ANNO DOMINI CCCXII. S. METHODIUS EPISCOPUS ET MARTYR (GALLAND, Vel. Patr. Biblioth., III, Proleg., p. LI.) I. Methodius, dictus et Eubulius; Olympi simul et Patarorum in Lycia, postea Tyri in Phænicia episcosus, circa Christi annum 312 martyrio sublatus. Locus passionis ejus inquiritur. Sententia rejicitur, quæ ipsum sub Decio et Valeriano passum tradit. II. Quantus vir Methodius ex veterum testimoniis. Unus Eusebius illum præteriit; quod nimirum sanctus Pater stylum adversus Origenem strinxerit. III. Complura litterarum monumentis consignavit. Inter ea primum locum obtinet Convivium decem virginum. Operis præstantia atque utilitas. Inter hujus editiones eminet Combefisiana, quæ ideo hic recensita et adornata. IV. Cura et studium in edendo libro De libero arbitrio. Unde fragmenia ejus desumpta. V. Sequuntur excerpta De resurrectione adversus Origenem. Opus laudatum præ cæteris, Eustathio Antiocheno. Ad formam dialogi, ut et præcedens, contextum. Ex Epiphanio in primis et Photio fragmenta satis ampla deducta, et cum mss. collata. Aliud nobile excerptum propositum. Improvida Cavei censura exsufRatur. VI. Reliqua Methodiana strictim exposita. Nimirum Photiana excerpta De creatis; laciniæ librorum adver833 Porphyrium; fragmentum ex sermone De martyribus: homilice tres, De Symeone et Anna, In ramos Palmarum, et De cruce Domini: quibus aliæ complures operum Methodianorum reliquiæ subjectæ. Methodius, qui et Eubulius dictus Epiphanio (a), id est circa annum Christi 312, ipsum in Chalcidé primum Olympi simul et Patarorum in Lycia episcopatum gessit; priscis enim illis temporibus civitates duas aut etiam plures, ac certe in Lycia, unus antistes administrabat, ut observatum erudito Lequienio (b). Et Patarorum quidem episcopum fuisse Methodium, antiqui passim codices et qui ejus meminere scriptores Græci, testantur: Olympi vero, præter Hieronymum (c), etiam Maximus memoriæ prodidit (d): cujus locum, sane corruptum, inter veterum testimonia nobis infra relatum, ita restituendum censuit doctus Valesius (e): 'Aváyvwe Μεθοδίου τοῦ ἁγίου μάρτυρος, καὶ Ὀλύμπου Αδρια νουπόλεως ἐπισκόπου τῆς Λυκίας, τὰ κατ' αὐτοῦ (Ωριγένους) περὶ ἀναστάσεως γραφέντα. id est: • Lege quæ adversus Origenem de resurrectione scripsit Methodius, sanctissimus martyr et episcopus Olympi, urbis Lyciæ, quæ etiam Adrianopolis dicta est. › Tum Tyri in Phoenicia Ecclesiam regendam suscepit sanctus Pater, eodem Hieronymo teste; qui et ad extremum novissimæ persecutionis, Epiph. Hær. LXIV, § 63. Lequien. Or. Chr. tom. 1, p. 976 seq. (c, Hieron. De vir. illustr., cap. 83. (d) Maxim, in schol. ad Dionys. Areop. De eccl. hier., cap. 7. (e) Vales. ad Euseb. Hist. eccl. lib. vi, cap. 24. PATROL. GR. XVIII. Græciæ martyrium subiisse tradit. Hæc autem summatim recensens Fabricius rescribit in Chalcide Syriæ: unde vero id hauserit, non refert. Atque ita fortasse legendum in textu Hieronymiano, cujus vulgata lectio Tillemontio quoque minus probatur (g): ut proinde vero propius videatur, sanctum Tyriorum in Phoenicia episcopum martyrio fuisse sublatum in regione contermina; atque' ejusmodi erat Chalcidene in Coelesyria, cujus caput Chalcis. Neque aliter sane accepisse Hieronymi verba Sophronius ejus interpres dignoscitur: vertit enim, ἐν Χαλκίδι τῆς Ἀνατολῆς, in Chalcide urbe Orientis. Eadem habet Suidas (h), Sophronium exscribens. Cæterum audiendi non sunt, qui Methodium sub Decio et Valeriano passum fuisse tradunt: quippe qui multa scripserit, non tantum contra Origenem, diu post Adamantii mortem; sed et contra Porphyrium, dum Tyrius ille philosophus, imperante Diocletiano, in vivis agebat. Et hanc quidem sententiam, post Ecclesiæ annalium paren- (f) Fabr. Bibl. Gr. tom. V, pag. 255 (ed. Harles. t. VII. p. 260). (g) Tillem. Mém. tom. V, p. 767, not. 3 sur S. Method. (^) Suid. in Lex. v. Mɛðóɩoç, tom. II, pag.

" S. METHODIUS EPISCOPUS ET MARTYR. tem (i), secuti sunt viri doctissimi, quos inter heminumn desidia, reliqua hoaie lecerunt. Sed quæHolstenius (j), Allatius (k), Vossius (I), atque Pearsonius (m). cunque demum superant, a tanto Ecclesiæ doctore ac martyre memoriæ mandata, collecta primum magnam partem a Combefisio, nunc vero ad unum aucta omnia et recensita hic proferentes, de singulis, pro rationis ordine quo illa digessimus, breviter disseremus. In limine itaque nostræ collectionis Methodianæ comparet Convivium decem virginum, ‹ primarium ac plane princeps Methodii operum, ut verbis utar Possinii quod victoriæ a Christiana philoso phia de Græca gentilique reportatæ illustre monumentum ac veluti tropæum est. Cui enim in litteris Atheniensium veterum versato non statim occurrit, æmulatum hoc opere Methodium celebre illud Convivium Platonis? æmulatum autem; non tam ut ejus elegantiam, quod venustissime fecit, exprimeret imitando, quam ut, quod potissimum studuit, ejus nequitiam castigando abstergeret. Præcipuum autem laudationum argumentum in hoc Methodiano Convivio, divina virginitas est: cui omne choragium congruens e sacrario coelesti depromptum apparet. Ad hæc alia complura occurrunt, quæ summa Christianæ fidei capita in primis attingunt: ubi tamen si qua interdum aut durius enuntiata, aut fortasse minus exacte prolata de rebus divinioribus videantur, ea demum omnia diligenter excussa et dilucide exposita repetat prudens lector a viro doctissimo, qui haud ita pridem in opere illo egregio cui titulus: Divinitas Domini nostri Jesu Christi manifesta in Scripturis et traditione, Patrum antenicænorum doctrinam accuratius expendit, atque obscuriora quæque loca explicavit illustravitque (u). 1 I. Quæ cum ita sint, desinente igitur sæculo 111, Inclaruit sanctus Methodius, ἀνὴρ λόγιος καὶ oyódpa nepi tñs ddŋbelas àɣwvioάuevos, inquit Epiphanius (n), vir apprime aoctus acerrimusque veritatis patronus; quin et disertissimus martyr, judice Hieronymo (o), qui nimirum nitidi compositique sermonis libros confecit (p;. • Atque illa enimvero, ait vir doctus propria Methodii prædicatur glo. ria, quod in neminem ejus æqualium liberalius concurrerunt eæ dotes, quæ præstantissimum sacræ doctrinæ magistrum omnibus possint numeris absolvere. Magnis enim ejus partæ infusæque sapientiæ divitiis respondit dicendi copia scribendique uber elegantia, cujus beneficio in seram usque posteritatem sensa ejus præclara permanarent. Un● verbo: ut nemo illo profundius sapuit, ita non ſacile reperietur qui uberius, disertius, ornatius scripserit. Tantum itaque Patrem eximiumque Ecclesiæ scriptorem, merito sane inter suos viros illustres recensuit Doctor maximus, licet illum præterierit Eusebius. Atqui recte censuisse videtur cl. Valesius, dum ait (r) Eusebium propterea in sua Historia nullam Methodii mentionem fecisse, cum tamen plures alios ecclesiasticos scriptores commemoret, qui Methodio multo inferiores fuerunt; quod nimirum sanctus ille Tyrius episcopus styli aciem strinxisset adversus Origenem, cujus studiosissimus erat idem episcopus Cæsariensis. Hinc etiam est, subdit Valesius, quod contra Porphyrii libros post eumdem Methodium scripsit, quasi æmulatione quadam et odio adversus Methodium incitatus. Eusebius enimvero in libro sexto Apologiæ suæ pro Origene, Methodii objectionibus respondebat Quomodo, inquit, ausus est Methodius nunc contra Origenem scribere, qui hæc et hæc de Origenis locutus est dogmatibus? Citantur hæc verba ab Hieronymo scribente adversus Rufinum (s). III. Verum Methodii auctoritati atque doctrinæ nihil detrahit Eusebii silentium, nihil ejus invidia. Nam quæ sanctus Pater litterarum monumentis commendavit, tum adversus veritatis hostes, tum ad sacra dogmata exponenda, tum etiam ad religionem pietatemque fovendam comparata, veteribus qui ea perlegerunt, summis laudibus celebrata fuisse noscuntur. Atque utinam illa exstarent omnia! exigua enim sunt ac tenuia, si unum vel alterum excipias, quæ, sive temporum injuria, sive (i) Baron. ad ann. 302, § 62 et in not. ad Martyrol. Rom. d. 18 sept (j) Holsten. Dissert. de vit. et script. Porphyr., p. cap. 3. ik) Allat. Diatr. de Method., Voss. De Hist. Gr. lib. 11, cap. 16, pag. 245. (m) Pears., opp. posth. chron., dissert. 11, cap. 19, § 3, p. 365. (n) Epiph. Har. Lxiv, § 63. Hoc autem præclarum Methodii syntagma, quod unum integrum nobis servavit antiquitas, primus omnium, e ms. codice Vaticano Romæ, evulgavit, anno 1656, Leo Allatius; qui et notis suis illud evincere aggressus est, nihil in eo reperiri quod catholice catholicis auribus exponi non possit: si qua vero duriuscula occurrant, illa emollire omni studio contendit. Anno deinde insequente 1657, Parisiis prodiit Convivium Methodianum ex interpretatione Petri Possinii: cui accesserunt variæ lectiones e codice Mazariniano, cum nonnullis observationibus V. C. Henrici Valesii. Denique Franciscus Combefisius ex Græcis Vaticanis et Mazarinianis, necnon Photianis excerptis, collatis etiam Allatii et Possinii versionibus, idem opus rursum edidit Parisiis anno 1672, atque tomo | Auctarii novissimi bibliothecæ Patrum intexuit. (o) Hieron. Comment. in Dan., cap. xiii. (p) Id. De vir. ill., cap. 85. Possin. præfat. ad Method. Convir. (r) Vales. ad Euseb. Hist. eccl. lib. v1, cap. 21 el (s) Hieron. lib. 1 Contr. Rufin., § 11. Possin. 1. c. (u) Maran. Divin. D. N. J.-C. lib. tv, cap. 21, p.

NOTITIA. Et hanc quidem Combefisianam Exdoctv typis logi composuit sanctus Pater, inscripsitque, ut excudendam curavimus. Neque enini actum egisse videtur vir doctus, qui semel iterumque vulgatum libellum, novo cultu expolitum repræsentavit. Ejus autem adnotationes, quæ ad operis calcem incommode legebantur, textui subjecimius una cum selectioribus Valesianis: ad finem vero attexuimus quas adoruavit Allatius, eas in contextu, apposito indicantes. Denique quo facilior operis lectio et usus evaderet, unamquamque orationem Methodia. nam sumus in varias sectiones partiti, quarum integrum conspectum pro more nostro subdidi - mus. IV. Jam vero reliqua Methodiana recensere prosequamur, ex edito Combefisiano Parisiis in vulgus emisso anno 1644 repetita. Convivium itaque decem virginum excipit liber De libero arbitrio adversus Valentinianos in primis et Origenem; ad quêm doctus editor ista præfatur (v): ‹ Damus, inquit, hoc opus pene integrum, tribus seu partibus seu excerptis congestum. Exordium nonnullamque partem corporis ediderat Joannes Meursius (x), ceu brum integrum, ne leviter quidem ir.sinuato defectu, quem titulus satis arguebat. Nam nihil erat tota oratione de libero arbitrio, cujus ille tractationem indicabat. Reliqua mutuati sumus ex Photianis (y), excepto egregio illo, ad finem, excerpto, de ipso revera libero arbitrio, quod R. P. Jacobus Sirmondus S. J. humanissime utendum dedit, cujus etiam Photius paucula exscripserat, et quo videtur Methodius clausisse librum istum; nisi forte aliquibus additis ad ornatum, quæ Photius, soli doctrinæ studens, non delibaverit. Nonnulla offenderunt in interprete Photii; ut fuerint etiam ejus de integro reddenda; et quo etiam eodem stylo interpretis decurreret tota oratio. › Hactenus ille. Est autem liber hujusmodi ad formam dialogi conscriptus inter Valentinianum et Orthodoxum, super vexatissima quæstione de origine mali: adeoque, quo clarius orationis contextus procedat, in editione nostra personas colloquentes distinximus: Combefisii observationes, quæ primum longe a textu distabant, suis quasque locis restituimus, notulis nonnullis alicubi inspersis. Quod quidem et in reliquis nos præstitisse, hic semel indicasse sufficiat. V. Sequuntur excerpta ex libro De resurrectione contra Origenem, quem sanctus Hieronymus opus * caregium appellat. Laudatur et ab Eustathio Antiocheno bis verbis (z): Μεθόδιος ὁ τῆς ἁγίας ἄξιος μνήμης, ἔγραψεν ἀποχρώντως εἰς τόδε τὸ θεώρημα, x. v. λ. Id est, Allatio interprete: Methodius sanctæ memoriæ in illud quæsitum satis abunde scripsit,» etc. Et hunc quooue librum ad formam diap. 462. (v) Combef. in not. ad Method., Meurs. in Varior, divin. libro. Phot. Bibl. cod. ccxxxvi. Eustath. De engastr., p. 394. Method. apud Epiph., opp. tom. 1, p. 540, 56`, (b) Epiph. Hær. Lxiv. videtur, Theophilo cuidam, quem xpátiotov appel -, lat (a) In eo autem inducuntur Methodius et Auxentius cum Origenistis Proclo et Aglaophonte colloquentes seu disputantes. Jam diu magnam partem deperditus dialogus iste. Ejus tamen fragmenta satis ampla exstant tum apud Epiphanium (b), tum apud Photium (c), qui et ex eodem opere compendiosam expositionem dictorum quorumdam apostolicorum, Methodio vere dignam, nobis servavit. Nonnulla item apud Joannem Damascenum (d) occurrunt. Plura de hoc opere erudite observat Alialius (e). Interim vero quem sequimur editorem audiamus (. Quanquam, inquit, insidebat animus, ut Methodiana omnia Epiphanii, cum aliis quæ océ currissent ejusdem Methodii, in unum comportarem, nonnullamque in eis corrigendis quæ depravata admodum viderem, operam ponerem, infre◄ git tamen conatum inopia meliorum codicum, quam quibus esset usus politissimus interpres Epiphanit Petavius S. J., eoque satis e re facturum duxi, modo ea tantum ex libro illo De resurrectione, quem circiter medium exscripsisse se ipse significat Epiphanius ad finem, de novo ederent, quæ vel essent nova et àvéxsota, vel ut nova, emendatione textus ope codicum meliorum, novaque quodammodo, interpretatione nostra, videri possent. Duplici ad hoc codice usi sumus, altero eminentissimi cardinalis Rupifucaldii, quo grandi volumine ac perantiquo habentur Elementa Damasceni; altero R. P. Sirmondi S. J. et ipso antiquo, collectore anonymo adversus Eutychianos, sua ipso manu exscribente humaniusque suggerente, pro sua illa, omni modo illustrandæ antiquitatis suo alienoque calamo, vegeta in senili corpore propensione.» Porro idem editor, ad excerpta Photiana quod attinet, hæc subdit (g): ‹ Videamur forte actum agere, qui Methodiana hæc jam data, dare iterum procuramus. Fuerit nihilominus, ut accuratiori opera, qualis fere est angustis terminis definita, novi aliquid illustrando Methodio nostro, aliis vel neglecta vel minus perspecta, alio festinantibus grandiusque molientibus opus, inveniamus. Itaque novam versionem (num eam inutilem, alii re inspecta collatisque omnibus censuerint) ad Græca componemus, subindeque notabimus, si quid ex aliis, præsertim Methodianis, lucis aliquid ex collatione afferre possit. Habemus præter impressa Photii, etiam exscripta olim a R. P. Sirmond», quæ possint usui esse. › Huc usque Combefisius: qui deinceps nobile excerptum ex eodem libro De resurrectione, deprom- (c) Phot. Bibl. cod. ccxxxiv. p. 389. (d) Joan. Damasc. orat. 3 De imagin, opp. t. V, (e) Allat. Diatr. de Method. script. pag. 354, seqq. Combef. in not. ad Method. p. 440. Ibid. pag. 4:2.

S. METHODIUS EPISCOPUS ET MARTYR. hibet illud Theodoretus (g). ptum e Catena eminentissimi cardinalis Mazarini effugit. Ex Methodiano sermone De martyribus exet Corderiana, Latine vulgavit (h) in sua Bibliotheca concionatoria, tom..H, pag. 263, seq., qua de re ipsemet mentionem injicit in recensitis auctoribus ejusdem Bibliothecæ, tom. I, pag. 30. Id emolumenti præ cæteris ex præclaro isto fragmento emergere novimus, quod ex eo alterius loci abbɛvría confirmatur, a Joanne Damasceno relati (i): utrobique enim sanctus ille martyr dogmatice arguit a principum ad sacras imagines, ut in utrisque, honori vel contumeliæ habeatur prototypon et exemplar: verbis utor editoris nostri ad prius fragmentum e Damasceno desumptum. Quod quidem eapropter observasse oportuit, ut improvidam hominis heterodoxi (j) censuram dilueremus, qui ne sacrarum imaginum cultum agnoscere cogeretur, jam sæculo 111 desinente sancti Methodii auctoritate ac doctrina firmatum, Joannis Damasceni fidem elevare aggressus est. VI. Subjicitur ex Photio (k) Exhorn nept Twv yɛEvntwv, sive excerptum ex libro De creatis. Opus autem ita inscriptum litteris mandasse Methodium, haud produnt veteres. Meminit quidem Hieronymus ejus Commentariorum in Genesin, quorum fragmenta nonnulla in Catenis mss. adhuc superant: unde nonnullis visum ex iisdem commentariis excerptum Photianum, fuisse descriptum. Utut est, in eo disputat iterum sanctus martyr adversus Origenem, quem centaurum appellat; atque µapyapitas toū čevŵvos, hoc est, sanctiora Christi Ecclesiæ dogmata ethnicis placitis ipsum intexuisse queritur. Occurrit vox illa evovoç sub excerpti hujus initium, ubi varia conjicit Combefisius. Verum interpres Photii cam pro communi omnium hospitio, sive pro cœtu fidelium, esse accipiendam recte, ut videtur, existimat. Sic enim et Suidas illam usurpat (m). Consulesis et viros eruditos ad Pollucem (n) atque Hesychium (o). Præterea Methodius primus omnium ad veritatis defensionem scripsisse adversus Porphyrium comperitur, quem postea sunt secuti Eusebius et Apol - linaris. Ejus opus, veteribus maxime celebratum, usque ad decem millia versuum processerat, teste Hieronymo (p): sed interiit, paucis quibusdam laciniis exceptis, quæ post Combefisium ex Parallelis Damascenicis in medium protulimus. His porro subdidimus insigne plane fragmentum de Christi divinitate, quod Combefisii diligentiam (h) Græce et Latine Simon de Magistris in Actis martyrum ad Ostia Tiberina. EDIT. PATR. (i) Jo. Dam. orat. 3 De imag., opp. tom. I, pag. Cav. Hist. litt. ad ann. 290, tom. 1, pag. 152. (k) Phot. Bibl. cod. ccxxxv. Method. De creat. § 2. (m) Suid. Lex. tom. II, p. 646, v. Zɛrwroç. (n) Polluc. Onom. lib. 111, cap. 4. num. 59. (e) Hesych. Lex. tom. II, pag. 702. v. Zɛrów. (p) llieron. epist. 70, ad Magn. orat. num. 3. Accedunt ejusdem Methodii homiliæ duæ, qua - rum altera, De Symeone et Anna, quo die Domino in templo occurrerunt, inscribitur; altera, In ramos Palmarum. Et ad eas quidem bæc habet Combefisius (r): • Orationem in Symeonem et Annam in die Occursus, vulgatam primum Petro Pantino, repræsentamus, simulque aliqua in notis indicamus, quibus ad novam versionem post illam Pantinia - nam inducti sumus. Esse autem ejusdem orationem hanc luculentissimam, cujus sunt Symposiaca de castitate, et Methodii illius Origenianis erroribus infensissimi, ipse auctor satis expressit (s), ut nullus sit dubitandi locus. Inscribitur ἐπισκόπῳ Πατά pwv, cui etiam Damascenus in Elementis non tantum Symposia tribuit, sed etiam librum Пɛpt àraordoswç. Hinc Leo Allatius Gretseri opinationem merito exsufflat (t), dum nulla ratione molitur eam orationem abrogare Methodio martyri ac seniori, et tribuere Constantinopolitano, cum præter eos characteres quos modo indicavimus, tanta sit nia jestas operis, ut vel maxime magnum Methodium deceat.» Alteri vero de Occursu, subdit idem Combefisius (u): Hancce się τà Báta Orationem annectimus, uno regio codice num. 922 asserenti Methodio martyri, utique Magno illi et seniori, cujus sunt et Symposia et alia præclara, vel in supersti - tibus reliquiis, ingenii et piæ mentis monumenta. Favet etiam stylus et sententiæ affinitas cum præcedenti quanquam alter codex, ipse forsan in Chrysostomum effusior, ei tribuat, titulo ɛl; tòv ɛúλoynµévov, quo Savilius Græcam edidit. Facile habent Græci, ut quævis ¿déσñota viro tanto tribuant. Hactenus Combefisius. Orationibus hisce Methodianis a Combefisio editis, adjecimus tria fragmenta ex homilia De cruce Domini nostri Jesu Christi, ut videtur, excerpta. Duo priora ex ms. codice bibliothecæ Augustanæ in lucem extulit Jacobus Gretserus (v); tertiun, ex eadem bibliotheca Leo Allatius (x); qui et isthæc fragmenta omnia nostro Methodio asseruit. Gretsero enim dubitanti occurrit his verbis: ‹ De horum fragmentorum auctore dubitat Gretserus, et cum eo dubitare videtur Aubertus Mireus: «Quis, inquit, iste Methodius fuerit, pro certo affirmare ‹ nequeo. Illud exploratum est, non fuisse vetereni ‹ ¡llum Methodiuńi sanctitate et martyrii gloria cla37. (q) Theodor. Dial. 1 'Arpent., opp. tom. IV, pag. (r) Combef. in not. ad Method., pag. 469, et in recens. auctor. ad tom. I Bibl. concion., p. 30. Method. Orat. de Sym. et Ann., §§ 1 et 13. (t) Allat. Diatr. de Method. script., 341. (u) Combef. in not. ad Method., p. 473. (r) Grets. tom. II De s. cruce, p. 401-404 edit. nov. Ratisb. 1734. (x) Allat. Diatr. de Method. script., pag. 349 seq.

c rissimum, qui sub Diocletiano martyrii palmam ρᾶς ἔξεως ἐπὶ σκεδασμῷ, τὸ σταυροειδές παραλαμβα- ‹ adeptus est, cum iste noster meminerit vexillorum ● a Christianis imperatoribus in formamcrucis com- ‹ mutatorum: de qua mutatione sub Diocletiano ne ‹ cogitari quidem cœptum erat, omnibus adhuc pu- ‹ blicis locis ab idoiolatria occupatis. › Quibus Allatius reponit: «Et nihilominus idem Gretserus apertissime dicit (y), ante Constantinum, tempore Justini, Tertulliani et Minucii Felicis, vexilla militaria jam crucis specíem retulisse: adeo ut isti tres scriptores audacter ethnicis objecerint, ipsos eodem crimine teneri cum Christianis, si crucem colere crimen esset, cum et ipsi crucem colant et adorent, colendo et adorando signa militaria. Et longe ante Constantini ætatem exstare nummos excusos, qui vexilla militaria in crucis speciem efformata continerent. Hinc conatur postmodum respondere, quomodo Constantinus dicatur Labarum in crucem commutasse, si signa militaria prius formam crucis præ se ferebant. Quod si multo ante Constantini ætatem militaria vexilla ethnicorum figuram crucis præ se ferebant, potuit commode Patarensis Methodius eorum meminisse; neque ob banc causam illa fragmenta Methodio deneganda sunt, cum ex ipsius verbis nullo modo eliciatur eum de Christianis imperatoribus verba facere. Locus Methodianus ejusmodi est (π): Εντεῦθεν οἱ τῇδε βασιλεῖς, πάσης πονη- (y) Grets. tom. I De cruce, lib. 11, cap. 39. Method. hom. de cruce. a) Tillem. Xém. tom. V, p. 472 seq. νεσθαι αἰσθόμενοι σχῆμα, τὰ καλούμενα τῇ Ρωμαϊκή διαλέκτῳ βήξιλλα έμηχανήσαντο, κ. τ. λ. Hoc est: Hinc imperatores qui hisce in locis imperant, sive etiam si vis, nostri (nempe qui nobis dominantur; quod potest intelligi etiam de ethnicis: Christiani enim ante Constantinum imperatoribus ethnicis subdebantur illisque obediebant), cum viderent figuram crucis assumi ad universa mala dissipanda, quæ Romano sermone vexilla nuncupantur, excogitarunt, etc. Licet ergo omnia loca sub Diocletiano idololatria occuparet, ethnici ex more suo, nescieutes quid facerent, vexilla efformata in formam cracis conficiebant; quorum ope, signo nempe ac figura crucis, ut Christiani Patres interpretabantur, noxia amolirentur, et cuncta prospera consequerentur. Sic horum fragmentorum non est cur alium Methodium a Patarensi quæramus auctorem. › Hactenus Allatius. Allatio accedunt Tillemontius (a), et Cavcus (b). At Fabricius hanc homiliam De cruce Methodio CP. attribuit (c); nullum tamen affereus argumentuni, quo suam sententiam confirmet. Atque hæc de magno Methodio episcopo et martyre satis. Ad reliqua enim subjecta fragmenta quod attinet, nihil est in promptu quod proferamus, præter auctorum ecclesiasticorum loca unde illa descripsimus, quæ unicuique præfigenda curavimus. (b) Cav. Hist. litt. ad ann. 290, p. 153. (c) Fabric. Bibl. Gr. tom. V, p. 260. DE S. METHODIO EPISCOPO ET MARTYRE. S. HIERONYMUS De vir. illustr. cap. 83, cum vetere interprete Græco. xal Μεθόδιος (α) Ολύμπου Λυκίας, καὶ μετὰ ταῦτα Τύρου ἐπίσκοπος, λαμπροῦ καὶ συγκειμένου λόγου κατὰ Πορφυρίου συνέταξε τεύχη· καὶ Συμπόσιον δέκα παρθένων· Περὶ ἀναστάσεως λόγον ἄριστον κατὰ Ωριγένους· κατὰ τοῦ αὐτοῦ Περὶ Πυθωνίσε σης, καὶ περὶ αὐτεξουσίου· εἰς τὴν Γένεσίν τε, καὶ εἰς τὰ Ασματα τῶν ᾀσμάτων Υπομνήματα, (a) Eadem fere ac iisdem verbis Suidas, exscribens et ipse Hieronymum: tantum adjecit ad 'Olvμτου Λυκίας τό, ἤτοι Πατάρων. Significans eaudem utroque nomine notari civitatem, cujus is, priusquam transferretur Tyrum, episcopatum gesserit: nec esse alium Methodium quem Hieronymus dixerit Olympi, et quem Græci celebrant Patararum episcopum. Equidem ne vestigium potui deprehendere novi bujus Methodii Patarensis diversi a Tyrio; tribuentibus ubique codicibus Methodio Patăreusi, quæ Hieronymus tribuit suo illi Methodio Olympi, ac postea Tyrio. Ita præter alios passim Damascenus in Elementis eminentissimi cardinalis Runifucaldii: mirumque videatur, ut Græci, solius Methodius, Olympi Lyciæ et postea Tyri episcopus, nitidi compositique sermonis, adversum Porphyrium confecit libros; et Symposium decem virginum; De resurrectione opus egregium contra Orie genem: et adversus eumdem de Pythonissa, et Nɛpì αὐτεξουσίου. In Genesim quoque et in Cantica canticorum commentarios; et multa alia quæ vulgo Patarensis obscurioris memoriam solemnem habeant, nusquam vero apud eos exstet memoria Tyrii, si quidem ille alius est. Quare æstimo levius pronuntiasse Baronium ad notas Martyrol. ad alterum Methodium Constantinopolitanum, 14 Jun., dum ex brevi illa citatione Damasceni, orat. 3 De imag. Methodii Patarensis et martyris, novum sibi contingit Methodium. Hesychius Pataras urbem Patarin vocat, quo etiam nomine montem nominat; ego eumdem puto atque Olympum, Lyciæ montem, cujus ipse Methodius ut familiaris in libro De re surrect. meminit, a quo et civitas Olympus dicta sit; nec aliud ea de re certioribus monumentis hactenus occurrit, ComBefis.

S. METHODIUS EPISCOPUS ET MARTYR. lectitantur. Et ad extremum novissimæ persecu- καὶ ἕτερα πολλὰ χύδην αναγινωσκόμενα. Ος περὶ τὰ tionis, sive, ut alii affirmant, (a) sub Decio et Valeriano, in Chalcide Græciæ martyrio coronatus est. τελευταία τοῦ διωγμοῦ, ἢ καθώς τινες βεβαιοῦνται, ἐπὶ Δεκίου καὶ Βαλεριανοῦ ἐν Χαλκίδι τῆς ᾿Ανατολῆς μαρτυρήσας ἐστεφανώθη. Idem, epist. 48, ad Pammachium, num. 13, Opp. tom. 1, pag. 220, edit. Veron. Origenes, Modius, Eusebius, Apollinaris, multis versuum millibus scribunt adversus Celsum et Porphyrium. Idem, epist. 70, ad Magnum oratorem, num. 3, ibid., pag. 425. Scripserunt contra Dos Celsus atque Porphyrius: priori Origenes, alteri Methodius, Eusebius et Apollinaris fortissime responderunt. Quorum Origenes octo scripsit libros; Methodius usque ad decem millia procedit versuunı, etc. Idem in præfat. ad Comment. in Danielem, ibid. tom. V, pag. 617. Porphyrio solertissime responderunt Eusebius Cæsariensis episcopus tribus voluminibus, id est, octavo decimo et nono decimo et vicesimo; Apollinarius quoque uno grandi libro, hoc est vicesimo sexto; et ante hos ex parte Methodius. Idem in Comment. ad Daniel. cap. x, ibid., tom. V, pag. 730. Cujus (Porphyrii) calumniæ plenius responderunt Eusebius Cæsariensis, Apollinarius Laodicenus, et ex parte disertissimus vir martyr Methodius. Idem lib. contra Rufinum, num. 33, ibid., tom. 11, pag. 527. Ex eo quod asserui, Porphyrium contra hunc prophetam (Danielem) multa dixisse, vocavique hujus rei testes Methodium, Eusebium et Apollinarium, qui multis versuum millibus illius vesaniæ responderunt, me accusare poterit quare non in præfatiuncula contra Porphyrii libros scripserim. S. GREGORIUS NYSSENUS, Ex quæst. de eo quid sit, ad imaginem Dei et ad similitudinem, Opp. tom. II, pag. 26, edit. Paris. 1638. Idcirco et animam, inquit Methodius in Symposio, immensa quadam et inenarrabili pulchritudine pollere; eamque ob causam quadam veluti ze - lotypia et amore illius flagrare spiritus adversarios, utpote quæ præstantiore quam ipsi, licet spiritales et intelligentes sint, forma sit prædita (b). "Οθεν καί φησι τὴν ψυχὴν ἐν τῷ Συμποσίῳ ὁ Με θόδιος ἀμήχανον καὶ ἀδιήγητον κάλλος ἔχειν· καὶ τού του χάριν ὥσπερ ζηλοτυπεῖσθαι καὶ ἐρᾶσθαι αὐτὴν ὑπὸ τῶν ἐναντίων πνευμάτων, ὡς κρείττονα αὐτῶν τῶν νοερών περικειμένην μορφήν. S. EPIPHANIUS, hær. LXIV, cap. 63. Atque hæc sunte beati Methodii, qui et Eubulius dictus est, scriptis ordine decerpta. - Multa enim ad idem argumentum, Methodius ille, vir apprime doctus, acerrimusque veritatis patronus, in eodem libro (contra Origenem) disputavit. (a) Istbæc sub Decio et Valeriano verba in omnium præstantissimo cod. Veronensi non sunt; ex quo venit in mentem suspicari etiam illa, sive ut alii affirmant, e glossatoris manu profecta, sensim in textum irrepsisse. Re autem ipsa non habet Suilas, ἢ καθώς τινες διαβεβαιούνται, sive ut alii affir mant, tametsi jungit ἐπὶ Δεκίου καὶ Βαληριανοῦ, sub Decio et Valeriano, quemadmodum etiam auctor Menologii a Sirleto editi. Sed hæc duo nomina addiderit nonnemo ad libri oram, ut qui novissimam persecutionem moverunt imperatores, suo sensu indicaret; alius vero eadem illaturus in textum, ut fucum faceret credibiliorem, præposuerit, sive ut alii affirmant. Utcunque se res habuerit, certum est sub hisce imperatoribus, hoc est anno 254, Methodium martyrio non fuisse coronatum; siquidem post annos quatuordecim, id est 268, Porphyrio in Christianos obtrectanti respondit. Vallars. (b) Exstat locus Methodii a Nysseno laudatus sub initium orat. 6. Videsis Allatium in Diatr. de MeΤαῦτα μὲν οὖν ἐστιν ἀπὸ μέρους καθ' εἱρμὸν τῶν ὑπὸ τοῦ μακαρίτου Μεθοδίου, τοῦ καὶ Εὐβουλίου (c)... Πολλὰ γὰρ καὶ ἕτερα ἐν τῇ περὶ τῆς ὑποθέσεως ἀκο λουθίᾳ τῷ προειρημένῳ Μεθοδίῳ, ἀνδρὶ λογίῳ ὄντι, καὶ σφόδρα περὶ τῆς ἀληθείας ἀγωνισαμένῳ εἰρημένα εἴρηται. thodiorum scriptis, pag. 316, edit. Rom. 1656. (c) Ita Epiphanius. Quæ indicant Convivium decem virginum, in quo Eubulius personæ unius e primis nomen est, celebratissimum sui excellentia cognomen Eubulii auctori Methodio adjecisse. Nam vel primum vel inter prima Methodii học opus exiisse indicant illa ejusdem Patris verba in principio homiliæ in Symeonem: Пlálat (xavwę, ὡς οἷόν τε, διὰ βραχέων τὰ περὶ παρθενίας ἐν τοῖς περὶ ἀγνείας Συμποσίοις κατεστρωκότων ἡμῶν. Hoc est Cum jam quidem, quæ dici potuerunt de virginitate, Convivio nostro de castitate intexuerimus, etc. Jam quidem hunc a se librum ait editum, cum illam homiliam haberet. Fuit hæc igitur ejus vel prima vel inter primas lucubratio: ex qua, sicut Clemens Alexandrinus e suis Erpwjdtwr Commentariis, Stromatei, et Joannes, Scale auctor, ex illo suo libro, Climaci: sic Methodius Eubulii cognomen facile trahere potuit. EDITOR LUPAREUS.

ANDREAS CESARIENSIS in Apocal. serm. 11, cap. 33. Ο δὲ μέγας Μεθόδιος εἰς τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν ἐξέλαβεν, ἀνάρμοστα τῇ δεσποτικῇ γεννήσει τὰ περὶ αὐτῆς ἡγησάμενος, διὰ τὸ ἤδη προ πολλοῦ τετέχθαι τὸν Κύριον ἡμῶν. Καλὸν δὲ καὶ αὐτῶν τῶν ῥημάτων τοῦ μακαρίου Μεθοδίου μεμνήσθαι, ὅς φησιν ἐν τῷ λεγομένων Συμποσίῳ ἐκ προσώπου Πρόκλης (lege Προκίλλης) οὕτως· Ἡ γυνὴ, καὶ τὰ ἑξῆς. γ. J At magnus Methodius ad Ecclesiam retulit, in Dominicæ nativitatis mysterium parum ea convenire ratus quæ hoc loco de illo narrantur: maxime vero quod Dominus noster dudum ante patefactam libri hujus prophetiam natus fuerit. At ipsamet Methodii verba in medium afferre lubet. Hic ergo in tractatu quem Symposion inscripsit, ex persona Pro- - cille virginis ita scribit: Mulier, etc. ARETHAS in Apocal. cap. 33, pag. 752. Ετεροι δὲ καὶ πάλιν ταύτην τὴν γυναῖκα τὴν Ἐκκλησίαν ἔφασαν εἶναι, ἥτις τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον Χριστὸν περιβέβληται, καὶ τὴν σελήνην την Συναγω τὴν ὑποκάτω τῶν ποδῶν ὡς ἤδη παλαιωθεῖσαν ἔθηαε. Καὶ τὰ ἑξῆς πάντα ἁρμοδίως, ὡς ᾿Ανδρέας καὶ Μεθόδιος. Rursum vero alii hanc mulierem dixerunt esse Ecclesiam, quæ sole justitiæ Christo stipata est, et lunam, id est Synagogam, sub pedibus ejus, tanquam jam vetustiorem effectam posuit. Et quæ 800 quuntur omnia congruo modo adaptarunt, ut Andreas et Methodius. LEONTIUS BYZANTIUS, lib. De sectis, act. 111. Ἐγένοντο δὲ ἐν τοῖς χρόνοις τοῖς ἀπὸ τῆς γεννή σεως τοῦ Χριστοῦ μέχρι τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου διδάσκαλοι καὶ Πατέρες οἵδε, Ἰγνάτιος ὁ θεοφόρος, Εἰρηναῖος, Ἰουστῖνος φιλόσοφος καὶ μάρτυρ, Κλήμης, καὶ Ἱππόλυτος ἐπίσκοπος Ρώμης, Διονύσιος Ἀρεοπαγίτης, Μεθόδιος ἐπίσκοπος Πατάρων, Γρηγόριος 3 θαυματουργός, Πέτρος ὁ ᾿Αλεξανδρείας ἐπίσκοπος καὶ μάρτυς. seFuerunt autem in temporibus a Christi nativitate usque ad imperium Constantini doctores hi et Patres: Ignatius Theophorus, Irenæus, Justinus, philosophus et martyr, Clemens, et Hippolytus Romæ episcopus, Dionysius Areopagita, Methodius Patarensis episcopus, Gregorius Thaumaturgus, Petrus Alexandriæ episcopus et martyr. S. MAXIMUS in schol. ad Dionysii Areopag. cap. 5 De eccles. hierarch. (α) Ανάγνωθι Μεθοδίου τοῦ ἁγίου μάρτυρος, καὶ Ολυμπίου Αδριανουπόλεως ἐπισκόπου τῆς Λυκίας τὰ κατ᾿ αὐτοῦ Ὀριγένους ὑπ' αὐτῶν περὶ ἀναστάσεως γραφέντα, καὶ ᾿Αντιπάτρου τοῦ Βόστρων ἐπισκόπου, καὶ μαθήσῃ τὴν μυθώδη αὐτοῦ καὶ ἀλλόκοτον ληρῳδίαν Lege S. Methodii martyris, et Olympii Adrianopolitani episcopi Lyciæ, nec non Antipatri Bostrorum episcopi libros quos in eum Origenem de resurrectione conscripserunt; et disces fabulosum ejus ac monstruosum deliramentum. JOANNES THESSALONICENSIS, apud L. Allatium in diatr. De Methodiorum scriptis, pag. 333, edit. Rom. 1656. Καὶ τοῦτο πολλοὺς τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων φρο νήσαντας εὑρίσκομεν· ὧν ἐστι Βασίλειος ὁ Μέγας, καὶ ὁ ἐν ἁγίοις ᾿Αθανάσιος, καὶ ὁ μέγας Μεθόδιος, καὶ οἱ ἀμφ' αὐτούς. ΙΧ. Et hoc multos sanctorum Patrum sensisse invenimus; quorum est Basilius ille Magnus, et sanctæ memoriæ Athanasius, atque magnus Methodius, et qui eos sequuntur. PHOTIUS Bibl. cod. ccxxxvII, pagg. 950-963. Ανεγνώσθη τοῦ ἁγίου μάρτυρος καὶ ἐπισκόπου Μεθοδίου ἐκ τοῦ Περὶ ἁγνείας ὡς ἐν ὁμοίῳ συνόψεως Εξεδόθη τύπῳ... Σημειωτέον (c), ώς ουτος (α) Pularem legendum, 'Ανάγνωθι Μεθοδίου τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ολύμπου ἐπισκόπου τῆς Λυκίας. Lege sancti Methodii martyris Olympi Lycia episcopi. Quis enim hic Olympius Adrianopolitanus episcopus Lycia? Que Adrianopolis in Lycia? ALLAT. Diatr. de Method. script., p. 328. ως... συνάψεως. Lege ὃς... συμποσίου. Επιτ. LEPAR. Lectus est sancti martyris et episcopi Methodii liber De castitate ad formam Convivii compositus. Observandum est hunc Dialogum, cui titulus (c) Ad Photii censuram quod attinet, videbatur illa mihi paulo durior; quod præcipue non videantur Ariani admodum usi hac Methodii lucubratione, aut ex ia argumenta sumpsisse: ubi tamen panto diligentiorem ei adhibui operam, ipseque mihi recensui, gravius laborare deprehendi, subindeque notavi quæ vel molliri possent, vel nullam excusationem, meo sane sensu, admitterent: quæ ipsa nou

S. METHODIUS EPISCOPUS ET MARTYR. Symposium, sive De castitate, magnam partem adulteratum esse: offendes enim in illo adjectas etiam Arianis vanasque opinationes aliasque male sentientium fabulas. Idem ibid., cod. Confirmat deinde (Eusebius Thessalonicensis) hasce suas reprehensiones e libris sacræ Scripturæ veteris juxta ac novi Instrumenti: Patrum item lectissimorum sententiis, Athanasii, et trium Gregoriorum, admirandorum inquam illius patratoris, Theologi, et divini Nysseni, Basilii similiter (sareæ antistitis, et Joannis Chrysostomi, Cyrilli Alexandrini, et Proculi præsulis Constantinopolitani: sancti adhæc martyris Methodii, et Quadrati. Quorundam enim ex his dicta quædam Andreas (inclusus) avulserat, et perverterat: simulque malitiose aut imperite interpretando, errorem suum ex illis, ut sibi quidem persuasit, confirmarat. Χ. ὁ διάλογος, ᾧ ἡ ἐπιγραφὴ, Συμπόσιον, ἢ, Περὶ ἁγνείας, παραπολὺ νενοθευμένος ἐστίν· εὑρήσεις γὰρ ἐν αὐτῷ παραβεβλημένας και Αρειανικάς δοξα κοπίας, καὶ ἑτέρων τινῶν κακοδοξούντων μυθολογή ματα. Lx11, pag. 347. Παρατίθησι δὲ τὰς κατὰ τοὺς ἐλέγχους ἀποδείξεις ἔκ τε τῆς Γραφῆς, παλαιᾶς τε καὶ νέας, καὶ ἐκ τῶν λογάδων Πατέρων, Αθανασίου, καὶ τῶν τριῶν Γρηγο ρίων, τοῦ τε θαυματουργοῦ λέγω, καὶ τοῦ Θεολόγου, καὶ τοῦ θεσπεσίου Νύσσης, Βασιλείου τε τοῦ Καισαρείας, καὶ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Κυρίλλου τοῦ Αλεξανδρείας, καὶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως Πρό κλου· ἀλλὰ δὴ καὶ Μεθοδίου τοῦ ἱερομάρτυρος, καὶ Κοδράτου. ἂν ἐνίων καὶ ῥήσεις τινὰς ὁ ᾿Ανδρέας ἀποσπαράξας καὶ παραπλασάμενος, ἃ δὲ καὶ κακούργως ἢ καὶ ἀνοήτως ἐξειληφώς, ἐκεῖθεν, ὡς ᾤετο, τὴν οἰκείαν πλάνην ἐκράτυνεν. GRECI CANONIS in Sympos., ode tu, apud Allatium l. c., pag. 515. Virginitatis decus, et castimoniæ pulchritudinem cum experimento didicisses, o gloriose, doctrina tua et sermonum venustate universam eorum pulchritudinem, divina mente prædite, et nunquam fipientem hilaritatem commonstras..... Firmiori cibo spiritualium conviviorum tuorum repleti, sapientissime, veris inde lætitiis aluntur, quæ nunquam deficiunt, sed semper novis fluxibus simul cum participantibus enascuntur et augentur. ΧΙ. Τῆς παρθενίας τὸ σεμνὸν καὶ τῆς ἁγνείας τὸ κάλλος διὰ πείρας, ἔνδοξε, μαθών, σοφίᾳ τῇ σῇ καὶ κα γων χάριτι, πᾶσαν τὴν τούτων καλλονήν ὑποδεικνύεις, θεόφρον, καὶ τὴν αἰωνίζουσαν φαιδρότητα... Στερεω τέρας ἐδωδῆς πνευματικῶν συμποσίων ἐμπλησθέντες, πάνσοφε, τῶν σῶν, τὴν ὄντως τρυφὴν ἐκεῖθεν τρέ φονται τὴν διαμένουσαν, ἀεὶ συμφυουμένην ἀρδεύ στως καὶ συναυξουμένην τοῖς μετέχουσιν. MARTYROLOGIUM Romanum xiv Kal. Octobris. Natalis sancti Methodii, Olympi Lyciæ ac postea Tyri episcopi, sermonis nitore ac doctrina clarisımı; qui ad extremum novissimæ persecutionis, ut scribit sanctus Hieronymus, in Chalcide Græciæ martyrio corcnatus est. MENOLOGIUM GRÆCORUM, jussu Basilii imperatoris Grace editum, ad diem 20 Junii, part. 111, pag. 138, edit. Urbin. 1727. Methodius Christi sacromartyr, ab infantia Deo honorabile vas seipsum consecravit, divini Spiritus receptaculum factus. Quare Del suffragio pontificatu dignus effectus est: creatusque Patarensis Ecclesiæ episcopus, gregem suum optime pavit. Gliscentem autem Origenis hæresim cernens, ut optimus pastor divino eloquiorum suorum igne incendit. Sed cum inimicus diabolus ejus libertatem et constantiam ferre non posset, satellites suos in ejus pecem armavit. Ille vero antequam martyrio fungeretur, cum mortificationem vivifcam induisset, et quotidie mortuum se reputaret secundum divinum apostoaliunde aspersa, sed ab ipso Dialogi auctore inserta videantur, pro ejus ævi simplicitate, et antequam vel θεολογία vel οἰκονομία (Trinitatis scilicet et Incarnationis doctrina) conciliorum generalium luce, erudita Patrum ætate, occasione enascentium errorum ac hæreseon, satis illustrata esset. Si quid yero altius pressi stylum, indulgeat lector, nec Μεθόδιος ὁ τοῦ Χριστοῦ ἱερομάρτυς ἐκ βρέφους ἑαυτὸν τῷ Θεῷ ἀναθεὶς, σκεῦος τίμιον καὶ δοχεῖον τοῦ θείου Πνεύματος γέγονεν. "Οθεν καὶ ψήφῳ Θεοῦ τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξιωθεὶς, καὶ τῆς ἐν Πατάροις Ἐκκλη σίας ἐπίσκοπος γεγονώς, καλῶς ἐποίμανε τὸ ποίμνιον ἑαυτοῦ. Διὸ καὶ τὴν Ωριγένους αἵρεσιν πλεονάζου σαν ἰδὼν, ὡς ἄριστος ποιμὴν τῷ θείῳ πυρὶ τῶν αύ τοῦ λόγων κατέφλεξε. Και μή φέρων ὁ ἐχθρὸς διάδο λος τὴν αὐτοῦ παρρησίαν καὶ ἔνστασιν, ἐξώπλισε τοὺς αὐτοῦ ὑπουργοὺς πρὸς τὴν τούτου ἀναίρεσιν. Ο δὲ καὶ πρὸ τοῦ θανάτου τῆς αὐτοῦ μαρτυρίας νέκρωσιν ζωη φόρον ἐνδυσάμενος, καὶ καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν νεκρὸν mihi solum, sed et illis gratiam habeat qui mihi operi præiverunt, bonasque horas adornando Methodii hoc Convivio collocarunt ac utiliter ediderunt nec desit forte, ubi me quoque non salis assecutum Methodii mentem ipse deprehendas; quæ mea errata candore tuo velim emendes. COMBEFIS.

ἑαυτὸν λογιζόμενος κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον Παῦ- lum Paulum, ferro sanctum ac beatum caput prae λον, ξίφει τὴν ἱερὰν καὶ μακαρίαν αὑτοῦ κεφαλὴν cidendum obtulit, et lætus gaudensque ad Dominum ἀποτμηθείς, πρὸς Κύριον ἐξεδήμησε χαίρων καὶ migravit. ἀγαλλόμενος. ΧΙΙ. Auctor SYNAXARIL in Menae, die 10 Julii. Τοῦ ἁγίου Ιερομάρτυρος Μεθοδίου επισκόπου Πατάρων. δ Οὗτος ὁ μακάριος, ἐκ παίδων ἑαυτὸν τῷ Θεῷ ἀναθεὶς, σκεῦος θεῖον καὶ δοχεῖον θείου Πνεύματος γέγονεν. Ὅθεν καὶ ὑπὸ τῆς θείας χάριτος τὴν ἱερωσύ την ψήφῳ Θεοῦ λαβὼν, καλῶς καὶ θεοφιλῶς ἐποίμανε τὸ ἐμπιστευθὲν αὐτῷ ποίμνιον, λόγοις προσηνέσι και τα φωτίσας τὸ τῆς Ἐκκλησίας πλήρωμα. Διὸ καὶ τὴν Ωριγένους πλάνην ἐπιπολάζουσαν ἰδὼν, ὡς ἄριστος ποιμὴν πυρὶ θείῳ ταύτην κατέφλεξε, πᾶσαν τὴν ἀχλὺν καὶ σκοτόμαιναν ἐκμειώσας σοφίᾳ λόγων και θεία χάριτι. Ἡ δὲ τῶν λόγων αὐτοῦ ἀστραπὴ, καὶ ἡ. τῆς γνώσεως σάλπιγξ, εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξελήλυ θεν. Οθεν μὴ φέρων ὁ ἐχθρὸς τὴν παρρησίαν καὶ ἔν στασιν τοῦ μεγάλου, ὁπλίζει τοὺς ἑαυτοῦ ὑπουργούς πρὸς τὴν τούτου ἀναίρεσιν. Ὁ δὲ πρὸ τῆς μαρτυ ρίας νέκρωσιν ζωηφόρον ἐνδυσάμενος, ξίφει την κε φαλὴν τμηθείς, πρὸς τὴν κρείττονα ζωήν μετετέθη· πρῶτον μὲν ἱερουργῶν τὸν Ἀμνὸν τοῦ Θεοῦ, ὕστε ρον δὲ θυόμενος, προσήχθη τῷ Χριστῷ θυσία ζῶσα. Ὅθεν καὶ διπλοῖς στεφάνοις κατεκοσμήθη. Ὁ δὲ γεν ναῖος πρόμαχος τῆς ἀληθείας, αίμασι μαρτυρικοῖς τὸ τέλος ἀπενεγκάμενος, ἀνεπαύσατο αιωνίως. Αὐτὸς ὁ θεῖος τῷ ὄντι τοῦ Θεοῦ ἱερεύς τε καὶ μάρτυς, κατ ἔλιπεν ἡμῖν συγγράμματα τῆς αὐτοῦ φιλοπονίας, πά σης γνώσεως καὶ ὠφελείας τυγχάνοντα. ᾿Αλλὰ καὶ περὶ τῶν μενόντων σαφέστατα προεθέσπισε, καὶ προηγόρευσεν εὐκρινέστατα· περί τε τὰς βασιλέων ἐναλλαγὰς καὶ μεταβολὰς καὶ μεταποιήσεις, καὶ ἐθνῶν ἐκδρομάς, καὶ χωρῶν καὶ τόπων ἐρημώσεις καὶ ἀφανισμούς· περί τε ὀρθοδόξων καὶ αἱρετικῶν βασιλέων· καὶ περὶ τῆς συντελείας τοῦ κόσμου· καὶ περὶ τοῦ ᾿Αντιχρίστου καὶ τῆς αὐτοῦ βασιλείας, καὶ τοῦ ἀφανισμοῦ καὶ πανωλεθρίας πάσης σαρκὸς ἀνθρωπίνης. Ταῦτα πάντα σαφέστατα ὁ θεῖος οὗτος προεθέσπισε. (α) Exstant quædam Methodii nostri de Antichristo Latine edita in Bibl. Patrum Colon. ac nuperrima Paris., ipsa forte ad quæ respicit auctor Synasarii ("), quanquam Bellarmino videantur minus viro sancto digna. Nihil ego pronuntiaverim, re minus mihi discussa; ac nec Methodianis nostris adSancti martyris Methodii episcopi Patarensis. Hic beatus vir, cum a puero se Deo consecrasset, Dei vasculum ac Spiritus sancti conceptaculum ſąctus est. Unde et divina gratia Deique suffragio, sacerdotio suscepto, creditum sibi gregem bene ac congrua pietate, Ecclesiæ cœtum suavibus illustrans eloquiis, pavit. Quare etiam, cum Origenianum errorem novum emergentem videret, tanquam bonus pastor, divino combussit igni, dejecta prorsus caligine et obscura nocte, sermonum sapientia ac gratia divina. Porro, sermonum ejus instar fulguris micans splendor, ac scientiæ tuba, in omnem tero ram exivit. Eoque non ferens hostis præclari viri libertatem pugnacemque adversus ipsum contentionem, suos in ejus necem armat ministros. Is autem qui ante martyrium vivificam mortificationem induisset, amputato capite, ad meliorem vitam translatus est; cumque primum Dei Agnum immolaret, ipse postmodum immolatus, oblatus est Christo hom stia vivens. Unde etiam duplicem coronam consecutus est. Strenuus itaque veritatis pugil, cum martyrii sanguine gloriosam reportasset finem, sempiternum requievit. Hic plane admirabilis Dei sacerdos et martyr libros nobis abs se elaboratos reliquit, scientia omni plenos ac utilissimos. Quin et de futuris clarissime vaticinatus est, ac perquam perspicue prædixit; nempe, quod spectat ad regnorum utrinque mutationes, gentium excursiones, locorunque ac regionum vastationes. Item quod ad orthodoxos reges et hæreticos, nec non quod ad mundi consummationem, atque (a) ad Antichristum et ejus regnum, mundique destructionem, ac omnis humanæ carnis interitum. Hæc, inquam, omnia vir eximius clarissime vaticinatus est. jicienda putavi, deficiente Græco codice, ad quem conferrem, et opus totum expenderen. Sane ut non placet nimia in hujusmodi prophetis prophetiisque extra canonem credulitas, ita nec levius spreverim, si qua præsertim velut sanctorum antiqua obtipeaut. COMBEFIS. (*) Hæc haud dubie Methodii junioris sunt, Constantinopolitani patriarchs, anno 846 defuncti. Vide Fabricii "Bibliothecam Græcam, ed. Harles., tom. VII, p. 273. Edit. Patr.

ΜΕΘΟΔΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟΝ ΤΩΝ ΔΕΚΑ ΠΑΡΘΕΝΩΝ Η ΠΕΡΙ ΑΓΝΕΙΑΣ. SANCTI METHODII EPISCOPI ET MARTYRIS ΕΥΒΟΥΛΙΟ SIVE DE CASTIMΟΝΙΑ. PERSONE COLLOQUENTES. EUBULIUM. ΓΡΗΓΟΡΙΟΝ. ΑΡΕΤΗ. ΜΑΡΚΕΛΛΑ ΘΕΟΦΙΛΑ. ΘΑΛΙΑ. ΘΕΟΠΑΤΡΑ. ΘΑΛΛΟΥΣΑ. ΑΓΑΘΑ. ΠΡΟΚΙΛΛΑ. ΘΕΚΛΑ. GREGORIUM. ARETE. MARCELLA. THEOPHILA. THALIA. THEOPATRA. THALLUSA. AGATHA. PROCILLA. ΤΟΥΣΙΑΝΑ. ΔΟΜΝΙΝΑ. INTRODUCTIO. THECLA. TUSIANA. DOMNINA. Operis consilium. Iler ad paradisum. Virtulis descriptio et prosopopeia. AGNUS, viles, symbolum castitatis. Marcella, inter Christi virgines senior et prima. EUBUL. Opportunissime ades, ο Gregorium: nam et modo te quærebam, scire volens de congressu Marcella et Theopatra, nec non reliquarum virgi num quæ tunc ad convivium convenerunt; quales Εὐβούλιον. Uterque codex primæ hujus Dialogi personæ nomen hoc modo in recto efferebat. Est ea terminatio Græcis υποκοριστική, nonnisi sexui aut ætati molliori conveniens. Quare cum puerum hic non induci loquentem satis appareat, restabat ut Εὐβούλιον non minus quam Γρηγόριον inulier hic esse putaretur. Verum cum Maz. codex nasculina passim Eubulio adjuncta copularet, necesse fuit intelligere mulierem hoc loco Gregorium vocatam, cum viro Eubulii nomen habente fabulari. Nec in eo quid- ΕΥΒΟΥΛ. Εὐκαιρότατα ἐπέστης, ὦ Γρηγόριον καὶ γὰρ ἔναγχός σε ἐζήτουν, βουλόμενος μαθεῖν τὴν Μαρκέλλης συνουσίαν καὶ τῶν λοιπῶν παρθένων τῶν τότε τῷ συνδείπνω παραγενομένων περὶ τῶν τῆς quam contra decorum est. Idonea profecto index recum in muliebri convivio gestarum ministra ejus mensæ mulier fuit: quæ quod ministerii attentione avocata, verisimiliter nequivisset orationes convivantium virginum, præsertim sublatis ferculis, et post ministrarum recessum habitas cognoscere; apte fingitur Theopatræ, unius e sodalibus, relatu didicisse sicut Apollodorus narrator Convivii Socratici, quæ retulit, ex Aristodemo qui interfuerat, se accepisse profitetur, in eo Platonis libro quem Hoc signo indicantur notæ Allatianæ, quæ huic operi subjiciuntur.

ἁγνείας λόγων, τίνες ἦσαν. Φασί γάρ σφόδρα με- de castimonia sermones contulerunt. Aiunt enim γαλοπρεπῶς οὕτως αὐτὰς καὶ ἰσχυρῶς ἡγωνίσθαι, ὡς μηδενὸς εἶναι τῶν εἰς τὸ περικείμενον ἀναγκαίων ἐπιδεεῖς. Εἰ οὖν ἑτέρου τινὸς ἕνεκα ἦλθες, τοῦτο εἰσαὖθις ἀναβαλλομένη, μὴ ὀκνήσῃς νῦν, περὶ ὧν πυνθανόμεθά σου, ἀκολούθως ἡμῖν ἅπαντα διελθεῖν. ΓΡΗΓΟΡ. Ημβροτον, ὡς ἔοικε, τῆς ἐλπίδος, ἑτέ που προαναγγείλαντος ἤδη περὶ ὧν ἐρωτᾷς. Ἐγὼ γὰρ μηδέπω μηδὲν ἀκηκοέναι νομίσασά σε τῶν γεγο νότων, σφόδρα μέγα ἐφρόνουν ἐπὶ τούτῳ, καὶ ἐκαλλωπιζόμην ὡς πρώτη σοι μέλλουσα ἐξαγγέλλειν. Διὸ δὴ καὶ ἐσπούδαζον τάχιον δεῦρο ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, αὐτὸ δὲ τοῦτο εὐλαβηθεῖσα, τὸ μὴ προληφθῆναι η ὑπ᾽ ἄλλου. ΕΥΒΟΥΛ. Θάρσει· καὶ γὰρ οὐδὲν ἀκριβῶς, ὦ μα καρία, πεπύσμεθα τῶν γεγονότων. Οὐ γὰρ ἔσχεν ὁ ἀγγείλας ἀφηγήσασθαι πλέον ἢ ὅτι διάλογοι γε γένηντο· τίνες δὲ, καὶ ὅπως, επανερωτώμενος ἡγνάει. ΓΡΗΓΟΡ. Οὐκοῦν βούλεσθε, ἐπειδὴ δι' αὐτὸ ἐν ταῦθα παρεγενόμην, ἁπάντων ἐξ ἀρχῆς ἐπακοῦσαι τῶν εἰρημένων; ἢ τὰ μὲν παραλείψω, τῶν δὲ ἐπι μνησθῶ, ὁ ἀξιομνημόνευτα ἡγοῦμαι τυγχάνοντα; ΕΥΒΟΥΛ. Ούπω πάντως ἀλλ' ἐξ ἀρχῆς ἡμῖν, ὦ Γρηγόριον, πρῶτον εἰσήγησαι, τήν τε συνέλευσιν, ἔνθα ἐγενήθη, καὶ τῶν ἐδεσμάτων τὰς παρασκευάς· σε αυτήν τε πῶς ᾠνοχόησας. Αἱ δὲ χρυσέοις δεπάεσσιν Δειδέχατ' ἀλλήλας, μέγαν· οὐρανὸν εἰσορόωσαι. ΓΡΗΓΟΡ. Αεὶ δεινὸς ἐν ταῖς ὁμιλίαις καὶ φιλο hic manifeste Methodius æmulatus est. Porro Gregorium, licet mulier, citra ullam ἀπρέπειαν fingitur in familiarem reversa domum, hæc quæ partim viderat, partim rescierat, aul virorum coetum recitasse. Alios enim cum Eubulio fuisse, non semel indicatur ut illis verbis Eubulii ejusdem paulo post, Μὴ ὀκνήσῃς νῦν περὶ ὧν πυνθανόμεθά σου, ἀκου λούθως ἡμῖν ἀπαντα διελθεῖν: et illis ipsius Gregorii mox respondentis: Διὸ δὴ καὶ ἐσπούδαζον τάχιον δεῦρο ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς. Εx his conjectamur nomen verum primæ hujus persona in recto esse Εὐβούλιος, sicque ubique rescripsimus. Neque enim exeinplum ullum exstare putamus viri qui Græce E0600Στον vocetur. Itaque non dubitamus Εὐβούλιος 2 Methodio_scriptum, cæterum ex similitudine nominis, Γρηγόριον, errandi occasionem librariis oblatam. Cujus opinionis in confirmationem trahimus quod ab Epiphanio Hær. LXIV, Eubulius alterum nomen Methodio tribuitur: sive id evenerit ex libri hujus ipsius celebritate, a primo, ut sæpe fit, vocabulo denominationen nacti, et nomen adventitium, proprio notius, auctori conciliantis, ut Glemens Στρωματεύς, et Gregorius Dialogus cognominati sunt: sive jam antea binominis Methodius sese bic minus usitato signavit nomine. EDITOR LUPAR. Εὐβούλιον. Sic habent omnes codices; proinde nou facile nudaque conjectura cum Possinio, sive eo qui ejus editioni præfuit, mutandum Ενδούλιος. Quod tamen passini masculino jungit, virum quis suspicari possit, cui Gregorium ipsa femina, referat dicta virginum; cum illa terminatio feminam innual, ut in Gregorio, sic in Eubilio. Nam servandi decoris causa, mulierem mulieri eas magnifice adeo ac guaviter pro se quamque in ea contentione esse versatas, ut nihil admodum omiserint, quod ad istius argumenti plenam tractationem videri necessarium possit. Si ergo venisti rei alterius causa, eam quæso in tempus aliud dilata, ne continue graveris rogantibus nobis cuncta ordine referre. GREG. Spe, reor, frustrata sum: præripuitque mihi aliquis gratiam primi nuntii, earum rerum de quibus sciscitaris. Ego vero nihil horum te a quoquam audivisse existimans, gestiebain scilicet, placebamque non parum mihi, eo quod tibi prima nuntium allatura eram. Quare ſestinabam venire huc ad vos, id ipsum verita quod accidit, ne quis adventum meum occuparet. EUBUL. Bono animo esto: nihil enim, o bona, exacte comperimus. Nec qui nuntiavit indicare aliud potuit, quam communes sermones habitos esse: quinam vero aut quales fuerint, interrogatus nescivit. GREG. Vultis igitur, quoniam huc ea causa veni, a principio audire cuncta quæ dicta sunt; an potius aliis omissis, eorum duntaxat meminisse quæ memoratu digna putavero? EUBUL. Haud sane: sed nobis a principio, ο Gregorium, primum insinua, et congressus ubi fuerit, et de apparatu ciborum; de te quoque, ut vina illis fuderis. Illæ autem pateris genialiter aureis, Ut se invitarint oculis ad sidera versis. GREG. Ut semper in colloquiis valde acris aggreloquentem inducit, quæ plouabia magis virum praeferret ac aluminum sapientia; quo sensu ὑποκοριστικόν aliquid ea voce denotetur. Sed hac leviora, quam ut in eis diutius immorandum sit. Hoc tamen existimem Methodium, virum ecclesiasticum, magis versasse animo evangelicas voces et apostolicas, ex quibus et denarium virginum habuerit, et non esse in eis masculum et feminam, sed novam in Christo creaturam, quam convivium Socraticum apud Platonem; hincque feminino proclive masculinum junxisse in Εὐβούλιον, et qua hujus dramatis prima interloquente persona, Eubulii nomen Methodio hæsisse potius videatur, quam binomium jam initio fuisse. Luparæ titulus ipse diminutus: placuit Allatianus, apud quem alios vide. CouBEF. Οὕτω πάντως. Sic ex conjectura restitutum est, loco ούπω πάντως codicis Vat., quod difficile quadrat in hunc locum. Hemistichium deflexum ex Homero II. A, vers. 3, 4, sic mendose concipiebatur in cod. Vat.: Αἱ δὲ χρυσέοις δεπάεσσιν Δειδέχατ' ἀλλήλας, μέγαν εἰς οὐρανὸν ὀρθωσαι quæ nemo non videt, quam necessario ad numeros reduxerimus. ED. LUPAR. Ούπω πάντως. Primus Luparæ editor emendat, atque οὕτω reponit, contra sui ipsius codicis fidem et Methodii mentem. Plane enim neganter inferendum, non affirmate, non esse præcipua solum delibanda, sed singua ut dicta gestaque sunt prosequenda: sicque nec aliter dicere jubet paulo post Eubulium, ne loco quidem ac convivii dapibus suppressis. COMBEF

diendique audaciosior exsistis, ο Eubulium, omnia πείσμων σφόδρα τυγχάνεις, ἅπαντας ἀτεχνῶς plane verba rimans ac pensitans, nullosque eorum pugna non superans! EUBUL. Non est quod de bis, ο Gregorium, nunc jurgium moveas: sed quod te rogamus, narra nobis quæ ab initio gesta sunt; nec aliter feceris. GREG. Sane conabor. Primum vero tu mihi responde: Nosti Areten Philosophize filiam? EUEUL. Quid tum? ἐξελέγχων. ΕΥΒΟΥΛ. Οὐκ ἄξιον περὶ τούτων, ὦ Γρηγόριον, νῦν σε φιλονεικεῖν· ἀλλ' ὅπερ ἐδεόμεθά σου, διήγη σαι ἡμῖν τὰ γεγονότα ἐξ ἀρχῆς, καὶ μὴ ἄλλως ποίει. ΓΡΗΓΟΡ. Ἐγὼ δὲ πειράσομαι. Πρῶτον δέ μοι αὐτὸς ἀπόκριναι· Γινώσκεις δήπου την θυγατέρα Φιλοσοφίας 'Αρετήν ΕΥΒΟΥΛ. Τί οὖν; ΓΡΗΓΟΡ. Ταύτης εἰς κῆπον κληθεῖσαι, τὸν κατ' ἀνατολὰς, καρπεύεσθαι τῶν ὡραίων ἐπορευόμεθα· ἐγώ τε (ἔφη μοι ἡ Θεοπάτρα· ταύτης γὰρ ἐπυνθανόμην) καὶ ἡ Πρόκιλλα καὶ ἡ Τυσιανή, ὡς τρα χεῖαν καὶ δύσβατον ὡδεύσαμεν, ὦ Γρηγόριον, καὶ ἀνάντη τρίβον! Ἐπειδὴ οὖν ἡγγίζομεν, ή Θεοπάτρα ἤδη ἔφη, τῷ χώρῳ, μεγάλη τις καὶ εὐειδὴς ἡσυχῆ βαίνουσα καὶ εὐσχημόνως, ὑπήντησεν ἡμῖν γυνή, στολὴν πάνυ εὔλαμπρον, ὥσπερ ἀπὸ χιόνος, ἠμφιεσμένη· θεῖον δέ τι καὶ ἀμήχανον ἀληθῶς ἅπασα κάλλος ἦν· αἰδὼς γὰρ αὐτῇ τῷ προσώπῳ πολλὴ μετὰ σεμνότητος ἐπήνθει. Τό τε βλέμμα βλοσυρὸν μετὰ πραότητος ἱλαρῶς οὕτω κεκερασμένον οὐκ οἶδα, ἔφη, ποτὲ θεασαμένη. Πάντα γὰρ ἀκαλλώπιστος ἦν, καὶ νόθον ἔφερεν οὐδέν. Αὕτη οὖν προσελθοῦσα μετά πολλῆς χαρᾶς, ἑκάστην ἡμῶν, μήτηρ ὥσπερ διὰ πολλοῦ θεασαμένη, περιεπτύξατο καὶ κατεφίλει· θυγατέρες, σφόδρα μοι ποθούσῃ, λέγουσα, εἰς τὸν λειμῶνα τῆς ἀφθαρσίας ὑμᾶς εἰσαγαγεῖν, μόλις έληλύθατε, κατὰ τὴν ὁδὸν ποικίλων ὑμᾶς ἐκφοβησάντων ἑρπετῶν. Ἑώρων γὰρ ἀποσκοπεύουσα πολλάκις ἐκε τρεπομένας, καὶ ἐδεδίειν μήπως ἀποπηδήσασαι κατά ολισθήσητε διὰ κρημνῶν. Ἀλλὰ χάρις, ᾧ ἡρμοσάμην ὑμᾶς, τέκνα, Νυμφίῳ, ἐπινεύσαντι πάντα τελε σιουργὰ ταῖς εὐχαῖς. Καὶ ἅμα ταῦτα λεγούσης, Εἰς τὸν περίβολον, ἔφη, φθάνομεν, ἀνεῳγμένων ἔτι τῶν θυρῶν εἰσελθούσας δὲ καταλαμβάνομεν ἤδη τὴν GREG. Hujus ad hortum ad orientem positum, invitatæ ibamus, ut mala æstivosque reliquos fructus carperemus; tum certe ego (dixit mihi Theopatra; ex hac enim percontata eram), tum et Procilla atque Tysiana, quam asperam ac difficilem, arduamque ac præruptam, ο Gregorium, ambulavimus semitam! Postquam igitur (addebat Theopatra) prope jam ad locum veneramus, grandis quæ- ` dam et formosa sedate decoreque gradiens nobis occurrit matrona, stolam splendidissimam, nivei plane candoris, induta: tota revera divinæ imnensæque pulchritudinis fulgens radiis. Pudor gravitate mistus eflorescebat in facie. Aspectus, qualem vidisse nunquam memini, simul terribilis, simul hilari suavitate temperatus. Nativi omnia decoris: fuci juxta artisque expers erat. Hæc igitur progressa, læto admodum vultu unamquamque nostrum quasi mater filias post longam absentiam intuens, amplexibus et osculis excipiebat: O flix, dicens, mihi vehementer optanti in pratum incorruptionis vos inducere, vix tandem advenistis, varios, ut par est, per viam insidiantium passæ terrores reptilium. Videbam enim e specula prospiciens, de via saepius deflectentes; et metuebam ne, pedem referentes, per abrupta laberemini. Sed gratia ei, cui vos, filiæ, Sponso aptavi '; qui suo numine cunctos ex volo successus dedit. Dumque hæc illa 1 Cor. 11, 2. (5)'Αεὶ δεινόν... καὶ φιλοπευστοr. Ita cod. Vat., non male. Maz., ἀεὶ δεινὸς καὶ φιλοπείσμων, quod non prætulerim. Illud ejusdem codicis Maz. magis probo, quod pro ατέχνους post ἅπαντας, elegantius, ni fallor, ἀτεχνῶς legit. Paulo post, illa verba, ἔφη μοι ἡ Θεοπάτρα· ταύτης γὰρ ἐπυνθανόμην, parenthesi inclusi, necessario, ut opinor. Inducitur enim illic Theopatra loquens a Gregorio recitante ipsius verbis quæ ex ipsa audierat. Sane cum fingatur Gregorium intus apud Areten fuisse, utpote pocillatricem parati convivii futuram, non poterat ipsa vidisse quæ Theopatræ et sociis ejus postremis ad condictum venientibus per viam contigerant. ED. LUPAR. -· Καὶ φιλοπείσμων. Amplector lectionem cod. Maz. et Allat., de qua editor Lupar.: Non male M., ἀεὶ δεινὸς καὶ φιλοπείσμων, quod non pratulerin. Ego mihi praeferendum putavi, quod magis cohæ reat cum sequenti ἐξελέγχων ut notetur Εubulii non curiositas, τὸ φιλόπευστον, sed vincendi ardor et suadendi, judiciique sagacitas ac confutandi, qua deterreatur a dicendo, ex quo sic singula sciscitatur Gregorium, velut eorum quæ dixerit rationem ei redditura. COMBEF. Αρετήν. Virtutem, cujus mox descriptio et prosopopacia. Καὶ ἅμα ταῦτα λέγουσα, Εἰς τὸν περίβολον, ἔφη, φθάνομεν (sic cod. Vat, nos φθάνωμεν reposuiinus) ανεωγμένων ἔτι των θυρών. Cod. Maz. aliter: Καὶ ἅμα ταῦτα λεγούσης, Εἰς τὸν περίβολον, ἔφη, φθάνομεν, ἀνεῳγμένων ἔτι τῶν θυρῶν. Nos illa priora præferinus, ut τὸ ἔφη ad Areten referatur invitantem hospitas virgines ad ingrediendum in septum adhuc patens. Alludit enim ad fatuas virgines evangelica parabolæ, quæ serius appulsæ occlusas inexorabiliter fores repererunt. Pro eo quod sequitur, in cod. Vat., εἰσελθοῦσαι δέ, cod. Maz. habeba εἰσελθούσας, non magni momenti discrimine. ED LUPAR. Φθάνομεν. Sic omnes codd., nec bene editor Lupar., φθάνωμεν, quasi τὸ ἔφη sit hortantis ad ingressum, non simpliciter narrantis. Sequentia eliam meliora Maz. codicis et Allal., εἰσελθούσας δέ, ingressas jam invenisse, graviusque, quam quod ingressæ invenirent: estque hoc non adeo levis momenti discrimen. Alludat his nominibus Methodius ad virgines Theclaın, Agatham, etc., quæ jamn agone perfunctæ essent, et in Sponsi thalamium seu ejus paradisun receptæ: quibus nondum clauso thalamo illæ aliæ adjungerentur: alludendo ad Matth. xxv, ubi faturæ virgines frustra pulsant clauso jam ostio: emenso scilicet eis vitæ curriculo ac imparatis et sine oleo repertis in adventu Sponsi in ipso mortis articulo. COMBEFIS.

ند Θέκλαν καὶ τὴν ᾿Αγάθην καὶ τὴν Μαρκέλλαν, μελ- loqueretur, ad septum, inquit, mox pervenimus λούσας δειπνεῖν. Εὐθέως οὖν τὴν ᾿Αρετὴν ἔφη φάναι· cum necdum fores clausæ essent: jamque ingresΔεῦτε δὴ καὶ ὑμεῖς, περὶ τὰς ὁμοτρόπους ὑμῖν ταυ sas Theclam et Agatham et Marcellam, ad cœnam τασὶ ἐφεξῆς ἐνθάδε κατακλιθῆναι. Ημεν γὰρ, ὡς accinctas offendimus. Statim igitur dixisse ait εἶμαι, πᾶσαι τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖ δαιτυμόνες, ἔφη μου, Areten ei Venite et vos, ut hic ordine cum vobis δέκα "Ην δὲ τὸ χωρίον περικαλλές ὑπερφυώς, studii morumque sodalibus discumbatis. Eramus καὶ πολλῆς ἀναπαύσεως πεπληρωμένον. Αὴρ μὲν enim, ni fallor, ait, omnes conviva decem numero. γὰρ ἐκέχυτο καθαραῖς φωτὸς βολαῖς ἀνακεκερασμέ- Locus porro erat incredibiliter anicenus tranquil νας, κούφως μετὰ πολλῆς εὐταξίας· καὶ πηγὴ κατὰ læque plenus voluptatis. Levis per eum aer mollis - τὸ μεσαίτατον ἡσύχως ἐλαίου δίκην ἀνέβρυε γλυκύ- sime diffundebatur, puræ lucis radiis suavissime τα τον τόμα· ἀφ᾿ ἧς ὕδωρ διειδὲς καὶ καθαρὸν ῥέον contemperatus: Vivus in medio scaturiebat fons, ἐποίει κρήνας. Αἱ δὲ, ποταμηδὸν ὑπερχεόμεναι, ἐπό- lenissimo fluxu oleum imitans, dulcissimus ad poτζον ἅπαντα τὸν χῶρον, πλούσια παρέχουσαι νά- tum; unde liquor pellucidus et purus varie in rivos ματα. Δένδρα γὰρ ἦν διάφορα, νεαραῖς οπώραις πλη- divisus, passim errantibus venis universum late θύνοντα ἐκεῖ, εἰς ἓν κάλλος τῶν καρπῶν ἀπαιω- hortum irrigabat. Quo ebriæ humore, omnis pasρουμένων ἱλαρῶς· καὶ λειμῶνες ἀειθαλεῖς, εὐπνόοις β sim generis felices arbores compla recentibus poἄνθεσι καὶ ποικίλοις κατεστρωμένοι ἀφ' ὧν προσ- mis capita jactabant, in hoc late pendentibus fructiέβαλεν ηπίως πνεῦμα πολλὴν εὐωδίαν φέρον· ἦν δὲ bus, ut solum decus ac ornatum præberent. Jam ἐγγὺς ἄγνος, δένδρον ὑψηλὸν ὑφ᾽ ᾧ ἀνεπαυόμε- vero prata æterni veris immortali adorea adornata, θα διὰ τὸ λίαν ἀμφιλαφὲς αὐτὸ καὶ σύσκιον τυγχά suavissime spirantibus et mire variis constrata floribus per quos lenis aura commeans, odorem late VELV. jucundissimum spargebat. Erat autem prope agnus, arbor excelsa, sub qua nobis considentibus, locumi opportunum rami ejus densi foliis et patule diffusi præbuerunt. Ημεν γάρ, οίμαι, πᾶσαι τὸν ἀριθμὸν, ἔφη μοι, δέκα. lia cod. Vat. Al Maz. sic: 'Ημεν γάρ, ὡς οἶμαι, πᾶσαι τὸν ἀριθμὸν δαιτυμόνες ἔφη μοι Exa. Recte interpres in Vaticano correxit conµɔ déxa. Ait nimirum Theopatra (hæc enim sermonem resumit ab illo loco ne yap, etc., unde in versione reponendum: Eramus autem, etc.), ait inquam, cum consedissent vocatæ virgines, repertum eas esse omnino decem, auspicato et bene ominato ex evangelica parabola numero. Alludit observatas veteribus superstitiones omnibus notas in numero convivalium cœtuum. Mox opportune suggerit cod. Maz. hoúxw;, quod in Vat. deerat. Ubi ratio similitudinis aquæ scaturientis e fonte, cum oleo, innuitur, in leuitate nimirum fluxus minime præcipitis sita. ED LUPAR. - "Een pot. Laudat editor Luparensis Vaticanum interpretem, id est Possinium, quod eo éxa correxerit: ego fallentibus oculis divinasse putem, quod nusquam Methodio in mentem venit, nimisque durum exsistit. Optimum, quod omnes codd. repræsentant, Een po ut, quod jam semel et iterum fecit Gregorium facitque sequentibus, suæ auctorem narrationis, Theopatram arcessat, cunctaque hæc sub ejus fide se narrare significet. Nec video quæ sit fides interpretis, qui sic plana, uno omnium codicum consensu comprobata, levi conjectura sibi mutanda et emendanda (mihi magis quasi plagio depravanda) indulgeat atque permittat, eoque nomine eruditionis laudem aliquam præferentes viros laudatores inveniat. COMBEFIS. Indivorta. Cod. Vat., mλnova; Maz., melius, πληθύνοντα, uti et mox εὐπνόοις, pro εμπνόος: quanquam quod inferius εὐωδίας fat mentio, ipvbois retineri possit. At Vat. vicissim rectius versu mor sequenti κατεστεμμένοι pro κατεστρω μév, quod tamen et ipsum ferri posset. Item quod ηπίως verbo προσέβαλλεν adjungit, quod adverbium in Maz. non comparet. ED. LUPAR. Kateσtpwjéroi. Allat, et cod. Mazar., propius ad metaphoram quam τὸ κατεστεμμένοι Vat., quod præfert editor Lupar. Potius enim strata floribus dicas prata quam coronata: etsi excerpti inde Dores in serta cedant et coronas, his qui sibi illorum adhibent ornamenta, non etiam qui sibi eos sternunt; vel etiam triclinio, solo, lecto, mensæ insternunt: ut quod natura ruri, id illi arte ſaciant doini; non florum coronam, sed stratum, et quasi stragulam ac tapetem. Quod utrumque maJorum verbis expressum Sap. 11, 8: Coronemus nos rosis antequam marcescant; nullum sit pratum quod non pertranseat luxuria nostra. COMBEFIS. Hr εé. Arboris in cod. Vat. innominatæ, sed generico tantum verbo designatæ, codex Maz. proprium vocabulum exprimit, sic locum efferens: Ἐν δὲ ἐγγὺς γὰρ δένδρον ὑψηλὸν, ἄγνος, ὑφ᾽ ᾧ. Quæ omnia libenter recipimus, et interpretationem Latinam sic ad textum emendatum refingendam pu❤ tamus: Erat autem prope arbor excelsa, vitex. Est Gyvos Græcis, Latinis vitex, recentioribus agnus castus, arbor castifica, aptum ideo diversorium convivii virginalis. De ea Dioscorides, lib. 1, cap. 26, sic habet ex interpretatione Marcelli Virgilii: Græca enim ad manum hæc scribenti non erant: Agnon sunt qui agonon, qui lygon, qui tridactylum, qui amiclomiæum, qui ibis sanguinem, qui piper agreste, qui ligusticum vocent. Magi semnon, Egyptii sum, Romani salicem amerinam appellant. Arborescens frutex vitex est. Nascitur asperis et incultis locis prope profluentes torrentes, aquas et flumina. Ramulos habet longos vitilium modo lentore suo infragiles, folia oleæ, teneriora tamen. Florem alterum ejus genus candido cum purpureo, alterum purpureo tantum colore profert, etc. Addit paulo post: Agnus autem, id est castus frutex, hic a Græcis dictus est, quoniam in Thesmophoriis castitatem custodientes mulieres foliis ejus cubitus sibi substernebant. Hæc ille: quæ patientius descripsimus, quod ex his intelligatur quam apte ad propositum loco alto et prærupto, vicinis aquis perfluo, fingatur excrevisse talis arbor, et opportune delectam ejus umbram instruendo celebrandoque virginum epulo. ED. LUPAR. Αγνος, δένδρον ύψηλόν. "Αγνος, al. λύγος. Dictam ἄγνον arborem, quasi ἄγονον, et quod αγνίζειν fa ciat, perdendo et exstinguendo semen, communi auctorum consensu liquet: quamobrem etiam mulieres Athenis in Thesmophoriis virginitatem servantes sibi eam sternebant, ut auctor est Dioscor. lib. 1. cap. 135; Plin. lib. xxiv, cap. 19. Qua de re videndus Joannes Bodæus a Stapel ad Theophrast. lib. 11 Historiæ plantarum, pag. mihi 264. Valde diminutus Vaticanus codex, in quo deesset

EUBUL. Alterum mihi videris, o beata, paradisi diversorium oraculo promere. o ΕΥ̓ΒΟΥΛ. Δεύτερον δοκεῖς μοι καταγώγιον, ὦ μακαρία, τοῦ παραδείσου χρησμῳδεῖν. ΓΡΗΓΟΡ. ᾿Αληθῆ προμηθεῖς. Ὡς οὖν δαιτός τε παντοδαπῆς ἤδη καὶ εὐφροσύνης ποικίλης ἐτυγχάνο μεν, ὡς μηδενὸς εἶναι τῶν τερπνῶν ἐπιδεεῖς, ἔφη, τὸ μετὰ ταῦτα εἰσελθοῦσαν, εἰσηγήσασθαι τὴν Αρετήν τάδε· Ω νεάνιδες, ἐμῆς αὐχήματα μεγαλο φροσύνης· ὦ καλλιπάρθενοι, τοὺς ἀκηράτους Χριστοῦ γεωργοῦσαι λειμῶνας ἀνυμφεύτοις χερσί, τροφῆς μὲν ἄλις ἤδη καὶ εὐωχίας· πάντα γὰρ πλή ρη καὶ ἄφθονα τὰ παρ' ἡμῶν. Τί οὖν ἐστιν 8 θέλω λοιπὸν ἤδη, καὶ τί προσδοκῶ; λόγον ἑκάστην ὑμῶν ἐγκωμιαστικὸν περὶ παρθενίας εἰπεῖν. Καταρχέ τω δὲ Μαρκέλλα (11'), ἐπειδὴ καὶ πρώτη ανάκειται, καὶ ἔστιν ἅμα πρεσβυτέρα. Την μέντοι καλῶς ἀγω GREG. Vere consulteque dicis. Ut igitur omni genere ciborum et jucunditate undique varia perfusis, nihil jam voluptatis aut deliciarum desiderandum videbatur suppetere, ingressam post hæc Areten, hunc quemdam sermonem aiebat auspica - tam esse: O puella, meæ gloria magnificentia! ο virgines pulcherrimæ, incorrupta Christi prata innuptis legentes manibus; cibi quidem et epularum jam abunde est: cuncta enim a nobis affatim plenaque suppetunt. Quid igitur est quod demum volo, quidve exspecto? utique ut unaquæque vestrum, sermonem habeat in laudem virginitatis. Incipiat vero Marcella, quoniam et prima recumbit, et simul reliquis senior est: quam utique præclare & νισαμένην, αἰσχυνοίμην ἂν ἐμαυτήν, ἐὰν μὴ ποιήagone perfunctam, nisi æmulandam fecerin, immarcescibilibus sapientiæ foliis coronans, ipsa mihi dedecus probrumque asciverim. Marcellam autem hinc exorsam, hunc ferme in modum locutam ferebat. σαιμι ζηλωτήν, τοῖς ἀμιάντοις τῆς σοφίας ἀναδή σασα πετάλοις. Τὴν μὲν οὖν Μαρκέλλαν ἐντεῦθεν, ὡς οἶμαι, ἀρξαμένην, εὐθέως ἔλεγεν εἰπεῖν ORATIO I. MARCELLA. ΜΑΡΚΕΛΛΑ. CAP. I. Virginitatis arduitas et præstantia. Doctrina studium virginibus necessarium. Magna supra modum atque miranda gloriosaque res est virginitas: ac si palam loquendum ex sacrarum Scripturarum nutu sensuque, incorruptionis uber, ejusque flos ac primitia est. Una hac optima vox propria άγνος, vel incuriosus scriba quem illa fugerit; poluitque Possinius supplere ex Epiphanii et Photii Methodianis excerptis. COMBEFIS. Μετὰ ταῦτα. Cod. Vat. habebat: Μετὰ ταῦτα εισηγήσασθαι, etc. Cod. Maz., Μετὰ ταῦτα εἰσελθοῦ σαν εἰσηγ. Μοx ubi Vat. άνηρό τους, non male; Maz. legebat ἀκηράτους. Εt paulo post, ubi Vat., λό- · γον ἑκάστην ὑμῶν παρθενίας εἰπεῖν, Maz., λόγοι ἑκάστην ὑμῶν ἐγκωμιαστικὸν περὶ παρθενίας εἰπεῖν. ED. LUPAR. Ακηράτους... λειμώνας. Possinius, ανηρό τους, έκαταία, viridaria. COMBEFIS. – (11') Καταρχέτω δὲ Μαρκέλλα. Quod Methodius omnium Christi virginum Marcellam primam facit ac cunctis seniorem, ne Thecla quidem excepta; tresque jam istas Marcellam, Theclam, Agatham in paradisum ac locum deliciarum emenso vitæ hujus itinere receptas esse, indicio est, agnovisse Methodium mulierem quamdam evangelicam, Marcellam nomine, et quidem virginitatis cultu claram, quæ illa professione reliquis, ne excepta quidem Thecla, præiverit; quam liquet, non ipsius Domini, sed Pauli apostoli, fuisse discipulam. Erat ergo jam tum illa traditio, qua mulier quæ Luc. x1, 27, exclam mavit, Beatus venter qui te portavit, etc., Marcella dicta perhibetur, ut tradidit Petrus in Catalogo, lib. vi, cap. 154; Mombr. t. II, etc., habetque nostræ Phocensis provinciæ traditio ac monumenta, quibus celebratur Martha pedisequa sive ancilla, cui adhæserit quoad illa vixit, ejusque vitam scripserit, ac cum ea in virginitatis proposito consenuerit postmodumque in Illyrico consummata, dum patriam repetit, in provinciam relata, ad Magdalenæ pedes Aquis Sextiis, sive in ejus urbis agro, quietis locum invenerit, Baron. 29 Julii: Feruntur quædam Acta nomine Marcella, Martha pedisequa, qua recenset Mombril. t. ll, sed qua reΌτι μεγάλη τίς ἐστιν ὑπερφυῶς καὶ θαυμαστὴ καὶ ἔνδοξος ἡ παρθενία· καὶ εἰ χρὴ φανερῶς εἰπεῖν ἑπομένην ταῖς ἁγίαις Γραφαῖς, τὸ οὖθαρ τῆς ἀφθαρσίας καὶ τὸ ἄνθος καὶ ἡ ἀπαρχὴ αὐτῆς. Τοῦτο vera recentiorem præ se ferant scriptorem, licet multa contineant quæ non tantum scriptis, sed et traditione firmentur. Acta hæc vindicare nihil hic interest. Unum certe habemus, antiquam esse traditionem Marcellæ evangelicæ, cujus nomen aliunde Methodio innotuerit quam ex ipso Evangelio; forte ex quibusdam aliis Evangeliis non receptis ab Ecclesia, seu ex aliis libris apocryphis, in quibus nihil vetat plura vera contineri; cum apocryphorum fidem nonnunquam arcessant Paulus aliique scriptores canonici: ac Ecclesia ex Jacobi ἀδελφοθέου apocrypho pleraque acceperit, quæ de sanctæ Mariæ ortu et educatione, aliisque Evangelio præviis, pie veneratur ac recolit: ipsa eadem antiquis Patribus Auctori imperfecti in Matthæum, Gregorio Nysseno, Epiphanio aliisque, non aliunde quam ex eodem ipso libro nota; quidquid moderni quidam excidisse putent, quem illi librum habuere hoc argumento: nulla certe ratione, cum totidem verbis illis relata habeat, qui exstat jam dictus liber; quædam etiam non satis vulgo probata, cujusmodi est quod narrat in sanctæ ejusdem Mariæ partu de obstetrice, quod Zeno martyr non improbavit, sive quisquis auctor est sermonum ejus nomine; nec Andreas Cretensis aliique Græci, qui etiam pictis tabellis repræsentabant: sic nihil indecorum vel commissum vel præscriptum eo libro existimarunt, quod ita advocata ac castigata narretur, ut per eam nihil temeratum in tam sancto puerperio vi· deri possit. COMBEFIS. 'Αφθαρ. Pro Ἐκκλησίας codicis Vat., codex Maz. legit ἀφθαρσίας, et versu sequenti, post ἡ ἀπαρχή, addit αὐτῆς. Mox codex Vat., καὶ διὰ τοῦτο ὁ Κύριος εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, cod. Maz., εἰς τὴν βασιλείαν εἰσελάσαι τῶν οὐρ., etc. Paulo post, pro σφόδρα Vat. codicis, Maz. habet πάνυ, forte utrumque jungendum. Ed. Lupar.

potissimum in regnum coelorum ingressuros pollicetur, qui ipsi seipsos castraverunt, ubi in Evan geliis: eunuchorum diferentias tradit. Rara quippe admodum arduaque hominibus castitas; ac quanto principalior magnificentiorque, tanto etiam maje. ribus obsepta periculis est. Ergo indoles requirit fortes et generosas, quæ, acri impetu atque volatu voluptatis duru superato, sublime sursum mentis vehiculum dirigant, a proposito suo nunquam abscedentes, quoad alacri leviter saltu mundum supergressæ, acutissima mentis pernicitate, inque cœlesti vere constitutæ culmine, ipsam pure contemplentur incorruptionem, ab Omnipotentis impolluto sinu exsilientem. τὸ ἄριστον καὶ κάλλιστον ἐπιτήδευμα μόνον τυγχάνει. honestissimaque professio. Unde et Dominus eos Καὶ διὰ ταῦτα καὶ ὁ Κύριος εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν τοὺς ἀποπαρθενεύσαντας σφᾶς αὐτοὺς ἐπαγγέλλεται, ἔνθα περὶ διαφορᾶς εὐνουχισμῶν ἐν Εὐαγγελίοις παρεγγυᾷ. Σπάνιον γὰρ σφόδρα καὶ δυσεπίτευ στον ἀνθρώποις άγνεία· καὶ ὅσῳ κορυφαιότατον καὶ μεγαλοπρεπές, τοσούτῳ καὶ τοὺς κινδύνους μείζονας ἔχον. Δεῖται οὖν ἐῤῥωμένων καὶ γενναίων φύσεων, αἴτι νες, αθρόως τῆς ἡδυπαθείας τὸ ῥεῦμα υπεριπτάμενα: ἄνω μετέωρον ἀπευθύνουσι τὸ ὄχημα τῆς ψυχῆς, μὴ ἀπολήγουσαι τοῦ σκοποῦ, ἕως ἂν, ὑπερ πηδήσασαι κούφως τὸν κόσμον ὀξυτάτῳ διανοίας τά χει, καὶ ἐπὶ τὴν οὐράνιον ἀληθῶς ἀψίδα σταθεῖσαι, αὐτὴν εἰλικρινῶς θεάσωνται τὴν ἀφθαρσίαν, ἀπὸ τῶν ἀμιάντων τοῦ Παντοκράτορος ἀποπηδῶσαν κόλπων. Τοῦτο τὸ πόμα γεννᾶν οὐκ ἐχώρησε γῆ· μόνος αὐτὸ πηγάζειν οἶδεν ὁ οὐρανός. Παρθενίαν γὰρ βαίνειν μὲν ἐπὶ γῆς, ἐπιψαύειν δὲ τῶν οὐρανῶν ἡγητέον· ἧς δὴ ἐφιέμενοι, καὶ πρὸς μόνον τὸ τέλος αὐτῆς ἀφορῶντές τινες, ἀνίπτοις ποσὶν ἀτελεῖς ὑπὸ βαναυ σίας προσυπελθόντες, ἐκ μέσης ἀνέκαμψαν ὁδοῦ, οὐδὲν ἄξιον φρόνημα τοῦ ἐπιτηδεύματος ἐπανῃρημένοι. Οὐ γὰρ μόνον ἄφθορα τὰ σώματα τηρεῖσθαι δεῖ, ὥσπερ οὐδὲ τοὺς ναοὺς κρείττονας ἀποφαίνεσθαι τῶν ἀγαλμάτων· ἀλλὰ τὰς ψυχὰς ἀγάλματα τῶν σωμάτων οὖσας θεραπεύεσθαι χρή κοσμουμένας δια καιοσύνῃ. Θεραπεύονται δὲ καὶ ἀποσμήχονται τότε μᾶλλον, ὁπόταν, αόκνως κατακούειν τῶν θείων ἁμιλλώμεναι λόγων, μὴ ἀπολήγωσι πρὶν αυ τοῦ ἐφάψασθαι ὅ ἐστιν Αληθές, ἐπὶ σοφῶν ἀφο ικνούμεναι θύρας. Hoc nectar gignere non valet terra: uni cacio datum est illud ex se profundere. Itaque virginitatem ambulare quidem super terram, contingere vero vertice cœlos existimandum est. Cujus desiderio quidam tacti, et ad illius solummodo finem animum attendentes, illotis pedibus ex mentis sordiditate imperfecti animo accedentes, vix mediam aggressi viam pedem retulerunt, nullo scilicet pro studii institutique præstantia digno satis arrepla mentis proposito. Non enim solum incorrupta servanda sunt corpora, uti neque templorum quam statuǝrum major habenda est ratio; sed animabus quæ sint corporum statuæ justitia perornandis, omnis vero adhibenda diligentia. Adhibetur autem, ac tum maxime concinnantur, cum firmo constantique proposito divinos sermones audire impigre quod est Verum assecutæ fuerint. certaverint, donec terendis sapientum foribus, ipsum Ὥσπερ γὰρ ἅλατι τῶν χρεῶν οἱ ἰχῶρες ἐκτήκονται καὶ αἱ σηπεδόνες, καὶ πάντα τὰ φθοροποιά· τὸν αὐτ τὸν δὴ τρόπον καὶ τῆς παρθένου αἱ ἄλογοι πᾶσαι τοῖς μαθήμασι ἀποστύφονται τοῦ σώματος ἐπιθυμίαι. Ανάγκη γὰρ τὴν μὴ πασσομένην, δίκην ἅλατος, τοῦ Χριστοῦ ταῖς φωναῖς ψυχήν, ἐπόζειν, καὶ σκώλη κας γεννάν, ὥσπερ ἀμέλει ἐπώζεσαν καὶ ἐσάπη σαν οι μώλωπές μου, μετὰ δακρύων ἐξομολογού μενος ὁ Δαυΐδ ἐν τοῖς ὄρεσιν ἔκραξεν ὁ βασιλεὺς, ὅτι μὴ ἀπέστυψεν ἁλίσας τοῖς σωφρονισμοῖς ἑαυτόν, ἀλλὰ ῥαθυμήσας εἰς οἶστρον ὑπεσύρη, καὶ ἐξ- • Psal xxxv11, › Walth. XIX, * Eccli. τι, 36. (12') 'Αθρ. Codex Vat., Αθρόως τῆς ἡδυπαθείας τὸ ῥεῦμα ὑπερπτάμεναι. Maz., Αθρόως τὸ ρεῦμα μετα σχετεύσασαι τῆς ἡδυπαθείας. Μos pro οὐράνιον, Maz. cod. legit οὐρανίαν. EDIT. LUPAR. μετα Υπεριπτάμεναι. Allat. et Mazar., οχετεύσασαι. Alio derivato fluru, ab eo se abstrabentes, omnemque libidinem coercentes: quæ utraque vox nullo incommodo servari possit. CoMBEFIS. Κατακ. Ubi codex Vat. legit κατακούειν ἁμιλλώμεναι λόγον: Maz., melius, κατακούειν τῶν δείων ἁμιλλώμενοι λόγων. ED. LUPAR. Σκωλ., Val. σκώληκας ποιεῖν. Maz., γεννάν. In alterutro nimia librarii licentia. ID. 'Εν τοῖς ὄρεσιν. Suspecta mihi vos. Nam loquitur Methodius de Davidis luctu ab adulterio; quem non in montibus habuit, sed domi et llierosolymis, ubi a Nathan propheta correptus fuit. Ut enim carnium tabes ac putredines sale absumuntur, cunctaque ex eis corruptionis semina terguntur; sic in virgine, a ratione procul abhorrentes corporeæ omnes libidines, doctrinarum austero astringuntur. Neque enim fat, ut qui, ritu salis, Christi vocibus animus non conspergitur, non feteat atque verminet, uti sane David rex ex montibus lacrymarum imbre confitens clamabat': Putruerunt el corruptæ sunt cicatrices meæ; quod nimirum veluti sale sobriis meditationibus seipsum non defricuerat aut astrinxerat, sed segnius agens Quare potius foret ἐν βάρεσι, in palatio ac regiis edibus, in quibus stratum suum largo lacrymarum imbre vere poenitens rex pius perfundebat. Ante quidem et Saüle persequente sic in montibus vagus agebat ac profugus, in quem per eam fugam, non pauca illius psalmi, ut quod ait, Amici mei et proximi mei adversum me, etc., partimque in Absalon persecutione fuit, etsi eo brevi turbine, exstincto parricida, liber evasit, potioresque amici fidem illi servaverint. Μox pro εἰς οἶστρον, frigidius Vat. Possinii, εἰς ὕστερον, quod malim exscribentis mendum. Sic certe solet, post stimulos ad libidinem, res ipsa sequi, ut in Davide; nam prius amore exarsit ab incauto mulieris aspectu, tumque regis potentia adductain domum constupravit. COMBEFIS. Εἰς οἶστρον. Hæc est lectio codicis Maz., ubi Vat. habet εἰς ὕστερον. Οίστρος est stimulus carnis et cupiditas ad flagitium trahens. Etiam illud

ἐὰν μὴ ἄλατι ἁλισθῇ, ἀπαγορεύεται εἰς ολοκάρπωμα προσφέρεσθαι Κυρίῳ τῷ Θεῷ. Αλας δὲ ἡμῖν τὸ δηκτικὸν πρὸς ὠφέλειαν ἀποστύφον ἡ πνευματικὴ πα σα τῶν Γραφῶν ἐδόθη μελέτη· ἧς δὴ χωρὶς ἀδύνα τον τῷ Παντοκράτορι διὰ τοῦ λόγου προσενεχθῆναι ψυχήν Ὑμεῖς γάρ ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς, ὁ Κύριος ἔφη τοῖς ἀποστόλοις. in cstrum abreptus, adulterii quoque sordibus ώζεσε μοιχείαν. Ταύτῃ πᾶν δῶρον ἐν τῷ Λευϊτικῷ, Computruerat. Hinc omnis oblatio in Levitico *, nisi prius sale condita fuerit, in holocaustum cedere prohibetur Domino Deo. Sal vero nobis quod mordeat et ad utilitatem astringat, spiritalis omnis Scripturarum data meditatio est: sine qua animus per rationem omnium auctori Deo grata hostia offerri non potest: Vos enim estis sal terræ, ait Dominus apostolis. Oportet igitur virginem honestarum semper rerum studio flagrare, et inter eminentes sapicntiæ laude honoratum locum tenere: nihil pigrum aut molle habere, sed excellere, et heroico virginitatis proposito dignos sensus alere, quæ semper defluentis voluptatis saniem doctrina meditatione detergat; necubi forte latens vel minima putredo, incontinentiæ vermem progignat: Innupta enim cogitat quæ Domini sunt, quomodo placeat Domino, ut sit sancta corpore et spiritu, inquit beatus Paulus ". Multæ vero auditionem ac discendi curam, ceu rem in secundis habendam existimantes, multum sibi deberi putant, si vel modicum tempus doctrinæ aures adhibeant: quas a sacris disputationibus excludere deceat. Angustæ enim atque morosæ humilique animæ, nec non sapientiæ inanem quandam Jactanti speciem, haud impartiendæ sunt divinæ disciplina. Qut enim non ridiculum apud eas pluribus commentari, quæ in re quidem exigui momenti Χρὴ οὖν τὴν παρθένον ἀεὶ τῶν καλῶν ἐρᾷν, καὶ τοῖς πρωτεύουσιν εἰς σοφίαν ἐμπρέπειν, καὶ μηδὲν ῥᾴθυμον μηδὲ μαλθακὸν ἔχειν· ἀλλ᾽ ἀριστεύειν, καὶ ἄξια τῆς παρθενίας φρονεῖν, ἀποσμήχουσαν τῷ λόγῳ τοὺς ἰχῶρας ἀεὶ τῆς ἡδυπαθείας, μήπως λαθοῦσα βραχεία σηπεδών γεννήσῃ τὸν σκώληκα τῆς ἀκολα σίας· 'Η γὰρ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, πῶς ἐρέσῃ τῷ Κυρίῳ, ἵνα ᾖ ἁγία καὶ σώματι καὶ πνεύ ματι, φησὶν ὁ μακάριος Παῦλος. Πολλαὶ δὲ πάρερ γον ἡγούμεναι τὴν ἀκρόασιν, νομίζουσι χαρίζεσθαι μεγάλα, ἐὰν κἂν τὸ βραχὺ παράσχωσι τὰς ἀκοάς· ἃς ἐκκριτέον· μικρολόγῳ γὰρ φύσει καὶ ταπεινῇ καὶ ἐπιμορφαζομένῃ σοφίᾳ οὐ χρή μαθημάτων θείων κοινωνεῖν. Η γὰρ οὐ γελοῖον ἐκείναις ἀδολεσχεῖν, αἴτινες ἐπὶ μὲν τοῖς μικροῦ ἀξίοις πάντα ποιεῖν συν τείνονται, ὅπως ἀκριβέστατα ἔξουσι τὰ τελεσιουργού μενα· ἐπὶ δὲ τῶν ἀναγκαίων, δι' ὧν μᾶλλον αὐταῖς ὁ τῆς σωφροσύνης ἔρως αύξεται, μὴ μεγίστας ἡγεῖ σθαι τὰς ἀκριβείας; ingenii vires omnes contendant, ut perfectissime optata assequantur: in necessariis vero per quæ potissimum castitatis amor in eis augeatur, haud sane diligentiam maximi facere? CAP. Il. Virginitas e calis planta, sero tandem agnita. Hominis ad perfectionem provectio, quomodo instituta. Magno enim revera excessu a summis colorum demissa venit virginitatis planta: quamobrem etiam primis hominum ætatibus haud fuit detecta. Nondum quippe numerosum erat genus humanum, decebatque ipsum prius multitudine augeri atque perGci. Quare ne proprias quidem sorores cum antiqui uxores acciperent, turpe aliquid ac indecens erat; donec lex veniens denuntiavit, idque vetando, quod primo honestum esse videbatur, peccatum esse sanxit, maledictum eum vocans qui turpitudinem sororis sue revelaverit, Deo nimirum certis paulatim temporum momentis, quod humano generi congruum esset, propense admovente auxilium; ut et parentes erga liberos pene faciunt. Non eniun ab ipsis statim cunabulis pedagogos illis præficiunt; sed concesso ætati primulæ spatio quodam puerilia ludendi, ac quasi vitulorum more tantisper lasci * Levit. 11, 13. * Matth. ν, 13. * 1 Cor. vii, 34. magis probo quarto pust versu προσφέρεσθαι, quod Maz. cod. habet pro φέρεσθαι Κυρίῳ, quod erat in Vat. Mox recte omittitur in cod. Maz. vox αὐτῆς post praepositionem χωρίς. ED. LUPAR. Ηγεῖσθαι. Couponit Methodius τῷ ἀδολε σχεῖν, operam, otium perdere serioque nugari, in illis quæ angusti animi sunt, τὸ, μὴ μεγίστας ἡγεῖσθαι τὰς ἀκριβείας, non maximi facere diligentiam in neΜεγάλῃ γὰρ ἀληθῶς ὑπερβολῇ τὸ τῆς παρθενίας ἀνθρώποις ἀπ᾿ οὐρανῶν κατεπέμφθη φυτόν· καὶ διὰ τοῦτο ταῖς πρώταις οὐκ ἀπεκαλύφθη γενεαίς. Ἔτι γὰρ ἄνθρωπος ὀλιγοστὸς ἦν, καὶ ἐχρῆν αὐτὸν εἰς πλῆθος αὐξήσαντα τελειωθῆναι. Διὸ δὲ καὶ τὰς σφε τέρας ἀδελφὲς οἱ παλαιοὶ λαμβάνοντες γυναῖκας, οὐδὲν ἦν ἀπρεπὲς μέχρι νόμος ἐλθὼν διεστείλατο, καὶ τὸ πρῶτον δοκοῦν εἶναι καλὸν ἀπαγορεύσας, ἁμαρ τίαν ἀπεφήνατο, ἐπικατάρατον καλῶν τὸν ἀποκαλύπτοντα τὴν ἀσχημοσύνην τῆς ἀδελφῆς αὐ τοῦ, τοῦ Θεοῦ κατὰ καιρὸν τὴν ἁρμόζουσαν ἡμῶν τῷ γένει σπουδαίως προσφέροντος βοήθειαν, ὥσπερ δὴ καὶ οἱ πατέρες τοῖς υἱοῖς. Οὐ γὰρ εὐθέως ἄνωθεν ἐπιστατοῦσι τοὺς παιδαγωγούς· ἀλλὰ τὴν παιδικὴν ἡλικίαν ἐάσαντες ἀθύρεσθαι μοσχαρίων δίκην, πρώτ τον εἰς διδασκάλων συμψελλίζόντων ἀποστέλλουσιν, ἔστ᾽ ἂν ἀποβαλόντες τὴν μειρακιώδη τρίχα του νοός, * Levit, xvní 9; xx, 17. cessariis; ut utrumque dicat ridiculum. Sic nihil vitii in illa voce, cujus emendationt exspectandi sint alii codices; ut visum est editori Lupar. Satis est, ut qui exstant summo consensu nihil Methodio viroque prudenti sensum adversum reddant. Combefis. Οὐδὲν ἦν ἀπρεπές. Codex Vat., οὐδὲν ἠσχημόνουν. Maz., audaci diversitate, οὐδὲν ἦν ἀπρεπές, glossemate in contextum recepto. ED. LupaR.

εἰς τὴν τῶν μειζόνων ἄσκησιν παραπεμφθῶοι· κα- viendi, ad magistros una cum eis balbutientes, pri κεῖθεν αὖθις εἰς τὴν τῶν ἔτι μειζόνων. Ταύτῃ γὰρ καὶ τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα τῶν ὅλων ἡγητέον προσηνέχθα: τοῖς πρὸ ἡμῶν. Ἔτι γὰρ ὁ κόσμος, ἀνθρώπων ἀπλήρωτος ῶν, ὡς νήπιος ἦν καὶ ἐχρῆν αὐτὸν εἰς πλῆθος πρότερον, ἐκ τούτων ἀνδρωθέντα, πληθυνθῆναι. Ἀλλ' ὅτε λοιπὸν ἀπὸ περάτων ἐπὶ πέρατα κατῳκίσθη, τῆς ἀνθρωπότητος εἰς ἄπειρον κεχυμένης, οὐκ ἔτι τοῖς αὐτοῖς ἐπιμένειν τὸν ἄνθρωπον ἐπέτρεπεν ὁ Θεός, σκοπῶν ὅπως, τῶνδε εἰς τάδε μεταβαίνοντες, πλησιαίτερον προχόπτωσιν ἔρχεσθαι τῶν οὐρανῶν, μέχρις ἂν, εἰς αὐτὸ τὸ μέγιστον μάθημα καὶ κορυ φαιότατον τὴν παρθενίαν φθάσαντες, τελειωθῶσιν· ἀπὸ τῆς ἀδελφομιξίας οδεύσαντες πρῶτον εἰς τὸ ἐθνείας ἐπάγεσθαι γαμετάς· κἀκεῖθεν εἰς τὸ μηκέτι πολλαῖς ἐπιβαίνειν τετραπόδων νόμῳ, καθάπερ εἰς ὀχείαν γεγονότας· κἀντεῦθεν εἰς τὸ μὴ μοιχούς γεν γονέναι· καὶ αὖ πάλιν εἰς συφροσύνην, καὶ ἀπὸ σω φροσύνη; εἰς παρθενίαν· ἔνθα μελετήσαντες τῆς σαρκὸς ὑπερφρονεῖν, εἰς τὸν τῆς ἀφθαρσίας εἴδιον ἀφόβως ἐνορμίζονται χῶρον. maque rudimenta ac elementa docentes, eos mittunt, donec infantili velut quadam mentis lanugine posita, ad majorum disciplinarum exercitamenta transmittant, atque hinc ad alia his sublimiora. Simili quoque ratione existimandum se gessisse erga majores nostros Deum universorum ac Patrem. Tum siquidem mundus, necdum hominum confertus frequentia, velut infans erat, decebatque augeri prius in multitudinem, ex qua in virum quasi adolesceret. At ubi jam ab extremis ad extremna coloniis frequentatus est, humana sobole in immensum usquequaque fusa, non amplius iisdem ac prius Deus hominem permisit insistere moribus; id nempe providens, ut sensim ex aliis ad alia gradum facientes, majore profectu propinquius caelis assurgerent: quoad in maximum ipsum ac celsissimum evadentes virginitatis documentum, quod perfectum est adipiscerentur, a fratrum sororumque mistis conjugiis primum progredientes ut externas ducerent uxores: deinde, ut ne multis quadrupedum ritu, velut in unam hanc rem nati, congrederentur: inde ut adulteri non essent, atque hinc rursus ut caslitatem, eaque perfuncti, virginitatem colerent: ubi se in carnis contemptu exercentes, in tranquil lumn incorruptionis locum, velut tutissimo portu, metu soluti appellerent. Cap. III. Abrahami circumcisione sublata sororum conjugia. propheticis temporibus repudiata polygamia. Castitas conjugalis, ipsa modis coercita. Εἰ δέ τις ὡς ἁμάρτυρον τῶν Γραφῶν αἰτιάσασθαι τολμήσων τὸν λόγον, φέρε δή, παραθέντες καὶ τὰ τῶν προφητῶν, ἀληθέστερα μᾶλλον ἀποδείξωμεν τὰ προειρημένα. Ο γοῦν ᾽Αβραὰμ, πρῶτος ἐν διαθήκῃ τὴν περιτομὴν λαβὼν, οὐδὲν ἔτερον αἰνίσσεσθαι δο κεῖ, τὸ οἰκεῖον περιτεμνόμενος τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μέλος, ἢ τοῦτο, τὸ μηκέτι τὰ ἐκ τοῦ αὐτοῦ σπέρ ματος δημιουργηθέντα παιδοσπορεῖν· ἀπὸ τῆς ἰδίας ἕκαστον διδάσκων ἀδελφῆς, οἷα σαρκός, ἀποτέμνειν τὴν κατὰ συνουσίαν ἡδονήν. Ὥστε το πλησιάζειν, καὶ ὁμεύνοις χρῆσθαι ταῖς σφῶν ἀδελφοῖς, ἀπὸ τῶν τοῦ 'Αβραὰμ πέπαυται καιρῶν· τὸ δὲ πλειόνων συναλλα γαῖς ἁρμόζεσθαι γυναικῶν, ἀπὸ τῶν προφητικῶν ἀνῄρηται χρόνων. Οπίσω γάρ σου τῶν ἐπιθυμιών μὴ πορευθῆς, καὶ ἀπὸ τῶν ὀρέξεών σου κωλύου· Οίνος γὰρ καὶ γυναῖκες ἀποστήσουσι συνετούς. Καὶ ἐν ἑτέρῳ· 'Η πηγή σου τοῦ ὕδατος ἔστω σοι • Eccli. IV, 50. 10 Eccli. ΣΙΣ, Οἰκεῖον. Vat. codex, οἰκεῖον περιτεμνόμενος. Maz. οἰκεῖον περιστελλόμενος. Vaticani τὸ περιτεμ νόμενος longe aptius est. Cæterum uterque errat in voce οἰκεῖον agitur enim de circumcisione, et designatur membrum in quo ea fieri consueverat: ad quod ninis generica est vox οἰκεῖον, quæ manui, pedi et omnibus aliis partibus corporis convenit. Scripserit ergo Methodius ὀχεῖον: notum enim quid sit Græcis οχεύειν, et inde ducta ὀχεία et όχεῖος. Dinarcho ἵππος έχεῖος equus admissarius, et Aristoteli vi Hislor. Anim. generali vocabulo ὀχεία, ma res. Sic enim illic habet cap. 18: Τὰ ὀχεῖα ἐκ τῶν θηλειῶν οὐκ ἐξαίρουσι. Mares a feminis non segregant. Eb. LUPAR. - Τὸ οἰκεῖον περιτεμνόμενος. Εditor Lupar. pene plagio, contra omnium codicum file, ὀχεῖον mutal, aitque errare codices, ipse magis errans. Satis fuit Methodio, ut propria carnis menbri amputatione diceret, significatum in Abrahamo PATROL. GR. XVIII. Ne quis vero orationem ut Scripturarum testi - moniis destitutam audeat cavillari, age, producamus prophetarum locos, iisque certo certius veriora, ea quæ dicta a nobis sunt, ostendemus. Primus itaque Abraham, accepto circumcisionis fædere, nihil aliud videtur innuere, proprium carnis suæ membrum putando, quam, haud amplius licere cum ea quæ iisdem orta parentibus sit, rem maritalem habere; a propria quemque sorore, velut a carne propria, docens congressum amputare. Itaque ab Abrahami ætate, morem illum quo sorores fratribus nuptiarum fcedere jungebantur, sublatum videmus. Multas autem simul ab uno haberi uxores a propheticis temporibus perinde abolitum est. Post concupiscentias enim tuas, inquit, ne eas, et a desideriis tuis uvertere Vinum enim et mulieres apostatare facient sapientes 10. Et alio loco: Fons tuus aquæ sit tibi prodeinceps illicitam fratrum cum sororibus (qui velut unum corpus censeantur, UHO еx semine atque utero) copulam: nec fuit necesse, re cunctis nota, membrum ipsum virile exprimere, quadam piarum aurium offensione; illa praesertim voce, qua nusquam usa Scriptura aut Patres, ubi illis sermo est de circumcisione; quæ nec apud profanos pudenda ipsa veretrumque significet, seu ipsam quasi admissionem marisque insilientis congressionem; seu mares ipsos sic congressui destinatos. Sua suo nomine edant, licet, magni illi aristarchi, si in mundo auctoritatem inveniunt; non ea levitate ex suo ingenio veterum monumenta componant, eisque obtrudant. Longe diversa Vat. lectio a reliquis, τὸ μηκέτι εἰς τὴν ἐκ τοῦ αὐτοῦ αἵματος σάρκα δημιουρ γηθεῖσαν παιδιαπορεῖν· sed idem sensus, τὰ ἐκ τοῦ αὐτοῦ αἵματος δημιουργηθέντα. CONBEFIS.

prius, et jucundare cum uxore, qua tibi adhæsit a ιδία καὶ συνευφραίνου μετὰ γυναικὸς τῆς juventute tua "; repudiata scilicet plurium uxorum licentia. Jeremias vero, Equos amatores et emissores eos manifeste vocat ", qui se in diversarum mulierum amores effundunt: Multigena enim impiorum multitudo non erit utilis, et adullerina plantationes non dabunt radices altas 18. Sed ne prolixi simus colligendis propheticis vocibus, age, astruamus rursum quomodo voluntaria castitas legitimo etiam usui singularis cum una conjugii successerit: tantisper scilicet subtrahens carnis libidines, dum perfecte proclivem ex consuetudine in copulam impetum ac pene elirenem represserit. Statim sane manifeste inducitur, qui hanc deinceps occupationem a se amoliatur, dum ait: Domine, Paler et dominator vitæ meæ, ne derelinquas me in consilio eorum. Extollentiam oculorum amove a me Cordis concupiscentia et concubitus non apprehendant me". In libro autem Sapientiæ, quo omnis virtutis traduntur documenta, palam jam et sine ambage.auditores ad continentiam et castitatemi attrahens Spiritus sanctus, talia modulatur: Melior est liberorum orbitas cum virtute, inclamans; immortalitas enim est in memuria illius, quoniam et apud Deum nota est, et apud homines. Cum prasens est, colunt illam, et desiderant eam cum se abduxerit et in perpetuum coronata triumphat, incoinquinatorum certaminum agone superato **. ἐκ νεότητός σου δηλονότι παραιτούμενος τὰς πολ λάς. 'Ο δὲ Ἱερεμίας, Ιππους θηλυμανεῖς ἀναφαν δὲν τοὺς εἰς διαφόρους μαργώντας γυναῖκας καλεῖ. Πολύγονον γάρ, φησίν, ἀσεβῶν πλῆθος οὐ χρησιμεύσει, καὶ ἐκ νόθων μοσχευμάτων οὐ δώσει ῥίζαν εἰς βάθος. ᾿Αλλὰ γὰρ ἵνα μὴ μακρηγορώμεν ἐπὶ πολὺ τὰς προφητικὰς ἀναλεγόμενοι φωνάς, φέρε δὴ συστήσω μεν πάλιν, ὅπως διαδέχεται τὴν ἐπὶ μια γυναικ συναλλαγὴν ἡ σωφροσύνη, μέχρις ἂν ἐκλύσῃ τελείως τὴν ἐκ τοῦ ἔθους ἐπὶ τὴν συνουσίαν καταφορὰν, πρὸς ὀλίγον ἀφαιρουμένη τὰς τῆς σαρκὸς ἡδυπαθείας. Αὐτίκα γοῦν εἰσάγεται τις ἐμφανῶς ἤδη λοιπόν παρ αιτούμενος τουτονὶ τὸν περισπασμόν, Κύριε, λέγων, Πάτερ καὶ δέσποτα τῆς ζωῆς μου, μὴ ἐγκαταλίπης με ἐν βουλῇ αὐτῶν. Μετεωρισμὸν ὀφθαλμῶν ἄψελε ἀπ' ἐμοῦ· καρδίας ὄρεξις καὶ συνου σιασμὸς μὴ καταλαβέτωσαν με. Καὶ ἐν τῇ παναρέτῳ δὲ Σοφίᾳ, γυμνῶς ἤδη τοὺς ἀκροατὰς εἰς ἐγκρά τειαν ἐφελκόμενον καὶ σωφροσύνην τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τοιαῦτα μελῳδεῖ· Κρείσσον άτεκνία μετ' ἀρετῆς, κεκραγός· ἀθανασία γάρ ἐστιν ἐν μνήμῃ αὐτῆς, ὅτι καὶ παρὰ Θεῷ γινώσκεται καὶ παρὰ ἀνθρώποις. Παροῦσάν τε τιμῶσιν αὐτὴν, καὶ ποθοῦσιν ἀπελθοῦσαν· καὶ ἐν τῷ αἰῶνι στεφα νηφοροῦσα πομπεύει, τὸν τῶν ἀμιάντων ἄθλων ἀγῶνα νικήσασα. Cap. IV. Unus Christus virginitatem edocuit, aperte prædicans regnum cœlorum. Dei similitudo, divinarum virtutum luce perficienda. De humano itaque genere dictum est, quomodo Περὶ μὲν οὖν καιρῶν τῆς ἀνθρωπότητος, ὅπως a sororum conjugiis ad continentiam usque, sensim per ætatum gradus profecerit; superest ut et de virginitate dicamus. Hoc igitur quanta fuerit facultas, nobis connitendum Atque id in primis disquiramus necesse est, quid tandem causæ sit, cum multi prophetæ et justi multa ac præclara tum docuerint, tum ipsi praestiterint, nullus tanen virginitatem aut laudibus celebrarit, aut propositum ejus assumpserit? Seli nimirum Domino disciplina hæc sancienda servabatur, qui et solus in mundum adveniens, homines docuit in Deum transire. Decebat enim qui princeps sacerdotum esset princepsque prophetarum et princeps angelorum, eumdem etiam virginum principem audire. Antiquitus autem necdum homo perfectus erat: ac ideo virginitatem (rem utique perfectam capere necdum poterat. Adhuc enim qui ad Dei imaginem formatus erat, id quoque quod est ad similitudinem recipere debebat. Quod ut perficeret, Verbum in mundum missum, nostram prius formam multis peccatorum 11 Prov. v, 15, 18. 1 Cap. v, vers 8. 18 Sap. 1 'Ιδία. Non bene Possinius, sive qui ei imposuit, imperitus scriba, ἡδεῖα, dulcis; qua voce hæc auctoritas nihil ad intentum Methodii faceret, de singularitate conjugii, non de illius seu rei maritalis dulcedine. Adde nihil ejusmodi sacrum textumn sic pervium habere. ComBEFIS. Πολύγονor. Vide Augustinum De doctr. ἀρξαμένη ἀπὸ τῆς ἀδελφομιξίας, ὤδευσεν ἐπὶ τὴν ἐγκράτειαν, εἴρηται· περὶ δὲ παρθενίας λείπεται - ὅσον οὖν δυνατόν, πειρατέον φράσαι Καὶ πρῶς τον ἐξεταστέον, δι᾿ ἣν αἰτίαν πολλῶν προφητῶν καὶ δικαίων πολλὰ καὶ καλὰ διδαξάντων καὶ ἐργασαμένων, παρθενίαν οὐδεὶς οὔτε ἐνεγκωμίασεν, οὔτε είλετο. Μόνῳ γὰρ ἄρα ἐφυλάσσετο τοῦτο πρεσβεῦσαι τὸ μά θημα τῷ Κυρίῳ, ἐπεὶ καὶ μόνος παρελθὼν ἄνθρω πον ἐδίδαξε χωρεῖν εἰ; Θεόν. Επρεπε γὰρ τῷ ἀρχιε ρεῖ καὶ ἀρχιπροφήτῃ καὶ ἀρχαγγέλῳ, τούτῳ καὶ ἄρ χιπαρθένω προσαγορευθῆναι. Τὸ δὲ παλαιὸν οὐδέπω τέλειος ἄνθρωπος ἦν· καὶ διὰ τοῦτο τὸ τέλειον οὐδέ πω χωρῆσαι τὴν παρθενίαν ἴσχυεν. Ετι γὰρ ἔχρηζε, κατ' εἰκόνα Θεοῦ γεγονώς, καὶ τὸ καθ' ὁμοίωσιν ἀπολαβεῖν· ὅπερ τελεσιουργῆσαι καταπεμφθεὶς ὁ Λόγος εἰς τὸν κόσμον, τὴν ἡμετέραν μορφὴν πρότερον ἀνέ λαβε, πολλοῖς ἁμαρτήμασι κατεστιγμένην, ἵνα δὴ τὴν θείαν ἡμεῖς, δι' οὓς αὐτὸς ἐφόρεσε, πάλιν χωρῆσαι δυνηθῶμεν. Καθ' ὁμοίωσιν γὰρ ἀκριβωθῆναι τότε πάρεστι Θεοῦ, ὁπότε δὴ τοὺς αὐτοῦ χαρακτῆρας τῆς * Eccli. xxı, 1, 5, 6. 18 Sap. IV, 1, 2. Christ., lib. n, cap. 12, n. 15. Ib. Καρδίας. Sixt., κοιλίας, ventris. Sic et Vu'g. Κρείσσον. Paulo aliter Vulg., etsi totidem verbis reddit Possinius. Ib. Φράσαι. Cod. Vat., φάναι. ID.

κατά ἄνθρωπον πολιτείας, ζωγράφων δίκην ἐπιστη- maculis compunctam suscepit, ut nos scilicet proμόνων, ἐν ἑαυτοῖς ὥσπερ σανίσιν ἐντυπωσάμενοι κατ έχωμεν, ἦν αὐτὸς ἐφανέρωσε μαθητεύοντες τρίβον. Ταύτῃ γὰρ ᾑρετίσατο τὴν ἀνθρωπίνην ἐνδύσασθαι σάρκα θεὸς ὤν, ὅπως, ὥσπερ ἐν πίνακι θεῖον ἐκτύ σωμα βίου βλέποντες, ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τὸν γράψαντα μιμεῖσθαι. Οὐ γὰρ, ἕτερα φρονῶν, ἕτερα ἐποίει· οὐδὲ μὴν, ἕτερα νομίζων εἶναι τὰ καλὰ, ἐδίδασκεν ἕτερα· ἀλλ᾽ ἅπερ ἦν ἀληθῶς ὠφέλιμα καὶ καλὰ, ταῦτα καὶ ἐδίδασκε καὶ ἐποίει. pter quos gestavit, divinam rursus capere valeremus. Ad Dei enim similitudinem accurate effingi id demum est, ejus characteres et lineamenta in vitæ humanæ consuetudinem imitando transferre: pari arte qua periti pictores, objecti oculis exemplaris ductus et colores in paratis tabulis ad vivum exprimunt; quod assequemur, dum ostensam ab eo viam ac disciplinan condiscamus atque sequamur. Eo quippe consilio placuit humanam carnem, Deus cum esset, induere, ut velut in tabula divinum vitæ exemplar propositum cernentes, nos quoque auctorem imitari possemus. Non enim alia sentiens, alia faciebat; at neque alia hona esse existimans, alia docebat: sed quæ vere utilia honestaque erant, hæc et docebat atque præstabat. Cap. V. Christus incorruptam carnem in virginitate servans, ad virginitatem excolendum allicit. Virginum exiguus numerus, præ multitudine aliorum sanctorum. Quid igitur Dominus, ipse veritas et lumen, molitus est, in mundum veniens? Nempe homo factus, incorruptam carnem in virginitate servavit. Et nos itaque, si ad Christi Dei nostri similitudinem enitimur, virginitatem colere magnifice studeamus. Dei enim simulacrum, corruptionis fuga. Quod autem etiam principem virginum, haud secus ac principem pastorum ac prophetarum Ecclesia, Verbum homo factum prætulerit, ipse nobis Christi numine afflatus Joannes in libro Apocalysis ostendit, quibus ait: Et vidi; et ecce Agnus stans supra montem Sion, et cum eo centum quadraginta quatuor millia, habentes nomen ejus et nomen Patris ejus, scriptum in frontibus suis. Et audivi vocem e cœ!o, tanquam vocem aquarum multarum, et tanquam Τί οὖν ὁ Κύριος, ἡ ἀλήθεια καὶ φῶς ἐπραγματεύτατο κατελθών; "Αφθορον ἐφύλαξεν ἐν παρθενίᾳ τὴν σάρκα κοσμήσας καὶ ἡμεῖς ἄρα, εἰ μέλλοιμεν καθ᾽ ὁμοίωσιν ἔσεσθαι Θεοῦ καὶ Χριστοῦ, φιλοτιμώ μεθς τὴν παρθενίαν τιμᾷν. Ὁμοίωσις γὰρ Θεοῦ φθομᾶς ἀποφυγή. Ὅτι· δὲ καὶ ἀρχιπαρθένος, ὃν τρόπον καὶ ἀρχιποιμὴν καὶ ἀρχιπροφήτης γέγονεν ὁ Λόγος ἐνανθρωπήσας τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ὁ Χριστόληπτος ἡμῖν παρέστησεν ἐν βιβλίῳ τῆς ᾿Αποκαλύψεως Ἰωάν της, λέγων· Καὶ εἶδον· καὶ ἰδοὺ τὸ Αρνίον ἑστὼς ἐπὶ τὸ ὄρος Σιών, καὶ μετ' αὐτοῦ ἑκατὸν τεσσαρά κοντα τέσσαρες χιλιάδες ἔχουσαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ καὶ τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ γεγραμμένον ἐπὶ τῶν μετώπων αὐτῶν. Καὶ ἤκουσα φωνὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, ὡς φωνὴν ὑδάτων πολλῶν, καὶ ὡς φω τὴν βροντῆς μεγάλης· καὶ ἡ φωνὴ ἢν ἤκουσα, (vocem tonitrui magni. Εt vox quam audivi, sicut ὡς φωνὴ κιθαρωδών κιθαριζόντων ἐν ταῖς κιθάραις αὐτῶν. Καὶ ᾄδουσι καινὴν ᾠδὴν ἐνώπιον τοῦ θρόνου καὶ ἐνώπιον των τεσσάρων ζώων καὶ τῶν πρεσβυτέρων. Καὶ οὐδεὶς ἠδύνατο μαθεῖν τὴν ᾠδὴν εἰ μὴ αἱ ἑκατὸν τεσσαράκοντα τέσσαρες για λιάδες, οἱ ἠγερασμένοι ἀπὸ τῆς γῆς. Οὗτοι εἰσιν Ο μετά γυναικῶν οὐκ ἐμολύνθησαν· παρθένοι γάρ εἰσιν. Οὗτοί εἰσιν οἱ ἀκολουθήσαντες τῷ Ἀρνίῳ ὅπου ἂν ὑπάγῃ. Τοῦ χοροῦ τῶν παρθένων ἐξάρχοντα δεικνύων τὸν Κύριον. Ἐπίστησον δὲ πρὸς τούτοις, ὅπως τὸ ἀξίωμα τῆς παρθενίας μέγιστον παρὰ τῷ Θεῷ. Οὗτοι ἡγοράσθησαν ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων ἀπαρχὴ τῷ Θεῷ καὶ τῷ Ἀργίῳ, καὶ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν οὐχ εὑρέθη ψεύδος· ἄμωμοι γάρ εἰσι, καὶ ἀκολουθοῦσι, φησί, τῷ Ἀργίῳ ὅπου ἂν ὑπάγῃ. Σαφῶς ἡμᾶς κάντεῦθεν διδάσκειν βούλεται, ὅτι ἐν ἀριθμῷ τοσούτῳ, τουτέστιν ἑκατὸν τεσσαράκοντα καὶ τέσσαρσι χιλιάσιν, ἀπάνωδεν τὸ πλῆθος περιόριστο των παρθένων, τῶν ἄλλων ἁγίων εἰς πλῆθος ἀόριστον όχλονεμένων. Τί γὰρ παρεγγυα καὶ περὶ τῶν λοιπῶν διαλεγόμενος, προσ εκτέον. Καὶ εἶδον ἀπὸ πάσης γλώττης καὶ φυλῆς καὶ παντὸς ἔθνους πλῆθος πολύ, ὁ ἀριθμῆσαι Apoc. xiv, 1-4. Apoc. VII, 9. Σάρκα κοσμήσας. Ενανθρωπήσας. Ib. vox citharædorum citharizantium in citharis suis. Et cantabant quasi canticum novum in conspectu throni, et quatuor animalium et seniorum. Et nemo poterat discere canticum, nisi illa centum quadragir.ta quatuor millia, qui empti sunt de terra. Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati; virgines enim sunt. Ili sequuntur Agnum quocunque ierit “. En ut Dominum principem ostendat atque auspicem chori virginum. Animadverte insuper quam vere maxima sit virfinitatis dignitas apud Deum. Hi empli sunt ex hom minibus primitiæ Deo et Agno, et in ore ipsorum non est inventum mendacium: sine macula enim sunt; et sequuntur Agnum, inquit, quocunque ierit. Clare nos et hinc docere vult, tantu!o numero (nimirum quadraginta quatuor millium) definitam a principio fuisse multitudinem virginum, cum infinita multitudo sit aliorum sanctorum. Quid enim et de aliis disserens insinuet, considerandum. Et vidi ex omni tribu et lingua et ex omni natione, multitudinem magnam quam dinumerare nemo poleται". Constat igitur, ut dicebam, aliorum quidem Ανθρώπων. Possinius, ἐθνῶν, er gentibus, ncn bene. In.

sanctorum numero superiorem multitudinem indu- αὐτὸ οὐδεὶς ἠδύνατο. Οὐκοῦν συνέστηκεν, ὡς ἔφην, cere; virginum vero exiguum plane numerum, si ejus cum aliorum innumera multitudine ratio habeatur Hæc mea, o Arete, de virginitate, ait, oratio est: in qua si quid omisi, suppleat, cui lampadem dicturæ trado, Theophila. ORATIO II. THEOPHILA. ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ἁγίων αὐτὸν πληθὺν ἄρατον εἰσε ἄγειν· ἐπὶ δὲ τῶν ἐν παρθενίᾳ βραχύτατον ἀριθμόν, ὡς πρὸς σύγκρισιν τῶν εἰς ἀναρίθμητον πλῆθος συν τελούντων. Οὗτος, ὦ Αρετή, ὁ παρ' ἐμοῦ σοι περί παρθενίας λόγος. Εἰ δέ τι παρέλιπον, ἀποπληρούτω διαδεξαμέ νη με Θεοφίλα. ΘΕΟΦΙΛΑ. Cap. 1. Non sublatæ nuptia, virginitatis præconio. In his itaque exorsa Theophila est. Quandoquidem quam Marcella bene cœperat orationem, non sufficienter absolvit, operæ pretium existimo, ut Anem sermoni imponere satagam. Etenim ad virginitatem per intervalla profecisse hominem, Deo illum certis vicibus atque gradibus promovente, præclare mihi disputatum apparet; quod autem intulit, non esse deinceps procreandis liberis dandam operam, haud probare possim. Manifeste siquidem ex Scripturis mihi intelligere videor, noluisse Dei Verbum, postquam virginitatem mundo intulit, omnino abrogare conjugium. Non enim quoniam sideribus luna major est, continuo cæterarum stellarum lumen exstinguitur. proΕἰπεῖν οὖν ἔφη την Θεοφίλαν. "Οτι δοκεῖ μοι ἀναγ καῖον εἶναι, ἐπειδὴ καλῶς ἡ Μαρκέλλα ὁρμήσασα ἐπὶ τὸν λόγον, οὐχ ἱκανῶς ἐπλήρωσεν, ἐμὲ πειρᾶσθαι τέλος ἐπιθεῖναι τῷ λόγῳ. Τὸ μετὰ γὰρ εἰς παρθενίαν ἐκ προβάσεως προκόψαι τὸν ἄνθρωπον, Θεοῦ παρορ μήσαντος αὐτὸν κατὰ καιρὸν καὶ καιρὸν, δοκεῖ μοι καλῶς διελέσθαι· τὸ δὲ μηκέτι χρῆναι λέγειν τούν τεῦθεν τεχνογονεῖν, οὐ καλῶς. Ἐγὼ γὰρ καθεωρακέ ναι μοι δοκῶ σαφῶς ἀπὸ τῶν Γραφῶν, ὅτι παρθενίας ἐλθούσης, ὁ Λόγος οὐκ ἀνεῖλε πάντη τὴν τεκνογονίας. Οὐ γὰρ ἐπειδὴ τῶν ἀστέρων ἡ σελήνη μείζων ἐστὶ, παρὰ τοῦτο τῶν ἄλλων ἀστέρων τὸ φῶς ἀναιρεῖται. Incipiamus autem a Genesi, ut antiquissimæ Αρξώμεθα δὲ ἀπὸ τῆς Γενέσεως, ἵνα δὴ και πρεσ Scriptura suum ordinis primatum assignemus. “σβεύωμεν μᾶλλον τὴν Γραφήν. Ἡ γὰρ ἀπόφασις τοῦ Profecto Dei sententia et præceptum illud 18 pagandi generis, etiam hodie viget et servatur: Deo etiamnum hominis formandi opifice. Hoc etenim plane manifestum est, nunc quoque velut pictor tabellam, sic Deum mundum efficere, uti sane etiam Dominus docuit, dum ait: Pater meus usque modo operatur “. Verum ubi flumina cursum suum absolverint, seque vasto maris alveo reddiderint; ubi lumen a tenebris perfecte separatum fuerit (nunc enim adhuc in ista separatione laboramus); ubi fructus suos cum reptilibus et quadrupedibus edere deinceps arida desierit, et expletus erit præfinitus hominum numerus, tunc sane a generando abstinendum erit. Nunc enim edenda Dei imagine suam hominem conferre operam necesse est, dum adhuc stat mundus, novisque quotidie molibus ejus fabrica adimpletur. Crescite, enim, inquit, et multiplicamini *. Nec fas est Creatoris præceptum abominari, ex quo nobis est quod exsistimus. Principium enim generationis hominum seminis in genitale arvum demissio est, ut ex ossibus os et ex carne caro, arcana vi desumpta, in alterum rursus hominem ejusdein artificis opera condantur. Sic enim impleri putandum eam sententiam: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea ". Θεοῦ, καὶ τὸ διάταγμα τὸ ἐπὶ τῆς τεκνοποιίας, όμο λογουμένως μέχρι καὶ νῦν συμπληρούται· πλάστον τος τὸν ἄνθρωπον ἔτι τοῦ δημιουργού. Τοῦτο γὰρ καὶ πάντη καταφανές, ὡς ἄρα τὸν κόσμον ἀκμὴν ἐργάζε ται ζωγραφῶν ὁ Θεὸς, ὥσπερ δὴ καὶ ὁ Κύριος ἐδίδαξεν, Ἕως ἄρτι ὁ Πατήρ μου εργάζεται, λέγων. Αλλ' ὁπόταν οἱ ποταμοι ήδη λωφήσωσιν, εἰς τὸ τῆς θαλάσ σης εἰσβάλλοντες ἀγγεῖον, καὶ τὸ φῶς τελείως χωρι σθῇ τοῦ σκότους, (νῦν γὰρ ἔτι διαχωρίζεται·) και τοὺς καρποὺς μετὰ τῶν ἑρπετῶν καὶ τετραπόδων αναδιδόναι παύσηται λοιπὸν ἡ ξηρά, καὶ ὁ προορι σμένος τῶν ἀνθρώπων ἀριθμὸς ἀναπληρωθῇ· τότε δὴ λοιπὸν καὶ τῆς παιδοποιίας ἀφεκτέον. Νῦν γὰρ εἰς τὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ τὸν ἄνθρωπον ἀνάγκη συνεργεῖν, ἔτε συνεστῶτος τοῦ κόσμου καὶ τεκταινομένου. Αυξά νεσθε γὰρ, ἐλέχθη, καὶ πληθύνεσθε. Καὶ οὐ χρὴ τὸ διάταγμα βδελύσσεσθαι τοῦ Δημιουργοῦ, ἐξ οὗ δὴ καὶ αὐταὶ γεγόναμεν. Ἀρχὴ γὰρ γενέσεως ἀνθρώπων ἡ τοῦ σπέρματος εἰς τοὺς αύλακας τῆς μήτρας γίνε ται καταβολή, ὅπως τὸ ἐκ τῶν ὀστέων ὀστοῦν, καὶ ἡ ἐκ τῆς σαρκὸς σὰρξ ἕτερος ἄνθρωπος ἀοράτῳ ληφθέντα δυνάμει πάλιν ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ τεχνίτου δημιουργηθῶσι. Ταύτῃ γὰρ ἐκείνην ἡγητέον πληρού σθαι τὴν φωνήν· Τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου, καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου. 18 Gen. 1, 28. 19 Joan. v, 17. 20 Gen. 1, 28. * Gen. 11, 23.

Cap. II. Generatio, affinis primæ Evæ ex costa et esse Ade formationi. Deus hominum conditor in consueta generatione. Τοῦτο γὰρ ἴσως ᾐνίσσετο καὶ ἡ μετὰ τὸν ὕπνον αστασις ἐπιβληθεῖσα τῷ πρωτοπλάστῳ, προδιατυσουμένη τὴν ἐπὶ τῆς φιλοτησίας θέλξιν τοῦ ἀνδρός, οπότε διψήσας τέκνων ἐξίσταται, ταῖς παιδογόνοις τηλυνόμενος καθ᾽ ὕπνον ἡδοναῖς, ἵνα πάλιν τι, ἀπὸ τῶν ὀστῶν αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκὸς ἀποσπασθὲν, ἕτερος ἄνθρωπος, ὡς ἔφην, ἀναπληρωθῇ. Εκταρασσομένης γὰρ τῆς ἁρμονίας τῶν σωμάτων ἐν τοῖς κατὰ συνου σίαν ἐρεθισμοῖς, ὡς οἱ τετελεσμένοι τὴν γαμήλιον ἡμᾶς διδάσκουσι τελετήν, πᾶν τὸ μυελῶδες τοῦ αἵματος και γονιμώτατον, ὅπερ ἐστὶν ὑγρὸν ὀστοῦν, ἐκ πάντων ἐπαθροιζόμενον τῶν μελῶν, ἀφροποιῆσαν και θρομβωθέν, διὰ τῶν παιδογόνων εἰς τὴν ἔμψυχον τῆς θηλείας ἐξύεται γῆν. Εἰκότως ἄρα ἕνεκεν τούτου και ταλιπεῖν λέλεκται τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα, τότε πάντων ἀθρόως ἀμνημονήσας, ὅτε φιλοστοργοις ἑνούμενος τῇ γυναικὶ συμπλοκαῖς, κάτοχος ἐπιθυμίας για κεται γεννητικής, παρέχων ἀφαιρεῖσθαι τῷ θείῳ τὴν πλευρὰν δημιουργῷ, ὅπως ἐξ υἱοῦ δὴ καὶ αὐτὸς πα τὴν πάλιν ἐκφανῇ. Id enim forsitan innuebat illa per somnium primo homini injecta exstasis, viri inter muliebres amplexus mulcedinem illam præfigurans, cum libe rorum sitiens a se quasi excedit, genitalibus per somnum effeminatus deliciis, ut rursum ab ejus ossibus et carne decerptus delibatusque, alius, uti dicebam, homo impleatur. Turbata enim corporum harmonia titillationibus coitus, uti nos docent, qui opus maritale experti sunt, medullosa quæque ac prolifica pars sanguinis, quod os quoddam liquidum est, ex cunctis coacta membris, spumoso coagulo concrescons, per naturales meatus in vivam feminae humum expluitur. Merito propter hoc dictura est, derelicturum hominem patrem et matrem, cunctis repente per hæc intervalla memoria elabentiη bus, dum conjugatibus mulieri agglutinatus coniplexibus, genitalis impos libidinis evadit: tollendam costam divino præbens artifici, ut ex filio idem rursus pater exsistat. Οὐκοῦν εἰσέτι πλάσσοντος καὶ νῦν δὴ τὸν ἄνθρω την τοῦ Θεοῦ, πῶς οὐ τολμηρὸν τὸ βδελύσσεσθαι τὴν παιδουργίαν, ἣν αὐτὸς οὐκ ἐπαισχύνεται ταῖς ἁμιάντης ὁ Παντοκράτωρ ἐργαζόμενος χερσί; Πρὸ τοῦ γάρ με πλάσαι σε ἐν κοιλίᾳ, ἐπίσταμαι σε, τῷ Ἱερεμία φησί. Τῷ δὲ Ἰώβ· Μὴ σὺ, λαβὼν πηλόν, ἔπλασας ζώον, καὶ λαλητὸν αὐτὸ ἐποίησας, ἔφη, ἐπὶ τῆς γῆς; Καὶ ὁ Ἰὼβ πρὸς αὐτὸν εὐκτικῶς φέρεται, λέγων τό· Αἱ χεῖρες σου ἐποίησάν με, καὶ Επλασάν με. Πῶς δὲ οὐκ ἄτοπον τό, ἀπαγορεύε σθαι γάμων συναλλαγάς, προσδοκωμένων ἔτι καὶ G μεθ᾿ ἡμᾶς ἔσεσθαι μαρτύρων, καὶ τῶν ἀντιτασσομέ νων τῷ πονηρῷ, δι' οὓς δὴ καὶ τὰς ἡμέρας ὁ λόγος ἐπηγγείλατο κολοβωθήσεσθαι; Εἰ γὰρ φαῦλον, ὡς ἔφης, ἀπεντεῦθεν νενόμισται τῷ Θεῷ τὸ παιδοσπο ρεῖν, δι᾿ ἣν αἰτίαν οἱ παρὰ δόγμα φυόμενοι καὶ τὴν βουλὴν τὴν θείαν, εὐάρεστοι δυνήσονται παραστῆναι τῷ Θεῷ; Ἢ πῶς οὐκ ἀνάγκη εἶναι κίβδηλον, ἀλλὰ μὴ θεοφυές τὸ τεχθέν, εἰ παρὰ τὴν γνώμην καὶ τὸ διάταγμα δίκην παραχαράγματος πλάσσεται τῆς δυνάμεως, ἵνα δὴ καὶ ἀνθρώποις δύνασθαι δῶμεν ἀνθρωποπλαστεῖν. Quamobrem, Deo etiamnum quotidie per nuptialem ejusmodi congressum hominem formante, quoniodo non temerarium fuerit abominari liberorum procreationem, cui suas immaculatas immiscere manus omnipotens Creator haud indecorum ducat? Priusquam enim, inquit, formarem te in utero, novi te, Jeremiam alloquens”. Et Jobo ait: Nunquid tu accepto limo efinxisti animal, et vocale illud fecisti super terram? Jobus autem contra Deo supplex accedit, dicens ": Manus tuæ fecerunt me, et plasmaverunt me. Quonodo vero non absurdum fuerit prohibere congressus nuptiales, cum exspectentur etiam post nos futuri martyres, et qui nequissimo restituri sunt, ob quos etiam breviandos dies illos pollicitus est divinus sermo "? Quod si malum, ut aiebas, ex hoc tempore Deo visum est, liberis operam dare, quo pacto illi quos futuros Christus prædixit, martyres et sancti, contra Dei adeo placitum et voluntatem nati, usque ei chari et accepti esse poterunt? Aut quomodo non plagiaria nescio qua suppositum arte ac manu, non divina satione natum, illud quodcunque fateri necesse est, od præter mentem ac contra præscriptum creantis potentiæ subdititium exstiterit? ut et facuitaten condendi hominis hominibus tribuendam quis velit. Cap. III. Locus Scriptura vexatus. Spurii, non solum fideles, sed et quandoque pralati. Καὶ ἡ Μαρκέλλα ὑπολαβοῦσα, ώ Θεοφίλα, μέγα σφάλμα, ἔφη, καὶ ἐναντίον οἷς εἶπας ἀναφαίνεται· καὶ οἴει λεληθέναι παρωσαμένη τηλικοῦτον νέφος; Ηχει γὰρ ἐκεῖνος ὁ λόγος, ὃν ἴσως, ἀπαιτῶν σε τις ὡς σοφωτάτην, λέξει. Περὶ τῶν ἐκ μοιχείας ἀνόμως φυομένων τί φής; Εδωκας γὰρ εἰσελθεῖν εἰς τὸν κάHic Marcella interpellans, Gravis error, ο Theophila, in tua, inquit, oratione apparet, qui eam s6cum ipsam committit, contraria prius a te dictis astruens: et putas te latere tanta offusa nube? Occurrit tamen ille tibi ex adverso sermo, quo te aliquis ut sapientissimam adiens interrogare iste pa23 Jer. 1, 5. ** Job xxxvi, 14. sec. LXX. * Jub x, 8. Ευκτικώς. Allatius, εὐσεβῶς. Sic et codex Mazar. COMBEFIŠ. 28 Matth. Σπιν, 22; Marc. x 11, 20. Θεοφυές. Ita cod. Vat. Αt Allatius et ms. Hazar., θεοφιλές, Deo charum ID.

θέντα τῷ θελήματι τῆς μεγαλοσύνης κατασκευα ασθέντος αὐτοῦ τοῦ σκηνώματος πρὸς τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἵνα μὴ καταφύγῃς ὥσπερ εἰς τειχίον ἐχέγγυον, προς χειριζομένη την λέγουσαν Γραφήν, Τέκνα δὲ μοιχών ἀτελεσφόρητα, ἀποκρούσεταί σε πράως εἰπὼν, ὅτι Καὶ μὴν τελεσφόροις πολλαχῶς ὠδῖσιν ὥριμον καρ πὸν τοὺς ἐκ παρανόμων συλληφθέντας ὧδε συναλλα γῶν ὁρῶμεν φυομένους. cto possit. De iis qui ex adulterio illigitime gene- σμον ἀμήχανον εἶναι καὶ ἀδύνατον, μὴ χειραγωγης rantur, heus tu quid dicis? Concessisti enim nulla posse ratione fieri ut quis veniat in mundum, quin divinæ ei majestatis nutus ductor exstiterit, parato ci qui sit nasciturus, a Deo corpusculo. Et ne confugias velut in arcem securam, prolato testimonio Scripture, dicentis: Filii autem adulterorum maturitatem non consequentur; refellet te leniter, dicens: Atqui videmus haud raro illegitimis conceplos copulis maturescere in partus vitales valentesque adolescere. Εἰ δ' αὖ πάλιν σοφιζομένη φαίης, ουτος, ἐγὼ τὸ ἀτελεσφόρητον ἐπὶ τῶν τελειουμένων ἡγοῦμαι τάσ σεσθαι τῇ Χριστοδιδάκτῳ δικαιοσύνῃ, λελέξεται· Καὶ μὴν, ὦ μακαρία, πλεῖστοι τεχθέντες ἐξ ἀδίκου σπου ρᾶς οὐδὲν ἧττον οὐ μόνον τῇ ποίμνῃ συναγελάζεσθαι καταριθμοῦνται τῶν ἀδελφῶν, ἀλλὰ καὶ καθηγεῖσθαι τούτων κληροῦνται πολλαχῶς. Οὐκοῦν ὄντος φανεροῦ, καὶ πάντων ἱστορούντων, καὶ τὰ ἐκ μοιχείας φυόμενα τελεσιουργεῖσθαι, οὐ χρὴ νομίζειν περὶ συλλήψεων καὶ τόκων τὸ Πνεῦμα προεφητευκέναι· ἀλλ᾽ ἴσως περὶ τῶν τὴν ἀλήθειαν μοιχωμένων, οἵτινες κλεψιας φοις νοθεύοντες δόγμασι τας Γραφάς, ἀτελεσφόρητον γεννῶσι σοφίαν, τῇ θεοσεβείᾳ συγκρίνοντες τὴν πλά νην. Διὸ καὶ ταύτης σου τῆς προφάσεως ἐξῃρημένης, ἴσθι δὴ, εἰ καὶ τὰ ἐκ μοιχείας εὐδοκοῦντος, ἀπόκρι ναι, γεννῶνται τοῦ Θεοῦ. Ἔφης γὰρ, εἶναι ἀδύνατον, ἀνθρώπου τελεσφορηθῆναι γονὴν, μὴ μορφώσαντος αὐτὴν καὶ ψυχώσαντος τοῦ Κυρίου. Si autem argute iterum distinguens dicas, Ego vero, heus tu, maturitatis nomine quam non consequantur, justitiam Christianam intelligo, cujus illi compotes non sunt, reponet statim: Atqui, ο beata, multi ex iniquo sati semine, nihilo secius, non solum gregi fidelium adunati, verum etiam ut illis præessent haud raro sortiti sunt. Quare cum communi omnium sensu et experientia notissimum sit, ortos ex adulterio utrovis modo quod perfectum est adipisci, non est putandum de conceptibus aut partubus propheticum illud Spiritus sancti oraculum esse intelligendum; sed forte potius de illis qui adulterant veritatem: qui nimirum sophisticis decretis corrumpentes Scripturas, immaturam gignunt sapientiam, quod pietati errorem commisceant. Itaque, hoc quoque tibi effugio præcluso, i modo, et ex adulterio quoque conceptos fetus, responde, Deo bene volente generari. Dixi sti enim, fieri non posse ut ad maturitatem et consummationem perveniat humanus fetus, nisi Dominus formam animumque indiderit. CAP. IV. Humana generatio, Deique in ea opus declaratum. Hic Theophila, velut robusti lacertis adversarii c media correpta, vertigine tentata quadam est; tum gre tandem spiritu resumpto, Rem, inquit, ο bea-. ta, quæris, ad sui plenam declarationem exemplo quodam indigentem, cujus beneficio melius intelligas, Dei vim creatricem per omnia quidem pertingentem, præcipue tamen ipsam a se humanam praestare generationem, augendo quæ in genitalem sunt seminata terram. Neque enim id quod seminatur culpandum est: sed in eo omnis culpa residet, qui in alienum agrum, furtivis cubilibus, veluti mercede brevis voluptatis, propriam impudenter sementem vendit. Informa enim, quæso, animo, talem quamdam imaginem nostri in vitam ortus ac generationis. Cogita domum, cujus altissimis montibus ingressus adjaceat, ipsaque longe in multam et inferne capacem demissa sit profunditatem; quæ denique a summo capite ab ingressu multa retro foramina habeat, ac cujus figura ea parte orbicularis exsistat. Informo, inquit Marcella, quam jubes imaginem. Jam imaginare sedentem intus operari plasten statuas plurimas, ex limo quem ei per ea quæ dixi foramina, multi assidue homines 16 Sap. 111, 16. Καὶ ἡ Θεοφίλα, ἀπὸ γενναίου ὥσπερ ληφθεῖσα τῶν μέσων ἀνταγωνιστοῦ, ἐσκοτοδινίασε, καὶ μάλα μόλις ἀναπνεύσασα, ἔφη· Ἐρωτᾷς ἐρώτημα διὰ παραδεί γματος, ὦ μακαρία, χρῇζον ἀποδειχθῆναι, ἵν᾿ ἔτι μᾶλλον εἰδῇς, ὡς διὰ πάντων ή ποιητική δύναμις διήκουσα τοῦ Θεοῦ, πλέον εἰς τὴν τῶν ἀνθρώπων γένε σιν αὐτουργεί, αὔξουσα τὰ εἰς γόνιμον φυτευόμενα γῆν. Οὐ γὰρ τὸ σπειρόμενον αίτιατέον, ἀλλὰ τὸν εἰς ἀλλοτρίαν ἄρουραν κλεψιγάμοις είναῖς, οἷα μισθωτὸν ὀλίγης ἡδονῆς, τὴν ἰδίαν ἀναισχύντως πιπράσκοντα σποράν. Απείκασον γὰρ τοιούτῳ τινὶ τὴν ἡμετέραν γένεσιν εἰς τὸν βίον, οἷον οἴκῳ παρακειμένην ἔχοντε τὴν εἴσοδον ὄρεσιν ὑψηλοῖς· διήκειν δὲ τὸν οἶκον ἐπὶ πολὺ κάτω, μέχρις ἄκρων τῆς εἰσόδου ἔχοντα πολλὰς ὀπὰς ἐκ τῶν ὀπίσω, καὶ περιφερῆ κατὰ τοῦτο τὸ μέσ ρος γεγονότα. — Απεικάζω, ἔφη ἡ Μαρκέλλα. Ούκ οὖν ἀπέλαβε ἔνδον καθεζόμενον ἐργάζεσθαι πλάστην πολλοὺς ἀνδριάντας· τούτῳ δ' αὖ τὴν ὕλην τοῦ πηλοῦ διὰ τῶν ὁπῶν ἔξωθεν νόησον ὑπὸ πολλῶν ἀνθρώπων ἀνενδεῶς χορηγεῖσθαι, οὐδενὸς αὐτὸν ὁρῶντος τὸν τε χνίτην. Δὸς δὲ κεκαλύφθαι τὸν οἶκον ὁμίχλῃ καὶ νεφέ λαις, καὶ μηδὲν αὐτοῖς ἔξωθεν εἶναι καταφανες ἢ μό νας τὰς ὁπάς. Δεδόσθω, ἔφη, καὶ τοῦτο. Ἔχειν δὲ ἕκα Μεγαλοσύνης. Ms. Maz. et Allat., δυνάμεως. CouBEFIS.

στην αὐτῶν τῶν συμπονούντων εἰς τὴν τοῦ πηλού συγκομιδὴν ἀπονεμημένην αὐτῷ μίαν ἐπὴν, εἰς ἣν χρή μόνον αὐτὸν φέροντα τὴν ἰδίαν ὕλην ἀποτίθεσθαι, μή ἀπτόμενον ἑτέρας. Εἰ δ' αὖ περιέργως ἀνεῳγνύναι την ἑτέρῳ κεκληρωμένην ἐπιχειροίη, πῦρ αὐτῷ καὶ μάτ στιγας ἀπειλητέον. per quod solum oportet eum materiam propriam que: proposita etiam pœna ignis et verberum, ei signalum. Οὐκοῦν τὰ μετὰ ταῦτα λοιπὸν δὴ θεώρησον. Ενδοθεν τὸν πλάστην περιερχόμενον τὰς ὁπὰς, καὶ τὸν εὐ ρισκόμενον ἐν ἑκάστῃ πηλὸν κατ' ἰδίαν λαμβάνοντα πλάττειν, καὶ μηνῶν περιόδοις ἀποπλάσαντα, πάλιν ἀποδιδόναι τοῖς ἔξω διὰ τῆς αὐτῆς τὸν πλάστην ἐπῆς, ἔχοντα τοιαύτην ἐντολὴν, πάντα τὴν δυνάμενον δημιουργηθῆναι πηλὸν ἀδιαφόρως ἐργάζεσθαι, κἂν εἰς ἀλλοτρίαν ὑπό τινος εἰσοχετεύηται κακοτρόπως ὀπήν. Οὐδὲν γὰρ ἠδικηκέναι τὴν ὕλην· διὸ ὡς ἀναιτίαν μὲν δὴ χρῆναι πλάττεσθαι καὶ μορφοῦσθαι. Τὸν δὲ παρὰ τὴ διάταγμα καὶ τὴν ἐντολὴν εἰς ἀλλοτρίαν αὐτὴν ἀποτιθέμενον ἐπὴν ὡς ἀλάστορά τε καὶ παραβάτην τιμω ρεῖσθαι. Οὐ γὰρ τὸν πηλὸν αἰτιατέον, ἀλλ' ἐκεῖνον τὸν παρὰ τὸ ὅσιον τοῦτο πεποιηκότα· ἀκρατίας γὰρ χάριν εἰς ἀλλοτρίαν ἀποκομίσας ὁπὴν ἀπέθετο λαθραίως τῇ βία. — 'Αληθέστατα λέγεις. 5+ congerant, nemine ipsum artificem vidente. Fac etiam occuítari domum nebulis ac caligine, nibilque illis qui exterius materiam ministraut, præter sola foramina, conspicuum esse. Detur, inquit, et hoc. Habere item unumquemque collaborantium in luti comportationem assignatum sibi foramen unum, deponere, nulla ratione tangendo aliud quodcunqui curiosius tentaverit aperire foramen alteri asCAP V. Idem argumentum Οὐκοῦν λοιπὸν δὲ καιρὸς τούτων ἤδη προδιηνυ Tum jam mihi deinceps figulum interius foramina circumeuntem considera, et quamcunque sub unoquoque materiamn offenderit, hanc fingentem, certisque mensium periodis efformatam statuam, per idem rursus foramen emittere: quippe cui hæc posita lex sit, ut nullo discrimine, quamcunque aplam operi oblatam sibi argillam fingat ac figuret, etiamsi perverse per alienum a quopiam demissa foramen fuerit. Nihil enim peccasse materiam; ac pro - pterea tanquam innoxiam fingi eam oportere atque formari. Eum vero qui contra interdictum in alienum ipsam foramen deposuit, ut sceleratum et transgressorem, nerito pena mulctandumn esse. Non enim in lutum culpa referenda, sed in illum qui rem præter fas gessit. Impudicitiæ enim actus stimulis, in alienam vi furtim destinatam rimam intulit ac deposuit. — Verissima loqueris. persequitur S. Pater. Ergo bis hactenus ita præparatis, restat ut om σμένων, ταύτην σε πᾶσαν προσάπτειν, ὦ σοφωτάτη, nem hanc similitudinem, o sapientissima, bis quæ τὴν εἰκόνα τοῖς ἤδη ἔμπροσθεν είρημένοις. Τὸν μὲν οἶκον ἀφομοιοῦσαν τῇ ἀοράτῳ τῆς γενέσεως ἡμῶν φύσει· τὴν δὲ προσκειμένην εἴσοδον τοῖς ὄρεσι τῇ ἀπὸ τῶν οὐρανῶν εἰς τὰ σώματα καταβάσει καὶ καταπομπῇ τῶν ψυχῶν· τὰς δὲ ὁπὰς τῷ θηλυκῷ καὶ γυναικείῳ γένει· τὸν δὲ πλάστην τῇ ποιητικῇ δυνάμει τοῦ Θεοῦ, ήτις, ἐπικαλύμματι τῆς γενέσεως ήμων τῇ φύσει χρωμένη, ἔνδον ἡμᾶς ἀοράτως άνθρω ποπλαστεῖ τὰ ἐνδύματα ταῖς ψυχαῖς ἐργαζομέΚαταβάσει καὶ καταπομπῇ. Locus hic dimcilior, quo videtur Methodius ipsam Origenis præexsistentiæ animorum opinionem sequi, ac quasi illi pridem πολιτείαν suam nacti in cœlis, jade in corpora sic a Deo formata descendant ac demittantur: sive alias hæc illis pœna est et carcer, ut Origenes voluit; sive natura, quod exponi possit Methodius, nec ita palam adversatur fidei. Erudite admodum hanc spartam adornavit Leo Allatius, ac Methodium vindicavit; cum is qui illius occupavit Methodiani Symposii editionem, subolere sibi difficile aliquid nec indicaverit. Putem ipse Methodium nihil aliud velle, quod ita exprimit, quam animorum naturam significare, quæ a Deo sit et cœlestis, nec a materia proficiscatur, velut animæ reliquorum viventium, sed a Deo proprio parente ɛupra vim omnem actionis humanæ illiusque supplemento, exeat; qui singulas singulis formatis corporibus jure quasi naturæ, eaque quam sibi præfixit lege, animas tribuat, ne humana actio ad prolem ordinata, sui insufficientia et præstantia efTectus, cassa maneat. llinc certe nostra dicta co lestis origo, et qua nobis inest ut in Deum auctorem nostrum vergamus, etsi inefficaci conatu, nisi Dei ipsins gratia a juvetur. Hæc fere mens schojam superius dicta sunt, adhibeas. Εt domum qui dem illam, inaspectabilem generationis nostræ naturam esse intelligas aditum autem adjacentem montibus, descensum e cœlis animarum in corpora, et quod in illa mittuntur: foramina vero, femininum serum ac muliebrem: plasten quoque, creatricem Dei potentiam, quæ pro generationis velo, nostra utens natura, inaspectabili ratione intus nos humana fornia elingit, animarum indumenta conliasta quem adducit Allatius ex suo codice, acerrimum ac eruditum Methodii vindicem: quem certe tantum Origenis adversarium, præcipuo hoc illias errore haud putandum est ita abreptum esse: vel saltem fautores Origenis ini ausos aspergere, cuin statim fraus ex reliquis viri scriptis ipsaque bac ejus lucubratione prodenda foret. Hac eadem ratione Gregorius Theologus in Christi Natalem et sanctum Pascha, hominem vocat οὐράνιον καὶ ἐπίσ γειον ζῶον καὶ μικρὸν κόσμον· caleste et terrestre animal ac parvum mundum: utraque scilicet natura constantem, qua ipse major mundus conflatur, spiritali et corporea: qui ipse maxime opus sit, ratione cujus usque modo Pater operatur, uti supra citavit Methodius: non sola argillæ membris humanis efformatione, sed magis animi, qui Dei proprium opus ac fabrica, nova in finem usque mundi, per singulas hominum generationes, editione, a se· que creatione. COMBEFIS. Ἥτις... ἀνθρωποπλαστεῖ. Sic et Passinius. Λι Allatius: ἥτις αἰτία τῆς γενέσεως ἡμῶν, ὡς ἔφην, τῇ φύσει χρωμένης ἐστίν· αὕτη δὲ ἴσως ἀνα θρωποπλαστεῖ. Neque aliter legit in cod. Mazar. editor Lupareus, omissis solummodo è ĭow; post. αΰτη. GALLAND.

δρείῳ καὶ ἀῤῥενικῷ παραβλητέον· ὁπότε, διψήσαν τες τέκνων, εἰς τοὺς κατὰ φύσιν τῆς θηλείας φερο μένους πόρους έγκαταβάλλουσι τὴν σποράν, ὥσπερ κἀκεῖ τὸν πηλὸν εἰς τὰς ὁπάς. Θείας γὰρ, ὡς ἔπος εἰπεῖν, μοίρας τῆς δημιουργικῆς τὸ σπέρμα μετα λαμβάνον, οὐκ αὐτὸ αἴτιον νομιστέον εἶναι τῶν τῆς ἀκολασίας ὑπεκκαυμάτων. Ἡ μὲν γὰρ τέχνη τὴν ὑπο κειμένην ὕλην ἀεὶ τεκταίνεται. Οὐδὲν γὰρ αὐτόθι καθ' ἑαυτὸ τῶν πραγμάτων ἡγητέον εἶναι κακὸν, ἀλλὰ πα ρὰ τὴν πρᾶξιν τῶν χρωμένων τοιῶσδε γίνεσθαι. Κοι σμίως μὲν γὰρ πραττόμενον καὶ σωφρόνως, κόσμιον ἀπέβη· αἰσχρῶς δὲ καὶ ἀσχημόνως, αἰσχρόν. Τί γὰρ Αδίκησε σίδηρος γεωργικῆς χάριν καὶ τεχνῶν εὑρε θεὶς, τοὺς εἰς ἀλληλοφόνους αὐτὸν θήξαντας μάχας; Τί δὲ χρυσὸς ἢ ἄργυρος, ἢ χαλκὸς, καὶ συλλήβδην ἡ εξέργαστος ἅπασα γῆ, τοὺς πλημμελοῦντας ἀχαρί στως εἰς τὸν σφέτερον δημιουργόν, ἐν τῷ παρατρέ πεσθαι τὰ ἀπ' αὐτῶν ποικιλλόμενα βρέτη Κἂν γὰρ ἀπὸ κλεψιμαίων τῇ ὑφαντικῇ παρέχοιτό τις ἔρια τέχνῃ, πρὸς ἐν μόνον ἀποβλέπουσα τοῦτο ή τέχνη, δημιουργεῖ τὴν ὑποκειμένην, εἰ δέξεται τὴν κατασκευήν, οὐδὲν ἀποβαλλομένη τῶν ἑαυτῇ χρησίμων· ἐπεὶ μηδὲν αἰτιόν ἐστιν ἐνταῦθα τὸ κλαπὲν ἄψυχον δν. Διὸ δὴ αὐτὸ μὲν ἐργαστέον καὶ κοσμητέον· τὸν δὲ ὑφελόμενον ἀδίκῳ φωρα τιμωρητέον. Ατὰρ δὴ καὶ τοὺς δηλήμονας τῶν γάμων, καὶ διαῤῥήκτας τῆς εὐ αρμοστίας τοῦ βίου τῶν χορδών φλεγμαίνοντας αξ στρῳ, καὶ τὴν ὄρεξιν εἰς μοιχείαν ἐκκαλουμένους, αὐτοὺς μὲν βασανιστέον καὶ τιμωρητέον· ἀπ' ἀλλο cinnans. Qui denique lutum argillamque compor- νη. Τοὺς δὲ κομίζοντας τὴν ὕλην τοῦ πηλοῦ, τῷ ἀνtant, mares ac viros exprimere cogitandi sunt, cum illi liberorum agente siti in naturales feminæ meabus semen injiciunt, haud secus ac illi argillam in foramina important. Semini enim, quadam divinæ creatricis potentiæ, ut sic dicam, participatione asperso, haud impulandi exæstuantes impuræ libidinis ardores. Ars porro if subjecta sibi materia, quod suum est, agit. Nullam vero rem ex se ac per se ipsam malam esse, existimandum est, sed talem fieri per abutentium operationem. Honeste videlicet et caste exhibita, honesta evadit; turpiter vero et indecenter administrata, turpis fit. In quo enim male meruit ferrum propter agriculturam et artes inventum, de iis qui ad mutuas illud cædes acuunt? In quo aurum aut argentum, aut æs, et, ut verbo colligam, omnis materia atque metalla, dum se mollia præbent ac tractabilia, de his qui ingratis in auctorem suum animis, in statuas varie distintas efformatasque, hæc adoranda proponunt? Certe si quis furto quæsita vellera textrinæ præbuerit, in unum hunc scopum intuens ars, quod subjectum est fabricatur, ut structuram admittat, nibil respuens eorum quæ illi ad usum suum apta objecta sunt. Nam neque quod furto ablatum est, in crimen vocandum sit, quippe inanimum. Lanam Itaque elaborare ac concinnare, nihil prohibet; qui vero injusta eam manu furtoque abstulit, is pana afficiendus. Sic corruptores nuptiarum, ac qui concinnæ castæque vitæ, velut citharæ, temere chordas rumpunt, efrenes inflammate cupiditatis astus in " τρίων γὰρ κήπων τὰς παιδογόνους λυμαίνονται κλέο adulteria laxantes, ipsi quidem cruciandi puniendi- πτοντες συμπλοκάς· τὴν δὲ σποράν, ὥσπερ δὴ κἀκεῖ que sunt nocent enim graviter, ex alienis hortis τὰ ἔρια, μορφωτέον καὶ ψυχωτέον. inconcessos furando concubitus; semen vero ipsum, uti et illic vellera, formandum est animaque donandum. CAP. VI. Etiam adulterinorum paríuum Et quid opus tanta exemplorum vi frustra sermonen producere, cum satis liqueat Dei profecto opus esse, corporum structuram? Quando enim natura brevi adeo tempore, nisi Deo adjutorium subministrante, tantum opus perdiceret? Quis enim incompactam compegit ossium substantiam? Quis vero colligavit, ut nervis extenderentur ac remitterentur ad juncturas artuum sic membra flectentia? Quis cuniculos sanguini, mollemque spiritui arteriam præparavit? Aut quis alius humorem sanguine imbutum, exque limo mollem palpam, fer mento prope dilatavit; nisi solus summus artifex, qui vivum nos hominem, rationalem sui eligiem Ποικιλ λόμενα βρέτη. Variam lectionem in να ποικιλλόμενα Vat. cod. agnoscit etiam Allatius. Ad hæc Possinius pro βρέτη, fallentibus oculis, vel etiam illudente scriba, βρέφη legit: quod et conatur reddere, cum sit nullius hic frugis. Non enim metalla enumerata bene ad liberos componantur, sed ad statuas et simulacra, quæ sic varia ex illis Græci colenda efformabant, invita natura, in contemptum Dei. Vox quoque πηλικωμένοι ipsa non salis Græca, ut undique pateat, unam duntaxat probatam lectionem, quam ex Allat. et Maz. cod. secura Deo, iis angeli curatores dati. Καὶ τί δεῖ παραδείγμασι τοσούτοις κεχρημένην μηκύνειν τὸν λόγον; Οὐδὲ γὰρ ἂν οὕτως ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ τοσοῦτον ἔξω θείας κομιδῆς ἔργον ἐξήνυσε φύ σις. Τίς γὰρ ὀστέων ἄπηκτον ἔπηξεν οὐσίαν; Τίς δὲ ξυνέδησε ἐπιτείνεσθαι νεύροις καὶ ἀνίεσθαι περὶ τὰς ἁρμογὰς καμπτόμενα τὰ μέλη; Τίς δ' υπονόμους κατ εσκεύασε τῷ αἵματι, καὶ μαλακὴν ἀρτηρίαν τῷ πνεύματι; Η τίς ἄλλος ἐζύμωσε χυμὸν δεύσας αἵματι, καὶ μαλθακὴν ἐν χοὸς σάρκα; Η μόνος ὁ ἀριστοτέχνης τὴν λογικωτάτην εἰκόνα καὶ ἔμψυχον, τὸν ἄνθρωπον, ἡμᾶς, ἑαυτοῦ τεκταινόμενος, καὶ κη ροπλαστῶν ἐξ ὑγρῶν καὶ βραχυτάτων σπερμάτων ἐν μήτρα; Τίς γάρ ἐστιν ὁ προμηθούμενος μὴ συμquor COMBEFIS. Κεχρημένην. Allal. et Possin., καταχρω μένην. GALL, Η τίς άλλος. Monstro quodam codex Vat. "Η τίς Θεός quod et Possinius sequitur. Accepi, non ut novam lectionem, sed ut partem textus, quo exponitur mira fabrica humani corporis: quod ex parvo humore ac spuma quasi fermento dilatetur massa corporis, in dura ossa ae mollem carnema cruentumque humorem exporrecta. Combefis.

Π πνίγεσθαι τῷ ὑγρῷ καὶ τῇ συνοχῇ τῶν ἀγγείων, ἐπι- fabricatus, ex humanis tenuissimisque seminibus, velut ex cera, in vulva ellingit? Ad cujus enim id curam speclat, ne tum humido, tumque vasculorum angustiis suffocetur, intus innatans utero gestatus imperfectus fetus? Quis a partu jam editum inque lucem susceptum, sic imbecillem exiguumque in molem et formam ac robur idoneum provehit? nisi ille idem, ut dixi, supremus artifex Deus, creatrice vi, quasi Christo exemplari figuras ducens atque ad vivum species depingens? Unde et tutelaribus angelis, etiam ex adulterio susceptas proles commendari, ex divinis litteris accepimus. Si enim invita beatæ illius naturæ, Dei scilicet, voluntate, præterque ejus consilium ac legem exsi sterent, quomodo angelis traderentur blande admoκλυζόμενον ἔσω τὸ ἔμβρυον; Η τίς ὁ μετὰ τὸ λοχευ θῆναι καὶ εἰς φῶς ἀνελθεῖν, εἰς μέγεθος καὶ κάλλος καὶ ῥώμην ἐξ ἀσθενοῦς καὶ βραχέος μεταβάλλων ἢ μὴ αὐτὸς οὗτος ὁ ἀριστοτέχνης, ὡς ἔφην, Θεὸς, τῇ ποιητικῇ δυνάμει τῷ Χριστῷ μετασχηματίζων καὶ μεταξωγραφῶν τὰς ἰδέας; * "Οθεν δὴ καὶ τημελούχοις ἀγγέλοις, κἂν ἐκ μοιχείας ὦσι τὰ ἀποτικτόμενα, παραδίδοσθαι παρειλήφαμεν ἐν θεοπνεύστοις γράμ μασιν. Εἰ γὰρ παρὰ τὴν γνώμην ἐγίνοντο καὶ τὸν θεσμὸν τῆς μακαρίας ἐκείνης φύσεως τοῦ Θεοῦ, πῶς ἀγγέλοις ταῦτα παρεδίδοτο τραφησόμενα μετὰ πολ λῆς ἀναπαύσεως καὶ ῥαστώνης; Πῶς δὲ καὶ κατηγο ρήζοντα σφῶν αὐτῶν τοὺς γονεῖς εὐπαῤῥησιάστως εἰς τὸ δικαστήριον ἐκίκλησκον τοῦ Χριστοῦ; Σὺ οὐκ ἐφθόνησας ἡμῖν, ὦ Κύριε, τὸ κοινὸν, λέγοντα, τοῦτο dum ac indulgenter educandlæ? Quomodo etiam φῶς· οὗτοι δὲ ἡμᾶς εἰς θάνατον ἐξέθεντο, καταφρο νήσαντες τῆς σῆς ἐντολῆς. Ἐκ γὰρ ἀνόμων, φησίν, ΰπνων τέκνα γεννώμενα μάρτυρές εἰσι που νηρίας κατὰ γονέων ἐν ἐξετασμῷ πιθανῶν λόγων. suos genitores accusaturæ, libere ad Christi tribunal citarent? Tu quidem, Domine, inquiunt, non invidisti nobis commune hoc lumen; hi autem nos in mortem exposuerunt, contempto tuo mandato. Ex illegitimis enim somnis, inquit, filii qui nascuntur, lestes sunt nequitiæ adversus parentes in interrogatione persuasibilium sermonum”. Cap. VII. Anima rationalis ab ipso Deo. Castilas non una bona, etsi melior et honoratior. Καὶ τάχα μὲν οὖν δὴ χώραν ἕξει πιθανολογῶν τις ἐν οὐ κριτικοῖς καὶ φρονίμοις ἀνδράσι, τὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς τὸν σάρκινον τοῦτον ὑπὸ ἀνθρώπων φυ τευόμενον αὐτοματί μορφοῦσθαι παρὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Θεοῦ· οὐ μὴν ἤδη καὶ τῆς ψυχῆς τὴν ἀθά να την ουσίαν μετὰ τοῦ θνητοῦ σπείρεσθαι διδάσκων πιστευθήσεται σώματος. Τὸ γὰρ ἀθάνατον καὶ ἀγή ρων μόνος ὁ Παντοκράτωρ ἐμφυσᾷ ἡμῖν, καὶ μόνος τῶν ἀοράτων ἐστὶ καὶ ἀνολέθρων ποιητής. Ενεφύσησε γὰρ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς, καὶ ἐγένετο, φησίν, ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν. Αμέλει τοὺς χειροτέχνας τούτους ἀντιώμενος ὁ λόγος, ἐπὶ λύμῃ τῶν ἀνθρώπων τὰ ἀνδροείκελα κατα σκευάζοντας ἀγάλματα, οὐκ αἰσθόμενα τὸν ἴδιον ποιητήν, ἐν τῇ παναρέτη Σοφία φησί· Σποδὺς ἡ καρ δία αὐτῶν, καὶ γῆς εὐτελεστέρα ἡ ἐλπὶς αὐτῶν, πηλοῦ τε ἀτιμότερος ὁ βίος αὐτῶν· ὅτι ἠγνόη σαν τον πλάσαντα αὐτοὺς, καὶ τὸν ἐμπνεύσαντα αὐτοῖς ψυχὴν ἐνεργοῦσαν, καὶ ἐμφυσήσαντα αὐ τοῖς πνεῦμα ζωτικόν. Οὗτός ἐστι πάντων ἀνθρώπων ποιητής, ὁ Θεός. Διὸ καὶ πάντας ἀνθρώπους, κατὰ τον Απόστολον, σώζεσθαι βούλεται, καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν. Καὶ ἐπειδὴ τοῦτο μόλις τέλος ἔσχε, λοιπὸν δὴ τὰ μετὰ ταῦτα λεκτέον. ὉπότSap. IV, 6. 38 Gen. i1,7. 3 Sap. xv, 10, 11. Υπνων. Sic et Vulg. emendata, cum pro somms irrepsisset omnes, ut testatur Nobilius. COMBEFIS. Οὐ μὴν ἤδη. Planum argumentum Methodii. Etsi admitti possit corpus sic a natura formari, velut fere in reliquis animantibus, vi scilicet seminis de animo tamen qui sit immortalis, qui dicat, nullam Gdem mereri, sed a Deo ἀμέσως fieri et dari. Possinius tamen, interrogate legens, id affrinat quod negat Methodius: quanquam ex fide Et adhuc locum habebit aliquis probabiliter disputandi apud imperitos et imprudentes, tunicam hanc animæ carneam, ab hominibus satam, casu formari præter Dei sententiam; immortalem tamen animi substantiam cum mortali ac fragili corpore seminari qui doceat, fidem non merebitur. Quod enim mortis seniique expers est, solus utique nobis inspirat Omnipotens, solusque invisibiliumn incorruptibiliumque creator est. Inspiravit enim, inquit, in faciem ejus spiraculum vitæ: et factus est homo in animam viventem 38. Denique artifices illos increpans Scriptura, qui ad hominum perniciem hnmana forma statuaș concinnarent, nullo ejus sensu præditas, quo auctore fiant, in libro Sapientiæ, omnis scilicet virtutis officina, ait: Cinis est cor eorum, et terra supervacua spes eorum, et luto vilior vita eorum: quoniam ignorarunt qui se finxit, et qui inspiravit illis animam quæ operatur; et qui insulavit eís spiritum vitalem». lc cunctorum hominum conditor est, Deus. Proptereaque, ut scribit Apostolus, Vult omnes homines salvos fieri, et ad agni tionem veritatis venire ". Et quoniam hoc vix tandem caput expedivimus, quæ supersunt deinceps dicenda sunt. Ubi enim quis eorum quæ ex humana 30 / Tim. 11, 4. ejus qui de corpore ita sentit, quasi arguat Methodius unum ex altero sequi; quod esset argumentum a minori ad majus affirmate, proinde nullius consequentiæ. Contra, dato priore membro, alterum nulla probabilitatis specie dari posse aut admitti, ex ipsa rei indole evincit et locis Scripturæ: quod utique gravis theologi est. Apud Allatium etiam particula non obrepsit, mendo ut videtur typographico; qua submota, omnia constant. Id.

ratione homini accidunt, considerationem natura αν γάρ τις τὴν θεωρίαν τῶν κατὰ τὸν ἄνθρωπον duce diligenter didicerit, sane noverit haud abominandam liberorum procreationem, cum tamen castimonia majori laude atque honore coronanda sit. Neque enim eo quod mel cæteris dulcius est ac sulavius, continuo reliqua amara reputare convenit, quæcunque in fructibus jucundi saporis partem aliquam a natura sortita sunt. Et horum quidem idoneum testem producemus Paulum, cujus illa sunt: Qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit ". Non enim scilicet id proponendo quod melius ac dulcius est, aliud omnino Scriptura sublatum voluit; sed unicuique quod proprium est ac utile, tribuendum decernit. Sunt quibus nondum concessit potiri virgi nitate sunt quos non amplius titillationibus erubescentes inquinari permittit, sed jam inde meditari, deincepsque cogitare vult, angelicæ puritatis æmulam corporum transformationem; ubi juxta verax Donini oraculum: Non nubunt, neque nubuntur 3. Quandoquidem non omnibus incontaminatus ille, et quo regnum cœlorum præbeatur *, eunuchismus creditur: sed illis duntaxat, qui et semper virentem et incontaminatum virginitatis florem valent servare. Florentissimo enim et maxime variegato prato comparari Ecclesiam habet propheticus sersno, non modo virginitatis distinctam et coronatam doribus, sed et conjugii et continentiæ. 1n finibriis enim aureis variegata astat regina a dextris sponsi ". συμβαινόντων κατὰ φύσιν ἀκριβῶς ἐκμάθῃ, εἴσεται μὴ βδελύσσεσθαι παιδοποιίαν· ἐπαινεῖν δὲ καὶ προ τιμὴν ἀγνείαν. Οὐδὲ γὰρ, ἐπειδὴ τῶν ἄλλων ἡδύτε ρόν ἐστι καὶ προσηνέστερον τὸ μέλι, τὰ λοιπὰ δὴ ταύτῃ νομίζεσθαι προσήκει πικρά, ὁπόσα δὴ τῇ ἐμε φύτῳ γλυκασία κεκέρασται τῶν ἀκροδρύων. Καὶ τού των μὲν ἐχέγγυον μάρτυρα παρέξομαι τὸν Παῦλον, Ὥστε καὶ ὁ γαμίζων, λέγοντα, τὴν ἑαυτοῦ παρθέ νον, καλῶς ποιεῖ· καὶ ὁ μὴ γαμίζων κρείσσον ποιεῖ. Οὐ γὰρ δὴ τῇ τοῦ κρείττονος καὶ γλυκυτέρου παραθέσει τὸ ἕτερον ἀνεῖλεν ἀπαγορεῦσαι ὁ λόγος· ἀλλ᾽ ἑκάστῳ τὸ οἰκεῖον καὶ λυσιτελὲς ἀπονέμειν διαθεσμο θετεῖ. Τοῖς μὲν γὰρ οὐδέπω συνεχώρησε παρθενίας τυχεῖν· τοὺς δὲ οὐκέτι βούλεται χραίνεσθαι φοινισ σομένους ερεθισμοῖς, ἀλλὰ μελετῶν ἀπεντεῦθεν ἤδη καὶ φαντάζεσθαι τὴν ἰσάγγελον μεταστοιχείωσιν τῶν σωμάτων· ἔνθα οὔτε γαμοῦσιν, οὔτε γαμίσκονται, κατὰ τοὺς ἀψευδεῖς τοῦ Κυρίου χρησμούς· ἐπεὶ μηδὲ πᾶσιν ἡ ἀμόλυντος καὶ παρεκτικὸς τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν εὐνουχισμὸς ἐμπιστεύεται· ἀλλὰ μόνοις δηλονότι τοῖς καὶ δυναμένοις τὸ ἀειθαλὲς ἄνθος, καὶ· ἄχραντον τῆς παρθενίας τηρήσαι. 'Ανθηροτάτῳ γὰρ καὶ ποικιλωτάτῳ λειμῶνι ἀπεικάζεσθαι λόγος έχει προφητικὸς τὴν Ἐκκλησίαν, οὐ μόνον τοῖς τῆς ἁγνείας πεποικιλμένην καὶ κατεστεμμένην ἄνθεσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς τῆς τεκνογονίας καὶ τοῖς ἐγκρατείας. Εν κροσ σωτοῖς γὰρ χρυσοῖς πεποικιλμένη ἀπὸ δεξιῶν ἡ βασίλισσα παρίσταται τοῦ νυμφίου. Hæc tibi pro viribus ego meis, o Arete, confero ad susceptum pro veritate sermonem. Quibus a Theophila dictis, lene a cunctis virginibus exstitisse murmur narrabat Theopatra, illis sermonem laudantibus. Ubi autem susurrus quievit, post longum silentium, assurrexisse Thaliam ei quippe tertio loco mandatum erat post Theophilam concertare). Ea igitur sequens binc et ipsa exorsa est. ORATIO III. THALIA. Ταῦτά σοι κατὰ δύναμιν κἀγὼ τὸν ἐμαυτῆς, ὦ Αρετή, εἰς τὸν περὶ τῆς ἀληθείας συμβάλλομαι λό γον. - Εἰπούσης δὲ ταῦτα τῆς Θεοφίλας, θόρυβον ἡδὺν ἐκ πασῶν ἡ Θεοπάτρα ἔφη γεγονέναι τῶν παρ θένων, ἐπαινουσῶν τὸν λόγον. Ὡς δὲ ἡσύχασεν, σιω τῆς ἐπὶ πολὺ γενομένης, ἀναστῆναι τὴν Θάλειαν· ταύτῃ γὰρ ἐκ τρίτου ἐπετέτραπτο μετὰ τὴν Θεοφί λαν ἀγωνίζεσθαι. Υπολαβοῦσα οὖν ἐντεῦθεν, ὡς οἶμαι, ἤδη καὶ αὐτή. ΘΑΛΕΙΑ. Cap. 1. Locus Geneseos 11, 23, 24, cum textu Paulino Ephes. v, 28-32, collatus. Mihi videris, ο Theophila, et actione et eruditione cunctis præcellere, nec cuiquam sapientiæ laude cedere. Non enim est qui reprehendere possit orationem tuam, vel si contentiosus et pervicax sit. Unum tamen in ea me, aliis præclare dictis, o beata, videtur turbare, ac quasi injecto scrupulo moleste habere, dum mecum reputo, haud frustra spiritu plenissimum ac sapientem virum, Paulum dico, in Christum et Ecclesiam relaturum conjun1 Cor. vi, 38. 31 Math. xxi, 50. ss Matth. Την συνερξιν. Malui retinere Vat. vocem, quod etiam in reliquis postmodum repetatur, ut appareat glossema esse quod Allat. et Maz. hic σύζευ ξιν habent: quasi rariorem vocem, ut solet, com Σύ μοι δοκεῖς, ὦ Θεοφίλα, ἔφη, καὶ τῇ πράξει και τῷ λόγῳ πασῶν κρατιστεύειν, καὶ σοφίας τὰ δεύτερα φέρεσθαι οὐδενός. Οὐ γάρ ἐστιν ὅστις αἰτιάσεται σου τὸν λόγον, οὐδ᾽ εἰ παντάπασι φιλόνεικος εἴη καὶ ἀν τιλογικός. Πλὴν ἐκεῖνό με μόνον, τῶν ἄλλων ὀρθῶς εἰρημένων, ὦ μακαρία, δοκεί ταράττειν τε καὶ ἀνιᾷν, ἀναλογιζομένην, ὡς οὐκ ἂν ὁ πνευματικώτατος 60φὸς ἀνὴρ, τὸν Παῦλον λέγω, ματαίως ἀνέφερεν εἰς Χριστὸν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν, τὴν σύγερξιν του XIX, 12. * Psal. XLIV, 10. muniore exponant. Ea utitur Plato in eam ipsam rem, pro viri et uxoris quasi in secreto, copula • tione, que nuptiarum mysterium est, quod Apostolus in Christum et Ecclesiam transfert. COMBER.

πρωτοπλάστου καὶ τῆς γυναικὸς, εἰ μηδὲν ὑψηλότε- ctionem primi hominis ac mulieris ", si nihil sublim ρον ἐφαντάζετο τῶν ῥητῶν καὶ τῆς ἱστορίας ἡ Γραφή. Εἰ γὰρ ὅλως εἰς τὸν περὶ συνελεύσεως ἀνδρός τε καὶ γυναικὸς δεῖ παραλαμβάνεσθαι τύπον ψιλῶς τὴν Γραφήν, τίνος δὴ χάριν ὁ ᾿Απόστολος, τούτων ἐπιμνησθείς, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πνεύματος ἡμᾶς, οἶμαι, χειραγωγῶν ὁδὸν, εἰς Χριστὸν καὶ εἰς Ἐκκλησίαν ἀναφέρων, ἀλληγορεῖ τὰ κατὰ τὴν Εὔαν καὶ τὸν Αδάμ; mins Scriptura innueret, quain quod ex nudis ipsis verbis ac historia, pervio sensu haberi potest. Si enim omnino de viri ac mulieris congressu nude Jocus Scripturæ accipi debet, quid causæ est cur Apostolus eum citans, et ad Spiritus, puto, nos manu ducens viam, quæ de Adamo et Eva memorantur, per allegoriam in Christum transfert et in Ecclesiam? Ἡ μὲν γὰρ λέξις τῆς Γενέσεως οὕτω φησί· Καὶ Locus Geneseos sic habet. Et dixit Adam, Hoc εἶπεν ὁ ᾿Αδάμ· Τοῦτο νῦν ἐστοῦν ἐκ τῶν ἐστέων nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: hæc μου, καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου· αὕτη κληθή- vocabitur mulier, quoniam de viro sumpta est. Proσεται γυνὴ, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἑλήφθη. pler hoc relinquet homo patrom suum et matrem Ενεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα suam, et adhærebit uxori suæ: et erunt duo in curαὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα αὑτοῦ, καὶ προσκολλη- nem unam ". Apostolus autem cam sententiam consiθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς derans, nequaquam illam prout jacet, justa sensum σάρκα μίαν. Ο δὲ Ἀπόστολος, εἰς αὐτὴν δὴ ταύτην ut dixi ac sonum litteræ, de viri ac feminæ copula Επισκεπτόμενος τὴν περικοπὴν, οὐκέτι κατὰ τὸ κείν vult accipi, quemadmodum tu facis, naturali modo μενον αὐτὴν, ὡς ἔφην, αἰσθητῶς ἐπὶ συνέρξεως βού- de conceptibus solummodo ac partubus Scripturam λεται παραλαμβάνεσθαι γυναικός τε καὶ ἀνδρὸς, istam interpretando. Sic enim posuisti: Ut os ex ὥσπερ δὴ καὶ σύ. Σὺ γὰρ, φυσικώτερον επεξεργα ossibus homo alter sumptum gigneretur, coire viva ζομένη τὸν λόγον, συλλήψεων πέρι καὶ τοκετῶν ἔδω corpora, distendique ac tunere, arborum instar, και μόνον ἀποφαίνεσθαι τὴν Γραφήν. Ἵνα γὰρ τὸ cum prægnant. Paulus autem, spiritaliter ad Chri ἀπὸ τῶν ὀστέων ὀστοῦν ἄνθρωπος ἕτερος ληφθέν stum hæc referens, in hunc nos modum edocet ": γεννηθῇ, ταύτῃ συνεῖναι τὰ ζῶα σπαργῶντα δρυῶν Qui suam uxorem diligit, se ipsum diligit. Nemo δίκην ἐν ὥρᾳ τοῦ κύειν. Ἐκεῖνος δὲ, πνευματι enim unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et κώτερον εἰς Χριστὸν ἀναπέμψας τὸν λόγον, διδά- fovet eam, sicut et Christus Ecclesiam: quia membra σκων οὕτως ἔφη· ῾Ο ἀγαπῶν τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα sumus corporis ejus. Propter hoc relinquet homo pa - ἑαυτὸν ἀγαπᾷ. Οὐδεὶς γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ σάρκα trem suum et matrem, et adhærebit uxori suæ; et ἐμίσησεν ἀλλ' ἐκτρέψει καὶ θάλπει, καθὼς καὶ ὁ erunt duo in carnem unam. Sacramentum hoc maΧριστὸς τὴν Ἐκκλησίαν· ὅτι μέλη ἐσμὲν τοῦ gnum est; ego autem dico, in Christum et in Ecclesiam. σώματος αὐτοῦ. Ἀντὶ τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα, καὶ προσε κολληθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. Τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν· ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν. Cap. II. Apostoli Pauli digressiones. Ejus doctrina character, nihil in eo dissentaneum. Suffixus Origenes, qui improbe omnia ad allegoriam trahit. Nec vero te moveat, quod aliis de rebus instituto sermone, ad alia transilit, ut permiscere doctrinam videatur eaque intercalare quæ argumento dissideant, ab instituta digrediens consideratione, uti se res in verbis inductis habet. Nam cum de castitate, ut ape paret, sedulo doctrinam tradere ac confirmare vellet, insinuat se prius, et molles quasi aditus ad eum scopum captat, leniori ac plausibiliori utens sermonis ingressu. Est enim ejus dictionis character admodum varius, et ad rem sensim augendam comparatus. Ac ipso quidem exordio rem levius attingens, moxque se in altiora ac magnífica diffundens: tum rursus in profunditatem sese demittens, interdum in simplex aliquid et facile, interdum in difcilius aliquid et subtilius desinit; nec quidquam tamen per istas alternationes alienum a scopo inΜή κινείτω δέ σε, εἰ περὶ ἑτέρων διαλεγόμενος εἰς ἕτερα μεταπηδ· ὥστε νομίζειν ἀναμιγνύναι καὶ παρεμβάλλειν αὐτὸν ἀνόμοια τοῖς προκειμένοις, παρεκβαίνοντα τοῦ σκέμματος, ὥσπερ δὴ καὶ νῦν. Περὶ τῆς ἁγνείας γὰρ ἐθελήσας, ὡς εἰκὸς, μεμελη μένως αὐτῷ κρατυνθῆναι λόγον, προδιορθοῦται πρότερον τὴν ἐπιχείρησιν, τῷ λειοτέρῳ τῆς φράσεως ἀρχόμενος τύπῳ. Ο γάρ τοι χαρακτήρ αὐτῷ τῶν λόγων, ποικιλώτατος ὢν, καὶ κατὰ παραύξησιν ἐξειργασμένος, ἄρχεται μὲν ἐπιπολαιότερον, προχεῖται δὲ εἰς τὸ ὑψηλότερον καὶ μεγαλοπρεπές· εἶτ᾽ αὖθις εἰς βαθύτητα μεταβάλλων, ότὲ μὲν εἰς τὸ ἁπλούστερον καὶ ἀφελὲς, ὁτὲ δὲ εἰς τὸ δεινότερον καταλήγει καὶ λεπτὸν, οὐδὲν ἀλλότριον ἐπεισάγων τῶν κεφαλαίων ταῖς ἐξαλλαγαῖς· ἀλλὰ πάντα κατά τινα θαυμαστὴν οἰκειότητα συμπεριγράφων εἰς ἐν τὸ προκείμενον * Ephes. v, 32. 36 Gen. 11, 23, 24. 37 Ephes. v, 28-32. Δρυών δίκην. Lectio ex conjectura interpretis. Nam Val. codex habebat δρῶν δίκην. Maz., glossemate docti lectoris e margine in contextum, ut verisimile est, recepto δένδρων pro δρυών posuit. Δρύς, οι Græce scientibus notum, non solam quercum, sed omniuo genus omne arborum sæpe significat, imo et plantarum. Nam ἀκρόδρυα de omni fructu dici, Caius etiam jurisconsultus adnotavit. Si cui tamen magis probetur δένδρων, non repugnabinus. ED. LUPAR.

ducit: sed cuncta mirabili quadam necessitudine ac nexu complexus, institutæ a se considerationis unum argumentum absolvit. Operæ pretium igitur factura videar, si apostolicarum sententiarum sensum paulo accuratius explicavero; ita tamen, ut rejiciam. Abunde enim atque præclare illa quoque videris edisseruisse, cautius, ο Theophila, ipsa prout jacent Scripturæ verba exponens. Nam neque periculo vacat, subjecti textus verba, uti dictum est, omnino spernere, præsertim Geneseos, ubi condenda rerum hujus universitatis mole ac statuenda, immobilia Dei feruntur oracula ac decreta: quibus in hunc usque diem aptatus mundus, suis sensim partibus perfecte dirigitur, donec rursus ipse qui concinnavit legislator, opus suum reformare volens, primas naturæ leges alia constitutione antiquaverit. Sed quoniam non decet inexploratam ac velut dimidia sua parte claudicantem explicationem doctrinæ relinquere; age, anagogicum quoque litterali sensum, velut alterum bigæ animal reddamus, profundius hane Scripturam speculando. Non enim is est qui contemni possit Paulus, quem modo vidimus, transcenso dicti hujus vulgari sensu, ad Christi illud mysterium Ecclesiæque traduxisse. αὐτῷ σκέμμα τῆς ἀποθέσεως ἀπεργάζεται. Χρὴ οὖν με ἀκριβέστερον ἀνακαλύψαι τὸν νοῦν τῶν κατὰ τὸν Απόστολον ἐπιχειρημάτων, οὐδὲν τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων ἀνακρουομένην. earum quæ jam in superioribus dicta sunt, nihil Ικανῶς γὰρ κἀκεῖνά μοι διεξεληλυθέναι καὶ λαμ πρῶς δοκεῖς, ἀκινδυνότερον, ὦ Θεοφίλα, τὰ ῥήματα τῆς Γραφῆς, ὡς εἶχεν, ἐπεξεργασαμένη. Σφαλερόν γὰρ πάντη καταφρονεῖν τῶν κειμένων, ὡς εἴρηται, μάλιστα τῆς Γενέσεως, ἔνθα ἀποφάσεις ἀπαράλλακτος φέρονται τοῦ Θεοῦ εἰς τὴν σύστασιν τοῦ παντὸς, αἷς ἡρμοσμένως εἰσέτι καὶ νῦν κάλλιστα κατὰ μέτρον τέλεον ἀπευθύνεται τελείως ὁ κόσμος, ἔστ᾽ ἂν αὐτὸν πάλιν αὐτὸς ὁ διακοσμήσας νομοθέτης, ἀναστοιχειῶσαι βουληθείς, ἑτέρῳ διατάγματι τους πρώτους τῆς φύσ σεως ἀναλύσῃ θεσμούς. Αλλ' ἐπεὶ οὐ χρὴ ἀνεξέλεγκτον, καὶ ὥσπερ ἐξ ἡμισείας χωλὴν τὴν ἀπόδειξιν τοῦ λόγου καταλείψαι· φέρε δὴ καὶ τὴν κατ᾿ ἀναγωγὴν αὐτῇ συζυγίαν ἀποδῶμεν ἡμεῖς, βαθύτερον ἐπισκεψάμεναι τὴν Γραφήν. Οὐ γὰρ τοῦ Παύλου καταφρονητέον, τοῦ ὑπεραναβαίνοντος τὸ ῥητὸν, καὶ εἰς τὸν Χριστὸν αὐτὸ συντείνειν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἀποφηναμένου. Cap. III. Primi Adam et secundi comparatio instituta. Atque hic primum disquirendum an Adam com- Καὶ πρῶτον ἐξεταστέον, εἰ ᾿Αδάμ ἀπεικάparari possit Filio Dei: ille, inquam, Adam in lapsu prævaricationis deprehensus, quique audivit: Terra es, et in terram reverteris 8. Quomodo vero etiam Primogenitus omnis creaturæ putabitur, qui post terram et firmamentum e luto formatus est? Rursus qua ratione lignum vitæ 4º eum esse concedetur, qui ejicitur propter prævaricationem*, ne rursus extendat manum et comedat ex ipso, et vivat in æternum? Quod enim comparatur alteri, illi pluribus simile exsistat necesse sit ac aline, non contrario plane modo ac dissentanee se habeat, et quasi ex oppositis consistat. Nemo enim qui Impar pari, et harmonicum concentum non harinonico dissentaneoque comparare audeat, sapientis laudem consequitur. Sed par natura pari haud imanerito comparetur, etsi sulum modico par exsistat; albumque albo natura, etsi minutissimum sit, illiusque albedinis sensum modice referat, quatenus ipsum quoque album audiat. Jam par et harmonicum et candore splendidum cunctis plane ci38 Gen. III, 19. 89 Coloss. 1, 15. 40 Apoc. 11, 7. Εl Αδάμ. Allatius parenthesim interponit. Εἰκὸς γὰρ ἀντιπαραθεῖναί τινας ἄλλοτε ἄλλως· πῶς ὁ Ἀδάμ, quæ aliis desiderantibus, non admodum necessaria mihi visa est: et forte scholion sit, quod in textum irrepserit: ubi Allatius ἀντιπροθεῖναι legit, reddiditque, Non enim dedecet alias alio modo et tempore considerationes interponere. Malim tamen, Par enim est quosdam alias aliter inter se componere, seu comparare; id est, secundum aliam et aliam rationem pro loco et tempore, quomodo idem sæpe contrariis comparatur, ut quod et Christus ζεσθαι δύναται τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ, ἐν τῷ παραπτώ ματι τῆς παραβάσεως εὑρεθείς, καὶ ἀκούσας τὸ, Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Πῶς δὲ καὶ Πρωτότοκος πάσης τῆς κτίσεως νομισθήσεται, ὁ μετὰ τὴν γῆν καὶ τὸ στερέωμα πηλοπλαστούμενος; Πῶς δὲ καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς αὐτὸς εἶναι συγχωρηθήσεται, ὁ έχε βαλλόμενος διὰ τὴν παράβασιν, ἵνα μὴ, πάλιν ἐκτείνας τὴν χεῖρα καὶ φαγὼν ἀπ' αὐτοῦ, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα;· Τὸ γὰρ ἀπεικαζόμενον ἐκείνῳ οὗ ἐστιν ἀπείκασμα, ὁμοιοῦσθαι καὶ παραβάλλεσθαι κατὰ πολλὰ χρή, ἀλλὰ μὴ ἐκ τῶν ἐναντίων καὶ ἀνοιχείων τὴν σύστασιν ἔχειν. Οὐ γὰρ ἂν τὸ ἄνισον τῷ ἀρτίω, ἢ τὴν ἁρμονίαν τῇ ἀναρμοστία τις ἐξισάσαι τολμῶν, ὡς ἔμφρων ἀποδεχθήσεται· ἀλλὰ τὸ ἴσον τῷ φύσει ἴσῳ, κἂν ἐξ ὀλίγου ἴσον ᾖ, καὶ τὸ λευκὸν τῷ φύσει λευκῷ, κἂν αὐτὸ βραχύτατον ᾗ καὶ μετρίως φαντά ζοιτο τὴν λευκότητα ἐκείνου, δι᾿ ἣν δὴ καὶ αὐτὸ λέγεται λευκόν. Ἴσον δὲ καὶ ἁρμόνιον καὶ λαμπρόν, τὸ ἀναμάρτητον εἶναι καὶ ἀδιάφθορον ἀνενδοιάστως παντί που σαφές, την σοφίαν ἀνάρτιον δὲ καὶ 41 Gen. 111, 22. leo dicitur, et diabolus: sicque fuerit istud προ διόρθωσις ad sequentem comparationem primi et secundi Adam, in qua Methodius uon oninino rectum servavit. COMBEFIS. Τὴν σοφίαν. Hiulcam sibi litteram fingit Possinius redditque, in confesso est apud sapientes: cum velit Methodius, ipsam sapientiam τὸ ἀναμάρ τητον esse, quod ab omni immune peccato est, cujus sunt et aliæ dotes ibi assignatæ, contrariæ illi quod mortale et peccato obnoxium est, cujusmodi sunt primus et secundus Adam, inter quos proinda nulle

ἀναρμόνιον τὸ θνητὸν καὶ ἁμαρτωλὸν, καὶ διὰ κατά- tra omnem ambiguitaten habeatur, quod a peccato γνωσιν ἐκβληθὲν καὶ ἀπὸ καταδίκην ἐληλυθός. ac interitu immune exsistit, nempe Sapientia; impar vero et inharmonicum atque dissentaneum, quod mortale et peccato obnoxium ac quasi repro¯ bum ejectum pœnæque addictum est. CAP. IV. Nonnulla hic dura et simplicius dicta, nec satis ex theologiæ normu prolata videntur. Τὰ μὲν οὖν δὴ πρὸς τῶν πολλῶν ἀντισφαιριζόμενα σχεδὸν εἶναι τοιαῦτα δὴ νομίζω, ὅσοι δὴ μὴ θέλουσιν εἰς Χριστὸν ἀναφέρεσθαι τὸν πρῶτον ἄνθρωπον, καταφρονοῦντες τῆς συνέσεως, ὡς εἰκὸς, Παύλου. Φέρε γὰρ ἡμεῖς ἐπισκεψώμεθα, πῶς ὀρθοδόξως ἀνή γαγε τον Αδάμ εἰς τὸν Χριστὸν, οὐ μόνον τύπον αὐτὸν ἡγούμενος εἶναι καὶ εἰκόνα, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τοῦτο Χριστὸν καὶ αὐτὸν γεγονέναι διὰ τὸ τὸν τρὸ αἰώνων εἰς αὐτὸν ἐγκατασκήψαι Λόγον. "Ηρμοζε γὰρ τὸ πρωτόγονον τοῦ Θεοῦ καὶ πρῶτον βλάvideatur admittenda comparatio. Hæc enim ratio est eorum, quos ipse confutat: estque simile illi Apostoli, Que societas luci ad tenebras? quæ conventio Christi ad Belial? (11 Cor. vi, 15), in eo scilicet in quo ita dissident, et quod illis nominibus præcise importatur, cum alioqui res ipsas in aliquo convenire nihil impediat, COMBEFIS. Dei Αὐτὸ τοῦτο Χριστόν γεγονέναι. Non viden tur hæc sane dicta. Possinii expositio pia est, sed violenta. Plane enim distinguit Methodius primum Adamum ac secundum, vultque utrumque ipsum re ipsa Christum exstitisse, incessente Verbo ac illabente; primo, ex terra virgine; tumque alteri, utero virginali formato: ratione etiam firmans, quod primum germen et primus archangelorum, primum The deptos, humani generis, ut Allatius, vel Twv av0pwrwv, hominum, incessere debuerit, pura-C que divinitate uterque ipsum quod est esse Christus, fuerit: quæ voces partim Arianici furfuris sunt, partim Nestoriant. Quod primus archangelorum Ayos et Sapientia, qui in primum Adamum immeaverit, tumque in secundum, sitque in eis primus, uti Adamus primus est in hominibus intra lineam creatorum, quantavis excellentia, eumdem Adyov ponit, qui ipse unus angelorum sit, ut est Adamus unus hominum, idque qua Aoyos, non qua angelus, vel bomo; quod nusquam angelus exstiterit, ut nec angelos, sed semen Abrahæ, Paulo auclore, apprehendit. Id vero purus putus Arianismus est; quo dato, nihil non concedebant Catholicis ad titulorum fumum et excellentias, quibus Adyov, sic 3 Dei ipsa natura et ουσίας extraneum, primunique in creatorum serie et intelligentiarum, exornare vellent, etiam Deum dicendo, sed dμwvýμws, Deum factitie et Boat, non natura ipsa deitatis entisque a se necessarii, et qua ununi, una substantia et virtus, cum Deo et Patre sit. Eodem sensu Arianico Eusebius passim àpxisrpátŋyov, principem cœlestis militiæ vocat quam in eo vocem perstringunt in cod. cardin. Mazar. aliisque scholiastæ, magisque in Michaelem, quam in ipsumn Λόγον, qua λόγος, quadret: quanquam illa ipsa difficilius trahantur ad sanum sensum, quod ita Methodius primum archangelorum posuit, analogia ad Adamum primum bominum vellemque vel Allatium hic medicinæ aliquid fecisse aperiendo Methodii sensum catholicum, vel etiam Possinium, qui et ipse dissimulat; solumque excusat caput τῆς οἰκονομίας: ut dicatur primus Adam ipse re ipsa Christus, quod ipse verus Christus, ex eo carne sumpta, secundus Adamus homo factus sit; et quasi ipse jam aliqua sui parte Christus exstiterit: quod quam remotum sit, nemo non videt, extraque mentem Methodii, qui ròv Aóyov, archangelorum primatem, primum hominem incessere debuisse congruentia assumat, quod uterHæc fere esse existimo quæ ab eis vulgo objectantur, qui spreta, ut apparet, Pauli prudentia, primum hominum ad Christum negant referri. Age vero, nos quoque consideremus, quam is recio sanoque sensu Adamum ad Christum retulerit; non hoc solum, quod Adamum Christi figuram ac simulacrum fuisse censuerit, sed quod etiam hoc ipsum, eumdem ipsum Christum exstitisse existimaverit, idcirco nimirum quod Verbum quod est ante sæcula, in illum venit seque illi coniunxit. Decebat que primus et caput sui ordinis. Quodque ita inces⚫ sit, ipse to avaµápencov (ipsa innocentia, ut sic vocem voce reddam) et Sapientia. ut tamen peccaverit, factusque tenebræ et insipiens sit, etc., argumento est, horum unionem voluntate fuisse et accidentario dono gratiæ, velut in prophetis, non natura et sulstantia, xa0' masiv, ut vocant nostri theologi, quæ omnem potentiam peccandi excludit, quod per eam Adyo; ipse auctor operationum sit ac agens proprium, in natura quam ca unione suam fecit. Iloc discrimen tangere debuit Methodius, et quo ¿uervúµw Christum significaret primum ac secundum Adamum secus vero, non in incessione videtn. discrimen ponere, sed in natura quam incesserit, ne priori similem labem incurreret peculiari intra claustra virginalia protectione ejusque paulatin Nestorianus, cujus merito Christus bei Filius evaquasi duratione; quod quid aliud sit quam profectus serit, ac quæcunque de hoc homine fides docet et Scriptura loquitur, doceant me qui in Methodianis me versatiores videri volunt, omnique veterum turba, qui vel maxime Methodium numerant inter cos Patres quibus per simplicitatem obrepserunt aliqua a fide devia: quod præcipue elucere in hoc Dialogo advertit Photius in sua censura, sive ipse ita incaute locutus est, sive alii ei aspersere: quod non facile ipse contextus ac Dialogi tota compositio admitti sinit. Τὸ πρεσβύτατον τῶν αἰώνων, aliquid per inde olet fabularum hæreticorum, quibus sic celebrationes, ut videre est apud Irenæum et alios. JD. Τὸ πρωτ. τοῦ Θεοῦ. Quod Verbum hic πρω τόγονον τοῦ Θεοῦ καὶ πρῶτον βλάστημα, πρεσβύτατος τῶν αἰώνων καὶ πρῶτος τῶν ἀρχαγγέλων dicitur, intelligendum salva æternitate et consubstantialitate cum Patre Verbi ejusdem. Simul in memoriam revocandum Patres plerosque Nicæna synodo priores minus exacte interdum de divinis personis locutos, ut singillatim demonstrat Petavius lib. 1 De Trinit. a cap. 3 ad 6, inter eos quoque Methodiam numerans cap. 4, num. 12. Atque hinc occasionem Photio datain suspicor admonendi, hoc opus fuisse depravatum Arianis opinionibus immistis: quod non obstat quin utiliter edatur: si ratio similis non prohibuit, quin laudabiliter et bono publico in lucem producerentur scripta Justini Martyris, Athenagoræ, Tatiani, B. Theophili, Irenæi, Clementis utriusque Romani et Alexandrini, Origenis, Dionysii Alexandrini, Gregorii Thaumaturgi, Luciani martyris, Tertulliani, Lactantii et similium apud quos multo duriora in hoc genere leguntur, quam apud Methodium nostrum. En. LUPAR. Dum ait sanctus Methodius Adamum fuisse a Verbo assumptum, non ita inteligendum hoc est, quasi totum corpus et anima, et individua natura primi hominis Christo carnem assumenti unita fuerit: sed quod

€7 enim Primogenitum Dei, ac unigenitum germen, στημα και μονογενές, την σοφίαν, τῷ πρωτοπλάστῳ id est Sapientiam, primum formato primoque ac primogenito hominum generis homini admistum, hominem fieri. ld enim Christum esse, bominem pura perfectaque deitate plenum, et Deum qui in homine capiatur. Congruentissimum quippe erat antiquissimum æonum et primum archangelorum cum hominibus versaturum, in antiquissimo primoque hominum inhabitare, id est Adamo. Sic enim eum qui a principio erat, renovans, exque Virgine ac Spiritu ipsum rursus reformans, eumdem fabricatur: quandoquidem similiter a principio, terra virgine necdum aratrum passa, accept inde luto, ex illo Deus ratione præditum animal sine semente formaverat. CAP. V. Jeremiæ Adsit mihi hujus rei testis idoneus et disertus, propheta Jeremias: Εt descendi, inquit *', in domum figuli; et ecce ipse faciebat opus super lapides. Et cecidit vas, quod ipse faciebat in suis manibus. Et rursus fecit vas illud alterum, sicut placuerat in conspectu suo facere. Adhuc enim dum ex luto, ut sic dicamus, Adamus formaretur cum mollis et udus esset, ac necdum quasi pro testæ ritu, immortalitate excoctus et duratus fuisset, peccato gultæ instar distillante ac defluente, dissolutus est. Quare eum rursus ab integro madefaciens, exque luto vas in honorem “, eumdem Deus formans, in virginali prinum durans et compingens utero, simulque uniens ac miscens Verbo, solidum infractumque in vitam eduxit, ne rursus inundantibus corporis Nuzibus, contracta tabe decideret. Uti etiam in parabola inventæ ovis cernitur Dominus docere, ubi ad astantes ait Dominus meus: Quis ex vobis homo, qui habet centum oves: et si perdiderit unam ex illis, nonne relinquit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quæ perierut, donec inveniat eam? Et cum invenerit eam, imponit in humeros suos, gaudens; et veniens domum, convocal amicos et vicinos, dicens illis Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam quæ perierat *. καὶ πρώτῳ καὶ πρωτογόνῳ τῶν ἀνθρώπων ἀνθρώπῳ κερασθεῖσαν ἐνηνθρωπηκέναι. Τοῦτο γὰρ εἶναι τὸν Χριστόν, ἄνθρωπον ἀκράτῳ θεότητι καὶ τελείᾳ τε πληρωμένον, καὶ Θεὸν ἐν ἀνθρώπῳ κεχωρημένον· ἦν γὰρ πρεπωδέστατον, τὸν πρεσβύτατον τῶν αἰώ νων καὶ πρῶτον τῶν ἀρχαγγέλων, ἀνθρώποις μέλ λοντα συνομιλεῖν, εἰς τὸν πρεσβύτατον καὶ πρῶτον τῶν ἀνθρώπων εἰσοικισθῆναι τὸν ᾿Αδάμ. Ταύτῃ γὰρ αναζωγραφῶν τὰ ἐξ ὑπαρχῆς, καὶ ἀναπλάσσων αὖθις ἐκ Παρθένου καὶ Πνεύματος, τεκταίνεται τὸν αὐτόν· ἐπειδὴ καὶ κατ' ἀρχὰς, οὔσης παρθένου γῆς ἔτι καὶ ἀνηρότου, λαβὼν χοῦν, τὸ λογικώτατον ἐπλάσατο ζῶον ἀπ' αὐτῆς ὁ Θεὸς ἄνευ σποράς. locus expensus. Καί μοι ἐχέγγυος μάρτυς και σαφὴς ὁ προφήτης Ἱερεμίας παρήτω, Καὶ κατέβην εἰς τὸν οἶκον τοῦ κεραμέως, λέγων, καὶ ἰδοὺ αὐτὸς ἐποίει ἔργον ἐπὶ τῶν λίθων. Καὶ διέπεσε τὸ ἀγγεῖον, ὃ αὐτὸς ἐποίει ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ. Καὶ πάλιν ἐποίησεν αὐτὸ ἀγγεῖον ἕτερον, καθὼς ἤρεσεν ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ ποιῆσαι. Ετι γὰρ πηλουργούμενον τὸν Αδάμ, ὡς ἔστιν εἰπεῖν, καὶ τηκτὸν ὄντα καὶ ὑδαρή, καὶ μηδέπω φθάσαντα, δίκην οστράκου, τῇ ἀφθαρσία κραταιωθῆναι, ὕδωρ ὥσπερ καταλειβομένη καὶ καταστάζουσα, διέλυσεν αὐτὸν ἡ ἁμαρτία. Διὸ δὴ πάλιν ἄνωθεν ἀναδεύων καὶ πηλοπλαστῶν τὸν αὐτὸν εἰς τιμὴν ὁ Θεὸς, ἐν τῇ παρθενικῇ κραταιώσας πρώτ τον καὶ πήξας μήτρα, καὶ συνενώσας καὶ συγκεράσας τῷ λόγῳ, ἄτηκτον καὶ ἄθραυστον ἐξήγαγεν εἰς τὸν βίον· ἵνα μὴ πάλιν ταῖς τῆς φθορᾶς ἔξωθεν ἐπικλυσθεὶς ρεύμασι τηκεδόνα γεννήσας διαπέσῃ· ὡς καὶ ἐν τῇ περὶ τῆς ἀνευρέσεως τοῦ προβάτου φαίνεται, διδάσκων ὁ Κύριος παραβολῇ· ἔνθα φησὶν ὁ Κύριος μου πρὸς τοὺς παρεστηκότας· Τίς ἐστιν ἐξ ὑμῶν ἄνθρωπος, ὃς ἔχει ἑκατὸν πρόβατα, κἂν ἀπολέσῃ ἐν ἐξ αὐτῶν, οὐκ ἀφίησι τὰ ἐννενήκοντα εννές ἐπὶ τοῖς ὄρεσι, καὶ πορευθεὶς ἐπὶ τὸ ἀπολωλὺς, ζητεῖ αὐτὸ ἕως εὕρη; Καὶ εὑρὼν ἐπιτίθησιν ἐπὶ τοὺς ὤμους αὐτοῦ· καὶ ἐλθὼν εἰς οἶκον συγκατ Συγχάρητέ μοι, ὅτι εὑρέθη τὸ πρόβατόν μου τὸ ἀπε· λεῖται τοὺς φίλους καὶ γείτονας, λέγων· Συγχάρητέ μοι, Χωλός. Cap. VI. Spiritalium ovium integer numerus. Homo, alter ab angelis in Dei laudem chorus. Ovis perdite parabola exposita. Quoniam enim ipse verissime erat atque est, qui a principio erat apud Deum et Deus erat 48, ipse imperator pastorque cœlestium, cui omnes animi obtemperant ac quem sequuntur, composito regens ordine atque numerans beatorun cœlus angelorum. Hic enim ille par est et perfectus immortalium “Cap. xviii, rers. 3, 4. 63 11 Tim. 11, 20, 21. caro ex Adamo propagata, et quæ parte sui quadain in ipso exstiterit, assumpta fuerit a Verbo se incarnante. Atque ideo Adamus ipse quodammodo secundum aliquid sui Christus fuerit. Possın. Πρεσβύτατον τῶν αἰώνων. Allat., saculorum antiquissimum, quod magis placet. GALL. Ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸς ὡς ἀληθῶς ἦν τε καὶ ἔστιν, ἐν ἀρχῇ ὧν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ὤν, ὁ ἀρχιστρά τηγος καὶ ποιμὴν τῶν κατ' οὐρανὸν, ᾧ πάντα πείε θονται καὶ ἁμαρτοῦσι τὰ λογικά, καὶ ποιμαίνων εὐτάκτως καὶ ἀριθμῶν τὰ πλήθη τῶν μακαρίων ἀγγέλων. Οὗτος γὰρ ἴσος καὶ τέλειος ἀριθμὸς ἀθανά * Luc. xv, 4, 6. ss Joan. 1, Αναδεύων. Infundens, subigensque: quod Vat. ἀναμορφῶν, reformans atque instaurans. illud propius modum attingit, quo ex luto aliquid refingitur: etsi non videtur, quod jam testa fuit, quavis infusione in luti materiam subigi posse, ut inde vas instauretur. COMBEFIS.

ΤΟ των ζώων, κατὰ γενεὰς καὶ φυλὰς διῃρημένων, συμ- animalium numerus, per cognationes tribusque diπαραληφθέντος ἐνταῦθα τῇ ποίμνῃ καὶ τοῦ ἀνθρώ που. Δεδημιούργητο γὰρ καὶ αὐτὸς ἔξω φθορᾶς, ἵνα τὸν βασιλέα γεραίρῃ πάντων καὶ ποιητὴν, ἀντί φθογγα μελωδῶν ταῖς τῶν ἀγγέλων ἐξ οὐρανοῦ φετ ρομέναις βοαῖς. ᾿Αλλ' ἐπεὶ συνέβη παρεληλυθότα τὴν ἐντολὴν, ὀλέθριον πτῶμα καὶ δεινὸν πεσεῖν εἰς θά να τον αναστοιχειωθέντα· διὰ τοῦτό φησιν ὁ Κύριος, ἑαυτὸν εἰς τὸν βίον ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐληλυθέναι, καταλελοιπότα τὰς τάξεις καὶ τὰ στρατόπεδα τῶν ἀγγέλων. Απεικονιστέον γὰρ τὰ μὲν ὄρη τοῖς οὐραναῖς· τὰ δὲ ἐννενήκοντα εννέα πρόβατα ταῖς δυνάμεσι καὶ ταῖς ἀρχαῖς καὶ ταῖς ἐξουσίαις, ἃς καταλέλοιπεν, ἀναζητῆσαι κατελθὼν τὸ ἀπολωλὸς πρόβατον, ὁ στρατηγὸς καὶ ποιμήν. Έλειπε γὰρ ἄνθρωτον εἰς τὴν βίβλον ἐγκαταλεχθῆναι ταύτην ἔτι καὶ τὸν ἀριθμὸν, βαστάσαντος αὐτὸν τοῦ Κυρίου καὶ ἀμφιεσαμένου· ἵνα μὴ καὶ πάλιν, ὡς ἔφην, ταῖς τρικυμίαις καὶ ταῖς ἀπάταις περικλυσθεὶς κατα ποντωθῇ. Ταύτῃ γὰρ τὸν ἄνθρωπον ἀνείληφεν ὁ Λόγος, ὅπως δὴ δι' αὐτοῦ καταλύσῃ τὴν ἐπ' ὀλέθρῳ γεγονυίαν καταδίκην, ἡττήσας τὸν ὄφιν. Πρμοζε γὰρ μὴ δι' ἑτέρου νικηθῆναι τὸν πονηρὸν, ἀλλὰ δι' ἐκείνου, δν δὴ καὶ ἐκόμπαζεν ἀπατήσας αὐτὸν τετι ρεννηκέναι· ὅτι μὴ ἄλλως τὴν ἁμαρτίαν λυθῆναι καὶ τὴν κατάκρισιν δυνατὸν ἦν, εἰ μὴ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐκεῖνος ἄνθρωπος, δι᾿ ἂν εἴρητο τὸ Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, ἀναπλασθεὶς ἀνέλυσε τὴν ἀπό φασιν, τὴν δι' αὐτὸν εἰς πάντας ἐξενηνεγμένην· ὅπως, καθὼς ἐν τῷ Ἀδὰμ πρότερον πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτω δὴ πάλιν καὶ ἐν τῷ ἀνειληφότι Χριστῷ τὸν rentur 4. Αδάμ πάντες ζωοποιηθῶσι. visorum, aggregato hic tali gregi etiam homine. Nam et ipse corruptionis exsors creatus est, ut regem universorum et creatorem, altero velut choro, angelorum e cœlo clamoribus respondente, laudaret ac celebraret. Sed quia contingeret eum, violato Dei mandato, gravi ac exitioso lapsu corruere in mortem resolutum, propterea dicit Dominus, se in mundum, relictis angelicis ordinibus ac cohortibus, e cœlis venisse. Montes enim cœlos designare putandum est; per oves vero nonaginta novem virtutes et principatus et potestates quas reliquit, descendens ipse imperator et pastor ad quærendam ovem quæ perierat. Restabat enim ut et homo in hanc matriculam et catalogum adjiceretur, quem ipse Dominus gestaret ac induisset: ne rursus, uti dicebam, tricumanis fluctibus fraudibusque obrutus, imo pelago mergeretur. Eo namque consilio susceptus a Verbo homo est, ut, devicto serpente, suo munere atque opera, hominis exitio latam condemnationem dilueret. Consentaneum quippe fuit non ab alio vinci diabolum quam ab illo ipso quem a se seductum suæ se tyrannidi subjecisse gloriabatur. Nam neque aliter solvi peccatum et damnationem aboleri possibile erat, nisi rursus ille ipse homo ob quem dictum erat, Terra es, et in terram reverteris *, reformatus, quæ ejus reatu in omnes pervaserat, sententiam antiquasset: ut sicut prius in Adam omnes moriebantur, sic et in Christo rursus qui Adamum assumpsisset, omnes vivificaCap. VII. Christi opera, Dei et hominis propria, ejus ipsius, qui unus sit. Καὶ περὶ μὲν τοῦ τὸν ἄνθρωπον, ὄργανον γεγονότα καὶ ἔνδυμα τοῦ Μονογενοῦς, τοῦτο ἀπεργάσασθαι, ὅπερ καὶ αὐτὸς ὁ εἰς αὐτὸν εἰσοικισθεὶς, σχεδόν ἤδη μοι δοκεῖ τέλος ἔχειν· τὸ δὲ ὅτι μήτε μὴν ἀναρμο στία, πάλιν ἐξ ἀρχῆς διὰ βραχέων ἐπισκεπτέον. Τὸ γὰρ αὐτοφύσει καλὸν καὶ αὐτοφύσει δίκαιον καὶ ὅσιον, οὗ τὰ ἄλλα κατὰ μετοχὴν γίνεται καλά, την σοφίαν ὁ λέγων τυγχάνειν μετὰ τὸν Θεὸν ὀρθό τατα λέγει· τὸ δὲ αἱ ἀνόσιον καὶ ἄδικον καὶ πονηρὸν τὴν ἁμαρτίαν. Δύο γὰρ τὰ εἰς ἄκρον ἀλλήλοις έναν τία, ζωὴ καὶ θάνατος, ἀφθαρσία καὶ φθορά. Ισότης * Gen. 111, 19. 47 I Cor. XV, Hactenus satis exposuisse mihi videor, quemadmodum homo instrumentum factus et indumentum Unigeniti hoc ipse præstiterit, quod et ille qui in eo habitavit. Quod autem neque imparitas illa sit, nec inconcinnitas dissonantiaque, rursus a capite breviter considerandum. Ipsum enim natura bonum, ipsum natura justum sanctumque, cujus reliqua participatione fant bona; qui secundum Deum Sapientiam esse dixerit, rectissime senserit: contra vero sceleratum et impium, injustunque ac pravum, esse peccatum. Duo namque sunt sunme ᾿Αναπλασθείς. Sic Vat.; Mazar. vero et στασιν propria; non videtur post Deum auctor diAllat., ἀναπαλαίσας, quasi denuo lucta perfunctus, instauratoque certamine. Probe hæc ecclesiastica, quibus ea quæ sunt Christi hominis ut capitis, totius corporis esse perhibentur, ut ejus victoria, cujusque nostrum victoria intelligatur, qui membris illius associamur, omnesque cum illo unum mystice corpus sumus: cujus perinde membrum Adamus fuit, ipse in Christo prædestinatus, et in Christo victor, instaurata illi Christi gratia, per penitentiam lucta, qui in se victus ceciderat. COMBEFIS. Τὴν Σοφίαν μετά Θεόν. Cum Sapientiam ipsum Adyov dicere videatur, cujus in Christo vult ipsa hominis opera, quod sensu optimum esse po tesl. de Verbo ut in natura per unionem καθ' ὑπό vinorum in nobis munerum, et quasi secundum arτιον, quod Ariani ponebant Verbum, cum sit unus cum Deo et Patre auctor et causa, ut est una divinitas et virtus. Sin autem hac, divinas velit participationes, ac quasi primos Dei effectus, ex quibus reliquis est ut sint talia, sic vera doctrina est, ipsaque toties Dionysio inculcata, et qua Deum omnibus anteponit quæ de illo dici aut intelligi possunt, huicque adeo ipsi quod Deus nominatur; cum et hoc cujusdam sit actionis et effectus connotatio: non ut Palamitæ, virtus et divinitas vere ab essentia distincta, illique velut quædam emanatio ab æterno conjuncta, ut optime noster Calecas, ac reliqui ejus hæresis impugnatores. ID.

ἁρμονία μὲν ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ φρόνησις, ἀναρ μοστία δὲ ἡ ἀφροσύνη καὶ ἡ ἀδικία. Ὁ δὲ ἄνθρω πος, τούτων ὢν μεταξύ, οὔτε αὐτὸ τοῦτο δικαιοσύνη, οὔτε μήν ἐστιν ἀδικία· ἀλλὰ τῆς ἀφθαρσίας ἐν μέσῳ βεβηκὼς καὶ τῆς φθορᾶς, εἰς ὁπότερον αὐτῶν νεύσας προσκλιθῇ εἰς τὴν τοῦ κρατήσαντος μεταβάλλεσθαι λέγεται φύσιν. Εκκλίνας μὲν γὰρ εἰς τὴν φθορὰν, φθαρτος γίνεται καὶ θνητός· εἰς δὲ τὴν ἀφθαρσίαν, ἄφθαρτος καὶ ἀθάνατος. Μεθόριον γὰρ τοῦ τῆς ζωῆς ξύλου, καὶ τοῦ γνωστοῦ καλοῦ τε καὶ πονηροῦ τιθεὶς, οπερ ἀπογεύσατο τῶν καρπῶν, εἰς τὴν τούτου καὶ μετεβλήθη μορφήν· οὔτε τὸ τῆς ζωῆς ξύλον αὐτὸς ὤν, οὔτε τὸ τῆς φθορᾶς· ἀλλὰ μετοχῇ μὲν καὶ παρουσία φθορᾶς θνητός φανείς alia aliis opposita, vita et mors, incorruptio et cor- μεν γαρ εστιν ἡ ζωή, ανισότης δὲ ἡ φθορά· καὶ ruptio. Paritas enim est vita, imparitas vero corruptio: et harmonia quidem, justitia et prudentia; ejus vero turbatio et dissonantia, imprudentia et injustitia. Homo autem inter hæc medius, neque ipsa justitia, at neque injustitia est: sed in incorruptionis ac corruptionis medio constitutus, ad utrumvis horum propendens deflexerit, in ejus quod obtinuerit dicitur naturam indolemque transferri. Si quidem enim in corruptionem declinaverit, corruptioni obnoxius ac mortalis evadit; sin in incorruptionem, incorruptibilis et immortalis. In confinio quippe positus arboris vitæ et scientiæ boni et mali, utriusvis poma gustaverit 48, in ejus formam commutatur, cum neque ipse lignum vitæ, neque corruptionis exsistat: sed qui corruptionis commercio β προσοικειώσει δὲ καὶ ἀλοιφῇ ζωῆς ἄφθαρτος πάλιν et præsentia, mortalis monstretur; necessitudine vero et complexu vitæ, incorruptibilis rursum ac immortalis eniteat; sicut et Paulus docuit, dicens: Non enim corruptio possidebit incorruptionem, neque mors vitam ": corruptionem quidem et mortemn merito statuens id quod corrumpit atque occidit, non quod corrumpitur autve moritur: uti et incorruptionem et vitam, ipsum quod immortale et vivum præstat, non quod immortalitate et vita donatur. Quare neque inconcinnitas nec imparitas homo est, neque item paritas et concinnitas: sed ubi inconcinnitatem (prævaricationem scilicet peccatumque) admisit, inconcinnus deformisque evasil; ubi vero harmoniam ac concinnitatem (renpe justitiam),concinnum organum decensque effectus est: quo scilicet Dominus (mortis illa victrix incorruptio) sonore resurrectionem carni moduletur, non sinens eam rursus possideri a corruptione. De hoc quoque capite satis hactenus dictum est. καὶ ἀθάνατος· ὥσπερ καὶ ὁ Παῦλος ἐδίδαξε, λέγων Οὐ γὰρ ἡ φθορὰ κληρονομήσει τὴν ἀφθαρσίαν, οὐδὲ ὁ θάνατος τὴν ζωήν· φθορὰν μὲν καὶ θάνατον αὐτὸ τὸ φθεῖρον ὁρισάμενος εἰκότι λόγῳ καὶ τὸ ἀπο κτεῖνον, ἀλλ' οὐ τὸ φθειρόμενον καὶ θνήσκον· ἀφθαρ σίαν δὲ καὶ ζωὴν αὐτὸ τὸ ἀθανατίζον καὶ ζωοποιοῦν, ἀλλ' οὐ τὸ ἀθανατιζόμενον καὶ ζωοποιούμενον. Ὥστε οὔτε ἀναρμοστία καὶ ἀνισότης ὁ ἄνθρωπος ἐστιν, οὔτε μὴν ἰσότης καὶ εὐαρμοστία· ἀλλ' ὅτε μὲν ἐδέξατο τὴν ἀναρμοστίαν, (ὅπερ ἐστὶ τὴν παράβασιν καὶ τὴν ἁμαρτίαν,) γέγονεν ἀνάρμοστος καὶ ἀπρεπής· ὅτε δὲ τὴν ἁρμονίαν, τουτέστι τὴν δικαιοσύνην, γέ γονεν εὐάρμοστον ὄργανον καὶ εὐπρεπές· ὅπως ὁ Κύριος, ἡ ἀφθαρτία νικήσασα τὸν θάνατον, εὐήχως, τὴν ἀνάστασιν μελῳδήσῃ τῇ σαρκί, μὴ ἑάσας αὐτὴν κληρονομηθῆναι πάλιν ὑπὸ τῆς φθορᾶς. Καὶ μὲν δὴ καὶ περὶ τούτων ταῦτα ἤδη λελέχθω. Cap. VIII. Sapientiæ ossa et caro. Costa ex quo formata spiritalis Eva, Spiritus sanctus. Adæ adjutrix mulier, desponse Christo virgines. Προγεγύμνασται γὰρ μετὰ συστάσεων οὐκ εὐκα ταφρονήτων ἐκ τῆς Γραφῆς, ὡς ἄρα ὁ πρωτόπλαστος οἰκείως εἰς αὐτὴν ἀναφέρεσθαι δύναται τὸν Χριστὸν, οὐκέτι τύπος ὢν καὶ ἀπείκασμα μόνον καὶ εἰκὼν τοῦ Μονογενοῦς, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τοῦτο σοφία γεγονὼς καὶ Λόγος. Δίκην γὰρ ὕδατος συγκερασθεὶς ὁ ἄνθρωπος τῇ σοφίᾳ καὶ τῇ ζωῇ, τοῦτο γέγονεν ὅπερ Præstruximus enim non levibus ex Scriptura petitis rationibus, primum hominem recte in Chiristum referri posse, qui non jam figura et simulacrum atque imago Unigeniti sit, sed et hoc ipsum, Sapientia Verbumque evaserit. Instar enim aquæ commistus homo sapientiæ ac vitæ, hoc factus est, quod erat illa ipsa purissima lux quæ in eum venit. Unde Apostolus recte ad Christum direxit ἦν αὐτὸ τὸ εἰς αὐτὸν ἐγκατασκῆψαν ἄκρατον φῶς. * Gen. 11, 9. 49 I Cor. xv, 50. Προσκλιθῇ. Ita ms. cod. Mazar. et Allatius. At Vatic., περικαμφθῇ. COMBEFIS. Αφθαρτος. Allatius, ἄφθιτος. ID. Οἰκείως. Ms. Mazar. cum Allat., δικαίως. Οὐκέτι τύπος ων. De Christo satis intelligitur, etsi nulla substantiarum confusione, sed solum τῷ καθ᾿ ὑπόστασιν. De Adamo vero, idque necdum gratiam per Christum consecuto, sed Dei sola liberalitate, qui unus ipse ejus ordinis auctor exstiterit, quomodo non Christi figura ac repræsentatio, sed hoc ipsum quod Aóros in ipsum adveniens ac ipse revera Christus exstiterit, ac velut hoc illi peculiare sit; hincque adeo ad Christum quasi per identitasem referatur, vel aliter quam sancti reliqui, acci- dentario dono gratiæ, qua dii quodammodo efficimur, divino in nobis semine in deitatem aucti secundum tenuem quamdam imitationem, unam ipsam contra unionein hypostaticam hominis possibilem, non video ut Methodius ex Scriptura habuerit, aut suadere possit. 'Ανάμνησις (id est conmemoratio) mortis Christi ejusque passionis ipsa et in baptismo, in quo in ejus mortem intingimur, seu illam adumbramus: in Eucharistia vero augustius, in qua nostri Ada έκστασις et sopor totus mystice peragitur, ac num per κοινωνίαν peculiarius Mellodius indicare voluerit? in qua utique mortem Domini, ipsa ejus sumptione (quæ pridem baptisme comes erat) commenioramus, vel, ut Paulus loquitur, annuntianus. ID.

Οθεν ὁ ᾿Απόστολος ευθυβόλως εἰς Χριστὸν ἀνηκόν- quæ de Adamo dieta erant. Sic enim maxime ex ossibus et ex carne ejus Ecclesiam exstitisse convenit: cujus scilicet gratia, relicto Patre qui est in cœlis, descendit Verbum ut adhæreret uxori, et dornivit exstasim passionis, sponte pro illa noriens: Ut ipse sibi exhiberet Ecclesiam gloriosam et immaculatam, mundans eam lavacro so, ad spiritale beatumque semen suscipiendum, quod seminal ipse insusurrans plantansque in mentis penetralibus concipit vero et format instar uxoris Ecclesia, ad generandam virtutem ac enutriendam. Per eum namque modum convenienter impletur, quod ita præceptum est: Crescite et multiplicamini; dum ipsa Ecclesia per Verbi copulam et communionem, etiamnum adhuc se nobis inclinantis, et per passionis commemorationem exstasim facientis, in magnitudinem et decorem ac multitudinem augetur. Non enim aliter Ecclesia concipere possit credentes, et per lavacrum regenerationis eos regenerare, nisi propter hos quoque Christus se ipsun exinaniens (quo nimirum per passionis recapitulationem capiatur), quemadmodum dicebam, descendendo de cœlis rursum moriatur, et adhærescens uxori suæ Ecclesiæ, vim quamdam ex suo la - tere auferendam præbuerit, ut augmentum sumant omnes qui in illo ædificantur; qui nimirum per lavacrum nascuntur, ex ossibus et ex carne ejus (ex illius nimirum sanctitate exque gloria) accipientes. Ossa enim et carnem Sapientia, qui dicat prudentiam esse atque virtutem, rectissime dixe ril: costam autem, Paracletum, Spiritum veritatis, ex quo sumentes, in incorruptionem convenienter regenerantur qui fuerint illuminati. Fieri vero nequit ut quisquam Spiritus sancti particeps fiat, et membruin Christi aggregetur, nisi prius in ipso quoque sese demittens Verbum exstasi facta obdormierit, ut renovationem et instaurationem, pariter e somno exsurgens cum eo, qui pro ipso obdormivit, reformationis Spiritus percipere possit. Is enim proprie Verbi costa dicatur, septiformis scilicet veritatis Spiritus, juxta prophetam "; de quo accipiens Deus, post Christi exstasim, posteaquam scilicet homo factus ac mortuus est, quæ eum sit adjutura fabricatur: nempe illi aptatas ac desponτισε τὰ κατὰ τὸν ᾿Αδάμ. Οὕτως γὰρ ἂν μάλιστα ἐκ τῶν ἐστῶν αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκὸς τὴν Ἐκκλησίαν συμφωνήσει γεγονέναι· ἧς δὴ χάριν, καταλείψας τὸν Πατέρα τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, κατῆλθεν ὁ Λόγος προσκολληθησόμενος τῇ γυναικί· καὶ ὕπνωσε τὴν Εκστασιν τοῦ πάθους, ἑκουσίως ὑπὲρ αὐτῆς ἀποθα· νών· Οπως αὐτὸς ἑαυτῷ παραστήσῃ τὴν Ἐκ κλησίαν ένδοξον καὶ ἄμωμον, καθαρίσας τῷ λου τρῷ, πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ νοητοῦ καὶ μακαρίου σπέρματος, δ σπείρει μὲν αὐτὸς ὑπηχῶν καὶ καταφυτεύων ἐν τῷ βάθει τοῦ νοός· ὑποδέχεται δὲ καὶ μορφοί δίκην γυναικὸς ἡ Ἐκκλησία εἰς τὸ γεννᾶν τὴν ἀρετὴν καὶ ἐκτρέφειν. Ταύτη γὰρ καὶ τὸς Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε, πληροῦται προσηκόντως, εἰς μέγεθος καὶ κάλλος καὶ πλῆθος καθ᾿ ἡμέραν αὐξανομένης αὐτῆς διὰ τὴν σύνερξιν καὶ κοινωνίαν τοῦ Λόγου, συγκα ταβαίνοντος ἡμῖν ἔτι καὶ νῦν, καὶ ἐξισταμένου κατά τὴν ἀνάμνησιν τοῦ πάθους. Οὐ γὰρ ἂν ἄλλως ἡ Ἐκ κλησία συλλαβεῖν τοὺς πιστεύοντας καὶ ἀναγεννῆσαι διὰ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας δύναιτο, ἐὰν μὴ καὶ διὰ τούτους ὁ Χριστὸς κενώσας ἑαυτὸν, ἵνα χωρηθῇ κατὰ τὴν ἀνακεφαλαίωσιν, ὡς ἔφην, τοῦ πάθους, πάλιν ἀποθάνῃ καταβὰς ἐξ οὐρανῶν, καὶ, προσκολο ληθεὶς τῇ ἑαυτοῦ γυναικὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ, παράσχοι τῆς πλευρᾶς ἀφαιρεῖσθαι τῆς ἑαυτοῦ δύναμίν τινα, ὅπως αὐξηθῶσιν οἱ ἐν αὐτῷ οἰκοδομηθέντες ἅπαντες, οἱ γεγεννημένοι διὰ τοῦ λουτροῦ, ἐκ τῶν ὀστῶν καὶ ἐκ τῆς σαρκὸς, τουτέστιν ἐκ τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ, καὶ ἐκ τῆς δόξης προσειληφότες. Οστᾶ γὰρ καὶ σάρκα σοφίας ὁ λέγων εἶναι σύνεσιν καὶ ἀρετὴν, ὀρθότατα λέγει· πλευρὰν δὲ τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας τὸ Παράκλητον, ἀφ' οὗ λαμβάνοντες, εἰς ἀφθαρσίαν ἀναγεννώνται προσηκόντως οἱ πεφωτισμένοι. Αδύνατον δὲ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου μετασχεῖν τινα καὶ μέλος καταλεχθῆναι Χριστοῦ, ἐὰν μὴ πρότερον, καὶ ἐπὶ τούτου συγκατελθὼν ὁ Λόγος, ἐκστῇ κοιμη θεὶς, ἵνα τὴν ἀνανέωσιν καὶ τὸν ἀνακαινισμὸν, συν εξαναστὰς τοῦ ὕπνου τῷ ὑπὲρ αὐτοῦ κεκοιμημένῳ, καὶ αὐτὸς μεταλαβεῖν δυνηθῇ Πνεύματος, αναπλα σθείς. Τοῦτο γὰρ κυρίως ἂν ἡ πλευρά λέγοιτο τοῦ Λόγου, τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας τὸ ἑπτάμορφον, κατὰ τὸν προφήτην· ἀφ' ου λαμβάνων ὁ Θεὸς κατὰ τὴν ἔκστασιν τοῦ Χριστοῦ, ὁ δή ἐστι μετὰ τὴν ἐναν θρώπησιν καὶ τὸ πάθος, τὴν βοηθὸν, αὐτῷ κατα- sas animas. Multis enim locis sacræ littera conσκευάζει· λέγω δὴ τὰς ἡρμοσμένας αὐτῷ καὶ νενυμ φευμένας ψυχάς. Ἔστι γὰρ ὅτε πολλαχῶς αὐτὸ τὸ ἄθροισμα καὶ τὸ στίφος τῶν πεπιστευκότων Εκκλη σίαν οὕτως ὀνομάζουσιν αἱ Γραφαί, τῶν τελειοτέρων κατά προκοπὴν εἰς ἓν πρόσωπον καὶ σῶμα τὸ τῆς Ἐκκλησίας ἀναγομένων. Οἱ μὲν γὰρ κρείττονες καὶ τρανότερον σπάσαντες ἤδη τὴν ἀλήθειαν, οὗτοι διὰ τὴν τελείαν κάθαρσιν καὶ πίστιν ἀποστειρωθέντες τῶν τῆς σαρκὸς ἀτοπημάτων, Εκκλησία γίνονται καὶ βοηθὸς τοῦ Χριστοῦ, παρθένος ὥσπερ, κατὰ τὸν Απόστολον, αὐτῷ καθηρμοσμένοι τε καὶ νενυμφευ μένοι, ἵνα, τὴν καθαράν τῆς διδασκαλίας υποδεξά • Gen. 1, * Ephes. v, 27, 26. PATROL. GR. XVIII. gregationem ipsam cœtumque fidelium sic Ecclesiam nominant, dum nimirum perfectiores ob virtutis profectum in unam personam ac corpus Ecclesiæ referuntur. Nam meliores, et qui jam liquidius veritatem perceperunt, hi præ perfecta quam adepti sunt, munditie et fide, carnis libidinum steriles ac vitiorum, Christi Ecclesia eique adjutrix fiunt; qui virginis in morem ut Apostolus loquitur *, illi aptati sint atque desponsi, ut puro atque feraci doctrinæ suscepto semine, cooperentur, propensa ope ad reliquorum salutem prædicationi favendo. Qui autein imperfecti adhuc et tirones di- » 11 Cor. x, 2. 18. ss Isa. 21, 2. '

sciplinis incipiunt imbui, hi a perfectioribus, ut a μενοι καὶ γόνιμον σποράν, συνεργήσωσι βοηθοῦντες matribus, parturiuntur atque formantur, donec et illi maturo partu editi, in virtutis magnitudinem ac decus regenerentur: ac rursus ipsi quoque per idoneum profectum Ecclesia facti, ad aliorum partum educationémque liberorum operam conferant, uteri vice, in vase animæ, voluntatem Verbi nulla noxa ad maturitatem perducentes. τῷ κηρύγματι πρὸς τὴν τῶν λοιπῶν σωτηρίαν. Οἱ δὲ ἀτελεῖς ἔτι καὶ ἀπαρχόμενοι τῶν μαθημάτων εἰς σω τηρίαν ὠδίνονται καὶ μορφοῦνται, ὥσπερ ὑπὸ μητράσι πρὸς τῶν τελειοτέρων, ἔστ᾽ ἂν ἀποκνηθέντες ἀναγεννηθῶσιν εἰς μέγεθος και κάλλος ἀρετῆς· καὶ πά λιν αὖ κατὰ προκοπὴν Ἐκκλησία καὶ οὗτοι γεγονότες, εἰς ἑτέρων τόκον υπουργήσωσι τέκνων καὶ ἀνατροφήν, μήτρας δίκην, ἐν τῷ δοχείῳ τῆς ψυχῆς, τὸ θέλημα τελεσφορήσαντες αλώβητον τοῦ Λόγου. Cap. IX. Gratia aconomia in Paulo apostolo. Considerandum enim ut et in inclyto Paulo sese res habuerit. Cum enim is nondum in Christo perſeclus esset, generatur primum atque lactatur, evangelicis documentis imbuente ac per baptisma ipsum β renovante Anania, sicut in Actibus historia continet s. At ubi factus esset vir, jamque ædificatus, spiritali scilicet perfectione novum formatus, etiam adjutor et sponsa Verbi evasisset, qui vitæ semina et suscepisset et concepisset: tunc, qui ipse prius infans exstiterat, Ecclesia parensque efficitur, parturiens et ipse eos qui ejus opera Domino credidissent, donec in illis quoque formatus Christus parerelur. Filioli enim, inquit 55, mei, quos ilerum parturio, donec formetur Christus in vobis. Et rursus ** In Christo enim Jesu per Evangelium ego vos genui. Hinc igitur apparet, ad Christum et Ecclesiam referri quæ de Eva atque Adamo Scripturæ verbis narratio habetur. Hoc enim vere magnum illud sacramentum est, et mundi usu superius: quod ego cb imbecillitatem et mentis hebetudinem, pro ejus diguitate et magnitudine enarrare non valeo: id tamen connitendum. Restat enim ut quæ hujus loci reliqua sunt, apud vos exsequar. Cap. X. Ejusdem apostoli Paulus igitur, ad sanctimoniam et castitatem cunctos provocans, in hunc modum, quæ ad primum homineni et Evam spectant, secunda consideratione sensuque in Christum direxit et Ecclesiam, quo indoctis os obstrueret, omnem illis prætextum adimens et excusationem. Impudici enim ac libidinosi Homines, ob nimios in eis voluptatum fluxus ac illecebras, etiam Scripturis vin inferre conantur, ut perverso eas sensu exponant, ac tanquam vallum defendendæ incontinentiæ illas obtendant; tum quod ita habetur ": Εt dixit Deus: Crescile et multiplicamini; turn illud aliud se: Propter hoc relinquet homo patrem el matrem. Neque ipsos pudet Spiritum incursare adversumque ire; sed tanquam in hoc nati, qui adhuc foveantur ac insideant,concupiscentiæ fomitem flatu prope eventilant ac titillationibus reaccendunt. Quare satis acriter dolosa haec et maligna ipsorum consilia quæsitosque prætextus excutiens, cum eo processisset ut præscriberet qua ratione viros uxoribus uti condeceat, ac * Act. IX, 7. se Gal. I, 19. 50 1 Cor. W, Επισκέψασθαι γὰρ χρὴ καὶ τὰ κατὰ τὸν ἀοίδιμον Παῦλον. Ὅτι ὁπότε οὐδέπω τέλειος οὗτος ἦν ἐν Χρι στῷ, γεννᾶται πρότερον και γαλουχείται, εὐαγγελι ζομένου καὶ ἀνακαινίζοντος αὐτὸν ᾿Ανανίου τῷ βαπτί σματι, καθὼς ἐν ταῖς Πράξεσιν ἡ ἱστορία περιέχει. Οτε δὲ ἡνδρώθη καὶ ᾠκοδομήθη, ἤδη εἰς τελειότητα πνευματικὴν ἀναπλασθείς, καὶ βοηθὸς ἀπειργάσθη καὶ νύμφη τοῦ Λόγου, τὰ σπέρματα τῆς ζωῆς ἀποδε ξάμενος καὶ συλλαβών· τηνικαῦτα ὁ πρότερον χρη ματίσας παιδίον Εκκλησία γίνεται καὶ μήτηρ, ώδι νων καὶ αὐτὸς τοὺς δι' αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ πεπιστευ κότας, ἔστ᾽ ἂν καὶ ἐν τούτοις ὁ Χριστὸς μορφωθείς ἀποτεχθῇ. Τεκνία γάρ μου, φησὶν, οὓς πάλιν ὠδιο νω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν· καὶ πά λιν· Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ἐγὼ ὑμᾶς ἐγέννησα. Οὐκοῦν ταύτῃ συνέστηκεν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν ἀναφέρεσθαι καὶ τὸν Χριστὸν τὸ κατὰ τὴν Εὔαν θεώρημα καὶ τὸν ᾿Αδάμ. Τοῦτο γὰρ τὸ μέγα μυστήριον ὡς ἀληθῶς, καὶ ὑπερκόσμιον, ὃ ἐγὼ δι' ἀσθένειαν καὶ ἀμβλύτητα νοὸς κατ᾽ ἀξίαν τε καὶ μέγεθος εἰπεῖν ἀδυνατῶ· ὅμως δ' οὖν ἐπιχειρητέον. Λέγειν γὰρ ἑπόμενον ἂν εἴη λοιπὸν δὴ καὶ τὰ ἑξῆς πρὸς ὑμᾶς. doctrina de castimonia. Ο γάρ τοι Παῦλος, εἰς ἁγιασμὸν ἐκκαλούμενος πάντας καὶ σωφροσύνην, ταύτῃ τὸ κατὰ τὸν πρωτό πλαστον καὶ τὴν Εὔαν, καὶ δευτέραν ἐπαπόρησιν, εἰς Χριστὸν ἀνηκόντισε καὶ τὴν Ἐκκλησίαν, πρὸς τὸ τοὺς ἀνεπιστήμονας κατασιγάσθαι, γυμνουμένους προφάσεων. Ακολασταίνοντες γὰρ διὰ τὰς ὑπερβαλλούσας φύσεις ἐν αὐτοῖς τῶν ἡδυπαθειών, παρὰ τὸν ὀρθόδοξον βιάζεσθαι τολμῶσι λογισμὸν τὰς Γραφάς, ὥσπερ ἔρυμα προανατείνοντες ἀκρασίας, τό τε Εἶπεν ὁ Θεός· Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε· καὶ τὸ, Ενεκεν τούτου καταλείψει άνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα· οὐδὲ αἰσχύνονται κατατρέχοντες τοῦ Πνεύματος· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπὶ τούτῳ γεγονότες, ἐντυφόμενον ἔτι καὶ ἐνθωκεύοντα τὸν οἶστρον ἀνα ῥιπίζουσιν, ἐξάπτοντες ἐρεθισμοῖς. Διὸ δὴ καὶ μάλα δριμέως τὰς ἐπικλόπους ταύτας αὐτῶν καταφροσύνας τε καὶ πεποιημένας προφάσεις ἐκκόπτων, ἐλθὼν εἰς τὸ διατάξασθαι, πῶς δέοι προσφέρεσθαι τοὺς ἄνδρας ταῖς γυναιξὶ, ἀποφηνάμενος, ὅτι οὕτως ὥσπερ καὶ ὁ Χριστὸς τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἑαυτὸν παραδιδοὺς ὑπὲρ * Gen. 11, 48. 88 itin. 24

αὐτῆς, ἵνα αὐτὴν ἁγιάσῃ καθαρίσας τῷ λευτρῷ pronuntiasset, sic nimirum ut et Christus ipse se τοῦ ὕδατος ἐν ῥήματι· ἀνέδραμεν εἰς τὴν Γένεσιν, ἐπιμνησθεὶς τῶν περὶ τὴν πρωτόπλαστον ῥητῶν, ἐξομαλίζων εἰς τὸν προκείμενον αὐτῷ καὶ αὐτὰ νοῦν τῆς ὑποθέσεως· ὅπως μὴ παράσχῃ λαβὴν τοῖς και φαλαίοις καταχρήσασθαι τούτοις τοὺς πρεσβεύοντας, προφάσει τεκνογονίας, σωμάτων παρατρι βάς. gessit, qui se ipsum pro Ecclesia tradidit, ut eam sanctifcaret et mundaret lavacro aquæ in verbo 58, recurrit ad Genesim, eorum quæ illic de primo homine dicuntur mentionem inducens, exque subjecti argumenti sententia hæc eadem exponens, ne quam sacris illis verbis abutendi occasionem iis præbeat qui, liberorum procreandorum prætextu, hisco venereis immorari docent. CAP. XI. De eodem argumento. Επισκέψασθε γὰρ, ὅτι σωφρονεῖν, ὦ παρθένοι, κατά κράτος θέλων τους πεπιστευκότας, διὰ πολλῶν αὐτοῖς τεκμηρίων ὑπεμφαίνειν πειρᾶται τὸ ἀξίωμα τῆς ἁγνείας, ότὲ μὲν, Περὶ δὲ ὧν ἐγράψατέ μοι, λέγων, Καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι· αὐτόθεν δεικνὺς ἤδη περιφανῶς, τὸ μὴ προσψαύειν γυναικὸς εἶναι καλόν, προτάξας αὐτὴ καὶ προεκθέ μενος ἀπολελυμένως· εἶτα τὴν ἀσθένειαν αὖθις συν ιδὼν καὶ τὴν ὑπέκκαυσιν τῶν ἀκρατωτέρων τὴν εἰς συνουσίαν, συνεχώρησε τοῖς μὴ δυναμένοις ἄρχειν σαρκὸς χρῆσθαι ταῖς ἑαυτῶν ὁμεύνοις μᾶλλον, παραπίπτοντας ἀσχημόνως ἐκχεῖσθαι περὶ πορνείας. Αμέλει μετὰ τὸ ἐπιτρέψαι ταῦτα εὐθέως παρήγαγε τίδε· Ἵνα μὴ πειράζῃ ὑμᾶς ὁ σατανᾶς διὰ τὴν ἀκρασίαν. Οπερ ἐστίν· Εἰ μὴ δύνασθε, ὦ οὗτοι, παντάπασι σωφρονεῖν διὰ τὴν ὑγρότητα τῶν σωμά των. ἐπιτρέψω μᾶλλον ταῖς σφῶν αὐτῶν κοινωνεῖν γαμεταῖς· ἵνα μὴ, καὶ ἐγκράτειαν ἐπαγγέλλεσθαι νομιζόμενοι, πειράζησθε συνεχῶς ὑπὸ τοῦ πονηροῦ εἰς ἀλλοτρίας ἐκφλεγόμενοι. Considerate enim, o virgines, ut omnino etiamque atque etiam fideles ad castitatem inducere satagens, per multa argumenta illis insinuare conetur ejus præstantiam; ut cum modo ait: De quibus autem scripsistis mihi: Bonum esse homini mulierem non tangere; inde jam clare ostendens, honestum esse non accedere ad uxorem, cum hoc absolute præstruxisset ac proposuisset. Deinde, infirmitatis humane conscius, æstumque vehementem reputans quo intemperatiores in coitum rapiuntur, non valentibus carnem ex imperio coercere, suis potius uti uxoribus permisit, quam ut indecore in fornicarios congressus effundantur. Denique sic facta illa indulgentia, mox istud adjecit "t: Ne tntet vos Satnas, propter incontinentiam vestram. Quod est: Si non potestis, heus vos, onnino in castitate vivere, propter inolitam corporibus vim libidinis, suadeo ac hortor ut vestris potius uxoribus consuescatis, ne dum profiteri videmini continentiam, tentemini assidue a malo dæmone, ad alienarum mulierum cupiditatem inflammalı. Cap. XII. Paulus viduis exemplum, Φέρε γὰρ αὐτὰ κείμενα διαθρήσωμεν ἐπιμελέστε ρον· ὅτι μὴ ἀπολελυμένως ὁ ᾿Απόστολος ἐπένευσε ταῦτα τοῖς πολλοῖς, ἀλλὰ προσθεὶς τὴν αἰτίαν πρότερον, δι᾿ ἣν εἰς τοῦτο παρήχθη. Αποφηνάμενος γοῦν, Καλὸν εἶναι ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι, εὐθέως παρήγαγε Διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω. Τουτέστι, διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς πορνείας, εἰ μὴ φέρετε κολάζειν τὴν ἡδονήν. Καὶ ἑκάστη γυνὴ τὸν ἴδιον ἄνδρα ἐχέτω. Τῇ γυναικὶ ὁ ἀνὴρ τὴν ἐφειλὴν ἀποδιδότω· ὁμοίως δὲ καὶ ἡ γυνὴ τῷ ἀνδρί. Η γυνὴ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ὁ ἀνής· ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ἡ γυνή. Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλή λους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου πρὸς καιρὶν, ἵνα σχολάζητε τῇ προσευχῇ· καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνέρχεσθε, ἵνα μὴ πειράζῃ ὑμᾶς ὁ σατανᾶς διὰ τὴν ἀκρασίαν. Τοῦτο δὲ λέγω κατὰ συγγνώμην, οὐ κατ' επιταγήν. Τεθεωρημένως δὲ σφόδρα και τοῦτο. Κατὰ συγγνώμην γὰρ ἐπεσημήνατο συμβεβουλευκέναι νῦν, οὐ κατ' ἐπιταγήν· ἐπειδὴ τὴν μὲν ἐπιταγὴν ἐπὶ τῆς σωφροσύνης, καὶ τοῦ μὴ ἅπτεσθαι γυναικὸς λαμβάνει· τὴν δὲ συγγνώμην ἐπὶ τῶν μὴ δυναμένων, ὡς ἔφην, κολάζειν τὴν ἐπιθυμίαν. Περὶ το Eolies. Τ. 20. 60 1 Cor. vi. 1. ilid. Κ. es et iis qui uxoribus non uerentur. Age enim, contextum ipsum diligentius inspiciamus, ac observemus non sic absolute hæc passin omnibus Apostolumn concessisse, sed adjecta prius causa ex qua ad id adactus est. Cum itaque in hæc verba sententiam dixisset 6: Bonum esse homini mulierem non tangere, statim subjunxit ": Propter fornicatiorem autem unusquisque suam uxorem habeat. Hoc est, propter fornicationis necessitatem, si voluptatem cobibere non sustinetis. Et unaquaque mulier proprium virum habeat. Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro. Mulier xui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi: et iterum revertimini in id. ipsum ne tentet vos Satanas propter incontinentiam. Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium ". Circumspecte admodum istud etiam appositum est. Secundum indulgentiam enim significavit se nunc consilium dedisse, non secun dum imperium. Nam imperium quidem ibi potius usurpat, ubi castitatem suadet, et tangi mulierem vetat; indulgentiatn vero, uti dicebam, illis adhibet qui concupiscentiam cohibere non possunt. Ac de ibid 63 ibid. 2.. ibid. 2.6.

fis quidem, tam viris quam ferninis, qui singulari conjugio vel jam devincti sunt, vel deinde conjungentur, ista constituit. De iis vero viris qui jam uxores amiserunt, aut mulieribus quæ amiserunt viros, deinceps diligenter examinanda est Apostoli sententia, quid de illis insinuet. μὲν οὖν μονογάμων τε καὶ μονογαμίδων, ὧν ἡ συζυ για ἕως ἔτι καὶ αὖθις, ταῦτα νομοθετεῖ· περὶ δὲ τῶν yla Ew; xal taŭta dà ἀποβαλομένων ἤδη γαμετὰς ἀνδρῶν ἢ γυναικῶν τοὺς συζύγους πάλιν αὐτὴν ἀκριβῶς ἐξιχνευτέον τοῦ Αποστόλου φωνὴν, ὅ τι ποτὲ χρησμῳδεῖ. Λέγω δὲ τοῖς ἀγάμοις καὶ ταῖς χήραις· Καλόν αὐτοῖς, ἐὰν οὕτω μείνωσιν, ὡς καὶ ἐγώ. Εἰ δὲ οὐκ ἐγκρατεύονται, γαμησάτωσαν· κρεῖσσον γὰρ γαμῆσαι ἢ πυροῦσθαι. Επέμεινε καὶ ἐνθάδε προ κρίνων τὴν ἐγκράτειαν. Ἑαυτὸν γὰρ παράδειγμα μέσ γιστον λαβὼν, εἰς τὸ ζηλῶσαι τοὺς ἀκροατὰς προεκαν λέσατο ταύτην τὴν ἔνστασιν· κρεῖττον εἶναι διδάξας τὸν ἐπὶ μιᾷ γαμετῇ συνεζευγμένον ἐφ' ἑαυτῷ μένειν, ὥσπερ δὴ καὶ αὐτός. Εἰ δ᾽ αὖ τοῦτο διὰ τὴν ἐκπύDico autem innuptis, inquit *, et viduis: Bonum est illis, si sic permanserint, sicut el ego. Quod si se non continent, nubant; melius est enim nubere quam uri. Hic quoque constanter priores partcs conti-͵ nentiæ assigna!. Se ipsum enim exemplum maximum adhibens, ad ejus conatus emulationem quantumvis arduam, auditores provocavit; præstare docens, eum qui unius uxoris conjux exstiterit, apud se deinceps manere, sicuti et ipse faciebat. Quod si id ipsum ob æstum vimque concupiscentiæ non- ρωσιν καὶ τὴν ἀκμὴν τοῦ σώματος δυσκατόρθωτον nulli difficilius fuerit, eum qui ita comparatus sit, ad secundas nuptias transire secundum indulgentiam consentit. Non quod secundas nuptias bonum quid esse ac honestum decernat, sed præstare id judicans quam ut quis libidinum æstu ardeat. Velut enim si quis in die Pascle ac jejunii graviter 81 Cor. VII, 8, Περὶ τῶν ἀποβαλομένων ήδη γαμετάς. Textum Pauli, quod ipse aperte petit, de viduis viris et mulieribus, Methodius accipit: in quibus se maximum exemplum proponere ad contentionem virtutis, et ut sic maneant solutique a matrimonio deine ps castitatem colant, Paulum dicit. Kaλdy αὐτοῖς, ἐὰν οὕτω μείνωσιν, ὡς κἀγώ. Sicque ex mente Methodii Paulus viduns fuit: aut nisi vidums erat, conjugem in sororem verterat, ejus deinceps abstinens consuetudine, ne cui illa impedimento foret evangelicæ functioni: quomodo majores saltem sacerdotes et episcopi, assumpto sacerdotio, nec invitis conjugibus cæl.bes deinceps in Ecclesia fuere. Quæstio hæc nihil pietatem tangit: perindeque est, sive Paulus ante vocationem uxorem habuerit, haud secus ac Petrus, sive illa caruerit: quod ante Evangelium virginitatis cultus nullus apud Hebræos erat, aut quani exiguus. Quin autem argumentum longe probabile ex hoc loco trabatur Methodio, ut et Chrysostomo lib. De virgin., et aliis, ad superiores Pauli nuptias astruendas, vix potest negari: quod de virginibus disserens quæ maritos non attigerunt, nunquam illas suo exemplo provocat; secus vero semel et iterum cum de viduis, sive illis, qui semel conjugati, ab uxorum se amplexibus contimerent. Libt bic recentioris auctoris non ineruditi expositionem Methodianæ affinem ascribere. Hebræi dicunt jobs et ruch. Graci mulierem amisso conjugio, pav vocant: ut vir amisso conjugio xñpo; dicatur, avaloyla permittit: usus populuris non recipit: quare aliam vocem quæsivit Paulus, el ǎɣapov dixit, generis nomen pro specie usurpans. Nan &yapos, ex vi vocis est tam qui nunquam in conjugio fuit quam cui conjugium periit. Sed in posteriore sensu hic usurpat Paulus, ut viduarum addita mentio nos docet, el vox ǎyaµos repetita infra 11. Sic quoque sensit Ignatius, si tamen Ignatius, non ejus interpolator epist. ad Philadelphenos, ubi, aliorum celebrata continentia, qui virgines perstiterunt, non abhorrere se a nuptiis docet, sed optare ut vel inter sanctos conjugatos, et ad eorum vestigia in regno calorum inveniatur; ὡς Πέτρου καὶ Παύλου, καὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων τῶν γάμοις προσομιλη sávtwv. Sicut Petrus et Paulus, el reliqui apostoli, qui nuptiis ferunt sociati. Sed nihil horum veteres zodices Anglicani, in quibus exstat versio antiqua εἴη τινὶ, εἰς δεύτερον κατὰ συγγνώμην παρελθεῖν τὸν οὕτως ἔχοντα συγκατατίθεται γάμον· οὐκ αὐτὸ τοῦτο διγαμίαν ἀποφηνάμενος εἶναι καλόν, ἀλλ᾽ ἄμει νον κρίνας τῆς ἐκπυρώσεως. Ωσπερ γὰρ εἴ τις ἐν ἡμέρᾳ τοῦ Πάσχα καὶ τῆς νηστεία; ἐπισφαλῶς νοση λευομένῳ προσέφερε τροφήν, καὶ ἐκέλευε διὰ τὴν epistolarum Ignatii, qualis fere Grecus textus nuper prodiit ex codice Florentino, qui ipse verus pue rusque Ignatianus haberi potest, ac qualem antiqui habuerunt Eusebius Hieronymus, Theodoretus, etc., quibus mirum si præscribat post tot sæcula Calvini tinctus veneno, uniusque ejus discipulorum, calamus. Ex vero itaque Ignatio, de Pauli nuptiis niChil haberi potest: ipse Methodius potius insinuat, explicatione Paulini textus, quam aperte asserat. Unus ergo erit auctor ejus conjugii Clemens Alexandrinus, cujus verba recitat Euseb. lib. i Ilistor. c. 30, et Niceph 1. 11, c. 44, ex illo scilicet loco Phil. ιν, 5, καὶ ἐρωτῶ καί σε, σύζυγε γνήσιο, συλλαμβάνου αὐταῖς· qui tanen locus minus favet. Nain primo genus dissidet: Yvos germane, vere. Quanquam enim Attici quandoque masculina jungunt femininis, non taimen tanta videtur fuisse Paulo Græci sermonis peritia aut elegantia, ut cjusmodi Atticismum sectatus sit. Deinde quantæ ac cujus auctoritatis Philippis uxor quondam Pauli tumque soror, ut ei et mulieres et viros commeadarei? Ponam verba Grotii: Σúgoyos, qui Hebraice MW 72, non tantum dicitur de junctis matrimonio, terum etiam de collegis. Quem autem Philipp's potius colleg in vocaret Paulus, quam τῶν πρεσβυτέ pwy πposσtw:α, cujus summa erat etiain in pecuniis elargiendis auctoritas? Ad Epaphroditum ergo per mostpophy vertit se oratio, tanquam prosentem futurum ubi Epistola hac in Ecclesia Philippensium lageretur. Nec aliud hic σύζυγος quam supra συνερ yd;, adjutor. Ilæc mihi satis. Unum est, nulluin veterum de Pauli uxore eum locum interpretatum; nec proinde nobis interpretandum, aut Clementi sic quasi obiter ex pervio vocis usu magisque trito colligenti, assentiendum; quod nempe Paulus the αὑτοῦ οὐκ ἐκνεί προσαγορεύσαι σύζυγον, suam ipsius conjugem compellare non veretur. Atqui magis attendenti by autou occurrisset, suum collegam, adjutorem, vel episcopum, vel quemvis alium præcipuæ auctoritatis in Ecclesia quæ erat Philippis, virum, ac qui viduis senioribus aliisque indigentibus sufficere posset, quod in Pauli uxorem, in ca præsertim Ecclesia, non cadit. Quid enim tantæ auctoritatis mulieri Bebrææ extra p triam in urbe Græcorum? Comber:s. ☐

ἀσθένειαν ἀπογεύεσθαι τούτων τῶν προσφερομένων, grotanti cuipiam cibum offerat, jubeatque, qua laλέγων· Ως ἄρα τὸ μὲν ἀληθῶς, ὦ οὗτος, καλόν, ἐχρῆν, ὥσπερ δὴ καὶ ἡμᾶς, καί σε καρτερώς διαμείναντα, τῶν αὐτῶν μεταλαβεῖν· ἀπηγόρευται γὰρ σήμερον διαίτης ἐπιμνησθῆναι τὸ σύνολον. Αλλ' ἐπειδὴ νόσῳ προκατασχεθεὶς ἐξησθένησας, καὶ οὐ δύνῃ φέρειν· ταύτῃ δὴ συγγνώμην νέμοντες συμβουλευόμεθα σιτίων ἐπορέξασθαί σε, ἵνα μὴ, παντάπασε διὰ τὴν νόσον οὐ δυνηθεὶς ἀντισχεῖν πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς τροφῆς, διαφθαρῇς. Οὕτω καὶ ὁ ᾿Απόστο λος ἐνθάδε, πρότερον εἰπὼν, ὅτι βούλοιτο πάντας οὕτω διαμεῖναι σώφρονας, ὥσπερ δὴ καὶ αὐτός· τὸ μετὰ ταῦτα τοῖς βεβαρημένοις νόσῳ τῶν παθῶν, ἵνα μὴ πορνείαις μιανθῶσιν οιστρηλατούμενοι τῶν παιδογόνων μελῶν τοῖς γαργαλισμοῖς εἰς ἐπιμιξίας εθνείων σπερμάτων, επέτρεψε τὴν διγαμίαν· μᾶλλον ἢ κρείσσον αὐτὴν εἶναι κρίνας τοῦ πυροῦσθαι καὶ ἀσχημονεῖν. borat gritudine, gustare quæ apponantur, dicens: Bonum quidem erat, o amice, ac vere decebat, te' quoque, uti et nos, fortiter perseverantem, eadem percipere interdictum enim hodie est, cibi ullius vel prorsus meminisse: quod tamen morbo correplus es ac iufirmaris, nec ferre inediam potes; idcirco secundum indulgentiam consulimus ut cibis vescaris, ne forte non valens ob ægritudinem adversus cibi cupiditatem resistere, moriaris. Sic vero hic quoque Apostolus prius dixerat optare se omnes castos perseverare, uti et ipse erat; postea tamen libidinum morbo gravatis, ne se stupris contaminarent, genitalium membrorum titillationibus, velut destro quodam, in incestos adulterinosque congressus acti præcipites, secundas potius nuptias permisit, præstare eas judicans, quam ut quis incendio illo ardeat ac se inhoneste impudicitiis gerat. CAP. XIII. Pauli de virginitate doctrina expenditur. De continentia et nuptiis, deque castitate et re maritali, bactenus a me dictum sit, ac in utris horum inveniatur utilitas ad justitiæ profectum; jam superest ut de virginitate loquamur, num et de illa aliquid sancitum sit. Quare de his quoque nobis est disserendum. Ait itaque Paulus 6: De virginibus autem præceptum Domini non habeo: consilium autem do, tanquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esso Καὶ περὶ μὲν ἐγκρατείας καὶ γάμων, καὶ σωφρο σύνης καὶ κοινωνίας ἀνδρῶν, καὶ ἐν τίν: τούτων τὸ ὠφέλιμόν ἐστιν εἰς δικαιοσύνης κατασκευήν, σχεδόν ήδη μοι τέλος ἔχει· περὶ δὲ παρθενίας εἰρῆσθαι λεί πετα: λοιπόν, εἴ τι καὶ περὶ ταύτης ἄρα διαθεσμοθεῖται. Οὐκοῦν καὶ τούτων πέρι διαληπτέον. Εχει γὰρ ὧδε· Περὶ δὲ τῶν παρθένων ἐπιταγὴν Κυρίου οὐκ ἔχω· γνώμην δὲ δίδωμι, ὡς ἠλεημένος ὑπὸ Κυρίου πιστὸς εἶναι. Νομίζω οὖν τοῦτο καλόν ὑπάρχειν διὰ τὴν ἐνεστῶσαν ἀνάγκην· ὅτι καλὸν & propter instantem necessitatem, quoniam bonum est ἀνθρώπῳ οὕτως εἶναι. Δέδεσαι γυναικί; μὴ ζήτει λύσιν. Λέλυσαι ἀπὸ γυναικός; μὴ ζήτει γυναῖκα. Ἐὰν δὲ καὶ λάβῃς, οὐχ ἥμαρτες. Καὶ ἐὰν γήμη ἡ παρθένος, οὐχ ἥμαρτε· θλίψιν δὲ ἔξουσι τῇ σαρκὶ οἱ τοιοῦτοι. Ἐγὼ δὲ ὑμῶν φείδομαι. Λίαν εὐλαβῶς τὸν περὶ παρθενίας εἰσηγησάμενος λόγον, καὶ μέλλων συμβουλεύειν γαμίζειν τὴν ἑαυτοῦ παρ θένον, ὅτῳ φίλον, ὅπως μηδὲν τῶν εἰς ἁγιασμόν φερομένων κατ' ἀνάγκην γένοιτο καὶ βίαν, ἀλλὰ κατὰ πρόθεσιν αὐτεξούσιον ψυχῆς· τοῦτο γὰρ πρόσφο ρον Θεῷ·) οὐ βούλεται ἐξ αὐθεντίας αὐτῷ ταῦτα, καὶ γνώμης λελέχθαι τοῦ Κυρίου· τουτέστι τὸ γαμίζεσθαι τὴν παρθένον. Αμέλει φήσας· Ἐὰν δὲ καὶ τήμῃ ἡ παρθένος, οὐχ ἥμαρτε· σχεδὸν πάλιν ὑπευ λαβηθείς ανετάραξε την συγκατάθεσιν, κατὰ συγγνώμην ἀνθρωπίνην ὑπεμφαίνων ταῦτα συμβεβουλευκέναι, ἀλλ' οὐ κατὰ θείαν. "I Cor. VII, 25, 28. σε ibid. 8. Τῶν αὐτῶν μεταλαβεῖν. Eadem mysteria sumere, quod præcipue in Paschate fiebat et die Resurrectionis, expleta jejuniorum observantia, de qua bic Methodius, et quam ipsam Pascha vocat, quod dies isti Paschæ proximi, ipsi quoque ita dicerentur, arctiorique jejunio et inedia peragerentur Magno præsertim Sabbato, quando ad diei Dominicæ auroram vel gallicinium fideles jejunium tenebant, tuncque celebratis divinis mysteriis illis impertiebantur. Quem ritum hic omnis locus indical, sonatque postcommunio (ut vocant) miss Salbati sancti, quam sic occupato die illa celebrant, μ homini sic esse. Alligatus es uxori? Noli quæ'rers solutionem. Solutus es ab uxore? Noli quærere uxorem. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Et si nupserit virgo, non peccavit: tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi. Ego autem vobis parco. Valde caute introducto de virginitate sermone, daturusque consilium, ut cui quisque maluerit virginem suam nuptui tradat; quo scilicet, eorum quæ ad sanctimoniam ducunt, nihil per necessitatem vimque flat, sed liberæ voluntatis animique proposito (hoc enim Deo acceptum) non vult hæc jubentis auctoritate abs se dicta, exque Domini sententia (ut nimirum virgo nuptui tradatur). Nimirum cum dixisset ": Et si nupserit virgo, non peccavit, propemodum rursus quod dixerat veritus, assensum pene dubio turbavit, datum a se consilium indicans, secundum hinnanam indulgentiam, non secundum divinam. cum pertineat ad noctem ipsam resurrectionis. Illa ergo die vel cibi meminisse piaculum erat, a quo tainen per indulgentiam infirmus immunis erat. Cespitarunt graviter interpretes, cum alter reddidit, de oblatis abstinere; alter, facere quod omnes hodie faciunt, id est in inedia perseverare, nihil attendentes scopum illius omnis inediae, sic Methodio insinuatum; nempe τὴν μετάληψιν, mysteriorum perceptionem, ea die sanctis omnibus ac fidelibus communem. COMBEFIS. Μιανθώσιν. Sic Allatius. Sed codex Vat., quem sequitur Possinius, λιμανθώσιν. ID.

8. METHODII EPISCOPI ET MARTYRIS Ideo statim postquam dixerat, Si nupserit virgo, non peccavit, on addidit: Tribulationem tamen carnis labebunt hujusmodi. Ego autem vobis parco. Quasi dicat, Ego vobis parcens, o amici, in his assensum dedi, quod sic sentire in animum ipsi induxeritis, ne per vim ad hoc impellere videar, ac vestrum nonnullis necessitatem imponere. Sin tamen ita placet ut ad nuptias potius animum vertatis, qui castimoniæ leges ægre feratis; vel hoc modo e re vestra judico, ut carnis libidines moderemini, non abutentes nuptialis licentiæ prætextu in immunditiam, vestris ipsorum vasis. Subinfert ergo: Hoc itaque dico, fratres: Tempus breve est: reliquum est, ut et qui habent uxores, tanquam non habentes sint. Deinde rursus insistens, et ad eadem incitans, sermonen expediit, quod sic ad virginitatem urgebat, fortius confirmans. Ubi itaque ipsissima hæc quæ sequentur verba superioribus adjunxerat, quasi concludendo exclamat 70: Volo vos sine sollicitudine esse. Qui sine uxore est, sollicitus est quæ sunt Domini, quomodo placeat Domino. Qui autem cum uxore est, sollicitus est quæ sunt uxoris, quomodo placeat uxori. Et divisa sunt et uxor et virgo. Quæ innupta est, cogitat quæ Domini sunt, ut sit sancta corpore et spirilu: quæ autem nupta est, cogitat quæ sunt mundi, quomodo placeat viro. Omnibus autem sine ulla dubitatione manifestum est, sollicitum esse quæ Domini sunt et placere Deo, multo melius esse quara sollicitum esse quæ sunt mundi, et placere uxori. Quis enim sic fatuus ac mente cæeus, ut statim non sentiat, Pauli adhortationem vehementer ad castimoniæ suasionem incumbere? Porro hoc, inquit *s, ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis injiciam, sed ad id quod honestum est. CAP. XIV. Virginitas Dei donum, nec Adverte autem præter ea quæ dicta sunt, ut et Dei donum virginitatis institutum Paulus statuat ac admoneat. Idcirco qui, iustigante inani gloria, cum libidinibus deditiores sint, illud arripiunt, rejicit, nuptias consulens, ne vigente ætate, rebelliones membrorum et æstus carnis patientes, œstro. 68 1 Cor. vn, 28.. ibid. 29. το ibid. 32, 34. Εὐθέως γοῦν μετὰ τὸ εἰπεῖν, Καὶ ἐὰν γήμῃ ἡ παρθένος, οὐχ ἥμαρτε· ἐπήγαγε το, θλίψιν δὲ ἔξουσι τῇ σαρκὶ οἱ τοιοῦτοι. Ἐγὼ δὲ ὑμῶν φείδο μαι· ὃ δή ἐστιν· Ἐγὼ φειδόμενος ὑμῶν, ὦ οὗτος, ταῦτα συνεθέμην, ἐπειδήπερ ταῦτα οὕτω φρονεῖν εἴλεσθε, ὅπως μὴ δόξω κατά βίαν ἐπισπέρχειν ὑμῶν εἰς τοῦτο, καὶ ἀναγκάζειν τινάς. Όμως δὲ, εἰ καὶ ταύτην φίλον ὑμῖν μᾶλλον τρέπεσθαι, ἀποδυσπετήσαντας ἁγνείαν βαστάζειν· καὶ οὕτω λυσιτελεῖν ἡγοῦμαι κρατεῖν ὑμᾶς τῶν τῆς σαρκὸς ἐρεθισμῶν, μὴ παραχρωμένους, διὰ τὸ γεγαμηκέναι, τοῖς ἑαυ τῶν σκεύεσιν εἰς ἀκαθαρσίαν. Ἐπιφέρει γοῦν· Τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί· Ὁ καιρὸς συνεσταλμένος λοιπόν ἐστιν, ἵνα καὶ οἱ ἔχοντες γυναῖκας ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν. Εἶτα αὖθις ἐπιμένων καὶ προκαλού μενος ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς, ἐπεξειργάσατο τὸν λόγον, ἰσχυρῶς κρατύνων τὴν ἔνστασιν τῆς παρθενίας. Ῥητῶς γοῦν τὰ ἑξῆς ἐπισυνάψας τοῖς προειρημένοις, ἐπεφώνησε· Θέλω ὑμᾶς ἀμερίμνους εἶναι. Ο ἄγαμος μεριμνῇ τὰ τοῦ Κυρίου· ὁ δὲ γαμήσας μεριμνῇ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῇ γυναικι. Καὶ μεμέρισται καὶ ἡ γυνὴ καὶ ἡ παρθένος. Ἡ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, ἵνα ᾖ ἁγία καὶ σώματι καὶ πνεύματι· ἡ δὲ γαμήσασα μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῷ ἀνδρί. Πᾶσι γὰρ ἀναμφισβητήτως ἐστὶ καταφανές, ὡς ἄρα μεριμναν τὰ τοῦ Κυρίου καὶ ἀρέσκειν τῷ Θεῷ πολλῷ ἄμεινον τοῦ μεριμνᾶν τὰ τοῦ κόσμου καὶ ἀρέσκειν τῇ γυναικί. Τίς γὰρ οὕτως ἐλίθιος καὶ πρὸς τὰς ὄψεις, ὃς οὐκ αὐτόθεν αἴσθετα: τὴν παραίνεσιν τοῦ Παύλου τὸ πλέον ῥέπουσαν εἰς ἀγνείαν; Τοῦτο γὰρ, φησί, πρὸς τὸ ὑμῶν συμφέρον λέγω, οὐχ ἵνα βροχον ὑμῖν ἐπι βάλω, ἀλλὰ πρὸς τὸ εὔσχημον. cuivis temere arripiendum ejus propositum. Ἐπίστησον δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις, ὅπως καὶ Θεοδώρητον εἶναι τὸ τῆς παρθενίας ἐπιτήδευμα παρεγγυς· ὅθεν τους κατὰ πρόφασιν κενοδοξίας τῶν ἀκρατεστέρων ἐπὶ τοῦτο παρεληλυθότας αποβάλλεται, συμβουλεύων γαμεῖν, ἵνα μὴ καιρῷ τῆς ἀκμῆς, σφυγμοὺς καὶ φλεγμονας παρεχούσης αὐτοῖς τῆς σαρ 11. 1 Cor. vii, 35. Όπως μὴ δόξω, Adversativa sensun in commodans, mihi mota, quæ et in Lupar. claus edita erat, ut superflua. Sequentia ut exstant in Allatii codice, glossema videntur, et explicatio voεἰς ἐπισπέρχειν, quod ita habet, μάχεσθαι καὶ κατατρέχειν ὑμῶν. Alia item, quae non est necesse exscribere. Satis enim est, quod ex Vat. lucida nobis Methodi mens, ut reddidimus, nulla vi textus, constet. CоMBEFIS. Καὶ μεμέρισται: Clara Pauli sententia, sic nt Grecis expressa est, nempe diversa instituta esse, γυναίκα και παρθένον, uxorem et virginem: ita ut virgins nomine intelligat quovis modo cælibem; unde statim easdem exponit voces in ἄγαμος el yaufsasa, in muliere innupta, et quæ viro collocata sit; quarum studia sint, placere Deo et viro. Vuig. interpres aliter legit, qui τὸ καὶ μεμέρισται ad superiora referat; ad virum cogitantem ana sual uxoris, ut illi placeat, qua cura divisus est. Tum sequitur. Καὶ ἡ γυνὴ ἡ ἄγαμος καὶ ἡ παρθέ voș. Et mulier innupta et virgo, etc., quæ sic diversa, Possinius non satis ex fide interpretis repræsentat ut Methodiana; cum is a communibus Græcis non dissentiat; quidquid olim vel fallente memoria, vel aliis exemplaribus, Hieronymus quæ sunt Græci textus Latina tradiderit, et contra: eadem tamen esse, nec ipse. nec quisquam doctus existimare potuit. Sic sane Vulgata editione proclive utendum sit, reddendis Patrum monumentis, cum eorum voces ab ea minime diversæ sunt aut sententiæ; qui secus faxit, is, religioso prætextu, lumina antiquitatis exstinguit, invitosque Patres cogit et ridendos exponit, nec inde Vulgatæ fidei aut majestati consulit quam etsi maximam voluit sancta synodus Tridentina, intra limites tamen seduli interpretis, non textus ipsius originalis, et ut ex illo vel non licuerit Patribus, aut etiam nobis non liceat, alia Commentari. ID.

κός, ἀσχημονῶσιν οιστρηλατούμενοι τὴν ψυχήν. Τί perciti, turpitudinis aliquid admittant. Quid vero γὰρ παραδίδωσιν, ἐπισκεπτέον. Εἰ δέ τις ἀσχημονεῖν ἐπὶ τῆς παρθένου αὐτοῦ νομίζει, φησὶν, ἐὰν ὑπέρακμος, καὶ οὕτως ὀφείλει γενέσθαι· ὁ θέλει ποιείτω· οὐχ ἁμαρτάνει· γαμείτωσαν. Οἰκείως ἐνταῦθα προκρίνων τὸν γάμον τῆς ἀσχημοσύνης ἐπὶ τῶν ἑλομένων μὲν παρθενεύειν, δυσανασχετούντων δὲ τὸ μετὰ ταῦτα καὶ ἀποκαμόντων· καὶ λόγῳ μὲν, δι' αἰδὼ τὴν πρὸς ἀνθρώπους, αὐχούντων ἐπιμένειν· ἔργῳ δὲ, οὐδὲ μακρότερον ενδιατρίψαι δυναμένων τῷ εὐνουχισμῷ. Τὸν μέντοι αὐτοκρατορικῷ καὶ αὐ θαιρέτῳ κρίνοντα προθέσει τηρεῖν τὴν ἑαυτοῦ σάρκα παρθένον, καὶ μὴ ἔχοντα ἀνάγκην, (ὅπερ ἐστὶ πάν θος ἐκκαλούμενον τὴν ὀσφύν εἰς συνουσίαν· εἶναι γὰρ καὶ διαφοράς, ὡς εἰκὸς, σωμάτων) τούτῳ διαμιλ λωμένῳ καὶ διαθλοῦντι καὶ σπουδαίως ἐπιμένοντι τῇ ἐπαγγελία, καὶ ταύτην ἄριστα διαπεραινομένῳ, παρακελεύεται μένειν καὶ τηρεῖν, τῇ παρθενίᾳ τὰ πρω τεἰπ νέμων. Ο γὰρ δυνάμενος, φησί, καὶ φιλοτιμού μενος τηρεῖν τὴν ἑαυτοῦ σάρκα παρθένον, κρείττον ποιεῖ· ὁ δὲ μὴ δυνάμενος, γαμίζων δὲ νομίμως, καὶ μὴ λαθροφθορών, καλῶς. Καὶ περὶ μὲν τούτων αὐτ τάρχους. Λαβέτω δὲ μετὰ χειρὸς ὁ βουλόμενος τὴν πρὸς Κορινθίους Ἐπιστολὴν, καὶ καθ᾿ ἕκαστον ὁμιλήσας τοῖς ἐγγεγραμμένοις, τότε καὶ τὰ ὑφ᾽ ἡμῶν λεγόμενα σκεψάσθω, ἀντιπαραβάλλων, εἰ μὴ συμφωνίας πά σης ἔχονται καὶ ὁμοφροσύνης τῆς πρὸς αὐτά. Ταῦτά και κατά δύναμιν ὑπὲρ ἁγνείας, ὦ 'Αρετή, κἀγὼ συνεισφέρω. ΕΥΒΟΥΛ. Σφόδρα διὰ πολλῶν, ὦ Γρηγόριον, μόλις εἰς τὸ προκείμενον ἀφίκετο, μακρότατον ἀναμετρηασμένη, καὶ περαιωθεῖσα πέλαγος λόγων. ΓΡΗΓ. Εοικεν οὕτως ἔχειν· ἀλλ᾽ ἴθι, καὶ τὰ λοιπά ἐφεξῆς μνημονεύσαντες, μιμητικώτατα διέλθωμεν, ὧν ἔτι ἔναυλον ἀκρόασιν ἔχειν μοι δοκῶ, πρὶν ἀποπτῆναι καὶ διαφυγεῖν· εὐεξάλειπτοι γὰρ νέων ἀκου σμάτων μνῆμαι γερόντων. ΕΥΒΟΥΛ. Ἀλλὰ λέγε· τούτων γὰρ καὶ ἐληλύθαμὲν ἀσμένως ἀκουσόμενοι τῶν λόγων. ΓΡΗΓ. Ναι μὲν δὴ, καθάπερ εἶπας, μετὰ τὸ κατο αχθῆναι τὴν Θάλειαν δρόμοις ἀκυμάντοις εἰς τὴν γῆν, ἡ Θεοπάτρα ἐφεξῆς ἀπολαβοῦσα, ἑαυτὴν ἔφη εἰπεῖν τάδε. "I Cor. VII, 36. 78 ibid. 37. Τὸν μέντοι. Allalii corlex, ipse istis dimi nutus, alia ponit quibus innuat eam indulgentiam Pauli, ut qui habet necessitatem et patitur stimulos ac zgre continet, conjugium ineat, nec illo percet, illis duntaxat prodesse qui se voto non obstrinxerunt aliis, nec ipsam necessitatem excusationi fore, ne sun ipsi judicio condemnati sint. αὐτοκατάκριτοι, Τit. 111, 11, ipsi sibi realus auctores; qui non consulta sua indoie et mentis ipsa firmitate, levius votum cinisere. Καὶ μὴν αὐθαιρέτως κρίνον ται οἱ τοιοῦτοι παρὰ τὴν ἐπαγγελίαν αὐτῶν. Αιqui sua ipsi voluntate hi tales condemnantur, propier suam votum. Venit igitur Methodius (sive quis uis auctor est hujus quasi scholi) Pauli dispensationem tradat, examinandum. Quod si quis turpe sibi ducit in virgine sua, si prætereat nubendi tempus, et sie oportet fieri; quod vult faciat; non peccat: jungantur matrimonio ". Apposite hic nuptias præferens turpitudini, in illis qui arrepto virginitatis proposito, ægre deinde ferunt animisque fatiscunt; et sermone quidem, præ humano pudore propositum se tenere gloriantur, re autern ipsa, nec longissime salutare eunuchismum possunt. Qui tamen libero suique juris proposito eam sibi legem indixerit, ut carnem suam servet virginem; quique non habet necessitatem¹³. (libidinem scilicet in cop:1lam lumbos incitantem; esse enim par est varias corporum indoles), huic Paulus certanti atque pr guanti, inque professione strenue perseveranti, τα stadium hoc præclare decurrenti, primas tribuit, dum cœptis manere ac servare hortatur quod generosæ indolis proposito illi constitutum sit. Qui enim potest, inquit, ambitque carnem suam servare virginem, nelius facit; qui autem non po test, legitime autem nuptias init, nec se furtivis cubilibus inquinat, bene et ipse facit. Verum de his hactenus satis. Sumat qui volet hanc ad Corinthios Pauli Epi - stolam, et singulis ejus loci partibus accurate inspectis, hæc quæ diximus eliam consideret, aliaque aliis componat, num per omnia consentiant atque congruant. Hæc tibi pro viribus de castimonia, o Arete, ex meis et ipsa rationibus confero. EUBUL. Quam multis, Gregorium, vix tandem attigit propositum, longissimum emensa at.ue transgressa pelagus sermonum! GREG. Ita videtur, ut dicis: sed age, reliqua etiam servato ordine, et ut acciderunt, vestigiis perorantium insistentes percurramus, donec nihi auditio illa in auribus perstrepit, antequam fugiat avoletque facile enim recordatio rerum auditarum ex memoria deletur senum. EUBUL. Dic sane: talium enim sermonum auditores cupidi convenimus. GREG. Ubi ergo, ut recte dicchas, excurso tranquillo quodam prolixi sermonis æquore, treram aliquando Thalia tenuit: eam Theopatra exerpiens, se in hunc modum locutam ipsa referebat. non tollere; quin sacrilega conjugia sint eorum, qui voti castitatis rei, prætexta libidinis necessitate, illis inhiant: ut nec modo facile præsumenda aut credenda juvare ea indulgentia sit, ac nisi gravi ad - modum causa; cumque in litteris apostolicis una hæc fere exprimatur, periculum salutis animæ ob graves stimulos carnis, nescio, qui illos sic graves non patitur, et ut necessitatem habere, Paulina phrasi, intelligatur, sed alias ob causas, puta commodi temporalis, aut etiam tædii mollescentis animi, secum dispensari petit, etiam expressa veritate, per eum stylum curiæ, a periculo animæ lutus haberi possit. Cena Fis.

! S. METHODII EPISCOPI ET MARTYR:S ORATIO IV. THEOPATRA. ΛΟΓΟΣ Δ΄. ΘΕΟΠΑΤΡΑ. CAP I. Laudandæ virtutis nccessilas, cui suppetit facultas. Si semper iisdem, o virgines, vestigiis artis dicendi sapientia insistere deberet, et una eademque perpetuo graderetur via, fieri non posset quin molesta esset oratio mea, dum illis de rebus sermonem· aggredior quas aliæ jam dicendo melioribus occupaverunt. Quoniam vero numero superiores sunt orationum viæ fluxusque, multifariam multisque modis Deo nos afflante ", quæ mihi sors atque ratio, ut occultari ac degeneri metu deceat mussitare? Non enim extra culpam est quisquis tandem gratia preditus, ea quæ præclara sunt eucharisticis sermonibus non exornaverit, et quæ mala vitioque haerentia non diflaverit. Quare nos quoque pro modulo facultatis, purissime lucentem ac nobilissimam Christi stellam, castimoniam laudemus. Latissima enim hæc est ac liberaliter fusa Spiritus via. Unde igitur ducto initio, apta possimus et consentanea dictis jam intexere, hinc providendum. Εἰ μὲν ἐπὶ τῶν αὐτῶν, ὦ παρθένοι, διεξόδων τ σοφία τῆς λογικῆς ἴστατο τέχνης, καὶ τὴν αὐτὴν ἀεὶ διεπορεύετο τρίβον, οὐδεμία ἂν ὑπῆρχε μηχανή τοῦ οὐκ ἀποκναίειν, ἐπιχειροῦσαν τοῖς ἤδη προηγω νισμένοις· εἰ δὲ μυρίαι μὲν λόγων ὁρμαὶ καὶ διέξοδοι, πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως ἐπεισπνέοντος ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ· τίς ἡ ἀποκλήρωσις ἐγκαλύπτεσθαι καὶ δειλιᾷν; Οὐκ ἀνυπαίτιος γὰρ ὅτῳ μέτεστι χάριτος, ἐὰν τὰ καλὰ μὴ κοσμοίη λόγοις εὐχαριστηρίοις, καὶ τὰ φαῦλα μὴ διασκεδάσοι. Διὸ φέρε καὶ ἡμεῖς ὑμνήσωμεν τῶν χαρισμάτων τὸ καλλιφεγγὲς ἄστρον καὶ τιμαλφέστατον τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἁγνείαν. Εὐρυτάτη γὰρ ἡ τοῦ πνεύματος αὕτη καὶ ἄφθονος ὁδός. Πόθεν οὖν ἀπαρξάμεναι δή, πρέποντα δόξομεν καὶ εἰκότα λέγειν τοῖς προκειμένοις, ἐντεῦθεν ἐπισκςπλέον. CAP. II. Castimoniæ virginitatisque præsidium divinitus datum hominibus, ut e vitiorum cœno emergant. Ἐγὼ γὰρ ἀκριβῶς αἰσθέσθαι μοι δοκῶ, ὅτι της εἰς τὸν παράδεισον ἀποκαταστάσεως, καὶ τῆς εἰ; τὴν ἀφθαρσίαν μεταβολῆς, καὶ τῆς πρὸς Θεὸν καταλλαγῆς οὐδὲν οὕτως αἴτιον ἄλλο γέγονε καὶ σω τήριον ἀνθρώποις, τὸ στρατηγῆσαν ἡμᾶς εἰς ζωην, ὡς ἀγνεία. Πειράσομαι γὰρ, ᾗ διανοοῦμαι, περὶ τού των ἐνδείξασθαι νῦν· ἵνα σαφῶς τὴν δύναμιν τοῦ προειρημένου χαρίσματος ἀκούσασαι, πόσων ἡμῖν παρεκτικὸν ἀγαθῶν ἐγενήθη, γνώτε. Τὸ γοῦν ἀρ χαῖον, μετὰ τὸ μετοικισθῆναι τὸν ἄνθρωπον ἐκκλη θέντα διὰ τὴν παράβασιν, τὸ ῥεῦμα τῆς φθορᾶς ἐπὶ πολύ προσεχύθη, καὶ φερόμενον σφοδρῶς συρμοῖς εξαιτίοις, οὐ μόνον ἔξωθεν ἀτάκτως παρέφερε τὸ προστυγχάνον, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ ἐπιχεόμενον εἴσω κατα έκλυζε τὰς ψυχάς. Καὶ αἱ δὲ, συνεχῶς τοῦτο πάτ σχουσαι, κωταὶ καὶ δυσπαθεῖς ἐφέροντο, κυβερ ναν ἀπαλλαγεῖσαι τὰ σφέτερα σκάφη, παρὰ τὸ μὴ ἔχειν ἐφάψασθαι βεβαίου τινός. Αἱ γὰρ αἰσθήσεις τῆς ψυχῆς, ὡς οἱ τούτων ἔφασαν ἐπιστήμονες, έπει Ego sane plane comperisse mihi videor nihil ita efficax exstitisse restituendis in paradisum hominibus, et mortalitati in incorruptionem reparandz, reconciliandisque cum Deo mortalibus atque iis salutare (ad vitam scilicet viam instruens communiensque) ac castitatem. Cur ita sentiam, in præsentiarum exponere conabor: ut nimirum vi doni de quo agimus clare audita, omnium nobis bonorum causam exstitisse illud intelligatis. Pridem itaque postquam e paradiso ejectus transgres - tionis suæ reatu homo, terræ incolatu damnatus est, corruptionis late fluxus effusus est, vehementique impetu immensis vorticibus irruens ac præcipitans, non solum foris quidquid incideret transversum agebat, sed et jam intus irrumpens, animas obruebat. Hæ vero quibus continue istud obtunderet, surdæ ac mutæ peneque attonitæ ac nullo sensu ferebantur, neglecta suarum navium regendarum cura; quod nihil Grmum fixumque occurreret, cui adhærerent ac applicarentur. Sen- δάν, τῶν ἔξωθεν προσπιπτόντων παθῶν ἡττηθεῖσαι, sus enim animæ, ut talium rerum peritorum sententia est, postquam irruentibus foris libidinibus victi, inundantis intus dementis fluctus impetum vimque exceperint, statim a recto deflectunt cursu, * Heb. 1, 1. Λόγων ὁρμαι. ΑΙ., τρίβοι, aliaque diverse lectionis, ut επιπνέοντος Πνεύματος, loco Θεοῦ. liud loco τοῦ οὐκ ἀνυπαίτιος· οὐκ ἂν ὑπ' ἀγνοίας ἐκνήσαιμεν τῆς χάριτος, mihi durius; etsi inde mutuatus sum, καὶ τὰ φαύλα μὴ διασκεδάσοι, quod : ipsum deesse poterat. Virtutis enim laus, vitii vituperium a se comes est. COMBEFIS. Δυσπαθεῖς. Maz. et al., δυσμαθεῖς. Illud primum videtur aptius, ut stuporem quendam mentis attonitæ sonet, c quæ omni quasi sensu deπροσδέξωνται τὰς ἐπιφορὰς τοῦ τῆς ἀνοίας ἐπικλύσαντος εἴσω κύματος, εὐθέως τῆς εὐθείας ὁρμῆς εμποδίζουσι, σκοτωθεῖσαι τὸ πᾶν αὐτῆς εὔδιον που ρεύεσθαι κατὰ φύσιν κύτος. "Οθεν ὁ Θεὸς, οίκτειρή stituatur, per αύξησιν vocis χωφαί, surdæ et muta. Possinius, a vitiis abreptæ, quod cum superiori voce sensu non cohæret. ID. Εὔδιον πορεύεσθαι. Vat., εὐήνιον, sicque reddit Possinius at non quadrat metaphora cum voce κύτος, quæ est sinus, capacitas, amplitudo; qua tranquilla ac luce suffusa, sit incessus et iter ex natura: suffusis vero tenebris, atraque in ea procella, impediatur quidquid ejusmodi est. In.

σας ἡμᾶς ἔχοντας οὕτως, καὶ οὔτε ἀνασχεῖν οὔτε tenebrisque obsiti, omnem ejus tranquillum ex naἀναστῆλαι δυναμένοις, κατέπεμψεν ἐξ οὐρανῶν τὸ ἄριστον καὶ εὐκλεέστατον βοήθημα, τὴν ἀγνείαν· ὅπως, ἐξ αὐτῆς ἀποδήσαντες ἡμῶν τὰ σώματα, πλοίων δίκην γαλήνην ἔχωμεν, ὁρμισθέντες ἄνευ φθορᾶς, καθὼς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μαρτυρεῖ. Τοῦτο γὰρ ἐν ἑκατοστῷ τριακοστῷ ἔκτῳ φέρεται ψαλμῷ, ἔνθα ὕμνον εὐχαριστήριον ἀναπέμπουσιν ἱλαρῶς αἱ ψυχαί τῷ Θεῷ, ὁπόσαι δὴ παραληφθεῖσαι καὶ κρατηθεῖσαι περιπολούσιν ἤδη μετὰ Χριστοῦ τὸν οὐρανόν, ότι μή κατεσπάσθησαν ὑπὸ τῶν ὑλικῶν καὶ σωματικῶν ῥευ μάτων. Εντεῦθεν γὰρ καὶ τὸν Φαραώ φασι τύπον ἀπενέγκασθαι κατὰ τὴν Αἴγυπτον διαβόλου· ἐπειδὰν τὰ μὲν ἄρρενα ἀφειδῶς εἰς τὸν ποταμὸν ἐκέλευε ρίπτεσθαι· τὰ δὲ θήλεα ζωογονείσθαι. Καὶ γὰρ καὶ Ο διάβολος, βασιλεύων ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωϋσέως της μεγάλης Αἰγύπτου, τοῦ κόσμου, τὰ μὲν ἄῤῥενα καὶ νοητὰ τῆς ψυχῆς ἔκγονα, ὑπὸ τῶν ρευστών παραφέρεσθαι καὶ ἀναιρεῖσθαι παθῶν σπουδὴν ἔσχε• τὰ δὲ σαρκικὰ καὶ ἀναίσθητα αὐξάνεσθαί τε καὶ πληθύνεσθαι γλίχεται. turæ rationibus, incessus obturbant ac impediunt sinum. Quare Deus, nostri misertus quod sic male haberemus, optimum e cœlis eximieque clarum demisit, castitatem, auxilium, ut ex illa religatis instar navium nostris corporibus, tranquillo frueremur, a corruptione immunes in portum subducli, uti etiam Spiritus sanctus testatur. Hoc enim habetur in psalmo centesimo tricesimo sexto, ubi animæ latantes gratulatorium hymnum concinunt, quæcunque hinc assumptæ ac apprehensæ, cum Christo jam in cœlo deambulant, quod a terrenis corporeisque vorticibus minime abreptæ sunt. Hinc enim etiam Pharaonem Ægypti tyrannum, figuramı diaboli fuisse aiunt, quando mares quidem immiti savilia jubebat in profuentem abjici, feminas vero servari ". Sic enim diabolus, ab Adamo ad Moysen usque", magnæ hujus Ægypti (mundi scilicet) imperium regens, mares quidem ac spiritales animæ fetus, a fluxis affectibus abripi atque necari serio procurabat; carnalia vero şensusque expertia germina, hæc vero augeri ac multiplicari gliscit. CAP. III. Expenditur Davidicum illud Super flumina Babylonis, etc. Organa e salicibus suspensa, quid innuant. Salix, symbolum castitatis. Salices aquis irriguæ. Ἀλλὰ γὰρ ἵνα μὴ παρεκβαίνωμεν τοῦ προκειμέν νου, φέρε δὴ τὸν ψαλμὸν ἐξηγησώμεθα ἐν χερσὶ λα Εεῦσαι τοῦτον, ὃν αἱ καθαρα! καὶ ἀλώβητοι ψυχαί προσέδουσι τῷ θεῷ· Ἐπὶ τῶν ποταμῶν, λέγουσα:, Βαβυλῶνος, ἐκεῖ ἐκαθίσαμεν καὶ ἐκλαύσαμεν, ἐν τῷ μνησθῆναι ἡμᾶς Σιών. Ἐπὶ ταῖς Ιτέαις ἐν μέσῳ αὐτῆς ἐκρεμάσαμεν τὰ ἔργανα ἡμῶν· όργανα καλοῦσαι σαφῶς τὰ σκηνώματα ἑαυτῶν, & ἀνεκρέμασαν ἀπὸ τῶν πεισμάτων τῆς ἁγνείας, ἐξάψαντες τοῦ ξύλου, ἵνα μὴ δυνηθῶσιν ἐξαρπασθεῖσαι πάλιν παρασυρῆναι τῷ ρεύματι τῆς ἀκρασίας. Βαβυλών γὰρ, τάραχος ἢ σύγχυσις ἑρμηνευομένη, τὸν περίρρυτον βίον δείκνυσι τοῦτον, οὗ ἐν μέσῳ καθε σθέντες περικλυζόμεθα, καθ᾽ ὅν ἐσμεν ἐν τῷ κόσμῳ χρόνον, τῶν ποταμῶν τῆς κακίας εφορμώντων ἀεί. Διὰ καὶ περιδεεῖς ἐσμεν καὶ κατολοφυρόμεθα, καὶ βοῶμεν μετὰ κλαυθμοῦ πρὸς τὸν Θεὸν, ἵνα μὴ κατα ολισθήσωσιν ἡμῶν ἀποῤῥηχθέντα τοῖς κύμασι τῆς ἡδονῆς ἀπὸ τοῦ φυτοῦ τῆς ἁγνείας τὰ ὄργανα Ἐν τύπῳ γὰρ τῆς παρθενίας πανταχοῦ παραλαμβάνουσι τὴν ἰτέαν αἱ θεῖαι Γραφαί· ἐπειδήπερ τὸ ἄνθος αὐτῆς εἰς ὕδωρ αποτριβέν, ἐὰν ποθῇ, πᾶν ὅσον εἰς ὀχείας ἀναζῇ καὶ ἐρεθισμούς, κατασβέννυσιν, ὥστ᾽ ἂν εἰς ἄρδην ἀποστειρώσῃ καὶ ἄγονον ἀπεργάσηται πά σαν τὴν ἐπὶ παιδοποιίαν φοράν· ὥσπερ δὴ καὶ Ὅμηρος εμήνυσε διὰ τοῦτο καλέσας λεσικάρπους τὰς Ιτέας. Καὶ ἐν Ησαΐᾳ δὲ οἱ δίκαιοι ὡς ἰτέα λέγοντα: φύειν ἐπὶ παραῤῥέον ύδωρ. Εἰς ὕψος γὰρ τότε τὸ τῆς παρθενίας ἔρνος μεγεθύνεται σφοδρώς τε καὶ λαμπρῶς, ὅταν ὁ δίκαιος καὶ ἐγκεχειρισμένος τηρεῖν αὐτὴν καὶ ἐργάζεσθαι, τοῖς ἡπιωτάτοις τοῦ Χριστοῦ Verum ne quod proposuimus nobis excidat; age, in manus sumentes psalmum, ipsum exponamus, quera puræ extraque omnem noxam animæ Deo concinunt, dicentes: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion. In sulicibus in medio ejus, suspendinus organa nostra". Palam organa vocantes sua ipsarum corpora, quæ e rudentibus suspenderunt, alligantes castimonie ligno, ne rursus abreptæ, incontinentiæ fluxu trahi in transversum possent. Babylon enim, quain turbationem seu confusionem interpreteris, vitam banc denotat aquis circumfluam; in cujus medio sedentes circumluimur, quandiu in mundo hoc versamur, malitiæ fluminibus continue ingruentibus. Propterea etiam pavidi sumus et ingemiscimus, atque ad Deum cum lacrymis clamamus, ne organa nostra, voluptatis fluctibus ab arbore castitatis avulsa, lapsu corruant. Ubique enim sacra littera virginitatis typo salicem assumunt; quod nimirum fos ejus in aquam intritus, si bibatur, quidquid tim tillationes intus ciet ac prurigines, exstinguat: eoque usque valet, ut steriles et ad generandum inutiles, omnes in venerem motus præstet; uti et lomerus indicavit, salices propterea frugiperdas vocans. In Isaia quoque, Justi quasi salices germinare dicuntur, juxta præterfluentes aquas ". Tune enim alte surgit et ample specioseque amplificatur virginitatis frutex, quando justus et cui ejus servandæ atque colendæ concessum munus est, mitissimis Christi fontibus irrigabitur, sapientiæ guttis ebrius. Ut enim saiix non nisi aquis afluentibus 18 Exod. 1, 16. 7. Rom. v, 13. * Psal. cxxxvi, 1, 2. 78 Isa. XLIV, 1. "Oprava. Sic Possinius ex cod. Vat. At Al- Όμηρος εμήνυσε. Όδος. Κ', 510. 15. lalius, σώματα. COMBEFIS.

viret ac crescit, sic beatæ virginitatis ea indoles νάμασι ἀρδεύεται, σοφίᾳ καταψεκάζων. Ο γὰρ est, ut sacris eam impinguari sermonibus atque doctrinis ad florendum atque vigendum necesse sit, nec aliter in eam molem firmitatemque proficiat, ex qua suum quisque organum suspendere possit. τρόπον τὸ δένδρον τοῦτο χλοη φορεῖν πέφυκεν ὕδατι καὶ βλαστάνειν· οὕτως ἐπανθεῖν ἀεὶ καὶ ἐπακμάζειν πιαινομένη λόγοις πέφυκεν ἡ παρθενία· ἵνα δὴ καὶ ἀνακρεμάσαι τὸ ὄργανον ἀπ' αὐτῆς ἑαυτοῦ δύς ταί τις. CAP. IV. Interpretationem ejusdem loci prosequitur auctor. Si ergo flumina Babylonis fluxus voluptatis sunt, ut sapientes volunt, confundentes et turbantes animam, necesse est ut castitas salicibus designetur, ex qua suspendentes sursum trahimus libidinis organa, vergentia deorsum mentemque degravantia; ne velut torrentis impetu in cloacas impudicitiæ proteusæ, vermium instar ad sanies et putres tabos adhaerescant. Utilissimam enim et in primis eficacem ad consequendam incorruptionem donavit Deus virginitatem, fidam eam sociam mittens, his qui cupide ad id decus aspirant: quales Psalmista subindicat nomine Sionis, quae vox perillustremn charitatem, et quod de illa mandatum est, denotat. Etenim vocabulum Sion si interpreteris, mandatum specula sonat. Sic enim reputamnus etiam quæ deinde sequuntur. Quid tandem est cur abs se postulatum, ab iis qui captivas duxerunt, animae fateantur, ut canticum Domini canerent in terra aliena? Nempe hoc dicendo plane docent, Evangelium sacrum esse ac arcanum canticum, quod qui peccant et fornican tur diabolo canunt. Insultant enim et tacenda mandata produnt, voluntatem implentes spirituum nequitie; sanctaque projiciunt canibus, et margaritas ante porcos mittunt 79, haud s cus ac illi de quibus propheta indignatus ait: Et legerunt foris legem 80. Non enim utique, quod extra portas Jerusalem aut domos suas egressi, legem Judæi legerent, propterea tam acriter increpantur a propheta, gravisque sceleris reos proclamat, sed quod mandata transgredientes et in Deum impii, larvata pietate quasi religiosi Deique cultores præcepta legebant: animis vero nequaquam admittebant, per fidem ea retinentes, sed operibus abnegando, ipsa respuebant. Hinc enim canticum Domini cantant in terra aliena, το Matth. vi, 6. 80 Amos tv, 5, juxta LXX. Ἐπηρωτῆσθαι. Evangelistæ passim ea voce utuntur, et simplici έρωτα, eodem rogandi sensu atque jubendi, non interrogandi; qui certe minus commodus hoc loco est: unde et ex Hebræo reddunt moderni, petierunt nos: Allat., se postulatas anima fatentur. Nec aliter Agellius, Dumvis, Clarius, et alii docti: velimque uti Joan. xvi, 2, mulatum est, quod veteres reddiderunt, οὗ με ερωτή σετε, non me interrogabitis quidquam; non me rogabitis; bie quoque in psalmo mutaretur, quia royaverunt nos: quod rogare, in eo qui potestate poliet, imperium est seu jussio. Sic bene Theodoretus verbo κελεύειν espressit: Chrysostomus, iustanibus barbaris et gravibus minis inducentibus; βαριά ρων ἐπικειμένων μετά τοσαύτης ἀπειλῆς. Bene πιοnet Thesauri auctor, etsi frequens est iste hujus vocis asus apud evangelistas, haud credendum ipsos ilius arcteres esse. Ego pu eum, vel ex loco που Εἰ οὖν οἱ ποταμοὶ τῆς Βαβυλῶνος τὰ δεύμαι κ τῆς ἡδυπαθείας εἰσὶν, ὡς οἱ σοφοί φασι, τὰ συγχύνοντα καὶ ταράσσοντα τὴν ψυχήν· ἀνάγκη τάς ιτέας εἶναι τὴν των φροσύνην, ἀφ᾽ ἧς ἀνακρεμῶντες ἀνέχομεν τὰ ὄργανα τὰ παιδογόνα, ταλαντούμενα κάτω καὶ βρίθοντα τὸν νοῦν· ἵνα μὴ, κατενεχθέντα περὶ τοὺς ὀχετοὺς τῆς ἀκρα σίας, σκωλήκων δίκην εἰς τοὺς ἰχώρας ἐγχρίμπτωνται καὶ τὰς σηπεδόνας. Χρησιμωτάτην γὰρ καὶ ἐπίκουρον εἰς ἀφθαρσίας κτῆσιν τὴν παρθενίαν ὁ Θεὸς ἐδωρήσατο, σύμμαχον ἀποστείλας τοῖς ὀρεγνυμένοις καὶ ποθοῦσι· καθὼς ὁ ψαλμὸς ὑφηγείται την Σιών, δ δή ἐστι, τὴν ἔκλαμπρον ἀγάπην, καὶ τὴν περὶ αὐτῆς ἐντολήν. Επειδήπερ ἡ Σιὼν ἐντολὴ σκοπιάς ἑρμηνεύεται. Ωδε γὰρ ἀναλογισώμεθα πάλιν καὶ τὰ ἑξῆς. Τί δήποτε ἐπηρωτῆσθαι πρὸς τῶν αἰχμαλωτι στῶν ὁμολογοῦσιν αι ψυχαί, τὴν ᾠδὴν ἐπὶ γῆς ἀλλο τρίας ᾆσαι Κυρίου; Η πάντως ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον ἱερὰν ᾠδὴν εἶναι καὶ ἀπόρρητον διδάσκουσιν, ἣν οι ἁμαρτάνοντες καὶ μοιχώμενοι τῷ πονηρῷ προσάδουσιν. Ἐξορχοῦνται γὰρ τὰς ἐντολὰς, τὸ θέλημα τῶν πνευμάτων τελοῦντες τῆς πονηρίας, καὶ ῥίπτουσι τὰ ἅγια τοῖς κυσί, καὶ τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, ὃν τρόπον κἀκεῖνοι περὶ ὧν ὁ προφήτης δυσχεραίνων φησί· Καὶ ἀνέγνωσαν ἔξω νόμον. Οὐ γὰρ ὅτι τῶν πυλῶν ἔξω τῆς Ἱερουσαλήμ, ἢ τῶν οἰκιῶν ἀνεγίνωσκον ἐξιόντες οἱ Ἰουδαῖοι τὸν νόμον, διὰ τοῦτο δὴ καὶ ὁ προφήτης ἰσχυρῶς αὐτῶν κατηγορεῖ καὶ ὑπευθύνους ἐγκλήματι βοᾷ γεγονέναι· ἀλλ' ὅτι παρερχόμενοι τὰς ἐντολὰς καὶ ἀσεβοῦντες εἰς τὸν Θεὸν, ἐπιμεμορφασμένως μὲν ἀνεγίνωσκον δῆθεν ὡς εὐσεβεῖς τὰ προστάγματα· κατὰ ψυχὴν δὲ οὐκ ἐδέχοντο μετά πίστεως ἴσχοντες, ἀλλ᾽ ἀπέπτυον ἔργοις ἀρνούμενοι. Ἐντεῦθεν γὰρ τὴν ᾠδὴν ἐπὶ τῆς psalmi, τους Ο illis privisse, quorum facile voces secuti sunt alii deinceps ecclesiastici viri: in quibus magna opus diligentia, ne a sensu magnis illis se nioribus intento, per eorum phraseos inscitiam, exci damus; quod etiam Græcorum disertissimis evenisse quandoque deprehendi. Multisque ἡ τῶν Ο' ἔκδοσις. Hebraicæ veritati nihil dissona appareret, si et lebraica ipsa pura nobis exstarent,qualia illi habuerunt, et eorum nos ipsi voces plene caperemus. COMBEF.. Εξορχοῦνται. Maz. et All., Ἐξέρχονται τῶν ἐντολῶν, egrediuntur ex mandalis, quod nihil col ret nec Possinius nostrum illud Vaticani assecutus est, dum reddit, transiliunt enim mandata: imo, quasi eis insultant, temere illa divulgant; quæ illius vocis nota significatio est: confirmatque verbis Dominicis Methodius, quibus projicere sancta canibus prohibemur, aut ut mergaritas ante porcos mittafiliis. lp.

CONVIVIUM DE EM VIRGINUM. ΟΙ ἀλλοτρίας άδουσι Κυρίου· ταπεινότεροι περιέλκοντες humilius legem distrahentes ac exponentes; tcrre καὶ ἐξηγούμενοι τὸν νόμον· βασιλείαν αισθητὴν προσδοκώντες, καὶ ἐπὶ γῆς ταύτης τῆς ἀλλοτρίας, ἦν παρελεύσεσθαι λόγος, τιθέμενοι τὰς ἐλπίδας· ἔνθα οἱ αἰχμαλωτισταὶ δελεάζουσιν ἡδοναῖς, λοχῶντες πρὸς ἀπάτην. num scilicet regnum exspectantes, spesque suas it aliena hac terra, quam transituram habet divinus sermo 81, collocantes, ubi et qui diripuerunt at captivos abduxerunt, voluptatibus illectant, ins. diantes ut eos decipiant. CAP. V. Virginum dules, quibus ornata uui viro exhibentur Christo. Videntur autem etiam qui insanis Evangelium accinunt, modulari canticum Domini in terra aliena, cujus Christus non est cultor. Quæ vero animæ, purissimum, letum, impermistum, pium, speciosur virginitatis decus induerunt ejusque luce splendescunt, sterilesque et infecundæ fluxarum ac moἘοίκασι δὲ καὶ οἱ προσάδοντες τὸ Εὐαγγέλιον ἄφροσιν, ἐπὶ γῆς ἀλλοτρίας μελωδεῖν τὴν ᾠδὴν Κυ ρίου, ἧς μή ἐστιν ὁ Χριστὸς γεωργός· ἀλλ᾽ αἱ τὸ καθαρώτατον καὶ φαιδρὸν καὶ ἀμιγὲς καὶ εὐλαβὲς καὶ εὐπρεπὲς τῆς παρθενίας ὑποδῦσαι καὶ ἀναλαμψασα: κάλλος, καὶ στεῖραι καὶ ἄγονοι τῶν ρευστών καὶ ἀλγεινῶν εὑρεθεῖσαι παθῶν, ἐπὶ γῆς ἀλλοτρίας β lestarum libidinum passionumque inventa sunt, οὐ μελωδοῦσι τὴν ᾠδήν· ὅτι μὴ φέρονται τὰς ἐλπίδας τῇδε, μηδὲ προστετήκασι θνητῶν σωμάτων τρυφαῖς, μηδὲ ταπεινῶς κατασκέπτονται τὸν νοῦν τῶν ἐντολῶν· ἀλλ' εξ καὶ γενναίως μετά φρονήματος ὑψηλοῦ τὰς ἐπαγγελίας ἄνω περιαθροῦσι, τὸν οὐράνιον διψῶσαι καὶ σύμφυτον τόπον. Οθεν ἀγάμενος αὐτῶν ὁ Θεὸς τὰ φρονήματα, μεθ' ορκωμοσίας ἐξαιρέτους επαγ γέλλεται διδόναι τιμὰς, ἐν ἀρχῇ τῆς εὐφροσύνης προανατάσσων καὶ καθιδρύων. Λέγει γὰρ ὧδε· Ἐὰν ἐπιλάθωμαί σου, Ιερουσαλήμ, ἐπιλησθείη ἡ δεξιά μου. Κολληθείη ἡ γλῶσσά μου τῷ λάρυγγ μου, ἐὰν μὴ σου μνησθῶ· ἐὰν μὴ προανατάξω μαι τὴν Ἱερουσαλὴμ ὡς ἐν ἀρχῇ τῆς εὐφροσύνης μου. Ἱερουσαλήμ, τὰς ἁμάντους αὐτὰς δὴ ταύτας, canticum haud modulantur in terra aliena, quod nimirum non eo spes ferunt, nec mortalium corporum libidinibus intabescunt, nec humilius mandatorum sensum æstimant: sed bene ac fortiter, generoso sublimique proposito, sursum promissiones contuentur, calum intuentes, ut sibi aptum ac connaturalem locum. Unde pluris Deus earum nobiles sensus ac cogitata faciens, jurejurando pollicetur, eximios se illis honores concessurum, in lætitiæ: capite priore illis constituta sede locoque. Sic enim ait 6s: Si oblitus fuero tui, Jerusalem, oblivioni detur dextera mea. Adhæreat lingua mea faucibus meis, si non meminero tui: si non proposuero Jerusatem in principio lætitiæ meæ. Nomine Jerusalem, ὡς ἔφην, καὶ ἀπήμονας ψυχὰς εἶναι λέγων, αἵτινες, incontaminatas istas quas disi et noxa expertes designans animas, quae austero virginitatis mero impollutis hausto labiis, uni viro aptantur virgine... castam in cœlo exhibere Christo *³, incoinquinatoruns certaminum præmio coronate 8. Hinc enim Isaias propheta denuntiat: Illuminare, illuminare, Jerasalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est 8. Haec porro promissa post resurrectionem implenda 8, cuivis patet. Neque enim de Juda illo oppidulo, toties nominato, Spiritus sanctus 1085 Isa. LX, 1. A6 Philip. ἄτρυγον τὸ τῆς παρθενίας αὐστηρῶς ἀμολύντοις χείλεσι σπασάμεναι πόμα, Ἐνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἁγνὴν καθαρμόζονται παραστῆσαι Χριστῷ κατ' οὐρανὸν, τὴν τῶν ἀμιάντων ἄλλων ἀγῶνα νικήσασαι. Ταύτῃ γὰρ καὶ Ἡσαΐας ὁ προφήτης παρ εγγυά Φωτίζου, φωτίζου, λέγων, Ιερουσαλήμ ἥκει γάρ σου τὸ φῶς, καὶ ἡ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνατέταλκε. Ταῦτα δὲ τὰ ἐπαγγέλματα 'μετὰ τὴν ἐξανάστασιν τελεσιουργηθήσεται, δῆλον καὶ 8 ) Petr. 11, 10. *s Psal. CXXXV, 5, 6. 63 11 Cor. 11, 2. Sap. 1, 2, Παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι. Ut virgine: castam exbibeatis, seu præsentetis, uni viro, Caristo. Haec enim nostra virginum desponsatio: he noster Sponsus. Male Allatius, ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένῳ, uni viro virgini. Quasi virgo illa quam debemus exbibere, sit ipse Christus; non virgines sic ilii exbibende, ut una sponsa uni viro. Τὸ παραστῆναι quod habet Ailatius, retineri etiam posset, ut idem significetur quasi passive. Paulo ante pro μεθ' όρο χωμοσίας, erat in eo μεθ' ὅρκου μόνας. Sic ludunt imperiti scribæ: miserque interpres est, qui sibi tam putidis et aperte mendosis fucum fieri sinat. Ipsa hæc Methodii violenta expositio, nec ejus superioribus cohaerens; cum spectent hæc ad animus, s.c quasi captivitatem lugentes, non ad Sponsum, qui virgines reliquis in celesti aula prælaturus sit, et in capite gaudii et convivii collocaturus. Cox. BEFIS. Μετὰ τὴν ἐξανάστασιν. Juxta illud Pauli Phil. in, 11: Ε: πως καταντήσω εἰς ἐξανάστασιν τῶν νεκρών. Quæ non est simplex resurrectio ac mortuis ommibus communis, sed virginum propria, Ma praecipuorum sanctorum, qui sic exsurgel ut Christo obviam eant in aera, eique assurgant, juxta verba Pauli 1 Thess. iv, 14. Longa hic disputatione Leo Allatius Methodii mentem discutit. An senserit non potituras animas beata requie ante communem resurrectionem, ac cum ita ad Christum assumentur præmia redditurum exponitque locutuni de ipso homine, non de animabus, cum eas jam su perius in cœlis cum Christo versari docuerit. Sed num versari cum Christo, ipsa visio beata antiquorum phrasi fuerit, plenaque ac ultima exspectata felicitas, cui unum desit complementum corporis, ut totus ipse homo beatus dicatur, ac Deo frui, non perinde apertum est: primum enim vix est qui neget; cum alterum non pauci inficientur, nec desint loca quae favere videantur, ex quibus illa ομίnionum nata perplexitas, donec per sedem apostolicam decisa quæstio est, rataque habita decisio m concilio Florentino, etsi nec modo plures Græcortin de animorum statu ante judicium recte sentiant. Tò, ἐκ μέρους, ex parte, quod exponit Leo Allat. a& homine not integro, cum illa fruatur animus solus, a corpore seju ctus, nullus adduci possam ut ex mente Methodi existimem, cum δι' αναγμάτων ν

S. METHODII EP.SCOPI ET MARTYRIS quitur, sed de coelesti utique illa et beata Jerusa. παντί. Οὐ γὰρ περὶ τῆς πολυθρυλλήτου κατὰ Ἰουδαίον lem, quam vult intelligi esse animarum cœtum, quem abs se primo ordine constitutum iri in principio lætitiæ novorum sæculorum, manifeste Deus pollicetur qui nempe candidissimo excitatas virginitatis mundo, in pura nulloque unquam occasu obdormientium luminum dono collocet; quod utique illis in mentem non venerit, ut nuptialem mundum exuerent; ut mentis scilicet tenorem, turpium cogitationum illapsu laxarent. πολίχνης τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον χρησμῳδεῖ, ἀλλ περὶ τῆς οὐρανουπόλεως ἀληθῶς ἐκείνης καὶ μακαρί Ἱερουσαλήμ· ἣν δή φησιν αὐτὴν εἶναι τὸ ἄθροισμο τῶν ψυχῶν, ἃς προανατάξασθαι πρώτας ἐν ἀρχῇ τῆς εὐφροσύνης τῶν καινῶν αἰώνων προφανῶς ὁ Θεός ἐπαγγέλλεται, εἰς καθαρὰν οἴκησιν ἀδύτων φώτων τῷ λευκοτάτῳ τῆς παρθενίας ἐστολισμένας κόσμῳ κατοικίζων· ὅτι μὴ ἐμνημόνευσαν τὸν κόσμον ἀποδύσασθαι τὸν νυμφικόν, τουτέστι χαυνῶσαι τὸν λογισμὸν φαντασίαις ἐκτόποις. CAP. VI. Virginitas omni loco ac tempore colenda et laudaras. Αμέλει τὸν μὴ ἐπιλαθέσθαι νύμφην τον κό Denique: Non oblivisci sponsam ornatus sui, et rirginem fascia pectoralis suæ ", quod apud Jere- σμον, μηδὲ παρθένον τὴν στηθοδεσμίδα αὐτῆς, miam dicitur, significat non remittere nec relaxare vinculum castitatis, ullis seductum illecebris aut avocationibus. Pectoris enim mentione mens nostra et cogitatio merito designari creditur; fascia vero pectoralis, zona scilicet colligens astringensque animi in castimoniam propositum, est charitas in Deum; quam mihi et vobis imperator noster et pastor Jesus, idemque præses et sponsus, o præclaræ virgines, praestet,ut infractam, velutque inviolabili sigillo munitum depositum, in finem usque servenus. Hoc enim pignore nullum facile hominibus melius auxilium quisquam usurpaverit, Deo placens ac charum. Quamobrem aio ego honori omnibus habendam virginitatem esse, omnique loco ac tempore tum colendam, tum laudandam. Hæc tibi et a nobis primitiæ sermonum, o Arete, sufficiant, vel eruditionis vel studii gratia. Ego vero, aiebat dixisse Areten, libens accipio quod offers, et jubeo post te Thallusam dicere. Debet enim unaquæque vestrum sermonem corrogare. Thallusam itaque paululum moratam quasi ad colligendam se commentandumque breviter aliquid, sic locutam referebat. 87 Jer. 11, 32. καὶ τῷ, ἐκ μέρους, et distinguat contra πρόσωπον κατὰ πρόσωπον quod nemo dicat ipsam in se Dei visionem ac beatam; sed quia per fidem ambulamus, quæ nec animos deserit, donec Deum in se clare videant. Deinde visura Deum post resurrectionem corpus et animum, eoque simul perfectissima visione fruitura, nec nostra, nec Augustini autve Methodii habet theologia, quæ nientis solumn ocufum trahi posse contendit et elevari, ut divinam ipsam lucem contempletur: quæ ipsa ejus elevatio grande mysterium est, nec nisi fide cognitum; sic elevata Dei pura luce, ac quod ejus κρύφιον est («livina scilicet essentia, et quod a se Eus est) supra omnem capacitatem, etiam intellectus creati, ut ix radicalis ac remota in eo potentia sit; eo quod potentia est entis cognoscitiva, sub ejus tota latitudine analogica, intra cujus lineam ipse quoque Deus intell gatur, sed ut excedens, ad quem tota vis proxima sit divina ipsa lux communicata, seu lumen gloris, ut vocant, quidquid illud sit, in aniλεγόμενον ἐν Ἰερεμία, τὸ μὴ ἐνδοῦναι καὶ χαλάτα: τὸν δεσμὸν τῆς σωφροσύνης ἀπάταις δηλοῖ καὶ περι σπασμοῖς. Στήθη γὰρ αι φρένες εἰκότι λόγῳ, καὶ ὁ νοῦς ἡμῶν εἶναι νομίζεται. Ὁ δὲ στηθόδεσμος, ή συνδοῦσα ζώνη καὶ συσφίγγουσα τὴν πρόθεσιν τῆς ψυχῆς εἰς ἀγνείαν, ἐστὶν ἡ πρὸς Θεὸν ἀγάπη· Αν ἐμοί τε καὶ ὑμῖν ὁ στρατηγὸς ἡμῶν καὶ ποιμὴν Ἰησοῦς καὶ ἄρχων καὶ νυμφίος, ὦ καλλιπάρθενοι, ἄῤῥηκτον καὶ ἐσφραγισμένον μέχρι τέλους τηρῆσαι παράσχοι· τούτου γὰρ τοῦ κτήματος τοῖς ἀνθρώποις ἄμεινον βοήθημα οὐκ ἄν τις ῥᾳδίως ἕτερον λάβοι, ἀρέσκον Θεῷ καὶ προσφιλές. Διὸ ἐγὼ χρῆναι φημί τὴν ἀγνείαν ἅπαντας τιμήν, καὶ διὰ παντὸς ἀσκεῖν τε καὶ ἐγκωμιάζειν Αὗταί σοι καὶ παρ' ἡμῶν αἱ ἀπαρχαὶ τῶν λόγων αρκείσθωσαν ὦ 'Αρετή· τὰ μὲν παιδείας, τὰ δὲ καὶ σπουδῆς χάριν. ᾿Αλλὰ δέχομαι τὸ δῶρον, ἔφη φάναι τὴν ᾿Αρετὴν, καὶ κελεύω μετὰ σὲ τὴν Θάλ λουσαν λέγειν. Δεί γάρ με παρὰ μιᾶς ἑκάστης ὑμῶν ἀποδέξασθαι τὸν λόγον. Τὴν οὖν θάλλουσαν βραχύ ἐπισχοῦσαν, καὶ πρὸς ἑαυτήν τι σκεψαμένην, εἰπεῖν ἔφη. ma seu intellectu vidente Deum. Oculus vero corporeus, tam potentia limitata est, quam auditus vel olfactus, seu quivis alius sensus, materiali quadam inter eos latitudine spiritalitatis; ut si illo videri Dei essentia possit, possit et audiri et olfieri vel gustari sicque Deus ipse corpus fuerit, ensique finitum ac certo situ visibile aut qualitate, a quibus nec sensus visus sui limitatione abstrahit. COMBEFIS. Πολίχνης. Possinius, primaria civitate; si scripserit parvula. ID. 'Αποδύσασθαι. Leo Allatius, ac si legisset ἐπενδύσασθαι, Quod non recordata sunt ornamentum nuptiale induere; imo, exuere, nisi hoc illi typorum mendum. Certe premium hoc servati mundi nuptialis, est, tenoris mentis illibati; non ejus excussi, quo merito ejiciendus thalamo ac convivio, qui non indutus veste nuptiali ingressus sit. Αρκείσθωσαν. Allul., ἀνακείσθωσαν, διατα sunt. Ib.

ΘΑΛΛΟΥΣΑ. ORATIO V. CAP. 1. Magnum totum est ollatio castitatis. Αλλ', ὦ 'Αρετή, συλλήπτριαν ἀξιῶ παραστῆναι σε καὶ τὰ νῦν, ὅπως πρῶτον μέν σου, καὶ τῶν παρόντων δὲ φανῶμεν ἄξια λέγειν. Τὸ γὰρ μέγιστον καὶ ἐπι φανέστατον ἀνάθημα καὶ δῶρον, (οὗ μηδὲν ἀντάξιον άλλο προσενέγκασθαι πάρεστιν ἀνθρώποις Θεῷ,) τὸν ἆθλον τῆς παρθενίας είναι πέπεισμαι, διαρκῶς ἀπὸ τῶν ἱερῶν ᾐσθημένη γραμμάτων. Καὶ γὰρ ἂν πολλῶν πολλὰ κατ' εὐχὰς ἐν τῷ Νόμῳ καλὰ κατεργασαμένων, μόνοι μεγάλην εὐχὴν ἐλέγοντο πληροῦν οἱ σφᾶς αὐτοὺς αὐθαιρέτῳ βουλῇ προσενέγκασθαι βουλόμενοι. Ἔχει γὰρ τὸ ῥητὸν οὕτως· Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωυσήν, λέγων· Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ισραήλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Ἀνὴρ ἡ γυνή, ἐς μεγάλως εύξηται εὐχὴν ἀφαγνίσασθαι ἀγνείαν Κυρίῳ. Εύχεται χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ εἰς τὸν νεών σκεύη προσκομίσας ἀναθεῖναί τις· ἕτερος ἀναθεῖναι τὴν δεκάτην τῶν καρπῶν, ἄλλος τῆς οὐσίας, ἕτερος τὰ κράτιστα τῶν ποιμνίων, ἄλλος τὴν ὕπαρξιν και θιεροῖ· καὶ οὐδέπω μεγάλην εὐχὴν εὔξασθαι δύναται τῷ Κυρίῳ· ἀλλ᾽ ἐκεῖνος ὁ ἑαυτὸν ἀναθεὶς τῷ Θεῷ Ελοτελώς. THALLUSA. Ego vero te, Arete, rogo ut nunc quoque prae sto auxilio sis: quo sermonem instituere, te pri mum, deinde etiam et reliquo cœtu non indignum videamur. Sacris videlicet iustituta libris ac litte ris plane mihi persuasi, maximum et spectabilissi mum quod divinis appendi tholis possit (pulcherrimum, inquam, quod ab homine unquam Deo of ferri possit) munus esse virginitatis. Enimvero cum multa in lege memorentur multorum cum laude vota, soli magno se volo obstrinsisse dicebantur, qui se ipsos libera voluntate Deo offerre in animum induxissent. Sic enim se locus habet 88: Ft locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Loquere filiis lsrael, et dices ad eos: Vir sive mulier, quicunque magne voverit votum castificandi castimoniam Domino. Vovet aliquis aurea argenteaque vasa in tem - pli usum se consecraturum: hic fructuum, ille bonorum decimas a se offerendas; alius pinguissima quæque capita gregum et armentorum; non nemo suas omnes facultates Deo consecrat: nec tamen adhuc ullus horum consequi potest, ut magnum votum vovisse dicatur, sed ille duntaxat qui se in solidum Deo obtulit. Cış. II. Abrahæ sacrificium vaccæ triennis et capra trima et arietis annorum trium, quid significet? Omnis Deo consecranda atas. Triplex vigilia et ætas nosira. Vera enim mihi apud vos aggrediendum, o virgines, ratione, ut allati jam textus Scripturæ sergam aperiam. Nimirum qui ex parte se ipse custodit sibique attendit, ex parte vero curis distrahitur atque ab officio relaxatur, is non totus Deo addiclus est. Quare necesse est ut qui perfectus esse velit, cuncta Deo consecret, tum quæ animi sunt, tum quæ carnis, ut integer sit et quem nihil deficiat. Idcirco enim Deus Abraham præcipit, dicens: Sume mihi vaccam triennem et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. Optime sane. Adverte enim hoc quoque de illis mandare, hancque loci sententiam esse: Offer mihi et serva, quæ sub jugum missa non sit, nec aratri laboribus subacta, primum vaccæ symΕπιχειρητέον γὰρ ἀληθεῖ λόγῳ πρὸς ὑμᾶς, ὦ παρθένοι, τὴν κατὰ τὸ προκείμενον διάνοιαν δηλῶσαι τῆς Γραφῆς. Ὁ γὰρ κατά τι μόριον φυλασσό μενος καὶ προσέχων, κατά τι δὲ περισπώμενος καὶ πλημμελῶν, ὅλος οὐκ ἀνάκειται Θεῷ. Χρῆναι γὰρ τὸν τέλειον πάντα ἀναθεῖναι, καὶ τὰ τῆς ψυχῆς καὶ τὰ τῆς σαρκὸς, ὅπως ἄρτιος εἴη, καὶ μὴ ἐλλιπής. Ταύτῃ δὴ καὶ τῷ ᾽Αβραὰμ ὁ Θεὸς ὑφηγείται· λάβε μοι δάμαλιν τριετίζουσαν, λέγων, καὶ αἶγα τριετίζουσαν καὶ κριόν τριετίζοντα, καὶ τρυγόνα καὶ περιστεράν· ὅ ἐστιν εὐφήμως. Ἐπίστησον γάρ, ὅτι περὶ τούτων κἀκεῖνο παρεγγυά· Προσένεγκέ μοι καὶ φύλαξον ἄζυγα καὶ ἀκάκωτόν σου τὴν ψυχὴν, δαμά λεως δίκην, καὶ τὴν σάρκα καὶ τὸν λογισμόν· τὴν μὲν ως αἶγα, ἐπειδὴ τὰ μετέωρα καὶ κρημνώδη περιπολεῖ· τὸν δὲ ὡς κριν, ἵνα μηδαμῶς ἀποσκιρτήσας bolo, animam tuam, tum carnem, postremo nen- !.. Gen. XT, - Num. VI, Τον άθλον τῆς παρθενίας. Virginitatis mu mus libens reddidi, prout ludi et certamina, iisque obeundis labores, Latinis munera sunt; Græcis άθλος. Possinius, virginitatis professionem; quod sensu non abest. Sequentia, ultro susceptum ejus causa, inutile glossema: non enim de alia sermo virginitate viro ecclesiastico, ut opus sit hoc adno - Lare. COMBEFIS. Κατὰ τὸ προκείμενον. Vat. habet, κατὰ τὸ πνεύμα, quod esset spiritualem sensum; nec est ne cesse ut avrupa hic loci divinus ipse Spiritus intelligatur, uti reddidit Possinius. Η κατὰ τὸ πνεῦμα διάνοια, opponitur τῇ κατὰ τὸ ῥητόν, sensus sp:ri talis, litterali. Spiritali ergo sensu, votum Nazareatus, votum quo quis magne vovet, mirificum illud opus (ut sonant Hebræa, voluerunt of LXX expriniere voce illa, μεγάλως εὔξασθαι) de virginibus exponit Methodius, quæ Deo et animam et corpus, ac quidquid demum sunt, obtulere servantque, ut Deo sancta el separata: quod sane pro humana imbecill.tate maximæ virtutis est. Post πλημμελῶν, Allatius, οὐκ εὐαρεστεῖ τῷ Θεῷ, non placet Deo, quod glossema videtur, nisi utrumque Methodius scripsit, id est, non integra oblatio est, aut qua' placeat Des. Ib.

S. METHODH EPISCOPI ET MARTYRIS λὴς ἔσῃ καὶ ἀνεπίληπτος, ὦ Αβραάμ, ἀναθεὶς ἐμοὶ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὴν αἴσθησιν καὶ τὸν νοῦν, & συμβολικῶς δάμαλιν ἔφη καὶ αἶγα καὶ κριόν τριετίζοντα, οἰονεί τὴν γνῶσιν ἀκακέμφατον τῆς Τριάδος ἐπανῃρημένα. L:: quarum hæc quidem capram referat, qua εκπέσῃ καὶ ἐξολισθήσῃ τῆς ἀληθείας. Οὕτω γὰρ ἐντεcelsa abruptaque perambulat, illa arietem, ne quando resiliat atque a veri tramite excidat. Sic enim perfectus eris et a culpa immunis, o Abraham, tuis cum anima, tum sensu et mente, mihi pariter consecratis; quæ symbolice vaccam et capram et arietem triennem vocavit, tanquam quæ sanctæ Trinitatis cognitionem rectam præ se ferrent. Nisi forte hic potius, prima et media ac postrema, vitæ nostræ ætatisque via occulte innuitur, Deo hoc agente, ut quam maxime licuerit, puerilem virilemque ac senilem ætatem caste transactas, illi offeramus. Queniadmodum et Dominus noster Jesus Christus in Evangelio " præcipit, ita sanciens Lampades vestræ ne exstinguantur, et lumbi vestri ne solvantur. Ideo et vos similes estote hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis, ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Beati eritis, quia faciet discumbere vos, et transiens ministrabit. Et si in secunda vigilia, et si in tertia, beati eritis. Considerate enim, quemadmodum tres noctis designando vigilias (vespertinam et secundam et tertiam) tresque suos adventus, o virgines, triplicem ætatum nostrarum vicem innuerit, puerilem scilicet, adullam ac senilem. Nempe hoc satagens, ut sive primam agentes ætatem (hoc est puerilent) ex mundo assumpturus venerit, paratos nos ac mundos nullique pravo instituto addictos inveniat; ac similiter sive alteram decurrentes, sive tertiam. Vespertina enim custodia aetatis flos est et juventus, cum mens turbari incipit vitæ alternationibus, pubescente jam carne atque in libidinem gestiente. Secunda vero in virum jam perfectumn provecta, quando mens quietem ac firmitatem adversus perturbantes motus inanemque jactantiam incipit assumere. Tertia denique cum magna pars desideriorum ac cogitationum evanescit, marcescente jam carne atque in senium vergente. Cap. 111. puero virtutem Quamobrem convenit, accensa in corde quæ semΤάχα δὲ καὶ τὴν πρώτην καὶ τὴν μέσην καὶ τὴν τελευταίαν τοῦ βίου καὶ τῆς ἡλικίας ἡμῶν αἰνίσσεται τρίβον, βουλόμενος, ὡς ἕνι μάλιστα, καὶ τὸν τῶν παίδων καὶ τὸν τῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν γεραιτέρων χρόνον σωφρόνως βιώσαντας, αὐτῷ προσενέγκασθαι· καθ᾽ ἂν τρόπον καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν ἐν Εὐαγγελίοις παρακελεύεται Ἰησοῦς Χριστός, ὧδε νομοθετῶν· οἱ λύχνοι ὑμῶν μὴ σβεννύσθωσαν, καὶ οἱ ἐσχύες ἡμῶν μὴ λυέσθωσαν. Διὰ τοῦτο καὶ ὑμεῖς ὅμοιοι γίνεσθε ἀνθρώποις προσδεχομένοις τὸν κύριον αὐτῶν, πότε ἀναλύσῃ ἐκ τῶν γάμων, ἵνα ἐλθόντι καὶ κρούσαντι αὐτῷ εὐθέως ἀνοίξωσι. Μακάριοι ἐστε, ὅτι ἀνακλινεῖ ὑμᾶς, καὶ παρελθὼν διακονήσει· κἂν τῇ δευτέρᾳ, κἂν τῇ τρίτῃ φυλακῇ, μακάριοι ἐστε. Επισκέψασθε γὰρ, ὅτι τρεῖς ὑποθέ μενος φυλακάς νυκτός, ἑσπερινὴν καὶ δευτέραν καὶ τρίτην, καὶ τρεῖς ἑαυτοῦ παρουσίας, ὦ παρθένοι, τὰς τρεῖς ἡμῶν τῆς ἡλικίας ηνίξατο μεταβολάς, την μει ρακιώδη καὶ τὴν πρόσηβον καὶ τὴν προσευτικήν ἵνα κἂν τὴν πρώτην ἄγοντας ἡλικίαν, τουτέστι παῖδας ὄντας, ἐὰν ἔλθῃ παραληψόμενος τοῦ κόσμου, ἑτοίμους καταλάβῃ καὶ καθαρούς, μηδὲν ἐπιτετηδευκότας σκαιόν· κἂν τὴν δευτέραν ὁμοίως, κἂν τὴν τρίτην. Ἑσπερινὴ γὰρ φυλακὴ ὁ καιρός ἐστι τῆς ἀκμῆς τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἡ νεότης, καθ' ἣν ἄρχεται ταράσσεσθαι τὸ ἡγεμονικὸν, ἐπιθολούμενον ταῖς ἐξαλλαγαῖς τοῦ βίου, ἡ δώσης αὐτοῦ τῆς σαρκὸς ἤδη καὶ τρεπομένης εἰς πάθος. Δευτέρα δὲ, όπηνίκα λοιπὸν εἰς ἄνδρα τέλειον ἑλάσας, ἄρχεται στάσιν καὶ βεβαιότητα τῶν θορύβων ὁ νοῦς προσλαμβάνειν καὶ τῆς οἰήσεως. Τρίτη δὲ, ὅτε αἱ πλεῖσται φαντασίαι φθίνουσι τῶν ἐπιθυμιῶν, ἀπομαραινομένης ἤδη τῆς σαρκὸς καὶ εἰς γῆρας προκυπτούσης. colere, longe optimum. Διὸ προσήκει ἄσβεστον ἐν τῇ καρδίᾳ πίστεως ἐξάper ardeat fidei lampade, et lumbis balto castitatis ψαντας λύχνον, καὶ ὀσφὺν ἀναζωσαμένους τῆς σω succinctis, nos vigilare ac Dominum semper exspectare, ut sive in prima ætate nostrum aliquos ve❤ *° Luc. XII, 35, 38. Αρχεται στάσιν. llic status priori contrarius describitur, quo ἄρχεται ταράσσεσθαι, mens turbari incipit passionibus ac libidinum æstu: altero itaque, adulta jam ætate et in virum provecta, sedari incipit roturque nancisci alversus turbationes ejusmodi et passiones, quæ pene evanescunt senilt ætate, membris jam frigentibus. Non bene Possinius vocem στάσιν, statu nili quodam incipit: est enim hic, quam Aristoteles κινήσει opponit, id est quies: q.m qui statum reddit ea acceptione, plane βαρβα ρίζει, nec Latina vocem Græcam exponit. Nihil feliφροσύνης, έγρηγορέναι καὶ προσδοκᾶν ἀεὶ τὸν Κύ ριον· ἵνα, κἂν ἐν τῇ πρώτῃ ἡλικία παραλαβεῖν ἡμῶν cius explicata vox οιήσεως. Possinius, erroribus vita dominari; Allatius, resectis opinationibus. Est hac alterum vitium, quo maxime laborat adolescentia, inanis quædam jactantia et arrogantia, τύφος: qui ipse affectus in viro jam maturiore ætate ac sensu saniore, mitescit ac sedari incipit: idem quod οἴημα: unde οἰηματίας, superbus, insolens (a), qui de se uiagna concipit: ita juvenes per inexperientiam ac calore sanguinis quæ sic docte expressa Methodio, verborum phaleris alio trahere non convenit. Coas. 4) lta quoque Budmus Comment. L. G., 1' Oin ctias, unde sua hausisse videtur Combefisius. Adisis Hesychium, Oiresung, noviss, edit. tom. II. pag. 725. Gail.

' τινες βουληθῇ, κἂν ἐν τῇ δευτέρα, κἂν ἐν τῇ τρίτῃ lit assumere, sive in secunda, sive in tertia veἐλθὼν, καὶ εὑρὼν ἑτοιμοτάτους, καὶ ἃ προσέταξεν εργαζομένους, ἀνακλινεῖ εἰς ᾽Αβραὰμ κόλπους καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ. Ιερεμίας δὲ, Ἀγαθὸν, φησὶν, ἀντρί, ὅταν ἄρῃ ζυγὸν ἐν νεότητι αὐτοῦ, καὶ ἀπὸ τοῦ Κυρίου μὴ ἀποστῇ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ. Ἀγαθὸν γὰρ ἐκ παίδων, ὡς ἀληθῶς, ὑποθέντα τὸν αὐχένα τῇ θεία προσοχῇ μὴ ἀποσείσασθαι μέχρι γήρως τὸν ἐπιβάτην καθαραῖς φρεσὶν ἐποχούμενον, ἀεὶ τὸν λογισμὸν εἰς τὰ χείρω καθέλκοντος τοῦ πονηροῦ. Τίς γὰρ οὐ τὰς δι᾿ ὀμμάτων, τίς δ' οὐ τὰς δι' ὤτων, τίς δ' οὗ τὰς διὰ γεύσεως, ὀσφρήσεώς τε καὶ ἀφῆς δο νὰς καὶ τέρψεις ἀποδέχεται, τὴν ἡνίοχον μή φέρων σωφροσύνην, είργουσαν καὶ καθαιμάττουσαν τὸν ἵππου τῆς κακίας; Ετερος μὲν οὖν εἰς ἕτερα ἐπιβλέ ψας άλλα δοξάσει· ἡμεῖς δὲ ἀνατιθέναι λέγομεν εαυτὸν τελείως θεῷ, ὃς καὶ τὴν σάρκα ἄχραντον ἐκ παίδων φιλοτιμείται φυλάττειν, παρθενίαν ἀσκῶν. Περισπουδάστους γὰρ, μεγάλας ἐλπίδων δωρεάς τοῖς ἐφιεμένοις αὐτῆς ταχέως φέρει, τὰ λυμαντήρια τῆς ψυχῆς ἀπομαραίνουσα πάθη καὶ ὑπεκκαύματα. Φέρε γαρ, εἰση γήσωμαι πῶς ἀνακείμεθα τῷ Κυρίῳ. niens, paratissimosque iuveniens et quæ mandavit exsequentes, in sinu Abrahe, Isaac et Jacob reclinet. Jeremias vero, Bonum, ait, est viro cum portaverit jugum ab adolescentia sua ; el a Domino non recesserit anima ejus 9. Bonum sane, a prima ætate et a puero supposita divinæ disciplinæ cervice, ad senectam usque non excutere sessorem puris mentibus insidentem, cum diabolus in deterius vitiumque animum trahere nunquam desinat. Quotus enim quisque est, qui non per oculos, qui non per aures gustumque et nares et tactum, voluptates ac delicias admittat, castitatis sessoris impatiens, quæ utique nequitiæ equum coerceat ac cruenta calce cohibeat? Erit forte qui, alio respiciens, secus omnino ac alia sentiat. Nostra vero haec sententia; hocque dicimus, perfecte Deo of ferri ac consecrari, qui et carnem a puero intaminatam virginitatis cultu servare contendit. Vere enim expetendas ejus accensis desiderio, magnas munerum spes affert, quæ exitiosos animo labefa.. ctet affectus ac incendia comprimat. Nunc explicandum quomodo nostra Deo consecratio devotioque consistat. CAP. IV. Perfecta Deo consecratio et devotio, quænam: Το γοῦν, Μεγάλως εὔξασθαι εὐχὴν, ἐν τοῖς Αριθμεῖς νομοθετούμενον, τοῦτο παρίστησιν, ὅπερ ἐπὶ πλέον ἐγὼ διηγησαμένη ἀποφαίνω, μεγάλην εὐχὴν εἶναι παρὰ πάσας εὐχὰς ἀποδεικνύουσα τὴν ἀγνείαν. Τότε γὰρ ἀνάκειμαι προφανῶς πᾶσα τῷ Κυρίῳ, ὁπότε μὴ μόνον τὴν σάρκα συνουσίας ἀνέπαφον, ἀλλὰ καὶ τῶν λοιπῶν ἀτοπημάτων ἄσπιλον τηρεῖν ἀγωνίζομαι. Ἡ γὰρ ἄγαμος, φησί, μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, πῶς αρέσει τῷ Κυρίῳ οὐ μόνον ἵνα μὴ χωλὴν τῆς ἀρετῆς κατά τι μόριον ἀπενέγκηται τὴν δόξαν, ἀλλ᾽ ἄμφω, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, καὶ ἐν τῷ σώματι καὶ ἐν τῷ πνεύματι ἁγιάζηται, ἀναθεῖσα τὰ μέλη Κυρίῳ. Τί γάρ ἐστι τὸ ἀναθεῖναι ἑαυτὸν τελείως Κυρίῳ, λε κτέον. Ἐὰν ἐπὶ τῶνδε μὲν ἀνοίξω τὸ στόμα, ἐπὶ τῶν δε δὲ κατακλείσω· οἷον, ἀνοίξω μὲν περὶ τὰς ἐξηγή σεις τῶν Γραφῶν, εἰς τὸ ὀρθοδόξως ὑμνῆσαι καὶ μετ γαλοπρεπώς κατὰ δύναμιν τὸν Θεόν· κατακλείσω δὲ, θύραν αὐτῷ θεμένη καὶ φυλακήν, τοῦ μάταια μη λα λεῖν· ἀγνεύει μου τὸ στόμα καὶ ἀνάκειται τῷ Θεῷ· Ἡ γλῶσσά μου κάλαμος γέγονεν, ὄργανον σοφίας - γράφει γὰρ δι' αὐτῆς ἀριδήλοις γράμμασιν, ὑπὸ τοῦ βάθους καὶ τῆς δεινότητος τῶν Γραφών φωτίζων τὸν νουν τοῦ Πνεύματος ὁ Λόγος ὁ Κύριος • Thren. 111, 27. vs Jer. xvul, 3. ss Num. vi, SLIV, Τῇ θείᾳ προσοχῇ. Virtutis diligentia est ac sedulitas; ac, quod reddebam, disciplina: quo argumento præclare inter reliquos Basilius. Attentio dicatur, per me licet; προσευχῇ quod habent Mazar. et Allatius, non placet. Et quidem oratio vel maxime virgini necessaria ut se contineat; sed huic acredant necesse est, etiam reliqua virtutis exercitia atque opera, ut sit plena sanctificatio ac oblatio. COMBEFIS. Τὴν σάρκα ἄχραντον. Necessario istud assuunptum ex Allatio. Hæc namque perfecta Deo conQuod itaque in libro Numerorum sancitur: Magne volum vovere *, hoc ostendit, quod ego paulo anıplius explanans, magnum votum inter omnia vola, castimoniam esse statuo ac probo. Tunc enim palam et in solidum totaque Domino consecrata sum, cum non solum carnem a concubitu intactam, verum etiam a reliquis vitiorum sordibus omnique turpitudine illibatam servare contendo. Nam innupta, inquit, cogitat quæ Domini sunt, quomodo placeat Domino; non solum ut ex parte ad claudicantem virtutis opinionem laudemque referat, sed ut utroque, ut auctor Apostolus est, et corpore scilicet et spiritu sancta sit, consecratis penbris Domino. Quid enim sit se Deo perfecte consecrare, id vero dicendum. Ut sub exemplo logar: Si os meum ad quædamn aperuero, ad quædam clausero. Puta, aperiam enarrandis Scripturis, ut recta fide ac magnifice, quanta facultas est, Dei laudibus incumbat; claudam vero, ostio imposito ac custodia **, ne inania loquatur: os meum castum est ac Deo consecratum. Lingua mea calamus” exstitit, Sapientiæ organum. Scribit enim per illam clarissimis litteris, ex alto subtilique Scripturarum vi men4. * 1 Cor. vis, 34. 95 Psal. CIL, 3. 98 Psal. secratio est, cum ipsa caro virginitatis cultu a puerc intemerata constiterit; quod certe arduum certamen. Alia supplet Possinius minus accommoda. Περισπουδάστους ex eodem Allatio suppletum, etsi το, περισπούδαστος Vat. non displicet. Ib. Νοῦν. Allatius, νόμον' qui et mox habet έξη· γεῖται pro ἀναγράφεται. Ιb. Τοῦ Πνεύματος ὁ Λόγος. Durius videretur, nisi nota esset mens Methodii, ipso satis explicata contextu, quo τοῦ Πνεύματος voce non S iritus personam, sed Patris, se velle significat, cujus et scriba

of 10% tem illustrans Spiritus sermo: Dominus velox sæ- γραμματεὺς τῶν αἰώνων ὀξυγράφος, ότι ταχέω; καὶ culorum scriba; ea scilicet ratione, quod solus cito ac velociter paternum conscribat impleatque consilium; qui nempe audiat: Cito prædare; velociler spolia detrahe". Hujus scribæ lingua mea calamus est. Illi enim caste dicata devotaque est, haud secus ac speciosus calamus; lepidiora scribens, quam vel poetæ vel oratores, qui humanis doctrinis vim dicendi ac facundiam qua pollent, impendant. Si et oculos assuefecero ne corporum formam concupiscant, nec turpibus spectaculis oblectari permisero, sed cœlestia contueri jussero; casti erunt oculi et Deo sacri. S rursus adversus obtrectationes atque murmura aures sepivero, Deique verbo aperuero, sapientum frequens terens limina ", consecravi et aures Domino. Si manus a turpi et sordida nundi- " natione, cauponariaque ac institoria arte, ab avaritia, a percussione avertero; castæ sunt et manus ac Deo dicatæ. Si facultatem gradiendi cohibuero, ne perversas incedat vias; pedes etiam consecravi: non ad fora, non ad convivales cœtus aut choreas vadens, ubi perditi judicii homines versantur; verum eos adhibens, ut virtutis aliquid impleɔm, Dei quidpiam mandatorum præstans. Quid jain restat, si et corde casta sim, omnes illius cogitationes Domino consecrans: nihil malum mente versem, nihil ex sæculi usu animo reputem; si penes me non superbia, non iracundia vim ullam obtineat; si legem Domini interdiu ac noctu medite? Hoc demum est, Magnam castificare castimoniam, eum qui magrum votum nuncupaverit ". ὀξέως τὴν βουλὴν ἀναγράφεται μόνος καὶ πληροί τοῦ Πατρός, Οξέως σκύλευσον, ἀκούων, ταχέως προ νόμευσον. Τούτου κάλαμος ἐστιν ἡ γλῶσσά μου του γραμματέως. Ηγνίσθη γὰρ αὐτῷ καὶ ἀνάκειται κά λαμος ὥσπερ ὡραῖος, ὡραιότερα γράφων τῶν τὰ ἀνθρώπινα δόγματα κρατυνόντων ποιητῶν καὶ λογο γράφων. Ἐὰν ἐθίσω καὶ τὰς ὄψεις μὴ ἐπιθυμεῖν ὥρας σωμάτων, μηδὲ τέρπεσθαι θέαις ἀσχήμοσιν, ἀλλὰ τὰ ἄνω περισκοπεῖν, ἀγνεύουσι καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ καὶ ἀνάκεινται τῷ Κυρίῳ. Ἐὰν, τὰ ὦτα φράξασα ἀπὸ δυσφη μίας καὶ ψιθυρισμῶν, ἀναπετάσω λόγῳ Θεοῦ, φοιτώ σα παρὰ σοφοῖς, ἀνατέθεικα καὶ τὰς ἀκοὰς τῷ Κυρίῳ. Ἐὰν ἀποστήσωμαι τὰς χεῖρας ἀπὸ καπηλείας, ἀπὸ μεταπράσεως ἀπὸ φιλοχρημοσύνης, ἀπὸ πληκτισμοῦ, ἀγνεύουσι καὶ αἱ χεῖρες Θεῷ. Ἐὰν ἐφέξω τὸ πορευτικὸν διεστραμμένας ὁδοὺς πορεύεσθαι, ἀνατέθεικα καὶ τοὺς πόδας, οὐκ εἰς δικαστήρια καὶ θ:άτους παρερχομένη, ὅθι ἄνδρες ἁλιτοδίκαι τελέθουσιν· ἀλλ᾽ εἰς τὸ κατορθῶσαι πληρώσατά τι τῶν ἐντολῶν. Τί μοι λοιπὸν, ἐὰν διαγνεύω καὶ τὴν καρδίαν, πάσας τὰς διανοήσεις αὐτῆς ἀναθεῖσα Κυρίῳ φαῦλον οὐδὲν διαλογίζομαι, τύφος οὐκ ἐμπολιτεύεται καὶ ὀργὴ παρ' ἐμοί· τὸν νόμον καὶ ἐν ἡμέρᾳ μελετώ Κυρίου καὶ ἐν νυκτί; Καὶ τοῦτ' ἔστι Μεγάλην ἀγνείαν ἀγνεῦσαι, μεγάλην εὐξάμενον εὐχήν. 97 Isa. VIII, 1. * Eccli. v, 36. » Num. VI, velox ó Adyoç sit: si tamen hoc ita decoquendum, nec scribarum putre mendum existimandum, qui fallentibus oculis pro Πατρός, Πνεύματος legerint, levissima harum vocum distinctione in mss. ac proclivi errore, nisi quis tóv, et tóp, quibus in eis distincte pinguntur summa aflinitate, attenderit. Sicque alias me emendasse memini inspectis antiquis codd, in hac ipsa voce sic laborantia: ac utinam illorum mihi facta copia, vel modo liceret meis oculis credere, qui falli alios et fallere non incerta conjectura intelligam. Et certe alienum a Methodii simplicitate, ut nulla ratione tanta hic vocum enallage uti voluerit, atque doctrinam obscurare: etsi quod dicitur Joan. iv, 24, Spiritus Deus est, hanc cjus vocem posset excusare. Aliud est quod auctor Imperfecti Spiritum in Domini conceptione, ipsum Verbum exponat, quod ipsum a se Virgini obumbraverit eique supervenerit, suique auctor templi ac corpusculi fuerit: quanquam ipsa fabrica et effectio, ipsius deitatis ac Trinitatis opus est; non propria aut Verbi, aut Spiritus: merito tamen Verbo appropriata, ut in quo Pater condat omnia ut in prima Ratione; in qua ut primus, ita et secundus Adam conditus intelligatur: quippe divinæ sapientiæ eximium opus ac singulare, non minus quam bonitatis, ratione cujus Spiritui sancto communius solet appropriari. COMBEFIS. Τοῦ Πνεύματος δ Λόγος. Hic legendum τοῦ Πατρὸς ὁ Λόγος, Verbum Patris, statuit doctissimus Maranus ad Justini M. Dialogum cum Tryphone, § 50. Sæpe enim, inquit, errarunt librarii in his vocibus Πατρός οι Πνεύματος, quia breviter scriplæ ad hunc modum πρς πως, simillima sunt. Atque hujusce errati exempla, præter hoc Methodianum, ex Justino et Tatiano depromit. GALL. And μеrаxpȧoewç. Bene Leo Allatius, instiloria negotiatione, quasi revenditione; qua res vilius emptæ paulo charius veneunt: quæ ipsa nundinatio quandoque reip. necessaria ac civitati, potestque, modo absit fraus, honesto inde lucello, pro industrie ratione, citra omnem culpam exerceri etsi minus deceat virginem, quæ tota sponso hærere debet, illique addicta esse cui est consecrata. Possinius, a plagio. At quantum ut virgo ac puella a se plagium deprecetur? Alia hujus generis hominum proclivia crimina atque vitia; nec tam longe viro docto arcessendum plagium, cujus vix notio in feminam, eamque Christi virginem, cadat. Multi in rep. plagiarii, si ustampάrat omnes hujus sceleris notandi. Plagii crimen est, cum quis sciens hominem liberum, aut alienum mancipium dolo malo vendit, emit, donat, celat: translata etiam vox a Martiale ad librorum fures, quod et ipsos, quasi liberos habeant, quorum curis ingenii partus sublati sunt atque editi. COMBEFIS. "Ανδρες άλιτοδίκαι. Quasi scelesti judices, mali censores, qui non vitio, sed virtuti dicam inferant et pietati. Sic mihi pro ejus vocis novitate similique compositione in poç, aliisque ejus generis. Hincque forte Otárovç judiciis junxerit (pro ejus ætatis ratione) cæremonias cactusque intelligens in honorem deorum, quos Christ virgo maxime vitare debeat, et in eis alipodizas, scelestissimos judices ac censores, qui dæinonum sacra pro vero Dei cultu usurpanda suadeant. Geniales etiain cœtus seu convivales et choreæ, paruin æqua virginibus, hominumque in eis corruptorum judicia; quæ omnia Methodius complecti potuit ea vocis amplitudine. COMBEFIS. ་

CAP. V. Votum castitatis ejusque ritus in lege. Vites, Christus et diabolus Πειράσομαι δὲ καὶ τὰ ἑξῆς ὑμῖν, παρθένοι, φράσαι Hinc jam consequenter exponere pergam quæ τῶν διατάξεων· ἐπειδήπερ τῶν σφετέρων εξήρτηται καὶ αὐτὰ κατορθωμάτων, θεσμοὶ περὶ παρθενίας δι τα, καὶ χρησμοὶ διδάσκοντες ὡς ἀπέχεσθαι προσήκει, καὶ ἀναγωγὸν εἶναι τὴν παρθένον Γέγραπται γὰρ οὕτως· Καὶ ἐλάλησε Κύριος τῷ Μωϋσῇ, λέτων Λάλησον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· ἀνὴρ ἡ γυνὴ, ὃς ἂν μεγάλως εὔξηται εὐχὴν ἀξαγνισθῆναι Κυρίῳ, ἀπὸ σίκερα καὶ οἴνου αγνισθήσεται, καὶ ὄξος ἐξ οἴνου, καὶ ὄξος ἐκ σίκερα, καὶ ὅσα κατεργάζεται ἐκ σταφυλῆς, οὐ πίε ται· καὶ σταφυλὴν πρόσφατον καὶ σταφίδα εὐ φάγεται, πάσας τὰς ἡμέρας τῆς εὐχῆς αὐτοῦ. Οπερ ἐστίν· Ἀπὸ τοῦ φυτοῦ τῆς πονηρίας τῶν γεννωμένων ὁ κατεγγυήσας ἑαυτὸν τῷ Κυρίῳ καὶ ἀναθεὶς οὐ δρέψεται, διὰ τὸ παρεκτικὸν ἀεὶ μέθης αὐτὸ καὶ ἐκατάσεως πεφυκέναι. Δύο γὰρ ἀμπέλων διαφομὰς ἐκ τῶν Γραφῶν ᾐσθήμεθα, αἱ χωρὶς ἀλλήλων ἐγενέσθην, ἀνομοίως τε ἔχεσθον. Η μὲν γὰρ ἀθανασίας τε καὶ δικαιοσύνης ἐστὶ παρεκτική· ἡ δὲ μανίας απ καὶ παραφροσύνης. Αμπελος μὲν γὰρ νηφάλιος καὶ ευφραντική, κλημάτων δίκην, ἐκ τῶν μαθημάτων τοὺς βότρυς ἱλαρῶς ἀπαιωροῦσα τῶν χαρισμάτων, καταστάζοντας ἀγάπην, ὁ Κύριος ἡμῶν ἐστιν Ἰησοῦς, ὁ λέγων διαρρήδην τοῖς ἀποστόλοις· Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἀληθινὴ, ὑμεῖς τὰ κλήματα· ὁ δὲ Πατήρ μου ὁ γεωργός. Αγρία δὲ καὶ θανατηφόρος ὁ διάβο λος, λύσσαν καὶ ἱὸν καὶ ὀργὴν ἀποστάζων· ὥσπερ δὴ καὶ Μωϋσῆς ὑφηγείται διαγράφων περὶ αὐτοῦ· Ἐκ γὰρ ἀμπέλου Σοδόμων, φησὶν, ἡ ἄμπελος αὐτ τῶν, καὶ ἡ κληματὶς αὐτῶν ἐκ Γομόρρας. Η σταφυλὴ αὐτῶν σταφυλὴ χολῆς, βότρυς πικρίας αὐτ τῶν. Θυμὺς δρακόντων ὁ οἶνος αὐτῶν, καὶ θυμὸς ἀσπίδων ἀνίατος. Εκ ταύτης τρυγήσαντες οἱ Σοδό μων οικήτορες, εἰς ἄκαρπον ἀῤῥένων ὄρεξιν οίστρηλατήθησαν τραπήναι παρὰ φύσιν. Ἐντεῦθεν καὶ ἐπὶ Νώε κραιπαλήσαντες, εἰς ἀπιστίαν κατώλισθον, καὶ υποβρύχιοι κατεποντώθησαν κατακλυσμῷ. Ἐντεῦθεν ἀρυσάμενος ὁ Κάϊν, τὰς μισαδέλφους ἐφοίνιξε χεῖρας, καὶ ἔχρανε τὴν γῆν λύθρω συγγενικῷ. Εντεῦθεν με θυσκόμενα τὰ ἔθνη, θήγουσιν ἑαυτῶν εἰς ἀλληλοφά νους μάχας τοὺς θυμούς· οὕτω γὰρ οὐκ ἐξίσταται 1 Num. vi, 1-4. • Zach. 1, 17; Ρsal. cut, 15. xvIII, 20; xix, 4. • Gen. vi, 7, 1 Gen. 1, 8. Αναγωγὸν εἶναι τὴν παρθένον. Allatius, παρθενίαν, quod ipsum ferri potest; pro αναγωγό, αναγωγήν repraesentat, quod utrumque eodem sensu exponendum, prout ἀναγωγὸς δύναμις, subductrix facultas dicitur: ἀναγωγὸς πτυέλου, apud Athen. 1. I, extractiva saliva; ἀναγωγή αἵματος, rejectio sanguinis. Galen., Dioscor., etc. Sic ergo constituta de magno voto et nazareatu docent, quid virgo rejicere et a se removere debeat, ut sit vere sancta Domino. Altero significatu accepit Leo Allatius prout &vaywyn quasi sursum vectio sublimisque institutio et ratio exponitur, dum ita reddit, et virginitatem ipsam sui institutione ad superiora homines traducere; quæ certe remotiora videntur: cumque nazareatus omnis, deque illo latæ leges in separaPATROL. GR. XVIII. isto legis loco præscribuntur; quod hæc quoque vestris annexa sint muneribus oracula, docentia a quibus virginem abstinere deceat et quæ a se arcere. Sic autem habent': Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Loquere filiis Israel, et dices ad eos: Vir sive mulier quicunque magne fecerit volum casti candi castitatem Domino, a sicera et vino temperabit: et acetum ex vino, et acetum ex sicera, el quacunque ex uva fiunt, non bibel, et uvam recentem, et uvam passam non comedet, omnibus diebus voti sui. Hoc est: Qui se Domino vovit illique consecravit, non carpit ex illis quæ ex arbore nequitiæ nascuntur, quod ea semper ebrietatem et a sana mente alienationem soleant inducere. Duɔ enim vitium genera, quantum ex Scripturis intelligimus, seorsim diversaque area nascuntur ac dissimiles sunt. Harum una, immortalitatis auctor ac justitiæ; altera, furoris ac dementiæ causa exsi stit. Nempe vitis quidem illa prior, sobria ac lætificans cor ', e præceptis suis, velut ex palmnitibus, lætas ostentans pendentes charismatum uvas stil· lantes charitatem, Dominus noster Jesus est, qui palam ait apostolis *: Ego sum vitis vera, vos palmites: et Pater meus agricola est. Agrestis vero ali 1 et mortifera vitis, diabolus est, rabiem et venenum et iram distillans, uti et Moyses narrat, ita descri bens Ex vite Sodomorum vitis eorum, et palmes eorum ex Gomorrha. Uva eorum uva fellis, botrus amaritudinis eis. Furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis. Ex hac vite collecta vindemia Sodomorum cives *, in sterilem masculorum concupiscentiam, œstro furiosæ libidinis contra naturam versi sunt. Indidem qui Noe temporibus crapulæ indulgebant, in infidelitatem prolapsi sunt, et submersi diluvio perierunt *. Inde hausto Cain poculo, parricidales manus fraterno sanguine cruentavit ', et terram cognato cruore polluit. Inde ebriæ gentes barbaræ mentis furores suos in pugnas et mutuas caedes exacuunt: non sic enim a vino novetur homo a sede rationis et pedibus titubat, quemadmodum ab invidia ac ira. Non sic a vino ine- * Joan. xv, 1, 5. * Deut. xxx11, 32, 33. • Gen. tione et remotione quorumdam, seu abstinentia ab illis, per ejus tempus, posita sint, ac de illis exponat Methodius, planius explicatur vox illa priore a nobis allato sensu, ut vox vocem declaret, quo nibil apud auctores vulgatius. COMBEFIS. Οὐκ ἐξίσταται. Nihil opus cum Possinio interrogando legere. Major vis et emphasis in siniplici comparatione, qua deterior ebrietas et titubatio significatur, quæ ex affectibus est, quam quæ a vino. Allatius pro ζήλου, ζάλης habet, quod putem mendum scribæ, ut et quod άσσης, pro λύπης, nova voce repræsentat. Est quidem &n, damnum, et ᾶται, ipsæ furiæ, quod noceant; sed nec sic anini affectus et πάθη bæc, perque animus, rationis sedes mutatur magis quam a vino. Id.

briatur ac vestigiis vacillat, ut a microre, ab amo- ἄνθρωπος ἀπὸ οἴνου καὶ παραπαίει, ὥσπερ ἀπὸ ζήre, a turpi libidine. Ex hac vite nefas virginem λου καὶ ὀργῆς. Οὕτως οὐ μεθύσκεταί τις ἀπὸ οἴνου gustare, quo sobria ac vigil ab hujus sæculi anxie καὶ παραπαίει, ὡς ἀπὸ λύπης, ὡς ἀπὸ ἔρωτος, ὡς tate, splendentem justitiæ luce lucernam Verbo ac- ἀπὸ ἀκρασίας. Ἀπὸ ταύτης προστέτακται τῆς ἀμπέ cendat. Ai: namnque Dominus *: Attendite ne gra- λου μὴ γεύσασθαι τὴν Παρθένον, ἵνα νηφάλιος ὑπάρ ventur corda vestra crapuia et ebrietate, et curis hu- χουσα καὶ ἄϋπνος ἀπὸ μερίμνης βιωτικῆς, ἐκλαμ jus vitæ et superveniat in vos dies illa, tanquam προν τὴν λαμπάδα τοῦ φωτὸς τῆς δικαιοσύνης εξά laqueus. - πτῃ τῷ λόγῳ. Προσέχετε γάρ, φησὶν ὁ Κύριος, μήν ποτε βαρυνθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι κραιπάλῃ καὶ μέθῃ καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, και επιστῇ ἐφ' ὑμᾶς ἡ ἡμέρα ἐκείνη, ὡς παγίς. CAP. VI. Sicera, vinum factilium et spurium, perinde inebrians. Cavenda virgini qua ipsa peccato vicina. Altare incensi, virgines. Nec vero solum ex illis ullo prersus modo gustare interdictum virgini, quæ ex hac vite fiunt; sed et ex illis quoque quæ eam imitantur eique affinia sunt. Sicera enim viuum omne factitium dicitur, non ex uvis natura genitum, sed arte paratum, sive ex palmis sive ex aliis pomis aut fructibus expressum sit. Quemadmodum enim vini pocula, sic et hæ potiones rationem vehementer offuscant eamque obtundunt. Εt ut vobis quod res est dicam: quidquid secundum vinum e vite ebrietatem affert, et mente dejicit, siceræ vocabulo a sapientibus designatur. Ne igitur virgo, ab iis solum cavens quæ sua ipsa ratione ac generatim peccata nequitiæ sunt, iis polluatur quæ horum æmula parisque fere malitiæ sunt, aliorum victrix, et quæ ab aliis vincatur; hoc est, ne vestium versicolorum speciosis emollita texturis vel gemmis et auro, et quæ istis sumptum suggerit, avaritia similibusque corporis ornamentis capta irretilaque teneatur (quæ et ipsa animam inebriant, propterea hac præcipit: ne scilicet excussa in mulicbres effundatur levitates, inque risus et fallacias et scurrilitates, quæ quasi vertigine circumagunt turbantque animum: uti alio quoque loco significavit, ita jubens: Non comedetis hyanam, et similia ejus; et mustelum, et his similia. Hæc enim recta demum et brevis in cœlum via est, ut nedum virgo secum non trahat quæ viæ impedimento sint (quæ scilicet præcipitare in casum sed et ab illis caveat quæ horum æmula sunt. Nam et esse Dei altare incruentum traditione accepimus, caste viventium catum: sic magna quædam res ac praeclara virginitas videtur. Quare immaculatam illam et perfecte puram omni cura servari oportet, nullum commercium habentem cum immunditiis carnis; sed intus ante faciem testimonii sapientia deauratam'in Şanctis sanctorum statuere, suffitum odoris suavissimi charitatis ex8 Luc. xxi, 34. • Levit. xI, 29. "Α περιδινοῦσι. Praetuli lectionem Allatii et Mazar., nec Vat. longe sensu differt; quod enim auimus quasi vertigine circumagatur et turbetur, est, quod turpem cogitationem parturiat atque pariat: ἅπερ ὠδίνουσι καὶ κύουσι τὸν πονηρὸν λογισμών., Grave sane inter ejusmodi ludicra castitatis periculum. Loco hujus Vat., ἑπτοημένον περὶ τὰς ἡδυπαθείας καὶ τέρψεις, quod ipsum interpretis diligen - tiam fugit, Mazar., οὐδὲ ἀπὸ τῶν χραινόντων μόνον Οὐ μόνον δὲ τῶν ἐκ τῆς ἀμπέλου κατεργαζομένων ἐκείνης προστέτακται μηδαμῶς κατὰ μηδένα τρόπον προσψαύειν τὴν παρθένον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀντιμίμων αὐτῆς καὶ παραπλησίων· σίκερα γὰρ πᾶς ὁ σκευαστὸς οἶνος καλεῖται καὶ νόθος, κἄν τε ἐκ τῶν φοινίχων, κἂν ἐκ τῶν ἄλλων ἀκροδρύων σκευαζόμενος ᾖ. Επιστομίζουσι γὰρ ἂν τρόπον αἱ ἐξ οἴνου προποσίας, καὶ ταῦτα σφοδρῶς τὸν λογισμόν. Καὶ εἰ χρὴ φάνα λόγῳ πρὸς ὑμᾶς ἀληθεῖ, πᾶν τὸ μέθην φέρον και ἔκστασιν ψυχῆς, μετὰ τὸν οἶνον ἐξ ἀμπέλου, σίκερ κικλήσκουσιν οἱ σοφοί. Όπως ουν δὴ μή, μόνον τῶν γενικῶν ἁμαρτημάτων φυλασσομένη τῆς πονηρίας, ὑπὸ τῶν ἀντιμίμων αὐτοῖς χραίνηται καὶ ἀντιῤῥα πων, ἑτέρων μὲν κρατοῦσα, ὑφ' ἑτέρων δὲ κρατουμέ νη, τουτέστιν, ἱματίων διαφερόντων ὑφαῖς ἁβρυνομέ νη, ἢ καὶ λίθοις καὶ χρυσῷ καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς περὶ τὸ σῶμα καλλωπισμοῖς, ἃ δὴ καὶ αὐτὰ μεθύσκει τὴν ψυχήν· διὰ τοῦτο ταῦτα νομοθετεί, ἵνα μὴ εἰς γυναι κισμούς εκχέηται καὶ γέλωτας καὶ ἀπάτας ἀνατο βουμένη καὶ μωρολογίας, ο περιδινοῦσι και και κῶσι τὸν λογισμόν· ὥσπερ καὶ ἐν ἑτέροις ἐμήνυσεν, Οὐ φάγεσθε τὴν ὑαιναν, εἰπὼν, καὶ τὰ ἔμοια αὐτ τῇ· καὶ τὴν γαλῆν, καὶ τὰ ὅμοια τούτοις. Αὕτη γὰρ ὀρθὴ πρὸς οὐρανὸν καὶ σύντομος ὁδοιπορία, τὸ μὴ μόνον ἐμπόδιον ἐφέλκεσθαί τι τῶν ἐκτραχηλιζόντων τὸν ἄνθρωπον, ἐπτοημένον περὶ τὰς ἡδυπαθείας καὶ τέρψεις, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀντιμίμων αὐτοῖς. valeant libidinibus ac deliciis inhiantem animuin,, Καὶ γὰρ θυσιαστήριον ἀναίμακτον εἶναι παρεδόθη Θεοῦ τὸ ἄθροισμα τῶν ἁγνῶν· οὕτω μέγα τι χρῆμα καὶ ἔνδοξον ἡ παρθενία φαίνεται. Διὸ δὴ καὶ ἄχρανα τον αὐτὴν καὶ καθαρὰν πάντη φυλακτέον, μηδὲν κοι νωνοῦσαν ταῖς σαρκὸς ἀκαθαρσίαις· ἀλλ᾽ ἔσω κατὰ πρόσωπον τοῦ μαρτυρίου, σοφίᾳ κεχρυσωμένην εἰς τὰ "Αγια τῶν ἁγίων ἱδρῦσθαι, τὴν εὐωδίαν τῆς ἀγάπης ἀναθυμιώσαν Κυρίῳ. Ποιήσεις γάρ μοι, φησί, φυλάττεσθαι quæ prorsus diversa sunt, ac indicio magnæ interpolationis, quam præcipue passa illa veterum monumenta, quæ magis ex vulgi usu essent, hincque adeo sæpiùs decriberentur: per quam occasionem alii aliique ex suo gustu quaedam auge. rent, mutarent, minuerent, aliis vocibus ac quasi scholio, quæ minus usu trita viderentur, expone rent, ac pene μεταφράσει ornarent. CoassFIS.

μετὰ τὸ θυσιαστήριον τὸ περικεχαλκωμένον εἰς balantem Domino: Facies enim, inquit ", mihi post τὰ ὁλοκαυτώματα, ᾧ ἀνεκομίζοντο αἱ προσφοραί, άλλο θυσιαστήριον ἐξ ἀσήπτων ξύλων, καὶ κατα χρυσώσεις αὐτὸ χρυσίῳ, καὶ δώσεις αὐτὸ ἀπέγαντι τοῦ καταπετάσματος, τοῦ ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τοῦ μαρτυρίου κατὰ πρόσωπον τοῦ ἱλαστηρίου, δ ἐστιν ἐπὶ τῶν μαρτυρίων, ἐν οἷς γνωσθήσομαι σοι ἐκεῖ. Καὶ θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ ᾿Ααρών θυμίαμα ἀρωμάτων ἐν πρωί, ὅτε ἀγαθύνῃ τοὺς λύχνους· θυμιάσει ἐπ' αὐτοῦ θυμίαμα διαπαντός έναντι Κυρίου εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν· οὐκ ἀνοίσεται ἐπ' αὐτοῦ θυμίαμα ἀλλότριον καὶ ὁλοκαύτωμα. Θυ σίαν καὶ σπονδὴν οὐ σπείσεται ἐπ' αὐτοῦ. altare circumtectum ære, ad holocausta quo deferuntur oblationes, aliud altare ex imputribilibus lignis, et deaurabis illud auro, et dabis illud in conspectu veli, quod est super arcam testimonii, ante faciem propitiatorii, quod est supra testimonia, in quibus manifestabor tibi illic. Et adolebit super illud Aaron incensum aromatum mane, quando concinnabit lu. cernas adolebit super illud incensum semper in conspectu Domini in generationes vestras: non inſeret super illud incensum alienum et holocaustum. Sacrificium et libamen non libabit super ipsum. CAP. VII. Ecclesia, media inter legales umbras et culi veritates. Εἰ ὁ νόμος ἐστί, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, πνευματιτὸς, τὰς εἰκόνας ἐμπεριέχων τῶν μελλόντων άγαθῶν, φέρε δή, ἀπαμφιάσασαι τὸ ἐπ' αὐτῷ κάλυμμα τοῦ γράμματος, ἐφηπλωμένην επισκεψώμεθα γυμνῶς τὴν ἀκρίβειαν. Μίμημα τῆς Ἐκκλησίας ἐκελεύοντο δαιδάλειν Ἑβραῖοι τὴν σκηνήν, ἵν᾽ ἔχοιεν διὰ τῶν αἰσθητῶν εἰκόνα τῶν θείων προκαταγγέλλειν πραγμάτων. Τὸ γὰρ ἐν τῷ ὄρει παράδειγμα παρε νεχθέν, πρὸς 8 βλέπων ἐτεκτήνατο τὴν σκηνὴν δ Μωϋσῆς, ἰδέα τις ἦν τῆς κατὰ τὸν οὐρανὸν οἰκήσεως ἀκριβὴς, ἣν ἡμεῖς τρανότερον μὲν τῶν τύπων, ἀμαυρότερον δὲ τῆς ἀληθείας θεραπεύομεν νῦν. Ἦλθε γὰρ ἀκραιφνὲς εἰς ἀνθρώπους, ὡς πέφυκεν, οὔπω τἀληθὲς, οι μηδὲ βαστάσαι φέρομεν ἄκρατον ἐνταῦθα θεάσασθαι τὴν ἀφθαρσίαν, ὁπότε μηδὲ τὰς ἡλιακὰς φέρομεν ἰδεῖν ἀκτῖνας. ᾿Αλλὰ Ἰουδαῖοι μὲν τὴν σκιάν τῆς εἰκόνος τρίτην ἀπὸ τῆς ἀληθείας κατηγγέλκασιν· ἡμεῖς δὲ τὴν εἰκόνα τῆς κατ' οὐρανὸν διοικήσεως ἐναργώς εκθειάζομεν. Τὸ γὰρ ἀληθὲς ἀκριβῶς μετ' ἀνάστασιν δηλωθήσεται, οπότε πρόσωπον κατὰ πρόσωπον τὴν ἁγίαν σκηνὴν τὴν πόλιν τὴν ἐν οὐρανοῖς, ἧς τεχνίτης και δημιουργός Θεός), ** Exod. xxx, 1-9. G 11 Hebr. x, 1. 18 Exod. XXV, 'Εφηπλωμένην. Codex Maz., ἐφηπλωμένον, quod magis probandum videtur, ut referatur ad xáλυμμα • quare tollenda est virgula præcedens, et interpretatio Latina sic Græcis, ita correctis, accommodanda: Age, reducentes oppansum ipsi litteræ velamen, nudam coram et cominus veritatem intueamar. ED. LUPAR. Εφηπλωμένην. Lectionem hanc Vat. multis exagitat editor Lupar. amplectiturque alteram Maz. et Allat., ἐφηπλωμένον, quod referat, τὸ κάλυμμα, quod ita ἐπ' αὐτῷ, supra legem explicatum atque expansum intelligatur ac dicatur. Mihi tamen Vat. lectio magis probatur, quod ea vox reolala ad velamen superflua sit, cum τὸ ἐπ' αὐτῷ, vel τιθέμενον vel κείμενον, ut Apostolus loquitur Il Cor. 111, rem aliunde declaret: nec alias vores subintellectas exigat phrasis illa Methodii. Εξηπλω μένη, forte scripserit, quæ vox magis Græca, nam allerius vix exstat exemplum; έφαπλώματα Aristoph. in Acharn., teste Suida, vocat πεπλώματα - redduntque culcitras, stragulas vestes: tenuissima iten indumenta. De velo quod obtenditur, polius έχε πετάσαι dicitur. Veritas ἐξαπλούσθαι, cum ipsa erplicata nudaque cernitur. Etsi sunt bæc minutioia. COMBEFIS. Μετὰ ἀνάστασιν. Εt hic Methodius post resurCum lex, juxta Apostolum ", spiritualis sit, imagines conlinens futurorum bonorum, age, reducto quod illi injectum est velo littere, enucleatamn intueamur ad nudum veritatem. Tabernaculum quod vario cultu alfabre ornare Hebræi jussi sunt, Ecclesiæ quædam expressio fuit, ut rebus informatum sensibilibus haberent simulacrum, quo divina olim eventura mysteria prænuntiarent. Nam " quod ostensam in monte exemplar est, ad quod intuens Moyses tabernaculum fabricatus est, exacta quædam idea erat domicilii colestis, cui nos quoque limpidius servimus, quam si adbuc in figuris versaremur; obscurius tamen, quam si ipsa veritatis luce potiremur. Necdum enim ipsa pura et sincera veritas, uti illi comparatum est, ad homines venit, qui ne ferre quidem valeamus quandiu vila has mortali agimus, ut puram incorruptionem contueamur, uti neque ut micantes solis radios oculis portemus. Judæi porro umbram imaginis, tertiam a veritate, annuntiaverunt: nos vero cœlestis gubernationis imaginem clare celebramus. Veritas namque ipsa exacte post resurrectionem manifestabitur, rectionem differt perfectam visionem, et quæ est facie ad faciem sine ænigmatibus, et non ex parte: a qua immensum distant, quæ tribuit animabus orat. x, quod visuræ θαυμαστά τινα καὶ ἐκλάμποντα καὶ μακάρια κάλλη, καὶ ὁποῖα ἐξειπεῖν εἰς ἀνθρώπους δυσχερές, admirabilia quædam et splendida et beala decora, et quæ hominibus ægre verbis liceat explicare. Esse nempe ibi ipsam justitiam, ipsam castitatem, charitatem, veritatem et reliquos pariter manifestos sapientiæ fores et stirpes, quarum hic tantum umbras habemus, etc., nam et hæc, uli enrum hic umbra, creata sunt, primique Dei effectus, purius ibi intellecti, et ut rationes, quibus non ipsa in se Dei essentia videtur, nec vero Palamitarum errore, Dei virtus essentiæ conjuncta et ab illa distincta, quæ sit multiplex, cum essentia sit una. Nempe multiplex effectibus est, ipsa una et simplicissima, ut et essentia, a qua penes sola connotata et virtualiter eminenter distinguitur. Aliis ergo locis opus, ut vindicetur Methodius, et trahatur in sententiam quam longis post temporibus probavit Ecclesia: videre jam turn animas Deum, quibus nihil ex superioris vitæ in corpore reatu pur gandumn. Ip.

quando jam facie ad faciem 18 sanctum tabernacu- ἀλλ' οὐ δι' αἰνιγμάτων καὶ ἐκ μέρους εποπτεύσομεν. lum (cœlestem nimirum civitatem, cujus artifex et conditor Deus est ") non autem amplius in ænigmate et ex parte contuebimur. CAP. Vill. Duplex altare, viduæ et virgines. Aurum virginitatis symbolum. Nempe Judæi res nostras prænuntiaverunt, nos vero coelestia prænuntiamus; quandoquidem tabernaculum quidem Ecclesiæ typum gerebat, Ecclesia vero cœlos repræsentat. Cum itaque hæc ita se habeant, et tabernaculum, uti dicebam, Ecclesiæ typo assumatur, videndum restat ad quam proprie Ecclesiæ partem spectarent duo altaria quorum meminimus. Ego sane prius quidem ære tectum, senatui septoque viduarum simile dixerim. Dei enim spirans ara sunt, ad quam passim offeruntur vituli et decinæ, et voluntariæ oblatæ, quæ in Donini sacrificium cedunt. Inauratum autem altare intus in Sanctis sanctorum repositum, ante faciem testimonii, in quo prohibitum est offerri sacrificium et liDamen, ad eas quæ in statu virginum sunt, videtur referendum; incorrupto auro, impulribilibus ab omni viri congressu illorum protectis corporibus. Aurum enim duabus passim commendatur dotibus, tum quod rubiginem non admittit, tum quod fulgore innato radiorum solis speciem prope referre videtur. Aptum in utroque virginitatis symnbolum, nullas admittentis sordes ac maculas, sed et Verbi semper luce resplendentis. Intusque propterea in Sanctis sanctorum vicinius stat, et ante velum intemeratis manibus incensi instar, acceptas Domino preces in odorem suavitatis submittit. Sicut et Joannes significavit “, incensum quod in phialis viginti quatuor seniorum erat, sanctorum orationes esse dicens. Hæc tibi de castitate, prout in promptu licuit, et ego pro viribus, o Arete, confero. Hæc locuta Thallusa, aiebat Theopatra, Areten sceptro Agatham tetigisse, hancque, simul ac sensit, exsurrexisse, et sic respondisse. ORATIO VI. AGATHA. Ο Ἰουδαῖοι μὲν γὰρ τὰ ἡμέτερα προανεφώνησαν ἡμεῖς δὲ τὰ οὐράνια προαγγέλλομεν· ἐπειδήπερ ἡ μὲν σκηνὴ σύμβολον ἦν τῆς Ἐκκλησίας, ἡ δὲ Εκε κλησία τῶν οὐρανῶν. Διό, τούτων οὕτως ἐχόντων, καὶ τῆς σκηνῆς ἐν τύπῳ τῆς Ἐκκλησίας, ὡς ἔφην, λαμβανομένης, χρὴ καὶ τὰ θυσιαστήρια σύνθημά τι τῶν κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν πραγμάτων φέρειν. Καὶ τὸ μὲν περικεχαλκωμένον ἀπεικάζεσθαι τῇ γερουσία καὶ τῷ περιβόλῳ τῶν χηρῶν· Θεοῦ γάρ εἰσιν ἔμψυχος βωμὸς, εἰς ὃν ἀνακομίζονται τοὺς μόσχους καὶ τὰς δεκάτας, καὶ τὰ ἑκούσια θυσίαν τελούμενα Κυρίῳ· τὸ δὲ περίχρυσον θυσιαστήριον, ἔνδον ἐν τοῖς Αγίοις τῶν ἁγίων ἀνακείμενον κατὰ πρόσωπον τοῦ μαρτυ ρίου, εἰς ὃ ἀπείρηται θυσίαν καὶ σπονδὴν ἀναφέρε σθαι, ταῖς ἐν παρθενία παραβλητέον, τῷ ἀκηράτῳ χρυσῷ τὰ ἄσηπτα συνουσίας σώματα κατησφαλι σμέναις. Δύο γὰρ τὰ εἰς ἔπαινον θρυλλοῦνται χρυσοῦ, ὅτι τε ἰὸν οὐ παραδέχεται, καὶ τὴν χροιὰν ταῖς ἡλίου μετρίως παραπλησιάζειν φαντάζεται βολαῖς· σύμβολον δὲ εἰκότως ἄρα τοῦτο τῆς ἁγνείας της μὴ προσιεμένης ἐστὶ κηλίδα καὶ σπίλον, ἀλλὰ καὶ φωτὶ καταστραπτομένης ἀεὶ τοῦ Λόγου. Διὸ καὶ ἔνδον εἰς τα Αγια τῶν ἁγίων ἕστηκε πλησιαίτερον, καὶ ἔμπροσθεν τοῦ παραπετάσματος ἀχράντοις χερσί, θυμιαμάτων δίκην, τὰς προσευχὰς ἀναπεμπάζουσα Κυρίῳ, δεκτὰς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας· καθὼς καὶ Ἰωάννης εμήνυσε, τὰ θυμιάματα τὰ ἐν ταῖς φιάλαις τῶν εἰκοσιτεσσάρων πρεσβυτέρων, προσευχὰς ἁγίων εἶναι φράσας. Ταῦτά σοι ὡς ἐκ τοῦ παραχρῆμα κἀγὼ κατά δύναμιν ὑπὲρ ἁγνείας, ὦ Αρετή, συμβάλλομαι. Εἰπούσης δὲ ταῦτα τῆς θαλλούσης, ἡ Θεοπάτρα ἔφη τῷ σκήπτρῳ τὴν ἀρετὴν ψαῦσαι τῆς ᾿Αγαθῆς, τὴν δ' αἰσθομένην εὐθέως ἀναστῆναι καὶ ἀποκρί νασθαι. ΛΟΓΟΣ Τ. ΑΓΑΘΗ. CAP. I. Virginis decoris tenacis præstantia. Anima ad Dei imaginis, id est filii, imaginem. Diabolus exima procus. Cum multa fiducia tum persuadendi quod dicam, tum bene ac feliciter perorandi, o Arete, suscipiam 14 Hebr. XI, 10. 18 Apoc. v, 18 1 Cor. XIII, 12. Εμπροσθεν. Quod paulo superius recensendo ipsum textum sacrum scripserat, καὶ δώσεις αὐτὸ ἀπέναντι τοῦ καταπετάσματος, constitues illud contra velum, sive ante ac juxta illud, hic ἔμπρο σθεν dicit; ubi pro καταπετάσματος, fedo errore Allatius, Πνεύματος, Lupar. Πατρός· nulla hujus tanti vel errati vel discriminis mentione, etsi tanta in singulas paginas variantium lectionum adnotata seges, quæ sæpius scribarum potius menda sunt aut plagia quam res satis momenti. Ilic satis indicasse favelque meæ emendationi superius adnotata ad § 4 hujus orat., ubi prorsus scripsisse Methodium Λόγου Πατρός conjiciebam; inscitum vero Οτι μετὰ πολλῆς εὐτολμίας καὶ πειθοῦς, καὶ τῆς τοῦ καλῶς εἰπεῖν ὑπολήψεως, ὦ Αρετή, τοῦ παρο scribam exscripsisse Πνεύματος. Nimirum contra ele prope et ante velum quod arcam fœderis et sanctuarium oblegebat, constitutæ virgines, velut altare aureum, quasi in vestibulo ipsorum adytorum, iisque reliquis propinquiores; quæ laus maxima virginitatis. Ac num ea causa mei Nazaræi, id est monachi, olim, cum laici solum essent, sed tamen cælibes et cultores, fidelisque plebis pars sanctior, ad fores sanctuarii ac juxta cancellos, in capite catus omnis fidelium, et proxime post τοὺς ἱερα τεύοντας slationem habebant? Erant certe et illi altare illud aureum ἔμπροσθεν τοῦ παραπετάσματος, atque nunc etiam exsistunt, cum jam fere au-

μαρτούσης, πειράσομαι δὴ κατὰ δύναμιν κἀγὼ εἰς provinciam quam imponis, si tu mihi præsto faveτὸ προκείμενον εἰσενέγκασθαί τι, κατ' ἐμαυτὴν μέν ται, καὶ οὐ πρὸς τὰ εἰρημένα. Οὐ γὰρ ἂν δυναίμην ἐφάμιλλα τούτοις οὕτω ποικίλως καὶ λαμπρῶς ἀπειρ γασμένοις φιλοσοφείν. Δόξω γὰρ ἀποφέρεσθαι ψόγον ἀδελτηρίας, εἰ τοῖς κατὰ σοφίαν ἐξισάζεσθαι κρείττοσι προσπηδώην. Εἰ οὖν ἀνέξεσθε καὶ τῶν ὅπως ἂν τύχῃ ῥητορευόντων, ἐπιχειρῶ λέγειν, οὐδὲν προθυμίας καθυφειμένη. Αρκτέον δὲ ἐντεῦθεν. ris. Nempe conabor et ego ad argumenti propositi tractationem conferre aliquid; accommodatum quidem illud potius ad captum tenuitatis meæ, quam debita proportione respondens iis quæ jam ab aliis perorata sunt. Non enim possim paria bis quæ adeo varie et splendide elaborata sunt, disputare. Et stultitiæ profecto notam in me transferre videar, si ad id connitar eoque insiliam, ut earum dicendi laude æqualitatem mihi ipsa ambiam quæ sapientia præstant. Si quis igitur est apud vos dicendi locus iis qui mediocri et vulgari dicendi facultate instructi sunt, dicere aggredior; nihil quod ad causam banc faciat studii ac diligentiæ prætermittens. Incipiam autem hinc. Αμήχανον, ὦ παρθένοι, κάλλος, καὶ συγγενές τῇ σοφίᾳ καὶ πρόσφορον, ἅπαντες εἰς τὸν κόσμον κεκτη μένοι τοῦτον ἀφικνούμεθα. ᾿Απηκρίβωνται γὰρ αἱ ψυχαὶ τῷ γεννήσαντι τότε μάλιστα καὶ πλασαμένῳ, ὁπότε τὴν καθ' ὁμοίωσιν ἰδέαν ἄχραντον ἐκλάμπουσαι, καὶ τοὺς χαρακτῆρας τῆς ὄψεως ἐκείνης, πρὸς ἢν ἀφορῶν ὁ Θεὸς, ἀθάνατον μορφὴν καὶ ἀνώλεθρον ἐχούσας αὐτὰς ἀπειργάζετο, τοιαῦται διαμένουσι. Το γὰρ ἀγέννητον κάλλος καὶ ἀσώματον, καὶ μήτε ἀρ χόμενον μήτε φθίνον, ἀλλ᾽ ἄτρεπτον καὶ ἀγήρω καὶ ἀπροσδεές, αὐτὸς ἐν ἑαυτῷ καὶ εἰς αὐτὸ φῶς ἐν ἀφράστοις καὶ ἀπροσίτοις ἀναπαυόμενον, ἐξουσίας περιουσία πάντα περιέχων καὶ κτίζων καὶ μετασκευάζων, ἐτεκτήνατο κατ᾿ εἰκόνα τῆς εἰπ κόνος ἑαυτοῦ τὴν ψυχήν. Διὸ καὶ λογικὴ καὶ ἀθά νατός ἐστι. * Κατ' εἰκόνα γὰρ δημιουργηθεῖσα τοῦ Μονογενοῦς, ὡς ἔφην, ἀνυπέρβλητον ἔχει τὸ κάλλος. Διὸ δὴ καὶ τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐρῶσιν αὐτῆς, καὶ ἐφεδρεύουσι χρᾶναι βιαζόμενα τὴν θεοείκελον αὐτῆς ἐκείνην καὶ ἐπέραστον ἰδέαν· ὥσπερ δὴ καὶ ὁ προφήτης Ἱερεμίας παρίστησιν, ὀνειδίζων Ἱερουσαλήμ· Οψις πόρνης ἐγένετό σοι· ἀπην αισχύντησας ἀπέναντι τῶν ἐραστῶν σου· τὴν παρασχοῦσαν ἑαυτὴν ταῖς ἀντικειμέναις δυνάμεσιν εἰς βεβήλωσιν λέγων. Ἐραστα, γάρ εἰσιν ὁ διάβολος καὶ οἱ περὶ αὐτὸν ἄγγελοι, οἱ τὸ λογικὸν ἡμῶν καὶ διορατικὸν τῆς φρονήσεως κάλλος μιαίνειν καὶ μολύ νειν τῇ ἑαυτῶν ἐπιμιξίᾳ τεχναζόμενοι, καὶ μοιχοί γενέσθαι πάσης τῆς τῷ Κυρίῳ νενυμφευμένης ἐπιθυμοῦντες ψυχῆς. Incomparabili, o virgines, cognataque atque affini sapientiæ insignitæ forma, in mundum venimus omnes. Exacte enim, ejus qui genuit atque formavil, lineamenta animæ referunt, tum maxime cum similitudinis intaminato effulgentes (decore, vultusque illius ac exemplaris characteres lucidos referentes, ad quod intuens Deus, immortali eas forma atque ab interitione immuni edidit, ita permanent. Ingenita enim et incorporea pulchritudo, ac quæ nec coeperit, nec ulla unquam labe intereat, sed immutabilis sit seniique expers ac nullo laborans defectu; ipse in se ipso ac penes se Lumen, in ineffabilibus ac inaccessibilibus requiescens, potestatis afluentia omnia continens, creansque ac struens, ad imaginis suæ imaginem, animam fabricatus est. Quamobrem etiam ratione prædita est et immortalis. Ad imaginem quippe Unigeniti condita, incomparabili, uti dicebam, pollet decore. Quare spiritalia nequitiae " eam perdite amant, nectuntque insidias, efflictim connitentes ut ejus deiformem illam amabilissimamque speciem deturpent ac polluant; uti et propheta Jeremias indicat, exprobrans Jerusalem: Frons meretricis facta est tibi: noluisti erubescere in conspectu amatorum tuorum ", de ea loquens quæ se prostituit adversariis potestatibus in contaminationem. Amatores enim sunt diabolus et angeli ejus, qui nostrum cum ratione ingeniique perspicacitate prudentiæ decorem polluere et inquinare sui commistione machinantes, omnem Deo desponsatam animam constuprare percupiunt. Cap. 11. Parabola decem virginum. $6 Ἐὰν οὖν ἀμόλυντον τοῦτο τηρήσει τις τὸ κάλλος Si ergo inviolatam custodiat quis et illæsam hanc καὶ ἀσινὲς, καὶ τοιοῦτον, ὁποῖον αὐτὸς ὁ συστησά- pulchritudinem, omnino talem qualem ipse qui ** Ephes. vi, 12. 17 Jerem.111, cti sacerdotio, nee minus clero reliquo ἱερατεύον τες, potiores in eo partes obtinent, quod et ἀσκή σει cultuque ἁγνείας majori præstant, ejus sponte rei voloque labiorum suorum, non quod Ecclesia necessitatem ordinationibus suis indixerit. COMBEFIS. φῶς ἐν ἀφράστοις. Prætuli quam lectionem repræsentat Leo Allatius, etsi is in versione alteram secutus est, quam expressit editio Lupar. tanquam ex Vat., ut nimirum τὸ ἀφράστοις καὶ ἀπροσίτοις, absolute ponatur. Palam enim respexit Methodius illudł Tim. vi, 16: Φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον, Qui inhabitat lucem inaccessibilem; quem is recte, eamdem ipsam lucem interpretatur, sic in ineffabilibus et inaccessibilibus quiescentem; non potestatibus, sed divinis suis bonis ac dotibus; qui potestatis abundantia sic animas ad imaginis suæ imaginem condiderit. Qui unus sensus augustus est, ac Methodio dignus: alter valde insipidus et alienus. Porro quod imaginis imaginem dicit creatas animas, secundum_appropriationem debet intelligi, et quod imago Filio tribuatur ex speciali ratione suæ processionis, quod sit Patris Verbum, et expressa illius similitude. Cæterum ut non creat Pater ut Pater, sed unus ipse Deus, cum Filio ac Spiritu sancto (id est beata Trinitas) una virtus, una potestas; sic neque ad imaginem Verbi ut Verbum est, creat, sed ad suam ipse ut Deus unus est, unusque cum Filio et Verbo ac Spiritu creator. ID.

condidit pinxitque, eam ellinxit ac efformavit, æter- μενος αὐτὸ καὶ ζωγραφήσας ἀπετύπωσε, τὴν αἰών νιον ἀπομιμησάμενος φύσιν καὶ νοητήν ἧς καὶ χαρακτήρ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος καὶ ἀπεικόνισμα, γεγο εως οἷον ἄγαλμά τι περικαλλέστατον καὶ ἱερόν· ἐνα τεῦθεν μετενεχθεὶς εἰς τὴν μακάρων πόλιν τοὺς οὐ ρανοὺς, ὥσπερ ἐν ναῷ κατοικισθήσεται. "Αχραντον γὰρ τὸ κάλλος ἡμῶν ἄριστα τότε τηρεῖται καὶ ἀσφα λῶς, ὁπόταν δὴ παρθενία σκεπτόμενον, ὑπὸ τοῦ καύ σωνος ἔξωθεν μὴ μελαίνηται τῆς φθορᾶς· ἀλλ' αὐτὸ ἐφ' ἑαυτῷ μένον δικαιοσύνῃ κοσμῆται, νυμφαγω γούμενον τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ· ὃν τρόπον δὴ καὶ αὐτὸς εἰσηγεῖται, χρῆναι παραινών, ὥσπερ ἐν λαμπάσι, ταῖς σφετέραις σαρξὶ, τὸ φῶς ἀνακαίεσθαι τῆς ἁγνείας. Ἐπειδήπερ ὁ τῶν δέκα παρθένων ἀριθμὸς τὰς εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν πεπιστευκυίας ἀριθμεῖσθαι nam imitatus naturam et intelligibilem, cujus et homo character est expressaque effigies, factus velut simulacrum elegantissimum et sacrum: hinc translatus in beatorum civitatem, in cœlos scilicet, velut in templo collocabitur. Incontaminata porro nostra pulchritudo tunc optime servatur et secure, cum a virginitate protecta, exteriori corruptionis æstu in - fuscata non fuerit; sed ipsa in se ipsa permanens, ornatu justitiæ compta, in sponsam Filio Dei accesserit, quemadmodum ipse insinuat, admonens oportere in nostris corporibus, velut in lampadibus, luinen castitatis accendi. Siquidem 1 decem virginum numerus, animas refert credentes in Christum Jesum; denari nota, rectam in cœlis viam quæ una solum est, repraesentans. Verum earum quinque pru- βούλεται ψυχάς· τῷ δέκα τὴν ἀπευθύνουσαν μόνην dentes utique et sapientes erant; quinque autem fatuæ et insipientes: non enim diligentiam curam que habuerunt, ut vasa sua oleo plena instruerent, justitia vacuæ remanentes. Per has enim illas designat quæ ad virginitatis fines evadere contendunt, cunctaque honeste atque sobrie præstant, eo conducentia ut amorem hunc expleant: quæque hoc se spectare profiteantur, atque ut hinc glorientur, negligentius tamen agant, et mundi vicissitudinibus vincantur: quæ denique velut potius inane virtutis simulacrum rudi umbrarum ductu delineant quam †psam vivam ac spirantem veritatem efficiant. ὁδὸν εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἀποτυπούμενος. Αλλ' αἱ μὲν πέντε ἔμφρονες ἐτύγχανον ἄρα καὶ σοφαί· αἱ δὲ πέντε μωραὶ καὶ ἄσοφοί τινες· οὐ γὰρ ἐπρομηθεύ σαντο ἐλαίου σφῶν τὰ ἀγγεῖα πλήρη παρασκευάσαι, δικαιοσύνης ἀπομείνασαι κεναί. Αἰνίσσεται γὰρ διὰ τούτων τὰς ἐπὶ πέρατα παρθενίας επισπερχομένας ἐλθεῖν, καὶ πάντα εἰς τὸ πληρωθῆναι συντείνοντα τὸν ἔρωτα τοῦτον κοσμίως δρώσας καὶ σωφρόνως· καὶ τὰς ἐπαγγελλομένας μὲν καὶ σεμνυνομένας τοῦτο σκοπεῖν, ὀλιγωρούσας δὲ καὶ ἡττωμένας τοῦ κόσμου ταῖς ἐξαλλαγαῖς, καὶ ὥσπερ σκιαγραφούσας μᾶλλον εἴδωλον ἀρετῆς ἢ αὐτὴν ἐργαζομένας ἔμπνουν τὴν ἀλήθειαν. Τὸ γὰρ λεγόμενον, αμοιῶσθαι τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν δέκα παρθένοις, αἵτινες ἔλαβον τὰς λαμπάδας αὐτῶν, καὶ ἐξῆλθον ἀπαντήσουσαι τῷ Νυμφίῳ, σημαίνειν βούλεται τὴν αὐτὴν ὁδὸν τοῦ ἐπιτηδεύματος ἐπανῃρημένην διὰ τὴν ἔμφασιν τοῦ Ι' στοιχείου. Ἐστείλαντο μὲν γὰρ αἱ παραπλησίως ἑαυτὰς εἰς τοῦτο καθομολογήσασαι, καὶ ταύτῃ κικλήσκονται δέκα, ἐπειδὴ τὴν αὐτὴν, ὡς ἔφην, είλοντο πρόθεσιν· οὐκέτι δὲ ὁμοίως ἐξῆλθον ὑπαντήσουσαι τῷ Νυμφίῳ. Αἱ μὲν γὰρ τροφὴν ἄφθονον καὶ εἰσαῦ θις ἐπορίσαντο ταῖς ἐλαιοθρέπτοις λαμπάσιν· αἱ δὲ κατεῤῥᾳθύμησαν, τοῦ παρόντος μόνον ἐπιμεληθεῖσαι. Διὸ δὴ καὶ ἐσάριθμοι πρὸς πέντε διαιροῦνται, ἐπειδήπερ τὰς πέντε αἰσθήσεις, αἱ μὲν αὐτῶν ἐφυλάξαντο CAP. III. Virginitatis idem conatus et aggressio, dispari exitu. Quod enim dicitur 1, Simile factum esse regnum calorum decem virginibus, qua accipientes lampades suas erierunt obviam Sponso, hoc sibi vult, eamdem Frofessionis ac instituti viam omnes elegisse, quod ipsa designat elementi I vis ac denarii nota. In eam enim se pariter rem accinxerunt, assumpta professione; eamque ob rem vocantur decem, quod nimirum idem propositum ac institutum, uti dicebam, arripuerunt: nec tamen pariter etiam omnes in occursum Sponsi exierunt. Nam earum quidem aliæ, quod et in futurum sufficeret lampadibus oleo flammam alentibus, nutrimentum copiose largeque paraverant; aliæ vero, præsenti duntaxat contentæ cura, segniores exstiterant. Quare etiam pari quimario divisa sunt, quæ decem erant: quod videlicet καθαρὰς καὶ παρθένους ἁμαρτημάτων, ἃς οἱ πλεῖ quinque sensus, quos plerique sapientiæ portas ap18 Matth. xxv. 19 ibid. 1. Καὶ νοητήν. Propriissima vox in Deo: ipse enim absolute τὸ νοητόν, quippe superior oinnibus, suumque sibi et cunctis reliquis intelligibile, non qui ordinetur ad alia intelligenda, eaque ratione in secundla τῶν νοερῶν (id est intellectualium, seu intelligentium) classe statuatur. De qua voce præclare Dionysius ejusque scholiastes Maximus. Valde imvroprium, quod boni etiam auctores τὸ νοητόν et Ιερόν confundunt, cum alterum ipsum objectumn ficat, alterum potentiam et facultatem, quæ illo quasi pascitur ac beatur: quæ in Deo simplicissim ma, in reliquis divisa sunt. COMBEFIS. στοι σοφίας προσηγόρευσαν πύλας· αἱ δὲ τοὐναντίον Σημαίνειν βούλεται. Alia lectio Allaliana ipsa non improbanda, σημαίνει, βουληθῆναι τὴν αὐτὴν ἀν δρίαν ἐνδύσασθαι πάσας, μὴ μέντοιγε ἐξισχύσαι τὰς πέντε, voluisse omnes eamdem induere fortitudinem, sed quinque tamen vires defecisse; nempe arrepto sanctioris vite instituto, coeptaque castitatis palæstra, ejus virtutis cultu obtorpuisse. Videntur hæc respicere illud Isa. Li, 9: Ενδυσαι τὴν ἰσχὺν τοῦ βραχίονός σου, Induere fortitudinem brachii tui. Ει certe forte certamen, certamen castitatis atque ¿vδρίας, ut in omnem vitam accensis lampadibus sug pensæ virgines sint in exspectatione Sponsi. ID. ||

πλήθεσιν ἀδικημάτων ἐλωβήσαντο, φυράσασαι κακία. pellarunt, puros atque virgines a peccatis hæ quiἘγκρατεύσασαι γὰρ καὶ ἀγνεύσασαι δικαιοσύνης, εὐφόρησαν μᾶλλον παραπτώμασιν· ἐξ οὗ δὴ καὶ συν ἐδη τῶν θείων ἔξω περιβόλων ἀποκλεισθείσας ἀπα γορευθῆναι. Είτε γὰρ κατορθοῦμεν, εἴτε πλημμελούμεν, διὰ τούτων ἑκάτερα, καὶ τὰ ἀνδραγαθήματα κρα τύνεται, καὶ τὰ κακοπραγήματα. Καὶ ὥσπερ ἡ θάλ λουσα, Καὶ ὀφθαλμῶν, ἔφη, καὶ ὤτων ἀγνείαν εἶναι, καὶ γλώσσης, καὶ τῶν λοιπῶν καθεξῆς αἰσθητηρίων· οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα τὴν πίστιν ἄσυλον ἡ φυλαξαμένη τῶν πέντε διόδων τῆς ἀρετῆς, ὁράσεως, γεύσεως, ὀσφρήσεως, ἀφῆς τε καὶ ἀκοῆς, πέντε προσαγορεύεται παρθένοι, διὰ τὸ τὰς πέντε τῆς αἰσθήσεως ἀγνὰς ἀποκαταστῆσαι τῷ Χριστῷ φαντασίας, ἀφ' ἑκάστης αὐτῶν οἷα λαμπτήρ τὴν ὁσιότητα λάμπουσα τρανῶς. Η γὰρ πεντάφωτος ἡμῶν ὡς ἀληθῶς λαμπὰς ἡ σάρξ ἐστιν, ἣν ἡ ψυχὴ βαστάζουσα δαδὸς δίκην, τῷ Νυμφίῳ παρίσταται Χριστῷ τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως, παραφαίνουσα διὰ πασῶν τῶν αἰσθήσεων διεκθρώσκου σαν λαμπρὰν τὴν πίστιν, καθὼς αὐτὸς ἐδίδαξεν, εἰ τών· πῦρ ἦλθον βαλεῖν εἰς τὴν γῆν, καὶ τί ἤθελον εἰ ἤδη ἀνήφθη; γῆν ἡμῶν τὰ σκηνώματα φράσας, εἰς ἃ ἐβούλετο ταχέως ἀναφθῆναι τὴν ὀξυκίνητον τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ καὶ διάπυρον πρᾶξιν. Τὸ γὰρ ἔλαιον τῇ σοφίᾳ καὶ τῇ δικαιοσύνῃ παραβλητέον. ᾿Ανομβρούσης γὰρ ταῦτα τῆς ψυχῆς ἀφθόνως καὶ ἐπιχεούσης τῷ σώματι, εἰς ὕψος ἀναφλέγεται τῆς ἀρετῆς ἄσβεστον τὸ φῶς, ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώ των ἐκλάμπον τὰς πράξεις τὰς καλὰς, ὡς δοξασθῆ και τὸν Πατέρα τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. dem servaverunt; illæ vero contra hos malitia subigentes, magno numero injustorum operum corruperunt. Continentes enim castimoniæ dispendia a justitia sibi indicentes, ingenti potius delictorun segete fertiles exstiterunt: unde et contigit ut divinis merito septis arcerentur. Nam sensuum ea vis est, ut sive recte aginius, sive peccamus, per eos tum bona opera tum mala robur nanciscantur. Et ut Thallusa dixit, Et oculorum et aurium et linguæ, et reliquorum deinceps sensuum virginitatem esse, ita et hic, quæ inviolabilem quinque virtutis mea - tuum fidem servarit (visus, gustus, odoratus, taclusque ac auditus), una licet, quinque virgines nuncupatur: quod nempe quinque sensus cogitationes castas exhibendo Christo, ex earum singulis velut lampas sanctitatis radiis clare effulgeat. Quinque enim lucernarum lampas vere caro est, quam velut facem gestans anima, Christo Sponso astabit in die resurrectionis, fulgurantem ex cunctis sensibus splendidam fidem magnifice ostendens, sicut ipse docuit, dicens ": Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? terram scilicet nostra corpora appellans, in quibus vult celeriter accendi cito mobilem ignitamque doctrinæ suæ operationem. Olei autern symbolo sapientiam et justitiam designari intelligendum est. Has enim veluti imbres dum anima large suppeditat ac corpori affundit, alte sublata flamma, inexstinguibile assurgit virtutis lu men, quo luceant coram hominibus opera bona, ut glorificetur Pater qui in cœlis est ". CAP. IV. Quid oleum in lampadibus? Ταοῦτον ἔλαιον ἄρα κἀκεῖνοι προσέφερον ἐν τῷ Λευϊτικῷ, "Ατρυγον ἔλαιον, καθαρόν, κεκομμένον καῦσαι λύχνον ἔξω τοῦ καταπετάσματος έναντι Κυρίου. 'Αλλ' ἐκείνοις μὲν βραχύτατον φῶς προσετα. τακτο θεραπεύειν ἀφ' ἑσπέρας εἰς ἕω. Ο γάρ τοι λύχνος αὐτῶν ἔοικεν εἰκάζεσθαι τῷ λόγῳ προφητικῷ, τὴν ἐπὶ σωφροσύνῃ φαίνοντι παρρησίαν, τρεφόμενος ἀπὸ τῶν πράξεων καὶ τῆς πίστεως τοῦ λαοῦ· ὁ δὲ ναὸς τῷ σχοινίσματι τῆς κληρονομίας· ἐπει δήπερ λύχνος περὶ οἶκον ἕνα μόνον δύναται φαίνειν. Πρὸ τῆς ἡμέρας οὖν ἐχρῆν τοῦτον καίεσθαι τὸν λύχνον. Καύσουσι γὰρ αὐτὸν, φησὶν, ἕως πρωτ· τουτἐστιν, ἕως παρουσίας τοῦ Χριστοῦ· ὅτι, τοῦ Ἡλίου τῆς ἁγνείας ἀνατείλαντος καὶ τῆς δικαιοσύνης, οὐ χρεία λύχνου. Οσον μὲν οὖν ὁ λαὸς ἐκεῖνος χρόνον ἀπεθησαύρισε τὰ τρέφοντα τὸν λύχνον, ἐπιχορηγῶν τὸ ἔλαιον διὰ τῶν ἔργων, δ' λύχνος αὐτοῖς οὐκ ἔσβεστο τῆς σωφρο σύνες, ἀλλ᾽ ἦν φαινόμενος ἀεὶ καὶ λάμπων ἐν τῷ σχοινίσματι τῆς κληρονομίας. Ότε δὲ ἐπέλιπε τὸ ἔλαιον, ἀπὸ τῆς πίστεως εἰς ἀκολασίαν αὐτῶν ἐκτρο παλιζομένων, ὁ λύχνος ἄρδην ἀπεσβέσθη· ἵνα δὴ πάλιν ἐξαστράψωσι τὰς λαμπάδας ἐπαλλήλοις δια δοχαίς, ἄνωθεν αἱ παρθένοι τῷ κόσμῳ πυρσεύουσαι ** Luc. x:1, 49. *1 Matth. v, Tale videlicet oleum et illi offerebant in Leviti co, Oleum defccatum, mundum, expressum ad lumen, ut ardeat lucerna extra velum ante Dominum. Sed illis quidem mandatum erat ut brevissimum lumen a vespera usque mane curarent. Quare illorum lucerna propheticum sermonem similitudine quadam videtur referre, proftendæ castitatis fiduciam ostentantem, ex populi actionibus et fide alimentum habentem. Templum vero [in quo lucerna ardebat] rite ad funiculum hæreditalis ss (ad domum Israel) refertur. Lucerna quippe, in una duntaxat lucere domo potest. Ante diem igitur hanc accendi oportebat. Accendant enim hanc, ait, usque mane”, hoc est usque ad adventum Christi. Virginitatis etenim et justitiæ exorto Sole ", nihil jam lucernæ opus sit. Quanto igitur tempore populus ille quæ erant alendæ lucernæ suggessit (nempe suppeditans oleum per opera), lucerna castitatis eis inexstincta mansit; eratque semper lucens et splendens in funiculo hareditatis. Oleo autem deficiente, illis a fide ad petulantiam versis, lucerna penitus exstincta, lucere eis desiit quo nimirum alternis rursum virgines successionibus, velut cœlitus prælata face incorruptionem mundo inferentes, late accensis lampadibus s Malach. 11, 2. ss Levit. xxιν, 2. 23 Psal. CIV, * Levit. I 5.

splendescerent. Subministrandum igitur nune quo- τὴν ἀφθαρσίαν. Χορηγητέον οὖν δὴ τὸ ἄτρυγον ἔλαιον que affluenter defæcatum bonorum operum et prudentiæ oleum, ab omni deorsum gravante corruptione depurgatum, ne moram faciente Sponso, nstræ etiam pariter lampades exstinguantur. Mora videlicet Sponsi tempus est quod hinc ad Christi ultimum adventum intercedit; dormitatio vero et somnus virginum, excessus e vita; nox autem media, regnum Antichristi, quando exterminator angelus transibit per domos ". Clamor vero, Ecce Sponsus venit, exite obviam ei s: vox est de cœlis et tuba, quando sancti, cunctis eorum resuscitatis corporibus, in nubibus rapti procedent in occursum Domini ss καὶ νῦν τῶν καλῶν ἔργων ἀδεῶς καὶ τῆς συνέσεως, πάσης κάτω βριθούσης ἀφυλισμένον φθορᾶς· ἵνα μὴ χρονίσαντος τοῦ Νυμφίου, σβεσθῶσιν ὁμοίως καὶ ἡμῶν αἱ λαμπάδες. Ο γάρ τοι χρονισμός ἐστι τὸ πρὸ τῆς παρουσίας διάστημα τοῦ Χριστοῦ. Ὁ δὲ νυσταγμὸς καὶ ἡ κοίμησις τῶν παρθένων, ἡ ἔξοδος ἀπὸ τοῦ βίου. Τὸ δὲ μεσονύκτιον ἡ βασιλεία τοῦ ἀντιχρίστου, καθ᾽ ἣν ὁ ὀλοθρευτής ἄγγελος ἐπιπορεύεται τὰς οἰκίας. Ἡ δὲ κραυγὴ ἡ γενομένη καὶ λέγουσα, Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται, ἐξέρχεσθε εἰς ἀπάντησιν αὐτ τοῦ, ἔστιν ἡ φωνὴ ἡ ἀπὸ τῶν οὐρανῶν καὶ ἡ σάλ πιγξ, οπότε πάντων εξαναστάντων αὐτοῖς οἱ ἅγιοι τῶν σωμάτων ἐπὶ νεφελῶν οἰχήσονται εἰς τὴν ἀπάν τησιν ἁρπασθέντες τοῦ Κυρίου. Προσεκτέον γάρ, ὅτι μετὰ τὴν κραυγὴν ἐγηγέρθαι τάσας ἔφη τὰς παρθένους ὁ λόγος· τουτέστι μετὰ τὴν ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐνεχθεῖσαν βοὴν ἀναστήσεσθαι τοὺς νεκροὺς, ὥς που καὶ Παῦλος παρεγγυά, ὅτι Αὐτὸς ὁ Κύριος, λέγων, ἐν κελεύσματι, ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου, καὶ ἐν σάλπιγγι Θεοῦ καταβήσεται ἀπ' οὐρανοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστής σονται πρῶτον· τουτέστι τὰ σκηνώματα ένεκρώθησαν γὰρ ἀπαμφιασθέντα τῶν ψυχῶν. Ἔπειτα ἡμεῖς οἱ ζῶντες ἅμα σὺν αὐτοῖς ἁρπαγησόμεθα, τὰς ψυχὰς λέγων. Ἡμεῖς γὰρ κυρίως οἱ ζῶντες, ἐσμὲν αἱ ψυχαί, αἵτινες μετὰ τῶν σωμάτων, ἀπειληφυΐας ταῦτα, ἐν νεφέλαις ἀπαντησόμεθα, τὰς λαμπάδας φέρουσαι κεκοσμημένας οὐκ ἀλλοτρίῳ καὶ κοσμικῷ τινι, ἀλλὰ τὸ φρονήσεως καὶ σωφροσύνης, άστρων Observanuum enim est dixisse Scripturam, post clamorem exsurrexisse omnes virgines; post scilicet delapsum e cœlis clamorem, mortuos esse suscitandos, quemadmodum et Paulus quodam loco 29 admonet, Ipse Dominus, inquiens, in jussu et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de cœlo, et mortui qui in Christo sunt, resurgent primi, hoc est corpora; illa enim mortua sunt, amissis animabus. Deinde nos qui vivimus, simul rapiemur cum illis, animas significans. Nos enim qui vere ac proprie vivimus, animæ sumus; quæ cum corporibus, iis resumptis, in nubibus occurremus, lampades ferentes ornatas, non alieno et mundano ornatu, sed quæ prudentiæ et castitatis, astrorum ritu late jubar vibrent, æthereo splendore plenissimum. δίκην ἀποστιλβόντων, σέλας αὐγῆς αἰθερίου πεπληρωμένον. CAP. V. Virginitatis præmium. Hæc nostrorum, o pulchræ virgines, orgia mysteriorum: hæ earum quæ virginitatis ritu initiantur, cærimoniæ sacrorum: ista præmia s immaculatorum castitatis certaminum. Verbo desponsa, æternam incorruptionis dotem, coronam ac divitias a Patre accipio; et in sæcula triumpho, splendidis et immarcescibilibus sapientiæ floribus coronata: cum Christo præmia largiente in coelo choros duco, circa principio carentem et ab omni immunem interitu Regem. Nunquam occidentium nacta sum fa- * Exod. XI, 27 Matth. XXV, 6. 28 1 Thess. 18, Τουτέστι τὰ σκηνώματα. Dura hæc Methodii expositio. Verum quidem suscitanda tabernacula qua ceciderant, id est corpora; sed illorum suscitatione resurget homo, et in occursum Christo rapietur, nec quivis bomo, sed quos signate viventes vocat Apostolus, ac quorum se classis facit; sive loquatur in Christi fidelium sanctorumque persona, quorum potiores erunt partes in resurrectione; sive in eorum quos illa dies adhuc viventes offendet, qui et momento immutabuntur: quorum ipsa resur rectio et occursus, nulla temporis mora antecedet illorum resurrectionem, quorum olim resoluta in cineres corpora fuerant: sic in momento, in ictu nculi, canente tuba resurgent omnes, ac judici Christo sistentur; veri scilicet homines, non auima:; quas hominem dicere aut velle (quod hominis Ταῦτα τῶν ἡμετέρων, ὦ καλλιπάρθενοι, τὰ ὄργια μυστηρίων· αὗται τῶν ἐν παρθενίᾳ μυσταγωγηθέντων αἱ τελεταί· ταῦτα τὰ ἐπίχειρα τῶν ἀμιάντων ἄθλων τῆς σωφροσύνης. Νυμφεύομαι τῳ λόγῳ, καὶ τὸν ἀΐδιον τῆς ἀφθαρσίας προῖκα λαμβάνω στέφανον καὶ πλοῦτον παρὰ τοῦ Πατρός· καὶ ἐν τοῖς αἰῶσι στεφανηφοροῦσα πομπεύω τὰ λαμπρὰ καὶ ἀμάραντα τῆς σοφίας ἄνθη- συγχορεύω βραβεύοντι τῷ Χριστῷ κατ' οὐρανὸν, ἀμφὶ τὸν ἄναρχον καὶ ἀνώλεθρον Βασι λέα. Αδύτων γέγονα λαμπαδηφόρος φώτων καὶ 16. 19 ibid. 1v, 45, 16. 30 Sap. IV, 2. nobilior pars, et ejus tota quasi hypostasis, ipsa a se subsistens, hocque nacta vi suæ productionis, Deo ejus auctore, nec materia ad ejus substantiam aliquid conferente) nimis Platonicum est, nec necessarium ad Pauli intelligentiam eo loco; ad quem videndi interpretes. COMBEFIS. Αδύτων... φώτων. Quasi ἀσβέστων. Quæ nunquam occidant aut exstinguantur; qua metaplora solis et stellarum δύσις dicitur occusus; εἰ τὰ δυτικά μέρη, occidentales plage. Lampades ergo ca stitatis, quarum jubar stellarum simile paulo ante dicebat, lampades sunt luminum quæ nesciant occasum. Rudius Possinius κατά πρόχειρον, inaccessibilium luminum; quæ est altera ejus vocis significatio, Hesychio et Suidæ una notata: quod re sic proclivi, virum doctum fallere non debuit. Alterum quasi

ἐρυμνῶ τὸ καινὸν μετὰ τῆς ὁμηγύρεως ᾆσμα των cem ferre luminum; novumque cum sodanum coelu ἀρχαγγέλων, τὴν καινὴν χάριν ἐξαγγέλλουσα τῆς Ἐκκλησίας· ξυνέπεσθαι γὰρ ἀεὶ τὸν ὅμιλον τῶν παρθένων τῷ Κυρίῳ καὶ συνθιασωτεύειν ἔνθα εἴη, λόγος εχει. Τοῦτο καὶ Ἰωάννης ἐν τῇ τῶν ἑκατὸν χιλιάδων καὶ τεσσαράκοντα καὶ τεσσάρων αινίσσεται μνήμη. Ίτε οὖν, ὦ νεολαία των καινῶν αἰώνων. Ἴτε, τὰ ἀγγεῖα πληρώσατε σφῶν δικαιοσύνης· ὥρα γὰρ λοι τὸν ἐξεγείρεσθαι, καὶ ὑπαντιάζειν τῷ Νυμφίῳ.Ιτε, τὰς ἔγγας καὶ τὰ θέλγητρα κούφως παραμεί ψασαι τοῦ βίου, τὰ περιδινοῦντα καὶ γοητεύοντα τὴν ψυχήν· τεύξεσθε γὰρ τῶν ἐπαγγελμάτων. Ναὶ μὰ τὸν ἀμετέρας ζωᾶς δείξαντα κέλευθον. Σο. τόνδε προφητείαις πλεκτὸν στέφανον ἐκ τῶν προφητικών λειμώνων, ὦ Αρετή, κἀγὼ κομίσασα προσο φέρω. Διαπεραναμένης οὖν ἄριστα καὶ ᾿Αγάθης, ἔφη, τὸν λόγον, καὶ εὐδοκιμησάσης ἐφ᾽ οἷς ἐἰσηγόρησε πάλιν ἡ ᾿Αρετὴ τὴν Προκίλλαν ἐκέλευσε λέγειν. Ἡ δὲ, ἀναστᾶσα, καὶ ἔμπροσθεν παρελθοῦσα τῆς κλι σιάδος, ἔλεξε τοιάδε. ΠΡΟΚΟΛΛΑ. collaudo archangelorum canticum, novam Ecclesia gratiam enuntians: sequi enim Dominum semper multitudinem virginum, et ubicunque fuerit, beatos suos ab illis frequentari coetus, Scriptura loquitur. Hoc et Joannes innuit ", ubi centum quadraginta quatuor millium meminit. Ite igitur, o novorum sæculorum nova ac florens virginum pubes. Ite, vasa vestra implete justitia: jam enim hora est exsurgendi, et in Spons occursum eundi. Ite, vitæ blanditias et illecebras expedito calle prætergressæ, quæ circumtorquent et quasi maleficiis contaminant animam; consequemini enim quæ vobis promissa sunt. Hæc per eum qui monstrat iter mihi, juro, salutis. Hanc tibi prophetiis textam coronam, ex propheticis collectam pratis, o Arete, et ego a me concinnatam offero. Ubi sic optime Agatha perorasset, et magnam universi consessus laudem tulisset. Arete Procillam jussit dicere. Illa vero surgens, et ante ostium tabernaculi progressa, in hunc modum locuta est. ORATIO VII. PROCILLA. CAP. I. Quinam verus ac gravis laudandi modus. Paler major Filio auctoritate principii, non substantia. Virginitas, lilium. Fideles animæ ac virgines, una unius Christi sponsa. Αποῤῥαθυμεῖν, καὶ μετὰ τοσούτους οὐ θέμις μοι λόγους, ὦ Αρετή, ἀναμφισβήτως πεπιστευκυίαν τῇ πολυποικίλῳ σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ, πλουσίως ἐχούσῃ διδό ναι καὶ διαφόρως, ὅτῳ βούλεται. " Καὶ γὰρ πελάγιοι πλωτηρές φασι, φέρεσθαι μὲν τοῖς ναυτιλλομένοις τὸ αὐτὸ πνεῦμα· ἄλλους δὲ τὰ περὶ τὸν πλοῦν ἀλλοίως αὐτῶν μεταχειριζομένους, οὐκ εἰς τὴν αὐτὴν εἰσορμίσασθαι σπεύδειν. Οἷς μὲν γὰρ τὸ πνεῦμα κατὰ πρύτ μιαν ούριον ἵσταται· τοὺς δὲ καὶ ἐξ ἐγκαρσίων φέρει, καὶ ὅμως ἑκατέροις ὁ πλοῦς ἀνύεται ῥᾷστα. Ατὰρ δὴ καὶ τὸ τῆς σοφίας νοερόν Πνεῦμα καὶ ἅγιον καὶ μονογενές ἀπὸ τῶν πατρῴων ἄνωθεν πράως κα8¹ Apoc. vu, 4. active dicitur de his quæ ita quasi subeundo vel terram vel quid ejusmodi, velut evanescere et interire, vel certe oculis subduci non possunt; vel lunina, vel sidera, vel homines: alterum passive, de his quæ pervadi aut penetrari non possunt, et ita inaccessa sunt, ut penetralia ac templi sacratior locus. COMBEPIS. Κούφως. Editor Lupar., nulla codicum fide, Κούτως, ait, quod legebatur, videtur per erroren factum ex χωρῶς. Sicque intrusit in textum, redditque, surda aure, quasi respiciat Methodius Sirenuni cantilenas, quarum se periculo Ulysses, surda transiens aure, liberaverit: non vitæ voluptates, qnas velut laqueos, aut gluten, seu etiam conum, vel quavis alia simili metaphora, quis κούφως elugiat, levi et expedito calle, volatu, cursu, ac si quid ejusmodi vox illa nulla vi potest reddi; nec sine exemplo in Scriptura, cujus magis voces attendunt Patres et imitantur quain poetarum: unde et AgaCunctari me et ad dicendum pigram esse, post tot etiam tantosque sermones, nefas, o Arete, sit; quæ videlicet multiformi Dei sapientia indubitanter ſisa, ejus noverim nutus, ut affuenter varieque donis munifica tribuat, cui libuerit. Aiunt enim rei nauticæ experientiam habentes, aspirare quidem navigantibus unum eumdemque ventum: horum tamen alios aliter navigationein suam regentes, alios ad portus orasque iter contendere. Nempe aliis a puppi ferens in directum afflat aura; aliis vero etiam obliquata implevit vela, ac tamen utrisque, ejus munere, facile navigatio succedit. Quo exemplo notha offerre se hic prophetica dicit, sua oratione, non poetica. Continenda ergo manus, nec sic facile veterum monumentis quodam plagio immittenda, ubi nullum momentum, sed levis minus eruditæ mentis ludit conjectura. Meo tamen periculo, quod scriplum, ἰσηγόρησε, plane barbara voce ac nihil Græca, mutandum, εδημηγόρησε. Nempe laudata Agatha est a tolo consessu, pro concione sic graviter presseque habita; nulla cum superioribus comparatione, sed judicio in finem usque Aretæ βραβευούση, ac certaminis arbitra, servato. ID. Ισηγόρησε. Εδημηγόρησε. 19. Καὶ μονογενές. Suspecta Leoni Allatio voς, quasi ab Arianis Methodii huic lucubrationi inserta: mihi ab ipso Methodio ex Sap. vII, 22, accepta; nec minus in eo quam in ipso sacro textu sana et orthodoxa. Verba Salomonis sunt. Est enim in illa (Sapientia, quæ est omnium artifex) Πνεῦμα νοερόν ἅγιον, μονογενές, Spiritus intelligentia sanctus, uni-

' bis quoque intelligens, sanctusque et unicus sapicn- ταπνεόμενον θησαυρῶν, πάσαις ἡμῖν λιγυρὸν οὗρον tiæ Spiritus ", a paternis superne leniter aspiraus πνεῦσαν γνώσεως, επαρκέσει τὸν δρόμον ἀλύπως thesauris nobis omnibus suave sibilantem secun- ἀπευθῦναι τῶν λόγων. Ἐμοὶ γὰρ καιρὸς ἤδη λέγειν. dam affabit scientiæ auram, quæ dirigendo sine offensa ac molestia orationum cursus dicentibus abunde sufficiat. Mihi porro jam incidit dicendi tempus. Unus is demum verus ac gravis laudandi modus, o virgines, est, quando laudans et re quæ laudatur, et cateris quæ laudantur, omnibus longe præstantiorem suæ laudationis testemn adhibet. Inde siquidem clare intelligere licet, neque ad gratiam, neque ex necessitate, neque juxta incertam vulgi opinionem, landationem compositam esse: sed exactum ad veritatem continere, nec ulla adulationis suspicione laborans judicium. Etenim qui de Filio Dei, jam tum ante sæcula exsistente, plenius ac disertius prophetæ apostolique disputarunt, ac præ reliquis mortalibus ejus assertores atque præcones deitatis fuerunt, non utique angelos auctores, earum quas illi tribuebant, laudun allegarunt, sed illum ipsum 12 Sap. VII, 22. В cus, etc. Sic Vulg., qui forte Allatium fefellit, cum voces Græcæ sint ipsæ Methodii; redditque ipse, Spiritus sapientiæ intellectualis et sanctus et unigenitus, etc., ac de Spiritus ipsa persona accepit, etsi nihil cogit, ut magis de Spiritu, quam de Filio accipiamus, vel etiam de Dono. Quod enim dicitur esse Spiritus in Sapientia reddiditque Methodius, seu explicavit, τὸ τῆς Σοφίας Πνεῦμα (quæ una illi varietas a sacro textu, mirumque si quem illa offendat) Spiritum Sapientiæ, rite exponatur de Dono, cujus auctor Sapientia, et quæ ipsa, ipsum suum Donum dicatur, ut contingit in aliis attributis, in quibus Deus ex effectu noscitur et nominatur. Dicitur vero is Spiritus povoyevés, id est unigena, quasi unius rationis, sibique ipse similis et consentiens, non qualis mundi spiritus aut diaboli, spiritus dissensionis proinde bene Unicus dictus a veteri interprete. Aliter dictus Joanni 1, 18, 'O povoγενής Υιός, unigena Filius, uli vox ipsa Υἱὸς τὸ Hororer appellat, ut loquuntur dialectici, id est determinat ut pro vera generatione stet, qua Filius solus a solo est Patre, vere ex illo natus, non arbitraria ulla effectione editus, sicut est Donum, ipsa Sapientia quam effudit super opera omnia sua, ejusque ipsius Spiritus, ipsa nihilominus Sapientia intransitive, a Sapientia manans, Patre, Filio et Spiritu sancto, qui una Sapientia, etsi appropriate Filius Sapientia et dicatur et credatur, ac cujus naspot Oncaupat, paterni thesauri, unde Virginibus ac Sanctis omnibus aspiret. Nec aliter velit Jacobus 1, 17: Πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι καταβαῖνον ἀπὸ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων Omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum. Plane enim Patrem luminum Deum ipsum nominat, auetorem intelligentium, angelorum et hominum, sive etiam siderum, si quis ad sensibilia trahere malit; non Filii et Spiritus, quidquid aliqui in eam rem traxerint, nam Pater ipse Filii auctor et Spiritus. qua sic Pater et relate, Filii proprie Pater, Spiritus communiore vocabulo (id est, auctor et spirator) twy dwprμatwy auctor est, causa scilicet donorum, sed qua Deus absoluta deitate, ad quam Jacobus Patris nomine affectus nostros vocat, et ut grati bonorum fonti ac auctori simus; nimirum sanctæ Trinitati, quæ ipsa Pater noster est, qui est in cœlis. Quid si φῶτα, ipsa χαρίσματα voluit Jacobus; inde lumina, quod a Deo Lumine emanationes, quibus divina affundimur luce; sicque augusto nomine perfecta Dei uona (ordinis scilicet divini ac quibus Εἰς τρόπος ἀληθὴς ἐπαίνων οὗτός ἐστιν, ὦ παρθέ νοι, καὶ σεμνὸς, ὁπόταν ὁ ἐπαινῶν τοῦ ἐπαινουμένου καὶ τῶν ἐπαινουμένων ἁπάντων κρείττονα παρέχῃ μάρτυρα. Πάρεστι γὰρ ἐντεῦθεν μαθεῖν ἀκριβῶς, ὅτι μὴ πρὸς χάριν, μηδὲ ἐξ ἀνάγκης, μηδὲ κατὰ δόξαν, ἡ εὐφημία γίνεται τῶν λόγων, ἀλλὰ κατὰ ἀλήθειαν καὶ ἀθώπευτον κρίσιν. Καὶ γὰρ οἱ πληρέστερον είσης γησάμενοι περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ προφῆται καὶ ἀπόστολοι, καὶ μᾶλλον αὐτὸν τῶν ἄλλων θεολογήσαν τες ἀνθρώπων, οὐκ εἰς ἀγγελικὴν ἀνήγαγον αὐτῷ ῥῆσιν τοὺς ἐπαίνους, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν ἀνημμένον πάντων τὸ κῦρος καὶ τὸ κράτος. "Ην γὰρ ἐμπρεπές, τῶν ἁπάντων μείζονα τῶν ἄλλων μετὰ τὸν Πατέρα, μόνῳ τῷ ἑαυτοῦ μείζονι Πατρὶ χρήσασθαι μάρ in Dei filios promovemur) quæ vocat, putavit exornanda? Sic certe solent scriptores sacri, aliis aliisque vocibus eodem contextu eandem rem illustrare: nec facile ad alia trahendæ voces, quando uni eidemque rei nullo incommodo possunt convenire; ne quasi parergon quid loqui Spiritus sanctus in eis videatur. Quid enim ad hoc quod omne donum perfectum de cœlo est, id est a Deo, esse Deum Patrem luminum; id est Filii et Spiritus sancti; vel etiam angelorum ac hominum, aut denique siderum; et non potius eorumdem donorum et gratiarum, quomodo Pater misericordiarum (II Cor. 1, 5). Ει, ὁ δὲ Θεὸς πάσης χάριτος (1 Petr. v, 10), et similia quæ certe eodein respiciunt; nec substantiarum, sed donorum ac charismatum, seu gratiarum Deum auctorem innuunt, monentque officii erga ipsum eo nomine et quod ab illo accepimus. CoMBEFIS. Μόνῳ τῷ ἑαυτοῦ μείζονι Majorem quidem se Patrem ipse Christus profitetur Joan. xiv, 28, quod alii humanitatis ratione exponunt, qua erat iturus ad Patrem; alii etiam deitatis, seu qua Deus est ex Patre ac Filius, qua ipsa ratione Patrem ut auctorem respicit, ac proinde auctoritate principii, ut vocant majorem: quæ Athanasii, Basilii, Gregorii Theologi veterumque aliorum theologorum concors sententia est, unaque eis digna visa comparatio Filii cum Patre, ut quod unius cum illo naturæ ac substantiæ sit; nec apta sit comparatio misi inter ea quæ sunt ejus generis. Idque mibi maximo argumento, abrogando Athanasio Symbolo illi ascripto, quod ita asserte et dogmatice, in eo omais illa comparatio ad humanitatem referatur, contra ac verus Athanasius ad ipsam retulit deitatem nec quin ipse aliique tou opoovaiou assertores referrent, obstitit Arianica impietas, qui inde vel maxime tỹ àvopolw, et ut unum vere Deum Patrem agnoscerent, Filium vero quasi nuncupatione et titulo seu dignatione, præsidium quærebant. Sic sæpe Euseb. I. v, cap. 4 De Demonstrat. Evang., et epist. ad Euphrasionem episcopum, relata in vi synod., act. 6. Methodius an et ipse male senserit, negat Allatius: velim et ego, ni superius notata obstarent, ubi secundum rerum auctorem, et archangelorum principein, et caput toy Adyov statuit, velut Adamus est hominum: quæ prorsus Arianica videntur. Hic forte excusari posset, et trahi ad aliorum Patrum orthodoxum sensum, quod Leo Allatius pie conatur: sed an evincat, aliorum esto judicium; certe comparatio aliud postulare videtur,

enim ut, aliis omnibus secundum Patrem major, eo teste uteretur qui solus ipso major esset”. Et ego eorum quæ in laudem castitatis peroratura sum, non homines producam auctores, sed eum cui curæ sumus, et qui cunctis eminet omnemque tulit partem, hunc illius cultorem asseram, ipsiusque formæ amatorem ac plane idoneum testem. Idque adeo etiam in Cantico canticorum, omnibus qui velint, perspicue intelligere licet, ubi Christus ipse in virginitatis firmiter proposito constantes laudibus coronans ait ": Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum; lilio comparans propter puritatem odorisque fragrantiam et suavitatem ac hilaritatem virginitatis donum. Verna quippe res virσυρε. Καὶ δὴ καὶ τῆς ἁγνείας οὐκ εἰς ἀνθρωπίνην ex quo omnium auctoritas pendet ac robur. Decebat ἀνοίσω κἀγὼ δόξαν τοὺς ἐπαίνους, ἀλλ' εἰς αὐτὸν, ᾧ μέλομεν, καὶ ἐς τὸ πᾶν ἀνῄρηται γεωργὸν αὐτῆς ἀπο δεικνύουσα τοῦτον, καὶ ἐραστὴν τῆς ὥρας ὄντα, καὶ ἀξιόχρεων μάρτυρα. Καὶ τοῦτο καὶ ἐν τῷ τῶν ἀσμάτων "Ασματι πάρεστι διαθρῆσαι τῷ βουλομένῳ φανερῶς, ἔνθα αὐτὸς ὁ Χριστὸς τὰς ἐν παρθενίᾳ παγίως καταγεγενημένας ἐγκωμιάζων, φησί· Ὡς κρίνον ἐν μέσῳ ἀκανθῶν, οὕτως ἡ πλησίον μου ἐν μέσῳ τῶν θυγατέρων· κρίνω παρεικάζων διὰ τὸ καθαρὸν καὶ εὔπνουν καὶ ἡδὺ καὶ ἱλαρὸν τὸ χάρισμα τῆς ἀγνείας. Ἐαρινὸν γὰρ ἡ ἀγνεία, καὶ ἐπανθοῦν ἀδρῶς ἀεὶ λευκοῖς τοῖς κάλυξι τὴν ἀφθαρσίαν. "Οθεν δὴ καὶ ἐρᾶσθαι τοῦ κάλλους τῆς ἀκμῆς αὐτῆς ὁμολογεῖν οὐκ ἐπαισχύνεται· Ἐκαρδίωσας ἡμᾶς, ἐν τοῖς ἑξῆς, ἀδελφή μου νύμφη, λέγων, ἐκαρδίωσας ἡμᾶς ἐν ginitas, molliter efflorescentibus et semper candidis ἀπὸ ὀφθαλμῶν σου, ἐν μιᾷ ἐνθέματι τραχήλου σου. Ὅτι ἐκαλλιώθησαν μαστοί σου, καὶ ὀσμὴ ἱματίων σου ὑπὲρ πάντα αρώματα. Κηρίον ἀποστάζουσι χείλη σου, νύμφη· μέλι καὶ γάλα ὑπὸ τὴν γλῶσσάν σου· καὶ ὀσμὴ ἱματίων σου ὡς ὀσμὴ λιβάνου. Κῆπος κεκλεισμένος, ἀδελφή μου νύμφη, κῆπος κεκλεισμένος, πηγὴ ἐσφραγισμένη. incorruptionem exhalans caliculis. Unde et se amare formam juventutis ejus fateri non erubescit, dum ita in sequentibus ait 85: Cor abstulisti nobis, soror mea sponsa; cor abstulisti nobis in uno oculorum tuorum, in uno ornamento colli tui. Quam pulchræ factæ sunt mammæ tuæ, et odor vestimentorum tuorum super omnia aromata! Favum distillant labia tua, sponsa: mel et lac sub lingua tua, et odor vestimentorum tuorum sicut odor thuris. Hortus conclusus, soror mea sponsa, hortus conclusus, ſons signatus. Ταῦτα Χριστὸς ταῖς ἐπὶ πέρατα παρθενίας ελθούστις τὰ ἐγκώμια ψάλλει, πάσας ἑνὶ περιγράψας τῷ νύμφης ονόματι· ἐπειδὴ τὴν νύμφην ἡρμόσθαι μὲν δεῖ καὶ κατονομάζεσθαι τῷ μνηστευσαμένῳ· ἄχραντον δὲ ἔτι καὶ ἀμιγῆ τυγχάνειν, παράδεισον ὥσπερ ἐσφραγισμένην, ἐν ᾧ πάντα τῆς εὐωδίας τῶν οὐρανῶν φύει τὰ ἀρώματα, ἵνα μόνος ἐλθὼν αὐτὰ δρέψηται Χριστός, ἀσωμάτοις βλαστήσαντα σποραῖς. Ἐρᾷ γὰρ ὁ Λόγος οὐδενὸς τῶν σαρκὸς, ὅτι μὴ πέφυκεν ἀποδέχεσθαί τι τῶν φθειρομένων, οἷον χεῖρας, ἢ πρόσωπον, ἢ πόδας· ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸ τὸ ἄϋλον καὶ πνευμα τικὸν βλέπων εὐφραίνεται κάλλος, μὴ ἁπτόμενος τοῦ σώματος τῆς ὡρας. 23 Joan. Σιν, 28. ss Cant. IT, ss Cant. 1V, in eo posita, ut sicut se habent virgines ad Christum, sic ipse Christus ad Deum, qui ipse a Deo et Patre majore, testimonium habere debuerit, non ab angelis quibus major erat; sic virgines a Christo, ipsis majore testimonium habeant. Nisi ergo ratione humanitatis intelligitur, prorsus Arianicus sensus est; cum illa majoritas, ut stet comparatio, mon auctoritatein illam principii, sed naturam, penes quam auctoritas testimonii, respiciat. Et forte respexit Methodius illud Hebr. vi, 16: "Ανθρωποι κατὰ τοῦ μείζονος ομνύουσι. Jurare homines, per cum qui major illis sit: proinde Deum, cum majorem se non habeat, ὤμοσε καθ' ἑαυτοῦ, per semet ipsum jurasse: non ita Filium per Patrem, uti detorsit Methodius, et quasi Pater ad fidem præstandam, major Filio esset, quod non praestaret origo, et quod auctor est atque αἴτιον, sed naturæ in eo μείωσις, sensu vere Arianico. Major enim illa Gides, a digniore natura procedat necesse est: quodque nulla dignior Deo uno et trino, per semetipsum Hæc Christus, iis quæ ad virginitatis ſines evaserunt, encomia canit, cunctis nimirum uno Sponsæ nomine circumscriptis, ea utique ratione, quod sponsam Sponso decet aptari, exque illius dici nomine; ud hæcque intemeratam incommistamque signati horti in morem exsistere, ubi omnia coelestis fragrantiæ aromata nascuntur, ut solus veniens ea carpat Christus, incorporeis germinantia satibus. Nullius enim eorum quæ carnis sunt, amore Verbum afficitur; quod non ejus sit, ut iis delectetur quæ corruptibilia sunt; puta ut manus, aut vultum, aut pedes, insanus amator depereat: sed ad id quod in corporeum ac spiritale est respiciens, hoc jucundatur, ita ut corporis formam non attingat. illi jurare licet; hincque omnino immobilem fidem facere, juxta quod impossibile est mentiri Deum, non Filio per Patrem, ut per majorem, et quasi in Filio necdum animus conquiescat, majorisque aliquid auctoritatis quærendum sit, ut fiuis sit πάσης ἀντιλογίας. Combefis. Ἐν μιᾷ ἐνθέματι. Quid in mentem venerit LXX Senioribus, ut sic femininum neutro junxerint, neminem video explicasse. Putein Hebraismum esse, quodque pay et masculini generis exstet et feminini, quasi feminini legerint, ita retinuisse. Nobis nomen torquis, teste Probo Grammatico, perinde ambigui generis, masculini et feminini; ac proclivius feminini. Unde Pagninus: In una torque colli tui. Vulg., in uno crine, alii ἐν ἑνὶ πλοκάμι», in uno cincinno. Aut, num aliam vocem respondentem voci Hebraicae posuerunt, quæ sic feminini generis esset, quam velut appositione, verbis lis, ἐνθέ ματι τῶν τραχήλων, clarius exposuerint " ID.

MARTYRIS CAP. II. Loci Cant, iv, 9-12, interpretatio. Επισκέψασθε γάρ, ὅτι τὸ Ἐκαρδίωσας ἡμᾶς, ὦ παρθένοι, λεγόμενον πρὸς αὐτοῦ τῇ νύμφῃ, ἐνὶ ἀπὸ ὀφθαλμῶν σου, τὸν διορατικὸν τῆς φρονήσεως ὀφθαλμόν δείκνυσιν· ὁπότε δὴ τοῦτον ὁ ἔσω σμήξα, ἄνθρωπος καθαρῶς τρανότερον τὴν ἀλήθειαν ἐπο πτεύει. Δισσὴν γὰρ ὄψεως εἶναι δύναμιν παντί που καταφανές· μίαν μὲν ψυχῆς, θατέραν δὲ σώματος. Ἀλλ᾿ οὐχὶ τῆς τοῦ σώματος ἐρᾶν ὁ Λόγος ὁμολογεῖ, ἀλλὰ τῆς κατὰ διάνοιαν μόνον, Ἐν ἑνὶ, φάσκων, ἐκαρδίωσας ἡμᾶς ἀπὸ ὀφθαλμῶν σου, καὶ ἐν μιᾷ ἐνθέματι τραχήλου σου. Ὅπερ ἐστίν· Ο αὕτη, τῷ ἐπεράστῳ σου βλέμματι τῆς συνέσεως ἀνεπτέρωσας ἡμῶν τὴν καρδίαν εἰς πόθον, ἔσωθεν τὸν ἀρίδηλον κόσμον ἐξαστράπτουσα τῆς σωφροσύνης. Ενθέματα γὰρ τραχήλου καλείται τὰ περιδέραια, τὰ ἐκ ποικί Cogitate enim, o virgines; quod ita sponsam allequitur, Abstulisti nobis cor uno oculorum tuorum, perspicacem vim mentis intelligentiæ ostendit; postquam scilicet homo interior eam deterserit planeque mundaverit, ut liquidius veritatem intueatur. Duplicem enim esse oculum, alterum animi, atque alterum corporis, cuivis manifestum est. Haud enimvero eum qui est corporis, se amare Verbun profitetur, sed duntaxat eum qui est mentis, dum ait, Abstulisti nobis cor in uno sculorum tuorum, et in uno ornamento colli tui. Quasi diceret: Tu nis mirum, amabilissimo prudentiæ tuæ obtutu in amorem cor nostrum incitasti, ac quasi ad te avolare fecisti, mundum ab intus castitatis evibrans splendidissimum. Jam enim colli ornamenta vocantur torques aut monilia, ex variis et pretiosis gemmis λων καὶ τιμίων συντιθέμενα λίθων. Αλλ' αἱ μὲν σω contexta. Cæterum quæ corporis cultui student animæ, sensibilem hunc mundum, exteriori carnis cervici ad fraudem contuentibus faciendam, apponunt; contra vero quæ vitam caste instituunt, interiorem sibi mundum adhibent, ex pretiosis vereque variis lapillis gemmisque (libertate, magnanim initate, sapientia, charitate) conflatum; parum curantes, istos pro sæculi usu cito diffluentes ornatus, qui foliorum ritu ad tempus florentes mutationibus corporis per statas vices contingentibus evanescunt. Duplex enim in homine mundus cernitur: quorum alterum qui interior est ac immortalis, Dominus accipit, cor sibi ablatum, dicens, in uno or namento colli sponsæ; quasi pellectum se atque ad amorem accensum significans, splendore ab interioris hominis vestitu emicante, uti et Psalmista testatur, dum omnem gloriam filiæ regis ab intus esse ait **. μασκοῦσαι ψυχαὶ τὸν αἰσθητόν τουτονὶ κόσμον ἀμφὶ τὸν τράχηλον τὸν ἔξω τῆς σαρκὸς περιτιθέασι πρὸς ἀπάτην τῶν θεωμένων· αἱ δὲ ἀγνεύουσαι ἔνδοθεν ἔμπαλιν τὸν κόσμον ἐξάπτονται, τὸν ἀπὸ τῶν τιμίων καὶ ποικίλων ὡς ἀληθῶς συγκείμενον λίθων, τῆς ελευθερίας, τῆς μεγαλοφροσύνης, τῆς σοφίας, τῆς ἀγάπης ὀλίγα φροντίσασαι τῶν τῇδε προσκαί ρων ποικιλμάτων, ἃ φύλλων δίκην πρὸς ὥραν θάλα λοντα συναφαυαίνονται τοῦ σώματος ταῖς τροπαίς. Διπλοῦς γὰρ ὁ περὶ τὸν ἄνθρωπον φαίνεται κόσμος, ὧν τὸν ἔνδον ὁ Κύριος ἀποδέχεται, τὸν ἀκήρατον, Ἐν μιᾷ, λέγων, τραχήλων ἐνθέματι τῆς νύμφης κεκαρδιῶσθαι· οἱονεὶ, τοῦ ἔσωθεν ἀνθρώπου τῆς και ταστολῆς αἴγλην ἀποστίλβοντος, ὠρέχθαι σημαίνων ὡς που καὶ ὁ ψαλμῳδὸς μαρτυρεῖ, Πᾶσα, λέγων, ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως έσωθεν. inter Christi sodales, primæ. Μὴ ὑπολαμβανέτω δέ τις, ἀποκρίνεσθαι τὸν ἕτερον όμιλον τῶν πεπιστευκότων, δόξας ἡμᾶς τὰς παρθένους μόνας εἰσηγεῖσθαι τευξομένας της επαγ γελίας· οὐ συννοήσας, ὅτι καὶ φυλαὶ καὶ πατριαὶ καὶ τάγματα κατ' ἀναλογίαν ἑκάστου ἔσονται τῆς πίσ στεως. Καὶ τοῦτο καὶ Παῦλος διαγράφει, "Αλλη δόξα ἡλίου, καὶ ἄλλη δόξα σελήνης, λέγων, καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων. Ἀστὴρ γὰρ ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ· οὕτω καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. Καὶ ὁ Κύριος δὲ οὐ πᾶσι τὰς αὐτὰς ὁμολογεῖ διδόναι τιμάς, ἀλλ᾽ ἑτέροις μὲν ἐν βασιλείᾳ καταριθμεῖται τῶν οὐ ρανῶν, ἄλλοις κληρονομίαν ἐπαγγέλλεται γῆς ἑτέροις ὄψεσθαι τὸν Πατέρα. Καὶ δὴ καὶ ἐνταῦθα πρῶτον τὸ τάγμα καὶ τὸν χορὸν τὸν ἅγιον αὐτῷ τῶν παρθένων, ὥσπερ εἰς νυμφῶνα, τὴν ἀνάπαυσιν τῶν καινῶν αἰών νων ἐφομαρτοῦντα συνεισελεύσεσθαι χρησμωδεί. Ἐμαρτύρησαν γὰρ, οὐ κατά τι μόριον χρόνου ἐν Cap. III. Virgines, ipsæ martyres, Nolim vero quispiam existimet improbari ac rejici aliam multitudinem credentium, putans nos solas virgines introductum iri, potituras bonis promissis, non intelligens, tribus quoque et cognationes, ordinesque et classes futuras, pro cujusque illorum fidei ratione. Id quod et Paulus significat dum ait *: Alia claritas solis, alia claritas lunæ, alia claritas stellarum. Stella differt a stella in claritate: ita et resurrectio mortuorum. Et Dominus non eosdem omnibus se honores daturum profitetur, sed alios cœlorum regno annumerat, aliis terræ possessionem pollicetur, alios promittit visuros Patrem 38. Quare et hic primum ordinem et chorum consecratarum ipsi virginum in requiem novorum saculorum, tanquam in thalamum, in suo comitatu secum introducendum ex oraculo promit. Functæ enim martyrio sunt, non ad breve temporis momentum sus36 Psal. XLIV, 14. 37 I Cor. XV, 41. 38 Matth. Αγάπης. Ita codex Vat. et Possinius. Allatius vero cum ms. Mazar., σωφροσύνης. CouBEFIS. ᾿Αποκρίνεσθαι. Sic Allatius; uis. Vat., cum Possitio, ἀποκρούεσθαι. ID. Ἐν βασιλείᾳ καταριθμεῖται. Allatiu:s ἐπὶ τὰ βασίλεια. Lectionem nostram ex Vat. cod. expressit Possinius. Ib. - Forte leg. καταριθμεῖσθαι, in intinitivo. 'Εμαρτύρησαν. Quasi martyrium fecerum.

perstes fuit, tolerantes laborum, Olympiacum vere castimoniæ agonem fortiter obire non ſormidarunt, sævisque voluptatum tormentis et pavoribus ac doloribus, aliisque hominum nequitiæ malis resistentes, primæ ante alios munera in melioribus promissionis locis collocatæ reportant. Denique has solum animas, Verbum electam sporisam atque sinceram vocat: reliquas autem, concubinas et adolescentulas atque filias, sic dicens 3: Seraginta sunt regina, et octoginta concubinæ; et adolescentula quarum non est numerus. Una est columba mea, perfecta mea; una est matri suæ; electa genitrici suæ. Viderunt eam filiæ, et beatam prædicabunt eam: reginæ et concubinæ laudabunt eam. Cum enim utique multæ sint Ecclesiæ filiæ, una sola electa est et charissima in oculis ejus supra reliquas, ordo scilicet virginum. βραχεί καρτερήσασαι σωμάτων ἀχθηδόνας, ἀλλὰ διὰ tinentes corporum gravamina, sed quoad vita suπαντὸς πλήσασαι τοῦ βίου, μὴ ἀποδειλιάσασθαι τὸν ἀγῶνα τὸν Ὀλυμπιακὸν ἀληθῶς διαθλῆσαι τῆς ἁγνείας· βασάνοις τε γὰρ ἀγρίοις ἡδονῶν καὶ φόβοις καὶ λύπαις ἀντισχοῦσαι, καὶ τοῖς ἄλλοις τῆς πονη ρίας τῶν ἀνθρώπων κακοῖς, ἀποφέρονται τὰ γέρα πρῶται τῶν ἄλλων, εἰς τὸν ἀμείνω τῆς ἐπαγγελίας ἐκτασσόμενα: χώρον. Αμέλει ταύτας μόνον ἐκλεκτὴν νύμφην τὰς ψυχὰς, καὶ γνησίαν ὁ Λόγος ἑαυτοῦ και λεῖ· τὰς δὲ λοιπάς, παλλακὰς καὶ νεανίδας καὶ θυγατέρας, λέγων ὧδε· Ἑξήκοντα εἰσι βασίλισσαι, καὶ ὀγδοήκοντα παλλακαί· καὶ νεανιδες, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Μία ἐστὶ περιστερά μου, τελεία μου· μία ἐστὶ τῇ μητρὶ αὐτῆς, ἐκλεκτὴ τῇ τε κούσῃ αὐτήν· ἐνείδοσαν αὐτὴν θυγατέρες, καὶ μακαριοῦσιν αὐτήν· βασίλισσαι και γε παλλακαὶ αἰνοῦσιν αὐτήν. Πολλῶν γὰρ οὐσῶν δηλονότι τῆς Ἐκκλησίας τῶν θυγατέρων, μία ἐστὶ μόνη ἐκλεκτὴ καὶ τιμιωτάτη ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτῆς ὑπὲρ πάσας, τὸ τάγμα τῶν παρθένων. CAP. IV. Locus Cant. vi, 7, 8, expensus. Regina, sanctæ ante diluvium anima. Concubinæ, animæ prophes tarum. Divinum semen ad spiritales fetus, in prophetarum libris. Quasi clandestinæ cum prophetis, Verbi nuptiæ. Ἐὰν δέ τι περὶ τούτων αμφισβήτησις, ὡς οὐδέπω τῶν κεφαλαίων ἱκανῶς ἐπεξειργασμένων, καὶ ἔτι βούλοιτο κατ' ἀναγωγὴν αὐτῶν πνευματικὴν διαρθρωθῆναι πληρέστερον, τίνες εἰσὶν αἱ βασίλισσαι καὶ αἱ νεάνιδες· λέξομεν, δύνασθαι ταῦτα λελαλῆσθαι καὶ ἐπὶ τῶν ἐξ ἀρχῆς κατὰ πρόβασιν χρόνων ἐν δι καιοσύνῃ διαπρεψάντων· οἷον τῶν πρὸ τοῦ κατακλυσμοῦ, καὶ τῶν μετὰ τὸν κατακλυσμὸν, καὶ τῶν ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ καθεξῆς. Εἶναι γὰρ νύμφην μὲν τὴν Ἐκκλησίαν, βασιλίσσας δὲ τὰς βασιλικὰς ἐκείνας τὰς πρὸ τοῦ κατακλυσμοῦ ψυχὰς, εὐαρέστους τῷ Θεῷ γεγενημένας· τουτέστι τὰς ἀμφὶ τὸν ᾿Αβελ, καὶ τὸν Σήθ καὶ τὸν Ἐνώχ· παλλακὰς δὲ τὰς μετὰ τὸν κατακλυσμόν, τῶν προφητῶν· αἷς, πρὸ τοῦ τὴν Ἐκκλησίαν ἁρμοσθῆναι τῷ Κυρίῳ, παλλακίδων δια στην συγγινόμενος, ἀληθεῖς ὑπέσπειρε λόγους ἐν ἀφθόρῳ καὶ καθαρά φιλοσοφίᾳ, ἵνα γεννῶσιν αὐτῷ συλλαβοῦσαι πίστιν, πνεῦμα σωτηρίας. Τοιαῦτα γὰρ ἀποβλαστήματα φύουσιν αἱ ψυχαί, ἀείμνηστον φέροντα τὸ κλέος, ὁπόσαις ἂν ὁ Χριστὸς συνανακραθῇ. Εἰ γὰρ βούλεσθε εἰς Μωϋσέως ἀποβλέψαι βίβλους, ἢ Δαυίδ ή Σολομῶνος ἢ Ησαΐου, ἢ τῶν καθεξῆς προφητῶν, ὦ παρθένοι, είσεσθε, οἷα καταλελοίπασιν ἑαυτῶν ἔκγονα τῷ βίῳ σωτήρια διὰ τὴν πρὸς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κοινωνίαν. Οθεν τεθεωρημένως παλ λακας προσηγόρευσε τὰς ψυχὰς τὰς προφητικὰς ὁ Λίγος, ὅτι μὴ φανερῶς αὐτὰς οὕτω, καθάπερ δὴ καὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἐπηγάγετο, θύσας δι' αὐτὴν τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν. » Cant. VI, 7, 8. ** Luc. xv, 23. Possin. Εμαρτύρησε γάρ, ώς ού, redditque, atlesta tur enim ens, etc., cujus tamen lectionis, nec Allalius meminit, nec qui Possinianæ Lupar. editioni præfuit. Et certe nihil congruit, et particula ὡς palam adjectitia est ad servandam syntaxim, quam tamen imperitus interpolator servare nequivit. Vult Sin cui vero hinc hæret scrupulus, quasi hæc adhuc ad purum Scriptura nequaquam declarata sit, ac præterea ad spiritualem eam sensum referre velit, juxtaque illum distinctius exponi quænam sint reginæ, quæ vero concubinæ ac quæ adolescentulæ, dicemus fieri posse ut ista dicta sint de iis qui a principio per successiones temporum in justitia claruerunt: puta, qui ante diluvium, quique post diluvium, et qui deinceps post Christum. Ecclesia videlicet sponsa est. Reginæ vero, regiæ illæ animæ quæ ante diluvium Deo placuerunt, nempe Abel, Seth, Enoch. Concubine, quæ post diluvium animæ fuerunt, nempe prophetarum; quibus antequam Ecclesia Domino aplaretur, concubinarum more congressus, in incorrupta mundaque philosophia veros subseminavit sermones, ut inde concepla fide, spiritum salutis ei parerent. Tales enim fetus edunt ejusmodi animæ, monumenta sui æternum mansura relinquentes, quibuscum Christus congressus fuerit. Si enim in Moysis aut Davidis, aut Salomonis, aut Isaiæ, aut aliorum subsequentium prophetarum libros animum advertere, o vire gines, volueritis, videbitis quales quamque vitæ ac mundo salutares post se fetus reliquerint, commiercii illius ratione quod illis cum Filio Dei intercessit. Quare considerate admodum concubinas appellavit Verbum prophetarum animas, quod non sic eas palam, uti nimirum Ecclesiam, duxerat, occiso illius gratia vitulo saginato *. ergo arduum tenenda castitate virginibus certamen, martyribus pene compar, quod multis postea sæculis, de his qui religiosa palæstra in finem usque militant, graviter edisseruit Bernardus: quibus ad virginitatem seu castitatem, accedit etiam volun-- tariæ paupertatis et obedientiæ stadium. COMBEF.

CAP. V. Seraginta regina, cur sexaginta, et cur regina. Primi avi sanctorum præstantia. Quærendum porro præterea videtur, ne quid nos dictu necessarium fugiat, quid causæ sit cur reginæ quidem sexaginta numerentur, concubinæ vero octoginta, adolescentulæ autem tam multæ inducantur, ut earum numerus propter multitudinem iniri nequeat; sponsa denique ponatur una. Incipiamus a sexaginta. Sexaginta, opinor, reginas hinc vocavit eos qui ab Adamo usque ad Noe continua successione temporum Deo placuerunt, quoniam aliis hi præceptis ac legibus ad salutem consequendain opus non habuerunt, etiamnum recente apud eos memoria creationis mundi, sex diebus conditi. Recordabantur, inquam, sex dierum spatio rerum hanc universitatem a Deo fuisse fabricatam, eorumque quæ in paradiso contigerant infixam sensibus historiam habebant: qua nempe ratione homo accepto mandato non tangendæ arboris scientiæ, impegisset, fraude inductus auctoris malitiae 61 Hinc eas animas quæ statim a mundo condito continua successione Deum sibi amandum delegerunt, ferme, ut sic dicam, primi sæculi soboles, et vicinas magni senarii dierum, sexaginta reginas symbolice vocat, quia, ut dicebam, a senum dierum creatione statim exstiterunt. Magno quippe honore pracelluerunt, familiari angelorum dignatæ colloquio, ac quæ Deum palam, non per somnium, sæpe sint contuitæ. Considerate enim quanta Setho familiaritas cum Deo exstiterit, quanta cum Abele, quanta eum Enoso, quanta cum Enocho, quanta cum Mathusala, quanta cum Noemno necessitudo. Primi hi amatores justitiæ, primique inter primogenitos liberos qui conscripti sunt in cœlis “, regnum assecuki, ceu primitiæ quædam plantationum in salutem, ac qui Deo præcox fructus provenerint. Ac de his quidem satis. Ἐπαπορητέον δὲ καὶ τοῦτο πρὸς τούτοις, ἵνα μηδὲν ἡμᾶς τῶν ἀναγκαίων ἀποδράναι δυνηθῇ, τί δήποτε τὰς μὲν βασιλίσσας ἑξήκοντα ἔφη, τὰς δὲ παλλακὰς ὀγδοήκοντα· τὰς δὲ νεάνιδας τοσαύτας, ὅσον μηδὲ ἀριθμεῖσθαι διὰ τὴν πληθύν· τὴν δὲ νύμφην μίαν. Καὶ πρῶτον μὲν περὶ τῶν ἑξήκοντα λεκτέον. Εξήκοντα βασιλίσσας ἐντεῦθεν, ὡς οἶμαι δή, τοὺς ἀπὸ τοῦ πρωτοπλάστου μέχρι Νῶς κατὰ διαδοχὴν εὐαρε στήσαντας ἐκάλεσε τῷ Θεῷ· ἐπειδήπερ οὗτοι παραγ γελμάτων καὶ θεσμῶν εἰς τὸ σωθῆναι χρείαν οὐκ ἐσχήκασιν, ἔτι προσφάτου τῆς κατὰ τὴν ἐξαήμερον οὔσης αὐτοῖς τοῦ κόσμου συστάσεως. Εμέμνηντο γὰρ οὗτοι, ὡς ἐν ἓξ ἡμέραις ὁ Θεὸς ἐτεκτήνατο τὴν κτίσιν, τά τε ἐν τῷ παραδείσῳ γεγονότα· καὶ πῶς ὁ ἄνθρωπος, ἐντολὴν ἔχων μὴ ἅψασθαι τοῦ φυτοῦ τῆς φρονήσεως ἐξώκειλεν, ἀποβουκολήσαντος αὐτὸν τοῦ τῆς κακίας σοφιστοῦ. Ἐντεῦθεν δὴ τὰς ἀπὸ τῆς συστάσεως εὐθέως τοῦ κόσμου κατὰ διαδοχὴν τὸν Θεὸν ποθεῖν ἑλομένας ψυχάς, καὶ σχεδὸν, εἰ χρή φάναι, τοῦ πρώτου αἰῶνος οὖσας ἔκγονα, καὶ γείτονας της μεγάλης εξαημέρου, ἑξήκοντα βασιλίσσας ἔφη συμβολικῶς, διὰ τὸ μετὰ τὴν ἑξαήμερον εὐθέως, ὡς ἔφην, γεγονέναι. Μεγάλην γὰρ ἐσχήκασιν οὗτοι τι μὴν, ἀγγέλοις συνομιλήσαντες, καὶ τὸν Θεὸν ὕπαρ, οὐκ ὄναρ, πολλάκις θεασάμενοι. Επισκέψασθε γάρ ὅσην ἔσχε παρρησίαν ὁ Σὴν πρὸς τὸν Θεὸν, ὅσην ὁ "Αβελ ὅσην ὁ Ἐνώς, ὅσην ὁ Ενώχ, ὅσην ὁ Μαθουσάλα, ὅσην ὁ Νῶε, πρῶτοι δικαιοσύνης γεγονότες ἐρασται, καὶ πρῶτοι τῶν πρωτοτόκων τέκνων ἀπογε γραμμένων ἐν οὐρανοῖς, τῆς βασιλείας καταξιωθέν τες, ὥσπερ ἀπαρχή τις τῶν φυτευμάτων εἰς σωτηρίαν πρώϊμος τῷ Θεῷ βλαστήσαντες καρπός. Καὶ περὶ μὲν τούτων αὐτάρκως. G Cap. VI. Octoginta concubinæ, quæ? Facta prcphelis Incarnationis notiones. De concubinis restat dicere. Apud eos qui post diluvium fuerunt, illa jam Dei cognitio remotior facta, pene exoleverat; aliaque eis opus doctrina erat quæ adversus enascentem ac jam serpere incipientem idololatriam mortalibus præsidio ac auxi- ** Gen. 111, 3. ** Hebr. x11, 25. Μὴ ἅψασθαι τοῦ φυτοῦ τῆς φρονήσεως. Ita junxit Possinius ac bene reddidit, mandato accepto non tangende arboris scientiæ; cujus prævaricatione sic ἐξώκειλε, impegit; nec opus cum illo supplere, in exitium miser. Sic enim Latini ea voce absolute significant, quod Græci illa altera, metaphora ducta a navibus, quæ sic in cautes et brevia ac loca aspera impingere dicuntur et allidi, dum Fortum tutamque stationem cogitant. Hesych. ἐξέπεσε exponit: sed ipsa exponens vox, obscurior eo sensu voce exposita, ac infrequentior, ut et quas Suidas adhibet, qui et ipse ἀπὸ νηός, de nave dici hanc vocem adnotat: nec opus altera explicatione Fr. Porte. Φρόνησις ergo αντὶ τῆς ἐπιστήμης est, sive γνώσεως, pro intelligentia ac scientia, quomodo vertit Cicero docetque Budæus sæpe usurpari; non pro prudentia, quæ virtus est, quomodo polius ¿yposúvŋg arbor dicenda videretur (summæ Περὶ δὲ τῶν παλλακῶν πάλιν λεκτέον. Τοῖς με τὰ τὸν κατακλυσμὸν ἀπωτέρω λοιπὸν ἡ γνῶσις ἦν τοῦ Θεοῦ· καὶ ἔχρηζον ἑτέρας διδαχῆς, ἐρπούσης ἤδη τῆς εἰδωλολατρείας, ἥτις αὐτοῖς αὖθις αλεξίκακος ἔσοιτο καὶ βοηθός. Ο οὖν Θεὸς, ἵνα μὴ πάντη insipientia quam φρονήσεως, prudentia. Leo Allatius τὸ τῆς φρονήσεως jungit verbo εξώκειλε, redditque, extra mentem ille delapsus; altendens scilicet expositionem τοῦ ἐξέπεσε, ἐξωλίσθησε. Sed non videtur hæc vis metaphoræ, quasi scilicet ex portu delabi navis dicatur, et hoc sit εξοκέλλειν, non ejus aberratione, ita ut dictum est, impingere frangique atque allidi ad brevia et cautes. COMBEFIS. ῞Οσην ὁ "Αβελ. Hæc exciderunt ex edito Con befisiano, quæ tamen exhibent Allatius et Possinius. Apud Allatium vicissim ista omittuntur, ὅσην Ενώς, quæ leguntur ex cod. Vat. in editis Possinii et Combefisii. GALL. Απωτέρω. Sic Allatius. Possinius vero ex cod. Vat. ἀνωτέρω..... Atque hanc Vat. lectionem retinere maluit editor Lupareus, etiamsi ms. Mazar. et excerpta Photiana anwrέpw præferrent. COMBEFIS.

τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων ἀἱστωθῇ λήθῃ τῶν καλῶν, lio foret. Deus itaque, ne bonorum oblivione luτὸν ἴδιον Παῖδα τοῖς προφήταις ἐκέλευσεν ὑπηχῆ- manum genus prorsus everteretur, Filium suum σα: τὴν ἐσομένην ἑαυτοῦ παρουσίαν διὰ σαρκὸς mandavit, suum per carnem futurum in roundum, εἰς τὸν βίον, καθ᾿ ἣν ἡ τῆς πνευματικῆς ὀγδοάδος interiore auditu prophetis loqui adventum; per χαρὰ καὶ γνῶσις κηρυχθήσεται, ἀφέσεως ἁμαρτη- quem spiritalis octonarii gaudium ac veritatis coμάτων οὖσα καὶ ἀναστάσεως παρεκτική περιτμηθή- gnitio essent prædicanda: qui nimirum peccatorum σεσθαι γὰρ δι' αὐτῆς τῶν ἀνθρώπων τὰ πάθη καὶ foret remissio et resurrectionem esset præstiturus; τὴν φθοράν. Καὶ διὰ τοῦτο τὸν κατάλογον τῶν ἀπὸ circumcidenda quippe per ipsum hominum vitia et τοῦ ᾿Αβραάμ προφητῶν διὰ τὴν τῆς περιτομῆς πρε corruptionem amputandam. Propter hoc, propheσβείαν, τὸν ὀκτὼ περιεχούσης ἀριθμὸν, ἧς ἐξήρ tarum qui ab Abrahamo fuerunt, subductum numeτητα: καὶ ὁ νόμος, ὀγδοήκοντα παλλακὰς ἐκάλεσεν· rum, propter circumcisionis octonarium numerum ὅτι πρῶτοι, πρὶν τὴν νύμφην τὴν Ἐκκλησίαν κατ- continentis, ex qua lex ipsa pendet, augustiorem εγγυηθῆναι τῷ λόγῳ, τὰ θεῖα συλλαβόντες σπέρ honorem, octoginta concubinas appellavit: quod ματα, τῆς νοητῆς προεξήγγειλαν ὀγδοάδος τὴν περι nempe primi, antequam Ecclesia Verbo desponsaτομήν. retur, divinis conceptis seminibus spiritalis octonarii circumcisionem prænuntiarunt. CAP. VII. Adolescentula, justi veteres. Ecclesia, una illa sponsa, reliquis præstantior. Νεάνιδας δὲ πάλιν εἰς ἀναρίθμητον συντελούσας Adolescentulas autem, numero superiores, eam ἔμιλον, τὰ ὑπὸ τοῖς κρείττοσι δικαιοπραγήσαντα multitudinem vocat quæ inferiori a præstantioribus πλήθη, καὶ νεανικῶς καὶ γενναίως διαθλήσαντα πρὸς ordine justitiam consectata, juvenili quasi robore τὴν ἁμαρτίαν, καλεῖ. ᾿Αλλὰ τούτων οὔθ' αἱ βασί- ac strenue adversus peccatum decertavit. Ex hoλισσαι, οὔθ' αἱ παλλακαὶ, οὔθ' αἱ νεάνιδες συγκρί rum tamen omni classe neque reginæ, nec concubiνονται τῇ Ἐκκλησίᾳ. Ἡ γὰρ τελεία καὶ ἐκλεκτή næ aut adolescentulæ, cum Ecclesia comparari παρὰ πάσας αὐτὰς νομιζομένη, ἡ ἐκ πάντων συνvalent. Hæc enim perfecta ac supra omnes illas εστῶσά τε καὶ συνηνωμένη τῶν ἀποστόλων ἐστὶν, electa habita, ex omnibus conflata apostolis et in ἡ ὑπερβάλλουσα νύμφη τῷ κάλλει τῆς ἀκμῆς καὶ unum coagmentata, illa sponsa est, vividæ ætatis τῆς παρθενίας πάσας. Διὸ καὶ μακαρίζεται καὶ flore ac virginitatis decore cunctis longe præcellens. αἰνεῖται πρὸς τῶν ἄλλων ὅτι αὕτη καὶ εἶδε καὶ Quocirca etiam ab alits beata prædicatur atque ἤκουσεν ἀφθόνως, & ἐκεῖναι ἐπεπόθεισαν κἂν ἐκ laudatur, quod ipsa affatim viderit audieritque quod βραχέως θεάσασθαι, καὶ οὐκ εἶδον· καὶ ἀκοῦται, illæ vel ad breve momentum videre cupierunt et καὶ οὐκ ἤκουσαν. Μακάριοι γάρ, φησίν, οἱ ὀφθαλ- non viderunt, atque audire, et non audierunt. Beali μοὶ ὑμῶν, ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς, οἱ βλέποντες enim, inquit Dominus discipulis 48, oculi vestri, Ο βλέπετε. Λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι πολλοὶ προφῆται & qui vident quæ videris. Dico enim vobis, quod multi propheta cupierunt videre quæ videtis, et non viderunt: et audire quæ auditis, et non audierunt. Ob hanc itaque causam merito propheta Ecclesiam beatam prædicant eamque admirantur, quod quæ ipsis videre audireque non obtigit, hac ipsa Ecclesia percipere, eorumque gaudere commercio meruit. Sexaginta enim sunt reginæ et octoginta concubinæ, et adolescentulæ quarum non est numerus. Una est columba mea, perfecta mea 4. ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ὁ βλέπετε, καὶ οὐκ εἶδον· καὶ ἀκοῦσαι ἡ ἀκούετε, καὶ οὐκ ἤκουσαν. Οὐκοῦν διὰ ταῦτα μακαρίζουσι ταύτην οἱ προφῆται καὶ θαυμάζουσιν, ὅτι ὧν αὐτοὶ μὴ ἐπέτυχον ἀκροαταί γενέσθαι καὶ θεάμονες, ἡ Ἐκκλησία κατηξιώθη καὶ μετείληφεν. Εξήκοντα γάρ εἰσι βασίλισσαι καὶ ὀγδοήκοντα παλλακαὶ, καὶ νεάνιδες ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Μία ἐστὶ περιστερά μου, τελεία μου. * Matth. xtı 16, 17. Η Cant. VI, Τον ίδιον Παῖδα ὑπηχῆσαι. Possinius, invito textu, prophetis præceptumn reddit, ut sic Dei Fi' lium insusurrarent, prædicari curavit a prophetis skum Filium. Sed non ita Methodius, sed ipsi Fi lio jussisse ait ut sic interiore auditu ipse se prophetis, suumque in mundum adventum, quo sa lus mundo foret, loqueretur: quod præceptumu nihil læsa ejus cum Patre æqualitate potest intelligi, destinatæ causa Incarnationis. COMBEFIS. Τὰ ὑπὸ τοῖς κρείττοσι. Plebes nimirum intelligit, vel patriarchis vel prophetis subjectas, ac quibus majores illi Dei cultu præirent: quæ turba major est, ipsa innumerabilis, cum præstantiores sancti ipsique duces atque auspices longe pauciores sint. Nihil apte Allat. et Mazar., ὑπὸ τοῖς κριταῖς, quasi ille novus quidem status sit, non ipse circumcisionis ejusque pars, quem proinde illi connumerari non decuit. Nec judices dicantur universim primarii justi, vel patriarchæ vel prophetæ, sed peculiariter illi qui a Mose ad Saulem Hebræorum rempubl. gessere, et antequam illi regem exposcerent; qui jam, non quasi paterne et sub Deo quasi familiam regeret ac judicaret, sed mero imperio illis praeesset. Ib. (*) Συνηνωμένη. Hæc est lectio codicis Vat. quan expressit Possinius. Sed mis. Mazar.et Allatius, cum Photianis excerptis, συνημμένη. ID. Πρὸς τῶν ἄλλων. Allatio deest præpositio, preli vitio aut pueri exscribentis. Reddit vero cum Possinio, ante alias prædicatur; Possinius, pro aliis, cum sit ab aliis, respondealque sacro textui, ubi sic laudantes ac prædicantes sponsam, indicantur, ipseque sequentibus diserte exponit Metho - dius. fb.

CAP. VIII. Christi natura humana, una illa ejus columba. Possit vero aliquis alio quoque modo incontaminatam Domini carnem sponsam interpretari, cujus gratia, relicto Patre, huc descendit eique allæsit, ac homo factus in eam invasit. Quare etiam figurate columbam vocitavit, quod hoc animal mansuetum sit, sub tecto degens peneque nobis contubernale, atque humano convictu gaudens. Una enim profecto, ut verbo dicam, labis expers ac impolluta inventa est, cunctisque præcellens justitiæ mundo atque decore, ut nemo eorum qui vel summe Deo placuerunt, prope ad eam, si virtutis ratio ineatur, consistat. Quocirca merito in consortium regni Unigeniti ascita est, illo sibi eam adaptante atque uniente. Itaque in psalmo quadragesimio quarto, quæ inter plures a dextris Dei regina astat, aurea virtutis mundo ornata, cujus rex pulchritudinem concupivit ", caro est, uti dicebam, mteuerata illa et beata, quam ipse Deus Verbum coelis invectam a dextris Patris collocavit auratis vestibus decoram, in studiis scilicet incorruptionis, quæ symbolice vocavit fimbrias aureas, quod nimirum indumentum hoc, variis ex virtutibus, puta castitate, prudentia, fide, charitate, patientia, bom nisque reliquis, variegatur et quasi contexitur; quæ plane operientia carnis turpitudinem, aureo hominem mundo cultuque convestiunt. CAP. IX. Virgines statim post Restat ut quid in consequentibus psalmi post commemoratum hominem a Verbo assumptum, ad Omnipotentis dexteram collocatum, tradat Spiritus sanclus, consideremus. Adducentur, inquit *, regi virgi nes post eam; proxima ejus afferentur tibi. Aferentur in latisia et exsultatione; adducentur in templum regis. Valde manifeste videtur hic divinus Spiritus virginitatem laudare, ac polliceri, virgines secundo post Domini sponsam loco, ut exposuimus, ad Onnipotentem accessuras in lætitia et exsultatione, ambitioso cultu comitantibus angelis ac deducentibus. Adeo enim amabile et supra modum revera desiderabile virginitatis decus, ut post reginam quam exaltavit Dominus, atque ab omni peccato 48 Psal. XLIV, 10. so ibid. 15, 16. Εγκατέσκηψεν. Illapsus est, invasit. Maz. et Allat., ἐγκατεσκήνωσεν, in ea habitavit, quod æque probatum. Possinius, agglutinatus est, quod explicatio est vocis προσεκολλήθη, non minus quam illud, ei adhasit, ac ταυτολογία, non expositio nov Methodii vocis. Illud etiam, incarnans se in eam, quam durum parumque theologicum! τὸ εἰς αὐτήν verbum εγκατέσκηψε respicit; modus vero denotatur illa voce ἐνανθρωπήσας, hominis assumptione et factus homo: sic in eam venit atque invasit illique incubuit, quæ vis est ejus vocis. Quod tamen Methodius, singulari ea sanctitate et justitia, κατηξιῶσθαι dicit κοινωνόν γίνεσθαι τῆς βασιλείας τοῦ Μονογενοῦς, meruisse consortem feri regni Unigeniti, ægre a Nestorianis furfuribus vindicari pos136 Δυνήσεται δέ τις ἑτέρως τὴν νύμφην φάναι τὴν σάρκα τὴν ἀμόλυντον τοῦ Κυρίου, ἧς χάριν τὸν Πατέρα καταλείψας, κατῆλθεν ἐνταῦθα, καὶ προσεκολ λήθη, καὶ ἐγκατέσκηψεν ἐνανθρωπήσας εἰς αὐτήν. Διδ δὴ καὶ περιστερὰν αὐτὴν τροπικῶς ἐκάλεσεν· ἐπειδὴ τιθασσὸν τὸ ζῶον καὶ ὑπωρόφιον, καὶ διαίτῃ τῇ τῶν ἀνθρώπων ένασμενίζον. Μόνη γὰρ, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ἄσπιλος καὶ ἀμίαντος εὑρέθη, καὶ πάντας ὑπερέχουσα τῷ τῆς δικαιοσύνης κόσμῳ καὶ κάλλει· ὥστε μηδένα καὶ τῶν εἰς ἄκρον εὐαρεστησάντων τῷ Θεῷ ταύτης δυνηθῆναι πέλας, ὡς πρὸς σύγκρισιν ἀρετῆς, στῆναι. Καὶ διὰ τοῦτο κατηξιῶσθαι κοινωνὸν αὐτὴν γενέσθαι τῆς βασιλείας τοῦ Μονογενοῦς, αὐτῷ καθηρμοσμένην τε καὶ ἐνωθεῖσαν. Καὶ ἐν τεσσαρα κοστῷ δὲ καὶ τετάρτῳ ψαλμῷ ἡ ἐκ τῶν πλειόνων παρισταμένη ἐκ δεξιῶν βασίλισσα τοῦ Θεοῦ μερῶν, ἡ τῷ διαχρύσῳ τῆς ἀρετῆς κόσμῳ κατεστολισμένη, ἧς ἐπεθύμησε τοῦ κάλλους ὁ βασιλεὺς, ἡ σάρξ ἐστιν, ὡς ἔφην, ἡ ἄχραντος ἐκείνη καὶ μακαρία, ἣν αὐτὸς ἀνακομίσας ὁ Λόγος εἰς οὐρανοὺς, ἐκ δεξιῶν παρέ στησε τοῦ Πατρὸς, ἐν ἱματισμῷ διαχρύσω κεκοσμημένην· ἡ δή ἐστιν, ἐν ἐπιτηδεύμασι τῆς ἀφθαρσίας, & συμβολικῶς ἔφησε χρυσά κροσσωτά. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκ ποικίλων ποικίλλεται τοῦτο καὶ συγκαθυφαίνεται κατορθωμάτων τὸ ἔνδυμα (οἷον ἁγνείας, φρονήσεως, πίστεως, ἀγάπης, ὑπομονῆς, καὶ τῶν λοιπῶν ἀγα θῶν)· & δὴ, κατακαλύπτοντα τὴν ἀσχημοσύνην τῆς σαρκός, κοσμεῖ τὸν ἄνθρωπον κόσμῳ χρυσῷ. Reginam ac Sponsam. Ἔπειτα τί δὴ πάλιν καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς τοῦ ψαλμοῦ, μετὰ τὸ τὸν ἄνθρωπον ἐκ δεξιῶν ἐνθρονισθῆναι τοῦ Πατρὸς, ὁ ἀνείληφεν ὁ Λόγος, τὸ Πνεῦμα παραδί δωσιν, ἐπισκεπτέον. Ἀπενεχθήσονται, φησί, τῷ βα σιλεῖ παρθένοι ὀπίσω αὐτῆς· αἱ πλησίον αὐτῆς ἀπο νεχθήσονταί σοι. Απενεχθήσονται ἐν εὐφροσύνῃ καὶ ἀγαλλιάσει· θήσονται εἰς ναὸν τοῦ βασιλέως, Πάνυ προφανῶς ἐνθάδε λοιπὸν ἔοικεν εγκωμιάζειν τὸ Πνεῦμα τὴν ἀγνείαν, μετὰ τὴν νύμφην, ὡς ἀποδεδώκα μεν, τοῦ Κυρίου, δευτέρας προσιέναι τῷ Παντοκράτορι ἐν ἀγαλλιάσει καὶ εὐφροσύνῃ τὰς παρθένους επαγγελ λομένου, ὑπ' ἀγγέλων δορυφορουμένας τε καὶ παρα πεμπομένας. Οὕτω γὰρ ἐπέραστόν τι τὸ τῆς παρθε νίας ἐστὶν ὡς ἀληθῶς καὶ περιπόθητον κλέος, ὥστε sit, et unione honoraria, non κατὰ φύσιν εἰ ὑπό στασιν, qua homo consecratus in Dei filium ab ipso momento creati animi, et Deus factus homo; non ullis meritis aut profectu, eo provectus ille homo, ut Dei filius ejusque regni consors diceretur. Comes igitur et quasi effectus divinæ illius unionis fuit, omnis illa Christi hominis justitia et sanctitas, non ejus ratio, ob quanı meruit illam adipisci. Etiam Gregorius in Homil. hanc nuptiarum Filii Dei cum sua carne (seu humanitate) comparationem statim rejicit, ut minus accommodam, et quæ faveat Nestorio: quod nuptiarum foedera non sint nisi inter eos, qui distinctæ personæ sunt proinde mavult dici de Christo et Ecclesia, quæ est prima Methodii expositio. COMBEFIS.

ὀπίσω τῆς βασιλίσσης, ἣν ἀνήγαγεν ὁ Κύριος, άνα- immunem perornavit, virginum chorum atque or μάρτητον ἀποτορνεύσας τῷ Πατρὶ, τὸν χορὸν τῶν παρθένων καὶ τὸ τάγμα προσκομίζεσθαι, τὰ δευτε ρεῖα τῆς νύμφης κεκληρωμένον. Ταῦτά σοι καὶ παρ' ἡμῶν, ὦ 'Αρετή, τὰ γυμνάσματα τῶν λόγων ὑπὲρ ἁγνείας ἐστηλιτεύσθω. Εἰπούσης δὲ ταῦτα τῆς Προκίλλης, Εμὸς ὁ κλῆ ρος, ή Θέκλα ἔφη, μετά ταύτην ἐφεξῆς ἀγωνίζεσθαι• καὶ χαίρω ξυνέμπορον ἔχουσα κἀγὼ τὴν σοφίαν τῶν λόγων, αἰσθανομένη κιθάρας δίκην ἔσωθεν άρμοζομένην με καὶ παρασκευάζουσαν εἰς τὸ μεμελημένως εἰπεῖν καὶ εὐσχημόνως. ΑΡΕΤ. Άριστα, ὦ Θέκλα, τὴν προθυμίαν ἀπὸ εδεξάμην, ᾗ καὶ πιστεύω εἰς δύναμιν πρέποντας ἀποδοῦναί σέ μοι τοὺς λόγους· φιλοσοφίας τε γὰρ τῆς ἐγκυκλίου καὶ παιδείας οὐδενὸς ὑστερήσεις· τῆς εὐαγγελικῆς τε αὖ καὶ θείας, τί χρὴ καὶ λέγειν, παρὰ Παύλου σε σοφισμένην: dinem, secundo statim post sponsam honore digne-, tur. Hæ tibi quoque a nobis sermonum exercitationes, o Arete, pro virginitate velut in cippo ac perenni are insculpta sunto. Talia ubi Procilla perorasset, Meus jam, ait Thecia, agendi locus est: eoque gratulans occurro, quæ et ego sapientiam sermonum (vim scilicet eloquentiæ faventem habeam; sentiamque citharæ in modum interius aptantem ac concinnantem, ut elaborate ac decore venustoque eloquio disseram ARET. Optime, o Thecla, tuus hic ardor ac alacritas mihi accidit, qua et spero, pro data tibi facultate, sermones te habituram, qui ex argumenti mole ac majestate congrue instituto respondeant. Nempe philosophia variaque eruditione ac liberalium artium comprehensione cedis nemini: evangelica vero et divina doctrina quid attinet dicere, cum Paulo magistro edocta imbutaque sapientia sis? ΘΕΚΛΑ. ORATIO VIII. THECLA. Cap. 1. Vocis, Παρθενία, Methodianum etymon, pene divina. Virtus, Αρετή Grace, unde dicta? Οὐκοῦν λέγωμεν δή, πρῶτον αὐτόθεν ἀπ' ἀρχῆς ἀπαρξάμεναι τῆς ἐπωνυμίας· δι᾿ ἣν αἰτίαν ἐκλήθη παρθενία τοῦτο τὸ κορυφαιότατον καὶ μακάριον ἐπιτήδευμα, οἷόν τε δν τυγχάνει, καὶ δύναμιν ἦν ἔχει, καὶ εἰσύστερον ὁποίους καρποὺς ἀποτελεῖ. Κινδυνεύουσι γὰρ ὀλίγου σύμπαντες αὐτὴν ἡγνοηκέναι, μυρίων διαφέρουσαν τῶν ἄλλων τῆς ἀρετῆς πλεονεκτημάτων, οπόσα εἰς κάθαρσιν καὶ κόσμον δια πονούμεθα τῆς ψυχῆς. Παρθεία γὰρ ἡ παρθενία κατά μίαν ὑπαλλαγὴν καλεῖται στοιχείου, ὡς δὲ μόνη τὸν ἔχοντα καὶ τετελεσμένον αὐτῆς τὰς ἀφθό ρους τελετάς Θεῷ παρεικάζουσα, οὗ μεῖζον ἀγαθὸν ἀδύνατον εὑρεῖν, ἡδονῆς καὶ λύπης ἀπῳκισμένον· καὶ τὸ τῆς ψυχῆς καταρδευόμενον ἀληθῶς αὔξεταί τε Παρθεία. Retinuimus codicis Val. lectionem in voce πανθεία, quam interpres qui solum illum codicem habuit, secutus est. Cæterum probabilior videtur altera, quam et codex Maz. et Photiana excerpta suggerunt, παρθεία, sive potius παρὰ θεία, duobus vocabulis, quæ in unum confala, sola mutatione toŭ a in v, et hujus insitione inter & et ‹ penultima, vocem dabunt παρθενία. Etymologicus quoque prepositionein παρά in παρθενίας veriloquio agnoscit, dum scribit, παρθενία, ὅτι παρὰ Θεοῦ εξωθη. FD. LUPAR. - Παρθεία γάρ. Possinius, quasi ex Vat., πανθεία, omnino divina, levi, inquit, mulatione littera; nec qui ejus Lupar. editioni præfuit, etsi reclamantibus omnibus codicibus, necnon Photio, æquum putavit illi mutare, quod is solum illum codicem habuerit, quem secutus est. Ego magis putem nullum secutum esse, sed vel suum, vel pueri exscribentis σφάλμα. Nam Allatius, qui varantes lectiones ex Vat. et Barb. serio collegit, ni brt hujus diversitatis micininit, quam, ut videtur, nullam ejusmodi in eo codice offendit. Et certe νος πανθεία non congruit expositioni Methodii, qua sic dici παρθενίαν ait, quod illa Deo assimile - PATROL. GR. XVIII. Igitur dicamus primum, ab ipsa ordientes nominis appellatione, cur scilicet principalissimum istud beatumque quo de agimus, institutum, παρθενία vocitetur, quod Latinis virginitas dicitur: tun explicabimus quale id sit quamque habeat vim, ac postremo quos ex se fructus edat. Parum enim abest quin plerique hanc ignorent, cum innumeris aliis præcellat virtutis muneribus, quæcunque vel ad animæ purgationem usurpamus, vel ad ejus exornationem. Παρθεία enim (ac si dicas Deo aff nis ac pene divina) παρθενία dicitur, elementi duntaxat commutatione, ut quæ sola illa præditum ejusque incorruptis sacris initiatum Deo similem reddit, qua nullum majus bonum occurrerit, a vomur. Respexit ergo præpositionem παρά, quæ sic comparationem importat et accessum quemdam ad formæ perfectionem, quæ per vocem significatur. Sic Etymologus, pluribus quas affert ejus vocis notionibus, ubique præpositionem παρά assumit, ex qua παρ' κατά συγκοπήν factum ait; eliso scilicet elemento, quod tamen subintelligatur, illudque ipsum sit cujus mutatione παρθεία Methodio παρθενία dicatur; nempe mutato a in v, vicissimque ejus ipsius elisione. Virgines dicuntur grandiores puellæ necdum tamen thorum expertæ: nobis, quæ ulteriori proposito Deo consecratæ atque devotæ, ab omni se venere animo ac corpore abstinent; ut nunquam sponte luxuriæ ullis illecebris aut turpis libidinis dedant animum, aut corpus mancipari (quantum animi servit nutibus) sinant. Vide Etym. Thesauri, append., etc. Κατὰ μίαν ὑπαλο λαγὴν στοιχείου, quod reddit Allat., una elementi ejectione, non satis capio; nam ea vox non ejectionem significat, sed nutationem, ac qua una littera alteri substituatur, uti a.nobis expositum est. CorBEFIS.

luptate æque seu libidine atque dolore semotum. Cujus irriguo animæ penna ebria vere crescit, leviorque effecta, ab humanis studiis avolare quotidie assuescit. Quoniam enim panegyrim esse vitam nostram sapientes dixerunt; nos autem quasi personas veritatis scenam (id est justitiam) in theatrum dantes, contranitentibus et ad se spectaculum trahere certantibus diabolo ac dæmonibus, in cœlum oculos tollamus necesse est, assumptisque alis in altum feramur, atque earum suavis vocis illices sonos gestusque impudicos, castitatis exterius probæque honestatis obductos specie, præ Homericis Sirenis fugiamus. Mulli enim, erroris illecebris deliniti, defluentibus pennis degravantur in hanc venientes vitam, relaxatis et languida mollitie resolutis nervis, quibus alarum castitatis indoles roborátur, ea sursum levans quæ corruptioni corporum libidine deorsum vergunt. Hinc, ο Arete, tibi nomen est, sic dicta sive quod per te ipsam αἱρετή, eligibilis es, dignaque quæ præopteris, quod αίρεις, id est, attollis et in cœlos levas, in candidissimis semper mentibus incedens: tu mihi auspex orationis esto, quam ipsa habere præcepisti. καὶ κουφίζεται πτέρωμα, τῶν ἀνθρωπίνων ἐξίπτασθαι καθ' ἡμέραν ἐθιζόμενον σπουδασμάτων. Ἐπειδὴ γὰρ πανήγυριν τὸν βίον ἡμῶν σοφῶν παῖδες εἰρήκασιν εἶναι, ἡμᾶς δὲ τὸ δράμα τῆς ἀλη θείας, τὴν δικαιοσύνην, ήκειν ὡς εἰς θέατρον ἐπιδει ξομένους, ἀντιτεχνούντων ἡμῖν καὶ ἀνταγωνιζομένων τοῦ διαβόλου καὶ τῶν δαιμόνων, ἀνανεύοντας ἄνω δεῖ καὶ ἀνιπταμένους μετεωρίζεσθαι, καὶ φεύγειν τὰ θέλγητρα τῆς καλλιφωνίας αὐτῶν, καὶ τὰ σχήματα Εξωθεν φαντασία σωφροσύνης ἐπικεχρωσμένα, ἢ τὰς Σειρήνας μᾶλλον τὰς Ομηρικάς. Κηλούμενοι γὰρ ταῖς ἡδοναῖς τῆς πλάνης, πτεροῤῥνοῦσι πολλοί, καὶ βαρύνονται εἰς τὸν καθ᾿ ἡμᾶς βίον ήκοντες, χαυνω θέντων αὐτοῖς καὶ χαλασθέντων τῶν τόνων, καθ᾽ οἷς ἡ τῶν πτερῶν τῆς σωφροσύνης συγκρατείται φύσις, κουφίζουσα τὰ κάτω νεύοντα περὶ τὴν φθοράν τῶν σωμάτων. Όθεν, ὦ Αρετή, εἴτε ὅτι δι᾿ ἑαυτὴν αἱρετή, εἴτε διὰ τὸ αἴρειν καὶ μετεωρίζειν πρὸς οὐρανὸν, ταύτην ἔσχηκας τὴν ἐπωνυμίαν, ἐπὶ λευ κοτάτων ἀεὶ βαίνουσα φρενῶν· ἔθι μοι συναντιλη ψομένη τοῦ λόγου, ὃν αὐτὴ προσέταξας εἰπεῖν. CAP. II. Alta sacrarum virginum mens et constantia. Virginum in beatas sedes ante reliquos introductio. Qui enim deduxum, quem dixi, pennarum passi, in voluptates prolapsi sunt, non prius dolere ac laboribus confictari desinunt quam libidinis concupiscentia intemperantiæ necessitate expleta, profani sacrisque exclusi, a veritatis scena extorres exstiterint, ut non pudore castisque nuptiis liberis procreandis ponant operam, sed sævis amorum voluptatibus furore insaniant. Quæ vero forti levique penna sæculi emergentes cœno, in locum mundum superiorem oculos mentemque extulerunt, procul aspicientes quæ nemo alius viderit, ipsa nimirum incor. ruptionis prata, inæstimabilia decora foresque pleno illis cornu fundentia, ad ipsa quæ illic sunt continue animo erecti sunt versantque spectacula; quo fit ut tanquam parva despiciant quæ hic pulchra existimantur, opes, honores, nobilitatem, nuptias, nec horum quidquam majoris aliquid pretii arbitrentur. Quin et si quis earum corpora feris flammisve objicere voluerit, dirisque excarnificare suppliciis, quantamvis tormentorum acerbitatem contemnere in promptu habent, quod illorum amore ac specie quam dixi, defixæ sunt, ut quamvis in mundo versentur, non in mundo esse videantur, sed mentis sensu ac sumpta. Οἱ γὰρ πτεροῤῥυήσαντες καὶ πεσόντες εἰς τὰς ἡδο νὰς οὐ πρότερον λήγουσι λύπης καὶ πόνων, ἔστ᾽ ἂν, τῇ τοῦ πάθους ἐπιθυμίᾳ τὴν ἀνάγκην ἐκπληροῦντες τῆς ἀκρασίας, ἀμύητοι καὶ ἀτελεῖς τοῦ τῆς ἀληθείας ἀπομείνωσι δράματος· ἀντὶ τῆς μετὰ αἰδοῦς καὶ σωφροσύνης παιδοποιήσεως ἀγρίαις ἐρώτων λυττήσαντες ἡδοναῖς. Αἱ δὲ εὔπτεροι καὶ κοῦφαι εἰς τὸν ὑπερκόσμιον τόπον ὑπερκύψασαι τοῦ βίου, καὶ ἰδοῦ σαι πόῤῥωθεν ἃ μὴ ἕτερος ἀνθρώπων ἐθεάσατο, τοὺς λειμῶνας αὐτοὺς τῆς ἀφθαρσίας, ἀμήχανα κάλλη καὶ ἄνθη φέροντας, καὶ πεπληρωμένους, ἀεὶ πρὸς αὐταῖς εἰσιν ἀναπολοῦσαι τὰ ἐκεῖ θεάματα· καὶ διὰ τοῦτο μικρὰ ἡγοῦνται τὰ ἐνταῦθα νομιζόμενα καλὰ, πλοῦτον, καὶ δόξας, καὶ γένη, καὶ γάμους, καὶ οὐδέν τι ἐκείνων περὶ πλείονος ποιοῦνται. ᾿Αλλὰ καὶ εἴ τις αὐτῶν θηρίοις ἢ πυρὶ βούλοιτο τὰ σώματα παραδιδόναι καὶ τιμωρεῖσθαι, ἑτοίμως ἔχουσι τῶν ἀλγηδόνων ἀφροντιστεῖν διὰ τὸν ἐκείνων πόθον καὶ τὴν ἐκείνων ἔκπληξιν· ὥστε δοκεῖν αὐτὰς, ἐν κόσμῳ οὖσας, μὴ εἶναι ἐν κόσμῳ, ἀλλὰ τῷ φρονήματι καὶ τῇ ὁρμῇ τῆς ἐπιθυμίας εἰς τὴν ἄγυριν ἤδη τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς τυγχάνειν. Διὰ τοῦτο μικρὰ ἡγοῦνται τὰ ἐντ. Allatius, διὰ τοῦτο μὴ ῥέπουσαι πρὸς τὰ ἐντ.... In edito Combefisiano perperam adnotatum in margine, banc esse lectionem ms. Mazar. GALL. Τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Importune nimis editum in Lupar., τῶν ἄστρων, «le qua tamen voce is qui præfuit editioni, ac variantes lectiones adjecit, Το άστρων, inquit, deerat in Vat. codice. Al, si deerat, unde Fossinio ascita, qua reddenda tantis laborat verborum phaleris? Ponit Allatius inter_va rias lectiones ex Vat. et Barb. codd., indeque Posdesiderii vi, in ipsum jam cœlitum cœtum assinius habuerit, quam tamen ipse in suo non habuit. Meo periculo quidvis aliud potius scripsit Methodius. Forte ἁγίων, vel potius ἀγγέλων, ut exprimat illud Hebr. xit, 23, ubi de illo ipso colitum colu, in quo jam versari virgines sensu mentis videantur, καὶ μυριάσιν ἀγγέλων πανηγύρει, quam ipsam vocem scripserit Methodius nisi simplici maluerit reddere ἄγυριν. Perinde enim est, concio, calus, multitudo collecta, non siderum (nuga), sed cœlestium spirituum et angelorum, quibuscum beata nobis societas in cœlis exspectatur; jamque virgini-

Η Οὐ γὰρ θέμις ἐπὶ γῆς βρίθειν κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν τὸ τῆς παρθενίας πτερὸν, ἀλλ᾽ ἄνω φέρειν εἰς οὐρανὸν, εἰς καθαρὸν αἰθέρα, καὶ τὸν τῶν ἀγγέλων γείτονα βίον. "Οθεν καὶ πρῶται τῶν ἄλλων μετὰ τὴν ἀνάκλησιν καὶ τὴν ἐντεῦθεν ἐκδημίαν αἱ ὀρθῶς καὶ πιστῶς παρθενεύσασαι τῷ Χριστῷ τὰ νικητήρια φέρονται τῶν ἄθλων, τοῖς τῆς ἀφθαρσίας ἄνθεσι στε φθεῖσαι πρὸς αὐτοῦ. Αμα γὰρ τῷ καταλεῖναι τὸν κόσμον τὰς ψυχὰς, λόγος ταῖς παρθένοις ὑπαντῶντας ἀγγέλους μετὰ πολλῆς εὐφημίας εἰς τοὺς προει ρημένους παραπέμπειν λειμῶνας αὐτὰς, εἰς οὓς καὶ πρόσθεν ἐλθεῖν ἐγλίχοντο, μακρόθεν αὐτοὺς φαντα σιωθεῖσαι τότε, ὁπότε, ἔτι ἐπενδημοῦσαι τοῖς σώμα σιν, ἐνδάλλοντο τὰ θεῖα. Non enim fas est virginitatis alam suapte indole in terram vergere, cujus potius muneris sit in cœlum purumque æthera ac vicinam angelorum vitam hominem tollere. Reliquis itaque priores hinc evocatæ ac emigrantes, quæ recte fideliterque Christo virgines militavere, victoriæ præmia referunt, incorruptionis ab eo floribus sertisque redimitæ. Mox enim ac animæ mundum reliquerint, præsto esse angelos ferunt, qui virginibus obviam procedentes, ambitioso famulatu ingentique præconio, ad ea quæ inemoravimus prata deducant, quo et ante venire gliscebant; procul tunc animo informantes, cum adhuc in corporibus versantes, simulacro tenuique imagine divina mente repræsentabant. Cap. III. Virginitatis sors et hereditas. Ἐνταῦθα δὴ ἐλθούσας, θαυμαστά τινα θεάσασθαι, καὶ ἔκλαμπρα καὶ μακάρια κάλλη, καὶ ὁποῖα ἐξειπεῖν εἰς ἀνθρώπους δυσχερές. Εἶναι γὰρ αὐτὴν δικαιοσύνην καὶ φρόνησιν, ἀγάπην αὐτὴν ἐκεῖ καὶ ἀλήθειαν καὶ σωφροσύνην, καὶ τὰ ἄλλα ὡσαύτως ἐπιφανῆ τῆς σοφίας ἄνθη καὶ φυτά· ὧν ἡμεῖς ἐνθάδε σκιάς μόνας φασματώδεις ονειρώσσοντες, ἀπὸ τῶν πράξεων ἡγούμεθα τῶν ἀνθρωπίνων συνεστάναι, ὅτι μή ἐστιν αὐτῶν δεῦρο μηδὲν εἴδωλον καταφανές, ἀλλ' ἀπεικονίσματα μόνον ἀειδῆ, ἃ δὴ καὶ αὐτὰ σκοτει νῶς πολλάκις ἀπεικάζοντες αἰσθανόμεθα. Οὐ γὰρ ἂν πώποτε δικαιοσύνης αὐτῆς ἢ συνέσεως ἢ εἰρήνης ὀφθαλμοῖς ἐθεάσατό τις μέγεθος, ἢ σχῆμα ή κάλλος· ἐκεῖ δὲ ἐν τῷ ᾿Οντι ὡς εἰσιν, ὁλοτελῆ βλέπονται καὶ σαφῆ. Εἶναι γὰρ δένδρον τι σωφροσύνης αύ τῆς, εἶναι ἀγάπης, εἶναι συνέσεως· ὥσπερ καὶ τῶν ἐνθάδε τὰ φυτὰ καρπών, οἷον σταφυλῆς, ῥοιᾶς καὶ μή λων, οὕτω δὴ κἀκείνων δρέπεσθαι μὲν καὶ ἐσθίε σθαι τοὺς καρποὺς, οὐ μὴν ἀπόλλυσθαι καὶ φθίνειν, ἀλλ᾽ εἰς ἀθανασίαν αὔξειν καὶ θειότητα τους δρεπομέ τους· καθὼς κἀκεῖνος ἐξ οὗ πάντες ἐσμεν, πρὸ τοῦ παραπεσεῖν καὶ πηρωθῆναι τᾶς ὄψεις, ἐν τῷ παρα δείσῳ τυγχάνων, ἀπεκαρπεύετο, τοῦ Θεοῦ θεμιστεύοντος τὸν ἄνθρωπον τῶν τῆς σοφίας ἐργάτην τεθῆναι καὶ φύλακα φυτῶν. Τοιούτους γὰρ ἦν καρπούς περ πιστευμένος γεωργεῖν καὶ ὁ πρῶτος Αδάμ. Καὶ ὁ Ἱερεμίας δὲ ταῦτα τυγχάνειν ἰδικῶς ἔν τινι τόπῳ καὶ ἀφεστῶτι μεγάλην ἀπόστασιν τῆς καθ' ἡμᾶς * Εxod. 111, 14. bus ac iis quorum cum Paulo conversatio, municipatus (πολίτευμα) est in caelis, occupato prestatur. COMBEFIS. Ἐκεῖ δὲ ἐν τῷ Ὄντι. Sic accipio, ut Dei nomen intelligatur, quo se ipse Exod. 11, 14, vocal, semelque et iterum Jer. xiv et xxx compellat. Illic ergo ἐν τῷ 'Οντι, in illo qui est, in Deo fonte essendi, et qui est ipsum esse, cujus munere est quidquid est, cernunt animi primigenias istas rationes et emanationes clare et integre, non ut in nobis visuntur in esse caduco et mortali, contrariis admistz: quæcunque tandem illa Dei visio, et τοῦ Οντος sit Methodio, vel ipsius in se divinæ essentiæ, vel qualem extra illam animi possunt habere. Nou loqui vero Methodium de ipsa in se Dei visione, argumento est exemplum protoplasti, cui ante lapsum eamdem cognitionem videtur tribuere. Locus Jam vero illuc perductis, miranda quædam illustrissimaque et beata, et supra quam humano eloquio exprimi facile possit fruenda offerri pulchritudinum spectacula. Ipsa quippe illic justitia, ipsa prudentia, ipsa sese palam monstrat indulgetque cum charitate veritas et castitas, aliique id genus speciosissimi sapientiæ fores ac plant: quorumn nos hic umbras solas quasi per somnium imaginantes, putamus ex humanis constare operationibus, quod nullum nobis hic eorum conspicuum suppetat simulacrum, sed obscuræ duntaxat designationes, quas et ipsas sæpius obscure delineantes densaque caligine, sentimus. Nec enim ullus unquam ipsius justitiæ, aut prudentia, aut pacis, magnitudinem aut formam, autve decorem oculis usurpavit; illic vero in eo Qui est ", uti vere sunt, integra ac conspicua perspiciuntur. Est enim ipsius castitatis arbor, est caritatis, est prudentiæ, uti sane et fructuum hic terrenorum plantæ (vitis scilicet, malogranati, malorum pomorumque omnium), sic et illarum carpuntur fructus atque eduntur, non qui pereant ac irarcescant, sed qui legentes ad immortalitatem divinitatemque adaugeant: quemadmodum et ille cujus omnes sumus soboles, ante lapsum ac cæcata lumina, in paradiso fructuum usura gaudebat, constituto per Dei scitum homine, ut plantarum sapientiæ cultor ac custos esset. Tales namque fructus ut coleret, primus Adam in suam fidem acceperat. Alitem Baruch non ad ipsam Dei visionem videtur hortari, sed ad virtutes quales huniana facultate ac Dei munere homo viator nancisci potest. Possinius coram et vere reddidit, ac si ea locutio vim solum adverbii haberet: qui sensus valde humilis est. Melius Allatius, in ipsa veritate, quam velim Deum Veritatem intellexisse; inde Veritatem, quod est ipse qui est, datque omnibus esse et vere esse. ID. Δρέπεσθαι. Proclive fuit mutare βλέπεσθαι, cum liqueat scripsisse Methodium, quod ita a me mutatum est; quod carpere sequatur τὸ ἔδεσθαι νεὶ ἐσθίεσθαι, ut alii et alii codices habent; et quod augere ad immortalitatem et divinitatem addat τοὺς δρεπομένους, eos qui carpant, non qui videant, quod remotius est ad metaphoram. Vitiosa prorsus Allatii edita, ex nostris emendanda. COMBEFIS.

que hac Jeremias quodam loco seorsum, procul ab οἰκουμένης οἶδεν, ἔνθα τοὺς ἐξολισθήσαντας τῶν orbe nostro sensit exsistere. Sic namque ait, eos deplorans qui beati illius ævi bonis exciderunt: Discite ubi sit prudentia, ubi sit virtus, ubi sit intellectus: ut scialis simul, ubi sit longitudo vitæ et vita; ubi sit lumen oculorum et par. Quis invenit locum ejus? et quis intravit in thesauros eorum **? In horum nempe thesauros ingressæ virgines, virtutum rationes decerpunt; nultis ac bene ordinatis irrigatæ luminibus, afundente illis Deo fontis instar, qui sæculum illud, nullo unquam occasu exstinguendis luminibus splendidius illustret. Hæ porro semper choros agunt modulatis vocibus laudantes Deum. Circumfusus namque illis aer purus est, et quo solis orbita nunquam invehatur. αἰωνίων ἀγαθῶν κατοικτίζων λέγει· Μάθετε ποῦ ἐστι φρόνησις, ποῦ ἐστιν ἰσχὺς, ποῦ ἐστιν ἡ σύνεσις, τοῦ γνῶναι ἅμα ποῦ ἐστι μακροβίωσις καὶ ζωὴ, ποῦ ἐστι φῶς ὀφθαλμῶν καὶ εἰς ρήνη· τίς εὗρε τόπον αὐτῆς, ἢ τὶς εἰσῆλθεν εἰς θησαυροὺς αὐτῶν; Τούτων οὖν διελθούσας εἰς τοὺς θησαυροὺς ἀποκαρπεύεσθαι λόγους τῶν ἀρε τῶν τὰς παρθένους, ευτάκτοις φωσὶ καὶ πολλοῖς κατα αρδομένας, ἃ δίκην πηγῆς αὐταῖς ὁ Θεὸς ἀνερεύγε ται, καταλάμπων ἐκεῖνον τὸν αἰῶνα φωσὶν ἀδύ τοις αἱ δὲ χορεύουσιν ἐμμελῶς γεραίρουσαι τὸν Θεόν. Περικέχυται γὰρ αὐταῖς ἀὴρ καθαρὸς, καὶ μὴ καθιππευόμενος ἡλίῳ. Car. IV. Puranesis ad virginitatem excolendam. Proponitur excutiendus locus Apoc. x11, 1-6. Nunc ergo, virgines, incorruptæ castitatis filiæ, de vita bonis omnibus beata, deque cœlorum regno studium nobis est et contentio. Eia in eamdem intemeratæ virginitatis laudem cum prioribus vos quoque alacri animo conspirate, parum curantes hoc sæculum ac mundum. Non parum enim ad felicitatem vitamque curis liberam incorruptio conducit ac castimonia, quippe quæ carnem humo levans, sublimem ferri faciat, ejus nimio exsiccato humore luteoque expresso pondere, majore trahendi vi ac impulsione. Neque vos ullæ audiendi sordes repentes in terram deprimant. Neque mœror gaudium interpolet, ipsas que melioribus nitantur, elidens spes sed nulla morositate ingruentes in vos clades damnaque excutite, nullis mentis faciem fu-. nestantes querulis gemitibus. Vincat prorsus ades, G ejusque lumen, quæ circa cor volitant, mali bostis foeda simulacra depellat. Nimirum, ut quando serenam noctem luna plena illustrans, affusis ab occasu densis atrisque nubibus ad tempus occulitur, nec tamen aufertur; quippe statim vi venti dilatis nubibus, clara mundo luce redditur: sic et vos, lucem virginitatis ostendentes mundo, etsi angustiis et laboribus vexamini, ne, quæso, virgines, fatiscentes spem vestram abjicite. Aderit mox Spiritus, qui nequissimi difflet nubila, si vos quemadmodum Mater vestra, quæ in culo parit masculum Virginem, infensi anguis insidias minime timeatis. De qua ego muliere distinctius vobis loqui constitui, idque ut agam modo tempus exigit. Signum magnum apparuit in cœlo, ait Joannes Apocalypsin enarrans ", mulier amicta sole, et luna sub pedibus ejus; et in capite øjus corona stellarum duodecim: et in utero habens clamabat parturiens, et cruciabatur ut pareret. Et visum est aliud signum in calo: et ecce draco magnus rufus, habens capita septem et cornua decem, et in capitibus ejus diademata 48 Bar. 113, 14, 15. * Apoc. x11, 1-6. Αλωνίων. Sic nos cum Allatio, pro αιώνων quod alii dant. EDIT. PATROL. Φωσὶν ἀδύτοις. Paulo inferius, τὸ φῶς τὸ ἀνέσπερον vocat, lumen quod nulla nox excipiat, Νῦν οὖν, ὦ παρθένοι, σωφροσύνης ἀχράντου θυ γατέρες, ὑπὲρ ζωῆς ἡμῖν ἀφθόνου καὶ βασιλείας οὐρανῶν ἡ σπουδή. Εἰς τὴν αὐτὴν δόξαν τῆς ἁγνείας καὶ ὑμεῖς προθύμως ταῖς πρὸ ὑμῶν συμφρονήσατε, ὀλίγα φροντίσασαι τοῦ βίου. Οὐ γὰρ μικρὸν εἰς ῥᾳστώνην ἀφθαρσία καὶ ἀγνεία, ανωφερή την σάρκα πρὸς ὕψος αίρουσα, καὶ τὸ κάθυγρον αὐτῆς ἀναξη ραίνουσα καὶ πηλώδες βάρος, ὁλκῇ μείζονι· μηδὲ βριθέτω τῆς ἀκοῆς ὁ ῥύπος, ρέπων εἰς τὴν γῆν μηδὲ μετακοσμείτω λύπη τὴν χαρὰν, ἐκτήκουσα τὰς ἐπὶ τοῖς κρείττοσιν ἐλπίδας· ἀλλὰ ἀτρύχως ἀπο σείεσθε τὰς ἐπισυμβαινούσας ὑμῖν συμφοράς, μὴ θολοῦσαι γόοις τὸν λογισμόν. Νικάτω γὰρ ἡ πίστις πάντη, καὶ ἀπωθείσθω τὸ φῶς αὐτῆς τὰ φερόμενα τοῦ πονηροῦ περὶ τὴν καρδίαν φάσματα. Ωσπερ γὰρ ὅταν ἡ σελήνη τὸν οὐρανὸν αίγλης ἐκλάμψασα πληρώσῃ, καὶ πᾶς ὁ ἀὴρ αἴθριος γενηθῇ, άφνω δὲ νεφέλαι ποθὲν ἐκ δυσμῶν, ὑποδραμοῦσαι βάσκανοι, τὸ φῶς αὐτῆς πρὸς ὀλίγον ἐπισκιάζουσιν, οὐ μὴν ἀφαιροῦνται, ἅτε εὐθέως τῇ ῥύμῃ τοῦ πνεύματος ἐξωθούμεναι, οὕτω δὴ καὶ ὑμεῖς, ἐν τῷ κόσμῳ λάμ πουσαι τὴν ἀγνείαν, ὑπὸ θλίψεων ὀχληθεῖσαι καὶ πόνων, ὦ παρθένοι, μὴ ὀκλάσατε πρὸς τὰς ἐλπίδας. Ἐξωθοῦνται γὰρ τῷ Πνεύματι τὰ ἐκ τοῦ πονηροῦ νέφη, ἐὰν ὥσπερ ἡ Μήτηρ ὑμῶν καὶ ὑμεῖς, ἡ γεν νῶσα τὸν ἄρσενα Παρθένον ἐν τῷ οὐρανῷ, μὴ δειλιάσητε λοχῶντα καὶ ἐφεδρεύοντα τὸν ὄφιν· περὶ ἧς ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς ἀμηγέπη διεξελεύσομαι δηλοῦσα· καιρὸς γὰρ τὰ νῦν. Καὶ ὤφθη μέγα σημειον ἐν τῷ οὐρανῷ, τὴν Αποκάλυψιν ὁ Ἰωάννης ἐξηγούμενος λέγει, γυνὴ περιβεβλημένη τὸν ἥλιον· καὶ ἡ σελήνη ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτῆς· καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς στέφανος ἀστέρων δώδεκα· καὶ ἐν γαστρὶ έχουσα κράζει ὠδίνουσα καὶ βασανιζομένη τε κεῖν. Καὶ ὤφθη ἄλλο σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ· nullus occasus exstinguat; nec re sic clara potuit doceri Possinius, ut inaccessibilem lucem suain mə‐ liori alia voce reique apposita, mutaret. COMBEFIS.

rum cæli, et misit eas in terram: et draco stetit ante mulierem quæ erat paritura, ut cum peperisset, filium ejus devoraret. Et peperit filium masculum, qui recturus erat omnes gentes in virga ferrea: et raplus est filius ejus ad Deum et ad thronum ejus: et mulier fugit in solitudinem, ubi habebat locum paratum a Deo, ut ibi pascant eam diebus mille ducentis sexaginta. Hæc ibi summatim de muliere et dracone. Horum vero solutionem nancisci verbisque exponere, majus quid est quam pro nostra facultate. Audendum tamen, de illo fretæ qui jussit scrutari Scripturas ". Cujus sententiæ si et vos estis, nihil verebor ad rem aggredi. Omnino enim ignoscetis, si exquisitam ejus loci intelligentiam, καὶ ἰδοὺ δράκων πυῤῥὸς μέγας, ἔχων κεφαλὰς septem; et cauda sua trahebat tertiam partem stellaἑπτὰ καὶ κέρατα δέκα, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτ τοῦ ἑπτὰ διαδήματα· καὶ ἡ οὐρὰ αὐτοῦ σύρει τὸ τρίτον μέρος τῶν ἀστέρων τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν· καὶ ὁ δράκων ἔστηκεν ἐνώπιον τῆς γυναικὸς τῆς μελλούσης έκτεκεῖν, ἵνα ὅταν τέκῃ, τὸ τέκνον αὐτῆς καταφάγῃ. Καὶ ἔτεκεν υἱὸν ἄρσενα, ὃς μέλλει ποιμαίνειν πάντα τὰ ἔθνη ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ· καὶ ἡρπάγη τὸ τέκνον αὐτῆς πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ πρὸς τὸν Ομόνον αὐτοῦ· καὶ ἡ γυνὴ ἔφυγεν εἰς τὴν ἔρημον, ὅπου ἔχει ἐκεῖ τόπον ἡτοιμασμένον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ἵνα ἐκεῖ τρέφωσιν αὐτὴν ἡμέρας χιλίας διακοσίας ἑξήκοντα. Τὰ μὲν οὖν περὶ τῆς γυναικὰς ἱστορούμενα καὶ τοῦ δράκοντος, ὡς ἐν ἐπιτομῇ, τέλος ἔχει· περὶ δὲ τοῦ τὴν ἐπίλυσιν αὐτῶν ἀνεύρα- pro ingenii tenuitate non satis assequi valeam. σθαι καὶ εἰπεῖν, μεῖζον ἢ καθ᾿ ἡμᾶς· ὅμως τολμητέον, πιστεύσασαν τῷ κελεύσαντι τὰς Γραφάς έρευ ναν. Εἰ οὖν καὶ σφῶν τὰ λεγόμενα συνδοκεῖ, χαλεπὸν οὐδὲν ἤδη στείλασθαι. Πάντως γάρ συγγνώσεσθε, πρὸς τὴν ἀκρίβειαν τῆς Γραφῆς ἐὰν μὴ δυνηθῶ διαρκέσαι. Cap. V. Mulier pariens infesto dracone, Ecclesia: ejus cultus et gratia. Ἡ ὀφθεῖσα περιβεβλημένη τὸν ἥλιον ἐν τῷ οὐρα νῷ γυνὴ, καὶ στέφανον ἐκ τῶν ἀστέρων περικειμένη δώδεκα, ἧς τὴν ἕδραν εἶχεν ἡ σελήνη πρὸς τοῖς ποσὶ, καὶ ὠδίνουσα καὶ βασανιζομένη τεκεῖν, αὕτη κυ ρίως ἐστί, κατὰ τὸν ἀκριβῆ λόγον, ἡ μήτηρ ἡμῶν, ὦ παρθένοι, δύναμίς τις οὖσα καθ᾿ ἑαυτὴν ἑτέρα τῶν τέκνων· ἣν ὁτὲ μὲν Ἱερουσαλήμ οἱ προφῆται, κατὰ τὴν σύναψιν τῶν ἐπιφερομένων,ὁτὲ δὲ νύμφην, ότὲ δὲ Σιὼν ὄρος, ὁτὲ δὲ ναὸν καὶ σκηνὴν Θεοῦ κεκλήκασιν. Η γὰρ παρωρμημένη φωτίζεσθαι δύναμις ἐν τῷ προφήτη, Φωτίζου, κεκραγότος αὐτῇ τοῦ Πνεύματος, Ἱερουσαλήμ' ἥκει γάρ σου τὸ φῶς, καὶ ἡ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνατέταλκεν. Ἰδοὺ καλύψει σκότος καὶ γνόφος γῆν· καλύψει ἐπ᾽ ἔθνη· ἐπὶ δὲ σὲ φανήσεται Κύριος, καὶ ἡ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ὀφθήσεται. Καὶ πορεύσονται βασιλεῖς τῷ πυρί σου, καὶ ἔθνη τῇ λαμπρότητί σου. Ανάβλεψον κύκλῳ τοῖς ὀφθαλμοῖς σου, καὶ ἴδε συνηγμένα τὰ τέκνα σου. "Ηκασι πάντες οἱ υἱοί σου μακρόθεν, καὶ αἱ θυγατέρες σου ἐπ᾽ ὤμων ἀρθήσονται· ἔστιν ἡ Ἐκκλησία, ἧς τὰ τέκνα πασσυδεὶ ἥξει μετὰ τὴν ἀνάστασιν, πάντοθεν πρὸς αὐτὴν κατα θέοντα, αὐτῇ· δεχομένη τε τὸ φῶς τὸ ἀνέσπερον, τὴν λαμπρότητα στολῆς σχήματι περιβεβλημένη τοῦ Λόγου ήδεται. Ποίῳ γὰρ ἄλλῳ τιμαλφεστέρω κόσμῳ Η τιμιωτέρῳ τὴν βασίλισσαν ἔπρεπε κοσμηθεῖσαν νυμφαγωγηθῆναι τῷ Κυρίῳ, φῶς ὡς ἱμάτιον λαβοῦσαν; διὸ καὶ αὐτὴν ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἀνακληθῆναι. Ἔθε γὰρ, ἀναβᾶσαι τῷ λόγῳ, θεάσασθε ὥσπερ τὰς πρὸς γάμον παρθένους, γυναῖκα μεγάλην, καθαρό καὶ ἄχραντον ὅλον καὶ μόνιμον κάλλος, καὶ οὐδὲν ἐλαττούμενον τῆς λαμπρότητος τῶν φώτων, ἀποστίλβουσαν· καὶ ἀντὶ μὲν στολῆς, αὐτὸ φῶς ἡμφιεσμέτην· ἀντὶ δὲ λίθων τιμίων, ἀστράτι φαιδροῖς τὴν κε- » Joan. v, 39. 1 Isa. LX, Τρέφωσιν. Sic ambo manuscripti et optime quæque editiones Apocalypsis x11. 6; unde corrigende videntur illæ quæ legunt εκτρέφωσιν. ED. = Quæ apparuit in cœlo amicta sole mulier, et com ronam habens stellarum duodecim, cui ad pedes luna subsidet, quæ parturit et cruciatur ut pariat, ipsa proprie est, exacta veri ratione ac intelligentia, o virgines, mater nostra, nempe virtus quædam in se ipsa ac vere exsistens a filiis distincta: quam prophetæ, pro conspectu ac argumento eorum quæ feruntur, quandoque quidem Hierusalem appellant, interdum vero Sponsam, aliquando Sion montem, nonnunquam templum et tabernaculum Dei. Nam quæ virtus studet cupitque illuminari apud prophetam, clamante ad cam Spiritu", Illuminare, illuminare, Hierusalem, quia veni: lumen tuum, et gloria Domini super te orta est. Ecce tenebra operient terram, et caligo populos: super te autem orietur Dominus, et gloria ejus in te videbitur. Et ambulabunt reges in lumine tuo, et gentes in splendore ortus tui. Leva in circuitu oculos tuos, et vide: omnes isti congregati sunt; venerunt tibi. Filii tui de longe venient, et filiæ tuæ super humeros sustollentur; est Ecclesia, cujus filii magno undique concursu post resurrectionem venientes, in ejus confluent sinum. Hæc nimirum, suscepto, quod nullum novit occasum, lumine, velut stola, Verbi splendore induta laetatur. Quo enim alio pretiosiori speciosiorive ornatu comptam decebat sponsam Domino adduci, lumen sicut vestimentum nactam, cujus et cultus gratia ad Filii nuptias a Patre vocaretur? Eia agite, ratione comite ascendentes, haud secus ac nuptui tradendas virgines atque thalamos exspectantes, mulierem magnam conspicite, puram undique et illibatam stabilemque, nec quidquam lucis radiis imparem vibrantem pulchritudinem: et pro stola quidem, ipsa luce vestitam; pro lapidibus autem LUPAR. Ιδού και. Sixt. et Alex., Ἰδού σκότος καλύ ψεὶ γῆν καὶ γνόφος ἐπ᾽ ἔθνη. GALL.

pretiosis, splendentibus stellis circum caput orna- φαλήν κεκοσμημένην. Ο γὰρ ἡμῖν ἐσθῆς, τοῦτο ἐκείνῃ φῶς· ὁ δὲ ἡμῖν χρυσὸς ἢ διαφανεῖς λίθοι, τοῦτο ἐκείνῃ τὰ ἄστρα· ἄστρα δὲ, οὐχ ὁποῖα ταῦτα τὰ ἐν τῷ ὁρατῷ κείμενα τόπῳ, ἀλλά τινα κρείττω καὶ εὐφεγγέστερα· ὥστε εἰκόνας ἐκείνων μᾶλλον να μίζεσθαι ταῦτα καὶ ἀπεικάσματα. tam. Quod enim nobis vestis, hoc illi lux; et quod nobis aurum aut pellucidi lapilli, hoc illi stellæ. Stellæ vero non vulgares illæ quæ in aspectabili sitæ sunt loco, sed aliæ quædam potiores lucidioresque, adeo ut hæ quas cernimus, nihil nisi illarum pictæ imagines ac imperfecta simulacra esse videantur. CAP. VI. Ecclesia opera, filiorum in baptismo parturitio. Luna in baptismo: plenilunium Christi passionis. Jam lunæ mulier insistere dicitur. Lunæ symbolo, illorum, ni fallor, designata fide, qui per lavacrum a corruptione mundantur: propterea quod ejus lumen aquæ tepidæ prope aline videatur, quodque ex luna humida omnis substantia pendeat. Super lunam itaque sortemque nostram ac electionem stat Ecclesia, pro lunæ quasi conspectu, interim parturiens quoad intraverit plenitudo gentium, ac animales in spiritales regenerans; quo ipso et mater est. Ut enim mulier, informi viri suscepto semine, certo mensium orbe integrum hominem concipit partuque effundit, similiter et quis dixerit eos qui ad Verbum confugiant, Ecclesiæ utero continue concipiendos et ad Christi similitudinem formamque effingendos certis temporum periodis, beatorum illorum sæculorum cives præstari. Quare astare illam lavacro necesse est, eos generantem qui illo intinguntur. Hoc enim modo et σελήνη (hoc est luna) vocatur ea quam circa lavacrum obtinet vis, quoniam νέον σέλας (novum scilicet jubar) renovati, qui regenerantur (hoc est, novum lucem) spargunt. Unde et νεοφώτιστοι (recens scilicet illuminati) per quamdam circumlocutionem vocantur: qua niirum spiritale illis plenilunium secundum passionis periodum ac recordationem semper novum exhibet, quoad et perfectum lumen magnæ diei illi oriatur. Βεβηκέναι τε ἐπὶ σελήνην, ὡς ἡγοῦμαι, τροπικῶς τὴν πίστιν τῶν ἀποκαθαιρομένων τὴν φθορὰν τῷ λουτρῷ λέγων, διὰ τὸ προσεοικέναι τὸ φῶς αὐτῆς μᾶλλον ὕδατι χλιαρῷ, καὶ πᾶσαν ἐξ αὐτῆς ἡρτῆσθαι τὴν ὑγρὰν οὐσίαν. Ἐφέστηκεν οὖν ἐπὶ τῆς πίστεως και προσλήψεως ἡμῶν ἡ Ἐκκλησία, κατὰ τὴν τῆς σελήνης σύνοψιν, μέχρι περ ἂν εἰσέλθῃ τὸ πλή ρωμα τῶν ἐθνῶν, ὠδίνουσα καὶ ἀναγεννῶσα τοὺς ψυχικοὺς εἰς πνευματικούς· καθ' όν λόγον καὶ μήτηρ ἐστίν. Ὥσπερ γὰρ σπορὰν ἀνδρὸς ἀμόρφωτον ὑποδεξαμένη γυνή, περιόδοις χρόνων ἄνθρωπον ὁλόκλη ρον ἀποκύει· ταύτῃ δὴ καὶ τοὺς προσφεύγοντας τῷ Λόγῳ, φήσειεν ἄν τις, συλλαβοῦσαν ἀεὶ τὴν Ἐκκλησ σίαν, καὶ τὴν καθ' ομοίωσιν ἰδέαν αὐτοὺς καὶ μόρ φωσιν μορφοῦσαν τοῦ Χριστοῦ, περιόδοις χρόνων το λίτας μακαρίων ἐκείνων αἰώνων ἐργάζεσθαι. "Οθεν ἐξ ἀνάγκης αὐτὴν ἐφεστάναι δεῖ τῷ λουτρῷ, τοὺς λουομένους γεννῶσαν. Τούτῳ γὰρ σελήνη κέκληται τῷ τρόπῳ ἢ περὶ τὸ λουτρὸν αὐτῆς ἐνέργεια· ἐπειδὴ νέον σέλας ἀνανεασθέντες οἱ ἀναγεννώμενοι λάμπου σιν, ὅ ἐστι νέον φῶς· ὅθεν καὶ νεοφώτιστοι και λοῦνται, παραφραστικῶς τὴν πνευματικὴν πανσέλη νον αὐτοῖς τὴν περίοδον τοῦ πάθους καὶ τὴν ἀνάμνησιν, νέαν ἀεὶ παραφαινούσης, ἔστ' ἂν ἡ αὐγὴ καὶ τὸ φῶς τὸ τέλειον ἀνατείλῃ τῆς μεγάλης ἡμέρας. ipse Christi, sed fidelium in lavacro. CAP. VII. Mulieris partus in Apocalypsi, non Sin vero quis (neque enim grave sit palam denuo Ἐὰν δέ τις (οὐδὲν γὰρ χαλεπὸν ἔτι διαρρήδην loqui) ægre ferens dictis objiciat: Quæ est hac, εἰπεῖν) ἀγανακτήσας φράσῃ πρὸς τὰ εἰρημένα, Καὶ quamque ad mentem Scripturæ hujus expositio, o πῶς ὑμῖν ἡ ἐξήγησις, ὦ παρθένοι, γίνεται κατὰ virgines, cum utique Apocalypsis masculum ab Ec- νοῦν τῆς Γραφῆς, ὁπότε ἡ μὲν ᾿Αποκάλυψις ἄρσενα clesia generari definiat: vos autem istum Ecclesiæ τὴν Ἐκκλησίαν διορίζεται γενναν, ὑμεῖς δὲ ἀπὸ τῶν partum sic interpretamini, ut in iis qui per bapti- " ἀπολουομένων παρειλήφατε τὰς τελεσφόρους ὠδῖνας smum regenerantur impleri doceatis? huic ita respondebimus: Atqui ne tibi, vitilitigator argute, facile fuerit ostendere, Christum esse istum cujus Καὶ προσλήψεως ἡμῶν. Vox theologica, de Christi humana natura sæpius usurpata, quæ sic a Verbo assumpta, nosque in illa. llicque adeo, nostra fides et πρόσληψις, fideles sunt et qui Christo accedunt, ejusque sors et hæreditas baptismi initiatione fiunt; quam lunæ symbolo designari anctor est Methodius, ob aquaruni cum ejus luce aflinitatem ac necessitudinem. Fallentibus oculis Possinius ac si esset προλήψεως, et persuasionem; itemque Allatius, anteceptam animo informationem, cum ambo ediderint, quod loci ratio postulat, προσλήψεως. Fefellit τὸ πίστεως, quasi ea voce Methodius fidei assensum, non ipsos magis fideles significet, ea baptismi intinctione, quasi parturiente Ecclesia, αὐτῆς πληροῦσθαι λουομένας; λέξομεν· Αλλ', ὦ φιλαίτιε, ἀλλ' οὐδέ σοι πάρεστιν ἐπιδεῖξαι τὸν Χρισ στὸν αὐτὸν εἶναι τὸν γεννώμενον. Πάλαι γὰρ πρὸ Christo renascentes quam proinde ministros et hierarchiam perficientem intelligat, seu sacerdotalem ordinemi, in apostolis coeptum inque eorum successoribus in finem usque mundi duraturum. Lunæ ista metaphora et etymum longius arcessita videntur: planiora quae habet Dionysius, De eccl. hierar., cap. 3, aliique, exponens quod ita baptismus lumen vocatur, ejusque ritus illuminatio, et qui illo intinguntur, recens illuminati, Græce veop τιστοι, quod est sacramentum fidei primaque illuminatio, et qua ad reliquas idonei reddimur; in cujus ipsius rei symbolum super baptizandis lampas accenditur, sive etiam gestanda illis traditur. Sed hæc alterius otii atque operæ. Combefis.

τῆς ᾿Αποκαλύψεως ἐπεπλήρωτο μυστήριον τῆς ἐναν- Scriptura verbis partus referatur. Dudum siquidem θρωπήσεως τοῦ Λόγου. Ὁ δὲ Ἰωάννης, περὶ παρόν των καὶ μελλόντων θεσμῳδεί. Ο δὲ Χριστὸς, πάλαι κυηθεὶς, οὐχ ἡρπάσθη, οπότε ἐτέχθη, πρὸς τὸν θρόνον τοῦ Θεοῦ, φόβῳ τοῦ μὴ λυμήνασθαι αὐτὸν τὸν ὄφιν· ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἐγεννήθη, καὶ κατῆλθεν αὐτὸς ἀπὸ τῶν θρόνων τοῦ Πατρὸς, ἵνα τὸν δράκοντα χειρώσηται, μείνας ἐπιτρέχοντα τῇ σαρκί. Ὥστε ἀνάγκη ὁμολογεῖν δὴ καὶ σὲ, τὴν Ἐκκλησίαν εἶναι τὴν ὠδίνουσαν καὶ γεννῶσαν τοὺς ἀπολουτρουμένους ὡς που καὶ ἐν Ἡσαΐς τὸ Πνεῦμά φησι· Πρὶν τὴν ὠδίνουσαν τεκεῖν καὶ πρὶν ἐλθεῖν τὸν πόνον τῶν ὠδίνων, ἐξέφυγε, καὶ ἔτεκεν ἄρσεν. Τις ήκουσε τοιοῦτο; καὶ τὶς ἑώρακεν οὕτως; Εί ὤδινεν ἡ γῆ ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ, καὶ εἰ ἐγέννησεν ἔθνος εἰσάπαξ,ὅτι ὠδίνησε Σιὼν, καὶ ἔτεκεν ἄρσενα; Τίνα ἐξέφυγεν; ἦ (αί. 7) πάντως τὸν δράκοντα, ἵνα γεννήσῃ τὸν λαὸν ἡ νοητή Σιών, τὸν ἄρσενα, τὸν τῶν γυναικείων παθῶν καὶ τῆς ἐκλύσεως εἰς τὴν ἑνότητα τοῦ Κυρίου καταντήσαντα καὶ ἀπαρσενωθέντα τῇ σπουδῇ. ante Apocalypsim impletum est Incarnationis Verbi mysterium. Porro Joannes de iis loquitur quæ vel tunc fierent vel quæ olim eventura essent. Præterea Christus, dudum conceptus, postquam deinde natus est, non est raptus ad thronum Dei, metu ne quid illi noxa serpentis dolo inferretur: quin potius in hoc ipsum natus est, et e Patris ipse throno descendit, ut draconis in carnem suscepto insultu ac tolerato, draconis potiretur. Quare te quoque fateri necesse est, Ecclesiam esse quæ parturit ac parit eos qui ex lavacro suscipiuntur, uti etiam apud Isaiam Spiritus quodam loco dicit: Priusquam parturiret, peperit; et antequam venirent dotores partus, effugit, et peperit masculum. Quis audivit unquam tale? aut quis vidit huic simile? Nunquid parturiit terra in die una? ac si gentem simul pepererit, quia parturiit Sion, et peperit masculum? Quem effugit? non sane alium quam draconem ut populum masculum pareret spiritalis Sion; qui nimirum ex muliebribus vitiis vitaque solutiore ad Domini unitatem necessitudinemque evaserit, ac virtutis concertante studio masculi robore promoverit. Cap. VIII. Fideles in baptismo mares, Christo configurati. Sancti, ipsi Christi.` Dicamus ergo hæc rursus eadem, et ab initio resunentes, continua serie ad finem usque distinctius deducamus. Attende igitur, annon sic tibi ad rectam et probabilem sententiam locus hic exponi videatur. Ego enim hac de causa dictum existimo gigni marem ab Ecclesia, quod nempe ii qui illuminantur, Christi lineamenta effigiemque ac virilem Λέγωμεν οὖν πάλιν ἐξ ἀρχῆς ἐπαναποδίσασαι, μέσ χριπερ ἂν καθεξῆς πρὸς τὸ τέλος ἔλθωμεν, ἐξηγούμεναι τὰ εἰρημένα. Σκόπει οὖν ἐάν πως καὶ σοὶ δοκῇ πρὸς εὐδοξίαν ὁ λόγος πληροῦσθαι. Ἐγὼ γὰρ τὸν ἄρσενα ταύτῃ γεννᾶν εἰρῆσθαι νομίζω τὴν Ἐκκλησίαν· ἐπειδὴ τοὺς χαρακτῆρας καὶ τὴν ἐκτύπωσιν καὶ τὴν ἀῤῥενωπίαν τοῦ Χριστοῦ προσλαμβάνουσιν οἱ φωτιζόμενοι, τῆς καθ᾽ ὁμοίωσιν μορφῆς ἐν αὐτοῖς vere animum aspectumque assumunt, Verbi forma, έκτυπου μένης τοῦ Λόγου, καὶ ἐν αὐτοῖς γεννωμένης κατὰ τὴν ἀκριβῆ γνῶσιν καὶ πίστιν· ὥστε ἐν ἑκάστῳ γεννᾶσθαι τὸν Χριστὸν νοητῶς. Καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἐκκλησία σπαργᾷ καὶ ὠδίνει, μέχριπερ ἂν ὁ Χρι στὸς ἐν ἡμῖν μορφωθῇ γεννηθείς, ὅπως ἕκαστος τῶν ἁγίων, τῷ μετέχειν Χριστοῦ, Χριστὸς γεννηθῇ. Καθ' δν λόγον καὶ ἔν τινι Γραφῇ φέρεται· Μὴ ἅψησθε τῶν χριστῶν μου, καὶ ἐν τοῖς προφήταις μου μὴ πονηρεύησθε. Οἱονεὶ χριστῶν γεγονότων τῶν κατὰ μετουσίαν τοῦ Πνεύματος εἰς Χριστὸν βεβαπτισμένων· συμβαλλούσης ἐνταῦθα τὴν ἐν τῷ λόγῳ τράνωσιν αὐτῶν καὶ μεταμόρφωσιν τῆς Ἐκκλησίας. Βεβαιοί δὲ καὶ ταῦτα Παῦλος, φανερῶς διδάσκων, ἔνθα φησί. Τούτου χάριν κάμπτω τὰ γύς νατά μου πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται, ἵνα τῷ ὑμῖν, κατὰ τὸν πλοῦτον τῆς χρηστότητος * Isa. lxvi, 7, 8. 88 Gat. 1, 19. ss Psal. civ, Απολουτρουμένους. Allatius, ἀπολυτρ. ConREFIS. Τὴν ἐν τῷ λόγῳ τράνωσιν. Leo Allat. videtur legisse τελείωσιν, cum perfectionem reddit, etsi representat et ipse τράνωσιν, nec variæ ullius lectionis meminit, uti nec Lupar. Methodii editor. Placeret illud τελείωσιν, si codices suffragarentur, et nisi brevi post eadem voce eodem fere sensu atque hic uteretur, τὴν ἐκτύπωσιν καὶ τὴν ἐκτράνωσιν τοῦ Λόγου, expressionem et manifestationem Verbi, ubi Allatius imaginem reddit, Possinius forquæ secundum similitudinem est, illis impressa, et per certam scientiam fidemque in eis progenita, ita ut in unoquoque spiritaliter nascatur Christus. Ac propterea Ecclesia velut fervet turgetque ac parturit st, donec formetur iu nobis genitus Christus quo nimirum quisque sanctorum, qua ratione Christi particeps est, Christus nascatur. Juxta quem sensum in quadam Scriptura dicitur " : Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari. Tanquam christi evaserint, Spiritus indulto commercio, qui in Christum baptizati sunt; suas hic Ecclesia conferente partes ad eorum in Verbo clara imagine effigiem et transformationem. Confirmat autem et hæc Paulus, palam docens: Hujus rei gratia flecto genua mea ad Deum Patrem, ex quo omnis paternitas in cœlis et in terra nominatur: ut det vobis secundum divitias bonitatis sua vir 35 Ephes. 111, 14-17. mam. Sic ergo hic, ἡ ἐν λόγῳ τράνωσις καὶ μεταμόρφωσις, Verbi imitatio, qua ejus clare characte res reddimus, formaque illius imbuimur. Possinius transitum in Verbum reddit; viderit ipse quanı recle. Vox τρανός et τρανωτικός ac τρανόω in iheologia Gregorio aliisque familiaris: utque γλώσσα τρανός, lingua diserta, quæ mentis sensa clare reddit, sic in imagine et expressione ductaque forma, τὸ τρανόν εἰ τράνωσις, semel et iterum usurpatum Methodio, quasi clara expressio lucidaque repræesentatio. ID.

tute corroborari per Spiritum ipsius in interiorem αὐτοῦ, δυνάμει κραταιωθῆναι διὰ τοῦ Πνεύματος hominem; habitare Christum per fidem in cordibus vestris. Etenim necesse est, in regeneratorum animis, veluti sigilli ritu, Verbum veritatis exprimi et efformari. αὐτοῦ εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον, κατοικῆσαι τὸν Χριστὸν διὰ τῆς πίστεως ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν. Εἰς γὰρ τὰς ἀναγεννωμένων ψυχὰς ἀναγκαῖον ἐξομοργνύμενον ἐκτυποῦσθαι τὸν Λόγον τῆς ἀλη θείας. Εοικε δὲ τοῖς εἰρημένοις καὶ τοῦτο μάλιστα προστ εοικέναι καὶ συμφωνείν, τὸ χρησμωδούμενον ἄνωθεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς τῷ Χριστῷ ἐπὶ τὸν ἁγνισμὸν ἥκοντι τοῦ ὕδατος ἐν τῷ Ἰορδάνῃ· Υἱός μου εἶ σὺ· ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε. Παρατηρητέον γὰρ, ὅτι τὸ μὲν Υἱὸν αὐτοῦ εἶναι ἀορίστως ἀπεφήνατο καὶ ἀχρόνως· Εἰ γὰρ αὐτῷ ἔφη, καὶ οὐ Γέγονας· Car. IX. Filius Dei, qui ipse semper sit, hodie gignitur in animis sensuque fidelium. Videtur autem vel maxime congruere cum dictis eique afline esse, quod ex persona Patris Christo venienti ad Jordanem ut aqua lustraretur, e cœlo oraculum defertur, Filius meus es tu: Ego hodie genui te 6. Observandum enim est, Filium quidem suum esse indefinite pronuntiasse, et sine ulla temporis determinatione es enim, ait, non autem fuisti, aut factus es; significans, nec cum recens ἐμφαίνων μήτε πρόσφατον αὐτὸν τετυχέναι τῆς esset, in adoptionem eum Filii venisse: neque rursus cum ante exstitisset, postmodum finem accepisse: sed qui ante genitus sit, eumdem et fore et esse. Quod vero addit, Ego hodie genui te, hoc sibi vult: Qui ante sacula illisque antiquior in cœlis eras, volui et mundo gignere: hoc est, qui ante ignotus eras, in hominum cognitionem adducere teque illis manifestare. Denique quibus hominibus necdum sensus illatus est multiformis sapientiæ Dei, iis necdum Christus natus est, nondum scilicet cognitus est, nondum manifestatus, nondum apparuit. Si vero senserint et ipsi mysterium gratia, tunc et illis, cum fuerint conversi fidemque susceperint, qua scientia ac intelligentia donantur, nascitus. Quare hinc convenienter Ecclesia, in illis qui & Justrantur (qui scilicet baptismo tinguntur) Verbum masculum semper formare ac gignere dicitur. Et quidem hactenus de illius partu pro facultate dictum sit. Deinceps de dracone, deque aliis in illa Scriptura memoratis, fides liberanda est. Quare iterum concmur ea, o virgines, quovis modo exponere, nihil ænigmatum magnitudine aut obscuritate deterritæ. Quod si quid perplexum aut difficile inciderit, ego rursum vobis quasi pontem sternam, aut portitoris quasi officio trans amnem veham. υἱοθεσίας, μήτε αὖ προϋπάρξαντα, μετὰ ταῦτα τέλος ἐσχηκέναι· ἀλλὰ προγεννηθέντα, καὶ ἔσεσθαι καὶ εἶναι τὸν αὐτόν. Τὸ δὲ, Ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε, ὅτι Προόντα ἤδη πρὸ τῶν αἰώνων ἐν τοῖς οὐρα νοῖς, ἐβουλήθην καὶ τῷ κόσμῳ γεννῆσαι· ὁ δή ἐστι, πρόσθεν ἀγνοούμενον γνωρίσαι. Αμέλει τοῖς μηδέπω τῶν ἀνθρώπων συνησθημένοις τὴν πολυποίκιλον σου φίαν τοῦ Θεοῦ ὁ Χριστὸς οὐδέπω γεγέννηται· ὅπερ ἐστὶν, οὐδέπω ἐγνώσθη, οὐδέπω πεφανέρωται, οὐδέπω ἐφάνη. Εἰ δὲ αἴσθοιντο καὶ οὗτοι τῆς χάριτος τὸ μυστήριον, τότε δὴ καὶ αὐτοῖς, ὁπότε επέστρε ψαν καὶ ἐπίστευσαν, κατὰ τὴν γνῶσιν καὶ τὴν σύν εσιν γεννᾶται. Διὸ προσηκόντως ἐντεῦθεν ἡ Ἐκκλη σία τὸν ἄρσενα Λόγον ἐν τοῖς ἀγνιζομένοις ἀεὶ μορφοῦν λέγεται καὶ γενναν. Καὶ τὰ μὲν δὴ περὶ τῶν ὠδίνων αὐτῆς εἰς δύναμιν εἴρηται· τὰ δὲ περὶ τοῦ δράκοντος καὶ τῶν ἄλλων τῇδε μεταβλητέον. Οὐκοῦν πειρώμεθα πάλιν ἄλλως γέ πως δηλοῦν, ὦ παρθένοι, μηδὲν ἀποδειλιῶσαι πρὸς τὸ μέγεθος τῶν αἰνιγμάτ των τῆς Γραφῆς· εἰ δέ τι δύσκολον ἐμπίπτει τοῖς λόγοις, ἐγὼ πάλιν ὑμᾶς ὥσπερ ποταμὸν διαδιβάσω. CAP. X. Draco, diabolus. Stella, draconis cauda calo excussa, hæretici. Trinitatis numeri, id est persona numerata: circa eas, errores. Draco ille, magnus, rufus, versutus, multifidus, septiceps, corniger, tertiam trahens stellarum partēm, in insidiis latitans ut mulieris parturientis fi56 Psal. 11, 17. Ἐπὶ τὸν ἁγνισμὸν τοῦ ὕδατος.Νolim σφάλμα hoc μνημονικόν Methodio dare, quasi verba psal. 11 ipsa evangelica putaverit: sed malim sibi indulsisse, ut prophetica verba, de Christo sic quasi ex aqua nascente, exponeret, quomodo etiam Ecclesia in ejus natali ea usurpat, velut de eo dicta sint, æternamque ejus nativitatem et temporalem, paterno quasi oraculo sonent. Τό, ἄνωθεν χρησμωδούμενον, quod reddit Possinius, oraculum antiquum, parum inihi ecclesiasticum videtur et appositum. Nani quod ἄνωθεν dixit Methodius, id Matth. nir, et Mar. 1, ἐξ οὐρανῶν, Luc.!ι, ἐξ οὐρανοῦ, e cœlis, de calo, dixerunt, indeque delapsam Christo paternam vocem; ut sit adverbium loci, non temporis, ac ἀντὶ τοῦ, οὐρανόθεν, ut hic sumitur, quod et alii notaveΟ δράχων, ὁ μέγας, ὁ πυῤῥὸς, ὁ πολύτροπος, ὁ δ πολυσχιδής, ὁ ἑπτακέφαλος, ὁ κερασφόρος, ὁ σύρων τὸ τρίτον τῶν ἀστέρων, ὅς ἐστιν ἐφεδρεύων, ἵνα τὸ runt. Joan. iii, ἐὰν μή τις γεννηθῇ ἄνωθεν; alii denuo, alii, forte melius, e supernis, sive de culo (superna scilicet et ex divino semine nativitate) exposuerunt ubi tamen ratio aliqua est sic expomendi, id est denuo, quod ita crasse Nicodemus Dominica verba intellexerit, ac quasi novam ex utero senis hominis nativitatem diceret, non quæ ex Deo esset ac spiritalis; quod sic adverbio loci pro nostra ruditate, præeunte divino oraculo, explicare cogimur. Nec Joannes aliud voluerit Dominum dixisse eam nativitatem quam quod ipse eam dixit cap. 1, ἐκ τοῦ Θεοῦ, ex Deo; quæ ipsa secunda quidem est et nova; sed ea voce, non id primo impor tare videtur, quod secunda et nova est, sed quod ta lis originis (ex Deo scilicet et e cœlis) est. COMBEFIS

τέκνον τῆς ὠδινούσης γυναικὸς καταφάγῃ, ὁ διάβολος lium devoret, diabolus hic est, in hoc localus ac insidens, ut eorum qui illuminati sunt Christo afflatam destruat mentem, Verbique in eis enatam formam ac effigiem lucidosque ejus characteres aboleat. Verum frustra est, prædæque illi conatus in cassum cedunt, quod bi qui regenerantur, in sublime rapiuntur ad Dei thronum. Hoc est, eorum mens et cogitatio qui renovati sunt, cœlestiaque animo informare instituti, alte circum divinam sedem ac inoffensam veritatis basim, attollitur, ne draconis in terram gravantis ac detinentis fraude doloque decipiantur. Non enim fas illi est ut illos perdat, qui intentis sursum animis ad coelestia enituntur. Stellæ vero, quas sumina cauda draco contingens, in terram præcipites detrahit, læresum οὗτός ἐστιν ὁ ἐνεδρεύων, ὁ λοχῶν λυμήνασθαι τῶν φωτισθέντων τὸν χριστόληπτον νοῦν, καὶ τὴν ἐκτύπῶσιν καὶ τράνωσιν τὴν ἐν αὐτοῖς ἀποτεχθεῖσαν τοῦ Λόγου· ἀλλ᾽ ἀστοχεῖ καὶ σφάλλεται τῆς ἄγρας, ἄνω πρὸς ὕψος άρπαζομένων τῶν ἀναγεννωμένων πρὸς τὸν θρόνον τοῦ Θεοῦ. Ο δή ἐστιν, ἄνω περὶ τὴν θείαν ἕδραν, καὶ τὴν ἀσκανδάλιστον ὑπόβασιν τῆς ἀληθείας, αίρεται τὸ φρόνημα τῶν ἀνακαινισθέντων, τὰ ἐκεῖ βλέπειν καὶ τὰ ἐκεῖ φαντάζεσθαι παιδαγωγουμένων, ἵνα μὴ ἀπατηθῇ πρὸς τοῦ δράκοντος βρί σοντος κάτω. Οὐ γὰρ αὐτῷ θέμις τοὺς ἄνω νεύοντας καὶ βλέποντας ἀφανίσαι. Οἱ δὲ ἀστέρες εἰσὶν, οὓς τῷ τῆς οὐρᾶς ἄκρῳ κατὰ κορυφῆς έφαπτόμενος εἰς τὴν γῆν καταστᾷ, τῶν αἱρέσεων αἱ συστροφαί. Αστέρας γὰρ σκοτεινούς, ἀμυδροὺς καὶ ταπεινοστρεφείς, τὰς perversæ secta sunt. Stellas autem tenebrosas, ἐπισυνόδους τῶν ἑτεροδόξων εἶναι φραστέον· ἐπειδή obscuras, in humilia dejectas, conventicula heleτῶν οὐρανίων επιστήμονες εἶναι δὴ βούλονται καὶ rodoxorum recte dixerimus: quando et ipsi cœαὐτοὶ, καὶ εἰς Χριστὸν πεπιστευκέναι, καὶ τὴν ἕδραν lestium rerum sibi scientiam vindicant, et in ἔχειν τῆς ψυχῆς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ πλησιάζειν Christum se credidisse gloriantur, stationemque in τοῖς ἄστροις, ὡς φωτὸς τέκνα. ᾿Αλλὰ κατασύρονται, coelis habere atque inter astra versari, ut lucis τοῦ δράκοντος ἐκσεισθέντες ταῖς πλοκαῖς, ὅτι μὴ filios. Verum detrahuntur draconis excussi flexiτῶν τριγώνων εἴσω τῆς εὐσεβείας ἔστησαν σχημάτων, bus, quod intra triangulares pietatis figuras non se πταίσαντες αὐτῆς περὶ τὴν ὀρθόδοξον θρησκείαν· continuerunt, prolabentes ex ipsa et ex orthodoxo ὅθεν καὶ τρίτον τῶν ἀστέρων ἐκλήθησαν μέρος, οἷον Dei cultu exorbitantes. Unde et tertia pars stellaπερὶ ἕνα τῶν ἀριθμῶν τῆς Τριάδος διεσφαλμένοι, rum vocati sunt, veluti circa unum ex Trinitatis ὁτὲ μὲν τὸν τοῦ Πατρὸς, ὡς Σαβέλλιος, αὐτὸν τὸν numeris deerrantes. Aliquando quidem circa PaΠαντοκράτορα λέξας πεπονθέναι· ὁτὲ δὲ τὸν τοῦ tris, ut Sabellius, qui ipsum Omnipotentem passum Υἱοῦ, ὡς Ἀρτεμᾶς, καὶ οἱ δοκήσει αὐτὸν ἀποφηνά- asseruit; aliquando vero circa Filii, ut Arlemas, et μενοι πεφυκέναι· ὁτὲ δὲ περὶ τὸν τοῦ Πνεύματος, qui nudo spectro seu apparentia eum natum esse ὡς Ἐβιοναῖοι, ἐξ ιδίας κινήσεως τοὺς προφήτας " dixerunt; quandoque circa Spiritus sancti, ut λελαληκέναι φιλονεικοῦντες. Μαρκίωνος γὰρ καὶ Οὐαλεντίνου, καὶ τῶν περὶ τὸν Ἑλκεσαῖον καὶ ἄλλους, καλόν μηδὲ μνημονεῦσαι. Ebionæi, qui prophetas motu proprio locutos esse Elcecontendunt. Marcionis enim et Valentini, sæique et aliorum, optimum fuerit ne meminisse quidem. CAP. XI. Mulier cum filio masculo in deserto, Ecclesia. Virginum, sanctorumque desertum. Numerorum perfectio ac mysteriorum. Senarii æqualitas et perfectio. Senarius in Christum relatus. Ex hoc item numero mundi creatio et harmonia tota conflata. Ἡ δὲ γεννῶσα καὶ γεννήσασα τὸν ἀῤῥενωπὸν ἐν ταῖς καρδίαις τῶν πιστευόντων Λόγον, καὶ ἄχραντος καὶ ἀβλαβὴς ἀπὸ τοῦ θηρὸς τῆς ὀργῆς εἰς τὴν ἔρημον παραγεγενημένη, ἡ μήτηρ ἡμῶν ἐστιν, ὡς ἀποδεδώκαμεν, ἡ Ἐκκλησία. Η δὲ ἔρημος, εἰς ἣν ἐλθοῦσα τρέφεται τὰς χιλίας καὶ διακοσίας ἡμέρας καὶ ἑξή κοντα, ἡ κακῶν ἔρημος ἀληθῶς καὶ ἄγονος καὶ στείρα φθορᾶς, καὶ δυσπρόσιτος καὶ δύσβατος τοῖς πολλοῖς, εύκαρπος δὲ, καὶ εὔδοτος, καὶ εὐθαλὴς, καὶ εὐεπί βατος ἁγίοις, καὶ πλήθουσα σοφίας καὶ βλαστάνουσα ζωὴν, αὐτὸ δὴ τοῦτο τῆς Ἀρετῆς ἐστι τὸ κάλλιστον καὶ καλλίδενδρον καὶ καλλίπνουν χωρίον· ἔνθα Ἐξηγέρθη ο νότος, καὶ διέπνευσεν ὁ βοῤῥᾶς, καὶ ξέουσι τὰ ἀρώματα, καὶ πάντα τῶν ἀμβροσίων πεπλήρωται δρόσων, ἀθανάτου ζωῆς βλάσταις ἀμαράντοις κατεστεμμένα, εἰς δ ἐσμεν ἡμεῖς ἀνθολογοῦor Cani. IV, 16. Παντοκράτορα. Sic Allatius et Possirius. Neque aliam fuisse lectionem codicis Mazariniani mouet editor Lupareus. Combefisius tamen Πατέρα " Quæ autem parit peperitque in fidelium cordibus Verbum masculum, inviolataque et illæsa a bestiæ ira in desertum secedit, mater nostra est, uti exposuiunus, id est Ecclesia. Desertum vero in quod veniens pascitur dies mille ducentos sexaginta, vere a malis desertum et infecundum: sterilis corruption nis, nec ferax terra noxiorum germinum; difficilis aditu eadem, nec commode satis vulgo calcabilis; cæterum frugibus fructibusque felix, quin et pascuis abundans, et amæne forens perviaque sanctis, copia redundans sapientiæ, ac germinans vitam: hic ipse est in quo sumus, pulcherrimus, speciosissimis umbrosus silvis suavissimisque halans floribus, Virtutis hortus. Ibi, surrexit Auster, et flavit Aquilo, et fluunt aromata; ambrosiisque omnia roribus madent, immortalis vitæ semper virentibus coro57 tutius esse legendum advertit in emendandis að calcem tom. I Auctarii noviss. Gall.

στέφανον καὶ ἔκλαμπρον τῆς παρθενίας ἀθίκτοις δακτύλοις. Ἀρετῆς γὰρ κοσμεῖται καρποῖς ἡ νύμφη τοῦ Λόγου. Αἱ δὲ χίλιαι καὶ διακόσιαι ἡμέραι καὶ ἑξήκοντα, ἃς ἐνθάδε ἐσμὲν εἰς ἐπιδημίαν, ἡ περὶ τοῦ Πατρός ἐστιν, ὦ παρθένοι, καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος κατ' εὐθεῖαν ἀκριβὴς καὶ ἀρίστη σύνεσις, ᾗ γέγηθεν ἡμῶν ἡ μήτηρ αὐξανομένη, καὶ ἀγάλλεται τουτονὶ τὸν χρόνον, μέχριπερ ἂν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν καινῶν αἰώνων, εἰς τὴν ἄγυριν ἐλθοῦσα κατὰ τοὺς οὐρανούς, μηκέτι δι' ἐπι στήμης κατασκέπτηται τὸ Ὄν, ἀλλὰ τρανῶς ἐπ οπτεύσῃ Χριστῷ συνεισβᾶσα. Τὰ γὰρ χίλια, ἐν ἑκα τοντάσι δεκαπλασιασθέντα, τέλειον ἀριθμὸν καὶ πλήρη περιέχει· δ δή ἐστι σύμβολον αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς, τοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ δημιουργήσαντος καὶ ἑαυτῷ συγκρατοῦντος τὸ πᾶν· τὰ δὲ διακόσια τὸν ἐκ δύο τελείων ἀριθμῶν συνεζευγμένον, ὃ δή ἐστι σύμβολον τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καθὸ τῆς γνώσεως ἐστι τοῦ Υἱοῦ τοῦτο καὶ τοῦ Πατρὸς περιεκτικόν. Τὰ δὲ ἑξήκοντα, τὸν ἐξ ἀριθμὸν ἐν δεκάσιν ἔχει, δ δή ἐστι σύμβολον τοῦ Χριστοῦ· ἐπειδήπερ ὁ τῶν ἐξ ἀπὸ μονάδος προϊὼν ἀριθμὸς ἐκ τῶν ἰδίων συντίθεται μερῶν, ὥστε μήτε λείπειν ἐν ἑαυτῷ τι, μήτε πλεονάζειν· εἰς τὰ ἑαυτοῦ γὰρ μέρη ἀναλυόμενος συμπληροῦται. Οἷον τὸν ἓξ εἰς ἴσα μέρη ἐξ ἴσων τεμνό μενον μερῶν, ἀνάγκη τὴν αὐτὴν ἐκ τῶν διαμερι σθέντων τμημάτων πάλιν ποσότητα πληροῦσθαι. Πρῶτον γὰρ μέρος, κατὰ μέσον διαιρούμενος ποιεῖ τὸν τρία· εἶτα εἰς τρία διαιρούμενος μέρη, ποιεῖ τὸν δύο· εἶτα εἰς ἓξ μερισθεὶς, ποιεῖ τὸν ἕνα, καὶ συμπληροῦται πάλιν εἰς ἑαυτόν. Εἰς γὰρ δὶς τρία και τρὶς δύο καὶ ἑξάκις ἓν διαιρούμενος, συντιθεμένων τῶν τριῶν καὶ τῶν δύο καὶ τοῦ ἑνὸς, πάλιν ἀναπληροί τὸν ἕξ. Τέλειον δὲ πᾶν ἐξ ἀνάγκης ἐστὶ τὸ μήτε προσδεόμενον εἰς συμπλήρωσιν ἑτέρου, μήτε πλεονάζον ἑαυτοῦ πώποτε. Τῶν δὲ ἄλλων ἀριθμῶν οἱ μὲν ὑπερτέλειοί εἰσιν, ὡς ὁ δώδεκα. Τὸ γὰρ ἴσον αὐτοῦ μέρος τὰ ἓξ, καὶ τὸ τρίτον τὰ τέσσαρα, καὶ τὸ τέ ταρτον τὰ τρία, καὶ τὸ ἕκτον τὰ δύο, καὶ τὸ δωδέ κατον τὸ ἕν. Εἰς δύναται μερίζεσθαι, συντεθέντα ὑπερβάλλουσι τὸν δώδεκα, οὐ τηρήσαντος ἑαυτὸν ἴσον τοῖς αὐτοῦ μέρεσιν, ὡς ὁ ἕξ. Οἱ δὲ ὑποτέλειοι, ὡς ὁ ὀκτώ. Τὸ γὰρ ἥμισυ αὐτοῦ τὰ τέσσαρα, καὶ τὸ nata plantis. Quo in horto jam nos sumus flores le- σαι νῦν καὶ πλέκουσαι τῇ βασιλίσσῃ τὸν ἁλουργῆ gentes, et ex iis purpuream longeque splendidam impollutis digitis reginæ texentes virginitatis coronam. Verbi enim sponsa, virtutis ornatur fructibus. Mille porro ducenti sexaginta dies per quos hic versamur, Patris est, o virgines, et Filii et Spiritus sancti citra omnem ambagem exacta optimaque intelligentia, qua gaudet mater nostra, per hoc tempus augescens atque exsultans, dum in restitutione novorum sæculorum, in concionem quæ in celis est veniens, non jam per rationes mentisque contentioso conatu id quod est, considerabit, sed clare et conspicue, una cum Christo ad interiora admissa, inspectabit. Millenarius quippe, ex centenario decies multiplicato constans, perfectum numerum et plenum continet: quod est symbolum Patris, qui ex se ipso rerum hanc universitatem condidit, et in se ipso continet ac conservat. Ducenta vero, ex duobus perfectis numerus conflatus, symbolum est Spiritus sancti, quatenus is Filii nobis ac Patris notitiæ auctor exsistit. Denique sexaginta senarium numerum in decadibus habet, eoque symbolum Christi est: idcirco nimirum, quod senarius numerus ex unitate progrediens, ex propriis componitur partibus, ita ut in eo nihil deficiat autve redundet: in suas enim partes resolutus completur. Nimirum si sex in alios atque alios æquales numeros dividatur, necesse est ex iisdem iterum junctis segmentis eumdem numerum reparari. Primum quidem si medius dividatur, tria efficit; rursus si in tres partes dividatur, efficit duo; si de nique in sex partes distribuatur, unicuique parti solum unitas competit; idemque rursus in seipsuni colligitur. Nam in bis tria, ter duo, sexies unum divisus, conjunctis inter se tribus et duobus et uno, rursus senarium integrum perficit. Perfectum enim necessario est, quidquid neque alio ad sui complementum eget, nec unquam redundat majusque se-, ipso est. Aliorum autem numerorum quidam plus quam perfecti sunt, ut duodenarius. Media quippe pars ejus senarius est, tertia vero quaternarius, quarta ternarius, sexta binarius, duodecima unitas. Hæc autem in quæ duodenarius potest dividi, si rursus in se componantur, excedunt duodenarium, qui se proinde non servat æqualem suis τέταρτον τὰ δύο, καὶ τὸ ὄγδοον τὸ ἔν. Εἰς ἃ τέμνεται partibus, sicut senarius. Alii imperfecti, ut octanarius. Hujus enim dimidium, quaternarius; quarta vero pars, binarius; octava, unitas. In quas diΚατ' εὐθεῖαν ἀκριβής. Quasi recta ac directe, ac, quod reddebam, citra omnem ambagem. Nempe κατ' εὐθεῖαν, subaudi, γραμμήν, id est lineam; non quod Possinius, secundum rectam fidem. Dicunt Græci fidem ὀρθήν, hincque illis ὀρθοτομεῖν et ὀρθοδοξία, ac si quid ejusmodi est, ipseque adeo Apostolus: εὐθεῖαν, nunquam. Comseris. Μέχριπερ... τῆς ἀποκαταστάσεως. Sic ubique Patres αποκατάστασιν vocant, quasi reparationem status, et in integrum restitutionem: sano quidem sensu, qui sana fide, lapsum quidem hominem agnoscunt, sed Adami prævaricatione, qua nobis amissa rectitudo naturalis et Dei gratia jusque ad μέρη, συντεθέντα ποιεῖ τὸν ἑπτὰ, καὶ προσδεῖται μονάδας εἰς τὴν ἑαυτοῦ συμπλήρωσιν· οὐχ ὡς ὁ ἓξ παντοίως ἑαυτῷ σύμφωνος ὤν. Διὸ καὶ ἀναφορὰν εἰς gloriam; quorum perfecta restitutio, ipsaque gloria ac Dei possessio in fine nobis exspectetur; non Origeniano delirio, cujusque proprio delicto, antequam animi corporibus alligarentur. Non apte ergo Possinius, donec instituantur nova sæcula; restituantur dixisset, nullo periculo Methodii phrasim secutus, qua Christi gratia reparativa et sanativa (non ipsa prima, primaque Dei liberalitate concessa) ejusque terminus indicatur: nec nos sapientiores Patribus sumus, ut eoruin theologicas voces communi usu tritas, nec Ecclesiæ usquam improbatas, respuamus, nostrasque illis substitua mus. ID.

nisi septenarium reddit: indigens unitate, ut ad sui complementum perveniat: non plane ex omni¸ parte sibi ipsi consonans, ut senarius. Quapropter { hic ad Filium Dei refertur, qui a plenitudine divinitatis in mundum venerit. Exinanitus enim et forma servi suscepta 58, in suam rursus perfectionem ac dignitatem plenissime restitutus est. Ipse enim in se ipso diminutus, et in partes suas τὸν Υἱὸν ἀνείληφε τοῦ Θεοῦ, ἀπὸ τοῦ πληρώματος visus partes si rursus ex ipsis componatur, nihil τῆς θεότητος εἰς τὸν βίον ἐληλυθότος. Κενωθεὶς γὰρ καὶ τὴν μορφὴν τοῦ δούλου προσλαβών, εἰς τὴν ἑαυτοῦ τελειότητα πάλιν ἀνεπληρώθη καὶ τὴν ἀξίαν. Αὐτὸς γὰρ ἐν ἑαυτῷ σμικρυνθείς, καὶ ἐν τοῖς ἑαυτοῦ μέρεσιν ἀναλυθεὶς, ἐκ τῆς ἑαυτοῦ σμικρότητος καὶ τῶν ἑαυτοῦ μερῶν εἰς τὴν συμπλήρωσιν πάλιν τὴν ἑαυτοῦ καὶ τὸ μέγεθος κατέστη, οὐδέποτε τοῦ τέλειος εἶναι μειωθείς. resolutus ex sua diminutione suisque partibus, in plenitudinem rursus priorem ac magnitudinem reparatus est: nunquam diminutus, ut perfectus non esset. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ τοῦ κόσμου κτίσις ἐκ τούτου φαίνεται πάσα συγκειμένη τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῆς ἁρμονίας, ἐν ἐξ ἡμέραις ποιήσαντος τοῦ Θεοῦ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς· τῆς ποιητικῆς δυνάμεως τοῦ Λόγου τὸν ἐξ ἐμπεριέχοντος ἀριθμὸν, καθ᾽ ἂν ἡ τριὰς σωμάτων ἐστὶ ποιητική. Μήκος γὰρ καὶ πλάτος καὶ βάθος σῶμα ἐργάζεται. Ὁ δὲ ἐξ ἐκ τῶν τριγώνων ἐστὶ συγκείμενος. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὐκ ἔστι καιρὸς πρέπων ἐν τῷ παρόντι διεξελθεῖν δι᾿ ἀκριβείας, ἵνα μὴ, τὸ προκείμενον ἐάσαντες, τὰ πάρεργα σκοπώμεν. Sed et mundi creatio et harmonia ex hoc numero tota conflata videtur. Sex quippe dierum numero Deus caelum et terram condidit et ea quæ in eis sunt; senarium in se numerum continente creatricis virtutis ratione, in qua ternarius corporum effector ac parens censetur. Longitudo quippe et latitudo et profunditas corpus efficiunt. Porro senarius ex trigonis est compositus. Ac de his quidem haud opportunum in præsens aptumque accuratius disserendi tempus; ne omisso quod rei caput ac principale argumentum est, in iis quæ secunda sunt ac consectanea studium operamque teramus. Cap. XII. Ad imitationem Ecclesiæ in solitudine degentis et draconem superantis, provocantur virgines. Οὐκοῦν δεῦρο εἰς τὴν ἔρημον ἐλθοῦσα ταύτην καὶ ἄγονον κακῶν ἡ Ἐκκλησία τρέφεται, πτερουμένη τοῖς οὐρανοπόροις τῆς παρθενίας πτεροῖς, ἂς ἀετοῦ μεγάλου πτέρυγας ὁ λόγος ἔφη, νικήσασα τὸν ὄφιν, καὶ τῆς πληροσελήνου τῆς ἑαυτῆς τὰς νεφέλας τὰς δυσχειμέρους ἀπεωσαμένη. Τούτων γὰρ χάριν μεταξύ πάντες οὗτοι παρηνέχθησαν λόγοι, διδάσκοντες ὑμᾶς, ὦ καλλιπάρθενοι, κατὰ κράτος μιμεῖσθαι τὴν μητέρα, μὴ ἐπιθολοῦσθαι δὲ ταῖς ἀχθηδόσι καὶ τροπαίς καὶ θλίψεσι τοῦ βίου, ἵνα συνεισέλθητε γαῦροι μετ' αὐτῆς εἰς τὸν νυμφῶνα, παραφαίνουσαι τὰς λαμπάδας. Μὴ οὖν ἀποδειλιάσητε πρὸς τὰς μεθοδείας καὶ διαβολὰς τοῦ θηρός, ἀλλὰ καρτερῶς ἐνσκευάσασθε πρὸς τὴν μάχην, τὴν κόρυν τοῦ σωτηρίου καὶ τὸν θώρακα καὶ τὰς κνημίδας εξωπλισμέναι. Μυρίαν γὰρ αὐτῷ κατάπληξιν παράξετε μετὰ πολλοῦ λήμματος καὶ εὐψυχίας προσβάλλουσαι· οὐδὲ στήσεται πάντως, ἐκ τοῦ κρείττονος ὁρῶν τὰς ἀντιπάλους παρατεταγμένας· ἀλλ᾽ αὐτόθεν ἄρασθαι τῶν ἑπτὰ παλαισμάτων ὑμᾶς συγχωρήσει τὰ ἀριστεῖα ὁ πολυκέφαλος καὶ πολυπρόσωπος θήρα p In hanc igitur malorum sterilem solitudinem veniens Ecclesia pascitur, celsaque cœli petentibus grandescit virginitatis alis, quas Scriptura " magna aquila alas nuncupavit: parta jam de serpente victoria, ac suo plenilunio brumalibus nubibus infestisque disjectis. Horum enim gratia, quos hactenus impendimus, omnes hi a nobis sermones prolati sunt: adhortantes vos, o egregiæ virgines, ut totis viribus matrem imitemini, nec mundi molestiis variisque et afflictis vitæ casibus, mentis serenum turbetis; ut una cum illa exsultantes, ac lucentes præferentes lampades, in thalamum Sponsi subeatis. Ne ergo propter varias serpentis artes ejusque calumnias animum despondeatis, sed præparate vos acriter ad pugnam, galeam salutis et loricam, tum crurum femorumque arma bellica indutæ ". Incredibilem enim illi stuporem afferetis, dum magno in ipsum animo robustaque constantia irruetis. Neque omnino sustinebit impetum, qui Dei jussu ductuque instructas atque accinctas adversum se procedere acies videat. Sed statim tollere vos certaminum septem opima spolia præmiaque, multiceps et multifrons bestia volens nolens feret. Πρόσθε λέων όπιθεν δὲ δράκων, μέσση δὲ [ χίμαιρα, Δεινὸν ἀποπνείουσα πυρὸς μένος αιθομένοιο. Καὶ τὴν μὲν κατέπεφνεν ὁ Βελλεροφόντης [τὴν δὲ ss Phil. 11, 7. Ezech. XVII, 3. το Ephes. νι, 17. Πρόσθε 2. Hom. Iliad. Z, 181, 190. ConBEFIS. Κατέπεφνεν ὁ Βελλεροφόντης. Leonis Allatii lectionem, ipsam laborautem, quod loco & Βελ- Fronte leo, caudaque draco, mediaque chimera Ore vomens sævis incendia lurida flammis: Et illam quidem Bellerophon sustulit: hanc vero λεροφόντης esset, ὁ Περσεύς, præfixa etiam particula πρίν ad explendum metrum, sic nulla vi, exigente fabula seu historia, emendavi. Longe enim distan. Perseus et Bellerophon, diversique illorum labores,

Christus rex: multis quippe exitio fuit, nec ferendo [quis erat, Quam ex genis noxiam spumam eruciabat; nisi profligatam Christus prius debellasset, prorsusque infirmam atque conteinptam nobis reddidis - set. Cap. XIII. Bestiæ diademata septem, victrice castitate vitia. Fali opinio, Quare masculo sobrioque assumpto animo, frustra ringenti belluæ ac tumenti arma opponite. Ejus nihil oppugnationibus cedite, autve hinc turbemini, quod ferocientem videatis. Infinitamı enim referetis gloriam, si victoria potitæ, quas gestat septem coronas ac diademata, ab illa abstuleritis; de quibus nobis certainen ac lucta proposita est, ut magister " noster Paulus tradit. Quæ enim debellato prius diabolo, septem capita necaverit, septem virtutis corenas adipiscetur, septem magnis perfuncta castitatis certaminibus. Caput enim draconis est intemperantia et luxus; qui hoc caput confregerit, castitatis corona ornabitur. Caput est et ignavia, fractique animi imbellis pavor; qui hoc pede premens eliserit, coronam auferet martyrii. Caput est et infidelitas et stultitia, et reliqua id genus improbitatis monstra qui ea confecerit ac perdiderit, opima de illis victoriæ præmia reportabit, multifarie contusa potentia draconis. Nan et decem cornua aculeique quæ in capitibus ferre draco dictus est, contraria decem Decalogo argumenta sunt, o preclara virgines, quibus arietare acriusque petere ac dejicere plurimorum animos consuevit; nempe huic præcepto: Diliges Dominum Deum tuum 61, ac reliquis deinceps mandatis contraria sapiens ipse, aliisque obtrudere satagens. Vide enim illius cornu igne accensum ac amarulentum, fornicationem, quo intemperantes ferit: vide adulterium, vide mendacium, vide avaritiam, vide furtum, atque reliqua his germana et affinia, quanta circa illius parriciοι Deut. τι, 5. vel veri, vel ficti: nec tanta Methodii ανιστορησία, ut quæ unius sunt (re sic trita, et in patria, cui ipse præfuit episcopus) tribuerit: sed antiquarii istud plagium fuit, ut et quod Vaticanus antiquarius, ipse ridiculus, subdidit, Κατέπεφνε, Πατρὸς τεράτεσσι πιθήσας Χριστὸς ἄναξ· quasi Christus vere ipsius chimæræ domitor fuerit eamque occiderit, non diabolum et draconem, cujus ille typo chimæram assumit: qui sensus perabsurdus est, quo etiam hiat oratio, desiderata altera parte adversante: nam τo, τὴν μὲν, τὴν δέ postulat sive etiam τὸν δέ, quod habuerit Allatii codex; estque indicio, quod masculino genere ερευγόμενον habet, quasi referendo τὸν δράκοντα et diabolum: quam lectionem minus probat editor Lupar., ego magis probo, inalimque ad eam omnia componi, etsi feminine ferri potest, qua Chimæræ figura, Christi de dracone et diabolo victoriam describit, qui sit mystica Chimæra. Porro Chimæra mons est in Lycia ignivomus, in cujus cacumine leones habitarent, in medio ubi pascuis abundat, capræ; in radicibus, serpentes, quem Bellerophon habitabilem reddiderit; hincque poetis edomuisse Chimæram monstrum per fabulam dictus sit. Meminit etiam ejus montis ignivomi Methodius Χριστὸς ἄναξ· πολλοὺς γὰρ ἀπώλεσεν, οὐδὲ [τις έτλη, Λοίγιον ἐκ γενύων ἀγρὸν ἐρευγομένων· εἰ μὴ πρότερον ἐκλύσας αὐτὴν κατειργάσατο, καὶ ἀσθενῆ καὶ εὐκαταφρόνητον ἡμῖν παντελῶς ἐποίησε Χριστός. tollenda. Draconis cornua decem, Decalogo opposita malum maximum. Διό, θυμὸν ἄῤῥενα λαβοῦσαι καὶ νήφοντα, ἐναντία θέσθε τῷ θηρὶ σφριγῶντι τὰ ὅπλα· μηδ' ὑποχωρή σητε τὸ σύνολον, ἐφ᾽ οἷς θρασύνεται ταραχθεῖσαι· μυρίον γὰρ ἔξετε κλέος, ἐὰν ἀφέλητε νικήσασαι τοὺς ἐπ' αὐτοῦ στεφάνους ἑπτὰ, δι' οὓς ὁ ἀγὼν ἡμῖν πρόκειται καὶ ἡ πάλη, κατὰ τὸν διδάσκαλον Παῦλον. Ἡ γὰρ καταγωνισαμένη τοῦ διαβόλου πρότερον, καὶ νεκρώσασα τὰς ἑπτὰ κεφαλὰς, τῶν ἑπτὰ στεφάνων τῆς ἀρετῆς ἐγκρατής γίνεται, μεγάλους ἀγῶνας διαθλήσασα τῆς ἁγνείας. Κεφαλὴ γὰρ τοῦ δράκοντός ἐστιν ἡ ἀκρασία καὶ ἡ τρυφή· ὁ ταύτην συνθλάσας ἀναδεῖται τὸν στέφανον τῆς σωφροσύνης. Κεφαλή ἐστι καὶ ἡ δειλία καὶ ἡ θρύψις· ὁ ταύτην πατήσας τὸν στέφανον ἀναιρείται τοῦ μαρτυρίου. Κεφαλή έστι καὶ ἡ ἀπιστία καὶ ἡ ἄνοια, καὶ τὰ ἄλλα ὡσαύτως τῆς πονηρίας πλεονεκτήματα· ὁ ταῦτα κατεργασάμενος καὶ ἀνελὼν τὰς ἐπ' αὐτοῖς τιμὰς ἀποφέρεται, πολυ τρόπως εκκεραϊζομένης τοῦ δράκοντος τῆς ἰσχύος. Καὶ γὰρ καὶ τὰ δέκα κέρατα καὶ κέντρα, ἅπερ ἐπὶ ταῖς κεφαλαῖς ἐλέχθη φέρειν, αἱ δέκα ἀντιθέσεις εἰσὶν, ὦ καλλιπάρθενοι, τοῦ Δεκαλόγου, αἷς ἀνακερατίζειν εἴωθε καὶ βάλλειν τὰς τῶν πλείστων ψυχάς· τῇ, ᾿Αγαπήσεις, ἐντολῇ, τὸν Κύριόν σου, τὰ ἐναντία φρονῶν καὶ τεκταινόμενος, καὶ τοῖς ἑξῆς νομοθετή μασι. Ιδὲ γὰρ κέρας αὐτοῦ διάπυρον καὶ πικρὸν, τὴν πορνείαν, ᾧ τοὺς ἀκράτορας βάλλει· ἰδὲ τὴν μοιχείαν, ἰδὲ τὸ ψεῦδος, ἰδὲ τὴν φιλαργυρίαν, ἰδὲ τὴν κλοπὴν, καὶ τὰ ἄλλα τούτοις ἀδελφὰ καὶ συγγενῆ, οπόσα υπερισχύουσιν ἀμφὶ ταῖς κεφαλαῖς αὐτοῦ ταῖς ἀνθρωποκτόνοις πεφυκότα· ἃς ὑμεῖς συμμα apud Epiphanium I. De resurrectione, plantasque haud procul ab ebullientibus ejus flammis miratur. Nota alia de Bellerophonte, datisque litteris ut occideretur, cum impudicam mulierem a se repulisset; qua tamen molitione sic clarus evaserit; haud proinde importunus vel Christi figuræ, vel libri argumento de virginitate et castimonia. Perseus nihil ejusmodi, ipse Danaes ac Jovis stupro conceptus, et qui Medusam, unam ex Gorgonibus, orci clypeo tectus occiderit. Ubi Jovis assumptum nomen ad tegendam proci personam, qui auri vi corruptis custodibus, in arcem qua Danae tenebatur, sibi viam fecerit puellamque corruperit. Facessant ergo impudicitiæ exempla, ne non illustrari splendor virginitatis perorante Thecla virgine earumque principe, videatur, sed fœdari: maneantque quæ fortitudinis æque ac castitatis illustre specimen habeant, ei prorsus gemina, quod de divino Josepho, ipso Christi figura prænobili, sacris oraculis olim proditum est quod ipsum forte Græci in suo Bellerophonte repræsentare voluerint, ut sunt nostra et sacra longe profanis Græcorum antiquiora, illisque præiverunt qua de re cum veteres tum et receutiores luculenter tractavere. COMBEFIS.

χήσαντος Χριστοῦ ἐκκεραΐσασαι, λήψεσθε τοῖς κατὰ diosa capita enata, ingenti potentia prævalent: quæ τοῦ δράκοντος κατανθεμῶσαι στεφανώμασιν ὑμῶν τὰς θείας κεφαλάς. Ημέτερον γὰρ προκρίνειν τὰ κρείττω καὶ προτάσσειν· πρὸ τῶν γηγενών αὐτοκράτορα καὶ αὐτεξούσιον τὸν λογισμὸν εἰληφότας, καὶ πάσης ἀνάγκης ἐκτὸς, εἰς τὸ αὐτοδεσπότως αἱρεῖσθαι τὰ ἀρέσκοντα, οὐ δουλεύοντας ειμαρμένῃ καὶ τύχαις. Ὣς οὐκ ἄνθρωπος αὐτοῦ κύριος ἔσοιτο καὶ ἀγαθὸς, εἰ μὴ τῷ ἀνθρωπείῳ παραδείγματι χρώμενος τοῦ Χριστοῦ, καὶ πρὸς ἐκεῖνον ἑαυτὸν ζωγραφῶν κἀκεῖ νον μιμούμενος βιώσει. Πάντων γὰρ κακῶν μέγιστον ἔμφυτον τοῖς πολλοῖς τὸ τὰς αἰτίας τῶν ἁμαρτημάτων εἰς τὰς τῶν ἀστέρων κινήσεις ἀναφέρειν, καὶ τὸν βίον ἡμῶν οἰακίζεσθαι τῆς εἰμαρμένης ταῖς ἀνάγκαις λέγειν, καθάπερ οι μετὰ ἀλαζονείας πολλῆς ἀστεροσκοπήσαντες· ὑπονοίᾳ γὰρ μᾶλλον ἢ τῷ φρόνεῖν πεπιστευκότες, η μεταξὺ τῆς ἀληθείας ἐστὶ καὶ του ψεύδους, πολὺ τῆς τῶν ὄντως ὄντων θέας ἐξηπατήθησαν. Οθεν εἰ παρείης, ὦ Αρετή, πληρωθέντος ἤδη μοι τοῦ λόγου, ὃν αὐτὴ προσέταξας, δέσποινα, ῥηθῆναι, πειράσομαι δή, συναγωνιζομένης σου καὶ συμπνεούσης, πρὸς τοὺς χαλεπαίνοντας καὶ ἀμφισβη τοῦντας ὡς οὐκ ἀληθῆ λέγομεν, αὐτεξούσιον εἶναι φάσκουσαι τὸν ἄνθρωπον, διευκρινήσασθαι, ὅτι pertexere, adversus eos qui ægre ferunt, nec faciles bitrii facultate præditum esse dicimus; quos nempe Στῇσιν ατασθαλίῃσιν ὑπέρμορον ἄλγε' [ ἔχουσιν, αἱρούμενοι τὰ ἡδέα πρὸ τῶν συμφερόντων. ΑΡΕΤ. ᾿Αλλὰ πάρειμι καὶ συναγωνίζομαι· τελέως γὰρ ὁ λόγος κεκοσμήσεται καὶ τούτων προσαφθέν των. si vos, Christo auspice ac adjutore, eliseritis, divina capita vestra, ejus victoriæ præmio floridis exornata coronis referetis. Nostrum enim est, ut virtutem præferamus potiorique loco habeamus, qui præ terrigenis mentem liberam ac arbitrii facultatem nulli obnoxiam necessitati, a Deo nacti simus, ut pleno jure ac arbitrio, quæ libuerit, hæc eligamus, nec fato ulli ac fortunæ serviamus. Proinde nemo sui dominus bonusque exstiterit, nisi qui humano Christi usus exemplo, seque ad illum ut archetypum effingens ac ipsum imitari studens, vitam composuerit. Omnium namque malorum maximum plerisque insitum istud sit, quod scelerum causas ad stellarum motus referunt, asseruntque vitam nostram fati necessitatibus gubernari, quemadmodum isti faciunt arrogantissimi siderum observatores. Quippe vana potius suspicione quam recta securaque prudentia de rebus conjectantes, eaque freti, quod inter veritatem ac mendacium medium est, a vera rerum cognitione longe aberrarunt. Quare si permiseris, ο Arete, absoluto jam mihi sermone, quem ipsa, domina, ut haberem iunperasti, conabor, adjuvante te, alium inchoare ac assensum accommodant, quod hominen liberi arliquet, " Nequitia sibi damna sua, mortemque creare: quippe qui dulcia præ utilibus eligant. ARET. Age, permitto quod vis, et me certaminis sociam en tibi offero. Nam hac adjuncta quam polliceris disputatione, illustrior omnibusque numeris absoluta, tua evadet oratio. CAP. XIV. Mathematicorum doctrina non prorsus spernenda, quandiu in astrorum versatur notitia. Duodecim zodiaci signa, nomina mythica. ΘΕΚΛ. Πάλιν οὖν δὴ πρῶτον περὶ τούτων εἰς δύναμιν εἴπωμεν, τὴν γοητείαν αὐτῶν, ἐφ' ᾗ θρασύνον ται, γυμνώσαντες, ὡς μόνων κατειληφότων ἐξ οίων ὁ οὐρανὸς κεκόσμηται σχημάτων, κατὰ τὰς Αίγυ πτίων καὶ Χαλδαίων ὑποθέσεις. Φάσκουσι γὰρ ὥσπερ σφαίρας εὐτόρνου στροφαῖς ἀπεικάζεσθαι τὴν περιφέρειαν τοῦ κόσμου, τῆς γῆς κέντρου καὶ σημείου τόπον ἐχούσης. Περιφορᾶς γὰρ οὔσης σφαιρικῆς, Προτάσσειν· πρὸ τῶν γηγενών. Lectionem Allatiani codicis sequor, sed non ejus distinctioDem. Nec certe ipsa apla videtur constructio προτάσσειν πρὸ τῶν γηγενών, terrenis hisce præponere, ut ipse reddit, vacante omnino præpositione, quam forte eliminavit Possinius, sive qui illius Methodii editioni præfuit, ut eodem ac ille sensu redderet, et quidem verborum pompa, præponereque meliora sequioribus, caelestia terrenis: quasi γηγενείς, ipsa terrena sint, τὰ γήινα, non terrigena, orti e terra, comparatione scilicet ad hominem, cujus divina origo est, qua et liberi arbitrii facultate præditus est, Dei scilicet insignis imagine; ut sicut ille αὐτοδέσποτος absolute, sic et homo sub Deo sit et ipse αυτοδέσποτος, tunc maxime, cum suas in Deum confert rationes ac pietati studet, uti quas Thecla alloquitur virgines: γηγενή ergo comparatione hominum, reliqua animalia sunt, in quibus nullus mentis sensus, aut vera ratio, ut quasi a se illa ducantur: quæ liberi ratio est. Ex illa ergo excellentia supra THECL. Resumamus igitur de bis sermonem, et ante omnia imposturam istorum detegamus, qui se gloriose ostentant, tanquam soli compertum habeant quibus cœlum figuris concinnetur, juxta Ægyptiacas et Chaldaicas hypotheses. Aiunt enim orbem mundi, sphæræ more versatilis, rapidis conversionibus circumagi, terra centri et puncti locum obtinente. Cum enim, aiunt, circumflexus circulareliquas animantes, infert Thecla, virginum esse προκρίνειν καὶ προτάσσειν τὰ κρείττω, quæ vox sic absolute, virtutem sonat, nec necesse quibusnam κρείττω dicat, exprimere, cum satis intelligatur; ut neque cum Deus τὸ κρεῖττον dicitur, aliud additur. Sequentia etiam nullo sensu in Vatic., ὡς οὐκ ἄνθρωπος. Saniora mutuati ex Allatio. CouBEFIS. Σφησιν, etc. Οδυσσ. Α, 7. Περιφορᾶς. Quod ita semel et iterum paulo post legitur, omnino emendandum velin περιφε ρείας· ex qua sic rotunda, habere terram rationem centri ac puncti aiunt mathematici quos exagitat Methodius, exque illa cœlorum orbes pendere, qui sic mundi quasi περιφέρεια sint, ambitus, circumferus, et, ut vulgo vocant, circumferentia: ae præ terea terram cœlis antiquiorem esse, uti punctum ac centrum, ducto circa ipsum orbe, prius intelligatur, necesse est. Quod ipsum refellit, communi etiam Græcorum sapientum existimatione, Nihil terrenorum cælestibus nobilius esse aut antiquius. Sic

ris sit, servatis semper iisdem partium intervallis, ἀνάγκη, φασί, κατὰ τὰς ὁμοίας διαστάσεις τῶν mediam hujusce rerum universitatis terram consi69 dere necesse est, circa quanı ipso seniorem vertitur colum. Nam si ex puncto et centro constat sphæræ circumductus,' qui utique orbis esse vide- !tur et circulus: cum fieri non possit ut sine puncto circulus describatur, nec circulus esse possit absque puncto, quinam fieri potest, aiunt, ut non omnibus prior terra exstiterit, ejusque ipsius chaos et profundum? Plane enim in erroris profundum et chaos miseri prolapsi sunt. Quod cum Deum cognovissent, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum; vel hoc maxime quod eorum sapientes nihil esse terrenis in rebus coelestibus nobilius aut antiquius dixerunt. Plane igitur non semper pueri qui Christum agnovere, velut Græci qui fabulis potius ac figmentis, quam eruditionis arte ulla aut facundia veritatem obruentes, humanasque calamitates cœlis adscribentes, nec erubescunt, dum terra anibitum geometricis inventis figurisque describentes, cœlum docent, volucrum natatiliumque ac terrestrium animalium simulacris ornatum esse, stellarumque qualitates ex priscorum hominum cladibus ac infortuniis habuisse ortum adeo ut ex horum sententia, ipsi planetarum motus ex ejusmodi corporibus pendeant. Gyrare videlicet circa signorum duodecim naturam stellas aiunt, rapida zodiaci circuli tractas vertigine: atque ex harum temperatione provideri quæ vulgo eventura sunt: pro earum in- G ter se diversa cohærentia, alioque et alio induru, ortuque et occasu. Cum enim cœlum omne in orbem conglobatum sit, centroque ac puncto terra utatur, ut illi existimant, quod omnes lineæ rectæ ab ambitu in terram incidentes, inter se æquales sint, ab ambienúbus ipsum circulis dominio prævalet: quorum meridianus inter maximos emineat. Ab hoc secundus sit, qui et ipse in partes æquales universum secet, quem horizontem (id est finitorem) vocant: tertius hos intersecans, æquinoctialis. Istorum porro hinc inde ad latera tropici duo, æstivus et hibernus; hic a Septentrione, ille ab Austro. Ad hos 69 Rom. 1, 21. αὐτῶν ὄντων διαστημάτων, μέσην τοῦ παντὸς τὴν γῆν τυγχάνειν, περὶ ἦν ὁ οὐρανὸς περιδίνεται προγενεστέραν οὖσαν. Εἰ γὰρ ἐκ σημείου καὶ κέντρου περιφέρεια συνέστηκεν, ὅ δὴ κύκλος είναι δοκεῖ (ἀδύνατον δὲ χωρὶς σημείου περιγραφῆναι κύκλον, κύκλον δ' ἔσεσθαι ἀδύνατον ἄνευ σημείου), πῶς οὐ πρὸ πάντων ἡ γῆ, φησί, συνέστηκε, καὶ τὸ κατ' αὐτὴν χάος καὶ βάθος; Εἰς βάθος γὰρ καὶ χάος ὄντως κατωλίσθησαν οἱ σχέτλιοι πλάνης. Οι {αι. ὅτι), γνόντες τὸν θείν, οὐχ ὡς Θεὸν ἐδόξασαν ἢ εὐχαρίστησαν, ἀλλ' ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς διαλογισμοῖς, καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία· καὶ ταῦτα καὶ τῶν παρ' αὐτοῖς εἰρηκότων σοφῶν, ὡς οὐδὲν Ὀλυμπίων ἐντιμότερον γηγενὲς ἢ πρεσβύτερον. "Οθεν οὐκ ἀεὶ παῖδες ὄντως οἱ Χριστὸν ἐγνωκότες, καθάπερ Ελληνες, οι, μύθοις μᾶλλον καὶ πλάσμασιν ἢ τέχνῃ τῶν λόγων τὴν ἀλήθειαν χώσαντες, καὶ τοῖς οὐρανοῖς τὰς τῶν ἀνθρώπων προσαρμόσαντες συμ φοράς, οὐδὲν αἰσχύνονται καταγράφοντες τὴν τῆς οἰκουμένης περιφοράν γεωμετρικοῖς θεωρήμασι καὶ σχήμασι, καὶ τὸν οὐρανὸν εἰδώλοις πτηνῶν καὶ νηκτῶν καὶ χερσαίων εἰσηγούμενοι κεκοσμῆσθαι, καὶ τὰς ποιότητας τῶν ἀστέρων ἐκ τῶν περὶ τοὺς ἀρ χαίους ἀνθρώπους συμφορῶν κατεσκευάσθαι, ὥστε τὰς τῶν πλανητῶν αὐτοῖς κινήσεις ἐκ τοιούτων ἠρτη σθαι σωμάτων· εἰλίσσεσθαι γὰρ περὶ τὴν τῶν δώ δεκα ζωδίων φύσιν φασὶ τοὺς ἀστέρας, ἑλκομένους τοῦ ζωδιακού κύκλου τῇ φορά, ὡς καὶ διὰ συγκρά σεως αὐτῶν ὁρᾶσθαι τὰ ἀποβαίνοντα πολλοῖς, κατά τὰς πρὸς ἀλλήλους αὐτῶν συναφείας τε καὶ ἀπορ ῥοίας, ανατολάς τε καὶ δύσεις. Σφαιροειδής γὰρ ὑπάρχων ὁ πᾶς οὐρανὸς, καὶ κέντρῳ καὶ σημείῳ κατ᾿ αὐτοὺς τῇ γῇ χρώμενος, διὰ τὸ πάσας ἀπὸ τῆς περιφερείας τὰς προσπιπτούσας εὐθείας ἐπὶ τὴν γῆν ἴσας ἀλλήλαις εἶναι, ἀπὸ τῶν περιεχόντων αὐτὸν διακρατεῖ κύκλων· ὧν μείζων μὲν ὁ μεσημερινὸς δοκεῖ· καὶ δεύτερος ὁ εἰς ἴσα τέμνων μέρη, καλούμενος ὁρίζων· τρίτος δὲ ὁ τούτους ἐπιδιαιρῶν ἰσημερινός· παρ' ἑκάτερα δὲ τούτου τροπικοὶ δύο, θερινὸς καὶ χειμερινός· καὶ ὁ μὲν πρὸς τοῖς ἀρκτίοις, ὁ δὲ πρὸς τοῖς νοτίοις μέσ ρεσι. Τούτων ὁ λεγόμενος ἄξων, περὶ ὃν αἵ τε Αρκτοι, συνέστηκεν, ad alterum quod mox subsequitur, intermedia præteriit. Idemque vitium in codicem Mazarinianuin irrepsisse videtur: neque enim hujus omissionis meminit editor Lupareus. ID. Ἀπὸ τῆς περιφερείας. Εt hic ineptissime πε ριφορᾶς erat, mihique mutandum indulsi: graviorique mendo Allatius πάσας τὰς περιφοράς, ac si περιenim certe sensus postulat, habebatque Vat. et reddidit Possinius, etsi longo verborum circumductu, nihil ipso necessario. Allatio vero qui γηγενούς legal, ἀντὶ τοῦ γηγενές, contrarius omnino sensus est, Nihil rerum cœlestium terrenis esse pretiosius aut antiquius; quod nescio an ulli sapientiæ laude aliqua Græcis celebrato in mentem venerit, aut ita scripserit. Certe non Platoni, non Aristoteli alisve phi-opać lineæ essent, quæ sic rectæ æquales sint, nou losophis; nec par videtur, levi vel antiquarii vel exscribentis lapu, aut etiam fallente oculo, in tam devia interpretem agi, aut ea magnis Patribus ascribere quæ nemo sanæ mentis somniaverit. COMBEFIS. Ὃ δὴ κύκλος, κ. τ. λ. Suppleta hic mutila ex Leontio et Joanne Rerum sacrarum lib. n. Allatius et Possinius ex cod. Vat., περιφέρεια συνέστηκε, καὶ τὸ κατ' αὐτὴν χάος. Nimirum librarius illius codicis exscriptor, oculos converteus a priore verto circulares ipsi motus et lationes. Ex eo igitur quod sic circa terram ut centrum cœlum omne volvitur, cujus in eam ut ad centrum æquales sint lineæ, atque adeo influentiæ, ἀπὸ τῶν περιεχόντων αὐτὸν διακρα τεῖ κύκλων (quod ipsum ita emendavi ὑπό) continet, dominatur, influentiis regit, a circulis ipsum ambientibus: quæ mathematicorum doctrina tam erudite Methodio explicata, quam misere Vaticano interpreti discerpta. ID.

δ τε ἀρκτικὸς ἔξωθεν ἔχων τὸν τροπικόν. Καὶ αἱ pertinet qui axis dicitur, circa quem torquentur μὲν 'Αρκτοι, περὶ αὐτὰς στρεφόμεναι καὶ βρίθουσαι τὸν διὰ τῶν πόλων ἄξονα, τὴν τοῦ παντὸς ἀπεργάζονται κίνησιν κόσμου, κατὰ τὰς ἀλλήλων ιξύας ἔχουσαι τὰς κεφαλὰς, καὶ ἄχραντοι τοῦ καθ' ἡμᾶς ὁρίζοντος οὖσαι. Ursæ ac circulus arcticus, extra quem positus est tropicus. Et Ursæ quidem sese mutuo gyro per petuo sequentes, quasi pondus mole sua motum orbi universo imprimunt, cujus velut gravitate circa polum axemque rotatur: nempe altera, juxta alterius ilia, capita habentes; intactæ æque ambæ a pervadente orbem cui nos insistimus, circulo finitore. Τὸν ζωδιακὸν δὲ πάντων ἐφάπτεσθαι τῶν κύκλων, λοξὴν ποιούμενον τὴν κίνησιν· εἶναί τε ἐν αὐτῷ ζωδίων ἀριθμὸν, ἃ καλεῖται δωδεκατημόρια δώδεκα, ἀπὸ Κριοῦ τὴν ἀρχὴν ἔχοντα μέχρι τῶν Ἰχθύων, ἃ κατηστερίσθαι παριστᾶσιν εχεμύθοις αἰτίαις· τὸν μὲν Κριὸν φάσκοντες τὸν τὴν Ἕλλην εἶναι τὴν ᾿Αθά μαντος διακομίσαντα καὶ Φρύξον εἰς Σκύθας· τὸ δὲ Βούκρανον εἰς τιμὴν Διός, τοῦ τὴν Εὐρώπην Ταύρου διαπεραιώσαντος εἰς τὴν Κρήτην· καὶ τὸν καλούμε νον δὲ Γαλαξίαν κύκλον, ὃς τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τοῦ συν δέσμου τῶν Ἰχθύων ἐπὶ τὸν Κριὸν ποιεῖ, ἀπὸ τῶν τῆς Ηρας μαζῶν Ἡρακλεῖ προχθῆναι λόγος Διὸς ταγαῖς. Ὥστε κατ' αὐτοὺς πρὸ τῆς Εὐρώπης ἢ Φρύ ξου, καὶ τοῖν Διοσκούροιν, καὶ τῶν ἄλλων ζωδίων, τῶν ἐξ ἀνθρώπων καὶ θηρῶν καταστερισθέντων, επω γένεσις ἦν· ἀλλὰ χωρὶς γενέσεως ἐβίωσαν ἡμῶν οἱ παλαιότεροι. Επιχειρητέον γὰρ μήπως τὸ ψεῦδος ἰσχύσωμεν, ὥσπερ Ιατροί, φαρμάκοις τῶν λόγων ἀμβλύναντες ιατρικοῖς σβέσαι, τῇδε σκοποῦσαι τὴν ἀλήθειαν. Jam zodiacum per omnes se porrigere circulos, eosque amplexu contingere, obliquo late meatu procedentem esseque in illo animalium insignes formas, quæ signa duodecim vocantur, ab Ariete ducto principio in Pisces desinentia: quæ in siderum pervenisse censum narrant, fabulosis ex causis. Nam Arietem illum ipsum esse aiunt qui Hellen Athamantis filiam cum Phryxo per Ponti fretum transvexit ad Scythas. Tauri caput, Jovis gratia cœli honore ac statione donatum, quod is illa forma Europen in Cretam trajecerit. Lacteum quoque circulum initium ducentem a nodo Piscium, hinc sese Arieten versus porrigentem, a Junonis uberibus candorem habere memorant, cum hæc Herculem lactare Jovis imperiis adacta esset. Itaque juxta illos, ante Europen et Phryxum et Castores, aliaque postea in zodiacum ex hominibus aut bestiis constellata, nulla adhuc erat natalis fatalitas; et sine fortuna nascendi vixerunt primi illi nostri progenitores. Quæso enini, argumentis tentemus, si quo modo liceat medicorum more salubribus sermonum remediis, mendacii vim compressam exstinguere, hinc fere adoriendo. Cap. XV. Argumenta a fati et geneseos novitate. Aureum genus, prisci homines. Argumenta adversus mathematicos, sane solida. Εἰ κρεῖσσον ἦν τὸ ὑπὸ γένεσιν εἶναι τοὺς ἀνθρώ τους, ὦ σχέτλιοι, τοῦ μὴ εἶναι, δι᾿ ἣν αἰτίαν οὐκ αὐτόθεν, ἀφ᾽ οὗπερ ἔφυ τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, γένεσις ἦν; Εἰ δὲ ἦν, τίς ἡ χρεία τῶν ὑπόγυιον καταστερισθέντων, Λέοντος, Καρκίνου, Διδύμων, Παρ θένου, Ταύρου, Ζυγοῦ, Σκορπίου, Κριου, Τοξότου, Ιχθύων, Αιγόκερω, Υδροχόου, Περσέως, Κασσιο πείας, Κηφέως, Πηγάσου, Ὕδρου, Κόρακος, Κρατῆρος, Λύρας, Δράκοντος, καὶ τῶν ἄλλων, ἐξ ὧν εἰσηγεῖσθε κατακοσμηθέντας τοὺς πολλοὺς κατειληφέναι τὴν μαθηματικήν ταύτην, μᾶλλον δὲ κατα θεματικὴν πρόγνωσιν; Ητοι οὖν καὶ ἐπὶ τῶν ἔμπροσθεν γένεσις ἦν, καὶ μάταιος ἡ τούτων σύστασις· ἢ οὐκ ἦν, καὶ εἰς τὴν κρείσσονα κατάστασιν καὶ διαγωγὴν ὁ Θεὸς τὸν βίον μετέστησε, τῶν ἔμπροσθεν χείρονα βιωσάντων χρόνον. ᾿Αλλὰ κρείττους οἱ παλαιότεροι τῶν νῦν· ὅθεν καὶ χρυσοῦν ἐκλήθησαν γένος. Οὐκ ἄρα ἡ γένεσις. Si melius erat, o miseri, nasci homines subditos natali fatalitati, quam ab illa liberos, quidni ab ipso protinus initio, cum primum homines esse coepe runt, natalis illa jam fatalitas fuit? Quod si jam erat, quid illis opus, quæ nunc recens inter astra relata: Leo, Cancer, Gemini, Virgo, Taurus, Libra, Scorpius, Aries, Sagittarius, Pisces, Capricornus, Aquarius, Perseus, Cassiopea, Cepheus, Pegasus, Hydra, Corvus, Crater, Lyra, Draco, et alia ejusmodi, quorum observationibus eruditos non paucos docetis mathematicam istam (imo potius catathematicam dirisque omnibus devovendam) prænotionem nactos esse? Aut igitur primorum etiam mortalium ævo natalis jam erat fatalitas; proindeque inutilis fuit hæc animalium in coelos evectio: aut sane non erat, resque Deus humanas meliori statu subinde mutavit, ac potiore gubernatione donavit, cum prisci ævi homines miserabiliorem vitam duxissent. Atqui felicior illorum fuit, quam nostra nepotum conditio: unde et aureum genus audierunt. Non ergo est natalis fatalitas. Εἰ ὁ ἥλιος, καθιππεύων τοὺς κύκλους καὶ ἐπιπορευόμενος ετησίοις τὰ ζώδια περιόδοις, τὰς Καθιππεύων τους κύκλους. Perequilans, obiens zonas. Insigni Possinius μαθήσεως ἀκριβείᾳ, si sol superequitans circulos, quasi circuli et zona, illisque ascriptæ stellæ, soli subsint, hæcque sol in equorum morem inscendat, subindeque alia et alia muSi sol perequitans circulos, et annuis signa obiens periodis, mutationes efficit, conversionesque statas tet, uti fere cursores, per alias aliasque stationes. At quis solem planetam nesciat, stellifero orbi longe subjectum, quique adeo non superequitet, sed magis subequitet circulos, percurratque oblique sub eis gyrando aliaque ex aliis signa legendo COXBEFis.

temporum reducit; quinam ergo, qui antequam si- μεταβολὰς ἀποτελεῖ καὶ τὰς τροπὰς τῶν καιρῶν, οἱ gna in cœlo collocarentur, iisque illud perornaretur, exstiterunt, vivere potuerunt; cum necdum estas, autumnus, hiems, ver discreta essent, quorum temperatura corporis indoles augetur ac confirmatur? Atqui vixerunt, longevioresque ac robustiores durarunt, quam qui nunc vivimus: simili ratione tum quoque Deo tempora disponente. Non igitur cœlum ejuscemodi figuris ac per eas occasiones, subinde interstinctum ac variatum fuit. Si sol et luna ac stellæ aliæ astraque, ad temporis distinguendos servandosque numeros ", et ad cœli ornatum vicesque tempestatum inducendas condita, divina sunt, et quam pro humana conditione præstantiora; necessario fit, praestantioren hæc quoque vitam et beatam atque tranquillam, longeque justitiæ ac virtutis dotibus, nostra hac meliorem, degere: quæ composito felicique motu se moveant. Sin autem mortalibus cladium malorumque consiliorum auctores sunt, vacantque impudicitiis ac vitæ mulationibus tragicisque casibus ingerendis; plane miserabiliore hominibus sorte sunt, quæ in terram fatalesque ac nefarios actus attendant, nec quidquam melius nobis vitam regant, quandoquidem ab eorum defluxu ac motu nostra dependet vita. πρὸ τοῦ καταστερισθῆναι τὰ ζώδια γεγονότες, καὶ κοσμηθῆναι τούτοις τὸν οὐρανὸν, πῶς διήρκεσαν, μηδέπω θέρους, μετοπώρου, χειμῶνος, ἔαρος δια κεκριμένων, δι' ὧν ἡ τοῦ σώματος αὔξεται καὶ συγ κρατείται φύσις; Αλλ ἐξήρκεσαν, καὶ πολυχρονιώ τεροι γεγόνασι καὶ ῥωμαλεώτεροι παρὰ τοὺς νῦν, ὁμοίως καὶ τότε διευθύναντος τους καιρούς τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἄρα ἐκ τοιούτων ὁ οὐρανὸς πεποίκιλται σχημάτων. Εἰ ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη καὶ τὰ ἄλλα ἄστρα, τὰ εἰς διορισμὸν καὶ φυλακὴν ἀριθμῶν χρόνου γεγονότα, καὶ κόσμον οὐρανοῦ, καὶ τροπὰς καιρῶν, θεῖα ἐστι καὶ κρείττω τῶν ἀνθρώπων, ἀνάγκη καὶ κρείττονα βίον καὶ μακάριον αὐτὰ καὶ εἰρηνικὸν, καὶ πολλῷ τοῦ ἡμετέρου βίου διαλλάττοντα δικαιοσύνῃ καὶ ἀρετῇ διάγειν, κινούμενα κίνησιν εύτακτον καὶ εὐδαίμονα - εἰ δὲ τῶν θνητῶν συμφορὰς καὶ κακοφροσύνας αὐτὰ τεκταίνεται, καὶ ἐνεργεῖ περὶ τὰς ἀσελγείας ἀσχο λούμενα, καὶ τὰς μεταβολὰς καὶ τροπὰς τοῦ βίου, ἄρα αθλιώτερα τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν, εἰς τὴν γῆν βλέποντα, καὶ τὰς ἐπικήρους καὶ ἀθέσμους πράξεις, καὶ μηδὲν κρεῖττον τῶν ἀνθρώπων διάγοντα, είγε τῆς ἐκείνων ἀποῤῥοίας καὶ κινήσεως ὁ ἡμέτερος ήρ τηται βίος. CAP. XVI. Alia complura in eosdem mathematicos intorta. Cum nullus absque prævio cupiditatis affectu actus fiat, neque vero cupiditas aliunde sit quam ab indigentia; Deus autem ipse nullius egeat, nec proinde ullius auctor aut machinator pravitatis exsistat; cumque rursus siderum natura divinæ affinis sit illique vicinior (nempe præstantiorum hominum virtute præstantior), nec ipsa mala molientur aut aliquo indigebunt. Præterea, nemo eorum quibus ratum est solem et lunam et stellas divinas res esse, eat profecto infitias, procul etiam a malitia hæc abhorrere, et a terrenorum actibus remota esse, in quæ nec voluptatis affectio, nec doloris cadat: nec enim cœlestibus pudenda hæc desideria competunt et exsecrandæ appeditiones. Si autem extra ea sunt, nec ulla laborant egestate, quid causæ est cur mortalibus eorum auclores sint, quæ nec illis arrideant et extra quæ posita nobiliore indole præstent Hi porro qui hominem arbitrii facultate non præditum esse statuunt, sed inevitabili fati necessitate jussisque non scriptis ferri agique humanam vitam sentiunt, in ipsum impii ac injurii sunt Deum, quem malorum humanorum auctorem et effectorem faciunt. Si enim siderum universum circularem motum, Deus ipse, qua nemo sapientia dicat aut vi mentis intelligat, modulate dispensat, universi clavum rectissime gubernans; astra vero vitii atque virtutis qualitates humanæ vitæ ingerunt, quæ videlicet necessitatis vinculis homines in ea trahant, utique malorum auctorem ac originem Deum ascribunt; omnium tamen judicio, nullius noxæ Deus auctor est. Explodatur ergo fatalis necessitas. σε Gen. 1, 17. Εἰ πᾶσα πρᾶξις χωρὶς ἐπιθυμίας οὐ γίνεται, οὐδὲ μὴν ἐπιθυμία χωρὶς ἐνδείας· ἀνενδεὲς δὲ τὸ Θεῖον· ανεννόητον ἄρα πονηρίας· καὶ εἰ ἡ τῶν ἄστρων φύσις ἐγγυτέρω τέτακται Θεοῦ, κρείττων οὖσα τῆς τῶν κρειττόνων ἀνθρώπων ἀρετῆς· ἀνεννόητα κακίας ἐστὶ καὶ ἀνενδεῖ τὰ ἄστρα. Καὶ ἄλλως, πᾶς ἡμῖν ὁμολογήσει τῶν πεπεισμέ νων τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας εἶναι θεῖα, καὶ μακρὰν ἀπῳκίσθαι κακίας, καὶ τῶν γηγενῶν πράξεων ἀνεπίδεκτα πάθους ἡδονῆς ὄντα καὶ λύπης· οὐ γὰρ προσεῖναι τοῖς οὐρανίοις τοιαύτας ὀρέξεις βδελυκτάς. Εἰ δὲ τούτων ἐκτὸς καὶ ἀνενδεῆ πεφύκασι, πῶς τοῖς ἀνθρώποις, ἃ μὴ αὐτοὶ βούλονται, καὶ ὧν ἐκτός εἰσι, τεκταίνονται; Οἱ δὲ ὁριζόμενοι τὸν ἄνθρωπον μὴ εἶναι αὐτεξού σιον, ἀλλ' ἀνάγκαις ἀφύκτοις Ειμαρμένης λέγοντες οἰακίζεσθαι καὶ ἀγράφοις προστάγμασιν, εἰς αὐτὸν ἀσεβοῦσι τὸν Θεὸν, παρεκτικὸν αὐτὸν τῶν ἀνθρω πίνων κακῶν καὶ ποιητὴν εἰσηγούμενοι. Εἰ γὰρ τῶν ἀστέρων ἅπασαν κυκλικήν κίνησιν ἐμμελῶς αὐτὸς ἀφράστῳ σοφίᾳ καὶ ἀνεννοήτῳ διέπει, κατευθύνων τὸν οἴακα τῆς οἰκουμένης· οἱ δὲ ἀστέρες τὰς ποιό τητας τῆς κακίας καὶ τῆς ἀρετῆς ἐκτελοῦσι τῷ βίῳ, ἀνάγκης δεσμοῖς τοὺς ἀνθρώπους ἕλκοντες εἰς ταῦτα· αἴτιον τῶν κακῶν τὸν Θεὸν ἀποφαίνονται καὶ δότην ἀλλ' ἀναίτιος πᾶσι πάσης βλάβης ὁ Θεός. Οὐκ ἄρα γένεσις.

Πᾶς ὅστις κἂν βραχὺ συνετὸς ὁμολογήσει τὸν Θεὸν ἡ ἀγαθὸν, δίκαιον, σοφόν, ἀληθῆ, ὠφέλιμον, ἀναίτιον κακῶν, ἀσύμπλοκον πάθους, καὶ πᾶν εἴ τι τοιοῦ τον. Καὶ εἰ οἱ δίκαιοι κρείσσους εἰσὶ τῶν ἀδίκων, καὶ ἔστιν αὐτοῖς ἡ ἀδικία βδελυκτή· χαίρει δὲ ὁ Θεὸς τῇ δικαιοσύνῃ δίκαιος ων, στυγητὴ αὐτῷ ἡ ἀδικία, ἐναντίον οὖσα καὶ ἐχθρὸν τῇ δικαιοσύνῃ· οὐκ ἄρα ἀδικίας αἴτιος ὁ Θεός. Εἰ τὸ ὠφελοῦν πάντως ἐστὶν ἀγαθόν· ὠφέλιμον δὲ σωφροσύνη καὶ οἴκῳ, καὶ βίῳ καὶ φίλοις· ἀγαθὸν ἄρα ἐστὶν ἡ σωφροσύνη. Καὶ εἰ ἡ σωφροσύνη φύσει ἀγαθὸν, ἀκολασία δὲ ἐναντίον σωφροσύνῃ· τὸ δὲ ἐναν τίον τῷ ἀγαθῷ κακόν· κακὸν ἄρα ἡ ἀκολασία. Καὶ Quisquis vel minima boni sensus particula asper sus est, fatebitur statim Numen divinum bonum esse, justum, sapiens, verax, rerum utilitatibus consulens, haudquaquam malorum auctorem, nullis implicatum vitiosis affectibus, ac si quid ejus generis est. Jam si et justi meliores injustis sunt, eisque exsecrationi injustitia habetur; Deusque, quippe qui justus sit, gaudet justitia; plane injustitiam exosam habet, quæ justitiæ adversetur, sitque illi inimica: non est igitur Deus auctor injustitiæ. Si quod utilitatem præstat, utique honum est: præstat autem castitas et domui et mundo et amicis: bona utique est castitas. Quod si natura bona est castitas, castitati vero luxuria contraria est, id autem est malum, quod bono contrarium est, sequitur maεἰ ἡ ἀκολασία φύσει κακὸν, κατὰ ἀκολασίαν δὲ μοι- lam esse luxuriam. Quod si luxuria natura mala est; χεῖαι γίνονται καὶ κλοπαὶ καὶ ὀργαὶ καὶ φόνοι· φύσει ἄρα κακόν ἐστιν ὁ ἀκόλαστος βίος. Τὸ δὲ Θεῖον κακῶν ἀσύμπλοκον πέφυκεν. Οὐκ ἄρα γένεσις per eam autem fiunt adulteria, furta, jurgia, cædes natura ergo malum est vita luxuriosa et intemperans. Divinum autem Numen malis implica - tum non est. Explodatur ergo fatalis necessitas. Εἰ οἱ σώφρονες βελτίους εἰσὶ τῶν ἀκρατῶν, καὶ ἔστιν αὐτοῖς ἡ ἀκρασία βδελυκτή· χαίρει δὲ ὁ Θεὸς τῇ σωφροσύνῃ, παθῶν ἀνεννόητος ὤν· στυγητὴ ἄρα καὶ τῷ Θεῷ ἡ ἀκρασία. Ὅτι δὲ ἡ κατὰ σωφροσύνην πρᾶξις, ἀρετὴ οὖσα, κρείττων ἐστὶ τῆς κατὰ ἀκρασίαν, κακίας ούσης, μαθεῖν ἔστιν ἀπὸ βασιλέων, ἀπὸ ἀρχόντων, ἀπὸ στρατηγῶν, ἀπὸ γυναικῶν, ἀπὸ τέ κνων, ἀπὸ πολιτῶν, ἀπὸ δεσποτῶν, ἀπὸ οἰκετῶν, ἀπὸ παιδαγωγῶν, ἀπὸ διδασκάλων· ἕκαστος γὰρ τούτων καὶ ἑαυτῷ καὶ τῷ κοινῷ ὠφέλιμος γίνεται σωφρονῶν ἀκολασταίνων δὲ, καὶ ἑαυτῷ καὶ τῷ κοινῷ βλαβερός. G Καὶ εἰ ἔστι διαφορά τις κιναίδων καὶ ἀνδρείων, ἀκολάστων καὶ σωφρόνων· καὶ ἔστι κρείσσων ἡ τῶν ἀνδρείων καὶ σωφρόνων, χείρων δὲ ἡ τῶν ἐναντίων· οἱ δὲ τῆς κρείσσονος ἐγγὺς εἰσι καὶ φίλοι Θεοῦ, καὶ οἱ τῆς χείρονος μακρὰν καὶ ἐχθροί· οἱ λέγοντες γένεσιν τὸ αὐτὸ τὴν ἀδικίαν εἶναι καὶ τὴν δικαιοσύνην, οὐ διορίζονται κιναιδίαν καὶ ἀνδρείαν, ἀκρασίαν καὶ σωφροσύνην, ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ γὰρ τῷ κακῷ τὰγαθὸν ἐναντίον, τὸ δὲ ἄδικον κακόν· τοῦτο δὲ ἐναντίον τῷ δικαίῳ· τὸ δὲ δίκαιον, ἀγαθόν· τὸ δὲ ἀγαθὸν ἐχθρὸν τοῦ κακοῦ· ἀνόμοιον δὲ τὸ κακὸν τῷ ἀγαθῷ· ἕτερον ἄρα τὸ δίκαιον τοῦ ἀδίκου. Οὐκ ἄρα αἴτιος κακῶν ὁ Θεός, οὐδὲ χαίρει τοῖς κακοῖς. Οὐ συνίστησιν αὐτοὺς ὁ λόγος, ἀγαθὸς ὤν. Εἰ εἰσι δὲ πονηροί τινες, κατὰ ἔνδειαν φρενῶν εἰσιν οὗτοι πονηροί, καὶ οὐ κατὰ tem inimicum malo: dissimile vero malum bono: γένεσιν. Si casti meliores sunt luxuriosis, illisque abominabilis est luxuria, gaudetque Deus castitate, in quem nulla cadat libidinosa ac vitio hærens cogitatio, exosa utique etiam Deo incontinentia est. Porro actionem quæ ex ratione castitatis fit (quæ certe virtus est) potiorem esse illa quæ ex incontinentia est et ad vitium pertinet: intelligere licet ex regibus, ex politicis et militaribus magistratibus, ex mulieribus, ex liberis, ex civibus, ex heris, ex famulis, ex pædagogis, ex magistris: unusquisque enim horum tam sibi quam publico utilis est, si castus sit; sin luxuriosus, tam sibi quam publico noxius. Et si est discrimen quoddam inter cinædos virosque fortes, interque impudicos et castos, estque melior fortium atque castorum natio, deterior vero eorum qui adversantur: siquidem etiam qui partis melioris sunt, Deo vicini eique amici sunt; qui vero ad sequiorem pertinent, longe a Deo distant, et sunt inimici: qui dicunt natali fatalitate, perinde injustitiam atque justitiam afflari, non distinguunt cinædorum mollitiem a fortitudine, et luxuriam a castitate: quæ ut in unum cogantur, fieri non potest. Si enim bonum malo contrarium est, injustum autem malum est: et hoc, justo contra - rium: porro quod justum, idem bonum: bonum aujusto. Non igitur auctor malorum Deus, nec malis sit. Quod si quidam mali sunt, mentis inopia mali Στῇσιν ατασθαλίησιν ὑπέρμορον άλγε' ἔχον της Εἰ δὲ ἀνελεῖν τινα, καὶ φόνῳ τὰς χεῖρας αἱμάξαι γένεσις ἐργάζεται· τοῦτο δὲ νόμος κωλύει, κολάζων τοὺς ἀλάστορας, καὶ δι' ἀπειλῆς ἀπείργων τὰ τῆς γενέσεως δόγματα· οἷον τὸ ἀδικῆσαι, μοιχεύσασθαι, κλέψαι, φαρμακεῦσαι· ἐναντίον ἄρα ὁ νόμος γενέσει. Οσα μὲν γὰρ γένεσις ὥρισε, ταῦτα νόμος κωλύει· Ε' τι. lta codex Mazar. et Allatius. Possinius vero, ex ms. Vat., ὅ τι. COMBEFIS. PATROL. GR. XVIII. aliud omnino erit longeque diversum justum ab indelectatur. Neque ratio illos commendat, quæ bona sunt, non natali ulla fatalitate. Nequitiis sibi damna suis mortemque creantes, Si hominem interficere et cæae manus cruentare, natalis fatalitas adigit; idem auten lex vetat, sicariis supplicia decernens, minisque gravibus deterrens ab iis quæ natalis fatalitas injungit; puta ab injuria inferenda, ab adulterio, a furto, a veneficiis contraria ergo natalis fatalitas et lex. Σφησιν. Οδυσσ. Α, 7.

Quæcunque enim natalis fatalitas statuit, les pro- ὅσα δὲ νόμος κωλύει, ταῦτα γένεσις ποιεῖν βιάζεται· hibet; quæcunque vero lex prohibet, natalis fatalitas facere adigit: adversaria ergo natali fatalitati lex. Si autem illi adversaria, non igitur per natalem fatalitatem legumlatores agunt, quippe qui contraria natali fatalitati sanciendo, eamdem destruint. Aut igitur natalis admittitur fatalitas, nullaque legum erat necessitas: aut leges sunt, nec ex natali illa fatalitate, et quasi illa auctore sunt. Atqui fieri non potest ut absque illa quis nascatur aut aliquid operetur. Nam ne digitum quidem sine fato posse aliquem movere aiunt. Ex natali itaque fatalitate illaque auctore nati legumlatores, Minos, Draco, Lycurgus, Solon, Zaleucus, leges sauxerunt prohibentes adulteria, cædes, injurias, rapinas, farta; haud dubie arbitrati, neque esse, neque fleri talia per natalem fatalitatem. Sin autem hæc quoque per natalem fatalitatem, non sunt leges per natalem fatalitatem: neque enim ipsa se ipsam natalis fatalitas destrueret, ipsa sibi auctoritatem detrahens, ac secum ipsa pugnans: hinc quidem leges statuens, adulteria cædesque prohibentes, et ulciscens malisque mulctans talium criminum reos adigens; quod fieri nullo modo potest. Nihil enim a se ipso alienum atque abhorrens, ipsumque sibi ipsi adversum ac se destruens, sibique dissentaneum. Nulla est igitur natalis fatalitas. πολέμιον ἄρα γενέσει νόμος. Εἰ δὲ πολέμιον, οὐκ ἄρα κατὰ γένεσιν οἱ νομοθέται· τὰ γὰρ ἐναντία δογματί ζοντες γενέσει, γένεσιν λύουσιν. Ητοι οὖν γένεσις ἐστι, καὶ οὐκ ἐχρῆν εἶναι νόμους· ἡ εἰσι νόμοι, καὶ οὐκ εἰσὶ κατὰ γένεσιν. Αλλ' ἀμήχανον χωρὶς γενέσεως φυναί τινα, καὶ διαπράξασθαί τι· οὐδὲ γὰρ τὸν δάκτυλον ἐξεῖναι φασι χωρίς Είμαρμένης κινῆσαι τινι. Κατὰ γένεσιν ἄρα καὶ Μίνως καὶ Δράκων καὶ Λυκοῦργος καὶ Σόλων καὶ Ζάλευκος νομοθέται φύν τες, διετάξαντο τους νόμους, ἀπαγορεύοντες μοιχείας, φόνους, βίας, ἁρπαγάς, κλοπᾶς, ὡς οὐκ ὄντων του των καὶ γινομένων κατὰ γένεσιν. Εἰ δὲ κατὰ γένεσιν καὶ ταῦτα, οὐ κατὰ γένεσιν οἱ νόμοι. Οὐ γὰρ ἂν αὐτὴ ἀφ' ἑαυτῆς ἀνῃρεῖτο γένεσις, αὐτὴ ἑαυτὴν ἀκυροῦσα, καὶ αὐτὴ ἑαυτῇ μαχομένη· καὶ ἐνταῦθα μὲν απαγορευτικοὺς μοιχείας καὶ φόνων νόμους τιθεμένη, καὶ τιμωρουμένη καὶ ἐπεξερχομένη τους κακούς· ἐνταῦθα δὲ φόνους και μοιχείας εργαζομένη. Ἀλλὰ τοῦτο ἀδύνατον. Οὐδὲν γὰρ ἀλλόκοτον αὐτὸ ἑαυτοῦ, καὶ αὐτὸ ἑαυτῷ ἀπεχθανόμενον, καὶ αὐτὸ ἑαυτὸ κατα λύον, καὶ ἀσύμφωνον αὐτὸ ἑαυτῷ. Οὐκ ἄρα γένεσις. aliunde autem ad cædes atque adulteria homines Si per natalem fatalitatem fit quidquid tandem est, nec sine illa quidquam prorsus exsistit, necesse est et legem illa auctore esse. Atqui lex eam tollit, quæ addisci virtutem ac suaderi posse doΕἰ κατὰ γένεσιν πᾶν ὅ τι ποτοῦν γίνεται, καὶ ἔστι δίχα γενέσεως οὐδέν· ἀνάγκη καὶ τὸν νόμον γενέσει γεγονέναι. ᾿Αλλὰ νόμος γένεσιν ἀναιρεῖ, διδακτὴν διδάσκων τὴν ἀρετὴν, καὶ ἐξ ἐπιμελείας προσγινοceat, diligentiaque ac attentione eam comparari; ο μένην φευκτὴν δὲ τὴν κακίαν, καὶ ἐξ ἀπαιδευσίας φυομένην. Οὐκ ἄρα γένεσις. vitari quoque posse vitium, et ex indisciplinata mente proficisci; nulla ergo est natalis fatalitas. Si ut alii alios injuria afficiamus, ac vicissim afficiamur, præstat natalis fatalitas, quid legibus opus? Sin autem eo leges spectant ut delinquentibus poena imponatur, Deo illis providente qui injuria læduntur: sane præstabat fatali necessitate malos non fieri, quam ubi facti sunt, legibus eniendari. Atqui Deus bonus est et sapiens, idque faciens quod præstabilius sit; nulla ergo est natalis fatalitas. Εἰ τὸ ἀλλήλους ἀδικεῖν καὶ τὸ ὑπ' ἀλλήλων ἀδι κεῖσθαι γένεσις ποιεῖ, τίς χρεία νόμων; Εἰ δὲ ἵνα τοὺς ἁμαρτάνοντας ἀμύνωνται, φροντίζοντος τοῦ Θεοῦ τῶν ἀδικουμένων· ἄμεινον ἦν κακοὺς μὴ ποιῆ σαι καθ' εἱμαρμένην, ἢ μετὰ τὸ ποιῆσαι, νόμοις ἐπανορθοῦσθαι. ᾿Αλλ᾿ ἀγαθὸς ὁ Θεὸς καὶ σοφὸς, και τὰ κρείσσω ποιῶν. Οὐκ ἄρα γένεσις. Aut educationis genus contractique mores, seu imbuta indoles, causæ sunt peccatorum; aut animi perturbationes, et quæ per corpus desideria exercentur, seu cupiditates. Quidquid autem horum οἷς ἂν ᾖ αἴτιον, Θεὸς ἀναίτιος. causa sit, certe Deus auctor ac causa minime sit. Ητοι ἀνατροφαὶ καὶ τὰ ἔθη τῶν ἁμαρτημάτων εἰσὶν αἴτια, ἢ τὰ πάθη τῆς ψυχῆς, καὶ αἱ διὰ σώματος ἐπιθυμίαι. Οπότερον δ᾽ ἂν τούτων ᾖ τὸ αἴτιον, Si melius est justum esse quam injustum, quidni talis ab ipso protinus ortu exque genesi homo creatur? Sin autem postea, ut ad meliorem evadat frugem, disciplinis cogitur atque legibus: plane ut arbitrii facultate praeditus iis cogitur et castigatur, non velut qui malus a natura sit. Si mali, natali fatalitate, ineluctabili providentiæ decreto mali nascuntur, omni culpa vacant, nec digni sunt qui legum pœnis coerceantur; quippe qui vivant ut illis a natura comparatum est; nam nec se ipsos mutare potuerunt. Rursus, si boni, eo quod juxta naturam suamı rita rationes instituunt, laude digni sunt, cum ula• Εἰ κρεῖσσόν ἐστι τὸ δίκαιον εἶναι τοῦ ἀδίκου, διὰ τί τοιοῦτος αὐτόθεν ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τῆς γενέσεως οὐ γίνεται; Εἰ δὲ ὕστερον, ὅπως ἀμείνων γενηθῇ, σωφρονίζεται μαθήμασι καὶ νόμοις· ὡς αὐτεξούσιος άρα σωφρονίζεται, καὶ οὐκ ἐκ φύσεως ὢν κακός. Εἰ οἱ πονηροὶ πονηροὶ κατὰ γένεσιν φύσει Προνοίας ταγαῖς, οὐκ εἰσὶ μεμπτοὶ καὶ ἄξιοι τιμωρίας τῆς ἐκ τῶν νόμων, ζῶντες κατ' αὐτὴν τὴν οἰκείαν φύσιν ἐπεὶ μὴ δεδύνηνται μεταβληθῆναι. Καὶ ἄλλως· εἰ οἱ ἀγαθοὶ κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν ζῶντες εἰσιν ἐπαινετοί, τῆς γενέσεως οὔσης αιτίας

τοῦ εἶναι τοὺς ἀγαθους· οὐδὲ οἱ πονηροὶ ἄρα, κατὰ talis fatalitas illis auctor sit ut boni sint: plane ne τὴν οἰκείαν φύσιν ζῶντες, αἰτιατέοι παρὰ δικαίῳ κριτή. Καὶ εἰ χρὴ διαρρήδην εἰπεῖν, ὁ κατὰ τὴν προσοῦσαν αὐτῷ φύσιν ζῶν οὐδὲν ἁμαρτάνει. Οὐ γὰρ ἑαυτὸν ἐποίησε τοιοῦτον, ἀλλ' ἡ εἰμαρμένη· καὶ ζῇ κατὰ τὴν ταύτης κίνησιν, ἀγόμενος ἀφύκτοις ἀνάγκαις. Οὐδεὶς οὖν κακός. Ἀλλ᾽ εἰσὶ κακοί· καὶ ἡ μὲν κακία ψεκτή, καὶ ἐχθρὰ τῷ Θεῷ, ὡς συνέστησεν ὁ λόγος· ἡ δὲ ἀρετὴ προσφιλὴς καὶ ἐπαινετή, Θεοῦ διατάξαντος νόμον τιμωρὸν κακῶν. Οὐκ ἄρα είμαρμένη. CAP. XVII. Concupiscentia carnis Καὶ τί τοσοῦτον ἐπιδιατρίβουσα τοῖς ἐλέγχοις, εἰς μῆκος ἐξάγω τὸν λόγον, τὰ ἀναγκαιότερα πρὸς πειθὼ καὶ συγκατάθεσιν τοῦ συμφέροντος ἐκθεμένη; καὶ πρόδηλον πᾶσι, καὶ ἐξ ὀλίγων, τὴν διαφωνίαν τοῦ τεχνήματος αὐτῶν ἐξεργασαμένη, ὥστε διορᾷν ἐξεῖναι καὶ ἐπαισθάνεσθαι τὴν πλάνην ἤδη καὶ παιδίῳ, ὡς ἐφ' ἡμῖν ἐστι τὸ διαπράξασθαι τὸ καλόν, ἢ τὸ και κὸν, καὶ οὐκ ἐν τοῖς ἀστράτι. Δύο γὰρ κινήσεε ἐν ἡμῖν ἐστὸν, ἐπιθυμία πεφυκότε σαρκὸς καὶ ψυχῆς, διαφέρετον ἀλλήλοιν· ὅθεν καὶ δύο λαβέτην ὀνόματε· ἡ μὲν γὰρ ἀρετῆς, ἡ δὲ κακίας. Δεῖν δὲ τῇ καλλίστῃ καὶ χρηστῇ καὶ πείθεσθαι τῆς ἀρετῆς ἀγωγῇ, τὰ βέλτιστα πρὸ τῶν φαύλων αἱρουμένους. ᾿Αλλὰ περί τούτων άλις ἤδη, καὶ ἐφέξω τὸν λόγον. Αἰδοῦμαι γὰρ μετὰ τοὺς τῆς ἁγνείας λόγους, καὶ ἐγκαλύπτομαι, τὰς τῶν μετεωρολόγων ἢ ματαιοσκόπων ἀνθρώπων ἀναγκαζομένη δόξας ἐξηγήσασθαι, οἳ τὸν τῆς ζωῆς μετ' οιήσεως ἀναλίσκουσι χρόνον, οὐδενὶ ἢ μυθικοῖς ἐνδιατρίβοντες πλάσμασι. Ταῦτά σοι καὶ τῶν ἡμῶν, ὦ δέσποινα ᾿Αρετή, ἀπὸ θεοῤῥήτων συγκαθυφασμένα λόγων, προσκομιζέσθω τὰ δῶρα. mali quidem, qui ipsi quoque sic vivant ut earum natura atque indoles poscit, culpandi erunt a justo judice. Etenim, si clare loquendum est, qui ita vivit ut illi ex natura inditum est, nihil ipse delinquit. Non enim ipse se ipsum, sed fatum talem fecil: exque illius motus compulsione vivit, ineluctabili necessitate tractus. Nemo igitur est malus. Atqui mali sunt. Et malitia quidem vituperium habet, ac Deo inimica est, ut superius evici: virtus verq amabilis et laude digna, cum Deus legem ulciscendis malis constituerit. Non igitur est fatum. et spiritus: vitium et virtus. At quid ego stringendis elenchorum machinis diutius immoror, cum ad suadendum ac præstandum assensum magis necessaria commodioraque ediderim; artisque vanissimæ a se ipsa dissensionem, quamvis paucis ex capitibus nemini non manifestan reddiderim ut jam errorem istorum plane sentire ac perspicere vel pueri possint; intelligereque, in nostra omnino situm libera facultate esse, non autem in stellis, bonum aut malum efficere? Duo quippe motus in nobis sunt, uterque concupiscentia vocati; altera carnis, altera spiritus: unde et nominibus discriminantur, virtutis atque vitii. Oper pretium autem est ut pulcherri - mæ et aureæ obtempereinus virtutis institutioni, optima pro malis, et quæ vitæ hæreant, eligendo. Sed de his jam satis. Tenebo enim me ne plura dicam, verecundia quadam ducta, ne lactenus habitos de virginitate sermones, hac parum congruente nugarum commemoratione contaminem. Et certe pudet, quod hominum meteororum coelestiumque scientiam (seu magis inanem observationen) prefentium, opiniones referre necesse habuerim; qui videlicet solis fabulis atque figmentis dantes operam, inani fastu ac jactantia, vitæ tempus insumunt. Atque hæc tibi a nobis, o domina Arete, ex divinis contexta sermonibus, en tibi sistantur dona. ΕΥΒΟΥΛ. Ὡς λίαν αγωνιστικῶς ἡ Θέκλα καὶ ἐνδόξως, ὦ Γρηγόριον; ΓΡΗΓΟΡ. Τί οὖν, ἢ αὐτῆς ἐκείνης ἀκηκόεις, εύ δὴν καὶ εὐτρόχῳ τῇ γλώττη μετὰ πολλῆς χάριτος καὶ ἡδονῆς διαλεγομένης; ὥστε ἀγασθῆναι τινα προσέχοντα, καὶ τῆς μορφῆς ἐπανθούσης τοῖς λόγοις, ὡς ἐνδιαθέτως καὶ τῷ ὄντι φανταζομένως περὶ ὧν ἀφηγεῖτο διετέλει, ὑπερυθραινομένης αὐτῇ αἰδοῖ τῆς ὄψεως· ὅλη γὰρ εἶναι πέφυκε λευκὴ καὶ σῶμα καὶ ψυχήν. ΕΥΒΟΥΛ. Ορθῶς, ὦ Γρηγόριον, ταῦτα φῂς, καὶ οὐδὲν αὐτῶν ψεῦδος. Ἔγνων γὰρ καὶ ἀπὸ τῶν ἄλλων ἀνδραγαθημάτων μῆτιν αὐτῆς, καὶ λέγειν ὅσα καὶ * Gal. v, 17. Περυκότε. Sic aliquando ex conjectura cornigebamus πεφυκότε; ut genere congrueret cun duali praecedente ἐπιθυμία. Sed post, Mazarino co dice et ipso πεφυκότε preferente, animadvertimus ejusmodi σολοικοφανή antiquis non displicere. Ita Photius primo Bibliotheca suæ codice scribit αύξηη EUBUL. Quam pugnaciter, o Gregorium, quamque magnifice disputavit Thecla? GREG. Quid si eam ipsam copiosa versatilique eloquentia, cum summa gratia et voluptate conjuncta, edisserentem audiisses? ut admirationi attendentibus esset, splendor omni ornatu eflorescentis dictionis; ita ex animo ac mentis penu, verisque imaginibus sermonem exsequebatur, de quibus narrationem instituerat, cum interim illius quoque facies ob verecundiam rubore suffunderetur: tota namque et corpore et animo candore collucebat. EUBUL. Recte hæc effaris, Gregorium, neque hic mendacii prehendi poteris. Novi enim et ex cæteris heroicis actis illius sapientiam, et quæ quaθέντων παραδόσεων. Quem in locum Hoeschelius in notis suis similia probatorum auctorum exempla colligit. Paulo post δεῖν positum pro δεῖ, ut saepe alias in hoc opere infinitivus pro præsenti. ED. LUPAR.

liaque illam perorare contigerit, excellentis semper οἷα κατώρθωσεν, ὑπερβαλλούσης ἀγάπης ἐπίδειξιν in Christum charitatis documenta luculentissima cdenti: utque decus una multiplicis martyrii sapius iteratis ingentium certaminum claris victoriis gloriose tulerit, in quibus et magnanimitas aggrediendi et ardor rem gerendi, paria fuerunt, magnitudinique consiliorum et mentis, ex æquo semper respondit firmitas roburque corporis. GREG. Verissima et tu narras; sed ne his immoremur. Nam de talibus et alias sape, cum lice - bit, agere inter nos poterimus. Nunc ante omnia reddere me tibi decet, quos promisi, reliquarum quoque virginum sermones, nimirum Tysianæ Domninæque: hæ siquidem restant solæ. Ut igitur finem dicendi Thecla fecit, iis tam multis quæ recensui peroratis, referebat Theopatra imperasse Areen Tysianæ, ut locum orandi caperet; hanc vero levius subridentem ante ipsam progressam, in hæc verba dixisse. ποιουμένη Χριστῷ· καὶ ὡς διαπρεπής πολλάκις ἐφάνη τοῖς μεγάλοις καὶ πρώτοις ἄθλοις ὑπαντώσα, τῶν μαρτύρων ἴσην τῇ προθυμία τὴν σπουδήν κεκτημένη, καὶ τῇ ἀκμῇ τῶν βουλευμάτων τὴν ρώμην τοῦ σώματος. ΓΡΗΓΟΡ. 'Αληθέστατα καὶ σὺ τῆς ἀλλὰ μὴ δια τρίβωμεν. Τούτων γὰρ πέρι καὶ τῶν αὖθις ἔσται πολλάκις ἡμᾶς διαλέξασθαι. Νῦν δὲ πρῶτον καὶ τῶν ἑξῆς παρθένων ἐξαγγείλαί με δεῖ σοι τοὺς λόγους, καθὼς ὑπέστην· μᾶλλον δὲ Τυσιανῆς καὶ Δομνίνης αὗται γὰρ ἔτι περιλείπονται. Ὡς οὖν ἀπεπαύσατο καὶ ἡ Θέκλα τοσαῦτα εἰποῦσα, ἔφη προστάξαι τὴν 'Αρετὴν ἡ Θεοπάτρα τῇ Τυσιανῇ λέγειν· τὴν δε, μειδιάσασαν, ἔμπροσθεν αὐτῆς παρελθεῖν, καὶ φάναι, ORATIO IX. TYSIANA. ΛΟΓΟΣ Θ. ΤΥΣΙΑΝΗ. CAP. I. Castitas, veri tabernaculi ornatus præcipuus. Ad tabernaculorum festum celebrandum, septem dies indicti Judæis, quid significent. Septenarii hujus incerta summa: nec ulli liquet, quando futura mundi consummatio sit. Mundi fabrica etiamnum completur. 0 Arete, amabilissima virginitatis amatoribus gloriatio, ego quoque auxilium tuum in rem quam jubes,' imploro: ne mihi quod dicam desit, exhausto tot tamque copiosis aliorum orationibus subjectæ c laudationis argumento. Quare in proœmiis sermonisque insinuationibus tempus equidem operamque non perdam, ne dum exornandis quæ illis congruant mora:n traxero, quod præcipuum est elabatur, accessoria supervacanee captanti, adeo nimirum gloriosa, præclaraque ac magnifica res est virginitas. Ο Αρετή, παρθενίας ἐρασταῖς ἐπέραστον καύ χημα κἀγὼ συναντιληψομένην μοι παραστῆναι σε παρακαλώ, μήπως ἀπορήσω λόγων, ἅτε πολλῶν ἤδη καὶ παντοδαπῶν εἰρημένων. Διὸ καὶ παραιτοῦμαι τὰ προοιμιώδη ταῦτα καὶ προκατασκευαστικά τῶν λόγων, ἵνα μὴ, χρονίζουσα προσήκοντα τούτοις ἐφαρμόττειν, αὐτῶν ἐκπέσω τῶν προκειμένων· οὕτως ἔνδοξόν ἐστιν ἡ παρθενία καὶ τίμιον καὶ μεγαλοπρε πές. Ο Θεὸς τὴν ἑορτὴν τῆς Σκηνοπηγίας διδάσκων τῆς ἀληθινῆς τοὺς ἀληθινούς Ἰσραηλίτας, πῶς ἑορ τάζειν δεῖ καὶ τιμᾶν, ἐν τῷ Λευϊτικῷ παρίστησι μᾶλλον τῶν ἄλλων ἀγνείᾳ φάσκων δεῖν τὴν ἑαυτοι σκηνὴν ἕκαστον κοσμεῖν. Παραθήσομαι δὲ καὶ τὰ ἀπὸ τῆς Γραφῆς, ἀφ᾽ ὧν ἀναμφισβητήτως δειχθήσε ται πᾶσιν, ὅσον καὶ Θεῷ πρόσφορόν ἐστι καὶ προσφι λὲς τὸ κατόρθωμα τοῦτο τῆς ἁγνείας. Καὶ τῇ πενDeus, cum celebrandæ veræ festivitatis Tabernaculorum veris Israelitis legitimum ritum in Levitico præscriberet, præ reliquis exornandum cuique tabernaculum suum castitate sancit. Apponam ipsa Scripturæ verba, ex quibus sine ulla dubitatione demonstrabitur quam Deo conveniens illique acce ptum sit hoc virginitatis munus. Quinto decimo die mensis septimi, quando consummaveritis genimina terra, festum celebrabilis Domino septem diebus: τεκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου, ὅταν et die octavo erit requies. Et sumetis die primo fructum ligni speciosum, et spatulas palmarum, et ramos ligni densus, et salices, et ramos agni de torrente, ad lætandum coram Domino Deo vestro septem diebus anni legitimum sempiternum in progenies vestras. Mense septimo celebrabilis solemnitatem istam. Septem diebus in tabernaculis habitabilis. Omnis indigena in Israel habitabit in tabernaculis: ut sciant progenies vestra, quod in tabernaculis habitare fecerim filios Israel, cum educerem eos de terra Egypti. Ego Dominus Deus vester 65. συντελέσητε τὰ γεννήματα τῆς γῆς, ἑορτάσετε Κυρίῳ ἑπτὰ ἡμέρας· καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ ἀνάπαυσις ἔσται. Καὶ λήψεσθε τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ καρπὸν ξύλου ὡραῖον, καὶ κάλλυντρα φοινίκων, καὶ κλάδους ξύλου δασεῖς, καὶ ἱτέας, καὶ ἀγνου κλάδους ἐκ χειμάρρου, εὐφρανθῆναι ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν ἑπτὰ ἡμέρας τοῦ ἐνιαυτοῦ· νόμιμον αιώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν. Ἐν τῷ μηνί τῷ ἑβδόμῳ ἑορτάσετε αὐτήν. Ἐν σκηναῖς κατοικήσετε ἑπτὰ ἡμέρας. Πᾶς αὐτόχθων ἐν Ισραήλ κατοικήσουσιν ἐν σκηναῖς, ὅπως ἴδωσιν αἱ γε νεαὶ ὑμῶν, ὅτι ἐν σκηναῖς κατῴκισα τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ, ἐν ἐξαγαγεῖν μὲ ὑμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου. Εγώ Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν. σε Levil. XXUΙ, 39-45. Καύχημα. Sic Allatius. Vat. codex et Possinius, κάλλος. COMBEFIS.

Πάντως υπολήψονται οἱ Ἰουδαῖοι (ψιλῷ τῆς Γραφῆς τῷ γραμματι περιπετόμενοι, ὥσπερ καὶ τὰ καλούμενα φύκια, τῶν λαχάνων τοῖς φύλλοις, ἀλλὰ μὴ τοῖς ἄνθεσι καὶ καρποῖς, ὡς ἡ μέλισσα,) τούτους τοὺς λόγους καὶ τὰς νομοθεσίας περὶ σκηνῆς τοιαύτης, οἷας οὗτοι τεκταίνονται, λελέχθαι, ὡς τοῦ Θεοῦ χαίροντος ταῖς ἐξιτήλοις κατακοσμήσεσιν, αἷς αὐτοὶ κατακοσμοῦντες συσκευάζουσιν ἐκ τῶν ἀκροδρύων, οὐ συνησθημένοι τῶν μελλόντων ἀγαθῶν τὸν πλοῦτον· ὡς αὖρα ταῦτα καὶ σκιαὶ φασματώδεις, προεξαγγέλλουσαι τὴν ἀνάστασιν καὶ πῆξιν τοῦ πεπτωκότος εἰς τὴν ἡμῶν σκηνώματος· δ τῇ ἑβδόμη χιλιονταετηρίδι πάλιν ἀθάνατον ἀπειληφότες, ἑορτάσομεν τὴν μεγάλην ἑορτὴν τῆς ἀληθινῆς Σκηνοπηγίας ἐν τῇ καινῇ καὶ ἀλύτῳ κτίσει συντελεσθέντων τῶν τῆς γῆς καρπῶν, καὶ τῶν ἀνθρώπων μηκέτι γενικών- 15 των καὶ γεννωμένων· ἀλλὰ καταπαύσαντος ἀπὸ τῶν ἔργων τῆς κοσμοποιίας τοῦ Θεοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ ἐν ἓξ ἡμέραις ὁ Θεός κατεσκεύασε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, καὶ συνετέλεσε πάντα τὸν κόσμον, και κατέπαυσε τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ ὧν ἐποίησε, καὶ εὐλόγησε τὴν ἡμέ ραν τὴν ἑβδόμην, καὶ ἡγίασεν αὐτήν· ἐντεῦθεν συμβολικῶς τῷ μηνὶ ἑβδόμω, οπόταν ἤδη συντελεσθῶσιν οἱ καρποὶ τῆς γῆς, ἑορτάζειν προστασσόμεθα τῷ Κυ ρίῳ· δ δή ἐστιν, ὁπόταν ὁ κόσμος οὗτος συντελεσθῇ τῇ ἑβδόμῃ χιλίονταετηρίδι· ὅτε, ὡς ἀληθῶς ὁ Θεὸς συντελέσας τὴν οἰκουμένην, ἐφ' ἡμῖν εὐφρανθήσεται. Νῦν γὰρ ἀκμὴν ἔτι τὰ πάντα δημιουργεῖται τῇ διαρκαὶ βουλήσει αὐτοῦ καὶ ἀνεννοήτῳ δυνάμει, αναδιδούσης ἔτι τῆς γῆς τοὺς καρποὺς, καὶ τῶν ὑδάτων συναγομένων εἰς τὰς συναγωγάς· καὶ τοῦ φωτὸς ἔτι διαχωριζομένου, καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀνθρώπων ἔτι δημιουργουμένου· καὶ τοῦ ἡλίου εἰς ἀρχὰς ἀνατέλο: λοντος τῆς ἡμέρας, καὶ τῆς σελήνης εἰς ἀρχὰς ἔτι τῆς νυκτός· καὶ τῶν τετραπόδων καὶ θηρίων καὶ ἑρπε τῶν ἐκ τῆς γῆς ἀναδιδομένων, καὶ πτηνῶν καὶ νηκτῶν ἐκ τῆς ὑγρᾶς ουσίας. Τότε δὴ ὁπόταν συντελε * Gen. 11, 1. • Psal. culi, 31. Πάντως υπολήψονται. Meo periculo mutavi, quod ediderunt ac reddiderunt ambo interpretes, πάντες. Nec enim sic iuscitus Methodius, ut omnnium id Judæorum velit, non omnino Judæorum quibus necdum affulsit lumen Christi. Unaque hæc illi apla expressio, τὰ καλούμενα φύκια, fuci, quos 00cant: notum insecti genus, ipsum iners, et apis laboribus infestum. Allatius, τὰ καλούμενα ψυχία, redditque, quæ psychia nuncupamus; in quo non satis laudo viri religionem. Nullius hic sensus ea vox, nec nisi pueri exscribentis, seu etiam antiquarii σφάλμα. Ψυχεία, seu etiam ψυχία et ψυγεία dio spectant, nec sunt animalium, sed loci, vel eliam fornenti nomina. COMBEFIS. Καὶ ἀλύτῳ καίσει. Εt hic, meo periculo, αλύτῳ πιulo pro αλύπῳ. De tabernaculi enim instauratione sermo est, et nova creatione ad quam cò άλυτον, sive ακατάλυτον per se spectat, oppositum τῷ κατα πεπτωκότι, insolubile et immortale, mortali et ei quod decidit, Amos 1x, 11; Act. xv, 16, non ila τὸ ἄλυπον, sed quasi ex consequenti: et ut Apostolus loquitur Hebr. vir, 16, κατὰ δύναμιν ζωῆς ἀκαταλύτου, secundum virtuem vitæ insolubilis, ac sical dies aternitatis: καθώς αἱ ἡμέρα τοῦ αἰῶνος. Abies citatus. Sic ipse postmodum Methodius re178 Hic prorsus Judæi (circa nudam Scripturæ litteram volitantes, velut fuci circa olerum folia: non ut apis circa flores et fructus operi sedula) existimabunt, verba hæc basque præscriptiones ad ejus generis tabernaculum spectare, quale ipsi construunt: quasi Deus exilibus istis frondium ramorumque ornamentis qualia illi ex arboribus concinnant, delectetur, non intelligentes futurorum bonorum divitias: et ista nihil esse nisi levem auram unibrasque imaginarias prænuntiantes resurrectionem, erectionenque stabilem lapsi prius in terram nostri tabernaculi: quod septimo demum millenario annorum rursus immortale resumentes, magnam veræ Sceπopegia solemnitatem, in nova ac insolubili creatione, consummatis collectisque terræ fructibus, celebrabimus; nemine hominum amplius aut gignente aut qui gignatur, sed Deo jam plene feriante a mundi fabricæ opere. Quoniam enim Deus sex diebus cœlum et terram fabricatus est, ac mundum universum absolvit, requievitque die septimo ab operibus suis quæ fecerat, et benedixit die septimo, et sanctificavit eum ": indesymbolice mense septimo, quando jam consummati collectique sunt fructus terræ, ferias agere jubemur Domino; hoc est cum mundus ipse septimo annorum millenario consummatus fuerit: quando Deus absoluto vere mundi opere, in nobis lætabi - tur. Nunc enim adhuc omnia præpotente nutu illius procreantur, omnemque nientis cogitatumn superante potentia in lucem eduntur, terra huc usque fructus producente aquisque intra sua conceptacula et paratos alveolos se recipientibus: lucis quoque divisione a tenebris hactenus durante, numeroque statuto hominum nondum expleto, sed aliis aliisque quotidie ad summam absolvendam subnascentibus: sole quoque diei ortui, et luna noctis præsidentibus: e terra item prodeuntibus quadrupedibus bestiisque et reptilibus, volucribusque et natatilibus ex humicepturos nos dicit, αιωνίους σκηνὰς οὐκέτι θνηξομέ νας ἢ λυθησομένας εἰς γῆν χώματος: quæ est ejus hic άλυτος creatio; ipsa ἄλυπος, in his duntaxat, quorum erunt ornata tabernacula, et qui digni erunt cum Christo feriari, præeunte judicio: aliis plena tormento. De septimo millenario, quo suscitanda nostra tabernacula ac futuram resurrectionem auguratur Methodius ex mysterio et requie diei septime, humana conjectura est, cui ipse Dominus occurrit, dum tempus illud ignotum esse decrevit, ejusque noscendi desiderium in apostolis repressit. Certe quod illos Deus celavit, humana temere disquirit sedulitas. Fore dies illos non cum observatione, ipse Dominus præmonuit; sed tunc cum nihil mundus de illis cogitabit, sed totus terrenis addictus erit, uti se res in diluvio habuit. Nostrum est, ut ejus adventus exspectatione semper suspensi simus, quod etsi forte mundi consummatio nos non apprehendet; at apprehendet proxima mors, qua denum subruta nostra tabernacula, il nanciscentur, ut vel ad vilain ἄλυτον, vel ad mortem æternosque cruciatus sint reparanda, quo tempore Deus prælinivit, ac ubi jam electorum mundus absolutus erit. lo

ταύτην τὴν κτίσιν, τῷ ἑβδόμῳ μηνί, τῇ μεγάλη τῆς ἀναστάσεως ἡμέρᾳ, ἑορτὴ συγκροτείται τῷ Κυρίῳ τῆς Σκηνοπηγίας ἡμῶν, ἧς εἰσιν ἐν τῷ Λευϊτικῷ τὰ λεγόμενα σύμβολα καὶ τύποι· ὰ ἐξιχνεύοντας, χρη νοεῖν τὴν ἀλήθειαν γυμνήν. Τῶν δὲ γὰρ ἀκούσας, φησί, σοφός, σοφώτερος ἔσται· νοήσει τε παραβολὴν καὶ σκοτεινὸν λόγον· ῥήσεις τε σοφών καὶ αινίγματα. da substantia. Tunc vero cum consummata fuerint σθῶσιν οἱ καιροί, καὶ παύσεται ὁ Θεὸς ἐργαζόμενος statuta tempora, ac creationis opus hoc adornare Deus cessaverit, septimo mense, magna resurrectionis die, festum Domino celebrandum indicitur nom stra Scenopegia, cujus symbola ac figura, dicta haec in Levitico: quæ sedulo investigantes, nudam ipsam veritatem consideremus, operæ pretium est. Hæc enim, inquit 68, sapiens audiens, sapientior erit, intelligelque parabolam et obscurum sermonem: dicta quoque sapientium et ænigmata. Quare pudeat Judæos, quod profundos Scripturarum sensus non penetrant, existimantes nihil nisi corporalia legis ac prophetarun oraculis contineri; quippe terrenis ipsi rebus inhiantes, potioreque loco mundi divitias, quam animi thesaurum censumque habentes. Cum enim divinæ Scripturæ, hoc divisæ sint, ut aliæ præteritarum rerum, aliæ earum quæ sunt futuræ typum exhibeant; miseri illi resilientes, futurorum figuras agunt, ac si jam transjissent. Velut etiam in Agni immolatione, cujus mysterium in sola recordatione liberationis patrum ex Ægypto sentiunt, tunc facta, quando percussis primogenitis Ægypti, servati sunt ipsi, superliminaribus domorum suarum sanguine rubricatis. Nec intelligunt eo etiam præsignari necem Christi, cujus sanguine communitæ animæ ac consignatæ, in orbis conflagratione, ac primogenitis, fiiis Satana, internecione deletis, ab ira servabuntur, angelis ultoribus reverentibus divini sanguinis impressum illis sigillum. Οθεν αἰσχυνέσθωσαν οἱ Ἰουδαῖοι, τὰ βάθη τῶν Γραφῶν μὴ συνησθημένοι, καὶ πάντα σωματικὰ τὸν νόμον ἡγούμενοι καὶ τοὺς προφήτας ειρηκέναι· άτε τῶν κοσμικῶν ἐφιέμενοι, καὶ τὸν ἔξωθεν πλοῦτον τοῦ περὶ ψυχὴν προκρίνοντες. Διαιρουμένων γὰρ τῶν Γραφῶν εἰς τὸν περὶ τῶν παρωχηκότων καὶ μελλόν των τύπον, ἀποπηδήσαντες οἱ σχέτλιοι, τῶν μελλόντων ὡς παρωχηκότων ἤδη τελοῦσι τοὺς τύπους· και θάπερ καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ προβάτου σφαγῆς, ἀνάμνησιν τῆς κατ' Αίγυπτον τῶν πατέρων αὐτῶν γεγενημένης σωτηρίας ἡγούμενοι μόνην εἶναι τὸ μυστήριον τοῦ προβάτου· ὁπότε, πατασσομένων τῶν πρωτοτόκων τῆς Αἰγύπτου, αὐτοὶ διεσώθησαν, τὰς φλιὰς τῶν σφετέρων οἴκων φοινίξαντες τῷ αἵματι· οὐκ ἔτι δὲ καὶ τῆς σφαγῆς τύπον ἡγήσαντο τοῦτο προδηλωτικόν γεγονέναι Χριστοῦ, οὗ αἱ κατησφαλισμέναι τῷ αἷματι καὶ σφραγισθεῖσαι ψυχαί, τῆς οἰκουμένης εκπυρού μένης, καὶ τῶν πρωτοτόκων ὁλοθρευομένων, τέκνων τοῦ Σατανᾶ περισωθήσονται τῆς ὀργῆς, τῶν τιμωρητικῶν ἀγγέλων ἐκτραπησομένων τὴν ἀπὸ τοῦ αἵματος ἐπ' αὐτοῖς ἐκτετυπωμένην σφραγίδα. CAP. Il. Figura, imago; veritas: lex, gratia, gloria. Homo immorialis conditus: mors invecta destruendo peccato. Et hæc exempli causa dicta, ad demonstrandum,· Judæos hinc nimirum spe excidisse futurorum bonorum, quod ea quæ tractant, figuras solummodo rerum jam gestarum esse existimant; dum nec figuras, imaginum; nec imagines, veritatis prænuntias esse agnoscunt. Nam lex quidem imaginis figura est et umbra, nempe Evangelii; veritatis autem inago, nempe Evangelium. Prisci enimn illi homi nes atque lex Ecclesiæ nobis characteres prænuntiavere, Ecclesia vero ipsas repræsentat novorum sæculorum formas. Unde et nos, qui Christum suscepimus, dicentem, Ego sum veritas το umbras quidem et figuras scimus desiisse: ad veritatem autem festinamus, illustres ipsius imagines prænunLiantes. Ex parte enim adhuc, et veluti per speculum cognoscimus vi; quod necduna venerit quod ' το Joan. χιν, 68 Prov. 1, 5, 6. 69 llebr. x, Τέκνων τοῦ Σατανᾶ. Ita recte Allatius; nec quod aliter suadeat quidquam est. Filii Satanæ, omnes reprobi, imitatione; ipsi Ægypti ac mundi primogeniti, extra sortem filiorum Dei ejusque populi; per Dei iram, non Satanæ, exterminandi; quidquid absurde Possinius junxerit, τοῦ Σατανά περισωθήσονται τῆς ὀργῆς, servabuntur ab ira Satan. Nam, rogo, quis eum docuit, aut etiain Methodium, exterminatorem angelum Satanam fuisse, vel Καὶ ταῦτα μὲν ὡς ἐπὶ παραδείγματος εἰρήσθω, δεικνυούσης, ὅτι, τὰ παρόντα τύπους ἡγούμενοι τῶν ἤδη γεγονότων οἱ Ἰουδαῖοι, τῆς ἐλπίδος τῶν μελλόν των ἐξώκειλαν ἀγαθῶν, μηδὲ τοὺς τύπους τῶν εἰκόνων βουληθέντες είναι προκαταγγελτικούς, μηδὲ τὰς εἰκόνας τῆς ἀληθείας. Ὁ μὲν γὰρ νόμος τῆς εἰ κόνος ἐστὶ τύπος καὶ σκιά, τουτέστι τοῦ Εὐαγγελίου· ἡ δὲ εἰκὼν, τὸ Εὐαγγέλιον, αὐτῆς τῆς ἀληθείας. Οἱ γὰρ παλαιότεροι καὶ ὁ νόμος τοὺς τῆς Ἐκκλησίας προεξήγγειλαν ἡμῖν προφητεύοντες χαρακτῆρας· ἡ δὲ Ἐκκλησία τοὺς τῶν καινῶν αἰώνων. Οθεν ἡμεῖς, οἱ τὸν εἰπόντα Χριστόν, Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια, δεξά μενοι, τὰς μὲν σκιὰς καὶ τοὺς τύπους ἴσμεν πεπαυ μένους· ἐπὶ δὲ τὴν ἀλήθειαν σπεύδομεν, τὰς έναρ γεῖς αὐτῆς εἰκόνας προκαταγγέλλοντες. Εκ μέρους γὰρ ἔτι, καὶ ὡς δι' ἐσόπτρον γινώσκομεν· ἐπεὶ μη13 1 Cor. ejus ministrum? Potuit Deus et per eos ulcisci Egyptum; at Scriptura non loquitur Deum fecisse, nec ad Methodium attinebat istiusmodi insinuare, vel alterius quam Dei, iræ meminisse: qua ipsa reprobi æternis poenis in judicio addicentur, evacuato jam omni principatu et potestate, singuli pro reatus merito illi poenas dantes. COMBEFIS. Εξώκειλαν. Vocis hujus hic clara acceptio, quam supra vindicamus, ut sit excidere, frustrata

δέπω τὸ τέλειον ἧκεν (ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν καὶ periectum est nimirum colorum regnum et resurἡ ἀνάστασις,) εἰς ἡμᾶς, ὅτε καταργήσεται τὸ ἐκ μέρους. Τότε γὰρ αἱ σκηναί πήγνυνται πάντων ἡμῶν, ὁπότε, τῶν ὀστῶν συγκολλωμένων καὶ συμπηγνυμένων ταῖς σαρξιν, ἀνίσταται σῶμα. Τότε τὴν ἡμέραν τῆς χαρᾶς ἑορτάζομεν Κυρίῳ εἰλικρινῶς, οπότε τὰς σκηνὰς αἰωνίους ἀποληψόμεθα, οὐκέτι θνη ξομένας ἢ λυθησομένας εἰς γῆν χώματος. Ην γὰρ ἡμῶν καὶ πρόσθεν ἄπτωτος ἡ σκηνή ἀλλὰ διὰ τὴν παράβασιν ἐσαλεύθη καὶ ἐκλίθη, τοῦ Θεοῦ τὸ ἁμάρτημα λύσαντος θανάτῳ, ἵνα μὴ, ἀθανάτως ἁμαρ τωλὸς ὁ ἄνθρωπος ὤν, ζώσης ἐν αὐτῷ τῆς ἁμαρτίας, αιωνίως κατάκριτος γενηθῇ. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ τέθνηκεν οὐ γενόμενος θνητὸς ἢ φθαρτός, καὶ διεκρίθη τῆς σαρκὸς ἡ ψυχὴ, ἵνα νεκρωθῇ διὰ τοῦ θανάτου τὸ παράπτωμα, μηκέτι δυνάμενον ζῆν ἐν τῷ τεθνηκότι. Ὅθεν, ἀποθανόντος τοῦ παραπτώματος καὶ διεφθαρ μένου, πάλιν ἀθάνατος ἀνίσταμαι, καὶ ὑμνῶ τὸν Θεὸν, τὸν διὰ θανάτου τὰ τέκνα ἐκ θανάτου σώζοντα· καὶ ἑορτάζω νομίμως αὐτῷ, κοσμήσασα τὴν σκηνήν μου, τὴν σάρκα, τοῖς καλοῖς, ὥσπερ κἀκεῖ ταῖς πενταφώ τοῖς αἱ παρθένο: λαμπάσιν rectio) quando evacuabitur quod ex parte est. Tunc enim firma basi erigenda omnium nostrum tabernacula, quando, iterum agglutinatis et compactis cum carne ossibus, resurget corpus. Tunc festam gaudii lucem sincere Domino celebrabimus, cum æterna tabernacula receperimus, non amplius meritura aut dissolvenda in pulverem tumuli ". Erat enim nostrum immobili prius statu fixum tabernaculum sed per transgressionem motum, et in terram inclinatum est; Deo per mortem peccatum dissolvente, ne immortalis homo peccator vivens, vivente in eo peccato, in sempiternum maledicto.obnoxius foret. Propterea etiam mortem obiit, cum morti obnoxius creatus non fuisset aut corruptioni: sejunctaque est a carne anima, ut interiret per nortem peccatum, non valens amplius in demortuo vivere. Unde mortuo peccato et corrupto, rursus immortalis resurgo, Deumque laudo, qui per mortem filios a morte liberet: inque ejus bonorem legitime diem festum celebro, ornans tabernaculum meum (carnem scilicet) operibus bonis, ut et illic virgines, quinque lucernarum accensis lampadibus ". Car. I. Quomodo se quisque ad futuram Εξεταζομένη τῇ πρώτῃ τῆς ἀναστάσεως ἡμέρᾳ, εἰ φέρω τὰ προστεταγμένα· εἰ κεκόσμημαι τοῖς τῆς ἀρετῆς καρποῖς· εἰ τοῖς κλάδοις τῆς ἁγνείας και τασκιάζομαι. Νόε: γάρ μοι τὴν ἀνάστασιν εἶναι τὴν σκηνοπηγίαν. Νόει μοι καὶ τὰ εἰς τὴν σύνθεσιν παραλαμβανόμενα της σκηνής τὰς πράξεις εἶναι τῆς δικαιοσύνης. Λαμβάνω οὖν τῇ ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ τὰ ὑποτεταγμένα· οἱονεὶ τῇ ἡμέρᾳ ᾗ κρίνομαι, εἰ τὴν σκηνὴν ἑκόσμησά μου τοῖς προστεταγμένοις· εἰ εὐ ρίσκονται ταῦτα ἐν αὐτῇ, ἅπερ ἐνταῦθα μὲν ἐν τῷ κόσμῳ κτήσασθαι προστασσόμεθα· ἐκεῖ δὲ προσφέρειν τῷ Θεῷ. Ἴτε γάρ, καὶ τὰ ἑξῆς ἐπισκεψώμεθα. Καὶ λήψεσθε ἑαυτοῖς τῇ πρώτη, φησὶν, ἡμέρᾳ, καρπὸν ξύλου ὡραῖον, καὶ κλάδους ξύλου δασεῖς καὶ ἰτέας, καὶ ἄγνου κλάδους ἐκ χειμάρρου, εὐ· φρανθῆναι ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν. Καρτὸν ὡραιότατον ξύλου οἱ τὴν καρδίαν ἀπερίτμητοι Ἰουδαῖοι διὰ τὸ μέγεθος τὸ κίτριον ἡγοῦνται τυγχάνειν· οὐδὲ ἐγκαλύπτονται κιτρίῳ τὸν Θεὸν λέγοντες τιμᾶσθαι, ᾧ τὰ τετράποδα πάντα τῆς γῆς οὐκ εἰσὶν 18 Dan. XII, 2. 18 Matth. xxν, 7. 7 Levit. XXIII, resurrectionem comparare debeul. Prima resurrectionis die in examen adducta, an ea afferam quæ sunt imperata: an virtutis operibus decorata sim, an ramis castitatis opacer. Reputa enim resurrectionem, tabernaculi erectionem esse. Reputa quæ in tabernaculi compositionem assumuntur, justitiæ esse opera. Sumo igitur prima die quæ subduntur, nempe quo die in judicio sistor, si tabernaculum meum præceptis ornavi: si hare in illo inveniuntur quæ bic in sæculo comparare jubemur, ac ibi offerre Deo. Agite enim, et quæ deinceps sequuntur consideremus. Sumetis, inquit, vobis prima die fructum ligni speciosum, et ramos ligni densos, et salices, et agni ramos de torrente, ad lætandum coram Domino Deo vestro. Fructum ligni pulcherrimum incircumcisi corde Judæi, ob sui magnitudinem, citrum esse arbitrantur; neque eos pudet dicere, Deum citro coli cui ne omnia quidem terræ quadrupeda in holocaustum ipso dignum suffecerint, aut thus in scilicet spe, metaphora illorum qui se portum asse- νάς recipiemus, corpora in sempiternum conjuncta, cutos putantes, illo impingunt ac pereunt, seu nauIragium faciunt. COMBEFIS. Ἦν άπτωτος ή σκηνή. Refert Leo Allatius Michaelis Glycæ epistolam, qua ait probare multis sanctorum dictis, fuisse hominem animo et corpore creatum inimortalem, quibus ipse Methodium adjungit, id clare hoc loco asserentem. Et certe id docere Methodium negari non potest; at qua immortalitate, nec ipse satis explicat, nec alii Patres. Sane si ἄπτωτος ή σκηνή, unde quod corruit? nisi quod subjecta Adami arbitrio ejus immortalitas, quam servaret si vellet, ut et fecit. Non erat ergo immortalitas quasi positiva, et ex principiis intrinsecis, qualis erit a resurrectione, per quam αιωνίους σκηnec unquam intermoritura, sed quasi parata extrinsece Deique munere, qui hominem creaverat ut immortalis esset; et qui ipse mortem non fecit, ut dim citur Sap. 1, 13. Congruentia Methodii inducta mortis, ut ea peccatum moreretur, in vi congruentiæ valet, non rationis quæ cogat, cum præcipue reatus culpæ non in corpore sit, sed in animo qui immortalis est; et quem ipsum aboleri necesse esset, ut quasi abolito subjecto, aboleri peccatum censeretur ac deficere. Alia ergo quærenda peccati destructio, animi in Deum conversione et infusione gratiæ, extra quam nulla corporis mors peccatum abolet. Ib. Ταῖς πενταρώτοις... λαμτάσι. Nempe om

incensum. Prorsusque, o dura ac ferrea pectora! si εἰς ὁλοκαύτωσιν ἱκανὰ, καὶ ὁ λίβανος εἰς καῦσιν citrus pulcher vobis videtur, quidni et uva potius pulchra? quidni et malum granatum cæterique arborum fructus et poma multo citro præstantiora? Sane in Cantico canticorum * Salomon, horum omnium pulchrorum fructuum mentione facta, unum duntaxat malum citrum silentio præteriit. Sed hoc imprudentes decipit, quod non intellexerunt, lignum vitæ quod prius paradisus ferebat 7, nunc iterum Ecclesiam omnibus germinasse, quod pulchrum ac decorum fidei fructum faciat. Talem nos fructum ad tribunal Christi accedentes afferre necesse est primo solemnitatis die quo si nos quoque destituamur, non poterimus cum Deo feriari, nec partem nanciscemur, ut auctor est Joannes ", in resurrectione prima. Lignum enim vitæ est omnium primogenita Sapientia: Lignum vitæ est iis qui apprehenderint eam, ait propheta, et eis qui innituntur super ipsam quasi super Dominum secura Lignum plantatum secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo: doctrina est et charitas et prudentia, tempore opportuno illis dispertita qui ad aquas redemptionis accedunt. Qui non credidit Christo, neque eum esse principium et lignum vitæ intellexit, is cum non possit Deo ostendere tabernaculum suum pulchrorum fructuum speciosissimo ornatum, quomodo festum colebrabit? quomodo lætabitur? Vis nosse pulchrum ligni fructum? Considera sermones Domini nostri Jesu Christi, ut sunt speciosi forma præ filiis hominum 80. Pulcher fructus germinavit per Moysem, nempe lex; sed non ita pulcher ut Evangelium. Lex enim 75 Cant. 1V, 15. 16 Gen. 11, 9. 11 Apoc. xx, 6. nibus sensibus in morem lampadum accensis in cultum virginitatis; ita scilicet ut singuli illi sensus studeant, nihilque libidinosum aut abhorrens a castitatis legibus sua quisque operatione admittant, uti in superioribus Methodius ipse exposuit, debuitque meminisse Possinius ne παντοφώτοις legeret ac detorqueret, plene lucentibus, ut ipse reddit. COMBEFIS. Καὶ ὁ λίβανος εἰς καῦσιν. Κατὰ κοινοῦ, πᾶς ὁ λίβανος τῆς γῆς. Quidquid thuris et incensi habet terra, uti de pecudibus dixerat; utrumque genus oblationum significans, utroque altari, holocaustorum et thymiamatum quæ in Dei cultum, quidquid demum offeratur, nunquam sufficiant. Quod jam illi omnia debita; et ab eo, pro ejus majestate, infinite remota. At, quid Possinius? Libanum ejusque nemora sibi commentus est, qui ipse in altare verteretur, et unde ad comburendum holocausto sufliceretur sic enim amica paraphrasi, sæpius auctori minus officiosa Cujus mons totus Libanus altare, et cuncta illius silva, pyra forent. At, quid Libano cum altari, quæve ejus religio, aut quæ in illo antiquo ritu, oblata Deo holocausta, ut sic ex eo debuerit Methodius exemplum petere, et non ex suis Lycia aliisque vicinioribus montibus, quibus nec silvæ desint; etsi forte deest thus, uti et Libano; Sabeorum regione proveniens, non Libano monte; mirumque, quod unum attendit Methodius, fido interpreti όμωνυμίᾳ decepto, nec in mentem venisse. Ib. Εἰ τὸ κίτριες... ὡραῖον. Possinius, quod Καὶ ὅλως εἰ τὸ κίτριον, ὦ ατεράμονες! ὡραῖον διατί μὴ καὶ ἡ σταφυλὴ μᾶλλον ὡραία; διατί μὴ καὶ ή ῥοιά; διατί μὴ καὶ τὸ μῆλον καὶ τὰ ἄλλα ἀκρόδρυα, τὰ μᾶλλον διαφέροντα τοῦ κιτρίου; Αμέλει ἐν τῷ Ασματι τῶν ᾀσμάτων, πάντων ὁ Σολομῶν τούτων ὡραίων μνημονεύσας, τὸ κίτριον ἀπεσιώπησε μόνον. ᾿Αλλὰ τούτων ἀπεβουκολήθησαν οἱ ἄφρονες, μὴ νοήσαντες τὸ ξύλον τῆς ζωῆς, ἢ πρόσθεν μὲν ὁ παρά δεισος ἔφερε, νῦν δὲ πᾶσιν ἀνεβλάστησεν ἡ Ἐκκλησία, τὸν ὡραῖον καὶ εὐπρεπῆ τῆς πίστεως ποιοῦν καρπόν. Τοιοῦτον ἐληλυθότας καρπὸν τῇ πρώτη τῆς ἑορτῆς ἡμέρᾳ εἰς τὸ δικαστήριον ἡμᾶς κομίζειν δεῖ Χριστοῦ. ἐὰν μὴ τοιοῦτον σχῶμεν καὶ ἡμεῖς καρπόν, οὐ δυνη σόμεθα συνεορτάσαι Θεῷ· οὐ τευξόμεθα, κατὰ τὸν Ιωάννην, τῆς πρώτης ἀναστάσεως. Τὸ γὰρ ξύλον ζωῆς ἐστιν ἡ πρωτότοκος πάντων σοφία· Ξύλον ζωῆς ἐστι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτῆς, φησὶν ὁ προ φήτης, καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ' αὐτὴν, ὡς ἐπὶ Κύριον, ασφαλής. Ξύλον παρὰ τὰς διεξόδους πεφυτευμένον τῶν ὑδάτων, ὁ τὸν καρπὸν αὐτοῦ δώσει ἐν καιρῷ αὐτοῦ, διδασκαλία καὶ σύνεσίς ἐστιν, ἐν καιρῷ προσήκοντι τοῖς τῆς ἐπὶ τὰ ὕδατα ἀπολυτρώσεως ἀφικνουμένοις διδομένη. Ὁ μὴ πιστεύσας Χριστῷ, μηδὲ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν εἶναι καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς ᾐσθημένος, οὐκ ἔχων δεῖξαι τῷ Θεῷ τῷ ὡραιοτέρῳ τῶν ὡραίων καρπῶν τὴν σκηνὴν αὐτοῦ κεκοσμημένην, πῶς ἑορτάσει; πῶς εὐφρανθήσεται; Θέλεις γνῶναι τὸν ὡραῖον καρπὸν τοῦ ξύλου; ἐπίσκεψον τοὺς λόγους τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, πῶς εἰσιν ὡραῖοι παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Ὡραῖος καρπὸς ἐβλάστησε διά Μωϋσέως, ὁ νόμος· ἀλλ᾽ οὐχ οὕτως ἦν ὡραῖος ὡς τὸ 78 Prov. 111, 18. 79 Psal. 1, 3. 80 Psal. xLiv, 5. ubique textus sacer, et interpretes et Methodius fructum dicunt, citrum, repente in arborem mutavit; ut et sequentia quibus aliis comparatur, quæ videantur vel æquare vel etiam superare ejus pulchritudinem; uvas, malograuata, mala pomaque; nova certe, nimiæque in interprete licentiæ metamorphosi. Fructum speciosum, sive etiam, ut alii malunt, arboris speciosæ, citrus est, ut communiter tradunt Hebræi; præiveritque Targum. Oukelos, qui illud Hebraei textus, fructum ligni decoris, exposuerit, fructum ligni ciri. Manahem et Gerund Rabbini, ipsam volunt arborem, cujus esu Adamo interdictum, penes quos sit fides: nam quis revelavit? Auream arborem vocat interpres Arabicus. Josephus ἐκ φοινίκων καὶ κιτρίων, et palmis et citris, (quibus conferta Palæstina) instruere solitos refert Judæos sua hæc tabernacula: et modo instruunt, quibus locis suo ritu sinuntur vivere, ambitioso sane apparatu, quoad per facultatem licet. Methodius, quod negare videtur, fructum illum ὡραῖον, speciosum, vel (ut schol.) ένδοξον, gloriosum, fuisse citrum, rem non conficit: sed quod Judæi non alio mentem ferant, nec intelligant aliquid spiritale horum symbolo designari. Commodior citri ornatus tabernaculo, quam vel uvarum, vel aliorum quæ ille refert, quod ipsa arbor et folia ramique non facile marcescani, ipsaque decorem malo augeant, et ab illo hauriant quodque ipsum malum dies non paucos integrum perseveret et odoratum. lv.

Εὐαγγέλιον. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ τύπος τις ἦν καὶ σκιὰ figura quaedam erat et umbra futurarum rerum; τῶν μελλόντων πραγμάτων· τοῦτο δὲ ἀλήθεια καὶ ζωῆς χάρις. Ὡραῖος ἦν τῶν προφητῶν ὁ καρπός· ἀλλ᾽ οὐχ οὕτως ὡραῖος, ὡς ὁ ἐξ αὐτοῦ γεωργούμε νος, τῆς ἀφθαρσίας. Evangelium autem veritas est, et vitæ gratia. Pulcher erat prophetarum fructus, sed non ita pulcher, ut qui ex ipso legitur, incorruptionis fructus. CAP. IV. Mens depurgatis viliis perspicacior. Animi ornatus ac virtutum series. Charitas densa el constipala Castilas, omnium postremus ornatus. Ipse matrimonii castigandus usus. Καὶ λήψεσθε ἑαυτοῖς τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ καρπὸν ξύλου ὡραῖον, καὶ κάλλυντρα φοινίκων· λέγων τὴν ἄσκησιν τῶν θείων μαθημάτων, οἷς ἐκκαθαίρεται καὶ κοσμεῖται ψυχὴ νικῶσα τὰ πάθη, ἀποσαρουμέ των ἐξ αὐτῆς καὶ ἐκβαλλομένων τῶν ἁμαρτημάτων. Δεῖ γὰρ καθαροὺς καὶ κεκοσμημένους ήκειν εἰς τὴν ἑορτὴν, ὥσπερ κοσμήτρῳ ταῖς ἀσκήσεσι καὶ μελέταις τῆς ἀρετῆς πεφιλοπονουμένους· ὅτι μελέταις ἐπιπόνοις καὶ ἀσκήσεσι καθαιρόμενος ὁ νοῦς τῶν ἐπικαλυπτόντων αὐτὸν ἀλλοίων διανοημάτων, ἐξυδερκεῖ πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Καθάπερ καὶ ἡ χήρα τὸν καδράντην ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἀνεύρατο, μετὰ τὸ σαρῶσαι τὸν οἶκον καὶ ῥίψαι τὰ κόπρια, τὰ ἐπισκο τοῦντα καὶ καλύπτοντα πάθη τὴν ψυχὴν, τὰ ἀπὸ τῆς θρύψεως ἡμῶν καὶ τῆς ἀμελείας πληθύνοντα. Καὶ τοίνυν ὁ σπουδάζων εἰς τὴν ἑορτὴν τῶν Σχηνῶν ἐκείνων φθάσαι, καὶ τοῖς ἁγίοις συγκαταλεχθήναι, πρῶτον τὸν ὡραῖον τὴν πίστιν κτησάσθω χαρ τόν· εἶτα τὰ κάλλυντρα, τὴν ἄσκησιν καὶ μελέτην τῶν Γραφῶν· εἶτα τοὺς ἐριθηλέας ἐφεξῆς κλάδους τῆς ἀγάπης καὶ δασεῖς, οὓς καὶ μετὰ τὰ κάλλυντρα παρεγγυά λαμβάνεσθαι, κλάδους δασεῖς εὐθυβολώτατα, τὴν ἀγάπην φράσας· τὸ γὰρ δασὺ κατάκαρπον ὅλον ἐστὶ καὶ πυκνόν, μηδὲν ψιλὸν ἢ διάκενον ἔχον, ἀλλὰ πάντα πεπληρωμένον, καὶ τοὺς ὅρπηκας καὶ τὰ στελέχη. Τοιοῦτον γάρ ἐστιν ἡ ἀγάπη, μηδαμόθεν ὑπόκενος ἢ ἄκαρπος οὖσα. Η γὰρ, ἐὰν πωλήσω τὰ ὑπάρχοντά μου, καὶ δώσω πτωχοῖς· καὶ ἐὰν τὸ σῶμά μου πυρὶ παραδώσω, καὶ ἐὰν τοσαύτην πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστᾷν, κτήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδέν είμι. Αγάπη ἄρα τὸ κατάκαρπόν ἐστι καὶ δασύτατον ξύλον πάντων, ή γέμουσα καὶ πεπληρωμένη τῶν χαρίτων. Et sumetis vobis prima die fructum ligni speciosum, et spatulas palmarum 81. Nempe divinarum disciplinarum exercitationem significans, quibus emundatur et ornatur animus vitiorum victor, everritis ex ipsa ejectisque peccatis. Mundos enim atque ornatos ad festum venire necesse est, tanquam mangonio quodam, religiosis operibus virtutisque exercitiis magnifice comptus ac expolitos. Laboriosis enim id genus exercitamentis depurgata mens, a diversarum cogitationum illam obtundentium offusa nebula, acute veritatem cernit. Uti etiam vidua in Evangeliis quadrantem invenit, cum domum everrisset et sordes ejecisset; vitia scilicet obscurantia animum ac obnubentia, quæ per nostram mollitiem ac socordiam ingenti nobis segete augescunt. Εἶτα τί παραλαμβάνεσθαι βούλεται και ἕτερον; τοὺς κλάδους ἰτεῖνους, φησί, τὴν δικαιοσύνην κλάδους ἐτεΐνους κικλήσκων, ἀνθ' ὧν οἱ δίκαιοι, κατὰ τὸν προφήτην, ὡς ἀναμέσον ὕδατος ἀνατέλλουσι χόρτος, καὶ ὡς ἰτέα ἐπὶ παραῤῥέον ὕδωρ, θάλλοντες τῷ λόγῳ. Καὶ ἐπὶ πᾶσι, τοὺς ἀγνίνους ἐπικοσμοῦντας τὴν σκηνὴν παρακελεύεται προσφέρεσθαι κλάδους, Qui igitur ad Tabernaculorum illorum festum cupit evadere, inque sanctorum censum referri studet, primum speciosum fructum, id est fidem, sibi comparet: tum spatulas, allentam scilicet Scripturarum meditationem ac in cis exercitationem: postea late frondentes densosque charitatis ramos, quos post spatulas jubet sumi; ramos densos aptissime charitatem vocans; quod enim dense viret, fere idem copiose fructuosum totumque frugiferum est, nihil exile exsuccumque habens, sed omnia plena, et ramos et truncos. Talis quippe est charitas, nulla parte vacua aut infructuosa. Nam si vendidero omnes facultates meas, et distribuero in cibos pauperum; et si corpus meum igni tradidero; et si tantam fidem habuero ut montes transferam, charitatem autem non habuero, nihil sum 83. Chari· tas igitur arbor est fructibus longe uberrima omniumque densissima; gratiis scilicet abunde scatens iisque plena. Exinde quid et aliud nos vuit assumere? Ramos scilicet salicum, isto symbolo justitiam indicans; idcirco nimirum quod justi, ut auctor est propheta, velut gramen inter aquas germinant, et quasi salix juxta præterfluentem aquam, verbo doctrinaque forentes. Omnium denique cumulo, agni arboris ramos ad tabernaculum condecorandum ju- *¹ Levit, xx111, 40. 81 Marc. XII, 42. 83 I Cor. XIII, 2, 3. 44) Αποσαρουμένων. Hic item, meo periculo, vocis monstrum ejicio, quod attinet ad Methodii propositum, ἀποσαρκουμένων. Conati quidem reddere leo Allatius, a suis carnibus divulsis; Possinius, evulsis. Verum non hæc illius vocis acceptio, sed in carnem concretis, ut eum c'eatrix obducitur, et caro enascitur: quod nemo non videt, quam non aple jungatur ejectioni peccatorum. Est ergo απο στρουμένων, μιa ut ererrantur peccata et ejiciantur; sive everritis ejectisque peccatis; quam postmodum 8. Isa. XLIV, vocem ex Evangelio in viduae exemplo repetit, μετὰ τὸ σαρῶσαι τὸν οἶκον· postquam domum everrisset. Ubi pari inscitia in Vulgatam irrepserat evertit, pro everrit, sed emendavit sequentium sedulitas. Facit quod Methodius ad voccm κάλλυντρα alludit, quan Hesychius aliique σπάθας exponunt, quasi scopus. Plutarchus in Dionys., σαίρουσι δὲ καλλύντρῳ τινὶ τὴν οἰκίαν, domum scopis verrunt. Clara ergo Me thodii mens, cui sic illusit inficetus scriba alioque detorsit. COMBEFIS.

bet afferri, quod nempe arbor hæc ipso nomine ca- διὰ τὸ φερώνυμον εἶναι τὸ δένδρον τῆς ἁγνείας, ᾧ stimoniam referat; cujus auctoramentum dictis reliquis ornamentum ac decus præstat. Eant jam lascivi qui, suarum libidinum fœda mancipia, castitatem rejiciunt. Qui enim ſiat ut cum Christo ad festum ingrediantur, qui castitatis ramis (deifica illa beataque arbore) tabernaculum suum non ornaverint? qua omnes festinantes ad illam celebritatem ac nuptiale convivium succingi oportet ac lumbos obumbrare. Agile enim, pulchra virgines, Scripturam ipsam et mandata considerate; qua ratione ad earum quæ dictæ sunt virtutum officiorumque coronidem, castitatem divinus sermo assumpserit, ostendens quam illa deceat resurrectionem, quamque ad illam expetibilis sit: ac sine illa neminem compotem forte promissionum: quam eximie colimus nos virginitatem professæ, et offerimus Domino. Usurpant quoque, qui cum suis uxoribus caste vivunt, et veluti circa truncun, humiles ejus castitate nitentes ferunt surculos, haud valentes, quemadmodum nos, ad excelsos magnosque illius ramos evadere, ac vel eos contingere: tametsi minores, et ipsi offerunt castitatis surculos. At libidinosi, effuso impetu indulgentes lasciviæ, etiamsi non fornicentur, sed licitis quidem legitimæ uxoris, indomite tamen concupiscentiæ æstu, amplexibus assidui: quomodo diem festum agent? quomodo lætabuntur? qui tabernaculum suum, id est, carnem suam, agni ramis, habitu scilicet castitatis, non exornaverint; neque audierint monentem, ut qui habent uxores, tanquam nos habentes sint **. κατακοσμείται τὰ προειρημένα. Ἐῤῥέτωσαν οἱ ἀκο λασταίνοντες νῦν, καὶ διὰ τὰς ἑαυτῶν ἡδυπαθείας ἀγνείαν ἀποδιωθούμενοι. Πῶς γὰρ εἰς τὴν ἑορτὴν συνεισελεύσονται Χριστῷ, μὴ κοσμήσαντες ἑαυτῶν τὴν σκηνὴν κλάδοις ἁγνείας, τῷ θεοποιῷ μακαρίῳ φυτῷ; ᾧ τοὺς εἰς τὴν ἄγυριν σπεύδοντας ἐκείνην καὶ τὸν γάμον ἀναδεῖσθαι δεῖ καὶ κατασκιάζεσθαι τὰς ὀσφύας. Ἴτε γὰρ, καλλιπάρθενοι, τὴν Γραφὴν αὐτὴν ἐπισκέψασθε καὶ τὰς ἐντολὰς, πῶς, ὡς ἐπὶ συμπλη ρώματος τῶν προειρημένων κατορθωμάτων παρέλαβεν ὁ λόγος τὴν ἁγνείαν, διδάσκων ὅσον διαπρεπής καὶ τριπόθητος ἔσται τῇ ἀναστάσει, καὶ ὅτι χωρὶς αὐτῆς οὐδεὶς τεύξεται τῶν ἐπαγγελμάτων Αν ἐξαιρέτως γεωργοῦμεν ἡμεῖς αἱ παρθενεύουσαι, καὶ προσφέρομεν Κυρίῳ. Χρῶνται δὲ καὶ οἱ πρὸς τὰς ἑαυτῶν ἀγνεύοντες γαμετὰς, καὶ ὥσπερ ἀμφὶ τὸ στέλεχος κλῶνας αὐτῆς φέρουσι βλαστήσαντας σωφροσύνην, τῶν ἄνω μὴ ἐφικνούμενοι καὶ μεγάλων αὐτῆς ἐπιψαῦσαι κλάδων, καθάπερ ἡμεῖς· ὅμως, εἰ καὶ μικρούς, οὐδὲν ἧσσον προσφέρουσι δὴ καὶ αὐτο κλῶνας ἁγνείας. Οἱ δὲ οιστρηλατούμενοι, κἂν μὴ πορνεύσωσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς μόνην καὶ ἔννομον ἀδια στόλως ἐπιμίγνυσθαι θελγόντων γαμετήν, πῶς ἑορ τάσουσιν; πῶς εὐφρανθήσονται; μὴ κοσμήσαντες τὴν σκηνὴν ἑαυτῶν τὴν σάρκα τοῖς κλάδοις τῆς ἄγνου, μηδὲ εἰσακούσαντες τοῦ εἰρημένου, Ινα καὶ ο ἔχοντες γυναῖκας, ὡς οἱ μὴ ἔχοντες ὦσι; Διὰ τοῦτο πάντων μάλιστα τοὺς τῶν ἀγώνων ἐφιε μένους, καὶ μεγάλη φρονήσει χρωμένους, τὴν ἁγνείαν ἀμελητί φημι δεῖν καὶ τιμᾶν, ὡς ὠφελιμωτάτην καὶ ἐπίδοξον. Ἐν γὰρ τῇ καινῇ καὶ ἀλύτῳ κτίσει ὃς ἂν ἁγνείας μὴ εὑρεθῇ κλάδοις κεκοσμημένος, οὐ τεύξεται τῆς ἀναπαύσεως, μὴ πληρώσας τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ κατὰ τὸν νόμον· οὐδὲ εἰς τὴν γῆν ἐπιδημήσει τῆς ἐπαγγελίας, μὴ ἑορτάσας πρῶτον τὰς σκηνάς. Οἱ γὰρ ἑορτάσαντες μόνοι τὴν Σκηνοπηγίαν εἰς τὴν ἁγίαν καταίρουσι γῆν, ἀπαιρούμενοι ἀπὸ τῶν καλουμένων Σκηνῶν, ἔστ' ἂν εἰς τὸν νεών φθάσωσιν ἐλθεῖν CAP. V. Mysterium tabernaculorum. Propterea præ reliquis omnibus, his qui certaminibus inhiant quique ingenti sunt animo, citra om. nem cunctationem colendam esse castitatem, tanquam summe utilem et gloriosam, pronuntio. In novo enim et indissolubili mundo, quisquis castimoniæ ramis ornatus repertus non fuerit, nec requiem consequetur, ut qui Dei mandatum juxta legem minime impleverit; neque in terram promissam ingredietur, quippe qui festum Tabernaculorum non ante celebraverit. Illi enim duntaxat qui Scenopegiam festum egerint, ab iis quæ vocant taber88 I Cor. VII, 29. Χωρὶς αὐτῆς οὐδεὶς τεύξεται. De castitate communius dicta hic sermo Methodio, qualem et conjugum esse necesse sit: quæ et ipsa Deo placeat, etsi non ea excellentia qua virginitas: jam que altera oratione, quidquid hinc scrupuli videbatur ex superioris Marcellæ profusiore virginitatis laudatione, exemerat; seduloque rem maritalem ex Dei mandato et legitimam esse ostenderat: hic solum moderandum illius usum admonet, ne et illis pro suo modulo desit castitatis ornamentum; sin ut ipsa alta arbor, at certe ut adnascentes surculi, cui et ipsi animo conjuges afficiantur, etsi eos jugum trahere, ipsa status necessitas cogit, et prolis amor: vel etiam (quod infirmorum) ipsa cupi - dilas; cui ipsi suæ prescribendæ leges, ne vel conjugalis castitatis metas excedens, in effrenem luxuriam estrumque vergat, novæ creationis et insolubilis tabernaculo haud satis comparatum et quale Christi thalamum, vel inter concubinas aut adolescentulas, dedeceat. COMBEFIS. Καὶ ἀλύτῳ κτίσει. Et hic quoque, haud secus ac $: hujus orat. rx, not. 37, ita repono, pro ἀλύπῳ, mundo insolubili, seu creatione, quæ erit communis omnibus judicandis: non ipsa άλυπος κτίσις, omnis expers doloris creatio et status, sel illis propria, quorum tabernacula inventa fuerint ornata virtutum cultu, prima die Scenopegiæ, sive Resurrectionis, id est, ἐν τῇ κρίσει, in judicio, uti exponit ipse Methodius. Vult ergo omnes tunc suscilandos, ac forte discretionem bonorum a malis, feriantibus bonis cum Christo in terra hactenus constitutis, donec impleatur illorum_septenarium, quasi in tabernaculis et antequam in Dei domum et sanctam civitatem (id est in cœlos) introducantur. Quæ fuit veterum simplicior theologia, ron satis probata. Ip.

donec illo evaserint, ut in templum Deique civitatem ingrediantur; ad majus scilicet majorisque claritatis gaudium proficientes, sicut figuræ indicant quæ in Judæis prius præcesserunt. Quemadmodum enim Israelitæ ex Ægypti finibus illis egressi, suscepto primum itinere, in Tabernacula (Soccoth Hebræi vocant) venerunt 86, hincque rursus profecti, venerunt in terram promissionis: ita et nos. Nam et ego iter habens, exque mundi hujus Ægypto egressa, venio primum ad resurrectionen, quæ vera Scenopegia est: et ibi fructibus virtutis exstructo specioseque ornato tabernaculo meo, prima festi resurrectionis die, quæ dies est judicii, simul cum Christo millenarium annorum requiei, celebro; quæ septem dicuntur dies, vera nimirum Sabbata. Inde rursus J.su comes, qui penetravit calos s' (ut et illi post Sceropegiæ requiem in terram promissionis) in cœlos venio, non remanens in tabernaculis, hoc est, non remanente neo corpore, quale prius erat: sed post mille annorum spatium mutato, ex humani forma corporis et corruptione, in angelicam molem et pulchritudinem: ubi demum nos virgines a loco tabernaculi admirabilis, consummato janı resurrectionis festo, ad majora et meliora transibimus, in ipsam domum Dei supracœlcstem ascendentes, in voce exsultationis et confessionis, soni festivitatem agentis, ut Psalmodus ait™ Hoc ipsa quoque, o domina Arete, qualicunque elзκαὶ τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ, εἰς τὴν μείζονα καὶ ἐνδοξο- nacula profecti, ad sanctam contendunt terram, τέραν προκόψαντες χαράν, καθὼς καὶ οἱ τύποι συν ιστᾶσιν, οἱ γεγονότες ἐπὶ Ἰουδαίων. Ὥσπερ γὰρ, ἐξελθόντες τῶν ὅρων ἐκείνων τῆς Αἰγύπτου, ὤδευσαν πρῶτον, καὶ ἦλθον εἰς τὰς Σκηνάς, κἀκεῖθεν ἀπά ραντες πάλιν, ἦλθον εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας· οὕτω δὴ καὶ ἡμεῖς. Οδεύσασα γὰρ ἐντεῦθεν καὶ ἐξελθοῦσα κἀγὼ τῆς Αἰγύπτου τούτου τοῦ βίου, ἔρχο μαι πρῶτον εἰς τὴν ἀνάστασιν, τὴν ἀληθινὴν Σκηνοπηγίαν· κἀκεῖ τοῖς καρποῖς τῆς ἀρετῆς πήξασα τὴν σκηνήν μου κεκοσμημένην, τῇ πρώτῃ τῆς ἑορτῆς ἀναστάσεως ἡμέρᾳ, τῇ κρίσει, συνεορτάζω τῷ Χρι στῷ τὴν χιλιονταετηρίδα τῆς ἀναπαύσεως, τὰς ἑπτὰ καλουμένας ἡμέρας, τα σάββατα τὰ ἀληθινά. Εἶτα αὖθις επομένη τῷ διεληλυθότι τοὺς οὐρανοὺς Ἰησοῦ, ἔρχομαι πάλιν, καθάπερ κἀκεῖνοι, μετὰ τὴν ἀνάπαυσιν τῆς Σκηνοπηγίας, εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγ γελίας, τοὺς οὐρανοὺς, ἐν σκηναῖς μὴ ἀπομείνασα, τουτέστι τοῦ σκηνώματός μου μὴ ἀπομείναντος τοιούτου· ἀλλὰ μετὰ τὴν χιλιονταετηρίδα μεταβληθέντος ἀπὸ τοῦ σχήματος τοῦ ἀνθρωπίνου καὶ τῆς φθορᾶς εἰς ἀγγελικὸν μέγεθος καὶ κάλλος· ἔνθα λοιπὸν ἀπὸ τοῦ θαυμαστοῦ τῆς σκηνῆς αἱ παρθένοι τόπου, μετὰ τὸ συμπερασθῆναι τὴν ἑορτὴν τῆς ἀναστάσεως, εἰς τὰ μείζω καὶ κρείττω διερχόμεθα, εἰς τὸν οἶκον αὐτὸν ἀναβαίνουσαι τὸν ὑπὲρ τοὺς οὐρανοὺς τοῦ Θεοῦ, ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως καὶ ἐξομολογήσεως, ἤχους ἑορτάζοντος, καθώς φησιν ὁ ψαλμωδός. Τούτω κἀγώ, ὦ Αρετή, κατὰ τὴν ἐμαυτῆς, δέσποινα, δύναμιν, δωροῦμαι σε τῷ boratum facultate, pro munere peplum ofero. πέπλῳ. 86 Nam. xxxv, 5. 87 Hebr. IV, 14. 88 Psal. XLI, 5. Καὶ τῆς φθορᾶς. Videtur Methodius admittere sic suscitatorum sanctorum corpora nedum malorum, corruptioni obnoxia, et humana forma quæ in angelicain formam mutanda sint, transacto septenario, et cum in secretam Dei aulam (id est in carlos) recipientur. Que non satis cohærere videntur cum superioribus, et nova illa atque àλút creatione, ut jam explicavimus. Et certe quæ ibi corruptio, cum nullæ jam erunt generationes, uti ipse Methodius indicat, sed summa requies, in illis qui ea requie digni erunt? quorum felicitatem abjectius forte ex usu quasi huniano intellexit Methodius, necdum illis bona cœlestia consecutis, aut Dei conspectu donatis, quod fides non admittit: cum sit ille sanctorum cretus, non cui bæreant peccatorum sordes, per eas ferias expianda. Denique dura prorsus propositio, Από του σχήματος τοῦ ἀνθρωπίνου καὶ φθορᾶς εἰς ἀγγελικὸν μέγεθος καὶ κάλλος. Certe ægre intelligitur abolita humani corporis forma, transire in angelicam magnitudinem ei molein, quin aboleatur carnis ipsa substantia, et fiat corpus humanum, quale prisci illi, pluresque alii, angelicum existimaverunt; corpus &ov et spiritale; nempe subtilissimum, aere puro igneoque concretum, quod ipsum tantæ molis, et supra humanam molem Methodius voluerit: qui forte error fuit Eutychii patriarchæ Constantinopolitani, ex his ipsis fontibus baustus, a quo Gregorius Romanus, hominem, ipsum sanctitatis luce clarum, revocavit. Esto ea sint angelorum corpora, quod et Joannes Thessalonicensis in vil synodo sensit, atque hinc pictis coloribus, repræsentari posse angelos statuit, nec clare bactenus Ecclesia oroscripsit, ipso Doctore Ange- lico auctore in expositione Decret., unde quod humana corpora pro illorum mole fundenda sint et dilatanda. Erunt quidem illa suis dotibus prædita, subtilia, agilia, ac si libet, Pauli phrasi, πνευμα τικά, corpora spiritualia, 1 Cor. xv, sed integra illorum substantia, vere ipsa carnibus ossibusque ac humoribus concreta, nulloque jam cibo, ut vitam tueantur, statuminanda, quam forte illorum corruptionem arbitratus est Methodius, pro illo suo sabbatismo et millenaria requie in terra. Et certe si adhuc necessarius illis cibus, necdum plene depulsa corruptio, necdum corporum beatorum attributæ dotes, adhuc vel frugum vel animantium generationes, unde pro eo statu illis sufficiatur. Arrepta semel humani sensus simplicitate ejus status opinione, ea ipsa proclive fuit multa divinare, quibus nos solidior theologia exemit; quæ nec angelis alian tribuat molem quain virtutis, qua eis liceat, majori minorive spatio applicari; nec homines a judicio admittat, nisi aut beatos corpore et animo cum Christo regnantes, eique in cœlis asseclas, aut cum diabolo et angelis ejus inferno addictos, utrisque vita insolubili: si tamen vita dicenda, eorum, quos ibi mors depascet, ipsa immortalis nullumque finem habitura miseria. Ανθρώπινον σχῆμα oppositumn angelicæ moli et magnitudini, nescio an apte satis habitum humanum, superiores reddiderint, et non clarius, humani corporis forma (totum ipsum corpus. quale hominis est, ante eam mutationem ac quasi totius hominis θέωσιν ) a une redditum sit; in qua non video ut Methodius non exorbitaverit. CoxBEFIS.

EUBUL. Multum æstuo apud me, ο Gregorium, o reputans mecum in quanta mentis anxietate per istain sermonum vicem Domnina versaretur, ipsa in præcordiis fluctuans, ac jure metuens ne sibi aqua hæreret, jejuniusque aliquid reliquis virginibus, cum illæ tanta jam sicque varia occupassent, peroraret. Si ergo non dissimulavit talem hunc animi sui motum, age et istud quoque transige. Miror enim si quid habuerit quod diceret, ultimum nacta habendi sermonis locum. GREG. Turbatam sane ipsam majorem in modum, ο Eubulium, dixit mihi Theopatra, non tamen laborasse penuria sermonum. In eam ergo, postquam Tysiana finem fecit, injecto Arete oculo, Age lu quoque, ait, filia, sermonem redde, ut convivium omni ex parte perfectum compleamus. His erube scens Domnina, vixque post longam moram oculos vultumque tollens, exsurgensque ad orandum se vertit, ac Sapientiæ præsens auxilium implorandum. Qua oratione perfunctæ, visam aiebat subito novam creatam audaciam, et divinam quamdam incidisse fiduciam; eaque fretam dixisse. ΕΥΒΟΥΛ. Λίαν ἀγωνιῶ, ὦ Γρηγόριον, κατ' ἐμαυ τὴν ἐννοουμένη, ὁποίῳ θορύβῳ νῦν ἄρα ἡ Δου μνίνα ἦν, ταρασσομένης αὐτῇ τῆς καρδίας, καὶ φοβουμένης μὴ ἀπορήσῃ λόγων, καὶ ἐνδεέστερόν τι τῶν ἄλλων παρθένων ἀποφθέγξηται, τοσούτων ἤδη ῥηθέντων εἰς τὸ προκείμενον καὶ ποικίλων. Εἰ οὖν εὔδηλος ἐγένετο κεκινημένη, φέρε καὶ τοῦτο περαίω σου. Θαυμάζω γὰρ εἴ τι ἔσχεν εἰπεῖν, τελευταῖα κεκληρωμένη. ΓΡΗΓΟΡ. Τεταράχθαι μὲν αὐτὴν, ὦ Εὐβούλιον, καὶ σφόδρα, ἔφη μοι ἡ Θεοπάτρα· οὐ μὴν ἀπορηκέναι λόγων. Μετὰ τὸ παύσασθαι τὴν Τυσιανὴν, ἡ ἀρετὴ τὸν ὀφθαλμὸν εἰς αὐτὴν ἐπιβαλοῦσα, Δεῦρο δὴ καὶ θύγατερ, ἔφη, τὸν λόγον ἀπόδος, ἵνα πληρώσωμεν έντελῆ τὴν εὐωχίαν. Τὴν οὖν Δομνίναν, ἐρυθριάσασαν ἐπιπολύ, μόλις ἀνανεῦσαι, καὶ εἰς εὐχὴν ἐξαναστᾶσαν τραπῆναι, καὶ καλεῖν τὴν Σοφίαν παραστῆναι οι βοηθόν. Εύξαμένῃ δὲ αὐτῇ, θάρσος φησὶν εὐθέως ἐγγίνεσθαι, καί τις αὐτὴν θεία ἀνακωχή κατέλαβε, καὶ ἔφη. ORATIO X. DOMNINA. ΛΟΓΟΣ Ι. ΔΟΜΝΙΝΑ. Cap. I. Sola efficit ac præstat castitas, ut anima laudatissime gubernetur. 0 Arete, omissis et ego exordiorum ambagibus, * Αρετή, κἀγὼ, παραλείψατα τὰς μακρολογίας protinus rem ipsam aggredi conabor pro viribus, τῶν προεξηγημάτων, εἰς αὐτὰ τὰ προκείμενα κατά ne iis immorando quæ extra rem sunt, longius quam pro earum ratione ac pene superflue orationem traham. Numero enim in magna prudentia parte non indulgere verbis inaniter aures mulcentibus, diffundique dicendo, antequam ad caput ipsum quæsiti veniatur; sed ex ipso statim puncto quæstionis incipere. Ilinc igitur ordior: tempus enim est. Nihil tam prodesse homini ad honestatem ac virtutis bonum, o illustres virgines, poterit quam castitas. Ut enim summa honestate ac laudatissime gubernetur anima, utque a malis et inquinamentis pura mundo solvatur ac dimittatur, sola hæc efficit ac præstat. Ex quo siquidem Christus eam nos colere docuit, excellentissimamque illius pulchritudinem aperuit, regnum diaboli destructum est, cum prius universum hominum genus captivum traheΚατ' ἐμαυτήν. Hinc liquet Eubulium perinde feminæ personam esse ac Gregorium: nec tanta puellam apud virum deponere, decorum visum Methodio cui in Symposio virginum, earumque habito relatoque colloquio, magna pudoris et honestatis sexus habenda fuit ratio. COMBEFIS. Μὴ τῶν παλαιοτέρων τινά. Dura hæc ut sonant, nec Apostolo 'aut fidei consona; neminem veterum Deo placuisse. Certe placuerunt multi, magnaque sanctitate claruerunt, ut et bis, qui sub gratia vivunt, exemplo esse possint: uti etiam Paulus exemplo producit, quos tantos numerat ad llebr. 1. Glossema Possinii, omni ex parte: velut placuerint quidem ac justi fuerint, sed non prorsus placuerint, ac partim justi, partim peccatores fuerint δύναμιν εἰπεῖν πειράσομαι· ἵνα δὴ μή, τῷ μηκύνε σθαι τὰ πάρεργα, πλείονα χρόνον ὧν ἕνεκα λέγοντας παράσχω. Ἡγοῦμαι γὰρ μέγιστον μέρος φρονήσεως εἶναι τὸ μὴ μακροὺς ἐκ περιόδων πρὸ τῶν ἐρωτης θέντων ποιεῖσθαι τοὺς λόγους, κηλοῦντας τὰ ὦτα· ἀλλ᾽ αὐτόθεν εὐθέως περὶ ὅτου τὴ ἐπερώτημά ἐστιν ἄρχεσθαι. Διὸ ἐνθένδε κἀγώ· καιρὸς γάρ. Οὐδὲν οὕτως ἀνῆσαι δυνήσεται πρὸς τὸ καλὸν τὸν ἄνθρωπον, ὦ καλλιπάρθενοι, ὡς ἀγνεία. Τὸ γὰρ κάλλιστα καὶ ἄριστα διακυβερνηθῆναι τὴν ψυχὴν, καὶ κηλίδων καὶ μιασμάτων καθαρὰν ἀπολυθῆναι τοῦ κόσμου, μόνη ποιεῖ τοῦτο καὶ ἐργάζεται ἀγνεία. Αφ' οὗ γὰρ ὁ Χριστὸς ἐδίδασκεν αὐτὴν ἀσκεῖν ἡμᾶς, καὶ ἐμήνυσεν ἡμῖν τὸ ἀνυπέρβλητον κάλλος αὐτῆς, ἡ βασιλεία τοῦ πονηροῦ καθῃρέθη, πρότερον ἀεὶ πάντας αἰχμαλωτίζοντος καὶ δουλουμένου· ὡς μὴ et mati, nos in lege gratiæ non simus; antiquis sanctis injurium est, nihilque accommodum. Nusquam vel illis vel nobis defuerunt, quibus non omui ex parte perfecti sumus, quandiu vitam mortalem vivimus: sicque nec dilectus discipulus placuisset, qui se ipse ac reliquos fideles agnoscit, non omni ex parte justum, sed peccatum habere; ac qui negaverit, quantumvis apostolus, et in apostolis prædilectus, ipsuni se seducere, et veritatem in eo non esse sentit (I Joan. 1, 8). Neminem ergo placuisse dixerit Methodius. Scripturæ phrasi, quod pauci placuerint, quodque ii ipsi qui placuerunt, non ex legis merito placuerunt, sed ex Christi gratia, jam tum ex fide operante, cui tantas sanctorum virtutes ac facinora ascribit Paulus relatus ad Hebræos, et

τῶν παλαιοτέρων εὐάρεστον γεγονέναι Κυρίῳ τινά, ret et addiceret: adeo ut nullus antiquiorum Doἀλλὰ πάντας ἐπικρατηθῆναι πταίσμασιν, οὐ σφόδρα τοῦ νόμου τῆς φθορᾶς ἀρκέσαντος ἐλευθερώσαι τὴν ἀνθρωπότητα, μέχρις ή παρθενία διαδεξαμένη τὸν νόμον, Χριστοῦ ταγαῖς τῶν ἀνθρώπων ἐβασίλευσεν. Οὐ γὰρ ἂν οὕτως οἱ πρόσθεν εἰς μάχας καὶ φόνους, καὶ ἔρωτας καὶ εἰδωλολατρείας συνελαύνοντο πολύ λάκις, εἰ ἦν αὐτοῖς ἡ ἐκ τῶν νόμων αὐτάρκης πρὸς σωτηρίαν δικαιοσύνη. Νυνὶ δὲ τότε μὲν μεγάλαις καὶ πολλαῖς πολλάκις ἐνεφύροντο συμφοραῖς· ἀφ' οὗ δὲ Χριστὸς ἐνηνθρώπησε, καὶ παρθενίᾳ τὴν σάρκα κου σμήσας ἔπλισεν, ὁ ὠμοτύραννος ἄρχων τῆς ἀκρασίας ᾑρέθη, καὶ εἰρήνη καὶ πίστις κρατεῖ, οὐκέτι τῶν ἀνθρώπων ὡσαύτως τρεπομένων εἰς εἰδωλολατρείαν, ὥσπερ καὶ πάλαι. Cap. II. Locus Jud. ix, 8-15, expensus. Ἀλλ᾿ ἵνα μὴ δόξω τισι σοφίζεσθαι, καὶ ἀπὸ τῶν εἰκότων τεκμαίρεσθαι ταῦτα καὶ φληναφᾷν, ἐκ τῆς παλαιᾶς ὑμῖν, ὦ Παρθένοι, κἀγὼ παρέξομαι Διαθήκης έγγραφον προφητείαν, ὡς ἀληθῆ λέγω, τοὺς Κριτάς· ἔνθα φανερῶς ἡ βασιλεία τῆς ἀγνείας ἤδη προκατήγγελτο. Φησί γάρ" Πορευόμενα ἐπορεύθησαν τὰ ξύλα τοῦ χρίσαι ἐφ' ἑαυτῶν βασιλέα· καὶ εἶπον τῇ Ἐλαίᾳ· Βασίλευσον ἐφ' ἡμᾶς. Καὶ εἶπεν αὐτ τοῖς ἡ Ελαία· 'Αρεῖσα τὴν πιότητά μου, ἣν ἐδόξασεν ὁ Θεὸς καὶ οἱ ἄνθρωποι, πορευθῶ ἄρχειν τῶν ξύλων; Καὶ εἶπον τὰ ξύλα πάντα τῇ Συκῇ· Δεύρο, βασίλευσον ἐφ' ἡμᾶς. Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ἡ Συκῆ Ἀφεῖσα τὴν γλυκύτητά μου καὶ τὸ γέννημά μου τὸ ἀγαθὸν, πορευθῶ ἄρχειν τῶν ξύλων; Καὶ εἶπον τὰ ξύλα τῇ Ἀμπέλῳ· Βασίλευσον ἐφ' ἡμᾶς. Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ἡ ᾿Αμπελος· Ἀφεῖσα τὸν οἶνόν μου, τὴν εὐφροσύνην τῶν ἀνθρώπων, πορευθῶ ἄρχειν τῶν ξύλων; Καὶ εἶπον τὰ ξύλα πρὸς τὴν Ράμνον Δεύρο, βασίλευσεν ἐφ' ἡμᾶς. Καὶ εἶπεν ἡ 'Ράμνος πρὸς τὰ ξύλα· Εἰ ἐν ἀληθείᾳ χρίετέ με ὑμεῖς εἰς βασιλέα ἐφ' ὑμᾶς, δεῦτε, πεποίθατε ἐν τῇ σκέπῃ μου· εἰ μὴ, ἐξέλθῃ πῦρ ἐκ τῆς Ράμνου, καὶ καταφάγῃ τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου. Ταῦτα δὲ ὅτι μὴ περὶ ξύλων τῶν ἐκ γῆς φυομένων ἐλέχθη, σαφές. Οὐ γὰρ ἐν ἑαυτοῖς τὰ δένδρα τὰ άψυχα χειροτονήσοντα βασιλέα συνήρχοντο, ταῖς βίζαις εἰς τὴν γῆν κατεστηλωμένα· ἀλλὰ πάντως περὶ ψυχῶν ἱστορεῖται ταῦτα, αἳ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Χριστοῦ, καθυλομανήσασαι τοῖς παραπνώμασι, προσιᾶσιν οἶκτον αὐτῶν ἀξιοῦσαι λαβεῖν τὸν Θεὸν, καὶ βασιλεῦσαι τὸν ἔλεον καὶ τὴν εὐσπλαχνίαν, ἣν Ελαίας τύπῳ παρέλαβεν ἡ Γραφή, διὰ τὸ ἀρωγὸν τὸ ἔλαιον σωμάτων εἶναι, καὶ λυτήριον και μάτων καὶ πόνων, φωτός τε παρεκτικόν. Ελαίῳ γὰρ καταρδόμενον πᾶν τὸ λυχνιαῖον αὔξεται σέλας· λυτή- * Jud. 1, qua ipsa ad Novum jam Testamentum spectabant: insinuatque Methodius, quibus subdit, οὐ σφόδρα του νόμου ἐκ τῆς φθορᾶς ἀρκέσαντος ἐλευθερῶσαι τὴν ἀνθρωπότητα, cum lex non valde polis fuisset ad mino placuerit, sed omnes in offensiones incurrerint; cum lex non ipsa valde ad liberandum genus humanum a corruptione potis fuerit, donec virginitas legi succedens, Christi auspiciis et decretis homines imperio regendos suscepit. Neque vero primi hominum adeo in pugnas et cædes, in amores et libidines, idolorum superstitiosum cultum præcipites sæpius cucurrissent, si justitia quæ ex legibus erat, sufficiens eis fuisset ad salutem. Jam vero, tunc quidem magnis ipsos crebrisque calamitatibus immistos fuisse videmus: ex quo autem Christus incarnatus est, et virginitate ornatam carnem armavit; crudelis tyrannus intemperantiæ princeps sublatus est, et pax tidesque viget, non jam ut ante in cultum idolorum prono humano genere. Arborum regem expɔscentium allegoria. Sed ne cui videar sophistica grassari arte, exque probabilibus hæc conjectari, ac vana jactare pro solidis, ex veteri vobis, o virgines, et ego Testamento, scriptam prophetiam, ejus quam statuo veritatis indubitatum testimonium, ex libro Judicum) afferam, ubi clare castitatis regnum olim futurum prænuntiabatur. Sic enim legitur ®: Eundo iverunt ligna, ut ungerent super se regem: dixeruntque Olivæ: Regna super nos. Et dixit eis Oliva: Nunquid derelinquens pinguedinem meam quam glorifcavit Deus et homines, ibo ut lignis imperem? Dixeruntque ligna universa ad Ficum: Veni, regna super nos. Et dixit eis Ficus Nunquid derelinquens dulcedinem meam et genimen meum bonum, ibo ut lignis imperem? Et dixerunt ligna ad Vitem: Regna super nos. Et dixit eis Vitis: Nunquid derelinquens vinum meum quod est lætitia hominum, iba ut imperem lignis? Dixeruntque ligna ad Rhamnum: Veni, regna super nos. Et dixit Rhamnus ad ligna: Si in veritate ungitis me in regem, venite, confidite in protectione mea; sin minus, egrediatur ignis de Rhamno, et devoret cedros Libani. Porro hæc de arboribus e terra nascentibus dicta non esse, cuivis manifestum est. Neque enim stirpes inanimes in concilium cogi potuere, deque rege eligendo deliberare, quæ altis solo radicibus fxg hæreant. Omnino autem hæc de animabus institute narratio est, quæ ante Christi Incarnationem, gravius delictis eluxuriatæ, supplices ad Deum accedunt ac clementiam rogant; misericordiæque ac lenitatis imperio regi, quam Scriptura sub olive figura expressit, efagitant; idcirco nimirum, quod oleum multum prosit corporibus, laboresque ac dolores dissolvat, et ad lumen sufficiat. Quidquid liberandum humanum genus a corruptione: hoc uno conducens, quod ad Christum dirigeret, ejusque una gratia liberatum iri hominem doceret.

καὶ ἀρωγοὶ τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ τοῦ τῆς καρδίας φωτὸς θρεπτικοί. Καὶ ἐπισκέψασθε μήποτε τὰς ἀπὸ τοῦ πρωτοπλάστου μέχρι τοῦ Χριστοῦ καθεξῆς ἡ Γραφή νομοθεσίας δηλοί, ὧν ὁ διάβολος ἀντίμιμος ἐξηπάτησε πλάσμασι τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος· τὴν μὲν Συκῆν ἀπεικάζουσα τῇ κατὰ τὸν παράδεισον δοθείση τῷ ἀνθρώπῳ ἐντολῇ· ἐπειδὴ τὴν γύμνωσιν ἀπατηθεὶς οὗτος πετάλοις ἀπεκάλυψε συκῆς. Τὴν δὲ ᾿Αμπελος, τῇ ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ τῷ Νῶς, διὰ τὸ οἴκῳ κοιμηθέντα, χλευασθῆναι. Τὴν δὲ Ελαίαν, τῇ κατὰ τὴν ἔρημον τῷ Μωϋσεῖ· ἐπειδὴ τὸ χάρισμα το προφητι κὸν, ἔλαιον τὸ ἅγιον, ἀνομησάντων αὐτῶν, ἐκλελοίπει τῆς κληρονομίας. Τὴν δὲ Ράμνον, τῇ ἐπὶ σωτηρία τοῦ κόσμου τοῖς ἀποστόλοις· ἐπειδὴ γὰρ δι' αὐτῶν enim lucernarum luminis est, id vero irrorati oli ριοι δὲ πάντως καὶ οἱ τοῦ Θεοῦ οἰκτιρμοί θανάτου, pabulo concrescit. Dei quoque prorsus miserationes mortem et peccata dissolvunt, humanoque generi proclive opitulantur, ac alimenta præbent luci cordis. Ac, quaso, considerate num leges a primo homine condito ad Christum deinceps Scriptura illis verbis significare voluerit, quibus diabolus contrariis figmentis humanum genus seduxit. Ac Ficum quidem præcepto comparavit, quod in paradiso datum est homini, quod is seductus, nuditatem ficus foliis contexit 90. Vitem autem ad id retulit, quod diluvii tempore Noe datum est, eo quod ille vino sopitus, irrisus est 9. Oliva Mosaicam legen significat, datam in deserto; quod videlicet prophetica gratia, sanctum utique oleum, improbis illorum aclibus ab hæreditate (id est a ἐδιδάχθημεν ἀγνείαν, ἧς ἀπατηλὸν μόνης εἴδωλον Judæis) defecerit. Denique rhamnum non inepte οὐκ ἴσχυσεν ὁ διάβολος σκευάσαι. Διὰ τοῦτο καὶ Εὐrefert ad eam legem quæ apostolis data est ad αγγέλια τέσσαρα παραδέδοται, τετράκις εὐαγγε mundi salutem, quia per illorum institutionem λισαμένου τοῦ Θεοῦ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ παιδαγω virginitatem didicimus, cujus unius inane ac fallax γήσαντος τέσσαρσι νόμοις, ὧν οἱ καιροὶ σαφῶς ἀπὸ simulacrum diabolus struere nequivit. Idcirco etiam τῆς διαφορότητος δηλοῦνται τῶν καρπῶν. Ἡ μὲν γὰρ quatuor tradita sunt Evangelia, quod Deus quater συκή, διὰ τὴν γλυκασίαν καὶ τὸν ὡραϊσμὸν, τὴν του humano generi faustas illas annuntiationes miserit, φὴν τὴν πρὸ τῆς παραβάσεως ἐν παραδείσῳ τοῦ ἀνθρώπου παρίστησι γεγενημένην. Ἔστι γὰρ ὅτε δή ac quaternis promulgatis legibus ipsum instituerit: καὶ σφόδρα πολλαχῶς τῆς συκῆς τὸν καρπὸν τὸ quarum tempora ex fructuum diversitate perspicue Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ τοῦ κρείττονος λαμβάνει, καθὼς noscuntur. Nam ficus, quod mite ac dulce formoἀποδείξομεν ὕστερον. Ἡ δὲ ἄμπελος διὰ τὴν ἱλαρό sumque pomum est, delicias paradisi vitæque voτητα τὴν ἐκ τοῦ οἴνου, καὶ τὴν εὐφροσύνην τῶν luptariæ repræsentat, in qua homo ante lapsum περισωθέντων τῆς ὀργῆς καὶ τοῦ κατακλυσμοῦ, τὴν fuit. Sane non raro, ut postea demonstrabinus, fiἀπὸ τοῦ φόβου καὶ τῆς φροντίδος, τὴν εἰς τὴν χαρὰν cus fructum Spiritus sanctus in virtutis partem αὐτῶν μεταβολὴν αἰνίσσεται. Ἡ δὲ ἐλαία, διὰ τὸν sumit Vitis autem propter vini hilaritatem eoκαρπὸν τοῦ ἐλαίου, τὴν εὐσπλαγχνίαν τοῦ Θεοῦ μηrumque lætitiam qui a diluvii ira, Dei indulgentia, νύει, πάλιν ἀνεξικακήσαντος μετὰ τὸν κατακλυσμόν, evaserant ⁹, mutatos illorum animos a timore anτῶν ἀνθρώπων ἐκτραπέντων εἰς ἀθεότητα, δοῦναι xiaque cura in gaudium obscure significat. Oliva νόμον καὶ ἐμφανισθῆναι τισι, καὶ ὥσπερ ἀποσβεννυ porro, propter olei quod producit naturam, Dei μένην ἤδη τὴν αὐγὴν τῆς ἀρετῆς ἐλαίῳ λιπᾶναι. misericordiam designat; qui iterum post diluvium, versis in impietatem hominibus, patienter tulerit, ut legem daret, ac se quibusdam manifestaret, jamque prope exstinguendam virtutis lucem olei pinguedine foverit. CAP. III. Rhamnus et agnus, castitatis symbolum. Quatuor Evangelia, id est, pradicationes sive leges ad salutem instituentes. Ἡ δὲ Ράμνος καὶ ῞Αγιος ἐστὶν, ὑφ' ὧν μὲν ράμνος καλούμενος, ὑφ᾽ ὧν δὲ ἄγνος· καὶ τάχα διὰ τὸ συγ γενὲς φυτὸν τοῦτο τῇ παρθενίᾳ πεφυκέναι, ταύτῃ ῥάμνος καὶ ἄγνος προσηγορεύθη ῥάμνος μὲν, παρὰ τὸ στερέμνιον καὶ καρτερὸν πρὸς τὰς ἡδονάς· ἄγνος δὲ, παρὰ τὸ διαπαντὸς ἀγνεύειν. Ὅθεν καὶ τὸν Ἠλίαν ἐκ προσώπου τῆς Ἰεσάβελ γυναικός φεύγοντα λόγος ὑπὸ ῥάμνον ἐλθεῖν πρῶτον, καὶ εἰσακουσθέντα ἐνισχῦσαι καὶ λαβεῖν τροφήν, ὅτι τῶν φευγόντων οἶστρον, καὶ τὴν γυναῖκα, τὴν ἡδονὴν, τὸ καταγώγιον καὶ ἡ σκέπη, τὸ τῆς ἁγνείας εβλάστησε ξύλον, ἀπὸ τῆς παρουσίας τοῦ ἀρχιπαρθένου Χριστοῦ βασιλεῦ 03 Joel. 11, 22. 9 111 Reg. ΧΙΧ, 4. Rhamnus autem, idem qui agnus est, quo utroque promiscue nomine aliis aliisque vocatur. Forte etiam quod planta hæc virginitati affinis sit, ut rhamnus et agnus nuncuparetur obtinuit: rhamnus quidem, propter soliditatem et adversus voluplates firmitatem: agnus vero, hoc est casta, quod talis semper duret. Hinc et Eliam a facie Jezabelis mulieris fugientem Scriptura refert "ad rhamni primum umbram secessisse, ibique exauditum robur accepisse, ac cibum sumpsisse: quod nimirum ei qui libidinis fugit œstrum, seque a muliere eximit, hoc est, a voluptate, hospitio sit ac umbracu50 Gen. 111, 7. οι Gen. 1x, * Jer. viii, 13. Εὐαγγέλια. Αντί του, κηρύγματα, pradicationes, leges ad salutem instituentes. COMBEFIS. Των φευγόντων. Allatius, τὸν φεύγοντα. Αd quem locum hæc editor Lupareus: Τῶν φευγόντων rescriptum ex Photio. Nam noster habebat προς τὸν φεύγοντα. GALL.

σαν τῶν ἀνθρώπων. Τῶν γὰρ πρώτων ἀδυνατησάντων lo; quæ a Christi virginum principis adventu hoσῶσαι νομοθετημάτων τὸν ἄνθρωπον, τῶν ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ καὶ τοῦ Νώε, καὶ τῶν ἐπὶ τοῦ Μωϋσέως, ἡ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον έσωσε μόνη νομοθεσία πάντας. minum imperio potita, arbor germinavit. Nam cum leges Adami, et Noe Moysisque temporibus latæ, salutem homini præstare nequivissent, sola lex evangelica cunctos salvos fecit. Hæc enim causa est cur ficus arborum regnum (quæ nimirum spiritali sensu, homines; ficus vero, mandatum intelligatur) non obtinuisse dicatur. Nempe optabat homo post casum etiam, virtutis imperio subjici, nec ab incorruptione paradisi voluptatis ejici. Ejus tamen illud, prævaricationis reatu, repulsum desiderium; ipseque procul exturbatus est; ut qui deinceps ab incorruptione regi non posset, nec ejus capax dominationis esset. Primaque illi post transgressionem, quæ per Noe esset, prædicaἩ γὰρ συχῆ ταύτῃ λέγεται μὴ βασιλεῦσαι τῶν ξύλων, τῶν ἀνθρώπων νοουμένων· συκῆς δὲ, τῆς ἐντολῆς· ἀνθ' ὧν ὁ ἄνθρωπος μετὰ τὸ πεσεῖν ἤθελε πάλιν ἀπὸ τῆς ἀρετῆς βασιλεύεσθαι, καὶ τῆς ἀφθαρσίας τοῦ παραδείσου τῆς τρυφῆς μὴ ἀποβληθῆναι. Ἀλλ᾿ ἀπεκρούσθη παραβὰς, καὶ ἀπεβλήθη μακράν, ὡς μὴ δυνάμενος ὑπὸ τῆς ἀφθαρσίας ἔτι, μηδὲ χωρῶν βασιλεύεσθαι. Καὶ πρῶτον αὐτῷ τὸ κήρυγμα μετὰ τὴν παράβασιν πέμπεται τὸ διὰ Νῶε· ἵν᾽ ἐὰν πρόσχῃ, και τούτῳ σωθῆναι τῆς ἁμαρτίας ἰσχύσῃ, ἀνάπαυσιν ἀπαγγελλόμενον τὴν ἀπὸ τῶν κακῶν καὶ εὐφροσύνην, tio mittitur; cui si attenderet animum, posset a εἰ ἀσκήσαιεν αὐτὴ κατὰ κράτος. Ωσπερ καὶ οἶνον ἡ ἄμπελος ἐπαγγέλλεται γεννᾶν τοῖς ἀσκοῦσι καὶ ἐργα ζομένης. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦτο οὐκ ἐβασίλευσε τὸ νομο θέτημα τῆς ἀνθρωπότητος, ὅτι μὴ ἐπείσθησαν αὐτῷ κηρυσσομένῳ σπουδαίως πρὸς τοῦ Νῶς. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ συνέχεσθαι ἤδη καὶ πνίγεσθαι τοῖς ὕδασιν ἤρξαντο μετανοεῖν, καὶ ἐπαγγέλλεσθαι παρέχειν ἑαυτοὺς πεισθησομένους ταῖς ἐντολαῖς. "Οθεν καὶ ὑπερηφανοῦνται βασιλεύεσθαι τουτέστιν ὑπὸ τοῦ κηρύγματος ὑπερηφανοῦνται βοηθεῖσθαι τῆς ἐντολῆς, ἀνταποκρινομένου τοῦ Πνεύματος αὐτοῖς καὶ ἐνειδίζοντος, ὥσπερ κατέλειψαν οἷς ἐκέλευσεν ὁ θεὸς ἀνθρώποις· ῾Ο ἀτεράμονες, βοηθεῖν μὲν καὶ σώζειν τούτους καὶ εὐφραίνειν, οἷον τὸν Νῶς καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ, ἔλθω βοηθῆσαι, τοῖς φρονήσεως ὑμῖν ἀκάρποις καὶ ξηρῶν ξύλων οὐδὲν ἀπεοικόσι, πρότερον μὴ πιστεύσασί μοι κηρύσσοντι φύξιν τῶν παρόν των; peccato servari: quippe cum illa cessationem a malis lætitiamque promitteret”, si omnibus viribus eam excoluisset. Haud secus ac vitis, edendum abs se vinum haud inani spe pollicetur, si quis eam colat ac labore exerceat. Verum ne hæc quidem lex super homines regnavit, quod ei homines obsequi recusarunt, etsi eam Noe strenue promulgaret. Cæ terum malis domiti, et postquam undique circumventi aquis suffocarentur, cœperunt pœnitere ac polliceri dicto se audientes fore et parituros mandatis. Quocirca spretim rejiciuntur, ne mandati prædicatione juventur; respondente illis Spiritu ac exprobrante, quod dereliquissent, quibus jusserat Deus ut illis opem ferrent, salutemque ac lætitiam præstarent; Noe scilicet virum sanctum ejusque progeniem. Ad vos nimirum, o contumaces, nullo prudentia fructu commendatos, opem vobis allaturus, veniam; et qui a lignis aridis nihil differatis; qui prius prædicanti mihi a terrenis avocandum animum, fidem non adhibueritis? Cap. IV. Lex inutilis ad salutem. Castitatis postrema lex sub rhamni specie. Καὶ δὴ καὶ τούτων οὕτω ἀπαξιωθέντων τῆς θείας κηδεμονίας, καὶ πάλιν τῆς ἀνθρωπότητος εἰς πλάνην κεχυμένης, αὖθις ὁ Θεὸς ἀπέστειλε βασιλεύ σοντα νόμον, καὶ ὑπομνήσοντα δικαιοσύνην ἐπὶ Μωϋσέως. Οἱ δὲ, μακρὰν καὶ τούτῳ χαίρειν φράσαντες, εἰς εἰδωλολατρείαν μετέστησαν. Οθεν ὁ Θεὸς εἰς "Gen. Hisque adeo etiam per hunc modum a benignæ Dei providentia cura abdicatis, ac rursus postea humano genere in errores effuso; quæ regnum obtineret ac justitiæ commoneret, sub Moyse principe, a Deo lex missa est. Verum hi quoque eadem procul valere jussa, idolorum cultui adhæserunt. Hinc Ὑπερηφανούνται βασιλεύεσθαι. Quasi con- prædicatione alio torquet. Sic enim ille hunc locum temptu rejiciuntur ne imperio regantur, et ne fructum ex prædicatione consequantur; quam pridem spretam, Noe fabricante arcam, aquis jam diluvii pressi, sera poenitentia amplexuros se pollicebantur. Ilæc certe Methodii mens, quam et magis declarat, quæ sequitur, Spiritus sancti exprobratio, illi gemina quod habetur Prov. 1, 24: Quia vocavi, et renuistis, elc., ego quoque in interitu vestro ridebo. Quæ minæ et illos manent. qui nec lege gratiæ, quoad licet, juvari student. Quocirca non bene (Allatius) qui rocem ὑπερηφανοῦνται active reddit, superbienies imperium supra se poscunt, etc., imo certe rejecti et spreti sunt, nec digni visi, qui illo imperio regerentur. Non bene itern Possivius quæ de Noe spreta interpretatur: Rejecti tamen sunt et spreti, neque digni visi sunt qui regerentur illo imperio, id est, a promulgata illis lege juvarentur: responsante ipsis Spiritu et exprobrante, quod neglexissent monita eorum qui Dei jussu ac missu ad ipsos venerant; alque aiente: Milos quidem, o contumaces, quos rejecistis irrisistisque salutaria vobis suadentes; No: videlicet ac filios ejus, ego in hoc discrimine ser vabo et consolabor, ultro iis suppetias veniens: vos autem malas arbores, nullo prudentiæ fructu commendatas, et nihil differentes a lignis aridis, pessum ire, ut copistis et digni estis, patiar, quando mihi, antea prædicanti præsentium malorum fugam, fidem adhibere noluistis. › Combefis.

δωκε καὶ τούτους, ἀποδοξήσαντος αὐτοὺς σώζειν τοῦ νόμου· οἶ, μετὰ τὸ συνελαθῆναι τοῖς κακοῖς, ποτνιώ μενοι πάλιν ἐπηγγέλλοντο πειθαρχεῖν ταῖς ἐντολαῖς· μέχρις ὁ Θεὸς, τέταρτον κατελεήσας τὸν ἄνθρωπον, τὴν ᾿Αγνείαν ἀπέστειλε βασιλεῦσαι, ἣν Ράμνον ἀκολούθως ἐκάλεσεν ή Γραφή. "Ητις, καταναλώσασα τὰς ἡδονας, καὶ ἀπειλήσασα λοιπὸν, εἰ μὴ αὐτῇ πάντες ἀνενδοιάστως καὶ ἐν ἀληθείᾳ προσέρχοιντο, πυρὶ καταδαπανήσαι πάντας. Οὐκ ἔτι γὰρ μετὰ ταύτην ἔσεσθαι νόμον ἢ διδασκαλίαν ἑτέραν, ἀλλὰ κρίσιν καὶ πῦρ. Καὶ διὰ τοῦτο λοιπὸν ἀπεντεῦθεν δικαιοπραγεῖν ὁ ἄνθρωπος ἤρξατο, και πιστεύειν βεβαίως τῷ Θεῷ, καὶ ἀποσχίζεσθαι τοῦ διαβόλου. Οὕτως ὠφελιμώτατον καὶ ἀρωγὸν κατεπέμφθη τοῖς ἀνθρώποις ἀγνεία. Μόνης γὰρ αὐτῆς ἀντίμιμον οὐκ ἴσχυσεν ἐργάσασθαι πρὸς ἀπάτην ὁ διάβολος, ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων νομοθετημάτων. Deus hos quoque in cades mutuas tradidit, fugas- αλληλοφονίας καὶ δρασμούς καὶ αἰχμαλωσίας παρέque ac captivitates: lege ipsa quasi sentiente ac fatente, se illis salutem præstare non posse. Nempe malis attriti atque afflicti, lugubri gestu ac planctu, iterum se mandatis obsecuturos pollicebantur; quoad Deus quartum miseratus hominem, castitam tem regno potituram legavit, quam Scriptura consequenter rhamnum nuncupavit. Hæc rigide austereque absumptis voluptatibus etiam comminatur, nisi ei omnes indubitanter obediant, et in veritate ad ipsam accedant, igni consumpturam universos. Non enimn aliam postea futuram legem aut doctri. nam, sed judicium et ignem. Ea denuntiatione juste deinceps homo agere cœpit, et Deo firmiter credere seque a diabolo abjungere. Sic utilissimum ac salutare Deus hominibus misit auxilium, nempe castitatem. Nimirum una hæc est, quam imitari arte mala ejusque effingere simulacrum ad seducendum, diabolus minime potuit, sicut in aliis legibus sese res habuerat. Cap. V. Diaboli æmula in omnibus malignitas. Duo genera ficuum et vitium. Cum enim ficus, uti dicebam, qua præstal fruetus dulcedine elegantiaque, deliciarum paradisi typo assumatur: rebus illi æmulis seductum honiuem diabolus præda cepit, dum nuda corporis ejus fruticis foliis contegere persuasit: hoc nempe agens, ut molliter scabra fici folia, proritandæ essent libidini. Eos rursus qui ex diluvio incolumes fuerant, ob spiritalem lætitiæ vitem, non dissimili potu inebriatos derisit, virtutis denuo indumento hominem nudans. Indeque manifestius erit quod dico. Adversaria potestas semper virtutis ac justitiæ speciem cultumque æmulatur, non ut exerceat ad pietatem, sed ut fraudem faciat et simulatione eludat. Ut enim eos qui mortem fugiant, ad mortem illecebra capiat, immortalitatis exterius coloribus fucatur. Atque hinc est, ut ficus aut vitis videri velit, et quæ dulcedinis ac lætitiæ fecunda parens exsistat, transformans se in angelum lucis”, multosque religionis specie illaqueans. Duo enim esse genera ficuum vitiumque in sacris litteris reperimus. Ficus bonas, bonas valde, et ficus amaras, amaras valde ". Vinum lætificans cor hominum 98; et, vinum furorem draconum, et furorem aspidum insanabilem ". Verum ex quo jam castitas hominum imperium iniit, deprehensa fraus est atque devicta, evertente illam virginum principe Christo veraque adeo ficus et vera vitis fructificant, postquam in omnes evasit castitatis dominatus, uti et Joel propheta ominate annuntiat, Confide, terra, dicens, gaude et lætare, quoniam magnificavit Dominus ut faceret. Confidite, pecora campi, quoniam germinarunt campi solitudinis, quoniam lignum attulit fructum suum, vilis et ficus dederunt virtutem suam. Et filii Sion, exsultate et læ- ** II Cor. x1, 14. or Jer. XXIV, Τῆς γὰρ συχῆς, ὡς ἔφην, διὰ τὴν γλυκασίαν τοῦ καρποῦ καὶ τὸν ὡραῖσμὸν ἐν τύπῳ τῆς ἐν παραδείσῳ τρυφῆς παραληφθείσης, τοῖς ἀντιμίμοις αὐτῆς ἀποβουκολήσας τὸν ἄνθρωπον ὁ διάβολος ἤγρευσε, τὴν γύμνασιν καλύψαι πείσας τοῦ σώματος πετάλοις συν κῆς· ὅ ἐστι, διὰ τὸ κνησμώδες, τρυφῇ φιληδόνω. Τοὺς δὲ περισωθέντας αὖθις ἐκ τοῦ κατακλυσμοῦ, διὰ τὴν τῆς πνευματικῆς εὐφροσύνης ἄμπελον, ἀντιμίμῳ πόματι μεθύσας, κατεχλεύασε πάλιν, ἀπογυμνώσας τὸν ἄνθρωπον ἀρετῆς. Ἔσται δὲ σαφέστερον μᾶλλον ἐντεῦθεν ὅ λέγω. Ἡ ἀντικειμένη δύναμις ἀεὶ μιμεῖται τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς δικαιοσύνης τὰ σχήματα, οὐ πρὸς ἄσκησιν κατὰ ἀλήθειαν, ἀλλὰ πρὸς ἀπάτην καὶ ὑπόκρισιν.Ἵνα γὰρ δελεάσῃ πρὸς θάνατον τοὺς φεύγοντας τὸν θάνα τον, ἀθανασίας ἔξωθεν καλλωπίζεται σχηματισμοῖς. Καὶ ταύτῃ συχῆ βούλεται νομίζεσθαι καὶ ἄμπελος, καὶ γλυκύτητα καὶ εὐφροσύνην γεννᾶν, εἰς ἄγγελον μετασχηματιζομένη φωτὸς, καὶ προσχήματι θεοσεσείας δελεάζουσα πολλούς. Δύο γὰρ εἶναι διαφορὰς συκέων καὶ ἀμπέλων εὑρί σκομεν ἐν ταῖς Γραφαῖς. Σῖκα τὰ χρηστὰ, χρηστά λίαν· καὶ, σῦκα τὰ πικρὰ, πικρὰ λίαν. Οἶνον εὐ φραίνοντα καρδίαν ἀνθρώπων, καὶ οἶνον θυμὸν δρακόντων καὶ θυμὸν ἀσπίδων ἀνίατον. Αλλ' ἀφ᾽ οὗ λοιπὸν ἐβασίλευσεν ἀγνεία τῶν ἀνθρώπων, ἐλέγ χθη ἡ πλάνη καὶ νενίκηται, τοῦ ἀρχιπαρθένου Χριστοῦ καταστρέψαντος αὐτήν· καὶ ἡ ἀληθινὴ συχῆ καὶ ἡ ἀληθινὴ ἄμπελος καρποφοροῦσι, μετὰ τὸ κρατῆσαι πάντων ἀγνείαν, καθάπερ καὶ Ἰωὴλ ὁ προφήτης εν αγγελίζεται· Θάρσει, γῆ, λέγων, καὶ χαῖρε καὶ εὐ φραίνου, ὅτι ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαι. Θαρ σεῖτε, κτήνη τοῦ πεδίου, ὅτι βεβλάστηκε τὰ πεδία τῆς ἐρήμου, ὅτι ξύλον ἤνεγκε τὸν καρπὸν αὐτοῦ· ἄμπελος καὶ συχῆ ἔδωκαν τὴν ἰσχὺν απ 98 Psale c!!, 15. 9 Deut. XXXII, 33.

in justitiam'. Vitem et ficum arbores, fructum in justitiam germinantes filiis spiritalis Sion, priores leges appellat: quæ posteaquam Verbum homo factum est, fructificarunt, castitate in nos adepta imperium, cum prius ob peccatum immensumque errorem enervatæ concidissent ac surculos com. pressissent. Non enim poterat tale nobis alimentum, quod ad vitam proficeret, vitis vera ac ficus vera præbere, adhuc fieu non vera, et ad fraudem vario cultu ornata, florente. Sed quando arefecit Dominus falsa germina verorumque æmula, prolata sententia in ficum amarulentam, Non amplius nascatur ex te fructus *, tunc quæ vere fructiferæ erant arbores, floruerunt, el germinarunt cibum in justitiam. τῶν. Καὶ τὰ τέκνα Σιών, χαίρετε καὶ εὐφραίνεσθε tamini in Domino Deo vestro, quia dedit vobis cibum ἐπὶ Κυρίῳ Θεῷ ὑμῶν, διότι ἔδωκεν ὑμῖν βρῶσιν εἰς δικαιοσύνην· ἄμπελον καὶ συχὴν δένδρα, καρτοὺς εἰς δικαιοσύνην βλαστήσαντα τοῖς τέκνοις τῆς νοητής Σιών, τὰς ἔμπροσθεν νομοθεσίας καλῶν, ἅ μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν ἐκαρποφόρησαν τοῦ Λόγου, οπότε ἐβασίλευσεν ἡμῶν ἡ ἁγνεία, πρόσθεν ἀποκρατήσαντα καὶ ἀπομύσαντα τὰς βλαστὰς διὰ τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὴν πολλὴν πλάνην. Οὐδὲ γὰρ ἡδύνατο τὴν εἰς ζωὴν ἀναδιδομένην ἡμῖν παρασχεῖν τροφὴν ἡ ἄμ τελος ἡ ἀληθινὴ, καὶ ἡ συκῆ ἡ ἀληθινὴ, ἔτι τῆς συ τῆς μὴ ἀληθινῆς καὶ πρὸς ἀπάτην πεποικιλμένης, ἀνθούσης· ἀλλ' ὅτε κατεξήρανεν ὁ Κύριος τὰ νόθα καὶ ἀντιμίμητα τῶν ἀληθινῶν, ἀποφηνάμενος τῇ πιο κροφόρῳ συκῇ τ), Μηκέτι γένηται καρπὸς ἐκ σοῦ εἰς τὴν αἰῶνα, τότε τὰ ὄντως ἀνέθαλε καρποφόρα, καὶ ἐβλάστησε βρῶσιν εἰς δικαιοσύνην. δ Εστι δὲ καὶ ὅτε εἰς αὐτὸν ἀναφέρεται τὸν Κύριον ἡ ἄμπελος πολλαχῶς· εἰς δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἢ συχῆ· ὡς τοῦ μὲν Κυρίου τὰς καρδίας ἱλαρύνοντος τῶν ἀνθρώπων, τοῦ δὲ Πνεύματος ἰωμένου. Καὶ διὰ τοῦτο προστάσσεται πρῶτον Εζεκίας παλάθῃ κατα πλασθῆναι σύκων· ὅ δή ἐστι τῷ καρπῷ τοῦ Πνεύματος, ἵνα θεραπευθῇ, οἱονεὶ κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, τῇ ἀγάπῃ. Ὁ γὰρ καρπός, φησί, τοῦ Πνεύματος ἀγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, πιο στις, πραότης, εγκράτεια· ὧν διὰ τὴν πολλὴν γλυκύτητα σῦκα ὁ προφήτης ἐκάλεσε. Καὶ ὁ Μιχαίας δὲ, Καὶ ἀναπαύσεται ἕκαστος, φησὶν, ὑπὸ τὴν ἄμπε λον αὐτοῦ, καὶ ἕκαστος ὑποκάτω τῆς συκῆς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἔσται ὁ ἐκφοβῶν. Δῆλον γὰρ, ὅτι οἱ G ὑπὸ τὴν τοῦ Πνεύματος προσφυγόντες καὶ ἀναπαυσάμενοι καὶ τὴν τοῦ Λόγου σκέπην, οὐ δειλιάσουσιν, οὐδὲ πτυρήσονται τὸν ταράσσοντα τας καρδίας. Quandoque vero etiam vitis, neque id paucis locis, ad Dominum refertur: ficus vero ad £piritum sanctum; tanquam nimirum Domino exhilarante corda hominum ac Spiritu sanante. Et propterea jubetur primum Ezechias * ficorum massa cataplasma facere ac imponere (fructu scilicet Spiritus) ut curetur: tanquam nimirum charitate, ut auctor est Apostolus *. Fructus enim, inquit, Spiritus est charitas, gaudium, pax, lenitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia. Quas nimirum do tes, donaque ob eximiam dulcedinem propheta flcos nuncupavit. Michæas quoque, Et requiescet unusquisque, inquit, sub vite sua, et unusquisque sub ficu sua; et non erit qui exlerreal ®. Certum enim est cos qui sub Spiritus Verbique umbraculum asylumque confugerint ac quieverint, nullo consternandos pavore, aut illius percellendos horrore qui corda conturbat. Cap. VI. Visionis Zachariæ mysterium. Οτι δὲ καὶ ἡ ἐλαία τὴν ἐπὶ Μωϋσέως αἰνίσσεται νομοθεσίαν, ὁ Ζαχαρίας παρίστησιν, οὕτω λέγων· Καὶ ἐπέστρεψεν ὁ ἄγγελος ὁ λαλῶν ἐν ἐμοὶ, καὶ ἐξέγειρέ με, ὃν τρόπον ὅταν ἐξεγερθῇ ἄνθρωπος ἐξ ὕπνου αὐτοῦ, καὶ εἶπε πρὸς μέ· Τί σὺ βλέπεις; Καὶ εἶπα· Εώρακα, καὶ ἰδοὺ λυχνία χρυσῆ διη, καὶ τὸ λαμπάδιον ἐπάνω αὐτῆς, καὶ δύο ἐλαῖαι, μία ἐκ δεξιῶν τοῦ λαμπαδίου αὐτῆς, καὶ μία ἐξ ευωνύμων. Καὶ μετ' ὀλίγα· Καὶ τίνες εἰσὶν, ἐρομένου, αἱ ἐλαῖαι, τοῦ προφήτου, αἱ ἐκ δεξιῶν τῆς λυχνίας καὶ αἱ ἐξ εὐωνύμων, καὶ οἱ δύο κλάδοι τῶν ἐλαιῶν, οἱ ἐν ταῖς χερσὶ τῶν δύο μυξωτήρων· ἀπο εκρίθη καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος· Οὗτοι οἱ δύο υἱοὶ πιοτητος, οἱ παρεστήκασι τῷ Κυρίῳ πάσης τῆς γῆς· τὰς δύο λέγων ἀρχεγόνους δυνάμεις εἶναι, τὰς 21-23. * Matth. xxi. 49. * Joan. x, 4. 1 Zach. 1, 1-3. • Ibid. 14. 3 Joel. 11, • Mich. Τὰς δύο ἀρχεγόνους δυνάμεις. Eadem banc expositionem secutus Dionysius cap. 2 De divin. nom., § 7. ita explicat divina nomina, ut Poter sil, πηγαία θεότης, origo in divinis, ut reddit Corderius quasi fontulis divinitas, ut idem in Maximi PATROL. GB. XVIII. Porro et Moysis, legem olivæ symbolo designari ostendit Zacharias, sic dicens: Et reversus est an· gelus qui loquebatur in me, et suscitavit me, quasi virum qui suscitatur de sommo suo, et dixit ad me: Quid tu vides? Et dixi: Vidi, et ecce candelabrum aureum totum, et lampas super ipsum. Et duæ olivæ, una a dextris tampadis ejus, et una a sinisiris '. Et paucis interjectis, percontanti propheta, quid essent duæ olivæ ad dexteram candelabri et ad sinistram ejus; quid item duo rami olivarum, qui sint in manibus duorum rostrorum; respondit et dixit angelus Isti sunt duo filii pinguedinis, qui assistunt Domino universæ terræ 8: duas nempe primigenias virtutes significans, assistentes Deo, quæ in domo circa funiculum per ramos spiritale • IV Reg. xx, 7; Isa. XXXVIII, 21. * Gal. v, 22. scholio: Filius et Spiritus sanctus, τῆς θεογόνοι θεότητος βλαστοὶ θεόφυτοι, καὶ οἷον ἄνθη καὶ φῶτα, fecunde deitatis divina germina ac velut flores e: lumina superessentialia. Ubi non bene Corderins τὸ τῆς θεογόνου θεότητος, quasi Dei prolem. Ac nuu

δ Dei oleum subministrent, ut divinæ lunen cogni- δορυφορούσας τὸν Θεόν· αἱ ἐν τῷ οἴκῳ περὶ τὸ σχοίtionis habeat. Duo namque rami duarum olivarum, lex sunt et prophetæ circa funiculum hæreditatis versantes, quorum auctor Christus et Spiritus sanctus; cum necdum ipsi fructum integrum harumque plantarum magnitudinem capere possemus, priusquam castitas mundi principatum arriperet, eumque imperio regeret: sed ipsarum duntaxat ramos, legem scilicet et prophetas, atque id mediocriter, sæpius nimirum prolapsi, in antecessum excoluimus. Quis enim Christum aut Spiritum perfecte unquam, nisi vitæ prius munditia fretus, capere potuit? Quæ enim ad gloriam desiderabilem ac amabilem a puero animum præparat exercitatio, et hunc illi cultum cum otio tutum importat, ac pro exiguis laboribus ingentes spes ingenerat, ipsa haec est de qua agimus, immortalitatem corporibus nostris tribuens, castitas: quam omnes lubenter homines omnibus anteferre, et super omnia laudare decet alios quidem, quod per eam ad honorem nuptiarum cum Verbo assumpti sunt, colendo virginitatem; alios autem, quod per illam ab ea liberati sint maledictione: Terra es, et in terram reverteris". llic est, ο Arete, quem a me exegisti, pro virium mearum tenuitate, absolutus sermo de virgi-. nitale; quem peto, o domina, etsi mediocris exilisque sit, benigno tamen a me accipias animo, cui ultimum assignasti orandi locum. ORATIO XI. ARETE. Το νισμα διὰ τῶν κλάδων ἐπιχορηγοῦσαι τὸ πνευματικὸν ἔλαιον τοῦ Θεοῦ, ἵνα φῶς ἔχῃ θείας γνώσεως. Οἱ γὰρ δύο κλάδοι τῶν δύο ἐλαιῶν, ὁ νόμος εἰσὶ καὶ οἱ προφῆται, οἱ περὶ τὸ σχοίνισμα τῆς κληρονομίας ἐπικληθέντες, οὓς ἐβλάστησεν ὁ Χριστὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οἴπω δυναμένων ἡμῶν χωρῆσαι τὸν καρ πὸν ὅλον, καὶ τὸ μέγεθος τῶν φυτῶν τούτων, πρὶν ἄρξαι τοῦ κόσμου καὶ βασιλεῦσαι τὴν ἁγνείαν· ἀλλὰ τοὺς κλάδους αὐτῶν μόνον, τὸν Νόμον οἱονεὶ καὶ τὴν προφητείαν, πρόσθεν ἐγεωργήσαμεν, καὶ ταῦτα με τρίως, πολλάκις διολισθήσαντες. Τίς γὰρ Χριστὸν ἢ τὸ Πνεῦμα τέλειον ἴσχυσε χωρῆσαί ποτε, μή καθαρεύσας πρῶτον; Ἡ γὰρ πρὸς εὐδοξίαν ἐπιθυμητήν τε καὶ ἐραστὴν ἐκ παίδων ἐργαζομένη τὴν ψυχὴν ἄσκησις, καὶ τὸν κόσμον αὐτῇ τοῦτον μετὰ βαστώ νης ἀβασάνιστον ἐκεῖ διακομίζουσα, καὶ μικρῶν αἰρουμένη πόνων μεγάλας ἐλπίδας, ἐστὶν ἡ ἀθανατο ποιὸς τῶν σωμάτων ἡμῶν ἁγνεία, ἣν δεῖ πάντας ἀσμένως ἀνθρώπους προτιμᾷν καὶ αἰνεῖν· τοὺς μὲν, ὅτι δι' αὐτὴν ἐνυμφαγωγήθησαν τῷ λόγῳ παρθενίαν ἀσκήσαντες· τοὺς δὲ, ὅτι πρὸς αὐτῆς ἠλευθερώθη σαν τῆς, Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, κατακρίσεως. Οὗτος, ὦ Αρετὴ, καὶ ὁ παρ᾿ ἐμοῦ σοι, καθόσον ἐγὼ δύναμαι, λόγος ὑπὲρ ἁγνείας· ὃν ἀξιῶ, κἂν μέσ τριος ᾖ, δέσποινα, καὶ ὀλίγος, προθυμότατα σε δέο ξασθαι παρ' ἐμοῦ, τελευταίαν εἰπεῖν ᾑρημένην. ΛΟΓΟΣ ΙΑ. ΑΡΕΤΗ. CAP. 1. Veri virgines et casti, pauci. Castitas, certamen. Thecla, virginum princeps. Accipio equiden (respondisse Areten referebat Theopatra) et totam probo ac laudo. Optime enim, etsi non ita clare, cæterum ingenii vi solertique opera, quæ dicta erant suscipiens, prosecuta es, nor inanem demulcendis auribus instruens volup- • Gen. III, 19. satis ex dignitate divinarum personarum, quod quasi servili more δορυφοροῦσαι τὸν Θεόν, satellitio illi adstare, hic describuntur, ac unde lucernis oleum suppetat ac candelabro, subninistrare: σχοίνισμα funiculus hæreditatis, ipsi Judai, circa quemn duæ olivæ per ramos suos (legem ac prophetas, quorum auctores sunt subministrantes oleum spiritale τῷ Θεῷ (editum erat) ἵνα φως ἔχῃ θείας γνώσεως, Deo, ut divinam scientiam habeat. At quis sic putrem sensum ac lectionein ferat? Et tamen nulla animadversione præteriit ambos interpretes. Nemo sane dicat, inferre Filium et Spiritum sanctum, per legem et prophetas, Deo et Patri divinæ cognitionis lumen. Videbatur τῷ λαῷ reponendum, populo, qui ipse funiculus; sed minori mutatione, nullaque tauiologia, τοῦ Θεοῦ, scribo. Nempe Dei oleum subministrabant, ut haberet σχοίνισμα (ipse populus) divinæ cognitionis lumen: hoc enim ex Deo, iHoque auctore inferebant Judaeis lex et prophetæ. Si Dionysius Methodio auctor fuit hujus sententiæ, antiquus scriptor est, et vel apostolicorum temporum vēl his vicinorum. Ac quidem illi sic eosque secutus Maximus: recentiores vero viri ᾿Αλλὰ δέχομαι, τὴν ᾿Αρετὴν ἡ Θεοπάτρα ἔφη φά ναι, καὶ πᾶσαν ἐπαινῶ Κράτιστα γὰρ δὴ, κἂν οὕτω μὴ φανερῶς, ἀλλὰ μετὰ σπουδῆς τὰ λεχθέντα δεχομένη διεξελήλυθας, οὐ γλυκυμυθίαν προς τέρψιν τῶν ἀκουόντων συσκευασαμένη, ἀλλὰ πρὸς ἐπανόρ docti, nec non Rabbini, duos filios pinguedinis, ut of O', vel, ut alii, olei, vel splendoris, στιλπνότητος, Jesum sacerdotem interpretantur, et Zorobabelem principem; qui ansbo, alier sacerdotali, alter quasi regali, unctione uncti essent, ac etiam Spiritus sancti gratiis delibuti; ambo præclari viri et utraque potestate principes, qui præsidio forent instaurando templo ac reipublicæ Judæorum reparandæ, astarentque Dominatori universæ terræ, divinis mandatis semper parati obtemperare per quos candelabrum, ipsum funiculus, et populi symbolum, oleo ad lumen et claritatem non deficeretur, sive etiam ad Dei cognitionen, sacerdotis maxime opera illi præstandam; atque etiam a principe, quoad civilia, ipsa in Deum relata, ut erat Dei ipsis legibus instituta respublica; electoque in eain rem Zorobabele ut templum absolveret. COMBEFIS. Καὶ πᾶσαν ἐπαινῶ. Nulla hic opus emendatione. De una sermo Domnina, quam perorantem, aliarum more Arete coronat; ac argumento rite defunctam, laudat: τὸ πάσας Allalii niendosum est.

θωσιν ὑπόμνημα καὶ νῆψιν. Προτάττειν γὰρ τῶν tatem, sed ad morum correctionem ac sobrietatem ἐμῶν ἐπιτηδευμάτων ἁγνείαν ὁ λέγων δεῖν καὶ ἀσπά ζεσθαι πρώτην τῶν ἄλλων, ὀρθῶς παρακελεύεται· ἣν τιμὴν μὲν νομίζουσι καὶ θεραπεύειν πολλοί, τιμῶσι δ' αὐτὴν, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ὀλίγοι. Οὐ γὰρ ὁπόταν τὴν ἑαυτοῦ σάρκα τῆς κατὰ συνουσίαν άγευστον ἡδονῆς φιλοτιμῆται τηρεῖν ἄνθρωπος, τῶν ἄλλων μὴ κρατῶν, ἀγνείαν τιμᾷ. Ατιμάζει μὲν οὖν αὐτὴν μᾶλλον οὐχ ἥκιστα βαναύσοις ἐπιθυμίαις, ἡδονὰς ἀντικαταλλασσόμενος ἡδονας. Οὐδέ γε ὅταν πρὸς τὰς ἔξω μὲν ἐπιθυμίας διαπονῇ καρτερῶν, ὑπεραίρηται δὲ φυσ σιούμενος, αὐτῷ δὴ τούτῳ τῷ δύνασθαι τῶν τῆς σαρ κὸς ὑπεκκαυμάτων κρατεῖν, καὶ πάντας ὡς οὐδὲν ἐξουδενῶν, ἡγεῖται ἀγνείαν τιμᾶν· ἀτιμάζει γὰρ αὐτὴν ὑβρίζων ὁ ὑψηλοφροσύνῃ, τῷ τὸ μὲν ἔξωθεν τοῦ πίνακος καθαίρειν καὶ τῆς παροψίδος, την σάρκα, τὸ σῶμα· τὴν δὲ καρδίαν τύφῳ σίνεσθαι καὶ φιλο κρατία. Οὐδέ γε ὁπότε εναβρύνεται τις χρήμασι, το μὲν αὐτὴν σπουδάζει· ἀτιμάζει μὲν οὖν παντὸς μᾶλλον δὲ οὗτος, προκρίνων αὐτῆς ὀλίγον κέρδος, ἧς ούτ δὲν ἀντάξιον των ἐν τῷ βίῳ τιμίων. Πᾶς γὰρ πλούτης ἐνώπιον αὐτῆς, καὶ χρυσὸς ὡς ψάμμος ὀλίγη. Οὐδέ γε ὁ ἑαυτὸν ὑπερφυῶς ἡγούμενος φιλεῖν, καὶ τὸ ἑαυτῷ μόνῳ συμφέρον σπουδάζων σκοπεῖν. ἄφροντις δὲ τῶν πλησίον, ἁγνείαν τιμῇ· ἀτιμάζει μὲν οὖν αὐτ τὴν καὶ οὗτος· πολὺ γὰρ λείπεται τῶν κατ᾿ ἀξίαν ὁμιλούντων αὐτῇ, τῷ τὴν ἀγάπην αὐτῆς καὶ τὸ φιλ άνθρωπον λωβήσασθαι. Οὐ γὰρ τῇδε μὲν ἀγνεύοντας παρθενεύειν δεῖ, τῇδε δὲ κακοπραγούντας χραίνεσθαι καὶ ἀκολασταίνειν· οὐδὲ τῇδε μὲν ἐπαγγέλλε σθαι καθαρεύειν καὶ σωφρονεῖν, τῇδε δὲ μολύνεσθαι καὶ ἁμαρτάνειν· οὐδ᾽ αὖ τῇ μὲν ὁμολογεῖν μὴ πεφροντικέναι τῶν κοσμικών, τῇ δὲ κτᾶσθαι καὶ ἐν αὐτ τοῖς ἐξετάζεσθαι ἀλλὰ πάντα τὰ μέλη φθορᾶς ἀκοινώνητα καὶ ἀμιγῆ τηρεῖν, οὐ μόνον τὰ κνησμώδὴ καὶ συνουσιαστικὰ, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τὰ τούτων ενεργέστερα Χλεύη γὰρ τὰ μὲν τῆς παιδοποιήσεως όργανα τηρεῖν παρθένα, τὴν δὲ γλῶτταν μὴ τηρεῖν· ἢ τὴν γλῶσσαν μὲν τηρεῖν παρθένον, τὴν δὲ ὅρασιν, ἢ τὴν ἀκοὴν, ἢ τὰς χεῖρας μὴ τηρεῖν· εἰ [[. ἢ] ταῦτα μὲν ἔχειν καὶ τηρεῖν παρθένα, τὴν καρδίαν δὲ μὴ τηρεῖν, ἀλλ᾽ ἑταιρίζεσθαι τύφῳ καὶ θυμῷ. luculentum monumentum ponens. Qui enim cæteris meis studiis ac officiis præponendam castitatem docet et præ aliis primam amplectendam, recte admonet: quam se colere et observare multi quidem existimant, at certe colunt pauci, ut verbo dicam. Non enim quicunque suam carnem a venerei congressus voluptate continere studuerit, nisi reliquos affectus coerceat, continuo castitatem colit. Quin potius ignominia traducit, cum ejus professione suscepta, sordidis nihilominus indulget cupiditatibus, voluptates ac libidines voluptatibus commnu - tans ac libidinibus. Neque si cupiditatibus quidem sensuum fortiter obstiterit, inani autem gloria fa· stuque efferatur, hoc ipso quod potis sit exardescentis in se libidinis aestus comprimere, cunctosque nihil faciat, recte censeatur castitatem colere: quam superbiæ contagie dedecore verius afficit; nempe quod exterius est lancis et paropsidis emundans ", carnem videlicet ac corpus; animum vero tumoris ambitionisque sordibus inquinans. At neque si quis pecuniarum cupiditate captus, earum copia gloriatur, is eam colere magnifice studet; sed pro oninibus despicatui babet, lucrum exiguum illi præferens, cui tamen nihil comparabile est, eorum quæ in vita in pretio habentur. Omnes enim divitiæ et aurum in conspectu illius arena est exigua ". At neque qui se ipsum supra modum anare deprehenditur, et quod sibi soli prodest unice intuetur et curat, necessitatum proximi securus, castitatem colit: quin ispe quoque spernit. Multum enim ab illis abest qui pro dignitate, illius utuntur necessitudine, qui ejus charitatem et misericordiam et humanitatem a se repulerit. Neque enim rectum est, hinc quidem castitalis usu virginitatem colere; illinc vero pravis facinoribus ac libidine animum polluere: neque hinc quidem profiteri puritatem et continentiam, illinc autem inquinari atque vitiis indulgere. Neque rursus, hinc quidem fateri haud sibi curæ esse res mundi, illinc autem parandis inhiare ac in illis versari. Quin membra omnia ab omni intacta corruptione servanda ac incommista, non ea duntaxat que pruritum ad libidinem habent, remque maritalem exercent; sed ea quoque quæ hisce sunt ad opus obeundum promptiora. Plane siquidem ridiculum fuerit, procreationis filiorum instrumenta integra servare ac intaminata, non item linguam; aut servare quidem linguam, oculum autein aut aures aut manus nequaquam: aut denique illa quoque habere ac servare integra, non vero animum, sed illum superbia iraque constuprari. ** Matth, xxm, 25. 11 Sap. vi, 9. Καὶ ἐν αὐτοῖς ἐξετάζεσθαι. Ιn illis crsari, honeste ostentantium membrorum, etc., qui et τὰ ac si quid ejusmodi eo sensu vox illa potest reddi: de qua plura Budæus. Passim in conciliis, οἱ ἐξετα ζόμενοι in aliquo gradu vel ordine, qui in illo mereal, in ejus censu sunt: εξεταζόμενος ἐν τοῖς ἐπε πικος, eques Romanus. Hic ergo, ἐξεταζόμενος ἐν τες κοσμικοῖς, qui mundanus sit ac sacularis: nee bene Possinius, studio rerum mundanarum nimio turbari. Quod reddit Allatius non intelligo, et in illis aliquid esse contendere. CoMBEPIS. Τα τούτων ενεργέστερα. Videtur legisse Pessinius εναργέστερα. dum longa paraphrasi ita reddit: Quin potius publicorum, ut ita dicam, el se κνησμώδη reddiderat, ea qua pudor velat. Verumn quidem utrisque hæc membris competere; sed non eo comparat Methodius, quod alia obscena, alia honesta, hincque tecta alia, alia ut videantur exposita; sed quod sic exposita atque honesta, prochiviorem actum habeant usumque, quibus proinde æqua aut major habenda diligentia, ut casta sint, ne quid habeant quod virginem dedeeeat; ut sunt lingua, oculi, manus; omniumque maxime ipsi animi sensus ac cogitatus, extra quos omnis alia emundatio, carnis est et corporis, non interioris hominis, penes quem vera virginitas potissimum consistit. In.

Δεῖ γὰρ πάντως τὸν μέλλοντα μὴ ἁμαρτήσεσθαι περὶ τὴν ἄσκησιν τῆς ἁγνείας, τὰ μέλη πάντα καὶ τὰ αἰσθητήρια τηρεῖν ἑαυτοῦ καθαρὰ καὶ συνεσφιγμένα, καθάπερ δὴ καὶ πλοίων, ὧν οἱ κυβερνῆται τὰς ἁρμο γάς σφίγγουσι, πρὸς τὸ μὴ σχεῖν ἔσω δίοδον τὴν ἁμαρτίαν ἐπεισχεομένην. Τοῖς γὰρ μεγάλοις ἐξ ἀνάγ κῆς ἐπιτηδεύμασι μεγάλα καὶ τὰ πταίσματα συμ βαίνει· καὶ τῷ ὄντι τῷ ἀγαθῷ μᾶλλον ἐναντιώτερον τὸ κακὸν ἢ τῷ μὴ ἀγαθῷ. Πολλοὶ οὖν, δοξάζοντες τὸ περὶ τὰς οἰστρώδεις καρτερεῖν ἐπιθυμίας εἶναι τὴν ἀγνείαν, τῶν ἄλλων ἀμελήσαντες, αὐτῆς ἔπταισαν, καὶ τοῖς ὀρθῶς πρὸς αὐτὴν ὡρμημένοις προσήψαν ψόγους, ὡς ὑμεῖς ἡλέγξατε, νόμος διὰ πάντων· αὐτ ταὶ γὰρ παρθενεύουσαι καὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ. Καὶ τὰ μὲν δὴ τῆς παρθένου, ποταπὴν εἶναι προσήκει, δια Prorsus enim operæ pretium est, ut cui constitutum sit ne colenda castitate a proposito erret, membra omnia sensusque suos mundos astrictosque ser vel, uti fieri in navium tabulis solet, quarum juncturas navarchi diligenter agglutinant astringuntque, ne qua scilicet peccato sese infundenti in animum via atque aditus pateat. Nam ut nobilissima quæque præstantissimaque professio est, ita maximis gravissimisque offensionibus obnoxia est; ac vere bono malum magis adversatur, quam ei quod nec in bonis numerandum est. Multi itaque quibus persuasum esset, hoc potissimum præstare castita - tem, ut elfrenes libidinosos æstus ac cupiditates comprimat, reliqua vitæ institutione neglecta, hac quoque exciderunt; suique dedecoris partem, recto ad eam tramite nitentibus, asperserunt, uti vos, εγράφη· ὑμᾶς δὲ διαρκῶς ἀγωνισαμένας τῷ λόγῳ, αὐτ quæ in omnibus estis regula, demonstratis: quippe cum et opere et sermone, seu eruditione virginitate perfunctæ, ejus decora protuleritis. Et virgineni quidem qualem esse deceat perscripsimus. Yos autem, amplo dicendi facultate celebrato certamine quæ ipsa audiverim, victrices omnes pronuntio ac corona dono. Theclaın tamen majori foridiorique, ut inter vos principem, ac quæ magnificentior cunclis claruerit. τήκοος γενομένη, πάσας ἀποφαίνομαι νικᾶν καὶ στέ φω· Θέκλαν δὲ τῷ μείζονι στεφάνῳ καὶ δασυτέρῳ, ὡς πρώτην ὑμῶν καὶ μεγαλοπρεπέστερον ἐκλάμψα σαν. Cap. II. Thecla hymnum composite canente, reliquæ virgines illi succinunt. Joannes Baptista, marlyr castitatis. Ecclesia, Dei sponsa, intacta, virgo. Hæc locutam Aretem aiebat Theopatra, jussisse cunctas assurgere, et sub agno stantes factaque corona, gratias Domino ac laudes debita veneratione referre. Thcclam auspicari, ac choro praire. Ut igitur assurrexerunt, Theclam narrabat virginem mediam a dextris Aretes stantem, composite canere: reliquas. vero in orbem, quasi circumducto choro, illi succinere ac respondere. Hypacoe. Tibi me servo castam, et splendentein tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Psalmus. Coelitus, virgines, clamoris excitantis mortuos sonus venit, Sponso jubens simul omnes obviam ire in stolis albis et lampadibus, orientem versus. Expergiscimini priusquam occupet intra portas penetrare Rex. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Mortalium luctuosa nimis excussa felicitate, spretisque vitæ luxuriosæ deliciis amoreque, tuis sub ulnis salutiferis protegi desidero, et tuam videre semper, o Beate, pulchritudinem. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Relictis mortalium nuptiarum toris ac domo, o Rex, propter te, auri plena intaminatis in vestibus veni, ut et ego una tecum intra beatissimos thalamos admittar. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadein, Sponse, tibi occurro. Ταῦτα οὖν εἰποῦσαν, ἔφη κελεῦσαι πάσας ἀναστῆς ναι τὴν ᾿Αρετὴν ἡ Θεοπάτρα, καὶ πάσας ὑπὸ τὴν ἄγνον εὐχαριστήριον ὕμνον πρεπόντως ἀναπέμψαι τῷ Κυρίῳ· ἐξάρχειν δὲ τὴν Θέκλαν καὶ προαφηγεῖσθαι. Ὡς οὖν ἀνέστησαν, τὴν Θέκλαν μέσην μὲν τῶν παρ θένων, ἔφη, ἐκ δεξιῶν δὲ τῆς Ἀρετῆς στᾶσαν, κα σμίως ψάλλειν· τὰς δὲ λοιπὰς ἐν κύκλῳ, καθάπερ ἐν χοροῦ σχήματι συστάσας, ὑπακούειν αὐτῇ. Υπακοή. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατού σα, Νυμφίε, ὑπαντάνω ση:. Ψαλμός. *Ανωθεν, παρθένοι, βοῆς ἐγερσίνεκρος ἦχος ἦλθε, Νυμφίῳ λέγων πασσυδὶ ὑπαντάνειν λευκέσιν ἐν στο λαῖς καὶ λαμπάσι, πρὸς ἀνατολάς. Ἔγρεσθε πρὶν φθάσῃ μολεῖν εἴσω θυρῶν ᾿Αναξ. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦ σα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Βροτῶν πολυστένακτον ὄλβον ἐκφυγοῦσα, καὶ βίου τρυφῆς ἀδονάς, ἔρωτα, σαῖς ὑπ' ἀγκάλαις ζωηφόροις ποθῶ σκέπεσθαι, καὶ βλέπειν τὸ σὸν κάλλος διηνε κῶς, Μάκαρ. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦ· σα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Γάμων λιποῦσα τὰ θνητὰ λέκτρα, καὶ δόμον, "Αναξ, διὰ σὲ, πολύχρυσον, ἦλθον ἀσπίλοις ἐν εἴμασιν, ὅπως φθάσω κἀγὼ πανολβίων θαλάμων εἴσω σὺν σοὶ μου λεῖν. Αγνεύω σοι, και λαμπάδας φαεσφόρους κρατού σα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι.

Δόλους δράκοντος ἐκφυγοῦσα μυρίους, Μάκαρ, θελκτηρίους, ἔτι δὲ καὶ πυρὸς φλόγα καὶ θηρίων ἀν ημέρων ὁρμάς βροτοφθόρους, σὲ προσμένουσα ἀπ' οὐρανών. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατού σα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Ελαθόμην πατρίας, ποθοῦσα τὴν χάριν, Λόγε· έλαθόμην παρθένων ὁμηλίκων χορούς, μητρός τε καὶ γένους φρύαγμα· πάντα γὰρ σύ μοι αὐτὸς, σύ, Χριστέ, τυγχάνεις. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατού σα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Ζωῆς χοραγός, Χριστέ, τυγχάνεις. Χαῖρε, φῶς ἀν έσπερον· ταύτην δέδεξο τὴν βοήν. Χορός σε παρθένων προσενέπει, τέλειον "Ανθος, Αγάπη, Χαρά, Φρόνησις, Σοφία, Λόγε. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατού σα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Ηνοιγμέναις θύραις, "Ανασσα φαιδρόκοσμο, δέδεξο θαλάμων εἴσω χ' ἡμᾶς, ἀχραντόσωμε, καλλίνικε Νύμφα, καλλίπνους· ὁμόστολοι παρήμεθα Χριστῷ, πανόλβιον μέλπουσαι τὸν γάμον, θάλος. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Θρηνοῦσι νῦν βαρύτονοι κόραι πυλῶν πικρῶς ἔξω, καὶ βοῶσι γοερῶς, ὅτι, τὸ λαμπάδων ἀποσβέσασαι φῶς, οὐκ ἔφθασαν χαρᾶς ταμιεῖον εἰσιδεῖν Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Ἱερᾶς ὁδοῦ γὰρ ἐκτραπεῖσαι, πρὸς βίου πόρους κτήσασθ᾽ ἔλαιον ἡμέλησαν ἄθλιαι πλέον· νεκρὰς δὲ φλογεροῦ πυρὸς φέρουσαι λαμπάδας, στένουσιν ένδον ἐκ φρενών. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Κρατήρες ἀδυπληθέες πρόκεινται νέκταρος· πίνωμεν· οὐράνιόν ἐστι πόμα, παρθένοι, ὁ Νυμφίος ὅπερ τέθεικε τοῖς μετ' ἀξίας εἰς τὸν γάμον κεκλημένοις. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Λαμπρῶς σου τὸν θάνατον ᾿Αβελ προεκτυπῶν, Μάκαρ, ἔλεξεν αἱματοσταγὴς βλέπων εἰς οὐρανόν Ανηλεώς με συγγόνου τετρωμένον χειρὶ δέξαι, λιτά ζομαι, Λόγε. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Μέγιστον ἆθλον ἁγνείας ὁ καρτερός σου παῖς, λό γε, Ἰωσὴν ἀνείλετο. Γυνὴ γὰρ αὐτὸν εἰς ἄθεσμα λέκτρα βιαίως είλκε φλεγομένη πόθοις· ὁ δὲ, οὐδὲν ἐντραπείς, ἔφευγε γυμνός, ἐκβοῶν· Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατούσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Innumerabilibus blandientis draconis, o Beate, erepta dolis, ignisque flamma superata, ac imma nium rictibus iraque bestiarum in mortalium perniciem natarum, te de cœlis exspecto. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Oblita sum patriæ ", o Verbum, tuæ desiderio gratiæ oblita sum virginum æqualium choros; matris quoque ac generis fastum: omnia enim ipse tu mihi Christus es. Tibi me servo castam, et splendentem teens lampadem, Sponse, tibi occurro. Vitæ largitor, Christe, es. Salve, lumen inocciduum: hanc accipe acclamationem. Chorus te Virgi num compellat, Flos perfectus, Charitas, Gaudium, Prudentia, Sapientia, Verbum. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Apertis januis, o Regina speciose ornata, nos queque intra thalamos admitte, impolluti corporis, egregie victrix sponsa, decorem spirans; pari vestium cultu Christo astamus, tuas, fortunata pubes, cantico nuptias celebrantes. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Gemunt nunc graviter ejulantes, amaris lacrymis extra thalami fores constitutæ puellæ, ac tristi luctu clamant; quod exstincta lampadum luce '', non mature satis in vitæ cubiculum ingressæ sunt. Tibi me servo castam, et splendentem teneus lampadem, Sponse, tibi occurro. sacra enim aversæ via, ad vitæ semitas olei copiam parare, miseræ neglexerunt: exstinctas vero ignis flammei lampades ferentes, gemunt intus ex animo ac præcordiis. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Pocula dulcis nectaris plena proposita sunt: bibamus; coelestis enim liquor est, o virgines, quem Sponsus digne vocatis ad nuptias propinat. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Spouse, tibi occurro. Splendide tuam mortem præfigurans Abel ", 0 Beate, dixit cruore stillans sublatis in coelum oculis: Crudeliter fraterna me manu casum, rogo, ο Verbum, suscipe. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Spouse, tibi occurro. Maximam pudicitiae laudem, præmiumque fortis puer tuus Joseph ", ο Verbum, retulit. Muliere enim incensa libidine in nefarios violenter trahente toros; nihil ille reveritus, fugit nudus, exclamans: Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampaden, Sponse, tibi occurro. 11 Psal. XLIV, Εἰσιδεῖν. Quin scribendum εἰσδύειν, nullus dubitat. Id enim omnis parabolæ series petit. Lugent quippe, quod ingressis quæ paralæ erant, clausa est janua, ad quam frustra pulsant: quod 11. 18 Matth. sxv, 11. 1 Gen. 1, 10. 18 Gen. XXXIX, ergo ingredi non licuit, ad quem ingressum sequuntur reliqua, ut videant et fruantur Sponsi conspectibus et amplexibus. COMBEFIS.

Novam Jephthe victimam Deo filiam offerebat]viri nesciam 16, aræ jam, agnæ instar, admotam: illa vero generoso mentis proposito, tuæ carnis figuram gerens, o Beate, fortiter clamabat: Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Νεοσφαγῆ ὁ Ἰεφθάε κόρην ἀνῆγε θυσίαν Θεῷ ἄπει τον ἀνδρὸς, ἀμνάδος δίκην· ἡ δ᾽ εὐγενῶς σου τὸν τύ πον τῆς σαρκὸς, ὦ Μάκαρ, τελοῦσα ἔκραξε καρτε ρῶς· Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατούσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Ξένον στρατηλάταν ὄχλων εὔτολμος ευστόχοις Ἰου δήθ δόλοις καρατομήσασα, κάλλεος τύποις θέλξασα τοῦτον, οὐδὲ χράναντα σώματος μέλη, νικηφόροις δ' ἔφη βοαῖς· Peregrino turbarum ductore, generoso conatu Juditha ingeniosis dolis truncato ", quem antea pulchritudinis forma illexerat, nulla membris corporis macula accepta, ovans pro victoria clamabat: Tibi me servo castam, et splendentem tenens Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, lampadem, Sponse, tibi occurro. Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Conspecta Susannæ decora specie ac vultus forma 18, duo judices, illius effrene capti amore, O mulier, dixerunt, occulti cubilis tui desiderio perciti adsumus. At illa tremulis clamoribus infit: Tibi me servo castam et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Multo mihi mori melius, quam vobis turpi libidine astuantibus, viri toro prodito, Deo igni nitore, sempiternis penis addici. Serva me, Christe, ab horum malorum angustiis. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampaden, Sponse, tibi occurro. Fluentis lustralibus turbas mortalium lavans tuus Præcursor, improbe a viro scelerato propter castitatem ad cædem ductus est "; necisque cruore Lingens pulverem, tibi, ο Beate, clamabat: ' Tibi me servo castam et splendentem tenens lampadem, Spouse, tibi occurro. Tua quoque vitæ parens, Gratia intacta, illibata, immaculatos conceptus tuos in viri experte utero gestans Virgo, maritalis tori proditi in suspicionem venit 20 : dixit vero praegnans, ο Beale: Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Tuum, o Beate, optantes videre nuptialem diem, quotquot ipse angelorum Rex cœlo vocasti ", mazina tibi dona, ο Verbum, ferentes, immaculato vestitu conspicui venerunt. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Hymnis, o beata Dei Sponsa, thalamum nos adornantes, nunc celebramus te, intacta virgo Ecclesia, Ὁρῶντες εἶδος εὐπρεπές, ὑφ᾽ ἧς δύο κριταὶ Σου σάννας ἐμμανεῖς ἔρωτι, λέξαν· Ω γύναι, κρυπτών σου γάμων λέχη ποθοῦντες ήκομεν, φίλα. Ἡ δὲ ἐντρό μοις ἔφησε βοαῖς· Αγνεύων σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Πολλῷ με κατθανεῖν ἄμεινόν ἐστιν, ἢ λέχη προδοῦ σαν, ὦ γυναιμανεῖς, ὑμῖν, αἰωνίαν δίκην ὑπ' ἐμπυρίοις Θεοῦ τιμωρίαις παθεῖν. Σῶσόν με, Χριστέ, τῶνδε νῦν. 'Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Ροαῖς καθαρσίοις λούων πλήθη βροτῶν ὁ σὸς Πρό δρομος, ἀνόμως κακοῦ πρὸς ἀνδρὸς εἰς σφαγὴν ἤχθη δι' ἀγνείαν· λύθρῳ δὲ φονίῳ κόνιν δεύων ἔκραζέ σοι, Μάκαρο Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Σοῦ καὶ ζωητόκος Χάρις ἄθικτος, άτεγκτος, ἀσπί λους τὰς τὰς γονὰς ἐν ἀσπόρῳ φέρουσα νηδύι, μορφὴν ὑπέσχεν ὡς προδοῦσα λέκτρα, Παρθένος· ἔλεξε δ' ἔγκυος, Μάκαρ Αγνεύω στι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Τὴν σὴν, Μάκαρ, γαμήλιον ποθοῦντες ἀμέραν ἰδεῖν, ὅσους ἄνωθεν αὐτὸς ἀγγέλων ἄναξ κέκληκας, ήκασι, μέγιστα δωρά σοι, Λόγε, φέροντες ἀσπίλοις στολαΐς. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Ὕμνοις, μάκαιρα Θεόνυμφε θαλαμηπόλοι, απ σε γεραίρομεν, σὲ νῦν ἄθικτε παρθένε Ἐκκλησία, riveo corpore, nigris fornosa cirris, casta, irrepre- χιονόσωμε, κυανοβόστρυχε, σώφρον, ἄμωμ᾽, έραbensibilis, amabilis. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Corruptio aufugit, et morborum dolores lacrymosi: mors sublata est: periit omnis insania: moeror interiit, mentis tabes: rursus vero Christi Dei gaudium repente mortalibus illuxit. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Viduatus mortalibus paradisus est. Non enim jam 16 Jud. XI, 38. 11 Judith. viii, 1. σμία. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίς, ὑπαντάνω σοι. Φθορά πέφευγε, καὶ νόσων πόνοι δακρυσταγείς· θάνατος ᾑρέθη· ὅλωλε πᾶσα ἀφροσύνη· λύπη τέθνηκε τη ξίφρων· ἔλαμψε δ' ἡ τοῦ Θεοῦ Χριστοῦ χαρὰ βρο τοῖς ἄρνω πάλιν. 'Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Χῆρος ὁ βροτῶν παράδεισός ἐστιν. Οὐκέτι πάλιν 18 Dan. XIII, 19. 19 Marc. vı, 27. ** Matth. 1, 18. ss of atth, Θεόνυμφε. Sic Allatius. At Possinius, νεόνυμφε, πουα nupta. COMBEFIS.

γὰρ αὐτὸν ἐκ θείας, ὥσπερ τὸ πρὶν, ταγῆς οἰκεῖ, τέ- eum amplius homo, uti prius, incolit Dei jussu: χαις ὁ ποικίλαις δράκοντος ἐκπεσὼν, ἄφθαρτος, άφοβος, Μάκαρ. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατούσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Ψάλλων τὸ καινὸν ᾆσμα νῦν χορός σε παρθένων καθιστάνει πρὸς οὐρανοὺς, Ανασσα σαφῶς ὅλη, εστεμ μένος λευκοῖς κρίνων κάλυξι, καὶ φλόγας χερσί σε λασφόρους φέρων. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. Ο τὰς ἀχράντους οὐρανοῦ, Μάκαρ, ναίων ἕδρας, ἄναρχε, πάντα συγκρατῶν αἰωνίῳ κράτει, δέξαι σὺν Παιδί σῷ, πάρεσμεν, ἔνδον εἰς ζωῆς πύλας, Πάτερ, καὶ ἡμᾶς. Αγνεύω σοι, καὶ λαμπάδας φαεσφόρους κρατοῦσα, Νυμφίε, ὑπαντάνω σοι. variis draconis insidiis, a corruptione metuque im. munis cum esset, ο Beate, illo extrusus. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. Nunc te chorus virginum coelo versus deducet, concinens canticum novum, o tota palam Regina, candidatis liliorum coronatus folliculis, flammasque gestans manibus lucis fulgoribus rutilas. Tibi me servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. O qui incontaminatas, Beate, cali sedes habitas, principii expers, qui æterno cuncta robore contines, nos quoque, Pater, cum Filio tuo intra vitæ januas, ecce adsumus, suscipe. Tibi ne servo castam, et splendentem tenens lampadem, Sponse, tibi occurro. CAP. III Uiri meliores, continentes, an qui gaudent ipsa mentis tranquillitate? Pugnæ castitatis periculum: tranquillitatis felicitas. Depurgatæ ac tranquilla mentes, dii, Deum visuræ. Virtus tentationibus exercita, probatior. ΕΥ̓ΒΟΥΛ. Αξίως ἀπηνέγκατο τὰ πρῶτα τῶν ἄθλων ἡ Θέκλα, ὦ Γρηγόριον. ΓΡΗΓ. Αξίως μὲν οὖν. ΕΥ̓ΒΟΥΛ. Τί δὲ ἡ Τελμισιακὴ ξένη, εἰπέ μοι; κἂν ἔξωθεν οὐκ ἐπηκροᾶτο; Θαυμάζω γὰρ εἰ ἡσυχίαν εἶχεν ἐκείνη μαθοῦσα τὸ συσσίτιον τοῦτο, καὶ οὐκ εὐ θέως ὥσπερ όρνεον ἐπὶ τροφὴν ἵπτατο, τῶν λεγομέ νων ἀκουσομένη. Λόγος γὰρ αὐτὴν Μεθοδίῳ συμπαραγεγονέναι, αὐτὰ δὴ ταῦτα τὴν ᾿Αρετὴν πυνθα νομένῳ. Ἀλλὰ καλὸν καὶ μακάριον τοιαύτῃ διδασκάλῳ χρῆσθαι καὶ ὁδηγῷ, τῇ ᾿Αρετῇ. Ατὰρ, ὦ Γρηγόριον, & ποτέρους ἀμείνους λέγοιμεν, τοὺς μὴ ἐπιθυμοῦντας μὲν, κρατοῦντας δὲ τὴν ἐπιθυμίαν, ἢ τοὺς ἐπιθυμοῦντας, καὶ παρθενεύοντας; ΓΡΗΓΟΡ. Τοὺς μὴ ἐπιθυμοῦντας, δηλονότι· ἐπειδὴ καὶ τὴν διάνοιαν οὗτοι καὶ τὴν αἴσθησιν ἀμόλυν τον κέκτηνται, καὶ εἰσὶν ὁλοτελῶς ἀδιάφθοροι, κατὰ μηδὲν ἐξημαρτηκότες. ΕΥΒΟΥΛ. Εύγε νὴ τὴν Σωφροσύνην, ὦ Γρηγόριον, καὶ συνετῶς. Ατὰρ μή τι κωλύοις, ἐὰν ἀντιλαμβάνω μαι τῶν λόγων ἵνα ἐγξωμενέστερον μάθω, καὶ μηδεὶς ἐξελέγξῃ με ἔτι. Λόγος γάρ, κ. τ. λ. Allatius, Οὐ λόγος χάρ, Neque enim aiunt. Mendose omnino. Recte Possinius, Λόγος γάρ, absque particula negante. Minus tainen recte idem Possinius Eubulii orationem hic abrumpens, Gregorium ista narrantem inducit. Ex qua quidem male interposita distinctione occasionem arripuit editor Lupareus confirmandi suam conjecturam de Methodio binomine, quam initio Convivii Methodiani proposuit. Sic enim hic inquit: • Quod statim Gregorium, Eubulium alloquens, Methodii meminit, tanquam diversæ personæ, non infirmat quod alias diximus ex Epiphanio, Methodium binominem fuisse, sed potius confirmat conjecturam nostram a principio indicatam: nimirum, S. Methodium hunc inter prima sua opera librum edidisse: quo libro celebritate magna suscepto, primæ personæ in isto Dialogo loquentis nomen auctori adhæsisse, posterius inde dicto Eubulio, ut Clemens Stromateus voEUBUL. Merito primam laudem ac præmia tulit Thecla, o Gregorium. GREG. Plane merito. EUBUL. Quid porro Telmisiaca advena, dic,30des; num saltem foris aurem januæ admovebat, ut aliquid raperet? Mirum enim si quiescere potuit audita hujus convivii fama, et non statim ut avis ad escam advolavit, auditura sermones qui haberentur. Aiunt enim eam Methodio adfuisse percontanti hæc ipsa ex Arete. Cæterum bonum æque beatumque est, tali magistra uti ac duce; Arete scilicet, id est Virtute. Sed, ο Gregorium, utros præstantiores dicamus, eosne qui cum non concupiscant, concupiscentia imperant, an eos qui, pulsante eos concupiscentia, in virginitate perseverant? GREG. Priores equidem crediderim: cum bi nimirum et animum et sensum immaculatum obtineant, nullique culpæ obnoxii, a corruptione prorsus immunes exsistant. EUBUL. Bene, per castitatem juro, et prudenter, ο Gregorium. Sed, quæso, ne quid obstes, si argumentis in contrarium dicta vexavero, quo firmius noverim, nec jam me ullus ulla rationum vi a sententia deducat. catus est, et cætera quæ diximus. Unde nullo modo infringi, sed potius magis confirmari putamus conjecturam, qua virilem sexum Eubulio reddidimus. GALL. Ἐὰν ἀντιλαμβάνωμαι τῶν λόγων. Argendi palam veniam petit, dictaque Gregorio argumentis petendi, quibus, ejus responsionibus elisis, firmam demum sententiam teneat, a qua nulla ar-. gumentorum vi possit deduci. Plato in Gorg.: Ἐάν δὲ τῷ ὑμῶν μὴ τὰ ὄντα δοκῶ ὁμολογεῖν ἐμαυτῷ, χρή ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ ἐλέγχειν· Si cui videar noll fateri quæ ipse sentiam, coarguere licet ac corripere, id est argumentis vexare. Nec satis apte Possinius, si hanc plenius quæstionem capessivero jusseroque diligentius; quæ esset altera ejus vocis acceptio, qua fulcire, jurare, significat: quod ipsum non directe, sed per occasionem præstat adversarius impagnando, et qua argumentis rem ventilat. Nec ap:e satis loquatur, qui argumentis aliquem incessurus,

S. METHODH EPISCOPI ET MARTYR.S GREG. Vera ut libet: per me licet. Ego enim, Eubulium, abunde mihi suppetere arbitror quo te doceam, praestare eum qui non concupiscit: quod ni tenes, nemo erit qui non argual. EUBUL. Papæ! Gaudeo enim respondere te mihi magnifice, ac quanta sapientia affluas ostentare. GREG. Cavillari, ac mecum jocari videris, o Eubulium. EUBUL. Quid ita vero? GREG. Quod non vere, sed mei polius irridende causa, talia memores. EUBUL. Bona verba, quæso, o beata: tuam enim prudentiam exquisitaque sapientie vim, plurimum admiror ac colo. Hæc autem eo disi quod de quibus multi sapientum sæpius invicem disceptant, ea non modo scire te dicis, verum etiam alios te posse docere gloriaris. GREG. Num enim vere, dic, sodes, moleste habe., præstare omnino qui non concupiscant, iis qui concupiscentes sese continent et a cupiditatibus temperant? An prorsus per ista mihi illudis? EUBUL. Qua vero ratione tentans loquor qué nescire me fatear? Sed age, loquere jam, sapientissima: in quonam excellunt, qui non concupiscentes casti sunt, supra illos qui concupiscentiæ colluctantes virginitatem servant? GREG. In eo primum quod ipsum animum purum habent, ac in eo Spiritus sanctus semper habitat, quem nullus distrahat cogitationum æstus, serenumque mentis impudici motus sensusque nulli inficiant, ut vel ea parte ullam unquam incurrat labem: qui nimirum tum carne tum animo, sedatis affectibus ac tranquillo fruentes, cupiditatem on;- ninoʻnon admittunt. Qui vero sensuum visis illecti, obscenis animo imaginibus turbantur, distillationemque velut per rimas in cor influentis cupiditatis recipiunt, perinde sæpius polluuntur, putantque se obniti atque pugna defungi, cum animo vincantur. EUBUL. Ergo puros eos dicemus qui sereno gaudeant; ac quibus cupiditas seu libido nihil interturbet? GREG. Uiique. Hos enim tales, qui et deos facit in beatitudinibus, indubitata mente credentes, liDere Deum visuros Deus pronuntial ss: quod nihil obscurans, aut mentis oculum obturbans afferunt 39 Matth. v, 8. ejus se dicta astruere ac opinionem fulcire, diceret: etsi is illi forte scopus disputationis exsistat. Coss. Κωτίλος. Ita Possinius. At Allatius Σκωπτίλος, mordax. ID. Εἰ διαφέρουσιν όλως. Bene Possinius, pra stare, quo sensu voce διαφορώτερον usus Paulus Hebr. 1, 4, ubi interpr. differentius; quod clarius fuisset, prastantius, crcellentius. Bene autem Methodius in persona Gregorii primas tribuit his qui sunt depurgatæ mentis, et ipsam adepti sunt imperturbationis arcem, ut nec animus cogitationibus, nec corpus feda ulla libidine sordeat, sed totuș homo Dei habitaculum pacatissimum exsistat, quantum per viæ statum ejusque perfectionem necdum absolutam et in termino licet; tametsi hoc iosum ΓΡΗΓ. Αλλ' ἀντιλαμβάνου ὅπη καὶ θέλεις· ἐγὼ γὰρ ἐναχῶς, ὦ Εὐβούλιον, διδάξαι σε ἔχω, ὅτι τοῦ ἐπιθυμοῦντος ὁ μὴ ἐπιθυμῶν κρείσσων ἐστί· καὶ οὐ δεὶς οὐ μή σε ἐλέγξῃ. ΕΥΒΟΥΛ. Βαβα!! Χαίρω γὰρ, ὅτι μοι μεγαλοφρό νως ἀποκρίνῃ, καὶ δεικνύεις ὅσον πεπλούτηκας ἐπὶ σοφίχ. ΓΡΗΓ. Κωτίλος τις, ὡς ἔοικεν, ἄνθρωπος εἶ ναι δοκεῖς, ὦ Εὐβούλιον. ΕΥΒΟΥΛ. Τίνος δὴ χάριν; ΓΡΗΓ. Ὅτι τωβαζόμενος με ταῦτα λέγεις μᾶλ λον, ἢ ἀληθεύων. ΕΥΒΟΥΛ. Εὐφήμησον, ὦ μακαρία· θαυμάζω γὰρ σφόδρα σου τὸ συνετὸν καὶ μεγαλόδοξον. Ἐγὼ τοῦτο Εφην, ὅτι περὶ ὧν πολλοὶ πρὸς ἑαυτοὺς πολλάκις ἀμφισβητούσι σοφοί, ταῦτα οὐ μόνον ἐπίστασθαι σὺ λέγεις, ἀλλὰ καὶ διδάσκειν ἕτερον σεμνύνῃ. ΓΡΗΓ. Σὺ γὰρ ἐξ ἀληθείας, εἰπέ μοι, δυσχεραί νεις, εἰ διαφέρουσιν όλως οἱ μὴ ἐπιθυμοῦντες τῶν ἐπιθυμούντων τε καὶ ἐγκρατουμένων; "Η πάν των ἐμοῦ ταῦτα προσπαίζεις; ΕΥ̓ΒΟΥΛ. Καὶ πῶς ἀποπειρωμένη ἢ ὁμολο γῶ μὴ εἰδέναι; 'Αλλ᾽ ἔθι, φράσον ἐμοὶ, ὦ σοφωτάτη, τίνι διαφέρουσιν οἱ μὴ ἐπιθυμοῦντες καὶ ἀγνεύοντες τῶν ἐπιθυμούντων τε καὶ παρθενευόντων ΓΡΗΓ. Ὅτι πρῶτον μὲν καθαρὰν ἔχουσιν αὐτὴν τὴν ψυχὴν, καὶ ἀεὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν αὐτῇ κατ οικεῖ, μὴ περιελκομένης αὐτῆς καὶ ἐπιθολουμένης φαντασίαις καὶ λογισμοῖς ἀκρασίας, ὥστε καὶ τῆς ἐν θυμήσεως ἐπιλωθηθῆναί ποτε· ἀλλ᾽ εἰσὶν ἀνεπίδεκτοι πάντη καὶ κατὰ τὴν σάρκα καὶ τὴν καρδίαν οὗτοι τῆς ἐπιθυμίας, γαλήνην ἄγοντες τῶν παθημάτων. Οἱ δὲ διὰ τῆς ὄψεως ἔξωθεν δελεαζόμενοι ταῖς φαντασίαις, καὶ ἐπεισρέουσαν δεχόμενοι τὴν ἐπιθυμίαν δίκην δεύ ματος εἰς τὴν καρδίαν, οὐδὲν ἧττον μολύνονται πολύ λάκις, καὶ νομίζουσιν ἀντιφιλονεικεῖν καὶ μάχεσθαι πρὸς τὰς ἡδονὰς, ἡττώμενοι τὸν λογισμόν. ΕΥ̓ΒΟΥΛ. Οὐκοῦν τοὺς γαλήνην ἄγοντας, καὶ μὴ διοχλουμένους ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας, λέξομεν καθα ρούς; ΓΡΗΓ. Καὶ μάλα. Τούτους γάρ τοιούτους ὁ καὶ θεοὺς διὰ τῶν μακαρισμῶν ἀπεργαζόμενος τοὺς ἀνενδοιάστως αὐτῷ πιστεύοντας Θεὸς, ὄψεσθαι μετά παρρησίας ἀποφθέγγεται τὸν Θεόν· ὅτι μηδὲν ἐπι evertere videtur in persona Eubulii: quæ ipsa non arduum conciliare, penes arduum ex objecto el ex subjecti imperfectione. ID. Πῶς ἀποπειρωμένη. Εubulium refert, non, ut Possinius, Gregorium; apud quem male τό, μὲ εἰδέναι, pro, μὴ εἰδέναι. Clara sententia: ostendit non tentandi causa percontari quæ se nescire fateatur; uti etiam reddidit Allatius, apud quem est masculinum αποπειρώμενος: sic etiam supra promiscue, siye ab antiquario est hæc ἀδιαφορία, sive ab ipso Methodio; ratione a me jam ex Apostolo insinuata, quod in Christo, et ut sis sponsa Christi ac virgo, perinde est, sive masculus sive femina sis. ID.

σκοτοῦν ἡ συνταράσσον τὸν ὀφθαλμόν τῆς ψυχῆς πρὸς quo minus in Dei visionem intendant; sed omni τὴν θείαν ἐπιφέρονται θεωρίαν· ἀλλ᾽ ἐκτὸς γεγονότες τῶν ὀρέξεων πάντη τῶν κοσμικῶν, τὴν σάρκα καθα βὲν οὐ μόνον, ὡς ἔφην, μίξεως τηροῦσιν, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τὴν καρδίαν ἀνεπίδεκτον λογισμῶν ἀκρασίας, ἐν ᾗ μάλιστα καὶ τὸ ἅγιον, ὡς ἐν ναῷ, κατοικοῦν ἀναπαύεται Πνεῦμα. ΕΥΒΟΥΛ. Εχε δή. Οἶμαι γὰρ ἐπὶ τὴν εὕρεσιν τῶν ὄντως κρειττόνων ὀρθότερον ἡμᾶς ἐντεῦθεν διελθεῖν. Καί μοι φράσον· καλεῖς τινα κυβερνήτην αγα θόν; ΓΡΗΓ. Εγωγε. ΕΥΒΟΥΛ. Πότερον τὸν ἐν μεγάλαις καὶ ἀμηχάνοις περισώσαντα ζάλαις τὸ σκάφος, ἢ τὸν ἐν γαλήνῃ νηνεμία; ΓΡΗΓ. Τὸν ἐν μεγάλαις καὶ ἀμηχάνοις. ΕΥΒΟΥΛ. Οὐκοῦν καὶ ψυχὴν τὴν περιαντλουμένην ταῖς τρικυμίαις τῶν παθημάτων, καὶ μὴ ἀποκάμνουσαν ἢ ἐκλυομένην, ἀλλὰ τὸ σκάφος, την σάρκα, γεν ναίως εἰς λιμένα τὸν τῆς σωφροσύνης ἀπευθύνουσαν, λέξομεν τῆς ἐν εὐδια πλοίζομένης κρείττονα καὶ δου κιμωτέραν. ΓΡΗΓ. Λέξομεν. ΕΥΒΟΥΛ. Τὸ γὰρ ἁρμόζεσθαι πρὸς τὰς ἐμβολάς τῶν καταφυσημάτων τοῦ πονηροῦ πνεύματος, καὶ μὴ ἀποῤῥίπτεσθαι ἡ νικᾶσθαι, ἀλλὰ πάντα πρὸς Χριστόν ἀνανεύοντα, καρτερῶς μάχεσθαι ταῖς ἡδοναῖς, μείζο rerum sæcularium cupiditate eliminata, nedum carnem, uti dicebam, a libidinosi congressus turpitudine immunem servant; verum etiam ut cordis penetrale (in quo et maxime, ut in templo, Spiritus sanctus conquiescit et habitat) nullis obscenis cogitationibus pateat, sedulo navant operam. EUBUL. Siste jam. Puto enim ad investigationem ejus quod vere præstantius est, rectius nos hinc progressuras. Dic, quæso, vocas aliquem bonum gubernatorem? GREG. Sane. EUBUL. Quem vero? An eum qui in magnis vehementissimisque tempestatibus navem servaverit; an qui idem in serena tranquillitate præstiterit? GREG. Utique qui in magnis et arduis. EUBUL. Igitur et animum sævis perturbationuin ductibus jactatum, nec propterea conatum remnittentem aut fatiscentem, sed cymbam, carnem utique, invicta generosi propositi constantia ad castitatis portum dirigentem, præstantiorem dicemus probatæque magis virtutis, eo, qui in malacia pacati maris secure jucundeque navigat. GREG. Dicemus. : EUBUL. Nam obniti renitentibus ventorum flatibus, quos contra immittit nequam spiritus: nec infecti tamen unquam dejicive aut vinci; quin potius animo semper in Christum intento, fortiter να τὸν ἔπαινον φέρει, τοῦ μετὰ ῥᾳστώνης αχειμαστε repugnare voluptatibus, majorem profecto iaudem παρθενεύοντος. ΓΡΗΓ. Ἔοιχε. ΕΥΒΟΥΛ. Τί δὲ καὶ ὁ Κύριος; Οὐ δοκεῖ δεικνύναι διαφέρειν τὸν ἐπιθυμοῦντα μᾶλλον καὶ ἐγκρατεύοντα τοῦ μὴ ἐπιθυμοῦντός τε καὶ παρθενεύοντος; ΓΡΗΓ. Που δή; ΕΥΒΟΥΛ. Ένθα τὸν φρόνιμον παραβάλλων οἰκίᾳ τεθεμελιωμένη καλῶς, ἄπτωτον αὐτὸν ἀποφαίνεται, μὴ δυνάμενον ἀπὸ τῆς βροχῆς καὶ τῶν ποταμῶν καὶ τῶν ἀνέμων καταβληθῆνα:· ταῖς μὲν ἐπιθυμίαις, ὡς ἔοικεν, ἀπεικάζων τους χειμῶνας· τῇ δὲ πέτρα τὴν ἀκίνητον ἔνστασιν καὶ ἀδιάπτωτον τῆς ψυχῆς περὶ τὴν ἀγνείαν. ΓΡΗΓ. 'Αληθῆ λέγειν δόξαις. ΕΥΒΟΥΛ. Τί δαὶ καὶ ἰατρόν; Οὐ τὸν ἐπὶ μεγάλαις Κατι δεδοκιμασμένον νόσοις, καὶ πολλοὺς ἰασάμενον, Άριστον καλεῖς; ΓΡΗΓ. Εγωγε. ΕΥΒΟΥΛ. Την δὲ μηδὲν μηδέπω διαπραξάμενον, μηδὲ νοτοῦντας ὅλως ἐν χερσὶν ἐσχηκότα, οὐ πάντως ἀδοκιμώτερον ἔτι; aſſert, quam in amœno beatoque tranquillæ virginitatis portu desidere. GREG. Apparet ita esse. EUBUL. Quid vero et Dominus? Nonne videtur ostendere, eum qui concupiscentiæ cstro jactatus continentiam teneat, longe illi præcellere, qui bujus pugnæ securus, sedataque aut nulla concupiscentia, virginitate fulgeat? GREG. Ubi vero hæc Dominus? LUBUL. Ubi nimirum sapientem comparans cum domo bene fundata, inconcussæ eam firmitatis esse decernit, quam imbres irruentes et flumina ventorumque vis dejicere non potuerit ". Nempe hor: volens: per tempestates ventosque et pluvias, concupiscentiæ æslus designari; petre vero nomine, immobilem virginitatis proposito animi constantiam ac castitatis inconcussum tenorem declarari. GREG. Videri possis vera dicere. EUBUL. Quid vero et medicum? An non eum vocas habesque optimum, qui in magnis jam morbis periculum fecit, et plurimis sanitatem restituit? GREG. Equiden. EUBUL. Eum autem qui nullum dum sui experimentum dedit, nullisque prorsus ægrotis consuluit, nonne adhuc minus omnino commendabilem dicis? sa Matth. vi, 24.

S. METHOD!I CONVIVIUM DECEM VIRGINUM. ΓΡΗΓ. Ναί. GREG. Certe. EUBUL. Ergo et animum qui mollius corpus sustinet, ejusque libidinum astu agritudines, castitatis medicamentis lenit et sedat, utique dicamus medicæ facultatis laudem ferre majorem, quam cui probe sanum corpus neque vitiis obnoxium obtigit regere? GREG. Fatendum est. EUBUL. Quid item in lucta? Uter pugil melior, qui magnos et fortes æmulos experitur, ac continue lucta defungens, non succumbit unquam; an qui nullis adversariis decertat? GREG. Plane qui experitur. EUBUL. Ain' tu in palæstra quoque athletam præstare, qui adversarios contranitentes sustinet? GREG. Necesse ut dicatur. EUBUL. Necesse igitur, ut et quisquis strenue inoliatur adversus concupiscentiæ motus, nec se abripi patiatur, sed in adversum trahat ac obnitatur, fortior videatur, quam qui ejus nullam interpellationem sentiat. GREG. Vera dicis. EUBUL. Quid? Fortiter se habere adversus pravorum affectuum ac libidinum impetus, ad majorem, o Gregorium, fortitudinis laudem pertinere existimas? GREG. Admodum sane. EUBUL. Num vero fortitudo, virtutis robur ac tenor? GREG. Plane. EUBUL. Igitur si virtutis robur tolerantia est, nome qui molestiis exercetur animus, fortiterque tolerans cupiditatibus atque vitiis obsistit, illi præstare fortitudinis laude putandus est, qui nullas ejusmodi molestias persentit? -GREG. Profecto. EUBUL. Igitur si fortior, erit et præstantior. GREG. Sane. EURUL. Melior ergo et praestantior est, quantum ex modo concessis evidenter sequitur, qui inter concupiscentiæ æstus continentiam tenet, quam qui nulla pulsatus libidine in castitatis secure castris meret. ราง ΕΥΒΟΥΛ. Οὐκοῦν καὶ ψυχὴν τὴν ἀνεχομένην ὑγρο τέρου σώματος, καὶ τὰς περὶ ἡδονὰς αὐτοῦ νόσους καταπραΰνουσαν σωφροσύνης φαρμάκοις, ιατρικωτέ ραν λεκτέον τῆς ὑγιεινὸν διοικεῖν κεκληρωμένης σε μα καὶ ἀπαθές; ΓΡΗΓ. Λεκτέον γάρ. ΕΥΒΟΥΛ. Τί δαὶ καὶ ἐν πάλῃ; Πότερον παλαιστής ἀμείνων, ὁ ἀνταγωνιστὰς ἔχων μεγάλους καὶ ἰσχυ ροὺς, καὶ προσπαλαίων ἀεὶ καὶ μὴ καθαιρούμενος· ὁ μὴ ἔχων ἀνταγωνιστάς; ΓΡΗΓ. Δῆλον ὡς ὁ ἔχων. ΕΥΒΟΥΛ. Καὶ ἐν πάλῃ ἄρα δοκιμώτερος ἀθλητὴς ὁ τοὺς ἀνταγωνιστὰς ἔχων; ΓΡΗΓ. 'Ανάγκη. ΕΥΒΟΥΛ. Οὐκοῦν καὶ ψυχὴν ἀνάγκη πᾶσα τὴν μηχανωμένην πρὸς τὰς ἐφόδους τῆς ἐπιθυμίας, μὴ κατασπωμένην, ἀλλ᾽ ἀνθέλκουσαν καὶ ἀντιτασσομέν νην, ἰσχυροτέραν φαίνεσθαι τῆς μὴ ἐπιθυμούσης. ΓΡΗΓ. Αληθή. ΕΥΒΟΥΛ. Τί δαί; τὸ καρτερῶς ἔχειν πρὸς τὰς ὁρο μὰς, Γρηγόριον, τῶν φαύλων ὀρέξεων, δοκεί σοι μᾶλο λον ἀνδρείας εἶναι; ΓΡΗΓ. Καὶ σφόδρα. ΕΥΒΟΥΛ. Ἡ δὲ ἀνδρεία αὕτη δύναμις ἀρετῆς; ΓΡΗΓ. Δήλον. ΕΥΒΟΥΛ. Οὐκοῦν εἰ δύναμις ἀρετῆς ἐστιν ἡ ὑπομονή, ή διοχλουμένη ἄρα ψυχὴ καὶ καρτεροῦσα πρὸς τὰς ἐπιθυμίας δυνατωτέρα φαίνεται τῆς μὴ ὀχλουμέν νης; ΓΡΗΓ. Ναί. ΕΥΒΟΥΛ. Εἰ δὲ δυνατωτέρα, καὶ κρείσσων ΓΡΗΓ. Ναί. ΕΥΒΟΥΛ. Κρείσσων ἄρα ἡ ἐπιθυμοῦσα καὶ ἐγ κρατευομένη τῆς μὴ ἐπιθυμούσης ἐστὶν, ἐκ τῶν προωμολογημένων, καὶ ἐγκρατευομένης. GREG. Rem meram loqueris. Sed de his alias ΓΡΗΓ. Αληθή λέγεις, καὶ ἐπιθυμήσω πληρέστε absolutius tecum sermonem conferre gestio. Si ρον ἔτι περὶ τούτων διαλεχθῆναί σοι. Εἰ οὖν σοι φί itaque tibi grave non est, cras accedam, de his auditura. Nunc enim, ut vides, tempus est ut et animum ad exterioris hominis vertamus curam. Εἰ δυνατωτέρα, καὶ κρείσσων. Facilior manus dare Fubulio videtur Gregorium, arguenti ex non causa ad causam; quasi nimirum ipsa vitiorum vis et infestatio sit virtutis vis ac robur, non quid extrinsecum, ex se illi officiens ac remoram faciens; sola vero occasione, obnitentia animi ac contentione, juvans, dum hæc superare conatur: quibus jam superatis expurgatus animus, illisque factus superior, virtutis iter giganteo decurrit pede, ab actione et pugna cupiditatum, ad scientiam et contemplationen ac rationem, Deumque evolans; ne reputans quidem, quorum vix aspectum ferat, qui λον, αὔριον ἀφίξομαι πάλιν ἀκουσομένη τούτων. Νῦν γὰρ, ὡς ὁρᾷς, ὥρα λοιπόν τραπέσθαι καὶ περὶ τοῦ ἔξωθεν ἀσχολίαν ἡμᾶς ἀνθρώπου. adhuc incipiens ac quasi rudimentarius est, nec virtutis lyceo satis exercitatus. Fallacia ergo consequentis est. Plane siquidem melior ac præstantior, qui ex se et qua pollet virtute fortior est ac robustior, non qui debiliore virtute graviores insultus patitur, necdum ovare doctus victoria, sed nitens serio, perturbationum oppressus colluvie, ne, frequenti eo statu,naufragio profundo demergatur; clamans cum Paulo: Infelix ego homo! quis me libeTubit de corpore mortis hujus? Hæc infantia ac parvuli ætas, illa viri perfectio. COMBEFIS

LEONIS ALLATII NOTÆ IN SYMPOSIUM DECEM VIRGINUM. IN SYMPOSIUM DECEM VIRGINUM S. METHODII NOTÆ (¹). Col. 27. B. Gregorium et Eubulium nomina mu- proposita esse exempla, et animos virtutibus dedilierum diminutiva pro Gregoria et Eubule, multa cum venustate formata, cum dicimus et conquirimus blanditiis benevolentiam colloquentium: more veterum tum Græcorum tum Latinorum, apud quos leges Glycerium, Philænium, Erotium, Adelphasium, Philocomasium, Philomatium et similia. Eubulium Methodius est, Symposii auctor; Gregorium, quæ symposio interfuit: et quæ viderat et audiverat, Methodio ea scire ambienti narrat. Col. 32. B. difficilem viam. Respicit ad illa Hesiodi in Operibus: Τῆς δ' ἀρετῆς ἱδρῶτα θεοὶ προπάροιθεν ἔθηκαν Αθάνατοι· μακρὸς δὲ καὶ ὄρθιος οἶμος ἐπ' αὐτὴν, Καὶ τρηχὺς τὸ πρῶτον· ἐπὴν δ' εἰς ἄκρον ίκηαι, Ψητδίη δὴ ἔπειτα πέλει, χαλεπή περ ἐοῦσα. Id est, Ante virtutem vero sudorem disposuerunt immortales longa vero atque ardua via est ad ipsam, primumque aspera: ubi vero ad summum ventum fuerit, facilis deinceps est, quantumvis difficilis fuerit. › Ibid. Ingens et decora facie. Virtutis speciem et pulchritudinem satis eleganter expressit Aristoteles hymno in Hermiam dicto, Ἀρετὰ πολύμοχθε. 1η bunc vere aureum de virtute Aristotelis hymnum exstat noster fusior Commentarius, nondum editus. Ibid. Nam verecundia in facie. Neque enim quælibet pulchritudo laudabilis est, sed quam et verecundia et gravitas, et virtutes aliæ masculæ consectantur. Et ut verbo expediam, ut Venus altera vulgaris, altera cœlestis; ita et forma, et vulgaris et cœlestis fuerit. Ibid. C. Licet inter eundum. Viarum ad virtutem et ad ignaviam discrimen habes ex Prodico apud Xenophontem Rerum memorabilium lib. v, et ex Xenophonte apud Philostratum lib. vi De vita Apollonii, et alios: multumque ad hæc facit Cebetis Tabula Col. 43. D. Prius formam nostram multis peccaforum nolis compunctam assumpsit. S. Hieronymus explicans illud Pauli ad Roman. vii, in similitudinem carnis peccati, ideo dictum esse scribit, quia caro Christi fuit proclivis ad peccatum. Quidquid alii dicant, sanior sententia est, qua explicatur Hieronymus, Methodius et alii, non ideo dici, quasi Filius Dei carnem susceperit peccatis obnoxiam, vel ad peccatum procliven; sed quia carnem illam assumptamı ab omni peccati inclinatione immunem, et peccato minime obnoxiam, de massa carnis suscepit, quæ erat ad peccandum proclivis, et peccato originis commaculata; ideoque destituta justitia originali. Col. 54. C. Adjacentem montibus aditum e cœlo in corpora descensui. Gregorius Nyssenus De opificio hominis, cap. 28, duplicem de animorum procreatione refert antiquorum opinionem, alteram Origenis ex comment. De principiis, qui asserebat animos hominum, quasi quamdam nationem seorsuw quadam ex republica exsistere longe ante corpora creatos: illisque tum virtutum, tum vitiorum tos corporibus non copulari; ad vitia vero conversos, tum eos in hanc vitam prolabi, et in corpora immitti alteram dicentiuni, animum corporum ortu posteriorem esse; cum Moyses commemoret primum de terra sumpto pulvere hominem linxis e Deum, deinde per inspirationem animum ei indidisse neutram tamen harum opinionum reprehensione carere, cum prima Græcanicas fabulas pra se ferat, altera variis difficultatibus nutet. Lege apud eumdem sequens caput, in quo fuse probat idem esse cum animo tum corpori exsistendi principium, licet quæ ad hoc insinuandum afferuntur, non æque omnibus probentur, de quo plane non una est omnium sententia. Hilarius verba illa psalmi cxxix, Fiant aures tuæ intendentes, exponens ait: Prius quidem animam illam divino illo et incomprehensibili virtutis sure opere constituit. Non enim cum ad imaginem Dei hominem fecit, tunc et corpus effecit. Nee aliud innuit Augustinus De Genesi ad lit. lib. vu, cap. 24: Humanæ opinioni tolerabilius mihi videtur, Deum in illis primis operi. bus, qui simul omnia creavit, animam etiam hominum creasse, quam sue corpore, membris ex limo formati corporis inspiraret. Hanc eamden opinionem Rufinus tribuit Hieronymo, ejus verba ex Comment. in Epistol. ad Ephesios referens. Philastrius cap. 99 utique hæreticos damnat, qui negant animas ante corpora creatas fuisse. Et Nyssenus addit non tantum Adanii, sed omnium quoque animas ante corpus Adæ simul creatas fuisse; idque sacrarum Scripturarum auctoritate probare contendit. Et hanc sententiam videtur amplecti Methodius Convivii orat. vi, cap. 1, dum Agatha dicit: Απηκρίβωνται γὰρ αἱ ψυχαὶ τῷ γεννήσαντι τότε μάλιστα καὶ πλασαμένῳ, οπότε τὴν καθ᾽ ὁμοίωσιν. ἰδέαν ἄχραντον ἐκλάμπουσαι, καὶ τοὺς χαρακτῆρας τῆς ὄψεως ἐκείνης, πρὸς ἦν ἀφορῶν ὁ Θεὸς ἀθάνα τον μορφὴν καὶ ἀνώλεθρον ἐχούσας αὐτὰς ἀπειργά CEO, TolaŬtai dizµévovor, etc. Hoc Petrus Parisiensis episcopus lib. 11 Sentent., distinct. 17, et alii putant defendi posse absque hæreseos periculo, dummodo non existimetur, animas antequam illabantur corporibus peccasse, et propter peccata detrusas in corpora tanquam in carcerem. His tamen refragatur Leonis I auctoritas, epistola ad episcopum Astericensem scribentis: Catholica fides constanter prædicat alque veraciter, quod animæ hominum priusquam suis inspirarentur corporibus, non fuere. Sed posse supradictas opiniones de creatione animarum ante corpora cum catholicis componi, judicat D. Thomas i part., quæst. 90, si dicamus animas hominum præcessisse corpora non secundum actum, sed secundum quandam similitudinem generis, qua animæ conveniunt cum angelis intellectuali natura. Augustinus non ejusdem sem.per sententiæ fuit. Nam lib. 1 De Genesi allegoricc cap. 10 docuit corpus hominis non fuisse conditum ante animæ creationem, sed una cum ipsa anima, et endem simul ten pore: et apertissime lib. 1 Retract., (!) Notæ hujusmodi Allatianæ hoc signo in textum immisso indicantur.

LEONIS ALLATI NOTÆ sionem fateri. Simile namque placitum hic aperte oppugnat, ut plane vidisti in superiori libro, imo eliani quem idem edidit De resurrectione. Sed aut falsarii locum hunc eflinxerunt, quemadmodum et divinas Scripturas plerique depravasse deprehensi sunt a sanctis: aut intelligito eum descensum de cœlo dixisse, quod natura aut substantia animus coelestis est; proptereaque dicitur virtutum superiorum consors esse. Ifi siquidem, uti et illi, incorporei sunt, immortales, invisibiles. Unde et cœleste et terrestre animal, homo nuncupatur a Magistro, et mundus parvus. Per ipsum enim Deus unam concordiam et communionem visibilis atque invisibilis creaturæ effecit. Et præ omnibus aliis hæc Nazianzenus Gregorius sua oratione declarat, et præcipue iis quas in Pascha et Lumina habuit. Ália quoque ratione ostenditur propositum dictantis non esse hæc probare. Namque illi veluti in condemnationem, corpus nempe, tradunt animos de cœlo mitti bic vero ipsain hominis constitutionem. et generationis principium ex circulatione in vulvam seminis esse pronuntiat. Et animadverte quomodo ante duo folia illud, os ex ossibus meis, et ex carne caro, invisibili facultate assumptus ab codem opifice fabrefactus effingitur. Quid porro aliud est homo quam utrumque ex animo et corpore? Hoc enim totum homo est, ut scribit Dionysius Areopagita cap. 7 Ecclesiastica hierarchia, et Nazianzenus Gregorius ad Cledonium epistola. Hoc præterea et natura ips: docet, hominem dici corpus et anim mam simul. Nam si dividatur, hoc quidem dicitur animus, illud corpus. Quod plane Dominus etiam in Evangeliis ostendit, cum aitª: Ne timeatis illos qui occidunt corpus, animam vero non possunt occis dere. Quare est hoc quidem animus, illud corpus, et utrumque homo. Ideoque dixit: Timete autem magis eum qui potest animum et corpus occidere in geliennam. ldem dicit in libro qui ante hunc scriplus est, cap. 5. Quare nemo suspicetur Magistrum hunc dicta in hoc loco digessisse, ut animorum præexsistentiam comprobaret, sed ut nos exposuimus, ita accipiendus locus est. Quod si is ita non intelligatur, idem ipse sibimet ipsi contraria dicere comperietur; quod stultum est dicere: nemo siqui dem suis unquam adversatur.› An vero anima causetur ex semine, et quomodo uniatur corpori, vide apud S. Thomam: parte, quaest. 118. cap. 10, Origenem confutant Epiphanius et alii, et exsistentiarn, descensum de cœlo, animorum nisCyrillus omnium accuratissime lib. 1 Comment, in Joannem. Asserendum nihilominus est cum D. Thoma et aliis simul, animam creari cum corpore. Quamvis enim Deus quieverit creatione specifica cunctarum specierum, non tamen ab individua creatione animorum, qui quotidic humanis corporibus infunduntur. Similes de animorum procreatione sententias breviter ac distincte expressit Anastasius Sinaita orat. De hominis creatione ad imaginem et similitudinem suam. Vide etiam Nemesii epi scopi De natura hominis cap. 2 et 3, qui de anima multas antiquorum sententias refert, et strenue refutat. Methodium porro non sequi Origenem, quamvis animorum descensum de coelo ponat et missionem, fatebitur quicunque amboruin dicta contulerit. Origenes eas ante corpora creatas in cœlo reponit lineras suique juris ad bonum et ad malum; si bonum et virtutem secutæ fuerint, corporibus non copulari; ad vitia vero conversas in corpora immitti. Qui reprobat similia et confutat, absurde dicetur Origenein sequi. At hoc facit Methodius. Sed quid hic ipse plura recolere conor? Satis sit ea exscribere quæ doctus quidam vir in margine codicis, ex quo mea hausi, pro Methodio doctissime adnotavit: «Μή νόμιζε, ὅτι, κατὰ τοὺς αἱρετι κοὺς τοὺς λέγοντας προϋπαρξιν, φησὶ τὴν κατάβασιν καὶ παραπομπὴν τῶν ψυχῶν ἀπὸ τῶν οὐρανῶν. Σα φῶς γὰρ οὗτος μάχεται τῷ τοιούτῳ δόγματι, ὡς ἔγνως ἐν τῷ πρὸ τούτου λόγῳ· ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ Περὶ ἀναστάσεως. Αλλ' ὅτι ἢ τινές παραχαράκται έπλαστογράφησαν τοῦτο τὸ χωρίον, καθὼς καὶ τὴν θείαν Γραφὴν πολλοί παραποιήσαντες ελέγχθησαν παρὰ τῶν ἁγίων· ἢ τὴν κατάβασιν νόησον αὐτὸν εἰρηκέναι ἀπὸ τῶν οὐρανῶν, ἐπειδὴ οὐρανία ἐστὶ τὴν φύσιν ἤτοι τὴν οὐσίαν ἡ ψυχή· καὶ διὰ τοῦτο κοινωνὸς αὐτὴ λέγεται τῶν ἄνω δυνάμεων. Καὶ αὗται γάρ, ὡς ἐκεῖ καὶ ἀσώματοι, ἀθάνατοι, ἀόρατοι. "Οθεν ουράνιον καὶ ἐπίγειον ζῶον λέγεται ὁ ἄνθρωπος παρὰ τῷ Διδασκάλῳ, καὶ κόσμος μικρός· δι' αὐτοῦ γὰρ ἐποίησεν ὁ Θεὸς μίαν συμφωνίαν και κοινωνίαν ὁρατῆς καὶ ἀοράτου κτίσεως. Καὶ μάλιστα πάντων ὁ Γρηγόριος ὁ Ναζιανζού ταῦτα διασαφεῖ ἐν τῷ ἑαυτοῦ λόγῳ, μάλ λον δὲ εἰς τοὺς περὶ τὸ Πάσχα καὶ τὰ Φῶτα λόγους. ᾿Αλλως τε καὶ ἐντεῦθεν ὁ σκοπός δείκνυται τοῦ λέγοντης μὴ τοῦτο φρονοῦντος. Ἐκεῖνοι γὰρ ὡς εἰς καταδίκην, τὸ σῶμα, φασὶ τὰς ψυχὰς πέμπεσθαι ἀπ᾿ οὐρα νῶν· οὗτος δὲ τὴν σύστασιν αὐτὴν τὴν τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς γενέσεως ἐκ τῆς εἰς τὴν μήτραν καταβολής του σπέρματός φησι. Καὶ σκόπει πῶς πρὸ δύο φύλλων, ὅπως τὸ ἐκ τῶν ὀστέων ὀστοῦν, καὶ ἡ ἐκ τῆς σαρκὸς σὰρξ, ἄνθρωπος, ἀοράτῳ ληφθέντα δυνάμει, πλάττεται ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ τεχνίτου δημιουρ γηθέν. Τί δέ ἐστιν ἕτερον ἄνθρωπος ἢ τὸ συναμφότερον ἐκ τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος; Τοῦτο γὰρ ὅλον ἄνθρωπός ἐστιν, ὡς φησί Διονύσιος ὁ Αρεοπαγίτης ἐν τῷ 5 κεφαλαίῳ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱεραργίας, καὶ Γρηγόριος ὁ Ναζιανζοῦ ἐν τῇ πρὸς Κληδογιον ἐπιστολῇ. Τοῦτο δὲ καὶ ἡ φύσις αὐτὴ διδάσκει, ὅτι ἄνθρωπος λέγεται ψυχὴ καὶ σῶμα. Διῃρημένου γὰρ, τὸ μὲν καλεῖται ψυχῇ, τὸ δὲ σῶμα. Τοῦτο δὲ σα φῶς ἔδειξεν ὁ Κύριος εἰπὼν ἐν Εὐαγγελίοις· Μὴ φο βηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· ὡς εἶναι τὸ μὲν ψυχὴν, τὸ δὲ σῶμα, συναμφότερον δὲ ἄνθρωπος. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπε· Φοβηθῆτε δὲ μᾶλλον τὸν δυνάμε νον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν τῇ γεένη. Καὶ αὐτὸς δὲ ἐν τῷ πρὸ τούτου λόγω φησὶν ἐν κεφα λαίῳ γ'. Οὐκοῦν μὴ νομιζέτω τις κατὰ τὸ τῆς προσ υπάρξεως τὸν Διδάσκαλον εἰρηκέναι ἐνταῦθα τὰ εἰρη μένα· ἀλλὰ καθὼς εἴπομεν, οὕτω νοητέον τὸ χωρίον. Εἰ μὴ οὕτω νοήσωμεν, εὑρίσκεται αὐτὸς ἑαυτῷ έναν τιούμενος· ὅπερ καὶ μωρὸν εἰπεῖν· οὐδεὶς γὰρ τοῖς ἑαυτοῦ μάχεται πώποτε. ο - ο Ne suspiceris lunc aulorem veluti hæreticos asserentes animorum præ1 Gen. N, 23. • Matth. x, 28. η Ibid. Ipsa siquidem in occulto_homi: es indumenta animi prætexens effingit. Videtur ex opivione Platonis in Cratylo et Gorgia loqui Methodius. Plato siquidem aiebat corpora animis deservire vice sepulcrorum, dicique σῶμα quasi σήμα. Καὶ γὰρ σῆ μά τινές φασιν αὐτὸ εἶναι τῆς ψυχῆς ὡς σῆμά τεθαμμένης ἐν τῷ νῦν παρόντι· καὶ διότι αὖ τούτῳ σημαίνει, ἃ ἂν σημήνῃ ἡ ψυχή, καὶ ταύτῃ σημα ὀρθῶς καλεῖσθαι. Δοκούσι μέντοι μοι κάλλιστα θέ σθαι οἱ ἀμφὶ Ὀρφέα τοῦτο τὸ ὄνομα, ὡς δίκην διδού σης τῆς ψυχῆς, ὧν δὴ ἕνεκα δίδωσι. Τοῦτον δὲ περίβολον ἔχειν, ἵνα σώζηται δεσμωτηρίου εἰκόνα. Είναι οὖν τῆς ψυχῆς τοῦτο αὐτό, ὥσπερ ονομάζεται, ἕως ἂν ἐκτίσῃ τὰ ὀφειλόμενα τὸ σῶμα. • Elenim σώμα nonnulli aiunt esse animæ σήμα, tanquam ad hoc quidem tempus anima sit in corpore sepulta; vel recte ideo est σῆμα, quoniam corporis ministerio utitur anima ad eas res quas sibi obsignarit significandas explicandasque. Quanquam et mihi quidem rectissime videtur Orpheus ipsiusque studiosi istius vocabuli originem notasse, videlicet ut signiLicetur anima poenas pendere, et quidem explicari qua de causa illas pœnas pendat. Animum igitur quasi vallum claustrumque, carceris scilicet imaginem ut corpus circumferre, ut ipsa σώζηται, ser vetur, ac proinde illud ipsum esse animæ corpus, quod præ se fert vocabulum, donec quæ debet

£25 IN SYMPOSIUM DECEM VIRGINUM. animna plane in corpore persolverit, nimirum sit καὶ Ἡσαΐου καὶ τῶν ἄλλων προφητῶν, ὡς Πέτρου τὸ σῶμα.» Et in Gorgia: Καὶ ἡμεῖς τῷ ὄντι ἴσως τέθναμεν· ὅπερ ἤδη που ἔγωγε καὶ ἠκούσα τῶν σου φῶν, ὡς νῦν ἡμεῖς τέθναμεν, καὶ τὸ μὲν σῶμά ἐστιν pwv oñpa. Et nos revera moriniur. Illud enim a sapientibus audivi nos nunc mori, et nostrum awpa, corpus, esse oñµa, sepulcrum. › Ex quo sua desumpsit Origenes, qui etiam corpus carcerem animi nuncupavit, in quo inclusus male factorum in cœlo pœnas lueret: et lib. v el vii contra Celsum, tabernaculum et indumentum sæpius. Late tamen sumpto vocabulo verla Methodii accipienda sunt. Cum enim animus ipse non videatur, sed actiones ipsius per corpus expressæ; ideo corpore velut involucro contegi videtur: et infra σάρκινον τῆς fuxis Xituva, carneam animi restem, corpus appellavil; et orat. 3, § 7, hominem, Christi indumentum. Quo etiam modo intelligendus est Paulus apostelus II Corinth. cap. 1, qui olxíay oxhivous, domum tabernaculi, corpus, exteriorem hominem, ad interioris vocavit differentiam; et ad exponendum ex hoc corpore animi exitum, et incorruptibilitatis acquisitionem, exspoliari et supervestiri" vocabulis usus est. Col. 58. A. Hinc et angelis curatoribus. Nota, statim atque nascuntur homines, custodia angelorum committi. Ibid. B. Immortalem enim, et quod non reterascit. His error refellitur asserentium, cum progignuntur animi, non novam substantiam, neque aliam ab ea quæ est, importari, sed eam quæ sit, per providentiam multiplicari. Hinc Eunomius illud, "Pater meus operatur³, non de creatione, sed de Providentia dictum esse intelligebat. Hinc Apollinarius putabat, animos ab animis gigni, ut a corporibus corpora. Progredi enim uti propagationem corporum, animum per propagationem primi hominis in omnes, qui ex illo generantur: neque enim sepositos esse et conditos animos, neque nunc c gigni. Qui enim hoc dicunt, Deum mochis operam navantem faciunt, quod ex his pueri nascantur; et mendacii illud evinci, Cessarit Deus ab omnibus operibus suis, quæ cœpit facere, cum nunc etiam animos faciat. Errorem confutat Nemesius De natura hominis, cap. 2, et notat differentiam Providentia et creationis: Προνοίας μὲν γὰρ ἔργον ἐστὶ τὸ ἐξ ἀλληλογονίας διασώζειν τὴν τῶν φθαρτῶν ζώων οὐσίαν· λέγω δὲ τῶν μὴ κατὰ σηπεδόνα γενομένων· ἐπειδὴ τὴν τούτων διαδοχήν σηπεδὼν πάλιν ἑτέρα διαφυλάττει· κτίσεως δὴ τὸ κράτιστον ἔργον τὸ ἐξ oux &vtwy TOLEĭv. Providentiæ enim opus est, per unius ortum ex altero conservare substantiam caducorum animalium: dico eorum quæ ex putredine non nascuntur. Nam horum propagationem alia rursus putrefactio conservat. Creationis vero præstantissimum officium est, ex nihilo aliquid efficere. Dicta de prognatis ex putrefactione, ne ita dicta existimes, quasi ea Nemesius Providentiæ subtrahat, sed tantum ad notandum Providentiæ opus circa ea quæ ad sui generationem externo agente indigent. Et animum produci a Deo disposita materia per actionem agentis, insinuat D. Thomas part. quæst. 118, art. 1, ad 3. Col. 62. D. Etenim cum character ipsius. Nota de charactere et profunditate sententiarum Pauli. Col. 79. A. Bonum eis est, si manserint ut el ego. Oritur ex his verbis Pauli quæstio perdifficilis: num D. Paulus cælebs fuerit, vėl uxorem duxerit? Uxorem duxisse tradit Ignatius martyr epistola ad Philadelphienses cum illum inter conjugatos apostolos enumera:: Euxopal yap, & DEU EU, πρὸς τοῖς ἴχνεσιν αὐτῶν εὐρεθῆναι ἐν τῇ βασιλείᾳ, ὡς Αβραάμ, καὶ Ἰσαάκ, καὶ Ἰακώβ, ως Ἰωσήφ, καὶ Παύλου, καὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων τῶν γάμοις προσομιλησάντων. • Opto enim ut dignus siu in regno coelorum ad horum pedes locum mihi dari, ut Abrahæ, Isaac, Jacob, út Joseph, Isaiæ et alio. rum prophetarum: ut Petri et Pauli, et aliorum apostolorum qui nuptiis operam dederunt. › Ignatius, apostolis ovyxpovos, consuetudine conjunctissimus, sanctitate illustris, veritatis amator, cujus laus apud sanctissimos et præstantissimos viros maxima est, potuit similia, uti erant, conquirere, et scire etiam in dubiis ab iisdem apostolis. In argumento simili, cum virgines conjugatis præefert, non ex apostolis præcipuos, si illi non erant, in conjuga - torum numero collocasset. Ergo fuere. Ergo Paulus inter conjugatos accensendus est. Clemens Alexan drinus, falsa epistole Pauli interpretatione, Paulum conjugatuin facit. Verba Clementis recitat Eusebius lib. Histor., cap. 24, et Nicephorus Callistus lib. 1, cap. 44. Cælibatum tamen illius acerrime defendunt Ambrosius, Hieronymus, Chrysostomus, Theodoretus, Theophylactus, Œcumienius et alii; probantque constantissime ex ipsius Pauli verbis De non nuptis et viduis bonum est illis, si sic permanserint, sicut et ego 5. Adducta ex Ignatio dicunt esse corrupta, et nomen Pauli additum. In margine editionis Antuerpianæ apud Christophorum Plantinum 1572, in 8º, adnotatur: Pauli nomen in antiquissimis codicibus Anglicanis et aliis non exstare, et doctissimos plerosque oscitantiam sciolorum aut scribentium assumentum censere. baronius, anno Christi 57, num. 58, multis atque optimis argumentis concludit et Pauli cælibatum et nomen Pauli esse ab adversariis epistolæ additumn. Prostat resolutio quæstionis de S. Paulo apostolo, an conjugatus fuerit, necne, auctore Kiliano Le.b, priore Rebdorfensi, anno 1645, in-4°, non indoct?. Alii quoque inter Catholicos hoc argumentum optime pertractarunt, quibus suum calculum addit noster Methodius in hoc suo Symposio. Col. 94. C. Hæ autem promissiones post resurrectionem. Et clarius adhuc orat. v, § 7: 'Aλl' 'Icudaïoi μὲν τὴν σκιὰν ἀπὸ τῆς εἰκόνος, τρίτην ἀπὸ τῆς ἀλη θείας, κατηγγέλκασιν· ἡμεῖς δὲ τὴν εἰκόνα τῆς κατ' οὐρανὸν διοικήσεως ἐναργώς ἐκθειάζομεν. Τὸ γὰρ ἀληθὲς ἀκριβῶς μετ᾿ ἀνάστασιν δηλωθήσεται, οπότε πρόσωπον κατὰ πρόσωπον τὴν ἁγίαν σκηνὴν τὴν πόλ λιν τὴν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἧς τεχνίτης και δημιουργός ὁ Θεός, ἀλλ᾽ οὐ δι' αἰνιγμάτων καὶ ἐκ μέρους ἐπε ·οπτεύσομεν. Ἰουδαῖοι μὲν γὰρ τὰ ἡμέτερα προανεφώνησαν· ἡμεῖς δὲ τὰ οὐράνια προαγγέλλομεν· ἐπειδήπερ ἡ μὲν σκηνή σύμβολον ἦν τῆς Ἐκκλησίας, ἡ δὲ Ἐκκλησία τῶν οὐρανῶν. Sed Judai quidem umbram ab imagine, a veritate nempe tertiau, denuntiarunt: nos vero coelestis dispositionis imaginem palam admirantes, divinis laudibus extollimus. Nam quod verum est exacte post resurrectionem manifestabitur, cum facie ad faciem sanctum tabernaculum, civitatem nimirum cœlestem *, cujus opifex et conditor est Deus, non per speculum in ænigmate, neque ex parte, aspectu ipso percipiemus. Judæi namque mostra prædixerunt; nos coelestia prænuntiamus: cuin tabernaculum typus esset Ecclesiæ, Ecclesia vero cœlorum. › Scribit Methodius tabernaculum apud Hebræos imaginem Ecclesiæ fuisse: sic eos per ea quæ sensibus objiciebantur, rerum divinarum species prænuntiasse, cum tabernaculum esset divinæ administrationis species. Et hæc quidem Hebræi in figuris et typis: Christianos vero figuris clarius, sed veritate et re ipsa obscurius colere quod purum et sincerum nondum ad homines pervenit, et eos non posse conspicere puram putar, nisi post resurrectionem, . Joan. V, 17. * Gen. 11, 2. 1 Cor. VII, 8. • Hebr. xi, 10. Non Ignatius, sed Ignatiaster, veræ Ignatianæ epistolae interpolator, id tradit. GALL.

LEONIS ALLATI NOTÆ immortalitatem. Hinc tres status hominum colli- vere caro est, quam anima gestans instar facis adgit, Judæorum ante Christum, qui umbram a veritate tertian denuntiabant; Christianorum, qui cœlestis dispositionis imaginem laudant et colunt; beatorum, qui non per speculum et in ænigmate et ex parte, sed facie ad faciem Deum post resurreetiónem videbunt. Quare visionem Dei post resurrectionem beatis concedendam esse astruit. Sicque videtur præstantissimus martyr favere dicentibus, visionen beatificam post judicium et resurrectionem corporum adfuturam. Nam si Judæi umbram tertiani a veritate denuntiant; nos imaginem ante resurrectionem colimus, et veritatem cœlestem profitemur, et veritas ipsa consecutura est post resurrectionem. Ergo veritatem ipsam post resurrectionem consequemur, quæ in visione beatifica consistet, cum facie ad faciem, ut ipse dicit, non per speculum in ænigmate, neque ex parte, sed aspectu ipso illam percipiemus. In hoc vero loco promisstones bonorum factas virginibus et cum Christo assistentiam in cœlo, postquam incorruptorum præmiorum certamen devicerint, post resurrectionem ad exitum perducendas esse decernit. Et quænam ante resurrectionem beatorum erit fruitio? quæ Dei visio? quod gaudium? quod bene gestorum præmium? Et interim beatæ illæ animæ quonam latent in loco? qua confidentia pro nobis Deum supplicant? Qua nos spe earum intercessionibus adjuvari singulis horis exoramus? Est hoc nugacium hominum delirium, quod fuse rejecimus tum alibi, tum epistola ad D. Boineburgium, Græcorum quibus id tribuitur, adductis testintoniis. Verumtamen verba martyris, si recte examinentur, aliud sonant. Cum enim in duobus primis statibus agat de homine, nou ut anima tantummodo est, sed ut animo et corpore constat; pari modo in tertio quoque statu accipiendus est homo, nempe integer ex animo et corpore conflatus; et tum vera dicit. Ante enim resurrectionem, licet animus hominis perfecte beatitudinem possideat, non dicitur tamen homo possidere; cum pars ipsius, corpus videlicet mortuum et jacens, nondum illam assecutum sit, quam resurgens et animo unitum consequetur, cum vere tum homo eam constans animo et corpore obtinebit. Quod et ipse apertissime indicavit, cum scribit, tum non ex parte, sed aspectu ipso percipiemus. Ergo ante resurrectionem ex parte percipitur, nempe ab ho mine pon integro, cum illa fruatur animus solus a corpore sejunctus. Neque dicendum est cum intellexisse beatitudinem ex parte, imperfecte nempe et non integram ac totam percipi. Nihil enim in Deo imperfectum est et non integrum: quod de homine dici nequit, cum sua parte destitutus, corpore nempe, integer aut perfectus dici nequit. Et quamvis primo suo dicto animis tantum, nulla facta corporis mentione, dicat post resurrectio, nem promissa illa persolvenda; eo in loco ex meliore ac potiore parte hominem ex corpore et anima intelligit: et cum insinual certamina et victorias in hac vita, quorum prænium promissiones illæ sunt; necesse est juxta eumdem, cum illa certamina non fuerint animorum solum sed corporum etiam, præmia illa et certantibus et victoribus qui non alii sunt quam animi et corpora, tribuenda esse: quod non nisi post resursurrectionem eveniet. Quod et manifestius infra expressit orat. vi, § 3, cum de castimoniam servantibus sermonem inculcans, non tantum de animis, sed de toto homine certante, et qui pro certaminibus præmis afficiendus est, verba facit: 'H yàp πεντάφωτος ἡμῶν ἀληθῶς λαμπὰς ἡ σάρξ ἐστιν, ἣν ἡ ψυχὴ βαστάζουσα δαδὸς δίκην τῷ νυμφίῳ παρίστας ται Χριστῷ, τῇ ἡμέρα τῆς ἀναστάσεως, παραφαίνουσα διὰ πασῶν τῶν αἰσθήσεων διεχθρώσκουσαν λαμπράν thy ñlotiv. • Nam lampas quinis luminibus decora, Philípp. 1, 45 stat sponso Christo, resurrectionis die per omnes sensus commonstrans exsilientem splendidam fidem. Quod si tantum hoc de animis dictum contendis, non minus ipse hoc in loco de corpore et carne absque animo et verisimilius dici contendam. Aut tu negabis omnino de corpore solummodo dici, cum post resurrectionem corpus et animus simul perfectissime visione fruentur et ego nunc nego de animis solummodo illum intelligendum esse, qui absolutissime Deum possident: sed de corpore et animo eum verba facere, quæ nonnisi post resurrectionem beatitudine fruentur. Nec aliud sensit Methodius, ni velimus dicere, eum in paucissimis verbis sibi pugnantia pronuntiasse. Hic enim beatos visione beata frui palam pronuntiat orat. IV, § 2: Τοῦτο γὰρ ἐν τῷ ἑκατοστῷ καὶ τριακοστῷ ἔκτῳ δηλοῦται ψαλμῷ, ἔνθα ὕμνον εὐχαριστήριον ἀναπέμ πουσιν ἱλαρῶς αἱ ψυχαὶ τῷ Θεῷ, ὁπόσαι δὴ παρα ληφθεῖσαι καὶ κρατηθεῖσαι περίπολοῦσιν ἤδη μετὰ Χριστοῦ τὸν οὐρανὸν, ὅτι μὴ κατεσπάσθησαν ὑπὸ τῶν ὑλικῶν καὶ σωματικῶν ρευμάτων. «Et satis aperte in sexto et tricesimo supra centesimum psalmo cecinit, in quo pro gratiarum actione hilariter animæ, quæ apprehensæ detentæque nunc cum Christo cœlum circumeunt, quod a materiatis et corporeis fluctibus abreptæ non sunt, laudem Deo transmittunt. In quo notandæ particulæ of et hồn, qua sane, jam, certe, nunc, nempe, et similia significant. Quare cum asseveranter dicat, animos jam in hilaritate constitutos hymnum Deo canere, et detentos apprehensosque cum Christo cœlum circumire, decernit plane nunc in beatitate illos collocatos, visione beatifica frui. Nemo quod anxie exspectat, si non possideat, bilaris est: quin illa exspectatione et desiderio boni quod sperat aliquando futurum, indolet et con:abescit. Et quis gratias agit, si non receperit beneficium, nec laborum præmium? Et quænam major excogitari poterit beatitudo, quam una cum Christo esse et cum eo coelum circumire? Non aliam suorum certaminum coronam, non aliud præmium poscebat Paulus: Cupio dissolvi et esse cum Christo. Et dicto Methodii jam dissoluti corpore animi apprehensique detentique, status nempe sui securitate quam nunquam amittent, cum Christo sunt lætitia exsultantes et Deum collaudantes. Et orat. VIII, & 2: Ὅθεν καὶ πρῶται τῶν ἄλλων μετὰ τὴν ἀνάκλησιν καὶ τὴν ἐντεῦθεν ἐκδημίαν αἱ ὀρθῶς καὶ πιστῶς παρ θενεύσασαι τῷ Χριστῷ τὰ νικητήρια φέρονται τῶν ἄθλων, τοῖς τῆς ἀφθαρσίας ἄνθεση στεφθεῖσαι παρ' ἑαυτοῦ. "Αμα γὰρ τῷ καταλείψαι τὸν κόσμον τὰς ψυ χὰς, λόγος ταῖς παρθένοις ὑπαντῶντας ἀγγέλους μετὰ πολλῆς εὐφημίας εἰς τοὺς προειρημένους πα ραπέμπειν λειμῶνας αὐτὰς, εἰς οὓς καὶ πρόσθεν ἐλθεῖν ἐγλίχοντο, μακρόθεν αὐτοὺς φαντασιωθεῖσαι τότε, οπότε ἔτι ἐπενδημοῦσαι τοῖς σώμασιν ἰνδάλ λοντο τὰ θεῖα. Ἐνταῦθα οὖν δὴ ἐλθούσας θεάσασθαι θαυμαστά τινα, καὶ ἐκλάμποντα, καὶ μακάρια κάλλη, καὶ ὁποῖα ἐξειπεῖν εἰς ἀνθρώπους δυσχερές. Εἶναι γὰρ αὐτὴν δικαιοσύνην, καὶ αὐτὴν σωφροσύνην, ἀγάπην αὐτὴν ἐκεῖ, καὶ ἀλήθειαν, καὶ φρόνησιν, καὶ τὰ ἄλλα ὡσαύτως ἐπιφανῆ τῆς σοφίας ἄνθη καὶ φυτά ὧν ἡμεῖς ἐνθάδε σκιὰς μόνας φασματώδεις ονειρώσε σοντες, ἀπὸ τῶν πράξεων ἡγούμεθα τῶν ἀνθρωπίνων συνίστασθαι, ὅτι μή ἐστιν αὐτῶν δεῦρο μηδὲν εἴδω λον καταφανές, ἀλλ' ἀπεικονίσματα μόνον ἀειδῆ, & δὴ καὶ αὐτὰ σκοτεινῶς πολλάκις ἀπεικονίζοντες aioðavóµɛða. ‹Hinc et ante alias post vocationem et ex hac vita exitum, rectæ fidelesque Christo virginitatis conservatrices, ab eodem incorruptibilitatis floribus redimitæ victoriæ præmia referunt. Simul enim atque mundum animæ deseruerint, dicitur, virginibus angelos obviam factos, non sine laudum ingenti præcopio in prædicta prata dedu-

IN SYMPOSIUM DECEM VIRGINUM. Ὑπερούσιος δὲ παγὰ Στέφεται κάλλει παίδων Ἀπὸ κέντρου τε θερόντων, Περὶ κέντρον τε ρυέντων. cere, in quæ antea pervenire appetebant, procul lavit bymno 1: illa imaginatione complexæ tum, cum adhuc in corporibus degentes res divinas sibi repræsentabant. Eo itaque ubi pervenerint, admirabilia quædam et splendida et beata decora, et quæ hominibus verbo exprimere perquam difficile est, intueri. Esse eniin ibidem loci ipsam justitiam et ipsam prudentiam, et ipsam dilectionem, et veritatem, et castitatem, et reliqua omnia; similiter præclarissimos sapientiæ flores et plantas: quorum nos hic umbras tantummodo imaginatione confictas somniantes, ex bumanis actionibus consistere arbitramur; quod nullum sit eorum hic simulacrum clarum, sed figura solum obscuræ et species, quas etiam sæpius subobscure nos eflingentes intelligimus. Et clariora de visione beatifica animorum ante resurrectionem post hanc vitam in Methodio conquirimus? Col. 98. D. Nam secundum Unigeniti effigiem facta. Hujusce rei satis amplam expositionem vide apud Anastasium Sinaitam, orat. De eo quod homo factus est ad imaginem et similitudinem Dei. Col. 103. C. Nam qui in alto navigant tradunt eodem vento non in eadem loca rehi. Hoc nos sic expressimus in nostro Anachronismo Græco: Οὐ πέλαγος διάνυσιν ὁμὸς πνόος, οὐδ᾽ ἴος οὖρος Παντοίων δ' ἀνέμων αύρα τάραξεν ἄλα. Πνεῦμα δὲ τοῖς μὲν ἔην ἀντίπνοον, ἵκμενον ἄλ λοις, Χρειὼ δ' αὖ ἀνέμῳ τῷ παρεόντι τρέχειν· Αὐτῷ γὰρ διέπλευσε κατάῤῥουν σκλὰς ἀήτη, Αὐτῷ νηὺς ἑτέρη δύσσον οίδμα θέει. Supersubstantialis vero fons coronatur pulchritudine filiorum, qui ex centro profluxerunt, et circa centrum defluxerunt. Proces: io enim in divinis, ut ait D. Thomas part., quæst. 17, art. 4 ad 3, non habet proprium vel speciale nomen nisi generationis. Unde processio quæ non est generatio, remansit sine speciali nomine, sed potest nominari spiratio, quia est processio Spiritus. Et hæc quidem plana sunt. Illud videtur difficultatem augere, quomodo Spiritus unigenitus sit, cum illud tantummodo Filio conveniat. Basilius in Antirrheticis: Movoyεvis 6 rids, διὰ τὸ μόνος ἐκ μόνου γεννᾶσθαι. • Unigenitus Filius, quod solus ex solo generetur. Gregorius Theolo gus orat. 2, de Filio: MovoyevỲs de oux ötɩ provos ἐκ μόνου καὶ μόνον, ἀλλ' ὅτι καὶ μονοτρόπως. • Unigenitus enim non quod solus ex solo et solum, sed quod etiam singulariter. › Maximus in Colloquio contra Anomncun: Επειδή μόνος ἐκ μόνου. «Quandoquidem solus ex solo.» Gregorius Thaumaturgus: Εἰς Θεὸς Πατὴς Λόγου, καὶ εἰς Κύριος μόνος ἐκ povov. Unus Deus later Verbi, et unus Dominus solus ex solo. Damascenus orat. De Triade: Móvos ἐκ μόνου τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, μόνος ἐγεννήθη. • Solus ex solo Patre Filius generatus est. Sic Gregorius Nyssenus ad Ablabium, postquam causæ et causati, nec non ex causato causati differentiam expressit, concludit: "Ωστε καὶ τὸ μονογενὲς ἀναμφίβολον ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ μένειν, καὶ τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸ Πνεῦμα μὴ ἀμφιβάλλειν, τῆς τοῦ Υἱοῦ μεσιτείας καὶ ἑαυτῷ τὸ μονογενὲς φυλαττούσης, καὶ τὸ Πνεῦμα τῆς φυσικῆς πρὸς τὸν Πατέρα σχέσεως μὴ ἀπειργούCons. Ita ut unigenitum sine ulla hæsitatione in Filio maneat, et ex Patre esse Spiritum minime dubitetur, Filii mediatione et ipsi unigenitum conservante, et Spiritum a naturali erga Patrem relatione non arcente. › Similia habent Anastasius Sinaita, et plerique alii Patres Græci. Chrysostomus: Ιδιότητα γὰρ ὅταν είπω, τὸν Πατέρα Πατέρα νόη σον, τὸν Υἱὸν Υἱὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἅγιον· αὗται γὰρ αἱ ἰδιότητες οὐκ ἀντιστρέφονται. Οὐ δύναται γὰρ ὁ Πατήρ ἡ Υἱὸς εἶναι, ἢ ὁ Υἱὸς Πατὴρ, ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶναι Πατήρ ή Υιός. Col. 125. D. Sic et sapientiæ Spiritus intellectualis, et sanctus, et unigenitus. Filiumi povoyɛvň, Unigenitum dici, verum et catholicum est, cum ante eum Filius concipiatur nostro modo intelligendi: at Spiritum sanctum generari cum procedat, et processio aliud a generatione sit, catholicæ aures audire non sustinebunt. Possem hic dicere, id ab hæreticis additum, auctoritate Photii fultus, qui multa ab hæreticis in hoc Dialogo addita esse adnotavit. Et insulse concluderet, Spiritum esse genitum, quia multi deféndunt, solum Patrem esse ingenitum, cum et ipse dicatur ingenitus negative, nempe non genitus; qui licet ab alio sit ut persona subsistens per processionem non per generationem, quo modo etiam ad relationem pertinet, sicuti non homo ad genus substantiæ, et non album ad genus qualitatis reducitur. Quare dicimus Methodium locutum generationis vocabulo late sumpto, quemadmodum et alii Patres antiqui, ut indicaret nempe principium et fontem Deitatis Spiritum non habere ex se sed ab alio. Sic ante Methodium Jacobus apostolus epistola catholica cap. 1: Πᾶν δώρημα τέλειον ἄνω θέν ἐστι καταβαῖνον ἀπὸ τοῦ Πατρὸς τῶν Φώτων. Omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre fuminum. Hoc testimonio utitur Dionysius Areopagita De colesti hierarch. cap. 1. Pater originale lumen est, Filius et Spiritus sanctus ex illius substantia, lumina de lumine: quod expressius Damascenus in Carminibus, Lumen, inquit, immutabile, Verbum luminis Patris ingeniti, in lumine tuo kodie viso in Thabor, lumen videmus Patrem, lumen et Spiritum illuminantem omnem creaturam. Dionysius Areopagita cap. 2 De divinis nominibus, Filium et Spiritum sanctum nuncupavit Τῆς θεογό του θεότητος, εἰ οὕτω χρὴ φάναι, βλαστούς θεοφύ τους, καὶ οἷον ἄνθη, καὶ ὑπερούσια φῶτα. «Deigen divinitatis, si ita dicendum sit, germina oriunda, floresque ac lumina supersubstantialia. > Quam supra dixerat πηγαίαν θεότητα, ex qui nempe tanquani origine, fonte et principio prosiliunt et emanant veluti germina, Filius et Spiritus. Nec aliter exponunt Dionysium Maximus Homologela, el Georgius Pachymerius. Hinc ductus Synesius non alia wente Spiritum et Filium filios appelDeo Proprietatem enim cum dixero, Patrem Patrem intellige, et Filium Filium, et Spiritum sanctum, Spi ritum sanctum: hæ enim proprietates non convertuntur. Nam non potest Pater Filius esse, aut Filius Pater, aut Spiritus sanctus aut Pater aut Filius.› Et Theodorus Raithenus: Ταῦτα τὰ τρία οὐδὲν ἀλλήλων διαφέρουσιν ἢ (f. εἰ μὴ μόνον κατὰ τὰ ἰδιώματα, καὶ τῷ τὸ μὲν εἶναι Πατέρα, τὸ δὲ Υἱὸν, τὸ δὲ Ivaμa. Hæc tria nihilo inter se discordant, nisi solummodo proprietate, et quod hoc Pater est, hoc Filius, hoc Spiritus sanctus. His tamen non obstantibus, quod postmodum docuerat D. Thomas antea expressit Methodius, cum ait hune Spiritum unigenitum a paternis thesauris spirari Καὶ μονογενές ἀπὸ τῶν πατρῴων ἄνωθεν πράως καταπνεόμενον θηGaupov. Et Unigenitus, qui ex paternis thesauris σαυρῶν. desuper placide perflatur, vel spiratur. En quomodo processionem emanationemque que non est generatio, generationis nomine inculcatam, spirationis nomine explanavit. Itaque uti supra de genito, ita et de unigenito intelligendus est: cum enim processio amoris non habeat nomen proprium, communiori vocabulo, et quo principium ab alio, et originem suam agnoscit, generationis scilicet explicavit; quam tamen non esse vere generationem, addito alio spirationis nomine indicavit. Ita etiam ut hanc spirationem, et hunc Spiritum unum esse, quemadmodum et genitum unum significaret,

LEONIS ALLATII NOTÆ unigeniti nomine, quasi diceret anispirati usus est. prolixiores simus, et Methodiana verba contra atque Unus siquidem est Pater, unus Filius, unus Spiritus sanctus. Col. 31. C. Addecebat siquidem reliquis aliis præstantiorem majoremque. Ergo Pater major est Filio, cujus testimonio ad sua comprobanda Filius utitur. Hoc vero dogma Arii est. Dictionum μείζο νος, μεγίστου, καὶ μεγάλου, majoris, maximi, et magni, in Trinitate inventorem facit Apollinarium Theodoretus, De fab. haret. lib. iv, cap. 8: Ἐν ἐνίοις δὲ βαθμούς ἀξιωμάτων ώρίσατο, ἑαυτὸν διανομέα τῆς θείας χειροτονήσας νομῆς. Αὐτοῦ γάρ - ἐστιν εὕρεμα τὸ μέγα, μείζον, μέγιστον ὡς μεγάλου μὲν ὄντος τοῦ Πνεύματος, τοῦ δὲ Υἱοῦ μείζονος, μετ γίστου δὲ τοῦ Πατρός· τί δ' ἂν τούτου γένοιτο γελειότερον; Εἰ γὰρ μίαν εἶναι τῆς Τριάδος τὴν οὐσίαν τῷ ὄντι φησί, πῶς τὴν αὐτὴν καὶ σμικρὰν καὶ μεγάλην ὑπείληφεν; — «Ιn nonnullis vero gradus dignitatum decrevit, semet ipsum divinæ distributionis dispensatorem constituens. Ipsius enim inventum est illul, magnumr, majus, et maximum: quasi vero Spiritus magnus exsistat, Filius major, et maximus Pater; quo excogitarine potest magis ridiculum? Etenim si unam esse Trinitatis essentiam vere ait, quomodo eamdem et parvam et magnani existimavit?, El Eusebius Caesariensis lib. v, cap. 4, De demonstratione evangelica, scribit Filium, τῶν δευ τερείων ἠξιῶσθαι, • Secundas obtinere partes.» Ει cap. 2, praestantioren quidem Filium omni ange lica natura esse, inferiorem tamen, μείονα, prima causa. Et clarius ad Euphrasionem episcopum epistola, uti legitur in septima synodo, Act. 6: Οὐ γὰρ συνυπάρχειν φαμὲν τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, προϋπάρχειν δὲ τὸν Πατέρα τοῦ Υἱοῦ· πλὴν αὐτὸς ὁ πάντων μάλ λον ἀκριβῶς ἐπιστάμενος Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἕτερον ἑαυτὸν εἰδὼς τοῦ Πατρὸς, καὶ μείω, καὶ ὑποβεβηκότα, εὖ μάλα εὐσεβῶς τοῦτο καὶ ἡμᾶς διδάσκει λέγων· Ὁ Πατὴρ ὁ πέμψας με μείζων μου ἐστὶν. - Non enim simul cum Patre Frium fuisse fatemur: verumtamen ipse Filius Dei qui magis omnia liquido novit, alium se a Patre, et minorem, atque inferiorem sciens, admodum pie hoc etiam nos docet dicens: Pater qui misit me, major est me ³. Isidorus Pelusiola lib. 1, epist. 422: Τὸ μεῖζον καὶ ἔλαττον ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ζητεῖται, καὶ κρίνεται, pag. 108. Hinc Aerius insuise argumentabatur, quod Spiritus secundas partes a Filio teneret, et dignitate et ordine tertius esset, natura quoque tertium illum esse. Verum enimvero has easdem dictiones non in Methodio orthodoxe de Trinitate sentiente reperiri tantum, sed in aliis quoque Patribus et scriptoribus antiquis, qui in illis exercitus est, minime dubitabit. Athanasius orat. 1 coutra Arianos: Τοῖς μαθηταῖς ὁ Κύριος την θεότητα καὶ μεγαλειότητα δεικνὺς ἑαυτοῦ, οὐκέτι ἐλάττονα ἑαυτὸν τοῦ Πνεύματος, ἀλλὰ μείζονα καὶ ἴσον ὄντα σημαίνων, ἐδίδου μὲν τὸ Πνεῦμα καὶ ἔλεγεν· Ἐγὼ αὐτὸ ἀποστέλλω, κἀκεῖνος ἐμὲ δοξάσει, καὶ ὅσα ἀκούσει λαλήσει. — Discipulis vero deitatem et ma- p gnitudinem suam ostentans, non minorem semet ipsum Spiritu, sed majorem et æqualen denotans, elargiebatur Spiritum, aiebatque: Ego illum mittam, et ille me glorificabit, et quæcunque audiet, loquetur '.» Basilius oratione iii, δευτε ρεύειν τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα, plane fatetur, quenadmodum Filius δευτερεύει τοῦ Πατρός. Christus quoque in Evangelio de Patre sermonem habens, eum vocat se ipso majorem ". Non me fugit sub Enımanuele Commeno coactam synodum de humanitate Christi et divinitate Patris verba Christi, Pater major me est, exposuisse, et quod non bene illa exponerent, Constantinum Bulgariæ, metropolitam Corcyrensem, et Joannem Irenicum eorum scriptis condemnasse, de qua nos fusius volumine De consensione utriusque Ecclesiæ disseruimus. Ne vero • Joan. xis, 28. • Joan. xv, 23. 10 Joan. 51, ea exponebant Arius et alii, sensu vero catholico interpretemur, ut alii se Patres interpretantur, apud Athanasium in divinis, ut supra vidimus, hæc eadem formula dicitur, major et æqualis Filius Spiritu, quæ Arianos ipsos atque Sabellianos jugutat, si originem et causam, ut Græci loquuntur, respicias. Georgius Trapezuntius De processione Spiritus sancti ad Joannen Cuboclesium: Ὁ δὲ Υἱός οὐ μέσ νον μείζων τοῦ Πνεύματος, ἀλλὰ καὶ ἴσος. Λείπεται ἄρα τὴν ὑπόστασιν νοεῖν τοῦ Πνεύματος. Ταύτῃ δὲ ἴσος ὁ Υἱὸς τῇ θεότητι, καὶ μείζων τῷ αἰτίῳ. Τὸ γὰρ μεῖζον οὐ δυνάμενον ἐν τῇ Τριάδι τῇ οὐσίᾳ λέγεσθαι, ἀνάγκη τοῖς διακριτικοῖς ἀπονέμεσθαι. Μόνῳ δὲ τῷ αἰτίῳ καὶ τῷ αἰτιατῷ τὰ θεῖα πρόσωπα διακρίνεται. Μείζων ἄρα ὁ Υἱὸς τοῦ Πνεύματος μόνῳ τῷ αἰτίῳ. Filius vero non tantum Spiritu major est, sed et aqualis. Reliquum est igitur, ut hypostasis Spiritus intelligatur illi enim æqualis est Filius divinitate, et major causa. Nam cum majus in Trinitate essentia nihil dici possit, necesse est illud discernentibus attribui. Sola vero causa et effectu divinæ personæ discernuntur. Major ergo Filius Spiritu, causa lantummodo.» Joannes Plusiadenus Dialogo de concilio Florentino: Ἔγνως ἄρα τί δηλοῦν βούλεται τὴ μείζονα καὶ ἴσον αὐτὸν εἶναι τοῦ Πνεύματος· ἴσον μὲν κατὰ τὸ ὁμοούσιον· οὐδὲν γὰρ τῶν τριῶν προσώπων μεῖζον καὶ ἔλαττον τῇ οὐσίᾳ καὶ τῇ θεότητι, ἀλλ᾽ ἄκρα ἰσότης· μείζονα δὲ, ὅτι ἀπ' ἐκείνου τὸ εἶναι ἔχει. ● Cognovisti itaque quid innuere vult majorem et æqualem esse ipsum Spiritu; æqualem quidem secundum substantiam: ex tribus enim personis nulla major aut minor aut essentia aut divinitate est, sed summa in illis æqualitas: majorem quod ab eo habeat, quod sit.. Simon Byzantius De processione Spiritus sancti ad Sophoniam Athrescum verba Basilii ex tertio Antirrhetico exponens: Αλλ᾽ ἴσεις εἴποι τις ἂν, πρόδηλον, ὡς ἐπὶ τῆς ὑπερουσίου Τριά ἕως τὸ ἀξίωμα, εἴπερ ἐστὶν ἐκ τῶν οὐσιωδῶν ἰδιωμάτ των, ἐξ ἴσου κοινόν ἐστι ταῖς τρισὶ θεαρχικαῖς ὑπο στάσεσι. Τί οὖν ἐστιν ὁ λέγει ἐνταῦθα ὁ μέγας Βασί λειος, ὅτι τὸ Πνεῦμα, ὥσπερ τῇ τάξει, οὕτω καὶ τῷ ἀξιώματι δεύτερόν ἐστι τοῦ Υἱοῦ; Δοκεῖ γὰρ ἐκ τού του εἰσάγειν τῇ Τριάδι αὐτὸς βαθμοὺς ἀξιωμάτων, καὶ ἐπακολούθως φύσεων. Καὶ γὰρ εἰ τῷ ἀξιώματι τὸ Πνεῦμα δεύτερόν ἐστι τοῦ Υἱοῦ, καὶ τούμπαλιν ὁ Υἱὸς ἔσται τοῦ Πνεύματος μείζων τῇ ὑπεροχή του ἀξιώματος, καὶ ὁ Πατὴρ ἀκολούθως τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἰδίου· ὅπερ ὁ αὐτὸς ἐν τοῖς κατ' Ευνομίου Αντιῥητικοῖς οὐδαμῶς καταδέχεται. Τί τὸ λοιπόν ἐστιν ὅ φησι; Δοκεῖ γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ ἀντιλέγειν ἐν τούτῳ τῷ μέρει. Αλλ' εἰς λύσιν τοῦ τοιοῦδε ζητήματος προσεκτέον, ὡς ὁ Εὐνόμιος ἐν τοῖς ψευδοέπεσιν αὐτοῦ συγγράμμασιν, εἰπὼν περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὡς ὁ αὐτὸς καὶ οἱ αὐτοῦ ὁμόφρονες τὴν τῶν ἁγίων ἐν ἅπασι διδασκαλίαν φυλάσσοντες, παρ' ὧν αὐτὴ τρί τον τῷ ἀξιώματι καὶ τῇ τάξει μαθόντες, τρίτον εἶναι καὶ τῇ φύσει πεπιστεύκασιν· ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τῷ εἰρημένῳ περὶ τοῦ Πνεύματος τρίτῳ λόγῳ αὐτοῦ ἀποκριθεὶς αὐτῷ δύο ποιεῖ· πρῶτον μὲν ἐλέγχει Εὐνόμιον, ὡς ἐψεύσατο ταῦτα εἰπὼν, διὸ καὶ λέγει • Τίνες οἱ ἅγιοι καὶ ἐν ποίοις λόγοις τὴν διδασκαλίαν πεποίηνται, εἰπεῖν οὐκ ἔχει. Αρα γέγονεν οὕτω τολμηρὸς ἄνθρωπος τὰς περὶ τῶν θείων δογμάτων και νοτομίας εισηγούμενος!» Τὸ δεύτερον, εἰδὼς ὁ μέγας Βασίλειος, ὅτι τὸ ἀξίωμα ἐπὶ τῆς ὑπερουσίου Τριάδα; διχῶς ἐκλαμβάνεται, οὐσιωδῶς τε καὶ προσωπικώς, συγχωρεί Εὐνομίῳ, ὡς ἐκ τῶν ἀνωτέρω δῆλον και θίσταται, τοῦ ἀξιώματος την φωνήν· διὸ καὶ κατ' ἐκείνου φησί· «Τις γὰρ ἀνάγκη, εἰ τῷ ἀξιώματι καὶ τῇ τάξει τρίτον ὑπάρχει τὸ Πνεῦμα, τρίτον εἶναι αὐτὸ καὶ τῇ φύσει; ἀξιώματι μὲν γὰρ, οὐ τῷ οὐσιώδει, ἅπαγε! Κατὰ γὰρ τὸ αὐτὸ οὐδεμία τῶν τριῶν θείων ὑποστάσεων προσεπιθεωρεῖται, ἢ προθεωρείται της ἄλλης· ταυτίζονται γὰρ τῇ αὐτῇ· ἀλλὰ τῷ ἰδίῳ προσ

IN SYMPOSIUM DECEM VIRGINUM. quod Spiritus non haberet, respondet Latinus, et οptime: Αλλ' οὐ κατ' οὐσίαν, ὦ οὗτος, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ τὸ μεῖζον πρὸς τὸ Πνεῦμα, ἀλλ᾽ ἢ ἄρα κατὰ τὴν ἰδιότητα, ὅτι ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα· οὐ μὲν ὁ Πατὴρ ἢ ὁ Υἱὸς ἐκ τοῦ Πνεύματος. Καὶ ὅτι τοῦ Πνεύματος ἰδιότης͵ οὐ τὸ γεννάν ἢ προβάλλεσθαι, ἀλλὰ τὸ ἐκπορεύεσθαι. Οὕτω δὲ τὸ μεῖζόν ἐστι καὶ τῷ Πατρὶ πρὸς τὸν Υἱόν· μείζων γὰρ ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, καθά φησιν αὐτὸς ὁ Κύριος, ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστίν, ἀλλὰ τῷ αἰτίῳ, ἢ ἑτέρῳ λόγῳ τινὶ, οὐ τῇ οὐσία. Καὶ γὰρ ὁ Υἱὸς ἐκ τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐχ ὁ Πατὴρ ἐκ τοῦ Υἱοῦ· ἡ δὲ οὐσία μία καὶ ἡ αὐτὴ, καὶ κατ' αὐτὴν ἀπαραλ λαξία καὶ ἰσότης ἐστίν· ἢ ταυτότης τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ οὐδεμία διαφορά. Ὥσπερ οὖν ἐπὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ κατὰ μὲν τὴν οὐσίαν ταυτότης ἐστὶν ἀπαράλλακτος, κατὰ τὸ αἴτιον δὲ μείζων ὁ Πα τὴρ τοῦ Υἱοῦ, καὶ ὡς γεννήτωρ οὐχ ὡς Θεὸς, καὶ τοῦτο οὐκ ἄτοπον· οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύ ματος, κατὰ μὲν τὴν οὐσίαν αὐτὸ ἴσον καὶ τὸ ταυτὸν, κατὰ δὲ τὸ εἶναι τὸν μὲν Υἱὸν προβολέα του Πνεύ ματος, τὸ δὲ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεσθαι, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα εἶναι ἐκ τοῦ γιοῦ, οὐ μὴν τὸν Υἱὸν ἐκ τοῦ Πνεύματος, τὸ μεῖζον ἴσως ἁρμόσει τῷ Υἱῷ. Οτι δὲ ὡς ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ και μείζων καὶ ἴσος, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς καὶ μείζων τοῦ Πνεύματος καὶ ἴσος, ὁ μέγας τῆς ᾿Αλεξανδρέων ἀρχιερεύς φησιν Αθανά σιος ἐν τῷ πρώτῳ κατ' Αρειανών λόγῳ. Καὶ πάλιν· ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὁ ἅγιος. Δῆλος δέ ἐστι λέγων, ὅτι κατὰ μὲν τὴν τῆς θεότητος οὐσίαν ἴσος τῷ Πνεύματι ὁ Υἱός· μείζων δὲ πάλιν κατ᾿ ἄλλο τι· καὶ δῆλον, ὅτι ἴσως κατὰ τὴν τῆς ἑαυτοῦ θεϊκῆς ὑποστάσεως ἰδιότητα· ὥσπερ καὶ ὁ Πατήρ μείζων τοῦ Υἱοῦ λέ γεται, οὐ κατὰ τὴν φύσιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδιότητα, ἢ ὡς κατὰ τὸ αἴτιον. Καὶ γοῦν καὶ ὁ Υἱὸς μείζων τοῦ Πνεύματος, ὅτι χορηγεῖ τὸ Πνεῦμα πρὸς ἡμᾶς καὶ ἀποστέλλει, καθὼς καὶ αὐτὸς ἀποστέλλεται παρὰ τοῦ Πατρός. Τάχα δὲ, ὅτι καὶ προβολεύς ἐστι τοῦ Πνεύματος, ὥσπερ λέγομεν.: Sed no secundum essentiam, o amice, Patri et Filio respectu Spiritus majus inest, sed secundum proprietatem, quod ex Patre et ex Filio Spiritus est, non vero Pater aut Filius ex Spiritit; et quod Spiritus proprietas est non generare aut producere, sed procedere. Pari ratione Patri quoque inest majus respectu Filii: major enim est Pater Filio, ut ipse Dominus ait, Pater meus major me est 11; sed causa aut alia quapiam ratione, non essentia. Namque Filius ex Patre est, et non Pater ex Filio: essentia vero una et eadem, et in ipsa inmutabilitas et æqualitas est; aut etiam unum idemque Patri et Filio, nullumque discrimen. Quemadmodum enim in Patre et Filio secundum essentiam quidem unum idemque immutabile est; secundum causam autem major Pater Filio, sed ut genitor, non ut Deus; neque hoc inconveniens, sic et in Filio et Spiritu secundum essentiain quidem unum æqualeque; secundum: vero quod Filius producit Spiritum, et Spiritus ex Filio procedit, et Spiritus es Filio est, non vero Filius ex Spiritu; majus Filio adaptabitur. Uti vero Filio Pater major est et æqualis, ita et Filius major æqualisque Spiritui fuerit. Magnus Alexandrinæ Ecclesiæ præsul Athanasius prima contra Arianos orat. I affirmat el (relatis Alhanasii verbis, a nobis quoque supra adductis) subdit: Et hæc quidem sanctus ca mente profert, secundum Deitatis essentiani æqualem Spiritui esse Filium: majorem vero rursus secundum aliud; et manifestuin est esse secundum divinæ ipsius hypostaseos proprietatem: quemadmodum et Pater major Filio dicitur, non natura, sed proprietate, causa videlicet. Quare Filius major erit Spiritu, quod nobis Spiritum exhibet mittitque, uti et ipse mittitur a Patre. Forte etiam quod produ ctor est Spiritus sancti, ut dicimus. › Ei his Græcus ωπικῷ αὐτοῦ ἀξιώματι δεύτερον χρηματίζει Υἱοῦ· καίτοιγε, ὡς φασιν, πρόσωπόν ἐστιν ὄνομα ἀξιώματο. Sed forte quispiam dixerit: manifestum est in supersubstantiali Triade dignitatem, siquidem * est ex essentialibus proprietatibus, eodem modo communem esse tribus divinitatis principibus bypostasibus. Quid igitur est, quod hic magnus Basilius asserit, Spiritum uti ordine, ita et dignitate secundum esse a Filio? Videtur enim hisce insiBuare in Trinitate gradus dignitatum, et consequenter naturarum. Namque si dignitate Spiritus secundus a Filio est, erit item Filius excellentia dignitatatis major Spiritu, et Pater consequenter proprio Filio quod ipse in Antirrheticis adversus Eunomium nullo modo admittit. Quid ergo est quod ipse dicit? namque ipse contraria hoc in loco videtur insinuare. Verumtamen pro resolutione hujusinodi quæstionis attendendum est, Eunomium in suis mendaciloquis commentariis, cum dixisset de Spiritu sancto, semetipsum et reliquos qui una cuin eo sentirent, sanctorum in omnibus doctrinam servare, a quibus cum didicerimus tertinm ipsum esse dignitate et ordine, tertium itidem natura ipsum ess: credere; magnus Basilius in jam laudato tertio suo De Spiritu sancto libro respondens, duo peragit: Primum quidem, Eunomium uti mendacem cum similia asserit, redarguit, quare et subdit: Quinam vero isti sancti sunt, et quibus verbis id docuerunt, dicere non potest. An vero quispiam unquam sese novis divinis placitis introducendis tain audacem præbuit? Secundum, cum sciret magnus Basilius dignitatem in supersubstantiali Triade dupliciter sumi, essentialiter et personaliter; concedit Eunomio, ut ex supra jam allatis manifestum fit, dignitatis vocem; ideoque adversus eumdem dicit: Quæ ergo necessitas est, Spiritum sanctum tertium esse natura, etiamsi ordine et dignitate tertius est? Nam dignitate quidem, non essentiali, absit! secundam enim illam rationem nulla ex divinis personis aut intelligitur aut præintelligitur: namque una sunt illa; sed propria sui ipsius dignitate secundus eat a Filio, licet, ut inquiunt, persona est nomen dignitatis. Sed hi recentiores sunt. Fateor. Antiquiores advocemus. Constantinus Mel:teniola orat. Η De processione Spiritus sancti: "Ωσπερ γὰρ, ἵνα κατ' αὐτὸν τὰ θεῖα πολὺν καὶ αὖθις ἐρῶ, τάξει καὶ ἀξιώματι τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς δεύτερον, ὅτι παρ' αὐτοῦ κέκτηται μεθ' ὧν ἄλλων πλουτεῖ καὶ τὴν αἰτίαν καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς ὑπάρξεως, οὐ κατ' ἔννοιαν ἑτέραν τινὰ τοῦ ἀξιώματός τε καὶ τῆς τάξεως· οὐδαμῶς· ἐπειδήπερ αἱ λοιπαὶ πᾶσαι χωρίς ταύτης ἀποφέρονται πολύ τι τὸ βλάσφημον· οὕτω δεύτερον τάξει, καὶ τοῦτ' αὐτὸ τοῦ θεηγόρου Πατρὸς καὶ ἀξιώματι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κατ' οὐδεμίαν αὐτῶν ἔννοιαν, ἀλλ᾽ ᾖ πέτυχε του Μονογενοῦς, πλὴν ὅτι σοι παρ' αὐτοῦ τὸ εἶναι ἔχει, καὶ παρ' αὐτοῦ λαμβάνει, καὶ ἀναγγέλλει ἡμῖν, καὶ ὅλως ἐκείνης τῆς αἰτίας ἐξῆπται. «Quemadmodum enim, ut juxta divinissimum hunc virain denuo sermonem instituam, ordine et dignisafe a Patre Filius secundum quod est, et quod ab to pendeat, tum rebus aliis omnibus quibus abundat; et causam et principium suæ exsistentiæ, non secundum aliam quampiam dignitatis aut ordinis intelligentiam, cum reliquæ aliæ omnes præter banc unam solam multum in se blasphemiæ contineant: sic secundum quid ordine; quod ipsius diviniloqui Patris est, Spiritus sanctus est, secundum nullam alam intelligentiam, nisi quod ex eo est, et ab eo quod sit babeat, et ab eo accipiat, et nobis annuntiel, et omnino ab ea causa dependeat. › Nicetas Maronia archiepiscopus Thessalonicensis, oratione secunda de processione Spiritus sancti, cum Græcis opposuisset, si Spiritus a Filio procederet, majus quid haberent Pater et Filius ipso Spiritu, cum a Spiritu nihil procedat; et illi haberent aliquid, * Joan. πιν, 28. PATROL. GR XVIII.

LEONIS ALLATII NOTÆ acquiescens, ad alia se Græcorum confert argu- esse ab ipso, atque ab ipso accipiat et annuntiet menta. Non dici potuit clarius. Non placet? Ad ipsius Ecclesiæ lumina recurramus. Gregorius Nazianzenus, orat. II, de Filio, quæ est xxxvi, pag. 582: Πῶς συμβήσεται τὰ ἀσύμβατα; τὸ γὰρ αὐτὸ τοῦ αὐ τοῦ μεῖζον καὶ ἴσον εἶναι τῶν ἀδυνάτων. Η δῆλον, ὅτι τὸ μεῖζον μέν ἐστι τῆς αἰτίας, τὸ δὲ ἴσον τῆς φύσεως; Καὶ τοῦτο ὑπὸ πολλῆς εὐγνωμοσύνης ὁμολογοῦμεν ἡμεῖς. Τάχα δ' ἂν εἴποι τις ἄλλος τῷ ἡμετέρῳ λόγῳ προσφιλονεικών, μὴ ἔλαττον εἶναι τὸ ἐκ τοιαύτης αι τίας εἶναι τοῦ ἀναιτίου τῆς τε γὰρ τοῦ ἀνάρχου δόξης μετέχοι ἂν, ὅτι καὶ ἐκ τοῦ ἀνάρχου· καὶ πρόσεστιν ἡ γέννησις, πράγμα τοσοῦτο τοῖς γε νοῦν ἔχουσι, καὶ οὕ τω σεβάσμιον. Τὸ γὰρ δὲ λέγειν, ὅτι τοῦ κατὰ τὸν ἄν θρωπον νοουμένου μείζων, ἀληθὲς μὲν, οὐ μέγα δέ. Τί γὰρ θαυμαστὸν, εἰ μείζων ἀνθρώπου Θεός; Ταῦτα μὲν οὖν εἰρήσθω πρὸς τοὺς τὸ μεῖζον κομπάζοντας. Quomodo convenient, quæ convenire nequeunt? Idem enim ut se ipso majus sit sibique ipsi æquale, qui fieri possit? Nonne ergo perspicuum est, majoris vocem ad causam, æqualis autem ad naturam referendam esse? Ac nos istud ingenue admodum et candide confitemur. Fortasse autem dixerit alius quispíam, sermonem nostrum acriori animi contentione prosequens, inferius habendum non esse, ab hujusmodi causa, causæ omnis experte, proficisci. Nam et quia ab eo qui principio caret originem trahit, ejus quoque gloriæ partem sibi vindicat, et accedit insuper generationis prærogativa, res tanta tamque veneranda, iis quidem certe qui mente præditi sunt. Nam quod ratione humanitatis Pater Filio major intelligendus sit, vere quidem dici potest, sed non perinde honorinice. Quid enim mirum, Deum homine majorem esse? Atque hæc mihi dicta sint adversus eos, qui majoris vocem insolentius jactant. › Et, orat. in sanctum baptismum, quæ est xL, pag. 669: Οὐ γὰρ δόξα τῷ ἐξ οὗ ἡ τῶν ἐξ αὐτοῦ ταπείνωσις. Πρὸς τὸ δὲ καὶ ὑφορῶμαι τὴν σὴν ἀπληστίαν, μὴ τὸ μεῖζον λα 6ὼν διχοτομήσῃς τὴν φύσιν, κατὰ πάντα τῷ μείζονι χρώμενος. Οὐ γὰρ κατὰ τὴν φύσιν τὸ μεῖζον, τὴν αἰτίαν δέ· οὐδὲν γὰρ τῶν ὁμοουσίων ουσία μεῖ ζον ἢ ἔλαττον.. Neque enim ei (Patri) gloria est, eorum quæ ex ipso sunt, depressio. Ac præterea inexplebilem tuam aviditatem suspectam habeo, ne arrepta hac voce, majus, naturam seces, atque hac zoce ad cmnia abutaris. Non enim hæc dictio, majus, ad naturam, sed ad causam referenda est. Neque enim quidquam eorum quæ eamdem substantiam habent, substantia majus aut minus est. Nec aliter sentit Basilius, orat. tertia, adversus Eunomium disputans; Τίς γὰρ ἀνάγκη, εἰ τῷ ἀξιώ ματι καὶ τῇ τάξει τρίτον ὑπάρχει τὸ Πνεῦμα, τρίτον εἶναι αὐτὸ καὶ τῇ φύσει; Αξιώματι μὲν γὰρ δευτε ρεύειν τοῦ Υἱοῦ, παρ' αὐτοῦ τὸ εἶναι ἔχον, καὶ παρ' αὐτοῦ λαμβάνον, καὶ ἀναγγέλλον ἡμῖν καὶ ὅλως ἐκεί νης τῆς αἰτίας ἐξημμένον, παραδίδωσιν ὁ τῆς εὐσε βείας λόγος. Φύσει δὲ τρίτῃ χρῆσθαι οὔτε παρὰ τῶν ἁγίων Γραφῶν δεδιδάγμεθα, οὔτε ἐκ τῶν εἰρημένων κατὰ τὸ ἀκόλουθον δυνατόν ἐστι συλλογίζεσθαι. Ὡς γὰρ ὁ Υἱὸς, τάξει μὲν δεύτερος τοῦ Πατρὸς, ὅτι ἀπ' ἐκείνου, καὶ ἀξιώματι, ὅτι ἀρχὴ καὶ αἰτία, τῷ εἶναι Πατέρα αὐτοῦ καὶ ὅτι δι' αὐτοῦ ἡ πρόσοδος καὶ προσ αγωγὴ πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα· φύσει οὐκέτι δεύτε έρος, διότι ἡ θεότης ἐν ἑκατέρῳ μία· οὕτω δηλονότι καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, εἰ καὶ ὑποβέβηκε τὸν Υἱὸν τῇ τάξει καὶ τῷ ἀξιώματι, οὐκέτι ἂν εἰκότως ὡς ἀλ λοτρίας ὑπάρχον φύσεως ἀκολουθεῖν εἴποιμεν. «Quæ enim necessitas est, si dignitate et ordine tertius est Spiritus, tertium quoque esse eumdem natura? Dignitate enim secundum esse a Filio, cum habeat Locus iste celeberrimus de processione Spirilus sancti ex Filio, exstat in noviss. edit. Paris. an. 1721, tom. 1, p. 272, sed nautilus. Huic autem incommodo occurrit doctissimus Prudentius Maranus in prafat. ad tom. 111 ejusdem editionis pag. nobis, et omnino ab illa causa dependeat, tradit pietatis ratio sed natura tertia uti, neque a sanctis Litteris edocemur, neque ex his quæ dicta sunt, recta ducta sequela possumus demonstrare. Quemadmodum enim Filius ordine quidem secundus est a Patre, quoniam ex illo; et dignitate, quod principium et causa Pater illius est, et quod per ipsum accessus et adductio ad Deum et Patrem; natura vero neutiquam secundus, quod Deitas in utroque una: ita videlicet et Spiritus sanctus, etsi ordine Filio inferior est et dignitate, nunquam tamen rite dicemus sequi, eum alterius esse naturæ.» Isialorus Pelusiola, lib. III, epist. 333: Εἰ τοίνυν ταύτης τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας οὐκ ἐφικνεῖσθε, ἀφεστάναι δὲ τῆς τῶν Ἀνομοίων ἀσεβείας προῄρησθε, δύνασθε λέγειν, ὃ ἔφησέ τις πρὸς αὐτοὺς διαλεγόμενος, ὅτι καὶ τὸ μεῖζον ἵσταται, η γεννήτωρ· καὶ τὸ ἴσον, καθό Θεὸς καὶ ὁμοούσιος. Quocirca si veram hanc sententiam haud assequimini, atque interim tamen ab Anomœorum impietate absistere constituistis; illud vobis dicere licet quod a quodam, dum adversus eos dissereret, allatum est: nempe quod majus consistit, qua ratione genitor est; et æquale, quatenus Deus est ejusdemque substantiæ. Nec ad aliud videtur respexisse Nicephorus patriarcha Constantinopolitanus tractatu De immaculata et pura Christianorum fide, cap. 19: Τὸ ὑπερβάλλον ἐν τούτοις, ἢ μειονεκτούμενον ἀποπεμπόμενοι· τὸ γὰρ μεῖζον ἢ ἔλαττον, ὥσπερ ἐν τῇ οὐσία θεωρῆσαι οὐκ ἐνὸν, οὐδὲ ἐν τῇ Τριάδι κατὰ τὴν οὐσίαν, ἢ τὴν θεότητα, ἵνα τὴν Αρειανικὴν λύσσαν, ἐξ ἧς καὶ πρὸς ἦν ἡμῖν ὁ νῦν πόλεμος, κατασβέσωμεν. «Supereminens in his aut imminutum rejicientes: majus enim et minus, quemadmodum in essentia considerari nequit, sic et in Triade secundum essentiam et divinitatem, ut Arianam rabiem ex qua et contra quam præsens hæc pugna nobis est, exterminemus. Hinc TheophyJacti argumentum pro Græcis contra Latinos de processione Spiritus sancti eluditur: Si major est Pater Filio causa, si et Filius est causa Spiritus, esset et hic Spiritu major, quo veluti ariete Itałum impetit, clamans: Ubi unquam invenisti, majorem Filium Spiritu dici? An non negligenter Theophylactus sanctorum dicta pertractavit, qui similia efflagitat, et solem in meridie quærit? Ipse plane nec Athanasium, nec Nazianzenum, nec Basilium, nec alios observavit. Nam si observasset, probe invenisset, Filium majorem Spiritu dici, quia Spiritus ex eo est, et ex eo originem suam et principium agnoscit, non quia natura inferior est. Cum itaque doctores similes dicta sua catholice explicent, ne dicamus Methodium vel Arianæ hær. seos semina suis Commentariis inspersisse, vel locum postmodum ab Arianis corruptum, non dubitamus dicere eum non alio sensu neque alia mente similia diclasse: "Ην γὰρ ἐμπρεπὲς μείζονα τῶν ἄλλων μετά τὸν Πατέρα μόνῳ τῷ ἑαυτοῦ μείζονι χρήσασθαι μάρ τυρί. • Addecebat siquidem reliquis aliis praestantiorem, etiam Spiritu sancto, ratione nempe originis et causæ, et eadem ratione causæ et originis, solum Patrem sui majorem in testimonium adducere.» Nunquam enim de divinitate Filii et Spiritus, quos essentia et natura et substantia æquales semper fassus est, dubitavit: in Triade siquidem sicuti essentiam unam, ita tres personas earumque unius ab alia productionem, et originem Filii et Spiritus a Patre, et cuin majorem Spiritu Filium prædicat, Spiritus quoque originem a Filio, hoc ipso De castitate tractatu, agnoscit. Plures aliæ expositiones adduci possent: sed ista ex sanctorum 17, § 4. Allatius vero hic eumdem locum recitat, quemadmodum proferebant illum Latini ex codice vetustissimo, in concilio Florentino, ut patet ex sess. 20.

IN SYMPOSIUM DECEM VIRGINUM. Patrum deprompta commentariis, licet non nemini nem, præsentis sæculi durationem ab orbe condito nova videri poterant, pro dicto Methodiano sufficiant. Col. 147. A. Ideoque nove illuminati nuncupantur. Inter alia baptismi nomina hoc quoque et præcipuum fuit. Hinc curiós est, et quioua, apud antiquos Patres baptismus ipse, et apud Paulum: Qui semel sunt illuminati ", et, Quibus illuminati magnum certamen sustinuistis 13. Fit veoptiσo sunt recens et nuper illuminati. Habentur Cyrilli Hierosolymitni πρὸς τοὺς νεοφωτίστους catecheses quinque. Eosdem novella germina nuncupavit Augustinus. Appellationis causam diversam a Methodiana reddidit Dionysius Areopagita De ecclesiastica hierarchia, cap. 3: Outw on xal thy lepay the Deoyevestas τελετὴν, ἐπειδὴ πρώτου φωτός μεταδίδωσι, καὶ πα σῶν ἐστιν ἀρχὴ τῶν θείων φωταγωγιῶν, ἐκ τοῦ τε λουμένου τὴν ἀληθῆ τοῦ φωτίσματος Επωνυμίαν ὑμνοῦμεν. Εἰ γὰρ καὶ πᾶσι κοινὸν τοῖς ἱεραρχικοῖς to guide lepoù μetadidóval tois tεlovμεvoiç, all' avτη τὸ πρώτως ἰδεῖν ἐδωρήσατό μοι, καὶ διὰ τοῦ ταύτῆς ἀρχικωτάτου φωτὸς ἐπὶ τὴν τῶν ἄλλων ἱερῶν ἐποψίαν φωταγωγούμαι.» lta quoque sacram divinæ regenerationis initiationem, quod primam lucem conferat, omniumque divinarum illustrationum principium exsistat, ex effectu, vero illustrationis nomine celebramus. Quamvis enim etiam aliis hierarchicis functionibus commune sit, eos qui initiantur sacræ lucis consortes facere; attamen hæc illa est, quæ primum mihi visum impertivit, perque illius lucem principaliorem, ad cætera quoque sacra contuenda lumen accipio. › Dionysium sequuntur Maximus, et Pachymeres in Expositione. Aliam Proclus Constantinopolitanus, orat. in sanclam Pentecosten: Τοῦτο γὰρ τὸ Πνεῦμα συναναμίγνυται τῷ ὕδατι, καὶ χωνεύει τὰς ἁμαρτίας ὡς πυρ, καὶ τοὺς νεοφωτίστους λαμπρύνει ὡς φῶς, καὶ ἡμᾶς ἐλεεῖ ὡς Θεός. • Hic nanique Spiritus commiscetur aqua, et peccata nostra non secus ac in fornace ignis consumit et conflat, et nuperos baptizatos ut lux illuminat, nostrique miseretur ut Deus. Aliam Michael Glycas epistola 18: 'All xal hapnáç śmi τοῖς βαπτιζομένοις ἀνάπτεσθαι εξωθεν, τὴν φωταγω γίαν αὐτὴν ὑπεμφαίνουσα, μεθ᾿ ἧς κατὰ τὴν εὐαγγελικὴν φωνήν τε καὶ παραβολὴν ὡς νυμφίῳ τῷ Χρισ στῷ ὑπαντήσομεν. Τοιούτων μὲν οὖν μυστηρίων τε κμήριον ἡ λαμπάς· ὁ γὰρ βαπτιζόμενος θείαν τινὰ Ελλαμψιν παρ' αὐτοῦ τοῦ ἱερέως ἐξ ἀνάγκης εἰσδέχεται, καθ᾽ ἂν δὴ τρόπον αἱ ἄνω δυνάμεις παρ' αὐτοῦ τοῦ πρώτου ἀρχιερέως ἀμέσως φωτίζονται. «Sed et cereus super eos qui baptizantur accendi assuevit, illuminationem ipsam indicans, cum quo secunduni evangelicam vocem et parabolam uti sponso Christo obviam exibimus. Horum arcanorum indicium cereus est: qui enim baptizatur, divinam quamdam illuminationem a sacerdote necessario suscipit, qua ratione superiores virtutes ab ipso primo sacerdotum principe immediate illuminantur. Multa alia baptismi nomina recenset et explicat Vasquez tom. 1 in part., disputat. 140, cap. 1. Col. 162. C. Secundum Ægyptiorum et Chaldæorum principia et hypotheses. De his Chaldæorum et Egyptiorum principiis et hypothesibus recolenda sunt, quæ tradit Sextus Empiricus adversus Mathematicos lib. v et excerpta Photii ex Theodori, sive Diodori, Tarsensis libris De fato, tmem. 223. Multum enim ad ea quæ Thecla hic dixerat, conducent. Col. 163. B. Hinc qui vere Christum cognoverunt, non semper pueri. Respexit ad illa Platonis, quæ Soloni dixit sacerdos Ægyptius in Timmo: "Ο Σόλων, Σόλων, Ἕλληνες ἀεὶ παῖδές ἐστε, γέρων δὲ Ἕλλην οὐκ Eotiv. Solon, Solon, Græci semper pueri estis; senex Græcorum est nullus. › Col. 178. A. Prænuntiantes resurrectionem. Opinio1 Hebr. vi, 4. 13 Hebr. x, 30. ** Rom. ×1, 34. usque ad diem judicii sex millium annorum spatio concludendam, multi ex antiquioribus Patribus et Græcis et Latinis tenuerunt. Vide quæ adnotabamus nostris in Eustathii Antiocheni Hexameron notis, pag. 248. Si Latinorum computum sequaris, qui ad annos quatuor mille plus minus nativitatem Christi referunt, cum millenarius iste annorum terminus nondum prætergressus est, sed a præscripto termino plurimum distet, adhuc in dubio est, an uti Patres isti asseruerunt, eveniet. Verum ex Græcorum sententia annorum hic terminus præteriisse videtur. Sive enim Christus natus est ex Eusebio anno 5190, sive ex Theophilo Antiocheno ad Autolycum anno 5476, sive ex Eustathio Antiocheno 5531, sive ex Niceta 5503, sive ex Cedreno 5506, sive ex Græcorum communi calculo 5508, sextus iste annorum millenarius terminum durationis mundi ab Elia propheta et reliquis decretus, plurimos annos excessit, ut cuique, si illos computet detrahatque, patebit. Quare Eliæ prophetæ vaticinium, quod in Bibliis nusquam exstat, Sex millia annorum mundi, et poster destructio, duo millia inane, duo millia lex, duo millia Christus, nihili faciendum est; et condonandum illis qui Eliæ propter in Ecclesiam Dei sævam dominantium tyrannidem, et piorum hominum crudelissimas strages, necnon hæreticorum continuas, et singulis momentis exorientes novas opiniones, et in Deum verum blasphemias, adde etiam Catholicorum crebra et pernicialia dissidia, assensum præbuere, et mundi finem non diu post adfuturum opinati sunt. Nisi cum nostro hoc Methodio dicere cautius velimus, non concludi hoc millenario annorum, sed eo expleto in septenario consummationem futuram, et humanarum rerum statum in melius reformandum, cum scribat: Prænuntiantes resurrectionem, et nostri in terram delapsi tabernaculi concreationem quod septimo millenario rursus immortale nos resumentes, magnum diem festum celebrabimus, etc. Et infra orat. ix, § 5: Non remanens in tabernaculis, tum meum tabernaculum, non ut erat prius permaneat, sed post millenarium ab habitu humano et corruptione, in angelicam_magnitudinem et pulchritudinem immutetur, etc. Quod an ita futurum sit, adhuc in occultissima Dei providentia latet. Et forte etiani ante quam septenarium hoc finem habuerit, succedet. Sed quis novit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit "? Col 183. D. Erat quippe nostrum tabernaculum, et antea casus ignarum. Et supra dixerat orat. 111, § 8: Nam et ille procreatus erat extra corruptionem, etc. Exstat Michaelis Glycæ ad Maximum Smeniotam epistola satis prolixa et docta, apud me inter alias ejusdem epistolas. nondum, quod ipse sciam, edita, in qua murtis rationibus et testimoniis ex veterum Patrum Joannis Damasceni, synodi Carthaginiensis, Joannis Chrysostomi, Andreæ Cretensis, Anastasii Synaitæ, Gregorii Nazianzeni, Cyrilli, Basilii Cæsariensis, Athanasii Alexandrini, Gregorii Nysseni, Theodori Studitæ, Maximi Confessoris, Barsanuphii, Macarii Ægyptii et aliorum commentariis probat, Adamum ante peccatum, immortalem et anima et corpore fuisse; post peccatum, corpus illius corruptioni traditum. Dictis Patribus potest addi et hic noster Methodius. Col. 187. B. Et absque illa neminem futurum, qui promissionum illarum compos evadit. Et infra repetit Absque illa, nempe castimonia, neminem futurum, qui promissionum illarum compos evadet. Quasi vero nemo nisi castus et virgo cœlorum regnum ingrediatur. Verumtamen ipse semetipsum explicat namque cum supra dixisset, et infra virtus incutcet, nomine castimoniæ et virginitatis non tantum intelligere a voluptatibus venereis, sed ab omnibus aliis vitiis abstinentiam, et vitam integrara

et puram et ab omni peccato disjunctam; consequenter intelligitur, cum dicit tantum castos et virgines possidere promissiones, sub nomine illo intelligi reliquos omnes, qui, licet virgines non sint, nec castimoniam coluerint, fuerunt tamen et sanctiLale vitæ, et pietate in Deum, et virtutibus aliis instructi atque ornati. Justorum enim, quomodocunque justi sunt, est regnum calorum. Col. 194. A. Cum non ita commode lex a corruptio - ne genus humanum liberare potis esset. Hisce Metho dii verbis opinio refellitur asseverantium, ante Christi adventum plerosque, neque a Christo, neque per Christum, æternam salutem consecutos. De qua opinione nos alibi fuse disputavimus, et quomodo ca intelligenda sit, ne dicta Patrum id asserentia condemnare cogamur. Vide etiam quæ de paganorum animabus libris quinque Franciscus Collius copiosissime disseruit. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΜΕΘΟΔΙΟΥ ΕΚΛΟΓΑΙ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΤΙΝΕΣ. SANCTI METHODII MARTYRIS EXCERPTA AC ORATIONES ALIQUOT. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΥΤΕΞΟΥΣΙΟΥ. LIBER DE LIBERO ARBITRIO. Hoc primum excerptum Methodianum de libero arbitrio, primus Græce vulgavit Joannes Meursius in Variorum divmo rum libro: Joannes autem Lamius V. C. Latine vertit, excudendumque curavit in sua luculenta Meursianorum operum collectione, tom. VIII, pag. 723-738. Nos vero primum interpretem Combefisium ejusque notas exhibemus. (GALLAND.) Senex quidem Ithacensis, cum, ut Græci fabulantur, voluptatis auditus incontinens, Sirenum cantum audire vellet, navigavit vinctus ipse in Siciliam, sociorumque obstruxit aures: non quasi vel illis invideret auditum, vel se ipse vinculis libens insereret, sed quod cantilenam ejusmodi auclientibus mors tandem immineret. Tales quippe Græcis sunt Sirenum voluptates. Enimvero, haudquaquam ego talis cantionis auditor fio; nec Sirenas funebre carmen hominum concinentes, quarum silentium plus voce hominibus prosit, audire desidero cupio autem divina quadam voce frui, cujus sæpius repetita auditio desiderium accumulat; nou velut impudicæ vocis voluptas superaverit, sed ut qui sacramenta divina habeam addiscere, et ad extremum, non mortem, sed salutem æternam ex. spectem. Siquidem concinunt cantilenam, non Gracorum Sirenes mortiferæ, sed divinus quidam auὉ μὲν Ιθακήσιος γέρων, κατὰ τὸν τῶν Ἑλλή νων μῦθον, τῆς Σειρήνων βουλόμενος ἀκοῦσαι ᾠδῆς, διὰ τὴν τῆς φωνῆς ἀκόλαστον ἡδονὴν, δεσμώτης ἔπλει εἰς τὴν Σικελίαν, καὶ τὰς τῶν ἑταίρων ἐνέφραττεν ἀκοάς· οὐκ ἐκείνοις ἕνεκα τῆς ἀκροάσεως φθονών, οὐδὲ ἑαυτὸν δεσμῷ περιβάλλειν ἐπιθυμῶν· ἀλλ' ὅτι τέλος τῆς ἐκείνων ᾠδῆς τοῖς ἀκούουσι θάνατος ἦν. Τοιαῦται γὰρ παρ' Έλλησιν ἡδοναί Σειρήνων. Ἐγὼ δὲ, τοιαύτης μὲν ᾠδῆς ἀκροατής οὐ γίνομαι· οὐδὲ ἀκούειν ἐπιθυμῶ Σειρήνων, ἐπιτάφιον ἀνθρώπων ᾄδουσῶν, ὧν ἡ σιγὴ τῆς φωνῆς ἀνθρώποις χρησι μωτέρα γίνεται· θείας δέ τινος ἀπολαύειν φωνῆς εύχομαι, ἧς κἂν πολλάκις ἀκούσω, πάλιν ἀκούειν ἐπιθυμῶν· οὐκ ἀκολάστου φωνῆς ἡδονῇ νενικημένος, ἀλλὰ θεῖα διδασκόμενος μυστήρια· καὶ ὁ τέλος οὐ θάνατον, ἀλλ᾽ αἰώνιον ἀπεκδεχόμενος σωτηρίαν. "Αδουσι γὰρ τὴν ᾠδὴν οὐχ αἱ θανατηφόροι Σειρήνες Ἑλλήνων, ἀλλὰ θεῖός τις χορὸς προφητῶν, ἐφ' ὧν Μέν. lta Conbelsius. Meursius tamen edit. Florent. μήν.

LIB. DE LIBERO ARBITRIO. οὐκ ἔστι ἀποφράττειν τῶν ἑταίρων τὰς ἀκοὰς, οὐδὲ gustusque chorus prophetarum; in quibus nec opus ἑαυτόν τινι δεσμῷ περιβάλλειν, δεδοικότα τὴν ἐκ τῆς ἀκροάσεως τιμωρίαν. Τῶν μὲν γὰρ μετὰ τῆς φωνῆς ὁ ἀκροατής τοῦ ζῆν παύεται· τῶν δὲ ἐπὶ πλεῖον ἀκούων, τοῦ κρείττονος ἀπολαύσει βίου, ὑπὸ θείου Πνεύματος χειραγωγούμενος. Ηκέτω τοίνυν σύμ πας, καὶ ἀκουέτω τῆς θείας ᾠδῆς, μηδὲν πεφοβημέ νας. Οὐκ εἰσὶ παρ' ἡμῖν αἱ παρὰ Σικελίαν Σειρήνες, οὐδὲ τὰ Ὀδυσσέως δεσμὰ, οὐ κηρὸς τηκόμενος εἰς ἀνθρώπων ἀκοάς· ἀλλὰ δεσμῶν μὲν ἄνεσις πᾶσα, ἐλευθερία δ' ἀκοῆς παρ' ἑκάστῳ τῶν προσιόντων. Τοιαύτης γὰρ ᾠδῆς ἀκούειν ἄξιον, τοιούτους ᾄδοντας ἔχειν, εὐχτέον εἶναί μοι δοκεῖ. Εἰ δέ τις καὶ τοῦ τῶν ἀποστόλων χοροῦ ἀκούειν ἐθέλοι, εὑρήσει τὴν αὐτὴν τῆς ᾠδῆς συμφωνίαν. Οἱ μὲν γὰρ προήδον μυστι πῶς τὴν θείαν οἰκονομίαν· οἱ δ' ᾄδουσιν ἑρμηνεύον τες τὰ ὑπ' ἐκείνων μυστικῶς ἀπηγγελμένα. Ο συμφώνου ἁρμονίας, ὑπὸ θείου Πνεύματος συγκειμένης Ὁ καλοῦ τῶν ἀδόντων τὰ μυστήρια! Τούτοις καὶ συνάδειν εύχομαι. Ασωμεν τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς τὴν ὁμοίαν ᾠδὴν, καὶ τὸν ὕμνον ἀναπέμψωμεν τῷ ἁγίῳ Πατρί, Πνεύματι δοξάζοντες Ἰησοῦν, τὸν ἐν κόλποις αὐτοῦ. Μὴ φύγῃς, ἄνθρωπε, ὕμνον πνευματικόν, μηδὲ ἀπεχθῶς πρὸς τὴν ἀκρόασιν διατεθῇς. Θάνατον οὐκ ἔχει· σωτηρίας ἐστὶ διήγημα ή παρ' ἡμῖν ᾠδή. Ἐγὼ μὲν οὖν ἤδη καὶ τῶν κρειττόνων ἀπολαύειν δοκώ, περὶ τοιούτων διαλεγόμενος· καὶ μάλιστα, ὅτε ὁ τοιοῦτός μοι πάρεστιν ἀνθέων λειμών· τουτέστιν ἡ ἡμετέρα σύνοδος, τῶν ἅμα τε καὶ ἀκουόντων καὶ συναδόντων τὰ θεῖα μυστήρια. Εφ' ὧν καὶ τὸ λέγειν θαρρώ, ότι μοι παντὸς φθόνου καθαρὰς παρέχετε τὰς ἀκοὰς, οὐ τὸν ζῆλον τὸν τοῦ Κάϊν μιμούμενοι· εὐχ ὁμοίως τοῦ Ἠσαῦ διώκοντες τὸν ἀδελφὸν, οὐ τοῦ Ἰωσὴφ ἐπαινοῦντες ἀδελφούς, ὅτι ἐφ᾽ οἷς ἔλεγεν ἐμίσουν τὸν ἀδελφόν· ἀλλὰ τούτων ἁπάντων μακρὸν ἀρεστῶτες, διόπερ ἕκαστος ὑμῶν τὸ τοῦ πλησίον νομίζει λέγειν. Καὶ διὰ τοῦτο ζῆλος πονηρὸς οὐκ ἔστιν ἐν ὑμῖν, τὰ λείποντα τῷ ἀδελφῷ ἀναπληρούν δεδεγμένοις. Ὦ ἀκροατηρίου καλοῦ, καὶ συμποσίου σεμνοῦ, καὶ πνευματικῶν ἐδεσμάτων! Τοιούτοις ἀεὶ συνεῖναι δικαίοις ευξαίμην. fuerit ut quis sociorum obturet aures, neque ut ipse, auditionis veritus panam, in vincula se conjecerit. Illic quidem auditor, mox ut audivit, vivere desinit; hic autem, qui multum audierit, die vino Spiritu duce, vitæ melioris felicitatem acquiret. Omnes ergo simul accedant, audiantque, nibil veriti, cantionem divinam. Absunt a nobis Sirenes Sicilia, Ulyssisque vincula, ac cera humanis auribus liquata. Potius vero omnimoda vinculorum remissio, suusque liber cuique auditus, adest. Plane enim meretur auditum ejusmodi cantio, deprecandique videntur musici tales. Quod si quis etiam apostolorum chorum velit audire, eamdem cantionis consonantiam offendet. Nam illi quidem oceulte præcinuerunt dispensationem divinam; hi autem, occulte ab illis annuntiata, canendo explicant. Ο consonam harmoniam, componente divino Spiritu! O decorem canentium Dei sacramenta! Desiderat animus una concinere. Canamus ergo et ipsi eamdem cantionem, hymnumque submittamus Patri sancto; Jesum qui in ejus sinu est ', Spiritu glorifcantes. Ne, homo, canticum spiritale fugeris, neve auditionem fueris aversatus. Mortem non habet.. Salutis narratio, nostra cantio est. Sane quidem mihi ipse jam videor melioribus frui, qui de talibon disseram idque in primis, cum tale talibusque florens pratum coram habeam: dico autem vestranı concionem, qui et auditores et concentores sacramentorum cœlestium considetis. Propterea etiam andeo dicere, quod livore omni mundis auribus. auscultetis, nec Caininam æmulationem imite mini ', aut sicut Esau • fratrem persequamini, vel fratres Joseph probetis, fratri propter sermones ipsius infensos: sed ab bis omnibus longe remoti sitis, existimantibus singulis dicere, quod proximus dicit. Quare etiam desideratur in vobis mala æmulatio, qui fratris defectus adimplendos susceperitis. O pulchram concionem, honestumque convivium, et spirituales epulas! Talibus ego semper interesse, merito optaverim. VAL. Cum, amice, heri sero, ad maris listus ambularem, atque in ipsum aciem oculorum intenderem, statim se, virtutis divinæ præstantia, arsque ΟΥΑΛ. Χθὲς τὸ δειλινὸν περιπατῶν, ὦ φίλε, παρὰ τὸν τῆς θαλάσσης αιγιαλόν, καὶ ὀξέως πως ἀτενίζων εἰς αὐτὴν, ἑώρων, υπερβολήν τινα θείας δυνάμεως, καὶ σοφῆς ἐπιστήμης τέχνην· εἴ γε καὶ τέχνην τὸ sapientis scientia, objecit oculis: si quidem res τοιοῦτο καλεῖν χρή. Ὥσπερ γὰρ ὁ Ομηρικός στίχος φθέγγεται ἐκεῖνος Ως δ' ἄνεμοι δύο πόντον ὀρίνετον ιχθυόεντα, Βορέης καὶ Ζέφυρος, τώτε Θρῄκηθεν ζητον Ελθόντ' ἐξαπίνης· ἄμυδις δέ τε κῦμα κελαινὸν Κορθύεται πολλὸν δὲ παρὲξ ἄλα φῦκος ἔχευαν· οὕτω μοι καὶ χθὲς γεγονέναι δοκεῖ. Κορυφαῖς γὰρ 1 Joan. 1, 18. * Gen. 1V, Δικαίοις. Forte δικαίως. 'Dç d' år. Iliad. 1x, 4. • Gen. XXVII, VAL. Assumptam personam Valentiniani seu Gnostici inducit, qui eadem atque Manichæi de mali principio sentiret; ponendo ingenitum aliud a Deo, ejusmodi ars vocanda sit. Ut enim habet versus ille Homericus: Sicut autem venti due pontum commovent piscosum, Boreas et Zephyrus, qui e Thracia spirant Ruentes repente: simul autem et unda nigra Attollitur: multam autem extra mare algam ſun- [dunt; ita et heri mihi fieri videbatur. Videbam enim • Gen. xxxvi, 4. et materiam, ex cujus concretione mala in homines provenirent. Agit multis in hunc errorem Irenæus fib. ut Adversus hæres. Tertullianus lib. De prascript. et Contra Marcionem. Solidissime ctiam Chrysostomus hom. 2 in Act.

S. METHODHI EPISCOPI ET MARTYRIS fluctus montanis superciliis proximos, atque ut ὀρέων παραπλήσιον ἑώρων κύματα, καὶ ὡς λόγον rem dicam, ad ipsum pertingentes cœlum: nec mihi inde aliud exspectandum occurrebat, quam ut universam terram submergerent, veniebatque in mentem fugæ locus, et arcam Noe animo effingebam. Cæterum secus erat ac opinabar. Mox quippe mare, ut intumuerat, in se ipsum resolvebatur, non transgrediens locum suum, reveritum, ut verbo dicam, divinum mandatum 8. Ac quemadmodum, haud raro, servus aliquis cogente domino invitum quiddamn facere, mandato quidem timore obsequitur: nec quidquam tamen, quod reluctantia sentit animo, audet dicere: sed plenus ira quadam, secum immurmurat: sic certe et mihi videbar videre, velut iratum mare, secumque ipsum claudens iram ac se continens, veritum Domino prodere. Hæc ita habentia, tacitus, intentis oculis, aspicere coeperam; volebamque coelum animo metiri, et orbem ejus: quærebam ego unde inciperet quove desineret: quali item cieretur motu: num transitivo, hoc est, ab uno in alium locum, vel in orbem ferretur: sed el quomodo statim consisteret. Atqui etiam de solẹ quærendum videbatur, quo is modo positionis in cœlo habeat: quis vero terminus sit cursus illius: quo iten brevi esset concessurus; ac neque ipse transgrediatur cursum proprium: sed et ipse, quod verum liceat loqui, melioris præceptum aliquod custodiat; tuncque nobis conspicuus appareat, cum est concessum; rursum vero, ceu vocatus abscedat. Interim ergo dum hæc exquiro, videbam ´solis jubar occidere, dieique lumen deficere; ac statim adesse tenebras, lunamque soli succedere: ac primum quidem minutam oriri; postmodum vero, cursu promoventem, majori specie apparere. Ac neque de illa quærere cessabam, causamque minutionis et accretionis scrutabar; quod ipsa nihilominus circulum dierum teneat: indeque mihi quandam divinam providentiam ac vim meliorum omnia continentem, quam et Deum jure dicimus, colligere videbar. Calerum vero copi laudare Opificem, qui terram fixam, animaliumque differentias ac varios plantarum fores aspicerem. Enimvero, haudqua- 'quam animus in hisce et solis constitit: sed de cætero, quærere cœpi unde hæc constituta essent: num ex aliquo quod semper coexsistat Deo, vel ex ipso soloque Deo, nulla ei re coexsistente, consisterent. Nam nihil ex nihilo fecisse, ratione non omuino improbabili suppetente considerandum duxi. Habent enim quæ fiunt, ex aliquo fieri ac constitui. Similiter etiam vere dicendum videbatur, nihil Deo prater ipsum coexsistere; esseque res, ipso creante siquidem id suaserat compositus elementorum ordo, naturæque in eis concinnitas. Sic vero, bene statuisse arbitrans, domum redibam. Cæterum, cum sequenti, nempe hodierna die, exissem, duos quosdam, eodem genere, homines, in- • Job xxxviui, 11. εἰπεῖν,) αὐτοῦ ἐφικνούμενα τοῦ οὐρανοῦ· τὸ δ' ἐνα τεῦθεν οὐδὲν ἕτερον προσεδόκων ἢ ἅπασαν ἐπικλυθήσεσθαι τὴν γῆν· καί μοι φυγῆς ἐν τῷ νοὶ τόπον, καὶ τὴν τοῦ Νῶς ἀνέπλαττον κιβωτόν. Τὸ δ' οὐκ ἦν ὁ ἐνόμιζον. Ἀλλὰ γὰρ ἅμα κυρτωθῆναι τὴν θάλασ σαν, πάλιν ἀνελύετο εἰς ἑαυτὴν, οὐχ ὑπερβαίνουσα τὸν οἰκεῖον τόπον, (ὡς ἔπος εἰπεῖν, θεῖόν τι πρός ταγμα πεφοβημένη. Καὶ καθάπερ πολλάκις τῶν οἰκετῶν τις, ἄκον τι πρὸς τοῦ δεσπότου πράττειν ἀναγκαζόμενος, τῷ μὲν προστάγματι διὰ τὸν φόβον πείθεται· ὃ δὲ πάσχει, πράττειν μὴ θέλων, λέγειν τι οὐ τολμᾷ· τονθορύζει δὲ ἐν ἑαυτῷ, θυμού τινος πληρούμενος· οὕτω μοί πως εφαίνετο καὶ τὴν θά λασσαν, ώσπερεὶ θυμουμένην, καὶ ἐν ἑαυτῇ φράττου σαν τὴν ὀργὴν, κρατοῦσάν τε ἑαυτῆς, οὐ βουλομένην τῷ δεσπότῃ φανερὸν ποιῆσαι τὸν θυμόν. Ταῦτα οὕτω γινόμενα σιωπῶν ἀτενίζειν ἠρχόμην, καὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὸν κύκλον αὐτοῦ, τῷ νοὶ καταμετρεῖν ἤθελον· πόθεν τε ἄρχεται, καὶ ποῦ καταπαύει, ἀνεζήτουν ἐγώ· ποίαν τε κίνησιν ἔχει· πότερον τὴν μεταβατικήν, τουτο ἐστι τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἢ τὴν κύκλῳ φοράν πῶς δὲ καὶ τὴν ἐπίμονον βάσιν ἔχει. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ περὶ τοῦ ἡλίου ζητεῖν ἐδόκει, τίς τε ὁ τρόπος αὐτοῦ τῆς ἐν οὐρανῷ θέσεως· τίς δὲ καὶ ἡ περίοδος τοῦ δρόμου ποῦ δὲ καὶ μετ' ὀλίγον χωρεῖ, καὶ ὅτι μηδὲ οὗτος παρέρχεται τὸν οἰκεῖον δρόμον· ἀλλὰ καὶ αὐτὸς, ὡς ἔνεστιν εἰπεῖν, ἐντολήν τινα φυλάττει κρείττονος· καὶ φαίνει μὲν τότε παρ' ἡμῖν, ὅτε ἔξεστιν αὐτῷ· ἀπέρ χεται δὲ, ὡς καλούμενος. Και τούτων τοίνυν τὴν ἐξέτασιν ποιούμενος, ἑώρων παυόμενον μὲν τὸ τοῦ ἡλίου φέγγος, ἐπιλεῖπον δὲ καὶ τῆς ἡμέρας τὸ φῶς· εὐθέως δὲ γινόμενον σκότος, καὶ σελήνην διαδεχομέν νην τὸν ἥλιον· καὶ τὰ μὲν πρῶτα ἀνιοῦσαν μείονα, μετέπειτα δὲ προκόπτουσαν τῷ δρόμῳ, φαντασίαν παρέχουσαν μείζονος. Οὐκ ἐπαυόμην δὲ καὶ περὶ ταύτης ζητῶν, καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἀφαιρέσεως καὶ τῆς προσθέσεως ἀνηρεύνων, ὅτι τε καὶ αὐτὴ τηρεί τὸν κύκλον τῶν ἡμερῶν· καί μοι ἐδόκει τὸ ἐντεῦθεν, ὡς θεία τις ὑπάρχει οἰκονομία καὶ δύναμις κρειττό νων, ἡ συνέχουσα τὰ ὅλα, ἣν καὶ Θεὸν δικαίως ἂν εἴπομεν. Καὶ τὸ λοιπὸν τὸν Δημιουργὸν ἐπαινεῖν ἠρχόμην, τήν τε γῆν πεπηγυῖαν ὁρῶν, καὶ ζώων διαφορὰς, καὶ ποικίλα φυτῶν τὰ ἐξανθήματα. Οὐχ ἵστατο δέ μοι ἐπὶ τούτοις καὶ μόνοις ὁ νοῦς· ἀλλὰ τὸ λοιπὸν, ὅθεν ταῦτα τὴν σύστασιν ἔχει, ζητεῖν ἡρχό μην· πότερον ἔκ τινος συνόντος ἀεὶ τῷ Θεῷ, ἢ ἐξ αὐτοῦ καὶ μόνου, συνυπάρχοντος αὐτῷ οὐδενός· τὸ γὰρ ἐξ οὐκ ὄντος πεποιηκέναι οὐδὲν σκοπεῖν μοι και λῶς ἐδόκει, μὴ τέλεον ἀπιθάνου ὑπάρχοντος τοῦ λόγου. Τὰ γὰρ γινόμενα ἐξ ὄντων πέφυκε τὴν σύστα σιν ἔχειν. Καὶ ὁμοίως ἀληθῶς ἐδόκει μηδὲν λέγειν ἀεὶ συνεῖναι τῷ Θεῷ ἕτερόν τι παρ' αὐτόν, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ τὰ ὄντα γεγονέναι· καὶ γάρ πως ἔπειθέ με τὸν εἴτακτον τῶν στοιχείων, καὶ ἡ περὶ αὐτὰ τῆς φύσεως εὐκοσμία. Ούτωσὶ δέ πως εὖ διατεθεῖσθαι να

LIB. DE LIBERO ARBITRIO. μίζων, ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἐχώρουν τὴν ἐμήν. Τῇ δ' quam, contendentes invicem, seque conviciis proscindentes asperi: alterum item, qui vellet exspoliare proximum sed et qui jam gravius aliquid præsumere inciperent. Hic siquidem deprædatus est mortuum, corpusque jam terra occultatum iterum exhibuit soli; atque ita, mortuo canibus laniatum vorandumque relicto, cognatam imaginem contumelia affecit. Ille autem, nudato strictoque gladio, in similis naturæ hominem irruit. Atque hic quidem volebat fuga saluti consulere: at persequens, nihil desistebat, aut iram moderari studebat. Quid vero necessum est plura dicere? Hoc satis; irruentem illum, statim alterum gladio cecidisse. Atque is quidem supplex orabat proximum), manusque supplices tendebat. Ac quidem offerebat vestem, solumque vitæ remissionem poscebat. Αt ille perstitit infracto animo, nec eodem secum genere est miseratus; vel se ipsum, ratione imaginis, in eo voluit inspectare: imo tanquam immanis bellua, gladio laniare coepit Sed et jam, corpori sui simili os admoverat: tanto siquidem furore exarserat, cratque videre, alterum quidem injuriam passum; alterum vero, deinceps spoliantem, ac neque terra operientem corpus, quod veste nudaverat. Ad hæc autem erat alius, qui, furatus alienas nuptias, uxori proximi illuderet, quique cubile iniquum perrumpens, maritum legitimum patrem fieri velet. Hinc tragœdiis etiam fidem habere cepi, putavique fuisse revera conam Thyestæam: credidi vero iniquæ Enomæi cupiditati nec fraternæ per ferrum contentioni fidem subtraxi. Tantarum ergo taliumque rerum spectator factus, coepi requirere unde hæc essent: quodnam vero etiam ea principium habuissent; quisve tanta in homines molitus esset: unde etiam eorum inventio, quisve talium doctor fuisset. Ac nemo quidem talium auctorem Deum habuerit dicere; sed neque ab eo habere, quo sint et consistant. Qui enim talia de Deo cogitare licuerit? qui sane bonus est auctorque meliorum; cui nec quidquam vitii insit; sed neque talibus suapte ipse natura gaudere possit, fieri vero prohibeat: iisque gaudentes, rejiciat; fugientes autem, acceptos habeat. Qui vero non alsurdum, ut eorum Deus auctor audiat, quæ ipse ἐπιούσῃ, τουτέστι σήμερον, ἐλθὼν ἑώρων δύο τινὰς ὁμογενείς (ἀνθρώπους δὲ λέγω,) διαπληκτιζομένους καὶ διαλοιδορουμένους ἀλλήλοις· ἕτερον δ' αὖ πάλιν ἀριματῶσαι βουλόμενον τὸν πλησίον· ἤδη δέ τινες καὶ δεινότερον τολμᾷν ἤρχοντο. Ὁ μὲν γὰρ ἐσχύλευσε νεκρὸν, καὶ τὸ κρυφθὲν ἤδη σῶμα τῇ γῇ πάλιν ἐδείκνυεν ἡλίῳ, καὶ τὴν ὁμοίαν οὕτως ἐνύβριζεν είν κόνα, βορὰν κυτὶ καταλείπων τὸν νεκρόν· ὁ δὲ ξίφος ἐγύμνου, καὶ ἐπὶ τὸν ὅμοιον ἄνθρωπον ἐχώρει. Καὶ ὁ μὲν φυγῇ τὴν σωτηρίαν πορίζειν ἤθελεν· ὁ δὲ διώχων οὐκ ἐπαύετο, οὐδὲ τοῦ θυμοῦ κρατεῖν ἤθελε. Καὶ τί δεῖ πλείονα λέγειν; Αλλ' ὅτι χωρήσα; ἐπ' αὐτὸν εὐθέως ἔπαιε τῷ ξίφει. Ὁ δὲ ἱκέτης του πλησίον ἐγίνετο, καὶ χεῖρας ἱκεσίας ὤρεγε· καὶ τὴν μὲν ἐσθῆτα διδόναι ἤθελε, μόνον δὲ τὸ ζῆν ἔχειν ἠξίου. Ο δὲ οὐκ ἔθραυε τὸν θυμὸν, οὐδ' Αλέει τὸν ὁμογενῆ, οὐδὲ ἑαυτὸν διὰ τῆς εἰκόνος ἐν ἐκείνῳ βλέπειν ἤθελεν, ἀλλ' ὡς ἄγριος θὴρ, τῷ ξίφει τῆς βοράς ἤρχετο. Ηδη δὲ καὶ τὸ στόμα τῷ ὁμοίῳ προσέφερε σώματι· τοσοῦτος γὰρ ἦν τῷ θυμῷ. Καὶ ἦν ἰδεῖν, τὸν μὲν ἠδικημένον, τὸν δὲ λοιπὸν σκυλεύοντα, καὶ μηδὲ γῇ σκεπάζοντα τὸ σῶμα, δ τῆς ἐσθῆτος ἐγύμνωσε. Πρὸς δὲ τούτοις ἕτερος προσῆν, ὃς τοῦ πλησίον γυναῖκα παίζειν ἤθελε, λῃστεύων γάμον ἀλλότριον, καὶ ἐπὶ παράνομον κοίτην τραπῆκαι παρορμῶν, τὸν γεγαμηκότα γνήσιον πατέρα γίνεσθαι θέλων. Εντεῦθεν δὲ ταῖς τραγῳδίαις πιο στεύειν ἠρχόμην, καὶ τὸ Θυέστειον δεῖπνον ἀληθῶς ἐδόκει μοι γεγονέναι· πιστεύειν δὲ καὶ τῇ Οινομαίου παρανόμῳ ἐπιθυμίᾳ, καὶ τῇ τῶν ἀδελφῶν διὰ ξίφους φιλονεικίᾳ οὐκ ἀπιστεῖν. Τοσούτων τοίνυν καὶ τοιούτιν θεατής γενόμενος ἐγώ, πόθεν ταῦτα ἀναζητεῖν ἀρχόμην· τίς δὲ καὶ ἡ τῆς κινήσεως αὐτῶν ἀρχὴ, καὶ τίς ὁ τοσαῦτα κατ' ἀνθρώπων μηχανησάμενος πόθεν τε ἡ εὔρησις αὐτῶν, καὶ τίς ὁ τούτων διδάσκαλος. Καὶ τὸν μὲν Θεὸν τούτων ποιητὴν λέγειν τολμᾷν οὐχ οἷόν τε ἦν, ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἐξ αὐτοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔχειν, οὐδὲ τὴν τοῦ εἶναι σύστασιν. Πῶς γὰρ οἷόν τε ἦν ταῦτα περὶ Θεοῦ νοεῖν; ὅς μὲν γάρ ἐστιν ἀγαθὸς, καὶ τῶν κρειττόνων ποιητὴς, τῶν δὲ φαύλων αὐτῷ πρόσεστιν οὐδέν· ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῖς τοιούτοις χαίρειν πέφυκεν· ἀπαγορεύει δὲ καὶ τήν γένεσιν αὐτῶν· καὶ τοὺς μὲν χαίροντας τούτοις ἀποβάλλεται, τοὺς δὲ Γνήσιον πατέρα. Mendosum existimat hunc locum Cotelerius ad Clement. hom. XIII, § 19, legendumque ἁγνήσιον, vel μή γνήσιον, quæ quidem sive littera sive particula facile potuit excidisse. Sic autern locum integrum reddit: Aderat alius, qui proximi uxori cupiebat illudere, alienum matrimonium prædatus, et incitans eam ut ad concubitum illicitum verteretur, e marito volens facere patrem non verum. Gall. Gladio laniare capit. Τῷ ξίφει της βορᾶς κρ χετο, velut vorandum conscindere. Forte etiam iuerit είχετο. Significatur supra belluinam feritas, qua sæpe homines inhumani in se invicem furunt ut vel os tanquam devorandis admoveant, ut statim additur: ἤδη δὲ καὶ τὸ στόμα τῷ ὁμοίῳ προσέφερε σώματι. Sic 'Maragnenses barbari, non tain ventri quam furori exsaturando, laniatos hostes, etiam stomacho respuente, antequam Galli nostri dedoceD- rent, ceu præcipuas epulas, convivio vorabant, ut in relatione rerum ipsorum Claudius Abbavilar., Ord. Min. capucinus. Canam Thyesimam. Το Θυέστειον δεῖπνον. Sic Orid. xv Metam.: Neve Thyesteis cumulemus viscera mensis. De hoc Thyeste et Atreo fratre, Servius ad 1 et u Eneid. Iniquæ OE nomæi cupiditati. Forte Enomai. Fuit is Hippodamiæ pater, a cujus marito cum se occidenduïù ex oraculo didicisset, eaque a multis ambiretur, proposito certamine curuli, tredecim occidit ejus procos, donec victus ipse est et occisus a Pelope, Tantali filio, Myrtilo auriga pretio corrupto et subnectente infirnios axes, etc. Strab. l. vii. Alium Homerus commemorat occisum ab Hectore. Nec fraternæ, etc. Videtur Remum et Roiulum, quorum alter mortem fratri conscivit, referre.

τὸν Θεὸν τούτων λέγειν εἶναι δημιουργὸν τὸν ταῦτα παραιτούμενον; Οὐδὲ γὰρ ἂν ἐβούλετο μὴ εἶναι αὐτά, εἰ πρῶτος αὐτῶν ποιητὴς ὑπῆρχεν αὐτός. Τοὺς γὰρ προσιόντας αὐτῷ μιμητὰς αὐτοῦ γίνεσθαι θέλει. "Οθεν ἄλογον ἔδοξεν εἶναί μοι ταῦτα προσάπτειν τῷ Θεῷ, ἢ ὡς ἐξ αὐτοῦ γεγονότα.... εἰ καὶ τὰ μάλιστα συγχω ρῆσαι δεῖ, ἐξ οὐκ ὄντων δυνατὸν εἶναί τι γίνεσθαι, ὅτι καὶ τὰ κακὰ ἐποίησεν αὐτός· ὁ γὰρ ἐκ τοῦ οὐκ εἶναι εἰς τὸ εἶναι αὐτὰ ποιήσας οὐκ ἂν ἐκ τοῦ εἶναι εἰς τὸ μηκέτι εἶναι αὐτά. Πάλιν τέ που ἀνάγκη λέ γειν, ὡς ἦν ποτε καιρὸς, ὅτε τοῖς κακοῖς ἔχαιρεν ὁ Θεός· νῦν δὲ οὐκ ἔστι. Διόπερ ἀδύνατον εἶναί μοι δοκεῖ λέγειν τοῦτο περὶ Θεοῦ. ᾿Ανοίκειον γὰρ τῆς φύσεως αὐτοῦ τοῦτο προσαρμόζειν αὐτῷ. Διόπερ aversatur et repudiat? Neque enim non voluerit φεύγοντας αὐτὰ προσίεται. Καὶ πῶς οὐκ ἄτοπον ἦν esse, si quidem primus ipse opifex fuit. Vult siquidem ut, ad ipsum accedentes, ipsius imitatores fiant. Quare alienum a ratione duxi, illa Deo afingere; aut tanquam ab eo facta accipere: quanquam maxime concedendum sit posse aliquid ex nihilo fieri, si quidem Deus (ex illo) fecit mala. Nam qui fecit ex nihilo, non jam ultra in nihilum redigeret. Iterumque necessitate dicendum, fuisse, quando Deus malis delectaretur, quæ modo non placent. Quare non arbitror, posse hoc dici de Deo. Alienum quippe est ab ejus natura, ut hoc illi conveniat. Existimavi ergo esse aliquid quod ei coexsistat, dictum materia; ex qua sapienti arte discernens ac pulchre exornans, res condiderit; ex qua et mala videntur orta. Cum enim illa et sine ἔδοξέ μοι συνυπάρχειν τι αὐτῷ ᾧ τοὔνομα ὕλη, qualitate et informis exsisteret; ad hæc vero, etiam inordinate ferretur Deique arte indigeret, non in. vidit ipse, neque ita semper permisit ferri, sed elaborare cœpit, optimaque ab ejus pessimis secernere voluit; atque ita, quæcunque Deum ex illa procreare decebat, procreavit; quæcunque vero, ut verbo dicam, habuit faeculenta, ceu inepta opificio, qualia erant, nihil ipsi utilia, dereliquit ex quibus modo apud homines mala influere arbitror. Sic bene visum est sentire. Tu vero, amice, si quid minus recte dictum videatur, suggerens loquere; plane enim ea audire desidero. ἐξ ἧς τὰ ὄντα ἐδημιούργησε, τέχνῃ σοφῇ διακρίνας, καὶ διακοσμήσας καλῶς, ἐξ ἧς καὶ τὰ κακὰ εἶναι δοκεῖ. Αποίου τε γὰρ καὶ ἀσχηματίστου οὔσης αὐτῆς, πρὸς δὲ τούτοις καὶ ἀτάκτως φερομένης, δεομένης τε τῆς τοῦ Θεοῦ τέχνης, οὐκ ἐφθόνησεν οὗτος, οὔτε διὰ παντὸς κατέλιπεν αὐτὴν οὕτω φέρεσθαι, ἀλλὰ δη μιουργεῖν ήρχετο, καὶ ἀπὸ τῶν χειρίστων αὐτῆς τὰ κάλλιστα διακρίνειν ἤθελε· καὶ οὕτως ἐδημιούργησεν, ὅσα ἐξ αὐτῆς ἤρμοζε Θεῷ δημιουργεῖν· τὰ δ' ὅσα ἐξ αὐτῆς (ὡς ἔπος εἰπεῖν,) τρυγώδη ἐτύγχανε, ταῦτα, ἀνάρμοστα ὄντα πρὸς δημιουργίαν, ὡς εἶχε, κατέλιπε, κατ' οὐδὲν αὐτῷ προσήκοντα· ἐξ ὧν δοκεῖ μοι νῦν παρὰ ἀνθρώποις επαίρειν τὰ κακά Οὕτως μὴ καλῶς εἰρῆσθαι πρὸς ἐμοῦ, ἀναφέρων λέγε, ἔδοξέ μοι εὖ ἔχειν φρονεῖν. Σὺ δὲ, ὦ φίλε, εἴ τινά σοι δοκεῖ καὶ πάνυ περὶ τούτων ἀκούειν ποθῶ. ORTH. Equidem acceptam habeo, amice, alacritatem tuam, studiumque illud tuum circa doctrinam laudo. Quod porro ita de rebus existimasti, ut eas Deus ex prejacenti aliqua substantia creaverit, non prorsus reprehenderim. Revera enim ita habet, ut ortus malorum, in id sensus multos impulerit. Elenim ante ambos, viri plures sufficienti doctrina, maximam ea de re quæstionem moverunt. Atque alii quidem, tibi similia existimaverunt; alii vero Deum, eorum auctorem pronuntiarunt, coævam ei substantiam assignare veriti: illi contra, quod Deum malorum auctorem dicere vererentur, concedendam putarunt materiam coævam. Contigit vero, ut neutri secundum veri scientiam Deum timentes, bene dixerint. Alii autem, principio etiam, de ea re quaestionem vitandam duxerunt, velut ea non haberet finem. Cæterum non sinit communis amicitiæ debitum, ut ipse amoliar, ubi maxime quid tibi sit animi tu ipse annuntias: quod nimirum minime teneat præsumptio (quanquam Quanquam maxime concedendum sit, etc. Videtur littera minus sana: nisi sit ratio peculiaris clausa parenthesi, a qua statim redeat ad probationem præmissæ illius, quod mala non debeant tribui Deo ut auctori; qui ipse auctor exsistens, non ageret ad malorum destructionem. Voluerit ergo, ad au. incommoda, neque hoc vitari, ut ne dicantur mala ex nihilo, si quidem Deus est eorum auctor. Influere. Επιῤῥεῖν. Sic Photius: vox aptiΟΡΘΟΔ. Τὴν μὲν προθυμίαν ἀποδέχομαι τὴν σὴν, ὦ φίλε, καὶ σοῦ περὶ τὸν λόγον σπουδὴν ἐπαινῶ· ὁ δὲ περὶ τῶν ὄντων οὕτω διετέθης, ὡς ἄρα ἐξ ὑποκειμέ νης τινὸς οὐσίας ταῦτα ἐδημιούργησεν ὁ Θεὸς, οὐ πάνυ τι μέμφομαι. ὡς ἀληθῶς γὰρ ἡ τῶν κακῶν γένεσις τοὺς πολλοὺς διατεθῆναι ποιεῖ. Καὶ γὰρ πρὸ σοῦ τε καὶ ἐμοῦ πολλοί τινες ἄνδρες ἱκανοὶ περὶ τού του τὴν μεγίστην ζήτησιν ἐποιήσαντο. Καὶ οἱ μὲν ὁμοίως διετέθησάν σοι· οἱ δ᾽ αὖ πάλιν τὸν Θεὸν τού των δημιουργὸν ἀπεφήναντο, σύγχρονον αὐτῷ ὑπό στασιν δοῦναι πεφοβημένοι· κἀκεῖνοι, ἐκ τοῦ φοβηθῆναι τῶν κακῶν ποιητὴν εἰπεῖν τὸν Θεὸν, σύγχρο νον αὐτῷ δοῦναι τὴν ὕλην ἔδοξαν. Καὶ συνέβη ἀμφο τέροις, ἐκ τοῦ μὴ κατ' ἐπιστήμην τοῦ ἀληθοῦς φοβηθῆναι τὸν Θεὸν, τὸ μὴ καλῶς εἰπεῖν. Ετεροι δὲ τὴν ἀρχὴν καὶ περὶ τοῦ τοιούτου ζητεῖν παρητήσαντο, ὡς οὐκ ἔχοντος τέλος τοῦ τοιούτου ζητήματος. Ἐμε δὲ τὰ κοινὰ τῆς πρὸς σὲ φιλίας παραιτεῖσθαι τὸ ζητούμενον οὐκ ἐξ, καὶ μάλιστα ὅτε τὴν προαίρεσιν ἀπαγγέλλεις τὴν σήν· ὡς οὐ προλήψει κρατούμενος sima, significandæ illi in genus humanum velut invectioni malorum, ex contagione materiæ. Τὸ ἐπαίρειν, videtur mendosum: nisi sit, oriri, enasci, surgere. Διόπερ ἔδ. Hæc habes apud Photium cod. CCxxxvi, sub init. GAEL. Τὰ κακά. lluc usque primum Photianum excerptum, ubi tamen ita effertur hic locus: ἐξ ὧν δοκεῖ μοι νῦν ἐπιῤῥεῖν τὰ κακά. 10.

LIB. DE LIBERO ARBITRIO. (εἰ καὶ τὰ μάλιστα οὕτω πως ἐξ ὧν ὑπενόησας, ἔδο- maxime, ex iis quæ considerasti, ita res haξας ἔχειν τὰ πράγματα), ἀλλ' ἐν ἐπιθυμίᾳ τῆς τοῦ ἀληθοῦς γνώσεως καθεστάναι λέγεις. "Οθεν προθύ μως κἀγὼ ἐπὶ τὸν τῆς ζητήσεως τραπήσομαι λόγον. Βούλομαι δὲ καὶ τουτονὶ τὸν ἑταῖρον ἀκροατὴν γενέσθαι τῶν ἡμετέρων λόγων. Καὶ γὰρ δοκεῖ πως κατά τὰ περὶ τούτων ὁμοίως σοι δοξάζειν καὶ αὐτός· διὸ κοινὸν πρὸς ἀμφοτέρους τὸν λόγον ποιεῖσθαι βούλομαι. γὰρ ἂν εἴποιμι πρὸς σὲ οὕτως ἔχοντα, ταῦτα καὶ πρὸς τοῦτον ὁμοίως λέξω. Εἰ σοι τοίνυν ἀληθῶς περὶ τοῦ κρείττονος λέγειν εὐγνωμόνως δοκῶ, πρὸς ἕκαστον ἀπόκριναι ὧν ἐρωτῶ· ἐκ γὰρ τούτων γενήσεται καὶ σὲ μὲν τὸ ἀληθὲς μανθάνειν, κἀμὲ δὲ μὴ μάτην τοὺς λόγους ποιεῖσθαι πρὸς σέ. ΟΥΑΛ. Ταῦθ᾽, ἅπερ εἶπας, πράττειν ἑτοίμως ἔχω. Καὶ διὰ τοῦτο μετὰ πάσης προθυμίας ἐκεῖνα πυνθάνου, ἐξ ὧνπερ νομίζεις δύνασθαι με τὴν ἐπιστήμην τοῦ κρείττονος μαθεῖν. Οὐ γάρ μοι τὸ νικῆσαι πρό κειται κακῶς, ἀλλὰ τὸ ἀληθὲς ἐκμαθεῖν. Οθεν ἔχου τὸ λοιπὸν τοῦ λόγου. ΟΡΘΟΔ. Ὅτι μὲν οὖν ὑπάρχειν ἀδύνατον ἀγένητα δύο ἅμα, οὐδέ σε ἀγνοεῖν νομίζω, εἰ καὶ τὰ μάλιστα δοκεῖς προλαβὼν τοῦτο προτεθεικέναι τῷ λόγῷ. Ὡς πάντως ἐξ ἀνάγκης τὸ ἕτερον δεῖ λέγειν, ἢ ὅτι κεχώρισται τῆς ὕλης ὁ Θεὸς, ἢ αὖ πάλιν, ὅτι ἀμέσ ριστος αὐτῆς τυγχάνει. Εἰ μὲν οὖν ἡνῶσθαί τις εἰσ πεῖν αὐτὰ ἐθέλοι, ἐν τὸ ἀγένητον λέξει· (ἕκαστον γὰρ τούτων μέρος ἔσται τοῦ πλησίον· ) ἀλλήλων δὲ μέρη τυγχάνοντα, οὐκ ἔσται ἀγένητα δύο, ἀλλ' ἐν ἐκ δια φύρων συνεστής. Οὐδὲ γὰρ τὸν ἄνθρωπον ἔχοντα διάφορα μέλη κατακερματίζομεν εἰς πολλὰ γενητά. Αλλ' *, ὡς ὁ λόγος ἀπαιτεῖ, ἔν τι γενητὸν, τὸν ἄνθρωπον, πολυμερές, πρὸς τοῦ Θεοῦ γεγονέναι φαμέν. Οὕτως ἀνάγκη, εἰ μὲν μὴ κεχώρισται τῆς ὕλης ὁ Θεὸς, ἐν τὸ ἀγένητον εἶναι λέγειν· εἰ δὲ κεχωρίσθαι φήσει τις, ἀνάγκη εἶναι τι τὸ ἀναμέσον ἀμφοτέρων, ὅπερ καὶ τὸν χωρισμὸν αὐτῶν δείκνυσιν. Αδύνατον γὰρ ἐν διαστάσει εξετάσθαι τι ἀπό τινος, οὐκ ὄντος ἑτέρου, καθ' δ ἡ διάστασις ἑκατέρου γίνεται. Οπερ οὐ μέχρι τού του ἵσταται καὶ μόνου, ἀλλὰ καὶ πλείστων ὅσων. Ον γὰρ ἐπὶ τῶν δύο ἀγενήτων εἴπαμεν λόγον, τοῦτον ἐξ ἀνάγκης ὁμοίως προχωρεῖν, εἰ τὰ ἀγένητα δοθείη τρία. Καὶ γὰρ περὶ τούτων ἐροίμην ἂν, εἰ κεχώρισται ἀπ' ἀλλήλων, ἢ αὖ πάλιν ἕκαστον ἥνωται τῷ πλησίον. Εἰ μὲν γὰρ ἡνῶσθαί τις εἰπεῖν θέλοι, τὸν αὐτὸν ἀκούσει τῷ πρώτῳ λόγον· εἰ δ᾽ αὖ πάλιν ρίσθαι, οὐ φεύξεται τὴν ἐξ ἀνάγκης τοῦ χωρίζοντος ἀπόστασιν. Αν δ' ἄρα τις καὶ τρίτον εἶναι λέξοι λόγον ἁρμόζοντα περὶ τῶν ἀγενήτων λελέχθαι, τουτέστι τὸ μήτε κεχωρίσθαι τὸν Θεὸν τῆς ὕλης, μήτ' αὖ πάλιν κεχω Ὅτι μὲν οὖν. Hæc item occurrunt apud Photium l. c., iis statim subjecta, quorum modo meminimus. GALL. Sane igitur, quod nullo modo, etc. Ὅτι μὲν οὖν ἀδύνατον. Incipit hic Methodii doctrina, ubi Photii vel interpres vel librarius: Quod si fieri nullo modo possit, etc., conditionali adjecta totum sensum perimente. Erit siquidem unumquodque horum propinqui pars. Μέρος του πλησίον. Sola enim ad hoc videtur suficere ένωσις et continuitas. Interpres Photii: bere visum sit), sed scientiæ veri desiderium habeat. Quare etiam ego libens alacrisque ad quæstionem accedam. Placet vero, ut et hic amicus susceptæ disputationis auditor fiat. Nam et ipse, eadem quadamtenus tibi videtur opinione: quare volo communi cum utroque oratione conferre. Quæ enim tibi sic affecto dixerim, eadem et illi similiter dixero, Si igitur vere tibi videor ac sincere quod est melius dicere, responde ad singuia quæ percontor: sic enim fet, ut et ipse addiscas verum, nec ego frustra disserens insumam sermones. VAL. Promptum mihi est, ut quæ dicis faciam. Quare omni alacritate ea percontare, ex quibus arbitraris posse me discere quod est melius. Neque enim propositum habeo ut male vincam, sed ut verum edocear. Jam itaque sermonem prosequere. ORTH. Sane igitur, quod nullo modo fileri possit, ut sint duo simul increata, nec te quidem ignorare puto, quanquam id maxime videaris sermone jam habito statuisse. Plane siquidem duorum alterum necessum fuerit dicere; vel quod Deus separatus sit a materia, vel contra quod indivisus illi cohæreat. Si quis igitur unita velit dicere, unum increatum dixerit. (Erit siquidem unumquodque horum propinqui pars (16).) Porro quæ sunt invicem partes, non duo increata, sed unum diversis consistens, increatum erunt. Nam neque hominem, multis constantem membris, dividimus in multa creata. Quin, ita exigente ratione, hominem, unum quid creatum dicimus, multarum partium, a Deo factum. Atque adeo necesse est, ut nisi Deus separatus sit a materia, unum increatum esse dicatur. Sin vero divisa et separata aliquis dixerit, necesse est intercedere aliquod medium, quod separata exhibeat. Nequit enim fieri ut aliquid ab aliquo die stans consideretur, nisi exsistente alio secundum quod fat discretorum distantia. Neque id in uno hoc soloque sistit, sed extenditur ad innumera ejusmodi. Quam enim in duobus increatis rationem diximus, similiter oportet procedere, si concessum fuerit illa esse tria. Nam et de illis quæsierim, sintne ab invicem separata, vel unumquodque propinquo unitum sit? Si quidem vero velit aliquis dicere unita, id ipsum ac prius auditurus est. Sin contra dixerit separata, non effugiet, ut ne necessario desit quod separet Quod si quis etiam tertian Unaquaque enim pars horum erit alteri similis, etc. Quibus nec Methodium reddit, nec ejus rationi aliam ipse probabilem substituit: aliquorum enim similitudo non arguit, esse alterum partem alterius. Quod ibi sequitur, ita punctandum: ἀλλήλων δὲ μέρη τυγχάνοντα, ἀγένητον· ἀλλ᾽. Ubi interpres parles inter se pares, etc., quod tamen fuerit mendum typographi pro, partes inter se partes, etc. Non efugiel, ut ne necessario desit quod separet. Οὐ φεύξεται τὴν τοῦ χωρίζοντος ἀπόστασιν, quia nimirum ipsum separans, oporteat esse uni-

sententiam, quæ in increata congruat, dictam vo- ώς μέρη ἡνῶσθαι· εἶναι δὲ, καθάπερ ἐν τόπῳ, τῇ luerit; nempe, neque Deum a materia separatum ὕλῃ τὸν Θεὸν, καὶ τὴν ὕλην ἐν τῷ Θεῷ τὸ συνέχον esse, ac neque rursum ambo ut partes uniri ἀκουέτω, ὅτι, ἐὰν τόπον τοῦ Θεοῦ τὴν ὕλην λέγωμεν, sed esse Deum in materia ut in loco: materiamque, ἐξ ἀνάγκης αὐτὸν καὶ χωρητὸν λέγειν δεῖ, καὶ πρὸς habere in Deo rationem continentis: noverit ille, τῆς ὕλης περιγραφόμενον. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ὁμοίως αὐτ fore, ut si materiam Dei locum dixerimus, necessa- τὸν τῇ ὕλῃ ἀτάκτως φέρεσθαι δεῖ. Μὴ ἴστασθαι δὲ, rio etiam dicendus sit comprehensibilis, et qui a μηδὲ μένειν αὐτὸν ἐφ' ἑαυτοῦ, ἀνάγκη, τοῦ ἐν ᾧ ἐστιν materia circumscribatur. Quin et simili, atque ma- ἄλλοτε ἄλλως φερομένου. Πρὸς δὲ τούτοις καὶ ἐν χεί teria, ratione, circumferatur oportet. Nec vero con- ροσι γεγονένα: τὸν Θεὸν εἰπεῖν ἀνάγκη. Εἰ γάρ ποτε sistere potest, aut in se ipso manere, eo temere ἄκοσμος ἦν ἡ ὕλη, εκόσμησε δὲ αὐτὴν, εἰς τὸ κρείτ moto, in quo est. Præterea fatendum necessario τον τρέψαι προαιρούμενος, ἦν ποτε ὅτ' ἐν ἀκοσμήτοις est, fuisse Deum in deterioribus. Nam si materia ἦν ὁ Θεός. Δικαίως δ᾽ ἂν καὶ τοῦτο ἐροίμην, πότερον quandoque ornatu caruit; Deus vero, volens ad ἐπλήρου τὴν ὕλην ὁ Θεὸς, ἢ ἐν μέρει τινὶ τῆς ὕλης statum meliorem reducere, ornatum contulit: fuit ὑπῆρχεν αὐτῆς. Εἰ μὲν γὰρ ἐν μέρει τινὶ τῆς ὕλης aliquando, cum Deus in inornatis incultisque exsi- εἰπεῖν τις θέλοι τὸν Θεὸν, πλεῖστον ὅσον μικρότερον steret. Sed et illud jure quæsierim: Totanane mate- αὐτὸν τῆς ὕλης λέγει· εἴ γε δή μέρος αὐτῆς ὅλον riam Deus occuparet, an solum in parte aliqua ex- ἐχώρησε τὸν Θεόν. Εἰ δὲ ἐν πάσῃ είναι λέγοι, καὶ δι' sisteret? Sane quidem, si quis Deum in parte tantum ὅλης κεχωρηκέναι τῆς ὕλης, πῶς ταύτην ἐδημιούρ materiæ affirmare velit, perquam angustiorem mi- γησε φρασάτω. Ανάγκη γὰρ συστολήν τινα τοῦ Θεοῦ noremque materia dicit; quando pars ejus totum λέγειν, ἧς γενομένης εδημιούργει ἐκεῖνο ἀφ᾽ οὗ ὑπε capere potuit. Sin dixerit esse in tota, totamque χώρησεν, ἢ καὶ αὐτὸν τῇ ὕλῃ συνδημιουργεῖν, οὐκ pervasisse materiam, quomodo eam elaboravit? ἔχοντα υποχωρήσεως τόπον. Εἰ δὲ τὴν ὕλην ἐν τῷ Necesse est enim ut dicamus, fuisse Deum aliquo Θεῷ εἶναί τις λέξοι, ὁμοίως ἐξετάζειν δεῖ· πότερον modo in se retractum ut, contractione facta, illam ὡς διισταμένου αὐτοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ, καὶ ὥσπερ ἐν ἀέρ: partem componeret, a qua se retraxisset; vel etiam ὑπάρχει γένη, διαιρουμένου καὶ μεριζομένου αὐτοῦ una cum materia effinxisse, non habentem locum εἰς ὑποδοχὴν τῶν γινομένων ἐν αὐτῷ, ἢ ὡς ἐν τόπῳ, quo se interim reciperet. Si vero quis asserat mate- τουτέστιν, ὥσπερ ἐν γῇ ὕδωρ· εἰ μὲν γὰρ εἴποιμεν, riam in Deo fuisse, similiter exquirendum restat: ὡς ἐν ἀέρι, μεριστὸν ἀνάγκη τὸν Θεὸν εἰπεῖν· εἰ δ' utrum scilicet, velut ipso diviso a se ipso ac ὥσπερ ἐν γῇ ὕδωρ· ἦν δὲ ἄτακτος ἡ ὕλη καὶ ἀκόσμη sicut animalium genera in aere exsistunt; diviso τος, πρὸς δὲ τούτοις ἔχουσα καὶ κακά· τὸν Θεὸν λέipso sectoque ad ea suscipienda quæ in eo sunt: γειν ἀνάγκη τόπον εἶναι ἀκοσμήτων καὶ τῶν κακῶν. Ivel sicut in loco hoc est, eo modo quo aqua in Οπερ οὐκ εὔφημον εἶναί μοι δοκεῖ, ἐπισφαλὲς δὲ terra est. Si quidem eo modo dixerimus quo res μᾶλλον. Ὕλην γὰρ εἶναι θέλεις, ἵνα μὴ τῶν κακῶν· sunt in aere; necesse est, ut Deum divisibilem dicaποιητὴν εἴπῃς τὸν Θεόν· καὶ τοῦτο φυγεῖν προαιρού mus. Sin autem eo modo quo aqua est in terra: μενος, δοχεῖον αὐτὸν τῶν κακῶν εἶναι λέγεις. Εἰ μὲν cum materia indigesta esset et incomposita; ad hæc οὖν, τὴν ὕλην ἐκ τῶν ὑποστάντων γενητῶν ὑπο etiam, mala contineret; necessitate conficitur, ut νοῶν, ἀγένητον ὑπάρχειν ἔλεγες, πολὺν ἂν περὶ ταύ [ὡς] ἐν μέρει ἡνῶσθαι, nempe Deum uniri vel ut in parte: vel, ut pars unitur parti. Est altera probatio ab altero modo unionis, per modum contigui: locatique et loci: quæ et ipsa ad hominem procedit. tum extremis, eoque illis idem, identitate scilicet partium in toto. Paulo aliter formatur hæc ratio apud Photium post verba enim non longe superius posita, ὅπερ καὶ τὸν χωρισμὸν αὐτῶν δείκνυσι: ita arguit, τοῦτο δὲ, ἤτοι ταυτὸν ὄν, ἤνωται θατέρῳ τῶν δύο· καὶ ἀνάγκη πάλιν ἢ ἔνωσιν ἢ χωρισμὸν πρὸς τὸ ἕτερον ζητεῖν. Ενωσιν γὰρ ἀδύνατον ἰδεῖν, εἴπερ θατέρῳ ταυτὸν εἶναι καὶ ἡνῶσθαι δέδοται· ἡνοῦτο γὰρ οὕτως ἂν καὶ τὸ ἐξ ἀρχῆς, ᾧ ταυτὸν εἶναι τοῦτο ἐδό θη. Εἰ δὲ κεχωρίσθαι ἀπαιτεῖ ὁ λόγος, πάλιν τὸ χωρ!- ζὸν ἀπαιτητέον, ἕως ἂν ἀπείρων ἡμῖν ἀγενήτων ἑσμὸς ἀναφανῇ. Ego sic redderem: Hoc autem (uempe separans) velut quod sit idem alteri duorum, illi uniium est: rursumque necesse erit quærere aut conjunctionem aut separationem ab altero. Unionem enim ridere, impossibile fuerit, si quidem concessum est, esse idem cum altero, et illi unitum. Sic enim uniretur etiam primum illud, cum quo istud idem esse concessum fuit. Quod si ratio docet separatum: rursus quærendum est quo separetur, donec infinitorum ingenitorum nobis copia occurrat. Est hæc ratio satis facilis et consequens: nisi quod ubique minus probabiliter videtur supponere, distingui aliqua necessario, non se ipsis, sed per alia. Valet nihilominus illa ad hominem, et supposita crassa illa æstimatione de Deo, in qua erant Valentiniani. Ac neque rursum ambo ut partes uniri. Μήτ' αν πάλιν, ὡς μέρη ἡνῶσθαι Photima, μηδ' αὖ πάλιν Quomodo eam elaboravil? Πῶς ταύτην ἐδη μιούργησε, similitudine artificum, quos oportet esse nonnihil loco discretos a materia quam componunt et perficiunt; sic Archimedes nonnullum locum extra universum quærebat, toti illi ciendo et sede movendo. Interpres passim τὸ δημιουργεῖν reddit creare, quod hoc loco non congruit, ubi agitur de formatione materiæ, adversus eos qui'ipsai a se et ingenitam dicebant. Ut ergo non tulerint aures, ul faber dicatur creare ferrum, ita neque ut Deus, eo sensu, dicatur creare materiam. Velut ipso diviso a se ipso. Velut in loco come muni et proprio, ut quovis modo sequatur aliquid absonum vel divisio Dei; vel indigni et turpis, ceu in vase et loco proprio, continentia, cum probro continentis: unde quod sequitur ἢ ὡς ἐν τόπῳ, videtur supplendum addito ἰδίῳ, nisi legendum est αγγείω, cujus continentiæ exemplum statim in terra ponat, hoc est, vase terreo et fictili continente aquani: qua continentia, vas dicitur, vel in honorem, vel in contumeliam, i Tim. 11. Ἐκ τῶν. Forte ἔξω τῶν.

LIB. DE LIBERO ARBITRIO. τῆς ἐποιησάμην λόγον εἰς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι ἀδύνατον Deum, locum dicamus incompositorum et tur ὑπάρχειν αὐτὴν ἀγένητον· ἐπεὶ δὲ τὴν τῶν κακῶν γένεσιν αἰτίαν φῂς εἶναι τῆς τοιαύτης ὑπονοίας, διὰ τοῦτο ἐπὶ τὴν ἐξέτασιν τούτων ἔρχεσθαί μοι δοκεῖ. Φανεροῦ γὰρ γινομένου του λόγου, καθ' όν τρόπον ἐπὶ τὰ κακὰ, καὶ ὅτι οὐχ οἷόν τε ἐστὶν αἴτιον τῶν κακῶν εἰπεῖν τὸν Θεὸν, ἐκ τοῦ ὕλην αὐτῷ ὑποτιθέ ναι τὴν τοιαύτην ὑπόνοιαν, ἀναιρεῖσθαί μοι δοκεῖ· ὅτι, εἰ τὰς ποιότητας μὴ οὖσας εδημιούργησεν ὁ Θεὸς, καὶ τὰς οὐσίας ὁμοίως. Φῂς τοίνυν ἄποιον ὕλην συνυπάρχειν τῷ Θεῷ, ἐξ ἧς τὴν τοῦ κόσμου γένεσιν ἐδημιούργησεν; pium, atque malorum: quod minus decens mibi videtur, quin etiam periculosum. Nam ideo vis esse materiam, ut ne Deum malorum auctorem affirmaveris: cumque hoc velis cavere, malorum conceptaculum, eum dicis. Quod si materiam extra subsistentia creata existimans, increatam dixisses exsistere, ¡multis de ea locutus essem, probando non posse fieri, ut ea increata sit. Quia vero malorum ortum, ejuscemodi opinionis dicis causam, propterea visum est, ut ad istorum examen progrediar. Declarato enim, quomodo fiant mala, quodque Deus malorum auctor dici nequeat, suggerente materia ejusmodi opinionem, mihi confici videtur, ut si Deus qualitates quæ non erant, creavit, simili etiam ratione substantias crearit. Ain' ergo materiam nudam qualitate et informem, Deo coexsistere, ex qua mundum creaverit? ΟΥΑΛ. Οὕτω μοι δοκεῖ. ΟΡΘΟΔ. Οὐκοῦν εἰ ἄποιος ἐτύγχανεν ἡ ὕλη, γέγονς δὲ κόσμος πρὸς τοῦ Θεοῦ, ἐν δὲ τῷ κόσμῳ αἱ ποιότητες· τῶν ποιοτήτων γέγονε ποιητὴς ὁ Θεός. ΟΥΔΛ. Οὕτως ἔχει. ΟΡΘΟΔ. Ἐπεὶ δέ σου καὶ λέγοντος πρόσθεν ήκου ον, ὡς ἀδύνατον ἐξ οὐκ ὄντων γίνεσθαί τι, πρὸς ἐρώτησιν ἀπόκριναι τὴν ἐμήν· δοκεί σοι τὰς τοῦ κόσμου ποιότητας μὴ ἐξ ὑποκειμένων ποιοτήτων γεγονέναι; ΟΥΑΛ. Δοκεῖ. ΟΡΘΟΔ. Ετερον δέ τι παρὰ τὰς οὐσίας ὑπάρχειν αὐτάς; ΟΥΑΛ. Οὕτως ἔχει. ΟΡΘΟΔ. Οὐκοῦν εἰ μήτε ἐξ ὑποκειμένων ποιοτή των τὰς ποιότητας ἐδημιούργησεν ὁ Θεὸς, μήτε ἐκ G τῶν οὐσιῶν ὑπάρχουσι, τῷ μηδὲ οὐσίας αὐτὰς εἶναι· ἐκ μὴ ὄντων αὐτὰς ὑπὸ Θεοῦ γεγονέναι ἀνάγκη εἰπεῖν. Οθεν περιττῶς ἐδόκεις μοι λέγειν, ἀδύνατον δοξάζειν ἐξ οὐκ ὄντων γεγονέναι τι πρὸς τοῦ Θεοῦ. Ἀλλ᾿ ὁ μὲν περὶ τούτου λόγος ὧδε ἐχέτω. Καὶ γὰρ παρ' ἡμῖν ὁρῶμεν ἀνθρώπους ἐξ οὐκ ὄντων ποιοῦντάς τινα, εἰ καὶ τὰ μάλιστα δοκοῦσιν οὗτοι ποιεῖν ἔν τινι. Οἷον ἐπὶ τῶν ἀρχιτεκτόνων τὸ παράδειγμα λά βωμεν· καὶ γὰρ οὗτοι ποιοῦσι πόλεις οὐκ ἐκ πόλεων, καὶ ναοὺς ὁμοίως οὐκ ἐκ ναῶν Ατελής. ΛΟΙΠΑ ΕΚ ΤΩΝ ΦΩΤΙΟΥ. VAL. Ita mihi videtur. ORTH. Ergo si materia sine qualitate et infor. mis fuit, mundus vero factus est a Deo; in mundo autem sunt qualitates; utique qualitatum conditor fuit Deus. VAL. Ita est. ORTH. Quia porro in superioribus dicentem audivi, non posse aliquid ex nihilo fieri, responde ad meam quæstionem: Videnturne tibi qualitates mundi, ex non subjectis qualitatibus fact? VAL. Videntur. ORTH. Et has esse aliquid aliud a substantia existimas? VAL. Ita, aliud. ORTH. Cum ergo Deus qualitates ex non subjectis qualitatibus condiderit, nec illa sint facta ex substantiis, cum non sint substantiæ: necesse erit dicere, illas ex nihilo a Deo creatas esse. Quare videbaris superflue dicere esse inopinabile, quod Deus aliquid ex nihilo creaverit. Enimvero ea sit ejus rei decisio. Nam etiam apud nos, quædam viJemus hominum opera fieri ex nihilo, quanquam ipsi maxime videantur facere in aliquo. Ut si exemplum ab architectis capiamus: nam et illi urbes condunt ex non urbibus, et templa ex non templis. Imperfectus. (Biblioth. cod. Εἰ δ', ὅτι τούτοις οὐσίαι ὑπόκεινται, οίει ἐξ (οὐχ) όντων αὐτὰς ταῦτα ποιεῖν, τῷ λόγῳ σφάλλῃ. Οὐδὲ γὰρ ἡ οὐσία ἐστὶν ἡ ποιοῦσα τὴν πόλιν, ἢ τοὺς ναούς, ἀλλ' ἡ περὶ τὴν οὐσίαν τέχνη, ἢ οὐκ ἐξ ὑποκειμένης τινὸς τέχνης ἐν ταῖς οὐσίαις γίνεται· ἀλλ᾽ ἐξ οὐκ οὔσης ἐν αὐταῖς γίνεται. Απαντήσειν δέ μοι δοκεῖς οὕτω τῷ λόγῳ· ὅτι τεχνίτης τῇ ἐν τῇ οὐσίᾳ Ex rawr. Huc usque Meursii editio. Photius vero l. c. post verba οὐκ ἐκ ναῶν, subdit statim quæ sequuntur: Εἰ δ' ὅτι, κ. τ. λ. Quæ quidem doctissimus Lamius, una cum tertio operis Methodiani excerpto ex codice Sirmondi descripto, hansit ex edito Combefisiano, et in præfatione ad vol. VIII operum Meursii exhibuit, pag. v-x, quo nimirum ab codem Meursio Methodiana evulgata compleret. GAL. ccxxxVI.) RELIQUA EX PHOTIO. Quod si, quia his substantiæ subjectæ sint, existimas (eos) non hæc facere ex nihilo, verbo falleris. Neque enim substantia condit civitatem aut templa, sed ars quæ versatur circa substantiam: eaque, non ex subjecta aliqua arte quæ sit in substantiis, sed ex non arte in illis, procreatur. Videris tanen ita rationi posse occurrere: ut nimirum Ἐξ (οὐκ) ὄντων. Deest μή, aut supervaca neum τὸ οὐκ. Statim vero forte legendum αὐτούς, ut referatur ad architectos, de quibus paulo superius. Locum dicamus. Τόπον εἶναι. Photiana, mendose, αἴτιον, tota enim argumentatio in loco est, a quo arguit ad causam; ut quorum Deus nequierit esse causa, nec debeat esse locus et conceptaculum, doyour ut statim subditur.

artificem arte quam in substantia liabeat, dicas τέχνῃ ποιεῖ. Φημὶ δὲ πρὸς τοῦτο, ὅτι οὐδὲ ἐν τῷ operari Ad hoc respondeo: Neque homini adnasci artem ex subjecta arte; nam neque concedi potest, ipsam in se substantiam, artem esse. Ars enim accidentibus adcensetur, iisque, quorum tune sit esse, cum in substantia aliqua procreata fuerint. Homo quidem, sine etiam tectonica fuerit: at illa, nisi prius exsistente homine, nulla erit. Quare dicendum necessario, habere artes natura, ut ex nihilo fiant in hominibus. Ergo si ita habere ostendimus in hominibus; quomodo non æquum erit dicere, posse a Deo, non solum qualitates, sed et substantias, fieri ex nihilo? Dum enim possibile videtur ut aliquod ex nihilo fiat, posse etiam substantias ex nihilo fieri ostenditur. Iterum vero instituta de malis disputatio resumatur. Mala, utrum substantiæ videntur vel qualitates substantiarumn? VAL. Qualitates. ORTH. Materia vero, eratne sine qualitatibus et informis? VAL. Maxime. ORTH. Hæc ergo nomina substantiæ junguntur ex iis quæ ipsi accidunt. Neque enim homicidium est substantia, neque quidquam aliorum malorum; sed agnominatur ab operationibus. Nam neque homicidium est homo; sed is, ob illud perpetratum quadam velut nominis deflexione, homicida agnominatur; cum ipse haudquaquam sit homicidium: atque, ut compendio dicam, nihil quidquam ex aliis malis est substantia: sed potest dici mala, quod malorum quidpiam egerit. Simili modo ratiocinare, si quid aliud quod sit causa malorum, mente confinxeris: nempe etiam illud malum esse, quod hominibus cooperetur, et suggerat ut mala faciant. Est enim et ipse malus, ob ea quæ facit. Propterea enim dicitur esse malus, quod sit auctor malorum. Porro, quod quis facit, non ipse est qui facit, sed ejus operatio, unde sibi cognomen mali asciscit. Nam si id ipsum dixerimus esse quod facit; cum faciat cædes et adulteria et hoc genus similia, ipse illa erit. Quod si ipse, illa est; habet suum esse, cum illa sunt: ubi autem non fuerint, etiam ipse desinit esse. Fiunt autem hæc ab hominibus erunt ergo homines horum auctores; et ut sint vel non sint, causæ. Atqui si ob ea quæ quisque facit, malus est, quæ autem facit, principium habent; consequens fit, ut et ille coeperit esse malus, cœperintque etiam ista mala. Quod si verum est, nemo igitur ante omne principium æternumque malus est, ac neque mala sunt increata. Ut nimirum artificem arte quam in substantia habeat, dicas operari, τῇ ἐν τῇ οὐσίᾳ τέχνῃ ποιεί. Non bene interpres Photii, per artem aliquid in substantia fieri. Qui enim hoc ad propositum, quo quæritur, num ars ex præjacente arte fiat, in habente, vel ut ex arte quam artifex substantialiter habeat, ut ista solutio contendit; vel ex nihilo sui, tanquam verum accidens, quod tantum sit, cum in substantia aliqua fuerit factum; quod Methodius ἀνθρώπῳ ἔκ τινος υποκειμένης τέχνης προσγίνεται· οὐδὲ γὰρ ἔνεστι τὴν ἐφ' ἑαυτῆς οὐσίαν δοῦναι τὴν τέχνην. Τῶν γὰρ συμβεβηκότων ἐστὶ, καὶ τῶν τότε τὸ εἶναι ἐχόντων, ὁπόταν ἐν οὐσίᾳ τινὶ γένηται. Ο μὲν γὰρ ἄνθρωπος καὶ χωρὶς τῆς τεκτονικῆς ἔσται, ἡ δὲ οὐκ ἔσται, ἐὰν μὴ πρότερον ἄνθρωπος ᾖ. "Οθεν, τὰς τέχνας ἐξ οὐκ ὄντων εἰς ἀνθρώπους πεφυκέναι γίνεσθαι, λέγειν ἀναγκαῖον. Εἰ τοίνυν τοῦτο οὕτως ἔχειν ἐπ' ἀνθρώπων ἐδείξαμεν, πῶς οὐχὶ προσήκε τὸν Θεὸν μὴ μόνον ποιότητας, ἐξ οὐκ ὄντων φάναι δύνασθαι ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ οὐσίας; Τὸ γὰρ δυνατὸν φανῆναι τὸ γίνεσθαί τι ἐξ οὐκ ὄντων, καὶ τὰς οὐσίας οὕτως ἔχειν δείκνυται. Πάλιν δὲ διαληπτέον τῶν κακῶν πέρι. Τὰ κανά πότερον οὐσίαι σοι δοκοῦσιν εἶναι, ἢ ποιότητες ούτ σιῶν; ΟΥΑΛ. Ποιότητες. ΟΡΘΟΔ. Η δὲ ὕλη ἄποιος ἦν καὶ ἀσχημάτι στις 5 ΟΥΑΛ. Οὕτω. ΟΡΘΟΔ. Πέπλεκται ἄρα τὰ ὀνόματα ταῦτα τῇ οὐσίᾳ ἐκ τῶν συμβεβηκότων αὐτῇ. Οὔτε γάρ ἐστιν ὁ φόνος ἡ οὐσία, οὔτε τι τῶν ἄλλων κακῶν· ἀλλ' ἐκ τῶν ἐνεργειῶν παρονομάζεται. Οὔτε γὰρ φόνος ὁ ἄνθρωπος· ἀλλὰ τῷ ἐνεργηκέναι τοῦτον, παρωνύμως φονεὺς παρονομάζεται, μὴ ὢν φόνος αὐτός· οὔτε, συλλήβδην εἰπεῖν, τὶ τῶν ἄλλων κακῶν ἐστιν ἡ οὐσία· ἀλλὰ τῷ πρᾶξαί τι τῶν κακῶν κακή λέγε σθαι δύναται. Ομοίως ἐπινόησον, εἴ τι ἕτερον ἀνα πλάττεις ἐν τῷ νῷ, κακῶν τοῖς ἀνθρώποις αἴτιον, ὡς κἀκεῖνο κακὸν ἐν τῷ τούτοις ἐνεργεῖν, καὶ ὑποβάλλειν ποιεῖν τὰ κακά. Ἔστι γὰρ καὶ αὐτὸς κακὸς, ἐξ ὧν ποιεῖ. Διὰ γὰρ τοῦτο κακὸς εἶναι λέγε ται, ὅτι (τῶν) κακῶν ἐστι ποιητής· ἃ δέ τις ποιεῖ, οὐκ ἔστιν αὐτὸς, ἀλλ' ἐνέργεια αὐτοῦ, ἀφ᾽ ὧν τὴν προσηγορίαν τοῦ κακὸς λέγεσθαι λαμβάνει. Εἰ γὰρ αὐτὸν εἴποιμεν εἶναι ἃ ποιεῖ· ποιεῖ δὲ φόνους, καὶ μοιχείας, καὶ ὅσα ὅμοια· αὐτὸς ἔσται ταῦτα. Εἰ δὲ αὐτός ἐστι ταῦτα· ὅτε γίνεται, τὴν σύστασιν ἔχει· οὐ γινόμενα δὲ, καὶ τοῦ εἶναι παύεται. Γίνετα: δὲ ταῦτα πρὸς ἀνθρώπων· ἔσονται ἄρα τούτων οἱ ἄν θρωποι ποιηταί, καὶ τοῦ εἶναι καὶ τοῦ μὴ εἶναι αἴτιοι. Αλλ' εἰ ἐξ ὧν ἐνεργεῖ ἕκαστος, ὑπάρχει και Ο κός· ὁ δὲ ἐνεργεῖ, ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμβάνει· ήρξατο κἀκεῖνος εἶναι κακός· ἤρξατο δὲ καὶ ταῦτα τὰ κακά. Εἰ δ' οὕτως ἔχει, οὐκ ἔστιν ἀνάρχως τις κακὸς, οὐδὲ ἀγέννητα τὰ κακά. intendit, ut eo evincat, posse Deum aliquid majus, nempe ex nihilo etiam subjecti et absolute; nec solum accidentia, sed et substantias creare, eoque non habuisse opus materia adjutrice? Reliqua nihil fere felicius reddita, conati sumus restituere: et quisque adverterit, collata utraque versione, et siði ipsa, et textui. Κἀκεῖνο κακόν. Αl. κἀκεῖνος κακός, Κακός. Α1. κακοῦ.

LIB. DE LIBERO ARBITRIO. ΟΥΛΑ. Ἀλλὰ τὸν μὲν πρὸς τὸν ἕτερον λόγον ἱκανως, ὦ φίλε, πεποιηκέναι μοι δοκεῖς. Ἐξ ὧν γὰρ προλαβὼν ἔδωκε τῷ λόγῳ, ἐκ τούτων συνάγειν ἔδοξας καλῶς. ὡς ἀληθῶς γὰρ, εἰ ἄποιος ἐτύγχανεν ἡ ὕλη, τῶν δὲ ποιοτήτων δημιουργὸς ὁ Θεός· ποιότητες δὲ τὰ κακά· τῶν κακῶν ἔσται ποιητὴς ὁ Θεός. Ἐμοὶ δε ψεῦδος δοκεῖ, τὴν ὕλην ἄποιον λέγειν· οὐδὲ γὰρ ἔνεστιν εἰπεῖν περὶ τῆς τινος οὐσίας, ὡς ἔστιν ἄποιος. ᾿Αλλὰ μὴν, καὶ ἐν ᾧ ἄποιον εἶναι λέγει, την ποιότητα αὐτῆς εἶναι μηνύεις, ὁποία ἐστὶν ἡ ὕλη διαγραφόμενος· ὅπερ ἐστὶ ποιότητος εἶδος. "Οθεν, εἴ σα φίλον ἐστὶν, ἄνωθεν ἄρχου τοῦ λόγου· ἐμοὶ γὰρ ἡ ὕλη ποιότητας ἀνάρχως ἔχειν δοκεῖ. Οὕτω γὰρ καὶ τὰ κακὰ ἐκ τῆς ἀποῤῥοίας αὐτῆς εἶναι λέγω, ὦ φίλε. ΟΡΘΟΔ. Εἰ ἔμποιος ἦν ἀνάρχως ἡ ὕλη, τίνος (άρα) ἔσται ποιητὴς ὁ Θεός; Εἶτε γὰρ οὐσίας ἐροῦ μεν, προεῖναι φαμεν· εἴτε αὖ ποιότητας, καὶ ταύτας υπάρχειν λέγομεν. Οὐκοῦν οὐσίας τε οὔσης, καὶ ποιοτήτων, περιττόν εἶναί μοι δοκεῖ, δημιουργόν λέγειν τὸν Θεόν. ᾿Αλλὰ ἀπόκριναι ερωτώμενος· τίνι τόπῳ δημιουργὸν εἶναι φῂς τον Θεόν; πότερον, ὅτι τὰς οὐσίας ἔτρεψεν ἐκείνας εἰς τὸ μηκέτι ὑπάρχειν, αἴπερ ἦσαν ποτε· ἢ ὅτι τὰς μὲν οὐσίας ἐφύλαξε, τὰς δὲ ποιότητας τούτων ἔτρεψε; ΟΥΑΛ. Οτι μοι δοκεῖ ἀλλαγὴν οὐσιῶν γεγονέναι, ἀλλὰ μόνον ποιοτήτων· καθ᾽ ἂς δημιουργὸν εἶναι λέγομεν τὸν Θεόν. Καὶ ὥσπερ εἰ τύχοι λέγειν ἐκ λίθων οἰκίαν γεγονέναι, ἐφ᾽ ὧν οὐκ ἔνεστιν εἰπεῖν, ὡς οὐκέτι λίθοι μένουσι τῇ οὐσίᾳ, οἰκία λεγόμενοι οἱ λίθοι· τῇ γὰρ ποιότητι τῆς συνθέσεως τὴν οἰκίαν γεγονέναι φημί· οὕτω μοι δοκεῖ καὶ τὸν Θεὸν, ὑπου μενούσης τῆς οὐσίας, τροπήν τινα τῶν ποιοτήτων αὐτῆς πεποιηκέναι, καθ᾿ ἣν τὴν τοῦδε τοῦ κόσμου γένεσιν πρὸς τοῦ Θεοῦ γεγονέναι φημί. ΟΡΘΟΔ. Πότερον καὶ σοὶ δοκεῖ τὰ κακὰ ποιότητες οὐσιῶν εἶναι; ΟΥΑΛ. Δοκεῖ. ΟΡΘΟΔ. "Ανωθεν δὲ ἦσαν αἱ ποιότητες αὗται ἐν τῇ ὕλῃ, ἢ ἀρχὴν ἔσχον τοῦ εἶναι; ΟΥΑΛ. Συνεἶναι φημὶ ἀγενήτως τῇ ὕλῃ ταύτας δὴ τὰς ποιότητας. ΟΡΘΟΔ. Οὐχὶ δὲ τὸν Θεὸν φῂς τροπήν τινα τῶν ποιοτήτων πεποιηκέναι; ΟΥΑΛ. Τοῦτό φημι. ΟΡΘΟΔ. Εἰς τὸ κρείττον; ΟΥΑΛ. Ἐμοὶ δοκεῖ. ΟΡΘΟΔ. Οὐκοῦν εἰ ποιότητες ὕλης τὰ κακὰ, τὰς δὲ ποιότητας αὐτῆς εἰς τὸ κρεῖττον ἔτρεψεν ὁ Θεός· πόθεν τὰ κακὰ ζητεῖν ἀνάγκη. Η γὰρ πᾶσαι, κακαὶ VAL. Videtur hic esse tertius collocutor, cujus mentio initio fit, ut eadem hæresi laborantis, atque Valentinianus qui modum alium tuendi errorem, socio pene revicto, suggerat. Quia tamen Photius ejusmodi personas non refert, maluimus primum illud nomen retinere quam ex nobis aliud dare. Multum lucis affert expressio personarum in VAL. Enimvero, amice, præsentem quidem disputationem, mihi contra alium opportunius videris instituisse. Unde enim ille prius visus est orationi concedere, inde tu bene visus es concludere. Nam verum habet, semel concesso, esse materiam sine qualitate et informem, Deumque esse qualitatum auctorem, ac qualitates esse mala; fore Deum malorum auctorem. At mihi falsum videtur esse materiam sine qualitate et informem. De nulla enim substantia possis affirmare esse qualitatis expertem. Quin hoc ipso quod sine qualitate dicis, qualitatem ejus declaras, describens qualis sit materia: quod est quædam species qualitatis. Quare, si tibi placet, altius ordire disputationeı. Mihi enim materia qualitates ab æterno habere videtur. Ita quippe, o amice, et mala, ab ejus esse defluxu, pronuntio. ORTHOD. Si materia suis affecta qualitatibus ab æterno ſuit, cujus erit creator Deus? Sive enim substantias dixerimus, jam ante fuisse affìrinamus; sive rursus qualitates, et illas exstitisse asserimus. Cum ergo sint sine Deo et substantiæ et qualitates, supervacaneum videtur, ut Deus dicatur creator. Cæterum percontanti responde: Qua ratione dicis Deum esse Creatorem? An quod substantias quæ aliquando fuerunt, in nihilum redegerit; an quod substantias quidem conservarit, sed quali:ates carum mutarit? VAL. Nulla mihi videtur substantiarum facta mutatio, sed tantum qualitatum, quarum cansa Deum esse creatorem dicimus. Et quemadmodum si quis dicat, factam ex lapidibus domum; quo tamen minime fuerit negandum manere adhuc lapides secundum substantiam, qui dicuntur domus: domum enim compositionis qualitate dico factam: ita censeo, Deum, manente substantia, mutationem quamdam qualitatum fecisse, ratione cujus mun. dum a Deo creatum aflirmo. ORTHOD. Videturne etiam tibi mala substantiarum esse qualitates? VAL. Videtur. ORTHOD. Fueruntne hæ qualitates ab æterno in materia, an principium essendi habuerunt? VAL. Fuisse has qualitates ab æterno cum materia existimo. ORTH. Non arbitraris mutationem quamdam qualitatum esse a Deo factam! VAL. Arbitror factam. ORTH. In melius? VAL. Mibi videtur. ORTH. Si ergo materiæ qualitates mala sunt, Deus autem eas in melius convertit, necessario quærendum est, unde mala sint. Aut enim omnes talibus dialogis. Quo tamen minime fuerit negandum, etc. Quod sola mutatio accidentalis accesserit, aliaque tantum et alia compositio, salva substantia lapidum. Interpres Photii totum oppositum exprimit, sed nullo sensu satis congruo.

S. METIIODII EPISCOPI ET MARTYRIS cum bona essent, in melius sunt conversæ: aut οὖσαι, ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἐτράπησαν· ἡ αἱ μὲν οὖσαι cum aliæ quidem bonæ essent, aliæ malæ; malæ quidem non sunt mutatæ in melius; reliquæ vero, quæcunque erant commodæ, ornatus causa a Deo mutatæ sunt. VAL. Sic ego jam olim sentiebanı. κακαὶ, αἱ δὲ μή· αἱ μὲν κακαὶ οὐκ ἐτράπησαν ἐπὶ τὸ κρεῖττον· αἱ δὲ λοιπαὶ, ὅσαι διάφοροι ἐτύγχανον, τῆς διακοσμήσεως ἕνεκα πρὸς Θεοῦ ἐτράπησαν. ΟΥΑΛ. Οὕτως ἄνωθεν εἶχον ἐγώ. ΟΡΘΟΔ. Πῶς τοίνυν τὰς τῶν φαύλων ποιότητας, ὡς εἶχον, καταλελοιπέναι λέγεις; Πότερον, δυνάμε νον μὲν ἐκείνας ἀνελεῖν· ἡ βουληθέντα μὲν, μὴ δυνά μενον δέ; Εἰ μὲν γὰρ δυνάμενον λέγεις, μὴ βουλη θέντα δὲ αὐτὸν αἴτιον τούτων ὅτι δυνάμενος ποιῆσαι μὴ εἶναι κακά, συνεχώρησεν αὐτὰ μένειν ὡς ἦν· καὶ μάλιστα ὅτε δημιουργεῖν τὴν ὕλην ήρξατο. Εἰ γὰρ μηδὲ ὅλως ἔμελεν αὐτῷ τῆς ὕλης, οὐκ ἂν αἴτιος ἦν, ὧν συνεχώρησε μένειν. Ἐπεὶ δὲ μέρος μέν τι αὐτῆς δημιουργεί, μέρος δέ τι αὐτῇ ἐᾷ, δυνάμενος κἀκεῖνο τρέπειν εἰς τὸ κρεῖττον· αἰτιός μου τῶν κακῶν (δοκεί), καταλιπών μέρος ύλης πονηρόν. Ἐπ' ὀλέθρῳ οὖν ἐδημιούργησε μέρους· ἀλλὰ μὴν καὶ τὰ μέγιστα, κατὰ τοῦτο, τοῦτο τὸ μέρος ἡδικῆσθαί μοι δοκεῖ, ὅπερ κατεσκεύασε τῆς ὕλης μέρος, ἀντιλαμβανόμενον τὰ ἐκ τῶν κακῶν. Πρὶν γὰρ αὐτὴν διακοσμηθῆναι, τὸ μηδὲ αἰσθάνεσθαι τῶν κακῶν παρῆν αὐτῇ· νῦν δὲ ἕκαστον τῶν μερῶν αὐτῆς αἴσθησιν λαμβάνει τῶν κακῶν. Καὶ μοι ἐπ᾿ ἀνθρώ που λάβε τὸ παράδειγμα. Πρὶν (γὰρ) ζῶον γένηται, ἀναίσθητον ἦν τῶν κακῶν. Αφ' οὗ δὲ εἰκονισθέν ἄνθρωπος πρὸς Θεοῦ γίνεται, τότε καὶ τὴν αἴσθησιν τοῦ προπελάζοντος κακοῦ προσλαμβάνει. Καὶ τοῦτο ὅπερ ἐπεὶ εὐεργεσίᾳ τῆς ὕλης πρὸς Θεοῦ γεγονένα. λέγεις, εὑρίσκεται μᾶλλον ἐπὶ τῷ χείρονι προσγενά μενον αὐτῇ. Εἰ δὲ μὴ δύνασθαι παῦσαι τὰ κακὰ τὸν Θεὸν φῇς· τὸ δὲ ἀδύνατον ἤτοι τῇ φύσει ἀσθενῆ ὑπάρχειν ἐστὶν, ἢ τῷ νικᾶσθαι τῷ φόβῳ δεδουλω μένον πρός τινος κρείττονος; ὅρα ὁποῖον τούτων προσάπτειν ἐθέλοις τῷ παντοκράτορι καὶ ἀγαθῷ Θεῷ. Ἀλλὰ πάλιν περὶ τῆς ὕλης ἀπόκριναι. Πότερον ἁπλῆ τίς ἐστιν ἡ ὕλη, ἢ σύνθετος; Εἰ γὰρ ἁπλῆ τις ἐτύγχανεν ὕλη καὶ μονοειδής, σύνθετος δὲ ὁ κόσμος, καὶ ἐκ διαφόρων οὐσιῶν συνεστώς ἐστιν· ἀδύνατον τοῦτον ἐξ ὕλης γεγονέναι λέγειν· τῷ τὰ σύνθετα μὴ οἷόν τε ἐξ ἑνὸς ἀποίου τὴν σύστασιν ἔχειν. Τὸ γὰρ σύνθετον ἁπλῶν τινων μίξιν μηνύει. Εἰ δ᾽ αὖ πάλιν σύνθετον λέγεις τὴν ὕλην, πάντως ἐξ ἁπλῶν συν ετέθη· καὶ ἦν ποτε καθ' ἑαυτὰ ἁπλᾶ· ὧν συντεθέντων, γέγονεν ἡ ὕλη· τὰ δὲ σύνθετα ἐξ ἁπλῶν τὴν σύστασιν ἔχει. "Ην ποτε καιρός, ὅτε ὕλη οὐκ ἦν· τουτέστι πλὴν τὰ ἁπλᾶ συνελθεῖν. Εἰ δὲ ἦν ποτε καιρός, ὅτε ἡ ὕλη οὐκ ἦν· οὐκ ἦν δέ ποτε καιρὸς, ὅτε ἀγένητον οὐκ ἦν· οὐκ (ἄρα ἔσται) ἀγένητος ἡ ὕλη. Τὸ δ' ἐντεῦ θεν (ἄρα ἔσται) πολλὰ τὰ ἀγένητα. Εἰ γὰρ ἦν ἀγέ νητος ὁ Θεὸς, ἦν δὲ ἀγένητα καὶ τὰ ἁπλᾶ, ἐξ ὧν ἡ ὕλη συνετέθη· οὐκ ἄρα (ἔσται) δύο καὶ μόνα τὰ ORTH. Quomodo ergo malas qualitates, ut a principio fuerunt, relictas dicis? Vel ita, ut posset Deus eas tollere; vel ut voluerit quidem, sed non potuerit? Si potuisse ais, et noluisse, necesse est ut auctor horum dicatur: quod potuerit efficere ut non essent mala; et tamen illa, ut erant, esse permiserit: idque maxime, postquam cepisset materiam formare. Si enim nullam prorsus ejus rationem habuisset, videri potuisset non auctor eorum quæ permisit manere. Postquam autem, partem quidem materiæ format et perficit, partem negligit; cum et illam posset in melius mutare, mihi videtur malorum causa, qui partem materiæ malam reliquerit. Alteram ergo partem in hujus exitium formavit: imo, et in hoc maxime, partem hanc materiæ quam disposuit, quæque jam percipiat malorum incommoda, injuria affecerit. Antequain enim ornatum reciperet nullus ei aderat malorum sensus: nunc vero, ambæ partes malum sentiunt. Sit tibi ab homine exemplum. Priusquam enim fieret animal, omni prorsus malorum sensu vacabat. Ex quo autem eflictus homo formatusque imagine efficitur a Deo, etiam incumbentis mali accipit sensum. Atque adeo, quod materiæ in beneficii partem a Deo collatum dicis, potius ad exitium accessisse deprehenditur. Si vero dicas, non pos tuisse a Deo aboleri mala: cum ejusmodi impossibilitas, aut natura imbecillum arguat, aut timore vincente fortiori alicui mancipatum, vide utrum horum omnipotenti et bono Deo velis ascribere. Porro iterum propositæ circa materiam quæstioni responde. Estne materia simplex, al composita? Nam si materia simplex fuit et uniformis, cum mundus compositus sit et ex diversis substantiis constet, non potest dici factus ex materia; quod non possint quæ sunt composita, uno aliquo informi constitui. Compositum enim, simplicium aliquorum mistionem indicat. Quod si iterum materiam dicas quid compositum, omnino debuit ex simplicibus componi; erantque olim separata simplicia, quorum compositione facta est materia; composita autem simplicibus constituuntur: erat plane cum materia non erat, prius nimirum quam simplicia coirent. Quod si erat quandoque, cum materia non erat; nunquam vero fuit, cum ingenitum non esset: non ergo materia ingenita est. Porro sequitur, ut admittenda sint plura ingenita. Antequam enim ornatum reciperet. Πριν διακοσμηθῆναι. Altera lectio διακριθῆναι, quam interpres Photii magis probat: ubique tamen loquitur Methodius de ornatu, formatione et perfectione quam materia, juxta etiam hæreticos, δημιουρό γία, a Deo accipiat: ad quam etiam, parte tantuin perornata, sequitur ejusmodi discretio, contra quam auctor arguit. Αὐτὸν αἴτιον τούτων. ΑΙ. αὐτὸν τούτων ποιητὴν εἰπεῖν ἀνάγκη. Αγένητον. Ἀγένητος.

LIB. DE LIBERO ARBITRIO. ἀγένητα· ἵνα παρήσω τὸ ἐπιζητῆσαι, τί ὄντα Nam si Deus erat ingenitus, erantque simplicia ἐστὶν ἁπλᾶ· ὕλη, ἢ εἶδος; Πολλὰ γὰρ καὶ οὕτως άτοπα ἀκολουθήσειαν. Δοκεῖ δέ σοι μηδὲν τῶν ὄντων αὐτὸ ἑαυτῷ ἀντικεῖσθαι; num inateria, an forma? Nam hinc etiam sequentur nibil in rebus sibi ipsum esse contrarium? ΟΥΑΛ. Δοκεῖ. ΟΡΘΟΔ. Αντίκειται δὲ τῷ πυρὶ τὸ ὕδωρ· καὶ τῷ φωτὶ τὸ σκότος· καὶ τῷ ψυχρῷ τὸ θερμόν· καὶ τῷ ξηρῷ τὸ ὑγρόν. ΟΥΑΛ. Οὕτως ἔχειν μὴ δοκεῖ. ΟΡΘΟΔ. Οὐκοῦν εἰ μηδὲν τῶν ὄντων αὐτὸ ἑαυτῷ ἀντίκειται, ἀλλήλοις δὲ ταῦτα ἀντίκειται· οὐκ ἔσονται ὕλη μία, οὐδὲ μὴν ἐξ ὕλης μιᾶς. Πάλιν δὲ πυ θέσθαι βούλομαι· Δοκεῖ σοι τὰ μέρη μὴ ἀναιρετικά ἀλλήλων εἶναι; ΟΥΑΛ. Δοκεῖ. ΟΡΘΟΔ. Εἶναι δὲ τῆς ὕλης μέρος· τό τε πῦρ καὶ τὸ ὕδωρ, ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ λοιπά, ΟΥΑΛ. Οὕτως ἔχω. ΟΡΘΟΔ. Τί δέ; οὐ δοκεῖ σοι ἀναιρετικὸν μὲν εἶναι τοῦ πυρὸς τὸ ὕδωρ, τοῦ δὲ σκότους τὸ φῶς, καὶ τἆλλα ὅσα τούτοις παραπλήσια; ΟΥΑΛ. Δοκεῖ. ΟΡΘΟΔ. Οὐκοῦν, εἰ τὰ μέρη οὐκ ἔστιν ἀλλήλων ἀναιρετικά, ταῦτα δὲ ἀναιρετικὰ τυγχάνει· οὐκ (ἄρα) ἔσται ἀλλήλων μέρη. Εἰ δὲ οὐκ ἔσται ἀλλήλων μέρη, οὐκ ἔσονται ὕλης μιᾶς. Ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ ἂν ἔσονται ὕλη, τῷ μηδὲν τῇ τῶν ὄντων αὐτὸ ἑαυτοῦ ἀναιρετικὸν εἶναι. Οὕτως οὖν τῶν ἀντικειμένων ἐχόν των, τὸ μὴ εἶναι τὴν ὕλην δείκνυται. Περὶ μὲν τῆς ὕλης αὐτάρκως ἔχει. illa quibus materia composita fuit, ingenita: plane non erunt amplius duo, et sola ingenita: ut prætermittam quærere, quid fuerint illa simplicia; multa absurda. Sed et hoc quæro: Num videtur VAL. Videtur. ORTH. Atqui igni contraria est aqua; et luci tenebræ; et frigido calidum; et arido humidum. VAL. Mibi ita videtur. ORTH. Ergo si nulla res sibi ipsa contraria est; hæc autem sibi repugnant: non ergo erunt sola materia; imo neque ex materia sola. Rursum vero velim audire: Num putas partes non se ipsas interimere? “ Ἐπὶ δὲ τὴν τῶν κακῶν ἐξέτασιν ἔρχεσθαι δεῖ, καὶ ἀναγκαίως ἀναζητεῖν τὰ παρ' ἀνθρώποις. Τὰ παρὰ ἀνθρώποις κακὰ, πότερον εἴδη τυγχάνει κακοῦ ἢ μέρη; Εἰ γὰρ εἴδη· οὐκ (ἄρα) ἔσται ἕτερον παρὰ ταῦτα τὸν κακὸν καθ᾿ ἑαυτό· τῷ τὰ γένη ἐν ταῖς είδεσιν ἐξετάζεσθαι, καὶ ὑφεστάναι. Εἰ δὲ τοῦτο, γενητὸν (ἆρα) ἔσται τὸ κακόν. Τὰ γὰρ εἴδη γενητὰ ὄντα δείκνυται· οἷον φόνος, καὶ μοιχεία, καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια. Εἰ δὲ μέρη τινὸς κακοῦ ταῦτα εἶναι ἐθέλοις, ἐστὶ δὲ ταῦτα γενητά· ἀνάγκη κἀκεῖνο γενητὸν ὑπάρχειν. ἂν γὰρ τὰ μέρη γενητά, ταῦτα ὁμοίως ἐξ ἀνάγκης ἐστὶ γενητά. Τὸ γὰρ ὅλον ἐκ μερῶν συνέστηκε. Καὶ τὸ μὲν ὅλον οὐκ ἔσται, μή ὄντων μερῶν· ἔσται δέ τινα τῶν μερῶν, κἂν μὴ τὸ ὅλον παρῇ. Οὐδενὸς δὲ τῶν ὄντων μέρος μέν ἐστι γενητόν, μέρος δὲ ἀγένητον. Εἰ δὲ καὶ τοῦτο συγχω ρήσαιμι τῷ λόγῳ, ἦν ποτε τὸ κακὸν, ὅτε ολόκληρον οὐκ ἦν· τουτέστι πρὶν δημιουργῆσαι τὴν ὕλην τὸν θεόν. Τότε δὲ ὁλόκληρον γίνεται, ὅτε πρὸς Θεοῦ γέγονεν ἄνθρωπος· τῶν γὰρ μερῶν τοῦ κακοῦ ἄνα θρωπος ὑπάρχει ποιητής. Καὶ τὸ ἐντεῦθεν ὁλόκληρον εἶναι τὸ κακὸν αἴτιος ἔσται δημιουργήσας ὁ Θεός· ὅπερ ἀσεβές. Εἰ δ᾽ οὐδ᾽ ὁπότερον τούτων λέγεις τὸ κακόν, πρᾶξιν δέ τινος κακοῦ εἶναι λέγεις· γεΠαρήσω. Αl. παρήσατο. Μή. Scrib. μοι. Αναιρετικά. Α1. συνανετικά. VAL. Puto. ORTH. Num vero existimas ignem et aquam, ac similiter reliqua, esse partes maleriæ? VAL. Ita existimo. ORTH. Quid vero? Non videtur tibi aqua lethalis igni; luxque tenebris; et alia, si qua sunt his similia? VAL. Videtur. ORTH. Si ergo partes minime sibi invicem exitio sunt; hæc autem se mutuo perimunt; sequitur, ■t non sint invicem partes. Si autem non sunt invicem partes; neque unius materiæ partes fuerint. Imo neque erunt materia, quod nihil sibi ipsi exitio sit et contrarium. Cum ergo ita se habeant opposita, patet inde ea non esse materiamn. Atque de materia satis dictum sit. Veniendum autem est ad malorum disquisitionews, necessarioque excutienda sunt mala hominum. Quæro igitur: Mala hominum, suntne species mali, an partes? Si species; non erit ergo aliud præter hæc subsistens malum, eo quod genera in speciebus inveniantur et subsistant. Quod si ita habet, erit sane malum aliquid procreatum. Sic enim species quæ sint, factum aliquod ostendunt: puta, bomicidium, adulterium et his similia. Sin autem malueris esse partes alicujus mali: cum illæ sint quid factum; plane fit necessum, ut et illud sit quid factum. Quorum enim partes sunt quid factum, etiam ipsa similiter necessario ejusmodi sunt. Nam tolum constat partibus. Ac totum quidem non erit, partibus non exsistentibus: partes vero aliquæ erunt, quanquam totum desideretur. Nullius autem rei pars altera genita est, altera ingenita. Sin vero hoc etiam orationi dedero; haud tamen negari potest, fuisse quando malum non integrum esset: hoc est, antequam Deus materiam fornaret. Postquam Deus hominem creavit, jam integritatem recipit. Nam homo, partium mali auctor est: eoque, Deus qui condidit, auctor fuerit integritatis mali; quod impium dictu sit. Si vero neutrum horum ma- "Εσται δέ. Αl. ἄρα δέ. Sic et paulo post, αἴτιος ἄρα ἔσται δημ. Κακού. ΑΙ. κακόν,

lumn dixeris esse, sed alicujus malam actionem: νητὸν αὐτὸν ὑπάρχειν μηνύεις. Η γὰρ τοῦ τινος tum genitum ac quid factum, ipsum doces. Quod πρᾶξις ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμβάνει. Πρὸς δὲ τούτοις enim alicujus actio est, initium essendi acceptum οὐδὲν ἕτερον παρὰ ταῦτα κακὸν εἰπεῖν ἔχεις. Ποίαν habet. Ad hac, nullum præterea aliud malum assi- γὰρ πρᾶξιν ἑτέραν παρὰ τὸ ἐν ἀνθρώποις δειgnare potes. Quam enim aliam actionem, præter id κνύειν ἔχεις; Ὅτι γὰρ ἐνεργῶν, οὐ κατὰ τὸν τῆς quod committunt homines, assignare babueris? οὐσίας λόγον ὑπάρχει κακία, ἀλλὰ κατ᾿ αὐτὸ τὸ Nam quod is qui operatur, non sit ipse malum se- ἐνεργεῖν τὸ κακὸν ἴδη δέδεικται. Οτι τῇ φύσει κακὸν cundum rationem substantiæ, sed secundum ipsam οὐδέν ἐστιν, ἀλλὰ τῇ χρήσει γίνεται κακὰ τὰ κακά. mali operationem, jam ostensum fuit. Nam nihil Ὅτι αὐτεξούσιον, φησί, γεγονέναι φημὶ τὸν ἄνθρω est malum natura, sed usu fiunt mala quæ mala πον, οὐχ ὡς προϋποκειμένου τινὸς ἤδη κακοῦ, οὗ τὴν sunt. Quippe dico, inquit (Methodius), creatum hom ἐξουσίαν, εἰ βούλοιτο, τοῦ ἑλέσθαι ἄνθρωπος ἐλάμminem liberi arbitrii, non velut malo aliquo jam βανεν, ἀλλὰ τὴν τοῦ ὑπακούειν [τῷ Θεῷ, καὶ μὴ exsistente, cujus eligendi, si vellet, potestatem ha- ὑπακούειν] αἴτιον μόνον ἦν. Τοῦτο γὰρ τὸ αὐτεξούσιον beret sed propter concessam facultatem obse- ἐβούλετο τότε. Καὶ γενόμενος ἄνθρωπος ἐντολὴν quendi Deo vel non obsequendi. Hoc enim sibi tunc λαμβάνει παρὰ τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἐντεῦθεν ἤδη τὸ και volebat, ac erat, liberum arbitrium. Porro creatus κὸν ἄρχεται. Οὐ γὰρ πείθεται τῷ θείῳ προστάγματι· homo præceptum a Deo accipit: tumque hinc ma- καὶ τοῦτο καὶ μόνον ἦν τὸ κακὸν, ἡ παρακοή, ἥτις lum incipit. Non enim paret divino mandato: id- τοῦ εἶναι ἤρξατο. que et solum malum erat, inobedientia quæ esse coepit. METHODI EX LIBRO DE LIBERO ARBITRIO. ΜΕΘΟΔΙΟΥ ΕΚ ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΥΤΕΞΟΥ ΣΙΟΥ. (Excerptum R. P. Sirmondi S. J.) *Ανθρωπος γὰρ προσέλαβεν ἐξουσίαν, ἑαυτὸν δου λαγωγῶν, οὐκ ἀνάγκῃ τῆς φύσεως κρατούμενος, οὐδὲ της δυνάμεως ἀφαιρούμενος ὅπερ αὐτῷ κρεῖτ τον· οὗ ἕνεκα κεχαρίσθαι φημί· ἵνα τι πλέον ὧν Έχει προσλάβῃ, ὅπερ αὐτῷ παρὰ τοῦ κρείττονος ἐκ τῆς ὑπακοῆς προσγίνεται, καὶ ὡς ὀφειλὴν ἀπαιτεῖται παρὰ τοῦ πεποιηκότος. Οὐ γὰρ ἐπὶ βλάβῃ τὸν ἄν θρωπον γεγονέναι φημί· ἕνεκα δὲ τῶν κρειττόνων. Εἰ γὰρ ὡς ἔν τι γέγονε τῶν στοιχείων, ἢ τῶν ὁμοίως δουλευόντων Θεῷ, οὐκ ἔτι μισθὸν ἄξιον τῆς προαιρέ σεως λαμβάνει· ἀλλ᾿ ὥσπερ ὄργανον ἂν ἦν τοῦ δη μιουργοῦ, τὴν ἐφ᾽ οἷς οὐ καλῶς ἔπραξεν, ἀλόγως μέμψιν ὑπομένων· τούτων γὰρ αἴτιος ἦν ὁ χρώ μενος. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τὸ κρεῖττον ἄνθρωπος ἐπίστατο, μὴ τὸν αἴτιον εἰδὼς, ἀλλ' ἐκεῖνο μόνον εἰς ὃ πέο φυκεν εἶναι. Φημι τοιγαροῦν τὸν Θεὸν οὕτω τὸν ἄν θρωπον τιμῆσαι προαιρούμενον, καὶ τῶν κρειττόνων ἐπιστήμονα γίνεσθαι, τὴν ἐξουσίαν αὐτῷ τοῦ δύνα σθαι ποιεῖν ἃ βούλεται, δεδωκέναι· καὶ τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ εἰς κρεῖττον παραινεῖν, οὐκ ἀφαιρούμενον πάν λιν τὸν αὐτεξούσιον, ἀλλὰ τὸν κρεῖττον μηνύειν θέα λοντα. Τὸ μὲν γὰρ δύνασθαι πάρεστιν αὐτῷ· καὶ τὴν ἐντολὴν λαμβάνει· τὴν δὲ τοῦ δύνασθαι προαίρεσιν εἰς τὸ κρεῖττον τρέπειν ὁ Θεὸς παραινεῖ. Ὥσπερ γὰρ πατὴρ παιδί παραινεῖ, ἐξουσίαν ἔχοντι ἐκμανθάνειν τὰ μαθήματα, καὶ μᾶλλον ἔχεσθαι τῶν μαθημάτων, ὅτι, κρεῖττον τοῦτο μηνύων, οὐ τὴν τοῦ δύνασθαι τοῦ παιδὸς ἐξουσίαν ἀφαιρεῖ, κἂν μὴ ἑκὼν μανθάνειν βούληται· οὕτω μοι καὶ τὸν Θεὸν οὐ δοκεῖ, προτρέ ποντα τὸν ἄνθρωπον πείθεσθαι τοῖς προστάγμασιν, ἀφαιρεῖν αὐτὸν τὴν ἐξουσίαν τῆς προαιρέσεως τοῦ Homo enim potestatem accepit, ut se ipse servituti addiceret, non vincente necessitate naturæ; neque facultate auferente, quod erat melius; cujus etiam gratia, dico fuisse concessam: ut nimirum accessio aliqua bonis prioribus fieret; quod ei ex obedientia a meliori accedit, et ut debitum exigitur ab auctore. Non enim dico fuisse creatum hominem in interitum, sed propter meliora. Nam si factus esset velut aliquod de elementis sive aliis sic insensate servientibus Deo, non jam proposito dignam mercedem reciperet; sed esset velut auctoris instrumentum, aliene a ratione, ob male gesta reprehensioni obnoxius. Causa enim horum esset utens. Imo neque quod est inelius homo cognosceret, nisi illius cognovisset auctorem, sed illud tantum ad quod esse natus est. Quare dico, cum Deus hominem honorare et scire eum meliora vellet, dedit ei potestatem, qua posset facere quæ vellet; ejusque potestatem ad meliora hortatur, non quod rursus auferat potestatem liberam quam dedit, sed tanquam quod melius est, declarare velit. Habet siquidem potestatem, et mandatum accipit: Deus autem admonet, ut homo, voluntaten, qua potest, in bonum inflexerit. Ut enim, cum pater puerum, alioqui habentem facultatem ad perdiscendas disciplinas, et magis earum studio adhærescendum hortatur, declarans esse ei id melius, non privat puerum potestate quam habet; quanquam is nolit libens dicere: ita et Deum, cum hominem hortatur ut mandatis pareat, haudquaquam arbitror voluntatis potestatem auferre, qua is possit etiam non Παρὰ τό. Α1. παρὰ τοῦ. Τὴν τοῦ ὑπ. Præmittendum fortasse διά. Mox scribendum αἰτίαν μόνην, vel αἴτιον δύναμιν. Τοῦ. Α1. αὐτοῦ Αφαιρούμενος. Scrib. ἀφαιρουμένης. Τούτων γὰρ αἶτ. Locus citatur a Fr. Turriano lib. iv pro Epist. Pont., cap. 2.

δύνασθαι, καὶ μὴ ὑπακούειν τοῖς πράγμασι obedire mandatis. Nam et id causæ ostendit, cur Καὶ γὰρ τὴν ἀρχὴν τοῦ οὕτως παραινεῖν, ὅτι μὴ ἀφείλε τὴν ἐξουσίαν, μηνύει. Προστάττει δὲ, ἵνα τῶν κρειττόνων ἄνθρωπος ἀπολαύειν δυνηθῇ. Τοῦτο γὰρ Έπεται τῷ πεισθῆναι τῷ τοῦ Θεοῦ προστάγματι. ὥστε οὐχ ἵνα τὴν ἐξουσίαν ἣν δέδωκεν ἀφέλῃ, προστάττειν βούλεται· ἀλλ᾽ ἵνα κρείττον δωρήσηται, ὡς ἀξίῳ μειζόνων τυχεῖν, ἀνθ' ὧν ὑπήκουσε τῷ Θεῷ, καὶ τὴν τοῦ μὴ ὑπακούειν ἐξουσίαν ἔχων. Φημί ἄνθρωπον γεγονέναι [ αὐτεξούσιον ], οὐχ ὡς προϋπο κειμένου τινὸς ἤδη κακοῦ, οὐ τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἑλέσθαι, εἰ βούλοιτο,· ὁ ἄνθρωπος έλαβε ἀλλὰ τὴν τοῦ ὑπακούειν τῷ Θεῷ καὶ μὴ ὑπακούειν αἰτίαν μόνην. Τοῦτο γὰρ τὸ αὐτεξούσιον ἡβούλετο. Καὶ γενόμενος ὁ ἄνθρωπος, ἐντολὴν λαμβάνει παρὰ τοῦ Θεοῦ· καὶ ἐντεῦθεν ἤδη τὸ κακὸν ἄρχεται· οὐ γὰρ πείθεται τῷ θείῳ προστάγματι· καὶ τοῦτο καὶ μόνον τὸ κακὸν, ἡ παρακοή, ἥτις τοῦ εἶναι ἤρξατο. Οὐδὲ γὰρ ἀγένητον ταύτην τις εἰπεῖν ἔχει, τοῦ ποιήσαντος αὐτὴν ὄντος γενητοῦ. Πάντως δὲ, πόθεν τοῦτο τὸ παρακοῦσαι, ἐρωτήσεις. ᾿Αλλὰ κεῖται σαφῶς ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ. Οθεν οὐδὲ τοιοῦτον τὸν ἄνθρωπον πρὸς τοῦ Θεοῦ γεγονέναι φημί· κατὰ δὲ τήν τινα διδασκαλίαν τοῦτο πεπονθέναι λέγω. Οὐδὲ γὰρ τοιαύτην φύσιν εἰληφώς ὁ ἄνθρωπος. Εἰ γὰρ οὕτως εἶ χεν, οὐκ ἂν αὐτῷ κατὰ διδασκαλίαν τοῦτο προσω εγίνετο, της φύσεως αὐτῆς οὕτως ἐχούσης. Λέγει δέ τις θείᾳ φωνῇ, μεμαθηκέναι τὸν ἄνθρωπον.... Διδάσκεσθαι οὖν φημι τὸ παρακούειν Θεοῦ. Τοῦτο γὰρ καὶ μόνον ἐστὶ τὸ κακὸν, ὅ παρὰ τὴν τοῦ Θεοῦ προαίρεσιν γίνεται· οὐ γὰρ ἂν καθ᾿ ἑαυτὸ τὸ πονη ρὸν ὁ ἄνθρωπος διδάσκεται. Ο διδάσκων τοίνυν τὸ κακόν ἐστιν ὁ δράκων, καὶ τὰ ἑξῆς. Λείπει. Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου. ita hortetur, quod potestatem non abstulerit. Precipit autem, ut homo potiora consequi possit. Quod quis enim divino præcepto obsequatur, ejusmodi præmium excipit. Quamobrem non vult dare preceptum, ut auferat potestatem quam dedit; sed ut melius aliquid donet, tanquam digno qui meliora adipiscatur, quia paruit Deo, cum alioqui potestam tem non parendi haberet. Dico autem factum hominem liberum, non velut malo aliquo jam exsistente, cujus eligendi, si vellet, potestatem acceperit: sed propter concessam facultatem, qua pareret vel non pareret præcipienti Deo. Est hoc enim, in quo erat posita facultas arbitrii. Creatus auten homo, præceptum a Deo accipit: jamque inde inchoat malum, nam non paret divino præcepto: hocque et unum malum erat, inobedientia quæ tunc incepit. Ne quis enim eam dixerit ingenitam, genito et creato eo qui fecit. Prorsus vero quæres, unde hæc inobedientia. Enimvero perspicue in divina Scriptura positum est. Quare etiam nego talem a Deo fuisse creatum hominem dico vero, id ipsi doctrina quadam accidisse. Non enim homo acceperat talem naturam. Nam hoc posito, ipsa natura sic comparata, haudquaquam oportuisset illud per doctrinam accedere. Porro est qui voce divina, ac ceu ex oraculo, hominem mala didicisse " dicat. Dico ergo didicisse non obedire Deo. Hoc enim et solum est malum illud, quod fit præter divinam voluntatem: non enim homo, malum addiscit secundum se. Qui ergo malum docet, draco est, etc. Ejusdem Methodii. (Ex Elem. Damasc. emin. card. Rupifuc.) Τὴν μὲν οὖν ἀρχὴν τοῦ κακοῦ τὸν φθόνον εἶπον ἔγωγε· τὸν δὲ φθόνον ἐκ τοῦ κρείττονι τιμῇ κατ ἠξιώσθαι τὸν ἄνθρωπον πρὸς τοῦ Θεοῦ· τὸ δὲ κακὸν, ἡ παρακοὴ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐντολῆς. • Jerem. x111, 23. Sane vero, mali principium, dixerim ego invidiam: inde vero ortam illam, quod homo potiori bus honoribus a Deo fuisset auctus. Porro malum, inobedientia est divini mandati. ΜΕΘΟΔΙΟΥ ΕΚ ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ. METHODII Δ'. Οὐκ ἐποίησε κακὸν ὁ Θεός· οὐδέ ἐστι τὸ σύνολον ὅλως ἐκ παντὸς τὸ παράπαν αἴτιος κακοῦ. ᾿Αλλὰ πᾶν ὅπερ ἂν αὐτεξούσιον οὕτως ὑπ' αὐτοῦ γε γονός· εἰ πρὸς τὸ φυλάξασθαι καὶ τηρῆσαι νό μον, ἐν αὐτὸς δικαίως διεστείλατο, μὴ τηρῆσαν, 26Πράγμασι. Turr., προστάσι, forte προστά γμασι. Jerem. xiii, 25, μεμαθηκότες τὰ κακά. Ἐκ τοῦ περὶ ἀναστ. Hæc excerpta partim PATROL. GR. XVIII. I. Malum Deus non fecit, nec ullo modo auctor illius est. Sed quidquid arbitrii sui potestate præditum ab eo factum est, ut quam is legem justissime prescripsit, servaverit, ea non servata, appellatur malum. Est autem gravissimum hoc damnum in ex Epiphanio, sed emendata, partim nova. Οὐκ ἐπ. Ε: Epiphanio hær. Lxiv, n. 22, emend. ex Element. card. Rupifucald. El. Inpr., 4, forte ᾖ.

primis, Dei mandata negligere, ac justitiæ quæ γεται κακόν. Βαρυτάτη δὲ βλάβη τὸ παρακοῦσαι adjuncta libertali est, limites præterire. Θεοῦ, τοὺς ὅρους τῆς κατὰ τὸ αὐτεξούσιον ὑπερβάντα δικαιοσύνης. Β'. Προηπόρηται δὲ ἤδη, καὶ ἀπεδείχθη, τοὺς δερματίνους χιτῶνας μὴ εἶναι τὰ σώματα. Ομως δὲ καὶ πάλιν (οὐ γὰρ ἅπαξ ρητέον) φράσωμεν. Αὐτὸς πρὸ τῆς κατασκευῆς αὐτῶν ὁ πρωτόπλαστος ὁμολογεῖ καὶ ὀστᾶ ἔχειν καὶ σάρκας, ὁπότε δὴ τὴν γυναῖκα αὐτῷ προσαχθεῖσαν θεασάμενος, Τοῦτο νῦν ὀστοῦν, ἐφώνησεν, ἐκ τῶν ὀστῶν μου, καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου· καὶ πάλιν· Αὕτη κληθήσεται γυνὴ, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη. Ενε κεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ, καὶ τὴν μητέρα, καὶ προσκολληθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς II. Illud vero jam antea disputatum est, monstratumque, pelliceas tunicas ', aliud esse præter corpora. Sed nihilominus idem rursum (dicendum enim sæpius est) hoc loco repetamus. Primus igitur ipse parens, antequam eæ tunicæ consuerentur, ossa se et carnem habere confitetur; cum nimirum, perductam ad sese mulierem contemplatus, Hoc nunc os, inquit, ex ossibus meis, et caro de carne mea. Et rursum: Hæc vocabitur mulier, quoniam de viro sumpta est. Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem, et adhærebit uxori suæ: et erunt duo in carnem unam 8. Neque enim certos honines ferre possum, qui consulto nugantur ac σάρκα μίαν. Οὐ γὰρ δὴ ἀνέξομαι φληναφούντων τι Scripturas impudentissime detorquent, quo suum illis de resurrectione sine carne dogma procedat: qui ideo, et ossa quædam intelligibilia, et carnes Similiter intelligibiles cominenti sunt, ac suis allegoriis alias aliter sursum deorsumque sese convertunt. Atqui hæc perinde ac scripta sunt, accipienda esse, Christi confirmat auctoritas; ubí interrogantibus Pharisæis de uxoris divortio, respondet Non legistis, quia qui fecit hominem ab initio, masculum et feminam fecit eos? Et dixit: Propter hoc relinquet hono patrem et matrem °, etc. νῶν, καὶ βιαζομένων ἀπηρυθριασμένως την Γραφήν, ἵνα αὐτοῖς δίχα σαρκὸς εἶναι προχωρήσῃ ἡ ἀνά στασις, ὀστᾶ νοητά, καὶ σάρκας νοητὰς ὑποτιθεμένων, καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἄνω καὶ κάτω μεταβαλλομένων ἀλληγορίαις. Καὶ ταῦτα οὕτως, ὡς γέγραπται, παρα λαμβάνεσθαι, κρατύνοντος τοῦ Χριστοῦ τὴν Γραφήν, Ενθα πυνθανομένοις τοῖς Φαρισαίοις περὶ χωρισμοῦ γυναικὸς ἀποκρίνεται· Οὐκ ἀνέγνωτε, ὅτι ἀπ' ἀρ χῆς ὁ κτίσας ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς; Καὶ εἶπεν· Ενεκεν· τούτου καταλείψει ἄνθρω πος τὸν πατέρα, καὶ τὰ ἑξῆς. 11. Sed et illud perspicue absurdum est, arbi- Γ'. Ατοπον δὲ κἀκεῖνο προφανῶς, τὸ οἴεσθαι rari corpus in æterna illa vita minime cum anima τὸ σῶμα ἐν τῇ εἰς αἰῶνας διαγωγῇ μὴ συνέσεσθαι futurum, quod illud tanquam vinculum ac pedica " τῇ ψυχῇ, διὰ τὸ δεσμὸν αὐτὸ καὶ πέδας εἶναι· ἵνα sit; ut ne, juxta quod opinantur, sempiternis vinculis corruptionis addicti videamur, qui in lucis illo regno simus habitaturi. Cum enim abunde dissoluta ac refutata sit illa sententia, qua animæ vinculum carnem esse definiebant; etiam illud solutum est, tore ut ideo caro non resurgat, ne si eam resumpserimus, vincti propter eam in regno illo lucis fu- .uri simus. IV. Igitur ne immortale quoddam ac sempiterJum malum esset homo, ut jam diximus, in quo peccatum potioribus auctum, dominium obtine ret; velut quod immortali in corpore pullulasset, et immortali perinde alimento glisceret: propterea mortalem illum Deus esse voluit, ac morte lamnavit. Hoc enim scorteæ illæ tunicæ significaoant, ut nimirum corpore resoluto, omne ex imo * Gen. 111, 21. ³ Gen. 11, 23, 24. * Matth. ΧΙΧ, 4, Polioribus auctum, dominium obtineret. Sic visum est circumloqui τό, κρατιστεύουσαν significat enim novam illam excellentiam peccati in homine, ex subjecti immortalitate, nisi Deus ipsum a peccato, morte dannasset. Προηπ. Εpiph. her. n. 25, emend. ex autogr. R. P. Sirm. •(50) Τῇ γυναικὶ αὐτοῦ. ΑΙ., πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Δίχα σαρκὸς εἶναι προχωρήσῃ. Edit. Epiph., male, δὴ σαρκὸς μὴ εἶναι προχώρησις. Ατοπ. Επ Epiph. ibid.,. 45, emend. ex μὴ αἰώνιοι γενώμεθα κατάκριτοι δεσμῶται, κατ' απο τοὺς, φθορᾶς ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ φωτὸς ἐσόμενοι. Λελυμένου γὰρ ἱκανῶς, καὶ ἐξελεγχθέντος τοῦ λόγου, ἐν ᾧ δεσμὸν τῆς ψυχῆς ὡρίζοντο εἶναι τὴν σάρκα, λέλυται καὶ τὸ, ἵνα μὴ δεσμῶται ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ φωτὸς, εἰ ἀπολάβωμεν αὐτὴν, ἐσόμεθα, διὰ τοῦτο οὐκ ἀναστήσεται. Δ'. Ἵνα τοίνυν μὴ ᾖ κακὸν ἀθάνατον ὁ ἄνθρω πος, ἢ ἀείζωον, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὴν ἁμαρτίαν κρατιστεύουσαν, ἅτε ἐν ἀθανάτῳ βλαστήσασαν σώματι, καὶ ἀθάνατον ἔχουσαν τροφήν, ὁ Θεὸς αὐτὸν διὰ τοῦτο θνητὸν ἀπεφήνατο νεκρότητι περιβαλών. Τοῦτο γὰρ οἱ δερμάτινοι χιτῶνες εβούλοντο, ἵνα δὴ διὰ τῆς ἀναλύσεως τοῦ σώματος ἡ ἁμαρτία κάτωθεν αυτόπρεμνος πᾶσα διαφθαρῇ, ὡς μηδὲ καν codd. Rupif. et Sirm. Συνέσεσθαι. Sic edit. Δι Rupif. et Sirm., συνενοῦσθαι, animæ non uniendum. Κατ' αὐτοὺς, φθορᾶς. Impr. κατὰ τοὺς φθο ρέας, corrupte. Sirin., καὶ ταυτοί. Εἰ ἀπολάβωμεν. lnpr. et Sirm., ἣν ἀπολαμ βάνομεν. 24, emend. Ἵνα τοίν. Ex Epiph. 1. c. num. ex cod. Rupif.. in quo et quæ sequuntur. Τῆς ἀναλύσεως τοῦ σώματος. Impr., της λύσεως καὶ διαιρέσεως.

βραχύτατον ῥίζης ἐαθῆναι μέρος, ἀφ' οὗ νέαι βλάσται peccatum stirpitus enecaretur, ac ne tenuissime πάλιν ἁμαρτημάτων ἀναβλύζωνται. Ε΄. Καθάπερ (57') γὰρ ἐν οἰκοδομήμασι ναῶν κα λοῖς συχῆ γεννηθεῖσα, καὶ εἰς ἔκστασιν καὶ μέγεθος εὐτραφήσασα, καὶ ἐπὶ πάσας τὰς ἁρμονίας πολυκλημάτοις βίζαις τῶν λίθων κεχυμένη, οὐ πρότε ρον τοῦ φύειν στέλλεται, ἕως πᾶσα ἀποσπασθῇ, λυθέν των τῶν καθ' οὓς ἐβλάστησε τόπους τῶν λίθων· δυο νατὸν γὰρ εἰς τοὺς ἑαυτῶν ἐναρμοσθῆναι τόπους τοὺς λίθους, τῆς συκῆς ἀφῃρημένης, ὅπως ὁ μὲν ναὸς σώ ζηται, μηδὲν τῶν ἀφανιζόντων αὐτὸν κακῶν ἐν ἑαυτῷ μηκέτι φέρων, ἡ δὲ συχῆ προθέλυμνος ἀποσπασθεῖσα ἀποθάνῃ· κατὰ ταῦτα καὶ ὁ Θεὸς ὁ τεχνίτης τὸν ἑαυ τοῦ νεώ, τὸν ἄνθρωπον, δίκην ἀγρίας συχῆς, τὴν ἁμαρτίαν βλαστήσαντα, διεκώλυσε θανάτου προσκαίροις προσβολαῖς· ἀποκτείνων, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ ζωοποιῶν· ἵνα πάλιν τῶν αὐτῶν ἡ σὰρξ μερῶν, μετὰ τὸ ξηρανθῆναι καὶ ἀποθανεῖν τὸ ἁμάρτημα, δίτὴν ἀνακαινοποιηθέντος ναοῦ, ἀθάνατος καὶ ἀπήμων ἐγερθῇ, τελέως ἐκ βάθρων ἀπολομένης τῆς ἁμαρ τίας. Ζῶντος γὰρ ἔτι τοῦ σώματος, πρὸ τοῦ τεθνήξασθαι, συζῆν ἀνάγκη καὶ τὴν ἁμαρτίαν, ἔνδον τὰς ῥίζας αὐτῆς ἐν ἡμῖν ἀποκρύπτουσαν, εἰ καὶ ἔξωθεν τομαῖς ταῖς ἀπὸ τῶν σωφρονισμῶν καὶ τῶν νου θετήσεων ἀνεστέλλετο. Ἐπεὶ οὖν οὐκ ἂν μετὰ τὸ φω εισθῆναι συνέβαινεν ἀδικεῖν, ἅτε παντάπασιν εἷλι κρινῶς ἀφῃρημένης ἀφ᾿ ἡμῶν τῆς ἁμαρτίας. Νῦν δὲ καὶ μετὰ τὸ πιστεῦσαι, καὶ ἐπὶ τὸ ὕδωρ ἐλθεῖν τοῦ ὀγιασμοῦ, πολλάκις ἐν ἁμαρτίαις ὄντες εὑρισκόμεθα. Οὐδεὶς γὰρ οὕτως ἁμαρτίας ἐκτὸς εἶναι καυχήσεται, ὡς μηδὲ κἂν ἐνθυμηθῆναι τὸ σύνολον ὅλως τὴν ἀδικίαν. Ωστε συμβέβηκε συστέλλεσθαι μὲν, καὶ κατευ νάζεσθαι τῇ πίστει νῦν τὴν ἁμαρτίαν, εἰς τὸ μὴ φύκαι καρποὺς βλαβοποιούς, οὐ μὴν ἀνασπασθῆναι καὶ τῶν ῥιζῶν ἄχρις. Νῦν μὲν ἐνταῦθα τὰς βλάστας αὐτῆς, οἷον τὰς ἐνθυμήσεις τας πονηράς, συστέλλομεν, μή τις ρίζα πικρίας ἄνω φύουσα ένα οχλήσῃ, μὴ ἑῶντες ἀναμύειν, καὶ διοίγνυσθαι τὰ μετ μυκότα στόμια πρὸς τὰς ἐκφύσεις· τοῦ λόγου δίκην ἀξίνης πρὸς τὰς ῥίζας αὐτῆς τὰς κάτω φυομένας τέμνοντος. Τότε καὶ τὸ ὅλως ἐνθυμηθήσεσθαι περὶ κακίας αφανισθήσεται. cidente. At in futuro illo statu, mali omnis vel futura Γ'. Φέρε γὰρ, ἐπειδὰν πολλῶν δεῖ τῶν περὶ τὰ τοιαῦτα παραδειγμάτων, ἐντεῦθεν αὐτὰ μάλιστα σκεπτώμεθα, μὴ ἀφιστάμενοι πρὶν ἂν εἰς εὐδηλο τέραν ἑρμηνείαν ἀποτελευτήσει καὶ ἀπόδειξιν ὁ λόγος. Φαίνεται τοίνυν ὥσπερ εἴ τις δημιουργὸς ἄκρος, 10 Deut. xxx11, 39. "Heb. XII, 5. Καθάπ. Εx Epiph. bar. n. 25. Καλοῖς. Edit., καλῶν. Εt mox, εὐτροφήσασα. Σωφρονισμῶν. Ms. Rupif., συμφορῶν. Συμβέβηκε. Edit., συνέστηκε. Mox pro κατσυνάζεσθαι, cod. Rup., κατευνάζειν. Φύσαι. Edit., οἶσαι. Φέρε, κ. τ. λ. Ε. Epiph. n.27. Fruticatione inhibuit. Διεκώλυσε, nempe τοῦ βλαστάνειν. Alia lectio Epiphan. διέλυσε etiam conquidem fibræ remanerent, unde nova subinde germina peccatorum erumperent. V. Ut enim magnificis templorum structuris caprifcus crescens, atque in maximam amplitudinemn adolescens, et multiplicibus radicum brachiis per omnes lapidum diffusa compages, non prius excrescere ac pullulare desinit, quam disjectis ex eo unde enata est loco lapidibus, tota penitus evulsa concidat: tum enim, sublata caprifico, lapides suis locis possunt restitui, ut et templum ipsum incolu - me servetur, cum nullum amplius ex iis quibus evertebatur, incommodis habeat; caprificus vero ab imis radicibus evulsa moriatur: ad eumdem plane modum artifex ille Deus, templum suum, hominem, qui peccatum, caprifci cujusdam instar, produxerat, mortis ad tempus impressione, fruticatione inhibuit: qui juxta quod scriptum est 10, occidat et vivere faciat: ut iisdem partibus caro, exsiccato intermortuoque peccato, velut templum quoddam instauratum, immortalis illæsaque, sublato a fundamentis profligatoque peccato, resurgeret. Etenim quandiu corpus vivit, nec adhuc mortuum est, cum eo vivere peccatum necesse est, et occultas in nobis radices agere, quantumvis quibusdam velut castigationum reprehensionumque putationibus coerceatur. Alioquin post baptismum nullum jam scelus perpetramus, posteaquam peccatum a nobis funditus esset sublatum. Atqui etiam pust susceptam fidem, ac postquam ad aquam illam sanctificantem accessimus, sæpe peccatis obnoxii invenimur. Neque enim adeo se immunem ab omni peccato gloriari quispiam potest, ut ne cogitatione quidem scelus ullum admittat. Quare accidit, ut modo quidem peccatum fide reprimatur et consopiatur, ut ne perniciosos fructus emittat; non tamen ut omnino ac radicitus exstinguatur. Quocirca, nunc quidem illius germina, pravas nimirum cogitationes, inhibemus; ne quu radix amaritudinis sursum germinans “, molestiam nobis afferat: ac nec. apertas ad pullulandum vias ac spiramenta debiscere ac patefieri sinimus, divino Verbo, securis instar, fruticantes identidem ab radice stirpes excogitatio tolletur. VI. Age enim, quoniam multis rerum ejuscemodi exemplis opus est hinc potissimum ista consideremus; neque prius ab eo argumento discedamus, quam in clariorem explicationem ac probationem nostra desierit oratio. Perinde igitur congruit. Quoniam multis rerum ejuscemodi exemplis opus est. Επειδὰν πολλῶν δεῖ τῶν περὶ τὰ τοιαῦτα παραδειγμάτων. Transitio est ab exemplo caprifici et templi ad exemplum simile, vitii labisque, et simulacri; in quibus ambobus destrui oporteat sub· jectum iterum instaurandum, ut pereat quod maluin accessit. Non satis videtur exprimere interpres Epiphanii: Quoniam multis ad id exemplis opus est.

tigisse mihi videtur, ac si peritissimus quispiam ἄγαλμα καλὸν ἀπὸ χρυσοῦ κατεσκευασμένον artifex egregiam ex auro vel alia materia statuam a se fabricatam, ac membris omnibus concinne eleganterque perpolitam, alteram conflet; ubi subinde a nequissimo aliquo foedatam animadvertit, qui hanc statuæ pulchritudinem præ invidia non ferens, labem aliquam, inanem ex invidia voluptatem percepturus, intulerit. Animadverte enim, sapientissime Aglaophon: Si nullo prorsus modo voluerit artifex habere deturpatam statuam quam tanto studio elegantiaque elaboravit, rursum plane inducet in animum, ut conflatam illam, qualis antea erat, reficiat. Quod si fundere denuo, atque ab integro restituere et instaurare non placeat: sed medicans tantum et corrigens, ita uti se habet. relinquat; necesse est, ut igni caudefacta atque arte fabrili retractata effigies, non jam eadem conservetur, sed commutata ac subdistracta appareat. Quare si præclarum et omnis labis expers totum simulacrum velit, confingi confarique iterum oportet; ut quidquid malevolorum fraude atque invidia turpitudinis ac vitii est allatum, instauratione ac conflatione tollatur, ipsum vero simulacrum, in eadem rursus specie integrum et illæsum, sibi quam simillimum reddatur. Ita enim contingit, non ut statua, ab eodem ipso artifice pereat, tametsi fusa rursus solvatur in materiam, sed ut in integrum restituatur: utque labes omnes et fodilates pereant; siquidem illæ absumuntur; non ut instaurentur et amplius redeant: propterea quod in omni arte præstantissimus opifex non eo respiciat ut suum opus turpitudinis aliquid vel offensionis habeat, sed ut aptissime modulatum affabreque factum exeat. Idem igitur in nobis fecisse mihi Deus et administrasse videtur. Cum enim hominem, elegantissimum opus suum fraudulentis artibus atque invidia perspiceret male habitum, talem pro sua benignitate relinquere noluit, ne in omnem æternitatem infectum macula, immortale illud secum adveheret vituperium, sed in materiam denuo resolvit, ut quidquid in eo vitiosum erat, reformatione ipsa velut eliquatum atque exstinctum periret. Quod enim illic est statuæ conflatio, idem hic mors est, dissolutioque corporis ac quod illic est, iterum conformari materiam atque in pristinum nitorem restitui, idem hic est, post mortem resurgere: quemadmodum etiam Jeremias propheta [ait Judæis]. Sic enim et ille jam tum eis denuntiat spondetque dicens: Et descendi in domum figuli; et ecce ille faciebat opus super lapidibus: et intercidit vas quod ipse faciebat in Et intercidit vas. Διέπεσε, quomodo notat Nobilius habere aliquos codices: minus tamen apte videtur exponere, cadendo dissipatum est. Melius alii, dilapsum est, ac velut inter digitos et quasi casu, ut in ejusmodi solet, defluxit ac intercidit. Petavius solum reddit simplex έπεσε, quod Sixtina habent. Από χρ. Edit., ὑπὸ χρ. Καρπούμενος. Codex Rup., καρποζόμενος. Πεπον. Id. codex, πεπονημένος; neque praefert subsequens αὐτό. η ὕλης ἑτέρας αὐτῷ, καὶ πάντα τὰ μέλη συμμέτρως εἰς κάλλος διακεκοσμημένον, πάλιν χωνεύοι, λελωβη μένον ἄφνω θεασάμενος ὑπό τινος ἀνθρώπου πονηροτάτου, ὃς οὐκ ἐνεγκὼν ὑπὸ βασκανίας εὐπρεπές εξναι τὸ ἄγαλμα, ἐσίνατο, ματαίαν ἡδονὴν καρπού μενος τοῦ φθόνου. Πρόσχες γὰρ, ὦ σοφώτατε Αγλαοφῶν, ὅτι, εἰ βούλοιτο μὴ εἶναι σεσινωμένον ὅπως ὁ δημιουργὸς καὶ ψεκτὸν τὸ μετὰ τοσαύτης αὐτῷ σπουδῆς τε καὶ φροντίδος πεπονημένον πάλιν προτραπήσεται συγχωνεύσας αὐτὸ, τοιοῦτο ποιεῖν, οἷον καὶ πρόσθεν ἦν. Εἰ δὲ μὴ ἀναχωνεύοι, μηδὲ ἀνασκευάζοι (ἐξ δὲ οὕτως μένειν) θερα πεύων αὐτὸ καὶ ἐπανορθούμενος, ἀνάγκη δή, π ρακτούμενον καὶ χαλκευόμενον τὸ ἄγαλμα, μηκέτι δύνασθαι διατηρηθῆναι τὸ αὐτὸ, ἀλλὰ διηλλαγμέ νον ἔσεσθαι καὶ ὑπεσπασμένον. Διὰ τοῦτο, εἰ βούλοιτο καλὸν καὶ ἄμωμον ὅλον αὐτὸ εἶναι, ἀναθλα σθαι αὐτό, καὶ ἀναχωνεύεσθαι δεῖ· ὅπως τὰ μὲν αίσχη καὶ τὰ ἀλλοιώματα πάντα τὰ ἐξ ἐπιβουλῆς αὐτῷ καὶ φθόνου ὑπάρξαντα, αὐτὰ μὲν διὰ τῆς ἀνα σκευῆς καὶ ἀναχωνεύσεως ἀπόληται· τὸ δὲ εἰς τὸ αὐτὸ εἶδος ἀσινὲς καὶ ἀκίβδηλον αὖθις άγαλμα ὁμοιό τατον ἑαυτοῦ κατασταθῇ Τῷ μὲν γὰρ ἀγάλματι ἀπολέσθαι οὐκ ἔστιν ὑπὸ τῷ αὐτῷ τεχνίτη, κἂν πάλιν εἰς ὕλην χυθῇ· ἀποκατασταθῆναι δὲ ἔστι· τοῖς δὲ αἴσχεσι καὶ λωβήμασι ἀπολέσθαι μὲν ἔστι, τήκονται γάρ: ἀποκατασταθῆναι δὲ οὐκ ἔστι· διὰ τὸ ἐν πάσῃ τέχνῃ τὸν ἄριστον δημιουργὸν μὴ πρὸς τὸ αίσχιον ἢ ἐπιτευχθησόμενον ὁρᾷν, ἀλλὰ πρὸς τὸ σύμμετρον καὶ εὐθὲς τοῦ δημιουργουμένου. Ταυτὸν γὰρ φαίνεται δή μοι καὶ ἐφ' ἡμῶν ὁ Θεὸς διῳκονομηκέναι. Τὸν γὰρ ἄνθρωπον, τὸ εὐπρεπέστατον ἑαυ τοῦ τέχνημα, βασκάνοις ἐπιβουλαῖς φθόνου κεκακω μένον ἰδὼν, οὐκ ἠνέσχετο τοιοῦτον καταλείψαι φιλάν θρωπος ὤν, ὅπως μὴ δι' αἰῶνος εἴη μεμιμημένον, ἀθάνατον ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν ψόγον· ἀλλὰ διέλυσεν εἰς ὕλην πάλιν, ἵνα διὰ τῆς ἀναπλάσεως ἐκτακῶσι, καὶ ἐξαφανισθῶσι πάντα τὰ ἐν αὐτῷ μωρήματα. Το γὰρ ἐκεῖ ἀναχωνευθῆναι τὸν ἀνδριάντα τοῦτον, τὸ ἐνταῦθα ἀποθανεῖν καὶ διαλυθῆναι τὸ σῶμα· τὸ δὲ ἐκεῖ ἀναμορφοποιηθῆναι τὴν ὕλην, ἢ ἀνακοσμο ποιηθῆναι, τοῦτο ἐνταῦθα (μετὰ τὸ ἀποθανεῖν) τὸ ἀναστῆναι· ὥσπερ καὶ ὁ προφήτης Ιερεμίας. Τού τοις γὰρ ἤδη καὶ αὐτὸς ὧδε ταῦτα παρεγγυᾷ· Καὶ κατέβην, λέγων, εἰς τὸν οἶκον τοῦ κεραμέως· καὶ ἰδοὺ αὐτὸς ἐποίει ἔργον ἐπὶ τῶν λίθων· καὶ δι έπεσε τὸ ἀγγεῖον, ὁ αὐτὸς ἐποίει ἐν ταῖς χερσίν αὐτοῦ· καὶ πάλιν ἐποίησεν αὐτὸς ἀγγεῖον ἕτερον, καθὼς ἤρεσεν ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ ποιῆσαι Ανασκευάζοι. Editi, ἀναγκάζοι, et mΟΣ omittunt οὕτως. διηλλαγμένον. Ms. Rup., διηγαλμένον. Ὑπὸ τῷ αὐτ. Impr., male, κατὰ τῷ αὐτ Mox ibid. λυθῇ, pro χυθῇ. Επιτευχθ. Scribe αποτευχθ. Αναμορφοπ. Rup., αναμορφωθῆναι, et paulo ρωί, ἀνακοσμηθῆναι. Τοῦ ποιῆσαι. Rup., ποιεῖν. Mox vero, ποιεῖν ὑμῖν.

Καὶ ἐγένετο λόγος Κυρίου πρὸς μὲ, λέγει· Εἰ κα- manibus suis; et rursum finxit ille vas alterum, θὼς ὁ κεραμεὺς οὗτος οὐ δυνήσομαι τοῦτο ποιῆσαι ὑμᾶς, οἶκος Ισραήλ; Ἰδοὺ ὡς ὁ πηλὸς τοῦ κεραμέως ὑμεῖς ἐστε ἐν ταῖς χερσί μου. Ζ. Πρόσχες (74') γὰρ ὅπως, ὡς ἔφην, μετὰ τὸ πα ραδῆναι τὸν ἄνθρωπον, ή μεγάλη χεὶρ εἰς νίκος κατα λείψαι τὸ ἑαυτῆς ἔργον οὐκ ηὐδόκησε ὡς κίβδηλον τῷ πονηρῷ ἀδίκως αὐτὸ λυμηναμένῳ βασκάνοις αἰτίαις· ἀλλὰ ἀνατήξας ἀνέδευσεν αὖθις εἰς πηλόν, οἷα παραμεὺς ἄγγος ἀνακλάσας, πρὸς τὸ ἀφανισθῆναι μὲν διὰ τῆς ἀναπλάσεως πάντα τὰ ἐν αὐτῷ αἴσχη καὶ θλάσματα, γενηθῆναι δὲ τὸ πᾶν ἄνωθεν ἀμέμπως ἀρεστόν. “ quemadmodum placuit illi ut faceret. Εt factum est verbum Domini ad me, dicens: Si, quemadmodum figulus iste, non potero vos facere, domus Israel? Ecce, sicut lutum figuli vos estis in manibus meis“. Vil. Illud enim, uti dicebam, velim attendas: ut, post hominis transgressionem, noluerit ingens illa manus opus suum tanquam adulterinum, nefario illi qui ex invidia per injuriam illud violasset, ad victoriam ac ceu triumpho agendum relinquere: sed rursus eliquatum subegerit in lutum, ac si figu lus vas confringat, ut nova fictione, quidquid in eo foedatum est ac contusione deformatum, penitus tollat, totumque opificium, ut a principio, irreprehensibile acceptumque exsistat. VIII. Sed nec illud magnopere probo, ut universum hoc funditus periturum dicamus; ac terram, aeremque et coelum quandoque desitura. Sane quidem mundus hic totus ut purgari possit et instaurari, exundantibus de cœlo flammis, incendio conAlagrabit; non tamen interibit ac corrumpetur omnino. Etenim si mundum non esse quam esse, melius est; cur quod deterius est, mundum fabricando, Deus eligeret? At neque Deus frustra, vel quod deterius est, unquam crearet. Quamobrem ut essent ac manerent, conditas a se res Deus constituit; quemadmodum etiam Sapientia astruit his verbis: Creavit enim, ut essent omnia, Deus; et salutares sunt mundi generationes: et non est in illia medicamentum exterminii 1ª. Cui et perspicue Paulus astipulatur, ita loquens: Nam exspectatio creatura revelationem filiorum Dei exspectat. Vanitati enim creatura subjecta est, non volens, sed propter eum qui subjecit eam in spe: quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriæ {hiorum Dei ". Vanitati enim, inquit, creatura subjecta est; ab hac vero servitute illa exspectat liberatum iri: quo creaturæ nomine mundum hunc significare voluit. Non enim quæ videri nequeunt, sed hæc quæ adspectabilia sunt, corruptela serviunt. Manet igilur creatura in statum meliorem decentioremque renovata, gaudens exsultansque pro resurgentibus filiis Dei: quapropter ingemiscit et parturit modo, exspectans et ipsa redemptionem nostram a corruptione corporis; ut cum fuerimus excitati a mortuis, ac carnis mortalitatem excusserimus, pro eo ac scriptum est: Excute pulverem et sede: surge, Jerusalem 18: fuerimusque liberali a peccatis, ipsa quoque liberetur a. corruptione: nes, 19-20. 35 Isa. 111, 2.. Η. Οὐκ ἀρεστὸν δὲ ἐκεῖνο, τὸ λέγειν εἰς ἄρδην ἀπολεῖσθαι τὸ πᾶν· καὶ γῆν, καὶ ἀέρα, καὶ οὐρανὸν, μὴ ἔσεσθαι. Εκπυρωθήσεται μὲν γὰρ πρὸς κάθαρσιν καὶ ἀνακαινισμόν, καταβασίῳ πᾶς ὁ κόσμος κατακλυζόμενος πυρί οὐ μὴν εἰς ἀπώλειαν ἐλεύσεται παντελῆ καὶ φθοράν. Εἰ γὰρ κρεῖττον τὸ μὴ εἶναι τοῦ εἶναι τὸν κόσμον, διὰ τί τὸ χεῖρον ᾑρεῖτο ποιήσας τὸν κόσμον ὁ Θεός; Ἀλλ᾿ οὐδὲ ὁ Θεὸς ματαίως ἢ χεῖρον εποίει Οὐκοῦν εἰς τὸ εἶναι καὶ μένειν τὴν κτίσιν ὁ Θεὸς διακοσμήσατο, καθάπερ καὶ ἡ Σοφία συνίστησιν, Εκτισε γὰρ εἰς τὸ εἶναι, λέγουσα τὰ πάντα, ὁ Θεός· καὶ σωτήριοι αἱ γενέσεις τοῦ κόσ σμου· καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐταῖς φάρμακον ὀλέθρου. Καὶ ὁ Παῦλος δὲ σαφῶς μαρτυρεῖ, λέγων· Ἡ γὰρ ἀποκαραδοκία τῆς κτίσεως τὴν ἀποκάλυψιν τῶν υἱῶν τοῦ Θεοῦ ἀπεκδέχεται. Τῇ γὰρ ματαιότητι ἡ κτίσις ὑπετάγη, οὐχ εκοῦσα, ἀλλὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα ἐπ' ἐλπίδι· ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευ θερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ. Τῇ γὰρ ματαιότητι ἡ κτίσις υπετάγη, φησίν. Ἐλευθερωθήσεσθαι δὲ τῆς τοιαύτης δουλείας προςδοκά, κτίσιν τὸν κόσμον τοῦτον βουλόμενος και λεῖν Οὐ γὰρ τὰ μὴ βλεπόμενα τῇ φθορά δου λεύει, ἀλλὰ ταῦτα δὴ τὰ βλεπόμενα. Μένει ἄρα ἡ κτίσις εἰς τὸ ἄμεινον ἀνακαινοποιηθεῖσα, καὶ εὐπρεπέστερον ἀγαλλομένη, καὶ χαίρουσα ἐπὶ τοῖς τέκνοις τοῦ Θεοῦ, τῇ ἀναστάσει στενάζει καὶ συνωδίνει νῦν, τὴν ἀπολύτρωσιν ἡμῶν ἀπὸ τῆς φθορᾶς καὶ αὐτὴ τοῦ σώματος ἀπεκδεχομένη· ὅπως ἡμῶν ἐξεγερθέντων καὶ ἀποτιναξαμένων τὴν νεκρότητα τῆς σαρκὸς, κατὰ τὸ γεγραμμένον, Εκτίναξαι τὸν τοῦν, καὶ ἀνάστηθι, [καὶ] κάθισον, Ιερουσαλήμ, ἐλευθερωθέντων τε τῆς ἁμαρτίας, ἐλευθερωθήσεται 1ª Jerem. xvIII, 3-6. 13 Sap. 1, 14. 16 Rom. 1111,. Πρόσχ. Εx Epiph., uær. num. 28. Οὐκ ἀρεστόν. Εx Epiph. ibid. num. 31. Καταβασίφ... πυρί Mendose impr., καταβὰς, ᾧ πας. Αλλ' οὐδὲ... εποίει. Hic editi mutili et mendosi. Nam post τὸν κόσμον ὁ Θεός, habent ματαίως ἐχειροποίει. Οὐκοῦν, κ. τ. λ. Καλεῖν. Rup., φιλοκαλεῖν. Διδ στ. Impr., δι' οὓς στ. Ad victoriam ac ceu triumpho agendum relinguere, εἰς νίκος καταλείψαι. Alludit ad verba Pauli I Cor. xv, 54, Absorpta est mors in victoria, ɛlç viχος, quanquam habent aliqui codices νεῖκος, ut testatur Estius multis excurrens ad eum locum. Non video cur Epiphanii interpres suspicatus sit legendum τὸ, νεῖκος, ἀντὶ τοῦ, νίκους, ac neque ut alterutrum significet: in tanta contumelia probroque. Composuimus ex editis, et Rupifucaldii codice, textum unum, sanun satis et clarum, cum utrobi❤ que luxatus exstet minusque sanus.

iam vanitati, sed justitia serviat. Sed et Isaias: καὶ αὐτὴ τῆς φθορᾶς, μηκέτι τῇ ματαιότητι δουλεύου Sicut enim, inquit, cœlum novum, el terra nova, quæ ego facio, permanent in conspectu meo, dicit Dominus: sic erit semen vestrum et nomen vestrum 18, Et iterum: Sic dicit Dominus, qui fecit calum: hic qui terram condidit, et fecit illam, ipse discrevit illam. Non in vanum (fecit eam), sed ut habitaretur (plasmavit eam 17). Nam revera non frustra, neque inaniter ad exitium, ut qui inania sapiunt ineptique homines arbitrantur, universum hoc condidit Deus, sed ut esset et ut habitaretur et ut permaneret. Unde et terram necesse est, et coelum, post illam rerum omnium conflagrationem et æstum exsistere. IX. Sin autem adversarii objiciant: Qui ergo nisi universum hoc sit periturum? Dominus quidem, calum ac terram transitura 18, ait; propheta autem, cœlum instar fumi esse periturum terram autem quasi vestimentum esse veteraturam ". Nos ideo responderimus, quod id moris Scriptura sit, ut mundi ab statu hoc in melius præstantiusque mutationem, interitum appellet; velut nimirum pereunte priore illa forma, conversione in jucundissimum statum. Nam nihil in Scripturis sacris contrarium est et absurdum. Quippe dictum est: Præterit figura hujus mundi *, non mundus: sic Scripturis usitatum est, ut antecedentis in id quod melius ac formosius est, Gigure mutationem, interitum vocitent. Perinde ac si quis transitum ac mutationem infantilis figuræ in virum perfectum, interitum nominet, infantis ætate in magnitudinein pulchritudinemque mutata. Et vero putandum est fore, ut velut moritura in ea conflagratione, creatura renovanda prætereat; non tamen ut pereat exstinguaturque, ut renovati et instaurati ipsi, in mundo instaurato renovatoque habitemus doloris expertes: juxta quod dictumn est ": Emittes spiri tum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terræ: nimirum Deo deinceps providente, ut temperatissim mum sit continens. Nam cum post hujus sæculi exitum, terra adhuc perseveratura sit, omnino necesse est ut etiam sint ‘qui inhabitent; iique qui 16 Isa. LXVI, 21. 17 Isa. XLV, 18. CHI, 30. σα, ἀλλὰ τῇ δικαιοσύνῃ. Καὶ ὁ Ἡσαΐας δὲ, "Ον τρόπ πον γὰρ ὁ οὐρανὸς καινὸς καὶ ἡ γῆ καινὴ, ἃ ἐγώ, φησί, ποιῶ, μένει ἐνώπιόν μου, λέγει Κύριος οὕτως ἔσται τὸ σπέρμα ὑμῶν, καὶ τὸ ὄνομα ὑμῶν· καὶ πάλιν· Οὕτω λέγει Κύριος ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν, οὗτος ὁ κατασκευάσας τὴν γῆν, καὶ ποιήσας αὐτήν· αὐτὸς διώρισεν αὐτήν. Οὐκ εἰς κενὸν [ ἐποίησεν αὐτὴν, ] ἀλλὰ κατοικεῖσθαι [ ἔπλασεν αὐτήν ]. Οντως γὰρ οὐκ εἰς κενόν, οὐδὲ εἰς μάτην πρὸς ἀπώλειαν ἔκτισε, κατὰ τοὺς φρο νοῦντας μάταια, τὸ πᾶν ὁ Θεὸς, ἀλλὰ εἰς τὸ εἶναί τε καὶ οἰκεῖσθαι καὶ διαμένειν. Διὸ ἀνάγκη δὴ καὶ τὴν γῆν αὖθις καὶ τὸν οὐρανὸν, μετὰ τὴν ἐκφλόγωσιν ἔσεσθαι πάντων καὶ τὸν βρασμόν. Θ'. Ἐὰν δὲ Πῶς οὖν, εἰ μὴ ἀπόλλυται τὸ πᾶν; οἱ ἐξ ἐναντίας εἴπωσι, ὁ μὲν Κύριος τὸν οὐ ρανὸν παρελεύσεσθαι, ἔφη, καὶ τὴν γῆν· ὁ δὲ προφήτης, ἀπολεῖσθαι μὲν τὸν οὐρανὸν ὡς και πνὸν, τὴν δὲ γῆν ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσεσθαι, ἐπειδὴ ἔθος ταῖς Γραφαῖς, λέξομεν, τὴν εἰς τὸ κρεῖττον καὶ ἐνδοξότερον ἀπὸ ταύτης τῆς καταστά σεως τοῦ κόσμου μεταβολὴν, ἀπώλειαν λέγειν • οἷον τοῦ πρόσθεν σχήματος ἀπολλυμένου κατὰ τὴν εἰς τὸ φαιδρότερον ἁπάντων ἐξαλλαγήν· ὅτι μηδε μία ὑπεναντίωσις ἢ ἀτοπία ἐν τοῖς θείοις λόγοις. Παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου, καὶ οὐχ ὁ κόσμος, εἴρηται· οὕτως ἔθος ἀπώλειαν καλεῖν τὰς Γραφάς, τὴν πρὸς τὸ ἄμεινον, ἔσθ' ὅτε, καὶ εὐμορφότερον προς τὴν τοῦ πρόσθεν σχήματος· οἷον ὥσπερ ὁπότ' ἄν τις ἀπώλειαν λέγει τοῦ κατὰ τὸν νήπιον σχήματος τὴν εἰς τὸν ἄνδρα τὸν τέλειον μεταλλαγήν, τρεπομένης εἰς μέγεθος καὶ κάλλος τῆς ἡλικίας τοῦ νηπίου. Παραχθήσεσθαι μὲν γὰρ τὴν κτίσιν ὥσπερ τεθνη ξομένην κατὰ τὴν ἐκπύρωσιν, ἵνα ἀνακαινισθῇ· οὐ μὴν ἀπολεῖσθαι προσδοκητέον· ὅπως οἱ ἀνακαινοποιηθέντες ἐν ἀνακαινοποιηθέντι κόσμῳ ἄγευστοι λύο πης κατοικήσωμεν, κατὰ τὸ λεχθέν· Ἐξαποστελεῖς τὸ πνεῦμά σου, καὶ κτισθήσονται· καὶ ἀνακαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς· τοῦ περιέχοντος τῆς εὐκρασίας επιτροπεύοντος λοιπὸν τοῦ Θεοῦ. Ἐσομένης γὰρ καὶ μετὰ τοῦτον τὸν αἰῶνα γῆς, ἀνάγκη πᾶσα ἔσεσθαι καὶ τοὺς οἰκήσοντας, οὐκέτι τεθνηξα 18 Matth. XXIV, 81) Calum instar fumi esse periturum, etc. Quanquam in marg. erat ascriptus apud Epiphan. v. 27 psal. cr, potius tamen videtur respicere Isa. LI, 6, ubi habetur illa fumi similitudo, verbumque non absimile. Septuaginta, εστερεώθη, frmatum est: quod Hieronymus exponit, ut omnis cœlorum firmi. tas et robur, vento inanissimo et fumo qui in auras solvitur, coæquetur, juxta Ecclesiastem: Vanitas vanitatum, etc. Clarius vero Symmachus, οὐρανοὶ ἁλιώσονται, instar salis liquescent; Aquila, οὐρανὸς μειωθήσεται, comminuetur in nihilum: quod hac cjus species et forma sit annihilanda, dandaque ei nova fonge augustior et splendidior, ut exponit Hieronymus post nostrum Methodium. Hebr. est της, consumpti sunt; a rhs, quod est sal, in cujus modum fumi instar, coeli evanescere dicantur, et, ut Dominus loquitur, transire, παρελεύσεσθαι, seu, ut s9 lsa. Ll, 6. 30 | Cor. VII, 3. st Psal. Paulus, παραχθήσεσθαι, quomodo restituimus paulo inferius, ex Rupif. codice, pro ταραχθήσεσθαι. Εx eo loco colligit Basilius in Heraem. coelorum substantiam subtilissimam et aeream;' fereque alii Patres quintam illam essentiam Aristotelis incorruptibilem impugnant. Έσται. ΕXX, στήσεται. El mox, 5 καταδεί - ξας τὴν γῆν. Paulo post, uncis inclusa, ex textu Ἐὰν δὲ, κ. τ. λ. Ex Epiph. her. n. 32. Ὁ μὲν Κύριος. Codex Rup.. όμως Χριστός. Ἀπὸ ταύτης τῆς καταστάσεως τοῦ κ. 1pr., mendose, ἀποκατάστασιν ταύτης τοῦ κ. Φαιδρότερον. Impr., φαιδρότατε,. Παραχθήσεσθαι. Editi, vitiose, ταραχθ. P lo post iidem, άνακτισθῇ πιο ἀνακαινισθῇ.

μένους, ἡ γαμήσοντας, η γεννησομένους, ἀλλ' ὡς nec morituri sint amplius, nec copulandi nuptiis, ἀγγέλους ἀμεταστρόφως ἐν ἀφθαρσία τὰ ἄριστα πράξοντας. Διὸ ληρῶδες τὸ ἐν ποία διαγωγή τότε δὴ τὰ σώματα ἔσονται λέγεσθαι, μήτε αέρος, μήτε γῆς, μήτε τῶν ἄλλων ἐσομένων. Ι. Αξιον δὲ κἀκεῖνο πρὸς τοῖς εἰρημένοις ἐπισκοπεῖν, ὡς ἔχει πολλὴν διάπτωσιν, εἰ δεῖ παῤῥησίαν άγειν περὶ τηλικούτων, Αγλαοφών. Έφρασας. γὰρ ἀποφήνασθαι τὸν Κύριον, ὡς οἱ τῆς ἀναστάσεως τευξόμενοι ἔσονται τότε ὡς ἄγγελοι, ἔνθα πειρά ζουσιν αὐτὸν οἱ Σαδδουκαίοι. Ἐπέφερες οὖν· Οἱ δὲ ἄγγελοι, ἐκτὸς ὄντες σαρκός, ἐν μακαριότητος ἀκρότητι, διὰ τοῦτο καὶ δόξης εἰσί· καὶ ἡμᾶς δὲ ἄρα, ἐξισάζεσθαι μέλλοντας ἀγγέλοις, ἀνάγκη δὴ, σαρχῶν ὡσαύτως ἐκείνοις γυμνούς, ἀγγέλους ἔσεσθαι δεῖν· οὐκ ἐπιστήσας, ὦ ἄριστε, ὡς ὁ ποιήσας καὶ διακοσμήσας ἐξ οὐκ ὄντων τὸ πᾶν, τὴν τῶν ἀθανάτων φύσιν, οὐ μόνον εἰς ἀγγέλους καὶ λειτουργοὺς διανείμας διεκόσμησεν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἀρχὰς, καὶ θράνους, καὶ ἐξουσίας. "Αλλο γὰρ γένος τὸ τῶν ἀγγέλων, καὶ ἄλλο τὸ τῶν ἀρχῶν καὶ ἐξουσιῶν· ὅτι μὴ τάγμα ἐν, καὶ μία σύστασις, καὶ φυλὴ, καὶ πατριὰ τῶν ἀθα νάτων· ἀλλὰ γένη, καὶ φυλαί, καὶ διαφοραί· καὶ οὔτε τὰ χερουβίμ, τῆς ἰδίας ἐξιστάμενα φύσεως, εἰς τὴν τῶν ἀγγέλων ἰδέαν μετασκευάζονται· οὔτ᾽ αὖ πάλιν εἰς ἑτέραν οἱ ἄγγελοι. Εἶναι γὰρ αὐτὰ χρὴ καὶ ὁ εἰσι, καὶ δ γεγόνασιν. Ατὰρ καὶ ὁ ἄνθρω τος τὸν κόσμον οἰκεῖν, καὶ τῶν ἐν αὐτῷ πάντων ἡγεμονεύειν ταχθεὶς, τῆς ἐξ ἀρχῆς διακοσμήσεως, ἐθάνατος ῶν, τοῦ εἶναι ἄνθρωπος οὔποτε μεταβληθής σεται οὔτε εἰς τὴν τῶν ἀγγέλων οὔτε εἰς τὴν τῶν ἑτέρων μορφήν· ὅτι μηδὲ οἱ ἄγγελοι εἰς τὴν ἄλλην τῆς ἐξ ἀρχῆς ἰδέας μετακοσμούμενοι μεταβάλλονται. Ο γὰρ Χριστὸς ἧκεν οὐκ εἰς ἑτέραν μεταπλασθῆναι κηρύσσων ἢ μετασκευασθῆναι τὴν ἀνθρωπείαν φύσ * Matth. II. 30. 'Αξιον δέ. Ex Epiph. bær., n. 33. Εἰς ἑτέραν. Editi, εἰς (τὴν τῶν ἑτέρων. Μοχ idem, vitiose, εἰ γάρ post γεγόνασιν. Felicissime viciuri, τὰ ἄριστα πράξοντας. Phrasis nihil nova, rudiusque expressa illís verbis, optima quæque facturi. Ut nimirum habeat multam ruinam, etc. Cogimur longa hac paraphrasi pauca illa verba exprimere, ὡς ἔχει πολλὴν διάπτωσιν, ubi τό, έχει accipio ut absolutuin, quomodo est Græcis elegantissimumn. Est littera minus sana: τὸ, διαλεγόμενος in impressis propalam vitiosum est: omisimusque cum sequenti πραγμάτων, secuti alium codicem Rupif., ex quo et editis unam nobis litteram composuimus. Impressa velut Origenis et in tertia persona, referunt; nos cum ms. ut Aglaophontis, et in secunda, quod magis consonat reliquis. Impugnatur novus Origenianorum error, ex priore illo resurrectionis absque carne ortus, nempe mutationis animarum in angelos, in quo est multa illa eorum παράπτωσις, offensio: velut impingentibus, semel a veritate deviis hominibus. Et administris, καὶ λειτουργούς. Accipit ut ordinem angelico superiorem, ut ex sequenti locaione creaturarum pro cujusque gradu liquet; qua stelos assignal angelis: lumina vero, potiora in coaut procreandæ soboli operam daturi, sed angelorum more, sine ulla mutatione, immortali statu felicissime victuri Proindeque est stultum quærere, quanam vitæ ratione usura sint corpora, cum neque aer, neque terra, neque quidquam cæterorum sit amplius futurum. ✗. Ad hæc vero est et illud merito considerandum, ut nimirum habeat multam ruinam atque a vero incautum abducat: siquidem est in rebus tantis audacter loquendum, o Aglaophon. Nam dixisti respondisse Dominum Sadducæis tentantibus, fore, ut qui resurrectionis compotes erunt, sint sicut angeli". Intulisti ergo: Atqui angeli, quia carnis expertes, in summa degunt felicitate et gloria: quare et nos quos æquari oportet angelis, necesse est ad eumdem modum carne nudatos, angelos fieri. Nec illud, optime virorum, animadvertisti; eum, qui ex nihilo mundum fabricavit ac constituit, non angelis modo et administris; sed et principatibus et thronis et potestatibus eam dem immortalitatis naturam impertisse. Aliud enim angelorum genus, aliudque principatuum et aliud potestatum; eo quod non unus ordo, unusve cœtus ac tribus familiaque sit immortalium: sed generum, ac velut tribuum et nationum divortia. Acneque cherubim; desciscentia a natura sua, in angelorum speciem transeunt; neque contra in naturam aliam angeli commutantur. Quippe, esse iHa. quod sunt, et cujusmodi producta sunt, necessa est. Quamobrem etiam homo qui ut habitaret mundum omnibusque in eo rebus præesset, ex prima dispositione constitutus est, velut immortalis, nunquam in angelorum aut alterius cujuslibet formam ex homine convertendus est; quando nec angeli ab ea quam initio sortiti sunt specie et natura, transformari et mutari possunt. Εt vero Christus,, lis, et respondentia purioribus illis luminibus assi gnatis supremis spiritibus, nempe seraphinis; ut et sedibus thronisque potestatum. respondent coeli. Ministris illis: respiciens forte illud psal. culi, 4: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis quæ est purior spiritu seu vento et datu illic significato, propiusque accedit ad naturam luminum igneam, vel formaliter, juxta plerosque Patres, vel saltem virtute, juxta Peripateticos et invehentes quintam illam essentiam. Videri possunt ista minus Dionysiana: sed nihil mirum ignoto Dionysio non solum Methodio, sed etiam Chrysostomo, qui et ipse nihil Dionysiane de angelis sentit et docet, cui præter notos nobis eorum populos, άπειρα ἔθνη καὶ φύλα ἀμύθητα, nec ex nomine nota contendit, et probat ex illo Ephes., Ει omne nomen quod nominatur non solum in hoc sæculo, sed, etc., hom. 4, De incompr. et 3, cherubin velut thronos Dei, eoque illi conjunctiores, præfert seraphin. Quamobrem etiam homo, ἀτὰρ καὶ ὁ ἄνθρω πος. Sic clare procedit Methodiana argumentatio, quam impressa omnino obscurabant conditionali illa el. Interpr., Etenim et homo, etc., quo signifcatur ut antecedens, quod Methodius assumit ut consequens.

adveniens, non in alteram demutari vertique natu- σιν, ἀλλὰ εἰς ὅ ἦν ἐξ ἀρχῆς πρὸ τοῦ ἐκπεσεῖν, ἀθάrain hominis oportere prædicavit; sed in id redire quod initio fuerat, antequam excideret, tum cum esset immortalis. Siquidem necesse est, ut unumquodque creatum, suæ constitutioni naturæque congruo loco persistat; ut omnibus omnia repleantur; coli quidem, angelis; throni autem, potestatibus; ministris, lumina: diviniores porro sedes, purioraque et sinceriora lumina, seraphinis, qui magno illi consilio assistentes, universum conservant; mundus denique hominibus. Atque si homines in angelos mutari dederimus, consequens est ut et angelos in potestates, et has in aliud et aliud currat. XI. Neque vero quod velut malum hominem fabricaverit Deus, aut in eo fingendo aberrarit, angelum postea facere illum voluit, quasi ipsum, vilissimorum opificum instar, penitentia cepisset. Neque cum angelum principio facere constituisset, neque id esset assecutus, hominem procreavit. Nimirum istud imbecillum est. Cur igitur hominera faciebat non angelum, si angelum hominem facere, non hominem cogitabat? An quia non poterat? Est hoc blasphemum. An in deteriore occupatus, quod præstantius est differebat? Est et illud absurdum. Neque enim in moliendo bono vel aberrat Deus, vel in aliud tempus rejicit, vel destitutus viribus est: sed et utcunque libuerit, et quando libuerit, agendi potestate est præditus, qui sit ipsa potentia. Quamobrem hominem esse hominem volens, initio produxit. Quod si id volens fecit; vult autem quod bonum est; homo vero bonum est; idemque ex anima constat et corpore: sequitur extra corpus hominem minime fore, sed in corpore: ne alius præter hominem homo producatur. Opus enim est, uti Deo immortalia genera omnia conserventur: alqui homo est immortalis. Creavit enim, inquit Sapientia 33, hominem inexterminabi lem et imaginem æternitatis suæ fecit illum. nam homo ex anima et corpore consistit. 33 Sap. 11, 23. Throni autem, potestatibus. Videtur difficile, quid in corporeis intelligat eo nomine præter cœlos et lumina, sive illa nobis conspicua quæ administris assignat, sive diviniora ἀκράτητα illa καὶ ἀκραιφνῆ assignata seraphinis, quæ videntur ipsum immobile et invisibile nobis empyreum, influens seraphica assistentia universo huic permanentiam, ut tandem visum est meo Thomæ, significatque Methodius illis verbis διακρατοῦντα τὸ πᾶν, juxta lectionem Rupif. quam sumus secuti. Forte voluit thronos ac sedes in empyreo, quod respondeat cœlis, assignatis spiritibus ministris, præter puriora illa in eo seraphinis assignata lumina. Quanta porro hæc probabilitate nitantur, ut et quod station sequitur, de futura post judicii conflagrationem hominum habitatione, terra hac nova per Isaiam promissa, coloque et aere novo; operosius fuerit discutere, alteriusque et otii et operæ. Hoc saltem constiterit, abesse Methodium in sua illa opinione ab errore Millenariorum, nec ita ponere paradisum sensibilem in sensibili terra, ut divinæ interim visionis gratiam neget, qua simus vere beati, et aniwo; conferente mundo instaurato, ad nonnullam νατος ων. Χρὴ γὰρ ἐν τῷ ἰδίῳ τῆς ἕξεως αὐτῶν τόπῳ τῶν γεννητῶν ἕκαστον μένειν, ἵνα πάντα πάντων ὦσι πεπληρωμένα· οὐρανοὶ μὲν ἀγγέλων θρόνοι δὲ ἐξουσιῶν· φῶτα δὲ λειτουργῶν· καὶ οἱ θειότεροι τόποι, καὶ τὰ ἀκράτητα καὶ ἀκραιφνή φῶτα τῶν σεραφίμ, ἃ παρεστήκασι τῇ μεγάλη βουλῇ διακρατοῦντα τὸ πᾶν· ὁ δὲ κόσμος ἀνθρώπων. Ἐὰν δὲ μεταβάλλεσθαι δῶμεν τοὺς ἀνθρώπους εἰς ἀγγέλους, ὥρα μεταβάλλεσθαι λέγειν καὶ τοὺς ἀγο γέλους εἰς ἐξουσίας, καὶ ταύτας εἰς ἄλλο καὶ ἄλλο, ἔστ᾽ ἂν ὁ λόγος ἀναβὰς εἰς κίνδυνον ἐμπέσῃ. transituras dicere, oratio processu periculum inΙΑ'. 'Αλλ' οὔτε ὡς φαῦλον τεκτηνάμενος ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ἢ διαμαρτήσας αὐτοῦ περὶ τὴν διάπλα σιν ἄγγελον αὐτὸν ὕστερον ἐπενόησε ποιῆσαι, μεταγνούς, ὥσπερ οἱ φαυλότατοι τῶν δημιουργῶν· οὔτε ἄγγελον κατ' ἀρχὰς θελήσας ποιῆσαι, καὶ μὴ δυνηθεὶς, ἄνθρωπον ἔπλασεν· ἀσθενὲς τοῦτο γάρ. Τι δήποτε οὖν τὸν ἄνθρωπον ἐποίει, καὶ οὐκ ἄγγελον, εἴγε ἄγγελον τὸν ἄνθρωπον, καὶ οὐκ ἄνθρωπον γενέσθαι ἠθέλησεν; Ὡς οὐ δυνάμενος; Βλάσφημον. Αλλ' ἀνεβάλλετο περὶ τοῦ κρείττονος τὸ χεῖρον ποιῶν; Καὶ τοῦτο ἄτοπον. Οὔτε γὰρ διασφάλλεται περὶ τὸ ποιεῖν τὸ καλὸν, οὔτε ἀναβάλλεται, οὔτε ἀδυνατεῖ· ἀλλὰ καὶ ὡς θέλει, καὶ ὅτε θέλει, τὸ δύνασθαι ἔχει, δύναμις ῶν. Οὐκοῦν εἶναι τὸν ἄνθρωπον ἄνθρωπον θέλων ἐξ ἀρχῆς ἔκτισεν. Εἰ δὲ θέλων· θέλει δὲ τὸ καλόν· και λὸν δὲ ὁ ἄνθρωπος· ἄνθρωπος δὲ τὸ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος λέγεται συντεθέν· οὐκ ἔσται ἄρα ἐκτὸς σώ ματος ὁ ἄνθρωπος, ἀλλὰ μετὰ σώματος, ἵνα μὴ ἄλλος άνθρωπος παρὰ τὸν ἄνθρωπον γεννηθῇ. Δεῖ γὰρ τῷ Θεῷ τὰ ἀθάνατα γένη πάντα σώζεσθαι· ἀθάνατον δὲ ὁ άνθρωπος. Ἔκτισε γὰρ, φησὶν ἡ Σοφία, τὸν ἄνθρω πον ὁ Θεὸς ἐπὶ ἀφθαρσίᾳ, καὶ εἰκόνα τῆς ἰδίας ἀϊδιότητος εποίησεν αὐτόν. Οὐκ ἄρα ἀπόλλυται τὸ σῶμα· ὁ γὰρ ἄνθρωπος ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος. Corpus itaque non prorsus exstinguitur et perit; instauratorum corpore incolarum felicitatem, mirabili illa εὐκρασίᾳ sua et temperatione, quam Deus, ceu amantissimus pater, administrare et curare habeat: ἐπιτροπεύοντος. Mihi enimvero nelius esse cum Christo, et ut tanquam membruin quandoque sequar in coelum etiam corpore, exaltatum super omnes colos divinissimum illud caput meum. Inexterminabilem, ἐπὶ ἀφθαρσία. Sic Vulg. et Sixt. Non male Tigur. et eodem sensu, immortalitati, hoc est, ut immortalis esset. Minus exprimit interpr. Epiphan., in incorruptione. Τὸ καὶ εἰκόνα suspicatur legendum κατ' εἰκόνα. Habent nihilomi nus etiam Sixt., quanquam interpres videatur legisse καὶ κατ' εἰκόνα, et ad imaginem, nisi voluit glossare, aut sequi Vulg. Non video ipse quid ibi sit scrupuli, nec reddi possit, et imaginem æternitatis; quando et Paulus 1 Cor. x1, hominem dicit, Dei imaginem et gloriam, non ad imaginem. Quidam pro ἀϊδιότητος legunt ιδιότητος. . Τόπῳ. Impr., τύπω. Διακρατούντα. Editi, διακρατούσῃ. Διάπλασιν. Αl. πλάσιν.

X LIBRO XII. Ac vide, quæso, quemadmodum Doninus, eadem illa tradere Sadducæis resurrectionem negantibus, voluerit. Est enim hoc Sadducæorum dogma. Unde composita illa, de muliere deque se plem fratribus, parabola, quam adversus resurre ctionis corporum dogna proponerent: Accesserunt ad eum,inquit *, Sadducæi, dicentes resurrectionem non esse. Proinde Christus, si nulla carnis esset resurrectio, sed anima duntaxat salutem consequeretur, illis utique utpote recte ac præclare sentientibus, suam auctoritatem adjungeret. Atqui aka omnia respondens ait": In resurrectione `neque ducunt uxores, neque nubunt, sed ut angeli in cælo sunt: non quod carnem non habeant, sed quod mutuas nuptias nullas contrahant, sed deinΙΒ΄. Διὸ ἐπίστησον ὡς ὁ Κύριος τὰ αὐτὰ ταῦτα διάσκειν θέλων, μὴ πιστευόντων Σαδδουκαίων εἰς τὴν ἀνάστασιν τῆς σαρκός. Δόγμα γὰρ τοῦτο Σαδδου καίων. Ὅθεν συσκευασάμενοι τὴν κατὰ τὴν γυναῖκα καὶ τοὺς ἑπτὰ ἀδελφοὺς παραβολὴν, ἵνα τὸν περὶ ἀναστάσεως τῆς σαρκὸς λόγον ἀπορήσωσι, Προσῆλθον αὐτῷ, φησὶ, καὶ Σαδδουκαῖοι, λέγοντες, ἀνάστασιν μὴ εἶναι. Ο οὖν Χριστός, εἰ μὴ ἦν ἀνάστασις σαρκὸς, ἀλλὰ μόνον ἐσώζετο ψυχή, συν ἔθετο ἂν αὐτοῖς, ὡς καλῶς καὶ ὀρθῶς φρονοῦσι. Νυνὶ δὲ ἀποκρίνεται, λέγων· Ἐν τῇ ἀναστάσει οὔτε γαμούσιν, οὔτε γαμίσκονται, ἀλλ' ὡς ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ εἰσιν· οὐ τῷ σάρκα μὴ ἔχειν, ἀλλὰ τῷ μὴ γαμεῖν καὶ γαμεῖσθαι, ἀλλὰ εἶναι λοιπὸν ἐν ἀφθαρσίᾳ. Καί φησιν, ἀγγέλοις κατὰ τοῦτο πλησιάζοντας, ἵνα ὥσπερ οἱ ἄγγε- R ceps sint corruptionis expertes. Addit vero, ea nos λα ἐν τῷ οὐρανῷ, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ παρα δείσῳ, μήτε γάμοις ἢ εἰλαπίναις ἔτι σχολάζοντες, ἀλλὰ τοῦ βλέπειν τὸν Θεὸν, καὶ γεωργεῖν τὴν ζωήν, πρυτανεύοντος ἡμῖν τοῦ Χριστοῦ. Οὐ γὰρ εἶ πεν, ἔσονται ἄγγελοι, ἀλλ' ὡς ἄγγελοι, οἷον δόξῃ μὲν καὶ τιμῇ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ἐστεφανωμέ ναι, βραχὺ δέ τι παρὰ τοὺς ἀγγέλους διαλλάσσον τες, καὶ ἐγγὺς ὄντες τοῦ εἶναι ἄγγελοι. Καθάπερ εἰ ἔλεγεν, οὔσης εὐταξίας κατὰ τὸν ἀέρα, καὶ γαλήνης νυκτὸς, καὶ πάντων τῷ τῆς σελήνης αιθερίῳ φωτὶ κεκοσμημένων, ἡ σελήνη φαίνει ὡς ὁ ἥλιος. Καὶ οὐ πάντ ἕως ἂν ήλιον εἶναι τὴν σελήνην ἀπομαρτυρεῖν αὐτὸν λέγομεν (γ. λέγοιμεν), ἀλλ' ὡς ἥλιον. Ὥσπερ καὶ τὸ μὴ ὑπάρχον χρυσός, ἐγγὺς δὲ τοῦ εἶναι χρυσὸς πεφυτὸς, ὡς χρυσὸς λέγεται, καὶ οὐ χρυσός· εἰ δὲ ἦν χρυσὰς, οὐκ ἐλέγετο ἂν ὡς χρυσός, ἀλλὰ χρυσός. Ἐπεὶ δὲ μὴ ἔστι χρυσός, ἀλλὰ τοῦ εἶναι χρυσός, καὶ φαντάζεσθαι τὸν χρυσόν, ὡς χρυσὸς λέγεται· οὕτω καὶ ὡς ἀγγέλους ἔσεσθαι λέγοντος τοὺς ἁγίους ἐν τῇ ἀναστά σει, οὐκ αὐτὸ τοῦτο ἀγγέλους αὐτὸν ἐπαγγέλλεσθαι ἀκούομεν τοὺς ἁγίους ἐν τῇ ἀναστάσει ἔσεσθαι, ἀλλὰ ἐγγὺς τοῦ εἶναι ἀγγέλους. Ὥστε ἀλογώτατον λέγειν· Ἐπειδὴ ὁ Χριστὸς ἀπεφήνατο τοὺς ἁγίους ὀφθῆναι ὡς ἀγγέλους ἐν τῇ ἀναστάσει, τὰ σώματα διὰ τοῦτο ταῦ τὰ μὴ ἀνίστασθαι· καίτοι τῆς λέξεως αὐτὴν τὴν πα ράδειξιν δηλούσης σαφῶς τοῦ συμβαίνοντος. ᾿Ανάστασις γὰρ οὐκ ἐπὶ τοῦ μὴ πεπτωκότος, ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῦ περ πτωκότος λέγεται, καὶ ἀνισταμένου· ὥσπερ ὁπόταν λέγει καὶ ὁ προφήτης· Καὶ ἀναστήσω τὴν σκηνὴν Δαβὶδ τὴν πεπτωκυῖαν. Έπεσε δὲ ὀκλάσασα ἡ που θητή σκηνὴ τῆς ψυχῆς εἰς γῆν χώματος. Οὐ γὰρ τὸ μὴ θνήσκον, ἀλλὰ τὸ θνήσκον κλίνεται. Θνήσκει δὲ ἡ σάρξ· ψυχὴ δὲ ἀθάνατος. Καὶ τοίνυν, εἰ ἡ ψυχὴ ἀθάνατος, σῶμα δὲ ὁ νεκρὸς, οἱ λέγοντες ἀνάστασιν μὲν εἶναι, σαρκὸς δὲ μὴ εἶναι, ἀρνοῦνται ἀνάστασιν· ὅτι μὴ τὸ ἑστὸς, ἀλλὰ τὸ πεπτωχὸς καὶ κλιθὲν διαν * Matth. ΧΧΙΙ, 23. 8 Ibid. 10 Psal. viii, 6. Διὸ ἐπίστ. Εx Epiph. her., n. 35. (1, Τοῦ βλ. Forte τῷ βλ. parte angelis proximos; ut quemadmodum angeli in cœlo, sic nos in paradiso neque nuptiis amplius neque conviviis indulgeamus, sed in contemplando Deo excolendaque vita simus occupati, præside ac moderatore Christo. Nam non dixit, erunt angeli, sed, sicut angeli, velut nimirum gloria et honore coronati, ut scriptum est, paululum vero ab angelis differentes ", atque illorum naturæ proximi. Quasi ita diceret: tranquillo per noctem ac sereno aere, cum cœlesti luce lunæ omnia collustrantur, luna sicut sol splendet. Tum enim, non omnino solem esse lunam ex illius testimonio colligeremus, sed ad solem accedere. Sicut etiam quod aurum non est, auro tamen natura sua propinquius est, velut aurum dicitur, non aurum: nam si esset aurum, non tanquam aurum, sed aurum dici oporteret. Quia vero aurum non est, sed auro proximum, et ut mentiatur speciem auri, sicut aurum dicitur: eodem plane modo, quod in resurrectione, fore sanctos sicut angelos pronuntiavit, non sie accipiendum est, ut eos angelos fore voluerit, sed eorum tantum conditioni propinquos. Quamobrem stultissimum est ita colligere: Quoniam Christus sanctos in resurrectione tanquam angelos visum iri pronuntiavit, idcirco fore ut corpora hæc non resurrexerint, praesertim cum vox ipsa, velut collatione ejus quod contingit, rationem perspicue ostendat. Nam resurrectio non de eo dicitur quod nunquam cecidit; sed de eo quod cecidit, et iterum assurgit. Velut cum propheta dicit: Et suscitabo tabernaculum David quod cecideral”.. Cecidit porro desideratum illud tabernaculum collapsum in terram aggeris. Non enim quod non moritur, sed quod moritur, inclinare dicitur. At moritur caro: anima quippe immortalis. Quapropter si immortalis est anima, corpus vero cadaver est; qui ita resur11. 18 Dan. XII, st Amos 15, ᾿Αλλὰ τοῦ εἶν. Ρost αλλά deest εγγύς. Sic eniin legimus paulo post. Ψυχή δέ. Editi, ψυχή γάρ. Velut collatione, etc. Editi, πράξιν. Α' παράδειξιν, vox aptissima. Posset forte uno verbo reddi, contentionem: quomodo τό, παραδεικνύειν dicimus contendere seu ex adverso conferre et contravonere.

rectionem esse conftentur, ut eam nihil ad carnem ίσταται, κατὰ τὸ γεγραμμένον· Μὴ ὁ πίπτων οὐκ pertinere putent, resurrectionem penitus negant. ἀνίσταται, ἢ ὁ ἀποστρέφων οὐκ ἀναστρέφει; Quandoquidem non illud quod stat, sed quod cecidit et inclinavit, exsurgere dicitur et suscitari, juxta ac scriptum est.": Nunquid qui cadit non resurgit, aut qui avertit se non revertitur? XIII. Quoniam caro inter confinia corruptionis et incorruptionis, ac nec corruptio nec incorruptio creata erat; victa vero est a corruptione propter voluptatem, quanquam esset incorruptionis opus et possessio idcirco facta est corruptioni obnoxia, inclinavitque in terram aggeris ". Postquam ergo victa fuisset a corruptione, mortique propter prævaricationem tradita, noluit Deus ipsam ceu hæreditatem corruptioni ad victoriam relinquere; sed rursum victa per resurrectionem morte, incorruptioni reddidit, ut ne corruptio incorruptionem, sed magis incorruptio, quod est corruptibile, in haereditatem acciperet. Ad hæc itaque respondet Apostolus: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Corruptibile autem et mortale hoc induere immortalitatem et incorruptionem, quid aliud sit, quam ut quod seminatur in corruptione, surgat in insorruptione" ("on enim anima corruptibilis est aut mortalis; corruptibile vero et quod corrumpitur, ista caro est)? ut sicut portavimus imaginem terreni, portentus et imaginem calestis s. Nam imago terreni quam portavimus, íllud est: Terra es, et in terram reverteris ". Imago autem cœlestis est resurrectio ex mortuis et incorruptio: Ut sicut Christus surrexit per gloriam Patris, ita et nos in noνίtate vitæ ambulemus ª³. Quod si quis terrenam imaginem, carnem istam dici existimet, caelestem vero imaginem, corpus aliud spiritale præter carnem; hic prius cogitet, ut Christus, coelestis ile homo, eandem membrorum formam, eamdemque imaginem ac carnem nostri similem gestans, visus sit; propter quam etiam, ipse non homo, homo factus sit: ut sicut in Adam omnes moriuntur, iια et in Christo omnes vivificentur ". Non enim ideo carnem portavit et induit, ut non liberaret et resuscitaret carnem. Nam quid frustra carnem induebat, quam nec salvam facere statuisset nec resuscitare? At nibil Dei Filius frustra facit. Non ergo inaniter nullaque utilitate servi formam assumpsit, sed ut resurrectione donaret ac salvos faceret. Vere siqui- " dem homo factus et mortuus est, non apparentia inanique specie, sed ut veritate, primogenitum mortuorum s, terreno homine in celestem, mortalique in immortalem mutato, sese exhiberet. Cum ergo ait Paulus 38: Caro et sanguis regnum Dei non possunt possidere, non. velut carnis regenerationem neget ita effert, sed quo doceat, non posse regnum Dei, quod sit vita æterna, possideri a corpore, sed corpus a vita. Si enim regnum Dei, cum sit vita, a corpore possideretur, eveniret vitam absorberi a t. 3 Jerem. viii, » Dan. XII, 2. "I Cor. xv, 38 Rom. VI, 4. 1 Cor. xv, 22. 37 Apoc. 1, 5. Ἐπειδὴ μεθ. Ex cod Rupit. ΙΓ΄. Ἐπειδὴ μεθόριος (4') τῆς ἀφθαρσίας ἐγένετο καὶ τῆς φθορᾶς ἡ σὰρξ, οὐκ οὖσα οὔτε φθορὰ οὔτε ἀφθαρσία, ἐκρατήθη δὲ διὰ τὴν ἡδονὴν ὑπὸ τῆς φθο ρᾶς, ποίημα τῆς ἀφθαρσίας καὶ κτῆμα ὑπάρχουσα· διὰ τοῦτο ἐγένετο φθαρτὴ καὶ εἰς γῆν ἐκλίθη χώ ματος. Καὶ ἐπεὶ οὖν ἐκρατήθη ὑπὸ τῆς φθορᾶς, καὶ θανάτῳ διὰ παρακοὴν παρεδόθη, εἰς νίκος αὐτὴν ὁ Θεὸς τῇ φθορᾷ καθάπερ κληρονομίαν οὐ κατέλιπεν ἀλλὰ πάλιν, διὰ τῆς ἀναστάσεως νικήσας τὸν θάνα τον, παρέδωκε τῇ ἀφθαρσίᾳ, ἵνα μὴ κληρονομήσῃ ή φθορὰ τὴν ἀφθαρσίαν, ἀλλ᾽ ἡ ἀφθαρσία τὸ φθαρ τόν. Επαποκρίνεται γοῦν ὁ ᾿Απόστολος· Δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν. Φθαρτὸν δὲ καὶ θνητὸν ἐνδυόμενον ἀθανασίαν τί ἄλλο ἂν εἴη παρὰ τὸ σπειρόμενον ἐν φθορᾷ καὶ ἀνιστάμενον ἐν ἀφθαρσίᾳ (ὅτι μὴ φθαρτή ἐστιν ἡ θνητὴ ἡ ψυχὴ ἀλλὰ τὸ θνητὸν τοῦτο καὶ φθειρόμενον σαρκίον); ἵνα, καθὼς ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκού, φορέ σωμεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. Η γὰρ εἰκὼν τοῦ χοϊκοῦ ἣν ἐφορέσαμεν, τὸ, Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, ἐστίν· ἡ δὲ εἰκὼν τοῦ ἐπουρανίου ἡ ἐκ νεκρῶν ἀνάστασις καὶ ἡ ἀφθαρσία· ἵνα, ὥσπερ ἠγέρθη ὁ Χριστὸς διὰ τῆς δόξης τοῦ Πατρὸς, οὔτ τως καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν. Εἰ δέ τις εἰκόνα μὲν χοϊκὴν τὴν σάρκα αὐτὴν οἴοιτο λέγεσθαι, εἰκόνα δὲ ἐπουράνιον ἄλλο παρὰ τὴν σάρκα σῶμα πνευματικόν· ἐνθυμηθήτω δὴ οὗτος πρότερον, ὅτι Χριστὸς, ὁ οὐράνιος ἄνθρωπος, τὸ αὐτὸ σχῆμα τῶν μελῶν, καὶ εἰκόνα καὶ σάρκα τὴν αὐτὴν τῇ ἡμετέρᾳ φορέσας ἐφάνη· δι᾿ ἣν καὶ, ἄνθρωπος οὐκ ὤν, ἄνθρωπος ἐγένετο· ἵνα, καθάπερ ἐν τῷ ᾿Αδάμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσωνται. Εἰ γὰρ, διὰ τὸ μὴ ἐλευ θερῶσαι τὴν σάρκα καὶ ἀναστῆσαι, σάρκα ἐφόρεσεν, τί καὶ περισσῶς σάρκα εφόρει, ἣν οὔτε σῶσαι, οὔτε ἀναστῆσαι προῄρητο; Ἀλλ᾿ οὐδὲν περισσῶς ποιεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἄρα ἀνωφελῶς τὴν μορφὴν τοῦ δούλου ἀνέλαβεν, ἀλλὰ πρὸς τὸ ἀναστῆσαι καὶ σῶσαι. Αληθῶς γὰρ ἄνθρωπος ἐγένετο καὶ ἀπέθανε, καὶ οὐ τῷ δοκεῖν, ἀλλ᾽ ἵνα ἀληθῶς πρωτότοκος ἀναφανῇ τῶν νεκρῶν, τὸν χοϊκὸν μεταβαλὼν εἰς οὐράνιον, καὶ τὸν θνητὸν εἰς ἀθάνατον. Οπόταν οὖν σάρκα ὁ Παῦ λος καὶ αἷμα βασιλείαν Θεοῦ κληρονομῆσαι μὴ δύνασθαι λέγῃ, οὐχ ὡς ἐκ φαύλης τῆς σαρκὸς τὴν παλιγγενεσίαν ἀποφαίνεται, ἀλλ' ὡς διδάσκων οὐ κληρονομεῖσθαι βασιλείαν Θεού, αἰώνιον ὑπάρχουσαν ζωὴν, ὑπὸ τοῦ σώματος, ἀλλὰ τὸ σῶμα ὑπὸ τῆς ζωῆς. Εἰ γὰρ ἐκληρονομεῖτο ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ὑπὸ τοῦ σώματος, ζωὴ ὑπάρχουσα, συνέβαινεν. ἂν τὴν ζωὴν ὑπὸ τῆς φθορᾶς καταπίνεσθαι. Νῦν δὲ τὸ 3. Gen. 116, 53. " ibid. 42. 33 | Cur. xv, 49. 6. 1 Cor. xx, 50. Εκ φαύλης. Scrib. ἐκφαυλίζων ex Photianis.

θνήσκον ἡ ζωὴ κληρονομεῖ· ἵνα εἰς νίκος ὁ θάνατος corruptione. Nunc vero vila mortuum possidet, ut καταποθῇ ὑπὸ τῆς ζωῆς, καὶ τὸ φθαρτὸν τῆς ἀφθαρ σίας κτῆμα καὶ τῆς ἀθανασίας φανῇ, ἄφετον μὲν καὶ ἐλεύθερον θανάτου γενόμενον καὶ ἁμαρτίας, δοῦλον δὲ καὶ ὑπήκοον ἀθανασίας· ὅπως τῆς ἀφθαρσίας εἴη τὸ σῶμα κτῆμα, καὶ μὴ τοῦ σώματος ἡ ἀφθαρσία. ΙΔ'. Εἰ ἐκ τοιαύτης σταγόνος βραχείας καὶ μηδέπω οὔσης τὸ σύνολον, μηδὲ ἐν ὑγρασίᾳ τοιαύτῃ καὶ συνοχῇ καὶ πυγμῷ, ἐκ τοῦ μηδενὸς ἄνθρωπος γίνεται, πῶς οὐχὶ μᾶλλον ἐκ τοῦ ἤδη ὑπάρξαντος ἀνθρώπου άνθρωπος ἔσται αὖθις ὁ ἄνθρωπος; Οὐ γὰρ οὕτω μετὰ τὸ ἤδη γεγενημένον καὶ διαλυθὲν ποιῆκαι πάλιν, ώς μηδέπω γεγενημένον ἐκ τοῦ μὴ ὄντος κατασκευάσαι. Ἐὰν οὖν ἐθελήσωμεν δεῖξαι τὴν γοτὴν τὴν ἀπὸ τοῦ ἄῤῥενος ἀποκρινομένην, παραγάγω μεν δὲ, αὐτὸ καθ' ἑαυτὸ, καὶ τεθνηκότος σῶμα· ποῖον πιστεύσουσιν ἡμῖν οἱ θεωροί, εἰς τὸ φανερὸν ἑκατέ ρων κειμένων, ἔσεσθαι ἄνθρωπον; ἄρα τὴν σταγόνα ἐκείνην τὴν ὅλως οὐδὲν ὑπάρχουσαν, ἢ τὸν ἤδη σχῆμα καὶ μέγεθος καὶ ὑπόστασιν ἔχοντα; Εἰ γὰρ ἐκεῖνο τὸ ὅλως οὐδὲν, μόνον ἐθελήσαντος Θεοῦ, πάλιν τὸ αὐτὸ ἄνθρωπος γίνεται, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἤδη ὑπάρ χον καὶ τετελειωμένον, ἐθελήσαντος τοῦ Θεοῦ, τὸ αὐτὸ πάλιν ἄνθρωπος γενέσθαι Ἐπεὶ τί βουλό μενος ὁ θεολόγος Μωϋσῆς, τὴν κατὰ τὴν σκηνοπη γίαν ἑορτὴν ἐν τῷ Λευϊτικῷ μυστικῶς εἰσηγήσατο; Αρα γὰρ ἵνα οὕτως ἑορτάσωμεν τῷ Θεῷ, καθάπερ ἐξηγοῦνται χυδαιότερον οἱ Ἰουδαῖοι νοοῦντες τὰς Γραφάς; ὡς τοῦ Θεοῦ σκηναῖς τοιαύταις ἐκ καρπῶν, καὶ c κλάδων καὶ φύλλων κατεσκευασμέναις ἀρεσκομένου, ἃ εὐθέως μαραίνονται τὴν χλόην ἀποσυλώμενα. Οὐκ ἔστιν εἰπεῖν. Τίνος μὲν ἡ Σκηνοπηγία, φράσατε; εἰσή χθη μήνυμα τῆς ἀληθινῆς ἡμῶν ταύτης σκηνής, ἣν καταπεσοῦσαν εἰς φθορὰν διὰ τὴν παράβασιν, καὶ λελυμένην τῇ ἁμαρτία, αὖθις συμπήξασαν ἀνώλεθρον ἀναστήσειν ὁ Θεὸς ἀπηγγείλατο (f. ἐπ-)· ὅπως ἑορτάσωμεν αὐτῷ ἀληθῶς τὴν μεγάλην ἑορτὴν καὶ πολυθρύλλητον τῆς Σκηνοπηγίας ἐν τῇ ἀναστάσει· ὁπότε συμπηγνύμενα ἡμῶν εἰς κατακόσμησιν τῆς ἀθανα σίας καὶ συμφωνίας τὰ σκηνώματα, ἐκ τοῦ χοὺς ἄφθαρτα ἀνίστανται· ὁπότε ἀκούσουσι τὰ ὀστᾶ τὰ ξηρὰ κατὰ τὴν ἀψευδεστάτην προφητείαν, προσαγό μενα πρὸς τὰς ἁρμονίας αὐτῶν, ὑπὸ τοῦ ζωοπλάστου Θεοῦ καὶ ἀριστοτέχνου ἀνακαινοποιοῦντος αὖθις τὴν σάρκα και συμμιγνύντος, οὐ τοιούτοις ἔτι δεσμοῖς, οἷς καὶ πρῶτον συνείχετο, ἀλλ' ἀκηράτοις πάμπαν λοιπὸν καὶ ἀλύτοις. Ἐθεασάμην γὰρ ἐν Ὀλύμπῳ ἐγὼ δρος δέ ἐστι τῆς Λυκίας) πῦρ αυτομάτως κατὰ τὴν ἀκρώρειαν τοῦ ὄρους κάτωθεν ἐκ τῆς γῆς ἀναδιδόμενον· περὶ 8 πῦρ ἄγνου φυτὸν ἑστὸς, οὕτω μὲν » 1 Cor. xv, mors in victoriam absorbeatur a vita s: utque obnoxium illud corruptioni, incorruptionis immortalitatisque possessio fal: solutumque et liberum a morte et peccato', immortalitati servun subditumque concedat: ut sit corpus, incorruptionis possessio; non incorruptio, corporis. XIV. Cum ex tam modica stillula ac necdum prorsus exsistente, ne quidem in ejusmodi humido, arctitudineque, ac parvitate denique ex nihilo, homo fat: qui non potius ex homine qui fuit, fuerit rursus resurrectione homo? Minus quippe videtur difficile, ut quod fuit et est dissolutum, denuo componatur et reparatum fiat, quam ut quod nondum fuit, ex nihilo prodeat. Quare, si lubeat, excretam a masculo feturam; ipsam nimirum seorsim: defunctique cadaver, in medium producamus. Tum rogo, ambobus palam expositis propositisque, quodnam spectatores hominem fore credituri sunt? num stillulam illam, quæ nihil prorsus sit? an mortuum figura jam moleque et substantia præditum? Si enim illud quod plane nihil videatur, Deo tantum volente ipsum iterum homo procreatur: potiori jure, quod est jam et fuit consummatum, accedente divina voluntate, id ipsum denuo homo fiet. Nam alioqui, quid volens theologus ille Moyses, festum tabernaculorum spiritaliter edixit sauxitque celebrandum, in Levitico? Num enim ut ita Deum festo colamus, quemadmodum Judæi vilius vulgariusque Scripturas intelligentes, exponunt? velut nimirum Deo placeant ejusmodi ex fructibus ramisque et foliis adornata tabernacula, quæ satim despoliata virore marcescant. Haud plane fuerit dicendum. Sane, rogo, cujusnam sit Scenopegia? instituta est ut veri tabernaculi nostri si· gnum, quod in corruptionem prævaricatione prolapsum, peccatoque solutum, se Deus denuo compactum compositumque, incolume excitaturum promisit; quo ei veritate, magnam illam decantatissimamque Scenopegia solemnitatem celebremus in resurrectione; quando compacta ad immortalitatis consonantiæque ornatum nostra tabernacula, immunia a corruptione* de pulvere resurgent; quando auditura sunt, ut verissime habet propheta ", ossa arida, suis iterum commissuris reddita, admovente vivifico plaste optimoque opifice Deo, carnem denuo renovante commiscenteque et astringente, non jam qualibus etiam initio continebatur vinculis, sed plane deinceps immortalibus atque insolubilibus. Nam vidi ego in Olympo (is porre mons est Lyciæ) ignem sponte sua, in montis ca54. * Levi xx111, 39 seq. οι Dan. x11, 2. Εἰ ἐκ τ. Εx eodem cod. Rupif. Οὐ γὰρ οὕτω. Deest άπορον, aut quid simile. Γενέσθαι. Forte γενήσεται. Επεὶ τί βουλόμ. Idem argumentum per tractal S. Pater in Convivio decem Virg. Orat. IX, f 1. seqq. GALL. Ac parvilale, καὶ πυγμῷ. Mihi valde suspecta ** Ezech. xxxvii, 4. vox est. Illud clarum, elevare istis omnibus feluram, qua proles primo_concipitur, velut rem pene nihili: ex qua tamen Deus suum illud opus, hom minem, quia vult solum, eruat; id ipsum facilius præstiturus ex prædefunctis corporibus, majori mole, etc.

σαι ὕδωρ μᾶλλον ἀένναον αὐτὸ βεβλαστηκέναι. Δι ἣν αἰτίαν οὖν, εἰ φύσεις εἰσὶ φθαρτῶν, καὶ ὑπὸ πυρὸς καταναλισκομένων σωμάτων, καὶ ἀδύνατον άκαυστα διαμεῖναι τὰ ἅπαξ φύσεως ὑπάρχοντα τῆς καυστικῆς - οὐ μόνον οὐ καταφλέγεται τὸ φυτὸν τοῦτο, ἀλλο ἀκμαιότερον μᾶλλον ὑπάρχει καὶ χλοηρότερον, δ τῇ φύσει ἐστὶ καυστὸν, καὶ ταῦτα περὶ αὐτὰς αὐτοῦ τὰς ρίζας τοῦ πυρὸς ἐντυφομένου. Κλάδους γοῦν ἐγὼ δένδρων ἐκ τῆς παρακειμένης ὕλης ἔῤῥιψα καθ' όν ἀνερεύγεται τὸ πῦρ τόπον, καὶ εὐθέως εἰς φλόγα ἀρθέντες ἐτεφρώθησαν. Φράσατε οὖν δὴ, δι᾿ ἣν αἰτίαν τὸ μὴ ὑποφέρον μηδὲ τὴν ἐξ ἡλίου δέξασθαι ἔκκαυσιν, ἀλλὰ ξηραινόμενον ἐὰν μὴ ἀρδευθῇ βραχέν, τοσούτῳ πυρὸς φλογμῷ συνεχόμενον οὐ καταναλίσκεται, ἀλλὰ ζῇ τε καὶ θάλλει; Τί οὖν βούλεται τὸ παράδοξον; Δείγμα τοῦτο τῆς μελλούσης ὁ Θεὸς ἡμέρας καὶ προοίμιον ἔθετο, ἵνα γινώσκωμεν εὐδηλότερον, ὅτι, πάντων πυρὶ καταβασίῳ κατομβρουμένων, τὰ ἐν ἀγνείᾳ σώματα καὶ δικαιοσύνῃ διαπρέψαντα, καθάπερ ψυχρῷ ὕδατι τῷ πυρὶ οὐδὲν ἀλγυνόμενα, πρὸς αὐτοῦ. ἐπιβήσονται. ᾿Αληθῶς γὰρ, ὦ μεγαλωφελῆ καὶ μεγα λόδωρε Δέσποτα, ἡ κτίσις σοι τῷ ποιήσαντι ὑπη ρετοῦσα, ἐπιτείνεται εἰς κόλασιν κατὰ τῶν ἀδίκων· καὶ ἀνίεται εἰς εὐεργεσίαν ὑπὲρ τῶν ἐπὶ σοὶ πεποιθότων· καὶ θέλοντός σου, πῦρ μὲν καταψύχει, λυμαινόμενον οὐδὲν ὧν αὐτὸς κρίνεις διασώζεσθαι· ὕδωρ καὶ ἔμπαλιν δριμυτέραις καταφλέγει πυρὸς προσβολαῖς· καὶ οὐδὲν ἀντιτάσσεταί σου τῷ ἀνικήτῳ, κράτει, καὶ τῇ σῇ ἰσχύϊ. Πάντα γὰρ ἔκτισας ἐξ οὐκ όντων· διὸ καὶ πάντα μεταλλεύεις, σὰ ὑπάρχοντα, καὶ μετασκευάζεις, μόνος ὑπάρχων Θεὸς, ὡς θέλεις.. cumine, ex imo terra erumpentem; juxta quem εὐθαλὲς καὶ χλοερόν, οὕτω δὲ σύσκιον, ὡς ὑποτοπή exstat arbor Agnus nomine adeo florida, virens et opaca, ut jugibus potius aquis irrigua nasci videatur. Quam igitur ob causam, cum naturæ corruptibiles sint, et corpora igni consumantur, nec fieri possit ut igni illæsa permaneant, quæ semel per naturam sunt combustibilia tantum abest ut hæc arbor exuratur, ut etiam, quanquam nala comburi, virentior exsistat atque florentior; idque, cum ad ipsius ejus radices ignis foveatur et eructet. Sane ego decerptos e circumjacente silva arborum, ramos, in ignem illic erumpentem conjeci; qui subito flammis correpti, in cinerem redacti sunt. Rogo itaque, quamobrem quod neque solis æstum ferre potest, sed nisi irrigetur poteturque, arescit, coarctante tanto incendio, non consumitur; quin vivit et floret? Quid sibi ergo vult hoc miraculum? Posuit Deus futuræ diei illius indicium quoddam et initium, ut sciamus, fore ut igne cœlitus pluente, omnibus obrutis absumptisque, corpora illa quæ claruerunt in castitate et justitia, per ignem non secus ac per aquam frigidam, sine aliquo dolore ac molestia ab ipso deducantur. Vere enim nostrorum commodorum, studiosissime et magnifice Domine, tibi factori serviens creatura in ullionem adversus iniquos intenditur obrigescitque: atque ad beneficium pro iis qui confidunt in te, remissa emollitur **: volenteque te, ignis quidem refrigerium facit, iis nihil læsis quorum ipse saluti consultum decreveris; contra vero aqua vehementius acriusque igne comburit, nec quidquam immortali tuo imperio et virtuti resistit. Ominia siquidem ex nihilo creasti: quare etiam omnia, cum tua sint, ut libuerit, in formam aliam rationemque convertis et mutas, qui solus Deus exsistis. XV. Apostolus ergo, cum plantare et rigare, arti ac terræ et aquæ tribuisset, Deo soli accretionem concessit, cum ait: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui dat incrementum, Deus *. Noverat enim divinam illam, ante omnia genitam, omnia progignentem omniumque artificem Dei Sapientiam, universa in mundum producere; quam etiam antiqui naturam vocaverunt et providentiam, quod semper providens curansque, omnibus det ut nascantur et crescant. Nam, inquit *, Paler meus usque modo operatur, et ego operor. Quamobrem etiam Salomon, artificem omnium, appellavit **: quippe cum nulla sit in Deo indigentia, sed omnia opulenter et creare et facere et variare et augere valeat. 63 Sap. XVI, 24. 66 [ Cor. 113, 7. 18 Joan.v, Arbor Agnus nomine, άγνου φυτόν. Hieronymus Levit. xxx111, 40, salicem torrentis dicit, ubi eliam LXX ad vocem ἄγνου addunt τοῦ χειμάρρου, ad significandum gaudere ejusmodi arborem aquis, videmusque passim luxuriantes ad ripas fluminum locisque palustribus: quo magis augetur Methodianum istud vere grande miraculum: cui tamen astruunt fidem nives illæ ad ipsas fauces flammivomas similium montium in Italia, olimque in Sicilia, ubi bituminea materia velut exhausta ad flammas illas terribiles videtur. Job quoque cap. XL, ΙΕ΄. Ο γοῦν ᾿Απόστολος το φυτεύεσθαι καὶ ποτίζεσθαι τέχνῃ καὶ γῇ καὶ ὕδατι δούς, τῷ Θεῷ τὸ αὐξάνειν συνεχώρησε μόνῳ· ἔνθα, οὔτε ὁ φυτεύων οὔτε ὁ ποτίζων ἐστί τι, ἀλλ' ὁ αὐξάνων Θεός, ἔφη. Ἠπίστατο γὰρ πάντα γεννῶσαν τὴν πρωτόγονον σοφίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ πάντων τεχνίτιδα, πάντα εἰς τὸν κόσμον προφέρειν ἢν γὰρ παλαιοὶ ἄνδρες φύσιν ἐκάλεσαν καὶ πρόνοιαν, παρὰ τὸ φύειν αὐτὴν ἅπαντα καὶ αὔξειν, προνοουμένην ἀεὶ καὶ φροντί ζουσαν· Ὁ γὰρ Πατήρ μου ἕως ἄρτι εργάζεται, φησί, κἀγὼ ἐργάζομαι. "Οθεν διὰ ταῦτα δὴ καὶ ὁ Σολομῶν ἁπάντων αὐτὴν τεχνίτιδα ἐκάλεσεν· εἰς οὐδὲν πτωχεύοντος τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ πλουσίως πάντα καὶ κτίζειν, καὶ ποιεῖν, καὶ ποικίλλειν, καὶ αὔξειν δυναμένου. ** Sap. VII, 21. ubi Sist., κλῶνες ἀγροῦ, et Aquila, ιτέαι χειμάρ ρου, salices torrentis, notat Nobilius in aliis libris esse ἅγνου forte scribendum άγνου. Catena Londiniana in Job, ad eum versum marg., γρ. ἄγνου, et sic in ms. Theclæ. Eamdem arborem etiam ex profanis docet Dioscor. 1. 1, c. 116, ejusque expositor Mattbiolus. Hujusce arboris meminit item S. Martyr in Convivio decem virgin. sub initium, et Orat. x, §3. GALL. Ο γοῦν Απ. Εx eodem cod. Rupif. "Ην γάρ. Pro γάρ scrib. και.

Iç'. Tà xal Ις'. Τὰ πάντα δημιουργων ὁ Θεὸς, καὶ πάντων φροντίζων καὶ προνοούμενος· λαβὼν χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, τὸν ἔξωθεν ἡμῶν ἔπλασεν ἄνθρωπον. XVI. Qui creavit omnia Deus, omniaque curat, et omnibus providet, accepto de terra pulvere exteriorem nostrum formavit hominem. Τοῦ ἁγίου Μεθοδίου ἐπισκόπου Πατάρων περὶ ἀναστάσεως λόγος β'. (Ex S. Joan. Damasc. orat. 11 De imagin. tom. I pag 389, edit. Paris. 1712.) Sancti Methodii Patarensium episcopi orat. II de resurrectione. Αὐτίκα γοῦν, τῶν τῇδε βασιλέων αἱ εἰκόνες, κάν μὴ ἀπὸ τῆς πολὺ τιμιωτέρας [ὕλης] χρυσοῦ τε καὶ ἀργύρου ὦσι κατεσκευασμέναι, τιμὴν ἔχουσι πρὸς ἁπάντων. Οὐ γὰρ, τὰς μὲν ἀπὸ τῆς πολὺ τιμιωτέρας ὕλης θεραπεύοντες οἱ ἄνθρωποι, ἐξολιγωροῦσι τῶν ἐξ ἀτιμιωτέρας ἀλλὰ πᾶσαν ἐπὶ γῆς τιμῶσιν, εἰ καὶ ἀπὸ γύψου ἢ χαλκοῦ ὑπάρχουσι. Καὶ ὁ δυσφη μήσας εἰς ὁποτέραν, οὔτε ὡς εἰς πηλὸν, ἀφίεται, οὔτε ὡς χρυσὸν ἐξευτελίσας, κρίνεται, ἀλλ' ὡς εἰς αὐτὸν ἀπεβήσας τὸν βασιλέα καὶ κύριον. Τὰς μὲν ἀπὸ χρυσού κατεσκευασμένας εἰκόνας τῶν αὐτοῦ ἀγγέλων, τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, εἰς τιμὴν καὶ δόξαν αὐτοῦ ποιοῦμεν. Protinus ergo terrenorum imperatorum imagines quanquam minime ex pretiosa admodum auri vel argenti materia consistant, ab omnibus tamen honorantur. Neque enim, si quæ ex pretiosiori materia conflatæ sunt, homines duntaxat colunt; si quæ vero ex vili, contemnunt et aspernantur: sed universim omnem in terra imaginem colunt, tametsi ex gypso vel ære confectam. Quisquis vero in earum aliquam, qualiscunque illa sit, maledicta conjecerit, is, neque velut in lutum injurius fuerit, absolutus dimittitur, neque tanquam aurum spreverit condemnatur sed velut qui in ipsum imperatorem et dominum impie egerić. Quas quidem angelorum Dei principatuumque et potestatum imagines ex auro conflamus, eas ad ipsius honorem gloriamque conficimus. Τοῦ ἁγίου Μεθοδίου ἐκ τοῦ περὶ ἀναστάσεως λόγου. Sancti Methodii ex libro de resurrectione. (Apud Photium Bibl. cod. ccxxxiv, pag. 907.) Α'. Ανεγνώσθη τοῦ ἁγίου Μεθοδίου, ἐπισκόπου καὶ μάρτυρος, ἐκ τοῦ Περὶ ἀναστάσεως λόγου, οὗ ἡ ἐκλογὴ τὰ ὑποκείμενα λέγει. "Οτι οὐ δεσμόν φησι τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς εἶναι, ὡς Ωριγένης ᾤετο, οὐδὲ Tà zárta. Ex laudato cod. Rupif. 'E§ ȧrijuwrépaç. Sic exemplar Combefisianuun. At Lequienii editio, tartu pas. Et slalim, ἀλλὰ πᾶσαν ἐπίσης, sed omnes perinde colunt. Atque ita quidem legendum videtur. GALL. Terrenorum imperatorum imagines. Twy te βασιλέων αἱ εἰκόνες. Nihil clarius. Confundit tanien Zinus, earum Damasceni orationum interpres, quæ sunt hic regum imagines. Arguit Methodius a principum ad sacras imagines, ut in utrisque, honori vel contumeliæ habeatur prototypon et exemplar. Liquet ex hoc aliisque fragmentis quantum beatissimus martyr Methodius, quamque egregie et dogmatice scripserit. Neque tanquam aurum spreverit, condemnaεε, οὔτε ὡς χρυσὸν ἐξευτελίσας, κρίνεται. Non video qui possit clarius antithesis exprimi, in contemptu luteæ vel aureæ statuæ, qua utraque censeatur majestas violari. Int pres tamen, etiam ista ad præcedens apietat, sensu et antith si non patiente refert Tanquam lutum spreverit, aurumie contempserit, absolvitur, etc. Enimvero quid mirum, cui XOX Yeah semel et iterum sit, sincera piclara; Badelv perάvolav, agere pœnitentiam, etc., plane castiganda proxima Damasceni editione? Principatuumque, etc. Satis patet esse ita legendum τῶν τε ἀρχῶν καὶ τῶν ἐξουσιῶν, atque ita reddendum, tum ex ipsa textus serie, tum ex iis quæ ipse Methodius altera orat. seu libro De resur. de illis spiritibus eorumque distinctione apud Epiphanium, nonaibilque digestius in his ipsis nostris excerptis, disputat. Locus iste, aliter ac I. Lectum est ex libro De resurrectione S. Methodii, episcopi et martyris; cujus compendii hoc est argumentum. Corpus non esse vinculum animæ ut Origenes existimavit: neque corporibus visum Combefisio, in edito Lequieniano ita legitur absque distinctione: τῶν αὐτοῦ ἀγγέλων τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας. Imagines quidem ex auro conflatas, quibus principatus et potestates angelicæ designantur, etc. Ġall Corpus non est vinculum animæ. Ipso statim Emoyne suæ initio, ostendit Photius, quæ statim a lacuna illa n. 17 apud Epiphanium hær. xvi, ¿equuntur, non Procli esse, seu agentis partes vel Origenis vel Platonis, sed Methodii, et_agentis partes orthodoxi, ut titulus antecedens, Пpoxlov tov avrov, tantum spectet ad pauca illa interjecta, quæ sunt vere Origeniana: videturque is positus, ut cautio quædam, ut ne quis subjuncta verba velut Methodii acciperet: nec primum forte aliud ſuit quam nota marginalis, qualem adhibuit Andr. Schottus ejusdem excerptis ex libro Περὶ αὐτεξου olov, initio operis, ubi is inducit loquentem Valentinianum; cujus tamen verba Photius velut Methodi una serie contexit. Sic etiam codices ex quibus habuimus excerpta nostra, ut Methodii habent. Illum vero titulum ultimo positum, num. 40, 201zdr Mɛbodiov, regius F. 1. non habet: quanquam indicet inchoari novam materiam; constetque ex textu, etiam ibi Origenianum prælocutum, suæ illi hæresi patronum egisse; cujus verba Epiphanius compendio agens noluerit exscribere. Primus ille titulus, vel prelo vel manu currente minus apte fuit redditus: Пpó¤lov tov avtov, ex eodem Proclo, palam reddendum, ex ejusdem Proclo, Nempe ex Proclo quem Methodius interlocutorem adhibet, et ut agenteni personam Origeniani.

S. METHODI EPISCOPI ΕΙ ΜΑΚΌ ΥRIS το δεσμώτιδας τὰς ψυχὰς [καὶ] παρὰ τοῦ προφήτου Ἱερεμίου καλεῖσθαι, διὰ τὸ ἐν σώμασιν αὐτὰς τυγχά νειν. Οὐ γὰρ ἐμποδίζειν τὰς τῆς ψυχῆς ἐνεργείας τὸ σῶμα τίθεται· συμπεριάγεσθαι δὲ μᾶλλον τὸ σῶμα, καὶ συνενεργεῖν πρὸς ἃ ἡ ψυχὴ ἐπιτρέπει. Ἀλλὰ πῶς τὸ τοῦ θεολόγου Γρηγορίου νοητέον, καὶ ἄλλων πολλῶν; ligatas animas a Jeremia propheta dici “ quod in corporibus sint. Neque enim animæ operationes a corpore impediri affirmat; imo corpus circumferri potius, et cooperari ad ea ad quæ anima invitat. Enimvero, quomodo hac in parte intelligendus Gregorius (20-21) Theologus, et alii plures? H. Quod Origenes, post prævaricationem, corpus animæ vinculi loco adjunctum dixerit, cum prius sine corpore viveret. Sed et hoc adjecerit, corpus quod gestamus, causam esse peccatorum: quare etiam vinculum appellavit, ut quod animam a bonis operibus prohibere possit. III. Quod si corpus datum est aninæ ut vinculum post prævaricationem, vel est datum ipsi ut malorum vinculum vel ut bonorum. Sane vero nequit feri ut bonorum vinculum: nullus enim medicus aliusve artifex remedium peccanti porrigit, ut plus peccet: multo minus Deus. Superest ergo ut sit datum tanquam vinculum malorum. Atqui videmus, ut primum Cain hoc corpore vestitus, homicidium fecerit: posteri vero ad quæ sce lera prolapsi sint, est manifestum. Ergo neque corpus est vinculum malorum: ergo neque ullo modo vinculum; neque illud anima post prævaricationem primum induit. 1V. Homo, inquit, si ejus naturam species, ves rissime dicitur, neque anima sine corpore, neque contra, corpus sine anima; sed illud quod ex coalitione animæ et corporis, in unam pulchri bonique formam conflatur. Origenes vero, ut Plato solam animam dixit constituere hominem. V. Differentiam inter hominem et cætera animalia esse dicit: atque his quidem esse datas diversas naturæ species formasque, quantas nimirum solida et oculis subjecta natura Deo jubente produxit: homini vero datum esse, ut esset Deo similis et deiformis, utque omnia, ad exactam illam exemplarem Patris Unigenitique imaginem spectantia, haberet. Fuerit vero considerandum qua sanctus ratione id dicat. VI. Phidiam statuarium ait, cum Pisæam statuam ex ebore formasset, imperasse ante statuam * Thren. 111, 34. (20-21) Quomodo hac in parte intelligendus Gregorius, etc. πως νοητέον τὸ τοῦ θεολόγου Γρηγορίου; Jejunius interseritur, ac velut concesso viro tanto Origenianis, cujus ab Origene, in errore hoc pessimo, non occurrat discrimen. Melius certe Marimus ille, vere maximus Gregorii expositor propediem edendus, ad orationem De amore pauperum, ubi Gregorius nonnullam difficultatem præfert. Vel est datum ipsi ut malorum vinculum. Velut nimirum ab illis prohibens: ut ex sequenti probatione, non prohibiti mali in Caino et posteris liquet; quæ pluribus prosequitur ipse Methodius apud Epiphanium n. 45. Origenes vero, ut Plato. Alia lectio, ούδ' Ωριγένης, minus congruit: plane enim consensisse videtur Origenes Platoni, dogmate quod spectat ad animas; ut ipsæ essent homo; quanquam non reciperent eam denominationem, nisi in ordine ad corpus, et illud connotando ut proprium mobile. Videntur vero esse hæc verba Photii, priora autem Β'. Ὅτι Ωριγένης δεσμὸν τὸ σῶμα ἔλεγε δεδόσθαι τῇ ψυχῇ μετὰ τὴν παράβασιν, πρὶν δὲ ἀσωμάτως αὐτὴν βιοτεύειν· ἀλλὰ καὶ τοῦτο τὸ σῶμα, δ περικείμεθα, αἴτιον εἶναι τῶν ἁμαρτιῶν· διὰ τοῦτο καὶ δεσμὸν ἔλεγεν, ὡς ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν ἔργων κωλύειν δυνάμενον τὴν ψυχήν. Γ'. Ὅτι εἰ δεσμὸς ἐδόθη τὸ σῶμα μετὰ τὴν παράβασιν, ἢ τῶν κακῶν, ἢ τῶν ἀγαθῶν ἐδόθη τῇ ψυχῇ. Τῶν μὲν οὖν ἀγαθῶν, ἀδύνατον· οὐδὲ γὰρ ἰατρῶν ἢ τεχνιτῶν ἄλλος τῷ ἁμαρτήσαντι δίδωσι φάρμακον, ὥστε πλέον ἐξαμαρτῆσαι, μὴ ὅτι γε Θεός. Λείπεται δὴ τῶν κακῶν. ᾿Αλλὰ μὴν ὁρῶμεν, ὡς κατ' ἀρχὰς ὁ μὲν Κάιν, περικείμενος τοῦτο τὸ σῶμα, ἐφόνευσεν· οἱ δὲ ἐφεξῆς πρὸς ἂς ἀθεμιτουργίας ἐξώκειλαν, δήλον. Οὐδὲ τῶν κακῶν ἄρα δεσμὸς τὸ σῶμα, οὐδ' όλως ἄρα δεσμός· οὐδ᾽ ὕστερον αὐτὸ ἡμφιέσατο μετὰ τὴν παράβασιν ἡ ψυχή. Δ'. Οτι ἄνθρωπος, φησί, λέγεται κατὰ φύσιν ἀληθέστατα οὔτε ψυχή χωρίς σώματος, οὔτ᾽ αὖ πάλιν σῶμα χωρίς ψυχῆς· ἀλλὰ τὸ ἐκ συστάσεως ψυχῆς καὶ σώματος εἰς μίαν τὴν τοῦ καλοῦ μορφὴν συντε θέν. Ὁ δ' Ωριγένης τὴν ψυχὴν μόνην ἔλεγεν ἄνθρω Ο πον, ὡς ὁ Πλάτων. Ε΄. Ὅτι διαφορὰν ἀνθρώπου καὶ τῶν ἄλλων ζώων φησί· καὶ τοῖς μὲν διάφορα σχήματα φύσεως δέδο ται, καὶ μορφαί, ὁπόσας ἡ στερέμνιος καὶ ὁρατὴ φύσις κελεύοντος ἐγέννησε Θεοῦ· τῷ δὲ τὸ θεοειδές καὶ θεοείκελον, καὶ πάντα πρὸς ἐκείνην ἀπηκριβω μένην (Γ. ἀπηκριβωμένα) την πρωτότυπον τοῦ Πα τρὸς καὶ Μονογενοῦς εἰκόνα. Καὶ πῶς τοῦτο λέγει ὁ ἅγιος ἐπισκεπτέον. Γ'. Ὅτι φησὶ Φειδίαν τὸν ἀγαλματοποιόν, τὸ Πισαῖον είδωλον ποιήσαντα ἐξ ἐλέφαντος προσ sunt Methodii n. 18 apud Epiphanium, Solida, στερέμνιος. Nempe terra et aqua, quæ ipsa sunt ἡ ὁρατὴ φύσις, ex qua sacer lexius producta refert animalia. Minus vero quadrat, quod reddiderat interpres valida. Fuerit vero considerandum, etc. Planum est esse Photii verba, remitteris ad ipsum Methodium; quanquam interpres violenta et punctatione et versione ad Methodium referat. Fuit codex Sirmundi ut repræsentamus. Potest ergo videri ipse Methodius plenius edisserens n. 18 et 19 apud Epiphanium. Ante statuam, Εμπροσθεν τοῦ ἀγάλματος. Sic etiam apud Epiphanium n. 19, ἀμφὶ πόδας ἔμπροσθεν τοῦ ἀγάλματος, ubi bene Petavius, as pedes 'Ασωμάτως. Α1. ἀσώματον. 'Ελέγ. ΔΙ. Ελεφάντου

τάξαι ἔλαιον ἔμπροσθεν τοῦ ἀγάλματος εκχέειν, ὥστε oleum efundi, ut vim illi immortalem ea ratione ἀθάνατον εἰς δύναμιν αὐτὸ φυλάσσεσθαι. conciliaret. Ζ΄. Οτι, φησίν, ὁ διάβολός ἐστι πνεῦμα περὶ τὴν ὕλην γενόμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, καθάπερ καὶ Αθηναγόρα ἐλέχθη (ὥσπερ δὴ καὶ οἱ λοιποὶ γεγόνασιν ὑπ' αὐτοῦ ἄγγελοι), καὶ τὴν ἐπὶ τῇ ὕλῃ καὶ τοῖς τῆς ὕλης είδεσι πεπιστευμένον διοίκησιν. Τοῦτο γὰρ ἡ τῶν ἀγγέλων σύστασις, τῷ Θεῷ ἐπὶ προνοίᾳ γεγονέναι τοῖς ὑπ' αὐτοῦ διακεκοσμημένοις· ἵνα, τὴν μὲν παντελικὴν καὶ γενικὴν ὁ Θεὸς ἔχων τῶν ὅλων πρόνοιαν, ᾗ τὸ κῦρος καὶ τὸ κράτος ἁπάντων αὐτὸς ἀνηρτημένος· [τὴν δὲ διὰ μέρους οἱ ἐπὶ τοῦτο τα χθέντες ἄγγελοι.] Αλλ' οἱ μὲν λοιποὶ, ἐφ᾽ ὧν αὐτὸς ἐποίησε καὶ διετάξατο ὁ Θεὸς, ἔμειναν· αὐτὸς δὲ ἐνύβρισε, καὶ πονηρὸς περὶ τὴν τῶν πεπιστευμένων ἐγένετο διοίκησιν, φθόνον ἐγκισσήσας καθ᾿ ἡμῶν· " ὥσπερ καὶ οἱ μετὰ ταῦτα σαρκῶν ἐρασθέντες, καὶ ταῖς τῶν ἀνθρώπων εἰς φιλοτησίαν ὁμιλήσαντες θυγα τράσιν. Αυθαίρετον γὰρ καὶ αὐτοῖς ἔχειν πρὸς ἑκάτε ρα διετάξατο βούλησιν ὁ Θεὸς, οἷα καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων. Καὶ πῶς τοῦτο ληπτέον; VII. Diabolus, inquit, est spiritus, circa materiam, a Deo factus, ut et Athenagoræ placuit quemadnodum et reliqui angeli ab eodem facti sunt, cui et materia et formarum in materia administratio procuratioque commissa sit. Ea enim productionis angelorum ratio fuit, ut in iis quæ a Deo condita essent, providentia moderandis, vicariam Deo operam navarent; uti nimirum, communem ac generalem omnium curam gerens Deus, omnium ipse dominium imperiumque, pendente ab ipso omnium virtute firmamentoque, teneret, [cumn interim singularem functionem atque curam prepositi ad hoc angeli sustinerent. At vero 2teri quidem in ea statione perstiterunt, cujus gratia a Deo conditi, et in quam præfecti erant: diabolus vero petulanter egit, et in eorum quæ sibi fuerant commissa, procuratione, concepta adversus nos invidia pessimum se præbuit. Quemadmodum et illi qui postea corporum concupiscentia flagrantes cum filiabus hominum stupri consuetudinem habuerunt **. Etenim quod hominibus, idem et illis concessum ut utique liberum haberent voluntatis ' consilium. Qui vero hoc accipiendum? Η'. Ότι δερματίνους χιτῶνας τὸν θάνατόν φησι. Λέγει γὰρ περὶ τοῦ ᾿Αδάμ, ἂν ὁ Θεὸς ὁ παντοκράτωρ ἀθάνατον κακὸν ἐξ ἐπιβουλῆς ἰδὼν γεγενημένον, και θάπερ καὶ ὁ πλανήσας αὐτὸν διάβολος ἦν, τοὺς δερματίνους χιτῶνας διὰ τοῦτο κατεσκεύασεν, οιονεί νεκρότητι περιβαλὼν αὐτὸν, ὅπως διὰ τῆς λύσεως τοῦ σώματος πᾶν τὸ ἐν αὐτῷ γενηθὲν κακὸν ἀπο θάνη. θ'. Οτι δύο ἀποκαλύψεις φησί γεγονέναι τῷ ἁγίῳ Η Gen. νι, 2. pedes ante statuam. Male ergo hic interpres, ut oleum interius infusum semper ex statua promanaret. Plin. l. xv, c. 17: Existimatur oleum vindicando a carie utile esse. Certe simulacrum Saturni Romæ lutus oleo repletum est. Restitui facile potest textas Epiphanii præfixo ex Photianis wore, ut scriplum fuerit ὥστε φυλάσσειν, quod hic ὥστε φυλάσσεσθαι. Αὐτός. Forte αὐτοῦ. Qua vero mox sequuntur uncis clausa, ex Epiphanio desumpta n. 21, har. LIIT. Ut et Athenagora placuit, ᾿Αθηναγόρᾳ ἐλέ χθη. Sic etiam restituendus textus Epiphanii, n. 21, ubi est ὦ Αθηναγόρα. Nam Methodius ex ejus Oratione pro Christianis verba ista descripsit, et quæ sequuntur minus sana de angelis adamantibus mulieres et cum eis congressis; in quo errore præfatus Athenagoras multos habuit antiquorum sequaces. Videndi expositores ad vi Genes., D. Thom. 1 p., q. 51, a. 3; Sist. an. 73, etc. Τh, γενετικήν apud eumdem Epiphaniuni restituendum ex Photio et Athenagora γενικήν. Ἀντὶ τούτων restituinus ipsi τοῦτο, ex Epiphanio et Athenagora. Cui et materia, etc. Sunt et ista Athenagora, quibus significatur non fuisse diabolum supremi ordinis, sed ad summum, supremum inter angelos præfectos istis corporeis, in quo præter Damascenum nostrumque Methodium, etiam Chrysostomum sequacem habuit; qui censuit, retinere adhuc priorem principatum, eoque dici principem tenebrarum ceris, ec. Sic enim ad eum locum bon. 4: Εμοί VIII. Per pelliceas tunicas mortem intelligit. Narrat enim de Adam cum Deus omnipotens malum æternum ex insidiis dæmonis factum videret, et qualis erat impostor diabolus, fecisse pelliceas tu nicas quo velut mortalitate eum indueret: ut nimirum corporis dissolutione intermoreretur, quidquid in eo mali productum esset. IX. Binas S. Paulo revelationes contigisse δοκεῖ γενόμενος ἄρχων ὑπὸ τὸν οὐρανὸν μὴ μεταπ πτωκέναι τῆς ἀρχῆς, καὶ μετὰ παράβασιν, cum esset præfectus rebus subcœlestibus, nec post transgressionem amisisse principatum. Modestissimus Thomas, sola Damasceni auctoritate, suam huic sententiæ probabilitatem: quanquam Gregorii, cujus vere Magni natalitia Ecclesiæ faciem nunc diei qua scribo recreant, prælata: salvam voluit; majori fiducia asserturus, si Patrum illud aginen subiisset animum: quanquam nec sic, acerrimi virum judicii, a nostri Gregorii solidiori sententia, arbitror recessurum. Omnium ipse dominium, etc., ᾗ τὸ κῦρος καὶ τὸ κράτος ἁπάντων αὐτὸς ἀνηρτημένος. Plus videtur velle, quam interpretes expresserint. Nempe, præter universale dominium, vim illam conservatricem omnium, διακρατοῦσαν τὸ πᾶν, qua sibi omnium robur firmamentumque devinxerit, pendensque ipse a se teneat, quod vos illa ανηρτημένος, maxime restituto αὐτοῦ, plane indicat. Qua ergo concessimus aliis, qua nobis satisfecimus, utrumque complexi. In Epiphanio corrigendum tò 5. Binas S. Paulo. Videtur non usque adeo solidum, ut nec cujus causa inducitur, futurus ille ter restris paradisus beatorum, in quem bene notat Photius impulsum Methodium, ad fugiendum aliud extremum Origenianum, futuræ resurrectionis sine corporibus: sed veritas media consistit. Grandi saltu Photius, a n. 24, cujus est præcedens εκλογή, transit ad 47, cujus sunt ista apud Epiphanium cui ante αναληφθέντι restituendum, οὐρανόν.

θεται εἶναι τὸν παράδεισον ἐν τῷ τρίτῳ οὐρανῷ, τοῖς λεπτῶν ἀκροᾶσθαι λόγων ἐπισταμένοις, οἶδα γὰρ τὸν τοιοῦτον ἁρπαγέντα ἕως τρίτου οὐρανοῦ, λέγων. Καὶ οἶδα τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον, εἴτε ἐν τῷ σώματι, εἴτε χωρὶς τοῦ σώματος, ὁ Θεὸς οἶδεν ὅτι ἡρπάγη εἰς τὸν παράδεισον. Δύο ἀποκαλύψεις μεγάλας έωρακέναι μηνύει, δὶς ἀναληφθεὶς ἐναργώς ἅπαξ μὲν ἕως τρίτου οὐρανοῦ, ἅπαξ δ' εἰς τὸν παρά δεισον. Τὸ γὰρ, οἶδα ἁρπαγέντα τὸν τοιοῦτον ἕως τρίτου οὐρανοῦ, ἰδίως ἀποκάλυψιν αὐτῷ κατὰ τὸν τρίτον οὐρανὸν πεφηνέναι συνίστησι. Τὸ δὲ, Καὶ οἶδα, πάλιν ἐπιφερόμενον, τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον, εἴτε ἐν σώματι, εἴτε ἐκτὸς σώματος, ὁ Θεὸς οἶδεν, ότι ἡρπάγη εἰς τὸν παράδεισον, ἑτέραν αὖθις αὐτῷ πεφανερῶσθαι κατὰ τὸν παράδεισον ἀποκάλυψιν δείκνυσι. Ταῦτα δὲ λέγει, ἐπεὶ οἱ δι' ἐναντίας τὸν παρά δεισον νοητὸν ἔθεντο ἐκ τοῦ ἀποστολικοῦ ῥητοῦ, ὡς ὄντα ὑπὲρ τὸν οὐρανόν· ἵνα τὸ ἀσωμάτως γενέσθαι τὴν ἐν τῷ παραδείσῳ διαγωγήν συνάξωσιν. dicit. Neque enim Apostolus, inquit, paradisum Ά Παύλῳ· λέγει γάρ· Ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ ᾿Απόστολος ὑποτί in tertio cœlo collocat, si quis illius verba subtili quadam intelligentia percipiat: Scio enim, inquit, hujusmodi hominem raptum usque ad tertium cælum. Et scio hujusmodi hominem, sive in corpore, sive extra corpus, Deus scit; quoniam raptus est in paradisum. Quibus verbis, duas se illustres revelationes vidisse significat; bis manifeste raptus: semel quidem usque ad tertium cœlum; semel autem, in paradisum. Hæc enim verba: Scio raptum hujusmodi usque ad tertium calum, peculiare quiddam, cum ad tertium coelum esset erectus, ostensum illi esse demonstrant. Illud vero quod subjicitur: Et scio hujusmodi hominem, sive in corpore, sive extra corpus, Deus scit; quoniam raptus est in paradisum: aliud rursus in paradiso illi patefactum et revelatum ostendit. Hæc autem eo dicit, quod contrarium sentientes, paradisum tantum spiritalem ponerent ex apostolico dicto, velut supra cœlum; ut inde futuram in paradiso vitam sine corpore concluderent. X. Docet etiam, malum facere aut non facere, esse in nostra potestate: nam alioquin non pœnas lueremus pro male actis, nec prænia reciperemus pro meritis: at cogitare, vel non cogitare mala, non esse in nostra positum potestate. Quamobrem ait divinum Paulum dicere: Non enim quod volo, hoc ago; sed quod nolo, hoc facio s. Hoc est: Non quod volo cogitare, hoc cogito, sed quod nolo. Porro eradicatum ait malæ cogitationis vitium, adveniente naturali morte: nam et ideo mors peccatori inflicta est, ut ne malum æternum foret. Cæterum qua id ratione intelligendum? Sciendum hoc etiam ab aliis nostris Patribus fuisse traditum. Mors certe per illud tempus quo quis illa defungitur, neque accessio peccatorum, neque subtractio fuerit. Ι'. Ὅτι φησὶ τὸ μὲν πρᾶξαι, ἢ μὴ πρᾶξαι τὰ κακὰ, ἐφ' ἡμῖν· ἐπεὶ οὐκ ἂν δίκας ἐδίδομεν τῶν κακῶς δρωμένων, οὐδ᾽ ἀμοιβὰς ἐλαμβάνομεν τῶν καλῶς· τὸ δ' ἐνθυμηθῆναι τὰ κακὰ, ἢ μὴ, οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Διὰ τοῦτο καὶ τὸν θεῖον Παῦλόν φησι λέγειν· Οὐ γὰρ 8 θέλω, τοῦτο πράσσω· ἀλλ᾿ ὃ οὐ θέλω, τοῦτο ποιῶ· τουτέστιν, οὐχ 8 θέλω ἐννοεῖν, τοῦτο ἐννοῶ ἀλλ' 8 μὴ θέλω. Εκριζωθῆναι δέ φησι καὶ τὸ τὰ κακὰ ἐνθυμεῖσθαι διὰ τῆς τοῦ φυσικοῦ θανάτου παρουσίας· ἐπεὶ καὶ διὰ τοῦτο ὁ θάνατος ἐδόθη παρά Θεοῦ τῷ ἐξημαρτηκότι, ἵνα μὴ ἀθάνατον μείνῃ τὸ κακόν. ᾿Αλλὰ πῶς τοῦτο εἴρηται (σημειωτέον, ὅτι καὶ ἄλλοις ἡμῶν Πατράσιν είρηται), είπερ ὁ θάνατος τοῖς τοῦτον μετερχομένοις κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον οὔτε προσθήκη οὔτε ὑφαίρεσις ἁμαρτημάτων γίνεται; Compendiosa Expositio dictorum quorumdam apostolicorum, ex eoden S. Methodii libro. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ αὐτοῦ λόγου, ἀποστολικών ῥητῶν ἑρμηνεία κατὰ σύνοψιν. (Apud Photium ibid., pag. 909.) 1. Lecta est ex eodem illius libro compendiosa dictorum quorumdam apostolicorum explanatio. Videamus vero quod primum in Apostolum dicere aggressi fueramus. Nam quod ait so: Ego auII Cor. XII, 2, 3. 50 Rom. vul, 15. " Rom. vi, Nec præmia reciperemus, etc. Apud Photium ἢ ἀμοι6. Restituimus οὐδέ ex codice Sirmundi. Tractat ista Methodius n. 56 apud Epiphanium. Sciendum, etc. Ita passim Chrysostomus et alii. Indicat etiam propheta illis verbis: Supervenit mansuetudo et corripiemur, etc. Acceleratas mortes quorumdam singulari beneficio legimus, ut Josiæ, etc. Interpres male ista sequentibus copulat: velut illa dicant alii Patres, non priora illa Methodii. Est plane illud είπερ epiphonema Photii, qualia passim auctorum dictis ceu censor annectit. Quod primum in Apostolum dicere, etc. τι ἦν ὅπερ πρῶτον... προήχθημεν εἰπεῖν. Plura jam in eurn locum disputaverat, velut Origeniana destruens, Α'. Ανεγνώσθη τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ αὐτοῦ λόγου, ἀποστολικῶν ῥητῶν ἑρμηνεία κατὰ σύνοψιν. Ίδωμεν δὲ, τί ἦν ὅπερ πρῶτον εἰς τὸν ᾿Απόστολον προήχθημεν εἰπεῖν. Τὸ γὰρ, Ἐγὼ δὲ ἔζων, λεχθὲν αὐτῷ, quibus jam subjicit sua. Exstant ista apud Epiphanium n. 55. Litteram male interpunctione in impressis depravatam, nec bene redditam restituimus, ut ipsa per se clara procedat. Quod porro spectat ad istam Methodii expositionem, video adversantes plures juniores, quorum leviora videantur argumenta. Ego cum soliditate subtilissimam arbitror, quam etiam amplexus est noster Cajetanus, vir certe acris ingenii in venando sensu litterali. quem unum fere sectatur. Puto tamen non esse restringendam apostolicam sententiam, ad solam illam Methodianam expositionem, neque id contendisse Υφαίρ. ΑΙ. ὕφεσις. Metho

χωρὶς νόμου ποτέ· τὴν ἄνω ἐν τῷ παραδείσῳ, tem virebam sine lege aliquando: quam olim in p: καθάπερ ἐξ ἀρχῆς ὑπεθέμεθα, πρὸ τῆς ἐντολῆς, οὐκ ἐκτὸς σώματος, ἀλλὰ μετὰ σώματος ἡμῶν, ἐν τοῖς πρωτοπλάστοις διαγωγήν παρεγγυᾷ. Ἐκτὸς δὲ ἐπιθυμίας διήγομεν, οὐ γινώσκοντες ὅλως ἐπιθυμίας προσβολάς. Τὸ γὰρ μὴ ἔχειν διορισμόν, καθ᾽ ἂν δεῖ πολιτεύεσθαι· μηδὲ ἐξουσίαν αὐτοδέσποτον λογίου, ποίῳ δεῖ χρῆσθαι πολιτεύματι, ἵνα δικαίως ἢ τιμηθή ἢ μεχθῇ, ἀνυπεύθυνον παντὸς λέλεκται ὑπάρχειν τοῦτο ἐγκλήματος. Ὅτι μὴ δύναται τούτων τις ἐπιθυμῆσαι, ὧν μὴ κεκώλυται· κἂν ἐπιθυμήσῃ δὲ, οὐκ αἰτιαθήσεται. Τὸ γὰρ ἐπιθυμῆσαι οὐκ ἐπὶ τῶν παρ όντων καὶ ὑποκειμένων ἐν ἐξουσίᾳ πίπτει, ἀλλὰ ἐπὶ τῶν παρόντων μεν, μὴ ὄντων δ' ἐν ἐξουσίᾳ. Πῶς γὰρ οὐ μὴ κεκώλυταί τις, μηδὲ ἐνδεής ἐστι, τούτου ἐρα; ὅθεν διὰ τοῦτο τὴν ἐπιθυμίαν οὐκ ᾔδειν, εἰ μὴ ὁ νόμος ἔλεγεν· Οὐκ ἐπιθυμήσεις. Ακούσαν τες γάρ· Ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλόν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Η δ᾽ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ' αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε· τότε τὸ ἐπιθυμῆσαι συνέλαβον, καὶ ἐκίσσησαν. Διδ δὴ τὴν ἐπιθυμίαν καλῶς οὐκ ᾔδειν ἐλέχθη, εἰ μὴ ὁ νόμος έλεγεν· Οὐκ ἐπιθυμήσεις· οὐδὲ ἐσθίειν, εἰ μὴ εἴρητο· Μὴ φάγεσθε ἀπ' αὐτοῦ. Ἐντεῦθεν γὰρ ἐκτήσατο ἀφορμὴν εἰς τὸ διαπαῖξαι με ἡ ἁμαρτία. Δοθείσης γὰρ τῆς ἐντολῆς, ἔσχε λαβὴν ὁ διάβο λος κατεργάσασθαι ἐν ἐμοὶ τὴν ἐπιθυμίαν· Χωρίς γὰρ νόμου ἡ ἁμαρτία νεκρά. Οἷα· Οὐ δοθείσης γὰρ τῆς ἐντολῆς, ἄπρακτος ἦν ἡ ἁμαρτία. Ἐγὼ δὲ Έξων πρὸ τῆς ἐντολῆς ἀμέμπτως (57'), οὐκ ἔχων ἐπιταγὴν, καθ᾿ ἣν ἔδει πολιτεύεσθαι. Ελθούσης δὲ τῆς ἐντολῆς, ἡ ἁμαρτία ανέζησεν. Ἐγὼ δὲ ἀπέθανον· καὶ εὑρέθη ἡ ἐντολὴ, ἡ εἰς ζωὴν, αὕτη εἰς θάνατον. Ὅτι μετὰ τὸ νομοθετῆσαι τὸν Θεὸν, καὶ διαστείλασθαί μοι & ποιητέον, καὶ μὴ ποιητέον, κατειργάσατο ἐν ἐμοὶ τὴν ἐπιθυμίαν ὁ διάβολος. Η γὰρ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ ἡ δοθεῖσά μοι, αὕτη εἰς ζωὴν καὶ ἀφθαρσίαν, ἵνα, πειθόμενος αὐτῇ, ἀειθάλ λοντα πρὸς ἀθανασίαν βίον ἔχω, καὶ χαράν· ἀθετήσαντι αὐτὴν, εἰς θάνατον ἀπέβη. Ἐπειδὴ ὁ διάβολος, ἐν ἁμαρτίαν νῦν οὗτος ἐκάλεσε διὰ τὸ δημιουργὸν αὐτ radiso, in primis parentibus, ante præceptum, non corporis expertes, sed cum corpore, ducebamus νιtam, significat, quemadmodum docuimus in superioribus. Porro immunes agebamus a concupiscentia, ne ullo quidem modo insultus ejus vimque scientes. Etenim non habere ad cujus præscriptum vivas, neque explicandi jussi divini (quo pacto vivendum sit, ut vel debito præmio afficiaris, vel damneris) absolutam omnino potestatem, hoc ab omni crimine absolvit. Nam nemo concupierit, quod non est vetitum: nec vero etsi concupierit, crimini dabitur. Cupere enim non in ea cadit, quæ præ… sentia, in nostra potestate sunt: sed in ea quæ quidem præsentia sunt, non tamen sunt in nostra potestate. Quomodo enim ejus quispiam desiderio exardescat, a quo non arcetur, et quod minime necessarium habeat? Ideo igitur, concupiscentiam nescivissem, nisi lex dixisset Non concupisces 51. Nam cum audivissent: De ligno autem cognoscendi bonum et malum, non edetis de illo. Qua die autem ederitis ex eo, morte moriemini "; tunc conceperunt concupiscentiam, improbeque ac instar prægnantis appetierunt. Ideo bene dictum est: Concupiscentiam nescivissem, nisi les dixisset: Non concupisces. Neque desiderassem comedere, nisi fuisset dictum: Non comedetis ex eo. Hinc enim peccatum mihi illudendi occasionem accepit. Dato enim mandato, babuit diabolus quo in me concupiscentiam operetur. Sine lege enim peccatum mortuum erat s Velut dicat: Non data enim lege peccatum velut ineflicax erat. Ego autem ante præceptum latum, irreprehensibilem vitam agebam, ut qui normam non haberem secundum quam viverem. Sed cum ve· nisset mandatum, peccatum revixit. Ego autem mortuus sum et inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem *. Nam post legem a Deo latam, et postquam fuit in mandatis datum quid faciendum esset quove abstinendum, opera - tus est in me concupiscentiam diabolus. Quod enim a Deo ad vitam et incorruptionem mandatum οι Rom. vil, 7. 5 Gen. 11, 17. 88 Rom. vi, 8. t ibid. 9, 10. Methodium, ut neque Chrysostomum et alios contendisse existimo, restringenda ad suum ipsorum sensum verba apostolica. Fuerit ergo locutus Paulus universim de exlege, qualis fuit primus parens, ante illud præceptum non comedendi de ligno scientiæ, quod nimirum spectat ad legem positivam: fueruntque homines ante Moysis legem, quod etiam spectat ad multa juris naturæ minus nota. lis omnibus, quod spectat ad ejusmodi non præcepta, mortuum erat peccatum; sive diabolum, incentorem illum extrinsecum sensu Methodiano intelligamus, sive concupiscentiam et fomitem, incentorem domesticum: νεκρὰ ἁμαρτία, άπρακτος, inquit Methodius, ineficax, ut nihil posset: eoque ignotum formaliter, nec nisi occasione legis cognoscendum. Sic enim revera cognovimus diabolum, cognovitque maximè primas parens, ut nihil in istis minus consequens babeat Methodius, nihilique sit Justiniani, quam (37') 'Αμέμπτως. ΑΙ., βίον ἄμεμπτον. PATROL. GR. XVIII. pluris facit, impugnatio ex illo capite. Solum video Achillem cui uni et Estius et alii secus opinantes fidunt, nondum prostratum: nempe dissonantiam alterius loci ejusdem Apostoli, quo ait, non fuisse Adam seductum: non ergo hic seductum dicit: nou ergo de se ipso loquitur ut in Adamo ante peccatum exlege. Enimvero facile responderi potest, 10qui hoc loco Paulum absolute; altero autem comparatione ad Evam: atque ita verissime, seductum, et non seductum, dicere. Fuit certe velut mediate seductus, qui errore practico judicaverit acquiescendum serpentinæ ac diabolicæ suggestioni, per Evam proposita, quanquam νοητῶς et speculative, non nesciret suggeri falsa, in quo velut non seductus, videri potest, et dicitur a Paulo, præferente virum ut majori a natura, sapientia mulieri; cui in Eva serpens sic facile illuserit, falsumque et divinitatem existimatum persuaserit.

acceperam, ut illi obediens virentem semper ad τὸν ἁμαρτίας ὑπάρχειν, διὰ τῆς ἐντολῆς ἀφορμὴν Immortalitatem et gaudium vitam haberem, contemnenti mihi, cessit in mortem. Quippe diabolus quem hic Paulus peccatum appellavit, eo quod ipse architectus sit et auctor peccati, occasione a peccato accepta, ut per inobedientiam deciperct, deceptum occidit; sententiæque illius peregit reum: In qua autem die comederitis ex eo, morte moriemini. Itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum, et justum, et bonum st: velut nimirum ad salutem, non ad exitium datum. Nihil enim credamus feri a Deo inutile et noxium. Qui ergo? Quad bonum est mihi factum est mors se? id nimirum, quod summi ac præcipui cujusdam boni causa futurum, mihi fuerat lege præceptum? Absit. Neque enim Dei mandatun mihi causa fuit, ut corruptionis jugo manciparer, sed diabolus: ut palam proderetur, qui per bonum mihi esset molitus malum; fieretque et convinceretur inventor peccati, supra modum peccator. Scimus enim quia lex spiritualis est 87 λαβὼν πρὸς παρακοὴν ἀπατῆσαί με, ἀπατήσας ἀπέκτεινε· τῷ, Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ὑπ' αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε, κατακρίματι ὑπεύθυνον γενέσθαι κατεργασάμενος. Ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος, καὶ ἡ ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ ἁγία, καὶ δικαία, καὶ ἀγαθή· ὅτι μὴ ἐπὶ τὸ βλάψαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ σῶσαι ἐδόθη. Μὴ γὰρ οιώμεθα ἀνωφελές τι ή βλαβερόν ποιεῖν τὸν Θεόν. Τί οὖν; Τὸ ἀγαθὸν ἐμοὶ ἐγένετο θάνατος; ὃ τοῦ μεγίστου μοι ὡς αἴτιον ἐσόμενον ἀγαθοῦ, νομοθέτημα ἐδόθη; Μὴ γένοιτο! Ὅτι μὴ ἡ ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ καταδουλωθῆναι με ἐγένετο τῇ φθορᾷ αἰτία, ἀλλ' ὁ διάβολος· ἵνα φανερωθῇ διὰ τοῦ ἀγαθοῦ τὸ κακὸν κατασκευάσας· ἵνα γένηται καὶ ἐλεγχθῇ καθ' ὑπερβολὴν ὁ εὐρετής τῆς ἁμαρτίας ἁμαρτωλός. Οίδαμεν γάρ, ὅτι ὁ νόμος ἐστὶ πνευματικός· διὸ καὶ οὐδὲν αἴτιος βλάβης οὐδενί. Πόρρω γὰρ ἐπιθυμίας ἀλόγου καὶ ἁμαρτίας ἐσκήνηται τὰ πνευματικά. Εγὼ δὲ σάρκινος εἰμι, πεπραμένος ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν. Οἷον· Ἐγὼ δὲ σάρκινος ῶν, καὶ ἐν μέσῳ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ πονηροῦ κατασταθεὶς ὡς αὐτεξούσιος, ἵνα ἐπ' ἐμοὶ ἐλέσθαι 8 βούλομαι ᾖ. Τέ θεικα γὰρ πρὸ προσώπου σου, φησί, τὴν ζωὴν καὶ τὸν θάνατον. Νεύσας πρὸς τὸ παρακοῦσαι μὲν τοῦ πνευματικοῦ νόμου· οἷα τῆς ἐντολῆς· ἐπακοῦσαι δὲ τοῦ ὑλικοῦ· οἷα τοῦ ὄφεως τῆς συμβουλίας· πέπρα μαι διὰ τὴν τοιαύτην αἵρεσιν, πεσὼν ὑπὸ τὴν ἁμαρτ τίαν, τῷ διαβόλῳ. "Οθεν ἐντεῦθεν πολιορκήσάν με το κακὸν ἐνιζάνει καὶ ἐμπολιτεύεται εἰσοικίσθαι ἐν τῇ σαρκί μου, δίκης ἐντεθείσης μοι, τὴν ἐντολὴν : eoque, nulli ullius damnni est causa. Spiri tualia enim, procul a cupiditate aliena a ratione, procul a peccato habitant. Ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Quasi diceret: Εgo autem carpalis sum, et in boni malique confinio, velut liberi arbitrii, positus; ut in mea sit potestate, quid velim eligere. Posui enim, inquit, ante faciem tuam vitam et mortem 58. Cum itaque annuissem, ut legi quidem spiritali, mandato, inquam, non obsequerer; obsequerer vero legi carnali, serpentis nimirunn consilio, propter ejusmodi electionem lapsus ἀθετήσαντι, πραθῆναι τῷ κακῷ. Διὸ καὶ τὸ, Οὐ γενών in peccatum, diabolo venumdatus sum. Hinc malum velut obsidens, mihi adhærescit, atque in carne mea tanquam in domo habitat; hac violati præcepti multa imposita, uti malo venderer. Unde et quod dicitur: Non cognosco quod operor: et: Quod odi facio s: non sic accipi debet, quasi de nalo opere intelligatur, sed dumtaxat de cogitatione. Non enim in nostra est potestate, ut cogitemus vel non cogitemus absona, sed ut utamur vel non utamur cogitatis. Nam, ne nobis istiusmodi cogitationes obrepant, quæ probandi nostri causa intrinsecus immittuntur, prohibere non possumus; non assentiri et non uti, possumus. Quocirca, ejusmodi ne cogitare quidem velle, nostræ est potestatis id autem assequi ut penitus exstinguantur neque nobis amplius occurrant, minime. Nam, ut dixi, haudRom. νιι, 12. so ibid. 13. 37 ibid. 14. 58 Eccli. xr, 48; Jer. xxi, 8. Sed diabolus. Quem ubique dicit Pauli illud peccaium. Est paraphrasis velut continua, sequiLurque Græcam punctationem, qua verba illa, ἀλλὰ ἡ ἁμαρτία, referuntur ad priora: Latini autem ad sequentia referunt, sensu non ita plano. Vult ergo, non legem, sed peccatum occasione legis, mortem induxisse, ut ostendatur convincaturque maxima cjus improbitas et malitia; quod malum tantum, bono illo conciliaverit egregieque quadrat Methodianæ in diabolum, vere γενόμενον καθ᾽ ὑπερσπλὴν ἁμαρτωλόν • Paulina phrasis: Qui sit factus seu ostensus eo abusu bonique perversione, excel σκω δ κατεργάζομαι· καὶ, Ποιῶ ὁ μισῶ, λεγόμε νον· οὐκ ἐπὶ τοῦ δρᾶσαι τὸ φαῦλον παραληπτέον, ἀλλ' ἐπὶ τοῦ μόνον ἐνθυμηθῆναι. Οὐ γὰρ ἐφ' ἡμῖν τὸ ἐνθυμεῖσθαι, ἢ μὴ ἐνθυμεῖσθαι, κεῖται τὰ ἄτοπα, ἀλλὰ τὸ χρῆσθαι ἢ μὴ χρῆσθαι τοῖς ἐνθυμήμασι. Κω λύσα: μὲν γὰρ πίπτειν εἰς ἡμᾶς τοὺς λογισμοὺς οὐ δυνάμεθα, προσδεχομένων ἡμῶν ἔξωθεν είπο πνεομένους· μὴ πεισθῆναι μέντοι, ἢ μὴ χρῆσθαι δυνάμεθα. Διὸ τὸ μὲν θέλειν αὐτὰ μὴ ἐνθυμηθῆναι τα ράκειται· τὸ δὲ κατεργάσασθαι εἰς τὸ ἀφανίσαι, ἵνα μὴ αὖθις περὶ τὸν λογισμὸν ἀνέλθωσιν, οὔ· ὅτι μὴ κεῖται τοῦτο ἐφ' ἡμῖν, ὡς ἔφην· ὡς εἶναι τὸν νοῦν τοιοῦτον τοῦ ῥητοῦ· Οὐ γὰρ ὃ θέλω, ποιῶ ἀγαθόν· θέλω γὰρ μὴ ἐνθυμεῖσθαι ἃ βλάπτει με. Ἐπειδὴ τοῦτο τὸ ἀγα θὸν πανάμωμον. Καὶ τοῦτο μὲν, ὅ θέλω ἀγαθὸν, οὐ ποιῶ· ὃ δὲ μὴ θέλω, πράσσω κακόν· οὐ θέλων ss Rom. vil, 15. lenter peccator: seu maximus peccator. Apud Epiphaniuin tamen n. 56 habetur Latina punctatio: sed potest vitiosa esse, non minus quam τὸ αἰτίας, ἀντὶ τοῦ, αἰτία, quod immediate præcedit: possentque illie plura restitui ex nostris Photianis; puta, n. 55. initio, ίδωμεν, ἀντὶ τοῦ, ἴωμεν· ἐνεκίσσησαν, ἀντὶ τοῦ ἐνεκίστησα. Εισοικίσθαι. Epiph. har. Lxiv, num. 56 sub finem, εἰσοικεῖσθαι. Προσδεχομένων. Lego πρὸς δοκιμήν ex Epiphanio n. 57.

ἐννοεῖσθαι. καὶ ἐννοούμενος, ἃ μὴ θέλω. Καὶ ἐπισκέ- quraquam id positum est in nostra facultate κι ψασθαι εἰ μὴ διὰ ταῦτα αὐτὰ καὶ ὁ Δαυΐδ ἐνε τύγχανε τῷ Θεῷ, δυσχεραίνων ἐπὶ τῷ λογίζεσθαι καὶ αὐτὸν, ἃ μὴ ἤθελεν· Ἀπὸ τῶν κρυφίων μου καθάρισόν με, καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίων φεῖσαι τοῦ δούλου σου. Ἐὰν μή μου κατακυριεύσωσι, τότε ἄμωμος ἔσομαι, καὶ καθαρισθήσομαι ἀπὸ ἁμαρτίας μεγάλης. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Ἀπόστολος ἐν ἑτέρα - Λου γισμούς καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρόμετον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ· καὶ αἰχμαλω‐ τίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ hæc sit illius loci sententia, Non enim quod volo, facio bonum. Volo enim minime cogitare, quæ mihi noceant, Nam est hoc bonum perquam irreprehensibile et purum Caeterum, bonum illud quod volo, non facio; quod autem nolo, ago malum: qui nimirum, nolim cogitare, et cogitem, quæ nolo. Atque illud quæso videte, num eamdem ob causam David Deo supplicaret, gre ferens, quod et ipse cogitaret quæ minus vellet: Ab occullis, inquit, meis munda me, et ab alienis parce servo tuo. Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero, et emundabor a peccato magno ". Sed et Apostolus in Epistola alia": Cogitationes destruentes, et ommem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigentes omnem intellectum in obsequium Christi. Β. Εἰ δέ τις ὅμόσε τῷ λόγῳ ἰέναι τολμῶν ἀποκρίνοιτο, ὡς ἄρα διδάσκει ὁ ᾿Απόστολος, ὡς οὐ μόνον ἐν τῷ λογίζεσθαι τὸ κακὸν μισοῦμεν, καὶ ὃ οὐ θέλομεν, πράττομεν· ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ κατεργάζεσθαι αὐτὸ, διὰ τό· Οὐ γὰρ ὁ θέλω, ποιῶ ἀγαθὸν, λελέχθαι· ἀλλ' δ οὐ θέλω κακὸν, τοῦτο πράσσω· ἀξιώσωμέν που εἰ ἀληθῆ λέγει ὁ ταῦτα λέγων, διασαφῆσαι· Τί ἦν τὸ κακὸν, δ ἐμίσει μὲν ὁ ᾿Απόστολος, καὶ οὐκ ἐβούλετο ποιεῖν, ἐποίει δέ· καὶ τὸ ἀγαθὸν δ ἐβούλετο μὲν ποιεῖν, οὐκ ἐποίει δέ· ἀλλ' ἀντιστρά φως· ὁτάκις μὲν ἤθελε ποιῆσαι τὸ ἀγαθὸν, τοσαυτά κις οὐ τὸ ἀγαθὸν, ὃ ἤθελεν, ἐποίει· ἀλλὰ τὸ πονηρὸν, 8 μὴ ἤθελεν, ἐποίει; Πῶς δὲ καὶ ἡμᾶς, εἰς τὸ παν τάπασιν ἀποτινάξασθαι τὸ ἁμαρτάνειν προτρεπόμε νος, Μιμηταί μου, ἀποφαίνεται, γίνεσθε, καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ; Οὕτως οὐ τῷ ποιεῖν ἃ μὴ ἤθελεν, ὑπέθετο τὰ προειρημένα, ἀλλὰ τῷ μόνον λο γίζεσθαι. Ἐπεὶ πῶς ἂν ἦν μιμητής Χριστοῦ ἀκριβής; Καλὸν μὲν οὖν, εἰ μὴ εἴχομεν, ἦν ἂν καὶ χαρμιώτατον, τοὺς ἀντιπράσσοντας ἡμῖν καὶ μαχομένους· ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἀδύνατον, καὶ 8 θέλομεν οὐ δυνάμεθα. θέλομεν γὰρ μὴ ἔχειν τοὺς ἐξέλκοντας εἰς πάθη· ἦν γὰρ ἀνιδρωτὶ σωθῆναι· καὶ ὦ θέλομεν, τοῦτο οὐ γίνεται, ἀλλ' δ οὐ θέλομεν. Δεῖ γὰρ ἡμᾶς δοκιμάζεσθαι, ὡς ἐχρῆν Μὴ ἐνδιδῶμεν [ούν], ὦ ψυχή, μὴ ἐνδιδω μὲν ἐν τῷ πονηρῷ· ἀλλ', Αναλαβόντες τὴν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ, ὑπερασπίζουσαν ἡμῶν, ἐνδυσώμεθα τὸν θώρακα τῆς δικαιοσύνης, καὶ ὑποδυσώ μεθα τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ Εὐαγγελίου. 11. Quod si quis, his dictis refragari ausus, ob jiciat: haberi ex Apostolo, quod non solum cogi tando malum oderimus, et quod nolumus faciamus; verum etiam ipso opere, eo quod dicat: Non enim quod volo bonum, hoc facio: sed quod nole malum, hoc ago '; hune sane, qui ita dicat et ratiocinetur, si modo vera dicit, explicare jubeamus: quodnam esset illud malum, quod cum Apostolus odisset nec vellet facere, nihilominus faceret: aut iliud e contrario bonum, quod cum vellet præstare, non posset: imo vero quoties patrare bonum vellet, non quod vellet bonum; sed malum quod nollet, patraret? Qua enimvero ratione, hortando ad excutiendum omnimode peccatum, Imitatores mci estote, sicut et ego Christi 68, pronuntiat? Sic same non in agendo quæ nollet, sed in sola cogitatione, præmissa docuit. Alioqui enim, qui ipse sedulus erat imitator Christi? Illud quidem optandum erat, l titiæque plenissimum, ut adversarios nullos ac hostes haberemus; sed quoniam fieri istud non potest, hinc quoque est ut quod volumus, non possimus. Volumus enim, non habere aliquem qui ad passiones viliaque detrahat: nam esset ea saluts, sudoris expers: cæterum non evenit quod sic volumus, sed quod nolumus. Uti enim diximus, oportet nos probari. Ne ergo, anima, ne, rogo, concedamus in malo: sed assumentes armaturam Dei qua protegamur et tuti simus, justitiæ loricam induamus, et calceemus pedes in praparatione EvanPsal. xvi, 13, 14. " 11 Cor. x, 4, 5. 6 Rom. vil, 19. 68 1 Cor. x1, 1. Επισκέψασθαι. Forte ἐπισκέψασθε. 'Ετέρα. ΑΙ., ἑτέρῳ. 'Αληθή. Αl., ἀληθῶς. Et mox, ἢ βεβούλητο. Εχρήν. Leg. Εφην, ex Epiphanio n. 59 Nam est hoc bonum perquam irreprehensibile et purum. Πανάμωμον, velut ἀπάθεια illa ita Patribus et theologis mysticis decantata, paucisque concessa. Fuit in ea insignis, cujus hodie octavam diem solemni officio, Prædicatores, colimus, noster ille Thomas, qui nunquam pestiferæ superbiæ, tantis et gratia et naturæ donis auctus, persenserit stimulum: omnique postea, a miraculose cinctis renibus, libidinis sensu caruerit: sic divina gratia, menti vere angelicæ, aptante vasculum. Emendandus ex istis textus Epiphanii, quam etiam emendationein subjuncti in eo iambi, plane exigunt. Plane vero, solælida haec, Paulinæ illius sententia explicatio; ut ipse jam justus justorum agat personam, et in ea, vim illam, ex mala suggestione dæmonis, aut etiam ex virium inferiorum seditione et contumacia, immissis pravis cogitationibus, quarum non possit non habere sensum, queratur et lugeat. Si autem cum aliis, in persona hominis non justi et in gratia, ad miserimus loqui, fuerit etiam in operibus nonnulla ejusmodi vis concedenda; etsi non omnino absoluta, el qualis est in cogitationibus quam tamen ipse sibi, sic diaboli captivus, actusque ad ipsius voiuntatem in scelus omne, ascripserit; qui et Deum deseruerit, nec adbuc conciliare volenti, acquiescere velit. Egregia sunt quæ Amphilochius noster prosequitur hom. de pænitentia in hujusmodi cogitationes, magnæque et cruditionis et consolationis.

ἐν ᾗ δυνησόμεθα πάντα τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ τὰ πεπυρωμένα σβέσαι· καὶ τὴν περικεφαλαίαν τοῦ σωτηρίου, καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος, ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ· πρὸς τὸ δύνασθαι στῆναι πρὸς τὴν μεθοδείαν τοῦ διαβόλου λογισμούς τε καθελειν, παὶ πᾶν ὕψωμα επαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Χριστοῦ. Ὅτι μὴ ἐστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα. Οὐ γὰρ ὁ θέλω πράσσω, ἀλλ' ὁ μισῶ, τοῦτο ποιῶ. Εἰ δὲ δ οὐ θέλω, τοῦτο ποιῶ, σύμφημιτῷνόμῳ ὅτι καλός Νυνὶ δὲ οὐκ ἔτι ἐγὼ κατεργάζομαι αὐτὸ, ἀλλ' ἡ οἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία.Οίδα γάρ, ότι οὐκ οἰκεῖ ἐν ἐμοὶ, τουτέστι ἐν τῇ σαρκί μου, τὸ ἀγα θόν· ὀρθῶς λέγων. Μέμνησθε γὰρ, ὡς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν διωριζόμεθα, ἀφ' οὗ τὸν ἄνθρωπον πλανηθέντα τὴν ἐντολὴν ἀθετῆσαι συνέβη, ἐντεῦθεν ἐκ τῆς παρακοῆς τὴν ἁμαρτίαν λαβοῦσαν γένεσιν, εἰς αὐτὸν εἰσῳκηκέ ναι. Οὕτω γὰρ στάσις ἐνέπεσε, σφαδασμῶν τε καὶ λογισμῶν ἀνοικείων ἐπληρώθημεν· κενωθέντες μὲν τοῦ ἐμφυσήματος τοῦ Θεοῦ, πληρωθέντες δὲ ἐπιθυμίας υλικῆς, ἣν ὁ πολύτροπος ενεφύσησεν εἰς ἡμᾶς ὄφις. Διὸ καὶ τὸν θάνατον ὁ Θεὸς πρὸς ἀναίρε σιν τῆς ἁμαρτίας ὑπὲρ ἡμῶν ἀνεύρετο· ἵνα μὴ ἐν ἀθανάτοις ἡμῖν ἀνατείλασα, ὡς ἔφην, ἀθάνανος ᾖ. Οθεν ὁ ᾿Απόστολος· Οἶδα γὰρ, ὅτι οὐκ οἰκεῖ ἐν ἐμοὶ, τουτέστιν ἐν τῇ σαρκί μου, τὸ ἀγαθὸν, λέγων, τὴν ἀπὸ τῆς παραβάσεως διὰ τῆς ἐπιθυμίας εἰσοικισθεῖσαν εἰς ἡμᾶς ἁμαρτίαν βούλεται μηνύειν· ἧς δή, καθάπερ βλαστήματα νέα, οἱ φιλήδονοι περὶ ἡμᾶς ἀεὶ λογισμοί συνίστανται. Δισσὰ γὰρ ἐν ἡμῖν λογισμῶν γένη· τὸ μὲν ἀπὸ τῆς ἐπιθυμίας τῆς ἐμφωλευούσης ἐν τῷ σώματι συνιστάμενον, ἥτις ἐξ ἐπινοίας, ὡς ἔφην, συνέστη τοῦ ὑλικοῦ πνεύματος • τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ νόμου τοῦ κατὰ τὴν ἐντολὴν, ὃν ἔμφυ τον ἐλάβομεν ἔχειν καὶ φυσικὸν νόμον πρὸς τὸ καλὸν ἡμῶν ἐξεγείροντα τὸν λογισμόν. Οθεν τῇ μὲν νομο θεσίᾳ τοῦ Θεοῦ κατὰ τὸν νοῦν συνηδόμεθα· τοῦτο γὰρ ὁ ἔσω ἄνθρωπος· τῇ δὲ νομοθεσίᾳ τοῦ διαβόλου κατὰ τὴν ἐνοικοῦσαν ἐπιθυμίαν ἐν τῇ σαρκί. Ο γὰρ ἀντιστρατευόμενος καὶ ἀντιπράσσων τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ, οἷον τῇ πρὸς τὸ ἀγαθὸν ὁρμῇ τοῦ νούς, αὐτός ἐστιν, ὁ τοὺς ἐμπαθεῖς ἀναφύων ἀεὶ καὶ ὑλικοὺς πρὸς ἀνομίαν περισπασμούς. gelii. In omnibus autem assumamus scutum fidei, in Ἐπὶ πᾶσι τε ἀναλάβωμεν τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως, qua possimus omnia tela nequissimi ignea exstinguere: et galeam salutis, et gladium spiritus, quod est verbum Dei: ut possimus stare adversus insidias diaboli ": cogitationes item destruere, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Christi “. Quoniam non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem ". Non enim quod volo bonum, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo, illud facio, consentio legi, quoniam bona est. Nunc auten jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum 6. Præclare istud quidem. Meministis enim, quod superius fuit constitutum: ut ex quo primum homo seductus, Dei mandatum violavit, inde, ex inobedientia ortum peccatum, sedem in eo posuerit. Sic enim seditio conflari cœpit ac turbulentis agitationibus cogitationibusque incongruis sumus repleti, divino aſſatu vacui, rerumque in materia et corporearum, quam callidus nobis serpens insuflaret, cupiditate pleni. Hinc Deus, mortem qua deleret peccatum, nostri causa excogitavit, ut ne in nobis immortali - bus, quemadmodum dictum est, reflorescens, etiam ipsum immortale esset. Cum ergo ait Apostolus: Scio enim quod non habitat in me, hoc est, in carne nea, bonum, peccatum voluit significare, quod ex illa divini mandati transgressione, per cupiditatem in nos invectuun est: ex quo, ceu novi quidam surculi voluptariæ nos cogitationes, ceu agmine, circumstant semper et obsident. Est enim in nobis duplex cogitationum genus: aliud quod ex cupiditate illa, latitante in corpore excitari solet; quæ nimirum, ut dixi, a fraude artificioque procedit, addicti materiæ spiritus aliud autem, quod ex lege mandati derivatur: lege, inquam, illa, quam insitam et a natura ingenitam hausimus: in id animum excitantem provocantemque, quod est honestum. Eo fit, ut mente quidem condelectemur legi Dei: hoc enim est homo ille interior: cupiditate autem quæ habitat in carne, legi diaboli. Hæc enim ea lex est cum divina pugnans, eique resistens; illi nimirum mentis in bonum, impulsioni; que vitiosas fæculentasque, et ad improbitatem dissipatas cogitationes producit. III. Siquidem Apostolus tres omnino leges hoc in loco distinxisse manifeste videtur. Una illa est, juxta insitum nobis bonum, quam aperte legem Γ'. Τρεῖς γὰρ νόμους ὑποτιθέμενος ὁ Παῦλος ἀναφαν δὸν ἐνταῦθά μοι καταφαίνεται. Ἕνα μὲν κατὰ τὸ ἔμφυτον ἐν ἡμῖν ἀγαθὸν, ὃν καὶ νόμον σαφῶς ἐκάλεσε • Ephes. vi, 11, 13-17. • II Cor. x, 5. * Ephes. vi, 12. 67 Rom. vul, 15-17. Sic enim seditio confari capit. Στάσις ἐνέ πεσε· velut irruit: justumn plane præmium rebel- • lionis in Deum. Interpres Photii aliter accepit to στάσις, pro statu: sed minus congruit. fraude artificioque procedit addicti maleriæ spiritus. Ἐξ ἐπινοίας τοῦ ὑλικοῦ πνεύματος. Ιntelligit diabolum, quem superius cum Athenagora dixit πνεῦμα περὶ τὴν ὕλην γενόμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Velut cum quadam habitudine ad materiam, et illi addictum, a creatione. Plusculum forte dicit illud, concreti cum materia, Petavii; ut et corporalis, Schotti. Hac enim ea lex est. Referre legem, et ipse contextus, et littera Epiphanii qua exprimitur, satis docent eoque Schottus minus bene retulit ad diabolum sub diaboli nomine: hactenus enim legem legi opponit, subinde expositurus et divisione declaraturus, hujusmodi leges. Καλός. Α1. καλόν. Πολύτροπος. Epiph., n. 60, πολύπλοκος.

ναός. Ένα δὲ τὸν ἐκ προσβολῆς συνιστάμενον νόμον mentis appellat. Altera est quæ ex nequissimi impressione confata, in vitiosas sæpius cogitationes et phantasias animum conjicit, quam legi mentis adversari dixit. Tertia demum, quæ per peccatum ex cupiditate carni occalluit; quam ille, legem peccali habitantem in membris nostris, vocavit: cui etiam improbus ille hostis insidens sape adversum nos excitat, atque ad injustitiam scelestaque facinora compellit. Nam quasi nobis ipsis aliud esse videtur, quod sit nelius, aliud quod deterius sit. Cumque id quod natura melius, deteriori potentius esse debuerit, mens tota ipso impetu in bonum fertur. Cum autem id quod est pejus, exuberans suo pondere depresserit, tum demum ex adverso in deteriores cogitationes præceps agitur ac τοῦ πονηροῦ, καὶ εἰς τὰς ἐμπαθεῖς ἐξέλκοντα πολλάτις φαντασίας τὴν ψυχὴν, ὃν ἐπιστρατεύεσθαι τῷ νόμῳ τοῦ νοὸς ἔφη. Καὶ τρίτον κατὰ τὴν ἁμαρτίαν ἐκ τῆς ἐπιθυμίας σκιρώσαντα ἐν τῇ σαρκὶ, ἐν ἁμαρτίας νόμον οἰκοῦντα ἐν τοῖς μέλεσιν ἐκάλε σεν· ᾧ ἐποχούμενος πολλάκις καθ' ἡμῶν ἐγκελεύεται, πρὸς ἀδικίαν καὶ πράξεις συνελαύνων κακάς. Φαίνε ται γὰρ ὡς ἑαυτοῖς ἡμῖν τὸ μὲν βέλτιον, τὸ δὲ χεῖρον δν. Καὶ ὅταν μέλλῃ τὸ βέλτιον φύσει τοῦ χείρονος ἐγκρατέστερον γενηθῆναι, φέρεται ὅλος πρὸς τὸ ἀγα θὰν ὁ νοῦς· ὅταν δὲ τὸ χεῖρον ἐπιβρίσῃ πλεονάσαν, ἄγεται πάλιν ἀντιστρόφως πρὸς λογισμούς χείρονας ὁ ἄνθρωπος. Οὗ δὴ καὶ χάριν ὁ ᾿Απόστολος εύχεται ῥυσθῆναι, θάνατον αὐτὸ καὶ ὄλεθρον ἡγούμενος· ὥσπερ δὴ καὶ ὁ προφήτης· Ἀπὸ τῶν κρυφίων μου trahitur. Atque ea causa est cur Apostolus, norκαθάρισόν με, λέγων. Αὐτὰ οὖν τὰ ῥήματα τοῦτο συνιστῶσι· Συνήδομαι γὰρ τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ και τὰ τὸν ἔσω, λέγοντος, ἄνθρωπον· βλέπω δ' ἕτερον νόμον τοῖς μέλεσί μου, ἀντιστρατευόμενον τῷ νό μῳ τοῦ νοός μου, καὶ αἰχμαλωτίζοντά με τῷ νόμῳ της ἁμαρτίας, τῷ ὄντι ἐν τοῖς μέλεσί μου. Ταλαί πωρος ἐγὼ ἄνθρωπος! Τις με ρύσεται ἐκ τοῦ σώ ματος τοῦ θανάτου τούτου; Οὐ τὸ σῶμα θάνατον ἀποφαινόμενος, ἀλλὰ τὸν νόμον τῆς ἁμαρτίας τὸν ἐν τοῖς μέλεσι, διὰ τῆς παραβάσεως ἐν ἡμῖν ἐμφωλεύ οντα, καὶ πρὸς θάνατον ἀεὶ [τὸν] τῆς ἀδικίας τὴν ψυ χὴν ἐμφαντάζοντα. Επιφέρει γοῦν εὐθέως, ἀμέλει διαλυόμενος, ὁποίου θανάτου ἐγλίχετο ῥυσθῆναι, καὶ τίς αὐτὸν ὁ ῥυόμενος ἦν· Χάρις δὲ τῷ Θεῷ διὰ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Προσεκτέον δὲ, εἰ τὸ σῶμα θάνατον τοῦτο, ὦ ᾿Αγλαοφῶν ὡς ὑπειλήφατε, ἔλεγεν, οὐκ ἂν τὸν Χριστὸν, ὡς βυόμενον αὐτὸν ὕστερον ἐκ τοῦ τοιούτου κακοῦ, παρελάμβανεν. Ἐπεὶ τί παράδοξον ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ τῆς παρουσίας ἐσχήκαμεν; Τί δὲ καὶ ὁ ᾿Απόστολος ὅλως, ὡς διὰ τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ δυναμούμενος τοῦ θανάτου ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἐλευθερωθή ναι, τοῦτο ἐφθέγγετο· ὁπότε πᾶσι καὶ πρὸ τοῦ τὸν Χριστὸν ἐλθεῖν εἰς τὸν κόσμον συνέβαινε θνήσκειν; Ὥστε οὐ τὸ σῶμα τοῦτο, ὦ ᾿Αγλαοφῶν, θάνατον, ἀλλὰ τὴν «Psal. xvi, 13. "Rom. VII, 22-24. 7° ibid. 25. Σκιρώσ. Σκιῤῥώσαντα. Epiph. n. 61, ένσκιρώσαντα. 'Αγλ. Sirm., Αγλαόφρων, ut paulo post. At Epiphanius ubique, Αγλαοφών. Cui etiam improbus ille hostis insidens. Sic clare apud Epiphanium, referendo diabolum, qui invadat, ac velut inequitet cupiditati, ejus in nos motus inordinatos succendens. Male ergo Schottus retulit ad hominem, ipso etiam repugnante Photiano contextu. Nam quasi nobis ipsis. Ὡς ἑαυτοῖς, vel, ut apud Epiph., ὡς ἐν ἡμῖν αὐτοῖς, quod in idem redit. Significatur ista bonitas vel malitia, ut in nobis ac penes judicium nostrum. Sequentibus vero exponit discrimen motus animi in id quod natura bonum est, et id quod tantum ab effectione hie et nunc boni rationem induit: ut in illud totus feratur, velut suo ipse pondere; in illud velut trabatur ac vi quadam agatur: sic enim illa φέρεται οι άγεται, delectu significant; sive postremun re ferat τὸν νοῦν, ut potest commode apud Photium: εἶνε τὸν ἄνθρωπον, ut est apud Epiphanium. Nam et tem quamdam et exitium rem arbitratus, liberari se optet; quemadmodum etiam Propheta, cum ait 8: Ab occultis meis munda me. Istud enim verba ipsa præ se ferunt: Condelector enim, inquit ", legi Dei secundum interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meæ, et captivantem me legi peccati, quæ est in membris meis. Infelix ego home! Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quibus non corpus mortem pronuntiat, sed peccati legem quæ est in membris, in quibus a violato mandato ceu latibulum habet, nec animum ad injustitiæ mortem, variis imaginibus illudendo, trahere desinit. Statim ergo inſert: nimirum quæstionem dissolvens declaransque qua morte cuperet liberari, et a quo liberandus esset: Gratia, inquit, Deo per Jesum Christum”. Quippe diligenter animadversum velim: si corpus hoc, ut existimatis, o Aglaophon, mortem dixisset, haudquaquam Christi, ut sui postmodum ab ejusmodi malo liberatoris, mentionem facturum. Alioqui enim quid nobis singulare accessisset Christi adventu? Quid vero omnino Apostolus, quasi Christi præsentia confirmatus, ut Dei beneficio mortem liber evaderet, istud pronun70 homini violentum est, quod ejus potiori parti, καὶ τῷ ἐν αὐτῷ ἡγεμονικῷ vim facit. Neuter interpres satis videtur banc Methodianæ phrasis ad intentum Apostoli, proprietatem expressisse. Nimirum quæstionem dissolvens declaransque, etc. Αμέλει διαλυόμενος. In idem redit apud Epiphanium n. 62, τὸ διαλεγόμενος, velut edisserens. Schottus vero nescio qua parenthesi totum involvit, jamque repente liberatum Paulum quem hactenus captivitatem querentem habuimus, inducit. Gratia Deo. Habent modo Græca εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ, nec est verisimile fuisse in illis quidquam niutatum ac nec nostrum interpretem sibi indulsisse, quod hic Schottus, ut grati animi expressionem illam, in beneficii assertionem mutaverit. Crediderim ergo reddidisse, ut Methodiana ad verbum habent: Gratia Deo, quod subinde, scriptorum imperitia mutato o in i, Gratia Dei factum sit. Nam et Hieronymus quast. 8, ad Algasiam ita legit; pro quo postea reperit, Gratias ago Deo. Plura F. Lucas Brugensis, Estius et alii.

asset, cum omnibus, priusquam etiam Christus ἁμαρτίαν τὴν κατοικήσασαν διὰ τῆς ἐπιθυμίας ἐν τῷ veniret in inundum, mori contingeret? Itaque non corpus hor, ο Aglaophon, mortem appellat, sed peccatum quod per cupiditatem in corpore residet; a quo Deus Christi adventu ipsum eripuit. Lex enim" spiritus vitæ in Christo Jesu, liberavit nos a lege peccati et mortis: ut qui suscitavit Jesum a mortuis, propter inhabitantem Spiritum ejus in nobis, vivificet et mortalia corpora nostra, damnato veccato quod est in corpore, ad abolitionem: Ut ustificatio legis naturalis, consentanea præcepto qua trahimur in bonum, ceu recens accensa novoque aucta lumine refulgeret. Etenim quod naturalis lex nobis insita præstare non poterat, qua parte imbecilla erat, vincente insita corpori cupiditate, confirmavit corroboravitque Deus, misso Filio suo, carne assumpta simili carni peccati: ut adjudicato neci peccato, ut ne ullos amplius in carne fructus ederet, justificatio legis natura impleretur, obedientiæ merito iis exuberans, qui non ex carnis cupiditate, sed ex spiritus desiderio prascriptoque incederent. Lex enim spiritus vitæ, hoc est Evangelium, ab superioribus legibus nova lex praedicatione, ad obedientiam peccatorumque remissionem posita, a lege nos peccati et mortis, peccato quod in carne regnabat prorsus devicto, liberos fecit. IV. Plantas ait [Methodius] nec ali e terra nec augeri. Nam, inquit, dubitet quispiam, quomodo immutata terra, in tantam arborum amplitudinem assumi possit? oportebat enim locum in quo arbor excrevit, circumjacente terra, exsurgentibus radicibus, in ligni naturam totam subducta, excavari. Quare inanis est illorum talis de corporum fluxu consideratio. Nam qui, rogo, sese terra per radices in plantarum truncos insinuans, perque meatus in omnes earum distributa ramos, in folia et fructus commutetur? Sunt quidem proceræ arbores, cedrus, vel pinus, vel abietes, et multas frondes fructusque quotannis ferunt: plane tamen perspicuum est, nihil eas de subjecta terra in silvescentis substantiæ molem insumere.Oportebat enim, si vere *¹ Rom. vii, 2, 11, 3, 4. σώματι, λέγειν· ἧς ὁ Θεὸς αὐτὸν διὰ τῆς παρουσία, τοῦ Χριστοῦ ἐῤῥύσατο. Ὁ γὰρ νόμος τῆς ζωῆς του πνεύματος ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου· ὅπως ὁ ἐγείρας ἐκ νεκρῶν Ἰησοῦν, διὰ τὸ ἐνοικοῦν αὐτοῦ Πνεῦμα ἐν ὑμῖν, ζωοποιήσῃ καὶ τὰ θνητὰ σώματα ἡμῶν τῆς ἁμαρτίας τῆς ἐν τῷ σώ ματι κατακριθείσης πρὸς ἀναίρεσιν· Ἵνα τὸ δικαίω μα τοῦ κατὰ τὴν ἐντολὴν πρὸς τὸ ἀγαθὸν ἡμᾶς ἐφελκομένου φυσικοῦ νόμου φανερωθῇ ἐξαφθέν. Τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ ἐν ἡμῖν φυσικοῦ ἀγαθοῦ ἐν ᾧ ἠσθένει ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας ήττώμενον, τῆς ἐγκειμέ νης ἐν τῷ σώματι, ὁ Θεὸς ἀνεῤῥώσατο, πέμψας τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, τὴν ὁμοίαν τῆς σαρκὸς τῆς ἁμαρ τίας σάρκα ανειληφότα· ἵνα, τῆς ἁμαρτίας κατα κεκριμένης, πρὸς ἀναίρεσιν, εἰς τὸ μηκέτι καρποσο ρῆσαι ἐν τῇ σαρκὶ, τὸ ἰδίωμα του φυσικοῦ νόμου πλη ρωθῇ, πλεονάσαν τῇ ὑπακοῇ τοῖς μὴ κατὰ τὴν ἐπιθυ μίαν τῆς σαρκὸς περιπατοῦσιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐπιθυ μίαν τοῦ πνεύματος, καὶ τὴν ὑφήγησιν. Ὁ γὰρ νόμος τοῦ πνεύματος τῆς ζωῆς, ὁ δή ἐστι τὸ Εὐαγγέλιον, ἕτερος ὢν τῶν προειρημένων νόμων, διὰ τοῦ κηρύ γματος εἰς ὑπακοὴν τεθεὶς καὶ ἄφεσιν ἁμαρτημάτων, ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου, νικήσας ἐκ παντὸς τὴν ἁμαρτίαν βασι λεύουσαν, [καὶ] τῆς σαρκός. Δ΄. Οτι φησὶ μὴ τρέφεσθαι ἢ αὐξάνειν ἀπὸ τῆς γῆς τὰ φυτά. Λέγει γὰρ, διαπορήσαι δ᾽ ἄν τις, πῶς εἰς τὸν ὄγκον ἀναλαμβάνεσθαι δύναται τῶν δένδρων ή γῆ μεταλλοιουμένη; Ἐχρῆν γὰρ, ἅτε τῆς ὑποκει μένης γῆς ἀναρπαζομένης ἀεὶ διὰ τῶν ῥιζῶν, εἰς ὅλην τὴν ἕξιν τοῦ ξύλου τὸν τρόπον, καθ᾽ ἂν τὸ ξύλου βεβλάστηκε, κοιλαίνεσθαι. Ὥστε μάταιος αὐτῶν δ τοιοῦτος τῆς περὶ τὰ σώματα βυήσεως ἀναλογισμός. Πῶς γὰρ ὅλως ἡ γῆ διὰ τῶν ῥιζῶν εἰς τοὺς κορμούς τῶν φυτῶν εἰσδυομένη, καὶ διὰ τῶν πόρων εἰς πάν τας αὐτῶν κατακερματιζομένη τους κλάδους, εἰς φύλλα καὶ καρπὸν μεταβάλλεται; Εὐμήκη μὲν οὖν δένδρα, κέδρος, ἢ πίτυες, ἢ ἐλάται, καὶ πολλὴν φέροντα κατ' ἔτος κόμην καὶ καρπόν. Ἰδεῖν γὰρ ἔστιν, ὡς οὐδὲν τῆς ὑποκειμένης γῆς εἰς τὸν αὐτῆς apte novus Epiphanii interpres, ab superioribus legibus discrepans, quod videtur contrarium sonare. Ceu recens accensa novoque aucta lumine. Sic ritus et mentis cui subsidio advenit. Quare minus. multis Methodianam illam paraphrasim circumloqui cogimur. Est ergo τὸ ἐξαφθὲν δικαίωμα legis Methodio, quod Paulo, πληρωθέν, Christi nimirum gratia, et nova, præter omnes jam assignatas, Evangelii lege: sine qua, insita illa in bonum propensio, et lex mentis, cæca et insufficiens est. Cormarius non videtur legisse illam vocem; novusque alter Epiphanii interpres, clausam repræsentat, ac ceu inutilem, non redditam transcurrit. Ego cum Photio, potiorem sequentibus apud eumdem Epiphanium arbitror, necessariamque tum ad illorum antithesim, tum ad Paulini textus paraphrasim, cujus versio illa nova plane antiphrasis est. Forte tamen est genuinum magis αὖθις, quomodo Cornarius videtur legisse. Ab superioribus legibus nova lex. Έτερος ὢν τῶν προειρημένων νόμων. Non male Schottus, quæ alia est at antedictis legibus: ipsa etiam lege spiIn silvescentis substantia molem. Εἰς τὸν αὐτὸν ὄγκον τῆς δρυάδος. Schottus, in vastilalen quercus, quod videtur nonnihil barbarum. Refert proceras arbores proxime relatas, quas contendit, nihil de terra in suam substantiam convertere, quo in molem tantam excrescant: quæ sane doctrina, pace tanti viri, nisi exponatur; ut nihil, pro modico, acceperit, videtur parum philosophica: nec instantiæ omnes aliud evincunt, quam ut valde modicum quid terræ depereat, in arborum frugumque alimoniam, quod subinde aliis crementis instauretur ᾿Αγαθού. Lege, ut apud Epiph. n. 62, νόμου. Et mox δικαίωμα pro ιδίωμα. Ιδεῖν γάρ. Scrib ἰδεῖν δέ.

circumquaque locus cavaretur; quod nequeat corpus aridum, instar substantiæ humidæ, ad id quod movetur et cedit loco, continuo velut afluxu, contendere. Jam vero etiam ficus videmus aliasque ejusmodi stirpes, exstructis monumentis adnascentes, ut nihil omnino ædificii in se ipsas convertant. Si quis sane editos multis annis fructus foliaque col· ligere statuerit, multis partibus auctiorem molem, terra monumentis aggesta perspexerit. Absurdissimum ergo est, existimare, terram in fructuum ubertatem foliaque consumi; quanquam per hanc fiant omnia, sedem ipsa et locum præstante. Nam neque panis sine mola fit, sine loco, sine tempore et igni: nec tamen horum aliquid est aut at panis. Quod ipsum in sexcentis aliis contingit. ὄγκον τῆς δρυάδος καταναλίσκουσιν. Ἐχρῆν γὰρ, εἰ a radicibus ascendens terra, lignesceret, ut omnis ἀληθὲς ἦν, διὰ τῶν ῥιζῶν ἀνερχομένην ἀποξυλοῦ σθαι τὴν γῆν, ἅπαντα τὸν περὶ αὐτὰ τόπον τῆς γῆς κοιλαίνεσθαι, ὅτι μὴ ἐπιῤῥέειν πέφυκε τὸ ξηρόν, καθάπερ καὶ τὸ ὑγρὸν, ἀεὶ πρὸς τὸ κινούμενον. Ηδη δὲ καὶ συχαί, καὶ ἄλλα τοιαῦτα φυτά, μνημείων ἐν οἰκοδομήμασι πολλάκις βλαστήσαντα, οὐδὲν εἰς ἑαυτὰ τῆς οἰκοδομῆς ὅλως ἱστοροῦνται κατηναλωκέναι. Εἰ τοῦν ἐτῶν πολλῶν συλλογίσασθαί τις τὸν καρπὸν αὐτῶν καὶ τὰ φύλλα βουληθείη, κατίδοι ἂν πολλαπλασίονα τῆς ἐπὶ τῶν μνημείων γῆς τὸν ὄγκον αὐτῶν γεγενημένον. Οθεν ατοπώτατον ἡγεῖσθαι τὴν γῆν, εἰς καρπῶν φοράν μεταβαλλομένην καὶ φύλλα κατα αναλίσκεσθαι· κἂν δι' αὐτῆς ἅπαντα γίνεται ἕδρα αὐτῇ χρώμενοι καὶ τόπῳ. Οὐδὲ γὰρ ἄρτος δίχα μύλου καὶ τόπου, καὶ χρόνου, καὶ πυρὸς γίνεται· καὶ οὐδέν ἐστιν ἢ γίνετα: τούτων ὁ ἄρτος. Καὶ ἐπὶ ἄλλων μυρίων ὡσαύτως. Ε΄. Οτι τό, Οίδαμεν γὰρ, ὡς, ἐὰν ἡ ἐπίγειος ἡμῶν οικία τοῦ σκήνους καταλυθῇ, καὶ ἑξῆς· οἱ ὠριγενισταὶ εἰς ἀναίρεσιν τῆς τῶν σωμάτων ἀναστάσεως προβάλλονται, σκῆνος τὸ σῶμα, καὶ ἀχειροποίητον ἐν οὐρανοῖς οἰκίαν, τὰ παρ' αὐτῶν πνευματικὰ ἐνδύματα λέγοντες. Διό, φησὶν ὁ ἅγιος Μεθόδιος, ἐπίγειον οικίαν τὴν ἐνταῦθα βραχύβιον ζωὴν καταχρηστικώς ληπτέον, καὶ οὐ τὸ σκῆνος τοῦτο. Εἰ γὰρ ἐπίγειον οἰκίαν καταλυομένην τὸ σῶμα τίθεσθαι αὐτὸν νομί ζετε· φράσατε, τὸ σκῆνος τί ἐστιν, οὗ ἡ οἰκία και ταλύεται; Ἕτερον γὰρ τὸ σκῆνος, καὶ ἄλλο τοῦ σκήνους ἡ οἰκία· καὶ ἕτερον ἡμεῖς, ὧν ἐστι τὸ σκῆνος. Ἐὰν γὰρ ἡ ἐπίγειος ἡμῶν οἰκία, φησί, τοῦ σκή τους καταλυθῇ· οἷον ἡμᾶς μὲν τὰς ψυχὰς εἶναι δηλώσας· σκήνος δὲ τὸ σῶμα· οἰκίαν δὲ τοῦ σκήνους τὴν κατὰ τὴν παροῦσαν ζωὴν ἀπόλαυσιν τῆς σαρκός, G τροπικῶς. Ἐὰν οὖν ἡ νῦν δή αὕτη ἡ τοῦ σώματος ζωὴ δίκην οἰκίας καταλυθῇ, ἕξομεν τὴν ἐν τοῖς οὐ ρανοῖς ἀχειροποίητον. Ἀχειροποίητον, φησὶ, διὰ τὸ χειροποίητον ταύτην λέγεσθαι τὴν ζωὴν, κατὰ ἀν τιδιαστολήν, παρὰ τὸ πάντα ἡμῶν τὰ κοσμήματα καὶ σπουδάσματα τοῦ βίου χερσὶ παλαμᾶσθαι άν θρώπων. Τὸ γὰρ σῶμα, δημιούργημα ὑπάρχον Θεοῦ, χειροποίητον οὐ λέγεται, ὅτι μὴ ἐπαλαμήθη τέχ ναις ἀνθρώπων. Εἰ δὲ, διότι ὑπὸ Θεοῦ ἐδημιουργήθη, χειροποίητον αὐτὸ λέξουσι· χειροποίητοι ἄρα καὶ αἱ ψυχαί, [ καὶ ] οἱ ἄγγελοι, καὶ τὰ ἐνδύματα, τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Θεοῦ γὰρ αὐτουργήματα καὶ ταῦτα. Τίς οὖν ἐστιν ἡ χειροποίητος οἰκία; Η βραχύβιος, 19 11 Cor. v, 1. tur, aut certe minus percipiatur subtractum. Videmus quam paucos cineres, quæ fere terrena substantia in combustibilibus est, ingens silva relinquat: inesse vero plurimum aeris arboribus, indicat 'Αποξ. Sim. ἀναξυλοῦσθαι. Γίνεται. ΑΙ., γίνωνται. Εἰ πιox forte, χρόμένα. Ficus videmus, etc. Accipere aliquid e parietibus quibus adnascuntur, hujusmodi sive caprificns, sive stirpes alias, præter alia, eliam ruina ostendit, quam tandem ædificio aferunt, disjectis V. Hoc Pauli: Scimus enim, quoniam si terrestris domus nostra tabernaculi dissolvatur 7, etc. Origenistæ ad tollendam corporum resurrectionem proferunt, dicentes, tabernaculum esse corpus; domum autem non manu factam in cœlis, quæ illi comminiscuntur spiritalia indumenta. Hinc dicit S. Methodius, per terrestrem domum, brevem hanc vitam abusive intelligendam; non vero esse hoc tabernaculum. Si enim, inquit, per terrestrem domum dissolvendam, corpus nostrum ab eo intelligi putatis; quid tabernaculum sit, docete, cujus domus sit dissol venda? Aliud enim est tabernaculum, aliud tabernaculi domus: et aliud nos, quorum est tabernaculum. Si enim, inquit, terrestris domus nostra tabernaculi dissolvatur: velut, esse nos, animas; tabernaculum autem, corpus; tabernaculi vero domum, carnis usuram in vita præsenti, moraliter et sensu spiritali significaverit. Si ergo hæc corporis vita instar domus dissolvatur, habituri sumus domum illam non manu factam in cœlis. Vocat non manu faciam, differentiæ causa; quod vita hæc ideo manu facta dicatur, quod omnis ejus cultus et studia, hominum manibus administrentur et gerantur. Nam corpus, cum sit Dei opificium, non dicitur manu factum, quod non sit arte humana manibus efformatum. Quod si ideo corpus dixerint manu factum, quod illud Deus sit operatus, plane sequitur, ut et animæ, et angeli, ipsaque in coelis spiri talia indumenta, manu facta dicantur. Nam et illa, levitas, qua etiam aquis supernatant; aquam vero præter alia ostendit earum virens luxuries, maturatumque auginentum, quibus locis aquæ copia manant. lapidibus intrusisque in locum cæmenti radicibus, ejusque exsuch terreo pinguiore; ut debeat quandoque paries infesta plantatione depurgandus dirui, novusque instaurari; quod ipse Methodius exem plum, in nostram, stirpitus evellendo peccato, more tem, secuturamque resurrectionem, egregie in supe rioribus deducit.

suis velut manibus, is ipse operatus, fecit. Quæ est ὡς ἔφην, αὕτη ζωή, ἡ ἀπ' ἀνθρωπίνων χειρῶν δρα ergo domus manu facta? Utique brevis hæc vita, ματουργημένη. Φάγῃ γάρ, φησίν, ἐν ἱδρῶει του quemadmodum dicebam, humanis manibus velut προσώπου σου τὸν ἄρτον σου· ἧς καταλυθεί affecta et sustentata. Nam inquit, In sudore vultus σης, ἐκείνην τὴν ἀχειροποίητον ζωὴν ἔχομεν. Και tui vesceris pane tuo 73: qua dissoluta, immortalem θάπερ καὶ ὁ Κύριος εἰπὼν, ἐδήλωσε· Ποιήσατε φίillam vitam non manu factamn occupamus: quemad- λους ἐκ τῆς ἀδικίας τοῦ μαμμωνᾶ, ἵνα, ὅταν ἐκmodum ipse Dominus declaravit, cum dixit: Fa· λίπητε, δέξωνται ὑμᾶς εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς. cite vobis amicos de mammona iniquo ut cum Ο γὰρ ἐκεῖ σκηνὰς ὁ Κύριος ἐκάλεσε, τοῦτο ἐν defeceritis, recipiant vos in æterna tabernacula. ταῦθα ὁ ᾿Απόστολος ἐνδύματα. Ο δὲ ἐκεῖ φίλους Quod enim illic Dominus tabernacula vocavit, hic ἐκ τῆς ἀδικίας, ἐνταῦθα καταλυομένας ὁ Ἀπόστο Apostolus vocat indumenta. Quod illic amicos de λος οἰκίας. Καθάπερ γοῦν, ἐὰν ἐλλείψωσιν αἱ τῆς iniquitate, hic Apostolus domos dissolvendas. Quem- παρούσης ζωῆς ἡμῶν ἡμέραι, τὰ πρὸς εὐποιίαν τὰς admodum ergo, cum præsentis vitæ nostræ dies ψυχὰς ἡμῶν ὑποδέξονται ἀγαθοεργήματα, & ἀπὸ defecerint, nostras animas sunt acceptura beneficen- τῆς ἐν τῇ ἀδικίμ ζωῆς ἐκτησάμεθα, τῷ τὸν κόσμον tiæ merita, si qua, iniqua hac vita, comparavimus; ἐν τῷ πονηρῷ κεῖσθαι· οὕτω, τῆς ζωῆς καταλύeo iniqua, quod mundus sit positus in maligno ": θείσης τῆς ὠκυμόρου, τὴν πρὸ τῆς ἀναστάσεως ἕξος ita cito peritura vita hac dissoluta, habitationem μεν οἴκησιν, αἱ ψυχαί, παρὰ τῷ Θεῷ εἰς τ' apud Deum quæ est ante resurrectionem, ipsi, ἀνακαινοποιηθεῖσαν ἡμῖν ἄπτωτον ἀναλάβωμεν τὴν hoc est animæ, sumus habituri donec nobis οἰκίαν. Οθεν καὶ στενάζομεν, μὴ θέλοντες τὸ instauratam domum illam, numquam casuram reσῶμα ἀπεκδύσασθαι, ἀλλ' ἐπ' αὐτῷ τὴν λοι cipiamus. Unde et ingemiscimus, eo quod nolumus τὴν ἐπενδύσασθαι ζωήν. Τὸ γὰρ οικητήριον το exspoliari corpus, sed retento illo, vitam reliquam ἐξ οὐρανοῦ, ὃ ἐπενδύσασθαι ἐπιθυμοῦμεν, ἡ ἀθα supervestiri **. Illud enim de cœlo domicilium, quod νασία ἐστίν· ἣν ἐὰν ἐπενδυσώμεθα, καταποθήσεται superindui cupimus, immortalitas est: quam cum πᾶν τὸ ἐν αὐτῇ ολοσχερῶς ἀσθενὲς, ὑπὸ τῆς ἀχρόνου fuerimus superinduti, absorbebitur penitus quid- ζωῆς καταναλωθέν, καὶ θνητόν. Διὰ πίστεως γὰρ quid in ea infirmum est et mortale, ab æterna vita περιπατοῦμεν, οὐ διὰ εἴδους. Τουτέστι· Διὰ πία consumptum. Per fidem enim ambulamus, et non στεως γὰρ ἐπιβαίνομεν ἔτι, ἀτρανωτάτῳ λογισμῷ τὰ per speciem ". Hoc est: Nam adhuc per fidem in- ἐκεῖ πράγματα κατοπτεύοντες, καὶ οὐ σαφῶς· ὥστε cedimus, statum illum obscurissima consideratione καὶ ὁρᾷν, καὶ ἀπολαύειν, καὶ ἐν αὐτοῖς εἶναι. Τοῦτο aspicientes, et non clare; ut videre, frui et esse in δέ φημι, ἀδελφοὶ, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα κληρονομῆς illo possimus. Hoc autem dico, fratres, quia caro el σαι βασιλείαν Θεοῦ οὐ δύνανται, οὐδὲ ἡ φθορὰ sanguis regnum Dei possidere non possunt; neque τὴν ἀφθαρσίαν κληρονομεῖ. Σάρκα, φησίν, οὐ τὴν corruptio incorruptionem possidebit 18. Carnis no- σάρκα αὐτὴν ἐδήλωσεν, ἀλλὰ τὴν ἄλογον πρὸς τὰς mine non ipsam carnem significavit, sed brutum μαχλώσας τῆς ψυχῆς ὁρμὴν ἡδονάς. Εἰπὼν οὖν - appetitum in lascivas animæ voluptates. Ubi ergo Οτι σάρξ καὶ αἷμα βασιλείαν Θεοῦ κληρονομήσαι dixisset, quod caro et sanguis regnum Dei possidere οὐ δύνανται· ἐπαπεφήνατο· Οὐδὲ ἡ φθορὰ τὴν non possunt, consequentur pronuntiavit, neque cor- ἀφθαρσίαν κληρονομεῖ. Φθορὰ δὲ οὐκ αὐτό ἐστι τὸ ruptio incorruptionem possidebit. Atqui corruptio φθειρόμενον, ἀλλὰ τὸ φθεῖρον. Επικρατήσαντος μὲν non res ipsa est quæ corrumpitur, sed quod cor- γὰρ τοῦ θανάτου, κλίνεται τὸ σῶμα εἰς φθοράν· ἐπι rumpit. Prævalente quidem morte, vergit corpus μενούσης δὲ ἔμπαλιν τῆς ζωῆς ἐν αὐτῷ, ἔστηκε μὴ in corruptionem contra vero, permanente in eo καθαιρούμενον. Διὸ ἐπειδὴ μεθόριον τῆς ἀφθαρσίας vita, stat illabefactatum. Quare cum caro inter ἐγενήθη καὶ τῆς φθορᾶς ἡ σάρξ, οὐκ οὖσα οὐδὲ φθορά confinia corruptionis et incorruptionis, ac nec cor- οὐδὲ ἀφθαρσία, ἐκρατήθη δὲ διὰ τὴν ἡδονὴν ὑπὸ τῆς ruptio nec incorruptio facta esset; victa vero pro- φθορᾶς, ποίημα τῆς ἀφθαρσίας καὶ κτῆμα ὑπάρ pter voluptatem, quanquam incorruptionis opus et χουσα· διὰ τοῦτο γεγένηται εἰς φθοράν. Καὶ ἐπεὶ possessio, fuisset a corruptione: propterea cor- συνεκροτήθη ὑπὸ τῆς φθορᾶς, καὶ θανάτῳ διὰ 73 Gen. 111, 19. * Luc. xvi, 9. 18 [ Joan. v, 19. De mammona iniquo. Ἐκ τῆς ἀδικίας τοῦ μαμμωνα, velut ex injustitia mammonæ: quod magnam habet expressionem: quanquam habent Greca Luc. ut reddidit noster interpres, ἐκ τοῦ μαμμωνα τῆς ἀδικίας: nec forte illud Methodii aliud est quam υπερβατόν, qualia passim illius exstant, ac velut affectata. Ipsi, hoc est anima, sumus habituri, ἕξομεν οἴκησιν, αἱ ψυχαί. Sic paulo inferius n. 7: Ἡμεῖς γὰρ οἱ ζῶντες αἱ ψυχαί εσμεν, nos qui vivimus, aniwa sumus, velut totum hominem, unam animam Platonice agnoscat, et velit a Paulo significatum: quod nihil Viennensi et Lateranensi conciliis adversatur, pronuntiantibus adversus Averroistas vel etiam Origenianos quos hic Methodius impugnat, 76 II Cor. v, 2, 3. 71 ibid. 7. 78 I Cor. xv, 50. ponentes corpus velut omnino extraneum homini, nec a creatione acceptum, sed carceris loco in pœnam datum; non damnatam plerisque Patribus έντελέχειαν illain Aristotelis, velut animæ immortalitati infestam, ac plus justo materiæ immergentem, nec satis absolutain servantem, ceu divinum dogma et ab Spiritu sancto, definientibus. Interpres videtur dissimulasse, mutata prima persona in tertiam, animæ habebunt: sed non licuit in reliquis. Ipse tamen palam Methodius initio horum excerptorum, hominem non solam esse animam statuit. Quare hic metonymice loquitur, et denominatione sumpta a potiori. Εἰς τ' ἀνακ. Editi, ὥστ᾽ ἂν ἀνακ. Συνεκροτήθη. Scribe συνεκρατήθη ex lupif.

παιδείαν παρεδόθη, εἰς νίκος αὐτὴν τῇ φθορᾷ καθά- ruptioni mancipata est. Postquam ergo victa fuisπερ κληρονομίαν οὐ κατέλιπεν· ἀλλὰ πάλιν, διὰ τῆς ἀναστάσεως νικήσας τὸν θάνατον, ἀπέδωκε τῇ ἀφθαρσία, ἵνα μὴ κληρονομήσῃ ἡ φθορὰ τὴν ἀφθαρσίαν, ἀλλ' ἡ ἀφθαρσία τὸ φθαρτόν. Ἐπαποκρίνεται γοῦν· Δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι τὴν ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν τὴν ἀθανασίαν. Φθαρτὸν δὲ καὶ θνητὸν ἐνδυόμενον ἀθανασίαν καὶ ἀφθαρσίαν, τι ἂν ἕτερον εἴη παρὰ τὸ σπειρόμενον ἐν φθορᾷ, καὶ ἀνιστάμενον ἐν ἀφθαρσίᾳ; ἵνα, καθὼς ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, φορέσωμεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. Η γὰρ εἰκὼν τοῦ χοϊκοῦ, ἣν ἐφορέσαμεν· τὸ, Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, ἐστίν. Ἡ δὲ εἰκὼν τοῦ ἐπουρανίου ἡ ἐκ νεκρῶν ἀνάστασις καὶ ἡ ἀφθαρσία. set a corruptione, mortique propter castigationein tradita, noluit Deus, ceu hæreditatem, corruptioni ad victoriam relinquere: sed victa rursum morte per resurrectionem, incorruptioni reddidit, ut ne corruptio incorruptionem, sed magis incorruptio, quod est corruptibile in hæreditatem acciperet. Ad hac itaque respondet Apostolus ": Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale, immortalitatem. Corruptibile autem et mortale hoc induere immortalitatem et incorruptionem, quid aliud sit, quam ut quod seminatur in corruptione, surgat in incorruptione**? Ut sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem cœlestis st. Nam imago terreni quam portavimus, illud est Terra es, et in terram reverteris”. Imago autem coelestis, resurrectio est ex mortuis et incorruptio. Γ. Ἰουστῖνος δὲ ὁ Νεαπολίτης, ἀνὴρ οὔτε τῷ χρόνῳ πόρρω ὢν τῶν ἀποστόλων οὔτε τῇ ἀρετῇ, κληρονομεῖσθαι μὲν τὸ ἀποθνήσκον, κληρονομεῖν δὴ τὴν ζωὴν λέγει. Καὶ ἀποθνήσκειν μὲν σάρκα, ζῆν δὲ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Οπόταν δὴ σάρκα ὁ Παῦλος καὶ αἷμα μὴ δύνασθαι τὴν βασι λείαν τοῦ Θεοῦ κληρονομῆσαι λέγῃ· οὐχ ὡς ἐχε φαυλίζων, φησί, τῆς σαρκὸς τὴν παλιγγενεσίαν ἀποφαίνεται, ἀλλὰ διδάσκων, οὐ κληρονομεῖσθαι βα σιλείαν Θεοῦ, αἰώνιον ὑπάρχουσαν ζωὴν, ὑπὸ τοῦ σώματος, ἀλλὰ τὸ σῶμα ὑπὸ τῆς ζωῆς. Εἰ γὰρ ἐκλη - ρονομεῖτο ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ὑπὸ τοῦ σώματος ζωή υπάρχουσα, συνέβαινεν ἂν τὴν ζωὴν ὑπὸ τῆς φθορᾶς καταπίνεσθαι. Νῦν δὲ τὸ τεθνηκὸς ἡ ζωὴ κληρονομεί, ἵνα εἰς νίκος καταποθῇ ὁ θάνατος ὑπὸ τῆς ζωῆς, καὶ τὸ φθαρτὸν τῆς ἀφθαρσίας κτῆμα ἀναφανῇ· G Ελεύθερον μὲν θανάτου καὶ ἁμαρτίας γεγενημέ νον, δοῦλον δὲ καὶ ὑπήκοον ἀθανασίας· ὅπως τῆς ἀφθαρσίας τὸ σῶμα ᾖ, καὶ μὴ τοῦ σώματος ἡ ἀφθαρ σία. Ζ'. Ὅτι, Καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστήσονται πρώτον, ἔπειτα ἡμεῖς οἱ ζῶντες· ὁ ἅγιος Μεθόδιος οὕτω φησί. Τουτέστι· αὐτὰ ἡμῶν ταῦτα τὰ σώματα· ἡμεῖς γὰρ οἱ ζῶντες αἱ ψυχαί ἐσμεν, οἱ ἀπολαμβάνοντες ἐγερθέντες ἐκ τῆς γῆς τοὺς νεκρούς· ἵνα, εἰς ἀπάντησιν ἅμα αὐτοῖς ἁρπασθέντες τοῦ Κυρίου, + VI. Justinus vero Neapolitanus vir haud longe ab apostolorumn temporibus et virtutibus re motus, quod quidem mortale est, possideri dicit, vitam autem possidere. Et carnem quidem mori cœlorum autem regnum vivere. Cum itaque ait Faulus 83, non posse carnem et sanguinem, regnum Dei possidere: non eo, inquit, dicit, ut carnis regenerationem videatur negare; sed ut doceat, non possideri regnum Dei quod est vita æterna, a corpore, sed corpus a vita. Si enim regnum Dei, cum sit vita, a corpore possideretur; eveniret ut vita a corruptione absorberetur. Nunc contra, id quod est mortuum, a vita possidetur, ut mors in victoria absorbeatur a vita: corruptibileque illud incorruptioni possessio cedat; liberatum quidem a morte et peccato, factum autem immortalitati subjectum et servum; ut corpus quidem sit incorruptionis, non incorruptio corporis. VII. Illud: Et mortui qui in Christo sunt, resurgent primum, deinde nos qui vivimus ": sic edisserit S. Methodius. Hoc est: Ipsa nostra hæc corpora: Nos enim qui vivimus aniniæ sumus, qui resumimus excitata a terra corpora mortua; ut in occursum Domini, una cum illis rapti, gloriose 84 [ Thess. 1V, "I Cor. xv, 53. 80 ibid. 42. 81 ibid. 49. 8 Gen.111, 19. Την ζωήν. Editi, τὸ ζῶν. Fortasse rectius. Hereditari id quod mortale est dicit, hereditare aurem id quod vivit. Hoc dictum refert inter opera deperdita S. Justini M. doctissimus Maranus pag. 596, ubi hæc adnotat: Similis sententia apud Irenæum: qui quidem mihi videtur accuratius dicere carnem hæreditate possideri in regno, ea in Spiritum sanctum transferens, quæ Methodius de ipso regno calorum dixit. GALL. Εγερθέντες. Αl. ἐγερθέντας. Propter castigationem. Διὰ παίδευσιν. Rupifucald. habet, διὰ παρακοήν. Neutra lectio spernenda. Ut enim fuerit a prævaricatione et inobedientia, castigatio nihilominus fuit, poenaque inducta, non perdendo homini, sed erudiendo. Justinus vero Neapulitanus. Neapoleos, non celebris illius Campaniæ in Italia, sed quæ est 83 1 Cor. Συρίας τῆς Παλαιστίνης, Syria Palastina, ut Euseb. L. iv, c. 11, et ut Photius noster in sua hac Μυριο βίβλῳ· Πατρίδα είχε Νεάπολιν, τὴν ὑπὸ τὴν ἐπαρχίαν τελοῦσαν Παλαιστίνης, patriam habuit Neapolim, Ραlastina accensum oppidum. Sic Latine satis interpres apud Justinum Parisinæ editionis 1615, utinam æque Christiane in titulo egisset, ac vel non fecisset fucum, vel sibi fieri a Græculo schismatico, prænotante sanctum, diri schismatis antesignanum, non permisisset. Locum ex quo Methodius ista descripsit, mala numeri ascriptio in Justino celavit. Nos enim qui vivimus. Subtilior videtur quam solidior dicti apostolici expositio, satis alioquin difficilis; quo tamen Paulus magni rein sacramenti contineri innuit. Communis expositio, ut loquatur de iis qui tunc superstites erunt, et in eorum persona; qua de re ibi interpretcs.

ipsi celebremus festumn resurrectionis: eo quod & ἐνδόξως ἑορτάσωμεν αὐτῷ τὴν φαιδρὰν τῆς ἀναστά æterna nostra tabernacula, nunquam amplius interitura vel dissolvenda, acceperimus. VIII. Vidi, inquit, in Olympo monte Lyciæ, ignem sponte sua in montis cacumine enascentem; juxta que stirps, pyragnus nomine, exsistit, adeo florida virens et opaca, ut e fonte potius nata videatur. Quam igitur ob causam, cum natura corruptibiles sint, et corpora ab igne consumantur; hæc mihilominus stirps, non modo non exuritur, sed etiam magis efflorescit, quamvis natura facile exuri possit, præsertim ad ipsius radices igne eructante? Ramos ergo ex circumjacentis silvæ arboribus in ignem illic erumpentem conjeci; qui subito flammis correpti, in cinerem redacti sunt. Quid ergo sibi vult boc miraculum? Signum et indicium futuræ illius diei Deus hoc exhibuit, uti sciamus, fore ut igne obruente omnia ac consumente, corpora quæ in castitate et justitia versata sunt, per ignem incedant haud secus ac per frigidam aquam. IX. Vide, inquit, utrum non B. Joannes, cum dicit ss: Dedit mare mortuos suos, qui in eo erant: et mors et infernus dederunt mortuos suos, qui in ipsis erant; partes ab elementis redditas ad uniuscujusque reparationem, ostenderit? Ui mare quidem, intelligatur substantia humida: infernus autem, aer, quod obscurus non videatur, quemadmodum Origenes ipse explicat: mors denique terra accipiatum, eo quod mortuus in ea reponatur: unde et pulvis mortis appellatur in Psalmis 86, Christo dicente, se in pulverem mortis deductum esse. X. Quidquid enim, inquit, ex puro aere et puro igne componitur, ejusdem cum angelicis concretionibus et corporibus substantia est, haudquaquam terra ac aquæ qualitate præditum est; quia necessario ipsum esset terrestre. Tale et talibus constans, resurrecturum corpus finxit Origenes, quod etiam spirituale appellavit. XI. Atqui, inquit, quæ species erit resurgentis, si forma hæc humana, velut sententia ipsius inutilis, abolenda sit; longe illa ex omnibus amabilior, quæ in animalia concrescunt: qua et Numen ipsum ut imagine utitur quemadmodum etiam ex85 Apoc. IX, 3. 6 Psal. xxΙ, 16. Cum angelicis concretionibus et corporibus. Relert enim τὸ σύγκριμα ex aere et igne, puris illis, ab impuriorum terræ et aquæ mistione: quale plurimi veteres angelicum σύγκριμα et corpus posuerunt; quos etiam Cajetanus ad cap. vi ad Ephes. secutus est, in hoc ipse minime sequendus. Hic ipse Origenis error, ille Eutychii patriarchæ vide⚫ tur, negantis olim tractabilem corporum resurrectionem; quo eum errore, Gregorius noster, ut eo nihil ei decesserit sanctitatis, absolvit. Sic passim, successione temporum, recrudescunt potius veteres hæreses, quam novæ oriantur: quod utinam paulo superius, nostrumque ipsum ævum, in tanta hæreseon colluvie non esset expertum. Qua et Numen ipsum ut imagine ulitur. σεως ἑορτὴν, ἀνθ' ων αιωνίους ἡμῶν τὰς σκηνὰς οὐκέτι τεθνηξομένας ἢ λυθησομένας ἀπειλήφαμεν. Η΄. Ὅτι, φησὶν, ἐθεασάμην ἐν Ὀλύμπῳ ἐγὼ (δρος δέ ἐστιν ὁ ῞Ολυμπος τῆς Λυκίας· ) πῦρ αὐτομάτως κατὰ τὴν ἀκρώρειαν τοῦ ὄρους κάτωθεν ἐκ τῆς γῆς ἀναδιδόμενον, περὶ 8 πύραγνος φυτόν ἐστιν, οὕτω μὲν εὐθαλὲς καὶ χλοερόν, οὕτω δὲ σύσκιον, ὡς ὑπὸ πηγῆς μᾶλλον αὐτὸ βεβλαστηκέναι. Δι' ήντινα οὖν αἰτίαν, εἰ φύσεις εἰσὶ φθαρτῶν, καὶ ὑτὸ πυρὸς κατ αναλισκομένων σωμάτων, οὐ μόνον οὐ καταφλέγεται τὸ φυτὸν τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἀκμαιότερον ὑπάρ χει, εἰ τῇ φύσει ἐστὶν εὔκαυστον, καὶ ταῦτα περὶ αὐτὰς αὐτοῦ ῥίζας τοῦ πυρὸς ἐντυφωμένου; Κλάδους γοῦν ἐγὼ δένδρων ἐκ τῆς παρακειμένης ὕλης ἐπέρριψα, καθ᾿ ὃν ἐρεύγεται τὸ πῦρ τόπον· καὶ εὐθέως εἰς φλόγα ἀρθέντες, ἐτεφρώθησαν. Τί οὖν βούλεται τὸ παράδοξον; Δεῖγμα τοῦτο τῆς μελλούσης ὁ Θεὸς ἡμέρας καὶ προοίμιον ἔθετο· ἵνα γινώσκωμεν, ὅτι, πάντων πυρὶ κατομβρουμένων, τὰ ἐν ἀγνείᾳ σώματα διατρίψαντα καὶ δικαιοσύνῃ, καθάπερ ψυχρῷ ὕδατι ἐπιβήσονται. · Θ'. "Οτι, φησίν, ἐπίστησον δὲ μήποτε καὶ ὁ μακά ριος Ιωάννης, Ἔδωκεν ἡ θάλασσα τοὺς νεκροὺς τοὺς ἐν αὐτῇ, λέγων· καὶ ὁ θάνατος καὶ ὁ ᾅδης ἔδωκαν τοὺς νεκροὺς τοὺς ἐν αὐτοῖς· τὰ ἀπὸ τῶν στοιχείων αναδιδόμενα πρὸς ἀποκατάστασιν ἑκάστου μόρια ἐδήλωσε; Τὴν μὲν γὰρ θάλασσαν εἶναι τὴν ὑγρὰν οὐσίαν· ᾅδην δὲ τὸν ἀέρα, παρὰ τὸ ἀειδές· διὰ τὸ μὴ ὁρᾶσθαι, καθάπερ ελέχθη καὶ Ωριγένει· καὶ θάνατον τὴν γῆν, παρὰ τὸ ἐν αὐτῇ κλίνεσθαι τὸν θυής σκοντα· ὅθεν καὶ χοῦς ἐκλήθη θανάτου ἐν ψαλμοῖς· εἰς χοῦν θανάτου κατῆχθαι, εἰρηκότος Χριστοῦ. Ι. Οτι, φησί, πᾶν γὰρ τὸ ἐκ καθαροῦ ἀέρος καὶ καθαροῦ πυρὸς συνιστάμενον σύγκριμα, καὶ τοῖς ἀγγελικοῖς ὁμοούσιον ὑπάρχον, οὐ δύναται γῆς ἔχειν ποιότητα καὶ ὕδατος· ἐπειδὴ συμβήσεται ἔσεσθαι αὐτὸ γεῶδες. Τοιοῦτον καὶ ἐκ τούτων τὸ ἀναστῆναι μέλλον σῶμα ἀνθρώπου Ωριγένης ἐφαντάζετο· 8 καὶ πνευματικὸν ἔφη ΙΑ'. Ὅτι, φησί, ποταπὸν ἄρα ἔσται καὶ σχῆμα τὸ ἀνιστάμενον, εἰ ὅλως τὸ ἀνθρωποειδές τοῦτο, ὡς ἄχρηστον ὂν κατ' αὐτὸν, ἐξαφανίζεται· ὅ πάντων ἐστὶ τῶν εἰς ζῶα συγκεκριμένων σχημάτων ερασμιώτα τον· ᾧ καὶ τὸ θεῖον χρῆται εἰκόνι καθάπερ καὶ Omisit interpres vel librarius τὸ εἰκόνι vel εἰκόνα, quod utrumque probatum est. Utitur, inquam; non quasi ipsum sit figurabile, sed tanquam velit perfeclissimo repræsentari in quolibet vel sexu vel genere: qua eadem ratione, incorporeos angelos nobisque natura præstantes, non nisi virili exhibemus figura. De quibus tamen velut corporeis Methodius noster, nostro statim modo: attributa, ratione eliam corporis, imagine, philosophatur. Διατρίψαντα. Cod. Rupif., διατρέψαντα. Ὃ καὶ πνευματικὸν ἔφη. Editi; 8 πνο ἔφησε. Εσται. ΑΙ., ὅ ἐστι. Εικόνι. Sirm. εἰκόνα.

ὁ σοφώτατος Παῦλος δηλοῖ· Ανὴρ μὲν γὰρ οὐκ planat sapientissimus Paulus er: Vir quidem non ὀφείλει κατακαλύπτεσθαι τὴν κεφαλὴν, εἰκὼν καὶ δόξα Θεοῦ ὑπάρχων· εἰς δ καὶ τὰ νοερὰ τῶν ἀγγέλων σώματα διακοσμήθησαν; "Αρα κυκλοτερές, ἢ πολυγώνιον, ἢ κυβικόν, ἢ πυραμοειδές; Πλείσται γὰρ τῶν σχημάτων αἱ παραλλαγαί· ἀλλὰ τοῦτο ἀμήχανον. Οὐκοῦν τίς ἡ ἀποκλήρωσις, τὸ μὲν θεοείκελον σχῆμα (ὁμολογεῖ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁμοειδῆ εἶναι τὴν ψυχὴν τῷ σώματι· ) ἀπαγορεύεσθαι ὡς ἀκλεέστερον, ἄπουν δὲ καὶ ἄχειρον ἀνίστασθαι; ΙΒ. Ὅτι, φησὶν, ὁ μετασχηματισμὸς ἡ εἰς τὸ ἀπαθὲς καὶ ἔνδοξόν ἐστιν ἀποκατάστασις. Νῦν μὲν γὰρ τὸ σῶμα ἐπιθυμίας ἐστὶ καὶ ταπεινώσεως· διὸ καὶ debet velare caput suum, quoniam imago et gloria Dei est; ad quod etiamn, intelligendi facultate prædita angelorum corpora, exornata sunt et digesta? Num ergo figura ejusmodi rotundior erit aut mul- . tangula, aut cubica, aut pyramidalis? Variæ enim sunt figurarum species: sed est hoc impossibile. Ecqua vero distributio, ut forma quidem Dei simi lis (similem enim animam esse corpori ipse quo que fatetur) ceu ignobilior abjiciatur; sine vero pedibus manibusque homo resurgat? XII. Transformatio, inquit, est in statum immu nem a passione, ac gloriæ in integrum restitutio. Nunc quippe corpus desiderii est et humilitatis; unde et Daniel vir desideriorum appellatus est **: Δανιὴλ ἀνὴρ ἐπιθυμίας ήκουε Τότε δὲ μετα- Butem transfigurabitur in corpus impassibile; σχηματίσεται εἰς σῶμα ἀπαθές· οὐ τῇ ἐξαλλαγῇ τῆς διακοσμήσεως τῶν μελῶν, ἀλλὰ τῷ μὴ ἐπιθυμεῖν τῶν ὑλικῶν ἡδονῶν. Ὅτι φησίν, ἐξελέγχων τὸν Ωριγένην Βούλεται τοίνυν ὁ Ωριγένης τὴν μὲν αὐτὴν σάρκα οὐκ ἀποκαθίστασθαι τῇ ψυχῇ, τὴν δὲ ποίαν ἑκάστου μορ φὴν, κατὰ τὸ εἶδος, τὸ τὴν σάρκα καὶ νῦν χαρακτηρίζον, ἐν ἑτέρῳ πνευματικῷ ἐντετυπωμένην ἀναστήσεσθαι σώματι· ἵνα ἕκαστος πάλιν ὁ αὐτὸς φανῇ κατὰ την μορφήν· καὶ τοῦτο εἶναι τὴν ἐπαγγελλομένην ἀνάστασιν. Ρευστοῦ γὰρ, φησίν, ὑπάρχοντος τοῦ ὑλικοῦ σώματος, καὶ μηδέποτε μένοντος ἐφ' ἑαυτῷ, ἀλλὰ ἀπογινομένου καὶ ἐπιγινομένου περὶ τὸ εἶδος τὸ χαρακτηρίζον τὴν μορφὴν, ὑφ' οὗ καὶ συγκρατεῖται τὸ σχῆμα· ἀνάγκη δὴ τὴν ἀνάστασιν ἐπὶ μόνου εἴδους ἔπεσθαι. ΙΓ΄. Εἶτα μετ' ὀλίγον φησίν· Οὐκοῦν, ὦ Ωρίγενες, εἰ ἐπὶ τοῦ εἴδους μόνον προσδοκᾶσθαι διισχυρίζῃ τὴν ἀνάστασιν ἐν πνευματικῷ μεταθησομένου σώματι, ἀπόδειξιν τε δοκιμωτάτην τὴν κατὰ τὸν Ἠλίαν ἡμῖν ὀπτασίαν καὶ Μωσέα παρέχεις· ὥσπερ ἐκεῖνοι, φάμενος, μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ βίου Εξοδον ὤφθησαν, οὐχ ἕτερον παρ' δ εἶχον εἶδος ἐξ ἀρχῆς διασώζοντες • κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ἡ πάντων ἔσται ἀνάστασις Ο Μωσῆς δὲ καὶ Ἠλίας, πρὸ τοῦ τὸν Χριστὸν παθεῖν καὶ ἀναστῆναι, ἤδη τὸ εἶδος τοῦτο, ὁ φῂς, ἔχοντες ἀνέστησαν καὶ ὤφθησαν· πῶς δὴ ἔτι ὁ Χριστὸς Πρωτότοκος εἶναι τῶν νεκρῶν ὑπὸ τῶν προφητῶν καὶ τῶν ἀποστόλων ᾅδεται; Εἰ γὰρ Πρωτότοκος τῶν νεο χρῶν Χριστὸς εἶναι πεπίστευται, πρωτότοκος δέ ἐστι τῶν νεκρῶν ὁ πρὸ πάντων ἀναστάς· ὁ δὲ Μωσῆς ἤδη καὶ πρὸ τοῦ τὸν Χριστὸν παθεῖν ἔχων τὸ εἶδος τοῦτο ἐφάνη τοῖς ἀποστόλοις, περὶ ὁ πληροῦσθαι φῇς αὐτὸς τὴν ἀνάστασιν· οὐκ ἄρα τοῦ εἴδους χωρὶς τῆς σαρκός 8 Apoc. 1, 5. 71 Cor. x1, 7. es Dan. IX, Ἤκουε. ΑΙ., ήκουσε. Εσται ἀνάστ. ΑΙ., σοι ἀνάστ. Gorpus desideri et humilitatis. Alterum habet Paulus Philipp. 11, 21, alterum ipse aliique passim insinuant, dum carnis et corporis desideria loquuntur vixque nisi in malam partem. At in Daniele summæ virtutis probatio est, ut vir desideriorum audierit, quanquam nec ipse male affertur in exemplum; sunt enim etiam ejusmodi cordis contriti sancta desideria, aliena ab supera illa άπαtunc non membrorum ornatu mutato, sed corporalium voluptatum exstincto desiderio. Tum ait, coarguens Origenem: Existimat itaque Origenes non eamdem animæ carnem instauratum iri; sed fore, ut qualis est singulorum forma in specie, quæ et modo carnem ceu obsignat distinguitque, spiritali alii corpori impressa, resurgat; ut iterum idem quisque, secundum speciem formamque appareat atque hanc esse promissam nobis resurrectionem. Cum enim, inquit, corpus matariale fluxum sit, neque in se ipso unquam consistat, sed decedat accedatque circa speciem dis'inguentem formam, qua etiam figura continetur; plane necessarium conficitur, ut resurrectio in sola specie et forma fiat. X111. Deinde post pauca dicit: Si igitur, o Origenes, resurrectionem in sola specie et forma, in spiritale corpus mutata, exspectandam contendis, et visionem Eliæ et Moysis pro certissima nobis demonstratione exhibes: quemadmodum illi, inquis, post mortem, non alia quam viventes olim habebant, specie formaque apparuerunt; ita et nos onnes resurgemus. Atque Moyses Eliasque, jam ante Christi passionem ac resurrectionem, formam hanc quam ais, habentes resurrexerunt et apparuerunt: qut ergo Christus Primogenitus mortuorum prophetico apostolicoque præconio celebratur? Nam si Christus Primogenitus mortuorum creditus est, est vero primogenitus mortuorum, qui omnes resurgendo præcessit: Moyses autem jam ante Christi passionem ea forma apostolis visus est, in qua resurrectionem implendam dicis utique sequitur ut forma non resurgat sine carne. Nam θείᾳ, et statu gloriæ, quo sola est, vel ut sola beata desiderata possessio. Utique sequitur, ut forma non resurgat sine care. Οὐκ ἄρα τοῦ εἴδους χωρὶς τῆς σαρκός ἐστιν ἡ ανάστασις. Clara conclusio, quam Schottus male assumptionen facit: sequensque dilemma assumptionis specie obscurat plane et confundit; ut vero reddidinius, nihil habet difficultatis; ipseque se ipsum Methodius, quam επιχειρηματικός sit nervos'isque argutor ostendit. Ubique in istis ro

vel resurrectio solius, ut doces, formæ est; ° eo- ἐστιν ἡ ἀνάστασις. Ητοι γὰρ τοῦ εἴδους ἐστὶν, ὡς que nequit jam Christus esse Primogenitus mortuoruin, quod ea forma ante ipsum apparuerint defunctorum animæ: aut re vera, Primogenitus est, ut est; tumque, nullo prorsus modo, ut aliqui ante ipsum eam consecuti sint resurrectionem, qua ne amplius morerentur, feri potest. Quod si nemo ante illum resurrexit; Moses autem et Elias non induti carnem, sed solam formam habentes apparuerunt apostolis: perspicue futura in carne resurrectio ostenditur. Enimvero absurdissimum est, ut in sola forma resurrectio definiatur, cum palam sit, animas postquam etiam sunt carne egressæ, speciem illam formamque quam ait resurrecluram, nunquam deponere. Quod si illa irrevocabilis adest, ut in anima Mosis et Eliæ; ac neque, ut existimas, corrumpitur peritve, ubique indivise adhærens; plane sequitur, non resurgere formam ejusmodi quæ nunquam cecidit. XIV. Quod si quis indigne ferens, dicat: Si nemo, priusquam Christus ad inferos descenderet, resurrexit, quomodo referuntur aliqui ante ipsum surrexisse; inter quos filius viduæ Sareplanæ ", et Sunanitidis filius ", itemque Lazarus? Respondendum, ita resurrexisse, ut iterum essent morituri: nos autem de iis pronuntiamus, qui post resurrectionern nunquam sunt morituri. Quod si eliam de anima Eliæ dubius dixerit, quasi Scripturis affirmantibus illum in carne assumptum esse, nos autem doceamus illum apostolis absque carne apparuisse: respondendum, atqui, quod apparuisse " apostolis in carne dicamus, huic nostræ sententiæ magis favet. Res enim, corpus quoque nostrum capax esse immortalitatis probat, sicut et fuit pro batum in Enoch translato ". Si enim incorruptionis capax non esset, haudquaquam tanto tempore, immune a corruptionis labe mansisset. Si quidem • Scholion. Not Esse boc minoris momenti. Quanquam enim non de specie et forma, sed de composito corpore contendat; nihil minus sequitur hoc vel illud. Alterum quidem eo solvitur, quod illud iterum moriturum sit; quomodo non proprie et absolute statua resurgit: alterum autem nequit solvi; siquidem non potest forma iterum esse moritura, cum nullo modo moriatur. ** III Reg. XVII, παρεγγυᾷς μόνου ἡ ἀνάστασις ", καὶ οὐ δύναται ἔτι Πρωτότοκος εἶναι ὁ Χριστὸς τῶν νεκρῶν, τῷ πρὸ αὐτοῦ ἐχούσας τοῦτο μετὰ τὴν τελευτὴν τὸ εἶδος πεφηνέναι ψυχάς· ἡ Πρωτότοκος ἀληθῶς ὥσπερ ἐστὶ, καὶ ἀδύνατον ὅλως ἠξιώσθαι πρὸ αὐτοῦ τινας τῆς εἰς τὸ μὴ αὖθις ἀποθανεῖν ἀναστάσεως. Εἰ δὲ ἀνέστη οὐδεὶς πρὸ αὐτοῦ, οἱ δὲ ἀμφὶ τὸν Μωϋσέα καὶ τὸν Ἠλίαν σάρκας μὲν ἔχοντες τοῖς ἀποστόλοις οὐκ ὤφθησαν, μόνον δὲ τὸ εἶδος· ἡ ἄρα ἀνάστασις ἐπὶ τῆς σαρκὸς προφανώς δηλοῦται. Καὶ γὰρ ἀτο πώτατον ἐπὶ μόνου τοῦ εἴδους τὴν ἀνάστασιν διορί ζεσθαι, ὁπότε αἱ ψυχαί, καὶ μετὰ τὴν σαρκῶν ἔξο δον, οὐδέποτε φαίνονται τὸ εἶδος, ὁ φησιν ἀνίστασθαι, ἀποτιθέμεναι. Εἰ δὲ συμπαρέσται αὐτοῖς τοῦτο ἀναφαίρετον, καθάπερ καὶ ἐπὶ τῇ Μωϋσέως καὶ Ηλίου ψυχῇ· καὶ οὔτε φθείρεται, κατὰ σὲ, οὔτε ἀπόλλυται, σὺν αὐταῖς πανταχοῦ συμπαρόν· οὐκ ἄρα τὸ εἶδος ἀνίσταται, ὁ μηδέποτε πέπτωκεν. ΙΔ'. Ἐὰν δέ τις, δυσχεράνας, Καὶ πῶς δὴ, ἀποκριθῇ, εἰ μηδεὶς ἀνέστη πρὸ τοῦ κατελθεῖν εἰς τὸν ᾄδην τὸν Χριστὸν, ἀναστάντες ἤδη τινὲς ἱστορήθησαν πρὸ αὐτοῦ· ἐν οἷς τῆς Σαραφθίνης χήρας ὁ υἱὸς, καὶ τῆς Σουναμίτιδος, καὶ ὁ Λάζαρος; λεκτέον· 'Αλλ' οὗτοι εἰς τὸ καὶ αὖθις ἀποθανεῖν ἀνέστησαν· ἡμεῖς δὲ περὶ τῶν μηκέτι μετὰ τὴν ἔγερσιν διοριζόμεθα τεθνηξομένων. Ἐὰν δὲ καὶ περὶ τῆς ψυχῆς διαπο ρήσας φράσῃ τοῦ Ἡλίου, ὡς τῶν μὲν Γραφῶν ἀνειλῆφθαι αὐτὸν λεγουσῶν ἐν σαρκί, ἡμῶν δὲ ἀσύμπλο κον σαρκὸς τοῖς ἀποστόλοις ὤφθαι φασκόντων λεκτέον, ὅτι καὶ μὴν μᾶλλον τὸ λέγειν αὐτὸν ὦφθαι τοῖς ἀποστόλοις ἐν σαρκὶ πρὸς ἡμῶν ἐστι. Δείκνυται γὰρ καὶ διὰ τοῦτο ἀφθαρσίας ἡμῶν ὑπάρχον, τὸ σῶμα δεκτικὸν, καθάπερ ἐδείχθη καὶ ἐπὶ τοῦ Ενώχ μετατιθεμένου. Εἰ μὴ γὰρ ἀφθαρσίαν ηδύνατο δέξα σθαι, οὐκ ἂν οὐδὲ διέμεινεν ἐν ἀπαθείς τοσούτῳ χρόνῳ. Εἰ τοίνυν ὤφθη μετὰ τοῦ σώματος, καὶ ἦν • Σχόλ. Σημείωσαι. Οὐ παρὰ τοῦτο· καὶ γὰρ εί καὶ μὴ ἐπὶ τοῦ εἴδους, ἀλλ' ἐπὶ τοῦ συνθέτου σώμα τος τείνεται, οὐδὲν ἧττον τὸ αὐτὸ ἕπεται ἢ τὸ αὐτό. Τὸ μὲν γὰρ ἔχει λύσιν, ὅτι πάλιν θνήξει όπως οὐκ ἔστι κυρίως ἀνδριάντος ἀνάστασις· τὸ οἴ· εἴπερ τὸ εἶδος οὐ θνήξει πάλιν, ὅτι μηδ' ὅλως θνήσκει. 22. 9¹ IV Reg. IV, 35. 03 Joan. II, 44. • Gen. V, etoos, est velut distinctiva proprietas, qua possit quæ sunt minus spiritales: quomodo etiam alii dici et agnosci, hic talis, Petrus, Paulus: ipse idem qui fuerat in carne; quomodo fuerunt agniti Moy. ses et Elias divesque Lazarum agnovit. Explicat non procul a fine ipse Methodius. Cum palam sit, animas, etc. Crassius loquitur de animabus, tanquam velit suum illud spiritale corpus, in quo resurrecturas volebant Origeniani, nunquam deponere; coque fictitiam esse in eo resurrectionem, vel jam esse factam; ut ii olim docebant quos Paulus tradidit Satanæ II Tim. 1, v. 15, ut doceret non blasphemare. Possent nihilomi nus hæc exponi ut ad hominem dicta; nisi sequentia obstarent in quibus est expressior: quanquam non magnum videatur, ut qui angelis ætherea corpora et spiritalia aflingit, etiam animabus affingat, plures, iique perquam alieni a damnatis erroribus Origenis in materia animarum, videntur sensisse. Num sit modo error in fide, ista sive de angelis sive de humanis animabus sententia, controvertunt theologi 1 p. q. 50. Mitiorem ego et negantem cum nostris Caranza, Sixto, Cajetano, exque aliis Meratio, etc., amplexatus fuerim, nullo adhuc occurrente, ubi is satis sit expressus, vel ex intentione damnatus error: Patribus Lateranensibus, alio plane, et ad prædamnatas Origenis hæreses, non ad Patrum opiniones hactenus obtinentes, respicientibus: qua de re videndus ad primam De creat. vero angelus pacis, Præceptor Angelicus. Ὡς παρεγγυᾷς. ΑΙ., ὥσπερ ἐγγυς. Συμπαρέσται. Forte συμπάρεστι.

τελευτήσας μὲν, ἀναστὰς δὲ ἤδη ἐκ νεκρῶν οὐδέπω. ergo apparuit cum corpore, eratque mortuus; Καὶ ταῦτα ἵνα δὴ συγχωρήσωμεν τῷ Ωριγένει, καθ' ἑαυτὸ τὸ εἶδος λέγοντι μετὰ τὴν τελευτὴν ἀποζευγνύμενον ἀπὸ τοῦ σώματος τῇ ψυχῇ δίδοσθαι, ὅπερ ἐστὶν ἁπάντων ἀδύνατον, τῷ προαπόλλυσθαι τὸ εἶδος τῶν σαρχῶν ἐν ταῖς ἀλλοιώσεσι, καθάπερ καὶ τὸ σχῆμα τοῦ συγχωνευομένου ανδριάντος πρὸ τῆς δια λύσεως τοῦ ὅλου. Ὅτι μὴ δύναται χωρίζεσθαι καθ' ὑπόστασιν ἀπὸ τῆς ὕλης ἡ ποιότης· χωρίζεται μὲν γὰρ ἀπὸ τοῦ ἀνδριάντος χωνευθέντος ἡ περὶ τῷ χαλκῷ μορφὴ ἀφανιζομένη, οὐ μὴν ὑφεστῶσα ἔτι κατ' ουσίαν. ΙΕ. Ἐπεὶ δὲ λέγεται ἐν τῷ θανάτῳ τὸ εἶδος χωρί ζεσθαι ἀπὸ τῆς σαρκὸς, φέρε, τὸ χωριζόμενον που σαχώς λέγεται χωρίζεσθαι, ἐπισκεψώμεθα. Λέγεται τοίνυν χωρίζεσθαί τι ἀπό τινος ἢ ἐνεργείᾳ καὶ ὑποστάσει, ἢ ἐπινοίᾳ· ἡ ἐνεργείᾳ, οὐ μὴν καὶ ὑποστάσει. ὡς εἰ πυρούς τις καὶ κριθάς μεμιγμένα χωρίσειεν ἀπ' ἀλλήλων· ᾗ μὲν γὰρ κατὰ κίνησιν χωρίζεται, ἐνέργεια λέγεται· ᾗ δὲ χωρισθέντα ὑφέστηκεν, ὑποστάσει λέγεται κεχωρίσθαι. Ἐπινοίᾳ δὲ, ὅταν τὴν ὕλην ἀπὸ τῶν ποιοτήτων χωρίζωμεν, καὶ τὰς ποιότητας ἀπὸ τῆς ὕλης, ἐνεργείᾳ δὲ, οὐ μὴν καὶ ὑποστάσει, όταν χωρισθέν τι ἀπό τινος μηκέτι ὑπάρχοι, ὑπόστασιν οὐσίας οὐκ ἔχων. Γνοίη δ' ἄν τις καὶ ἐν τοῖς χειροτεχνήμασι ὡς ἔχει, ἀνδριάντα ἰδὼν, ἢ ἴπω τον χαλκοῦν. Ταῦτα γὰρ λογιζόμενος, ὄψεται τὴν ἔμφυτον μορφὴν διαλλάττοντα· εἰς δὲ ἑτέραν ὄψιν μεθιστάμενα ὑφ' ἧς τὸ ξυγγενόμενον εἶδος ἀφανίζεται. Εἰ γάρ τις τὰ ἔργα τὰ σχηματιζόμενα εἰς εἶδος ἀνθρώπου ἢ ἵππου συντήκοι, εὑρήσει τὸ μὲν τοῦ σχήματος εἶδος ἀφανιζόμενον, αὐτὴν δὲ τὴν ὕλην μένουσαν. Ὥστε ἀσύστατον τὸ λέγειν τὸ μὲν εἶδος ἀνίστασθαι ἡμαυρωμένον μηδέν, τὸ δὲ σῶμα ἐν ᾧ ἦν τὸ εἶδος ἐντετυπωμένον, διαφθείρεσθαι. 15. ᾿Αλλὰ καὶ, φησίν· ἐν πνευματικῷ γὰρ μετατεθήσεται σώματι. Οὐκοῦν ἀνάγκη τὸ μὲν εἶδος ἰδίως ὁμολογεῖν αὐτὸ τὸ πρῶτον μὴ ἀνίστασθαι, τῷ συν ηλλοιώσθαι αὐτὸ συμφθίνον τῇ σαρκί· κἂν γὰρ ἐν πνευματικῷ μεταπλασθῇ σώματι, αὐτὸ μὲν ἰδίως τὸ πρῶτον ὑποκείμενον ἐκεῖνο οὐκ ἔσται, ὁμοιότης δέ τις ἐκείνου ἐν λεπτομερεί μεταπεπλασμένη σώματι· εἰ δὲ μήτε τὸ εἶδος τὸ αὐτὸ, μήτε τὸ σῶμα ἀνίστα ται, ἀλλ᾽ ἕτερον ἀντὶ τοῦ προτέρου. Τὸ γὰρ ὅμοιον, ἕτερον τοῦ ἑαυτοῦ ὁμοίου ὂν, αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ πρῶτον, πρὸς ὁ ἐγένετο, εἶναι οὐ δύναται. Μεθ. ύψ' ἧς. ΑΙ., μεθιστάμενος, ἐφ' ἧς. Si quidem ergo. Clara conclusio: ut sive in corpore, sive sola anima, sive adhuc superstes, sive redivivus visus sit Elias, nihil ejus apparitio obsit speratæ resurrectioni carnis. Schottus aliter effert, velut mortuum affirmet Methodius: quod re ipsa non facit; sed permittit Origeni quidquid malit, ejusque undequaque inconsonum dogma arguit. Spectat huc scholion, quod paulo ante, secuti notas Ileschelii, ascripsimus, ascribente hic apographo Sirmundi; estque ejus sensus facilis, si quis cum ipso Methodiano textu, ut fuit a nobis redditus, vel et ipse habet, contulerit. Eo quod in allerationibus prior forma, etc. at non velut jam ex mortuis resurrexisset. Et hæc ut demus aliquid Origeni, qui ipsam per se formam, post mortem a corpore scjunctam, anima reddi dicit, quod præ omnibus minus videtur possibile; eo quod in alterationibus, prior forma quam carnes corrumpatur; ut et figura fusæ statuæ prius quam totum dissolutione intereat. Non enim potest qualitas a materia separari, ita ut per se exsistat: separatur quidem a fusa statua quæ in ære est, deleta forma, sic tamen ut non amplius secundum substantiam subsistat. XV. Quia vero forma a carne in morte separari dicitur; age, quot modis unum ab altero separari dicatur, videamus. Dicitur ergo unum ab alio sepa - rari, vel actu et subsistentia, vel cogitatione: vel actu, non item subsistentia. Ut si quis triticum et hordeum mista inter se, secernat: quatenus quidem per motum separantur, dicitur separatio actu atque re; quatenus vero separata seorsim subsistunt, dicitur separatio, subsistentia. Cogitatione autem et ratione, velut si materiam a qualitatibus separemus, ac qualitates a materia. Actu denique, at uon subsistentia, cum separatum aliquid ab alio, non amplius fuerit, non habens quo subsistat. Noverit ut hæc habeant etiam in mechanicis, si quis statuam equumve ære fusum aspiciat. Videbit enim, dum advertat animum, ut immutent formam innatam, atque in figuram aliam a qua deleatur forma congenita, transferant. Nam si quis signa in hominis aut equi figuram effigiata conflaverit, formæ quidem figuram exstinctam, materiam vero superstitem inventurus est. Itaque absurdum est, ut quis formam quæ nihil fuit exstincta resurrecturam dicat, corpusque cui illa fuit impressa, corruptum iri contendat. XVI. Maxime enimvero, inquit; transferetur enim in corpus spiritale. Ergo fateri necesse est, eamdem proprie formam primam non resurgere, eo quod mutata sit et corrupta, una cum carne. Etsi enim in spiritale corpus translata sit, ipsa tamen eadem non erit primum proprie subjectum, sed quædam illius in subtili corpore transformata similitudo. Si autem non eadem forma; nec idem corpus resurgit, sed aliud pro alio. Nam simile, cum sit aliud ab eo quod ipsi sitnile est, illud ipsum primum, ad quod fuit factum et quod imitatur, esse non potest. Τῷ προαπόλλυσθαι τὸ εἶδος τῶν σαρχῶν, vel, ut Sirn., σαρκικῶν, eodem sensu. Arguit contra fore mam illam Origenianam, ut non possit illa restitui animæ, carne perempta, cum pereat ipsa prior carne, in qua velut subsistebat, eo modo quo figura et forma equi in ære. Male ergo Schottus eo quod forma carnis, etc., pluraque alia quisque perspexe• rit minus apte vel fideliter reddita. Cum sit aliud ab eo, etc. Sic plane legendum, ἕτερον τοῦ ἑαυτῷ ὁμοίου ὂν, suadet ipse contextus et inducta probatio; quæ aliter concepta, inepta est. Valet vero in.creatis, ubi nulla forma, nuitis re vera et individue communis est. In divinis est saltem alter alteri similis, eoque singularis quædam

XVI. Ait εἶδος et formam esse, quod menbrorum identitatem, in figura formæ propriisque unius. cujusque distinctivis, exhibet. ΙΖ΄. Οτι εἶδός φησιν εἶναι τὸ τὴν ταυτότητα των μελῶν ἐν τῷ χαρακτῆρι τῆς μορφῆς ἑκάστου ἐμφαίνον. 1 XVII. Exponente Origene sensu allegorico, quod ΙΗ'. Οτι, τὸ παρὰ τοῦ προφήτου Ἰεζεκιήλ περὶ ab Ezechiele propheta dictum fuit, de resurrectione, τῆς ἀναστάσεως τῶν νεκρῶν ῥητὸν εἰρημένον, τοῦ atque ad Israelitarum e Babylonica captivitate re- Ωριγένους ἀλληγοροῦντος, καὶ εἰς τὴν τῶν εἰς Βαditum detorquente, post nulta, eum arguens San- βυλῶνα αἰχμαλωτισθέντων Ισραηλιτῶν ἐπάνοδον έχε ctus, hoc adjicit: Ac neque ipsi Judæi plenam sin- βιαζομένου εἰρῆσθαι, ἐξελέγχων μετὰ πολλὰ ὁ ῞Αγιος, ceramque libertatem assecuti sunt, neque majori καὶ τοῦτό φησιν· Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ αὐτοὶ πρὸς ἐλευθε potestate devictis hostibus, Hierosolymam incolue- ρίαν ἀνέσφηλαν καθαρὰν, οὐδὲ τῶν ἐχθρῶν κατακρα runt: ac cum saepius statuissent templum aedificare, τήσαντες ἐξουσιαστικώτερον κατώκησαν τὴν ab aliis gentibus prohibiti sunt. Unde etiam vix il- Ἱερουσαλήμ. Εἴργοντο γοῦν ὑπὸ τῶν ἀλλοεθνῶν Ind intra annos XLVI absolverunt, cum Salomon an- πολλάκις οἰκοδομῆσαι θελήσαντες μᾶλλον Οθεν nis septem a fundamentis excitatum perfecisset. Quid καὶ ἐν μὲ αὐτὸν καὶ ἐξ ἔτεσι μόλις ηδυνήθησαν vero necesse sit plura dicere, cum a Nabuchodo- δείμασθαι, τοῦ Σολομῶντος ἐν ἑπταετεῖ χρόνῳ ἐκ nosore et successoribus ejus in Babylone regnanθεμελίων αὐτὸν συμπληρώσαντος. Καὶ τί χρή λέγειν; tibus, usque ad Persarum in Assyrios expeditionem ἀπὸ γὰρ δὴ Ναβουχοδονόσορ καὶ τῶν μετ' αὐτὸν Βαet Alexandri imperium et bellum cum Romanis βυλῶνος βασιλευσάντων ἄχρι τῆς Περσῶν ἐπὶ τοὺς commissum, sexies ab hostibus Hierosolyma in po- Ασσυρίους καθόδου, τῆς τε ᾿Αλεξάνδρου ἡγεμονίας, testatem redacta sint? Narratque Josephus, dicens: καὶ τοῦ Ῥωμαίων τοῦ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους συρρα [Capta est Hierosolyma] anno secundo Vespasiani im- γέντος πολέμου, ἐξάκις κατεστράφησαν ὑπὸ τῶν peratoris. Capta et ante jam quinquies, tunc iterum πολεμίων τὰ Ἱεροσόλυμα. Καὶ τοῦτο Ιώσηππος vastata est. Asochæus enim Ægypti rex, et hujus ἱστορεῖ λέγων· Ἔτει δευτέρῳ τῆς Οὐεσπασια successor Antiochus; deinde Pompeius, et post họs νοῦ ἡγεμονίας. Αλοῦσα δὲ καὶ πρότερον πεντάcum Herode Sosius, captam urbem servavere κις, τοῦτο δεύτερον ἠρημώθη. Ασωχαῖος μὲν γὰρ Ante vero rex Babyloniorum ea politus, exciderat. ὁ τῶν Αἰγυπτίων βασιλεὺς, καὶ μετ' αὐτὸν Αν τίοχος, ἔπειτα Πομπήιος, καὶ ἐπὶ τούτοις σὺν Ἡρώδῃ Σώσιος ἑλόντες, ἐνέπρησαν τὴν πόλιν. Πρὸ δὲ τούτων, ὁ τῶν Βαβυλωνίων βασιλεὺς, κρατήσας, ἠρήμωσεν αὐτήν. XIX. Hæc, inquit, ait Origenes. Atqui potest mo- ΙΘ'. Ὅτι Ωριγένης τάδε φησί· Περὶ δὲ τοῦ Λαveri dubium de Lazaro et divite: aliis quidem sim- ζάρου καὶ τοῦ πλουσίου ἀπορεῖσθαι δύναται· τῶν plicius dictum putantibus, quasi ambo in corpo- μὲν ἁπλουστέρων οἰομένων ταῦτα λελέχθαι, ὡς ribus, digna factis in vita receperint: aliis autem ἀμφοτέρων μετὰ τῶν σωμάτων λαμβανόντων τὰ ἄξια subtilius; cum post resurrectionem nullus in vita τῶν (ἐν) τῷ βίῳ πεπραγμένων· τῶν δὲ ἀκριβεστές relinquatur; non existimantibus hæc in resurre- ρων· ἐπεὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν οὐδεὶς ἐν βίῳ καταctione contigisse. Nam ait dives ": Habeo quinque λείπεται, οὐκ ἐν τῇ ἀναστάσει οἰομένων ταῦτα γεγο * Luc. xvi. 28. similitudo, quam aptius identitatem dicimus. Graci, ὁμοουσιότητα ταυτότητα vero, ut qua Sabellianismus explicetur, omni extremorum distinctione sublata, reprobat Epiphanius. De hac divina excellenti similitudine, pauca quædam ad novam Catechesin Basilii, in Vita ipsius, auctore Amphilochio nostro. Servavere. Ετήρησαν. Ita legendum patet ex ipso textu Josephi, quem melius Hoeschelio legisse et expendisse Methodium verisimile est, et ex omnibus historicis, apud quos nusquam illa exstant Hierosolymorum excidia: excepto primo illo Babylonico et ultimo Romano. Κατεστράφη ergo urbs illa, subacta est et capta sexies: ήρημώθη δέ, eversa et excisa est tandem iterum secundo imperii Vespasiani anno; quod et ipse Methodianus textus, clare satis, in sua etiam vitiositate, repraesentat. Cum post resurrectionem, etc. Videtur significari absoluta illa Origeniana ἀποκατάστασις, et restitutio in integrum, in qua nullus sit relinquendus in vita; intellige, passibili, seu etiam in corpore; cui is alligatos censet spiritus in pœnam, sed illa tandem solubili, et omnibus quandoque remittenda. Exponit ergo Origenes, ut ista in corporibus a morte acceptis; in quibus usque ad resurrectionem et omnimodam ab illis absolutionem, vel refrigerio vel pana, spiritus emigrantes potiantur; gesta dictaque sint; ejusmodi adhuc corporibus, iustar carcerum a Deo adhibitis, quomodo etiam alias mortuorum apparitiones exponit: quæ certe crassiora sunt, pulidaque et hæretica; quanquam forte minus solide a nostro Methodio impugnata: qui et ipse ad corpora recurrat, sed velut cognata, et sine quibus minime exsistant spiritus humani, suapte natura corporei, quanquani corpore alterius rationis ab isto, quod ceu indumentuin externum gestemus, et corruptibili. Esset opus longiori disputatione, ad ostendendum quomodo veri spiritus, naturæque prorsus incorporeæ patiantur, præsertim ab igni corporeo: sed fuerit metas excedere, quibus unus Methodii textus elucidandus propositus est. Miris certe, sed veris modis divina justitia suos illos reos torquet: nec deest ut extraneo corpore torqueat, quæ torsit conjuncto. Extensior divina manus, quam ut eam subtilissimus quisque spiritus fugiat; eo non male, et comparatione ad Deum illum Spiritum, et Deum spirituum, Damasceno et aliis; dumn ita pie cum D. Thoma velimus exponere; dictus corporeus. Εξουσιαστικώτερον. Η. St., ἐξουσιαστι χώτεροι. 'Αλλοεθνῶν. H. St., ἄλλων ἐθνῶν. Μάλλον. Leg. ναόν. Ετει δευτ. Suppl. ex Joseph. εάλω Ιερο σύλυμα. Απλουστέρων. ΑΙ., ἁπλούστερον, et mox, ἀκριβέστερον.

κέναι. Λέγει γὰρ ὁ πλούσιος, ὅτι Πέντε ἀδελφούς fratres: ne et ipsi veniant in hunc locum tormento ἔχω, καὶ ἵνα μὴ ἔλθωσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον τῆς βασάνου, πέμψον Λάζαρον ἀπαγγέλλοντα αυτ τοῖς τὰ ἐνταῦθα. Καὶ διὰ τοῦτο ζητούντων τὴν γλῶσσαν, καὶ τὸν δάκτυλον, καὶ τοὺς κόλπους 'Αβραάμ, καὶ τὴν ἀνάκλησιν καὶ τάχα τὸ τῆς ψυχῆς ἅμα τῇ ἀπαλλαγή σχῆμα ὁμοειδὲς ὂν τῷ παχεῖ καὶ γηΐνῳ σώματι, δύναται οὕτω λαμβάνεσθαι. Εἴ ποτε οὖν ἱστόρηταί τις τῶν κεκοιμημένων φαινόμενος, ὁμοίως εώραται τῷ ὅτε τὴν σάρκα εἶχε, σχήματι. Εἶτα· ἀλλὰ· καὶ ὁ Σαμουήλ φαινόμενος, ὡς δηλόν ἐστιν ὁρατὸς ὤν, παρίστησιν, ὅτι σῶμα περιέκειτο· μάλιστα ἐὰν ἀναγκασθῶμεν ὑπὸ τῶν ἀποδείξεων τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς ἀσώματον εἶναι, καὶ ταυτὴν ἀποφήνασθαι. ἀλλὰ· καὶ ὁ κολαζόμενος πλούσιος, καὶ ὁ ἐν κόλποις Αβραὰμ πένης αναπαυόμενος, πρὸ τῆς παρουσίας τοῦ Σωτῆρος καὶ πρὸ τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, καὶ διὰ τοῦτο πρὸ τῆς ἀναστάσεως λεγόμενοι ὁ μὲν ἐν ᾅδου κολάζεσθαι, ὁ δὲ ἐν κόλποις ᾽Αβραὰμ ἀναπαύεσθαι, διδάσκουσιν, ὅτι καὶ νῦν τῇ ἀπαλλαγῇ σώματι χρῆται ἡ ψυχή. Πρὸς ταῦτα ὁ ἅγιος τάδε φησί· Σχῆμα ἄλλο ὁμοειδές τῷ αἰσθητῷ τούτῳ μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἐκδημίαν ἔχειν ἐκτιθέμενος τὴν ψυχήν ἀσώματον ὑπὸ τί Πλατωνικῶς ἀποφαίνεται αὐτήν; Τὸ γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ κόσμου ἀποφοίτησιν ὀχήματος αὐτὴν δέεσθαι καὶ περιβολῆς λέγειν, ὡς οὐ δυναμένην κατασχεθῆναι γυμνήν, πῶς οὐκ ἂν καθ' ἑαυτὴν ἀσώματος εἴη; Ασώματος δὲ οὖσα, πῶς οὐκ ἔσται καὶ ἀνεπίδεκτος παθῶν; Ἀκολουθεῖ γὰρ τῷ ἀσώματον αὐτὴν ὑπάρχειν καὶ τὸ ἀπαθῆ εἶναι καὶ ἀπερίσπαστον. Εἰ μὲν οὖν ὑπὸ ἀλόγου οὐ παρείλκετο ὅλως ἐπιθυμίας, οὐδὲ συμμετεβάλλετο ἀλγοῦντι καὶ πάσχοντι τῷ σώματι. Ασώματον γὰρ σώματι, ἢ σῶμα ἀσωμάτῳ οὐκ ἄν ποτε συμπάθοι, ἵνα ἂν ἀσώ- * Σχόλ. Δαιμόνιον ἦν τὸ παρὰ τῆς Ἐνγαστριμύθου ἀναχθὲν, ἀλλ' οὐχ ὁ Σαμουήλ. * ] Reg. xxviii, 12. Ανάκλησιν. Forte ανάκλισιν. ῾Ομοίως. Αl., ὅμοιος. Τῇ ἀπαλι. Deest ἅμα. Sanuel apparens. Paucis scholion sententiam Methodii huic Origenianæ adversam explicat; ut non Samuel, sed dæmon Sauli illusurus, ementita ejus specie, evocatus apparuerit: quæ est perquam communis sanctorum sententia, in quam plura docte disputat Leo Allatius in suo Eustathio, tractatu peculiari de ea re in Origenem, qualem etiam noster Methodius elaboravit, sed hactenus desideramus. Ipse D. Thomas 2-2, q. 95, a. 4, 2, et q. 174, a. 5, 4, in ea velut solutione quiescit, ut fuerit fictus Samuel, ea solutione utrobique ultimo loco allata, ac nec ipsa auctoritate libri Eccles. quæ sola videbatur obstare in 1 p. tacita, sed et ipsa ultimo loco soluta. Ac eamdem, nullaque varietate partium. Ita exponimus quod legendum duximus ταυτήν, velut τὴν αὐτήν, eamdem ipsam sibi: quo longe abest ut videri possit ea forma, qua se aspectandas animæ non raro præbuerunt; velut retenta priori specie et habitu seu lineamentis, totaque corporis comipositione, quæ partium dissimiliarium propriis notis consistit. Schottus, Hanc videri demonstrationem, in quibus ego verbis ne hilum sensus video, nec scio an perspicacior alius viderit. rum, mille Lazarum ut illis denuntiet, quæ hic fiunt. Atque adeo si quæramus linguam illam et digitum, sinumque Abrahæ et recubitum: forte vero et quam statim a morte, crasso huic et terreno corpori similem formam anima induit; sic potest intelligi. Si quando igitur historiis proditum est apparuisse aliquem mortuum, simili forma ac dum versaretur in carne, apparuit. Præterea: enimvero Samuel apparens velut oculis conspicuus s, indutum se corpus ostendit præsertim si demonstrantibus urgeamur fateri esse animam natura incorpoream, ac eamdem, nullaque varietate partium Sed et dives punitus, et pauper in sinu Abrahæ, ante Salvatoris adventum sæculique consummationem, atque adeo ante resurrectionem quiete potitus; quod alter puniri in inferno, alter in sinu Abrahæ dicatur requiescere; id docent, etiam nodo, statim a migratione, uti animam corpore. Ad quæ ita vir sanctus respondet: docens, habere animam ubi a corpore migravit, formam aliam, huicce sensibili, specie ac babitu similem. Quorsum vero animam, inquit Platonice incorpoream (Origenes) definit? Quæ enins post etiam excessum e vita, vehiculo egeat et ve ste, velut nuda comprehendi non possit aut teneri, quomodo non ipsa per se incorporea sit? Incorporea vero, qui non etiam ab omni passione immunis sit? Consequitur enim, ut incorporea sit, et ut non pos sit affici ac perturbari. Si nulla ergo ratione, alieno a ratione appetitu trahebatur, plane nec dolentis carporis patientisque sensu ullo immutabatur. Nunquam enim quod vacat corpore, una cum corpore, ac nec corpus una cum eo quod illo vacat, habuerit affici; ut ita sane consentanee dictis incorporea videri * Schol. Dæmonium erat quod fuit evocatum à ventriloqua et Pythonissa, non vero Samuel. Quorsum vero animam, inquit, etc. Ασώματον ὑπὸ τί Πλατωνικῶς ἀποφαίνεται αὐτήν; Sic interrogative legendum ipsa textus series exigit, ut hic incipiat loqui Methodius et arguere priora (Photio verbis proximis exponente Methodii sententiam), quæ Schottus ut Methodii confundit, illi ascripla sententia, quam is sibi impugnandam assumpsit, et sententia ipsa Origenis: ut nimirum etiam a morte, sint animabus tanquam spiritualibus, et quæ non possint aliter teneri, sua vehicula et corpora; quam ille spiritualitatem, incommodo ducit, existimans illa concessa, non posse animam cum corpore et affectionibus corporis, velut extranei, allici: quod et experientiæ adversatur et Scripturis. Τὸ, ὑπὸ τί, quanquam rarius, accipimus ἀντὶ τοῦ, παρὰ τί. Forte vero scripserit Meihodius ἵνα τί sic nos passim παραγράμματα, in portentosa quædam impellunt, nunquam auctoribus cogitata. Ut ita sane consentanee dictis. Ἵνα ἂν ἀσώματον δόξαι αὐτήν. Hoeschelius putat τὸ ἵνα non carere vitio; sed non delegit aut corrigit. Putaverim ego legendum wę vel quid simile, ut sit conclusio illata quidem legitime, ut quidem Methodio videtur; sed ex falso antecedenti, quod deinde velut assumptione destruat, asserta imutua illa velut partium a natura unitarum passione quam Origenes negabat..

possit. Sin autem una cum corpore patiatur, ut eo- Λ ματον δόξαι αὐτὴν ἀκολούθως τοῖς εἰρημένοις. Εἰ δὲ rum qui apparuerunt testimonia probant, plane incorporea esse nequit. Ergo solus Deus, natura ingenita, nullius egens, ac indefessa celebratur; velut, eo invisibilis, quod incorporeus: Deum enim nemo vidit s. Animæ vero ab omnium auctore patreque, corpora intelligendi facultate prædita editæ, in membra rationis oculo aspectabilia, ejuscemodi delineatione accepta, digesta sunt. Unde et apud inferos, ut et in Lazaro et divite videre est, linguam, et digitum, et alia membra referuntur habere: non quod alienum corpus cum illis exsistat informe, sed quod ipsæ animæ ab omni tegumento nudatæ, natura sua et secundum substantiam sint tales. XX. Addit in fine vir sanctus: Id quod dictum est " In hoc Christus mortuus est, ut mortuorum et vivorum dominetur: de animabus et corporibus accipiendum esse vivis scilicet animabus, utpote immortalibus; mortuis vero corporibus. XXI. Cum, inquit, humanum corpus aliorum animalium corporibus sit nobilius, velut quod Dei manibus dicatur formatum, habeatque, ut animæ rationalis quæ est nobilior, sit vehiculum: quomodo ipsum quidem tam brevis est avi, cum brutorum quorumdam corpora, vitæ sint multo longioris? Num palam, quod a resurrectione, substantia ejus longæva futura sit? συμπάσχοι τῷ σώματι, καθάπερ καὶ διὰ τῆς ἐπι μαρτυρήσεως τῶν φαινομένων ἀποδείκνυται, ἀσώ ματος εἶναι οὐ δύναται. Ήγουν ἀγένητος καὶ ἀνεν - δεὴς καὶ ἀκάματος φύσις ὁ Θεὸς μόνος ᾄδεται· ἀσώ ματος ῶν, διὸ καὶ ἀόρατος. Θεὸν γὰρ οὐδεὶς ἑώρακεν. Αἱ δὲ ψυχαὶ ἀπὸ τοῦ δημιουργοῦ καὶ Πατρὸς τῶν όλων, σώματα νοερὰ ὑπάρχουσαι, εἰς λόγῳ θεωρητὰ μέλη διακεκόσμηνται, ταύτην λαβοῦσαι τὴν διατύ πωσιν. Οθεν καὶ ἐν τῷ ᾅδῃ, καθάπερ καὶ ἐπὶ τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου, καὶ γλῶσσαν, καὶ δάκτυ λον, καὶ τὰ ἄλλα μέλη ἱστοροῦνται ἔχειν· οὐχ ὡς ἑτέρου σώματος συνυπάρχοντος αὐταῖς ἀειδοῦς, ἀλλ' ὅτι αὗται φύσει αἱ ψυχαί, πάντως ἀπογυμνωθεῖσαι περ ριβλήματος, τοιαῦται κατὰ τὴν οὐσίαν ὑπάρχουσιν. Κ. Ὅτι φησὶν ὁ ἅγιος ἐν τέλει· Ὥστε τὸ διὰ τοῦ το Χριστὸς ἀπέθανε ο λεγόμενον, εἵνα ζώντων καὶ νεκρῶν κυριεύσῃ, ἐπὶ τῶν ψυχῶν καὶ ἐπὶ τῶν σωμά των παραληπτέον· ζώντων μὲν τῶν ψυχῶν, καθό ἀθάνατοι· νεκρῶν δὲ τῶν σωμάτων. ΚΑ'. Οτι [εἰ] τιμιώτερον σῶμα ἀνθρώπου τῶν ἄλ λων ζώων, ὅτι χερσί τε Θεοῦ λέγεται πεπλάσθαι, καὶ ὅτι τιμιωτέρου τῆς λογικῆς ψυχῆς τετύχηκε οχήματ τος· πῶς τοῦτο μὲν ὀλιγοχρόνιον, ἀλόγων δέ τινων πολυχρονιώτερα; "Η δῆλον ὡς ἡ τούτου πολυχρόνιος ὕπαρξις μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἔσται; S. METHODII DE JONÆ HISTORIA FRAGMENTUM. Ex libro De resurrectione. (Fragmentum istud Laline profert Combefisius in Bibliotheca concionatoria, tom. II, p. 263 seq. et ex eo Galland., Græca ex cod. Vatic. 1611 exhibet Simon de Magistris in libro cui titulus: Acta martyrum ad Ostia Tiberina sub Claudio Gothico. Romæ 1792, in fol., Append. p. 462.; Methodii episcopi Patarorum. I. Magnum quoque continet mysterium Jonæ historia. Videtur enim per cetum tempus intelligi, quod nunquam consistat, sed semper labatur, longisque ac brevioribus interstitiis cuncta consumat. Qui autem Jonas fugit a facie Dei, ipse ille primus homo est, qui, mandatum transgressus, ac per peccatum amissa adversus Deum fiducia, nudus immortalitate illi se coram sistere refugit. Navis quam conscendens tempestate jactatus est, brevis hæc est ac morosa præsentis temporis vita; tanquam nimirum nostrarum rerum mutato statu, ac qui a felicitate, tutaque illa a periculis vita, ad turbulentam ac instabilem hanc veluti a terra in navicu- • Joan. 1, 18. 7 Rom. XIV, Cum inquit, humanum corpus. "Οτι [εἰ] τιμιώ τερον. Non habet Sirm. τὸ, εἰ, et impressa habent clausum. Schotto videtur legendum ή, propter sequens, inquit, ἢ δῆλον quem tamen inde sensum elicial et velit, mihi hactenus imperspectum est; Μεθοδίου Πατάρων. Α'. Περιέχει δὲ καὶ μέγα μυστήριον ἡ κατὰ τὸν Ἰωνᾶν ἱστορία. Εοικε γὰρ τὸ μὲν κῆτος νοεῖσθαι ὁ χρόνος, ἅτε μηδέποτε ἑστὼς, ἀλλὰ πορευόμενος ἀεὶ, καὶ καταδαπανῶν τὰ γεννώμενα μακροῖς τε καὶ βρα χυτέροις διαστήμασιν. Ὁ δὲ φεύγων Ἰωνᾶς ἀπὸ προσ ώπου τοῦ Θεοῦ, αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἀθετήσας τὴν ἐντολὴν ἔφυγεν ἀφθαρσίας ὀφθῆναι γυμνός, τὴν πρὸς τὸ θεῖον ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας παῤῥη σίαν ἀφηρημένος. Τὸ δὲ πλοῖον εἰς ὃ ἐπιβὰς ἐχειμά ζετο, ἡ κατὰ τὸν παρόντα καιρὸν βραχύβιος ἐστιν αὕτη καὶ δυσάρεστος ζωή· οἷον τραπέντων ἡμῶν, καὶ μετα αναστευσάντων ἀπὸ τῆς μακαριότητος εκείνης καὶ ἀκινδύνου ζωῆς εἰς τὸν πολυχειμαστότατον τοῦτον alioqui clara littera, sive illud ɛi retineatur, sive non: quo tamen omisso, esset subnectenda τῷ, πῶς, particula δέ, aut similis. Postremum vero 4, liquet accipiendum interrogative, solvique eo inductam dubitationem.

βίον καὶ ἀκατάστατον, καθάπερ ἀπὸ γῆς εἰς πλοῖον. lam commigraverimus. Quod enim terra ad navim, Ο γὰρ πλοῖον πρὸς γῆν, τοῦτο ὁ παρών βίος πρὸς τὸν ἀθάνατον. Ὁ δὲ χειμὼν καὶ αἱ ἐπισυνιστάμεναι καθ' ἡμῶν λαίλαπες εἰσὶν οἱ ἐνταῦθα πειρασμοί· ὥσπερ ἐν κλύδωνι τῷ κόσμῳ, ἀλύπως εὐθυδρομῆσαι τὸν βίον ἡμᾶς ἐν γαλήνῃ καὶ νηνεμίᾳ κακῶν μὴ ἐπιτρέποντες. Ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ πλοίου εἰς τὴν θάλασσαν ἔκριψις τοῦ Ἰωνᾶ γεγενημένη τὴν ἀπὸ τοῦ ζῆν εἰς τὸ τελευτῆσαι τοῦ πρωτοπλάστου δηλοί μετάπτωσιν, ἀποφάσεως τυ χόντος, ἀνθ' ὧν ἁμαρτήσας ἀπέδρα τῆς δικαιοσύνης, τὸ, Γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Τὸ δὲ καταποθή καὶ αὐτὸν ὑπὸ τοῦ κήτους, τὴν ὑπὸ τοῦ χρόνου γεγενημένην ἀπαραίτητον ἡμῶν δηλοῖ ἀναίρεσιν. Ἡ γὰρ κοιλία, ὑφ᾽ ἧς ἐκαλύφθη καταποθεὶς ὁ Ἰωνᾶς, ἡ παν τοδόχος ἐστὶ γῆ, τὰ ὑπὸ τοῦ χρόνου δαπανώμενα δε χομένη. Β. Καθάπερ οὖν Ἰωνᾶς, ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας ἐνδιατρίψας καὶ νύκτας τοσαύτας, αυτ θες ὑγιὴς ἀπεδόθη· οὕτω δὲ καὶ πάντες, τὰς τρεῖς τοῦ παρόντος αἰῶνος διαστάσεις ποιήσαντες ἐν τῇ γῇ, ἀρχὴν λέγω, καὶ μεσότητα καὶ τέλος, ἐξ ὧν σύγκει και πᾶς οὗτος ὁ παρών χρόνος, ἀναστησόμεθα. Τρία γὰρ καθολικὰ χρόνου διαστήματα, παρωχηκώς, καὶ μέλλων, καὶ παρών. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος του σαύτας ἡμέρας συμβολικῶς ποιήσας ἐν τῇ γῇ ἐδίδαξε σαφῶς, ὅτι, πληρωθέντων τῶν προειρημένων τοῦ χρόνου διαστημάτων, ἔσται ἡμῶν ἡ ἀνάστασις, τοῦ μέλλοντος μὲν ἀρχὴ αἰῶνος ὑπάρχουσα, τούτου δὲ τέλος. Ἐν αἰῶνι γὰρ οὔτε παρώχηκέ τι, οὔτε μέλλει, ἀλλὰ μόνον ὑφέστηκεν. Ὅτι ὁ Ἰωνᾶς, ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας· καὶ τρεῖς νύκτας ποιήσας, οὐ κατεφθάρη, συντηκομένων αὐτῷ τῶν σαρκῶν κατὰ τὴν ἐν τῇ κοιλίᾳ γενομένην φυσικήν σῆψιν τῶν εἰσε φερομένων βρωμάτων διὰ τὴν πλείονα ἐν τοῖς ἐν ύδροις θερμότητα, ἵνα δειχθῇ, ὅτι δύναται εἶναι ἡμῶν τὰ σώματα ταῦτα ἀνώλεθρα. Νόει γάρ μοι τὸν Θεὸν τὰς μὲν ὡς ἀπὸ χρυσοῦ κατεσκευασμένας ἔχειν εἰκό νας ἑαυτοῦ ἀπὸ τῆς πνευματικῆς καθαρωτέρας ούσίας, οἷον τοὺς ἀγγέλους· τὰς δὲ ὥσπερ ἀπὸ γύψου ή χαλκοῦ, οἷον ἡμᾶς. Τῷ γηίνῳ γὰρ τὴν ψυχὴν ἤνωσε τὴν κατ' εἰκόνα Θεοῦ γεγενημένην. Ὡς οὖν πάσας ἐνταῦθα τοῦ βασιλέως τὰς εἰκόνας τιμᾶσθαι χρὴ διὰ τὴν ἐν αὐταῖς μορφὴν, οὕτω δὴ καὶ ἡμᾶς ἀνένδεκτόν ἐστι Θεοῦ εἰκόνας ὑπάρχοντας πρὸς ἀπώλειαν ὡς ἡτι μωμένους χωρῆσαι παντελῆ. Οθεν καὶ κατῆλθεν εἰς τὴν καθ' ἡμᾶς οἰκουμένην ὁ Λόγος, καὶ ἐσαρκώθη ἐκ τοῦ σώματος ἡμῶν, ὅπως εἰς τὸ θεοπρεπέστερον τὴν εἰκόνα ἐπισκευάσας, καθάπερ ὑπὸ χρόνου διαλελυμέ νην, ἀναστήσῃ ἀνώλεθρον. Καὶ γοῦν τὴν ἐπὶ τοῦ προφήτου μυστηριωδώς πεπραγματευμένην οἰκονομίαν δηλούντες, ἅπαντα εἰς τοῦτο ἀναφανδόν συντείνοντα εύρομεν τὸν λόγον. hoc præsens vita est, si comparetur cum illa im. mortali. Tempestas autem ac turbines navim undique conquassantes, tentationes sunt, quæ in hoc mundo, tanquain in astuoso ac turbulento mari, rectum nos vitæ cursum faciles tenere, tranquilloque a malis tum æquore, tum cœlo gaudere non sinunt. Jonæ in mare præcipitatio, protoplasti a vita in mortem lapsum designat: qui idcirco quia peccando a justitia deflexit, illam excepit sententiam: Terra es et in terram reverteris 38. Ipsius autem a ceto absorptio significat inevitabilem illanı nostri, quæ a tempore fit, demolitionem ac interitum; venter enim quo absorptus Jonas absconsus est, terræ est omnium susceptor sinus, quo conВ dantur quæcunque edax tempus consumit. II. Quemadmodum igitur Jonas in ventre ceti tres dies et totidem noctes commoratus, rursus sanus inde ac integer evasit; sic et omnes ubi tria ævi medium præsentis intervalla principium scilicet, ac finem, quibus præsens hoc tempus omne conslal) sub terra egerimus, resurgemus. In univer.. sum enim tria sunt temporis intervalla, præteritum, futurum, et præsens: propter quod et Dominus totidem dies in terra commoratus, hoc symbolo ac figura manifeste nos docuit, post exacta quæ dixi temporis spatia, nostram fore resurrectionem, quæ futuri sæculi initium, hujus finis exsistat. In sæculo enim illo neque præteriit aliquid, neque futurum est, sed prasens duntaxat consistit. Jonas insuper tribus diebus et tribus noctibus in ventre ceti transactis, non est corruptus, aut ejus consumptæ car - nes; uti cæteros cibos in ventrem ceti immissos naturali corruptione consumit digeritque belluse marinæ auctior nativus calor: ad declarandum ſieri posse, ut et nostra hæc corpora superiora evadanı, quam ut unquam intereant. Cogita enim, Deum diversas sui habere imagines, alias quidem veluti ex auro fabricatas, quæ scilicet ex spiritali ac puriori substantia consistant, uti angelos: alias vero ex gypso vel ære, uti homines. Animam enim quæ ad Dei imaginem condita sit, terrenæ substantiæ copulavit. Sicut igitur hic regis omnes imagines, propter ejus qua sunt insignitæ effigiem, in pretio suut ac honorem habent; ita minime putandum: est, nos qui Dei imago sumus eo usque inhonorandos esse, ut penitus simus abolendi. Quocirca etiam descendit Verbum in nostrum hunc orbem, ac humanam carnem assumpsit, ut divinitus imaginem componens, tanquam tempore dissolutam, incorruptam illam, extraque omnem interitus aleam resuscitaret. Ac sane quidquid mystica dispensatione in propheta gestum est, si velimus exponere, huc manifeste collineare inveniemus. * Gen. 111, 19. Haec conferas velim cum excerpto ex S. Juan. Damasc., orat. 5 De imag. superius relato col. 287. GALL. PATROL. GR. XVIII.

ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΓΕΝΗΤΩΝ ΕΚΛΟΓΗ ΚΑΤΑ ΣΥΝΟΨΙΝ. EJUSDEM EX LIBRO DE CREATIS EXCERPTA. (Apud Photium Bibl. cod. ccxxxν.) J. Lecta sunt ex S. Methodio episcopo et martyre, per compendium, excerpta De creatis. Illud Christi Nolite projicere sanctum canibus, neque margaritas vestras ante porcos s, sic exponente Origene, ut margaritas quidem sanctiora divinitus traditæ religionis documenta, porcos autem, homines velit, omnis adhuc generis impietatis et voluplatis cœno, instar porcorum, assiduos: iis enim docuit, a Christo prohibitum velut projici divina mysteria; tanquam ea non possint ferre, occupante impietate, ferisque olim tenentibus voluptatibus. Ait magnus ille Methodius: Si margaritas oportet intelligi honestate præclaras divinasque præceptiones, porcos autem, homines impietati ac voluptatibus deditos, quibus apostolicæ prædicationis doctrina, ad pietatem fideinque in Christum excitans ducensque, non sit proponenda sed celanda, videsis, ut ne quemquam dicas apostolicis prædicatio= nibus a prioris vitæ conversatione esse conversum. • Neque enim ulla ii ratione, Christi sacramenta illis objecerint, qui propter infidelitatem porcis similes sint. Aut ergo Græcis omnibus aliisque infidelibus mysteria haec a Christi discipulis sunt proposita et prædicata; eosque ab impietate ad Christi fidem converterunt, quemadmodum etiam fideles ipsi conûitemur: illudque, Nolite projicere margaritas vestras ante porcos, non potest amplius ita ac- Scholion. Non prohibet ne illis fidei doctrina proponatur, quæ etiam potuerit sacra accipi: sed ut ne sacratiora et occultiora. Hæc enim jam in fide perfectis sunt congrua. Caeterum, qui non ita frumenti mensuram evangelicæ prædicationis dispensant, quanquam fuerint fideles dispensatores, haud tamen prudentes dixerit justus ille judex Quare etiam fuit prima expositio parabolæ juxta proprium illius sensum: sed et sequens nihilominus consideratio optima est, ac digna scribentis Ingenio. ” Matth.vit, 6. 1 Luc. xii, 42. Τοῦ ξενῶνος. Depravatissimus locus levi mutatione restituitur, moto illo τοῦ ξενῶνος, quod liquet esse vitiosum, eique substituto, τοῦ Ὀριγένους. Prius ergo proponit Methodius Origeniana, et postea evertit ac sua statuit. Η. St. non habet τοῦ ξενῶνος· fuit forte codicis illius antiquarius quam aliorum religiosior, ut maluerit omittere quod non satis posset legere, quam ineptum illud ceu divinando ascribere. Ex eod. et Bavar. legimus έκλαμ βάνοντος, cum impressa haberent, ἐκλαμβάνοντας. ἄλ.... νοντες, quæ ambo palam mendosa sunt; etsi Schottus conatus est exprimere. Quid si τὸ ξενῶ Α΄. Ανεγνώσθη ἐκ τοῦ ἁγίου μάρτυρος καὶ ἐπισκό του Μεθοδίου τοῦ Περὶ τῶν γενητῶν ἐκλογὴ κατὰ σύνοψιν. Ὅτι τὸ, Μὴ βάλητε τὸ ἅγιον τοῖς κυσί, μηδὲ τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν· ἔμπροσθεν τῶν χεί ρων· μαργαρίτας μὲν τοῦ ξενῶνος τὰ μυστικώ τερα τῆς θεοσδότου θρησκείας ἐκλαμβάνοντος μαθή ματα· χοίρους δὲ τοὺς ἔτι ἀσεβείᾳ καὶ ἡδοναῖς παν τοίαις δίκην χοίρων ἐν βορβόρῳ καλινδουμένους· τοῦ έν τοῖς γὰρ εἰρῆσθαι παρὰ Χριστοῦ ἔλεγε μὴ παραβα λεῖν τὰ θεῖα μαθήματα· διὰ τὸ μὴ δύνασθαι αὐτὸ φέρειν, ἅτε τῇ ἀσεβείᾳ καὶ ταῖς ἀγρίαις ἡδοναῖς προκατεσχημένους. Ο μέγας Μεθόδιος φησιν· Εἰ μαρ γαρίτας τὰ σεμνοπρεπῆ καὶ θεῖα μαθήματα δεῖ ἐξακούειν, χοίρους δὲ τοὺς ἀσεβείᾳ καὶ ἡδοναῖς συζώντας, οἷς καὶ ἀπαράβλητα καὶ ἀπόκρυφα τὰ πρὸς εὐ σέβειαν καὶ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν ἀποστολικὰ δι εγείροντα κηρύγματα δεῖ εἶναι, ὅρα ὡς οὐδένα λέγεις τῶν Χριστιανῶν τοῖς τῶν ἀποστόλων κηρύγμασιν ἐξ ἀσεβείας αὐτῶν τῆς προτέρας ἐπιστρέψαι * Οὐδὲ γὰρ ἂν πάντως παρέβαλον τὰ κατὰ τὸν Χριστὸν μυ στήρια τοῖς δι' ἀπιστίαν χοίροις εοικόσι. Η οὖν πᾶσι τοῖς Ἕλλησι καὶ τοῖς ἄλλοις ἀπίστοις ταῦτα παρα εβλήθη παρὰ τῶν τοῦ Χριστοῦ μαθητῶν καὶ ἐκηρύ χθη, καὶ ἀπὸ τῆς ἀσεβείας μετέβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν (ὥσπερ οὖν καὶ πιστεύοντες όμο λογοῦμεν), καὶ οὐκέτι δύναται νοεῖσθαι τὸ, Μὴ βάλητε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοί- Σχόλιον. Οὐχὶ τὰ τῆς πίστεως λέγει μὴ βαλεῖν τούτοις, ἅπερ ἂν εἶεν καὶ μυστικά, ἀλλὰ τὰ μυστι κώτερα· ταῦτα γὰρ τοῖς ἐν τῇ πίστει τελείοις ἁρμό ζουσιν. Οἱ δὲ μὴ οὕτως οἰκονομοῦντες τὸ τοῦ κηρύ γματος σιτομέτριον, εἰ καὶ πιστοὶ τυγχάνοιεν οἶκο νόμοι, ἀλλ' οὐχὶ καὶ φρόνιμοι ῥηθεῖεν ἂν παρὰ τῷ δικαίῳ κριτῇ. Διὸ καὶ κατ' οἰκεῖον νοῦν ἡρμήνευται κατὰ πρώτην έκδοχὴν ἡ παραβολή. Έχει δὲ ἄριστα καὶ ἡ μετ' αὐτὴν ἐπίσκεψις, καὶ ἀξίως τῆς διανοίας τοῦ γράψαντος. vos solo accentu vitiosum sit, ac sit nomen proprium? Sic enim penacutum, proprium notant auctor Thesauri et Crispinus, nulla majori expressione. Fuit forte sic dictus scriptor aliquis ecclesiasticus, cujus Methodius expositionem hanc, alioqui veram et litteralem, modo sane intelligatur, et ut declarat subjectum scholion, refutandam assumpserit. Quanquam primum illud de Origene melius videatur, in quem unum tres isti tractatus depugnant. Επιστρέψαι. ΑΙ., ἀποστρέψαι.

EX LIBRO DE CREATIS. clum, consequens fit ut dicamus, nulli infidelium quos porcis comparamus, per apostolica documenta quæ animas instar margaritarum illuminant, fidem in Christum et ab.impietate libertatem partam esse. Sed est blasphemum hoc dicere. Ergo margaritæ hoc loco non sunt accipiendæ sanctiores disciplinæ; porcique, impii: neque illud: Nolite projicere margaritas vestras ante porcos, ita explicandum est, ut prohibeat proponi impiis infidelibusque, sacra illa et consummativa in Christum documenta: sed margaritæ fuerint virtutes, quibus velut margaritis pretiosis ornatur animus. Non abjiciendas autem eas porcis; hoc est, non projiciendas virtutes, puta castitatem, temperantiam, justitiam, veritatem, ρων, ὡς ἐμβήθη· ἢ τούτου, ὡς ἐλέχθη, νοουμένου, Å cipi, ut dictum est: aut hoc ita accepto ut est diἀνάγκη ἡμᾶς λέγειν, ὡς οὐδενὶ τῶν ἀπίστων, οὓς χοίροις ἀπεικάζομεν, ἐκ τῶν ἀποστολικῶν διδαγμάτ των, μαργαριτῶν δίκην τὰς ψυχὰς καταυγαζόντων, ἡ εἰς Χριστὸν πίστις, καὶ ἡ τῆς ἀσεβείας ελευθερία γεγένηται. Βλάσφημον δὲ τοῦτο. Οὐκ ἄρα δεῖ μαργαρίτας μὲν τὰ μυστικώτερα τῶν μαθημάτων έκλαμβάνειν ἐνταῦθα, χοίρους δὲ τοὺς ἀσεβεῖς· οὐδὲ τὸ, Μὴ βάλητε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, εἰς τὸ μὴ παραβάλλετε τοῖς ἀσεβέσι καὶ ἀπίστοις τὰ μυστικὰ καὶ τελειοποιὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως διδάγματα, παραλαμβάνειν· ἀλλὰ μαργαρίτας μὲν τὰς ἀρετὰς ἐκδέχεσθαι χρή, αἷς ὥσπερ που λυτίμοις μαργαρίταις ἡ ψυχὴ καθωραΐζεται· μὴ παραβαλεῖν δὲ αὐτοὺς τοῖς χοίροις, τουτέστι, μὴ παραβαλεῖν αὐτὰς τὰς ἀρετὰς, οἷον αγνείαν, καὶ σωφροσύ- ejusmodi, inquam, virtutes, non objiciendas impuνην, καὶ δικαιοσύνην, καὶ ἀλήθειαν, ταύτας δὴ μὴ παραβαλεῖν ταῖς μαχλώσαις ἡδοναῖς (χοίροις γὰρ ἐοίκασιν αὗται), ἵνα μὴ, τὰς ἀρετὰς αὗται καταφαγοῦσαι, χαρώδη βίον καὶ πολυπαθῆ τὴν ψυχὴν βιοτεύειν πα ρασκευάσωσιν. Β'. Ὅτι ὁ Ὠριγένης, ὃν κένταυρον καλεῖ, ἔλεγε συναΐδιον εἶναι τῷ μόνῳ σοφῷ καὶ ἀπροσδεεῖ Θεῷ τὸ τῶν. Ἔφασκε γάρ· Εἰ οὐκ ἔστι δημιουργὸς ἄνευ δημιουργημάτων, ἢ ποιητής ἄνευ ποιημάτων, οὐδὲ παντοκράτωρ ἄνευ τῶν κρατουμένων· τὸν γὰρ δημιουργὸν διὰ τὰ δημιουργήματα ἀνάγκη, καὶ τὸν ποιητὴν διὰ τὰ ποιήματα, καὶ τὸν παντοκράτορα διὰ τὰ κρατούμενα λέγεσθαι· ἀνάγκη ἐξ ἀρχῆς αὐτὰ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ γεγενῆσθαι, καὶ μὴ εἶναι χρόνον, ὅτε οὐκ ἦν ταῦτα. Εἰ γὰρ ἦν χρόνος, ὅτε οὐκ ἦν τὰ ποιήματα, ἐπεὶ τῶν ποιημάτων μὴ ὄντων, οὐδὲ ποιητῆς ἐστιν, ὅρα οἷον ἀσεβὲς ἀκολουθεῖ. ᾿Αλλὰ καὶ ἀλλοιοῦσθαι καὶ μεταβάλλειν τὸν ἄτρεπτον καὶ ἀναλλοίωτον συμβήσεται Θεόν. Εἰ γὰρ ὕστερον πεποίηκε τὸ πᾶν, δῆλον ὅτι ἀπὸ τοῦ μὴ ποιεῖν εἰς τὸ ποιεῖν μετέβαλε. Τοῦτο δὲ ἄτοπον μετὰ τῶν εἰρημένων· οὐκ ἄρα δυνατὸν λέγειν, μὴ εἶναι ἄναρχον καὶ συναΐδιον τῷ Θεῷ τὸ πᾶν. Πρὸς ὂν φησι δι' ἑτέρου προσώπου ὁ ῞Αγιος ἐρωτῶν· "Αρά γε σοφίας καὶ δόξης, καὶ συλλήβδην πάσης ἀρετῆς ἀρχὴν καὶ πηγὴν οὐσιω δῶς, ἀλλὰ μὴ ἐπικτήτως ἡγῇ τὸν Θεόν; Ὁ δέ· Ναί. Τί δὲ πρὸς τούτοις; Οὐχὶ τέλειος πάντη δι᾿ ἑαυτὸν καὶ ἀπροσδεής; ᾿Αληθῆ· ἀμήχανον γὰρ τὸ ἀπροσδεὶς δι' ἕτερον εἶναί τι ἀπροσδεές [ἀμήχανον]. Πᾶν γὰρ δι' ἕτερον πλῆρες ὂν, καὶ ἀτελὲς λεκτέον ἀνάγκη. Τὸ γὰρ αὐτὸ δι' ἑαυτὸ ἑαυτοῦ πλήρωμα δν, καὶ αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ μόνον, τέλειον εἶναι τοῦτο μόνον δοξαστέον. Αληθέστατα λέγεις. Τὸ δὲ μήτε αὐτὸ δι' ἑαυτὸ, μήτε Ne has conculcantes. Leg. in Gr. ex textu Erang. καταπατοῦσαι. Amica est Methodio paraphrasis. Vox quoque apta metaphoræ, cui mendosum illud quod repræsentant impressa, καταφαγού σαι, minus congruit. Nec creator sine creatura, ἢ ποιητὴς ἄνευ ποιημάτων. In Deum dicitur, ut et antecedens δημιουργός, ac consequens παντοκράτωρ: quare jejunius Schottus, poeta sine poematis. Discrimen inter ποιητὴν καὶ δημιουργόν, ex Platonis sententia, traris voluptatibus: hæ enim assimilantur porcis ne has conculcantes in vitam porcorum similem omnique vitiorum genere plenam, animam cogant. H. Origenes, inquit, quem centaurum vocat, universum hoc, soli sapienti nullíusque egenti Deo, coæternum asseruit. Nam ait: Cum non sit opifex sine opificio, nec creator sine creatura neque universalis Dominus sine subjecta universitate: quippe necesse est ut opifex ab opificio, creator a creatura, universalis Dominus ab universitate subjecta nominetur: sequitur necessario ut hæc Deus a principio creaverit, nec sit ullum tempus in quo illa non fuerint. Nam si fuit, quando creaturæ non erant; cum creaturis non exsistentibus, neque etiam sit creator: vide quanta sequatur impietas. Quin et alterari mutarique continget immutabilem Deum ac invariabilem. Si enim tandem aliquando crcavit universum, haud dubie, a non creando, mutatus transivit ad creandum. Hoc autem absurdum est, ut et quo infertur; fon ergo dici potest non esse ab æterno rerum aniversitatem, ac.Deo coæternam. Ad quem Sanctus, ex alterius persona interrogaus: Nonne Deum, principium existimas, fontemque sapientiæ ac gloriæ, verbo, virtutis universæ, substantialiter et non ascititie? Sane, inquit. Quid vero præterea? Nonne omnino a se perfectus est, ac nullius indigens? Ita est: impossibile enim est, ut quod nullius indiget, ab aliquo alio non indigentiam ejusmodi habeat. Nam quidquid ab alio plenum est et perfectum, ipsum quoque imperfectum dici necesse est. Solum siquidem, quod dit Justinus Martyr (a): ut ille nullius alterius indigens, ex sua ipsius virtute et potentia opus faciat; hic autem, mutuatus a materia opificii virtutem. Hoc porro argumentum Origenianum, Achilles est etiani Aristoteli, ad eamdem mundi et motus æternitatem astruendam; ipsum valde infirmum nec satis dignum tanti nominis philosopho, cui Deus sicuлaws agat. Aliter Christiani et dignius Deo (ut est sola Deo digna Christiana religio) did:- cimus. (α) Locus Justini Martyris ad quem hic respicit Combefisius, exstat in Cohort, ad Grac., § 22, atque egregie illa ratur a Mazochio V. C. ad Acta'S. Justini M. Gall.

δαμῶς. Οὐκ ἄρα ὁ Θεὸς τέλειος διά τι νομισθήσεται; Ο γὰρ διά τι τέλειόν ἐστιν, αὐτὸ καθ' ἑαυτὸ ἀτελὲς ἀνάγκη τυγχάνειν. Οὐκοῦν καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸς δι' ἑαυ τὸν τέλειος, ἀλλ' οὐ δι' ἕτερον λογισθήσεται; Ορθό τατα. Ἕτερον Θεὸς κόσμου, καὶ ἕτερον κόσμος Θεοῦ; Παντελῶς. Οὐκ ἄρα τέλειον φατέον, καὶ δημιουργὸν, καὶ παντοκράτορα, διὰ κόσμον τὸν Θεόν; Οὔ· ὅπως [μή] δι᾽ ἑαυτὸν, ἀλλὰ [μή] διὰ κόσμον, καὶ ταῦτα τρεπτὸν, αὐτὸς καθ᾿ ἑαυτὸν τέλειος εὑρίσκοιτο. Προςηκόντως. Τί δέ; τὸν πλούσιον διὰ τὸν πλοῦτον λεκτέον πλούσιον; Ὀρθῶς. Καὶ τὸν σοφὸν κατὰ μετοχὴν τῆς οὐσιώδους σοφίας, οὐκ αὐτὸν σοφίαν ὄντα, σοφὸν προα γορευτέον (γ. προσαγ-); Ναί. Τί δέ; καὶ τὸν Θεὸν ἕτερον ὄντα κόσμου, διὰ κόσμον ταύτῃ πλούσιον καὶ εὐερ γέτην καὶ δημιουργὸν κλητέον; Οὐδαμῶς· ἄπαγε! Οὐκοῦν αὐτὸς ἑαυτοῦ πλοῦτος, καὶ δι᾿ ἑαυτὸν πλού σιος καὶ δυνατὸς τυγχάνει. Εοικεν. Ην ἄρα καὶ πρὸ κόσμου πάντη ἀπροσδεὴς, ὢν καὶ Πατὴρ καὶ παντο κράτωρ, καὶ δημιουργὸς, ὅπως αὐτὸς δι' ἑαυτὸν, ἀλλὰ μὴ δι' ἕτερον ταῦτα ᾖ; Ανάγκη. Εἰ γὰρ διὰ κόσμον, καὶ οὐχὶ δι᾽ ἑαυτὸν ἕτερος ὢν [καὶ] κόσμου, παντοκράτωρ γνωρίζοιτο (συγγνώμην ὁ Θεὸς, ἀναγκάζο μαι γὰρ τοῦτο εἰπεῖν), αὐτὸς καθ᾿ ἑαυτὸν ἀτελὴς [ἂν] καὶ προσδεὴς τούτων, δι' ἃ παντοκράτωρ καὶ δη· μιουργός ἐστιν ὑπερφυῶς. Οὐκ ἄρα ἀποδεκτέον ταύ την τὴν ὀλέθριον ἁμαρτίαν περὶ Θεοῦ τῶν λεγόντων, παντοκράτορα καὶ δημιουργὸν διὰ τὰ κρατούμενα καὶ δημιουργούμενα τρεπτὰ, ἀλλ' οὐ δι' ἑαυτὸν εἶνα; τὸν Θεόν. ipsum a se, sui ipsius plenitudo est manetque in se αὐτὸ ἑαυτοῦ πλήρωμα ὂν, φαίης ἂν ἀπροσδεές; Ούτ ipso, perfectum censendum est. Verissime censes. Num vero, quod neque a se, neque sui ipsius plenitudo est, nullius indigum dixeris? Minine vero. Deus ergo num ab alio perfectus æstimabitur? Nam quod perfectum est ab alio, nonne ipsum per se necessario imperfectum est? Est plane. Deus ergo, a se, non ab alio perfectus judicabitur? Rectissime. Nonne aliud est Deus a mundo aliudque nundus a Deo? Omnino. Num igitur Deus propter mundum Deus et perfectus, et opifex, et universalis Dominus dicendus est? Nequaquam ut ne prop'er mundum, præsertim mutabilem, non ipse a se, per se perfectus inveniatur. Congrue vero. Quanobrem dives nonne propter divitias dives appellandus est? Recte. Quid vero sapiens, nonne sub- " stantialis illius sapientiæ participio, non exsistens ipse sapientia, sapiens nuncupatur? Ita sane. An ergo et Deus, qui sit aliud a mundo, ea ratione, et dives propter mundum et beneficus, et opifex, vocandus fuerit? Nequaquam; apage. Ipse igitur suæ divitiæ est, atque a se ipso dives est et potens. Ita videtur. Eratne etiam ante mundi molitionem nullius indigens, velut qui Pater, et Dominus universalis, opifexque esset; adeo ut, a se, non ab alio sit omnia hæc? Sic certe necesse est. Nam si a mundo, non ipse a se, qui sit alius a mundo, intelligeretur Domninus universorum (pace tua, Deus, cogor sic loqui), ipse per se imperfectus esset, iisque indigeret, a quibus Dominus universalis auctorque mirabili ratione esset. Est ergo perniciosus ille error rejiciendus, dicentium in Derm CD ipsum a æ, sed a subjectis rebus et creatis, quæ sunt mutationi obnoxiæ, universalem Dominum ac creatoren esse. III. Etiam ita ratiocinare. Si tandem, inquis, aliquando creatus est mundus, cum prius non esset; necesse est, immunem Deum a passione et alteratione, mutari. Quippe oportet, mutationi alterationique subjaceat, qui ab otio postmodum ad opus procedit. Nam diccbam: Requievilne Deus a mundi creatione, necne? Sane requievit: alioqui enim necdum is esset perfectus. Ita est. Si ergo creatio a non creatione Deo alterationem affert, noune etiara non creatio a creatione? Ita prorsus. Dixeris vero mutatum, quod non creet hodie, eo quod aliquando crearet? Nequaquam. Neque ergo est necessitate mutatus creando mundum, quod fuerit quando non crearet. Atque adeo non necesNonne aliud est Deus a mundo, etc., ἕτερον Θεός κόσμου; Quid planius? Ostendit non esse Dei perfectionem a mundo, qui sit aliud ab ipso, cum divina et absoluta perfectio, ab ipso cujus est et propter ipsum debeat esse. Schottus: Nonne est aliud Deus mundi, etc., fad: certe barbarie. Nequaquam, οὐ μή. Sic facile potest resti Sui littera, reddita particula un suo loco, eoque non inutili. Velut adversarii responsio sit ab iis particulis usque ad verbum εὑρίσκοιτο, cui velut gralluns Methodius subjungal τὸ προσηκόντως, ac ita interrogare pergat. Nam dicebam, ἔλεγον γάρ. Replica est Me thodii, qua ad hominem infringit argumentum Origenis, probatque idem sequi incommodum ex ipsius ' Γ'. Ορα δὲ καὶ ὧδε. Εἰ ὕστερον, ἔφης, πεποίηται ὁ κόσμος, μὴ πρότερον ων, μεταβάλλειν ἀνάγκη τὸν ἀπαθῆ καὶ ἀναλλοίωτον Θεόν. Τὸν γὰρ ποιοῦντα πρότερον μηδὲν, ὕστερον δὲ ἀπὸ τοῦ μὴ ποιεῖν εἰς τὸ ποιεῖν μεταβάλλειν καὶ ἀλλοιοῦσθαι ἀνάγκη. Ἔλεγον γάρ· Πέπαυται δὲ τοῦ ποιεῖν τὸν κόσμον δ Θεός, ἢ οὗ; Πέπαυται· οὔπω γὰρ ἦν τετελειωμένος ἄν. ᾿Αληθές. Εἰ οὖν τὸ ποιεῖν ἐκ τοῦ μὴ ποιεῖν ἀλλοίωσιν τοῦ Θεοῦ καταψηφίζεται, οὐχὶ καὶ τὸ μὴ ποιεῖν ἐκ τοῦ ποιεῖν; Ανάγκη. Ἠλλοιῶσθαι δὲ αὐτ τὸν φαίης μὴ ποιοῦντα σήμερον παρ' δ ἦν ὅτε ἐποίει; Οὐδαμῶς. Οὐδ᾽ ἄρα ὅτε ποιεῖ τὸν κόσμον, Αλλοιῶσθαι αὐτὸν ἀνάγκη, παρ' ὅ ἦν ὅτε οὐκ ἐποίει· καὶ οὔτε ἀνάγκη συνυπάρχειν αὐτῷ τὸ πᾶν δεῖ λέsententia, ab otio, sequente opus, quod ipse ostendit ab eodem, id ipsum præcedente. Schottus nulla consecutione in tertia accipit: dicebant enim, nisi prelum male sudavit, scripsitque ipse dicebam: quam tamen piam conjecturam depellit, quod paucis post lineis eadem oscitantia peccat, ubi etiam novam transitionem illam Methodii ad novamı instantiam: Καί μοι φάθι καὶ ὧδε, sic reddit: Atqui sic mecum disputant. Quanquam enim notat in marg., ἄλ. φασί, planum tamen est esse lectionem illani mendosam, nec Origenianum argumentum inchoari, sed Methodianum. Εἰς τὸ ποιεῖν. Deest προεληλυθότα, aut aliquid hujusmodi.

EX LIBRO DE CREATIS. γειν, διὰ τὸ μὴ ἀναγκάζεσθαι λέγειν ἠλλοιῶσθαι, ὅτι sum habebimus fateri universum Deo coexsistere, συναίδιον δι' αὐτὸ τοῦτο. ut ne cogamur mutatum admittere: ea siquidem ratio est cur ei coæternum ponas. IV. Sed et sic responde: Dixerisne creatum, quod non habet creationis principium? Haud puto: nisi enim in principium creationis incidit, necessario est increatum. Quod si fuit creatum, plane concedis ab aliqua causa creatum. Quippene prorsus impossibile, ut creatio sit sine causa creante? Impossibile. Num ergo mundum et quæcunque sunt in illo, alio tandem quam Deo opifice, dicturi sumus creata, cum prius non essent? Perspicuum a Deo creata esse. Num enimvero fieri potest, ut interminabili sit cointerminabile, quod creationis principio definitum est? Haudquaquam potest. lerum ergo, o centaure resumamus disputationis principium. Nan res divina scientia creatas fateinini, necne? Apage, inquient: Minime. Num vero ex elementis, vel materia, aut firmamentis, aut quibus hæc verbis appellare vultis: nam nihil refert; cum illa increata præexsisterent ac temere ferrentur, secernens Deus, universa fabricatus est, velut præstantissimus pictor, radionem unam et imaginem e multis coloribus expresserit? Neque ita, inquient: omnino enim refugient contra se ipsos hoc testari; ut ne dato habuisse materiam principium secretionis et transformateriam prius informem et indigestam, digerere ac Δ'. Καί μοι φάθι καὶ ὧδε· Γενητὸν τὸ μὴ γενέσεως ἔχον ἀρχὴν φαίης ἄν; Οὐ δῆτα. Εἰ γὰρ μὴ ὑποπίπτει γενέσεως ἀρχῇ, ἐξ ἀνάγκης ἀγένητόν ἐστιν. Εἰ δὲ γέγονεν, ὑπὸ αἰτίου τινὸς δίδως αὐτῷ γεγονέναι. Πάντη γὰρ ἀδύνατον χωρὶς αἰτίου γένεσιν ἔχειν; 'Αδύνατον. Κόσμον δὴ οὖν, καὶ ὅσα ἐν αὐτῷ, μῶν ἄλλου τινὸς ἢ Θεοῦ δημιουργοῦντος φήσομεν γεγονέναι ὕστερον, πρῶτον οὐκ ὄντα; Δῆλον, ὅτι Θεοῦ. 'Αδύνατον γὰρ τὸ γενέσεως ἀρχῇ περιορισθέν συναπέραντον εἶναι τῷ ἀπεράντῳ; Αδύνατον. Πάλιν δὴ οὖν, ὦ κένταυρε, ἐξ ἀρχῆς διαλεγώμεθα. Θεία ἐπιστήμῃ τὰ ὄντα φατὲ γεγονέναι, ἢ οὔ; "Ω βάλε λέξουσιν· οὐδαμῶς. Ἀλλὰ ἀπὸ τῶν στοιχείων, Η ύλης, ἢ στηριγμάτων, ἢ ὅπως αὐτοὶ ταῦτα βούλεσθε ὀνομάζειν (οὐδὲν γὰρ διαφέρει), τούτων άγενήτως προϋφεστηκότων καὶ πλημμελῶς φερομένων, ὁ Θεὸς διακρίνας ἐτεχνήσατο τὰ πάντα, ὥσπερ ἀγα θὸς ζωγράφος ἀπὸ πολλῶν χρωμάτων μίαν τεχνητάμενος ἰδέαν; Οὐδὲ τοῦτο. Πάντως γὰρ ἀποφεύξονται ὁμολογήσαι καθ᾿ ἑαυτῶν, ἵνα μὴ, τῆς διακρίσεως καὶ τῆς μεταμορφώσεως τὴν ὕλην συγχωροῦντες ἀρχὴν ἐσχηκυίαν, ἀναγκασθῶσι τῷ λόγῳ κατὰ πάντα τὸν Θεὸν ἦρχθαι τοῦ διοικεῖν λέγειν καὶ και τακοσμεῖν τὴν πρότερον ἄμορφον οὖσαν ὕλην. mationis, cogat ratio fateri, coepisse Deum, perpolire. Ε'. Φέρε γὰρ, ἐπειδὴ σὺν τῷ Θεῷ φάναι ἐνταῦθα τοῦ λόγου γεγόναμεν ήτω τις ἀνδριὰς ἑστὼς ἐπὶ βάσεως καλός· οὗ θαυμάζοντες οι θεώμενοι τὴν εὔρυ θμον καλλονήν, διαφερέσθωσαν πρὸς ἀλλήλους, πῆ μὲν γενητὸν, πῆ δὲ καὶ ἀγένητον λέγειν πειρώμενοι. Ἐροίμην γὰρ σφᾶς· Δι᾿ ἣν αἰτίαν ἀγένητον αὐτόν φατε, πότερον διὰ τὸν τεχνίτην, ὅπως μηδαμῶς ἀρ γήσας τῆς δημιουργίας νομίζοιτο, ἢ δι᾽ αὐτόν; "Αν ῾Ο βάλε. Αl., ὦ πάλιν· al., ὦ βάλη. Διακρίσεως. ΑΙ., κατακρίσεως· al., μετακρίσεως. O centaure. Suggillat Origenem velut monstrosum, qui multa quidem hominis, et supra fere hominem, habeat, multaque item velut belluina, absonis illis dogmatis, quibus sua quæque optima vitiavit: non minus mali effectus forma, ubi malus, quam boni, ubi bonus. Divina scientia creatas. Sic ubique S. doctor, probatioresque theologi; frustraque quærimus aliud in Deo, etiam distinctum virtute quo res agat. Scit esse, volens, suntque ut æterno illa placito vult esse, eoque sunt nova, nulla Dei divinæque ejus aut scientiæ aut voluntatis novitate. Quamobrem dicitis non factam? Facile dilemina, ut statuæ æternitas, eoque mundi cui illa comparatur, vel sit ab ipso artifice et ejus propria conditione, qui petat esse semper in actu, nunquam oliari; quæ est ratio superius allata, et velut unum totius erroris istius fundamentum; vel ab ipsamet statua, quæ sic petat non incepisse; quoul utrumque subtilissime impugnat Methodius, re tandem deducta ad αυτοματισμόν, et ut creata a se ipsis sint, non a Deo, velut ei necessario coæterna: nulla etiam rationis antecessione, divini esse, ad illud forum esse perpetuo necessarium. Que certe ratio V. Age vero, quoniam Deo propitio in hunc locum dicendo pervenimus, ponamus statuam, in sua basi collocatam; elegantem illam, cujus concinnam pulchritudinem spectatores nirentur: dissentiant vero; aliis factam contendentibus, aliis non factam. Quæsierim ego ab eis: Quamobrem dicitis non factam (20)? An propter artificem, ut ne unquam vacasse ab opere existimetur, vel propter solidissima est, nec tangit opinionem apud nostrates agitari solitam, utrum mundus vel creatum aliquid potuerit esse ab æterno; non velut ens necessarium, et quod sic esse, sua ipsum natura peteret; sed ut contingens, et quod sola Dei vo. funtate sic esset. Quanquam etiam eam æternitatem Methodiana argumenta non leviter perstringant, velut ex ipsa ratione creati sit, ut eo quod creatum accipit vel esse vel motum, necessum sit ύποπεσεῖ σθαι ἀρχῇ, κι principio subjaceat. Schottus ad illa verba et primam partem dilemmatis, ὅπως μηδαμῶς ἀργήσας τῆς δημιουργίας νομίζοιτο, causam hanc, inquit, non bene assequor. At nec ego lene assequor ipsius modestiam, et quam in re tam facili, sicque Methodio inculcata, pretendit ignorantiam. Quod certe paulo post ad idem sequitur, ὅπως ἀνάρχως λέγοιτο κρατεῖν τοῦ τεχνάσματος ὁ τεχνίτης, diciturque ex eadem persona Origenianorum, eo astruentium creationem sine principio et æternam, non bene videtur assecutus, dum ita reddit: Ut opifex opificio ab æterno major dicatur: nihil enim hoc ad propositum. Nos ita: ut @lernum artifer, habere dicatur quod molitus sit opus ac opificium. Est plane hæc τοῦ κρατεῖν acceptio; sicque ἀκριβέστερον respondent Origeniani caventes αὐτοματισμόν, quomodo forte sit legendum ἀντὶ τοῦ πικρό τερον

ipsammet statuam? Si quidem vero propter arti- μὲν γὰρ διὰ τὸν τεχνίτην, πῶς ἀγένητος ὢν πρὸς ficem, qui illa, cum sit non facta, eflingitur ab artifice? Si enim omnino necessariam habet metallariam artem, ut recipiat quamcunque artifex malit figuram, qua ratione erit non facta, quæ et patiatur ab artifice, et fiat? Sin autem, velut a se ipsa absolutionem habens, et infecta increataque, ut perniciosa vestra habet sententia, dicatur non habere artem necessariam; necessum est, fateamini, rerum a se et spontaneum ortum: vel certe, neque hunc forte admittentes sermonem, absurdius responsuri sunt; ut statuam quidem infectam non dicant; factam vero ejusmodi, ut non habeat ortus initium, ut æternum artifex habere dicatur quod moliatur opificium. Heus vos ergo, dicemus, si neque tempus neque avum retro ullum reperiatur, quando statua perfecta non fuerit, quid, rogo, illi artifex præstitit, quidve in illa egit? Nam si ipsa nullius egens, principii ortus expers est; nunquam potius, in sententia vestra, opifex effinxerit, aut inventus opifex fuerit. Atque ita rursus in idem revoluta oratio, sponte sua factum opus, fateri coget. Si enim artifex vel exilissime statuam movisse dicitur, utique subjacet principio, qua is ratione informem olim et sine motu, movere cœpit atque polire. Nec ergo erat, nec est futurus idem perpetuo mundus. Comparandus enim est artifex Deo, et statua mundo. Quomodo igitur, o stupidissimi, creaturam existimatis creatori coæternam, ejus opera non indigere? Quod enim est coæternum, cum nulla ratione habeat creationis ortusque principium, etiam oportuerit esse coincreatum, eademque virtute. Porro, quod semel increatum atque a se perfectum et immutabile visum sit, nullius etiam egens et immune a corruptione erit: atque adeo, dum res tabilis. VI. Ecclesiam, ab appellandis, ac ceu ad certamen vocandis voluptatibus dictam ait. VII. Ait Sanctus: Duas porro in iis quæ Schol, Quomodo id dicis, sancte Dei, si quidem ejusmodi tua opinio est? Ab appellandis ac ceu ad certamen vocandis voluptatibus, παρὰ τὸ ἐκκεκληκέναι τὰς ἡδονάς. Vix certe fuerit subtilius etymum. digniusque Methodio ac eo Christi athleta, qui tali olim certamine, ad insignem illam de tyranno victoriam, quam tandem martyr illustris obtinuit, sese strenue comparasset; velut apud nostrates Petrus ille martyr, vere Christi et ante martyrium hostia, pauloque anterior ac gradu vicinior Methodio, Thomas ille gentis Anglorum, utinam virtutis æmulæ decus. Mire accinit meus ille Amphilochius hom. De pænit., cum ita de diabolo succentore passionum, loquitur, p. 93: Φθονεῖ γὰρ ὑπὲρ πάντας τὸ γένος τῶν Χρι στιανῶν, ὡς ἀποστρεφόμενον τῆς ἑαυτοῦ ματαιότη της πάντων. Præ mortalibus enim omnibus, livore fertur in Christianum genus et nomen, velut quod ex omnibus suæ ipsius dementiæ adversum noverit: atque adeo velut solos babeat adversarios; quibus proinde velut solis illi militans voluptatum agmen, objectum videri possit, aperta baptismo velut palæstra; Ecclesia qua depugnemus; eo etiam tùm cærimoniali, tum sacro, in eo, unctis oleo; quando τοῦ τεχνίτου δημιουργεῖται; εἰ γὰρ ὅλως ἐν ἐνδεί τῆς τέχνης καθέστηκε χαλκουργούμενος πρὸς τὸ σχεῖν ὁποῖον ὁ δημιουργὸς ἐθέλοι χαρακτῆρα, ποίῳ τρόπῳ ἀγένητος ἔσται πάσχων τε καὶ δρώμενος; εἰ δὲ αὖ δι' ἑαυτὸν τέλειος καὶ ἀγένητος λέγοιτο μη δεῖσθαι τῆς τέχνης ὁ ἀνδριάς, κατὰ τὸ ὀλέθριον δό γμα, ἀνάγκη αὐτοματισμὸν ὁμολογεῖν. Ἢ οὐδὲ τοῦ. τον ἴσως ἐθελήσαντες προσήκασθαι τὸν λόγον, πιο κρότερον ἀποκρινοῦνται, τὸ μὲν βρέτας ἀγένητον οὐκ εἶναι λέγοντες· γενητὸν δὲ εἶναι ἀεὶ γενέσεως ἀρχὴν οὐκ ἔχον, ὅπως ἀνάρχως λέγοιτο κρατεῖν τοῦ τεχνάσματος ὁ τεχνίτης. Οὐκοῦν, ὦ οὗτοι, λέξομεν αὐτοῖς, εἰ μὴ χρόνος, μήτε αἰών εὑρίσκοιτο ἐπάνω, ὅτε οὐκ ἦν τέλειος ὁ ἀνδριάς, τί παρέσχεν αὐτῷ ὁ & τεχνίτης, ἢ τί ἐνήργησεν εἰς αὐτὸν, φατέ; Εἰ γὰρ δ αὐτὸς ἀνενδεὴς ὢν, καὶ οὐκ ἔχων ἀρχὴν γενέσεως τυγχάνει, ταύτῃ μᾶλλον καθ' ὑμᾶς ὁ δημιουργὸς οὐ δέποτε δημιουργήσας, οὔτε δημιουργών εὑρεθήσε ται. Καὶ πάλιν εἰς αὐτὸ ἔοικεν ὁ λόγος περιδεδραμη κέναι, αὐτοματισμὸν ὁμολογεῖν. Ἐὰν γὰρ κἂν τὸ ἀκαριαίτατον ἀνδριάντα κινήσας ὁ δημιουργὸς λεχθῇ, ἀρχῇ ὑποπεσεῖται, καθ᾿ ἣν πρότερον αὐτὸν ἄκοσμον καὶ ἀκίνητον ὄντα, ήρξατο κινεῖν καὶ κοσμεῖν. Οὐκο οὖν καὶ ἦν καὶ ἔσται διηνεκῶς ὁ αὐτὸς ἀεὶ κόσμος. Απεικαστέον γὰρ τῷ μὲν Θεῷ τὸν τεχνίτην, τὸν δὲ ἀνδριάντα τῷ κόσμῳ. Πῆ δ' οὖν, ὦ ἠλίθιοι, οἴεσθε τὴν κτίσιν συναπέραντον οὖσαν τῷ δημιουργῷ, μὴ δεῖσθαι τοῦ δημιουργοῦ; Τὸ γὰρ συναπέραντον μηδαμῶς ἀρχὴν γενέσεως ἔχον, καὶ συναγένητον καὶ Ισοδύναμον ἀνάγκη τυγχάνειν. Τὸ δὲ ἀγένητον, αὐτο τελὲς καὶ ἄτρεπτον φανθέν, καὶ ἀπροσδεὲς καὶ ἄφθο ρον [ἂν] ἔσται· καὶ εἰ τοῦτο οὕτως ἔχει, οὐκέτι δ κόσμος τρεπτός καθ' ὑμᾶς. sic habeat, erit mundus in vestra sententia immuΓ. Οτι Ἐκκλησία παρὰ τὸ ἐκκεκληκέναι τὰς ἡδονὰς λέγεσθαί φησιν. Ζ'. "Οτι φησὶν ὁ ῞Αγιος Δύο δὲ δυνάμεις ἐν τοῖς * Σχόλιον. Πῶς τοῦτο φῂς, ἅγιε τοῦ Θεοῦ, εἶπερ καὶ σοὶ ἡ τοιαύτη δόξα; et sacrum, ejus est velut consummatio. Hoeschelius hocce etymum ita exponit, ut voluerit dictam 'Exκλησίαν quasi ἐκκλισίαν, a fuga voluptatum, eoque legenduni έκκεκλικέναι: ad quod etiam videtur respexisse Schottus illa parenthesi (hoc est exstirpandis). Enimvero sic non egregium etymum, sed inepta fuerit æquivocatio, dignior rudi linguæ Græcæ, quam facundissimo in ea Methodio, quem plane non fugit, quam dedimus non ita insolentem aptissimamque proposito, illa τοῦ ἐκκαλεῖν acceptio. Duas porro, etc. Duas hypostasi, unam re ipsa et natura, eoque una indivisa actione et creantes materiam, et distinctione orantes, sola appropriatione altera sibi alterum, altera alterum vindicante: Patre creationem, ut in qua maxime eluceat divina potentia: Filio ornatum et perfectionem, ut proprium maxime artis et rutionis diving. Mox Πικρότερον. Forte, ἀλογώτερον. Εt mox al., τὸν ἀκαρ.

EX LIBRO DE CREATIS. προωμολογημένοις ἔφαμεν εἶναι ποιητικὰς, τὴν ἐξ οὐκ jam evicimus et sunt admissa, dicebamus esse virὄντων γυμνῷ τῷ βουλήματι, χωρίς μελισμοῦ, ἅμα τὸ (. τι) θελῆσαι αὐτουργοῦσαν ὁ βούλεται ποιεῖν· τυγχά και δὲ ὁ Πατήρ θάτερον (γ. θατέραν) δὲ κατακοσμοῦσαν καὶ ποικίλλουσαν κατὰ μίμησιν τῆς προτέρας τὰ ἤδη γεγονότα· ἔστι δὲ ὁ Υἱὸς, ἡ παντοδύναμος καὶ κρα ταις χεὶρ τοῦ Πατρὸς, ἐν ᾗ μετὰ τὸ ποιῆσαι τὴν ὕλην ἐξ οὐκ ὄντων κατακοσμεί Η'. Οτι τὸ Ἰὼβ βιβλίον Μωσέως εἶναι ὁ ῞Αγιος φησι. Οτι περὶ τοῦ, Ἐν ἀρχῇ ἐποίησε τὸν οὐρα τὸν καὶ τὴν γῆν, φησίν· ᾿Αρχὴν δὲ αὐτὴν τὴν σοφίαν λέγων τις οὐκ ἂν ἁμάρτοι. Λέγεται γὰρ παρά τινι τῶν ἐκ τοῦ θείου χοροῦ λέγουσα περὶ αὐτῆς τὸν τρόπον τοῦτον· Κύριος έκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτ τοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ· πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με. Ην γὰρ ἀκόλουθον καὶ πρεπωδέστερον, πάντα ἃ εἰς γένεσιν ἦλθον, εἶναι ταύτης νεώτερα, ἐπεὶ καὶ δι' αὐτῆς γεγόνασιν. Ἐπίστησον γὰρ εἰ μὴ καὶ τὸν Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς θεὸν, κατὰ τὸν εὐαγγελιστὴν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Ού τος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν· εἰ μὴ τούτοις ὁμαρτεῖ. Τὴν μὲν γὰρ ἀρχὴν, ἀφ᾿ ἧς ἀνεβλάστησεν ὁ ὀρθότατος Λόγος, τὸν Πατέρα καὶ ποιητὴν τῶν ὅλων φατέον, ἐν ᾧ ἦν· τὸ δὲ Οὗτος ἦν] ἐν ἀρχῇ πρὸς Θεόν, τὸ ἐξουσιαστικὸν τοῦ Λόγου, ὅ εἶχε παρὰ τῷ Πατρὶ καὶ πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἰς γένεσιν παρελ- * Gen. 1, 1. ' Prov. viii, 22. * Joan. 1, 1. Μοκ τὸ ἄνευ μελισμοῦ palam vitiosum est. Schottus, sine partium distinctione. Quid enim vero ad propositum? Legendum ergo µεÀλņšµÙ, ut V. et H.,vel etiam peλnoμo, ut nonnunquam scribitur, ut prompta rerum ex nihilo eductio, Deo vocante nulloque obnitente, exprimatur. Κατακοσμεῖ. Andr. Schottus, μετακοσμεί. Librum Job esse Mosis. Est hæc communior veriorque sententia, quam pluribus docte admodum explicat tueturque Jacobus Bolducus ord. S. Francisci Capuc., præludio 11, in suum Job. Non erraverit, qui Principium, etc. Secuti sunt eam Methodii expositionem Augustinus 1. 1 De Gen. ad lit., c. 1; Basilius et Ambrosius hom. in Hexaem., et est subtilis: quanquam non omnium forte maxime litteralis: qua de re expositores ad i illud caput Gen. Dominus creavit me, etc. Sic LXX, Extrue, condidit, creavit me, quod non minimam olim difficultatem fecit: satis'acitque Hieronymus in epist. ad Cyprian., negando haberi in Hebræo verbum Creationis quæ dicitur 72, sed possessionem quæ dicitur; quo etiam modo habent Vulgata expressa ex 'Hebr., Dominus possedit me in initio via - Tum suarum; quomodo et Aquila: Kúp: Ex He ȧpxev. Quia tamen etiam LXX salvandi sunt, et lectio tot Patribus recepta, dicendum videtur cum Jansenio ad eum locum, idem significari utraque lectione quanquam illa LXX nonnihil humilius, et humano modo: significari, inquam, Sapientiæ illius subsistentiam a Patre, ante omnem creaturam; æternamque emanationem, velut Rationis, in qua et per quam crearentur omnia: atque adeo, principii ex principio illo singulari sine principio, Patre, a quo, et post quem, γίνεται αὐτὸς ἀρχὴ τῶν Av. Velut creatur et fit aliorum ipsum Principium, inquit Methodius, inhærens phrası illi Seritutes effectrices: alteram quidem, quæ ex nihilo, nuda voluntate, nulla mora, simul atque vult, omnnia faciat quæ velit. Est autem virtus illa Pater: alteram vero, quæ ad prioris imitationem perficiat, distinguatque ac perpoliat quod jam factum est. Et hic Filius est, omnipotens illa firmaque Patris manus, qua materiam ex nihilo prius creatam, postmodum exornat ac perficit. VIII. Ait Sanctus, librum Job esse Mosis Ait præterea super illis verbis: In principio creavit cœlum et terram³: Non erraverit qui Principium Sapientiam esse dixerit. Sic enim apud quendam e sacro cœtu, fertur ipsa de se loqui: Dominus creavit me initium viarum syarum, in opera sua; ante saculum fundavit me: Par emin erat congruumque, ut creata omnia, quippe facta per illam, essent ea posteriora. Nam vide, num illud evangelicum: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum: et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum*; istis consentanee habeat. Principium enim fuerit, Pater ille et creator universorum, ex quo germinavit, quod erat in ipso, Verbum rectissimum. Illud autem: Hoc erat in principio apud Deum, Verbi principatum illum quem apud Patrem, priusquam mundus crearetur, liberum habuit, significare videtur; velut Principturæ, eodem proinde modo exponendus; Patrisque illam ingeniti notionem ac auctoritatem insinuans, qua etiam emanationum ad intra, totiusque Trinitatis fons dicitur, et est unus ipse, apxh avapxos: non ad exsistentiæ prioris exclusionem; sic enim et Filius avapxos est, ut bene Gregorius orat. De theolog. aliique passim Græci; sed per remotionem altias, ac velut causæ principiique essendi: nam causam in divinis non ita ferunt Latini, ut nec Græci, apoxy, bono utrique sensu, aliisque et aliis verbis quod sanum est, explicantes. Male ergo Schottus τὸ, ἰδίαν ἄναρχον ἀρχήν, proprium reddidit æternumque principium: nec satis sane, cum dictum xarà diastolny de Patre, negari videatur de Filio; quod esset valde blasphemum, purusque putus Arianismus. Illud autem: Hoc erat, etc. Singularis plane hic, quanquam non alienus a phrasi Græca, Methodii sensus: imo nec a Latina. Nam etiam Latinis, esse in magistratu, esse in dignitate, etc., eo sensu recepta sunt. Cum ergo to 4px Græcis sit æquivocum, nec minus principatum significet quam principium, potuit Methodius intelligere verbis illis significatum Verbi divini principatum, ut exsistentia ejus apud Deum et Patrem iis, velut qualificetur: quod plane congruit illi psal. cix, à σoυ † ápxh, xal tá ¿ñs, ubi Latina: Tecum principium, etc.; sed ex Hebr. constat legendum principatus: nec misi xataxpηotix; nonnihilque barbare, alterum pro altero positum ab interprete, non ex Hebr., sed ex Græco LXX reddente. Legerunt sine dubio illi נדבות Himmecha nedaboth) seu potius) עמך נדבות (Nedabuth), ut bene Sanctus noster, recteque et eleganter expresserunt Græce, per off aexh, pro quo jam mutatis punctis legimus 7 (hammecha nedaboth), populus tuus spontaneus, quod et ipsum imperium respicit.

pium dicat auctoritatem ac liberum principatum. θεῖν, ἔοικε σημαίνειν, τὴν ἐξουσίαν ἀρχὴν εἰπών. Post ergo singulare illud Principium absque principio, qui est Pater, fit ipsum aliorum Principium, per quod omnia creantur. IX. Origenes, inquit, postquam multa commentus esset de universi æternitate, etiam hoc addit. Neque ergo ab Adanı, ut quidam affirmant, cum prius non esset homo, tunc omnium primus forma - tus, in mundum processit. Neque mundus rursum, ante sex dies quam crearetur Adam, cœpit fieri. Quod si quis hac in parte dissideat ambigatque, prius cedat, num ita accipientibus, facile ad Mosaici libri rationem, numeretur annus unus? sic etiam hic acclamante prophetica voce: sæculo et usque in sæculum in es: quoniam mille anni ante oculos tuos, tanquam dies lesterna quæ præteriit, et custodia in nocte. Nam cum mille anni in diem unum concludantur in oculis Dei, a mundi ortu ad usque requiem, [sunt dies sex; atque ab illa] ad nos iterum sex præterierunt dies, ut optimi affirmant calculatores. Annum ergo sexies millesimum ab Adamo ad nos usque aiunt extendi: nam die septima, septimo inquam mundi millenario, judicium futurum dicunt. Ergo a nobis usque ad principium in quo Deus creavit cœlum et terram, dies omnes fredecim numerantur: ante quos, cum Deus nihil omnino operatus sit et creaverit, Patris nomine et universalis conservatoris ac Domini caruit. Enimvero, si tredecim dies sunt in oculis Domini a mundo condito, quomodo Sapientia in Jesu Sirach dicit: Arenam maris, et pluviæ guttas, et dies sæculi quis dinumerabit *? Hæc Origenes serio disputans, vide, rogo, quam nugetur. * Psal. Lxxxix, 2, 4. * Eccli. 1, 2. Nam cum mille anni, etc. Videtur plane, et est locus mutilus, male omnino redditus ab Schot10, nec bene illustratus ab Haschelio. Ex illo igitur psalm. Lxxxis: Mille anni ante oculos tuos, etc., infert Origenes a mundo primum creato ad Adamum usque ad Dei requiemi, non nostram, ut supinius Schottus, sex mille annos intercessisse; sex vero iterum alios ab illa quiete,'ex probatiori chronologia quæ est LXX, ad sua usque tempora colligit velut jam exacto altero senario, postque illud currente septenario, ac velut septima die, qua vult fore mundi consummationem. Ex quibus universim colligit Methodius, esse tantum dies quatuordecim (et sic forte fuerit in textu corrigendum), ante quos in ipsa Origenianorum sententia, Deus nihil ageret: eoque non stare illud Sap. Sirach: Dies saculi quis dinumerabit? velut illi innumerabiles sint, arenæque maris et guttis pluviæ comparabiles. Nulla ergo hic jocularis hallucinatio Origenis, qualem Hoeschelius fingit, velut septem pro tredecim injecerit; sed debilior argumentatio ex Scriptura male intellecta, quam Methodius ex Scriptura quoque refellit. Notanda auctoritas libri Ecclesiastici, quem vir sanctus etiam Psalmis opponat. Porro videtur ex illo loco, celebrem illam "Gregorii et fere Græcorum sententiam, de mundi spiritalis et angelici creatione ante Irunc corporeum, statuere, ac iusiquare, innumerabiles illos dies sæculi seu ævi illius, esse spiritalis, non nostri hujus; cujus nume Οὐκοῦν ἀρχὴ μετὰ τὴν ἰδίαν ἄναρχον ἀρχι,. τὸν Πατέρα, αὐτὸς τῶν ἄλλων γίνεται, δι' ἧς άπαντα δημιουργείται. Θ. Ὅτι ὠριγένης, μετὰ τὸ πολλὰ μυθήσασθαι περὶ τῆς τοῦ παντὸς ἀϊδιότητος, ἐπάγει καὶ τοῦτο. Οὔτε οὖν ἀπὸ ᾿Αδάμ, ως φασί τινες, πρότερον οὐκ ὢν ὁ ἄνθρωπος, τότε πρῶτος πλασθεὶς εἰς κόσμου παρῆλθεν· οὔτε αὖ κόσμος πρὸ ἓξ ἡμερῶν τῆς τοῦ 'Αδάμ γενέσεως ἤρξατο δημιουργεῖσθαι. Εἰ δὲ φιλο φρονοῖτο διαφέρεσθαι πρὸς ταῦτά τις, πρότερον φρασάτω, εἰ μὴ εὐαρίθμητος ἀπὸ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως, κατὰ τὴν Μωσέως βίβλον, τοῖς οὕτως αὐτὴν ἐκλαμβανομένοις ὁ χρόνος εἷς, τῆς προφητικῆς καὶ ἐνθάδε βοώσης φωνῆς· Ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος σὺ εἶ· ὅτι χίλια ἔτη ἐν ὀφθαλμοῖς σου ὡς ἡμέρα ἡ χθὲς, ἥτις διῆλθε, καὶ φυλακὴ ἐν νυκτί· χιλίων γὰρ ἐτῶν διοριζομένων εἰς μίαν ἡμέραν ἐν ὀφθαλμοῖς Θεοῦ, ἀπὸ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως μέχρι καταπαύσεως. · μέχρις ἡμῶν, ὡς οἱ περὶ τὴν ἀριθμητικὴν φάσκουσι δεινοί, ἓξ ἡμέραι συμπεραιοῦνται. Εξακισχιλιοστὸν ἄρα ἔτος φασὶν ἀπὸ Ἀδὰμ εἰς δεῦρο συντείνειν· τῇ γὰρ ἑβδο μάδι τῷ ἑπτακισχιλιοστῷ ἔτει κρίσιν ἀφίξεσθαί φασιν· οὐκοῦν αἱ πᾶσαι ἡμέραι δέκα καὶ τρεῖς ἀφ' ἡμῶν ἕως εἰς τὴν ἐν ἀρχῇ, ἐν ᾗ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, μετροῦνται· ὧν ὁ Θεὸς ἀνώτε ρον, κατὰ τὴν σφῶν αὐτῶν ἄνοιαν οὐδὲν οὐδαμῶς δη μιουργήσας, ἐγεγύμνωτο τοῦ Πατὴρ καὶ παντοκράτωρ εἶναι. Εἰ δὲ καὶ τρισκαιδεκά εἰσιν ἡμέραι ἐν ὀφθαλμοῖς Θεοῦ ἀπὸ γενέσεως κόσμου, πῶς φησιν ἡ ἐν τῷ Σειρὰχ σοφία· "Αμμον θαλασσῶν, καὶ στα γόνας ὑετοῦ, καὶ ἡμέρας αἰῶνες τίς ἐξαριθμή σει; Ταῦτά φησιν ὁ Ὠριγένης σπουδάζων, καὶ ὅρα οἷα παίζει. rus dierum, etiam Origeniane, et juxta illos qui ita extendunt dies sex creationis, facile iniri possit. Contra hanc sententiam æstimat Cornelius pronuntiatum a Patribus Lateranensibus: sed mihi melius censet D. Thomas, cujus utinam in censendis dogmatis modestiain et soliditatem juniores multi imitarentur, nec nisi ex mente conciliorum, cui verba debent componi, in ejusmodi pronuntia. rent. Damnatus ergo fuerit carcer ille damnati Origenis, et mundus ille ante Adamum sex mille annis, plenus incorporeis hominibus seu non carnalibus, et hactenus angelis; spiritalis vero ille et vere angelicus, quem nemo Patrum erroris in fide insimuJarit, Basilio, Gregorio, etc., ipsique nostro Mellodio, quantum ex dictis colligimus, vindice S. Thoma et Angelo Scholæ, probabilis constiterit: quanquam eidem ejusque discipulis, quos agimus, simultanea, ut unius mundi, creatio omnium, probabilior fuerit. Non male de his Escalant. Clypeo concionat. Πατήρ. Legendum omnino videtur ποιητής. Sic enim, ubi de creatione, loqui amant Patres Græci; quibus Deus dicitur ποιητὴς τῶν ὅλων καὶ δημιουργός. Cf. S. Justini Cohort. ad Græcos, n. 22: Apolog. i, n. 20. Hinc reformanda versio: Cum Deus nihil omnino operatus sit et creaverit, ErfɛCTORIS nomine.... caruit. Mirari sulit hunc locum, non solum Scl:otium, sed et Combefisium fugisse.

EX LIBRIS ADVERSUS PORPHYRIUM. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΕΘΟΔΙΟΥ ΕΚ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ. SANCTI METHODII FRAGMENTA EX LIBRIS ADVERSUS PORPHYRIUM (Ex Parallelis Damascen., Opp. tom. II, pag. 778.) Κάλλιστον ταῖς ἀληθείαις καὶ ἐπαινετὸν κλητέον τοῦτο, ὅπερ ἂν αὐτὸς εἶναι ὁ Θεὸς ἡγήσηται καλόν· κἂν ὑπὸ πάντων ἐξουθενῆται καὶ χλευάζηται· ἀλλ᾽ οὐχ ὥσπερ οἱ ἄνθρωποι νομίζουσι. Plane omnino optimum atque laudabile fuerit appellandum, quod esse Deus ipse bonum putaverit; tametsi omnes illud spernant subsannentque. Non enim sic habet, ut homines autumant. Ibid. pag. 784 Β. Μετάνοια τότε ἁμαρτήματος παντός γίνεται απα λειπτική, ὅταν ἐπὶ τῷ γενομένῳ ψυχῆς σφάλματι ἀναβολὴν μὴ δέξηται· μηδὲ παραπέμψει το πάθος εἰς χρονικὸν διάστημα· οὕτω γὰρ οὐχ ἕξει καταλεί και ἴχνος ἐν ἡμῖν τὸ κακόν· ἅτε ἅμα τῷ ἐπιβῆνα: ἀποσπασθὲν δίκην φυτοῦ ἀρτισυστάτου. Tunc poenitentia omne peccatum delet, cum peccante anima, dilationem non acceperit, neque in longum tempus morbum remiserit. Sic enim nequiverit malum relinquere in nobis vestigium, velut statim ac cœpit invadere, instar novellæ plantation nis, avulsum. lbid. pag. 785 Ε. Ημέτερον μὲν ὄντως ἐστὶ κακὸν ἡ πρὸς τὸν Θεὸν ανομοιότης τε καὶ ἄγνοια· ἀγαθὸν δὲ ἔμπαλιν πηλίκον ἢ πρὸς αὐτὸν ἐξομοίωσις. Φαίνεται γοῦν οἱ κεῖον μὲν, ἀληθῶς ἀγαθὸν, ἡ περὶ τὸ ἄφθαρτόν τε καὶ θεῖον ἐπιστροφὴ καὶ πίστις· κακὸν δὲ ἡ περὶ αὐτὸν ἄγνοια καὶ ῥαθυμία· εἶγε τὰ ἐν ἡμῖν καὶ ἐξ ἡμῶν φυόμενα, ταῦτα ἡμέτερα τυγχάνουσι· κακοποιητικά ὄντα πονηρίας. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΕΘΟΔΙΟΥ ΕΚ ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΛΟΓΟΥ. Hominis revera malum, ejus ad Deum dissimilitudo et ignorantia: contra, grande bonum, assimilatio. Sane videri debeat, vere proprium ejus bonum, conversio fidesque in id quod corruptione vacat, et Deum; malum autem, quae circa eum ignoratio ac desidia est: quando in nobis atque ex nobis ortum habentia, quibus est malitia omnis, nostra censeri debent. SANCTI METHODII EX SERMONE DE MARTYRIBUS (Apud Theodoritum Dial. 1 Ατρεπτ., Οpp. tom. IV, pag. 37.) Οὕτω γὰρ θαυμαστὸν καὶ περισπούδαστόν ἐστι τὸ μαρτύριον, ὅτι αὐτὸς ὁ Κύριος, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τι μῶν αὐτὸ ἐμαρτύρησεν, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγησάμενος τὸ εἶναι ἴσα θεῷ, ἵνα καὶ τούτῳ τὸν ἄνθρωπον τῷ χαρίσματι εἰς ὃν κατέβη, στέψῃ. ▾ Philipp. 11, 6. Tria quæ subjiciuntur fragmenta, excerpta perhibentur in Parallelis Damascenicis ἐκ τῶν κατά Πορφυρίου. De hoc autem opere S. Methodii plura S. Hieronymus inter Veterum testimonia quæ Methodianis præmisimus. Videsis et Holstenium in Dissertat. De vita et scriptis Porphyrii, cap. 11, post med. Unus inter veteres Theodoritus, quod quidem sciam, meminit hujus operis Methodiani De martyribus. Sic autem se habet apud ipsum inAdeo etiam admirandum et magnopere expetendum est martyrium, ut Dominus ipse Jesus Christus, Filius Dei, ipsum honorans passus sit, non rapinam arbitratus se esse æqualem Deo': ut hoc dono etiam hominem ad quem descenderat, honoraret. scriptio: Τοῦ ἁγίου Μεθοδίου, ἐκ τοῦ Περὶ μαρτύρων. λόγου. Combefisium qui complura ex Eclogariis et Calenis Methodiana fragmenta congessit, niiror equidem istud vetustissimi Patris de Christi divinitate illustre testimonium præteriisse. Quæ enim in eo enuntiantur, non nisi in Deum veram cadere possunt, judice Petavio in præclara præfatione ad tom. Il Dogmat. theolog., cap. 4, num. 5. Neque aliter Bullus in Defens. fid. Nic., sect. u, cap. 13, § 9, pag. 164. GALL.

ΜΕΘΟΔΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΠΑΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ Εἰς τὸν Σιμεῶνα καὶ εἰς τὴν Ἀννην, τῇ ἡμέρᾳ τῆς Ὑπαντήσεως· καὶ εἰς τὴν ἁγίαν Θεοτόκον. METHODII EPISCOPI PATARENSIS ET MARTYRIS De Simeone et Anna, quo die Dominico in templo occurrerunt; ac de sancta Deipara. I. Cum olim, quantum quidem breviter licuit, quæ de virginitate dicenda erant, in Symposiacis de castitate, ceu jactis fundamentis abunde explicuerimus, hodierna die totam ipsam et a radice virginitatis gloriam coronamque immarcescibilem, alumnis Ecclesiæ oblectandis, tempus ecce in medium produxit. Hodie siquidem divinorum oraculorum consilium palam aperitur; gloriosaque hujus diei signa præfigurata, eorumque exitus atque effectus a sacris prædicatoribus ecclesiastico cœtui releguntur. Hodie finis antiquo illi veroque consilio impositus, præclare rerum ipsa exhibitione mundo manifestatur. Hodie citra tegumentum aliquod, Domini gloriam, divinæque ipsius arcæ majestatem, ceu in speculo, revelata facie contemplamur 8. Hodie caelestem illam, gentibusque anxie exspectatam lætitiam, humeris suis sanctissima celebritas bajulans, mortalium generi inipertitur. Præterierunt vetera; effloruerunt nova, et quæ non veterascunt'. Non jam amplius austerum legis decretum præsidel: sed Domini gratia omnes ad se salubri longanimitate convertens regnum tenet. Haudquaquam iterum Ozan aliquis intrectabilia ausus contingere, invisibili ratione flagellatur 10. Deus enim ipse invitat; et quis præ timore adhuc cunctabitur? Clamat: Venite ad me, omnes qui laboralis et onerali estis 11; et quis non accurret? Ne quis vero Judæus contradixerit in præcedentem domus Abedaræ typum * 11 Cor. 1:1, 18. ' 11 Cor. v, 18; Isai. xLi, 19. Ἐν τοῖς Περὶ ἁγνείας συμποσίοις. Habentur in bibliotheca monasterii quod est in insula Pathmos Leo etiam Allatins edenda promittit in suo Eustathio: necdum ipsi potuimus integrum opus nancisci, aut habere Roma scriptum, quanquam non semel de ea re scripsimus: ut opus haDeamnus dare excerpta Photiana, cum pauculis fragmentis, potius sollicitando alicui, ut vel ediderit vel edendum nobis non inviderit, quam faciendo satis votis publicis, et huic ipsi orationi, qua se auctor quæ spectant ad virginitatem, in illis κατα εστρωκέναι, ceu fundamenta jecisse accuratiusque explicasse, alioquin bic explicanda, statim pronuntial. Minus Pantinus expresserat. Hæc scribebat Combefisius anno 1644, quo sua Methodiana publici juris fecit. Methodii enim Symposium primum prodiit Rome, cura et studio Leonis Allatii, anno 1656, deinde anno insequente 1657, Parisiis, ex editione Possinii. GALL. Κατοπτριζόμεθα. Respicit Paulinum κατοπτριζόμενοι. 11 Cor. un, ubi Vulg., speculantes: Α΄. Πάλαι ἱκανῶς, ὡς οἷόν τε, διὰ βραχέων, τὰ περὶ παρθενίας ἐν τοῖς Περὶ ἁγνείας συμποσίοις κατεστρωκότων ἡμῶν, σήμερον αὐτὴν τὴν τῆς παρθενίας ὁλόῤῥιζον δόξαν, καὶ ἀμαράντινον στέφανον εἰς εὐφροσύνην ὁ χρόνος ἐν μέσῳ προήγαγε τοῖς τῆς Ἐκκλησίας τροφίμοις. Σήμερον γὰρ τὸ βου λευτήριον τῶν θείων χρησμῶν ἐξανοίγεται, καὶ τὰ τῆς παρούσης ἐνδόξου ἡμέρας σύμβολα καὶ ἀποτε λέσματα, παρὰ τῶν ἱεροκηρύκων τῷ ἐκκλησιαστικῷ συλλόγῳ ἐπαναγινώσκεται. Σήμερον ἡ περαίωσις τῆς ἀρχαίας βουλῆς καὶ ἀληθινῆς διὰ τῶν ἔργων ἐνδόξως τῷ κόσμῳ ἐμφανίζεται. Σήμερον άτερ διακαλύμματ τος ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου, καὶ τῆς θείας αὐτοῦ κιβωτοῦ κατοπτριζόμεθα Σήμερον τὴν καραδοκηθεῖσαν οὐράνιον χαρὰν ταῖς γενεαῖς ἐπ᾽ ὤμων φέρουσα ἡ ἁγιωτάτη πανής γυρις, τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων ἀποδίδωσι. Παρῆλθε τὰ παλαιὰ, καὶ ἤνθησε τὰ νέα, καὶ οὐ παλαιού μενα. Οὐκέτι νόμου αὐστηρὸν δόγμα προεδρεύει, ἀλλὰ χάρις Δεσπότου βασιλεύει, σωτηρίῳ μακροθυ μίᾳ πάντας πρὸς ἑαυτὴν ἐπιστρέφουσα. Οὐ πάλιν Οξᾶν τις ἀοράτως μαστίζεται, προσψαῦσαι τοῖς ἀψαύστοις κατατολμῶν. Θεὸς γὰρ προτρέπεται, καὶ τις δειλιάσει; Δεῦτε πρὸς μὲ πάντες οἱ κοπιώντες καὶ πεφορτισμένοι, βοᾷ· καὶ τίς οὐ προσδραμείται; Και μηδείς Ἰουδαίων ἀντιλεγέτω τῇ ἀληθείᾳ, πρὸς τὴν προτύπωσιν βλέπων τοῦ οἴκου Αβεδαρά. Εἰς τὰ ἴδια ἦλθεν ὁ Κύριος εμφανῶς καὶ ὑπὸ 10 11 Reg. 1x, 6. 11 Matth. x1, 28. eodem atque ipsi sensu. Erasm., in speculo repræsentantes, quod minus placet. Pantinus tantum, contemplamur, minus expressum. Ἐπ' ὤμων φέρουσα. Phrasi illa trita qua dicimus, tempus triste aliquid vel faustum afferre. Eodem modo Andreas Cret. orat. in nativ. Marie, ἡμέραν, dicit, πρώτην τῶν ἑορτῶν, φέρουσαν τὸ φῶς τῆς παρθενίας ὑπὲρ κεφαλῆς, diem inter dies festos primum, qui lumen virginitatis in capite bajulet. Ἦλθεν... ἐμφανῶς. Sic plane textus jungendum petit; plana allusione ad illud psal. xLix: Deus noster manifeste veniet, εμφανῶς ἤξει· quem locum auctor alteri Joan. 1 adnectit. Quare minus apte Pantinus junxerat sequentibus. Quod item præcedit προτύπωσιν τοῦ οἴκου Αβεδαρᾶ, rem in domo Abedara prafiguratam, minus expressum, pro, precedentem figuram seu typum domus Abedara, a qua, rei præfiguratæ ac præsignatæ, nempe Mariæ, aut etiam templo, in quod viva illa arca. Dominus Jesus pompa inducitur, reverentiam conciliat. Υπό. Forte υπέρ, ut alibi.

SERMO DE SIMEONE ET ANNA. τῆς ἐμψύχου κιβωτοῦ, ὡς ἐπὶ ἱλαστήριον, ἐπὶ γῆς respiciens 1. In propria Dominus manifeste veπομπεύει. Ταύτης προσψαύσας τελώνης, δίκαιος ἀναδείκνυται. Ταύτη προσπελάσατα πόρνη, σώφρων ἀναπλάττεται. Ταύτῃ θίξας λεπρός, ἀνωδύνως ἀναχαλκεύεται. Οὐδένα ἀπωθεῖται· οὐδένα βδελύσσεται. Μεταδιδοῖ τῶν ὑγιεινῶν, οὐ μεταλαμβάνουσα τῶν νοσερῶν· ὁ γὰρ τῆς φιλανθρωπίας Κύριος ἐπαναπαύεται αὐτῇ. Ταῦτα τῆς νέας χάριτος τὰ δωρήματα. Τοῦτο πρόσφατον γέγονεν ὑπὸ τὸν ἥλιον, οὐ πάλαι γεγονός, οὐδ᾽ αὖ μετέπειτα γενησόμενον. Προώρισε δι' οἶκτον τὸν πρὸς ἡμᾶς, ἦλθε, καὶ · ἐπλήρωσε διὰ φιλανθρωπίαν τὴν αὐτῷ πρέπουσαν. Εἰκότως γοῦν καὶ ἀνέκραγεν ἡ ἱερὰ σάλπιγξ τα ἀρχαῖα παρῆλθεν ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα καινά. Καὶ τί ἐννοήσω, ἢ τί λαλήσω ἐπάξιον τῆς ἡμέρας, τοῖς ἀνεφίκτοις ἐπεκτεινόμενος; Φέρει γὰρ ἀεὶ τῆς ἁγίας Παρθένου ἡ μνήμη κατὰ παντὸς λόγου τὰ νι κητήρια. Διά τοι τοῦτο, δυσωπῆσαν ἡμῖν τὴν ἀσθέ νειαν τὸ μέγεθος τῶν ἐγκωμίων, ἐπὶ τὸν δυνατὸν ὕμνον καταφεύγωμεν καὶ τὴν ἀκίνητον ἧτταν ἐγκαυχησάμενοι τῷ φιλεόρτῳ Χριστοῦ ποιμνίω γε γηθότες συγχορεύσωμεν. Σὺ δέ μοι, ὦ θειότατον καὶ ἱερώτατον ἀκροατήριον, τὸ σιγηλὸν ἄσκει, ὅπως διὰ τῶν πορθμῶν τῶν ἀκοῶν γαληνῶς ταῖς διανοίαις ἐγκαθορμισθῇ τῆς ἀληθείας τὰ ἀγώγιμα. Ἑορτὴν ἄγομεν, οὐχ Ἑλληνικῆς εἰκαιομυθίας, γελοποιὸν καὶ ἐμβρόντητον θεῶν ἐστίασιν φέρουσαν, ἀλλὰ τῆς ἀστέκτου δόξης τοῦ ἐπὶ πάντων Θεοῦ συγκατάβασιν ἐκπαιδεύουσαν. tumque deorum convivium secum adducens; sed Deus 4, humilem al nos demissionem, edoceat, Β. Φέρε τοίνυν, σεμνολόγε κηρύκων, καὶ μέγιστε προφητῶν, Ησαΐα, τὰ τῆς ἐνδόξου πανηγύρεως φιλοσόψει τῇ Ἐκκλησία μυστήρια, καὶ δαψιλῶς ἐμφορηθῆναι τῶν ἀναφαιρέτων ἀγαθῶν πρότρεπε τους καλλίστους δαιτυμόνας, ὅπως τῷ παρὰ σοὶ ἐσόπτρῳ τὴν παρ' ἡμῖν ἀλήθειαν ἀντιζεύξας, ὡς ἀψευδῆς ὑποφήτης, χεῖρα ἐπὶ χεῖρα κροτήσῃς τῷ τέλει τῶν προβ ῥήσεων· Ἐγένετο, φησί, τοῦ ἐνιαυτοῦ οὗ ἀπέθανεν Όζίας ὁ βασιλεὺς, εἶδον τὸν Κύριον καθήμενον ἐπὶ θρόνου ύψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου, καὶ πλήρης ὁ οἶκος τῆς δόξης αὐτοῦ. Καὶ σεραφὶμ εἱστήκεισαν κύκλῳ αὐτοῦ· ἓξ πτέρυγες τῷ ἑνὶ, καὶ ἐξ πτέρυγες τῷ ἑνί. Καὶ ἐκέκραγεν ἕτερος πρὸς τὴν ἕτερον, καὶ ἔλεγον· "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ' πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ. Καὶ ἐπήρθη τὸ ὑπέρθυρον ἀπὸ τῆς φωνῆς ἧς ἐκέκραγον, καὶ ὁ οἶκος ἐπλήσθη καπνοῦ. Καὶ εἶπα· Ο τάλας ἐγώ, ὅτι κατανενυγμαι· ὅτι ἄνθρωπος ὤν, καὶ ἀκάθαρτα χείλη ἔχων, ἐν μέσῳ λαοῦ ἀκάθα τα χείλη ἔχοντος οἰκῶ, καὶ τὸν βασιλέα Κύρον Σαβαώθ εἶδον τοῖς ὀφθαλμοῖς μου. Καὶ ἀπ εστάλη πρὸς μὲ ἐν τῶν σεραφίμ, καὶ ἐν τῇ χειρὶ * II Reg. vi, 10. 18 Joan. 1, 11; Psal. xLIS, 3. Προώρισε. Deesse videtur 8. Τὴν ἀκίνητον ἧτταν ἐγκαυχησάμενοι. Sic retinendum videtur, quidquid Pantino videatur ...andum τὸ ἀκίνητον μ ανίκητον, minusque nit ¹; vivæque et animatæ arcæ, ceu propitiatorio insidens, pompa in terra procedit. Ilanc publicanus contingens, justus evadit. Huic se meretrix applicans, velut nova fictione casta redditur. Hane leprosus contrectans, sine dolore sanus, velut re cuditur. Neminem repellit, neminem abominatur. Impertitur sanitates; non participat aliquid noxium. Propensissimus enim erga homines Dominus in ea requiescit. Sunt hæc novæ gratiæ munera. Hoc recens novumque accidit sub sole "; nec olim faclum, nec post futurum. Quod pro sua Deus in nos misericordia præfiniverat, venit; et pro sua digna erga humanum genus propensione, ipse adimplevit. Quare jure optimo sacra illa tuba intonuit: Velera transierunt; ecce facta sunt omnia nova 18. Quid vero mente concipiam quidve loquar, hac dignum die enitens ad inconcessa? Vincit enim ac longe superat omnem sermonem, sanctæ hujus Virginis memoria. Quocirca deterrente virium no strarum imbecillitatem laudum ipsius magnitudine, ad hymnum eidem pro ingenii nostri facultate decantandum confugiamus; nosque ipsi immobiliter victos gloriantes, una cum festi studioso Christi grege, tripudio saliamus. Tu vero mihi in primis divinissima sacratissimaque concio, silentium colito, ut per aurium sinus velut intelligentiæ portum, veritatis merces placide subintrent. Festum agimus non ex Græcorum vanis fabulis, ridiculum attoniquod importabilis gloriæ, ejus qui est super omnia II. Age ergo, inter præcones gravissimne ac maxime prophetarum, Isaia, gloriosæ celebritatis sacramenta sapienter edissere; optimosque convivas, ut stabilibus bonis large exsaturentur, impelle; ut tuo illi speculo veritatem nostram ex adverso nectens, prædictionibus sortitis terminum, ut verus vates, manum að manum lætus complodas: Factum est, inquit, in anno quo mortuus est Ozias rex, vidi Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum: et plena domus gloria ejus. Et seraphim stabant in circuitu ejus: sex alæ uni, et sex alæ uni. Et clamabant aller ad alterum, et dicebant: Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Sabaoth: plena omnis terra gloria ejus. Et elevatum est superliminare a voce qua clamabant: et domus impleta est fumo. Et dixi: O miser ego, quia compunctus sum: quia homo cum sim, el immunda labia habeam, in medio populi immunda labia habentis habito; et regem Dominum Sabaoth vidi oculis meis..Et missus est ad me unus de seraphim; et in manu sua habebat carbunculum quem forcipe tulit ab altari: et teligil os meum, esj dixit: Ecce tetigit hoc labia tua, et auferet iniquitates 14 Eccle. 1, 10. 18 11 Cor. v, 17. 10 Rom. 1x, 5. bene reddat, invicto hoc certamine victos, etc. Significatur excellens Christi victoria laudumque ejus, qua immobili, ut non possit non obtinere, nobis gratulandum sit.

tuas, et peccata tua circumpurgabit. Εt audivi vocem αὐτοῦ εἶχεν ἄνθρακα, ἐν τῇ λαβίδι ἔλαβεν ἀπὸ Domini dicentis: Quem millam? et quis ibit ad populum hunc? Et dixi: Ecce ego, mitte me. Et dixit: Vade, et dic populo huic: Auditu audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non perspicietis 17. Sunt porro haec: prophetæ per Spiritum praenuntiata oracula. Tu vero mihi, charissime, vim dictorum considera, ut sacramentorum eventum assequaris; noverisque quis quantusque sit noster hic conventus. Cumque propheta olim miraculum sit vaticinatus, age tu, summo ardore animique lætitia et alacritate, perspicaci intelligentiæ tuæ oculo, Bethlehem illam perquam inclytam adi; manifestamque tibi tuo animo tecum imaginem elinge, prophetiam cum ipso rerum eventu componens. Neque enim, multis tibi verbis opus fuerit ad totius rei cognitionem consequendam, modo iis quæ illic geruntur, mentis oculos diligenter advertas. Omnia siquidem sunt obvia intelligentibus, et recta invenientibus scientiam 18. Ecce enim, ceu thronus sublimis et elevatus, ob ejus gloriam qui est fabricatus, Virgo Mater regi Domino Sabaoth, spectatissima illic statuitur. Super illo nunc ad te venientem in carne Dominum perspice. Super illo, virginali inquam throno, eun venerare qui novam hanc omnibusque laudibus prosequendam ad te profectionem adornavit. Circumspice vero fidei oculis; regiumque etiam illud seraphicorum spirituum, ceu sacerdotii lege, ei comes, obsequium occurret. Amat enim etiam ejusmodi satellitium, talis regis sequi præsentiam. Unde et eo loco, non solum dicuntur laudasse trinam illam divinæ unitatis substantiam; verum etiam, quæ nunc, Deo apparente, in terra occurrit, unius illius de sancta Trinitate, omnibus adorandam gloriam; in eo quod dicant: Plena onnis terra gloria ejus. Credimus enim, Filio propter nos secundum propositum facto homini, una adesse Patrem, divinitate inseparabili, cum ejusdem ipsi essentiæ Spiritu. Nam ait Paulus, ille sacrorum interpres: Eral Deus in Christo, mundum re concilians sibi, non reputans ipsis delicta ipsorum 30; Patremn in Filio, propter unam eandemque voluntatem esse ostendens. τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἥψατο τοῦ στόματός μου, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ ἥψατο τοῦτο τῶν χειλέων σου, καὶ ἀφελεῖ τὰς ἀνομίας σου, καὶ τὰς ἁμαρτίας σαν περικαθαριεῖ. Καὶ ἤκουσα τῆς φωνῆς Κυρίου λέγοντος· Τίνα αποστείλω; καὶ τὶς πορεύσεται πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον; Καὶ εἶπα· Ἰδοὺ ἐγώ, ἀπό στειλόν με. Καὶ εἶπε· Πορεύου, καὶ εἶπον τῷ λαῷ τούτῳ· Ἀκοῇ ἀκούσητε, καὶ οὐ μὴ συνῆτε· καὶ βλέποντες βλέψητε, καὶ οὐ μὴ ἴδητε. Ταῦτα τοῦ προφήτου διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ προκηρύγματα. Σύ δέ μοι, ἀγαπητέ, σκόπει τῶν εἰρημένων τὴν δύναμιν, ἵνα συνίσῃς τῶν μυστηρίων τὴν ἔκβασιν, καὶ μάθης τίς καὶ ποταπὴ ἡμῶν ἡ συνάθροισις. Καὶ προχοιματίσαντος τοῦ προφήτου τὸ θαῦμα, δεῦρο ἄπιθε καὶ πρόσβαινε θερμότατα καὶ φαιδρότατα καὶ προ θυμότατα, τῇ ὀξυωπίᾳ τῆς διανοίας ἐπὶ τὴν εὐκλει στάτην Βηθλεέμ· καὶ ἀνατύπωσαι σεαυτῷ ἐμφανῆ εἰκόνα, τῇ ἐκβάσει τῶν πραγμάτων τὴν προφητείαν συγκρίνων· οὐ γὰρ δεήσῃ μακρῶν λόγων εἰς ἐφόδιον γνώσεως, τοῖς ἐκεῖσε ἔργοις ἐνατενίζων· Πάντα γὰρ ἐνώπια τοῖς συνιοῦσι, καὶ ὀρθὰ τοῖς εὐ ρίσκουσι γνῶσιν. Ἰδοὺ γὰρ αὐτόθι ὡς θρόνος ὑψη λὸς καὶ ἐπηρμένος τῇ δόξῃ τοῦ κτίσαντος ἡ Παρ θενομήτωρ εὐτρεπίζεται φανερώτατα τῷ βασιλεῖ Κυρίῳ Σαβαώθ. Ἐπὶ τοῦτον κατανόησον τὸν νῦν πρὸς σὲ διὰ σαρκὸς ἐπιδημήσαντα Κύριον. Ἐπὶ τοῦτον τὸν παρθενικόν φημι θρόνον προσκύνησον τὸν πρὸς σὲ τὴν νέαν ταύτην καὶ πανύμνητον πορείαν στειλάμενον. Περίβλεψσι δὲ τοῖς τῆς πίστεως ὄμμασι, καὶ εὑρήσεις περὶ τοῦτον καὶ τὸν βασιλικὸν τῶν σεραφίμ ιεράτευμα Ἔπεσθαι γὰρ φιλεῖ πως τῇ βασιλέως παρουσίᾳ καὶ ἡ τούτων δορυφορία. Ὅθεν καὶ ἀν υμνηκέναι τὸ την καῦτα λέγονται οὐ μόνον τὸ τρισ υπόστατον τῆς θείας ἐνάδος, ἀλλὰ δὴ καὶ τὴν καταν τήσασαν τὰ νῦν ἐπὶ τῆς διὰ τῆς θεοφανείας τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος πᾶσι προσκυνητὴν δόξαν, ἐν τῷ λέγειν. Πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ. Συμπαρεῖναι γὰρ πεπιστεύκαμεν τῷ δι' ἡμᾶς ἐναν θρωπήσαντι Υἱῷ κατὰ τὴν εὐδοκίαν καὶ τὸν ἀδιάστακτον αὐτοῦ Πατέρα κατὰ τὴν θεότητα, σὺν τῷ ὁμοουσίῳ αὐτοῦ Πνεύματι. Θεὺς γὰρ, φησὶν ὁ ἱεροφάντης Παῦλος, ἦν ἐν τῷ Χριστῷ, κόσμον ἑαυτῷ καταλλάσσων, μὴ λογιζόμενος αὐτοῖς τὰ παραπτώματα αὐτῶν· τὸν Πατέρα ἐν τῷ Υἱῷ διὰ τὸ ἓν θέλημα ἐμφαίνων. III Tu vero festi amans, qui sic gloriosa Bethlehemitica et quæ tui causa consummantur, perspicias, coelestibus turmis salutem tuam magnifice celebrantibus tete lubens alacrisque adjunge. Quomodo olim David coram arca ", sic ipse coram virginali throno, lætus choreas ducito. Dominum ubique et senper praesentem, quique a Themane, ut ait proEphes. 1, 5. 17 Isai. vi, 1-9. 18 Ρτου. vuli, 9. Ενώπια. Theod., εὐθεῖα. Ἱεράτευμα. Visum est minus expressum τό, sacerdotium. Est, auct. Arist., ή περὶ τοὺς θεούς ἐπιμέλεια, cultus ille et obsequium religioque, sacerdotibus maxime, Deum divinamque excellentiam ex ellenter referentibus, respective adhibenda. Γ΄. Κατανοήσας δὲ, ὦ φιλέορτε, περὶ τὴν Βηθλεὲμ τὰ οὕτως ἔνδοξα καὶ διὰ σε τελούμενα, συνασμένες τοῖς ἐπουρανίοις μεγαλοφυῶς τὴν περὶ σὲ ἑορτάζουσι σωτηρίαν. Χόρευε πρὸ προσώπου τοῦ παρθενικοῦ θρόνου, ὡς πάλαι Δαυίδ πρὸ προσώπου τῆς κιβωτού. ᾿Ανευφήμησον τὸν ἁπανταχοῦ πάντοτε παρόντα, καὶ ἐκ θεμάν, ὥς φησιν ὁ προφήτης, ἐπιφανῆναι κατά 20 II Cor. v, 19. * I Reg. vi, 14. Κατὰ τὴν εὐδοκίαν, Eph. 1, quo alludit. Nempe juxta bonam illam Dei voluntatem et decretum salutis hominum; ex qua una Patris et Filii, Patrem in Filio statim colligit, ex eodem Pauio; eoque minus apte Pantinus, ob propensam suam in nos voluntatem.

SERMO DE SIMEONE ET ANNA. σάρκα τῷ γένε: τῶν ἀνθρώπων εὐδοκήσαντα Κύριον. pheta '', humano generi secundum carnem voluit Λέγε Μωσαϊκῶς· αυτές μου Θεὸς, καὶ δοξάσω αὐτὸν, Θεὸς τοῦ πατρός μου, καὶ ὑψώσω αὐτόν. Έχόμενα δὲ τῶν εὐχαριστηρίων ἐξετάσωμεν χρησιμώτατα, τίς ἡ ἐν Βηθλεὲμ ἐξεγείρασα πρόφασις τὴν βασιλέα τῆς δόξης. Τὸ μὲν γὰρ ἐν Βηθλεέμ σω ματικώς γεννηθῆναι ἡ περὶ ἡμᾶς εὐσπλαγχνία ἐξεδιά σατο τὸν ἀθίαστον· τὸ δὲ ὑποτίτθιον τυγχάνοντα τὸν ἐν χρόνῳ ἄχρονον, καὶ τοῖς σπαργάνοις ἐγκατεχόμενον ἀκατύχως, μέτοικόν τε καὶ μετανάστην γε νέσθαι, ποια ἄρα γένητα: ἀνάγκη; Ε: δὲ βούλῃ γνώκαὶ καὶ τοῦτο, ὦ θειότατόν μοι καὶ θεόπνευστον τύ στημα, άκουε Μωϋσέως διαπρυσίως κηρύττοντος τῷ λαῷ, καὶ εἰς γνῶσιν τῆς ὑπερφυούς γεννήσεως έγκεντρίζοντας αὐτοὺς, καὶ λέγοντος· Πᾶν ἄρσεν, σιανοίγον μήτραν, ἅγιον τῷ Κυρίῳ κληθήσεται. "Ω τοῦ θαύματος! Ο βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως Θεοῦ! Επρεπε γὰρ τῷ Κυρίῳ νόμου καὶ προφητών κατά νόμον ἅπαντα τὸν ἴδιον διαπράξασθαι, καὶ μὴ ἀθετητὴν εἶναι νόμου, ἀλλὰ πληρωτήν· συνάψαι τε ἐντεῦθεν τῇ τοῦ νόμου περαιώσει τὴν τῆς χάριτος αὐτοῦ ἀρχήν. Διὰ τοῦτο ἡ ὑπερτέρα νό μου Μήτηρ τῷ νόμῳ ὑποκύπτει, καὶ ἡ εὐαγῆς τὸν κατὰ τῶν ἀναγῶν φυλάττει ὁρισμὸν τὸν τετταράκοντα ἡμερῶν, καὶ γίνεται νόμου ὑπήκοος ὁ τοῦ νόμου ἐλευθερωτής, και προσφορά προσάγεται ὑπὲρ τοῦ ἡμᾶς ἁγιάσαντος, ζεῦγος ὀρνέων ακεραίων, εἰς μαρτύριον τῶν ἀμωμήτως προσιόντων. "Οτι δὲ ἀμόλυν τις ὁ τόπος καὶ καθαρσίων ἀνεύθυνος, μαρτυρεῖ μου τῷ λόγῳ Ησαΐας, διαβρήδην τῇ ὑφ᾽ ἡλίῳ κηρύττων" Πρὶν ἢ τὴν ὠδίνουσαν τεκεῖν, πρὶν ἢ ἐλθεῖν τὸν πόνον τῶν ὠδίνων, ἐξέφυγε, καὶ ἔτεκεν ἄῤῥεν. Τις ήκουσε τοιοῦτον, ἢ τὶς ἑώρακεν οὕτως; Ἐκπέφευγε τοίνυν ή παναγία Παρθενομήτωρ τὰ γυναικεία, καὶ πρὶν ἢ τεκεῖν,εἴτ' οὖν ἄνευ συνουσίας συλλαβεῖν Πνεύματος ἁγίου προνυμφεύσαντος καὶ ἁγιάσαντος. Τέτοκε τὸν πρωτότοκον, καὶ μονο γενῆ τοῦ Πατρὸς Υἱὸν, τὸν ἄνω μονογενῶς ἄτερ μη τρὸς ἐκ τῆς πατρικῆς οὐσίας ἐκλάμψαντα, καὶ τὴν παρθενίαν τῆς φυσικῆς ἑνάδος αμέριστον καὶ ἀδιάστατον φυλάξαντα· καὶ κάτω ἐκ παρθενικῆς παστάc apparere, faustis omnibus excipe. Dic ut Mosses: Iste Deus meus, et glorificabo eum: Deus patris mei el exaltabo eum ". Porro post gratiarum deinceps actionem utilissime scrutemur, quid causa Regem gloriæ in Bethlehem suscitaverit. Et quidem, ut in Bethlehem corporatus nasceretur, coegit nostri miseratio, alioqui cogi nescium. Verum, ut infans la ctens, ile in tempore expers temporis, quique fasciis non detentus detineretur, pulsus patria ac profugus fieret, quænam demum necessitas compu lit? Sanc, si et hæc vobis cognoscendi est animus, divina plane Deoque aflata concio, audite Moysen, clare populo prædicantem, atque ad eximiæ illius nativitatis cognitionem velut exstimulantem ac dicentem: Orine masculinum, adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur *. O res miranda! O altitudo divitiarum et sapientiæ et scientiæ Dei¹! Decebat videlicet Dominum legis et prophetarum, ut juxta propriam ipse legem omnia conficeret, neque faceret irritam, sed potius impleret: ac dehinc les gis termino, gratiæ suæ principium adjungeret. Quamobrem, legi superior Mater se legi submittit: sanctaque illa mundaque, tempus quadraginta dierum in pollutas constitutum, observat: ac qui absolvit a lege, legi subjectus efficitur: offerturque pro co qui nos sanctificavit, par avium mundarum 3, in eorum testimonium qui mundi inculpatique accedebant. Quod vero impollutus fuerit ille partus, nec piacularibus bostiis obnoxius, testis est Isaias, diserte universæ sub sole terræ denuntians: Antequam, inquit, aut parturiens pariat, aut antequam veniat labor pariendi, effugit, et peperit masculum. Quis tale quid audivit? aut quis simile vidit? Effugit ergo quæ sunt muliebria sanctissima Virgo Maler, antequam etiam pareret: ut nimirum, Spiritu sancto eam sibi jam ante desponsante et sanctificante, absque virili congressione conciperet. Peperit illa primogenitum, et Patris unigenitum Filium: eum, inquam, qui in superis, unigene, absque matre, ex paterna substantia eluxit; ss Rom. XI, 33. ** Luc. 11, 24. 37 Isai. LXVI, * Hab. 111, 3. 23 Exod. XV, 2. 3 Exod. εχειν, 19. lege immunis. Εχόμενα δὲ τῶν εὐχαριστηρίων. Nonnullo nus congruere videtur dignitati pueri Jesu, ab ea illo bymuo, ad quem antea hortatus erat, vincente argumenti majestate, quem et jam exegit; ut a voluptate, ad aliquam intellectus eruditionen μεθο διχώς Methodius noster transeat; quod male Panti.. lus obscurat. Ὑποτίτθιον τυγχάνοντα. Aggravatio est: ut non tantum voluerit fieri infans, et quæ sunt infantium velut necessario assumere; sed etiam tenella illa ætate, pelli patria, et ad transmigrationem cogί: μέτοικος γενέσθαι. Metaci in l. Ceria, c. De jure fis., l. x, sunt qui jussu principum in aliam civitatem poenæ causa transferuntur, eorumque prædia publicantur: ii dicuntur et ἀνάσπαστοι: quibus Dominus Jesus in Ægyptum fugiens, statim pene ab ortu, similis egit. Nec hoc Pantinus expressit. Monet Combefisius in Emendandis ad calcem Methodii, hanc notam esse corrigendam: hic enim, inquit, patet sermonem esse de migratione a Bethlehem in flierusalem ad implerdam legem; quæ et ipsa mi Τῇ τοῦ νόμου περαιώσει. Ut idem sit atque πέρασις, sensu quo Suidas exponit, in eo loco: Δότε βίου πέρασιν καὶ καταστροφήν τινα - Finem, exitum. Sic recte quadrat, ut legi habenti jam tinen Christi adventu et adimpletione, ipse adjungat initium gratiæ suæ, nos illa absolvens, et ad aliam legem transferens; quæ est gratiæ inchoantis illius desitione. Male Pantinus: Dehinc ad legis perfectionem, gratiæ suæ principium adjungere, minus saltem clare. Εἶτ᾽ οὖν ἄνευ συνουσίας συλλαβεῖν. Sunt illa muliebria, quæ ante etiam partum Dei Mater effugit. Eodem fere modo arguit Ambrosius epistola ad Siricium papam, a conceptu virginali ad partum. Pantinus connectit sequentibus, quomodo erant vitiose punctata Græca, nec congrua oratione, sen. sumque auctoris ubique subtilein, minus reddit.

virginitatemque naturalis unitatis indivisam inse- δος νυμφικῶς ἑνώσαντα ἑαυτῷ τὸν Ἀδὰμ ἀτρέparabilemque conservavit: quique in terris, muptiali Virginis thalamo, Adæ sibi naturam immobili unione ceu sponsus conjunxit; ac Matris puritatem indivulsam incorruptamque servavit: euin denique, qui in supernis nulla corruptione genitus, Cæterum orationem ad propositum reducamus. IV. Itaque eduxit propheta Virginem ex Nazareth, ut in Bethlehem fetum illum salutarem eniteretur; eamdemque iterum propheta reduxit, ut spem illam vitæ mundo manifestaret. Solvens igitur Dei arca ex Bethlehemitico diversorio (illic enim solvit legi quadraginta dierum, non justitiæ, sed gratiæ debitum), requievit in montibus Sion: accipiensque castissimo sinu, tanquam sublimi quodam et humanam omnem naturam superante throno, Regem illum omnium; illum, inquam, eodem, Deo et Patri, throno sublimem Filium, nec ipso excedentem: una illic cum assumpta ex ipsa intemerata carne, eidem præsentavit. Ascendit in templum sacra Mater, novum legi exhibitura miraculum, prolemque diu quæsitam, quæ nimirum virginalem vulvam aperuit, nec tamen virginitatis claustra disrupit prolem lege superiorem, quæ tamen legem impleverit: prolem ortu priorem, posterioremque: prolem denique ex ipsa incarnatam supra legem natura. Nam alioqui omnis vulva, ex viri prius conjunctione aperta et semine conspersa, principium pariendi accipit: doloribusque finem partui imponentibus, ratione tandem præditum consentaneumque naturæ fructum, Dei Creatoris sapientia, in lucem edit, juxta illud divinum scitum: Crescite et multiplicamini, et replete terram ¹8; hujus autem uterus, neque prius apertus, neque semine conspersus, fructum illum supra naturam, naturæ tamen cognatum, germinavit, idque citra ullum indivulsa unitatis detrimentum, ad intensius impensiusque miraculum; salva nimirum pristinæ virginitatis prærogativa. Ascendit igitur in templum, illa templo celsior, duplicem induta gloriam: intemeratæ, inquam, virginitatis, et inelabilis fecunditatis: legis benedictionem, et gratiæ sanctificationem. Quamobrem ait ille videns: Et plena domus gloria ejus: et seraphim stabant in circuitu ejus, et clamabant alter ad alterum: Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Sabaoth plena omnis terra gloria ejus; quod et ipsum beatus propheta Habacuc lepide modulatus, ait: In medio duorum animalium nosceris: dum appropinquaverint anni, agnosceris: 28 Gen. 1, 22. 29 Isai. v1, 3. Νυμφικῶς ἑνώσαντα ἑαυτῷ τὸν Ἀδὰμ ἀτρέ πτως. Ut significetur immobilis unio, ceu lege inviolabilis conjugii, naturæ humanæ ad Verbum: quanquam posset τὸ ἀτρέπτως referre ipsum VerDum, et modum unionis ex parte illius, nulla a propriis demutatione. Καὶ προφήτης ἐξήγαγεν. Nempe ἐκ τῆς Βηθλεέμ, ut illic editam prolem, spem illam vitæ, in montibus Sion, et templo Jerosolymitano, mundo manifestaret: ut utrumque significetur, ceu ex πτως καὶ ἀδιάσπαστον καὶ ἀκήρατον τὴν μη τρικὴν ἁγνείαν διατηρήσαντα· τὸν ἄνω ἀῤῥεύστως γεννηθέντα, καὶ κάτω ἀφράστως τεχθέντα. Αλλ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανάξωμεν τὸν λόγον. ineffabili in bisce inferioribus ratione natus est. Δ'. Προφήτης τοιγαροῦν ἐκ Ναζαρέθ ἀνήγαγε την Παρθένον ἀποκυῆσαι ἐν Βηθλεὲμ τὸ σωτήριον κύημα· καὶ προφήτης ἐξήγαγεν ἐμφανίσαι τῷ κόσμῳ τῆς ζωῆς τὴν ἐλπίδα. "Οθεν ἐπάρασα ἐκ σταθμῶν · Βηθλεὲμ ἡ κιβωτός τοῦ Θεοῦ (αὐτῷ γὰρ ἀπετίννυε τῷ νόμῳ τῆς τεσσαρακοντάδος τὴν οὐ κατὰ χρέος, ἀλλὰ κατὰ χάριν ὀφειλὴν), ἐπὶ τὰ ὄρη κατέπαυσε τῆς Σιών, καὶ ἀναλαβοῦσα τοῖς ἀχράντοις κόλποις, ὡς ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ, καὶ τὴν ἀνθρωπείαν ὑπερβαίνοντα φύσιν, τὸν βασιλέα τῶν ἁπάντων, τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, τὸν σύνθρονον αὐτοῦ καὶ ἀνεκφοίτητον Υἱόν, ενεφάνισεν ἐκεῖ μετὰ τῆς ἐξ αὐτῆς προσλή ψεως ἀχράντου ῎Ανεισιν ἐπὶ τὸ ἱερὸν ἡ ἱερὰ Μη τὴρ ἐμφανίσαι τῷ νόμῳ ξένον θαῦμα, καὶ τὸν ζη τούμενον τόκον, τὸν διανοίξαντα μήτραν παρθενίας, καὶ κλεῖθρα παρθενίας μὴ διαῤῥήξαντα· τὸν ἀνώτε ρον νόμου, καὶ πληρωτὴν νόμου· τὸν προγενέστερον, καὶ μεταγενέστερον τὴν ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντα ὑπερνά μον φύσεως. Διότι πᾶσα μήτρα, ἐκ συναφείας πρῶτον διανοιγομένη καὶ ἐνσπειρομένη, ἀρχὴν τοῦ τίκτειν λαμο βάνει, καὶ τελεσφόροις ὠδῖσι τὸν λογικὸν καὶ κατάλληλου τῆς φύσεως καρπὸν, τῇ τοῦ δημιουργοῦντος σοφίᾳ εἰς το μφανές προφέρει, κατὰ τὸς Αὐξάνεσθε καὶ πλη θύνεσθε, καὶ πληρώσατε τὴν γῆν, τοῦ Θεοῦ λέγον τος. Ἡ δὲ ταύτης γαστήρ, οὔτε μὲν προδιανοιγεῖσα οὔτε ἐνσπειρομένη, ὑπερφυᾶ τε καὶ συμφυᾶ καρπὸν ἐβλάστησε, καθ᾽ ἕνωσιν ἁδιάσπαστον ἀλωβήτως εἰς ἐπίτασιν θαύματος, ἐν ταυτότητι διαμείνασα τῆς παρθενίας. "Ανεισι τοιγαροῦν εἰς τὸ ἱερὸν, ἡ τοῦ ἱεροῦ ὑψηλοτέρα, δισσὸν κλέος περικειμένη, παρθε νίας φημὶ ἀχράντου, καὶ παιδοποιΐας ἀφράστου, εὐλο γίαν νόμου, καὶ ἁγιασμὸν χάριτος. Διό φησιν ὁ βλέ πων Καὶ πλήρης ὁ οἶκος τῆς δόξης αὐτοῦ· καὶ σεραφὶμ εἱστήκεισαν κύκλῳ αὐτοῦ· καὶ ἐνέκρα γεν ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον, καὶ ἔλεγον· Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ· πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ. Τοῦτο δὴ τοῦτο καὶ ὁ μακάριος προφήτης Αμβακούμ ἀστείως ἐμελώδησε φάσκων Ἐν μέσῳ δύο ζώων γνωσθήση: ἐν τῷ ἐγγίζειν τὰ ἔτη ἐπιγνωσθήσῃ· ἐν τῷ παρεῖναι τὸν και ρὸν ἀναδειχθήσῃ. Ορα μοι τηλαυγῶς τοῦ Πνεύ ματος τὴν ἀκρίβειαν· γνῶσιν φησιν ἐπίγνωσιν, p oraculo factum. Pantinus sua ingerit, et Methodianis adversa, velut de manifestatione in Bethlehem, non in templo, ageretur: Quo consilio? Nempe, ut mundo vitæ jam suæ spem demonstraret. Declarant sequentia quod diximus: ὅθεν ἐπάρασα κ. τ. έξ., ubi nec Pantinus fidus est. Ενεφάνισεν ἐκεῖ μετὰ τῆς ἐξ αὐτῆς προσ λήψεως ἀχράντου. Nempe τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, quod Lucas ait, παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ. Res plana scienti terminos; Pantinus tamen male oscitat.

SERMO DE SIMEONE ET ANNA. ἀνάδειξιν, ἅτινα δηλοῖ, τὸ μὲν, Εν μέσῳ δύο ζώων dum tempus aderit, ostenderis 3. Inspice vero acγνωσθήσῃ, τήν τε κατὰ νόμον ἐν τοῖς ἀδύτοις ύπερ- curatam penitus Spiritus diligentiam. Notionem ἀνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου τῆς κιβωτοῦ μεταξὺ τῶν τυ dixit, agnitionem et ostensionem; quorum singula τικών χερουβὶμ ἐπισκίασιν τῆς θείας αὐτοῦ δόξης, hæc declarant; illud quidem: In medio duorum aŋi ὥς φησι πρὸς Μωϋσῆν, Ἐντεϋθέν σοι γνωσθήσο- malium nosceris; in primis, divinæ ipsius, juxta leμαι, τήν τε καταντήσασαν τὰ νῦν διὰ τὴν κατὰ gem, in adytis, super arcæ propitiatorium, in medio σάρκα πανύμνητον αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος Θεοφάνειαν typicorum cherubim, gloriæ velut obambrationem; ἀγγελικὴν συνέλευσιν, εἰ καὶ πρὸς ἡμῶν ἀθεώρητος, nam ait ad Moysen: Inde tibi innotescam "; præκαθώς προδεδήλωκεν Ἡσαΐας· τὸ δὲ, Ἐν τῷ ἐγγίο terea etiam, nunc nobis, per Salvatoris ipsius scζειν τὰ ἔτη, ἐπιγνωσθήσῃ, τὴν πανένδοξον, ὡς cundum carnem, divinam laudibusque omnibus ceπροείρηται, κατὰ σάρκα ἐπίγνωσιν τοῦ ἀοράτου Σω- lebrandam apparitionem, factum obvium angelorum τῆρος ἡμῶν Θεοῦ, ὥς που φησὶν ὁ μέγας ἱερομύστης concursum: quanquam is, natura sua, nobis inΠαῦλος· Οτε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, aspectabilis est, ut jam ante Isaias declaravit. Quod ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον autem ait: Dum appropinquaverint anui, agnosceris: ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ omnino inclytam illam, ut jam dictum est, secunνόμον ἐξαγοράσῃ. ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβωμεν. dum carnen, invisibilis alioqui Dei Salvatoris noΤὸ δὲ ἐπαγόμενον, Ἐν τὸ ([. τῷ παρεῖναι τὸν καιρὸν, stri agnitionem significat; ut quodam loco, magnus ἀναδειχθήσῃ, ποίας ἂν καὶ δέοιτο ἀντιφράσεως τῷ ille sacrorum mystes Paulus ait: Quando autem εἴσκοπον πρὸς τὸ ἑορταζόμενον ἀπευθύνοντι τὸ venit plenitudo temporis, emisit Deus Filium suum, ὄμμα; Αναδειχθήσῃ γὰρ, φησὶν, ὡς ἐπὶ πίνακι βασιfactum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub. λικῶν, ὑπὸ τῆς τεκούσης σε ἀχράντου μητρὸς ἐν τῷ lege erant redimeret; ut adoptionem filiorum recipereναῷ, ἐν τῇ τῆς σαρκώσεως σου εὐπρεπείᾳ. Ταῦτα mus s. Quod autem subjungitur: Dum tempus adδὲ ἀνακεφαλαιούμενος ὁ προφήτης πρὸς τὸ σαφέστε erit, ostenderis; nulla utique expositione indiget, ρον, ἀνακέκραγε λέγων· Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτ si quis solerter, ad festum quod nunc celebramus, τοῦ· εὐλαβείσθω ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ πᾶσα ἡ γῆ. oculos mentis intenderit. Ostenderis enim, inquit, tanquam in disco quopiam ceu ferculo regio, ab intemerata tua Matre in templo, idque in carnis abs te assumptæ decore et forma. Quæ summatim colligens Propheta, amplioris claritatis gratia, in hæc exclamavit verba: Dominus in templo sancto suo 33: revereatur a facie ejus omnis terra 3. lud sacramentum. Produxisti enim cœlestibus terΕ΄. Φριχτὸν γὰρ ὄντως τὸ περὶ σὲ μυστήριον, Μη- V. Tremendum enim revera, o Mater Virgo, τερ Παρθένε, καὶ νοητὲ θρόνε, δεδοξασμένε καὶ Θεοῦ sedes spiritalis, glorificata Deoque digna, tuum ilἐπάξιε. Προήγαγες γὰρ θαῦμα ἐπουρανίοις καὶ ἐπιγείοις ἐξαίσιον. Καὶ παράδειγμα τούτων καὶ ἀρξαγὴς ἔλεγχος· τὸ κατὰ τὸ καινὸν τῆς ὑπερφυούς σου λοχείας ἀγγέλους ἐπὶ γῆς ἄδειν· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία· τῷ τριπλασιασμῷ τῆς ᾠδῆς τὸν τριπλασιασμὸν τῆς ἁγιότητος εισαγαγόντες. Μακαρία σὺ ἐν γενεαῖς γυναικών, θεομακάριστε· ὅτι διὰ τοῦ ἐπληρώθη ἡ γῆ τῆς θείας δόξης τοῦ Θεοῦ, ὡς καὶ ἐν Ψαλμοῖς ᾄδεται· Εὐλογητός Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ, καὶ πληρωθήσεται τῆς δόξης αὐτοῦ πᾶσα ἡ γῆ γένοιτο, γένοιτο. Καὶ ἐπήρθη, φησί, τὸ ὑπέρθυρον ἀπὸ τῆς φωνῆς ἧς ἐκέκραγον· ὁ σημαίνει τοῦ ναοῦ τὸ καταπέτασμα, τὸ συσκιάζον κατὰ πρόσωπον τῆς προτυπωσάσης σε κιβωτού Διαθήκης, ἵνα μοι φανερωθῇ τἀληθὲς καὶ διὰ τῶν προηγησαμένων τύπων τε καὶ ὑπο δειγμάτων παιδαγωγηθῶ αἰδοῖ καὶ τρόμῳ τιμᾶν καὶ προσκυνεῖν τὸ περὶ σὲ μυστήριον, χαλιναγωγηθώ τε αὖ διὰ τῆς νομικῆς σκιαγραφίας τῆς τολμηρᾶς καὶ ἀναιδοῦς ἀσκαρδαμύπτου αντοφθαλμῆσαι ἀντωπίας 10 Hab. 111, 2. 10 Psal. LXX1, 18. restribusque, exsuperantia stupendum miraculum: cujus rei iudicium est firmumque argumentum, quod in terra, ad novum illum augusti tui puerperii modum, angeli concinunt: Gloria in altissimis Deo; et in terra pax, hominibus bona voluntas ss: triplici nimirum cantico, trinam inducentes sanctitaten Beata tu in mulierum generationibus, a Deo beatissima: nam per te impleta est terra divina illa Dei gloria, sicut etiam canitur in Psalmis 86: Benedictus Dominus Deus Israel: et replebitur majestate ejus omnis terra: fiat, fiat. El elevatum est, inquit propheta 37, superliminare a voce qua clamabant: quo significatur, templi velum inumbrans coram arca testamenti, quæ te præsignabat; ut mihi veritas panderetur, simulque docerer per typos et figuras quæ præcessissent, ut cum reverentia et tremore, ad sacramentum quod in te exhibetur adorandum, accederem: atque legali hac priore delineatione, ab eo qui incompre33 Psal. x, 5. 34 Psal. xcv, 9. 38 Luc. 11, 14. ** Exod. xxv, 22. 3. Gal. iv, 4.5. 37 Isa. vi, 4. Τον τριπλασιασμὸν τῆς ἁγιότητος. Pantinus, triplicem sanctitalis rationem, minus id theologice. Alludit ad canticum seraphicum Isai. vt, quod præcipue explicat, triplicique in eo sanctitatis acclamationi, in signum trinæ deitatis, triplicem et ipsum Christo nato, dictum angelicum hymnum respondere contendit. Sic juxta Græca, Latinis vero est duplex ita punctantibus: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonæ voluntatis. Ἵνα μοι φανερωθῇ ταληθές. Ut utriusque rationem reddat, et elevationis, velut ad ostensionem aliquam, divina dispensatione; et veli, ad reverentiam.

S. METHODII EPISCOPI EI MARTYKIS lensibilis super omnia locatus est, audentius im- τὸν τὰ πάντα ἐν ἀκαταληψία υπεριδρυμένον Ει pudentiusque fixa oculorum acie contemplando, refrenarer. Si enim arcæ, tuæ illius sanctitatis imagini typoque, tantus a Deo honor habitus est, ut nemini, nisi tantum ordini sacerdotali, ad ean pateret accessus, autve facilis esset ad cognitionem ingressus: distinguente velo ac ceu reginae, ad jam nuamn vestibula servante: quis tandem qualisve venerationis cullus a nobis minimis, tibi vere Reginæ fuerit exhibendus? vere, inquam, Dei legislatoris animatæ arcæ: colo vere Dei capaci, qui nusquam capi potest. Te enim, sanctissima Virgo, tanquam die clarissima mundo affulgente, solemque illum justitiæ producente, odiosus tenebrarum horror depulsus est: tyranni potentia facta irrita; mors destructa; infernus absorptus; inimicitia omnis ante pacis conspectum dissoluta; morbi noxii, sanctitatis beneficio erumpente, procul omnes facessere jussi; universusque terrarum orbis, veritatis clarissimæ purissimæque luce perfusus est. Ad que Salomon in Canticis alludens, ita orditur: Dilectus meus mihi, et ego illi: qui pascit in liliis donec respiret dies, et dimoveantur umbræ *³. Quia ergo: Visus est Deus deorum in Sion et magnificentia decoris ejus in Jerusalem apparuit: Luxque est orta justo, et rectis corde lætitia", juxta beatum Davidem: sanctificandorum Sanctificator ille et Dominus, legis doctorem atque ministrum, in partem muneris et testimonium illorum quæ agebantur, per Spiritum sanctum convocavit. ' VI. Eoque senex Symeon, imbecillitatem carnis exuens, speique indutus robur, ante legis faciem, subministratorem legis festinus excepit: doctorem illum ex potestate: et Deum Abraham: protecto rem Isaac: sanctum Israel: Moysis mystagogum; eum, inquam, qui divinam suam incarnationem, tanquam posteriora, eidem se promiserat ostensurum t: divitem illum in mendicitate: in infantia, sæculis anteriorem; in visione, invisibilem: in n; omprehensione, incomprehensibilem: in parvitale, magnitudinem omnem superantem: in templo simul, et in altissimis: in throno regio, et curru cherubico supernis inferioribusque continenter præsentem: in forma servi, et forma Dei Patris: subjectum, et Regem universorum. Erat totus in desiderio; totus in spe; totus in gaudio. Non jam suus ipse erat, sed ejus cujus spe defixus erat. Spiritus sanctus faustum annuntiaverat: [velut jam 35 Cant. 11, 16, 17. 39 Psal. LXXXill, γὰρ τῇ εἰκόνι τῆς σῆς ἁγιότητος τοσαύτη πρὸς τοῦ Θεοῦ ἀπενεμήθη τιμή, ὡς μηδενὶ βάσιμον ἢ πρόχει ρον εἰς κατανόησιν εἶναι τὴν ταύτης εἴσοδον ἢ μόνη τῇ ἱερατικῇ εὐκοσμίᾳ, τοῦ καταπετάσματος διορίζον τος καὶ πυλωροῦντος ὡς βασιλίδι τὰ προπύλαια· τί ἄρα καὶ ποταπὸν τὸ παρ' ἡμῶν τῶν ἐλαχίστων ἐπι οφειλόμενόν σοι σέβας, τῇ ὄντως βασιλίδι, τῇ ὄντως ἐμψύχῳ κιβωτῷ τοῦ νομοδότου Θεοῦ, τῇ ὄντως χω ρητῷ οὐρανῷ τοῦ ἀχωρήτου Θεοῦ γενομένῃ; Σοῦ γὰρ τῆς παναγίας ὡς φωταυγοῦς ἡμέρας ἐπιφανείσης τῷ κόσμῳ, καὶ τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον προαγαγούσης, ἐκποδὼν μὲν γέγονε τὰ τοῦ σκότους στυγηρά, φρού δος δὲ καὶ ὁ τύραννος κατέστη· καὶ διόλωλε μὲν θά νατος, κατεπόθη δὲ καὶ ὁ ᾄδης, καὶ πᾶσα ἡ ἔχθρα κατα ελύθη πρὸ προσώπου τῆς εἰρήνης· νόσοι δὲ φθορο ποιοὶ ἄπωθεν ἔστησαν τῆς σωτηρίας προκυψάσης, καὶ φωτὸς ἀνάπλεως γέγονεν ἡ ὑπ᾽ οὐρανὸν τῆς ἀκραιφνοῦς ἀληθείας. "Ατινα προοιμιάζων ἐν τοῖς Ασμασιν ἔλεγεν ὁ Σαλομών· Ἀδελφιδός μου ἐμοὶ, κἀγὼ αὐτῷ· ὁ ποιμαίνων ἐν τοῖς κρίνοις ἕως οὗ ἡ ἡμέρα διαπνεύσῃ, καὶ κινηθώσιν αἱ σκιαί. Ἐπεὶ οὖν Ὤφθη ὁ Θεὸς τῶν θεῶν ἐν Σιών, καὶ Ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ ἐν Ἱερουσαλὴμ ἐξεφάνθη, καὶ φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ, καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ εὐφροσύνη, κατὰ τὸν μακά ριον Δαυΐδ, ὁ τῶν· τελουμένων τελειωτής και Δεσπότης τὸν τοῦ νόμου διδακτικὸν καὶ λειτουργικὸν συνεκάλεσεν εἰς λειτουργίαν καὶ μαρτυρίαν διὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου τῶν πραττομένων. Γ'. Οθεν ἀπεκδυσάμενος τὸ ἄτονον τῆς ἡλικίας ὁ πρεσβύτης Συμεών, καὶ τὸ εὔτονον τῆς ἐλπίδος ἐπενδυσάμενος, ἀπολαβεῖν ἔσπευδεν εἰς πρόσωπον τοῦ νόμου τὸν τοῦ νόμου πάροχον· τὸν αὐθέντην διδάσκαλον τὸν Θεὸν τοῦ ᾿Αβραάμ· τὸν σκεπαστὴν τοῦ Ἰσαάκ· τὸν ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ· τὸν μυσταγωγὸν τοῦ Μωϋσέως· τὸν τὴν θείαν ἐνανθρώπησιν ὡς ὀπίσθια γνωρίσαι αὐτῷ ὑποσχόμενον· τὸν ἐν πτωχείᾳ πλού στον· τὸν ἐν νηπιότητι προαιώνιον· τὸν ἐν δράσει ἀόρατον· τὸν ἐν περιλήψει ἀπερίληπτον· τὸν ἐν σμικρότητι ὑπερμεγέθη· τὸν ἐν ναῷ καὶ ἐν ὑψίστοις· τὸν ἐπὶ θρόνου βασιλικοῦ καὶ ἐπ' ὀχήματος χερουβικοῦ· τὸν κάτω καὶ ἄνω ἀδιαστάτως· τὸν ἐν μορφή δούλου, καὶ ἐν μορφῇ Θεοῦ Πατρός· τὸν ὑπής κοον καὶ βασιλέα τῶν ἁπάντων. Ὅλος γέγονε τῆς ἐφέσεως· ὅλος γέγονε τῆς ἐλπίδος· ὅλος γέγονε τῆς χαρᾶς. Οὐκέτι ἦν αὐτοῦ, ἀλλὰ τοῦ ἐλπισθέντος. Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εὐηγγελίσατο, καὶ πρὶν ἢ κατειλη8. 40 Psal. xcv, 6. +1 Psal. xcvi, 11. * Exod. 111, 23. Τὸν τὰ πάντα ἐν ἀκαταληψία υπεριδρυ μένον. Velut omnibus in incomprehensibilitate sua eminentem, fere Paulina phrasi qua dicitur inhabitare lucem inaccessibilem, I Tim. vi. Pantinus refert ad creaturas minus congrue, qui universa incomprehensibili quadam ratione constituit. Ὁ τῶν τελουμένων τελειωτής. Ita passim Dionysius, Gregorius, etc. Minus apte Pantinus, perfectus auctor, potius initiator, consummator, etc. Male etiam τό, διὰ τοῦ Πνεύματος ἁγίου quod sequitur, retulit ad illud τῶν πραττομένων, cum sit omnino referendum ad verbum συνεκάλεσεν, velut allu!at ad verba evangelica, et venit in spiritu in templum: velut nimirum instinctu actus in Domini occursum. Τὸν αὐθέντην διδάσκαλον. Alludit ad verba evangelica Marci 1: Erat docens eos, quasi potestatem habens. Minus apte Pantinus, auctorem ipsum et præceptorem legis, velut suprema auctoritate docentem. 'Επὶ θρόνου βασιλικοῦ. Sancta nimirum Deipara sinu gestante, ut ubique divina humanis comparentur.

SERMO DE SIMEONE ET ANNA. φέναι τὸν ναὸν, τοῖς τῆς διανοίας ὀφθαλμοῖς ἀναπτε- natura exstinctum suscitaverat;] ac priusquam ρούμενος, ὡς ἔχων ἤδη τὸ ποθούμενον ἐγεγήθει. Αγό μενος δὲ οὕτω, καὶ μετεωροπορῶν τοῖς διαβήμασιν ὠχυτάτως, τὸν πάλαι ἱερὸν καταλαμβάνει σηκὸν, καὶ οὐ προσχὼν τῷ ἱερῷ, τῷ τοῦ ἱεροῦ πρυτάνει τὰς ἱερὰς ὠλένας ἐφήπλωσε, τοιάδε λέγων ἅμα καὶ ᾄδων, ὁ καὶ τῇ ἀσπαστῇ τελετῇ προσῆκε· Σὲ ἐπιποθῶ, δέσποτα ἀεὶ πατέρων, καὶ Κύριε τοῦ ἐλέους, τὸν καταξιώσαντα τῇ ἰδίᾳ δόξῃ καὶ ἀρετῇ, ὡς πάντων προνοητικῇ, αἰδοῖ τῆς πρὸς ἡμᾶς συγκαταβάσεως, καθάπερ σπονδηφόρῳ μεσιτείᾳ, εἰς φιλικὴν ὁμηρεῦ σαι συμφωνίαν τοὺς ἐπουρανίους πρὸς τοὺς γηγενείς. Σὲ ἐπιζητῶ τὸν αὐτουργὸν τῶν ἁπάντων· σὲ καρα δοκῶ, τὸν περιέχοντα λόγῳ τὰ πάντα· σὲ ἀπεκδέχομαι, τὸν ζωῆς καὶ θανάτου δεσπόζοντα· σὲ ἀναμένω, τὸν νομοδότην, καὶ τοῦ νόμου διάδοχον· σὲ πεινῶ, τὸν ζωοποιὸν τῶν νενεκρωμένων· σὲ διψῶ, τὴν ἀνάψυξιν τῶν κεκμηκότων· σὲ ἐπιθυμῶ τὸν κτίστην καὶ λυτρωτὴν τοῦ κόσμου. Σὺ ἡμῶν Θεὸς, καὶ σὲ προσκυνοῦμεν. Σὺ ἡμῶν ναὸς ἅγιος, καὶ ἐν σοὶ προσευξάμεθα· σὺ θεσμῶν θεσμοθέτης, καὶ σοὶ πειθαρχοῦμεν. Σὺ Θεὸς πρῶτος· ἔμπροσθέν σου οὐκ ἐγεννήθη Θεος ἄλλος ἐκ Θεοῦ Πατρὸς, καὶ μετὰ σὲ οὐκ ἔσται ἄλλος Υἱὸς τῷ Πατρὶ ὁμοούσιος καὶ ὁμότιμος. Καὶ τὸ ἐπίστασθαί σε, ολόκληρος δικαιοσύνη· καὶ εἰδέναι σου τὸ κράτος, ῥίζα ἀθανασίας. Σὺ εἶ ὁ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν λίθος ἀκρογωνιαῖος, πολυτελής τε καὶ ἔντιμος, τῇ Σιών προαναγορευθείς. Υποδέβληται γάρ σοι τὰ πάντα ὡς αἰτίῳ· ὡς παραγαγόντι τὰ ὅλα ἐκ μὴ ὄντων εἰς τὸ εἶναι, καὶ σύστασιν εὐπαγῆ τοῖς ἀστάτοις παρασχόντι· ὡς συν σχῇ καὶ φρουρᾷ τῶν παρενηνεγμένων· ὡς φύσεων διαφόρων δημιουργῷ· ὡς οἰακίζοντι παλάμῃ παναλκεστάτη καὶ πανσοφωτάτῃ τὰ σύμπαντα· ὡς εὐταξίας ἁπάσης ῥυθμῷ· ὡς συμφωνίας καὶ εἰρήνης ἀξφαγεῖ συνδέσμῳ. Εν σοὶ γὰρ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν. Διὰ τοῦτο, Κύριε ὁ Θεός μου, δοξάσω σε, ὑμνήσω τὸ ὄνομά σου· ὅτι ἐποίησας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν ἀληθινὴν, ἐξομολό γησιν καὶ μεγαλοπρέπειαν ἐνδυσάμενος. Τί γὰρ περιφανέστερον βασιλεῖ περιανθούσης πορφυρίδος καὶ ἐπιλάμποντος διαδήματος; "Η τί μεγαλοπρεπέστερον Θεῷ φιλανθρώπῳ φιλανθρώπου ένανθρωπήσεως, ταῖς παμφανωτάταις ἐξαυγείαις τοὺς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένους καταλαμπούσης; Καὶ μὴν εἰκότως καὶ προανευφήμησέ σε τὸν Βασιλέα τῶν αιώνων ὁ πρόσκαιρος βασιλεὺς καὶ οἰκέτης, φάσκων· Ὡραῖος κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, ὁ ἐν ἀνθρώποις Θεὸς καὶ ἄνθρωπος. Περιεζώσω γὰρ διὰ τῆς θείας σου σαρκώσεως δικαιοσύνῃ μὲν τὴν ἀσφύν· ἐνηλείψω δὲ καὶ ἀληθείᾳ τὰς πλευράς, αυτόχρημα δικαιοσύνη καὶ ἀλήθεια ὑπάρχων, καὶ μ – templum attigisset, subvectus intelligentiæ oculis, velut jam desideratum haberet, gaudio gestiebat. Sic porro actus, ac per gradus celerrime conscendens, sacrum hactenus penetrale occupat; temploque omisso, ipsius templi praesidi sacras ulnas expandit; ejusmodi quosdam jucundæ celebritati congruos sermones cantico depromens: Te desidero, Domine Deus patrum, et Domine misericordiæ; qui tua ipse sententia et virtute, ut qua provideas omnibus, dignatione illa qua te nobis inclinas, ceu sequestra fœderis conciliatione, cœlestes inter terrigenasque, amicitiam concordem sancire voluisti. Te quæro ipsum auctorem universorum. Tota te cupiditate exspecto, qui sermone contines omnia. Te præstolor, vitae mortisque dominatorem. Te sustineo datorem legis, ejusdemque successorem. Te esurio, qui vivificas mortuos. Sitio te, defatigatorum refrigerium. Te concupisco, mundi creatorem redemptoremque. Τu Deus noTu ster; teque adoramus. Tu sanctum templum nostrum; votaque in te faciemus. Tu legum lator; tibique obtemperabimus. Tu Deus primus; ante te non est natus Deus alius ex Deo Patre "; nec post te futurus est alius Filius Patri consubstantialis, et ejusdem cum ipso gloriæ. Atque nosse te, solida justitia est: tuamque scire polentiam, radix immortalitatis. Tu nostræ salutis causa, lapis ille angularis exquisitus et pretiosus 45, Sioni antea prædictus. Tibi enim substrata sunt omnia ut causæ et auctori, ut ei qui universa ex nihilo ad esse de - duxit, rebusque instabilibus Grnam constitutionem tribuit: tanquam rerum in esse deductarum nexui commissuræque, atque præsidio: tanquam natura diversorum opifici: velut ei, qui manu prorsus fortissima sapientissimaque moderatur universa: velut compositi cujuscunque ordinis rhythmo et concinnitati: ut concordiæ pacisque indissolubill vinculo. In te enim vivimus, et movemur, et sumus 4. Propterea, Domine Deus meus, glorificabo te“; laudabo nomen tuum, quoniam fecisti res admirandas, consilium antiquum verum; confessio- **; nem et decorem indulus. Quid enim regi, veste purpurea Doridum quid circuinmicante, diademateque effulgente, splendidius? Quid vero, clementissimo Deo, clementi hac hominis assumptione, clarissimis suis radiis illuminante sedentes in tenebris et umbra mortis ", magnificentius? Apposite sane Regem te saculorum ", temporaneus ille rex ac famulus tuus, faustis olim congratulationibus ominibusque prosecutus est, dicens: Speciosus forma prae fliis hominum "; qui in hominibus, Deus ipse sis Act. XVIII, Isa. xxviit, 16; 1 Petr. 11, 6. Isa. XLII. 7; Luc. 1, 79. " 1 Tim. 1, Isa. XLIII, 10. Sap. xv, 111. 4 Psal. cxvil, 21; AT Exod. XV, 2. Η ίδα. Σεν, 1. As Psal cu, 1. ss Psal. ILIV, 3. Εμπροσθέν σου οὐκ ἐγεννήθη. Alludit ad verba Isai. Ls, piaque delorsione applicat Filio. Est ibi οὐκ ἐγένετο, non fuit alius Deus. Vulg., non fuit formatus Deus. Pantinus nale τὸ, ἐγεννήθη, πιο PATROL. GR. XVIII. hic apte multitudo filiorum in Deo excluditur, recdit, facius. Negando enim factos a Deo Patre ali s filios, videtur hic asseri factus, qui supponitur unicus Filius.

et lmo Accinxisti enim, divina tua Incarnatione, ἡ ἀγαλλίαμα τῶν ἁπάντων. Τοιγαροῦν εὐφρανθήτω ὁ lumbos quidem, justitia: inunzisti vero et veritate, latera "s, qui ipse, ipsa re vera justitia sis et veritas, universorumque exsultatio. Laetetur igitur mecum hodie cœlum, quoniam miseratus est Dominus populum suum. Rorent vero nubes mundo justitiam: sed et fundamenta terræ, positis in inferno, velut clangente tuba, pacem ingerant: adest enim resurrectio dormientium. Terra etiam incolis suis misericordiam producat. Impletus enim sum num Salvatoreın videam. οὐρανὸς σήμερον ἅμα ἐμοί· ὅτι ἠλέησεν ὁ Θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ. Ρανάτωσαν δὴ καὶ αἱ νεφέλαι δικαιο σύνην τῷ κόσμῳ· σαλπισάτω καὶ τὰ θεμέλια τῆς γῆς εἰρήνην τοῖς ἐν ᾅδου· πάρεστι γὰρ ἡ ἀνάστασις τῶν κεκοιμημένων. ᾿Ανατειλάτω καὶ ἡ γῆ ἔλεος τοῖς κατοικοῦσιν αὐτήν. Πεπλήρωμαι γὰρ τῇ παρακλή σει, καὶ ὑπερπερισσεύομαι τῇ χαρᾷ· ὅτι εἶδόν σε τὸν Σωτῆρα τῶν ἀνθρώπων. consolatione; superabundo gaudio ss: quod te homiVII. Sic vero saliente sene, divinoque gaudio impensius exsultante; quod antea per figuram propheta Isaias fuerat vaticinatus 56, sacra Dei Mater perspicue re ipsa fecit. Accipiens enim, ex puro immaculatoque altari suo, carbonem illum vivificum et ineffabilem, carne indutum, sanctarum suarum manuum complexu, tanquam forcipe, justo illi porrexit: ut mihi quidem videtur, ejusmodi sermonibus affata pariter et hortata: Sume, senex honorate, sacerdotumque optime, sume Dominum; tuaque illa non vidua spe et desolata, fruere. Suscipe thesaurum indefectibilem, divitiasque inauferibiles, vir generosissime. Amplexare potentiam inenarrabilem vimque incomprehensibilem, quæ te fulciat, vir sapientissime. Circumplectere infinitam magnitudinem, fortitudinemque incomparabilem, sacrorum æditue. Circumplicare ipsi per se vitæ, et vive, vir venerabilissime. Arctius incorruptionem constringe, et renovare, vir justissime. Nihil audax facinus; ne defeceris animo, vir sanctissime. Satiare illo quem desideraveras, planeque delectare tibi dato, seu magis, dante se tibi, vir divinissime. Lætius illustrare Sole justitiæ, de mundissimo carnis speculo circumfulgente, vir religiosissime. Ne tibi tranquillum timorem incutiat, neve mansuetudo perterreat, vir beatissime. Ne inhorreas lenitatem, neve clementia terrearis, vir modestissime. Alacris adglutinare, nec moreris obsequi. Non habet audaciam quod dicitur quodve porrigitur: ne ergo relucteris, vir urbanissime. Non comburit ignis gratiae Domini mei, sed illuminat, vir justissime. Rubus ille ", mei figuram, ad ignis illius apparentis veritatem representans, doceat te, vir legis peritissime. Caminus ille 88 velut ventus roris susur21. * Isa. x1, 5. 5 Isa. XLV, 8. 85 II Cor. VII, 4. Ζ'. Χορεύοντος δὲ οὕτω τοῦ πρεσβύτου, καὶ γανυ μένου τῇ θείᾳ εὐφρασίᾳ, τὰ κεχρηματισμένα τυπι κῶς τῷ προφήτῃ Ησαΐα, περιφανῶς ἡ ἱερὰ Θεομήτωρ ἐξετέλει. Καὶ δὴ λαβομένη τὸν ἐκ τοῦ ἀχράντου καὶ παναμώμου αὐτῆς θυσιαστηρίου σαρκωθέντα, ζωο ποιὸν καὶ ἀνέκφραστον ἄνθρακα, ὡς λαβίδι τῇ συζεύ ξει τῶν ἁγίων αὐτῆς χειρῶν, τῷ δικαίῳ προέτεινε, τοιαῦτα, ἐμοὶ δοκεῖ, λέγουσά τε ἅμα καὶ παρακελεύουσα· 'Απόλαβε, πρεσβύτα τίμιε, καὶ ἱερέων άριστε, ἀπόλαβε τὸν Κύριον, καὶ ἀπόλαυε τῆς οὐ χηρευσάσης σου ἐλπίδος. Υπόδεξαι θησαυρὸν ἀνέκλειπον, καὶ πλοῦτον ἀναφαίρετον, μεγαλοφυέστατε. Ἐναγκάλισαι κράτος ἀνεκδιήγητον, καὶ δύναμιν ἀνεξερεύνητον ἐρείδουσάν σε, σοφώτατε. Περίλαβε μέγεθος ἀπερι όριστον, καὶ ἰσχὺν ἀνείκαστον, ἱεροκόρε Περιο πλάκηθι τῇ αὐτῇ αὐτοζωῇ, καὶ ζῆθι, αἰδεσιμώτατε. Περίπτυξαι τὴν ἀφθαρσίαν, καὶ ἀνακαινοποιήθητε, δικαιότατε. Οὐ τολμηρὸν τὸ ἐγχείρημα· μὴ ἔκλαζε, ὁσιώτατε. Ἐμφορήθητι του ποθουμένου, καὶ κατατρύφησον τοῦ ἐπιδιδομένου, μᾶλλον δὲ ἑαυτὸν ἐπιδιδόντος, ἱεροπρεπέστατε. Ἐναγλαίσθητι τῷ διὰ τοῦ ἀκηλιδώτου ἐσόπτρου τῆς σαρκὸς περιστίλβοντι Ηλίῳ τῆς δικαιοσύνης, εὐλαβέστατε. Μὴ δειλία τὴν γαληνότητα, μηδὲ καταπλαγῆς τὴν ἡμερότητα, μα καριώτατε. Μὴ πτήξῃς τὸ εὐμενες, μηδὲ πτοηθῇς τὸ προσηνές, ἐπιεικέστατε. Εὐθύμως προσκολλήθητι, καὶ μὴ ἀναβάλλου πρὸς τὸ εὐήκοον. Οὐ θρασύτητος τὸ λαλούμενον, οὐδὲ τὸ προτεινόμενον· μὴ ἀφηνίαζε, ἀστικώτατε. Οὐ καταφλέγει τὸ πῦρ τῆς τοῦ Κυρίου μου χάριτος, ἀλλὰ φωτίζει, δικαιότατε. Βάτος σε πεισάτω, ἡ τὸν τύπον μου περιστησαμένη πρὸς ὑπό στασιν τοῦ ἀνυποστάτου πυρὸς νομομαθέστατε. Δροσοσυρίζουσα κάμινος πειθέτω σε, παιδοτρίβα, τοῦ μυστηρίου τὴν οἰκονομίαν. Πρὸς ἐπὶ τούτοις ἡ ἐμὴ 67 Exod. 111, 2. ss Dan. 111, se Isa. vi, 6. Ιεροκόρε. Sequimur Pantini conjecturam, non ὑπόστασιν, apparentiam, non ignis veritatem. ut leg ndum sit ἱεροκόμε, quadrat enim materiæ; ut ceu templi præpositum inducat, ad infinitam magnitudinem illam suscepti Jesu, teinpli angustiis includendam. Quid si retineatur ἱεροχόρε, velut significet futurum juvenem puerumque, Christi pueri amplexu, sanctum senein, eoque nomine hortetur S. Maria, ut suscipiat totus spiritu innovatus? Sic Augustinus serm. 13 de temp., c. 3: Agnovit infantem senex, factus est in puero puer. Innovatus in late, qui plenus erat pietate. Fuerit certe et illud non ita inconsonum. Πρὸς ὑπόστασιν τοῦ ἀνυποστάτου πυρός. lius nimirum qui in rubo ardens Eµpasiv habebat, Sic enim sepe Deus, nullo mendacio, apparentia aliqua sensibus ingerit, ad fidem astruendam veris. Videtur ergo auctor ludere in paronomia illius VOcis; velut dicat, ad substantiam ignis illius non subsistentis; ac velut objecto illo igne, qui vere rubum flamina illustraret et adlamberet, et tamen apparens esset. Ofendebat τό, ἀνυποστάτου, velut referendum esset ad figuratum et divinum ignem, ἐνυπόστατον illum et αὐτοῦ πόστατον, nusquamn ἀνυπόστατον re tamen melius perspecta solidum visum est, et referendum ad ipsummet ignem typicum, cujus modum divinus ille ignis servaverit in Maria, idem ipse in Simcone servaturus.

SERMO DE SIMEONE ET ANNA. γαστήρ σε διδαξάτω, ἐν ᾗ ἐχωρήθη ὁ ἀχώρητος, ἐξ rans, economiæ tibi sacramentum persuadeat, ἧς καὶ ἐσαρκώθη ὁ ἄσαρχος Λόγος. Οὐ πάλιν σάλ πιγγες ἐκδειματοῦσι τοὺς προσιόντας, οὐδ᾽ αὖ ὄρος καπνιζόμενον δέος ἐμποιεῖ τοῖς προσπελάζουσιν, οὔτε μὴν νόμος κολάζει ἀφειδῶς τὸν θίγοντα τολμηρῶς. Φιλανθρωπίας γὰρ τὰ παρόντα, συγκαταβάσεως τὰ φαινόμενα. Εὐχαρίστως ἀπόλαβε τὸν πρὸς σὲ ἐλθόντα Θεόν· αὐτὸς γὰρ ἀφελεῖ τὰς ἀνομίας σου, καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαρεῖ. Ἐν σοὶ προτυπωθήτω ἡ τοῦ κόσμου κάθαρσις. Ἐν σοὶ καὶ διὰ σοῦ προμη νυθήτω τοῖς ἔθνεσιν ἡ κατὰ χάριν δικαίωσις. Σὺ ἄξιος τῆς ζωοποιοῦ ἀπαρχῆς. Απήλαυσας νόμου; ἀπό λαύσαι καὶ τῆς χάριτος. Κέκμηκας τῷ γράμματι, ἀνακαινίσθητι ἐν τῷ πνεύματι. Απέκδυσαι τὴν πα λαιότητα καὶ ἔνδυσαι τὴν καινότητα. Ταῦτα γάρ σε Αγνοηκέναι οὐ δοκῶ. magister optime. Meus denique uterus tibi documento sit, in quo fuit contentus, qui nusquam alioqui potest contineri: ex quo etiam Sermo ille carnis expers, assumpsit carnem. Non jam tubæ territant accedentes **: non iterum mons fumigans appropinquantibus injicit metum: ac neque lex, audacius contingentem severius punit ". Præsentia enim propensioris sunt in homines studii; sunt quæ geruntur, divinæ ad nos inclinationis; bonitatis, quæ apparent. Excipe gratanti animo ad le venientem Deum ipse enim auferet iniquitates tuas, et expiabit peccata tua. In te primum informetur mundi universi lustratio. In te et per te, gentibus prænuntiata innotescat, quæ secundum gratiam est, justificatio. Dignus es vivificis primitiis. Usus es lege? utere et gratia. Fatigatus es littera? renovare spiritu. Exue vetustatem; et novitatem induere. Non enim puto te hæc nescire. VIII. Ab his omnibus, sumpta justus fiducia, Deiparæque Deo ancillantis in iis quæ spectant ad homines, exhortationi ac monitis cedens, Antiquum illum dierum " infantem, senilibus ulnis suscepit, Deumque dilaudans ait: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace. Quia viderunt oculi mei Salutare tuum: quod parasti ants faciem omnium populorum; lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuæ Israel. Accepi abs te inoffensam et vacuam doloris lætitiam: tu me, Domine, lætantem, tuasque deprædicantem misericordias accipe. Tu gaudium hoc animo indidisti: gaudens ego animo gratiarum tibi munus rependo. Cognovi vim divinæ dilectionis. Propter me enim Deus ille, ineffabili ratione ac sine corruptione ex Η. Ἐπὶ τούτοις πᾶσι παῤῥησιασάμενος ὁ δίκαιος, καὶ τῇ προτροπῇ εἶξας τῆς διακονησαμένης Θεῷ πρὸς ἀνθρώπους Θεομήτορος, ὑπεδέξατο μὲν ταῖς γηρα λέαις ἀγκάλαις τὸν ἐν νηπιότητι παλαιὸν τῶν ἡμε Γῶν, εὐλόγησε δὲ τὸν Θεὸν καὶ εἶπε· Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου, ἐν εἰρήνῃ. Οτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου, ὁ ἡτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν Μαών· φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν, καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ. Απέλαβον τὴν παρὰ σοῦ ἄλυπον χαράν· ἀπόλαβέ με χαιρόμενον καὶ ἀνευφημοῦντα τὰ ἐλέη σου, Κύριε. Απέδωκάς μοι τὴν εὐ θυμίαν· ἀποδίδωμί σοι εὐθύμως τὰ εὐχαριστήρια. Εγνων ἀγάπης Θεοῦ δύναμιν. Δι' ἐμὲ γὰρ ὁ ἐκ σοῦ Θεὸς, ἀνερμηνεύτως καὶ ἀῤῥεύστως γεννηθείς, ἄνθρωπος γέγονεν. Ἔγνων τῆς σῆς περὶ ἡμᾶς κηδε te genitus, factus est homo. Cognovi tuam illam μονίας τὸ ἀνέκφραστον μέγεθος, ὅτι τὰ σὰ σπλάγχνα ἐξαπέστειλας εἰς βοήθειαν ἡμῶν. Ἔγνων ὁ ἐδιδά χθην ὑπὸ Σολομῶντος, Κραταιά, λέγοντος, ὡς θάνατος ἡ ἀγάπη. Δια ταύτης γάρ συντριβήσεται τοῦ θανάτου τὸ κέντρον· διὰ ταύτης νεκροὶ ζωὴν ὄψονται· διὰ ταύτης θάνατος μαθήσεται θάνατον, παυσάμενος τῆς καθ' ἡμῶν ἐπικρατείας· διὰ ταύτης καὶ ὁ ἀρχέκακος όρις αἰχμάλωτος γενήσεται καὶ ὑποβρύχιος. Εγνώρισας ἡμῖν, Κύριε, τὸ σωτήριόν σου, ἀναστήσας ἡμῖν φυτὸν εἰρήνης· καὶ οὐκέτι ἐσόμεθα πλανώμενοι. Εγνώρισας ἡμῖν, Κύριε, ὅτι οὐκ εἰς τέλος ὑπερείδες τοὺς δούλους σου, ἀγαθέ, οὐδὲ ἐπελάθου Έργα χειρών σου. Κατοικτειρήσας γὰρ ἡμῶν τὴν ἐλεεινότητα, δαψιλῶς ἐξέχεας ἐφ' ἡμᾶς τὴν ἔμφυτον καὶ ἀνεξάντλητόν σου ἀγαθότητα, διὰ τοῦ Μονογε ναῦς καὶ ἀπαραλλάκτου καὶ ὁμοουσίου Παιδός σου τὴν λύτρωσιν ἡμῶν ποιησάμενος, ἀνάξιον κρίνας * Εxod. ΣΙΣ, 16. 6ο 11 Reg. vi, 6. σε Dan. 111, XGVII, Χαιρόμενον. Forte, χαίροντα. Δι' ἐμὲ γάρ. Habet, sic proprius factus Je sns, aliquid sanctis suavius. Sic passim David, Paulus, etc. Deum velut sibi rapiunt. Theologus etiam orat. in sancta Lumina, πάλιν ὁ ἐμὸς Ἰησοῦς, qua de re luculenter Chrysostomus in cap. 11 ad Gal. Non itaque facile fuerit in ejusmodi, mutaninexplicabilem nostri curam studiumque, qui tua ipse viscera emiseris in nostrum auxilium. Nunc demum intelligo quod a Salomone didiceram: Fortis ut mors dilectio 3. Per eam enim conteretur mortis stimulus, per eam mortui videbunt vitam, per eam mors mortem experietur, imperio quod in nos exercebat abolito; per eam et serpens malorunı auctor capietur et submergetur. Notum nobis, Domine, fecisti Salutare tuum **, nobis exsuscitans pacis propaginem, nec amplius erraverimus. Palam, Domine, fecisti, ut non in finem despexeris servos tuos; neque opera manuum tuarum, o bone, oblitus sis. Miseratus enim miserabilem sortem nostram, eognatam tibi inexhaustamque illam bonitatem in nos effudisti; redemptis nobis per Unigenitum, incommutabiliter similem et ejusdem tecum substantis, Filium: tua ipsius majestate et bonitate indi «s Cant. viii, 6. 6 Luc. 11, 29-32. «Psal. dum singulare in plurale. Pantinus hic, nostru enim causa. Απαραλλάκτου. Velut per omnia similem, et qualem sequens illud, όμοουσίου, explicat. Vox theologica Gregorio, Damasceno, etc., perquam fa miliaris. Pantinus, male, immobilem, nisi erravi prelum, et notare voluit incomniu!abilem.

τῶν σῶν οἰκετῶν καταπιστεῦσαι σωτηρίαν καὶ εὐερ γεσίαν, ἢ λειτουργῷ ἐγχειρῆσαι τὴν τῶν προσκε κρουκότων καταλλαγήν. ᾿Αλλὰ διὰ τοῦ ὁμοουσίου Φωτὸς φῶς τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου και μένοις ἐδωρήσω, ἵνα ἐν τῷ σῷ φωτὶ ἴδωσι φῶς γνώσεως· καὶ διὰ τοῦ δεσπότου καὶ δημιουργοῦ εὐδόκησας ἀναπλάσαι ἡμᾶς εἰς ἀφθαρσίαν, καὶ διὰ τοῦ ἀφορίσαντος ἐκ παραδείσου τρυφῆς τὴν εἰς παράδει σον αὖθις ἐπανάζευξιν ἐχαρίσω· καὶ διὰ τοῦ ἔχοντος ἐξουσίαν ἀφιέναι ἁμαρτίας τὸ καθ' ἡμῶν χειρό γραφον ἐξήλειψας· καὶ διὰ τοῦ συνθρόνου καὶ ἀν εκφοιτήτου τῆς θείας σου φύσεως τὴν πρὸς σὲ κατὰ αλλαγήν καὶ προσαγωγὴν ἐν πεποιθήσει ἐφιλοτι μήσω· ὅπως διὰ δεσπότου ἀβασιλεύτου, καὶ Θεοῦ ἀληθινοῦ καὶ ἐξουσιαστοῦ, ὁ τῶν τοσούτων καὶ τηλι κούτων ἀγαθῶν δεσμὸς ὑπογραφόμενος ἀναμφίβολα τοῖς ἑλεουμένοις καταστήσῃ τῆς χάριτος τὰ δίκαια. Περὶ ὅτου καὶ ὁ προφήτης προεμήνυσε λέγων· Οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσω σεν αὐτοὺς, παρὰ τὸ ἀγαπᾷν αὐτοὺς, καὶ ςείδεσθαι αὐτῶν, καὶ ἀνέλαβε, καὶ ὕψωσεν αὐτούς. Καὶ ταῦτα πάντα οὐκ ἐξ ἔργων ἡμῶν τῶν ἐν δε καιοσύνῃ, οὐδ' ὅτι ἡμεῖς σε Αγαπήσαμεν (ὁ γὰρ γηγενὴς ἡμῶν προπάτωρ καὶ τὴν ἐν παραδείσῳ τρυ φὴν καὶ διαγωγὴν τιμηθεὶς, τὴν θείαν καὶ σωτήριόν σου ἐκφαυλίσας ἐντολὴν, ἀποδόκιμος ζωηροῦ χώρου ἐκρίθη, καὶ τὸ πᾶν αὐτοῦ σπέρμα ἀκιδνότατον κατ έστησε, τοῖς νόθοις μοσχεύμασι τῆς ἁμαρτίας συμφυράσας), ἀλλὰ δι' ἑαυτὸν καὶ τὴν περὶ τὸ πλάσμα σου ἄφατον ἀγάπην, ἐκραταίωσας ἐφ᾿ ἡμᾶς τὸ ἔλεός σου, Κύριε, κατακτείρησάς τε τὴν ἀπαγωγὴν ἡμῶν, καὶ ἑαυτὸν ἐδυσώπησας ἐπὶ τῇ καταφθορᾷ ἡμῶν τοῦ δοῦναι ἡμᾶς εἰς οἰκτειρμούς. Οθεν ἑορταί ἡμῖν λοιπὸν συγκεκρότηνται τοῖς ᾿Αδαμιαίοις, ὅτι ὁ πλα στουργὸς τοῦ Ἀδὰμ ἐκοντὶ νέος 'Αδάμ γέγονε· καὶ ή λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μεθ᾿ ἡμῶν κατ εγένετο, ὥστε ἰδεῖν Θεὸν πρόσωπον πρὸς πρόσωπον καὶ σωθῆναι. Τούνεκα, ὦ Δέσποτα, τὴν παρὰ σοῦ ἀπόλυσιν ἐπιζητῶ. Εἶδον τὸ σωτήριόν σου· ἀπολυθῶ τοῦ γραμματοκύφου ζυγοῦ. Εἶδον βασιλέα ἀϊδιον καὶ ἀδιάδοχον· ἀπολυθῶ τοῦ δουλικοῦ καὶ ἀχθοφό ρου κλοιοῦ. Εἶδον φύσει Δεσπότην καὶ ἐλευθερωτήν· τύχοιμι τοῦ ἐλευθερικοῦ αὐτοῦ δεσμοῦ. Λυσόν με του ζυγοῦ τῆς κατακρίσεως, καὶ ὑπόζευξον τῷ ζυγῷ τῆς δικαιώσεως. Λυσόν με τοῦ ζυγοῦ τῆς ἀρᾶς καὶ τοῦ ἀπο κτείνοντος γράμματος· καὶ ἔνειρον τῷ ἀριθμῷ τῆς εὐω λογίας τῶν εἰς υἱοθεσίαν εἰσποιουμένων τῇ χάριτι τοῦ άληθινοῦ καὶ ὁμοδόξου καὶ ὁμοδυνάμου τούτου Υἱοῦ σου. gnum ratus, ut illam servorum tuorum salutem be- τῆς σῆς μεγαλοσύνης καὶ χρηστότητος, οἰκέτῃ τὴν neficiumque, eadem conditione servo concederes; utve eos qui offendissent, ministro reconciliardos committeres. Enimvero, per Lumen illud ejusden tecum substantiæ, lumen donasti iis qui in tenebris et in umbra mortis sedebant 65; ut in lumine tuo, scientiæ lumen videant **; placuitque, ut per Dominum et creatorem reformares nos in immortalitatem; nobisque per ipsum qui paradiso deliciarum exterminaverat, reditum elargireris in paradisum. Ad hæc, per eum qui habet potestatem dimittendi peccata quod erat adversus nos delesti chirographum. Denique per eum qui eodem tecum throno sublimis sedet, quique a divina tua natura haudquaquam excedere potest, firmam nobis reconcilia - tionis accessusque donasti fiduciam; ut per Dominum, nullius agnoscentem imperium, Deumque verum ac potentem; tot tantorumque bonorum velut subscripla sanctio, certa et indubitata jura, misericordiam consecutis constituat. Quod et ipsum olim prænuntiaverat propheta dicens: Non legatus, non angelus; sed ipse Dominus salvavit eos: propterea quod amaret eos, et parceret ipsis: et suscepit et exaltavit eos ". Atque hæc omnia, non ex operibus que fecerimus ipsi in justitia; aut quia te dilexerimus 70 (primus enim ille parens noster terrigena, cum paradisi delicias domiciliumque, honoris prærogativa consecutus, tuum illud divinum sprevisset ac salutare præceptum, indignus vitali illo loco judicatus est; suumque omne semen spuriis peccati stolonibus commiscens, in summam G debilitatem adegit), sed ipse propter temetipsum, inenarrabilique illa tua erga figmentum dilectione, misericordiam in nos tuam, Domine, corroborasti; nostramque abs te separationem dolens, etiam ipse te, super nostra corruptione, ut dares in misericordias '', placasti et inferisti. Hinc nos deinceps Adæ soboles festa plausu agimus, quod primus ille Adæ fictor, sua ipse sponte, novus Adam effectus sit splendorque Domini Dei nostri nobiscum versatus est; ut Deum facie ad facien viderimus, et salvi facti simus. Quamobrem, Domine, a te dimitti quæro. Vidi Salutare tuum: absolvar ergo curvo litteræ jugo. Vidi Regem sempiternum, et cui alius non succedat: absolvar servili collari hoc et ponderoso. Vidi natura Dominum et liberatorem; consequar ergo liberationis meæ ab ipso decretum. Solve me, Domine, jugo condemnationis; et me subde jugo justificationis. Solve me jugo maledictionis ac occidentis litteræ; eorumque benedictioni insere accenseque, qui tui hujus veri ejusdemque tecum gloriæ et potentiæ Filii gratia, in jus filiorum sunt ascripti. IX. Sint porro hæc, inquit, celebrandis divinis muneribus, brevissime hactenus commemorata. Ad 91° Θ'. Ἔστωσαν δέ μοι, φησί, τὰ θεῖα εὐχαριστήρια. πρὸς τὸ παρὸν ἄχρι τῶν βραχυτάτων τούτων. Τί δὲ 67 Marc. 11, 10. 68 Coloss. 11, 73 1 Cor. 111, 6. 63 Isa. Ix, 2; XLII, 7; Luc. 1, 79. 66 Psal. xxxv, 10. LXIII, 9. το Τit. 111, 5. 71 1 Joan. 71 Psal. cv, 46 Ἐπὶ τῇ καταφθορᾷ ἡμῶν. Significat Deum a se motum, sola ex nobis objecta miseria, ut nos duret in misericordias, reconciliatos in suo Filio; quod incarnationis motivum theologi multis expendunt. Πρόσωπον πρὸς πρόσωπον. Nempe in carne, καὶ σωθῆναι, et salvi facti simus, apparitione illa et effuigentia splenderis divini in nube humanitatis.