On the Hidden Operation in Christ and Progress in Monastic LifeDe abscondita operatione in Christo et profectu in vita monastica ...
col. 381–382page 2 of 14
PG 143:381δεν ἔπειτα τὴν τῆς Φιλαδελφείας προεδρίαν ἀνα δεξάμενος, καθηγεμὼν καὶ μυσταγωγὸς τῶν καλλίστων μαθημάτων τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεσσαλονίκης καθίσταται. Τήν τε γὰρ ἱερὰν νῆψιν, καὶ τὴν Μερὰν ἐκεῖνον ἐμυσταγώγησε προσευχήν, ὅτι ἐν τοῖς κοσμικοίς τεταγμένον, ὡς ἐν τῷ βίῳ τοῦ αὐτοῦ Γρηγορίου τῷ ὑπὸ Φιλοθέου πατριάρχου συγγραφέντι ἐμφέρεται. Ὁ δὲ παρών φιλοπονηθεὶς αὐτῷ λόγος, ὑποτύπωσις ὢν ἀρίστη, καὶ κανὼν ἀκριβὴς τῆς ἐν Χριστῷ κε κρυμμένης μελέτης, μετὰ τῶν συνεπομένων αὐτῷ κεφαλαίων, νοήμασι θείοις καὶ καθαρότητι φρά σεως εἰς τὸ ἄριστον συντεθειμένων, ὧδε μετὰ τῶν λοιπῶν συνηρμόσθησαν. Χρήσιμα γὰρ, εἴπερ τι ἄλλο, καὶ ἀξιόλογα τοῖς ἐν βραχεῖ συλλέξαι ἐσπουδακόσι τῆς πνευματικῆς φιλοσοφίας τὸ θεόσοφον μάθημα. ΘΕΟΛΗΠΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΤΗΝ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ ΚΡΥΠΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑΝ ΔΙΑΣΑΦΩΝ, ΚΑΙ ΔΕΙΚΝΥΩΝ ΕΝ ΒΡΑΧΕΙ ΤΟΥ ΜΟΝΑΔΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΝ ΚΟΠΟΝ Τὸ μοναδικὸν ἐπάγγελμα δένδρον ἐστὶν ὑψίχομόν ε τε καὶ γονιμώτατον, οὗ ρίζα μὲν, ἡ τῶν σωματικῶν πάντων ἀλλοτρίωσις, κλάδοι δὲ, ἡ ἀπροσπάθεια τῆς ψυχῆς, καὶ τὸ μηδεμίαν σχέσιν πρὸς τὰ πράγμα τα, ὧν τὴν φυγὴν ἐποιήσατο, ἔχειν· καρπὸς δὲ, τῶν ἀρετῶν ἡ κτῆσις, καὶ ἡ θεοποιὸς ἀγάπη, καὶ ἡ ἐκ τούτων μὴ διακοπτομένη εὐφροσύνη. Ο καρπός γάρ, φησί, τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἡ του κόσμου φυγὴ τὴν πρὸς Χριστὸν καταφυγὴν χαρίζεται. Κόσμον δὲ λέγω τὴν φιλίαν τῶν αἰσθητῶν πραγμάτων καὶ σαρκός. Ὁ ἐκ τούτων ἀλλοτριούμενος ἐν ἐπιγνώσει τῆς ἀληθείας, οἰκειοῦται τῷ Χριστῷ, κτώμενος τὴν ἀγάπην αὐτοῦ, δι᾿ ἣν ἅπαντα τὰ τοῦ κόσμου ἀποποιησάμενος, τὸν πολύτιμον μαργαρίτην, Χριστὸν, ἐξωνήσατο. Χριστὸν ἐνω δέδυσαι διὰ τοῦ σωτηρίου βαπτίσματος, ἀπεβάλου τὸν ῥύπον διὰ τοῦ θείου λουτροῦ τῆς πνευματικής χάριτος τὴν λαμπρότητα εκομίσω, καὶ τὴν εὐγέ νειαν της πλάσεως· ἀλλὰ τί γέγονε; μᾶλλον δὲ, τί«Iram suscepit et præclarissimarum doctrinarum, quas sanctus Gregorius Thessalonicensis postea / tradidit, magister fuit atque institutor. Sacrum enim j junium et spiritualem orationem docuit juvenem adbuc in sæculo degentem, uti in ejusdem Gregorii Vita describitur, quam Philotheus patriarcha ravit. Præsens autem ab ipso confectus est tractatus. Peroptime absconditam in Christo vitam describit et regulas tradit exquisitas; subsequuntur capita quædam quæ sanctis praceptis et sermonis ascesi optime cum reliquis procedunt. Hæc maxime sunt utilia et pretiosa hominibus, qui spiritualis philosophia iustitutiones quasi iu compendio collectas inquirunt. THEOLEPTI philadelphienSIUM METROPOLITÆ TRACTATUS DE ABSCONDITA OPERATIONE IN CHRISTO ET PROFECTU IN VITA MONASTICA. Monastica institutio, quasi arbor altissima est atque fertilissima; radice sua recedit a corporalibus, ramis autem ab affectibus animæ, et nullo modo rebus adhæret quibus se subtraxit. Fructus vero arboris virtutum acquisitio, divinæ videlicet charitatis et lætiţiæ nunquam deficientis, Dicitur enim Spiritus fruges sunt charitas, gaudium, pax, et reliqua. Qui fugit a sæculo ad Christum confugit; sæculum dico conjunctionem cum rebus sensibilibus et carnis amorem. Si quis veritatis cognitione ab his alienus est, habitat in Christo, ejus amorem sibi comparavit, quo omnia mundi abjecit et pretiosam emit margaritam, Christum Dominum. Per salutarem baptismum Christum induisti et omnem immunditiam abjecisti divina lustratione; spirituaΤὸ lis gratia splendorem reportasti et creationis nobi litatem. Ast quid evenit? seu potius quid homo ex inconsiderantia sua passus est? Propter amorem suum ad mundana immutavit in se lineamenta di
DE ABSCONDITA OPERATIONE IN CHRISTO
δεν ἔπειτα τὴν τῆς Φιλαδελφείας προεδρίαν ἀνα- «Iram suscepit et præclarissimarum doctrinarum,
δεξάμενος, καθηγεμὼν καὶ μυσταγωγὸς τῶν καλλί- quas sanctus Gregorius Thessalonicensis postea
στων μαθημάτων τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεσσαλο- / tradidit, magister fuit atque institutor. Sacrum enim
νίκης καθίσταται. Τήν τε γὰρ ἱερὰν νῆψιν, καὶ τὴν j junium et spiritualem orationem docuit juvenem
Μερὰν ἐκεῖνον ἐμυσταγώγησε προσευχήν, ὅτι ἐν adbuc in sæculo degentem, uti in ejusdem Gregorii
τοῖς κοσμικοίς τεταγμένον, ὡς ἐν τῷ βίῳ τοῦ αὐτοῦ Vita describitur, quam Philotheus patriarcha exaΓρηγορίου τῷ ὑπὸ Φιλοθέου πατριάρχου συγγραφέντι ravit.
ἐμφέρεται.
Præsens autem ab ipso confectus est tractatus.
Peroptime absconditam in Christo vitam describit
et regulas tradit exquisitas; subsequuntur capita
quædam quæ sanctis praceptis et sermonis ascesi
optime cum reliquis procedunt. Hæc maxime sunt
utilia et pretiosa hominibus, qui spiritualis philosophia iustitutiones quasi iu compendio collectas
Ὁ δὲ παρών φιλοπονηθεὶς αὐτῷ λόγος, ὑποτύπωσις
ὢν ἀρίστη, καὶ κανὼν ἀκριβὴς τῆς ἐν Χριστῷ κεκρυμμένης μελέτης, μετὰ τῶν συνεπομένων αὐτῷ
κεφαλαίων, νοήμασι θείοις καὶ καθαρότητι φράσεως εἰς τὸ ἄριστον συντεθειμένων, ὧδε μετὰ τῶν
λοιπῶν συνηρμόσθησαν. Χρήσιμα γὰρ, εἴπερ τι ἄλλο,
καὶ ἀξιόλογα τοῖς ἐν βραχεῖ συλλέξαι ἐσπουδακόσι
τῆς πνευματικῆς φιλοσοφίας τὸ θεόσοφον μάθημα. inquirunt.
ΘΕΟΛΗΠΤΟΥ
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ
ΛΟΓΟΣ
ΤΗΝ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ ΚΡΥΠΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑΝ ΔΙΑΣΑΦΩΝ, ΚΑΙ ΔΕΙΚΝΥΩΝ ΕΝ ΒΡΑΧΕΙ ΤΟΥ ΜΟΝΑΔΙΚΟΥ
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΝ ΚΟΠΟΝ
THEOLEPTI
philadelphienSIUM METROPOLITÆ
TRACTATUS
DE ABSCONDITA OPERATIONE IN CHRISTO ET PROFECTU IN VITA MONASTICA.
Monastica institutio, quasi arbor altissima est
atque fertilissima; radice sua recedit a corporalibus, ramis autem ab affectibus animæ, et nullo modo
rebus adhæret quibus se subtraxit. Fructus vero
arboris virtutum acquisitio, divinæ videlicet charitatis et lætiţiæ nunquam deficientis, Dicitur enim:
Spiritus fruges sunt charitas, gaudium, pax, et reliqua. Qui fugit a sæculo ad Christum confugit;
sæculum dico conjunctionem cum rebus sensibilibus et carnis amorem. Si quis veritatis cognitione
ab his alienus est, habitat in Christo, ejus amorem
sibi comparavit, quo omnia mundi abjecit et pretiosam emit margaritam, Christum Dominum. Per
salutarem baptismum Christum induisti et omnem
immunditiam abjecisti divina lustratione; spirituaΤὸ μοναδικὸν ἐπάγγελμα δένδρον ἐστὶν ὑψίχομόν ε
τε καὶ γονιμώτατον, οὗ ρίζα μὲν, ἡ τῶν σωματικῶν
πάντων ἀλλοτρίωσις, κλάδοι δὲ, ἡ ἀπροσπάθεια τῆς
ψυχῆς, καὶ τὸ μηδεμίαν σχέσιν πρὸς τὰ πράγμα
τα, ὧν τὴν φυγὴν ἐποιήσατο, ἔχειν· καρπὸς δὲ, τῶν
ἀρετῶν ἡ κτῆσις, καὶ ἡ θεοποιὸς ἀγάπη, καὶ ἡ ἐκ
τούτων μὴ διακοπτομένη εὐφροσύνη. Ο καρπός γάρ,
φησί, τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη,
καὶ τὰ ἑξῆς. Ἡ του κόσμου φυγὴ τὴν πρὸς Χριστὸν
καταφυγὴν χαρίζεται. Κόσμον δὲ λέγω τὴν φιλίαν
τῶν αἰσθητῶν πραγμάτων καὶ σαρκός. Ὁ ἐκ τούτων
ἀλλοτριούμενος ἐν ἐπιγνώσει τῆς ἀληθείας, οἰκειοῦται τῷ Χριστῷ, κτώμενος τὴν ἀγάπην αὐτοῦ, δι᾿ ἣν
ἅπαντα τὰ τοῦ κόσμου ἀποποιησάμενος, τὸν πολύτι
μον μαργαρίτην, Χριστὸν, ἐξωνήσατο. Χριστὸν ἐνω
δέδυσαι διὰ τοῦ σωτηρίου βαπτίσματος, ἀπεβάλου lis gratia splendorem reportasti et creationis nobi
τὸν ῥύπον διὰ τοῦ θείου λουτροῦ τῆς πνευματικής
χάριτος τὴν λαμπρότητα εκομίσω, καὶ τὴν εὐγέ
νειαν της πλάσεως· ἀλλὰ τί γέγονε; μᾶλλον δὲ, τί
litatem. Ast quid evenit? seu potius quid homo ex
inconsiderantia sua passus est? Propter amorem
suum ad mundana immutavit in se lineamenta di-
¡
col. 383–384page 3 of 14
PG 143:383τέπονθεν ὁ ἄνθρωπος ἐξ ἀβουλίας; Διὰ τῆς πρὸς τὸν Η κόσμον φιλίας Αλλοίωσε τοὺς θείους χαρακτῆρας, διὰ τῆς πρὸς τὴν σάρκα συμπαθείας ἠχρείωσε τὴν εἰκό να· ἡ ἀχλὺς τῶν ἐμπαθῶν λογισμῶν ἡμαύρωσε τὸ τῆς ψυχῆς ἔσοπτρον, δι' οὗ Χριστὸς ὁ νοητὸς ἥλιος ἐμφανίζεται. Σὺ τῷ τοῦ Θεοῦ φόβῳ τὴν ψυχὴν καθηλώσας, ἐπέγνως τὸν σκοτασμὸν τῆς κοσμικῆς ἀνωμαλίας συνῆκας τὸν ἐκ τῶν θορύβων συναγόμενον τῇ δια νοίᾳ σκορπισμόν· ἑώρακας τὸν ἐκ τοῦ πολυταράχου βίου συναντῶντα τοῖς ἀνθρώποις μάταιον περίππα σμέν· ἐτρώθης τῷ βέλει τοῦ κατὰ τὴν ἡσυχίαν ἔρω τος· ἐζήτησας τὴν εἰρήνην τῶν λογισμῶν· ἔμαθες γάρο «Ζήτησον εἰρήνην, καὶ δίωξον αὐτήν· ο ἐπί θήσας τὴν ἐκεῖθεν ἀνάπαυσιν, ἐπειδὴ ἤκουσας Επίστρεψον, ψυχή μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου.» Διὰ γοῦν ταῦτα καὶ διενοήσω τὴν εὐγένειαν, ἣν ἀπο έλαβε, ἐν τῷ βαπτίσματι κατὰ χάριν, ἀπεβάλου δὲ κατά γνώμην διὰ τῶν παθῶν ἐν τῷ κόσμῳ, ἀνακαλέσασθαι ἀμέλει διὰ τὴν ἀγαθὴν γνώμην· εἰς ἔργον ἐξέβαλες τῷ ἱερῷ φροντιστηρίῳ παραβαλών, καὶ τὰ τίμια τῆς μετανοίας ἄμφια περιβαλλόμενος, καὶ τὴν μέχρι θανάτου καταμονὴν ἐν τῷ μοναστηρίῳ ἐμψύ χως [ίσ. εὐψύχως] ἐπαγγειλάμενος· δευτέραν ἤδη συνθήκην πρὸς Θεὸν ἐποιήσω, τὴν πρώτην εἰς τὸν παρόντα βίον εἰσερχόμενος, τὴν δευτέραν πρὸς τὸ τέλος τοῦ παρόντος βίου ἐπειγόμενος. Τότε διὰ τῆς εὐσεβείας τῷ Χριστῷ προσελήφθης, νῦν διὰ τῆς μετ τανοίας τῷ Χριστῷ προσηρμόσθης· ἐκεῖ χάριν εύρες, ὧδε χρέως συνέθου· τότε νηπιάζων, τοῦ δοθέντος σοι ἀξιώματος οὐκ ᾔσθάνθης, εἰ καὶ ὕστερον αύξη θεὶς τὸ μέγεθος ἔγνως τῆς δωρεᾶς, καὶ χαλινὸν ἐπὶ στόματος φέρεις· νῦν, ἐν τελείῳ φρονήματι διατελῶν, τὴν δύναμιν τῆς συνταγῆς ἐπιγινώσκεις. Ορα μὴ καὶ ταύτην ἀθετήσας τὴν ὑπόσχεσιν, καθάπερ τι σκεῦος συντριβὲν ὁλοκλήρως, ἀποῤῥιφῆς εἰς τὸ !» σκότος τὸ ἐξώτερον, ἔνθα ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων· δίχα γὰρ τῆς κατὰ τὴν μετάνοιαν ὁδοῦ άλλη τρίβος ἐπανάγουσα πρὸς σωτηρίαν οὐ πέφυκεν. Ακουσον τί σοι Δαβὶδ ἐπαγγέλλεται· «Τὸν Ὕψιστον ἔθου καταφυγήν σου,» καὶ εἰ τὴν κατὰ Χριστὸν προείλου τεθλιμμένην ζωήν, οὐ προσελεύσεται πρὸς σὲ κακὰ τὰ ἐκ τῆς κοσμικῆς ἀναστροφῆς προσδοθέντα σοι. Οὐχ έψεταί σοι μετανοεῖν αἱρουμένῳ ἔρως χρημάτων, τρυφή, τιμή, καλλωπισμός, ἀκρασία αἰσθήσεων οὐ διαμενοῦσι παράνομοι κατέναντί σου μετεωρισμοί διανοίας, αἰχμαλωσία νοὸς, χαύνωσις ἀλλεπαλλήλων λογισμῶν, καὶ ἄλλη πᾶσα ἐκούσιος παρατροπή και σύγχυσις· οὐδὲ φιλία γεννητόρων, ἀδελφῶν, συγγενῶν, φίλων, καὶ συνήθων συναντήσει σοι· οὐδὲ ἡ πρὸς τούτους άκαιρος καὶ ἀσυντελής συντυχία καὶ ὁμιλία παροικήσει ἐν σοί. Εἰ τούτῳ τὴν ἀποταγὴν Ἀγαπήσεις σώματι καὶ ψυχῇ, μάστιξ ὀδύνης, οὐκ ἐγγιεῖ ἐν τῇ ψυχῇ σου, καὶ λύπης βέλος οὐ τρώσει τὴν σὴν καρδίαν, οὐδὲ τὸ σὸν σκυθρωπάσει πρόσωπον. Οἱ γὰρ ἐνηδόνου συνηθείας ἀποδιιστάμενοι, καὶ τὴν πρὸς τὰ εἰρημένα πάντα προσπάθειαν ἀπωσάμενοι, τὰς ἀκίδας τῆς λύπης ἀμβλύνουσιν· ὁ Χριστὸς γὰρ τῇ ἀγωvima et propter affectum carnalem imaginem depe didit: passionum turbine obscuratus est anime oculus, quem Christus, sol sapientia, illuminaverat. Tu autem divino tremore percussam animam babes: hujus enim mundi vicissitudines considerasti, et mentis distractiones intellexisti versantis inter perturbationes; quo vanissimo bujus vitæ studio circumagantur homines propius intuendo vulneratos ex jaculo et ad tranquillitatem te convertisti. Mentis et cogitationum quietem desiderasti, verbum enim audieras: «Luquire pacem et persequere eam i., Refrigerium tibi inter vota fuit, cum legisses: • Convertere, auima mea, in requiem tuam s. Quam igitur in baptismale recepisti nobilitatem intelligis, mentem a sæcularibus desideriis revocas et indesinenter ad sancias refers cogitationes. Al mentis, opus perficiendum aulam introisti, pretiosas induisti poenitentiæ ve „stes, el generose jurasti ad mortem usque in mo. nasterio te perseveralurum esse. Secundum jam adjiciam incitamentum, quod ad finem hujus vite tendat; primum euin praesentem vitam respexerat. Initio propter pietatem accessisti ad Christum, nunc autem per sensuum conversionem conjungeris eum Christo; ibi gratiam invenisti, bic obligationem con traxisti; tunc junior eras et susceptam dignitatens ignorasti, etsi postea major evaseris et poveris *doni pretium atque ori frenum imposueris; nunc autem in perfecta stas consideratione et vim instiὧδε tutionis perspectam habes. Vide ne statum hunc c ladas, et, quemadmodum vas omnino perfractum, projiciaris in tenebras exteriores, ubi est luctus et διατεstridor dentium; eleniui extra poenitentiæ viam, nulla datur semita, quæ ad salutem conducat. Audi David dicentem: In Altissimo pone refugiumu Loum!» deinde si contristatam in Christo vitam assumpseris, ad te nunquam accedent mala, quæ ex saculari conversatione emergunt. Cum peui tentiæ viam persequaris, non te insectabunt rerum cupido, nec delicia, nec honores, nec forma cultus neque sensuum incontinentia; tibi obviam nou de venient iniquæ spiritus elationes, mentis captivitas, ranarum cogitationum conflictus, nec alia quæ cunque voluntaria rationis perversio sive confusio; te parentum, fratrum, conjunctorum, amicorum et coataneorum amicitiæ non perturbant; neque defatigant te intempesta et inutilis conjunctio et confabulatio. Quam si amoveris corporis et animæ συγγεseparationem, neque doloris compunctio accedet ad animam tuam, neque tristitiæ jaculum cor tumo confodiet, neque dejectio obnubilabit faciem tuam. Qui se a jucundis retrahunt consuetudinibus et omnem affectum ad prædicta deponunt, doloris neumina obtundunt; Christus certamuibus animabus adstat, gaudiumque inedabile et spirituale cordi eorum iufundit, ita ut nec a rebus bujus mundi per gratis neque affligentibus devinciri possint. Sancta ' I Petr. 1, 2. • Psal. cxi, 7. • Psal. xc, 9.
THEOLEPTI PHILADELPHIENSIS
vima et propter affectum carnalem imaginem depe- τέπονθεν ὁ ἄνθρωπος ἐξ ἀβουλίας; Διὰ τῆς πρὸς τὸν
didit: passionum turbine obscuratus est anime
oculus, quem Christus, sol sapientia, illuminaverat. Tu autem divino tremore percussam animam
babes: hujus enim mundi vicissitudines considerasti, et mentis distractiones intellexisti versantis
inter perturbationes; quo vanissimo bujus vitæ
studio circumagantur homines propius intuendo
vulneratos ex jaculo et ad tranquillitatem te convertisti. Mentis et cogitationum quietem desiderasti,
verbum enim audieras: «Luquire pacem et persequere eam i., Refrigerium tibi inter vota fuit,
cum legisses: • Convertere, auima mea, in requiem tuam s. Quam igitur in baptismale recepisti nobilitatem intelligis, mentem a sæcularibus
desideriis revocas et indesinenter ad sancias refers cogitationes. Al mentis, opus perficiendum
aulam introisti, pretiosas induisti poenitentiæ ve-
„stes, el generose jurasti ad mortem usque in mo.
Η
κόσμον φιλίας Αλλοίωσε τοὺς θείους χαρακτῆρας, διὰ
τῆς πρὸς τὴν σάρκα συμπαθείας ἠχρείωσε τὴν εἰκό
να· ἡ ἀχλὺς τῶν ἐμπαθῶν λογισμῶν ἡμαύρωσε τὸ
τῆς ψυχῆς ἔσοπτρον, δι' οὗ Χριστὸς ὁ νοητὸς ἥλιος
ἐμφανίζεται. Σὺ τῷ τοῦ Θεοῦ φόβῳ τὴν ψυχὴν καθήλω
σας, ἐπέγνως τὸν σκοτασμὸν τῆς κοσμικῆς ἀνωμαλίας·
συνῆκας τὸν ἐκ τῶν θορύβων συναγόμενον τῇ δια
νοίᾳ σκορπισμόν· ἑώρακας τὸν ἐκ τοῦ πολυταράχου
βίου συναντῶντα τοῖς ἀνθρώποις μάταιον περίππασμέν· ἐτρώθης τῷ βέλει τοῦ κατὰ τὴν ἡσυχίαν ἔρωτος· ἐζήτησας τὴν εἰρήνην τῶν λογισμῶν· ἔμαθες
γάρο «Ζήτησον εἰρήνην, καὶ δίωξον αὐτήν· ο ἐπί
θήσας τὴν ἐκεῖθεν ἀνάπαυσιν, ἐπειδὴ ἤκουσας·
• Επίστρεψον, ψυχή μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου.»
Διὰ γοῦν ταῦτα καὶ διενοήσω τὴν εὐγένειαν, ἣν ἀπο
έλαβε, ἐν τῷ βαπτίσματι κατὰ χάριν, ἀπεβάλου δὲ
κατά γνώμην διὰ τῶν παθῶν ἐν τῷ κόσμῳ, ἀνακαλέσασθαι ἀμέλει διὰ τὴν ἀγαθὴν γνώμην· εἰς ἔργον
nasterio te perseveralurum esse. Secundum jam ἐξέβαλες τῷ ἱερῷ φροντιστηρίῳ παραβαλών, καὶ τὰ
adjiciam incitamentum, quod ad finem hujus vite τίμια τῆς μετανοίας ἄμφια περιβαλλόμενος, καὶ τὴν
tendat; primum euin praesentem vitam respexerat. μέχρι θανάτου καταμονὴν ἐν τῷ μοναστηρίῳ ἐμψύ
Initio propter pietatem accessisti ad Christum, nunc
χως [ίσ. εὐψύχως] ἐπαγγειλάμενος· δευτέραν ἤδη
autem per sensuum conversionem conjungeris eum
συνθήκην πρὸς Θεὸν ἐποιήσω, τὴν πρώτην εἰς τὸν
Christo; ibi gratiam invenisti, bic obligationem con- παρόντα βίον εἰσερχόμενος, τὴν δευτέραν πρὸς τὸ
traxisti; tunc junior eras et susceptam dignitatens τέλος τοῦ παρόντος βίου ἐπειγόμενος. Τότε διὰ τῆς
ignorasti, etsi postea major evaseris et poveris εὐσεβείας τῷ Χριστῷ προσελήφθης, νῦν διὰ τῆς μετ
*doni pretium atque ori frenum imposueris; nunc
τανοίας τῷ Χριστῷ προσηρμόσθης· ἐκεῖ χάριν εύρες,
autem in perfecta stas consideratione et vim instiὧδε χρέως συνέθου· τότε νηπιάζων, τοῦ δοθέντος
tutionis perspectam habes. Vide ne statum hunc c σοι ἀξιώματος οὐκ ᾔσθάνθης, εἰ καὶ ὕστερον αύξη
ladas, et, quemadmodum vas omnino perfractum, θεὶς τὸ μέγεθος ἔγνως τῆς δωρεᾶς, καὶ χαλινὸν ἐπὶ
projiciaris in tenebras exteriores, ubi est luctus et στόματος φέρεις· νῦν, ἐν τελείῳ φρονήματι διατεstridor dentium; eleniui extra poenitentiæ viam, λῶν, τὴν δύναμιν τῆς συνταγῆς ἐπιγινώσκεις. Ορα
nulla datur semita, quæ ad salutem conducat. Audi μὴ καὶ ταύτην ἀθετήσας τὴν ὑπόσχεσιν, καθάπερ
David dicentem: In Altissimo pone refugiumu
τι σκεῦος συντριβὲν ὁλοκλήρως, ἀποῤῥιφῆς εἰς τὸ
Loum!» deinde si contristatam in Christo vitam σκότος τὸ ἐξώτερον, ἔνθα ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς
assumpseris, ad te nunquam accedent mala, quæ
τῶν ὀδόντων· δίχα γὰρ τῆς κατὰ τὴν μετάνοιαν ὁδοῦ
ex saculari conversatione emergunt. Cum peui- άλλη τρίβος ἐπανάγουσα πρὸς σωτηρίαν οὐ πέφυκεν.
·tentiæ viam persequaris, non te insectabunt rerum
Ακουσον τί σοι Δαβὶδ ἐπαγγέλλεται· «Τὸν Ὕψιστον
cupido, nec delicia, nec honores, nec forma cultus ἔθου καταφυγήν σου,» καὶ εἰ τὴν κατὰ Χριστὸν προεί
neque sensuum incontinentia; tibi obviam nou de- λου τεθλιμμένην ζωήν, οὐ προσελεύσεται πρὸς σὲ κακὰ
venient iniquæ spiritus elationes, mentis captivitas, τὰ ἐκ τῆς κοσμικῆς ἀναστροφῆς προσδοθέντα σοι. Οὐχ
ranarum cogitationum conflictus, nec alia quæ- έψεταί σοι μετανοεῖν αἱρουμένῳ ἔρως χρημάτων,
cunque voluntaria rationis perversio sive confusio; τρυφή, τιμή, καλλωπισμός, ἀκρασία αἰσθήσεων· οὐ
te parentum, fratrum, conjunctorum, amicorum διαμενοῦσι παράνομοι κατέναντί σου μετεωρισμοί
et coataneorum amicitiæ non perturbant; neque διανοίας, αἰχμαλωσία νοὸς, χαύνωσις ἀλλεπαλλήλων
defatigant te intempesta et inutilis conjunctio et λογισμῶν, καὶ ἄλλη πᾶσα ἐκούσιος παρατροπή και
confabulatio. Quam si amoveris corporis et animæ σύγχυσις· οὐδὲ φιλία γεννητόρων, ἀδελφῶν, συγγεseparationem, neque doloris compunctio accedet νῶν, φίλων, καὶ συνήθων συναντήσει σοι· οὐδὲ ἡ πρὸς
ad animam tuam, neque tristitiæ jaculum cor tumo τούτους άκαιρος καὶ ἀσυντελής συντυχία καὶ ὁμιλία
confodiet, neque dejectio obnubilabit faciem tuam. παροικήσει ἐν σοί. Εἰ τούτῳ τὴν ἀποταγὴν ἀγαπή
Qui se a jucundis retrahunt consuetudinibus et
σεις σώματι καὶ ψυχῇ, μάστιξ ὀδύνης, οὐκ ἐγγιεῖ ἐν
omnem affectum ad prædicta deponunt, doloris τῇ ψυχῇ σου, καὶ λύπης βέλος οὐ τρώσει τὴν σὴν
neumina obtundunt; Christus certamuibus animabus καρδίαν, οὐδὲ τὸ σὸν σκυθρωπάσει πρόσωπον. Οἱ γὰρ
adstat, gaudiumque inedabile et spirituale cordi ἐνηδόνου συνηθείας ἀποδιιστάμενοι, καὶ τὴν πρὸς τὰ
eorum iufundit, ita ut nec a rebus bujus mundi per- εἰρημένα πάντα προσπάθειαν ἀπωσάμενοι, τὰς ἀκί
gratis neque affligentibus devinciri possint. Sancta
δας τῆς λύπης ἀμβλύνουσιν· ὁ Χριστὸς γὰρ τῇ ἀγω
' I Petr. 1, 2. • Psal. cxi, 7. • Psal. xc, 9.
col. 385–386page 4 of 14
PG 143:385νιζομένῃ ψυχῇ ἐμφανίζεται, καὶ χαρὰν ἀνεκλάλητον παρέχει τῇ καρδίᾳ, καὶ τὴν πνευματικὴν χαρὰν οὐδὲν τῶν ἐκ τοῦ κόσμου τερπνῶν, ἢ δεινῶν, αίρειν ποτὲ δύναται· μελέται γὰρ ἀγαθαὶ, καὶ σωτηριώδεις μνή μαι, καὶ θεῖα διαστήματα, καὶ λόγοι σοφίας διακονοῦντες τῷ ἀγωνιστῇ, διαφυλάττουσιν αὐτὸν ἐν πά στις ταῖς ὁδοῖς τῶν κατὰ Θεὸν ἔργων αὐτοῦ. "Οθεν καὶ ἐπιβαίνει ἐπὶ πᾶσαν ἄλογον ἐπιθυμίαν, καὶ θυ μὲν προπετῆ, καθάπερ ἐπὶ ἀσπίδα, καὶ βασιλίσκον, καὶ καταπατεῖ ὡς λέοντα τὴν ὀργὴν, καὶ τὴν ἡδονὴν ὡς δράκοντα. Η δὲ αἰτία, ὅτι πᾶσαν τὴν ἐλπίδα αυ τοῦ, ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν εἰρημένων πραγ μάτων ἀποστήσας, τῷ Θεῷ προσέδησε, καὶ γνῶσιν; Θεοῦ πλουτεῖ, καὶ Θεὸν ἀεὶ νοερῶς πρὸς τὴν ἑαυτοῦ βοήθειαν ἐκκαλεῖται. ο Ὅτι ἐπ' ἐμέ, φησίν, ήλπισεν,. καὶ ῥύσομαι αὐτήν· σκεπάσω αὐτὸν, ὅτι ἔγνω τὸ ὄνο μά μου· κεκράξεται πρός με, καὶ ἐπακούσομαι, καὶ οὐ μόνον τῶν θλιβόντων ἀπαλλάξω, ἀλλὰ καὶ δοξάσω αὐτόν.» Ορᾶς τῶν κατὰ Θεὸν ἀσκουμένων τοὺς ἀγῶνας, καὶ τὰ ἐντεῦθεν βραβεία; σπούδασον λοιπὸν τὴν? κλησιν πρᾶξιν ποιήσασθαι· καὶ ὡς ἐμονώθης τῷ σώματι, ἀποβαλλόμενος καὶ τὰ νοήματα των πραγ μάτων, μετημριάσω τὸ σχῆμα, ποίησον καὶ ξένον, ἀπόθου καὶ τοὺς λόγους, καὶ τοὺς προσήκοντας κατὰ; γένος. Εἰ μὴ γὰρ καταπαύσης ἀπὸ τῆς τῶν ἔξω περιπλανήσεως, οὐ διαναστήσῃ πρὸς τοὺς ἔσωθεν ἐν εδρεύοντας. Εἰ μὴ νικήσῃς τοὺς διὰ τῶν φανερῶν πολεμοῦντας, οὐ τροποῦσαι τοῖς ἀφανεῖς ἐπιβούλους. Ὅταν δὲ τοὺς ἔξω περισπασμούς καταργήσης, και ο τοὺς ἔσω λογισμούς καταλείψῃς, ἐγείρεται τότε νοῖς ἐν τοῖς ἔργοις καὶ ταῖς λόγοι; τοῦ πνεύματος καὶ ἀντὶ τῆς συνηθείας τῶν συγγενῶν καὶ συνήθων, τοὺς τρόπους. τῶν ἀρετῶν ἐκτελεῖς· καὶ ἀντὶ τῶν μα ταίων λόγων τῶν ἐκ τῆς κοσμικῆς ὁμιλίας τικτομένων, ἡ μελέτη, καὶ ἡ δήλωσις τῶν θείων λόγων τῶν κατά τὴν διάνοιαν κινουμένων, φωτίζει καὶ συνετίζει τὴν ψυχήν. Ἡ λύσις τῶν αἰσθήσεων δεσμός γίνεται τῆς ψυχῆς, καὶ ὁ δεσμὸς τῶν αἰσθήσεων ἐλευθερίαν βραβεύει τῇ ψυχῇ ἡλίου δύσις νύχτα ποιεῖ· καὶ ὁ Χριστὸς ὑποχωρεῖ ἐκ τῆς ψυχῆς, καὶ τῶν παθῶν ὁ σκοτασμὸς αὐτὴν καταλαμβάνει, καὶ οἱ νοητοὶ θῆρες αὐτὴν διασπαράττουσι. ᾿Ανέτειλεν ὁ αἰσθητὸς ἥλιος, καὶ θῆρες μὲν συνάγονται εἰς τὰς καταδύσεις αὐτῶν ἀνατέλλει καὶ ὁ Χριστὸς ἐν τῷ στερεώματι τῆς εὐ χομένης διάνοιας, καὶ πᾶσα ἡ τοῦ κόσμου συνήθεια οἴχεται, καὶ ἡ φιλίᾳ τῆς σαρκὸς παρέρχεται, καὶ ὁ νούς διαπορεύεται ἐπὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ, ἤτοι τῶν θείων τὴν μελέτην, ἕως ἑσπέρας, οι καιρικῷ δια στήματι περιορίζων τοῦ πνευματικοῦ νόμου τήν ἐργασίαν, καὶ ἐν μέτρῳ ταύτην ποιούμενος, ἀλλὰ καὶ μέχρις ἂν τὸ πέρας τὴν παροῦσαν ζωήν καταλα ιὰν τὴν ἐκ τοῦ σώματος ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἀπεργάσεται. Ο δὴ καὶ δηλῶν ὁ προφήτης λέγει· Ως Αγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε! ὅλην τὴν ἡμέραν μελέτη μού ἐστιν·· ἡμέραν καλῶν ὅλον τὸν δίαυλον τῆς παρούσης ζωῆς ἑκάστου. Στῆσον τοιγαρούνenim exercitia, salutares recordationes, divini gitatus et sapientia verba collucianti inserviunt; ipsumque in omnibus viis custodiunt ut opera Dei perfeiat. Ideo super omne irrationalile desiderium et velocem motum incedit, quemadmodum super aspidem et basiliscum, iram quasi leonem curat et voluptatem sicut draconem. Causam disti cur spem ab hominibus retraxerit et a rebus predictis atque reportaverit ad Deum; jam divina cognitione ditescit et Deum semper in adfatorium sunm invocal. ‹ Qnia speravit in me, liberabo eum; protegami eum quod cognoverit nomen meum; clamabit ad me et ego exaudiam; et non a solis tribulationibu, liberabo, cum, sed et glorificabo illum. Nonne colluctantium in Deo certamina perspicis et quæ ipsis proposita sint præmia? Jam propera, qui vocatus es, ut opera perficias! Corpore tuo separatus es a rebus, ast rerum quoque affectus es anima projicias; totum immutes habitum et flas hospes; sermones deponas patrios et quidquid ex genere babueris. Ni enim ab exterioribus redieris divagationibus, ad interna nunquam devenies. Ni prius eos deviceris, qui le visibiliter oppugnant, quomodo insidias hostium invisibilium superalis? Cum autem externas distractiones everteris in & ternasque composueris cogitationes, tunc aggreνοῖς dietur spiritus tuus opera et verba spiritus: necesκαὶ sariorum et conjunctorum usum familiarem in virtutum acquisitionem immiates; pro vanis, ex quotiliana mundana conversatione, oriunctis verlis, sancta habes exercitia, divinorum sermonum comτὴν municationem, quibus mens movetur, auima vero illuminatur et adificatur. Sensuum solutio fit in auimæ vinculum; constrictio autem sensuum evadit in animæ liberationem: solis occasus noelem cit, Christus vero recedit ab anima, et passionum webra: hcedunt et spirituales bestia dilacerant tem. Cum sol ille visibilis oritur, ad latebras suas confugiunt ferme; et si Christus assurgit adl mandam mentem in oratione, statim diflnit omnnis mundana affectio, dilabitur carnatis amicitia, et spiritus exit ad opus suum; attamen laboris divin Onem, qui vesperas respicit, non að diuturnamı temporis mensuram refert, sed, spiritu leyem perficiendo, aut vite terminum suam operationen extendit, donec anima ex corpore egrediatur. Quod et Propheta his verbis demonstrat: • Quoniam dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est *. › Diem vero uniuscujusque dilabentem vitam nominat. Externas igitur cohibere velis δίαυversationes et te ad internas confabulationes conver tas, dum locum puræ orationis invenias et domnuus Psal. cxviu, 97 Psal. xc, 14, 15.
DE ABSCONDITA OPERATIONE IN CHRISTO
νιζομένῃ ψυχῇ ἐμφανίζεται, καὶ χαρὰν ἀνεκλάλητον enim exercitia, salutares recordationes, divini coπαρέχει τῇ καρδίᾳ, καὶ τὴν πνευματικὴν χαρὰν οὐδὲν gitatus et sapientia verba collucianti inserviunt;
τῶν ἐκ τοῦ κόσμου τερπνῶν, ἢ δεινῶν, αίρειν ποτὲ ipsumque in omnibus viis custodiunt ut opera Dei
δύναται· μελέται γὰρ ἀγαθαὶ, καὶ σωτηριώδεις μνή- perfeiat. Ideo super omne irrationalile desiderium
μαι, καὶ θεῖα διαστήματα, καὶ λόγοι σοφίας διακο- et velocem motum incedit, quemadmodum super
νοῦντες τῷ ἀγωνιστῇ, διαφυλάττουσιν αὐτὸν ἐν πά- aspidem et basiliscum, iram quasi leonem conστις ταῖς ὁδοῖς τῶν κατὰ Θεὸν ἔργων αὐτοῦ. "Οθεν curat et voluptatem sicut draconem. Causam auκαὶ ἐπιβαίνει ἐπὶ πᾶσαν ἄλογον ἐπιθυμίαν, καὶ θυ disti cur spem ab hominibus retraxerit et a rebus
μὲν προπετῆ, καθάπερ ἐπὶ ἀσπίδα, καὶ βασιλίσκον, predictis atque reportaverit ad Deum; jam divina
καὶ καταπατεῖ ὡς λέοντα τὴν ὀργὴν, καὶ τὴν ἡδονὴν cognitione ditescit et Deum semper in adfatorium
ὡς δράκοντα. Η δὲ αἰτία, ὅτι πᾶσαν τὴν ἐλπίδα αυ
sunm invocal. ‹ Qnia speravit in me, liberabo
τοῦ, ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν εἰρημένων πραγ eum; protegami eum quod cognoverit nomen meum;
μάτων ἀποστήσας, τῷ Θεῷ προσέδησε, καὶ γνῶσιν clamabit ad me et ego exaudiam; et non a solis
Θεοῦ πλουτεῖ, καὶ Θεὸν ἀεὶ νοερῶς πρὸς τὴν ἑαυτοῦ tribulationibu, liberabo, cum, sed et glorificabo
βοήθειαν ἐκκαλεῖται. ο Ὅτι ἐπ' ἐμέ, φησίν, ήλπισεν, illum.
καὶ ῥύσομαι αὐτήν· σκεπάσω αὐτὸν, ὅτι ἔγνω τὸ ὄνο
μά μου· κεκράξεται πρός με, καὶ ἐπακούσομαι, καὶ
οὐ μόνον τῶν θλιβόντων ἀπαλλάξω, ἀλλὰ καὶ δοξάσω
αὐτόν.»
Ορᾶς τῶν κατὰ Θεὸν ἀσκουμένων τοὺς ἀγῶνας, Nonne colluctantium in Deo certamina perspicis
καὶ τὰ ἐντεῦθεν βραβεία; σπούδασον λοιπὸν τὴν et quæ ipsis proposita sint præmia? Jam propera,
κλησιν πρᾶξιν ποιήσασθαι· καὶ ὡς ἐμονώθης τῷ qui vocatus es, ut opera perficias! Corpore tuo
σώματι, ἀποβαλλόμενος καὶ τὰ νοήματα των πραγ- separatus es a rebus, ast rerum quoque affectus es
μάτων, μετημριάσω τὸ σχῆμα, ποίησον καὶ ξένον, anima projicias; totum immutes habitum et flas
ἀπόθου καὶ τοὺς λόγους, καὶ τοὺς προσήκοντας κατὰ hospes; sermones deponas patrios et quidquid ex
γένος. Εἰ μὴ γὰρ καταπαύσης ἀπὸ τῆς τῶν ἔξω πε
genere babueris. Ni enim ab exterioribus redieris
ριπλανήσεως, οὐ διαναστήσῃ πρὸς τοὺς ἔσωθεν ἐν
divagationibus, ad interna nunquam devenies.
εδρεύοντας. Εἰ μὴ νικήσῃς τοὺς διὰ τῶν φανερῶν Ni prius eos deviceris, qui le visibiliter oppugnant,
πολεμοῦντας, οὐ τροποῦσαι τοῖς ἀφανεῖς ἐπιβούλους. quomodo insidias hostium invisibilium superalis?
Ὅταν δὲ τοὺς ἔξω περισπασμούς καταργήσης, και ο Cum autem externas distractiones everteris in
τοὺς ἔσω λογισμούς καταλείψῃς, ἐγείρεται τότε & ternasque composueris cogitationes, tunc aggreνοῖς ἐν τοῖς ἔργοις καὶ ταῖς λόγοι; τοῦ πνεύματος· dietur spiritus tuus opera et verba spiritus: necesκαὶ ἀντὶ τῆς συνηθείας τῶν συγγενῶν καὶ συνήθων, sariorum et conjunctorum usum familiarem in
τοὺς τρόπους. τῶν ἀρετῶν ἐκτελεῖς· καὶ ἀντὶ τῶν μα virtutum acquisitionem immiates; pro vanis, ex
ταίων λόγων τῶν ἐκ τῆς κοσμικῆς ὁμιλίας τικτομένων, quotiliana mundana conversatione, oriunctis verlis,
ἡ μελέτη, καὶ ἡ δήλωσις τῶν θείων λόγων τῶν κατά sancta habes exercitia, divinorum sermonum comτὴν διάνοιαν κινουμένων, φωτίζει καὶ συνετίζει municationem, quibus mens movetur, auima vero
τὴν ψυχήν. Ἡ λύσις τῶν αἰσθήσεων δεσμός γίνεται illuminatur et adificatur. Sensuum solutio fit in
τῆς ψυχῆς, καὶ ὁ δεσμὸς τῶν αἰσθήσεων ἐλευθερίαν auimæ vinculum; constrictio autem sensuum evadit
βραβεύει τῇ ψυχῇ ἡλίου δύσις νύχτα ποιεῖ· καὶ ὁ in animæ liberationem: solis occasus noelem indtiΧριστὸς ὑποχωρεῖ ἐκ τῆς ψυχῆς, καὶ τῶν παθῶν ὁ
cit, Christus vero recedit ab anima, et passionum leσκοτασμὸς αὐτὴν καταλαμβάνει, καὶ οἱ νοητοὶ θῆρες webra: hcedunt et spirituales bestia dilacerant menαὐτὴν διασπαράττουσι. ᾿Ανέτειλεν ὁ αἰσθητὸς ἥλιος, tem. Cum sol ille visibilis oritur, ad latebras suas
καὶ θῆρες μὲν συνάγονται εἰς τὰς καταδύσεις αὐτῶν· confugiunt ferme; et si Christus assurgit adl conarἀνατέλλει καὶ ὁ Χριστὸς ἐν τῷ στερεώματι τῆς εὐ- mandam mentem in oratione, statim diflnit omnnis
χομένης διάνοιας, καὶ πᾶσα ἡ τοῦ κόσμου συνήθεια mundana affectio, dilabitur carnatis amicitia, et
οἴχεται, καὶ ἡ φιλίᾳ τῆς σαρκὸς παρέρχεται, καὶ ὁ spiritus exit ad opus suum; attamen laboris divin
νούς διαπορεύεται ἐπὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ, ἤτοι τῶν Onem, qui vesperas respicit, non að diuturnamı
θείων τὴν μελέτην, ἕως ἑσπέρας, οι καιρικῷ δια temporis mensuram refert, sed, spiritu leyem
στήματι περιορίζων τοῦ πνευματικοῦ νόμου τήν perficiendo, aut vite terminum suam operationen
ἐργασίαν, καὶ ἐν μέτρῳ ταύτην ποιούμενος, ἀλλὰ extendit, donec anima ex corpore egrediatur. Quod
· καὶ μέχρις ἂν τὸ πέρας τὴν παροῦσαν ζωήν καταλα
et Propheta his verbis demonstrat: • Quoniam
ιὰν τὴν ἐκ τοῦ σώματος ἔξοδον τῆς ψυχῆς ἀπεργά dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio
σεται. Ο δὴ καὶ δηλῶν ὁ προφήτης λέγει· «Ως mea est *. › Diem vero uniuscujusque dilabentem
Αγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε! ὅλην τὴν ἡμέραν vitam nominat. Externas igitur cohibere velis conμελέτη μού ἐστιν·· ἡμέραν καλῶν ὅλον τὸν δίαυversationes et te ad internas confabulationes conver·
λον τῆς παρούσης ζωῆς ἑκάστου. Στῆσον τοιγαρούν
tas, dum locum puræ orationis invenias et domnuus
Psal. cxviu, 97
• Psal. xc, 14, 15.
col. 387–388page 5 of 14
PG 143:387τὰς ὁμιλίας τῶν ἔξω, καὶ πύκτευσον πρὸς τοὺς ἔσω λογισμούς, μέχρις ἂν εὔρῃς τὸν τόπον τῆς καθαρᾶς προσευχῆς, καὶ τὸν οἶκον, ἐν ᾧ Χριστὸς κατοικεῖ, φωτίζων καὶ γλυκαίνων σε τῇ ἐπιγνώσει, καὶ τῇ ἐπισκέψει αὐτοῦ, καὶ παρασκευάζων τὰς μὲν ὑπὲρ αὐτοῦ θλίψεις ἡγεῖσθαι χαράν, τὰς δὲ κοσμικής ήδονας καθάπερ τι ἀψίνθιον μὴ προσίεσθαι. Τα πνεύματα τῆς θαλάσσης ἐγείρει τὰ κύματα, καὶ εἰ μὴ παύσονται οἱ ἄνεμοι, οὐ κοπάζει τὰ κύματα, καὶ οὐχ ἡμεροῦται ἡ θάλασσα· καὶ τὰ πνεύματα τῆς ; πονηρίας ανακινοῦσιν ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ ἀμελοῦς μνήμην γονέων, ἀδελφῶν, συγγενῶν, συνήθων, συμποσίων, πανηγύρεων, θεάτρων, καὶ τῶν ἄλλων πάντων τῆς ἡδονῆς φαντασμάτων, καὶ ὑπαγορεύουσιν ὄψει, καὶ γλώττη, καὶ σώματι τὴν ἐντυχίαν " ποιεῖσθαι, ἵνα καὶ ἡ ἐνεστῶσα ὥρα ἀναλίσκεται μα ταίως, καὶ ἡ ἐπιοῦσα, ἡνίκα μόνος μένῃς ἔνδον τοῦ κελλίου, δαπανᾶται ἐν ταῖς μνήμαις τῶν θεαθέντων καὶ λαληθέντων· καὶ οὕτω ἀσυντελὴς ἡ ζωὴ τοῦ μοναχοῦ διανύεται, εἰς κοσμικὰς ἐργασίας τὰς ἐξυ τῶν μνήμας γλύφουσιν ἐν τῇ διανοίᾳ, καθάπερ πό δες ἀνθρώπου τὰ ἴδια ἴχνη ἐν χιόνι βαδίζοντες. Ε! βρῶμα τοῖς θηρίοις παρέχομεν, πότε θανατώσομεν αὐτά; καὶ εἰ ἐν ἔργοις καὶ λογισμοῖς τῆς ἀλόγου φιλίας καὶ συνηθείας αδολεσχοῦμεν, πότε τῆς σαρ τας νεκρώσομεν τὸ φρόνημα; πότε ἣν ἐπηγγειλάμεθα κατὰ Χριστὸν ζωὴν ζήσομεν; Ὁ ἐν χιόνι τύ πος τῶν ποδῶν, ἢ λάμψαντος ἡλίου λύεται, ἢ και ταραγέντος ύδατος οίχεται· καὶ αἱ κοιλανθεῖσαι μνῆμαι ἐν τῇ διανοίᾳ ἐκ φιληδόνου διαθέσεως καὶ τῶν πράξεων, ὑπὸ Χριστοῦ τοῦ ἀνατέλλοντος ἐν τῇ καρδίᾳ διὰ προσευχῆς, καὶ τῆς εὐκατανύκτου βροχῆς τῶν δακρύων ἐξαφανίζονται. Ο γοῦν μὴ κατὰ λόγον πράττων μοναχός, πότε τὰς ἐν τῇ διανοίᾳ προλήψεις ἀπαλείψει; Τελεῖται πρᾶξις ἀρετῶν ἐν τῷ σώματι, ἐὰν καταλείψῃς τὴν τοῦ κόσμου συνήθειαν. Τυποῦνται μνῆμαι ἀγαθα, καὶ θεῖοι λόγοι φιλοχωροῦσιν ἐν τῇ ψυχῇ, ἐὰν συνεχέσιν εὐχαῖς, μετὰ θερμῆς κατανύξεως ἀννομέναις, ἐν τῇ διανοίᾳ τὰς μνήμας τῶν προτέρων πράξεων ἐξαλείψης. Ο φωτισμός γὰρ τῆς πίστεως τῆς τοῦ Θεοῦ μνήμης, καὶ ἡ συντριβὴ τῆς καρδίας, δίκην ξυρίου τὰς πονηρὰς ἀποξέουσι μνήμας. Μιμήθητι τῶν μελισσῶν τὴν σοφίαν. Ἐκεῖναι γὰρ εἰδοῦσαι τὸ σμήνος τῶν σφηκῶν περὶ αὐτὰς τὴν πτῆσιν ποιουμένων, ἔνδον τοῦ σίμβλου παραμένουσι, καὶ τὴν ἐκ τῶν ἐπιβούλων βλάβην διαδιδράσκουσιν. Σφηκίας νόει τὰς κοσμικὰς συντυχίας. Ταύτας σπουδῇ πολλῇ φεύγων, παράμενε ἐν τῷ ταμείῳ τοῦ σεμνείων, καντεῦθεν πειρῶ πάλιν εἰσέρχεσθαι ἐν τῷ ἐνδοτέρῳ τῆς ψυχῆς φρουρίῳ, ὅπερ οἶκος Χριστοῦ ἐστιν, ἐν ᾧ εἰρήνη, καὶ χαρα, καὶ γαλήνη βεβαίως ὁρᾶται. Τοῦ νοητοῦ ἡλίου Χριστοῦ τὰ δῶρα ταῦτα, καθά περ τινὰς ἀκτῖνας παρ' ἑαυτοῦ ἐκπέμποντος, καὶ ὥσπερ τινὰ μισθὸν παρεχομένου τῇ ὑποδεχομένη αὐτὸν ψυχῇ μετὰ πίστεως καὶ φιλοκαλίας. καθήμενος γοῦν ἐν τῷ οἴκῳ, μνημόνευε Θεοῦ, ἐπαίρων τὸν νοῦν ἀπὸ πάντων, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἀφθόγγως ἐπιοείπτων, καὶ πᾶσαν τῆς καρδίας διάθεσιν ἐκχέωνTHEOLEPTI PIHLADELPHIENSIS in qua Christus habitat; ipse illuminabit te lætitia que perfindet notione et visitatione sua, cliciet quoque ut tribulationes in amorem ejus susceptas ceu gaudium habiturus sis et a nundanis deliciis ceu ab absinthio sis recessurus. Spiritus maris suscitant fluctus, et ni ceciderint venti, non desi sunt fluctus nec ad serenum redeunt maria; spiri tus autem malitiae in anima incauta excitant ima» gines parentum, fratrum, conjunctorum, consue torum, conviviorum, festorum, theatrorum et omnium voluptatum phantasmata; desiderium inducunt hæc omnia et oculis, et lingua, et corpore sibi comparandi, eo fue ut præsenten horam deperdas in rebus inanibus, et subsequens, cum solus in cellula fueris, in recordatione dictorum et visorum evanescal; ita monachi vita terminatur absque utilitate: mundanæ operationes per memo rian transeunt et iudicia sua relinquunt in intelligen tis, sicut et pedes hominis per nivem incedentis, ibi den vestigia sua impresserunt. Si feris victum præbe ἐξυtus, nunquid illas destruimus? Si verbis et factis indulgenius iusuisis amicitiis et consuetudinibus, numquid caruis appetitum mortificamus? Quando autem inquisituri sumus vitam quam secundum Christum sumus professi? Quae ex pedibus iui mive supersunt vestigia, vel solis radiis vel imbriam destruentur; quæ vero memoriz impressæ sunt imagines ex jucundo verborum et factorum babitu ad nihilum redigentur, si Christus in mente per orationen assurgit et si ex corde contrito defluunt rivuli facrymarum. Si monachus se non rationali modo gerit, numquid insitas et inpressas opiniones evellet ex animo? In corpore tuo perficies virtutes si sæculare commiercium deposueris. Bonæ formantur cogitationes et divini in mente babitant sermones, si continuis precibus effusis et corde contrito memoriam prio rum actionɖm deleveris. Fidei illuminatio quæ per recordationem Dei operatur et contritio cordis, novaculæ ad instar, malas cogitationes excidunt. Ad apium exemplar facias. Cum vesparum pullitiem circumvolitantium sentiunt, remanent in alveariis et insidias devitant. Sæculares conventus vespa-D ruin loco considera; los si magno fugeris studio, ad interiorem te recipies monasterii portum, cellulam videñcet, ibique tentabis ut intimam tuam aditurus sis animam, in qua habitat Christus, et cum ipso adest pax, gaudium et tranquillitas firma. Hæc doua sunt Christi, solis spiritualis; sicut radios illa emittit et in mercedem animæ concelit, quæ ipsum cum fide et amore suscipit. Cum in habitaculo tuo fueris, de Deo cogites, animum ab omnibus absirulas et siue voce referas ad Deum; omnes cordis tui dispositiones ipsi aperias et adhæreas per amorem. Hæc enim Dei recordatio quasi intuitio est: animæ sensus et oculos ad se trahit Deus, qui lumine suo mentem considerantis
THEOLEPTI PIHLADELPHIENSIS
in qua Christus habitat; ipse illuminabit te lætitia- τὰς ὁμιλίας τῶν ἔξω, καὶ πύκτευσον πρὸς τοὺς ἔσω
que perfindet notione et visitatione sua, cliciet λογισμούς, μέχρις ἂν εὔρῃς τὸν τόπον τῆς καθαρᾶς
quoque ut tribulationes in amorem ejus susceptas προσευχῆς, καὶ τὸν οἶκον, ἐν ᾧ Χριστὸς κατοικεῖ,
ceu gaudium habiturus sis et a nundanis deliciis φωτίζων καὶ γλυκαίνων σε τῇ ἐπιγνώσει, καὶ τῇ
ceu ab absinthio sis recessurus. Spiritus maris ἐπισκέψει αὐτοῦ, καὶ παρασκευάζων τὰς μὲν ὑπὲρ
suscitant fluctus, et ni ceciderint venti, non desi αὐτοῦ θλίψεις ἡγεῖσθαι χαράν, τὰς δὲ κοσμικής
sunt fluctus nec ad serenum redeunt maria; spiri- ήδονας καθάπερ τι ἀψίνθιον μὴ προσίεσθαι. Τα
tus autem malitiae in anima incauta excitant ima» πνεύματα τῆς θαλάσσης ἐγείρει τὰ κύματα, καὶ
gines parentum, fratrum, conjunctorum, consue- εἰ μὴ παύσονται οἱ ἄνεμοι, οὐ κοπάζει τὰ κύματα,
torum, conviviorum, festorum, theatrorum et
καὶ οὐχ ἡμεροῦται ἡ θάλασσα· καὶ τὰ πνεύματα τῆς
omnium voluptatum phantasmata; desiderium πονηρίας ανακινοῦσιν ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ ἀμελοῦς
inducunt hæc omnia et oculis, et lingua, et corpore μνήμην γονέων, ἀδελφῶν, συγγενῶν, συνήθων,
sibi comparandi, eo fue ut præsenten horam συμποσίων, πανηγύρεων, θεάτρων, καὶ τῶν ἄλλων
deperdas in rebus inanibus, et subsequens, cum πάντων τῆς ἡδονῆς φαντασμάτων, καὶ ὑπαγορεύου
solus in cellula fueris, in recordatione dictorum et σιν ὄψει, καὶ γλώττη, καὶ σώματι τὴν ἐντυχίαν
visorum evanescal; ita monachi vita terminatur " ποιεῖσθαι, ἵνα καὶ ἡ ἐνεστῶσα ὥρα ἀναλίσκεται μα
absque utilitate: mundanæ operationes per memo- ταίως, καὶ ἡ ἐπιοῦσα, ἡνίκα μόνος μένῃς ἔνδον τοῦ
rian transeunt et iudicia sua relinquunt in intelligen- κελλίου, δαπανᾶται ἐν ταῖς μνήμαις τῶν θεαθέντων
tis, sicut et pedes hominis per nivem incedentis, ibi- καὶ λαληθέντων· καὶ οὕτω ἀσυντελὴς ἡ ζωὴ τοῦ
den vestigia sua impresserunt. Si feris victum præbe μοναχοῦ διανύεται, εἰς κοσμικὰς ἐργασίας τὰς ἐξυtus, nunquid illas destruimus? Si verbis et factis τῶν μνήμας γλύφουσιν ἐν τῇ διανοίᾳ, καθάπερ πό
indulgenius iusuisis amicitiis et consuetudinibus, δες ἀνθρώπου τὰ ἴδια ἴχνη ἐν χιόνι βαδίζοντες. Ε!
numquid caruis appetitum mortificamus? Quando βρῶμα τοῖς θηρίοις παρέχομεν, πότε θανατώσομεν
autem inquisituri sumus vitam quam secundum αὐτά; καὶ εἰ ἐν ἔργοις καὶ λογισμοῖς τῆς ἀλόγου
Christum sumus professi? Quae ex pedibus iui mive φιλίας καὶ συνηθείας αδολεσχοῦμεν, πότε τῆς σαρ
supersunt vestigia, vel solis radiis vel imbriam τας νεκρώσομεν τὸ φρόνημα; πότε ἣν ἐπηγγειλάaquis destruentur; quæ vero memoriz impressæ μέθα κατὰ Χριστὸν ζωὴν ζήσομεν; Ὁ ἐν χιόνι τύ
sunt imagines ex jucundo verborum et factorum πος τῶν ποδῶν, ἢ λάμψαντος ἡλίου λύεται, ἢ και
babitu ad nihilum redigentur, si Christus in mente ταραγέντος ύδατος οίχεται· καὶ αἱ κοιλανθεῖσαι
per orationen assurgit et si ex corde contrito μνῆμαι ἐν τῇ διανοίᾳ ἐκ φιληδόνου διαθέσεως καὶ
defluunt rivuli facrymarum.
τῶν πράξεων, ὑπὸ Χριστοῦ τοῦ ἀνατέλλοντος ἐν τῇ
καρδίᾳ διὰ προσευχῆς, καὶ τῆς εὐκατανύκτου
βροχῆς τῶν δακρύων ἐξαφανίζονται.
Si monachus se non rationali modo gerit, numquid
insitas et inpressas opiniones evellet ex animo? In
corpore tuo perficies virtutes si sæculare commiercium deposueris. Bonæ formantur cogitationes et
divini in mente babitant sermones, si continuis
precibus effusis et corde contrito memoriam prio
rum actionɖm deleveris. Fidei illuminatio quæ per
recordationem Dei operatur et contritio cordis, novaculæ ad instar, malas cogitationes excidunt. Ad
apium exemplar facias. Cum vesparum pullitiem
circumvolitantium sentiunt, remanent in alveariis
et insidias devitant. Sæculares conventus vespa-D
ruin loco considera; los si magno fugeris studio,
ad interiorem te recipies monasterii portum, cellulam videñcet, ibique tentabis ut intimam tuam
aditurus sis animam, in qua habitat Christus, et
cum ipso adest pax, gaudium et tranquillitas
firma. Hæc doua sunt Christi, solis spiritualis;
sicut radios illa emittit et in mercedem animæ concelit, quæ ipsum cum fide et amore suscipit. Cum
in habitaculo tuo fueris, de Deo cogites, animum
ab omnibus absirulas et siue voce referas ad
Deum; omnes cordis tui dispositiones ipsi aperias
et adhæreas per amorem. Hæc enim Dei recordatio
quasi intuitio est: animæ sensus et oculos ad se
trahit Deus, qui lumine suo mentem considerantis
Ο γοῦν μὴ κατὰ λόγον πράττων μοναχός, πότε
τὰς ἐν τῇ διανοίᾳ προλήψεις ἀπαλείψει; Τελεῖται
πρᾶξις ἀρετῶν ἐν τῷ σώματι, ἐὰν καταλείψῃς τὴν
τοῦ κόσμου συνήθειαν. Τυποῦνται μνῆμαι ἀγαθα,
καὶ θεῖοι λόγοι φιλοχωροῦσιν ἐν τῇ ψυχῇ, ἐὰν συν
εχέσιν εὐχαῖς, μετὰ θερμῆς κατανύξεως ἀννομέναις,
ἐν τῇ διανοίᾳ τὰς μνήμας τῶν προτέρων πράξεων
ἐξαλείψης. Ο φωτισμός γὰρ τῆς πίστεως τῆς τοῦ
Θεοῦ μνήμης, καὶ ἡ συντριβὴ τῆς καρδίας, δίκην
ξυρίου τὰς πονηρὰς ἀποξέουσι μνήμας. Μιμήθητι
τῶν μελισσῶν τὴν σοφίαν. Ἐκεῖναι γὰρ εἰδοῦσαι
τὸ σμήνος τῶν σφηκῶν περὶ αὐτὰς τὴν πτῆσιν ποιου
μένων, ἔνδον τοῦ σίμβλου παραμένουσι, καὶ τὴν ἐκ
τῶν ἐπιβούλων βλάβην διαδιδράσκουσιν. Σφηκίας
νόει τὰς κοσμικὰς συντυχίας. Ταύτας σπουδῇ πολλῇ
φεύγων, παράμενε ἐν τῷ ταμείῳ τοῦ σεμνείων,
καντεῦθεν πειρῶ πάλιν εἰσέρχεσθαι ἐν τῷ ἐνδοτέρῳ
τῆς ψυχῆς φρουρίῳ, ὅπερ οἶκος Χριστοῦ ἐστιν, ἐν ᾧ
εἰρήνη, καὶ χαρα, καὶ γαλήνη βεβαίως ὁρᾶται.
Τοῦ νοητοῦ ἡλίου Χριστοῦ τὰ δῶρα ταῦτα, καθάπερ τινὰς ἀκτῖνας παρ' ἑαυτοῦ ἐκπέμποντος, καὶ
ὥσπερ τινὰ μισθὸν παρεχομένου τῇ ὑποδεχομένη
αὐτὸν ψυχῇ μετὰ πίστεως καὶ φιλοκαλίας. Καθημε
νος γοῦν ἐν τῷ οἴκῳ, μνημόνευε Θεοῦ, ἐπαίρων τὸν
νοῦν ἀπὸ πάντων, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἀφθόγγως
ἐπιοείπτων, καὶ πᾶσαν τῆς καρδίας διάθεσιν ἐκχέων
col. 389–390page 6 of 14
PG 143:389ἐνώπιον αὐτοῦ, καὶ διὰ τῆς ἀγάπης αὐτῷ προσκολλώμενος. Μνήμη γὰρ Θεοῦ θεωρία Θεοῦ ἐστιν, ἕλκοντος τὴν ὅρασιν καὶ τὴν ἔφεσιν τοῦ νοῦ πρὸς ἑαυτὸν, καὶ τῷ παρ' ἑαυτῷ φωτὶ περιαυγάζοντος αύ τόν. Επιστρέφων γὰρ ὁ νοῦς πρὸς τὸν Θεὸν, ἐν τῷ καταπαύειν πάσας τὰς εἰδοποιοὺς τῶν ὄντων ἐννοίας, ἀνειδεῶς ὁρᾷ· καὶ τῇ καθ᾽ ὑπεροχὴν ἀγνωσίᾳ διὰ τὸ τῆς δόξης ἀπρόσιτον, τὴν ἑαυτοῦ βλέψιν λαμ πρύνει· καὶ μὴ γινώσκων διὰ τὴν ἀκαταληψίαν τοῦ δρωμένου, γινώσκει διὰ τὴν ἀλήθειαν τοῦ κυρίως ὄντως, καὶ μόνου τὸ ὑπερεῖναι ἔχοντος· καὶ διὰ τὸ πλούσιον τῆς ἐκεῖθεν ἐκβλυζούσης ἀγαθότητος τρέφων τὸν ἑαυτοῦ ἔρωτα, καὶ τὴν ἰδίαν ἐντρέχειαν πληροφορῶν, ἀναπαύσεως ἀλήκτου καὶ μακαρίας καταξιοῦται. Ταῦτα μὲν τὰ τῆς ἀκριβοῦς μνήμης γνωρίσματα. Προσευχὴ δέ ἐστι διαλογή διανοίας πρὸς Κύριον, βήματα δεήσεως διανύουσα μετὰ τῆς τοῦ νοῦ πρὸς θεὸν ὁλικῆς ἀτενίσεως. Τῆς διανοίας γὰρ συνεχώς ὑπαγορευούσης τὸ τοῦ Κυρίου ὄνομα, καὶ τοῦ νοῦ ἐναργῶς τῇ ἐπικλήσει τοῦ θείου ονόματος προσ έχοντος, τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως τὸ φῶς καθάπερ φω τεινὴν νεφέλην πᾶσαν ἐπισκιάζει τὴν ψυχήν. Επε καὶ δὲ τῇ μὲν ἀκριβεῖ μνήμῃ τοῦ Θεοῦ ἀγάπη καὶ χαρά· ο Εμνήσθην γάρ, φησί, τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐ φράνθην.» Τῇ δὲ καθαρᾷ προσευχῇ, γνῶσις κατάνυξις· «Ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ γὰρ, φησίν, ἐπικαλέσομαι σε, ἰδοὺ ἔγνων ὅτι Θεός μου εί σύ.» Καὶ πάλιν·ι θυσία τῷ Θεῷ, πνεῦμα συντετριμμένον.» Ναὸς γὰρ καὶ διανοίας παρισταμένων τῷ Θεῷ δι' ἐνεργοῦς ἀτενίσεως καὶ θερμῆς δεήσεως, καὶ τῆς ψυχῆς ἡ κατάνυξις ἀκολουθεῖ. Νοῦ δὲ, καὶ λόγου, καὶ πνεύματος προσπιπτόντων τῷ Θεῷ, τοῦ μὲν, διὰ προσοχῆς, τοῦ δὲ, δι᾿ ἐπικλήσεως, τοῦ δὲ, διὰ κατα νύξεως καὶ ἀγάπης, ὅλος ὁ ἔνδον ἄνθρωπος λειτουρ. γεῖ τῷ Κυρίῳ. ο 'Αγαπήσεις γάρ, φησί, Κύριος τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου έν άλλ. διανοίας σου].» Πλὴν εἰδέναι σε καὶ τοῦτο βούλομαι, μήπως προσεύχεσθαι λογιζόμενος, μακρὰν τῆς προσευχῆς βαδίζῃς καὶ ἀκερδώς κάμνῃς, καὶ διακενῆς τρέχῃς ἵπερ ἐν τῇ τοῦ στόματος ψαλμῳδίᾳ τελεῖται, ὁ δὲ νοῦς ἀλλαχοῦ φέρεται, εἰς πάθη καὶ πράγματα μετ ριζόμενος, ὡς ἐντεῦθεν καὶ τὴν σύνεσιν τῆς ψαλμ ῳδίας λυμαίνεσθαι· τοῦτο γίνεται καὶ ἐν τῇ διανοίᾳ. Πολλάκις γὰρ αὐτῆς διερχομένης τὰ ῥήματα τῆς εὐχῆς, ὁ νοῦς οὐ συνοδεύει, οὐκ ἐνατενίζει τῷ Θεῷ, πρὸς ἐν καὶ ἡ κατὰ τὴν προσευχὴν διαλογή γίνεται ἐκτρέπεται δὲ ὑπό τινων ἐννοιῶν λεληθότως. Καὶ ἡ μὲν διάνοια λέγει συνήθως τὰ ῥήματα· ὁ δὲ νοῦς τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως διολισθαίνει. "Οθεν καὶ τότε ἡ ψυχὴ ἀκατανόητος καὶ ἀδιάθετος φαίνεται, ὡς τοῦ τοῦ σκορπιζομένου εις τινας φαντασίας, καὶ μετεωριζομένου, ἢ πρὸς ἃ κλέπτεται ἢ βούλεται. Εὐκτικῆς γὰρ γνώσεως μὴ παρούσης μηδὲ τοῦ δεομένου παρ ισαμένου τῷ δεομένῳ παρακαλεῖν, πῶς γλυκανθήσεται ἡ ψυχή; πῶς εὐφρανθήσεται καρδία προσποιουμένη εύχεσθαι, ἀλλ' οὐκ ἀληθινὴν προστ ευχήν περιποιουμένη; Εὐφρανθήσεται καρδία ζητούντων τὸν Κύριον. Ζητεῖ δὲ τὸν Κύριον ὁ διαilluminat. Qui spiritum suumn ad Deum convertit, retrahit a rerum visibilium imaginibus et absque gura contemplatur; attamen, propter inaccessibilem gloriam, Deum in se cognoscere nequit et solus cipit radios; dum videt incomprehendibilem, cogno. scit supereminentem exsistentiam illius, qui omnia superat; ex infinita autem bonitate Dei amorem suum nutrit, omnem suam adimplet capacitatem, quietem habet indeficientem et beatam. xat Psal. lxxvi, 4. 7 Psal. Lv, 10. * P≥al. L, 19. Signa autem et characteres perfectæ recorda tionis Dei sunt sequentia, Oratio prinuni est mentis colloquium cum Den; verba proferuntur orationis, dum animus lotus ad Deum intendit. Mens suggerit, modo indesinente, nomen Domini, et animus continuo invocato nomine divino attendit; exinde fit ut anin'a tota quasi nube lucida obumbretur. Sedulam recordationem divinam subsequuntur charitas et gaulium. Scriptum est: e Dei recordatus sum, et sum gavisus. Si pura fuerit oratio, adstabunt cognitio et coutritio cordis. c in qua die iuvocavero te, ecce cognovi quia Deus meus es tu '.»Et iterum: ‹ Sacrificium Deo spiritus contribulatus *. › Cum spiritus et mens per activam in Deum sa ferunt attentionem atque fervidam orationem, subsequitur anima contritio. Intellectus, verbum et spiritus Deo se præsentant: intellecius quident altendit, verbum facit orationem, spiritus vera perficit amorem et contritionem; ita totus homo interuus Deo famulatur. • Diliges Douninum Deum tuum ex toto corde tuo * (in aliis cod., ex tota mente ta).. Ast et unam te monitum voln, ne førsan te orantem putes, dum in oratione procelas, labores inutiliter et in vauum curras. Fit quandoque ut in orali psalmodia intellectus divagetur, dividaturque inter passiones et negotia sæculi; hoc modo sensum psalmodiæ deperdit. lllud quoque in nientali ora-. tione evenit. Orationis euiin verba procedunt, queIntelligentia non comitatur, nec refert ad Deum, etsi per orationem cun ipso colloquium insituatur; palel animam diverti alienis cogitationibus. Αttamen consueta verba producit intellectus, spiritus autem in cognitione Dei non consistit. Tum videtur anima esse absque intelligentia atque ordinatione; mens quibusdam indulget phantasmatibus circumfertur inter negotia et mundanas varietates. Præsenten orationis notionem non habet, nec petitionis necessitatem et materiam sentit quo igitur modo delectari posset anima? quomodo gauderet cor de oratione, cum veram orationem non producat? Lætabitur cor quærentium Dominum. Deum inquirit, qui mente lola el fervida dispositione aute Deum procumbit, omnia sacularia Deut. iv, 5.
DE ABSCONDITA OPERATIONE IN CHRISTO
ἐνώπιον αὐτοῦ, καὶ διὰ τῆς ἀγάπης αὐτῷ προσκολ- illuminat. Qui spiritum suumn ad Deum convertit,
λώμενος. Μνήμη γὰρ Θεοῦ θεωρία Θεοῦ ἐστιν, retrahit a rerum visibilium imaginibus et absque liἕλκοντος τὴν ὅρασιν καὶ τὴν ἔφεσιν τοῦ νοῦ πρὸς gura contemplatur; attamen, propter inaccessibilem
ἑαυτὸν, καὶ τῷ παρ' ἑαυτῷ φωτὶ περιαυγάζοντος αύ- gloriam, Deum in se cognoscere nequit et solus reτόν. Επιστρέφων γὰρ ὁ νοῦς πρὸς τὸν Θεὸν, ἐν τῷ cipit radios; dum videt incomprehendibilem, cogno.
καταπαύειν πάσας τὰς εἰδοποιοὺς τῶν ὄντων ἐννοίας, scit supereminentem exsistentiam illius, qui omnia
ἀνειδεῶς ὁρᾷ· καὶ τῇ καθ᾽ ὑπεροχὴν ἀγνωσίᾳ διὰ superat; ex infinita autem bonitate Dei amorem
τὸ τῆς δόξης ἀπρόσιτον, τὴν ἑαυτοῦ βλέψιν λαμ suum nutrit, omnem suam adimplet capacitatem,
πρύνει· καὶ μὴ γινώσκων διὰ τὴν ἀκαταληψίαν τοῦ quietem habet indeficientem et beatam.
δρωμένου, γινώσκει διὰ τὴν ἀλήθειαν τοῦ κυρίως ὄντως, καὶ μόνου τὸ ὑπερεῖναι ἔχοντος· καὶ διὰ τὸ
πλούσιον τῆς ἐκεῖθεν ἐκβλυζούσης ἀγαθότητος τρέφων τὸν ἑαυτοῦ ἔρωτα, καὶ τὴν ἰδίαν ἐντρέχειαν
πληροφορῶν, ἀναπαύσεως ἀλήκτου καὶ μακαρίας καταξιοῦται.
Ταῦτα μὲν τὰ τῆς ἀκριβοῦς μνήμης γνωρίσματα.
Προσευχὴ δέ ἐστι διαλογή διανοίας πρὸς Κύριον,
βήματα δεήσεως διανύουσα μετὰ τῆς τοῦ νοῦ πρὸς
θεὸν ὁλικῆς ἀτενίσεως. Τῆς διανοίας γὰρ συνεχώς
ὑπαγορευούσης τὸ τοῦ Κυρίου ὄνομα, καὶ τοῦ νοῦ
ἐναργῶς τῇ ἐπικλήσει τοῦ θείου ονόματος προσέχοντος, τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως τὸ φῶς καθάπερ φω
τεινὴν νεφέλην πᾶσαν ἐπισκιάζει τὴν ψυχήν. Επε
καὶ δὲ τῇ μὲν ἀκριβεῖ μνήμῃ τοῦ Θεοῦ ἀγάπη καὶ
χαρά· ο Εμνήσθην γάρ, φησί, τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην.» Τῇ δὲ καθαρᾷ προσευχῇ, γνῶσις xat
κατάνυξις· «Ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ γὰρ, φησίν, ἐπικαλέσομαί σε, ἰδοὺ ἔγνων ὅτι Θεός μου εί σύ.» Καὶ
πάλιν·ι θυσία τῷ Θεῷ, πνεῦμα συντετριμμένον.»
Ναὸς γὰρ καὶ διανοίας παρισταμένων τῷ Θεῷ δι'
ἐνεργοῦς ἀτενίσεως καὶ θερμῆς δεήσεως, καὶ τῆς
ψυχῆς ἡ κατάνυξις ἀκολουθεῖ. Νοῦ δὲ, καὶ λόγου, καὶ
πνεύματος προσπιπτόντων τῷ Θεῷ, τοῦ μὲν, διὰ
προσοχῆς, τοῦ δὲ, δι᾿ ἐπικλήσεως, τοῦ δὲ, διὰ κατανύξεως καὶ ἀγάπης, ὅλος ὁ ἔνδον ἄνθρωπος λειτουρ.
γεῖ τῷ Κυρίῳ. ο 'Αγαπήσεις γάρ, φησί, Κύριος
τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου έν άλλ.
διανοίας σου].»
Πλὴν εἰδέναι σε καὶ τοῦτο βούλομαι, μήπως
προσεύχεσθαι λογιζόμενος, μακρὰν τῆς προσευχῆς
βαδίζῃς καὶ ἀκερδώς κάμνῃς, καὶ διακενῆς τρέχῃς·
ἵπερ ἐν τῇ τοῦ στόματος ψαλμῳδίᾳ τελεῖται, ὁ δὲ
νοῦς ἀλλαχοῦ φέρεται, εἰς πάθη καὶ πράγματα μετ
ριζόμενος, ὡς ἐντεῦθεν καὶ τὴν σύνεσιν τῆς ψαλμῳδίας λυμαίνεσθαι· τοῦτο γίνεται καὶ ἐν τῇ διανοίᾳ.
Πολλάκις γὰρ αὐτῆς διερχομένης τὰ ῥήματα τῆς
εὐχῆς, ὁ νοῦς οὐ συνοδεύει, οὐκ ἐνατενίζει τῷ Θεῷ,
πρὸς ἐν καὶ ἡ κατὰ τὴν προσευχὴν διαλογή γίνεται·
ἐκτρέπεται δὲ ὑπό τινων ἐννοιῶν λεληθότως. Καὶ ἡ
μὲν διάνοια λέγει συνήθως τὰ ῥήματα· ὁ δὲ νοῦς τῆς
τοῦ Θεοῦ γνώσεως διολισθαίνει. "Οθεν καὶ τότε ἡ
ψυχὴ ἀκατανόητος καὶ ἀδιάθετος φαίνεται, ὡς τοῦ
τοῦ σκορπιζομένου εις τινας φαντασίας, καὶ μετε
ωριζομένου, ἢ πρὸς ἃ κλέπτεται ἢ βούλεται. Εὐκτικῆς
γὰρ γνώσεως μὴ παρούσης μηδὲ τοῦ δεομένου παρ
ισαμένου τῷ δεομένῳ παρακαλεῖν, πῶς γλυκανθήσεται ἡ ψυχή; πῶς εὐφρανθήσεται καρδία
προσποιουμένη εύχεσθαι, ἀλλ' οὐκ ἀληθινὴν προστ
ευχήν περιποιουμένη; Εὐφρανθήσεται καρδία
ζητούντων τὸν Κύριον. Ζητεῖ δὲ τὸν Κύριον ὁ δια8
• Psal. lxxvi, 4. 7 Psal. Lv, 10. * P≥al. L, 19.
Signa autem et characteres perfectæ recorda -
tionis Dei sunt sequentia, Oratio prinuni est mentis
colloquium cum Den; verba proferuntur orationis,
dum animus lotus ad Deum intendit. Mens suggerit,
modo indesinente, nomen Domini, et animus continuo
invocato nomine divino attendit; exinde fit ut anin'a tota quasi nube lucida obumbretur. Sedulam
recordationem divinam subsequuntur charitas et
gaulium. Scriptum est: e Dei recordatus sum, et sum
gavisus. Si pura fuerit oratio, adstabunt cognitio et coutritio cordis. c in qua die iuvocavero
te, ecce cognovi quia Deus meus es tu '.»Et iterum: ‹ Sacrificium Deo spiritus contribulatus *. ›
Cum spiritus et mens per activam in Deum sa
ferunt attentionem atque fervidam orationem, subsequitur anima contritio. Intellectus, verbum et
spiritus Deo se præsentant: intellecius quident
altendit, verbum facit orationem, spiritus vera
perficit amorem et contritionem; ita totus homo
interuus Deo famulatur. • Diliges Douninum Deum
tuum ex toto corde tuo * (in aliis cod., ex tota mente
ta)..
Ast et unam te monitum voln, ne førsan te orantem putes, dum in oratione procelas, labores
inutiliter et in vauum curras. Fit quandoque ut in
orali psalmodia intellectus divagetur, dividaturque
inter passiones et negotia sæculi; hoc modo sensum
psalmodiæ deperdit. lllud quoque in nientali ora-.
tione evenit. Orationis euiin verba procedunt, queIntelligentia non comitatur, nec refert ad Deum,
etsi per orationem cun ipso colloquium insituatur; palel animam diverti alienis cogitationibus. Αttamen consueta verba producit intellectus,
spiritus autem in cognitione Dei non consistit.
Tum videtur anima esse absque intelligentia atque
ordinatione; mens quibusdam indulget phantasmatibus circumfertur inter negotia et mundanas
varietates. Præsenten orationis notionem non habet, nec petitionis necessitatem et materiam sentit:
quo igitur modo delectari posset anima? quomodo
gauderet cor de oratione, cum veram orationem
non producat? Lætabitur cor quærentium Dominum. Deum inquirit, qui mente lola el fervida dispositione aute Deum procumbit, omnia sacularia
• Deut. iv, 5.
col. 391–392page 7 of 14
PG 143:391νοίᾳ ὅλῃ καὶ διαθέσει θερμῇ προσπίπτων τῷ Θεῷ, καὶ πᾶν νόημα τοῦ κόσμου διαχρονόμενος, διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ γνῶσιν, καὶ ἀγάπην, τὰς ἀναδιδομένας ἐκ τῆς συνεχοῦς καὶ καθαρᾶς προσευχῆς. Ἐγὼ δὲ σαφηνείας ἕνεκα τοῦ κατὰ τὴν θείαν μνήμην ἐν τῷ νῷ θεωρήματος, καὶ τοῦ κατὰ τὴν καθαρὰν προσευχὴν ἀξιώματος ἐν τῇ διανοίς, τὸν σωματικὸν ὀφθαλμὸν καὶ τὴν γλῶσσαν εἰς εἰκόνα; προτίθημι. "Ο γάρ ἐστι κόρη τῷ ὀφθαλμῷ, καὶ προφορά λόγου γλώσσῃ, τοῦτο μνήμη τῷ νῷ, καὶ προσευχὴ τῇ διανοίᾳ. Ὡς γὰρ ὀφθαλμὸς τῇ βλε πτικῇ αἰσθήσει τοῦ προκειμένου ὁρατοῦ ἀπολαβών, οὐδεμίαν φωνὴν ποιεῖται, τῇ πείρᾳ δὲ τῆς δράσεως τὴν γνῶσιν τοῦ ὁρωμένου δέχεται· οὕτω καὶ ὁ νοῦς, διὰ τῆς μνήμης ερωτικῶς τῷ Θεῷ προσχωρῶν τῇ προσκολλήσει τῆς διαπείρου διαθέσεως καὶ τῇ σιγῇ τῆς ἀπλουστατης νοήσεως, ὑπὸ τῆς θείας ἐλλάμψεως καταυγάζεται, ἀῤῥαβῶνα τῆς μελλούσης λαμπρότητος κομιζόμενος. Καὶ ὥσπερ πάλιν ἡ γλῶσσα μή ματα λόγου προφέρουσα, τὴν ἄδηλον θέλησιν τοῦ νοῦ έμφανίζει τῷ ἀκούοντι· οὕτω καὶ διάνοια τὰ βρα χυσύλλαβα βήματα τῆς προσευχῆς πυκνῶς καὶ θερμῶς ἀναγγέλλουσα, τὴν τῆς ψυχῆς αίτησιν ἀνακαλύπτει τῷ πάντα εἰδότι Θεῷ, καὶ τῇ εὐκτικῇ προσεδρίᾳ καὶ ἐπιμόνῳ συντριβῇ καρδίας, καὶ ἡ ".» συντριβὴ ἀνοίγει τὰ φιλάνθρωπα σπλάγχνα του συμ παθοῦς, καὶ πλουσίαν τὴν σωτηρίαν εἰσδέχεται. Καρδίαν γάρ, φησί, συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. Χειραγωγήσει σε εἰς καθαρὰν προσευχὴν, καὶ τὸ τελούμενον εἰς τὸν ἐπὶ γῆς βασιλέα. Οταν γὰρ προσέλθῃς βασιλεί, καὶ σώματι παρίστασαι, καὶ γλώσσῃ καθικετεύει:, καὶ ὀφθαλμῷ πρὸς αὐτὸν ἐνατενίζεις, καὶ οὕτω τὴν βασιλικὴν εὐμένειαν πρὸς ἑαυτὸν ἕλκεις. Τοῦτο καὶ σὺ ἐκτέλει κάν τῇ συνάξει τῆς ἐκκλησίας, κάν τῇ μονώσει τῆς οἰκίας. Συναγόμενος γὰρ ἐν Κυρίῳ μετὰ τῶν ἀδελφῶν, ὥσπερ τὴν διὰ σώματος παρά στασιν ποιεῖς, καὶ τὴν διὰ γλώττης ψαλμωδίαν προς φέρεις αὐτῷ, οὕτως ἔχε καὶ τὸν νοῦν προσέχοντα τοῖς λόγοις καὶ τῷ Θεῷ, καὶ εἰδότα τίνι διαλέγει καὶ ἐντυγχάνει. Εὐτόνως γὰρ καὶ καθαρῶς τῆ νοίας τῇ προσευχῇ σχολαζούσης, χαρᾶς ἀνα καὶ εἰρήνης ἀνεκλαλή του καταξιούται ή και μόνας δὲ αὖθις ἐν τῷ οἴκῳ προσεδρεύων, τῆς κατὰ διάνοιαν προσευχῆς ἐξέχουν νήφοντι τη τετριμμένῳ πνεύματι, καὶ θεωρία ἐπισκιάσει σοι διὰ νήψεως, καὶ γνῶσις κατασκηνώσει κατανύξεως, τὴν ἄλογον ἡδονὴν ἐξορίζουσα, καὶ τὴν θείαν ἀγάπην είσαι Πίστευσαν μου σου τῇ ἐργασία καλῶν, τὴν που σοι τὸν νυμφων τὰ κωλύμα ὁμαλιTHEOLEPTI PHILADELPHINENSIS cogitata repetit per Dei notionem et amoremn, que ex continua et pura oratione defluunt. Ut demonstrem qualis sit divina recordatio in spiritus visione et qualis pura oratio in mentis peditione, hujus corporis oculum et linguam modo acleturus sum ad exemplar. Quod pupilla oculo et verbi elocutio linguæ, illud est memoria relate ad intellectum et oratio relate ad mentem. Visionis sensus imaginem percipit oculus de objecto propo sito, verbum facit nullum, attamen visionis perientia habet notionen de objecte inspects; ita intellectus per memoriam affective accedit all Deum, per experientiam repetitam adlaret ipsi et in si lentio simplicissima Dei notione refcitur, quod illumineur splendore divino et futura claritatis pignus reportet. Lingus producit verba elocutionis et audienti invisibilem spiritus voluntatem maniτος μήfestat: ita mens facit brevius orationis syllabas, quas frequenter emiuit et fervide; anima postula- βραLionon notam dat Deo omnia scienti, assidet per vola et perseverantem contritionem coralis, viscera misericordiæ divinæ commovet et salutis gratias recipit superefluentes. Cor contritum et humi liatam Deus non despiciet Quad autem ins in terric relate ad reges perfcitur, conducet te ad puram orationem. Cum ad regem perveneris, ac cedis corpore, lingua adprecaris, oculo consideras, ut regalem tibi conciliaturus sis favorein. Hoc quoque perficias, sive in conventu fueris ecclesiæ, sive solus in tua mansione. Si cum fratribus in quoque verbis attendas mente tua et scias te verba ad Deum facere atque orationent. Quæ attente atque devote orationi vaeat, illa mens gaudio ficitur sempiterno et pace ineffabili. Si in cella tua abscondites fueris et mentalem habueris oratione cum mente sobris et spiritu contrito, tua proce alet consideratio propter sobrietatem, inhabitabilque cognitio propter contritionem; destruetur irratio nabilis voluptas et divinus amoriu te intrabit. Domino congregatus fueris, per corporis positio nem et linguæ psalmodiam teipsum profers Deo; sic Confide mihi verum dicenti: si in omnibus ope- 1 ribus tuis eomitem assumpserts bonorum matrem, orationem videlicet, non dormiveris dum sponsum lemnonstraverit tibi, te introduxerit repleveritque cor tuum gloria indicibili et lætitia. Omnibus enim impedimentis ademptis, seniitam virtutis p'auam reddit, et quærenti facilem praestat. Modum quoque orationis mentalis considera. Instituta conversatio tollit passionis diffluentia verba; mentis ad Deum conversio fugit sæculi cogitationes; animæ contritio refellit amicitias carre fisal. 1, 19. hrou xal
THEOLEPTI PHILADELPHINENSIS
cogitata repetit per Dei notionem et amoremn, que νοίᾳ ὅλῃ καὶ διαθέσει θερμῇ προσπίπτων τῷ Θεῷ, καὶ
ex continua et pura oratione defluunt.
πᾶν νόημα τοῦ κόσμου διαχρονόμενος, διὰ τὴν τοῦ
Θεοῦ γνῶσιν, καὶ ἀγάπην, τὰς ἀναδιδομένας ἐκ τῆς
συνεχοῦς καὶ καθαρᾶς προσευχῆς.
Ut demonstrem qualis sit divina recordatio in Ἐγὼ δὲ σαφηνείας ἕνεκα τοῦ κατὰ τὴν θείαν
spiritus visione et qualis pura oratio in mentis μνήμην ἐν τῷ νῷ θεωρήματος, καὶ τοῦ κατὰ τὴν
peditione, hujus corporis oculum et linguam modo καθαρὰν προσευχὴν ἀξιώματος ἐν τῇ διανοίς, τὸν
acleturus sum ad exemplar. Quod pupilla oculo et σωματικὸν ὀφθαλμὸν καὶ τὴν γλῶσσαν εἰς εἰκόνα;
verbi elocutio linguæ, illud est memoria relate ad
προτίθημι. "Ο γάρ ἐστι κόρη τῷ ὀφθαλμῷ, καὶ
intellectum et oratio relate ad mentem. Visionis προφορά λόγου γλώσσῃ, τοῦτο μνήμη τῷ νῷ, καὶ
sensus imaginem percipit oculus de objecto propo- προσευχὴ τῇ διανοίᾳ. Ὡς γὰρ ὀφθαλμὸς τῇ βλε
sito, verbum facit nullum, attamen visionis exπτικῇ αἰσθήσει τοῦ προκειμένου ὁρατοῦ ἀπολαβών,
perientia habet notionen de objecte inspects; ita: οὐδεμίαν φωνὴν ποιεῖται, τῇ πείρᾳ δὲ τῆς δράσεως
intellectus per memoriam affective accedit all Deum, τὴν γνῶσιν τοῦ ὁρωμένου δέχεται· οὕτω καὶ ὁ νοῦς,
per experientiam repetitam adlaret ipsi et in si- διὰ τῆς μνήμης ερωτικῶς τῷ Θεῷ προσχωρῶν τῇ
lentio simplicissima Dei notione refcitur, quod προσκολλήσει τῆς διαπείρου διαθέσεως καὶ τῇ σιγῇ
illumineur splendore divino et futura claritatis τῆς ἀπλουστατης νοήσεως, ὑπὸ τῆς θείας ἐλλάμψεως
pignus reportet. Lingus producit verba elocutionis
καταυγάζεται, ἀῤῥαβῶνα τῆς μελλούσης λαμπρότη
et audienti invisibilem spiritus voluntatem maniτος κομιζόμενος. Καὶ ὥσπερ πάλιν ἡ γλῶσσα μήfestat: ita mens facit brevius orationis syllabas,
ματα λόγου προφέρουσα, τὴν ἄδηλον θέλησιν τοῦ νοῦ
quas frequenter emiuit et fervide; anima postula- έμφανίζει τῷ ἀκούοντι· οὕτω καὶ διάνοια τὰ βραLionon notam dat Deo omnia scienti, assidet per χυσύλλαβα βήματα τῆς προσευχῆς πυκνῶς καὶ
vola et perseverantem contritionem coralis, viscera θερμῶς ἀναγγέλλουσα, τὴν τῆς ψυχῆς αίτησιν
misericordiæ divinæ commovet et salutis gratias
ἀνακαλύπτει τῷ πάντα εἰδότι Θεῷ, καὶ τῇ εὐκτικῇ
recipit superefluentes. Cor contritum et humi προσεδρίᾳ καὶ ἐπιμόνῳ συντριβῇ καρδίας, καὶ ἡ
liatam Deus non despiciet ".» Quad autem ins in συντριβὴ ἀνοίγει τὰ φιλάνθρωπα σπλάγχνα του συμ
terric relate ad reges perfcitur, conducet te ad παθοῦς, καὶ πλουσίαν τὴν σωτηρίαν εἰσδέχεται.
puram orationem. Cum ad regem perveneris, ac-
• Καρδίαν γάρ, φησί, συντετριμμένην καὶ τεταπει
cedis corpore, lingua adprecaris, oculo consideras, νωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει.» Χειραγωγήσει
ut regalem tibi conciliaturus sis favorein. Hoc σε εἰς καθαρὰν προσευχὴν, καὶ τὸ τελούμενον εἰς
quoque perficias, sive in conventu fueris ecclesiæ,
τὸν ἐπὶ γῆς βασιλέα. Οταν γὰρ προσέλθῃς βασιλεί,
sive solus in tua mansione. Si cum fratribus in
καὶ σώματι παρίστασαι, καὶ γλώσσῃ καθικετεύει:,
καὶ ὀφθαλμῷ πρὸς αὐτὸν ἐνατενίζεις, καὶ οὕτω τὴν
βασιλικὴν εὐμένειαν πρὸς ἑαυτὸν ἕλκεις. Τοῦτο καὶ
quoque verbis attendas mente tua et scias te verba
σὺ ἐκτέλει κάν τῇ συνάξει τῆς ἐκκλησίας, κάν τῇ
ad Deum facere atque orationent. Quæ attente
μονώσει τῆς οἰκίας. Συναγόμενος γὰρ ἐν Κυρίῳ
atque devote orationi vaeat, illa mens gaudio reμετὰ τῶν ἀδελφῶν, ὥσπερ τὴν διὰ σώματος παρά
ficitur sempiterno et pace ineffabili. Si in cella tua
στασιν ποιεῖς, καὶ τὴν διὰ γλώττης ψαλμωδίαν προς
abscondites fueris et mentalem habueris oratione:
φέρεις αὐτῷ, οὕτως ἔχε καὶ τὸν νοῦν προσέχοντα
cum mente sobris et spiritu contrito, tua proce- τοῖς λόγοις καὶ τῷ Θεῷ, καὶ εἰδότα τίνι διαλέγει
alet consideratio propter sobrietatem, inhabitabilque καὶ ἐντυγχάνει. Εὐτόνως γὰρ καὶ καθαρῶς τῆ
cognitio propter contritionem; destruetur irratio- νοίας τῇ προσευχῇ σχολαζούσης, χαρᾶς ἀνα
nabilis voluptas et divinus amoriu te intrabit.
καὶ εἰρήνης ἀνεκλαλή του καταξιούται ή και
μόνας δὲ αὖθις ἐν τῷ οἴκῳ προσεδρεύων, τῆς κατὰ διάνοιαν προσευχῆς ἐξέχουν νήφοντι τη
τετριμμένῳ πνεύματι, καὶ θεωρία ἐπισκιάσει σοι διὰ νήψεως, καὶ γνῶσις κατασκηνώσει
κατανύξεως, τὴν ἄλογον ἡδονὴν ἐξορίζουσα, καὶ τὴν θείαν ἀγάπην είσαι
Domino congregatus fueris, per corporis positio
nem et linguæ psalmodiam teipsum profers Deo; sic
Confide mihi verum dicenti: si in omnibus ope- 1
ribus tuis eomitem assumpserts bonorum matrem,
orationem videlicet, non dormiveris dum sponsum
lemnonstraverit tibi, te introduxerit repleveritque
cor tuum gloria indicibili et lætitia. Omnibus
enim impedimentis ademptis, seniitam virtutis
p'auam reddit, et quærenti facilem praestat.
Modum quoque orationis mentalis considera.
Instituta conversatio tollit passionis diffluentia
verba; mentis ad Deum conversio fugit sæculi cogitationes; animæ contritio refellit amicitias carre fisal. 1, 19.
Πίστευσαν μου
σου τῇ ἐργασία
καλῶν, τὴν που
σοι τὸν νυμφων
hrou xal
τὰ κωλύμα
ὁμαλι
col. 393–394page 8 of 14
PG 143:393σαρκὸς ἀποσοβεῖ· καὶ ὁρᾶται ἡ προσευχὴ ἐκ τοῦ ὑπαγορεύειν ἀσιγήτως τὸ θεῖον ὄνομα, συμφωνία καὶ ἔνωσις νοῦ, καὶ λόγου, καὶ ψυχῆς. • Όπου γὰρ, φησίν, εἰσὶ δύω ἢ τρεῖς ἐν τῷ ὀνόματί μου, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν.» Οὕτως οὖν ἡ προσευχὴ τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις ἀπὸ τοῦ διαμερισμοῦ τῶν παρ θῶν ἀνακαλουμένη, καὶ πρὸς ἀλλήλας, καὶ πρὸς αὐτ τὴν συνδέουσα τὴν τριμερή ψυχὴν, τῷ ἐν τρισὶν ὑπο στάσεσιν ἑνὶ Θεῷ οἰκειοι· πρῶτον γὰρ διὰ τῶν τῆς ἀρετῆς τρόπων, τὸ τῆς ἁμαρτίας αἶσχος ἐκ τῆς ψυ χῆς ἀποξέσασα, εἶτα τὸ κάλλος τῶν θείων χαρακτήρων διὰ τῆς καθ᾿ ἑαυτὴν ἁγίας γνώσεως αναζωγρα φήσασα, παρίστησι τὴν ψυχὴν τῷ Θεῷ. Ἡ δὲ αὐ είχα γινώσκει τὸν ἑαυτῆς Ποιητήν. «Εν ᾗ γάρ, φη σιν, ἡμέρᾳ ἐπικαλέσομαι σε, ἰδοὺ ἔγνων ὅτι Θεός μου εἶ σύ.» Καὶ γινώσκεται ὑπ' αὐτοῦ. «Εγνω γάρ, φησίν, ὁ Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ.» Γινώσκει δ διὰ τὸ καθαρὸν τῆς εἰκόνος· πᾶσα γὰρ εἰκὼν ἐπὶ τὸ πρωτότυπον ἔχει τὴν ἀναφοράν γινώσκεται διά τὴν κατὰ τὰς ἀρετὰς ὁμοίωσιν, δι' ὧν καὶ γνῶσιν ἔχει Θεοῦ, καὶ ὑπὸ Θεοῦ γινώσκεται. Ο δεόμενος τυχεῖν βασιλικῆς εὐμενείας, τριπλούν μεταχειρίζει ται τρόπον· ἡ φωναῖς ἱκετεύων, ἡ σιγῶν παρίσταται, ἢ πρὸ ποδῶν τοῦ δυναμένου βοηθεῖν ἑαυτὸν ἐπιῤῥίπτει. Καὶ ἡ καθαρὰ προσευχὴ, νοῦν, καὶ λέο γον, καὶ πνεῦμα πρὸς ἑαυτὴν συνάπτουσα, διὰ μὲν ας αναθέτ τοῦ λόγου, τὸ ὄνομα, διὰ δὲ τοῦ νοῦ, τῷ παρακα λουμένῳ Θεῷ ἀτενίζει ἀρεμβάσεως, διὰ δὲ τοῦ πνεύ ματος τὴν κατάνυξιν, την ταπείνωσιν, καὶ τὴν ἀγάπην ἐμφανίζει, καὶ οὕτω δυσωπεῖ τὴν ἄναρχον Τριάδα, τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τὸν ἕνα Θεόν. Δίκα δια τα τ τ Ὥσπερ ἡ ποικιλία τῶν ἐδεσμάτων διεγείρει την ὄρεξιν εἰς μετάληψιν αὐτῶν, οὕτως αἱ διάφοροι τῶν ἀρετῶν ἰδέαι τὴν ἐντρέχειαν τοῦ νοῦ ἐξυπνίζουσι. Διὰ τοῦτο τὴν ὁδὸν τῆς διανοίας ὁδεύων, τὰ ῥήματα τῆς εὐχῆς ἀναλέγου· καὶ διαλέγου τῷ Κυρίῳ ἀεὶ βοῶν, καὶ μὴ ἐκκακῶν· πυκνά δεόμενος, καὶ τὴν ἀναίδειαν μιμούμενος τῆς τὸν ἀμείλικτον κριτὴν δυσωπησάσης χώρας. Τότε πνεύματι περιπατεῖς, καὶ σαρκικοῖς το ἐπιθυμίαις οὐ προσέχεις, καὶ λογισμοῖς κοσμικούς οὐ διατέμνεις τῆς εὐχῆς τὴν συνέχειαν. Ναός Θεοῦ χρηματίζεις, ἀπερισπάστως τὸν Θεὸν υμνῶν. Οὕτω κατὰ διάγει τ λειούται τα εἰς μνήμην Θεοῦ διαβα τοῦ εἰσιέναι, καὶ μιας κ κατοπτεύειν, καὶ γνωσ καῖς ἐκχύσεσι, μόνος τουργών. Ὅταν οὖν ἴδῃς βιβλίον μεταχειρί τὴν γνῶσιν εἰσδι διερχόμενος, δια την κινουμένην ντελῶς, ὡς αν δε συμφο καταδέχου, ὡς ὑπομονὴν, τὴν τοῖς οὐρανοῖς. καντ Ο ούσῃ ζωή μετ' τιν εὐφραινό. μας μεταστήσηquædam fit unio atque concertatio into m tellectum et spiritum: etibi enim, in congregati sunt in nomine men, ili eni, eorum › Ita ex passinnwm divagatinu animæ revocat oratio, deinde ennndimai titamque animam coadunat ad instan min. rum in uno Deo subsistentium. For modos ex anima radit peccar primit autem divinos character cogitationem iuteruam sentat Deo. Anima vero sNWNI SHIN rein, sicuti scriptam exl: ir ecce cognovi quia Deus mer que animanı agnoscit nus; › agnoscit quidem pre quia omuis image linaw agnoscit quoque nis; oratio indesinenter profit pomer P contritionis, per quas et Dom regis faverem sibi dos confugere part silens astat, sive juvaudi facultatem ve verbum et spiritan. menie attendit Trinitatem et Spiritun a is am, ..:los ‘a, indaverit, onis stis Is, et male . recedunt te Sipat passionum s. Vane gloriæ et Les cogitationes; ast as regulæ diffugantur. passionibus libera est, am terga vertunt propter ionem. Qui perturbantes upierit pugnator, ad oratio10am citissime malas concidit et attamen in agone nec ferro parnt indulgeat; elenim si insurgentium Martes susceperit, videlicet carnis ami l) amorem, ad nihilum proficiet. Nec meque pacem reportabit, quod defendat Ansas. Si quis aliena possidet, nonne ad Ciborow Uctov www mtenetur? At si sua reclamet doniinus wtore injusto non obtineat, nunquid illum Antipatione liber: bit? Qui puguas divinas adierit melle 500, amal nesciri, pro nibilo reputari, in mortificare et vanas cogitationes confiteri alette verecundia: sic recedunt iniinici, anima atur et ipse continuam prosequitur orationem jue rerum divinarum meditationem ass duam. Omnem in corde surgentem suspicationem quam primum expellas; perfrangit enim amorem et pacem cum proxime. de malum ab extra illatum viriliter suscipias: silutarem tibi inducit patientiam, per patientiam vero tibi in coelis tribuit babitacuΙum et sublevationem. Sic perficias dies luos, in vita presenti magum habeas animum et de futuris congaudeas. Cum autem ex peregrinatione tua redieris, cordialenter aditurus sis loca refrigerii, quæ tibi advenienti paravit Dominus et in mercedem laborum hic susceptorum retribuet. Regnabis cum illo, cui omnis convenit gloria, honos et ratio, una cum Patre sine principio, cum sancto
DE ABSCONDITA OPERATIONE IN CHRISTO.
'
quædam fit unio atque concertatio into m
tellectum et spiritum: etibi enim, in
congregati sunt in nomine men, ili eni,
$1
eorum › Ita ex passinnwm divagatinu
animæ revocat oratio, deinde ennndimai
titamque animam coadunat ad instan min.
rum in uno Deo subsistentium. For
modos ex anima radit peccar
primit autem divinos character
cogitationem iuteruam
sentat Deo. Anima vero sNWNI SHIN
rein, sicuti scriptam exl: ir
ecce cognovi quia Deus mer:
que animanı agnoscit:
nus; › agnoscit quidem pre
quia omuis image linaw
agnoscit quoque
σαρκὸς ἀποσοβεῖ· καὶ ὁρᾶται ἡ προσευχὴ ἐκ τοῦ nis; oratio indesinenter profit pomer P
ὑπαγορεύειν ἀσιγήτως τὸ θεῖον ὄνομα, συμφωνία
καὶ ἔνωσις νοῦ, καὶ λόγου, καὶ ψυχῆς. • Όπου γὰρ,
φησίν, εἰσὶ δύω ἢ τρεῖς ἐν τῷ ὀνόματί μου, ἐκεῖ
εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν.» Οὕτως οὖν ἡ προσευχὴ τὰς
τῆς ψυχῆς δυνάμεις ἀπὸ τοῦ διαμερισμοῦ τῶν παρ
θῶν ἀνακαλουμένη, καὶ πρὸς ἀλλήλας, καὶ πρὸς αὐτ
τὴν συνδέουσα τὴν τριμερή ψυχὴν, τῷ ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν ἑνὶ Θεῷ οἰκειοι· πρῶτον γὰρ διὰ τῶν τῆς
ἀρετῆς τρόπων, τὸ τῆς ἁμαρτίας αἶσχος ἐκ τῆς ψυχῆς ἀποξέσασα, εἶτα τὸ κάλλος τῶν θείων χαρακτήρων διὰ τῆς καθ᾿ ἑαυτὴν ἁγίας γνώσεως αναζωγρα
φήσασα, παρίστησι τὴν ψυχὴν τῷ Θεῷ. Ἡ δὲ αὐείχα γινώσκει τὸν ἑαυτῆς Ποιητήν. «Εν ᾗ γάρ, φησιν, ἡμέρᾳ ἐπικαλέσομαι σε, ἰδοὺ ἔγνων ὅτι Θεός
μου
εἶ σύ.» Καὶ γινώσκεται ὑπ' αὐτοῦ. «Εγνω
γάρ, φησίν, ὁ Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ.» Γινώσκει
δ
διὰ τὸ καθαρὸν τῆς εἰκόνος· πᾶσα γὰρ εἰκὼν ἐπὶ
τὸ πρωτότυπον ἔχει τὴν ἀναφοράν γινώσκεται διά
τὴν κατὰ τὰς ἀρετὰς ὁμοίωσιν, δι' ὧν καὶ γνῶσιν
ἔχει Θεοῦ, καὶ ὑπὸ Θεοῦ γινώσκεται. Ο δεόμενος
τυχεῖν βασιλικῆς εὐμενείας, τριπλούν μεταχειρίζει
ται τρόπον· ἡ φωναῖς ἱκετεύων, ἡ σιγῶν παρίσταται, ἢ πρὸ ποδῶν τοῦ δυναμένου βοηθεῖν ἑαυτὸν
ἐπιῤῥίπτει. Καὶ ἡ καθαρὰ προσευχὴ, νοῦν, καὶ λέο
γον, καὶ πνεῦμα πρὸς ἑαυτὴν συνάπτουσα, διὰ μὲν contritionis, ας αναθέτ
τοῦ λόγου, τὸ ὄνομα, διὰ δὲ τοῦ νοῦ, τῷ παρακα
λουμένῳ Θεῷ ἀτενίζει ἀρεμβάσεως, διὰ δὲ τοῦ πνεύ
ματος τὴν κατάνυξιν, την ταπείνωσιν, καὶ τὴν
ἀγάπην ἐμφανίζει, καὶ οὕτω δυσωπεῖ τὴν ἄναρχον
Τριάδα, τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον
Πνεῦμα, τὸν ἕνα Θεόν.
per quas et Dom
regis faverem sibi
dos confugere part:
silens astat, sive
juvaudi facultatem ve
verbum et spiritan.
menie attendit
Trinitatem
et Spiritun a
is
am,
..:los
‘a, indaverit,
onis stis
Is, et male
. recedunt te
Sipat passionum
s. Vane gloriæ et
Les cogitationes; ast
as regulæ diffugantur.
• passionibus libera est,
am terga vertunt propter
ionem. Qui perturbantes
upierit pugnator, ad oratio10am citissime malas concidit et
attamen in agone nec ferro parnt indulgeat; elenim si insurgentium
Martes susceperit, videlicet carnis ami
l) amorem, ad nihilum proficiet. Nec
meque pacem reportabit, quod defendat
Ansas. Si quis aliena possidet, nonne ad
Ciborow
Δίκα
δια
τα
τ
τ
Ὥσπερ ἡ ποικιλία τῶν ἐδεσμάτων διεγείρει την
ὄρεξιν εἰς μετάληψιν αὐτῶν, οὕτως αἱ διάφοροι τῶν
ἀρετῶν ἰδέαι τὴν ἐντρέχειαν τοῦ νοῦ ἐξυπνίζουσι. Διὰ
τοῦτο τὴν ὁδὸν τῆς διανοίας ὁδεύων, τὰ ῥήματα τῆς
εὐχῆς ἀναλέγου· καὶ διαλέγου τῷ Κυρίῳ ἀεὶ βοῶν,
καὶ μὴ ἐκκακῶν· πυκνά δεόμενος, καὶ τὴν ἀναίδειαν
μιμούμενος τῆς τὸν ἀμείλικτον κριτὴν δυσωπησάσης
χώρας. Τότε πνεύματι περιπατεῖς, καὶ σαρκικοῖς το
ἐπιθυμίαις οὐ προσέχεις, καὶ λογισμοῖς κοσμικούς
οὐ διατέμνεις τῆς εὐχῆς τὴν συνέχειαν. Ναός
Θεοῦ χρηματίζεις, ἀπερισπάστως τὸν Θεὸν -
υμνῶν. Οὕτω κατὰ διάγει τ
λειούται τα
εἰς μνήμην Θεοῦ διαβα
τοῦ εἰσιέναι, καὶ μιας κ
κατοπτεύειν, καὶ γνωσ
καῖς ἐκχύσεσι, μόνος
τουργών.
Ὅταν οὖν ἴδῃς
βιβλίον μεταχειρί
τὴν γνῶσιν εἰσδι
διερχόμενος, δια
την
Uctov
κινουμένην
ντελῶς, ὡς
αν δε συμφο
καταδέχου, ὡς
· ὑπομονὴν, τὴν
τοῖς οὐρανοῖς.
www
mtenetur? At si sua reclamet doniinus
wtore injusto non obtineat, nunquid illum
Antipatione liber: bit? Qui puguas divinas adierit
melle 500, amal nesciri, pro nibilo reputari,
καντ in mortificare et vanas cogitationes confiteri
alette verecundia: sic recedunt iniinici, anima
atur et ipse continuam prosequitur orationem
jue rerum divinarum meditationem ass duam.
Omnem in corde surgentem suspicationem quam primum expellas; perfrangit enim amorem et pacem
cum proxime. Ο de malum ab extra illatum viriliter suscipias: silutarem tibi inducit patientiam,
per patientiam vero tibi in coelis tribuit babitacuΙum et sublevationem. Sic perficias dies luos, in
vita presenti magum habeas animum et de futuris
congaudeas. Cum autem ex peregrinatione tua
redieris, cordialenter aditurus sis loca refrigerii,
quæ tibi advenienti paravit Dominus et in mercedem laborum hic susceptorum retribuet. Regnabis
cum illo, cui omnis convenit gloria, honos et adoούσῃ ζωή μετ'
τιν εὐφραινό.
μας μεταστήση ratio, una cum Patre sine principio, cum sancto
col. 395–396page 9 of 14
PG 143:395θέρμη ἐν τοῖς θείοις διανοήμασι. Ἐν τῇ μελέτῃ μου γὰρ, φησίν, ἐκκαυθήσεται πῦρ.» ὡς γὰρ τὸ βρῶμα ἡδύνει τὴν γεῦσιν ὑπὸ τῶν ὀδόντων λεπτυνόμενον, οὕτω τὰ θεῖα λόγια στρεφόμενα ἐν τῇ ψυχή, πιαίνει τὴν διάνοιαν καὶ κατευφραίνει. • Ώ; γλυκέα γάρ, φησί, τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου! Αποστήθιζε καὶ λόγους εὐαγγελικούς, καὶ τῶν ματ καρίων Πατέρων ἀποφθέγματα, καὶ τοὺς βίους αυτ τῶν ἀνίχνευε, ἵνα ἔχῃς ταῦτα μελέτημα ἐν ταῖς νυ ξίν. Ὅπως τὴν διάνοιαν ἐκ τῆς εὐχῆς ἀκηδιάσασαν, τῇ ἀναγνώσει καὶ τῇ μελέτῃ τῶν θείων λόγων ἀνακα νίζῃς, καὶ ἐντρεχεστέραν παρασκευάζῃς εἰς προσευχὴν, τὴν διὰ στόματος ψαλμῳδίαν ἐκτέλει· πλὴν ἡσύχῳ πάνυ φωνῇ, καὶ μετὰ ἐπιστασίας τοῦ νοῦ, μὴ ἀνεχόμενος αδιανόητόν τι τῶν λεγομένων καταλιπεῖν. Αλλ' εἴ ποτέ τι διαδράσει τὸν νοῦν, ἐπανάλαβε τὸν στίχον, ὁσάκις καὶ γίνεται, μέχρις ἂν τὸν νοῦν ἐπακολουθοῦντα ἕξῃς τοῖς λεγομένοις. Ἰσχύει γὰρ ὁ νοῦς καὶ ψάλλειν τῷ στόματι, καὶ Θεοῦ μνημονεύειν. Καὶ τοῦτο καταμάνθανε ἐκ τῆς φυσικῆς πείρας. Ως γὰρ ὁ συντυγχάνων τινὶ, καὶ διαλεγόμενος, τούτῳ καὶ προσέχει τοῖς ὀφθαλμοῖς, οὕτω καὶ ὁ ψάλλων χείλεσι, καὶ Θεῷ ἐνατενίζειν διὰ τῆς μνήμης δύνα και. Κλίσεις γονάτων μὴ παραιτοῦ. Ἐκ μὲν γὰρ τοῦ γόνυ κλίνειν ἡ πτῶσις τῆς ἁμαρτίας εἰκονίζεται, Εμφάσιν ἐξαγορεύσεως παρεχομένη· ἐκ δὲ τοῦ ἀν ίστασθαι, ἡ μετάνοια υποσημαίνεται, ἐπαγγελίαν βίου τοῦ κατ' ἀρετὴν αἰνιττομένη. Εκάστη δὲ γονυ κλισία τελείσθω μετὰ τῆς νοερᾶς τοῦ Χριστοῦ ἐπι κλήσεως, ἵνα ψυχῇ καὶ σώματι προσπίπτων τῷ Κυ ρίῳ, τὸν τῶν ψυχῶν καὶ σωμάτων Θεὸν εὐδιάλλακτον ἀπεργάσῃ. Εἰ δὲ καὶ ἔργον ἀθόρυβον ταῖς χερσὶ παρ έξεις μετὰ τῆς κατὰ διάνοιαν προσευχῆς, εἰς τὸ ἀποκρούεσθαι ὕπνον καὶ ῥαθυμίαν, καὶ τοῦτο τὸν ἀσκητικὸν ἀγῶνα συγκροτεί. Πάσαι γὰρ αἱ δηλω θεῖσαι ἐργασίαι μετ' εὐχῆς ἀνυόμεναι ἀκονοῦσι τὸν νοῦν, ἀκηδίαν ἐξορίζουσιν, νεαρωτέραν τὴν ψυχὴν παρασκευάζουσι, καὶ ὀξύτερον καὶ θερμότερον τὸν νοῦν εἰς τὴν κατὰ διάνοιαν ἐργασίαν ἀπασχολεῖσθαι ποιοῦσι. Κρούσαντος τοῦ ξύλου, προέρχου τῆς κέλλης, τοῖς μὲν ὀφθαλμοῖς τοῦ σώματος τῇ γῇ προσέχων, τὴν δὲ διάνοιαν τῇ τοῦ Θεοῦ μνήμῃ προσερείδων. Εἰσελθὼν ἐν τῷ ναῷ, καὶ τὸν χορὸν συμπληρών, μήτε τη γλώσσῃ ἀργολόγει μετὰ τοῦ πλησιάζοντος μοναχοῦ, μήτε τῷ νῷ μετεωρίζον εἰς ματαιότητας· ἀλλὰ τῇ μὲν γλώσσῃ τῇ ψαλμῳδίᾳ μόνῃ, τὴν δὲ διάνοιαν ἀσφαλίζου τῇ προσευχῇ. Απολύσεως γεγενημένης, ἀπέρχου πρὸς τὸν σὸν οἶκον, καὶ τοῦ τυπωθέντος σοι κανόνος ἐξάρχου. Εἰς τὴν τράπεζαν ἀπιών, μὴ περισκόπει τὰς μετ ρίδας τῶν ἀδελφῶν, μηδὲ μέριζε την ψυχήν σου ὑπονοίαις οὐ καλαῖς. Τὰ παρακείμενα δὲ ἐνώπιον σου βλέπων καὶ ἀπτόμενος, τῷ μὲν στόματι τὴν τροφὴν, τῇ ἀκοῇ δὲ τὴν ἀκρόασιν τῶν ἀναγινωσκοTHEOLEPTI PHILADELPINIENSIS sicut scriptum est:. In meditatione mea accendetur 4 ignis ¹ª. › Qui dentibus tenuatur cibus, gustum delectat, eloquia vero divina, quæ ab anima leruntur, saginant animam et laetitia perfundunt: Quam dulcia sunt faucibus meis eloquia tua "!, Evange» lica verba et sanctorum Patrum apophthegmata ad cor tuum appopas, ipsorum quoque Vitas perscruteris, ut in noctibus tuis illam meditandi materiam insumas. Remissiorem mentem in oratione reficis lectione et meditatione divinorum Eloquiorum, iuo aptiorem comparas ad precandum si ad oralein psalmodiam recurras; attamen tranquilla cantes voce, cantalis attendas verbis, et nihil prætermittas nisi intellexeris. Si quando aberraverit attentio, versum loties resumas quoties fuerit necessarium ut spiritus sensum verborum subsequatur. Spiritu enim et ore potes psallere et simul Dei recordari; quod et experientia quotidiana edocet. Si quem ad confabulandum adeas, cum illo loqueris et að illum convertis oculus: ita et labiis cantare vals et memoria te ad Deum convertere. Genuum flexiones noli prætermittere. Etenim si genu flexeris, imaginem profers peccati decidentia ct allusionem confessionis habes; cum autem assurgas, mentis conversionem indicas et vitam significas, quae ad virtutem redeat. Dum genufexionem perficis, corde tuo invoca Christum Dominum; quo enim modo anima et corpore procidis ante Deum, ita animarum corporuwque factorem tibi comparas Lenignum atque placabilem, Si quodnam manuale opus absque fragore conjunxeris cum oratione, ita ut somyum fuges et remissionem, robur ad asceticam pugnam assumis. Omnes enim externæ operationes, quæ cqm oratione pergunt, mentem acerant, sublevant fatigationem, animam renovant, spiritum comparant sagaciorem et fervidiorem, et omnia ad mentalem operationem disponunt. Ligno signum perfragante, cella tua exeas, oculis corporis terram aspicias, mente autem et memoria ascendas ad Deum. Cum templum ingressus fueris et perveneris ad chorum, noli cum adstante monacho ineptas linguæ fabulationes attingere, neque spiritu decurrere ad vanas divagationes; at linguam unice ad psalmodiam convertas et spiritum ad orationem. Cum missa facta fuerit, ad mansionem tuam redeas el vaces rebus regula statutis. Cui ad mensam accesseris, fratrum portiones noli circumspicere neque animam tuam dividere inter minus hohestas suspiciones; ast quæ tibi proposita sunt aspicias et tangas. Tunc ori tuo cibum concedas, auribus autem lectionis auditionem et ** Psal. xxxv¡11, 4. "Psal. cxvui, 103.
THEOLEPTI PHILADELPINIENSIS
«
sicut scriptum est:. In meditatione mea accendetur θέρμη ἐν τοῖς θείοις διανοήμασι. 4 Ἐν τῇ μελέτῃ
ignis ¹ª. › Qui dentibus tenuatur cibus, gustum delectat, eloquia vero divina, quæ ab anima leruntur, saginant animam et laetitia perfundunt: Quam
dulcia sunt faucibus meis eloquia tua "!, Evange»
lica verba et sanctorum Patrum apophthegmata ad
cor tuum appopas, ipsorum quoque Vitas perscruteris, ut in noctibus tuis illam meditandi materiam
insumas.
Remissiorem mentem in oratione reficis lectione
et meditatione divinorum Eloquiorum, iuo aptiorem
comparas ad precandum si ad oralein psalmodiam
recurras; attamen tranquilla cantes voce, cantalis
attendas verbis, et nihil prætermittas nisi intellexeris. Si quando aberraverit attentio, versum loties
resumas quoties fuerit necessarium ut spiritus
sensum verborum subsequatur. Spiritu enim et
ore potes psallere et simul Dei recordari; quod
et experientia quotidiana edocet. Si quem ad
confabulandum adeas, cum illo loqueris et að
illum convertis oculus: ita et labiis cantare vals
et memoria te ad Deum convertere.
Genuum flexiones noli prætermittere. Etenim si
genu flexeris, imaginem profers peccati decidentia
ct allusionem confessionis habes; cum autem assurgas, mentis conversionem indicas et vitam significas, quae ad virtutem redeat. Dum genufexionem
perficis, corde tuo invoca Christum Dominum; quo
enim modo anima et corpore procidis ante Deum,
ita animarum corporuwque factorem tibi comparas
Lenignum atque placabilem, Si quodnam manuale
opus absque fragore conjunxeris cum oratione, ita
ut somyum fuges et remissionem, robur ad asceticam pugnam assumis. Omnes enim externæ operationes, quæ cqm oratione pergunt, mentem acerant,
sublevant fatigationem, animam renovant, spiritum
comparant sagaciorem et fervidiorem, et omnia ad
mentalem operationem disponunt.
Ligno signum perfragante, cella tua exeas, oculis
corporis terram aspicias, mente autem et memoria
ascendas ad Deum. Cum templum ingressus fueris
et perveneris ad chorum, noli cum adstante monacho ineptas linguæ fabulationes attingere, neque
spiritu decurrere ad vanas divagationes; at linguam unice ad psalmodiam convertas et spiritum ad
orationem. Cum missa facta fuerit, ad mansionem
tuam redeas el vaces rebus regula statutis.
Cui ad mensam accesseris, fratrum portiones
noli circumspicere neque animam tuam dividere
inter minus hohestas suspiciones; ast quæ tibi proposita sunt aspicias et tangas. Tunc ori tuo cibum
concedas, auribus autem lectionis auditionem et
** Psal. xxxv¡11, 4. "Psal. cxvui, 103.
μου γὰρ, φησίν, ἐκκαυθήσεται πῦρ.» ὡς γὰρ τὸ
βρῶμα ἡδύνει τὴν γεῦσιν ὑπὸ τῶν ὀδόντων λεπτυνόμενον, οὕτω τὰ θεῖα λόγια στρεφόμενα ἐν τῇ
ψυχή, πιαίνει τὴν διάνοιαν καὶ κατευφραίνει. • Ώ;
γλυκέα γάρ, φησί, τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου!
Αποστήθιζε καὶ λόγους εὐαγγελικούς, καὶ τῶν ματ
καρίων Πατέρων ἀποφθέγματα, καὶ τοὺς βίους αυτ
τῶν ἀνίχνευε, ἵνα ἔχῃς ταῦτα μελέτημα ἐν ταῖς νυ
ξίν.
Ὅπως τὴν διάνοιαν ἐκ τῆς εὐχῆς ἀκηδιάσασαν, τῇ
ἀναγνώσει καὶ τῇ μελέτῃ τῶν θείων λόγων ἀνακα:
νίζῃς, καὶ ἐντρεχεστέραν παρασκευάζῃς εἰς προσευ
χήν, τὴν διὰ στόματος ψαλμῳδίαν ἐκτέλει· πλὴν
ἡσύχῳ πάνυ φωνῇ, καὶ μετὰ ἐπιστασίας τοῦ νοῦ, μὴ
ἀνεχόμενος αδιανόητόν τι τῶν λεγομένων καταλι
πεῖν. Αλλ' εἴ ποτέ τι διαδράσει τὸν νοῦν, ἐπανάλαβε
τὸν στίχον, ὁσάκις καὶ γίνεται, μέχρις ἂν τὸν νοῦν
ἐπακολουθοῦντα ἕξῃς τοῖς λεγομένοις. Ἰσχύει γὰρ ὁ
νοῦς καὶ ψάλλειν τῷ στόματι, καὶ Θεοῦ μνημονεύειν.
Καὶ τοῦτο καταμάνθανε ἐκ τῆς φυσικῆς πείρας. Ως
γὰρ ὁ συντυγχάνων τινὶ, καὶ διαλεγόμενος, τούτῳ
καὶ προσέχει τοῖς ὀφθαλμοῖς, οὕτω καὶ ὁ ψάλλων
χείλεσι, καὶ Θεῷ ἐνατενίζειν διὰ τῆς μνήμης δύνακαι.
Κλίσεις γονάτων μὴ παραιτοῦ. Ἐκ μὲν γὰρ τοῦ
γόνυ κλίνειν ἡ πτῶσις τῆς ἁμαρτίας εἰκονίζεται,
Εμφάσιν ἐξαγορεύσεως παρεχομένη· ἐκ δὲ τοῦ ἀνίστασθαι, ἡ μετάνοια υποσημαίνεται, ἐπαγγελίαν
βίου τοῦ κατ' ἀρετὴν αἰνιττομένη. Εκάστη δὲ γονυκλισία τελείσθω μετὰ τῆς νοερᾶς τοῦ Χριστοῦ ἐπι
κλήσεως, ἵνα ψυχῇ καὶ σώματι προσπίπτων τῷ Κυ
ρίῳ, τὸν τῶν ψυχῶν καὶ σωμάτων Θεὸν εὐδιάλλακτον
ἀπεργάσῃ. Εἰ δὲ καὶ ἔργον ἀθόρυβον ταῖς χερσὶ παρ
έξεις μετὰ τῆς κατὰ διάνοιαν προσευχῆς, εἰς τὸ
ἀποκρούεσθαι ὕπνον καὶ ῥαθυμίαν, καὶ τοῦτο τὸν
ἀσκητικὸν ἀγῶνα συγκροτεί. Πάσαι γὰρ αἱ δηλω
θεῖσαι ἐργασίαι μετ' εὐχῆς ἀνυόμεναι ἀκονοῦσι τὸν
νοῦν, ἀκηδίαν ἐξορίζουσιν, νεαρωτέραν τὴν ψυχὴν
παρασκευάζουσι, καὶ ὀξύτερον καὶ θερμότερον τὸν
νοῦν εἰς τὴν κατὰ διάνοιαν ἐργασίαν ἀπασχολεῖσθαι
ποιοῦσι.
Κρούσαντος τοῦ ξύλου, προέρχου τῆς κέλλης, τοῖς
μὲν ὀφθαλμοῖς τοῦ σώματος τῇ γῇ προσέχων, τὴν δὲ
διάνοιαν τῇ τοῦ Θεοῦ μνήμῃ προσερείδων. Εἰσελθὼν
ἐν τῷ ναῷ, καὶ τὸν χορὸν συμπληρών, μήτε τη
γλώσσῃ ἀργολόγει μετὰ τοῦ πλησιάζοντος μοναχοῦ,
μήτε τῷ νῷ μετεωρίζον εἰς ματαιότητας· ἀλλὰ τῇ
μὲν γλώσσῃ τῇ ψαλμῳδίᾳ μόνῃ, τὴν δὲ διάνοιαν
ἀσφαλίζου τῇ προσευχῇ. Απολύσεως γεγενημένης,
ἀπέρχου πρὸς τὸν σὸν οἶκον, καὶ τοῦ τυπωθέντος σοι
κανόνος ἐξάρχου.
Εἰς τὴν τράπεζαν ἀπιών, μὴ περισκόπει τὰς μετ
ρίδας τῶν ἀδελφῶν, μηδὲ μέριζε την ψυχήν σου
ὑπονοίαις οὐ καλαῖς. Τὰ παρακείμενα δὲ ἐνώπιον
σου βλέπων καὶ ἀπτόμενος, τῷ μὲν στόματι τὴν
τροφὴν, τῇ ἀκοῇ δὲ τὴν ἀκρόασιν τῶν ἀναγινωσκο-
col. 397–398page 10 of 14
PG 143:397μένων, τῇ δὲ ψυχῇ τὴν προσευχὴν δίδου, ἵνα σώΑ ματι καὶ πνεύματι τρεφόμενος, ολοκλήρως ἐξυμνῇς τὸν ἐμπιπλῶντα ἐν ἀγαθοῖς τὴν ἐπιθυμίαν σου. Ἐκεῖθεν ἀναστὰς, μετὰ σεμνότητος καὶ σιγῆς εἰσε έρχου εἰς τὸ κελλίον σου, καὶ ὡς φιλεργός μέλισσα φιλοπόνει τὰς ἀρετάς. Οταν ἀγύης διακονίαν μετὰ τῶν ἀδελφῶν, αἱ χεῖρες εργαζέσθωσαν, σιωπάτω τὰ χείλη, καὶ ὁ νοῦς μνημονευέτω Θεοῦ· καὶ εἴ ποτέ τις κινηθείη ἀργολογεῖν, εἰς διακοπὴν τῆς ἀταξίας, εγειρόμενος ποίει μετάνοιαν. Λογισμοὺς ἀποτρέπου, καὶ μὴ παραχωρεῖ τούτους διατρέχειν τὴν καρδίαν, καὶ ἐγχρονίζειν ὁ χρονισμὸς γὰρ τῶν ἐμπαθῶν λογισμῶν τὰ μὲν πάθη ζωογονεί, τὸν δὲ νοῦν θανατοι· ἀλλὰ προσβάλλοντας αὐτοὺς αὐτίκα ἐκ πρωτονοίας ἐπείγου τῷ βέλει τῆς προσευχῆς ἀναιρεῖν. Εἰ δὲ ἐπιμένοιεν " κρούοντες, καὶ συγχέοντες τὴν διάνοιαν, καὶ ποτὲ μὲν ὑποχωροῦντες, ποτὲ δὲ ἐπερχόμενοι, ἴσθι ὅτι ἐκ προλαβόντος θελήματος εἰσιν ὠχυρωμένοι. Διὰ τοῦτο δίκαια έχοντες εἰς τὴν ψυχὴν διὰ τὴν ἧτταν τῆς προαιρέσεως, ταράττουσι καὶ ἐνοχλοῦσι. Δεῖ οὖν αὐτ τοὺς στηλιτεύειν διὰ τῆς ἐξαγορεύσεως· θριαμβευόμενοι γὰρ οἱ πονηροί λογισμοί, φυγαδεύονται. Ὡς γὰρ φωτὸς φαίνοντος τὸ σκότος ὑποχωρεί, οὕτω καὶ τὸ φῶς τῆς ἐξαγορίας ἀφανίζει τοὺς λογισμοὺς τῶν παθῶν, σκότος καὶ αὐτοὺς χρηματίζοντας, ἐπειδὴ ἡ κενοδοξία, καὶ ἡ ἄνεσις, ὡς εἶχον τόπον οἱ λογι σμοί, κατεστράφησαν διὰ τῆς κατὰ τὴν ἐξαγόρευσιν αἰσχύνης, καὶ τῆς κατὰ τὸν κανόνα κακοπαθείας. Οθεν καὶ τὴν διάνοιαν εὑρίσκοντες ελευθέραν ήδη τῶν παθῶν γεγενημένην τῇ συνεχεῖ καὶ εὐκατα νύχτῳ προσευχή, μετ' αἰσχύνης δραπετεύουσιν. Ὅτε γὰρ πειρᾶται ὁ ἀγωνιστὴς τέμνειν τῇ προσευχῇ τοὺς ταράττοντας αὐτὸν λογισμούς, τέμνει μὲν πρὸς βραχύ καὶ εἴργει τὴν πολύνοιαν αὐτῶν, ὡς παλαίων καὶ ἁμιλλώμενος, οὐ λυτροῦται δὲ εἰς ἅπαν· ἐπειδὴ τὰς αἰτίας τῶν ἐνοχλούντων λογισμῶν στέργει, την ἀνάπαυσιν τῆς σαρκὸς, καὶ τὴν κοσμικὴν φιλοτιμίαν, δι' ἃς καὶ πρὸς ἐξαγόρευσιν ὁρμὴν οὐ ποιεῖται. Ὅθεν καὶ εἰρήνην οὐκ ἄγει, διότι τὰ τῶν πολεμίων κατέχει δίκαια. Τίς δὲ κατέχων ἀλλότρια σκεύη, οὐκ ἀπαιτεῖται ταῦτα παρὰ τῶν ἐχόντων; Τί; δὲ ἀπαιτούμενος, καὶ μὴ ἀπολύων & κατέχει κακῶς, λυτροῦται ἀπὸ τῶν ἀντιδίκων αὐτοῦ; Οτε δὲ ὁ άγω νιζόμενος τῇ τοῦ Θεοῦ μνήμῃ δυνηθεὶς τὴν ἐξουδένωσιν ἀγαπήσει καὶ τὴν κάκωσιν τῆς σαρκός, καὶ τὴν ἐξαγόρευσιν τῶν λογισμῶν ἀνεπαισχύνα τως ποιήσει, αὐτίκα οἱ μὲν πολέμιοι ἀναχω μούσιν, ἡ δὲ διάνοια ελευθέρα τυγχάνουσα, τὴν συνέχειαν τῆς προσευχῆς, καὶ τὴν τῶν θείων μελέτην ἀδιάκοπον ἔχει. Πᾶσαν ὑπόνοιαν κινουμένην ἐν τῇ καρδίᾳ κατά τινος παραιτοῦ παντελῶς, ὡς καταλύουσαν ἀγάπην καὶ εἰρήνην. Πᾶσαν δὲ συμφορὰν ἔξωθεν ἐπερχομένην γενναίως καταδέχου, ὡς τὴν σωτήριον ὑπομονὴν προξενοῦσαν· ὑπομονὴν, τὴν μονὴν καὶ ἀνάπαυσιν χαριζομένην ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Οὕτω τὰς ἡμέρας ἀνύων, ἐν μὲν τῇ παρούσῃ ζωή με τ' εὐθυμίας βιώσεις, ταῖς μακαρίαις ἐλπίσιν εὐφραινόμενος· ἐν δὲ τῇ ἐξόδῳ μετὰ παῤῥησίας μεταστήσηanimae orationem; ita corpore et spiritu refcieris, atque ex totis viribus tuis illi gratias rependes, qui desiderium tuum adimpleverit. Si mensa decesseris, cum modestia et silentio ad cellam redeas et ad operantium apium exemplar, cum amore iustes virtutibus. Cum ministerium tibi una cum fratribus adimplendum est, dum manus operantur, sileas labiis et corde tendas ad Deum; si quis ad confabulationein moveatur, illam tollas inordinationem, eo quod assurgas et facias pœnitentiam. Vanas mentis disquisitiones avertas et neutiquam concedas ut cor tuum incurrant et in eo remaneant; si ad tempus diuturnum permanserint, generant passiones et occidunt animam. ltaque cum appulsantes senseris, statim orationis sagitia confodias. Si de incursu deflectere noluerint et obsederint animam, tum illos ex voluntatis inclinatione corroborandos esse resciveris. Quadam boni specie allegata, invadunt animam quæ ab incepto declinaverit, eamque perturbant et implicant. Confessionis sligmata offuscantibus inuras cogitationibus, et malæ illico aufugiunt bestiæ. Luce oriente, recedunt tenebræ; ita confessionis lumen dissipat passionum caligines et obnubilantes umbras. Vanæ gloriæ et fatigationis specien habent mala cogitationes; ast confessionis humilitate et poenis regulæ diffugantur. Etenim, cum ad mentem quæ passionibus libera est, accedunt malæ bestiæ, statim terga vertunt propter continuam orationis defensionem. Qui perturbantes cogitationes excidere cupierit pugnator, ad orationem confugit, et quam citissime malas concidit et maxime versulas; attamen in agone nec ferro parcat nec remissioni indulgeat; etenim si insurgentium cogitationum partes susceperit, videlicet carnis amis citiam et mundi amorem, ad nihilum proficiet. Nee victoriam neque parem reportabit, quod defendat hostium causas. Si quis aliena possidet, nonne ad restitutionem tenetur? At si sua reclamet donijuus et a detentore injusto non obtineat, numquid illum ab obligatione liberabit? Qui pugnas divinas adierit in mente sua, amat nesciri, pro nibilo reputari, carnem mortificare et vanas cogitationes confiteri absque verecundia; sic recedunt inimici, anima liberatur et ipse continuam prosequitur orationem atque rerum divinarum meditationem assiduam. Omnem in corde surgentem suspicationem quam primum expellas; perfrangit enim amorem et pacem cum proximo. O ane malum ab extra illatum viriliter suscipias: salutarem tibi inducit patientiam, per patientiam vero tibi in coelis tribuit babitacu lum et sublevationem. Sic perficias dies luos, in vita præsenti magnun habeas animum et de futuris congaudeas. Cum autem ex peregrinatione tua redieris, confidenter aditurus sis loca refrigerii, quæ tibi advenienti paravit Dominus et in merce dem laborum hic susceptorum retribuet. Regnabis cum illo, cui omnis convenit gloria, honos et adoratio, una cum Patre sine principio, cum sancto et
DE ABSCONDITA OPERATIONE IN CHRISTO.
μένων, τῇ δὲ ψυχῇ τὴν προσευχὴν δίδου, ἵνα σώA animae orationem; ita corpore et spiritu refcieris,
ματι καὶ πνεύματι τρεφόμενος, ολοκλήρως ἐξυμνῇς
τὸν ἐμπιπλῶντα ἐν ἀγαθοῖς τὴν ἐπιθυμίαν σου.
Ἐκεῖθεν ἀναστὰς, μετὰ σεμνότητος καὶ σιγῆς εἰσε
έρχου εἰς τὸ κελλίον σου, καὶ ὡς φιλεργός μέλισσα
φιλοπόνει τὰς ἀρετάς.
Οταν ἀγύης διακονίαν μετὰ τῶν ἀδελφῶν, αἱ
χεῖρες εργαζέσθωσαν, σιωπάτω τὰ χείλη, καὶ ὁ νοῦς
μνημονευέτω Θεοῦ· καὶ εἴ ποτέ τις κινηθείη αργολο
γεῖν, εἰς διακοπὴν τῆς ἀταξίας, εγειρόμενος ποίει
μετάνοιαν. Λογισμοὺς ἀποτρέπου, καὶ μὴ παραχώ
ρει τούτους διατρέχειν τὴν καρδίαν, καὶ ἐγχρονίζειν
ὁ χρονισμὸς γὰρ τῶν ἐμπαθῶν λογισμῶν τὰ μὲν
πάθη ζωογονεί, τὸν δὲ νοῦν θανατοι· ἀλλὰ προσβάλ
λοντας αὐτοὺς αὐτίκα ἐκ πρωτονοίας ἐπείγου τῷ
βέλει τῆς προσευχῆς ἀναιρεῖν. Εἰ δὲ ἐπιμένοιεν "
κρούοντες, καὶ συγχέοντες τὴν διάνοιαν, καὶ ποτὲ
μὲν ὑποχωροῦντες, ποτὲ δὲ ἐπερχόμενοι, ἴσθι ὅτι ἐκ
προλαβόντος θελήματος εἰσιν ὠχυρωμένοι. Διὰ τοῦτο
δίκαια έχοντες εἰς τὴν ψυχὴν διὰ τὴν ἧτταν τῆς
προαιρέσεως, ταράττουσι καὶ ἐνοχλοῦσι. Δεῖ οὖν αὐτ
τοὺς στηλιτεύειν διὰ τῆς ἐξαγορεύσεως· θριαμβευό
μενοι γὰρ οἱ πονηροί λογισμοί, φυγαδεύονται. Ὡς
γὰρ φωτὸς φαίνοντος τὸ σκότος ὑποχωρεί, οὕτω καὶ
τὸ φῶς τῆς ἐξαγορίας ἀφανίζει τοὺς λογισμοὺς τῶν
παθῶν, σκότος καὶ αὐτοὺς χρηματίζοντας, ἐπειδὴ
ἡ κενοδοξία, καὶ ἡ ἄνεσις, ὡς εἶχον τόπον οἱ λογι
σμοί, κατεστράφησαν διὰ τῆς κατὰ τὴν ἐξαγόρευσιν
αἰσχύνης, καὶ τῆς κατὰ τὸν κανόνα κακοπαθείας.
Οθεν καὶ τὴν διάνοιαν εὑρίσκοντες ελευθέραν ήδη
τῶν παθῶν γεγενημένην τῇ συνεχεῖ καὶ εὐκατα
νύχτῳ προσευχή, μετ' αἰσχύνης δραπετεύουσιν.
Ὅτε γὰρ πειρᾶται ὁ ἀγωνιστὴς τέμνειν τῇ προσευχῇ
τοὺς ταράττοντας αὐτὸν λογισμούς, τέμνει μὲν πρὸς
βραχύ καὶ εἴργει τὴν πολύνοιαν αὐτῶν, ὡς παλαίων
καὶ ἁμιλλώμενος, οὐ λυτροῦται δὲ εἰς ἅπαν· ἐπειδὴ
τὰς αἰτίας τῶν ἐνοχλούντων λογισμῶν στέργει, την
ἀνάπαυσιν τῆς σαρκὸς, καὶ τὴν κοσμικὴν φιλοτιμίαν,
δι' ἃς καὶ πρὸς ἐξαγόρευσιν ὁρμὴν οὐ ποιεῖται.
Ὅθεν καὶ εἰρήνην οὐκ ἄγει, διότι τὰ τῶν πολεμίων
κατέχει δίκαια. Τίς δὲ κατέχων ἀλλότρια σκεύη,
οὐκ ἀπαιτεῖται ταῦτα παρὰ τῶν ἐχόντων; Τί; δὲ
ἀπαιτούμενος, καὶ μὴ ἀπολύων & κατέχει κακῶς,
λυτροῦται ἀπὸ τῶν ἀντιδίκων αὐτοῦ; Οτε δὲ ὁ άγω
νιζόμενος τῇ τοῦ Θεοῦ μνήμῃ δυνηθεὶς τὴν ἐξουδένωσιν ἀγαπήσει καὶ τὴν κάκωσιν τῆς σαρκός,
καὶ τὴν ἐξαγόρευσιν τῶν λογισμῶν ἀνεπαισχύνα
τως ποιήσει, αὐτίκα οἱ μὲν πολέμιοι ἀναχω
μούσιν, ἡ δὲ διάνοια ελευθέρα τυγχάνουσα, τὴν
συνέχειαν τῆς προσευχῆς, καὶ τὴν τῶν θείων
μελέτην ἀδιάκοπον ἔχει. Πᾶσαν ὑπόνοιαν κινουμένην
ἐν τῇ καρδίᾳ κατά τινος παραιτοῦ παντελῶς, ὡς
καταλύουσαν ἀγάπην καὶ εἰρήνην. Πᾶσαν δὲ συμφο
ρὰν ἔξωθεν ἐπερχομένην γενναίως καταδέχου, ὡς
τὴν σωτήριον ὑπομονὴν προξενοῦσαν· ὑπομονὴν, τὴν
μονὴν καὶ ἀνάπαυσιν χαριζομένην ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
Οὕτω τὰς ἡμέρας ἀνύων, ἐν μὲν τῇ παρούσῃ ζωή με τ'
εὐθυμίας βιώσεις, ταῖς μακαρίαις ἐλπίσιν εὐφραινόμενος· ἐν δὲ τῇ ἐξόδῳ μετὰ παῤῥησίας μεταστήση
atque ex totis viribus tuis illi gratias rependes, qui
desiderium tuum adimpleverit. Si mensa decesseris, cum modestia et silentio ad cellam redeas et
ad operantium apium exemplar, cum amore iustes
virtutibus.
Cum ministerium tibi una cum fratribus adimplendum est, dum manus operantur, sileas
labiis et corde tendas ad Deum; si quis ad confabulationein moveatur, illam tollas inordinationem,
eo quod assurgas et facias pœnitentiam. Vanas
mentis disquisitiones avertas et neutiquam concedas
ut cor tuum incurrant et in eo remaneant; si ad
tempus diuturnum permanserint, generant passiones et occidunt animam. ltaque cum appulsantes
senseris, statim orationis sagitia confodias. Si de
incursu deflectere noluerint et obsederint animam,
tum illos ex voluntatis inclinatione corroborandos
esse resciveris. Quadam boni specie allegata, invadunt animam quæ ab incepto declinaverit,
eamque perturbant et implicant. Confessionis sligmata offuscantibus inuras cogitationibus, et malæ
illico aufugiunt bestiæ. Luce oriente, recedunt tenebræ; ita confessionis lumen dissipat passionum
caligines et obnubilantes umbras. Vanæ gloriæ et
fatigationis specien habent mala cogitationes; ast
confessionis humilitate et poenis regulæ diffugantur.
Etenim, cum ad mentem quæ passionibus libera est,
accedunt malæ bestiæ, statim terga vertunt propter
continuam orationis defensionem. Qui perturbantes
cogitationes excidere cupierit pugnator, ad orationem confugit, et quam citissime malas concidit et
maxime versulas; attamen in agone nec ferro parcat nec remissioni indulgeat; etenim si insurgentium
cogitationum partes susceperit, videlicet carnis amis
citiam et mundi amorem, ad nihilum proficiet. Nee
victoriam neque parem reportabit, quod defendat
hostium causas. Si quis aliena possidet, nonne ad
restitutionem tenetur? At si sua reclamet donijuus
et a detentore injusto non obtineat, numquid illum
ab obligatione liberabit? Qui pugnas divinas adierit
in mente sua, amat nesciri, pro nibilo reputari,
carnem mortificare et vanas cogitationes confiteri
absque verecundia; sic recedunt inimici, anima
liberatur et ipse continuam prosequitur orationem
atque rerum divinarum meditationem assiduam.
Omnem in corde surgentem suspicationem quam primum expellas; perfrangit enim amorem et pacem
cum proximo. O ane malum ab extra illatum viriliter suscipias: salutarem tibi inducit patientiam,
per patientiam vero tibi in coelis tribuit babitacu
lum et sublevationem. Sic perficias dies luos, in
vita præsenti magnun habeas animum et de futuris
congaudeas. Cum autem ex peregrinatione tua
redieris, confidenter aditurus sis loca refrigerii,
quæ tibi advenienti paravit Dominus et in merce
dem laborum hic susceptorum retribuet. Regnabis
cum illo, cui omnis convenit gloria, honos et adoratio, una cum Patre sine principio, cum sancto et
col. 399–400page 11 of 14
PG 143:399τῶν ὧδε, καὶ εἰς τοὺς τόπους τῆς ἀναπαύσεως, οὓς ἡτοιμάσατό σοι Κύριος ἀπελεύσῃ, μισθούς τῶν ἐν ταῦθα πόνων ἀντιδιδούς σοι, συμβασιλεύειν αὐτῷ· ᾧ πρέπει πάσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, ἅμα τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ, καὶ ἀγαθῷ, καὶ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι· νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΘΕΟΛΗΠΤΟΥ. ΤΟΥ ΑΥ̓ΤΟΥ ΘΕΟΛΗΠΤΟΥ. α'. Ο νοῦ; φεύγων τὰ ἔξω, καὶ συναγόμενος ἐπὶ τὰ ἔνδον, πρὸς ἑαυτὸν ἐπανάγεται· εἴτουν τῷ φυσι πῶς κατὰ διάνοιαν ἑαυτοῦ λόγῳ συγγίνεται· καὶ διὰ τοῦ συνόντος αὐτῷ οὐσιωδῶς λόγου, συνάπτεται τῇ εὐχῇ· καὶ διὰ τῆς εὐχῆς, εἰς γνῶσιν τοῦ Θεοῦ ἀνα βαίνει μεθ' ὅλης τῆς ἀγαπητικῆς δυνάμεώς τε καὶ διαθέσεως. Τότε σαρκὸς μὲν ἐπιθυμία οίχεται, πάτα δὲ ἡ καθήδονος ἀργεῖ αἴσθησις, καὶ τὰ ὡραῖα τῆς γῆς ἀηδῆ καταφαίνεται. Οπίσω γὰρ ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ πάντα τὰ τοῦ σώματος καὶ τὰ περὶ τὸ σῶμα θεμένη, οπίσω τῆς ὡραιότητος τοῦ Χριστοῦ γίνεται, αὐτῷ κατακολουθοῦσα μετὰ τῶν ἔργων τῆς σεμνότητος καὶ τῆς κατὰ διάνοιαν ἁγνείας, καὶ ψάλλουσα Απενεχθήσονται τῷ βασιλεῖ παρθένοι ὀπίσω αὐτ του· ο Χριστόν φανταζομένη, καὶ προορῶσα, καὶ λέ γουσα· «Προωρώμην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστιν·» Χριστῷ προς κολλωμένη διὰ τῆς ἀγάπης, καὶ κράζουσα· «Κύριε, ἐναντίον σου πᾶσα ἡ ἐπιθυμία μου· › Χριστῷ διὰ παντὸς ἐνατενίζουσα, καὶ βοῶτα· «Οἱ ὀφθαλμοί μου διὰ παντὸς πρὸς τὸν Κύριον: Χριστῷ διαλεγομένη διὰ τῆς καθαρᾶς προσευχῆς, καὶ ἡδύνουσα εὐφραινομένη· ι Ηδυνθείη αὐτῷ ἡ διαλογή μου. Ἐγὼ δὲ εὐφρανθήσομαι ἐπὶ τῷ Κυρίῳ.» Αποδεχόμενος γὰρ ὁ Θεὸς τὴν ἐκ τῆς εὐχῆς διαλογήν, καὶ ὡς ἀγαπώμεν νος, καὶ ὡς ὀνομαζόμενος, καὶ ὡς ἐπιζητούμενος εἰς βοήθειαν, τὴν ἄῤῥητον τῇ δεομένῃ ψυχῇ χαρὰν χαρί ζεται. Μνημονεύουσα γὰρ Θεοῦ διὰ τῆς κατὰ τὴν προσευχὴν διαλογής, κατευφραίνεται ὑπὸ Κυρίου Οι Εμνήσθην γάρ, φησί, τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην.» β'. Φεύγε τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡργησας τὴν τῶν αἰσθητῶν ἡδονήν. Φεῦγε καὶ τὰς κατὰ διάνοιαν φαν τασίας τῶν ἡδέων, καὶ ἤργησας τὴν ἡδυπάθειαν τῶν λογισμῶν. Ἀφάνταστος δὲ μένων ὁ νοῦς, ὡς μὴ καὶ ταδεχόμενος, μήτε ὑπὸ τῶν καθ᾽ ἡδονὴν τρόπων, μήτε ὑπὸ τῶν κατ' ἐπιθυμίαν λογισμῶν τυποῦσθαί τε καὶ σφραγίζεσθαι ἐν ἁπλότητι εὑρίσκεται· καὶ ὑπεράνω πάντων τῶν αἰσθητῶν καὶ τῶν νοητῶν γενόμενος, εἰς Θεὸν τὴν ἔννοιαν ἀναβιβάζει, μηδὲν ἕτερον, ὅτι μὴ τὸ ὄνομα Κυρίου διὰ τῆς συνεχούς μνήμης βαθέως ὑποφωνῶν, ὡς βρέφος τὸν πατέρα αὐτοῦ. «Καλέσω 17 ΧΧΧΝΙ, 10. καιν,vivifcante Spirit, nunc et semper et in sæcula saeculorum. Amen. EJUSDEM THEOLEPTI. 1. Spiritus, qui exteriora fugit et ad interiora se convertit, ad seipsum rediit; deinde ad verbum, quod intelligentia congenitum est, accedit; per verbum autem hoc insitum devenit ad orationem et per orationem ad Dei notionen ascendit cum tota sua potestate affectiva atque inclinatione. Tum carnis desiderium recedit, deficit voluptatis terrene sensus, et speciosa hujus vita absque defectatione apparent. Quæcunque enim ad corpus attinent, prejecit anima propter Christi jucunditatem; ipsum insequitur cum modestie operibus et mentis castitate atque psaltit: • Oferentur regi virgines et prosequentur;› Christum sibi repræsentat, prævidet et dicit: «Prospexi Dominum coram me omni tempore, quia a dextris est mihi *. › Christo conjungitur per charitatem et clamat Domine, omne desiderium meum est ante le 19.9 Christum semper intendit, dicendo: Oculi mei sen per ad Dominum “ª. › Per puram orationem cum Christo loquitur, delectatur et lætificando canit: «Quam jucundum ipsi eloquium meumt ego autem gaudebo in Domino ". › Qui orationis colloquium recipit Deus, amatur, invocatur et in adjutorium requiritur; deprecanti animæ ineffabilem gratiam concedit. Per orationis colloquium Dei recordatur anima et delectationem habet a Domino Dei recordatus sum et gaudio sum perfusus **, › 2. Cave a sensibus et rerum sensibilium jucunditatem innocuam posuisti, Cave a jucundis intelligentiæ phantasiis, et innocuam effecisti idearum Psal. 10 Psal. 15. to Psal city, 34. dvenientium obstinationem. Qui post plantasmata non abuit nec illa captat spiritu, non vanis cogitationum desideriis informatur sed in omni simplicitate se signal et nunit, super res sensibiles inredit atque fictiones, ad Deum ascendit per intelligentiam, nec quid aliud profert quam Dei nomen, sicut infantulus patrem suum repetitis invocat vicibus: 4 Invocabis ne nomine meo, et Dominus 15 Psal. XLIV, 15. Psal. Lxx11, 20. 10 Psal. XV,
THEOLEPTI PHILADELPHIENSIS
vivifcante Spirit, nunc et semper et in sæcula τῶν ὧδε, καὶ εἰς τοὺς τόπους τῆς ἀναπαύσεως, οὓς
saeculorum. Amen.
ἡτοιμάσατό σοι Κύριος ἀπελεύσῃ, μισθούς τῶν ἐν
ταῦθα πόνων ἀντιδιδούς σοι, συμβασιλεύειν αὐτῷ· ᾧ πρέπει πάσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, ἅμα τῷ
ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ, καὶ ἀγαθῷ, καὶ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι· νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς
τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
_
ΘΕΟΛΗΠΤΟΥ.
ΤΟΥ ΑΥ̓ΤΟΥ ΘΕΟΛΗΠΤΟΥ.
EJUSDEM THEOLEPTI.
1. Spiritus, qui exteriora fugit et ad interiora
se convertit, ad seipsum rediit; deinde ad verbum,
quod intelligentia congenitum est, accedit; per
verbum autem hoc insitum devenit ad orationem
et per orationem ad Dei notionen ascendit cum
tota sua potestate affectiva atque inclinatione. Tum
carnis desiderium recedit, deficit voluptatis terrene sensus, et speciosa hujus vita absque defectatione apparent. Quæcunque enim ad corpus
attinent, prejecit anima propter Christi jucunditatem; ipsum insequitur cum modestie operibus
et mentis castitate atque psaltit: • Oferentur regi
virgines et prosequentur;› Christum sibi repræsentat, prævidet et dicit: «Prospexi Dominum coram me omni tempore, quia a dextris est mihi *. ›
Christo conjungitur per charitatem et clamat:
• Domine, omne desiderium meum est ante le 19.9
Christum semper intendit, dicendo: Oculi mei
sen per ad Dominum “ª. › Per puram orationem
cum Christo loquitur, delectatur et lætificando
canit: «Quam jucundum ipsi eloquium meumt ego
autem gaudebo in Domino ". › Qui orationis colloquium recipit Deus, amatur, invocatur et in adjutorium requiritur; deprecanti animæ ineffabilem
gratiam concedit. Per orationis colloquium Dei recordatur anima et delectationem habet a Domino:
• Dei recordatus sum et gaudio sum perfusus **, ›
2. Cave a sensibus et rerum sensibilium jucunditatem innocuam posuisti, Cave a jucundis intelligentiæ phantasiis, et innocuam effecisti idearum
α'. Ο νοῦ; φεύγων τὰ ἔξω, καὶ συναγόμενος ἐπὶ
τὰ ἔνδον, πρὸς ἑαυτὸν ἐπανάγεται· εἴτουν τῷ φυσιπῶς κατὰ διάνοιαν ἑαυτοῦ λόγῳ συγγίνεται· καὶ διὰ
τοῦ συνόντος αὐτῷ οὐσιωδῶς λόγου, συνάπτεται τῇ
εὐχῇ· καὶ διὰ τῆς εὐχῆς, εἰς γνῶσιν τοῦ Θεοῦ ἀναβαίνει μεθ' ὅλης τῆς ἀγαπητικῆς δυνάμεώς τε καὶ
διαθέσεως. Τότε σαρκὸς μὲν ἐπιθυμία οίχεται, πάτα
δὲ ἡ καθήδονος ἀργεῖ αἴσθησις, καὶ τὰ ὡραῖα τῆς
γῆς ἀηδῆ καταφαίνεται. Οπίσω γὰρ ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ
πάντα τὰ τοῦ σώματος καὶ τὰ περὶ τὸ σῶμα θεμένη,
οπίσω τῆς ὡραιότητος τοῦ Χριστοῦ γίνεται, αὐτῷ
κατακολουθοῦσα μετὰ τῶν ἔργων τῆς σεμνότητος
καὶ τῆς κατὰ διάνοιαν ἁγνείας, καὶ ψάλλουσα
• Απενεχθήσονται τῷ βασιλεῖ παρθένοι ὀπίσω αὐτ
του· ο Χριστόν φανταζομένη, καὶ προορῶσα, καὶ λέγουσα· «Προωρώμην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διὰ
παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστιν·» Χριστῷ προςκολλωμένη διὰ τῆς ἀγάπης, καὶ κράζουσα· «Κύριε,
ἐναντίον σου πᾶσα ἡ ἐπιθυμία μου· › Χριστῷ διὰ
παντὸς ἐνατενίζουσα, καὶ βοῶτα· «Οἱ ὀφθαλμοί μου
διὰ παντὸς πρὸς τὸν Κύριον: Χριστῷ διαλεγομένη
διὰ τῆς καθαρᾶς προσευχῆς, καὶ ἡδύνουσα εύφραι
νομένη· ι Ηδυνθείη αὐτῷ ἡ διαλογή μου. Ἐγὼ δὲ
εὐφρανθήσομαι ἐπὶ τῷ Κυρίῳ.» Αποδεχόμενος γὰρ ὁ
Θεὸς τὴν ἐκ τῆς εὐχῆς διαλογήν, καὶ ὡς ἀγαπώμεν
νος, καὶ ὡς ὀνομαζόμενος, καὶ ὡς ἐπιζητούμενος εἰς
βοήθειαν, τὴν ἄῤῥητον τῇ δεομένῃ ψυχῇ χαρὰν χαρίζεται. Μνημονεύουσα γὰρ Θεοῦ διὰ τῆς κατὰ τὴν
προσευχὴν διαλογής, κατευφραίνεται ὑπὸ Κυρίου
Οι Εμνήσθην γάρ, φησί, τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφραν
θην.»
β'. Φεύγε τὰς αἰσθήσεις, καὶ ἡργησας τὴν τῶν
αἰσθητῶν ἡδονήν. Φεῦγε καὶ τὰς κατὰ διάνοιαν φαν
τασίας τῶν ἡδέων, καὶ ἤργησας τὴν ἡδυπάθειαν τῶν
λογισμῶν. Ἀφάνταστος δὲ μένων ὁ νοῦς, ὡς μὴ καὶ
ταδεχόμενος, μήτε ὑπὸ τῶν καθ᾽ ἡδονὴν τρόπων, μήτε
ὑπὸ τῶν κατ' ἐπιθυμίαν λογισμῶν τυποῦσθαί τε καὶ
σφραγίζεσθαι ἐν ἁπλότητι εὑρίσκεται· καὶ ὑπεράνω
πάντων τῶν αἰσθητῶν καὶ τῶν νοητῶν γενόμενος, εἰς
Θεὸν τὴν ἔννοιαν ἀναβιβάζει, μηδὲν ἕτερον, ὅτι μὴ
τὸ ὄνομα Κυρίου διὰ τῆς συνεχούς μνήμης βαθέως
ὑποφωνῶν, ὡς βρέφος τὸν πατέρα αὐτοῦ. «Καλέσω
17 Psal. ΧΧΧΝΙ, 10.
10 Psal. καιν, 15. to Psal city, 34.
dvenientium obstinationem. Qui post plantasmata
non abuit nec illa captat spiritu, non vanis cogitationum desideriis informatur sed in omni simplicitate se signal et nunit, super res sensibiles
inredit atque fictiones, ad Deum ascendit per intelligentiam, nec quid aliud profert quam Dei nomen, sicut infantulus patrem suum repetitis invocat
vicibus: 4 Invocabis ne nomine meo, et Dominus
15 Psal. XLIV, 15.
• Psal. Lxx11, 20.
10 Psal. XV,
col. 401–402page 12 of 14
PG 143:401γάρ, φησί, τῷ ὀνόματί μου, Κύριον έναντίον σου.» ".. Καὶ ὥσπερ ὁ Ἀδὰμ χειρὶ Θεοῦ πλασθεὶς ἀπὸ χοὺς γέγονεν εἰς ψυχὴν ζῶσαν ἐν φυσήματι θείῳ, οὕτω καὶ ὁ νοῦς ταῖς ἀρεταῖς διαπλασθείς, πυκνῇ ἐπικλήσει Κύριον ἐκ καθαρᾶς διανοίας, καὶ θερμῆς διαθέσεως ὑπαδομένη, τὴν θείαν ἀλλοίωσιν ἀλλοιοῦται, ζωογονούμενος καὶ θεοποιούμενος ἐκ τοῦ γνώσκειν καὶ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν. γ'. Ἐὰν ἐκστῆς τῆς τῶν γηίνων ἐπιθυμίας τῇ συνεχεῖ καὶ εἰλικρινεί προσευχῇ, καὶ ἀντὶ ὕπνου καταπαύσῃς ἀπὸ πάσης ἐννοίας τῆς μετὰ Θεὸν, καὶ στηριχθῇς ὁλικῶς εἰς μόνην τὴν τοῦ Θεοῦ μνήμην, ἀνοικοδομηθήσεται ἐν σοὶ καθάπερ ἄλλη βοηθὸς ἡ τοῦ Θεοῦ ἀγάπη. Ἡ γὰρ ἐκ προσευχῆς κατὰ διάθεσιν βοὴ τὴν θείαν ἀγάπην ἀναδίδωσι, καὶ ἡ θεία ἀγάπη διῦπνίζει τὸν νοῦν, πρὸς φανέρωσιν τῶν ἀποκρύφων. Τότε ὁ νοῦς, τῇ ἀγάπῃ συναρμοσθείς, τὴν σοφίαν καρποῦται, καὶ διὰ τῆς σοφίας τὰ ἀπόρ ρητα καταγγέλλει. Ο γὰρ Θεὸς Λόγος, διὰ τῆς κατὰ τὴν προσευχὴν βοῆς κατὰ διάθεσιν όνομαζόμενος, λαμβάνει τὴν τοῦ νοῦ νοήσιν, καθάπερ πλευρὰν τὴν γνῶσιν χαρίζεται, καὶ ἀντ᾿ αὐτῆς ἀναπληρῶν τὴν ἀγαθὴν διάθεσιν, δωρεῖται τὴν ἀρετὴν, οἰκοδομεῖ τὴν φωτοποιὸν ἀγάπην καὶ ἄγει παρὰ τὴν ἐξεστηκότα νοῦν, καὶ ὑπνοῦντα, καὶ ἀναπαυόμενον ἀπὸ πάσης γηΐνης ἐπιθυμίας. Ἡ δὲ ἀγάπη άλλη βοηθός εὑρίσ σχεται τοῦ καταπαύσαντος νοῦ, ἀπὸ τῆς ἀλόγου τῶν αἰσθητῶν προσπαθείας. "Οθεν καὶ διυπνίζει τὸν νοῦν ὡς καθαρὸν εἰς τὰ τῆς σοφίας ῥήματα. Τότε πρὸς αὐτὴν ἐρῶν ὁ νοῦς, καὶ καθηδυνόμενος, τὰς κρυπτὰς τῶν ἀρετῶν διαθέσεις, καὶ τὰς ἀθεάτους ενεργείας. τῆς γνώσεως, τοῖς ἄλλοις δημοσιεύει, διὰ τῆς τῶν λόγων εκτάσεως. δ. Εκστηθι πάντων των κατ' αἴσθησιν, καὶ κα. τάλιπε τὸν τῆς σαρκὸς νόμον· καὶ ὁ πνευματικὸς νόμος γρατήσεται τῇ σῇ διανοίς. Ὡς γὰρ ὁ πνεύ ματι περιπατῶν, ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ τελεῖ, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, οὕτω καὶ ὁ ἐξιστάμενος αἰσθήσεων καὶ αἰσθητῶν, σαρκός δηλαδὴ καὶ κόσμου, εἰς τὸ πνεῦμα περιπατεῖν, καὶ τὰ τοῦ πνεύματος φρονείν ἔρχεται. Καὶ τοῦτο διδάχθητι, ἐξ ὧν ὁ Θεὸς εἰς τὸν Αδάμ πρὸ τῆς παρακοῆς κατειργάσατο. ε'. Τὸν περὶ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν διαγωνιζόμενον, καὶ ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς προσευχῆς διακαρτεροῦντα, καὶ τῷ Θεῷ προσεδρεύοντα διὰ τῆς συνε-D χοῦς μνήμης, ὁ Θεὸς ἐξιστᾷ ἀπὸ τῶν τῆς σαρκὸς φιληδόνων ἐνεργημάτων, καὶ ἀπὸ πάντων τῶν κατ' αἴσθησιν κινημάτων, καὶ ἀπὸ πάντων τῶν κατὰ διά νοιαν σχημάτων, καὶ νεκρὸν τοῖς πάθεσι καὶ τῇ ἁμαρτία παρασκευάζων, τῆς θείας ζωῆς μέτοχον και θίστησιν. Ὡς γὰρ ὁ ὑπνώττων, καὶ νεκρὸς παρεικάζεται, καὶ ζῶν ὑπάρχει· τὸ μὲν τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ σώματος, τὸ δὲ, τῇ συνεργείᾳ τῆς ψυχῆς· οὕτω καὶ ὁ πνεύματι παραμένων, σαρκὶ μὲν καὶ κίσμῳ νε κροῦται, ζῇ δὲ τῷ τοῦ πνεύματος φρονήματι. ς'. Εἰ γνώσκεις & ψάλλεις, λαμβάνεις ἐπίγνωσιν. Ἐκ τῆς ἐπιγνώσεως κτᾶσαι σύνεσιν. Ἐκ τῆς συνέA' ante te Quemadmodum Adamus, nanu Desi Psal, XLJ, creatus, et a terra transiit in animam viventem sub aflatu divino, sic et spiritus, qui virtutibus informatur, frequenter Deum invocat pura men'e et fervore magno, per divinam operationem immutatur, vivificatur et deißcatur, quod Deum nesrat et amet 3. Si continua et purae orationi ius iteris, el appetitum rerum terrenarum abjeceris et per so!► num ipsum omnes cogitationes tuas erexeris ad Deum, si totus in sola Dei recordatione fruatus fueris, amor Dei cen norus auxiliator in te habitabit. Quod per habitum orationis tibi inest adjutorium, divinam producit charitatem, charitas autem evigilat et excitat spiritum ut abscondita manifestet. Qui charitati conjungitur spiritus, ob tinet sapientiam et per sapientiam incfabilia enarrat. Deus est Verbum, per orationis auxilium eļ habitum invocatur; Spiritus postulantis sensum comperit et cogitationem concedit abundantem; juxta bonam anium dispositionem largitur virtutes, illuminantem ibi collocat charitatem; spiritum vero aberranten, dormitantem et defatigatum ab omnibus sæculi desideriis liberat. Qui ab omni irrationabiliet sensibili appetitu liber est spiritus, magenu charitati præstat adjutorium: purus enim a somno ducitur et convertitur ad verba sapientiæ. Dum charitatem aspicit, magnam percipit voluptatem; aliis facultatibus explanat absconditas virtotum formas et iuvisibiles cognitionis operationes verbo rum significatione communicat. 4. Ab omnibus abstine sensibilibus et legein carnis derelinque: tunc lex Spiritus inscribetur cordi tuo. Qui ambulat spiritu, desideria carnis non perficit, uti Apostolus dicit; qui sensus et son sibilia, carnem videlicet et minudum fugit, in spiritu ambulare incipit et secundum, spiritum spere. Quod et illis tibi compertum sit quæ leus aute Adami delictum peregit. 5. Ilic de divinorum mandatorum cnstodia certat in paradiso, instat orationi et Domino astat per orationem assiduam; a Deo liberatur de jucunditate operationum carnis, de moribus sensuum, de metis phantasmatibus; mortuus est passionibus et illecebris peccati, imo vitæ divinæ factus est particeps. lta el dormiens, etsi vival, nortuo tamen potest assimilari: cecidit enim corporis operatio, spiritus autem potentiæ subsistunt: sic qui spiritu conjunétus remanet in carne, huic sæculo mortnus est, vivit autem sensu spiritus. 6. Si noveris quæ cantas, notionem acquiris; ex cognitione procedis ad sensum; ex sensus intelli
DE ABSCONDITA OPERATIONE IN CHRISTO.
γάρ, φησί, τῷ ὀνόματί μου, Κύριον έναντίον σου.» A' ante te ".. Quemadmodum Adamus, nanu Desi
Καὶ ὥσπερ ὁ Ἀδὰμ χειρὶ Θεοῦ πλασθεὶς ἀπὸ χοὺς
γέγονεν εἰς ψυχὴν ζῶσαν ἐν φυσήματι θείῳ, οὕτω
καὶ ὁ νοῦς ταῖς ἀρεταῖς διαπλασθείς, πυκνῇ ἐπικλή
σει Κύριον ἐκ καθαρᾶς διανοίας, καὶ θερμῆς διαθέ
σεως ὑπαδομένη, τὴν θείαν ἀλλοίωσιν ἀλλοιοῦται,
ζωογονούμενος καὶ θεοποιούμενος ἐκ τοῦ γνώσκειν
καὶ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν.
γ'. Ἐὰν ἐκστῆς τῆς τῶν γηίνων ἐπιθυμίας τῇ
συνεχεῖ καὶ εἰλικρινεί προσευχῇ, καὶ ἀντὶ ὕπνου κα
ταπαύσῃς ἀπὸ πάσης ἐννοίας τῆς μετὰ Θεὸν, καὶ
στηριχθῇς ὁλικῶς εἰς μόνην τὴν τοῦ Θεοῦ μνήμην,
ἀνοικοδομηθήσεται ἐν σοὶ καθάπερ ἄλλη βοηθὸς ἡ
τοῦ Θεοῦ ἀγάπη. Ἡ γὰρ ἐκ προσευχῆς κατὰ διάθε
σιν βοὴ τὴν θείαν ἀγάπην ἀναδίδωσι, καὶ ἡ θεία
ἀγάπη διῦπνίζει τὸν νοῦν, πρὸς φανέρωσιν τῶν
ἀποκρύφων. Τότε ὁ νοῦς, τῇ ἀγάπῃ συναρμοσθείς,
τὴν σοφίαν καρποῦται, καὶ διὰ τῆς σοφίας τὰ ἀπόρρητα καταγγέλλει. Ο γὰρ Θεὸς Λόγος, διὰ τῆς κατὰ
τὴν προσευχὴν βοῆς κατὰ διάθεσιν όνομαζόμενος,
λαμβάνει τὴν τοῦ νοῦ νοήσιν, καθάπερ πλευρὰν τὴν
γνῶσιν χαρίζεται, καὶ ἀντ᾿ αὐτῆς ἀναπληρῶν τὴν
ἀγαθὴν διάθεσιν, δωρεῖται τὴν ἀρετὴν, οἰκοδομεῖ τὴν
φωτοποιὸν ἀγάπην καὶ ἄγει παρὰ τὴν ἐξεστηκότα
νοῦν, καὶ ὑπνοῦντα, καὶ ἀναπαυόμενον ἀπὸ πάσης
γηΐνης ἐπιθυμίας. Ἡ δὲ ἀγάπη άλλη βοηθός εὑρίσ
σχεται τοῦ καταπαύσαντος νοῦ, ἀπὸ τῆς ἀλόγου τῶν
αἰσθητῶν προσπαθείας. "Οθεν καὶ διυπνίζει τὸν νοῦν
ὡς καθαρὸν εἰς τὰ τῆς σοφίας ῥήματα. Τότε πρὸς
αὐτὴν ἐρῶν ὁ νοῦς, καὶ καθηδυνόμενος, τὰς κρυπτὰς
τῶν ἀρετῶν διαθέσεις, καὶ τὰς ἀθεάτους ενεργείας.
τῆς γνώσεως, τοῖς ἄλλοις δημοσιεύει, διὰ τῆς τῶν
λόγων εκτάσεως.
δ. Εκστηθι πάντων των κατ' αἴσθησιν, καὶ κα.
τάλιπε τὸν τῆς σαρκὸς νόμον· καὶ ὁ πνευματικὸς
νόμος γρατήσεται τῇ σῇ διανοίς. Ὡς γὰρ ὁ πνεύ
ματι περιπατῶν, ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ τελεῖ, κατὰ
τὸν ᾿Απόστολον, οὕτω καὶ ὁ ἐξιστάμενος αἰσθήσεων
καὶ αἰσθητῶν, σαρκός δηλαδὴ καὶ κόσμου, εἰς τὸ
πνεῦμα περιπατεῖν, καὶ τὰ τοῦ πνεύματος φρονείν
ἔρχεται. Καὶ τοῦτο διδάχθητι, ἐξ ὧν ὁ Θεὸς εἰς τὸν
Αδάμ πρὸ τῆς παρακοῆς κατειργάσατο.
ε'. Τὸν περὶ τὴν φυλακὴν τῶν ἐντολῶν διαγωνιζόμενον, καὶ ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς προσευχῆς διακαρτεροῦντα, καὶ τῷ Θεῷ προσεδρεύοντα διὰ τῆς συνε-D
χοῦς μνήμης, ὁ Θεὸς ἐξιστᾷ ἀπὸ τῶν τῆς σαρκὸς φιληδόνων ἐνεργημάτων, καὶ ἀπὸ πάντων τῶν κατ'
αἴσθησιν κινημάτων, καὶ ἀπὸ πάντων τῶν κατὰ διά
νοιαν σχημάτων, καὶ νεκρὸν τοῖς πάθεσι καὶ τῇ
ἁμαρτία παρασκευάζων, τῆς θείας ζωῆς μέτοχον και
θίστησιν. Ὡς γὰρ ὁ ὑπνώττων, καὶ νεκρὸς παρεικάζεται, καὶ ζῶν ὑπάρχει· τὸ μὲν τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ
σώματος, τὸ δὲ, τῇ συνεργείᾳ τῆς ψυχῆς· οὕτω καὶ
ὁ πνεύματι παραμένων, σαρκὶ μὲν καὶ κίσμῳ νε
κροῦται, ζῇ δὲ τῷ τοῦ πνεύματος φρονήματι.
ς'. Εἰ γνώσκεις & ψάλλεις, λαμβάνεις ἐπίγνωσιν.
Ἐκ τῆς ἐπιγνώσεως κτᾶσαι σύνεσιν. Ἐκ τῆς συνέ1 Psal, XLJ, 5.
creatus, et a terra transiit in animam viventem
sub aflatu divino, sic et spiritus, qui virtutibus
informatur, frequenter Deum invocat pura men'e
et fervore magno, per divinam operationem immutatur, vivificatur et deißcatur, quod Deum nesrat
et amet
3. Si continua et purae orationi ius iteris, el
appetitum rerum terrenarum abjeceris et per so!►
num ipsum omnes cogitationes tuas erexeris ad
Deum, si totus in sola Dei recordatione fruatus
fueris, amor Dei cen norus auxiliator in te habitabit. Quod per habitum orationis tibi inest adjutorium, divinam producit charitatem, charitas autem evigilat et excitat spiritum ut abscondita
manifestet. Qui charitati conjungitur spiritus, ob
tinet sapientiam et per sapientiam incfabilia
enarrat. Deus est Verbum, per orationis auxilium
eļ habitum invocatur; Spiritus postulantis sensum
comperit et cogitationem concedit abundantem;
juxta bonam anium dispositionem largitur virtutes,
illuminantem ibi collocat charitatem; spiritum vero
aberranten, dormitantem et defatigatum ab omnibus
sæculi desideriis liberat. Qui ab omni irrationabiliet sensibili appetitu liber est spiritus, magenu
charitati præstat adjutorium: purus enim a somno
ducitur et convertitur ad verba sapientiæ. Dum
charitatem aspicit, magnam percipit voluptatem;
aliis facultatibus explanat absconditas virtotum
formas et iuvisibiles cognitionis operationes verbo
rum significatione communicat.
4. Ab omnibus abstine sensibilibus et legein
carnis derelinque: tunc lex Spiritus inscribetur
cordi tuo. Qui ambulat spiritu, desideria carnis
non perficit, uti Apostolus dicit; qui sensus et son
sibilia, carnem videlicet et minudum fugit, in spiritu
ambulare incipit et secundum, spiritum spere.
Quod et illis tibi compertum sit quæ leus aute
Adami delictum peregit.
5. Ilic de divinorum mandatorum cnstodia certat
in paradiso, instat orationi et Domino astat per
orationem assiduam; a Deo liberatur de jucunditate
operationum carnis, de moribus sensuum, de metis phantasmatibus; mortuus est passionibus et
illecebris peccati, imo vitæ divinæ factus est particeps. lta el dormiens, etsi vival, nortuo tamen
potest assimilari: cecidit enim corporis operatio,
spiritus autem potentiæ subsistunt: sic qui spiritu
conjunétus remanet in carne, huic sæculo mortnus
est, vivit autem sensu spiritus.
6. Si noveris quæ cantas, notionem acquiris; ex
cognitione procedis ad sensum; ex sensus intelli-