MONITUM. facie omnem gratiam dominis suis ostendant. Hu- istic per ordinem, et cuncta quæ in priori multijus namque rei ingentem in cœlis accipient remunerationem a Domino omnium atque judice vivorum et mortuorum. In servum venundalus est Joseph 8, sed in malo atque impio actu non obedivit dominæ suæ. Merito et in terris in Ægypto, et in cœlis in perpetuo dominabitur illi, quæ illicite ad tempus dominari visa est. Hæc scilicet universa pro bonorum commonitione diximus, a beato Job etiam nos de his admoniti, dicente eo evidenter: Pusillus et magnus ibi est, et vervus non timens dominum suum 8. Inveniet qui inquirere studuerit, etiam cætera alia his consonantia, et ea quæ nunc pliciter a justo ifle sunt dicta de Dei magnitudine, et de sua tolerantia, quæ sustinuit absque culpa innocens in conspectu Dei, et coram omnibus bominibus, quæ sustinuit cum gratiarum actionibus atque confessionibus Dei, quæ sustinuit piæ tolerantiæ formam præbens in perpetuo cunctis. Beati qui te fuerint initati, beatissime Job. Beati qui tua vestigia fuerint secuti. Beati qui similiter ut tu in fide, et pietate, atque in omuium sibi accidentium tolerantia consummati fuerint. Hi requiescent in perpetuo apud Deum Patrem, cui gloria in sæcula sæculorum. Amen. OPERA AD ORIGENEM SPECTANTIA. ADMONITIO AD APOLOGETICUM LIBELLUM S. PAMPHILI MARTYRIS PRO ORIGENE. 1. Sub finem anni quinti commote a Diocletiano Τὴν δὲ ὑπὲρ Ωριγένους Απολογίαν, ὡς ἔφημεν, δ Imperatore adversus Ecclesiam persecutionis, id est Christi 307, Pamphilus, natione Phoenix, domo Berytius, Pierii, ut scribit Photius, Alexandrinæ Ecclesia presbyteri discipulus, qui tum inter Cæsariensis Ecclesiæ presbyteros eminebat, captus et in carcerem conjectus, biennii spatium in vinculis exegit. Eo tempore Eusebius amicum et contubernalem suum invisens assidue, seu communi cum eo carcere inclusus, ut ait Photius, quinque libros Defensionis Origenis in carcere una cum illo, sextum vero et ultimum ejusdem operis librum mortuo demum absolvit Pamphilo. Totum opus confessoribus ad metalla Palæstinæ degentibus ab Eusebio et Pamphilo nuncupatum est, quemadmodum scribit idem Photius Bibliothec. codice cxvIII bis verbis: 'Ανεγνώσθη Παμφίλου τοῦ μάρτυρος καὶ Ευσεβίου ὑπὲρ Ωριγένους· τόμοι δὲ τὸ βιβλίον ἐξ, ὧν οἱ μὲν πέντε, Παμφίλῳ τὸ δεσμωτήριον οἰκοῦντι, συμπαρόντος καὶ Εὐσεβίου, ἐξεπονήθησαν· ὁ δὲ ἔκτος, ἐπεὶ ὁ μάρτυς ξίφει τοῦ ζῆν ἀπαχθείς, ἀν ἔλυσε πρὸς ἐν ἐπόθει Θεόν, Εὐσεβίῳ λοιπὸν ἀπαρ tletal. ♦ Lecti sunt Pamphili martyris et Eusebii pro Origene libri sex, quorum quinque sunt a Pamphilo in carcere, præsente etiam Eusebio, elaborati: sextus vero postquam jam martyr ferro privatus vita, ad unice desideratum Deum migrarat, ab Eusebio est absolutus. › Et paucis interjectis: 8 Psal. Civ, 17. 87 Job 11, 19. PATROL. GR. XVII. Πάμφιλος σὺν Ευσεβίῳ καθειργμένος τῷ οἰκήματι συνεγράψατο, καὶ ταύτην πρὸς τοὺς ἐν μετάλ λοις διὰ Χριστὸν ταλαιπωρουμένους διεπέμψατο· ὧν ἦν τὸ ἀκροθίνιον, Πατερμούθιος, ὁ μετὰ βραχὺ τῆς Παμφίλου ἀναλύσεως, διὰ πυρὸς καὶ αὐτὸς σὺν ἐτέ ροις τὸν βίον τελειωθείς. • Ejus porro Apologiam, ut diximus, Pamphilus una cum Eusebio, communi carcere inclusi conscripserunt, eamdemque ad eos qui pro Christi nomine ad metalla damnati exercebantur, consolationi miserunt; quorum princeps erat Patermuthius, qui post Pamphili per martyrium emigrationem, brevi interjecto tempore, flammis et ipse cum aliis vita pulsus est. › Hujus Apologia Eusebius lib. vi Hist. eccl., cap. 33, sic meminit: "Oσa dè ¿vayxala tŵv nepl aútòy ('Opiγένην) διαγνώναι ἦν, ταῦτα καὶ ἐκ τῆς ὑπὲρ αὐτοῦ πεπονημένης ἡμῖν τε καὶ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς ἱερῷ μάρτυ ρι Παμφίλῳ Απολογίας, πάρεστιν ἀναλέξασθαι· ἣν τῶν φιλαιτίων ἕνεκα συμπονήσαντες ἀλλήλοις, διὰ σπουδῆς πεποιήμεθα. • Quæcunque vero necesse est de illo (Origene) agnoscere, ea peti possunt ex Apologetico qui a nobis et a sacrosancto nostri temporis martyre Pamphilo pro illius defensione conscriptus est; quem quidem nos propter malevolos quosdam obtrectatores communí studio alque opera junctim elaboravimus. Socrates item lib. !!! Hist. eccles., cap. 7: Ωριγένης δὲ πανταχοῦ

μὲν ἐν τοῖς φερομένοις αὑτοῦ βιβλίοις ἔμψυχον τον exercuit, nullam in suo Catalogo virorum illustrium ἐνανθρωπήσαντα οἶδεν· ἰδικῶς δὲ ὁ εἰς τὴν Γένε mentionem fecit. σεν αὐτῷ πεπονημένος έννατος τόμος, τὸ περὶ τούτου μυστήριον εφανέρωσεν, ἔνθα Ἀδὰμ μὲν τὸν Χριστὸν, Εὔαν δὲ, τὴν Ἐκκλησίαν εἶναι πλατύτερον κατ εσκεύασε· μάρτυρες τούτων ἀξιόπιστοι, ὅ τε ἱερὸς Πάμφιλος, καὶ ὁ ἐξ αὐτοῦ χρηματίζων Εὐσέβιος· ἄμφω γὰρ κοινῇ τὸν Ωριγένους παρατιθέμενοι βίον, καὶ πρὸς τοὺς ἐκ προλήψεως ἀπεχθανομένους προς τὸν ἄνδρα ἀπαντώντες, ἐνδόξοις βιβλίοις ἀπολογίαν ὑπὲρ αὐτοῦ ποιούμενοι, οὐ πρῶτον Ωριγένην ἐπὶ ταύτην τὴν πραγματείαν ἐλθεῖν φασιν, ἀλλὰ τὴν τῆς Ἐκκλησίας μυστικὴν ἑρμηνεῦσαι παράδοσιν. • Origenes quoque in omnibus libris suis, Christum hominem factum anima præditum esse agnoscit: sed specialiter in nono tomo Commentariorum quos seripsit in Genesim, hujus rei sacramentum exponit: quo loco Adamum quidem Christi, Evai autem Ecclesiæ typum gerere pluribus verbis asseruit. Hujus rei testes sunt locupletissimi S. Pamphilus et, qui ab illo nomen traxit, Eusebius. Ambo enim cum simul juncti vitam Origenis conscriberent, et iis qui ex anticipata quadam opinione eum aversabantur, responderent, in præclaris illis libris quos pro ejus defensione elucubrarunt, Origenem non primum in hoc argumento versatum esse dicunt, sed mysticam Ecclesiæ traditionem esse interpretatum. › Socratem sequitur Nicephorus Callistus lib. x, cap. 14. Anonymus auctor, qui sexto sæculo epistolas synodicas a R. P. Lupo editas collegit, in suis ad epistolam 198 observationibus hujus etiam sic meminit: Eusebius in opere apologetico pro Origene et dogmatibus ejus, id est, pro præexsistentia et restitutione composito, quod martyris et ipsius Eusebii Cæsariensis nominibus prænotatur, multis valde præcedentium Patrum testimoniis usus est pro prædictis erroribus. Quod autem ait Eusebius hanc a se et a martyre Pamphilo Defensionem Origenis fuisse conseriptam propter malevolos quosdam obtrectatores, › haud scio an non præcipue respiciat Methodium, Olympi in Lycia episcopum, qui tuin eruditione celeberrimus erat. Nam Eusebins Casariensis episcopus (verba sunt Hieronymi lib. 1 Apologiæ adversus Rufinum) in sexto libro the Azolorias Origenis hoc idem objicit Methe episcopo et martyri, quod tu in meis laudibus criminaris; et dicit: Quomodo ausus est Methodjus nunc contra Origenem scribere, qui hæc et hæc de Origenis locutus est dogmatibus? › Librum De resurrectione scripsit Methodius adversus Origenem, testibus Hieronymo et Epiphanio: atque hæc causa fuisse videtur cur Eusebius in suis Historiæ ecclesiasticæ libris nullam ejus mentionem ſecerit. Nam cum omnes fere ecclesiasticos scriptores in hoc opere accurate commemoraverit, Methođiụm tamen de industria prætermisit, eo quod Origenem, quem ipse præcipue mirabatur, impugnavisset. Sic Hieronymus Rufini, quicum simultates II. Anno Christi 397, Rufinus, e Palæstina in Italiam a sancto Chromatio, Aquileiensis Ecclesiæ episcopo, evocatus, ubi Romam advenit, primum hujus Apologia librum Latine vertit, et sub solo martyris Pamphili nomine publicavit. Cur autem id operis aggressus sit, sic ipse exponit lih. 1 adversus Hieronymum: Vir fide, eruditione, nobilitate, vita clarus Macarius cum opuscula adversus fatum vel mathesim baberet in manibus, eaque utili et pernecessario sudore componeret: in alignantis vero, quia erat perdifficilis materia, de divinæ Providentiæ dispensationibus hæsitaret, per soporem sibi a Domino tale aliquid dicebat ostensum: quod navis ei quædam demonstraretur eminus adventare per pelagus, quæ cum portum fuisset ingressa, nodos suæ hæsitationis absolveret. Exsurgens vero, cum de visu sollicitus cogitaret, nos supervenisse aiebat in tempore: quibus continuo et opuscula sua, et ambiguitatem indicavit, et visum. Quid porro Origenes, quem opinatissimum apud Græcos audierat, sentiret de talibus percunctatur, breviterque sibi ejus de singulis quibusque sententias oral exponi. Ego rem primum dicebam factu esse difficilem; sanctum tamen Pamphilum martyrem dixi quadam ex parte tale aliquid operis conscripsisse in Apologetico suo. Continuo id sibi poscit in Latinum verti. Nullum dicebam me usum hujuscemodi operis habuisse, et ad Latinum sermonem tricennali jam pene incuria torpuisse. Perstitit tamen deprecans qualicunque sermone notitiam sibi tantum eorum quæ cupiebat, ostendi. Cumque id quo potui sermone fecissem, majori desiderio accensus est ad itta ipsa plenius cognoscenda, e quibus pauca illa quæ transtuleram videbantur assumpta. Excusantem me urgere vehementius cœpit, et sub Dei testimonio convenire ne sibi ad opus bonum quæ se auxilia juvare possent denegarem. Cumque vehementius insisteret, et desiderium ejas secundum Deum esse perspicerem, acquievi tandem, et interpretatus sum. › At vero Hieronymus lib. 111 adversus Rufinum sic deridet hanc Rufini narrationem: ‹ O triremem, inquit, locupletissimam, quæ Orientalibus et Ægyptiis mercibus Romanæ urbis ditare venerat paupertatem! Tu maximus ille es, Unus qui nobis scribendo restituis rem. Ergo nisi de Oriente venisses, eruditissimus vir hæreret adhuc inter mathematicos, et homines Christiani, quid contra fatum dissererent, ignorarent. › Eminentissimus cardinalis Norisius Dissert. histor, de synod. v, cap. 13, ut aperti mendacii Rufinum arguat, objicit in hoc Apologetico libello quem sub nomine Pamphili martyris edidit, nihil probatum legi contra mathematicos vel fati assertores; sed tantum de Patre, de Filii æternitate, de Spiritus sancti divinitate, de Verbi incarnatione, ac Christo Domino, de pœnis damnatorum, etc.

APOLOGIA PRO ORIGENE. MONITUM. ‹ Quodnam igitur, inquit, opus contra mathema- leris a te posse. confingi. Postea vero per interpreticos Pamphilus scripsit? › Sed responsio facilis est. Ut enim darem in primo Apologiæ libro nihil contra mathematicos fuisse, at cæteros forte libros sequentes, in quibus alicubi forsitan fati assertores confutabantur, Latine reddere in animo erat Rufino, quem ab hoc labore deterruit solus Macarius libros Пepì apxar videndi cupidus. Hic enim, teste Rufino lib. 1˚ Apologiæ adversus Hieronymum, leeta libri primi Apologetici versione, majori desiderio accensus est ad ipsa illa plenius cognoscenda, e quibus pauca illa, quæ transtulerat RuAnus, videbantur assumpta. › Translationem itagne librorum Пɛpl dpyŵr aggredi coactus est Rutinus. ' III. Hieronymus, codicis Græci, quem a Rufino inutuatus erat, titulo fidem adhibens, primum crediderat Defensionem Origenis sub nomine Pamphili vulgatam, opus esse diversum a sex Pamphili et Eusebii libris pro Origene elaboratis, propriumque solius Pamphili, sed hac postmodum Pamphilo detracta, unum esse ac eumdem solius Eusebii fetum acriter contendit. Nunc tantum › inquit lib. 11 adversus Rufinum, ‹ tuis assertionibus obviasse sufficiat, et hoc breviter prudentem instruxisse lectorem, me istum librum, qui sub nomine Pamphili ferebatur, vidisse primum scriptum in codice tuo; et quia non erat mihi curæ quid pro bæretico diceretur, sic semper habuisse, quasi diversum esset opus Pamphili et Eusebii: postea vero, quæstione mota, scriptis eorum respondere voluisse, et ob hanc causam legisse quid pro Origene unusquisque sentiret; perspicueque deprebendisse, quod primus liber sex voluminum Eusebii ipse esset, qui unus sub nomine Pamphili a te editus est tam Græce quam Latine, immutatis duntaxat sensibus de Filio et Spiritu sancto, qui apertam blasphemiam præferebant. Unde etiam ante annos ferme decem, cum Dexter amicus meus, qui præfecturam administravit prætorii, me rogasset ut auctorum nostræ religionis ei indicem texerem, inter cæteros tractatores posui et hunc librum a Pamphilo, ita putans esse ut a te et a tuis discipulis fuerat divulgatum. Sed cum ipse dicat Eusebius Pamphilum nihil scripsisse, exceptis brevibus epistolis ad amicos, et primus liber sex voluminum illius eadem et eisdem verbis contineat quæ sub nomine Pamphili a te ficta sunt, perspicuum est te idcirco librum hunc disseminare voluisse, ut sub persona martyris hæresim introduceres. Idem narrat lib. m adversus Rufinum: ⚫ De Pamphili libro non ridiculosa, ut tu scribis, sed ridicula mihi forte res accidit; ut postquam Eusebii asseruerim esse, non Pampbili, ad extremum dixerim, etiain me annos plurimos hoc putasse, quod Pamphili fuerit, et a te exemplar hujas voluminis mutuatum De tuo codice quasi Pamphili exemplar accepimus. Credidi Christiano, et credidi monacho: non putavi tantum sce- tationem tuam quæstione contra Origenem toto orbe commota, in quærendis exemplaribus diligentior fui, et in Cæsariensi bibliotheca Eusebii sex volunina reperi Απολογίας ὑπὲρ Ωριγένους. Quæ cumn legissem, primum eum librum deprehendi, quem tu solus sub nomine martyris edidisti, de Filio et Spiritu sancto in bonam partem plerisque blasphemiis commutatis. Idem habet lib. 1 Apologiæ adversus Rufinum: «Sex libros, ut ante jam dixi, Eusebius Cæsariensis episcopus, Arianæ quondam signifer factionis, pro Origene scripsit, latissimum et elaboratum opus, et multis testimoniis approbavit Origenem juxta se catholicum, id est, juxta nos Arianum esse. Horum tu primum librum vertis sub nomine martyris.... paucisque testimoniis de Filio Dei et Spiritu sancto commutatis, quæ sciebas displicitura Romanis, cætera usque ad finem integra dimisisti. > At vero sanctus doctor, qui constanter locis modo citatis asseverat librum hunc a Rufino Latine translatum, esse primum sex voluminum Eusebii Απολογίας ὑπὲρ 'Ωριγένους, contrarium omnino, nempe sexti libri esse principium, cætera vero membra a Didymo vel ab altero quolibet addita fuisse dicere videtur sub finem epist. 41, alias 65, ad Pammachium et Oceanum: • Sexti libri Eusebii super Origenis Defensione principium usque ad mille ferme versus liber iste, qui Pamphili dicitur, continet, et in reliquis scriptor ejusdem operis profert testimonia, quibus nititur approbare Origenem fuisse catholicum. Eusebius et Pamphilus tantam inter se habuere concordiam, at unius animæ homines putes, et ab uno alter nomen acceperit. Quomodo igitur inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Ariani probet dogmatis, et Pamphilus Nicænæ synodi, quæ fuit postea, defensorem? Ex quo ostenditur vel Didymi, vel cujuslibet alterius esse opusculum, qui, sexti libri capite detruncato, cætera membra sociarit. Ut tollatur aperta verborum repugnantia, eminentissimus cardinalis Norisius Dissert. historica de synodo quinta, cap. 13, eam rejicit in amauuensium errorem, qui cum in hac ad Pammachium et Oceanum epistola legerent abbreviatas hasce notas: ‹ vi lib. Eusebii super Origenis defensione principium, sexti libri Eusebii, reddiderunt, cum sex librorum Eusebii super Origenis defensione principium, › scribere debuissent. Sic etiam paulo post legentibus: qui vi lib. capite detruncato, > non exscribendum eis erat, «sexti libri,» sed, ‹ sex librorumi. Quod autem addit Hieronymus, • vel Didymi, vel cujuslibet alterius esse opusculum, qui, sex librorum capite detruncato, cæter membra sociarit, non ita accipiendum est, quasi velit Apologiam pro Origene a Rufino sub nomine Pamphili editam, revera esse Didymi; sed explicaydum istud est ex alio loco supra allato e lib. un Apologia adversus Rufinum, ubi postquam dixit: ‹ Postea vero per interpretationem tuain quæstione

contra Origenem toto orbe commota, in quærendis dici non debuit, quem alterius, nempe Eusebii, exemplaribus diligentior fui, et in Cæsariensi bibliotheca Eusebii sex volumina reperi 'AxoloŢiaç brép 'Opiérovç. Quæ cum legissem, primum eum Jibrum deprehendi quem tu solus sub nomine martyris edidisti, de Filio et Spiritu sancto in bonam partem plerisque blasphemiis commutatis, > addit: «Et hoc vel Didymum, vel te, vel alium fecisse nescio quem, quod tu apertissime in libris Пæpè àpxŵr fecisse convinceris.» Id ergo unum utrobique sibi vult Hieronymus, vel Didymum, vel Rufinum, vel alium nescio quem in bonam partem tam Græce quam Latine plerasque blasphemias commutasse quæ in Eusebii textu comparebant. Quod utrum verisimile sit, mox indagare tentabimus. opera adjutus elaboravit. Huc adde quod totus ille constat locis Origenis ex variis ejus operibus excerptis, si modo exceperis initium, quod aliquo modo nihil aliud est quam epistola ad confessores ad metalla damnatos: ac proinde potest inter Pamphiti epistolas locum obtinere; 5º ‹ Date, › inquit Hieronymus epist. 65, ad Pammachium et Oceanum, • quodlibet aliud opus Pamphili. Nusquam reperietis. Hoc unum est. Unde igitur sciam quod Pamphili sit? Videlicet stylus et saliva docere me poterit? › stylo quidem nos hodie dijudicare non possumus an Pamphili opus sit; verum id facile erat iis, quibus illud cum ejus epistolis, quæ adhuc supererant, conferre integrum erat. Ipse Hieronymus, qui idipsum profecto contulit, asserere non ausus est eumdem esse libri hujus Ensebiique stylum; et reipsa ab Eusebii saliva paululum diversus abire videtur. V. Objicit præterea Hieronymus lib. 11 advers. Rufinum, virum doctissimum Eusebium (doctissimum, non catholicum) ‹ per sex volumina nihił aliud agere, nisi ut Origenem suæ ostendat fidei, id est Arianæ perfidiæ; › nullám ergo hujus operis partem ad Pamphilum martyreín pertinere, cujus fidem probat Ecclesia. Eadem repetit locis supra citatis, et al.bi passim, unde concludit librum sub Pamphili nomine editum, ab aliquo in Trinitate catholico fuisse emendatum, qui plerasque blasphemias de Filio et Spiritu saneto tain Græce quam Latine in bonam partem commutarit. ‹ Sed &dem hic Hieronymo habendam non esse validissimis argumentis evinci potest (inquit Bullus De Filii p ¿µoovolų, cap. 9, art. 20). Nam: 1• Photius codice cxvni testatur se in Græco legisse Pamphili martyris et Eusebii libros sex, in quibus nulla Arianz perfidiæ vestigia notat severus ille censor, qui alioqui in aliorum scriptis constanter solet minima quæque reprehendere, quæ vel speciem Arianismi præ se ferant; 2. idem Photius cod. cxv) veterem quemdam auctorem anonymum commemorans qui Apologiam itidem pro Origene conscripserat, ait auctorem illum in Apologia sua pro Origens ojusque sententiis pugnasse auctoritate tum aliorum IV. Jam vero ut probet Hieronymus Apologeticum istum libellum pro Origene, non Pamphili, sed soljus Ensebii esse, hæc sunt ejus argumenta: 1° ‹ Si iste Pamphili liber est, inquit lib. 1 Apolog. advers. Rufinum, ‹ de sex libris qui erit primus Eusebii?» Responsio facilis est. Erit primus Pamphili simul et Eusebii; 2 justat ibidem: «In ipso volumine, quod tu Pamphili simulas, sequentium librorum facta mentio est. In secundo quoque et reliquis dicit Eusebius quod in primo libro antea dixerat, et quod eadem repetere non debeat. Nullibi in libro primo de cæteris mentionem fieri reperimus: sed esto in Greco facta fuerit, quid mirum? Nempe quinque priores a Pamphilo simul et Eusebio collata opera fuerant elaborati; 3° pergit ibidem: ‹ Si totum opus Pamphili est, cur reliquos libros non transfers? Scilicet obfuit Macarii desiderium, at jam dixitns: vel potius nulla alia videtur fuisse eausa, quam quod Rufini codex unicum hujus Apologiæ librum primum sub nomine Pamphili mərtyris contineret. Certe lib. 11 advers. Rufinum fatetur ipse Hieronymus se istum librum, qui sub nomine Pamphili ferebatur, vidisse primum scriptum in codice Rufini, et quia non erat ei curæ quid pro hæretico diceretur, sic semper habuisse quasi diversum esset opus Pamphili et Eusebii; › et lib. 111 ait se a Rufino ‹ exemplar hujus voluminis, ▸ (non sex voluminum) fuisse ‹ mutuatum; 4• Objicit Hieronymus nihil proprii operis Pamphilum scripsisse. ‹ Et ipse quidem proprii operis, › inquit antiquiorum scriptorum, tum imprimis Pamphili lib. 1 advers. Rufinum, ‹ nihil omnino scripsit, exceptis epistolis. quas ad amicos forte mittebat în tantum se humilitate dejecerat. Veterum autem tractatus scriptorum legebat studiosissime, et in eorum meditatione jugiter versabatur. Defensor Origenis, et laudator Pamphili dicit Pamphilum nihil omnino scripsisse, nec propril quidquam condidisse sermonis: et hoc dicit, jam Pamphilo martyrio coronato, ne habeas suffugium post editos ab Ensebio libros hoc Pamphilom scripsisse. › Sed nodus hic perquam facile poterat a Rufino solvi. Quippe proprium Pamphili opus Apologeticus ¡He Euseb. lib. 1 De vita Pamphili. martyris et Eusebii Cæsariensis. Mäλhov &£, inquit, τῶν ἄλλων ἁπάντων, Παμφίλῳ τε τῷ μάρτυρι ἐπε ɛpeldɛtai xxi tý Evoɛ6!w, id est, ‹præ cæteris vero Pamphilo martyri innititur et Eusebio, › ut indubium mihi videatur anonymum illum eamdem prorsus cum Pamphilo et Eusebio Origenem defendendi rationem secutum esse. Nunquid vero Arianus fuit apologista? Nihil minus. Nam ipse Photius, qui alioqui plerosque Origenis errores illi tribuit, diserte dicit, quod περὶ τῆς ἁγίας Τριάδος οὐδὲν τῶν kopalµévov léyɛť” «de S. Trinitate nibil erratoramı affert. › Quomodo autem Origenem defendit auctor?

#qst &, inquit Photius, xal repì toū 'Opiyévovuç ▲ μηδὲν αὐτὸν κατὰ δόξαν ἐσφάλθαι περὶ τῆς Τριάδος· ‹ quin etiam hoc asserit de Origene, nihil eum quod quidem ad dogma de Trinitate attinet, errasse. › Ait mox Photius scriptorem illum quindecim capita Origeni objecta, quorum tria prima, decimum tertium et ultimum ad articulum de Trinitate pertisent, probasse διαβολὰς εἶναι, ἐκ τῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκείνου συγγραμμάτων ποιούμενον τοὺς ἐλέγχους· meras esse calumnias, ex ipsiusmet (Origenis) seriptis allatis argumentis.» Eamdem plane rationem ac methodum serval Apologia sub Pamphili nomine a Rufino edita. Sane ex his illud saltem efficitur, a Græco scriptore veteri qui in articulo de S. Trinitate, vel Photio judice, catholicus fuit, allata fuisse ex ipsis Origenis scriptis, prout tum Græce exstarent, testimonia, quæ catholicum pariter fuisse in eodem articulo Origenem ostenderent, alque hoc fecisse auctorem illum Pamphili martyris et Eusebii exemplo, eorumque vestigiis imsistentem. 3. Verisimile non est jam tum ad Arianam hæresim defecisse Eusebium, cum in gratiam Origenis scriberet. Quis enim credat, si jam tom fuisset Arianus, id se sibi probandum suscepisse ab Origene statui ‹ quod æqualis sit Trinitas: quod non purus homo, sed divinæ naturæ sit Christus: quod extra ullum initium sit generatio Filii Dei: quod non sit Pater antequam Filius, sed coæternus sit Filius Patri: quod non per prolationem natus sit Filius: quod inseparabilis sit a Patre: quod eadem sit inconvertibilitas Patris, et Filii, et Spiritus sancti: quod sicut Pater novit initia omnium et fines, sic et Fillus, sic et Spiritus sanctus: quod ex Deo Patre natus sit Filius, ac unius et ejusdem cum Patre substantiæ; alienus vero a substanŭis creaturarum, etc., quæ e diametro bæresi Arianæ adversantur? Quis sibi persuadeat eum, dum præclarissima illa Origenis testimonia excerperet unde Arianus error confoditur, Ariana ¡psis infersisse? 4° Invicte demonstrat doctissimus poster domnus Prudentius Maran in suo De divinisate Christi lib. 1v, cap. 14-16, et alibi passim, Arianæ hæresi nullatenus favere Origenem sed e contrario scriptorem catholicum acerrimumque sacri de Trinitate dogmatis defensorem haberi debere; et quæ objiciuntur, aut ficta esse et ab eo aliena, aut partiın præclarissimam habere sententiam, si recte interpreteris, partim non incommodam, si cum aliis ejus principiis apte concilies. Quomodo igitur Eusebius in præstantissimis illis contextibus, quibus Origenis doctrinam ab Ariana labe vindicat, approbare potuisset ipsum Origenem fuisse Arianum? Quas blasphemias infersisset, si nihil sit in Origene quod ad hæresim Arianam trahi merito queat? Cæterum dato, non autem concesso, Apologeticum libellum sub nomine Pamphili a Rufino editum, Ariano veneno in textu Græco infectum MONITUM. fuisse, nunquid inde sequeretur non fuisse martyris Pamphili? Minime omnium, vel ipsomet Hieronymio judice. ‹ Sed concedamus'ex superfluo,» inquit epist. 65, ad Pammachium et Oceanum, «ut Pamphili sit; sed necdum martyris. Ante enim scripsit quam martyrium perpeteretur. Et quomodo, inquies, martyrio dignus fuit? Scilicet ut martyrio deleret errorem, ut unam eulpam sanguinis sui effusione purgaret. Quanti in orbe martyres, antequain cæderentur, variis subjacuere peccatis!». Quibus verbis tanquam suffugio utitur Hieronymus, nt si minus fidem famamque Rufini elevaret, salter Pamphili martyris, quem bujus Apologiæ auctorem non omnino diffiteri audet, auctoritatem minueret. Sed eo inûrmius ejus est argumentum, quod tormenta plurima prius passus esset Pamphilus, quam scriberet; adeoque jam tunc vere erat martyr, secundum vulgarem ejus temporis loquendi modum. Hieronymo autem sic respondet Rufinus Invect. lib. 11: «Si in tantum volebas audere, ut martyrem reprehenderes, dicta ipsa, quæ tibi videbantur reprehensibilia, in medium proferre debueras; et tune unusquisque legentium vidisset quid ibi esset absurdum, quid consequens, quid iniquum, quid certe contra apostolicas regulas: sed tantum nescio quid impietatis, pro quo, ut dicis, expiando sanguinem suum fuderit martyr. Ipsa illa verba si legeret, jam non tua, sed sua sententia, aut errasse martyrem, aut nomine martyris absurdam et impiam conscriptionem ab alio diceret esse compositam. Nunc vero sciens quia si legantur ea quæ reprehendis, nota retorquebitur in eum qui culpat injuste, ea quidem quæ reprehendis non profers.» Et reipsa nihil nisi generatim protulit Hieronymus adversus hanc Apologiam. Inio promiserat lib. 11 adversas Rufinum, se in sequentibus contra ipsam scriptu - rum, si dictandi spatium esset, nec tamen quidquamı scripsisse novimus, quamvis plures annos postea vixerit. VI. Sed tamen ut Hieronymum cum seipso conciliem, non inficias ierim videri quidem Pamphilum et Eusebium in Defensione illa quædam attulisse ex Origene testimonia, quibus voculæ et dicta nonnulla admista essent, quæ catholicis auribus Hieronymi ætate minus placuerunt, utpote ab Arianis tum ad hæresim suam propagandam usurpata: quas voculas, vel quæ dicta propterea resecuisse videtur a sua versione Rufinus, et quibusdam aɖditis, quibusdam detractis emollisse, ut catholicam doctrinam verbis plane catholicis traderet. Quod inunere videtur ipse Rufinus, cum in epilogo ad translationem suam ad Macarium ait se ‹ Apologeticum saneti martyris Pamphili, prout potuit, vel res poposcit, Latino sermone digessisse. › Hujusmodi resectionis etiamnum vestigium exstat. Pamphilus bujus Apologiæ cap. 4, De Spiritu sancto, testimonium adducit e cap. 3 libri 1, Mɛpl dozŵr, cujns fraVide infra noms in Origenian. lib. 15, cap. 2, quæst. 2.

gmentum Græcum exhibet imperator Justinianus ad lib. 1 advers. Rufinum his verbis: ‹ Paucisque testimoniis commutatis, quæ sciebas displicitura Romanis, cætera (libri primi Eusetii) usque ad finem integra dimisisti. Idem apertius innuit in epistola ad Pammachium et Oceanum. Imo vix continere se potest in hac eadem epistola, quin ab alio quolibet scriptore quam Eusebio, scilicet vel Didymo, vel ipsomet Rufino, totum hunc librum dicat ſuisse compositum. Porro, inquit, quod Pamphilum proferunt laudatorem ejus (Origenis), gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putaverunt, quem cum martyre calumniarentur. Si enim ab inimicis Origenis libros ejus dicitis esse violatos ut infamarentur, quare mihi non liceat dicere ab amicis ejus et sectatoribus compositum esse sub nomine Pamphili volumen, quod illum testimonio martyris ab infamia vindicaret? Ecce vos emendatis in Origenis libris quod ille non scripsit; et miramini si edat aliquis librum, quem ille non edidit? Vos in edito opere potestis redargui: ille qui nihil aliud edidit, facilius patet calumniæ. Date quodlibet aliud opus Pamphili. Nusquam reperietis. Hoc unum est. Unde igitur sciam, quod Pamphili sit? Videlicet stylus et saliva docere me poterit? Nunquam credam quod doctus vir primos ingenii sui fructus quæstionibus et infamiæ dedicarit... Unum nunc proferam, cui contradicere vel stulti sit, vel impudentis. Sex librorum Eusebii super Origenis Defensione princi pium usque ad mille versus liber iste, qui Pamphili dicitur, continet, et in reliquis (versibus) scriptor ejusdem operis profert testimonia, quibus nititur approbare Origenem fuisse catholicum. Eusebius et Pamphilus tantam inter se habuere concordiam, ut unius animæ homines putes, et ab uno alter nomen acceperit. Quomodo igitur inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Ariani probet dogmatis, et Pamphilus Nicænæ synodi, quæ fuit postea, defensorem? Ex quo ostenditur vel Didymi, vel cujuslibet alterius esse opusculum, qui sex librorum capite detruncato, cætera membra sociarit. Verum sibi non constat Hieronymus. Nam contrarium omnino statuit lib. 11 adversus Rufinum, ubi testatur primum Eusebii librum eadem et iisdem verbis continere quæ sub nomine Pamphili a Rufino edita sunt, et Rufinum sensus duntaxat de Filio et Spiritu sancto immutasse seu pervertisse, qui apertam blasphemiam præferebant. Perspicueque deprehendi, inquit, ‹ quod primus liber sex voluminum Eusebii ipse esset, qui unus sub nomine Pamphili a te editus est tam Græce quam Latine, immutatis duntaxat sensibus de Filio et Spiritu sancto, qui apertam blasphemiam præferebant... Et cum primus liber sex voluminum illius (Eusebii) eadem et iisdem verbis contineat quæ sub nomine Pamphili a te ficta sunt cumque de hoc ipso libro, quem Pamphili simulas, multa perverteris, et aliter in Græco, aliter in Latino sit, etc. Sensus duntaxat ait Rufinum pervertisse, nimirum verbula quædam, quæ Hierocalcem epistolæ ad Menam, quod non parum criminantur ipse Justinianus, Athanasius in Matth. xII, 32; Theophilus in epist. 1 paschali; Hieronymus in epist. ad Avitum, et Photius Biblioth. cod. vii. En tibi ipsamet verba: "Ou ¿ µèv 9ɛdę val Пatǹp συνέχων τὰ πάντα φθάνει εἰς ἕκαστον τῶν ὄντων, μεταδιδοὺς ἑκάστῳ ἀπὸ τοῦ ἰδίου τὸ εἶναι· ὢν γάρ ἐστιν. Ελάττων δὲ πρὸς τὸν Πατέρα ὁ Υἱὸς φθάνων ἐπὶ μόνα τὰ λογικά· δεύτερος γάρ ἐστι τοῦ Πατρός· ἔτι δὲ ἧττον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ μόνους τοὺς ἁγίους δεικνούμενον, Ὥστε κατὰ τοῦτο μείζων ἡ δύναμις τοῦ Πατρὸς παρὰ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Πλείων δὲ ἡ τοῦ Υἱοῦ παρὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· καὶ πάλιν διαφέρουσα μᾶλλον τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἡ δύο vajıç rapà và älla &ɣia. ‹ Quod Deus quidem et Pater omnia continens ad unumquemque pervenit, esse unicuique Impertiens de suo: ipse enim est qui est. Quod vero præter Patrem Filius ad sola rationabilia pervenit, est enim secundus a Patre: adhuc autem minor Spiritus sanctus ad solos sanctos pertingit. Ita ex hoc major est potestas Patris, quam Filii et Spiritus sancti. Amplior item potestas Filii præ Spiritu sancto; ac rursus præstantior sancti Spiritus virtus, quam aliorum sanctoruin entium. › Hæc, quamvis duriuscula prima fronte videantur, si quis tamen ad mentem potius Origenis quam ad verba attenderit, sanum recipient sensum, et ab ipsomet Huetio excusantur Origenianorum lib. 1. cap. 2, quæst. 2, num. 27 et 28. Ibi enim agitur de ratione principii, fontis et originis. Sed ea Rufinos, quia sua ætate minus placebant, quibusdam additis, quibusdam resectis, ita et in hac Apologia, et in libro 1 Пɛpl àpxŵr emollivit: «Arbitror igitur operationem quidem esse Patris et Filii tam in sanctis quam in peccatoribus; in rationaþilibus hominibus, et in mutis animalibus; sed et in his quæ exanima sunt, et in omnibus omnino quæ sunt: operationem vero Spiritus sancti nequaquam prorsus incidere vel in ea quæ exanima sunt, vel in ea quæ animantia quidem, sed muta sunt: sed ne in illis quidem inveniri qui rationabiles quidem sunt, sed in malitia positi, nec omnino ad meliora conversi. In illis autem solis arbitror esse opus Spiritus sancti, qui jam se ad meliora convertunt, et per vias Jesu Christi incedunt, id est, qui sunt in novis actibus incedentes, et in Deo permanentes. › Vix dubium est quin ad hunc contextum, et ad paucos quosdam fortasse similes attenderit Hieronymus, cum ait Rufinum plerasque blasphemias, quæ de Filio et Spiritu sancto in Eusebii textu comparebant, detraxisse, et in bonam parten commutasse. Forsitan dicas fieri posse ut Pamphilus et Eusebius, nondum quæstionibus de Filio et Spiritu sancto tantopere sua ætate agitatis, clariores expressioresque Origenis de Trinitate contextus non extraxerint, quorum loco alios expressius consubstantialitatem probantes Rufinus forte substituerit. Atque id quidem indicare videtur Hieronymus

hæc adnotat: «Signati enim sumus Spiritu Dei assidue versaverat, in suo Histor. eccles. lib. vı, sancto, ut et spiritus noster et anima imprimantur signaculo Deí, et illam recipiamus imaginem et similitudinem, ad quam in exordio conditi sumus. Hoc signaculum sancti Spiritus, juxta eloquium Servatoris, Deo imprimente, signatur. › Ubi imaginem et similitudinem illam Dei, ad quam in ipsa sua creatione efformatus fuit homo, interpretatur signaculum Spiritus sancti: quod idem omnino fecisse videtur, quia spiraculum vitæ, quod Deus cum primum hominem formaret, ipsi insufflasse dicitur, Spiritum fuisse sanctum credidit. Hoc clarius dixit Tertullianus lib. De baptismo, cap, 5, ubi de regeneratione hominis, quæ per baptismum fit, sic loquitur: ‹ Ita restituitur homo Deo ad similitudinem ejus, qui retro ad imaginem Dei conditus fuerat, etc. Recepit enim illum Dei Spiritum, quem tunc de aflatu ejus susceperat, sed post amiserat per delictum. › Hinc igitur factum videtur, ut ex eo quod insufflationem Spiritus Dei Pamphilus (intelligens nimirum per insufflationem, juxta cum adversariis quos refellit, nihil aliud quam ipsam hominis animam) negaret de substantia esse Dei, ipsum calumniatus fuerit Hieronymus, quasi docuisset Spiritum Dei, tertiam Divinitatis personam, de substantia Dei non esse.» Nullibi etiam comparent quæ postea reprehendit Hieronymus, scilicet ‹ animas hominum lapsas esse de cœlo, et in hoc quod sumus de angelis commutati, in restitutione omnium æquales fore et angelos, et dæmones, et homines. › Sed hæc cum paturaliter sequantur ex præexsistentia animaruın, quam excusare tentat Pamphilus, inde qǝ, quasi si dicta fuissent, exprobrasse videtur Hieronymus. VIII. Ex his intelligere licet quænam sit Ilieronymo fides adhibenda, cum in hanc Origenis Defensionem tam acriter invehitur. Nullibi sibi constat sanctus doctor: ubique sibi adversatur. Hanc primum dixerat solius esse Pamphili, postea solius Eusebii. Modo eam Eusebio tribuit, modo vel Didymo, vel Rufino, vel alteri cuilibet, qui, libri primi Eusebii capite detruncato, cætera membra sociarit. Modo hanc esse ait ipsummet Eusebii primum vo. lumen, mode sextum; modo eadem et iisdem verbis in primo Eusebii libro contineri, modo ejus scriptorem de ipso Eusebii libro quædam immutasse modo sensus duntaxat immutasse, modo ipsa testimonia subtraxisse, et alia substituisse; modo pauca, modo multa; modo denique in ipsa Rufini Latina interpretatione multa etiamnum scandala, et apertissimas blasphemias reperiri, moda Pamphiluin Nicænæ fidei per eam ostendi defensorem. Undequaque sese versat sanctus doctor, omnia movet ne liber hic Pamphili sit. Atqui tamen non poterat ignorare ipsum Eusebium, cujus scripta ❤aol dè avtór, etc. Cum dicat Eusebius Hist. eccles. lib. vi, cap. 39, Origenem et Decio et tormentis fuisse superstitem, cujus rei testes appellat ipsius Origenis epistolas post Decium scriptas; cap. 33, aperte testari a se et a sacrosancto martyre Pamphilo Apologeticum pro Origenis defensione communi studio atque opera junctim fuisse elabo– ratum, adeoque Apologiam hanc sub nomine Pamphili a Rufino editam, quam esse fatetur Hieronymus ipsummet Eusebii primum volumen, esse Panıphili simul et Eusebii. Videtur ergo Hieronymus ideo eamdem soli Eusebio ascripsisse, quia Rufinus, cui tunc temporis quo hæc scribebat non minus quam Origeni erat infensus, soli Pamphilo ascripserat; et ideo Eusebio soli iterum ascripsisse, u eam Ariana peste esse infectam facilius persuaderet, Rufinique fidei et auctoritati certius derogaret. Sed nihil proficit sanctus doctor contra auctoritatem ipsius Eusebii, Socratis, anonymi a R. P. Lupo editi, Photii, et cæterorum, qui hanc Pamphilo simul Eusebioque adjudicant; et satis nobis est præcipuum operis auctorem Pamphilum ab Eusebio et Photio agnosci, ut nullas in eo blasphemias exstitisse judicemus. IX. Restat jain ut aliquid de cæteris quinque deperditis libris dicamus. Socrates in eo contextu quem supra attulimus ex ejus Histor. lib. 111, cap. 7, desumptum, ait Pamphilum et Eusebium simul junctos vitam Origenis in ea Apologia conscripsisse, et ibi ostendisse Origenem, qui in omnibus libris suis Christum hominem factum anima præditum esse agnoscit, specialiter in nono tomo Commentariorum in Genesim, ubi Adamum quidem Christi, Evam autem Ecclesiæ typum gerere pluribus asseruerit, non primum in hoc argumento versatum esse, sed Ecclesiæ traditionem esse interpretatum. Quod post Socratem repetit Nicephorus Hist. I. x, cap. 14. Docet etiam Eusebius Hist. lib. vi, c. 23, se in secundo bujus Apologia libro exposuisse qui motus ordinationis Origenis causa fuerint concitati, et quæ super iisdem motibus a præsulibus Ecclesiarum constituta sint; 'et quæcunque alia vigens ipse Origenes ac florens in prædicatione verbi divimi contulerit. Τὰ μὲν οὖν ἐπὶ τούτῳ περὶ αὐτοῦ κεκινημένα· τά τε ἐπὶ τοῖς κινηθεῖσι δεδογμένα τοῖς τῶν Ἐκκλησιῶν προεστῶσιν· ὅσα τε ἄλλα ἀκμάζων περὶ τὸν θεῖον εἰσενήνεκται λόγον, ἰδίας δεόμενα συντάξεως, μετρίως ἐν τῷ δευτέρῳ ἧς ὑπέρ αὐτοῦ περ ποιήμεθα ἀπολογίας, ἀνεγράψαμεν. Quae omnia confirmat Photius Biblioth. codice cxvm, his verbis: Φασὶ δὲ τὸν Ωριγένην ἐν τοῖς κατὰ Σευήρον διωγμοίς γράψαι Λεωνίδη πατρί, ἐπαλείφοντα πρὸς τὸν τοῦ μαρτυρίου δρόμον, ὃν καὶ καλῶς δραμόντι τῶν βραβείων τυχεῖν ἐξεγένετο· καὶ αὐτὸν δὲ ἀποδύ σασθαι σπεύδειν πρὸς τὸ τῶν ἀγωνισμάτων στάδιον, τὴν δὲ μητέρα καὶ ἄκοντα δυνηθήναι τῆς ὁρμῆς ἐπισχεῖν· καὶ τοῦτο καὶ αὐτὸς ἐν ἐπιστολῇ οἰκεί επισημαίνεται. Φασὶ δὲ αὐτὸν, ὅ τε Πάμφιλος η vel nondum viderat illas epistolas quando in hac Apologia una cum Pamphilo scribebat Origenem in persecutione Decii vitam celebri martyrio linivisse; vel inconsulto Eusebio solus hæc scripsit Pamphi-

APOLOGIA PRO ORIGENE. MONITUM. μάρτυς, καὶ ἕτεροι πλεῖστοι, οἵτινες ἀπ' αὐτῶν τῶν dam sua testatum reliquit. Quin Pamphilus martyr, έωρακότων Ωριγένην τὰ περὶ τοῦ ἀνδρὸς ἠκριβώ σαντο, διαβοήτῳ μαρτυρίῳ τοῦ βίου ἐξεληλυθέναι, ἐπ' αὐτῆς τῆς Καισαρείας Δεκίου τὴν κατὰ τῶν Χρι στιανῶν ὠμότητα πνέοντος. Οἱ δέ φασιν αὐτὸν ἕως Γάλλου καὶ Βολουσιανοῦ διαρκέσαντα, καὶ ἐξηκοστὸν ἔννατον ἔτος τῆς ἡλικίας ἄγοντα, ἐν Τύρῳ καὶ τε λευτῆσαι, καὶ ταφῇ παραδοθῆναι. Ἔστι δὲ μᾶλλον οὗτος ὁ λόγος ἀληθής, εἴ γε αἱ φερόμεναι αὐτοῦ μετὰ τὸν διωγμὸν Δεκίου ἐπιστολαὶ οὐκ ἔχουσι τὸ πλαστόν. Παντὸς δὲ μαθήματος ἰδέαν αὐτόν φασι καὶ μετελθεῖν καὶ διδάσκειν. Τοῦτον τοίνυν τὸν Ὀριγένην, ὃν καὶ Αδαμάντιον επονομάζεσθαί φασιν, ὅτι ἀδαμαντίνοις δεσμοῖς ἐῴκεσαν οὓς ἂν δήσεις λόγους, ακροατήν καὶ διάδοχον λέγουσι γενέσθαι Κλήμεντος τοῦ Στρωμα τέως, καὶ τοῦ κατὰ τὴν Ἀλεξάνδρειαν ἐκκλησιαστιτοῦ διδασκαλείου. Κλήμεντα δὲ Πανταίνου γενέσθαι λέγουσι καὶ ἀκροατὴν, καὶ τοῦ διδασκαλείου διάδοχον Πάνταινον δὲ, τῶν τε τοὺς ἀποστόλους έωρακότων ἀκροάσασθαι, οὐ μὴν ἀλλὰ καί τινων αὐτῶν ἐκείνων διακοῦσαι. Τὰς δὲ κατὰ Ωριγένους κινήσεις ἐκεῖθεν λέγουσιν ἐκρυῆναι· Δημήτριος Αλεξανδρείας επι σκόπει, ὃς Ωριγένην δι' ἐπαίνων εἶχε, καὶ ἐς τοὺς φιλτάτους συνέταττεν. Αλλ' Ωριγένης ἀπαίρειν εἰς Αθήνας χωρὶς τῆς τοῦ οἰκείου γνώμης ἐπισκόπου, εἰς πρεσβύτερον οὐ δέον ἐν ἀναβιβάζεται. Θεό τεχνος δ' ἦν, ὁ κατὰ Καισάρειαν τὴν ἐν Παλαιστίνῃ τὸν ἀρχιερατικὸν χειρίζων νόμον, ὁ τῆς Ωριγένους αυτουργός χειροτονίας, ἔχων συνευδοκοῦντα καὶ τὸν Ἱεροσολύμων ᾿Αλέξανδρον. Τρέπεται διὰ τοῦτο Δημητρίῳ εἰς μίσος, τὸ φίλτρον· καὶ οἱ ἔπαινοι, πρὸς τους ψόγους. Καὶ σύνοδος ἀθροίζεται ἐπισκόπων, και τινων πρεσβυτέρων, κατὰ Ωριγένους. Ἡ δὲ, ὡς ὁ Πάμφιλος φησι, ψηφίζεται, μεταστῆναι μὲν ἀπὸ Αλεξανδρείας τὸν Ὀριγένην, καὶ μήτε διατρίβειν ἐν αὐτῇ, μήτε διδάσκειν. Τῆς μέντοι τοῦ πρεσβυτερίου τιμῆς οὐδαμῶς ἀποκεκινῆσθαι. Αλλ' όγε Δημήτριος ἅμα τισὶν ἐπισκόποις Αἰγυπτίοις, καὶ τῆς ἱερωσύνης ἀπεκήρυξε, συνυπογραψάντων καὶ τῇ ἀποφάσει τῶν συμψήφων αὐτῷ γεγενημένων. Φυγαδευθέντα δὲ τὸν Ωριγένην τῆς ᾿Αλεξανδρείας, Θεότεχνος 6 Παλαιστί νης, ἀσμένως τε διάγειν ἐν Καισαρείᾳ ὑπεδέξατο, καὶ τοῦ διδάσκειν πᾶσαν ἐξουσίαν ἐνεχείρισε. Καὶ τὰς μὲν αἰτίας ἐξ ὧν συνέβη τὰς διαβολὰς ἐκραγῆναι τῷ Ωριγένει, ταύτας φησί. • Aiunt igitur (Pamphilus p et Eusebius) Origenem Severi imp. persecutione Leonidæ patri scriptum misisse, quo ad martyrii curriculum eum exacneret: et sane stadium fortiter decurrens ille bravium accepit. Addunt ipsummet Origenem summo studio idem certamen suscipere conatum fuisse, sed matrem impetum vel ipso Invito refrenasse. Quod ipsum item epistola quaIns, atpote pracipuns operis auctor; vel Photins fortassis deceptus est martyrii verbo, quod de omnibus pro fidei veritate toleratis cruciatibus recte dititur, quamvis ipsa non sequatur mors (eo enim sensu in Deciana strage martyrium subiisse Origehem recte potest dici); vel memoria lapsus Panphilo etiam tribuit quod ab aliis tantummodo, quos commemorat, fortasse dictum est: vel denique illud duntaxat intelligi voluit Pamphilus, Origenem craet alii cum eo plurimi, res Origenis ex illis ipsis qui hominem viderant, accuratius perscrutati, narrant eum celebri martyrio tum vita decessisse, cum Cæsareæ Decius suam in Christianos crudelitatem effunderet. Alii tamen volunt ad Galli ac Volusiani usque tempora perdurasse, et sexagesimum nonum ætatis annum agentem Tyri mortaum, in eademque urbe sepultum Quæ quidem verior narratio est, si modo germanæ sunt, quæ feruntur, epistolæ illius post Decii persecutionem conscriptae. Omnes autem omnino disciplinas ipsum et percepisse, et docuisse ferunt. Hunc item Origenem, quem etiam Adamantium cognominatum ex eo tradunt, quod rationes quas colligaret, adamantinis quibusdam quasi vinculis non absimiles viderentur, auditorem fuisse Clementis ejus, qui Stromateus dictus est, ejusdemque in catechetica schola, quæ Alexandriæ erat, successorem. Clementem porro Pantæni fuisse discipulum, scholæque successorem: et Pantænum rursum iis usum magistris, qui apostolos vidissent: quin et illorum nonnullos audiisse. Cæterum hinc in Origenem excitatam omnem tempestatem coinmemorant: Demetrius Alexandriæ præsul Origenem multum laudans, in paucis charissimum habebat. At cum hic absque bona episcopi venia Athenas profecturus esset, Theotecnus, Cesareae Palæstinæ tum archiepiscopus, secus eum quam oporteret, presbyterum ordinavit, non improbante factum loc Alexandro Jerosolymorum episcopo. Hinc Demetrio amor in odium vertit, laudesque mox cum vituperatione commutatæ. Synodus insuper episcoporanı coacta, et presbyterorum quorumdam contra Origenem: quæ, ut Pamphilus refert, decretum fecit, Alexandria quidem pellendum Origenem, neque in ea versari aut docere permittendum; sacerdotii tamen dignitate nequaquain submovendum. Verum Demetrins una cum Ægypti episcopis aliquot, sacerdotio quoque illum abjudicat, subscribentibus etiam edicto huic, quotquot antea suffragati ei fuissent. Ita igitur Alexandria in exsilium pulsumı Origenem, Theotecnus Palæstinæ episcopus libenter Cæsareæ et degere jussit, et de superiore loco docendi potestatem fecit. Has ille causas affert, ex quibus omnes illæ calumniæ in Origenen eruperiņt. › Præterea Eusebius Hist. lib. vɩ, cap. 36, dicere videtur se in sexto bujus Apologiæ libro epistolas, quas ad Fabianum papam et ad complures alios Ecclesiarum antistites de recta fidei snæ ratione Origenes scripserat, inseruisse: Γράφει δι καὶ Φαδιανῷ τῷ κατὰ Ῥώμην ἐπισκόπῳ, ἑτέροις τε πλείστοις ἄρχουσιν Ἐκκλησιῶν, περὶ τῆς κατ' αὐτὸν ciatibus ac miseriis in Decii laniena elisum, non longe postea vixisse: quod Eusebii verbis non repugnat. Θεότεκνος. Legendum videtur hic et infra, Θεόκτιστος. Ita enim vocatur ab Eusebio Histor. et cles. lib. vi, cap. 27 et 46, nec non ab Hieronymo lib. De scriptor. ecclesiast., cap. 54. Ilieronym., De scriptor. ecclesiast., cap. 54,