consuetudinem observare oportet; sin autem et τειν δεῖ τὸ ἔθος καὶ τὴν συνήθειαν· εἰ δὲ καὶ τοῦτο hoc deficiat, ea quæ magis accedunt, et ei quod quæritur sunt similia sequi oportet; si vero illud nou lat, prudentiorum simul et complurium va- ✓ leat sententia. Tunc civitatis alicujus aut provinciæ utimur consvetudine, quando controversia de ea re mota, confiruata fuerit. Quæ igitur longa consuetudine approbata et multis annis observata sunt non minus, quam quæ scripta sunt, solent valere. CAP. V. De pacificis litteris. Quære cap. 9. litteræ A. CAP. VI. De sacris imaginibus. Oclogesimus secundus vi syn. cauon, Picturas, ait, coloribus describere, manentibus adlliue prototypis, ineptum esset ac superfluum. Exinde igitur agnum in pictura non depingi decernit, cujus sanguine magnus olim Moses limina consignans, destruenti angelo inaccessas fecit domos; neç Baptistam digito illum monstrantem, et populo clamantem, «Ecce Agnus Dei: sed picturas quidem Lyporum delineare, et humanum Dei Verbi habitum in imaginibus pingere. Illum enim videntes et adorantes, in quantum possibile est, ineffabilem ejus abjectionem et supra mentis cogitationem humilitatem intelligamus, atque ejus in carne conversationes, passiones, mortem vitæ auctorem, et quibuscunque servamur. Venerandi enim sunt typi, honoranda vero maxime est veritas, qui haec nobis facit assueta. Exinde ostenditur c non esse conveniens, columbas in ccclesia pro Spiritu sancto emittere, vel pro stella cereos accendere, et pro ineſſabili generatione puerum et stratum horum exprimere. Photii patriarchæ et Theodori Studitæ. Dicitur imago eo quod invidetur. Aliud est naturalis imago, et aliud imitatoria; illa euim ab origine natura non differt, sed persona, ut Glius a patre: una etenim est utriusque natura, duæ autem persquæ; hæc vero, e contrario, ab archetypo persona non difert, sed natura, ut image Christi a Christo; una etenim est horum persona, duæ vero naturæ; nam alia est materiæ pictæ natura, alia Christi, quatenus est bomo, et ut circumṣeribitur, et inagiuis archetypum exsistit. Cum adoratur imago, Christus adoratur, cujus similitudinem refert, non autem materia quæ similitudinem accepit: ut cum in speculo apparet imago; huic enim admoti, non materiam, sed imaginem osculamur. Et deleta figura, cujus gratia erat adoratio, mạnet materia a nemine adorata, utpote quæ cum simulacro Hihil habeat commune. Porro et si in annulo sit signum, quod cogitatione a materia separatur, uibil omnino cum materia habet 112° commune, licet per materiam imaginis siguum exstitit. ἐκλείπει, ἀκολουθεῖν δεῖ τοῖς μᾶλλον πλησιάζουν; καὶ ἐοικόσι τῷ ζητουμένῳ· ἂν δὲ μηδὲ τοῦτο ᾖ, τῶν συνετωτέρων ἅμα καὶ πλειόνων ή γνώμη κρα τείτω. Τότε κεχρήμεθα τῇ συνηθείᾳ τῆς πόλεως ή επαρχίας, ὅτε ἀμφισβητηθεῖσα ἡ τοιαύτη ἐβεβαιώθη. Διὸ καὶ τὰ μακρά συνηθείᾳ δοκιμασθέντα, καὶ ἐπὶ πολλοὺς ἐνιαυτοὺς φυλαχθέντα οὐχ ἧττον τῶν ἐγ γράφων κρατεῖν εἴωθεν. ΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ εἰρηνικών γραμμάτων. Ζήτει τὸ θ' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ εἰκόνων ἁγίων. Ο πδ' τῆς δ' συνόδου κανών, Τοὺς τύπους, φησί, τοῖς χρώμασι γράφειν, πεφοίτηκότων ἤδη τῶν πρω τοτύπων, ἀπειρόκαλον ἂν εἴη καὶ περιττόν. Ενθεν τοι καὶ τὸν ἐν τῷ τύπῳ ἀμνὸν θεσπίζει μὴ ζωγρα φεῖσθαι, οὗ τῷ αἵματι ὁ μέγας πάλαι Μωσῆς, τὰς φλιάς χρίων, οὐκ εἰσιτητὰ ἐτίθε: τὰ ἔνδον τῷ ὀλεθρίῳ δαίμονι· μηδὲ τὸν Βαπτιστὴν δακτύλῳ τοῦτον ὑποδεικνύοντα, καὶ φωνοῦντα τοῖς λαοῖς, Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ· ἀλλὰ τὰς μὲν γραφάς διαγράφειν τῶν τύπων· τὸν δὲ ἀνθρώπινον χαρακτῆρα τοῦ Θεοῦ Λόγου ἀναστηλοῦν ἐν εἰκοσι· τοῦτον γὰρ ὁρῶντες καὶ προσκυνοῦντες, τῆς αὐτοῦ συγκαταβάσεως τὸ ἀπόῤῥητον ἐκ τῶν δυνατῶν λογιζόμεθα, καὶ τὸ ὑπὲρ ἔννοιαν τῆς ταπεινότητος, τά τε ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ πολιτεύματα, τὰ πάθη, τὸν τῆς ζωῆς πρόξενον θάνατον, καὶ ὅσοις σεσώσμεθα. Σεπτοὶ μὲν γὰρ καὶ οἱ τύποι, τιμητέον δὲ μάλιστα τὴν ἀλήθειαν, καὶ ταῦτα ἡμῖν ἐπιχωριάσασαν. Εντεῦθεν δείκνυται μὴ εἶναι προέηκον, περιστερὰς ἐπ᾿ ἐκκλησίας ἀντὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀπολύειν· *, ἀντὶ τοῦ ἀστέρος κηρὸν ἀνάπτειν, καὶ ἀντὶ τῆς ἀποῤῥήτου γεννήσεως παί δα και στρωμνὴν ὑποτιθέναι. Φωτίου πατριάρχου καὶ Θεοδώρου του Στουδί του. Εἰκὼν λέγεται παρὰ τὸ ἐοικέναι. "Αλλο φυσική είν κών, καὶ ἄλλο μιμητική· ἡ μὲν, οὐ φυσικὴν διαφορὰν ἔχουσα πρὸς τὸ αἴτιον, ἀλλ' ὑποστατικὴν, ὡς ὁ υἱὸς πρὸς τὸν πατέρα· μία μὲν γὰρ τούτων φύσις, δύο δὲ ὑποστάσεις· ἡ δὲ τοὐναντίον, οὐχ ὑποστατικὴν διαφορὰν ἔχουσα πρὸς τὸ ἀρχέτυπον, ἀλλὰ φυ σικὴν, ὡς ἡ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν Χριστόν· μία μὲν γὰρ ἡ ὑπόστασις τούτων, δύο δὲ φύσεις. ἄλλη γὰρ φύσις ὑλογραφίας, καὶ ἄλλη Χριστοῦ κατά τὸ ἀνθρώπινον, καθ' 8 καὶ περιγράφεται, καὶ ἀρχέτυ πον εἰκόνος καθίσταται. Προσκυνουμένης τῆς εἰκόν; ὁ Χριστὸς προσκυνεῖται, οὗ ἐστιν ὁμοίωσις, καὶ οὐχὶ ἡ ὑποδεξαμένη τὴν ὁμοίωσιν ὕλη, ὡς ἐπὶ τῆς φαινο μένης ἐν τῷ κατόπτρῳ εἰκόνος· ταύτῃ γὰρ προς φυόμενοι, οὐ τὴν ὕλην, τὴν δὲ εἰκόνα περιπτύσσ. μεθα· καὶ ἀφανισθέντος τοῦ ἐκτυπώματος, ἐφ᾽ ᾧ ἡ προσκύνησις, ἡ ὕλη μεμένηκεν ἀπροσκύνητος, μη δέν τι κεκοινωνηκυῖα τῷ ὁμοιώματι· ἀλλὰ καὶ ἡ ἐν τῷ δακτυλίῳ σφραγὶς, τῇ ἐπινοία οὔτα της ύλης κεχωρισμένη, οὐδὲν πρὸς τὴν ὕλην ταῖς ἀληθείας ἔχει κοινὸν, εἰ καὶ περὶ τὴν ὕλην ἡ σφραγὶς τῆς εἰσ κάνος ὑφίστηκει.

Παντός μιμητικῶς εἰκονιζομένου οὐχ ἡ φύσις, ἀλλ' ἡ ὑπόστασις εἰκονίζεται· καὶ διὰ τοῦτο ταὐτὸν τῷ ἀρχετύπῳ ἡ εἰκὼν αὐτοῦ, οὐ τῇ φύσει, ἀλλὰ τῇ ὑποστάσει, ήγουν τῇ μιμήσει τῆς ὑποστάσεως. Τὰς ἱερὰς εἰκόνας ἀναστηλοῦμεν, ἵνα ταύτας ὁρῶντες, δι' αὐτῶν δοκώμεν ὁρᾷν τὰ τούτων ἀρχές τυπα, καὶ γίνωνται ἡμῖν ὑπομνήματα καὶ παρηγο ρία του πόθου, τοῦ πρὸς τὰ τούτων πρωτότυπα. Ο τον γὰρ συνεχῶς αἱ εἰκόνες ὁρῶνται, τοσοῦτον οἱ ταύτας ὁρῶντες διανίστανται πρὸς τὴν τῶν ἀρχετύπων μνήμην καὶ ἐπιπόθησιν. Ἡ μὲν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρεία τῇ μα καρία Τριάδι παρὰ τῶν ὀρθοδόξων ἀπονενέμηται· ταῖς δὲ ἁγίαις εἰκόσιν οὐ λατρεία πάντως, ἀλλὰ προσκύνησις, καὶ ἀσπασμὸ;, καὶ τιμή. Εἰ γὰρ καὶ ἡ τιμὴ τῆς εἰκόνος ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει, ἀλλ' ἡ λατρεία τῆς μακαρίας μόνης ἐστὶ Τριάδος, καὶ οὐ τῶν σεπτῶν εἰκόνων, ἵνα μὴ κτισματολάτραι καὶ Ολολάτραι δόξωμεν. Ἐπ' αὐτοῦ μὲν τοῦ Χριστοῦ λατρευτική ή προσκύνησις καὶ φυσική· ὁ προσκυνῶν γὰρ αὐτὸν συμπροσκυνεῖ καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὴν ἐν Τριάδι μίαν φύσιν, ὅπερ ἐστὶν ἡ τριαδικὴ προσκύνησις καὶ λατρεία. Ἐπὶ δὲ τῆς εἰκόνος τοῦ Χριστοῦ, σχετική ή προσκύνησις καὶ ὁμώνυ. μος· ὁ προσκυνῶν γὰρ αὐτὴν οὐ συμπροσκυνεῖ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱόν, ἀλλὰ μόνον τὸν ἐν αὐτῇ Χριστὸν, τὸν διὰ τὸ σαρκωθῆναι εἰκονιζόμενον κατὰ τὴν σωματοειδῆ θέαν αὐτοῦ, ὅπερ ἐστὶ σχετική προσκύνησις καὶ ὑποστατική. Ο μὲν Χριστὸς ὁρᾶται ἐν τῇ εἰκόνι αὐτοῦ, αὕτη δὲ ὑφίσταται ἐν αὐτῷ, ὅπερ ἡ σκιὰ τῷ σώματι, οὗ καὶ μερισθῆναι ταύτην ἀμήχανον, κἂν μὴ διὰ παν τὸς αὕτη φαίνηται. 'Αλλ' ὥσπερ ἡ σκιὰ τῇ ἐπιλάμ ψει δείκνυται τοῦ ἡλίου, οὕτω καὶ ἡ Χριστοῦ εἰκὼν τῇ διατυπώσει τῆς ὕλης. Οὐχ ὡς θεοὺς τὰς εἰκόνας προσκυνοῦμεν, οὐδὲ τὰς ἐλπίδας τῆς σωτηρίας ἐν αὐταῖς ἔχομεν, οὐδὲ τὸ θεῖον σέβας αὐταῖς ἀπονέμομεν, ὡς οἱ Ελλήνων παῖδες, ἀλλὰ μόνον τὴν σχέσιν καὶ τὴν ἀγάπην τῆς ἡμῶν ψυχῆς, ἦν ἔχομεν εἰς τὰ πρωτότυπα, διὰ τῆς τοιαύτης προσκυνήσεως ἐμφανίζομεν. "Οθεν τοῦ χα ρακτῆρος λυθέντος, ὡς ξύλον ἀργον, τήν ποτε κατα καίομεν εἰκόνα. Περὶ σταυροῦ. Τὸν τοῦ σταυροῦ τύπον ἐκ δύο ξύλων συνάπτον τες, ἡνίκα τις ἡμῖν τῶν ἀπίστων εγκαλέσαιεν, ὡς ξύλον προσκυνοῦσι, δυνάμεθα τὰ δύο ξύλα χωρίσαντες, καὶ τὸν τύπον τοῦ σταυροῦ διαλύσαντες, ταῦτα νομίζειν ἀργὰ ξύλα, καὶ τὸν ἄπιστον επιστομίζειν, ὅτι οὐ τὸ ξύλον, ἀλλὰ τὸν τοῦ σταυροῦ τύπον σεβό μεθα. Σὺν φύσῳ καὶ ἀληθείᾳ προσιτέον, καὶ προσκυνητέον τὰς ἁγίας εἰκόνας, καὶ πιστευτέον χάριν θείαν ἐπιφοιτᾶν ἐν αὐταῖς, ἁγιασμοῦ μεταδοτικήν. Διαφορὰ τῶν σεπτῶν εἰκόνων πρὸς τὰ εἴδωλα. Η σεβασμία εἰκὼν πρὸς τὸ βδελυκτὸν εἴδωλον ταύτην ἔχει τὴν διαφοράν, ὅτι τῶν μὲν εἰδώλων τὰ πρωτότυπα ψευδή τυγχάνει, θεῶν γὰρ ἐκτυπώματα -O Ε. Quidquid imitatione figuratur, non ejus natura, sed persona figuratur: et ob id, idem quod archetypus ejus est imago, uon natura, sed persona, sive imitatione personæ. Sacras imagines pingimus, ut eas videntes, per eas videre illarum archetypos videamur, et in nobis memoriam et desiderium archetyporum excitent. Nam quandiu imagines crebro videntur,. tandiu qui eas vident, ad archetyporum recordationem et desiderium excitantur. Cultus quidem in spiritu et veritate, quæ latria dicitur, beatæ Trinitati ab orthodoxis tribuitur: sanctis autem imaginibus non omnino latria, sed adoratio, salutatio et honor. Licet enim imaginis honor ad prototypum transit, latria tamen est solius beatæ Trinitatis, non etiam venerandarum imaginum, ne creaturarum et materiarum cultores esse videamur. Soll quidem Christo per latriam et naturalis adoratio convenit: nam qui eum adorat, simul adorat et Filium et Patrem et Spiritum sanctum, unam in Trinitate naturam, et hæc est Trinitatis adoratio et latria. Imagini vero Christi fit adoratio relativa et æquivoca. Qui enim eam adorat, non simul adorat Patrem et Filium, sed solum in ea Christum, eo quod carnem assumpserit, expressum secundum corporalem ejus aspectum, quæ est adoratio relativa et hypostatica. Christus quidem in sua imagine cernitur, quæ et in ipso subsistit ut umbra in corpore, a quo et illam separari impossibile est, licet illa semper non apparet. Sed quemadmodum umbra splendore solis apparet, ad eumdem modum et Christi imago materiæ figuratione. Non ut deos imagines adoramus, neque in iis spem salutis habemus, neque cultum divinum illis præbemus, ut gentilium filii: sed solum animi mostri affectum et charitatem, qua prototypos prosequimur, hujusmodi adoratione ostendimus. Unde charactere soluto, ut lignum otiosum, talem, si quando fuerit, comburimus imaginem. De cruce. Crucis figuram ex duobus lignis componentes, si quando infidelium aliquis nos reprehendat, quod lignum adoremus; possumus, duobus lignis sepa ratis, et crucis figura dissoluta, ea inutilia ligna censere, et infidelis os obstruere, quod non lignum, sed crucis figuram veneremur. In timore et veritate sacras imagines accedere et adorare oportet, et credere divinam gratiam illis inesse, quæ sanctificationem impertitur. De differentia venerandarum imaginum ab idolis. Veneranda imago ab abominabili idolo hanc habet differentiam, quod quidem idolorum prototypa sunt falsa, deorum enim effigies dicta sunt: at non

MATTHÆI BLASTARIS dleorum sunt, sed dæmonum, ut dicit Propheta είναι λεγόμενα, οὐ θεῶν, ἀλλὰ δαιμόνων εἰσὶν, ὡς quod omnes gentium dii sunt dæmonia, lonojandarum autem imaginum vera sunt omnia archetypa. Unius enim est Christus; alterius Dei mater; alterius Præcursor; et uniuscujusque sanctorum aliorum aliquis. Quorum vero prototypa sunt falsa, corum neque imagines neque idola 113 juste dicantur esse, sed simpliciter manuum hominum opera vana et inutilia, et terræ surda materia. Et in imaginibus quidem prototyporum formæ ostenduntur, in idolis vero nequaquam. Nam idoli Jovis prototypum est æther; Junonis vero, aer; Neptuni, aqua; Cereris, terra; Apollinis, sol; Dianæ, luna; Martis, animus; Bacchi, ebrietas; Veneris, lascivia, et similiter de aliis: et naxime de duodecim antiquioribus. Idola igitur horum omnium humanam referunt speciem. Quæ vero dicuntur prototypa talium imaginum, partim quidem habent diversas formas, ut elementa; partim sunt omnino absque forma, ut passiones; omnia vero vita carentia et insensibilia. CAP, VII. De incendio. Leges. Si quis, stipulæ sui prædii comburendæ causa, illi ignem immiserit, et ignis ulterius progressus aliena exusserit prædia, vel alienum vinetum, portet audientem examinare; et si per negligentiam vel imperitiam accendentis iste ignis contigerit, vel si non totis viribus cavebat, ne flamma ulterius progrederetur, ut negligens et ignavus talis condemnatur. Si vero omnia ille observabat, repente autem ventus exortus ignis flammam in combustibile immiserit, sine culpa qui ignem accendit judicatur. Si easu aliquo domus alicujus incendatur, et exinde ignis excurrens, adjacentia incendat, nemini subjicitur qui primo incendium passus est. Quod fit ex casu incendium, condonatur. Qui domum vel thesaurum tritici scienter incendit, primo verberatus, deinde coinburatur. Qui domum alicujus per dolum incendit, capite puniatur. Si quis, incendio facto, ut propriam conserve, viciui domum subverterit, cessat lex Aquilia sive damnum, sive ignis præcesserit, sive prius exstinctus sil. CAP. VIII. De emphyleusi. Quære in 16 cap. præsentis littera, can. 12 vi synodi. Lex. Centesima vero el vicesima Justiniani novella ait: Interdicinus economis, et administratoribus, et chartulariis venerabilium domorum, et eorum parentibus et liberis, vel aliis affinitatis jure aliter conjunctis, emphyteuses et locationes vel hypothecas rerum immobilium, quæ ad illas venerabiles domos pertinent, subire, vel per se, vel per interpositas personas, quia irritam esse permutationem φησιν ὁ προφήτης, ὅτι ο πάντες οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν δαιμόνια', τῶν δὲ τιμίων εἰκόνων ἀληθῆ τὰ ἀρχέτυπα πάντα. Τῆς μὲν γὰρ ὁ Χριστὸς, τῆς δὲ ἡ Θεομήτωρο τῆς δὲ ὁ Πρόδρομος· καὶ ἑκάστης ἕκαστος τῶν ἄλλων ἁγίων. Τῶν δὲ τὰ πρωτότυπα ψευδῆ, τούτων οὐδὲ εἰκόνες, οὐδὲ εἰδωλα λέγοιντ' ἂν δικαίως, ἀλλ᾽ ἁπλῶς ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων μάταια καὶ ἄχρηστα, καὶ γῆς ὕλη κωφή· καὶ ταῖς μὲν εἰκέσιν αἱ μορφαὶ τῶν πρωτοτύπων ἐμφαίνονται, τοῖς εἰδώλοις δὲ οὐδα μῶς. Τοῦ μὲν γὰρ εἰδώλου τοῦ Διὸς πρωτότυπον δ αἰθήρ· τῆς δὲ Ηρας, ὁ ἀήρ· τοῦ Ποσειδῶνος, τὸ ὕδωρ τῆς Δήμητρας, ἡ γῆ τοῦ Ἀπόλλωνος, ὁ ἥλιος τῆς Ἀρτέμιδος, ἡ σελήνη· τοῦ ᾿Αρεως, ὁ θυμός· τοῦ Διονύσου, ή μέθη· τῆς ᾿Αφροδίτης, ἡ λαγνεία, καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως· καὶ μᾶλλον τῶν δώδεκα τῶν παλαιοτέρων. Τὰ μὲν οὖν εἴδωλα τούτ των πάντων ἀνθρωπόμορφα· τὰ δὲ λεγόμενα πρω τότυπα τῶν τοιούτων εἰδώλων, τὰ μὲν ἑτερόμορφη, λέγω δὴ τὰ στοιχεῖα, τὰ δὲ παντελῶς ἄμορφα, φημὶ δὴ τὰ πάθη· πάντα δὲ ἄξων καὶ ἀναίσθητα. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ ἐμπρησμοῦ. Νόμος. Ε' τις καλάμην τοῦ ἰδίου χωραφίου βουλόμενο; καῦσαι, ἐνέβαλε κατ' αὐτοῦ πῦρ, τὸ δὲ πῦρ καὶ πε ραιτέρω προελθὸν τὰ ἀλλότρια κατέκαυσε χωράφια, ἢ τὸν ἀλλότριον ἀμπελῶνα, δεῖ τὴν ἀκροατὴν ἐξετάζειν· καὶ εἰ μὲν κατὰ ῥᾳθυμίαν ἢ ἀπειρίαν του ἀνάψαντος τὸ πῦρ τοῦτο γέγονεν, ἢ εἰ μὴ παρεφυλάξατο πάση δυνάμει, τοῦ μὴ προελθεῖν τὴν φλόγα περαιτέρω, ὡς ἀμελήσας ὁ τοιοῦτος καὶ ῥαθυμήσας καταδικάζεται. Εἰ δὲ πάντα μὲν ἐκεῖνος παρεφυλά ξατο, ἀθρόον δὲ πνεῦμα προσπεσὸν τὴν τοῦ πυρὸς φλόγα ἐπὶ τὸν βλαφθέντα μετήνεγκεν, ἀνεύθυνος ὁ τὸ πῦρ ἀνάψας διατελεί. Ἐὰν ἀπό τινος τύχης οἶκός τινος ἐμπρησθῇ, κάτ κεῖθεν τὸ πῦρ ἐκδραμὸν τὰ συμπαρακείμενα εμπρήσ σῃ, οὐδὲν ὑπόκειται ὁ κατ᾿ ἀρχὰς ἐμπρησθείς. Ὁ κατὰ τύχην γενόμενος ἐμπρησμός συγγινώσκεται. Ο οἰκίαν ἢ σωρὸν σίτου καύσας ἐν εἰδήσει, τυφθεὶς πρότερον πυρίκαυστος γίνεται. Ο κατὰ δόλον καύσας οἶκόν τινος, κεφαλικώς τι μωρεῖται. Εἴ τις ἐμπρησμού γενομένου, διὰ τὸ σῶσαι τὸν ἴδιον οἶκον, καταστρέψει τὸν τοῦ γείτονος, ἀργεῖ ὁ Ακουΐλιος, ήτοι ή ζημία, είτε τὸ πῦρ ἔφθασεν, εἴτε προεσβέσθη. ΚΕΦΑΛ. Η'. Περὶ ἐμφυτεύσεως. Ζήτει ἐν τῷ ις' κεφ. τοῦ παρόντος στοιχείου και νόνα ιδ' τῆς ζ' συνόδου. Νόμος. Ἡ δὲ ρκ' Ἰουστινιάνειος νεαρά, ᾿Απαγορεύομεν, φησί, τοῖς οἰκονόμοις, καὶ διοικηταῖς, καὶ χαρτου λαρίοις τῶν εὐαγῶν οἴκων, καὶ τοῖς αὐτῶν γονεῦσί τε καὶ παισὶν, ἢ κατὰ γένος ἄλλως προσήκουσιν, ἐμφυτεύσεις τε καὶ μισθώσεις, ήγουν ὑποθήκας ἀκινήτων πραγμάτων, τοῖς αὐτοῖς εὐαγέσιν οἴκοις προς ηκόντων, ὑπεισιέναι, ἢ δι᾽ ἑαυτῶν, ἢ διὰ παρενθέ των προσώπων, ἐπεὶ ἀνίσχυρον εἶναι κελεύομεν τὰ

Ε. συνάλλαγμα· καὶ ἐκπίπτειν μὲν τὸν ἐμφυτευσάμενον jubenus: et quidem empbyteutam et conductorem καὶ ἐκμισθωσάμενον τοῦ ἐμφυτευθέντος πράγματος, ζημιοῦσθαι δὲ καὶ τὴν καταβληθεῖσαν εἰς αὐτὸ τι μήν· τοὺς δὲ τὴν τοιαύτην ἐμφύτευσιν διαπραξαμένους οικονόμους τοσοῦτον ζημιούσθαι καὶ προσκυροῦσθαι τῷ οἴκῳ, ὅσην καὶ ὁ ἐμφυτευσάμενος τῆς καταβληθείσης τιμῆς ὑπέστη ζημίαν. Εἰ δὲ ἡ ἐμφύ τευσις κατὰ λόγον πραχθείη, τὸν ἐμφυτευτὴν τὸ πάκτου τελεῖν κατὰ τὴν δύναμιν τῶν ἐμφυτευτικῶν συμβολαίων. Αἱ κτήσεις τῶν εὐαγῶν οίκων δύνανται μισθοῦ σθαι καὶ ἐμφυτεύεσθαι, πάντων τῶν μοναχῶν ἢ τῶν κληρικῶν ἐν τῷ συμβολαίῳ τῆς πράξεως συναινούντων, καὶ φανερούντων συμφέρειν τὸ γινόμενον. Ο εμφυτευτὴς καὶ ἐκμισθωτής ἐπὶ διετίαν ἢ τριετίαν ἀγνωμονῶν περὶ τὸ ἐτήσιον πάντον, ἢ χεῖ ρον ποιῶν τὸ πρᾶγμα, ἐκβαλλέσθω τῆς ἐμφυτεύ· σεως, μὴ δυνάμενος περὶ τῆς ἐργασίας κινεῖν τοῦ ἀγροῦ· οὐκ ἐκβάλλεται δὲ, ἐφ' ὅσον δίδωσι τὸ όρι σθὲν πάκτον, εἰ καὶ παρὰ τοῦ δημοσίου ἐνεφυτεύσατο. Οὐ δύναται ἐκβαλεῖν ἄκοντα τὸν μισθωσάμενον ὁ μισθώσας, καὶ ἄλλος πλείονα τούτου εισαγάγῃ μια σθώματα, δηλονότι πρὸ τοῦ ὡρισμένου χρόνου, καὶ ἐὰν εὐγνωμονῇ ἐκεῖνος περὶ ὁ ὡμολόγησε δοῦναι μία σθωμα. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ ἐνδυμάτων ἁρμοδίων τοῖς ἱερωμέ νοις. rem in emphyteusin datam amittere, et pretio in eam imposito multari; illos autem qui talem faciunt emphyteusin aconomos, tantum pati dlammum quod domo adjudicetur, quantum etiam qui ad emphyteusin concessit impositi pretii damnum subívil. Si vero juxta rationem fit emphyteusis, emphyteuta pactum præstet, secundum vim pactorum emphyteuticorum. 114 Possessiones venerabilium domorum elocari et in emphyteusin concedi possunt, si omnes monachi vel clerici ad confirmandam actionem consentiant, et ostendant illud, quod factum est, convenire. Si emphyteuta et conductor per biennium ve! triennium sit contumax in annui pacti præstatione, vel deteriorem rem ipsam reddat, ab emphyteusi ejiciatur, nec potestatem habeat in agro operandi: at non ejicitur quando solvit statutum pactum, ctiamsi rei publica sit emphyteusis. Invitum ejicere conducentem non potest conductor, licet alius illo majorem daret mercedem, nempe ante statutum tempus, etsi contumax sii de · ea, quam dare promisit, mercedle. CAP. IX. De vestibus ad sacratos pertinentibus. Vicesimus septimus sexta synodi canon inquit: Ο και τῆς ς συνόδου κανών, Μηδεὶς τῶν ἐν κλή ρῳ κατειλεγμένων, φησίν, ἀνοίκειον ἀμφιεννύσθω “Nullus eorum, qui in cleri catalogum relati sunt, χιτῶνα, μήτ' ἐν πόλει διάγων, μήτε μὴν ἐν ὁδῷ βα δίζων, ἀλλὰ στολῇ κεχρήσθω, ἣν ὁ χρόνος καὶ ἡ συνήθεια συμβαίνειν τῷ τῶν κληρικῶν ἐδίδαξε τά γματι. Ὁ δὲ περὶ ἐλαχίστου τιθέμενος τοῦ προσήκον τος τούτου σχήματος τὴν συνήθειαν, ἐπὶ ἑβδομάδα μίαν ἀφοριζέσθω. Ο δὲ τῆς ζ' ις' οὐκ οίεται δεῖν ἱερατικὸν ἄνδρα πολυτελέσιν ἱματίοις κεχρῆσθαι· Πᾶσα γάρ, φησί, βλακεία καὶ κόσμησις σωματικὴ ἀλλοτρίως τῆς ἱε ρᾶς ἔχουσι τάξεως. Τοὺς οὖν ἑαυτοὺς κοσμοῦντας ἐπισκόπους ἢ κληρικοὺς ἀνθηραῖς ἐσθῆσι, δέον ἑαυ τοὺς διορθοῦσθαι, ἐπιτιμᾶσθαι δὲ τῷ κακῷ ἐπιμέ νοντας· ὡσαύτως καὶ τοὺς τὰ μύρα χριομένους· πρὸς δὲ, καὶ τοὺς ἐγγελῶντας ταῖς τὴν εὐτελῆ καὶ σεμνὴν περικειμένους ἀμφίεσιν, τοῖς προσήκουσιν ἐπιτιμίοις διορθοῦσθαι. Ἐκ γὰρ τῶν ἄνωθεν χρήσ νων, πᾶς ἱερατικὸς ἀνὴρ μετὰ μετρίων καὶ σεμνών ἀμφίων ἐπολιτεύετο, Πᾶν γὰρ ὅ μὴ διὰ χρείαν, ἀλλὰ διὰ καλλωπισμὸν παραλαμβάνεται, περπερείας ἔχει κατηγορίαν, ὁ μέγας ἔφη Βασίλειος. Ταύτη του οὐδ' ἐκ σηρικῶν ὑφασμάτων ἐσθῆτας ἐνεδέδυντο, ὑφαντῶν περιεργεία πεποικιλμένας, οὐδέ τινα προσετίθεσαν ἑτερόχροα ἐπιβλήματα τοῖς ἄκροις τῶν ἱματίων· ἤκουσαν γὰρ τῆς θεοφθόγγου γλώττης, ὅτι οἱ τὰ μαλακὰ φοροῦντες ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασι λέων εἰσί. Ζήτει τὸ κδ' κεφ. τοῦ στοιχείου. Ο δὲ τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου κα', καὶ ὁ κγ', · Οὐ δεῖ, φησί, τὸν ὑπηρέτην, ἤτοι ὑποδιάκονον, ὡρα vestem sibi non convenientem induat, neque in civitate degens, neque quidem iter ingrediens: sed veste utatur, quam tempus et consuetudo clericorum ordini convenire docuit. Qui vero hujus convenientis habitus consuetudinem contemnit, per unam septimanam segregetur. Septimæ synodi decimus sextus canon non existimat oportere sacerdotem sumptuosis vestibus uti: Omnis enim, inquit, luxus et ornatus corpereus a sacerdotali ordine sit alienus. Episcopos igitur vel clericos, qui se floridis exornant vestibus, se corrigere oportet; puniri vero, si in malo persistant, similiter et qui sunt unguento delibuti. Porro et qui illis irrident qui vilem et modestum amictum induti sunt, convenientibus suppliciis punientur. superioribus enim usque temporibus, omnis sacerdos cum moderatis et modestis indumentis administrabat. Quidquid enim non propter usum, sed ostentatorium ornatum assumitur, in luxus incurrit reprehensionem, inquit magnus Basilius. Quapropter neque ex sericis texturis vestimenta induebant, textorum curiositate variegata: neque in vestimentorum fimbriis adjecta erant ulla alieni coloris additamenta. Audiverunt enim divinum sermonem, quod ‹ Qui mollibus vestiuntur in alibus regum sunt.» Quære 24 cap. litterae Γ. Laodicene synodi canon vicesimus secundus et vicesimus tertius aiunt: Non decet ministrum, vel

hypodiaconum orarium induere, sed ecclesia ostia & ρ:ο» περιβεβλῆσθαι, ἀλλὰ τῶν τῆς ἐκκλησίας θυρών observare, ut catechumenos et pœnitentes introducant et educant: quapropter et ad hunc diem hoc canunt, c Sistite, o nempe, quotquot fideles, sanctorum mysteriorum sacrificium visuri; Egredimini vero, qui istis nou sitis initiati: sed neque lectores vel cantores hoc induere, et sic legere vel cantare. llis euimn solum canere contigit; lectoribus autem non idèm, sed sacras Scripturas in communi auditione legere; licet nunc ab illis hoc raro admodum flat. Nam multi antiqui mores in alienam ordinationem mutantur. Diaconis enim et illis solis erat concessun illud publice humeris gestare. Vocatur vero orarium ab wow, quod est custodio et observo. Diaconi siquidem, qui illud gestabant, iis qui celebrant assistentes, et sacri officii orationem observantes, per prarium diaconis, qui sunt in ambone, significant, quando oporteat fieri prolatio catechumenorum et fidelium petitionum. 113' CAP. Χ. De pignoribus. Quare 2 cap. littera: Δ. CAP. XI. De privilegiis et præeminentiis quas habent ecclesiæ et episcopi. ἔχεσθαι, ὥστε τοὺς κατηχουμένους καὶ τοὺς ἐν με τανοίᾳ εἰσάγειν τε καὶ ἐξάγειν· διά τοι τοῦτο καὶ τὴν τήμερον παρ' αὐτοῖς ᾄδεται τὸν Ὅσοι πιστοί· ἵστασθε δηλονότι, τὴν τῶν ἁγίων μυστηρίων θυσίαν ὀψόμενοι· ἔξιτε δὲ, οἱ τούτων ἀμύητοι. ᾿Αλλὰ μηδὲ αναγνώστας ἢ ψάλτης τοῦτο περικείσθαι, καὶ οὕτως ἀναγινώσκειν ἢ ψάλλειν. Τοῖς μὲν γὰρ τοῦ ψάλλειν ἔμελε μόνον· τοῖς γε μὴν ἀναγνώσταις, οὐ τούτου, τοῦ δέ γε τὰς θείας Γραφάς εἰς κοινὴν ἀναγινώσκειν ἀκρόασιν, εἰ καὶ νῦν ἐπ' ἐλάχιστον αὐτοῖς τοῦτο για πολλὰ γὰρ τῶν παλαιῶν ἐθῶν εἰς ἑτέραν τάξιν μετέβαλε· τοῖς διακόνοις γὰρ δέδοται καὶ μόνοις τῷ λαιῷ τῶν ὤμων τοῦτο περιτιθέναι. Ἐκλήθη δὲ ωράριον ἐκ τοῦ ὡρῶ, τὰ φυλάσσω καὶ ἐπιτηρῶ. Οι γὰρ ἐξαρτώντες τοῦτο διάκονοι,τοῖς ἱερουργοῦσι παρο ιστάμενοι, καὶ τὰς τῆς ἱερᾶς τελετῆς ἐπιτελοῦντες εὐχὰς, τῷ ὠραρίῳ τοῖς ἐν τῷ ἄμβωνι σημαίνουσι διακόνοις τὸν καιρὸν τῆς ὀφειλούσης γίνεσθαι ἐκφωνή σεως, ἐν τῇ ἐκτενεῖ τῶν αἰτήσεων των τε κατηχου μένων καὶ τῶν πιστῶν. νεται ΚΕΦΑΛ. Ι'. Περὶ ἐνεχύρων. Ζήτει τὸ β' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Περὶ ὧν ἔχουσιν αἱ ἐκκλησίαι καὶ οἱ ἐπίτροποι πρεσβείων καὶ προνομίων. Ο λδ' τῶν ἁγίων ἀποστύλων κανών, τοὺς ἐπισκό πους ἑκάστου ἔθνους πράττειν μὲν ἰδίᾳ κελεύει τὰς τῶν ὑποκειμένων αὐτοῖς ἐκκλησιῶν, καὶ λοιπῶν χωρῶν διοικήσεις· περιττῆς δὲ ζητήσεως ἀναφυε!. σης, τῆς σπανίως μὲν κινεῖσθαι συμβαινούσης της λαδή, εἰς κοινὴν δὲ τῆς Ἐκκλησίας αφορώσης κατά στασιν, εἴτε περὶ δογμάτων δεῆσαν ἑξητακέναι τυχών, εἴτε ἀρχιερέα χειροτονῆσαι, ἔντα εὔπω πρότερον ἦν, εἴτε κοινὸν διορθώσασθαι σφάλμα, εἴτε τι τοιόνδε, εἰδέναι χρή τοὺς ἐπισκόπους τον παρ' αὐτοῖς τὰ πρῶτα φέροντα μητροπολίτην, και ὡς κεφαλὴν τοῦ τῆς Ἐκκλησίας σώματος τοῦτον ἡγεῖσθαι, καὶ συνιόντας περὶ τῶν ἐμπιπτουσῶν ὑποθέσεων συνδιασκέπτεσθαι, καὶ τὸ πᾶσιν ἄριστον δόξαν ψηφίζεσθαι· οὐ μὴν οὐδὲ τὸν μητροπολίτην δέον τῇ τιμῇ καταχρώμενον, εἰς δυναστείαν ταύτην ἀμείβειν, καὶ γνώμης ἄνευ κοινῆς τῶν οἰκείων συλλειτουργῶν, ἔνια πράττειν τῶν εἰρημένων· ἀλλὰ τῇ ὁμονοίᾳ καὶ ἀγάπῃ συνδεδεμένους περὶ τῶν κοινῶν πραγμάτων σκοπεῖν· οὕτω γὰρ κοινὸν παράδειγμα τοῖς ὑπ' αὐτοὺς ἔσονται πλήθεσι, καὶ δοξασθήσετα: ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι· ὡς τοῦ μὲν Υἱοῦ τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς φανερώσαντος, καὶ τοῖς ἀνθρώποις τὴν ἀγάπην νομοθετήσαντος, του Πνεύματος διὰ τῶν ἀποστόλων τὰ ἔθνη φωτίσαν· Tricesimus quartus sanctorum apostolorum canon episcopos uniuscujusque gentis, que ad se pertinent, nempe ecclesiarum sibi subjectarum et reliquorum locorum administrationen gerere jubet: magni autem momenti quæstione exorta, quæ raro quidem moveri solet, et quæ ad communem Ecclesiæ statum spectat, sive quid de dogmatis forsan inquirere oporteat, sive autistitem ordinare, ubi non prius erat, vel communem errorem corrigere, vel aliquid simile, episcopos oportet metropolitanum agnoscere, qui primum apud illos occupat locum, et tanquam Ecclesiæ corporis caput existimare, et qui ad eum conveniunt, de incidentibus questiopibus consultare, et quod omnibus optimum videtur determinare. Non autem convenit, ut metropolita - nus honore abutens, bunc in ditionem mutet, et sine suorum consacerdotum communi sententia ulla dictorum agal; sed concordia et charitate vincti de publicis negotiis prospiciant: sic enim crunt populo sibi subjecto commune exemplum, et glorificabitur Deus per Filium in Spiritu sancto; cum Filius manifestat Patris nomen, et hominibus lege lata charitatem præcipit, et Spiritus per apostolos gentes illuminat. Huic in omnibus convenit, licet non verbis, sententia tamen, nonus Antiochenæ synodi canon. Quære et in quinto capite litteræe canonem decidium octavum primæ synodi. Hinc, quænam ecclesiæ propriis privilegiis gaudent, intelligas. Sextus quidem primæ synodi canon antiquis Patrum decretis acquiescere oportere existimat, τος. Τούτῳ συμφωνεῖ ἐν ἅπασιν, εἰ καὶ μὴ τοῖς ῥήματ σιν, ἀλλά γε τῇ διανοίᾳ, καὶ ὁ θ' τῆς ἐν Ἀντιοχεία συνόδου. Ζήτει καὶ ἐν τῷ εʹ κεφ. τοῦ στοιχείον, κανόνα τηʹ τῆς α' συνόδου. Εντεῦθεν ποῖαι τῶν ἐκκλησιῶν ἰδίοις πρεσβείοις ἠξίωνται Καὶ ὁ μὲν ς' τῆς α' συνόδου κανὼν τοὺς ἀρχαίους θεσμούς τῶν Πατέρων στέργειν οίεται δεῖν, οἱ τῷ

μὲν ᾿Αλεξανδρείας τὰ ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ Λιβύῃ, καὶ ἡ quibus Ægyptus, et Libya, et Pentapolis AlexanΠενταπόλει ἐνείμαντο· τῷ δέ γε Αντιοχείας, τά τε τῆς Συρίας, καὶ τῆς Κοίλης Συρίας, καὶ Κιλικίας ἑκατέρας, καὶ Μεσοποταμίας· τῷ δὲ Ῥώμης, νόσ μος ἀρχαῖος τῶν Ἑσπερίων κρατεῖν· καὶ γνώμης ἄνευ τῶν εἰρημένων, μηδένα τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν τοὺς ὑπὸ χεῖρα τελεῖν, ὧν ἡ κορωνίς ἡ τῶν ἐπισκόπων καθέστηκεν ἐκλογή· τοῖς πατριάρχαις καὶ γὰρ τοὺς ὑπ' αὐτοὺς μητροπολίτας ὁ κανών ὑπείκειν νομοθετεῖ, καὶ τούτοις αὖθις τοὺς ἐπισκό πους. Εἰ τοίνυν γνώμης ἄνευ τοῦ μητροπολίτου και τασταίη ἐπίσκοπον, τοῦτον μὴ εἶναι ἐπίσκοπον διατάττεται. Εἰ γὰρ καὶ ἦν ὅτε ἦν, τὰ πλήθη τῶν πο λεων τὰς τῶν ἐπισκόπων ποιεῖσθαι ψήφους, ἀλλά γε καὶ τότε ἐν ὁ μητροπολίτης εδοκίμασε τῶν ἄλλων ἀπολεξάμενος, τῆς χειροτονίας ἐκεῖνος ἠξίωτο: Ψήφου δὲ, φησί, γενομένης, ὡς οἱ θεσμοὶ τῆς Ἐκκλησίας διαγορεύουσι, καὶ τῶν μὲν πλειόνων συμφωνούντων, δύο δὲ ἡ τριῶν φιλονείκως ἀντιλε γόντων, ἡ τῶν πλειόνων ψῆφος κρατείτω. Ὁ δὲ ζ' τὸν Αἰλίας θεσπίζει ἐπίσκοπον, τῶν ἐν Παλαιστίνῃ. 'Αραβίᾳ τε, καὶ Φοινίκῃ κατάρχειν πόλεων, μηδ' ὁτιοῦν παρευδοκιμουμένης περὶ τὰ οἰκεῖα πρεσβεία τε καὶ προνόμια τῆς κατὰ τὴν Παλαιστίνην μητροπόλεως Καισαρείας, ήπερ καὶ τοῦ Στράτωνος ὀνομάζεται· ταύτῃ γάρ ποτε ἡ Αἰλία ὑπέκειτο· χρόνοις δὲ ὕστερον ἀποσπασθεῖσα τετίμηται, αἰδοῖ τῶν ἐν αὐτῇ τελεσθέντων σωτηρίων τοῦ Χριστοῦ παθημάτων και ἐκ παλαιοῦ μὲν ἄχρι τοῦ δεῦρο, ή τε Αἰλία, καὶ σύμπασα ἡ περὶ αὐτὴν χώρα, Παλαιστίνη ἐπεφημίζετο· ἡ δέ γε πόλις, τὸ μὲν ἀρχαῖον, Σόλυμα, καὶ Ιεβοῦς ἐκαλεῖτο. ᾿Αφ' οὗ δὲ πρὸς τοῦ Σολομῶντος ὁ περιφανὴς ἐκεῖνος ηγέρθη νεὼς, καὶ τὰ ἱερὰ τῆς Παλαιᾶς ἐν αὐτῷ εἰσῳκίσθη, τὴν τῶν Ἱεροσολύμων ἀπειλήφει προσωνυμίαν. Αναστάτου δὲ γενομένης ὑπὸ Ῥωμαίων, ὁ βασιλεὺς Αδριανὸς, ὁ καὶ Αίλιος, αὖθις ἀνεγείρας, Αιλιαν αὐτὴν ἐπωνόμασεν. Ο δὲ β' κανὼν τῆς δευτέρας συνόδου τὸν ᾿Αλεξαν δρείας ἐπίσκοπον τὰ ἐν Αἰγύπτῳ διέπειν θεσπίζει· τοὺς δὲ ἐπισκόπους τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν πρὸς τῶν ἰδίων συνόδων κατά τε τὸ παλαιὸν ἔθος χειροτονεῖσθαι· τοῦτο δὲ τοῖς ἔπειτα τῶν θείων κανόνων θεσμοῖς τελέως ἀνῄρηται. Περὶ τῶν πρεσβείων τῆς Κωνσταντινουπόλεως Εκκλησίας. Ο δὲ γ', Τὸν μέντοι, φησί, Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπον ἔχειν θεσπίζομεν τὰ πρεσβεία τῆς τιμῆς μετὰ τὸν Ρώμης επίσκοπον, διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν νέαν 'Ρώμην. Αρχεία μὲν γὰρ πόλις ἦν τὸ Βυζάντ τιον, καθ᾿ ἑαυτὸ διοικούμενον. Ἐπὶ δὲ Σευήρου, βασιλέως Ρωμαίων, εἰς τρεῖς ἐνιαυτοὺς ὑπὸ Ῥω μαίων πολιορκηθέν, ὕστερον εάλω, τῶν ἀναγκαίων ἐπιλιπόντων τοῖς ἐν αὐτῷ, καὶ καθῄρητο μὲν αὐτοῦ τὰ τείχη, ἀφηρέθη δὲ τὰ πολιτικὰ δίκαια, καὶ ὑπε τέθη Περινθίοις. Πείρινθος δέ ἐστιν ἡ Ηράκλεια. Διὰ τί ὑπὸ τοῦ 'Ηρακλείας & πατριάρχης χειροτονεῖται. Παρὰ δὲ καὶ τῷ Ηρακλείας ή χειροτονία του παι drino episcopo sunt ascriptæ; Antiocheno vero et Syria, et Caelesyria, et Ciliciæ utræque, et Mesopotamia; Romanus etiam secundum antiquam legem occidentalibus præerat, et sine dictorum sententia nullam ecclesiasticam constitutionem ab his qui illis subjecti sunt exerceri, quarum præcipua est episcopi electio. Patriarchis enim, qui eis subjiciuntur, metropolitanos obedire canon præcipit; et his idem episcopos. Si quis proinde absque metropolitani sententia creatus sit episcopus, eum non esse episcopum decernit. Nam etsi olim populi suffragiis episcopi in urbibus eligerentur: adbuctamen quem approbasset metropolitanus inter alios eligendum, is manuum impositione dignus habebatur. Si vero, inquit, cum facta sit electio, ut legos ecclesiasticæ edicunt, conseniant inter se plurium suffragia, et duobus tribusve contentionis studio contradicentibus, vincant plurium suffragia. Septimus vero Æliæ episcopum Palæstinæ, Arabiæ et Phæniciæ urbibus præesse decernit, non quod suis 114* privilegiis et prærogativis metropolin Palestina Caesaream celbri ate vincat, quæ et Stratonis nomine dicta, cui Ælia aliquando fuit subjecta, at antiquis temporibus abstracia. llonoratur propter salutiferas Christi passiones in e peractas. Olim equidem et nunc etiam Elia, et universa circa illam regio, Palæstinæ nomen obtimuit: urbs vero ipsa ab antiquo tempore Solyma et Jebus appellata fuit. Ex quo autem per Salomonem celeberrimum illud templum fuit exstructum, et sacra Veteris Testamenti in eo fuerunt reposita, Hierosolymorum nomine fuit celebrata. Romanis autem postquam fuit eversa, Irianus imp. qui et Ælius appellatus, rursus instauravit, et Eliam eam muncupavit. Secundus syn. ut can. ab Alexandrino episcopo quæ sunt in Ægypto administrari decernit; aliarum autem provinciarum episcopos a propriis synodis secundum legem antiquam ordinari; hoc vero posterioribus divinorum canonum constitutionibus fuit omnino sublatuin. De Ecclesiæ Constantinopolitanæ prærogativis. Tertius vero inquit, Ut habeat Constantinopolitanus episcopus honoris privilegia post Romanum episcopum, eo quod ipsa sit nova Roma, decerni mus. Antiqua siquidem urbs fuit Brzantium, que propriis regebatur legibus. Sub Severo autem Romanorum imp. pertriennium a Romanis obsessa, tandem, civibus in ea rerum necessariarum inopia laborantibus capta fuit, et eversa sunt ejus mœnia, ac ablata jura civilia, et ipsa fuit Perinthiis subjecla; Perinthus autem est Heraclea. Quare ab Heracliensi episcopo patriarcha ordinatur. Et hinc quidem Heracliensi antistiti patriarchæ

MATTHEL BLASTARIS ordinatio tribuitur; quippe obtinuit antiqua con- τριάρχου ἀπονενέμηται, ἅτε πρότερον ἔθος ὃν πρὸς suetudo, ut per illum Byzantii episcopus ordinaretur. Magnus vero Constantinus hanc in amœnissimo mundi loco sitam urbem, magnitudini et pulchritudini ad quam pervenit adaugens, sui ipsius donavit nomine, et nova Romæ titulo insignivit. Vicesimus octavus iv syn, ait, eaden, quæ 3 canou synodi: Nos quoque decernimus et statuimus, ut sanctissimæ Constantinopolitanæ Ecclesiæ thronus æqualibus cum antiquiori Roma privilegiis fruatur; quippe quæ imperio et senatu est honorata. Unde etiam non secus ac illam ecclesiasticis privilegiis honestari oportet, ac primum quidèm inter alias ecclesias, secundum vero post illam locuin obtinere, nam omnibus modis æqualem intelligere non possumus: licet quidam præpositionem, post, omnino affirmative, maxime vero indocte et imperite, interpretantes, non inferiorem loci et dignitatis gradum, sed temporis ordinem significare existimavere. Nam in nominibus tecitandis necesse est ut unum prius, alterum vero posterius proferatur; ut et in consessu, et etiam in subscriptionibus accidere solet. Insignis hoc dicit Zonaras, Ne forte dixerit quispiam, quoniam divini Patres, futurum tanquam præsens prævidentes, Romanam nempe Ecclesiam propter errores suos ab orthodoxorum cœtu segregandam, atque ab omni fidelium consortio elimandam fore, primas huic detulerunt, atque ita iisdem privilegiis eam decorarunt, quæ ut illa aliquando, principatum in omnibus olim obtinebit. De Con. stantinopolitanæ porro Ecclesiæ privilegiis abunde disserens canon, de diœcesibus etiam illi subjectis constituit; 115 illas vero dicit esse dicereses Asiæ, Ponti et Thraciæ. Ει Asiauæ quidem diaceses sunt, quæ ad Taurum usque montem extenduntur; Ponticæ vero, quæ Ponto Euxino adjacent, Trapezuntem usque et interius; Thracicæ autem, quæ sunt usque ad ipsum Dyrrhachium. Quare Thessalonicensis episcopus fuit papa legatus. αὐτοῦ χειροτονεῖσθαι τὸν ἐπίσκοπον Βυζαντίου. Ο μέγας δὲ Κωνσταντῖνος τὴν ἐν καλλίστῳ τοῦ κόσμου κειμένην ταυτην πόλιν, καὶ μεγέθους καὶ κάλλους εὖ ἤκουσαν ἀνεγείρας, τὴν ἰδίαν αὐτῇ κλῆσιν ἀπε χαρίσατο, καὶ νέαν προσεπωνόμασε Ρώμην. πα 'Ο δὲ κη' τῆς δ' συνόδου, Τὰ αὐτὰ καὶ ἡμεῖς ὁρίσ ζομεν, φησί, τῷ γ' τῆς β' συνόδου κανόνι, καὶ ψη φιζόμεθα, τὸν θρόνον τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως τὰ ἴσα φέρειν τῆς πρεσβυτέ ρας Ρώμης πρεσβεία, ἅτε βασιλείᾳ καὶ συγκλήτῳ τιμηθεῖσαν. Ταύτη τοι, καὶ οἷά περ ἐκείνην, ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς δεῖ μεγαλύνεσθαι προνομίοις, και σῶν μὲν τῶν ἄλλων προτιμωμένην, δευτέραν δὲ μετ' ἐκείνην ὑπάρχουσαν, τῶν ἴσων γὰρ ἐν ἅπασιν ἀξιοῦσθαι ταύτην ἀμήχανον· εἰ καί τινες τὴν μετὰ, πρόθεσιν, πάνυ βεβιασμένως, μᾶλλον δὲ ἀπαιδεύτως καὶ ἀμαθῶς ἑρμηνεύοντες, οὐχ ὑφεδρίας καὶ ὑποδι βασμοῦ, χρόνου δὲ εἶναι δηλωτικὴν ἀξιοῦσιν. Ἐν γὰρ ταῖς τῶν ὀνομάτων ἀναφοραῖς ἀνάγκη, τὸν μὲν πρότερον, τὸν δὲ ὕστερον ἐκφωνεῖσθαι· ὡς δὲ και ταῖς καθέδραις, κάν ταῖς ὑπογραφαῖς συμβή σεται. Εἰ μήπου τις εἴποι, ὁ ὑπερφυής καὶ τοῦτό φησι Ζωναρᾶς, ὅτι τὸ μέλλον, ὡς παρὸν, οἱ θεῖοι Πατέ ρες ἐνοπτριζόμενοι, ὡς ἀποτμηθήσεται τῆς τῶν ὀρθοδόξων ὁλοκληρίας ἡ τῶν Ῥωμαίων Ἐκκλησία, καὶ τῆς τῶν πιστῶν ὁμηγύρεως ἐξοστρακισθήσεται, δόγμασιν ἑτεροδόξοις καθυπαχθεῖσα, πρώτην ελογί σαντο ταύτην, καὶ οὕτω τῶν αὐτῶν ἐκείνῃ πρεσβείων ηξίωσαν, πρεσβεύειν ἐν ἅπασι μέλλουσαν, εἷά περ ἐκείνη ποτέ. Περὶ μὲν δὴ τῶν πρεσβείων τῆς Ἐκκλη σίας Κωνσταντινουπόλεως ἅλις διαταξάμενος ὁ και νών, καὶ περὶ τῶν ὑποκεισομένων αὐτῇ διέξεισι διοικήσεων. Ταύτας δὲ εἶναί φησι τὰς τῆς ᾿Ασίας, τοῦ Πόντου, καὶ τῆς Θρᾴκης· καὶ Ασιαναὶ μέν εἰσι διοικήσεις αἱ μέχρι των Ταυρικῶν ὁρῶν διήκουσαι· Ποντικαὶ δὲ, αἱ τῷ Εὐξείνῳ Πόντῳ παρακείμεναι, Τραπεζοῦντος ἄχρι καὶ ἐνδοτέρω· Θρακικαὶ δὲ, αἱ μέχρι τοῦ Δυρραχίου. Διὰ τί ἦν ὁ Θεσσαλονίκης λεγάτος τοῦ Πάπα. Εἰ γὰρ καὶ πάλαι τόν τε Θεσσαλονίκης καὶ ἑτέ Quanquam olim episc. Thessalonicensem et alios Occidentales episcopos, Athenarum, dico, Corinthi, η ρους δυτικοὺς ἐπισκόπους, τὸν ᾿Αθηνῶν, φημί, τὸν Patrarum, et Ravenne, legatos habuit papa, tanquam ab ejus facie (illud enim apud Græcos significat vocabulum) ut, quando publicis adesse quosdam e partibus papæ opus esset conventibus', illius locum supplerent; e nostro tamen grege fuere. Non enim tot extra suos fines episcopos sibi subjectos habuit, ut illos ordinaret; ut quidam existimarunt. Excogitatum est autem hoc propter vie longitudinem, ne taedio alicerentur ii, qui illinc nobis per maria missi fuerint. Quod et hinc manifestum est, quod non semper illi a facie papæ constituti sunt, sed aliquando et alii, quos pro tempore papa Romæ elegit. Κορίνθου, τὴν Πατρῶν, τὸν Ραβέννης, λεγάτους εἶχεν ὁ Πάπας, οἱονεὶ ἐκ προσώπου αὐτοῦ (τοῦτο γὰρ καθ' Ελληνας ή λέξις δηλοί) ίν' ὅτε δεήσει παρεῖναί τινας τῶν τοῦ Πάπα ταῖς κοιναῖς συνελεύ σεσιν, ἀναπληρῶσιν οὗτοι τὸν ἐκείνου τόπον, ἀλλὰ τῆς ἡμετέρας ἐτύγχανον ὄντες ἀγέλης. Οὐ γὰρ του σούτους εἶχεν ὑπερορίους ἐπισκόπους ὑφ' ἑαυτὸν, ὥστε καὶ χειροτονεῖν αὐτούς, ὡς τινες οἴονται. Ἐπινενόηται δὲ τοῦτο διὰ τὸ τῆς ὁδοῦ μήκος, ἵνα μὴ ἀποκναίωσιν οἱ πρὸς ἡμᾶς ἐκεῖθεν στελλόμενο: διαπόντιοι· καὶ δῆλον ἐκ τοῦ μὴ τούτοις ἀεὶ ἐκ προσώπου του Πάτα καθίστασθαι, ἀλλ' ἐνίοτε καὶ ἑτέρους, οὓς ἡ κατὰ καιροὺς τῆς Ρώμης είλετα Πάπας.

Περὶ ψήφου καὶ χειροτονίας ἐπισκόπων. Τούτων τοιγαροῦν τῶν διοικήσεων τους μητροπο λίτας μόνους χειροτονεῖν δίδωσι τῷ πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως· καὶ τούτων οὐχ οὔσπερ αὐτὸς κατ' ἐξουσίαν βεβούληται, ἀλλ' οὓς ἂν ἡ ὑπ' αὐτὸν συμφωνήσασα ψηφίσηται σύνοδος. Εἶθ᾽ οὕτω τῶν ψήφων ἐμφανιζομένων αὐτῷ, ὃν ἂν τῶν ψηφισθέν των, τριῶν ὄντων, ἐκλέξηται χειροτονεῖν. Οὐ γὰρ ἐφεῖται τῷ πατριάρχῃ ταῖς τῶν μητροπολιτῶν παρεῖναι ψήφοις, οὔτε μὴν τῷ μητροπολίτῃ ταῖς τῶν ἐπισκόπων. Πρὸ δὲ τοῦ κανόνος τούτου οὐχ οἱ πα τριάρχαι τους μητροπολίτας εχειροτόνουν, ἀλλ᾽ οἱ ἑκάστης επαρχίας ἐπίσκοποι. Χειροτονεῖν δ' ἐφίησι τῷ Κωνσταντινου πόλεως καὶ τοὺς ἐν τοῖς βαρβαριτοῖς ἔθνεσιν ἐπισκόπους, τοῖς ὁμόροις τῶν ἀφω ρισμένων αὐτῷ διοικήσεων, ὥσπερ εἰσὶν οἱ ᾿Αλανοὶ καὶ οἱ Ρώς. Οἱ μὲν γὰρ τῇ Ποντικῇ, οἱ δὲ τῇ Θρακική παράκεινται διοικήσει· ἑκάστῳ δὲ μητρο πολίτῃ χειροτονεῖν ἐπισκήπτει τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἐπισκό τους, τῶν τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπων παραπλησίως ποιουμένων τὰς ψήφους, ὡς καὶ τοῖς θείοις κανόσι τῶν πρὸ ἡμῶν ἁγίων, φησί, διηγόρευται. Τὰ αὐτὰ καὶ ὁ λς' τῆς ς' συνόδου διέξεισι περὶ τῶν πρεσβείων τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπό λεως, τῷ τῆς β' συνόδου β' κανόνι, πρὸς δὲ καὶ τῷ τῆς δ' ἐπιψηφιζόμενος, καὶ τοῖς σφῶν ῥήματι χρώμενος, ὥστε τὸν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως τῶν ἴτων ἀπολαύειν πρεσβείων τῷ τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης, δεύτερον μετ᾿ ἐκεῖνον ὑπάρχοντα· μεθ᾿ ὃν ἀριθμεῖται ὁ τῆς Ἀλεξανδρείας, εἶτα ὁ τῆς ᾿Αντιοχείας, καὶ μετὰ ταῦτα ὁ τῶν Ἱεροσολύμων. Διατί ὁ πατριάρχης εἰς τὰς τῶν μητροπόλεων ἐνορίας πέμπει σταυροπήγια. Βαλσαμῶν. Ἐπειδὴ τοίνυν τοῖς πέντε πατριάρχαις ἀπενεμήθησαν αἱ ἐνορίαι τῶν τεσσάρων τῆς οίκου μένης κλιμάτων, πλὴν ὀλίγων ἐκκλησιῶν, καὶ μητροπολίτας ἐφεῖται τούτοις χειροτονεῖν εἰς τὰς ἀφο ρισθείσας αὐτοῖς διοικήσεις, ἀνακρίνειν τε αὐτοὺς, καὶ κατὰ τοὺς θείους εὐθύνειν κανόνας, καὶ τὴν ἐκφώνησιν καὶ μνήμην ἔχειν τῶν οἰκείων ὀνομάτων, πρὸ πάντων τῶν ἐν ταῖς διοικήσεσι μητροπολιτῶν. Ταύτῃ τοι καὶ σταυροπήγια πέμπουσιν εἰς τὰς αὐτῶν ἐνορίας, καὶ κληρικοὺς ἐξ αὐτῶν λαμβάνουσιν οὓς αἱροῦνται· οὐ μὴν ἐφεῖταί τινι τούτων καὶ εἰς χώραν πέμπειν σταυροπήγιον, ἥτις ἑτέρῳ ὑπόκειται πα τριάρχῃ, οὔτε κληρικὸν λαβεῖν ἐξ αὐτῆς, ἵνα μὴ συγχέωνται τὰ δίκαια τῶν Ἐκκλησιῶν. Περὶ τοῦ Βουλγαρίας, τοῦ Κύπρου, καὶ τοῦ Ιβήρων. Αἱ δὲ μὴ ὑποκείμεναι πατριάρχῃ τινὶ, ἡ τῆς Βουλγαρίας ἐστὶν Ἐκκλησία, ἣν ἐτίμησεν ὁ βασι λεὺς Ἰουστινιανός, ὡς ἐκ τῆς ῥηθησομένης νεαράς αὐτοῦ γνώριμον ἔσται· ἡ τῆς Κύπρου ταύτην δὲ ἡ τρίτη σύνοδος καὶ ἡ ς' τετιμήκασιν, ὡς αὐτίκα δὴ μάλα βηθήσεται· ἡ τῶν Ἰβήρων, ἣν ἐτίμησε διά γνωσις τῆς ἐν Ἀντιοχεία συνόδου, υποκειμένην πρώη ναὐτῇ· τούτων γὰρ οἱ ἀρχιερεῖς ὑπὸ τῶν ἰδίων ἐπισκόπων χειροτονεῖσθα: εἰώθασιν. Ο μέν τοι η' της τρίτης συνόδου κανών μὴ ἐφ' ~ Ε. De electione et ordinatione episcoporum. Harum siquidem dioecesium metropolitanos solos Constantinopolis patriarchæ ordinare conceditur; et ex illis non quos ipse pro potestate voluit, sed quos sub co consentiens synodus elegerit; deinde delatis, illi suffragiis, quem ex tribus nominatis elegerit, hunc ordinari. Non enim patriarche nietropolitanorum electionibus interesse conceditur, neque quidem metropolitano episcoporum. Ante hunc autem canonem metropolitanos patriarchæ non ordinabant, sed cujuslibet provinciæ episcopi. Constantinopolitano vero ſuit concessum in barbaricis gentibus, quæ diœcesibus sibi propinquis sunt conterminæ, episcopos ordinare; ut sunt Alani et Russi. Hi quidem Ponticæ, illi vero Thracicæ adjacent diccesi. Unicuique vero metropolitano episcopos sibi subjectos ordinare incumbit; provinciæ episcopis electiones similiter facientibus; ut et antiquorum Patrum divinis canonibus, ait, cautum est. Eadem cum secundo canone secundæ synodi tricesimus sextus sextæ synodi de Ecclesiæ Constantinopolitane privilegiis edisserit; adhæc et idem cum quarto decernens, et illorum verbis utens; ut thronus Constantinopolitanus æqualibus cum veteri Roma privilegiis fruatur, cum sit post illum secundus post quem numeratur Alexandrinus, deinde Antiochenus, et post hos Hierosolymitanus. Quare in metropolitani provincias stauropegia mittit patriarcha. Balsamon. Quoniam equidem quinque patriarchis regiones totius orbis distributæ sunt, præter paucas ecclesias, et illis etiam metropolitanos ordinare conceditur, et in assignatas ipsis dioeceses illos constituere, et secundum divinos canones corrigere, et pronuntiationem et imemoriam suorumı nominum habere, ab omnibus qui in dicecesibus sunt metropolitanis: porro et stauropegia in illorum provincias mittunt, et clericos quo volunt ab eis subducunt; nulli equidem illorum licet in provinciam, quæ alteri subjecta est patriarchæ, stauropegium mittere, nec clericum exinde subducere, ne Ecclesiarum jura confundantur. 116 De Bulgaria, Cypri et Iberia episcopis. Quæ nulli subjiciuntur patriarchæ, sunt Bulgariæ Ecclesia, quam honoravit imperator Justinianus, ut ex citanda ejus novella notum erit; Cypri, quam bonorarunt tertia et sexta synodus, ut sta· tim quidem dicetur; Iberiæ, quam honoravit Αntiochena: synodi dijudicatio, cum illi antea fuit subjecta; horum enim autistites a propriis episcopis ordinari solebant, Octaves quidem: tertiae synodi canon, ut non sibi

MATTHIEI BLASTARIS Cypri episcopos creandi jus Antiochenus vindicet, ἑαυτὸν ἕλκειν τὸν τῆς Ἀντιοχείας ἐπίσκοπον τὰς jubet, eo quod olin a duce Antiocheno præfectus illic mittebatur; sed secundum antiquam consuetudinem ab insulæ episcopis in ea ordinationes fiunt; et nullus alius religiosissimorum episcoporum provinciam, quæ non erat multis retro annis et ab initio suæ ditionis, invadat. Sed si sibi per vim submiserit, eam restituat, ne Patrum canones offendantur; nec sub sacerdotalis muneris prætextu sæcularis potestatis fastus lateat, nec libertatein paulatim imprudentes amittamus, quam nobis proprio sanguine dedit Christus. Si quis vero typum aliquem liis, quæ nunc decernuntur, repugnantem attulerit, nempe constitutionem regiam, invalidam omnino illam esse jubet. Tricesimus norus sextæ syn. canon novam Justinianopolin Cypriorum Ecclesiam nominat, et jura Constantinopolis habere statuit, et Hellesponti et Cyzici episcopum ab eo ordinari. Utrum aute›n exsecutioni unquam demandatus sit canon, difficile admodum est invenire. Decimus vero nonus Carthag. syn. ut primæ sedis episcopus sacerdotum exarchus, vel summus, vel aliquid ejusmoʻli appelletur, vetat, sed tantum episcopus; eum, qni in honore et imperio esse solet, factum in potestateum redigens, et humilemn et mediocrem esse statuens: idcoque et plures patriarchae et antistites alii seipsos viles humilesque En suis subscriptionibus appellant. Hoc autem, ut videtur, quarta œcumenica synodus non adimittens, qua hac multo posterior fuit, provinciarum exarchos metropolitanos nominat, in nono suo canone, quem etiam quære in nono capite littera Δ. Εοdein modo etiam et aliæ synodi eos appellant. Quare et in nono capite littera canonem synodi Carthaginensis quinquagesimum quintum. Leyes. Centesima tricesima 'prima Justiniani novella, Deceruimus, ait, secundum sanctarum sy modorum definitiones sanctissimum veteris Remæ Papam primum omnium sacerdotum esse; beatissimum vero Constantinopolis nova Romæ epίscopum, secundum post apostolicum thronum veteris Romæ locum obtinere, omnibus autem aliis praeponi, beatissimum vero primæ Justinianæ, patriæ nostræ, archiepiscopum semper sub sua jurisdictione habere episcopos provinciarum, Dacia Mediterranea, et Daciæ Ripensis, Prævalensis, et Darlaniæ, et Mysiæ superioris, et ab eo illos ordinari; ipsum autem a syn. ordinari, et in subjectis sibi provinctis apostolicæ sedis locum obtinere, juxta ea quæ sanctus papa Vigilius constituit. Simile τῶν Κυπρίων ἐπισκόπων χειροτονίας διακελεύεται, διὰ τὸ πάλαι στρατηγὸν δῆθεν ἐκεῖσε παρὰ τοῦ δου κας Αντιοχείας πέμπεσθαι· ἀλλὰ κατὰ τὸ ἀρχαῖον ἔθος, διὰ τῶν ἐν τῇ νήσῳ ἐπισκόπων τὰς ἐν ταύτῃ χειροτονίας γίνεσθαι· μηδέ τινα ἕτερον τῶν θεοφι λεστάτων ἐπισκόπων ἐπαρχίαν καταλαμβάνειν, την μὴ αὐτῷ ἀνήκουσαν ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς· ἀλλ᾽ εἰ καὶ ὑφ' ἑαυτὸν πεποίηκε βιασάμενος, ταύτην απο διδόναι, ἵνα μὴ τῶν Πατέρων οι κανόνες παραβεί νωνται· μηδὲ ἐν ἱερουργίας προσχήματι ἐξουσίας τύφος κοσμικῆς παρεισδύηται, μηδὲ λάθωμεν τὴν ἐλευθερίαν κατὰ μικρὸν ἀπολέσαντες, ἣν ἡμῖν ὁ Χριστὸς τῷ οἰκείῳ ἐδωρήσατο αἷματι. Εἰ δέ τις μα χόμενον τύπον τοῖς νῦν ὡρισμένοις κομίσει, πρόσ ταγμα βασιλικόν δηλαδή, ἄχυρον εἶναι τοῦτο κελεύει παντάπασιν. Ὁ δὲ λθ' τῆς ς' συνόδου νέαν Ἰουστινια ούπολιν τὴν Κυπρίων Εκκλησίαν επονομάζει, καὶ τὸ δίκαιον ἔχειν τῆς Κωνσταντινουπόλεως δίδωσι, καὶ τὸν τῆς Ελλησπόντου καὶ Κυζίκου ἐπίσκοπον ὑπ' αὐτοῦ χειροτονεῖσθαι. Εἰ δὲ καὶ εἰς ἔργον ὁ κανών ποτε προελήλυθεν, ἔργον εὑρεῖν ἀτεχνῶς. Ὁ δὲ ιθ' τῆς ἐν Καρθαγένῃ κωλύει τὸν τῆς πρώ της καθέδρας ἐπίσκοπον, ἔξαρχον λέγεσθαι τῶν ἱερέων ἢ ἄλλο τι τῶν τοιούτων, ἢ μόνον ἐπίσκοπον, τὸν ἐπιφυόμενον, οίμαι, τῇ τιμῇ καὶ τῇ ἀρχῇ τύφον, εἰς δύναμιν καθαιρῶν, καὶ νομοθετῶν τὸ ταπεινόν τε καὶ μέτριον. Ταύτῃ τοι καὶ οἱ πλείους τῶν πατριαρ χῶν καὶ λοιπῶν ἀρχιερέων, ταπεινούς ἑαυτοὺς καὶ εὐτελεῖς ἐν ταῖς οἰκείαις ὑπογραφαῖς ὀνομάζουσι. Τοῦτο δὲ ἡ οἰκουμενική δ' σύνοδος, ὡς ἔοικεν, οὐκ ἀποδεξαμένη, οὐκ ὀλίγον ἐκείνης ὑστερίζουσα, ἐξάρ χους τῶν ἐπαρχιών τους μητροπολίτας καλεῖ ἐν τῷ θ' ταύτης κανόνι, ὃν καὶ ζήτει ἐν τῷ θα χειρ. τοῦ 1 στοιχείου· οὕτω δὲ καὶ ἕτεραι σύνοδοι τούτους επονομάζουσι. Ζήτει καὶ ἐν τῷ θ' κεφ. τοῦ στο:- χείου κανόνα τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου νέο Νόμοι. Ἡ δὲ ολ' Ιουστινιάνειος νεαρά, Θεσπίζομεν, φησί, κατὰ τοὺς τῶν ἁγίων συνόδων ὄρους, τὸν ἁγιώτατον τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης Πάπαν πρῶτον εἶναι πάν των τῶν ἱερέων· τὸν δὲ μακαριώτατον ἐπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως νέας 'Ρώμης δευτέραν τάξιν ἐπέχειν μετὰ τὸν ἀποστολικὸν θρόνον τῆς πρετόν. τέρας Ρώμης, τῶν δὲ ἄλλων πάντων προτιμάσθαι· τὸν δὲ μακαριώτατον ἀρχιεπίσκοπον τῆς πρώτης Ἰουστινιανῆς, τῆς ἡμετέρας πατρίδος, ἔχειν ἀεὶ ὑφ' ἑαυτὸν τοὺς ἐπισκόπους τῶν ἐπαρχιῶν Δακίας Μ:ό:- τερμανίας, καὶ Δακίας Ριπενσίας, Τριβαλλέας, Δαρδανίας, κα! Μυσίας τῆς ἀνωτέρας, καὶ παρ' αὐτοῦ τούτους χειροτονεῖσθαι, αὐτὸν δὲ ὑπὸ τῆς οἰκείας συνόδου χειροτονεῖσθαι, καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς υποκειμέναις, αὐτῷ ἐπαρχίαις τὸν τόπον ἐπέχει

Ε. αὐτὸν τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου κατὰ τὰ ὁρισθέντα etiam jus episcopo Carthaginensi in Africa conces ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πάπα Βιγιλίου. Τὸ αὐτὸ δίκαιον καὶ simus, ex quo nobis hanc Deus restituit. τῷ ἐπισκόπῳ Καρχηδόνος τῆς Αφρικής δεδώκαμεν, ἐξ οὗπερ ὁ Θεὸς ταύτην ἡμῖν ἀποκατέστησεν. Τὰς ἀναφυομένας κανονικὰς ἀμφισβητήσεις ἐν ὅλῳ τῷ Ἰλλυρικῷ οὐ δεῖ τέμνεσθαι παρά γνώμην τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς αὐτοῦ συνόδου, ἥτις ἔχει τὰ προνόμια τῆς ἀρχαίας Ρώμης. Ζήτει καὶ τὸ η' κεφ. τοῦ [ στοιχείου. Exorientes in omni Illyrico canonicas dubitationes absque archiepiscopi Constantinopolis et synodi ejus sententia abrumpere non oportet, quæ habet privilegia veteris Romæ. Quære etiam cap 8 Littera L. 117 Constantini Magni edictum. Θέσπισμα τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου. ᾿Αλλ᾽ ὧδε τοῦ λόγου γενόμενος, τὸ τοῦ μεγάλου θέσπισμα σιωπήσωμεν Κωνσταντίνου; καὶ πῶς οὐκ ἐν ἀπειροκαλίας μέμψιν ὀφλήσαιμι, ὡς ἔγωγε τῆς σης τίθεμαι ἀτοπίας τό τε φθέγγεσθαι τὰ μὴ δέοντα, πὶ τὸ τὰ καλὰ διδόναι σιγῇ; Τούτου γὰρ οὔτε θεσπεσιώτερον ἴδοι τις ἂν, οὔτε δημοσίᾳ, ως γε quidquam videat aliquis, nec quod publice, ut εἶμαι, κηρύττεσθαι ἀξιώτερον. Συμπάντων γὰρ τῶν ὑπερφυῶς κατορθωθέντων τῷ βασιλεῖ προσήγορον ἀτεχνῶς πεφυκὸς καὶ ὁμόλογον, ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος, τήν τε θερμὸν περὶ τὴν εὐσέβειαν ἔρωτα δείκνυσι τοῦ ἀνδρὸς, καὶ πάσης ἄμεινον στήλης βορ, οἷοις πρεσβείοις δίκαιοι ἂν εἶεν οἱ μὴ ἐν πα ρέργῳ τὰ τῆς εὐσεβείας τιθέμενοι βασιλεῖς, τὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν δωρεῖσθαι. Ο γάρ βασιλεὺς οὑτοσὶ, μηδεμιᾶς λειπόμενος ἀρετῆς, εὐσεβὴς μὲν τὰ πρὸς Θεὸν, δίκαιος δὲ τὰ πρὸς ἀνθρώπους ὑπῆρχεν· ὡς καὶ τῷ ἐκτὸς εἴδει τὴν ἔνδον τῆς ψυχῆς ὑπογράφεσθαι ὡραιότητα. Καὶ γὰρ ἀξιέπαινον εἶχε τὸ τοῦ σώματος μέγεθος, ὡς ἡ περὶ αὐτοῦ ἱστορία διέξεισιν, ἀξιάγαστον δὲ τὴν ὥραν, θαυμασιωτέραν δὲ τὴν τοῖς μετώποις ἐπικαθημένην αἰδώ. Πέφυκε γὰρ, ὡς ἐπίπαν, τοῖς τῆς ψυχῆς ἐπιτηδεύμασι τὸ τοῦ σώματος ἦθος ἐξεικονίζεσθαι· οὐχ ἥκιστα δὲ τῷ ὑπὲρ εὐσεβείας ζήλῳ πυρούμενος, ἔργῳ πᾶσιν ἐδείκνυεν, οἷοις ἱμέροις κατάκρας ἡλίσκετο τοῦ Χρι στοῦ, ἀμέλει καὶ μὴ οἷός τε ῶν, ἀξίως τὸν ἐρώμενον δεξιοῦσθαι (εἰ γὰρ καὶ πᾶσαν τὴν ἐν ἀνθρώποις εὐπορίαν εἰς ἄν τι συνενεγκών, τιμῆσαι θελήσειε, τῆς ἀξίας ἀνάγκη διαμαρτείν), δ δεύτερον ἦν, τὴν νύμφην αὐτοῦ Ἐκκλησίαν, ἣν τοῦ ἰδίου ἐπρίατο απα ματος, ἐκ τῶν ἐνόντων κοσμεῖν ἔσπευδε, καλὸν ἑαυ τὸν εὐσεβείας παράδειγμα τοῖς πᾶσι δημοσίᾳ προθείς. Φησὶ γοῦν· Θεσπίζομεν σὺν πᾶσι τοῖς σατράπαις, καὶ τῇ συγκλήτῳ τῆς ἡμῶν βασιλείας, τὴν Ῥώμης ἐπίσκο πον καὶ διάδοχον τοῦ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων καὶ κυρίου μου Πέτρου, πλείονα τῆς βασιλείας ἔχειν ἐξουσίαν κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, καὶ παρὰ πάντων πολλῷ πλέον ἢ τὸν βασιλέα τιμᾶσθαι καὶ σέβεσθαι, κεφαλήν τε εἶναι τῶν τεσσάρων πατριαρ χικῶν θρόνων, κρίνεσθαί τε πρὸς αὐτοῦ καὶ ψηφί ζεσθαι τὰ τῇ ὀρθοδόξῳ συμβαίνοντα πίστει· δωρούμεθα δὲ τῷ πατρί μου τῷ μακαρίῳ Σιλβέστρῳ καὶ τοῖς αὐτοῦ διαδόχοις τὸ ἡμέτερον παλάτιον, τὸ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς διάδημα, ἐκ λίθων τιμίων καὶ μαργάτων συγκείμενον, τὸ κυκλοῦν τὸν τράχηλον ὠμοφόμιον, τὴν πορφυρᾶν χλαμύδα, την κόκκινον χιτῶνα, καὶ πάντα τὰ βασιλικὰ ἐνδύματα, τὰ τῶ βασιλικῶν ἵππων ἀξιώ ατα, τα σκήπτρα, καὶ τὰ κατὰ τῆς Sed dum in hac parte sermonis sim, num Constantini Magni edictum silentio præteribo? et quomodo inscitiæ reprehensionem non incurram, cum æque absurdum existimo, quæ non decet enarrare, et pulchra silentio dare? Illo enim nec religiosius credo, prædicari diguius sit. Omnium enim mirifice felici successu ab imperatore gestorum cum præco sit et testis luculentus, ex valde abundanti, tum fervidum viri erga pietatem amorem ostendit, tum omni monumento melius declaratis, quantis privilegiis æquum esset imperatores, non perfunstorie ea quæ ad religionem spectant agentes, Christi Ecclesiam donare. Hic etenim imperatur,. nulla destitutus virtute in iis quæ Deum spectant, religiosus fuit, in his quæ ad homines, justus; ut externa specie internus animæ splendor pulchre describatur. Laudabilem enim habuit corporis magnitudinem, quemadmodum de eo narrat Historia, admirandam etiam venustatem, et valde mirificam in vultu positam verecundiam. Corporis mores animæ studiis maxinia ex parte assimilare solebat; maxicre vero propter religionem zelo exardens, ipso opere omnibus semper ostendit, quantis Christi desider.is prorsus captus fuit, nimirum cum non posset dilectum digne amplecti. Etsi enim totis viribus humanis simul collectis honor prosequi vellet, dignitatem ejus assequi nullo modo potuit. Secundum erat, quod sponsam ejus Ecclesiam, quam proprio redemit sanguine, totis viribus adornare studuerit, se pulchrum pietatis exemplum omnibus exhibens. Dixit igitur: Decernimus cum omnibus regni nostri satrapis et senatu, episcopum Romanum et successorem primi et principis apostolorum Petri regia majorem in universam terram habere potestatem, et ab omnibus, multo magis quam si rex esset, honorari, et extolli, et esse quatuor patriarchalium sedium caput, et judicari et decerui ab eo quæ ad fidem orthodoxam pertinent. Tradimus enim Patri nostro beato Silvestro et ejus succes、oribus nostram palatium, diadema super caput ex με tiosis lapidibus et margaritis factum, et superhumerale quod collum circumdat, et purpuream chlamydem, tunicam coccinean, et omnia indumenta regia, et imperialium equorum auctoritatem et sceptra, et reliqua in.peri ornamenta, et omDein nostræ potestatis gloriam. Et illos etiam

MATTIEI BLASTARIS qui in sanctissima Romana Ecclesiæ clerum βασιλείας κοσμήματα, καὶ τὴν δόξαν ἅπασαν τῆς sunt relati, similibus senatui nostro indumentis exornari decernimus, et equos albis linteis circumdatos equitare, ut et eorum calceos ex albis linteis esse elaboratos, et si quis ex senatu nostro clericus fieri velit, a nullo impediri. Quoniam autem coronam auream propter animi humilitatem sanctissimus Pater noster Silvester recusabat, idcirco splendidissimum lorum, quod sanctam resurrectionem significat sancto capiti ejus propriès manibus imposuimus. Stratoris vero officium subeuntes, et frenum equi ejus tenentes, a sancti ejus palatii area, domini nostri Petri reverentia et veneratione pleni, exivimus. quum vero et omnino Deo gratum judicavimus, ut sanctissimus papa ab urbe Roma et Occidentalibus omnibus provinciis et urbibus exiret, et imperii potentiam in orientales partes transferret, et in amœnissimo loco sub sole sitam Byzantii urbem occuparet, et in illa 118 imperialia exerceret; iniquum exi timantes terrenum imperatorem illic potestatem habere, ubi Christianæ religionis initium e cœlo nobis datum est. Hæc propriis manibus scribentes, et domini nostri Petri tumulo imponentes, sacra facimus juramenta, hæc omnia non omnino tṛansgredi; sed etiam illis, qui nostrum imperium acceperint, illabefacta servanda mandamus, erga Patrem nostrum papam et successores ejus. ἡμῶν ἐξουσίας· τοὺς δὲ τῷ κλήρῳ τῆς ἁγιωτάτης Ρώμης κατειλεγμένους κοσμεῖσθαι κελεύομεν πα ραπλησίοις τῇ συγκλήτω ἡμῶν ἐνδύμασιν, ἵπποις ἐποχουμένους, ὀθένας περικειμένους λευκάς, ὡς δὲ καὶ τὰ ὑποδήματα τούτων οθονίων εἶναι πεποιημένα λευκῶν· καὶ δς ἂν αἱροῖτο κληρικὸς ἐκ τῆς ἡμῶν συγκλήτου γενέσθαι, τοῦτον πρός τινος μηδαμᾶς εἴργεσθαι· ὅτι γε μὴν τὴν ἐκ χρυσίου στεφάν την φρονήματος μετριότητι ὁ Πατήρ μου ὁ ἁγι τατος Σίλβεστρος παραιτείται, ταύτῃ τοῦ τὸν ὑπέρ λαμπρον λώρον, σημαίνοντα τὴν ἁγίαν ᾿Ανάστασιν, τῇ ἁγίᾳ κεφαλῇ αὐτοῦ ἰδίαις χερσὶν ἐπεθήκαμεν ἡμεῖς δὲ στράτωρος ἐφφίκιον ὑπελθόντες, καὶ τὰ χαλινὰ τοῦ ἵππου αὐτοῦ κατέχοντες, τῆς αὐλῆς τῶν ἱερῶν αὐτοῦ ἔξιμεν ἀνακτόρων, αἰδοῖ καὶ φόβῳ τοῦ κυρίου μου τοῦ ἁγίου συνεχόμενος Πέτρου· τῶν χρησίμων δὲ κομιδῇ καὶ θεοφιλῶν νενομίκαμεν, έχε στῆναι μὲν τῆς πόλεως Ρώμης καὶ τῶν δυτικῶν χωρῶν ἁπασῶν τε καὶ πόλεων, τῷ ἁγιωτάτῳ Πάπα· τὸ δὲ τῆς βασιλείας κράτος πρὸς τὰ τῆς Εὐας μέρη μετενεγκεῖν, καὶ τὴν ἐν καλλίστῳ κειμένην τῆς ὑφ' ἡλίῳ τοῦ Βύζαντος πόλιν καταλαβεῖν, καὶ ἐν αὐτῇ Ιδρύσασθαι τὰ βασίλεια, ἄδικον οιηθέντες ἐξουσίαν ἔχειν τὸν ἐπὶ γῆς βασιλέα, ἔνθα ἡ ἀρχὴ τῆς τῶν Χριστιανῶν θρησκείας ἐκ τῶν οὐρανῶν ὑπῆρξεν ἡμῖν. Ταῦτα ταῖς ἰδίαις χερσὶ γράψαντες, καὶ τῷ νεκρῷ τοῦ κυρίου μου ἐπιθέμενοι Πέτρου, πίστεις ενόρκους ποιούμεθα, ἡ μὴν ὅλως πάντα ταῦτα μη παραβῆναι· ἀλλὰ καὶ τοῖς τὸ ἡμέτερον διαδεξαμένοις κράτος φυλάττειν ἀπαράθραυστα παραγγνών μεθα πρὸς τὸν Πατέρα ἡμῶν Πάπαν καὶ τοὺς αὐτοὺς διαδόχους. CAP. XII. De ecclesiarum ædificatione et consecratione. Septimus VII synodi canon, illum qui als que sanctis reliquiis ecclesiam consecrat, a sacerdotio alienat, et, Hoc aliquando, inquit, aliis impiis, iconomachis, et Christianorum accusatoribus, contigit, qui Christianis venerandarum imaginum cultum, tanquam idololatriam, vitio vertebant. Templi autem consecratio hoc modo fieri solebat. Primo quidem per provinciæ episcopum ejus fundamentum cum prece et crucis fixione positum fuit; et quando structura erat absoluta, consecratio et dedicatio et inthronizatio sequebantur, et antiminsii super sacram mensam impositio. De antimınsiis. Appellantur ideo ἀντιμίνσια, quod exprimant el referant multas ejusmodi mensas, que sanctam Dominicam mensam perficiunt; deinde sacro unguento et templum et hæc omnia inuncta sunt, et ita sanctorum martyrum reliquiæ sub sancta mensa reconduntur. Decimus septimus vero monachos, qui imperandi studio moti obedientiæ jugum excusserunt, et oratoria ædificare aggressi, quæ ad eorum perfectionem sufficiant non labent, ab illius loci episcopo prohiberi vult. Hoc ipsum autem εἰ in elericis vel in laicis fieri. Si vero, quæ ad perfeΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Περὶ ἐκκλησιῶν οἰκοδομῆς καὶ καθιερώσεως. Ὁ δὲ ζ' τῆς ζ' συνόδου κανὼν τὸν χωρίς ἁγίων λειψάνων ἐκκλησίαν καθιεροῦντα τῆς ἱερωσύνης ἀλλοτριοῖ· Καὶ τοῦτο γὰρ, φησί, ποτὲ πρὸς τοῖ; ἄλλοις κακοῖς τοῖς εἰκονομάχοις ἐπράττετο καὶ Χρ στιανοκατηγόροις, οἷα τοῖς Χριστιανοῖς τὴν τῶν 31πτῶν εἰκόνων, ὡς εἰδωλολατρείαν, ἐπικαλοῦντας προ;κύνησιν· ἀλλ᾽ ἡ τοῦ ναοῦ καθιέρωσις οὕτως εἰώθει γίνεσθαι. Πρῶτον μὲν δι᾿ εὐχῆς καὶ σταυρο πηγίου τοῦ κατὰ χώραν ἐπισκόπου ὁ τούτου θεμέλιος πήγνυται· τελεσθείσης δὲ τῆς οἰκοδομίας, ἡ τε καθιέρωσις γίνεται καὶ τὰ ἐγκαίνια, καὶ ὁ ἐνθρο νισμὸς, καὶ ἡ τοῦ ἀντιμινσίου ἐπὶ τῆς ἁγίας τρα πέζης ἐπίθεσις. Περὶ ἀντιμινσίων. Λέγονται δὲ ἀντιμίνσια ὡς ἀντιπρόσωπα καὶ ἀντία τυπα τῶν πολλῶν τοιούτων μίντων, τῶν καταρτι ζόντων ἁγίαν δεσποτικὴν τράπεζαν, εἶτα τῷ ἁγίῳ μύρῳ ὅ τε ναὸς καὶ ταῦτα χρίεται πάντα, καὶ οὗται τὰ λείψανα τῶν ἁγίων μαρτύρων ὑπὸ τὴν ἁγίαν θρο σαυρίζεται τράπεζαν. Ὁ δὲ ιζ' τῶν μοναχῶν τοὺς φιλαρχίας πάθει τὸν τῆς ὑπακοῆς ἀποτεισαμένους ζυγόν, καὶ εύο κτηρίους οίκους κτίζειν ἐπιχειροῦντας, καὶ ταῦτα πρὸς ἀπαρτισμὸν ἐνδεῶς ἔχοντας, είργεσθαι προ τοῦ κατὰ χώραν ἀξιοῖ ἐπισκόπου· τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ κληρικών, ἢ λαϊκῶν γίνεσθα. Εἰ δὲ τὰ προ

Ε. 129) ἀπαρτισμὸν εὐποροῖεν, τὰ αὐτοῖς βεβουλευμένα εἰς & clionem sufficiant, habeant, quae ab ipsis delil ἔργον καὶ πέρας ἄγεσθαι. Ὁ δὲ πγ' τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου τὰ δι' ἐνυπνίων, ἢ μαντειῶν, ἢ ἀποκαλύψεων γινόμενα ἐν τοῖς ἀγροῖς εὐκτήρια καταστρέφεσθαι πρὸς τῶν ἐγχωρίων ἐπισκόπων προστάττει, εἰ μή που σώματα μαρτύρων ἐν αὐτοῖς ἔχοιεν ὑποκείμενα, ή τινα τού των λείψανα, ἢ ἐξ ἀρχαίων ᾠκοδομημένον ἦν τὸ ἐνταῦθα θυσιαστήριον, μηδὲ τοὺς ὄχλους ἐκεῖσε συν ἐρχεσθαι, καὶ μνήμας μαρτύρων ἐπιτελεῖν. Διά τοι τοῦτο καὶ τὰς ἐνθουσιώσα; τῶν γυναικῶν κατὰ δαιμονικὴν ἐπήρειαν καὶ ἀπάτην, καὶ προφοιβαζούσας δῆθεν τὰ μέλλοντα, ἢ τῶν ἀνδρῶν τοὺς προσα ποιουμένους δαιμονᾷν, καὶ τοιαῦτα ληροῦντας ἀπελαύνειν παντὶ τρόπῳ καὶ ἐπιστομίζειν χρή. Ζήτει καὶ ἐν τῷ β' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα λδ' τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου. Νόμοι. Τὸν θέλοντα εὐκτήριον ἢ ἐκκλησίαν κτίσαι, δια λέγεσθαι δεῖ περὶ τούτου τῷ τῆς πόλεως ἐπισκόπῳ, καὶ θωρεῖσθαι τὰ ἀρκοῦντα πρὸς λυχνοκαίαν καὶ τὴν ἱερὰν λειτουργίαν, καὶ τὴν ἀδιάφορον τοῦ τύπου τήρησιν, καὶ τὴν ἀποτροφὴν τῶν προσεδρευόντων, καὶ τότε τὸν ἐπίσκοπον τὸ πρᾶγμα πᾶσι φανεροῦντα δημοσίᾳ ἐκεῖσε προσιέναι, καὶ σὺν εὐχῇ πηγνύναι σταυρὸν, καὶ τότε τοῦ ἔργου ἄρχεσθαι τὸν οἰκοδομεῖν ᾑρημένον· καὶ ὅτι ὁ ἀρξάμενος νέον κτίζειν, ἢ παλαιὸν ἀνανεοῦν, ἀναγκάζεται μετὰ τῶν αὐτοῦ κληρονόμων παρὰ τῶν οἰκονόμων, καὶ τοῦ ἐπισκύ που, καὶ τοῦ ἄρχοντος, ο ήρξατο πληρῶσαι· εἶτα καὶ τὰς ὑπεσχημένας ἀποδοῦναι τῷ ναῷ δωρεάς. Πᾶσα ἀγωγὴ προσήκουσα σε πτῷ οἴκῳ, εἴτε προσωπική, εἴτε καθ' ὑποθήκην ἐστὶν, οὐχ ὑπερβαίνε: τὰ μ' ἔτη. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. Περὶ τῶν ἐν ἐκκλησία προσφύγων. Νόμοι. Θεσπίζομεν μὴ ἐξεῖναί τινι, τοὺς ἀφ' οιασδήποτε τύχης πρόσφυγας ἐκ τῆς ἁγίας ἐξωθεῖν ἐκκλησίας· τοὺς δὲ τοῦτο τολμήσαντας τῷ τῆς ἱεροσυλίας ἐγκλήματι ὑποβάλλεσθαι. Ο τὸν προσφεύγοντα εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Θεοῦ ἐκ· κλησίαν, ἰδίᾳ αὐθεντίᾳ ἀποσπάσας, τυπτόμενο; καὶ κουρευόμενος ἐξοριζέσθω. Μέχρι τῶν πρὸ τῆς δημοσίας ἀγορᾶς τῆς ἐκκλησίας ὅρων τὸ ἀσφαλὲς ἐχέτωσαν οι προσφυγόντες, τοῖ; ἐνδοτέροις λουτροῖς, ἢ κήποις, ἡ οἰκήμασιν, ἢ στοαῖς, ἢ αὐλαῖς χρώμενοι· καὶ κωλυέσθωσαν ἐν τὸς τοῦ ναοῦ ὑπνοῦν ἢ ἐσθίειν· ὅπλοις δὲ μὴ ἀσφα λιζέσθωσαν ἑαυτοὺς, ἀλλ' ἀποτιθέσθωσαν ταῦτα παρέ τῷ ἐπισκόπῳ. Μεθ' ὅπλων ὁ εἰκέτης προσφυγών εὐθὺς ἐκβαλλέσθω· ἀνθιστάμενος δὲ, μείζονι βιαζέσθω δυνάμει· κἂν μαχόμενος τελευτήσῃ, ἀνεύθυνος ἔστω ὁ ἐπελθὼν αὐτῷ καὶ κτείνας δεσπότης. Ούτε δὲ ἀνδροφόνοις, οὔτε μοιχοίς, οὔτε παρθέ νων άρπαξι, τὴν ἐκ τῶν ἱερῶν φυλάξεις ἀσφάλειαν, ἀλλὰ κἀκεῖθεν ἐξελκύσεις, καὶ τιμωρίαν ἐπάξεις. Οὐ γὰρ τῶν τοιαῦτα ἁμαρτανόντων φείδεσθαι προσ PATROL. GR. CXLIV. rata sunt, aggrediantur, et ad finem deducant. Carthaginensis synodi 83 quæ per somnia el inanes revelationes in agris constituta oratoria, a loci episcopis everti jubet; nisi illic reposita habentur martyrum corpora, vel quædam eorum reliquiæ, vel ab antiquo tempore ibi exstructum fuit altare: nec ibi congregari populos, nec martyrum memorias celebrare. Et propter hæc mulieres, per dæmonis fraudem et dolum aff tas, et exinde futura prædicentes, vel viras. qui se a dæmone possessus simulant, et talia nugantur, omni modo abigere et os obstruere oportet. Quære et in 8 cap. litteræ canonem 34 Laodicena syno.li. Leges. Qui domum oratoriam vel ecclesiam ædificare voluerit, de illo cum civitatis episcopo disserere accensionem oportet, et, quod ad luminum et sacram administrationem sufficiat, donare, et commodam loci conservationem, et præfectorum alimentum; et tunc episcopum rem omnibus notam facientem publice 119 illuc procedere, et cum precibus crucem figere: et tum demum opus aggrediatur, et destinata difcet. Εt quod, qui nom vam ædificare incepit, vel veterem renovare, ipse cum suis hæredibus ab œconomis, et episcopo, et magistratu, opus inchoatum consummare compellitur; tum et promissas donationes templo dare. Omnis actio quæ ad venerabileni domum per. Linet, sive sit personalis, sive sub paclo, quadraginta annos non excedit. CAP. XIII. De iis qui in ecclesiam confugiunt. Leges. Decernimus nulli propter quemcunque prætextum profugas ex sancta ecclesia amovere licere; qui vero illud audent, sacrilegii pouæ subjici. Qui in sanctam Dei ecclesiam confugientem propria auctoritate abstrahit, verberatus et tonsus exsilio multetur. Usque ad ecclesiæ terminos ad forum publicum tuto se habeant confugientes, interioribus balneis, vel hortulis, vel cubiculis, vel porticibus, vel areis utentes: et intra templum comedere vel dormire prohibeantur. Non autem armis seipsos securem, sed illa ante episcopos exuant. Si servus armatus confugerit, statim ejiciatur; si vero resistit, majori potestate cogatur: et si pugnando interemptus fuerit, poenæ non obnoxius sit dominus, qui illum aggressus est et occidit. Neque homicidis, neque adulteris, neque virginum raptoribus, in ecclesia securitatem conceales, sed exinde abstrahes, et supplicium exiges. Non cnim iis qui talia peccant, remitti convenit, sed

qui antecellunt, ne talia a temerariis patiantur. ήκει, ἀλλὰ τῶν περιόντων, ἵνα μὴ τοιαῦτα ὑπὸ Aliter in sacris etiam securitas, non illis qui injuria afficiunt, sed qui afficiuntur, a lege conceditur: impossibile enim esset, utrumque ex sacrosanctis locis securitate firmari, et injuria afficientem et affectum. In ecclesiam confugientem nemo vi abstraliat; sed confugæ causam manifestam faciat sacerdoti, et ab eo confugientem tuto accipiat, ut secundum leges inquiratur et administretur contra eum caput. Si quis confugientem ab ecclesia vi abstrahi passus fuerit, duodecim flagella accipiat, et tunc juxta quod decet, confugientis caput requiratur. Oportet vero confugientes a judicibus competentibus judicari, et non ab ecclesia adversarios suos accersi. Sanctissimis episcopis vel defensoribus curæ sit confugientium nomina et accusationes describere, ct magistratibus ostendere, et illi aptum eis judicium statuant: quamobrem, qui non describuntur, lit. Π. non sunt profuge. Quare etiam in cap. 7 120 CAP. XIV. Quod non oportet in duarum ciritatum ecclesiis unum esse clericum. Decimus ¡v synodi canon, ut et vicesimus in duarum civitatum ecclesiis unum clericum conscribi oportere non existimat; nempe in ea, in qua a principio ordinatus fuit, et in ea, ad quam tanquam ad majorem postea confugit propter inanis gloriæ cupiditatem, ex episcopatu forsan in metropolin, vel ex illa in patriarchatum: sed eum illic restitui in qua prius ordinationem acceperit. Si quis autem, inquit, ante hunc canonem translatus fuit, illum non oportet ecclesiæ negotia ex qua translatus fuit sibi vindicare: quiennque enim hoc faciunt, suo gradu deponentur. Hoc autem non impedit clericos qui in parva civitate in duas ecclesias sunt ordinati. Quamvis vi syn. 15 can, in magnis civitatibus unum clericum duabus ecclesiis collocari turpis lucri gratia prohibet; hoc autem solum permittit in regionibus externis fieri, eo quod homi mum inopia laborant. Si enim, inquit, unius ecclesize reditus ad vitæ necessitatem alicui non sufficit, alia ergo aliqua studia quærat, ex quibus quæ sibi et aliis sunt necessaria comparet. Nam dicit Αpostolus: Usibus meis et eis qui mecum sunt, manus istæ subministrarunt. Omnia autem hæc commutavit temporis et rerum vicissitudo. CAP. XV. Qucd intra ecclesias non oportet agapas, ut vocant, vel convivia facere, vel intra sanctos ejus ambitus cauponam habere, vel aliquid ad mercaturam exponere, vel jumentum absque necessitate introducere, vel aliquem cum muliere manere. Quære cap. 3 litteræ A. Ο τῶν τολμηροτέρων πάσχοιεν· ἄλλως τε καὶ ἡ ἐκ τῶν ἱερῶν ἀσφάλεια οὐ τοῖς ἀδικοῦσιν, ἀλλὰ τοῖ; ἀδικουμένοις δέδοται παρὰ τοῦ νόμου, καὶ οὐκ ἂν εἴη δυνατὸν ἑκάτερον ισχυρίζεσθαι τῇ παρὰ τῶν ἀσύλων τόπων ἀσφαλείᾳ, καὶ τὸν ἀδικοῦντα, καὶ τὸν ἀδικούμενον. Μηδεὶς τὸν ἐπ' ἐκκλησίας προσφεύγοντα βία ἀφαιρείσθω, ἀλλὰ τὴν αἰτίαν τοῦ πρόσφυγας δήλην ποιείτω τῷ ἱερεῖ, καὶ παρ' αὐτοῦ ἀσφαλῶς λαμβανέτω τὸν προσπε ευγότα, τοῦ νομίμως ζητηθῆναι καὶ διοικηθῆναι τὸ κατ' αὐτὸν κεφάλαιον. Εἰ δέ τις δοκιμάσει χειρὶ ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας ἀποσπᾶσαι τὸν πρόσφυγα, ὁ τοιοῦτος δώδεκα ἀλλακτή λαμβανέτω, καὶ τότε κατὰ τὸ πρέπον τὸ τοῦ πρός. φυγος ζητείσθω κεφάλαιον. Δεῖ δὲ παρὰ τοῖς προσφόροις δικάζεσθαι δικασταίς τοὺς πρόσφυγας, καὶ οὐχὶ παρὰ τῇ ἐκκλησίᾳ τους ἀντιδίκους αὐτῶν μετακαλεῖσθαι. Τοῖς θεοφιλεστάτοις ἐπισκόποις ἢ ἐκδίκοις, ἐπισ μελὲς ἔστω τῶν προσφευγόντων τὰ ὀνόματα καὶ τὰς αἰτίας απογράφεσθαι, καὶ τοῖς ἄρχουσιν ἐμφανί ζειν, κἀκεῖνοι τὴν ἐπιτήδειον δίκην αὐτοῖς διατυ πούτωσαν· ὥστε οἱ μὴ ἀπογραφόμενοι οὐκ εἰσὶ πρός σφυγες. Ζήτει καὶ ἐν τῷ ζ' κεφ. τοῦ Π στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. "Οτι οὐ δεῖ ἐν ἐκκλησ' αις δύο προ λεων ἕνα εἶναι κληρικόν. Ο ι' τῆς δ' συνόδου κανών, ἔτι δὲ καὶ ὁ κ' εἰς δύο πόλεων ἐκκλησίας ἕνα κληρικὸν καταλέγεσθαι οὐκ οίεται δεῖν· εἰς ἣν δηλαδὴ τὴν ἀρχὴν κεχειροτόνητο, καὶ πρὸς ἣν ὕστερον καταπέφευγεν οἷα μείζονος δ ξης ἐφέσει κενῆς, ἐξ ἐπισκοπῆς τυχὸν εἰς μητρόπου λιν, ἢ ἐκ ταύτης εἰς πατριαρχεῖον· ἀλλ᾽ ἀποκαθί στασθαι τοῦτον ἔνθα πρῶτον τὴν χειροτονίαν ἐδέξατο. Εἰ δέ τις, φησί, μετατεθῆναι πρὸ τοῦ κανόνες ἔφθασε τούτου, οὐ δεῖ καὶ τῶν πραγμάτων μετα ποιεῖσθαι τῆς ἐκκλησίας, ἐξ ἧς μετεκινήθη τους δὲ τοῦτο ποιοῦσιν ἐκπτώσεως τοῦ οἰκείου τιμᾶται βαθμοῦ. Τοῦτο δὲ οὐκ ἐμποδίζει τοὺς ἐν μιᾷ πόλει εἰς δύο ἐκκλησίας ταττομένους κληρικούς. Εἰ καὶ ὁ ιε' τῆς 5' συνόδου ἐν μὲν ταῖς περιφ νέσι τῶν πόλεων τὸν ἕνα κληρικὸν κατατάττεσθαι δυσὶν ἐκκλησίαις αἰσχροῦ κέρδους χάριν απαγο ρεύει, συγχωρεῖ δὲ τοῦτο μόνον ἐν ταῖς ἔξω γίνε. οθαι χώραις, παρὰ τὸ σπανίζειν ταύτας ἀνθρώπων. Εἰ γὰρ τὸ ἀποχρῶν, φησίν, ἐκείνῳ τοῦ βίου ή της μιᾶς ἐκκλησίας μὴ πορίζῃ καρποφορία, ἀλλ' ἔνια καὶ τῶν ἑτέρων μετιών ἐπιτηδευμάτων, καὶ ἑαυτῷ, καὶ ἄλλοις ἐπαρκείτω. «Ταις χρείαις μου γάρ, φησίν ὁ ᾿Απόστολος, καὶ τοῖς οὖσι μετ᾿ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗτα:.» Ταῦτα δὲ πάντα μετεποίησεν ἡ τοῦ καιροῦ καὶ τῶν πραγμάτων μεταβολή. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Οτι οὐ δεῖ τῆς ἐκκλησίας ἔνθα τὰς λεγομένας ἀγάπας, ἢ συμπόσια γίνεσθαι, ἢ τῶν ἱερῶν ταύτης ἔνδον περιβόλων κατη λεῖον εἶναι, ἤ τι κατ' ἐμπορίαν προτίθεσθαι, ἢ κτῆνος χωρὶς ἀνάγκης εἰσάγειν, ή τινα μετά γυναικός καταμένειν. Ζήτει τὸ γ' κεφ. τοῦ στοιχείου. ☐

Ε. Septuagesimus sextus vi synodi canon, intra sanctos ecclesiæ ambitus cauponatoriam officinam esse, vel esculenta venalia proponere, vel alia quæcunque a:1 inercaturam, omnino illicitum esse judicans, segregationi illum, qui ita facit, subjicit. Non dixit vero, intra ecclesiam; nam illud nemini, qui pietate est imbutus, vel medico sensu prælitus, in mentem venit; sed, sacros ambitas, omne ecclesi:e septum et areas et vestibula significans. Hoc enim ægre ferens Dominus, flagello sacrilegos nundinatores a templò expulit, et nummulariorum æs vel numisma effudit, eorum nempe qui exigua numisinata vendebant. Ὁ δὲ ος' τῆς ς' συνόδου κανὼν ἔνδον τῶν τῆς ἐκκλησίας ἱερῶν περιβόλων καπηλεῖον εἶναι, η Εδώδιμα προτιθέναι εἰς πρᾶσιν, ἢ ἕτερα ἅττα κατ' ἐμπορίαν, τῶν κομιδῃ ἀθέσμων ἡγούμενος, ἀφο ρισμῷ τὸν οὕτω ποιοῦντα καθυποβάλλει. Οὐκ εἴρηκε δὲ, τῆς ἐκκλησίας ἔνδον, τοῦτο γὰρ οὐδ' ἂν εἷς τῶν εὐσεβεῖν αἱρουμένων, καὶ φρενός μετρίας μετειληφὼς ἐννοήσειεν· ἀλλὰ, τῶν ἱερῶν περιβόλων, ἅπα σαν τὴν τῆς ἐκκλησίας δηλῶν περιοχήν, τά τε προτεμενίσματα καὶ τὰ προαύλια. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ καὶ ὁ Κύριος ἀγανακτήσας, φραγγελίῳ τοὺς θεοκαπήλους τοῦ ἱεροῦ ἀπήλασε, καὶ τὸ κέρμα, ήτοι το νόμισμα ἐξέχει τῶν κολλυβιστῶν, τῶν τὰ λεπτά νομίσματα δηλαδή πωλούντων. Ὁ δὲ πη' τοὺς χωρὶς ἀνάγκης κτήνος οιονδηπου τοῦν ἐντὸς ἐκκλησίας εἰσάγοντας, κληρικοὺς μὲν ὄντας καθαιρεῖ, λαϊκοὺς δὲ ἀφορίζει. Εἰ δέ τις, φησί, χειμῶνος τυχὸν ὁδοιπορῶν, καὶ ἀπορῶν εἰς καταμονὴν οἰκίσκου, εἰς τὸν ναὸν εἰσέδυ, καὶ τὸ κτήνος ἑαυτῷ συνεισήγαγεν, οὐκ ἂν ὀφλήσεις μέμ ψιν, οἷα μὴ γνώμῃ, ἀλλ' ἀνάγκῃ τοῦτο πεποιηκώς, ἀγωνιῶν, μὴ ἄρα τοῦ κτήνους διαφθαρέντος τῷ κρύει, καὶ αὐτὸς κινδυνεύσειε, μή οἷός τε ὢν χωρὶς ἐκείνου βαίνειν ἐπὶ τὰ πρόσω, εἰ καὶ τὸν ἐκ τοῦ ψύ χους θάνατον κατά γε τὸ παρὸν ἔδοξε διαπεφευγε. ναι. Τὸ σάββατον γάρ, φησί, διὰ τὸν ἄνθρωπον γεγένηται, ἵνα ἀναπαύσηται ὁ δοῦλός σου καὶ τὸ ὑποζύγιον· ὥστε ἡ τοῦ ὑποζυγίου ἀνάπαυσις οὐ δι' αὐτό, ἀλλὰ διὰ τὸν ἄνθρωπον νενομοθέτηται, ἵνα ἀναπαυ σάμενον ἔχῃ τοῦτο εἰσέπειτα ἀκμαιότερον· ὡς καὶ ὁ μέγας φησὶ Παῦλος· «Μὴ τῶν βοῶν μέλει τῷ Θεῷ; ἀλλ' οὐδὲ τῶν πετεινῶν ἔνια προσῆκον εἰσάγεσθαι, ἵνα μὴ τῇ ἐκκρίσει τούτων τὰ θεῖα καθυβρίζηται ἀχρετούμενα. Ὁ δὲ 45', τοὺς γυναιξὶ συνοικοῦντας, καὶ περὶ ἐλάττωνος τὴν εἰς τὰ θεῖα τιθεμένου; αἰδῶ, ἐν τοῖς περὶ τὴν ἐκκλησίαν ἱεροῖς τόποις ἐσκηνῆσθαι τολ μῶντας καὶ μὴ διαστέλλοντας ἀνὰ μέτον ἁγίου καὶ βεβήλου κατὰ τὸ λόγιον, τούτων ἁπάντων καὶ τῶν λεγομένων κατηχουμενείων ἐξωθεῖσθαι προστάττει· τοὺς δὲ μὴ πειθομένους, κληρικοὺς μὲν ὄντας, και θαιρέσει, λαϊκοὺς δὲ ἀφορισμῷ ὑποτίθησι. Νόμος. Καὶ γὰρ καὶ ἡ ἀνωτέρω ῥηθεὶς νόμος οὐδὲ τοὺς πρόσφυγας ἐπιτρέπει ἔνδον τοῦ ναοῦ ὑπνοῦν ἐσθίειν. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ ογ' νεαρὰ τοῦ βασιλέως Λέοντος τοῦ Σοφοῦ τιμωρεῖσθαι κελεύει τοὺς ἐπιτρέπον τας ἄλλοις ἐν τοῖς κατηχουμενείοις σκηνοῦν. ΚΕΦΑΛ. ΙϚ'. "Οτι τῶν ἐκκλησιῶν πράγματα ἀνεκποίητα εἶναι δεῖ, καὶ ὅπως δεῖ τοὺς ἐπισκόπους ταῦτα διοικεῖν. Ο λη' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν πάντων μὲν τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων τὸν ἐπίσκοπον ἔχειν τὴν φροντίδα κελεύει, καὶ ὡς ὑπὸ Θεῷ μάρ τυρι διοικεῖν ταῦτα· μὴ ἐξεῖναι δὲ αὐτῷ ὁτιοῦν ἐξ αὐτῶν σφετερίζεσθαι, ἢ συγγενέσιν ἰδίοις τὰ τοῦ Θεοῦ χαρίζεσθαι· εἰ δὲ πένητες εἶεν, ἐπιχορηγεῖν ' Allos vero qui, nulla necessitate urgente, intra sacras ædes jumentum quodvis introducunt, si sint quidem clerici, deponit; sin autem laici, segregal octogesimus oclavus canon. Si quis autem, inquit, hien:e forte iter faciens, et domo ad hospitan - dum indigens, in templum diverterit, et jumentum secum introduxerit, non omnino reprehensionem incurrit; ut qui non ex sententia, sed necessitate hoc fecit in periculo constitutus. Nonne enim, pereunte propter frigus 121 jumento, ipse etia'nı periclitatur, ut qui absque illo non potest ulterius progredi, licet mortem ex frigore provenientem bọc tempore fugisse videtur? Sabbatum enim, ait, propter hominem factum est, ut quiescat servus tuns et jumentum tuum. Quare jumenti quies non ipsius jumenti, sed hominis gratia præcept est, ut illo post quietem vegetiore mox utatur. Quod magnus quoque Paulus asserit, Numquid de bobus cura est Deo? Sed neque volucres ullas introducere convenit, ne illarum excrementis loca sancta polluantur. Qui cum mulieribus cohabitant, et indecore re irreverenter erga sacra loca se gerentes, in locis circa ecclesiam sacratis habitare audent, nullum omnino inter sacratum et profanum discrimen facientes juxta oraculum, ab omnibus his, et ab eis quæ dicuntur catechumeniis, ejiciendos esse decernit 97 canon; quique non paruerint, si sint quidem clerici, depositioni, si vero laiti, segregationi subjicit. Lex. Etenim superius etiam citata lex ut profuge intra templum obdormiant vel comedant, non permittit. Sed et septuagesima tertia imperatoris Leonis Sapientis novella puniri jubet iflos qui in catechumeniis habitare aliis permittunt. CAP. XVI. Quod ecclesiæ bona inalienabilia esse oportet, et quomodo debent episcopi illa admu· nistrare. Sanctorum apostolorum canon 38 omnium rerum ecclesiasticarum episcopum curam gerere, et tanquàm Deo intuente illa administrare jubet: non licet autem illi ex eis sibi aliquid vindicare, vel propriis cognatis, quae Dei sunt, largiri. Si vero sint pauperes, illis eodem modo ac aliis panpe-

ribus suppeditet; at non pauperum praetextu, καὶ τούτοις ἐξ ἴσης τοῖς λοιποῖς πένησι· μὴ μέντοι quæ sunt ecclesiæ, vendat: sed ex reditibus şivi ipsi et illis suppeditet. Quæcunque enim Deo sunt consecrata, ne faciat profana. Hunc verbatim commemorans vi synodi 12 can. adducit: Si episcopus vel monasterii præfectus episcopii vėl monasterii quascunque possessiones alienet, et principi vel alteri tradat, irrita sit traditio. Quod si detrimentum potius quam utilitatem afferre agrum causetur, ne sic etiam eum magistratibus, sed clericis vel agricolis addicat. Sin autem calliditate aliqua utatur, et ex clerico vel agricola agrum magistratus rursum emerit, sic quoque irrita sit actio, sive sit venditio sive permutatio, et episcopio vel monasterio ager restituatur. Qui autem hoc fecerit episcopus vel præfectus, ille quidem ab episcopio, hic vero a monasterio amoveatur, ut qui male dissipent quae non congregavere. Amotione autem depositio omnino lntelligitur. His etiam consentit Carthaginensis syn. can. 26, qui ecclesiasticas possessiones alienari vetat, licet nullum omnino afferant reditum. Sin magna urgeat necessitas, ad pra:finitos duodecim episcopos, et imprimiɛ ad aliorum antistitem, res deferatur. Si hoc autem propter inevitabilem necessitatem feri nequeat, vicinos quoque episcopos testes adhiberi oportet, ut cura habeatur, ne urgentes necessitates, qure ecclesiae illius contigerunt, ignoret synodus: quod nisi efficere promptus sit, tanquam Deo et synodo rationi reddendæ obnoxius, a proprio honore alienabitur. 122 Tricesimus sextus autem presbyteris et aliis clericis res ullas ecclesiæe, sive mobiles sive immobiles, vendere interdicit, nisi sua sententia illud approbet episcopus. Imo nec ipsi quidem boc facere concessun est, synode, cui subest, id ignorante, ut et presbyteris sibi subjectis. Ipsos enim ad rerum ecclesiasticarum administrationem oportet sufficientes testes habere, ne offensiones in eum exoriantur. Mobilia autem vendere, vasa forsan sacra, omnino interdictum est: episcopo autem, qui absque cleri sententia, quæ ad victum sunt idonea, frumentum nempe, vel varia fructuum genera, vendit, succensere non oportet. De eisdem mentionem faciens 15 Ancyranæ syn. dicit: Quod si, tempore quo ecclesia suo episcopo destituta fuit, contigit, ut ab aliquo clerico ex ejus bonis quidquam fuerit venditum, ille, qui postea ordinandus erit, quod fuit venditum revocet: illius vero judicio relinquitur, an oporteat pretium emptori reddere, an non; fieri enim potest, ut ager admodum fertilis majorem pretio ab emptore dato fructum fecerit. Magnus vero Cyrillus in secundo ad Domnum epistola capite vita pretiosa et possessiones immobiles inalienabilia ecclesiis servari jubet: incidentium vero sumptuum dispensationem illos προφάσει τῶν ἐνδεῶν τὰ τῆς ἐκκλησίας ἀπεμπο λεῖν· ἐκ δέ γε τῶν προσόδων ἑαυτῷ τε κἐκείνοις ἐπαρκεῖν· τὰ γὰρ τῷ Θεῷ καθιερωθέντα οὐχ ὅσιον ἐκποιεῖν. Τοῦτον κατὰ ῥῆμα ἐπεξιὼν ὁ τῆς ζ' συνόδου τη προσεπάγει· Ἐπίσκοπος ἢ ἡγούμενος, ἔστιν ὁ τῶν τοῦ ἐπισκοπείου ἢ τῶν τοῦ μοναστηρίου κτημάτων ἐκποιούμενος, καὶ ἄρχοντι ἢ ἑτέρῳ τινὶ ἐκδιδούς, ἄκυρον εἶναι τὴν ἔκδοσιν. Εἰ δὲ προφασίζοιτο προς ζημιοῦν μᾶλλον ἢ ὀνἶναι τὸν ἀγρὸν, μηδ' οὕτως ἄρχουσι, κληρικοῖς δὲ ἡ γεωργοῖς αὐτὸν ἐκδιδότω. Εἰ δὲ πανουργία χρήσαιτο, καὶ ἐκ τοῦ κλήρου ἢ τοῦ γεωργοῦ ὁ ἄρχων αὖθις ὠνήσατο τὸν ἀγρὸν, καὶ οὐτως άκυρον εἶναι τὴν πρᾶξιν, εἴτε πρᾶσις, εἴτε συν άλλαγμα εἴη, καὶ τὸν ἀγρὸν τῷ ἐπισκοπείῳ ἢ τῷ μοναστηρίῳ ἀποκαθίστασθαι, καὶ ὁ τοῦτο σκαιωρήσας ἐπίσκοπος ἢ ἡγούμενος, ὁ μὲν τοῦ ἐπισκοπείου, ὁ δὲ τοῦ μοναστηρίου ἐκβεβλήσθων, ὡς διασκορπί ζοντες κακῶς & οὐ συνήγαγον· τῇ ἐκβολῇ δὲ πάντ τως συνεξακούεται καὶ ἡ καθαίρεσις. Τούτοις καὶ ὁ κς' τῆς ἐν Καρθαγένη ἐπιψηφίζεται, καὶ τῆς ἐκκλησίας ἀνεκποίητα εἶναι τὰ κτήματα βούλεται, εἰ καὶ μηδόλως τινὰ φέρει πρόσοδον. Ε! δὲ πολλή τις ἀνάγκη ἐπίκειται, τοῖς ὡρισμένοις δε δεκα ἐπισκόποις, καὶ πρὸ τούτων τῷ τῶν ἄλλων πρωτεύοντι, ἀναθεῖναι τὰ περὶ τούτου. Εἰ δὲ τοῦτο οὐχ οἷόν τε διὰ τὸ ἀπαραίτητον τῆς ἀνάγκης, του; ὁμόρους γοῦν τῶν ἐπισκόπων διαμαρτύρασθαι, προς νοίᾳ τοῦ μὴ ἀγνοῆσαι τὴν σύνοδον τὰς ἐπισυμβάτες τῇ ἐκκλησίᾳ τούτου περιστάσεις· ὅπερ εἰ μὴ δρά σαι προθυμηθείη, οἷα ὑπεύθυνος τῷ θεῷ καὶ τῇ συν όδῳ, τῆς ἰδίας τιμῆς ἀλλοτριωθήσεται. Ο δὲ λγ' πρεσβυτέροις καὶ λοιποῖς κληρικοῖς ἀπε!- ρηκεν ἔστιν & τῶν τῆς ἐκκλησίας πιπράσκειν κι· νητῶν τε καὶ ἀκινήτων, εἰ μὴ ἄρα καὶ ὁ ἐπίσκοπος συναινέσειεν· οὐ μὴν οὐδ' αὐτῷ τοῦτο ποιεῖν ἐφεί ται, τῆς ἐφ' ᾗ τελεῖ ἀγνοούσης συνόδου, προσέτι καὶ τῶν ὑπ' αὐτῷ πρεσβυτέρων. Δεῖ γὰρ ἐπὶ τῆς διοικήσεως τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων μάρτυρας αὐτοὺς ἀξιοχρέου; ἔχειν, ὡς μὴ σκάνδαλα κατ' αν τοῦ φύοιντο. Κινητὰ μέντοι πωλείν, σκεύη τυχόν ἱερὰ, πάντη ἀπείρηται· τὰ δέ γε πρὸς τροφὴν ἐπισ τήδεια, σίτον δήπου, καὶ ἀλλοῖα σπερμάτων είδη, νεμεσᾷν οὐ δεῖ τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ δίχα γνώμης τῶν τοῦ κλήρου πιπράσκοντι. Ταῦτα καὶ ὁ ιε' τῆς ἐν 'Αγκύρᾳ διεξιών ἐπάγει· Ως εἴ γε μὴν συμβαίη πρὸς τῶν κληρικῶν πραθή ναί τι τῶν τῆς ἐκκλησίας, ἐπισκόπου χηρευούσης, τῷ τηνικαῦτα ἀνακαλεῖσθαι τὸν εἰσέπειτα χειροτο νηθησόμενον τὸ πραθέν· τῇ δὲ τούτου κρίσει ἀνεῖται, εἴτε χρὴ ἀναστραφῆναι τὸ τίμημα τῷ πριαμένο, εἴτε καὶ μή. Εὐπροσόδου γὰρ ἴσως τοῦ χωρίου συν χάνοντος, πλείω τῆς καταβληθείσης τιμῆς έκαρ πώτατο. Ο δὲ μέγας Κύριλλος ἐν κεφαλαίῳ δευτέρῳ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κειμήλια καὶ κτήσεις όχινήτους ἀνεκποίητα ταῖς ἐκκλησίας σώζεσθαι κε λεύει· τῶν δὲ παρεμπιπτόντων ἀναλωμάτων τὴν

Ε. οικονομίαν τοὺς τὴν θείαν διέποντας ἱερωσύνην & qui divinum sacerdotium administrant, subire. ἔχειν· τὸ γὰρ ἀπαιτεῖσθαι λόγον τὸν ἐπίσκοπον τῆς διοικήσεως τῶν ἐπισυμβαινόντων ἀναλωμάτων, εἴτε ἐκ προσόδων εἶεν τῆς ἐκκλησίας, εἴτ᾿ οὖν καὶ ἀπό τινων καρποφορίας, λυπήσει σφόδρα, ὡς μηδὲν ἐσχάτης ἀδικίας ἐλλείπον, τοὺς ἁπανταχὴ γῆς ὄντας θεοσεβεστάτους ἐπισκόπους. Εκαστος γὰρ ἡμῶν τῶν ἰδίων καιρῶν δώσει λόγον τῷ δικαίῳ Κριτῇ. Νόμοι. Τὰς ἐκποιήσεις τῶν κτημάτων, ἃ τοῖς εὐαγέσιν εἴκοις ἀνήκει, ἴσμεν τῇ πείρᾳ εἰς ἐσχάτην βλάβην καὶ παντελῆ καταστροφὴν τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ γινομένας. Ψιλούμεναι γὰρ ἐκ τούτου τῆς οἰκείας περιουσίας, εἰς τὸ μηκέτι εἶναι περιΐστανται. Διδ ἄμεινον ἀπὸ τοῦ νῦν μὴ συγχωρεῖν προσέρχεσθαι ταύτας, εἰ μήπου ἀπαραίτητος κατεπείγει χρεία. Οἱ ἀπὸ τῶν εὐαγῶν μοναστηρίων ἢ ἁπλῶς ἐκκλησιῶν ἐμφυτευόμενοι, ἢ μισθούμενοι, ἢ ἀγοράζοντες, ἢ κατά τινα τρόπον ἐκλαμβανόμενοι κτησιν ἀκίνητον, πολλὴν ὀφείλουσι καταβάλλεσθαι φροντίδα, ἵνα τὰ παρ' αὐτῶν καταβαλλόμενα εἰς ἀναγε καίας χρείας τῶν εἰρημένων ἐκκλησιῶν, ἡ ἀντεισαγωγὰς ἑτέρων κτημάτων χρησιμευόντων αὐταῖς ἐκδαπανηθῶσιν. Ἐὰν δὲ τὰ παρ' αὐτῶν καταβληθέντα μὴ κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον διοικηθῶσιν, ἀλλὰ κατὰ τὸ τυχὸν εἰς ἄλλας τινὰς ἰδίας χρείας, ἢ ἁπλῶς ἔξωθεν τῆς ὠφελείας τῶν εὐαγῶν οίκων, οἱ ταῦτα πεπρακότες, ἢ ἄλλως όπωσδήποτε ἐκδεδω. κότες τὰ καταβληθέντα καταναλώσουσιν· οἱ μὲν προειρημένοι εὐαγεῖς οἶκοι καὶ αἱ ἐκκλησίαι, εἴσω G τῆς τεσσαρακονταετίας ἀγωγὴν ποιούμενοι, ἀναρ γύρως τὰ οἰκεία παντὶ τρόπῳ ἀπολήψονται· οἱ δὲ τὴν δέουσαν φροντίδα περὶ τῶν παρ' αὐτῶν ἐκληφθέντων μὴ ποιησάμενοι, ἀπὸ μὲν τοῦ εὐαγοὺς οἴκου οὐδόλως, ὡς προείρηται, λήψονται· ἀρκεῖ γὰρ αὐ τοῖς, τὸ καὶ μή τινα ἑτέραν ὑποσχεῖν τιμωρίαν, ὅτι τὰς τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας, ὅσον τῇ αὐτῶν ἀμελείᾳ, εἰς διαφθορὰν ἐλθεῖν συγκατειργάσαντο. Κατὰ μέν τοι γε τῶν καταναλωσάντων αὐτὰ εἰς οἰκείαν δαπάνην, ἢ ἁπλῶς ἔξωθεν τῆς τῶν εὐαγῶν οίκων ὠφε λείας, ἀγωγὴν ἔχειν δύνανται. ᾿Αν δὲ παρὰ τὰ διηγορευμένα ἡμῖν συνάλλαγμά τι γένηται ἐπὶ τοῖς διαφέρουσι πράγμασι, κινητοῖς τε καὶ ἀκινήτοις, ἑνὶ τῶν εὐαγῶν οίκων, ἀναδίδο σθαι μὲν τῇ αὐτῇ ἐκκλησίᾳ τὸ πρᾶγμα, ἐφ᾽ ᾧ τοιοῦτό τι παρηκολούθησε μετὰ τῶν τοῦ μέσου χρόν νου καρπῶν· μενέτω δὲ παρ' αὐτῇ καὶ τὸ τίμημα, ἢ τὸ ἀντίδωρον, ἢ τὸ ὑπὲρ ἀμείψεως, ἢ ἄλλης οίασοῦν αἰτίας αὐτῇ δεδομένον. Εἰ δὲ δωρηθείη πράγμα ἐκκλησιαστικὸν, καὶ αὐτὸ ἀναδίδοσθαι τῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ μετὰ τῶν τοῦ μέσου χρόνου καρπῶν· εἰ δὲ ὑποθήκη παρὰ ταῦτα δοθείη, ὁ δανειστὴς τὸ ἐπο φειλόμενον ἀπολλύτω, καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ ἀποδιδότω. Οἱ δὲ τὰ συμβόλαια γράψαν τες ἐπὶ τοιούτοις ταβουλλάριοι παρὰ τόνδε ἡμῶν τὸν νόμον διηνεκεῖ ἐξορία καταδικαζέσθωσαν. Η μέντοι ταῦτα νομοθετοῦσα ρκ' Ἰουστινιάνειος νεαρὰ θεσπίζει μὴ μόνον ἀπρόσοδα, ἀλλὰ καὶ εὐπρόσω Quod enim sumptuum, qui illis eveniunt, dispensationis ratio ab episcopo exigatur, sive ex ecclesiasticis reditibus fuit, sive ex fructu aliunde percepto, magna tristitia aficiet sanctissimos episcopos, qui sunt ubique terrarum, quod nihil ultimæ injustitiæ deest. Unusquisque enim nostrum justo Judici temporum nostrorum rationein reddel. Leges. Possessionum, quæ ad sacrosanctas domes pertinent, alienationes experientia didicimus ad extremum damnum et Dei ecclesiarum subversionem fieri. Exinde enim propria facultate privantur, ut non amplius exsistere possint. Quapropter optimum abhinc erit, ut illæ, nisi gravis urgeat necessitas, ab alienationibus abstineant. Qui a sacrosanctis monasteriis vel simpliciter ecclesiis emphyteusin faciunt vel conducunt, vel emunt, vel aliquo modo immobilem possessionem excipiunt, debent multam curam adhibere, ut quæ ab illis solvuntur, ad dictarum ecclesiarum usus necessarios, vel aliarum possessionum, quibus opus habent, introductiones impendantur. Sin autem, quæ ab illis soluta sunt, dicto modo non administrentur, sed fortasse in alias quasdam privatas necessitates vel simpliciter extra sacrosanctarum domorum emolumenta, qui hæc tractant vel aliter quocunque modo elocant, etiam soluta impende rint sacrosanctæ quidem domus et ecclesiæ antedicta, si intra quadraginta annos actionem instituant, sua sine pretio omnino recipient. Qui autem convenientem non habent curam de eis quæ ab illis excipiuntur, a sacrosancta quidern domo non amplius, ut ante dictum est, excipient; sufficit enim illis nullam aliam subire pœnam, quod sua negligentia id egerunt, ut ecclesiæ Dei in corruptionem venirent. Adversus eos vero, qui in proprium usum illa converterunt, vel simpliciter extra sacrosanctarum domorum utilitatem, actionem habere possunt. Si præter ea quæ a nobis sancita sunt, de diversis rebus, mobilibus et immobilibus, sit alicui sa11 – clarum domorum aliquis contractus, reddatur quidem ipsi ecclesia 123 res, super qua tale quil consecutum est, cum intermedii temporis fructibus maneat autem apud illum pretium vel antidorum, aut quod pro permutatione vel quacunque alia causa datumn est. Si vero donetur res ecclesiastica, ea quoque cum intermedii temporis fructibus sanctissimæ ecclesiæ redilatur; si vero, præter hæc, pignori data fuerit, debitum perdat foenerator, et eamdem rem sacrosanctæ domui reddat. Qui autem, præter hanc nostram legen, bujusmodi contractus scriptis consignant tabu larii, perpetuo exsilio damnentur. llæc equidem sanciens 120 Justiniani novella statuit, non solum infructuosa et nibil reditus

afferentia immobilia ecclesiarum aut monasterio- οδα πολλάκις ἀκίνητα ἐκκλησιῶν ἢ μοναστηρίων, rum, et ipsius etiam Magnæ ecclesia, verum etiam ea ex quibus fructus et reditus percipitur, vendi et alienari, ob rationes quæ in ea declarantur. Porro et sacra vasa tempore suadente alienari et exponi ad redemptionem fortasse captivorum. Si vero plura sint vasa, quæ nulli necessario usui inserviunt, et accidit aliquam sacrosanctarum domorum debitorusa multitudine gravari, et non suppetunt aliae res mobiles, unde debita retribuere possit; liberum erit, venditione sine damano constituta (episcopo quidem apud metropolitanum alienante, illo vero apud suum patriarcham), supervacanea vasa aliis sanctis domibus vendere, quibus opus est illis, vel conflare et vendere, et pretium eorum pro debito dare, ut eorum immobilia non elocentur. Sacrosanctæ domus non babentes aliunde, quo ærarium in pleant, commode sub conspectu metropolitani possessiones vendunt, consentientibus illi episcopis et clericis: tunc vero immobilia ccclesiastica alienantur, cum omnino mobilia non habent. legibus vero εκποίησις (id est, alienatio) proprie dicitur dominii translatio, videlicet donatio, venditio, employleusis, permutatio, et similia: ἔκδοσις autem (id est, elocatio est pro tempore definito ad quasdam transmissio. Abusive vero et Εκδοσις dicitur ἐκποίησις, εἰ ἐκποίησις, ἔκδοσις. Qui aliquid per illegitimain mutationem dedit, actionem non habet, qua illud quod datum est recuperet. CAP. XVII. De episcopis. Quære in 7 capite litteræ canonem 58 sanstorum apostolorum. |Leges. Episcopus est omnium animarum, quæ illi con· creditæ sunt, curator et conservator, in suo episcopatu absolutam liabens potentiam supra presbyteros et diaconos, lypodiaconos, lectores, psaltas et monachos. καὶ αὐτῆς τῆς Μεγάλης Εκκλησίας, ἐκποιεῖσθαι καὶ ἐκδίδοσθαι, δι' αἰτίας τὰς ἐν αὐτῇ δηλουμένας - πρὸς δὲ, καὶ ἱερὰ σκεύη ἐν τῷ καλοῦντι τοῦ καιρ ἐκποιεῖσθαι, ἢ ὑποτίθεσθαι, εἰ; ἀνάῤῥυσιν τυχόν αἰχμαλώτων. Εἰ δὲ πλείονα εἶεν σκεύη, μηδεμίαν ἐμποιοῦντα χρήσιν ἀναγκαίαν, συμβαίνει δέ τινα τῶν εὐαγῶν οίκων βαρύνεσθαι πλήθει χρεῶν, καὶ μὴ ὑπεστιν ἕτερα κινητά πράγματα, ἐξ ὧν ἔνι δε θῆναι τὰ χρέη, ἄδεια ἔσται, συνισταμένης πράσεως ἀζημίως, ἐπισκόπου μὲν ἐκποιοῦντος παρὰ τῷ μητροπολίτη, τούτου δὲ παρὰ τῷ ἰδίῳ πατριάρχῃ, τὰ περιττά σκεύη ἄλλοις εὐαγέσιν οἴκοις χρείαν ἔχουσι πωλεῖν, ἢ χωνεύειν καὶ πιπράσκειν, καὶ τὴν τιμὴν αὐτῶν εἰς τὸ χρέος παρέχειν, ὥστε μὴ τὰ ἀκίνητα αὐτῶν ἐκποιεῖσθαι. Οἱ εὐαγεῖς οἴκοι μὴ εὐποροῦντες ἀλλαχόθεν πλη ροῦν τὰ δημόσια, καλῶς πωλοῦσι καὶ κτήσεις ὑπ' ὄψιν τοῦ μητροπολίτου, συνόντων αὐτῷ τῶν ἐπισκό πων καὶ τῶν κληρικῶν· τότε δὲ καὶ τὰ ἀκίνητα ἐκκλησιαστικὰ ἐκποιεῖται, ὅταν μὴ ᾖ παντελῶς κι νητά. Παρὰ δὲ τοῖς νόμοις ἐκποίησις μεν λέγεται κι ρίως ή μετάθεσις τῆς δεσποτείας, ήγουν ή δωρεά, ή πρᾶσις, ἡ ἐμφύτευσις, ἡ ἀνταλλαγή, καὶ τὰ ὅμοια ἔκδοσις δὲ ἡ ἐπὶ χρόνοις ὡρισμένοις πρός τινας παραπομπή καταχρηστικῶς δὲ καὶ ἡ ἔκδοσις ἐκποίησις λέγεται, καὶ ἡ ἐκποίησις, ἔκδοσις. ῾Ο ἐπὶ παρανόμῳ συναλλάγματι διδοὺς ἀγωγὴν ἔχει εἰς τὸ ἀναλαβεῖν τὸ δοθέν. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Περὶ ἐπισκόπων. Ζήτει ἐν τῷ ζ' κεφαλαίῳ τοῦ στοιχείου κα νόνα νη' τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Νόμο. Επίσκοπός ἐστι θεατὴς καὶ κηδεμὼν πασῶν τῶν ἐκκλησιαζομένων ψυχῶν, τῶν ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχία, δύναμιν ἔχων τελεστικὴν πρεσβυτέρου, καὶ διακόνου, ὑποδιακόνου, αναγνώστου, ψάλτου, καὶ μοναχού. Ιδιον ἐπισκόπῳ τοῖς μὲν ταπεινοῖς συγκατέρχεσθαι, καταφρονεῖν δὲ τῶν ἐπαιρομένων, καὶ πρὸς Proprium est episcopi cum humilibus quidem conversari, despicere autem eos qui animo sunt elato; tum etiam verbis factisque arrogantium ταπείνωσιν ἔργῳ καὶ λόγῳ τῶν ὑπερηφάνων τὸ φρίsuperbiam ad bumilitatem trahere, et pericula pro grege suo subire, et illius angustias propriis dolojibus deputare. Quod episcopis injungitur regionis primatibus eorum injustitiam, qui injuria afficiunt, indicare. 124 Eos, qui in carcerem conjiciuntur, episcopi quarta feria et in Parasceve visitent, sive sint liberi, sive servi, et efficiant ut legibus consentanea illis agant praesides: sin autem non obtemperant, præsides, de illis imperatori indicent. Episcopi debent efficere, ut intra viginti dies 'servos, qui in carcerem conjiciuntur, liberent præsides, licet intra viginti dies eorum domini non νημα καθέλκειν, καὶ προκινδυνεύειν τοῦ ποιμνίου, καὶ τὴν ἐκείνου στενοχωρίαν οίκείαν ἐδύνην ποιεῖσθαι. Οτι τοῖς ἐπισκόποις εντέταλται καταμηνύειν τοῖς ἐν τῇ χώρα πρωτεύουσι τὰς ἀδικίας τῶν ἀδικούν των. Οἱ ἐπίσκοποι ἐπισκεπτέσθωσαν τοὺς ἐν φυλακῇ κατὰ Τετράδα καὶ Παρασκευήν, είτε οικέται, εἴτε ἐλεύθεροι εἶεν, καὶ παρασκευαζέτωσαν τοὺς ἄρχοντας ποιεῖν ἐν αὐτοῖς ὅσα οἱ νόμοι κελεύουσι· μὴ πειθομένων δὲ τῶν ἀρχόντων, μηνυέτωσαν τῷ βασιλεῖ περὶ αὐτῶν. Οἱ ἐπίσκοποι ὀφείλουσι παρασκευάζειν τοὺς ἄρο χοντας ἐντὸς ἡμερῶν εἴκοσιν ἐκβάλλειν τοὺς ἐμβεβλημένους ἐν τῇ φυλακῇ οἰκέτας, κἂν μὴ φαίνων

ut illos liberent. Quære et cap. 8 ται οἱ δεσπόται εἴσω τῶν εἴκοσιν ἡμερῶν, ἀπολύειν & apparent, αὐτούς. Ζήτει καὶ τὸ η' κέφ. τοῦ Π στοιχείου. litteræ U. CAP. XVIII. Quod episcopos a propriis uxoribus separari decet. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ'. Ὅτι τοὺς ἐπισκόπους χωρίζεσθαι δεῖ τῶν ἰδίων γυναικών. Ζήτει τὸ ιζ' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. 19'. Περὶ ἐπισκόπων, ἐκκλησίας λαμθανόντων διὰ προστασίας ἀρχόντων. Quære 17 cap. littera Γ. CAP. XIX. De episcopis qui ecclesias per principum potentiam consecuti sunt. Sinctorum apostolorum canon 30 sic verbatim dicit: Si quis episcopus sæcularibus principibus usus, per eos ecclesiam adeptus sit, deponatur, et segregetur, et omnes qui illi communicant. Episcopi vero nominis mentionem faciens, ex circumstantia et omnes qui illi subjiciuntur clericos comprehendit. Licet etiam in canone 25 dicitur: Ο λ' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών οὕτω φησὶ κατὰ ῥῆμα· Εἰ τις ἐπίσκοπος, κοσμικοῖς ἄρχουσι χρησάμενος, δι' αὐτῶν ἐγκρατὴς ἐκκλησίας γέν νοιτο, καθαιρείσθω, καὶ ἀφοριζέσθω, καὶ οἱ κοινωνοῦντες αὐτῷ πάντες· τὸ τοῦ ἐπισκόπου δὲ μνημο νεύσας ὄνομα, ἐκ τοῦ περιέχοντος καὶ τοὺς ὑπ' αὐτὸν συμπεριέλαβε κληρικούς. Εἰ δὲ καὶ ἐν τῷ κς' κανόνι λέλεκται, μὴ δεῖν δὲς ἐκδικεῖν ἐπὶ τὸ αὐτό, δν και Now oportet in idipsum bis vindicare (quem quære ζήτει ἐν τῷ ι' κεφ. τοῦ στοιχείου, ἀλλὰ διὰ τὸ περιὸν τῆς κακίας καὶ τὸ τοῦ ἁμαρτήματος περ:- φανῶς ἐξάγιστον διπλῆν ἐπάγει την τιμωρίαν, ἀφο ρισμὸν πρὸς τῇ καθαιρέσει, καὶ τούτοις, καὶ τοῖς ἐπὶ χρήμασι μὴ δεδιόσι χειροτονεῖν. Τούτου καὶ ὁ γ' κανὼν τῆς ζ' συνόδου, ὡς ἔχει λέξεως, μέμνηται, καὶ ἐπιφέρει, πᾶσαν ψῆφον παρὰ ἀρχόντων γινομένην, ἐπὶ ἐνίων ἐπισκόπων, ἢ πρε σβυτέρων, ἢ διακόνων, ἄχυρον μένειν. Καὶ ἐπὶ μὲν ἐπισκόπων ψῆφόν φησι τὴν κατ' ἐξουσίαν τῶν ἀρε χόντων εἰς ἔργον προβαίνουσαν· ἐπὶ δὲ πρεσβυτέ ρων και διακόνων καταχρηστικῶς ἡ ψῆφος ἀντὶ χειροτονίας ἐλήφθη γίνεσθαι δὲ τὴν τοῦ ἐπισκόπου κελεύει χειροτονίαν κατὰ τὸν δ' κανόνα τῆς α' συνό δου, ἂν καὶ ζήτει ἐν τῷ α' κεφ. τοῦ Χ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Κ'. Περὶ ἐπισκόπου χειροτονηθέντος, καὶ μὴ καταδεχομένου ἀπελθεῖν εἰς τὴν λα γοῦσαν αὐτῷ ἐκκλησίαν, ἢ ἀπελθόντος καὶ μὴ δεχθέντος, ἢ μὴ δυνηθέντος ἀπελθεῖν διὰ τὸ ὑπὸ ἐθνῶν τὴν ἐκκλησίαν κατέχεσθαι. Ο λς' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν τὸν χειρο τονηθέντα ἐπίσκοπον καὶ ἀφικέσθαι μὴ καταδεχό μενον εἰς τὴν ἐγχειρισθεῖσαν αὐτῷ, καὶ τὴν φροντίδα τοῦ λαοῦ ἀναδέξασθαι, ἀφορίζεσθαι κελεύει, μέχρις ἂν καταδέξηται. Εἰ δ᾽ ἀπελθὼν ἀποπεμφθείη οὐ παρὰ τὴν αὐτοῦ γνώμην, ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ λαοῦ μοχθηρίαν, αὐτὸν μὲν ἐπίσκοπον καὶ οὕτω μένειν, τὸν δὲ κλῆρον τῆς πόλεως ἐκείνης ἀφορίζεσθαι, οἷα καλῶς τὸν λαὸν μὴ παιδεύοντα. Ταῦτα καὶ ὁ ιζ' τῆς ἐν Ἀντιοχεία διέξεισιν, ἔτι · δὲ καὶ δ ιη', ἀλλὰ τὸν μὲν ἀπειθοῦντα τὴν ἐπίκρι σιν ἐκδέχεσθαι κελεύουσι τῆς τελείας συνόδου, εὐπρόσωπον αἰτίαν τυχὸν προβαλλόμενον· τὸν δὲ πρὸς τοῦ λαοῦ ἀποπεμφθέντα μετέχειν μὲν τῆς τιμῆς καὶ τῆς λειτουργίας, μηδὲν δὲ παρενοχλεῖν τοῖς πράγμασι τῆς ἐκκλησίας, ἐν ᾗ διάγων τυγχάνει. Ως γὰρ οὐκ ἐφεῖται τούτῳ διδάσκειν, ἢ λειτουργεῖν, ἢ χειροτονεῖν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, εἰ μὴ πρὸς τοῦ ἐγχω ρίου ἐπιτραπείη, οὕτως οὐδέ τινα τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων ἔξεστι σφετερίζεσθαι· ἐκδέχεσθαι δὲ καὶ τοῦτον τὴν γνώμην τῆς τελείας συνόδου. Ο δὲ τῆς ς' συνόδου κανὼν λς' τὸν εἰς ἐκκλησαν χειροτονηθέντα βαρβάροις ὑπόφορον, καὶ τὴν in 10 capite littera Δ), propter sceleris autem magnitudinem, et peccati manifestam immanitatem, duplicem inducit pœnam, segregationem et depositionem, et his, et illis qui pecuniis ordinare non timuerunt. Hujus etiam et 3 canon vil synodi ad verbum meminit, et subjungit, omnem electionem quorun dam episcoporum vel presbyterorum vel diaconorum a principibus factam irritam manere. Et de episcopis quidem electionem dicit, quæ principum fit auctoritate: de presbyteris autem et diaconis abusive electio pro ordinatione accipitur. Episcopi vero ordinationem secunduin quartum canonem primæ synodi fieri jubet; quem etiam quære in primo capite litteræ X. CAP. XX. De episcopo qui ordinatus est, et non statuit ad ecclesiam quæ illum sortita est adire, vel profectus et non susceptus est, vel qui non polest accedere eo quod ethnicis ecclesia detinetur. Sanctorum apostolorum canon 56 episcopum, qui ordinatus est, el mon statuit ecclesiam sibi concreditam adire, et populi curam suscipere, segregari jubet, donec eam susceperit. Sin autem profectus, non susceptus fuerit, non sua voluntate, sed propter populi improbitatem, ipse quidem ita maneat episcopus; clerus autem illius civitatis segregetur, quod populum non bene corrigebat. 125 Eadem et Antioch. syn. 17 statuit, ut et 18; præterca eum, qui non obtemperat, a perfecta synodo deponi jubent, licet forte probabilem afferat rationem. Qui autem a populo ejicitur, is sit et honoris et muneris particeps, dummodo nullam rebus ecclesiæ, in qua vivere contingit, molestiam afferat. Ut enim docendi, vel sacra faciendi, vel ordinis conferendi in aliena regione illi non est potestas, nisi ejus rei a loci episcopo concessa facultate, ita neque aliquid ex ecclesiæ bonis in proprios usus transferendi: illum autem perfectæ synodi sententiam suscipere. Sexta syn. canon 37 eum, qui in ecclesia barLa is subjecta ordinatur, et illuc ire abnuit, mani-

festum vitans pericum, nullis antistitum privile- ἐκεῖσε ἄφιξιν ἀπεγνωκότα, τὸν προύπτον φυλαττό giis ob hoc privari judicat; neque enim gentilem injuriam adeo valere, ut sacerdotii juribus perniciem afferat; neque a circumstanti barbarorum violentia illius, qui circumscriptus non est, circumscribi sacram potestatem. Et illi quoque quoslibet clericos ordinare permittitur, et præsulatus auctoritatem secundum proprios fines babere, omnia rata erunt, quæcunque scilicet canonice fam ciet, perinde ac si esset in ecclesia, quæ illum sortita est. et Quære et in cap. 9 littera canonein 16 synodi que prima secunda dicitur. Lex. Illustris etiam imp. Alexius Comnenus scrip.a constitutione jubet magnis tributorum donis illos excipi, qui episcopatus cujusdam administrationem, Orientalium scilicet ecclesiarum, quæ a barbaris adhuc detineantur, susceperint; nam monasteriorum præfecturas, et quæ ad annuum victum sunt necessaria, et alia quæcunque hujusmodi sunt, illis confirmat. CAP. XXI. De episcopatibus quæ funt mi tropoles, et quod non oportet in una provincia duos esse metropolitanos, Ᏼ μενον κίνδυνον, μηδενὸς τῶν τοῖς ἀρχιερεύσι πρε σβείων παρὰ τοῦτο στέρεσθαι ἀξιοῖ· μηδὲ γὰρ τὴν εθνικὴν εἰς τοσοῦτον ἐνδυναστεύειν ἐπήρειαν, ὡς καὶ τὰ τῆς ἱερωσύνης λυμαίνεσθαι δίκαια· μηδὲ τῇ βαρβαρική περιστάσει τὴν τοῦ ἀπεριγράπτου πε ριγράφεσθαι ἁγιστείαν. Καὶ χειροτονεῖν γὰρ ἐφεί τοι τούτῳ κληρικούς οιουσδήποτε, καὶ τοῦ τῆς προ εδρίας βαθμού κατὰ τὸν ἴδιον ἔχεσθαι ὅρον, καὶ πάντα τὰ βέβαιον ἕξει, ὅτα δήπου κανονικώς διαπρά ξεται, ὥσπερ ἂν εἰ καὶ κατὰ τὴν λαχοῦσαν αὐτῷ ἐκκλησίαν ἐτύγχανεν ων. Ζήτε: καὶ ἐν τῷ θ' κεφ. τοῦ στοιχείου κανένα ις' τῆς λεγομένης ΑΒ' συνόδου. Νόμος. Ο δὲ ἀοίδιμος βασιλεὺς ᾿Αλέξιος ὁ Κομνηνὸς ἐγ γράφῳ ἐπιτάγματι μεγάλαις εἰσφορῶν δόσεσι δε· ξιοῦσθαι κελεύει τοὺς χειροτονίαν ἐπισκοπῆς τις δεξαμένους τῶν κατὰ τὴν ἀνατολὴν ἐκκλησιῶν, τῶν ὑπὸ βαρβάροις ἔτι κατεχομένων· μοναστηρίων τε γὰρ προστασίας, καὶ ἐπετείους ἐπισιτήσεις, καὶ ἕτερα ἄττα τοιαῦτα τούτοις ἐπιβραβεύει. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ ἐπισκοπῶν, μητροπόλεων νομένων, καὶ ὅτι οὐ δεῖ ἐν μιᾷ ἐπαρχίᾳ δύο είναι μητροπολίτας. Ο 16' τῆς δ' συνόδου κανὼν τὰ δεινότατα επα νατείνεται τῶν ἐπισκόπων τοῖς διὰ γραμμάτων ἐπι· χειροῦσι βασιλικῶν εἰς δύο τὴν μίαν διαιρεῖν ἐπαρ χίαν, καὶ τὴν οἰκείαν ἐπισκοπὴν νέαν πραγματεύ μένοις καλεῖσθαι μητρόπολιν. Τοῦτο δὲ ἄρα πράγ ματά ποτε παρέσχε καὶ τῷ μεγάλῳ Πατρὶ Βασιλείς, τῆς Καππαδοκίας διαιρεθείσης διὰ τὴν νέαν τῶν Τυάνων μητρόπολιν· τοὺς δὲ τοιοῦτόν τι τοῦ λοιποῦ τολμῶντας τῆς ἱερωσύνης ἐξοστρακίζει. Όσαι γε μὴν ἐπισκοπαὶ γράμμασι βασιλικοῖς ὀνόματι πρὸ τούτου τετίμηνται μητροπόλεων, ταύτης μόνης τῆς τιμῆς ἀπολαύειν παρεγγυᾷ, καὶ τοὺς τούτων προέ δρους μητροπολίτας καὶ μόνον καλεῖσθαι, τῇ δὲ ἀλη θῶς μητροπόλει οὐδὲν ἧττον ἀναλλοίωτα τὰ προτοῦ δίκαια περισώζεσθαι. ᾿Αλλὰ τανῦν οὐ πάντα τὰ τοῦ κανόνος φυλάττεται τούτου· ὁρῶμεν γὰρ τῶν ἐπισκοπῶν καὶ ἐφ' ἡμῶν οὐκ ὀλίγας βασιλικοῖς ἐπι· Quartæ synodi 12 canon gravissima intendit episcopis, qui imperialibus mandatis unam provinciam in duas dividere aggressi sunt, et proprium episcopatum typis pragmaticis novam metropolim vocari salagunt. lloc vero magno Patri Basilio, Cappadocia divisa, molestiam aliquando creavit, propter novam Tyanæ metropolim. Illos auteni, qui posthac tale quid audent, sacerdotio privat. Quicunque autem episcopatus ante hanc constitutionem imperiali jussu metropoliam titulo insigniti fuerant, ut solo isto honore fruantur decernit, et eorum antistites metropolitani etiam soluın nominentur. Metropoli autem vera non minus, quam ante hanc constitutionem, immutabilia serventur jura. Sed nunc temporis omnia istius camonis non observantur decreta. Nam imperialibus mandatis non paucas apud nos episcopales écclesias in metropolitani fastigii culmen crectas esse τάγμασιν εἰς τὴν τῆς μητροπόλεως προεδρίαν ανα videmus. Decimus septimus vero, Si qua, inquit, ab imper. auctoritate innovata sit civitas, et ex fundamento valificata, vel deinceps innovata fuerit, et exstructa, et imperialibus ac publicis typis honorata, scriptis nempe mandatis, quæ privilegia civilia vel episcopatus aut metropolis honorem illi concedunt; eam oportet per imperialia decreta parœciarum et rerum ecclesiasticarum administrationem consequi, et in episcopalium urbium vcl metropolium catalogum referri. Dicentibus ferme Patribus, Quoniam imper. contradicere non potuimus, eos, qui ab illis supt electi, ecclesiasticus ordo consequatur. γομένας. Ὁ δὲ ιζ', Εἴ τις ἐκ βασιλικῆς, φησίν, ἐξουσίας κεκαίνισται πόλις, καὶ ἐκ βάθρων ἀνεγήγερται, ἢ καὶ αὖθις καινισθείη καὶ ἀνεγερθείη, καὶ βασιλικοῖς καὶ δημοσίοις τύποις τιμηθείη, ἐγγράφοις δηλαδή προστάγμασι, πρεσβεία πολιτικά, ἡ τιμὴν ἐπισκο πῆς, ἡ μητροπόλεως ταύτῃ χαριζομένοις, δέον καὶ τὴν τῶν ἐκκλησιαστικῶν παροικιῶν τε καὶ πραγμάτ των τάξιν τοῖς βασιλικοῖς τύποις ἀκολουθεῖν, καὶ ἐπισκοπὴν αὐτὴν ἢ μητρόπολιν καταλογίζεσθαι, μονονουχὶ τῶν Πατέρων λεγόντων, Ἐπειδὴ τοῖς βασι· λεῦσιν ἀντιπίπτειν οὐ δεδυνήμεθα, τοῖς πρὸς αὐτῶν ψηφιζομένοις καὶ ἡ ἐκκλησιαστική τάξις ἀκολου θείτω.

Περὶ προνομίων βασιλικών. Νεαρά. Έξεστι γὰρ τῷ βασιλεῖ περὶ ἐνοριῶν ἐκκλησια. στικῶν διατάττεσθαι, καὶ προνόμιά τινων ἀφαιρεῖ σθαι, καὶ ἐπισκοπάς αὖθις εἰς μητροπόλεις τιμᾷν, καὶ ἡγουμένους προχειρίζεσθαι, καὶ ἕτερά τινα τοιαῦτα ποιεῖν. Ταῦτα καὶ ὁ τῆς ς' συνόδου λη' δίεισι ταῖς αὐ ταῖς αὐτῷ χρησάμενος λέξεσί τε καὶ ἐννοίαις. De privilegiis imperialibus. Novella. Licitum est imper. de ecclesiasticarum provinciarum finibus definire, et aliquarum privilegia auferre, et episcopales urbes iterum metropolium honore donare, et antistites designare et alia ejusmodi facere. 126 Hæc etiam et vi synodi 38 refert, eisdem ac ille verbis et sententia usus. Imperator Alexius Commenus, simul qui a canonibus intentatur, metum observans, ut et ecclesias quasdam honorare volens, aurea bulla s'atuit, episcopatum non aliter in sublimiorem thronum erigendum, quan si qui tunc est imperator proprio motu impulsus, nulla humana indecora gratia inὉ δὲ βασιλεὺς ᾿Αλέξιος ο Κομνηνός, ἅμα μὲν τὸ ἐκ τῶν κανόνων φυλαττόμενος δέος, ἅμα δὲ καί τινας τῶν ἐκκλησιῶν τιμᾶσθαι βουλόμενος, χρυσοβούλλων γράμματι διορίζεται μὴ ἄλλως ἐπισκοπὴν εἰ; ύψηλότερον θρόνον ἀνάγεσθαι, εἰ μὴ ὁ κατά καιρούς βασιλεὺς οἴκοθεν ὁρμηθείς, χάριτος ἀνθρωπίνης οὐκ εὐπρεποῦς μὴ μεσολαβούσης, βουληθείη ταύτῃ τὸ tercedente, voluerit illam, quæ superior est ac ἐπαναβεβηκὸς ἀξίωμα παρασχεῖν, ἢ τὸ τῆς πόλεως δυσωπηθεὶς μέγεθος, ἢ πίστει τῇ πρὸς τὴν εὐαγή κινηθεὶς Ἐκκλησίαν, ἢ τοῦ προεστῶτος αὐτῆς τὴν ἀρετὴν αἰδεσθείς. Εἰ γὰρ ἐξ εὐπροσώπου τοιαύτης αἰτίας ὁ βασιλεὺς προεδρίαν ἐκκλησίᾳ τινὶ χαρί. σαιτο, καὶ τὸν πατριάρχην εἰκὸς τῷ ταύτης ἀρχιερεῖ τὸν προσήκοντα βαθμὸν ἐν τῇ ὑπ' αὐτὸν ἀπονέμειν συνέδῳ, εἰς μητροπολίτου τυχόν, ἢ ἀρχιεπισκόπου τόπον ἀνηνεγμένῳ. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. "Οτι δεῖ τοὺς ἐπισκόπους τὰς ἐπισκοπὰς καὶ τὰ μοναστήρια ανακαλεῖσθαι, εἰ κοινὰ γένοιντο καταγώγια. Ο τῆς ἑβδόμης συνόδου ιγ' κανὼν τοὺς κοινὰ καταγώγια πεποιηκότας ἐκκλησίας τινάς, ἢ ἐπισκοπάς, Η μοναστήρια, ἐξίστασθαι τούτων κελεύει, ὡς ἂν αὖθις τὸ ἀρχαῖον λάβωσι σχῆμα· εἰ δὲ μὴ βούλοιντο, κληρικοὺς μὲν ὄντας, καθαιρεῖσθαι, λαῖ τοὺς δὲ ἀφορίζεσθαι, καὶ τῷ ἀτελευτήτῳ σκώληκι, καὶ τῷ μὴ σβεννυμένῳ πυρὶ παραπέμπεσθαι, ὡς τὸν τοῦ Θεοῦ οἶκον ἐμπορίου ποιοῦντας οἶκον. Οὐ μὴν τὸ τοῦ χρόνου προβαλοῦνται μῆκος οἱ τὰς ἐπισ σκοπὰς εἰς κοσμικά μεταθέντες καταγώγια· οὐ γὰρ ἀποκλείει τοὺς ἀνακαλουμένους ταῦτα ὁ μεταξὺ χρόνος· τὰ δέ γε μοναστήρια μετὰ τεσσαράκοντα ἔτη οὐκ εὐχερῶς ἀποκαθίστανται τοῖς ἀναζητοῦσιν, εἰ καὶ διὰ ῥαθυμίαν τῶν προκατεχόντων εἰς αὐτοὺς περιήλθον. *Οτι οὐ κωλύονται οἱ κοσμικοὶ μοναστήρια ἐκλαμβάνειν. Τὰ τοῦ κανόνος μέντοι οὐκ ἐμποδὼν ἔσται τοῖς ἐκλαμβάνουσι κοσμικοῖς μοναστήρια, εἴ γε πρὸς βελτίω κατάστασιν, καὶ πρὸς ἐπίδοσιν κρείττω τὰ τῆς μονῆς γενέσθαι τούτοις μελήσειε. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ τόμος τοῦ πατριάρχου Σεργίου ἐφίησιν· ἀλλὰ τοὺς ποιοῦντες αὐτὰ κοσμικὰ καταγώγια της κατα χῆς αὐτῶν ἐξωθεί. ΚΕΦΑΛ ΚΓ'. Περὶ τῶν τοῦ ἐπισκόπου ἰδικῶν πραγμάτων, καὶ ὅπως· δεῖ τὰ τῆς ἐκκλησίας διοικεῖν αὐτόν. Ο μ' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν τὸν ίδια κεκτημένον πρὸ τῆς χειροτονίας ἐπίσκοπον, κελεύει δῆλα ταῦτα ποιεῖν, ἢ καὶ μὴ τοῖς τῆς ἐκκλησίας μιγνύειν, ἵν' ἐξουσίαν ἔχῃ τελευτῶν, οἷς βούλεται eminentior, dignitatem ei præbere, vel propter ejus in sanctam Ecclesiam fidem motus, vel ejus, qui illi præest virtutem, honorans. Si enim ex hujusmo:i aliquo specioso prætextu imperator ecclesiæ alicui præfecturam largiatur, est etiam verisimile, quod patriarcha illius antistiti convenientem gradum in synodo ab eo congregata tribuet, in metropolitani forsitan vel archiepiscopi locum relato. CAP. XXII. Quod episcopatus et monasteria vero - care, si communia facia sint diversoria, episcopus oportet. Septimæ synodi 13 canon illos, qui ecclesias aliquas vel episcopatus vel monasteria fecerunt communia diversoria, jubet ea immutare, ut iterum in pristinum statum restituantur. Si vero ea reddere nolint, si sint quidem clerici, deponantur; sin laici vero, segregentur; et vermi, qui non moritur, et igni, qui non exstinguitur, deputentur, ut qui domum Dei domum negotiationis fecerunt. Neque quidem multi temporis lapsus iis proficiet qui episcopatus in sæcularia converterunt diversoria. Non enim intermedium tempus illos, qui hæc revocare volunt, prohibet. Monasteria vero post quadraginta annorum spatium non facile ad posses sores revertuntur, licet per priorum possessorum socordiam ad illos venerunt, Quod monasteria accipere sæculares non prohibentur. Hic canon equidem sæcularibus monasteria accipere non interdicit, si ad meliorem monasterii bonorum constitutionem et majorem accessionem ab eis hæc facienda sint. Hoc etiam patriarchæ Sergii decretum permisit: at eos qui illa sæcularia faciunt diversoria, ab eorum possessione expellit. CAP. XXIII. De privalis episcopi bonis, et quomodo ecclesiæ negotia illum administrare oportet. Quadragesimus sanctorum apostolorum canon episcopum, qui res proprias antequam ordinatus fuit, possidebat, illas manifestas facere jubet, et non Ecclesiæ rebus immiscere, ut sit in ejus po-

τοι Χριστιανοῖς· καὶ μὴ προφάσει τῶν τῆς ἐκκλη σίας πραγμάτων ἀπόλλυσθαι τὰ τοῦ ἐπισκόπου, γυναῖκα καὶ παῖδας ἔσθ' ὅτε κεκτημένου, ή συγγενεῖς, ἢ οἰκέτας· δίκαιον γὰρ παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώ ποις μήτε τὴν ἐκκλησίαν ζημιούσθαι ἀγνοίᾳ τῶν τοῦ ἐπισκόπου πραγμάτων, μήτε τὸν ἐπίσκοπον τοὺς αὐτοῦ συγγενείς, προφάσει τῶν τῆς ἐκκλησίας, ζημίαν ὑπομένει», βάρει χρεῶν ἴσως ὑποκειμένη;, καὶ εἰς πράγματα τούτοις ἐμπίπτοντας, τῷ αὐτοῦ διαλοιδορεῖσθαι θανάτῳ. Εἰ γὰρ μὴ δῆλα τά τε πο τῆς χειροτονίας, καὶ τὰ μετὰ ταύτην αὐτῷ περιεί θόντα, ἐξ αἰτίας εὐπροσώπου ποιήσαιτο, τῶν αὐτοῦ πάντων ὁ μετ' αὐτὸν χειροτονηθεὶς ἀνθέξεται, δεδεγμένος πάντως καὶ τὴν τῶν χρεῶν ἔκτισιν. testate cum moritur, quibus vult et ut vult, illa καὶ ὡς βούλεται ταῦτα καταλιπεῖν, ὀρθοδόξοις μέν relinquere, modo sint orthodoxi Christiani; cl non rerum ecclesiasticarum occasione res episcopi intercidant, qui nonnunquam uxorem et liberos habet, vel cognatos, aut fanulos. Justum enim est apud Deum et homines, ut nec ecclesia damnum percipiat propter episcopi bonorum ignorationem; nec episcopus, vel ejus 127 cognati rerum ecclesie occasione damno afficiantur, quæ forsan debitorum gravitati subjecta est, et in negotia et lites incidant, et ejus mortem maledictis prosequantur. Nisi enim, et quæ ante ordinationem, et quæ post eam ad illum legitime pertinebant, ratione probabili manifesta faciat; qui post eum ordinatus est episcopus omnia ejas bona apprehendat, debitorum solutionem omnino in se suscipiens. Quadragesimus primus ait, episcopum bona ecclesiastica administrandi potestatem habere, et ejus arbitratu illa dispensari, diaconis ecclesiarum in virtute et existimatione bona electis utentem. Si enim pretiosarum et immortalium animarum administrationem consequatur, multo magis rerum materialium et corruptibilium dispensatio illi concredenda est; ut illis, qui egent, et fratribus, qui peregrinantur, in omnibus suis necessitatibus subministret. Porro et erga alios hospitalem oportet esse episcopum; et eorum quibusdam nti ad necessarios ejus usus, alimenta scilicet et vestimenta secundum divinum Apostolum; non equidem ad delicias vitæ et mollitiem et supervacancos et inutiles appetitus. Statuit etenim lex, ut qui altari assident, ex altari alantur; quandoquidem nec miles unquam propriis sumptibus adversus bostes arma capessere paratus sit. Hos duos apostolicos canones Antiochenæ synodi vicesimus quartus et quintus sequentes, eadem cum his decernunt, et adjiciunt: Si eis quidem, quæ surficiunt, episcopus vivere non persuadeatur, neque ex eorum sententia, qui in clero constituti sunt, rerum ecclesiasticarum reditus administrare, et sumplus denique qua ratione oportet facere; sed etiam cognalis suis illorum administrationem relinquens in proprios usus majorem partem convertit, adeo ut clam detrimentum capiant rerum ecclesiasticasum rationes: justumn esset, ut ille provinciæ synode, tanquam calculatori, qui decipi nequit, administrationis rationem reddat. Si vero rursus episcopus insimuletur, et qui cum illo sunt presbyteri, quod bona ecclesiastica sibi ipsis, et non ati decet, erogant; ex quo pauperes necessariis destituti subsidiis careant, infamia vero male gestæ rerum administrationi, et illis, qui eas administrant, adbæreal: hæc eliam corrigantur, synodo quod æquum est explorante. Quære et 4 caput litteræ 4. 'Ο δὲ μα τὸν ἐπίσκοπον τὴν ἐξουσίαν ἔχειν τῶν τῆς ἐκκλησίας επιτάττει πραγμάτων, καὶ κατὰ τὴν αὐτοῦ ταῦτα διοικεῖσθαι γνώμην, διακόνοις χρώ μενον τῶν κληρικῶν τοῖς ἐξειλεγμένοις ἐπ' ἀρετα καὶ ὑπολήψει χρηστῇ. Εἰ γὰρ τῶν τιμίων καὶ ἀθα νάτων ψυχῶν ἐπιτέτραπται τὴν διοίκησιν, πολλῷ γε δὴ πιστευτέον αὐτῷ τὴν τῶν ὑλικῶν τε καὶ φθειρομένων, ὥστε χορηγεῖν ταῦτα τοῖς δεομένοις καὶ τοῖς ἐπιξενουμένοις τῶν ἀδελφῶν, καὶ μηδενὸς ἐν διῶς ἔχοντας καθιστᾷν· ἐπείτοι γε καὶ φιλόξενον εἶναι δεῖ τὸν ἐπίσκοπον πρὸς τοῖς ἄλλοις χρῆσθαι δέ τισι τούτων καὶ εἰς τὰς ἀναγκαία; αὐτοῦ χρείας, διατροφάς τε, φημί, καὶ σκεπάσματα, κατὰ τὸν θεῖον Απόστολον· οὐ μὴν εἰς τρυφὰς καὶ βλακείας, καὶ περιττὰς ὁρέξεις καὶ ἀνοήτους. Καὶ γὰρ ὁ νέο μος διετάξατο, τοὺς τῷ θυσιαστηρίῳ προσεδρεύ οντας ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου τρέφεσθαι· ἐπεί περ οὐδὲ στρατιώτης δήπουθεν ἰδίοις αγωνίας ὅπλα κατὰ τῶν πολεμίων ἄρασθαι προθυμηθή σεται. Τοῖς δυσὶ τούτοις ἀποστολικοῖς κανόσιν ἑπόμενα * τε κδ' καὶ ὁ κε' τῆς ἐν Ἀντιοχείς συνόδου, τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν ἐκείνοις ἐπιψηφίζουσι, καὶ ἐπάγουσιν· Ἂν δὲ τοῖς ἀποχρῶσιν ὁ ἐπίσκοπος μὴ αἱρῆται βιῶναι, μήτε μὴν εἰδήσει τῶν ἐν τῷ κλήρω τὰς προσόδους τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων εἰσδέχεσθαι, καὶ τὴν χορηγίαν αὖθις ᾗ δέον ποιεῖσθαι οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοῖς γένει προσήκουσι διαιτηταῖς τούτων χρώμενος, εἰς οἰκείας ἐκφέρει τα πλείω χρείας, ὡς λεληθότως βλάπτεσθαι τοὺς λου γισμοὺς τῶν πραγμάτων τῆς ἐκκλησίας, εὐθύνας ἂν εἴη δίκαιος ὑποσχεῖν, οἷα λογισταῖς ἀπαραλογία στοις, τῇ συνόδῳ τῆς ἐπαρχίας. Εἰ δ' αὖθις ὁ ἐπίσκοπος διαβάλλοιτο, καὶ οἱ σὺν αὐτῷ πρεσβύτεροι, ὡς ἂν τὰ τῆς ἐκκλησίας εἰς ἑαυτοὺς καὶ οὐκ εἰς τὸ δέον δαπανώντες, ὡς θλίβεσθαι μὲν τοὺς πένη, τας μὴ τὰ πρὸς χρείαν ποριζομένους, βλασφημίαν ελ τῷ τε λογισμῷ τῶν πραγμάτων καὶ τοῖς ταῦτα διοικοῦσι προστρίβεσθαι, καὶ ταῦτα διορθώσεως τυγχανέτω, τὸ πρέπον τῆς ἁγίας δοκιμαζεύ σης συνόδου. Ζήτει καὶ τὸ δ' κεφάλι του 1 στοιχείου.

ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Ὅτι τὸν ἐπίσκοπον καὶ οἰκονόμον CAP. XXIV. Quod episcopum bonorum ecclesia ἔχειν δεῖ τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων. Ο κς' τῆς δ' συνόδου κανών, Δεῖ, φησί, τὸν ἐκε κλησίαν λαχόντα ιθύνειν ἐπίσκοπον καὶ οἰκονόμον ἔχειν ἐκ τοῦ κλήρου, τους τρόπους ἐπιεική, καὶ παντὸς κέρδους καὶ λήμματος ὑπάρχοντα υψηλότε ρον, οὐ μὴν ἐκ τοῦ λαοῦ, οὐδέ τινα τῶν αὐτῷ προσηκόντων, ὥστε μετὰ τῆς αὐτοῦ γνώμης τὰς προσο ίδους τῶν ταύτης πραγμάτων εὖ μάλα διέπειν, καὶ μὴ καπηλεύειν τὸν ἔρανον τῆς χρηστότητος. Εἰ γὰρ καὶ ἀνεῖται τῷ ἐπισκόπῳ πάντων ἡ ἐξουσία, ἀλλ' αὐτινοτοῦν τοῦ ἐπιμαρτυροῦντος χωρίς, ἥκιστα τὴν τούτων οικονομίαν γίνεσθαι δεῖ, ἵνα μὴ μάτην καὶ εἰκῇ τὰ τῶν πενήτων σκεδαννύμενα υποπτε η ται, ὥστε καὶ λοιδορίαν ἐντεῦθεν τῇ ἱερωσύνῃ προστρίβεσθαι, ὡς δῆθεν ἀθέσμως τούτοις τοῦ ἐπισκόπου χρωμένου· τὸν δὲ μὴ οὕτω ποιοῦντα ταῖς εὐθύναις ὑποτίθησι τῶν θείων κανόνων. Ταῦτα παρεγγυάται καὶ ὁ ια' κανὼν τῆς τ' συνό δου, καὶ προστίθησιν, ὡς, Εἰ μὴ βούλοιτό τις τῶν μητροπολιτῶν, αὐθέκαστος ὤν, οἰκονόμον ἐκ τοῦ κλήρου τοῖς πράγμασιν ἐπιστῆσαι, ἀλλ' ὁ τῆς Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχης, ὑπ' αὐτὸν τελούν της τῆς μητροπόλεω;, τῷ περιόντι τῆς ἐξουσίας, καὶ οἰκονόμον ἐπ' αὐτῇ. προχειρίσεται. Ταῦτα δὲ καὶ τῷ μητροπολίτῃ πράττειν ἐφεῖται κατὰ τῶν ὑποκειμένων αὐτῷ ἐπισκόπων. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν μοναστηρίων φυλαχθήσεται. economum habere oportet. Quartæ synodi vicesimus sextus canon, Oportet, inquit, episcopum, qui ecclesiam sortitus est, cam dirigere, et ex clero oeconomum habere, qui honesto animo sit imbutus, et omni lucro et emolumento superior; non autem ex populo, nec ullum sibi affinem; ut adhibita ejus sententia reditus ecclesiæ bene administret, et non cauponatur charitatis fructum. Licet enim omnium potestas episcopo conceditur, non tamen sine aliquo teste illorum administratio fieri oportet, ne temere et inconsulta pauperum res esse dissipatas in suspicionem veniat; ut probrum exinde sacerdotio inuratur, quod scilicet episcopus eas illegitime effundat illum autem, qui hoc fecerit, divinorum canonum correctionibus subjicit. 128 Eadem etiam decernit undecimus septimæ synodi, et addit: Si metropolitanus, qui sui juris est, œconomum e.clero rebus præficere nolit, tum Constantinopolitanus patriarcha, sub illo exsistente metropoli, ex abundante, qua pollet, potestate, œcononium in ea constituat. Hoc etiam metropolitano in episcopos, qui sibi subjiciuntur, conceditur. Idem et in monasteriis observabitur. Theophilus vero Alexandriæ episcopus, in nono Ὁ δὲ Θεόφιλος ᾿Αλεξανδρείας ἐν γε τῷ θ' καὶ τ αὐτοῦ κανόνι κρίσει παντὸς τοῦ ἱερατείου τὸν τῆς. et decimo ejus canone, episcopatus @conomu ἐπισκοπῆς οἰκονόμον ἐπισκήπτει προβάλλεσθαι, εἰ καὶ τὴν γνώμην ἔχουσι τοῦ ἐπισκόπου σύμψηφον, ἵνα τὰ τῆς ἐκκλησίας εἰς δέον δαπανῶνται τῇ ἐκεί του φροντίδι, χήραις καὶ πένησι, καὶ τοῖς ἐπιδημοῦσι ξένοις διανεμόμενα, καὶ μηδὲν τούτων αὐτὸν ἐξιδιοῦσθαι. ᾿Αφιλάργυρον γὰρ εἶναι δεῖ τὸν τοῦ Θεοῦ λειτουργών, καὶ οἰκονόμον τῶν αὐτῷ ἀνατε θειμένων. Ζήτει νόμους ἐν τῷ τ' κεφ. τοῦ στοιχείου. Νόμος. Ἡ δὲ γ᾽ Ἰουστινιάνειος νεαρά, Προσήκει, φησί, τὸν κατὰ καιροὺς ἁγιώτατον πατριάρχην, καὶ τοὺς εὐλαβεστάτους οἰκονόμους, τάς γινομένας δαπάνας ἐκ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πόρων περὶ εὐσεβεῖς δαπα ναν πράξεις, καὶ Θεῷ ἀρεσκούσας, καὶ εἰς ἐκεί νους ταῦτα χορηγεῖν τοὺς τοῖς ἀληθείαις δεομένους, καὶ οὐκ ἔχοντας ἑτέρωθεν τροφῆς ἀφορμήν ταῦτα γὰρ τὸν Δεσπότην Θεὸν θεραπεύει· ἀλλὰ μὴ εἰς ἀνθρώπους εὐποροῦντας, ὡς ἐντεῦθεν τοὺς ἀπο ρουμένους μὴ τυγχάνειν τῶν ἀναγκαίων. Ιστωσαν γὰρ οἱ θεοφιλέστατοι οικονόμοι, ὡς, εἰ παρὰ ταῦτα πράξαιεν, ταῖς ἐκ Θεοῦ ποιναῖς ὑποκείσονται, καὶ ἐκ τῆς αὐτῶν οὐσίας τὸ ἀζήμιον τῇ ἁγιωτάτῃ περιποιήσουσιν ἐκκλησίᾳ· ὥστε καὶ τὰ διδό μενα ἀδελφάτα, καὶ τὰ λοιπὰ σιτηρέσια πρὸς εὐποροντας καὶ παραδυναστεύοντας, οὐκ ἔχουσι τὴν ἐκ τῶν νόμων ἰσχύν· τὰ πρὸς ἐνδεεῖ; δὲ πάντως 0.6αια. omnis sacerdotalis ordinis judicio designare decernit, si etiam episcopi sententiain consentienteni habeat, ut ejus. cura bona ecclesiastica, prout decet, insumantur, viduis et pauperibus et peregrinis indigentibus distribuat, nec ulla eorum ipse sibi arripiat. Nam avaritiæ alienum esse oportet Dei ministrum, et eorum, quae sibi committuntur, œconomum. Quære leges in 8 capite litteræ E. Lex. Justiuiani vero novella 5, Convenit, inquit, ut sanctissimus pro tempore patriarcha, et reverendissimi œcononii, sumptus, qui ex ecclesiasticis reditibus fiunt, in pias et Deo placitas causas insumant, et in illos conferant, qui et revera egent, nec aliunde habent, unde vivant (hæc enim Dominum Deum conciliare solent ); non vero in homines locupletes, ut exinde egentes vitæ necessariis defraudentur. Noverint enim reverendissimi. œconomi quod, si quid præter hec fecerint, prè nis cœlestibus erunt obnoxii, et de substantia sua sacrosanctæ ecclesiæ damuum retribuent. Quæ itaque fraternitatum et reliquarum frumentariaruns pensionum nomine ad divites et potentes mittuntur,. a legibus non sunt confrinata: quæ autem ad egenos mittantur, omniuo rata sunt.

MATTILEI BLASTARIS CAP. XXV. Quod monasterium adifcare in ecclesia ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Ὅτι οὐ δεῖ τὸν ἐπίσκοπον μοναστή suæ bonorum damnum episcopum non oportel. Septimus primæ et secundæ synodi canon nulli licere episcopo privatum monasterium ad proprii ´episcopatus perniciem de novo exstruere decernit; si quis autem hoc andere deprehensus fuerit, ipsum quidem convenienti pœnæ subjici: quod vero ab ipso recens exstructum est, episcopatui ascribi, et privatam ejus censeri possessionem, ac si ab initio non fuisset monasterium. Quæ enim praeter leges facta sunt, ea, quæ canonice constituuntur, evertere non est fas. Atque si, quod recens exstructum est, intra limites quidem ejusdem episcopatus consistat, nulla est dubitatio; sin autem in alia diceresi sit, monasterium, et quæ ad illud pertinent, ad episcopatum redibunt; regionis vero episcopus jura solum episcopalia in co habebit. Si porro episcopatui nullum afferat detrimentum, vel qui ex fundamentis exstruit monasteriumı, vel qui illud, quod tempore corruerat, renovat; laudis magis quam vituperii est dignus. 129 CAP. XXVI. Quod episcopus ex bonis ecclesiasticis indigentibus clericis suppeditare dɩbet. Quinquagesimus nonus sanctorum apostolorum canon episcopum vel presbyterum, qui ex ecclesiasticis bonis indigenti clerico non suppeditat, sed inopia laborantem contemnit, segregari jubet: si vero perseveral, deponi; ut qui, quantum in se est, fratris sui occisor sit; licet ipsi res ad vitam sustentandam divina providentia aliunde suppetant. CAP. XXVII. Quodl, moriente episcopo, a clericis suis et metropolitanis illius bona diripi non oportet; sed ei, qui post ordinandus est,reservari. Sexta synodi 35 canon, Nulli omnium metropolitanorum, inquit, licet, mortuo, qui illi subest, episcopo, bona ejus vel ipsius ecclesiæ auferre et sibi vindicare; sed, vel apud clerum ejusdem ecclesiæ reservari, vel, si non habeat clericos, apud metropolitanum custodiri, qui futuro episcopo omnia sine imminutione reddet. Idem et 22 quartæ synodi decernit, non licere neque clericis post proprii episcopi mortem, bona, quæ ad ipsum pertinent, rapere, neque eis qui illa adsumerent, sed ordinando episcopo illa servari, nihil deficiente; vel qui aliquid eorum alienant, de suis gradibus in periculum venire. Lex. Ilos etiam canones religiosissimus imperator Mauvel confirmans, imperialibus decretis legen edidit, ut ab eis qui fiscos publicos administrant, ριον κτίζειν ἐπὶ λύμῃ τῶν τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ πραγμάτων. Ο ζ' της α' και β' συνόδου κανών μηδενὶ τῶν ἐπισκόπων ἐξεῖναι διορίζεται, μοναστήριον ἴδιον ἐπὶ καταλύσει τῆς οἰκείας ἐπισκοπῆς νεουργεῖν· εἰ δέ τις τοῦτο τολμῶν φωραθείη, αὐτὸν μὲν τῷ προσήκοντι ἐπιτιμίῳ καθυποβάλλεσθαι, τὸ δὲ νεουρ γηθὲν ὑπ' αὐτοῦ τῇ ἐπισκοπῇ προσκυρωθήναι, ἴδιον ἐσόμενον αὐτῇ κτήμα, ὥσπερ εἰ μηδὲ τὴν ἀρ χὴν ὑπῆρξε μοναστήριον. Τὰ γὰρ παρανόμως γινό μενα οὐκ εἰς ἀνατροπὴν τῶν κανονικώς πραττ μένων εἶναι δεῖ. Καὶ εἰ μὲν τῶν ὁρίων ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἐπισκοπῆς τὸ νεουργηθεν καθεστήκει, λέγο; οὐδε!;· εἰ δὲ ὑπερόριον εἴη, τοῦ μὲν μοναστηρίου καὶ τῶν αὐτῷ προσόντων ἡ ἐπισκοπὴ ἐκείνη ἔσται κυρία· ὁ δὲ ἐγχώριος ἐπίσκοπος τὰ ἀρχιερατικά καὶ μόνα δίκαια ἕξει. Εἰ μέντοι τὰ τῆς ἐπισκοπής οὐ λυμαίνεται, εἴτε ὁ ἐκ βάθρων μοναστήριον ἀνεγείρων, εἴτε ὁ τῷ χρόνῳ παλαιωθὲν ἀνακαινίζων, ἐπαίνων οὐχ ἧττον ἢ μέμψεως ἄξιος. ΚΕΦΑΛ. Κα'. Ότι δεῖ τὸν ἐπίσκοπον χορηγείν τοῖς ἐνδεῶς ἔχουσι τῶν κληρικῶν ἐκ τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων. Ὁ νθ' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν τὸν μὴ ἐπιχορηγοῦντα ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον ἐκ τῶν τῆς ἐκκλησίας πραγμάτων κληρικῷ ἐνδεεῖ, ἀλλ' ὑπερορῶντα πενία πιεζόμενον, ἀφορίζεσθαι κε λεύει, ἐπιμένοντα δὲ καθαιρεῖσθαι, οἷα τὸν ἀδελ φὸν φονεύσαντα, ὅσον τὸ ἐπ' αὐτῷ, εἰ καὶ ἄλλοθεν ἐκεῖνος προνοίᾳ θειοτέρᾳ τὰ πρὸς τροφὴν ἐπερί σατο. ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. "Οτι τοῦ ἐπισκόπου τελευτήσαντος οὐ χρὴ τὰ τούτου πράγματα ὑπὸ τῶν κληρι τῶν αὐτοῦ ἢ τοῦ μητροπολίτου ἁρπάζεσθαι, ἀλλὰ φυλάττεσθαι τῷ χειροτονηθήσεσθαι μέλο λοντι. Ο λε' τῆς δ' συνόδου κανών μὴ ἐξεῖναί φησί τινι τῶν ἁπάντων μητροπολιτῶν, τελευτήσαντος τοῦ ὑπ' αὐτὸν ἐπισκόπου, τὰ ἐκείνου πράγματα, ε τῆς αὐτοῦ ἐκκλησίας, ἀφαιρεῖσθαι ή σφετερίζει σθαι· ἀλλ᾽ ἢ παρὰ τῷ κλήρῳ τῆς ἐκκλησίας ἐκείνου ταῦτα φυλάττεσθαι, ή, κληρικῶν ἐνδεῶς Ο ταύτης ἐχούσης, τὸν μητροπολίτην ταῦτα τηρεῖν τῷ χειροτονηθήσεσθαι μέλλοντι ἐπισκόπῳ, ἀμείωτα παντάπασιν ἀποδώσοντα. Τοῦτο καὶ ὁ κβ' τῆς δ' ἐπιτάττει συνόδου, μὲ ἐξεῖναι μήτε κληρικοῖς μετά θάνατον τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου ἁρπάζειν τὰ ἐκείνῳ διαφέροντα πράγ ματα, μήτε τοῖς ταῦτα παραλαβοῦσιν, ἀλλὰ τῷ χειροτονηθησομένῳ ταῦτα τηρεῖν, ἐλλείποντος με δενὸς, ἢ τοὺς ἐκ τούτων νοσφισαμένους, περὶ τοὺς ἰδίους κινδυνεύειν βαθμούς. Νόμος. Τούτους καὶ ὁ εὐσεβέστατος βασιλεὺς Μανουὴλ τοὺς κανόνας ἐπικυρών, νόμον βασιλικοῖς ἐξέθετο γράμμασι, μὴ ἁρπάζεσθαι πρὸς τῶν τὰ δημόσι

pertinet:ant. Quære et tertium caput littera X. διοικούντων τὰ τοῖς ἐπισκόποις προσόντα, θανάτῳ non rapiantur ea quæ ad episcopos vila functos τὸν βίον μεταλλάττουσι. Ζήτει καὶ τὸ γ' κεφ. τοῦ Χ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ'. "Οτι οὐ δεῖ ἐπίσκοπον εἰς πρεσβυτέρου κατιέναι βαθμόν. Ο κθ' τῆς δ συνόδου κανὼν ἐπίσκοπον εἰς πρεσβυτέρου κατάγειν βαθμὸν οὐκ οίεται δεῖν· ἱερο συλία γὰρ ἄντικρυς, φησί, τούτό γε, οἷα τὴν ἱερω σύνην, ὁ ταύτης οὐκ ἐνδίκως στερούμενος, ώσανεί συληθείς. Τῷ μέντοι προφανῶς ἐγκλήμασι περι πεπτωκότι, τῆς ἱερωσύνης αὐτὸν ἀφαιροῦσιν, οὐδὲ ἱερέως δοθήσεται τόπος· ἐγκλημάτων δὲ ὧν ἀθῶος, οὔτε τῆς ἐπισκοπῆς, οὔτε τῆς ἱερωσύνης δίκαιος ἂν εἴη στέρεσθαι· ἑκατέρου γὰρ ἑκάτερον ἔχετ.ι. Περὶ παραιτήσεως ἐπισκόπων. Τούτοις καὶ ὁ ἅγιος ἐπιψηφίζεται Κύριλλος ἐν τῷ γ' κεφ. τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς· Τὸ παραι τεῖσθαι γάρ, φησί, τοὺς ἱερουργοῦντας τὰς ἑαυτῶν ἐκκλησίας, τοῖς τῆς ἐκκλησίας οὐκ ἀρέσκει θεσ μοῖς· ἄξιοι μὲν γὰρ ὄντες λειτουργεῖν, οὐ δεῖ ποιεῖσθαι παραίτησιν· εἰ δὲ ἀνάξιοι, μὴ ἀπὸ παραι τήσεως ἐξιέτωσαν, ἀλλ' ἐκ τῶν ἀποδειχθέντων κατ' αὐτῶν ἐγκλημάτων. Εἰ δὲ καὶ παραιτήσασθαί τινα τὴν ἐπισκοπὴν συμβαίη, και ἣν ἐπιστεύθη ποίμνην καταλιπεῖν, ἀντέχεσθαι τῆς λειτουργίας είσαὖθις οὐκ ἂν εἴη δίκαιον. Αγνωμον γὰρ τὸ μὲν μοχθηρὸν καὶ ἐπί πονον παραιτείσθαι τῆς προεδρίας, την διδασκαλίαν, φημὶ, καὶ τὴν τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ κρεῖττον ἐπίσ CAP. XXVIII. Quod non oportet episcopum ad presbyteri gradum reduci. Quartæ synodi 29 cañon episcopum in presbyteri gradum reducere oportere non existimat; illud enim sacrilegium esse palam dicit; quippe, lanquam raptus, ipse per injuriam sacerdotio privatur. Illi quidem, qui aperte in crimina incidit, sacerdotio illum exuentia, neque sacerdotis dabitur locus: sin autem sit criminum insons, neque episcopatu nequè sacerdotio justum esset illum privari; nam unum alterum sequitur. Dc episcopi renuntiatione. His etiam consentit sanctus Cyrillus in tertio ad Domnum epistolæ capite: Sacerdotes enim, inquit, 130 suis ecclesiis renuntiare, ecclesiasticis cousuetudinibus non placet. Si enim digni sunt, qui sacra mysteria obeant, non debent renuntiationem facere; si autem indigni, nec per renuntiationem exeant, sed per criminationes adversus eos allalas. Si autem contingat, ut episcopatui renuntiet, et gregem sibi commissum derelinquat aliquis, administrationem rursus assumere injustum erit. Iniquum est enim episcopum quod molestum et labo riosum est in præsulatu detrectare, institutionem dico, et populi ad melius profectum, ejusque in honorem afferunt venerationemque complecti et sibi vindicare, otium ipsa animarum cura pluris facientem. δοσιν, καὶ τὸ εἰ; δύναμιν εἴργειν τὴν πρὸς τὰ χείρω " pejora impetum pro viribus cohibere: quæ autem τούτου φοράν· ὅσα δὲ τιμὴν φέρει καὶ σέβας, παρακατέχειν καὶ οἰκειοῦσθαι, τὴν ἑαστώνην περὶ πλείονος τῆς τῶν ψυχῶν ἐπιμελείας πεποιημένον. Δείκνυται δὲ καὶ ἐκ τοῦ ις' κανόνος τῆς λεγο μένης πρώτης καὶ δευτέρας συνόδου ἡ περιττή τῶν οὕτω ψηφιζομένων ἄνοια, τὸ δύνασθαι δηλαδή τους ἀρχιερεῖς τὰς μὲν ἐπισκοπὰς παραιτεῖσθαι, τὴν ἱερωσύνην δὲ καὶ αὖθις παρακατέχειν. Οὗτος γὰρ ὁ κανὼν τὸν πλέον τῶν ἓξ μηνῶν τῆς οἰκείας ἀποδεδημηκότα ἐπισκοπῆς, ἀναγκαίᾳ οἱᾳδήτινι προφά. τει μή κωλυόμενον, ἐκπίπτειν κελεύει καὶ τῆς ἐπισκοπῆς καὶ τῆς ἱερωσύνης. Εἰ δὲ ὁ τὸ ἔλαττον ἁμαρτών οὕτω καταδεδίκασται, πῶς ὁ καθάπαξ παραιτησάμενος τὴν ἐπισκοπὴν, καὶ τῆς τοῦ ποιμνίου φροντίδος διὰ βίου καταφρονήσας, οὐκ ἐπὶ πλέον τιμωρηθήσεται, ὅσον τὸ ἐπ' αὐτῷ ἧκον, τοῖς λύκοις ἀνεὶς τὸ ἐμπιστευθὲν αὐτῷ παρὰ τοῦ πρώτου ποιμένος Ἰησοῦ Χριστοῦ ἱερὸν ποίμνιον μὴ ὅτι γε καὶ ὥσπερ γέρας αὐτῷ νέμειν τὰ τῆς ἱερωσύνης πρεσβεία; Περὶ οὗ καὶ ὁ ι' κανὼν τοῦ ἁγίου Διονυ σίου διέξεισιν. Εἰ γοῦν τοὺς τὴν ἀρχὴν εἰς προστα σίαν λαοῦ καλουμένους οἱ κανόνες ἀφορίζεσθαι, εἰ μὴ πείθοιντο, ἀξιοῦσιν, τίς ἂν τῶν νοῦν ἐχόντων, ἀπραγμόνως τῶν καθεστώτων δέξαιτο την παραί τησιν, ἀλλ' οὐκ ἐσχάτως, ὡς ἂν οἷός τε ᾖ, τούτους κυλάσειεν; Αλλως τε τὸ τῆς ἐπισκοπῆς ὄνομα πράγματός ἐστι καὶ ἐνεργείας δηλωτικόν. Ο δ' ἀπο σεισάμενος ἐκοντὶ τὴν ἐνέργειαν, ἐκπέπτωκε δηλαδή Ostenditur etiam ex 16 canone synodi primæ et secundæ dictæ, quod mira est eorum dementia, qui sentiunt, posse quidem antistites episcopalibus renuntiare, sacerdotium autem iterum assumere. Hic enim canon eum, qui plus quam sex mensibus ab episcopatu, nullo necessario prætextu detentus, abfuerit, et episcopatu et sacerdotio excidere jubet. Si vero, qui paululum offendit, hoc modo condeminatur: quomodo, qui prorsus episcopatui renuntiavit, et gregis curam per totam vitam negrexit, non multo magis puuietur, qui, quantum in se erat, gregem sibi a summo pastore Jesu Christo commissum lupis reliquit: nedum sacer. dotii privilegia tanquam præmia illi attribuan tur? De quo et decimus sancti Dionysii canon disserit. Si equidem eos qui ab initio ad populi præfecturam vocantur, et non obtemperant, canones segregari censent; quis mentis compos, eorum qui constituuntur, renuntiationem facile acciperet, et non potius pro viribus illos summopere prohiberet? Cæterum episcopatus nomen negotium quoddam et muneris functionem significat. Qui vero spente sua muneris functionem deposuit, eliam vocatione excidit. Qui autem non potest episcopus vocari, quomodo sacerdotiuw

relinebit? quomodo etiam antistes vocalitur, qui καὶ τῆς κλήσεως· ἐπίσκοπος δὲ καλεῖσθαι μὴ non habet clerum sibi subjectum, nec etiam præest sacerdotibus? Cui vero non competit hierarchiæ nomen, ab illo longe abest muneris ejus functio. Qui enim de nomine non participat, nequaquam etiam de re. Renuntiatio igitur non est simpliciter accipienda, nisi aliquis se indignum simul sacerdotio profiteatur: hoc vero ostenso, cum renuntiatione ab omni sacerdotali dignitate renuntians excidet. Tertiæ synodi ad eos qui sunt in Pamphylia epistula. Verum etiam ex sanctæ et ecumenicæ tertiæ synodi epistola, ad vos qui sunt in Pamphylia de quodam Eustathio, ostenditur, ecclesiis remuntiantes utroque simul et episcopatu et sacerdotio excidere; præterea et episcopatibus ommino renuntiare antistites, reprehensione non vacare. Hic enim Eustathius fuit Pamphylia episcopus et cum in difficiliora tempora incidisset, el præ pusillanimitate et negotiorum fuga animum despondisset, episcopatui scripto renuntiavit, et in ejus locum alius quidam ordinatus est. Ille autem multis cum lacrymis in synodum hanc sanctam postea venit, non ecclesiam sibi rursum vindicans, nec cum eo qui illam possidebat contendens, sed episcopi nomen et bonorem solummodo petens. Illi reverentia quadam Eustathii lacrymarum et pene jam confecle senectutis alducti, 131 ac ne quid illi ex nimio dolore gravius accideret veriti, episcopi nomen et dignitatem et communionem ab illo retineri æquum cense bant: ita scilicet, ut intra sacrum aliare communicare liceret, non tamen sacra celebrare, aut ordinibus quempiam insignire, nisi a propriò illius doci vel regionis episcopo ei permissum sit. Hæc vero non canonice a sanctis dicuntur, sed cconomia etinassueta demissione usis; ut, qui epistolam dil genter examnabit, manifeste invoniet. CAP. XXIX. Quod episcopus monachorum more detonsus sacerdotio excidit. Synodi, cui prafuit Photius patriarcha, secundus canon antistitibus, qui monasticum indverunt habitum, summum sacerdotium rursus sibi vindicare non permittit: monachorum enim vita est poenitentiæ promissio, et continuum compunctionis argumentum. Qui proinde parvi æstimant antistitum curam præ monachorum humilitate, et magisirali dignitati eorum qui poenitentiam agunt el discunt ordinem anteponunt; gnomodo jure fiat, ut ad illud, quod palam rejiciebant, iterum revertantur? Sed neque autistes, qui monachicum induit habitum, deinde magnum et angelicum exuit ornamentum, amplius sibi sacerdotium vindicabit. Nanque si parvus habitus, qui perfecti est arrlabo, summo sacerdotio potest privare, multo magis perfecta tonsura. Hoc vero sacerdotibus non erit impediment»; nam magistri locum non habent; πεφυκώς, πῶς τῆς ἱερωσύνης ἀνθέξεται; Πῶς δὲ και ιεράρχης κληθήσεται ὁ κλῆρον μὴ κεκτημένος ὑφ' ἑαυτὸν, μήτε μὴν ἄρχων ιερωμένων; ᾧ δὲ μὴ πρόσεστιν ἱεραρχίας όνομα, πολλοῦ γε δεῖ ταύτης ἡ ἐνέργεια. Ο γὰρ τοῦ ὀνόματος μὴ μετέχων σχολ γε τοῦ πράγματος. Οὐ δεκτέον τοίνυν ἁπλῶς τὴν παραίτησιν, εἰ μὴ ἀνάξιόν τις ἑαυτὸν τῆς ἱερωσύνης όμολογήσει· τούτου δὲ ἀποδεδειγμένου, ἅμα τῇ παρ αιτήσει καὶ πάσης ἱερατικῆς ἀξίας ὁ παραιτούμε νος ἐκπεσείται. Ἐπιστολὴ τῆς γ' συνόδου πρὸς τοὺς ἐν Παμ φυλία. ᾿Αλλὰ καὶ ἐκ τῆς πρὸς τοὺς ἐν Παμφυλίᾳ ἐπιστο λῆς τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς τρίτης συνόδου περί τινος Ευσταθίου δείκνυται τοῖς ὀρθῶς ἐπιβάλλουσε τοὺς παραιτουμένους τῆς ἐκκλησίας αμφοτέρων ἅμα ἐκπίπτειν, καὶ τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ τῆς ἱερων σύνης· προσέτι γε μὴν καὶ τὸ ὅλως παραιτεῖσθαι τοὺς ἀρχιερεῖς τὰς ἐπισκοπάς μὴ εἶναι ἀνεπίκλη του. Οὗτος γὰρ ὁ Εὐστάθιος, ἐπίσκοπος ὧν Παμφυλίας, καὶ περιστάσεσιν εμπεπτωκώς, καὶ ἀπει ρηχὼς ἀπὸ μικροψυχίας καὶ ἀπραγμοσύνης, ἐγγράφως παρητήσατο τὴν ἐπισκοπήν· κἀκεῖ μὲν ἄλλος κεχειροτόνητο. Ο δὲ κλαίων τῇ ἱερᾷ προσῆλθε μετά ταῦτα συνόδῳ, οὐ τὴν ἐκκλησίαν ἀνακαλούμενο.. οὐδὲ τῷ κεκτημένῳ ταύτην ἀμφισβητών, όνομα δὲ καὶ τιμὴν ἔχειν ἐπισκόπου μόνον ἐπιζητῶν· οἱ καὶ τὰ δάκρυα καὶ τὸ βαθὺ γῆρας δυσωπηθέντες του Ευσταθίου, καὶ μή τι αὐτῷ συμβαίη ἐκ τῆς ἀμέτρων λύπης εὐλαβηθέντες, τὸ ὄνομα τοῦ ἐπισκόπου ἔχειν αὐτὸν ἐδικαίωσαν, καὶ τὴν τιμήν, καὶ τὴν κοι νίαν, ὥστε ἐντὸς τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου εἰπόντα μεταλαμβάνειν· μήτε δὲ ἱερουργεῖν αὐτὸν, μήτ χειροτονεῖν, εἰ μὴ ἐπιτραπείη πρὸς τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου. Ταῦτα δὲ οὐ κανονικῶς είρηται τα; ἁγίοις, ἀλλ' οἰκονομία χρησαμένοις καὶ ἀσυνήθει συγκαταβάσει, ὡς ὁ τὴν ἐπιστολὴν ἀκριβῶς μετιών σαφῶς εἴσεται. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. "Οτι ὁ ἐπίσκοπος, κατὰ μοναχοὺς ἀποκαρεὶς, τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτει. Ο β' κανὼν ἧς ὁ πατριάρχης Φώτιος ἦρχε συνέ δου, οὐκ ἐφίησι τοῖς ἀρχιερεύσι, μοναδικὴν περιθε μένεις στολὴν, τῆς ἀρχιερωσύνης αὖθις μεταποιεί σθαι. Μετανοίας γὰρ ὁ τῶν μοναχῶν βίος ἐπαγγείες, καὶ κατανύξεως διηνεκής υπόθεσις. Οἱ τοίνυν περί ἐλαχίστου τὴν τῶν ἀρχιερέων περιωπὴν τῆς τῶν μ ναχῶν θέμενοι ταπεινότητος, καὶ τοῦ διδασκαλικ ἀξιώματος τὴν τῶν μετανοούντων καὶ μαθητευομέ νων τάξιν προκρίναντες, πῶς ἂν εἶεν δίκαιοι πως ἐκεῖνο αὖθις ἐπαναστρέφειν ὅπερ ἔργοις ἠθέτησαν; Αλλ' οὐδὲ ὁ μοναχικὸν ἔσθημα ἐνδεδυμένος ἀρχι ρεὺς, εἶτα τὸ μεγα καὶ ἀγγελικὸν ὑποδὺς σχήμα. ἔτι τῆς ἱερωσύνης μεταποιηθήσεται. Εἰ γὰρ τὸ με κρὸν σχῆμα, ὅπερ ἀῤῥαβὼν τοῦ τελείου συγχέε τὴν ἀρχιερωσύνην δύναται παύειν, πολλῷ γε μία ἡ τελεία ἀπόκαρσις. Τοῦτο δὲ τοῖς ἱερεῦσιν επί ἐμποδὼν ἔσται· οὐ γὰρ διδασκάλου τόπον ἐπέχει

Ε. διά τοι τοῦτο καὶ μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν ἱερουργείν quapropter etiam post tonsuram sacra celebrare n οἱ κωλύονται, οἷον του κανόνος χώραν ἐπὶ τούτοις μὴ ἔχοντος. ΚΕΦΑΛ. Δ'. "Οτι οὐ δεῖ γίνεσθαι ἐπίσκοπον ἐν πόλει, ἢ κώμῃ μικρά. 'Ο ς' τῆς ἐν Σαρδική συνόδου κανὼν οὐκ εἴεται δεῖν ἐπίσκοπον ἐν κώμῃ προχειρίζεσθαι, ἢ ἐλαχ!- στη πόλει, ᾗ δὴ καὶ εἰς ἀρκέσει πρεσβύτερος, ἵνα μὴ τὸ τοῦ ἐπισκόπου ἀξίωμα εὐτελές τι χρῆμα καὶ εὐκαταφρόνητον λογίζεται τοῖς πολλοῖς, ἀλλὰ χειροτονεῖσθαι ἔνθα καὶ μόνον παλαιὸν ἔθος ἦν. Εἰ δέ τις τῶν πόλεων λαοῖς μὴ πλήθουσα πρότερον, πολλοὺς ἔπειτα τοὺς οἰκήτορας σχοίη, καὶ ἀξία ἐπισκόπου κριθείη, λαμβανέτω ἐπίσκοπον, μετὰ γνώμης όμως συνοδικῆς, κατὰ τὸν λέγοντα ἀποστολικὸν κανόνα μηδέν τι περιττόν γίνεσθαι παρὰ τοῦ ἐπισκόπου ἄνευ γνώμης συνοδικῆς, ἂν καὶ κατὰ τὸ ια' ζήτει κεφάλαιον τοῦ παρόντος στοιχείου. Τό γε μην ψηφί ζεσθαι τοὺς ἐπισκόπους παρὰ τοῦ πλήθους τῶν πόλεων, καὶ παρὰ τῶν τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπων χειροτονεῖσθαι, εἴρηται μὲν καὶ ἐν ἑτέροις διαφόροις και νόσιν, ἀλλὰ τὸ τήμερον ἔχον οὐ γίνεται· οἱ γὰρ τούτους χειροτονοῦντες καὶ τὰς ἐκείνων ψήφους διά τῶν τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπων ποιούνται. Ταῦτα καὶ ὁ νξ' τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου διορίζει ται· Ἐν ταῖς κώμαις καὶ ταῖς χώραις ἐπισκόπους μὴ καθίστασθαι, ἀλλὰ περιοδευτάς, οὓς ἡμεῖς ἐξάρχους φαμέν, ὡς περιτόντας, καὶ τοὺς πιστοὺς κατα αρτίζοντας, καθέδραν δὲ οἰκείαν μὴ κεκτημένους. Εt δέ τινες, φησί, πρό γε τουτουί τοῦ κανόνος ἐνταῦθα κατέστησαν ἐπίσκοποι, μηδὲν ἄνευ γνώμης τοῦ τῆς πόλεως ενεργείτωσαν ἐπισκόπου, δι᾿ οὗ καὶ τοῦ τοιούτου βαθμοῦ ἠξίωνται, μήτε μὴν οἱ πρεσβύτεροι. Τούτοις ἀκόλουθα καὶ ὁ νη', πρὸς δὲ καὶ ὁ μη τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδου θεσπίζουσιν, ἐν ταῖς φαύλαις καὶ μικραῖς παροικίαις ἐπισκόπους μή γίνεσθαι· εἰ δὲ καὶ γενέσθαι συμβαίη, ἀλλὰ μὴ ἄνευ γνώμης των ἐχόντων αὐτὰς ἐπισκόπων, καὶ τὸν γεγονότα ἐν αὐτῇ καὶ μόνῃ ἀρκεῖσθαι, καὶ μὴ περαιτέρω ταύτης προ βαίνειν, καὶ ἑτέρων ἐθέλειν ἀντιποιεῖσθαι, ὡς ἀνηκόντων δῆθεν αὐτῷ, ἀλλὰ τὸ ἀμεταθέτως μὲν ἔχειν τὰ τῶν ἐπισκοπῶν ὅρια, εἰσέτι διατηρεῖται, κατὰ τὴν τῶν κανόνων· ἀκρίβειαν. Ἐπισκοπῆς δὲ ἐκ νέου ἐν παροικίαις ἑτέροις ἐπισκόποις ὑποκειμέναις, οὐκ εξωθε γίνεσθαι, εἰ μὴ βασιλεὺς γράμμασι τοῦτο ἐφῇ· ἀλλ' οὐδὲ τῇ μεγάλῃ συνόδῳ καινίζειν ἐπισκοπὴν ἐφεῖται χωρίς βασιλικοῦ ἐπιτάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΛΑ'. Περὶ χωρεπισκόπων. Ἐπειδὴ τοίνυν οὐκ ἠξίουν οἱ θεῖοι Πατέρες ἐπίσκοπον ἐν εὐτελεῖ καὶ σμικρᾷ κώμῃ καθίστασθαι, δεῖν ἔκριναν χωρεπισκόπους ἐν ταύταις χειροτονεῖ σθαι. Οὐκ ἄκαιρον δὲ οἶμαι βραχέα καὶ περὶ τούτων κατὰ τὸ παρῆκον ἐνθάδε διεξελθεῖν, εἰ καὶ τῷ βαθ μῷ τούτῳ σιγὴν ὁ χρόνος ἀρτίως ἐπέταξεν. Ὁ οὖν τῶν τῆς ἐν Νεοκαισαρεία συνόδου κανών, Οἱ χωρεπίσκοποι, φησὶ, τύπον τῶν ἑβδομήκοντα φέρουσιν ἀποστόλων, ὥσπερ ἄρα οἱ ἐπίσκοποι τῶν prohibentur; quia canon in his locum non habet. CAP. XXX. Quod non oportet in pago vel parva aliqua civitate episcopum constitui. Sextus Sardicensis synodi canon in pago aliquo episcopum constitui oportere non existimat, vel in parva civitate, cui vel unus presbyter sufliciet, ne episcopi, dignitas vilipendatur, vel multis neglectui habeatur: sed in eis locis solum esse constituendos, ubi ex antiqua consuetudine fuerant. Si qua autem civitas, incolarum numero antea non celebris, multos postea consequatur, et episcopo digna judicetur, episcopum accipiat, at cum squodali sententia, juxta canonem apostolicum, qui dicit, nihil magnum vel momenti alicujus ab episcopo absque synodali sententia fieri, quem etiam quære in capite undecimo bujus litteræ. Episcopos · etiam a civitatum populo eligi, et a provinciæ episcopis ordinari, in diversis aliis canonibus dictum est: sed hodie non observatur. Nam qui eos ordinaut, per regionis etiam episcopos illos eligunt. Eadem et 57 Laodicens synodi decernit, quod in vicis et pagis episcopi non constituantur; sed periodeutæ seu circitores, quos nus exarelias vocamus, qui fidelibus in officio continendis componendisque huc et illuc vagantur, propriam sedem nullam habentes Quod si qui, inquit, ante132 +unc canonem in ejusmodi locis episcopi constituti fuerant, nihil absque ejus civitatis episcopi sententiaexsequantur, a quo ejusmodi gradu honorati fuc rant; neque etiam vel presbyteri. His etiam consentanea 58 porro et 98 synodi Carthaginensis decernunt; in vilibus nempe et par vis paræciis episcopos non fieri: sin autem ficri contigerit, non tamen absque episcoporum, qui illas tenent, sententia; et illum, qui in en ordinandus est, illa sola contentum esse, nec ultra illam progredi, et alias velle sibi vindicare, illis scilicet invitis. Sed episcoporum terminos immutabiliter habere, adhuc olservatur. justa canonum rigorem. Episcopatus autem de novo in parœciis aliis episcopis subjectis fieri non solent, nisi imperator illud litteris concesserit: sed nec magnae synodo sine imperiali decreto episcopatum novum constituere permittitur. CAP. XXXI. De chorepiscopis. Quoniam itaque in vili et parvo vico episcopum constitui divini Patres non dignum esse censebant, chorepiscopos in illis ordinari debere judicarunt. Non inopportunum autem fore existimo, pauca quædam huc pertinentia hoc in loco de eis disserere, etsi muneris hujus temporis lapsu jam nemoria tantum superest. Decimus quartus igitur synodi Neocæsarianæ canon, Chorepiscopi, inquit, septuaginta aposto lorum imitatione sunt, ut etiam episcopi duodecim

MATTHÆI BLASTARIS apostolorum: quibus cum sumasset Dominus, «Ac- δώδεκα, οἷς ἐμφυσήσας ὁ Κύριος έφησε ο Λάβετε cipite, inquit, Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, eis remittuntur,, et calera; qui quidem et aliis Spiritus sancti gratiam impertiendi facultatem suppeditabant. Hæc autem septuaginta non erant concessa, ut vel ex hoc manifestum est, quod Actorum liber commemorat, Philippum unum ex septem diaconis in Samariam descendisse, et quamplurimos ibi b.ptizasse, non autem illis Spiritum sanctum communicasse: quapropter miscrunt apostoli Petrum et Joannem, qui baptizatis manus imponentes, Spiritumn donarent, qui in mullum eorum adhuc descenderat. Cum ergo in septuaginta locum chorepiscopi successerint, neque presbyteros, neque diaconos ordinarunt, quippe qui Spiritus sancti gratiam largiri non possent. Hunc autem solum, inquit, honorem consecuti sunt, scilicet divinas oblationes offerre, ob eam curam quam in pauperibus juvandis impendebant, illis quæ in templum congregata sunt distribuendo. De sacerdotibus spiritualibus. Si igitur chorepiscopi neque peccatorum remissionem, neque Spiritum sanctum largiri potuerunt, qui majora quam presbyteri obtinuerunt privilegia, nequaquam hi confessiones audire potuerint, et peccata vel solvere ac ligare, nisi ab episcopo banc potestatem accipiant. Πνεῦμα ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς, ο καὶ τὰ ἑξῆς, εἰ δὴ καὶ ἄλλοις διανέμειν τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπορίσαντο χάριν. Ταῦτα δὲ καὶ τοῖς ἑβδομήκοντα οὐκ ἦν δεδομένα καὶ δῆλον ἐκ τοῦ τὴν βίβλον ἱστορῆσαι τῶν Πράξεων, τὸν Φίλιππον, τῶν ἑπτὰ τυγχάνοντα διακόνων, εἰς Σαμαρειάν τε κατελθεῖν, καὶ πολλοὺς τῶν ἐκεῖ βαπτίσαι, Πνεύματος δὲ ἁγίου τούτους μὴ κοινωνή σαι. Ταύτῃ τοι καὶ Πέτρος ἀπεστάλησαν περὶ τῶν ἀποστόλων καὶ Ἰωάννης, οἱ καὶ τὰς χεῖρας ἐπιθέντες τοῖς βαπτιζομένοις, τὸ Πνεῦμα ἐχορήγησαν, μήπω αὐτοῖς ἐπιπεπτωκός. Τὸν τύπον οὖν οἱ χωρε πίσκοποι πληροῦντες τῶν ἑβδομήκοντα, οὐδὲ προσόν τέρους, ἢ διακόνους ἐχειροτόνουν, οἷα μηδὲ τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος παρέχειν δυνάμενοι· τούτῳ δὲ μόνον, φησί, τετίμηνται, τῷ τὰ θεῖα δῶρα προσφέ ρειν, διὰ τὸ σπουδαίως τοῖς πένησι διανέμειν τὰ εἰς τὸ Κυριακὸν συναγόμενα. Περὶ ἱερέων πνευματικών. Εἰ οὖν οἱ χωρεπίσκοποι οὔτε ἁμαρτιῶν ἄφεσιν, οὔτε Πνεῦμα ἅγιον ἐδύναντο χορηγεῖν, οἱ πλείω τῶν πρεσβυτέρων τὰ προνόμια κεκτημένοι, σχολῇ γ' ἂν οὗτοι λογισμοὺς δέξασθαι δυνηθείεν, καὶ ἁμαρτήματα λύειν τε καὶ δεσμεῖν, ἂν μὴ παρὰ ἐπισκόπου την ἐξουσίαν λάβωσι ταύτην. 'Ο δὲ ι' τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ ὑπὸ μὲν τοῦ τῆς πό λεως ἐπισκόπου ἐν τῇ ὑποκειμένῃ τούτῳ χώρα τους Decimus vero Antiochenæ synodi ab urbis quidem episcopo in regione illi subject chorepiscopos ordinari jubet; ab illis autem neque presbyte- χωρεπισκόπους χειροτονεῖσθαι κελεύει· ὑπὸ δὲ τοῦ· rum, neque diaconum, sed solos lectores et subdia. conos et exorcistas: qui vero hæc transgrediuntur, illos sacerdotio segregal. 133 Eadem et decimus tertius Ancyranæ synodi recitat, chorepiscopo non licere presbyteros vel diaconos ordinare: sin autem per episcopi litteras illi permissum fuerit, presbyterum vel in alieno vico ordinabit. Magnus item Basilius chorepiscopis sibi subjectis scribit, ut nec ministros nec subdiaconos sine των μήτε πρεσβύτερον, μήτε διάκονον, εἰ μὴ μόνον αναγνώστας, καὶ ὑποδιακόνους, καὶ ἐφορκιστάς· τοὺς δὲ ταῦτα παραβαίνοντας ἀφαιρεῖ τῆς ἱερωσύ νης. Τὰ αὐτὰ καὶ ὁ ιγ' τῆς ἐν 'Αγκύρα διέξεισι, προσ σβυτέρους ἢ διακόνους τὸν χωρεπίσκοπον μή χειρου τονεῖν· εἰ δὲ διὰ γραμμάτων τοῦ ἐπισκόπου ἐπιτραπείη, πρεσβύτερον καὶ ἐν ἑτέρα χειροτονήσε χώμῃ. 'Ο δὲ μέγας Βασίλειος τοῖς ὑπ' αὐτὸν ἐπιστέλλει χωρεπισκόποις γνώμης αὐτοῦ χωρίς μή χειροτονίν ύπηρέτας, ἤτοι ὑποδιακόνους, ὅτι πολλοῖς καὶ τῶν ἀναξίων ἀνεξετάστως ἐπετίθεσαν τὰς χεῖρας· "Η γι νώσκετε, φησίν, ὅτι λαϊκὸς ἔσται ὁ ἄνευ γνώμης illius sententia ordinarent; quia quamplurimis etiam indignis sine examinatione manus imposuerunt: Vel cognoscite, inquit, quod, qui sine sententia nostra in ministerium electus est, laicus ημετέρας εἰς ὑπηρεσίαν καταλεγείς· τῶν δὲ ἄλλων erit. Alia vero, quæ in in istius sancti epistola babentur, quis satis admirare potest? CAP. XXXII. De perjurio. Sanctorum apostolorum 25 canon episcopum perjurii, vel fornicationis, vel furti convictum, vel presbyterum vel diaconum, deponi, non autem segregari vult; nostrum enim non est bis in idipsum vindicare. Decimus vero magni Basili¡ canon, Qui jurant, inquit, se ordinationem non admittere, ne cogantur pejerare. Etsi enim censeat aliquis esse canonem, qui eis, ut rursum a vinculo se solvant, concedit, quod sibi ipsis inconsulto injecerunt: experientia tamen comperinus, quod qui τῆς τοῦ ἁγίου ἐπιστολῆς, τίς ἂν ἀξίως ἀγάσαιτο; ΚΕΦΑΛ. ΛΒ'. Περὶ ἐπιορκίας. Ο κε' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν τὸν ἐπιορο γίας ἁλόντα, ἢ πορνείας, ἢ κλοπῆς ἐπίσκοπον, Η πρεσβύτερον, ἢ διάκονον, καθαιρεῖσθαι καὶ μὴ ἀφορίζεσθαι ἀξιοῖ· οὐ γὰρ πρὸς ἡμῶν ἐστι δὶς ἐκδικεῖν ἐπὶ τὸ αὐτό. Ὁ δὲ ι' τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανών, Οἱ ἐξομνύ μενοι, φησί, τὴν χειροτονίαν μὴ καταδέχεσθαι μή ἀναγκαζέσθωσαν ἐπιορκεῖν. Εἰ γὰρ καὶ δοκεῖ τις εἶναι κανὼν ὁ συγχωρῶν ἐξεῖναι λύειν αὖθις ἑαυτοὺς τοῦ δεσμοῦ, δν σφίσιν αὐτοῖς ἀνοήτως ἐπέβαλον, ἀλλὰ πείρα ἐγνώκαμεν, ἥκιστα τοὺς ἐπιορκήσαντας εναν

κεῖσθαι, καὶ εὐαρέστους εἶναι Θεῷ· σκοπεῖν γε μὴν pejerarunt, minime accepti sunt, nec Deo amici δεῖ καὶ τὸ εἶδος τοῦ ὅρκου, καὶ τὰ ῥήματα, καὶ τὴν διάθεσιν, ἀφ᾿ ἧς όμωμόκασι, καὶ τὰς κατὰ λεπτὸν ἐν τοῖς ῥήμασι προσθήκας, μὴ ἄρα ἐκ μικροψυχίας τυχὸν, καὶ οὐκ ἐξ ἀμεταθέτου γνώμης ομόσαι προή χθησαν· μηδεμιᾶς δὲ παραμυθίας φαινομένης, ἐατέον αὐτούς· τὰ δὲ ἑξῆς, Λογγίνῳ τινὶ ἀγρὸς ἦν καλούμενος Μίνδαλα, τῇ ἐπισκοπῇ Μισθίας ὑποκείμενος. Σεβήρος δέ τις, Μασάδων ἐπίσκοπος, Κυριακόν τινα εἰς τὸν ἐν ἀγρῷ ναὸν πρεσβύτερον κεχειροτόνηκεν, ὁμόσαντα παραμένειν τε τῷ ναῷ καὶ τῇ ἐπισκοπῇ αὐτοῦ ὑποκεῖσθαι. Αλλ' ὁ τῆς χώρας ἐκεί. νῆς ἐπίσκοπος ἱερουργεῖν ἐκώλυε τὸν Κυριακὸν, οἷα παρ' ἑτέρου χειροτονηθέντα ἐν ἐκκλησίᾳ διαμε ρούσῃ αὐτῷ· τοιγάρτοι καὶ καταλιπὼν αὐτὴν ὁ Κυριακός ᾤχετο. Ὁ δὲ Λογγίνος λυπούμενος ηπείλει τὴν ναὸν ἐρημώσειν, καὶ εἰς ἔδαφος καθαιρήσειν. Ερω τηθεὶς οὖν ὁ ἅγιος, ἀξιοῖ τὴν ἀγρὸν, ἐν ᾧ ἐπεκηρύ θη ὁ Κυριακός, τῇ ἐπισκοπῇ Μασάδων ὑποτεθῆναι, εἰ καὶ ἑτέρας ἦν ἐνορίας, καὶ τὴν Κυριακὸν ἐκεῖσε αὖθις ἐπαναστρέψαι. Οὕτω γὰρ, φησί, καὶ ἡμεῖς οὐ δάξομεν παρὰ κανένας ποιεῖν, τῷ Κυριακῷ συμπε ριφερόμενοι, καὶ ἐκεῖνος τὸν ὅρκον οὐ παραβήσεται· οὐδὲ γὰρ πρόσκειται τῷ ὅρκῳ, ὡς οὐδὲ βραχὺ τοῦ ἀγροῦ ἀναχωρήσει· καὶ ὁ Λογγίνος τὴν ἐκκλησίαν οὐκ ἐρημώσει, καὶ τὴν ἑαυτοῦ οὐ βλάψει ψυχήν. Ορα πῶς ἐκ τῆς τῶν ῥημάτων ἐξετάσεως τὸν νοῦν ἐθήρευσεν ὁ ἅγιος, ὥστε μὴ δοκεῖν ἐπιορκεῖν τὸν ἐμόσαντα. Τοῦ δὲ Σεβήρου έγκαλουμένου τὸ παρ' ἐνορίαν χειροτονῆσαι, καὶ λήθην προβαλλομένου, Τῷ @ Θεῷ μέν, φησὶν ὁ ἅγιος, τὴν ἐκδίκησιν ἀνατίθεμεν, τῷ τῶν κρυπτῶν γνώστῃ καὶ ἐξεταστῇ· ἡμεῖς δὲ ἀδιακρίτως τοῦτον δεχόμεθα, συγγνώμην διδόντες ἀνθρωπίνῳ πάθει, τῇ λήθῃ (οὐ γὰρ ἐσμεν τῶν καρ διῶν κριταί, ἀλλ᾽ ἐξ ὧν ἀκούομεν κρίνομεν), εἰ καὶ τὴν ἐκκλησίαν πολυτρόπως ελυμήνατο, χειροτονήσας μὲν παρ' ἐνορίαν ἀκανονίστως, ὅρκῳ δὲ καταδε σμήσας παρὰ τὰ εὐαγγέλια, ἐπιορκεῖν δὲ διδάξας δι' ὧν μετετέθη ὁ πρεσβύτερος, ψευδόμενος δὲ νῦν δι᾽ ὧν τὴν λήθην σχηματίζεται. judicantur. Oportet quidem juramenti speciem, et verba, animique affectum, quo jurarunt, ac minutas quasque in verbis additiones considerare; nanı forte ex pusillanimitate, et non ex mutabili proposito jurare coacti sunt: cum nulla vero appareat excusatio, eos esse admittendos censeo. Audi deinceps. Longinus quidam agrum habuit, cui Mindala nomen erat, Misthiæ episcopatui subjectum. Severus quidamı Masadaruin episcopus Cyriacum quemdam templi, quod in agro illo positum erat, presbyterum constituit, qui juravit se in templo permansurum, et illius episcopatui fore subjectum. Verum illius regionis episcopus Cyriacum ministrare prohibuit, quippe qui in ecclesia, quæ sui juris erat, ab alio ordinatus esset; quapropter ea derelicta, Cyriacus discedebat: tum Longinus mærens, desertum se templum redditurun minabatur et solo æquaturum. Interrogatus igitur satıctus, æquum esse censebat, agrum, cui substitutus erat Cyriacus, Masadarum episcopatui subjici, etiamsi alterius esset regionis, ac rursum illuc redire Cyriacum. Ita namque, ait, et nos non videbimur adversus canones agere, morigeros nos erga Cyriacum prabentes, neque ille jusjurandum violabit; quoniam nec juramento additum est, quod non ad breve tempus secedet agro; et Longinus ecclesiam non desertam relinquet, neque suammet animam offendet. Videsis quomodo ex verborum disquisitione sententiam sanctus inlagavit, ut qui jurejurando se obstrinxerat pejerare non videatur. Severo autem accusato, quod ultro ordinabat in suam diœcesin, et oblivionem prætexente Deo, inquit sanctus, vindictam relinquimus qui occulta cognoscit et scrutatur; nos vero indiscriminatim illum recipimus, et qui humanus est lapsus, oblivioni ignoscentes; quandoquidem non sumus cordium cognitores, sed prout audimus, judicamus. Licet ecclesiam multifariam damino affecit, qui ultra suam diœcesin contra canones ordinavit, et juramento præter Evangelia astrinxit; pejerare vero docuit co quod translatus est presbyter; nunc autem mentitus est quoniam oblivionem præ se fert. Ἐν δὲ τῷ ιζ' κανόνι ταῦτα διείληπται· “Απιστής τις λαχών ἄρχειν Αντιοχέων, ἀπειλεῖς καταπλήξας In can. decimo septimo hac disceptantur. Intidelis 136 quidam Antiochiæ imperium sortitus, τῶν ἐνταῦθα ἱερέων ἐνίους εἰς τοῦτο βίας ήγαγε καὶ nonnullos ibi presbyteros nimis percellens tauta vi ἀνάγκης, ὥστε ὁμόσαι τῆς ἱερωσύνης πεπαῦσθαι· τούτων εἷς τις, Βιάνωρ ὄνομα, εἰς τὸ Ικόνιον μετ ῳκίσθη, περὶ οὗ τὸν μέγαν Βασίλειον, τοῦ θείου ἐρομένου Αμφιλοχίου, φάναι, ὅτι Κοινὴν ἐξεθέμην όρου καὶ κανόνα περὶ τῶν ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ὁμωμοκό των πρεσβυτέρων, ἵνα τῶν μὲν κοινῶν συλλόγων ἀπέχωνται, ἰδίᾳ δὲ τὰ τῶν πρεσβυτέρων ἐνεργῶσιν, ὅπως μὴ τοῖς εἰδόσιν αὐτοὺς τὰ τῆς ἱερουργίας ἐξο μοσαμένους, αίτιοι σκανδάλου γένοιντο· τούτῳ δὲ τῷ Βιάνωρι μᾶλλον ἄδειαν παρέχει πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι οὐκ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, ἀλλ᾽ ἐν Ἰκονίῳ τὰ τῆς ἱερουρ γιας μέλλει πράττειν· δεκτός οὖν ἐστιν ἀπαιτού μενος παρὰ τῆς εὐλαβείας του μεταμέλεσθαι ἐπὶ τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ὅρκου, ὃν ἐπὶ τοῦ ἀπίστου ἀνδρὸς ἐξωPATROL. GR. CXLIV. et necessitate constringebat, ut se a sacerdotio cessaturos jurarint. Horum unus, Bianor nomine, Iconium transmigravit, de quo magnus Basilius, a sancto Amphilochio interrogatus, dixit, Commune decretuin et canonem de presbyteris, qui Antiochiæ jurarunt, edidimus, ut ii a publicis conventibus abstineant, privatim tamen presbyterorum munera obeant: ne illis, qui eos sacra ejurasse sciunt. scandali causam præbeant. Eo magis autem Bianor ministerium obeundi licentiam obtinet, quod non Antiochie, sed Iconii sacra celebraturus sit. Suscipiendus est ergo, a tua pietate admonitus, ut ob juramenti facilitatem, quod sub infideli viro juravit, eum poenitent, cum parvi illius periculi

MATTHÆI BLASTARIS molestiam ferre non potuerit. Verum in 64 inde- μόσατο, βαστάσαι τὴν ὄχλησιν τοῦ μικροῦ ἐκείνου terminate laicos, qui pejerarunt, per decennium a sacris percipiendis arcet. Verumtamen in 82 distinctione statuit ut ii qui ex necessitate et vi pejerarunt, post sexennii spatium suscipiantur; qui autem sine necessitate fidem suam prodiderunt (nam perjurium est Dei negatio), post undecim annos sacra communione digni censentur, postquam sufficientem manifestarunt pœnitentiam. His vero penis subjiciuntur, qui sua sponte per confessionem de peccato triumpharunt, et medelam petiverunt; non autem ii qui ex aliorum accusa tionibus perjurii rei inveniuntur. Uli enim simul et poena pecuniaria et gravius ab Ecclesia puniontur; quia, ut sæpius dictuin est, incriminatio duplicat peccati nolem, quemadmodum et penitentia trutinam elevat. Multiplex est perjurii peccatum, et propterea difficile est curatu. Nam aliter pœnas dat, qui per injuriam juravit et pejeravit; aliter qui per vim; et qui poenitentiam agit, aliter quam isti; alias qui ob alicujus defeusionem et vindictam; at eum, qui dolo malo hoc fecerit, ubi pones? Qui autem rei alicujus ludicræ et contemnendæ gratia juramentum aspernatus fuerit, ubi collocabitur? Præterea qui corporale jusjuranduin transgressus est, quique scriptis mandatum, de his quid statuendum est? Hujusmodi igitur diligenter examinanda sunt, et pro viribus corrigenda. In vicesimo nono vero viros principes, qui jurant sc e subjectis suis quosdam plexisse, dupliciter sanari jubet; uno modo quidem, ut ipsi doceantur, non facile jurare, altero autem, ne malum et inha nin::o julicium ad effectum prolucant sed pœnitentiam propter jurisjurandi facilitatem .ostendant: non autem pietatis prætextus, circa jusjurandum nempe, improbitatem suam confirment. Neque enim Heroli bene jurasse profuit, qui, ut perjurii scilicet laqueum evitaret, laquce homicidii captus est, maximi faciendum prophetam gladio occidendum tradens. Omne enim jusjurandum prorsus probibitum est et condemnatum: ex omnibus autem maxime illud quod ad quosdam male tractandos suscipitur; quare eum, qui juravit, pœuitere, non autem suam irpictatem confirmare studere oportet. Ita si quis se cujusdam oculos elfossurum juraverit, vel interfecturum, vel mandatum aliquod violaturum, inquirendum est, quid sit melius, jusjurandum nihili facere, aut malum perficere et præceptum violare. «Juravi etenim, inquit David, et justitiæ tuæ judicia custodire statui, non autem peccatum. Quemadmnodum enim præceptum innutabilibus judiciis firmandam est, ita peccatum cmnino infirmari et deleri oportet. Sed qui legisimum jusjurandum sine ulla necessitate violaverit, magis punietur, quam qui vim passus est: sin autem non erat legitimum juramentum, 135 sed ‹ κινδύνου μὴ δυνηθείς. 'Αλλ' ἐν μὲν τῷ ξὺ τοὺς ἐπιόρκους τῶν λαϊκῶν ἀπροσδιορίστως ἐπὶ δεκαετίαν τῶν ἁγιασμάτων ἀπείργει· ἐν δέ γε τῷ πρ', διαιρέ σει χρησάμενος, τοὺς μὲν ἐξ ἀνάγκης καὶ βίας ἐπιορκήσαντας μετὰ ἐξαετή χρόνον δέχεσθαι διω ρίσατο· τοὺς δὲ χωρὶς ἀνάγκης τὴν ἑαυτῶν πίστιν προδόντας (ἐπιορκία γάρ ἐστι Θεοῦ ἄρνησι;) μετά ἐνδέκατον ἔτος τῆς θείας ἀξιοῖ κοινωνίας, μετάνοιαν ἀξιόλογον ἐπιδειξαμένους. Τούτοις δὲ τοῖς ἐπιτιμίοις ὑπόκεινται οἱ ἐκοντὶ τὸ ἁμάρτημα τῇ ἐξομολογήσει θριαμβεύσαντες, καὶ τὴν θεραπείαν ἐπιζητήσαντες, οὐ μὴν οἱ τοῖς ἑτέρων ἐλέγχοις φωραθέντες ἐπίτρο χοι. Ἐκεῖνοι γὰρ, ἅμα τῇ εἰς χρήματα ποινῇ, καὶ πλειόνως ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας ἐπιτιμῶνται· ὁ γὰρ ἔλεγχος, ὡς πολλάκις είρηται, διπλασιάζει τὸ τοῦ ἁμαρτήματος «φλημα, ὥσπερ οὖν ἡ μετάνοια και φίζει τῆς τιμωρίας την πλάστιγγα. Πολυειδὲς δὲ ἐστι τὸ τῆς ἐπιορκίας ἁμάρτημα, παρὸ καὶ δυσχε μῶς θεραπεύεται· ἄλλως γὰρ ἐπιτιμᾶται ὁ κατ' ὀλιγωρίαν ὁμόσας καὶ ἐπιορκήσας· ἄλλον τρόπον ὁ κατὰ βίαν· ὁ μεταμέλῳ χρησάμενος ἄλλως ἢ οὗται· ἑτέρω; ὁ τινὶ ἀμυνόμενος· τὸν δὲ κατὰ δέλων τοῦτο πεποιηκότα που θήσεις; 'Ο δὲ κατά τι παιγνιώδες καὶ ἀπόβλητον τὸν ὅρκον ἠθετηκὼς που τετάξεται; ὁ δὲ σωματικὸν ὅρκον παραβεβηκώς, ὁ δὲ ἔγγραφον, περὶ τούτων τί χρὴ προσδοκᾷς; Εξεταστέον τοίνυν ἀκριβῶς τὰ τοιαῦτα, καὶ εἰς δύναμιν θεραπευ τέον. Ἐν δὲ τῷ κθ' τοὺς ὀμνύοντας τῶν ἀρχόντων, ενίους τῶν ὑπὸ χεῖρα τιμωρίαις ὑποβαλεῖν, διττῶς ἰᾶσθαι κελεύει· τῇ μὲν, μὴ προχείρως ομνύναι δια δάσκεσθαι· τῇ δὲ, μὴ εἰς ἔργον τὴν πονηρὰν καὶ ἀπάνθρωπον κρίσιν ἐκφέρειν· ἀλλὰ τὴν μὲν ἐπὶ τῇ προπετείᾳ τοῦ ὅρκου μετάνοιαν ἐπιδείκνυσθαι, μὴ μέντοι προσχήματι εὐλαβείας, τῆς περὶ τὸν ὅρκον δηλαδή, τὴν πονηρίαν ἑαυτῶν βεβαιοῦν· οὐδὲ γὰρ τῷ Ηρώδῃ συνήνεγκεν εύορκῆσαι, δς τὴν πάγην δῆθεν τῆς ἐπιορκίας φυλαττόμενος, τῷ τοῦ φόνου ἐάλω, ἔργον μαχαίρας τὸν τοῦ παντὸς ἄξιον προφήτην θέ μενος. Καθάπαξ μὲν γὰρ ἅπας ὅρκος ἀπείρητα: καὶ κατακέκριται, πολλῷ δὲ δήπου πλέον εἰκὸς, ὁ ἐπὶ κακώσει τινῶν προαχθείς· ὥστε μεταγινώσκειν χρή τὸν ὀμνύοντα, οὐχὶ σπουδάζειν βεβαιοῦν τὸ ἀνόσιον. Καὶ γὰρ εἴ τις ὀφθαλμούς τινος ἐξορύξειν ὁμόσει, ἢ φονεύσειν, ἢ τῶν ἐντολῶν ἡντιναοῦν ἀθετήσειν, ἐξει ταστέον, τί ἄρα βέλτιον, παρ' οὐδὲν θέσθαι τὸν δρο κον, ἢ εἰς ἔργον τὸ κακὸν ἀγαγεῖν, καὶ τὴν ἐντολὴν παραβῆναι. Αμεσα γάρ, φησὶν ὁ Δαῦὶδ, καὶ ἔστησα τοῦ φυλάξαι τὰ κρίματα τῆς δικαιοσύνης σου, οὐχὶ τὴν ἁμαρτίαν. Ωσπερ γὰρ τὴν ἐντολὴν ἀμεταθέτοις κρίμασι προσήκει βεβαιοῦσθαι, οὕτω τὴν ἁμαρτίαν παντοίως ἀκυροῦσθαι καθήκει καὶ ἀφανίζεσθαι. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ χωρὶς ἀνάγκης ἔννομον ἀθετήσας ὅρκον, πλέον εὐθύνεται, ἢ ὁ βίαν παθών· εἰ δὲ μὴ ἔννομο; εἴη ὁ ὅρκος, ἀλλ' ἐφ᾽ ᾧ τινα δράσειν κακῶν, ἡ στε ρήσειν τινὸς ἀγαθοῦ, ἢ πάλιν, εἴ τις ομόσειε πρᾶγμα μὴ ὂν ἄξιον εἰς ὅρκον ἄγεσθαι, τότε ἡ ἀθέτησις και

- E. λάσει μὲν οὐχ ὑπόκειται, μετρίαν δὲ πρὸς τοῦ ἐπι- ad aliquem male tractandum, vel aliquo bono priσκόπου τὴν ἐπιτίμησιν δέχεται. vandum, suscipitur; vel si rursum juravit aliquis, se aliquid facturum, quod non debet in jusjurandum deduci, tum violatio illum pœnæ non subjicit, ed episcopi arbitratu modice punietur. Αλλ' ἐπεί περ εὐθύνονται μὲν οἱ ἐπίορκοι, οἱ δὲ εὐορκοῦντες ἀφίενται, καὶ τὸ ὀμνύναι ἄρα δέδοται, εἴποι τις ἂν, καὶ ποῦ τὴν εὐαγγελικήν θήσομεν ένα τολήν, τὴν μὴ ὀμνύναι ὅλως διακελευομένην; Sed quoniam puniuntur, qui pejerant, qui autem bene jurant, remittuntur, dixerit aliquis, quod jurare reapse permittitur; ubi ergo statuemus evangelicum præceptum, quod omnino jurare prohibet? 'Αλλ', οἶμαι, τὸ Εὐαγγέλιον ὥσπερ τῶν ἁμαρτης μάτων τὴν πρώτην, ὡς εἰπεῖν, βλάστην ἐσπούδακεν ἐκριζοῦν, οὕτω δὴ καὶ τὸν ὅρκον, ὡς τῆς ἐπιορκίας ὄντα θύραν, ἀπείρηκεν· ἄλλως τε, ἐκεῖνο μὲν τῶν εἰς τὸ τέλειον ἐφθακότων ἂν εἴη, ὥσπερ τὸ πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα καὶ δοῦναι πτωχοί;· εἰ γὰρ πάντες πωλεῖν ἀνάγκην ἔξουσι, τίνες ἂν εἶεν οἱ ὠνούμενοι; Πρὸς δὲ καὶ τὸ, τὴν παρειὰν παιομένους, τῆς ἑτέρας μη φείδεσθαι· καὶ τὸν χιτῶνα τῷ ἱματίῳ προσαπο δύεσθαι, καὶ ὅσα τῆς εὐαγγελικής νομοθεσίας Ετερα, ἅπερ οὐκ ἀνάγκην ἔχει τοῖς ἐπιτασσομένοις, αίρεσιν δέ· καὶ φυλάττουσι μὲν τιμὴν καὶ ἀντίδοσιν, μὴ φυλάττουσι δὲ οὐδ᾽ ὀντιναοῦν κίνδυνον· ὁ δὲ ἔννομο; ὅρκος δεύτερον ἐκείνου καὶ οὐκ ἀπόβλητον. Ενα θεν τοι καὶ τῶν βασιλέων οἱ τὴν τῆς εὐσεβείας πορφύραν ἡμφιεσμένοι, τοῦτον μὲν ἔστιν οὗ προβαίνειν ἐπέτρεψαν, τὸν δὲ παράνομον καὶ ἀπαίδευτον παν τάπασι κεκωλύκασι. Τῶν εὐπατριδῶν δέ τινος όμωμοκότος τὴν τρίτην τῆς ἑβδομάδος καθάπαξ τοῦ κρέως ἀπέχεσθαι, τιμᾶν ἐντεῦθεν ἐγνωκότος τὸν τίμιον Πρόδρομον, καὶ τῇ συνόδῳ προσαναθεμένου, εἰ ἀνάγκην ἔξει καὶ κατὰ τὴν ἑορτὴν τῆς τοῦ Χρι στοῦ γεννήσεως, τρίτην τῷ τηνικαῦτα τελουμένην G randumn observare: sanctissimus ille patriarcha Credo autem, quod Evangelium, quemadmodum primum peccatorum germen, ut ita dicam, eradicare studuerit, ita etiam jusjurandum, tanquam perjurii ostium, prohibuit. Aliter illud quidem sit eorum qui perfectionem attigerunt, sicut omnia quæ habent vendere, et pauperibus dare: si enim omnes vendere necesse habuerint, quinam emerent? Porro et illud, qui maxilla una percutiuntur, alleram quoque præbere: et pallium cum tunica insuper exuere, et quæcunque sunt evangelicæ consti - tutionis, quæ non sunt necessaria, bene tamen utilia et eligenda iis quibus mandantur; ac honorem quidem remunerationemque, nullum autem periculum secum afferunt. Legitimum verojuramentum illi secundum est et non rejiciendum. Hinc inperatores illi, qui pietatis púrpura induti sunt, hucusque progredi permiserunt: at quod illegitimum est et ineptum omnino prohibuere. Cum vero nobilis quidam tertio hebdomadis die omnino se a carne abstinere juravit, exinde venerabilem præcursorem honorare existimans, et syn. interrogavit,an necesse esset in festo Natalitii Christi, tertio die jejunii jusju. ἡμέραν, τὸν ὅρκον τῆς νηστείας τηρῆσαι, ὁ ἀγιώτας της πατριάρχης Λουκᾶς ἐκεῖνος μετὰ τῆς ὑπ' αὐτὸν συνόδου ἀπεκρίνατο, ὅτι Εἰ καὶ εἰς πάντα καιρὸν ἡ νηστεία ἀγαθόν, ἀλλ᾽ οὐ χρὴ τὸν τοιοῦτον ἄρχον προκεκρίσθαι τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς. Εἰ γὰρ οἱ ἀπόστολοι κολάζουσι τὸν ἐν Σαββάτῳ ἢ Κυριακῇ νηστεύοντα, ἢ γόνυ κλίνοντα, τίς ἀνάσχοιτο ἂν τοῦ προτιμῶντος τὸν ἰδίᾳ γεγονότα καὶ αὐθαίρετον τῆς νηστείας ὅρκον τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς καὶ πνευματικῆς εὐφροσύνης; Ζήτει καὶ ἐν τῷ θ' κεφαλ. τοῦ στοιχείου κανόνα τοῦ ἁγίου τούτου κή', καὶ ἐν τῷ α' κεφ. τοῦ στοιχ. κανόνα πα'. Lucas, una cum synodo sub eo congregata, respondit, quod licet bonum sit omni tempore jejunare, non tamen oportere tale jusjurandum Dominico ſesto præferri. Si enim apostoli illum, qui in sabbato vel die Dominico jejunat vel genu flectit, puniunt, quis ferat eum qui privatim factum voluntariumn jejunii jusjurandum Dominico festo et spirituali lætitiæ præfert? Quære etiam in Rono capite litteræ hujus sancti canonem vicesimum octavum et in primo capite litteræ canonem octogesimum primum. Hujus etiam meminit nonagesimus quartus sextæ Οὗ δὴ καὶ μεμνημένος ὁ ἐδ' τῆς δ' συνόδου και νών, Ἐπειδὴ, φησί, τοὺς ἐμνύοντας ὅρκους Ελληνι- η synodi canon: Quandoquidem, inquit, eos, qui κούς, οἷον μὰ τὸν Ἥλιον καὶ τοὺς τοιούτους, ὁ τοῦ μεγάλου Βασιλείου πα' κανὼν ἐπιτιμήσει καθυπο βάλλει, καὶ ἡμεῖς τούτοις ἀφορισμὸν ὁρίζομεν. Νόμοι. Ἐπὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν μέχρι καὶ ἀναγνωστῶν, τὸ ὀμνύναι ὅλως κεκώλυται· διὰ δὲ τῆς ἐγγράφου ὁμολογίας τὰ τοῦ ὅρκου τούτοις πληροῦται. Ἐν ταῖς ψήφοις δὲ τῶν ἀρχιερέων, καὶ μόνον, ὁ ἐπίσκοπος καθαιρεῖται ἀρνούμενος τὴν ἰδίαν υπογραφῆν, ἐν ἑτέραις δὲ ὑποθέσεσιν οὐ καθαιρεῖται, ἀλλὰ ζημιοῦται κατὰ τοὺς νόμους. Λέγει δὲ καὶ ἡ σβ' νεαρὰ τοῦ βασιλέως Λέοντος τοῦ σοφοῦ· Πᾶν ἔγγραφον, ᾧ ἐπιγέγραπται ὁ τοῦ τιμίου gentilium sacramenta juraverint, ut per solem, et talia, 81 magni Basilii canon penis subjicit, et nos eis quoque segregationem decernimus. Leges. ad Omnibus ab episcopis et clericis usque lectores jurare omnino est prohibitum: per pactuın vero litteris mandatum quæ sunt juramenti ab illis adimplentur. In antistitum electionibus, et solum, episcopus, qui suam negat subscriptionem, deponitur; in aliis autem causis non deponitur, sed juxta leges multatur. Dicit insuper et 72 imperatoris Leonis Sapientis novella Omne pactum scriptum quod pretiosæ et

vivifica crucis agura, per manus ejus qui pactum καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ τύπος διὰ χειρὸς τοῦ συνθε iniit, signatur, debet firinum et immutabile esse, licet constituta pœna non sit firmatum. Nemo per Deum jurans periclitatur; nam satis fortem vindicem Deum habet jusjurandum; qui vero cum temeritate aliqua per imperatorem juraverit, veniam consequitur; sed qui in persolutione per imperatorem pejerat, poenas dat, et propria jurisdictione excilit, et infamia notatur. In dubiis rebus solet judex jusjurandum allegare, et ita judicare. 136 Bene allego, per salutem tuam jurasse. Onne enim legitimum ex inductione jusjuran‹lum servatur, et quod quis juravit secundum propriam religionem: quod autem fit per insinceram religionem jusjurandum, non servatur. Qui ex judiciali electione, vel adversarii postulatione jusjurandum in ecclesia subit, sacrosanctis tactis manu Evangeliis, si posthac pejerasse conviclus fuerit, lingua privetur. Idem et de martyribus. Jusjurandum est oratio propter suam veritatem .fidem. faciens. CAP. XXXII. De tutoribus et curatoribus. ·Tertius quartæ synodi canon clericos vel mona- -chos propter turpe aliquod Juerum alienas possessiones conducere prohibuit; quod est, res saculares tractare, divina mysteria neglectui habentes: wisi ad inevitabilem impuberum tutelam a legibus vocetur aliquis; impuberibus enim tutores dantur, minoribus autem curatores. Impuberes quidem - sunt masculi, qui sunt quatuordecim annis mine- ‹res: impuberes vero puellæ, quæ duodecim annis · minores sunt. Minores vero sunt, qui pubertatem præterierunt, minores tamen sunt 25 annis, sive sint mares sive puellæ. Episcopus civitatis etiam istis permittere potest, ut ecclesiasticarum rerum curam gerant, vel orphanorum et viduarum, quibus non providetur, et quæ ecclesiastico auxilio maxime indigent, propter Dei timorem, ut in Actibus memoratur, apostolos septem diaconos elegisse, ne in ministerio quotidiano vidum despicerentur: lucri autem aut gloriæ cupiditate illis hujusmodi administrationibus seipsos ultro offerre non permittitur. Qui vero auxilio indigent sunt tales, qui in ecclesias profugerunt, ut dynastarum injuriam vitarent, vel qui aliquid forsan offenderint, vel qui injuste în servitutem rediguntur, et suppetias postulant, propter quos etiam defensores Giunt. Si quis vero transgreditur, adæquatis suppliciis eum subjici vult. Omnes igitur clerici et monachi cum episcopi sui permissu, non modo ecclesiastica, verum etiam sæcularia negotia administra· re possunt, ut et tutelam et curatelam suscipere. Absque externa autem permissione episcopis et monachis nec tutelam nec curatelam gerere permittitur, liret a legibus vocentur: sed clerici, quanμένου αὐτὸ, ἔχειν ὀφείλει τὸ ἰσχυρὸν καὶ ἀμετάπτω τον, εἰ καὶ κατησφαλισμένον οὐκ ἔστι διὰ προστί μου. Οὐδεὶς κατὰ Θεοῦ ὁμόσας κινδυνεύει· ἱκανὸν γὰρ ὁ ὅρκος τιμωρὸν ἔχει τὴ Θεῖον· ὁ δὲ κατὰ βασιλέως ομόσας κατά τινα θερμότητα συγχωρεῖται· πλὴν ὁ ἐν διαλύσει ἐπιορκῶν κατὰ τοῦ βασιλέως τὸ πρόστι μον δίδωσι, καὶ ἐκπίπτει τῆς ἰδίας ἀγωγῆς, καὶ ἀτιμοῦται. Ἐν τοῖς ἀμφιβόλοις είωθεν ὁ δικαστὴς ἐπιφέρειν ὅρκον, καὶ οὕτω ψηφίζεσθαι. Καλῶς ἐπιφέρω σοι κατὰ τῆς σωτηρίας σου έμε σαι· πᾶς γὰρ θεμιτὸς ἐξ ἐπαγωγῆς ὅρκος φυλάττε ται, καὶ ἄν τις ὁμόσῃ κατὰ τὴν ἰδίαν θρησκείαν· ὁ δὲ κατὰ ἀδοκίμου θρησκείας γεγονὼς ἔρχος οὐ φυσ λάττεται. ῾Ο ἐκ δικαστικῆς ψήφου, ἢ ἐξ αἰτήσεως τοῦ ἀντι· δίκου ὅρκον ὑπέχων ἐπ' ἐκκλησίας, τῶν ἀχράντων εφαπτόμενος εὐαγγελίων, ἐπιορκεῖν δὲ μετὰ ταῦτα ἐλεγχθείς, γλωσσοκοπείσθω· τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ μαρ τύρων. Ορκος ἐστὶ λόγος πιστούμενος δι' ἑαυτοῦ τὴν ἀλήθειαν. ΚΕΦΑΛ. ΛΓ'. Περὶ ἐπιτρόπων καὶ κουρατέρων. Ο γ' τῆς δ' συνόδου κανών κληρικοὺς ἢ μονάζοντας ἀπείρηκεν ἀλλότρια κτήματα μισθοῦσθαι δι' αἰσχροκέρδειαν, ὅπερ ἐστὶ πράγματα εργολαβεῖν κοσμικά, τῆς θείας λειτουργίας καταμελοῦντας, εἰ μήπου ἐκ τῶν νόμων καλοῖτό τις εἰς ἀφηλίκων ἀπαρ αίτητον επιτροπήν· τοῖς μὲν γὰρ ἀνήσοις ἐπίτρο που δίδονται, τοῖς δὲ ἀφήλιξι κουράτορες. Καὶ ἀνηθει μέν εἰσιν ἄῤῥενες, οἱ τῶν ιδ' ήττους ἐτῶν· ἀνηθε δὲ θήλειαι, αἱ ῇττους τῶν ιβ' ἐτῶν· ἀφήλικες δὲ, οἱ τὴν ἤδην ὑπεραναβάντες, ἥττους δὲ τῶν κε' ἐτῶν, κἂν ἄρρενες ὦσι, κἂν θήλεια:. Δύναται καὶ ὁ τῆς πόλεως ἐπίσκοπος ἐπιτρέπειν τοῖς τοιούτοις ἐκκλησ σιαστικῶν φροντίζειν πραγμάτων, ἢ ἐρφανῶν καὶ χηρῶν ἀπρονοήτων, καὶ τῶν μάλιστα ἐκκλησιαστι τῆς δεομένων βοηθείας, διὰ τὸν φόβον τοῦ Κυρίου, ὡς ἐν ταῖς Πράξεσιν ἱστόρηται. προχειρισμένων τῶν ἀποστόλων τοὺς ἑπτὰ διακόνους, ἵνα μὴ ἐν τῇ καθημερινῇ διακονία αἱ χήραι παραθεωρῶνται· οὐ μὴν ἑαυτοὺς ταῖς τοιαύταις ἐπιῤῥίπτειν διοικήσεσιν ἐφεῖται κέρδους χάριν ἢ δόξης. Οἱ δὲ βοηθείας δεύ μενοι, οὗτοι ἂν εἶεν οἱ τῇ ἐκκλησία προσπεφευγή τες, ἐπηρείας δυναστῶν ἐκτρεπόμενοι, ἡ οἱ περί τι πταίσαντες, ἢ εἰς δουλείαν ἀδίκως ἑλκόμενοι, καὶ ζητοῦντες ἐπικουρίαν, δι' οὓς καὶ οἱ ἔκδικοι γίνον ται· τὸν δὲ παραβαίνοντα τοῖς προσήκουσιν ἐπιτι· μίοις καθυποβάλλεσθαι βούλεται. Πάντες το κληρικοί τε καὶ μοναχοί, κατ' ἐπιτροπὴν τοῦ στῶν ἐπισκόπου, οὐ μόνον ἐκκλησιαστικά, ἀλλὰ καὶ πολ τικὰ ἐνεργῆσαι δύνανται πράγματα, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπιτροπὴν ὑπελθεῖν καὶ κουρατορείαν· ἐπιτροπῆς δὲ τῆς ἔξωθεν δίχα, ἐπισκόποις καὶ μοναχοῖς, οὔτε ἐπιτροπήν, οὔτε κουρατορείαν ἔξεστι δέξασθαι, καὶ εἰ ἐκ τῶν νόμων καλοῦνται· οἱ δὲ κληρικοί, ὅτε και-

λοῦνται παρὰ τῶν νόμων, καὶ τὰ ἀμφότερα ὑπελθεῖν do a legibus vocantur, utraque subire non probiο κωλύονται· πάντες δὲ κοινῇ ἐκκλησιαστικά bentur. Omnes vero communiter ecclesiastica neπράγματα ἐνεργεῖν οὐκ ἐμποδίζονται, καὶ δίχα προ gotia administrare non impediuntur, vel sine τροπῆς ἐπισκόπου. episcopali permissione. Νόμοι. Τοὺς θεοφιλεστάτους ἐπισκόπους ἢ μοναχοὺς ἐκ μηδενὸς νόμου ἐπιτρόπους ἢ κουράτορας οιουδήποτε προσώπου γίνεσθαι συγχωρούμεν· ἐπιτροπεύειν δὲ τῶν ὑπὲρ ψυχῆς ὀφειλόντων δίδοσθαι, καὶ διοικεῖν προσκαλουμένους, οὐ κωλύομεν. Καὶ γὰρ τοῖς ἀρχιερεῦσι μᾶλλον ὁ ὑπὲρ τῶν πλημμελημάτων Ελασμὸς ἀφιέρωται. Τοὺς πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους, καὶ ὑποδιακό τους, τῷ δικαίῳ μόνῳ τῆς συγγενείας εἰς ἐπιτροπὴν ἢ εἰς χουρατορείαν καλουμένους, τὴν λειτουργίαν ὑποδέχεσθαι συγχωροῦμεν. Επιτροπεύονται δὲ κατὰ τὸν πολιτικών νόμον ἐλεύθεροι, οἱ διὰ τὴν ἡλικίαν ἐκδικεῖν ἑαυτοὺς μὴ δυνάμενοι. ᾿Αλλότριο; οἰκέτης ἐν διαθήκῃ ἀχρήστως ἐπίτροπος δίδοται. Οὐκ ἐπιτροπεύει οὐδὲ κουρατορεύει ὁ μείζων τῶν ἑβδομήκοντα ἐτῶν, οὐδὲ ὁ ἐλάττων τῶν κα' ἐτῶν· πῶς γὰρ ὁ δεόμενος ἄλλου κηδεμονίας; “Ασωτοι καὶ μαινόμενοι, κἂν μείζονες ὦσι τῇ ἡλικίᾳ, κουρατορεύονται ὑπὸ τῶν ἰδίων συγγενῶν. Οὐδεὶς ἐγχειρίζει πλέον τῶν τριῶν ἐπιτροπῶν. Τῷ υἱῷ τοῦ αἰχμαλώτου ἐπίτροπος οὐ δίδοται, ἀλλὰ τῇ οὐσίᾳ κουράτωρ· ὑποστρέφοντος γὰρ τοῦ πατρός, γίνεται αὐτοῦ ὑπεξούσιος, ὡς εἰ μηδέποτε ᾐχμαλωτίσθη. Τῷ ἔχοντι ἐπίτροπον νοσοῦντα, ἢ γέροντα, δίδοται κουράτωρ παρὰ τοῦ ἄρχοντος. Ἐὰν κλέψωσιν οἱ ἐπίτροποι πράγματα ἀφηλίκων, ἕκαστος αὐτῶν εἰς τὸ διπλοῦν ἐνέχεται. Προτιμώνται τῶν θηλειῶν οἱ ἄρρενες, τελείας ἡλικίας υπάρχοντες· γυνὴ γὰρ οὐ κουρατορεύει, οὐδὲ τὰ τῆς ἐπιτροπῆς ὑπέρχεται λειτουργήματα, εἰ μή που μήτηρ ή μάμμη εἴη. Ο πλησιέστερος συγγενής επιτροπεύει· εἰ δὲ πολλοὶ τὸν αὐτὸν ἐπέχουσι βαθμὸν, πάντες ἐπιτροπεύουσιν. Ζήτει καὶ ἐν τῷ ιε' κεφ. τοῦ Μ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΛΔ'. Περὶ εὐνούχων. Ὁ μὲν κα' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών, Εὐνοῦ χος, φησίν, εἰ μὲν ἐξ ἐπηρείας ἀνθρώπων τις έγεγόνει, ἢ ἐν διωγμῷ τὰ τῶν ἀνδρῶν ἀφηρέθη, ἢ οὐ τως ἔφυ, εἰ καὶ ὁ βίος αὐτῷ σεμνὸς εἴη καὶ ἄμεμ πτος, εἰς ἱερωσύνην προβιβαζέσθω. Ὁ δὲ κβ'· 'Ο ἑαυτὸν ἀκρωτηριάσας κληρικὸς μὴ γινέσθω· αὐτόχειρ γὰρ αὐτοῦ γέγονε τῷ παραβόλῳ τοῦ πράγματος, ἑαυτῷ τὸν θάνατον ὥσπερ προμνώς μενος, καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ δημιουργία πολεμῶν ἄντικρυς. 'Ο δὲ κγ'· Εἴ τις, κληρικὸς ὤν, ἑαυτὸν ἀκρωτηριάσειεν, ὡς προδηλότατα θανατών, καθαιρείσθω. Leges. Religiosissimos episcopos vel monachos ex nulla lege tutores vel curatores cujuscunque persona fieri concedimus: sed eorum quæ ad animam pertinent, tutelam suscipere, et vocatos administrare non prohibemus. Etenim antistitibus maxime pro delictis placatio incumbiņ. Presbyteros et diaconos et subdiaconos solo cognationis jure ad tutelam vel ad curatelam vocatos administrationem suscipere concedimus. Tutores habeant liberti secundum leges civiles, qui propter ætatem seipsos vindicare nequeunt. Alienus servus in testamento frustra curator designatur. Neque tutelam neque curatelam gerat, qui septuaginta annis est major, neque qui viginti quinque est minor: nam quomodo curatelam gerat, qui alte - rius cura indiget? Decoctores et amentes, licet pubertatem egressi sint, a propriis cognatis in tutelam suscipiuntur. 137 Nemo plusquam tres tutores assumit. Captivi filio tutor non datur, sel substantiæ c curator; nam reverso patre, illi subjectus erit, ac si nunquam in captivitatem fuisset redactus. Illi cujus tutor vel morbo laborat, vel senio confectus est, a magistratu datur curator. Si impuberum facultates tutores surripiant, un08quisque eorum in duplum tenetur. Præferuntur feminis masculi, cum sunt perfecta ætatis. Mulier enim curatelam non'geral, neque tutelæ administrationem subeat, nisi vel mater vel avia sit. Proximus cognatus tutorem agat: sin vero sint plures ejusdem gradus, tum omnes curatelam gerant. Quæras etiam in 15 cap. litteræ M. CAP. XXXIV. De eunuchis. Sanctorum apostolorum vicesimus primus canon, Eunuchus, inquit, si ex injuria quidem hominum factus sit, vel in persecutione virilibus privatus sit, vel sic natus fuerit; dummodo ejus vita sit saucta et irreprehensibilis, in sacerdotium promoveatur. Vicesimus secundus vero: Qui seipsum mutilavit, ne sit clericus; ipse enim sui ipsius est homicida propter facti diritatem, mortem sibi quasi spondens, et Dei opificii hostis palam factus. Et 23: Si quis, cum sit clericus, seipsum mutilaverit, tanquam sibi manifesto mortem optans, deponatur.

Vicesimus quartus item: Laicus, qui seipsum Ο δὲ κδ'· Λαϊκὸς ἑαυτὸν ἀκρωτηριάσας, εἰς ἔτη mutilavit, tribus annis segregetur,¯quia est sui ipsius vitæ insidiator. Præterea, cum in virorum naturam Deus ipsos formavit, in aliam ab ea prorsus diversam sese transformarunt: ita ut neque viri sint, quia semiualem pariter ac generatricem facultatem abjecerunt, neque feminæ, quia von babent parturiendi naturam. Eadem etiam constituit 1 syn. 1 can.: nimirum, ut qui a medicis in morbo excisus, vel a barbaris genitalibus membris privatur, e clero nou excidat; quicunque autem, cum esset sanus, ex industria seipsum exsecuit, non modo in sacerdotium non cooptetur, sed etiam in clero recensitus, ejiciatur; illi autem in clerum admittuntur, qui a barbaris vel dominis sunt castrati, si eam quæ sacerdotio convenit, vitam prosecuti sint. Synodi vero et ut dictæ 8 canon eum, qui alios cxsecal (tanquam Dei opificio injuriam faciens), sive propriis manibus, sive jussu, si sit quidem clericus, deponi jubet, sin vero laicus, segregari; nisi morbus alicui incidens eum ad exsecandum ægrotantem coegerit. Neque enim condemnandi sunt sacerdotes, qui morbo laborantes castrari jubent: neque laici, qui propriis manibus ad castrationem utuntur. Hoc enim norbi esse medelam, non autcm creaturæ insidias feri, vel opificium injuria affìci existimamus. Vide etiam in 19 cap. littera Γ, synodi. vi cau. 5. 138 Leges. Jubemus ut nullus Romanus castretur, ne quidem extra Romanum solum, et ut nullus Romanum castratum emat: sed et eum, qui castravit, et eum qui emit, et tabellionem, et publicanum, qui vectigalis aliquid pro eo accepit, puniendos esse. Barbara autem mancipia, quæ extra RomaBum solum castrantur, liceat omnibus mercatori - bus et emere et vendere. Si quis servus a nobis sit castratus, statim illi libertatem dari, licet ob morbum castratus, fuit. Qui ob voluptatem vel mercaturam aliquos castrat, si sit quidem nobilis, bona ejus publicantur; plebeius vero gladio et bestiis objicitur. ἀφοριζέσθω τρία, ὡς ἐπίβουλος τῆς ἑαυτοῦ ζωής ἄλλως τε καὶ εἰς ἀνδρῶν φύσιν τοῦ Θεοῦ τούτους δημιουργήσαντος, εἰς ἑτέραν ἀλλόκοτον αὐτοὶ ἐπυτοὺς μεταπλάττουσιν, ὥστε μήτε άνδρας εἶναι, καὶ σπερματικὴν καὶ τοῦ ὁμοίου γενετικὴν δύναμιν ἀποβεβληκότας, μήτε γυναῖκας, οὐ γὰρ τίκτειν ἔχουσι φύσιν. Τὰ αὐτὰ καὶ ὁ α' τῆς α' συνόδου κανών διορίζεται, τὸν ἐν νόσῳ ὑπὸ ἰατρῶν χειρουργηθέντα, ἢ ὑπὲ βαρβάρων τῶν παιδογόνων μορίων ἀφαιρεθέντα, τοῦ κλήρου με διαπίπτειν· ὅστις γε μὴ ὑγιαίνων, ἐπίσ τηδες ἐξέτεμεν ἑαυτὸν, τοῦτον μὴ ὅτι κληροῦσθαι, ἀλλὰ καὶ τῷ κλήρῳ ἐξεταζόμενον, ἐξωθεῖσθαι· προςἴεσθαι δὲ εἰς κλῆρον τοὺς ὑπὸ βαρβάρων ἢ δεσποτῶν ευνουχισθέντας, εἰ συμβαίνοντα τῇ ἱερωσύνῃ καὶ τὸν βίον μετιόντες εἶεν. Ὁ δὲ τῆς λεγομένης α' και β' συνόδου κανών η καὶ τὸν ἑτέρους ἐκτέμνοντα, ὡς τῆς τοῦ Θεοῦ δημιουργίας υβριστήν, εἴτε αὐτοχειρία, εἴτε ἐξ ἐπι τάγματος, κληρικὸν μὲν ὄντα καθαιρεῖσθαι κελεύει, λαϊκὸν δὲ ἀφορίζεσθαι· εἰ μήπου νόσημά τινι προσ πεσὶν πρὸς τὴν ἐκτομὴν τοῦ πεπονθότες ἠνάγκασεν οὔτε γὰρ ἱερέας αἰτιατέον, τοῖς νοσοῦσιν ἐξ ἐπιτά γματος εφιστάντας τὸν εὐνουχίζοντα, οὔτε μὲν λαϊκοὺς αὐτοχειρίᾳ χρωμένους· τοῦτο γὰρ ἰατρείαν τοῦ νοσήματος, ἀλλ' οὐκ ἐπιβουλὴν τοῦ πλάσματος, ἢ τῆς πλάσεως ύβριν λογιζόμεθα. Ζήτει καὶ ἐν τῷ ιθ' κεφ. τοῦ Γ' στοιχείου κανόνα σ' τῆς ς' συνόδου. Imperatoris vero Leonis Sapientis novella eu. nuchum, qui legitimne mulieri matrimonio conjungitur, scortationis pœnæ subjici jubet, et sacerdotem, qui profane illum copulavit, sacerdotali dignitate privari: permittit autem eunuchis, quoscunque volunt adoptare et in Aliorum sortem eligere. CAP. XXXV. De precum ordine. Septuagesimus quintus sexta synodi canon, vult ut qui in ecclesia precantur et psallunt, non inerdinati accedant, neque intentas emittant vociferationes, sed cum contrito corde, et moribus compositis, et neutis attentione, preces et psalmodias peragant: unde et internis moribus et externa specie Dei misericordia in peccatores Νόμοι. Κελεύομεν μηδένα Ῥωμαίων ευνουχίζεσθαι, μηδὲ ἔξω τῶν Ῥωμαίων γῆς, μηδὲ ἀγοράζειν μηδένα τὸν εύνουχισθέντα Ῥωμαῖον· ἀλλὰ καὶ τὸν εὐνουχίσαντα, καὶ τὸν ἀγοράσαντα, καὶ τὸν συμβολαιογράφον, καὶ τὴν τελώνην τὸν κομισάμενον τέλος τι ὑπὲρ τούτου, τιμωρεῖσθαι· τὰ δὲ ἔξω τοῦ Ῥωμαϊκοῦ ἐδάφους ευνουχιζόμενα ἀνδράποδα βάρβαρα ἐξεῖναι πᾶσιν ἐμπόροις ἀγοράζειν τε καὶ πιπράσκειν· ἂν δέ τις παρ' ἡμῖν εύνουχισθῇ δοῦλος, αὐτίκα τούτῳ τὴν ἐλευθερίαν δίδοσθαι, κἂν διὰ νόσον ευνουχισθῇ. Ο δι' ἡδονὴν ἢ ἐμπορίαν ευνουχίσας τινά, εὐγενής μὲν ῶν, δημεύεται· εὐτελὴς δὲ, ξίφει καὶ θηρίας ὑποβάλλεται. Ἡ δὲ νεαρὰ τοῦ βασιλέως Λέοντος τοῦ Σοφού τὸν γυναικὶ νόμῳ γάμου συναφθέντα εὐνοῦχον, τῇ τῆς πορνείας ὑποκεῖσθαι κολάσει κελεύει, καὶ τὸν ἀνιέρως συναρμόσαντα ἱερέα τῆς ἱερατικῆς ἀξίας ἀπογυμνοῦσθαι· ἐφίησι δὲ τοῖς εὐνούχοις, οὓς βού λονται εἰσποιεῖν, καὶ εἰς μοίραν τάττειν υἱῶν. ΚΕΦΑΛ. ΛΕ'. Περὶ εὐχῶν εὐταξίας. Ο οε' τῆς ς' συνόδου κανὼν τοὺς εὐχομένους ἐν ἐκκλησίᾳ καὶ ψάλλοντας μὴ ἀτάκτους προΐεσθαι καὶ ἐπιτεταμένας ἐπισκήπτει φωνάς, ἀλλ' ἐν συντε τριμμένῃ καρδίᾳ, καὶ ἤθει κατεσταλμένῳ, καὶ τοῦ προσοχῇ τὰς εὐχὰς ποιεῖσθαι καὶ ψαλμῳδίας, ἐφ᾽ ᾧ τῷ τε ἐντὸς ἤθει, καὶ τῷ ἐκτὸς εἶδει, τοῦ Θεοῦ τὸν ἔλεον ἐπὶ τοῖς ἡμαρτημένοις ἑλκύσαι. Εὐλαβεῖς γάρ,

Ε. φησὶν ἡ τοῦ Λευϊτικοῦ βίβλος, ποιεῖτε τοὺς υἱοὺς trabitur. Pios enim, inquit Levitici liber, facito Ἰσραήλ· μηδὲ τοῖς κεκλασμένοις καὶ ἀσέμνοις μέλεσι χρῆσθαι, καὶ τῇ περιττῇ τῇ τῶν ἀσμάτων ποικιλία, καὶ ᾠδῶν τερετίσμασιν, ὁ θυμελικοῖς οὐχ ἥκιστα, καὶ τοῖς ἐπὶ τῆς σκηνῆς ἢ ἐκκλησίᾳ προσῆκε Θεοῦ, πολλάκις δὲ ταῦτα καὶ πρὸς πολλῶν κεκώλυνται πα τριαρχῶν μετὰ σφοδρῶν τῶν ἐπιτιμίων· παρήγγελο ται δὲ τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀποίκιλον τῆς ψαλμῳδίας ἀσπάζεσθαι, ἐν δὲ ταῖς παννυχίσι καὶ ταῖς τελεταῖς τῶν ἀποιχομένων, ὡς τὸ ἀρχαῖον ἔθος καὶ θεοφιλὲς εἶχεν, ἀλλ᾽ οὐδὲν γέγονε πλέον. Περὶ τοῦ τρισαγίου ὕμνου. Ο δὲ πα' τοὺς τῷ τρισαγίῳ ὕμνῳ τὴν τοῦ Πέτρου τοῦ Κναφέως φωνήν παρενείρειν μὴ αἰδουμένους, τὴν τῷ, ῞Αγιος ἀθάνατος, Ὁ σταυρωθείς δι' ἡμᾶς, ἐλέησον ἡμᾶς, προστιθεῖσαν, τῇ ὀλεθρίῳ τοῦ ἀνα θέματος ἐφίησι καταδίκῃ ἢ γὰρ τέταρτον ἡ τοιαύτη πρόσωπον εἰσάγει φωνὴ, ἀνὰ μέρος τιθεῖσα τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱὸν, τὴν ἐνυπόστατον τοῦ Πατρὸς δύναμιν, καὶ ἀνὰ μέρος τὸν ἐσταυρωμένον Χριστὸν, ὡς ἄλλον ὄντα παρὰ τὸν ἰσχυρὸν, ἢ παθητὴν τὴν Τριάδα δοξάζει, συσταυροῦσα τῷ Υἱῷ τὸν Πατέρα καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Ἴσμεν δὲ, ὡς ἡ ἐκκλησιαστική δίεισιν Ιστορία, ὅπως λιτανεύοντος τοῦ λαοῦ ἐν Κωνσταντια νουπόλει ἐπί τινι θεηλάτῳ πιεζομένου πληγῇ, Προκλου ἀρχιερατεύοντος, αἰθέριον ἁρπαγείη παιδίον, καὶ τὸν ὕμνον τουτονι μυηθείη, καὶ κατενεχθέν, τοῖς παροῦσι τὸ μυηθὲν ἀπαγγείλειεν· ᾄσαντος δὲ τοῦ λαοῦ τῆς προσθήκης χωρὶς, ἡ θεήλατος σταίη πληή γή. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενική τετάρτη σύν οδος οὕτως ᾄδεσθαι τὸν τρισάγιον ὕμνον ἐθέσπισεν· εἰ καὶ τὸ κρυπτὸν γένος τῶν ᾿Αρμενίων καὶ ὕφαλον, τῆς βδελυρᾶς ταύτης εἰσέτι καὶ νῦν οὐ μεθίενται πλάνης. Ζήτει καὶ ἐν τῷ ια' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα τε τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου. filios Israel; neque infractis et irreverendis utantur cantilenis, et supervacanea canticorum varietate, el cantibus lascivis: quæ thymelicis histrionibusque magis quam ecclesia Dei conveniunt. quamplurimis vero patriarchis eum gravissimis etiam pœnis hæc sæpius fuerunt prohibita. Permissum est autem simplicem et invariatam psalmodiæ modulationem usurpare, et in vigiliis et pro defunctis peragendis cæremoniis, ut obtinnit antiqua et venerabilis consuetudo: sed nihilamplius factum est. De sacrosancto hymno. Octogesimus primus illos, qui in sanctissimo hymno Petri Fullonis vocem inserere audent, quæ Billi, Sanctus immortalis, hoc, Qui crucifixus es pro nobis, miserere nostri, addidit, exitiali anathematis judicio subjicit. Vel enim quartam personam inducit ista vox, et Dei Filium, Servatoris scilicet consistentem facultatem, seorsum ponit, et Christum crucifixum tanquam alium à forti, vel affectionibus subjectam Trinitatem glorificat, et Pa trem et Spiritum sanctum una cum Filio crucifigit. Scimus vero quomodo ecclesiastica Historia loquitur, cum, Proclo, archiepiscopo, populus, quadam divinitus intentata oppressus plaga, Cone stantinopoli supplicaret, iu æthera raptum fuisse puerum, et hymnum hunc fuisse edoctum, et rursus demissum præsentibus illud, quod institutum erat, renuntiasse; quod populo sine additamento canente, divinitus intentatam cessasse plagam. Sed et sancta et œcumenica quarta synodus ita sacrosanctum hymnum canendum esse decernit: licet obscurum Armeniorum genus ct subdolum abominabilem 139 illum errorem nondum deposuerunt. Vide etiam in undecimo capite litteræ canonein 15 Laodicens synodi. Ejusdem vero synodi 16 in Sabbatis una cum cæteris Scripturis etiam Evangelia legi jubet. Nam antequam ordo, qui hodie in precibus et psalinodiis observatur, institutus fuit, solummodo preces in Sabbato dictæ fuerunt, et sic sacrificium in cruentum offerebant sacerdotes. Evangelium vero, vel alia Scripturæ pars in ecclesia non legebatur; Ο δὲ ις' ταύτης ἐν τοῖς σάββασι μετὰ τῶν ἐτέτων Γραφῶν καὶ Εὐαγγέλιον κελεύει ἀναγινώσκεσθαι. Πρὸ γὰρ τῆς γινομένης τὴν τήμερον τάξεως ἐν ταῖς εὐχαῖς τε καὶ ψαλμῳδίαις, εὐχαὶ μόνον ἐγί νοντο ἐν σαββάτῳ, καὶ οὕτω τὴν ἀναίμακτον προσέ φερον οἱ ἱερεῖς θυσίαν. Εὐαγγέλιον δὲ ἡ ἄλλη τις Γραφὴ ἐπ᾿ ἐκκλησίας οὐκ ἀνεγινώσκετο, οἷα τηνι καῦτα πανηγυρίζειν εἰωθὸς κατὰ τοὺς λέγοντας nam tunc festum celebrare solebant juxta canones, κανόνας, μήτε νηστεύειν, μήτε γόνυ κάμπτειν ἐν σαββάτῳ. Ο δὲ ιζ' κηδεμονικώτερόν τι ποιῶν, καὶ εἰς καθίσματα μερισθῆναι τοὺς Δαυῒτικούς ψαλμοὺς ἐπ έταξε, καὶ ἀναγνώσεις μεταξύ γίνεσθαι, ἵνα μὴ ἀκηδιῶν ὁ λαὸς τῷ συνεχεῖ τῆς ψαλμωδίας τῆς ἐκκλησίας ἀποπηδώσιν. Ο δὲ τηʹ, τὰς παραδεδομένας εὐχὰς λέγειν ἐν ταῖς ἐννάταις τε καὶ ἑσπέραις, καὶ μὴ τὸν βουλόμεναν ἰδίας εὐχὰς συντιθέναι, καὶ ταύτας λέγειν ἐν ταῖς συνάξεσιν. Τούτοις ἐπιψηφίζεται καὶ ὁ τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου ργ', τὰς ὑπὸ τῶν συνετωτέρων συντεταγμένας καὶ ὑπὸ τῆς συνόδου κεκυρωμένας εὐχὰς λέγεσθαι qui dicunt, Neque jejunare, neque genuflectere in Sabbato oportet. Decimus septimus autem accuratius quiddam faciens, etiam in sessiones partiri Davidicos Psalmos jussit, et interjecto spatio lectionem fieri, ne populus psalmodiæ continuatione mœrore affectus ab ecclesia discederet. Decimus vero octavus, ut in Nonis et Vesperis recitentur traditæ preces, et ne quis pro arbitrio preces contexat, et illas in publicis conventibus recitet, præscribit. His etiam consentit Carthaginensis syn. centesimus tertius, ut in supplicationibus universæ administrationis solæ legantur preces, quæ a sapien.

MATTHÆI BLASTARIS Lioribus ordinantur, et a synodo confirmantur, in μόνας, ἐν ταῖς λιταῖς, φημί, τῆς λειτουργίας ἀπά præfationibus, nimiruin usque ad sacra Evangelia, in catechumenorum commendationibus, per quas eos Deo commendant sacerdotes; et in manuum impositionibus, tam in eos qui ordinati sunt,'quam qui pœnitentiam agunt: novæ autem preces, quæ ab aliquibus introducuntur, non admittautur. Quæcunque enim Patrum judicio non sunt approbata, dubium certe habent: itaque metuendum est, ne, quæ ad reclan fidem minus conducunt, intromittant. Decimus nonus vero synodi Laodicena canon Catechumnenorum, inquit, preces, et eorum qui poenitentiam agunt primum, deinde fidelium, fieri oportet; postea solis sacratis licere decernit ad altare accedere et communicare. Quære et in 9 cap. littera canones 5 et 20 synodi Gangrensis. Centesimus decimus quartus porro Carthaginensis synodi illum anathemate dignum censet, qui existimat, non vere, sed humilitatis gratia, nos adhortantem sanctum apostolum Joannem dixisse, ‹ Si dixerimus, quod peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, nec veritas in nobis est. › Nam ex proxime sequentibus Epistolæ verbis nanifeste ostenditur apostoli sententia, qui subjungit: Sin autem peccata nostra confessi fuerimus, fidelis est et justus, qui illa nobis remittet, et purgabit nos ab omni injustitia., σης, ἐν τοῖς προοιμίοις, ἄχρι δηλαδὴ τῶν θείων Εὐαγγελίων, ἐν ταῖς τῶν κατηχουμένων παραθέσεσι, δι' ὧν τῷ Θεῷ τούτους οἱ ἱερεῖς παρατίθενται, καὶ ἐν ταῖς ἐπιθέσεσι τῶν χειρῶν ἐπί τε τῶν χειροτο νουμένων καὶ τῶν ἐν μετανοίᾳ γενομένων· τὰς δὲ παρ' ἐνίων εἰσαγομένας νέας εὐχὰς μὴ προςίεσθαι. Απερ γὰρ οἱ Πατέρες οὐκ ἐδοκίμασαν, τὸ ἀμφίβολον δήπουθεν ἔχει, καὶ δέος ὑποτρέχει, μὴ ἄρα τὰ τῇ ὀρθῇ μὴ συμβαίνοντα παρενείρωσι πίστει. Ο δὲ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ ιθ' κανών, Τὰς ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων, φησίν, εὐχὰς πρῶτον, καὶ τῶν ἐν μετανοίᾳ, εἶτα τῶν πιστῶν γίνεσθαι δεῖ· εἶτα μόνοις ἐξεῖναι θεσπίζει τοῖς ἱερατικοῖς εἰς τὸ ἅγιον εἰσιέκαι θυσιαστήριον, καὶ κοινωνεῖν. Ζήτε: καὶ ἐν τῷ θ κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα ε' καὶ κ' τῆς ἐν Γάγγρα συνόδου. Ὁ δὲ μιδ' τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, τοῦ ἀναθέ ματος ἀξιοῖ τὸν οἰύμενον μὴ ἀληθῶς, ἀλλὰ ταπεινώσεως χάριν παραινοῦντα ἡμᾶς τὸν ἅγιον ἀπόστολον Ἰωάννην λέγειν, Ἐὰν εἴπωμεν, Αμαρτίαν, οὐκ ἔχε μεν, ἑαυτοὺς ἀπατῶμεν, καὶ ἀλήθεια ἐν ἡμῖν οὐκ ἔστιν. Ἐκ γὰρ τῶν ἑξῆς ῥημάτων τῆς ἐπιστολῆς δείκνυται προδήλως τοῦ ἀποστόλου ἡ ἔννοια, ἐπάγοντος· Ἐὰν δὲ ὁμολογήσωμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, πιστός ἐστι καὶ δίκαιος, ὅστις ἀφήσει ταύ τας ἡμῖν, καὶ καθαρίσει ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀδι Ο κίας. Centesimus decimus quintus vero et 116 illum quidem, qui existimal sanctos dicere: Dimitte nobis debita nostra, at seipsos debitis eximere, Rec illis enim omnino necessariam esse talem petitionem, sed aliis qui sunt in populo peccatoribus, anathemate prosequuntur. Quod enim nec precationis prætextus, nec humilitatis hypocrisis unquam sanctis inerat, sed vera cordis contritio, ostendit magnus Jacobus, qui hoc modo aliquando dicit: c in multis offendimus omnes; i et David: • Ne introeas in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens; › et iu oratione Salomon:. Non est homo, qui non peccaverit, et Job, • Ut omnis homo sciat imbecillitatem suam;» et Daniel, ο Peccavimus, inique egimus, › et cætera. Quis enim eorum simulationém ſerat, qui verbis suis contraria cogitant; qui labris quidem remissionem peccatorum petunt, corde autem se esse insontes existimant, et non 140 hominibus, sed Deo ipsi mentiuntur? Quære etiam in 37 cap. litteræ K, can. 90 vi syn. Lex. Jubeinus omnes episcopos et presbyteros, ut non tacite, sed voce a fidelissimo populo exaudienda, sacram oblationem et super sanctumn baptisma precationem celebrent; ut exinde auditorum anime in majorem compunctionem et Domini Dei glorificationem excitentur. Ὁ δὲ ριε' καὶ ρις' τὸν ὑπειληφότα τοὺς ἁγίους λέγειν μὲν τὴ, Αφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ἐαυ τοὺς δὲ τῶν ὀφλημάτων ἐξαίρειν, οὐδὲ γὰρ αὐτοῖς εἶναι ταύτην τὴν παραίτησιν πάνυ τι ἀναγκαῖον, ἀλλὰ τοῖς ἐν τῷ λαῷ ἁμαρτάνουσι, τῷ ἀναθέματ: παραπέμπουσιν. "Οτι γὰρ οὐκ εὐχῆς πρόσχημα οὐδ' ὑπόκρισις ταπεινότητος τοῖς ἁγίοις ὑπῆρξε ποτε, ἀλλ' ἀληθῆς καρδίας συντριβή, δηλοῖ ὁ μέγας - κωβος, ὧδέ πη λέγων· Ἐν πολλοῖς ἁμαρτάνομεν πάντες· καὶ ὁ Δαυΐδ· Μὴ εἰσέλθῃς εἰς κρίσιν μετά τοῦ δούλου σου, ὅτι οὐ δικαιωθήσεται ἐνώπιόν του πᾶς ζῶν· καὶ ἐν τῇ εὐχῇ ὁ Σολομών· Οὐκ ἔστιν ἄν θρωπος ὃς οὐχ ἥμαρτε· καὶ ὁ Ἰώβ· Ὥστε εἰδέναι πάντα ἄνθρωπον τὴν ἀσθένειαν αὐτοῦ· καὶ ὁ Δανιήλ Ημάρτομεν, ἠνομήσαμεν, καὶ τὰ ἑξῆς· τίς γὰρ τῆς εἰρωνείας ἀνάσχοιτο τῶν τἀναντία τοῖς σφῶν λό γοις φρονούντων· οἵ περ χείλεσι μὲν ἄφεσιν αἰτοῦ σιν ἁμαρτιῶν, ὡς ἀθῶσι δὲ τούτων τῇ καρδίᾳ διά κεινται, καὶ μὴ ἀνθρώποις, ἀλλ' αὐτῷ ψευδόμενοι τῷ Θεῷ; Ζήτει καὶ ἐν τῷ λζ' κεφ. τοῦ Κ στοιχείου και να κ τῆς ς' συνόδου. Νόμος. Κελεύομεν πάντας ἐπισκόπους τε καὶ πρεσβυτέ ρους, μὴ κατὰ τὸ σεσιωπημένον, ἀλλὰ μετὰ φωνής τῷ πιστοτάτῳ λαῷ ἐξακουομένης, τὴν θείαν προστ κομιδὴν, καὶ τὴν ἐπὶ τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι προτει χὴν ποιεῖσθαι, πρὸς τὸ κἀντεῦθεν τῶν ἀκουόντων τὰς ψυχὰς εἰς πλείονα κατάνυξιν καὶ τὴν πρὸς τὸν Δύο σπότην Θεὸν διανίστασθαι δοξολογίαν.

Z-H. ΚΕΦΑΛ. ΑϚ'. Περὶ ἐφορκιστῶν. Ο κς' τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου κανών, ἐφορί ζειν οὐ δεῖ, φησίν, ἔχουν κατηχεῖν, τοὺς ὑπὸ Επισκόπων εἰς τοῦτο μή χειροτονηθέντας. Ὁ δὲ τῆς ἐν ᾿Αντιοχείᾳ δέκατος και χωρεπισκό πους ἐφίησιν ἐφορκιστές χειροτονεῖν, ἂν καὶ ζήτει ἐν τῷ λα' χερ. του στοιχείου. ΑΡΧΗ ΤΟΥ Ζ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ. ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ τοῦ ζέοντος ὕδατος, τοῦ τοῖς θείοις μυστηρίοις ἐμβαλλομένου. Ζήτει ἐν τῷ η' κεφ. τοῦ Κ στοιχείου κανόνα λβ' τῆς ς' συνόδου. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ ζωγραφίας δι' ἡδονῆς τὰς ψυ χὰς λυμαινομένης. Ὁ ρ' τῆς δ' συνόδου κανὼν ζωγραφίας ἀσέ μνους, αἳ τοὺς ὁρῶντας πρὸς ἀτόπους ἐρεθίζουσιν ἡδονάς, ἐν τοίχοις χαράττειν ἀπαγορεύει παντάπαπι· καθότι ῥᾳδίως αἱ αἰσθήσεις τοῖς μὴ προσ ἔχουσι τὰ δι' αὐτῶν ὁρώμενα, ὥς γε δὴ καὶ τὰ ἀκουόμενα, ἐπὶ τὴν ψυχὴν εἰσκρίνουσι καὶ εἰσωθοῦσι· ταύτῃ τοι και, «Οἱ ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλε πέτωσαν, ο ἡ Σοφία φησί· καί·. Πάσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν. ο ΚΕΦΑΛ. Γ. Περὶ ζωοφθόρων ήτοι κτηνοβατών καὶ ἀλογευσαμένων. Ζήτει τὸ ε' κεφ. τοῦ στοιχείου. ΑΡΧΗ ΤΟΥ Η ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ. ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ ἡγουμένων. Ζήτει τὸ ς' κεφ. τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ τῆς ἡλικίας τῶν χειροτονουμέ των κληρικών. Ζήτει ἐν τῷ η' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνας τῆς μὲν σ' συνόδου τεσσαρεσκαιδέκατον καὶ πεντεκαιδέκατον, καὶ τῆς τετάρτης πεντεκαιδέκατον, καὶ τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου ις', οἳ καὶ διατάττονται, τὸν μὲν πρεσβύτερον τριάκοντα ἐτῶν χειροτονεῖσθαι, πέντε δὲ καὶ εἴκοσι τὸν διάκονον, τὴν διάκονον δὲ μ', καὶ τὸν ὑποδιάκονον κ'· οἱ δὲ ῥηθέντες τῆς ς' συν όδου καὶ καθαιρεῖσθαι κελεύουσι τοὺς ἐν τούτῳ τῆς ἡλικίας χειροτονεῖσθαι μὴ ἀναμένοντας. Τὰ αὐτὰ περὶ τῆς τῶν πρεσβυτέρων ἡλικίας καὶ δ ια' τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ φησίν· δν καὶ ὁ ῥηθεὶς τῆς ς' συνόδου ιδ', ἐπὶ λέξεως λαβών, δίεισι. Νόμος. Ἡ δὲ ραγ᾽ Ἰουστινιάνειος νεαρά, Πρεσβύτερον, φησὶν, ἐλάττονα τῶν τριάκοντα ἐνιαυτῶν γίνεσθαι οὐκ ἐπιτρέπομεν· οὐδὲ διάκονον τῶν κε', καὶ ὑποδιάχονον τῶν κ', οὔτε ἀναγνώστην τῶν ιη', διάκονον δὲ γυναῖκα μὴ χειροτονεῖσθαι, ἥτις ἐλάττων ἐστὶ τῶν μ' ἐτῶν, ἢ εἰς δεύτερον ἦλθε γάμον. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ του τῆς ἡμέρας διαστήματος. Νόμος. Ἡ ἡμέρα ἀπὸ ἑβδόμης ὥρας τῆς νυκτὸς ὁρίζε ται μέχρι τῆς δ' ὥρας τῆς ἑπομένης νυκτός· καὶ τὸ γινόμενον ἐν οἷαδήποτε ὥρᾳ τῶν κδ' ὡρῶν ἐν ἡμέρα δοκεῖ γίνεσθαι. CAP. XXXVI. De exorcistis. Vicesimus sextus Laodic. syn. canon, Exorcizare eos, inquit, non oportet, vel erudire, qui ab episcopo non sunt ad id ordinati. Decimus vero Antiochenæ canon etiam chorepiscopis exorcistas ordinare permittit; quem vide etiam in 31 capite-litteræ E. INITIUM LITTERÆ Z. CAP. I. De fervente aqua sacris mysteriis injicienda. Vide in 8 capite litteræ K canonem tricesimum secundum sextæ synodi. CAP. II. De picturis per voluptatem animam corrumpentibus. Sextæ synodi centesimus canon picturas inverecundo habita, quarum aspectu ad obscoenas libidines excitantur animæ, in parietibus efformari omnino prohibuit; quoniam sensus, tam quæ ab iis videntur, quam quæ audiuntur, incautis facile in animum transfundunt et immittunt. Quapropter, + Recta aspiciant oculi tui, › el • Omni circumspectu cor tuum custodito, inquit Sapientia. CAP. III. De iis qui cum bestiis rem habuerunt, vel cum jumentis coiverunt, vel rationis exvertia animalia inierunt Vide 5 caput littera A. 141 INITIUM LITTERA H. CAP. 1. De prafectis. Consule sextum caput litteræ A. CAP. II De eorum @tale, qui clerici sunt ordinandi. Vide in quinto capite litteræ canones sextæ synodi 14 et 15,et quartæ 15, et Carthaginensis synodi 16,qui quidem decernunt ut presbyter triginta annos natus ordinetur; diaconus vero, viginti quinque; diaconissa, quadraginta, et suboliaconus, viginti. Dicti autem vi synodi canones eos deponi jubent, qui ad istam ætatem ordinari non exspectant. Eadem de presbyterorum ætate etiam Neocæsariensis synodi undecimus dicit; quem etiam dictus vi synodi 14 verbatim accipiens recitat. Lex. Centesima vicesima tertia Justiniani novella, Presbyterum, inquit, triginta aumis minorem fieri non permittimus; neque diaconum 25, nec subdiaconum 20, nec lectorem 18, diaconissam autem mulierem, quæ quadraginta annis est minor, non ordinari, nec quæ in secundum venerit matrimonium. CAP. III. De diei spatio. Lex. Dies a septima noctis hora usque ad subsequeutis noctis sextam horam extenditur: et quidquid in aliqua ex viginti quatuor horis factum fuerit, intra diem fieri existimatur.

MATTHÆI BLASTARIS 142 INITIUM LITTERÆ 8. CΑΡ. 1. De theatris et diversis scemicis. Indis. Quinquagesimus quartus Laodicenæ synodi canon sacratos vel clericos in nuptiis vel in aliis festis convivio exceptos, ad ridicula, quæ in iis dieri 80lent að rísum excitandum, spectacula omnino oculos non convertere, nec iis mentem adhibere jubet, sed antequam ingrediantur histriones, discedere. Huic etiam congrua 24 sextæ synodi decernens sacratos et monacbos in equorum curriculis assistere, et scenicis ludis interesse prohibet: uam verbatim dictum canonem Patrum in Laodicea exponit. Qui autem his rebus se applicare deprehenduntur, vel cessare jubet, vel, si permaneant, deponi. Consule etiam 7 caput littera Γ. Quinquagesimus primus ejusdem vi synodi milmos dictos, et eorum theatra, et venationum spectacula, et quæ fiunt in scenis saltationes, penitus cessare statuit. Nam fideles vitam dissolute instituere non vull Evangelica disciplinæ præscriptumn, neque, quæ animi contentionem dissolvunt, stu diose prosequi, sed quæ sanctos docet. Mimos vero vocat eos qui quorumdam voces et mores imitantur, ut ad inconditum risum astantes excitent. Venationum vero spectaculum non cum canibus venari dicit, vel alio modo; nam spectaculum illud non est, sed actio; verumn in magnis urbibus fera G bestiae, puta leones et ursi, alebantur, quæ quidem statis temporibus in theatra educerentur, et nunc quidem cum tauris colluctari permittebantur, nunc vero cum hominibus, vel captivis vel rei capitalis damnatis; ut illos ad spectantium oblectationem dilaniarent. Hic vero canon multam eorum sævitiam prohibet, qui ad proprias voluptates aliorum abutuntur clade, et consimilis sibi naturæ hominum sanguine delectantur. Scena porro est assimulata imitatio; unde et scenici dicuntur histriones, qui aliquando servorum, aliquando dominorum, vel exercituum ductorum et principum personas induunt. Scenicas igitur saltationes virorum et mulierum inverecunde lascivientium et turpiter agentium, et ad libidinem spectatores provocantium, et in maxillam ictus et strepitus, prohibens canon, iis qui sese ad aliquid horum applicant, clericis quidem depositionem, laicis vero segregationem minatur. Vide etiam ejusdem synodi canones 62, 63, tertio capite litteræ E. Carthagin. vero syn. can. 15 sacerdotum filiis spectacula peragere prohibuit; a quibusdam enim civibus, spectaculorum nimis amicis, alebantur equi, ad cursuum certamina exercitati, et ad pugnam bestiæ. llæc autem non solum quo minus a sacerdotum filiis peragantur, verum etiam ut illic ad videndum non accedant, cavetur. illos euim in doctrina et lege Domini institui oportet; ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῶν θεάτρων καὶ θυμελικών διαφόρων παιγνίων. Ο δ' τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου κανών ἱερατικούς ή κληρικούς, εἰς γάμους ἢ εἰς ἑορτάς ἑτέρας εστιωμένους, κελεύει δίως μὴ ἐπιστρέ φεσθαι καὶ τὸν νοῦν προσέχειν ταῖς ειωθυίαις ἐν τούτοις γίνεσθαι καταγελάστοις πρὸς γέλωτα θεω ρίαις, ἀλλὰ, πρὶν τοὺς ἐκ τῆς θυμέλης εἰσιέναι, τού τους ἀναχωρεῖν. Συνῳδὲ τούτῳ καὶ δ᾽ κδ' τῆς ς' συνόδου διαταττό. μενος κωλύει τοὺς ἱερωμένους και μοναχούς εἰς ἱπποδρομίας ἀπιέναι καὶ θυμελικών παιγνίων ἀνέχεσθαι, ἐκτίθησι δὲ καὶ τὸν ῥηθέντα κατὰ ῥῆμα κανόνα τῶν ἐν Λαοδικείᾳ Πατέρων· τοὺς δὲ τούτοις προσανέχειν ἁλόντας ἢ παύσασθαι παραγγέλλει, ή ἐπιμένοντας καθαιρεῖσθαι. Ζήτει καὶ τὸ ζ' κεφ. τοῦ στοιχείου. a Ο δὲ να' τῆς αὐτῆς ἔκτης συνόδου τους λεγομέ νους μίμους, καὶ τὰ τούτων θέατρα, καὶ τὰ τῶν κα νηγίων θεώρια, καὶ τὰς ἐπὶ σκηνῆς ὀρχήσεις το λέως ἀργῆσαι νομοθετεῖ. Τοὺς γὰρ πιστοὺς ἡ τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας ἀκρίβεια μὴ ἀνειμένως βιοῦν βούλεται, μηδὲ τὰ χαυνοῦντα τὸν τῆς ψυχῆς τόνον ἐπιτηδεύειν, ἀλλ' & πρέπει ἁγίοις. Μίμους δέ φησι τοὺς ἐνίων ἀπομιμουμένους φωνὰς καὶ ήθη, πρὸς τὸ γελᾶν ἀκρατῶς τοὺς παρόντας παρασκευάσαι. Κυνηγίων δὲ θεωρίαν οὐ τὸ θηρᾷν λέγει διά κυνῶν ἢ ἄλλως πως, τοῦτο γὰρ ἔργον, οὐ θεωρία ἐστὶν, ἀλλ' ἐν ταῖς μεγίσταις τῶν πόλεων θηρία ἐτρέφοντο, λέοντές τε καὶ ἄρκτοι, ἃ δὴ καὶ κατά τις νας ἐξῆγον καιροὺς ἐπὶ τὰ θέατρο, καὶ νῦν μὲν ταύροις προσπαλαίειν ἐφίεσαν, νῦν δὲ ἀνθρώποις δορυαλώτοις ἢ κατακρίτοις, ὥστε τούτους διασπα ράττειν πρὸς ἡδονὴν τῶν θεωμένων. Ο γε καὶ πολ. λὴν ὠμότητα κατηγορεῖ τῶν οἰκείαν χαρμονὴν τὰς ἑτέρων συμφορὰς ποιουμένων, καὶ ὁμοφυῶν ἀνθρώτων αἷμασιν ἡδομένων. Σκηνὴ δὲ ἐστιν ἡ προσποίησ τος υπόκρισις, ὅθεν καὶ σκηνικοὶ λέγονται οἱ ὑπου κρινόμενοι, καὶ ἀπεικάζοντες ἑαυτοὺς, ποτὲ μὲν δούλοις, ποτὲ δὲ δεσπόταις, ἢ στρατηγοῖς, καὶ ἄρα χουσι. Τὰς οὖν ἐπὶ σκηνῆς ὀρχήσεις ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν, ἀναιδώς λογιζομένων καὶ ἀσχημονούντων, καὶ εἰς ἀκολασίαν τοὺς ὁρῶντας ἐκκαλουμένων, καὶ τὰ ἐπὶ κόρρης ραπίσματα και ψοφήματα απαγορεύων ὁ κανών, τοῖς πρός τι τούτων ἑαυτοὺς ἐκδεδωκόσι, κληρικοῖς μὲν οὖσι καθαίρεσιν ἐπάγει, λαϊκοῖς δὲ ἀφορισμόν. Ζήτει καὶ τὸν τῆς συνόδου ταύτης ξβ' κανόνα καὶ ξε' ἐν τῷ γ' κεφ. του στοιχείου. Ὁ δὲ ιε' τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου κανὼν τοῖς παισὶ τῶν ἱερέων ἀπείρηκε θεώρια ἐκτελεῖν· ἐνίοις γὰρ τῶν πολιτῶν, οἷς ἔμελεν ἡ περὶ τὰ θέατρα ματ νία, ἵπποι ἐτρέφοντο εἰς ἅμιλλαν ήσκημένοι δρόμων, καὶ θηρία εἰς θηριομαχίαν· ταῦτα οὖν τοὺς παῖδας τῶν ἱερέων μὴ ὅτι τελεῖν κελεύει, ἀλλὰ μηδὲ ἀφικνουμένους ἐκεῖσε θεωρεῖν· δεῖ γὰρ αὐτοὺς ἐν παιδεία τρέφεσθαι καὶ νουθεσία Κυρίου· καθ' & δη

καὶ Παῦλος ὁ μέγας, πρὸς Τίτον γράφων, περὶ πρε- sicut etiam magnus Paulus at Titum scribens, de σβυτέρων φησίν· Εἴ τις τέκνα ἔχει πιστά, μὴ ἐν κατηγορίᾳ ἀσωτίας, ἢ ἀνυπότακτα· καὶ πρὸς Τιμό θεον· Τὸν ὀρεγόμενον ἐπισκοπῆς τέκνα δεῖ ἔχειν, ἐν ὑποταγῇ μετά πάσης σεμνότητος· τὰ δὲ θεάτρεις σχολάζοντα ἀσωτίας ὑπόληψιν οὐ διαπέφευγε ἀλλὰ καὶ πᾶσι Χριστιανοῖς κεκήρυκται τελέως τούς των ἀπέχεσθαι, καὶ τοὺς βλασφημεῖν αἱρουμένους ντρέπεσθαι, ἀσέμνοις χρωμένους βήμασί τε καὶ τράγμασι. sacerdotibus dicit: ‹ Si quis filios habet fideles, non in luxuriæ accusatione, aut non subditos; › 143 et ad Timotheum: «Eum, qui episcopatum desiderat, filios habere subditos oportet, cum omni castitate. › Qui vero spectaculis vacant, intemperantiæ crimen non effugerunt: nam omnibus Christianis ne ad ea accedant, omnino interdictum est; et ut eos qui blasphemiis dediti sunt, avertant, quia inverecundis verbis et rebus utuntur. Sexagesimus deinceps in sanctorum martyrum memoriis convivia, et exsecrandas in iis saltationes fieri prohibet. Evenit enim, ut verecundæ mulieres ob id in ecclesias non accedant, quod illas lascive ii aggrediantur, quos invere- 'Ο δὲ ξ' καὶ τὰ ἐν ταῖς μνήμαις τῶν ἁγίων μαρτύρων κωλύει συμπόσια γίνεσθαι, καὶ τὰς ἐν τούτοις μυσαράς ορχήσεις. Συμβαίνει γὰρ καὶ τὰς ευσχήμονας των γυναικῶν παρὰ τοῦτο εἰς τὰς ἐκκλησίας μὴ ἀφικνεῖσθαι, διὰ τὸ λάγνες κατ' αὐτῶν ὁρμᾶν τοὺς τὰ αἰσχρὰ μὴ αἰσχυνουμένους cunde agere non pudet. ἐπιτηδεύειν. Ο δὲ ξα' θεώρια καὶ ἱπποδρομίας ἐν Κυριακαῖς ἢ ἑτέραις ἑορτασίμοις ἡμέραις, ἢ τῇ ἑβδομάδι τοῦ Πάν σχα, κωλύει γίνεσθαι, ἵνα μὴ τούτοις σχολάζοντες οἱ Χριστιανοὶ τῶν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ολιγωρῶσι συνάξεων· κελεύει δὲ μὴ ἀναγκάζεσθαί τινα τῶν πι στῶν ἀνιέναι εἰς θέατρα. Ὁ δὲ ἐς τῆς ς συνόδου κανὼν τὴν ὅλην εβδο μάδα τοῦ Πάσχα ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις σχολάζειν ἀπαιτεῖ τοὺς πιστούς, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις εὐ φραινομένους· τὰ δε θέατρα καὶ τὰς ἱπποδρομίας τῷ τηνικαῦτα κεκώλυκεν· ὃν καὶ ζήτει ἐν τῷ ζ' κεφ. τοῦ Π στοιχείου. Ζήτει καὶ ἐν τῷ θ' κεφα λαίῳ τοῦ στοιχείου κανόνα τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου ρκθ'. Νόμος. Ο δὲ νόμος ἀτίμους ἡγεῖται πάντας τοὺς διὰ πόρον εἰ; ἀγῶνα κατιόντας, καὶ τοὺς διὰ φιλοτιμίαν ἐπὶ σκηνῆς προϊόντας. Ο δὲ μισθώσας ἑαυτὸν εἰς παιγνίων τέχνην καὶ μὴ ἐπιδειξάμενος, οὐκ ἀτιμοῦ ται· ὁ δὲ μισθώσας ἑαυτὸν εἰς τὸ θηριομαχήσαι, καν μὴ θηριομαχήσῃ, ἄτιμος γίνεται, ὡς αἰσχροῦ κέρδους χάριν τὴν ἑαυτοῦ ζωὴν προϊέμενος. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περί θευλογίας καὶ ὀρθοδόξου πίστεως. Ζήτει τὸ περὶ πίστεως κεφάλαιον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ βιβλίου ΚΕΦΑΛ. Γ. Περὶ τῶν ἁγίων Θεοφανείων. Ζήτει ἐν τῷ λζ' κεφ. τοῦ Κ στοιχείου κανόνα τοῦ Θεοφίλου Αλεξανδρείας. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῶν θυσιαστήρια Ιστώντων κληρικῶν παρὰ γνώμην τῶν οἰκείων ἐπι σκόπων. Ζήτει τὸ ιβ' κεφ. τοῦ Σ στοιχείου. ΚΕΦΑΔ. Ε'. Ὅτι εἰς τὸ ἅγιον θυσιαστήριον ἱερω μένοις μόνοις εἰσέρχεσθαι ἀσφαλές· εἰσέρ χονται δὲ καὶ βασιλεῖς, ὅτε τὰ δῶρα τῇ θείᾳ · τραπέζη προσοίσειν μέλλουσι· λαϊκοῖς δὲ ἢ γυναιξὶν εἰσιέναι ἀπείρηται. Ζήτει τὸ ς' κεφ. τοῦ στοιχείου, καὶ τοῦ στοιχείου τὸ κβ' κεφ., καὶ ἐν τῷ λε' κεφ. του στοιχείου κανόνα ιθ' τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου. Sexagesimus primus vero spectacula equestria in Dominicis vel reliquis festis diebus, vel in Paschalis hebdomade, fieri prohibet; ne his occupati homines Christiani, quæ sunt in ecclesiis congre gationes parvi faciant. Jubet vero, ut ne quis fidelium spectaculis interesse cogatur. Sexagesimus sextus sextæ synodi canon tota Paschatis septimana in sanctis ecclesiis fideles adesse exigit, psalmis et hymnis gaudentes spectacula vero et equorum cursus tunc temporis prohibuit. Quem etiam consule in 7 cap. littera Π. Consule item in nono capite litteræ synodi Carthaginensis canonem centesimum vicesimum nonum. Lex. Lex omnes eos qui in certamen ob quæstum descendunt, et qui in scenam ob pretium prodeunt, infames esse decernit. Qui vero operam suam in artem ludicram mercede locat, si non specimen præbet, nulla ignominia afficitur. Qui vero se cum bestiis pugnare pacta mercede condixit, licet non pugnet', nullo gaudet honore; quippe qui turpis lucri gratia propriam vitam projicit. CAP. II. De theologia et orthodoxa fide. Vide cap. de Ode sub initio libri. CAP. III. De sanctis Theophaniis. Vide in tricesimo septimo cap. litt. K, canonem Theophili Alexandrini. CAP. IV. De clericis, qui præter suorum episcoporum sententiam alturia statuunt. Vide 12 caput littera Σ. 144. CAP. V. Quod ad sacrum altare sacralis solis ascendere permittitur: ingrediuntur vero imperatores quando ad sacram mensam dona oblaturi sunt; laicis autem vel mulieribus ingredi prohibetur. Vide sextum caput litteræ B, et litteræ I vicesimum secundum caput: et in tricesimo quinto capite litteræ can. 19 Laodicenæ syuodi.

INITIUM LITTERÆ I. MATTHE BLASTAR'S CAP. I. De sacris vasis et sacrilegio. Septuagesimus secundus sanctorum apostolorum, ut et 73, eum, qui ab ecclesia cerani vel oleum aufert, porro et qui vas sanctificatum ex auro vel argento factum, vel linteum in proprium usum convertit, et commune facit, si non sacrileBii, tanquam sceleris autem premnium reportantcm, segregationi subjiciunt. Nam Aclar, quæ Den nec oblata erant, nec sanctificata, sed solum promissa, subtrahens, extremas dedit poenas ab universo populo lapidibus obrutus. el Decimus vero primæ et secundæ dictæ synodi, dilucidiorem horum canonum interpretatus mentem, Eos, inquit, qui vasa vel vestes extra altare ad proprium usum convertunt, quæ ad templi ornatum sanctificata fuerunt, lucernas verbi c. vel aulæa, et ad usum profanum sibi ipsis vel aliis accomodaverint, apostolicus canon segregat, HOS una segregamus. Eos antem, qui sanctum calicem, vel discum, vel forcipem, vel venerandum indumentum, vel aerem dictum (id est sudarium), vel, ut summatim dicam, unum aliquod ex sacris vasis et intra altaria sacra sanctificatis, vel vestimenta in proprium lucrum diripiunt, vel in usum profanum convertunt (hoc enim est profanare, illud vero surripere sacra), absoluta depositioni subjicimus, ut qui impium opus fecerunt. Et magnus Gregorius Nyssenus in octavo suo canone, Sacrilegium, ait, in divina et antiqua Scriptura, cædis quidem condemnatione non visum est indignum. Similiter enim et qui cædis convictus erat, et qui res Deo dedicatas abstulerat, lapidationis supplicium subibat. Ecclesiastica autem consuetudo lenitate, nescio quomodo, utens, tolerabilius illius morbi piaculum existimavit. Nam breviori tempore sacrilegos 'quam adulteros punivit; adulteros autem 18 annos a communione expellit. Consule in 16 capite litteræ can. 2 sancti Cyrilli, et quæ ibi positae sunt legum caput 4. Leges. Sacrilegii crimen simile est crimini læse maJestatis. Contra illam sacrilegii actio movetur, qui ex rebus sacris aliquid abstulerit, et in proprium usum converterit, vel qui horum aliquid dolo malo facere aggressus est. 145 Qui aliquid Deo nondum dedicatum furatur, tanquain fur actione tenetur: nam res privatas a templo surripere, sacrilegium non est, sed furtum. Qui autem Deo consecrata furatur, licet ex privato loco furatus est, sacrilegii tenetur. Quoniam enim sunt quædam sacra Deo non consecrata, ut sunt imagines, quæ ad nos privatim pertinent, nondum templis vel monasteriis dedicalæ, ideo dicit lex, locum facere furtum vel sacrilegium. Nam qui sanctam imaginem, quæ in nostra cellula est, ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ ἱερῶν σκευῶν καὶ ἱεροσυλίας. Ο οβ' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών, ἀλλὰ δὴ καὶ ὁ οἵ τὸν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας ἀφελόμενον κηρὸν, ή ἔλαιον, ἔτι δὲ σκεῦος ἁγιασθὲν, χρυσοῦ ἢ ἀργύρου πεποιημένον, ἡ ὀθόνην εἰς οἰκείαν χρήσιν σφετεριζό μενον καὶ κοινοῦντα, είγε μὴ ἱεροσυλίας, ὡς δ᾽ οὖν παρανομίας δίκας ὑπέχοντα, ἀφορισμῷ ὑποβάλλου σιν. ῾Ο ᾿Αχαρ δὲ, καὶ ἅπερ οὐδέπω Θεῷ προσήνε κται, οὔτε μὴν ἡγίασται, ἀλλὰ μόνον ἐπήγγελτας ὄφελόμενος, τὴν ἐσχάτην ἔδωκε δίκην καταλευσθείς παγγενής. Ὁ δὲ ι' τῆς λεγομένης α' και β' συνόδου, ἐκδηλό τερον τῶν κανόνων τουτωνὶ τὸν νοῦν ἑρμηνεύων, Τοὺς σφετεριζομένους τὰ ἐκτὸς, φησί, τοῦ θυσιαστη ρίου σκεύη ἢ ἄμφια, & δὴ πρὸς κόσμον τοῦ ναοῦ ἀφιέρωται, λυχνίας τυχόν, ἢ Επιπλα, καὶ εἰς χρῆσιν ἀνίερον ἑαυτοῖς ἢ ἑτέροις παρέχοντας, ὁ ἀποστολικής ἀφορίζει κανών, καὶ ἡμεῖς συναφορίζομεν. Τοὺς μέντοι τὸ ἅγιον ποτήριον, ἡ τὸν δίσκον, ἢ τὴν λαβί δα, ἢ τὴν σεβασμίαν ἐνδυτὴν, ἢ τὸν λεγόμενον ἀέρα, ἢ ἁπλῶς ἔν τι τῶν ἐν τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ ἱερῶν καὶ ἁγίων σκευῶν ἢ ἀμφιεσμάτων εἰς ἴδιον κέρδος ὑφαρπάζοντας, ἢ εἰς χρήσιν χρωμένους ἀνίερον (το μὲν γάρ ἐστι βεβηλῶσαι, τὸ δὲ, συλῆσαι τὰ ἔγια), παντελεῖ καθαιρέσει καθυποβάλλομεν, ὡς δυσσεβές ἔργον διαπραξαμένους. 'Ο δὲ Νύσσης μέγας Γρηγόριος, ἐν τῷ η' κανόνι, Η Ιεροσυλία, φησί, παρὰ μὲν τῇ ἀρχαίᾳ καὶ θεία Γραφῇ οὐδὲ ἐνομίσθη τῆς φονικῆς κατακρίσεως ἀνεκτότερα· ὁμοίως γὰρ ὅ τε φόνῳ ἁλους, καὶ ὁ τὰ ἀνατεθέντα τῷ Θεῷ ὑφελόμενος, τὴν διὰ τῶν λίθων τιμωρίαν ὑπέσχον. Ο δὲ τῆς Ἐκκλησίας συνήθεια, συγκαταβάσει οὐκ οἶδ' ὅπως χρησαμένη, ἀνεκτότε ρον τὸ τῆς τοιαύτης νόσου καθάρσιον ελογίσατο· ἐλάττονι γὰρ χρόνῳ τοὺς ἱεροσύλους ἢ τοὺς μοιχούς ἑκολάσατο· τοὺς οὖν μοιχοὺς εἰς ιη' ἔτη τῆς κοινω νίας ἀπείργει. Ζήτει καὶ ἐν τῷ:ς' κεφ. τοῦ στοιχ. κανόνα β' τοῦ ἁγίου Κυρίλλου, καὶ τῶν ἐκεῖσε κειμένων νόμων τὸ δ' κεφάλαιον. Νόμοι. Τὸ περὶ ἱεροσυλίας ἔγκλημα όμοιόν ἐστι τῷ τῆς Ο καθοσιώσεως. Ο περὶ τῆς ἱεροσυλίας κινεῖται νόμος κατὰ τοῦ ὑφελομένου ἐκ τῶν ἱερῶν χρημάτων, ἢ χρησαμένου τούτοις εἰς ἰδίας χρείας, ἢ παρασκευάσαντος κατά δόλον γενέσθαι τι τούτων. Ο κλέπτων τὸ μήπω Θεῷ καθιερωθεν, ὡς κλέπτης ἐνάγεται· τὸ γὰρ ὑφελέσθαι ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ χρήματα Ιδιωτικὰ οὐκ ἔστιν Ιεροσυλία, ἀλλὰ κλοπή· ὁ δὲ τὰ ανατεθειμένα τῷ Θεῷ κλέπτων, κἂν ἐξ ιδιωτικού τόπου κλέψῃ, ὡς ἱερόσυλος ἐνέχεται. Ἐπεὶ δὲ εἰσί τινα ἱερὰ μὴ ἀνατεθειμένα τῷ Θεῷ, ὡς τὰ ἰδικῶς ἡμῖν διαφέροντα εἰκονίσματα, μήπω ναοῖς ἢ μονα στηρίοις ἀνατεθέντα, κατὰ τοῦτό φησιν ὁ νόμος, τὸν τόπον ποιεῖν τὴν κλοπὴν ἢ τὴν ἱεροσυλίαν· ὁ γὰρ τὴν ἐν τῷ οἰκίσκῳ ἡμῶν οὖσαν ἁγίαν εἰκόνα κλέ

πτων οὐκ ἔστιν ἱερόσυλος, ἀλλὰ κλέπτης· εἰ δὲ μὴ suffuratur, non est sacrilegus, sed fur; secus enim εἴποιμεν ἂν καὶ τὸν νομίσματα κλέπτοντα, εἰκόνα ἔχοντα τοῦ Χριστοῦ ἢ τῆς Θεοτόκου, ὡς ἱερόσυλον ἐνάγεσθαι· ὅπερ ἄτοπον καὶ ψευδές. Ὁ ἱερόσυλος ἐν νυκτὶ τῷ θυσιαστηρίῳ ἐπιβαίνων, καὶ τὰ ἀνατεθειμένα τῷ Θεῷ ἱερὰ μολύνων ἢ ἀφαι ρούμενος, ξίφει τιμωρείσθω· ἐν ἡμέρᾳ δὲ μέτριόν τι ἀφαιρούμενος ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας διὰ πτωχείαν, τυπτόμενος ἐξοριζέσθω. ΚΕΦΑΛ. Β'. Ὅτι οὐ δεῖ ἔνδον τῶν ἱερῶν περιβά λων τὰς λεγομένας ἀγάπας ποιεῖν, ἢ καπη λεῖα εἶναι, ἤ τι κατ' εμπορίαν προτιθέναι, ἢ κτῆνος χωρὶς ἀνάγκης εἰσάγειν, ἤ τινα μετά γυναικός καταμένειν. Ζήτει τὸ ιε' κεφ. τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τῆς θείας ἱερουργίας. Ζήτει ἐν τῷ ε' κεφ. τοῦ Τ στοιχείου. diceremus, eum qui suffuratur numismata, Christi vel Deiparæ Virginis imaginem habentia,,ut sacrilegum teneri; quod absurdum est et falsum. Sacrilegus nocte altare ascendens, et Deo dicata sacra contaminans vel suffuratus, gladio puniatur: interdiu autem mediocre quid ab ecclesia propter paupertatem auferens, verberatus exsilio mulctetur. CAP. II. Quod non oportet intra templi ambitus agapas diclas celebrare, vel cauponas esse, vel aliquid ad mercaturam exponere, vel jumer.tum absque recessitate introducere, vel aliquem cum muliereremanere. Vide 15 cap. litteræ E. CAP. III. De sacro ministerio. Vide in 5 capite litteræ T. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ Ἰουδαίων, καὶ ὅτι μετ' αὐτῶν CAP. IV. De Judais, et quod non oportet hdeles cum κοινωνίαν όλως ἔχειν οὐ δεῖ. Ζήτει ἐν τῷ β' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα ξδ' τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Ο δὲ ο' τὸν μετὰ Ἰουδαίων νηστεύοντα, ἢ συνεορτάζοντα, ἢ παρ' αὐτῶν τὰ τῆς ἑορτῆς δεχόμενον ξένια, ἢ ἄζυμα, ή τι τῶν τοιούτων, κληρικὸν μὲν ὄντα καθαιρεί, λαϊκὸν δὲ ἀφορίζει. Κἂν γὰρ μὴ τὰ ἐκείνων, εἰ καὶ οὕτω δρῴη, φρονῶν ἰσχυρίζεται, ἀλλὰ πολλοῖς σκανδάλου δίδωσιν ἀφορμὴν καὶ ὑπό νοιαν καθ᾿ ἑαυτοῦ, ὡς τὰς Ἰουδαϊκὰς τιμᾷ τελετάς, ἂς πρό γε τῆς Χριστοκτονίας ὁ Θεὸς φαίνεται βδελυτ τόμενος, Νηστεία, λέγων, καὶ ἀργίας, καὶ τὰς ἑopτὰς ὑμῶν μισεῖ ἡ ψυχή μου, οὐ γὰρ τοῖς Ἰουδαϊκῶς ζῶσιν ἐπιτιμᾷ ὁ κανῶν, ἀλλ᾽ οἷς οὐ περὶ πλείστου γίνεται, τῷ ἀδιαφόρως βιώναι, τῆς ἐκείνων ἀποδι ΐστασθαι κοινωνίας. Περὶ ἀζύμων· κατὰ Λατίνων. Ἐκ τούτου πάρεστι γνώναι, μὴ κατὰ μικρὸν πα ρανομοῦντας τοὺς δι' ἀζύμων τὴν μυστικὴν ἐπιτε λοῦντας θυσίαν. Εἰ γὰρ τοῖς ἁπλῶς ἐσθίουσιν ἄζυμα ἐξ Ἰουδαϊκῆς ἑορτῆς καθαίρεσιν ἐπάγει καὶ ἀφορι σμὸν, τὸ μεταλαμβάνειν τούτων ἐκ Κυριακοῦ σώ ματος, δι' αὐτῶν τε τὸ Πάσχα ἐπιτελεῖν, ποίαν ἔχει παραίτησιν εὐπρεπῆ; Οὐ γὰρ τὸ ἁπλῶς ἐσθίειν ἄζυμα κεκώλυκεν, ἀλλὰ τὸ δι᾿ ἀζύμων κατὰ Ἰου δαίους ἑορτάζειν· τίς δὲ μείζων τῆς ἀναιμάκτου θυ σίας ἑορτὴ, ἣν ὁ Κύριος ἡμῖν, τὸν σωτήριον μέλλων ὑπέρχεσθαι θάνατον, πρὸ τῆς τοῦ Πάσχα ἑορτῆς παραδέδωκεν; Οτι γε μὴν οὐδὲ εἰς νοῦν τοῖς θείοις ἐπῆλθε Πατράσι τὸ δι' ἀζύμων ἑορτάζειν ἡμᾶς, δῆλον ἐκ τοῦ πᾶσαν σπουδάσαι τούτους Ἰουδαϊκήν περιελεῖν ἑορτὴν, καὶ τἀναντία τοῖς αὐτῶν ἔθεσιν ἐπιτάξαι καὶ νόμοις, ὥσπερ δὴ τὴν ἐν τοῖς σάββασι νηστείαν καὶ ἀργίαν λελύκασι· προσέτι καὶ ἦν εἰς ἀνάμνησιν τῆς τῶν Νινευΐτῶν τελοῦσι νηστείας, καὶ τάλλα, ἃ κατὰ μέρος διεξιέναι οὐ τοῦ παρόντος και ρού. Ο δὲ κα' καὶ τὸν κομίζοντα Χριστιανὸν ἔλαιον εἰ; τὰ τῶν ἐθνῶν ἱερὰ, ἢ εἰς τὴν τῶν Ἰουδαίων συναγων γῆν, ἢ λύχνους ἅπτοντα, τῇ τοῦ ἀφορισμοῦ δίδωσι iis omnino communionem habere. Quære in 2 capite littera: sanctorum apostolorum canonem 64. ~ Septuagesimus vero canon illum qui cum Judæis jejunat, vel una festum agit, vel ab ipsis festi xenia accipit, vel azyma, vel aliquid tale, si sit quidem clericus, deponit; sin autem laicus, segregat. Nam, etsi se non idem quod illi, licet ita faciat, sentire contendit, multis tamen scandali occasionem præbet, et in seipsum suspicionem, quod Judaicos honorat ritus, quos vel ante Christum trucidatum abominasse Deus invenitur, dicens: «Jejunia, et ferias, et festa vestra odio habet anima mea.» Non enim eos, qui Judaice vivunt, punit canon; sed qui indiscriminatim vivendo ab corum communione maxima ex parte non abscedunt. De azymis; contra Latinos. Ex hoc cognoscere licet, eos non parum peccare, qui per azyma mysticum sacrificium celebrant. Nam si eis, qui simpliciter ex festis Judaicis azyma comedunt, depositionem et segregationem inducit; eorum, tanquam Dominici corporis, esse participes, et cum illis pascha celebrare, 146 qualem habet excusationem speciosam? Non enim absolute azyma comedere prohibuit, sed per azymá more Judaico festa celebrare. Quodnam autem est incruento sacrificio majus festum, quod Dominus, cum mysterium salutare, mortem scilicet voluntariam, subiturus erat, ante Paschatis festumn tradidit? Quod autem ne sanctis Patribus in mentery quidem venit, nos per azyma festum celebrare, ex eu manifestum est, quod omne festum Judaicum abolere nitebantur, et eorum ritibus et legibus contraria instituere: quemadmodum etiam jejunium et ferias in sabbatis solverunt; porro et quod in Ninivitaru.n jejunii memoriam celebrant, et alia, quæ hic particulariter enumerare`non est præsentis instituti. Septuagesimus primus vero canon Christianum iu gentilium templa oleum deferentem, vel in Judæorum Synagogam, vel lucernam accendentem, se-

MATTILEI BLASTARIS gregationis supplicio tra:lit; exinde enim eorum δίκῃ· τιμἦν γὰρ ἐκ τούτου τὰ ἐκείνων όργια λογι· festa honorare censebitur. Ab omnibus his discedere jubent etiam Laodicenæ synodi canones 37, et 38 et 39, qui de utroque canone apostolico mentionem injiciunt iisdem verbis et nominibus. Undecimus vero vi synodi eum qui cum Judæis comedere non recusat, vel eorum familiaritatem non aspernatur, vel in morbis eos ad medelam accersit, vel una cum iis in balneo lavatur, si sit quidem clericus, depositioni, sin autem lnicus, segregationi subjicit. Vide etiam caput 4 litteræ B. Vicesimus nonus vero Laodicenæ synodi, Non decet, inquit, Christianos, qui legem evangelicam sunt amplexi, et eis, qui adhuc umbraticam et imperfectam colunt, perfectiorem, Judais adbarere, et Sabbatum, ut illi, celebrantes, in illo omine opus condemnare, sed in eo quidem operari; diem vero Dominicum præferentes, otiari, si possint, ut Christiani, opera missa facere, ut ecclesiis assideant. Qui enim ob paupertatem, vel aliam quam dam necessitatem etiam die Dominico inexorabile opus subivit, ut improbus, veniam non consequitur. Eos autem, qui Judaicos non repudiant mores, manifeste anathematis supplicio subjicit. Leges. Judæi in Sabbato, et aliis eorum festis, neque ministerium corporaliter obeunt, neque aliud fa- η ciunt, neque publici aut privati criminis accusantur, nec Christianos accusant. Si Judæus Christianum vel catechumenum mancipium possideat, et circumciderit, vel ausus fuerit Christianam alicujus conscientiam pervertere, capitali supplicio plectatur. INITIUM LITTERÆ K. σθήσεται. Τούτων ἀφίστασθαι πάντων παρεγγνῶσι καὶ ὁ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ λγ' κανών, καὶ ὁ λη', καὶ ὁ λθ' ἀμφο τέρων τῶν ἀποστολικῶν μεμνημένοι κανόνων αὐτοῖς ρήμασι καὶ ὀνόμασιν. Ο δὲ ια' τῆς δ' συνόδου τὴν τὰ τῶν Ἰουδαίων ἄζυμα ἐσθίειν μὴ παραιτούμενον, ἢ τὴν τούτων φι λίαν οὐκ ἀτιμάζοντα, ἢ ἐν νόσοις πρὸς ἱατρείαν αὐτ τοὺς προσκαλούμενον, ἢ ἐν βαλανείω τούτοις συλ λουόμενον, κληρικὸν μὲν ὄντα καθαιρέσει, λαϊκὸν δὲ ἀφορισμῷ ὑποτίθησι. Ζήτει καὶ τὸ δ' κεφ. του στοιχείου. Ο δὲ αθ' τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου, Οὐ δεῖ, φησί, τους Χριστιανούς, τοὺς τὴν εὐαγγελικὸν νόμον δεξα μένους, καὶ τελεώτερον τοῖς ὅτι τὸν σκιώδη καὶ ἀτελῆ διώκουσι προσέχειν Ιουδαίοις, καὶ τὸ Σάββα τον, ὡς ἐκεῖνοι, τιμῶντας, απραξίαν ἐν τούτῳ παν τῆς ἔργου καταψηφίζεσθαι· ἀλλ' ἐν τούτῳ μὲν ἐργά ζεσθαι, τὴν δὲ Κυρίαν τῶν ἡμερῶν προτιμώντας, είγε δύναιντο σχολάζειν ὡς Χριστιανοί, τῶν ἔργων αφεμένους προσεδρεύειν ταῖς ἐκκλησίαις. Τὸν γὰρ ἐκ πενίας, ἢ ἡστινοσοῦν ἄλλης ἀνάγκης καὶ κατὰ τὴν Κυριώνυμον ἔργον ἀπαραίτητον ὑπελθόντα, ὡς ἄγνωμον, μὴ συγγνώμης τυγχάνειν· τοῖς δὲ τὰ Ἰουδαϊκὰ μὴ παραιτουμένοις ἔθη, φανερῶς τιμᾶται τοῦ ἀναθέματος. Νόμοι. Οἱ Ἰουδαῖοι ἐν Σαββάτῳ καὶ ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἑορταῖς, οὔτε σωματικῶς λειτουργοῦσιν, ούτε τι ποιοῦσιν, οὔτε διὰ δημοσίαν ἢ ἰδιωτικὴν αἰτίαν ἐνά γονται, ἢ Χριστιανοῖς ἐνάγουσιν. Ἐὰν Ἰουδαῖος Χριστιανὸν ἢ κατηχούμενον ἀν δράποδον κτήσηται, καὶ περιτέμῃ, ή τολμήσῃ τινὸς διαστρέψαι Χριστιανικὸν λογισμόν, κεφαλικώς τιμων ρείσθω. ΑΡΧΗ ΤΟΥ Κ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ. CAP. 1. De depositis episcopis et clericis, et a quot ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ τῶν καθαιρεθέντων ἤδη ἐπισκό episcopis deponuntur. πων καὶ κληρικῶν, καὶ ὑπὸ πόσων ἐπισκόπων καθαιρούνται. Ζήτει ἐν τῷ θ' κεφ. τοῦ στοιχείου περὶ τῶν ἐνδίκως καθαιρεθέντων, ἀλλὰ δὴ καὶ τὸν ιβ΄ κανό να καὶ τὸν ιε' τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, οὓς εὑρή σεις, ὑπὸ δώδεκα μεν επισκόπων χρῆναι κελεύοντας Vide in nono capite litteræ de cis qui jure deponuntur. Ut et 12 et 15 Carthaginensis synodi cañones, quos invenies, episcopum a 12 episcopis 147 deponi oportere decernentes: presbylerum vero, a sex; et diaconsin, a tribus. Et in decimo καθαιρεῖσθαι τὸν ἐπίσκοπον· ὑπὸ ἐξ δὲ, τὸν προoctavo cap. litteræ canonem undecimum sanctorum apostolorum. Et in nono cap. ejusdem litterae canonem vicesimum septimum magni Basilil. Vicesimus primus sextæ syn. canon hoc modo verbatim dicit: Clerici, qui canonicorum crimi num rei facti, et propterea perfectæ ac perpetnæ depositioni subjecti, et in laicorum locum detrusί sunt, si quidem ad conversionem sua sponte respicientes peccatum deleant, propter quod a gratia exciderunt, et ab eo se penitus alienos efficiant, cleri habitu tondeantur: sin autem non sua sponte hoc elegerint, comam sicut laici nutriant, utpote qui sæcularem conversationem vitæ cœlesti præpoσβύτερον, καὶ τριῶν, τὸν διάκονον· καὶ ἐν τῷ τη κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα ια' τῶν ἁγίων ἀποστά λων· καὶ ἐν τῷ θ' κεφ. τοῦ αὐτοῦ στοιχείου κανένα και τοῦ μεγάλου Βασιλείου. Ὁ δὲ κα' τῆς δ' συνόδου οὕτω κατὰ λέξιν φησίν· Οἱ ἐπ' ἐγκλήμασι κανονικοῖς ὑπεύθυνοι γινόμενοι κληρικοί, καὶ διὰ τοῦτο παντελεῖ τε καὶ διηνεκεί υποβαλλόμενοι καθαιρέσει, καὶ εἰς τὸν τῶν λαϊκῶν τόπον ἀπωθούμενοι, εἰ μὲν ἑκουσίως πρὸς ἐπιστρο τὴν ὁρῶντες ἀθετοῦσι τὴν ἁμαρτίαν, δι᾿ ἣν τῆς χά ριτος ἐκπεπτώκασι, καὶ ταύτης τέλεον ἀλλοτρίους ἑαυτοὺς καθιστᾶσι, τῷ τοῦ κληρικοῦ χειρέσθωσαν σχήματι· εἰ δὲ μὴ τοῦτο αὐθαιρέτως αιρήσονται, καθάπερ οἱ λαϊκοὶ τὴν κόμην ἐπιτρεφέτωσαν, ὡς τὴν

Κ. ἐν κόσμῳ ἀναστροφὴν τῆς αἰωνίου προτετιμηκότες suerint. Nam in eos qui vera utuntur poenitentia, ζωῆς· φιλανθρωπότερον γὰρ ὁ κανὼν τοῖς ἀληθεῖ μεταμέλῳ χρησαμένοις διατίθεται· οἱ μὲν γὰρ διά τινα περιφανή εγκλήματα καθαιρούμενοι, μοιχεία τυχὸν, ἢ ἱεροσυλίᾳ περιπεσόντες, εἰς τὴν τῶν λαϊκῶν ἐκβάλλονται χώραν, καὶ ἐνεργεῖν οὐδ᾽ ὁτιοῦν αὐτοῖς ἔξεστι τῶν τοῖς κληρικοῖς ἀνηκόντων· οἱ μέντοι δευ τέροις γάμοις προσομιλήσαντες συγγινώσκονται διά τὸν γάμον, καὶ τὰ ἔξω μετιέναι τοῦ βήματος οὐκ ἀπείργονται, ὡς ἡ οθ' νεαρὰ τοῦ βασιλέως Λέοντος διορίζεται, ἣν καὶ ζήτει ἐν τῷ δ' κεφ. τοῦ στοι χείου. Ζήτει καὶ ἐν τῷ ις' κεφαλαίῳ τοῦ Π στοιχείον τῆς ἐν Νεοκαισαρεία συνόδου κανόνας θ' καὶ ι', καὶ ἐν τῷ ζ' κεφαλαίῳ τοῦ αὐτοῦ στοιχείου κανόνα α' τῆς ἐν 'Αντιοχεία συνόδου. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ τῶν καινιζομένων ἐκ βασιλέων Εκκλησιῶν ἢ πόλεων. Ζήτει τὸ κα' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Γ. Περὶ καινοτομιών. Νόμοι. Καινὸν ἔργον ποιεῖ τις ἢ οἰκοδομῶν, ἡ καταλύων ὁτιοῦν, καὶ τὴν προτέραν όψιν ἐναλλάσσων. Ο τὸν παλαιὸν οἶκον ἀνανεῶν τὸ ἀρχαῖον σχῆμα μὴ παρεξίτω, μήτε ἀφαιρείσθω τὰ φῶτα ἢ τὴν ἄπο ψιν τῶν γειτόνων, εἰ μὴ ἄρα δουλείαν ἔχοι κατά συμ φωνίαν ἢ ἐπερώτησιν παραχωρηθεῖσαν αὐτῷ, ἡ ἐπιτρέπουσαν, ὡς βούλεται, τὸ παλαιὸν ἀμείβειν σχῆμα. Ηνίκα δὲ δύο οἴκοι ἀπαντικρὺ ἀλλήλων εἰσὶ, χρὴ μεταξὺ αὐτῶν δώδεκα πόδας εἶναι, ἀρχομένους ἀπὸ τῶν θεμελίων μέχρι παντὸς τοῦ ὕψους· τούτου γὰρ φυλαττομένου τοῦ διαστήματος, ἔξεστιν ἑκάστῳ εἰς ἄπειρον ὕψος τὸν ἴδιον ἐγείρειν οἶκον, καὶ θυρί δας ἐν αὐτῷ παρακυπτικὰς κατασκευάζειν· ὁ δὲ νέον οἶκον οἰκοδομῶν μὴ ἀφαιρείσθω τὴν ἄποψιν του γείτονος, ἐὰν ἐξ εὐθείας ὁρᾷ τὴν θάλασσαν ἑστὼς ἐν τοῖς ἰδίοις οἴκοις, ἢ καθεζόμενος ἐν αὐτοῖς· καὶ μὴ ἀναγκαζέσθω παρατρέπειν ἑαυτὸν εἰς πλάγιον, ἐφ' ᾧ ἰδεῖν θάλασσαν· ἐὰν δὲ ρ' ποδῶν ἐν μέσῳ τῶν δύο οίκων ὑπάρχῃ διάστημα, ἐξέστω ἀκωλύτως κτίζειν τῷ βουλομένῳ, καὶ τὴν ἐπὶ θάλατταν ἄποψιν ἀφαι ρεῖσθαι τοῦ γείτονος· εἰ δὲ σύμφωνόν ἐστιν ἐπιτρέ πον τινὶ τὴν οἰκοδόμησιν, κρατείτω τὸ σύμφωνον, εἰ καὶ βλάπτει τὸν γείτονα περὶ τὴν τῆς θαλάσσης ἄποψιν· οὐδὲ γὰρ προσήκει τὰς ὑπαρχούσας τινὶ δουλείας διὰ τῶν γενικῶν νόμων ἀφαιρεῖσθαι. Οτι δὲ, μέσου ὄντος στενωποῦ ἢ πλατείας, οικο δομεῖ τις τὸν ἑαυτοῦ οἶκον, εἰ καὶ πλέον ἔχει τῶν δώδεκα ποδῶν τὸ τοῦ στενωποῦ ἢ τῆς πλατείας μέσ τρον, μὴ ἀφαιρείσθω τὸ περιττόν, καὶ τῷ ἰδίῳ οἴκῳ προστιθέτω· οὐ γὰρ ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δημοσίου τούς δώδεκα πόδας ὥρισεν ἡ διάταξις, ἀλλ᾿ ὥστε μὴ στε νώτερον τῶν δώδεκα ποδῶν εἶναι τὴν μεταξὺ τῶν οἴκων ἀέρα· ὅτε δὲ πλέον τούτων εὑρίσκεται, μηδεὶς ἐξ αὐτῶν ἀφαιρείσθω, ἀλλὰ τῇ πόλει περισωζέσθω τὰ οἰκεῖα. Εἰ μέντοι πόδες δέκα εἰσὶν ἐν μέσῳ καὶ μὴ ἐλάττονες, τότε παρακυπτικὰς μὲν μὴ ποιεί τω ὁ κτίζων, εἰ μή πρότερον εἶχεν αὐτές, φωταγω γεὺς δὲ ποιείτω ἀπὸ ἐξ ποδῶν τοῦ πάτου ἀνοιγομένας. clementior est canon. Qui etenim propter manifesta quædam crimina segregantur,in adulterium puta, vel sacrilegium incidentes, in laicorum locum dejiciuntur, nec eis, quæ ad sacerdotes pertinent, administrare liceat. Qui porro secundo uxorem duxerint, illis propter matrimonium ignoscitur, et, quominus ea quæ extra sacrum tribunal fiunt, exerceant, non prohibentur, ut 79 imperatoris Leonis novella statuit; quam vide etiam in 4 capite litteræ F. Consule etiam in decimo sexto capite littera I canones 9 et 10 synodi Neocæsariensis, et in septimo cap. ejusdem litteræ canonem primum Antiochenæ synodi. CAP. II. De ecclesiis vel urbibus ab imperatoribus de novo erstructis. Vide 21 cap. littera E. CAP. III. De innovationibus. Leges. Novum opus facit aliquis, aut ædificando, aut quippiam diruendo, ita ut pristinam faciem mutet. exQui antiquam domum renovat, pristinam formain ne excedat, neque luminibus aut prospeetui vicinorum officiat, nisi servitutem habeat per pactum vel per interrogationem sibi concessam,aut permittentem, ut vult, pristinam fornia: immutare. Quando vero duæ domus sibi invicem oppositæ sunt, inter eas duodecim pedes esse oportet, a fundamentis incipiendo usque ad summam altitudinem: nam hoc observato spatio, unicuique licet ad immensam altitudinem domum suam struere, et in ca prospectivas facere fenestras.Qui autem novain ædificat domum, ne vicini prospectu official, dum in sua domo stat vel in ea sedet, directe mare prospiciat,et non cogatur seipsum ad latus, convertere, ut mare vident: sin autem in'er otram-' que domum centuin pedum observetur intervallum, cuilibet sine impedimento ædificare liceat, et vicini in mare prospectui officer‹. Si vero ædificandi pactum conventum alicui fuerit, valeat pactum, quamvis vicini in mare prospectu offendat: non enim convenit, ut servitutes, quas habeat aliquis, per leges generales eximantur. decrevit 148 Quando in angiporto vel platea domum suam ædificat aliquis, licet etiamn latior duodecim. pedi bus sit angiporti vel plateæ mensura, ne adimat quod redundat, et proprie domui addat; nam in publici damnum duodecim pedes mou constitutio, sed ne angustior duodecim pedibus intra domos esset aer. Quando vero bis plures inveniuntur, nemo ex iis auferat, sed c.vitati propria serveatur. Si quidem in medio sint pedes decem et non pauciores, tunc pro-pectivas fenestras ne facial ædificatur, nisi prius cas habuit; fenestras autem lumen immittentes faciat, sex pedibus a pavimento aperiendas.

Communibus domibus servitutem imponere dominorum vicinorum unus absque alterius sen-› tentia non potest; neque communem demoliri parietem aut reficere præter vicini sententiam, quandoquidem non est solus dominus. In arboribus autem vel hortulis prospectus servitus non observatur. Si vicini arbor in media area consita, magnas extendens radices, nostræ domus fundamentis offenderit, magistratus providentia vicinus exscindere cogatur. Non recte prohibet aliquis vicinum suum sub tignorum ejus stillicidio portam versus viam publicam aperire, cum actum non lædit. Si fons ex quo aquam bausit quidam, pro ten.- pore exsiccetur, et rursus ad suas venas redierit, renovatur in eo, ut prius, aquæductus haustus. Neque furnum neque focum in communi pariete quis facere potest. Furnum ædificantem, qui in superioribus domi partibus habitant, a fumo offensi, prohibere possunt, nisi jus habeat illic fumum intromittere. Et e contrario, qui in superioribus tectis habitant, aquam vel stercus præcipitare prohibentur, et illis, qui in inferioribus degunt, nocere. In propriis enim domibus tantum cuilibet facere licet, in quantum alius non offenditur. Si paries tuus semipedem in ædes meas sese inclinaverit, possun tecum agere, ut eum crigas. Nemo potest stercus prope alterius ædes proji- `cere, nisi talem habeat servitutem. Quicunque absque imperatoris mandato civitatis vicum suis ædibus obstruct, citra controversiam antiqua jura civitati reddat. Secundum legem viæ latitudo in porrectum quidem octo pedes habet, in anfractum vero sexdecim. CAP. IV. De Kalendis et divinationibus. Vide caput 13 litteræ et caput 3 litteræ E. 149 CAP. V. De canonibus ecclesiasticis, ei quot canones valere oportet. Primus ¡v synodi canon, Qui a sanctis Patribus, inquit, in unaquaque synodo, acumenica nempe et provinciali, hucusque expositi sunt canones, ad fidei dogmata stabilienda et ecclesiasticam disciplinam, observari æquum censemus. Secundus vi synodi canon etiam particulariter enumerat sanctos Patres, qui et privatim et publice sanctos et divinos canones composuerunt, et firmiter manere decernit, quos illi Spiritu sancti inspiratione ediderunt, et sancti Patres, qui nos præcessere, susceperunt et confirmarunt, et nobis ad animarum medelam et perturbationum curationem tradi:lerunt, sanctorum apostolorum, dico, octoginta quinque canones (præter constitutiones per Clementem; nam illis adulterina quamplurima ab Δουλείαν ἐπιθεῖναι τοῖς ἐπικοίνοις οἰκήμασιν, ὁ εἷς τῶν κοινωνῶν παρὰ γνώμην τοῦ ἑτέρου οὐ δύναται, οὐδὲ τὴν ἐπίκοινον καταλύειν τοίχον, ἢ ἀνανεούν παρὰ γνώμην του κοινωνοῦ, ἐπειδὴ οὐκ ἔστι μόνος δεσπότης. Κατὰ δένδρων μέντοι ἢ κήπων δουλεία ἀπόψεως οὐ φυλάττεται. Ἐὰν δένδρον τοῦ γείτονος ἐν τῷ μεσαυλίῳ ἱστάμενον, μεγάλας ἐκτεῖναν ρίζας, τους θεμελίους τῆς ἐμῆς οἰκίας βλάπτῃ, προνοίᾳ τοῦ ἄρχοντος ἀναγκαζέσθω ὁ γείτων ἐκτέμνειν. Οὐ καλῶς κωλύει τις την γείτονα αὐτοῦ ἀναγοντα πυλεῶνα κατὰ τῆς δημοσίας ὑποκάτω του σταλαγμοῦ τῶν κεράμων αὐτοῦ, ἐν ᾧ μὴ βλάπτῃ τὴν πάροδον. Ἐὰν ἡ πηγὴ, ἀφ᾿ ἧς ἕλκει τις ὕδωρ, ξηρανθείσε ἐπί τισι χρόνοις, αὖθις πρὸς τὰς ἑαυτῆς ἐπανέλθη φλέβας, ἀνανεοῦται αὐτῷ πάλιν ὁ τοῦ ὕδατος ἀντὶ - σμὸς καθὰ καὶ πρότερον. Ούτε φοῦρνον, οὔτε ἑστίαν ἐν τῷ ἐπικοίνῳ τοίχῳ δύναταί τις ποιεῖν. Τὸν κτίζοντα φοῦρνον, δύνανται οἱ ἐν τοῖς ὑψηλο τέροις οἴκοις ὑπὸ τοῦ καπνοῦ βλαπτόμενοι κωλύει αὐτὸν, εἰ μὴ ἄρα δίκαιον εἶχεν ἐκεῖσε τὸν καπν εἰσπέμπειν· καὶ τὸ ἀνάπαλιν οἱ ἐν ταῖς ὑψηλοτέραις στέγαις οἰκοῦντες κωλύονται ὕδωρ ρίπτειν ἢ κόπρον, καὶ καταβλάπτειν τοὺς ἐν τοῖς χθαμαλωτέροις οικοῦντας. Ἐπὶ τοσούτον γὰρ ἔξεστί τινι ποιεῖν τι ἐν τοῖς ἑαυτοῦ, ἐφ' ὅσον ἕτερον μὴ καταβλάπτῃ. Ἐὰν ὁ τεἶχός σου κατὰ τοῦ οἴκου μου ἐκκλίνῃ ἥμισυ ποδός, ἀναγκάζω σε ἀνορθοῦν αὐτόν. Οὐδεὶς δύναται κόπρον πλησίον τοῦ ἀλλοτρίου το χου ῥίπτειν, εἰ μὴ τοιαύτην ἔχει δουλείαν. "Οστις χωρίς κελεύσεως βασιλικῆς ζύμης πόλεως τοῖς ἰδίοις ἀναφράξει οίκοις, ἀναμφισβητήτως τὰ ἀρχαῖα δίκαια τῇ πόλει ἀποδότω. Κατά νόμον ἡ πλατεῖα ὁδὸς εἰς μὲν ὀρθὸν, ὀκτω ποδῶν ἐστιν, εἰς δὲ κάμψιν ἐκκαίδεκα. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ Καλανδῶν καὶ κληδονισμῶν. Ζήτει τὸ ιγ' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου· καὶ τὸ γ' κεφάλαιον του στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ κανόνων ἐκκλησιαστικῶν, καὶ πόσους δεῖ κανόνας κρατεῖν. Ο α' τῆς δ' συνόδου κανών, Τοὺς ὑπὸ τῶν ἁγίων Πατέρων, φησί, καθ' εκάστην σύνοδον, οἰκουμενική τε δηλονότι καὶ τοπικὴν, ἄχρι καὶ νῦν ἐκτεθέντας κανένας, εἰς τε δογμάτων συντελοῦντας ἀκρίβεια, καὶ τὴν τῆς Εκκλησίας κατάστασιν, κρατεῖν δ:- καιοῦμεν. Ὁ δὲ β' τῆς δʹ συνόδου κανὼν καὶ κατὰ μέρος τους συνεταχέτας τοὺς ἱεροὺς καὶ θείους κανόνας κοινῇ τε καὶ ἰδίᾳ θείους Πατέρας ἀπαριθμεῖται, καὶ βεβαίως μένειν θεσπίζει, οὓς αὐτοί τε τῇ ἐπιπνοία τοῦ ἁγίου ἐχρησμοδότησαν Πνεύματος, καὶ οἱ πρὶ ἡμῶν ἅγιοι Πατέρες ἐδέξαντο καὶ ἐκύρωσαν, καὶ ἡμῖν παραδεδώκασι πρός τε ψυχῶν θεραπείαν, καὶ ἱατρείαν παθῶν, τοὺς πέντε καὶ ὀγδοήκοντα τῶν ἁγίων ἀποστόλων, φημί, πλὴν τῶν διὰ Κλήμεντος

- K. Διατάξεων (αὗται γὰρ πολὺ τὸ νόθον πρὸς τῶν καὶ hæreticis zizariorum more introducta sunt) auctoritatem habere jubet, et quos trecenti decem et octo divinitus inspirati Patres Nica a emiserunt; ut et quos in imperiali civitate secunda et ecume. nica synodus centum et quinquaginta Patrum exposuit; et tertia in Epheso ducentorum Patrum; et quarta in Chalcedone sexcentorum et triginta Patrum; et quos sancta in Ancyra synodus ordinavit; porro et quos illa in Neocæsarea, et in Gaugris, et in Antiochia Syriæ, et in Laodicea Phrygia, et in Sardica, et in Carthagine. Accipiendi etiam sunt canones a Nectario et Gennadio, qui Constantinopoli præsidebant, scripti; Dionysii etiam et Petri sanctorum martyrum, magni Athanasii, et Cyrilli, et Timothei, et Theophili, qui Alexandriae magnæ civitatis fuerant præsides: ut et etiani Gregorii Neocesareæ, qui Thaumaturgus dictus est, magni Basilii Cæsareæ, Gregorii Nysseni, Gregorii Theologi, et Amphilochii Iconii. Qui vero a Cy. priano, Afrorum regionis archiepiscopo et martyrė, et a synedo, quæ sub eo fuit, emissus est - canon, in eis locis nec alias obtinuit. Quicunque igitur horum omnium canonum aliquem vel adulterare, vel subvertere, vel abolere audet, vel innovare, vel alios a quibusdam false compositos admittere, qui veritatem cauponari conati sunt, talis, inquit, sit anathema, eta Christiano catalogo alienus. ἀλήθειαν καπηλεύειν, ή τοιοῦτος ἔστω, φησίν, κοδόξων, δίκην ζιζανίων, εἰσεδέξαντο), τὸ κῦρος έχειν κελεύει, καὶ οὕς οἱ ἐν Νικαίᾳ τριακόσιοι δέκα καὶ ὀκτὼ θεοφόροι Πατέρες έκπεφωνήκασιν· ἀλλὰ μὴν καὶ οὓς ἡ ἐν τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων δευτέρα καὶ οἰκουμενικὴ σύνοδος τῶν ν' Πατέρων ἐθέσπισε, καὶ ἡ τρίτη τῶν ἐν Ἐφέσῳ διακοσίων Πατέρων, καὶ ἡ τετάρτη τῶν ἐν Χαλκηδόνι ἐξακοσίων τριάκοντα Πατέρων, καὶ οὓς ἡ ἐν 'Αγκύρα σύνοδος διετάξατο, πρὸς δὲ καὶ ἡ ἐν Νεοκαισαρείς, καὶ ἡ ἐν Γάγγραις, καὶ ἡ ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Συρίας, καὶ ἡ ἐν Λαοδικείᾳ της Φρυγίας, καὶ ἡ ἐν Σαρδικῇ, καὶ ἡ ἐν Καρθαγένη. Δεκτέο: γε μὴν καὶ οἱ παρὰ Νεκταρίου καὶ Γενναδίου τῶν Κωνσταντινουπόλεως γραφέντες προέδρων, προσέτι Διονυσίου καὶ Πέτρου τῶν ἱερομαρτύρων, Αθανασίου τοῦ μεγάλου καὶ Κυρίλλου, Τιμοθέου καὶ Θεοφίλου, οἱ τῆς ᾿Αλεξανδρέων μεγαλοπόλεως γεγόνασι πρόεδροι· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Γρηγορίου Νεοκαισαρείας τοῦ θαυματουργού, Βασιλείου Καισα ρείας τοῦ μεγάλου, Γρηγορίου Νύσσης, Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, καὶ ᾿Αμφιλοχίου Ικονίου. Ο μέντοι πρὸς τοῦ ἀρχιεπισκόπου τῆς "Αφρων χώρας ἱεριμάρτυρος Κυπριανοῦ καὶ τῆς κατ' αὐτὸν συνόδου ἐκδοθείς κανὼν ἐν τοῖς αὐτῶν τόποις καὶ μένον ἐκράτησε. Τῶν τοίνυν συμπάντων κανόνων τούτων δ γέ τινα παραχαράττειν, ἢ ἀνατρέπειν, ἢ ἀθετεῖν τολμῶν, ἢ καινοτομεῖν, ἢ ἑτέρους ψευδώς πρός τι των συντεθέντας παραδέχεσθαι, τῶν ἐπιχειρούντων τὴν ἀνάθεμα, καὶ τοῦ Χριστιανικοῦ καταλόγου ἀλλότριος. Ὁ δὲ α' τῆς ζ' συνόδου κανών, Τοὺς θείους, φησί, κανόνας, ἔργον νομίζοντες ἀτεχνῶς περιμάχητον, ἀσπασίως ἐνστερνιζόμεθα, οὖς τε πρῶτον οἱ θεῖοι ἀπόστολο: σαφῶς διεχάραξαν, καὶ οὓς αὖθις αἱ ἐξ ἄγια: καὶ οἰκουμενικαὶ σύνοδοι, πρὸς δὲ καὶ αἱ τοπκαὶ συνετάξαντο· ἔτι γε μὴν καὶ οὺς ἰδίᾳ ἔνιοι τῶν ἐπ᾽ εὐσεβείᾳ διενεγκόντων καὶ ἀρετῇ σοφοὶ Πατέρες ἐκπεφωνήκασι· καὶ ὁλόκληρον καὶ ἀσάλευτον τὴν σφῶν διαταγὴν τηρεῖσθαι θεσπίζομεν, ὡς ἄν γε δή που τῆς αἰωνίου μακαριότητος πρόξενον· ἐξ ἑνὸς γοῦν ἅπαντες καὶ τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος αὐγασθέντε; τὸν νοῦν, τὰς τῶν κανόνων διατάξεις ὑποτυπώσαντες ἐκδεδώκασιν, ἂς δὴ καὶ ὡς μαρτύριά τε καὶ κατορ θώματα αἰδοῖ τῇ πάσῃ τιμήν χρή. Διαμαρτύρονται γέ τοι σαφῶς καὶ ὑποδεικνύουσι, πῶς δεῖ βιοῦντας ἡμᾶς τὴν ἀρετὴν κατορθοῦν· καὶ τοῖς παραβεβηκόσι τὴν μετελευσομένην αὐτοὺς προζωγραφούσιν ἀπαραί τητον κόλασιν. Ταύτῃ τοι καὶ τὰ τοῦ θεόπτου Μωσέως δανεισάμενοι, λέγομεν· «Ἐν αὐτοῖς οὐκ ἔστι προσθεῖναι, καὶ ἀπ' αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀφελεῖν· ν καὶ τὰ τοῦ Αποστόλου·. Εἰ ἄγγελος εὐαγγελίζεται ὑμῖν παρ' ὅ παρελάβετε, ἀνάθεμα έστω.» Ανάθεμα τοίνυν καὶ ἡμεῖς ἀποφαινόμεθα τους παρὰ τῶν θείων κανό νων τούτῳ παραπεμφθέντας, καθαιροῦμέν τε τους καθαιρεθέντας, καὶ τοὺς ἀφορισθέντας συναφορίζου μεν· ἀλλὰ γὰρ καὶ τοῖς ἐπιτιμηθεῖσι τὴν αὐτὴν ἐπι τιμίαν ὁρίζομεν. Τόμος Ενώσεως. Ὁ δὲ τῆς ἑνώσεως τόμος, Τοῖς ἐν καταφρονήσει, φησί, τιθεμένοις τοὺς ἱεροὺς καὶ θείους κανόνας τῶν PATROL. GR. CXLIV. Primus vit synodi canon, Divinos, inquit, cannes, opus certe magno honore dignum judicantes, libenter amplectimur, tam quia eos primum divini apostoli manifesto formarunt, quam quia rursum sex sanciæ et œcumenicæ synodi, porro etiam et provinciales eos ediderunt; adde quod privatin quidam pietate et virtute excellentiun sapientes Patres illos ediderunt: eorum que constitutiones integras et intactas observari decernimus, tanquam quidem æternæ felicitatis conciliatrices. Ex uno igitur eodemque Spiritu omnes mente illuminati, canonum constitutiones composuerunt et ediderunt: quas quidem, ut testimonia et ad recte se gerendumn instituta, omni verecundia honorare oportet. Manifesto quidem testartur, atque ob oculos ponunt, quo pacto vita nobis instituenda est, et in ea virtus eflorinada: et transgressoribus inevitabile designant supplicium illis superventurum, Verba itaque Mosis qui Deum vidit mutuantes dicimas: Eis non licet addere, nec ab eis licet detrahere; et illud Apostoli: Si angelus vobis evangelizaverit, præter id quod accepistis, 150 sit anathema. Et nos etiam anathema denuntiamus in eos qui a sanctis canonibus anathemati subjiciuntur, depositos etiam deponimus, et segregalos segregamus; etenim eis, quos pœnæ subjecerunt, conue dem pœnam decernimus. Tomus unionis. Unionis vero tomus, Omnibus, inquit, cothe temptui habentibus sanctorum nostrorum Patruik

MATTILE BLASTAKIS sacros et divinos canones, qui et sanetam Ecclesium 4 μηκαρίων Πατέρων ἡμῶν, οἱ καὶ τὴν ἁγίαν ὑπερει suffulciunt, et completam Christianismi summam δουσιν Ἐκκλησίαν, καὶ ὅλον τὸ Χριστιανικὴν πλή adornantes ad divinam pietatem perducunt, ana- ρώμα κοσμοῦντες, πρὸς θείαν ὁδηγοῦσιν εὐλάβειαν, thema. ἀνάθεμα. Lex. Centesima tricesima prima Justiniani novella, Sancimus, inquit, ut sancti ecclesiastici canones, qui a septem sanctis conciliis promulgati aut confirmati sunt, vim legum obtineant: nempe a Nicano trecentorum duodeviginti (Patrum) concilio, in quo Arius, cui a furore cognomen inditum est, anathemate est percussus; a Constantinopolitano sanctorum Patrum centum quinquaginta, a quibus Spiritus sancti oppugnator Macedonius infamia notatus est; ab Ephesino primo, in quo Nestorius condemnatus est; a Chalcedonensi, in quo Eutyches cum Dioscoro anathemate percussus est; adhæc qui a Constantinopolitano secundo, a quo Ori genes una cum operibus suis, et alii quidam impii ignominia affecti sunt; præterea qui a Constantinopolitano tertio, quod de multis haeresibus triumphans, vetustiorum sanctorum conciliorum placita sancta confirmavit; et super omnes, qui a Nicæno secundo, in quo illi qui adversus sacras imagines insaniebant, pariter cum primitivis hæreticis catholica Dei Ecclesia abdicati sunt: prædictorum enim sanctorum conciliorum decreta, perinde ac sacras Scripturas suscipimus, et canones ut leges custodinus. Quotquot vero sanctorum conciliorum post Justinianum meminit novella, cum legum recensionem denuo emisit imperator, illa addidit. Necesse est vero canones majoris esse auctoritatis quam leges; hæ enim ab imperatoribus solis conditæ fuerunt, et a successoribus corum approbationem nacti sunt; canones autem a salletis Patribus, -sententia et consilio et consensu tunc temporis imperatorum, fuerunt conscripti et confirmati. Attamen venerandæ leges magnum pondus divinis canonibus afferunt: partim quidem cum illis convenientes, partim vero, quæcunque in illis gesunt, supplentes, ubi opus est. CAP. VI. De canonico, Vide leges in 28 capite litteræ X positas. CAP. VII. Quod clericum in cauponam ingredi non decet. clericum Sanctorum apostolorum 54 canon, qui in caupona comedere deprebensus fuerit, nisi propter necessitatem in publicum diversorium descenderit, segregari jubet. Nam clericos, cum vitae sancte 151 exemplo sint laicis, in omnibus inculpatos esse oportet, ne propter ipsos Dei nomen blasphemetur. Qui vero quamplurimum cauponis delectatur, virorum et mulierum ibi confluentium et inhoneste viventium turpitudinis non est expers. Eadem etiam Carthaginensis canon 40 statuit.. Nonus sextæ synodi nulli clerico inquit licere cauponariam habere tabernam. Si enim 'ei in cauponam ingredi non est peṛmissum, nequaquam Νόμος. 'Η δὲ βλα' Ἰουστινιάνειος νεαρά, Θεσπίζομεν, φησί, νόμων τάξιν ἐπέχειν τοὺς ἁγίους καὶ ἐκκλη σιαστικούς κανόνας, τοὺς ὑπὸ τῶν ἁγίων ἑπτὰ συν όδων ἐκτεθέντας ἢ βεβαιωθέντας, τουτέστι, τῆς ἐν Νικαία τῶν τιή, καθ' ην "Αρειος ὁ τῆς μανίας ἐπώνυμος ἀνεθεματίσθη· καὶ τῆς ἐν Κωνσταντίνουπόλε: τῶν ἁγίων ρν' Πατέρων, ὑφ᾽ ὧν ὁ πνεύματο μάχος Μακεδόνιος ἐστηλιτεύθη· καὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ, ἐν ᾗ ὁ Νεστόριο; κατεκρίθη· καὶ τῆς ἐν Χαλκηδόνι, καθ' ἣν ὁ Εὐτυχής μετὰ Διοσκόρου ἀναθεματίσθη πρὸς δὲ ταύταις τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει τὴ δεύ τερον, δι' ἧς Ωριγένης μετὰ τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτ των, καὶ ἕτεροί τινες δυσσεβείς παραδειγματίσθησαν καὶ ἔτι τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸ τρίτον, ἥτις διαφόρους αἱρέσεις θριαμβεύσασα, τὰ τῶν προγενε στέρων ἁγίων συνόδων θεία δόγματα ἐπεκύρωσε, καὶ ἐπὶ πᾶσι τῆς ἐν Νικαίᾳ τὸ δεύτερον, ἐξ ἧς οἱ κατά τῶν ἁγίων εἰκόνων λυττήσαντες ἐξίσου τοῖς προσα βοῦσιν αἱρετικοῖς τῆς καθολικῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλη σία; ἀπεκηρύχθησαν· τῶν γὰρ προειρημένων ἁγίων συνόδων τὰ δόγματα, καθάπερ τας θείας Γραφάς, δεχόμεθα, καὶ τοὺς κανόνας ὡς νόμους φυλάττομε». Οσων δὲ ἁγίων συνόδων μετὰ τὸν Ἰουστινιανόν νεαρὰ μέμνηται, ὁ τὴν τῶν νόμων ἀνακάθαρσιν ποιή σας βασιλεὺς προσέθετο. Πλέον τοίνυν τῶν νόμων τοὺς κανόνας ἰσχύειν ἀνάγκη· οἱ μὲν γὰρ παρὰ βασιλέων μόνων συνετέθησαν, καὶ παρὰ τῶν εἰσέπειτα καλῶς ἔχειν ὀνομίσθησαν· οἱ δέ γε κανόνες παρά τῶν ἁγίων Πατέρων γνώμῃ καὶ σπουδῇ καὶ ψήφω τῶν τηνικάδε βασιλέων συνεγράφησαν καὶ ἐπεστη ρίχθησαν. Όμως γε μήν μεγάλην ῥοπὴν τοῖς θείο:; κανόσιν οἱ φιλευσεβεῖς ἐκπορίζουσι νόμοι, τὰ μὲν ἐκείνοις συντρέχοντες, τὰ δὲ καὶ ἀναπληροῦντε;, ἅπερ ἐκείνοις ἔσθ' ὅπη παρεῖται. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ κανονικοῦ. Ζήτει τοὺς κειμένους νόμους ἐν τῷ κη' κεφ. του Χ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. "Οτι εἰς καπηλεῖον οὐ δεῖ τὸν κληρι τὸν εἰσιέναι. Ὁ τῶν ἁγίων ἀποστόλων νδ' κανὼν τὴν ἐσθίειν ἐν καπηλείῳ φωραθέντα κληρικὸν, εἰ μή που δι ἀνάγκην ἐν πανδοχείῳ, ἀφορίζεσθαι κελεύει. Βου γὰρ σεμνοῦ τοῖς λαϊκοῖς παράδειγμα τυγχάνοντας τοὺς κληρικούς, ἀνεπιλήπτους ἐν ἅπασιν εἶναι δεί ἵνα μὴ δι' αὐτοὺς τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομα βλασφημίται. Ὁ δὲ καπηλείοις ὡς τὰ πολλὰ χαίρων, ἀθῶς τῆς τῶν ἐκεῖ προσεδρευόντων καὶ ἀσέμνως βιούντων ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν οὐκ ἂν εἴη κακίας. Τὰ αὐτὰ καὶ ὁ τῆς ἐν Καρθαγένη μ' διορίζεται. Ο δὲ θ' τῆς δ' συνόδου μηδενὶ ἐξεῖναί φησι κλη ρικῷ καπηλικὸν ἐργαστήριον ἔχειν. Εἰ γὰρ τῷ το τῷ εἰς καπηλεῖον εἰσιέναι οὐκ ἐπιτέτραπται, σχοίν

SYNTAGMA ALPIIABETICUM. Κ. γ' ἂν ἄλλοις ἐν τούτῳ διακονεῖσθαι, καὶ ὰ μὴ θέμις etiam aliis in ca ministrare et pretio vendere liαὐτῷ ἐγχειρεῖν. Εἰ δέ τις τοῦτο διαπράξαιτο, ή παυ σάσθω, ἡ καθαιρείσθω· καὶ δεινὸν μὲν ἂν εἴη τὸ προΐστασθαι τούτου, καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ τοὺς εἰσιόντας ὑποδέχεσθαι. Εἰ δέ τις κληρικός, τοιοῦτον ἐργαστήριον ἔχων, ἑτέρῳ δοίη μισθοῦ, τοῖς τοῦ κανόνος δεσμοῖς οὐχ ὑπόκειται· τοῦτο γὰρ ἔσθ᾽ ὅτε καὶ παρά μοναστηρίοις καὶ ἐκκλησίαις συμβαίνον ἴδοι τις ἄν. Ο δὲ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ κα' πρεσβυτέρους, διακόνους, ὑπηρέτας, αναγνώστας, ψάλτας, ἐφορκιστὰς, θυρωρούς, καὶ τοὺς ὅσοι τοῦ τῶν ἀσκητῶν τάγματος, εἰ; καπηλεῖον εἰσιέναι τῶν ἀθέσμων ἡγεῖται, καὶ κομιδή βλαβερόν. Νόμος. Η δὲ ρλγ' Ἰουστινιάνειος νεαρὰ τὸν ἀναστρεφό μενον ἐν καπηλείῳ μοναχὸν σωφρονίζεσθαι κελεύει παρὰ τοῦ ἐπάρχου, καὶ ἐξωθεῖσθαι τοῦ μοναστηρίου παρὰ τοῦ ἡγουμένου, ὡς τὸν ἐν αἰσχύνῃ βίον τῆς ἀγγελικῆς καταστάσεως ἀλλαξάμενον. ΚΕΦΑΛ. Η'. Περὶ καρποφορίας τῆς εἰς τοὺς θείους ναούς. Ο γ' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών, ἔτι δὲ καὶ ὁ δ', ἐπὶ τῇ ἀναιμάκτῳ θυσίᾳ οίνῳ μόνῳ καὶ ἄρτῳ κει χρῆσθαι κελεύει, καὶ τοὺς εἰς τοὺς ναούς καρποφο ροῦντας ταῦτα μόνον εἰσφέρειν, ἔτι δὲ καὶ ἔλαιον, ὥστε φῶς δι' αὐτοῦ τῷ ἀληθινῷ φωτὶ ἀναπέμπεσθαι, καὶ θυμίαμα τῷ καιρῷ τῆς ἁγίας προσφορᾶς· μήτε δὲ μέλι, μήτε γάλα, μὴ ἀντὶ οἴνου τὰ ἐξεπίτηδες σκευαζόμενα σίκερα, ἃ καὶ μέθην ὥσπερ οἶνος ἐμποιεῖν πέφυκε· μὴ ὄρνεις, ἡ ἕτερα ζώα, ἢ δσπρια. Τὸν δὲ παρὰ ταῦτα ποιοῦντα κληρικὸν εὐθὺς καθαιρεῖ. Τὰ μέντοι ὡς ἀπαρχὰς τῶν ὡρίων καρπῶν ἐν γε τῷ δέοντι καιρῷ εἰσφερόμενα, πεπείρους, φημί, βότρυς, καὶ νέα χίδρα, τὰ πρὸς βρῶσιν ἐπιτήδεια δηλαδὴ τῶν ὀσπρίων, καὶ τὴν ἄλλην ἅπασαν ἐπώραν, ἐπ' οἴκου πέμπειν τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς πρε σβυτέροις· εἰς δέ γε τὸ θυσιαστήριον μηδ' ὁτιοῦν τούτων εἰσάγειν· κἀκείνους ταῦτα δεχομένους μὴ εἰς οἰκείαν μόνην ἔχειν ἀπόλαυσιν, ἀλλὰ καὶ τῷ κλήρῳ διανέμειν παντί. Ο δὲ κη' τῆς ς' συνόδου καθαιρεῖ τοὺς εἰς τὸ θυσιαστήριο, σταφυλάς δεχομένους κληρικούς, καὶ τῇ ἀναιμάκτῳ θυσίᾳ τῆς προσφορᾶς συνάπτοντας, καὶ οὕτως ἡνωμένως ἀμφότερα διανέμοντας τῷ λαῷ· ἀλλὰ τὴν μὲν εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν τελουμένην ζωοποιέν προσφορὰν ἰδίᾳ τῷ λαῷ μεταδιδόναι κελεύει ἰδίᾳ δὲ τὰς σταφυλάς μετ' εὐλογίας, ὡς ἀπαρχάς, διανέμειν, πρὸς τὸ χάριν εἰδέναι τοὺς μεταλαμβά νοντας τῷ δοτῆρι τῶν ἐτησίων καρπῶν, δι' ὧν τὰ σώματα ἡμῶν κατὰ τὸν θεῖον όρον τρέφεται τε καὶ αὔξει. Ο δὲ παρὰ τὰ διατεταγμένα ποιῶν κληρικός καθαιρεῖται. Ὁ δὲ ζ' τῆς ἐν Γάγγρᾳ συνόδου, ἔτι καὶ ὁ η', τὸν ἀφ' ἑαυτοῦ διδόντα ἢ λαμβάνοντα τὰς τῇ ἐκ. κλησίᾳ προσαγομένας καρποφορίας παρά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, ἢ τοῦ οἰκονόμου, ἅτε περὶ ἐλαχίστου τούτους τιθέμενον, τῷ ἀναθέματι ἀνατίθησιν. ῾Ο δὲ τῆς ἐν Καρθαγένη λς' μηδὲν πλέον ἄρτου cel. Si quis autem hoc fecerit, vel cesset, vel deponatur: turpissimum enim esset, illi præ esse, et eos qui ingrediuntur honoris causa excipere. Si quis autem clericus talem habeat tabernam, et alteri elocet, canonicis penis non subjici - tur: hoc enim etiam apud monasteria et ecclesias aliquando accidere quis videat: Vicesimus quartos Laodicenæ syn. presbyteros, diaconos, ministros, lectores, cantores, exorcistas, ostiarios, et eos qui sunt monachorum ordinis, in cauponam ingredi iniquum et omnino impium judicat. Lex. Centesima tricesima tertia Justiniani novella monachum in caupona conversantem castigari jubet a præfecto et e monasterio per antistitem expelli, quippe qui vitam ignominiosam angelice institutioni prætulerit. CAP. VIII. De fructibus in divina templa allaris. Tertius sanctorum apostolorum canon, sicul etiam quartus, in incruento sacrificio vino solo et pane uti jubet; et qui fructus in templa apportant, illa sola afferre; præterea et oleum, ut lumen per hoc vero lumini accendatur, et incensum tempore sancta: ollationis; sed neque mel, neque lac, neque pro vino siceram factitiam, quæ ut vinum ebrietatem facit; neque aves, vel alia animalia, vel legumina, Eum vero, qui contra hac facit, clericum statim deponit. Hæc quidem, tanquam tempestivorum fructuum primitias; in tempore opportuno oblata, maturas dico uvas, et novas spicas, cibo nempe idonea legumina, et omnem alium fructum autumnalem, donum episcopo el presbyteris mittere, ad altare vero nullum eorum offerre vult. Qui autem illa susceperint, in domesticam suam utilitatem solam non vertant, sed universo clero distribuant. Vicesimus octavus sextæ synodi clericos, qui uvas ad altare oblatas recipiunt, et cum incruento oblationis sacrificio conjungunt, et ita simu) utraque populo distribuunt, deponit; sed vivilicam quidein solummodo oblationem ad peccatorum remissionem celebratam populo impertire jubet; seorsim vero uvas, ut primitias, cum benedictione distribuere, ut qui ex jis participant annuorum fructuum datori gratias agant, per quos corpo, a nostra divina voluntate aluntur et augentur. Qui itaque præter hac decreta fecerit clericus deponitur. 152 Septimus porro et octavus synodi in Gangra illum qui per se dat vel accipit fructus ecclesiæ oblatos, præter episcopi vel œconomi sententiam, quippe quod illos parvi facit, anathemati subjicit. Carthaginensis synodi 37 nihil præter panem

et vinum in sacrificio jubet offerri: panem quidem, καὶ οίνου κελεύει προσφέρεσθαι εἰς τὰ ἅγια· τὸν in Domini corporis typum, vinum vero, sanguinis. Ita enim cum Dotninus propriis discipulis dedit, dixit: c Hoc est corpus meum;» et poculum rursun: «Bibite ex eo omines, hoc est sanguis meus. Quoniam autem non solum sanguis, sed etiam aqua ex latere Domini in cruce hasta penetrato effluxit, idcirco ab Ecclesia necessario usu receptum est, in sacris mysteriis aquam cum vino admiscere. Mel autein et lac ad infantium mysterium offerri, a sexta synodo vetitum est. Dicit enim 57 ejus symodi canon: Ad altare lac vel mel oferri non eportet. De Hydroparastatis et Armeniis. Quin etiam 32 hujus sextæ synodi duas hæreses ex diametro oppositas, æque vero impias, describens, illorum nempe qui ad sancti calicis administrationem aqua solum utuntur (qui quidem Hydroparastate a facto nominantur), et Armeniorum, qui cum vino solo administrationem rursus faciunt propter hæc equidem aquam vino admisceri jubet, et ita incruentum sacrificium offerri. Et illa quidem antiqua fuit: Armeniorum vero ex divi Chrysostomi verbis occasionem seu initium sumpsit. Nam magnus ille Pater, dictam Hydroparastalarum læresin evertens, dicit, in Evangelii secundum Matthæum interpretatione, pro dignitate spiritus qui in eo est sententiam explicans, qa: dicit, a Jam non bibam de boc genimine vitis:» Quamobrem, cum resurrexit, non aquam bibit, sed vinum? aliam improbain bæresin radicitus exstirpans. Quoniam enim nonnulli in sacris mysteriis solum aqua usi sunt, ostendens quod, et quando mysteria tradidit, vinum tradidit, et quando, postquam surrexisset, absque mysteriis nudain mensam apposuit, vino usus est, ex genimine, inquit, vitis; vitis autem non aquam, sed vinum generat. Hic error pervenit ad Armenios, qui magnum Patrem in sancto sacrificio aquæ adjunctionem improbare existimaBant. Has igitur hæreses expugnans canon, Domini Irater, magnus Jacobus, inquit, cui Hierosolymitanæ Ecclesiæ thronus primum concreditus est; et Caesariensium Ecclesiae episcopus magnus Basilius, cufus gloria totum terrarum orbem pervasit; ut et aureum Ecclesiæ os, mystico nobis in scriptis tradito sacrificio, ex aqua et vino sanctum calicem conficiendum ediderunt, et ecclesiis circa quas pastoralem exercebant præfecturam, tanquam sortem cœlestem reliquerunt. Prædicti etiam 37 Carthaginensis canonis meminit. Qui vero non ita facit, - sed ut imperfectum mysterium enuntiat, et quæa tralita sunt innoval, sacerdotium, inquit, exual, μὲν ἄρτον εἰς τύπον τοῦ σώματος τοῦ Κυρίου, τὸν δὲ οἶνον, τοῦ αἵματος· οὕτω γὰρ ὁ Κύριος τοῖς οἰκείοις διδοὺς μαθηταῖς ἔφη· ι Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου· › καὶ τὸ ποτήριον αὖθις· «Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες, τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου. • Ἐπεὶ δὲ οὐχ αἷμα μόνοι, ἀλλὰ καὶ ὕδωρ ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Κυρίου ἐβούη, νυγείσης ἐν τῷ σταυρῷ τῇ λόγχῃ, ἀναγκαίως τῇ Εκκλησία νενόμισται ἐν τοῖ; ἱεροῖς μυστηρίοις ὕδωρ τῷ οίνῳ παρακιρνᾷν. Τὸ δὲ μέλι καὶ γάλα εἰς τὸ μυ στήριον τῶν νηπίων προσφέρεσθαι παρὰ τῆς ς' συνέδου κεκώλυται· φησὶ γὰρ ὁ νζ' ταύτης κανών· Ἐν τοῖς θυσιαστηρίοις οὐ χρὴ γάλα καὶ μέλι προσφέρεσθαι. Περὶ Υδροπαραστατῶν καὶ 'Αρμενίων. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ λβ' ταύτης δὴ τῆς ς' συνόδου, δύο δια γράφων αἱρέσεις, ἐκ διαμέτρου μὲν ἱσταμένας, ἐπίσ σης δὲ νοσούσας τὸ ἄθεσμον, τῶν τε ὕδατι μόνον εἰς τὴν τοῦ ἁγίου ποτηρίου χρωμένων ἱερουργίαν, οι δὴ καὶ Ὑδροπαραστάται προσηγορεύθησαν ἐκ τῆς πράξεως, καὶ τῶν δι' οἴνου μόνου τὴν ἱερουργίας αὖθις ποιουμένων ᾿Αρμενίων· διὰ δὴ ταῦτα ὕδωρ οίνῳ μιγνύναι κελεύει, καὶ οὕτω τὴν ἀναίμακτον προσάγειν θυσίαν. Καὶ ἡ μὲν παλαιά τις ἦν· ἡ δὲ τῶν ᾿Αρμενίων ἐκ τῶν τοῦ θείου Χρυσοστόμου ῥη μάτων ἔσχε τὰς ἀφορμά;. Ο γὰρ μέγας οὗτος Π1. τήρ, τὴν ῥηθεῖσαν τῶν Υδρ παραστατών αἵρεσιν ἀνατρέπων, φησὶν ἐν τῇ τοῦ κατὰ Ματθαῖον ἐξηγή σει, τὸ ῥητὸν ἀξίως τοῦ ἐν αὐτῷ πνεύματος ἀνα πτύσσων, τὸ λέγον, «Οὐ μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου· ο Τίνος ἔνεκεν οὐχ ὕδωρ ἔπιεν ἀναστὰς, ἀλλ᾽ οἶνον; ἄλλην αίρεσιν πονηρὰν πρόῤῥιζον προανασπῶν. Ἐπειδὴ γὰρ εἰσί τινες ἐν τοῖς μυστη ρίαις ὕδατι μόνῳ κεχρημένοι, δεικνύς, ὅτι καὶ ἡνίκα τα μυστήρια παρέδωκεν, οἶνον παρέδωκε, καὶ ἡνίκα ἀναστάς χωρίς μυστηρίων ψιλήν τράπεζαν παρετίθετο, οίνῳ ἐκέχρητο, ἐκ τοῦ γεννήματος, φησί, τῆς ἀμπέλου· ἄμπελος δὲ οὐχ ὕδωρ, ἀλλ᾽ οἶνον γεννα Τοῦτο πλάνον ἐνῆκε τοῖς Ἀρμενίοις, οιηθεῖσε τὸν μέγαν ἀθετεῖν τὴν τοῦ ὕδατος ἐν τῇ ἱερᾷ θυσίᾳ προσαγωγήν. Ταύταις οὖν ἀπομαχόμενος ὁ πανὼν ταῖς αἱρέσεσιν, Ὁ τοῦ Κυρίου, φησίν, ἀδελφὸς, ὁ μέγας Ἰάκωβος, ὁ τῆς τῶν Ἱεροσολύμων Εκκλησίας πρῶτος τὸν θρόνον κοσμήσας, καὶ ὁ τῆς Καισαρέων ἀρχιεπίσκοπος μέγας Βασίλειος, οὗ τὸ κλέος πᾶσαν επέδραμε τὴν ὑφήλιον, πρὸς δὲ τὸ χρυσοῦν στόμι τῆς Ἐκκλησίας, ἐγγράφως την μυστικὴν ἡμῖν παι ραδεδωκότες ἱερουργίαν, ἐξ ὕδατος καὶ οἴνου τὸ ἱερὸν ποτήριον τελειοῦν ἐκδεδώκασι, καὶ ταῖς κατ' αὐτοὺ; ἐκκλησίαι;, ἔνθα τὴν ποιμαντικὴν ἐνεχειρίσθησαν ἡγεμονίαν, οἷά τινα κλῆρον ἄνωθεν ἡγμένον κατέλιπον. Μέμνηται δὲ καὶ τοῦ προβληθέντος ἐξ' τῆς ἐν Καρθαγένη κανόνος. Ο τοίνυν μὴ οὕτω ποιῶν, ἀλλ' ὡς ἀτελὲς τὸ μυστήριον ἐξαγγέλλων, καὶ καινοτομῶν τὰ παραδεδομένα, τὴν ἱερωσύνην περιδυέσθω, φησί. 153 De ferventi aqua sacris mysteriis injicienda. Nos equidem Latini reprehendere non debeat, quod circa sacrificii finem aquam ferventem Περὶ τοῦ ζέοντος ὕδατος τοῦ τοῖς θείοις μυστη ρίσις ἐμβαλλομένου. Οὐ δεῖ δὲ τοὺς Λατίνους ἡμᾶς αἰτιᾶσθαι, εἰ πρὸς τῷ τέλει τῆς ἱερουργίας ζέον ὕδωρ τῷ ποτηρίῳ

SYNTAGMA ALPHABETICUM. Κ. et aquam, calicis unionem non mutat, quoniam non differt natura ab aqua prius injecta. Tantum autem miraculi magnitudo ostenditur, ut nos e gustu credamus, non ex mortuo, sed vivente corpore sanguinem et aquam fluxisse. Nam ex motlus sanguis fumus efluere non potest: ex Dominico autem corpore, tanquam ex vivo et vivifico, effluxes runt vivifica, sanguis scilicet et aqua. At fervens aqua circa unionis initium non injicitur, ne rursus tempore participationis refrigescens, in priore statum redeat. Iberes vero, qui sunt summe orthodoxi, calidam in sanctum calicem non injiciunt, quoniam, ut aiunt, obtinuit consuetudo, ut vinu cum ferventi aqua non biberent: sed mysteri: vim edocti, hoc facere et ipsi persuasi fuerunt. ἐγχέομεν· οὐ γὰρ μεταβάλλει τοῦτο τὴν δι᾽ οἶνου in calicem injicimus. Illud enim, quæ fit per vinum καὶ ὕδατος τοῦ ποτηρίου ἕνωσιν, ἐπεὶ μή ἐστιν ἔτερίν τι τὴν φύσιν τοῦ πρὶν ἐμβληθέντος ὕδατος. Πιο στοῦται δὲ μόνον τὸ τοῦ θαύματος μέγεθος τῷ καὶ τῇ γεύσει πείθειν ἡμᾶς, μὴ ἐκ νεκροῦ, ἀλλ' ἐκ ζῶν· τος σώματος τὸ αἷμα καὶ τὸ ὕδωρ ῥυῆναι. Ἐκ νεκροῦ γὰρ ἀτμίζον αἷμα οὐ πέφυκε καταῤῥεῖν· ἐκ δὲ τοῦ Κυριακοῦ σώματος, ὡς ζῶντος καὶ ζωοποιοῦ, τὰ ζωοποιά εββύη, τὸ αἷμα, φημί, καὶ τὸ ὕδωρ. Οὐκ εἰσάγεται δὲ τὸ ζέον κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἑνώσεως, ἵνα μὴ ψυχρὸν αὖθις ἐν τῷ καιρῷ τῆς μεταλήψεως γεγονὸς εἰς τὸν πρότερον ἐπανέλθῃ λόγον. Οἱ δὲ 16ηρες, καίπερ ὀρθοδοξίας ἄκρως μεταποιούμενοι, ζέον τῷ ἁγίῳ οὐκ ἐμβάλλουσι ποτηρίῳ, τῷ ἐν ἔθει, ὥς φασι, γεγονέναι μὴ οἴνου πίνειν μετά θερμού ὕδατος· ἀλλὰ τὴν τοῦ μυστηρίου διδαχθέντες δύνα μιν, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιεῖν ἐπετράπησαν. 'Ο δὲ θ' τῆς ς' συνόδου ἀνατρέπει καὶ ἕτερόν τι τῶν ἀθεμίτων ἐν τῇ τῶν ᾿Αρμενίων χώρᾳ γινόμενον. Μέλη γὰρ τοῦ θυομένου ἔψοντες ζώου ἔνδον τοῦ θυ σιαστηρίου, ἐκ τούτων ἀφαιρέματα τοῖς ἱερεῦσιν Ἰουδαϊκῶς ἀπένεμον, τούτοις ἀφωρισμένα καὶ ἀπο τεταγμένα, κεφαλήν τυχόν, ἢ ἄλλο τι μέρος ἀφαι ρεθὲν ἐκ τοῦ σώματος, ἅ ποτε τοῖς Ἰουδαίοι: λόγον εἶχον ἀναγωγῆς. Τοῦτο γοῦν ἀπαγορεύει, ἐφίησι δὲ προσάγειν αὐτοῖς οἷα καὶ ὅσα οἱ προσάγοντες βούλονται, ἔξω τῆς ἐκκλησίας, συγκαταβάσει χρώμε νος, διὰ τὴν κρατήσασαν παρ' ἐκείνοις συνήθειαν. Τὸν δὲ ἔτι τοῦτο ποιοῦντα ἀφορίζεσθαι παρεγγύησε. Nonagesimus nonus sextæ synodi improbum quɔ!- dam aliud in Armeniorum regione factum evertių Membra enim immolati animalis coquentes intus in sacro altari, eorum frusta sacerdotibus, ipsis segregata el destinata, Judaice distribuebant, caput scilicet vel aliquam ejusmodi partem a corpore sea paratam; que quidem Judæis mysterii ratioņem obtinuerant. Hoc igitur vetat; at vero illis, quæ cunque et quantacunque offerentes voluerint, extra ecclesiæ septum offerendi, ob inveteratam apui eos habitam consuetudinem, potestatem facil. Quicunque vero amplius hoc fecerit, eumsegregari jubet. Περὶ τῆς λοχείας τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. Ὁ δὲ οθ' ἀπαγορεύων τὸ σεμίδαλιν ἔψειν, καὶ ἀλ λήλοις μεταδιδόναι τῇ ἐπιούσῃ μετὰ τὴν ἑορτὴν τῆς ἁγίας τοῦ Χριστοῦ γεννήσεως, εἰς τιμὴν δῆθεν τῆς λοχείας τῆς ἀχράντου Παρθενομήτορος, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν λοχευομένων ἔθος γίνεσθαι γυναικῶν, κλη ρικῶν μὲν τοῦτο ποιούντων, καθαιρέσει, λαϊκῶν δὲ, ἀφορισμῷ καθικνεῖται, αλόχευτον εἶναι λέγων τὸν τόκον τῆς ἁγίας Παρθένου, ἅτε καὶ ἄσπορον τὴν σύστασιν ἐσχηκότα. Λοχεία δέ ἐστιν ἡ μετ᾽ ὠδίνων τοῦ βρέφους ἀπότεξις, καὶ ἡ τῶν αἱμάτων ἀκόλουθος φύσις, ὧν ἥκιστα πειραθῆναι τὴν Θεοτόκον νομίζου μεν, μᾶλλον δὲ βεβαίως πιστεύομεν. Ταῦτα γὰρ ταῖς φυτικῶς συλλαβούσαις παρομαρτεί, τῇ δὲ Παρθένῳ, ἐπεί περ ἐκ 11 εύματος ἁγίου καὶ ὑπὲρ φύσιν ἡ σύλ ληψις ἦν, καὶ ὁ τόκος δήπου τῶν φυσικῶν ἰδιωμάτων ὑπέρτερος. Υβρις τοίνυν τῇ Θεοτόκῳ, καὶ οὐ τιμὴ, τὸ γίνεσθαί τι ἐπὶ τῷ ἀνεκφράστῳ τόκῳ, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τικτουσῶν εἴωθε γυναικών. 'Ο δὲ τοῦ Θεοφίλου Αλεξανδρείας η' τὰ προφψει ρίμενα εἰς λόγον θυσίας, μετὰ τὸ ἀνηλῶσθαι όσα νόμος εἰς τὴν τῶν μυστηρίων χρείαν, τοὺς κληρικούς ἐπισκήπτει διανειμαμένους ἐσθίειν ταῦτα καὶ πίνειν • κοινωνεῖν δὲ τούτων καὶ τοῖς πιστοῖς ἀδελφοῖς, τῶν κατηχουμένων δὲ μηδενί. Ζήτει νόμον ἐν τῷ ιη' κεφ. τοῦ 1 στοιχείου. De sanctissimæ Deiparæ puerperio. Septuagesimus nonus prohibens similam co. quere et sibi invicem impertiri, sequenti post sanctæ Christi Nativitatis festum die, in honorem scilicet puerperii impollute Virginis matris, uti in aliarum mulierum puerperio hoc fieri obtinuit consuetudo, si clerici hoc faciunt, depositione, sin autem laici, segregatione prosequitur, sanctæ Virginis partum absque ullo puerperio fuisse dicens, ut sine semine constitutum. Est vero puerperium cum doloris sensu emnissio foetus, et consequens sanguinis profluvium, qu bus nullatenus ´obnoxiam fuisse Deiparam judicamus, imo vero firmiter credimus. Ista enim partus naturales sequuntur, Virgini vero, cum ex Spiritu sancto et supra naturam esset conceptio, etiam ejusdem partus iis que naturalem partum consequuntur, you obnoxius fuit. Contumelia igitur Deiparæ est, et non honor, eorum aliquid in eximio ejus partu fieri, quæ in aliarum mulierum partu fieri solent. Theophili Alexandrini septimus que sacrificii ratione off runtur, postquam ca quæ ad mysteria peragenda les requirit, absumuntur, clericus inter se distribuentes comedere et bibere jubet, et fratribus fidelibus, nulli autem catechumenorum, communicare. Consule legem in capite decimo octavo litteræ A,

154 CAP. IX. De episcoporum et clericorum accu- ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ κατηγορίας ἐπισκόπων καὶ κλη satione, et quinam ad accusationem admittendi sint, et quinam non admittendi. Vide in 9 capite litteræ de testibus in judiciis adhibendis. Lex. Si ob sui filii cædem pater aliquem accusct, et per calumniam motus id fecisse convincatur, nulla ignominia afficitur. Frater autem contra fratrein magnum crimen denuntiare non potest, quoniam non exaudietur, sed exsilio subjicietur. CAP. X. De catechumenis. Vide in primo capite litteræ A. Neocæsariensis vero quintus, Si e perfectioribus catechumenis quispiam peccaverit, inquit, et peccare cesset, inter audientes stet; sin vero inter audientes fuerit, et a peccato non abstinuerit, extra ecclesiam in deflentium locum extrudatur. In duos enim ordines catechumeni olim dividebantur; in eos qui perfectiorem jamjam amplexi sunt fidem, sed baptismum differunt; qui usque ad catechumenorum preces in templo manebant, et illis mystice peractis, genua dectebant; quando autem pronuntiatuin fuit: Quotquot catechumeni, egredimini, › exibant: et in eos qui nuper accesserunt, quique ut imperfectiores post divinorum Evangeliorum auditionem exibant. Vide in primo capit. litt. Bcanonen magni Basilii 20 et Theophili et Cyrilli 4. ρικῶν, καὶ τίνες εἰς κατηγορίαν δεκτέοι, καὶ τίνες ἄδεκτοι. Ζήτει ἐν τῷ θ' κεφαλαίῳ τοῦ στοιχείου περὶ τῶν ἐν τοῖς δικαστηρίοις μαρτύρων. Νόμος. Ἐὰν πατὴρ κατηγορήσῃ τινὸς περὶ φόνου τοῦ παι δὸς αὐτοῦ, καὶ ἀποφανθῇ κατὰ συκοφαντίαν κινήτας, οὐκ ἀτιμοῦται. 'Αδελφὸς δὲ κατὰ ἀδελφοῦ μέγα ἔγκλημα κινεῖν οὐ δύναται, ἐπεί τοί γε καὶ οὐκ είσακουσθήσεται, καὶ ἐξορία ὑποβληθήσεται. ΚΕΦΑΛ. Ι'. Περὶ κατηχουμένων. Ζήτει ἐν τῷ α' κεφαλαίῳ τοῦ στοιχείου. Ο δὲ ε' τῆς ἐν Νεοκαισαρείς, Τῶν τελεωτέρων β τις κατηχουμένων ἁμαρτών, φησί, καὶ πεπαυμένος τοῦ ἁμαρτάνειν, μετὰ τῶν ἀκροωμένων στήτω· εἰ δὲ τῶν ἀκροωμένων εἴη, καὶ τῆς ἁμαρτίας οὐκ ἀφίσ σταται, εἰς τὴν τῶν προσκλαιόντων χώραν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας εξωθείσθω. Εἰς δύο γὰρ τάξεις οι κατη χούμενοι πάλαι διήρηντο, εἰς τε τοὺς ἤδη τελεώτερον τὴν πίστιν εἰσδεξαμένους, υπερτεθειμένους δὲ τὸ βάπτισμα, οἱ καὶ μέχρι τῆς τῶν κατηχουμένων εὐχῆς ἐν τῷ Κυριακῷ παρέμενον, καὶ ταύτης μυστι κῶς λεγομένης, τὸ γόνυ ἔκλινον, ἐκφωνηθέντος δὲ τοῦ, «Οσοι κατηχούμενοι προέλθετε, ο ἐξήρχοντο· εἰς τε τοὺς ἄρτι προσελθόντας, οἳ καὶ ὡς ἀτελέστεροι μετὰ τὴν ἀκρόασιν τῶν θείων Εὐαγγελίων ἐξίασι. Ζήτει καὶ ἐν τῷ α' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα του μεγάλου Βασιλείου κ', Θεοφίλου δ', Κυρίλλου δ'. CAP. XI. Quinam debent rerum episcopi haredes ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Τίνας δεῖ κληρονομεῖν τὰ ἴδια τοῦ constitui. Vide quartum caput litteræ A. CAP. XII. De hæreditale, et exhæredibus filiis aut parentibus. Leges. Qui descendunt, sive mares sive feminæ sint, ascendentibus et iis qui ex transverso sunt præponuntur, Si cum filio et posteris ab altero filio moriatur avus, posteri personam sui patris subeunt, et simul cum flio, hoc est, patruo suo, avi facultatum hæredes fiunt, accipiendo quidquid accepturus erat, si vixisset, ipsorum pater, sive masculi sint sive ſeminæ, sive sub potestate sive sui juris. Cum descendentes non supersunt, advocantur ascendentes, qui omnibus ex transverso præponuntur, præter fratres et fratrum filios ex eisdem parentibus natos; inter ascendentes vero, qui gradu proximus est, præponitur. Eodem modo etiam ex iis qui ex transverso sunt. 155 Si vero omnes ejusdein gradus sint, simul ad hæreditatem vocantur. Si defuncto ascendentes supersint, et fratres genuini, et filii fratris, cujus pater et mater vivit, ante mortui, omnes ad ejus successionem vocantur, sive femine sint sive mares. Nam fratrum filij patris sui personam subeunt, et quidquid, modo vixisset, corum pater accepturus esset, accipiunt. ἐπισκόπου. Ζήτει τὸ δ' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Περὶ κληρονομίας, καὶ ἀποκλήρων υἱῶν ἢ γονέων. Νόμοι. Οἱ κατιόντες, κἂν ἄῤῥενες κἂν θήλειαι ὦσι, προτιμῶνται τῶν ἀνιόντων καὶ τῶν ἐκ πλαγίου. Ἐὰν πάππος τελευτήσῃ ἐπὶ υἱῷ καὶ ἐγγόνοις ἀπὸ ἄλλου παιδός, οἱ ἔγγονο: ὑπεισέρχονται τὸ πρόσωπον τοῦ ἰδίου πατρὸς, καὶ ἅμα τῷ υἱῷ, τουτέστι τῷ ἰδίῳ θείῳ, κληρονομοῦσι τὰ τοῦ πάππου, λαμβάνοντες εἰ τι ἔμελλε λαμβάνειν, εἰ περιῆν, ὁ πατὴρ αὐτῶν, κἂν ἄῤῥενες κἂν θήλειαι ὦσιν, εἴτε ὑπεξούσιο: είτε αὐ τεξούσιοι. Κατιόντων μὴ ὑπόντων, προσκαλοῦνται οἱ ἀν! τες, προτιμώμενοι τῶν ἐκ πλαγίου πάντων, χ ρ; τῶν ἐκ τῶν αὐτῶν γονέων φύντων ἀδελφῶν καὶ ἀδελ φοπαίδων· τῶν δὲ ἀνιόντων ὁ ἐγγύτερος τῷ βαθμῷ προτιμᾶται. Ωσαύτως καὶ ἐπὶ τῶν ἐκ πλαγίου. Εἰ δὲ τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ εἰσι πάντες, ὁμοῦ καλοῦνται εἰς τὴν κληρονομίαν. Ανιόντων ὑπόντων τῷ τελευτήσαντι, καὶ ἀδελφῶν γνησίων, καὶ παίδων ἀδελφοῦ ἀμφιθαλούς προτελευ τήσαντος, πάντες καλοῦνται εἰς τὴν αὐτοῦ διαδοχήν. κἂν θήλειαι κἂν ἄῤῥενες ὦσιν. Οἱ γὰρ ἀδελφόπα: δες ὑπεισέρχονται τὸ τοῦ ἰδίου πατρός πρόσωπον, καὶ λαμβάνουσιν εἴ τι ἔμελλε λαμβάνειν, εἰ περιξε ὁ πατὴρ αὐτῶν.

Οἱ ἐκ τῶν αὐτῶν γονέων φύντες ἀδελφοὶ πρώτην ἔχουσι τάξιν εἰς τὸ κληρονομῆσαι τὸν ἴδιον ἀδελφόν ἀλλὰ δὴ καὶ οἱ παῖδες τοῦ ἀποθανόντος ἀδελφοῦ, οὐ μόνον όμομητρίου καὶ ὁμοπατρίου, ἀλλὰ καὶ ἀμφι θαλοῦς. Εἰ δὲ μὴ ἔπεισιν ἀδελφοὶ, ἢ παῖδες ἀδελφῶν τοιούτων, τότε οἱ ἐκ διαφόρων γονέων φύντες ἀδελφοὶ κληρονομοῦσι τὸν ἀποθανόντα ἀδελφόν, Εάν τις τελευτήσῃ ἐπὶ ἀδελφῷ ἐκ διαφόρων γου νέων ὑπάρχοντι, καὶ ἐπὶ υἱοῖς ἀδελφοῦ ὁμοπατρίου καὶ ὁμομητρίου, οἱ τεκνάδελφοι προτιμώνται τοῦ ἀδελφοῦ εἰς τὴν ἐκείνου κληρονομίαν. Η μήτηρ συγκληρονομεί τοῖς ἰδίοις τέκνοις, τῶν τελευτησάντων αὐτῆς μὲν παίδων, ἐκείνων δὲ ἀδελ φῶν, ἑνὸς ἀδελφοῦ μέρος λαμβάνουσα. Οτι δεῖ τὸν μὴ δευτερο γαμήσαντα άνδρα λαμβά νειν ἐκ τῆς προικός παιδὸς ἑνὸς μοίραν κατὰ δεσποτείαν: Αδελφοῦ μὴ ὑπόντος ἢ ἀδελφόπαιδος, οἱ λοιποὶ ἐκ πλαγίου συγγενεῖς καλοῦνται, οἱ τῷ βαθμῷ μέντο: με ὄντες εγγύτεροι· καὶ εἰ εὑρεθεῖεν πολλοὶ τοῦ αὐτ τοῦ βαθμοῦ, ἐξίσης κληρονομοῦσιν. Οἱ ἐκ διαφόρων παλλακῶν παῖδες οὐ κληρονομού σιν ὑπόντων φυσικῶν, ἡ γαμετῆς, ἢ ἄλλων διαδόχων αὐτῶν. Νόθος παῖς γενόμενος γνήσιος, μόνου τοῦ πατρός αὐτοῦ γίνεται γνήσιος, οὐκέτι δὲ καὶ τῶν κατιόν των, ἢ τῶν ἀνιόντων, ἢ τῶν ἐκ πλαγίου συγγενῶν τοῦ πατρός· οὐδὲ κληρονομεῖ αὐτοὺς, οὐδὲ κληρονομεῖται ἐξ αὐτῶν χωρίς διαθήκης. Εἰ πατὴρ προικίζων τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα συνεφώνησεν ἀρκεῖσθαι αὐτὴν τῇ δοθείσῃ ὑπὲρ αὐτῆς προικὶ, καὶ μὴ ἔχειν μέρος ἐκ τῆς αὐτοῦ κληρονο μίας, οὐκ ἔῤῥωται τὸ σύμφωνον τοῦτο, οὐδὲ κωλύε και κληρονομεῖν ἀδιάθετον αὐτὸν τελευτῶντα ἡ θυγάτηρ, τὴν προίκα τοῖς ὑπεξουσίοις μείνασιν αὐτῆς ἀδελφοῖς συνεισφέρουσα. ᾿Αλλὰ καὶ τὴν πρὸ γάμου δωρεάν, ὥσπερ τὴν προῖκα, δεῖ συνεισφέρεσθαι, ἀδιαθέτου τελευτώντος τοῦ ταύτην ἐπιδεδωκότος, εἴτε μήτηρ ἐστὶν εἴτε πατὴρ, ἤ τις τῶν ἀνιόντων, ἢ πρὸς πατρὸς ἢ πρὸς μητρός. Κ. Fratres ex iisdem parentibus nati, ut fatris sui fiant hæredes, primum habent ordinem; verum etiam et defuncti fratris filii, non modo ejusdem matris et patris, sed etiam cujus pater et mater alhuc superstites sunt. Si vero non supersint fra tres vel filii talium fratrum, tunc ex diversis parentibus nati fratres defuncti fratris fiunt hæredes. Si quis cum fratre ex diversis parentibus nato moriatur, et cum filiis fratris ejusdem patris et matris, fratris filii ipsi fratri præponuntur ad ejus hereditatem. Mater una cum filiis suis hæreditatem sortitur, defunctis quidem ejus filiis ipsorum fratribus, unius fratris portionem accipiens. Quod oportet virum, qui secundam non ducit uxorem, pro dominio pueri unius portionem ex dote accipere. Cum non superest frater vel fratris filius, reliqui a latere cognati vocantur, qui sunt gradu propinquiores: et si ejusdem gradus plurimi inveniantur, æqualiter sortiantur. Filii ex diversis scortis non sunt hæredes, cum supersunt naturales, vel uxor, vel alii ipsorum successores, Nothus legitimus factus solius patris sui fit legitimus, nequaquam vero et descendentium vel ascendentium, vel eorum qui ex transverso sunt patris cognati; neque illorum haeres ipse fi, neque absque pacto illi ejus fiunt hæredes. Si pater filiæ suæ dotem tribuit et convenit iltam dote ipsi data acquiescere, et nullam ipsius hæreditatis partem detrahere, non valet istud pactum, neque quominus illius hæres fiat, si intestatus moriatur, ejus filia prohibetur, dotem suis fratribus, qui sub potestate manent, afferens. Sed et domum ante matrimonium datum, tanquam dotem, eportet inferri, si intestatus moriatur qui illud dedit, είνα mater sit sive pater, vel ascendentium aliquis, aut a patre aut a matre. Quandocunque maritus vel conjux intestati moriantur, et nullum ex ascendentibus vel descendentibus, vel qui ex transverso sunt, legitimum et naturalem habeant successorem, tunc vir ad muΗνίκα τελευτήσειεν ἀνὴρ ἢ γαμετή ἀδιάθετοι, καὶ μηδένα ἐκ τῶν ἀνιόντων, ἢ τῶν κατιόντων, ἢ τῶν ἐκ πλαγίου ἔννομον ἢ φυσικών σχοίησαν διάδο χον, τότε ὁ ἀνὴρ εἰς τὴν τῆς γυναικὸς καλείσθω ἐξ ὁλοκλήρου κληρονομίαν, καὶ ἡ γυνὴ διαδεχέσθω τὸν lieris universam hæreditatem vocetur, et mulier άνδρα. Ἐὰν ὁ ἀνὴρ συμφωνήσῃ πρὸς τὴν γυναῖκα, ἵνα τελευτῶσαν αὐτὴν κληρονομήσῃ. τὸ σύμφωνον ἄχρηστόν ἐστιν. Ζέτει καὶ ἐν τῷ ιζ'. κεφ. τοῦ Π στοιχείου. Ζήτες καὶ τὸ εʹ κεφ. τοῦ Υ στοιχείου. Ψήφισμα νεαρόν. Τὸ δὲ ψήφισμα τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Αθα νασίου καὶ τῆς ὑπ' αὐτὸν συνόδου, ὃ γέγονεν ὁρισμῷ τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως Ανδρονίκου τοῦ Παλαιολόγου, Κελεύομεν, φησί, τοὺς ἀτέκνους χηρεύοντας ἄνδρας τα καὶ γυναῖκας μὴ ἁρπαγὴν ὑπέχειν τῶν ὑπαρ χόντων, μήτε παρὰ τῶν τὰ δημόσια διενεργούντων, μήτε τῶν εἰς παροικίαν τούτους ἐχόντων, ἀλλὰ τὸ succedat viro. Si vir cum femina pactus fuerit, ut, ea moriente, ipse feret læres, pactum est inutile. Vide et in decimo septimo capite litteræ II. Vide etiam in quinto capite litteræ Y. 156 Decretum novellum. Decretum sanctissimi patriarchæ Athanasii synodique sub eo habitæ, quod illustris imperatovis Andronici Palæologi voluntate factum fuit, Jubemus, inquit, ut vidui viri et feminae, qui sine liberis sunt, nullam bonorum direptionem sustineant, neque ab iis qui fiscos administrant, neque ab iis in quorum vicinio degunt. Sed tertiam

1:8° MATTILEI BLASTARIS suarum facultatum partem princeps sortiatur, et τρίτον τῆς οὐσίας ἐκείνων τὴν δεσποτείαν ἀπολαμ tertia in defuncti memoriam impendatur, et superstes aliam partem accipiat. Sin et persona relicta moriatur, cognati ejus ex lege hæredes constituantur: si vero nullus sit defuncti cognatus, fisco «lebetur semissis, et memoriæ ejus semissis. Invalidam vero illam legem esse jubemus, quæ decernit viros vel feminas, qui a filio derelicti sunt, cum e vestigio defunctus est filius, superstitem scilicet partem omnia Glii paterna et materna bona possidere. Defuncti vero parentes, præter filii amissionem, injustum est etiam facultate privari; sed tertia dotis pars in defuncti memoriam conservetur, et tertia parentibus, et tertia personæ superstiti. Si substantiæ pars legata sit, eligat hæres, veľ bonorum partem dare, vel eorum pretium: omnium quidem indivisibilium et difficulter divisibiliumi pretium det. Adhuc de filiorum exhæredationibus. Propter subjectas causas filium paternæ substantir exhæredem esse decernimus: 1. Si parentibus suis manus intulerit; 2. Si gravem et contumeliosam injuriam iis intulerit; 3. Si eos in causis criminalibus accusaverit, quæ non sunt adversus principem vel rempublicam; 4. Si cum veneficis hominibus ut veneficus verseler; 5. Si vitæ parentum suorum per venenum vel alio quodam modo insidiari tentaverit; 6. Si cum noverca sua vel patris concubina corpus miscuerit; 7. Si contra parentes delator exstiterit, et pr suam delationem gravia eis dispendia causatus fuerit; 8. Si in longa infirmitate jacentium, vel seneente aut imbecillitate laborantium nullam habuit curam, et vocatus a parentibus, noluit eis curam praebere; βάνειν, τὸ τρίτον εἰς μνημόσυνα τοῦ ἀπελθόντος ἀναλίσκεσθαι, καὶ τὸ ζῶν μέρος ἀπολαμβάνειν τὸ ἔτε ρον. Εἰ δὲ καὶ τὸ ἐπιζῆσαν ἀπέλθοι μέρος, τοὺς τούτῳ προσήκοντας τὸ ἀπὸ νόμου κληρονομεῖν· ἂν δὲ μη. δεὶς συγγενής προσῇ τῷ ἀποιχομένῳ, τῷ δημοσίῳ εἶν ναι τὸ ἥμισυ, καὶ τοῖς ἐκείνου μνημοσύνοις τὸ ἥμισυ. Ακυρωθῆναι δὲ καὶ τὸν νόμον κελεύομεν, ὃς διο ρίζεται τοὺς ἐπὶ τέκνῳ χηρεύσαντας ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας, εἶτα καὶ τοῦ τέκνου κατὰ πόδας ἀποιχο μένου, κληρονομεῖν τὸ ζῶν μέρος τὰ τοῦ παιδὸς πατρῷα πάντα ή μητρικά. Τοὺς δὲ τοῦ τεθνεῶτος γονεῖς, πρὸς τῇ τοῦ τέκνου ἀποβολῇ, ἀδικώτατα καὶ τῆς περιουσίας στερίσκεσθαι· ἀλλὰ τηρεῖσθαι μὲν τὸ τρίτον τῆς προικὸς εἰς μνημόσυνα τοῦ ἀποιχο μένου, τὸ δὲ τρίτον τοῖς γονεῦσι, καὶ τὸ τρίτον τῷ καταλειφθέντι μέρει. Ἐὰν μέρος οὐσίας ληγατευθῇ, ἐπιλογὴν ὁ κληρο νόμος ἔχει, ἢ τὸ μέρος τῶν πραγμάτων δοῦναι, κ τὴν αὐτῶν ἀποτίμησιν· τῶν μέντοι ἀδιαιρέτων καὶ δυσδιαιρέτων πάντων τὴν ἀποτίμησιν δίδωσιν. "Ετι περὶ ἀποκλήρων υἱῶν. Διὰ τὰς ὑποτεταγμένας αἰτίας τὸν υἱὸν ἀπόκλη ρον εἶναι τῆς πατρικῆς οὐσίας θεσπίζομεν α'. Εἰ τοῖς ἰδίοις γονεῦσι χεῖρας ἐπιβάλοι· β'. Εἰ βαρείαν καὶ ἀπρεπῆ ὕβριν αὐτοῖς ἐπαγάYou' γ'. Εἰ ἐπὶ ἐγκληματικαῖς αἰτίαις αὐτῶν κατηγορήΟ σεις, ταῖς μὴ οὔσαις κατὰ βασιλέως, ἢ πολιτείας· δ'. Εἰ μετὰ φαρμακῶν ὡς φαρμακός συναναστρέ φοιτο ε'. Εἰ τῇ ζωῇ τῶν ἰδίων γονέων διὰ φαρμακείας, ἄλλῳ οἰῳδήτινι τρόπῳ, ἐπιβουλεῦσαι πειραθείη· ς'. Εἰ τῇ ἰδίᾳ μητρυιᾷ, ἢ τῇ τοῦ πατρὸς παλλακή μιχθείη - ζ'. Εἰ συκοφάντης κατὰ τῶν γονέων γένοιτο, καὶ διὰ τῆς ἰδίας καταμηνύσεως βαρείας αὐτοὺς ζημία; ὑπομεῖναι παρασκευάσειεν· ηʹ. Εἰ ἐν ἀσθενείᾳ χρονια κατακειμένων, ἢ ἐν γέρᾳ καὶ ἀδυναμία καταντησάντων, ἀμελήσειε τῆς τούτων φροντίδος· καὶ μετακαλούμενος παρὰ τῶν γονέων, μὴ βουληθείη ἐπιμελείας αὐτοὺς ἀξιῶσαι· θ'. Εἰ μὴ βουληθεῖεν οἱ ἄῤῥενες τῶν παίδων τοὺς 9. Si masculi pueri noluerint pro parentibus fieleussiones suscipere, in quantum possunt, debiti γονεῖς ἐγγυήσασθαι, εἰς ὅσον εὐποροῦσιν, ὑπὲρ convictis; 10. Si convictus fuerit liberorum aliquis, quod parentes suos testamentum condere prohibuit; ut si post hæc illud facere potuerint, sit illis licentia talem filium exhæredem facere; 11. Si præter parentum voluntatem mimis sese Sociaverit, et in ista professione permanserit; 12. Si, cum aliquis parens furore correptus est, liberi, vel qui ab intestato ad hæreditatem ejus jndicantur, nolint ei dignam curam prabere, ipsi ergo, si a morbo 157 sanatus fuerit, licet illos exheredes facere. Si vero eo in morbo usque ad mortem detenti extraneus quidam misertus propriis χρέους ἐγκαλουμένους· ι. Εἰ ελεγχθείη τις τῶν παίδων, κωλύσας τοὺς γονεῖς διαθήκας γράψαι, ὥστε εἰ μετὰ ταῦτα τοῦτο πρᾶξαι δυνηθείεν, ἄδειαν αὐτοῖς εἶναι τὸν τοιοῦτον παῖδα ποιεῖν ἀπόκληρον ια΄. Εἰ παρὰ γνώμην τῶν γονέων μίμοις ἑαυτὸν ἐγκαταλέξοι, καὶ ἐν τούτῳ τῷ ἐπιτηδεύματι δια μείνῃς ιβ'. Εἴ τινα τῶν γονέων μανέντα οἱ παῖδες, ἢ οἱ ἐξ ἀδιαθέτου κληρονομεῖν αὐτὸν δικαιούμενος, μη βουληθεῖεν ἐπιμελείας αὐτὸν ἀξιῶται· ἀπαλλαγένει γὰρ τῆς μανίας ἔξεστι ποιεῖν αὐτοὺς ἀποκλήρους. Εἰ δὲ ἐν τῇ νόσῳ μέχρι θανάτου κατεχομένου, ἀλλ τριός τις συμπαθήσας, ἰδίοις ἀναλώμασιν ἐπιμελη

- K. θείη, καὶ διὰ γραμμάτων τους κληρονόμους καλῶν, impensis curam ejus gerat, et per litteras hæreles μὴ βουληθεῖεν ἀπαντῆσαι, καὶ πρὸς τὴν τοῦ μανέντος ἐπιμέλειαν διεγερθήναι, ἄδειαν ἔξει ὁ ὑποδεξάμενος καὶ εἰς τέλος φροντίσας εἰς τὴν αὐτοῦ κληρονομίαν εἰσελθεῖν, ἀνατρεπομένης τῆς ἐκείνων διαδοχῆς. ιγ'. Εἰ τινα τῶν γονέων δορυάλωτον γεγονότα μὴ σπουδάσαιεν οἱ παῖδες εἰς τὴν ἐκείνου ἀνάγουσιν· ἐπανασωθέντι γὰρ ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας ἔξεστιν ἀχαριστίας αὐτοὺς γράψασθαι, καὶ ἀποκλήρους ποιῆσαι. Εἰ δὲ καὶ ἀποθανεῖν ἐν τῇ αἰχμαλωσία συμβαίη τῇ ἀμελείᾳ τῶν παίδων, ἢ τῶν ἐξ ἀδιαθέτου εἰς τὴν αὐ τοῦ καλουμένων κληρονομίαν, τούτους ἅπαντας εἰς τὴν αὐτοῦ διαδοχὴν ἐλθεῖν οὐκ ἀνεχόμεθα, ἀλλὰ τὰ ἐκείνου πράγματα τῇ ἐκκλησίᾳ τῆς πόλεως, ἐξ ἧς ὁρμᾶται, προσανατίθεσθαι, καὶ μὴ ἐν ἄλλαις αἰτίαις, ἀλλ' ἐν ταῖς τῶν αἰχμαλώτων ἀναγούσεσι παρ' αὐτῆς δαπανᾶσθαι. Εἰ δὲ καὶ πρὸ τῆς αἰχμαλωσίας διαθή κιν ἐκθέμενος, ἔγραψεν αὐτοὺς κληρονόμους, ἀκυ· ροῦμεν εἰσάπαν τὴν τοιαύτην διαθήκην. Ταύτην δὲ τὴν ποινὴν κατ' ἐκείνων κρατεῖν θεσπίζομεν, οἵτινες τὸν την τῆς ἑαυτῶν ἡλικίας ἐπλήρωσαν ἐν αυτόν· ιδ. Εἰ ὀρθόδοξοι ὄντες οἱ γονεῖς τινὰ τῶν παίδων αἰσθοιντο αἱρετικοῖς προσανέχοντα δόγμασιν· εἰ δ' αὖθι: ἐπὶ τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν σωφρονήσας ὁ παῖς ἐπανήξει, ἀπολαμβάνειν μὲν τὸν ἴδιον κλῆρον, τοὺς δὲ καρποὺς τοῦ μέσου χρόνου μὴ ἐπιζητεῖν. Αν τοίνυν μίαν τῶν εἰρημένων αἰτιῶν κατά τινος τῶν παίδων οἱ γονεῖς ταῖς ἰίαις ἐγγράψωσι διαθή καις, καὶ οἱ γραφέντες κληρονόμοι ἀληθῆ εἶναι ταύvocans, ipsi advenire neglexerint, et ad furiosi curam excitari; licentiam habebit, qui suscepit et að finem illi opitulatus est, in ejus hæreditatem venire, annihilata illarum successione; 13. Si quis parens captivus factus, et ejus liberi ad ejus redemptionem non festinarint, si ex captivitale evadat, licet ei ingratitudinis illos accusare et exhæredes facere. Sin autem in captivitate decesserit, liberorum vel eorum qui ex intestato ad ejus hæreditatem vocantur negligentia, illos omnes ad ejus successionem venire non patimur; sed ejus facultates civitatis, unde ortus est, ecclesiæ addicari, et nullis aliis causis, quam captivorum redemptionibus ab illa expendi. Si vero et ante captivitatem testamentum faciens eos he redes scripserit, tale testamentum omnino infirmatum reddimus. Hanc autem pœnam contra illos valere jubemus, qui decimum octavum suæ ætatis annum compleverint; 14. Si parentes orthodoxi liberorum aliquem hæreticis dogmatibus adhærentem senserint; si rursus vero ad Ecclesiam catholicam resipiscens puer converterit, prædium suum recipiat, nullos autem intermedii temporis fructus exigat. Si quamlibet igitur memoratarum causarum contra filiorum aliquem parentes in testamentis snis inseruerint, et scripti hæredes veram eam esse τὴν ἀποδείξωσι, τὴν διαθήκην τὴν ἰδίαν ἔχειν ἰσχὺν c monstraverint, testamentum suam vim habere deπαρακελευόμεθα. Περὶ ἀποκλήρων γονέων. Θεσπίζομεν αὖθις μὴ ἐξεῖναι τοῖς παισὶ τοὺς ἰδίους γονεῖς ἀποκλήρους ἐν ταῖς αὐτῶν διαθήκαις ποιεῖν, ἂν μὴ τὰς ὑπαριθμουμένας αιτίας ἐν αὐταῖς κατα γράψωσιν· α'. Ε: οἱ γονεῖς τὸν ἴδιον παῖδα εἰς ἀναίρεσιν δοίεν, δίχα τῆς εἰς καθοσίωσιν αναφερομένης αιτίας· β΄ Ε: φαρμακείαις, ἢ γοητείαις, ἢ ἄλλῳ τινὶ τρό πω τῷ υἱῷ ἀποδειχθεῖεν ἐπιέουλεύσαντες· γ'. Εἰ ὁ πατὴρ τῇ ἰδίᾳ νύμφῃ ἢ τῇ παλλακῇ τοῦ ἰδίου παιδὸς συμμιγείη· δεξ'. Ωσαύτως καὶ ἐπὶ τῇ κωλύσει τῆς διαθήκης, ἀλλὰ δὴ καὶ ἐπὶ τῆς μανίας, καὶ αἰχμαλωσίας, καὶ κακοδοξίας, τὰ πάντα καὶ ἐνταῦθα παραφυλαχθήτε ται, ως γε δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἀποκλήρων υἱῶν ἐθεσπί· σαμεν. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ συγγενή κεκτημένος κωφόν, ἢ ἄλαλον, ἢ ἄφρονα, ἢ μαινόμενον, εἰ μὴ προμηθού μενος ἐκδικεῖ τὰ αὐτῶν πράγματα, οὐ δύναται αυτ τοὺς κληρονομεῖν. Τὰ αὐτὰ καὶ περὶ αἰχμαλώτων. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. "Οτι κληροῖσθαι δεῖ καὶ τοὺς μὴ καταγομένους ἐκ γένους ἱερατικοῦ, εἰ ἄξιοι εἶεν. ' λγ' τῆς ς' συνόδου κανών, Ἐπὶ μὲν τῶν Ἰου λαίων ἡ Λευϊτική, φησί, μόνη φυλὴ τὴν ἱερωσύνην ἐκληρώσατο, ἐξ ἧ: οἱ ἱερᾶσθαι μέλλοντες ελαμβάκοντο, καὶ κληρικοὶ ὠνομάσθησαν διὰ τὸ γεγράφθαι ἐν τῷ Δευτερονομίῳ, εἰὐκ ἔσται τοῖς Λευΐτοις κλήρος cernimus. De parentibus exhæredibus. Sa::cinus iterum non licere liberis parentes suos exhæredes in suis testamentis facere, nisi causas enumeratas in illis testamentis describant: 1. Si parentes ad interitum suos liberos tradilerint, citra causam quæ ad majestatem pertinet; 2. Si venenis, aut præstigiis, aut alio modo filio insidiari inveniantur; 5. Si pater cum nuru'sua aut concubina filii sui corpus miscuerit; 4-7. Similiter etiam in prohibitione testamenti, nec non etiam in furore, et captivitate, et perversa opinione, quæ omnia et hic etiam observentur, quemadmodum in filiorum exhæredationibus sanxímus. Quin et qui cognatum possidet surdum, vel mutua, vel insipientem, vel furentem, nisi adhortatus eorum facultates vindicet, non potest illorum hæres fieri. Eadem etiam de captivis. 158 CAP. XIII. Quod in clerum ordinari oportet etiam eos qui ad genus sacerdotale non referuntur, si digni sint. Tricesimus tertius vi synodi canon, Inter Judros quidem Levitica, inquit, sola tribus sacerdotium sortita est, ex qua qui, sacra celebrarent eligebantur, et clerici nominabantur, eo quod in Deuteronomio scriptum est: «Leviticis non crit

sors inter filios israelis; nam Dominus est ipsorum ἐν υἱοῖς Ἰσραήλ· ὁ γὰρ Κύριος μερὶς αὐτῶν καὶ portio et sors. Nobis vero non convenit in illorum genus prospicere, qui in clerum promovendi sunt; sed si dignus sit, secundum canonum divinorum præscripta in clerum referatur, sive majores habuit sacerdotes, sive non: sed nullus divinas Scripturas in suggestu legat, nisi tonsuram cum benedictione a suo episcopo susceperit. Qui vero preter hæc facit segregetur. CAP. XIV. Quod non oportet clericos transponi. Consule in nono capite littera can. 4 quarte synodi, et alios. CAP. XV. Quod clericis indigentibus ex ecclesiæ facultatibus suppeditare oportet. Vide visesimum sextum cap. litteræ E. CAP. XVI. Quod non oportet clericos episcopi defuncti bona subripere. Vide 27 caput litteræ E. CAP. XVII. Quod non oportet clericum unum in duabus esse civitatibus, vel in una civitate duabus ecclesiis administrare. Vide caput 14 litteræ E. 159 CAP. XVIII. Quod non oportet clericum al quid facere absque episcopi sententia. Sanctorum apostolorum 39 canon presbyteris et diaconis interdicit, sine episcopi sententia ea facere, quæ illi permittuntur, et soli, qui sorttus est populi tutelam, et a quo pro animabus eorum ratio exigenda est; dico quidem solvere et ligare peccata, et vel minuere vel augere pœlas. CAP. XIX. Quod clerici non absolute ordinabantur. κλῆρος.» Ἡμῖν δὲ οὐκ εἰς τὸ γένος τοῦ εἰς κλῆρον προχειριεῖσθαι μέλλοντος ἀποβλέπειν προσήκει· ἀλλ᾽ εἰ ἄξιος εἴη κατὰ τοὺς ὅρους τῶν θείων κανό νων, εἰς κλῆρον καταλεγέσθω, είτε προγόνους ἔσχεν ἱερέας, εἴτε καὶ μή. Μηδὲ ἐπ' ἄμβωνός τις τὰς θείας ὑπαναγινωσκέτω βίβλους, εἰ μὴ κουρὰν μετ' εὐλο γίας παρὰ τοῦ ἰδίου δέξαιτο ἐπισκόπου. Ὁ δὲ παρά ταῦτα ποιῶν ἀφοριζέσθω. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. "Οτι οὐ δεῖ τοὺς κληρικούς μετατί θεσθαι. Ζήτει ἐν τῷ θ' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα δ' της δ' συνόδου, καὶ ἑτέρους. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ'. "Οτι τῶν κληρικῶν τοῖς ἐν εως ἔχουσιν ἐκ τῶν τῆς ἐκκλησίας δεῖ χορηγεῖν. Ζήτει τὸ κς' κεφάλαιον του στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. 17'. "Οτι οὐ δεῖ τοὺς κληρικοὺς ἁρπά ζειν τὰ τοῦ τελευτήσαντος ἐπισκόπου πρά γματα. Ζήτει τὸ κι' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. "Οτι οὐ δεῖ κληρικὸν ἕνα ἐν δυσὶν εἶναι πόλεσιν, ἢ ἐν μιᾷ πόλει δύο εκκλησίαις ὑπηρετεῖν. Ζήτει τὸ ιδ' κεφάλαιον του στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ΄. "Οτι οὐ δεῖ τοὺς κληρικούς πράττειν τι ἄνευ τῆς τοῦ ἐπισκόπου γνώμης. Ὁ τῶν ἁγίων ἀποστόλων λθ' κανὼν πρεσβυτέ ροις καὶ διακόνοις μὴ ἐξεῖναι κελεύει δίχα γνώμης τοῦ ἐπισκόπου πράττειν ἅπερ αὐτῷ ἀνεῖται, καὶ μόνῳ τῷ τὴν προστασίαν τοῦ λαοῦ ἐπιτετραμμένῳ, καὶ λόγον ὑπὲρ τῶν ψυχῶν αὐτῶν καὶ εὐθύνας μέλ. λοντι δώσειν· λέγω δὴ τὸ λύειν καὶ δεσμεῖν τὰ ἡμαρτημένα, καὶ ἢ μειοῦν, ἢ ἐπιτείνειν τὰ ἐπιτίμια. ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'. "Οτι οὐδὲ οἱ κληρικοὶ ἀπολελυμένως ἐχειροτονοῦντο. ὺς τῆς δ' συνόδου κανὼν οὐκ οἴεται δεῖν ἱερέας, καὶ διακόνους, καὶ τοὺς λοιποὺς τῶν ἐν κλήρῳ και τειλεγμένων ἀπολελυμένως χειροτονεῖσθαι, ὥσθ' ὅπη βούλονται ἀπιέναι, καὶ ἱερατικόν τι πράττειν, ἀλλ' ἰδικῶς ἐν ἐκκλησίᾳ πόλεως ή κώμης, ἢ ἐν τῷδε τῷ μαρτυρίῳ ἢ τῷ μοναστηρίῳ, ὥσπερ ἄρα καὶ οἱ ἐπίσ σκοποι εἰς τήνδε τὴν ἐκκλησίαν ήδη χειροτονούν ται. Τοῦ δὲ μὴ οὕτω χειροτονηθέντος ἄκυρον εἶναι Sextus IV synodi canon non existimat oportere. sacerdotes, et diaconos, et alios, qui in clerum relati sunt, absolute ordinari, ut quocunque voluerint proficiscantur, et revertantur, et sacerdotale àliquid exerceant; sed privatim in ecclesia civitatis, vel pagi, vel in martyrio aut monasterio: ut etiam episcopi in ecclesiam nunc ordinantur. Qui autem non hoc modo ordinantur, invalidam esse manuum impositionem, licet nunc hoc negli - την χειροτονίαν· ἀλλὰ τανῦν τοῦτο καταπεφρόνη gatur. CAP. XX. Quod ecclesiarum et monasteriorum clericos sub episcopi potestate esse oportet. Octavus canon iv synodi clericos ptocheiorum et monasteriorum et templorum martyrum, civitatum episcopis se submittere jubet. Plocheia vero vocat ea, quæ ad mendicorum provisionem et habitationem designantur, gerocomia scilicet et orphanotrophia: martyria vero, lempla martyris cujusdam nomini dedicata. Qui vero per arrogantiam se a proprio episcopo subducunt, monachos et clericos, et laicos qui illos excitare audent, a fideLium communione segregat. ται. ΚΕΦΑΛ. Κ'. "Οτι τοὺς κληρικοὺς τῶν ἐκκλησιῶν καὶ μοναστηρίων ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν εἶναι δεῖ τοῦ ἐπισκόπου. Ο όγδοος κανὼν τῆς δ' συνόδου τους κληρικού; τῶν πτωχείων, καὶ μοναστηρίων, καὶ μαρτυρίων, τοῖς ἐπισκόποις τῶν πόλεων ὑπείκειν κελεύει, πιω· χεῖα καλῶν τὰ εἰς πτωχῶν ἀποτεταγμένα πρόνοιαν καὶ διοίκησιν, γηροκομεία, φημί, καὶ ὀρφανοτρο φεία· μαρτύρια δὲ, τοὺς εἰς ὄνομα μάρτυρος ἀνεγερ θέντας σηκούς. Τοὺς δὲ κατὰ αὐθάδειαν τοῦ ἐπι· σκόπου ἀφηνιάζοντας μοναχούς τε καὶ κληρικούς, καὶ τοὺς θάρσος τούτοις παρέχοντας λαϊκούς, τῆς τῶν πιστῶν κοινωνίας αλλοτριοί.

SYNTAGMA ALPHABETICUM. — K. ΚΕΦΑΔ. ΚΑ'. "Οτι ὁ κληρικός, ἐφ᾽ ᾧ ἂν περιπέ- CAP. XXI. Quod clericus, ex quo in aliquod σοι ἁμαρτήματι, καθαιρεῖται, οὐ μὴν καὶ ἀφο peccatum inciderit, deponitur, non autem segreρίζεται. galur. Ζήτει τὸ ι' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. "Οτι τῶν κληρικῶν οἱ πρὸς μείζονα βαθμὸν ἀνιέναι μὴ πειθόμενοι ἐκπίπτουσι καὶ οὗ νῦν εἰσιν. Ο λα' τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδου κανὼν τὸν ἐν οἰῳδήποτε τῆς Ἐκκλησίας κατειλεγμένον βαθμῷ, καὶ τῷ ἰδίῳ μὴ πειθόμενον ἐπισκόπῳ, εἰς μείζονα προβῆναι παρακαλοῦντι, τὸν μόχθον ἴσως τὸν ἐν αὐτῷ παραιτούμενον, καὶ τοῦ βαθμοῦ ἐκπίπτειν ἀξιοῖ, οὗ ἀποστῆναι οὐκ ἠθέλησεν. ΚΕΦΑΛ. ΚΓ'. Περὶ κλοπής. Ζήτει ἐν τῷ λβ' κεφαλαίῳ τοῦ στοιχείου κανόνα κε' τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Ο δὲ ξα' τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανών. Ο κλέο ψας, εἰ μὲν ἀφ' ἑαυτοῦ, φησί, μεταμεληθεὶς δη μοσιεύσει τὴν ἁμαρτίαν, ἐνιαυτὸν τῆς τῶν ἁγιασμάτων κοινωνίας κωλυθήσεται μόνη;· εἰ δὲ ἐλεγχθεὶς, εἰς ἔτι δύο. Μερισθήσεται δὲ αὐτῷ ὁ χρόνος εἰς ὑπόπτωσιν μόνην καὶ σύστασιν, οὐ μὴν καὶ τοῖς προσκλαίουσιν ἔσται ἢ ἀκροωμένοις. Ο δὲ ς' τοῦ Νύσσης μεγάλου Γρηγορίου, Ο λά θρα, φησίν, ἀφαιρούμενος τὸ ἀλλότριον, εἰ μὴ ξίφει καθώπλισται, ὡς ἂν οἷός τε ᾗ τὸν ἀνθιστάμενον διαχρήσασθαι, καὶ δι' ἐξαγορεύσεως τὸ πλημμέλημα φανερώσας, δι' ἐλεημοσύνης τὴν νόσον θεραπεύσει. Εἰ δὲ μηδὲν πλέον τοῦ σώματος κέκτηται, κάπῳ τὸ πάθος ἐξιάσεται, ᾗ φησιν ὁ Ἀπόστολος. Ο κλέπτης μηκέτι κλεπτέτω, μᾶλλον δὲ κοπιάτω, ἐργαζόμενος ταῖς ἰδίαις χερσίν, ἵνα μεταδῷ τῷ χρείαν ἔχοντα, 'Ο δὲ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θαυματουργὸς ἐν τῷ ια' κανόνι, Οἱ πράγματά τινα ἐν τῷ πεδίῳ, φησὶν, εύο ρόντες, ἢ ἐν ταῖς ἑαυτῶν οἰκίαις ἀλλότρια, πρὸς τῶν ἐχθρῶν ἐῤῥιμμένα, ἂν μὲν κατηγορηθέντες ἐλεγχθῶσιν, ὑποπιπτέτωσαν· ἑαυτοὺς δὲ ἑξειπόντες, καὶ τοῖς πιστοῖς συνευχέσθωσαν. Πληρωτέον δὲ τὴν ἐντολὴν, αι χρὸν ἅπαν λήμμα διωσαμένους, καὶ μήτε μήνυτρα, μήτε μὴν σώστρα, ἢ οἷς ειώθασιν ἐπευφημίζειν ἑτέροις ταῦτα ὀνόμασι, τὸ παράπαν εἰσπράττοντας. Νόμοι. Οἱ ἐν οἰᾳδήποτε πόλει κλέπτοντες, ἐλεύθεροι μὲν ὄντες, ἄποροι δὲ, ἅπαξ τοῦτο ποιήσαντες, τυπτέσίωσαν· εἰ δὲ εὔποροι εἶεν, πρὸς τῇ ἀποκαταστάσει τοῦ κλαπέντος καὶ διπλὴν τὴν ποσότητα δότωσαν τῷ τὴν κλοπὴν ὑποστάντι· δὶς δὲ ἁλόντες, ἐξορι ζέσθωσαν· εἰ δὲ τρὶς φωραθείεν τοῦτο τολμήσαντες, χειροκοπεί:θωσαν. Τὸ προπετώς ληφθέν, ἢ ἀτόπως κλαπέν, εἰ πραθείη, διεκδικεῖται, μὴ καταβαλλομένου τοῦ δοθέντος ὑπὲρ αὐτοῦ τιμήματος. ῾Ο ἀναδιδοὺς τὰ κλαπέντα οὐκ ἀπαιτεῖ ἃ ἔδωκεν ὑπὲρ αὐτοῦ τιμήματα. Ο τὸ ἀλλότριον πρᾶγμα ἐῤῥιμμένον λαμβάνων ἐπὶ τῷ κερδᾶναι, κἂν ἀγν, ῇ τίνος ἐστὶν, ὑπόκειται τῇ περὶ κλοπῆς ἀγωγῇ, εἰ μὴ ἄρα ὁ δεσπότης ἀπρονόητο, εἴασεν αὐτό τότε γάρ, κἂν ὡς κλέπτων Quære 10 cap. litteræ A. CAP. XXII. Quod clerici, qui ad altiorem gradum ascendere nolunt, eo quem nunc habent excidunt. Tricesimus primus Carthag. synodi canon eum qui ad quemcumque gradumn ecclesiasticum 160 promotus, si proprio episcopo, ad majorem provehere volenti, non paruerit, laborem in eo forsan detrectans, etiam gradu quem deserere noluit excidere dignum censet. CAP. XXII. De furto. Consule in 52 capite litteræ can. 25 sanctorum apostolorum. Sexagesimus primus magni Basilii canon, Qui furatus est, si ex se quidem, inquit, penitentia ductus peccatum fassus fuerit, anno a sola sacramentorum communione arcebitur; sin autem convictus fuerit, duobus annis. Nam illi ad substrationem et consistentiam solam dividetur tempus, non autem inter deflentes aut audientes erit. Sextus magni Gregorii Nysseni, Qui latenter, inquit, alienum aufert, si non gla lio armatus sit, ut resistentem interficere possit, et per confessionem peccatum suum aperuerit, per eleemosynam morbum curabit. Sin autem nihil aliud præter corpus habeat, per laborem morbo medebitur, ut dicit Apostolus: c Qui furatur, non amplius fnretur, sed potius laborel, operans suis manibus, ut el qui indiget largiri possit. › Sanctus Gregorius Thaumaturgus in 11 canone, Qui res aliquas in campo invenerunt, inquit, vel in suis ædibus alienas, ab inimicis projectas, si accusati quidem convicti fuerint, substernantur: sin autem seipsos denuntiaverint, etiam cum fidelibus preces celebrent. Debent vero mandata observare, omne turpe lucrum amoventes, et neque indicationis, neque salvationis, vel quibus aliis nominibus illa solent appellare, omnino pretium accipientes. Leges. Qui in quacunque civitate furantur, si sint quidem liberi, et pauperes, et semel haec fecerint, verberentur: sin autem siut locupletes, praeter rei furto ablatæ restitutionem, duplicem ejus quantitatem ei qui furtum passus est reddant; bis autem deprehensi, in exsilium mittantur; si vero ter hoc audere inveniantur, manus illis abscindantur, Quod inconsiderate abripitur, vel inepte sub.. trabitur, si venditur, constituto pretio pro illo nondum soluto, vindicatur. Qui furta reddit, pretium quod pro illis dedit non exigit. Qui rem alienam projectam tulit lucrifaciendi causa, licet cujus sit ignoret, furti tenetur, nisi domus eam pro derelicto habuerit: tunc enim. quamvis fur cam tulerit, non tenetur, quia domini

desiit esse. Nam furtum non fit, nisi sit cui fiat. αὐτὸ λάβῃ, οὐχ ὑπόκειτα:, ἐπειδὴ ἐπαύσατο δν τοῦ Sed si quod non erat derelictum, derelictum existimaverit, non est fur. Si vero tulerit id ea mente ut domino redderet, non tenetur furti crimine, etiamsi restitutionis pretium acceperit. Qui in castris furatur, si quidlem arma, verbe retur; si vero equum, manus abscindatur. 161 Furacis servi dominus, si servum quidem habere vult, ei qui furtum subivit detrimentum reddat; si vero non vult, illum in perfectam proprietatem ei tradat. Qui aliena armenta abigunt, si semel hoc fecerunt, verberentur; secundo autem, in exsil um mittantur; si vero tertio hoc audere inveniantur, abducto scilicet armento proprio domino restitulo, manus eis abscindantur. De latronibus. Insignes latrones iis locis, in quibus deliclum commiserunt, suspenduntur, ut per spectaculum terrefiant, qui talia aggrediuntur, et unt eorum cognatis, qui sunt occisi, fiant solamen. Qui arbores et maxime vites cædunt, etiam nt latrones puniuntur: licet plures eamdem arborem ceciderint, singuli in solidum tenentur, videlicet ex infitiatione duplum pretii, ex confessione simplum. Qui scienter accepit rem furtivam, et furti conscius, cum ipso peccatore æqualiter puniuntur. Fur est, qui clam et sine armis furatur, is neque membri abscissionem, neque mortem susLinet; qui autem vi in quocunque loco, vel cum armis vel sine armis fulatur, pœnas secundum leges Iual. Consule et alias leges in 12 cap. littera: A. CAP. XXIV. Quod non oportet cum excommunicato communicare. Synodi Antiochenæ 2 canon a communione cum excommunicatis discedere omnino nos hortatur, et neque in domibus, neque in cum iis orare, etiamsi sint Nam licet loco distemus, non ex ecclesiis ex alia regione. autem fide a nobis invicem discedimus omnes ubique terrarum Christiani, et omnes una catholica Ecclesia et vocamur cl sumus. Quisquis igitur ex sacerdotii catalogo excommunicatis communicare deprehensus fuerit, etiam ipse excommunicatur, ut qui canonem Ecclesiae confundat, Vide et 18 cap. Hitleræ A, et in 2 cap. ejusdem litteræ can, sanetorum apostolorum 43 et 46 et 64, et syn. Laodicenæ 33, et Timothei Alexandrini 9, et in 15 cap. fitteræ caonem primum sancti Gregorii Thaumaturgi. CAP. XXV. De eis qui non communicant, sacrą administratione facta, vel per tres Dominicos communionem procrastinant. Octavus et nonus sanctorum apostolorum caδεσπότου. Κλοπὴ γὰρ οὐ γίνεται μὴ ὄντος τοῦ κλα πὴν ὑφισταμένου. Εἰ δὲ καὶ τὸ μὴ ὃν ἀπρονόητον ἐνόμισεν ἀπρονόητον, οὐκ ἔστι κλέπτης. Εἰ δὲ ἔλαδεν ἐπὶ τῷ δοῦναι τῷ δεσπότῃ, οὐχ ὑπόκειται τη περὶ κλοπῆς ἀγωγᾖ, κἂν εὔρητρα λάβῃ. Ο κλέπτων ἐν φωσσάτῳ, εἰ μὲν ὅπλα, τυπτέσθω, εἰ δὲ ἵππον, χειροκοπείσθω. Ὁ τοῦ κλέπτου δούλου κύριος, εἰ μὲν βούλεται ἔχειν τὸν οἰκέτην, τὸ ἀζήμιον ποιείτω τῷ τὴν κλο πὴν ὑποστάντι· μὴ βουλόμενο; δὲ, τοῦτον αὐτῷ ἀποδιδότω εἰς τελείαν δεσποτείαν. Τὰ; ἀλλοτρίας ἀγέλας οἱ ἀπελαύνοντες, ἅπαξ τοῦτο πεποιηκότες, τυπτέσθωσαν· ἐκ δευτέρου δε, ἐξοριζέσθωσαν· εἰ δὲ καὶ τρίτον φωραθείεν τὸ τειοῦτον τολμήσαντες, χειροκοπείσθωσαν, τῆς ἀπελαθείτης ἀγέλης δηλονότι τῷ ἰδίῳ δεσπότῃ ἀποκαθιστα μένης. Περὶ λῃστῶν. Οἱ ἐπίσημοι λῃσταὶ ἐν τοῖς τόποις, ἐν οἷς ἐπλημμέλησαν, ἀνασταυροῦνται, ἵνα διὰ τῆς θέας πτοηθών σιν οἱ τοῖς τοιούτοις ἐγχειροῦντες, καὶ ἵνα γένηται παραμυθία τοῖς συγγενέσι τῶν ἀναιρεθέντων. Οἱ δένδρα και μάλιστα ἀμπέλους τέμνοντες ὡς λῃσταὶ κολάζονται· καὶ πολλοὶ τὸ αὐτὸ τέμωσι δέν δρον, ἕκαστος αὐτῶν εἰς ὁλόκληρον ἐνέχεται, ήτοι ἐξ ἀρνήσεως μὲν τὸ διπλοῦν τοῦ τιμήματος· ἐξ ὁμο λογίας δὲ τὸ ἁπλοῦν. Ὁ ἐν εἰδήσει ὑποδεχόμενος τὸ κλαπέν πράγμα, καὶ ὁ συνειδὼς τῷ ἁμαρτάνοντι, ἐν ἴσῳ αὐτῷ πο μωροῦνται. Κλέπτης ἐστὶν ὁ λάθρα καὶ χωρὶς ὅπλων ἁμαρ τάνων, δς οὔτε μέλους ἐκκοπήν, οὔτε θάνατον υπου μένει· ὁ δὲ βίᾳ πλημμελῶν μεθ' ὅπλων, ἢ χωρίς ὅπλων, ἐν οἰῳδήποτε τόπῳ, τὰς ἀπὸ τῶν νόμων ποινὰς ὑφίσταται. Ζήτει καὶ ἑτέρους νόμους ἐν τῷ τα' κεφαλαίῳ τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. "Οτι οὐ δεῖ κοινωνεῖν τῷ ἀκοι - νωνήτῳ. Ο β' κανὼν τῆς ἐν ᾿Αντιοχείᾳ συνόδου τῆς κοινωνίας τῶν ἀκοινωνήτων ἀποδιίστασθαι παντάπασιν ἡμῖν ἐγκελεύεται, καὶ μήτε ἐν οἴκῳ τούτοις συνεύ χεσθαι, μήτε ἐν ἐκκλησίᾳ, εἰ καὶ ἑτέρας ἐπαρχίας τύχοιεν ὄντες. Εἰ γὰρ καὶ τῷ τόπῳ διιστάμεθα, αλλά γε τῇ πίστει ἀλλήλων οὐκ ἀφιστάμεθα οἱ ἀπανταχοῦ γῆς Χριστιανοί, καὶ μία πάντες καθολική Εκκλησία λεγόμεθά τε καὶ ἐσμέν. Ὅστις γε μὴν τοῦ ἱερατικοῦ καταλόγου τοῖς ἀκοινωνήτοις ἁλοίη κοινωνῶν, καὶ τοῦτον ἀκοινώνητον εἶναι, ὡς τὸν τῆς Ἐκκλησία; κανένα συγχέοντα. Ζήτει καὶ τὸ ιη' κεφ. τοῦ στοιχείου, καὶ ἐν τῷ β' κεφαλαίῳ τοῦ αὐτοῦ στο: χείου κανόνας τῶν ἁγίων ἀποστόλων μεʹ, μς'καὶ ξδ, τῆς ἐν Λαοδικεία λγ', και Τιμοθέου Αλεξανδρείας 6', καὶ ἐν τῷ ιε' κεφαλαίῳ τοῦ ΙΙ στοιχείου κανένα α' τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ θαυματουργού. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ τῶν μὴ κοινωνούντων τῆς ἱερᾶς τελουμένης λειτουργίας, ἢ τὴν κοινων νίαν ἐπὶ τρεῖς Κυριακὰς ἀναβαλλομένων. Ο γ' καὶ ὁ β' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανόνες,

Κ. ἑτοίμους ἀεὶ πάντας βουλόμενοι εἶναι καὶ ἀξίους nones, præparalos smper omnes et divinorum τῆς τῶν θείων κοινωνίας ἁγιασμάτων, ἐπίσκοπον, ἢ πρεσβύτερον, ἢ διάκονον, τῆς ἱερᾶς τῶν θείων μυ στηρίων λειτουργίας προσφερομένης, τῶν ἁγιασμάτ των τοῖς ἄλλοις μὴ κοινωνήσαντα, τὴν αἰτίαν κελεύ ουσιν ἀνειπεῖν· καὶ εἰ μὲν εὐπρόσωπος εἴη, συγκ γνώμης τυγχάνειν, εἰ δ᾽ οὖν, ἀφορίζεσθαι. Λαβὴν γὰρ σκανδάλου καὶ ὑπονοίας δίδωσι τῷ λαῷ κατὰ τοῦ προσενεγκόντος τὴν ἀναίμακτον θυσίαν ἱερέως, οἷά τι συνειδὼς αὐτῷ κώλυμα πρὸς τὴν ἱερουργίαν. ᾿Αλλὰ καὶ τοὺς εἰσιόντας τοῦ λαοῦ πιστοὺς, καὶ τῶν ἁγίων Γραφῶν ἀκούοντας, καὶ μὴ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ ἁγίᾳ παραμένοντας μεταλήψει, ἀφορίζεσθαι ὡς ἀτάκτους. Συνῳδὲ τούτῳ καὶ ὁ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ β' διορία ζεται. Πάντας γὰρ τοὺς εἰσιόντας εἰς τὴν ἐκκλη σίαν, καὶ τῶν ἱερῶν Γραφῶν ἐπαΐοντας, μὴ κοινωνοῦντας δὲ τῆς εὐχῆς ἅμα τῷ λαῷ, ἢ τὴν ἁγίαν μετάληψιν τῆς Εὐχαριστίας ἀποστρεφομένους, ἐξ αυθαδείας ἴσως, ἢ ἀταξίας, ἢ περιφρονήσεως, ἀποΕλήτους τῆς ἐκκλησίας γίνεσθαι ἀξιοῖ, ἕως ἂν καρποὺς μετανοίας δι' ἐξομολογήσεως ἐπιδειξάμενοι συγγνώμης τύχωσι. Φασὶ δέ τινες περὶ τῶν ἱερατι κῶν τῶν ἐν τῷ βήματι τηνικαῦτα ἱερουργούντων τοὺς κανόνας ταῦτα νομοθετεῖν, καὶ μέντοι λαϊκῶν τῶν μὴ περιμενόντων ἄχρις ἂν ἡ μετάληψις προς τῶν ἀξίων γένηται. Ἐπαχθὲς γὰρ σφόδρα καὶ βίαιον, ἀναγκάζεσθαι πάντας ἑκάστης μεταλαμβάνειν, ἢ ἀφορίζεσθαι. Πῶς γὰρ οἷόν τε τὸν ἐν μέσῳ στρε φόμενον, καὶ τοῖς τοῦ κόσμου πράγμασι μολυνόμενον, καθαρὸν τὸ τῆς ψυχῆς δοχεῖον παρέχειν ἑκάστοτε πρὸς τὴν τοῦ πνευματικοῦ μύρου ἀποδοχήν; Αγαπητὸν γὰρ, εἰ πάντα τ' ἄλλα παριδών τις καὶ πόρρω θέμενος, καὶ ἕνα τοῦτον σκοπὸν συστησάμένος, μηδεμιά δ' ἑτέρᾳ κακίστῃ δουλεύσας ἐπιθυμία, εἶτα δύναιτο, σὺν Θεῷ βοηθῷ, τούτου κατατυχεῖν. Αλλ' ἔγωγε οἶμαι, τοῖς πάλαι πιστοῖς οὐχ ἧττον τοῦ πιστεύειν ὀρθῶς τὸ βιώναι ὀρθῶς ἐσπουδάζετο· τοιγάρ τοι καὶ πολλὰ τῶν τηνικαῦτα τοῖς κανόσιν ἐκφωνηθέντων ἑτέρως ἢ τανῦν ἔχοντα φαίνεται. Οὕτω δὲ ἡμᾶς τὸ ἠμελημένον καὶ σκαιὸν τοῦ βίου διέθηκεν, ὡς μηδὲ πιστεύειν εἴ ποτέ τινες εἰς τοῦθ᾽ ἧκον ἀρετῆς τῶν πιστῶν. Ἀμέλει καὶ παρὰ ταύτην, οἶμαι, τὴν ἀπειλὴν τῶν θείων κανόνων ἡ τοῦ ἀντιδώρου επενοήθη διανομή, ὥστε πᾶσαν εἶναι ἀνάγκην καὶ τοῖ; μὴ δυναμένοι; τῶν ζωοποιῶν μυστηρίων μετέχειν προσμένειν τὸ τέλος τῆς θείας ἱεροτελεστίας, ὡς ἂν ἐκ χειρὸς τοῦ ἱερέως πρὸς ἁγιασμὸν αὐτὸ λάβοιεν. Ζήτει καὶ ἐν τῷ ζ' κεφ. τοῦ Π στοι χείου κανόνα έσ' τῆς δ' συνόδου. Ο δὲ π' ταύτης τοὺς ἐν τῇ πόλει διάγοντας ἐπισκόπους καὶ πρεσβυτέρους, καὶ εἰς τρεῖς Κυριακὰς ἐν τρισὶν ἑβδομάσι τῆς αὐτῶν ἐκκλησίας ἀπολειφθέντας βαρείας ἄνευ ἀνάγκης, ἔτι δὲ καὶ τοὺς μὴ συνερχομένους τοῖς πιστοῖς λαϊκοὺς εἰς τὴν ἐκκλησίαν, καὶ τῶν εὐχῶν μὴ κοινωνοῦντας, ἀλλ' εἰς τρεῖς Κυριακὰς καὶ αὐτοὺς ὑστερίσαντας, εκείmysteriorum participatione dignos esse volentes, episcopum, vel presbyterum, vel diaconum, sacra divinorum mysteriorum oblatione celebrata, qui sacramenta aliis non communicat, causam dicere jubent: quæ si rationabilis fuerit, venia u consequantur, sin minus, segregentur. Scandali enim et suspicionis adversus sacerdotem, qui sacrificia obtulit incruenta populo, dat apprehensionem, quip. pe 162 qui impedimentum aliquod ei sciret iuesse ad sacrificium. Sed omnes populi fideles, qui ingrediuntur et sacras Scripturas audiunt, in precatione autem et sacra con munione non permanent, tanquam inordinati participatione excludantur. Huic consona decernit etiam secundus Antiochenæ synodi. Omnes enim qui in ecclesiam ingrediuntur et sacras Scripturas audiunt, orando autern una cum populo non communicant, vil sanctam Eucharistiæ participationem aversantur, ex arrogantia scilicet, vel perversitate, vel contemptu, ab ecclesia expelli justum judicat, donec poenitentia fructus ostendentes per confessionem veniam consequantur. Dicunt vero quidam, canones istos de sacerdotibus, qui tunc sacra peragebant hæc ordinare, ut et de laicis, qui non perseverabant, donec communionis participatione digni fierent. Grave etenim admodum est et violen tum compellere omnes cujuslibet communionis partieipes fieri vel segregari. Quomodo enim fieri potest, ut qui in medio versatus est, et scul laribus contaminatus negotiis, puram semper habeat animæ receptaculum ad spiritualis unguenti receptionem? Pulchrum autem foret, si quis omnia alia negligeret et procul amoveret, ac hunc unum scopum sibi proponeret, et nulli alit iniquæ inserviret cupiditati, ut possel, Deo axilium præbente, illud consequi. Ego quidem existimo, quod fideles olim non minus recte credere quam recte vivere studebant: nam apparel, quam plurima, quæ tunc canonibus edita fuerunt, aliter se habere, quam nunc. Vita autem negligens et stolida ita nos disposuit, ut neque credamis aliquos fideles ad tantum virtutis unquam pervenisse. At præter has divinorum canonum minas existimo antidori distributionem habitam fuisse ut omnino necesse fuerit iis qui vivificorum mysteriorum participes esse non potuerint, ad divini sacrificii finem manere ut ex manu sacerdotis illud ad sanctificationem acciperent. Vide et in septimo capite litteræ II canonem 66 vi synodi. Octogesimus vero ejusdem episcopos in civitate degentes, et presbyteros, si tribus diebus Dominicis in tribus septimanis ab ecclesia sua abfurrint absque gravi necessitate; porro et laicus, qui in ecclesiam cum fidelibus non convenerint, et precibus non communicaverint; sed tribus diebus Dominicis defecerint; illos quidem

137) deponit, hos vero segregat. Consule et in mono capite 4 νους μὲν καθαιρεί, τούτους δὲ ἀφορίζει. Ζήτει και littera canones Sardicensis synodi 11 et 12. CAP. XXVI. Quod non oportet jamjam mortuorum corporibus communionem dure. Octogesimus vero sextæ synodi canon ut corþoribus jamjam mortuorum Eucharistia communicetur interdicit. Sariptum enim est, inquit, • Accipite, comedite. ▸ Mortua autem corpora neque accipere neque comedere possunt. Vide et in 1 capite littera canonem 18 Carthagi• nensis synodi. CAP. XXVII. Quod non oportet eum qui communicaturus est, cum uxore sua consuetudinem habere. Vide 18 caput littera Γ. 163 CAP. XXVIII. Quando communicat somnio pollutus. In 4 canone sanctus Dionysius Alexandrinus iis qui in involuntario seminis fluxu nocturno fuerint judicem rei indemnatum propriam constituit conscientiam. Siquidem enim, nulla præcedente animi perturbatione, sponte sua iis hæc fluxio acciderit, natura illam tanquam excrementum excernente, sine impedimento qui hoc passus est, inquit, ad sacram communionem admittatur. Si qua autem rationis perturbatio præcesserit, et ita in ejus cogitatione commorata nocturnam intulerit phantasiam, eamque consecuta sit seminis effluxio, vel ex potu et cibo hoc evenerit, talis non est purus; non propter seminis fluxum (hoc enim non est immundum, sicut nɛc caro cujus est excrementum), sed propter malam cogitationem, quæ mentem polluit. Qui proinde præter hoc in conscientia dubitat, quominus libere loquatur facultate privatur; quomodo igitur ad Deum accedet, qui ita affectus est? Nam secundum magnum Paulumn, ‹ Qui dubitat, si comederit, condemnatus est. est Eadem etiam magnus Athanasius ad Ammuni quemdam scribens edisserit, multis argumentis probans nihil eorum quæ a Deo creantur sua natura impurum esse. Opus vero ejus manuum homo naturalibus excretionibus subjectus. Animali enim dantur pori, ut per illos quodque membrum, quod supervacaneum est, emittat. Capitis igitur excrementa sunt crines, et quæ per mares et os emittuntur sputa; et ventris excrementa; totius vero corporis, sudor; seminalium etiam pororum semina; hæc enim emissa et emota animali prosunt, detenta autem male afficere solent. Et eis quidem qui bene sentiunt, nihil in sua natura est immundum; pollutis autem, nihil purum; sed contaminantur et eorum mens et conscientia, peccato scilicet, et quæ non decent iis tribuendo. Norunt enim medicorum filii, quod natura, ut superfluum, emittit semen; nullum autem est peccatum, si emittatur superfluum. Magnus vero Basilius in asceticis, interrogatus, ἐν τῷ θ' κεφ. του στοιχείου κανόνας τῆς ἐν Σι δικῇ συνόδου ια' καὶ ιβ'. ΚΕΦΑΛ. Κα'. "Οτι οὐ δεῖ κοινωνίαν διδόναι τοῖς σώμασι τῶν ἤδη τελευτησάντων. Ο πγ' τῆς ς' συνόδου κανὼν τοῖς σώμασι τῶν ἤδη τελευτησάντων τῆς εὐχαριστίας μεταδιδόναι οὐκ οἴεται δεῖν. Γέγραπται γάρ, φησί, ο Λάβετε, φάγετε, τὰ δὲ νεκρὰ σώματα οὔτε λαβεῖν, οὔτε φαγεῖν δύνανται. Ζήτει καὶ ἐν τῷ α' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα τῆς ἐν Καρθαγένη ιη'. ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. "Οτι τὸν κοινωνήσειν μέλλοντα οὐ δεῖ προσιέναι τῇ ἰδίᾳ γυναικί. Ζήτει τὸ την κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ'. Πότε κοινωνεῖ ὁ ὀνειρασθείς. Ἐν τῷ δ' κανόνι ὁ ἅγιος Διονύσιος Αλεξανδρείας τοῖς ἐν ἀπροαιρέτῳ ῥύσει νυκτός γεγονόσι δικαστὴν ἀδέκαστον τοῦ πράγματος τὸ ἴδιον ἐφίστησι συνειδό;. Εἰ μὲν γὰρ, μὴ προϋποκειμένης ἡστινοσοῦν ἐμπα θείας, αυτομάτως ἡ τῆς γονῆς συμβέβηκεν ἐκροί, τῆς φύσεως αὐτὴν ὡς περίττωμα ἐκκρινάσης, ἀνεμποδίστως ὅ γε τοῦτο παθών, φησί, τῇ θείᾳ κοινωνία προσίτω. Εἰ δέ τις ἐμπαθής λογισμός προϋπήρξε, καὶ οὗτος ἐμφιλοχωρήσας τῇ αὐτοῦ διανοίᾳ, νυκτερι νὴν ἐπήνεγκε φαντασίαν, καὶ ταύτῃ ἐπηκολούθησεν ἡ τῆς γονῆς ἐκροή, ἢ ἐκ παροινίας καὶ ἀδητα. γίας τοῦτο συνέβη, ὁ τοιοῦτος οὐ καθαρός ἐστιν, οὐ διὰ τὴν φύσιν τοῦ σπέρματος· οὐ γὰρ ἀκάθαρτον τοῦτό γε, ἐπεὶ μηδὲ ἡ σάρξ, ἧς ἐκεῖνο περίττωμα, ἀλλὰ διὰ τὸ πονηρὸν ἐνθύμιον, ὅπερ ἐμόλυνε την διάνοιαν. Ο τοίνυν τῇ συνειδήσει παρὰ τοῦτο διακρι νόμενος παρρησίας εστέρηται· πῶς οὖν προσελεύσεται τῷ Θεῷ οὕτω διακείμενος; κατὰ γὰρ τὸν μέγαν Παύλον, «Ο διακρινόμενος, ἐὰν φάγῃ, κατακέκριται ν Τὰ αὐτὰ καὶ ὁ μέγας ᾿Αθανάσιος, πρὸς ᾿Αμμούν τινα ἐπιστέλλων, δι' ἐπιχειρημάτων πλείστων διέξει σι, κατασκευάζων μηδὲν τῶν ὑπὸ Θεοῦ κτισθέντων ἀκάθαρτον εἶναι τῇ ἑαυτοῦ φύσει. Εργον δὲ τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὁ ἄνθρωπος, ταῖς φυσικαῖς ἐκκρίσεσιν ὑποκείμενος· τῷ γὰρ ζώῳ δέδονται πόροι, ἵνα δια τούτων ἕκαστον μέλος ἀποπέμπῃ τὸ περιττόν. Τῆ; μὲν οὖν κεφαλῆς αἱ τρίχες περίττωμα, καὶ τὰ διὰ ῥινῶν καὶ στόματος ὑγρά· καὶ γαστρὸς τὰ διαχω ρήματα· τοῦ δὲ ὅλου σώματος οἱ ἱδρῶτες· τῶν δὲ σπερματικών πόρων τὸ σπέρμα· ταῦτα δὲ ἐκκρινό μενα καὶ κενούμενα λυσιτελεῖ τῷ ζώῳ, κατεχόμενα δὲ, φθείρειν είωθε. Καὶ τοῖς μὲν εὐγνώμοσιν οὐδὲν ἀκάθαρτον τῇ ἑαυτοῦ φύσει· τοῖς δὲ μεμιασμένοις οὐδὲν καθαρὶν, ἀλλὰ μεμίανται αὐτῶν καὶ ὁ νοῦς, καὶ ἡ συνείδησις, τῇ ἁμαρτίᾳ δηλαδή, καὶ τῷ μὴ λογίζεσθαι περὶ αὐτῶν τὰ πρέποντα. Ἴσασι δὲ καὶ Ιατρῶν παῖδες, ὅπως ἡ φύσις ὡς περιστὸν διώκει τὸ σπέρμα· ἁμαρτία δὲ οὐδεμία, κενουμένου του περιττώματος. ῾Ο δὲ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς ἀσκητικοῖς, ἐρω-

SYNTAGMA ALPHABETICUM. — K. τηθείς, εἰ τολμητέον προσιέναι τῇ κοινωνίᾳ τὸν an oporteat sommo pollutum in communionem alὀνειρώξαντα, ἀπεκρίνατο· Τὸ ἐν ἀκαθαρσίᾳ ὄντα τινὰ ἐγγίζειν τοῖς ἁγίοις, καὶ ἐκ τῆς παλαιᾶς Διαθήκης φοβερὸν διδασκόμεθα τὸ κρῖμα· εἰ δὲ πλεῖον τοῦ ἱεροῦ ὧδε, φοβερώτερον δηλονότι παιδεύσει ἡμᾶς ὁ Απόστολος, εἰπών· Ὁ ἐσθίων καὶ πίνων ἀναξίως κρίμα ἐσθίει καὶ πίνει. ο 'Ακαθαρσίαν δὲ ὠνόμασεν ὁ ἅγιος, οὐ τὴν σπερματικὴν ἔκκρισιν, ἣν οὐκ ἄν τις, οἶμαι, διὰ τέλους ἐκφεύξεται, εἰ μή που δεινῶς ηλίθιος εἴη, ἀλλὰ τὴν πονηρὰν ἐπιθυμίαν, (περὶ ἧς ὁ Κύριος ἔφησεν, Ὁ ἐμβλέψας γυναικί, ο καὶ τὰ ἑξῆς, ή; ἡγουμένης, ἥ τε κατὰ διάνοιαν ἁμαρτία διὰ συγκαταθέσεως τελεῖται, καὶ ἡ καθ᾽ ὕπνους ἔπεται φανε τασία, καὶ ἡ φύσις τοῦ σπέρματος. Περὶ μαλακίας. Εἰ δὲ οὕτως εὐθύνεται ἡ ἀπὸ συγκαταθέσεως διὰ νυκτερινῆς φαντασίας τοῦ σπέρματος ἐκροή, πολλῷ γε μᾶλλον ἡ διὰ μαλακίας ἔκκρισις ἐπιτιμηθήσεται, ὕπαρ γε πάντως, καὶ οὐκ ἐξ ὀνειρώξεως γινομένη. Φησὶ γὰρ ὁ Νηστευτής Ἰωάννης· Ο μαλακίας πάθει ἁλοὺς πρὸ τῆς ἱερωσύνης κληρικός, μὴ θαῤῥῶν ἴπως ὡς παρὰ τοῦτο μόνον τῆς ἱερωσύνης εἰρηθήσεται, ἱκανῶς πρότερον ἐπιτιμώμενος, οὕτω τῆς ἱερωσύνης ἀξιούσθω. Εἰ δὲ μετὰ τὴν ἱερωσύνην τούτῳ περιπέπτωκεν, εἰς ἐνιαυτὸν ἕνα τῆς ἱερωσύνης ἀρ γήσας, καὶ τοῖς εἰωθόσιν ἐπιτιμίοις σωφρονισθεί.. πρὸς τὴν ἱερωσύνην ἐπανιέτω· εἰ δὲ μετὰ τὴν ἐπίγνε σιν τῆς ἁμαρτίας δὶς ἢ τρὶς τοῦτο ἐργάσαιτο, τῆς ἱερωσύνης παυσάμενος. εἰς ἀναγνώστου τάξιν ἐρο χέσθω. Λαϊκὸς δὲ, τὸ τῆς μαλακίας αἰσχρὸν κατε γασάμενος πάθος, εἰς μ' ἡμέρας τῆς κοινωνίας εἰςγεται, ξηροφαγῶν ἐν αὐταῖς, καὶ γονυκλισίας ἑκάστης ποιῶν μθ'. Ἡ δὲ διὰ τῆς ἀλλήλων μίξεως γινομένη μαλακία διπλοῦν ἐργάζεται τὸ κακὸν, ἅτε δύο μο λυνομένων ψυχῶν, διὸ καὶ διπλάσιον ὁ ταύτη; ἐργάτης τὸ ἐπιτίμιον δέχεται, εἰς π' ἡμέρας τῆς κοινωνίας εἰργόμενος, καὶ εἰς ρ' τὸ τὸν μετανοιῶν μέτρον ἐκτείνων μετὰ τῆς προσηκούσης νηστείας. Αλλά ταῦτα μὲν περὶ τούτου. Ἡ δὲ ἀπὸ νόσου τῶν νεφρών γινομένη βοὴ τοῦ θοροῦ, οἷα ἡ τῶν γονοῤῥοιῶν καὶ τῆς λιθιάσεως, παντάπασιν ἀνεπίκλητος. Εἰ γὰρ καὶ τῷ Μωσέως νόμῳ οἱ γονομενεῖς ἀκάθαρτοι ἐλογί ζοντο, ἀλλ' ἐκεῖνος καθ' ἕτερον δήπου γε τρόπον διὰ τῶν σωματικῶν παθημάτων τὰ τῆς ψυχῆς παρεδείκνυ νοσήματα, καὶ διὰ τῶν ἀκουσίων τῶν ἑκουσίων κατέτρεχεν· εἰ γὰρ τὰ φυσικὰ δοκεῖ πως είναι ἀκάθαρτα, πολλῷ γε μᾶλλον ἡ κατά γνώμην λαγνεία. Σκιὰν γὰρ ἔχων ὁ νόμος ἐν τοῖς σωματικοῖς προεγύμναζεν, οἷα παῖδας, τοὺς Ἰουδαίους, ἵν᾿ ἐπιτη δειοτέρους πρὸς τὴν ὑποδοχὴν τῶν πνευματικῶν καὶ τελεωτέρων ἐντολῶν ἀπεργάσηται. Διδάσκει δὲ διά τούτων καὶ τὰς συνουσίας τῶν τοιούτων ἐκφεύγειν ἡμᾶς, ὡς μὴ προσαναχρωσθῆναι τῇ ἐκ τοῦ στόματος ἐκείνων προχεομένῃ τῶν λόγων ἀκαθαρσίᾳ. Ουτε δέ εἰσιν οἱ τὸ ἴδιον πάθος λοιμικοῦ δίκην νοσήματος ἐπὶ πάντας ἄγειν φιλοτιμούμενοι, καὶ πολλοὺς ἑαυ τοῖς ἔχειν παραπλησίους, ἵν᾿ ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν κακῶν τὰ τῶν ἐλέγχων ἀνείδη, ὡς ἂν οἰηθεῖεν, διαδιδράσκωσιν. Αλλ' ὁ ἡμέτερος νόμος οὐδὲν ἔλατ mittere, respondit: Ejus, qui, cum in immunditie sit, appropinqual sanctis, etiam ex Veteri Testamento terribile docemur judicium; quod si est hic in sacris, terribilius videlicet nos docebit Apostolus, dicens: c Qui comederit et biberit indigne, judicium sibi comedit et bibit.» Immunditiem vero nominavit sanctus nou seminis excretionem, quam nullus, suspicor, absolute evitaverit, nisi maxime continens sit, sed pravam concupiscen.- tiam (de qua dixit Dominus: «Qui mulierem aspicit,» et calera), qua præeunte mentis etiam peccatum per assensum perficitur, vel imaginatio in somnis consequitur, et seminis effluxio. De mollitie. Si vero ita corrigitur, qui a consensu fit per nocturnam imaginationem seminis Quxus, multo magis punietur per mollitiem effluxio, omnino visione, 164 et non ex somnio polluto facta. Dicit enim Nesteutes Joannes: Clericus mollitiei morbo laborans ante sacerdotium, non existimans forsan, quod ob hoc solum sacerdotio expelleretur, satis autea punitus sic sacerdotio dignus habeatur. Si vero post sacerdotium in hoc inciderit, per annum unum a sacerdotio expulsus, et debitis pœnis ad sanam mentem redactus, ad sacerdotium revertatur; si vero post peccati agnitionem bis vel ter hoc fecerit, sacerdotio cessans in lectoris ordinem veniat. Laicus autem mollitiei turpe malum pragens, quadraginta dies a communione arcetur, in illis aridis vescens, et in unaquaque genuflectiones peragens 49. Quæ propter mutuum coitum fit mollilies, duplex efficit malum, quippe duas corrumpit animas, ideoque et duplum ejus auctor supplicium sustinet, ad 80 dies a communione arcendus, et ad centum pœnitentiæ mensur, m extendens cum conveniente jejunio. Sed de illo hucusque. Quæ autem ob renum morbum facta sit genitalis seminis effluxio, veluti gonorr!:œa, el quæ ob calculum in vesica fit, nulli omnino reprehensioni est obnoxia. Licet enim per Mosis legem qui gonorrhoea laborabant impuri habebantur, ille tamen alio modo per corporales passiones animæ ostendit morbos, et per involuntaria voluntaria reprehendit. Si enim naturalia impura quodammodo esse existimat, multo magis ex proposito salacitas. Umbram (enim continens lex, in corporalibus, tanquam pueros, exercuit Judæos, ut ad spiritualium et perfectiorum mandatorum receptionem magis idoneos redderet. Ex his etenim docet et nos eorum conversationes fugere debere, ne sermonum impuritate ex eorum ore procedente polluti simus. ti vero sunt, qui morbum suum pestiferæ instar infectionis in om. nes inducere summopere conantur, et quamplurimos habere sibi similes, ut in malorum communione criminum ctiam conv.cia, prout sol.ti sunt, aufugiant. At nostra les non minus illos quam sanos admittit, quoniam qui vel lepra la-

MATTHIEI BLASTARIS borabant, ob illam tanquam impuri a castris & τον τούτους τῶν ὑγιαινόντων προσίεται· ἐπεὶ καὶ οἱ àmovebantur; nobis autem et concioni simul intersunt et simul precantur, ex morbo nibil impediti. Vicesimus secundus vero Timothei Alexandrini canon, Si cogitatio, inquit, desiderium in eo qui somnial accenderit, et ipso in cogitatione sua persistente, fluxio seminis consecuta fuerit, differenda est communio; assensio enim mentem inquinavit. Si vero nihil horum præcesserit, tentationem esse diaboli, a divina communione illum abducere molientis, manifestum fit; sed is nihil hæsitans ad communionem accedat. Si enim in eo, ne sacramenti posthac sit particeps, felici successu utatur ille malus, non cessabit homini insidiari, quotiescunque eum ad divinam communionem se aceingere cognoverit. CAP. XXIX. Quod divinæ communionis gratia nihil accipere oportet. Vicesimus tertius vi syn. canon immaculatam praebentibus populo communionem omnino iuterdicit, ne ab iis qui communicant obolos, vel quamvis aliam speciem exigant. Nam gratia Don est venalis, inquit, 165 neque igitur pretio, sel sanctitas gratis sanctis communicanda est. Si quis autem eorum, qui sunt in clericorum catalogo, talem speciem exigere deprehensus fuerit, quibus immaculatam impertiuntur communionem, deponatur, ut Simoniaci erroris et maleficii ænu lator ille enim pretio emere Spiritus gratiam postulabat. CAP. XXX. De iis qui cum presbytero uzorem habente communicare ambigunt. Vide in 9 capite litteræ canonem 4 syno.li Gangrensis. CAP. XXXI. De presbyterorum et laicorum ordine in communione. Canon 58 sexta synodi non permittit laico, ut divina mysteria sibi impertiat, præsente episcopo vel presbytero vel diacono. Qui vero præter hæc facit, una septimana segregari dignum judicat, ut discat humilis fieri, et non majora suis meritis aggredi. Centesimus primus vero nequaquam admittit eos qui propter religionem forte et sacrorum donorum venerationem, receptaculis ex auro vel argento aliave pretiosa materia comparatis, divina excipiunt dona, et ita communicant: sed qui manus in crucis modum conformant, et illis divinum donum excipientes contmunicant. Longe enim rei cuilibet sensibili præponitur Dei manu efformata manus hominis, divina imagine nobilitati, et corpus Christi nominati, et templum Dei secundum divinum Apostolum. Manu igitur, inquit, gratiæ communionem quilibet accipiat; nemo enim revera divinæ communionis dignus est, sed ea digni per gratiam omnes eflicimur, quemadmodum et gratia salvati sumus, ut alicubi dicit Apostolus. Qui vero λέπραν νοσήσαντες παρ' ἐκείνων μὲν καὶ τῆς παρεμβολῆς ἠλαύνοντο, ὡς ἀκάθαρτοι· ἡμῖν δὲ καὶ συνεχ κλησιάζουσι καὶ συνεύχονται, μηδὲν ἐκ τῆς νόσο ἐμποδιζόμενοι. Ο δὲ ιβ' κανὼν τοῦ Τιμοθέου Αλεξανδρείας, μὲν λογισμός, φησὶν, ἐπιθυμίας προσέβαλε τῷ όνειρασθέντι, καὶ τούτου ἐμφιλοχωρήσαντος τῇ ἐκεῖ. νου διανοίᾳ, ἡ τῆς γονῆς φύσις ἐπηκολούθησε, την κοινωνίαν ὑπερθετέον· ἡ γὰρ συγκατάθεσις τὸν λογισμὸν ἐμόλυνεν. Εἰ δὲ οὐδὲν τούτων προηγήσατο, δείκνυται πεῖραν εἶναι τοῦ διαβόλου, τῆς θείας απο τὸν ἀπάγειν κοινωνίας μηχανωμένου, ἀλλὰ μηδὲν ὁ τοιοῦτος ἐνδοιάζων τῇ κοινωνίᾳ προσίτω. Εἰ γὰρ καὶ κατορθωθείη τῷ πονηρῷ τὸ μὴ μετέχειν αὐτὸν ἐντεῦθεν τῶν ἁγιασμάτων, ἐπιβουλεύων οὐ παύσετα:, Οσάκις ἂν αὐτὸν γνῷ πρὸς τὴν θείαν ἑτοιμαζόμενο κοινωνίαν. ΚΕΦΛΑ. ΚΘ'. "Οτι τῆς θείας κοινωνίας χάριν co δεῖ τι λαμβάνειν. Ο κγ τῆς ς' συνόδου κανών τοῖς μεταδιδοῦς τῷ λαῷ τῆς ἀχράντου κοινωνίας παντάπασιν ἀπεί ρηκε τοὺς μεταλαμβάνοντας εἰσπράττειν οβολούς, ἢ οιονδήποτε εἶδος· ἡ γὰρ χάρις, φησὶν, οὐ πιπράσκει ται. Μὴ τοίνυν διὰ χρημάτων, ἀλλὰ προῖκα τοῦ ἁγιασμοῦ τοῖς ἀξίοις μεταδοτέον. Εἰ δὲ φωραθείη τις τῶν ἐν τῷ κλήρῳ κατειλεγμένων τὸ οἰονοῦν εἰσπράτο των εἶδος, ὧν τῆς ἀχράντου μεταδίδωσι κοινωνίας, καθαιρείσθω, οἷα ζηλωτής τῆς τοῦ Σίμωνος πλάνης καὶ κακουργίας· οὗτος γὰρ χρημάτων πρίασθαι τὴν χάριν ἐζήτει τοῦ Πνεύματος. ΚΕΦΑΛ. Λ'. Περὶ τῶν κοινωνεῖν διακρινομένων ἀπὸ πρεσβυτέρου γεγαμηκότος. Ζήτει ἐν τῷ θ' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα δ' τῆς ἐν Γάγγρα συνόδου. ΚΕΦΑΛ. ΛΑ'. Περὶ τῆς ἐν κοινωνίᾳ εὐταξίας πρεσβυτέρων καὶ λαϊκῶν. Ο τῆς δ' συνόδου νη' κανὼν οὐκ ἐπιτρέπει λαϊκῷ τῶν θείων μυστηρίων ἑαυτῷ μεταδιδόναι, ἐπισκε που παρόντος, ἢ πρεσβυτέρου, ἢ διακόνου. Τὸν δὲ παρὰ ταῦτα ποιοῦντα εἰς ἑβδομάδα μίαν ἀφορί ζεσθαι ἀξιοῖ, ἵνα μάθοι ταπεινοῦσθαι, καὶ μὴ τοῖς ὑπὲρ ἑαυτὸν ἐγχειρεῖν. Ο δὲ ρα' πάντων ἥκιστα προσίεται τοὺς δι᾽ εὐλάβειαν δῆθεν καὶ τῶν θείων δώρων τιμὴν σκεύεσι χρυσοῦ, ἡ ἀργύρου, η πολυτελούς ἄλλης ύλης που ποιημένοις, τὰ θεῖα δεχομένους δῶρα, καὶ οὕτω μεταλαμβάνοντας· ἀλλὰ τὰς χεῖρας εἰς τύπον σταυ ροῦ σχηματίζειν, καὶ ταύταις τὸ θεῖον ὑποδεχομέν νους δῶρον μεταλαμβάνειν. Μακρῷ γὰρ αἰσθητού παντὸς προτετίμηται ἡ χειρὶ Θεοῦ πλασθεῖσα χείρ ἀνθρώπου, τοῦ εἰκόνι θείᾳ τετιμημένου, καὶ σῶμα Χριστοῦ χρηματίσαντος, καὶ ναὸς Θεοῦ, κατὰ τὸν θεῖον ᾿Απόστολον. Τῇ χειρὶ οὖν ἕκαστος τὴν κοινω νίαν δεχέσθω, φησί, τῆς χάριτος· ἀληθῶς γὰρ ο δεὶς τῆς θείας μεταλήψεως ἄξιος, ἀλλὰ χάριτι πάντες αὐτῆς ἀξιούμεθα, καθὸ καὶ χάριτί ἐσμεν σε σωσμένοι, ὥς πού φησιν ὁ ᾿Απόστολος. Τους δὲ

Κ. προτιμώντας τῆς τοῦ Θεοῦ εἰκόνος τὴν ἄψυχον ὕλην, inanimatam materiam Dei immagini anteponunt, καὶ διὰ σκευῶν τοιούτων κοινωνεῖν πειρωμένους, et hujusmodi receptaculis communicare conali ἀφορίζεσθαι διορίζεται. Ζήτει καὶ ἐν τῷ ε' κεφαλαίῳ sunt, segregari decernit. Vide et in quinto capite τοῦ στοιχείου κανόνα τῆς α' συνόδου της, καὶ τὸ litter canonem 18 primæ synodi, et 4 cap. δ' κεφάλαιον τοῦ γ' στοιχείου. ' littera Y. ΚΕΦΑΛ. ΛΒ'. "Οτι κοσμικὰς φροντίδας οὐ δεῖ μετιέναι κληρικούς, ἢ μονάζοντας, εἰ μήπου κατ' ἐπιτροπὴν βασιλέως. Ο ς' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν ἐπίσκοπον, ἢ πρεσβύτερον, ἢ διάκονον, κοσμικὰς φροντίδας μὴ ἀναλαμβάνειν παρεγγυᾶται, εἰ δὲ μή, καθαι ρεῖσθαι. Βούλεται γὰρ ὁ κανὼν τοὺς ἀπηριθμημέν νους Έξω συγχύσεως καὶ θορύβου δημώδους τηρεῖν ἑαυτοὺς, καὶ ἀπερισπάστως τῆς θείας υπηρεσίας μεταποιεῖσθαι. Ο δὲ πα' τοῦτον ἐξεπίτηδες σαφηνίζων, Εἰ μὴ πείθοιντο, φησί, τῶν κοσμικῶν ἀποστῆναι φροντίς δων, τότε καὶ καθαιρεθήσονται. Εἰ δὲ ἀποσταῖεν, ὥστε μηκέτι δημοσίας μετιέναι διοικήσεις, ἐπὶ τοῖς φθάσασι συγγνωσθήσονται. Ο δὲ πγ' ἐπισκοπον, ἢ πρεσβύτερον, ἢ διάκονον, ἔτι τὸ ἱερατικόν περικείμενον σχῆμα, στρατεία σχολάζοντα, στρατιωτικών πραγμάτων δηλαδή διοικήσεσιν (οὐ γὰρ τὴν μεθ᾽ ὅπλων ἐνταῦθά φησι μεταχείρησιν), ὑπὸ καθαίρεσιν τίθησιν· Οὐδεὶς γὰρ δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, κατὰ τὸ λόγιον. 'Ο δὲ τῆς δ' συνόδου ζ' τοὺς καθάπαξ ἐν τῷ κλήρῳ κατειλεγμένους, ἢ μοναστὰς, μήτε ἐπὶ στρατείαν, μήτε ἐπὶ κοσμικὴν ἀξίαν ἔρχεσθαι κελεύει, τὸ ἱερὸν ἀποδυσαμένους σχῆμα, καὶ μετενδύντας ὅπερ πρὸς ἔθους ἐκείνοις, ἢ τοὺς τοῦτο τολμῶντας, καὶ μὴ μεταμελομένους, μηδὲ τὸ κατάλληλον αὖθις τῷ ἱερῷ βίῳ σχῆμα μεταλαμβάνοντας, 8 πρὶν κατά Θεὸν είλοντο, ἀναθεματίζεσθαι ἀξιοῖ. Οὐκέτι γὰρ καθαιρέσει ὁ τοιοῦτό τι τολμήσας ὑποβάλλεται· ἐπεί τοί γε ταύτην αὐτὸς ἑαυτοῦ καὶ πρὸ καταδίκης κατεψηφίσατο, ἀπογυμνώσας ἑαυτὸν τῆς ἱερατικῆς ἀμπεχόνης, καὶ λαϊκὸς γεγονώς. Ζήτει καὶ τὸ ιγ' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. CAP. XXXII. Quod non decet clericos vel monachos serulares curas suscipere, nisi ex consensu imperatoris. Sextus sanctorum, apostolorum canon episcopum vel presbyterum vel diaconum sæculares curas non suscipere jubet; alioqui deponi. Vult enim canon modo enumeratos se ab omni confusione popularique tumultu asservare, ac qufeto animo sacræ ministrationi vacare. Octogesimus primus etiam bunc ex industria explicans, Nisi voluerint, inquit, a sæcularibus curis abstinere, tunc statim deponentur. Si vero abstinuerint, ita ut non amplius publicas aggrediantur administrationes, eorum quibus fuerunt occupati venia dabitur. 166 Octogesimus tertius vero episcopum vel presbyterum vel diaconum (qui adhuc sacerdotali induitur babitu) exercitui vacantem, militarium scie licet rerum administrationi (non enim quæ armis fit hic dicit tractationem) depositioni subjicit; Nemo enim, juxta sacrum oraculum, duobus dominis potest servire. Quartæ synodi 7 canon eos qui in clero semel ordinati sunt, et itidem monachos, nec.ad militarem conditionem, nec ad sæcularem dignitatem venire jubet, sacrum rejicientes habitum, et qui pro more ad illos pertinebat induentes. Qui hoc audent et non convertuntur, neque rursus ad habitum illum, quem propter Deum prius elegeran', mutato consilio revertuntur, anathematizari dignos judicat. Nondum enim depositioni is qui tale quid audet, subjicitur; quandoquidem ipse illius in se sententiam tulit etiam ante condemnationem, qui se sacra veste exuit, et laicus factus est. Vide et 13 caput litteræ E. Undecimus primæ et secundæ dictæ synodi canon, dictos canones confirmans, et quæ in iis sunt persequens addit, quod si quis sacerdotum Ὁ δὲ τῆς λεγομένης πρώτης καὶ δευτέρας συν όδου κανὼν ἐνδέκατος τοὺς ῥηθέντας κανόνας ἐπισ κυρῶν, καὶ τὰ ἐκείνων ἐπεξιῶν, ἐπάγει ὡς, εἴ τις τῶν ἱερέων, ἢ διακόνων, ἢ ὅλως τῶν ἐν κλήρῳ vel diaconorum vel omnino eorum qui in clero nuκατηριθμημένων κοσμικὰς ἀρχὰς καὶ φροντίδας μεταχειρίζοιτο, ἢ κουρατορείας ἀναδέχοιτο, τοῦτον τοῦ οἰκείου κλήρου διώκεσθαι· οὐ γὰρ οἷόν τε δυσὶ προσανέχειν κυρίοις, ὡς ἔφημεν. 'Ο δὲ τῆς ἐν Καρθαγένῃ ις' ἐπισκόπους, ἢ πρε σβυτέρους, ἢ διακόνους, ἐκλήπτορας ἀλλοτρίων κτη μάτων, ἢ προκουράτορας, εἶτ᾽ οὖν φροντιστές, καὶ διοικητάς, ἐπισκήπτει μὴ γίνεσθαι, μηδὲ ἔκ τινος αἰσχροῦ καὶ ἀτίμου πράγματος τροφὴν πορίζεσθαι· • Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Αἰσχρὸν μὲν οὖν ἂν εἴη τυχὸν τὸ περνοβοσκεῖν· άτιμον δὲ τὸ καπηλείου προΐστασθαι. 'Ο δὲ ἀγιώτατος πατριάρχης Λουκᾶς καὶ μυρε PATROL. GR. CXLIV. merati sunt, sæcularia officia vel curas assumat, vel curationes suscipiat, is ex suo clero expellatur: non enim possibile est duobus adhærere domini3, ut diximus. Carthaginensis 16 episcopos vel presbyteros vet diaconos, conductores alienæ possessionis, vel procuratores vel administratores vel curatores non fieri injungit, neque ex turpi aliquo et sordido negotio victum sibi parare: • Nemo elenim, inquit, militans, negotiis quæ ad vitam spectant implicatur, et quæ sequuntur. Turpe equidem fuerit, exempli causa, lemoniam exercere: sordidum vero cauponari. Sanctissimus vero patriarcha Lucas ungsenta44

rias officinas vel lavacra, a clericis exerceri prohibuit, tanquam turpis lucri et mendaciorum causas. De medicis. Neque porro diaconos medicos fierit concessit, melicina operam dantes, non convenire dicens, ut qui cum casulis sancta tractant, sæcularibus vestibus induantur, et cum laicis viris, medicis scilicet, incedant. Fuit etiam ejusdem patriarcha declaratio, quæ depositioni subjecit clericos, qui sæcularia et publica administrant negotia; et alia patriarcha Joannis, quæ diaconos et alios clericos in publicis negotiis versari non permittit; porro et patriarchæ Michaelis Anchiali, sæcularia officia vel exactorum potestates vel curationes clericos non suscipere injungit. Consuetudines. Cum vero 4 canon syn. quartæ, nec non etiam 4 primæ et secundæ synodi (quos et consule in xv capite littera M), non prohibent episcopos, aliquando sibi subjectis monachis, non solum rerum ecclesiasticarum administrationem concedere, sed ea etiam quæ ad vitam pertinent vel sæcularia et eivilia; quod multo magis imperatoribus concedetur, qui solent sanctos canones religioso et divino consilio mutare. Cum catones enim episcoporum electiones episcopis provinciæ commiserunt, nullique principum licere his communicare jubeant, imperatores etiam sine episcoporum suffragiis patriarchas et episcopos ereant. Propterea igitur, ut videtur, sub imperatore Michaele Duca, metropolitanus ille Sides imperii negotia administrabat, 167 et Neocasariensis metropolitanus civitatis negotia in acta retulit, et apud nos Nipho, Cyzici metropolita, et rescriptionem et omnia publica ministeria exercuit. Leges. ψικὰ ἐργαστήρια ἡ λουτρὰ πρὸς τῶν κληρικῶν ἐνερ γεῖσθαι ἀπείρηκεν, ὡς αἰσχροῦ κέρδους καὶ ψεύδους παραίτια. Περὶ ἰατρῶν. Ούτε μὴν ἰατρῶν ἐξηγεῖσθαι τους διακόνους παρεχώρει, Ιατρικῆς καὶ αὐτοὺς μεταποιημένους, μὴ ἐοικέναι λέγων τοὺς μετὰ στιχαρίων τὰ ἅγια μεταχειριζομένους κοσμικές στολὰς ἐνδύεσθαι, καὶ μετὰ λαϊκῶν ἀνδρῶν, τῶν ἰατρῶν, φημί, προπομ πεύειν. Γέγονε δὲ καὶ σημείωμα τοῦ αὐτοῦ πατριάρ χου, ἀφορισμῷ καθυποβάλλον τοὺς κοσμικὰ καὶ δημόσια πράγματα διενεργούντας κληρικούς· καὶ ἕτερον τοῦ πατριάρχου Ιωάννου, μὴ συγχωρούν διακόνους ἢ ἑτέρους κληρικούς δημοσίᾳ συνηγορεῖν· ἔτι δὲ καὶ τοῦ πατριάρχου Μιχαὴλ τοῦ 'Αγχιάλου, κοσμικὰ ὀφφίκια ή πρακτορικὰς ἐνεργείας, ή του ρατορείας, τοὺς κληρικούς επισκῆπτον μὴ ἀναδέ χεσθαι. & Octogesima sexta novella imp. Leonis decernit, ut neque episcopus, neque ullus clericus advocationibus, vel conductionibus vel fidejussionibus vacet; quicunque vero tale quid facit, in aliquod tempus segregetur; sin autem perseverel, deponatur. Advocalos vero cos vocal, qui in civilibus judiciis ordinati sunt, et ab imperatore accipiebant frumentarias tesseras, et erant sub primiceriis, et a sæcularibus magistratibus characterem accipiebant, quæ officia clerici probibebantur exercere. Pro amicis siquidem et aliis familiaribus causam libere agere episcopis et clericis non probibebitur. Centesima vicesima tertia Justiniani novella, Nullus, inquit, proprium clerum relinquens, fal laicus quandoquidem priori dignitate vel militia privabitur, et suæ civitatis voluntali subjicietur. Septima vero et octava novella imp. Leonis clericos et monachos transformatos, et laicos faΣυνήθειας Ἐπεὶ δὲ ὁ δ' κανὼν τῆς δ' συνόδου, ἀλλὰ δὴ καὶ ὁ δ' τῆς α' και β' συνόδου (ου; καὶ ζήτει κατὰ τὸ ιεʹ κεφάλαιον τοῦ Μ στοιχείου), οὐ κωλύουσι τους ἐπισκόπους, ἔσθ' ὅτε τοῖς ὑπ' αὐτοὺς ἀνατιθέντας μοναχοῖς οὐ μόνον ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων διοίκησιν, ἀλλά γε καὶ βιωτικῶν, εἴτουν πολιτικών, πολλῷ πλέον βασιλεῦσι τοῦτο δοθήσεται, οἷς ἔθος ἔστιν ὁ τῶν ἱερῶν μετατιθέναι κανόνων, εὐσεβεῖ μέντοι γνώμῃ καὶ φιλοθέῳ. Τῶν γὰρ κανόνων τὰς τῶν ἐπισκόπων ψήφους τοῖς ἐπισκόποις τῆς ἐπαρ χίας ἀνατιθέντων, ἄρχοντι δὲ μηδενὶ τούτων ἐξεῖναι κελευόντων κοινωνεῖν, οἱ βασιλεῖς καὶ τῆς ψήφου τῶν ἐπισκόπων χωρίς, και πατριάρχας, καὶ ἐπισκόπους προβάλλονται. Διὰ γοῦν τοῦτο, ὡς ἔοικεν, ἐπὶ τοῦ βασιλέως Μιχαὴλ τοῦ Δούκα ὁ μητροπολί της ἐκεῖνος Σίδης τὰ τῆς βασιλείας ώκονόμει, καὶ ὁ Νεοκαισαρείας τὰ τῆς πόλεως ἀνεγράψατο, καὶ ἐφ' ἡμῶν ὁ Κυζίκου Νήφων τήν τε ἀπογραφήν, καὶ τὰς τοῦ δημοσίου ἁπάσας ενήργησε δουλείας. Νόμοι. Ἡ δὲ πς' νεαρὰ τοῦ βασιλέως Λέοντος θεσπίζει μήτε ἐπίσκοπον, μήτε τινὰ τῶν τοῦ κλήρου, συν ηγορίαις, ἢ μισθώσεσιν, ἢ ἐγγύαις ἐνασχολεῖσθα: τὸν δὲ τοιοῦτόν τι ποιοῦντα ἐπὶ χρόνον μέν τινα ἀφορίζεσθαι· ἐπιμένοντα δὲ, καθαιρεῖσθαι. Συνηγό ρους δέ φησι τοὺς ἐν τοῖς πολιτικοῖς τεταγμένους δικαστηρίοις, καὶ βασιλικὰ λαμβάνοντας σιτηρέσια, καὶ ὑπὸ πριμικηρίους ὄντας, καὶ ὑπὸ κοσμικῶν ἀρ χόντων σφραγιζομένους, οἷς οι κληρικοὶ συντάττεσθαι ἐκωλύοντο. Ὑπὲρ φίλων μέντοι ἢ ἄλλως οἰκείων, ἐπίσκοποι καὶ κληρικοὶ κατ' ἐλευθερίαν συνηγορείν οὐ κωλυθήσονται. Ἡ δὲ ρκγ' Ἰουστινιάνειος νεαρά, Μηδείς, φησί, τὸν οἰκεῖον κλῆρον ἐῶν, γινέσθω κοσμικός· ἐπεὶ καὶ τῆς προσγενομένης αὐτῷ ἀξίας ἢ στρατείας ἀποστε ρηθήσεται, καὶ τῇ βουλῇ τῆς ἰδίας ἀποδοθήσεται πόλεως. Ἡ δὲ ζ' καὶ η νεαρὰ τοῦ βασιλέως. Λέοντος τοὺς κληρικοὺς καὶ μοναχοὺς μετασχηματισθέντας,

SYNTAGMA ALPHABETICUM. — K. καὶ λαϊκοὺς γενομένους, καὶ ἄκοντας πρὸς τὸ πρό- clos, vel invitos ad priorem habitum retrahi τερον ἀποκαθίστασθαι σχῆμα κελεύουσι. ΚΕΦΑΛ. ΑΓ'. Περὶ κουρατέρων. Ζήτει τὸ λγ' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΛΔ'. Περὶ κριτηρίων, ἔνθα δεῖ κρίνεσθαι κληρικούς τε καὶ μοναχοὺς, καὶ περὶ κριτῶν αἱρετῶν. Ζήτει τὸ θ' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. ΛΕ'. Περὶ τῶν κύβοις καὶ μέθαις σχο λαζόντων. jubent. CAP. XXXIII. De curatoribus. Vide cap. 33 litteræ E. CAP. XXXIV. De judiciis, quibus clericos et monc chos judicari oportet, et de judicibus electitiis. Consule 9 cap. litt. Δ. CAP. XXXV. De eis, qui aleis et ebrietatibus vacant. Sanctorum apostolorum 42 et 43 can., ut et 50 sexta synodi, ut episcopus, sive presbyter, sive dia - conus, qui alea ludit aut ebrietati se dat, vel cesset vel deponatur, jubent; bypodiaconus vero vel psaltes vel lector vel laicus, segregetur, si similia fecerit. Clerici Ο μβ' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών, καὶ ὁ μγ', ἀλλὰ δὴ καὶ ὁ ν' τῆς ς' συνόδου ἐπίσκοπον, ἢ πρεσ σβύτερον, ἢ διάκονον, κύβοις καὶ μέθαις σχολάζοντα, ἢ παύσασθαι, ἢ καθαιρεῖσθαι κελεύουσιν· ὑποδιάκονον δὲ, ἢ ψάλτην, ἢ ἀναγνώστην, ἢ λαϊκὸν, ἀφορίζεσθαι, εἰ τὰ ὅμοια δρῴη. Οἱ μὲν γὰρ τοῦ enim, utpote omnis virtutis exemplar populo proκλήρου, πάσης ἀρετῆς ἀρχέτυπον τῷ δήμῳ προκείμενοι, μὴ ὅτι διδαχῇ καὶ νουθεσίᾳ, ἀλλὰ τῷ ἀνεπι λήπτῳ τῆς ἀγωγῆς μάλιστα εἰς ἀρετῆς ἄσκησιν παρακαλεῖν αὐτοὺς ὑπόχρεοι καθεστήκασιν, οὐ μὴν ἐπαλείφειν πρὸς ἁμαρτίαν τῷ ἡμελημένως βιῶναι. Οι γε μὴν τοῦ λαοῦ τῆς Γραφῆς ἀκουέτωσαν, μὴ πίνειν οἶνον κελευούσης εἰς μέθην, μηδὲ μεθύσκε σθαι οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωτία· ἀλλὰ καὶ εἰς καπη λεῖον εἰσιέναι, ἢ καπηλικοῦ ἐργαστηρίου τους κλη ρικοὺς προΐστασθαι, διάφοροι κανόνες κεκωλύκασιν· στοιχείου. Νόμος. Ἡ δὲ ρκγ' Ἰουστινιάνειο, νεαρά, Ἐπίσκοπος, φησιν, ἢ κληρικός κυβεύων, ἢ κοινωνῶν τοῖς κυβεύ ουσιν, ἢ παρακαθήμενος, ἢ θέατρον, ἢ κυνήγιον θεωρῶν, ἀφορίζεται πάσης ἱερᾶς λειτουργίας ἐπὶ τριετίαν, καὶ μοναστηρίῳ ἐμβάλλεται· ἀξίαν δὲ διὰ τὴν μετάνοιαν ἐπιδειξαμένους, ἔξεστι τῷ ἱερεῖ τὸν χρόνον ἐλαττοῦν τῆς ἐπιτιμίας. Ανάγνωθι καὶ τὴν πγ' νεαρὰν τοῦ βασιλέως Λέοντος τοῦ Σοφού. ΚΕΦΑΛ. ΑϚ'. "Οτι ἐν Κυριακῇ κατ' ἐξαίρετον τοὺς ἐπισκόπους διδάσκειν δεῖ τὸν λαόν. Ζήτει ἐν τῷ ια' κεφαλ. τοῦ Κ στοιχείου κανόνα εθ' τῆς ς' συνόδου, καὶ ἐν τῷ θ' κεφ. τοῦ αὐτοῦ στοιχείου κανόνα τῶν ἁγίων ἀποστόλων ν;', καὶ ἐν τῷ ιη' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα ε' τοῦ Τιμο θέου. ΚΕΦΑΛ. ΛΖ'. Οτι ἐν Κυριακῇ οὐ δεῖ νηστεύειν, ἢ γόνυ κλίνειν, ἢ ἐργάζεσθαι, ή θεώρια για νεσθαι. Ο ξς' τῶν ἀποστόλων κανὼν τὸν ἐν Κυριακῇ ἢ Sa66άτῳ νηστεύοντα, πλὴν τοῦ ἑνὸς μόνου, κληρι κὸν μὲν ὄντα, τῆς ἱερωσύνης απογυμνοί· ἀφορι σμῷ δὲ τὸν λαϊκὸν δίδωσι. Οἱ μέντοι δι᾽ ἄσκησιν ἐν ὡρισμέναις ἡμερῶν περιόδοις ἐσθίοντες, δέκα τυ χόν, ἢ ἐκτώ, παντάπασιν ἀνεπίκλητοι· πλεῖστοι γὰρ, τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι, τὸν τῆς νηστείας τῶν ἡμερῶν ἀριθμὸν καὶ μέχρι τεσσαρακοντάδος ἐξέτειναν. Ἐν μόνῳ δὲ τῷ μεγάλῳ νηστεύειν ἐπιτάττει Σαββάτῳ, καθότι τὸ ζωοποιὸν τοῦ Κυρίου σῶμα ἄπνουν ἐν τῷ τάφῳ τηνικαῦτα κατέκειτο. Ο δὲ νε' τῆς ς' συνόδου κανὼν τὸν ἀποστολικὴν positi, non solum doctrina et admonitione, sed inculpata vita maxime ad virtutis exercitationem illos adhortari obstricti sunt, non autem negligenter vivendo ad peccatum excitare. Populus vero Scriptu - ram audiat, quæ non ad ebrietatem vinum bibere jubet, neque vino inebriari, in quo inest luxuria.Quin et cauponam ingredi, vel camponariæ tabernæ præesse clericos, diversi canones prohibuerunt; quos etiam vide in septimo capite hujusce litteræ. οὓς καὶ εἰς τὸ ζ' ζήτει κεφάλαιον τοῦ παρόντος Lex. Centesima vicesima tertia Justiniani novella, Episcopus, inquit, vel clericus, qui aleis ludit, vel cum iis qui ludunt, init familiaritatem, vel iis assidet, vel theatrum, vel 168 venationem spectal, ab omni sacra celebrandi ministerio per triennium suspenditur et monasterio includitur; dignam vero penitentiam ostendens, sacerdoti tempus supplicii diminuendi facultas conceditur. Lege et 83 imp. Leonis Sapientis novellam. CAP. XXXVI. Quod in Dominica præcipue oportet episcopos populum docere. Consule in 11 cap. litteræ K canonem 19 syn. vi, et in 9 cap. ejusdem litt. can. sanct. apostolos rum 53, et in 18 cap. litteræ г canonem 5 Timothei. CAP. XXXVII. Quod die Dominica non oportet jejunare vel genuflectere, vel operari, vel spectacula fieri. Sanctorum apostolorum 66 canon illum, qui die Dominica jejunat vel Sabbato, exceptò uno, si sit quidem clericus, sacerdotio privat; laicum autem segregationi subjicit. Qui autem pietatis causa per determinatas dierum periodos comedunt, decem forsan vel octo, omnino culpa vacant: quamplurimi enim Dei gratia jejunii dierum nume rum ad quadragenarium usque extenderunt. In solo autem magno Sabbato jejunare jubet, quod vivifi-- cum Domini corpus exanime in sepulcro tunc jacebat. Quinquagesimus quintus vero sextæ syn. canou

hunc apostolicum canonem recitat, et cavet, ne τουτονὶ κανόνα διέξεισι, καὶ τοὺς ἐν τῇ πόλει Ρωqui sunt,in Romanorum civitate transgrediantur, neque in sanctæ Quadragesimæ Sabbatis jejunent, propter oblationem omni Sabbato pro omnibus sanctis factam, in quo fortem ligavit Dominus, et omnia ejus vasa diripuit; licet pro nihilo illis habeantur quæ sunt in canone. Magis igitur malum extendentes, totius etiam temporis Sabbatis jejunare non recusant Decimus septimus vero synodi Gangrensis illos, qui propter eam quæ existimatur piam exercitationem die Dominica jejunant, anathemati subjicit. Tunc enim maxime hilares et lætos esse nos oportet propter Domini resurrectionem, et humanæ naturæ a peccati lapsu excitationem: non autem præ jejunio demisso vultu esse et tristitiam præ nobis ferre. Decimus quintus vero sancti Petri Alexandrini, Quarto die, inquit, jejunandum esse accepimus, eo quod factum erat concilium a Judæis ad Dominum prodendum: in Parasceve vero, eo quod in illa pro nobis ipse passus est. Dominicam autem exsultationis diem existimamus, in qua ne genua quidem flectenda esse accepimus. Consule de die Dominica etiam in 9 capite litteræ canonem sanctorum apostolorum 53 et in 18 cap. littera can. 5 Timothei. De sanctis Theophaniis. μαίων ἐπισκήπτει μὴ παραβαίνειν, μηδὲ νηστεύειν τοῖς Σάββασι τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, διὰ τὴν γινομένην κατὰ πᾶν Σάββατον ὑπὲρ πάντων τῶν ἁγίων προσφορὰν, ἐν ᾧ τὸν ἰσχυρὸν ὁ Κύριος έδησε, καὶ τὰ σκεύη τούτου διήρπασε, εἰ καὶ εἰς εὐδὲν τὰ τοῦ κανόνος αὐτοῖς ἐλογίσθησαν. Μάλλον μὲν οὖν ἐπιτείνοντες τὸ κακὸν, καὶ τὰ τοῦ ὅλου χρόνου Σάβο βατα νηστεύειν οὐ παραιτούνται. Ὁ δὲ τῆς ἐν Γάγγρᾳ ιζ' τοὺς διὰ νομιζομένην ἄσκησιν ἐν τῇ Κυριακῇ νηστεύοντας τῷ ἀναθέματι παραπέμπει. Τηνικαῦτα γὰρ φαιδρούς είναι δεῖ μᾶλλον καὶ γεγανυμένους διὰ τὴν ἔγερσιν του Κυρίου, καὶ τὴν τῆς βροτείας φύσεως ἐκ τοῦ πτώματος τῆς ἁμαρτίας ἀνάστασιν· οὐ μὴν κατ ηφιᾷν τῇ νηστείᾳ, καὶ σκυθρωπάζειν. Ὁ δὲ ιε' τοῦ ἁγίου Πέτρου Αλεξανδρείας, Τὴν μὲν Τετράδα παρειλήφαμεν, φησὶ, νηστεύειν, διὰ τὸ γεγονὸς συμβούλιον ἐπὶ τῇ προδοσία τοῦ Κυρίου παρὰ τῶν Ἰουδαίων· τὴν δέ γε Παρασκευήν, διὰ τὸ αὐτὸν ἐν ταύτῃ πεπονθέναι ὑπὲρ ἡμῶν. Τὴν μέντοι Κυριακὴν χαρμοσύνης ἡμέραν ἡγούμεθα, ἐν ᾗ οὐδὲ γόνατα παρειλήφαμεν κλίνειν. Ζήτει περὶ Κυριακῆς καὶ ἐν τῷ θ' κεφαλαίῳ τοῦ στοιχείου κανόνα των ἁγίων ἀποστόλων νγ', καὶ ἐν τῷ ιη' κεφαλ. τοῦ στοιχείου κανόνα ε' τοῦ Τιμοθέου. Περὶ τῶν ἁγίων Θεοφανίων. Ο δὲ 'Αλεξανδρείας Θεόφιλος τῆς τῶν ἁγίων Θεοφανίων ἑορτῆς, ἐν ᾗ μέχρις ἑσπέρας νηστεύειν εἰώθαμεν, ἡμέρα Κυριακή συνδραμούσης, τὸ προσ ἥκον ἀπονέμειν ἑκατέρᾳ κελεύει. Φησί γάρ Καὶ τὸ ἔθος, καὶ τὸ πρέπον ἡμᾶς ἀπαιτεῖ, πᾶσαν Κυρια κὴν τιμᾷν, καὶ ἐν ταύτῃ πανηγυρίζειν, ἐπειδή περ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν αὐτῇ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν ἡμῖν ἐπρυτάνευσε. Διὸ καὶ ἐν ταῖς ἱεραῖς Γραφαῖς καὶ πρώτη κέκληται, ὡς ἀρχὴ ζωῆς ἡμῖν ὑπάρχουσα, καὶ ὀγδόη, ἅτε δὴ ὑπεραναβεβηκυία τὸν τῶν Ἰουδαίων σαββατισμόν. Επεί οὖν συνέβη τὴν τῶν Θεοφανίων ταύτην ἡμέραν να στιμον εἶναι, ἐπιστημόνως χωρήσωμεν πρὸς ἑκάτερον, καὶ μεταλαβόντες ὀλίγων φοινίκων, ἐκκλίνωμεν ἅμα καὶ τὰς αἱρέσεις, τὰς μὴ τιμώσας τὴν ἀναστάσιμον τοῦ Κυρίου ἡμέραν, καὶ τὸ ὀφειλόμε νον τῇ νηστίμῳ ἀποδῶμεν ἡμέρᾳ, τὴν ἑσπερινὴν Theophilus Alexandrinus, sanctorum Theophaniorum festo, in quo usque ad vesperam jejunare soliti sumus, in diem Dominicum incidente, convenienter utrumque distribuere jubet. Dicit enim: Et mos et honestas a nobis exigit, ut omnem diem Dominicum honoremus, in eoque festos conventus celebremus, quoniam Dominus noster Jesus Chrisius præclarum suæ resurrectionis munus in eo obiit. Et ideo in sacris Scripturis ipse et primus appellatur, ut qui sit nobis vitæ principium, et octavus, ut qui Judæorum sabbatismum exsupe- .raverit. 169 Quia ergo accidit, ut sanctorum Theophaniorum hic esset dies jejuniorum, ad utrumque scienter accedamus; et pauculos dactylos sumentes, simul et hæreses vitemus, quæ Dominicæ resurrectionis diem non honorant, et dici jejunii quod debetur reddamus, vespertinum conventum exspectantes, quæ ab hora nona hic pera- περιμένοντες σύναξιν, ἥτις ἀπὸ ἐννάτης ὥρας ἐν gitur. Quod in Dominica precantes genuflectere non oportet. Vicesimus vero primæ synodi canon neque genuflectere in die Dominica oportere existimat, neque in omnibus Pentecostes diebus. Causas vero magnus Basilius in 37 ad sanctum Amphilochium capite perspicue reddit; quod etiam quare in 2 cap. literæ E. Nouagesimus etiam sexte synodi, Cum, inquit, diebus Dominicis non genuflectere a divinis Patribus jubemur, Christi resurrectionem honorantes, oportet post vespertinum sacerdotum ad altare in Sabbato ingressum, ut nemo genuflectat usque ad ταῦθα τελεῖται. "Οτι ἐν Κυριακή κλίνειν γόνυ ευχομένους οὐ δεῖ. Ὁ δὲ κ' τῆς α' συνόδου κανών οὐδὲ γόνυ κλίνειν ἐν Κυριακῇ οίεται δεῖν, οὔτε μὴν ἐν ταῖς τῆς Πεντηκοστῆς ἁπάσαις ἡμέραις. Τὰς δὲ αἰτίας δ μέγας Βασίλειος ἐν τῷ λζ' τῶν πρὸς τὸν ἅγιον Αμφιλόχιον κεφαλαίων σαφῶς ἀναπτύσσει, ὅπερ καὶ ζήτει ἐν τῷ β' κεφαλαίῳ τοῦ στοιχείου. Ὁ δὲ ἡ τῆς δ' συνόδου, Επειδή, φησί, πρὸ; τῶν θείων Πατέρων γόνυ μή κλίνειν ἐν ταῖς Κυ ρακαῖς προστεταγμεθα, τὴν τοῦ Χριστοῦ τιμῶντες ᾿Ανάστασιν, δέον μετὰ τὴν κατὰ τὸ Σάββατον ἐσπερινὴν τῶν ἱερέων εἰς τὸ θυσιαστήριον εἴσοδον, με

δένα κλίνειν τὶ γόνυ μέχρι τῆς ἑσπέρας τῆς Κυρια- Dominici diei vesperam, quando rursus sacerdotum κῆς, ὅτε αὖθις ἡ εἴσοδος τῶν ἱερωμένων γίνεται· ἐξ ἐκείνου γὰρ τὰ γόνατα κάμπτοντες τὰς εὐχὰς τῷ Κυρίῳ προσάγομεν. Τῆς γὰρ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐγέρσεως πρόδρομον τὴν μετὰ τὸ Σάββατον νύκτα παραλαμβάνοντες, τῶν ὕμνων ἐντεῦθεν πνευματι κῶς ἀπαρχόμεθα, εἰς φῶς ἐκ σκότους τὴν ἑορτὴν καταλήγοντες, ὡς ἐν ὁλοκλήρῳ νυκτὶ καὶ ἡμέρᾳ πανηγυρίζειν ἡμᾶς. *Οτι ἐν Κυριακῇ οὐ δεῖ ἐργάζεσθαι. Ζήτει εἰς τὸ γ' κεφ. τοῦ 1 στοιχείου κανόνα κι' τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου. Νόμοι. Ἡ Κυριακὴ άπρακτος ἔστω· ἐν αὐτῇ γὰρ οὐχ ὑπομιμνήσκεται τις, ἢ ἐγγύας ἀπαιτεῖται, ἡ δημόσ σιον, ἢ ἰδιωτικὸν χρέος, οὔτε δικάζεται, οὔτε σκηνικὴ θέα, ή κυνήγιον, ἢ ἱπποδρόμιον τελεῖται. Αλλ' εἰ καὶ φθάσει βασιλέως νατάλιον ἐν Κυριακῇ, ὑπερο τίθεται τὸ θεώριον· ὁ δὲ θεωρῶν ἐν Κυριακῇ ἀποστρατεύεται καὶ δημεύεται· ἔξεστι δὲ πακτεύειν, καὶ σύμφωνα ποιεῖν, καὶ διαλύεσθαι· ἐν Κυριακῇ. ᾿Αλλαχοῦ δὲ ὁ νόμος ἀπαραίτητον μὲν τὴν ἀρ γίαν ἐν τῇ Κυριακῇ ἀπαιτεῖ, ἀλλ᾽ ἄνευ τῶν γεωρ γῶν· ἴσως γὰρ τῶν ἔργων κατεπειγόντων, ἄλλην οὐχ οἷόν τε ἡμέραν εὑρεῖν, οὕτως αὐτοῖς πρὸς τὰ Έργα συμβαλλομένην. Ἡ δὲ νδ' νεαρὰ τοῦ βασιλέως Λέοντος σχολάζειν κατὰ τὴν Κυριώνυμον καὶ τοὺς γεωργούς διορία ζεται. ΚΕΦΑΛ. ΛΗ'. Περὶ κωδικέλλου. Νόμοι. Κωδίκελλος ἐστι τῆς ἐν τῇ διαθήκῃ ἐλλιπούς γνώμης τοῦ διατιθεμένου ἀναπλήρωσις, καὶ ἔγγραφος τελευταία βούλησις ἐπί τισι προσώποις καὶ γράμμασι, τοῖς καὶ ἐν διαθήκῃ ἢ μνημονευθείσιν, * μνημονευθῆναι δυναμένοις, πλην κληρονόμου καὶ κληρονομίας. Διαφέρει δὲ διαθήκη κωδικέλλου, ὅτι ἐν μὲν τῇ διαθήκῃ καὶ κληρονόμον καὶ ἀποκληρονόμον ἔξεστι γράφειν, καὶ λεγάτα, καὶ ἐλευθερίας, καὶ ἔνστατον, καὶ ὑποκατάστατον, ἐν δὲ τῷ κωδικέλλῳ οὐδὲν τούτων. Ενστασίς ἐστιν ἡ πρώτη θέσις τῆς κληρονομίας, τουτέστιν ὁ πρῶτος βαθμὸς τῶν κληρονόμων. Υποκατάστασίς ἐστιν ἡ ἐξ ἀποτυχίας τοῦ πρώτ του κληρονόμου ἐφ᾽ ἕτερον τῆς κληρονομίας μετά θεσις, οἷον, εἴ τις εἴποι, Εστω μου ὁ δεῖνα κληρονόμος· εἰ δὲ μή, ἔστω ὁ δεῖνα. Ἐν κωδικέλλῳ φιδεχόμμισσον γράφεται καὶ λεγατάριον. Συνίσταται δὲ ὁ κωδίκελλος διὰ πέντε μαρτύ ρων. ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ τῶν ἀπὸ λαϊκῶν γινομένων ἐπισκόπων. Ο π' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών, Τὸν ἐξ ἐθνι κοῦ, φησί, βίου, ἢ καὶ ἐκ φαύλης ἀγωγῆς προσελθόντα τῇ πίστει, οὐ θέμις εὐθέως ἐπίσκοπον προ ingressus ft: ex illo enim tempore genua fectentes preces Domino offerimus. Servatoris enim nostri resurrectionis veluti præcursorem noctem, quæ post Sabbatum est; accipientes, hymnos ab ea spiritualiter incipimus, festum ex tenebris in lucem transmittentes, ut in integra nocte ac die nos celebremus. Quod in die Dominica non oportet operari.. Consule in tertio capite litteræ 1 canoncm 29 Laodicenæ synodi. Leges. Dies Dominicus sit dies feriatus; in eo enim nullius memoria celebrabitur, vel fidejussiones requiruntur, vel vectigal, vel privatum debitum, neque judicatur, neque scenica spectacula vel ferarum venatio vel´ equorum cursus perficitur. Sed etsi imperatoris natalitium in diem Dominicum inciderit, spectaculum differtur; spectator autem die Do minica exauctoratur et confiscatur; licet autem pa cisci, et contractus facere et solvere in Dominico. Alibi vero lex inexcusabile otium in Dominico exigit, exceptis tamen agricolis, qui forsan, instante opere, aliam diem invenire non possunt, illis að opera peragenda æque convenientem. Imp. Leonis & novella decerit, ipsos quoque agricolas die Dominico debere oliari. CAP. XXXVIII. De codicillo. Leges. Codicillus est imperfectæ in testamento voluntatis testatoris complementum, et scripta postrema voluntas de quibusdam personis et litteris, quæ etiam in testamento vel memoratæ sunt, vel quæ possunt memorari, præter hæredem et hæreditatem. Differt vero testamentuin a codicillo, quoniam in testamento licet hæredem et exhæredem descri- «bere, et legata, et libertates, et institutum, et substitutum hæredem; in codicillo vero nihil hujusmodi. Institutio est prima positio hæreditatis, hoc est, 1) primus gradus hæredum. Substitutio est ob primi bæredis defectum að alium hæreditatis translatio, ac si diceret aliquis, Sit mihi quidam hæres, si vero non, sit quidam alius. In codicillo fideicommissum scribitur, et legatarium. Codicillus quinque testibus confirmatur. 170 INITIUM LITTERÆ A. CAP. I. De episcopis a laicis factis. Sanctorum apostolorum 80 canon eum, qui ex gentili, inquit, vita vel ex improba vivendi ratione ad fidem aecesserit, non oportet protinus fleri

episcopum. Est enim iniquum, eum, qui nondum χειρίζεσθαι. Οὐ γὰρ ἂν εἴη δίκαιον τὸν μηδέπω sui specimen ediderit, num sit circa fidem integer, et circa vitae suæ institutionem irreprehensus, aliorum magistrum constitui, nisi forte divina fevelatione, gratia illi episcopatum designavit; quemadmodum equidem de magno Paulo Ananiæ sapienti revelavit, vas electionis eum esse illi per visionem dicens. Hæc etiam jubet 2 primæ synodi, gentilem nuper conversum, neque statim ad spirituale lavaerum dledri, neque quidem simul baptizatum in episcopi vel presbyteri dignitatem constitui. Nain et catechumeno tempore opus est, et post baptism mum probatione majore. Quoniam divus Paulus Timotheo scribens, et oratione depingens episcopatui præponendum, hoc etiam dicit: • Non neophytum, ne in superbiam elatus, in judicium et laqueum diaboli incidat, › eum qui recens in fide est plantatus subindicaus, non qui juvenilem agit ætatem: etsi urgente necessitate, sunt et ex illis non rejiciendi. Si autem, inquit, procedente tempore a duobus vel tribus testibus convincatur spirituale peccatum habere, illum a clero cessare. Qui autem contia hæc facit, illum de proprio gradu in periculum venire. Decimus septimus primæ et secundæ dictæ syn - odi canon laicum vel monachum repente in episcopalem evehere dignitatem oportere non existimat, nisi prius per hierarchicos processerit gradus, et constitutum in unaquaque tempus inplens, probatus in omnibus appareat. Licet enim aliqui non ita promoti virtute præluxerunt, el ecclesias suas illustrarunt: quod tamen raro contingit, inquit, Ecclesiæ legem non statuimus: in Ecclesiæ quidem ordine vocatus monachus a laico nibil differt. πεῖραν δεδωκότα, εἴ γε περὶ τὴν πίστιν ἔχει τὸ υγιές, καὶ περὶ τὸν βίον τὸ ἀνεπίληπτον, ἑτέροις καθῆσθαι διδάσκαλον· εἰ μὴ ἄρα κατὰ θείαν ἀποκάλυψιν ἡ χάρις ἐπιφανώς τούτῳ τὴν ἐπισκοπὴν έγχειρίσειεν· οἷα δὴ καὶ τῷ σοφῷ ᾿Ανανίᾳ περὶ τοῦ μεγάλου ἀπεκάλυψε Παύλου, σκεῦος ἐκλογῆς τοῦ τον εἶναι αὐτῷ χρηματίσασα. Ταῦτα καὶ ὁ β' τῆς ἁγίας πρώτης συνόδου παρεγ για, τὸν ἄρτι πιστεύσαντα ἐθνικὸν μήτε ἐπὶ τὸ πνευματικὸν ἄγειν παραχρῆμα λουτρόν, μήτε μήν ἅμα βαπτισάμενον εἰς ἐπισκόπου ἢ πρεσβυτέρου καθίζειν ἀξίωμα. Καὶ γὰρ καὶ χρόνου δεῖ τῷ κατηχουμένῳ, καὶ μετὰ τὸ βάπτισμα δοκιμασίας πλείονος· ἐπεὶ καὶ Παῦλος ὁ θεῖος, Τιμοθέῳ ἐπιστέλλων, καὶ ὑπογράφων τῷ λόγῳ τὸν ἐπισκοπῆς προστησό μενον, καὶ τοῦτό φησι· «Μη νεόφυτον, ἵνα μὴ το φωθεὶς εἰς κρῖμα ἐμπέσῃ καὶ παγίδα τοῦ διαβό λου, ο τὸν ἐν τῇ πίστει νεωστὶ φυτευθέντα δηλῶν, οὐ τὸν νέαν ἄγοντα τὴν ἡλικίαν· εἰ καὶ ἀνάγκης κατα επειγούσης εἰσὶν οἱ καὶ τῶν τοιούτων γεγόνασιν οὐκ ἀπόβλητοι. Εἰ δὲ καὶ τοῦ χρόνου, φησί, προϊόν τος, ὑπὸ δύο μαρτύρων ἢ τριῶν ἐλεγχθείη ψυχικών ἔχων σφάλμα, πεπαῦσθαι τοῦτον του κλήρου τὸν δὲ παρὰ ταῦτα ποιοῦντα περὶ τὸν ἴδιον κινδυ νεύειν βαθμόν. Ο δὲ ιζ' τῆς λεγομένης Α' και Β' συνόδου κανών λαϊκὸν ἢ μοναχὸν, ἀθρόον ἐπὶ τὸ τῆς ἐπισκοπῆς ἀνάγειν ἀξίωμα, οὐκ οἶεται δεῖν, εἰ μὴ πρότερον τοὺς ἱερατικοὺς διέλθοι βαθμούς, καὶ τὸν νενομι σμένον ἐφ' ἑκάστῳ χρόνον πληρώσας, δόκιμος δειχθείη ἐν ἅπασιν. Εἰ γὰρ καὶ μὴ οὕτω προβικα - σθέντες ἔνιοι διέλαμψαν ἀρετῇ, καὶ τὰς κατ' αυτούς ἐκκλησίας κατηύγασαν, ἀλλ᾽ οὐ νόμον Εκκλησίας τὸ σπάνιον, φησί, τιθέμεθα· ἐν μέντοι τῷ τῆς Ἐκκλη σίας ὁ μοναχὸς καλούμενος τάγματι τὸ μηδὲν τοῦ λαϊκοῦ διενήνοχεν. Ὁ δὲ τῆς ἐν Σαρδικῇ ι' κανὼν τὸν ἐξ ἀγορᾶς καὶ δημώδους ὄντα συγχύσεως, κἂν πλούτῳ κομπ και σχολαστικός ᾖ, ἅτε περὶ λόγους σχολάζων, ἐπισκήπτει μὴ ἁθρίου χειροτονεῖσθαι, εἰ μὴ ἐφ' ἑκάστῳ τῶν ἱερατικῶν βαθμῶν ἱκανὸν ὑπηρετήσας καιρόν, τήν τε ὀρθὴν αὐτοῦ πίστιν καὶ τὴν τῶν τρόπων ἐπιείκειαν, καὶ τὸ στερὸν ἐπιδείξεις του Decimus vero synodi Sardicensis canon illum qui ex foro vel publica sit coufusione, licet divitiis glorietur, et scholasticus sit, et dicendi arti ineumbat, non subito episcopum ordinari (jubet), nisi in unoquoque sacerdotali ordine idoneum tempus administrarit, et orthodoxam fidem, et morum candorem, et rationis firmitatem ostenderit. Tum enim merito ex subjectionis gradibus in praefectura φρονήματος. Τῷ τηνικαῦτα γὰρ εἰκότως ἐκ τῶν τῆς altitudinem provehetur. Tertius syn. Laodic., Non oportet, inquit, eum, qui recens baptizatus est, statim in ordinem sacerdotalem promoveri. Magnum autem illud lumen Nectarius, a catechumenorum grege nuper separatus, cum divino lavacro divini desiderii metum amplexus esset, et vitæ sordes abluisset, factus jam purus purissimam episcopatus dignitatem induit, et simul fit reginæ urbis episcopus, et sanctæ et universalis secundæ synodi præses. Ler. Centesima vicesima tertia vero Justiniani novella non existimat oportere statim ex laicis epiὑφεδρίας βαθμῶν εἰς τὸ τῆς προεδρίας ύψος αναδρα μεῖται. Ὁ δὲ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ τρίτος, Οὐ δεῖ, φησί, τὸν προσφάτως φωτισθέντα εἰς ἱερατικὸν κατά πόδας τάγμα προάγεσθαι. Ο μέντοι μέγας ἐκεῖνος φωστήρ Νεκτάριος, ἄρτι τῆς τῶν κατηχουμένων ἀγέλης ἀφορισθείς, καὶ τῷ θείῳ λουτρῷ τὸν τοῦ βίου ρύπου ἀποπλυνάμενος, καθαρὸς ἤδη τὴ καθαρώτατον τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξίωμα περιβάλλεται, καὶ ἅμα τῆς τε βασιλευούσης ἐπίσκοπος γίνεται, καὶ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἔξαρχος δευτέρας συνόδου. Νόμος. Ἡ δὲ ραγʹ Ἰουστινιάνειος νεαρὰ οὐκ εἴεται δεῖν ἐκ τῶν λαϊκῶν εὐθέως ἐπίσκοπον χειροτονεῖσθαί

τινα, ἀλλὰ πρότερον γίνεσθαι κληρικὸν, καὶ μένειν 1 scopum aliquem ordinari; sed ut primo fiat cleἐπὶ τρεῖς μήνας τας Γραφάς διδασκόμενον, καὶ τοὺς ricus, et per tres menses maneat Scripturas 171 Θείους κανόνας· τὸν δὲ μὴ οὕτω γινόμενον τῆς docens, et sanctos canones; eum vero, qui non ἐπισκοπῆς ἐκβάλλεσθαι, καὶ τὸν χειροτονήσαντα ita fit, episcopatu ejici, et qui eum ordinavit, per ἐπὶ ἔτος ἐν τῆς λειτουργίας χωρίζεσθαι. Αισχρόν anpum ab altari amoveri. Nam turpe, γὰρ, φησὶ, καὶ ἱκανῶς ἄλογον τὸν τοὺς ἄλλους ὀφεί- inquit, et valde absurdum est, illum, qui alios doλοντα διδάσκειν παρ' ἑτέρων μετὰ τὴν χειροτονίαν cere debet, ab aliis post ordinationem doceri. Si διδάσκεσθαι. Ει μέντοι γε διδακτικός εἴη, καὶ ἐν vero sit aptus ad docendum, et in laico ordine τῷ λαϊκῷ τάγματι ἀριθμούμενος, καὶ μηδὲν ἐλλεί numeratus, et nibil eorum relinquat, quæ ad utiliπων τῶν ὅσα γε εἰς ὠφέλειαν ἑτέρων φέρει καὶ tatem et instaurationem aliorum conducunt, ab illo καταρτισμόν, ἐπ' αὐτοῦ τὸν τοιοῦτον μὴ παρατηρεῖ tantum temporis non exigi; sed conatus citra periσθαι χρόνον ἡ πεῖρα παρέσχεν ἀκίνδυνον. culum effecit. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ τῶν εἰς λαϊκοῦ τάξιν ἐρχομέ των ἐπισκόπων, ἢ κληρικῶν, ἡ μοναχῶν. Ζήτει τὸ λβ' κεφ. τοῦ Κ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Γ'. "Οτι τοὺς λαϊκοὺς ἐπὶ ἐκκλησίας διδάσκειν οὐ δεῖ. Ζήτει ἐν τῷ ζ' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα ξε τῆς δ' συνόδου. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῆς θείας λειτουργίας. Ζήτει ἐν τῷ ε' κεφ. τοῦ Τ' στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ Λατίνων. Ζήτει ἐν τῷ λζ' κεφ. τοῦ Κ στοιχείου κανόνα νε τῆς ς' συνόδου, καὶ ἐν τῷ ιβ' κεφ. τοῦ κανόνα ιε τῆς α' και β' συνόδου, καὶ ἐν τῷ ε' κεφ. τοῦ Τ' στοιχείου κανόνα νς' της ς' συνόδου, καὶ ἐν τῷ ια' κεφ. τοῦ στοιχείου κανόνα γ' τῆς β' συνόδου, καὶ ἐν τῷ δ' κεφ. τοῦ 1 στοιχείου κανόνα ἀποστολικὸν ἑβδομηκοστόν. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ λῃστῶν μετανοούντων. Ο μέγας τῆς Νύσσης Γρηγόριος ἐν τῷ ς' και νόνι τὸν λῃστὴν, μεταμέλῳ χρησάμενον, καὶ διὰ μετανοίας τῇ Ἐκκλησίᾳ προσπεφευγότα, τῷ τῶν ἀνδροφόνων ὑπάγεσθαι κελεύει κρίματι. Καὶ γὰρ τὴν μιαιφονίαν εἰς συμμαχίαν, φησί, τοῦ σπουδαζομένου παραλαμβάνει, πρὸς αὐτὸ τοῦτο παρασκευα ζόμενος, καὶ ὅπλοις, καὶ πολυχειρίᾳ, καὶ τοῖς ἐπισ καίροις τῶν τόπων. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ τῶν ληστὰς ἀναιρούντων. Ο νε' τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανὼν τοὺς λῃσταῖς ἀντεπεξιόντας, λαϊκοὺς μὲν ὄντας, εἰς τριετίαν τῆς κοινωνίας ἀπείργει, ως γε δὴ καὶ τοὺς ἐν πολέμοις φονεύσαντας· κληρικούς δὲ, καθαιρεῖ. Πᾶς γάρ, φησὶν, ὁ λαβὼν μάχαιραν ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανεῖται· μάχαιραν καὶ θάνατον τὴν καθαίρεσιν ἀποκαλῶν, p καὶ τὴν στέρησιν τῶν ἁγιασμάτων. Τοῖς γὰρ εξ φρονοῦσι θανατηφόρος ταῦτα λογίζεται τιμωρία. Συνήθεια. Αλλά γε τοῦτο φορτικόν τισιν ἔδοξε, καὶ κρίσεως ὀρθῆς οὐ μέτοχον, ἀντὶ τῶν ἐπάθλων, ὧν ἔδει τυγχάνειν τοὺς διὰ τὴν ἑτέρων προκινδυνεύοντας σωτηρίαν, καὶ διὰ σπουδῆς τιθεμένους ἐκκαθαίρειν τοὺς τόπους τῆς τῶν λῃστῶν ἐπηρείας, τούτους ἐπιτιμίοις καθυποβάλλεσθαι· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀνθισταμένους, ἵνα μὴ ἀποθάνωσιν, εκείνων ἐπιθεμένων· τὸ γάρ, Πᾶς ὁ λαβὼν μάχαι ραν, οὐχ ἥκιστα τοῖς λῃσταῖς ἁρμόσειεν ἂν τοῖς αὐτοὺς διαχειριζομένοι;. 'Αλλ' ἐπὶ τοῦ πατριάρ CAP. II. De episcopis vel clericis vel monachis qui in laici ordinem veniunt. Quære 32 caput litteræ K. CAP. III. Quod laicos in ecclesia docere non oportet, Quære in 7 cap. litt. can. 64 syn. 6. GAP. IV. De sancto administratione. Quære in quinto capite litteræ T. CAP. V. De Latinis. Quære in 37 cap. litteræ K can. 55 syn. vi: et in 12 cap. littera E. can. 15 primæ et secunda synodi; et in 5 cap. litt. T can. 56 syn. vi; et in 11 cap. litt. can. 3 syn. 2; et in quart. cap. Litt. I can. 70 apostolorum.. CAP. VI. De latronibus pœnitentiam agentibus. Magnus Gregorius Nyssenus in sexto suo canone latronem pœnitentia utentem, et per pœnitentiam ad Ecclesiam reversum, homicidarum judicio subjici jubet. Etenim ad id quod assequi studet, inquit, homicidium assumit, ad id paratus et armis, et copiis, et opportunitate loci. CAP. Vll. De iis qui latrones interfciunt. Magni Basilii 55 canon eos qui se latronibus adversos objiciunt, si sint quidem laici, per triennium a communione arcet, ut etiam et qui in bello interfecerunt: si sint autem clerici, deponit. Quicunque enim, inquit, gladium sumpsit, gladio peribit: gladium et mortem vocans depositionem et sacramentorum privationem. Ab iis enim, qui sapiunt, hæc mortiferum 172 supplicium existimantur. Consuetudo. Hoc autem quibusdam durum videtur, et recti judicii non particeps, loco præmiorum, quæ consequi debent illi, qui ob aliorum salutem in periculum veniunt, et locos latronibus infestatos diligenter expurgare student, illos pœnis subjici; nec illud solum, verum etiam et ii qui illis ingruentibus, ne interficerentur, sese contra objiciunt. Illud enim: Quicunque gladium strinxerit, maxime latronibus similis est, vel interficientibus illos. Tempore auten patriarchæ Constantinopolis Chliareni quæsitumu

MATTHÆI BLASTARIS τούτου· καὶ διέγνωστο τῇ συνόδῳ, ὅτι εἰ μὲν δυνάμενός τις διαδράναι τὴν ἐπιβουλὴν τοῦ λῃστοῦ, ὁ δὲ τούτῳ μὲν οὐκ ἠρκέσθη, ἀλλ᾽ ἐκ μελέτης αὐτῷ ἐπισ θέμενος ἀνῄρηκεν, οἷα φονεὺς ἐπιτιμηθήσεται, καὶ πλέον ἢ ὡς τῷ παρόντι δοκεῖ κανόνι· ἴσως γάρ, εἰ περιὴν ὁ λῃστής, μεταμέλῳ τε ἐχρήσατο, καὶ τῆς ληστείας ἀποσχόμενος τῷ Κυρίῳ προσεκολλήθη· εἰ δὲ πρῶτος τὸ ξίφος Αρχὼς ἦν ὁ λῃστὴς κατὰ τοῦ αὐτὸν ἀνελόντος, τότε τὰ τοῦ παρόντος χώραν έξει κανόνος. Ο; μέντοι διὰ τὸ κοινῇ συμφέρον πολλά παρακληθείς, τὴν τούτου ζήτησιν ἐν φροντίδι θέμε νος καὶ μελέτη, τοῦτον εὗρε καὶ διεχρήσατο, καὶ ἐκ τῶν πολιτικῶν, καὶ ἐκ τῶν τῆς Ἐκκλησίας νόμων, μὴ ὅτι τιμωρίας, ἀλλὰ καὶ ἐπάθλων ἀξιω fuit de hac re, et in synolo decretum, quod si quis χου Κωνσταντίνου τοῦ Χλιαρηνοῦ ἐζητήθη τὰ περὶ potis quidem sit latronis insidias effugere, ipse vero, hoc non contentus, dedita opera illum invadens interfecit, ut homicida punietur, et quidem gravius quam præsenti videtur canoni. Fortasse enim, si vixisset latro, pœnitentia usus fuisset, et latrocinio cessans Deo adbæsisset. Si qui primus gladium strinxit fuit latro contra sui interfectorem, tum locum habebit præsens canon. Qui quidem ob communem utilitatem vehementer impulsus, deque illo quærendo sollicitus, industria tandem illum invenit et interfecit, et ex civilibus et ex ecclesiasticis legibus, non supplicio, sed præmiis dignus habebitur, ut qui multos homines a morte liberavit, el regionem composuit. Ob majorem vero securitatem in triennium illos condemnari placuit, & θήσεται, ἅτε πολλοὺς τῶν ὁμοφύλων ἐκ θανάτου quemadmodum et qui in bello occiderunt. Clerici quidem, quomodocunque occidunt, statim deponuntur, nulla habita differentia hostis vel latronis vel alicujus alius: ut etiam ex patriarchæ ipsius decreto manifestum. ῥυσάμενος, καὶ τὴν χώραν ἐξημερώσας. Ασφαλείας δ' ἔνεκεν πλείονος ἐπὶ τριετίαν ἤρεσε καὶ τούτους καταδικάζεσθαι, ὡς καὶ τοὺς ἐν πολέμῳ φονεύσαντας. Τούς γε μὴν κληρικούς, οιονδήποτε φόνον πεποιη κότας, εὐθὺς καθαιρεῖσθαι, μηδεμιᾶς ούσης διαφο ρᾶς πολεμίου, ἢ λῃστοῦ, ἡ ὁποιουδήτινος ἑτέρου· ὡς καὶ ἐκ τοῦ σημειώματος τοῦ αὐτοῦ πατριάρχου δῆλον καθέστηκεν. Leges. Qui invadentem occidit, cum de vita periclitetur, impunis sit in periculis enim quemlibet oportet seipsum defendere, et non legum auxilium exspeclare. Aggredientem latronem licet sine vindicta occidere. Antistes vero Agarenum, contra se gladium tra - hentem tempore belli occidens, a synodo depositus fuit. Quare in cap. 23 litteræ K. CAP. VIII. De iis qui furtim aliena surripiunt. Quære in 12 capite litteræ A. CAP. IX. Quod viros simul cum mulieribus lavare non oportet. Quare in 20 capite litteræ Γ. CAP. X. De puerperio impollutæ Virginis. Quare in 8 cap. lit. K canoneni 79 syn. vi. CAP. XI. De matrimoni¡ solutione. Quære cap. 15 litteræ Γ. – Νόμοι. Ο τὸν ἐπελθέντα φονεύσας, ἐν ᾧ περὶ τὴν ζωὴν ἐκινδύνευσεν, ἀνεύθυνός ἐστιν· ἐν γὰρ τοῖς κινδύ νοις ὀφείλει ἕκαστος ἑαυτὸν ἐκδικεῖν, καὶ μὴ τὴν τῶν νόμων ἀναμένειν βοήθειαν. Τὸν λῃστὴν ἐπιόντα ἀκινδύνως έξεστι φονεύειν. · Αρχιερεὺς δὲ, 'Αγαρηνόν φονεύσας, κατ' αὐτοῦ ξίφος ἀνατείναντα ἐν καιρῷ πολέμου, καθηρέθη ὑπὸ τῆς συνόδου. Ζήτει καὶ ἐν τῷ κγ' κεφαλαίῳ τοῦ Κ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Η'. Περί ληστρικώς ἁρπαζόντων τὰ ἀλλότρια. Ζήτει ἐν τῷ ιβ' κεφαλαίῳ τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. Θ'. "Οτι λούεσθαι οὐ δεῖ τοὺς ἄνδρας ὁμοῦ ταῖς γυναιξί. Ζήτει τὸ κ' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου. ΚΕΦΑΛ. 1'. Περὶ τῆς λοχείας τῆς ἀλοχεύτου Θεοτόκου. Ζήτει ἐν τῷ η κεφαλαίῳ τοῦ Κ στοιχείου κανόνα οὐ τῆς ς' συνίδου. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Περί λύσεως γάμου. Ζήτει τὸ ιγ' κεφάλαιον τοῦ στοιχείου.