Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 369–370page 181 of 200
PG 18:369πρὸς σὲ φθέγξομαι, ὦ Μῆτερ Παρθένε, καὶ Παρθένε ο Μήτερ; ἧς γὰρ τὸ ἔργον οὐκ ἀνθρώπινον, ταύτης καὶ ὁ ἔπαινος ὑπὲρ ἄνθρωπον. Διὸ τῆς ἀπορίας τὸ σκυ θρωπὸν ἐκ τῶν τοῦ Πνεύματος περὶ σὲ καταλαμπρύνω γερῶν, καὶ τὰ σά σοι προσκομίζων, ἐκ λει μώνων ἀθανάτων τὴν ἱεράν σου καὶ θεοστεφῆ ἀν υμνήσω κάραν. Πατρικοῖς σε ὕμνοις προσφθέγξομαι, θύγατερ Δαβίδ, καὶ μῆτερ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ Δαβίδ. Αἰσχρὸν γὰρ ἅμα καὶ ἀνεύφημον ἀλλοτρίοις κόσμοις κοσμήσαι τὴν τῇ οἰκείᾳ δόξη διαφέρουσαν. Δέχου τοίνυν, εὐμενεστάτη, δῶρα τίμια, καὶ σοὶ μόνῃ ἁρμόδια, ὦ πασῶν γενεῶν ὑψηλοτέρα, καὶ πάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων δημιουργημάτων τιμιωτέρα φανεῖσα: Μακαρία ἡ ῥίζα τοῦ Ἰεσσαὶ, καὶ τρισμακάριστος ὁ οἶκος Δαβίδ, ἐν ᾧ ἐβλάστησας Ο Θεός ἐν μέσῳ σου, καὶ οὐ σαλευθήσῃ· ἡγίασε γὰρ τὸ σκήνωμα αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος. Ἐν σοὶ γὰρ διαθῆς και καὶ όρκωμοσίαι Θεοῦ πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν, τέλος εὐκλεέστατον ἐδέξαντο· ὅτι διὰ σοῦ γέ γονε Κύριος, ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων μεθ᾿ ἡμῶν. Τὸν σὺν προδιαγράφουσα θεοπρεπῆ χαρακτῆρα, Θεὸν ἔφε ρεν ἀφλέκτως ἡ ἄψαυστος βάτος, ἐμφανιζόμενον τῷ προφήτῃ ὡς ὁραθῆναι ηὐδόκησε. Στερέμνιος δ' αὖ καὶ πέτρα ἀκρότομος τὴν παγκόσμιον ἐκ σοῦ πηγάσασαν χάριν καὶ ἀνάψυξιν προεξεικονίζουσα, παρα μύθιον ἴαμα ἐκλείποντι λαῷ ἐκ λαγόνων ξηρῶν ἐν ἐρήμῳ δαψιλῶς προήγαγεν. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τοῦ ἱερέως ή ράβδος, οὐκ ἀδόκιμον σύσσημον παρ έσχετο τῆς ὑπερφυούς σου λοχείας, ἀγεώργητον καρ τὸν ἐξανθήσασα, ἱερατείας ἐνδελεχούς ἀῤῥαβῶνα. Τί δέ; καὶ ὁ μέγας Μωϋσῆς οὐ κομιδῆ παρέστησε, διὰ 7, τοὺς περὶ σὲ δυσκαταλήπτους τύπους ἐγχρονίσαι? τῷ ὄρει ἔγνω τὰ περὶ τῆς ἁγνῆς ἐκδιδάσκεσθαι μυ στήρια; Πῆξαι γὰρ κατὰ σύμβολον καὶ πρὸς ἀφο ομοίωσιν κιβωτὸν καὶ ταύτην προσταχθείς, οὐ παρ- 78, έργως ἐχρήσατο τοῖς προστεταγμένοις, εἰ καὶ τραγο ῳδούμενα συμβέβηκεν ἐπὶ τῇ καταβάσει, ἀλλ' εἰς πέντε ημίση πήχεις ταύτην συντελέσας, νομοδόχον ἀνέδειξε, τοῖς χερουβὶμ συγκαλυπτομένην· ἐκφαντικώτατά σε τὴν Θεοτόκον προσημαίνουσαν, τὴν ἀφθόρως έγχυμα νήσασαν, καὶ ἀφράστως ἀποκυήσασαν τὴν τῆς ἀφθαρσίας σύστασιν ἐπὶ τέλει τῶν πέντε ἡμίσεως τοῦ κά σμου κύκλων. Διὰ σὲ, καὶ τὴν ἐκ σοῦ ἄχραντον τοῦ Θεοῦ Λόγου σάρκωσιν, τὴν εἰς ἀεὶ ἀτρέπτως τε καὶ ἀμερίστως ἐν αὐτῷ διαμένουσαν, καὶ ἡ χρυσῆ στάμ ΙΧ, Ἐν ᾧ ἐβλάστησας. Διαθῆναι. συνθήκαι, Οὐκ ἀδόκιμον σύσσημον. Εγχρονίσαι. ἐγχρονίσας. & γνωστα πιο ἔγνω.
SERMO DE SIMEONE ET ANNA.
πρὸς σὲ φθέγξομαι, ὦ Μῆτερ Παρθένε, καὶ Παρθένε te vero quid dicam, ο Mater Virgo, et Virgo Maler?
Μήτερ; ἧς γὰρ τὸ ἔργον οὐκ ἀνθρώπινον, ταύτης καὶ cujus enim opus non humanum est, ejus et laudaὁ ἔπαινος ὑπὲρ ἄνθρωπον. Διὸ τῆς ἀπορίας τὸ σκυ datio excedit hominem. Quamobrem paupertatis hic
θρωπὸν ἐκ τῶν τοῦ Πνεύματος περὶ σὲ καταλαμ- meæ obscuritatem, tuis a Spiritu honoribus donis--
πρυνῶ γερῶν, καὶ τὰ σά σοι προσκομίζων, ἐκ λει- que illustrabo tuaque tibi offerens e pratis im.
μώνων ἀθανάτων τὴν ἱεράν σου καὶ θεοστεφῆ ἀν mortalibus, tuum sacrum et a Deo coronatum caput
υμνήσω κάραν. Πατρικοῖς σε ὕμνοις προσφθέγξο- dilaudabo. Patriis te canticis, Filia David, Materque
μαι, θύγατερ Δαβίδ, καὶ μῆτερ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ Domini et Dei David, salutabo. Turpe enim fuerit,
Δαβίδ. Αἰσχρὸν γὰρ ἅμα καὶ ἀνεύφημον ἀλλοτρίοις adeoque inauspicatum, ut alienis orneris, quæ proκόσμοις κοσμήσαι τὴν τῇ οἰκείᾳ δόξη διαφέρουσαν. pria gloria præcellas. Accipe igitur, benignissima,
Δέχου τοίνυν, εὐμενεστάτη, δῶρα τίμια, καὶ σοὶ μόνῃ dona pretiosa, tibique uni convenientia, o cunctis
ἁρμόδια, ὦ πασῶν γενεῶν ὑψηλοτέρα, καὶ πάντων celsior generationibus, quæque inter creata omnia,
ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων δημιουργημάτων τιμιωτέρα tum visibilia, tum invisibilia, multis numeris boφανεῖσα: Μακαρία ἡ ῥίζα τοῦ Ἰεσσαὶ, καὶ τρισμακά- norabilior enituisti. Felix radix Jesse, et ter beata
ριστος ὁ οἶκος Δαβίδ, ἐν ᾧ ἐβλάστησας Ο Θεός domus David in qua germinasti. Deus in medio tui,
ἐν μέσῳ σου, καὶ οὐ σαλευθήσῃ· ἡγίασε γὰρ τὸ et non commoveberis: sanctificavit enim te, tabernaσκήνωμα αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος. Ἐν σοὶ γὰρ διαθῆς culum suum, Altissimus 's: in te enim Dei ad patres
και καὶ όρκωμοσίαι Θεοῦ πρὸς τοὺς πατέρας testamenta juramentaque finem gloriosissimum acἡμῶν, τέλος εὐκλεέστατον ἐδέξαντο· ὅτι διὰ σοῦ γέ- ceperunt; quia per te Dominus factus est, Deus
γονε Κύριος, ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων μεθ᾿ ἡμῶν. Τὸν virtutum nobiscum. Rubus ille intactus 7, divina
σὺν προδιαγράφουσα θεοπρεπῆ χαρακτῆρα, Θεὸν ἔφε- quadam majestate plenam jam tum informans tuam
ρεν ἀφλέκτως ἡ ἄψαυστος βάτος, ἐμφανιζόμενον τῷ figuram, Deum propheta apparentem, juxta quod
προφήτῃ ὡς ὁραθῆναι ηὐδόκησε. Στερέμνιος δ' αὖ ei conspicuus fieri voluit, incombustus ferebat.
καὶ πέτρα ἀκρότομος τὴν παγκόσμιον ἐκ σοῦ πηγά- Dura autem rursus ac prærupta petra, quod ex te
σασαν χάριν καὶ ἀνάψυξιν προεξεικονίζουσα, παρα- in universum orbem gratiæ munus refrigeratioque
μύθιον ἴαμα ἐκλείποντι λαῷ ἐκ λαγόνων ξηρῶν ἐν promanavit, et ipsa quondam exprimens præfiguἐρήμῳ δαψιλῶς προήγαγεν. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τοῦ ransque, deficienti in deserto, populo copiosum
ἱερέως ή ράβδος, οὐκ ἀδόκιμον σύσσημον παρ auxilium ex hiatibus siccis produxit 7. Sed et saέσχετο τῆς ὑπερφυούς σου λοχείας, ἀγεώργητον καρ cerdotis virge", in fructum sine cultura, sponta
τὸν ἐξανθήσασα, ἱερατείας ἐνδελεχούς ἀῤῥαβῶνα. Τί neumque sacerdotii perennis arrhabonem, efoδέ; καὶ ὁ μέγας Μωϋσῆς οὐ κομιδῆ παρέστησε, διὰ rens 7, nihil reprobum eximii tui partus symboτοὺς περὶ σὲ δυσκαταλήπτους τύπους ἐγχρονίσαι lum præbuit. Quid vero? Nonne magnus ille Moyτῷ ὄρει ἔγνω τὰ περὶ τῆς ἁγνῆς ἐκδιδάσκεσθαι μυ ses idem luculenter declaravit, propter tui difficiles
στήρια; Πῆξαι γὰρ κατὰ σύμβολον καὶ πρὸς ἀφο intellectu figuras, diutius in montem commoraομοίωσιν κιβωτὸν καὶ ταύτην προσταχθείς, οὐ παρ- tus 78, ut ignota tua sacramenta, o casta, edisceret?
έργως ἐχρήσατο τοῖς προστεταγμένοις, εἰ καὶ τραγο In rei enim hujus signum, et ad exprimendam simiῳδούμενα συμβέβηκεν ἐπὶ τῇ καταβάσει, ἀλλ' εἰς πέντε litudinem, jussus fabricare arcam, non obiter neημίση πήχεις ταύτην συντελέσας, νομοδόχον ἀνέδειξε, glectiusque mandatis obtemperavit: quanquam acτοῖς χερουβὶμ συγκαλυπτομένην· ἐκφαντικώτατά σε ciderunt tragica quædam in descensu a monte:
τὴν Θεοτόκον προσημαίνουσαν, τὴν ἀφθόρως έγχυμα sed quinque cubitorum et dimidii confectam, illam,
νήσασαν, καὶ ἀφράστως ἀποκυήσασαν τὴν τῆς ἀφθαρ- legis susceptricem, cherubicis alis cooperuit: te
σίας σύστασιν ἐπὶ τέλει τῶν πέντε ἡμίσεως τοῦ κά Deiparam apertissime præsignantem, quæ sine corσμου κύκλων. Διὰ σὲ, καὶ τὴν ἐκ σοῦ ἄχραντον τοῦ ruptione eum concepisti, inenarrabilique ratione
Θεοῦ Λόγου σάρκωσιν, τὴν εἰς ἀεὶ ἀτρέπτως τε καὶ peperisti, qui ipse incorruptionis velut concretio est
ἀμερίστως ἐν αὐτῷ διαμένουσαν, καὶ ἡ χρυσῆ στάμ et consistentia; idque in fine quinque et dimidii
"Psal. XLV, 6, 5. * Exod. 111, 2. 18 Exod. xvII, 6. * Num. xvu, (8. " Hebr. ΙΧ, 4.
Exod. XXV, 8. 19 Exod. xxx11, 1.
Ἐν ᾧ ἐβλάστησας. In qua, quod spectat ad
lineam sacerdotalem, in Nathan qui fuit Uriæ sacerdotis filius, domui et familiæ David adoptione insertam; ex quo Donuimus Jesus, atque adeo Maria,
legaliter, juxta contextam a Luca ipsius genealogam. Quod autem ad regiam per Salomonem, potius, ex qua; carnaliter propagata ejus carne ex Daride, juxta Matthæi historiam: quem nodum concordia, Hieronymus, Augustinus, etc., acceperunt
ab Africano: qua de re Baronius, Torniellus, etc.
Quam Nicephorus ex Hippolyto martyre affert Annæ
genealogiam ex patre sacerdote, et passim verior
habetur, habet etiam pervetustus regius codex, plurimis diversis tractatibus seu etiam excerptis infercitus, ignoto collectore; antiquior forte ipso Nicephoro.
Διαθῆναι. Sic passim interpretes sacre Scripturæ, ipseque Paulus ad Hebr., non συνθήκαι,
pacta, fœdera, quod teste Hieronymo vox Hebræa
videtur magis habere: cujus rei mysterium prose-,
quuntur ejusdem Pauli expositores.
Οὐκ ἀδόκιμον σύσσημον. Commune signum,
quod præcipue a militibus statuitur, cui optime adjectum quadrat. Pantinus, non obscuram significationem, quod certe sensum altum auctoris obscurat.
Εγχρονίσαι. Forte ἐγχρονίσας. Εt mox &
γνωστα πιο ἔγνω.
col. 371–372page 182 of 200
PG 18:371vος, ὡς τύπος ἀψευδέστατος, τὸ πρὸς ἡμέραν τρεπόμενον καὶ ἀλλοιούμενον μάννα, άτρεπτον καὶ διαιων νίζον ἔνδον αὐτῆς διεφύλαττε. Τῆς σῆς ἁγνείας καὶ ὁ προφήτης Ηλίας προθεωρὸς καὶ ζηλωτὴς ὑπάρχων διὰ τοῦ Πνεύματος, πυρφόρου πολιτείας ἀνεδήσατο στέφανον, κρείττων θανάτου ἀναδειχθείς θείᾳ ψήφω ἄχρι τῆς δεῦρο. Σὲ καὶ ὁ τούτου διάδοχος Ελισσαίος παρὰ σοφοῦ διδασκάλου μυηθείς, καὶ ὡς παροῦσαν τὴν μήπω οὖσαν προδιατυπῶν, ὑπερφυῶς τοῖς τε κμηρίοις τῶν ἀληθινῶν τὰς ἐπικουρίας ἐποιεῖτο τῶν δεομένων· πῆ μὲν δι' ὑδρίας καινῆς, καὶ τοὺς νοστί μους ἐχούσης ἄλας, τὰ φθοροποιὰ ὕδατα ἰώμενος, εἰς ἔνδειξιν τοῦ ἀνασφήλοντος κόσμου διὰ τοῦ ἐπὶ σου μυστηρίου· πῆ δὲ ἀλεύρῳ ἀζύμῳ, λοχείας ἀσπόρου ἀντιτύπω, θανάτου πικρίαν ἀναστέλλων ἀπὸ τῶν ", ἐδωδίμων· ἄλλοτε δὲ τοῖς ὑπερφυέσι τὰ κατὰ φύσιν ὑπερνικῶν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ διὰ τούτων τὴν κατά δυσιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν εἰς ᾅδην, καὶ παράδοξον ἀνάῤῥυσιν τῶν ἐν φθορᾷ κατεχομένων προϊστορῶν. Πάντα γὰρ εἶκόν τε καὶ ὑπέκυπτον τῇ σῇ θείᾳ είν κόν: ἐκνικώμενα. 1. Καὶ τί ἔτι περιπλέκων μηκύνω τὸν λόγον, τοῖς ποικίλοις προγράμμοις ἐπαφήσας τοῦ λόγου τὰς ἡνίας, καὶ μάλιστα πρὸ ὀφθαλμῶν ἐστηλωμένης τῆς ἐπὶ σοὶ ἀτρεκείας, ᾗ καὶ κατατρυφῆσαι ἄμεινον καὶ ἐπικερδέστερον; Τοιγαροῦν, χαίρειν φράσας τοῖς τῶν ἁγίων κατὰ πᾶσαν γενεὰν πνευματικοῖς διηγήμασι καὶ τερατουργήμασιν, ἐπὶ σὲ μετάγω τοὺς τῆς εὐωχίας οἴακας, παντομνημόνευτε. Εὐλογημένη σύ, παντευλόγητε καὶ πᾶσι ποθητέ. Επ' εὐλογίαις Κυ ρίου τὸ θεοχαριτώτατόν σου όνομα, Θεογεννήτωρ καὶ δᾳδοῦχε τῶν πιστῶν. Ἡ περιγραφή, ἵν' οὕτως εἴπω, τοῦ ἀπεριγράπτου· ἡ ῥίζα τοῦ ὡραιοτάτου άνθους ἡ Μήτηρ τοῦ πλάσαντος· ἡ τιτθὴ τοῦ τρέφοντο;· ἡ περιοχὴ τοῦ περιέχοντος· ἡ φέρουσα τὸν φέροντα ῥήματι τὰ πάντα· ἡ πύλη τῆς ἐν σαρκὶ ἀνατολῆς τοῦ Θεοῦ· ἡ λαβὶς τοῦ καθαρτικοῦ ἄνθρακος· ὁ βραχὺς κόλπος τοῦ πάντων κόλπου· ὁ πόκος τῆς ἀκαταλήπτου δρόσου ὁ τῆς ἐπιθυμίας Δαδιδ ζωοδόχος λάκκος τῆς Βηθλεέμ, ἀφ᾽ οὗ πόμα 8, ", ἀθανασίας ἐξέβλυσε· τὸ ἱλαστήριον ἐξ οὗ Θεὸς ἐγνώ σθη ἀνθρώποις ἀνθρωπομόρφως· τὸ ἄσπιλον ἔνδυμα τοῦ ἀναβαλλομένου φῶς ὡς ἱμάτιον. Η δανείσασα οι νι, 37. Ανασφήλοντος. ανασφήλαντος. Πρὸ ὀφθαλμῶν ἐστηλωμένης. τὸ, ἐστηλωμένης Τῆς ἀκαταλήπτου δρόσου. Ζωοδόχος. Θεοδόχον πρεσβύτην,
circulorum mundi. Propter te, ac intemeratam Dei vος, ὡς τύπος ἀψευδέστατος, τὸ πρὸς ἡμέραν τρεπό
'
μενον καὶ ἀλλοιούμενον μάννα, άτρεπτον καὶ διαιων
νίζον ἔνδον αὐτῆς διεφύλαττε. Τῆς σῆς ἁγνείας καὶ ὁ
προφήτης Ηλίας προθεωρὸς καὶ ζηλωτὴς ὑπάρχων
διὰ τοῦ Πνεύματος, πυρφόρου πολιτείας ἀνεδήσατο
στέφανον, κρείττων θανάτου ἀναδειχθείς θείᾳ ψήφω
ἄχρι τῆς δεῦρο. Σὲ καὶ ὁ τούτου διάδοχος Ελισσαίος
παρὰ σοφοῦ διδασκάλου μυηθείς, καὶ ὡς παροῦσαν
τὴν μήπω οὖσαν προδιατυπῶν, ὑπερφυῶς τοῖς τε
κμηρίοις τῶν ἀληθινῶν τὰς ἐπικουρίας ἐποιεῖτο τῶν
δεομένων· πῆ μὲν δι' ὑδρίας καινῆς, καὶ τοὺς νοστί
μους ἐχούσης ἄλας, τὰ φθοροποιὰ ὕδατα ἰώμενος, εἰς
ἔνδειξιν τοῦ ἀνασφήλοντος κόσμου διὰ τοῦ ἐπὶ
σου μυστηρίου· πῆ δὲ ἀλεύρῳ ἀζύμῳ, λοχείας ἀσπό
ρου ἀντιτύπω, θανάτου πικρίαν ἀναστέλλων ἀπὸ τῶν
Verbi ex te assumptam carnem, immutabiliter indiviseque in ipso in perpetuum permanentem; urna
illa aurea 80 tanquam certissimus typus, manna,
quod alioqui per diem invertebatur, in se ipsa,
minime mutatum, sed totis sæculis permanens,
conservabat. Tuæ eliam castitatis prescius atque
imitator in spiritu Elias propheta 1, vitæ illius
igniferae sibi redimivit coronam *; hactenus divino
suffragio declaratus morte superior. Te nihilominus ejus successor Elisæus s, initiante docenteque
sapiente magistro, ceu praesens adesses, quæ necdum eras, præfigurans; certis rerum quæ vere essent futuræ indicibus signis, auxilium medicinamque indigentibus, majori supra naturam virtute,
adhibebat: nunc quidem per novam hydriam ", ἐδωδίμων· ἄλλοτε δὲ τοῖς ὑπερφυέσι τὰ κατὰ φύσιν
salque salutare in se continentem, aquas exitiales
sanans: ad ostendendum, esse recreandum mundum, per sacramentum in te exhibitum: modo au85
tem, farina azyma partus tui satu immunis
typo respondente, mortis acerbitatem a cibis proὑπερνικῶν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ διὰ τούτων τὴν κατά
δυσιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν εἰς ᾅδην, καὶ παράδοξον
ἀνάῤῥυσιν τῶν ἐν φθορᾷ κατεχομένων προϊστορῶν.
Πάντα γὰρ εἶκόν τε καὶ ὑπέκυπτον τῇ σῇ θείᾳ είν
κόν: ἐκνικώμενα.
ſligans: nonnunquam denique rebus supra naturam, quæ naturæ consentanea essent in Jordane
eximie superans 8; eoque Domini in infernum descensum, mirabilemque et inopinatam eorum qui
in corruptione detinerentur liberationem præsignans. Nam cesserunt omnia, tuæque illi divinæ
imagini exprimendæ imparia succubuerunt.
X. Quid vero adhuc sermonis habenas variis illis
informationibus laxans involvensque et implicans,
orationem in longum protraho; ac vel maxime,
cum instar columna palam oculis objecta, in te
veritas pateat, in qua velut cluxuriari delectarique
præstiterit ac commodius fuerit? Quare sanctorum
cmnium per omnes generationes, spiritalibus narrationibus factisque prodigiosis valere jussis, ad te
festi hujus convivii velut clavum, o florenti sem
per habenda memoria, dirigo. Benedicta tu, prorsus benedicta omnibusque desiderabilis. In benedictionibus Domini nomen tuum, divina gratia
plenissimum ac summe Deo gratiosum, Dei Mater,
quæque tuo ipsa splendore fidelibus lumen præferas. Tu circumscriptio, ut ita dicam, ejus qui est
incircumscriptibilis: radix floris speciosissimi ":
Mater plasmatoris: altoris nutrix: ejus complexio,
qui omnia complecti habet: portans eum, qui
verbo portat omnia 88 porta, per quam Deus in
1. Καὶ τί ἔτι περιπλέκων μηκύνω τὸν λόγον, τοῖς
ποικίλοις προγράμμοις ἐπαφήσας τοῦ λόγου τὰς
ἡνίας, καὶ μάλιστα πρὸ ὀφθαλμῶν ἐστηλωμένης
τῆς ἐπὶ σοὶ ἀτρεκείας, ᾗ καὶ κατατρυφῆσαι ἄμεινον
καὶ ἐπικερδέστερον; Τοιγαροῦν, χαίρειν φράσας τοῖς
τῶν ἁγίων κατὰ πᾶσαν γενεὰν πνευματικοῖς διηγή
μασι καὶ τερατουργήμασιν, ἐπὶ σὲ μετάγω τοὺς τῆς
εὐωχίας οἴακας, παντομνημόνευτε. Εὐλογημένη σύ,
παντευλόγητε καὶ πᾶσι ποθητέ. Επ' εὐλογίαις Κυ
ρίου τὸ θεοχαριτώτατόν σου όνομα, Θεογεννήτωρ καὶ
δᾳδοῦχε τῶν πιστῶν. Ἡ περιγραφή, ἵν' οὕτως εἴπω,
τοῦ ἀπεριγράπτου· ἡ ῥίζα τοῦ ὡραιοτάτου άνθους·
ἡ Μήτηρ τοῦ πλάσαντος· ἡ τιτθὴ τοῦ τρέφοντο;· ἡ
περιοχὴ τοῦ περιέχοντος· ἡ φέρουσα τὸν φέροντα
ῥήματι τὰ πάντα· ἡ πύλη τῆς ἐν σαρκὶ ἀνατολῆς
τοῦ Θεοῦ· ἡ λαβὶς τοῦ καθαρτικοῦ ἄνθρακος· ὁ
βραχὺς κόλπος τοῦ πάντων κόλπου· ὁ πόκος τῆς
ἀκαταλήπτου δρόσου ὁ τῆς ἐπιθυμίας Δαδιδ
ζωοδόχος λάκκος τῆς Βηθλεέμ, ἀφ᾽ οὗ πόμα
carne oritur 8, forceps carbonis illius purgarii ", ἀθανασίας ἐξέβλυσε· τὸ ἱλαστήριον ἐξ οὗ Θεὸς ἐγνώ
sinus exiguus immensi omnium sinus, vellus roris
illius incomprehensibilis ", lacus ille Bethlehem
σθη ἀνθρώποις ἀνθρωπομόρφως· τὸ ἄσπιλον ἔνδυμα
τοῦ ἀναβαλλομένου φῶς ὡς ἱμάτιον. Η δανείσασα
83 IV Reg. II.
ss ibid. 20. RB IV Reg.
90 Isa. VI,
οι Jud.
30 Heb. 15. 4. 81 IV Reg. 11, 11. 8 Eccli. XLVIII, 1.
IV, 86 V Reg. v.
87 Isa. XI, 1. 18 Hebr. 1, 5. 89 Ezech. ILIJi, 41.
νι, 37.
Ανασφήλοντος. Porte ανασφήλαντος.
Πρὸ ὀφθαλμῶν ἐστηλωμένης. Velut erecta
propalam in modum columnæ, ne quem latere possit. Altera significatio, ut τὸ, ἐστηλωμένης sit confir
mata, videtur minus commoda.
Τῆς ἀκαταλήπτου δρόσου. Cujus mysterium
nequeat satis perspici. Pantinus. imperceptibilis,
quod minus quadrat. Plane enim fuit ros ille perceptibilis, qui expressus vellere, lagenam aqua implevit, utique sensibili.
Ζωοδόχος. Seu vitæ conceptaculum; i e0
Mariæ symbolum, quæ vitam illam ad nos peregrinantem, ceu hospitii jure, etiam utero suscepit:
quam ejus prærogativam, in Martha Dominum suscipiente in suam domum, die migrationis ipsius,
Ecclesia sancte recolit. Pantinus, vivificus, quod
potius esset (woôóty,s. Siinili epitheto paulo inferius
Simeonem ornat, appellans Θεοδόχον πρεσβύτην,
senem Dei susceptorem.
col. 373–374page 183 of 200
PG 18:373Θεῷ τῷ ἀνενδεεῖ σάρκα ήνπερ οὐκ εἶχεν, ἵνα ᾗ ὁ παντοδύναμος ὅπερ ηὐδόκησε. Τί τούτου περιφανέστερον; Τί τούτου ὑψηλότερον; Ὁ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν πληρῶν, οὗ τὰ σύμπαντα κτήματα, σοῦ γεγένηται ἐπιδεής· σὺ γὰρ ἐδάνεισας Θεῷ θείαν”. σάρκωσιν, ἣν οὐκ εἶχε. Σὺ ἐθωράκισας τὸν δυνατὸν τὴν εὐπρεπῆ τοῦ σώματος παντευχίαν, δι' ἧς αὐτὸς μὲν ὀφθῆναι χωρητὸς ἐμοὶ δεδύνηται, ἐγὼ δὲ εὐπροσ ὕτως ἀντωπῆσαι αὐτῷ ἐνίσχυσα, δι' ἧς καὶ πάντα τοῦ πονηροῦ τὰ πεπυρωμένα βέλη σβεσθήσεται. Εύγε, είγε, μήτηρ Θεοῦ καὶ δούλη. Εύγε, εγε, ἡ ὑπόχρεων ἔχουσα τὸν πάντων δανειστήν. Πάντες μὲν Θεῷ ἐποφείλομεν, σοὶ δὲ ἐποφείλεται. Ο γὰρ εἰπὼν, Τίμα τον πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα, πολλῷ μᾶλλον αὐτὸς ἐν τούτοις ἐξετάζεσθαι ἑλόμενος, φυλάξειέ τὴν χάριν καὶ τὸ ἴδιον δόγμα τῇ διακονησαμένη τὴν αὐθαίρετον γέννησιν, καὶ δοξάσειε θεοπρεπῶς, ἣν ἐπεγράψατο ἀπάτωρ ὡς ἄνανδρον Μητέρα. Εσται τοίνυν ταῦτα οὕτως, ἔσται. Οὐ γὰρ κομψο επείας ἀκάρπου οἱ προσαχθέντες σοι παρ' ἡμῶν ὕμνοι, παναγιώτατον καὶ ἀξιάγαστον τοῦ Θεοῦ ἐνδιαίτημα οὐδ' αὖ κοσμικῆς λογολεσχίας καὶ ψευδαρεσκείας λα ρυγγίσματα ὁ πνευματικός σου ὕμνος, Θεοὐπαίνετε, καὶ Θεὸν ἔχουσα ὑπομάζιον, τὸν τοῖς βροτοῖς ἀρχὴν τοῦ εἶναι διὰ γεννήσεως παρέχοντα, ἀλλ' ἐναργούς ἀληθείας. Ἐπιλείψει γὰρ ἡμῖν ὁ χρόνος καὶ ταῖς μετέπειτα γενεαῖς, τὸν κατ᾽ ἀξίαν σοι ἀποδοῦναι μα χαρισμὸν τῇ Μητρὶ τοῦ Βασιλέως τῶν αἰώνων, ως που φησὶν ὁ ἀοίδιμος προφήτης, τὰ τῆς σῆς ἀκαταληψίας ἡμᾶς ἐκπαιδεύων· Ὡς μέγας ὁ οἶκος τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐμήκης ὁ τόπος τῆς κτήσεως αὐτοῦ. Μέγας, καὶ οὐκ ἔχει τελευτήν· ὑψηλὸς καὶ ἀμέ τρητος. Όντως γὰρ, ὄντως προφητικὸς χρησμὸς καὶ ἀψευδῆς λόγος οὗτος τῆς περὶ σὲ μεγαλειότητος διότι καὶ μόνη συμμερίσασθαι Θεῷ τὰ τοῦ Θεοῦ κατ 8 ηξίωται, Θεὸν γεννήσασα σαρκὶ μόνη, τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρός μονογενώς και συναϊδίως γεννηθέντα. Φιλο αλήθως οίδε λόγοι πίστεως ἀκραιφνούς ἀντεχομένων. ΙΑ'. Απολάβωμεν δὲ λοιπόν, ὦ φιλομαθέστατοι, τὸν θεοδόχον πρεσβύτην, καὶ εὐσεβῆ διδάσκαλον, ὧδέ που διανήξαντα σωτηρίως ἐκ τοῦ παρθενικού πελά τους· καὶ διαναπαύσωμεν ἐμπεφορημένον ἅμα τῆς θείας ἐφέσεως, καὶ ἐμπορευσάμενον ἡμῖν τὴν παν άλβιον θεολογίαν· καὶ ἴωμεν ἡμεῖς πρὸς τὸ ἑξῆς τοῦ λόγου, ἁπλανῶς πρὸς τὸν προκείμενον σκοπὸν ἀπευ θύνοντες σὺν ὁδηγίᾳ τοῦ κρείττονος τὴν τρίβον, ὅπως μὴ πάντη ὦμεν ἄκαρποι καὶ ἀσυντελεῖς πρὸς τὰ δέοντα. Ἐπεὶ οὖν συνεκλήθησαν πρὸς τὰ ἱερῶς τε λούμενα ἱερωσύνη τε καὶ προφητεία, καὶ παρειστή Φιλαλήθως. Φιλαλήθεις.
SERMO DE SIMEONE ET ANNA.
Θεῷ τῷ ἀνενδεεῖ σάρκα ήνπερ οὐκ εἶχεν, ἵνα ᾗ ὁ desiderii David *, vitæ susceptor, ex quo poculum
παντοδύναμος ὅπερ ηὐδόκησε. Τί τούτου περιφανέ immortalitatis scaturivit: propitiatorium 9, ex quo
στερον; Τί τούτου ὑψηλότερον; Ὁ τὸν οὐρανὸν καὶ Deus, forma humana, generi humano innotuit:
τὴν γῆν πληρῶν, οὗ τὰ σύμπαντα κτήματα, σοῦ vestis sine macula, ejus qui induit lumen sicut restiγεγένηται ἐπιδεής· σὺ γὰρ ἐδάνεισας Θεῷ θείαν mentum”. Tu nullius indigenti Deo, carnem quam
σάρκωσιν, ἣν οὐκ εἶχε. Σὺ ἐθωράκισας τὸν δυνατὸν non habebat, fenerata es, qua tandem omnipotens
τὴν εὐπρεπῆ τοῦ σώματος παντευχίαν, δι' ἧς αὐτὸς ile, quod decreveral fieri, homo esset. Quid loc
μὲν ὀφθῆναι χωρητὸς ἐμοὶ δεδύνηται, ἐγὼ δὲ εὐπροσ- splendidius? Quid hoc sublimius? Qui coelum et
ὕτως ἀντωπῆσαι αὐτῷ ἐνίσχυσα, δι' ἧς καὶ πάντα terram implet”, cujus ditionis sunt res omnes,
τοῦ πονηροῦ τὰ πεπυρωμένα βέλη σβεσθήσεται.
tui indigus efficitur: quippe Deo ſenerata es carΕύγε, είγε, μήτηρ Θεοῦ καὶ δούλη. Εύγε, εγε, ἡ nem, quam non habebat. Tu potentem illum decora
ὑπόχρεων ἔχουσα τὸν πάντων δανειστήν. Πάντες μὲν corporis armatura induisti, qua el is mibi redditus
Θεῷ ἐποφείλομεν, σοὶ δὲ ἐποφείλεται. Ο γὰρ εἰπὼν, est oculis aspectabilis; ipseque ut libere intuituΤίμα τον πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα, πολλῷ
rus possim accedere, accepi, qua etiam omnia mali
μᾶλλον αὐτὸς ἐν τούτοις ἐξετάζεσθαι ἑλόμενος, φυ
illius ignila tela exstingui habent ". Euge, euge, Dei
λάξειε τὴν χάριν καὶ τὸ ἴδιον δόγμα τῇ διακονησα- Mater ancillaque. Euge, euge, cui ille omnium creμένῃ τὴν αὐθαίρετον γέννησιν, καὶ δοξάσειε θεοπρε- ditor, debitor sit. Deo debemus omnes: tibi ipse
πῶς, ἣν ἐπεγράψατο ἀπάτωρ ὡς ἄνανδρον Μητέρα.
obstrictus est. Nam qui dixit: Honora patrem tuunt
Εσται τοίνυν ταῦτα οὕτως, ἔσται. Οὐ γὰρ κομψο
et matrem ", longe potius, talibus ipse accenseri
επείας ἀκάρπου οἱ προσαχθέντες σοι παρ' ἡμῶν ὕμνοι, volens, gratiam propriamque ipse legem, in eam
παναγιώτατον καὶ ἀξιάγαστον τοῦ Θεοῦ ἐνδιαίτημα· servaverit, quæ ultro assumptam ipsi nativitatem
οὐδ' αὖ κοσμικῆς λογολεσχίας καὶ ψευδαρεσκείας λα ministravit; quamque, siue patre, velut sine viro,
ρυγγίσματα ὁ πνευματικός σου ὕμνος, Θεοὐπαίνετε, Matrem inscripsit confirmavitque; divino quodam
καὶ Θεὸν ἔχουσα ὑπομάζιον, τὸν τοῖς βροτοῖς ἀρχὴν decore, et supra hominem glorificaverit. Ita vero
τοῦ εἶναι διὰ γεννήσεως παρέχοντα, ἀλλ' ἐναργούς haec habebunt, habebunt ita. Neque enim quæe offieἀληθείας. Ἐπιλείψει γὰρ ἡμῖν ὁ χρόνος καὶ ταῖς rimus cantica, inutilem tantum verborum ornatum,
μετέπειτα γενεαῖς, τὸν κατ᾽ ἀξίαν σοι ἀποδοῦναι μα o sacratissimum admirabilissimumque Dei habitaχαρισμὸν τῇ Μητρὶ τοῦ Βασιλέως τῶν αἰώνων, ως culum, habent: neque rursus, sæcularem quamdam
που φησὶν ὁ ἀοίδιμος προφήτης, τὰ τῆς σῆς ἀκατα- nugacitatem, falsaque assentationis velut crocitaληψίας ἡμᾶς ἐκπαιδεύων· Ὡς μέγας ὁ οἶκος τοῦ menta, spiritalis tua habet laudatio, o Deo laudata,
Θεοῦ, καὶ εὐμήκης ὁ τόπος τῆς κτήσεως αὐτοῦ. G quæque Deum ipsa lactentem habeas; eum, inquam,
Μέγας, καὶ οὐκ ἔχει τελευτήν· ὑψηλὸς καὶ ἀμέ- qui primum esse mortalibus nativitate tribuit; sed
τρητος. Όντως γὰρ, ὄντως προφητικὸς χρησμὸς καὶ veritatem quamdam prorsus perspicuam. Deficiet
ἀψευδῆς λόγος οὗτος τῆς περὶ σὲ μεγαλειότητος· ežim nos tempus futurasque postmodum generaδιότι καὶ μόνη συμμερίσασθαι Θεῷ τὰ τοῦ Θεοῦ κατ tiones, si te Matrem Regis sæculorum 8 dignis eloηξίωται, Θεὸν γεννήσασα σαρκὶ μόνη, τὸν ἐκ Θεοῦ güis voluerimus beatam prædicare; ut quodam loco,
Πατρός μονογενώς και συναϊδίως γεννηθέντα. Φιλο erudiens quam sis incomprehensibilis, inclytus
αλήθως οίδε λόγοι πίστεως ἀκραιφνούς άντεχο propheta ait: Quam magna domus Dei, et ingens
μένων.
locus possessionis ejus! Magnus, et non habet finen;
sublimis atque immensus”. Plane enim, plane propheticum oraculum, verissimusque hic sermo
de magnificentia illa tua et majestate procedit: nam et sola, eorum quæ sunt Dei, partem cum
Deo habere meruisti; quæ sola Deum ex Deo Patre unigene ac sempiterne genitum, carne gepueris. Ita veraciter sentiunt, qui sinceram fidem amplectuntur.
ΙΑ'. Απολάβωμεν δὲ λοιπόν, ὦ φιλομαθέστατοι,
τὸν θεοδόχον πρεσβύτην, καὶ εὐσεβῆ διδάσκαλον, ὧδέ
που διανήξαντα σωτηρίως ἐκ τοῦ παρθενικού πελάτους· καὶ διαναπαύσωμεν ἐμπεφορημένον ἅμα τῆς
θείας ἐφέσεως, καὶ ἐμπορευσάμενον ἡμῖν τὴν πανάλβιον θεολογίαν· καὶ ἴωμεν ἡμεῖς πρὸς τὸ ἑξῆς τοῦ
λόγου, ἁπλανῶς πρὸς τὸν προκείμενον σκοπὸν ἀπευ
θύνοντες σὺν ὁδηγίᾳ τοῦ κρείττονος τὴν τρίβον, ὅπως
μὴ πάντη ὦμεν ἄκαρποι καὶ ἀσυντελεῖς πρὸς τὰ
δέοντα. Ἐπεὶ οὖν συνεκλήθησαν πρὸς τὰ ἱερῶς τε
λούμενα ἱερωσύνη τε καὶ προφητεία, καὶ παρειστή5 | Reg. XXIII,
"Exod. xx,
"
XI. Caeterum, quod reliquum est, sciendum, studiosissima concio, senem nostrum Dei susceptorem
piumque doctorem, buc salubriter a virginali pelago adnavigantem, suscipiamus, jamque divino suo
illo desiderio exsaturatum pariter, ac beatissimam
Hlam theologiam nobis advectantem recreemus;
ipsique sermonem reliquum prosequamur ad præstitutum nobis scopum, Dei optimi, ductu, certa
ratione cursum dirigentes; ut ne prorsus, ad ea
quæ incumbunt, et nostrarum sunt partium, infrugiferi inutilesque inveniamur. Cum itaque ad ea
93 Exod. XXXV, 17.» Psal. cili, 2.
98 I Tim. 1, 17.» Baruch 111, 24, 25.
Φιλαλήθως. Φιλαλήθεις.
98 Jer. XXIII,
• Ephes. vi,
col. 375–376page 184 of 200
PG 18:375κει τῷ ἐνδόξῳ καὶ παρθενικῷ θρόνῳ ξυνωρίς θεο κλήτων δικαίων, Συμεῶνός φημι καὶ ᾿Αννης, ἑκατέρων τῶν λαῶν ἐναργεστάτας φερόντων τὰς εἰκόνας (ὁ μὲν πρεσβύτης, τοῦ Ἰσραὴλ καὶ τοῦ γηράσαντος νόμου· ἡ δὲ χήρα, τῆς ἐξ ἐθνῶν χήρας τὸ τηνικαῦτα Ἐκκλησίας)· ὁ μὲν οὖν πρεσβύτης προσωποποιού μενος τὸν νόμον, τὴν ἀπόλυσιν ἐξεζήτει· ἡ δὲ τῆς Ἐκκλησίας προσωποποιὸς τὴν ἀνθομολόγησιν προσ εκόμιζε καὶ τοῖς ἀπεκδεχομένοις λύτρωσιν ἐν Ἱερουσαλὴμ τὰ περὶ αὐτοῦ ἐλάλει καθώς γέγραπται εν μάλα ἁρμοδίως καὶ ὑπερφυῶς τὰ παρ' έκαν τέροις λαλούμενα, καὶ τῇ ἱερᾷ τελετῇ σύμφημα. Είδει γὰρ, ἔδει σαφῶς τὸν μὲν πρεσβύτην ἐπιστάμενον τὸ φάσκον τοῦ νόμου διάταγμα, Αὐτοῦ ἀκούετε· καί Πᾶσα ψυχὴ ἥτις ἂν μὴ ἀκούσῃ αὐτοῦ, ἐξολοθρεύσεται ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς, ἀπόλυσιν ἐπιζητῆσαι εἰρηνικὴν τῆς νομικῆς παιδαγωγίας. "Υβρις γὰρ ἅμα καὶ προπέτεια, βασιλέως παρόντος και δημηγοροῦντος, ὑπασπιστὴν κατάντικρυς ἀντιφθέγγεσθαι, καὶ τούτῳ ἐπικλἶναι τοὺς ὑπηκόους τὰ ὦτα. Εδει δὲ καὶ τὴν χώραν, τυχούσαν τῶν ὑπὲρ λόγον, τὰ εὐχαριστήρια ἑορτάσαι τῷ Θεῷ· ὥστε συνεδὰ τῷ νόμῳ τὰ ὧδε τελούμενα. Επιζητῆσαι δὲ λοιπὸν τῶν ἀναγκαίων καθέστηκε, πῶς τῶν προφητικών προτι πώσεων, καθὼς ἀποδέδεικται, ἐπὶ τῶν ἐξαιρέτων τούτων ἑορτασμάτων αραρότως εχόντων τὴν ἀναφε ρὰν, καπνοῦ τὸν οἶκον ἐμπεπλῆσθαι λέλεκται· καὶ τοῦτο οὐ παρενθέτως ἀλλ᾽ ἐνσημάντρως, ἀπό τῆς τρισαγίας φωνῆς φάσκων ὁ εἰσηγητής, ἧς ἐκέ κραγον οἱ τῶν ἐπουρανίων μύσται. Αναλαβὼν δ' οὖν, ὦ φιλήκοε, τῆς ἱστορίας τὸ ἐπαγόμενον, εὑρήσεις τὴν αἰτίαν. Ἀκοῇ γὰρ, φησίν, ἀκούσητε, καὶ οὐ μὴ συνῆτε· καὶ βλέποντες βλέψητε, καὶ οὐ μὴ ἴδητε. Ἐπεὶ τοίνυν εἶδον ἀγνώμονες Ἰουδαίων παῖδες τέρατα ἔνδοξα, ἃ ἔθετο ὁ Θεὸς ἐπὶ τῆς γῆς κατὰ τὸν μελῳδὸν Δαβίδ· ἐθεάσαντο δὲ καὶ σημεῖον ἐκ βάθους καὶ ἐξ ὕψους κατὰ σύνοδον ἀσύγχυτον καὶ ἀδιαίρετον, ὃν τρόπον προανεφώνησεν Ησαΐας (τί τοῦτο; μητέρα ὑπὲρ φύσιν, καὶ τόκον ὑπὲρ λόγον μητέρα ἐπίγειον, καὶ υἱὸν οὐράνιον, καινήν φημε θεανδρίαν καὶ λόχον ἀπειρόγαμον· ὧν τί καὶ γένοιτ' ἂν ἐνδοξότερον καὶ περιβοητότερον ἀμφὶ τὴν κτίσιν;)· καὶ ταῦτα θεασάμενοι, διετέθησαν ὡς μὴ θεασάμενοι, μύσσοντες καὶ ὑπτιούμενοι πρὸς τὴν αἴνεσιν· διὰ τοῦτο ἐπλήσθη ὁ οἶκος τῆς καυχήσεως αὐτῶν καπνού. Τὴν ἀνθομολόγησιν προσεκόμιζε. ἀνθωμολογεῖτο, Παρενθέτως. ἀλλ' ἐνω σημάντρως, Καινὴν θεανδρίαν. θεανδρικὴν ἐνέρ γειαν
Sacra, sacerdotium, prophetiaque, pariter vocata κει τῷ ἐνδόξῳ καὶ παρθενικῷ θρόνῳ ξυνωρίς θεο
essent gloriosoque Virginia throno, biga hæc a Deo
electorum justorum; Simeonis, inquam, et Annæ;
apertissimas utriusque populi imagines in se præferentium, astitisset (nam senex quidem Israeliticum populum, jamque senescentem et effetam legem exhibebat; vidua autem Ecclesiam gentium
eatenus viduam), senex quidem, ceu in legis persona,
dimissionem quærebat; vidua autem, ceu
Ecclesiæ personam gerens, confessionem contra afferebat *, exspectantibusque redemptionem in Jerusalem, quæ de ipso erant edicebat: sicut bene
atque apposite ac valde egregie, et festo huic cum
prinis congrua, ab utroque dicta, conscripta sunt.
Oportebat enim ac plane necessum erat, ut senex
κλήτων δικαίων, Συμεῶνός φημι καὶ ᾿Αννης, ἑκατέ
ρων τῶν λαῶν ἐναργεστάτας φερόντων τὰς εἰκόνας
(ὁ μὲν πρεσβύτης, τοῦ Ἰσραὴλ καὶ τοῦ γηράσαντος
νόμου· ἡ δὲ χήρα, τῆς ἐξ ἐθνῶν χήρας τὸ τηνικαῦτα
Ἐκκλησίας)· ὁ μὲν οὖν πρεσβύτης προσωποποιού
μενος τὸν νόμον, τὴν ἀπόλυσιν ἐξεζήτει· ἡ δὲ τῆς
Ἐκκλησίας προσωποποιὸς τὴν ἀνθομολόγησιν προσεκόμιζε καὶ τοῖς ἀπεκδεχομένοις λύτρωσιν ἐν
Ἱερουσαλὴμ τὰ περὶ αὐτοῦ ἐλάλει καθώς γέγρα
πται εν μάλα ἁρμοδίως καὶ ὑπερφυῶς τὰ παρ' έκαν
τέροις λαλούμενα, καὶ τῇ ἱερᾷ τελετῇ σύμφημα. Είδει
γὰρ, ἔδει σαφῶς τὸν μὲν πρεσβύτην ἐπιστάμενον τὸ
φάσκον τοῦ νόμου διάταγμα, Αὐτοῦ ἀκούετε· καί·
Πᾶσα ψυχὴ ἥτις ἂν μὴ ἀκούσῃ αὐτοῦ, ἐξολο
quidem, qui legis illud seitum perspicue nosset, θρεύσεται ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῆς, ἀπόλυσιν ἐπιζη
quo dicitur: Ipsum audite; et: Omnis anima quæ
ipsum non audierit, exterminabitur de populo suo:
pacificam a legali postmodum institutione dimissionem quæreret. Revera enim injuria est et temeritas, ut, rege præsente ac verba publice faciente,
satellitum aliquis ex adverso loquatur, utque subditi ei interim aures accommodent. Sed et viduam
que donis superantibus rationem aucta esset,
festis canticis Deo gratias agere par erat: adeoque
illic gesta, legi consona erant. Cæterum operæ
pretium fuerit, inquiramus; cum propheticæ informationes et ſiguræ ad eximias hasce festivitates
congruam quamdam relationem haberent, quemadmodum dictum est, quomodo domus fumo repleta
fuisse referatur: nec id velut incidenter, sed signanter, inquit doctor prophetaque, a voce ter Sanetus qua cœlestium illi mystæ clamabant ³. Sane
hujusce rei causam, studiose auditor, inveneris,
modo ea quæ consequenter habet narratio perceperis. Auditu enim, inquit, audietis, et non intelligetis; et videntes videbitis, et non perspicietis *. Postquan enim vesani Judai, prodigia gloriosa quæ Do.
minus poncbat super terram", sicut cecinerat David,
conspexissent; vidissentque signum ex profundo et
de excelso, inconfusum concurrens iudivisumque,
quemadmodum etiam Isaias prædixerat: nempe
Matrem supra naturam; fetumque supra rationem:
matrem terrestrem; et filium celestem: novam,
inquam, Dei viri naturam, puerperiumque nuptiaτῆσαι εἰρηνικὴν τῆς νομικῆς παιδαγωγίας. "Υβρις
γὰρ ἅμα καὶ προπέτεια, βασιλέως παρόντος και
δημηγοροῦντος, ὑπασπιστὴν κατάντικρυς ἀντιφθέγ
γεσθαι, καὶ τούτῳ ἐπικλἶναι τοὺς ὑπηκόους τὰ ὦτα.
Εδει δὲ καὶ τὴν χώραν, τυχούσαν τῶν ὑπὲρ λόγον,
τὰ εὐχαριστήρια ἑορτάσαι τῷ Θεῷ· ὥστε συνεδὰ τῷ
νόμῳ τὰ ὧδε τελούμενα. Επιζητῆσαι δὲ λοιπὸν τῶν
ἀναγκαίων καθέστηκε, πῶς τῶν προφητικών προτι
πώσεων, καθὼς ἀποδέδεικται, ἐπὶ τῶν ἐξαιρέτων
τούτων ἑορτασμάτων αραρότως εχόντων τὴν ἀναφε
ρὰν, καπνοῦ τὸν οἶκον ἐμπεπλῆσθαι λέλεκται· καὶ
τοῦτο οὐ παρενθέτως ἀλλ᾽ ἐνσημάντρως, ἀπό
τῆς τρισαγίας φωνῆς φάσκων ὁ εἰσηγητής, ἧς ἐκέ
κραγον οἱ τῶν ἐπουρανίων μύσται. Αναλαβὼν
δ' οὖν, ὦ φιλήκοε, τῆς ἱστορίας τὸ ἐπαγόμενον,
εὑρήσεις τὴν αἰτίαν. Ἀκοῇ γὰρ, φησίν, ἀκούσητε,
καὶ οὐ μὴ συνῆτε· καὶ βλέποντες βλέψητε, καὶ
οὐ μὴ ἴδητε. Ἐπεὶ τοίνυν εἶδον ἀγνώμονες Ἰουδαίων
παῖδες τέρατα ἔνδοξα, ἃ ἔθετο ὁ Θεὸς ἐπὶ τῆς γῆς
κατὰ τὸν μελῳδὸν Δαβίδ· ἐθεάσαντο δὲ καὶ σημεῖον
ἐκ βάθους καὶ ἐξ ὕψους κατὰ σύνοδον ἀσύγχυτον καὶ
ἀδιαίρετον, ὃν τρόπον προανεφώνησεν Ησαΐας (τί
τοῦτο; μητέρα ὑπὲρ φύσιν, καὶ τόκον ὑπὲρ λόγον·
μητέρα ἐπίγειον, καὶ υἱὸν οὐράνιον, καινήν φημε
θεανδρίαν καὶ λόχον ἀπειρόγαμον· ὧν τί καὶ
γένοιτ' ἂν ἐνδοξότερον καὶ περιβοητότερον ἀμφὶ τὴν
κτίσιν;)· καὶ ταῦτα θεασάμενοι, διετέθησαν ὡς μὴ
θεασάμενοι, μύσσοντες καὶ ὑπτιούμενοι πρὸς τὴν
αἴνεσιν· διὰ τοῦτο ἐπλήσθη ὁ οἶκος τῆς καυχήσεως
rum expers: quibus, quid unquam gloriosius circa αὐτῶν καπνού.
creaturam, quid vero celebrius possit feri? læc, inquam, illi cum vidissent, perinde affecti sunt ac
si non vidissent, claudentes oculos, et ad laudem supini. Propterea repleta est domus gloriationis
eorum fume.
1 Luc. 11, 38. * Deut. xvii, 15, 19. • Isa. vi, 4.
Τὴν ἀνθομολόγησιν προσεκόμιζε. Est apud
Luc. ἀνθωμολογεῖτο, quod auctor ut adversativum
subtiliter exponit. Vuig. tantum, confitebatur. Erasmus, palam confiebatur: quod adjectum, sacer
textus, minus habere videtur.
Παρενθέτως. Velut concomitanter; ἀλλ' ἐνω
σημάντρως, per se et formaliter, seu, ut ab ipsa ealem cauisa, a qua non fumus, sed splendor et claritas, videbantur domum repletura: verso scilicet
in venenum, humana malitia, divinissino illo re-
* ibid. 9; Act. xxvΙ, 26. * Psal. xLv, 9. * Isa.
medio. Pantinus, non leviter, ac velut perfunctorie,
levius sane defungentis partibus probi interpretis.
Καινὴν θεανδρίαν. Simili phrasi atque Dionysius Areop. epist. 4, ad Caium, θεανδρικὴν ἐνέρ
γειαν statuit, quadam nimirum reflexione unitorun,
ex arctissimo illo modo unionis vere supremo; ma-.
nentibus nihilominus extremis in sibi propriis: qua
de re doctissime fusissimeque in eamdem epistolam
propediem edendus noster Maximius.
col. 377–378page 185 of 200
PG 18:37711. Καὶ ἐπείπερ ήκουσαν καὶ αὖθις πρὸς τῇ θέα τοῦ ὑπὲρ θέαν πρεσβύτου δικαιοτάτου, ἀνδρὸς ἀξιο πίστου, ἀνδρὸς ἀξιοζηλώτου, ἀνδρὸς πνευματοφόρου, ἀνδρὸς νομοδιδασκάλου, ἱερωσύνῃ τετιμημένου, προ φητεία λελαμπρυσμένου, τῇ τοῦ Χριστοῦ ἐλπίδι τὸ ζην παρεκτείναντος, καὶ θανάτου ὀφειλὴν ὑπερτιθεμένου, χορεύοντος, ἀνευφημοῦντος, συμμεταμορφω μένου τῇ θυμηδίᾳ, ὅλου ἐξεστηκότος Θεῷ τὴν καλὴν Εκστασιν, ἀλλοιουμένου εἰς ἄγγελον τὴν καλὴν ἀλ λοίωσιν, τῇ ἀμετρίᾳ τῆς χαρᾶς τὰ εὐχαριστήρια ἀνα μέλποντος· Φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν, καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραὴλ ἀνακηρύττοντος· καὶ οὐχ εἵλοντο ἀκοῦσαι τὰ ἀκουστά, καὶ τοῖς ἐπουρανίοις προστ κυνητά· διὰ τοῦτο ἐπλήσθη ὁ οἶκος τῆς καυχήσεως αὐτῶν καπνού. Καπνὸς δὲ, ὀργῆς σημεῖον καὶ τεκμήριον, ὡς γέγραπται· Ἀνέβη καπνὸς ἐν ὀργῇ αὐ τοῦ, καὶ πῦρ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ καταφλεγήσεται· καὶ ἐν ἑτέρῳ· Ἐν ἔθνει ἀπειθεῖ ἐκκαυθήσεται πῖρ. Οπερ δὴ σημαίνων ὁ Κύριος ἐν τοῖς σεβασμίοις Εὐαγγελίοις ἔλεγε τοῖς Ἰουδαίοις· Ἰδοὺ ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος. Πῆ δέ· Πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ ὁ βασιλεὺς, ἀπώλεσε τοὺς φονεῖς ἐκείνους, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησεν ἐν πυρί. Ταῦτα τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀπειθείας πρὸς τὴν τριαδικὴν δοξολογίαν εναντιώτατα τὰ ἔπαθλα. Ἐπεὶ γὰρ ἡγιάσθη τὰ πέρατα τῆς ὑπ᾿ οὐρανὸν, καὶ τῆς δόξης Κυρίου πλήρης γέγονεν ὁ μέγιστος οἶκος τῆς Ἐκκλησίας διὰ τοῦ τρισαγίου κηρύγματος, ὡς ὕδωρ πολύ κατακαλύπτον θαλάσσας· ἀπέβη μὲν αὐτοῖς τὰ αδόμενα, συνεβεβαιώθη δὲ τῷ τέλει καὶ ἡ τῆς προ φητείας ἀρχὴ ἐπισημηναμένου, καθάπερ λέλε σται, διὰ τοῦ Πνεύματος του κήρυκος τῆς ἀληθείας ἐν ὑποδείγματι την μέλλουσαν κακίστην τούτων και ταστροφὴν, ἐν οἷς φησι· Τοῦ ἐνιαυτοῦ οὗ ἀπέθανεν Οζίας ὁ βασιλεὺς, εἶδον τὸν Κύριον ὡς τοῦ ἀπο στάτου υξίου εἰς παράδειγμα παντὸς τοῦ ἀποστατικοῦ σώματος, οἷά τε κεφαλή τούτου τυγχάνοντος, ἐκλαμβανομένου· ὃς καὶ δίκην τίσας τῆς αὐθαδίας ἐτόῤῥοπον, ἐγκόλαπτον ὡς χαλκῷ ἀνδριάντι τῷ μετα ώπῳ ἀπηνέγκατο τὴν θείαν ἀπόφασιν, βδελυρία λέπρας, τῆς βδελυρωτάτης ἀσεβείας τὰς ἀμοιβὰς πᾶσιν ἐπιδεικνύμενος. Θεοσόφως τοιγαροῦν, τῇ παρ. εξαγωγῇ τῆς ἀχαρίστου συναγωγῆς, τὴν ἀντεισαγωγὴν ἐποιήσατο τῆς εὐχαρίστου Αννης ὁ τῶν τελεσθέντων προγνώστης, ἧς καὶ τὸ ὄνομα προδη λωτικὸν τῆς κατὰ χάριν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ δεδικαιωμένης Εκκλησίας ἐν τῷ βαπτίσματι. "Αννα γὰρ χάρις ἑρμηνεύεται. Π. 'Αλλ' αὐτοῦ που τοῖς προσόρμοις καταπαύσω μεν τὴν σταυροφόρον ολκάδα του λόγου, διὰ τὸ Ιεα. νι, Ἡ τῆς προφητείας ἀρχή. Την σταυροφόρον ολκάδα. ο και, τὸ τοῦ λόγου, Ελκάδα. ὁλκάδα σταυροφόρον πρα γματεία
SERMO DE SIMEONE ET ANNA.
11. Καὶ ἐπείπερ ήκουσαν καὶ αὖθις πρὸς τῇ θέα
τοῦ ὑπὲρ θέαν πρεσβύτου δικαιοτάτου, ἀνδρὸς ἀξιο·
πίστου, ἀνδρὸς ἀξιοζηλώτου, ἀνδρὸς πνευματοφόρου,
ἀνδρὸς νομοδιδασκάλου, ἱερωσύνῃ τετιμημένου, προφητεία λελαμπρυσμένου, τῇ τοῦ Χριστοῦ ἐλπίδι τὸ
ζην παρεκτείναντος, καὶ θανάτου ὀφειλὴν ὑπερτιθε
μένου, χορεύοντος, ἀνευφημοῦντος, συμμεταμορφω
μένου τῇ θυμηδίᾳ, ὅλου ἐξεστηκότος Θεῷ τὴν καλὴν
Εκστασιν, ἀλλοιουμένου εἰς ἄγγελον τὴν καλὴν ἀλ
λοίωσιν, τῇ ἀμετρίᾳ τῆς χαρᾶς τὰ εὐχαριστήρια ἀναμέλποντος· Φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν, καὶ δόξαν
λαοῦ σου Ἰσραὴλ ἀνακηρύττοντος· καὶ οὐχ εἵλοντο
ἀκοῦσαι τὰ ἀκουστά, καὶ τοῖς ἐπουρανίοις προστ
κυνητά· διὰ τοῦτο ἐπλήσθη ὁ οἶκος τῆς καυχήσεως
αὐτῶν καπνού. Καπνὸς δὲ, ὀργῆς σημεῖον καὶ τεκμή
ριον, ὡς γέγραπται· Ἀνέβη καπνὸς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ, καὶ πῦρ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ καταφλεγήσεται· καὶ ἐν ἑτέρῳ· Ἐν ἔθνει ἀπειθεῖ ἐκκαυθήσεται πῖρ. Οπερ δὴ σημαίνων ὁ Κύριος ἐν τοῖς
σεβασμίοις Εὐαγγελίοις ἔλεγε τοῖς Ἰουδαίοις· Ἰδοὺ
ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος. Πῆ δέ· Πέμψας τὰ
στρατεύματα αὐτοῦ ὁ βασιλεὺς, ἀπώλεσε τοὺς
φονεῖς ἐκείνους, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησεν
ἐν πυρί. Ταῦτα τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀπειθείας πρὸς τὴν
τριαδικὴν δοξολογίαν εναντιώτατα τὰ ἔπαθλα. Ἐπεὶ
γὰρ ἡγιάσθη τὰ πέρατα τῆς ὑπ᾿ οὐρανὸν, καὶ τῆς
δόξης Κυρίου πλήρης γέγονεν ὁ μέγιστος οἶκος τῆς
Ἐκκλησίας διὰ τοῦ τρισαγίου κηρύγματος, ὡς ὕδωρ
πολύ κατακαλύπτον θαλάσσας· ἀπέβη μὲν αὐτοῖς τὰ
αδόμενα, συνεβεβαιώθη δὲ τῷ τέλει καὶ ἡ τῆς προφητείας ἀρχὴ ἐπισημηναμένου, καθάπερ λέλε
σται, διὰ τοῦ Πνεύματος του κήρυκος τῆς ἀληθείας
ἐν ὑποδείγματι την μέλλουσαν κακίστην τούτων και
ταστροφὴν, ἐν οἷς φησι· Τοῦ ἐνιαυτοῦ οὗ ἀπέθανεν
Οζίας ὁ βασιλεὺς, εἶδον τὸν Κύριον ὡς τοῦ ἀποστάτου υξίου εἰς παράδειγμα παντὸς τοῦ ἀποστα
τικοῦ σώματος, οἷά τε κεφαλή τούτου τυγχάνοντος,
ἐκλαμβανομένου· ὃς καὶ δίκην τίσας τῆς αὐθαδίας
ἐτόῤῥοπον, ἐγκόλαπτον ὡς χαλκῷ ἀνδριάντι τῷ μετα
ώπῳ ἀπηνέγκατο τὴν θείαν ἀπόφασιν, βδελυρία
λέπρας, τῆς βδελυρωτάτης ἀσεβείας τὰς ἀμοιβὰς
πᾶσιν ἐπιδεικνύμενος. Θεοσόφως τοιγαροῦν, τῇ παρ.
εξαγωγῇ τῆς ἀχαρίστου συναγωγῆς, τὴν ἀντεισ
αγωγὴν ἐποιήσατο τῆς εὐχαρίστου Αννης ὁ τῶν
τελεσθέντων προγνώστης, ἧς καὶ τὸ ὄνομα προδηλωτικὸν τῆς κατὰ χάριν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ δεδικαιωμένης Εκκλησίας ἐν τῷ βαπτίσματι. "Αννα
γὰρ χάρις ἑρμηνεύεται.
Π. 'Αλλ' αὐτοῦ που τοῖς προσόρμοις καταπαύσω
μεν τὴν σταυροφόρον ολκάδα του λόγου, διὰ τὸ
7 11 Cor. v. 16. * Luc. 11, 32. • Psal. xvi1, 9.
7. 18 Ιεα. νι, 3, 4. ut ibid. 1.
Ἡ τῆς προφητείας ἀρχή. Significat ipsa
consignatione temporis. sub annum obitus regis a
Deo percussi, prophetasse Isaiam; idque postmedum clarius verbis expressit, quod interpres minus
videtur advertisse.
Την σταυροφόρον ολκάδα. Distinximus in
ο
XII. Ad hæc vero, cum praeter spectaculum, etiam
spectaculo majorem, senem justissimum audivissent; virum fide dignissimum, virum plane amalatione dignum, virum afflatum Spiritu, virum legis
doctorem, sacerdotio bonoratum, prophetia illustrem, spe de Christo concepta vitæ limites extendentem, mortisque debitum differentem: talem,
inquam, cum vidissent, exsilientem, bene ominantem, præ laetitia animi in formam aliam mulatum,
qui totus Deo excessisset excessu bono'; qui in
angelum, bona quadam alteratione, alter factus
transisset; quique præ gaudii immensitate, eucharisticos modos decantaret; ac Lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuæ Israel*, palara
renuntiaret nec sic tamen sub auditum posita
atque superis ipsis venerationi habenda, audire voluerunt: quamobrem domus gloriationis eorum fumo
repleta est. Εst vero fumus signum iræ, certumque
argumentum, sicut scriptum est: Ascendit fumus in
ira ejus, et ignis a facie ejus exarsit. Et alibi: In
gente incredibili exardescet ignis 10. Quod plane in
venerabilibus Evangeliis significans Dominus, dicebat Judæis: Ecce relinquetur domus vestra deserta“.
Alio item loco: Mittens rex exercitus suos, perdidit
homicidas illos, et civitatem eorum succendit igni “.
Atque ejusmodi quidem sunt Judaica infidelitatis,
qua gloriam Trinitati delitam referre recusant,
adversissima præmia. Postquam enim sanctificati
sunt termini terræ, repletaque est gloria Domini
maxima domus Ecclesia us, ab hymni ter sancti
prædicatione, ceu aqua multa cooperiens maria:
evenerunt quidem ipsis quæ antea fuerant prænuntiata; prophetiæ autem initium etiam fine confirmatumn est: significante, ut dictum est, per Spiri
tum, velut in exemplo, præcone veritatis, teterrimam eorum subversionem futuram, dicendo: In
anno quo mortuus est Ozias rex, vidi Dominum ",
nimirum assumpto Ozia apostata, velut in exemplar
totius apostatici corporis, ut cujus caput ageret:
qui etiam, poenam debitam temeritatis luens, in
fronte tanquam ænea quadain statua, insculptam
reportavit divinæ ultionis potentiam, lepræ fœditate fœdissimæ impietatis retributionem omnibus
exhibens. Quapropter divine sapienti judicio, qui
rerum præscius erat, ejicienda ingrata Synagogæ,
gratæ illius viduæ Annæ inductionem opposuit;
cujus vel nomen Ecclesiam, Christi Dei gratia in
baptismo justificatau, præsignat. Nam Anna gratiam sonat.
XIII. Ceterum hic, tanquam in portu, crucis
signaculo insignitam navem appellentes, orationis
13 Matth. και,
10 Eccli. xx11, 7. 11 Matth. xx111, 38.
interpretatione ut halent Græca, non ut Paulinus,
componendo τὸ τοῦ λόγου, cum Ελκάδα. Quid porro
hic ὁλκάδα σταυροφόρον intelligat, haud ita perspe
ctum habuerim: nisi forte ita dicit, quia toiα πραγματεία hæc gestaque hic omnia, et olim prophetata ab Isaia, crucem respiciunt, quæ fuit Judaeis
col. 379–380page 186 of 200
PG 18:379οἷόν τε χαιρετίσαντες τὴν πόλιν τοῦ Βασιλέως τοῦ μεγάλου, ἅμα τῷ ἐκκλησιαστικῷ λαῷ, ὡς τῷ πνεύ ματι συμπαρόντες, καὶ συνεορτάζοντες τοῖς ἐκεῖσε τιμιωτάτοις πατράσι καὶ ἀδελφοῖς. Χαίροις, ἡ πόλις τοῦ μεγάλου Βασιλέως, ἐν ᾗ τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἐτελεσιουργήθη μυστήρια. Χαίροις, ὁ ἐπίγειος οὐρα νὸς, Σιὼν πόλις πιστὴ τοῦ λοιποῦ τῷ Κυρίῳ. Χαί ροις, καὶ φωτίζου, Ἱερουσαλήμ· ἥκει γάρ σου τὸ Φῶς. Φῶς τὸ ἀΐδιον, φῶς τὸ ἀένναον, Φῶς τὸ ὑπέρ τατον, Φῶς τὸ ἄϋλον, Φῶς τὸ ὁμοούσιον τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, Φῶς τὸ ἐν τῷ Πνεύματι καὶ ἐν ᾧ δ Πατήρ· Φῶς τὸ φωτίσαν τοὺς αἰῶνας, φῶς τὸ φω τίσαν τὰ ὑπερκόσμια καὶ τὰ ἐγκόσμια, Χριστὸς ἀληθινὸς ἡμῶν Θεός. Χαίροις, πόλις ἅγια, καὶ ἐκλελεγμένῃ τῷ Κυρίῳ· ἑόρταζε ἐν εὐφροσύνῃ τὰς ἑορτάς σου, αἳ οὐ μὴ προσθῶσι διελθεῖν εἰς παλαίωσιν Χαίροις, πόλις ἡ πανευδαίμων· ὅτι δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ σοῦ. Οἱ γὰρ ἱερεῖς σου ἐνδύσονται δικαιοσύνην, καὶ οἱ ὅσιοί σου ἀγαλλιάσει ἀγαλ λιάσονται, καὶ οἱ πτωχοί σου χορτασθήσονται ἄρτων. Χαίροις, καὶ εὐφραίνου, Ἱερουσαλήμ· ὅτι ἐβασίλευσε Κύριος ἐν μέσῳ σου. Οὗτος Κύριος ὁ γυμνῇ καὶ ἀΰλῳ τῇ θεότητι ἐπιβὰς τῇ ἡμετέρᾳ φύσει, καὶ ἐκ τῆς παρθενικῆς νηδύος ἀφράστως σαρκωθείς· οὗτος Κύριος ὁ μηδενὸς ἑτέρου ἐν μεθέξει γενόμενος πλὴν τοῦ φυράματος ᾿Αδάμ, τοῦ ὑπὸ τοῦ ὄψεως σκελισθέν τος. Οὐ γὰρ ἀγγέλων ἐπιλαμβανόμενος ὁ Κύριος, τῶν μὴ ἀποπεπτωκότων τῆς ἐξ ἀρχῆθεν ἀποκληρωθείσης αὐτοῖς ἀοιδίμου τάξεως καὶ καταστάσεως, σύμμετρον τὰ ἱστία χαλάσαντες, καὶ μικρά τινα ὡς συγκατάβασιν ἐνεδείξατο ὁ ἀεὶ ἐν τῷ Πατρὶ ὡς Εἰς τὴν Ὑπαπαντήν. Φῶς τὸ ἐν τῷ Πνεύματι. αἰτία, καὶ αἰτίας· τῆς Μεθοδίου ἀκριβείας, Θεός Λόγος. Οὐδὲ τοὺς ἀποπεπτωκότας τοῦ φωτός ἀλάστορας δαίμονας ἀνακαλούμενος, ἢ καὶ ἀνακαλεσόμενος κατὰ τοὺς ἀσεβεστάτους πονηροῦ συνηγόρους, τῷ κόσμῳ ἐπεφοίτησεν· ἀλλὰ σπέρματος Ἀβραὰμ ἐπιλαβόμενος κατὰ τὸν θειότατον Πα λον, καὶ δι' αὐτοῦ παντὸς τοῦ ἀνθρωπείου φύλου, ἄνθρωπος ἀμεταβλήτως γέγονεν ὁ δημιουργὸς καὶ πλαστουργὸς τῶν ἁπάντων· ὅπως διὰ τῆς αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς κοινωνίας, καὶ ἡμῶν πρὸς αὐτὸν συναφείας ὑπολωφήσῃ τῆς ἐν ἡμῖν ἁμαρτίας ἡ εἴσδυσις, ἐξα τονήσασα κατὰ βραχὺ, καὶ ἐκδαπανηθεῖσα ὡς κηρὸς τῷ θείῳ πυρὶ, ὃ ἐλθὼν ὁ Σωτὴρ ἔβαλεν ἐπὶ τὴν γῆν ἡμῶν. Χαίροις τοίνυν καὶ σὺ, Ἐκκλησία καθολικὴ, ἡ ἐν πάσῃ τῇ ὑπ᾽ οὐρανόν· σκίρτησον σὺν ἡμῖν. Αἳ οὐ μὴ προσθῶσι διελθεῖν εἰς παλαίωσιν. Ἢ καὶ ἀνακαλεσόμενος. ἀποκατάστασιν,
οἷόν τε χαιρετίσαντες τὴν πόλιν τοῦ Βασιλέως τοῦ
μεγάλου, ἅμα τῷ ἐκκλησιαστικῷ λαῷ, ὡς τῷ πνεύ
ματι συμπαρόντες, καὶ συνεορτάζοντες τοῖς ἐκεῖσε
τιμιωτάτοις πατράσι καὶ ἀδελφοῖς. Χαίροις, ἡ πόλις
τοῦ μεγάλου Βασιλέως, ἐν ᾗ τῆς σωτηρίας ἡμῶν
ἐτελεσιουργήθη μυστήρια. Χαίροις, ὁ ἐπίγειος οὐρα
νὸς, Σιὼν πόλις πιστὴ τοῦ λοιποῦ τῷ Κυρίῳ. Χαί
ροις, καὶ φωτίζου, Ἱερουσαλήμ· ἥκει γάρ σου τὸ
Φῶς. Φῶς τὸ ἀΐδιον, φῶς τὸ ἀένναον, Φῶς τὸ ὑπέρ
τατον, Φῶς τὸ ἄϋλον, Φῶς τὸ ὁμοούσιον τοῦ Θεοῦ καὶ
Πατρὸς, Φῶς τὸ ἐν τῷ Πνεύματι καὶ ἐν ᾧ δ
Πατήρ· Φῶς τὸ φωτίσαν τοὺς αἰῶνας, φῶς τὸ φω
τίσαν τὰ ὑπερκόσμια καὶ τὰ ἐγκόσμια, Χριστὸς
ἀληθινὸς ἡμῶν Θεός. Χαίροις, πόλις ἅγια, καὶ ἐκλελεγμένη τῷ Κυρίῳ· ἑόρταζε ἐν εὐφροσύνῃ τὰς ἑορτάς
σου, αἳ οὐ μὴ προσθῶσι διελθεῖν εἰς παλαίωσιν
Χαίροις, πόλις ἡ πανευδαίμων· ὅτι δεδοξασμένα
ἐλαλήθη περὶ σοῦ. Οἱ γὰρ ἱερεῖς σου ἐνδύσονται
δικαιοσύνην, καὶ οἱ ὅσιοί σου ἀγαλλιάσει ἀγαλ
λιάσονται, καὶ οἱ πτωχοί σου χορτασθήσονται ἄρτων.
Χαίροις, καὶ εὐφραίνου, Ἱερουσαλήμ· ὅτι ἐβασίλευσε
Κύριος ἐν μέσῳ σου. Οὗτος Κύριος ὁ γυμνῇ καὶ
ἀΰλῳ τῇ θεότητι ἐπιβὰς τῇ ἡμετέρᾳ φύσει, καὶ ἐκ
τῆς παρθενικῆς νηδύος ἀφράστως σαρκωθείς· οὗτος
Κύριος ὁ μηδενὸς ἑτέρου ἐν μεθέξει γενόμενος πλὴν
τοῦ φυράματος ᾿Αδάμ, τοῦ ὑπὸ τοῦ ὄψεως σκελισθέν
τος. Οὐ γὰρ ἀγγέλων ἐπιλαμβανόμενος ὁ Κύριος,
τῶν μὴ ἀποπεπτωκότων τῆς ἐξ ἀρχῆθεν ἀποκληρω
θείσης αὐτοῖς ἀοιδίμου τάξεως καὶ καταστάσεως,
vela qua suus illi modus consistat, contrahamus; σύμμετρον τὰ ἱστία χαλάσαντες, καὶ μικρά τινα ὡς
si modo prius, quibus licuerit verbis pauculis, civitatem magni illius Regis ", una cum ecclesiastico
populo, tanquam spiritu præsentes ac una cum positis illic honorabilibus Patribus ac fratribus festum
diem et conventum agentes, lætis vocibus salutaverimus. Salvesis, civilas Regis magni, in qua salutis nostræ sacramenta consummata sunt. Salve,
terrestre coelum, Sion urbs deinceps Domino fidelis 16, Salve, et illuminare, Jerusalem, nam venit
Lumen tuum 17: Lumen sempiternum, Lumen nunquam non duraturum, Lumen supremum, Lumen
materiæ expers, Lumen ejusdem cum Deo et Patre
essentiæ, Lumen quod est in Spiritu et in quo est
Pater, Lumen illuminans sæcula, Lumen tum sitpermundana tum mundana illuminans, Christus
verus ille Deus noster. Salvesis, civitas sancta
atque electa Domino. Age in lætitia dies festos tuos:
nec enim adjicient ut veterascant. Salve, civitas
felicissima; gloriosa enim dicta sunt de te 18; nam
sacerdotes tui induentur justitiam, et sancti tui exsultatione exsultabunt 19; mendicique tui saturabuntur panibus. Salve et lætare, Jerusalem; quoniam regnavit Dominus in medio tui 30: Dominus,
inquam, ille, qui nuda atque immateriali Deitate
nostram naturam ingressus est, deque virginali
utero ineffabili ratione carnem induit: Dominus
ille qui nullius præterea, quam Adæ illius supplantati a serpente, conspersionis participium iniit.
Non apprehensis enim angelis ", iis, inquam, qui
præclarum illum ordinem et statum a principio – συγκατάβασιν ἐνεδείξατο ὁ ἀεὶ ἐν τῷ Πατρὶ ὡς
assignatum non deseruissent, ad nos usque Dominus se inclinavit; ille semper in Deo Patre exsistens Deus Verbum. At neque rursus eos qui decidissent a luce sceleratos dæmones restaurare, in
mundum venit; aut etiam aliquando restauraturus,
ut impiissimis teterrimi diaboli patronis visum
fuit; sed cum semen Abraha, juxta quod divinissimpus Paulus ait, eoque universumn genus humanum,
universorum ille creator et plastes, apprehendisset,
citra mutationem factus est homo: ut ex ipsius
nobiscum communione, nostraque vicissim ad ipsum
accessione peccati in nos ingressio sisteretur, ejus
paulatim fractis viribus; ipsoque ceræ instar absumpto illo igni, quem veniens Dominus.misit in ter48 Psal. xLvu, 3; Matth. v, 33. 16 Isa. 1, 26.
20 Isa. XII, 6.
Hebr. 11, 16.
scandalo, ut minus reciperent Evangelium; quam
etiam Amphilochius noster, signum illud Simeonis
cui sit contradicendum, recte exponit oral. Εἰς τὴν
Ὑπαπαντήν.
Φῶς τὸ ἐν τῷ Πνεύματι. Ut sit formalis aucto
ris sententia, eo modo intelligendo Lumen illud
divinum et Verbum in Spiritu, quo in eo Pater asseritur, ut nimirum sit in eo tanquam principium
et αἰτία, ut Græci vccant, in eo qui est a principio
καὶ αἰτίας· alioquin nihil singulare aut dignum τῆς
Μεθοδίου ἀκριβείας, ut facile quivis perspexerit, dicitur. Nusquam sane veteri illi Ecclesiæ Orientis
alia fuit revera fides in hoc articulo, quam Latinæ,
Θεός Λόγος. Οὐδὲ τοὺς ἀποπεπτωκότας τοῦ φωτός
ἀλάστορας δαίμονας ἀνακαλούμενος, ἢ καὶ ἀνακα
λεσόμενος κατὰ τοὺς ἀσεβεστάτους πονηροῦ
συνηγόρους, τῷ κόσμῳ ἐπεφοίτησεν· ἀλλὰ σπέρμα
τος Ἀβραὰμ ἐπιλαβόμενος κατὰ τὸν θειότατον Παλον, καὶ δι' αὐτοῦ παντὸς τοῦ ἀνθρωπείου φύλου,
ἄνθρωπος ἀμεταβλήτως γέγονεν ὁ δημιουργὸς καὶ
πλαστουργὸς τῶν ἁπάντων· ὅπως διὰ τῆς αὐτοῦ πρὸς
ἡμᾶς κοινωνίας, καὶ ἡμῶν πρὸς αὐτὸν συναφείας
ὑπολωφήσῃ τῆς ἐν ἡμῖν ἁμαρτίας ἡ εἴσδυσις, ἐξατονήσασα κατὰ βραχὺ, καὶ ἐκδαπανηθεῖσα ὡς κηρὸς
τῷ θείῳ πυρὶ, ὃ ἐλθὼν ὁ Σωτὴρ ἔβαλεν ἐπὶ τὴν
γῆν ἡμῶν. Χαίροις τοίνυν καὶ σὺ, Ἐκκλησία καθολι
κή, ἡ ἐν πάσῃ τῇ ὑπ᾽ οὐρανόν· σκίρτησον σὺν ἡμῖν.
17 Isa. LX, 1.
18 Psal. Lxxxvi, 3. 19 Psal. cxxx1, 16.
quanquam fuerit nonnullum discrimen in verbis.
Αἳ οὐ μὴ προσθῶσι διελθεῖν εἰς παλαίω
σιν. Velut nimirum alii a legalibus festis, antiquatis
Christi adventu, juxta prophetiam Isa. XLIII, 19, ad
quan Paulus respicit li Cor. v, 17. Pantinus: Qua
non sinunt te velerascere: quod nec littera habet,
nec sensu congruit.
Ἢ καὶ ἀνακαλεσόμενος. Carpit Origenianan ἀποκατάστασιν, et illam in integrum restitutionem etiam dæmonum, adversus quam etiam reliqui
Patres, nimia illa pietate et misericordia damnata,
depugnant.
col. 381–382page 187 of 200
PG 18:381Μὴ φοβοῦ (81),τόμικρὸν ποίμνιον,τὰς τρικυμίας τοῦ ἐχθροῦ· ὅτι εὐδόκησεν ὁ Πατὴρ δοῦναι σοι τὴν βα σιλείαν, καὶ ἐπὶ τραχήλου τῶν ἐχθρῶν σου ἐπιβῆναι. Χαῖρε καὶ εὐφραίνου,ἡ πάλαι στείρα καὶ ἄγονος πρὸς εὐσέβειαν, γυνὶ δὲ πολλὰ τὰ τῆς πίστεως ἔχουσα τέχνα. Χαίροις καὶ σὺ, λαὸς τοῦ Θεοῦ, λαὸς περιού τιος, βασίλειον ιεράτευμα, έθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίησιν· ἐξάγγελε τὰς ἀρετὰς τοῦ ἐκ σκό τους σε καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς· ὑπὲρ ἐλέους δὲ δόξαζε αὐτόν. ΙΔ'. Χαίροις εἰς ἀεὶ ἡ ἄληκτος ἡμῶν χαρά· ἐπὶ σὲ γὰρ πάλιν ἀνατρέχομαι. Σὺ τῆς ἑορτῆς ἡμῶν ἀρχή σὺ μεσότης· σὺ τέλειος ὁ πολύτιμος μαργαρί τῆς τῆς βασιλείας· τὸ ὄντως οὖθαρ πάσης ἀγιστείας τὸ ἔμψυχον θυσιαστήριον τοῦ ἄρτου τῆς ζωῆς. Καί ροις, ἀγάπης Θεοῦ θησαυρέ· χαίροις, φιλανθρωπίας Υἱοῦ πηγή· χαίροις, Πνεύματος ἁγίου κατάσκιον ὄρος. Ήστραψας, γλυκύδωρε γεννήτορ φωτὸς ἡλια κοῦ,πυρσοῖς ἀκαρτερήτοις ἀγάπης ὑπερζεούσης, τὸ τρὸ ἀρχῆς συλληφθὲν ἐν τῷ τέλει τεκοῦσα, φανερώσασα τὸ κρυπτὸν μυστήριον καὶ ἀλάλητον, τὸν ἀορά του Πατρός Υἱόν, εἰρήνης βραβευτήν, πάσης γενόμε τον ήττονα βραχύτητος παραδόξως. Διὰ τοῦτο ἐκλιπαροῦμεν σε τὴν ἀμείνω πάντων, καὶ μητρῴαις ἐπαυχοῦσαν τιμαῖς καὶ παῤῥησίαις, μνήμην ἀδιά λειπτον ἡμῶν ποιοῦ, παναγία Θεοτόκε, καὶ εἰς σὲ κατακαλλυνομένων, καὶ ὕμνοις θεοπρεπέσι γεραιρόν των σου τὴν ἀείζωον καὶ ἀνεξάλειπτον μνήμην. Καὶ σὺ δὲ αὐτὸς, ὦ πρεσβύτα τίμιο Συμεών, τῆς εὐσεβοῦς ἡμῶν θρησκείας προδοχεῦ, καὶ τῆς τῶν πιστῶν ἀνα στάσεως ἐξηγητά, συμπρεσβευτής ἡμῶν γενοῦ πρὸς τὸν Σωτῆρα Θεόν, ὃν ἀγκάλαις ὑποδέξασθαι κατ ηξιώθης. Συνάδομεν γάρ σοι καὶ ἡμεῖς Χριστῷ τῷ τῆς ζωῆς καὶ θανάτου ἐξουσιαστῇ· Σὺ εἶ φῶς, λέγοντες, ἀληθινὸν, ἐκ φωτὸς ἀληθινοῦ, Θεὸς ἀληθινὸς ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ· εις Κύριος πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως καὶ μετὰ τὴν πανύμνητον ἐνανθρώπησιν, ἐξ ἑαυτοῦ μὲν καὶ οὐ κατὰ χάριν Θεός, δι' ἡμᾶς δὲ καὶ τέλειος ἄνθρωπος· ἐξ ἑαυτοῦ δὲ φύσει ἀβασίλευτος παμ βασιλεύς, δι' ἡμᾶς καὶ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν καὶ ἐν δούλου μορφῇ ἀχράντως καὶ ἀμιάντως. Αφθαρ στα γὰρ ὤν, λύσαι φθορὰν προῆλθες, ἵνα ἄφθαρτα πάντα τεύχοις. Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ δόξα καὶ τὸ κρά τος, μεγαλοσύνη τε καὶ μεγαλοπρέπεια σὺν Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. η Μή φοβοῦ. Τέλειος. τέλος. 'Εαυτοῦ δέ. ἑαυτοῦ καί. ἡμᾶς δὲ καί.
SERMO DE SIMEONE ET ANNA.
Μὴ φοβοῦ (81),τόμικρὸν ποίμνιον,τὰς τρικυμίας τοῦ ram ". Salve igitur et tu, toto orbe posita Ecclesia
ἐχθροῦ· ὅτι εὐδόκησεν ὁ Πατὴρ δοῦναι σοι τὴν βα
σιλείαν, καὶ ἐπὶ τραχήλου τῶν ἐχθρῶν σου ἐπιβῆναι.
Χαῖρε καὶ εὐφραίνου,ἡ πάλαι στείρα καὶ ἄγονος πρὸς
εὐσέβειαν, γυνὶ δὲ πολλὰ τὰ τῆς πίστεως ἔχουσα
τέχνα. Χαίροις καὶ σὺ, λαὸς τοῦ Θεοῦ, λαὸς περιούτιος, βασίλειον ιεράτευμα, έθνος ἅγιον, λαὸς εἰς
περιποίησιν· ἐξάγγελε τὰς ἀρετὰς τοῦ ἐκ σκότους σε καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ
φῶς· ὑπὲρ ἐλέους δὲ δόξαζε αὐτόν.
catholica, unaque nobiscum exsulta. Ne pusillus
grex, magnas inimici tempestates timeas; quia
complacuit Patri dare tibi regnum ss; et ut hostium
tuorum calces colla. Salve et lætare, quondam
sterilis ", et sine liberis ad pietatem; nunc autemn
multos habens fidei liberos. Salve tu quoque, Dei
popule: popule accepte, regale sacerdotium, gens
sancta, popule in acquisitionem: enuntia virtutes ejus,
qui te vocavit de tenebris in admirabile lumen
suur: super misericordia autem sua glorifica
eum.
XiV. Salve in æternum,indesinens nostra laetitia
[Dei Genitrix Virgo]: ad te enim rursus accurro.
Τu nobis festæ lucis initium; tu medium, tu finis:
pretiosissima regni margarita; vere totius victimæ
adeps; animatum panis illius vitæ altare. Salve, dilectionis Dei thesaure: salve, Filii in genus humanum,
propensionis illius ac ejus bumanitatis fons: salve,
Spiritus sancti mons inumbrate s. Fulgurasti, dulcidona Mater solaris luminis, importabilibus charitalis præferventis ignibus, eo in line partu edito quod
ante principium conceptum erat: palam exhibito,
quod erat absconditum et inenarrabile sacranentum; invisibili illo Patris Filio, sequestro pacis,
quippe admirabili quadam ratione, omni se parvilate
minorem exhibuit. Propterea te deprecamur omnium
præstantissimam, maternisque honoribus fiducia
gloriantem, ut indesinentem nostri memoriam, Dei
Mater sanctissima, labeas: nostri, inquam, qui in
te gloriamur, augustioribusque canticis perpetuo
victuram et nullis desituram temporibus tui memoriam celebramus. Ipse etiam, honorate senex Simeon, piæ religionis nostræ prime susceptor, doctorque resurrectionis fidelium, una pro nobis ad Deum
Salvatorem quem meruisti in ulnas suscipere, patronus accede. Nam et ipsi una tecum Christo, vita ac mortis potestatem habenti, caninus: Tu Lumen es verum ex vero Lumine, Deus verus ex Deo
vero, unus Dominus ante assumptam humanam naturam, unus nihilominus post ejusmodi assumptionen, omni plane prædicatione prosequendam: a
te, ipse, non per gratian, Deus: nostri vero causa,
etiam homo perfectus: ex te, ipse, natura omnium
Rex, nullius subjectus imperio: propter nos vero
et nostram salutem, etiam in forma servi, immaculate tamen atque impollute, exsistens. Qui enim ipca
sis incorruptio, venisti solvere corruptionem, ut
ΙΔ'. Χαίροις εἰς ἀεὶ ἡ ἄληκτος ἡμῶν χαρά· ἐπὶ σὲ
γὰρ πάλιν ἀνατρέχομαι. Σὺ τῆς ἑορτῆς ἡμῶν ἀρχή·
σὺ μεσότης· σὺ τέλειος ὁ πολύτιμος μαργαρίτῆς τῆς βασιλείας· τὸ ὄντως οὖθαρ πάσης ἀγιστείας·
τὸ ἔμψυχον θυσιαστήριον τοῦ ἄρτου τῆς ζωῆς. Καίροις, ἀγάπης Θεοῦ θησαυρέ· χαίροις, φιλανθρωπίας
Υἱοῦ πηγή· χαίροις, Πνεύματος ἁγίου κατάσκιον
ὄρος. Ήστραψας, γλυκύδωρε γεννήτορ φωτὸς ἡλιακοῦ,πυρσοῖς ἀκαρτερήτοις ἀγάπης ὑπερζεούσης, τὸ
τρὸ ἀρχῆς συλληφθὲν ἐν τῷ τέλει τεκοῦσα, φανερώσασα τὸ κρυπτὸν μυστήριον καὶ ἀλάλητον, τὸν ἀοράτου Πατρός Υἱόν, εἰρήνης βραβευτήν, πάσης γενόμετον ήττονα βραχύτητος παραδόξως. Διὰ τοῦτο ἐκλιπαροῦμέν σε τὴν ἀμείνω πάντων, καὶ μητρῴαις
ἐπαυχοῦσαν τιμαῖς καὶ παῤῥησίαις, μνήμην ἀδιάλειπτον ἡμῶν ποιοῦ, παναγία Θεοτόκε, καὶ εἰς σὲ
κατακαλλυνομένων, καὶ ὕμνοις θεοπρεπέσι γεραιρόντων σου τὴν ἀείζωον καὶ ἀνεξάλειπτον μνήμην. Καὶ
σὺ δὲ αὐτὸς, ὦ πρεσβύτα τίμιο Συμεών, τῆς εὐσεβοῦς
ἡμῶν θρησκείας προδοχεῦ, καὶ τῆς τῶν πιστῶν ἀναστάσεως ἐξηγητά, συμπρεσβευτής ἡμῶν γενοῦ πρὸς
τὸν Σωτῆρα Θεόν, ὃν ἀγκάλαις ὑποδέξασθαι κατ
ηξιώθης. Συνάδομεν γάρ σοι καὶ ἡμεῖς Χριστῷ τῷ
τῆς ζωῆς καὶ θανάτου ἐξουσιαστῇ· Σὺ εἶ φῶς, λέγον
τες, ἀληθινὸν, ἐκ φωτὸς ἀληθινοῦ, Θεὸς ἀληθινὸς ἐκ
Θεοῦ ἀληθινοῦ· εις Κύριος πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως
καὶ μετὰ τὴν πανύμνητον ἐνανθρώπησιν, ἐξ ἑαυτοῦ
μὲν καὶ οὐ κατὰ χάριν Θεός, δι' ἡμᾶς δὲ καὶ τέλειος
ἄνθρωπος· ἐξ ἑαυτοῦ δὲ φύσει ἀβασίλευτος παμ
βασιλεύς, δι' ἡμᾶς καὶ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν καὶ
ἐν δούλου μορφῇ ἀχράντως καὶ ἀμιάντως. Αφθαρστα γὰρ ὤν, λύσαι φθορὰν προῆλθες, ἵνα ἄφθαρτα
πάντα τεύχοις. Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, μεγαλοσύνη τε καὶ μεγαλοπρέπεια σὺν Πατρὶ
καὶ ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Αμήν.
incorrupta omnia redderes. Quoniam tua est gloria et potestas, et magnificentia, et majestas, cum Pa
tre et Spiritu sancto, in sæcula sæculorum. Amen.
η
* Luc. x11, 49. 23 ibid. 32. as Isa. Liv, 1. 18 1 Petr. 11, 9.
Μή φοβοῦ. Forte subnotat Diocletiani tempora, el decumanos illos fluctus ab eo in Christi
Ecclesiam excitatos, quibus ipse Methodius, ut verior habet opinio, feliciter tamen, et naufragio sal26 Hab. 111, 3.
vus portumque tenens, Christi martyr absorptus est.
Τέλειος. Forte τέλος.
'Εαυτοῦ δέ. Forte ἑαυτοῦ καί. Εt mox,
86°
ἡμᾶς δὲ καί.
col. 383–384page 188 of 200
PG 18:383ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΕΘΟΔΙΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΑ ΒΑΙΑ. Α'. Εὐλογητὸς ὁ Θεός· ἐκ θαυμάτων ἐπὶ τὰ θαύ ματα τοῦ Κυρίου βαδίσωμεν, ἀδελφοὶ, καὶ φθάσωμεν ὡς ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν. Καθάπερ ἐν ἁλύσει χρυσῇ, κρικίοις ἀλληλενδέτοις συμβεβλημένῃ, ἐν τοῦ ἑνὸς κατέχεται τῶν συμβεβλημένων ἕκαστον, καὶ συν άπτεται θάτερον θατέρῳ, καὶ παραπέμπεται· οὕτω καὶ τὰ τῶν ἁγίων Ευαγγελίων θαύματα, ἐξ ἀλλήλων εἰς ἄλληλα ποδηγοῦσι τὴν φιλέορτον τοῦ Θεοῦ Εκκλησίαν, καὶ εὐφραίνουσιν, οὐ τῇ ἀπολλυμένῃ βρώσει, ἀλλὰ τῇ μενούσῃ εἰς ζωὴν αἰώνιον. Φέρε τοίνυν καὶ ἡμεῖς, ἀγαπητοὶ, ἐν ἑτοιμασία καρδίας καὶ ὠσὶν εὐηκόοις ακούσωμεν τί λαλήσει ἐν ἡμῖν Κύριος ὁ Θεὸς ἔν τε προφήταις καὶ Εὐαγγελίοις περὶ τῆς θειοτάτης ταύτης ἑορτῆς. Λαλήσει δὲ πάντως εἰρήνην ἐπὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ἐπιστρέφοντας καρδίαν ἐπ' αὐτόν ΣΙΝ, Σήμερον προφητικαὶ σάλπιγγες τὴν οἰκουμένην ἀν επτέρωσαν, καὶ τὰς ἀπανταχῆ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἐφαίδρυναν καὶ κατέτερψαν καὶ ἐκ τοῦ σκάμματος τῶν ἁγίων νηστειῶν, καὶ τῆς κατὰ τῶν παθῶν παλαίστρας παραλαβοῦσαι τοὺς πιστοὺς, τὸν ἐπινίκιον ὕμνον, καὶ τὸ καινὸν σύνθημα τῆς εἰρήνης ᾄδειν τῷ νικοποιῷ Χριστῷ ἐδίδαξαν. Δεῦτε γοῦν ἅπαντες, ἀγαλλιασώμεθα τῷ Κυρίῳ. Δεῦτε ἅπαντα τὰ ἔθνη, κροτήσωμεν χεῖρας, καὶ ἀγαλλιασώμεθα τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρι ἡμῶν ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Μη δεὶς ἄμοιρος ἔστω τῆς χάριτος· μηδεὶς ὑστερείτω τῆς κλήσεως, ὅτι ἐγενήθη τὸ σπέρμα τῶν ἀπειθούν των εἰς ἀπώλειαν. [Μηδεὶς ἀγνωμονείτω τὴν ὑπάν τησιν τοῦ βασιλέως, ἵνα μὴ ἔξωθεν τοῦ νυμφῶ Καὶ ἐπὶ τοὺς ἐπιστρέφοντας καρδίαν ἐπ' αὐτόν. καὶ ἐπιστρέφοντας ἐπὶ καρδίαν Κατέτερψαν. κατέστεψαν, Αγαλλιασώμεθα. ἀλαλάξωμεν, σημάνατε, εὐφημήσατε, Αγνωμονείτω τὴν ὑπάντησιν. ὀλιγω ρείτω, καὶ ὑπαντήσαντα,
ΜΕΘΟΔΙΟΥ
ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΑ ΒΑΙΑ.
SANCTI PATRIS NOSTRI METHODII
ORATIO
Benedictus Deus: procedamus, fratres, ex miraculis ad Domini miracula, ac velut virtute veniamus
ad virtutem s. Quemadmodum in aurea catena, sic
invicem commissi sunt nexique circuli, ut singuli
alter alterum teneat ac consequatur: ita et sacris
Evangeliis tradita miracula, festorum amantem Ecclesiam Dei ex aliis ad alia deducunt, recreantque,
non esca quæ perit, sed quæ manet in vitam æternam ss. Age igitur et nos, dilecti, parato corde a11ribusque intentis, audiamus quid nobis tum in prophelis, tum in Evangeliis de divinissimo hoc festo
sit locuturus Dominus Deus. Plane vero loquetur
pacem in populum suum, et in sanctos suos, et in
eos qui convertunt cor ad ipsum s. Hodie prophetales tubæ orbem excitarunt, ac Dei Ecclesias ubique
Α'. Εὐλογητὸς ὁ Θεός· ἐκ θαυμάτων ἐπὶ τὰ θαύ
ματα τοῦ Κυρίου βαδίσωμεν, ἀδελφοὶ, καὶ φθάσωμεν
ὡς ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν. Καθάπερ ἐν ἁλύσει
χρυσῇ, κρικίοις ἀλληλενδέτοις συμβεβλημένῃ, ἐν τοῦ
ἑνὸς κατέχεται τῶν συμβεβλημένων ἕκαστον, καὶ συν
άπτεται θάτερον θατέρῳ, καὶ παραπέμπεται· οὕτω
καὶ τὰ τῶν ἁγίων Ευαγγελίων θαύματα, ἐξ ἀλλήλων
εἰς ἄλληλα ποδηγοῦσι τὴν φιλέορτον τοῦ Θεοῦ Εκκλησίαν,
καὶ εὐφραίνουσιν, οὐ τῇ ἀπολλυμένῃ βρώσει, ἀλλὰ
τῇ μενούσῃ εἰς ζωὴν αἰώνιον. Φέρε τοίνυν καὶ ἡμεῖς,
ἀγαπητοὶ, ἐν ἑτοιμασία καρδίας καὶ ὠσὶν εὐηκόοις
ακούσωμεν τί λαλήσει ἐν ἡμῖν Κύριος ὁ Θεὸς
ἔν τε προφήταις καὶ Εὐαγγελίοις περὶ τῆς θειοτάτης
ταύτης ἑορτῆς. Λαλήσει δὲ πάντως εἰρήνην ἐπὶ
τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ, καὶ
gentium exhilararunt et voluptate impleverunt: as- ἐπὶ τοὺς ἐπιστρέφοντας καρδίαν ἐπ' αὐτόν
sumptosque fideles ab sacrorum jejuniorum scammale, et vitiorum palæstra, victoriæ canticum novumque pacis victori Christo symbolum canere docuerunt. Venite ergo universi, exaultemus Domino 80
Venite omnes gentes, plaudumus manibus, ac Deo
exsultemus Salvatori nostro in voce exsultationis 31.
Nemo sit exsors gratiæ, nemo vocatione destituatur, eo quod incredulorum semen factum sit in
perditionem. [Nemo Regis occursum indigne habuerit ", ut ne thalamo excludatur.] Nemo in nobis
inventus fuerit tristis ad susceptionem, ut ne eamdem cum malis civibus damnationem incurrerit.
Cives autem dico, qui Dominum suum Regem super ipsos recipere noluerunt. [Omnes lati occurraΣΙΝ,
Σήμερον προφητικαὶ σάλπιγγες τὴν οἰκουμένην ἀν
επτέρωσαν, καὶ τὰς ἀπανταχῆ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας
ἐφαίδρυναν καὶ κατέτερψαν καὶ ἐκ τοῦ σκάμματος τῶν ἁγίων νηστειῶν, καὶ τῆς κατὰ τῶν παθῶν
παλαίστρας παραλαβοῦσαι τοὺς πιστοὺς, τὸν ἐπινίκιον ὕμνον, καὶ τὸ καινὸν σύνθημα τῆς εἰρήνης ᾄδειν
τῷ νικοποιῷ Χριστῷ ἐδίδαξαν. Δεῦτε γοῦν ἅπαντες,
ἀγαλλιασώμεθα τῷ Κυρίῳ. Δεῦτε ἅπαντα τὰ ἔθνη,
κροτήσωμεν χεῖρας, καὶ ἀγαλλιασώμεθα τῷ
Θεῷ τῷ Σωτῆρι ἡμῶν ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Μη
δεὶς ἄμοιρος ἔστω τῆς χάριτος· μηδεὶς ὑστερείτω
τῆς κλήσεως, ὅτι ἐγενήθη τὸ σπέρμα τῶν ἀπειθούν
των εἰς ἀπώλειαν. [Μηδεὶς ἀγνωμονείτω τὴν ὑπάν
τησιν τοῦ βασιλέως, ἵνα μὴ ἔξωθεν τοῦ νυμφῶ
30 Psal. xcv, 1. 21 Psal. xLvr, 2.
ss Luc.
7 Psal. LXXXIII, 8. ss Joan. vi, 27. 19 Psal. LIXXIV, 9.
Καὶ ἐπὶ τοὺς ἐπιστρέφοντας καρδίαν ἐπ'
αὐτόν. Aller codex nomine Chrysost. καὶ ἐπιστρέφοντας ἐπὶ καρδίαν· Qui convertuntur ad cur: quomodo habet Vulg. Hebræa longe aliter: Et non convertentur ad stultitiam: nimirum facili illa Hebræis
aflinium litterarum permutatione.
Κατέτερψαν. Alius κατέστεψαν, non minus
congrue. Corona enin signum gloriationis et lætitiæ, ut et depositio meroris et tristitiæ. Sic Andreas
Cretensis coronatam inducit natalitiorum Mariæ læ
tissimam festivitatem.
Αγαλλιασώμεθα. Alius codex melius, άλα
λάξωμεν, jubilemus; schol. LXX. Alius, σημάνατε,
signum date; alius, εὐφημήσατε, late acclamale.
Αγνωμονείτω τὴν ὑπάντησιν. Velut ὀλιγω
ρείτω, parvipendat; sic enim Budaeus conjunxit duo
illa, quadam epistola ad Petrum amicum. Vel fue
rit: Nemo ingrate habeat, eidem crimini factus obnoxius, cui Jerusalem illa; eo destructa, quod ingrata in beneficum visitantem, καὶ ὑπαντήσαντα,
non cognoverit tempus visitationis sua: Luc. xix, 4.
Addi limus ex altero codice, ut et reliqua interclusa.
Oration on Palm SundayOratio in Ramos Palmarum
col. 385–386page 189 of 200
PG 18:385στη νος ἀποκλεισθῇ.] Μηδεὶς σκυθρωπὸς πρὸς τὴν ὑπο-: ] δοχὴν εὑρεθῇ ἐν ἡμῖν, ἵνα μὴ τοῖς πονηροῖς πολίταις συγκατακριθῇ. Πολίτας δέ φημι τοὺς μὴ θελήσαντας δέξασθαι τὸν Κύριον ἑαυτῶν βασιλέα ἐφ' ἑαυτούς. [Πάντες φαιδρώς συνδράμωμεν· ] πάντες προθύμως ὑποδεξώμεθα, καὶ ὑπερκοσμίως ἑορτάσωμεν. Αντί ἱματίων, τὰς καρδίας ἡμῶν ἐκχέωμεν ἐνώπιον αὐτοῦ· ἐν ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις τὰς εὐχαριστίας ἀνα τείνωμεν αὐτῷ· καὶ τὸν Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ἀκαταπαύστως βοήσωμεν. Οι γὰρ εὐλογοῦντες αὐτὸν, εὐλόγηνται· καὶ οἱκατ αρώμενοι αὐτὸν, κεκατήρανται. Πάλιν ἐρῶ, καὶ προτρεπόμενος ἐπὶ τὸ ἀγαθὸν οὐ παύσομαι. Δεῦτε, ἀγαπητοί, εὐλογήσωμεν τὸν εὐλογημένον, ἵνα εὐλο γηθῶμεν ὑπ' αὐτοῦ. Πᾶσαν ἡλικίαν καὶ ἀξίαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνεκάλεσεν ὁ λόγος πρὸς τὴν τοῦ Κυρίου αίνε Βασιλεῖς τῆς γῆς καὶ πάντας λαούς, ἄρχοντας καὶ πάντας κριτὰς γῆς· νεανίσκους καὶ παρ θένους· καὶ τὸ καινοπρεπὲς τοῦ θαύματος, ὅτι τῇ νέᾳ καὶ ἀπειροκάκῳ τῶν νηπίων καὶ θηλαζόντων ἡλι κίᾳ τὰ πρεσβεία συνεχώρησε τοῦ ἐξάρξαι τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει τὸ θεοδίδακτον ᾆσμα, καθὰ πά λαι Μωϋσῆς τῷ ἐξ Αἰγύπτου λαῷ, τὸ Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Β'. Σήμερον χαρᾷ χαίρει ὁ μακάριος Δαβίδ, σεσυλημένος τὴν κιθάραν ὑπὸ νηπίων· οἷς καὶ συγχορεύων τῷ πνεύματι καὶ συνευωχούμενος, καθάπερ ὺ πρὶν πρὸ προσώπου τῆς κιβωτοῦ τοῦ Θεοῦ, συμ μουσουργεῖ καὶ συμψελλίζει ἡδέως· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Πρὸς ὃν ἐροῦμεν Λέγε ἡμῖν, ὦ προφῆτα, τίς οὗτος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνό ματι Κυρίου; Οὐκ ἐμὸν, φησί, τὸ διδασκαλεῖον σήμε μον· νηπίοις γὰρ ἀφιέρωται παρὰ τοῦ καταρτήσαν τος ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων αἶνον, τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν· ὅπως καὶ διὰ τοῦ θαύματος τούτων ἐπιστραφώσι πατέρων καρδίαι ἐπὶ τέκνα, καὶ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δι καίων. Λέγετε ἡμῖν, ὦ παῖδες, πόθεν ὑμῖν ἡ καλὴ αὕτη καὶ ἐπίχαρις ἅμιλλα καὶ ᾠδή; Τίς ὁ διδά ξας; Τίς ὁ σοφίσας; Τίς ὁ συναθροίσας; Ποίαι δέλω τα; Τίνες οἱ παιδαγωγοί; Συγκοινωνήσατε ἡμῖν, φασί, τῆς εὐωχίας καὶ μελωδίας, καὶ μαθήσεσθε τὰ Μωϋσῃ καὶ τοῖς λοιποῖς προφήταις ἐν ἐπιθυμίαις. Ἐπεὶ οὖν προετράπημεν, καὶ δεξιὰς ἡμῖν ἔδωκαν οἱ παῖδες κοινωνίας, δεῦρο, ἀγαπητοί, καὶ ἡμεῖς ζηλώσωμεν τὴν θεοπρεπῆ χορείαν, καὶ μετὰ τῶν ἀποστόλων ὁδοποιήσωμεν τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατ' ἀνατολὰς, καὶ ἐπὶ ὑπο ζύγιον, ὡς εὐδόκησεν, ἐποχουμένῳ ἐπὶ τῆς γῆς. Μετὰ τῶν νηπίων κλάδη ἄρωμεν, καὶ τοῖς θαλλοῖς κροτήσωμεν, ὅπως ἐπιπνεύσῃ καὶ ἡμῖν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ τὴν θεοδίδακτον ἀναμέλψωμεν εὐτάκτως ᾠδήν· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυ ρίου, ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Σήμερον καὶ ὁ πα τριάρχης Ἰακὼβ ἐν πνεύματι ἑορτάζει, ὁρῶν τὴν προφητείαν αὐτοῦ εἰς ἔργον ἀχθεῖσαν· καὶ τὸν δε ΧΧνι, Καθὰ πάλαι Η. καθάπερ Μ. Καλή.... ἐπίχαρις. ΑΙ., καινη.... περιχαρής,
στη
ORATIO IN RAMOS PALMARUM.
nostra effundamus coram illo **: inque psalmis et
canticis gratiarum ei actiones prætendamus; ac illud, Benedictus qui venit in nomine Domini ", nulla
requie clamemus. Qui enim ipsi benedicunt, benedicti
sunt; et qui maledicunt, maledicti s. Dicam iteruni,
nec ad bonum hortari desinam: Venite, dilecti, bemedicamus eum qui est benedictus, ut benedicamur
ab ipso. Ætatem omnem et conditionem in unum
pariter sermo ascivit ad Domini laudem: reges
terræ et omnes populos: principes et omnes judices
terræ juvenes et virgines 36
: quodque in miraculo decenter novum videatur, primas juvenis
atque innocens infantium et lactentium ætas obtinuit partes, auspicandi Domino in confessione divinitus inspiratum canticum: qua olim ratione
Moyses præcinuit egredienti populo de Ægypto: illud nimirum Benedictus qui venit in nomine Domimi 37.
νος ἀποκλεισθῇ.] Μηδεὶς σκυθρωπὸς πρὸς τὴν ὑπο- mus: ] suscipiamus omnes alacri animo tolaquo
δοχὴν εὑρεθῇ ἐν ἡμῖν, ἵνα μὴ τοῖς πονηροῖς πολίταις honestate celebremus. Vestimentorum loco corda
συγκατακριθῇ. Πολίτας δέ φημι τοὺς μὴ θελήσαντας
δέξασθαι τὸν Κύριον ἑαυτῶν βασιλέα ἐφ' ἑαυτούς.
[Πάντες φαιδρώς συνδράμωμεν· ] πάντες προθύμως
ὑποδεξώμεθα, καὶ ὑπερκοσμίως ἑορτάσωμεν. Αντί
ἱματίων, τὰς καρδίας ἡμῶν ἐκχέωμεν ἐνώπιον
αὐτοῦ· ἐν ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις τὰς εὐχαριστίας ἀνατείνωμεν αὐτῷ· καὶ τὸν Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος
ἐν ὀνόματι Κυρίου, ἀκαταπαύστως βοήσωμεν. Οι
γὰρ εὐλογοῦντες αὐτὸν, εὐλόγηνται· καὶ οἱκαταρώμενοι αὐτὸν, κεκατήρανται. Πάλιν ἐρῶ, καὶ
προτρεπόμενος ἐπὶ τὸ ἀγαθὸν οὐ παύσομαι. Δεῦτε,
ἀγαπητοί, εὐλογήσωμεν τὸν εὐλογημένον, ἵνα εὐλο
γηθῶμεν ὑπ' αὐτοῦ. Πᾶσαν ἡλικίαν καὶ ἀξίαν ἐπὶ τὸ
αὐτὸ συνεκάλεσεν ὁ λόγος πρὸς τὴν τοῦ Κυρίου αίνεΒασιλεῖς τῆς γῆς καὶ πάντας λαούς, ἄρχοντας καὶ πάντας κριτὰς γῆς· νεανίσκους καὶ παρθένους· καὶ τὸ καινοπρεπὲς τοῦ θαύματος, ὅτι τῇ
νέᾳ καὶ ἀπειροκάκῳ τῶν νηπίων καὶ θηλαζόντων ἡλι
κίᾳ τὰ πρεσβεία συνεχώρησε τοῦ ἐξάρξαι τῷ Κυρίῳ ἐν ἐξομολογήσει τὸ θεοδίδακτον ᾆσμα, καθὰ πάλαι Μωϋσῆς τῷ ἐξ Αἰγύπτου λαῷ, τὸ Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.
Β'. Σήμερον χαρᾷ χαίρει ὁ μακάριος Δαβίδ, σεσυλημένος τὴν κιθάραν ὑπὸ νηπίων· οἷς καὶ συγχορεύων τῷ πνεύματι καὶ συνευωχούμενος, καθάπερ
ὺ πρὶν πρὸ προσώπου τῆς κιβωτοῦ τοῦ Θεοῦ, συμ
μουσουργεῖ καὶ συμψελλίζει ἡδέως· Εὐλογημένος
ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Πρὸς ὃν ἐροῦμεν·
Λέγε ἡμῖν, ὦ προφῆτα, τίς οὗτος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνό
ματι Κυρίου; Οὐκ ἐμὸν, φησί, τὸ διδασκαλεῖον σήμε
μον· νηπίοις γὰρ ἀφιέρωται παρὰ τοῦ καταρτήσαν- c
τος ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων αἶνον,
τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν· ὅπως καὶ
διὰ τοῦ θαύματος τούτων ἐπιστραφώσι πατέρων
καρδίαι ἐπὶ τέκνα, καὶ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δι
καίων. Λέγετε ἡμῖν, ὦ παῖδες, πόθεν ὑμῖν ἡ καλὴ
αὕτη καὶ ἐπίχαρις ἅμιλλα καὶ ᾠδή; Τίς ὁ διδάξας; Τίς ὁ σοφίσας; Τίς ὁ συναθροίσας; Ποίαι δέλω
τα; Τίνες οἱ παιδαγωγοί; Συγκοινωνήσατε ἡμῖν,
φασί, τῆς εὐωχίας καὶ μελωδίας, καὶ μαθήσεσθε τὰ
Μωϋσῃ καὶ τοῖς λοιποῖς προφήταις ἐν ἐπιθυμίαις.
Ἐπεὶ οὖν προετράπημεν, καὶ δεξιὰς ἡμῖν ἔδωκαν
οἱ παῖδες κοινωνίας, δεῦρο, ἀγαπητοί, καὶ ἡμεῖς
ζηλώσωμεν τὴν θεοπρεπῆ χορείαν, καὶ μετὰ τῶν
ἀποστόλων ὁδοποιήσωμεν τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ τὸν
οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατ' ἀνατολὰς, καὶ ἐπὶ ὑποζύγιον, ὡς εὐδόκησεν, ἐποχουμένῳ ἐπὶ τῆς γῆς.
Μετὰ τῶν νηπίων κλάδη ἄρωμεν, καὶ τοῖς θαλλοῖς
κροτήσωμεν, ὅπως ἐπιπνεύσῃ καὶ ἡμῖν τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον, καὶ τὴν θεοδίδακτον ἀναμέλψωμεν εὐτάκτως
ᾠδήν· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυ
ρίου, ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις. Σήμερον καὶ ὁ πα
τριάρχης Ἰακὼβ ἐν πνεύματι ἑορτάζει, ὁρῶν τὴν
προφητείαν αὐτοῦ εἰς ἔργον ἀχθεῖσαν· καὶ τὸν δε
II. Hodie gaudet gaudio beatus David, infantibus
spoliantibus cithara, quibuscum etiam spiritu choreas ducens unaque delectatus, sicut olim coram Dei
arca 38, musicos concentus miscet ac suaviter adbalbutit: Benedictus qui venit in nomine Domini”.
Quem percunctabimur? cedo nobis, Propheta: quis
iste est qui venit in nomine Domini? At ille: Non
meæ, inquit, hodie sunt docendi partes; infantibus
enim consecravit scholam, qui perfecit laudem ex
ore infantium et lactentium, ut destrual inimicum
et ultorem 40: quo eliam, istorum miraculo, corda
patrum convertantur ad filios, et increduli ad pru●
dentiam justorum". Nobis, pueri, edicite, unde vobis
pulchrum hoc gratiosumque certamen et caruen?
Quis docuit? quis erudivit? quis congregavit? quæ
tabulæ? qui ludimagistri? Vos, inquiunt, voluptati
nostræ canticoque, una accedite socii, eaque discetis, quæ Moysi ac prophetis reliquis fuerunt in desiderio s. Quia nos ergo pueri invitarunt, ac dete
teras dederunt societatis “, adeste, dilecti, æmule.
nur et ipsi augustum illud tripudium, ac cum apostolis, iter ei faciumus, qui ascendit super cœlum
cali, ad Orientem “, quique pro bona sua volunlate, subjugali in terra vehitur *. Tollamus ramos
cum pueris, plaudamusque ramis olivarum, ut et
nos Spiritus sanctus afflaverit, divinitusque inspiratum canticum composite modulemur: Benedicins
qui venit in nomine Domini, Hosanna in altissimis “
Sed et patriarcha Jacob hodie in spiritu ſestum agit,
qui prophetiam suam in opus deductam videat,
eumque, qui pullum suum alligat ad vitem *, novo
impositum pullo, ac fidelium socius Patrem ad13 Gen.
** Psal.
* Psal. Lx1, 9.
* Psal. cxvII, 26; Matth. XXI,
ΧΧνι1, 29. 36 Psal. cxLvill, 11, 12.
37 Exod. xv,
Malach. iv, 6; Luc. 1, 17. ** Luc. x, 24.
txt, 5. s ibid. 9. 47 Gen. xLIS, 10.
Καθὰ πάλαι Η. A1., καθάπερ Μ.
Marc. x1, 9; Luc. xix, 38; Joan. xii, 43.
1. 38 11 Reg. vi, 14. 89 Psal, cxvu, 26.
68 Galat. 11, 9. 46 Psal, Lavis, 5, 54.
As Matth.
Καλή.... ἐπίχαρις. ΑΙ., καινη.... περιχαρής,
col. 387–388page 190 of 200
PG 18:387βεβηκότα ἐπὶ πῶλον νέον, καὶ μετὰ τῶν πιστῶν προσκυνεῖ τῷ Πατρί. Σήμερον πῶλος ἑτοιμάζεται, τὸ τῶν ἀλογίστων ἐθνῶν τὸ πρὶν ἀλόγιστον ἐξεμβλά ριον εἰς ἐπίδειξιν ὑποταγῆς τοῦ ἐξ ἐθνῶν λαοῦ καὶ νήπια καταμηνύουσι τὴν τούτων πρὸς θεογνωσίαν νηπιότητα, καὶ τὴν μετὰ ταῦτα πρὸς θεοσέβειαν τε λειότητα. Σήμερον ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης ἐπὶ γῆς προ φητικῶς δοξάζεται, καὶ συγκοινωνούς τῆς ἐπουρα νέου εὐωχείας τοὺς γηγενεῖς ἀναδείκνυσιν, ἵνα δείξῃ, ὅτι αὐτός ἐστι Κύριος ἀμφοτέρων, ὡς ἑκατέρωθεν συμφώνως ἀνυμνούμενος. Διὰ τοῦτο οἱ μὲν ἄνω τὴν ἐπὶ γῆς σωτηρίαν καταμηνύοντες ἔψαλλον Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ. Πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ· οἱ δὲ κάτω τῇ ἐπου σμεύοντα πρὸς ἄμπελον τὸν πῶλον αὐτοῦ ἐπι ρανίῳ εὐφροσύνῃ συμπανηγυρίζοντες ἔκραζον Ὡσαννὰ [ἐν τοῖς ὑψίστοις· ὡσαννὰ] τῷ υἱῷ Δα βίδ. Καὶ οἱ μὲν ἄνω ἐδοξολόγουν· Εὐλογημένη δόξα Κυρίου ἐκ τοῦ τόπου αὐτοῦ· οἱ δὲ κάτω [ ἐθεολόγουν ]· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνό ματι Κυρίου. Γ'. Τούτων δὲ οὕτως τελουμένων, Καὶ τῶν μαθη τῶν χορευόντων περὶ πάντων ὧν εἶδον δυνά μεων, καὶ λεγόντων, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος [βασιλεὺς] ἐν ὀνόματι Κυρίου· ἐν οὐρανῷ εἰρήνη, καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις· ἡ πόλις επύθετο λέο γουσα· Τίς ἐστιν οὗτος; πεπωρωμένον φθόνον κατά τῆς τοῦ Δεσπότου δόξης κινοῦσα. Πόλιν δὲ ἀκούων, τὴν παλαιὰν τῆς Συναγωγῆς ἄτακτον πληθὺν ἐπιγίνωσκε. Διερωτῶσιν οἱ ἀγνώμονες, Τίς ἐστιν οὗτος; ὡς μήπω έωρακότες τὸν εὐεργέτην και περιβόητον τοῖς θεοπρεπέσι θαύμασιν. Οὐ γὰρ κατέλαβεν ή σκοτία τὸ ἐν αὐτῇ ἐπιλάμψαν ἄδυτον φῶς. Οθεν εὐθυβόλως πρὸς αὐτοὺς ἀνακέκραγεν Ησαΐας ὁ προφήτης λέγων· Οἱ κωςοὶ ἀκούσατε, καὶ οἱ τυ φλοὶ ἀναβλέψατε ἰδεῖν. Καὶ τίς τυφλές, [ἀλλ' οι παῖδές μου· καὶ κωφοὶ] ἀλλ' ἢ κυριεύοντες αὐτ τῶν; Καὶ ἑτυφλώθησαν οἱ δοῦλοι τοῦ Θεοῦ. Εἶδε τε πολλάκις, καὶ οὐκ ἐφυλάξασθε· ἡνεωγμένα τὰ ὦτα, καὶ οὐκ ἠκούσατε. Θρᾶτε, ἀγαπητοί, ἀκρί βειαν λόγου, ὅπως τὸ προθεωρητικὸν θεῖον Πνεῦμα διὰ τῶν ἁγίων τὰ μέλλοντα ὡς παρόντα ἐκήρυττεν. Εἶδον γὰρ οἱ ἀχάριστοι, καὶ ἐψηλάφησαν διὰ τῶν θαυμάτων, τὸν θαυματουργὸν Θεὸν, καὶ τῇ ἀπιστία ἐνέμειναν. Εἶδον τυφλὸν ἐκ γενετῆς, τὸν φωταγωγή σαντα Θεὸν κηρύττοντα. Εἶδον σύγχρονον καὶ σύζυ Τον πῶλον αὐτοῦ. Εἰς τὰ Βάϊα, Αλόγιστον ἐξεμβλάριον. ἄλογον ἐξεμ Γλάριον ἢ ἐξεμπλάριον. Διὰ τοῦτο οἱ μὲν ἄνω. οἰκονομία; π ριοχή Ἐπύθετο. ΑΙ., ἐσείετο. Ανακέκραγει. ΑΙ., προανέκραγεν.
βεβηκότα ἐπὶ πῶλον νέον, καὶ μετὰ τῶν πιστῶν
προσκυνεῖ τῷ Πατρί. Σήμερον πῶλος ἑτοιμάζεται,
τὸ τῶν ἀλογίστων ἐθνῶν τὸ πρὶν ἀλόγιστον ἐξεμβλάριον εἰς ἐπίδειξιν ὑποταγῆς τοῦ ἐξ ἐθνῶν λαοῦ·
καὶ νήπια καταμηνύουσι τὴν τούτων πρὸς θεογνωσίαν
νηπιότητα, καὶ τὴν μετὰ ταῦτα πρὸς θεοσέβειαν τε
λειότητα. Σήμερον ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης ἐπὶ γῆς προ
φητικῶς δοξάζεται, καὶ συγκοινωνούς τῆς ἐπουρα
νέου εὐωχείας τοὺς γηγενεῖς ἀναδείκνυσιν, ἵνα δείξῃ,
ὅτι αὐτός ἐστι Κύριος ἀμφοτέρων, ὡς ἑκατέρωθεν
συμφώνως ἀνυμνούμενος. Διὰ τοῦτο οἱ μὲν ἄνω
τὴν ἐπὶ γῆς σωτηρίαν καταμηνύοντες ἔψαλλον·
Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ. Πλήρης
πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ· οἱ δὲ κάτω τῇ ἐπου
orat. Hodie aptatur pullus, gentium quondam irra- σμεύοντα πρὸς ἄμπελον τὸν πῶλον αὐτοῦ ἐπιtionalium, irrationale exemplar, ad populi ex gentibus significandam subjectionem: declarantque
pueri primam illorum, quod ad Dei notitiam speclat, pueritiam; secutamque postmodum in Dei
cultu ac vera religione absolutionem. Hodie juxta
Prophetam “, gloriæe Rex laudatur in terra, cœlestisque epuli et lætitiæ una socios terrigenas facit,
quo se utrorumque Dominum probet, velut qui
communibus utrinque vocibus decantetur. Idcirco
superni illi terrestrium salutem annuntiantes, psallebant "
: Sanctus, sanctus, sanctus, Dominus Sabaoth. Plena omnis terra gloria ejus: inferno autem
positi, communi et ipsi conventu coelestium læti.
tiam celebrantes, clamabant: Hosanna [in altissimis: Hosanna Filio David. Atque priores quidem ρανίῳ εὐφροσύνῃ συμπανηγυρίζοντες ἔκραζον·
in hæc verba laudabant: Benedicta gloria Domini
de loco suo *. Isti autem [ Deum celebrantes, J die
cebant: Benedictus qui venit in nomine Domini”.
'
III. Cum autem hæc peragerentur, discipulique
gaudentes laudarent super omnibus quas viderant virtutibus, ac dicerent: Benedictus qui venit rex in
nomine Domini: pax in cœlo, et gloria in excelsis **,
capit civitas interrogare, dicens: Quis est hic 3?
induratum veteremque ɔdversum Domini gloriam
livorem excitans. Tu autem cum audis civitatem,
veterem Synagogæ incompositam multitudinem
agnosce. Interrogant ingrati malignique, Quis est
hic? quasi necdum beneficium vidissent, eumque
quem homine majora, divina miracula, celebratissimum fecissent. Non enim tenebræ comprehenderunt quod luxit in ipsis lumen 56 occasus nescium. Quamobrem apposite ad illos clamavit Isaias
propheta dicens: Surdi, audite, et caci, suspicite
ut videatis. Et quis est cacus [ nisi pueri mei: et
surdi), nisi qui dominantur eorum? Et servi Dei obcacali sunt. Vidistis sape, et non custodistis: aperta sunt aures, et non audistis s. Videtis, dilecti,
quam sit accuratus sermo; ut divinus Spiritus, quæ
sua est futurorum inspectio, per sanctos suos, velut
præsentia essent, futura prædicaverit. Viderunt siquidem ingrati, palparuntque ex miraculis, niraculorum patratorem Deum, ac nihilominus in inAdelitate manserunt ". Viderunt cæcum a nativitate,
Ὡσαννὰ [ἐν τοῖς ὑψίστοις· ὡσαννὰ] τῷ υἱῷ Δαβίδ. Καὶ οἱ μὲν ἄνω ἐδοξολόγουν· Εὐλογημένη
δόξα Κυρίου ἐκ τοῦ τόπου αὐτοῦ· οἱ δὲ κάτω
[ ἐθεολόγουν ]· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνό
ματι Κυρίου.
Γ'. Τούτων δὲ οὕτως τελουμένων, Καὶ τῶν μαθη
τῶν χορευόντων περὶ πάντων ὧν εἶδον δυνά
μεων, καὶ λεγόντων, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος
[βασιλεὺς] ἐν ὀνόματι Κυρίου· ἐν οὐρανῷ εἰρήνη,
καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις· ἡ πόλις επύθετο λέο
γουσα· Τίς ἐστιν οὗτος; πεπωρωμένον φθόνον κατά
τῆς τοῦ Δεσπότου δόξης κινοῦσα. Πόλιν δὲ ἀκούων,
τὴν παλαιὰν τῆς Συναγωγῆς ἄτακτον πληθὺν ἐπιγί
νωσκε. Διερωτῶσιν οἱ ἀγνώμονες, Τίς ἐστιν οὗτος;
ὡς μήπω έωρακότες τὸν εὐεργέτην και περιβόητον
τοῖς θεοπρεπέσι θαύμασιν. Οὐ γὰρ κατέλαβεν ή
σκοτία τὸ ἐν αὐτῇ ἐπιλάμψαν ἄδυτον φῶς. Οθεν
εὐθυβόλως πρὸς αὐτοὺς ἀνακέκραγεν Ησαΐας ὁ
προφήτης λέγων· Οἱ κωςοὶ ἀκούσατε, καὶ οἱ τυ
φλοὶ ἀναβλέψατε ἰδεῖν. Καὶ τίς τυφλές, [ἀλλ' οι
παῖδές μου· καὶ κωφοὶ] ἀλλ' ἢ κυριεύοντες αὐτ
τῶν; Καὶ ἑτυφλώθησαν οἱ δοῦλοι τοῦ Θεοῦ. Εἶδε
τε πολλάκις, καὶ οὐκ ἐφυλάξασθε· ἡνεωγμένα
τὰ ὦτα, καὶ οὐκ ἠκούσατε. Θρᾶτε, ἀγαπητοί, ἀκρί
βειαν λόγου, ὅπως τὸ προθεωρητικὸν θεῖον Πνεῦμα
διὰ τῶν ἁγίων τὰ μέλλοντα ὡς παρόντα ἐκήρυττεν.
Εἶδον γὰρ οἱ ἀχάριστοι, καὶ ἐψηλάφησαν διὰ τῶν
θαυμάτων, τὸν θαυματουργὸν Θεὸν, καὶ τῇ ἀπιστία
ἐνέμειναν. Εἶδον τυφλὸν ἐκ γενετῆς, τὸν φωταγωγή
σαντα Θεὸν κηρύττοντα. Εἶδον σύγχρονον καὶ σύζυ
31 Matth. XXI, etc. ss Luc. xix, 37, 38.
** Psal. cxlviii, 9.
6 Isa. vi, 3. 50 Ezech. 1,
ss Matth. xxi, 10. ss Joan. 1, 5. 68 Isa. XLII, 18-20.
Τον πῶλον αὐτοῦ. Gentes omnes, ad vitem
illam translatam de Ægypto, quæ implevit totam
terram, docentibus prophetis ipsius et justis. Ia ad
verbum Titus Bostrensis docta orat. Εἰς τὰ Βάϊα,
quam ex regiis habemus.
Αλόγιστον ἐξεμβλάριον. Αl., ἄλογον ἐξεμ
Γλάριον ἢ ἐξεμπλάριον. Gaudent Graci barbaris et
Latinis vocibus, ut non paucæ jam olim cum imperio ad eos transierint, nonnunquam scriptoribus
præsertim sacris usurpatæ, velut forte magis usu
receptæ et notiori significatione; qua de re etiam in
Vita Basilii pro Amphilochio.
56 Joan. IX.
Διὰ τοῦτο οἱ μὲν ἄνω. Pluribus eodemque
sensu, orat. illa De occursu, exponit idem seraphicum canticum; ut postrema illius parte, palan celebretur Dominicus adventus et οἰκονομία; qua vere
fuit plena terra, gloria Domini; obcæcatis interim
Judæis quam eorum cæcitatem olim prædictam,
recte Methodius noster utroque loco, Domnino apparente, offendit eventu secutam, ut videatur ista πριοχή præcipui characteris loco huicce orationi.
Ἐπύθετο. ΑΙ., ἐσείετο.
Ανακέκραγει. ΑΙ., προανέκραγεν.
col. 389–390page 191 of 200
PG 18:389γον τῇ ἀσθενείᾳ παράλυτον, προστάγματι διαζευχθέντα τῆς κακουχίας. Ἐθεάσαντο Λάζαρον φυγάδα θανάτου γεγονότα. Ηκουσαν τὸν ἐν θαλάττῃ περίπα τον· τὴν ἀγεώργητον οἰνοδοσίαν· τὴν ἄμοχθον ἀρτο φαγίαν· τὴν τῶν δαιμόνων ἀπελασίαν· τὴν τῶν και μήντων εὐρωστίαν. Αἱ πλατεῖαι αὐτῶν τὰς δυνάμεις ἐκήρυττον· αἱ ὁδοὶ αὐτῶν τὰς ἰάσεις τοῖς ὁδοιποροῦσε κατήγγελλον. Πᾶσα Ἰουδαία επληρώθη τῶν εὐεργε στῶν· καὶ νῦν ἀκούοντες Θεοῦ αἶνον, πυνθάνονται Τις ἐστιν οὗτος; Ὦ ἀνοίας τῶν ψευδωνύμων διδα σκάλων! ὦ τῶν ἀπειθῶν πατέρων! ὢ τῶν ἀφρόνων πρεσβυτέρων! ὦ σπέρμα Καναὰν τοῦ ἀναιδοῦς, καὶ οὐχὶ Ἰούδα τοῦ εὐλαβοῦς. Τὰ τέκνα ἐπέγνωσαν τὸν κτίστην, καὶ οἱ ἀπειθεῖς πατέρες ἔλεγον· Τίς ἐστιν οὗτος; Ἡ νέα καὶ ἀδαὴς ἡλικία τὸν Θεὸν ἀνύμνησε, καὶ οἱ πεπαλαιωμένοι ἡμερῶν κακῶν ἐπυνθάνοντο Τις ἐστιν οὗτος; θηλάζοντες θεολογοῦσι, καὶ πρε σβύτεροι βλασφημοῦσι· παῖδες εὐσεβῶς ἱερουργοῦσι εἶνον, καὶ ἀνίεροι ἱερεῖς δυσσεβῶς ἀγανακτοῦσιν. Δ'. Οἱ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, ἐπιστρέψατε τὰς καρδίας ὑμῶν ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν. Μάθετε μυ στήρια Θεοῦ· αὐτὸ τὸ τελούμενον μαρτυρεῖ, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ οὕτως ἀνυμνούμενος ὑπὸ ἀδιδάκτων γλωσσών. Ερευνᾶτε τὰς Γραφὰς, καθώς ἠκούσατε παρὰ τοῦ Δεσπότου· ὅτι αὐταί εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι περί αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἀγνοεῖτε τὸ θαῦμα. 'Ακούσατε, οἱ ἀχαριτώτατοι καὶ ἀχάριστοι, τί εὐαγγελίζεται ὑμῖν ὁ προφήτης Ζαχαρίας. Φησί γάρ' Χαίρε σφόδρα, θύγατερ Σιών· ἰδοὺ ὁ Βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι ς δίκαιος καὶ σώζων· αὐτὸς πραῖς, καὶ ἐπιβεβηκώς ἐπὶ πῶλον ὄνου Διατί τὴν χαρὰν ἀποσείεσθε; Διατί τε Ηλίου λάμποντος, τὸ σκότος ἀγαπᾶτε; Διατί πρὸς τὴν ἀπολέμητον εἰρήνην μελετᾶτε πόλεμον; ΕΙ τοίνυν υἱοὶ Σιών έστε, συγχορεύσατε τοῖς τέκνοις ὑμῶν. Χαρᾶς ἀφορμὴ ἔστω ὑμῖν ἡ τῶν τέκνων θεοσεβείᾳ. Μάθετε παρ' αὐτῶν τίς ὁ διδάξας; τίς ὁ συν αθροίσας; πόθεν τὰ διδάγματα; τίς ἡ καινὴ θεολογία, καὶ παλαιὰ προφητεία; Εἰ δὲ ἀνθρώπων μὲν οὐδεὶς οὐδὲν τούτων ἐδίδαξεν, αυτόματον δὲ τὸν αἶνον ἀνα μέλπουσι, γνῶτε Θεοῦ εἶναι τὸ ἔργον· ὡς ἐν τῷ Νόμῳ γέγραπται· Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτήσω αἶνον. Διπλασιάσατε οὖν τὴν χαρὰν, ὅτι τοιούτων παίδων γεγόνατε πατέρες, οἵτινες καὶ τὰ τοῖς πρεσβυτέροις ἀγνοηθέντα θεοδιδάκτως ἀνευφήμησαν. Επιστρέψατε τὰς καρδίας ὑμῶν ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν, καὶ μὴ μύσατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Εἰ δὲ οἱ αὐτοί έστε, καὶ ἀκούον.. τες οὐκ ἀκούετε, καὶ βλέποντες οὐ βλέπετε, καὶ Ο σε νι, 11. ν, 39. το τι Αχαριτώτατοι. κεχαριτωμένη, τὸ λόγῳ κεχαριτωμένῳ, τό, κεχαριτωμένη, 1. Καὶ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ πῶλον όνου.
ORATIO IN RAMOS PALMARUM.
γον τῇ ἀσθενείᾳ παράλυτον, προστάγματι διαζευ- Deum prædicantem, qui visum restituisset. Vidlerunt
χθέντα τῆς κακουχίας. Ἐθεάσαντο Λάζαρον φυγάδα
θανάτου γεγονότα. Ηκουσαν τὸν ἐν θαλάττῃ περίπα
τον· τὴν ἀγεώργητον οἰνοδοσίαν· τὴν ἄμοχθον ἀρτοφαγίαν· τὴν τῶν δαιμόνων ἀπελασίαν· τὴν τῶν και
μήντων εὐρωστίαν. Αἱ πλατεῖαι αὐτῶν τὰς δυνάμεις
ἐκήρυττον· αἱ ὁδοὶ αὐτῶν τὰς ἰάσεις τοῖς ὁδοιποροῦσε
κατήγγελλον. Πᾶσα Ἰουδαία επληρώθη τῶν εὐεργε
στῶν· καὶ νῦν ἀκούοντες Θεοῦ αἶνον, πυνθάνονται·
Τις ἐστιν οὗτος; Ὦ ἀνοίας τῶν ψευδωνύμων διδασκάλων! ὦ τῶν ἀπειθῶν πατέρων! ὢ τῶν ἀφρόνων
πρεσβυτέρων! ὦ σπέρμα Καναὰν τοῦ ἀναιδοῦς, καὶ
οὐχὶ Ἰούδα τοῦ εὐλαβοῦς. Τὰ τέκνα ἐπέγνωσαν τὸν
κτίστην, καὶ οἱ ἀπειθεῖς πατέρες ἔλεγον· Τίς ἐστιν
οὗτος; Ἡ νέα καὶ ἀδαὴς ἡλικία τὸν Θεὸν ἀνύμνησε,
καὶ οἱ πεπαλαιωμένοι ἡμερῶν κακῶν ἐπυνθάνοντο·
Τις ἐστιν οὗτος; θηλάζοντες θεολογοῦσι, καὶ πρε
σβύτεροι βλασφημοῦσι· παῖδες εὐσεβῶς ἱερουργοῦσι
εἶνον, καὶ ἀνίεροι ἱερεῖς δυσσεβῶς ἀγανακτοῦσιν.
Δ'. Οἱ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, ἐπιστρέψατε
τὰς καρδίας ὑμῶν ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν. Μάθετε μυ
στήρια Θεοῦ· αὐτὸ τὸ τελούμενον μαρτυρεῖ, ὅτι Θεός
ἐστιν ὁ οὕτως ἀνυμνούμενος ὑπὸ ἀδιδάκτων γλωσσών.
Ερευνᾶτε τὰς Γραφὰς, καθώς ἠκούσατε παρὰ τοῦ
Δεσπότου· ὅτι αὐταί εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι περί
αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἀγνοεῖτε τὸ θαῦμα. 'Ακούσατε, οἱ
ἀχαριτώτατοι καὶ ἀχάριστοι, τί εὐαγγελίζεται
ὑμῖν ὁ προφήτης Ζαχαρίας. Φησί γάρ' Χαίρε σφόδρα,
θύγατερ Σιών· ἰδοὺ ὁ Βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι ς
δίκαιος καὶ σώζων· αὐτὸς πραῖς, καὶ ἐπιβεβηκώς
ἐπὶ πῶλον ὄνου Διατί τὴν χαρὰν ἀποσείεσθε;
Διατί τε Ηλίου λάμποντος, τὸ σκότος ἀγαπᾶτε; Διατί
πρὸς τὴν ἀπολέμητον εἰρήνην μελετᾶτε πόλεμον; ΕΙ
τοίνυν υἱοὶ Σιών έστε, συγχορεύσατε τοῖς τέκνοις
ὑμῶν. Χαρᾶς ἀφορμὴ ἔστω ὑμῖν ἡ τῶν τέκνων θεοσέ
βεια. Μάθετε παρ' αὐτῶν τίς ὁ διδάξας; τίς ὁ συναθροίσας; πόθεν τὰ διδάγματα; τίς ἡ καινὴ θεολογία,
καὶ παλαιὰ προφητεία; Εἰ δὲ ἀνθρώπων μὲν οὐδεὶς
οὐδὲν τούτων ἐδίδαξεν, αυτόματον δὲ τὸν αἶνον ἀναμέλπουσι, γνῶτε Θεοῦ εἶναι τὸ ἔργον· ὡς ἐν τῷ Νόμῳ
γέγραπται· Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων
κατηρτήσω αἶνον. Διπλασιάσατε οὖν τὴν χαρὰν, ὅτι
τοιούτων παίδων γεγόνατε πατέρες, οἵτινες καὶ τὰ
τοῖς πρεσβυτέροις ἀγνοηθέντα θεοδιδάκτως ἀνευφήμησαν. Επιστρέψατε τὰς καρδίας ὑμῶν ἐπὶ τὰ
τέκνα ὑμῶν, καὶ μὴ μύσατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν
πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Εἰ δὲ οἱ αὐτοί έστε, καὶ ἀκούον..
τες οὐκ ἀκούετε, καὶ βλέποντες οὐ βλέπετε, καὶ
paralyticum coæva infirmitate, arctiusque implicata
mala valetudine, jubente ipso, absolutum ". Lazarum conspexerunt, mortis factum profugam
58. Audierunt eum ambulasse in mari”, vinum sine cultura subministratum ", comestos panes convivio
ultro instructo, “fugatos dæmones, infirmos sanitati
restitutos ". Plateæ ipsorum prædicabant virtutes,
viæ agentibus iter sanationes annuntiabant. Judæa
tota beneficiis cumulata erat; audientesque modo
divinas laudes, interrogant: Quis est hic? Ο dementiam falsi nominis magistrorum! o incredulos patres! o insipientes seniores! o Chanaan impudentis semen, non reverentis et timorati Juda ". Agnoverunt pueri Creatorem, parentes vero increduli
dicebant: Quis est hic? Nova et rudis ætas Deo cecinit laudem, inveteratique malorum dierum percontabantur: Quis est hic? hactentes divinitatem
laudant, senioresque blasphemiis appetunt. Pueri
pie sacrificant laudem, profanique sacerdotes impie indignantur ".
"
IV. Increduli ad prudentiam justorum“, corda
vestra convertite ad filios vestros. Discite sacramenta Dei testis est res ipsa quæ agitur, Deum
esse qui sic ab indoctis linguis decantetur. Scrutamini Scripturas, quemadmodum audistis a Domino, quoniam illæ sunt quæ testimonium perhibent de
ipso “, nec miraculum ignorate. Audite, sine gratia homines ingratique, quid vobis ſausti nuntii Zacharias afferat. Ait enim: Gaude vehementer, filia
Sion: ecce Rex tuus venit tibi justus et salvans: ipse
mansuelus et sedens super pullum asinæ". Utquid
gaudium repellitis? utquid lucente sole, tenebras
diligitis? utquid adversus inexpugnabilem pacem
meditamini bellum? Si igitur estis filii Sion, una
cum filiis vestris choreas ducite. Sit vobis gaudii
ratio, filiorum religio. Ab ipsis discite quis fuerit
doctor? quis convocaverit? unde doctrina? quæ
nova theologia vetusque prophetia? Quod si ne quis
hominum quidquam illos docuit, ultro autem mo
dulantur laudem, Dei opus cognoscite; sicut scriplum est in lege: Ex ore infantium et lactentium
perfecisti laudem. Agite ergo duplex gaudium,
quod talium puerorum facti estis patres, qui etiam
senioribus ignorata, Deo docente, laudibus celebrarunt. Convertite corda vestra ad filios vestros *, ncc
clauseritis oculos ad veritatem. Quod si iidem perseveralis, et audientes non auditis, videntesque non
videlis '', atque incassum ab infantibus dissidetis,
erunt ipsi vestri judices ", juxta Salvatoris verbum.
60 Joan. 11, 7.
6s Luc. vit
σε Joan. νι, 11.
68 Zach
67 Joan.
6 Luc. 1, 17.
ν, 39.
72 Matth. x11, 27.
ST Joan. v, 5.
so Matth. xiv. 26.
58 Joan. x1, 44.
29, etc.
σs Dan. 111,
68 Matth. XXI.
«Dan. xii, 52.
» Psal. viii, 3. το Luc. 1, 17. τι Isa. vi, 10.
Αχαριτώτατοι. Quasi non gratificati: vestra
atique culpa, qui Dei gratificantis beneficium et
gratiam repellitis. Quo sensu posset exponi illud
Luc. 1, κεχαριτωμένη, ubi interpr., gratia plena,
quasi gratificata et singulariter aucla gratia, eoque
plena gratia, alio significatu, et plane gratiosa, Dei
in ipsam effusa largissima gratia. Sic paulo infetius reddinus τὸ λόγῳ κεχαριτωμένῳ, pleno gratia
sermone, hoc est lepore, et gratioso; quomodo reddit Erasmus τό, κεχαριτωμένη, Luc. 1.
Καὶ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ πῶλον όνου. Sic etiain
citatur ex Justino. Habent modo LXX, super pullum
novum. Nostrum et Justini consonantius Hebræo,
ubi est
flium asinarum. Sic etiani
Vulg., super pulluin filium asina.
col. 391–392page 192 of 200
PG 18:391μάτην διαφέρεσθε πρὸς τὰ νήπια, αὐτοὶ ὑμῶν κρι ταὶ ἔσονται, κατὰ τὸν τοῦ Σωτῆρος λόγον. Καλῶς οὖν καὶ τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων προανεφώνησε περί ὑμῶν ὁ προφήτης Ησαΐας λέγων· Οὐ νῦν αἰσχυνθήσεται Ιακώβ, οὐδὲ νῦν τὸ πρόσωπον μεταβαλεῖ· ἀλλ' ὅταν ἴδωσι τὰ τέκνα αὐτῶν τὰ ἔργα μου ποιοῦντα δι' ἐμὲ ἁγιάσουσι τὸ ὄνομά μου, καὶ ἁγιάσουσι τὸν ἅγιον τοῦ Ἰακώβ, καὶ τὸν Θεὸν τοῦ Ἰσραὴλ φοβηθήσονται. Καὶ γνώσονται οἱ τῷ πνεύματι πλανώμενοι σύνεσιν· οἱ δὲ γογγύζοντες μαθήσονται ὑπακούειν· καὶ αἱ γλῶσ σαι αἱ ψελλίζουσαι μαθήσονται λαλεῖν εἰρήνην. Ορᾷς, ὦ ἀνόητε Ἰουδαῖε, πῶς ἐκ προοιμίων τοῦ λό γου αἰσχύνην ὑμῖν προκαταγγέλλει ο προφήτης διά τὴν ἀπείθειαν ὑμῶν; Μάθετε κἂν παρ' αὐτοῦ πῶς θεοδίδακτον κηρύσσει τὴν τῶν τέκνων ὑμῶν ὑμνῳ δίαν· ὡς καὶ ὁ μακάριος Δαβὶδ προανεφώνησε λέ γων· Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατ. ηρτήσω αἶνον. Η τοίνυν τὴν ὁσιότητα τῶν παίδων εἰκειώσασθε, [ ὡς χρεών, ] ἢ μετὰ τῆς εὐσεβείας τοὺς παῖδας ἡμῖν χαρίσασθε. Ἡμεῖς τούτοις συγχα ρεύσομεν, καὶ τῇ καινῇ δόξῃ τὸ θεοδίδακτον ᾆσμα συμψαλοῦμεν. Ε΄. Ποτὲ μὲν γὰρ Συμεὼν ὁ πρεσβύτης ὑπήντησε τῷ Σωτῆρι, καὶ ταῖς ἀγκάλαις ὑπεδέξατο τὸν τῶν αἰώνων ποιητὴν ὡς βρέφος, καὶ Κύριον καὶ Θεὸν ἐκήρυττε· νῦν δὲ ἀντὶ πρεσβυτέρων ἀγνωμόνων οἱ παῖδες τῷ Σωτῆρι ὑπήντησαν, ὡς Συμεών, καὶ τὰ κλάδη ἀντὶ ἀγκαλῶν ὑπέστρωσαν, καὶ Κύριον τὸν Θεὸν εὐλόγησαν, τὸν ἐπὶ πώλου ὡς ἐπὶ τῶν χερουβίμ καθεζόμενον· Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαβίδ· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Μεθ' ὧν βοή σωμεν καὶ ἡμεῖς· Εὐλογημένος ὁ ἐλθὼν Θεὸς βασι λεὺς τῆς δόξης· ὁ πτωχεύσας, ἐν τοῖς ἰδίοις αὐτοῦ ἀπτώχευτος, δι᾿ ἡμᾶς, ἵνα ἡμᾶς πλουτίσῃ τῇ αὐτοῦ ἀγαθότητι. Εὐλογημένος ὁ ἐλθὼν ἐν ταπεινώσει, καὶ πάλιν ἐρχόμενος ἐν δόξῃ· πρῶτον ἐπὶ πώλου πραΰς, καὶ ὑπὸ νηπίων εὐφημούμενος, ὅπως πλη ρωθῇ τὸ γεγραμμένον· Ἐθεωρήθησαν αἱ πορεία σου,ὁ Θεὸς, αἱ πορεῖαι τοῦ Θεοῦ μου τοῦ Βασι λέως τοῦ ἐν ἁγίῳ· δεύτερον, φοβερὸς ἐπὶ τῶν νε φελῶν ὑπὸ ἀγγέλων καὶ δυνάμεων δορυφορούμενος. Ω τῆς μελιῤῥύτου τῶν παίδων γλώττης, ὦ τῆς ἀκαπηλεύτου διδασκαλίας τῶν θεαρέστων! Δαβίδ προς φητεύσας ὑπὸ τὸ γράμμα ἐκάλυψε τὸ νόημα· παῖδες, τὸν θησαυρὸν ἀνοίξαντες, ἐπὶ γλώττης τὸν πλοῦτον προσήνεγκαν, καὶ λόγῳ κεχαριτωμένῳ διαπρυσίως πάντας ἐπὶ τὴν ἀπόλαυσιν ἐκάλεσαν. Αντλήσωμεν τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς [ σὺν αὐτοῖς ] τὸν ἀναφαίρετον πλοῦτον. Απλήστοις κόλποις καὶ ταμιείοις ἐναποθών μεθα τὰ θεῖα χαρίσματα. Βοήσωμεν ἀπέραντα· Εὐ λογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· Θεός ἀληθινὸς ἐν ὀνόματι Θεοῦ ἀληθινοῦ· παντοκράτωρ ἐκ τοῦ παντοκράτορος· Υἱὸς ἐν ὀνόματι Πατρός· Βασι λεὺς ἀληθινὸς, ἐξ ἀληθινοῦ Βασιλέως· συναΐδιον καὶ Όταν ίδωσι τὰ τέκνα αὐτῶν τὰ ἔργα μου ποιοῦντα. τὸ, ποιοῦντα, ῾Ο ἐλ. ών Θεός βασιλ. ὁ ἐκ Θεοῦ Θεὸς ὁ βασιλ.
Bene igitur etiam istud cum aliis prælocutus est de μάτην διαφέρεσθε πρὸς τὰ νήπια, αὐτοὶ ὑμῶν κριταὶ ἔσονται, κατὰ τὸν τοῦ Σωτῆρος λόγον. Καλῶς
οὖν καὶ τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων προανεφώνησε περί
ὑμῶν ὁ προφήτης Ησαΐας λέγων· Οὐ νῦν αἰσχυν
θήσεται Ιακώβ, οὐδὲ νῦν τὸ πρόσωπον μεταβα
λεῖ· ἀλλ' ὅταν ἴδωσι τὰ τέκνα αὐτῶν τὰ ἔργα
μου ποιοῦντα δι' ἐμὲ ἁγιάσουσι τὸ ὄνομά
μου, καὶ ἁγιάσουσι τὸν ἅγιον τοῦ Ἰακώβ, καὶ τὸν
Θεὸν τοῦ Ἰσραὴλ φοβηθήσονται. Καὶ γνώσονται
οἱ τῷ πνεύματι πλανώμενοι σύνεσιν· οἱ δὲ
γογγύζοντες μαθήσονται ὑπακούειν· καὶ αἱ γλῶσ
σαι αἱ ψελλίζουσαι μαθήσονται λαλεῖν εἰρήνην.
Ορᾷς, ὦ ἀνόητε Ἰουδαῖε, πῶς ἐκ προοιμίων τοῦ λό
γου αἰσχύνην ὑμῖν προκαταγγέλλει ο προφήτης διά
τὴν ἀπείθειαν ὑμῶν; Μάθετε κἂν παρ' αὐτοῦ πῶς
vobis Isaias propheta dicens: Nonconfundetur modo
Jacob, neque nunc faciem mutabit: sed cum viderint
filius suos facientes opera mea, propter me sanctif.
cabunt nomen meum, et sanctificabunt sanctum Jacob, et Deum Israel timebunt: et scient, qui errant
spiritu, intelligentiam: et mussitatores, discent obedire; et lingua balbutientes, discent loqui pacem 78.
Vides, Judæe insipiens, ut a sermonis exordio confusionem vobis incredulitatem vestram propheta
prænuntiet? Vel ab ipso noveritis, ut vestrorum filiorum laudationem divinitus inspiratam prædicet:
quemadmodum etiam prælocutus erat beatus David,
dicens Ex ore infantium et iactentium perfecisti
laudem ". Vel igitur filiorum vobis sanctitatem [ut
par est, vindicate; vel nobis filios cum religione θεοδίδακτον κηρύσσει τὴν τῶν τέκνων ὑμῶν ὑμνῳ
concedite. Nos cum illis ducemus choreas, novæque gloriæ divinitus inspiratum canticum pariter psallemus.
δίαν· ὡς καὶ ὁ μακάριος Δαβὶδ προανεφώνησε λέ
γων· Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατ.
ηρτήσω αἶνον. Η τοίνυν τὴν ὁσιότητα τῶν παίδων
εἰκειώσασθε, [ ὡς χρεών, ] ἢ μετὰ τῆς εὐσεβείας τοὺς παῖδας ἡμῖν χαρίσασθε. Ἡμεῖς τούτοις συγχα
ρεύσομεν, καὶ τῇ καινῇ δόξῃ τὸ θεοδίδακτον ᾆσμα συμψαλοῦμεν.
V. Sane quidem, cum olim Simeon senex occurrit Salvatori 7, ulnisque velut infantem suscepit
sæculorum auctorem, et Dominum et Deum prædicavit. Nunc autem seniorum improborum loco, ut
olim Sineon, pueri occurrunt Salvatori, ramosque arborum pro ulnis substernentes, super pullum
tanquam super cherubim sedentem, Dominum
Deum benedicunt: Hosanna filio David: benedistus qui venit in nomine Domini. Cum quibus clamemus et nos: Benedictus qui venit Deus Rex
gloriæ: qui propter nos factus est pauper, ipse
in propriis suis paupertatem nesciens, ut sua nos
bonitate ditaret 7. Benedictus qui venit in humilitate, iterum venturus in gloria: primum super
pullum mansuetus, faustisque ominibus prosequentibus infantibus, ut impleretur quod est scriptum ": Visi sunt ingressus tui, Deus, ingressus Dei
mei, regis mei qui est in sancto; postmodum, terribilis super nubes, angelis stipantibus atque virtutibus. O puerorum mellifluam linguam! o sinceram
Deo placitorum doctrinam! Prophetia David edita
sensum sub littera occultavit; pueri, aperto thesauro, divitias protulerunt in lingua; plenoque
gratia sermone, clare omnes ad eas fruendas vocarunt. Hauriamus itaque et nos cum ipsis divitias
non auferibiles. Inexplebilibus sinibus penubusque
reponamus divina charismata. Clamemus sine termino Benedictus qui venit in nomine Domini: Deus
verus, in nomine Dei veri, omnipotens ex omnipotente, Filius in nomine Patris, Rex verus et ex vero
Rege; cujus, ut ejus qui genuit, coæternum est regnum et prææternum. Est enim illud cominune,
Ε΄. Ποτὲ μὲν γὰρ Συμεὼν ὁ πρεσβύτης ὑπήντησε
τῷ Σωτῆρι, καὶ ταῖς ἀγκάλαις ὑπεδέξατο τὸν τῶν
αἰώνων ποιητὴν ὡς βρέφος, καὶ Κύριον καὶ Θεὸν
ἐκήρυττε· νῦν δὲ ἀντὶ πρεσβυτέρων ἀγνωμόνων οἱ
παῖδες τῷ Σωτῆρι ὑπήντησαν, ὡς Συμεών, καὶ τὰ
κλάδη ἀντὶ ἀγκαλῶν ὑπέστρωσαν, καὶ Κύριον τὸν
Θεὸν εὐλόγησαν, τὸν ἐπὶ πώλου ὡς ἐπὶ τῶν χερουβίμ
καθεζόμενον· Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαβίδ· εὐλογημέ
νος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Μεθ' ὧν βοήσωμεν καὶ ἡμεῖς· Εὐλογημένος ὁ ἐλθὼν Θεὸς βασι
λεὺς τῆς δόξης· ὁ πτωχεύσας, ἐν τοῖς ἰδίοις
αὐτοῦ ἀπτώχευτος, δι᾿ ἡμᾶς, ἵνα ἡμᾶς πλουτίσῃ τῇ
αὐτοῦ ἀγαθότητι. Εὐλογημένος ὁ ἐλθὼν ἐν ταπεινώ
σει, καὶ πάλιν ἐρχόμενος ἐν δόξῃ· πρῶτον ἐπὶ πώλου
πραΰς, καὶ ὑπὸ νηπίων εὐφημούμενος, ὅπως πληρωθῇ τὸ γεγραμμένον· Ἐθεωρήθησαν αἱ πορεία
σου,ὁ Θεὸς, αἱ πορεῖαι τοῦ Θεοῦ μου τοῦ Βασι
λέως τοῦ ἐν ἁγίῳ· δεύτερον, φοβερὸς ἐπὶ τῶν νε
φελῶν ὑπὸ ἀγγέλων καὶ δυνάμεων δορυφορούμενος.
Ω τῆς μελιῤῥύτου τῶν παίδων γλώττης, ὦ τῆς
ἀκαπηλεύτου διδασκαλίας τῶν θεαρέστων! Δαβίδ προς
φητεύσας ὑπὸ τὸ γράμμα ἐκάλυψε τὸ νόημα· παῖδες,
τὸν θησαυρὸν ἀνοίξαντες, ἐπὶ γλώττης τὸν πλοῦτον
προσήνεγκαν, καὶ λόγῳ κεχαριτωμένῳ διαπρυσίως
πάντας ἐπὶ τὴν ἀπόλαυσιν ἐκάλεσαν. Αντλήσωμεν
τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς [ σὺν αὐτοῖς ] τὸν ἀναφαίρετον
πλοῦτον. Απλήστοις κόλποις καὶ ταμιείοις ἐναποθών
μεθα τὰ θεῖα χαρίσματα. Βοήσωμεν ἀπέραντα· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· Θεός
ἀληθινὸς ἐν ὀνόματι Θεοῦ ἀληθινοῦ· παντοκράτωρ ἐκ
τοῦ παντοκράτορος· Υἱὸς ἐν ὀνόματι Πατρός· Βασι
λεὺς ἀληθινὸς, ἐξ ἀληθινοῦ Βασιλέως· συναΐδιον καὶ
9. " Psal. Lxvi, 25.
48 Isa. XXIX, 22-24. * Psal. viii, 3. 78 Luc. 11, 29. "II Cor. VIH,
Όταν ίδωσι τὰ τέκνα αὐτῶν τὰ ἔργα μου
ποιοῦντα. Unus codex habet τὸ, ποιοῦντα, adjectumn
forsan glossenate ac nec Hieronymus legit aut
Cyrillus, constatque satis appositive legendo, sua
Methodio sententia.
῾Ο ἐλ. ών Θεός βασιλ. Αl., ὁ ἐκ Θεοῦ Θεὸς
ὁ βασιλ.
col. 393–394page 193 of 200
PG 18:393προαιώνιον τὴν βασιλείαν ἔχων, ὡς ὁ γεννήσας αὐτόν. Κοινὴ γὰρ ἡ βασιλεία, καὶ οὐκ ἔξωθεν τὴν ταύτης πμὴν τῷ Υἱῷ ὁ λόγος προσκληροῖ· οὐδὲ ἀρξαμένην, ὐδὲ προσγινομένην· ἄπαγε! ἀλλὰ φυσικὴν καὶ ἰδιό κτητον ἀληθῶς. Μία γὰρ ἡ βασιλεία Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος· ὥσπερ καὶ μία οὐσία, καὶ μία κυριότης. Ὅθεν καὶ μίᾳ προσκυνήσει λατρεύομεν μίαν τρισυπόστατον Θεότητα, ἄναρχον, ἄκτιστον, ἀπέραντον καὶ ἀδιάδοχον. Οὔτε γὰρ ὁ Παν τὴρ παύσηταί ποτε τοῦ εἶναι Πατήρ· οὔτε ὁ Υἱὸς τοῦ εἶναι Υἱὸς καὶ βασιλεύς· οὔτε δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ Αγιον τοῦ εἶναι τοῦτο ὅπερ ἐστὶ τῇ ὑποστάσει. Οὐδὲν γὰρ τῆς Τριάδος ἐλαττωθήσεται, ἢ τῆς ἀϊδιότητος, ἢ τῆς κοινότητος καὶ βασιλείας. Οὐ γὰρ ὅτι ἄνθρω τος γέγονε δι' ἡμᾶς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν καθ' ἡμῶν τύραννον [κατέβαλεν] ἐν τῇ σαρκί, ταύτῃ πραγματευόμενος τὴν κατὰ τοῦ δυσμενούς αὐτῆς ἐχθροῦ νίκην, διὰ τοῦτο βασιλεὺς ἐχρημάτισεν· ἀλλ' ὅτι Κύριος καὶ Θεὸς ἀεὶ, διὰ τοῦτο καὶ βασιλεὺς ὡς ὁ γεννήσας αὐτόν· νυνὶ δὲ, καὶ μετὰ τῆς προσλήψεως, καὶ εἰς τὸ διηνεκές. Μὴ βλασφήμει τὴν τοῦ Χριστοῦ βασιλείαν, αἱρετικὲ, ἵνα μὴ τὸν γεννήσαντα ἀτιμάσῃς. Εἰ πιστὸς εἶ, πιστῶς πρόσελθε Χριστῷ τῷ ἀλη θινῷ θεῷ ἡμῶν, καὶ μὴ ὡς ἐπικάλυμμα ἔχων τῆς κακίας τὴν ἐλευθερίαν. Εἰ δοῦλος εἶ, ἐντρόμως τῷ Δεσπότῃ ὑποτάγηθι. Ὁ γὰρ Λογομάχος οὐκ εὐ γνώμων δοῦλος, ἀλλὰ προδήλως δυσμενής. γέγραπται γάρ· Ὁ μὴ τιμῶν τὸν Υἱὸν οὐ τιμᾷ τὸν Πα τέρα τὸν πέμψαντα αὐτόν. Γ. Ἡμεῖς δὲ, ἀγαπητοί, ὅθεν ἐξέβημεν, ἐπανέλθωμεν τῷ λόγῳ, βοῶντες· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς καὶ ἀγα θός, θεῖναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἑκουσίως ὑπὲρ τῶν προσ βάνων αὐτοῦ· ἵν᾿ ὥσπερ τοὺς πρόβατα σιτουμένους λύκους προβάτῳ ἁλίσκουσιν οἱ λυκόθηρες, οὕτω τοῖς νοητοῖς καὶ ψυχοφθόροις λύκοις, ἑαυτὸν ὡς ἄνω θρωπον προσθεὶς ὁ ἀρχιποιμὴν, θήραμα ποιήσῃ τοὺς θηρεύσαντας, τῷ πάλαι θηρευσθέντι ὑπ' αὐτῶν Ἀδάμ. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου θεὸς κατὰ τοῦ διαβόλου· οὐ φανερῶς διὰ τῆς ἀπροσβλέπτου δυνάμεως, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀσθενείας τῆς σαρ κὸς, δῆσαι τὸν καθ' ἡμῶν ἰσχυρόν. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· βασιλεὺς κατὰ τοῦ τυράννου· οὐ διὰ τῆς παντοκρατορικῆς δυνάμεως καὶ σοφίας, ἀλλὰ διὰ τῆς νομισθείσης τοῦ σταυροῦ μωρίας, τοῦ ἐν κακία [φρονίμου] όφεως τὰ σκύλα διαρπάσαντος. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνό ματι Κυρίου· ὁ ἀληθινὸς κατὰ τοῦ ψεύστου· ὁ σω τὴρ κατὰ τοῦ λυμεῶνος· ὁ εἰρηνάρχης κατὰ τοῦ που λεμήτορος· ὁ φιλάνθρωπος κατὰ τοῦ μισανθρώπου. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου Κύριος ἐλεῆσαι τὸ πλάσμα τὸ ἴδιον. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· Κύριος σῶσαι τὸν Λογομάχος. Πνευματομάχος, λογομάχος, ἀντιλογικος, καὶ ἐγχειρηματικός. Ιγ' ώσπερ, κ. τ. λ.
SERMO IN RAMOS PALMARUM.
προαιώνιον τὴν βασιλείαν ἔχων, ὡς ὁ γεννήσας αὐτόν. nec ejus honorem, velut aliunde adveniat, Scriptura
Κοινὴ γὰρ ἡ βασιλεία, καὶ οὐκ ἔξωθεν τὴν ταύτης
πμὴν τῷ Υἱῷ ὁ λόγος προσκληροῖ· οὐδὲ ἀρξαμένην,
ὐδὲ προσγινομένην· ἄπαγε! ἀλλὰ φυσικὴν καὶ ἰδιό
κτητον ἀληθῶς. Μία γὰρ ἡ βασιλεία Πατρὸς καὶ
Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος· ὥσπερ καὶ μία οὐσία,
καὶ μία κυριότης. Ὅθεν καὶ μίᾳ προσκυνήσει λα
τρεύομεν μίαν τρισυπόστατον Θεότητα, ἄναρχον,
ἄκτιστον, ἀπέραντον καὶ ἀδιάδοχον. Οὔτε γὰρ ὁ Παν
τὴρ παύσηταί ποτε τοῦ εἶναι Πατήρ· οὔτε ὁ Υἱὸς
τοῦ εἶναι Υἱὸς καὶ βασιλεύς· οὔτε δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ
Αγιον τοῦ εἶναι τοῦτο ὅπερ ἐστὶ τῇ ὑποστάσει. Οὐδὲν
γὰρ τῆς Τριάδος ἐλαττωθήσεται, ἢ τῆς ἀϊδιότητος,
ἢ τῆς κοινότητος καὶ βασιλείας. Οὐ γὰρ ὅτι ἄνθρωτος γέγονε δι' ἡμᾶς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν καθ'
ἡμῶν τύραννον [κατέβαλεν] ἐν τῇ σαρκί, ταύτῃ πραγματευόμενος τὴν κατὰ τοῦ δυσμενούς αὐτῆς ἐχθροῦ
νίκην, διὰ τοῦτο βασιλεὺς ἐχρημάτισεν· ἀλλ' ὅτι
Κύριος καὶ Θεὸς ἀεὶ, διὰ τοῦτο καὶ βασιλεὺς ὡς ὁ
γεννήσας αὐτόν· νυνὶ δὲ, καὶ μετὰ τῆς προσλήψεως,
καὶ εἰς τὸ διηνεκές. Μὴ βλασφήμει τὴν τοῦ Χριστοῦ
βασιλείαν, αἱρετικὲ, ἵνα μὴ τὸν γεννήσαντα ἀτιμάσης. Εἰ πιστὸς εἶ, πιστῶς πρόσελθε Χριστῷ τῷ ἀληθινῷ θεῷ ἡμῶν, καὶ μὴ ὡς ἐπικάλυμμα ἔχων τῆς
κακίας τὴν ἐλευθερίαν. Εἰ δοῦλος εἶ, ἐντρόμως τῷ
Δεσπότῃ ὑποτάγηθι. Ὁ γὰρ Λογομάχος οὐκ εὐγνώμων δοῦλος, ἀλλὰ προδήλως δυσμενής. Γέγρα
πται γάρ· Ὁ μὴ τιμῶν τὸν Υἱὸν οὐ τιμᾷ τὸν Πατέρα τὸν πέμψαντα αὐτόν.
Γ. Ἡμεῖς δὲ, ἀγαπητοί, ὅθεν ἐξέβημεν, ἐπανέλ
θωμεν τῷ λόγῳ, βοῶντες· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς καὶ ἀγα
θός, θεῖναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἑκουσίως ὑπὲρ τῶν προσ
βάνων αὐτοῦ· ἵν᾿ ὥσπερ τοὺς πρόβατα σιτουμένους λύκους προβάτῳ ἁλίσκουσιν οἱ λυκόθηρες, οὕτω
τοῖς νοητοῖς καὶ ψυχοφθόροις λύκοις, ἑαυτὸν ὡς ἄνω
θρωπον προσθεὶς ὁ ἀρχιποιμὴν, θήραμα ποιήσῃ τοὺς
θηρεύσαντας, τῷ πάλαι θηρευσθέντι ὑπ' αὐτῶν Ἀδάμ.
Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου·
θεὸς κατὰ τοῦ διαβόλου· οὐ φανερῶς διὰ τῆς ἀπροσβλέπτου δυνάμεως, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀσθενείας τῆς σαρ
κὸς, δῆσαι τὸν καθ' ἡμῶν ἰσχυρόν. Εὐλογημένος ὁ
ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· βασιλεὺς κατὰ τοῦ
τυράννου· οὐ διὰ τῆς παντοκρατορικῆς δυνάμεως
καὶ σοφίας, ἀλλὰ διὰ τῆς νομισθείσης τοῦ σταυροῦ
μωρίας, τοῦ ἐν κακία [φρονίμου] όφεως τὰ σκύλα
διαρπάσαντος. Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνό
ματι Κυρίου· ὁ ἀληθινὸς κατὰ τοῦ ψεύστου· ὁ σω
τὴρ κατὰ τοῦ λυμεῶνος· ὁ εἰρηνάρχης κατὰ τοῦ που
λεμήτορος· ὁ φιλάνθρωπος κατὰ τοῦ μισανθρώπου.
Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου·
Κύριος ἐλεῆσαι τὸ πλάσμα τὸ ἴδιον. Εὐλογημένος ὁ
ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· Κύριος σῶσαι τὸν
* 1 Petr. 11, 16. * Joan. v,
80 I Petr. V,
Λογομάχος. Sicut dicitur Πνευματομάχος,
probatque subjuncta auctoritas. Qui non honorat
Filium, etc. Alioqui est λογομάχος, qui verbis pugnal, argutor: ἀντιλογικος, καὶ ἐγχειρηματικός.
PATROL. GR. XVIII.
Filio tribuit: vel quasi inceperit, accedatve aut
minuatur: absit hoc: sed velut quod a natura vereque propria possessione, juris ipsius sit. Unum
quippe regnum est Patris, et Filii, et Spiritus sancti, quemadmodum etiam est una substantia unaque dominatio. Unde et una adoratione unam trine
subsistentem Deitatem colimus, principii expertem,
increatam, interminabilem et cui successor minime
sit. Nam neque Pater unquam desierit esse Pater,
neque Filius esse Filius et rex, neque Spiritus san→
ctus esse quod subsistentia et sua ipse persona est.
Nihil enim Trinitatis aut æternitate, aut communione et regno minuendum est. Non enim ideo Dei
Filius dictus fuit Rex, quia propter nos factus
homo, adversantem nobis tyranium, in carne prostraverit, parta per eam, contra ipsius crudelem hos
stem, victoria: sed quia est semper Dominus Deusque, ideo et modo, et post carnem assumptam,
atque in perpetuum, Rex manet, quemadmodum is
qui genuit. Noli, hæretice, regnum Christi blas.
phemare, ut ne eum qui genuit ignominia allicias.
Si es fidelis, fide ad Christum verum Deum nostrum accede, et non tanquam velamen malitiæ habens libertatem. Si es servus, cum tremore subjicere Domino. Qui enim Verbum bello impetit, is
non servus benevolus, sed manifestus est hostis.
Nam scriptum est: Qui non honorat Filium, non
honorat Patrem qui misit illum. 19.
VI. Nos autem, dilecti, eo revertamur sermone,
umde discessimus, clamantes: Benedictus qui venit
in nomine Domini: pastor ille honestus et bonus, ad
ponendam sponte animam pro suis ovibus: ut
quemadmodum venatores, ovium voraces lupos, ove
capiunt, ita pastorum Princeps ® se ipsum ut homi
nem, spiritualibus ac animorum perniciem inferentibus lupis objiciens, eos faciat venationem,
capto pridem venatu Adamo, qui Adamum venationem fecerant. Benedictus qui venit in nomine Domini: Deus adversus diabolum; non manifeste per
virtutem inaspectabilem, sed per carnis infirmitatem alligaturus adversarium nobis, fortem "1. Benedictus qui venit in nomine Domini: Rex adversus
tyrannum; non per omnipotentem virtutem et sapientiam, sed per crucis existimatam stultitiam e
quæ prudentis in malitia serpentis diripuit spolia.
Benedictus qui venit in nomine Domini: verus ille,
adversus mendacem: salvator, adversus illam pestem: Princeps pacis ", adversus bellorum incen -
torem: ille, singulari erga hominum genus studio,
adversus osorem hominum. Benedictus qui venit in
nomine Donini: Dominus, figmento proprio miserturus. Benedictus qui venit in nomine Domini: Doet Matth. xit, 29.
ss 1 Cor.
1, 83 Isa. 15, 6.
Ιγ' ώσπερ, κ. τ. λ. Utitur Amphilochius eodem fere simili hom. De peccatrice, in Christum eo
se fine et lucrandis animabus in convivia dantem.
col. 395–396page 194 of 200
PG 18:395πλανηθέντα ἄνθρωπον· καταλύσαι τὴν πλάνην φω ταγωγῆσαι τοὺς ἐν σκότει καταργῆσαι εἰδώλων ἀπάτην· ἀντεισάξαι θεογνωσίαν σωτήριον· ἁγιάσαι κόσμον· ἀπελάσαι τὸ μύσος καὶ ἄλγος τῆς τῶν ματαίων θεῶν θεραπείας. Ευλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· εἷς ὑπὲρ πολλῶν, ῥύσασθαι πτωχὸν γένος ἀνθρώπων, ἐκ χειρὸς στερεωτέρων αὐτοῦ, καὶ πτωχὸν καὶ πένητα ἀπὸ τῶν διαρπαζόντων αὐτόν. [Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ἐνέ ματι Κυρίου· ἐπιχέαι οἶνον καὶ ἔλεον ἐπὶ τὸν ἐμπε σόντα εἰς τοὺς λῃστὰς καὶ παρεωραμένον.] εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· σῶσαι ἡμᾶς δι' ἑαυτοῦ, ὥς φησιν ὁ προφήτης· Οὐ πρέσβυς, οὐδὲ ἄγγελος· ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς εὐλογοῦμέν σε, Κύριε· τὸν σὺν Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι πρὸ αἰώνων καὶ εἰς αἰῶνας αἰώνων εὐλογημένον· πρὸ μὲν τῶν αἰώνων καὶ μέχρι τῆς δεῦρο ἀσώματον· τὰ νῦν δὲ καὶ εἰς αἰῶνας μετὰ τῆς θείας καὶ ἀμεταβόλου καὶ ἀμερίστου σου σαρκώσεως. τήν; Οἵτινές ἐστε ὑμεῖς, οἱ νόμῳ προσανέχοντες Ζ'. Ιδωμεν καὶ τὰ ἑξῆς. Τί λέγει ὁ θειότατος εὐαγ γελιστής; Εισελθόντες γὰρ τοῦ Κυρίου εἰς τὸ ἱερὸν, προσῆλθον αὐτῷ χωλοὶ καὶ τυφλοὶ, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτούς. Ιδόντες δὲ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι τὰ θαυμάσια δ ἐποίησε, καὶ τοὺς παῖ δας κράζοντας καὶ λέγοντας· 'Ωσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυΐδ· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυ ρίου, οὐκ ἤνεγκαν τὴν τούτου τιμήν. "Οθεν προσελθόντες οὕτως εἶπον· Οὐκ ἀκούεις τί οὗτοι λέγουσιν; Ὡσανεὶ ἔλεγον· Οὐ βαρύνῃ δοξαζόμενος ὡς Θεός; Οὐκ ἄχθῃ ἀκούων παρὰ τῶν ἀκάκων τὰ τῷ Θεῷ, καὶ μόνῳ, πρέποντα; Οὐ πάλαι δεδήλωκεν ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου· Τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω; καὶ πῶς σύ, ἄνθρωπος ὢν, ποιεῖς ἑαυτὸν Θεόν; ᾿Αλλὰ τί πρὸς ταῦτα ὁ μακρόθυμος, ο πολὺς ἐν ἐλέει καὶ βραδὺς εἰς ὀργήν; ἀνέχεται τῶν μετ μηνότων· ἀναστέλλει τῇ ἀπολογίᾳ τὴν φλεγμονήν ἀνθυπομνήσκει Γραφάς· προσφέρει μαρτυρίας τῶν τελουμένων, καὶ οὐκ ἀπαναίνεται πρὸς τὴν πεῦσιν. Διό φησιν· Οὐδέποτε καὶ ὑμεῖς ἡκούσατέ μου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος. Τότε γνώσεσθε, ὅτι ὁ λαλών, αὐτὸς πάρειμι; οὐδ᾽ αὖ πάλιν· Ἐκ στόματος τη πίων καὶ θηλαζόντων κατηρτήσω αἶνον ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου, τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικη οι καὶ προφήτας ἀναγινώσκοντες, κἀμὲ τὸν ἐν νόμῳ καὶ προφήταις κηρυττόμενον ἀθετοῦντες. Δοκείτε μὲν γὰρ ἐν σχήματι εὐλαβείας διεκδικεῖν τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν, μὴ συνιέντες, ὅτιπερ ὁ ἐμὲ ἀθετῶν, καὶ τὸν Πατέρα μου ἀθετεῖ· Ἐγὼ παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐξῆλθον, καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον· καὶ ἡ ἐμὴ δόξα, καὶ τοῦ Πατρός μου ἐστὶν δόξα. Ἐλεγχθέντες δὲ οὕτως οἱ ἀνόητοι ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, ἐπαύσαντο μὲν τῆς ἀντιλογίας, φιμωθέντες τῇ ἀληθείᾳ· ἕτερον Μύσος καὶ ἄλγος.
minus, homini qui erraverat, salutem allaturus, πλανηθέντα ἄνθρωπον· καταλύσαι τὴν πλάνην φω
errorem convulsurus, impertiturus lumen agentibus in tenebris, idolorum aboliturus imposturam,
ejus loco inducturus salutarem Dei notitiam, mundum sanctificaturus, scelus miseriamque cultus
inanium deorum submoturus. Benedictus qui venit
in nomine Domini: unus pro multis, ut inops hominum genus eripiat de manu fortiorum ejus; et cgenum, et pauperem a diripientibus eum *. [Benedictus qui venit in nomine Domini: vinum et oleum ei
infusurus qui inciderat in latrones 85, et fuerat despectus.] Benedictus qui venit in nomine Domini: ut
nos ipse per se ipsum salvet, quemadmodum ait
propheta: Non legatus, neque angelus; sed Dominus
salvarit nos **. Propterea et ipsi benedicimus tibi,
Domine, qui cum Palre et Spiritu sancto benedictus es ante sæcula et in sæcula sæculorum: ante
sæcula quidem, et usque modo corpore vacans:
nunc autem et in sæcula, cum divina tua et immutabiliter indiviseque assumpta humanitate.
'
ταγωγῆσαι τοὺς ἐν σκότει καταργῆσαι εἰδώλων
ἀπάτην· ἀντεισάξαι θεογνωσίαν σωτήριον· ἁγιάσαι
κόσμον· ἀπελάσαι τὸ μύσος καὶ ἄλγος τῆς τῶν
ματαίων θεῶν θεραπείας. Ευλογημένος ὁ ἐρχόμενος
ἐν ὀνόματι Κυρίου· εἷς ὑπὲρ πολλῶν, ῥύσασθαι
πτωχὸν γένος ἀνθρώπων, ἐκ χειρὸς στερεωτέρων
αὐτοῦ, καὶ πτωχὸν καὶ πένητα ἀπὸ τῶν διαρπα
ζόντων αὐτόν. [Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ἐνέ
ματι Κυρίου· ἐπιχέαι οἶνον καὶ ἔλεον ἐπὶ τὸν ἐμπε
σόντα εἰς τοὺς λῃστὰς καὶ παρεωραμένον.] Εὐλογη
μένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· σῶσαι
ἡμᾶς δι' ἑαυτοῦ, ὥς φησιν ὁ προφήτης· Οὐ πρέσβυς,
οὐδὲ ἄγγελος· ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν ἡμᾶς.
Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς εὐλογοῦμέν σε, Κύριε· τὸν σὺν
Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι πρὸ αἰώνων καὶ εἰς αἰῶνας
αἰώνων εὐλογημένον· πρὸ μὲν τῶν αἰώνων καὶ μέχρι
τῆς δεῦρο ἀσώματον· τὰ νῦν δὲ καὶ εἰς αἰῶνας μετὰ τῆς
θείας καὶ ἀμεταβόλου καὶ ἀμερίστου σου σαρκώσεως.
VII. Videamus etiam sequentia. Quid ait divinus
evangelista? Cum enim Dominus intrasset in templu:n, accesserunt ad eum claudi et cæci, et sanavit
eos. Videntes autem principes sacerdotum et Pharisæi
mirabilia quæ fecit, et pueros clamantes, et dicentes:
Hosanna filio David: Benedictus qui venit in nomine Domini 87. non tulerunt exhibitum honorem,
eoque accedentes, ita dixerunt: Non audis quid
isti dicunt? Quasi dicerent: Non offenderis, qui
velut Deus lauderis? Non fers moleste, qui audias
ab innocenti ætate quæ Deo et soli ipsi conveniunt?
Nonne olim prodidit Deus per prophetam, Gloriam
meum alteri non dabo 88? Et qui tu, homo cum sis,
facis te ipsum Deum 89? Quid vero ad hæc ille longanimis, ille multus in misericordia”, et tardus ad
iram? sustinet furentes, defensione iras accensas cohibet, Scripturas ex adverso in memoriam
revocat, affert testimonia eorum quæ aguntur nec
renuit interrogare: Nunquamne et vos dicentem
me per prophetam audistis: Tunc scietis quia qui
loquebar, ipse adsum "*? Nec vero iterum: Ex ore
infantium et lactentium perfecisti laudem, propter
inimicos tuos, ut destruas inimicum et ultorem"?
Vos nimirum qui attenditis legi et prophetas legitis, meque qui in lege et prophetis prædicor ",as- τήν; Οἵτινές ἐστε ὑμεῖς, οἱ νόμῳ προσανέχοντες
pernamini. Videmini quidem pietatis specie Dei
gloriam ulcisci, non intelligentes quia qui me spernit, et Patrem meum spernit 08: Ego exivi a Deo et
veni in mundum *; meaque gloria etiam Patris mei
est gloria. Sic autem convicti stulti a Salvatore
nostro Deo desierunt quidem contradicere, veritate
ora obstruente: alia vero dementi cogitatione
ascita, consilium inierunt contṛa ipsum. Nos porro
psallamus: Magnus Dominus et magna virtus ejus;
8 Psal. xxxiv, 10. ss Luc. 5, 34. 86 Isa. LXIII, 9.
Ζ'. Ιδωμεν καὶ τὰ ἑξῆς. Τί λέγει ὁ θειότατος εὐαγ
γελιστής; Εισελθόντες γὰρ τοῦ Κυρίου εἰς τὸ
ἱερὸν, προσῆλθον αὐτῷ χωλοὶ καὶ τυφλοὶ, καὶ
ἐθεράπευσεν αὐτούς. Ιδόντες δὲ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ
Φαρισαῖοι τὰ θαυμάσια δ ἐποίησε, καὶ τοὺς παῖδας κράζοντας καὶ λέγοντας· 'Ωσαννὰ τῷ υἱῷ
Δαυΐδ· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, οὐκ ἤνεγκαν τὴν τούτου τιμήν. "Οθεν προσελ
θόντες οὕτως εἶπον· Οὐκ ἀκούεις τί οὗτοι λέγουσιν; Ὡσανεὶ ἔλεγον· Οὐ βαρύνῃ δοξαζόμενος ὡς
Θεός; Οὐκ ἄχθῃ ἀκούων παρὰ τῶν ἀκάκων τὰ τῷ
Θεῷ, καὶ μόνῳ, πρέποντα; Οὐ πάλαι δεδήλωκεν ὁ
Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου· Τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ
δώσω; καὶ πῶς σύ, ἄνθρωπος ὢν, ποιεῖς ἑαυτὸν
Θεόν; ᾿Αλλὰ τί πρὸς ταῦτα ὁ μακρόθυμος, ο πολὺς
ἐν ἐλέει καὶ βραδὺς εἰς ὀργήν; ἀνέχεται τῶν μετ
μηνότων· ἀναστέλλει τῇ ἀπολογίᾳ τὴν φλεγμονήν
ἀνθυπομνήσκει Γραφάς· προσφέρει μαρτυρίας τῶν
τελουμένων, καὶ οὐκ ἀπαναίνεται πρὸς τὴν πεῦσιν.
Διό φησιν· Οὐδέποτε καὶ ὑμεῖς ἡκούσατέ μου διὰ
τοῦ προφήτου λέγοντος. Τότε γνώσεσθε, ὅτι ὁ λαλών,
αὐτὸς πάρειμι; οὐδ᾽ αὖ πάλιν· Ἐκ στόματος τη
πίων καὶ θηλαζόντων κατηρτήσω αἶνον ἕνεκα τῶν
ἐχθρῶν σου, τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικη
'
90 Joel 11, 13. οι Jac. 1, 19.
9. Joun. xvi, 28.
καὶ προφήτας ἀναγινώσκοντες, κἀμὲ τὸν ἐν νόμῳ
καὶ προφήταις κηρυττόμενον ἀθετοῦντες. Δοκείτε
μὲν γὰρ ἐν σχήματι εὐλαβείας διεκδικεῖν τὴν τοῦ Θεοῦ
δόξαν, μὴ συνιέντες, ὅτιπερ ὁ ἐμὲ ἀθετῶν, καὶ τὸν
Πατέρα μου ἀθετεῖ· Ἐγὼ παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐξῆλθον,
καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον· καὶ ἡ ἐμὴ δόξα, καὶ
τοῦ Πατρός μου ἐστὶν δόξα. Ἐλεγχθέντες δὲ οὕτως
οἱ ἀνόητοι ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, ἐπαύσαντο
μὲν τῆς ἀντιλογίας, φιμωθέντες τῇ ἀληθείᾳ· ἕτερον
Isa. LII, 6.
sy Matth. xxi, 14-16. 85 Isa. XLII, 8. 6. Joan.
ss Psal. viii, 5. * Joan. v, 59. es Joan. x,
Μύσος καὶ ἄλγος. Congrue in cultum idolorum; vere enim utrumque habet: eoque immensum bo
neficium, quod Christus illo mundum absolvit.
col. 397–398page 195 of 200
PG 18:397Ο επισπασάμενοι ἀνοίας λογισμόν, συμβούλιον κατ' ". αὐτοῦ ἐποιοῦντο. Ἡμεῖς δὲ ψάλλωμεν· Μέγας ὁ Κύ ριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ, καὶ τῆς συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Ταῦτα γὰρ ἅπαντα γέγονεν, ἵνα ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου Ἀμνὸς καὶ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἑκουσίως ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ τὸ σωτήριον πάθος ἔλθῃ καὶ ἐπὶ τὸ πρατήριον γνωρισθῇ, καὶ οἱ ἐξωνούμενοι τὸν ἐξωνούμενον τῷ ζωοποιῷ αὑτοῦ αἵματι τὸν κόσμον συμφωνήσωσι τριάκοντα ἀργυρίοις, καὶ τὸ Πάσχα ἡμῶν τυθῇ ὑπὲρ ἡμῶν Χριστός· ὅπως οἱ τῷ τιμίῳ αὐτοῦ αίματι ραντιζόμενοι, καὶ τὰ χείλη ὡς φλιάς σφραγιζόμενοι, εκφύγωσι τοῦ ὀλοθρεύοντος τὰ βέλη· καὶ οὕτως ὁ παθὼν σαρκὶ Χριστὸς, καὶ ἀναστὰς τριή μέρος, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ὁμοτίμως καὶ ὁμοδόξως παρὰ πάσης κτίσεως συμπροσκυνηθῇ ὅτι αὐτῷ κάμψει πᾶν γόνυ ἐπουρανίων, καὶ ἐπι γείων, καὶ καταχθονίων, δόξαν αὐτῷ ἀναπέμποντες, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Μεθοδίου ἐπισκόπου πρὸς τοὺς λέγοντας: «Τι ὠφέλησεν ἡμᾶς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ σαρκωθεὶς ἐπὶ τῆς καὶ γενόμενος ἄνθρωπος; καὶ διὰ τί τῷ τοῦ σταυροῦ σχήματι ἠνέσχετο παθεῖν, καὶ οὐκ ἄλλῃ τινὶ τιμωρίᾳ; καὶ τί το χρήσιμον τοῦ σταυροῦ; Ἐπεδήμησεν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ Χριστὸς ἐπιταγαῖς τοῦ Πατρὸς τῇ ὁρατῇ κτίσει, ἵνα δὴ, τὰ κράτη τῶν τυραννούντων ἀνατρέψας δαιμόνων, ἐξέληται τῆς πιο γρᾶς τὰς ψυχὰς δουλείας, ἀνθ' ὧν φύσις πάσα, ταῖς προποσίαις τῆς ἀδικίας γεγοητευμένη, θορύβου τε καὶ ἀταξίας ἐπεπλήρωτο, οὐκ ἔτι τῶν συμφερόντων εἰς ἀνάμνησιν ἀναδραμεῖν οὐδαμῶς δυναμένη. Διόπερ καὶ πρὸς τὰ εἴδωλα ῥᾳδίως εἵλκετο, ἅτε ἐπικλύσαντος πάντα τοῦ κακοῦ, καὶ πάσας ἐπινενεμημένου τὰς γενεὰς κατὰ τὴν ἀλλοίωσιν, τὴν ἐκ τῆς παρακοῆς προγεγενημένην ταῖς ἐνσάρκοις ἡμῶν σκηναῖς· ἕως ὁ Κύριος Χριστός δι' ἧς ἐπεφάνη σαρκὸς τῷ βίῳ, ἀμυ δρώσας τῶν ἡδονῶν τὰς ἐπιβολὰς, αἷς αἱ κάτω δυ νάμεις καθ' ἡμῶν ὡπλίζοντο καταδουλῶσαι τὸ δια νοητικόν, ἐλεύθερον πάντων τὸν ἄνθρωπον διέδειξε κακῶν. Τούτου γὰρ ἕνεκα καὶ σάρκα ἐφόρεσεν ὁ Κύ ριος Ἰησοῦς, καὶ ἄνθρωπος ἐγένετο, καὶ προσηλώθη τῷ σταυρῷ οἰκονομούμενος· ὅπως δι' ἧς σαρκὸς οἱ δαίμονες ἀναδεῖξαι θεοὺς ἡλαζονεύσαντο, πρὸς θάνα τον τὰς ψυχὰς μεθόδοις ἀπάτης ἀγκιστρευσάμενοι, διὰ ταύτης ανατραπέντες κατοπτευθῶσιν οὐκ ὄντες θεοί. Κωλύων γὰρ ἐπὶ πλέον ἀρθῆναι τὴν μεγαλαύ χησιν αὐτῶν, ἄνθρωπος ἐγένετο· ἵνα δὴ δι' οὗ σώμα Ἐπὶ τὸ πρατήριον. περὶ τοῦ πρατηρίου.
HOMILIA DE CRUCE DOMINI.
Ο επισπασάμενοι ἀνοίας λογισμόν, συμβούλιον κατ' et sapientia ejus non est numerus ". Hæc enim om.
αὐτοῦ ἐποιοῦντο. Ἡμεῖς δὲ ψάλλωμεν· Μέγας ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ μεγάλη ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ, καὶ τῆς
συνέσεως αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Ταῦτα γὰρ
ἅπαντα γέγονεν, ἵνα ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ
κόσμου Ἀμνὸς καὶ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἑκουσίως ὑπὲρ
ἡμῶν ἐπὶ τὸ σωτήριον πάθος ἔλθῃ καὶ ἐπὶ τὸ πρατήριον γνωρισθῇ, καὶ οἱ ἐξωνούμενοι τὸν ἐξωνού
μενον τῷ ζωοποιῷ αὑτοῦ αἵματι τὸν κόσμον συμφω
νήσωσι τριάκοντα ἀργυρίοις, καὶ τὸ Πάσχα ἡμῶν
τυθῇ ὑπὲρ ἡμῶν Χριστός· ὅπως οἱ τῷ τιμίῳ αὐτοῦ
αίματι ραντιζόμενοι, καὶ τὰ χείλη ὡς φλιάς σφραγι
ζόμενοι, εκφύγωσι τοῦ ὀλοθρεύοντος τὰ βέλη· καὶ
οὕτως ὁ παθὼν σαρκὶ Χριστὸς, καὶ ἀναστὰς τριή
μέρος, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ὁμοτίμως
καὶ ὁμοδόξως παρὰ πάσης κτίσεως συμπροσκυνηθῇ·
ὅτι αὐτῷ κάμψει πᾶν γόνυ ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων, δόξαν αὐτῷ ἀναπέμποντες, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
nia facta sunt, ut Agnus ille et Filius Dei qui tollit
peccatum mundi ss
', sponte pro nobis ad salutarem
passionem accederet: utque velut in foro et venditionis iapide cognosceretur; iique qui emerent,
triginta argenteis eum paciscerentur ", qui vivifco
sanguine suo mundum redempturus esset; ac Pascha nostrum ', pro nobis Christus, hostia fieret:
ut qui ejus pretioso sanguine essent aspersi, ac labia, tanquam postes signati ', exterminatoris tela
effugerent: sicque passus carne Christus, et triduanus suscitatus, pari cum Patre et Spiritu sancio
honore et gloria, a creatis omnibus pariter adoraretur, quia ipsi flectetur omne genu cœlestium, terrestrium et infernorum ', ipsi submittentes gloriam in
sæcula sæculorum. Amen.
EXCERPTA
TRIA
EX HOMILIA S. METHODII DE CRUCE ET PASSIONE CHRISTI
(Apud Grelserum, tom. ll, De sancta cruce, pag. 401 nov. edit. Ratisb. 1734.)
Μεθοδίου ἐπισκόπου πρὸς τοὺς λέγοντας: «Τι
ὠφέλησεν ἡμᾶς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ σαρκωθεὶς ἐπὶ
τῆς καὶ γενόμενος ἄνθρωπος; καὶ διὰ τί τῷ τοῦ
σταυροῦ σχήματι ἠνέσχετο παθεῖν, καὶ οὐκ
ἄλλῃ τινὶ τιμωρίᾳ; καὶ τί το χρήσιμον τοῦ
σταυροῦ;
Ἐπεδήμησεν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ Χριστὸς ἐπιταγαῖς
τοῦ Πατρὸς τῇ ὁρατῇ κτίσει, ἵνα δὴ, τὰ κράτη τῶν
τυραννούντων ἀνατρέψας δαιμόνων, ἐξέληται τῆς πιο
γρᾶς τὰς ψυχὰς δουλείας, ἀνθ' ὧν φύσις πάσα, ταῖς
προποσίαις τῆς ἀδικίας γεγοητευμένη, θορύβου τε καὶ
ἀταξίας ἐπεπλήρωτο, οὐκ ἔτι τῶν συμφερόντων εἰς
ἀνάμνησιν ἀναδραμεῖν οὐδαμῶς δυναμένη. Διόπερ
καὶ πρὸς τὰ εἴδωλα ῥᾳδίως εἵλκετο, ἅτε ἐπικλύσαν
τος πάντα τοῦ κακοῦ, καὶ πάσας ἐπινενεμημένου τὰς
γενεὰς κατὰ τὴν ἀλλοίωσιν, τὴν ἐκ τῆς παρακοῆς
προγεγενημένην ταῖς ἐνσάρκοις ἡμῶν σκηναῖς· ἕως ὁ
Κύριος Χριστός δι' ἧς ἐπεφάνη σαρκὸς τῷ βίῳ, ἀμυ
δρώσας τῶν ἡδονῶν τὰς ἐπιβολὰς, αἷς αἱ κάτω δυ
νάμεις καθ' ἡμῶν ὡπλίζοντο καταδουλῶσαι τὸ διανοητικόν, ἐλεύθερον πάντων τὸν ἄνθρωπον διέδειξε
κακῶν. Τούτου γὰρ ἕνεκα καὶ σάρκα ἐφόρεσεν ὁ Κύ
ριος Ἰησοῦς, καὶ ἄνθρωπος ἐγένετο, καὶ προσηλώθη
τῷ σταυρῷ οἰκονομούμενος· ὅπως δι' ἧς σαρκὸς οἱ
δαίμονες ἀναδεῖξαι θεοὺς ἡλαζονεύσαντο, πρὸς θάνατον τὰς ψυχὰς μεθόδοις ἀπάτης ἀγκιστρευσάμενοι,
διὰ ταύτης ανατραπέντες κατοπτευθῶσιν οὐκ ὄντες
θεοί. Κωλύων γὰρ ἐπὶ πλέον ἀρθῆναι τὴν μεγαλαύχησιν αὐτῶν, ἄνθρωπος ἐγένετο· ἵνα δὴ δι' οὗ σώμαPsal. CXLV, 5. 98 Joan. 1, 29. ss Matth.
Methodii episcopi, ad eos qui dicunt: «Quid profui
nobis Filius Dei crucifixus in terra, et homo faclus? et quare crucis figura pati sustinuit, et non
aliquod aliud supplicium? et quæ utilitas crucis? >
Versatus est Christus Dei Filius, ex præcepto
Patris, cum visibili creatura, ut imperiis tyrannorum, damnonum videlicet, eversis, eriperet animas
ex dira servitute, eo quod tota natura propinata
velut iniquitate fascinata, tumultus turbarumque
plena fuerat, nec jam.in rerum utilium memoria:n
redire ullo modo poterat. Quapropter etiani aj
idola facile trahebatur, quippe cum malum omnia
obruisset, omnesque depastum esse generationes,
propter mutationem quæ carneis tabernaculis nostris ex inobedientia promanavit: donec Christus
Dominus per carnem in qua vixit et apparuit, repressis voluptatum insultibus, quibus infernæ potestates adversum nos armatæ mentem in servitutem redigebant, hominem omnibus mnalis liberavit.
Hujus enim rei gratia et carnem gessit Dominus
Jesus, et homo factus est, et cruci per divinaın dispensationem affixus: ut per quam carnem dæmones superbe deos ementiti fuerant, animabus compendiosa fraude captis, per eam dejecti despectique essent, ut non dii. Prohibuit enim alius ex.
tolli superbiam ipsorum, factus homo; ut per quod
corpus, rationis particeps genus a veri Dei cultu
II, 15. ' 1 Cor. v, 7. * Εxod. x1, 7. • Philipp.
Ἐπὶ τὸ πρατήριον. Velut nimirum venum expositus, ipse mundi pretium, περὶ τοῦ πρατη
ρίου. Budzur col. mihi 272.
Three ExcerptsExcerpta Tria
col. 399–400page 196 of 200
PG 18:399τος τὸ λογικόν γένος τῆς τοῦ ὄντος ἀπαλλοτριώσαντες Θεοῦ θρησκείας ἐλυμήναντο, διὰ τούτου ἀῤῥήτοις τέχναις σοφίας τὸν λόγον χωρήσαντος, ολετήρες ἐλεγχθῶσιν, ἀλλ' οὐκ εὐεργέται τῶν ψυχῶν. Οὐκ ἦν μὲν οὖν οὐδὲν θαυμαστὸν τῷ Χριστῷ, τοῦ Θεοῦ καταπλήξει καὶ δυνάμεως ἀτρέπτου μεγέθει τὰς ἀντιστατικὰς ἀμυδρῶσαι φύσεις τῶν δαιμόνων. Αλλ' ἐπειδὴ αὖχος αὐτῶν δὴ καὶ σφαδαϊσμὸν τοῦτο προσέφερεν (νικηθῆναι γὰρ ὑπὸ τοῦ κρείττονος μᾶλο λον ἂν εἴλοντο )· διὰ τοῦτο δι' ἀνθρώπου τὴν ἐπὶ σω τηρίαν πάντων ᾠκονομήσατο ἔκβασιν· ὅπως οἱ μὲν, τῆς Ζωῆς αὐτοῖς αὐτῆς σωματικῶς, τῆς καὶ ᾿Αληθείας ἐνσκηψάσης, οἱ ἄνθρωποι πρὸς μόρφωσιν ἀναδραμεῖν καὶ τὸν φωτισμὸν ἐπίσχωσιν τοῦ Λόγου, τὰ τῆς ἁμαρ τίας ὑπερβάντες θέλγητρα· οἱ δὲ πρὸς τοῦ ἀσθενεστέρου νικηθέντες καὶ καταπεφρονημένοι οἱ δαίμονες λήξωσι τοῦ θράσους, τῆς κατὰ τὸν Τυφῶνα δεθέντες φλεγμονῆς. Διὰ τοῦτο γὰρ μάλιστα εἰσήχθη καὶ ὁ σταυρός, τρόπαιον κατὰ τῆς ἀδικίας καὶ ἔκπληγμα τεθείς, ὥστε μηκέτι τῇ ὀργῇ ὑπεύθυνον εἶναι ἀπεντεῦθεν τὸν ἄνθρωπον, ἀναπαλαίσαντα μὲν τὸ κατὰ τὴν παρακοὴν ἤττημα, νικήσαντα δὲ τὰς κάτω δυνά μεις εννόμως, καὶ ἐλεύθερον ὀφλήματος παντός δικ ρεαῖς ἀναδειχθέντα Θεοῦ. Ἐπειδὴ οὕτω γε ὁ πρωτόγονος Λόγος τοῦ Θεοῦ δικαιοσύνης φράξας τὸν ἄνθρωπον ὅπλοις, ἐν ᾧ ἐσκήνωσε, τὰς δουλωσαμένας ἡμᾶς δυνάμεις κατηγωνίσατο διὰ τοῦ σταυροειδούς, ὡς εἴ ρηται, σχήματος, τὸν τῇ φθορᾷ δεδυναστευμένον ἄνθρωπον δείξας ἐλεύθερον χερσὶν ἡπλωμέναις. Ἔστι γὰρ τοῦτο, εἰ χρὴ ὁριστικῶς εἰπεῖν, τὸ σχῆ μα νίκης κραταίωμα, Θεοῦ κάθοδος ἐπ' ἄνθρωπον, τρόπαιον κατὰ τῶν ὑλικῶν πνευμάτων, ἀπαλλαγὴ θανάτου, ὑπόθεσις ἀνόδου πρὸς ἀληθινὴν ἡμέραν, καὶ διαβάθρα τῶν ἐπειγομένων ἀπολαῦσαι τοῦ ἐκεῖ φως τός· μηχανή δι' ἧς οἱ εἰς τὴν οἰκοδομὴν εὐθετοῦντες τῆς Ἐκκλησίας κάτωθεν λίθου τετραγώνου δίκην ἀνέλκονται ἐναρμοσθησόμενοι τῷ θείῳ λόγῳ. Εν τεῦθεν οἱ τῇδε βασιλεῖς, πάσης πονηρᾶς ἔξεως ἐπὶ σκεδασμῷ, τὸ σταυροειδές παραλαμβάνεσθαι αἰσθόμενοι σχῆμα, τὰ καλούμενα τῇ Ρωμαϊκῇ διαλέκτῳ βήξιλλα έμηχανήσαντο. Ενθενείκπυσα τούτῳ ἡ θά τῷ σχήματι, πλωτὴν ἑαυτὴν ἀνθρώποις παρέ Αύχος.... σφαδαϊσμόν. ἄχος.... σφα βασμόν. χει. Ολη γάρ, ὡς εἰπεῖν, τούτῳ ἡ κτίσις πρὸς ἐλευ θερίαν ἐνδέδυται τῷ σημείῳ· τά τε γὰρ ὄρνεα ὑψιπε τοῦντα τὸ σταυροειδές κατὰ τὴν ἔκτασιν τῶν πτερύγων σχῆμα αἰνίσσονται· αὐτός τε ὁ ἄνθρωπος, τὰς χεῖρας πετάσας, οὐδὲν ἄλλο ὑπάρχων φαίνεται τοῦτο. Οθεν αὐτῷ δὴ τούτῳ, ᾧπερ ἐκ κατασκευῆς κεκόσμητο, σχηματισάμενος αὐτὸν ὁ Κύριος, θεότητι ἐκέρασεν, ἵνα ὄργανον ᾗ λοιπὸν τοῦ Θεοῦ ἱερὸν, πά σης ἀσυμφωνίας τε καὶ ἀῤῥυθμίας ἀπηλλαγμένον. Οὐδὲ γὰρ ἔτι μετὰ τὸ ἀρμοσθῆναι τὸν ἄνθρωπον πρὸς θεοσέβειαν, καὶ τὸ τῆς ἀληθείας ἀκήρατον μέλος ἐνηρμοκέναι, δι' οὗ την θεότητα κεχώρηκε, τῷ ξύλῳ τῆς ζωῆς καθάπερ χορδαί τε και τόνοι προσηρμοσμένος, εἰς ἀσυμμετρίαν καὶ φθορὰν χωρῆσαι ἀδύνατον Αδύνατον. ἂν δυνατόν.
alienatum perdidit, per iden ineffabili arte sapien- τος τὸ λογικόν γένος τῆς τοῦ ὄντος ἀπαλλοτριώσαντες
tie Verbo suscepto, exitiales hostes esse arguerentur, non benefactores animarum.
Non enim mirum fuisset, Christum deitatis terrore, et invictæ potentiæ magnitudine adversarias
debilitare naturas dæmonum. Quoniam ergo ea res
majorem dolorem et cruciatum eis allatura erat
(vinci enim a praestantiore maluissent), idcirco per
hominem salutem universorum procuravit: ut homines quidem, ubi Vila ipsa et Veritas corporaliter
in eos immigrasset, ad formam lumenque Verbi
recurrere valerent, superatis peccati illecebris:
dlæmones vero ab infirmiore contemploque victi,
desisterent ab audacia et confidentia, Typhonica
ipsorum flamma repressa. Ideo namque maxime in
troducta est crux, tanquam tropæum contra iniquitatem erectum, et terriculamentum, ut abhinc
iræ obnoxius ne esset homo, postquam cladem ex
inobedientia acceptam compensasset, infernasque
potestates legitime vicisset, ac Dei munere ab
omni debito fuisset liberatus. Ita siquidem primogenitum Dei Verbum muniit armis justitiæ hominem, in quo habitavit; potestatibus quæ nos in
servitutem redegerant, per crucis figuram, uti dictum est, superatis; hominemque corruptione, ceu
tyrannide quadam oppressum, solutis manibus liberavit.
Θεοῦ θρησκείας ἐλυμήναντο, διὰ τούτου ἀῤῥήτοις
τέχναις σοφίας τὸν λόγον χωρήσαντος, ολετήρες
ἐλεγχθῶσιν, ἀλλ' οὐκ εὐεργέται τῶν ψυχῶν.
Οὐκ ἦν μὲν οὖν οὐδὲν θαυμαστὸν τῷ Χριστῷ, τοῦ
Θεοῦ καταπλήξει καὶ δυνάμεως ἀτρέπτου μεγέθει τὰς
ἀντιστατικὰς ἀμυδρῶσαι φύσεις τῶν δαιμόνων. Αλλ'
ἐπειδὴ αὖχος αὐτῶν δὴ καὶ σφαδαϊσμὸν τοῦτο
προσέφερεν (νικηθῆναι γὰρ ὑπὸ τοῦ κρείττονος μᾶλο
λον ἂν εἴλοντο )· διὰ τοῦτο δι' ἀνθρώπου τὴν ἐπὶ σω
τηρίαν πάντων ᾠκονομήσατο ἔκβασιν· ὅπως οἱ μὲν,
τῆς Ζωῆς αὐτοῖς αὐτῆς σωματικῶς, τῆς καὶ ᾿Αληθείας
ἐνσκηψάσης, οἱ ἄνθρωποι πρὸς μόρφωσιν ἀναδραμεῖν
καὶ τὸν φωτισμὸν ἐπίσχωσιν τοῦ Λόγου, τὰ τῆς ἁμαρ
τίας ὑπερβάντες θέλγητρα· οἱ δὲ πρὸς τοῦ ἀσθενεστέρου νικηθέντες καὶ καταπεφρονημένοι οἱ δαίμονες
λήξωσι τοῦ θράσους, τῆς κατὰ τὸν Τυφῶνα δεθέντες
φλεγμονῆς. Διὰ τοῦτο γὰρ μάλιστα εἰσήχθη καὶ ὁ
σταυρός, τρόπαιον κατὰ τῆς ἀδικίας καὶ ἔκπληγμα
τεθείς, ὥστε μηκέτι τῇ ὀργῇ ὑπεύθυνον εἶναι ἀπεντεῦθεν τὸν ἄνθρωπον, ἀναπαλαίσαντα μὲν τὸ κατὰ
τὴν παρακοὴν ἤττημα, νικήσαντα δὲ τὰς κάτω δυνά
μεις εννόμως, καὶ ἐλεύθερον ὀφλήματος παντός δικ
ρεαῖς ἀναδειχθέντα Θεοῦ. Ἐπειδὴ οὕτω γε ὁ πρωτό
γονος Λόγος τοῦ Θεοῦ δικαιοσύνης φράξας τὸν ἄνθρω
πον ὅπλοις, ἐν ᾧ ἐσκήνωσε, τὰς δουλωσαμένας ἡμᾶς
δυνάμεις κατηγωνίσατο διὰ τοῦ σταυροειδούς, ὡς εἴ
ρηται, σχήματος, τὸν τῇ φθορᾷ δεδυναστευμένον
ἄνθρωπον δείξας ἐλεύθερον χερσὶν ἡπλωμέναις.
Ἔστι γὰρ τοῦτο, εἰ χρὴ ὁριστικῶς εἰπεῖν, τὸ σχῆ
μα νίκης κραταίωμα, Θεοῦ κάθοδος ἐπ' ἄνθρωπον,
τρόπαιον κατὰ τῶν ὑλικῶν πνευμάτων, ἀπαλλαγὴ
θανάτου, ὑπόθεσις ἀνόδου πρὸς ἀληθινὴν ἡμέραν, καὶ
διαβάθρα τῶν ἐπειγομένων ἀπολαῦσαι τοῦ ἐκεῖ φως
τός· μηχανή δι' ἧς οἱ εἰς τὴν οἰκοδομὴν εὐθετοῦντες
τῆς Ἐκκλησίας κάτωθεν λίθου τετραγώνου δίκην
ἀνέλκονται ἐναρμοσθησόμενοι τῷ θείῳ λόγῳ. Εν
τεῦθεν οἱ τῇδε βασιλεῖς, πάσης πονηρᾶς ἔξεως ἐπὶ
σκεδασμῷ, τὸ σταυροειδές παραλαμβάνεσθαι αἰσθό
μενοι σχῆμα, τὰ καλούμενα τῇ Ρωμαϊκῇ διαλέκτῳ
βήξιλλα έμηχανήσαντο. Ενθενείκπυσα τούτῳ ἡ θά
Est enim crux, si eam definire velis, victoriæ
firmamentum, via qua Deus ad hominem descendit,
tropæum adversus impuros spiritus, depulsio mortis, fundamentum ascensus ad verum diem, et
scala festinantium frui luce illa quæ isthic est:
nachina per quam ii qui ad Ecclesiæ ædificium
adaptati sunt, inferne lapidis quadrati instar, allrahantur sursum, adaptandi divino Verbo. Hinc reges nostri ad dissipandum omne malum figuram
crucis assumendam censuerunt, et verilla, ut Latino sermone appellantur, confecerunt. Unde mare
huic figuræ cedens, navigabile se hominibus præbet. Universa enim, ut ita dicam, creatura liber-λασσα τῷ σχήματι, πλωτὴν ἑαυτὴν ἀνθρώποις παρέ
talis causa hoc signo insignita est. Nam et volatilia in altum subvolantia crucis figuram expansione
alarum adumbrant; itemque homo expansis manibus eamdem repræsentat. Unde ea ipsa figura qua
ab origine eum condiderat ornaveratque, conformatum Dominus deitati copulavit, ut organum
deinceps esset Deo sacrum, omnis dissonantiæ et
inconcinnitatis expers. Neque enim homo, postquam
ad Dei cultum informatus est, et veritatis incorruptum veluti cantum concinnavit, ac per illum
deitatis factus est capax, ligno vitæ fidium et nervorum instar applicitus, ad dissonantiam et corruptionem potest redire.
Αύχος.... σφαδαϊσμόν. Forte, ἄχος.... σφαβασμόν. GRETS,
χει. Ολη γάρ, ὡς εἰπεῖν, τούτῳ ἡ κτίσις πρὸς ἐλευθερίαν ἐνδέδυται τῷ σημείῳ· τά τε γὰρ ὄρνεα ὑψιπε
τοῦντα τὸ σταυροειδές κατὰ τὴν ἔκτασιν τῶν πτερύ
γων σχῆμα αἰνίσσονται· αὐτός τε ὁ ἄνθρωπος, τὰς
χεῖρας πετάσας, οὐδὲν ἄλλο ὑπάρχων φαίνεται
τοῦτο. Οθεν αὐτῷ δὴ τούτῳ, ᾧπερ ἐκ κατασκευῆς
κεκόσμητο, σχηματισάμενος αὐτὸν ὁ Κύριος, θεότητι
ἐκέρασεν, ἵνα ὄργανον ᾗ λοιπὸν τοῦ Θεοῦ ἱερὸν, πάσης ἀσυμφωνίας τε καὶ ἀῤῥυθμίας ἀπηλλαγμένον.
Οὐδὲ γὰρ ἔτι μετὰ τὸ ἀρμοσθῆναι τὸν ἄνθρωπον
πρὸς θεοσέβειαν, καὶ τὸ τῆς ἀληθείας ἀκήρατον μέλος
ἐνηρμοκέναι, δι' οὗ την θεότητα κεχώρηκε, τῷ ξύλῳ τῆς
ζωῆς καθάπερ χορδαί τε και τόνοι προσηρμοσμένος,
εἰς ἀσυμμετρίαν καὶ φθορὰν χωρῆσαι ἀδύνατον
Αδύνατον. Forte, ἂν δυνατόν. GRETS.
col. 401–402page 197 of 200
PG 18:401Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου, πρὸς τοὺς ἐπαισχυνομένους ἐπὶ τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ. Οἴονταί τινες καὶ τὸν Θεὸν, πρὸς τὸ τῆς οἰκείας διαθέσεως μέτρον ἐσάζοντες αὐτὸν, τὰ αὐτὰ τοῖς φαύ λοις ἢ ἐπαινετέα ἢ ψεκτέα ἡγεῖσθαι, ὥσπερ κανόνι καὶ μέτρῳ χρώμενον ταῖς δόξαις τῶν ἀνθρώπων· οὐ συννοήσαντες, διὰ τὴν οὖσαν ἐν αὐτοῖς ἄγνοιαν, ὅτι πᾶσα δήπουθεν ἡ κτίσις ἐνδεής ἐστι τοῦ κάλλους τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸς γὰρ ἐξ ὅλης τῆς πάσης οὐσίας τε καὶ φύσεως τῷ ἑαυτοῦ τὰ πάντα εἰς τὸ ζῆν ἐφέλκεται Λίγῳ. Εἶτε γὰρ τὸ ἀγαθὸν θέλει, αὐτὸς ὢν τὸ ἀγαθὸν, ἐν ἑαυτῷ μένει· εἴτε τὸ καλὸν ὑπάρχει ἐραστὸν αὐτῷ, αὐτὸς ὢν τὸ μόνον καλὸν, εἰς ἑαυτὸν βλέπει, ἐν οὐ δενὶ τὰ πρὸς τῶν ἀνθρώπων θαυμαζόμενα τιθέμενος. Κάλλιστον γὰρ ταῖς ἀληθείαις καὶ ἐπαινετὸν κλη τέον τοῦτο, ὅπερ ἂν αὐτὸς ἡγήσηται Θεὸς καλόν, κἂν ὑπὸ πάντων ἐξουθενῆταί τε καὶ χλευάζηται, ἀλλ᾽ οὐχ ὅπερ οἱ ἄνθρωποι νομίζουσιν. "Οθεν, εἰ καὶ διὰ τούτου τοῦ σχήματος τῶν θυμοφθόρων ἐλευθερῶσαι τὰς ψυχὰς παθῶν ἐβουλήθη, καταισχύνων τὰ πλήθη τῶν δαιμόνων, ἀποδέχεσθαι ἐχρῆν, ἀλλὰ μὴ δυσφημεῖν, ἐλευθεροποιὸν αὐτὸ καὶ λυτήριον τῶν ἐκ τῆς παρακοῆς κατασκευασθέντων ἡμῖν δεσμῶν δοθέν. Έπαθε γὰρ σαρκὶ τῷ σταυρῷ προσπαγεὶς ὁ Λόγος, ἕνα ἀπλώσῃ ἀπονεναρκημένον πλάνῃ τὸν ἄνθρωπον πρὸς τὸ ἄνω τε καὶ θεῖον μέγεθος, τῷ θείῳ ἐξισώσας τῆς ζωῆς αὐτὸν οὗ πρόσθεν ἀπήλατο. Οτι τούτῳ τὰ πάθη τῷ σχήματι ἡμβλυνται· πάθος παθῶν διὰ τοῦ παθεῖν γενόμενος, καὶ θάνατος διὰ τοῦ θανεῖν θανά του· οὐ χειρωθεὶς ὑπὸ θανάτου, οὐδὲ ἀλγυνθεὶς ὑπὸ πάθους. Οὔτε γὰρ πάθος ὅλως αὐτὸν ἐξέστησεν, οὔτε θάνατος ἐλυμήνατο· ἀλλ᾽ ἦν ἐν τῷ παθητῷ μένων ἀπαθὴς, καὶ ἐν τῷ θνητῷ ἀθάνατος· πᾶν ὅσον ἀτρ καὶ μέσον καὶ ἄνω κατειληφώς, καὶ τὸ θνητὸν θεό τητι κεράσας ἀθανάτῳ. Ηττήθη τε τελέως ὁ θάνα τις εἰς ἀφθαρσίας εκτύπωμα ἀνασταυρωθείσης τῆς σαρκός. Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου. Πῶς ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ὁ Χριστὸς ἐν βραχεῖ τε καὶ περιωρισμένω χρόνῳ διαστολαῖς σώματι ἐκεχώρητο; καὶ πῶς ἀπαθὴς ὢν ἐγένετο ὑπὸ πάθους; Ἐπειδὴ γὰρ δύναμις αὐτῷ τοῦτο ἦν· δυνάμεως γὰρ τὸ συστέλλεσθαι μὲν ἐν τοῖς ὀλίγοις καὶ βραχύ νεσθαι, χεῖσθαι δὲ ἐν τοῖς μεγάλοις καὶ μεγεθύνεσθαι. Εἰ δὲ τὸ συνεκτείνεσθαι μὲν τοῖς μεγάλοις καὶ συνεξ ιτάζεσθαι δυνατὸν αὐτῷ, τὸ δὲ βραχύνεσθαι ἐν τοῖς μικροῖς καὶ συστέλλεσθαι ἀδύνατον· οὐκ ἦν δύναμις. Δυνάμει γὰρ ἐὰν τόδε μὲν δυνατὸν εἶναι φῂς, τὸ δὲ ἀδύνατον· τοῦ εἶναι αὐτὴν δύναμιν παραγράφῃ ἀσθε νοῦσαν περὶ ἃ μὴ δύναται. Οὐ μὴν δὲ, ἀλλ᾽ οὐδὲ υπεροχήν τινα ὅτι θεότητος ἕξει πρὸς τὰ μεταβαλλά Πῶς ὁ τοῦ θ.
HOMILIA DE CRUCE DOMINI.
Apud Gretserum,ibid.,pag. 403.
Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου, πρὸς τοὺς ἐπαισχυνομένους
ἐπὶ τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ.
Οἴονταί τινες καὶ τὸν Θεὸν, πρὸς τὸ τῆς οἰκείας
διαθέσεως μέτρον ἐσάζοντες αὐτὸν, τὰ αὐτὰ τοῖς φαύλοις ἢ ἐπαινετέα ἢ ψεκτέα ἡγεῖσθαι, ὥσπερ κανόνι
καὶ μέτρῳ χρώμενον ταῖς δόξαις τῶν ἀνθρώπων· οὐ
συννοήσαντες, διὰ τὴν οὖσαν ἐν αὐτοῖς ἄγνοιαν, ὅτι
πᾶσα δήπουθεν ἡ κτίσις ἐνδεής ἐστι τοῦ κάλλους τοῦ
Θεοῦ. Αὐτὸς γὰρ ἐξ ὅλης τῆς πάσης οὐσίας τε καὶ
φύσεως τῷ ἑαυτοῦ τὰ πάντα εἰς τὸ ζῆν ἐφέλκεται
Λίγῳ. Εἶτε γὰρ τὸ ἀγαθὸν θέλει, αὐτὸς ὢν τὸ ἀγαθὸν,
ἐν ἑαυτῷ μένει· εἴτε τὸ καλὸν ὑπάρχει ἐραστὸν αὐτῷ,
αὐτὸς ὢν τὸ μόνον καλὸν, εἰς ἑαυτὸν βλέπει, ἐν οὐ
δενὶ τὰ πρὸς τῶν ἀνθρώπων θαυμαζόμενα τιθέμενος.
Κάλλιστον γὰρ ταῖς ἀληθείαις καὶ ἐπαινετὸν κλη
τέον τοῦτο, ὅπερ ἂν αὐτὸς ἡγήσηται Θεὸς καλόν, κἂν
ὑπὸ πάντων ἐξουθενῆταί τε καὶ χλευάζηται, ἀλλ᾽
οὐχ ὅπερ οἱ ἄνθρωποι νομίζουσιν. "Οθεν, εἰ καὶ διὰ
τούτου τοῦ σχήματος τῶν θυμοφθόρων ἐλευθερῶσαι
τὰς ψυχὰς παθῶν ἐβουλήθη, καταισχύνων τὰ πλήθη
τῶν δαιμόνων, ἀποδέχεσθαι ἐχρῆν, ἀλλὰ μὴ δυσφημεῖν, ἐλευθεροποιὸν αὐτὸ καὶ λυτήριον τῶν ἐκ τῆς
παρακοῆς κατασκευασθέντων ἡμῖν δεσμῶν δοθέν.
Έπαθε γὰρ σαρκὶ τῷ σταυρῷ προσπαγεὶς ὁ Λόγος,
ἕνα ἀπλώσῃ ἀπονεναρκημένον πλάνῃ τὸν ἄνθρωπον
πρὸς τὸ ἄνω τε καὶ θεῖον μέγεθος, τῷ θείῳ ἐξισώσας
τῆς ζωῆς αὐτὸν οὗ πρόσθεν ἀπήλατο. Οτι τούτῳ τὰ
πάθη τῷ σχήματι ἡμβλυνται· πάθος παθῶν διὰ τοῦ
παθεῖν γενόμενος, καὶ θάνατος διὰ τοῦ θανεῖν θανά
του· οὐ χειρωθεὶς ὑπὸ θανάτου, οὐδὲ ἀλγυνθεὶς ὑπὸ
πάθους. Οὔτε γὰρ πάθος ὅλως αὐτὸν ἐξέστησεν, οὔτε
θάνατος ἐλυμήνατο· ἀλλ᾽ ἦν ἐν τῷ παθητῷ μένων
ἀπαθὴς, καὶ ἐν τῷ θνητῷ ἀθάνατος· πᾶν ὅσον ἀτρ
· καὶ μέσον καὶ ἄνω κατειληφώς, καὶ τὸ θνητὸν θεότητι κεράσας ἀθανάτῳ. Ηττήθη τε τελέως ὁ θάνα
τις εἰς ἀφθαρσίας εκτύπωμα ἀνασταυρωθείσης τῆς
σαρκός.
Ejusdem Methodii, ad eos quos pudet crucis
Christi.
Existimant nonnulli etiam Deum, quem ex suo
sensu metiuntur, eadem vel laudanda vel vituperanda ducere quæ mali ignavique homines, non secus ac si opinionibus hominum, ceu regula et
mensura quadam, uteretur. Neque apud se repntant præ ignorantia, omnem scilicet creaturam Dei
egere pulchritudine. Ipse enim omnia ex universa
substantia naturaque, suo ad vitam trahit Verbo.
Sive enim bonum velit, ipsum bonum ipse est et in
se manet; sive pulchrum esse ei libeat, unicum
pulchrum ipse cum sit, se ipsum intuetur, nihili
faciens quæ hominibus admirationem movent. Pulcherrimum namque re vera et laudabile dicendum
est id quod ipse Deus pulchrum duxerit, etiamsi ab
omnibus contemnatur ac despiciatur: non verd
quod homines pulchrum putant. Unde tametsi per
hancce figuram corruptis affectionibus liberare animas voluit, insigni cum dedecore dæmonum: approbare oportebat, non obtrectare, quippe quæ
liberavit ac solverit vinculis, quæ ob inobedientiam
incurrimus. Passum est enim Verbum, carne affixum cruci, ut hominem errore deceptum ad colestis numinis divinæque magnitudinis, nec non ad
divinam quamdam perduceret vitam, qua prius
depulsus fuerat. Nam hac figura passiones retusæ
sunt; passio passionum per passionem factus est
(Christus) et mors mortis per mortem, non subactus a morte, nec victus dolore passionis. Neque enim passio ipsum omnino de statu mentis dejecit, nec mors læsit, sed manebat in patibili impatibilis, et in mortali immortalis: et quidquid aer
et medium, et superum erat, comprehendit; et
mortale deitati contemperavit immortali. Perfecte
victa est mors, carne ad immortalitatis expressionem crucifixa.
Apud Allatium Diatr. de Methodiorum scriptis, pag. 549.
Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου. Πῶς ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ὁ
Χριστὸς ἐν βραχεῖ τε καὶ περιωρισμένω χρόνῳ
διαστολαῖς σώματι ἐκεχώρητο; καὶ πῶς ἀπαθὴς
ὢν ἐγένετο ὑπὸ πάθους;
Ἐπειδὴ γὰρ δύναμις αὐτῷ τοῦτο ἦν· δυνάμεως
γὰρ τὸ συστέλλεσθαι μὲν ἐν τοῖς ὀλίγοις καὶ βραχύ
νεσθαι, χεῖσθαι δὲ ἐν τοῖς μεγάλοις καὶ μεγεθύνεσθαι.
Εἰ δὲ τὸ συνεκτείνεσθαι μὲν τοῖς μεγάλοις καὶ συνεξιτάζεσθαι δυνατὸν αὐτῷ, τὸ δὲ βραχύνεσθαι ἐν τοῖς
μικροῖς καὶ συστέλλεσθαι ἀδύνατον· οὐκ ἦν δύναμις.
Δυνάμει γὰρ ἐὰν τόδε μὲν δυνατὸν εἶναι φῂς, τὸ δὲ
ἀδύνατον· τοῦ εἶναι αὐτὴν δύναμιν παραγράφῃ ἀσθε
νοῦσαν περὶ ἃ μὴ δύναται. Οὐ μὴν δὲ, ἀλλ᾽ οὐδὲ
υπεροχήν τινα ὅτι θεότητος ἕξει πρὸς τὰ μεταβαλλά
Πῶς ὁ τοῦ θ. Errata in Græco relicta sunt,
uti erant in codice ms. bibliothecæ Augustanæ,
Ejusdem Methodii. Quomodo Christus Filius Dei,
brevi definitoque tempore, corpore circumclusus,
impassibilis exsistens, passioni fuerit obnoxius.
Cum vero virtus ipsi hoc inesset: potentiæ enim
est, contrahi quidem in paucis et imminui, dilatari vero in magnis et augeri. Quod cum magnis
una extendi exæquarique ipsi possibile est, imminui vero in parvis et contrahi impossibile, virtus
equidem minime inerat. Virtuti enim si hoc possibile esse dixeris, illud autem impossibile; eamdem
virtutem esse abnegas, tanquam quæ infirma atque
imbecillis est circa quæ non potest. Imo nec aliquam divinitatis excellentiam continebit circa ea
unde hujusmodi fragmentum desumptum. ALLAT.
col. 403–404page 198 of 200
PG 18:403ἂν δύνωνταί τι δρᾶσαι ἐνεργοῦσιν, ἐφ᾽ ὧν ἂν μὴ δύ νωνται φθίνωσι. Διόπερ ταύτῃ μᾶλλον κεχώρηται ἐν ἀνθρώπῳ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὅτι μὴ ἦν αὐτῷ τοῦτο ἀδύνατον· ὅτι δυνάμει καὶ ἔπαθεν ἀπαθὴς μένων, καὶ ἔθανεν, ἀθανασίαν τῷ θνητῷ χαριζόμενος. Σῶμα μὲν γὰρ ὑπὸ σώματος τυπτόμενον ἢ τεμνόμενον τοσοῦτον τύπτεται ἢ τέμνεται, ὅσον ἂν τὸ τύπτον τύπτει, καὶ τὸ τεμνόμενον τέμνει. Κατὰ ἀντιτύπησιν γὰρ τοῦ ὑποκειμένου τῷ τύπτοντι ἡ πληγὴ γίνεται, ἐν ἴσῳ πάθει τῶν ἑκατέρων ὄντων καὶ τοῦ ὁρῶντος καὶ τοῦ δρωμένου. Αμέλει ἐὰν μὴ τὸ τεμνόμενον μετὰ ὀλίγης ἕξεως ἀντιτορήσῃ τῷ τέμνοντι, τὸ τεμνόμενον τέμνειν οὐ δυνήσεται. Τῇ γὰρ φορᾷ ξίφους οὐκ ἀντιπαραμείναντος τοῦ μενα καὶ τὰ ἐρχόμενα τῶν ζώων χαριαὶ * ἐφ᾽ ὧν μὴν υποκειμένου σώματος, ἀλλὰ συνείξαντος μᾶλλον, ἄπρακτος γίνεται ἡ ἐνέργεια· οἷον καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερεστέρων σωμάτων πυρός, αέρος. Ἐκλύεται γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις ἀνενέργητος τῶν στερεωτέρων ὁρμῆς σωμάτων. Εἰ δὲ πῦρ, ἢ ἀὴρ, λίθος, ἢ σίδηρος, ή ξύλον, ἢ ἄλλο, οἷς οἱ ἄνθρωποι χρώμενοι καθ᾿ ἑαυτῶν ἀλληλοφονοῦσι, τρῶσαι δὲ καὶ διελεῖν οὐ δύναται παρὰ τὸ τῆς θικτικῆς τε αὐτὸ καὶ λεπτομερεστέρας φύσεως τυγχάνειν· πῶς οὐ μᾶλλον ἀτρωτός γε ἔμεινεν ἡ Σοφία καὶ ἀπαθὴς, οὐδὲν πρὸς οὐδενὸς κακυνομένη, κἂν τεμνόμενον συνῆν καὶ προσηλωμένον τῷ σώματι, βελτίων καὶ καθαρωτέρα φύσεως πάσης μετὰ τὸν γεννησάμενον αὐτὴν Θεὸν ὑπάρ χουσα; Μεθοδίου. Ἴσως δὲ, ἐπεὶ οἱ φίλοι τοῦ Ἰὼβ φοντο τὴν αἰτίαν κατειληφέναι δι᾿ ἣν ταῦτα ἔπασχε, πρὸς ἐκείνους ἀποτεινόμενος ὁ δίκαιος, τὴν περὶ τῶν κριμάτων τοῦ Θεοῦ σοφίαν ἄληπτον εἶναι ὁμολογεῖ, οὐ μόνον αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ παντὶ ἀνθρώπῳ, καὶ τὴν ἐπιστήμην τῆς βουλῆς τοῦ Θεοῦ μὴ ἱκανὸν εἶναι παραδέξασθαι τὸν περίγειον τόπον, ἀποφαίνεται. Φαίη δ' ἄν τις σοφίαν ἐνταῦθα τὴν τελείαν εὐσέβειαν εἰρῆσθαι, πράγμα θεῖον, ὑπὸ μόνου τοῦ Θεοῦ τοῖς ἀνθρώποις δωρούμενον. 'Ο δὲ νοῦς τῶν ῥητῶν οὗτος Μεγάλα, φησίν, δ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις εδωρήσατο, ἐν τῇ φύσει κατα σπείρας αὐτῶν τὸ ἐρευνητικὸν, καὶ σοφὸν, καὶ τεχνικὸν· ὅπερ λαβόντες οἱ ἄνθρωποι, γῆν τε μεταλλεύουσι καὶ γεωργοῦσι· τὴν δὲ κατὰ θεοσέβειαν σου φίαν οὐκ ἐν τόπῳ τινὶ ἔστιν εὑρεῖν· οὐκ οἶκοθεν ταύτην ἄνθρωπος ἀναλαβεῖν δύναται· οὐκ ἄλλοις τα ραδοῦναι. Ὅθεν καὶ οἱ Ἑλλήνων σοφοί, ἰδίᾳ δυνάμει
ἂν δύνωνταί τι δρᾶσαι ἐνεργοῦσιν, ἐφ᾽ ὧν ἂν μὴ δύ
νωνται φθίνωσι. Διόπερ ταύτῃ μᾶλλον κεχώρηται ἐν
ἀνθρώπῳ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὅτι μὴ ἦν αὐτῷ τοῦτο
ἀδύνατον· ὅτι δυνάμει καὶ ἔπαθεν ἀπαθὴς μένων,
καὶ ἔθανεν, ἀθανασίαν τῷ θνητῷ χαριζόμενος.
Σῶμα μὲν γὰρ ὑπὸ σώματος τυπτόμενον ἢ τεμνό
μενον τοσοῦτον τύπτεται ἢ τέμνεται, ὅσον ἂν τὸ
τύπτον τύπτει, καὶ τὸ τεμνόμενον τέμνει. Κατὰ
ἀντιτύπησιν γὰρ τοῦ ὑποκειμένου τῷ τύπτοντι ἡ
πληγὴ γίνεται, ἐν ἴσῳ πάθει τῶν ἑκατέρων ὄντων
καὶ τοῦ ὁρῶντος καὶ τοῦ δρωμένου. Αμέλει ἐὰν
μὴ τὸ τεμνόμενον μετὰ ὀλίγης ἕξεως ἀντιτορήσῃ
τῷ τέμνοντι, τὸ τεμνόμενον τέμνειν οὐ δυνήσε
ται. Τῇ γὰρ φορᾷ ξίφους οὐκ ἀντιπαραμείναντος τοῦ
quæ immutantur. Namque et homines et reliqua μενα καὶ τὰ ἐρχόμενα τῶν ζώων χαριαὶ * ἐφ᾽ ὧν μὴν
animalia, circa ea in quibus aliquid possunt operantur, circa ea in quibus non possunt, resoluta
viribus nihil agunt. Propterea hanc ob causam Filius Dei in homine circumclusus est, quod hoc illi
impossibile non erat. Virtute enim passus est, impassililis manens, et mortuus est, incorruptibilitatein mortalibus donans. Corpus siquidem a corpore
verberatum aut sectum, tantumdem verberatur aut
secatur, quantum verberans verberat et secans
secat. Secundum enim rei subjectæ repercussum
verberanti ictus fit, cum æqualia pati necesse sit,
et agens, et id quod agitur. Siquidem si quod secatur cum parva habitudine secanti non corresponderit, quod secat secare non poterit. Lationi enim
ensis si non obstiterit subjectum corpus, sed potius υποκειμένου σώματος, ἀλλὰ συνείξαντος μᾶλλον,
cesserit, omni affectu operatio frustrabitur, ut videre est in corporibus subtilioribus ignis et aeris.
Dissolvitur namque in similibus manetque absque
effectu solidiorum corporum impetus. Quod si ignis
aut aer, lapis aut ferrun, aut lignum, aut aliud,
quod homines contra sese usurpantes sibi invicem
cædem inferunt, vulnerare et dividere non potest
quod subtilioris naturæ sit, quanam ratione non
potius invulnerabilis mansit Sapientia et impassibilis, nulla in re ab aliquo læsa, licet simul conjuncta esset corpori, quod secabatur et clavis figebatur, cum præstantior et purior omni natura,
unun si excipias illius genitorem Deum, exsiste·
ret?
ἄπρακτος γίνεται ἡ ἐνέργεια· οἷον καθάπερ καὶ ἐπὶ
τῶν λεπτομερεστέρων σωμάτων πυρός, αέρος.
Ἐκλύεται γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις ἀνενέργητος τῶν στερεωτέρων ὁρμῆς σωμάτων. Εἰ δὲ πῦρ, ἢ ἀὴρ, λίθος,
ἢ σίδηρος, ή ξύλον, ἢ ἄλλο, οἷς οἱ ἄνθρωποι χρώμενοι
καθ᾿ ἑαυτῶν ἀλληλοφονοῦσι, τρῶσαι δὲ καὶ διελεῖν οὐ
δύναται παρὰ τὸ τῆς θικτικῆς τε αὐτὸ καὶ λεπτομερεστέρας φύσεως τυγχάνειν· πῶς οὐ μᾶλλον ἀτρωτός
γε ἔμεινεν ἡ Σοφία καὶ ἀπαθὴς, οὐδὲν πρὸς οὐδενὸς
κακυνομένη, κἂν τεμνόμενον συνῆν καὶ προσηλωμέ
νον τῷ σώματι, βελτίων καὶ καθαρωτέρα φύσεως
πάσης μετὰ τὸν γεννησάμενον αὐτὴν Θεὸν ὑπάρ
χουσα;
ALIA NONNULLA
EJUSDEM S. METHODII FRAGMENTA.
(Ex Niceta Catena in Job, cap. xix, pag. 429 edit. Londin, 1637.)
Methodii.
Fortasse autem, quoniam amici Job se causam
intelligere propter quam talia pateretur, arbitrati
essent, longiore oratione ad eos usus vir justus,
divinorum judiciorum sapientiain, non sibi tantum,
sed et omni homini incomprehensibilem esse fatetur; et ad suscipiendam consilii divini scientiam,
locum terrestrem haud idoneum esse affirmat. Dixerit autem aliquis, perfectam et absolutam pietatem, rem plane divinam et a Deo solo hominibus
tributam, hoc loco sapientiam vocari. Sensus autem verborum hic est: Deus, inquit, hominum naturæ vim ac facultatem inveniendi, una cum prudentia et artificio inserens, magna iis largitus est;
qua accepta terram ad eruenda metalla effodiunt,
et colunt; sapientiam autem quæ cum pietate conji ncta est, in nullo loco invenire licet. Nec homo
tam ex se et propriis assequi, neque aliis imperΜεθοδίου.
Ἴσως δὲ, ἐπεὶ οἱ φίλοι τοῦ Ἰὼβ φοντο τὴν αἰτίαν
κατειληφέναι δι᾿ ἣν ταῦτα ἔπασχε, πρὸς ἐκείνους
ἀποτεινόμενος ὁ δίκαιος, τὴν περὶ τῶν κριμάτων τοῦ
Θεοῦ σοφίαν ἄληπτον εἶναι ὁμολογεῖ, οὐ μόνον αὐτῷ,
ἀλλὰ καὶ παντὶ ἀνθρώπῳ, καὶ τὴν ἐπιστήμην τῆς
βουλῆς τοῦ Θεοῦ μὴ ἱκανὸν εἶναι παραδέξασθαι τὸν
περίγειον τόπον, ἀποφαίνεται. Φαίη δ' ἄν τις σοφίαν
ἐνταῦθα τὴν τελείαν εὐσέβειαν εἰρῆσθαι, πράγμα
θεῖον, ὑπὸ μόνου τοῦ Θεοῦ τοῖς ἀνθρώποις δωρούμε
νον. 'Ο δὲ νοῦς τῶν ῥητῶν οὗτος Μεγάλα, φησίν, δ
Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις εδωρήσατο, ἐν τῇ φύσει κατα
σπείρας αὐτῶν τὸ ἐρευνητικὸν, καὶ σοφὸν, καὶ τεχνι
κόν· ὅπερ λαβόντες οἱ ἄνθρωποι, γῆν τε μεταλλεύ
ουσι καὶ γεωργοῦσι· τὴν δὲ κατὰ θεοσέβειαν σου
φίαν οὐκ ἐν τόπῳ τινὶ ἔστιν εὑρεῖν· οὐκ οἶκοθεν
ταύτην ἄνθρωπος ἀναλαβεῖν δύναται· οὐκ ἄλλοις τα
ραδοῦναι. Ὅθεν καὶ οἱ Ἑλλήνων σοφοί, ἰδίᾳ δυνάμει
col. 405–406page 199 of 200
PG 18:405τὴν θεοσέβειαν ζητήσαντες, ήστόχησαν. Τὸ γὰρ πράγμα, ὡς ἔφημεν, οὐκ ἀνθρώποις ἐστὶν ἐφικτόν, ἀλλὰ τῆς θείας δωρεάς τε καὶ χάριτος· διὰ τοῦτο καὶ ἐξ ἀρχῆς ὁ Θεὸς τὰ μὲν δι᾿ ὀπτασιῶν, τὰ δὲ δι' ἀγγέλων ἐπιφοιτήσεως, τὰ δὲ διὰ τῶν θεοφορουμένων ἁγίων προφητῶν, τὴν θεοσέβειαν τοὺς ἀνθρώ τους ἐξεπαίδευσε. Καὶ ἡ θεωρητικὴ δὲ σοφία Θεοῦ δώρον, ἐξ ἧς κινούμεθα περὶ τὰς τέχνας καὶ τὰ ἐπισ τηδεύματα, καὶ ἣν πάντες κοινῶς ἔχομεν, ἄδικοί τε καὶ δίκαιοι· εἰ γὰρ ζῶα γεγόναμεν λογικά, ταύ την ειλήφαμεν. Ταύτῃ τοι καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ελέ μετο· Πότερον οὐχ ὁ Κύριος ὁ διδάσκων σύνεσιν καὶ ἐπιστήμην; ὡς τοῦ κτήματος Θεοδωρήτου τυγχάνοντος. Μεθοδίου. Επισήμηναι, ὅτι Κύριος ἀρχῆθεν ἀνθρώποις οὐ λα λεῖ· ἀλλ' ἐπὰν παρασκευάσηται ψυχὴ διὰ πλειόνων, καὶ ἐγγυμνάσηται, καὶ ἀναδῇ εἰς ὕψος, καθ᾽ ὅσον δυνατὸν ἀνθρωπίνη φύσει, τότε λαλεῖ, καὶ τοὺς αὑτοῦ λόγους ἀποκαλύπτει εἰς τοσοῦτον ἀναβεβηκόσιν. Ἐπειδὰν δὲ ή λαίλαψ χειμῶνος ἐστι ποιητική, ἐν δὲ χειμῶνι περ ριστάσεων ὁ Ἰὼβ περὶ τὴν πίστιν οὐκ ἐναυάγησεν, ἀλλὰ καὶ διέλαμψε· διὰ τοῦτο ὁ χρηματίζων αὐτῷ πρὸς σύμβολον τοῦ καταλαβόντος αὐτὸν χειμῶνος διὰ λαίλαπος χρηματίζει· διὰ δὲ τὸ μεταβαλεῖν αὐτοῦ τὰ πράγματα ἀπὸ χειμῶνος εἰς εὐδίαν, οὐ μόνον διὰ λαίλαπος, ἀλλὰ καὶ διὰ νεφῶν λαλεῖ. Μεθοδίου. Π. Πολλοὶ καταβέβηκαν εἰς ἄβυσσον, οὐχ ὥστε περι πατεῖν ἐν αὐτῇ, ἀλλ᾿ ὥστε δέσμιοι εἶναι. Ἰησοῦς μός νος ἐν ἀβύσσῳ περιεπάτησεν ὡς ἐλεύθερος, ὅπου ἴχνη περιπατούντων οὐκ ἔνι. Είλετο γὰρ θάνατον οὐχ ὑπεύθυνος ῶν, ἵνα τοὺς ὑποκειμένους θανάτῳ λυτρώσηται· Λέγων τοῖς ἐν δεσμοῖς· Ἐξέλθετε καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει· Ανακαλύφθητε. ' καὶ τὰ ἑξῆς συμφωνοῦσιν. Μεθοδίου. Ορᾷς· ἐπὶ τέλει τῶν ἄθλων ἀναγορεύει τὸν ἀθλη τὴν λαμπρῷ τῷ κηρύγματι, καὶ γυμνοί τῆς πληγῆς τὸ ἀπόῤῥητον· Οἴει με ἄλλως σοι κεχρηματικέναι, λέγων, ἢ ἵνα ἀναφανῇς δίκαιος; Τοῦτο τῶν τραυ μάτων τὸ φάρμακον· τοῦτο τῆς ὑπομονῆς ἡ ἀντίδοσις. Τὰ γὰρ ἐξῆς ἴσως μικρά, κἂν μεγάλα τισὶ δοκῇ, καὶ μικρῶν ἕνεκεν οἰκονομηθέντα, καὶ εἰ διπλασίῳ τῶν ἀφῃρημένων ἀντιλαμβάνει. Ει γάρ. ή γάρ. Καὶ εἰ. Εί καί. Ρ.
FRAGMENTA.
τὴν θεοσέβειαν ζητήσαντες, ήστόχησαν. Τὸ γὰρ Liri potest. Unde et Græcorum sapientes, qui suis
πράγμα, ὡς ἔφημεν, οὐκ ἀνθρώποις ἐστὶν ἐφικτόν,
ἀλλὰ τῆς θείας δωρεάς τε καὶ χάριτος· διὰ τοῦτο
καὶ ἐξ ἀρχῆς ὁ Θεὸς τὰ μὲν δι᾿ ὀπτασιῶν, τὰ δὲ δι'
ἀγγέλων ἐπιφοιτήσεως, τὰ δὲ διὰ τῶν θεοφορουμένων ἁγίων προφητῶν, τὴν θεοσέβειαν τοὺς ἀνθρώτους ἐξεπαίδευσε. Καὶ ἡ θεωρητικὴ δὲ σοφία Θεοῦ
δώρον, ἐξ ἧς κινούμεθα περὶ τὰς τέχνας καὶ τὰ ἐπισ
τηδεύματα, καὶ ἣν πάντες κοινῶς ἔχομεν, ἄδικοί τε -
καὶ δίκαιοι· εἰ γὰρ ζῶα γεγόναμεν λογικά, ταύ
την ειλήφαμεν. Ταύτῃ τοι καὶ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ελέ
μετο· Πότερον οὐχ ὁ Κύριος ὁ διδάσκων σύνεσιν
καὶ ἐπιστήμην; ὡς τοῦ κτήματος Θεοδωρήτου τυγχά
νοντος.
Μεθοδίου.
viribus nisi, pietatem et Numinis cultum indagabant, a scopo aberrarunt. Res enim, ut diximus,
vires humanas excedit, et Dei donum ac gratia est:
proindeque ab initio, partis visionibus, partim angelorum adventu et congressu, partim sanctorum
prophetarum divinitus allatorum sermonibus, Deus
homines in pietate veræque religionis cultu erudivit. Quin etiam sapientia contemplativa, qua ad artes et studia alia impellimur, quaque communiter
omnes, justi et injusti, præditi sumus, Dei donum,
est: qua enim animalia rationis capacia creati sumus, hanc accepimus. Quare et in superioribus,
tanquam de re divinitus concessa loquens, aiebat:
Nunquid non Dominus est, qui docet intellectum et
scientiam *?
Ibid. cap. xxvı, pag. 538.
Επισήμηναι, ὅτι Κύριος ἀρχῆθεν ἀνθρώποις οὐ λα -
λεῖ· ἀλλ' ἐπὰν παρασκευάσηται ψυχὴ διὰ πλειόνων, καὶ
ἐγγυμνάσηται, καὶ ἀναδῇ εἰς ὕψος, καθ᾽ ὅσον δυνατὸν
ἀνθρωπίνη φύσει, τότε λαλεῖ, καὶ τοὺς αὑτοῦ λόγους
ἀποκαλύπτει εἰς τοσοῦτον ἀναβεβηκόσιν. Ἐπειδὰν δὲ
ή λαίλαψ χειμῶνος ἐστι ποιητική, ἐν δὲ χειμῶνι περ
ριστάσεων ὁ Ἰὼβ περὶ τὴν πίστιν οὐκ ἐναυάγησεν,
ἀλλὰ καὶ διέλαμψε· διὰ τοῦτο ὁ χρηματίζων αὐτῷ
πρὸς σύμβολον τοῦ καταλαβόντος αὐτὸν χειμῶνος διὰ
λαίλαπος χρηματίζει· διὰ δὲ τὸ μεταβαλεῖν αὐτοῦ τὰ
πράγματα ἀπὸ χειμῶνος εἰς εὐδίαν, οὐ μόνον διὰ
λαίλαπος, ἀλλὰ καὶ διὰ νεφῶν λαλεῖ.
Methodii.
Nota, Dominum non statim ab initio homines
alloqui solere; sed postquam anima pluribus præparata et exercitata fuerit, et in altitudinem, quantum humana natura potest, contemplatione ascenderit, tum demum loqui, et sermones iis revelare,
qui ad fastigium illud altitudinis evecti sunt. Gum
autem turbo tempestatem generet, Jobus vero in
afflictionum tempestate fidei naufragium non fecerit, sed constantia ejus potius enituerit, idcirco qui
responsum ei dedit, ad significandam calamitatum
tempestatem quæ eum corripuerat, per turbinem
responsum dat: quia vero procellosum rerum ejus
statum in serenam tranquillitatem mutaverit, non tantum per turbinem, sed per nubes etiam loquitur.
Μεθοδίου.
Π.
Ibid. pag. 547.
Πολλοὶ καταβέβηκαν εἰς ἄβυσσον, οὐχ ὥστε περιπατεῖν ἐν αὐτῇ, ἀλλ᾿ ὥστε δέσμιοι εἶναι. Ἰησοῦς μός
νος ἐν ἀβύσσῳ περιεπάτησεν ὡς ἐλεύθερος, ὅπου
ἴχνη περιπατούντων οὐκ ἔνι. Είλετο γὰρ θάνατον
οὐχ ὑπεύθυνος ῶν, ἵνα τοὺς ὑποκειμένους θανάτῳ
λυτρώσηται· Λέγων τοῖς ἐν δεσμοῖς· Ἐξέλθετε
καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει· Ανακαλύφθητε. ' καὶ τὰ
ἑξῆς συμφωνοῦσιν.
Μεθοδίου.
Methodii.
Multi in abyssum descenderunt, non ut in ea
ambularent, sed ut vinculis constricti tenerentur.
Solus Jesus in abysso ubi nulla sunt ambulantium
vestigia, tanquam liber ambulavit. Mortem enim
elegit, cui non esset obnoxius, ut morti addictos
liberaret: Dicens iis qui¸ in vinculis erant, Exite:
et iis qui in tenebris, Revelamini. *. Gui, ea etiamn
quæ sequuntur, consentiunt.
Ibid. cap. xxvılı, pug. 570.
Ορᾷς· ἐπὶ τέλει τῶν ἄθλων ἀναγορεύει τὸν ἀθλη
τὴν λαμπρῷ τῷ κηρύγματι, καὶ γυμνοί τῆς πληγῆς
τὸ ἀπόῤῥητον· Οἴει με ἄλλως σοι κεχρηματικέναι,
λέγων, ἢ ἵνα ἀναφανῇς δίκαιος; Τοῦτο τῶν τραυ
μάτων τὸ φάρμακον· τοῦτο τῆς ὑπομονῆς ἡ ἀντίδο
σις. Τὰ γὰρ ἐξῆς ἴσως μικρά, κἂν μεγάλα τισὶ δοκῇ,
καὶ μικρῶν ἕνεκεν οἰκονομηθέντα, καὶ εἰ διπλασίω τῶν ἀφῃρημένων ἀντιλαμβάνει.
* Job xxı, 22· xx11, 2. • Isa. XLIX, 9.
Ει γάρ. Leg. ή γάρ. Constr.
Methodii.
Vides ut post certaminum exitum, illustri præconio athletæ laudes celebret, quodque in plaga absconditum erat, revelet, cum ait: Putasne me aliter
tibi respondisse, quam ut justus appareas * ↑ Hoc
vulnerum pharmacum, hæc patientiæ remuneratio.
Quæ enim consecuta sunt, licet prioribus duplo
auctiora receperit. exigua quibusdam et levioribus
de causis, divina Providentia ita disponente, et illi
tributa videri possint.
• Job xL, 5, sec. LXX.
Καὶ εἰ. Fule Εί καί. Ρ. δUNIUS.
col. 407–408page 200 of 200
PG 18:407Μεθόδιος δέ· Πνεῦμα θεῖον, πᾶσιν ἀνθρώποις ὑπλ Θεοῦ δοθὲν, περὶ οὗ καὶ Σολομὼν ἔφασκε· Τὸ γὰρ ἄφθαρτόν σου Πνεῦμά ἐστιν ἐν πᾶσι, τὸ συνειδος ἐκλαμβάνει, δ καὶ καταγινώσκε: τῆς ψυχῆς ἁμαρτανούσης. Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου Μεῖζον ἀγαθὸν τὸ ἐλεγχθῆναι τοῦ ἐλέγξαι νομίζω ὅσῳ μεῖζόν ἐστι τὸ ἑαυτὸν ἀπαλλαγῆναι κακοῦ τοῦ ἄλλον ἀπαλλάξαι. Β. Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου. Οὐ δύναται ἡ ἀνθρωπίνη φύσις αὐτὸ καθαρῶς τὸ δίκαιον ἐν ψυχῇ θεάσασθαι, τὰ πολλὰ τῶν λογισμών ἀμβλυώττουσα Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου. Πονηρία ἀρετήν τε καὶ ἑαυτὴν οὐδέποτε ἀν γνοίη. Εν ψυχῇ... τῶν λογισμῶν ἀμβλ. ἐν ψυχῇ τὸν λογισμὸν θεάσασθαι, τὰ πολλὰ ἀμβλυωποῦσα, τῷ λογισμῷ. Πονηρία ἀρ. Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου. Ως ἔοικεν, ἡ δικαιοσύνη τετράγωνός ἐστι, πάντοθεν ἴση καὶ ὁμοία. Η τοῦ Θεοῦ δικαιοκρισία ταῖς ἡμετέραις δια θέσεσιν ἐξομοιοῦται· καὶ οἷά περ ἂν τὰ παρ' ἡμῶν ᾖ, τοιαῦτα ἡμῖν ἐκ τῶν ὁμοίων ἀντιπαρέχεται. Ἡ τοῦ Θ.
Ibid. cap. xıx, pag. 418, ex Olympiodoro.
Methodius autem. Spiritum divinum qui a Deo
omnibus concessus est, et de quo Salomon dixit:
Incorruptus enim tuus spiritus est in omnibus, pro
conscientia accipit, quæ et animam peccatricem
condemnet.
Μεθόδιος δέ· Πνεῦμα θεῖον, πᾶσιν ἀνθρώποις ὑπλ
Θεοῦ δοθὲν, περὶ οὗ καὶ Σολομὼν ἔφασκε· Τὸ γὰρ
ἄφθαρτόν σου Πνεῦμά ἐστιν ἐν πᾶσι, τὸ συνειδος
ἐκλαμβάνει, δ καὶ καταγινώσκε: τῆς ψυχῆς ἁμαρτα
νούσης.
Ex Parallelis Damascen., Opp. tom. 11, pag. 331, D.
Ejusdem Methodii.
Præstabilius esse censeo corripi quam corripere,
quanto præstantius est semet a malo quam alium
Liberare.
Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου
Μεῖζον ἀγαθὸν τὸ ἐλεγχθῆναι τοῦ ἐλέγξαι νομίζω
ὅσῳ μεῖζόν ἐστι τὸ ἑαυτὸν ἀπαλλαγῆναι κακοῦ τοῦ
ἄλλον ἀπαλλάξαι.
Ejusdem Methodii.
Ibid. pag. 438, Β.
Non potest humana natura ipsam pure justitiam
in anima perspicere, quippe cujus cogitationes plerumque cæcutiant.
Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου.
Οὐ δύναται ἡ ἀνθρωπίνη φύσις αὐτὸ καθαρῶς τὸ
δίκαιον ἐν ψυχῇ θεάσασθαι, τὰ πολλὰ τῶν λογισμών
ἀμβλυώττουσα
Ejusdem Methodii.
Malitia neque virtutem, neque ipsa se ipsam unquam cognoverit.
Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου.
Πονηρία ἀρετήν τε καὶ ἑαυτὴν οὐδέποτε ἀν
γνοίη.
Ejusdem Methodii.
Justitia, ut videtur, quadrata est, undecunque
æqualis ac sibi similis.
Justum Dei judicium nostris affectionibus accommodatur; et quales quidem res nostræ fuerint,
quaque se habuerint ratione, talem eodem modo
retributionem sortimur.
. Sap. XII, 1.
Fragmentum istud nobis servatum in Parallelis Damascenicis prætermisit Combefisius. GALL.
Εν ψυχῇ... τῶν λογισμῶν ἀμβλ. Ita editio
Lequienii. At Combefisius, ἐν ψυχῇ τὸν λογισμὸν
· θεάσασθαι, τὰ πολλὰ ἀμβλυωποῦσα, emendabatque
τῷ λογισμῷ. ID.
Πονηρία ἀρ. Hanc sententiam tanquam ex
Parallelis Damascenicis haustam profert Combefisius. At in editione Lequieniana eam nuspiam deLegere licuit.
Τοῦ αὐτοῦ Μεθοδίου.
Ως ἔοικεν, ἡ δικαιοσύνη τετράγωνός ἐστι, πάντο
θεν ἴση καὶ ὁμοία.
Η τοῦ Θεοῦ δικαιοκρισία ταῖς ἡμετέραις δια
θέσεσιν ἐξομοιοῦται· καὶ οἷά περ ἂν τὰ παρ' ἡμῶν
ᾖ, τοιαῦτα ἡμῖν ἐκ τῶν ὁμοίων ἀντιπαρέχεται.
Ἡ τοῦ Θ. Hæc recitat Combefisius velut e
Stobaei sermone 52 excerpta. Verum ex Methodio
nihil apud Stobæum legitur, sed apud Antonium
Melissam, ex cujus lib. i, cap. 13, et S. Maximi
cap. v conflatus est sermo 52 in editione Wecheliana. Sic monet Fabricius Bibl. Gr. tom. VIII,
pag. 715. In editione autem Genevensi ann. 1619
Locorum communium Antonii et S. Maximi, occurrit hoc dictum serm. 11, pag. 60, atque Gregorio
Nysseno tribuitur.
Continue reading PG 18: Contra Manichaei opiniones disputatio (Πρὸς τὰς Μανιχαίου δόξας) →≣ entire volume