(Ex edit. Ruæi.) Peritorum mos est medicorum, ut cum ad infirmum introierint, et qualitatem passionis agnoverint ægrotantis, ea quæ necessaria vel apta sunt cure, agnitæ adhibeant passioni nec ante pro infirmo ali quam ordinant curam, quam in integro ejus agnoverint causam, ne pro oculo aurem videantur curare, aut pro manu capiti reperiantur medicinam conferre quod est omnino imperitorum, atque artem igno rantium medicinæ. Sic etiam omnis interpres, nisi ante vim ac sensum cognoverit lectionis, quomodo poterit fidem in omnibus conservare interpretis? Nisi sensum, inquam, dilucide atque integre juxta lin gnæ vernacula perlegerit, non facile ullo modo, ea quæ ab alio edita sunt', in alterius linguæ saporem ve raciter exprimet. Et cum hæc non observaverit, aut certe (quod me dicere pudet) ignoraverit, aut aurem pro oculo, aut caput pro manu tanquam imperitus medicus curare incipiet. Hæc a nobis ideo præmissa sunt, quia cognovimus vel potius legimus hunc qui in manibus est beati Job librum aliquos de Græco in Latinuin non Latino vertisse sermone, et quia valde satis ab interpretis officio discrepaverunt, et quia a veritate atque regula interpretationis longe discesserunt, ideo omnem sapientem peto, in cujus manus hic fiber devolutus fuerit, ut ante hunc prologum relegat, quam ad hujus libri lectionem accedat, ut ex hu jus præfationis textu informatus, ex quo hæc interpretata fuerint perfacile cognoscat. Spondeo sane me a veritatis auctoritate nullatenus discessisse, sed sicut ab illo posita sunt qui hæc prior edidit, ita eorum status integritatem in nullo vitiatam penitus reservasse, nihilque scabrum, neque asperum, neque addi tum, demptumve diligens lector inveniet: quam illi fidem præmissi interpretes facere non præsumpserunt. Quod etiam pelo te studiosorum lectorum, maximum, atque diligentem veritatis amatorem, ut etiam tu illa. imentis vivacitate, atque sancti animi curiositate ad eorum quæ dicta sunt rationem relecta pervenias le ctione. Invenies procul dubio multa eos prætermisisse, necnon et addidisse superflue plurima atque ab interpretis officio longius recessisse. Quæ cum diligenter agnoveris, quem legere debeas, quemve recu sare, perfacile cognosces. Non vero non ideo hæc dicimus, quod nos aliis anteponere velimus: cum si mus imperitiores atque abjectiores omnibus hominibus secundum Apostolum sermone, non scientia: sed attente faventes in omnibus veritas, ea quæ a nobis inventa sunt, summo studio, Deo suffragante, in om mibus diligenter implere curavimus. In terra quidem habitasse Job Ausilidi in finibus Idumææ et Arabiæ fertur, et erat ei ante nomen Jobab. Et accepit uxorem Arabissam, et genuit filium quem vocavit Enon. Erat autem ipse filius quidem Zare de Esau filiis filius, de matre vero Bosra, ita ut sit quintus ab Abraham. Et hi sunt reges qui regnaverunt in Edom, in qua et ipse regnavit, sed primus in ea regnavit Balaach filius Beor, et nomen ejusdem civitatis Denaba, Post hunc autem Balaac, post eum Jobab qui vocatur Job. Post Job autem Husam, qui erat duz ez Themanarum regione. Et post illum regnavit, Adad filius Badad, qui excidit Madiam in campo Moab, et no men civitatis ejus Avith. Sicut cœli luminaria ac sidera in firmamento nes et generationes mirabiliter relucent, alia qui coeli a Deo collata cunctis indesinenter quæ sub colo sunt fulgent, atque omnibus quæ super ter ram sunt per tempora ac tempora, per generatio Anonymi, etc. In vulgatis antea editi onibus Origeni tribuitur, sed ipsius non esse invictis ar gumentis probavit Huetius in Appendice libri tertii Origen., num. 2. Interpretis. In manuscripto codice monasterii. Padolironensis interpretatio hæc Hilario episcopo tribuitur, teste Mabillonio nostro, Itin. Ital., p. 208. dein per noctem, ut luna et stellæ, alia nihilominus per diem, ut solis speciosissimi radii: sic et san etorum virtutis insignia, atque beatissimi eorum Sed quamvis ex variis Hieronymi testimoniis con stet beatum Hilarium Pictaviensem episcopum tra ctatus seu homilias Origenis in Job transtulisse, præsentis tamen operis quod Ariana labe infectum est, quodque Origenis non est, nulla causa est cur interpres habeatur is qui contra Arianos sunima cum laude scripsit.

agones, omnibus in perpetuo singulariter fulgent, nosse, vel dicere, vel scribere, quæ solus Pater ad omnibus in æternum bonorum formam tribuunt, omnibus sub sole pietatis exemplum ostendunt. Quod autem sideribus atque luminaribus compa Fentur omnes sancti demonstrat Apostolus, dicens Stella enim a stella differt in claritate, ita et resur rectio mortuorum', procul dubio sanctorum. Eviden tius autem ostendit hoc angelus, qui ad Danielem locutus est dicens: Tunc justi effulgebunt sicut tuminaria cœli, tanquam sol, et luna, et tanquam stellæ_in_sæcula ³. Super hæc universa etiam ipse Dominus in Evangeliis dicit: Tunc justi fulge bunt in conspectu Patris sui qui est in cœlis *. Sic ita que effulgent atque emicant omnes sancti, non so lum in tempore restitutionis, sed et nunc in tem pore hujus præsentis sæculi. Alius enim fide fulget ut Abraham; alius castitate lucet ut Joseph; alius nihilominus mansuetudine, ut homo Dei Moyses. kem vero alius constantia atque tolerantia vehe mentium dolorum, sicut admirabilis Job, de quo plurimus sermo, de quo veliemens disputatio, cu jus sanctæ virtutis insignia, cujus admirabilem con stantiam, cujus inenarrabilem tolerantiam, cujus miserabiles dolores, quis edicere, vel juxta meri tum proferre, vel admirari valeat, quæ scripta sunt Syrorum lingua, sive ab ipso Job, sive ab amicis ejus? Ob hoc enim dicit ipse beatissimus Job Quis dabit ut scribantur sermones mei, et ponantur in libro in perpetuum *? Interpretata autem sunt a magno illo viro Moyse in Hebraicam linguam, atque filiis Israel tradita. Quod ostendit ipsa Scriptura Job, dicens: Hoc interpretatus est ex Syrorum li bro. quo interpretatus? Manifestum est quod a Moyse in Hebræum. Item vero a Septuaginta Inter pretibus ex Hebræo in Græcum translatus est. In Egypto scilicet olim Moyses illum ex Syro in Ile bræum transtulit. Item in Ægypto etiam Septua ginta sub Ptolemæo ex Hebræo in Græcum illum transtulerunt, et inde ex Ægypto per universas gentes beati Job Scriptura divulgata est: primum quidem in Arabia Syriace scripta, ubi et Job habi tabat post hoc vero et in Hebræis, et in Græcis, atque in omnibus gentibus, juxta hæc quæ intimata atque ostensa sunt, immutata atque interpretata est. Erat nimirum pridem Syriace ex parte scripta ejus resurrectionem venire mereamur, compassi solum Filium locutus est dicens: Faciamus homi nem*, el cætera universa, nisi solus Moyses, quæ revelavit illi Spiritus sanctus Paracletus qui præ sens erat: sic similiter nullus illius temporis pole rat nosse in secreto quæ Deus ad diabolum locutus est pro increpatione ejus quæ in eo erat cogitatio nis, nisi solus Moyses, cui cuncta sunt revelata quæ ante erant abscondita, pro iis qui tunc legis auspi cium erant accepturi. Quod autem Moyses hæc scri pserit in Ægypto, etiam juxta ipsum tempus cum ejusdem sit numeri maxime comprobatur. Nam sic ut quintus erat Job ab Abraham, ita quinta progenie missus est Moyses educere filios Israel de terra Ægy pti. Super hæc autem omnia, o amici, invenimus in antiquorum dictis, quod cum magnus ille Moyses in Ægypto a Deo fuisset missus, et vehementem afli ctionem filiorum Israel videret, et consolari eos ab anxietate lamentabilis eorum aſſlictionis qua illos Ægyptii afligebant, minime valeret, vehementes illos atque terribiles Job dolores pro consolatione illis enarraverit, necnon et in Scriptura eos ponens adhuc cum essent recentiores, illi populo dederit ut per cognationes et tribus suas hæc legentes, ve hementes atque terribiles illos beati illius viri do lores audientes, invicem se consolarentur, et cum patientia atque gratiarum actionibus mala quæ eos circumdederant sufferrent, et ut bonam remunera tionem Domini quam Job post tolerantiam largitus est audientes, etiam ipsi liberationem sperarent, et beneficia beatæ mercedis laborum suorum exspe ctarent. Hujus namque rei evidens atque irrefutabile indicium est hoc, quod etiam adhuc usque in ho diernum diem beati Job tolerantia ante eos qui sunt in dolore et luctu atque planctu legitur pro con solatione atque exhortatione dolorum illorum, et pro ablatione angustiæ cordis eorum. Similiter au tein et in conventu ecclesiæ in diebus sanctis legi tur passio Job, in diebus jejunii, in diebus absti nentiæ, in diebus in quibus tanquam compatiuntur ii qui jejunant et abstinent, admirabili illi Job, in diebus in quibus in jejunio et abstinentia sanctam Domini nostri Jesu Christi passionem sectamur ut terribilem ejus passionem transeuntes ad beatam non ita diligenter neque ita vigilanter, quemadmo dum postea a Moyse. Solæ enim responsiones, atque replicationes a primordio scriptæ sunt. Nam quis illorum poterat nosse quomodo venerint angeli, ut starent ante Deum, vel quomodo diabolus venerit, vel quid dixerit, vel quid responderit? Nullus illo fum pɔterat hoc nosse, vel hoc quod Deus ad dia bolum locutus fuerit, nisi solus Moyses Spiritus san eti revelatione. Sicut enim de factura cœli et terræ memo alius ita diligenter poterat nosse, vel loqui, vel scribere sicut Moyses, ita nec ca quæ circa Job gesta sunt. Sed ita adhuc, sicut nemo alius poterat nunc ut et conregnemus, condolentes modo in tem pore passionis,utet congaudeamus post hoc in tempo re resurrectionis. Quam passionem Dominus noster Jesus Christus ad terras veniens in humano corpo re sustinuit pro omnium hominuın salute, ut per passionem sane mortem interficeret, per resurre ctionem vero suam recidivam vitam cunctis osten deret. Cujus passionis atque resurrectionis Domini formam atque exemplum quia Job passio in multis gerebat, sicut ii qui diligentius requisierunt, repe rerunt: merito etiam nunc in diebus passionis, in diebus sanctificationis, in diebus jejunii, beati Joh ' 1 Cor. xv, 41, 42. • Dan. xu, 3. ³ Matth. xin, 43. ✦ Job xix, 23. * Gen. 1, 25.

passio legitur, meditator atque scrutatur. Sed ad sibi erant invicem, atque integri amici, utpote priorem revertamur sermonem. unius generis atque unius linguæ, et, ut breviter dicam, unius gentis erant et contigui habitatores. Nam tunc universæ tribus Idumæi vocitatæ sunt, ex nomine Esau ita nuncupatæ. Nunc vero omines – uno nomine Arabes appellantur, non solum Idumæi qui erant ex Esau, sed et Ammanitæ et Moabitæ, omnes pariter nunc in Arabum nomine perstrin guntur. llæc itaque diximus, ut ostendamus qui fuerint Ausitæ, ex quorum Job appellatur regione, quia tribus erant et cognationes Edom, qui et Esau. Nam sicut tribus Israel, qui et Jacob, ita et tribus Edom, qui et Esau, juxta carnales tribus, et non juxta studia spiritalia. Ausitæ ergo et Euchei, et Minei et Themanitæ, omnes pariter Idumæi fue runt. Ob hoc ergo dicit: Homo quidam in regione Ausilide. Statim in primordio laudem beatissimi Job demonstrat. Nam cum hominem illum meixo rat, ostendit protinus quod ille homo fuerit, et non jumentum neque bestia. Homo quidam erat: sed quia homo esse comprobatur, merito factus esse ostenditur. Homo quidam erat. Unus erat ex om nibus hominibus secundum corpus, secundum cor ruptionem, sed singularis erat præ omnibus homi nibus juxta spiritus instantiam et auimæ sincerita tem, atque justitiæ perfectionem. Homo quidam erat. Vere hɔino, utpote homo factus, ut homo per manens, utpote ad imaginem Dei creatus, et ad si militudinem jumentorum ac bestiarum atque repti lium non est immutatus, sicuti dicitur de aliquibus Homo vanitatis similis factus est illis". Et adhuc Homo cum in honore essel non intetlexit, compara-. tus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Homo quidam erat, patientiæ exemplum, con stantiæ testimonium, tolerantiæ indicium. Homo. quidam erat quem innumeri beatum dixerunt, quem præsentes timuerunt, quem absentes reveriti sunt, quem angeli admirati sunt, quem ipse Dominus di lexit. Homo quidam erat quem nequissimus` æinu latus est, cui adversarius invidebat, quem inimicus. hominum diabolus apud Dominum reprehendebat, Homo quidam erat qui versuti illius draconis caput conculcavit, qui sceleratum diabolum in fugam con vertit, qui in corpore incorporeum supplantavit. Homo quidam erat, homo vere tanquam constau tissimus belligerator, tanquam singularis monoma chus, tanquam constanter stans adversus oinDES diaboli exercitus, tanquam qui singulariter de om nibus dæmonum virtutibus victoriam sumpserit so lus. Homo quidam erat, non erat bellua cruenta, non erat serpens nequitia, non erat equus neque mulus luxuria neque petulantia, non erat canis spurcitia, neque vulpes dolo atque astutia, non erat scorpius, neque veneni lethalis vipera, sed homo erat. Nam sicut obsceni atque impudici, maligni quoque ac versuti his omnibus comparantur atque horum omuium appellatione nuncupantur, sicut di Diximus quod magnus ille Moyses scribens pas sionem Job, et dolorem, et laborem, atque con stantiam, pro consolatione dederit filiis Israel; blande et benigne ac placide loquens ad eos, ac dicens: Constantes estote, Alii Israel; animæquio res estote, posteritas Abrahæ, sustinete dolores, sufferte hæc mala, quia et olim erat quidam homo in regione Ausitide, cui nomen erat Job: qui cum esset justus et verax, et sine querela, ingentes sus tinuit dolores, amara supportavit tormenta, propter zelum adversarii, atque nequissimi diaboli invi diam. Ita et vos, inquit, modo a Pharaone vexa mini, ab Ægyptiis oppressionem patimini, ab im misericordibus vehementes sustinetis dolores, cum omnino non comprobemini peccatores, neque cul pabiles, sed et sancti, boni factores, et perfecti, et grati amici et ipsis et patribus eorum estis com probati atque ostensi. Sed cum hæc patimini illi cite ab Ægyptiis in servitutem redacti, et absque culpa ab eis macerati, atque injuste afficti ne de feceritis, neque succubueritis. Nolite fieri despe rantes, sed sustinete constanter, atque sufferte viriliter. Erit namque et vobis liberatio quemad modum et illi, Reddetur etiam vobis retributio hu jus tribulationis, sicut et illi reddita est. Si vos quos honorabiles atque divites esse oportebat pro pter patrum bonitatem atque divitias, inhonorabi Jes atque egeni effecti estis, nolite expavescere quia et præfatus hic vir Job de søde regali et glo riosa ad sterquilinium devolutus est cum ignomi nia, ex immensis divitiis atque opulentia ad mise rabilem paupertatem immutatus est atque inopiam. Si Ægyptii quos amicos esse oportuerat propter gratiam Joseph, atque sinceritatem Israel, ad ini micorum nequitiam immutati sunt, nec hoc vobis sit mirum quia et Job boni illi sodales, qui ei devoti atque integri amici esse debuerant, ad ini micitiam conversi sunt, et ad maximam relucta tionem, atque criminationem circa illum immutati sunt. His ergo similia etiam vos, inquit, sustinen tes, filii Israel, usque in finem supportate, usque in finem sufferte. Erit enim vestra inspectio, sicut et illius facta est. Erit, atque reddetur vobis toleran tiæ remuneratio, sicut et illi reddita est. Hæc nam que et bis similia Moyses loquens ad filios Israel scripsit dicens: Homo quidam erat in regione Aur sitide. Homo utpote natura exsistens homo: qui dam vero, utpote ex omnibus singularis. In regio ne autem Ausitide, utpote qui illic moraretur, et illic natus atque ex ipsis fuerit, et inter eos advi xerit. Et qui sunt isti Ausitæ? Genus Esan, poste ritas atque tribus Edom. Nam Ausitæ et Minci, et Euchei, et Themanitæ, et cæteræ omnes tribus erant ex cognatione atque prosapia Esau filii Isaac, qui et Edom cognominatus est. Idcirco cohabitatores, Job ↳, 1. ' Psal. cxiii, 4. Psal. XLVIII,

eitur de hujusníði: Canes improbi arimo nescieu- uon talis fuit'quares & illt Cum inter impios esset, les saturitatem. Et adhuc Equi admissarii facti sunt, unusquisque ad uxorem proximi sui hinnie bat ". Et alibi: Serpentes, generutio viperarum “. Et, Generatio serpentium volantium, qui veloces sunt in malitia. Et iterum: Apprehendite vobis vulpes pusillas exterminantes ¹. Et, Tanquam vulpes in so¬ litudine facti sunt prophetæ tui, Israel:¹³¸ Et: Ite, dicite vulpi huic (dicit Dominus de Herode "), et alia innumera bis similia dicuntut de hujusmodi in Scriptura, Sed beatus Job non erat talis, neque his similis. Sed homo erat intaminatus, et immacu fatus atque illibatus. Homo, utpote hoc quod ad imaginem et similitudinem Dei factus est, integrum custodiens. Sic itaque homo quidam erat juxta hæc universa quæ monstrata sunt. Non erant tales om nes homines, sed unus erat solus, talis quidemn ex omnibus Job beatissimus. Ubi autem erat hic ho mo? In qua regione, in qua provincia? Respondet dicens: In regione Ausitide. Qui autem sint isti Ausitæ, superius demonstravimus, quod ex genere fuerunt Esau, sive ex filiis Esau, sive ab ipso Esan Auvitæ erant vocati. Et quales isti erant Ausike? Impii, injusti, infideles, obsceni, Insatiabiles, sicut et pater eorum Esau, de quo dictum est a sanctis Nemo sit obscenus et insatiabilis sicut Esau 15. Cum ergo esset talis ipse Esau, non docuit filios suos pietatem neque justitiam quam ipse non sectaba tur, sed impietatem eos docuit, et injustitiam atque infidelitatem. Quod si dixerit aliquis: Cum ergo talis fuerit Esau atque generationes ejus, quomodo fuit Job ex illis, atque inter illos pius ac bonus? Ita fuit sicut mox in principio Abel innocens cum injusto, sicut Noe justus inter gigantes illos scele ratos, sicut Melchisedech sacerdos Dei altissimi in medio maledictorum Chananæorum, sicut Abraham qui credidit in medis Chaldæorum idola colentium. Sicut ergo isti omnes cuin essent pii ac sancti, atque religiosi Dei amici, ex impiorum sunt gene rationibus procreati: ita admirabilis Job cum ex obsceni atque insatiabilis Esau genere atque cogna tione prodierit, sanctus ac justus sponte effectus est; hoc scilicet demonstrat dicens: Homo quidam erat in regior.e Ausitide. Erat tanquam rosa inter spinas, tanquam lilium inter tribulos candidus ac rubens, candidus fide ac sanctitate, rubens velut rosa, plane quia sustinuit dolores ac passiones. Ho mo quidam erat in regione Ausitide. Erat tanquam columba inter raptrices aquilas, tanquam agnus in medio luporum diripientium, tanquam stella in me dio nubium teterrimarum. Homo quidam erat, ju stus inter injustos, inter profanos sanctus, inter obscenos mundus, pius înter impios, bonus inter mialos, tanquam smaragdus in luto, tanquam mar garita in arena. Sic namique erat memoratus homo ille in regione Ausitide. Cum ergo inter tales esset, Isa. Hebr. xu, 16. non declinavit ad impietatem. Cum esset inter infi deles, non habuit infidelitatem. Cum esset inter fu justos, non est commistus injustitiis: sed perinansit in medio impiorum tanquam adamas iminobilis, lucerna inexstinguibilis, tanquam lumen quod non immutatur, tanquam radius qui non occidit. Sic etiam oportet nos esse, o amici, sanctos atque im maculatos, pios ac religiosos, charitatem ample ctentes atque perfectos, inviolabiles atque illibatos in medio generis pravi ac perversi, út fulgeamus tanquam luminaria cœli in mundo, verbum vitæ continentes in die Christi, ut et de nobis dicatur sic ut et de beato illo: Et erat sine querela homo ille, justus, verax, Dei cultor ". Homo ille memoratus at que designatus, qui in regione erat Ausitide, cui no men erat Job. Ostendit hominem, cognitam fecit re gionem, designavit nomen, dicens: Cui nomen erat Job ", quod cum justis scriptum est, quod in re gione vivorum signatum est, quod in tabernaculis æternis est deputatum. Cui nomen erat Job. Dignos habeat etiam nos Dominus, ut nomina nostra sio scribantur cum viventibus, sic cum iis qui salvi fiunt nominentur, sic cum justis connumerentur. Sed adhuc, inquit, homo quidam erat in regione Au sitide, cui nomen erat Job. Adversus diabolum est hic sermo, adversus nequissimum est hæc disputa tio, tanquam si diceret: 0 malignissime diabole, o nequissime Satana, adversus quem altercaris? ad versus quem bellum geris? adversus quem prælia ris? adversus quem zelo succenderis? Adversus. hominem, adversus corruptibilem, adversus morta lem, adversus carnalem, adversus terrenum, cum sis incorruptibilis et incorporeus, afque immortalis; adversus eum qui in regione moratur Ausitide, tu qui de cœlo cecidisti. Sed et sic superaris, concul caris, humiliaris ab uno homine, cum sis spiritus, ab uno ex corruptibilibus, tu qui ex incorruptibili bus cherubim cecidisti ordinibus. Hæc itaque si gnavit dicens: Homo quidam erat in regione Ausi tide qui omnem exercitum diaboli fugavit, qui om nem virtutem nequissimi debilitavit, qui omnem. virtutem et argumentum diaboli supervacuum de monstravit, qui omnein ventum et aquam, atque im▾ petum maligni in se collidentem constanter sustu lit, et immobilis perstitit. Ac si ergo diceret: Homo. quidam erat, o diabole, qui tibi prævaluit, Hoina. quidam erat qui omnem virtutem tuam infirmam ostendit. Homo quidam erat qui omnem malitiam tuam in derisionem deduxit, et quod est maximum, habitans in regione Ausitide, id est, impiorum atque infidelium, obscenorum quoque atque injustorum, Nam cum illic moraretur, non potuisti, o diabole, immutare, neque convertere eum post impios ad impietatem, neque post infideles ad infidelitateni, neque post injustos ad injustitiam, sed inter omnes 10 Jerein. v, 11 Matth. XXDI, 16 Job 1, 1. 7 jbid. " Cant. 11, 15. 1: Ezech. xiii, 4. " Luc. xm, 31.

raciter, sed fallaciter, non juste, sed injuste, non plane sed fictitie. Merito nunc istic cum justum diceret beatum Job, adjecit etiam hoc quod verax fuerit. Ob quam rem? Ob hoc, ut ostenderet quia justitia ejus vera erat. Non erat mendax, non erat simulata, sed integra erat, atque Deo. acceptabilis. Ob hoc ergo dicit, verax. Sciebat namque justus ille vir quod veritates requirit Dominus. Idcirco verax erat, verus, purus, simplex, non fictus. Non erat in illo hæsitatio. Non loquebatur alind in ore, aliud vero cogitabat in animo. Non aliud dicebat verbis, et aliud cogitabat corde. Non erant verba ejus mollia in labiis, jacula vero in occulto, quemadmodum nunc sunt plurimorum, quemadmodum sunt innu-. merabilium, de quibus dicitur: Molles fuerunt ser mones super oleum, et ipsi sunt jacula ". Et adhuc Proximo suo loquitur bona, et intra se habet mala. Et alibi: In labiis suis blandus obdulcat inimicus, in corde suo nero insidiatur ". Sed non erat talis beatus Job, sed verax erat, verax utpote servus ejus de quo dicitur, Sit Deus verax "; tanquam vere servus illius de quo dictum est: Hæc est vita æler na, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum ". Cuin ergo esset veri Dei. servus verax, erat verax, nec ipse mentiens, nec mendaciis communicans, nec ipse mentiens, nec aliis mendacia congruere permittens. Verax in ore,. verax,in corde, verax in cogitationibus et verax in responsionibus, verax in verbis et verax in factis, verax cum hominibus et verax cum angelis, verax in corruptione et verax in incorruptionibus, et quod est omnium maximum, verax in conspectu onınia inquirentis Dei. Ob hoc enim dicitur: Non peccavit Job in conspectu Domini, et non dedit insi pientiam Deo ". David bonus aspectui Domini nun cupatur, Job vero verax in conspectu Dei ostendi tur, verax in lege ante legem, verax in mandatis. ante mandata, verax in misericordia et in justifi cationibus ante Scripturæ sanctionem. Horum nati que omnium commemorationem cum in natura ha beret conscriptam a Creatore, cuncta hæc veraciter adimplevit, cuncta hæc veraciter perfecit. Idcirco veraciter verax dicitur atque comprobatur. Pri mum quidem sine querela, utpote in semetipso. Deinde justus, utpote circa omues. Item verax tan quam in conspectu Dei. Propterea post hæc universa in conclusione omnium pro universorum recapitu latioue adjiciens dicit: Dei cultor: quia omnem sanctitatem, et omnem justitiam, et omne opus bo num quod visi fuerint homines facere, nisi in Dei cultura, nisi in Dei agnitione atque confessione ſe cerint, sine causa faciunt atque supervacue. Et ut breviter atque audenter dicam, omnia quæcunque fecerint homines sive in virginitate, sive in absti mentia, sive in corporis castitate, sive in caruis suæ combustione, sive in bonorum suorum distributione, et apud omnes injustos permansit justus, sicut te- verax. Nam multi videntur justi esse, sed non ve statur mox consequenter dicens: Et erat homo ille magnus, admirablis. Beatus homo ille qui a Deo testimonium accepit, qui ab angelis prælatus est, qui ¡psi diabolo in admirationem venit, utpote qui vehementioribus plagis atque periculosis doloribus non succubuit. Hic ergo homo erat sine querela, utpote ab omni macula illibatus, utpote ab omni re prehensione exsors. Erat sine querela coram Deo et hominibus, coram angelis et spiritibus corrupti bilibus et incorruptibilibus. Erat sine querela, ut pote formam in se ostendens novæ gratiæ, ubi epi scopum irreprehensibilem esse oportet. Erat sine querela in animo et corpore, in consiliis et cogi tationibus, in verbis atque operibus, in studiis atque conversationibus. Iu omni nibilominus vita sua erat sine querela. Ita dictum est post hoc de Samuele in laudibus patrum: Et non reprehendit homo illum, id est, non criminatus est illum homo, quia erat gine querela, sicut et olim Jəb. Et unde invenit hoc Job ut esset sine crimine? Ex hoc invenit, quia erat justus. Ex hoc invenit, quia a justitia non declina vit. Ex hoc invenit, quia justitiam non dereliquit, quia a justitia non discessit, quia justitiam non de spexit. Idcirco postquam sine querela illum osten dit, post hoc nihilominus etiam justum illum demon trans dicit, sine querela justus. Justus erat quia sine crimine erat, et sine querela erat, quia justus nuncupatus est. Et erat homo ille sine querela ju stus in judiciis, justus in causis, justus in legibus, Justus in ordinationibus. Nam cum esset dux ac princeps provinciæ suæ, et leges sanxit, et judicia judicavit. Sed procul dubio quod omnia juste dispo suerit et judicaverit, atque misericorditer delinierit, non reveritus personam, non accipiens munera, non ambulans post retributiones, non despiciens oppres sum, mn spernens viduam, non obliviscens orpha num: pro his ergo omnibus, et ex his omnibus, atque per hæc cuncta erat justus tanquam omnem injustitiam conculcans, tanquam omnem injustitiam cradicans, tanquam omnem injustum humilians et Bon permittens emergere. Erat justus, utpote inju stitiæ nou communicans, utpote injustitiæ non appro pinquans, utpote injustitiam, odio habens atque ab ominans. Erat justus quoniam illum diligebat, de quo dicitur in prophetis: Et est justitia uccinctus lumbos ". Erat justus, quia in Deo sperabat, de quo dicitur: Justus Dominus, et justitias dilexit, æqui tatem vidit vultus ejus 19. Sic namque erat justus. Sic erat justus, ut ipse Deus qui cognoscit corda, attestaretur justitiæ ejus. Ita erat justus, ut ipse de semetipso diceret: Justitia eram indutus, et vesti tus judicio tanquam vestimento. Confregi molas inju storum, de medio autem dentium rapinas abstuli”. Sic itaque erat justus, ut formam atque exemplum Domini Dei in se adimpleret, ejus qui cum sit ju stus, justitias dilexit. Cum autem justus esset, erat 18 Isa. x1, 5. 8. 3º Job xxix, 14, 17. » Joan. xvii, 3. 19 Psal. x, 33 Job 1, 22. 21 Psal, LIV, 22. 2ª Prov. xxv1, 24. ¹³ Rom. 111, 4.

omuia gratis faciunt, si non in fide fecerint, sine et adoretur. Nihil hoc justius neque veràcius, quam, causa agunt nisi in agnitione unius ingeniti Dei Pa tris, et in confessione unius unigeniti Filii ejus Do mini nostri Jesu Christi, et illuminatione Spiritus sancti gloriosi, ac venerabilis Paracleti, qui adjuvat infirmitatem nostræ orationis, in quo signati sumus in die redemptionis nostræ, hoc fecerint. Omnem ergo sanctitatem, et omnem injustitiam quam fece rit quis foris a vera Dei cultura atque vera fide, gratis facit, in perditione facit, non prodest ei, non adjuvat eum in die iræ, non liberabit eum in die interitus. Ad quod est testis Apostolus qui dicit Òmne quod ex fide non est, peccatum est”. Quare? Quia bona videntur fecisse non quæsita fide, non quæsita agnitione ejus propter quem hoc fecerint. ▲ quo enim accipiet mercedem? Ab eo quem nou requisivit, quem non agnovit, cui non credidit, quem non est confessus, neque professus sicut opor tuit, non accipiet ab eo remunerationem, nisi judi cium et iram ad condemnationem. Sicut enim qui ædificat sine fundamento, nihil proficit nisi deţri mentum et laborem, et dolorem: sic similiter qui boni aliquid videtur facere, si sine ûde fecerit, nihil proficit. Sicut enim credenti omnia sunt possibilia, ut salvetur atque refrigerium inveniat apud eum cui credidit: sic non credenti nihil est possibile, neque ut salvus flat, neque ut refrigerium inveniat, neque ut in vitam introeat. Non est enim nientitus qui ait: Quærite Dominum, et inveniet unima vesira". Quod si non quæsieritis in fide, non potestis in vi tam introire, id est, animæ non credentium. Sicut enim sol nisi vibraverit super faciem terræ, nullus ex fructibus ejus crescit, neque adolescit, neque maturescit, sic similiter nisi per fidem veritas re fulserit in animabus hominum, nunquam erunt ac ceptabiles coram Deo. Quod autem si sol non radia, verit super fructus terræ, non oriuntur, neque ma turescere comprobantur, manifestum est apud Noe. Nam per annum illum quo Noe fuit in arca, sol non effulsit super terram, partim sane ab aeris turba tione coercitus, partim autem quia ab aquarum multitudine eral terra cooperta. Idcirco fructus ter ræ anno illo neque germinaverunt, neque creverunt, neque maturescere comprobati sunt, sicut in Genesi scribentes asseruimus. Hæc namque universa dixi mus, quia beatus Job cum justitiam et veritatem haberet, etiam Dei culturam, hoc est fidem Deo de lectabilem, pretiosam quoque ei atque acceptabi lem habebat. Sicut enim nihil est delectabile ho minibus sine luce, sic similiter nihil est delectabile, veque acceptum Deo, absque fidei lumine. Ob hoc ergo dicit de Job, Dei cultor, juste ac veraciter colens Deum. Non propter divitias atque pecunias, sicut diabolus mendaciter detulit illum apud Deum, sed propter justiţiam ac veritatem coluit Deum. Ni bil hoc justius ac veracius, quam ut Creator uni versorum ac benefactor omnium veraciter colatur ut ei qui est omnium Deus et conditor, atque pro visor, credatur ut oportet, et confiteatur, et profi seatur. Nihil.ergo suscipit Deus absque fidei veri tate. Non enim indiget his quæ nostra sunt, nisi solis animabus nostris in veritate fidei persistentibus, nisi sola conscientia nostra in veritate fidei sibi conf tente. Hæc namque sciens beatus Job justitiam ædi ficavit, veritatem fundavit. Sed hæc universa Dei cultura, hoc est, fide concinnavit atque texit, obdul cavit atque perfecit. Sic oportet etiam nos, o viri periti, in ſide ambulare, in fide stare, in fide perse verare, infidelitati atque infidelibus non appropin quare, neque communicare, neque conventiculis eorum, neque collectis, ut cuncta quæ facimus iu Blide Deo acceptabilia sint: sicut et illa quæ paulo post Job ferisse asseritur, acceptabilia facta sunt, quia abstinuit se ab omni re mala, ut Deo accepta bilis fleret religiosa ejus cultura, ut nihil esset quod ei perstreperet, vel præpediret cirea Dei conjun ctionem atque familiaritatem, utpote ei quieratsine querela, justus quoque ac verax Dei cultor atque abstinens se ab omni re mala. Dignos etiam faciat nos Deus, ut ipsum imitantes in ejus beatitudinis vestigiis requiem, ac refrigerium accipiamus in tem pore resurrectionis. 2ª Rom. xiv, 25. "Psal. LXVII, 33. Habuit autem filios septem et filias tres, sed nou ex adulterio, neque ex impudicitia, sed ex licito atque immaculato matrimonio Sciebat namque beatus Job quia ex illicito toro filii qui nascuntur testes erunt iniquitatis adversus parentes suos cœm interrogantur. Idcirco veraciter dicit: Et si seculus est oculus meus uxorem viri alterius, atque his si milia. Cum ergo omnia obscena et exsecrabilia atque illicita declinaret, septem habuit filios, et filias tres, sancte et pudice secundum officium naturæ, caste ac veraciter juxta Creatoris promissionem. Fuerunt autem illi filii septem, et filiæ tres fuerunt iNi. Cui? Job justo, sine querela, vero Dei cultori. Huic ergo Querunt filii septem et filiæ tres. Deo largiente, pro vidente Creatore, volente omnium opifice, fuerunt illi filii septem et filiæ tres. Septem filii juxta hebdo madam dierum sæculi, aut juxta hebdomadam eorum qui ab apostolis in novæ gratiæ sæculo sunt ordinati, aut juxta septem stellas quæ quotidie pertranseunt spatia cœli. Fuerunt ei septem fìlii et filiæ tres, omnes simul decem, secundum decem verba legis, quæ post hoc filiis Israel sunt tradita. Ergo quia ea quæ in decem verbis legis sunt præcepta, omnia adimplevit Job, et ante legem, et extra legem, idcirco et ipsi quidem in formam atque memoriam, illis vero qui post hoc sub lege legem non adimpleverunt, ad correptionem, ad condemnationem, decen: liberi dati sunt ei, utpote qui singulis eorum singulorum memor præceptorum omnia adimpleverit. Sed dicit aliquis: Porro cur non dedit ei masculos tantum, sed partim quidem mascu-. los, partim autem feminas? Audi. Ob hoc dedit pre

miscue et Alios et filias quía a sæculo ita dedit Fuerunt, inquit, illi filii septem ". Certum est omuibus. Genuit, inquit, filios et filias **. Et adhuc ob hoc promiscue et filios et filias dedit, quia ita desiderant omnium mentes, quia hos requirit ho minis desiderium, ut promiscue utrosque et filios et filias habeant. A◆ satisfaciendum ergo humanis sensibus, promiscue dedit illis et dat filios et filias. Et adhuc ob hoc'dat promiscue, ut concordia atque conjunctió hominum multiplicetur per connubiorum copulationes. Ubi enim dederint filias suas in con jugium, et acceperint filiis suis uxores, illic copu Jatio fit connubii, crescit conjunctio, sive apud pan peres, sive apud divites. Quod si sane alicui flli tantum nascerentur, alii autem filiæ, cum eas viris omnes traderet, domum vacuam relinqueret atque bæreditatem suam desolatam, Nunc vero filias suas sane dat foras, fliis autem intus accipit uxores, ac per hoc et extrinsecus habet cognationem et intrin secus hæreditatem. Hæc videlicet universa divina efficiuntur providentia atque operatione, utiliter atque necessarie bominibus ita ab initio ordinata. Sic namque êt Job fuerunt septem âlii et filiæ tres, nt cum ipsas same filias foras traderet viris, habe ret extrinsecus filios adoptivos: et cum filiis suis de foris acciperet uxores, haberet etiam in his ex trinsecus adoptivas filias. Sæpe enim generi, vel norus filiis sinceriores reperiuntur circa soceros, vel socrus suas, illæ quæ Dei timorem ac pietatem habuerunt animabus suis. Talis fuit illa beata Ruth, quæ ita detulit socrui suæ veteranæ, ut usque ad mortem non esset passa eam relinquere. Idcirco sane in Scriptura in perpetuo magnificatur, apud Deum vero in infinita sæcula beatificatur, judicabit nihilominus atque condemnabit in resurrectione omnes malignas et impias nurus, quæ soceris vel soeribus suis contumeliam vel injuriam ingesserint, won reminiscentes quod ipsi eis viros genuerint at que nutrierint, et pro substantia et pro victu illis laborem acquisierint. Si igitur diligis virum tuum, o mulier, dilige et eos qui genuerunt eum et nutrie❤ runt sibi filium, tibi vero maritum. Noli separare filium a patre vel matre. Noli compellere filium pa trem aut matrein inhonorare, ne in condemnatio nem incldas apud Dominum Deum in die terribilis inquisitionis atque judicii, Sufficiat tibi, o mulier, rebelles exstitissent, Amon et Absalon, et Adonias, quia possides virum quem noa nutristi, et substan tam quam non acquisisti, quia vonis in domum quam non ædiâcasti et eris domina, atque potesta tem habes laborum allenorum, pro quibus tu nul latenus laborasti. Noli ego retribuere mala bis qui tibi præparaverunt atque suo labore acquisierunt omnia, sive virum, sive substantiam, sive resum ptionem, o mulier, ne ascendat super te maledictio a Domino Deo. Sed hæc pauca per occasionem filio rum Job a nobis sunt dicta pro commendatione nu roum, ad correptionem vero et condemnationem uralaruın et impiarum atque crudelium omniaw. quod religioso religiosi, et sancta sancti, et bono sunt boni, sicut et in priori demonstravit. Nam cuin sancta esset radix, sancti creverunt et rami, atque bonæ exortæ sunt propagines. Cum memoratis istis septem filiis Job ſuerunt et tres filiæ. Erant namque et ipsæ filiæ ipsis Aliis similiter, utpote filiæ Job, atque ejus filiorum suorum vero germanorum certe sorores in omni bona religiositate. Nisi enim ipsæ eorum sorores tales exstitissent, non utique pariter cum germanis suis semper fuissent, sicut in priori hæc Scriptura demonstravit. Sed adbuc fuerunt illi septem filii et tres filiæ, numero decem, animo vero unus erant. Numero plurimi erant; consensa autem atque concordia quasi unus; unanimitate atque dilectione quasi idem. Non separabat autem eos zelus, non dissociabat eos invidia, sicut pridem fratres Joseph. Quare? Quia non exorta est in eis prætaricatio, neque coinquinatio, sicut in Ruben, neque furor interficiens, sicut in Simeon et in Levi, neque odium fraternæ maledictionis, sicut in cæte ris filiis Jacob: sed erant omnes unanines in pie late, pacifici in Justitia atque in Dei timore con cordes, utpote Job filii, et non tanquam Esan nepotes. Esau enim cum unum sufferre non posset germanum fratrem Jacob, interficere eum quæsivit. Septem vero filii Job et tres filiæ tanquam una anima indivisi convixerunt in unitate, et tanta fuit unanimitas laudabilium filiorum Job, ut et maliguus atque invidus dæmon facilius omnes pariter indivi sos interficere, quam dividere atque dissociare benignam atque veram eorum unanimitatem posset. Audite hæc, o filii religiosorum, audite hæc, o nati fidelium, audite et imitamini piorum fratrum unanimitatem, qui veri veraciter in vita sua indi visi fuerunt, et in morte sua non sunt dissociati. Non sit inter germanos lis, sed benignitas alque concordia. Non sit inter fratres contentio, neque divortium, sed pax et unanimitas, sed sinceritas atque puritas. Non subintroeat adversarius pes malorum hominum ora, non perturbet malignus per suæ nequitiæ ministros piæ germanitatis con cordiam. Multi fuerunt filii David olim, cum adver sns se invicem insurrexissent, atque patri jusu) * Gen. V, 2º Job 1, 2. qui adhuc vivo religioso patre, impie atque injuste regnum ejus occupare atque rapere tentaverunt, Nain cụm essent scelerati atque Injusti, in damna tionem atque in interitum juste a Deo sunt traditi. Sed non tales fuerunt vel exstiterunt septem beati Job filii, sed tanquam septem dies indivisi, et tan quam hebdomada indissociati. Non certaverunt pro elegantia, non litigaverunt pro fortitudine, non contenderunt pro divitiis, non sunt conturbati pro regno, sed cum essent unanimes, cuncta própria invicem sibi æstimabant communis. Erat namque vere cor corum et anima una, Propterea cum sanctis

in perpetuo nominantur, propterea cum justis in saurizarent, quantum in pecoribus et in quadru pedibus. Non enim erantția auri expetitores sicut sumus omnes nos, non intendebant post aurum et argentum illi tunc quantum nos nune intendimus. Nunc omnium nostrum animus post aurum detine lur atque argentum inhiat, et nihil putant homines nunc pro divitils nisi solum aurum et argentum Nunc euim sunt adimpleta tempora illa quæ de longe designans Apostolus dicit: În hovissimis diebus advenient anni periculosi, el erunt homines seipsos diligentes, cupidi ", et cætera universa quæ nunc in hominibus videmus impleri omnia. Nam quia in fine est jam hic mundus, et mortuus est jam-properans ad defectum, idcirco mens hominum inhiat in his quæ mortua sunt, cum sicut steliæ inutiliter reconduntur, atque thesaurizantur. Olim zero, utpote adhuc incipiente sæculo, et utpote adhuc vivente mundo hoc, viva atque crescentia cupiebant homines pecora, quadrupedia atque agriculturam pro victu fructificantia. Sciebant namque quod aurum et argentum reconditum, ac thesaurizatum, atque ad usuras datum, peccatum conferret. Pecorum vero atque terræ usura, học est pecorum fetus multiplicatus, et fructus terræ augmentum ad peccatum non conferrent, sed justi tiam. Nam habentes nutriunt: et sos qui non habuerint, cum ab his qui habent data fuerint ae distributa, gubernant. Tales ergo divitias habuit laudabitis ille Job, castas, mundas, incoinquinatas, incontaminatas. De hoc namque dictum est hoc, atque de similibus illius usque in æternum: Beatus qui inventus fuerit dives justus, qui post aurum non ambulaverit, neque speraverit in argenti reposi tione. Vere enim inæstimabilis atque æterna beatitudo est, ut cum quis dives effectus fuerit, non confidat in auro, neque intendat in argenti repositione, sed recondat hæc in mandato Altissi mi, et det ea in eleemosyna pauperibus, sed semi met atque spargat ea late per animas miserorum, per ora esurientium, vel per ora debilium, per destitutos atque miseros: juxta hoc quod dictum est: Seminate vobis ad justitiam, ut metatis fructum vitæ ". El: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in æternum ". Ejusmodi vero metet multi pliciter in die resurrectiopis. Ejusmodi recipiet inæstimabilem beatitudinem in die visitationis. Ejusmodi eleemosynarum justificationibus tanquain lux effulget coram angelis Dei. Talis fuit beatus Job, apud quem hospes nunquam foris mansit, enjus janua omni advenienti patuit, quem invalidi nunquam prætermiserunt de iis quæ opus habue runt, qui non dimisit pauperem exire de domo sua vacuum, ad cujus tonsuram ovium, omnium paupe rum scapulæ calefactæ munt. Ob hoc enim et istam multitudinem pecorum nutrivit, et maximam agri culturam exercuit, ut plurimis impertiret, ut pla. rimnis benefaceret, ut plurimorum meinor esset; » Psal. cxi, 9. æternum requiescunt, propterea cum angelis inde fcienter laudabuntur. De istis ergo dicit: Fuerunt illi septem filii, et filiæ tres. Tres tanquam fides, spes, charitas, tanquam corpus et anima et spiri tas, indivisæ, indissociate, intaminatæ. Nam quia fidem, spem et charitatem circa Deum servaverunt, propterea et corpus, et animam, et spiritum illibatum custodierunt. Post quorum omnium disputationem stque omtensionem adjiciens dicit: Et erant pecora ejus ovium septem millia, secundum numerum septem filiorum; cameli tria millia ", secundum numerum triam âliarum. Simul omnes liberi ejus decom, similiter omaia pariter hæc millia decem. Septem Gliis, septem millia ovium; et tribus filiabus, tria millia camelorum; singulis filiis appropriata mille. la Deo ordinante, atque patre ita post disponente, in tempore consummationis divident hæreditatem. In tempore vero vitæ sicut cogitat de omnibus pater, ita et potestatem habet pater in omnibus sient curam gerit de universis, ita et dominatur cunctis. Deinde adhuc juga boum quingenta el asi næ pastoriæ quingenta, utraque similiter mille. Ordinabiliter etiam hoc, atque apte singulis de decem filiis quinquaginta juga boum, et quinqua ginta asinæ. Omnia sane patris sunt ad regendum, að gubernandum, ad intendendam, et usque in finem vitæ suæ possidendum, post requiem wero patris ordinabiliter supputata juxta numerum filio rum. Sed adhuc erant pecora ejus. Omnia pariter pecora appellat, sive oves, sive boves, sive camelos, sive asinos, universa pecora nuncupat, quia diversa peculiaria atque utilia fuerunt hominibus et sunt, et istis qui nunc sunt, et illis qui tunc fuerunt et ipsi beato Jacob. Oves quidem vivæ, pro lacte atque lænæ vestitu: occisæ vero pro esca alque carnis comestione. Similiter boves vivi, ad culturam, et panis commoditatem; jugulati vero, pro carnibus el esca, atque pedum calceamentis. Cameli autem pro omni onere portando atque levando de longin quo et de proximo. Post quæ universa asini ad levia negotia peragenda et afferenda, et eundi, et veloci ter redeundi. Quod enim nunc equi et muli perfi ciunt, hoc nihilominus asini adimplebant, præsertim tales quales sunt in regione Arabiæ et Palæstino ram asini, qui voloces sunt similiter ut equi. Om nem ergo censum beati Job supputat in septem mil libus ovium, et tribus camelorum et in quingentis jugis boum, et in quingentis asinis pastoriís. Auri vero el argenti, atque vestium non meminit. Quare? Ob hoc ut reticeret, an ob hoc quod Job aurum et argentum non habuisset? Ob hoc procul dubio, quia non habuit. Quo teste aurum et argentum non habuerit? Ipso Job dicente: Et si confidebant in diritiis multis, et si ad innumerabilia misi manum meam, et alia his similia. Eral nainque hoc vere, ut priores non tantum in auro et argento såbi the * Job 1, 3. ³¹ [] Tim. 1, 1.” Eccli. xxx1, 8. "Jacob. 111, 18.

nom propter os suum tantum, sed ut multos esu- ▲ rum instantia atque studium, hoc erat quod ab eis rientes saturaret, atque plurimos nudos vestiret, et multis miserabilibus atque infelicibus refrigeraret. Ob hoc enim pecora ejus ovium septem millia, cameli tria millia, juga boum quingenta, et asinæ pastoriæ quingente. Et ministerium nimis copio sum. Certum est quod et mensæ ejus, atque sedes ejus, et ministerium copiosum, sed plus erat ministerium copiosum quod ministrabat hospitibus et advenientibus, infirmis et miserantibus, destitu tis et peregrinis, pauperibus et infelicibus. Pro horum ergo omnium susceptione, nimium copiosum habuit ministerium: puto quod et in cœlo et in excelsis copiosum nimis habuerit ministerium. Plu rimi ministraverunt ei super terram pro miserorum susceptione, sed plures ministrabant ei in cœlis, cœlestes angeli, incorruptibiles eleemosynas, atque bona opera ejus in memoriam coram Deo in cœlum deferentes, sicut dictum est ad Cornelium: Oratio nes tuæ et eleemosynæ tuæ ascenderunt sursum in memoriam coram Deo ". Ascenderunt procul dubio ab angelis atque spiritalibus ministris delatæ. De quibus dicitur: Omnes sunt ministeriales spiritus missi pro his qui salutem in hæreditatem capiunt”. Et alibi: Qui facit angelos suos spiritus, el ministros suos ignem ardentem 38. De istis nainque ministris unus erat qui locutus est ad Tobiam dicens: Cum orares lu et Sara filia Raguelis, ego altuli memoriam orationis vestræ in conspertum gloriæ summi Dei”, Tale ergo erat ministerium Job nimium copiosum. Secundum multitudinem enim bonorum operum ejus, multiplicati sunt cœlestes ministri atque an geli qui in conspectu Dei attestarentur beneficiis illius. Unus sane.devotioni animi ejus attestabatur, alius autem eleemosynis ejus ac miserationibus, alius nihilominus sollicitis precibus, alius vero justitiæ judicii, patientiæ quoque ac longanimitati atque charitatis plenitudini. Omnes scilicet cunctis ejus virtutibus attestabantur in conspectu omnia præscientis Dei. Omnibus itaque modis ministerium copiosum erat beato Job. Quale putas illi fieri ob sequium ad susceptionem, et gloriosum quoque honorens, o amice, cum anima ejus exiens de corpo re ad illud sæculum transiret, cum illi occurrerent thesaurus reputabatur, area et torcular, oliveta et ficeta, et universa opera quæ sunt in agro, quæ cum labore atque sudore atque manuum callositati bus acquiruntur cum justitia, juxta ordinem Dei dicentis: In sudore vultus tui edes panem tuum **. Hæc scilicet opera magna fuerunt Job in terris, ideo et plurimo indigebat ministerio ad curandum, ad intendendum, ad circumeundum, itemque ad dandum, ad distribuendum, ad ministrandum in gentibus, ad defendendum oppressos, ad opitulan dum pauperibus, ad benefaciendum viduis et orpha nis. Pro his nimirum universis opera magùa erant illi in terris et ministerium copiosum, quia magna erant opera meritorum et copiosum ministerium. Sed puto post hæc quæ recitata sunt magna illins opera, post agriculturam atque pecudum nutri menta, et cætera universa, fuerunt etiam alia magna opera Job in terris, fides, pietas, justitia, sanctitas, constantia, patientia, tolerantia, atque his similia universa, et opines quæ superius de inonstratæ sunt virtutes, atque merita et elcemosy næ opera. Hæc namque sunt magna illa opera quæ erant ita inagna ut usque ad cœlum pertingerent, et usque ad Deum pervenirent. Ita erant magna, ut in corruptione perpetrata in incorruptione fuissent prædicata. Inter homines facta, inter angelos sunt mirificata. Ilæc, inquam, fuerunt Job magna opera. Et ubi hæc fuerunt? In terra, inquit. In qua terra? Primum quidem iu ea quæ sub cœlo est terra. Item in terreno ejus corpore. Onnem enim virtutenı, omnem justificationem, omne opus sanctum, omneim tolerantiam cum gratiarum actionibus, universa in hoc corpore terreno perfecit, et supportavit atque sustinuit. Testis est ipse dicens de virtute Dei atque magnitudine: Qui suscitaturus est pellem meam, quæ hausit hæc mala “. Postque universa, opera magna erant Job. Ubi? In terra, inquit. In qua terra? In terra incorruptibili, in terra immortali, in terra viventium, in tabernaculis justorum, ubi non est infirmitas neque mors, unde fugit dolor et tristitia atque gemitus. Illic ergo magna erant opera Job, illic demonstrata sunt atque ostensa, illic distincta atque manifestata. Hic perfecta, illic messa; hic dispersa, illic autem collecta; hic Deo ſenerata, illic vero cum gloria a Deo feuerantibus redhibita. Qui eni³n miseretur pauperis, feneral Deo. Secundum autem datum illius retribuet illi Dominus. omnes angeli, quando gavisæ sunt ad eum omnium autem demonstrata; hic seminata, illic vero sanctorum animæ, quando omnes animæ miserorum atque inopum, quibus super terram benefecerit, beneficiis ejus attestatæ sunt? Quæ universæ in lucem illic procedentes gloriosæ occurrunt atque sanctæ altestantur non solum solius Job virtutibus, sed et omnibus qui similiter ut Job eleemosynas miseris ac beneficia infelicibus impertiunt. Hæc universa, quia dicit, Et ministerium nimium copio sum. Postque ladjiciens dicit: Erant opera illius magna ir terris. Primum sane opera magna fuerunt illi, id est, agri et vineæ, fruteta et oliveta. llæ namque erant antiquorum divitiæ, hæc erat prisco 35 Job 1, 3. ** Act. x, 4. 37 Hebr. 1, 14. Prov. wx. Job 1, 3. Post hæc autem universa, novissimam virtutem Job demonstrat, dicens: Fuit autem hic homo de genere optimo, ex partibus Orientis ". Item autem et istic singulariter illum designat atque memorat. Hic homo singularis, semotus, qui in carne separa vit ea quæ carnis sunt, qui inter homines super homines fuit, qui in terris erat, et cœlestia agebat; 38 Psal. cni, 4. 39 Tob. XII. Gen. III, *Job xx.

hic homo sine querela justus, verus Dei cultor, bertatem, et digne bene natus dicitur: bic sane ve abstinens se ab omni re mala; hic ergo de genere optimo, ex partibus Orientis, tanquam si diceret, omnibus qui sunt in partibus Orientis generosior atque melior fuit, nobilior hic atque sublimior erat. Hoc namque demonstrans dicit: Fuit autem kic homo de genere optimo, ex partibus Orientis. Sed liceat respondere scribenti, et dicere: Unde Job de genere optimo? Si ex Adam et Eva, prævaricati sunt per inobedientiam. Si ex Esau, sub maledictum redactus est aviditatis. Si ex filiis Esau, impii exsti terunt etiam ii propter contumeliam. Quomodo ergo de genere optimo erat qui de talibns nasceba tur? Ruben primogenitus Jacob, et Simeon et Levi, qui ex Israel sunt progeniti, de genere optimo non dicuntur Job vero qui ex impiis ortus est, id est, ex filiis Esau, qui ex prosapia Edom natus est, hic de genere optimo dicitur: Ego, inquit, non carna lem nativitatem quæro, non carnalem generation nem significo, non pereuntein generositatem laudo. Nam hæc apud Deuin non magni penduntur, hæc a Creatore non requiruntur. Sicut enim non constat apud Deum personæ gloria, sic nec requiritur ab eo carnalis generositas. Merito de genere optimo dici tur Job. Non ex Esau, neque ex posteritate Edom, sed de genere optime dicitur Job, ex sanctitate et justitia, ex pietate, ex fide, ex misericordia, ex Dei cultura, ex vero animo, ex corde puro, ex bonis cogitationibus. Ex istis ergo omnibus bene natus esse dicitur Job, ex istis omnibus generosior esse reputatur, quasi in Dei familiaritate, quasi in Dei clientela, tanquam qui Deo fuerit affinis propter animam veram et fidem, atque justitiam integram. Bene natum eum reddidit non terreni patres, neque avi carnales, sed opera veritatis, atque officium sanctitatis, nec non et sincera circa Deum spes. Quis erat nobilior vel generosior Cham filio Noe mediano, qui et ex patris nobilitate erat nobilis, et ex Dei benedictione atque colloquio nobilis erat et illustris? Sed nihil juvit illum, neque Dei colloquium, neque Creatoris benedictio, neque patris justitia, cum ipse declinaverit a jostitia ut impietatem arriperet, propter quam juste humiliatus redactus est in maledictum atque in ser vitutem. Nam ipse pater Noe, qui ejus libertatem alque generositatem erat defensurus, ipse justo Dei judicio in maledictum atque servitutem eum dona vit. Non enim erat dignus ut patris libertate atque mobilitate fungeretur, quem ut ignobilem impie ad derisionem perduxit. Nequaquam ergo juvat, o amici, patrum justitia injustos atque impios filios: et ni hil obest piis atque sanctis filiis parentum injustitia alque impietas. Sive enim patres, sive inter filios quis fecerit peccatum, hic servus est peccati: et cum servus sit peccati, liber vel bene natus esse non comprobatur. Item similiter qui liber est pec cato, hic habet ingenuam atque dignam animæ li * Psal. cxviii, 63. raciter generosus nuncupatur, quia libertatem illam quæ ab initio naturaliter est concessa, peccato now vitiavit, neque delicto maculavit. Talis ergo erat beatus Job, foris ab omni crimine justus, verax Dei cultor, abstinens se ab omni re mala. Ergo quia talis erat coram Deo, merito digne dicitur de ger nere esse optimo. Nam quis vere bene erit natus, nisi is qui divinam nativitateın atque conditionem integram conservaverit? Sicut admirabilis ille Job, qui digne ac juste bene natus appellatur, non quia ex Esau generatione carnaliter fuerit orsus, sed quia Abraham per Deo dilectam ſidem est imitatus, et quia Isaac in verissima castitate est sectatus, et Israel in perspicua cordis puritate appropinquavit, et Melchisedech in filiorum immiolatione, et Joseph in castitate, et Moysi in mansuetudine, et Samueli in justitia, et Lazaro in passione judicii, atque omni bus sanctis in omnibus virtutibus, ita ut possit di cere etiam ipse cum sancto David: Particeps ego sum omnium timentium te, el custodientium mandata tua*. Ergo quia omnium sanctorum sanctitatis particeps effectus ést beatus Job, idcirco digne ex genere optimo fuisse dictus est, utpote lotius ju stitiæ nobilitatem in se gestans, utpote omnium amicorum Domini libertatem in se continens. Non dicuntur Amon vel Absalon bene nati: negaverunt enim, et discesserunt atque ceciderunt a sanctitate et dignitate David patris sui: et alii innumeri si militer ut ii primi et novissimi, qui omnem justi tiæ libertatem amittentes et servi effecti peccati, æterni supplicii apud inferos comprobantur famuli. Nos vero dignos omnes habeat sanctos omnium Do minus, ut bene nati in sancta regeneratione per severemus. Concedat nihilominus ipse nobis cœle stis Dominus, ut in incorruptibili generositate illi bata permaneamus, non carnis tantum libertate gloriantes, sed animæ castitate, fide atque omnia coram Deo et sanctis angelis ejus demonstrantes ut, liberi ab omnibus peccatis et delictis, in æternain gloriam ac regnum cœlestis Patris nostri regis, cum sanctis sine difficultate introeamus, sancti al que intaminati filii ejus, perseverantes in præceptis ejus usque in finem, et libertatem ab eo nobis do natarn atque nobilitatem immaculatam jugiter ci stodientes. Sic itaque omnibus modis bene valus beatus Job esse dignoscitur. Beati omnes qui illum fuerint imitati. Beati omnes qui ejus divina vesti gia fuerint secuti. Hi enim omnes simul ut ille glo ria apud Deum digni habebuntur. Sed adbuc fuit, inquit, hic homo de genere optimo. Et non solum optimo, sed ex partibus Orientis. Unde igitur est delectatio luminis? Unde etiam radii pulchritudinis? Unde ortus sanitatis? Ex partibus Orientis. Unde est hominam initium? Unde fuerunt mundi prio res? Ubi est paradisus jucunditatis? Plantavit, inquit, paradisum voluptatis in Eden, contra orien

fide ac pietate, atque tolerantia, et omnibus vir tutum studiis. Ob hoc ergo digne ex genere optimo et ex partibus orientis fuisse dicitur. Nam sicut omnes homines diei luce incipiente ad orientem suam extollunt visionem, pulcherrimos solis radies properantes respicere; sic similiter, vel imo po tius omnis pia ac religiosa atque crèdens anima in omni tempore ad incorruptibilem orientem, verain spiritalem extoliit visionem, ut Solis justitiæ admi rabiles radios exinde oriri conspiciat. Hoc monebat el hoc significabat, et hoc docebat omnes ille qui ail *: Psallite Deo qui ascendit super cœlum cœlorum ad orientem. Sic namque Danieli adoranti Deum, atque deprecanti contra Jerusalem aperiebantur fe nestræ. Illo enim ubi erat ex Babylone ad orien tein, inde erat solis ortus ad Babylonem. Ergo quia cum in Hierosolyma esset ad orientem adorabat, id circo et cum esset In Babylonia tanquam ad Jerusa lem versus ad orientem adorabat Deum et creato rem omnium. Ad orientem adorabat eum, ex quo est totius beneficii ac salutis, gratiæ quoque ac nii sericordiæ ortus. Sic namque et nunc nos omnes credentes, sanctis similiter credentibus concordan tes ad orientem adoramus Dominum Deum nostrum, qui propter nostram salutem atque redemptionem super occasum sane descendit, utpote in passione, ac morte occasurus, ad orientem vero ascendit ut pote a mortuis post passionem resurgens, et in cœ lum post resurrectionem ad orientem ascendens. Horum namque omnium figuram adimplens beatus Job, ex partibus orientis esse dicitur, quia omnis sanctitas et pietas atque fides usque in finem in illo sed tem *. Inde nimirum admirabilis Joh dicitur fuisse. manos conveniebant ad invicem. Nullus judicabat Ob quam rem? Quia refulsit veritate et resplenduit inter eos, nec quidquam suum esse dicebat, erant illis omnia communia, et munera, et substan tia, et divitiæ, et unanimitas, et pecunia, et chari tas, omnia erant illis communia. Conveniebantque ad invicem ipsi priores, adimplentes hoc quod dictum est: Ecce quam bonum, et quam jucundum habitare fratres in unum: ipsi priores observantes id quod post ab apostolis observatum est et a credentibus perfectum atque adimpletum, sicut dicitur: Erat cor el anima omnium credentium una ". Hanc sci licet piam unanimitatem ostendentes atque since ram concordiam demonstrantes beati illi filii Job conveniebant ad invicem). Ita oportet etiam facere religiosos fratres, ita oportet etiam nunc ostendere veros germanos, blandos atque mites esse invicem, modestos quoque et unanimes. Non oportet conten tionem vel divortium cum invicem habere. Non oportet eos invidiam atque zelum adversus invicem retinere. Non oportet eos malitiam vel iniquitatem ad invicem reservare, sicut olim Esau servavit con tra Jacob dicens: Quando appropinquabunt dies mortis patris mei, interficiam Jacob fratrem meum 1. Sed similiter ut illi religiosi filii Jo! se invicem de bent diligere puriter, atque sinceriter invicem de bent sentire, suam gloriam atque honorem sibi in vicem deferre, sicut dicit Apostolus: Si konorifica tum unum fuerit membrum, congaudent omnia mem bra. Non oportet invicem mordere atque criminari ne ad inviceın consumantur: sicut Esau ille nequis simus, qui propter aviditatem primatum amittens, post hæc adversus germanum fratrem suum Jacob insurgens, divinæ gratiæ exsors effectus est. Sed fi liorum Job imitari debent benignam illam germani tatem, a¡que Deo dilectam fraternitatem, qui omnes tanquam ex sancta radice sancti creverunt rami qui omnes tanquam ex sancta arbore sanctum pro duxerunt et fructum. De istis ergo istic dicit: Con venientes autem filii ejus ad invicem, polationes fa ciebant per singulos dies ***. Polationes faciebant id est convivia, festivitates, lætitiam, jucunditatem. Sed non sibi tantum hnjusmodi faciebant, sed es sororibus suis. Convocatis, inquit, ad se et tribus sororibus suis, ul secum manducarent, et biberent ***. Potationes faciebant, sed non propter ebriositatem, neque pro luxuria, neque pro turpitudine, neque pro intemperantia, neque pro illicitis scurrilitati bus, neque pro desideriosis jocis, neque pro impu dicis colloquiis atque obscenis. Si enim aliquid horum apud eos fuisset, si aliquid de hujusinodi beati illi filii Job agerent, non utique sorores suaß secum convocassent, ut cum sororibus suis illicita atque impudica agerent, vel colloquerentur. At nune vero quia opera eorum, et verba, el conventus al que convivia pia ac pudica erant, decora atque de lecta, casta nihilominus et munda, merito in ɖesti” monium purgationis suæ,atque munditiæ germanas Job 1, 4. ↳ Psal. cxxxii, 4. 30 Act. IV, 52. oria est. Post hæc autem universa adjiciens dicit: Con venientes ergo filii ejus ad invicem, potationes facie bønt per singulos dies. Filii illius. Cujus? Juh. Filii illius qui dudum sunt designati vel memorati. Filii qui septem fuerunt numero, et unam habue runt animam. Septem fuerunt personæ, et unum erat eis cor. Qui dissimiles erant aspectu atque facie, similes vero et unanimes mentis concordia atque pietatis communione. Isti ergo septem filii Job convenientes ad invicem. Non erat inter eos su perbia, neque arrogantia, neque inflatio, neque ela tio. Non contemnebat primus novissimum, non se extollebat, non exaltabat major super minorem, sed germanorum circa invicem conservantes unanimi tatem, conveniebant ad invicem. Conveniebant pure atque sincere, conveniebant concorditer atque una Miraiter. Junior majori obsequium reddebat, novissi inus primo cum primatu honorem exhibebat: non invidehat alter alteri, sicul âlii Jacob Joseph. Non resistebat alter alteri, sicut Absalon Amon, et sicut Adonias Salomon, sed conveniebant ad invicem, tan quam fratres ad fratres, tanquam germani ad ger Gen. 11, 8. ** Psal. Livii, 33. 47 Dan. VI. 81 Gen. xxvi, 41. 3ª I Cor. xii, 26. *** Job 1, 4. 53 ibid.

et pauperum ora, qui ait: Quodcunque feceritis uni de minimis istis miserabilibus, mihi fecistis $8.84. Post hæc universa dicit: Et cum finiti essent dies potationum *. Ostendit evidenter istic quod supe rius dictum est verum fuisse, quia non semper epu labantur, quia non quotidie potationes faciebant, sed certis diebus, sed istis diebus qui memorati sunt septem numero secundum numerum septem filiorum Job, secundum illos septem qui in lege ce lebrati sunt. Cum ergo isti finirentur, post hoc cum transiret solemnitas, cum finirentur potationes se cundum festivitatis consuetudinem. Non enim quo sorores suas secum convocabant, ut innocentes sce- latur enim tecum Dominus Deus tuus per inopem, lerum coram patre suo atque omnibus attestaren uir. Oh boc ergo convocabant ad se tres sorores suas ut secum manducarent et biberent, ut sicut şecum manducarent et biberent, sic et collauda rent, et honorificarent secum Dominum cœlestem, sic et adorarent, et gratias agerent vero Creatori, sic et adorarent et deprecarentur æternum regem. Ob hoc ergo convocabant secuin tres sorores suas, ut fierent omnes simul ecclesia sanctorum, congre gatio religiosorum, conventus immaculatorum, et incoinquinatorum atque castorum. Sic itaque con venientes ɔdinvicem potationes faciebant per sin gulos dies. Non per singulos dies totius vitæ suæ tidie potationes faciebant filii illius beati viri, ne sed per singulos dies septimanæ. Septem cum essent filii, septem diebus festa celebrabant. Sic namque et lex post hæc præcipit septem diebus agere, sive paschæ, sive hebdomadarum, sive scenopegiæ. Ilæc itaque implere anticipantes filii Job, vel etiam ipse Job qui eos docuit, potationes faciebant per istos septem dies, unusquisque eorum apud se habens una die omnes fratres suos, et sorores, primus primum, secundus secundum, et ita consequenter per ordinem omnes usque ad consummationem ho rum septem dierum. Per istos ergo singulos septem dies potationes faciebant, id est diem festum, con vivium, epulum, jucunditatem. Sed procul dubio quod non sibi tantum, nequé solis sororibus suis, sed et servis et liberis, et pauperibus, et egenis, et indigentibus, et non habentibus omnibus faciebant epulum, omnibus exhibebant jucunditatem, atque convivium. Non enim poterant in parte same imi tari legem, in parte autem non. Non poterant in hoc imitari legem ut septem diebus festa celebra rent, in hoc autem non imitari, ut nou epularentur cum illis servi, atque ancillæ, ac egeni. Præcepit namque in lege et dicit: Septem diebus celebrabis diem festum Domino Deo tuo, et epulaberis tu et fi lius tuus, et filia tua, et servus tuus, et ancilla tua, et advena qui est in le, et egenus gentis tuæ. Quæ ergo in lege post hæc præcepta sunt, hæc nimirum anticipans Job, et ipse implevit, et filios implere docuit, et hospitalitatem, et eleemosynam, et mi sericordiam et pauperum et miserorum beneficia atque consolationes, quæ sunt Deo valde accepta biles cum fide perpetratæ atque perfectæ. Ita debe mus etiam nos, o amici, in diebus festis nostris at que jucunditatibus non solum hoc respicere, quo inodo nos soli epulemur atque jucundemus, sed hoc præsertim debemus intendere ut epulentur nobiscum et celebrent diem festuin nostrum servi nostri et ancillæ, et clientes nostri, et egeni, el pauperes uni versi, et celebremus diem festum Domino Deo no stro. Si enim celebraverint tecum diem festum, et epulatus tecum fuerit servus tuus, et ancilla tua, et pauperes, et egeni, atque inopes, pro certo scito, quod Domino Deo tuo diem festum celebras. Epu *³¸” Matth. xxv, 40. 58 Job 1 56 ibid. que semper in calicibus, et phialis dabant oculos suos, nou erant vinolenti, sicut sunt nunc quam plurimi, sed sancti erant sanctissimi illius Glii Job. Cum ergo sancti viri essent, sancti in solemnitati bus suis, de castitate ac sanctitate, de munditia quoque ac pudicitia et secum invicem et cum soro rībus suis loquentes, juxta hæc quæ superius me morata sunt universa. Postquam ergo sic finiti sunt dies potationum in castitate, et in pietate alque pudicitia, post hoc nimirum quid factum est osten dit dicens Mittebal Job el mundabat illos”, mit tebat ad eos qui pietatem admonerent, qui justi tiam instruerent, qui Dei timorem docerent, qui te stificarentur Dei judicium terribile in quo omnium et manifestorum operum, et verborum ratio inqui ritur atque redditur, in quo vindicta impatienter omuibus animabus infertur, in quo ira in flamma ignis omnibus impiis irrogatur. Verbis ergo doctri Mæ, disciplinæ atque admonitionis, mundabat illos, sive per eos quos mittebat ad illos, sive per semet ipsum ad se convocans illos. Sed mittebat, inquit, et mundabat eos. Quid mittebat vel quomodo mille bat? Ad Dominum mittebat, et ad Creatorem diri gebat. Quid mittebat? Orationes ac preces suas pro eis, confessionem quoque atque gratiarum actionem pro illis. Hæc scilicet universa mittebat et munda hat cos. Mundabat eos orationibus suis, mundabat eos precibus ac postulationibus, mundabat eos sicut Moyses filios Israel pro illis in deserto orando, mun dabat eos sicut Samuel universos filios Israel ad versus allophylos pugnantes, orationibus suis Deum illis placando atque exorando. Sic ergo et hic justus Job olim filios suos mundabat. Quod autem oratio nibus atque satisfactionibus eos mundaverit, per ea quæ sequuntur ostendit dicens: Surgens mane *. Mox ad Deum currebat, mox ad Deum procedebat, pro se et filiis suis Deum exorans atque deprecans, orans quoque atque postulaṇs terribilem Dei faciem et sibi et illis repropitiare festinans: nec non et docens, et admonens atque formam ostendens, el tunc filiis suis, et nunc omnibus nobis in perpetuum ut confestim diluculo ex noctis requie exsurgentes, ante omne opus vel verbum, ante omne colloquium 37 ibi

vel conventionem, primitias resurrectionis nostræ rendo atque hostias, nonne multo magis secundum Deo exhibeamus in sinceris orationibus atque pre cibus, in matutinis deprecationibus atque gratia rum actionibus. Hanc itaque pietatis ac religiosi tatis formam nobis omnibus demonstrans Job, Sur gebal mane, et mundabat 20s, offerens pro eis hostiam secundum numerum illorum *7*. Primo mundabat, purificabat, sanctificabat, et ita demum pro eis ho stiam offerebat, ut cunctis in perpetuum ostenderet, quia mundos, castos atque sanctos condecent sa crificia, ut sancte atque digne immolata, sancte atque digne a sanctis accipiantur. Sic namque et Apostolus post hæc dicit: Probet seipsum homo ", hoc est mundet semetipsum, et ita de sanctissimis Domini sacrificiis fruatur. Sic et Job pridem faciens primum mundabat eos, et ita demum pro eis hostiam offerebat secunduni numerum eorum, secundum per sonas eorum. Quare secundum numerum eorum? Propter nimiam sinceritatem quam habebat circa illos, atque devotam castificationem quam habebat eirca illos. Singuli itidemque a Deo creati sunt, sigilla tim ex utero matris exierunt, sigillatim totidem idem in resurrectione, atque in inquisitione judicii exsur gent. Ob hoc, inquit, ergo pro singulis eorum secan dum numerum illorum hostiam offero, ut et ipsi hæc videntes, eadem pro semetipsis perficere prope rent, hoc scientes, quia unusquisque omnium ho minum pro semetipso solus in judicio resurget, et solus ad inquisitionem veniet, et solus pro se solo responsum in visitatione animarum dabit. Non enim liberabit frater fratrem, neque defendet ullus alium in judicio. Merito ergo secundum numerum eorum offerebat pro eis hostias, item vitulum unum pro peccatis animarum illorum. Quis autem offere bat easdem hostias? Certum est quod ipse Job. Si enim post hoc pro amicis suis ipse jussus est of ferre, atque hostias immolare, multo magis pro fi liis suis ipse offerehat sinceras, atque adeo acce ptabiles hostias. Erant nihilominus etiam ea tem pestate sacerdotes necdum adhuc a lege ordinati, sed naturali sapientia hoc requirente ac perficiente. Ita sacerdotio functus est Noe. Ita sacerdotio fun ctus est Abraham. Ita sacerdotium gessit Melchi scdech. Ita et ipse Job post illos sacerdotio functus ‚est. Sed interim (sicut diximus) erant etiam sa cerdotes per loca qui pro indigentibus hostias offe rebant Domino per diversa tempora. Quod autem fuerint pro certo illo tempore sacerdotes, ostendit ipse Job dicens: Qui mittit sacerdotes captivos ***. Sive ergo memorati sacerdotes, sive ipse per semet ipsum Job offerebat hostias pro illis secundum nu merum illorum. Si hæreditatem, inquit, illis dis tribuerem, si dona illis ingentia donarem, nonne secundum numerum illorum dividerem? Nonne se cundum personas eorum darem? Nunc vero cum spirita!em, inquit, illis hæreditatem dividam atque divina illis dona largiar, sacrificia pro illis offe Jub 1, 381 Cor. x1, 98. 89* Job x[1, 19. 41 Jerem. XI, 63 Jul 1, 5. numerum eorum, et secundum personas hostias im molabo? Cur autem unum vitulum pro onınibus sacrificas? Cur unum vitulum communiter pro om nibus animabus jugulas? Ob hoc, inquit, unuın vitulum communiter pro omnium animabus macto, ut communionem atque concordiam, unanimitatem alque consensum cunctos illos doceam, ut cum muus vitulus pro omnibus jugulatur, unanimes esse invicem omnes judicentur. Merito ergo pro om nium animabus unum vitulum communiter ma ctavi. Sed adhuc, quod est horum maximum, vitu lum, inquit, unum pro peccatis animarum illorum. Dic, o beate Job, quis te docuit vitulum mactare pro animarum peccatis: quis docuit ita de longe figuram adimplere illorum quæ perficienda sunt in novissimo tempore? Spiritus, inquit, sanctus mihi revelavit, Spiritus sanctus me docuit, ut vitulum pro animabus offeram in figuram illius vituli de quo dictum est: Cito adduci:e vitulum saginatum **, et ut vitulum pro peccatis jugulem in typo illins de quo dictum est: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi *. Ipse, inquit, Spiritus sanctus mɛ docuit vitulum pro peccatis animarum offerre, at que de longe figuram implere illius, qui tanquam vitulus saginatus pro mundo mactandus est in no vissimo tempore, qui tanquam agnus immaculatus pro mundis erit immolandus. Qui enin docuit Isaian dicere: Sicut ovis ad victimam ductus est, e sicut agnus coram tondente se sine voce, et peccata nostra ipse portavit, et propter impietates nostras deductus est ad mortem "1; qui docuit Jeremiam dicere: Ego autem tanquam agnus immaculatus ductus ad immolandum ", aliaque innumera his similia: qui ergo omnes illos docuit dicere et pro phetare de eo, qui erat venturus, idem ipse, in quit, etiam me illuminavit, ut vitulum pro peccatis offerrem, et typum futuri vituli atque agni adim plerem. Merito ergɔ vitulum unum pro peccatis animarum illorum obtulit, ut illa nunc perficeret et futura ostenderet. Sed et adhuc propterea vitu lui ¡Hum coram filiis suis pro peccatis jugula vit ut videntes ipsi filii quod pro alienis peccatis ille vitulus jugulatus moreretur, metuentes ac paventes ab omnibus peccatis quæ animas perimunt decli narent et universas animas interficerent, id est, juventutis ignorantias a se mortificarent. Ob hoc ergo vitulum unum in figuram unius memorati il lius vituli mactavit pro peccatis animarum eorum. Hæc nimirum universa fecit beatus Job sapienter considerans sancteque cogitans. Dicebat enim in semetipso Job Ne forte filii mei mali aliquid in corde suo cogitaverint adversus Deum ". O sin. ceritas patris, o dilectio parentis, o studium geni toris! Non enim tantum pro corpore sollicitus erat, sed plus de anima cogitabat. Ne forte, inquit, filii mei qui in disciplina nutriti sunt, qui in eruditione Luc. XV, 23. ** Joan. 1, 29. fi Isa. Litt, 7 cl scqQ,

demergunt. Omnia enim quæ deliquerint Gļii de parentibus requiruntur, qui non erudierint, neque corripuerint filios suos. Hujus evidens exemplum in Heli ostenditur et in filiis ejus, atque in aliis alibi. Hæc sciens gloriosus Dei famulus Job, nan solum a manifestis peccatis observat filios suos, sed et ab occultis, ne mali aliquid in corde suo co gitarent. Primus beatus ille ostendens factis hoc, quod post hoc dictum est verbis: Ab occultis meis munda me: pro occultis nihilominus, atque in ignorantia perpetratis delictis filiorum suorum sollicite mundabat eos, et non tantum pro perpe tratis atque certis, quantum pro incertis et non exsistentibus. Hoc nimirum faciebat ille beatus vir. creverunt, qui in Dei timore exercitati sunt, ne teritum tradunt, et semetipsos in furorem judicii forte filii mei quibus vivis ego gaudeo si ipsi vixe rint Deo, quibus vivis ego gratulor si ipsi ad Deum intenderint, si ipsi Deo servierint, si ipsi a Creatore non recesserint, ne forte filii mei in corde suo, in mente, in animo, in sensu, in cogitatione aliquid cogitaverint contra Deum. Ac si diceret: Ne forte aliqua mala cogitatio in cor eorum ascenderit, quæ a Deo longe facit, quæ a sanctitate pervertit, quæ a castitate separat, quæ a pietate abstrahit. Dic, o beate Job, quomodo permitteres ut aliquid mali fi liis tuis in verbis atque operibus evidentioribus excideret, qui pro occultis et abditis, aut omnino forsitan non exsistentibus, ita nimium sollicitus fueris atque curam gesseris: qui sollicitus atque metuens dixisti: Ne forte filii mei in corde suo mali Non semel aut secundo, neque uno anno aut duo aliquid cogitaverint adversus Deum, ne forte de im pudicitia cogitaverint, ne forte ad impietatem de clinaverint, ne forte post peccata oberraverint, ne forte illicita ineditati fuerint, ne forte injusta con cupierint, ne forte aliqua radix amaritudinis atque fellis exorta in animis eorum ipsis nocuerit? Ilæc scilicet atque his similia plurima intra semetipsum tractans beatus Job dixit: Ne forte filii mei in corde suo mali aliquid cogitaverint adversus Deum. Ne forte, inquit, confringantur rami mei, ne forte evellantur propagines meæ, ne forte excidat fructus meus, quem ego in justitia genui, quem in ſfide produxi: Ne forte filii mei in corde suo mali ali quid cogitaverint adversus Deum. Ne forte oblivi scantur Deum, et recedentes a timore ejus, alque derelinquentes ejus beneficia, dicant in corde suo Non est Deus, non est justitia, non est judicium, non est resurrectio, neque inquisitio, neque retri butio. Omnia namque hæc mala sunt, et Deo con traria, et a Deo longinqua et Deo odibilia: et om nis homo qui hæc cogitaverit, vel disposuerit, vel fecerit, vel proposuerit, inimicus est Dei, atque odibilis. Sic itaque omnimode sanissime cogitans pro animabus Gliorum suorum Job dixit: Ne forte filii mei in corde suo mali aliquid cogitarerint ad versus Deum. Qui enim mala cogitaverint adversus Deum, cito intereunt, et in perpetuo condemoan tur, intercipiantur, impediuntur, atque in profundo inferni in æternum torquentur. Sed plerique ho minum hæc non reminiscuntur, qui filios suos ab infantia exterminant, qui filios suos et filias suas ab incunabulis non erudiunt, non corripiunt a ju ventute, non prohibent mala, non odiunt pessima, non coercent illicita, non admonent timorem Dei, non co¡minantur judicium gehennæ, non vitæ æternæ introitum docent. Non enim educant nos in disciplina alque eruditione Domini, qui mon egerunt curam pro animabus eorum, neque solli citi sunt pro salute, vel perditione Bliorum. Hu jusmodi cum non erudiunt, neque corripiunt Blios suos, et ipsorum animas igni inexstinguibili in in 5. * Philipp. 1, 6. Psal. xvi, 13. Jub 1, bus, sed sic faciebat Job omnibus diebus vitæ eo rum “ª. Non quiescebat, non fiduciam resumebat, non obdormitabat, neque obliviscebatur, non erat negligens, non erat fastidiosus, sed ita faciebat cunctis diebus vitæ eorum, ante apostolos ea quæ apostolorum sunt adimplens, sicut dicit: Qui cœ pit in vobis opus bonum, perficiel usque in diem Christi et ante adventum Domini, præceptum Domini adimplens dicentis: Qui toleraverit usque in finem hic salvus erit ". Sic itaque faciebat Job onin.bus diebus vitæ eorum, magnum thesaurom se credens habere in regno cœlorum, ut inviolatos atque immaculatos filios suos exhiberet, et ad re guin cœlorum eos mitteret. Sic, inquam, faciebat Job omnibus diebus vitæ eorum. Sic faciebat sicut alter prior illo non fecit, sicut alter illo antiquior non gessit. Magnus erat Abraham in fide, sed ex cellit illum Job in tolerantia. Magnus erat Jacob in cordis munditia, sed non fuit illo minor Job in misericordia. Adversus cæteros omnes priores el novissimos, non succubuit in virtutum studiis. Cum omnium virtutibus communicaret, et omnium fidem, et pietatem atque justitiam imitaretur, transcendit cunctos, atque præcellit tolerantia vo hementium dolorum, Merito digne dicitur de solo Job: quia ita faciebat sicut non fecit alter. Omnia enim quæ fecerunt sancti fecit etiam Job. Quod autem sustinuit Job cum gratiarum actionibus, hoc nibilominus nullus alius sustinuit. Omnibus ergo modis veraciter dicitur, sic faciebat Job cuncits diebus vitæ eorum. Sic faciebat, quasi justus, pius, quasi Deo dilectus, quasi credens. Sic faciebat sicut Deo placebat, sicut Creatori libitum fuerat, sicut rex sanctus volebat. Sed cum ita faceret Job, atque hæc universa bona perficeret, non sustinuit malignus, non tole ravit nequissimus, sed zelans malignatus est, el invidens succensus est. Quid, inquit, illi faciam, quomodo aggrediar? Quomodo circumveniam? Quo modo supplantem? Quomodo prævaricer? Quo modo a justitia abducam? Præscntia non reputat, * Matth. x, 22.

visibilia non requirit, sed futura sperat, invisibilia tumaces patienter sustinendo, sperpentibus se cle mentissime miserando, aliaque ineffabilia alque inexcogitabilia beneficia circa genus humanum perficiendo. Quæ universa quotidie videntes sancti angeli stantes in conspectu ejus, laudant, et hono rificant, magnificant quoque Deum atque illi gra tias agunt pro inestimabilibus ejus beneficiis, at que misericordiæ ejus, quæ demonstrans istic di cit: Venerunt angeli Dei, ut starent ante Deum. Humana usus consuetudine, ac proverbio, atque locutione, dicit venerunt ante Deum, qui omnia replet, qui ubique præsens est, et non est locus neque in cœlo, neque in terra, neque in excelsis, neque apud inferos ubi non sit præsens Deus. Hoc sciebat ille qui ait: Si ascendero in cœlum, tu illic es, et ɛi descendero ad infernum ades “. Hoc scie bat Elias, quod et cœlum, et terra atque universa quæ sunt in eis, in conspectu Dei sunt. Merito cum esset super terram, ante Deum se stare demon stravit, dicens: Vivit Dominus cui asto in conspe ctu ejus”. Similiter et angelus Gabriel: Qui as sista in conspectu ejus et Dei”. Et Elias ergo in corpore super terrain, et Gabriel sine corpore in cœlis, uterque similiter assistere se dixerunt in conspectu Dei: ubique est enim facies Dei, tan tum mala videre non vult justus et sanctus Deus, ideo dicit: Mala videre non vult Dominus. Et alibi Et ego te videns despiciam. Et adhuc: Cum zzten deritis manus vestras ad me, avertam faciem meam a vobis ". Sancti ergo digni, ac justi, atque creden tes, casti quoque ac veraces, sive in corpore sint, sive extra corpus, sive in terra, sive in cœlo, sive angeli gloriosi, sive sancti viri, jugiter ac indesi nenter atque indissociabiliter astant in conspectu Dei. Venire autem dicuntur ante Deum homines, dum cum majori devotione atque studio animas suas effuderint in oratione ante Deum, sicut Anna mater Samuelis, cum in dolore animi effunderet orationem suam in conspectu Domini: sicut ille de quo dictum est: Oratio pauperis, cum: anxiaretur el in conspectu Domini effunderet orationem”. Sic itaque assistant ante Deum omnes qui sollicite cum oratione adoraverint. Sic angeli cum gratias agentes misericordias ejus confitentur, atque gra exspectat, divina desiderat atque incorruptibilia requirit. Undique justitia indutus est, undique sanctitate est vestitus, in veritate fundatus, in ſide est confirmatus. Hæc nimirum cogitans nequissi mus dæmon, hæc apud semetipsum meditans ille qui ab initio adversus sanctos bellum gessit diabo fus, dixit: Consideravi quid faciam, ad priorem illam meam nequitiam confugiam, principali illa fraude utar, accusabo apud Deum Job, sicut olim Deum apud Adam, Jetraham Job apud Deum, sicut a primordio Adam (habet etiam Job paradisum di vitiarum, sicut et olim Adam), eo quod invidens tibi Deus, ne efficiaris sicut Deus non permisit gu stare te de ligno scientiæ: dicam nunc ad Deum, quia non propter dilectionem, sed propter pecu niam colere videtur te Job. Sed cum hæc cogita ret nequissimus atque hæc secum loqueretur, (a ctum est, inquit, quasi illa dies 7. Quæ dies illa? Dies quæ diaboli nequitiam redargnit, quæ Dei ju stitiam manifestavit, quæ Job tolerantiam pateſe eit. Nila dies quæ Dei longanimitatem, et Job ala critatem, et diaboli nequitiam publicavit: quemad modum ille dies manifestabit, qui in igne revela bitur, sic ille dies publicavit omnem nequissimum diaboli zelum, atque universam maligni Satanæ in vidiam. Hoc namque demonstrans dicit: Factum est quasi dies illa, et venerunt ut angeli Dei starent ante Deum 8. Venerunt non de loco in locum ce dentes, neque exinde venientes ubi Deus non fue rit præsens, illo autem venientes, ubi Deum inve nirent, vel viderent. Cœlum euim, et terram, su peros, et inferos, corruptionem, incorruptionem, et universa ejus replet beatitudo, universa circum dat virtus, cuncta ejus continet magnitudo: et nihil est extra eum. Quomodo ergo venerunt et unde venerunt ante faciem Dei, qui omnia replet? Bene intelligamus, o amici, et sancte, et Deo digne omnia quæ dicta vel scripta sunt: Dei enim sermo nes et consilia digne Deo percipienda sunt. Vene runt angeli Dei ut starent ante Deum, venerunt non vestigiis carnalibus, neque incessibus corpo ralibus, sed spiritali accessu atque incorruptibili statu cœlesti. Venerunt laudantes, honorificantes, magnificantes, confitentes, gratias agentes. Per tias illi pro ejus beneficiis agunt, quæ ille inces santer impertit filiis hominum, aut cum viderint sanctorum virtutes `virorum, insignia virorum ni hilominus Dei servorum, constantiam, atque ago nes, tunc nimirum cum gaudio atque exsultatione assistunt ante Deum, revera et ut Deum honorifi cent, atque laudent de victoria servorum Dei, nec non ut eis qui propter Deum patiuntur, patienti:e tolerantiam atque sanctam consummationem ab eodem postulent Deo. Sic itaque venerunt el ve miunt angeli Dei, ut starent ante Deum. Sic astite runt cum totius mundi salus ad homines veniensini tium sumpsit, ex Virgine nato Unigenito Deo, cum yº III Reg. xviii, 15. 71 Luc. 1, 19. 71 Isa. 1, 14 seq. hoc enim quod venisse dicit, per hoc nihilominus significat quod sit opus, vel studium sanctorum. angelorum, quod assidue cœlestem Dominum lau dent, quod æterno Deo gratias agant, quod sancto Deo indesinenter gloriam pro beneficiis ejus reſe rant, pro gratia ejus, pro misericordia ejus, pro mirabilibus ejus, quæ impertit generi humano in omni hora, in omni tempore, plurima, et magna, atque diversa, aliquando de periculis liberans, ali quando de discriminibus eripiens, nonnunquam ex angustiis salvans, peccantibus longanimiter par cendo, pœnitentes misericorditer suscipiendo, con 48 ibid. 69 Psal. CXXXVIII, 8. 67 Joh 1, 6. " silieg. 1, 76 Psal. c1, 1.

subito facta est multitudo exercituum cœlestium lau- Job appropinquare, vel eam tangere permissus non dantium atque magnificantium Deum pro mundi sa- est? Quomodo veniret ad cœlos is qui non est per Jute. Sic astiterunt in principio totius creaturæ, sic- missus introire in paradisum? Si enim að ostium ut dicit paulo post ipse Deus ad Job depromens et di- paradisi observandum cherubim positus est, et rens: Cum ferent stellæ laudaverunt me voce magna rhomphæa ſamímea, ut homo ille qui exinde otim angeli mei, el hymnam dixerunt. Si tunc laudave- cecidit, id est Adam, ultra intreire non possel runt quando inanimate stellæ factæ sunt, multo quales putamus esse sanctas ungelorumi custodias, magis tunc laudaverunt quando animatæ et sensalæ virtutesque cœlorum, quæ custodiunt portas illas, stelke factæ sunt, id est animæ sanctorum alque ad quas dictum est: Tollite portas, principes, vestras, ¡ustorum. De quibus stellis dicendum est: Stella et ut introeat rex gloriæ”? quas transire vel trans enim a stella differt in claritate, ita et resurrectio gredi ad cœlum nequissimo diabeto impossibile motiuorum”. Et alibi: Tunc fulgebunt justi ut lu- erat, et est. Nam cum de cœlis propter iniquitatem minaria cœli, et sicut stellæ in perpetuum". Sic ceciderit, nunquam rursus introibit in cœlum, itaque a sæculo et usque in æternum astant sin- nunquam denuo revertetur ad illud. Si enim ad gula beneficia operationis Domini, quæ in omni impios atque sceleratos dicit Deus, Calcare aulam teinpore impertit filiis hominum, confitentia, atque meam non adjicietis, nonne multo magis diabolus Invocantia, et gratias agentia beatitudini æterni Dei. Sed interim secundum historiam steterunt lunc ante Deum angel confitentes, et gratias ei agentes propter sanctitatem Job, ac meritum, justitiam quoque, ac pietatem, innocentiam atque integrita tem, maximam sibi gloriam reputantes ante Denm beati Job innocentiam atque sanctitatem. Sed quod pro gaudio atque gloria sanctis angelis, hot nihilo minus ad inflaminationem atque zelum proficit ma ligno et adversario diabolo. Propterea cum veni rent angeli gratias agere, ac confiteri pro justo Job, venit diabolus malignitate atque inflanimatione repletus adversus memoratum Job. Venientibus videlicet angelis, venit et diabolus ut staret ante Dominum. Angeli venerant in gratias agerent, et conſſterentur, et laudarent: diabolus vero venit ut mentiretur, et accusaret, atque culparet. Et vere quasi duabus personis utens angelorum et diaboli, angeloram sane bonitatein ostendit, et diaboli ne quitiam redarguit, atque nequissimas cogitationes cjus detegit, quibus nequiter atque indigne cogita vit apud semetipsum procul dubio tractans, ac di cens: Quis mihi dabit ut possim venire ante con spectum Dei? Quis mihi dabit ut possim stare ante faciem illius æterni? Hanc scificet cogitationem diaboli, et ipsum ejus desiderium, quasi adventum memorans scriptor, dicit: Et diabolus venit at staret ante Dominum". Venit, sed non in præsen tia, non accessu, neque introitu, sed venit cogita tione, consilio et desiderio. Nam sicut quis latro num positus in carcere ac vinculis vatt frequenter et optat ut sit foras in montibus ubi pridem fuerat, sed non ipse est illic, sed sensus atque cogitatio ejus, et venit illi cogitatio commonefaciens se de iis quæ illic sunt locis et stationibus, factis quoque, atque studiis: ita diabolus, cuin commonefacil se priorum omnium, et desiderat illa quæ súnt ante Deum, et vadit illuc sensu atque cogitatione, ve nisse dicitur ante Deum, cum non ipse proprie venerit, sed sensu et cogitatione. Nam quomodo veniret ante conspectum Dei is, qui sanctæ animæ 16 Dan. xII, 3. * I Cor. xv, 41, 42. " Job 1, 6. º‹ Psal. lxv:1, 3. qui est totius iniquitatis auctor, et omnis sceleris pater atque inventor, ad cœlestem aulam ex qua sponte cecidit, nunquam iterum ascendet, nunquam) denuo revertetur? Si enim spiritus exiens iterum non revertitur, neque revocatur anima ablata nonne multo amplius is qui propter iniquitatem de cœlo exivit, nunquam rorsus ilhit revertetur, et is qui propter impœnitentem nequitiam projectus est ex choris sanctorum angelorum, nunquam prorsus ad pœnitentiam revocabitur? Stabit enim tanquam incomptus, atque indomita aversione. Et adhuc, si olim Cain cum exiret a facie Domini pro impiis ausibus, nunquam ante conspectum Domini Dei est reversus: nonné multo amplius hic diabolus qui ad omnem crudelitatem fuit magister ejus, qui et ho micida ab initio juste est nuncupatus a facie Domini Dei tanquam injustus juste projectus, nunquam ante faciem Domini veniet amplius, nunquam in con spectu sanctæ gloriæ revertetur ulterius? juxta hoc quod dictum est: Auferatur impius ne videat gloriam Domini". Et adhuc: Si impii non resurgeni in judicio, el peccatores in consilio justorum non apparebunt, quomodo ille qui pater exstitit im pietatum, et genitor peccatorum, id est diabolus, in conspectu sanctæ gloriæ Dei apparebit? Quomo. do mors vitæ conveniret? Quomodo stabunt tene bræ in conspectu lucis inaccessibilis? Quomodo sustineant stipula, fenum atque cera vicinitatem ignis insuperabilis; de quo dicitur: Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a fucie Dei "¹? Quomodo vocein Dei audiens, respondeat illi im mundus, atque exsecrabilis refuga diabotus, queni nec sancti angeli dignum habent suo colloquio? Cujus conjunctionem nullus sanctorum suscepit, neque amplexus est? Quod claruit in beato Paulo el Sila, quibus valde molestum fuit quod diabolus per illius divinantis puellæ os in Philippenses sé quentes eos clamaverit, usquequo non sustinens Paulus confusus illud dæmonium pepulit. Omnibus itaque modis comprobatum est, quia diabolas a sanctis pulsus est, atque sanctorum præsentiam 78 Psal. xxm, 7.” Isa. xxvi, 10. 80 Psal. 1, 4,

non sustinuit, "sive angelorum, sive hominum: in spiritu, utpote non carnalia, sed spiritalia in multo magis terribilem Dei præsentiam non susti nehit, neque ante gloriosam Dei faciem accedet. Si enim cum ad terras veniret Unigenitus, Deitatis in se virtutem atque accessum non sustinens, me torqueretur, rogavit: quomodo ad incorruptionem accedens, ante illam intolerabilem atque inaccessi Lilem Dei faciem stabit, et vocem verborum au diens, responsum atque replicationem dabit? Quod est omuibus modis et illicitum, et impossibile. Post quæ universa, o amici, ut superius dixi, intelliga mus verba sanctæ Scripturæ. omni tempore cogitantes, tanquam inter bomines super terrani visi, animi vero studio ante Deum in coelo fuisse comprobati. Ejusmodi dicunt cum fidu cia: Habitatio, vel conversatio nostra in cœlis est **. Si igitur homines carne induti, et corruptione cir cumdati in cœlis ante Deum stare et esse dicuntur, non natura illuc profecti, sed voluntate et desiderio, animi meditatione evecti, quid magnum si diabolus cum sit spiritus et incorruptibiliter aerem pertrans iens et pelagus, ante Deum venisse dicitur? Non quod ipse venit, sed venerunt immortales cogitation nes ejus atque nequissimæ cogitationes ejus. Nam sicut ad Cornelium dictum de bonis: Orasiones tuæ et eleemosynæ tuæ ascenderunt in memoriam in con spectu Dei, sic et dictum est diabolo de malis, malignitates tuæ atque iniquitates ascenderunt in memoriam in conspectu Dei. Quomodo ascende runt? sanctis angelis oblatæ. Sicut enim offerunt sancti angeli memoriam justorum, atque justifica tiones eorum ante Deum: sic similiter deferunt iidem angeli nemoriam malitiæ, atque nequitia diaboli, livoris quoque ejus et invidiæ quam habet circa sanctos in conspectu terribilis Dei. Quod autem offerunt gloriosi angeli in conspectu Domini hæc universa, Dei Raphael nuntius testis est, qui locutus est ad Tobiam dicens: Cum orares tu, el Sara filia Raguelis, ego obtuli memoriam orationis vestræ, et legitima ejus in conspectu gloriæ Dei". Offerunt nihilominus sancti angeli Dei non quasi nesciat is qui omnia novit antequam fiant, sed ut testes efficiantur sanctitatis atque pietatis justorum. Iterum tanquam deflentes impietates, atque injusti tias injustorum, aut etiam ipsius-diaboli. Hæc namque denionstrans atque significans Dominus dicit de illis bonis servis (hoc est de angelis): Ve nientes autem nuntiaverunt domino suo omnia quæ facta fuerant ***. Venisse diabolus dicitur ante Deum, et audisse a Deo, et respondisse Deo, non quod malignus et immundus atque tenebrosus diabolus facie ad ſa ciem steterit ante Deum. Absit: quis enim durus effectus sustineat, inquit, præsentiam ejus? Paulo post in eodem libro, hoc est, quis durus effectus ad non pœnitendum, timorem atque virtutem susti neat vultus ejus? Ideo, ut superius diximus, non in persona venit nequissimus diabolus ante Deum, sed consiliis, et cogitationibus, atque nequitiæ suæ meditationibus: et quæ cogitavit de eo, quæ etiam de Job justo, hæc venerunt ante Deum, horum memoria venit in conspectu æterni Dei. Ilæc me morans Moyses personas ponit atque ostendit. Per sonis quibus utitur? Aliquando angelorum, aliquan do diaboli, nonnunquam autem Dei, ut per signifi cationes personarum ea quæ contigerint designet, et quæ facta sunt manifestet. Quorum evidens exemplum in nobis reperimus, o amici. Nam et frequenter sensibus nostris illo pergimus, ubi nun quam corpore præsentes fuimus, sive in cœlum ad Deum, sive in terram ad homines. Sæpe ad absen tes'tanquam ad præsentes loquimur, et cogitatio nibus nostris cum illis qui valde longe sunt conten dimus, et altercamur, certamus quoque et replica mus, et ex illorum persona controversias, atque replicationes, nobis ipsis facimus. Sæpe etiam et in Sic itaque omnimode ostensum est, et per san cœium ad Deum ascendimus et tanquam in con- ctorum verba, atque historias, et per angelorum spectu Dei in excelsis animi visione, atque spiritus dicta, quia non persona sua illa sæva, crudeli, ob elevatione stamus, et ad Deum loquimur, et a Deo scena, atque exsecrabili, tenebrosa quoque alque audimus, atque Deo responsum damus. Et hæc uni- abominabili, venerit diabolus in conspectu sancti versa dicimus adhuc in corpore positi, atque car- ac gloriosi Dei, sed nequitiæ revelatione, sed livo nis corruptione super terram circumdati. Quod au- ris atque invidiæ approbatione, et injustitiæ incre tem ita sit, norunt ii qui sinceri sunt circa Deum, patione, iniquarum nihilominus et malignissimarum illi qui animis suis ad incorruptibilia atque excelsa cogitationum manifestatione atque commemoratio. semper intendunt. Sic locutus est ad Deum Moyses, ne. Horum scilicet omnium commemoratio a'que quando respondit illi Deus dicens: Quid clamas ad mentoria venit in conspectu Dei. Sic namque dicit me *? Sic stetit ante Deum Elias cum diceret, Vi- post hæc Nunc recordabor impietatum eorum, rit Dominus cui asto in conspectu ejùs”. Ét alii vindicabo peccata illorum 87, non quasi oblitus nunc innumerabiles ostenduntur ex Scripturis, el ad recordetur, sed quia nunc vindicare juste judica Deum locuti fuisse, et a sæculo audisse, et identi- verit. Juxta học ipsum exemplum nunc venisse dem Deo respondisse, non corpore tamen in cœlum dicitur in conspectu Dei diabolus, non quod ne in conspectu Dei ascendisse, sed spiritali animæ quissimus ille venerit in conspectu boni Dei, sed sinceritate ante Deum venisse. Tales fuerunt illi ad quasi cogitationes ejus crudeles ac nequissimæ quos dicit Apostolus *: Vos non estis in carne, sed venerint in memoriam in conspectu Dei. Ilæs ni 8 Exod. XIV, 15. 83 Reg. xvi, 15. 84 Rom. VI, 85* Acl. X, 86 Matth. XVIII, 31. 87 Jer. xiv, 10. Philipp., 20. el 86 Tob.

vel mirum demonstrans in hac Scriptura personis uti- tiæ ejus, atque correptione injustitiæ illius. Nam tur, et nonnunquam ex adverso sibi inviceÏn eas si hic super terram nemo de veris ac justis princi statueus dicit: Venerunt angeli ut starent ante pibus atque judicibus, homicidas, aut fures aut Deum, et diabolus venit cum illis ut staret ipse ante etiam facinorosos latrones confabulari secum, Deum. Hæc autem ob hoc dicit ut diaboli iniqui- consiliari facit, ne similis illis judicetur: quanto tatem redargueret, et Job tolerantiam ostenderet, magis justus et verus atque terribilis Deus, impium et Dei justitiam demonstraret: Venerunt, inquit, illum latronem, atque homicidam diabolum pro angeli Dei ut starent ante Deum. Venerunt utpote colloquio suo ante gloriosam illam suam faciem sancti ac gloriosi, utpote sanctissima Dei facie nunquam venire permittit, neque hoc amplectitur? digni habiti. Venerunt angeli sanctorum sanctitati Si enim cum ad terras veniret in corpore Unigeni attestari, justorum diversas ae varias virtutes, et tus, loqui eum coram se non permisit, sed cum coram Deo demonstrare: Melchisedech Deo dignum increpatione dixit ad eum: Centicesce et obmu sacerdotium: Abrahæ immobilem fidem, Isaac tesce quomodo in aspectu gloriæ suæ Deitatis unum conjugium), Israel cordis puritatem, Joseph colloqui cum maligno statuat diabolo, cum dicit castitatem, Moysi mansuetudinem, justitiam Job ac ad eu: et respondet, et responsum audire ab eo Dei culturam. Istis namque temporibus erat beatus patitur, vel dignatur? Sed dixit ad diabolum occul Job. Ista itaque confiteri, ac profiteri, atque testifi- La increpatione, atque confutatione occultae ejus cari, et, ut ita dicam, de istis gloriari coram Deo malignitatis, et zeli, atque pessimæ cogitationis. venerunt sancti angeli. Sic et nunc et usque in Nam et sæpe Scriptura ea quæ non dicunt dixisse finem sæculi venient, unius jejunio non ficto, alte- dicit, et ea quæ non audiunt audisse, et ea quæ rius sollicitis orationibus, alterius puræ pœniten- non intelligunt nec vivunt infremuisse: sicut cum tiæ atque non simulatæ bono, alterius sincerissimis dicit: Dixit mare, virtus autem maris dixit: aut,Terra, eleemosynis, et pauperum largitatibus, ac misera- audi verbum Domini, vel, Infremuit terra super inha tionibus instantissime in conspectu Dei attestantes. bitantes in ea". Manifestum namque est quia ne Pro his inquam omnibus veuerunt, et venient que mare, neque virtus maris, hoc est fluctuumı, angeli ante Deum, et diabolus venit cum illis ut aliquando dixit, vel locuta est, neque terra aliquan accusaret, ut detraheret, ut reprehenderet, ut do audivit, neque infremuit. Non enim dicit neque mendacio simularet, ut vexaret, ut luctaretur: ve- vivit terra, cum sit inanimata, sed mos est Scriptura Bit et nunc ut luctetur, ut tribulet, ut persecutio- rum, ita de quamplurimis dicere. Sic namque illud nem, et tribulationes, atque angustias, et mole- dicit Scriptura, quod Deus ad cetum loqueretur, stias sanctis ac justis excitet. Ob hoc ergo venisse et ad cucurbitam, et ad vermern matutinum, et að dicitur tanquam angelus mortis, tanquam angelus spiritum incendii comburentem, sicut scriptum poenas irrogans, atque exspectans, quando ¡ði qui est: Et præcepit Deus ceti magno ut deglutiret Jo pœna digni sunt ei tradantur, et deputentur pœnæ num”. Cui dixit, vel cui præcepit, vel qua lingua atque perditioni, sicut ille de quo dicitur: Tra- ad cetum locutus est? Hominum, an angelorum? dere hujusmodi Satanæ in interitum carnis 88, Nam pisces neque linguam, neque vocem habent. sicut etiam illi· de quibus dictum est: Quos tra- Vel quomodo dicitur dixisse ad cucurbitam, qua! didi Satana, ut discant non blasphemare ". Om- nec vivit nec spirat? Quomodo loqueretur vel nes enim facinorosi, infideles, impii, injusti, isti quid dicens præciperet spiritui incendii qui nec omnes malignis atque pessimis diaboli angelis tra- auditum, nec intellectum habet, ut incenderet, duntur ac deputantur illis de quibus dicitur: Misit alque percuteret in capite Jonæ? Universa enim in eos iram indignationis, immissiones per angelos hæc cum non habeant scientiam naturaliter. malos”; illis de quibus dicitur alibi: De domo ejus vertuntur atque moventur huc atque illuc Crea abstrahet eum angelus mortis. Isti ergo veniunt, et toris efficientia. Sicut ergo istis omnibus et dixis tunc venerunt temporibus Job. Sed non ante bea- se, et locutus fuisse, et præcepisse, atque jus tam Dei faciem veniunt illi damnabiles, sed consilia sisse dicitur Deus non voce dicens, neque lingua et cogitationes eorum, desideria quoque eorum, et loquens, neque in conspectum suum ad cœlestia eos cogitationes malignæ et pessimæ atque nequissime, sublevans, sed occultæ suæ operationis virtute ver et istarum memoria offertur in conspectu Dei, juxta tens ut necessitas vel ratio poposcerit: sic similiter omnia quæ memorata atque ostensa sunt. juxta exemplum horum quæ memorata sunt, etiam dixisse, et locutus fuisse, et audisse, et respondisse dicitur, et in præsentiam suscepisse, neque dictis quidquam ad eum depromens, neque lingua ad eum loquens, neque ad excelsa sancta in conspectum suum nequissimum diabolum elevans, cum occul tam atque abditam ejus nequitiam detegit ac repre Post hæc universa dicit: Et dixit Dominus ad diabolum ". Nam sicut diabolus non persona venit ante Deum, sed cogitatione et desiderio, atque ne quitia, sive meditatione: ita et Deus non ore locu tus est ad diabolum, neque verbum contulit cum iniquo, sed occulta atque abdita increpatione nequi 37* Job 1, 6. Psal. LXXV, 9. c 86 Cor. v, 5. * 1 Tim. 1, 20. ** Psal. LXXVII, 49. 93 Jon. 11, 1. ” Job 1, 7.” Isa. 1, 2; Job xxviii, 14;

volans. Si enim venti aeris regiones ac provincias subito perfilant atque transeunt, nonne multo am plius aerei spiritus, id est nequissimi dæmones, subito pervolant totum mundum, subito universa peragrant quæ sub cœlo sunt, subito ubique sunt præsentes? In omni prælio vel pugna, in omni per turbatione atque mortis ruina, in omni seditione ac tumultu, in omni contentione et lite, in omni san guine et homicidio, et furto atque adulterio, omni que lamentabili bello sive orientis, sive occidentis, sive meridiani, sive aquilonis, ubique præsentcs sunt nequissimi atque aerei dæmones plus pertur bantes, et succendentes atque universa moventes. Unde divinationes sunt, ex quo malignissimi da mones, aereique spiritus subito hunc mundum per volantes que universa quæ in omni loco hujus musiai nunt contemplantes: et ea quæ dicuntur audientes, qui alibi ubicunque longe positi fuerint sub nequitiæ ministris revelant atque demonstrant, tam in somnis quam in vigiliis, nec non in phan tasmatibus, et juxta hæc quæ flunt, vel emergunt, etiam alia atque alia futura sperare atque probare docent. Exinde cœpit divinationis error filios ho minum in scandalum in eos quibus super terram ortum est. His namque omnibus demonstratis atque memoratis malignissimus atque aereas diabolus dicit: Circuivi totam terram quæ sub celo est, et veni. O nequissime adversarie, o malignissime dia bole, quam malignus es, et ad omnia mala versu tus atque callidus! Cum enim ad Deum loqueris, humilitatem fingens, totam terram quæ sub cœlo est circuisse te dicis, et cœli non meministi. Cum autem ad homines loqueris, tunc nihilominus magna loquens ut homines rapias, dicis: In cœlum ascen dam, super stellas cœli ponam sedem meam, el ero similis Altissimo 98*. Hoc nimirum ob hoc dicis, ut pro Altissimo adorari atque coli ab hominibus possis. r:t malitiosus tous livor omnibus innotescat. Pro que est præsens atque totum mundum subito per his ergo omnibus dico: Unde venis tu? Adversus quæ respondens diabolus dicit: Circuivi omnem ler tam quæ sub cœlo est, et veni *. Magniloquio atque arrogantia uteris, o miserrime diabole, elatione quoque atque jactantia, ut ſta appareat quod omnes magniloqui, jactanticuli, arrogantes, et superbi tuæ nequitiæ sint discipuli, et apud te didicerint ea quæ Deo sunt contraria: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dal gratiam”. His similiter etiaın Anna mater Samuelis dicit: Nolite loqui superba in superbia, el non exeat magniloquium ex ore ve stro. Sed horum immemor diabolus, et alios do cuit, et ipse magna locutus dixit: Circuivi totam terram quæ sub cœlo est. Intendite, o amicl, quia circuisse se dicit totam terram quæ sub cœlo est, sed non carnalibus vestigiis, neque corruptibilibus gressibus, sed spiritali transcursu, atque in corno rali transitu universa quæ sub cœlo sunt subito pervolans atque peragrans. Sicut ergo non corru ptibilibus gressibus, neque carnalibus vestigiis cir cuivit diabolus, sed in incorruptibili atque occulto transcursu: sic similiter cum dicit quod ante Deum steterit, non facie ad faciem coram Deo ste tit, sed occultis cogitationibus, et nequissimis me ditationibus ante Deum venisse dicitur, hoc est ne quissimæ ejus cogitationes pro ejus increpatione steterunt ante Deum. Sed interim, inquit, Circuivi tolam terram quæ sub cœlo est, et veni. Sed, male gloriaris; et mala est hæc tua gloriatio. Terram circuis, sed ad cœlum non reverteris. Ea quæ sub cœlo sunt peragras, sed illa qua: in excelsis sunt non possidebis. Circuivi omnem terram quæ sub cœlo est. Circuivit non carnalibus vestigiis, sed cir cuitionibus iniquitatis, non terrenis gressibus, sed spiritalibus seductionibus, Circuivi totam terram quæ sub cœlo est. Non per temporum spatia circui sti, sed subito, celeriter ac velociter omnia quæ sub cœlo sunt peragrasti, et omnia quæ in. aere sunt pervolando, et cuncta quæ sub coelo sunt in spiciendo, subito ab oriente ad occasum transeundo, et a meridiano ad aquilonem pervolando, et ea quæ per quatuor terminos orbis in omnibus gentibus, et provinciis, et regionibus atque linguis fiunt, vel dicuntur videns, et audiens, et sciens, non tan- cuivi totam terram quæ sub çœlo est, et veni. Sed quam in præsentia habens, sed tanquam spiritus volans, et omnia quæ voce dicuntur audiens, et quæ operibus fiunt universa videns, ea vero quæ in corde atque intra animum tractantur, nesciens. Si enim hominum cogitationes scisset, profecto nul tum hominem salvum fieri permisisset, nihilque boni perficere, sed omnia bona mox ut cogitatione cœpta fuissent, continuo destrueret, continuo per ficere non permisisset. Nunc vero ea quidem quæ cogitantur, vel tractantur ignorat: ea vero quæ in operibus ſlunt, et per vocem dicuntur, audit, et vi det, utpote spiritus callidus ac subtilis, et qui ubi 98 Job 1, 7. 97 | Petr. v, 981 Reg. 11, 3. Circuivi, inquit, totam terram quæ sub cœlo est, Terram circuis, o diabole, ad desolandum, ad exter minandum eam. Ea quæ sub cœlo sunt peragras ad perturbandum et pervertendum, et ad furorem con citandas atque exacerbandas gentes adversus gen tes et regiones. Pro istis ergo omnibus, inquit, cir adhuc aliter circuivi totam terram, omnes terrenos, eos qui terrena sapiunt tantum, eos qui terrena sola cogitant, et meditantur, diligunt atque requi runt. Istos ergo circuis, exploras, exquiris et con culcas, quia introitus et exitus viam atque iter in eis habes. Sic, inquam, circuis terram, o diabole, et peragras ea quæ sub cœlo sunt. Quæ sunt hæc? Corda quæ non sunt in cœlo, quæ in cœlum nun quam ascenderunt, neque fidei integritate, neque mentis desiderio, neque Domini memoria, neque resurrectionis exspectatione, neque judicii timore, neque spe gloriæ æternæ, sed borum omnium quæ *** Isa. xiv, 13.

in coelo sunt, obliviscuntur, despiciunt quoque Mosen, de quo dicit ad Aaron: Non sicut famulus atque delinquunt. Talia sunt corda omnium fero cium, pertinacium, eorum qui non agunt pœniten tiam. Hujuscemodi enim corda circuit diabolus persuadens atque infatuans, obtundens atque obdu rans, eorum qui ea quæ super cœlum sunt in incor ruptione non sapiunt, sed ea sola quæ sub cœlo sunt in corruptione super terram requirunt. De istis ergo omnibus dicit: Circuivi totam terram quæ sub cœlo est, et veni. nobis autem avertitur cum donat Deus cor mundum, animam castam, men temque piam, fidem integram, plenam charitatein, misericordiam sinceram, puritatem non fictam et spem immobilem, ut omnes nequissimi incursus atque accessus longe a nobis avertantur, et omnis versutia ejus confusa atque inefficax comprobetur. Sed interim cum hæc diceret diabolus quod circuis set terram, et peragrasset ea quæ sub cœlo sunt, respondit ei Deus, dicens: Animadvertisti ad pue rum meum Job, quia similis ei non est quisquam in terris”? Tanquam si diceret: Quia gloriaris quod terram circuieris, et ea quæ sub cœlo sunt per agraveris, dic mihi, animadvertisti ad puerum meum Job? Quod si forsitan dixeris, nescio quis sit Job, hic est, cui non est homo similis super terram. Ego dico quod non sit illi similis super terram: tu vero qui dicis quod terram circuieris, et ea quæ sub cœlo sunt peragraveris, ostende alium similem illi. Et vere nequissimi diaboli cogitationes arguit, atque illicitum ejus livorem ostendit, quem meditatus est c ac nequiter cogitavit, cum Job zelatur et invidet. Ac si diceret: Ego arguo meditationes tuas, ecce revelo consilia tua, ecce ostendo nequitiam tuam atque livorem. Ecce do tibi audaciam, ut proferas malitiam tuam, ut depronias malignitatem tuam, ut ad certamen atque prælium beatum requiras. Nisi enim fiduciam acceperis, quærere non audebis Animadvertisti ad puerum meum Job? Hoc est re Jaxasti animum tuum, cogitationes tuas, consilia tua, meditationes tuas. Ad quem? Ad puerum meum Job. Lætaberis adversarie sagitta in modum ignis comburente? Hanc vocem diabolus nequaquam au dire patitur, non tolerat nequissimus, ut aliquis servus Dei sit, vel omnino nominetur. Cum autem odio haberet Job atque zelaretur eum, adjecit super nequitiam cum servum Dei illum nuncupari audis set, Deo astruente, Ad puerum meum Job. Et animadverte quantus sensus in hoc ipso demonstra tur sermone, cum servum suum appellat Job. Pri mum quidem tanquam gloriam sibi existimat atque honorem omnium Dominus cuin sancte atque caste illi serviunt homines. Idcirco quasi glorians dicit nunc sane de solo Job, Puerum meum Job, hoc est, servum meum: alibi autem de plurimis: Misi ad vos omnes servos meos prophetas '. Unde etiain ipsos glorificat atque magnificat per id quod ser vos, et famulos eos astruit atque appellat, sicut Matth. xxii, 34. Nuin. xit, 7. ' ibid. 8. meus Moses in tota dɔmo mea fidelis '. Et post pau lulum Quomodo non timuisti loqui de famulo meo Mose? Quid hoc majus est, quid superius, ut quis sit Creatoris servus atque cœlestis regis famulus? Non est hac major gloria. Super hæc autem ipsum diabolum increpat, dejicit atque objurgat per id quod Job puerum suum appellat: Animadvertisti, inquit, ad puerum meum Job? Ac si diceret: Nonne victus es, et dejectus atque humiliatus, ut Job cor ruptibilis atque terrenus homo servus ineus sit, et in mea servitute maneat? Tu vero, o diabole, cum superior sis angelis, cum inter cherubim a me creatus, a mea servitute recessisti, et meum mini sterium dereliquisti, merito ex sanctis choris pro Bjectus atque a cœlestibus pulsus circa terras ober ras, circa terras reptas, et terrenos circumvenire conaris. Ob hoc cum dicis quod terram circuieris, et ea quæ sub cœlo sunt peragraveris, quia cœle stium refuga effectus atque in terrenis reptare, in terra manducare, in persona serpentis es male dictus, animadvertisti animo illo nequissimo, in vido, crudeli, pravo, fero, ad puerum meum mi tem, benignum, subjectum, religiosum, non frau dulentum, sed devotum, ad puerum meum, cui non est homo similis super terram? In omnibus virtutibus atque studiis non est illi similis super terram. Abraham non est, Isaac requievit, Israel transivit, Joseph quietem assumpsit: propterea non est illi similis super terram. Ego, inquit, testimo nium perhibeo virtutibus ejus, utpote omnium co gnitor Dominus. Attestatur videlicet illi etiam ma lignus tuus livor, o diabole. Nisi, inquit, meus servus fuisset sanctus ac dignus, atque mihi bene complacens, non utique eum zelatus fuisses, non utique eum invideres. Non es zelatus Esau, neque Ismael, non zelaberis Saul, atque Achitofel, neque Doech, neque ullum ex iis qui tuam perversam fe cerunt voluntatem: sed zelatus es a sæculo omnes servos meos atque cultores, id est Abel et Joseph, et nunc ipsum Job, atque his similes omnes, el omnes sinceriter me invocantes. Quia non est, in quit, similis illi super terram. In quo non est si milis ei quisquam super terram? In omnibus bo nis operibus, atque ideo dilectis, sinc querela est, utpote qui in nullo potuit reprehendi. Quamvis, in quit, tu eum reprehendas, o diabole, quasi propter divitias me colentem, post paululum probabitur, quia omnino Job sine querela permanet, et non so lum sine querela, sed et justus, cum justitia etiam verus. Sed quia plerique hominum in hoc mundo omnibus modis sine querela fuerunt et justi et vera ces in humanis duntaxat judiciis et causis, atque corruptibilibus justitiis universis, et quod summum et maximum est, Dei scientiam non habuerunt, cha ritatem quoque Dei, atque culturam, merito super bæc universa Job bona adjicit id quod maximum Job 1, 8.

est dicens, Dei cultor*: sive sine querela fuisset, Deum. Incipit ostenaere, quia nequiter meditatus sive justus, sive verax, omnia hæc propter Deum est: incipit publicare, quia malitiose cogitavit. Non erant, atque Dei culturam. Super quæ universa ad- sine causa, inquiens, Job colit Deum. Non gratis, jiciens dicit: Abstinens se ab omni re mala“, utpote sed cum pretio; non frustra, sed pro mercede; non qui Deuin colebat, utpote qui Deum metuebat, tan- propter pietatem, sed propter divitias; non propter quam qui Deo serviebat, et tanquam qui Deo pla- Domini dilectionem, sed propter peculii multitudi cert cupiebat. Sic itaque super omnes cæteras vir- nem. Non sine causa Job colit Deum. Habet pro intes præcipuam ejus virtutem in conclusione de- quibus recompenset, habet pro quibus reddat retri monstrans Dei cultorem illum fuisse ostendit, atque butionem. Non sine causa colit Deum. Si enim fe ab omni re mala se abstinentem. Et vere cum bæc rocioribus atque immanioribus hominibus tantas ad diabolum loquitur, per hæc diabolum arguit at- conferres divitias, et tantam gloriam, atque tantum que increpat, et veluti diceret, audi, o diabole, ad honorem, profecto omnes uno consensu tibi servi te enim est hic sermo, et tua hæc increpatio atque rent et te colerent. Non sine causa Job colit Deum, objørgatio. Sine querela est Job, tu vero omnibus sed pro divitiis, pro possibilitatibus, pro substantia, criminibus es refertus. Justus est Job, tu vero ipse pro facultatibus, pro potentia et gloria, atque ho injustus es, et totius injustitiæ suffragator. Ve- nore. Pro his ergo atque horum blandimentis te co rus est Job, tu autem totius veritatis es exsors, lit. Nunc vero facile est illi colere te, facile est atque omni mendacio plenus, et omnis fallaciæ, at- etiam sine querela et justum atque veracem esse. que doli es pater. Dei cultor est Job, tu vero Dei re- Sine querela est, quia innumerabilia habet, et nullo fuga et apostata, atque rebellis: et non solum tu, indiget; justus est, quia divitias habet; verax est, sed et omnes homines ad hoc instigas, suades et quia omnes undique illi inclinantur, et sermonem doces. Abstinet se ab omni opere malo et verbo Job: ejus usque ad nubes perferunt. Sed mitte manum tu autem omne malum et illicitum, atque impium tuam et lange omnia quæ habet et scito si benedicat opus, aut verbum seminasti inter homines, atque te'. Aufer, inquit, divitias, exspolia facultatibus, in ea quæ sub cœlo sunt oriri fecisti. Dicit denique detege gloria, priva honore, humilia ex sublimitate, hæc universa Deus ad diabolum, cum laudat Job et tunc non solum hanc culturam derelinquet, et si et veraciter magnificat eum, ut nosset diabolus ad- non in præsenti te benedicet, hoc est nisi te in præ versus quem babebat, ne postea diceret, non mibi senti maledicat et blasphemet, atque detrahat. Mo indicasti, neque ego sperabain in omnibus super ses enim magnus homo Dei cum scriberet Job, non terram hujuscemodi esse constantiam. Cunctos au- ita scripsit sicut diabolus locutus est, sed decen divi, qui fuerunt ab initio sæculi, et quamplurimos tius ac benignius, utpote devotus Dei famulus. Dia meis discipulis circumdedi, atque meis insidiis ap- bolus enim crudeliter ac nequiter locutus est, et ut prehendi. Merito putabam etiam hunc quasi unum plus ad iracundiam, ut putabat, provocaret Deum, ex omnibus facile superare. Ob hoc ergo ne victus non dixit si non in faciem te benedixerit, sed si non diabolus post boc posset ea quæ memorata sunt di- in faciem tibi maledixerit. Moses vero illicitam al cere, propterea testificatus est illi Deus, et ante que crudelem diaboli vocem immutans, dixit: In præmonuit de omnibus quæ circa Job agerentur, ac faciem tibi benedicet. Non sine causa, inquit, Job si diceret: Noli putare, o diabole, quod adversuin colit Deum. Et utquid? vel ob quam causam colit? avum Job Esau habeas, aut adversum unum ex Quia tu munisti illi ea quæ extra domum atque intra Esau similibus, sed adversum Job habes, in fide in- domum ejus sunt. Tu munisti, tu circumdedisti, declinabilem, immobilem in justitia, in gratiarum tu obumbrasti, tu prospexisti, tu illæsa custodisti actionibus immutabilem, in doloribus non succnm- omnia bona ejus, non solum ea quæ intra domum bentem, non deficientem in tribulationibus. Talem sunt, sed et ea quæ extrinsecus sunt extra domum suisse Job sciens Deus, ante testificatus est diabolo universa, quæ sunt ei in circuitu. Quoties, inquit, dicens: Homo sine querela, justns, verax Dei cultor, volui appropinquare, et non inveni accessum, protegis atque obumbras? Quoties, inquit, volui perdere et exterminare, et non permisit omnipo tens manus tua? Tu munisti ei omnia quæ sunt intra domum, atque extra domnin ejus tanquam Namma ignis angelorum tuorum custodia ante me ommia bona circumdaus, accessum mihi minime concessisti, neque approximare mihi permisisti, po testatem mihi nullatenus dedisti. Quare ergo lau das Job quasi justum? Quid magnificas Job, quasi Dei cultorem atque religiosum? Non Job religio sitas, neque justitia hoe fecit, sed largitiones tuæ, atque multiplicia tua bona, pro quibus te colero abstinens se omni re mala³. Sed et quæ in laudem beati Job dicit Deus atque in testimonium nequissimi diaboli, bæc ad maxi mam inflammationem profecerunt, et succensionein nequitiæ adversarii atque maximam adversum Job concitationem livoris ac zeli. Merito audacia fretus nequissimus, immoderanter protulit suam iniquita tem dicens: Non sine causa gratis Job colit Deum Respondet nibilominus, et dicit, non labiis depromens, neque humano ore locutus, sed consiliis iniqui co gitaus, atque ipsis cogitationibus illicita meditatus, respondens diabolus dicit, Non sine causa Job colit Job 1, 8. ** ibid. * ibid. • ibid. 9. 7 ibid. 11. * ibid. 10. cum

eumdem iniquitatis livorem etiam nunc habet circa nos procul dubio, quem et tunc habuit atque exer cuit circa Job. Non quiescit unquam adversarius vester diabolus, sed tanquam leo rugiens, circuit quæ rens quem devoret *. Non quiescit unquam acqusare homines ad Deum, et Deum ad homines. Merito ergo diabolus est appellatus, id est accusator. Sic nam que et tunc Job accusavit circa Deum, quasi non propter sinceritatem, sed propter pecuniæ blandi tionem Deum coluerit; et Deum accusavit et repre hendit non minime, sed potius quam maxime, quasi non digne, sed continenter Job divitias tribuerit, ob hoc solum, ut adorarent illum tantum homines et colerent. Hoc ipsum nimirum etiam nunc facit, et usque ad consummationem sæculi omnes homi nes occulte accusans ad Deum et pro verbo el pro opere, omnibus hominibus laqueos et capturas et tendiculas ponit et scandala multiplicat, et tribula tiones et molestias ingerit, maxime justis omnibus atque sanctis, ciroa quos etiam zelum habet et bella suscitat atque prælium committit, sicut dicit in quo dam loco propheta: Et faciebat bellum cum san ctis altissimi Dei, et prævalebat eis donec venit Antiquus dierum et judicium dedit sanctis Excel si 10. Merito ergo, in omni tempore caute atque sollicite observemus, atque intendamus animabus nostris, ut nec hic accessum ad nos nequissimus inveniat, nec illic in conspectu Dei nos reprehen videtur. Quod si non hoc est, Mitte manum tuam, ipse diabolus est etiam nunc, qui utique fuit et nunc; tange omnia quæ habet, nisi in faciem benedixerit tibi, vel potias maledixerit, sicut dicit diabolus. Tu, inquit, munisti, tu benedixisti, tu multipli casti, tu conservasti et ea quæ domi sunt, et ea quæ extra domum, sed in circuitu sunt, et ea quæ sunt prope, et ea quæ longe sunt universa. Pro his, inquit, omnibus deprecatur et colit, et gratias agit: men tibi gratias agens, sed pro ipsis bonis gratias recompensans, non te diligens, sed ipsam multitudinem pecuniæ amans et conservans, atque perdere nolens. Non ergo, inquit, pro tua dilectione te colit, neque propter tuam beatitudinem gratias agit, sed pro pecuniæ hujus blandimento te colit, sed propter beatitudinem suam rerumque plurima rum quas hic possidet, copiam quam dedisti ei, sibi gratias agit. Aufer ergo illi quæ dedisti universa, apparebit omnibus quæ sit Job perfidia, et quia nou pura dilectione te colit, sed propter pecuniam rerumque tantarum possessionem, ne eam si in gratus videatur auferas, te reveretur. Cui digne respondeatur et dicatur ad eum. Dico, uequissime Satana, dico, maligne diabole, non intelligis, o mi serrime, quja tu teipsum dejicis, tu temetipsuin condemnas. Nam in his quæ in Joh reprehendis, quod ille ingratus exstiterit, teipsum condemnas vum tu eadem feceris. Nam hoc ipsum tu fecisti cum a Deo discederes, atque Deo resisteres, derelin queres quoque, atque ingratus exsisteres, de quibus nunc Job uec quidquam hujusmodi facientem pes- dat. sime reprebendis. Sed interim, o diabole, dicis quod non propter benedictionem colat me Job, sed pro donis meis atque pecunia. Dic ergo, nequissime Sa tana, quantum vel quid dedi Job, quemadmodum tibi? Nonne te superiorem angelis feci, et anterio rein archangelis? Nonne inter ordines cherubim creavi? Nonne incorruptionis gloria te indui? Nonne ia indesinenti lætitia vultus mei te constitui? Pro quibus tu universis ingratus exsistens me dereliqui ști, et a me recessisti, et rebellis mihi exstitisti. Dic ergo, o diabole, quid hujuscemodi dedi Job? Quid bujusceniodi impertivi? Nonne mortalem et corru ptibilem infra angelorum, archangelorum naturam creavi? Nonne in valle miseriarum cum cæteris filiis hominum constitui? Nonne mortalitatis et corru ptibilitatis suæ passionibus enm, ut cæteros homi nes, subjeci? Neinpe non in tristitiis vivit super terram? Nempe nou labores manuum suarum man ducat? Nempe non labores suos non habentibus dividens, mihi gratias agit? Nempe non sudore vultus sui edens ine colit? Quomodo, inquit, o in Celicissime diabole, cum to pro gloriosis in incorru ptione ingratus exstiteris, Job reprehendis, illum qui in exiguis atque parvis fidelis exsistens, indesi nenter me colens mihi gratias agit? Hæc itaque audientes nos, o viri periti, caute Hos observemus, sollicite animabus nostris intendamus. Nam idem › | Petr. V, to Dan. vii, 21, 22. Mitte, inquit, manum tuam quæ nunc circumdat, quæ nanc munit, quæ nunc protegít, quæ nunc un dique obumbrat, quæ nunc nullatenus mihi acces sum tribuit. Mitte nunc manum tuam, hoc est præ eeptum tuum, jussionem tuam, imperium tuum. Hæc namque significans dicit, Mitte manum tuam, ac si diceret, præcipe, jube, manda, permitte. Ilæc utique universa habens intra mentem suam nequis simus diabolus dixit, Mitte maxum tuam. Non de eo infelix dixit ad Deum, Mitte manum luam, eo quod manum Dei vellet mitti, sciebat namque miser, quia ubicunque manus Dei mittitur, cum propitia tione mittitur, illic et munit et auxiliatur, ac opi tulatur et regit et sanat atque salvat. Hæc nimirum sciens iniquus, aliud loquebatur et aliud cogitabat, aliud suggerebat et aliud quærebat. Ob hoc ergo dicit callide: Mille manum tuam. Bene, inquit, ecce mitto manum meam ut tu dicis: Ad quid faciendum mittam manum meam? Mitte, inquit, manum tuam, et lange omnia quæ habet. Cur tangam, inquit? Ad delendum, ait, tange, ad interitum, ad exterminium, ad perditionem. Et quomodo, inquit, perdam, o ini nice omnium bonoruni diabole, ea quæ creavi? Quo modo exterminem ea quæ dedi? Vel quomodo de leam ea quæ ego feci? Et adhuc aliter: Quomodo perdam, o diabole, substantiam ex qua mibi non in dignæ victimæ offeruntur, atque sincera sacrificia

immolantur? Quomodo exterminem substantiam, ▲ uando, obumbrando, protegendo, omnia quæ sub unde viduæ vestiuntur et orphant pascuntur et in firmorum scapulæ caletiunt? Quomodo perdam, o diabole, filios ejus qui me nimium diligit? Quomodo obturem ora eorum qui in innocentia una cum pa tre suo Job devote mihi gratias agunt? Sed interim quia non potest, inquit, aliter tua iniquitas sedari nisi sic, Ecce omnia quæ habet, dedi in manum tuam ". Nam si non dedero, discedens gloriaberis et plaudes, quasi victor discesseris, quasi ego hoc cer tamen non concesserim, quasi hoc bellum fieri non permiserim, quasi de Job constantia non præsum pserim, quasi ante prælium et congressionem supe ratus fuerit Job, qui a me magnificatus atque lau datus est. Ob hoc, inquit, ne de his glorieris. Ecce omnia quæ habet, dedi in manum tuam. Et adbuc propterea, ut cum hoc quod gloriari, vel applaude re non permitteris, cum hoc ipso etiam humilieris ac refuteris atque mendax comproberis: Job vero exaltetur et beatificetur, atque victor demonstretur, et sit Deus verax, qui testimonium perhibuit Job, lu vero diabole mendax, atque auctor mendacii osten daris. Ob hoc ergo omnia quæcunque habet, dedi in manum tuam, ut omnes in perpetuo cognoscant et tuam iniquitatem, o diabole, et Job justitiam ac tolerantiam, et meam præsentiam; et quia in tribu lationibus atque tolerantia probo electos meos; et quia plurimæ tribulationes justorum, et ex omnibus his liberabit evs Dominus 11; et quia tanquam aurum in fornace, ita justi atque Deo acceptabiles proban tur in tentatione. Ob hoc ergo respondens dicit að diabolum Ecce, inquit, omnia quæ habet, dedi in manum tuam. Quia hoc quæsisti, ut ego manuin meam mitterem, ideo ecce ego dedi omnia quæcun que habet in manum tuam, et peculium et filios et substantiam et labores et divitias et possibilitatem. Omnia quæ sunt intra domum et extra domum ejus, omnia quæcunque habet non defendo, neque contra dico, non præpedio, neque obvio, sed in manumi tuam trado. Interfice, perde dele atque extermina. Perfice malignum tuum livorem. Imple maledictum illud tuum odium. Pecuniam enim et filios Job per des, sed charitatem ejus non perdes. Substantiam ac labores ejus intercipies, sed sinceritatem illius atque gratiarum actionens non intercipies. Omnia ergo quæcunque habet dedi in manum tuam, quæ iram atque gladium continet, quæ prælia atque bella operatur, quæ perditionem atque damnatio nem perficit, quæ doloribus satiatur, quæ sceleri bus atque impietatibus inhiat. In fanc, inquit, ma nuni tuam trađo omnia quæcunque sunt illius; in hanc manum, quæ si prævaleret, omnem hominem el oninem spiritum qui sub cœlo est, subito in ictu oculi perderet, deleret atque interficeret, si per mitteretur, et si juxta voluntatem iniquitatis suæ potestatem haberet. Sed resistit illi omnipotens ma nus Dei, atque fortissima dextera Creatoris guber cœlo sunt facta tuendo. Qued autem ita est perili tioni dedita nequissimi diaboli manus, manifestumi est in Job; quæ mox ut permissa est, et mox ut jus sionem accepit, statim imparcenter cuncta perdit, sta tim omnia interficit. Ecce, inquam, omnia quæ habet dedit in manum tuam. Ecce omnes tibi ademi occasio nes, ecce non habes contradictionem, ecce non habes ullam replicationem, ecce non babes excusationem omnia quæcunque habet dedi in manum tuam, ut cum ownem Job substantiam perdideris, tunc præ sertim cognoscas quia non propter substantiam me colit Job, sed propter charitatem, quia non propter facultates gratias mihi agit, sed propter sincerita tem. Ob hoc ergo Ecce omnia quæcunque habet dedi in manum tuam, sed ipsum cave me tangas ***. Dixisti, o diabole, quod non propter pietatem, sed propter divitias Job coluerit me: dixisti, aufer quæ dedisti, et coguosces quid sit Job. Ego, inquit, cognoscere non necesse habeo: præscienter enim seio constantiam Job atque devotionem quam ha bet circa me omnia vero quæcunque sunt illi, do in manum tuam, ut cum probaveris, cognoscas quia soins Job valet resistere universæ iniquitati atque malitiæ tuæ. Sed interim omnia, inquit, quæcunque habet dedi in manum tuam, sed ipsum cave ne tangas. Quod quæsivisti, inquit, habes: quæ petisti, accepisti, potestatem substantiæ et possibili tatis atque divitiarum, peculii nihilominus atque filio rum: sed ipsum cave ne tangas, quia non ipsum quæsisti, sed quæcunque habet. Idcirca omnibus quæ eunque habet acceptis ipsum caro ne tangas, veque carnaliter, neque spiritaliter, neque manifeste, ne que latenter. Ipsum cave ne tanyas. Cur enim non tangam? Ob học, inquit, quia servatur ad secundam luctationein, certamen quoque et constantiam, at que tolerantiæ approbationem. Sufficit, inquit, nune hæc quæ per pecunire atque filiorum perditionem fit tentatio. Merito ipsum cave ne tangas. O bonitas tua, rex, o virtus atque magnificentia tua, Æterne! Quam magnam consolationem tribuis iis qui ad te confugerint, et constantiæ fiduciam a te speraverint, ut neque bominum neque jumentorum, neque ani matorum neque inanimatorum potestatem habeat adversarius, nisi ubi fuerit permissus! Non autem permittitur, nisi ubi noverit Deus pro fidei mani festatione, et constantiæ approbatione, atque glo riosa remunerationis retributione. Hæc scilicet nos scientes sollicite atque devote ad Deum confu giamus, instantissime atque sincerissime in oratio nibus Deum invocemus, ut avertat a nobis maligni insidias; ut eripiat nos de crudelibus illius incor sionibus, et non permittat nos tentari super id quod possimus sufferre. 11 Job 1, 12. ** Psal. xxxi, 20. 12° Jab 1, Ecce, inquit, universa quæcunque habet dedi in manu tua. Non ideo, inquit, dedi hæe ompia in mas nu tua, quia oportuerat vel justum fuerat, sed ob

viri filii tempore: quia nec ipse extra ordinem manducare vel bibere solitus crat, sed competenti tempore, sed disposito tempore atque ordinato et ipse manducavit, et filios suos circa ordinem man ducare docuit. Sic itaque hora prandii manducan tibus illis ac bibentibus, Job sane in domo sua, Tilii antem ejus et filiæ, in domo fratris sui majoris, nuntius venit ad Job. Erat namque nequissimi dia boli versutia, ut horam prandii observaret, ut pran dente illo tristes ac mortiferos nuntios ad eum mitteret, quo magis fatigaret et eum interficeret, ut tempore comestionis ac potus atque jucunditatis tristes nuntios mittendo deficere illum: justu face ret. Ilæc namque demonstrans dicit: Ecce nuntias hoc ut nequitiæ tuæ occasiones auferrem. Quomodo alio poterant manducare vel bibere talis at tanti enim justum erat, vel oportuerat ut darem in manu tua juga boum quæ viduas orando revelabant et greges pecorum, qui orphanos vestiebant, atque calefaciebant? Quomodo oportuerat, vel justum erat ut justos et innocentes filios Job tu nequiter inter ficeres, o diabole, cum dixerim post in lege: Justum et innocentem non occides ¹? Non ergo oportuerat neque justum fuerat, sed propter iniquitatem tuam et zelum et livorem, ut inexcusabilis comproberis, et absque contradictione redarguaris, propterea ecce omnia quæcunque habet dedi in manu tua, sed ipsum cave ne tangas. Et factum est quasi dies illa “. Quæ dies? Illa dies in qua malignus permis sionem accepit, in qua nequissimus fiducia est fretus, in qua die diabolus innocentum mortem fa- venit ad Job ", dolorum atque gemituum nuntius, bricatus est: Et factum est quasi dies illa, in qua diabolus gavisus est, qui nunquam est gavisus, in qua malignus exsultavit, qui nunquam exsultare est comprobatus. Nam exsultationem ducit eorum qui sunt perditionem, atque vivorum mortificatio nem. Et factum est sicut illa dies. Quæ dies? Illa, inquit, dies in qua filii Job et filiæ novissimum illud unanimitatis atque concordiae prandium pranderunt super terram. În cœlis namque æternæ gloriæ et incorruptibilis beatitudine pariter fruuntur. Quod autem novissimum prandium tunc in corpore pran derunt, mox subsequenter ostendit, dicens: Et filii Job et filiæ manducabant et bibebant in domo fratris sui majoris¼, ac veluti parvuli infantes malis omni bus expertes, simul sedent et stant, simul et ludunt et bibunt, nec quidquam mali, aut illiciti, aut etiam obsceni de invicem ad invicem cogitant: ita et beatissimi filii Job ac filiæ casti erant animis et mundo corde, et immaculata conscientia et omni bus immunditiis atque illicitis expertes. Merito cum hujuscemodi essent, simul manducabant et bibebant caste. Ita erant simul olim Adam et Eva quandiu in paradiso in innocentia perniansissent. Ita et nunc sunt in sancta Ecclesia castæ animæ ac sanctæ, sicut simplices infantes, atque omnibus malis expertes. Sic scilicet fuerunt etiam benignis simi, ac Deo dilecti, atque omnibus angelis sanctis ejus filii Job propter innocentiam et sanctitatem. De istis ergo filiis Job dicit istic: Et filii Job et 1) filiæ manducabant et bibebant in domo fratris sui majoris. Et in hoc quod majori primatus bonor ab omnibus exhibebatur, in hoc ipso etiam sicut et in omnibus circa Dei ordinationem ambulare propera verunt. Dei enim ordinatio, atque Dei justitia hæc est, ut majori primatus honor ab omnibus exhibea tur. Manducabant ergo et bibebant non luxuriose, neque petulanter, neque superflua loquentes, neque illicita fabulantes, sed manducabant et bibebant laudantes suum Creatorem, benefactorem suum adorantes, atque alentem se benedicentes. Sic ita que manducabant et bibebant filii Job. Quo tempo re? Certum est quod tempore prandii. Non enim 1³ Exod. xxiii, 7. » Job ³, 1* ibid. ** ibid. 14. malorum atque amaritudinis præco, tribulationis alque angustiæ prædicator. Nuntius venit ad Job, qui conservatus ab adversario missus est a dia bolo. Nuntius venit ad Job, concisus, laceratus, compilatus, contusus, flens, lamentans, plangens et vociferans, atque universa quæ sunt misera bilia luctu demonstrans, ita a maligno edoctus ut ipso potius miserabili suo luctu ac planctu in Dei reprehensionen justi illius mentem concitarel. Nuntius venit ad Jub et dixit illi, miserabili at que lacrymabili voce dixit ei: Quid cogitas, o Job? Ad mensain sedes, et ea quæ contigerunt ignoras. Deliciis uteris, et accidentes tibi mi serias nescis. Dixit illi: Ad mensam splendidam sedes, Job: sed hodie ad mensam, cras vero ad lectum foras deportatorum filiorum, modo in jucun ditate, post paululum autem in infelici paupertate. Quod si non credis, quod si non speras ita esse audi:Juga boum tuorum arabant et asinæ juxta il los pascebant, et venerunt prædones et prædati sunt illa, et pueros occiderunt in ore gladii, et remansi ego solus, et veni ut tibi nuntiarem ". O multiplex atque callida adversarii astutia, ut eadem quæ in gesserat mala, ita callide enarraret, ut ad Dei blas pheniam justi illius viri animum provocaret! Juga, inquit, boum tuorum arabant. Non enim otiosa erant neque inutilia stabant, sed arabant ultimam araturam, atque novissimam exercentes culturam. Quid ad hæc, inquit? Et venerunt prædones et præ dati sunt ea. Job, vel unde tibi vives, vel unde aliis beneficia imperties? Unde vel tibi victus, vel mise ris et non habentibus refectio? Juga boum tuorum arabant, quæ nec tibi ultra, nec aliis arabunt. Asi næ tuæ pascebant, quæ ultra fetus non facient, quæ nec tibi nec aliis proderunt. Quare, inquit? Ob hoc, ait, quia venerunt prædones et prædati sunt ea. Qui ait: Tantum me terres, o homo, quasi jugis de prædatis vivere non possim. Sunt pueri plurimi, coloni abundantissimi, qui universi mercimonium facientes, et me et se pascant, et me et se tolerent. Sed respondet nuntius qui venerat, et dicit: Inani ter tibi blandiris, o Job, atque supervacue speras, 17 ibid. 14, 15.

culum, alios per adulterii appetentiam, ut Amon, alios per honoris ambitionem, ut Absalon, alios `per avaritiam, ut Judam. Istos ergo prædati sunt nequissimi diaboli hostes, alias autem alios depræ dati sunt, ut Noe Cham, Abrahæ Ismael, ut Isaac Esau, ut Israel Simeon Levi et Ruben, ut Eli sa cerdoti Ophni et Phinees filios ejus, ut David supe. rius memoratos filios, atque aliis alios primos ac novissimos. Quæ universa scientes nos atque audien tes intendamus caute animabus nostris, ne præden tur nos, atque populentur prædones dæmones, ne dicatur de nobis: Venerunt prædones et prædati sunt eos, ne compellamur fletus atque lamentationis canticum cantantes dicere: Super flumina Babylonis quod coloni remanserint. Naî bi qui juga boum et prædati sunt a sæculo et deprædantur usque in sæ asinas deprædati sunt, iidem ipsi et pueros occide runt. Quomodo occiderunt? In ore gladii, inquit, non pepercerunt, non miserti sunt, non reliquerunt; sed omnes imparcenter occiderunt, sed immiseri corditer interfecerunt, atque omnium sanguinem crudeliter fuderunt. Mihi soli, inquit, pepercerunt, ine solum remiserunt. Et cum solus remansissem, veni ut nuntiarem tibi. Quid, inquit, mihi nuntias, o homo? Hoc mihi nuntias quod prædones prædati sunt, et cum prædati fuissent, pueris non peperce runt, sed et ipsos in ore gladii occiderunt, reliquias mihi non dimittentes, neque solatia relinquentes. Hæc, inquit, mibi nuntias, nuntia et prædones, nuir tia et interfectores, ut si possum, inquit, vindicem me: quod si non valeo vindicare de his qui hoc illic sedimus et flevimus ". Ob quam rem? Quia fecerunt, eos enumerem, Deo autem id quod factuin est, ut juste inquirat commendem. At tunc, inquit, o homo, cum tu solus evaseris, ad maximum mihi incendium evasisti, pro augmento doloris mibi ad venisti. Depredationem mihi nuntias, et prædones non publicas. De proximo sunt, an de longinquo? Hostes sunt publici an fures occulti? Sed is qui evasit, non ideo ut ei parcøretur evasit, sed propter augmentum tentationis Job advenit. Hic ergo nihil adversus ea quæ dicta sunt respondit, sed tantum prædones nominavit: nos intelligere admonenɛ, atque nobis intelligendum relinquens, quos vel quales prædones nominaverit: illos sine dubio qui de cœlo propter apostasiam in prædam venerunt, et ex sanctorum choris propter contumaciam projecti sunt. Illi nimirum, qui sub cœlo omnem captivita tem ostenderunt tam carnalium quam spiritalium, qui prædati sunt universos qui sunt super terram, manifeste et occulte. De quorum captivitate dicunt sancti: Benedixisti, Domine, terram tuam, avertisti captivitatem Jacob 18. Et alibi: Cum converterit Do minus captivitatem plebis suæ, exsultabit Jacob et lætabitur Israel ". Isti scilicet prædones, isti me morantur. Venerunt, inquit, prædones. Unde vene runt? Ex se ipsis, an ex Chaldæis, an etiam ex Egyptiis? Sed ex nullis istorum venerunt, sed ex abyssis venerunt, ex interioribus infernorum vene runt, sicut paulo post demonstrabitur in filiorum internecione. Inde ergo venerunt isti prædones, di missi ad tentationem atque ad probationem justi illins. De istis ergo dicit: Venerunt prædones et prædati sunt eos. Isti namque sunt qui a sæculo deprædati sunt plurimos, et plurima in captivitatem duxerunt. Isti deprædati sunt Cain per sacrificii æmulationem, gigantes per superbiam, illos ad tur rem per Dei contumaciam: illos in Sodomis per turpitudinis lasciviam; Esau per insatiabilitatem atque petulantiam; Pharaonem per Dei contemptum atque pertinaciam; illos in deserto per idololatriam, aliosque innumeros per eadem deprædati sunt, et his similia, atque per alias innumeras rationes et 18 Psal. LXXXIV, illic interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt nos verba cantionum ". Sed cum hæc omnia audiret Job, tanti peculii deprædationem, atque venientis et narrantis lamentationem, nec quidquam hac re quæ obvenit dignum fecit, sed pariter hunc auditum sustinens, blande enarranti sibi respondit dicens Quid ejulas, o vir? quid lamentaris, o homo? Di vitiarum possibilitas ita semper est vertibilis, ut hodie sit hic, crastina vero alibi. Et præsertim, inquit, quia inimici prædati sunt, quia adversarii abstulerunt, quia injusti diripuerunt. Ego, inquit, ut inimicos acquirerem non gessi, neque inimicos me putavi habere. Et quia non peccanti mihi inimi ci quidem effecti hæc ingesserunt, ut et pueros occiderent, et peculium abriperent, sine illos possi dere hæc cum iniquitate, nobis vero dabit Deus alia sine peccato. Sed cum hæc audiret nequissimus diabolus a heato Job, et ore dicta, et animo medi tata, liquefactus intra semetipsum, insipienter, in quit, feci ut prædones nominarem, abstuli a Deo hanc culpam.Non enim imputat Deo Job quod gestum est, sed iniquorum virorum nequitiæ. Ego, inquit, meipsum circumveni, ego mihi ipsi contraria gessi. Idcirco consideravi quid faciam, convertain nunc sermonem ad cœlestia, convertam hæc in Dei blas phemiam. Hæc cum nequissimus cogitat, continuo alium nuntium mittit ad Job: Qui cum ingredere tur, dixit ei: Ignis cecidit de cœlo, et combussit oves, et pueros combuɛsit similiter, et evasi ego sulus, et veni ut tibi nuntiarem”. Non est, inquit, ut tu arbi traris, o Job, quod ex hominibus sint tibi hæ insi diæ, atque hic incursus: non est ex hominibus, sed ex Deo, de cœlis est. Ignis cecidit de cœlo, et com bussit oves. Noli, inquit, temetipsum seducere, o Job, noli teipsum circumvenire, non ex hominibus est circumventio, sed ex Deo est ista exterminatio. Non ex terrenis tibi est hic incursus, sed de cœlis est tibi iste interitus. Quod si non credis, audi Ignis cecidit de cœlo, et combussit oves, et pueros similiter. Nam cum oves combureret, puerorum noa est misertus. Non pepercit pastoribus, sed similiter 2 Job 1, 16. 20 Psal. CXXXVI, 21 ibid. 3.

et illos combussit atque perdidit, sed pariter cuncta quissimus ille, ignis de cœlo cecidit, propriam in delevit, ut per hæc omnia tibi detrimentum atque dolorem ingereret, ut per hæc universa tibi tribu lationem atque angustiam adjiceret: Ignis cecidit de cœlo, non ex se, neque a se, neque per se, sel cœlesti jussione atque terribilis Dei præceptione Ignis cecidit de cœlo. Quemadmodum olim in Sodo mam et Gomorrham, atque super omnem regionem illam”, ita et nunc ab illo qui tunc in Sodomam et Gomorrham ignem in perditionem pluit, ab hoc ipso, inquam, etiam ignis cecidit de cœlo, et com bassit oves et pueros et pastores, omnia incendit atque pariter delevit. Sicut enim Sodomitarum reli quiæ non remanserunt, ita et nunc, inquit, tibi reliquiæ non supersunt, ut est moris, quia ejusdem Dei ira super te effusa est, cujus etiam, ut super illos, ignis cecidit de cœlo, Non quod de cœlo ce ciderit ipse ignis, absit, sed quia ita finxit nequis simus, et quia ipsum nuntium ita docuit dicere ina lignissimus diabolus, ut eum putet beatus Job, atque arbitretur quod de cœle a Deo istæ miseria ei im pingerentur, et ut in blasphemiam Dei convertere tur: Ignis cecidit de cœlo et combussit oves. Noa sunt, inquit, terrenæ insidiæ hoc quod factum est, o Job, sed cœlestis est furor. Non est violentia hæc humana, sed contritio est divina. Si enim in habi taculis hoc evenisset, crederetur quod volens quis, vel nolens hunc succenderit ignem. Nunc vero cum in solitudine, inquit, essemus, in modum sagittæ ignis de cœlo super nos effusus atque jaculatus est, ut nec fugientes effugerent, nec resistentes evade rent. Ignis, inquit, cecidit de cœlo. Non mentiria, o diabole, quod ignis cecidit de cœlo, sed non quem Deus mitteret, sed quero tu finxisti in di versas figuras immutando temetipsum, aliquando In prædones, aliquando in ignem, aliquando in tria cornua equiļum: item vero in ultimo in spi ritum quatuor angulos domus tangentem. Et non est mirum quod permissus in tantas figuras im mutaveris temetipsum, cum et coram ipso Do mino in omne regnum orbis terræ ipsum immu tando simulaveris, et hoc in momento temporis, hoc est, subito, repente atque velociter ignis ce cidit de cœlo. Non mentiaris, o miserrime omnium bonorum inimice: non a Deo missus, sed tua Îniquitate succensus est. Tu, inquit, es, o diabole, ignis ipse qui de cœlo cecidit, qui innumeros igne peczatorum immundo succendis. Tu es ipse ignis, o diabole, qui gehennæ igni plurimos peccatores facis, eui ignis et tenebræ digne reservantur præ omni bus. Tu es ipse ignis, o diabole, qui cum de cœlis descendisses, in medio montium igneorum proje ctus es, sicut dicunt sanctorum oracula. Tu es ipse ignis, quem etiam ipse Dominus fulguris igni con ŝimilans, atque de cœlo cadentem demonstrans, dieit: Vidi Satanam tanquam fulgur de cœlo ca dentem. llæc nimirum universa, quia, dixit ne 2ª Gen. xix, 21. 18 Luc. x, 18. * Jubi, 17. ignem gehennæ per hæc ostendens ruinam. Sed adhuc adversus diaboli superbiam pauca dicamus. Superbiens, o diabole, dicis quod ignis de cœlo ceciderit, et oves combusserit, utpote tua voluntate atque operatione. Dic ergo, o infelix, si super oves Job potnisti de cœlo ignem adducere, et eas com burere. Cum Elias Deum invocaret, et per since ram orationem ignem super holocaustum de cœlo adduceret, tu, o miserrime omnium bonorum ini mice, quomodo non potuisti compescere, vel revo care illum ignem, vel illum quem idem Elias super duos quinquagenarios de cœlo advocavit? Fuerunt namque illi quinquagenarii ejus ministri, atque nequitiæ ejus nuntii. Sed et hæc universa diximus pro increpatione diaboli, atque condemnatione maligni. Beatus autem Job quid responderit audia mus, quomodo comminuerit secundam furoris illius sagittam, quomodo transierit iniqui illius impetum post priorem alterum per tolerantiæ affectum, quemadmodum et cætera universa. Respondit nam que ei qui venerat dicens: Et quis me erit inajor, o homo, vel quis me gloriosior, o vir? Si itɔque est vere quod ignis veniens de cœlo omnes greges meos consumpserit illico, gratias illi qui pariter omnes oves meas protinus in acceptabile suscepit holocaustum. Nam quæ ego, inquit, per siugula tempora oblaturus eram, hæc videlicet elegit Deus, ut statim pariter in uno susciperet holocausto per ignem qui de cœlo missus est. Omnis namque ac ceptabilis hostia, per ignem qui desuper fuerit missus suscipitur atque consumitur. Quod enim plurimo tempore eram facturus, hoc nimirum ac celerans uno tempore suscepit Deus. Et quis me beatior sub cœlo? Ante paululum, inquit, juga boum universa protinus mihi mactata. Item nunc gręges ovium omnes pariter combussi et in,molavi. Et hæc, inquit, Deo eligente obtuli. Sed adhuc supersunt cameli, qui mihi ad transactionem pro ficiant, atque in vitæ sustentationem sufficiant. Sed cum hæc cogitaret et loqueretur Job, atque cum patientia intolerabiles has sustineret plagas, et uullatenus succumberet maligni tentationibus, alius nuntius venit ad Job, et dixit ad eum: Inaniter tibi blandiris, o Job, quod camelos pro vitæ sustenta tione habeas, et quod in spe transactionis tibi su persint: Equites enim fecerunt cornua tria, et cir cumdederunt camelos, et prædati sunt eos: et non solum hoc, sed et pueros occiderunt in ore gladii, el evasi egn solus, et veni ut nuntiarem tibi». Propter ea, inquit, evasi ego solus atque restiti, ut id quod contigit, cognitum facerem tibi, et ut quod gestum est tibi enarrarem. Boves, inquit, et asinas perdi disti, o Job, greges ovium tuarum cœlitus com busti sunt, ecce et nunc post illa omnia novissima transactionis spes, cameli ablati sunt tibi. Prima, inquit, plaga per prædoncs, secunda per ignem qui

de cœlo cecidit, non quod de cœlo hic ignis ceci- ▲ unusquisque ad uxorem proximi sui kinniebant”. derit, sed quia ita finxerit, atque ita malignus docuerit, ut Deum circa Joh accusaret, er Job Deum blasphemare compelleret. Tertia ergo per tria equi tum cornua, qui camelos circumdantes extermina verunt. Prima ergo per prædones procul dubio pc destres, secunda per ignem desuper comburentem; tertia per equitum tria cornna qui camelos præ dati sunt. Omnia, inquit, hæc Jacens sustinebis, Job? Omnia hæc patienter supportabis, o homo? Cœlum, inquit, et terra aðversum te insurrexerunt, et siles? Ad dimicandum contra te Dei imperio armată sunt; et taces? Alter, inquit, nuntius venit ad Job, alter, post primam, numéro vero tertius alter in nequitia, tertius vero in enuntiatione mi seriæ. Istos namque nequissimos nuntios miseria rum annuntiatores atque malorum suggestores, tan quam bonæ prædicationis nuntios, mittebat nequis simus. Quos etiam ideo superesse fecit, ut ejus inalitia huic miseriarum denuntiationi deserviret. Non enim angeli fuerant, sicut quidam arbitrantur, heque spiritales dæmones, sed homines quidam ex famulis Job, conservati ab adversario, atque suc censi a diabolo ad dicenda omnia ae facienda, per quæ possent Job subvertere ad Dei blasphemiam. Tertius ergo hic nuntius venit ad Job, et tertius doloris præco illi effectus, tertius memoravit, dicens Equites fecerunt tria cornua. Qui equites, o homo? Mentiris etiam istic et in ovibus, cum diceres quod ignis cecidisset de cœlo, quinimo inentitur diabo las qui în te loquitur. Iffic, inquit, o callidissime Satana, voluisti Deum depravare, quasi ignem de cœlo super oves mittentem: hic vero vis homines incusare quasi adversum Job insurrexerint illicite ut circa utramque Job odiom acquireret, et circa Deuin blasphemiam, et circa homines bellum, ex quibus neutrum illi credere acquievit constantissi mus Job. Sed adhuc equites, inquit, fecerunt sibi tria cornua. Qui equites, o homo? Nam illo tempore non erant equites plurimi inter homines, sed quam plurimi bominum pedestres, adversus invicem bel lum gerebant. Qui ergo fuerunt equites qui tria cornua sibi fecerunt, hoc est, qui triplici modo se armaverunt, qui triplici prælio circumdederunt ca melos? Illi fuerunt spiritales equites. Id est aerei spiritus, qui terram peragrant, qui pelagus trans eunt, qui aerem pervolant, qui omni vento et aquà atque omnibus tempestivis procellis vehementiores sunt, atque velociores in aera sua iniquitate. Unde etiam equites digne appellantur, qui super oinnes luxuriosos atque impudicos sedent tanquam super equos, et juxta nequitiam suam exagitant illos, et ad suæ iniquitatis atque impudicitiæ perfectioneni omnes insectantur illos, de quibus dicitur: Adulter sicut admissarius sub omni sessore hinnit ". Et Nolite fieri sicut equus et mulus in quibus non est intellectus“. Et adhuc: Equi admissarii facti sunt, ** Eccli. xxxIII, 6. 20 Psal. xxx1, 9 "Jerem. v, 8. Isti ergo tales sunt equi diaboli, isti sunt equi ma ligni, et isti omnes qui ejusdem serviunt iniquitati, isti qnorum pedes in iniquitatibus currunt. Hujus modi namque equorum pedes veloces sunt ad effun dendum sanguinem. Equites sunt nequissimi dæmo nes afque aerei spiritus. Talis enim equus fuit olim Nabuchodonosor, sed non jugiter, sed septem annis tantum, quibus a nequissimis equitibus, id est demonibus, imparcenter est exagitatus. Talis equus fuit et ille qui in Evangeliis a legione simili ter per deserta et per montes urgebatur donec ve piens Dominus illos quidem malos equites, id est dæmones, effugavit, et illum miserum liberavit. Aliique innumeri a sæculo, alii aperte, alii vero occulte, diverse ac varie dæmonum equi effecti sunt: quibus universis cum essent immundi atque exsecrabiles, in malis usi sunt eis nequissinii dæmo nes, aliis sane ad velocitatein homicidii et sangui nis, devastationis quoque atque nequissimi livoris, et omnium quæ voluntas diaboli atque opus exige bat. De istis ergo equitibus dicit istic: Equites fe cerunt tria cornua: el circumdederunt camelos. Et cor tria cornua, et non quatuor? Ob hoc quia qua tuor reservavit pro quatuor domus angulis ad in terficiendos ejus filios. Ob boc ergo non quatuor sed tria cornua fecerunt, hoc est finxerunt, consi mulaverunt, armaverunt, utpote equites equis se dentes, atque universam armaturam habentes, timorem ostendentes, atque fortitudinem demon strantes: Equites fecerant tria cornua. O quam mul tiplicem inquisitionem atque disputationem habet hic sermo Primum quidem hoc intelligere debet omnis sapiens, quia universa potentia atque exerci tus, & omnes dæmonum catervæ simul illic conve nerunt, et pariter se adversum beatum Job in præ lio armaverunt, universum mundum despexerunt, tantum ut Job superarent. Nam totum mundum suum judicaverunt, et adversum solam Joh bellum gesserunt, utpote quia non erat similis alius in toto mundo. Item adhuc tria cornua fecerunt pro peculi¡ consumptione, et filiorum perditione, alque corporis plaga, superare eum nitentes. Tria cornua fecerunt, quia et cum eo tertio congressi sunt. Semiel sane cum omne peculiam atque filios subito interfecerunt; secundo, quando totum corpus ejus putredine ac vermibus repleverunt; tertio, quan do per uxorem seduxerunt, amici vero culpaverunt. Adhuc autem tria cornua fecerunt, tanquam tria præ cipua ac singularia, id est spem, fidem, charitatem, prædari eum conantes. Fidem quam in Dei culturam habuit, spem æternæ liberationis ac cœlestis refrige rif, charitatem circa Deum qua nihil est majus, neque in hoc sæculo, neque in futuro. Pro his ergo omni bus fecerunt tria cornua nequíssimi dæmones, om nes pariter adversum Job dimicantes, omnes unani miter adversuin eum) stantes. Solus autem diabolus

qui est in iniquitate maximus, præsens Job erat siæ unitatem incessanter dimicant. Sed quemadmo sollicite observans infelix quando blasphemiæ ser dum tunc tribus cornibus adversus Job congres monem ex justi illius ore potuisset audire. Et sus, cum confusione est snperatus, nihil prævalens quanto magis torquebatur Job corde lamentabilia adversus Job: sic et nunc multis modis adversus Intia subinde audiendo, tanto plus torquebatur Ecclesiam congressus est, et per innumeras hære diabolus ea quæ volebat vel desiderabat, id est ses adversus eam dimicans, revocatur confusus, Dei blasphemiam, ab eo non audiendo. Sed adhuc nihil prævalens vere credentibus animabus. Firmum tria cornua fecerunt hi, qui adversus tria sæcula enim firmamentum Dei stabit: Et portæ inferorum ab initio et usque in finem bellum gesserunt, et non prævalebunt adversus eam 18, sicut dicit Domi adversus eum qui ab initio fuit usque ad diluvium, nus, portas inferni memorando, diversas sectas el a diluvio usque ad passionem et resurrectionein atque hæreses infidelium, quæ usque ad portas infe Domini Christi, et usque in finem et resurrectio- rorum deducunt omnes qui eos sectantur. Post quæ nem omniam. Et adhuc tria cornua fecerunt hi qui universa, adhuc unum advertamus. Tria cornua adversus tria dimicant, adversus legem et prophe- fecit diabolus in typum atque figuram trionymæ tas atque apostolos. Adversum legem sane, per, illius sectæ, triumque deorum hæresis, quæ univer ídolorum iniquitatem, adversus prophetas per sum orbem terræ in modum tenebrarum replevit, pseudoprophetas: item et adversus apostolos per Talsos apostolos. Post quæ universa, o amiei, ulti mam audite disputationem. Adversum Job olim, et adversus omnes subsequenter tribus cornibus di micavit, tribus cornibus congressus est, triplici modo tentavit, juxta omnia quæ ostensa alque memorata sunt. Nunc vero novissimis tempo ribus, atque in ultimo sæculo, non in his solis tribus cornibus dimicat, triplici modo congreditur, sed mille modis, ac multipliciter dimicat, congredi fur et tentat, insidiatur, seducit atque subvertit, per multitudinem hæresum, per innumeros errores, per abundantes seductores, per pseudechristos ac pseudodoctores, quibus hic mundus repletus est, quos nequissimus seminavit, quos atrocissimus ille produxit, quos malignissimus fecit, florem et fru ctum in infidelitate atque errore afferre coegit, qui bus hic, ut diximus, mundus repletus est, qui ve nerunt et veniunt in verbo Domini, in vestitu ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces, nomen Christianorum babentes, atque speciem pietatis, et erroribus et impietatibus atque seductionibus referti sunt. Isti sunt veræ januæ mortis, et viæ inferui. Isti sunt qui a veritate plurimos prævaricantur, et a fide innumeros aberrare faciunt. Isti sunt mini stri maligni diaboli, atque nuntii veritate carentes. Isti sunt cæci duces cæcorum. Isti sunt nubes sine aqua, nebula a tempestate fugata, quibus caligo, vel nebula interiorum tenebrarum digne servatur alque custoditur. Istos ergo fugiamus, o viri, istos date devitemus, o amici. Istos odio habeamus, et infidelitatem atque errorem qui in eis est, velut flammam ignis declinemus, pro eo ne cum illis flammæ inexstinguibili in die furoris atque revela tionis justi judicii Dei mancipemur. Hæc scilicet universa memoravimus, quia tria cornua ad dimi candum atque congrediendum adversus Job nequis simi dæmones fecerunt. Ad dimicandum vero ad versus Ecclesi m non tria tantum cornua, sed in numera atque inæstimabilia omnes sectæ atque hæreses faciunt per quas universas adversus Eccle 18 Matth. xvi, 18. quæ Patrem et Filium et Spiritum sanctum aliquan do tanquam tres colit, nonnunquam unui adorat, quemadmodum Græcorum lingua memoratur, triada vel bomusion. Istam ergo Trinitatis sectam et hæ resim atque infidelitatem jam olim de longe desi gnaus versutissimus iHe diabolus tria cornua misit ad Job deprædandum. Sic namque etiam nunc me morata trionyina hæresis, præsertim prædatur at que expugnat Ecclesiam. Sed cum videret nequis simus diabolus quod nihil profecisset per ominia quæ gessit, adjecit hoc quod erat maximum, atque mirabilem [f. miserabilem] filiorum internecionem. Sagittavit prima sagitta, et non vulneravit justum. Sa gittavit secunda periculosiore, et non læsit in veritate fundatum. Sagittavit et tertia per tria cornua, sed hæc inefficax exstitit per tolerantiam. Ista ergo cum Job retrorsum non averteret, Unam, inquit, habeo adhuc novissimam, ac terribiliorem ultimam atque lamentabiliorem, id est filiorum internecionem ac perditionem, natorum supplicium atque comminu tionem. Sustulit, inquit, atque sustinuit priora cum de filiis se consolaretur, sed istam non sup portabit neque sustinebit. Hoc ergo faciam, non sinam eum respirare, non permittam resipisci, non permittam consolari, sed subsequenter atque sub inde lamentabilibus eum nuntiis inquietabo. Hæc cum tractat nequissimus, atque apud semetipsum loquitur, confestim ea adimplevit. Merito adhuc anteriore loquente alius nuntius venit ad Job. Non quieveral prior narrando mala, et incipiebat alter narrare pessima. Non occurrebat beato Job inge miscere pro prioribus doloribus, propter alias et varias angustias quæ superveniebant illi. In modum autem vehementium aquarum diversis miseriis justi illius animam inundare nequissimus propera bat. Alter ergo nuntius venit ad Job, alter post anteriorem, quartus vero numero. Aher vero mun tius venit ad Job, propter nuntiorum ac doloruin atque malorum diversitatem. Alter nuntius venit ad Job, et dicit ei: Ecce quartus, inquit, præstolor tibi, o Job, dolorum nuntius atque malorum præ

co, et non succumbis, neque deficis? Sed licet prio- profecto æstimans qnod mortuis filiis filiæ superes ribus non sucenbueris, novissimis tamen succum bes et pavebis atque deficies, cum novissimum atque lamentabilem filiorum nuntium audire non sustinueris: Filii, inquit, tui et filiæ tuæ cum man ducarent et biberent in domo fratris sui majoris, subito venit spiritus ab eremo, et tetigit quatuor an gulos domus illius, et cecidit super filios tuos, el mortui sunt”. Hoc, inquit, est novissimum et la mentabile atque miserum nuntium, quod etiam ignorantibus filiorum dilectionem, amorem vel affectum, compatiendo revocat animum propter tam miserabilem causam. Filii tui, inquit, ques nu tristi, quos educasti, quos ad maturitatem cum labore perduxistį; filii tui quos pietatem docuisti, quos Dei cultura imbuisti, quos ut invicem se di ligerent introduxisti, quos in omni justitia tibi si miles reddidisti; filii tui quorum ûlios videre cu pisti, quorum posteritatem exspectare orasti, a quibus in senecta requiescere te sperasti; isti ergo filii tui, et non solum filii, sed et filiæ, castæ, mundæ, immaculatæ atque incoinquinatæ, quas in tempore nuptiarum gloriosis coronis coronare spe rabas; isti ergo simul in unum unanimiter atque concorditer, caste, benigne, munde dum mandu cant et bibunt, non vagantes, neque oberrantes, neque post impudicitiam currentes, neque ad illi cita intendentes, neque superflua loquentes, sed cum gratiarum actione manducantes, atque cust benedictione bibentes, et illud quod post hoc al Apostolo dictum est adimplentes: Sive dum man ducatis, sive dum bibilis, sive dum aliud quid agilis, omnia in gloriam Dei facite"; sic itaque manducantibus ac bibentibns filiis ac filiabus tuis... Bene, inquit, ecce ostendisti quod manducaverint et biberint, ostende et hoc quod factum est dum manducant et bibunt. Majus, inquit, est quam ut edicere valeam, terribilius est quam ut proferre audeam. Sed interim, ait, quia non est tacendum, dicam, proferam. Subito spiritus venit ab eremo ita fortis, ita copiosus, ita vebemens, ita terribilis atque insupportabilis, ut tangeret quatuor angulos domus, et illideret eam super filios tuos, et mortui sant. Cujus, inquit, fuit hæc domus? Fratris eorum majoris. Non fuerunt, inquit, in extera domo, ne que in aliena, sed in propria fuere donio, in domo filii tui, fratris sui majoris. O nequissime adversa rie, o callidissime diabole! Cur non dixisti sim pliciter, et mortui sunt, sed et cuncta enumeras, omnia denominas, et filios, et filias, et cibum, et potum, et domum, et fratrem, et filium tuum majorem? In domo inquiens fratris sui, filii tui majoris. Ob hoc, inquit, hæc omnia denumero atque denomino, quo magis alteram atque affligam animam ejus atque ob hoc hæc omnia loquor, quo magis comminuam cor ejus, cui hæc refero. Si solos, inquit, filios nominassem, et filias non, 29 Joli 1, 18, 30 1 Cor. x, 31. 31 Jul 1, 18, sent ei ad consolationem, consolaretur se. Ob hoc, inquit, omnia denomino atque intimo, ut potins justi illius mentem perturbem, quo facile ad Dei blasphemiam provocem patientem: Manducantibus, inquit, ac bibentibus meridiano tempore, bora pran dii, subito spiritus venit ab eremo ". Hæc scientes sancti atque horum memores, quod ipso meri diano tempore, hora prandii, ruina occupati sunt filii Job atque mortui, oraverunt ad Deum conser vari sicut a negotio in tenebris ambulante, ita et a ruina et a dæmonio meridiano. Sicut enim in no ctis tenebris, sic similiter in medio meridie plures dæmonum tentationes se demonstrant quam cæteris temporibus. Hoc nimirum claruit in filiis Job, qui non alio tempore, sed medio interfecti sunt meridie. Subito, inquit, spiritus venit ab eremo, et tetigit qua tuor angulos domus. O malignissime adversarie, item Deo applicare cupis, item Creatorem depravare quæris, idcirco spiritum, hoc est ventum, ab eremo venire dicis. Nam quia Deus est qui producit ven tos de thesauris suis, merito ventum ab eremo quasi a Deo missum venire dicis: ut et hoc quod factum est Deo imputetur, non in bono, sed in malo, atque audienti in scandalum. Nam sicut super oves ignem de cœlo cadere dixit, ita et nunc spiritum, id est ventum, ab eremo venisse dicit: ut utraque Deo applicaret pro blasphemiæ provocatione, atque re prehensionis occasione: Subito,inquit, spiritus ve nit ab eremo. Derepente, insperate, illico cum fm petu, spiritus, ventus, tempestas, procella venit ab eremo. Et quid fecit? Tetigit, inquit, quatuor angu los domus, et cecidit super filios tuos, el mortui sunt. Quis ergo, ait, est mortis eorum reus, o Job? Nonne qui ventum produxit atque adduxit? Sicut et ovium tuarum combustionis quis auctor est, nisi is qui ignem de cœlo misit? Sed audi, inquit, o Job. Cum substantiæ abundantiam perdere contempsisti, omni bus facultatibus tibi ablatis sustinuisti: filiorum vero perditionem quomodo sustinebis? natorum tormentum quomodo bajulabis? Subito, inquit, venit ab eremo spiritus, et tetigit quatuor angulos domus, et cecidit su per filios tuos, et mortui sunt. Per hoc quod dicit filios tuos, stimulat sensum ejus, doloribus afficit animam ejus, liquefacit præcordia ejus, provocat mentem ejus, quo magis post filios liquescens succenderetur. Sed quanto plus nequissimus tentationes Job multipli cabat, tanto amplius coronam gloriæ apud æternuni Judicem ei augmentabat. Qui enim simplicem trans ierit tentationem vel probationem, simplicem procul dubio accipiet mercedem. Qui autem fuerit multiplici ter probatus, multiplici gloria sine dubio a justo Deo coronabitur, quemadmodum beatus Job, qui omnibus diaboli malignitatibus atque versutiis superior est ef fectus,et omnibus tentationibus ejus fortior comproba tus respondit ei, dicens: Dicis quod ab eremo veniens spiritus, hoc est ventus, et tangens quatuor angulos

domus dejscit eam, et filios meos interfecit: sed & Tale desertum factus est ille infelix Judas, post mentiris, inquit, o diabole, et me non irridebis. Mentiris, o malignissime, et me non circumvenies. Nunquain enim»venti a Deo excitati quatuor contra invicem flaverunt, neque flant, sed unus et anus, ant iste aunt ille. Nunquam enim auditnm est quod flantes venti domos a fundamentis subverterunt, et eas maxime quæ super arida sant fundatæ, ad instar navium quæ in pelago natitant, generaliter subver tendo demerserunt. Hæc nunquam provenerunt, neque provenient, a ventorum fabris vel procellis. Noli, inquit, insimulare mendacio Deum, o diabole, tuis sceleribus, noli depravare Creatorem tuis per ditis iniquitatibus. Ex te enim sunt hæc et non ex Deo ex tua iniquitate, et non ex Creatoris immis sione. Subito, inquit, spiritus venit ab eremo. De te ipso hæc loqueris, infelix diabole. Tu videlicet es spiritus ab eremo veniens, tu quatuor angulos domus tetigisti, atque Aliorum internecionem fe cisti. Tu es qni aliquando in bostes prædantes te transfigurasti, aliquando in ignem de cœlo caden tem; nonnunquam autem in tria cornua equitum, sicut et nunc in procellam venti quatuor angulos domus tangentem, et ipsam domum a fundamentis subvertentem, atque eos qui intrinsecus erant in terficientem. Tuæ, inquit, iniquitatis operationes sunt hæc omnia, o nequissime diabole. Nam Deus mortem non fecit, neque lætatur in perditione vivorum, sed una invidia atque zelo mors in troivit in mundum. Sicut enim in totum mundum mors introivit per tuum zelum, ita et nunc super filios Job per tuum zelum et invidiam perditio ad venit, atque interitus, o nequissime diabole. Hoe antem tu ipse de temetipso demonstrans, dicis Subito spiritus venit ab eremo. Subito enim occulte atque clanculo innumeros subvertis, innumeros cir comvenis, et tuæ condemnationis hæredes facis, quos ævi æterna conversio subito apprehendit, ul pote a te in malls seductos. Ob hoc ergo subito ve nit spiritas. Tu ipse es aeris penetrator diabolos, aerensque spiritus ab eremo: spiritus vero tanquam in cremam ac solitudinem, abi neque hominis, ne que quadrupedis vestigium traditur projectus atque expulsus. Aut adhuc venit ab eremo, utpote omnium divinorum exsors, et ab omnibus desolatus. Aut ad huc ab eremo venit, utpote non solum in corrupti bilibus atque inanimatis solitudinibus sequestratus ac destitutus, sed quinimo magis in humanis atque animatis solitudinibus, quæ sunt animæ impiæ, sce leratæ, errantes, infideles, quæ sunt desolatæ omni sanctitate, quæ non habitantur neque a sancto Spiritu Paracleto, neque a sanctis angeffs Dei: ul pote in hujusmodi desertis habitans, a deserto te ipsum venire dieis. Tale desertum factus est etiam ille quem scopis mundatum atque ornatum repe riens nequissimus atque immundus spiritus, alios septem nequiores se assumens habitavit in eo. quam Spiritus sanctus familiaritatem atque illumi nationem a se expulit, et sanctorum angelorum con junctionem atque habitationem a se amovit, sicut dicit: Et post hæc introivit in eum Satanas". Tales so litudines fuerunt olim omnes pseudoprophetæ atque falsi sacerdotes, illi ad quos dicit Michæas propbeta ante Achab regem Israel: Dedit Dominus spiritum mendacem in ore omnium prophetarum tuorum “. Quod cum audisset princeps ipsorum pseudopro. phetarum Sedechias filius Chanaam, percutiens Michæam in maxillam dixit: Quis Spiritus Domini discessit a me, ut loqueretur in te “? Per quæ eviden ter ostendit, quia discessit ab eo Spiritus Domini, et habitavit in eo spiritus diaboli, utpote desolato a Spiritu sancto. Talia deserta facti sunt Judæi, qui Domino non crediderunt, neque suscipere eum voluerunt. Propterea dixit ad eos Dominus: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta ". Talia seilicet deserta facta sunt etiam nune omnes inf delium sectæ atque hæreses, quæ desolatæ fidei ve ritate atque omni pietate, in quibus habitans dia holus multitudines scandalorum tanquam zizania in eis oriri fecit. Post quæ universa adhuc in ultimo talia deserta sunt omnes pertinaces, omnes cradeles qui non agunt pænitentiam, qui contristant Spiri tum sanctum, in quo pridem signati sunt in die redemptionis, qui contristaut sanctos angelos, qui gaudent super eos, qui pro peccatis pœnitentiam agunt. Omnes ergo isti desolati sunt qui non pœ nituerunt. Habitat vero in illis, utpote in desertis, malignus adversarius qui tenet cor eorum, ut nec ad pœuitentiam confiteantur, neque jejunia ezer ceant, neque eleemosynas faciant. Istis namque peccata dominantur. Isti ergo omnes cuin sunt de solati sanctitate et fide atque Dei tîntore, desolantur de regno Dei, et projiciuntur de choris sanctorum, atque in tenebras exteriores pellentur et in ignem inexstinguibilem, qui præparatns est diabolo et an gets ejus. Hæc itaque notat universa, quia dicit Sabito spiritus venit að eremo, et tetigit quatuor am gulos domus. In tertia plaga tria cornua fecit dia bolus, in quarta vero plaga quatuor augulos domus tetigit, et cecidit domus. Et quid si ununt tetigis set angului, cadere non potuisset? Ergo si per unum angulum poterat cadere, cur omnes quatuor angulos tetigit Audi. Quatuor angules, id est quatuor partes, tetigit, ob hoc, ut ostenderet fero citatem et insanian, et intemperantiasa quoque atque crudelitatem, cruentationein atque animum suum homicidalem. Nam omnes nequissimi dæmo nes ut relaxati sunt, et mox ut permissionem_20+ ceperunt, continuo omnes generaliter ab omnibus partibus super domum ipsam irruerunt festinantes, atque adversum invicem rapientes, quis primus hanc iniquitatem acciperet, quis primus hoc ko micidium perpetraret. Ob hoc ergo per quatuor *ª Joan. xiii, 27. 33 III Reg. xx11, 25. * ibid. 24. 30 Matth. xxiii, 38.

partes irruerunt nequissimi dæmones, tanquam tritione filiorum Job animum comminueret, sed ob leones de insidiis prorumpentes, ingemem unus quisque eorum sibi reputans dolorem, si prior illo alter præcederet ad ejus perditionem. Et adbuc per quatuor partes, quia metueruat infelices, ne forte aliquis ex hac ruina evaderet præter illum unum quem sponte nequissimi reservassent, qui et ipsorum iniquitati deserviret, et Job ipsos dolores enarraret. Sed et adhuc per quatuor partes occur rentes, quatuor angulos tetigerunt, ob hoc ut suam inconsonantiam atque adversus invicem contrarie tatem ostenderent. Nam ad iniquitatis perfectionem omnes sibi concordant, cum invicem sibi discordes sint omnes atque contrarii. Et cecidit, inquit, de mus super filios tuos, el mortui sunt. Cecidit demus apprehendentibus dæmonibus, commoventibus, in frementibus, a fundamentis subvertentibus. Cecidit domus. Nec quidquam magnum. Nam si solus Sam son post hæc innumera allophylorum millia in una domo subito dejecit, quid miruın si innumeri die mones unam domum per quatuor angulos appre hendentes subverterunt? Cecidit, inquit, domus SU per filios tuos, et mortui sunt. O quam magua fides tua, beate Job! O quam mirabilis est sapientia tua, vere Dei serve! Non te exagitavit primus Quctus, neque impulit secundum periculum, non te vulue ravit tertia sagitta, non te superavit quarta tenta tio neque subversio, quæ quasi incipiens, perfecta. est in terra. Mortui, inquit, sunt filii tui, et utinam juxta omnium communem mortem. At nanic ver❤ non ita; sed eecidit, inquit, domus super filios inos, et sic sunt mortul. Suspira, inquit, e homo, et la cryma, o Job, tametsi non, inquit, ob hoc quod tales perdideris filios, saltem vel quia tam lamentabili morte mortui sunt, vel quia ita míserabiliter de vita exierunt. Quis ex videntibus non stupeat Job? Quis ex audientibus non torbetur, o vir? Tu vero lapidibus durior et saxis Armior exstitisti. Filii tui mortui sunt, et quid exspectas ut non lugeas? Cum lapidibus comminuti sunt, cum pulvere commisti sunt. Carnes eorum eum sanguine et ossibus, cum ipsis etiam viseeribus comminutæ sunt, fra hoc quia prioribus plagis non succubuit, propterea etiam istic omnem iniquitatem suam demonstravit, et pro priori tolerantia, in filiorum comminutione in eo vindicavit, et comminuit membra et carnes et ossa, ac com lapidibus et pulvere ipsius ṛuinæ commiscuit, ut non separare, nec colligere, nec sepelire posset eos, a quibus sepeliri sperabat ac volebat. Hæc namque venit nuntiare Job novissimus nequissimi adversarii nuntius. Hæc venit puntiare quæ nunc auditorum continent mentem, contristant præcordia, liquefaciunt animam. Beati vero Job mens perstitit immota, anima in gratiarum actio nibus mon est consternata. Quis bomirum nunc si unum perdat filium, habens alios, bujus unius di remptionesa ac mortem supra modum non lugent, elimın cum lamentationibus ac elamore? Maguami mus vero ille Job cum decem haberet religiosos liberos, et istos omnes simul protiuus perderet, non luxit, nom est contristatus, sed gratias egit danti et iterum auferenti Deo: et quod est maxi maun, non cum dedecore et miserabili motu ipsis matis morientibus atque in ipsius domus ruina con tritis, quorum ciborum apparatus cum comeden tium carnibus est commistus, et hi qui ministrabant unusquisque ubi apprehensus, illic est comminutUS, et potus ministrantium cum sanguine propinatus est commistus. Erat visio lamentabilis, atque aspe clus miserabilis hoc quod gestum est, imo nec visio nec aspectus. Non enim erat quod videreuir, noque quod separaretur de corum qui mortui sunt com minutis corporibus. Nam tanto furore comminuit ea nequissimus, ut nec de vultibus, nec de personis aguosci possint corpora, quæ eum terra atque lapi dibus erant commista atque concreta. Quod trans cendit omne dictrin, atque omnem narrationem in dolore atque miseria. Quod nunc nos audientes expavescimus ac terremur. Beatus vero Job, nec ab auditu territus est, nec ab ipsa probatione expa vit, sed in omnibus inclinabilis atque inunobilis permansit, factis procul dubio ostendens amnia, quæ Deus pridem de eo veraciter dixerat verbis. Hæc audiens Job, O wagne homo Dei Moyses, quid loqueris? quid scribis? quid dicis? Tu enim es cum sororibus, et sororum cum germanis omnium comminutio simul cum ipsis antepositis cibis commista est, omnium nihilominus visceru»a qui hæc scripsisti. Cur ergo dicis: Audiens Job, cibus cum ipse vino quod in manibus habent commistus est. Immenso namque furore usus ver sutus diabolus, et iram et plenam indignatio nem demonstrans, nec quidquam reliquit quod non comminuerit, neque calvarias, neque viscera, noque ventriculos, neque brachia, neque manus, neque pe des, neque ullum membram, neque aliquam corporis compagem. Et non solum hæc, sed et ipsos lapides, et ligna nimio succensus furore cuncta commiH LÀI, cuncta commollivit, cuncta commiscuit, canela incerta atque indiscreta reddidit. Nam fundamenta domus ipsius sursum supra tectum excitavit, atque superius tectum in profundo fundamenti demersit. Non enim ob hoc solum hæc fecit quo magis in con quasi aliquid leve vel modicum, et cur non dixisti, hæc expertus Job, hæc passus, hæc sustinens? Nam probatio et passio atque tulerantia fuerunt hæc quæ facta sunt, et non verba neque fabulæ auditus. Propterea, inquit, non dixi probationem, sed audi uma, quia non tanquam probationem æstimavit Job, sed tanquam transeuntem auditum, et tanquanı fabulas percurrentes. Probatio vero fuit atque pas sie: sed dum cum tulerautia et cum gratiarum æ tionibus hæc sustineret Job, tanquam auditus per transiit. Ob hoc ergo dicit hæc audiens Job, tan quam vehementia, tanquam verribilia, stuporem conferentia atque in pavorem deducentia. Hæc audiens quæ alius prior non audivit, quæ aljus

inajor nën sustinuit, quæ alius ante eum passus inquiens, dorsum nuðum, ecce corpus detectmin. Vos non est. Hæc audiens Job quem meditatus est diabolus, quæsivit nequissimus, quem voluit ini quus, quem excogitavit injustus. Hæc audiens Job, quem angeli admirati sunt, quem incor ruptibiles laudaverunt, ut is qui de terra pla smatus est, viriliter pugnaverit adversus eum qui de cœlis dejectus est, ut pulvis adversus spiritum, ut homo adversus diabolum, ut corruptibilis adversus incorruptibilem constanter steterit, et non succu buerit, atque victoriam de illo sumpserit. Cum tri bus malitiosis sagittis a diabolo sagittaretur, tole rantiæ atque fidei scuto se protegens transiit illiba tus. Post quas tres quarta sagittavit illum inimicus tentator novissime cum dolore ultima, miserabili, sed nec hac aliquid peregit, nec per istam suam voluntatem perfecit, et ideo computat istam quasi unam: non enim erat una, sed decem erant in hac ipsa. Nam decem filiorum una fuit perditio, unus interitus. Quod autem non vulneraverit illum dia bolus, neque dolorem incusserit nequissimus, evi denter ostendit mox in subsequentibus: Func sur rzxit Jobª. Si enim vulneratus, vel contaminatus, vel laceratus fuisset, surgere omnino non potuisset. Ergo quia surrexit, manifestum est quod fortissi mus perseveravit, atque illæsus perstitit. Tunc sur rexit Job. Surrexit animo, surrexit fide, surrexit veritatis studio, surrexit ad prælium, surrexit ad virtutem, surrexit ad officium constantiæ. Tunc surrexit Job. Gertum est quia cum surrexisset, dicit Nunc belli tempus, nunc approbatio, nunc victo riæ acceptio, nunc coronarum compositio, nunc retributionis exspectatio, nunc audaciæ mani festatio. Quod autem ad hæc omnia surrexit Job, atque ad horum omnium ostensionem, atque per ſectionem, juxta hæc quæ sequuntur, manifestum est: Conscidit, inquit, vestimenta sua ". Cur consci dit? Ob hoc conscidit, ut expeditior atque constan tior exstitisset in prælio, ut illa quæ retardant deponeret, ut illa quæ impediunt a se projiceret, ut tanquam audacissimus præliator, et tanquam singularis monomachus adversus innumeros inimi cos, et adversus inæstimabiles adversarios, singu lariter immobilis perstitisset. Ob hoc ergo conscidit vestimenta sua. Nam et vere talis mos est in aliqui bus gentibus, ut, cum ad durum prælium venerint, tunc nimirum scindentes vestimenta sua cum furore atque indignatione currant contra adversarios in temperanter, nudo pectore, cum fiducia se offeren les, ut est Syrorum gens. Item vero aliæ barbaræ gentes exspoliantes se, atque in ipsis tunicis se præ cingentes, nudo pectore, atque scapulati viriliter eunt in prælium. Sic itaque admirabilis Job con scindens vestimenta sua, atque omnia deponens impedimenta, nudus atque audax stetit in spiritale prælium. Aut adhuc conscidit vestimenta sua, sine mora semetipsum ad ipsas præparans plagas. Ecce, "Job 1, 20. ibid. 38. Isa, L, flagellate, ego autem sufferam. Vos verberate, egn autem sustineam, dicens cum Jeremia: Dorsum meum dedi ad flagella *; dicens cum David: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores ". Sed el adhuc cum eodem David: Et eram flagellatus lola die*. Adhuc conscidit vestimenta sua, ac si diceret ad ipsos adversarios nequissimos: O maligni atque iniqui adversarii, mortuum me æstimatis, ut vos putatis, et ut vobis videtur in terram me sepelire præparatis! Si ergo me mortuum æstimatic, o ini mici anticipem in pretiosam meam sepulturam conscindere pretiosas atque regales meas vestes, ut nec post mortem gaudeatis eas possidentes. Puto quod ex illo consueverunt homines, cum pretiosam sepulturam cuilibet miserint, conscindunt eam, ne aliqui scelesti et ipsum corpus projiciant, et ipsam pretiosam sepulturam possideant. Quod si tanquam viventem me, inquit, judicatis, ecce, inquit, etiam sic nudus atque scapulatus sto contra vos, nunquamı vobis cessurus. Aut adhuc conscidit vestimenta sua, Ecce, inquit, o maligni inimici! peculium cousum¬ psistis, filios perdidistis, substantiam diripuistis, nec quidquam aliud nisi solum corpus atque hanc vestem mihi reliquistis. Tollite, inquit, et hanc vestem, projicio etiam hanc vobis, nihil apud me remaneat ex his quæ in potestatem nequitiæ vestræe data sunt. Non sit mihi ex vobis hoc beneficium, oleo peccatorum non ungetur capul meum. Super quæ universa, ecce, inquit, et ipsum corpus nudum, detectum, paratum ad pœnæ supportationem, ad dolorum tolerantiam. Torque, inquit, contunde, verbera, et cum per cuncta probaveris, cognoscas quia solus Job insuperabilis permanens in omnibus nunquam cedet nequitiæ flagellis. Hæc itaque uni versa cum cogitaret et loqueretur, atque ipsis per fceret factis, Surrexit et conscidit vestimenta sua, el totondit comam capitis utpote superfluam, otio sam atque inutilem: Totondit comam capitis sui, factis perficiens id quod postea duriter ab Apostolo interminatum est verbo, quia vir si comam nutrieril, ignominia est illi “. Hæc itaque observans Job to tondit comam capitis sui. Cum totondisset, procul dubio quod ipsis earn adversariis projecit: Ecce, inquit, tollite et hanc, habete etiam et hanc, de glutite et istam. Arbor, inquit, sum fructifera, omnia quæ superflua a me projicio, ut illibatus per fectum fructum afferam. Vitis enim sum bene ma ceriata, abscindo a me universa superflua, ut iu congruis dmnibus dicar purgatus, ac justitiæ per feram perfectum fructum. Totondit comam capitis sui, non ut lugens, sed ut luctum deponens atque projiciens, omnique luctu per tolerantiam superior exsistens. Totondit comam capitis sui. Sicut Joseph cum de carcere a Pharaone educeretur, sicut Jo nathæ filius cum David ad Jerusalem post mortem Absalon reverteretur, et alii innumeri priores ac *º Psal. cxxvui, 3. 4º Psal. Lxxu, 14. “I Cor. xi, 14.

usque ad inferos dejecit. Quid dicimus, o viri? Nunquid ex alio corpore creatus est Job? Absit¦ Non enim cum personarum acceptione creavit Deus alios tales, aliquos nihilominus tales, sed idem est omniunı plasına de limo terræ, sed æqualis est omnium anima. ex Dei operatione. Sed quia non est omnium similis voluntas, neque pietas, neque reli giositas, neque fides, neque propositum circa Deum, neque spes vitæ æternæ, neque timor gehennæ, neque inferorum supplicium in tenebris exteriori bus, idcirco non omnes homines idem demonstrant propositum, neque eamdem tolerantiam, non quia non possunt, sed quia nolunt. Propterea digne ac juste magnificatur beatus Job, quia volens sustinuit Justeri, quandiu lugebant, non tondebant comam, se ante Deum humilians, nequissimum diabolum deposito autein luctu confestim tondebant, ita et nunc beatus Job totondit comam capitis sui, ut hu miliaret se, ut subjiceret, ut miseriam ostenderet. Quod est hujus rei indicium? hoc quod in subse quentibus dictum est: Aspersit namque terram super capul suum ". Nisi enim valde humiliaret se, mon utique caput suum terra aspergeret: Aspersil, inquam, terram super capul suum. Unde hanc opi »ionem sumpsisti, o beate Job! ut terram capiti tuo aspergeres? tritavo, inquit, generis mei Abraham dicente: Ego sum terra el cinis “, et a patriarcha totius generis humani Adam, ad quem dictuin est Terra es, et in terram ibis “. Hæc itaque ab illis audiens atque memor aspersit terram capiti suo. Non itaque sum tanquam diabolus qui de cœlo ce- hæc omnia cum gratiarum actionibus. Nam post cidit, sed sum tanquam unus ex hominibus ortus de terra, ideoque terram aspergo super caput meum. Non sum sicut diabolus ex incorruptione projectus, sed sum tanquam unus corruptibilium de limo plasmatus. Merito terram aspergo super capul meum, ut noverit, inquit, diabolus nequissimus ad versus quem habet, quia adversus terrenum habet, adversus corruptibilem, adversus mortalem, ad versus hominem de limo terræ plasmatum. Ob hoc aspergit terra caput suum, ut instruat omnes ter renos, corruptibiles atque mortales, quia etiam ipsi possunt similiter stare adversus nequissimum. Possunt, inquam, similiter sufferre ac superare omnes tentationes diaboli, si Deum dilexerint atque metueriut sicut admirabilis Job sustinuit atque portavit non modicum aliquid, sed magnos et in gentes atque terribiles dolores ac tormenta, quæ alius illo nec prior, nec posterior sustinuit: et quod est superius, non habens formam ex alio priore, nec exemplum recipiens ab alio anteriore. Cum unum ex plurimis videtur Jacob filium per didisse, a cæteris omnibus consolari non potuit, sed dixit: Ibo post filium meum lugens in infernum **. Magnanimus autem Job post peculii perditionem, et post omnium bonorum direptionem, omaium ſili» rum miserabilem interitum pariter simul cum au disset non suspiravit, non ingemuit, non reprehen dit, non maledixit, non blasphemavit, non culpavit, non dixit ea quæ dicenda ratio exposcebat, quæ nunc illicite dicunt plurimi. Cur dedisti primo, aut cur abstulisti modo? Cur oblectasti primo, sive peculio, sive filiis? vel cur privasti nunc his omni bus pariter? Melius erat ut omnino non dedisses, quam ut dans rursum auferres. Utilius erat ut qınıino non ostenderes, quam ut ostensis denuo multares. Sed nihil horum dixit, neque omnino cogitavit sanctissimus atque constantissimus ille Job, non tantum ut mentem refrigeraret, nisi tan tum ut quia ingens dolor erat hoc quod factum est, quæ pertulit ostenderet. Vestes conscidit, caput to toudit, terram capiti suo aspersit. Per quæ universa * Gen. xv, 27. Gen. 1, 19. **Job 1, 20. hæc universa quæ superius memorata sunt atque, ostensa, dixit: Et prostravit se in terra, et oravit ad Dominum. Primum surrexit, et ita demum se prostravit. Surrexit ad prælium, prostravit se ad precem. Surrexit ad virtutem, prostravit se ad ora tionem. Surrexit ad victoriæ perfectionem, prostra vil se ad coronæ acceptionem. Nam et ante impe ratores qui victores exstiterunt, non stantes, sed deorsum adorantes coronam accipiunt. Sic namque et beatus Job in prima tentatione quam per pecu lium atque filios sustinens victoriam de adversario acquisivit, ad orationem se prostravit, ut perfectas tolerantiæ suæ a Deo acciperet coronas. Ob hoc ergo prostravit se et oravit ad Dominum. Quem cum prostratum videret diabolus, gavisus est valde infelix: cum autem adorantem atque orautea au disset, obstupuit, atque expawit: Prostratus, inquit, oravit ad Dominum. Jub prostratus dejecit diabolum, altum humiliavit, exaltatum supplantavit, confudit fortem, deformavit elatum. Super hæc autem om nia, quod omnibus majus atque superius est, cui sua prostratione Job diabolum dejecit, et sua tole rantia nequissimum superat, formam ostendit ejus qui de cœlo venit: qui ut. granum tritici in terram cadens diabolum dejecit, et fortem alligavit, et vasa ejus diripuit, et spolia divisit, et captivam duxit captivitatem, et passione atque resurrectione sua mundum redemit, atque sæculum salvavit. Ilorum namque omnium formam atque exemplum osten dens, post horum omnium lamentabilium toleran tiam prostratus in terra oravit ad Dominum, ut prostratio, ejus ruina efficeretur diabolo atque sub versori maligno, et figuram per hæc in se gereret passionis ac resurrectionis Domini. Prostratus, in quit, oravit ad Dominum ex tota anima, et ex tota mente, et ex cordis profunditate. Oravit ad Doni-. num. Quid oravit? Tolerantiam, sufferentiam, con-, summationem. Oravit ad Dominum, sensus illiba=' tionent, mentis integritatem, animæ sauitatem. Hoc ergo oravit ad Dominum, ut sanam, inquit, anímam meam atque illibatum cor meum custodiat Dominus » Gen. xxxvi, 35. 1 Tub 1,

sustinetis, o homines? Hoccine, ut lugeam vobis cum? Hoccine, ut vobiscum lamenter? Non lugeo, inquit, rei familiaris direptionem: ablatæ uamque sunt miți cum peculio pariter etiam molestiæ al que curæ. Nọn lamentor filiorum decessum, trans ivit enim ab oculis meis tristitia et dolor. Si euim pariter mecum adviverent super terram, cum do fore eram cogitaturus quales fuissent, quales pro fecissent, qualem finem exspectassent. De istis ergo securus effectus non lamentor, non plango quod vos cupitis, non reprehendo quod vos quæritis, non bļasphemo quod vos vultis. Non ridebit, inquit, de me diabolus, non gaudebit ut sperat super me ini micus, non inveniet apud me id quod exspectat ne quissimus: Nudus exivi de utero matris meæ, nudus ibo sub terram". Nihil habui cum venissem, nihil requiro cum iero. Nihil attuli natus, nihil hinc au feram sublatus: Nadus exivi de utero matris meæ, non peculium nec filios habens, neque divitiis vel possibilitatibus indutus, nudus et ibo sub terram. Quod enim pariter cum corpore positum fuerit in terra, cum eodem corpore terræ efficitur terra. Merito nudus ibo sub terrain. Nudus ibo, nudus, inquit, peculio, sed et peccato: nudus divitiis, sed et impietatibus: nudus substantia, sed et injustitia. Sicut enim de carnalibus possibilitatibus universis nudus effectus sum, ita, inquit, et ab omuibus il licitis nudus ibo sub terram. Non comitantur, inquit, mecum, neque malignitas, neque iracundia, neque superbia, neque invidia, neque zelus, neque cupiditas, neque alienarum reruin appetentia, ne que contumelia, neque calumnia, neque violentia, neque impudicitia, neque lascivia, neque ullum ex his quæ Deo contraria sunt. Istis namque omnibus nudus ibo şub terram. Non enim sum talis quales illi de quibus dicitur: Quia non habuerunt tegumen tum, inferno vestiti sunt. Nudus, inquam, malis omnibus ibo sub terram, nudus malis, bonis vero omnibus indutus, justitia vestitus, sanctitate cir cumdatus, charitate ornatus, misericordia ac bonts operibus coronatus. Beati sunt, et beati erunt, o g10 riose Job! omnes qui te imitati fuerint, omnes qui post te potuerint cum fiducia dicere; Nudus exivi de ulero matris meæ, nudus et ibo in terram: qui etiam cum Apostolo dicere veraciter possunt: Nihil intuli mus in hunc mundum, verumtamen nec auforre aliquid possumus *ª. Væ autem illis qui nudi quidem vene runt, innumeris autem injustitiis atque impietati bus, crudelitate quoque atque infidelitate onerati, atque prægravati ibunt in terram. Hujusmodi ve stientur calamitate atque miseria, in die justi atque personam non accipientis judicii Dei. Nudus exivi de utero matris meæ, sicut et omnes homines, sie ut et omnis caro, sicut et omnes corruptibiles, ņudus et ibo in terram. Hoc ipsum uamque exspe et rex omnium, et nunquam mihi prævalebit mali- labantur, ut videbantur lugentes atque mœsti si gnus, el punquam me superabit callidus inimicus. mulatione dixit: Quid exspectatis, o viri? Quid Quanquam alterat carnes, quanquam comminuat ossa, quanquam consumat nervos, si animæ, in quit, meæ sensus illibatus a et custodiatur, nun, quam a te seducar, Domine Deus meus, nunquam abstraḥar a charitate tua, rex meus. Idcirco ora tionem ejus exaudiens Deus, atque deprecationem illjus suscipiens justus judex, post hæc locutus est ad diabolum, dicens: Ecce tradidi tibi illum, taqtum animam ejus ne tetigeris ". Sic itaque prostratus, oravit ad Deum. Vere prostratus, hoc est vaide usque ad terram humiliatus, merito vestem consci dit, comam capitis totondit, terram capiti suo as persit. Post næc universa prostratus oravit ad Do minum. Sic, inquit, rex Ninive post hoc in cinere et cilicio sedens, et cum humilitate orans, post tri daum imminentem calamitatem effugit. Sic, Inquit, et Josias Jerosolymæ rex vestes suas conscindens præ timore comminationis Dei, famulos suos vesti bus conscissis, et terra atque cinere aspersis misiţ ad deprecandam atque exorandam faciem Domini. Sic etiam primus his omnibus admirabilis Job con scidit vestimenta sua, et comam capitis sui totondit, et terram capiti suo aspersit, et ita prostratus ad Dominum oravit. Prostratus est ad orationem, sed non cecidit tanquam adversarius in contumaciam. Prostratus est ad precem, sicut Abraham cum pro Loth orasset: sed non cecidit in contumeliam, sieut diabolus qui de cœlo projectus est propter aposta siam. Sed forsitan dicit aliquis: et eur omnino fotondit comam capitis sui, vel ob quam rem con scidit vestimenta sua, vel ob quam causam aspersit çapiti suo terram? Audite: primo quidem pro his omnibus quæ demonstrata sunt; item sane adbuc vestimenta sua conscidit ob hoc, quia ex his quæ diabolo data sunt, apud se nihil residere voluit. Comam vero capitis sui totondit ob hoc, quia de posita divitiaruın abundantia, etiam comæ nimie tatem deponeret: et adversario ostenderet, quia sicut pascus est quia comam totondit, ita cum mul titudinem bonorum dẹponeret atque amitteret, nihil se passum fuisse æstimasset: aufer, inquiens, omnia superſlua, nihil mihi supersit ex his quæ tibi datą sunt. Terram vero ob hoc aspersit capiti suo, ut ex parte ostenderet filiorum dolorem. Nisi enim hoc fecisset, alienum illum a natura humana ſuisse diceremus. Hæc videlicet universa gessit, propter naturalem dolorem. Gratias vero egit propter con stantiam et animæ veritatem, atque illam quain circa Deum habuit sinceritatem. Post quæ universa dixit ad eos *. Ad quos? Ad advenientes dæmonum nuntios. Nam mihi quatuor præstolabantur ei, et quatuor miseriarum prædicationes ei afferentes, qua tuor lamentabilibus sagittis eum sagittantes. Novis sima lamentabilior fuit atque animæ contigua filio rum perditio. Ad istos ergo quatuor qui præsto 3º 1 Tim. yt, 7. 47 Job 11, 6. 48 Jub 1, 21. ** ibid.

etant omnes, quia idem est introitus omnibus, et ut Domino placuit ita factum est, sil nomen Domini exitus similis, sive rex, sive famulus, sive dives, sive egenus, sive magnus, sive pusillus, sive liber, sive servus, nudus ibit in terram, nec quidquam valet auferre secum. Nam et hoc ipsum quod cum corpore mittitur, non auferet secum. Non autem se cum illud tollet, quia non sentit, quia non intelli git, quia terra efficitur, quia in resurrectione non corporis sepultura, sed animæ fides et pietas, mise ricordia quoque et sinceritas requiritur. Nudus exivi de utero matris meæ, nudus et ibo sub terram. Tanquam si diceret: Q viri prudentiæ atque sa pientiæ, quod est mortale hoc indumentum, quæ est hæc supervacua gloria, quæ sunt terrenæ hæ atque infidæ divitiæ, quæ sunt hodie et crastina non sunt, quæ hodie irrident istum, crastina vero die eunt ad alium? Fumus est deficiens, flos est trans iens, herba est arescens: et qui habent illas, tan quam non habeant, quia dintius non habent; et qui non habent illas, tanquam nihil amiserint, quia non permanenter relinquuntur. Nudus exivi de utera matris meæ, corpus habens tantum atque animam, nudus el ibo sub terram. Sicut veni, ita et ibo, ita et exeo, aliena cuncta relinquens, cum corpore solo ibo, atque anima transibo. Quæ accepi, inquit, ha beo, quæ attuli mon amisi. Superflua omnia dere linquens nudus ibo illuc. Illuc, inquit, quo illuc? Primum quidem illuc ibo quo omnes priores mei ierunt, quo omnes ab initio, illuc in terram matrem omnium, in terrain omnium domum. Terra nam que est domus omnium mortalium. Illue quo abiit ille ad quem dictum est; Terra es, et in terram ibis”. Illo, inquit, ibo pudus sicut el nudys veni. Aut adhue illo, inquit, ibo ubi sunt tabernacuka justorum, ubi sunt sanctorum gloriæ, ubi est fido lium requies, ubi est piorum consolatio, ubi est misericordium hæreditas, ubi est immaculatoṛım beatitudo, ubi est veracium lætitia et exsultatio. benedictum. Lamentabiles, inquit, ad me misisti nuntios, o diabole, et noxios atque immisericordes tuæ nequitiæ legatos, per quos me crudelibus luze iniquitatis sagittasti sagittis, quas ego, inquit, omnes identidem in te convertam, crudeliora efficiens tibi in'spiritu vulnera. Dominus, inquam, dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est. Hoc fuit diabolo vulnus, hoc fuit diabolo afflictio et do lor, tribulatio quoque atque angustia: quia cum putat et vult blasphemiam audire a Job, et repre hensionem ac maledictum in Deum, confessionem al que gratiarum actionem audivit. Hoc factum est illį ignis devorans, hoc factum est illi incendium per urens, quia hoc audivit quod non sperabat: Dominus dedit, et Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est, sil nomen Domini benedictum in aœæcula, Non enim tantum tetigerunt Job lamentabiles istæ diaboli sagittæ, quantum vulneraverunt eum since ræ ejus gratiarum actiones. Dominus dedit, et Do minus abstulit. Quando voluit, inquit, dedit ut bo nus, et quando voluit identidem, ut habens polesta tem abstulit. Dominus dedit, et Dominus abstulit. Dedit, inquit, ut innotescat quam fidelis sim, quam pie dispensem, quam misericorditer distribuam. Abstulit autem, ut appareat quomodo gratias agam, quomodo confitear, quomodo adorem, plus nunc rebus sublatis, quam pridein datis. Dominus dedit, et Dominus abstulit. Dedit sua et iternm abstulit sua; ego, inquit, nihil amisi, nullum passus suin detri¬ mentum. Merito postquam usus sum reddidi, mu tuanti mihi ea gratias agens. Dominus dedit, et Do minus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est; sit nomen Domini benedictum. Quid dicis, o beate Job? Dominus vere dedit, sed non Dominus vere abstulit, sed abstulit omnium inimicus et nequissi mus adversarius atque invidus diabolus. Deminus dedit, sed adversarius abstulit. Dominus dedit, et inimicus refuga abstulit. Porro si diabolus abstulit, quomodo dicit Job quod Dominus abstulerit? Igum rans atque per suspicionem dicit. Putabat enim at que arbitrabatur quod Dominus abstulerit, et nescie bat quod diabolus abstulit, concedente Domino at que permittente. Ergo dicit Job: Dominus dedit, luc ibo, ubi est lux et vita, ubi est gloria et jucun ditas, ubi est lætitia et exsultatio, vel unde aufugit dolor, tristitia et gemitus, ubi obliviscentur priores tribulationes hæ quæ sunt in corpore super terram. Illuc ibo, uhi est tribulationum depositio, ubi est remuneratio laborum, ubi Abrahæ sinus, ubi Isaac proprietas, ubi Israel familiaris, ubi sanetorum Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita fackum animæ, ubi angelorum chori, ubi archangelorum voces, ubi Spiritus sancti illuminatio, ubi Christi regnum, ubi æterni Dei Patris infecta gloria at que beatus conspectus. Illuc, inquit, ibo, illuc per venian, nou reprehendens, non maledicens, non blasphemans, non criminans, sed gratias agens et confitens, atque cum gratiarum actionibus dicens Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino plu cuit, itą factum est ". Nou ero, inquit, ingratus, non ero infidigraphus, sicut tu, adversarie; non red dam malum pro bono, sicut tu, infelix diabole; sed confiteor, quia Dominus dedit, Dominus abstulit, siç * Gep. 11, 19. * Jab 1, 21, est. Hic nainque fuit illa vere magna Job constan– tia, quod nesciens quia diabolus abstulit, putabat quod Dominus abstulerit, et hoc putans, Domino, quasi auferenti gratias agit. Dominus, inquit, dedit, et Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est; sit nomen Domini benedictum in sæcula. Si enim scisset Job quod adversum diabolum habebat, et quia diabolus cum illo hac bellum faciebat, et quia malignus inimicus rem familiarem et ülios eį abstulerat, profecto omnino ad nihilum ipsas tem tationes deduceret, et in derisionem illum habens, evidenter adversus inimicum resistoret et apertų

adversus apertum hostem staret. Nunc vero inimi- quod vult Dominus, vita est, lux est, requies est, cus quidem hoc celavit diabolus, cum istos ei in ferret labores: clementissimus autem Dominus in suspicione erat et incusabatur his omnibus. Nam cum diceret diabolus: Ignis cecidit de cœlo, et, Sub ito spiritus venit ab eremo, Deum incusabat istis doloribus. Similiter cum audisset Job, quod ignis cecidit de cœlo et combussit oves, et quia spiritus venit ab eremo et ruina occidit ejus filios, quid aliud suspicari poterat nisi quod Deus illi ipsos do lores cœlitus immisisset? Ob hoc ergo præsertim magnificatur Job, quia cum Deus suspicatur in istis plagis ac doloribus, suscepit cum constantia atque gratiarum actionibus et non dixit, quid peccavi circa te ut talia patiar ex te? Sed cum ab inimico percuteretur atque doloribus afficeretur, Dominum in istis doloribus suspicabatur, et gratias agebat percutienti se atque doloribus afficienti, dicens Dominus dedit, et Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est; sit nomen Domini benedictum in sæcula. Hæc itaque universa, atque pluriora ad præstolantes sibi nequissimi nuntios beatus Job lo cutus est, et per illos ad ipsum diabolum qui eos miserat, qui stabant ante eum tristes, ac flentes sic ut finxerant, omnemque miseriam ostendentes ac depromentes, ut facile beatum Job ad blasphemiam provocarent. Ad quos plurima et alia locutus Job dixit: Cur tristes estis, o homines? Ob quam cau sam ejulatis, o viri? Ne forte hoc vos contristat, quia ego Deo gratias ago. Ne forte hoc vobis mole stum est, quod ego danti ea confessionem do, et au ferenti ea invocationem emitto. Non me homo mul tavit, sed Deus de cœlis qui mihi dedit diversa, abstulit, sicut et vos dicitis, quod ignis de cœlo ceciderit. Si ergo non homo mihi damnum ingessit, sed Deus quando voluit dedit, et item quando vo luit abstulit, gratias ei qui dedit, et gratias identi dem ei qui abstulit. Sua dedit, et item sua abstulit, et ego, ait, nihil amisi. Nam ex utero materno nn dus veniens, nihil habui. Qui habuit dedit inibi, mutuavit utenti mihi, abstulit quæ sua sunt; nihil perdidi, sed gratias ago mutuanti, usus bis quæ data sunt mihi, et confiteor largitori, dicens: Dominus dedit, et Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est. Placuit antea ut daret, placuit nunc ut rursus auferret. Sicut Domino placuit, ita factum est. Omine quod Deo placuerit bonum est, omne quod Domino placuerit justum est. Placuit illi ut daret, bene placuit. Placuit illi identidem ut aufer. ret, juste placuit. Sicut Domino placuit, ita factum est, Quandiu illi placuit habuimus, quando placuit ei non habemus. Sicut Domino placuit, ita factum est. Quando habuimus, non propterea nostra ha buimus, sed Domini: et cum perderemus omnia, non propria perdidimus, sed abstulit quæ sua erant Dominus, Sicut Domino placuit, ita factum est, sic ut Dominus voluit, sicut Domino placuit. Omne ** Psal. xxix, 6. 3 Psal. xc, 12. 88 Act. IV. æterna beatitudo est, vita enim in voluntate ejus est, et ira in indignatione ejus ". Quodcunque ergo placuit Domino, sive percutere, sive multare, sive ditare, sive pauperem facere, sive arguere, sive corripere, omnia beatitudo est incorruptibilis atque indesinens. Beatus, inquit, homo quem tu erudieris, Domine **. Sicut Domino placuit, ita factum est; sil nomen Domini benedictum in sæcula. Sic oportet omnes Christianos, atque omnes credentes dicere et facere et cogitare in omnibus quæ eos circum dederint, atque eis occurrerint, sive pecunias per dant, sive filii auferantur, sive paupertas incumbat, sive infirmitas immittatur. Dicant in his omnibus cum sinceritate: Sicut Domino placuit, ita factum Best; sit nomen Domini benedictum in sæcula.. No men Domini, inquit, propter quod omnia sustineo atque suffero, propter quod omnibus quæ mihi ob venerunt superior exsisto. Sit nomen Domini bene dictum in secula. Nomen Domini, quod mirabiliter cœlos extendit, quod terram firmiter ſundavit, quod abyssos terribiliter signavit. Sit nomen Domini be‐ nedictum in sæcula: quod cum vidissent leones in Daniele, in agnos immutati sunt: quod eum famma ignis agnovisset in Anania et Azaria et Misaele, fo ras a fornace fugit, atque eos qui extra fornacemi erant combussit, utpote non habentes in se sanctum nomen Domini; illis autem qui intra fornacem erant non appropinquavit, quia terribile nomen Domini in illis conspexit. lloc etiam et cetus cum videret in Jona, obstupuit atque illæsum eum quem de navi susceperat reddidit, intaminatum remisit quem vi vum suscepit. Hoc, inquam, nomen Domini benc dictumn in sæcula. Hoc nomen quod pauci ex prio ribus agnoverunt, posteriores vero omnes suscepe runt. Hoc nomen de quo dicunt sancti ex persona Dei Vobis qui timetis nomen meum cognomiuabi tur novum nomen quod benedicetur super terrant. Et adhuc Non est nomen aliud sub cœlo datum ho minibus in quo oporteat nos sulvos fieri 5. Hoc, in quam, nomen Domini sit benedictum in sæcula quod iram avertit, quod maledictum abstulit atque remisit, quod dæmones terruit. Hoc nomen Domini sit benedictum in sæcula. Sit benedictum in angelis et in hominibus, in cœlestibus virtutibus, in spiri tibus atque in omnibus justorum animabus, in gen tibus et in omnibus fidelium congregationibus. Sit nomen Domini benedictum. Quousque, aut quandin sit benedictum? In sæcula, inquit, in finem præ sentis et in initio infiniti illius sæculi. Sit, inquit, nomen Domini benedictum in animabus castorum, in cordibus piorum, in mentibus religiosorum, in ecclesia sanctorum, in congregatione verissimorum Dei famulorum. Sit nomen Domini benedictuni non in tempore dimenso atque statuto, sed in sæcula. In sæcula, inquit, sive in præsenti sæculo usque in finem, sive in futuro sæculo illo infinito atque in

Circumcisio, inquit, ad tempus fuit, lex usque ad plenitudinem temporis fuit. Postquam venit pleni tudo temporis misit Deus Filium suum qui legem implevit, et gratiam demonstravit, et nomen illud benedictionis impertiens cunctis in perpetuo peten tibus tradidit. Sit nomen Domini benedictum in sæ cula. Nomen Domini ait boni, misericordis, patien tis, benigni, clementissimi. Sit nomen Domini be nedictum, qui benedictionem seminavit, produxit atque ostendit: Sit nomen Domini benedictum, qui cuncta bene perficit, qui cuncta bona universis pro videt, qui bene, inquit, mihi magnam patientiam atque tolerantiam condonavit, ut tanquam aurum in fornace probatus, perspicuæ fidei, tolerantiæ quoque atque patientiæ formam cunctis subsequenter osten dam, justus comprobatus, electus demonstratus al que probabilis ostensus, non Domino qui est præ scius, sed hominibus in mundo ignorantibus. Nam præscius Dominus etiam ante passionis initium to erantiæ sciebat exitum. Merito testimonium perhi ɔit, qui ob hoc ipsam tentationem permisit, ut his qui in mundo sunt comprobaretur justus. Pro his ergo omnibus sit nomen Domini benedictum in sæ cnla. Hæc audientes subsequenter etiam sancti pro phetæ a beato Job edocti dixerunt: Sit nomen Do mini benedictum ex hoc nunc et usque in sæculum **. Sicut enim mirabilis Job cum dolores sustineret, nomen Domini benedixit, ita et beati prophetæ per secutiones et dolores sustinentes terribiles, nomen Domini benedixerunt. Post quæ universa, velut vi ctoriæ titulum, gloriæ, ac laudis atque honoris illi statuens magnus ille Moyses scribit, ac dicit: In his ergo omnibus quæ ei acciderunt, non peccavit Job, neque in conspectu Domini, neque in labiis suis $7. In his omnibus, inquit, tam plurimis, tam magnis, tam periculosis, tamque terribilibus ac vehemen tissimis, in omnibus primis ac novissimis, majori bus ac minoribus quæ fuerunt ante plagam, in omni bus miserabilibus, gravibus quoque et mentein per turbantibus, præcordia perterrentibus. In his omni bus. Nam nisi essent plurima et magna, atque terribilia, non utique dixisset in his omnibus quæ ei acciderunt, tanquam si diceret: Quis regum a sæculo talia bella peregit, o viri? Quis ab initio pro cerum bujusmodi perfecit victoriam, o homines, queniadmodum admirabilis Job; qui percussus est et non est interfectus, sagittatus est et non est yul neratus, doloribus est affectus et non est dejectus, suffossus est et non est subversus, miseriis est af flictus et non est comminutus? Solus super omnes antiquos ac postęros immobilis gratificentiæ, et lo lerantiæ scuto se circundans, solusque adversus innumeros staus, insuperabilis perseveravit, atque solus de multitudine iniquorum victoriam sumpsit. Hoc nimirum scribens, ac proferens Moyses, et taq quam perpetem titulum in formam tolerantiæ iis deficienti. Sit nomen Domini benedictum in sæcula, qui în mundo sunt statuens, dicit: In omnibus quæ ei acciderunt nihil peccavit Job. Acciderunt er die vitiæ, et gloria, sed nihil peccavit, non enim est elatus in superbiam. Accidit ei splendor et lætitia, sed nec quidquam peccavit. Non enim est oblitus timorem Domini, neque dereliquit misericordiam ac miserationem. Post hæc videlicet accidit ei pan pertas ac miseria, sed nihil peccavit Job, quia non blasphemavit omnium dominantem. Accidit ei do lor, et plaga, et vermes et putredo: sed nihil pec cavit justus ille. Nam cum gratiarum actionibus vehementes illos sustinuit dolores. Veraciter ergo scribit magnus ille Moyses de Job, et veraciter di cit: In omnibus quæ ei acciderunt nihil peccavit Job, neque in conspectu Domini neque in labiis suis. Quid est quod dicis, o magne Moyses? quid est quodf loqueris, neque in conspectu Domini, neque in lπ biis suis? Ego, inquit, absque mendacio loquor, et juste loquor. In conspectu enim Domiui non pecca vit, hoc est, in animæ consiliis, neque in cogita tionibus, neque in tractationibus cordis. His eniın observat, et ista respicit facies Domini, quæ in corde cogitantur atque tractantur, juxta hoc quod dictum est: Non sicut videt homo, videt Deus, sed homo videt in facie, et non in corde Deus autem videt in corde *8 et in facie et in cogitationibus, atque in ipsis cordis consiliis. Istas scilicet cordis cogitationes, consilia quoque alque tractatus designans, dicit: neque in conspectu Do mini. Verba autem et eloquia demonstrans: neque, inquit, in labiis suis, ac si diceret: Omnia quæ pro venerunt ei, ita sustinuit Job et ita supportavit, ut nec in verbis labiorum blasphemaret Deum, neque in cordis cogitationibus reprehenderet, neque in animæ consiliis culparet. Quomodo malum cogita turus erat Job in corde suo adversus Deum, qui pro filiorum cordibus curam gerens, dixit: Ne forie filii mei in cordibus suis muli aliquid cogitaverint adversus Deum *? Non peccavit, inquit, in conspe ctu. Domini, corde male cogitando, neque in labiis suis, illicita loquendo. Super hæc omnia, Non de dil, inquit, insipientiam Deo. Quid est quod dieit, non dedit insipientiam Deo? Ac si diceret: Non ex stitit infidelis Deo, non exstitit infirmus, neque in stabilis, neque perfidus, neque commotus. Non de dit insipientiam Deo. Non enim fuit quemadmodum domus illa quæ super arenam est fabricata, quæ non habuit fundamentum, hoc est, fidei et pietatis firmamentum, quæ facile ventis et aquis commota cecidit. Sed non fuit talis beatus Job, sed firmus, stabilis atque immobilis fuit. Idcirco omnis impe tus nequissimi, et omnis inundatio diaboli subver tere, vel dejicere immobilem illum non potuerunt, Hoc itaque demonstrans dicit: Non dedit insipien tiam Deo. Sicut diximus, non exstitit infidelis Deo, neque infidigraphus, neque ingratus. Aut adhuc, inquit, Non dedit insipientiam Deo, ac si diceret, ** Job 1, 5, 86 Psal. cxII, 2. 57 Jub 1, 22. 581 Reg. XVI, 7.

non fecit sermones Dei noque testimonia ejus infi- propter pecuniam, sed propter dilectionem servie delia, neque supervacua, neque mendacia. Quæ verba Dei, vel quæ testimonia? Ea quæ ad diabo lum locutus est, testimonium perhibendo Job, nou fecit ea iofirma vel supervacua suecumbendo atque detrahendo, sed fidelia illa atque firma fecit, cum gratiarum acțione sufferendo cuncta sibi acciden tia. Merito ergo dicit: Non dedit insipientium Deo, non exstiterunt testimonia Dei de illo infirma, ne que mendacia per illum,sed fidelia ac firma, atque vera. Non dedit illam occasionem, vel suspicionem infidelitatis Deo. Non necesse habuit Deus confun di de iis, per quæ velut fideli testimonium perhi buit illi. Nam cum esset firinus et fidelis, non dedit insipientiam Deo, hoc est infidelitatem Deo. Qued autem erubescat Deus infidelibus atque infirmis ipse Dominus ostendit, dicens: Qai erubuerit me, confundet hunc Filius hominis cum venerit in maje state sua ". Deus vero attestabatur fidei Jøb, dia bolus vero attestabatur infidelitati. Deus testifica batur quod non propter pecuniam, sed propter di lectionein coluerit illum Job: diabolus vero cou firmabat quod non propter dilectionem colebat illum Job, sed propter substantiam. Postquam vero om mia ei abstulit diabolus et rem familiarem, et filios, et in iisdem gratiarum actionibus permaneret Job circa Deum, tunc nihilominus apparuit quod non bat Deo tunc scilicet testimonium diaboli infr. mum ac mendax factum est, Des vero testisnoniumi verum ac fidele probatum est. Hæc same universa uno verbo ostendens, atque perstringens, dicit: In his omnibus quæ ei acciderunt, uihil peccauit Job, neque in conspectu Domini, neque in labiis suis. Et non dedit insipientiam Deo". Studeamus etiam, o viri, studeamus omni virtute nostra, o amici, ut nou demus infidelitatem Deo, ut nom exsistamus ei infideles, neque in ſide, neque in verbis, neque in factis, neque in cogitationibus, neque in consiliis, neque in impietate, neque in tribulationibus, neque in deliciis, neque in gloria, neque in paupertate, sed hæc universa cum patientia transeamus, alque cum gratiarum actionibus sustineamus, ut in omni vita nostra fideles Deo, et firmi in ûde ac pielale reperiamur ad instar beati Job qui in omnibus quie ei acciderunt fidelis permansit coram Deo, et fidelia omnia ostendit de se testimonia ejus: qui primus hominum post Abel atque Abraham his qui in mundo sunt honorum dereliquit formam, qui no minatur atque magnificatur inter homines in per petuo, qui requiescit cum augelorum choris in gloria incorruptibili in infinita sæcula. Qua requie etiam nos omnes dignos habeat misericordia Do mini. tam. Forsitan, inquit, in secunda congressione vi ctoria ad me revertetur. Forsitan enim contemnit sua, et filios, seipsum autem non contemnit, suum proprium corpus non spernit, proprios suos dolores non despicit. Quæram Hlum, ipsum requiram, cor pus ipsius percutiam dolore, liquefaciam vulneri bus, consumam vermibus: forsitan his doloribus succunibens maledicet, forsitan hanc pœnam non sufferens blasphemabit. Diversa enim immutantor tempora, aliquando buc, aliquando autem illuc fle ctuntur. Mérito, inquit, est etiam mihi adhuc spes victoriæ. Hæc itaque, atque his similia cogitans, alque apud semetipsum tractans nequissimus dia bolus, rursus impudentia utitur, rursus importuni tatem demonstrat, rursus tanquam canis rabidus in baculum irruit, non considerans propriam deje ctionem, non intelligens propriam deformitatem. Kursus ante faciem Dei subintroire audet, rursus irreprehensibilem ¡Num Job reprehendere non me tait, quo magis per omma confusus atque convi ctus exsisteret. Hæc namque universa demonstrans, alque commemorans, dicit: Et factum est quasi Sient pulcherrimi solis radii delectabiles sunt ad ante secundam congressionem inutiliter terga ver videndum omni homini illibatos oculos habenti, ita et admirabilis Job passio desiderabilis est, ac delectabilis, atque necessaría ad audiendum omni bus piis, omnibus credentibus, omnibus Deum in tuentibus, atque Deum diligentibus. Nam admira bilis Job, cum prima congressione victoriam de diabolo perfecisset, atque triumphator de maligno exstitisset, quanto magis victoriam de illo sumpsit, tanto amplius illum ad zelum circa se, et ad majus certamen atque bellum commovit. Velut enim inex stinguibilis ignis flamma succensus nequissimus, tractans apud semetipsum dixit: Nunc mihi est beHi tempus, nunc victoriæ spes mihi nusquam est, junc exsurgam ad certamen circa Job, nunc evi denter cecidi propter tolerantiam ejus. Non, in quit, est mihi fugiendum. Non enim permittit su perationem virtus ipsa quæ nunc est, sed adhuc est mihi congrediendum. Timeo enim ne rursus terri biliter cadam ante eum. Sed interim fugit cum non valet et congredi non audet, el concertare metuit. Melius est, inquit, ut congrediar, quam ante se cundam luctationem indeliberauter fugiam, aut 60 Luc. 1x, 26. •1 Job 1, 22.

dies illa”. Quæ dics? Dies temporis, dies oppor- et veniunt angeli ante Deum. Prima vice venerunt tunitatis. Et factum est quasi dies illa. Dies tole rantiæ, dies consummationis, dies adimpletionis primæ victoriæ Job. Et factum est quasi dies illa. Dies in qua diabolus cecidit, Jub vero surrexit dles in qua diabolus humiliatus est, Job vero exal tátus est: dies in qua diabolus confusus est, Job vero coronatus est. Et factum est quasi dies illa. In qua redivivum judicium inter Job et diabolum est andītum, in qua redivivæ coronæ Job ab angelis aptatæ, atque consecratæ sunt. Factum, inquam, est, quasi dies illa, similis ei de qua superins di ctmin est, de qua janı superius plurima diximus. Et factum est quasi dies illa, et venerunt angeli Dei ut starent ante Dominum et diabolus venit cum illis ut staret ante Dominum”. Venerunt angell, nou de loco în locum translati, non de regione ad regionem transeunites, non de provincia ad provinciam com meantes, sed ante Dominum jugiter perseverantes. Nam sint justis lax semper, ita facies Dei super justos“semper, ita ante Demin justi semper, multo magis gloriesi atque sancti angeti, qui indesinenter ac perpetué permanent ante Deum in gloria. Ve nire autem dicuntur vel ire, cum ad ministerium Arerint missi, cum legationes adimpleverint, cuku mandata perfecerint, cum propter eos qui patienter sustiauerint, Deum magnificaverint, cnm propter eos qui salutem adipiscuntur, Deum laudaverint, quando pro perfectis cœlesti Domino confessi fue rint, quando pro omnimodis Dei miraculis æterno regi indesinenter gratias egerint. Et nolite mirari, o ami ci, quod angeli venire vel ire dicuntur, quia majora seque mèrabilia auditīri estis. Nam et ipse Dous, qui est angelorum atque omnium spirituum rector et conditor, venire et ire dicitur, descendere et ascendere, sedere et surgere, dormire et a somno smr gere, et quod est omnibus stupendum magis, dicì tur tanquam potens crapulatus a vino: Exsurge, quære obdormis, Domine? Exsurge et ne repellas in finem *. Et suscitatus est tanquam dormiens Domi nus, tanquam potens crapulatus a vino "". Et descen dit Dominus et locutus est com Moyse. Et ascendit Deus postquam locutus est ad Abraham, et alia innumera his similia de Deo in Scriptura repe riuntur fuisse dicta. Si ergo immobilis et inexcita bilis et inemigrabilis atque simplex in iisdem sem per jugiter permanens Deus hæc universa dicitur, el ire et venire, Venis, inquit, Deus ad Balaam “ et seders et surgere: quid magnum si angeli ejus atque ministeriales spiritus venisse ad Deum di euntur ad increpandum diabolum, atque omnes qui operantur voluntatem illius, et ad testandum san etis atque sinceritatibus eorum quas habent cirea Demm? Ad magniffeandim Deum in misericordiis ejus et bonitatibus ejus, atque longanimitatibus et investigabitibus ejus miraculis, quæ indesinenter ´ostendit cirea genus humanum? Sie ergo venerunt, ** Jab 11, 1. es ibid. ** Pyal. XLIIF, "Jub 11, 2. it justificationibus Job attestarentur et fidel ad pie tati ejus, sed tunc sane solis justificationibus Job attestati sunt. Nunc vero secunda vice venientes ante Deum, non solis justificationibus ejus sunt al testati, sed et tolerantiæ et justificationibus, patien tiæ quoque, ac constantiæ, afque dilectionis quam erga Deum habnit plenhadini. Istis namque omni bus attestantes gloriosi angeli, necnon et diaboli nequitiam accusantes atque mendacem illum com probantes, venerunt ante Deum, cum quibus et dia bolus venit. Venit nihilominus non facie ad faciem, sed consiliis et cogitationibus, sensibus atque tra ctationibus, desideriis ac deliberationibus sicut sa perius per plurima demonstratum est. Quas cogi tationes cum videret Deus, respondit illi, dicens Unde venis, tu **? Respondit nihilominus non labiis loquens, nec verba depromens, neque colloquio suo injustum illum dignum faciens, sed nec omnino in præsentia eum suscipiens. ¡Nam ille quia a san tis exsecratur, et odio habetur atque conculcatur, in conspectu Dei nunquam veniet. Si enim impil (ut superius dictum est) non resurgent, neque pecca tores in concilio justorum *: multo magis omnium impictatum provisor, atque totius peccati auctor diabolus in consilium divinam non veniet, neque deiffico colloquio dignus habebitur, juxta omnia' quæ in anterioribus memoravimus. Venit ergo can siliis et cogitationibus atque desidertis, et audívie nou colloquium, sed increpationem atque objurga tionem nequissimarum cogitationum suarum, atquo infestorum desideriorum ac deliberationum suorum, quæ demonstrans dicit: Et respondene Dominus nit ad diabolum: Unde venis, tu "? Interrogat præ séints, atque providus, qui omnem scientiam CUR eris præstat hominibus, interrogat refugam, apo stalam, adversarium, nequissimum, injustum. In terrogat ul ex ore illius, atque ex responso illius eum arguat et condemnet, atque convincat, utpote mendacem, et malignitatis zelo, ac livore repto tum. Unde venis, tu dejecte, confuse, humiliste? Unde tu venis victus, superstus, conculcatus? Unde tu venis qui de excelsis es expulsus, et saper ter ram es condemnatus, qui de cœlis es projectus, înter homines abdicatus? Unde tu venis, qui post iniquitates festinas, qui post injustitiam curris? Tu qui homicidia appetis, tu qui adulteriß es cupi dus, tu qui sanguine potaris, qui omnium impieta tum super terram es provisor, oninlum malorum inter homines inventor, unde tu venis? Tu qui tempus non habes, tu qui quietem non exspectas, tu qui resumptionis memor non es, neque requiem speras „unde ta venis? Confitere, et noli negare, ostende, et noli celare. Sed non accipiens bæc ne quissimus, nec omnino audisse se simulans, pro aliis alia respondit dicens: Circaivi omnem terram, Psai. * Psal. LXXVII, 65. ** Num. xx11, 8. 87 Job 11, 2.

el peragravi umversum orbem qui sub cœlo est 70. post a Job cum confusione. Adam enim olim se Subtiliter fingis, o infelicissime diabole, humilia tionem tuam tegis, deformitatem tuam reticescis, confusionem tuam minime depromis, quod a pul vere fueris superatus. Lutum enim et terra et pul vis est Job propter terrenum corpus, sed interim terrenus ac lutens superavit, inquit, te, o diabole, qui cum sis incorruptibilis spiritus, tanquam fulgur de cœlo cecidisti projectus. Corpus scilicet luteum superavit fulgorem incorruptum, spiritum immor talem atque incorporeum. Hanc scilicet confusio nem tuam reticescens ac prætermittens, o callide diabole, gloriaris ac plaudis quod terram circuie ris, et ea quæ sub cœlo sunt peragraveris. Sed hoc in maximam deformitatem tuam dicis: nam gloria tua atque elatio referta est omni dejectione. Si enim tantum potuisti ut omnem terrain, post hæc omnes terrenos, atque universos, qui sub cœlo sunt circuires atque peragrares, hoc est, conculca res atque sub te subjiceres, quomodo non potuisti uni terreno atque corruptibili Job prævalere? Sed omnis potentia tua, ac virtus, atque prædones exer citus tui et gladius eorum et triplicia equitum tuo rum cornua et ignis qui de cœlo cecidit, ut tu di xisti, et venti qui ab eremo venerunt, quod erat tuæ nequitiæ inspiratio, universa, inquit, hæc in firma ac supervacua exstiterunt per justi Job tole rantiam, atque per gratiarum actiones confusa atque eversa. Post quæ universa, non, inquit, te, 0 diabole, interrogo quam terram circuieris, et ea quæ sub cœlo sunt peragraveris, de istis namque interrogare te opus non habeo. Scio enim quod in cessanti nequitia indesinenter cuncta quæ sub cœlo sunt circuis, et pervolas, utpote aereus spiritus fulguris velocitati consimilatus. Non, inquit, te de hoc interrogo, sed hoc, unde veneris, vel a quibus veneris. Ab inconfuso confusus, ab exaltato humi liatus, a glorioso spe vacuus. De istis, inquit, in terrogo atque de his te admoneo, cum stes velut igneis jaculis stimulatus. Quis enim est major ignis diabolo quam bic, ut a carnali et terreno superetur atque conculcetur, cum sit spiritus incorporeus? Unde tu venis, seductor, insidiator, humiliatus, de jectus, confusus? Unde tu venis? Ubi est arrogan tia tua? Ubi est elatio? Ubi magniloquium tuuin? Ubi sunt mendacia tua, quibus dixisti quod me Job propter pecuniam coleret? Tu facultates ei abstu listi, ego vero gratiarum actiones atque confessio nem ab eo suscepi. Nam cum tu, inquit, omnem substantiam ejus abstuleris ut non habeat unde mihi hostias offerat, solita gratiarum actione mili sacrificia immolat ex mundo corde atque conscien tia pura. Unde venis tu, o diabole? Non a pœni tentia, non a conversione, neque ab hoc quod de formitatem tuam videns confundaris. Sic itaque interrogo te, malignissime, unde venias. Non enim venis sicut pridem ab Adami cum victoria, sed sicut TO Jub 11, 71 ibid. 5. duxisti, sed Job post hoc non supplantasti. Adam de paradiso eradicasti, sed Job a sanctitate non avertisti. Unde tu venis de excelsis expulsus, et de cœlis dejectus, de angelorum choris projectus? Unde venis tu qui super terram injustitiam germi nasti, qui sub sole impietates disseminasti, qui ea quæ sub coelo sunt universa malis replesti? Unde venis tu? Tu qui es mortis auctor, malorumque inventor, atque malorum omnium initium, iniqui tatis operator, pater mendacii. Unde, inquit, tu venis? Circuivi, inquit, omnem terram, el peragravi universa quæ sub cœlo sunt, et ecce adsum. Adsum, iùquit, qui non succumbo neque humilior, qui non convertor neque satisfacio, qui pœnitentiam non ostendo, sed tanquam vitiis indomitus præsto. Mutaberis, inquit, o diabole, in dilectissimo tuo, hoc est in temetipso. Nain cum non flecteris, ne que subjiceris, neque pœniten tiam demonstras, in irremediabilem inferorum pœnam demergeris, inexstinguibili igni gehennæ traderis et tu et omnes qui te ad infidelitatem sequuntur: tu, inquam, et omnes qui per te ad impietatem persuadentur. Adsum, inquit, is qui non ita est in factura sua factus, sed in operibus ita demonstratus, qui non ita est factus natura, sed exivit voluntate. Non enim in factura naturæ, sed in voluntatis opera tione diabolus est factus. Adsum, inquit, is qui peccatis congaudeo, qui impietatibus lætor, qui ini quitatibus jucundor, qui omni injustitia et omnibus impudicitiis atque omnibus malis delector. Adsum, inquit, is qui spein non habeo, qui salutem non exspecto, qui misericordiam non sustineo, qui re frigerii non sum memor. Circuivi, inquit, terram et peragravi eam, et ea quæ sub cœlo sunt, et ecce adsum. Cui post hæc omnia respondens Deus dicit: Non te de hoc interrogo qualiter terram circuieris, hoc est eos qui terrena sapiunt, neque de hoc quemad modum ea quæ sub cœlo sunt peragraveris, hoc est eos qui cœlestia non desiderant, sicut et lu ipse, qui cœlo reverti ultra non potes, sed hoc te interrogavi et interrogo: Animadvertisti ad puerum meum Jub "? Ac si diceret: Intellexisti quid sit Job? Relaxasti sensum tuum ad eum? Cognovistine illum, vel probasti indeclinabilem fidem ejus, el imunobilem firmitatem, et inviolabilem fortitudinem, et inviolabilem pietatem atque religiositatem illius? Animadvertisti vel intendisti ad puerum meum Job? ac si diceret: Certus es, o inimice omnium bonorum diabole, uter nostrum veritatem dixerit, ego an tu, uler absque mendacio locutus fuerit, ego qui ei testimonium perhibui, an tu qui eum accusasti. Dicis quod terram circuieris, et ea quæ sub cœlo sunt peragraveris, reperisti similem Job? Vidistine æqualem illi? Ob hoc, inquit, te interrogo unde veneris, vel unde venias, ut ostendam Job sancti tatem ac meritum, patientiam quoque ac victo

atque in fugam vertit, et omnes fraudes ejus atque iniquitates supervacuas demonstravit. Resperišti, inquit, ad puerum meum Job? Ad illum obtempe rantem puerum atque verum, qui percussus non discessit, qui cæsus est, et non deliquit, qui tibi est traditus, et non me denegavit, qui a te per cussus est, et mihi gratias agit. Istura, inquit, puerum respexisti qui adversum te stetit, et mihi non restitit, qui adversum te dimicavit, et me ad oravit, qui te conculcavit, et me non contempsit, qui te odio habuit, et me dilexit? Ad hunc, inquit, puerum meum respexisti? Ad hunc cui similis in tolerantia a temporibus Abel non ſuit? Abel enim cum semel sustineret internecionem, transivit et riam, gloriam nihilominus atque coronam, tuam tolerantia ac devotis gratiarum actionibus superavit vero dejectionem, et humiliationem, confusionem quoque atque perditionem. Quanquam enim tu neges, sed ego ostendam. Quamvis tu non con fitearis, sed ego non sileo. Terram enim te cir cuisse dicis, perditionem tuam vero non depromis. Cum abscondis tuam dejectionem, coronas Jub fu raris. Respexisti ad puerum meum Job, qui caput tuum conculcavit, qui humiliavit altitudinem tuam, qui dejecit elationem tuam? Gloriaris, inquit, ne quissime Satana, quod terram circuieris, et ea quæ cub cœlo sunt peragraveris: sed mala est hæc glo viatio tua atque inutilis elatio. Ad malum enim cir cuisti terram, et ad injustitiam peragras ea quæ sub cœlo sunt. Pervolas enim pelagus et aerem et penetras omnes gentes, provincias ac regiones, ut plurimos filios gehennæ facias, ut plures tuæ pœnæ efficias participes. Sicut enim canis rabidus vias ac transitus percurrit, ut oinnes quos ante se invenerit, alios quidem morsibus vulneret, alios nihilominus in stuporem deducat terroris: ita et tu, inquit, nequissime Satana, terram circuis, et ea quæ sub cœlo sunt universa peragras, non ut aliquem componas, sed ut cunctos extermines, quo rundam animam per peccata vulnerans, aliorum nibilominus mentes obtundens atque infatuans. Et cur superius sane illum diabolum appellat, nunc vero Satanam? Diabolus enim accusator interpre tatur, Satanas vero resistens vel rebellis, aut etiam contumax. Ergo quia superius occulte quidem ac cusavit Job ad Deum, idcirco superius diabolum illuın appellat, utpote accusatorem: nunc vero rursus qui ad evidentem contumaciam circa Job pervenit, merito Satananı illum dicit, utpote rebellemin. Re spexisti ad puerum meum Job, o infelix diabole? Cum dolore audisti, quod puerum suum nuneu pavit Deus Jeb. Dolor tibi fuit hæc vox amaritu dinis, hac auditio gravis tibi fuit, hic dictum væ tibi fuit pro hoc testimonio quod attestatus est Deus Job, dicens: Respexisti ad puerum meum Job? Et ante, inquit, puer meus fuit et nunc puer meus permanet, et tuæ nequitiæ accusatio nibil ei præ valebit. Respexisti ad puerum meum Job? Superius dixit: Animadvertisti puerum meum Job? nunc vero, Respexisti ad puerum meum Job? Ac si di ceret: vidisti, probasti, certus es, quia et antea servus meus fuerit, et nunc servus meus per manet, et a mea, inquit, servitute nunquam fugit, nec fugiet. Et ipse, inquit, testis sum, et angeli mei auditores, qui in conspectu mco venientes, et Job tolerantiam mirantes dixerunt: magnum miracu lum vidimus inter homines, o terribilis Creator omnium, nimio stupore dignum, o æterne Rector universorum. Unus terrenus homo de limo pla smatus nostris immortalibus angelorum choris multo inferior, illum qui ex immortalibus cherubim of ficiis cecidit atque projectus est diabolum, sola requievit. Job vero cum plurimo tempore susti neret, diutius morte affectus est, et multipliciter doloribus multatus atque afflictus. In quo apparet, inquit, quod non est illi similis homo super ter ram. Abraham non est, Melchisedec translatus est, Noe requievit, Enoch elevatus est, Abel assumptus est. Meritis non est illi similis alius homo super terram. Ex his qui modo vivunt, non est illi si milis super terram. Intende quia non dicit, non est Ali similis super terram ex iis qui fuerunt, vel erunt, nam post hoc fuit Joannes, quo major inter natos mulierum non fuit. Merito de iis qui tunc fuerunt, dicit: Non est similis illi alius ex his qui sunt super terram”. Ac si diceret: Ex his qui sunt super terram temporibus ejus, in diebus ejus, in vita illius, non est alius similis illi in justitia, in fide, in pietate, in tolerantia, in constantia, in gra tiarum actionibus, in misericordia atque in omni bus virtutibus, non est alius homo similis illi in terras. Quis alius ante eum, vel post eum talia sus tinuit, et sustinens gratiarum actiones recom pensavit pro vehementioribus doloribus alque amarissimis pœnis? Quis exstitit tolerantiæ Job forma? Nullus. Abraham enim Glium immolare præceptus est, sed protinus identidem vivum illum suscepit, quem mactaturus atque immolaturus fuerat. Job vero non ita, sed repente, subito, in sperate septem filios et tres filias simul pariter mortuos, et nunquam reviviscentes audivit et vidit sed fides ex eo mortua non est, neque patientia, neque gratiarum actio, neque dilectio quam erga Deum habuit. Sed quemadmodum aurum per ignem transiens splendidius atque gloriosius efficitur, ita et Jub tentationum ignem transiens, clarior atque Deo pretiosior atque acceptabilior comprobatus est. Merito ergo dicit: Non est similis illi super terram. Fulget, inquit, tanquam sol veritate ac pa tientia, relucet ſide et tolerantia velut cœli lumi naria. Ob hoc non est similis illi alius super ter rain, firinus ut lapis, ut fundamentum immobilis, tanquam adamas incomminutus. Non est similis illi ex his qui sunt in terris. Sine querela, u'pote

nec ab angelis, nec ab hominibus in ullo est repre- simplicitate: šuper hæc universa quæ ingessisti ei hensus. Justus, utpote justo Dei judicio justus com probatus. Verus, utpote nec in verbo, nec in facto, ne que in magno, neque In minimo falsitati approximans, neque mendacio communicans. Dei cultor, utpote nen oberranti animi conscientia unum colens Omnipotentem, omnium Creatorem), Patrem Jesu Christi. Abstinens se ab omnibus operibus malis, et antea, et nunc, ab initio et usque in finem. Non enim, nec antea facultatum abundantia, neque Húnс bonorum perditio ad mala eum declinaverunt. Super hæc omnia quidem summo singulari atque mirabili modo perseverans in simplicitate. Cum tanta, inquit, a te sustinuerit, cum tanta a te passus fuerit, tanta ex tua malitia supportaverit, Adhur perseverat in simplicitate. Omnes qui in doloribus et in tormentis atque in passionibus fuerint, ipsis doloribus examaricati atque exaggerati, amariores, et noxiores atque pejores efficiuntur. Sed non ita est, inquit, constantissimus Job, sed ita non est admirabilis ille vir, sed adhuc perseverat in sim plicitate. Ac si diceret, adhuc innocentior in ipsis doloribus perseverat, adhuc longanimior, adhuc modestior, adhuc benignier, adhuc justior, adhuc sincerior circa Deum. Quantum enim, inquit, tu, o diabole, augmentasti ei mala, tantum Job adjecit ad innocentiam: Adhuc perseverans in simplicitate. Adhuc, inquit, ac si diceret: Super omnia quæ ei fecisti, super omnia quæ ei ostendisti, super omnia quibus eum affixisti, super omnia hæc vi delicet adhuc perseverat in simplicitate. In præee dentibus laudatur Job a Deo, utpote justus ac veras Dai cultor: numc vero adjecit illis Deus super hane laudem, dicens: Perseverans in simplicitate sua. Bene se digne. Figura enim fait eorum qui in neva gratia omnia in simplicitate transierunt atque sustinuerunt, nulli malum pro malo reddentes, sed præceptuın Domini adimpleutes, dicentis: Diligite inimicos vestros”, et: Benedicite oís qui maledixerint vobis ™, et: Volenti auferre pallium tuum, dimille ei et tunicam”. Horus namque omnium typum ge rens beatus Job, cum hoc quod in simplicitate per severavit atque cuncta sustinuit, cum hoc ipso etiam auferenti pallium suum, hoc est omnem substan tiam suam diabolo, et tunicam dimisit, conscin đens illam atque projiciens illi, et dicens: Quæ postulasti a Deo, accepisti; tolle et hæc quæ non quæsisti, tunicam atque pallium meum. Perseve rans adhuc in simplicitate. Nam quantum ad lubos sermones, o diabole, adversarii in eum insur rexerunt, inimici eum deprædati sunt: sed nec istis in aliquo replicavit, sed circa istos omnes sim plicitatem ostendit. Merito dicit, Perseverans in simplicitate, typum atque figuram gerens Domini dicentis per prophetam de semetipso: Ego autem tanquam agnus immaculatus ductus sum ad sacri ficium ***. Sic itaque admirabilis Job perseverat in perseverat in simplicitate. Et quis, inquit, post hoc ex his qui audierint, vel agnoverint, nou me re prehendat, qui tantum permisi tuæ crudelitati ad versus justum illum insurgere, et ita immiseri corditer innocentem vexare? Post quæ universa perseverat in simplicitate. Ecce, inqnit, antea lau davi testificans tibi quis fuerit Job, ecce nunc adjicio super laudem ejus, dicens: Perseverat in simplicitate. Perseverat, ait, id est, exspectat. Quid ergo exspectat? Telerantie remunerationem, ex spectat coronas innocentiæ. Aut adhuc exspectät, inquit. Quid, inquis, exspectat? Te, ait, exspectat o diabole, tanquam audax belligerator, tanquar constantissimus præliator, tanquam admirabilis vit fortis. Sic itaque ait, exspectat, non dubitat: non terga dedit, sed adhuc exspectat. Adhuc, inquit, exspecial nt te superet atque devincat, conculcet atque humiliet, et omnimode dejectumn atque con fusum demonstret. Cum talen ergo noveris esse Job, et ita prompte te exspectantem ad secundam congressionem, si audes, approxima, incipe, ap prehende, paratun; invenies te exspectantem. Adhuc, inquit, exspectat in simplicitate: tu autem terram circuis, et ea quæ sub cœlo sunt peragras, ut idola fundas, ut adulterium germines, ut homi cidium multiplices, ut sanguinem effundas, ut artes magicas, et auguria, et divinationes atque male ficia dissemines, nt infidelitatem doceas, ut Dei blasphemia atque omnibus malis, ea quæ sunt sub cœlo repleas, ut castos vel castas pofluas, ut pios ad impietatem declines, ut justis molestias atque tribu lationes suscites. Pro his, inquit, omnibus tu, o diabole, terram circuis, et ea quæ sunt sub cœlo peragras. Job vero non ita, sed exspectat adhuc in uno loco tanquam in eadem patientia, et veritate, in eadem fide et pietate atque Dei cultura fundatus, stabilitus atque confirmatus, et nunquam ab ea declinatus, aut prævaricatus. Sic itaque exspectat immobilis, atque innocens. Adbac exspectat in simplicitate. Columba, inquit, est simplex, ratio Habilis, spiritalis, incorruptione digna, accepta bilis, angelis Dei familiaris. Ideirco tanquam co lumba simplicitatem ostendit. Nanı sicut columba de nido effugata sublatis sibi pulis atque ante oculos mactatis, non indignatur, neque terretur, neque niðum deserit, neque ad malitiam immutatur: ita et beatus Job cum nidus ab eo auferretur, hoc est divitiæ atque substantia, et ſtlii ejus interficerentur ante oculos ejus, non est indignatus, neque ad ma litiam, hoc est ad blasphemiam aut ad maledi ctionem, est immutatus, sed cuncta sustinuit com innocentia alque gratiarum actionibus. Pro his ergo omnibus dicit, perseverans in innocentia. Tu vero dixisti perdere rem ejus dixisti ut per deres; paululum autem carnes ejus dicis ut per das, ut ista in simplicitate sustinens Jub, auginen Luc. V, 27. ibid. 28. 75 ibid. 29. *** Jerem, x1, 19.

tum gloriosarum coronarum accipiat, et in, inquit, ▲ triticum ***, et cætera. Ilæc namque universa propter o versute diabole, augmentuin confusionis et de jectionis atque ruinæ percipias, utpote et de cœlo (dejectus, et in terris ab Job prostratus, etiam et in boc ultimo exspectans quando a Domino Job atque omnium rectore Deo Unigenito per crucem proster naris atque in inferos demergaris. Tu, inquam, dixisti rem ejus perdere sine causa, neque ut præ cipiens, neque ut imperans. Caruisti enim hoc, o diabole, ut cum potestate dicas jubendo, vel præ cipiendo: sed dixisti quærens, postulans, suppli cans, petens. Sic, inquam, dixisti rem ejus perdere sine causa. Age, inquit, quod ille, hoc est, diabolus ita dixerit, ita petierit, ita quæsierit, ita supplica verit, tu vero cur exaudisti, cur acquievisti, cur dedisti, cur sine causa rem illius justi perdere per misisti? Ob hoc, inquit, exaudivi, ob hoc rem atque filios ejus perdere perinisi, ut appareret Job justitia, et diaboli injustitia, ut appareret mea veritas, et diaboli mendacium, ut clareret meum testimonium, et iniqui illius blasphemia. Dixisti, inquit, sed non ut jubens. Nisi, inquit, exaudirem, et acquiescerem atque traderem omnem rem Job in potestatem dia boli, et perdere omne peculium ac filios juxta vo luntatem suam permitterem, nunquam utique cogno sceret diabolus, quia non propter rem coluerit me Job, sed propter charitatem: nunquam utique quiesceret blasphemando sanctos ante Deum et ho mines, sed in hoc staret atque omnes homines scandalizaret, quia et Deus favorabiliter colentibus se rem daret, et colentes illum non propter dile ctionem, sed propter rei familiaris gratiam ei ser virent. Merito ergo ne posset hæc dicere diabolus, dedit illi in potestatem et rem Job, et filios, et post paululum ipsum corpus ejus ad supplicium. Si ergo cum tanta ingessisset Job, et ille in iisdem gratia rum actionibus atque confessionibus perseveraret adhuc, super hæc omnia eadem usus est impu dentia atque improbitate dicens: Corium pro co no”: quid faceret si omnium bonorum Job pole statem non acciperet? Ob hoc, inquit, in potestate ejus tradidi, non quod diabolo placere voluerim, sed totum mundum informare festinans, quæ sit mea justitia, et diaboli iniquitas, livor quoque ejus atque invidia, et quæ sit justorum fides et toleran tia, vel dilectio eorum circa me. Similiter petiit, et petet usque in finem sæculi pro omnibus sanctis, ut potestatem accipiat ut corpora eorum affligat, et animas eorum tangat. Sic afflixit martyres per principes hujus mundi, igne et gladio consumens carnes eorum. Hæc namque fuit voluntas et petitio diaboli, ut sanctos tormentis afficeret atque tor queret. Et hæc fuit sanctorum oratio, ut omnia supplicia propter Deum sustinentes æternæ gloriæ apud eum in ſide efficerentur hæredes. Quod autem bæc petat diabolus, ostendit evidenter Dominus dicens: Salanas petiit ut vos cribraret tanquam 16 Jეს 1, 4. 74* Luc. xxii, 31.” Jub 11, 3. improbitatem atque impudentiam, zelum quoque ac invidiam maligni quam habet circa sanctos, dicta sunt. Ad quem de istis loquens Deus dicit Tu autem petisti rem ejus perdere sine causa ". Cujus rem? Justi ac pii atque credentis Job. Desi derasti rem ejus perdere sine causa, pro tuo, inquit, zelo atque invidia, pro tua maligna suspicione, callidissime diabole. Petisti rem ejus perdere sine causa, nihil peragens vel perficiens, nisi solanı iniquitatem tuam atque malitiam. Petisti rem ejus perdere sine causa. Porro sine causa periit. Quare periit? Diabolo, inquit, sine causa periit. Nihil enim peregit neque perfecit, cum rem ejus perde ret, nisi suam dejectionem atque humiliationem ostendit. Job vero hæc res non sine causa prove mit, sed ad ingentem gloriam et laudem atque hono rem hujus rei perditio provenit coram Deo et an gelis ejus et apud Deum gloriæ augmentatio ei provenit, et super terram duplex pro remuneratione receptio atque retributio. Sic itaque diabolo qui dem sine causa facta est hujus rei perditio. Job vero non est facta sine causa, sed pro æternæ Beatitudinis remuneratione, et in cœlis coram ange lis Dei, et in terra in conspectu omnium gentium. Increpans ergo et redarguens atque objurgans dia bolum, dixit: Tu vero petisti rem ejus perdere sine causa, tu desiderasti, tu petisti, tu quæsisti, tu rem ejus festinasti perdere sine causa; tanquam si diceret: Ubi est præsumptio tua, o diabole, quod mox ut rem ejus abstulisses continuo eum a pia Dei cultura atque ejus gratiarum actionibus disce dere fecisses? Ubi est, inquit, arrogantia lua, bonorum omnium inimice diabole? Ubi tumultuatio tna atque seditio? Ubi labor tuus atque sollicitudo? Ubi contentio tua atque altercatio? Laborasti enim atque certasti bella diversa conficiendo, et castra statuendo, et equites demonstrando, et igne exu rendo, et ventos admovendo, et fundamenta qua tiendo, et domos dejiciendo atque omnem sollicitu dinem demonstrando, ut justi Job rem atque filios perderessed frustra exstitit ingens tuus labor atque sollicitudo. Rem enim Job perdidisti, sed justitiam ejus non perdidisti, sed fidem ejus ac pie tatem non dissipasti. Idcirco audi, inquit, cum increpatione: Petisti rem ejus perdere sine causa sed olim quidem rem Job sine causa perdidisti; post hoc autem cum Dominus venisset ad terras, illius unguenti perditionem gratis fieri æstimasti, dicens per os Judæ: Utquid hæc perditio hujus unguenti facta est "7°? Et unguentum sane quod pro bono cum ſide effusum est perditionem judi casti: rem vero Job quæ cum iniquitate periit, perditionem non æstimasti. Et quod majus est hoc, unguentum illud quod a Juda effusum est, hoc est, sanguinem Unigeniti perditionem reputasti. Nam sicut cum illic unguentum illud effunderetur, re 17 Marc. XIV, 4.

pleta est domus illa unguenti odore; ita et istic, fortiore. Minorem, inquit, ac leviorem atque mo id est, in passione Domini, cum sanguis Domini deratiorem sustinens Job dolorem videtur adhuc effunderetur, repletus est orbis terræ salutis suavi tate. Sed in omnibus non cessavit nequissimus, el improbus atque impudens diabolus, neque confu sum se recognovit: sed tanquam canis rabidus ad baculum infelix cucurrit, cum priorem suam defor mitatem non intelligit, sed sperat quod per novis simum bellum priorem ruinam posset resarcire, nesciens miser quod novissima pejora prioribus ei essent efficienda. Idcirco post hæc universa, respon dit diabolus ante Deum, et dixit: Corium pro corio. O impudentia atque improbitas tua, o diabole! tantam deformitatem atque confusionem tuam non consideras, sed inverecunde atque identidem, hoc est, iterum atque iterum recurris contraria tibimet ´ipsi loquendo ac dicendo atque quærendo, et temet. ipsum destruendo. Primum enim dixisti cum ad Deum de Job locutus fuisses: Aufer illi rem, priva eum divitiis, minue eum opulentia, humilia eum de altitudine, denuda illum his quæ dedisti, si non continuo in faciem maledixerit tibi, et detraxerit, atque blasphemaverit, quasi magnum fuerit hoc, ut divitiæ atque res ejus familiares auferrentur. Quod ergo tunc magnificasti, ut ei res familiares aufer rentur, học nunc nimirum minoras. Quod tunc sin gulare atque indubitabile judicasti, quod sublatis divitiis Job continuo esset blasphematurus, hoc nihilominus nunc ad nihilum redigens dicis: Corium pro corio. Corium divitiarum pro corio corporis, corium bonorum pro corio ossium. Hæc namque quo coria repetit, ac memorat istic diabolus: rem familiarem et divitias exterius corium; interius vero corium corpus et ossa. Corium quod non valde doleat, rem familiarem; corium quod valde doleat, corium corporis. Hæc scilicet cogitans ma lignissimus diabolus, a quo nunquam malæ cogita tiones deficiunt, hæc ergo nequissimus diabolus nequiter atque callide tractans, dicit ad Dominum de Job: Corium pro corio, ac si diceret: Quid magni passus est Job? quid grave sustulit hic quem defen dis? Rem familiarem et filios amisit, sed sperat quod rursus et rem et filios acquirat, confidit quod et identidem des sicut et ante dedisti. Pro hac ergo spe atque confidentia necdum a te recessit, necdum te reliquit, necdum te detraxit, necdum te blasphe mavit, quia necdum tetigerunt illum dolores cor poris, quia necdum apprehendit eum ossium pœna. Corium pro corio. Exteriore, inquit, corio decoria tus, hoc est rem familiarem ablatam contempsit atque ad nihilum reduxit: tange interius corium ejus, hoc est tormentis affice carnes ejus; et con tere carnes illius, et apparebit constantia ejus, quam nunc habere videtur. Supervacua enim fides ejus, quam nunc circa te habere se putat. Corium pro corio, ac si diceret, dolorem minorem pro dolore majore, pœnam moderatiorem pro pœna ** Jub 11, 4. constantiam habere, pro gravioribus leviora facile sustinens, pro arctioribus mitiora leniter sufferens. Nam omnis poena, et omnis dolor qui foris fuerit a corpore, levior videtur esse magis quam illi dolo res, qui sunt in corpore. Ideo corium pro corio, hoc est pœna minor pro pœna majore, dolor levior pro dolore vehementiore. Nam aliud est rem fami liarem amittere, et detrimenta sustinere, aliud sane est carnibus ipsis putrescère, et vermibus repleri, et in pulverem terræ commassari humore ulcerum, qui ex ipsis liquescentibus carnibus elicitur. Idcirco facile sustinet Job exterioris corii dolorem pro dolore corii propinquioris, hanc rei familiaris direptionem pro corporis afflictione. Quandiu ergo leviorem dolorem sustinet, illo usque a te non dis cedit, neque negabit te. Immuta, inquit, coria, hoe est immuta dolores, et continuo immutari eum að blasphemiam senties. Corium, inquit, pro corio. Hujas rei exemplum etiam in nobis videmus. Nain cum percutitur quilibet, vel cæditur, frequenter mañum pro toto porrigit corpore, et protegit caput et dorsum manu, et videtur illi, ut in manu magis percutiatur quam in dorso, vel capite, et dat corium pro corio, corium manus pro corio capitis. Hæc itaque universa designans nequissimus callide dicit de Job, Corium pro corio. Nam sicut hi qui vapu lant, corio manus alterum corporis protegunt corium, ob hoc tantum ut corpus integrum habeant sic, inquit, et Job exteriora rei familiaris detri menta contemnit universa, tantum ut corporis effugiat pœnam. Sic namque et hi qui in mari navigant, cun periculum passi fuerint omnia quæ in navi habuerint contemnunt atque in mari proji ciunt ob hoc ut ipsi evadant. Sic et quicunque divitum cum in corporis infirmitatem inciderint, omnem substantiam suam libenter offerunt, tantum ut corporis incolumitatem recipiant. Sic, inquit, et Job omnes divitias, et omnem rem familiarem facile contemnit, tantum ut dolores non contiņ gant carnes ejus. Quo antem proposito dixerit hæc universa nequissimus dæmon, per hæc quæ sequun tur ostendit, dicens: Omnia quæcunque habuerit homo, dabit pro anima sua”. Sic, inquit, et Job omnia quæcunque habuerit contempsit, tantum ut corpus conservaret illæsum. Sed adhuc, inquit, corium pro corio. Quis dixit hoc? diabolus. Ad quem dixit? Ad Deum. De quo dixit? De Job. Quo proposito dixit? Superius multipliciter demonstrato. Super hæc autem universa, adhuc audi de his quæ dudum in principio facta sunt. Commonefacit istic nequissimus diabolus, quia pridem quando Job pater atque patriarcha Adam meis, ait, seductio nibus obediens te contempsit, ob hoc pelliceis tunicis a te Creatore indutus est pro vindicta abnegatoris, eo quod te dereliquerit, ad me autem

ierit, et ex hoc hujus rei mihi debitor exstitit, me- familiari atque divitiis Job locutus es, nunc vero rito nunc, inquit, Corium pro corio. Corium, inquit, Job pro corio Adam da mihi. Vexaturus eram corium Adam, et non me permisisti. Da ergo mihi corium Job pro corio Adam. Da mihi corium filii pro corio patris. Exigam, inquit, a filio debitum genitoris. Persolvat, ait, pellem vel corium novissi mus nunc prioris tunc debiti. Ulciscar peccata prioris patris ejus, atque patris omnium. Hæc itaque universa menioraus atque de his universis admonens nequissimus, malignissime dicit: Corium pro corio. Corio Job pro corio Adæ. Corium Glii pro corio patris. Corium posterioris pro corio patris. Ita scilicet diverse demonstratur ac merno ratur học quod ait pro corio. Et adjecit dicens Omnia quæcunque habuerit homo dabit, et eruet animam suam. Verum est hoc, quia cum ad pericu Jum vel discrimen pervenerit homo, omnem rem familiarem contemnit, universam substantiam suain spernit tantum ut aniniam eruat, ut animam suam incolumem liberet. Et nunc cum speras quod adversum Job loqueris, pro Job loqueris, inimice omnium bonorum diabole, et non intelligis. Evi denter enim Job plus quam cæteri plurimi omnia quæcunque habuit despexit atque contempsit, et divitias, et possibilitatem, et filio‹, et rem familia rem, ob hoc tantum ut animam acquireret atque lucrifaceret, ut animam suam illæsam, et inconta minatam atque illibatam custodiret. Hæc scilicet dicendo, o diabole, et teipsum confundis, Job vero propositum ostendis: Omnia quæcunque habuerit komo dabil, ut eruat animam suam, ob quam rem? quia redemptio viri propria est substantia 18*. Omnia quæcunque habuerit homo dabit, ut eruat animam suam. Hoc egit Job, propterea animam suam invio latam conservavit. Hoc egerunt beati martyres, idcirco postquam omnia corruptibilia atque terrena contempserunt, post hoc mihilominus proprium corpus in pœņam atque in incendium tradiderunt, ignem atque gladium sustinentes, tantum ut ani mas suas mundas atque castas Deo exhiberent. Sed interim videamus adhuc post hæc quæ bene digesta sunt. Nam sæpe etiam a malo aliquid boni profici scitur, non quod pessimus et malignus ita voluerit, sed quia bonus ac benedictus Deus maligni mali tiam in bonum convertit timentibus atque diligen țibus se, sicut Job, vel martyribus atque credenti bus, qui omni tolerantia superantes nequitiam ejus æternæ vitæ atque gloriæ hæreditatem capient apud Deum, Siç etiam nunc istic sermo qui maligne a diabolo dictus est: Omnia quæcunque kabuerit homo dabit, ut eruat animam suam, pro pietatis comme moratione diligentibus Deum proficit. Verumtamen, ut diximus, post hæc universa maligni ipsius dia boli ex ipsis sermonibus ejus notain ostendamus, çum iniquitatis ejus arma in eum convertimus. Dic, o nequissime diabole, adversum te, ab initio de re auimam proponis, animam nominans. Ob quam rein, nisi ob hoc, quia jam maligne de anima Job tractas? quia callide animam ejus quæris? Necdum corii ejus potestatem accepisti, necdum pellis ejus, hoc est, corporis ejus, constantiam approbasti, el jam animæ ejus quæris supplantationem, Omnia, inquiens, quæcunque habuerit homo dabit pro anima sua". Post hæc adjecit, dicens: Non ergo ita est. Quid dicis, o diabole, non ita est? Vel ob quain rem hoc dicis, non ergo ita est? Ac si diceret Non est adhuc definitum, necdum est deliberatumi, Non est sicut Job arbitratur, quod jam vicerit, quod omnia perfecerit atque impleverit, necdum est in fine doloris, sed in initio. Non ergo ita est, sicut dictum est, quod non sit illi similis alius super terram. Quid omnino peregit? quid sustinuit? quid supportavit? Nec quidquam magnum adversus futura. Cum sustinuerit novissima, tunc demum laudabitur, nunc vero non ita est. Sed porrige ma num tuam, el tange carnem ejus, et ossa, si non ir faciem tibi benedixerit "*.Tange, inquit, rem familia rem et filios, tange divitias et possibilitatem; tange, inquit, carnem et ossa, si non in faciem benedixe rit, hoc est maledixerit. Patientia, inquit, in dolore carnis ostendatur, sufferentia in ossium pœna demonstretur. Porrige manum tuam, identidem, o diabole, manum ut porrigat quærere fingis, quem admodum et superius. Nam vere ut tibi tradatur cupis, ut tibi in potestatein detur vis. Porrige ma num tuam. Ad quid faciendum porrigam? Tange, inquit, carnem et ossa ejus. Amige, inquit, commi nue, contere, doloribus affice, putrefac carnes ejus el ossa, et universas compages nervorum illius, si non in faciem tibi maledixerit atque blasphemave rit. Hoc, inquit, sit indicium patientiæ, et firmitatis atque constantiæ ejus, ut ossium sie tormenta absque numeratione sufferat, ut dolores corporis absque reprehensione sustineat, ut putredinem vermium supportet absque blasphemia. Ob boc ergo dico: Non ita est, sed porrige manum tuam, ut sit inchoatio hujus belli, certaminis quoque atque disceptationis, ut appareat Job constantia sermo veridicus. Cui dighe perfecta, aut meus respondeatur: 0 inimice omnium bonorum diabole, non tibi suffecerunt propria, sed tantum crudelitate atque impietate adversus justum hunc uteris. Tan tum injustitiam sne perficere cupis, ut justum Job tibi injusto contradam? ut innocentem impio depu tem? ut miseriis afficiam eum qui sine peccato est? ut molestiam ingeram devoto? ut non disceden tem percutiam? ut flagellem non delinquentem? ut tribulem gratias agentem? Quid hoc indecoro sius atque illicitius? quis omnino carnalium hoc faciat? quis ex terrenis prorsus hoc agat, ut mori gerum atque devotum servum injuste ad supplicium contradat? Sed interim ut tuam iniquitatem redar 14º Prov. x1:1, 8. 79 Jul; 11, 5. 79* ibid.

guam atque injustitiam objurgem, Ecce traao tibi nis coronaduntur in conspectu meo. Ne tetigeris, eum, ut absque contradictione convincaris, et absque excusatione condemneris, atque in omnibus mendax comproberis. Ecce trado tibi illum. Sub stantiam quæsisti et accepisti, nunc ipsum quæris, habes. Ecce trado líbi illum. Non contradico, male dicte; non tibi denego, condemnate; non propter tuam, inquit, malignitatem, sed propter Job inno centiam, ut justus appareat, ut sine querela esse comprobetur, ut gloriosus coronetur, ut verax de monstretur. Pro his, inquit, omnibus ecce tibi trado illum. Nudum illum reliquisti, nudum consti tuisti, solum reddidisti, solum illum tibi trado, et accipies illum solum. Animaın non quæsivisti, animam ne tetigeris ". Carnem et ossa petisti, animam ne teţigeris. Contere tantum carnem, ami ge ossa, animam ne tetigeris. Terram tibi trado, cœlo ne appropinquaveris. Corruptionem habeto, incorruptionem ne tetigeris, hoc est animam. Ter renum vas confringe ut volueris, interiori vero thesauro ne appropinquaveris. Luteæ testæ facito quod volueris, pretiosissimam vero margari tam ne tetigeris. Non maculavit illam iniquitas, non inquit, animam Job. Conculcabit enim caput tuum, et comminuet virtutem tuam, et conteret fortitudi nem tuam, et humiliabit altitudinem tuam, et deji ciet elationem tuam, et demonstrabit omni carni fiduciam ad standum adversum te constanter usque in sæcula. Malignus namque es et invalidus, calli dus atque infirmus, astutus ad insidiandum, sed impossibilis ad opprimendum, doctus ad decipien dum, et invalidus ad resistendum. Nam sicut facile seducit instabiles atque incredulos, cum sit calli dissimus, similiter facile resistunt illi omnes justi atque credentes, omnes Deum timentes atque Job imitantes, utpote invalido. In arbitrio ergo homi num est potestas, sanctitas atque constantia. In ar bitrio est hominum potestas fidei ac pietatis. Si enim voluerint declinare a malis, et facere bona, et valent, et possunt, et non prævalet illis nequis~ simus, si fuerit cor eorum secundum Deum, si fue rit voluntas eorum in sanctitate, si anima eorum fuerit in veritate, si mens in Gde ac pietate, si ad monuerint semetipsos in misericordiam et misera tionem, in bona opera atque omnia quæ in Dei ti more perficiuntur, et de omnibus quæ juxta Dei vo luntatem fiunt. Cum enim voluntas hominum con senserit voluntati Dei, tunc omnia quæ bona sunt facile perficiunt homines. Cum iis quibus delectator Deus, delectati fuerint homines, tunc nlhilominus omnia quæcunque vita digna sunt, præsto sunt ho minibus. Nam et Job homo fuit carnalis, fuit terre nus, corruptibilis, talis quales omnes homines, sed devotior atque studiosior circa eleemosynas, et bona opera in fide ac Dei timore præ omnibus hominibus. Idcirco acceptabilis fuit Job Deo super omnes ho mines; idcirco superavit nequissimum diabolum, magis quam omnes homines in tempore suo. Sic itaque possunt omnes homines qui voluerint, et Deo placere, et diabolo resistere, et voluntatem Dei ſa cere, et in regnum cœlorum introire, et in vitam æternam requiescere. Aut adhuc secundum ipsam historiam. Animam, inquit, ejus ne tetigeris, hoc est ne eam ante tempus de corpore ejicias. Ac si diceret: Ita demetire ipsum dolorem atque corporis pœnam, ut ipsam animam ante tempus de corpore exire non compellas. Noli ergo mortificare corpus, ne ante perfectionem constantiæ, vel consummatio nem tolerantiæ discedat anima. Sic itaque omnibus modis tam carnalibus, quam etiam spiritalibus anı mam ne tetigeris. Post quæ universa, dicit: Ezivit diabolus a facie Domini *. Quomodo exivit a facie Domini is qui indignus est præsentia Domini? Sic exivit a facie Domini, sicut et venit ante conspectum Domini. Sic exivit, quemadmodum et superius ostensum ac memoratum est: Exivit diabolus a ſa cie Domini. Exivit, sed non carnalibus vestigiis, neque corruptibilibus gressibus, sed nequissimis cogitationibus, quibus adversus Job nequiter medi violavit illam pessima cogitatio, non per vertit illam Dei blasphemia, non polluit illam Creatoris reprehensio. Idcirco animam ejus ne tetigeris. Meum, inquit, plasma est inviolabile, mea babitatio est incontaminata, mea commoratio est incoinquinata. Ideo animam ejus ne tetigeris, quæ ad imaginem Dei est creata, quæ incorruptibili sa pientia est imbuta, quæ sermone et scientia est co ronata, quæ Dei cognitione est induta, quæ cor ruptibili dominatione hujus mundi est honorificata, quæ paulo minorem gloriam ab angelis super terram est adepta. Hanc scilicet animam ne tetigeris, ne que huic appropinquaveris, neque communicaveris, neque cominiscearis, neque obtuderis, neque infa tuaveris, neque fatigaveris, neque deceperis. Oir.ni bus itaque modis animain ejus cave ne tetigeris. Nam tu cum animam ejus non tetigeris, neque ei proximaveris, nunquain me innocens ejus anima negabit. Pro his ergo omnibus animam ejus care ne tetigeris. Non tetigisti, inquit, animam Joseph in luxuria, non tetigisti animam Abrahæ in tentatione, non tetigisti animam Noe in medio gigantum, non tetigisti Enoch in medio injustorum, non tetigisti animam Abel innocentem ejus internecione. Ergo quia nullius, inquit, illorum animam tetigisti, o diabole, idcirco immaculati omnes atque beati in conspectu meo consummati sunt. Noli ergo nec Job animam tangere, et gloriosus etiam hic in conspectu meo consummabitur. Non tetigisti, inquit, marty rum meorum animas, non tetigisti mirabilium ve ridicorum meorum testium animas. Idcirco ii suc cumbentes universi, propter fidem contempserunt mortem, ideo intaminati omneın ignis pœnam irri serunt atque gladii, merito immarcescibilibus coro ** Jub 11, 6. 81 ibid. at ibid. Z

tatus est atque cogitavit æmulando atque invidendo ▲ atque impœnitentes, qui ad Deum non convertunt, innocenti illi atque justo. Sic itaque cogitationibus qui poenitentiam non confitentur, qui faciem Dei venit ante Deuin quærens ac desiderans, ut Job ac- non requirunt, qui Dei judicium non metuunt, qui ciperet in potestatem. Sic identidem nequissimorum pœnam inferorum non contremiscunt, qui con consiliorum accipiens perfectionem, hoc est Job demnatione gehennæ non terrentur. Hoc metuentes potestatem ad afligendum carnem et ossa ejus, omnes justi devote deprecati sunt Deum dicentes nam boc meditatus quæsivit, Exivit a facie Domini, Ne projicias me a facie tua *. Et alibi: Faciem hoc est quievit meditari ac cogitare, qui pridem tuam, Domine, requiram. Ne avertas faciem tuam a meditatus fuerat atque cogitaverat. Nam primum me”, et alia plurima his similia. Ex istis ergo om apud semetipsum nequiter meditans atque cogitans, nibus exit diabolus. Omnes qui ab eo in errorem dixit: Quis mihi daret, ut possem venire ante Deum, ducuntur atque seducuntur, et omnes qui volunta et invenire potestatem carnis, ossiumque Job, ut tem ejus faciunt, et omnes qui ad pœnitendum amigens illum secundum auimuın meum cogerem corda sua obdurant, isti omnes projiciuntur a facie eum reprehendere illum quem nunc prædicat, et Dei, isti omnes expelluntur in tenebras exteriores, negare illum cui nunc gratias agit? Istis ergo cogi- et ignem inexstinguibilem, qui præparátus est dia tationibus pridem venit ante Dominum. Deinde cum bolo, et angelis ejus, atque omnibus qui faciunt accepisset potestatem Job, ac quiesceret hæc cogi- voluntatem ejus. Exivit diabolus a facie Domini tare, postquam quievit ab istis meditationibus atque, deferens Job, ut putabat, interficiens justum illum, consiliis, exisse dicitur a facie Domini. Ergo quis ut confidebat. Sic namque et primus discipulorum exierunt a facie Domini cogitationes ejus, merito ipse ejus Cain postquam propter invidiam (ut dictum est) dicitur exire a facie Domini, hoc est tractatus ejus, interfecit Abel, exivit a facie Domini. Sic itaque et cogitatio, meditatio quoque maligna atque inju- diabolus pater et origo omnium malorum, exsistens stum desiderium. Exivit a facie Domini, hoc est interfector quantum ad ipsum Job, exivit a facie quievit atque cessavit meditari, et cogitare post- Domini. Certum est quod nequiter atque impie apu:l quam id quod quæsivit accepit. Nam et vere veniunt semetipsum tractans, dixit ad Deum: ulterius non ante Deum, et justitiæ justorum, et impietates in- indigeo facie tua, quia accepi potestatem ejus quem justorum. Sic namque dicit angelus ad Cornelium: zelabar vel quærebam. Deus vero sciens firmam Vrationes tuæ, et eleemosynæ tuæ ascenderunt in consummationem Job, acquievit ut per diabolicum memoriam ante Deum **. Sic et olim dixit angelus ignem probatus fuisset, quemadmodum si teneat a‹ Tobiam: Cum orares tu et Sara filia Raguelis, in manu sua quis adamantem, et alius quilibet dicat ego obtuli memoriam orationum vestrarum in conspe ad eum: Da mihi hunc adamantem in potestatem, ctu Dei *. Item vero de impiis dicit Dominus: Nunc et ego illum comminuam in ignem, conteramque recordabor injustitiarum illorum, et ulciscar peccala ictibus; ille vero qui eum in manu habet, confidens corum *. Et Jeremias dicit ad impiorum consilium: vere quia adamas est, dicat: Tolle, proba, exper Nonne incensorum vestrorum recordatus est Domi- ire, quia nequaquam huic adamanti prævalebis. nus de idololatriis, et ascendit in cor ejus **? Sicut Sic ergo et omnium cognitor atque præscius Deus, ergo universa hæc veniunt ante Deum, ita diabolus velut inviolabilem adamantem habens Job, quærenti venisse dicitur, et exisse a facie Domini, non per- diabolo dedit eum in potestatem, confidens vere sona veniens, sed cogitationibus atque malignitatis quia verus adamas est Job. Sic namque et singu suæ meditationibus, quæ aliquando veniebant cum ille laris ille, et divinus, cœlestis quoque atque incor cogitabat, aliquando exibant, cum ille cogitare quies- ruptibilis adamas Unigenitus Deus a Patre ad terras cebat. Hæc itaque demonstrans dicit: Exivit diabolus missus, de quo dicit Deus Pater: Ecce ego ponam a facie Domini. Exivit vere, hoc est discessit, deseruit, adamantem in medio populi mei: quem neque ignis oblitus est, ultra non æstimavit, neque curavit, tentationum in deserto comminuit, quem non plagæ neque recordatus est quod sit Deus. Illo enim usque impiorum in cruce contriverunt, quem neque se ante Deum fuisse dicitur, quandiu de Deo cogitavit, cum Job accusaret. Postquam vero accepit quod voluit, et quod quæsivit, continuo relinquens Dei memoriam, a facie Dei exisse juste dicitur. Exivit diabolus a facie Domini, totus exivit, et sensu, et consilio, et meditatione, et tractatu atque memoria exivit a facie Domini. Sic exivit olim in principio diaboli discipulus primus adversarii fructus Cain, cum justum interfecisset Abel. Sic exivit sicut di cit Scriptura: Exivit Cain a facie Domini 87. Sic exeunt etiam nunc a facie Domini cuncti pertinaces pultura sepulcri, neque mortis introitus vel infe rorum violavit, sed omnia superans, divinum et incorruptibilem se adamantem fuisse demonstravit. Adamas vero est naturaliter talis lapis, cui neque ignis, neque ferrum, neque aliud quidquam præva let. Ferro enim si percutiatur, demergitur in ferrum tanquam plumbum missum in ignem. Si in ignem mittatur, similiter permanet ut missus est, et non violatur. Ergo quia nihil ei prævalet, ideo adamas appellatur. Adamas vero interpretatur ex Græca lingua, indomabilis, inflexibilis,, incomminutus el, ** Act. x, 4. 84 Tob. x1, 12. * Jer. xiv, 10; Ose. vill, 13. ** Jer. XLIV, 21. "Gen. IV, 16. Psal. L, 43. 89 Psal. xxvi, 8, 9.

ac totius carnalis compaginis passionem atque do lorem. Nanı sicut nullum membrorum corporis pra' termisit malignus, neque ullum dereliquit illæsum, sed cuncta vehementi vulnere implevit atque omnia sævissima plaga percussit, sic identidem nullum dereliquit supplicium, neque pœnam, neque dolo rem, quod huic plagæ non commiscuisset: sed om nem virtutem atque argumentum nequitiæ suæ in hac sævissima plaga ostendens atque demonstrans, novissimam gloriam patientiæ hic perficere speravil, sic scilicet percussit Job plaga sævissima, a pedibus usque ad caput. Plaga, inquit, sævissima utpote una. Et cur una plaga memoratur, tanquanı una, et non dicit plagas tanquam plurimas? Propterea una plaga memoratur, quia totum corpus justi il lius et omnia ejus membra uno contexit vulnere, atque ad unum convertit dolorem, ut per totum corpus atque membra beati illius unus dolor esse atque vulnus. Ob hoc ergo plagam dicit, quia unum vulnus erat per totum corpus. Quod vero unus do lor atque passio erat per totum corpus ejus et mem bra, subsequenter ostendit dicens: pedibus usque ad caput. Percussit Job plaga sævissima a pedibus usque ad caput. Sicut a pedibus usque ad caput, ita identidem a capite usque ad pedum vestigia, a coma capitis usque ad ungues pollicum, nec quid quam reliquit sanum, neque integrum, aut sine jo lore, sed universa uno contexit vulnere atque plaga cooperuit cuncta, et sævissima. Sævissima, inquam, hoc est lamentabili, insanabili, incurabili, in qua non erat ubi malagma imponeretur, neque medicina, neque adjutorium, neque oleum ullum, neque alli gatura. In qua plaga, superflua erat et supervacua omnis medicorum peritia atque sapientia. Sicut enim dicit quod nullum argumentum illuminare po terat tenebrosam atque lamentabilem Ægyptiorum› noctem; ita nulla medicamina curare poterant sæ vissimam illam diaboli plagam, donec impleta est tolerantia et longanimitas Job. Tolerantia, pro co ronarum redhibitione; Dei longanimitas, pro justi tiæ approbationė; diaboli vero iniquitas, pro cor reptione nequitiæ ejus atque damnatione, quam in illo justo exercuit viro. Percussit vero. Job, inquit, płaga sævissima a pedibus usque ad caput. Tantum eniın sævissima fuit hæc plaga, quantam iniquita tem habuit diabolus. Nam secundum iniquitateni suam mensus est diabolus hanc plagam, hoc vul nus. Nihil reliquit tormenti, neque amaritudinis, neque immanitatis, neque ferocitatis, neque crude litatis, neque impietatis, neque malignitatis, quod non exercuerit in lamentabilis hujus vulneris plaga. Consideremus ergo, o amici, vehementiam hu jus doloris juxta vehementiam iniquitatis dia boli. Consideremus, o viri, diversa justi illius tor menta, necnon et hoc, adversus quantos dolores perstiterit innocens. Uno dolore confectus erat totus, una plaga omnis vestitus. Facta namque est at breviter dicam, cui nec quidquam prævalet, ne- & rum fatigationem, et membrorum debilitationein, que percutiendo, neque adurendo. Nam percussus non comminuitur, exustus non conteritur. Merito ergo adamas appellatur, utpote insuperabilis. Quod si dixerit aliquis: Ubi est modo, vel ubi conspicitur hujuscemodi lapis adamantinus? Audi, hæc omnia typus fuerunt Domini Jesu Christi, quia usque ad adventum Domini erant, et visa sunt, post adven tum autem Domini visa non sunt. Ubi videtur nunc phoenix ubi urna Adam? ubi videtur arca testa menti? ubi urna manna? Sic similiter nunc ubi videtur adamas atque ea quæ typum Domini gere bant? Ea scilicet usque ad adventum Domini visa sunt utpote figuræ, et inde abscondita sunt Domino ipsas figuras adimplente. Idcirco nunc neque arca testamenti, neque urna maunæ, neque cinnamo mum, neque adamas, neque phœnix istis nunc ho 'minibus vere videntur, nisi forte quis simile aliquid. simulatum contendat, dicens esse quod non est. Cum ergo typus esset Domini Jesu Christi Job, tra didit illum Deus in probationem tanquam adaman tem inviolabilem, cujus potestatem accipiens diabolus exivit a facie Domini. Exivit diabolus, hoc est, defe rens. Ad deferendum enim introierat: et quantuin juxta iniquitatem suam in ipsa delatione proficiens ac delati potestatem accipiens, exivit a facie Domini. Exivit gaudens qui nunquam est gavisus, exivit læ tus ille qui nunquam est lætatus, utpote habens Job in potestatem ad puniendum illum secundum suam iniquitatem. Exivit diabolus a facie Domini, exivit tanquam lupus rabiens, tanquam leo rugiens, tan quam úrsus sanguinem appetens, tanquam malignos serpens, tanquam vipera sæva ac perniciosa. Ex ivii diabolus a facie Domini. Exivit omni iniquitate et ira, furore quoque atque indignatione, crudelitate nihilominus atque omni impietate refertus. Exivit tanquam bestia ferox ac sæva atque immanis. Ex ivit cogitans infelix suo amarissimo modo Job affi cere pœnis, quod et fecit statim sine mora. Percus sit Job plaga sævissima a pedibus usque ad capur”. Magnitudinem plagæ atque vulneris admirationem, dolorisque fortitudinem non valens aliter edicere atque ostendere, dixit, percussit Job plaga sævis sima, non solum plaga, sed et sævissima plaga. Suffecerat hoc solum ut plaga tantum fuisset, nunc vero etiam plagam sævissimam esse dixit: Percussit Job plaga sævissima. Considera etiam hoc quod di cit; Percussit Job. Percussit, inquit, cum furore, cum ira, cum indignatione. Percussit Job. Quomodo percussit? sic percussit quomodo parabat, quomodo putabat. Percussit Job, ut comminueret spiritum ejns, at contereret animam ejus, ut affligeret præ eordia ejus. Sic percussit sperans quod secunda plaga omnem constantiam atque fortitudinem Job debilitaret. Sic ergo percussit Job plaga sævissima, lamentabili, urenti, affligenti, flagranti, incendenti, dolenti, omne supplicium in se habente, et putre ıtinem, et vermes, et ossium divisionem, et nervo 90 Joh 11, 7.

illi hæc plaga tanquam vestis amictus, et tan- enarrabilem dolorem. Accepit testam ul raderel sa quam indumentum quo erat indutus, et tanquam niem. Ad quæ digne dicatur, dic, o beate Job atque cingulum quo semper cingebatur, sed non in con- Deo dilecte, ob quam rem hoc facis? Cur hunc do deninationem, sicut illi impio Judæ, sed in coronam lorem exasperas? cur augmentas? cur exaggeras gloriæ, utpote justo Job. Omne ergo corpus et testa radendo lamentabile hoc vulnus atque sævissi membra justi illius uno circumdata erant dolore mam hanc plagam, cum potius debueras observare, atque vulnere, sive caput, sive pedes, sive oculi, juvare, levare, fovere, ungere, defricare, ut per hæc sive aures, sive latera, sive scapulæ, usque ad ipsa universa mitiorem atque blandiorem redderes hunc pedum vestigia uno vulnere distillabant, una putre- sævissimum dolorem, plagamque terribilem? Sed dine detentus erat, iisdem vermibus scatebat. Ja- respondens justus Job, dicit: Ego, o viri, non suc cere non poterat, sedere non valebat, requiem non cumbo his doloribus, neque istis pœnis deficio, non habebat, resumptionem non inveniebat, et quod erat debilitor, neque delassor. Non enim sunt dolores omnium maximum, super hæc universa fame et siti isti fortiores animæ meæ firmitate, nou sunt hæc necabatur. Nam manibus cibum vel potum ad tormenta duriora cordis mei duritia. Merito, inquit, os porrigere non poterat. Tametsi manibus ad os exaggero atque commoveo ipsos dolores, ut per porrigere valeret, ore ac labiis putredine ac vermi- cuncta ostendam nequissimo diabolo, quia ejus ma bus plenus recipere non valebat. Attestatur idem litiam irrideo, quia iniquitatem ejus contemno, quia ipse dicens paulo post: Scatere video escas meas omnes ejus plagas atque vulnera ad nihilum reputo. tanquam odorem leonis. Cum istis namque neſandis Ob hoc ergo accepit testam, ut raderet saniem suam. doloribus exsecrabiliter scateret, hujus putredinis Ecce, inquit, o malignissime diabole, sicut tunc cum o:lorem nequissimus fecit. Học namque deflens dicit: rem familiarem et filios mihi auferres, tunc denique Scalere video escas meas tanquam odorem leonis. ego quod supererat vestem atque comam capitis Ob quam rem, o beate Job? Ob hoc, inquit, quia conscindens atque tondens tibi projeci, vestem post bullit corpus meum in putredine vermium; ob hoc, rem familiarem, et comam post liberos: sic, inquit, quia doloribus macero sulcos terræ ex vulnerum eliam nunc cum me sævissima plaga percuteres, meorum humore; ob học, quia doloribus obvolutus quod tibi superfuit hujus doloris, hoc nimirum ita sum, et alia plurima his similia. Cum tam vehemen- adjicio, bac testa dolores provocando, et exagge tioribus doloribus restitisset atque repugnasset Job, rando atque exasperando, ut per hæc, inquit, uni constantiæ non renuntiavit, patientiam non abjecit, versa informeris de mea constantia, ne ultra pules, fidem non deposuit, gratiarum actiones non est nequissime diabole, quod ego detraham benignissi oblitus: sed quanto pluriores sustinebat dolores, mo Creatori, vel blasphemem sanctum benefactorem tanto amplius pluriores adjiciebat æterno Regi gra- meum aliquando. Ob hoc ergo accepit testam ut ra tiarum actiones atque confessiones. Sciebat namque deret saniem suam. Advertite, o viri, valde ingenteın sanctus ille, quia secundum multitudinem dolorum, fidem Job atque charitatem quam habuit circa Deum, multitudo ei præparabatur coronarum. O beate Job, tolerantiam quoque atque constantiam. Nam ob hoc quomodo te admiremur, quomodo te laudemus, vel rasit Job vulnera sua testa, non quod non ei valde quomodo magnificemus qui solus ante Evangelium doluissent, sed ob hoc rasit testa, ut nobis patientiæ eorum quæ in Evangelio sunt perfectam passionem alque tolerantiæ normam daret. Ob hoc rasit testa, sustinuisti, qui solus ante martyres martyrum tole- ut sanctorum martyrum demonstraret figuram, qui rantiam cum gratiarum actionibus perfecisti. Nam post universas plagas ac dolores, post universa sup sicut omnia tormenta atque flagra per principes plicia atque tormenta, rasi atque ungulis confossi hujus mundi ingessit diabolus martyribus: sic simi- sunt pro augmento dolorum omnium. Sic et beatus liter universa supplicia atque incendia induxit su- Job post nimios dolores qui in corpore erant, extra per Job per semetipsum atque sua iniquitate, hoc corpus testa rasit sua vulnera, ut omnibus Deum ipsum per omnia deprecante Job, quod etiam mar- timentibus patientiæ atque tolerantiæ in perpetuo tyres fecerunt, ut gloriosum nomen Dei blasphe- traderet formam: ut omnes dolores atque plagas mare non cogeretur. Sed incontaminatus permansit sive in corpore, sive extra corpus, sive detrimenti magnus ille adamantinus Job, juxta dolorum multitu atque languoris cum gratiarum actionibus sustinen dinem atque nimietatem, multiplicans atque adjiciens tes accipiant a Deo æternæ gloriæ remunerationem, gratiarum actiones. Học nimirum per hæc quæ se- atque immarcescibilium coronarum exspectent re quuntur apparet, dicit namque: Et accepta Job testa tributionem a Deo. Quod autem secundum ipsam radebat saniem suam ". Non accepit molle aliquid historiam testis lacerati atque pernecati fuerint sarı ut abstergeret molliter, leviter, leniter, artificiose cti martyres, manifestum est atque irrefutabile. moderando atque relevando: sed accepit testam Nam post universa tormenta recludentes eos in car duram, asperam, ut raderet cum dolore saniem ceres, et testas pollinas in eis sternentes, et per suam, et non extergeret blande alque modeste miti quatuor partes eos impii ipsi extendentes crudeli gans atque relevans vehementem illum atque in- morte eos pernecabant. Ita consummatus est beatus ›¹ Jub 11, 8.

atque gloriosus Lucianus, lucidus vita, lucidus et bat super acervum stercoris extra civitatem, sedem fide, lucidus etiam tolerantiæ consummatione. Ob hoc enim Lucianus cognominatus est, tanquam luci dus, aut proprio lumine sibi fulgens, aut aliis In cens. Hic namque beatus duodecim diebus supra testas pollinas extensus tertia decima die est con summatus, aliique innumeri sancti martyres eodem modo mortem transeuntes consummati sunt. Horum namque omnium typum gerens Job, accepit testam nt raderet saniem vulnerum suorum. Ecce, inquit, o maligne diabole, conculco te, deformo te et humi lio, atque omnem malignitatem tuam et malitiam contemptibilem omnibus demonstro. Accepit testam ut raderet saniem vulnerum suorum. Testa, inquiens, testa radendo corruptibile atque carnale lioc corium, terrena atque aspera testa. Accepit testam ut rade ret saniem vulnerum suorum. Typus, inquit, sum sine peccato hos sustinendo dolores, illius qui în novissimo tempore descendens de cœlis Dei Unige nitus terreni corporis testa ex Virgine se induens totius mundi saniem, immunditiam quoque ac putre dinem rasit, atque mundavit omnia peccata suppor. tando. Postmodum pro impietatibus eorum in mor tem deductus est, cujus livore omnes sanati atque mundati sunt, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. Omnibus itaque modis acce pit, inquit, testam ut raderet saniem suam. Et ipse sedebal super acervum stercoris extra civitatem ***. Non quod habitationem deserere voluerit, sed iis qui in civitate erant atque mansionibus molestiam ingerere non est passus. Sedebat super acervum stercoris extra civitatem, me solum, inquiens, cir cumdant mala mea, mihi soli molesta sunt mea vul nėra. Non efficiar, inquit, etiam aliis exsecratio, ne sim his qui intra civitatem sunt abominatio, ne exacerbentur etiam cives civitatis propter meos do Jores. Sedebat extra civitatem ille, qui aute paulu Jum civitatum atque mansionum fuerat dominus, rector atque gubernator. Sedebat ergo extra civita tem. Certum est quod plurima apud semetipsının tractans ac dicens: Cur in civitate maneam? cur in domibus sedeam? Cum re ac filiis, et civitate, et domibus carui, cum re familiari ac liberis regni co rona ablata est mihi, cum re ac natis dedi etiam vestein atque comain capitis. Nunc vero cum regno relinquam etiam civitatem ac domum. Sedebat extra civitatem solus sustinens dolorem illum sævissimum, certum est quod memor illius atque imitatus illum qui solus dolorem omnium extra civitatem susti nuit, id est Dei Unigenitus, et de illius futura pas sione seipsum consolatus est, dicens: Quid magni ego sustineo cum sim homo pro meipso, 'si Dei Uni genitos venturus est ad terras, et cum sit Dominus pro omnibus plurima passurus? Brevis, inquit, est hæc mea passio, et temporalis erit hic meus dolor. Aut enim mors eum excludet, aut certe sanitas illum expellet, sive sic fluis appropinquabit. Et ipse sede *** Joh 11, 8. pro sede immutans, et sessionem pro sessione dif ferens. Nam is qui paulo ante supra regale sedebat solium, nunc sedet super stercoris acervum: ille qui ante paululum regio diademate atque gloria erat indutus, nunc sedet in abundantia putredinum ille qui ante paululum ab innumeris catervis cir cumdabatur, nunc a multitudine vermiam comedi tur. Sedebat super acervum stercoris, condignam atque congruam hanc sedem buic judicans plagæ, vermibus stercus, putredini putredinem. Suscipiat, inquit, putredo putredinem, bujus stercoris pn tredo, corporis hujus atque vermium putredinem. Sedebat super acervum stercoris. Stercus supra ster cus, putredo supra putredinem. Nam quia omnis bomo putredo, et filius hominis vermis, merito is qui in putredinem vermium est conversus, sedet in putredine stercoris. Quod efficiuntur omnes homines post exitum animæ putredo, et vermes, hæc, inquit, præveniens adhuc anima in corpore posita, ego effectus sum. Idcirco tanquam putredo et stercus effectus, digne sedeo super stercus, omnes homines instruens, quia omnis terrena eorum gloria in pu tredinem, et stercus atque vermes convertetur. Sedit super acervum stercoris. Intendite, inquiens, omnes filii hominum, ad quantam miseriam terrena gloria devolvitur, ad quantam humilitatem terrena subli mitas immutatur. Merito præsentia nullus aliquid æstimet, sed futura timeat: nullus hæc quæ videntur quærat, sed ea quæ non videntur sustineat. Omnis enim gloria hominis tanquam fenum, et omnis decor corruptibilium tanquam olera herbarum et omnes species terrenorum tanquam flos decidens. Quid pulchrius sole? et hic decidet. Quid suavius floribus campi? et hi arescent similiter. Quid gloriosius ani decorosius gloria atque forma humana? et quid abominabilius atque exsecrabilius, cum aruerint, exeunte anima? Et quid humilius his qui in sterco⚫ ra, et vermes atque putredinem immutantur? De me, inquit, o homines, atque de mea immutatione in his omnibus informamini. Qualem me ante pan Julum vidistis, et qualem me nunc conspicitis? qualem me ante paululum magnificastis, et qualem me nunc conspicitis? Ubi sunt illi plurimi qui me circumdabant? Pro quibus omnibus multitudo, in quit, vermium, et putredo me circumdant. Hæc ita que atque his similia admirabilis Job ad cunctos sibi approximantes loquens, evidenter omnibus futuram contestabatur immutationein. Et ipse sedebat super acervum stercoris, plus sibi de ipsis vermibus atque putredine, quàm olim de regni gloria atque multi tudine circumdantium se populorum complacens. Nam omnium illorum finem post hac omnia quæ gloriosa sunt, carnis mors exspectat: et post omnem putredinem atque vermem, resurrectionem carnis exspectat; mortis vero putredinem atque vermium finem resurrectio a mortuis. Pro his ergo omuibus

sedebat super acervum stercoris extra civitatem. monstrans omnia quæ sunt humana, ac corruptibilia Ad quem etiam nunc digne dicitur: Dic, o beate Job; dic, o sancte Dei præliator; dic, o admirabilis vir Domini constantissime, qui terribilibus atque ſortibus maligni plagis in nullo succubuisti, qui amara supplicia atque fortes dolores absque mur muratione supportasti, cur extra civitatem egressus, el super acervum stercoris atque muranam sedens spectaculum temetipsum cunctis transeuntibus præ buisti? Omnes enim qui ingrediuntur, vel egredian tar, omnes qui transeunt vias, et diriguntur in iti neribus suis, omnes qui in te contemplantur istic super acervum stercoris atque muranam sedentem absentibus enarrant, atque iis qui longe sunt an nuntiant, ita ut penetret hic rumor tuus in longin quum de regione in regionein. Nam qui te vide rins, non videntibus enarrabunt: qui vero audie rint, iis qui longe sunt positi istam recognitionem tuain insinuabunt. Sed respondit mirabilis Job di cens: Ego, o vir, cum sim prior atque antiquior illis qui in novissimo tempore erunt apostoli, vel evangelistæ, quæ illi verbis dixerunt, quod specta culum facti sunt et angelis et bominibus, hæc nimi rum ego ipsis operibus anticipans tanquam in typo adimpleo, spectaculum cunctis effectus, et angelis et hominibus: ut penetret hæc relatio mea non solum a provincia in provinciam, sed adhuc longius per omnes gentes et per omnes fines terræ, usque ad consummationem sæculi. Vere enim vere, o ami ci, spectaculum factus est beatus Job et angelis et hominibus. Nam omnes homines stupentes, alque admirantes duplici in eum modo intendebant, atque geminain de illo opinionem habentes undique ad eum respiciebant; quidam de peccatis illum accu sabant sicut Eliphaz, similesque illi; alii nihilomi nus non pro peccatis illum reprehendebant, sed po tius justum illum reputantes, mirabantur in omnibus quæ a Domino ei illata fuerant. Similiter et omnium angelorum et spirituum geminæ partes in eum in tendebant. Sancti quidem angeli Dei cụm inagna sollicitudine in eum respiciebant, tolerantiæ ejus consummationem exspectantes, ut de victoria ejus devote cœlestem Regem collaudarent, victoriam justi Job, atque ruinam Injusti diaboli cernentes. Post hos omnes nimirum nequissimi spiritus respi ciebant in eum fixis obtutibus eum considerantes, sollicite sperantes, atque exspectantes, quando blasphemiæ verbum ab eo audirent, quando male dictionem sermonis ab eo susciperent. Sed infelices a spe sua deciderunt, cum Job benedictionem cum gratiarum actionibus omni tempore Deo referret. Sic itaque ipsis rebus adimplevit beatus Job idem quod post hoc a sanctis dictum est: Spectaculum facti sumus mundo, et angelis et hominibus *. Ob hoc et super acervum stercoris extra civitatem sedit hic justus, stercus ac putredinem existimans atque de ” 1 Cor. iv, 9.” Job 11, 9. » Jub vi, 3. atque terrena, sicut et superios demonstratum est. Post quæ universa dicit: Plurimo autem tempore interposito dixit ad eum uxor ejus”. Diversa plurimi de hoc tempore quod istic memoratum est, et in tellexerunt, et locuti sunt, alii quidem breve hoc tempus fuisse percipientes, alii nihilominus pluri mum astruentes, quasi tribus annis et dimidio in typum Dominicæ prædicationis, etiam et hujus pas sionis tempus sicut et in cæteris ostenderent di centes. Ideoque qui voluerint ex auditoribus, ita percipiant. Nos vero Scripturæ consentientes intelli gamus, et sicut intelligiinus, ita et asseramus, hoc primum dicentes et quærentes, cur benedictus Deus diutius esset pernecaturus justum illum, cum suffi ceret brevissimum tempus ad superandum mali gnissimum diabolum? Non enim hoc delectabatur Deus, ut Job torqueretur; sed boc potius ut diabolus convinceretur, et beatus Job justus comprobaretur. Nihil ergo aliud exspectavit Deus, nisi hoc solum quando diabolus universam iniquitatem suam perfi ceret, et quando Job universam tolerantiam suam adimpleret, ut inexcusabiliter convinceretur diabo lus, et justus vere appareret Job. Hoc nímirum non diuturno annorum spatio, sed brevissimo mensium tempore irrefutabiliter consummatum est. Hujus namque rei testis comprobatur etiam ipse Job, di cens: Sustinui menses supervacuos ", non annos sed menses. Nam sicut de mensibus non siluit Job, sic multo amplius de annis non siluisset si annos sustinuisset. Nunc vero quia non annos sustinuit, sed menses, merito sane annos non memorat, menses au tem nominat dicens: Sustinui menses supervacuos. De buerant ergo hi qui tres annos et dimidium fuisse passionis Job astruunt, tres menses et dimidium di cere, ut certe vel ex parte veritati non resisterent, et Dominicum exemplum illud consimilarent. Tribus namque annis et dimidio prædicavit Dominus a baptismo usque in passionem. Sic et ipsa historia non tres annos significat, sed breve inensium tem pus. Primum quidem per hoc quod contigit cum suas plagas ei intulit malignus. Nam semper adhuc primo loquente alius superveniebat nuntius. Deinde statim sine mora sævissinia ac terribili illum per cussit plaga. Items mox per uxorem seduxit, deinde consequenter in ordinem per amicos reprehendit, quæ universa in paucis mensibus perfecit. Protinus subsequenter Dominus ad eum locutus est justum illum omnibus demonstrans, atque sanctum illum cunctis testificans, et illis qui tunc fuerunt, et istis qui erunt usque in perpetuum. Hæc nam que intra paucos menses perfici potuerunt. Non enim erat justum, neque amplexa est Dei bonitas, ut plurimis anuis lamentabilem illam passionem justus sufferret Job. Omnibus itaque modis demon strari potest, quia non plurimis annis, sed paucis mensibus, hæc universa impleta sunt. Quomodo

enim sufferre poterant carnes Job, vel membra, ut minus efficiet suasionis seductio. Confugiam, in tribus annis et dimidio a vermibus ac putredine es sent comesta? Quomodo poterant sufferre carnes ejns ac ossa, ut tribus annis et dimidio amarissimo dolore fuisset vexata? In qua amarissima pœna, omnis furor et indignatio maligni diaboli est de monstrata. Post horum namque omnium approba tionem dicit: Plurimo autem tempore interposito **. Et unus mensis tempus est, et duo vel tres menses plurimum tempus est: idcirco non dicit plurimis ante annis, sed plurimo, inquit, tempore. Nam et frequenter proximo aliquo quemlibet mittentes, si tardigradus fuerit is qui missus est, murmurantes soliti sunt dicere: Quid fecisti tanto tempore? Si ergo dies tempus dicitur prolixum, multo magis mensium tempus prolixum atque plurimum dici polest. Ob hoc ergo dicit plurimo tempore inter posito. Plurimum namque memoratur hoc tempus, non ob hoc soluin quod plurimum fuerit longitudine temporis, vel spatii prolixitate, sed maxime pro pler plurimum dolorem, plurimum dicitur et æsti matur hoc tempus fuisse. Plurimo, inquit, tempore interposito, propter plurimam passionem, propter acerrimum dolorem, propter vehementissimum vul nus, propter amarissimam pœnam. Plurimo autem tempore interposito, propter plagarum nimietatem, propter humorem corpus atque membra liquefa cientem, pro innumeris vermibus nervos atque ossa devorantibus. Pro his omnibus magnis ac plurimis gravibus atque terribilibus exsistentibus plurimum fuisse hoc tempus memoratur. Plurimo antem tempore interposito, cum Job non succum beret, neque debilitaretur, neque delassaretur, ne que deficeret, sed in eisdem gratiarum actionibus atque confessionibus permaneret. Unde enim cœpit, illic et perseveravit, in gratiarum actionibus atque benedictionibus. Sit, inquit, nomen Domini bene dictum in sæcula”. Cum in istis ergo perseveraret Job, nequissimus diabolus obstupuit, expavit, de speravit, atque semetipsum consumens dixit: Ubi est præsumptio mea? ubi est audacia? ubi est labor meus? Omnem sollicitudinem exercui, et in Job nihil feci; omnia argumenta ostendi, et fortitu dinem Job non dejeci; omnes sagittas nequissimæ pharetræ meæ evacuavi, et animam Job non vul neravi. Filios, inquit, ejus perdidi et sensum ejus a Deo non prævaricavi. Rem familiarem ejus exter minavi, sed charitatem ejus quain habet circa Do ninum Deum non exstinxi. Carnem et ossa ejus vermibus atque putredine consumpsi, sed fidem al que sinceritatem animæ cjus non violavi. Quid igi tur faciam illi adhuc quod non feci? Quid in eo exerceam adhuc quod non exercui? Ergo quia per universa supplicia atque tormenta cogere eum ut Deum relinqueret non potui, conferam, inquit, me ad seductionem, conferam ad persuasionem. Forsi tan enim quod non valuit pœnæ coactio, hoc nihilo ** Jul 1, ** Job 1, 21. " Job 11, 9. quit, ad antiqua mea arma, per quæ Adam se ductum supplantavi. Illic serpente me induens ad Evam locutus sum, deinde per Evam locutus Adam seduxi. Habet etiam Job uxorem, qua me induens subtiliter per illam eum seducam, atque fraudulen ter persuadeam. Cum hæc apud se cogitaret, atque meditaretur nequissimus, statim uxor os ad per suadendum aperire properavit. Quod demonstrans hæc Scriptura dicit: Plurimo autem tempore inter posito, dixit ad eum uxor ejus ". Plurimo au tem tempore interposito, cum Job perseveraret, et non immutaretur, cum Job in fide firmaretur, et in veritate roboraretur, fundaretur in pietate, atque in justitia constabiliretur, in charitate in strueretur, et in gratiarum actionibus persisteret devotus atque sollicitus, cum in hujusmodi conso nantia Job persisteret, dixit ad eum uxor ejus. Et revera non uxor dixit, sed diabolus qui per os ejus est locutus, qui frequenter consuevit loqui ad viros per os mulierum, qui sæpe solitus est subvertere viros per os conjugum, atque ad mala concitare et nala docere, rapinas, calumnias, violentiam, cupi ditatem, alienerum appetentiam, atque odium circa proximos. Frequenter enim invidiam accendunt inter viros, sicut invicem propter improbitatein suam litigaverunt. Continuo illæ in infelices viros odia atque contentiones adinvicem excitare conten dunt. Quos cum sint pacifici atque unanimes, cum adversariis suis sive his qui intus sunt, sive qui foris sunt, concordes stare oportuerat et se invi cem defendere, atque invicem adjuvare, isti nimi rum compelluntur propter nequitias uxorum adver sum invicem insurgere et se invicem odio habere, quo possint iniquarum uxorum malitiæ satisfacere. Frequenter enim per conjugum os hæc talia loquitur diabolus ad viros, frequenter dicit ad viros per os conjugum: Existi foras, et nihil intro attulisti. De via venisti, et vacuis manibus domum introisti. Alii eunt, et reversi afferunt: alii proficiscuntur et ve nientes perducuntur. Tu vero deterior cæteris, tu autem debilior viris, inutilior cunctis, aliaque plu rima quæ solitæ impiæ mulieres loqui viris suis cogentes eos ad mala, atque animas virorum in modicum quæstum venundantes, vel potius perden tes: quibus curæ non est unde acquirant viri tam ex rapinis quam etiam ex prædis, tam ex violen tiis quam ex furtis, tantum ut in unum coacer vantes illis afferant. Istæ veræ sunt subversiones virorum. Istæ sunt perditiones virorum, per qua rum os ad plurimos loquitur diabolus, post quarum verba conversi plurimi, miseri effecti sunt et effi ciuntur, et super terrain et in cœlo et apud superos et apud inferos. Sic locuta est Jezabel, et Achab perdidit. Sic locuta est Herodias et Herodem fra trem Philippi interfecit. Sic locutæ sunt plurimæ quæ multis mala ingesserunt. Sic utique et ad Jub

loqui cœpit uxor ejus, et diabolus per os illius, sicut ▲ lierem ¹. Serpentem dixit dixisse, sed non serpens et per alias ad alios locutus est et loquitur. Sed non audiunt illas rationabiles Deum timentes, qui æterni judicii metuendas pœnas formidant memo res, sicut et Job non audivit. Cur autem repre bendit uxorem Job tanquam deservientem nequis simo angui diabolo? Reprehensio namque est hæc ingens, atque increpatio. Primum quidem ob hoc eam reprehendit atque objurgat, ut norint omnes viventes, quia non est personarum acceptor Deus, et quia non despicit, neque silet pro suorum delictis atque ignorantiis, neque magnis neque pusillis, ne que in verbis, neque in factis. Ob hoc enim et Sa ram olim ridentem ac promissionein suam asper nantem redarguit. Ob hoc etiam nunc istic uxorem Job arguit atque reprehendit, ut cunctæ mulieres caveaut ne cujuspiam earum corda diabolus sub vertat, ne os earum Satanas aperiat, ne malignus spiritus per labia earum loquatur, ne deserviant diabolo pro subversione animarum virorum 800 rum. Et ad hoc reprehendit uxorem Job, quæ dia bolo deservivit pro subversione ejus, ut noverimus nos plurimam atque multiplicem diaboli maligni tatem et astutiam. Per omnia enim insidiatur, per Omnia subvertere conatur, et per amicos, et per so dales, et per uxores: quæ in Job adimpleta sunt, quem amici reprehenderunt, uxor verø subvertere nisa est. Horum scilicet etiam posteriores prophetæ menores dixerunt: Nolite credere sodalibus, et cum amicis vel fratribus nolite consiliare, a conjuge tua te observa ". Pro his ergo omnibus accusans, atque reprehendens uxorem suam Job, dixit. Dixit autem uxor ejus vecors, vertibilis, instabilis, quam facile diaboli fluctus subvertit, in cujus animam nequissimi illecebra facile irrepsit. Hæc videlicet uxor ejus dixit ad eum, quam ideo solam de omni bos nequissimus diabolus superesse voluit, at bac novissima uteretur pro Job seductione, atque animæ ejus subversione. Sive enim Deus præcepit hanc re servari, sicut et præcepit, ob hoc ut ejus secundam uxorem justus ille Job accipere opus non haberet sive ille diabolus hanc conservavit tractans ut hanc ministram iniquitatis suæ haberet, ut hanc haberet pro nevissimo Job laqueo, ut postquam per omnem rem desperaret, tunc per uxorem justum perderet, percutientis. Conqueritur qui cædit, et non con sicut ipse arbitrabatur infelix, æstimabat atque spe rabat. De longe enim oculi ejus considerant, de longe iniquitas ejus prospiciens circumvenit, insi dias omnes captat, quemadmodum subintroeat, quo modo dejiciat, quomodo Adæ familiaritate præva ricaret. Ob hoc ergo reservavit atque reliquit uxo rem Job, sicut et illos nuntios qui dicebant: Ego remansi solus, ut nuntiarem tibi ". Ob hoc solum iHos reservavit, ut consequenter dolores subenar rarent. Hoc scilicet demonstrans dicit: Dixit ad eum axor ejus. Uxorem dixit dixisse, sed vere diabolus dixit. Sic namque et olim ait: Dixit serpens ad mu dixit, sed diabolus qui per serpentem locutus est. Sic et nunc istie uxorem dicit dixisse, sed vere non uxor dixit, sed adversarius qui per uxorem est lo cutus. Dixit ad eum uxor ejus: Quousque sustines *? Quid superamas? quid suspicamur? quid æstima mus? quo aspectu, o viri, vel qua facie loculĄ est ad Job uxor ejus? Manifestum est atque evidens omnibus, quod illa non locuta est hilari vultu, neque læto aspectu, sed tristi, imbrido, nubilo, flenti, omni nihilominus miseria referto: et ipsa voce lacrymabili commista lamentatione. Sic itaque miserabileın se exhibens iniquus atque callidus dia bolus aperiensque os suum, dicit ad Job: Quousque sustines? O nequissime Satana, quomodo subtiliter seducis, quomodo callide loqueris, o callidissime diabole. Quousque, inquiens, sustines? quousque suffers? quousque protelas? quousque constanter perstas? Quandiu, inquit, eris lapidibus robustior et saxis durior, et omni ferro firmior? Ferrum cum in ignem missum fuerit liquescit, tu vero in igne putredinis atque vermium positus, animo non li quescis? Quousque sustines? Quousque, inquit, non flecteris, quousque non deficis, quousque non dehi litaris? Ac si diceret: Ego deficio, o Job, et tu non deficis; ego fatigatus sum, et tu non es fatigatus. Defecerunt a me omnia argumenta, a te autem non deficit devotio, atque patientia. Quousque sustines? Quandiu tu flagellaris? quandiu a me torqueris et cun cta sustines, et supportas universa, et non soluin lor menta atque supplicia, sed et seductiones ac verborum subtilitates, cuncta sustines, cuncta suffers, sed a unilo flecteris? Quousque, inquit, sustines, o Job? Qui sustinebat, qui torquebatur, non est debilitatus, neque ad sustinendum consternatus: tortor vero ejus diabolus delassatus, ac deficiens, dicit: Quo usque sustines? Nou dicit Job qui torquebatur, quo usque sustineam, quousque torquear? Diabolus vero qui non sustinebat dolores, sed confusionem, dice bat ad patientem atque sustinentem: Quousque su stines? Job qui sustinebat, non succumbebat: dia bolus vero qui non sustinebat, deficiebat. Non enim hoc quod dicit, Quousque sustines? fortitudi nem demonstrat sustinentis, sed defectum ostendit queritur qui vapulat. Quandiu, inquit, sustines? Liquefactæ sunt, inquit, carnes tuæ, o Job, con sumpta sunt ossa tua et nervi, putrefacta est etiam terra ipsa sub te, et adhuc sustines, o Job? Locutio linguarum, et sermo viatorum, et nuntius transeun tium, et spectaculum his qui longe sunt, et decli natio his qui prope sunt factus es, et adhue su stines, o Job? Transierunt noctes et dies et men ses in doloribus tuis, adhuc sustines? Defeci, in quit, etiam et ego assistens tibi, invigilans et spe rans si quo modo deficiens blasphemares, vel si quomodo succumbens detraheres: et tu non deſe *6 Mich. v, 5. * Jub 1, 15. × Gen. ait,!. › Jub 12, º.

cisti, neque succubuisti, sed adhuc sustines, o inagni fuerunt a sæculo, et plerumque eorum menio Job? Defecerunt divitiæ, defecerunt filii, compu truerunt carnes, liquefacti sunt nervi, et ossa in stercora redacta sunt, terra concalescentibus car nibus tuis commista, et adhuc sustines? Quod effì ciuntur mortui in sepulcro post mortem, putredo et vermes atque terræ commisti, hoc videlicet tu effectus adhuc vivens videris, et super hæc omnia adhuc sustines, o Job, suffers hujusmodi passionen, qualeın non sustinuit prior te alter, neque sustine bit alius usque in sempiternum post te? Quousque, inquit, sustines? Deficiens jam requiesce, ut etiam me requiescere facias a bello et certamine, atque colluctatione quam habeo circa te. Sed ad hæc uni versa uno verbo respondit dicens: Si interrogas me, o inimice, quousque sustineam, audi. Quandiu percutis, illo usque ego sustineo; quandiu tu tor ques, illo usque ego suffero; quandiu tu flagellas, illo usque ego exspecto; quandiu non defecerit ma lignitas quam habes circa me, illo usque non defi ciet tolerantia quam habeo circa te. Delusisti, in quit, temetipsum, o diabole, cum putas quod Adam incautum inveneris, et nescisti quod adver sum Job constantem hoc habueris. Sed adbuc ad priorem sensum atque sermonem revertamur. Quan dix, inquit, sustines? Deinde tanquam cogitationi bus ejus atque spebus compendium faciens atque respondens, adjiciens dicit: Ecce exspecto adhuc paucum tempus, sperans spem salutis meæ³. Tan quam si diceret: Quandiu sustines hoc tractans et hoc cogitans, atque istam spem habes, quod adhuc modicum tempus sustines, salutem et libe rationem, atque requiem exspectans, teipsum de ludis, o Job. Non enim ita es deprehensus, ut mo dico sustinens tempore evadas. Non talia, inquit, te mala circumdant, o homo, ut cum modicum temporis hæc supportaveris, salutem sperare pos sis: sed sustinens, inquit, sustinebis, et patiens patieris, et finis passionis atque doloris tui non erit. Quod enim facturus es in ultimo, cum plurima passus fueris, ac sustinueris, ut blasphenes, hoc sane cur non facis celeriter, ut saltem vel unum ex ipsis doloribus effugiens requiescas. Hæc itaque universa atque his plura nequissimus diabolus licet non evidentioribus verbis sermocinatus sit, atta- 1) înen occultis cogitationibus ad Jub locutus est sub tiliter seducere volens famulum Dei inviolabilem. Super quæ universa adjiciens dicit: Ecce enim exterminata est memoria tua a terra*. Quid exspe ctas? quid sustines? quid speras? quid tempus sa Jutis exspectas? Exterminata est memoria lua a terra. Exterminata est enim, sublata, finita. Pro jectus esse, inquit, videris, et tanquam non sis ab omnibus reputaris. Deseruerunt namque te omnes, discesserunt cuncti, obliti sunt universi, desperave runt te toti, et qui prope, et qui longe sunt, quia deleta est memoria tua a terra. Quanti, inquit, * Job n, 9. * ibid. • Psal. cxı, 7. • Jub i, 5. ria permanet, aut iu verbis, aut in factis, aut in liberis tua autem memoria omnis subito exterminata est a terra, neque, inquit, verbum post te, neque filius, ne que filia, neque factum, per quæ possit stare præter ¡ens memoria tua. Ergo quia nullum de his post te in memoria remansit, ideo exterminata est memoria tua a terra. Non solum oblitterata, seu sublata, sed ex terminata, tanquam delavata atque extersa tanquam ultra non sit cui digne respondeatur: In memoria æterna erit justus", et memoria justi cum laude. Deinde identidem abscondens diabolus atque tegens iniquitatem suam, convertit hunc sermonem ad uxoris personam: el tanquam ex illius persona lo quens, dicit: Filii tui quos fidem docuisti, quos pietatem induisti, quos charitatem adinvicem circa omnes habere instruxisti: filii tui pro quibus corde fuisti zollicitus et animo cogitasti et singularia sacrifi cia immolasti,de quibus apud temetipsum dixisti: Ne forte filii mei in præcordiis mala cogitaverint adversus Deum *. Isti ergo filii quos tui hæredes fore spe rasti, a quibus sepulturam accepturum te exspecta sti, per quos nomen tuum ac memoriam post te manere credidisti. Isti ergo filii quibus inter bomi nes nihil est dulcius, quibus nihil est inter carnales charius. Isti filii, tui quorum visionem non exspecta bis amplius, quorum faciem non videbis ulterius, quorum reversionem non speras amplius. Non enim in profectionem terrenam perrexerunt, ut denuo reversionem speres eoruin, neque in mavibus navi gantes ad exteras provincias transierunt, ut dequo ad tempus remeantes suscipere, alque videre eos possis. Terra illos subito cooperuit, et mors illos cunctos pariter perdidit; domus ruina commune sepulcrum illis cunctis effecit. Isti, inquit, filii tui et non solum filii sed et filiæ. Si enim solum filii per jissent, filiæ vero superessent, diminuta fuisset miseria, diminutusque nefandus dolor. Filiarom namque prosperitatem pro hæredibus exspectares, filiarum progeniem pro consolatione duceres, re stituerent tibi filiarum nati filiorum direptionem. Nunc vero et filii tui et filiæ omnes pariter per ierunt, omnes sub una hora deleti sunt, omnes uno tempore in morte tanquam in pelago demersi sunt omnes in una domo tanquam in una navi a terræ pelago absorpti sunt: et sicut iis qui in pelago de mersi fuerint ascensionis vel salutis spes ulterius non est, sic filiorum, inquit, tuorum et filiarum a mortuis lamentabili profundo absorptorum rever sionis vel reparationis spes amplius non est, ut diem memoriæ tuæ celebrent, ut tempus recorda tionis tuæ agant. Sic, inquam, filii tui et filiæ ante tempus perierunt, omnes ante tempus a morte di repti sunt, ut non derelinquerent posteritatem, ut cum nepotes non supersunt, avi a nullo nominen tur. Sed noli putare, o Job, quod tibi soli filios istos deputem, sed mihi potius deputo, sed mihi magis

succenseo, Mei, inquit, uteri sunt gemitus et dolores provocet sensum, it atteral inentem, ut exaggeret quos in vacuum portari', laborum cum gemitu re tributionem ab illis non accepi, remunerationem ex eis non habeo. Uteri, inquit, mei gemitus et dolo res, cum genitu et dolore a me nutriti miseram atque solitariam reliquerunt me, in doloribus atque gemitibus me dimiserunt. Cum doloribus, inquit, ac gemitu peperi, dolores ac pericula in die nativitatis eorum sufferendo: cum dolore ac gemitibus nu trivi, compassa infantiæ eorum atque infirinitati, congemiscens languoribus atque gemitibus eorum. Nam cum ingemiscerent simul ingemiscebam cum eis; cum infirmarentur, ego in me suscipiebam in Ormitatem atque dolorem illorum. Quis, inquit, ex his qui generant filios, ignorat, o Job, filiorum do lorem? Quis ex his qui natos procreant, amorem atque affectum £liorum nesciat? Quia omnem dolo rem atque infirmitatem natorum libenter in se pa rentes suscipiunt, tantum ne aliquid moleste eis accidat. Hoc et præ omnibus muneribus devote impendi natis ex me procreatis filiis tuis et filiabus, ateri mei doloribus atque gemitibus. Sed hæc cuncta cum passa fuerim atque sustinuerim, in vacuum vane exspectavi, cum sepulturam mundam eis facere minime valui, illis a quibus mihi bono rabilem sepulturam speravi. Post hæc universa albil, inquit, dixissem, nihil conquesta fuissem, si to, o Job, non infirmum viderem, si te sanuin ha buissem: sed levia mihi fuissent omnia quæ te incolumi sustinuissem. Sicut enim rei familiaris jacturæ memor non essem si liberos non amisis sem, similiter non essein recordata, nee rei fami liaris, nec filiorum, si tibi incolumi gratulata fuis sem. Nunc vero et tu ipse, Job, sedes in putredine ver mium pernoctans et pervigilans, cum vehemens dolor tuus, atque miserabilis tua passio auferens a te requiem et vigilias tibi procurans dolores tuos efficit amariores. Tu ipse, inquit, in putredine ver mium sedes. Quod enim efficiuntur omnes post mortem, hoc nimirum effectus es tu solus ante mortem. Quod enim efficiuntur omnes qui moriun tur in sepulcro, hoc videlicet effectus es tu solus in murana. Quid in multitudine gloriaris justificatio num? Tu autem sedens in putredine vermium per noctaus ac pervigilans plurimos habes qui te ex- omnes impetus diaboli commovere non potuerunt. citent vermes. Non enim gallus ille qui post hoc Petrum vocabit, ita excitare illum poterit, sicut te excitant vermes, qui devorant carnes tuas. Non tantum Ægyptios illæ plurimæ excitaverunt plagæ, sicut te multiplex suscitat putredo. Post quæ uni versa, et ego, inquit, ut vaga, et habitu ancillæ am bulans de loco in locum et de domo in domum operis causa, exspecians quando sol subeat et requiem ha beam laborum el gemituum, qui nunc me apprehen derunt º. O malignitas adversarii, o calliditas dia boli, o fallacia nequissimi, quam blande loquitur, quam callide decipit, quain miserabiliter fatur, ut animum, ut perturbet præcordia, ut immutet con scientiam, ut delassando atque fatigando, et debi lem atque desperantem efficiendo, ad blasphemiam eum provocaret atque converteret. Nam is qui ali quem passus fuerit dolorem, cum consumpserit ejus dolorem, verborum magis provocatur admonitione quam improperiis: et increpationes minores atque mitiores esse videntur magis quam cum provocan túr verbis, atque admonentur eloquiis, et subtili tate verborum exulceratur anima patientis. Hoc scilicet sciens nequissimus diabolus, versute ac callide per os uxoris loquens, omnium eum ab initio commonefecit dolorum. Uxoris nomen cum audi eris, noli putare quod uxor hæc locuta fuerit, sed ore uxoris deserviente locutus est per os ejus malignissi mus, qui etianı et impias cogitationes seminavit in anima illius. Animadvertite quomodo omnes ipsos enumerat dolores, quomodo de omnibus eum com monefacit. Quousque sustines paupertatem, ino piam, nuditatem, deforinitatem, improperia, male dictiones? Deinde Glii tui et filiæ perierunt, inter ierunt, intercepti sunt, deleti sunt. Item vero tu sedes in putredine vermium omnibus exsecrabilis, omnibus abominabilis, omnibus detestabilis ad vi dendum, approximandum atque audiendum, et ad ipsam putredinem omnibus odiosam moderandam. Deinde post hæc universa: Et ego, inquit, ut vaga et habitu ancillæ circumiens de loco in locum et de domo in domum, et cætera: quibus subtiliora atque callidiora in subversione loqui non poterat. Post qua universa pro omnium conclusione, postquam per turbatum et provocatum, atque circa Deum excitatum putavit esse cor ejus, in supplemento omnium dixit Dic aliquod verbum in Dominum et morere ". Ad hoc enim illum adducebat atque attrahebat, et ad hoc flagellabat cum hæc universa loqueretur mali gnissimus diabolus. Nam cum non valeret per dolores, nisus est atque putavit quod per seductionem eum sub verteret. Sed illic vere adimpletum est quod post hoc dictum est: Firmum fundamentum Dei stabit. Illic vero adimpleta et parabola illa, quæ a Domino dicta est de domo illa firma, quæ super petram fundata at que ædificata est, quain omnes venti et aquæ, et ob n, 9. ibid. jbid. 10 ibid. Talis vero fuit admirabilis Job, quem omne suppliciuni diaboli compulit Deum derelinquere: quem omnia argumenta adversarii non seduxerunt, ut a Creatore discederet. Sed adhuc velut ex persona uxoris hujus verbi mentionen, faciamus: Et ego, inquit, ut vaga et habitu ancillæ. Et ego mala tua, inquit, tecum bajulo, tuos dolores tecum sustineo, tuas miserias tecum patior, et ego, inquit, discedere non possuin, derelinquere te non tolero. Et ego ut vaya et habitu ancillæ. Vaga velut peregrina, latitans, misera, solitaria, infelix, inops. Et ego vaga, veluti erro nea, tanquam viarum et egressuum, atque totius

civitatis transitus ignara. Nam intra palatia nutrita, ▲ mearum. Nam cum sol, inquit, ceciderit, nox ap et in regno vivens, et in principatu atque opulentia degens, omnium foris eram ignara. Ob hoc ego, inquit, ut vaga circumeo, atque erro, utpote om nium inscia et viarum et itinerum et incessuum et colloquiorum, et non solum vaga, sed habitu an cillæ tanquam mercenaria, atque aliis indigens, tanquam infelix et omnimode inops. Habitu ancillæ, utpote operans ac laborans et mercennum faciens; et omnibus supplicans, atque omnibus humilis, utpote omnibus subjecta, sic itaque ut vaga, inquit, et habitu ancillæ. Innumeri servi, atque innumeræ ancillæ olim servierunt mihi et ministraverunt et detulerunt et requiem dederunt, et undique cum reverentia adoraverunt me: Dunc vero ad tantam infelicitatem devoluta sum, ad tan tam miseriam perveni, ut ipsa ego vaga aliis ser vierim, omnibus indigens, omnibus subjecta. Ego, inquit, quæ immensum numerum inopum atque pau perum, infelicium quoque, ac nudorum sitientiumque olim ex tuis et meis laboribus atque facultatibus saturavi, vestivi, benefeci, requievi, refrigeravi, ego, inquit, ad tantos dolores et miserias, atque infeli citatem perveni, ut tanquam vaga cireumiens, aliis propter inopiam serviam, ut tibi, inquit, o Job, quotidianam escam mercenno acquiram, ut tibi quotidianum victum inveniam. Ob hoc, inquit, ut vaga et habitu ancillæ de loco ad locum circumeo, el de domo in domum, sicubi exposcam, et mendi cem, expetam, vel ut etiam mercenno exigam, de loco ad locum, de domo in domum circumeo. Ali cubi, inquit, suscipior, alicubi autem non suscipior, alicubi defertur mihi, alicubi autem non defertur. Alicubi honorificor, alicubi nihilominus exsecror. Nam præter id quod non suscipiunt, insuper exse crantur, declinant, abominantur nostram infelicita tem, unusquisque sibi inetuens, el tar:quam ab au gurio meuin accessum atque introitum præ timore declinat, ne forte cum nostra miseria tangatur. Ob hoc, inquit, o Job, de loco in locum circumeo, el de domo in domum. Ego, ait, quæ olim foras nun quam exivi, quæ foras nunquam respexi, nunc vero de loco in locum circumiens, et de domo in domum ab omnibus conspicior, ab omnibus contemplor, et propinquat, et tenebræ oriuntur, et supervenit som nus, qui omnes dolores mitigat, qui omne vulnus sedat, qui omnem tristitiam sopit. Ob hoc ergo, ait, tanquam requiem et omnium tribulationum de positionem sic exspecto quando sol subeat, ut saltem vel brevi noctis tempore a tribulationibus, quæ me nunc apprebenderunt requiescam. Sicut enim locus loco me reddit, et domus domui, stipem quærentein et eleemosynain, atque humanitatem vagam cir cumeuntem, sic similiter dies diei me tradit et nox nocti, requiem tribulationum atque dolorum conso lationem quærentem exspectando quando sol subeat, ut requiem habeam tribulationum quæ me nunc apprehenderunt. Nam solis occasus omnibus huma uis laboribus ac fatigationibus finem imponit, solis occasus universis humanis naturis requiem præstat, et pauperibus, et non habentibus, et servis et libe ris et omnes vesperum atque solis occasum, velut libertatem el indulgentiam atque requiem exspe ctant. Cum quibus omnibus, inquit, ego etiam ex specto quando sol subeat, ut requiem habeam tri bulationum, quæ me nunc apprehenderunt. Vo luerunt quidam et aliter hæc dicere, quasi non possit per diem præ verecundia atque confusione per domos ire, et stipem recipere pro cernentibus et declinantibus propter augurium ne ei occurre rent, vel in domum susciperent, inetuentes ne eadein paterentur etiam omnes ad quos accessisset, vel quibus approximasset. Ob hoc ergo dicit, exspectans quando sol subeat, ut in tenebris nocturnis requies; inveniam. Sed vere superior expositio vera alque irrefutabilis est. Sed post hæc universa ad illum sermonem convertamus, cujus etiam hæc verba fuerunt, id est ad diabolum. Nam hic gloriatur quod de loco in locum circumeat et de domo in domum, ut seducat, ut perturbet, ut commisceat, ut decipiat, ut ea quæ contraria sunt cunctos doceat, et exspe ctat quando sol subeat, ut requiem habeat laborum ac tribulationum. Nam ubi Sol justitiæ non subierit, ubi lux veritatis non luxerit, ubi obscuritas infeli citatis et erroris atque impietatis fuerit, illic ma lignus requiescit, illic omnem iniquus suum labo rem deponit. Ideirco de loco in locum circuit, et a malis et a bonis, et a cognitis et ab incognitis. Nɔm de domo in domum, utpote aereus spiritus cuncta ¡i, inquit, qui olim nec viderunt me, nec videre potuerunt, isti nune ut vagam me circumeuntein cum ignominia vident, atque contemplu contem plantur. Ob hoc, inquit, de loco ad locum circum eo et de domo in domum operis gratia, et exspe etans quando sol subeat, ut requiem habeam labo rum atque gemituum, qui nunc me apprehenderunt qui nunc occupaverunt tam pro tua passione, quam etiam pro mea vagatione, tam pro tuis laboribus quam etiam pro meis tribulationibus, exspectans quando sol subeat. Ob quam rem? Ob hoc, inquit, ut requiem habeam laborum ac tribulationumu * Matth. x11, 43. penetrans atque pervolans, et omnia circumspiciens, et ubique omnia inquirens, sicubi suæ malitiæ ne quitiam requiescere faciat. Quod autem ita sit, etiam ipse Dominus in Evangeliis demonstrans dicit. Cum immundus spiritus exierit ab homine circuit quærens requiem ". Sic itaque et istic circuit de loco in locum, et de domo in domum, sicubi subeun tem inveniat solem et tenebras et obscuritatem et noctem, impudicitias, et adulteria et pertinacias, ut illic requiescere perficiat universam suam iniqui tatem, atque omnem laborem suum. Sic namque requiescit caput hujusmodi ut ultra opus non ha

beat laborare ut eos seducat. Proprios namque mutabilem tuam passionem et noctes dolorum per babet illos, et in illis requiescit. Idem ergo diabolus sane dixit: Circuivi omnem terram, et peragravi ea quæ sub cœlo sunt ". Idem ipse etiam nunc dixit, quod de loco in locum, et de domo in domum circum ierit. Idem ipse etiam adhuc circumiens quærit requiem. Sed cum universam malitiam suam perſe cerit diabolus, atque omnem iniquitatem suaın de monstraverit, ostendit in fine quid cogitaverit, quid quæsierit, quidve cupierit dicens: Dic aliquod ver bum in Dominum et morere". O iniquitas et mali tia, fallacia quoque ac versutia tua, diabole, quan tum percurristi, et quantum circuisti, et quantum tuis sermonibus atque callidis locutionibus com plexus es, cum cominonefacis eum dolorum, plaga rum, vermium, putredinum, filiorum atque uxoris vagationis. Et postquam per hæc universa raptum ilum, atque post se conversum habere putat, post hæc nihilominus omnia quasi gratiam atque since ritatem illi demonstret, et tanquam sollicite illi consilium præbeat, ait: Dic uliquod verbum in Do minum et morere. Melior, inquit, est mors, o Job, quam vita amara, et requies æterna quam perseve rans infirmitas. Ideo dic aliquod verbum in Dominum et morere, ut inanem vitam banc finias, ut hæc amara tormenta relinquas, ut ab istis vehementioribus do loribus transeas. Ob hoc ergo dic aliquod verbum in Dominum et morere. Dic aliquod verbum quod irritet, quod exacerbet, quod exasperet. Dic aliquod verbum in Dominum. Accusa de injustitia, crimi nare, irride de malitia, reprehende de impietate. Dic aliquod verbum quod neget illum, et providen tiam ejus atque provisionem, præscientiam quoque ac virtutem atque magnitudinem illius. Sic ergo dic aliquod verbum in Dominum et morere. Si enima aliquid hujusmodi dixeris, continuo morieris, cON tinuo de omnibus præsentibus laboribus securus atque alienus redderis, continuo neque confusio nem, inquit, sustinebis, neque improperia audies, neque dolorem patieris, neque pœnam sufferes, sed cuncta protinus deponens inter mortuos re quiesces. Dic, inquit, aliquod verbum in Dominum, et morere. Hoc, inquit, exspecto, hoc sustineo, hoc desidero, hoc quæro, ut dicas aliquod verbum in Dominum et moriaris. Ob hoc, inquit, plurimo tempore advigilavi tibi, observans atque in speculis sedens quando succumberes, quando flectereris, quando deficeres, quando in his doloribus defatigatus atque in ipsis tormentis delassatus ad reprehensio⚫ nem Creatoris flectereris, atque in factis Dei ad blas phemiam te converteres. Cum ego, inquit, hæc uni versa perfecerim atque peregerim, unum mihi ver bum condona,unum verbum me exaudi, unum verbum dicito in Dominum, et morere. Quod enim tu dicturus es post paululum, o Job, menses vacuos et noctes dołorum sustinui: hoc, inquit, ego jam ex hoc sustinen, menses vacuos pertransieus propter im Job 1, 7. 13 Job 11, 14 Cant. viii, 7. agens propter animam tuam in doloribus non suc cumbentem. Non enim te ita, o Job, isti dolores affligunt, sicut me tua tolerantia pernecat. Pro bis ergo omnibus dic aliquod verbum in Dominum, et morere. Sed tale verbum dic, ut continuo tibi mortem procuret, sed bene dixit postniodum is qui ail: Aqua multa non exstinguet charitatem, et flu mina non inundabunt eam. "Omnia enim flumina et omnis impetus, et omnis inundatio maligni atque malitia diaboli, exstinguere vel inundare puram illius charitatem Job quam circa Dominum Deum babuit non potuerunt. Indicium hujus rei ea quæ jampridem dicta sunt, et ea quæ adhuc subse quenter proferuntur, demonstrant. Nam mox istic in subsequentibus dicit: Ipse vero respiciens ad eam dicit: Quare ut una ex insipientibus mulieribus ita locuta es 17 Ipse vero respiciens ad eam. Ipse. Quis? Job ipse respexit eam qui ante ad Deum re spiciebat, qui primum Dominum contemplabatur, qui duðum ad æternam incorruptionem sinceriter intendebat. Ipse ergo respexit. Ipse ille immobilis, indeclinabilis, insubvertibilis, inseductibilis. Ipse qui circumventus non est, qui a Deo non est abs tractus. Ipse respexit ad eam. Ad quam eam? Ad uxorem, ad insidias, ad muscipulam, ad subver sionem, ad ruinam. Nam illa quam uxorem esse oportebat, et omnium bonorum consiliatricem at que suffragatricem, effecta est illi insidiæ, retia et fraus ac totius impietatis consiliatrix vel fautrix, quanquam justus Job illam nou audierit. Sed in terim cum se ista ministram maligno effecit, quan tumque ad ipsam circumvenire atque supplantare beatum Job studuit, merito justus ille respiciens ad eain, primum ad eum qui in ea loquebatur, id est ad diabolum, respexit: primum inimicum illum qui per os ejus insidiabatur intellexit, atque malitiæ ejus occurrens restitit, et per illam quæ ad eum locuta est diaboli iniquitatem redarguit atque de. jecit. Quod demonstrans Scriptura dicit; ipse vero respexit ad eam turbido aspectu, immutata facie, frementi locutione, perturbato vultu. Ipse vero re spiciens ad eam cum ira ac furore, cum indigna tione atque contemptu. Cognovit namque quod maligni erant hæc seminaria, quia maledicti semen hoc fuerat, quia injusti erat ille fructus, quia ne quissimi ſuit hæc concitatio. Idcirco respiciens ad eam quidem respexit, sed ad diabolum dixit, ad diabolum locutus est. Cur, inquit, o diabole, ini mice justitiæ atque omnium bonorum adversarie, cur supervacue speras? cur stulte cogitas? cur humiliatum temetipsum plus humilias, cum putas quod Adam inveneris, nesciens quod adversum Job rein habeas? Neque te hoc revocavit quod præscius omnium Dominus dixit: Non est illi quisquam similis super terram 16? Neque hoc te revocavit, quod universam iniquitatem tuam nunc * Jub 11, 10 Jub 1,

ostendens, et omnia bella tua et omnia prælia tua potestate atque operatione. Sed insipientior fuit hac obscena illa Ægyptia meretrix, quæ maximam impietatem aggressa, ad castissimum illum atque justissimum Joseph dicit: Mane mecum 19. Insi piens fuit uxor Tobiæ, quæ injuste dicit ad To biam: Ubi sunt justitiæ tuæ et eleemosynæ tuæ? Ecce quae paleris omnibus cognita sunt ". Sed in sipientior bac fuit, quia et nequior, exsecrabilis illa et immunda atque luxuriosa Dalila, quæ clan culo seducens Samson pure se diligentem, in de risionem atque in mortem imparcenter tradidit *. Aliæ nimirum innumeræ ex Scriptura ostendi pos sunt insipientes mulieres, quas omnes nunc istic uno verbo perstringens Job dicit: Quare tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es? Ex insi pientibus, inquit, inutilibus, stultis, imperitis, irrationabilibus, impiis atque injustis. Cur, inquit, tanquam una ex insipientibus hujusmodi locuta es? Sed quia non dicit tanquanı quædam ex insi pientibus mulieribus, sed tanijuam una, propterea quærendum est, quæ vel qualis sit hæc una insi piens. Oportet enim esse illam singulariter insi pientem, et super omnes, atque plus omnibus, ut pote cæteris omnibus mulieribus insipientior hæc sola ostensa atque demonstrata. Quæ est hæc? Eva prima mulier prima in insipientia, maxima in irrationabilitate, inops sensu atque scientia, exsors prudentiæ et intellectus, quæ maximam insipien tiam toti mundo invexit, quæ singularem irrationa bilitatem omnium mortalium sæculo induxit, tum peccata atque mortes semper per inobedientiam in mundo produxit. Hujus nunc evidenter memor Job, et de hac uxori conmemorans dixit ad eam: Quare tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es? Et non ita, sed plus ac deterius atque gravius. Nain mersorata Eva cum olim, inquit, in principio ad Adam locuta esset, et mandatum Dei derelinquere eum doceret atque seduceret, persuasionis causa, ligni speciem et fructus dulcedinem protulit illi atque ostendit. Tu vero, o mulier, foris ab omni occasione, detecta impietate, Deum sanctum b!a sphemare et mihi ipsi mortem inferre doces, atque ante omnes merito digne a me audis: Cur tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es? Tu, in adversum me suscitans, confusus in omnibus re versus, deformatus in omnibus convictus es? Post illa omnia sicut olim etiam ad Adam, ita ad me uxorem meam misisti, sperans infelix, quia quod ve! his tormentis non perfecisti, hoc nihilominus verbis seductionis perficeres, teipsum deludens, atque circumveniens. Evæ enim exemplar inve nisti, sed ruinam non invenisti, sed in eum qui in te Adæ fraudem ulciscatur occurristi, sed ad versus eum insurrexisti qui typum gerit illius qui in novissimno veniens tempore conculcabit caput tuum, comminuet virtutem tuam, confundet fortitudinem tuam, humiliabit altitudinem tuam, et dejiciet elationem tuam, vindicabit Adæ priorem supplantationem vitæ illius ruinam excitando, et tuam elationem dejiciendo. Hæc itaque universa, atque alia his plura ad personam uxoris, ad dia bolum illum locutus est, increpans illum atque de formans. Nam sicut diabolus per uxorem eum se duxit, ita etiam ipse per eam demum diabolum deformavit atque redarguit. Sed tamen et ad ipsam uxorem dixit: Quare sicut una ex insipientibus mu lieribus ita locuta es? Cur, inquit, maximam insipientiam arripuisti atque aggressa es? cur te ipsam vas diaboli effecisti? cur teipsam habitatio nem maligni præparasti? cur diabolus locutus est per os tuum, infatuans primum mentem tuam atque animæ tuæ intellectumn? Tanta digna eras, o mulier, maledictione ac devotatione, ita quoque atque indignatione vel deformitate, quantam ut Deum blasphemarem ac reprehenderem, atque cri minarer mihi suasisti, et per ipsam blasphemiam mortem super me inducere operam dedisti: quibus nec quidquam est sceleratius ac nequitius, illicitius quoque atque imprudentius, id est Dei blasphemia et morte spontanea. Quare ut una ex insipientibus mulieribus ita locuta es? Quare, inquit, non me ministi meæ doctrinæ, o mulier? Quare oblita es mea mandata, o femina? Hoccine audisti a me ut Creator blasphemetur? Hoccine audisti a me ut Deus criminetur? Vocem tuam, inquit, cognosco, o mulier, sicut et olim Isaac Jacob, sed seductio nem tuam non cognosco, et doctrinam tuam non suscipio. Agnovi enim quod nequissimi adversarii quit, o mulier, facta es deterior Eva in insipientia, letale venenum est. Quare sicut una ex insipientibus mulieribus ita locuta es? quo sensum et sapien tiam accepisti, hunc criminari non perpecisti. quo prudentiam et intellectum accepisti, bunc blasphemare non timuisti. Cur tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es? Plurimæ, inquit, o mulier, a sæculo-insipientes ostenduntur feminæ, et innumeræ ab initio irrationabiles demonstrantur mulieres, aliæ minus, aliæ autem plus, quædam carnaliter, quædam autem spiritualiter. Insipiens fuit Rachel quando dicit ad Jacob: Da mihi filios ¹8. Non enim in potestate Jacob erat hoc, sed in Dei 17.18 Gen. xxx, 1. " Gen. xxxix, 7. 20 Tob. 11, sed ego, ait, non effectus sum ut Adam in stultitia. Propterea tuis seductionibus non obedio, propterea non seducor ab eo qui in te loquitur diabolus. Quare tanquam una ex insipientibus mulieribus lo cuta es? Fortiori prælio jam confecto, periculosio ribus doloribus jam supportatis, amarioribus tor mentis janı bajulatis, terribili pelago jam superato, vehementioribus periculis jam consummatis, cuni jain salutis spes palam sit, cum jam immarcesci biles coronæ evidenter ostendantur, nunc me com pellis, o mulier, Deum blasphemare et mori: ut post ea omnia amarissima ac miserabilia, atque la "Judic. xv1, 17-21.

mentabilia supplicia quæ sustinui, beatissimis re- Super hæc autem omnia neque hoc considerasti, munerationibus post hæc alienus efficiar, et non solum hoc, sed et post mortem terribilium pœna rum apud inferos perpetuo hæres sim, utpote qui indigne atque injuste sanctum Deum blasphema verim. Post hæc universa, o mulier, maledicere ac negare atque blasphemare me Deum compellis? Ob quam rem? Dicito. Ob hoc, inquit, ut moriaris, ut mala quæ te nunc circumdederunt, derelinquas. Bene. Audi iterum. Porro si non placuerit Deo qui habet vitæ ac mortis potestatem, nt postquam re negavero illum ac maledixero atque blasphemavero continuo moriar, sed etiam bic in istis terrenis doloribus diutius affligat, utpote suum apostatam et iis æternis prenis tradat, utpote se blasphe manten. Si igitur serviens illi et colens atque gratias agens, tales sustineo dolores, qualia susti neam apud inferos supplicia, o mulier, si discedens ab illo negavero et renuero atque blasphemavero? Nam istorum brevissimorum dolorum quos in cor ruptione sustineo crit finis, et cum gratiarum ac tionibus hos usque in finem sustinens æternæ bea titudinis a Deo spero mihi remunerationem. Illis autem qui Deum blasphemaverint diutius viven tibus in corpore, væ erit. Plus autem erit væ illis apud inferos, cum in perpetua torquebuntur in Lamina ignis inexstinguibilis. Quare ergo tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es? cuin el Deum Lasphemare suades, et mihi ipsi mortem atque internecionem ut procurem doces, quibus nequius atque sceleratius nihil est. Omne enim peccatum per pœnitentiam indulgentiam accipiet, et omnes qui sinceriter pœnituerint, remissionem et misericordiam a Deo consequentur atque inve nient. i vero qui semetipsos interfecerint, qui sibimetipsis mortem intulerint, nunquam requiem habebunt isti in infinita sæcula, nunquam inve nient refrigerium, sed animæ eorum mox ut de corpore exierint, in tenebras deducentur: ubi cum Juda et Achitophel perpetuo torquebuntur, qui post alias impietates sibimetipsis inanus in ferre ausi fuerunt. Nullus ergo ex bene intelli gentibus vel Deum timentibus hominibus mortis causam sibi debet invenire, non debet semetipsum interficere, neque omnino ullus Deum timentium debet semetipsi mortem optare. Quod si verho om nino mors optanda non est, multo magis mortem factis nullus sibi debet inferre, ne cum præfatis æternis apud inferos tradatur tormentis. Ob hoc ergo dicit Job ad diabolum, qui mortis illi bla sphemiam suadebat: Quare tanquam una ex insi pientibus mulieribus locula es? Ac veluti diceret Quare tanquam ex insipientibus animabus fatuis, sceleratis, impiis, Deo odibilibus, Deo resistentibus ita locuta es? Quia nec Deum times, neque virum vereris, neque teipsam confusione induis, neque vehementioribus, aut meis doloribus compateris. » Hl Reg. xix. 23 Matth. XIV. Psal. XIII, ne forte post blasphemiam si sic blasphemaveri mus, deteriora pati incipiamus. Quare tanquam unn ex insipientibus mulieribus locuta es? Ego patior, el tu me blasphemare compellis. Ego affligor, et tu ut mortem petam me cogis. Ego tales dolores sus tineo, et tu me meum Creatorem blasphemare doces, ut mala malis, atque dolores doloribus meis adjicias, o mulier, vel potius is qui in te, vel per te loquitur inimicus diabolus. Quare ergo tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es? Sic locuta est post hæc, ait, Jezabel ad Achab ", sic locuta est Herodias ad Herodem "3, cum illa sane Eliam interficere, ista vero Joannem occidere sua deret, et cæteras omnes impietates eos docerent. Sic, inquit, et tu, o mulier, mortem mihi atque in ternecionem per Dei blasphemiam suades, ut cum hoc quod male morior, cum hoc ipso injuste bla sphemem. Sed vigilo, inquit, in prælio quod adver sum te gero, o diabole, sed non obdormio in stadio quod circa te habeo, o nequissime adversarie. Non enim obdormitantem invenies, quemadmodum jam memoratos, neque dormientem sicut illos in quibus post hoc facile zizania inseminasti. Te, inquit, inimice, per uxoris personam increpo. Tu enim in sipiens es atque totius impietatis auctor et pater, te etiam per hoc sancti velut insipientem arguentes dicent Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus". Tu, inquit, o diabole, in antiquiššíma illa muliere maximam insipientiam inseminasti, et in ista nunc muliere impiam insipientiam produxisti. Merito dice ad illam Quare tanquam una ex insipientibas mulieribus locuta es? Te recolentes, o mulier, post hoc prophetæ, et malum atque insipiens tuam con silium duriter detestantes dixerunt: conjuge lua te observa, ne quid dixeris illi **, et alia plurima his similia. Post quæ universa adjecit dicens: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non toleremus? Adverte, inquit, o insipiens, consi dera deposita stultitia, o mulier. Si bona sUSCS pimus de manu Domini, mala autem quare non toleremus? Gloriæ, divitiæ, jucunditas, delicia, sublimitas, honor, regni sedes, principatus et po testates, natorum gaudium atque amicorum multi tudo, hæc fuerunt bona, quæ de manu Domini ac cepimus, quæ de manu Domini data sunt nobis. Mala autem fuerunt, rei familiaris perditio, libe rorum amissio, putredinis abundantia, vermium multitudo, pœna insupportabilis, intolerabiles do lores, seductio atque subversio maligni, insidiæ atque tentationes inimici. Hæc universa mala vi dentur et mala dicuntur, atque mala ab hominibus æstimantur, non quod mala sint hæc, sed sunt æterna bona procurantia, perpetuæ nihilominus gloriæ in regno hæreditatem præparantia. Hoc sciebat Job, et merito cum gratiarum actionibus ea sustinere operam dabat. Hoc scierunt prophet 26 Job 11, 10. 28 Mich.. v, 5.

et apostoli atque cuncti martyres. Propterea ama- est qui hanc pœnam ingessit, satisfaciamus illi ram, vitam in hoc mundo transegerunt, propterea omnia tormenta ignis et gladii sustinuerunt. Hu mana ergo consuetudine hona et mala ea appellat dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala autem quare r.on toleremus? Cum, inquit, tibi esset honoris sublimitas, cum gloria lætareris, cum in deliciis degeres, cum multitudo te ante et retro, utpote de palatio exeuntem, et identidem illo re vertentem cum honore exaltans circumdaret, cum filii ante oculos gaudio te replerent, tunc non dixisti, o mulier: Dic aliquod verbum, et morere lunc mortem omnino nec nominare, nec audire passa es. Nunc autem quia res familiaris interiit, et filii perierunt, quia gloria fugit, et divitiæ abierunt, quia mala nos invenerunt, et dolores ap prehenderunt, Deum nos blaspheinare compellis, ob hoc nos reprehendere doces, propterea nos mortem petere cogis, et hoc non juste sed injuste per Dei blasphemiam: et quod est maximum, non tibi amaram mortem poscis, sed mihi: ut possis post obitum in requie vivere, sicut tu speras, ne scieas neque credens Dei bonorum promissionibus quæ de longe videt ejus æternitas. Si bona accepimus de manu Domini, mala autem quare non toleremus? Si bonorum etiam fastidium nunquam cepimus, neque finem eorum unquam fieri volumus, mala autem quare non toleremus? Tribuiationes cum gratiarum actionibus quare non sustineamus? Præsertim cum noverimus, quia sicut bonorum finis erit, ita et malorum citissime consunimatio aderit. Et quidem bonorum, hoc est, divitiarum atque opulentiæ finis inutilis erit, nisi aliquis propter justitiam atque eleemosynam pauperum juste cas expenderit: tribulationum autem tolerantia in ſide, a¡que dolorum supportatio cum gratiarum actio nibus æternæ gloriæ hæreditatem præparant in regno coelorum. Si bona accepimus de manu Domini, mala autem quare non toleremus? Nunquid fastidium bonorum passa es, o mulier? Nunquid consternanter tulisti requiem et gloriam, o femina? Quod si illo rum plurimo tempore fastidium non cepisti, quo modo nunc modicæ tribulationes te deficere fece runt? Quomodo uberes dolores te nunc defatigave runt, qui me atterunt et non te? Me comedunt vermes, et tu delassata es. Meæ carnes putrescunt et tu delibata es. Si bona accepimus de manu Do mini, mala autem quare non toleremus? Sic putas, inquit, o mulier, quod non a Deo nobis sit hæc pœna, sed ab alio aliquo. Si ergo non est a Deo, sed ab alio, quid ulciscar Deum ut blasphemem illum, cum alius sit qui me tribulaverit? Quod si a Deo est certum, quod forsitan est, pro peccatis nostris est. Quid itaque est melius, orare ac depre cari terribilem faciem Dei, au blasphemare et cri minari ac detrahere, ut vehementiorem iram at que indignationem in nos excitemus? Si igitur ipse 17 Job 11, 10. tanquam misericordi. Si autem alius aliquis est qui hoc bellum adversum nos excitavit, sic etiam deprecemur illum auxiliatorem atque propugnato rem, utpote fortissimum ac potentissimum. Si enim bona accepimus de manu Domini, mala autem quare non toleremus? Ubi enim fuerint lætitiæ, illic etiam tribulationis exspectatio. Ubi jucunditas, illic etiɔm miseriæ sperantur. Nam quid obvenit nobis, o mu lier, ex his quæ in hoc sæculo non fuerint gesta? Nonne omnis caro aliquando quidem sana est, ali quando paupertatem patitur, aliquando autem di vitias habet? Quæ igitur sunt apud omnes homines in mundo, hæc, inquit, etiam apud nos gesta sunt et non solum in omnibus hominibus, sed et in om nibus hujus mundi elementis fiunt aliquando; sic aliquando ver, sic aliquando æstas, aliquando hiems, aliquando frigus, aliquando vero æstus, ali quando viriditas, aliquando vero siccitas. Si ergo ita est apud omnia corruptibilia, quid magnum si et nos qui, sicut omnia corruptibilia, floruimus pri dem sane divitiis et cæteris bonis, nunc vero arui mus inopia atqué concaluimus in infirmitate? Sicut ergo in illis delectati sumus, nunc et ista sustinea mus. Sicut illa libenter accepimus, ita et ista cum gratiarum actionibus supportemus. Si bona accepi mus de manu Domini, mala autem quare non tolere. mus? Non quod de manu Domini procedant bona el mala, sed omnia bona. Ex bono enim omnia bona procedunt. Nam sicut sol tenebras nunquain pro ſert, sic similiter bonus Deus nunquam mala pro ducit, sed omnia bona atque optima. Quanquam enim ab impiis atque indisciplinatis hominibus ea quæ pro vindicta et conversione atque pœnitentiæ commemoratione a Deo ingeruntur, non bona, sed mala existimantur, tamen bona sunt vere, quia cum ad pœnitentiam converterint, æterna bona in regno cœlorum procurare reperiuntur. Sic nempe et omnis doctrina atque disciplina ab irrationabili bus infantibus non in bonum, sed in malum æsti matur vel ducitur: sed revera cognoscunt in ul timo, quia totius boni, vel gratiæ illis causa exsti tit disciplina, quæ in primordio fuit exsecrabilis. Humano itaque more atque consuetudine, et hu mano Job usus proverbio, mala et bona memorat dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala autem quare non toleremus? Post quæ universa præcipuam atque perfectam gloriæ coronam confe rens Moses beato Job, dicit in subsequentibus: In illis autem omnibus quæ illi acciderunt, nihut pecca vil Job in labiis suis, neque in conspectu Domini”, O laus, o honor, o gloria et suffragium, o delectatio atque prælatio beati Job! Quid primum magnifice tur justi illius? An justa ac pia vita ejus ab initio, et misericors atque bona? An tolerantia vehemen tium dolorum cum gratiarum actionibus? Aut etiam hoc quod cum callide seduceretur a diabolo

per os uxoris, sapienter restitit, et in his omnibus biorum cuncta in gratiarum actionem atque con justum ac bonum Deum existimavit qui hæc ei uni versa bene ingessit? Hæc itaque demonstrans di cit: In his omnibus quæ ei acciderunt nihil peccavit Job in labiis suis, neque in conspectu Domini. In his, inquit, omnibus plurimis, magnis ac mirabili bus atque terribilibus, lamentabilibus quoque ac miserabilibus quibus similia gesta non sunt, in mi seriis atque in infelicitatibus, in omnibus quæ a sæculo sunt facta, et fient usque in æternum, qui bus similia visa non sunt, neque audita sub sole ab initio seculi et usque in consummationem sæ culorum. In istis ergo omnibus nihil peccavit Job, neque in verbis labiorum, neque in oris eloquiis, neque in cordis cogitationibus, neque in animi me ditationibus. Quod autem ita sit, ostendit mox in subsequentibus dicens: Neque in labiis suis, neque in conspectu Domini, et non suffecerat ut diceret, neque in cɔnspectu Domini, sed et hoc dixit, neque in labiis suis. Quid est hoc, neque in labiis suis? vel quid hoc est, neque in conspectu Domini? Au dite, o amici, veridicam expositionem. Quod dicit, in conspectu Domini, hoc est, cordis cogitatione, et animæ profundo tractatu adversus Deum nihil co gitans in reprehensione et in blasphemia atque cri minatione quæ in conspectu Dei deprimunt, qui inquirit renes et corda, qui novit occulta cordis, sicut dicit Scriptura. Verba autem labiorum ali quando ex corde dicuntur, aliquando autem incon sideranter proferuntur ex incautela, et non ex ini quitate, neque ex malevolentia: seď frequenter ore loquitur homo, quod omnino corde neque co gitavit, nec cogitat. Ergo quia admirabilis ac pa tientissimus Job, cum in tantas tribulationes trans iret, et tantos dolores nefandos sustineret, tantas que seductiones superaret: neque in corde malum de Deo, neque adversus Deum cogitavit, neque in labiis suis per incuriam ullum parvum sermonem protulit, propterea magnificans illum et laudans atque perferens dicit: In his omnibus quæ ei acciderunt non peccavit Job, neque in labiis suis, neque in conspectu Domini. Ac si diceret: 0 magna atque vehemens admiratio, o magna atque ingens patientia viri, ut in omnibus tam validis doloribus atque in omnibus jugibus pœnis, ita se beatus ille observaret, ut omnino nec in labiis suis nec in corde suo circa Deum delinqueret. Nam sicut cor dis sui cogitationes atque animni sui meditationes castas ointies ac mundas conservavit, et non prave circa Deum cogitavit: ita a verbis labiorum atque oris eloquiis observavit, ut nec corde delinqueret, neque in sermone peccaret, sed totum semetipsum et cordis consilia et sermonis eloquia et verba la 71 Cor. v, 20. fessionem Dei converteret. Evidenter implevit bea tus ille homo quod post hoc ab Apostolo dictum est: Glorificate Deum in corpore vestro et in spiritu restro 17+ 7*. Ergo quia a verbis labiorum usque ad cordis cogitationes immaculatum se et inviolatum atque incontaminatum conservavit in conspectu Domini, tanquam si diceret, neque boc gessit quod plurimis accidit, ut labascant in verbo et non ex corde. Non enim lapsus est in sermone labiorum, juxta hoc quod dictum est quodam in loco in Scri ptura: Est qui labascit in verbo, vel in ore et non ex corde. Ergo quia beatus Job nullo modo lapsus est, neque in ore, neque in sermone, neque in la biis, neque in corde, propterea magnificans illum magnus ille homo Dei Moses, admirans quoque ac laudans eum dicit: In his omnibus, quæ acciderunt ei, non peccavit Job in labiis suis, neque in conspectu Domini. Sic, inquit, transivit admirabilis Job s:e vissimum illud dolorum pelagus, sic superavit in explorabilem suam tentationum multitudinem, ut nihil peccaret, neque in labiis suis, neque in con spectu Domini. Ante tentationes non peccavit, in tentationibus non peccavit. O beate Job, quis simi lis tibi gloriabitur propter justitiam? Mortuus est Abel, sed semel et celeriter est mortuus: admira bilis vero Job cum mille mortes sustineret, mortem superavit, mortem vicit, in morte victoriam sum psit. Solus ex omnibus antiquis, cum mortuum se metipsum inspiceret, a morte non trepidavit: nam vidit eflici mortuos, cum nimirum vidit semet ipsum fieri putredinem et vermes, sed non ideo ante mortem expavit, sed mortem in fugam vertit cum omnibus ejus argumentis atque versutiis et cum iniquis ejus exercitibus. Nam cum omnem potesta tem in eum acciperet mors (hoc est diabolus)abs que anima sola, et ut percuteret et ut exulceraret et ut torqueret et ut seduceret, cum cuncta secun dum virtutem suam insatiabilis mors exerceret, nequaquam quidquam justitiæ in illo beato mori potuit. Idcirco mors apud Job mortua est cum om nibus efficientiis suis: justitia vero quæ in eo pri dem vigebat, magis ac magis in illo divinis visioni bus atque divino colloquio revixit. 0 beate Job vivens in perpetuum apud Deum, et victor perma nens in conspectu regis Domini, ora pro nobis miseris, ut etiam nos terribilis Dei misericordia protegat in omnibus tribulationibus, et eripiat ab omnibus oppressionibus maligni; el connumeret nos cum justis, et conscribat nos cum his qui -salvi fiunt, et requiescere nos faciat cum illis in regno suo, ubi perpetuo cum sanctis magnificemus illum.

Magnos ac plurimos stupendos quoque ac terri- nias, alios ad rapinas, alios ad alias iniquitates, biles Job dolores in præfatis demonstravimus, non juxta meritum justi illius, sed juxta virtutem no stræ humanitatis, et secundum donum Dei. Quis enim juxta meritum poterit justum illum magnifi. care, quem ipse Dominus, qui corda cognoscit, ma gnificans dicit: Non est similis illi quisquam super terram? Si igitur ante passionem non fuit illi similis quisquam super terram, si autem nec ante nec postea fuit illi similis quisquam super terrain, quis ex his qui sunt super terram, juxta meritum narrationem vel laudem illi exhibere potest? Non solum enim omnes homines, sed puto quod et au deo dicere, etiam ipsos angelos, atque omnes dæ mones perterruit Job tolerantia et constantia atque fides, cum iterra et lutum superavit omnem virtu tem ac fortitudinem atque omnem versutiam mali gnissimi diaboli, qui cum acceperit in eum pote statem, cuncta hæc in eo exercuit, quæ omnia corda in pavorem deducunt, et omnem animam stupere faciunt. Cujus enim alterius potestatem accepit aliquando diabolus, nisi solius Job? Si enim alterius cujuslibet potestatem accepisset diabolus, profecto non lateret, sed ille in eo quod etiam in Job exercuit perfecisset: cujus rem familiarem perdidit, cujus corpus putredine ac vermibus re plevit, cui reliquias pro consolatione non dereli quit, cui spem salutis non dimisit, sed solam uxo rem pro supplantatione illi reliquit, per quam no vissimam ac sævissimam illam sagittam seductio nis atque supplantationis in eum dimisit. Sed quem admodum qui ad petram sagittaverit, petræ qui dem nihil facit, omnes vero sagittas in semetipsum convertit: ita nequissimus diabolus cum inviolabi dem petram Job, atque incontaminatum sagittaret adamantem, semetipsum vulneravit ac dejecit, Job vero nihil fecit. Hæc audientes cuncti credentes, observent se diligenter a malis colloquiis, quia sicut corrumpunt mores bonos colloquia mala”, post hæc dicit Apostolus. Observent se caute et ab amicis et sodalibus et a domesticis et a persuasio nibus atque concitationibus eorum: quia oninis amicus supplantans supplantat, atque fallaciter in cedit. Maxime autem observate vos, atque atten dite animabus vestris, o viri, ab uxoris concitation nibus atque malis instigationibus. Per hanc enim in ultimo supplantare Job nisus est diabolus, per hanc superare speravit illum, quem per plurimos alque ingentes dolores superare non potuit. Per istas etiam nunc plurimos subvertit, per istas etiam nunc plurimos ad mala persuadet, alios ad calum **Job µ, 3. ** 1 Cor. xv, 33. ** Job 11, 11. alios nihilominus ad odium adversus invicem, ad contentionem quoque et jurgium. Sic enim cum ad invicem litigaverint, in hoc se defensuræ sunt, ut viros suos adversus invicem concitent ad bellum, ad inimicitiam quoque atque iniquitatem. Hoc ni mirum operatur per eas malignissimus diabolus, succendens atque inflammans corda eorum zelo et ira et ita infelices viros suos et circa Deum, et circa invicem odibiles reddunt, ut Dei iram acqui rant, et circa invicem inimici permaneant: et quod est maximum cum debuerant unanimiter pro invicem adversus inimicos suos atque adversarios stare, sive intus, sive foris, sive in belle, sive in præliis, et sibi invicem intendere atque invicem adjuvare, et mutuo amore terga defendere, repe riuntur sibi invicem inimici ac proditores, atque in propriis ruinis gaudentes. Hæc nimirum universa oriuntur ex malignarum atque contrariarum uso rum instigatione ac persuasione: quas non debent audire illi qui bene intelligunt viri, sicut nec bea tus Job audivit. Propterea est Deo acceptabilis, et ideo inter choros sanctorum magnificatur in perpe tuum. Ut autem audierunt tres amici ejus omnia mala quæ ei acciderunt *. Ut audierunt, inquit. quo audierunt? Primum quidem a transeuntibus. Quis enim erat qui non prædicaret ¦ea quæ Job ac ciderunt? Puto quod et ipsum pelagus et aer, ven torum nihilominus spirantium flabra, miserabilem illam famam atque lamentabile illud nuntium, per omnes provincias ventilaverint. Super hæc autem omnes homines qui viderunt hanc rem et qui au dierunt, audientibus hæc divulgabant, hæc nomi nabant, de his sciscitabantur, de his interrogabant, et in vicis, et in triviis et in plateis civitatis, et in porticibus domorum, et qui iter agebant, atque omnes qui sibi invicem ubique occurrebant, hæc ad alterutrum loquebantur, de his se invicem interro gabant: maxime ii qui de longinquo veniebant et aliquo proficiscebantur, omnes quibus occurrebant, de his interrogabant, dicentes: Si verum est, viri, hoc quod de Job dicitur, si verum est hoc quod de justo illo prædicatur, cujus justitiis cœlum et terra atque omnes homines attestantur, quod tam amare miseriis afflictus sit, quod tam misera biliter percussus sit? Hæc atque his similia cum loquuntur, veritatem ab eis de iis quæ provenerant audiunt, quam in longinquo, in omnem regionem ac provinciam deportaverunt. Quocunque itaque pervenerint, omnes regiones ac provincias, civita 4es quoque alque castella, miserabili hoc nuntio et

lamentabili fama repleverunt. Audierunt ergo tres ▲ omnium tiliorum suorum lamentabilem perditionem, quæ sub uno ictu omnium facta est pariter? Quo modo sustineat rei familiaris præcedentem jactu ram? Quomodo sustineat terribilem atque sævissi mam corporis plagamı? Pro his, inquiunt, omnibus, o viri, justum est consolari consolationem non haben tem, nisi solam in Deo spem habentem. Hæc itaque universa ad invicem loquentes, sive per nuntios, sive per scripturam boni illi ac religiosi viri venerunt simul ad eum unusquisque de civitate sua, ut con solarentur et visitarent illun. 0, inquiunt, ille qui in omnibus justitiis testimonium habuit, tanquam unus specialiter ex injustis punitur. Ille sine que rela verus, misericors, tanquam unus ex impiis percussus affligitur. Ille qui erat Dei cultor, atque filiorum suorum sollicitus circa Deum sacerdos, tanquam unus ex injustis torquetur. Venerunt simul ad eum. Quomodo? Statuerunt tempus, di mensi sunt diem. Quomodo simul pariter venerunt, et non unusquisque a se, neque per se ipsum? Dei providentia atque Dei operatione ita disponente atque providente, ut non singuli post tempus veni rent að tempus, sed omnes statim, omnes pariter uno tempore, uno die, una hora, utpote unanimes, utpote unum sentientes, utpote concordes. Sic ve nerunt ad eum simut subito, tanquam unum Deum colentes, tanquam Creatori servientes, tanquam unum Job plenissime diligentes. Sic itaque vene runt pariter ad Deum. Unde autem venerunt? Non ex una civitate neque uno loco, neque ex pro vincia, vel regione, ex suo nihilominus regno ve nerunt simul ad eum. Cum omnibus enim miraculis, est etiam hoc ingens miraculum, ut cum ita longe ac late ab invicem morarentur, pariter ad beatum Job venirent, unusquisque ex sua civitate in qua morabatur, in qua regnabat, in qua dominabatur. Unusquisque ergo ex sua civitate venit, hoc est ex civitate regni sui. Et ob quam rem venerunt? Ad consolandum atque visitandum illum. Et vere quia ipsi quidem ob hoc venerunt ut consolarentur ac visitarent illum: sed nequissimus diabolus bono rum ac justorum inimicus odio habeus omnia quæ diligit Dominus, accepta occasione qua Deum offen derent atque Dei justitiam, et Job de injustitiis et peccatis accusarent, tantum illos inımutavit atque pervertit, ut amplius exulceraret cor Job per hæc quæ locuti sunt, quam per omnes dolores quos pri dem exercuit in eum. Nam quid esset castissimæ animæ Job crudelius quam ut ab amicis de peccatis fuisset criminatus cum minime deliquisset, et de impietatibus reprebensus, qui erat ab omnibus im pietatibus alienus, et quod pro peccatis sustinuisset omnes dolores, et quod pro injustitia obvenerint illi hæc universa mala? Quod autem ad tantam blasphemiam adversus Job pervenerint isti viri, et non timuerint, diaboli livore atque zelo succenxi, ex propriis eorum sermonibus comprobatur, quem sodales vel amici ejus hoc quod jam omnibus erat certum atque cognitum, audierunt etiam isti. Nam nihil est ita prædicabile, sicut magni hominis ruina. Cum enim quilibet ex humilibus ad sublimi tatem pervenerit, non ita ubique ejus auditio fit, sicut cum quis ex sublimibus humiliatus fuerit, sicut cum quis magnus interierit, quantocius ven torum ſlabris fama ejuɛ omnem regionem atque omnem auditum penetrat. Ergo quia ita provenit de justo Job, ideoque cum omnes et qui prope et qui longe erant audissent, audierunt etiam tres amici ejus omnia mala quæ ei acciderunt. Volue runt nonnulli dicere quod dæmones eis prædica verint, quod nullus ex sapientibus recipit. Bla sphemiæ enim sermo est hic. Nam illi viri Dei cul tores fuerunt, utpote Job sodales atque amici, pii ac Deo credentes. Non enim amplexabatur Job ju stus, injustos vel impios viros amicos ac sodales habere. Idcirco ita percipiamus nos qui Deum time mus, quod sancti angeli ad eos venientes, sive in somno, sive in vigiliis, admonuerunt eos ut celeriter venirent, et justum illum amicum consolarentur. Venientibus autem illis illuc, ut putabant insipienter se pro Deo stare, inventa occasione nequissimus dæmon ad blasphemiam justi Job illos convertit. Nam sicut uxorem ejus, pridem cum esset religiosa atque omnibus justitiis ei consentiens, in blasphe miam immutavit, sic et memoratos viros. De quibus dicit istic: Audientes tres amici ejus omnia quæ acci derant ei,, filiorum interitum, rei familiaris perdi tionem, corporis putredinem, vermium comestio liberorum iniquam consumptionem, non me nem, diocriter, sed miserabili atque lamentabili modo, ut superius demonstratum est, condoluerunt. Hæc itaque universa audientes tres sodales ejus, obstu puerunt, et putatisne, inquientes, unde hæc uni versa obvenerunt? Et utrum sit nobis gravius, viri, hoccine quod amicus noster tales pertulerit miserias, an quod Domiņi amicus talia sustineat mala, cujus justificationibus ac misericordiis cœlum et terra allestantur? Hæc scilicet universa ut au dierunt, atque hæc ad invicem boni illi sodales lo cuti sunt: Venerunt statim simul ad eum ut consola rentur eum el visitarent illum ". prioribus, aiunt, patribus nostris audivimus, o viri, quod antiquus ille frater avi nostri Esan Jacob duodecim filios habuerit, et filam unam: cum unum ex omnibus, ut putabat, perdidisset, tantum illum unum luxit, et omnes filii ejus et filiæ procul dubio et multi aliorum amicorum convenientes propter unum fi lium consolati sunt eum: et noluit consolari etiam incolumi re familiari, et cæteris omnibus viventibus atque sanitate corporis permanente: et cum nulla res esset alia quæ eum contristaret, non potuit exhilarari. Si autem ille Jacob ita graviter tulit unius filii desperationem, quomodo sustineat Job at Job 11.

admodum dicunt blasphemantes atque detrahen- arbitrati sunt et hoc dixerunt illi viri, quia cum sit tes illi: Tu quis es? quia dicis, non peccavi factis. Quod si non peccasti, o Job, memento quia nemo justus periit, aut quando Dei servus eradica bitur? hoc est sicut tu. Deinde cum ingenti impro perio et increpatione atque convicio: Quousque lo queris spiritus multiloquax ore tuo? Nunquid Deus injuste judicat, hoc est sicut te peccantem? Aut is qui omnia creavit, perturbavit justitiam? Hoc est si in te esset justitia, non utique perturbaret justus judex judicium atque vitam tuam. Nam spes impii peribit sicut et tua, quia impius es: inhabitabilis autem erit quæ sub cœlo est domus, hoc est sicut et tua aliaque innumera his graviora atque amariora blasphemantes de justo illo locuti sunt. Propter quod et duriter in novissimo a Deo reprehensi sunt, utpote qui nihil veritatis locuti fuerint de Job. Sic itaque cum visitare atque consulari eum venissent, ad inimicitiam conversi sunt, ad crimi nationem et ad reprehensionem, ad maledictum quoque atque blasphemiam. Postquam vero omnia tentavit nequissimus adversarius, etiam ad hoc pervenit, ut amicos in inimicos converteret, alque sinceros sodales adversarios efficeret, callide tra etans apud semetipsum, ac dicens: Si per os uxoris erm seducere non valui, os amicorum ad inimici tiam permutatorum perficiam, irritem, exaggerem, cxacerben, succendam, ut supra modum inflam matus atque exaggeratus, ad Dei blasphemiam con vertatur. Novem responsiones blasphemiæ plenas adversus Job eos dicere compulit, unumquemque eorum tres. Sed beatus Job nullatenus ante eos titubavit, sed totidem responsionibus, quinimo potius pluribus ac majoribus omnibus illis respon dens, et Dei justitiam ac bonitatem manifestavit, ct eorum injustam causationem confutavit per alia quidem pluriına, necnon et per ea quæ in facie dicit ad eos: Vos estis medici ipjusti, et sanatores pes simi cuncti. Quia cuin curare dolores ejus et con solari animam ejus venissent, in amaritudineni ac malitiam circa Job conversi sunt. Merito ergo in justos medicos juste eos appellat. Si, inquam, venerunt ad eum ut consolarentur atque visitarent illum, illi suo proposito ob hoc venerunt, sed nequis justus Deus ac bonus, justis atque innocentibus non ingerit mala. Quod si innocentibus mala ingerit, quomodo bonus vel justus comprobabitur, cum hujusmodi mala Job ingesserit justo? Oportet, in quiunt, aut Job propter injustitiam passum fuisse, aut certe Deus injuste mala ei irrogasse reperiatur aut Job pro peccatis fuisse passum, aut Deum in juste ei mala ingessisse. Hauc scilicet cogitationem malam atque illicitam in istis viris oriri faciens diabolus, succendit cor eorum ad omnem iram et indignationem adversum Job, cum studeret con firmare quod Deus justus fuerit, Job vero injastus et impius atque peccator. Adversus quod fortiter stans Job non permisit se audire vaniloquos illos a diabolo succensos, sed et bonum Deum ostendit, et se absque culpa universa hæc pati demonstravit. Non enim Deus illi hæc mala ingessit, sed diaboli zelus et livor atque invidia. Neque Job pro pecca tis sustinuit omnia quæ sustinuit, sed quia cum esset justus, diabolus illi invidit, sicut et omnibus justis invidet, et tribulationes adversus eos excitat. Multæ tribulationes non injustorum, sed justorum. Testis ergo justitiæ Job ipse Deus ostenditur, di cens: Justus, verax, Dei cultor. Quod autem dia boli fuerit hæc inflammatio atque perturbatio, et ex his quæ nunc fiunt apparet. Frequenter bamque etiam nunc idem ipse diabolus unanimes sodales commiscet, atque conturbat per quamlibet modi cam rationein, et ad immensam inimicitiam adversus invicem immutat, ita ut efficiantur sibi ex amicis inimici, ex sinceris crudeles adversarii. H.ec nam que est operatio maligni. Beati qui declinaverint et restiterint calliditati atque versutiæ ejus, ac ma ledictis suasionibus ejus. Post quæ universa ad pro positum revertamur. Videntes, inquit, illum de longe. Qui? Tres sodales ejus, necdum adhuc im mutati nec prævaricati, sed cum essent puri vi dentes eum de longe. De longe enim respexerunt et contemplati sunt atque viderunt eum. Nam mox ut ipsam civitatem viderunt, mox nihilominus sic ubi ipsum viderent ambierunt. Totum namque ccr eorum dolore atque angustia plenum pendebat, ubi nam Job conquiesceret. Merite de longe viderunt simus inimicus malignusque adversarius, per cuncta eum, quia de longe cogitabant de eo, atque de permansit inimicus atque per omnia sua exercuit odia, et per uxorem et per amicos et per sodales. Propterea visitationis atque consolationis adventus, totius tristitiæ ac mœroris, beatissimo Job est factus. Post quæ universa dicit: Videntes autem illum de longe, non agnoverunt ". Sed ante ita per paucos sermones inquiramus, ob quam rein tam duriter circa Job, vel potius adversus Job insur rexerunt. Audi, mala opinione succensi et injuste æmulantes Deum, ut ipsi putabant, quod Deum æmularentur atque defenderent, obcæcati sunt ab inimico, ut judicia Dei non inquirerent, lloc scilice! » Job 11, 12. longe erant solliciti pro illo. Idcirco de longe con spexerunt eum. Nam amicus amicum suum de longe videt, sive corporis visione, sive animæ sinceritate, cum memor est ejus in donis et muneribus, atque in suæ gratiæ perfectione. Videntes illum de longe. Ubi? Super acervum stercoris, super muranam in via publica. Videntes eum de longe' repleti sunt dolore et gemitu et planctu quoque atque lamenta tione, sicut inferius demonstrabitur. Videntes eum de longe non cognoverunt eum. Nam vere non erat per quod agnosceretur, regale solium non erat, ('iadema non erat, gloria neque vestis regia et mi

spargerent, cilicio nihilominus continuo se induen tes. Sic scidit olim Jacob vestimenta sua, et cili cium imposuit corpori suo quando nuntiata est ei Joseph interitio”: et ut de quamplurimis sileam, nistri qui undique circumdarent non fuerunt. Ergo sua scinderent, et cinerem atque terram capiti suo quia nihil illorum in eo viderunt, quæ pridem in eo esse sciebant, quæ ante in illo videre soliti fue rant, merito videntes illum non agnoverunt. In quo eum agnoscerent? Coma capitis non erat ei. Nam tondens comam et diabolo eain jactans, terra ca put suum replevit. In quo agnoscerent? In facie atque vultus gloria? Non erat nec ipsa. Nam pu tredo faciem exterminaverat et verines vultum in:mutaverant. Pro his ergo omnibus videntes illum non agnoverunt. Vultum non agnoverunt, sed con scientiam agnoverunt. Faciein non agnoverunt, sed sinceritatem agnoverunt. Nam cum ita miserabilem atque lamentabilem illum viderunt, neque con tempserunt neque spreverunt, sed immensam sin ceritatem ostenderunt, sicut inferius demonstrabi tur. Non enim erant tales beati illi viri, quales Dune profecto sunt homines malevoli, ingrati: qui cum bene est cuilibet, tum illi amici sunt et sin ceri atque puri esse videntur. Cum cuilibet tribu latio advenerit, tunc videlicet illi discedunt et de spiciunt, obliviscuntur, derelinquunt, oblivionem atque ingratificationem omnium priorum osten dentes. Sed olim homines non fuerunt tales, sed sinceritatem, atque dilectionem custodierunt circa se ac pro se invicem usque ad mortem, sicut evi denter ostendit ille qui ait: Sodalis amico compa titur usque ad mortem et in tempore belli accipit arma ". Tales fuerunt illi beati viri sincerí, abs que fallacia Job amici, qui ad inimicitiam circa Job nunquam sunt immutati, neque ad hoc ut re nuntiarent illi, vel derelinquerent euin, nisi pro verborum controversia, ac eloquiorum certamine; ut putabant quod Dei justitiam defenderent. Sed vere diabolus inflammaverat corda eorum, quo ina gis Job molestiam irrogarent, quo magis multipli ciores tentationes justo illi ingererent. Videntes, ¡uquit, eum non agnoverunt. Talem qualis pridem fuerat non agnoverunt: talem vero qualis tunc fuisset, agnoverunt, miserabilem, lamentabilem, infelicem, malis omnibus refertum. Idcirco singuli scindentes vestimenta sua, et spargentes terram super capita sua, assederunt illi septem diebus et septem noctibus. Admirantes viri illi, atque stu pentes vehementem ac terribilem atque lainenta bileın ejus immutationem, vestimenta sua consci derunt. Quæ fecisti, inquiunt, o Job, facimus, et quæ gessisti gerimus, vestimenta nostra spargimus siɛ namque et tu fecisti ante paululum, ut in quiunt, o Job: et utinam cæteros dolores tuos tecum dividere possimus, tanturn ut apprehendentis te pœnæ revelatio flat. Scindentes unusquisque vesti menia sua, el spargentes terram super capita sua Consuetudo erat omnibus antiquis ubique ut cum grave aliquid atque lamentabile vel periculosum audissent vel sustinuissent, continuo vestimenta * Eccli. xxxv, 5. ** ¡V Reg. xviii, 1. sic scidit David cum Sichelech ab Amalecitis ca ptam invenit», et iterum quando Saul et Jonathæ mortem audivit **. Sic scidit Ezechias quando mi nas ac blasphemias Sennacherib et Rhapsacis au divit ", sic scidit rex Ninivitarum vestimenta sua, et cilicio se induens in cinere sedit, quando a Jona propheta de Ninives subversione audivit *°. Sic scidit ultimus in lege Judæorum princeps sacerdo tum, cum adversus Dominum blasphemiam quære ret", ex quo Judæorum sacerdotiuin, et omnis Ju dæorum legis ritus conscissus atque distractus peni tus interiit. Juxta hanc ergo antiquorum consue tudinem etiam viri illi Job amici cum terribiles Job conspexissent dolores, scindentes vestimenta sua et spargentes terram super capita sua, assederunt illi septem diebus et septem noctibus. Assederunt illi sicut medici ad infirmum, sed sanitatis medica mina invenire non potuerunt ægroto. Assederunt illi tanquam consolatores dolentis, sed consolatio nem invenire non potuerunt miserabili. Assederunt illi. Et ubi assederunt? Foris in murana atque in acervo stercoris et in strata? Non, absit! Non enim tauta multitudo dolorum inundaverat Job, ut ille honorem ad se venientium non intelligeret, ut dignitatem præsentium non consideraret. Quandiu ergo venirent illi viri, illo usque foris in murana, in strata omnibus evidenter ostendens passionem suam, et quia cum esset justus vehementes susti merit dolores. Postquam vero memorati viri ve nerunt, deferens honorem sinceritati eorum, et ho norificans personas eorum introivit in civitatem, et sedit in domo: et ita venerabiles isti viri sede runt apud eum septem diebus et septein noctibus. Hebdomada dierum ei assederunt, ex qua hebdo mada totum hoc consummatur sæculum. Assederunt ei septem diebus et septem noctibus, indivulsi, in separati atque indissociati. Assederunt ei septem diebus et septem noctibus, nusquam discedentes, nusquam recedentes, nusquani deserentes, neque ad escam, neque ad potum, neque ad lectuni, ne que ad aliud refrigerium. Sed forsitan dicit aliquis Et quomodo sustinuerunt non manducare, neque bibere septem diebus? Primum quidem divina erant virtute confortati, tam pro Job quam pro sua sin ceritate. Nam justi erant viri isti atque religiosi, merito et Dei colloquio post hoc digni habiti sunt. Dei itaque virtute atque providentia confortati sustinuerunt. Item adhuc etiam isti viri aliter ve nerunt, et videntes obstupuerunt, et immenso do Jore atque tristitia atque gemitu repleti sunt. Asse derunt ei septem diebus et septem noctibus, ipsa 36 Gen. xxxvi, 34. * Matth. XXVI, 65. 35_38 Job 11, 12. 10 Jun. 111, 6. 37 | Reg. xxx, 4. "II Reg. 1, 12.

Sed non poterant hæc dicere. Omnia enim subito uno tempore interierunt. An hoc dixissent? Cor poris incolumitas et membrorum fortitudo, atque brachiorum virtus, rependet tibi omnia atque re stituet. Sed hoc, inquiunt, præsertim dicere non possumus. Ipsi enim videmus corpus humore con sumptum, et omnia membra comesta a multitudine vermium. Pro istis ergo omnibus quomodo, in quinnt, te consolemur vel quoniodo os aperiamus, vel quid dicamus non invenimus. An antiquas hi storias proferemus? Sed a sæculo talia non acci derunt, sed ab initio talia non provenerunt. An antiquorum dolores atque passiones proferentes ac commonefacientes illum, consolabimur eum? Ergo quia nec quidquam erat, nec in factis neque in verbis per quod consolari eum possent, idcirco sedebant taciturnitate sua ipsi vehementiæ dolo rum ejus a¦testantes. Nam discedere non poterant, præsentes loqui non audebant. Propterea assede runt illi septem diebus, et septem noctibus, incli natis deorsum ad terram faciebus. Aliquando au tem intendentes in illum et visionem plagæ illius stupentes, continuo identidem dejiciebant facies. Aliquando se genibus imponentes, aliquando autem super manum incumbentes, non in lectulis, neque in grabatis, neque in straminibus requiescentes, sed procul dubio in cinere et cilicio, in terra se dentes, atque in Job intendentes, quando sedebat, sedebant, si tamen omnino præ doloribus aliquando jacere poterat. Sic namque in gemitibus ac suspi riis istos septein dies peragentes assederunt illi, os non aperientes, neque verbum loquentes, nisi tan tum graviter suspirantes, atque ingemiscentes. Verumtamen nec de hoc sileamus, qui fuerunt hi viri, vel quales vel unde. Non fuerunt aliqui mi nimi, neque contemptibiles, sed egregii fuerunt, et principes regionum, atque provinciarum suarum domini, ac duces gentis suæ. Et cum ita magni a:que potentes fuissent, tantum se humiliaverunt, atque afflixerunt, ut in cinere et cilicio sederent septem diebus propter sinceritatem ac dilectionem quam circa illum habuerunt, quod nemo nunc bo minum facit, neque amicus, neque frater, neque tristitia atque ipsis doloribus saturati, ipsis vocibus Si liberi sublati sunt tibi, transiges de re tammari. satiati, ipsis lacrymis inebriati. Ilæc recordantes post hæc sancti, dixerunt ea verbis, quæ illi perfece runt factis. Fuerunt mihi lacrymæ meæ panes die ac nocle"; et: Oblitus sum edere meum panem a voce ge iituum meorum *, et: Potasti nos lacrymis in mensu ra ". Tanta ergo tristitia ac dolore, et gemitibus, suspiriis quoque et lacrymis, atque lamentatione repleti sunt viri illi, ut omnium carnalium atque præsentium obliviscerentur, et alerentur et salu rarentur et replerentur ipsa tristitia et luctu. Nam sicut Job saturabatur vehementioribus doloribus, similiter beati viri illi saturabantur immensa tri stitia atque ululatibus. Sic, inquit, assederunt illi septem diebus et septein noctibus, et mortui luctum apud viventem Job impleverunt. Luctus enim fit mortui septem diebus et septem noctibus. O solli citudinem beatorum illorum atque devotionem, quam circa Job habuerunt! O virtus et constantia! O patientia atque animi fortitudo! Commortui sunt justo illi Job non manducando, neque bibendo, quæ universa mortem significant. Nam sicut non manducaverunt neque biberunt, sic nec locuti sunt, et sicut non sunt locuti septem diebus, ita nec manducaverunt nec biberunt. Quod autem non manducaverunt septem diebus, ostendit in subse quentibus dicens: Assederunt ei septem diebus et septem noctibus, el nemo illorum locutus est ad eum verbum “. Quare? Quia viderant plagam ejus sævissi mam esse, et magnam valde. Septem diebus et septem noctibus non aperire os, non loqui verbum, non proferre sermonen), magni est doloris indi cium. Sed interim illud impleverunt beati illi viri non discedentes, neque avertentes faciem, neque locum deserentes, sed jugiter permanentes, alque assidentes illi septem diebus et septem noctibus, et nemo illorum locutus est ei verbum. Stupor enim atque pavor occupaverat illos videntes talia pati virum sanctum ac justum, a Deo testimonium consecutum. Certum est quod non solum pro Job, sed etiam pro se unusquisque eorum sollicitus erat, metuens quid etiam de se gereretur, vel quid ex spectaretur. Nam si justum talia invenerunt mala, nos, inquiunt, qui longe sumus ab hujus justifica tionibus, quid exspectabimus, vel quid sustinebi- filius, ut assideat jejunus aut sine potu una die, ne mus? Hæc recordantes posteri dixerunt: Si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi apparebun! **? Immensa ergo tristitia atque dolor cordis, non per misit eos reminisci neque ciborum, neque poluum, neque aliquid humani recordari potuerunt. Propterea jejuni, et sine potu, et sine sermone assederunt ei septem diebus et septem noctibus. Quomodo omnino reminisci poterant alicujus rei, cum tam sævam atque terribilem viderent plagam istius justi? Quomodo videlicet consolari illum poterant, vel quid ad eum dixissent? Hoccine? Si rem familia rem amisisti, reparabut eam tibi filii. An illud? * Psal. XLI, 4. “Psal. ci, 5. ** Psal. Lxxix, 6. dicam septem diebus et septem noctibus. Quæ autem fuerunt nomina horum virorum? Heliphaz Themanitarum dux, Baldath Suitarum tyrannus, Sophar Nomadarum rex. Et quæ fuerunt gentes quibus isti regnabant atque dominabantur? Genus fuerunt Esau filii Isaac fratris Jacob, genus, tribus, progenies, provinciæ, regiones. Nam sicut Jacob multitudinem genuit gentis Israelitarum et Ju dæorum, ita Esau multitudinem genuit gentium qui appellabantur Idumæi. Sed in Israel sive judex erat unus, qui totum Israel judicabat, sive rex unus erat, qui universo Israel imperabat, quandiu illi se 28 Job 11, 13. **] Petr. IV, 18.

rimis fit infirmitas “: tunc nimirum dicunt insi pienter, quod fascinatus sit quilibet. Quando jeju namus, o viri, abstinemus nos ut non gustemus carnes neque vinum neque superfluas escas, tune quare non fascinamur? Mox autem ut rursus man ducare atque bibere cœperimus, continuo et ven tris conimotio atque visceruïn perturbatio fit, nisi is solus effugerit, qui valde sibimetipsi intenderit, ne gustet quidquam superfluum. Sic itaque nom fascinationes prævalent quidquam, sed hominum incontinentia. Et videlicet boc verum, cuni mandu camus vel bibimus, si fidei memores fuerimus, si terribile nomen ejus invocaverimus, si nosmetipsos vel cibum et polum nostrum signo venerabilis cru cundum consilium Dei ambulaverunt. In Idumæis versa, juxta hoc quod dictum est: In escis plu autem (hoc est in genere Esau) secundum consue tudinem omnium gentium per singulas civitates et regiones reges fuerunt, atque duces provinciarum, et singuli in regione sua regnabant atque impera bant. Ergo quia nunc proxime erat adhuc memoria Abraham, et Isaac justorum illorum, et quia ipse Esau Dei cultor erat: quanquam enim in nonnullis violaverit, attamen eamdem Dei culturam Gliis suis tradidit: merito plerique Idumæorum cultores Dei fuerunt, et aliquanti valde religiosi, sicut Job vel amici ejus qui venerunt ad eum. Cognominatæ namique sunt quædam Idumæorum regiones Arabia, in cujus Arabiæ finibus manebat Job. Nam et uxo rem de Arabia accepit, utpote ejusdem generis exsistentibus Arabitis. Nisi enim unius generis es- eis Christi significaverimus, si ad cœ:lum oculos nostros levantes dicamus: Qui dat escam omni carni, dat etiam nobis cum benedictione hunc cibum sumere, si dixerimus cum sinceritate ad Dominum nostrum: Tu dixisti, Domine, quia si aliquid mortiferum biberímus tuum invocantes no men, non erit nobis molestum: tu itaque, Domine virtutis et gloriæ, averte veneficam et iniquam operationem a nobis et ab omnibus cibis nostris. Nisi enim tua misericordia conservaverit, quomodo possumus effugere tanta pericula ciborum sane ac potuum, quæ frequenter plus repunt ac serpunt, quam malignæ ac venenosæ bestiæ? Quidam autem sternutamentis adhuc observiunt, et invocationi bus atque revocationibus, et occursibus atque vo lucrum vocibus, non intelligentes miseri et spe vacui, quia a Domino gressus hominis diriguntur, neque valentes dicere ad Deum cum sanctis: Gres sus meos dirige secundum eloquium tuum, et ne do⋅ minetur mihi omnis iniquitas ". Nam is qui cum fide ad Dominum hæc dixerit, implevit illud quod dicendum est, Dominus erit in omnibus viis tuis, et gressus tuos in pace deducet. Qui autem að vana intenderint auguria ac veneficia, divinationes quo que ac phylacteria atque incantationes, horum gressus conturbabuntur, horuni opera impediuntur, ab istis Dei visitatio recedit, istos sancti angeli derelinquunt, cum istis diabolus permanet infatuans mentes eorum, obtundens corda illorum, abstra sent, nunquam Job ex alienigena gente uxorem se accipere passus fuisset. Nunc sane periit Idumæo. rum et nomen et lingua, et omnes Arabi nominar tur atque omnes Syriace loquuntur. Quod autern Job ex genere fuerit Esau et ex Esau filiis, simili ter et amici ejus qui venerunt ad eum, religiosi Dei cultores fuerunt, verumtamen omnes fuerunt ex genere Esau, ejusdem generis atque linguæ ut Job, idcirco illi unanimes fuerunt ac concordes. Similiter etiam illæ provinciæ ac regiones, quibus ipsi regnabant atque imperabant, etiam hæ omnnes genere fuerunt Esau, et contribulibus suis regna bant atque imperabant. Sive enim Themanitæ, quibus Heliphaz regnabat, sive Suitæ, quibus Bal dath principatum gerebat, sive Nomade quibus Sophar imperabat, omnes genus Esau atque tribus fuerunt. Hoc nimirum ostenditur ex libro Paralipo menon ubi dicit: Venerunt autem cum illis et No madæ genus Esau. Cum ita ergo gloriosi essent viri illi reges, ac principes, atque provinciarum duces, assederunt illi septem diebus et septem noctibus. Sed assederunt tanquam religiosi Dei cultores, non quærentes neque maleficia, neque auguria, neque divinationes, neque phylacteria, neque lamellas, neque incantationes damnabiles. Scire namque debent religiosi viri, quia hæc omnia diaboli sunt seductiones, dæmonum sunt irrisiones, idololatriæ sunt fæx, animarum infatuatio, atque cordium scandalum: quæ non intelligentes pleri que hoc nunc tempore, mox ut quidpiam aliquid anolestaverit, continuo incantationes atque incan tatores requirunt, statim phylacteria alligant, illico maleficiis intendunt, aut in charta scribunt, aut in stanno aut plumbo, et alligant ei qui dolorem su stinuerit. Alii autem serpentium incantationes, dæ monum persuasiones, atque Dei blasphemias in cantant. Itein vero alii fascinare dicuntur, sive quod fascinant, sive quod fascinentur, et dæmonis adinven tiones sunt. Cum enim infrunite manducaverint, vel biberint, cum ipsa viscera non sufferentia perturbata fuerint, et in dolorein atque infirmitatem fuerint con hens a Deo sensus eorum. De bujuscemodi digne dicetur: 0 infelicia hominum consilia, o vanæ at que supervacuæ terrenorum cogitationes, qui a Deo abstracti atque prævaricati, de mortuis salu tem exspectant, ab inanimatis consilium quærunt, et cum idololatriam declinare videantur, idolorum fæces atque reliquias adorare noscuntur, auguria et divinationes, incantationes quoque ac maleficia atque pbylacteria: et ab omnipotentis ac viventis Dei misericordia spem suam avertunt, et in mortuis atque inanimatis sperant, in phylacteriis atque cæteris superius recitatis. Mitte ea in ignem si va leant semetipsa adjuvare, si valeant semetipsa de 47 Eccli. XXXVII, 33. 48 Psal. cxxxv, 25. * Psal. cxvi, 135.

igne eruere. Si autem se adjuvare non possunt, te relinquamus tanquam pœnam gehennæ, hæc exse cremur utpote societatem dæmonum. Omnes autem causas nostras sive dolorum, sive languorum, sive pœnarum, sive tribulationum, sive viarum, sive iti nerum, sive ingressuum, sive egressuum cuncta Deo commendemus, cuncta Deo committamus, ut Dominus custodiat omnes ingressus atque exitus nostros,nt Do minus fiat nobis cooperator et comes, alque suffraga tor in oinni tempore, et in omni loco, ut angelis suis mandet de nobis ut custodiant nos in omnibus viis nostris, ut cum sanctis connumerati consequenter etiam cum ipsis dicamus: Sive vivimus, sive morimur. Domini sumus 5. Nou sumus idolorum, neque in cantationum, neque auguriorum, neque divinatio num, neque maleficiorum, neque phylacteriorum, neque ullius borum quæ sunt servitus dæmonum et diaboli seductiones: sed Domini sumus, qui do minatur vitæ et morti, qui habet potestatem carnis et spiritus, in cujus manibus vivorum spiramentum est. Sic namque et beati illi viri qui venerunt ad Job, id est, amici ejus, cum essent religiosi Dei culto res, omnes exsecrabiles dæmonum seductiones de clinantes, assederunt ei septem diebus et septem noctibus. Maleficia et divinationes non requisierunt, nisi ad solum Deum animas suas levaverunt, pro doloribus Job gemuerunt atque suspiraverunt. Se derunt apud eum facientes hoc, quod in Scriptura post hoc traditum est ante Scripturam implentes Ne denegaveris te flentibus in consolationem; et Flete cum fentibus”; et: Melius est ire in domum luctus quam in domum epulationis ". Sederunt apud eum tacentes super immensa ejus patientia ac to lerantia, atque constantia. Nam cum a vermibus carnes suas devorari videret, gaudens sustinuit apud semetipsum existimans ac dicens: Si celeriter omnes carnes meæ consumptæ fuerint, celeriter in incorruptionem suscipietur spiritus, properabit ad Deum anima mea quantocius terram terræ re linquens, et corpus hoc ante sepulcrum in escam vermibus tradens. Sive ante mortem, sive post mortem corpus hoc vermibus in comestionem re linquetur sicut dicit post hæc: Cum mortuus fue rit homo capiel hæreditatem bestias et reptilia, et vermes. Cum hujusmodi plurima beatus Job apud semetipsum loqueretur, septem diebus sustinuit. Eadem videlicet tractantes et amici ejus qui ad eum venerunt, tacuerunt etiam ipsi velut in stuporem deducti, os aperire non valentes, neque initium locutionis invenientes. Sed ultra non susti nuit constantissimus ille Jobipsam taciturnitatem, sed primus cœpit loqui, utpote primus in ipsa passione, utpote solus sustinens ipsa vulnera atque dolores. Dicit enit: Post hæc aperuit os suum". Post hæc. Postquam præcipuam illam passionem transiit, post quam vehementissimum dolorein sustulit, postquam in validis impetuosi nequissimi inundationibus non qualiter adjuvabunt? Quod si se de igne non va lent eruere, o homo, qualiter eruent te ab infirmi tate? Dic, o homo, quod medicamentum est me lius pane qui lætificat cor hominis? Sed et panem si collo appenderis et non momorderis, vel mandu caveris, nihil tibi prodest, nibil te juvat. Si ergo panis qui est corporis vita, collo appensus nihil adjuvat, quomodo adjuvent phylacteria vel laminæ inanimatæ atque totius vitæ exsortes? Vel qualiter adjuvent incantationes et auguria, divinationes quoque alque maleficia, occursus nihilominus et vocationes atque revocationes, quæ sunt dæmonum servitutes et dæmonum illusiones atque idololatriæ communicatio? Infelix namque est qui in statua inanimata sperat, infelicior vero qui in phylacte riis mortuis sperat. Nam sicut is qui idolis servierit, interfici. præceptus est in lege Dei, ita similiter omnis incantator, et augurans, ac divinans, et ven triloquus, atque volucrum voces observans, cum omnibus cæteris maleficiis interire atque interfici præceptus est. Post quæ universa, inferorum ira, at que tormentum gehennæ, supplicia quoque æterni judicii, atque flammæ ignis inexstinguibilis exspe ctant omnes hujusmodi in tempore resurrectionis. Sed interim bonum est interrogare istos qui auguria observant, atque occursibus aut vocationibus aut revocationibus intendant, quæ augurii meta occur rit Pharaoni, cum filios Israel secutus, demersus est in Rubrum mare, ut nec nuntius innumeri exer citus Ægyptiorum superesset? Quis vocavit Senna cherib regem Assyriorum, vel quæ avis cecinit illi, cuin a Judæa profectus omnibus sub una nocte ad centum octoginta quinque millia exercituum suorum amissis, et confusus ad regionem suam reversus, gladio in domo Dei sui ceciderit, et non potuerint eum adjuvare, neque idola ejus, neque incantationes," neque veneficia, neque auguria? Similiter nec Pharaonem potuit defendere multitudo idolorum, atque omnium maleficia, et plurimorum incantatio nes quæ fuerunt in Ægypto præ cæteris omnibus gentibus, sicut dicitur quodam in loco; Fecerunt autem incantatores Ægyptiorum similiter maleficiis suis. Sed non timuit Rubrum mare incantationes atque maleficia eorum, atque accipiens Dei manda tum cunctos subito demersit in profundum. Quid profuit Sauli quod exiturus ad prælium primum a Deo discedens ad divinos confugit, et mulierem de eventu loquentem quæsivit, et cum adhuc spem suam converteret, et exspectaret, cum multis proli nus interiit ³¹? Atque innumeri similiter in incan tationibus et auguriis atque maleficiis sperantes, super terram miseri, ac sine spe facti sunt, et apud inferos perpetuo puniti, miserabiliores in æternum permanebunt. Hæc itaque universa declinemus, o amici; hæc fugiamus tanquam flammam ignis, have ** Exod. vii, 11. ³¹ | Reg. xxvm. Job 1, 1. » Rom. XIV, 8. 83 Rom. xi, 15. » Eccle. VII, tacens 85 Job xx1, 26.

est submersus, postquam pro omnibus quæ ei acci· ▲ vulneribus defecerim, atque in doloribus succubue derant gratias Domino egit, atque nomen Domini benedixit. Postquam igitur per cuncta victoriam sumpsit, post hæc nihilominus aperuit os suum cum fiducia, cum patientia. Posthac aperuit os snum, post quam adversus tantos dæmones congressus est solus, quantos sustinebant qui edebant carnes ejus. Nam sicut superius in prædones aliquando, quandoque autem in ignem, nonnunquam in ventum vertebant se nequissimi spiritus: sic et nunc istic in multi undinem vermiuın innumerabilium se vertentes im parcenter devorabant carnes Job. Nam cum animam non valerent tangere, omnem iniquitatem et omnem iram suam in corpore justi illius exercebant, lan tum eum affligentes quantum iniquitatis habebant, ¿lque exercere permissi fuerant. Adversus ergo tantos dæmones certabat Job, quantos vermes ha bebat in corpore suo. Nam dæmones per vermes comedebant atque perforabant carnes ejus. De qui bus omnibus victoriam per tolerantiam sumens, et de omnibus persuam constantiam triumphator exsistens, post hæc universa aperuit os suum. Quid dicens? Certum est quia hoc dixit quod post hoc sancti in Scriptura posuerunt. Tempus ac tempus omni rei sub sole, tempus loquendi, et tempus tacendi ". Ta cuimos, inquit, o viri usque ad tempus, loquamur nunc in tempore. llæc itaque dicens aperuit Job os suum. Persarum, inquiens, ac Medorum atque Chal dæorum regna et gentes, onines pariter pusilli et magni cum manducaverint non loquuntur, cum bibe rint non sermocinantur, maximam notam irratio mabilitatis hanc esse existimantes, si manducans quis loquatur, vel bibens concionetur. Idcirco in escis ac potibus os non aperiunt ad loquendum, ne que qui ministrant, neque quibus ministratur, sed nutibus omnibus ministrantibus præcipiunt, hanc consuetudinem pro mandato a prioribus accipientes, et veiut legem hanc cum sollicitudine observantes, et qui hanc violaverit tanquam maxima transgre diens jura torquetur. Si Persæ, inquit, ac Medi at que omnes Chaldæi supervacue istam observant ta citurnitatens, nos vero, o viri, ait, totam hebdo madam in taciturnitate atque jejunio peragentes rationabiliter nune loqui incipiamus. Aperuit os suum *. Persæ, inquit, atque aliæ quæ cum illis sunt gentes, cum manducaverint non loquuntur, et cum biberint non sermocinantur: ego vero a ver mibus comestus atque consumptus, et sanguis meus atque medulla cum ab iisdem vermibus fuerit bibi tus, tacui et non sum locutus. Nunc autem saturatis vermibus, atque illis qui me per vermes edunt, id est dæmonibus, nunc jam loquar, nunc jam sermo ciner. Ob quam rem loqueris, vel sermocinaris? Ob hoc, inquit, quia impletum est tempus taciturnitatis. Et adhuc, ob quam rem aggrederis loqui, o Job? Ob hoc, inquit, ne cum jugiter taceo, arbitrentur dæmones qui adversum ne certant, quod in ipsis 87 Eccle. 11, 1, 7. 38 Job m, 1. rim, ne me superatum fuisse putent aut defecisse, aut debilitatum, sed norint quia viriliter sto adver sus nequitiam eorum, et cum fiducia loquens con temno malitias atque versutias illorum. Sed adhuc ob hoc, inquit, ut advenientibus amicis meis os ape riam, atque loquendi illis tempus ostendam. Nisi enim ego cœpero loqui, nunquam isti os auderent aperire vehementioribus doloribus perterriti. Pro his ergo omnibus atque pro horum omnium con summatione, aperuit os suum, et maledicebat diem suum. Hæc audientes quidam ex vertibilibus, et in sipientibus ac imperitis, accusare atque reprehen dere justum illum Job зusi sunt, quasi qui Deum blasphemaverit, et diem suum maledixerit. Quibus duriter restitit ipse Deus in finem hujus Scripturæ, cum veracem astruens Job dicit ad Eliphaz Pecca sti tu qui de peccato accusasti Job, Job vero non peccavit: Peccasti tu et duo amici tui. Ob quam rem? Ob hoc, inquit, quia non locuti estis quidquam veritatis in conspectu meo, sicut ſamulus meus Job". Quem ergo ipse Deus irreprehensibilem confessus est, famulum suum eum appellando, et hoc in fine totius tolerantiæ, quis sanus criminari audeat? Quis sapiens reprehendere aggrediatur? Quis enim accusabit electos Dei? Justum maxime, quem tan tum elegit, et se dignum testificatus est, ita ut etiam sacerdotem illum delinquentium amicorum constitueret, et per illum peccata eorum illis pro mitteret remittere. Justum ergo qui a Deo purga tus est, quis audeat reprehendere vel accusare quasi illicite dien snum maledicentem? Super quæ om nia, o viri, si ob hoc reprehenditur Job, vel accu satur quod diem suum maledixerit, reprehendatur pariter cum illo vel accusetur sanctissimus Jere mias propheta. Nam sicut Job maledixit diem nati vitatis suæ, ita et Jeremias devotavit diem nativi talis suæ 60 et omnia consequenter similiter at Job locutus est de die nativitatis, atque de cæteris omnibus. Si ergo reprehendit quis, vel accusat, utrosque reprehendere vel accusare debet, et Job et Jeremiam, et si de blasphemia accusat, utrosque debet accusare, et Job et Jeremiam. Uterque enim, et Job et Jeremias, similia dixerunt, similia locuti sunt, eumdem diem nativitatis suæ maledixerunt, atque devotaverunt. Sed et Job beatus est in con spectu Domini, et Jeremias gloriosus est cum san ctis. Væ autem his qui sanctos blasphemaverint, qui amiços Dei accusǝverint, maxime quos etiam Deus post mortem memoria honorificavit, sicut Job de quo dicit: Si autem steterit Job et Noe et Daniel in conspectu meo 1: aut sicut Jeremiam, quem in vita plus omnibus magnificans, dicit: Antequam formarem te in utero novi te, el antequam exires de vulva sanctificavi te, el prophetam in gentibus posui te ".Postquam autem irreprobensibiles fuisse sanctos ostendimus, non nos, sed etiam ipse Deus, beats Jok 39 Job XLII, 7. * Jer. xx, 17. 1 Ezech. xiv, 14. " Jerem. 1, 3,

sermonum commenioremur, qui bene a sancto illo que in sæculum numerus supputatus est coram Deo sancti dicti sunt, male autem ab impiis in blasphe miam versi sunt: Aperuit, inquit, Job os suum, et maledicebat diem nativitatis suæ ". Primum hoc ad vertamus, o viri periti, quod dicitur, Job suum ma ledicebat non diem Dei, non conditionis neque crea turæ Dei, sed diem suum. Quem diem suum? Qui non fuit, quem non habuit, quem non possedit. Quem ergo non habuit, neque possedit, neque vidit, neque in ejus potestate fuit, hunc cum malediceret, nihil maledixit. Maledixit quod non fuit, quod non habuit, quod non vidit. Item adhuc maledicebat, inquit, suum diem. Sive diem suum maledixerit, sive alienum, nibil maledixit, hoc quod non fuit maledixit. Dies enim non est in natura, non est in ita et omnium dierum a sæculo et usque in sæcu lum numerus et computus in conspectu præscientiæ Dei est supputatus, et omnes animæ hominum per singulas gentes et linguas, per generationes ac per omnes tribus terræ, unaquæque anima de totius vitæ suæ ætate redditura est in judicio rationem. Sed et quid per unamquamque diem, vel gesserit, vel locuta fuerit, vel cogitaverit, omnia proponen tur in judicio, omnia deducentur in inquisitioneni, non resurgentibus diebus qui neque naturam nequo substantiam habent, sed factis ominium hominum demonstratis in natura animarum et corporum in corruptionem resurgentium. Exigetur ergo in die resurrectionis et judicii ab omni anima Christiana substantia, neque in propria potestate. Lux videtur, omnium dierum vitæ ejus omnis servitus quam Deo substantia autem non videtur, natura vero non te netur, neque apprehenditur, quia dies non habet naturam neque substantiam. Nomen habet, naturam vero non habet. Sicut hora nomen habet, substan tiam autem non habet, sic et dies nomen habet, sed substantiam vel naturam non habet. Quid ergo est dies? Lucis tempus, lucis transitus et solis ortus, ab oriente usque ad occasum decursus. Solis ergo lux, dies appellatur: solis transitus, dies æstimatur. Nam et vere ita est. Solis enim decursus diei tempus dimetitur, diei terminum ponit, sive ad breviandum diem, sive ad prolongandum. Quod autem ita est, etiam Scriptura demonstrat dicens: Omnis lux diei ex sole. Ac si diceret: Omne tempus a sole. Nam sicut quilibet alicubi in tenebris cum lucerna trans ierit, usquequo lucerna adest, illo usque et lux est, neque substantiain habens neque naturam, sed splendorem tantum: si ergo quis maledixerit splen dorem lucernæ, nihil maledicit, nisi transitum ina nem, atque decursum non manentem: ita et Job, cum luminis atque splendoris transitum maledice ret, hoc quod non erat maledixit. Nam dies cum so lis decursu transiens transivit, et ultra idem ipse non revertetur. Cum identidem ortus fuerit sol, alius orietur dies, ejusdem nominis ut ille, sed non ipse qui ille. Ille ergo dies transiens transivit, et am plius non veniet, quia ultra non est. Nam sicut homo qui mortuus fuerit, transivit, et ultra non veniet, neque amplius revertitur, alius nascitur et eodein nomine appellatur, et cognominalis illi vocitatur, sed non idem ipse est, sed alius: ita et dies ejus dem nominis veniet, idem ipse vero non veniet. Nam sicut spiritus exiens denuo non revertitur et nou revocatur anima sublata, similiter dies transiens denuo non revertitur, neque ultra in præsenti hoc sæculo revocatur. Nam sicut omni homini ordina tum est tempus, atque dimensum vitæ spatium uniuscujusque: similiter singulis diebus tempus ordinatum est, atque dimensus solis transitus, quo transeunte non est dies ille ultra qui transactus est. Et adbuc sicut omnibus hominibus a sæculo et us Joh 111, 1. 6 ibid. "Job 1, 21. erat exhibitura, et omne opus sanctitatis, quod per singulos dies erat perfectura sive in gratiarum ac tionibus et confessionibus, sive in orationibus ac deprecationibus matutinis et vespertinis, sive in om nibus bonis operibus quæ in nomine Domini nostri Jesu Christi perficiuntur. Hoc scilicet ignorant ple rique insipientium atque irreligiosorum, qui admo nentur festinare ad templum Dei, qui vocantur ad Ecclesiam Dei accelerare, et terribilem Dei gloriam adorare, et aut pro neglectu habent, aut in vacui tatem ducunt, aut alias excusationes inveniunt di centes: Hesterna manducavi, crastina manducem; sed quotidie et omni tempore indifferenter student reperire, et exhibere corpori cuncta quæ consuetu dinis sunt Deo autem, vel anima: suæ tempora statuunt ac metiuntur et dies supputant, ignoran tes quja irrident semetipsos et animas suas. Nam sicut superius diximus, omnium dierum vitæ suæ rationem reddituri sunt pro operibus sanctitatis per singulos dies ætatis suæ, vel hic super terramı, vel in judicio. Pagani enim, atque omnes infideles in judicio non venient, sed jam ex hoc damnati sunt, et propter infidelitatem inexcusabiles in pœnas in ferorum expellentur: ji vero qui in fide esse vi dentur, et pravo nomine censentur, isti, inquam, omnes in terribili illa judicii inquisitione omniuın dierum vitæ suæ uniuscujusque diei reddent ratio nem, quomodo impleverint Dei servitutem, atque opus sanctitatis per unumquemque diem. Hæc vide licet universa foris nos devians hic sermo per oc casionem memorati diei dicere admonuit bene ac necessarie, utpote pro bonorum commemoratione his qui salvi fieri desiderant. Sed rursum ad propo situm revertamur. Maledicebat, inquit, Job diem suum "; non maledicebat Deum, non reprehende bat, non blasphemabat, non accusabat, non mur murabat de Deo, non ingratus exsistebat Deo, sed diem maledicebat qui non erat. Nam Deo gratias agebat, confitebatur, invocabat, benedicebat. Sit, inquit, nomen Domini benedictum in sucula “. Sic itaque benedicendo, ac gratias agendo Deo, diem

qui nec visionem, nec naturam, nec substantiam tis, neque dies finis, neque dies exitus de hoc sæ culo. Est namque consummatio et requies et dolo rum omnium transitus ac depositio. Dies nativitatis omnium tribulationum et angustiarum, dolorum quo que et miseriarum, omnium nihilominus peccatorum atque impietatum initium est atque introitus, per quem pereunt impiæ atque irreligiosæ animæ, ergo omnium horum quæ memorata sunt initium atque introitus corruptibilis nativitatis dies est. Merito maledictus dies in quo natus sum, quia melior est dies mortis quam nativitatis, sicut dicit Ecclesia Bles el propterea maledictus dies in quo natus sum. Quare? quia per hunc, inquit, ad omnes hos neſandos perveni dolores, quia per hunc ad omnia bec amarissima perveni supplicia, quia per hunc ad terrenum hoc veniens sæculuin nequiɛsimi adversa rii sustineo zelum, ac malignissimi diaboli supporto supplicium. Pro his ergo onɔnibus maledictus dles in Guo natus sum. Plerique, inquit, hominum sub cœlo carnalem hanc solam delectantes vitain, ac sola terre na quæ sunt in corruptione respicientes, diem nativi tatis suæ delectabiliter celebrare student, honeste in die nativitatis suæ jucundantes splendide. Nam hanc existimant portionem suam, atque hæreditatem, et per hæc sperant se diutius vivere in corpore, alquo augmentari sibi annos et diem nativitatis suæ. Hoç videlicet faciunt non ob hoc quod æterna sperent, vel eam quæ non videtur incorruptionem exspecten qui æternam vitam apud Deum in cœlis esse non credunt, merito terrenam hanc atque carnalem vitam solam delectantes celebrant diem nativitatis suæ; diem vero mortis nec nominari patiuntur. Ego, inquit, o viri, tantum odio habeo carnalein hauc vitam, ut pro celebrare diem nativitatis, ma ledicam atque abdicem illum dicens: Maledictus dies in quo nalus sum 70 O quam profundus est. bic sermo valentibus inquirere! Nam primam disputa tionem facientes etiam nunc hujus sensus per pauca necessarie mentionem faciemus. Maledictus, in quit, dies nativitatis, quia peccatorum ac delicto rum est principium. Verumtamen beatl ii qui in die nativitatis, hoc est, in principio vitæ suæ benedi cuntur, hoe est ea quæ digna sunt benedictione perficiunt. Beati quoque et ii qui in tempore nati vitatis suæ, hoc est in principio ætatis atque igno rantia juventutis suæ, licet maledicantur pro pec catis atque ignorantia juventutis, in diem mortis atque in finem ætatis suæ rursus benedicentur, et benedictionem promerebuntur per sinceram pœni tudinem, atque dignos pœnitentiæ: fructus. Væ au tem illis, et animabus eorum, qui et în principio suo, et juventute sua maledicentur delinquentes, et in fine suæ ætatis non absolventur pœnitentes, ne que benedicentur per dignos fructus pœnitentiæ ad Deum confugientes: quorum maledictio atqua damnatio æterna apud inferos permanet, sicut eo habet, maledicebat, vel potius eum qui non erat, sicut prius ostensum est, et hoc ut tantum loquere tur. Sed fortassis dicit aliquis, cur omnino hoc di cit, vel cur hoc locutus est? Audi, o homo. Ob hoc locutus hæc dicit, quia validiores dolores eum ap prehenderunt magis quam nunc tu arbitrari possis, quia lamentabiliores sustinebat miserias magis quam tu cogitare valeas. Nam quæ iile sustinebat si nunc videres, nec ad videndum omnino sufficeres. Et quo modo pati vel sustinere posses ad videndum homi nem perforatis ossibus et liquescentibus carnibus ac nervis consumptis? Hæc universa sustinebat gratias agens Deo, universa hæc supportabat benedicens Deum. Loquebatur vero ore ea quæ nec Deo, nec angelis ejus sanctis, nec cœlo, neque terræ homini bus, neque pelago, neque aeri, neque ullis quæ sunt in natura, ad aliquam contumeliam profecerunt. Loquebatur nimirum quasi miseriam ventilans, quasi aerem verberans, quasi dolorem deferens, quasi extæðiatus et molestiam passus atque anxius pro vehementioribus passionibus et fortioribus dolori bus. Locutus est tanquam quilibet in dolore positus quærens remedium. Tanquam quis in dolore den tium, aut oculorum, aut aurium frequenter parietes unguibus exarat, frequenter etiam semetipsumi un gulis exulcerat præ nimietate doloris quem sustinet, corrasis ossibus èt palpebris atque auribus: sic et beatus Job cum perforarentur ossa ejus, et liquefie rent carnes ejus, locutus est maledicens diem qui non erat. Sic namque et Jeremias sanctus postquam Judæorum injustitia atque impietate usque ad mor tem suggillaretur, similiter maledixit atque devo tavit diem nativitatis suæ ". Et adhuc his majora dixit Jeremias. Dixit enim de nomine ejus: Non nominabo nomen ejus amplius, et non loquar ulli ko minum in nomine ejus ". Ob quam rem, beate Jere mia? Propter inobedientiam eorum, atque contu maciam illorum, quia factus est illis sermo Domini in derisionem, nolunt illum, et ego tota die peregi subsannatus ab illis. Idcirco enim animi dolore re pletus, et diem nativitatis maledixit, et cætera alia locutus est. Sic namque et Job prior illo præven lus nimietate dolorum maledixit diem nativitatis suæ, et respondit dicens: Maledictus dies ille in quo natus sum 6. Super omnia quæ superius memorata sunt, et etiam hoc præcipuum quia maledixit Job diem nativitatis: quia nisi ita amare defleret Job pœnas ipsas atque dolores, non utique æstimaret homo neque crederet quod ita aspera et amara fuissent ei ipsa supplicia atque tormenta. Nunc vero voleus omnibus ostendere beatus Job immanitatem amarissimarum pœnarum atque dolorum quæ ei diabolus ingessit, deflet, conqueritur, ita et amariter et miserabiliter atque lamentabiliter, ut nativitatis suæ malediceret diem, dicens: Maledictus dies in quo natus sum. Non maledicatur, inquit, dies mor " Jerem. xx, 7 ibid. 9. **Job [11, * Eccle. VI, ™• Job 111, 5.

rum qui pœnitudinem sinceriter gesserint æterna et anima idem sunt indiscrete atque indivisive, et requies in resurrectione erit! Alia quamplurima cum possimus dicere de hoc sermone, hæc desi nentes quæ sequuntur commemoremus. Pereat, in quit, dies in quo natus sum ". Hæc nimirum dicit beatus Job, ut ostenderet omnibus quales sustinebat dokores, vel qualia supportabat supplicia. Sic beatus ac sanctissimus Jeremias in suggillatione animæ devolutus, similia ut Job locutus est, juxta omnia quæ superius veraciter memorata sunt ". Super quæ universa hoc etiam debemus advertere, quia von defuerunt sanctis dolores ac tribulationes, mo lestiæ quoque atque passiones, non tantum pro se quantum pro nobis: ut noverimus nos atque infor memur, quia per tribulationes ac labores, per pas siones et miserias, per dolores quoque ac gemitus omnes sancti Deo placuerunt, et omnes justi in troierunt in regnum Dei atque hæredes effecti sunt apud Deum æterni refrigerii, non exsultantes in corruptione, non delectati in carne, non securi in terris, sed omnem miseriam propter pietatem susti nentes, æterna incorruptione digni effecti sunt in gloria. Sic etiam gloriatur Paulus in persecutionibus suis atque passionibus”. Sic gloriatur et Jeremias quod £ederit solus, quia amaritudine fuerit reple Lus, et quía non abiit in consilio impiorum luden tium”. Quid autem miraniur, quod Job ita ingen tes sustinens dolores conquestus fuerit, vel alii san cti cum terreni fuissent homines ex corpore et anima vere plasmati, cum et ipse qui omnium sanctoruin rector, et conditor cœli ac terræ, et mediator Dei et hominum Jesus Christus Filius Dei vivi, cum humano se indueret corpore, cum corru ptibilem sibi circumdaret formam, cum iret ad passionem atque ad crucem, questus est dicens Pater, si fieri potest transeat a me calix iste 15, hoc est hæc passio, et cœpit trepidare, et inœestus esse? Non quia trepidaverit deitas, sed quia carnis in firmitatem ostendit. Sicut ergo ille Dominus ut ostenderet quia non erat phantasma, sed corpus vere corruptibile habens, se dolorem atque passio nem crucis timere ostendit; sic etiam Job, et Jere mias atque alii sancti, ut ostenderent, quia cum essent carnales cum dolore sustinuerunt ac suppor taverunt supplicia atque pœnas quæ eis acciderunt. celebraverit Job diem nativitatis suæ, item nunc nunc in terris, et in resurrectione in cœlis, quod cunque seminaverit corpus super terram, hoc me tet anima in resurrectione, quodcunque operatur corpus in corruptione hoc enim quod seminat, hoc et metet. Sicut ergo hæc idem sunt, ita et dies et nox idem sunt. Quod in die fit, hoc nocti repu tatur, et quod in nocte fit, hoc diei designatur. Sic namque omnia quæcunque fecerit corpus, sive bo num, sive malum, animæ reputantur, et omnia cor pori in judicio atque inquisitione succensentur. Nam utriusque utrique imputatur, utriusque in utroque requiritur atque vindicatur. Utraque enim et corpus et anima cum simul sint, et simul conversentur, simul adjudicantur pœnæ, aut simul suscipientur in requie. Ergo quia hæc, inquit, ita Merito ergo dicit Job: Pereat dies in quo natus sum, juxta omnia quæ superius ostensa atque me morata sunt, et nox illa in qua dictum est: Ecce masculus”. Porro quando natus es, o beate Job? per diein, an per noctem? Si in die natus es, nocte quid irasceris? Sed si in nocte natus es, diem cur maledicis? Sicut autem æstas et hiems idem sunt, sic et nox et dies; quod enim per æstatem ſit, học Bibilominus per hiemem consumitur: et quod bieme superfuerit, hoc procul dubio æstate semi natur, æstate laboratur, sicut in die hieme re quiescitur, sicut in nocte. Et adhuc sicut corpus 5. 7ª Jerem. xx, 14. 7 Cor. XI, 30. 71 Job 111, sunt, merito et ego neque de nocte silui, neque diem reliqui. Sed pereat, dixit, dies ille in quo nalus sum, el nox in qua dictum est: Ecce masculus. quo dictum est? Ab his, inquit, qui nuntiaverunt patri meo Zareb. Plurimi namque illi prædicave runt filium natum, alter alterum anticipare prope rantes, ut per id quod honeste celebraverunt per singulos annos ab eo accipientes dicerent: Ecce natus est tibi masculus. Sed et puto quod ipsæ ob stotrices matri Job Posor renuntiaverunt (sic namque vocabant), quia masculum genuerit. Hæc namque demonstrat dicens: Et nox illa in qua dictum est Ecce masculus. Ubi dies, illic et nox. Et quod dieí, hoc etiain nocti. Ob hoc ergo quia unum sunt dies ac nox, cuin diei malediceret, nocti non pepercil. Pereat, inquit, dies in quo natus sum, et nox illa in qua dictum est: Ecce masculus. Nox illa quæ præteriit, quæ transiit, quæ defecit, quæ non est. Nox illa sicut et dies ille manens in tenebris, ille qui non videtur, qui non invenietur, qui non revo catur, qui non est. Sicut ergo nox illa, ita et dies ille pereant tanquam quæ non sunt, deficiant tan quam quæ non videntur, neque demonstrantur. Cum ista ergo quæ non sunt maledixerit Job, et ea quæ non sunt perire voluerit, irreprehensibilis omnino ip omnibus permanebat. Vehementem enim dolo rem quen sustinebat deflebat absque illius mo lestia. Puto quod forsitan olim in initio juventutis ipsum reprobans, quia non celebrandus, sed lamen tandus atque plorandus est dies carnalis nativitatis, utpote tantarum tentationum atque dolorum intro itus et non solum non celebravit ulterius, sed maledixit ac perire optavit dicens: Pereat dies in quo nalus sum. Qui dies? Ille, inquit, qui olim fuit honestus et hilaris, festivos et lætus atque splendi dus. Ilic ergo pereat dies. Unde pereat? Ex so lemnitate, ex lætitia, ex splendore, ex istis pereat, et nunquam in bis inveniatur. Cum hoc autem die, etiam nox illa pereat in qua dictum est: Ecce masculus. Hæc audientes nos, o viri, non gaudea * Jerem. xv, 17. 75 Matth. xxvi, 39. 76 Job

mus terrenæ nativitati, sed timeamus a plurimis omnibus qui delectationem putant carnales delicias, bujus mundi tentationibus, sed paveamus a terri bili introitu in illud incorruptibile sæculum, ubi erit revelatio et inquisitiv omnium operum atque verbo rum nostrorum. Animadvertamus, o homines, quæ immutatio facta est in hominibus. Nam priores diem nativitatis celebrabant unam vitam diligentes, et aliam post hanc non sperantes. Nunc vero nos non nativitatis diem celebramus, cum sit dolorum atque tentationum introitus, sed mortis diem celebramus, atpote omnium dolorum depositionem atque om nium tentationum effugationem. Diem mortis cele bramus, quia non moriuntur hi qui mori videntur; propterea el memorias sanctorum facimus, et pa rentum nostrorum, vel amicorum in fide morien tium devote memoriam agimus, tam illorum refri gerio gaudentes quam etiam nobis piam consum mationem in fide postulantes., Sic itaque non diem nativitatis celebramus, quia in perpetuo vivent ii qui moriuntur. Celebramus nimirum religiosos cum sacerdotibus convocantes, fideles una cum clero, invitantes adbuc egenos et pauperes, pupillos et viduas saturantes, ut fiat festivitas nostra in me moriam requiei defunctis animabus, quarum me Doriam celebramus, nobis autem efficiatur in odo rem suavitatis in conspectu æterni Dei. Hæc vi delicet diximus, quia diem nativitatis propter illos çui sine spe sunt maledixit Job dicens: Pereat Ass ille in quo natus sum, el nox illa in qua dictam est: Ecce masculus. Paulo post incedens dicit: Et nox illa sit in dolore ". Ostendit vero quia nulli maledixit per hoc quod ait, et nox illa sit in dolore. Quis enim dolor erit nocti? Nullus. Nam nox apud semetipsam atque in semetipsa, neque cum dolore, neque sine dolore esse potest. Nam sicut non habet naturam, neque substantiam, ita nec dolorem, ne que vulnus, neque passionem habet in semetipsa, neque dies, neque nox. Hæc itaque sciens beatus Job miseriam ventilans, et dolorem deflens, eis quæ non sunt maledixit atque dolorem optavit, dicens Fereat ille dies in quo natus sum, et nox illa in qua dictum est Ecce masculus. Quare? quia tenebro sorum dolorum mihi auspicium est factus, quia ob scurissimorum suppliciorum mihi exstitit introitus, quia cum re familiari atque filiorum perditione etiam amicos in inimicos convertit, et corpus meum vermibus consumpsit, et membrorum meorum ner vós humore vulneris liquefecit. Pro his ergo om nibus dies illa sit in tenebris, et tanquam errans circumeat in tenebris, et rursus ad me accessum won inveniat, neque appropinquare valeat, neque vuluera mea identidem renovet, neque maligni dia boli zelum denuo mibi subministret. Ob hoc ergo dies ille sit in tenebris, dies ille qui plurimos delu dit, qui plurimos seducit, qui plurimis æternas le nebras procurat. Omnibus illis qui carnalem vitam quæsierunt, spiritalis vero memores non sunt; ™ Job 111, 3. 7ª ibid. 4.” ibid. omnibus qui voluptati ac ventri deserviunt super terram; omnibus istis obscurus efficiatur, quia in tenebris prodibunt, quia in tenebras ibunt, quia te nebræ contegent nomen eorum. Dies ille sit in lene bris 78. Ille in quo maliguus atque tenebrosus dia bolus suam perfecit voluntatem. Nain et vere nisi primum obscuraverit diabolus corda hominum, nisi primum infuscaverit animas eorum, nisi prius oblivionem dederit timoris Dei atque terribilium ju diciorum ejus, non utique valebit unquam peccato rum semen seminare in cordibus eorum. Postquam vero obscuraverit animam, et a Deo averterit, tunc scilicet ad omnia mala, ad impudicitiam, ad infi delitatem atque ad omnia carnis desideria tanquam eos qui in tenebris sunt facile convertit. Istis ergo talibus efficitur dies illa, hoc est dies nativi tatis, dies tenebrarum. Et non solumn dies nativitatis tenebræ illis efficiuntur, sed insuper adhuc dies mortis æternarum tenebrarum introitus efficitur illis. Dies enim tenebrosus circumdabit hos tales. Hæc namque universa significans dicit: Dies illa sit in tenebris. Dies impiorum, dies infidelium, dies lasci vorum, impudicorum, eorum qui neque in die nati vitatis pietatem custodiunt, neque in die mortis pœnitentiam ostendunt. Istis ergo talibus dies ille sit in tenebris, quia in tota vita sua tanquam in tene bris ambulant, qui palpant velut cæcus circa parie tem. Justis autem lux est semper in die nativitatis, sicut Jeremiæ et omnibus sanctis. Et in die mortis, sicut Lazaro qui deportatus est ab angelis in sinum Abrahæ, Isaac et Jacob, in sæcula sæculorum. Amen. Dies ille sit in tenebris, et non requirat illum Dominus desuper”. Identidem ad priora se con vertit, non inquirat illum Dominus, ne inquisitus iterum ad me perveniat, ne inventus identidem me invenia'. Non inquirat illum Dominus desuper, non recordetur, non reputet. Non enim est dignus, ne que ipse dies, neque ille qui in ipso die amarissin a mili ingessit tormenta. Diém nativitatis memorat, et lamentabilium suppliciorum diem significat, quinimo ipsa supplicia, vel potius diabolum qui ingessit ea, quem de superioribus cadentem non requiret Dominus unquam. Non requirat eum Do minus desuper. Quid dicis, o beate Job? Ergo alios dies inquiret, ut de isto solo dicas velut intermi nans: Non inquirat illum Dominus desuper? Uti que, ait, omnes dies sæculi inquirentur, omnia tempora, et momenta atque sæcula requirentur et producentur: nimirum non dies sæculi qui natu ram non habent neque substantiam, sed verba et facta quæ in illis diebus sunt gesta vel dicta, sed cogitationes et consilia atque tractatus, qui in omni tempore vel momento hujus sæculi tractati sunt at que cogitati. Hæc igitur omnia in omnibus gentibus, et in omni lingua inquisita in judicio manifestantur in tempore inquisitionis. Non enim mentitur is qui

ait: Memor sum ea quæ a sæculo sunt dinumerare, ctionem Domini, sed non veniat in lucem vultus ejus, nea soluin tempora el momenta, et dies, et annos, sed quin potius omnium hominum cordis occulta, juxta boc quod dictum est: Qui fingit sigillatim corda eorum, qui intelligit omnia opera eorum ". Et adhuc alibi: Ipse autem novit occulta cordis 8¹. Apostolus vero his consonanter dicit: In die qua judicabit Deus occulta hominum ". Ille enim dies manifesta bit omnia, in igne revelans cuncta. Scientes itaquo nos, o viri, quia adversum tam terribilem habemus judicem, sancte conversari et in factis et in ver bis studeamus, ut non pro condemnatione in judi cio, sed pro requie atque gloria æterna inquira mur. Deinde, non sit, inquit, in diebus anni, neque numeretur in diebus mensium ". Quis? Maledictus atque perditus ille dies. Iste non sit in diebus anni, neque numeretur in diebus mensium. Nunc ostendisti evidenter, o beate Job, quia non diem creaturæ maledixisti, quia non diem anni vel men sium devotasti, sed iffum qui non est in substantia, neque in numero, neque in computo. Omnes enim dies anno et inensibus circumdantur vel compu tantur. Extra annum autem et menses nullus est dies. Ergo si dies qni istic maledictus est ac per ditus est, non est in anno, et tu dicis: Non sit in diebus anni: non est in mensibus, et dicis: Non numeretur in diebus mensium, nihil est, nusquam est, hoc quod non est maledicis, maledicis enim qui non est perire volens. Et merito irreprehensibilis * omnibus permanes, beatissime Dei amice Job. Aut etiam aliter intelligamus maledictum hunc at que perditum diem de quo dicit: Dies ille sit in le rebris, et non inquirat illum Dominus desuper. Figu rate significat per hæc infelicem illum Judam, perista de longe eum ostendit, qui debuerat esse dies serenus, et splendidus ac perspicuus, et sibi luminosus et aliis lucidus, factus est tenebrosus per semetipsum atque obscurus. Hunc ergo significans dicit: Dies ille sit in tenebris qui lucem dereliquit, qui a luce discessit, qui lucem in mortem tradidit, et nou inquirat illum Domi nus desuper, cum inquisierit Petrum et cæteros apo stolos resurgens a mortuis. Non sit in diebus anni, Ec clesiæ festivitatibus atque sanctificationibus, non sit in unitate Ecclesiæ, non numeretur inter dies men sium, in numero duodecim apostolorum, tanquam duodecim mensium, sed deleatur de libro viven tium, et cum justis non scribatur. His consonanter inferius universum populum Judæorum designans atque increpans, noctemque eum nuncupans dicit Obscurentur sidera noctis illius. Cujus noctis? Illius de qua dicit Apostolus: Nox præcessit ". Quæ si dera obscurentur? Sacerdotes, et Scribæ, et Pha risæi: nam hi qui debuerant in modum stellarum ful gere.atque lucere in lege tanquam in nocte, effecti sunt omnes tenebrosiatque obscuri. Sustineat, inquit, nox illa Judæorum tenebrosus populus, sustineat resurre neque videat luciferum orientem Spiritum sanctum Paracletum de excelsis ad apostolos missum. Alia que plurima demonstrantur ex ipsis beati Job ser monibus, quæ in resurrectione atque judicio præ venient impiis atque injustis tanquam abortivum exiens de ventre matris suæ. Illic, inquit, impii re quieverunt ab ira indignationis, illic requieverunt dolentes corpore". Illic, inquit, in resurrectione, in inquisitione, in judicio. Illic enim requiescit eate nus indignatio atque furor impiorum, cum digna illis illata fuerit damnatio atque tormentum: tunc erunt tanquam aborsum exiens de ventre matris suæ, sicut infantes qui non viderunt lucem. Nam sicut abortiva de ventre matris suæ exeuntia non viderunt lucem, sed ex tenebris in tenebras eunt, ex tenebris atque angustia uteri materni in tene bras et angustias terræ atque sepulcri: sic impii de tenebris in tenebras eunt, ex angustia in an gustiam expellentur, de corpore in sepulcrumi, ex sepulcro in angustiam expellentur atque indicii damnationem, et in tenebras exteriores, ubi non est lux, neque videbunt vitam homines. Pusillus et magnus, iuquit, ibi est *. Non est enim persona rum acceptor regni hujus rex. Merito ex æquo im pertit omnibus et pusillis et magnis, et humilibus et altis regni hujus introitum: illis sane qui æqua liter illum metuunt, qui æqualiter illum diligunt. Pusillus et magnus. Ibi est Lazarus pusillus cum Abraham magno. Et servus non timens dominum suum. In corruptione enim non est dominus corru ptibilis, neque carnalis, sed cum apparuerit facies cœlestis Domini atque judicis, tunc corruptibiles atque carnales domini nusquam apparebunt. Merito illic est servus non timens dominum suuni. Memo ratus enim timor judicii, terror atque formido fu twrorum, omnem timorem corruptibilem et carna lem in oblivionem deducit atque foras mittit. Non enim servi doininorum timoris recordantur, neque domini servis imperare occurrunt. Unus enim ti mor inquisitionis atque judicii apprehendes cun clos. Merito illic est servus non timens dominum suum. Ibi est Abdias non timens Achab dominum suum. Ibi est Onesimus non timens Philemonem 80 Psal. XXXII, * ibid. 19. dominum suum. Allique innumeri reperiuntur et in lege, et in Evangelio his similes, qui cœlesti Do mino ac Deo omnium servientes, non timuerunt su per terram dominos carnales ad obediendum eis in malis, neque in cœlis eos timent in conspectu veri Domini venientes. Nam cum servitutem carnalem pure eis atque devote exhibuissent, non discesse runt a Creatoris servitute. Hoc namque oportet reddere servos carnalibus dominis suis, ut non fraudent, ut non circumveniant, ut non insidientur dominis suis, ut non ad oculum serviant, ut non in facie Angant, sed foris ab oculis, sed foris a 15. 1 Psal. XLIII, 22. 8 Rom. 11, 16. 83 Joh 1, 6. 8 Rom. xi, 12. Job 11, 17.