tulit, et imperatorem designavit. Quo consilio cun- recuperavit, et Michaele Palæologo copiis adversus ctorum suffragiis approbato, vitam hanc reliquit, imperii vicesimo quarto anno supra mensem octa vum exacto. Successit ei Manuel, qui mox e castris in urbem Axuchum magnum domesticum ablegavit, ut res istic constitueret, occupatoque palatio fratrem Isaacium paternæ mortis adhue ignarum coerce ret, ne quid ille turbarum ceu natu major daret. Egregiam in eo navavit operam Axuchus, Isaacio in Pantocratoris monasterium incluso. Non abs re autem pater illi Manuelem prætulerat. Nam et iracundus erat, et ad supplicia leves ob causas exi genda pronus: hac ipsa atrocitate eum naturali quodam pavore conjuncta. Uxor Manueli impera tori Alemana fuit, ex. illustri principum familia quæ non tam formam corporis, quam animi pul chritudinem curabat. Itaque fucis et adscititiis ornamentis repudiatis, naturalique rubore con tenta, virtutum elegantia fulgebat, constantia gravitateque gentilitia prædita. Ei Manuel conju gii fidem non servabat, etiam neptia incesta con suetudine can ignominia singulari abutens. Ca teroquin ab initio munifieus erat, ob comitatem aditu facilis, animo fraudis experte: quæ tamen virtutes in ipso perpetuæ non exstiterunt. Siculos præfecto, de Serviis Hungarisque victo riam sane illustrem consecutus est. Palæologo non multo post abrogatum imperium, missique contra Siculos Alexius Comnenus, Bryennii Cæsaris filius, cum Joanne Duca, itemque 337 Constantinus An gelus, in potestatem hostium venerunt.Tandem sine fructu bello administrato, pax utrinque facta est. Cum autem Alemana Manuelis uxor e vivis exces sisset, quam quidem mortuam ille longe,acerbissime luxit, procreandæ sobolis masculæ causa, Petebini Antiochiæ ad Orontem sitæ principis, ex occiden tali familia nati, filiam uxorem duxit. Inter alia quæ gessit hoc quoque celebratur, quod cum Chliara, Pergamus, Adramyttium, urbes Asiæ Mi noris, earumque fines a Turcis undique gravissi mis populationibus vexarentur, munitionibus ex structis, quas Nova Castra nuncupavit, earum se curitati consuluerit. Deinceps moto bello contra ſunnos, affinis sui Stephani, Jazæ regis eorum fratris nomine, quem regno post Jazæ mortem præfici vellet, cum initio parum omnino res succederet; tandem Andro nico Contostephano cum magni ducis titulo præ clarisque copiis adversus illos misso, ingenti vi ctoria potitus est cum quidem imperatoris in jussu, qui ob siderum positum paulo inclementio rem, aliud exspectari pugnæ tempus voluerat, manum cum Dionysio duce, viro forti ac strenuo, Hoc tempore suscepta est ab Alemanis Couradi Cæsaris Augusti auspiciis in Palæstinam nova expe ditio, quam Manuel minime quidem palam impedie- c conseruisset. Ut autem felix hac expeditio Con tostephani fuit, ita parum omnino successit altera, quæ contra sultanum Ægypti, eodem duce, rege Ilierosolymorum et Cypri Amerigo socio, suscepta est non illud quidem Andronici culpa, sed ob perfidiam regis Amerigi, qui etiam astute impediit, quominus Tamiathi [al. Damiatæ.] ad extremum redacti deditio fieret. Consimiliter infelici consi lio Manuel ipse sultano Iconii belum fecit, quan quam is exstitisset in imperatorem longe ingra tissimus, a quo per suos ditione spoliatus, humani ter exceptus, et amplissimis muneribus donatus fuerat, inque pristinum imperium restitutus. Cæsæ sunt insignes hoc bello Romanorum a Turcis copiæ, quibusdam in faucibus quæ Clisura Zy bat, sed occultas tamen struebat Alemanis insidias. Fuerunt in hac expeditione virorum comites etiam feminæ quædam ingentis animi, quæ armatæ insidentes equis Amazonum speciem prabebant. Hic mihi vide, quam flagitiose Manuel contra da tam fidem sese gesserit. In locis opportunis el arctis insidias collocabat, quæ multos interimebant passim portis ípso annuente clausis, forum Ale manis denegabatur: funibus de muro pecuniæ attrahendæ causa demissis, ea capta, quantum veľ panis vel aliarum rerum libebat, præbeba tur: monnunquam auro.et argento attracto, de muris semet improbi mortales subducebant, ac nihil omnino commeatus vicissim demittebant quidam farinæ cafcen miscentes, cibum pestife. brizæ nuncupantur: imperator ipse fortissime ram efficiebant: imperatoris jussu de argento minime probo cuзa moneta est, quæ vendituris aliquid ex Alemanico exercitu daretur: denique litteris ad Turcos missis Manuel hortatus est, ut bellum Alemanis facerent. Quod illi cum tentarent, ad Mæandrum a Conrado, divina quadam vi flu vium trajiciente, tanta ipsorum edita strages est, ut de cæsoruin ossibus excitati crebri altique tu anuli, collium instar assurgerent, qui hodieque cum admiratione transeuntium spectantur. Eo prælio tam feliciter pugnato, citra cujusquam im pedimentum deinceps Alemani sunt progressi. Gess.t ab illo tempore bellum Manuel contra re gem Sicilia Rogerium, ablatamque sibi Corcyram dimicans, toto corpore vulneribus affecto, vix in columis evasit. Sed tamen egregia virtus Joannis Batatzæ non multo post damnum hoc insigniter resarcivit. Cum enin Atapatus sultani jussu cum delectis Turcorum viginti millibus, 'et amplius, in fines Romanos ad ipsum usque mare grassatus immaniter fuisset, jamque Mæandrum fluvium in finita onustus præda trajicere conaretur: Batatzes divisis copiis, ac partim in insidiis abditis, par tim in ulteriorem amnis ripam evadere jussis, eo loci redegit hostes, ut Atapato interfecto, ex tot millibus omnino pauci ad suos salvi reverterentur. Iloc facto Romanorum erecti sunt animi, ac vicis sim Barbarorum insolentia repressa.

338 Cum autem studiose Manuel secum po- Hac impulsus occasione Andronicus, et ipse Ma tentiam nationum occidentalium, quæ regi Alema norum parebant, expendisset: veritus ne illi ali quando suum imperium adorirentur, Romæ veteris Papani contra Fridericum regem concita vit, hortatus ut quod pontifici deberetur imperium, usurpari ab Alemanico principe nequaquam pate retur. Eodem pacto Venetos, Genuenses, Pisanos, Anconitanos, et reliquos maris accolas sibi conci liabat, sacramento devinciebat, omnis generis officiis alliciebat, in urbe denique perhumaniter excipiebat. Cumque Mediolanensium urbem ac munitiones eversas a Friderico accepisset, open ac pecunias ils præbuit, quibus muros instaura rent. Montisferrati denique sibi Marchionem ad junxit, ejus filio Marias, filia sua in matrimonium coxcessa. Quo factum est, ut cum Fridericus ar. chiepiscopo Moguntino, cancellario suo, in Italiam. misso, Papæ urbes Italicas adimeret: Montisfer ratensis, Manuelis largitionibus impulsus, Conra dum filiam cum copiis in Moguntinum ablegaret, a quo profligatis Alemanis, etiam ipse Moguntinus inter alios captus est. Cum autem Manuel sectatores vitæ solitariæ, propter possessiones et mundana negotia, parum religioni cultôique divino deditos videret; nullas eis vineas, nullos agros, nullas possessiones assi gnavit, sed ex fisco tantum pendi jussit, quantum af victum cultumque corporis satis esset. Videtur nimirum cupiditatem immodicam struendi mona steria improbasse, ac posteris exemplum prodere voluisse, quo pacto templa condenda, et quæ ho minibus ejusmodi ratio vivendi sit præscribenda, Tantum autem abfuit ut eorum institutum proba ret, qui solitariam vitam professi, et opibus afluunt, et'multitudine curarum magis distrahuntur, quam ii, qui hujus vite deliciis occupantur, ut sanctio nem Nicephori Phocæ, fortissimi et cordatissimi imperatoris, abolitam, de non augendis monaste riorum latifundiis, quasi postliminio revocarit. Mortuus est tandem, parum constitutis ordinatis que rebus imperii, cum astrologis fidem habuisset, qui victurum adhue quatuordecim annos prædixe rant. Imperavit annos 38, tribus mensibus dem ptis: ad quod imperiispatium, vetustum oraculum alludere videtur Tui prehendet te postrema nominis., Nam in Græco Manuelis nomine postrema syllaba tantum numerum complectitur Successit ei natus in purpura filius, nimirum Ale xius Comnenus, cujas pueritia reipublicæ perni ciosa fuit. Alexius enim Commenus, protosebastus et protovestiarius, mortui Manuclis patruclis impera trice sibi conciliata, summam in gubernatione potentiam ad se transtulit, imperatore per ætatem od sustinendam ejusmodi molem prorsus inepto, seque tantum venationibus et equitationibus oble Étante, cum etiam prave cæteroquin educaretur. ). et n conficiunt 58. muclis patruelis (nam codem patre Alexio, Joan nes Manuel's el Isaacius Sebastocrater Andronici pater, nati erant), homo longe vaferrimus pariter et crudelissimus, sub astuto prætextu, quasi rem publicam et imperatorem vindicare vellet ab insi diis protosebasti, e Paphlagonia, quo ablegatus a Manuele fuerat, propius ad urbem accedit, ad junctisque sibi viris in administratione principibus, redactum in potestatem protosebastum excæcal; imperii procurationem in se transfert; Contoste phanum cum quatuor filiis, Basilium, Camaterum, et alios illustres viros oculis spoliat; matrem im peratoris necat, conficto crimine, quasi ca Belæ regi Ilungarorum, quocum nupta soror impera tricis crat, prodere Branizotam et Belligradum voluisset. Imperatorem se renuntiat, coronaque redimit; ac tandem consecutus id quod jamdu dum animo sibi destinaverat, imperatorem Alexium capitis per summam injuriam damnatum, areus nervo strangulari jubet. Ejus interfecti latus pede tundit, ac parentum ipsius alterum ut perjuram et injurium, alteram ut vulgati corporis mulier, culam contumeliose insectatur. Hinc avulsum a corpore caput aliquo abjicitur, truncus in mare plumbo demergitur. Fuerat a prima ætate Andronicus insignis scele rum artifex, multasque facinorum suorum causa perpessus ærumnas erat. Nam-initio conspiratioue cum lungaris facta,. Manuelem imperio dejicere conatus est: quarum insidiarum convictus, in palatii custodiam datus est. Accessit et alia capti vitatis hujus causa. Quippe Manueli tres fuere fratres, Alexius, Andronicus et Isaacius, quorum duo priores ante patrem obierunt. Ex iis Andro nicus tres filias suscepit, Mariam, Theodoram, et Eudociam. Eudocia marito defuncto nefaria con suctudine Andronici non clam, sed palam usa est. Quoties autem reprehendebatur ob incestum An dronicus, hanc defensionem per jocum usurpa bat solere subditos principum mores imitari, et aquam ex eodem fonte petitam, eumdem saporem referre. Quibus verbis imperatorem Manuelem perstringebat, qui cum fratris filia rem habebat. li sales maximopere Manuelem pungebant, et mu lieris cognatos in Andronicum incendebant. Itaque compactus est in vincula, ceu diximus: cumque diu quadam in turri jacuisset, animadvertit mea tum in ea quemdam subterraneum, in quem semet abdit, obstructo meatus foramine. Cum deinde carcerem ingressi custodes hominem nusquam re perirent, omnibusque viis perquisitis 339 compre hendi non posset; uxor ejus in turrem, e qua maritus evasisse putabatur, tanquam fugæ ipsius conscia, conjicitur. Andronicus e caverna se proripiens, et mulierem inopinato conspectu territam allocutus, ex eo tempore diu cum ea vixit in carcere, Joan nemque filium ibidem mater concepit, quem dein- /

ceps pater imperii consortem fecit. Tandem cla- ▲ cujus sororem Manuel imperator non ita pridem bitur, custodibus propter mulierem factis neg¡i gentioribus. Sed rursus a milite quodam Nicææ captus, in custodiam priore acerbiorem, duplici bus ferreis compedibus oneratus, conjicitur. duxerat. Hac fama imperator attonitus, Androni cuin ob incestos amores puniturus erat. Is verc Manuelis minas veritus, Hierosolyma se confert; et ut homo luxuriosissimus, Theodoram Isaacii sebastocratoris filiam incestat, Balduini Franci, qui Palæstinæ nuper imperarat, viduam. Hoc etiam carcere semet eripuit, et Galizam quæ toparchia Rossorum est, ratione quadaṁ hajusmodi pervenit. Morbum fingit, ac puero pe regrino, cujus opera in corporis ministeriis ute batur, mandat, ut claves turris clam surreptas, militibus ob largiorem potum meridiantibus, cera exprimat. Illarum clavium exemplum Manueli An dronici filio traditur, ut quamprimum tales fabri carentur, et in amphoras, quibus potus ad pran dium ferretur, lineos funes, glomos, et fila tenuia conjiceret. Ita claustra noctu aperiuntur, et An- regulos adisset, tandem ad sultanum', qui Colo dronicus egressus in denso et alto palatii gramine, quo adire nemo solebat, ad tertium usque dicin delitescit. Inde funibus per moenia se demittit, et in naviculam conjicit. Deprehensus a speculatori bus, famuli personam simulat, ex diuturnis vin culis elapsi: de industria barbare loquitur: Græca multa se non assequi fingit. Intervenit et Chryso polus nauta quidam ex composito, datisque mu neribus impetrát a speculatoribus, ut Andronicus tanquam servus fugitivus sibí redderetur. Ita suas ædes ingressus, compedibus solutis, equo con scenso, Anchialum recta pergit. Quo cum venis set, a Pupace familiari viatico sumpto viæque ducibus, Galizam proficiscitur. Altera hac plaga Manuel accepta, missa ad Cœ Jesyriæ toparchas aurea bulla, mandat ut Andro nicum, hominem incestum et seditiosum, capiant, visuque privent. Eæ litteræ Theodora redduntur, quibus illa lectis, chartam Andronico tradit. Is cognitis insidiis Theodoram fraude pellectam, ut se non longe comitaretur, seu volentem, sen invitam secum abducit. Cum varias regiones et niam, Chaldam et finitima loca tenebat, diverti tur: ibique cum Theodora, et duobus ex ea sus ceptis liberis, Alexio et Irene, ac Joanne pro creato ex conjuge legitima, commoratur, donec ad Manuelem imperatorem rediit. Is enim Theodoram capere studuit, illiusque voti per Trapezuntis prin cipem Nicephorum Palrólogum compos factus, paulo post ipsum etiam Andronicum Theodoræ amore tanquam esca illectum, et non mediocri liberorum, quos illa ei pepererat, desiderio flagran tem attraxit. Missis enim ad imperatorem legatis, delictorum veniam et fidem publicam postulavit; et utraque re impetrata, non multo post in urbein reversus est. Inde Œnæum ablegatur, ut istic ha bitaret, et ex longinquis erroribus se recrearet. Ed loco degens, cum Manuelis mortem, palatina dissidia, lusus et equitationes Alexii, audivisset, að urbem reversus ea designavit facinora, quæ supra commemorata sunt, tandemque malis arti bus imperium in se transtulit, Alexio perempto, qui annum ætatis decimum quintum nondum exe gerat, trienniumque regnaverat. Jam înctu se liberatum putans, a Vlachis [h. e. Valachis qui fugam ejus ex fama cognoverant, captus ad imperatorem reducitur. Verum hic quo que industria singulari rursus elabitur. Simulato enim ventris profluvio, frequenter ex equo descen dit, et alvi purgandæ causa secedit. Hoc dum no ctu interdiuque saepius facit, custodes hac ratione decipit: scipionem, cui velut æger innitebatur, in tenebris humi defigit, chlamyde vestit, pileum imponit, ut hominem inflexis genibus cacantem repræsentaret. Id simulacrum intuentibus custo dibus, ipse densum quemdam saltum ingressus aufugit. Vix tandem illi dolo intellecto, confectam viam repetunt, eadem et ipsum fugere arbitrati. Verum is alio prorsus itinere Galizam pervenit. viribus oppugnat. Erant în ea viri principes, Isaa Ibi perhumaniter a præfecto excipitur, quem ita sibi devincit, ut et in venatu ei adesset, et in se natu assideret, eodemque tecto et cibo uteretur. Hanc patruelis fugam et exsiliưm ignominiæ sibi esse ratus imperator, ac longiorem ejus absentiam suspectam habens (nai ingentem equitatum Scy thicum cogere ferebatur, ut Romanorum fines in cursarel), revocandum Andronicum censuit. Ita que ſide data et accepta, hominem arcessit, et Cilicia præficit, adjecto Cypri tributo, ad sumptus facilius tolerandos. Eo profectus, infeliciter rem contra Torusem Armenium gerit, præliis aliquot victus. Inde sepositis bellicis occupationibus, to tus amore Philippæ inflammatur, Petebini filiæ, Ista vero cæde perpetrata, sponsam imperatoris Alexii Annam, Francorum regis filiam, matrimo nio sibi jungit, nihil reveritus senex effœtus að vietus, uxorem sobrini adolescentulam, nondum annos xɩ natam per nefas amplecti. Deinde Ni cæam, quæ mortuo imperatori fidem servarat, totis cius Angelus, qui everso Andronico imperium occupavit, et Theodorus Cantacuzenus, cum ma gna manu militum Andronico infestorum, et Tur corum 340 quoque nonnullis copiis. Cum autem interfecto Cantacuzeno, animi Nicænorum fracti essent, auctore Nicolao pontifice pax facta est, et urbs dedita. Isaacium Andronicus non incolumem modo servavit, sed etiam divina quadam impel lente providentia collaudavit, quod maledicentiam Cantacuzeni non fuisset imitatus. Prusam et Lo padium de causis iisdem obsessas, per vim cepit, ac immanissime in omnem ætatem sexumque gras™ satus est. Post hæc, Cyprum quidam Isaacius, Isaacii se‹

bastocratoris et fratris Manuelis imperatoris ex filia suis Alexium Branam ducem præficit. Is bello ſeli nepos, avertit: Stemque Comnenus Alexius, ejus dem Manuel's ex fratre nepos, regem Siciliæ Gu lielmum incitavit, ut Dyrrachium et Thessaloni cam occuparet: quibus sane captis, ingens a Si culis est exercita crudelitas. Hinc et Epidamnus, et Amphipolis, et Mosynopolis in hostium potesta tein venerunt: Andronico per vecordiam et luxum suis non succurrente. Hisee malis in dies auge scentibus, de successore sollicitus esse cœpit An dronicus. Quamobrem cognito per artes improbas successurum sibi quemdam, cui nomen esset Isaa cio, putabat ipse quidem illum Isaacium denotari, qui (ut dictum est) Cyprum occupaverat: fami liares vero Isaacium Angelum metuebant, Andro nico prorsus adversante. Quapropter consilio pro prio Stephanus Hagiochristophorites, immanissi mus Andronici scelerum administer, ad interft ciendum Isaacium semet accingit: qui tanquam in re desperata, Stephanum antevertens, sux manu conficit. Deinde ad Magnam ecclesiam se recipiens, populi confluentis opem implorat. Is vero magis ac magis semet armans, Isaacium An gelam Imperatorem proclamat, et ad palatium de ducit. Inde missi satellites, qui Andronicum ſu gientem persequerentur. Pervenerat ille cum Anna conjuge, ac scorto quodam Chelen, ad Tauroscy thas illinc trajecturus. Sed marinis tempestatibus alioquoties in littus ejectus, a persecutoribus com prehensus est. citer administrato, præter spein omnium Siculos delet, urbesque captas recuperat. Periere Siculo rum in bello supra 10,000, in carceribus autem fri gore ac fame ad quatuor millia. Duces etiam capti sunt, Richardus et Balduinus, una cum Alexio Comneno, belli auctore, cui mox oculi sunt effossi. Secandum hæc infeliciter tentata Cyprus, et se cuti motus Vlachorum nationis: adversus quos ni hil recte gestum a Joanne patruo imperatoris, nec a Joanne Cantacuzeno, Missus autem ad debellan dos eos Alexius Branas, imperio affectato, Con stantinopolim reversus obsedit. Verum non multo post, irrito conatu, cæsus est per Conradum Mar chionem Montisferratensem: cui Cæsaris honorein imperator detulerat, viro valde strenuo et forti, maximis largitionibus ex. Italia Constantinopolim evocato, ut Theodoram imperatoris sororem matri monio sibi jungeret. Ejusdem supra quoque facta est mentio, quod Moguntinum prælio victum cepe rit. Mortem obiit immaturam, per fraudem a Cha sio quodam occisus in Palæstina, ubi præclarum virtutis et prudentiæ specimen, Loppe (quam nunc Accouen vocant) et aliis oppidis expugnatis, ma gno cum terrore Saracenorum ediderat. Durante adhuc bello contra Vlachos, Theodorus Manga phas, quem Morotheodorum deinceps vocarunt occupata patria súa Philadelphia, frustra impe rium affectavit, in perpetuos carceres deinceps inclusus. Fridericus quoque rex Alemanorum expeditio nem suscepit, ad cripiendam Saracenis Egyptiis Palæstinam. Hoc ejus iter Isaacius contra fidem datam impedire conabatur, sed cum nihil efficere se videret, tandem liberum Alemanis transitum concessit. Enituit tum erga peregrinos insignis Lao dicensium hospitalitas. Quapropter iis Alemani faustissima quæque sunt a Deo precati, et Fride rieus ipse manibus oculisque sublatis in cœlum, genibus humi flexis, aravit, ut quidquid vitæ pro desset, quidquid animis salutem afferret, a Deo gubernatore hujus universitatis impetrarent. Ad jecit hoc quoque, si reliquæ provinciæ Romanorum tam benigne Christi 341 milites excepissent, se Ad Isaaciam perducto, post varias contumelias, dextra præciditur. Post aliquot dies altero oculo effosse, scabioso camelo impositus, per forum triumphi specie traducitur. Tum vero nonnulli clavas in caput ejus impingere; alii stercore nares cjus fœdare; alii spongias excrementis hominum pecudumque repletas in faciem ejus exprimere'; alii verbis obsoœnis parentes ipsius insectari: qui dam verubus latera pungere; scortum denique quoddam impudens ollam ferventi aqua plenam in faciem ejus effudit. Hoc modo deductus in thea trum, pedibus fune colligatis suspenditur. Interim ipse clamabat, Domine, miserere; item, Quid ca lamum contritum infringitis? Nec adhuc conten tus erat vulgi furor, Andronico suspenso. Nam la- illis et opes secum allatas perlubenter fuisse datu cerata tunicula, virilia ejus vexata sunt; et quidam longum ensem per fauces ejus ad intestina usque trajecit. Duo quoque Latini generis, enses amba bus manibus in nates ejus adegerunt, ut pericu Jum facerent, uter esset acutior. Post tot ærumnas ægre vitam abrupit, dextera cum dolore ad os ad mota: ut multi putarent, eum calidum ex ea san guinem ob recentem plagam adhuc destillantem, exsugere. Imperavit annos duos, cum antea quo que rerum potitus esset unius anni spatio, sine purpura et diademate. Post ejus mortem filii quo qué, Joannes et Manuel, cæcati perierunt. Hinc Isaacius in profligandos Siculos intentus, qui jam Constantinopoli etiam imminebant,`copiis ros, commeatu pacate accepto, et fines Romanos. jampridem fuisse transitures, hastis nullius Chri stiani sanguine contaminatis. Cum autem Frideri cus ingressus agrum Iconiensis sultani, qui et ipse pacatum ei transitum concesserat, contra fidem də tam violaretur, duobus præliis Turcos, ad Philo melium et Cingularium, sic prostravit, ut et cele bris et formidabilis apud orientales nationes eva deret: præsertim posteaquam non longo temporis interjecto spatio consimililibus cosdem cladibus apud ipsum Iconium affecisset, quod ei se mox dedidit. Urbe potiti Alemani, tectis suburbanis contenti, et commeatu saltem ablato, citra malefi cium discesserunt. Hinc ab Armeniis honorifice

susceptus, Antiochiam ire in animo babebat, au- non expertis, et imminentis ruinæ, noxæque ho gescente indies viri gloria, et nomine illustrato, stilis. Post hæc imperator Angeli cognomento, sive ut humiliore, sive ut abolendo cum fratre, repu diato, Comnenus appellari voluit. Tota ejus vita mollis fuit, et perpetuo socors ingenium. Omnia de imperatricis sententia fere gerebantur, cujus et virilis erat animus, et providentia singularis, sed impudica plane vita, quæ sane infamia maritum quoque dehonestabat. tum ob prudentiam, tum propter invictum exerci tum, ita ut nullus hostis quin eo congredi auderet. Cum autem ad fluvium quemdamı pervenisset, vor ticibus aquarum suffocatur: vir honesta et perpe tua memoria dignus, et judicio prudentum vel in tali obitu felix, non eo tantum, quod nobili ortus genere, avitum imperium in multas gentes obti nuit, sed ob illud potius, quod ultra omnes om- Hoc tempore rex Alemanorum Anımerigus [len nium gentium Christianarum principes Christi de- ricus]. Friderici filius, paterno principatu suscepto, siderio flagrans, patria, deliciis regiis, tranquilli Sicilia et Italia subactis, Græcos lacessebat; quan tate, beata domi superbaque cum charissimis vita quam ab adversario suo, papa Romæ veteris, ab in despectis, cum Christianis Palestinæ incolis ærum- stituto retraheretur. Postulabat autem sibi per lega nas tolerare maluit. Patre mortuo, filius Laodiceam tos restitui Romanas provincias ab Epidamno Thes in Cœelesyria, Berytum, aliasque civitates Syriæ salonicam usque, tanquam belli jure nuper a Siciliæ subegit, ac pluribus pro Christi nomine laboribus exhaustis, extremum ad Acconem, quam obsidebat, vitæ diem clausit. Exercitus reliquus navibus suo rum Tyri conscensis, incolumis ad suos rediit. Nec Alemani duntaxat hoc tempore Saracenis qui Palæstinam occuparent, atma intulerunt, sed etiam Francorum Anglorumque reges magnis clas sibus Tyrum appulerunt. Cumque Saracenos nec Ipsi urbe sancta pellere possent, infectis rebus do mum reverterunt. In itinere tamen Anglus Cyprum occupavit, capto Isaacio Comneno tyranno, de quo supra diximus insulamque pro sua Hierosolymi tano regi donavit, ut ibi amisso regno habitaret. Cæterum non crebræ tantum seditiones multorum qui afectabant imperium, Isaacium exercebant sed etiam Vlachorum natio progressa, munitas ur bes invadebat. Anchialum enim vastabant, Varnam subigebant, Triaditzam sive Sardicam delcbant, Stumpio cives ejiciebant. Tandem in expeditione contra Vlachos, magnifico cum apparatu suscepta, cum venationi esset intentus Isaacius, ab Alexio fratre, de quo non tantum nihil mali suspicabatur, sed etiam summam sibi charitatem observantiamque pollicebatur, et oculis et imperio spoliatus est. Imperavit annos 9, menses 8, nondum annos 40 nus, cum regnum amitteret. Alexius imperator in castris designatus, omisso contra Vlachos bello, Constantinopolim redit: ubi rege subactas, cui nunc ipse successisset. Addebat offensas paternas, quod imperator Manuel papain Romæ veteris contra Fridericum concitasset et ar masset. Itaque denuntiabat, Romanis aut pacem maxima pecunia redimendam, aut bellum statim tolerandum. Quæ autem pecunia pacis nomine quo tannis pendi deberet, auri centenariis quinquaginta principio æstimata, postremum ad centenarios 16 redacta est: quos ut Alexius exsolveret, imperato ram sepulcris spoliatis, ad 70 centenarios argenti et auri nonnihil corrasit. Verum ante quam pecu nia mitteretur, Alemaniæ rex naturæ debitum per solvit, cum gravissime in Siculos, qui seditionem concitarant, animadvertisset. Factionis quidem principem et regem delectum corona jussit ahe nea redimiri, quæ cum haberet quatuor foramina, per ea totidem clavis capiti ejus est afflixa. Quod nbi…. factum fuisset: Habes, ait Ammericus, coronam quam venatus es; nemo tibi hanc invidet. 342 Ille vero mox oborta vertigine, humi prołapsus, exspi ravit. Capta Sicilia, cum cæteris Irene Isaacii im peratoris filia captiva est abducta, et desponsa fra tri regis Alemaniæ Philippo, amisso priore conjuge, qui post, obitum Tancredi patris Siciliæ regnum obtinuerat. Seculæ sunt deinceps gravissimæ Constantino polis clades. Nam Isaacius pridem imperator cum Latinis arcana consilia de ulciscendis injuriis et nem filiam missis, Philippi Alemanorum regis con jugem, quibus eam ad opem sibi ferendam instiga bat, atque inde litteras recipiebat, quibus quid agendum esset, monebatur. Deinde filius quoque ipsius Alexius, custodia eductus, libere quo libuit ambulavit. Quapropter de consilio paterno, Pisani cujusdam ope, perductus in Siciliam, sorori indi catur: quæ justo præsidio misso, fratrem amplexa, maritum Philippum orat, ut patri suo pro virili opem ferat, et fratrem quoque juvet, exsulem et cum inauguratus esset, quoddamn memorabile conti- evertendo fratre Alexio conferebat, litteris ad Ire git. Templo enim egressus, cum conscensurus esset equum Arabicum, sessoreni ille non voluit admit tere, sed oculis sanguine suffusis, auribus erectis, crebro solum pulsans, et anterioribus ungulis cum fremitu sublatis, indicium præbuit, quasi Alexium tergo recipere dedignaretur. Ubi vero post multos poppysmos et cervicis palpationes placatus, cre bros illos gyros et calcitrationes omissurus videba⚫ tur, imperator in eum insilit, et habenas pre hendit. Nihilominus ille ferocit, nec prius impor tunc saltare desistit, quam gemmata corona capite imperatoris excussa, et ex parte comminuta, ipsum quoque dejecisset. Alio equo adducto, fracta co rona inauspicatum omen visa est imperii cladium extorrem. Acciderunt et alia mala. Nam cum Venctis mer catoribus ex avaritia ministrorum imperatoris et cognatorum adimerentur prisca quædam privilegia,

Adrianopolim cum obsideret Balduinus, Joannes Vlachorum princeps, Latinis in insidias pellectis, egregia potitus est victoria, caso Lodoico Pleæ co mite, Balduino capto, Dandulo et Herrico Balduini fratre propter acceptam cladem fuga sibi consulen tibus. Hinc factum Constantinopoli decretum, quo Latini promulgarunt, se nemini popularium sue rum inaugurationem regni concessuros, nisi-morte Balduini prius explorata. Cumque hoc mode annum unui et menses quatuor rempublicam sine impe ratore administrassent, audito ejus interito, Herri cum fratrem imperatorem declarant. Est autem Balduinus ab Joanne Myso crudelissime necatus, enm pedibus et manibus amputatis, reliquum trun cum in vallem profundam abjici juberet, ubi tertio demum die volucrum esca miserabiliter exspiravit. Pisanique ipsis præferrentur: a Græcis paulation abalienati, se vicissim eis per occasionem ægre ſa cturos ostendebant. Itaque dux eorum Ericus Dan dulus, vir prudens ac provectæ admodum ætatis, de auxiliis aliorum-asciscendis cogitat, quos norat a Græcis dissidere. Cumque tempus ipsum nobiles quosdam toparchas, qui Palæstinam visere cupie bant, sponte obtulisset: societatem et fædus contra Græcos coit. Erant ii, Montisferrati marchio Boni facius, Flandriæ comes Balduinus, comes Sancţi Pauli Hericus, Pleæ comes Lodoicus, et alii.com plures audaces bellatores. Classe per integrum triennium fabricata, Alexius Isaacii Angeli filius litteris veteris Romæ pontificis, et Alemaniæ regis instructus, cum aliis se conjungit, et pecuniarum acervis ipsorum animos expleturum sc pollicetur, si paternum imperium sibi restituerent. Idem sa cramento promittit auxilium contra Saracenos, La tinorumque religionem amplexus, privilegiorum papalium renovationem, et Græcorum institutorum mutationem pollicetur. Hoc modo fartum, ut By zantium obsideretur, Alexius frustra tentatis armis Debeltum profugeret; post vă imperii annum Isaa cio et ejus filio Alexio imperium deferretur, Latini rapinis, incendis, ferro in Byzantinos captos cru delissime grassarentur. Inter maguas autem seditiones urbanæ plebis, imperio rursum Angelis erepto, Alexius Ducas, cognomento Murzuflus sive superciliosus, Nicolaum Canabum imperatorem a populo designatum capit, itemque redacto in potestatem suam Alexio Isaacii filio sibi vindicat imperium. Cum bis Alexio vene num propinasset, quod ille tum ætatis robore, tum antidotis çlam sumptis vicerat: laqueo tandem ei guttur elidit, mense imperii sexto, die octavo. Ve rum; ne Murzuſſirs quidem ultra duos menses et 16 dies imperio potitus est, expugnata rursum a La tinis urbe: qui ea capta, de suorum procerum nu mero Balduinum Flandriæ comitem communibus suffragiis imperatorem designarunt, agentem an num ætatis 32, virum pium, modestum, adeo pu dicum, ut mulierem inverecunde non aspiceret, quamdiu a conjuge aberat, et bis qualibet hebdo made vesperi proclamari juberet, ne quis in suo palatio cubaret, qui alienam mulierem attigisset. Murzuflum boc imperante Alexius Isaacii frater, quem Constantinopoli relicto imperio profugisse diximus, dolo comprehensum luminibus orbavit acque multo post excæcationem idem Murzußus in Latinorum manus delatus, Byzantium reducitur, et ob dominum imperatoremque suum Alexium saacii filium laqueo strangulatum, in judicium vo catus, capitis damnatur, novoque supplicii genere afficitur. Nam in altissimam columnam' perductus, inde præcipitatur: et aliquandiu in pedes descen dens, deinde in caput subversus, et humi allisus, amiserabiliter interiit. Herricus imperio potitus, cum ex suis Orestiade relictis, Scytharum et Vlachorum exercitus denuo egredi audisset: non hostium multitudine territus, noc superiorum bellorum cladibus consternatus, exire non dubitavit, ut et suos conservaret, et Græcorum reliquis subveniret. Igitur Adrianopoli.n profectus, cum Vlachos Latinorum conspectu, ak daciam usitatam et rei militaris habitum etiam post illas strages retinentium, territòs vidissel: us que ad Crenum et Borcam eos est persecutus. Inde por Agathopolim, Anchialum usque progres sus, ibique castris positis, et multis rebus gestis, unde pecunias, 343 homines, pecudum greges el armenta cepit, salvus Constantinopolim rediit. Interea vero, dum Constantinopoli regnant La tini, Theodorus Lascaris, Alexii Comneni impera 1oris gener, in Asia sibi usurpat imperium, quam occupare Latini propter Vlachorum bella non po terant. Cum autem Alexius Theodori socer ex Europa in Asiam profugisset, ad Jathatinem sulta num, Attaliæ principem sese contulit, ut ejus ope genero pulso, rerum ipse potiretur. Sed irritus bic conatus fuit, Jathatine manų Theodori fortiter præliantis interempto. Cum annis 18 Theodorus imperasset, naturæ debitum persolvit: Joanne Duca, qui filiam ejus Irenen in matrimonio habe; bat, successore designato. llenrico autem imperatore mortuo, Robertus im perio potitus est, ejus ex Iolanta sorore nepos qui frustra Joannem oppugnavit, trajectis in Asiam copiis Lascarum duorum causa, qui se Joanni pu tabant omniño præferendos esse. Paulatim vero potentia Joannis crevit, in Europam Thraciamque Roberto parentem trajicientis: unde factum, ul e Bulgaria legati ad eum mitterentur, tam pacis expetendæ causa, quam ut imperatoris filio Theo doro, Helena Asanis junioris, Bulgarorum prin cipis, filiæ nuptias offerrent. Ea legatio rata ſuit, et congressi circa Chersonesum imperator et Asan, Helenam Asanis filiam decem annos natam, impe ratoris filio impuberi adhuc, Theodoro Lascari ju Id est Blesensis. Vide Gregoram p. 14, cum Du Cangii nota. Ev:T.

niori, espondent. Is deinceps mortuo patri, qui Tertium, ut illi principatus in omnibus defeiretur. 33 annis regnavit, in imperio suffectus est: neque lluic concordie principio Byzantini adversabantur, diu rerum potitus, Joanne filio, sex annos nato, haerede relicto, vivendi finem fecit. Michaelus autem Pakeologus, qui jamdudum etiam vivo Theodoro res novas molitus fuerat, in se rerum summa translata, Joannem oculis spoliat. Recuperavit idem Constantinopokm, cui tum quar tus ex Flandris imperator præerat, Balduiuus secundus, Roberti jam mortui frater. Itaque rur sus imperii forma quædanı per Michaelum est con stituta, Latinis prorsus ex Græcorum ditione pul sis, præter exiles reliquias, in Peloponneso adhuc hærentes. Cumque non` tutum, nec paci accommo datum esse videretur Michaelɔ, turbam opificum et mercatorum, ex Venetis Pisanisque constantem, quæ pulsis Latinis remanserat, intra urbem una cum Genuensibus, perpetuis ipsorum hostibus, degere, Galatam Genuensibus assignavit, e re gione sitam, mercium immunitate concessa, quam antea quoque promiserat, urbe nondum potitus, si per cos in illa recuperanda juvaretur. Mitte bantur his magistratus domo certis temporibus, qui jus dicerent, suisque præessent. Ac Veneti quidem suum appellabant Balivum sive curatorem, Pisani consulen, Genuenses Potestatein. sed paulatim mitius sensere, postea quam Joanni Beco Chartophylaci fuissent exhibiti Biemmyda Nicephori libri, qui de iisdem adversus Latinos controversiis Joanne Duca imperante consultus, multa scripserat. lloc modo factum, ut Becus, qui dudum acerrime Latinis adversabatur, mutata sen tentia, victoriam faceret ambiguam, patriarchico que solio conscenso, ad intimam imperatoris ami citiam admitteretur. Mortuo autem Michaelo, Andronicus filius in imperio successit: quo regnante, Turcorum prin cipes, Carmanus Alisurius, Sarchanes, Calames, Cerasus, Atman (qui et Oomanus) Amuriique filii, provincias Asiaticas Græcis ademptas, inter se partiti sunt. Adversus hos arcessiti sunt ex Hispa nia Catelani Bonzerio dure, magnis promissis præmiis, si Turcos a Græcorum finibus averterent. Cum autem re contra Turcos feliciter gesta, non numerarentur eis stipendia, de quibus convenerat; conversis in ipsos Græcos armis, 344 Asiam depo pulati, rursus in Europam trajecerunt. Cumque Cal linpolí occupata, Ronzerium Cæsaris honore prius ab imperatore ornatum, ad postulanda stipendia sua Orestiadem, ubi Michaelus Andronici filius im perator designatus id temporis agelat, ablega-sent jussu Michaeli Ronzerios ad ipsam regiam Græcis a militibus est interemptus. Qua cade nuntiata, pere, Thraciam pervagari, Michaelum aperto præ lio ad Aprum (oppidi hoe in Thracia nomen eət) sternere, victoria freti Macedoniam invadere, su peratisque montibus et convallibus, quæ Tempe nuncupantur, in Thessaliam irruere. Cum autem minime lacessendos Thessali Catelanos statuerent, datis pecuniis et viæ ducibus impetrant, ut corum finibus excederent.* Balduinus Flander, periculo Constantinopoli tano liberatus et elapsus, in Italiam cum pervenis set, cum rege Neapolitano Carolo, Gallorum regis fratre, qui Conradinum Suevum legitimum ejus Catelani sese bello parare, Græcorum boua diri hæredem regni trucidarat, affinitatem junxit, ¡llius filia filio suo desponsa, sperans ejus opibus se Constantinopolim recuperaturum. Sed ea cupi ditas atque conatus irritus omnino fuit. Imperante Palæologo, 25 die Maii, anni 6775, sub horam ante meridiem tertiam, luna solem obscuravit, fuitque tota eclipsis punctorum fere 12. Tantæ autem sub ejus medium ortæ sunt tenebræ, ut multe stella apparerent: quæ nimirum maximas Romanorum calamitates, a Turcis imminentes, portendebant. Secundum h.ec imperator Andronico filio Annam „Pannoniam despondet, simulque ipsum insignibus imperii ornat, cum promisisset dato jurejurando, se pic veneraturum Ecclesiam, et privilegia ipsius inviolata conservaturum, patri autem nunquam insidiaturum. Cum autem Carolus rex Neapolis magnos appa ratus faceret in gratiam Balduini Flandri, Palæo logus domestica in illum bella commovit, magna pecunia finitimis, Siculo rege ac Venetis, ad bel lum illi faciendum concitatis. Præterea legatos ad paşam mittit, de incunda veteris et novæ Romæ Ecclesiarum concordia, modo is Caroli expeditio nem averteret. Et legatione a papa benigne audi ta, concordiæ rationes initæ sunt, cujus hæc fuere capita: Primum, ut in sacrorum voluminum hy mnodiis papæ cum quatuor patriarchis mentio fieret. Alterum, ut liceret cuivis Romam veterem, que curia major et perfectior esset, appellare. Igitur in Bœotiam delati, ab Athenarum Theba rumque duce transitum per ejus fines pacatum pe tunt. life cum fastu et derisu Catelanis eorumque postulatis spretis, per autumnum et hiemem vires suas ad ver usque colligit. Itaque Catelani veris initio non procul a Cephiso dumine castris positis, hostem opperiebantur. Erant eorum equites 3500, peditum 4000. Duni hostium adventuni exspectant, omnem illam terram arant, ubi pugnare decreve rant; deinde obducto vallo, et actis Aumine fossis, totam planitiem sic irrigant, ut stagnaret. Vere medio regionis princeps cum magnis copiis aderat, equitam 6400, peditum amplius 8000 ducens. Et erat ipsius opinio arrogantiaque longe major. Spe. rabat enim, se Catelanis victis, omnia Byzantium usque suam in potestatem redacturum. Cumque planitiem inter suos et hostes interjectam, multo gramine virentem conspexisset, nihil eorum quæ acta erant, suspicatus, cum equitibus in cos fer tur, extra campum in procinctu staptes. Sed prius quam Attici mediam ad planitiem porvenirent

foedus impetravit, data ei filia in matrimonium, quam excellenti forma præditam habebat. equi veluti vinculis impediti, madefacta terra ad filius, qui legatis ad Amuratem missis, pacem ac gressum audaciorem subsidente, partim una cum equitibus in luto volutantur, partim iis excussis temere in campo feruntur, partim pedibus demer sis ordine astabant. Quibus rebus animati Catelani, telis hostes circumventos internecione delent, et cum equitatu fugientes Thebas ac Athenas usque persecuti, urbes ipsas cum opibus, uxoribus et liberis hostium ex improviso capiunt. Ceterum mortuo filio Michaelo, Andronicus ne potem ex co suum, Andronicum juniorem, longe sibi charissimum, imperatorem designavit. Is vero dominandi libidine ductus, avum longo tempore variis ærumnis exercere non desřit, donec ei tan dem imperium extorqueret. Quo facto, custodie batur in palatio senior Andronicus, præque senio perpetuisque molestiis et lacrymis amisso visu, quorumdam aulicorum intemperia postremum ha bitu monastico induitur, mutatoque nomine, dein ceps Antonii appellationem accipit. Posteaquam ad se transtulisset imperium Andronicus junior, intellecto, Nicæam ab Orchane Turco, Bithyniæ principe, obsideri, trajectis in Asiam copiis, ho stem adortus, insigni clade afficitur, maxima suo rum parte amissa. Eodem Andronico imperante, Serviorum quoque natio Cralem (hoc est, regem) suum, qui diutissime regnarat, ab administratione removet. Deinde filio patri substituto, senem in carcete suffocat; invito fortassis illo, sed tamen connivente ac tacente. Cæterum Joannes Palæologus Andronici junioris filius ubi adolevisset, imperio recuperato, Canta cuzenum expulit, monastica veste induit, mnta toque nomine Matthæum appellari jussit. Erant Cantacuzeno filii duo, quorum natu majorem pater imperio destinabat, minorem Manuelum Mizithræ sive Spartæ ducem fecit. Major patre a guberna culis submoto, ceu diximus, ad Rhodi principem quem 345 magnum magistrum vocant, profugiti ubi cum frustra se recuperationem imperií sperare cerneret, ad fratrem in Peloponnesum profectus deinceps privatus vixit. Joannis Palæologi impera toris filio Andronico Susmani filia uxor data est cujus sororem habebat Amurates. Andronici fratre® erant Demetrius, Manuelus, et Theodorus, qn' Amuratis castra, sequebatur. Cum autein in Asia per absentiam Amuratis mota fuisset seditio, ejus. que compescendæ causa copias illuc trajecisset, sumpto secum Joanne imperatore: utriusque filius, Sauzes et Andronicus, communicatis consiliis eri pere parentibus imperium decreverunt. Quapro pter in Europam illi reversi, filios in potestatem redactos excæcarunt, Joanne fervidum acetum suir oculis infundente. una Secundum hæc territus Joannes Turcorum suc cessibus, auxiliorum impetrandorum causa profe fectus est Venetias: ubi cum nihil effecisset, in Galliam et Angliam abiit, spe itidem irrita, quod Carolus sextus rex tumultibus suorum distineretur. Itaque reversum Venetias, dimittere mercatores Veneti per summam insolentiam noluerunt, nisi pecuniam creditam ituro ad Galliæ regem, cum usuris restituisset. Hac de causa cum ad filium Andronicum, quem Constantinopoli per absentiam suam præfecerat, suos ablegasset, nec ab eo quid quam extorquere posset: Venetiis hærere diutius coactus fuisset, ni Manuelus alter filius, qui Thes salonicam administrabat, e sua præfectura coactis nummis, Venetias ad patrem venisset, eumque libe rasset. Quo quidem ille facto patrem arctissime sibi devinxit, Audronico deinceps gravissime succen Senior autem Andronicus, anno ætatis 74, mor tuus est, qui ab initio imperii ejus quinquagesimus erat. Junior annos 45 vivendo non explevit, mor tuus anno post occupatam Constantinopolim, et ereptum avo imperium vicesimo. Cum autem ino reretur, reliquit Joannem filium natum annos 12; tutoremque assignavit ei Cantacuzenum, virum opu lentum, et magna potentia subnixum, ut puerum tutaretur, et curaret ad eam usque ætatem, quæ regno gubernando idonea foret. Ubi vero Androni cus excessisset e vivis, non multo post, urgentibus et postulantibus Græcis, Cantacuzenus tutor ad regnum allectus est, puero tamen nulla injuria affecto. Cumque sibi affinem illum Cantacuzenus, fecisset, ut imbellem contemptui habuit, spem om- sentem. nem in Græcis quantum ad regnum retinendum attinebat, ponens. Deinceps autem, cum regno pupillum spoliasset, Orchanique filjam uxorem de disset: eum et amicissimum et familiarissimum in posterum expertus est. Orchani, qui 22 annos re gnaverat, Suleimanus filius cum Amurate fratre successit: quorum ille mox contra Cantacuzenum arma movit. Verum non multo post utrinque pax facta est, et fredus initum, ut conjunctis copiis bellum Bulgaris inferretur. Quod cum aliquandiu Suleimanus gessisset, nec oppidis etiam Thraciæ, quæ Græcorum juris erant, abstinuisset, mortuus, hæredem regni bellique fratrem Amuratem relin quit. Præerat tum Bulgarts Susmanus Alexandri Amurates illato Triballis, eorumque principi, cui Lazaro nomen erat, bello, præter exspectationem hoc modo est interemptus. Stabant utrimque acies in procinctu, jamjam consertura manus, cum Milo sus quidam Cabilovicius, Lazari miles, re cum prin cipe suo communicata, velut transfuga se ad Amu ratem confert. Admissus in conspectum Amuratis, facinus longe pulcherrimum aggreditur. Nam'eo for titer interfecto, cum evadere ad suos non posset, animose pugnans occubuit. Ita periit Amorates, cum annos 57 regno præfuisset, ac bella 37 tam in Asia, quam Europa, felicissime gessisset. Successo rem Bajazetum filium habuit. Ad cum se contulit Andronicus Joannis filius cui

milia, præstans omnino forma reliquisque dotibus mulier. fervens acetum in oculos infusum fuisse diximus ▲ quod quidem deinceps factum est. Cum hoc nupta (irrito tamen conatu, nam visum hóc tempore recu- fuit quædam ex Malatestarum 346 marchionum fa peraverat), una cum Joanne filio: petentes auxilium, ut imperio Byzantino potiretur. Cum equitum 4000 impetrassent, Byzantium contenderunt. Joannes autem imperator et Manuel filius, audito Andronici adventu, arcem Aureæ (quam vocant) ingressi obsidioni tolerandæ se parabant. Verum Andronicus arcem pactionibus in deditionem acce pit, et ɔmbos in carcerem turris ligneum valde arctum compegit: in quo triennium egere, frustra monente Bajazeto, ut interficerentur. Anno quarto carceris præfecto persuaserunt, alimenta captivis ministranti, ut ferrum clam ipsis suppeditaret. Quo facto, evaserunt ad Bajazetum, pro Vestitutione tributum maximum pollicentes. Exploratis Byzan tiorum animis, Manuel eis imperator datus est auctoritate Bajazeti, qui triginta tofilia nummorum aureorum singulos in annos Turco penderet, An dronico et Joanne filio in aulam Bajazeti deportatis, ubi victum haberent. Adjuvante Manuele, Bajazetus Philadelphia Lydiæ munita urbe, qua sola Græci adhuc juris erat in Asia, potitus est. Cum autem promissa Bajazeto Manuel non præstaret, ac in aulam Turci venire detrectaret, inchoata est obsidio Constantinopolis, que totum decennium duravit, et urbs omnino capta fuisset, ni Tamberlanes Scytha, bello Turcis iHato, Bajazetam Ipsum cepisset. Hac obsidione durante, Manuel urbe Joanni Andronici filio commissa, qui a Bajazeto ad ipsum defecerat, auxiliorum causa in Italiam ad Venetos et Mediolani ducen profectus est. Inde Galliam ingressus, regem Galloruni Garolum phre nesi laborantem offendit, nec potuit a quoquam Galliæ ducum ea impetrare, quorum causa vene rat. Quapropter ita consulentibus optimatibus, qui illic erant, tam diu exspectandum statuit, donec rez convalesceret. Cum autem morbus in longum protraheretur, manere diutius non fuit ausus ideoque transita Germania Pannoniaque, domum rediit. Mortuo Machometo, quem in se Græci perbeni gnum et amicum experti sunt, anno imperii 12 pri mogenitus Amurates regnum Turcicum in se trans tulit. Hoc imperium suum auspicato, Græci seque resque suas plane perditum iverunt. Arcessebant enim e Lemno Mustapham, qui Bajazeti se filium perhibebat, quanquam Machometus, paulo ante (ceu dictum est) mortuus, supposititium esse dixisset, et ab Græcis impetrasset, ut carcere clausus asserva retur. Cum autem præ ventorum vehementia Mu staphas e Lemno in Hellespontum transportari non posset, ac in Europa rex constitui, triremibus in tercipiebant Amuratis in Europam trajectum Pro pontide ac Nellesponto interclusis. Interim ipsi Caltiupolim navigant, Chersonesi urbem opulentam, ut ibi cum adveniente Mustapha in colloquium ve nirent, quem ubi regem Europæ fecissent, petierunt ut Caltiupolim sibi restitueret, idque facile obtinue runt. Tum vero duces Amuratis, in Europa relicti a Machometo patre, Bajazetum unum ex optima tum numero Byzantium ad Manuelem ablegant, qui rogaret, ne initum cum Machometo fœdus violare tur, simulque duodecim primatum Alios obeides, aureorum ducentena millia, regionom denique ma ximam Calliupoli vicinam, quamcunque Græci-po stulassent, offerret, si Mustapham Byzantius impe rator desereret, ac neutris suppetias ferret, sed ipsos potius sineret infestis armis concurrere. Mortuo Bajazete, cum Machometus filius post fratres ad impesium pervenisset, perpetuamque cum Græcis pacein fecisset, Manuel imperator in Peloponnesum profectus, Isthmum muro cinxit, ut universa regio tuta foret. Erant Manueli filii, Joannes, Andronicus, Theodorus, Constantinus, Demetrius, Thomas. Joannem primogenitum, qui reliquis præstare videbatur, in societatem imperii admisit. Eidem uxorem ex Italia dedit, Montisfer rati principis aliam, indole quidem præclara prædi tam, sed illiberali forma: quam ob causam illa pa rum ei cordi erat, nec cohabitanti, nec matrimo nii legem servanti. Ea vero se marito invisam animadvertens, navim conscendit, et ad propinquos suos se recepit. Andronicus elephantiasi corruptus, non diu vixit. Theodorus a patre missus est ad Theodorum purpurigenain patruum, ut educatus a patruo, eidem in Peloponnesi principatu succederet. Quibus intellectís, Joannes Manuelis filius, juvenis imperii cupidus, arbitrabatur initio res suas me lius habituras, si inimicitias inter se ili gererent, discordiaque mutua res suas perderent. Præterca non parum sibi conducturum putabat, si ambo sua opera indiguissent. Quod si etiam regnum inter se partirentur, facilins utrumque posse opprimi statue bat ab se, qui tamen neutri reapse par esset. Dein ceps vero longe aliam secutus est sententiam, totus Mustaphæ partibus addictus. Pater autem Joannis Manuel imperator diversum a filio sentiebat, fœ derum religionem statuens violandam non esse. Vicit tamen filius, decretaque sunt Mustaphæ auxi lia. Mox obsessa CaHiupolis et expugnata, quam ubi Græci repeterent, Mustaphas dicere, Turcis hoc ingratum fore, regno necdum parto: simulque regare, tantum aliquantisper exspectarent. Dein ceps Adrianopolis occupata, Turcici regni, sedes in Europa: quo facte, passim ad eum copia Torco rum, ceu Bajazeti Blium, defecerunt. Redacta in potestatem Europe, cum Azapidis Turcorum pedi tibus, aliisque copiis Europæis, et Zunaite Smyrne principe in Asiam trajecit, at en quoque potiretur. ut Simul ad Græcos legatis missis petiit, ne quid ab sente se innovarent: se Amurate victo, Callinpolim redditurum. Misit et suos Amurates, qui amplie sima quæque pollicerentur, si suas pattes sequi

jubeant. Itaque sumptis secum Byzantiis sacerdoti bus, et Græcorum sapientissimis doctissimisque viris, în Italiam navigabat. vellent. Cum autem in amicitia Mustaphæ persiste- collocutum dicens, qui omnes se Romam proficisci rent, infec'aque re legatos Amuratis ab se dimitte rent, in castra illi reversi, rumorem -didebant, Græcos ad Amuratem traductos esse: simulque Mustaphæ militibus extrema quæque minitabantur, Lanquam in Asia plane perituris, reditu in Europam intercluso. Hæc fama cum in castris Mustaphæ volaret, ac necdum legati, quos ipse miserat, præsto essent: nutare Turcorum animi cœperunt, statimque Zunaites ad paternam ditionem profugit, c:eteris quoque ducibus et copiis dilabentibus. Eo facto, Mustaphas ad mare profugit, ut saluti suæ consuleret, ac'in Europam se contulit. Gum hæc in Asia gererentur, imperator Byzantius in Peloponneso mulierem quan dam, sacerdotis fi liam, alieno prorsus tempore deperibat, negligens interim præclaram occasionem excludendi Amura tis a trajectu in Europam. Is uli suis, opera Ge Buensis cujusdam nauceri trajectis, Mustapham acerrime persecutus cepisset ac strangulasset Græcis infensus, Constantinopolim obsedit, quan quam irrito conatu, tam fortiter illis resistentibus, ut obsidionem solvere cogeretur. Cum autem ne ¡um quidem Græcis pacem concedere vellet, Mu stapham illi, tredecim annos natum, Amuratis fra frem arcessunt, eique se regnum conciliaturos poł licentur, ut Amurati negotium facesserent. Verum is quoque deductus a Græcis in Asiam, a nutricio suo, cui a patre Machometo educandus fuerat tra ditus, Amurati proditus interficitur. Secundum hæc missis rursus ad Amuratem legatis, præsertim viris illustribus, Notara et Caro Juca, tandem Græci pacem impetrarunt. Ea du rante, Genuenses a Joannes Manuelis filio irritati, bellum Constantinopoli fecerunt, eamque obsidione cinctam oppugnarunt: quam ubi capere non pos sent, Galata (quæ Genuensium urbs erat, e regione Byzantii, Peræ quoque nomen habens) munita, in Italiam redierunt. Nihilominus inter Galatenses et Byzantios bellum gerebatur, donec tandem multis Genuensibus a Joanne Leontare duce captis, in concordiam reditum fuit. Eo bello finito, Joannes Manuelis filius legatos ad Eugenium Romanum pontificem mittit, petituros ut concilium indiceretur, quo Græcorum et Latino rum controversiæ componerentur. Tentabat hoc modo animos Occidentalium, an redituri cum Græ cis in concordiam viderentur. Hi legati ad Germanos profecti sunt, qui Basilea congregati, contra Euge nium concilium celebrabant, eoque rejecto, Felicem Sabaudiæ ducem, virum spectate probitatis, ponti ficem maximum creaverant. 347 Igitur ambo pon tifices instructis triremibus, Joannem Byzantiuın impera'orem arcessebant. Nam uterque sub se con cilium celebrari, et religionis controversiam, quæ cum Græcis intercedebat, finiri volebat. Cum ab utroque triremes ades: ent, imperator benignis ver bis concilii Basiliensis legationem dimittebat: cum Romanis, Venetis, Italiaque reliqua se jam ante Cum Venetias appulisset, inde Ferrariam conten dit, ubi degere pontificem Eugenium acceperat. Ad eum ubi venisset, precibus fatigabatur, ut pon tificem juvaret in contentione quæ cum Germanis inciderat. Hinc Florentiam profecti sunt, quo cum Græci venissent, multa diu egere cum pontifice, ut religionis diversæ negotium feliciter transigere tur. Id ubi deductum ad exitum fuisset, scriptis et obtestationibus sacris sanxerunt, se deinceps unanimes in eadem religione futuros. Quo facto, pontifex allegit in cardinalium ordinem duos ex Græcis viros nobilissimos, eosque sibi familiaritate junxit: Bessarionem Trapezuntium Nicææ, ac Isi dorum Sarmatiæ sive Russiæ antistites. Horum enim opera plurimum adjutus eratin concordia cum Græ cis ineunda. Bessario tanta præditus erat ingenii vi, ut Græcorum præstantissimos non æquaret modo, sed etiam superaret. Judicio qualibet in re multam valebai. Græcarum Latinarumque litterarum tanta excelluit peritia, ut eruditionis palmam inter om nes facile caperet. Nicolaus, qui Eugenio successit, maximi virum fecit, et singulariter coluit. Qua propter Bononiæ ab eo præfectus est, ut eam pon tificio nomine gubernaret. Cum autem urbs ca se ditionibus variis agitaretur, divinam Bessario prudentiam virtutemque suam in tumultibus illis demonstravit. Isidorum non minus sapientem, et amantem patriæ, nimirum Byzantii, captum a Turcis esse constat deinceps, Machometo secundo urbem expugnante, pro cujus salute tum fortiter Isidorus præliabatur. Eugenius hunc virum, cum ejus auctoritas apud Græcos haberetur maxima, cardinalium in numerum retulit: quod eum puta ret rebus suis plurimum in concordia cum Græcis constituenda commodaturum, uti sane accidit. Cum autem Græcus imperator præsidium ad re tinenoum Byzantium a pontifice peteret, ita re spondit ille, ut polliceretur, in posterum sibi Græ corum inperium curæ fore, neque cessaturum se diceret in Germanis Ungarisque concitandis, ut arma contra Turcos ex usu Græcorum caperent. His actis, imperator. Byzantium revertitur. Re deuntes autem domum Græci, non amplius iis quæ in Italia pacta conventaque fuisse diximus, stare voluerunt. Quapropter motus Romanus pon tifex, doctos quosdam viros.Byzantium misit, ut cum Græcis in colloquium venirent: qui synodum in Italia coactam, ejusque decreta non admitte bant. Marcus enim antistes Ephesi, et Scholarius Græcorum doctissimus, ut antea, sic ne tum qui dem Latinis assentiri volebant. Ubi ad colloquium et disputationem ventum esset nihil efficere Ro mani potuerunt, sed infecta re domum reversi sunt. Hac re motus pontifex, auxilia Græcis pro missa non misit: quos et ipsos a pontifice aversos,

fuerat. concordiæ cum illo initæ pœnitebat. Quamobrem ad arcendos a Peloponneso Turcos exstructus missis ad Amuratem legatis, Joannes imperator pacem orabat, et impetrabat. Secutæ sunt fratrum Græcorum, Joannís et De metrii, discordiæ: quibas durantibus, Joannes Demetrium parte principatus spoliavit: Demetrius Constantinopolim ope Turcorum obsedit, infecta que re discessit. Rursum inita cum Amurate con eordia, nihilo cessabat minus imperator agitare consilia cum Eugenio Romano pontifice, ac Panno num rege Vladislao, qui nuper admodum e Polonia vocatus, Ungaricum regnum occupaverat. Impetra vit autem a pontifice decem triremes, quæ cum suis Hellespontum custodifent, ut Asianas copias Amurates trajicere non posset. Verum vicit Amu ratis fortuna trajicientis eo tempore, quo propter adversarios ventos Græci Latinique contra Turcos niti nullo modo poterant. Ejus tam felicem traje ctionem Joannes imperator ægro cum accepisset animo, deliberabat cum suis, quid in præsenti re rum statu potissimum ageret; bellumne, în parein Amurati denuntiaret. Quippe si pacem cum Amu rate colere instituisset, fore putabat, ut ei per Pon tum exercitum ducenti, commeatum et necessaria præstare cogeretur: qua re Pannones offensorum se videbat, a quibus non leve periculum, Amurate devicto, immineret. Putabat igitur eo tempore con sultissimum fore, Pannonum sequi partes, et Amu rati bellum inferre. Post pugnam vero infeliciter ab Ungaris contra Turcos pugnatam, Græcus impe rator in fœdus cum Amurate rediit, nec amplius id violatum est. Nam quietem amplexus est, Ama ratemque muneribus coluit, ut nihil mall contra ipsum amplius moliretur. Neque multo post Joanne imperatore defuncto, in Constantinum ejus fratrem devolutum est impe rium. Demétriùs quidem, fratrum alter, imperium occupare nitebatur: verum impeditus fuit ab civi bus, matre, Cantacuzeno et Notara, qui arbitro rum partibus fungebantur. Timebant enim, si De metrius assequeretur imperium, fore, ut Constan tinus exercitum adduceret, quo facto, periturum esset imperium. Demetrio tamen, et Thomæ, fratri natu minimo, Peloponnesus ex æquo concessa fuit ob quam varie tumultuatum inter ipsos est, utro que studente alterum ejicere. Sub hoc tempus Amurates apoplexia correptus in convivio, moritur cum 32 annis regnasset. Ma chometum filium successorem reliquit. Is sub ipsum regni sui auspicium Constantinopolim obsidere cœpit, et ad expugnationem omnia idonea compa ravit. Ejus urbis amplitudo cum tanta sit, ut in circuitu 141 stadia contineat: distributis in muros militibus, eoque pacto instructis copiis, accidit ut minus munita foret. Aderat in urbe Græcis Isido. rus Russorum antistes cardinalis synodi cogendæ. causa missus, ot Romano pontifici Græcos recon ciliaret: atque id non multo ante confecerat. Ve rum Græcis illa cum Romanis reconciliatio uimis sera exstitit. Tandem Constantinopolis expugnata est quarto Kalendas Quinctiles, qui dies Martis erat, anno 1453 vel, ut alii tradunt, quinquagesimo secundo, cum obsidionem quinquaginta quatuor dies tole rasset. Cantacuzenus, Theophilus, Palæologus, alii que nobilissimi viri fortiter dimicantes, interfecti sunt. Constantinus imperator fugiens in humerum accepto vulnere periit. Ejus exstincti caput ad Ma chometum quidam attulit, præterque munera longe amplissima principatu quoque donatus est. Impe rio tribus annis et tribus mensibus potitus fuerat. Eodem die, Peram quoque, sive Galatam, Genuen sium oppidum, Turci per deditionem occupa runt. Quæ autem calamitates in hac expugnatione Byzantijs acciderunt, explicari dicendo nequeunt. Fœda autem contentio inter imperatorem Joan nem et fratrem Theodorum erat coorta, qui Byzan tium venerat, ut in societatem imperii a fratre admitteretur. Is se pro imperatore solum gerebat, fratrique resistebat. Postremum aperti hostes facti sunt. Nam expeditionem Theodorus contra impe ratorem fratrem instituit. Erat el concessa Selybria, cum regione vicina: cùmque peteret ab impera tore proventus annuos ampliores ad vitam sustinen dam, repulsam passus fuit. 348 Hinc bellum inter Nam miserabile hoc Constantinopolis exitium vi ipsum et fratrem exortum est. Prius tamen, quam belli Theodorus aliquem successum habuisset, vita functus est. Secundum hæc lacessente Amuratem Constantino, altero Joannis imperatoris fratre, Isthmus expugnata fuit, muro diruto, qui nuper detur omnia, quæ per universum orbeni contige runt, excidia superasse. Atque hic imperii Constan tinopolitani finis fuit, quod a Constantino Magne ex Italia translatum, Byzantiique constitutum, in Constantino Palæologo desiit. Continuationis Glycanorum Annalium, auctore Juanne Leunclavio, ad captum usque Byzantium finis.