• 35) 22). Quid hoc est? Post demonstratam absurditatem lenior sequitur increpatio, et jure quidem merito, ne impudentiores evaderent. Priusquam enim rem absurdam esse demonstraret, perfectam sententiam extulit dicens, Hoc autem præcipiens non laudo vit illos esse complurium criminum reos, leniore uti- tur criminatione, in jam dictorum apparatu et de- monstratione accusationis vehementiam positama re- linquens. Deinde in mysticam mensam sermonem transfert, ut eis plus timoris incuteret. Ego enim, in quit, accepi a Domino, quod et tradidi vobis (Ib. v. 25). Qualis hæc consequentia ? De communi prandio lo- queris, et horrenda mysteria commemoras? Etiam, Inquit. Si enim tremenda illa mensa omnibus com- munis proponitur, et diviti et pauperi, neque illa frultur uberius dives, et parcius pauper, sed unus ho- nor, et unus accessus; ac donec omnes communica- verint, et participes fuerint hujus spiritualis et sacræ mensæ, quæ proposita sunt non retrahuntur, sed stant sacerdotes omnes, vel omnium pauperrimum et vilissimum exspectantes : multo magis in hac sensili mensa id agendum. Ideo illam dominicam cœnam memoravi. Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vobis, quoniam Dominus Jesus, in qua nocte tradebatur, accepit panem, et gratias agens fregit, et dixit: Hoc est corpus meum, quod pro multis frangitur, in remis- sionem peccatorum. Hoc fucite in meam commemora- tionem. Similiter et calicem postquam cœnavit, dicens : lic calix novums testamentum est in meo sanguine (Ibid. v. 23-25). mysteria participant, ubi illos vehementer tetigit et coarguit, docuitque eos, qui sanguinem et corpus Christi temere ac perfunctorie accipiunt, eandem subituros esse pœnam, quam ii qui Christum occide- runt; rursus ad propositum argumentum sermonem refert, dicens: Itaque fratres, cum convenitis ad man- ducandum, invicem exspectate. Si quis autem esurit, domi manducet, ut non in judicium conveniatis (1. Cor. 11. 33, 54). Vide quomodo latenter etiam voracitatem eorum damnet. Non dixit, Si esuritis, sed, Si quis esurit, ut quisque metu et pudore ductus, ne reus hoc in nego- tio videatur, sese emendare præoccupet. Atque a metu supplicii sermonem concludit dicens: Ut non in - ARCHIEP. CONSTANTINOP. 260 judicium conveniatis, id est, in condemnationem et in opprobrium. Non-est enim eibus, inquit, neque men- sa, quæ cum pudore fratris, cum despecta ecclesiæ, et qui tanta voracitate vel intemperantia conjuncta est. Hæc non sunt lætitia, sed supplicium et pœna. Magnam enim vobis attrahitis ultionem dum fratres contumelia afficitis, ecclesiam contemnitis, sanctum- que illum locum propriam domum facitis, quando ci- bum seorsum sumitis. His et vos auditis, fratres, obturate ora eorum, qui apostolico dieto doctrinaquo temere utuntur; corripite eos, qui in suum aliorum- que damnum Scripturis utuntur. Nostis enim de qua- nam re hoc dicat: Oportet autem et hæreses esse in vobis, nempe de dissidio circa mensam oboriri solito, quandoquidem Alius quidem esurit, alius vero ebrius est (1. Cor. 11. 21). - Adhortatio ad pauperum curam. Ac cum recta fide vitæ rationem cum dogmatibus congruentem ex- hibeamus, multam erga pauperes benevolentiam, multam egenorum curam suscipiamus; negotiatio- nem spiritualem exerceamus, nibil plus inquiramus, quam necessitas postulet. Hæ sunt divitiæ, hec ne- gotiatio, hic thesaurus indeficiens, si omnia nostra in cælum transferamus, et circa depositi custodiam metu soluti fidamus. Duplex namque ex eleemosyna nobis lucrum accedet : quod scilicet non ultra timea- mus circa depositas pecunias, ne fures aut murorum effossores, aut nequissimi servi ipsas pessumdent : et quod sic depositæ non temere defosse sine fructu jaceant; sed quemadmodum radix in pingui soło plantata annuos tempestivosque fructus profert, sie et argentum in pauperum manibus insitum, non an- nuos solum, sed etiam quotidianos spirituales nobis referal fructus, fiduciam erga Deum, peccatorum ve- niam, cum angelis propinquitatem, conscientiam bo- nam, lætitiam spiritualis exsultationis, spem pudore vacuam, mirabilia bona, quæ præparavit Deus ti- mentibus se, iisque qui ferventi ardentique animo requirunt misericordiam adventus ejus. Quam nos omnes, hac vita secundum placitum ejus transacta, assequi contingat, nec non æternum eorum qui salu- tem consequuntur, gaudium, gratia et miserationibus veri Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium cum Patre ejusque sanctissimo Spiritu in sæcula sæculorum. Amen. MONITUM Soannes Chrysostomus, qui non semel ex tempore concionatus est, hanc habuit homiliam occasione mendicorum et egenorum, quos hiemis tempore jacentes, cum per forum et angiportus ad ecclesiam per- geret, repererat. Hunc ad concionandum apparatum, dum iter faceret, adornavit et bauc elegantem concionem de eleemosyna autooxediasths orator pronuntiavit. Eam porro Antiochiæ habitam fuisse in- dicat, non modo cum ait, se per forum et angiportus, dià tñ; ȧyopāç xal tŵv ozivwrwv, ecclesiam pe- trisse : neque enim cum episcopus Constantinopolitanus erat, tam procul ecclesia degebat; sed etiam et 8. JOANNIS CHRYSOSTOM (1. Cor. 11.17) Postquam autem accurate demonstra - 5. Deinde multa loquutus circa eos, qui indigne

• 35) 22). Quid hoc est? Post demonstratam absurditatem lenior sequitur increpatio, et jure quidem merito, ne impudentiores evaderent. Priusquam enim rem absurdam esse demonstraret, perfectam sententiam extulit dicens, Hoc autem præcipiens non laudo vit illos esse complurium criminum reos, leniore uti- tur criminatione, in jam dictorum apparatu et de- monstratione accusationis vehementiam positama re- linquens. Deinde in mysticam mensam sermonem transfert, ut eis plus timoris incuteret. Ego enim, in quit, accepi a Domino, quod et tradidi vobis (Ib. v. 25). Qualis hæc consequentia ? De communi prandio lo- queris, et horrenda mysteria commemoras? Etiam, Inquit. Si enim tremenda illa mensa omnibus com- munis proponitur, et diviti et pauperi, neque illa frultur uberius dives, et parcius pauper, sed unus ho- nor, et unus accessus; ac donec omnes communica- verint, et participes fuerint hujus spiritualis et sacræ mensæ, quæ proposita sunt non retrahuntur, sed stant sacerdotes omnes, vel omnium pauperrimum et vilissimum exspectantes : multo magis in hac sensili mensa id agendum. Ideo illam dominicam cœnam memoravi. Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vobis, quoniam Dominus Jesus, in qua nocte tradebatur, accepit panem, et gratias agens fregit, et dixit: Hoc est corpus meum, quod pro multis frangitur, in remis- sionem peccatorum. Hoc fucite in meam commemora- tionem. Similiter et calicem postquam cœnavit, dicens : lic calix novums testamentum est in meo sanguine (Ibid. v. 23-25). mysteria participant, ubi illos vehementer tetigit et coarguit, docuitque eos, qui sanguinem et corpus Christi temere ac perfunctorie accipiunt, eandem subituros esse pœnam, quam ii qui Christum occide- runt; rursus ad propositum argumentum sermonem refert, dicens: Itaque fratres, cum convenitis ad man- ducandum, invicem exspectate. Si quis autem esurit, domi manducet, ut non in judicium conveniatis (1. Cor. 11. 33, 54). Vide quomodo latenter etiam voracitatem eorum damnet. Non dixit, Si esuritis, sed, Si quis esurit, ut quisque metu et pudore ductus, ne reus hoc in nego- tio videatur, sese emendare præoccupet. Atque a metu supplicii sermonem concludit dicens: Ut non in - ARCHIEP. CONSTANTINOP. 260 judicium conveniatis, id est, in condemnationem et in opprobrium. Non-est enim eibus, inquit, neque men- sa, quæ cum pudore fratris, cum despecta ecclesiæ, et qui tanta voracitate vel intemperantia conjuncta est. Hæc non sunt lætitia, sed supplicium et pœna. Magnam enim vobis attrahitis ultionem dum fratres contumelia afficitis, ecclesiam contemnitis, sanctum- que illum locum propriam domum facitis, quando ci- bum seorsum sumitis. His et vos auditis, fratres, obturate ora eorum, qui apostolico dieto doctrinaquo temere utuntur; corripite eos, qui in suum aliorum- que damnum Scripturis utuntur. Nostis enim de qua- nam re hoc dicat: Oportet autem et hæreses esse in vobis, nempe de dissidio circa mensam oboriri solito, quandoquidem Alius quidem esurit, alius vero ebrius est (1. Cor. 11. 21). - Adhortatio ad pauperum curam. Ac cum recta fide vitæ rationem cum dogmatibus congruentem ex- hibeamus, multam erga pauperes benevolentiam, multam egenorum curam suscipiamus; negotiatio- nem spiritualem exerceamus, nibil plus inquiramus, quam necessitas postulet. Hæ sunt divitiæ, hec ne- gotiatio, hic thesaurus indeficiens, si omnia nostra in cælum transferamus, et circa depositi custodiam metu soluti fidamus. Duplex namque ex eleemosyna nobis lucrum accedet : quod scilicet non ultra timea- mus circa depositas pecunias, ne fures aut murorum effossores, aut nequissimi servi ipsas pessumdent : et quod sic depositæ non temere defosse sine fructu jaceant; sed quemadmodum radix in pingui soło plantata annuos tempestivosque fructus profert, sie et argentum in pauperum manibus insitum, non an- nuos solum, sed etiam quotidianos spirituales nobis referal fructus, fiduciam erga Deum, peccatorum ve- niam, cum angelis propinquitatem, conscientiam bo- nam, lætitiam spiritualis exsultationis, spem pudore vacuam, mirabilia bona, quæ præparavit Deus ti- mentibus se, iisque qui ferventi ardentique animo requirunt misericordiam adventus ejus. Quam nos omnes, hac vita secundum placitum ejus transacta, assequi contingat, nec non æternum eorum qui salu- tem consequuntur, gaudium, gratia et miserationibus veri Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium cum Patre ejusque sanctissimo Spiritu in sæcula sæculorum. Amen. MONITUM Soannes Chrysostomus, qui non semel ex tempore concionatus est, hanc habuit homiliam occasione mendicorum et egenorum, quos hiemis tempore jacentes, cum per forum et angiportus ad ecclesiam per- geret, repererat. Hunc ad concionandum apparatum, dum iter faceret, adornavit et bauc elegantem concionem de eleemosyna autooxediasths orator pronuntiavit. Eam porro Antiochiæ habitam fuisse in- dicat, non modo cum ait, se per forum et angiportus, dià tñ; ȧyopāç xal tŵv ozivwrwv, ecclesiam pe- trisse : neque enim cum episcopus Constantinopolitanus erat, tam procul ecclesia degebat; sed etiam et 8. JOANNIS CHRYSOSTOM (1. Cor. 11.17) Postquam autem accurate demonstra - 5. Deinde multa loquutus circa eos, qui indigne

• 35) 22). Quid hoc est? Post demonstratam absurditatem lenior sequitur increpatio, et jure quidem merito, ne impudentiores evaderent. Priusquam enim rem absurdam esse demonstraret, perfectam sententiam extulit dicens, Hoc autem præcipiens non laudo vit illos esse complurium criminum reos, leniore uti- tur criminatione, in jam dictorum apparatu et de- monstratione accusationis vehementiam positama re- linquens. Deinde in mysticam mensam sermonem transfert, ut eis plus timoris incuteret. Ego enim, in quit, accepi a Domino, quod et tradidi vobis (Ib. v. 25). Qualis hæc consequentia ? De communi prandio lo- queris, et horrenda mysteria commemoras? Etiam, Inquit. Si enim tremenda illa mensa omnibus com- munis proponitur, et diviti et pauperi, neque illa frultur uberius dives, et parcius pauper, sed unus ho- nor, et unus accessus; ac donec omnes communica- verint, et participes fuerint hujus spiritualis et sacræ mensæ, quæ proposita sunt non retrahuntur, sed stant sacerdotes omnes, vel omnium pauperrimum et vilissimum exspectantes : multo magis in hac sensili mensa id agendum. Ideo illam dominicam cœnam memoravi. Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vobis, quoniam Dominus Jesus, in qua nocte tradebatur, accepit panem, et gratias agens fregit, et dixit: Hoc est corpus meum, quod pro multis frangitur, in remis- sionem peccatorum. Hoc fucite in meam commemora- tionem. Similiter et calicem postquam cœnavit, dicens : lic calix novums testamentum est in meo sanguine (Ibid. v. 23-25). mysteria participant, ubi illos vehementer tetigit et coarguit, docuitque eos, qui sanguinem et corpus Christi temere ac perfunctorie accipiunt, eandem subituros esse pœnam, quam ii qui Christum occide- runt; rursus ad propositum argumentum sermonem refert, dicens: Itaque fratres, cum convenitis ad man- ducandum, invicem exspectate. Si quis autem esurit, domi manducet, ut non in judicium conveniatis (1. Cor. 11. 33, 54). Vide quomodo latenter etiam voracitatem eorum damnet. Non dixit, Si esuritis, sed, Si quis esurit, ut quisque metu et pudore ductus, ne reus hoc in nego- tio videatur, sese emendare præoccupet. Atque a metu supplicii sermonem concludit dicens: Ut non in - ARCHIEP. CONSTANTINOP. 260 judicium conveniatis, id est, in condemnationem et in opprobrium. Non-est enim eibus, inquit, neque men- sa, quæ cum pudore fratris, cum despecta ecclesiæ, et qui tanta voracitate vel intemperantia conjuncta est. Hæc non sunt lætitia, sed supplicium et pœna. Magnam enim vobis attrahitis ultionem dum fratres contumelia afficitis, ecclesiam contemnitis, sanctum- que illum locum propriam domum facitis, quando ci- bum seorsum sumitis. His et vos auditis, fratres, obturate ora eorum, qui apostolico dieto doctrinaquo temere utuntur; corripite eos, qui in suum aliorum- que damnum Scripturis utuntur. Nostis enim de qua- nam re hoc dicat: Oportet autem et hæreses esse in vobis, nempe de dissidio circa mensam oboriri solito, quandoquidem Alius quidem esurit, alius vero ebrius est (1. Cor. 11. 21). - Adhortatio ad pauperum curam. Ac cum recta fide vitæ rationem cum dogmatibus congruentem ex- hibeamus, multam erga pauperes benevolentiam, multam egenorum curam suscipiamus; negotiatio- nem spiritualem exerceamus, nibil plus inquiramus, quam necessitas postulet. Hæ sunt divitiæ, hec ne- gotiatio, hic thesaurus indeficiens, si omnia nostra in cælum transferamus, et circa depositi custodiam metu soluti fidamus. Duplex namque ex eleemosyna nobis lucrum accedet : quod scilicet non ultra timea- mus circa depositas pecunias, ne fures aut murorum effossores, aut nequissimi servi ipsas pessumdent : et quod sic depositæ non temere defosse sine fructu jaceant; sed quemadmodum radix in pingui soło plantata annuos tempestivosque fructus profert, sie et argentum in pauperum manibus insitum, non an- nuos solum, sed etiam quotidianos spirituales nobis referal fructus, fiduciam erga Deum, peccatorum ve- niam, cum angelis propinquitatem, conscientiam bo- nam, lætitiam spiritualis exsultationis, spem pudore vacuam, mirabilia bona, quæ præparavit Deus ti- mentibus se, iisque qui ferventi ardentique animo requirunt misericordiam adventus ejus. Quam nos omnes, hac vita secundum placitum ejus transacta, assequi contingat, nec non æternum eorum qui salu- tem consequuntur, gaudium, gratia et miserationibus veri Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium cum Patre ejusque sanctissimo Spiritu in sæcula sæculorum. Amen. MONITUM Soannes Chrysostomus, qui non semel ex tempore concionatus est, hanc habuit homiliam occasione mendicorum et egenorum, quos hiemis tempore jacentes, cum per forum et angiportus ad ecclesiam per- geret, repererat. Hunc ad concionandum apparatum, dum iter faceret, adornavit et bauc elegantem concionem de eleemosyna autooxediasths orator pronuntiavit. Eam porro Antiochiæ habitam fuisse in- dicat, non modo cum ait, se per forum et angiportus, dià tñ; ȧyopāç xal tŵv ozivwrwv, ecclesiam pe- trisse : neque enim cum episcopus Constantinopolitanus erat, tam procul ecclesia degebat; sed etiam et 8. JOANNIS CHRYSOSTOM (1. Cor. 11.17) Postquam autem accurate demonstra - 5. Deinde multa loquutus circa eos, qui indigne

• 35) 22). Quid hoc est? Post demonstratam absurditatem lenior sequitur increpatio, et jure quidem merito, ne impudentiores evaderent. Priusquam enim rem absurdam esse demonstraret, perfectam sententiam extulit dicens, Hoc autem præcipiens non laudo vit illos esse complurium criminum reos, leniore uti- tur criminatione, in jam dictorum apparatu et de- monstratione accusationis vehementiam positama re- linquens. Deinde in mysticam mensam sermonem transfert, ut eis plus timoris incuteret. Ego enim, in quit, accepi a Domino, quod et tradidi vobis (Ib. v. 25). Qualis hæc consequentia ? De communi prandio lo- queris, et horrenda mysteria commemoras? Etiam, Inquit. Si enim tremenda illa mensa omnibus com- munis proponitur, et diviti et pauperi, neque illa frultur uberius dives, et parcius pauper, sed unus ho- nor, et unus accessus; ac donec omnes communica- verint, et participes fuerint hujus spiritualis et sacræ mensæ, quæ proposita sunt non retrahuntur, sed stant sacerdotes omnes, vel omnium pauperrimum et vilissimum exspectantes : multo magis in hac sensili mensa id agendum. Ideo illam dominicam cœnam memoravi. Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vobis, quoniam Dominus Jesus, in qua nocte tradebatur, accepit panem, et gratias agens fregit, et dixit: Hoc est corpus meum, quod pro multis frangitur, in remis- sionem peccatorum. Hoc fucite in meam commemora- tionem. Similiter et calicem postquam cœnavit, dicens : lic calix novums testamentum est in meo sanguine (Ibid. v. 23-25). mysteria participant, ubi illos vehementer tetigit et coarguit, docuitque eos, qui sanguinem et corpus Christi temere ac perfunctorie accipiunt, eandem subituros esse pœnam, quam ii qui Christum occide- runt; rursus ad propositum argumentum sermonem refert, dicens: Itaque fratres, cum convenitis ad man- ducandum, invicem exspectate. Si quis autem esurit, domi manducet, ut non in judicium conveniatis (1. Cor. 11. 33, 54). Vide quomodo latenter etiam voracitatem eorum damnet. Non dixit, Si esuritis, sed, Si quis esurit, ut quisque metu et pudore ductus, ne reus hoc in nego- tio videatur, sese emendare præoccupet. Atque a metu supplicii sermonem concludit dicens: Ut non in - ARCHIEP. CONSTANTINOP. 260 judicium conveniatis, id est, in condemnationem et in opprobrium. Non-est enim eibus, inquit, neque men- sa, quæ cum pudore fratris, cum despecta ecclesiæ, et qui tanta voracitate vel intemperantia conjuncta est. Hæc non sunt lætitia, sed supplicium et pœna. Magnam enim vobis attrahitis ultionem dum fratres contumelia afficitis, ecclesiam contemnitis, sanctum- que illum locum propriam domum facitis, quando ci- bum seorsum sumitis. His et vos auditis, fratres, obturate ora eorum, qui apostolico dieto doctrinaquo temere utuntur; corripite eos, qui in suum aliorum- que damnum Scripturis utuntur. Nostis enim de qua- nam re hoc dicat: Oportet autem et hæreses esse in vobis, nempe de dissidio circa mensam oboriri solito, quandoquidem Alius quidem esurit, alius vero ebrius est (1. Cor. 11. 21). - Adhortatio ad pauperum curam. Ac cum recta fide vitæ rationem cum dogmatibus congruentem ex- hibeamus, multam erga pauperes benevolentiam, multam egenorum curam suscipiamus; negotiatio- nem spiritualem exerceamus, nibil plus inquiramus, quam necessitas postulet. Hæ sunt divitiæ, hec ne- gotiatio, hic thesaurus indeficiens, si omnia nostra in cælum transferamus, et circa depositi custodiam metu soluti fidamus. Duplex namque ex eleemosyna nobis lucrum accedet : quod scilicet non ultra timea- mus circa depositas pecunias, ne fures aut murorum effossores, aut nequissimi servi ipsas pessumdent : et quod sic depositæ non temere defosse sine fructu jaceant; sed quemadmodum radix in pingui soło plantata annuos tempestivosque fructus profert, sie et argentum in pauperum manibus insitum, non an- nuos solum, sed etiam quotidianos spirituales nobis referal fructus, fiduciam erga Deum, peccatorum ve- niam, cum angelis propinquitatem, conscientiam bo- nam, lætitiam spiritualis exsultationis, spem pudore vacuam, mirabilia bona, quæ præparavit Deus ti- mentibus se, iisque qui ferventi ardentique animo requirunt misericordiam adventus ejus. Quam nos omnes, hac vita secundum placitum ejus transacta, assequi contingat, nec non æternum eorum qui salu- tem consequuntur, gaudium, gratia et miserationibus veri Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium cum Patre ejusque sanctissimo Spiritu in sæcula sæculorum. Amen. MONITUM Soannes Chrysostomus, qui non semel ex tempore concionatus est, hanc habuit homiliam occasione mendicorum et egenorum, quos hiemis tempore jacentes, cum per forum et angiportus ad ecclesiam per- geret, repererat. Hunc ad concionandum apparatum, dum iter faceret, adornavit et bauc elegantem concionem de eleemosyna autooxediasths orator pronuntiavit. Eam porro Antiochiæ habitam fuisse in- dicat, non modo cum ait, se per forum et angiportus, dià tñ; ȧyopāç xal tŵv ozivwrwv, ecclesiam pe- trisse : neque enim cum episcopus Constantinopolitanus erat, tam procul ecclesia degebat; sed etiam et 8. JOANNIS CHRYSOSTOM (1. Cor. 11.17) Postquam autem accurate demonstra - 5. Deinde multa loquutus circa eos, qui indigne

25) 22). Quid hoc est? Post demonstratam absurditatem lenior sequitur increpatio, et jure quidem merito, ne impudentiores evaderent. Priusquam enim rem absurdam esse demonstraret, perfectam sententiam extulit dicens, Hoc autem præcipiens non laudo vit illos esse complurium criminum reos, leniore uti- tur criminatione, in jam dictorum apparatu et de- monstratione accusationis vehementiam positam re- linquens. Deinde in mysticam mensam sermonem transfert, ut eis plus timoris incuteret. Ego enim, in quit, accepi a Domino, quod et tradidi vobis (Ib. v. 25). Qualis hæc consequentia ? De communi prandio lo- queris, et horrenda mysteria commemoras? Etiam, Inquit. Si enim tremenda illa mensa omnibus com- munis proponitur, et diviti et pauperi, neque illa fruitur uberius dives, et parcius pauper, sed unus ho- nor, et unus accessus; ac donec omnes communica- verint, et participes fuerint hujus spiritualis et sacræ mense, quæ proposita sunt non retrahuntur, sed stant sacerdotes omnes, vel omnium pauperrimum et vilissimum exspectantes : multo magis in hac sensili mensa id agendum. Ideo illam dominicam cœnam memoravi. Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vobis, quoniam Dominus Jesus, in qua nocte tradebatur, accepil panem, et gratias agens fregit, et dixit : Hoc est corpus meum, quod pro multis frangitur, in remis- sionem peccatorum. Hoc fucite in meam commemora- tionem. Similiter et calicem postquam cœnavit, dicens : lic calix novum testamentum est in meo sanguine (Ibid. v. 23-25). mysteria participant, ubi illos vehementer tetigit et coarguit, docuitque eos, qui sanguinem et corpus Christi temere ac perfunctorie accipiunt, eandem subituros esse pœnam, quam ii qui Christum occide- runt; rursus ad propositum argumentum sermonem refert, dicens : Itaque fratres, cum convenitis ad man- ducandum, invicem exspectate. Si quis autem esurit, domi manducet, ut non in judicium conveniatis(1. Cor. 11.33, 34). Vide quomodo latenter etiam voracitatem eorum damnet. Non dixit, Si esuritis, sed, Si quis esurit, ut quisque metu et pudore ductus, ne reus hoc in nego- tio videatur, sese emendare præoccupet. Atque a metu supplicii sermonem concludit dicens: Ut non in 260 judicium conveniatis, id est, in condemnationem et in opprobrium. Non-est enim cibus, inquit, neque men- sa, quæ cum pudore fratris, cum despecty occlesiæ, et cum tanta voracitate vel intemperantia conjuncta est. Hæc non sunt lætitia, sed supplicium et pœna. Magnam enim vobis attrahitis ultionem dum fratres contumelia afficitis, ecclesiam contemnitis, sanctum- que illum locum propriam domum facitis, quando ci- bum seorsum sumitis. His et vos auditis, fratres, obturate ora eorum, qui apostolico dieto doctrinaque temere utuntur; corripite eos, qui in suum aliorum – que damnum Scripturis utuntur. Nostis enim de qua- nam re hoc dicat : Oportet autem et kæresss esse in vobis, nempe de dissidio circa mensam oboriri solito, quandoquidem Alius quidem esurit, alius vero ebrius est (1. Cor. 11. 21). - Adhortatio ad pauperum curam. Ac cum recta fide vitæ rationem cum dogmatibus congruentem ex- hibeamus, multam erga pauperes benevolentiam, multam egenorum curam suscipiamus; negotiatio- nem spiritualem exerceamus, nibil plus inquiramus, quam necessitas postulet. Hæ sunt divitiæ, hec ne- gotiatio, hic thesaurus indeficiens, si omnia nostra in cœlum transferamus, et circa depositi custodiam metu soluti fidamus. Duplex namque ex eleemosyna nobis lucrum accedet : quod scilicet non ultra timea- mus circa depositas pecunias, ne fures aut murorum effossores, aut nequissimi servi ipsas pessumdent : et quod sic depositæ non temere defossæ sine fructu jaceant; sed quemadmodum radix in pingui soło plantata annuos tempestivosque fructus profert, sie et argentum in pauperum manibus insitum, non an- nuos solum, sed etiam quotidianos spirituales nobis referat fructus, fiduciam erga Deum, peccatorum ve- niam, cum angelis propinquitatem, conscientiam bo- nam, lætitiam spiritualis exsultationis, spem pudore vacuam, mirabilia bona, quæ præparavit Dems ti- mentibus se, iisque qui ferventi ardentique animo requirunt misericordiam adventus ejus. Quam nos omnes, hac vita secundum placitum ejus transacta, assequi contingat, nec non æternum eorum qui salu- tem consequuntur, gaudium, gratia et miserationibus veri Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium cum Patre ejusque sanctissimo Spiritu in sæcula sæculorum. Amen. MONITUM Soannes Chrysostomus, qui non semel ex tempore concionatus est, hanc habuit homiliam occasione mendicorum et egenorum, quos hiemis tempore jacentes, cum per forum et angiportus ad ecclesiam per- geret, repererat. Hunc ad concionandum apparatum, dum iter faceret, adornavit : et banc elegantem concionem de eleemosyna aŭtooyediaσths orator pronuntiavit. Eam porro Antiochiæ habitam fuisse in- dicat, non modo cum ait, se per forum et angiportus, d¹à tñ; ȧyopās xal tŵv stêvwrwv, ecclesiam pe- trisse neque enim cum episcopus Constantinopolitanus erat, tam procul ecclesia degebat; sed etiam et 8. JOANNIS CHRYSOSTOM³ ARCHIEP. CONSTANTINOP. (1. Cor. 11.17) Postquam autem accurate demonstra - 5. Deinde multa loquutus circa eos, qui indigne

265 σαι τοὺς εἰσφέροντας. Οὐ μικρὸν δὲ ἐπιτηδειότης και ροῦ ἐν ἅπασι πράγμασι. Καὶ τί, φησὶν, ὁ καιρὸς ἐπιτήδειον ἔχει πρὸς τὸ πεῖσαι διδόναι ἐλεημοσύνην ; Κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην τὸ πάσης εργασίας ἀφίστα σθαι, τὸ φαιδροτέραν γίνεσθαι τὴν ψυχὴν ἐκ τῆς ἀνέ σεως, τὸ δὲ πάντων μεῖζον, τὸ μυρίων ἡμᾶς κατ' αὐτ τὴν ἀπολελαυκέναι καλῶν. Ἐν ταύτῃ γὰρ τῇ ἡμέρᾳ κατελύθη ὁ θάνατος, ἐσβέσθη ἡ κατάρα, ἁμαρτία ηφανίσθη, ᾅδου πύλαι συνεκλάσθησαν, καὶ δέσμιος ὁ διάβολος γέγονε, καὶ ὁ χρόνιος ἀνῃρήθη πόλεμος, καὶ καταλλαγαὶ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐγένοντο· καὶ πρὸς τὴν προτέραν, μᾶλλον δὲ πρὸς πολλῷ μείζονα ἐπανῆλ- θεν εὐγένειαν ἡμῶν τὸ γένος, καὶ τὸ θαυμαστὸν ἐκεῖνο καὶ παράδοξον ἐπεῖδε θέαμα ήλιος, ἄνθρωπον ἀθάνα- τον γεγενημένον. Τούτων δὲ πάντων ἡμᾶς ἀναμνήσαι βουλόμενος, καὶ τῶν τοιούτων, τὴν ἡμέραν εἰς μέσον ήγαγε, μονονουχί συνήγορον αὐτὴν λαμβάνων, καὶ πρὸς ἕκαστον λέγων· Εννόησον πότων καὶ ἡλίκων ἀπέλαυσας ἀγαθῶν κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην, ἄν θρωπε· πόσων ἀπηλλάγης κακῶν· τίς ὢν τὸ πρότε- ρον, τίς ἐγένου μετὰ ταῦτα. Εἰ δὲ τὰς γενεθλίους ἡμῶν ἡμέρας, πολλοὶ δὲ τῶν οἰκετῶν κἀκείνας, ἐν αἷς ἠλευθερώθησαν, μετὰ πολλῆς ἄγουσι τῆς τιμῆς, καὶ οἱ μὲν συμπόσια ποιοῦνται, οἱ δὲ ἐλεύθεροι καὶ τώρα δωροῦνται, πολλὰ τὸν καιρὸν τιμῶντες· πολλῷ [253] μᾶλλον ἡμᾶς χρὴ τιμὴν τὴν ἡμέραν ταύτην, ἣν οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως απάσης γενέθλιον προσειπών. Απολωλότες γὰρ ἦμεν, καὶ εύ ρέθημεν νεκροί, καὶ ἀνεζήσαμεν· ἐχθροὶ, καὶ κατηλ- λάγημεν. Διὰ τοῦτο καὶ προσήκει αὐτὴν τιμᾷν τιμήν πνευματικὴν, οὐχὶ συμπόσια ποιοῦντας, οὐδὲ οἶνον ἐκχέοντας, οὐδὲ μεθύοντας καὶ χορεύοντας, ἀλλὰ τοὺς πτωχοτέρους τῶν ἀδελφῶν ἐν πολλῇ καθιστάντας ἐφθονίᾳ. Ταῦτα λέγω, οὐχ ἵνα ἐπαινῆτε, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ μιμήσθε. Μὴ γὰρ δὴ μόνον πρὸς Κορινθίους ταῦτα εἰρῆσθαι νομίζετε, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἡμῶν ἕκαστον, καὶ τῶν μετὰ ταῦτα ἐσομένων ἁπάντων· καὶ ποιῶμεν αὐτὸ δὲ τοῦτο, ὅπερ Παῦλος ἐπέταξε· καὶ κατὰ κυ ριακὴν ἕκαστος ἀποτιθέσθω οἴκοι χρήματα δεσποτικά· καὶ νόμος ἔστω τὸ πρᾶγμα καὶ συνήθεια ἀκίνητος, καὶ οὐ δεησόμεθα παραινέσεως λοιπόν, οὐδὲ συμβου- λῆς· οὐ γὰρ οὕτω λόγος καὶ παραίνεσις ἰσχύει τὰ τοιαῦτα κατορθοῦν, ὡς συνήθεια χρόνῳ βεβαιωθεῖσα. Αν τοῦτο κυρώσωμεν κατὰ κυριακὴν ἀποτίθεσθαί τι πρὸς τὴν τῶν πενήτων ἀντίληψιν, οὐδ' ἂν μυρίαι γένοιντο ἀνάγκαι, τὸν νόμον παραβησόμεθα τοῦτον. Εἰπὼν δὲ, Κατὰ μίαν σαββάτων, ἐπήγαγεν, Εκα στὸς ὑμῶν. Οὐχὶ πλουσίοις λέγω, φησὶ, μόνον, ἀλλὰ καὶ πένησιν· οὐκ ἐλευθέροις, ἀλλὰ καὶ δούλοις· οὐκ ἀνδράσιν, ἀλλὰ καὶ γυναιξί. Μηδεὶς ἔστω ταύτης ἀτε λὴς τῆς λειτουργίας, μηδὲ άμοιρος τοῦ κέρδους, ἀλλ' ἕκαστος εἰσφερέτω. Οὐδὲ γὰρ ἡ πενία κώλυμα γέ- νοιτ' ἂν τῆς τοιαύτης εισφοράς. Κἂν γὰρ μυριάκις ἧς πένης, οὐκ εἰ πενέστερος τῆς χήρας ἐκείνης, ἢ τὴν οὐσίαν πᾶσαν ἐκένωσε. Κἂν μυριάκις ᾖς πτωχός, οὐκ εἰ πτωχότερος τῆς Σιδωνίας γυναικός, ή δράκα αλεύρου μόνον ἔχουσα, οὐδὲ οὕτως ἐστενοχωρεῖτο πρὸς τὴν τοῦ προφήτου δεξίωσιν· ἀλλ᾽ ὁρῶσα καὶ χορὸν περιεστῶτα παίδων, καὶ λιμὸν ἐπικείμενον, καὶ οὐδὲν ἀποκείμενον ἕτερον, μετὰ πολλῆς τῆς προσ θυμίας τον προφήτην εδέχετο. Τίνος δὲ ἔνεκεν εἶπεν, ότι παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων; Ἐπειδὴ δ - 268 τιθεὶς ἴσως ᾐσχύνετο καὶ ἠρυθρία ὀλίγον ἐν ἐπι δείξαι. Διὰ τοῦτό φησι, Σὺ τήρει καὶ φύλαττε, καὶ ὅταν ταῖς κατὰ μέρος εἰσφοραῖς τὸ ὀλίγον πολύ γέ νηται, τότε εγε εἰς μέσον. Καὶ οὐκ εἶπε, συλλέ γων, ἀλλὰ, θησαυρίζων, ίνα μάθης ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη θησαυρός ἐστιν, ὅτι τὸ ἀνάλωμα τοῦτο πρόσω οδος γίνεται· θησαυρός θησαυροῦ παντὸς βελτίων. Οὗτος μὲν γὰρ ὁ αἰσθητὸς καὶ ἐπιβουλεύεται καὶ μειοῦται, καὶ τοὺς εὑρόντας πολλάκις ἀπώλεσεν· ὁ δὲ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τοὐναντίον ἅπαν· ἀνάλωτος μέσ καὶ τοῖς μεταλαμβάνουσιν. Οὐ γὰρ δαπανάται χρόνῳ, νει καὶ ἀνεπιβούλευτος, σωτηρία τοῖς κεκτημένοις οὐχ ἁλίσκεται φθόνῳ, ἀλλ' ἔστιν ἀχείρωτος πάσαις ταῖς τοιαύταις ἐπιβουλαῖς, καὶ μυρία κομίζει τοῖς λέγουσιν αὐτὸν ἀγαθά. δ'. Πειθώμεθα τοίνυν, καὶ ποιῶμεν οὕτω καὶ ἡμεῖς· καὶ ἔστω καὶ ἱερὰ χρήματα μετὰ τῶν ἰδιωτικῶν ἐν ταῖς οἰκίαις ἀποκείμενα ταῖς ἡμετέραις, ἵνα καὶ τὰ ἰδιωτικὰ διὰ τούτων φυλάττηται. Καθάπερ γὰρ ἐν ταμιείοις βασιλικοῖς ἂν φανῇ τινος τῶν ἀρχομένων ἀποκείμενα χρήματα, κἀκεῖνα διὰ ταῦτα πολλῆς ἀπο- λαύει τῆς ἀσφαλείας· οὕτω δὴ καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ [254] τῇ ἂν ἀποθῇ χρήματα πενήτων καὶ κατὰ κυρια τὴν συλλέγῃς, ταῦτα ἐκείνων ἔσται ἀσφάλεια. Οὕτω καὶ οἰκονόμος γενήσῃ τῶν ταυτοῦ χρημάτων ὑπὸ Παύλου χειροτονηθείς. Τί λέγω; Καὶ τὰ ἤδη συλλε γέντα πρὸς τὸ πλείονα συλλέξαι πάλιν ὑπόθεσίς σοι γενήσεται καὶ ἀφορμὴ πλείων. Αν γὰρ ἀρχὴν ποιήσῃ μόνον τῆς καλῆς ταύτης συνηθείας, αὐτὸς ὑπὸ σαν τοῦ δυνήσῃ διανίστασθαι πάλιν, οὐδενὸς γενομένου συμβόλου. Γενέσθω τοίνυν ἐκκλησία τῷ τρόπῳ τούτῳ ἡ ἑκάστου οἰκία, χρημάτων ἱερῶν ἔνδον ἀποκειμένων. Καὶ γὰρ τὰ γαζοφυλάκια τὰ ἐνταῦθα κείμενα τούτων ἐστὶ σύμβολον. Ὅπου πενήτων κεῖται χρήματα, άδα- τος τοῖς δαίμοσιν ὁ τόπος ἐστί· καὶ ὑπὲρ ἀσπίδα, καὶ δόρυ, καὶ ὅπλα, καὶ σώματος ἰσχύν, καὶ στρατιωτῶν πλῆθος, τὰ πρὸς ἐλεημοσύνην συλλεγόμενα χρήματα τειχίζει τὰς οἰκίας. Εἰπὼν τοίνυν πότε; καὶ παρὰ τίνων, καὶ πῶς τὰ τοιαῦτα συλλέγεσθαι δεῖ χρήματα, τὴν ποσότητα λοιπὸν αὐτοῖς τοῖς εἰσφέρουσιν επέτρε ψεν. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Τόσον καὶ τόσον εἰσένεγκε, ἵνα μὴ βαρὺ τὸ ἐπίταγμα γένηται, πολλῶν πενίαν προβαλλομένων· ὥστε μὴ λέγειν τοὺς πένητας, Τι οὖν, ἂν μὴ δυνώμεθα; ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῶν εἰσφε ρόντων τὸ μέτρον τῆς εἰσφορᾶς ὡρίσατο. Εκαστος, φησίν, ὑμῶν παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων, ὅ τι ἂν εὐοδῶται. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅπερ ἂν δυνηθῇ, ὅπερ ἂν εὑρεθῇ, ἀλλ' Ὅπερ ἂν εὐοδωθῇ· δεικνύς ὅτι καὶ τὴν ἄνωθεν ῥοπὴν καὶ εὔνοιαν ἔξει συναντι λαμβανομένην αὐτῷ. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο μόνον ὁ Παν λος εσκόπει, όπως εἰσενεχθείη τοῖς πένησι χρήματα, ἀλλὰ καὶ ὅπως μετὰ προθυμίας πολλῆς. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς τὴν ἐλεημοσύνην διὰ τοῦτο ὥρισεν, οὐχ ἵνα τρέ φωνται μόνον οἱ δεόμενοι, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ οἱ παρέχοντες ευεργετῶνται, καὶ διὰ τούτους μάλλον, ή δι' ἐκεί νους. Εἰ γὰρ τὸ ἐκείνων ἐσκόπει μόνον, όπως δοθείη τὰ χρήματα μόνον ἐπέταττεν ἂν, οὐκ ἂν δὲ τὴν προ- θυμίαν τῶν διδόντων ἐζήτει· νυνὶ δὲ ὁρᾷς ἄνω καὶ κάτω ὑπὲρ τούτου μάλιστα τὸν ᾿Απόστολον διαταττ μενον, ὅπως χαίροντες, όπως ἱλαροί παρέχοιεν οι παρ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ Θεός· οὐχ έχοντες. Καὶ ποτέ μέν φησι· Μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἁπλῶς δότην, ἀλλὰ τὸν μεθ᾽ ἡδονῆς τοῦτο ποιοῦντα. Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ. Ὁ μεταδιδοὺς ἐν ἁπλότητι, δ προϊστάμενος ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι. 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.

265 σαι τοὺς εἰσφέροντας. Οὐ μικρὸν δὲ ἐπιτηδειότης και ροῦ ἐν ἅπασι πράγμασι. Καὶ τί, φησὶν, ὁ καιρὸς ἐπιτήδειον ἔχει πρὸς τὸ πεῖσαι διδόναι ἐλεημοσύνην ; Κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην τὸ πάσης εργασίας ἀφίστα σθαι, τὸ φαιδροτέραν γίνεσθαι τὴν ψυχὴν ἐκ τῆς ἀνέ σεως, τὸ δὲ πάντων μεῖζον, τὸ μυρίων ἡμᾶς κατ' αὐτ τὴν ἀπολελαυκέναι καλῶν. Ἐν ταύτῃ γὰρ τῇ ἡμέρᾳ κατελύθη ὁ θάνατος, ἐσβέσθη ἡ κατάρα, ἁμαρτία ηφανίσθη, ᾅδου πύλαι συνεκλάσθησαν, καὶ δέσμιος ὁ διάβολος γέγονε, καὶ ὁ χρόνιος ἀνῃρήθη πόλεμος, καὶ καταλλαγαὶ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐγένοντο· καὶ πρὸς τὴν προτέραν, μᾶλλον δὲ πρὸς πολλῷ μείζονα ἐπανῆλ- θεν εὐγένειαν ἡμῶν τὸ γένος, καὶ τὸ θαυμαστὸν ἐκεῖνο καὶ παράδοξον ἐπεῖδε θέαμα ήλιος, ἄνθρωπον ἀθάνα- τον γεγενημένον. Τούτων δὲ πάντων ἡμᾶς ἀναμνήσαι βουλόμενος, καὶ τῶν τοιούτων, τὴν ἡμέραν εἰς μέσον ήγαγε, μονονουχί συνήγορον αὐτὴν λαμβάνων, καὶ πρὸς ἕκαστον λέγων· Εννόησον πότων καὶ ἡλίκων ἀπέλαυσας ἀγαθῶν κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην, ἄν θρωπε· πόσων ἀπηλλάγης κακῶν· τίς ὢν τὸ πρότε- ρον, τίς ἐγένου μετὰ ταῦτα. Εἰ δὲ τὰς γενεθλίους ἡμῶν ἡμέρας, πολλοὶ δὲ τῶν οἰκετῶν κἀκείνας, ἐν αἷς ἠλευθερώθησαν, μετὰ πολλῆς ἄγουσι τῆς τιμῆς, καὶ οἱ μὲν συμπόσια ποιοῦνται, οἱ δὲ ἐλεύθεροι καὶ τώρα δωροῦνται, πολλὰ τὸν καιρὸν τιμῶντες· πολλῷ [253] μᾶλλον ἡμᾶς χρὴ τιμὴν τὴν ἡμέραν ταύτην, ἣν οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως απάσης γενέθλιον προσειπών. Απολωλότες γὰρ ἦμεν, καὶ εύ ρέθημεν νεκροί, καὶ ἀνεζήσαμεν· ἐχθροὶ, καὶ κατηλ- λάγημεν. Διὰ τοῦτο καὶ προσήκει αὐτὴν τιμᾷν τιμήν πνευματικὴν, οὐχὶ συμπόσια ποιοῦντας, οὐδὲ οἶνον ἐκχέοντας, οὐδὲ μεθύοντας καὶ χορεύοντας, ἀλλὰ τοὺς πτωχοτέρους τῶν ἀδελφῶν ἐν πολλῇ καθιστάντας ἐφθονίᾳ. Ταῦτα λέγω, οὐχ ἵνα ἐπαινῆτε, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ μιμήσθε. Μὴ γὰρ δὴ μόνον πρὸς Κορινθίους ταῦτα εἰρῆσθαι νομίζετε, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἡμῶν ἕκαστον, καὶ τῶν μετὰ ταῦτα ἐσομένων ἁπάντων· καὶ ποιῶμεν αὐτὸ δὲ τοῦτο, ὅπερ Παῦλος ἐπέταξε· καὶ κατὰ κυ ριακὴν ἕκαστος ἀποτιθέσθω οἴκοι χρήματα δεσποτικά· καὶ νόμος ἔστω τὸ πρᾶγμα καὶ συνήθεια ἀκίνητος, καὶ οὐ δεησόμεθα παραινέσεως λοιπόν, οὐδὲ συμβου- λῆς· οὐ γὰρ οὕτω λόγος καὶ παραίνεσις ἰσχύει τὰ τοιαῦτα κατορθοῦν, ὡς συνήθεια χρόνῳ βεβαιωθεῖσα. Αν τοῦτο κυρώσωμεν κατὰ κυριακὴν ἀποτίθεσθαί τι πρὸς τὴν τῶν πενήτων ἀντίληψιν, οὐδ' ἂν μυρίαι γένοιντο ἀνάγκαι, τὸν νόμον παραβησόμεθα τοῦτον. Εἰπὼν δὲ, Κατὰ μίαν σαββάτων, ἐπήγαγεν, Εκα στὸς ὑμῶν. Οὐχὶ πλουσίοις λέγω, φησὶ, μόνον, ἀλλὰ καὶ πένησιν· οὐκ ἐλευθέροις, ἀλλὰ καὶ δούλοις· οὐκ ἀνδράσιν, ἀλλὰ καὶ γυναιξί. Μηδεὶς ἔστω ταύτης ἀτε λὴς τῆς λειτουργίας, μηδὲ άμοιρος τοῦ κέρδους, ἀλλ' ἕκαστος εἰσφερέτω. Οὐδὲ γὰρ ἡ πενία κώλυμα γέ- νοιτ' ἂν τῆς τοιαύτης εισφοράς. Κἂν γὰρ μυριάκις ἧς πένης, οὐκ εἰ πενέστερος τῆς χήρας ἐκείνης, ἢ τὴν οὐσίαν πᾶσαν ἐκένωσε. Κἂν μυριάκις ᾖς πτωχός, οὐκ εἰ πτωχότερος τῆς Σιδωνίας γυναικός, ή δράκα αλεύρου μόνον ἔχουσα, οὐδὲ οὕτως ἐστενοχωρεῖτο πρὸς τὴν τοῦ προφήτου δεξίωσιν· ἀλλ᾽ ὁρῶσα καὶ χορὸν περιεστῶτα παίδων, καὶ λιμὸν ἐπικείμενον, καὶ οὐδὲν ἀποκείμενον ἕτερον, μετὰ πολλῆς τῆς προσ θυμίας τον προφήτην εδέχετο. Τίνος δὲ ἔνεκεν εἶπεν, ότι παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων; Ἐπειδὴ δ - 268 τιθεὶς ἴσως ᾐσχύνετο καὶ ἠρυθρία ὀλίγον ἐν ἐπι δείξαι. Διὰ τοῦτό φησι, Σὺ τήρει καὶ φύλαττε, καὶ ὅταν ταῖς κατὰ μέρος εἰσφοραῖς τὸ ὀλίγον πολύ γέ νηται, τότε εγε εἰς μέσον. Καὶ οὐκ εἶπε, συλλέ γων, ἀλλὰ, θησαυρίζων, ίνα μάθης ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη θησαυρός ἐστιν, ὅτι τὸ ἀνάλωμα τοῦτο πρόσω οδος γίνεται· θησαυρός θησαυροῦ παντὸς βελτίων. Οὗτος μὲν γὰρ ὁ αἰσθητὸς καὶ ἐπιβουλεύεται καὶ μειοῦται, καὶ τοὺς εὑρόντας πολλάκις ἀπώλεσεν· ὁ δὲ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τοὐναντίον ἅπαν· ἀνάλωτος μέσ καὶ τοῖς μεταλαμβάνουσιν. Οὐ γὰρ δαπανάται χρόνῳ, νει καὶ ἀνεπιβούλευτος, σωτηρία τοῖς κεκτημένοις οὐχ ἁλίσκεται φθόνῳ, ἀλλ' ἔστιν ἀχείρωτος πάσαις ταῖς τοιαύταις ἐπιβουλαῖς, καὶ μυρία κομίζει τοῖς λέγουσιν αὐτὸν ἀγαθά. δ'. Πειθώμεθα τοίνυν, καὶ ποιῶμεν οὕτω καὶ ἡμεῖς· καὶ ἔστω καὶ ἱερὰ χρήματα μετὰ τῶν ἰδιωτικῶν ἐν ταῖς οἰκίαις ἀποκείμενα ταῖς ἡμετέραις, ἵνα καὶ τὰ ἰδιωτικὰ διὰ τούτων φυλάττηται. Καθάπερ γὰρ ἐν ταμιείοις βασιλικοῖς ἂν φανῇ τινος τῶν ἀρχομένων ἀποκείμενα χρήματα, κἀκεῖνα διὰ ταῦτα πολλῆς ἀπο- λαύει τῆς ἀσφαλείας· οὕτω δὴ καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ [254] τῇ ἂν ἀποθῇ χρήματα πενήτων καὶ κατὰ κυρια τὴν συλλέγῃς, ταῦτα ἐκείνων ἔσται ἀσφάλεια. Οὕτω καὶ οἰκονόμος γενήσῃ τῶν ταυτοῦ χρημάτων ὑπὸ Παύλου χειροτονηθείς. Τί λέγω; Καὶ τὰ ἤδη συλλε γέντα πρὸς τὸ πλείονα συλλέξαι πάλιν ὑπόθεσίς σοι γενήσεται καὶ ἀφορμὴ πλείων. Αν γὰρ ἀρχὴν ποιήσῃ μόνον τῆς καλῆς ταύτης συνηθείας, αὐτὸς ὑπὸ σαν τοῦ δυνήσῃ διανίστασθαι πάλιν, οὐδενὸς γενομένου συμβόλου. Γενέσθω τοίνυν ἐκκλησία τῷ τρόπῳ τούτῳ ἡ ἑκάστου οἰκία, χρημάτων ἱερῶν ἔνδον ἀποκειμένων. Καὶ γὰρ τὰ γαζοφυλάκια τὰ ἐνταῦθα κείμενα τούτων ἐστὶ σύμβολον. Ὅπου πενήτων κεῖται χρήματα, άδα- τος τοῖς δαίμοσιν ὁ τόπος ἐστί· καὶ ὑπὲρ ἀσπίδα, καὶ δόρυ, καὶ ὅπλα, καὶ σώματος ἰσχύν, καὶ στρατιωτῶν πλῆθος, τὰ πρὸς ἐλεημοσύνην συλλεγόμενα χρήματα τειχίζει τὰς οἰκίας. Εἰπὼν τοίνυν πότε; καὶ παρὰ τίνων, καὶ πῶς τὰ τοιαῦτα συλλέγεσθαι δεῖ χρήματα, τὴν ποσότητα λοιπὸν αὐτοῖς τοῖς εἰσφέρουσιν επέτρε ψεν. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Τόσον καὶ τόσον εἰσένεγκε, ἵνα μὴ βαρὺ τὸ ἐπίταγμα γένηται, πολλῶν πενίαν προβαλλομένων· ὥστε μὴ λέγειν τοὺς πένητας, Τι οὖν, ἂν μὴ δυνώμεθα; ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῶν εἰσφε ρόντων τὸ μέτρον τῆς εἰσφορᾶς ὡρίσατο. Εκαστος, φησίν, ὑμῶν παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων, ὅ τι ἂν εὐοδῶται. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅπερ ἂν δυνηθῇ, ὅπερ ἂν εὑρεθῇ, ἀλλ' Ὅπερ ἂν εὐοδωθῇ· δεικνύς ὅτι καὶ τὴν ἄνωθεν ῥοπὴν καὶ εὔνοιαν ἔξει συναντι λαμβανομένην αὐτῷ. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο μόνον ὁ Παν λος εσκόπει, όπως εἰσενεχθείη τοῖς πένησι χρήματα, ἀλλὰ καὶ ὅπως μετὰ προθυμίας πολλῆς. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς τὴν ἐλεημοσύνην διὰ τοῦτο ὥρισεν, οὐχ ἵνα τρέ φωνται μόνον οἱ δεόμενοι, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ οἱ παρέχοντες ευεργετῶνται, καὶ διὰ τούτους μάλλον, ή δι' ἐκεί νους. Εἰ γὰρ τὸ ἐκείνων ἐσκόπει μόνον, όπως δοθείη τὰ χρήματα μόνον ἐπέταττεν ἂν, οὐκ ἂν δὲ τὴν προ- θυμίαν τῶν διδόντων ἐζήτει· νυνὶ δὲ ὁρᾷς ἄνω καὶ κάτω ὑπὲρ τούτου μάλιστα τὸν ᾿Απόστολον διαταττ μενον, ὅπως χαίροντες, όπως ἱλαροί παρέχοιεν οι παρ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ Θεός· οὐχ έχοντες. Καὶ ποτέ μέν φησι· Μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἁπλῶς δότην, ἀλλὰ τὸν μεθ᾽ ἡδονῆς τοῦτο ποιοῦντα. Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ. Ὁ μεταδιδοὺς ἐν ἁπλότητι, δ προϊστάμενος ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι. 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.

265 σαι τοὺς εἰσφέροντας. Οὐ μικρὸν δὲ ἐπιτηδειότης και ροῦ ἐν ἅπασι πράγμασι. Καὶ τί, φησὶν, ὁ καιρὸς ἐπιτήδειον ἔχει πρὸς τὸ πεῖσαι διδόναι ἐλεημοσύνην ; Κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην τὸ πάσης εργασίας ἀφίστα σθαι, τὸ φαιδροτέραν γίνεσθαι τὴν ψυχὴν ἐκ τῆς ἀνέ σεως, τὸ δὲ πάντων μεῖζον, τὸ μυρίων ἡμᾶς κατ' αὐτ τὴν ἀπολελαυκέναι καλῶν. Ἐν ταύτῃ γὰρ τῇ ἡμέρᾳ κατελύθη ὁ θάνατος, ἐσβέσθη ἡ κατάρα, ἁμαρτία ηφανίσθη, ᾅδου πύλαι συνεκλάσθησαν, καὶ δέσμιος ὁ διάβολος γέγονε, καὶ ὁ χρόνιος ἀνῃρήθη πόλεμος, καὶ καταλλαγαὶ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐγένοντο· καὶ πρὸς τὴν προτέραν, μᾶλλον δὲ πρὸς πολλῷ μείζονα ἐπανῆλ- θεν εὐγένειαν ἡμῶν τὸ γένος, καὶ τὸ θαυμαστὸν ἐκεῖνο καὶ παράδοξον ἐπεῖδε θέαμα ήλιος, ἄνθρωπον ἀθάνα- τον γεγενημένον. Τούτων δὲ πάντων ἡμᾶς ἀναμνήσαι βουλόμενος, καὶ τῶν τοιούτων, τὴν ἡμέραν εἰς μέσον ήγαγε, μονονουχί συνήγορον αὐτὴν λαμβάνων, καὶ πρὸς ἕκαστον λέγων· Εννόησον πότων καὶ ἡλίκων ἀπέλαυσας ἀγαθῶν κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην, ἄν θρωπε· πόσων ἀπηλλάγης κακῶν· τίς ὢν τὸ πρότε- ρον, τίς ἐγένου μετὰ ταῦτα. Εἰ δὲ τὰς γενεθλίους ἡμῶν ἡμέρας, πολλοὶ δὲ τῶν οἰκετῶν κἀκείνας, ἐν αἷς ἠλευθερώθησαν, μετὰ πολλῆς ἄγουσι τῆς τιμῆς, καὶ οἱ μὲν συμπόσια ποιοῦνται, οἱ δὲ ἐλεύθεροι καὶ τώρα δωροῦνται, πολλὰ τὸν καιρὸν τιμῶντες· πολλῷ [253] μᾶλλον ἡμᾶς χρὴ τιμὴν τὴν ἡμέραν ταύτην, ἣν οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως απάσης γενέθλιον προσειπών. Απολωλότες γὰρ ἦμεν, καὶ εύ ρέθημεν νεκροί, καὶ ἀνεζήσαμεν· ἐχθροὶ, καὶ κατηλ- λάγημεν. Διὰ τοῦτο καὶ προσήκει αὐτὴν τιμᾷν τιμήν πνευματικὴν, οὐχὶ συμπόσια ποιοῦντας, οὐδὲ οἶνον ἐκχέοντας, οὐδὲ μεθύοντας καὶ χορεύοντας, ἀλλὰ τοὺς πτωχοτέρους τῶν ἀδελφῶν ἐν πολλῇ καθιστάντας ἐφθονίᾳ. Ταῦτα λέγω, οὐχ ἵνα ἐπαινῆτε, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ μιμήσθε. Μὴ γὰρ δὴ μόνον πρὸς Κορινθίους ταῦτα εἰρῆσθαι νομίζετε, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἡμῶν ἕκαστον, καὶ τῶν μετὰ ταῦτα ἐσομένων ἁπάντων· καὶ ποιῶμεν αὐτὸ δὲ τοῦτο, ὅπερ Παῦλος ἐπέταξε· καὶ κατὰ κυ ριακὴν ἕκαστος ἀποτιθέσθω οἴκοι χρήματα δεσποτικά· καὶ νόμος ἔστω τὸ πρᾶγμα καὶ συνήθεια ἀκίνητος, καὶ οὐ δεησόμεθα παραινέσεως λοιπόν, οὐδὲ συμβου- λῆς· οὐ γὰρ οὕτω λόγος καὶ παραίνεσις ἰσχύει τὰ τοιαῦτα κατορθοῦν, ὡς συνήθεια χρόνῳ βεβαιωθεῖσα. Αν τοῦτο κυρώσωμεν κατὰ κυριακὴν ἀποτίθεσθαί τι πρὸς τὴν τῶν πενήτων ἀντίληψιν, οὐδ' ἂν μυρίαι γένοιντο ἀνάγκαι, τὸν νόμον παραβησόμεθα τοῦτον. Εἰπὼν δὲ, Κατὰ μίαν σαββάτων, ἐπήγαγεν, Εκα στὸς ὑμῶν. Οὐχὶ πλουσίοις λέγω, φησὶ, μόνον, ἀλλὰ καὶ πένησιν· οὐκ ἐλευθέροις, ἀλλὰ καὶ δούλοις· οὐκ ἀνδράσιν, ἀλλὰ καὶ γυναιξί. Μηδεὶς ἔστω ταύτης ἀτε λὴς τῆς λειτουργίας, μηδὲ άμοιρος τοῦ κέρδους, ἀλλ' ἕκαστος εἰσφερέτω. Οὐδὲ γὰρ ἡ πενία κώλυμα γέ- νοιτ' ἂν τῆς τοιαύτης εισφοράς. Κἂν γὰρ μυριάκις ἧς πένης, οὐκ εἰ πενέστερος τῆς χήρας ἐκείνης, ἢ τὴν οὐσίαν πᾶσαν ἐκένωσε. Κἂν μυριάκις ᾖς πτωχός, οὐκ εἰ πτωχότερος τῆς Σιδωνίας γυναικός, ή δράκα αλεύρου μόνον ἔχουσα, οὐδὲ οὕτως ἐστενοχωρεῖτο πρὸς τὴν τοῦ προφήτου δεξίωσιν· ἀλλ᾽ ὁρῶσα καὶ χορὸν περιεστῶτα παίδων, καὶ λιμὸν ἐπικείμενον, καὶ οὐδὲν ἀποκείμενον ἕτερον, μετὰ πολλῆς τῆς προσ θυμίας τον προφήτην εδέχετο. Τίνος δὲ ἔνεκεν εἶπεν, ότι παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων; Ἐπειδὴ δ - 268 τιθεὶς ἴσως ᾐσχύνετο καὶ ἠρυθρία ὀλίγον ἐν ἐπι δείξαι. Διὰ τοῦτό φησι, Σὺ τήρει καὶ φύλαττε, καὶ ὅταν ταῖς κατὰ μέρος εἰσφοραῖς τὸ ὀλίγον πολύ γέ νηται, τότε εγε εἰς μέσον. Καὶ οὐκ εἶπε, συλλέ γων, ἀλλὰ, θησαυρίζων, ίνα μάθης ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη θησαυρός ἐστιν, ὅτι τὸ ἀνάλωμα τοῦτο πρόσω οδος γίνεται· θησαυρός θησαυροῦ παντὸς βελτίων. Οὗτος μὲν γὰρ ὁ αἰσθητὸς καὶ ἐπιβουλεύεται καὶ μειοῦται, καὶ τοὺς εὑρόντας πολλάκις ἀπώλεσεν· ὁ δὲ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τοὐναντίον ἅπαν· ἀνάλωτος μέσ καὶ τοῖς μεταλαμβάνουσιν. Οὐ γὰρ δαπανάται χρόνῳ, νει καὶ ἀνεπιβούλευτος, σωτηρία τοῖς κεκτημένοις οὐχ ἁλίσκεται φθόνῳ, ἀλλ' ἔστιν ἀχείρωτος πάσαις ταῖς τοιαύταις ἐπιβουλαῖς, καὶ μυρία κομίζει τοῖς λέγουσιν αὐτὸν ἀγαθά. δ'. Πειθώμεθα τοίνυν, καὶ ποιῶμεν οὕτω καὶ ἡμεῖς· καὶ ἔστω καὶ ἱερὰ χρήματα μετὰ τῶν ἰδιωτικῶν ἐν ταῖς οἰκίαις ἀποκείμενα ταῖς ἡμετέραις, ἵνα καὶ τὰ ἰδιωτικὰ διὰ τούτων φυλάττηται. Καθάπερ γὰρ ἐν ταμιείοις βασιλικοῖς ἂν φανῇ τινος τῶν ἀρχομένων ἀποκείμενα χρήματα, κἀκεῖνα διὰ ταῦτα πολλῆς ἀπο- λαύει τῆς ἀσφαλείας· οὕτω δὴ καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ [254] τῇ ἂν ἀποθῇ χρήματα πενήτων καὶ κατὰ κυρια τὴν συλλέγῃς, ταῦτα ἐκείνων ἔσται ἀσφάλεια. Οὕτω καὶ οἰκονόμος γενήσῃ τῶν ταυτοῦ χρημάτων ὑπὸ Παύλου χειροτονηθείς. Τί λέγω; Καὶ τὰ ἤδη συλλε γέντα πρὸς τὸ πλείονα συλλέξαι πάλιν ὑπόθεσίς σοι γενήσεται καὶ ἀφορμὴ πλείων. Αν γὰρ ἀρχὴν ποιήσῃ μόνον τῆς καλῆς ταύτης συνηθείας, αὐτὸς ὑπὸ σαν τοῦ δυνήσῃ διανίστασθαι πάλιν, οὐδενὸς γενομένου συμβόλου. Γενέσθω τοίνυν ἐκκλησία τῷ τρόπῳ τούτῳ ἡ ἑκάστου οἰκία, χρημάτων ἱερῶν ἔνδον ἀποκειμένων. Καὶ γὰρ τὰ γαζοφυλάκια τὰ ἐνταῦθα κείμενα τούτων ἐστὶ σύμβολον. Ὅπου πενήτων κεῖται χρήματα, άδα- τος τοῖς δαίμοσιν ὁ τόπος ἐστί· καὶ ὑπὲρ ἀσπίδα, καὶ δόρυ, καὶ ὅπλα, καὶ σώματος ἰσχύν, καὶ στρατιωτῶν πλῆθος, τὰ πρὸς ἐλεημοσύνην συλλεγόμενα χρήματα τειχίζει τὰς οἰκίας. Εἰπὼν τοίνυν πότε; καὶ παρὰ τίνων, καὶ πῶς τὰ τοιαῦτα συλλέγεσθαι δεῖ χρήματα, τὴν ποσότητα λοιπὸν αὐτοῖς τοῖς εἰσφέρουσιν επέτρε ψεν. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Τόσον καὶ τόσον εἰσένεγκε, ἵνα μὴ βαρὺ τὸ ἐπίταγμα γένηται, πολλῶν πενίαν προβαλλομένων· ὥστε μὴ λέγειν τοὺς πένητας, Τι οὖν, ἂν μὴ δυνώμεθα; ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῶν εἰσφε ρόντων τὸ μέτρον τῆς εἰσφορᾶς ὡρίσατο. Εκαστος, φησίν, ὑμῶν παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων, ὅ τι ἂν εὐοδῶται. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅπερ ἂν δυνηθῇ, ὅπερ ἂν εὑρεθῇ, ἀλλ' Ὅπερ ἂν εὐοδωθῇ· δεικνύς ὅτι καὶ τὴν ἄνωθεν ῥοπὴν καὶ εὔνοιαν ἔξει συναντι λαμβανομένην αὐτῷ. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο μόνον ὁ Παν λος εσκόπει, όπως εἰσενεχθείη τοῖς πένησι χρήματα, ἀλλὰ καὶ ὅπως μετὰ προθυμίας πολλῆς. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς τὴν ἐλεημοσύνην διὰ τοῦτο ὥρισεν, οὐχ ἵνα τρέ φωνται μόνον οἱ δεόμενοι, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ οἱ παρέχοντες ευεργετῶνται, καὶ διὰ τούτους μάλλον, ή δι' ἐκεί νους. Εἰ γὰρ τὸ ἐκείνων ἐσκόπει μόνον, όπως δοθείη τὰ χρήματα μόνον ἐπέταττεν ἂν, οὐκ ἂν δὲ τὴν προ- θυμίαν τῶν διδόντων ἐζήτει· νυνὶ δὲ ὁρᾷς ἄνω καὶ κάτω ὑπὲρ τούτου μάλιστα τὸν ᾿Απόστολον διαταττ μενον, ὅπως χαίροντες, όπως ἱλαροί παρέχοιεν οι παρ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ Θεός· οὐχ έχοντες. Καὶ ποτέ μέν φησι· Μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἁπλῶς δότην, ἀλλὰ τὸν μεθ᾽ ἡδονῆς τοῦτο ποιοῦντα. Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ. Ὁ μεταδιδοὺς ἐν ἁπλότητι, δ προϊστάμενος ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι. 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.

265 σαι τοὺς εἰσφέροντας. Οὐ μικρὸν δὲ ἐπιτηδειότης και ροῦ ἐν ἅπασι πράγμασι. Καὶ τί, φησὶν, ὁ καιρὸς ἐπιτήδειον ἔχει πρὸς τὸ πεῖσαι διδόναι ἐλεημοσύνην ; Κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην τὸ πάσης εργασίας ἀφίστα σθαι, τὸ φαιδροτέραν γίνεσθαι τὴν ψυχὴν ἐκ τῆς ἀνέ σεως, τὸ δὲ πάντων μεῖζον, τὸ μυρίων ἡμᾶς κατ' αὐτ τὴν ἀπολελαυκέναι καλῶν. Ἐν ταύτῃ γὰρ τῇ ἡμέρᾳ κατελύθη ὁ θάνατος, ἐσβέσθη ἡ κατάρα, ἁμαρτία ηφανίσθη, ᾅδου πύλαι συνεκλάσθησαν, καὶ δέσμιος ὁ διάβολος γέγονε, καὶ ὁ χρόνιος ἀνῃρήθη πόλεμος, καὶ καταλλαγαὶ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐγένοντο· καὶ πρὸς τὴν προτέραν, μᾶλλον δὲ πρὸς πολλῷ μείζονα ἐπανῆλ- θεν εὐγένειαν ἡμῶν τὸ γένος, καὶ τὸ θαυμαστὸν ἐκεῖνο καὶ παράδοξον ἐπεῖδε θέαμα ήλιος, ἄνθρωπον ἀθάνα- τον γεγενημένον. Τούτων δὲ πάντων ἡμᾶς ἀναμνήσαι βουλόμενος, καὶ τῶν τοιούτων, τὴν ἡμέραν εἰς μέσον ήγαγε, μονονουχί συνήγορον αὐτὴν λαμβάνων, καὶ πρὸς ἕκαστον λέγων· Εννόησον πότων καὶ ἡλίκων ἀπέλαυσας ἀγαθῶν κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην, ἄν θρωπε· πόσων ἀπηλλάγης κακῶν· τίς ὢν τὸ πρότε- ρον, τίς ἐγένου μετὰ ταῦτα. Εἰ δὲ τὰς γενεθλίους ἡμῶν ἡμέρας, πολλοὶ δὲ τῶν οἰκετῶν κἀκείνας, ἐν αἷς ἠλευθερώθησαν, μετὰ πολλῆς ἄγουσι τῆς τιμῆς, καὶ οἱ μὲν συμπόσια ποιοῦνται, οἱ δὲ ἐλεύθεροι καὶ τώρα δωροῦνται, πολλὰ τὸν καιρὸν τιμῶντες· πολλῷ [253] μᾶλλον ἡμᾶς χρὴ τιμὴν τὴν ἡμέραν ταύτην, ἣν οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως απάσης γενέθλιον προσειπών. Απολωλότες γὰρ ἦμεν, καὶ εύ ρέθημεν νεκροί, καὶ ἀνεζήσαμεν· ἐχθροὶ, καὶ κατηλ- λάγημεν. Διὰ τοῦτο καὶ προσήκει αὐτὴν τιμᾷν τιμήν πνευματικὴν, οὐχὶ συμπόσια ποιοῦντας, οὐδὲ οἶνον ἐκχέοντας, οὐδὲ μεθύοντας καὶ χορεύοντας, ἀλλὰ τοὺς πτωχοτέρους τῶν ἀδελφῶν ἐν πολλῇ καθιστάντας ἐφθονίᾳ. Ταῦτα λέγω, οὐχ ἵνα ἐπαινῆτε, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ μιμήσθε. Μὴ γὰρ δὴ μόνον πρὸς Κορινθίους ταῦτα εἰρῆσθαι νομίζετε, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἡμῶν ἕκαστον, καὶ τῶν μετὰ ταῦτα ἐσομένων ἁπάντων· καὶ ποιῶμεν αὐτὸ δὲ τοῦτο, ὅπερ Παῦλος ἐπέταξε· καὶ κατὰ κυ ριακὴν ἕκαστος ἀποτιθέσθω οἴκοι χρήματα δεσποτικά· καὶ νόμος ἔστω τὸ πρᾶγμα καὶ συνήθεια ἀκίνητος, καὶ οὐ δεησόμεθα παραινέσεως λοιπόν, οὐδὲ συμβου- λῆς· οὐ γὰρ οὕτω λόγος καὶ παραίνεσις ἰσχύει τὰ τοιαῦτα κατορθοῦν, ὡς συνήθεια χρόνῳ βεβαιωθεῖσα. Αν τοῦτο κυρώσωμεν κατὰ κυριακὴν ἀποτίθεσθαί τι πρὸς τὴν τῶν πενήτων ἀντίληψιν, οὐδ' ἂν μυρίαι γένοιντο ἀνάγκαι, τὸν νόμον παραβησόμεθα τοῦτον. Εἰπὼν δὲ, Κατὰ μίαν σαββάτων, ἐπήγαγεν, Εκα στὸς ὑμῶν. Οὐχὶ πλουσίοις λέγω, φησὶ, μόνον, ἀλλὰ καὶ πένησιν· οὐκ ἐλευθέροις, ἀλλὰ καὶ δούλοις· οὐκ ἀνδράσιν, ἀλλὰ καὶ γυναιξί. Μηδεὶς ἔστω ταύτης ἀτε λὴς τῆς λειτουργίας, μηδὲ άμοιρος τοῦ κέρδους, ἀλλ' ἕκαστος εἰσφερέτω. Οὐδὲ γὰρ ἡ πενία κώλυμα γέ- νοιτ' ἂν τῆς τοιαύτης εισφοράς. Κἂν γὰρ μυριάκις ἧς πένης, οὐκ εἰ πενέστερος τῆς χήρας ἐκείνης, ἢ τὴν οὐσίαν πᾶσαν ἐκένωσε. Κἂν μυριάκις ᾖς πτωχός, οὐκ εἰ πτωχότερος τῆς Σιδωνίας γυναικός, ή δράκα αλεύρου μόνον ἔχουσα, οὐδὲ οὕτως ἐστενοχωρεῖτο πρὸς τὴν τοῦ προφήτου δεξίωσιν· ἀλλ᾽ ὁρῶσα καὶ χορὸν περιεστῶτα παίδων, καὶ λιμὸν ἐπικείμενον, καὶ οὐδὲν ἀποκείμενον ἕτερον, μετὰ πολλῆς τῆς προσ θυμίας τον προφήτην εδέχετο. Τίνος δὲ ἔνεκεν εἶπεν, ότι παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων; Ἐπειδὴ δ - 268 τιθεὶς ἴσως ᾐσχύνετο καὶ ἠρυθρία ὀλίγον ἐν ἐπι δείξαι. Διὰ τοῦτό φησι, Σὺ τήρει καὶ φύλαττε, καὶ ὅταν ταῖς κατὰ μέρος εἰσφοραῖς τὸ ὀλίγον πολύ γέ νηται, τότε εγε εἰς μέσον. Καὶ οὐκ εἶπε, συλλέ γων, ἀλλὰ, θησαυρίζων, ίνα μάθης ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη θησαυρός ἐστιν, ὅτι τὸ ἀνάλωμα τοῦτο πρόσω οδος γίνεται· θησαυρός θησαυροῦ παντὸς βελτίων. Οὗτος μὲν γὰρ ὁ αἰσθητὸς καὶ ἐπιβουλεύεται καὶ μειοῦται, καὶ τοὺς εὑρόντας πολλάκις ἀπώλεσεν· ὁ δὲ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τοὐναντίον ἅπαν· ἀνάλωτος μέσ καὶ τοῖς μεταλαμβάνουσιν. Οὐ γὰρ δαπανάται χρόνῳ, νει καὶ ἀνεπιβούλευτος, σωτηρία τοῖς κεκτημένοις οὐχ ἁλίσκεται φθόνῳ, ἀλλ' ἔστιν ἀχείρωτος πάσαις ταῖς τοιαύταις ἐπιβουλαῖς, καὶ μυρία κομίζει τοῖς λέγουσιν αὐτὸν ἀγαθά. δ'. Πειθώμεθα τοίνυν, καὶ ποιῶμεν οὕτω καὶ ἡμεῖς· καὶ ἔστω καὶ ἱερὰ χρήματα μετὰ τῶν ἰδιωτικῶν ἐν ταῖς οἰκίαις ἀποκείμενα ταῖς ἡμετέραις, ἵνα καὶ τὰ ἰδιωτικὰ διὰ τούτων φυλάττηται. Καθάπερ γὰρ ἐν ταμιείοις βασιλικοῖς ἂν φανῇ τινος τῶν ἀρχομένων ἀποκείμενα χρήματα, κἀκεῖνα διὰ ταῦτα πολλῆς ἀπο- λαύει τῆς ἀσφαλείας· οὕτω δὴ καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ [254] τῇ ἂν ἀποθῇ χρήματα πενήτων καὶ κατὰ κυρια τὴν συλλέγῃς, ταῦτα ἐκείνων ἔσται ἀσφάλεια. Οὕτω καὶ οἰκονόμος γενήσῃ τῶν ταυτοῦ χρημάτων ὑπὸ Παύλου χειροτονηθείς. Τί λέγω; Καὶ τὰ ἤδη συλλε γέντα πρὸς τὸ πλείονα συλλέξαι πάλιν ὑπόθεσίς σοι γενήσεται καὶ ἀφορμὴ πλείων. Αν γὰρ ἀρχὴν ποιήσῃ μόνον τῆς καλῆς ταύτης συνηθείας, αὐτὸς ὑπὸ σαν τοῦ δυνήσῃ διανίστασθαι πάλιν, οὐδενὸς γενομένου συμβόλου. Γενέσθω τοίνυν ἐκκλησία τῷ τρόπῳ τούτῳ ἡ ἑκάστου οἰκία, χρημάτων ἱερῶν ἔνδον ἀποκειμένων. Καὶ γὰρ τὰ γαζοφυλάκια τὰ ἐνταῦθα κείμενα τούτων ἐστὶ σύμβολον. Ὅπου πενήτων κεῖται χρήματα, άδα- τος τοῖς δαίμοσιν ὁ τόπος ἐστί· καὶ ὑπὲρ ἀσπίδα, καὶ δόρυ, καὶ ὅπλα, καὶ σώματος ἰσχύν, καὶ στρατιωτῶν πλῆθος, τὰ πρὸς ἐλεημοσύνην συλλεγόμενα χρήματα τειχίζει τὰς οἰκίας. Εἰπὼν τοίνυν πότε; καὶ παρὰ τίνων, καὶ πῶς τὰ τοιαῦτα συλλέγεσθαι δεῖ χρήματα, τὴν ποσότητα λοιπὸν αὐτοῖς τοῖς εἰσφέρουσιν επέτρε ψεν. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Τόσον καὶ τόσον εἰσένεγκε, ἵνα μὴ βαρὺ τὸ ἐπίταγμα γένηται, πολλῶν πενίαν προβαλλομένων· ὥστε μὴ λέγειν τοὺς πένητας, Τι οὖν, ἂν μὴ δυνώμεθα; ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῶν εἰσφε ρόντων τὸ μέτρον τῆς εἰσφορᾶς ὡρίσατο. Εκαστος, φησίν, ὑμῶν παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων, ὅ τι ἂν εὐοδῶται. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅπερ ἂν δυνηθῇ, ὅπερ ἂν εὑρεθῇ, ἀλλ' Ὅπερ ἂν εὐοδωθῇ· δεικνύς ὅτι καὶ τὴν ἄνωθεν ῥοπὴν καὶ εὔνοιαν ἔξει συναντι λαμβανομένην αὐτῷ. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο μόνον ὁ Παν λος εσκόπει, όπως εἰσενεχθείη τοῖς πένησι χρήματα, ἀλλὰ καὶ ὅπως μετὰ προθυμίας πολλῆς. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς τὴν ἐλεημοσύνην διὰ τοῦτο ὥρισεν, οὐχ ἵνα τρέ φωνται μόνον οἱ δεόμενοι, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ οἱ παρέχοντες ευεργετῶνται, καὶ διὰ τούτους μάλλον, ή δι' ἐκεί νους. Εἰ γὰρ τὸ ἐκείνων ἐσκόπει μόνον, όπως δοθείη τὰ χρήματα μόνον ἐπέταττεν ἂν, οὐκ ἂν δὲ τὴν προ- θυμίαν τῶν διδόντων ἐζήτει· νυνὶ δὲ ὁρᾷς ἄνω καὶ κάτω ὑπὲρ τούτου μάλιστα τὸν ᾿Απόστολον διαταττ μενον, ὅπως χαίροντες, όπως ἱλαροί παρέχοιεν οι παρ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ Θεός· οὐχ έχοντες. Καὶ ποτέ μέν φησι· Μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἁπλῶς δότην, ἀλλὰ τὸν μεθ᾽ ἡδονῆς τοῦτο ποιοῦντα. Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ. Ὁ μεταδιδοὺς ἐν ἁπλότητι, δ προϊστάμενος ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι. 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.

265 σαι τοὺς εἰσφέροντας. Οὐ μικρὸν δὲ ἐπιτηδειότης και ροῦ ἐν ἅπασι πράγμασι. Καὶ τί, φησὶν, ὁ καιρὸς ἐπιτήδειον ἔχει πρὸς τὸ πεῖσαι διδόναι ἐλεημοσύνην ; Κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην τὸ πάσης εργασίας ἀφίστα σθαι, τὸ φαιδροτέραν γίνεσθαι τὴν ψυχὴν ἐκ τῆς ἀνέ σεως, τὸ δὲ πάντων μεῖζον, τὸ μυρίων ἡμᾶς κατ' αὐτ τὴν ἀπολελαυκέναι καλῶν. Ἐν ταύτῃ γὰρ τῇ ἡμέρᾳ κατελύθη ὁ θάνατος, ἐσβέσθη ἡ κατάρα, ἁμαρτία ηφανίσθη, ᾅδου πύλαι συνεκλάσθησαν, καὶ δέσμιος ὁ διάβολος γέγονε, καὶ ὁ χρόνιος ἀνῃρήθη πόλεμος, καὶ καταλλαγαὶ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐγένοντο· καὶ πρὸς τὴν προτέραν, μᾶλλον δὲ πρὸς πολλῷ μείζονα ἐπανῆλ- θεν εὐγένειαν ἡμῶν τὸ γένος, καὶ τὸ θαυμαστὸν ἐκεῖνο καὶ παράδοξον ἐπεῖδε θέαμα ήλιος, ἄνθρωπον ἀθάνα- τον γεγενημένον. Τούτων δὲ πάντων ἡμᾶς ἀναμνήσαι βουλόμενος, καὶ τῶν τοιούτων, τὴν ἡμέραν εἰς μέσον ήγαγε, μονονουχί συνήγορον αὐτὴν λαμβάνων, καὶ πρὸς ἕκαστον λέγων· Εννόησον πότων καὶ ἡλίκων ἀπέλαυσας ἀγαθῶν κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην, ἄν θρωπε· πόσων ἀπηλλάγης κακῶν· τίς ὢν τὸ πρότε- ρον, τίς ἐγένου μετὰ ταῦτα. Εἰ δὲ τὰς γενεθλίους ἡμῶν ἡμέρας, πολλοὶ δὲ τῶν οἰκετῶν κἀκείνας, ἐν αἷς ἠλευθερώθησαν, μετὰ πολλῆς ἄγουσι τῆς τιμῆς, καὶ οἱ μὲν συμπόσια ποιοῦνται, οἱ δὲ ἐλεύθεροι καὶ τώρα δωροῦνται, πολλὰ τὸν καιρὸν τιμῶντες· πολλῷ [253] μᾶλλον ἡμᾶς χρὴ τιμὴν τὴν ἡμέραν ταύτην, ἣν οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως απάσης γενέθλιον προσειπών. Απολωλότες γὰρ ἦμεν, καὶ εύ ρέθημεν νεκροί, καὶ ἀνεζήσαμεν· ἐχθροὶ, καὶ κατηλ- λάγημεν. Διὰ τοῦτο καὶ προσήκει αὐτὴν τιμᾷν τιμήν πνευματικὴν, οὐχὶ συμπόσια ποιοῦντας, οὐδὲ οἶνον ἐκχέοντας, οὐδὲ μεθύοντας καὶ χορεύοντας, ἀλλὰ τοὺς πτωχοτέρους τῶν ἀδελφῶν ἐν πολλῇ καθιστάντας ἐφθονίᾳ. Ταῦτα λέγω, οὐχ ἵνα ἐπαινῆτε, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ μιμήσθε. Μὴ γὰρ δὴ μόνον πρὸς Κορινθίους ταῦτα εἰρῆσθαι νομίζετε, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἡμῶν ἕκαστον, καὶ τῶν μετὰ ταῦτα ἐσομένων ἁπάντων· καὶ ποιῶμεν αὐτὸ δὲ τοῦτο, ὅπερ Παῦλος ἐπέταξε· καὶ κατὰ κυ ριακὴν ἕκαστος ἀποτιθέσθω οἴκοι χρήματα δεσποτικά· καὶ νόμος ἔστω τὸ πρᾶγμα καὶ συνήθεια ἀκίνητος, καὶ οὐ δεησόμεθα παραινέσεως λοιπόν, οὐδὲ συμβου- λῆς· οὐ γὰρ οὕτω λόγος καὶ παραίνεσις ἰσχύει τὰ τοιαῦτα κατορθοῦν, ὡς συνήθεια χρόνῳ βεβαιωθεῖσα. Αν τοῦτο κυρώσωμεν κατὰ κυριακὴν ἀποτίθεσθαί τι πρὸς τὴν τῶν πενήτων ἀντίληψιν, οὐδ' ἂν μυρίαι γένοιντο ἀνάγκαι, τὸν νόμον παραβησόμεθα τοῦτον. Εἰπὼν δὲ, Κατὰ μίαν σαββάτων, ἐπήγαγεν, Εκα στὸς ὑμῶν. Οὐχὶ πλουσίοις λέγω, φησὶ, μόνον, ἀλλὰ καὶ πένησιν· οὐκ ἐλευθέροις, ἀλλὰ καὶ δούλοις· οὐκ ἀνδράσιν, ἀλλὰ καὶ γυναιξί. Μηδεὶς ἔστω ταύτης ἀτε λὴς τῆς λειτουργίας, μηδὲ άμοιρος τοῦ κέρδους, ἀλλ' ἕκαστος εἰσφερέτω. Οὐδὲ γὰρ ἡ πενία κώλυμα γέ- νοιτ' ἂν τῆς τοιαύτης εισφοράς. Κἂν γὰρ μυριάκις ἧς πένης, οὐκ εἰ πενέστερος τῆς χήρας ἐκείνης, ἢ τὴν οὐσίαν πᾶσαν ἐκένωσε. Κἂν μυριάκις ᾖς πτωχός, οὐκ εἰ πτωχότερος τῆς Σιδωνίας γυναικός, ή δράκα αλεύρου μόνον ἔχουσα, οὐδὲ οὕτως ἐστενοχωρεῖτο πρὸς τὴν τοῦ προφήτου δεξίωσιν· ἀλλ᾽ ὁρῶσα καὶ χορὸν περιεστῶτα παίδων, καὶ λιμὸν ἐπικείμενον, καὶ οὐδὲν ἀποκείμενον ἕτερον, μετὰ πολλῆς τῆς προσ θυμίας τον προφήτην εδέχετο. Τίνος δὲ ἔνεκεν εἶπεν, ότι παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων; Ἐπειδὴ δ - 268 τιθεὶς ἴσως ᾐσχύνετο καὶ ἠρυθρία ὀλίγον ἐν ἐπι δείξαι. Διὰ τοῦτό φησι, Σὺ τήρει καὶ φύλαττε, καὶ ὅταν ταῖς κατὰ μέρος εἰσφοραῖς τὸ ὀλίγον πολύ γέ νηται, τότε εγε εἰς μέσον. Καὶ οὐκ εἶπε, συλλέ γων, ἀλλὰ, θησαυρίζων, ίνα μάθης ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη θησαυρός ἐστιν, ὅτι τὸ ἀνάλωμα τοῦτο πρόσω οδος γίνεται· θησαυρός θησαυροῦ παντὸς βελτίων. Οὗτος μὲν γὰρ ὁ αἰσθητὸς καὶ ἐπιβουλεύεται καὶ μειοῦται, καὶ τοὺς εὑρόντας πολλάκις ἀπώλεσεν· ὁ δὲ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τοὐναντίον ἅπαν· ἀνάλωτος μέσ καὶ τοῖς μεταλαμβάνουσιν. Οὐ γὰρ δαπανάται χρόνῳ, νει καὶ ἀνεπιβούλευτος, σωτηρία τοῖς κεκτημένοις οὐχ ἁλίσκεται φθόνῳ, ἀλλ' ἔστιν ἀχείρωτος πάσαις ταῖς τοιαύταις ἐπιβουλαῖς, καὶ μυρία κομίζει τοῖς λέγουσιν αὐτὸν ἀγαθά. δ'. Πειθώμεθα τοίνυν, καὶ ποιῶμεν οὕτω καὶ ἡμεῖς· καὶ ἔστω καὶ ἱερὰ χρήματα μετὰ τῶν ἰδιωτικῶν ἐν ταῖς οἰκίαις ἀποκείμενα ταῖς ἡμετέραις, ἵνα καὶ τὰ ἰδιωτικὰ διὰ τούτων φυλάττηται. Καθάπερ γὰρ ἐν ταμιείοις βασιλικοῖς ἂν φανῇ τινος τῶν ἀρχομένων ἀποκείμενα χρήματα, κἀκεῖνα διὰ ταῦτα πολλῆς ἀπο- λαύει τῆς ἀσφαλείας· οὕτω δὴ καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ [254] τῇ ἂν ἀποθῇ χρήματα πενήτων καὶ κατὰ κυρια τὴν συλλέγῃς, ταῦτα ἐκείνων ἔσται ἀσφάλεια. Οὕτω καὶ οἰκονόμος γενήσῃ τῶν ταυτοῦ χρημάτων ὑπὸ Παύλου χειροτονηθείς. Τί λέγω; Καὶ τὰ ἤδη συλλε γέντα πρὸς τὸ πλείονα συλλέξαι πάλιν ὑπόθεσίς σοι γενήσεται καὶ ἀφορμὴ πλείων. Αν γὰρ ἀρχὴν ποιήσῃ μόνον τῆς καλῆς ταύτης συνηθείας, αὐτὸς ὑπὸ σαν τοῦ δυνήσῃ διανίστασθαι πάλιν, οὐδενὸς γενομένου συμβόλου. Γενέσθω τοίνυν ἐκκλησία τῷ τρόπῳ τούτῳ ἡ ἑκάστου οἰκία, χρημάτων ἱερῶν ἔνδον ἀποκειμένων. Καὶ γὰρ τὰ γαζοφυλάκια τὰ ἐνταῦθα κείμενα τούτων ἐστὶ σύμβολον. Ὅπου πενήτων κεῖται χρήματα, άδα- τος τοῖς δαίμοσιν ὁ τόπος ἐστί· καὶ ὑπὲρ ἀσπίδα, καὶ δόρυ, καὶ ὅπλα, καὶ σώματος ἰσχύν, καὶ στρατιωτῶν πλῆθος, τὰ πρὸς ἐλεημοσύνην συλλεγόμενα χρήματα τειχίζει τὰς οἰκίας. Εἰπὼν τοίνυν πότε; καὶ παρὰ τίνων, καὶ πῶς τὰ τοιαῦτα συλλέγεσθαι δεῖ χρήματα, τὴν ποσότητα λοιπὸν αὐτοῖς τοῖς εἰσφέρουσιν επέτρε ψεν. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Τόσον καὶ τόσον εἰσένεγκε, ἵνα μὴ βαρὺ τὸ ἐπίταγμα γένηται, πολλῶν πενίαν προβαλλομένων· ὥστε μὴ λέγειν τοὺς πένητας, Τι οὖν, ἂν μὴ δυνώμεθα; ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῶν εἰσφε ρόντων τὸ μέτρον τῆς εἰσφορᾶς ὡρίσατο. Εκαστος, φησίν, ὑμῶν παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων, ὅ τι ἂν εὐοδῶται. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅπερ ἂν δυνηθῇ, ὅπερ ἂν εὑρεθῇ, ἀλλ' Ὅπερ ἂν εὐοδωθῇ· δεικνύς ὅτι καὶ τὴν ἄνωθεν ῥοπὴν καὶ εὔνοιαν ἔξει συναντι λαμβανομένην αὐτῷ. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο μόνον ὁ Παν λος εσκόπει, όπως εἰσενεχθείη τοῖς πένησι χρήματα, ἀλλὰ καὶ ὅπως μετὰ προθυμίας πολλῆς. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς τὴν ἐλεημοσύνην διὰ τοῦτο ὥρισεν, οὐχ ἵνα τρέ φωνται μόνον οἱ δεόμενοι, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ οἱ παρέχοντες ευεργετῶνται, καὶ διὰ τούτους μάλλον, ή δι' ἐκεί νους. Εἰ γὰρ τὸ ἐκείνων ἐσκόπει μόνον, όπως δοθείη τὰ χρήματα μόνον ἐπέταττεν ἂν, οὐκ ἂν δὲ τὴν προ- θυμίαν τῶν διδόντων ἐζήτει· νυνὶ δὲ ὁρᾷς ἄνω καὶ κάτω ὑπὲρ τούτου μάλιστα τὸν ᾿Απόστολον διαταττ μενον, ὅπως χαίροντες, όπως ἱλαροί παρέχοιεν οι παρ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ Θεός· οὐχ έχοντες. Καὶ ποτέ μέν φησι· Μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἁπλῶς δότην, ἀλλὰ τὸν μεθ᾽ ἡδονῆς τοῦτο ποιοῦντα. Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ. Ὁ μεταδιδοὺς ἐν ἁπλότητι, δ προϊστάμενος ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι. 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.

265 σαι τοὺς εἰσφέροντας. Οὐ μικρὸν δὲ ἐπιτηδειότης και ροῦ ἐν ἅπασι πράγμασι. Καὶ τί, φησὶν, ὁ καιρὸς ἐπιτήδειον ἔχει πρὸς τὸ πεῖσαι διδόναι ἐλεημοσύνην ; Κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην τὸ πάσης εργασίας ἀφίστα σθαι, τὸ φαιδροτέραν γίνεσθαι τὴν ψυχὴν ἐκ τῆς ἀνέ σεως, τὸ δὲ πάντων μεῖζον, τὸ μυρίων ἡμᾶς κατ' αὐτ τὴν ἀπολελαυκέναι καλῶν. Ἐν ταύτῃ γὰρ τῇ ἡμέρᾳ κατελύθη ὁ θάνατος, ἐσβέσθη ἡ κατάρα, ἁμαρτία ηφανίσθη, ᾅδου πύλαι συνεκλάσθησαν, καὶ δέσμιος ὁ διάβολος γέγονε, καὶ ὁ χρόνιος ἀνῃρήθη πόλεμος, καὶ καταλλαγαὶ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐγένοντο· καὶ πρὸς τὴν προτέραν, μᾶλλον δὲ πρὸς πολλῷ μείζονα ἐπανῆλ- θεν εὐγένειαν ἡμῶν τὸ γένος, καὶ τὸ θαυμαστὸν ἐκεῖνο καὶ παράδοξον ἐπεῖδε θέαμα ήλιος, ἄνθρωπον ἀθάνα- τον γεγενημένον. Τούτων δὲ πάντων ἡμᾶς ἀναμνήσαι βουλόμενος, καὶ τῶν τοιούτων, τὴν ἡμέραν εἰς μέσον ήγαγε, μονονουχί συνήγορον αὐτὴν λαμβάνων, καὶ πρὸς ἕκαστον λέγων· Εννόησον πότων καὶ ἡλίκων ἀπέλαυσας ἀγαθῶν κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην, ἄν θρωπε· πόσων ἀπηλλάγης κακῶν· τίς ὢν τὸ πρότε- ρον, τίς ἐγένου μετὰ ταῦτα. Εἰ δὲ τὰς γενεθλίους ἡμῶν ἡμέρας, πολλοὶ δὲ τῶν οἰκετῶν κἀκείνας, ἐν αἷς ἠλευθερώθησαν, μετὰ πολλῆς ἄγουσι τῆς τιμῆς, καὶ οἱ μὲν συμπόσια ποιοῦνται, οἱ δὲ ἐλεύθεροι καὶ τώρα δωροῦνται, πολλὰ τὸν καιρὸν τιμῶντες· πολλῷ [253] μᾶλλον ἡμᾶς χρὴ τιμὴν τὴν ἡμέραν ταύτην, ἣν οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως απάσης γενέθλιον προσειπών. Απολωλότες γὰρ ἦμεν, καὶ εύ ρέθημεν νεκροί, καὶ ἀνεζήσαμεν· ἐχθροὶ, καὶ κατηλ- λάγημεν. Διὰ τοῦτο καὶ προσήκει αὐτὴν τιμᾷν τιμήν πνευματικὴν, οὐχὶ συμπόσια ποιοῦντας, οὐδὲ οἶνον ἐκχέοντας, οὐδὲ μεθύοντας καὶ χορεύοντας, ἀλλὰ τοὺς πτωχοτέρους τῶν ἀδελφῶν ἐν πολλῇ καθιστάντας ἐφθονίᾳ. Ταῦτα λέγω, οὐχ ἵνα ἐπαινῆτε, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ μιμήσθε. Μὴ γὰρ δὴ μόνον πρὸς Κορινθίους ταῦτα εἰρῆσθαι νομίζετε, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἡμῶν ἕκαστον, καὶ τῶν μετὰ ταῦτα ἐσομένων ἁπάντων· καὶ ποιῶμεν αὐτὸ δὲ τοῦτο, ὅπερ Παῦλος ἐπέταξε· καὶ κατὰ κυ ριακὴν ἕκαστος ἀποτιθέσθω οἴκοι χρήματα δεσποτικά· καὶ νόμος ἔστω τὸ πρᾶγμα καὶ συνήθεια ἀκίνητος, καὶ οὐ δεησόμεθα παραινέσεως λοιπόν, οὐδὲ συμβου- λῆς· οὐ γὰρ οὕτω λόγος καὶ παραίνεσις ἰσχύει τὰ τοιαῦτα κατορθοῦν, ὡς συνήθεια χρόνῳ βεβαιωθεῖσα. Αν τοῦτο κυρώσωμεν κατὰ κυριακὴν ἀποτίθεσθαί τι πρὸς τὴν τῶν πενήτων ἀντίληψιν, οὐδ' ἂν μυρίαι γένοιντο ἀνάγκαι, τὸν νόμον παραβησόμεθα τοῦτον. Εἰπὼν δὲ, Κατὰ μίαν σαββάτων, ἐπήγαγεν, Εκα στὸς ὑμῶν. Οὐχὶ πλουσίοις λέγω, φησὶ, μόνον, ἀλλὰ καὶ πένησιν· οὐκ ἐλευθέροις, ἀλλὰ καὶ δούλοις· οὐκ ἀνδράσιν, ἀλλὰ καὶ γυναιξί. Μηδεὶς ἔστω ταύτης ἀτε λὴς τῆς λειτουργίας, μηδὲ άμοιρος τοῦ κέρδους, ἀλλ' ἕκαστος εἰσφερέτω. Οὐδὲ γὰρ ἡ πενία κώλυμα γέ- νοιτ' ἂν τῆς τοιαύτης εισφοράς. Κἂν γὰρ μυριάκις ἧς πένης, οὐκ εἰ πενέστερος τῆς χήρας ἐκείνης, ἢ τὴν οὐσίαν πᾶσαν ἐκένωσε. Κἂν μυριάκις ᾖς πτωχός, οὐκ εἰ πτωχότερος τῆς Σιδωνίας γυναικός, ή δράκα αλεύρου μόνον ἔχουσα, οὐδὲ οὕτως ἐστενοχωρεῖτο πρὸς τὴν τοῦ προφήτου δεξίωσιν· ἀλλ᾽ ὁρῶσα καὶ χορὸν περιεστῶτα παίδων, καὶ λιμὸν ἐπικείμενον, καὶ οὐδὲν ἀποκείμενον ἕτερον, μετὰ πολλῆς τῆς προσ θυμίας τον προφήτην εδέχετο. Τίνος δὲ ἔνεκεν εἶπεν, ότι παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων; Ἐπειδὴ δ - 268 τιθεὶς ἴσως ᾐσχύνετο καὶ ἠρυθρία ὀλίγον ἐν ἐπι δείξαι. Διὰ τοῦτό φησι, Σὺ τήρει καὶ φύλαττε, καὶ ὅταν ταῖς κατὰ μέρος εἰσφοραῖς τὸ ὀλίγον πολύ γέ νηται, τότε εγε εἰς μέσον. Καὶ οὐκ εἶπε, συλλέ γων, ἀλλὰ, θησαυρίζων, ίνα μάθης ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη θησαυρός ἐστιν, ὅτι τὸ ἀνάλωμα τοῦτο πρόσω οδος γίνεται· θησαυρός θησαυροῦ παντὸς βελτίων. Οὗτος μὲν γὰρ ὁ αἰσθητὸς καὶ ἐπιβουλεύεται καὶ μειοῦται, καὶ τοὺς εὑρόντας πολλάκις ἀπώλεσεν· ὁ δὲ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τοὐναντίον ἅπαν· ἀνάλωτος μέσ καὶ τοῖς μεταλαμβάνουσιν. Οὐ γὰρ δαπανάται χρόνῳ, νει καὶ ἀνεπιβούλευτος, σωτηρία τοῖς κεκτημένοις οὐχ ἁλίσκεται φθόνῳ, ἀλλ' ἔστιν ἀχείρωτος πάσαις ταῖς τοιαύταις ἐπιβουλαῖς, καὶ μυρία κομίζει τοῖς λέγουσιν αὐτὸν ἀγαθά. δ'. Πειθώμεθα τοίνυν, καὶ ποιῶμεν οὕτω καὶ ἡμεῖς· καὶ ἔστω καὶ ἱερὰ χρήματα μετὰ τῶν ἰδιωτικῶν ἐν ταῖς οἰκίαις ἀποκείμενα ταῖς ἡμετέραις, ἵνα καὶ τὰ ἰδιωτικὰ διὰ τούτων φυλάττηται. Καθάπερ γὰρ ἐν ταμιείοις βασιλικοῖς ἂν φανῇ τινος τῶν ἀρχομένων ἀποκείμενα χρήματα, κἀκεῖνα διὰ ταῦτα πολλῆς ἀπο- λαύει τῆς ἀσφαλείας· οὕτω δὴ καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ [254] τῇ ἂν ἀποθῇ χρήματα πενήτων καὶ κατὰ κυρια τὴν συλλέγῃς, ταῦτα ἐκείνων ἔσται ἀσφάλεια. Οὕτω καὶ οἰκονόμος γενήσῃ τῶν ταυτοῦ χρημάτων ὑπὸ Παύλου χειροτονηθείς. Τί λέγω; Καὶ τὰ ἤδη συλλε γέντα πρὸς τὸ πλείονα συλλέξαι πάλιν ὑπόθεσίς σοι γενήσεται καὶ ἀφορμὴ πλείων. Αν γὰρ ἀρχὴν ποιήσῃ μόνον τῆς καλῆς ταύτης συνηθείας, αὐτὸς ὑπὸ σαν τοῦ δυνήσῃ διανίστασθαι πάλιν, οὐδενὸς γενομένου συμβόλου. Γενέσθω τοίνυν ἐκκλησία τῷ τρόπῳ τούτῳ ἡ ἑκάστου οἰκία, χρημάτων ἱερῶν ἔνδον ἀποκειμένων. Καὶ γὰρ τὰ γαζοφυλάκια τὰ ἐνταῦθα κείμενα τούτων ἐστὶ σύμβολον. Ὅπου πενήτων κεῖται χρήματα, άδα- τος τοῖς δαίμοσιν ὁ τόπος ἐστί· καὶ ὑπὲρ ἀσπίδα, καὶ δόρυ, καὶ ὅπλα, καὶ σώματος ἰσχύν, καὶ στρατιωτῶν πλῆθος, τὰ πρὸς ἐλεημοσύνην συλλεγόμενα χρήματα τειχίζει τὰς οἰκίας. Εἰπὼν τοίνυν πότε; καὶ παρὰ τίνων, καὶ πῶς τὰ τοιαῦτα συλλέγεσθαι δεῖ χρήματα, τὴν ποσότητα λοιπὸν αὐτοῖς τοῖς εἰσφέρουσιν επέτρε ψεν. Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Τόσον καὶ τόσον εἰσένεγκε, ἵνα μὴ βαρὺ τὸ ἐπίταγμα γένηται, πολλῶν πενίαν προβαλλομένων· ὥστε μὴ λέγειν τοὺς πένητας, Τι οὖν, ἂν μὴ δυνώμεθα; ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῶν εἰσφε ρόντων τὸ μέτρον τῆς εἰσφορᾶς ὡρίσατο. Εκαστος, φησίν, ὑμῶν παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων, ὅ τι ἂν εὐοδῶται. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅπερ ἂν δυνηθῇ, ὅπερ ἂν εὑρεθῇ, ἀλλ' Ὅπερ ἂν εὐοδωθῇ· δεικνύς ὅτι καὶ τὴν ἄνωθεν ῥοπὴν καὶ εὔνοιαν ἔξει συναντι λαμβανομένην αὐτῷ. Οὐ γὰρ δὴ τοῦτο μόνον ὁ Παν λος εσκόπει, όπως εἰσενεχθείη τοῖς πένησι χρήματα, ἀλλὰ καὶ ὅπως μετὰ προθυμίας πολλῆς. Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς τὴν ἐλεημοσύνην διὰ τοῦτο ὥρισεν, οὐχ ἵνα τρέ φωνται μόνον οἱ δεόμενοι, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ οἱ παρέχοντες ευεργετῶνται, καὶ διὰ τούτους μάλλον, ή δι' ἐκεί νους. Εἰ γὰρ τὸ ἐκείνων ἐσκόπει μόνον, όπως δοθείη τὰ χρήματα μόνον ἐπέταττεν ἂν, οὐκ ἂν δὲ τὴν προ- θυμίαν τῶν διδόντων ἐζήτει· νυνὶ δὲ ὁρᾷς ἄνω καὶ κάτω ὑπὲρ τούτου μάλιστα τὸν ᾿Απόστολον διαταττ μενον, ὅπως χαίροντες, όπως ἱλαροί παρέχοιεν οι παρ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ Θεός· οὐχ έχοντες. Καὶ ποτέ μέν φησι· Μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἁπλῶς δότην, ἀλλὰ τὸν μεθ᾽ ἡδονῆς τοῦτο ποιοῦντα. Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ. Ὁ μεταδιδοὺς ἐν ἁπλότητι, δ προϊστάμενος ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι. 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.

987 •ritate (Rom. 12. 8). Hæc est enim eleemosyna, si ita dederis, ut gaudeak, et putes te magis accipere, quam dare. idcoque medis omnibus conatur at leve faciat præceptum, ac cum alacritate fist oblatio. Et considera quet capitibus præcepti pondus auferre satagat. Pri- mo jubet nen unum, aut dues tresve offerre, sed universam civitatem. Collecta enim nihil aliud est, quam collatie et symbolum ab omnibus oblatum. Se- cunde accipientiam dignitati prospicit; non enim dixit, pauperes, sed Sancies. Tertio exemplum affert aliorum, qui simile quiddam fecerant: Sicut ordinasi, inquit, Ecclesiis Galatia. Ad hæc dici opportunitatem adjicit : Par unam sabbatorum, ait, unusquisque vestrum apud se seponat thesaurianne. Quinte, non jubet om» nem confurtim inferri eleemosynam; sed sensim et paulatim. Non enim par est ratio omnia uno die in- ferri præcipere, aut in diuturnum tempus illa mine- tatim dividere : nam hoc modo impensa no sentitur quidem. Sexto, non præscribit mensuram, sed offe- rentium arbitrio relinquit, et illud a Deo datum de- clarat : nam cum dicit, Quod commodum fuerit, hæc ambo indicat. Septimum quoque alium modum adjicit, dicons, Ut non, cum venero, tunc collecte fant. Simul enim eos excitat exspectantes adventum suum, et consolatur, certum adventus sui diem significans. No- que his contentus octavum aliud adjicit. Quodnam illud? Cum autem præsens fuaro, inquit, quos probave ritis per epistolas, hos mittam perferre gratiam vestram. Quod si dignum fuerit ut et ego cam, mecum ibunt (1. Cer. 16. 5. 4). Vido quom aliena a fastu et quam mo- desta sit benta et generosa illa anima, vide quam sollicita, quam amoris plema. Noluit enim, neque passus est ut ii, qui pecunias administraturi erant, arbitratu sui ipsius constituerentur, sed corum ele- ctionem ipsis permisit, neque contumelia loco habuit, si Corinthiorum calculo átque sententia, non autem Pauli, constituerentur; contra vero absurdum fore censuit, si oblatio corum esset, ministrorum autem electio sua. Ideoque id illis commisit, modestiam si- mul suam ostendens, atque omnem ansam umbramque adversæ suspicionis resocans. Nam licet sole splendi- dior et ab omni mala suspicione alienus esset : ex abundanti tamen curabat infirmioribus se attemperare, et falsas suspiciones effugere. Propterea dicit: Cum autem præsens fuero, ques probaveritis, has mittam per- førre gratiam vestram. Quid dicis? Tu non navigas, neque pecunias accipis, sed aliis rem committis? Ne igitur talia cogitantes segniores evaderent, vide quo- modo et hoc iterum caveat. Non enim simpliciter di- xit, Quos probaveritis, mittam, sed quid? Per episto- tas. Etiamsi corpore non adfuturus sim, at literis meis præsens ero, eorumque ministerii particeps. digni sumus, quando ille tanta apud omnes gloria fulgens omnium rejicit honores, nos autem stoma- chamur et ægre ferimus, si non sententia et calculo nostro talium pecuniarum prompti creentur, contume- liamque nobis inferri putamus cum nobis inconsultis quipiam pecunias impendunt suas? Vide etiam qua 268 ratione sui ubique mentionem faciat, neque uspiam obliviscatur : neque enim hic mandatum vocat Ek neque eleemosynam, sed Gratiam; ostendens mortnos suscitare, dæmones pellers of leproses mundare, sic et pauperes juvare gratiæ opus ime potius hoc quam illud : atque etiamsi gratia sit, studio tamen et alacritate opus nobis est ut eligamus et volimus, et nos gratia dignos reddamus. Hoc itaque ad consolationem attulit, quod literas suas cum illi mitteret; aliud vero majus adjecit, quod se polliceretur ¡timeris socium fore : Qued si dignum fuerit, inquit, and ar age sam, mecum ibunt (1.Cor.16.3.4). Hic animadvertas velim ejus prudentiam. Neque enim negavit se simul iturum, neque omnino pollicitus est; sed illud etiam dentium arbitrie permisit, eosque profectionis sure dominos fecit; indicans, si donum tantum foret, se incitare posset, iter se suscepturum esse. cum dicit, Si dignum fuerit, id subindicantis Quod si profectionem illam omnino negasset, ipess ignaviores sognioresque reddidisset; sin dubie pro- misisset, negligentiores fecisset. Ideo nec omnino negat, neque pollicetur; sed illud arbitrio Corinthie- rum relinquit dicens, Quod si dignum fuerit. Audien- tes enim Paulum ipsum delaturum oblationem majeri studio et alacritate ad id rei ferebantur, quod sanctæ illa manus dona tractaturn essent, et kuic sacrificio preces illius accederent. Porro si Paulo tra- dituri dona Corinthii, id cum majore alacritate ciebant, in Pauli Domino daturus (nam per pauperes ille suscipit), quam excusationem habiturus es? Ne- que enim, nisi magna fuisset oblatio multaque cura digna, ille cui totus orbis creditus, et cui cura crant omnes sub sole Ecclesiæ, pollicitus esset se pecunias administraturum esse. Hæc igitar animo reputantes, sive largiendum sit, sive aliis largientibus ministran- dum, ne segnes simus, neque measti, quod facultates nobis minuantur. Quomodo enim absurdum non fue- rit, dum agricola semen jaciens, et bona effundens, non tristatur, nec dolet, neque id sumptus loco habet, sod lucrum potius et proventum esse putal, tametsi spes sit incerta : to, qui non pro paribus, sed pro multo majoribus seminas, et qui in ipsas Christi ma- nus argentum jacturus es, refugere, torpere, opiam prætendere? Annon poterat Deus præcipere telluri, ut proferret aurum purum? Qui enim dixit, Germinet torra herbam fœni (Gen. 1. 41), moxque co- mantem exhibuit, poterat haud dubie præcipere ut fontes et fluvii aurum jugiter funderent. Verum id noluit, sed multos in paupertate dimișit tum ob ipso- tum ob tuam utilitatem. Nam ad virtutem opportunior est paupertas divitiis, et iis, qui in pec- catis sunt, non perva consolatio oritur ab auxilio ege- nis præstito. Tantaque hujusce rei cura est l'eo, ut cum advenisset carneque indutus cum hominibus conversaretur, non detrectaret, neque ignominiæ loco haberet, quod ipse quæ ad pauperes spectabant diş- pensaret. Etsi vero tot panes fecerat, et quæcumque vellet jussu perficiebat, licet posset sexcentos thesna ros confertim ostendere, noluit tamen ; sed marsu- rum 8. JOANNIS CHRYSOSTOMA ARCHIEP. CONSTANTINOP. 5. Num vel umbra Pauli, vel calceamentis ejus

987 •ritate (Rom. 12. 8). Hæc est enim eleemosyna, si ita dederis, ut gaudeak, et putes te magis accipere, quam dare. idcoque medis omnibus conatur at leve faciat præceptum, ac cum alacritate fist oblatio. Et considera quet capitibus præcepti pondus auferre satagat. Pri- mo jubet nen unum, aut dues tresve offerre, sed universam civitatem. Collecta enim nihil aliud est, quam collatie et symbolum ab omnibus oblatum. Se- cunde accipientiam dignitati prospicit; non enim dixit, pauperes, sed Sancies. Tertio exemplum affert aliorum, qui simile quiddam fecerant: Sicut ordinasi, inquit, Ecclesiis Galatia. Ad hæc dici opportunitatem adjicit : Par unam sabbatorum, ait, unusquisque vestrum apud se seponat thesaurianne. Quinte, non jubet om» nem confurtim inferri eleemosynam; sed sensim et paulatim. Non enim par est ratio omnia uno die in- ferri præcipere, aut in diuturnum tempus illa mine- tatim dividere : nam hoc modo impensa no sentitur quidem. Sexto, non præscribit mensuram, sed offe- rentium arbitrio relinquit, et illud a Deo datum de- clarat : nam cum dicit, Quod commodum fuerit, hæc ambo indicat. Septimum quoque alium modum adjicit, dicons, Ut non, cum venero, tunc collecte fant. Simul enim eos excitat exspectantes adventum suum, et consolatur, certum adventus sui diem significans. No- que his contentus octavum aliud adjicit. Quodnam illud? Cum autem præsens fuaro, inquit, quos probave ritis per epistolas, hos mittam perferre gratiam vestram. Quod si dignum fuerit ut et ego cam, mecum ibunt (1. Cer. 16. 5. 4). Vido quom aliena a fastu et quam mo- desta sit benta et generosa illa anima, vide quam sollicita, quam amoris plema. Noluit enim, neque passus est ut ii, qui pecunias administraturi erant, arbitratu sui ipsius constituerentur, sed corum ele- ctionem ipsis permisit, neque contumelia loco habuit, si Corinthiorum calculo átque sententia, non autem Pauli, constituerentur; contra vero absurdum fore censuit, si oblatio corum esset, ministrorum autem electio sua. Ideoque id illis commisit, modestiam si- mul suam ostendens, atque omnem ansam umbramque adversæ suspicionis resocans. Nam licet sole splendi- dior et ab omni mala suspicione alienus esset : ex abundanti tamen curabat infirmioribus se attemperare, et falsas suspiciones effugere. Propterea dicit: Cum autem præsens fuero, ques probaveritis, has mittam per- førre gratiam vestram. Quid dicis? Tu non navigas, neque pecunias accipis, sed aliis rem committis? Ne igitur talia cogitantes segniores evaderent, vide quo- modo et hoc iterum caveat. Non enim simpliciter di- xit, Quos probaveritis, mittam, sed quid? Per episto- tas. Etiamsi corpore non adfuturus sim, at literis meis præsens ero, eorumque ministerii particeps. digni sumus, quando ille tanta apud omnes gloria fulgens omnium rejicit honores, nos autem stoma- chamur et ægre ferimus, si non sententia et calculo nostro talium pecuniarum prompti creentur, contume- liamque nobis inferri putamus cum nobis inconsultis quipiam pecunias impendunt suas? Vide etiam qua 268 ratione sui ubique mentionem faciat, neque uspiam obliviscatur : neque enim hic mandatum vocat Ek neque eleemosynam, sed Gratiam; ostendens mortnos suscitare, dæmones pellers of leproses mundare, sic et pauperes juvare gratiæ opus ime potius hoc quam illud : atque etiamsi gratia sit, studio tamen et alacritate opus nobis est ut eligamus et volimus, et nos gratia dignos reddamus. Hoc itaque ad consolationem attulit, quod literas suas cum illi mitteret; aliud vero majus adjecit, quod se polliceretur ¡timeris socium fore : Qued si dignum fuerit, inquit, and ar age sam, mecum ibunt (1.Cor.16.3.4). Hic animadvertas velim ejus prudentiam. Neque enim negavit se simul iturum, neque omnino pollicitus est; sed illud etiam dentium arbitrie permisit, eosque profectionis sure dominos fecit; indicans, si donum tantum foret, se incitare posset, iter se suscepturum esse. cum dicit, Si dignum fuerit, id subindicantis Quod si profectionem illam omnino negasset, ipess ignaviores sognioresque reddidisset; sin dubie pro- misisset, negligentiores fecisset. Ideo nec omnino negat, neque pollicetur; sed illud arbitrio Corinthie- rum relinquit dicens, Quod si dignum fuerit. Audien- tes enim Paulum ipsum delaturum oblationem majeri studio et alacritate ad id rei ferebantur, quod sanctæ illa manus dona tractaturn essent, et kuic sacrificio preces illius accederent. Porro si Paulo tra- dituri dona Corinthii, id cum majore alacritate ciebant, in Pauli Domino daturus (nam per pauperes ille suscipit), quam excusationem habiturus es? Ne- que enim, nisi magna fuisset oblatio multaque cura digna, ille cui totus orbis creditus, et cui cura crant omnes sub sole Ecclesiæ, pollicitus esset se pecunias administraturum esse. Hæc igitar animo reputantes, sive largiendum sit, sive aliis largientibus ministran- dum, ne segnes simus, neque measti, quod facultates nobis minuantur. Quomodo enim absurdum non fue- rit, dum agricola semen jaciens, et bona effundens, non tristatur, nec dolet, neque id sumptus loco habet, sod lucrum potius et proventum esse putal, tametsi spes sit incerta : to, qui non pro paribus, sed pro multo majoribus seminas, et qui in ipsas Christi ma- nus argentum jacturus es, refugere, torpere, opiam prætendere? Annon poterat Deus præcipere telluri, ut proferret aurum purum? Qui enim dixit, Germinet torra herbam fœni (Gen. 1. 41), moxque co- mantem exhibuit, poterat haud dubie præcipere ut fontes et fluvii aurum jugiter funderent. Verum id noluit, sed multos in paupertate dimișit tum ob ipso- tum ob tuam utilitatem. Nam ad virtutem opportunior est paupertas divitiis, et iis, qui in pec- catis sunt, non perva consolatio oritur ab auxilio ege- nis præstito. Tantaque hujusce rei cura est l'eo, ut cum advenisset carneque indutus cum hominibus conversaretur, non detrectaret, neque ignominiæ loco haberet, quod ipse quæ ad pauperes spectabant diş- pensaret. Etsi vero tot panes fecerat, et quæcumque vellet jussu perficiebat, licet posset sexcentos thesna ros confertim ostendere, noluit tamen ; sed marsu- rum 8. JOANNIS CHRYSOSTOMA ARCHIEP. CONSTANTINOP. 5. Num vel umbra Pauli, vel calceamentis ejus

987 •ritate (Rom. 12. 8). Hæc est enim eleemosyna, si ita dederis, ut gaudeak, et putes te magis accipere, quam dare. idcoque medis omnibus conatur at leve faciat præceptum, ac cum alacritate fist oblatio. Et considera quet capitibus præcepti pondus auferre satagat. Pri- mo jubet nen unum, aut dues tresve offerre, sed universam civitatem. Collecta enim nihil aliud est, quam collatie et symbolum ab omnibus oblatum. Se- cunde accipientiam dignitati prospicit; non enim dixit, pauperes, sed Sancies. Tertio exemplum affert aliorum, qui simile quiddam fecerant: Sicut ordinasi, inquit, Ecclesiis Galatia. Ad hæc dici opportunitatem adjicit : Par unam sabbatorum, ait, unusquisque vestrum apud se seponat thesaurianne. Quinte, non jubet om» nem confurtim inferri eleemosynam; sed sensim et paulatim. Non enim par est ratio omnia uno die in- ferri præcipere, aut in diuturnum tempus illa mine- tatim dividere : nam hoc modo impensa no sentitur quidem. Sexto, non præscribit mensuram, sed offe- rentium arbitrio relinquit, et illud a Deo datum de- clarat : nam cum dicit, Quod commodum fuerit, hæc ambo indicat. Septimum quoque alium modum adjicit, dicons, Ut non, cum venero, tunc collecte fant. Simul enim eos excitat exspectantes adventum suum, et consolatur, certum adventus sui diem significans. No- que his contentus octavum aliud adjicit. Quodnam illud? Cum autem præsens fuaro, inquit, quos probave ritis per epistolas, hos mittam perferre gratiam vestram. Quod si dignum fuerit ut et ego cam, mecum ibunt (1. Cer. 16. 5. 4). Vido quom aliena a fastu et quam mo- desta sit benta et generosa illa anima, vide quam sollicita, quam amoris plema. Noluit enim, neque passus est ut ii, qui pecunias administraturi erant, arbitratu sui ipsius constituerentur, sed corum ele- ctionem ipsis permisit, neque contumelia loco habuit, si Corinthiorum calculo átque sententia, non autem Pauli, constituerentur; contra vero absurdum fore censuit, si oblatio corum esset, ministrorum autem electio sua. Ideoque id illis commisit, modestiam si- mul suam ostendens, atque omnem ansam umbramque adversæ suspicionis resocans. Nam licet sole splendi- dior et ab omni mala suspicione alienus esset : ex abundanti tamen curabat infirmioribus se attemperare, et falsas suspiciones effugere. Propterea dicit: Cum autem præsens fuero, ques probaveritis, has mittam per- førre gratiam vestram. Quid dicis? Tu non navigas, neque pecunias accipis, sed aliis rem committis? Ne igitur talia cogitantes segniores evaderent, vide quo- modo et hoc iterum caveat. Non enim simpliciter di- xit, Quos probaveritis, mittam, sed quid? Per episto- tas. Etiamsi corpore non adfuturus sim, at literis meis præsens ero, eorumque ministerii particeps. digni sumus, quando ille tanta apud omnes gloria fulgens omnium rejicit honores, nos autem stoma- chamur et ægre ferimus, si non sententia et calculo nostro talium pecuniarum prompti creentur, contume- liamque nobis inferri putamus cum nobis inconsultis quipiam pecunias impendunt suas? Vide etiam qua 268 ratione sui ubique mentionem faciat, neque uspiam obliviscatur : neque enim hic mandatum vocat Ek neque eleemosynam, sed Gratiam; ostendens mortnos suscitare, dæmones pellers of leproses mundare, sic et pauperes juvare gratiæ opus ime potius hoc quam illud : atque etiamsi gratia sit, studio tamen et alacritate opus nobis est ut eligamus et volimus, et nos gratia dignos reddamus. Hoc itaque ad consolationem attulit, quod literas suas cum illi mitteret; aliud vero majus adjecit, quod se polliceretur ¡timeris socium fore : Qued si dignum fuerit, inquit, and ar age sam, mecum ibunt (1.Cor.16.3.4). Hic animadvertas velim ejus prudentiam. Neque enim negavit se simul iturum, neque omnino pollicitus est; sed illud etiam dentium arbitrie permisit, eosque profectionis sure dominos fecit; indicans, si donum tantum foret, se incitare posset, iter se suscepturum esse. cum dicit, Si dignum fuerit, id subindicantis Quod si profectionem illam omnino negasset, ipess ignaviores sognioresque reddidisset; sin dubie pro- misisset, negligentiores fecisset. Ideo nec omnino negat, neque pollicetur; sed illud arbitrio Corinthie- rum relinquit dicens, Quod si dignum fuerit. Audien- tes enim Paulum ipsum delaturum oblationem majeri studio et alacritate ad id rei ferebantur, quod sanctæ illa manus dona tractaturn essent, et kuic sacrificio preces illius accederent. Porro si Paulo tra- dituri dona Corinthii, id cum majore alacritate ciebant, in Pauli Domino daturus (nam per pauperes ille suscipit), quam excusationem habiturus es? Ne- que enim, nisi magna fuisset oblatio multaque cura digna, ille cui totus orbis creditus, et cui cura crant omnes sub sole Ecclesiæ, pollicitus esset se pecunias administraturum esse. Hæc igitar animo reputantes, sive largiendum sit, sive aliis largientibus ministran- dum, ne segnes simus, neque measti, quod facultates nobis minuantur. Quomodo enim absurdum non fue- rit, dum agricola semen jaciens, et bona effundens, non tristatur, nec dolet, neque id sumptus loco habet, sod lucrum potius et proventum esse putal, tametsi spes sit incerta : to, qui non pro paribus, sed pro multo majoribus seminas, et qui in ipsas Christi ma- nus argentum jacturus es, refugere, torpere, opiam prætendere? Annon poterat Deus præcipere telluri, ut proferret aurum purum? Qui enim dixit, Germinet torra herbam fœni (Gen. 1. 41), moxque co- mantem exhibuit, poterat haud dubie præcipere ut fontes et fluvii aurum jugiter funderent. Verum id noluit, sed multos in paupertate dimișit tum ob ipso- tum ob tuam utilitatem. Nam ad virtutem opportunior est paupertas divitiis, et iis, qui in pec- catis sunt, non perva consolatio oritur ab auxilio ege- nis præstito. Tantaque hujusce rei cura est l'eo, ut cum advenisset carneque indutus cum hominibus conversaretur, non detrectaret, neque ignominiæ loco haberet, quod ipse quæ ad pauperes spectabant diş- pensaret. Etsi vero tot panes fecerat, et quæcumque vellet jussu perficiebat, licet posset sexcentos thesna ros confertim ostendere, noluit tamen ; sed marsu- rum 8. JOANNIS CHRYSOSTOMA ARCHIEP. CONSTANTINOP. 5. Num vel umbra Pauli, vel calceamentis ejus

987 •ritate (Rom. 12. 8). Hæc est enim eleemosyna, si ita dederis, ut gaudeak, et putes te magis accipere, quam dare. idcoque medis omnibus conatur at leve faciat præceptum, ac cum alacritate fist oblatio. Et considera quet capitibus præcepti pondus auferre satagat. Pri- mo jubet nen unum, aut dues tresve offerre, sed universam civitatem. Collecta enim nihil aliud est, quam collatie et symbolum ab omnibus oblatum. Se- cunde accipientiam dignitati prospicit; non enim dixit, pauperes, sed Sancies. Tertio exemplum affert aliorum, qui simile quiddam fecerant: Sicut ordinasi, inquit, Ecclesiis Galatia. Ad hæc dici opportunitatem adjicit : Par unam sabbatorum, ait, unusquisque vestrum apud se seponat thesaurianne. Quinte, non jubet om» nem confurtim inferri eleemosynam; sed sensim et paulatim. Non enim par est ratio omnia uno die in- ferri præcipere, aut in diuturnum tempus illa mine- tatim dividere : nam hoc modo impensa no sentitur quidem. Sexto, non præscribit mensuram, sed offe- rentium arbitrio relinquit, et illud a Deo datum de- clarat : nam cum dicit, Quod commodum fuerit, hæc ambo indicat. Septimum quoque alium modum adjicit, dicons, Ut non, cum venero, tunc collecte fant. Simul enim eos excitat exspectantes adventum suum, et consolatur, certum adventus sui diem significans. No- que his contentus octavum aliud adjicit. Quodnam illud? Cum autem præsens fuaro, inquit, quos probave ritis per epistolas, hos mittam perferre gratiam vestram. Quod si dignum fuerit ut et ego cam, mecum ibunt (1. Cer. 16. 5. 4). Vido quom aliena a fastu et quam mo- desta sit benta et generosa illa anima, vide quam sollicita, quam amoris plema. Noluit enim, neque passus est ut ii, qui pecunias administraturi erant, arbitratu sui ipsius constituerentur, sed corum ele- ctionem ipsis permisit, neque contumelia loco habuit, si Corinthiorum calculo átque sententia, non autem Pauli, constituerentur; contra vero absurdum fore censuit, si oblatio corum esset, ministrorum autem electio sua. Ideoque id illis commisit, modestiam si- mul suam ostendens, atque omnem ansam umbramque adversæ suspicionis resocans. Nam licet sole splendi- dior et ab omni mala suspicione alienus esset : ex abundanti tamen curabat infirmioribus se attemperare, et falsas suspiciones effugere. Propterea dicit: Cum autem præsens fuero, ques probaveritis, has mittam per- førre gratiam vestram. Quid dicis? Tu non navigas, neque pecunias accipis, sed aliis rem committis? Ne igitur talia cogitantes segniores evaderent, vide quo- modo et hoc iterum caveat. Non enim simpliciter di- xit, Quos probaveritis, mittam, sed quid? Per episto- tas. Etiamsi corpore non adfuturus sim, at literis meis præsens ero, eorumque ministerii particeps. digni sumus, quando ille tanta apud omnes gloria fulgens omnium rejicit honores, nos autem stoma- chamur et ægre ferimus, si non sententia et calculo nostro talium pecuniarum prompti creentur, contume- liamque nobis inferri putamus cum nobis inconsultis quipiam pecunias impendunt suas? Vide etiam qua 268 ratione sui ubique mentionem faciat, neque uspiam obliviscatur : neque enim hic mandatum vocat Ek neque eleemosynam, sed Gratiam; ostendens mortnos suscitare, dæmones pellers of leproses mundare, sic et pauperes juvare gratiæ opus ime potius hoc quam illud : atque etiamsi gratia sit, studio tamen et alacritate opus nobis est ut eligamus et volimus, et nos gratia dignos reddamus. Hoc itaque ad consolationem attulit, quod literas suas cum illi mitteret; aliud vero majus adjecit, quod se polliceretur ¡timeris socium fore : Qued si dignum fuerit, inquit, and ar age sam, mecum ibunt (1.Cor.16.3.4). Hic animadvertas velim ejus prudentiam. Neque enim negavit se simul iturum, neque omnino pollicitus est; sed illud etiam dentium arbitrie permisit, eosque profectionis sure dominos fecit; indicans, si donum tantum foret, se incitare posset, iter se suscepturum esse. cum dicit, Si dignum fuerit, id subindicantis Quod si profectionem illam omnino negasset, ipess ignaviores sognioresque reddidisset; sin dubie pro- misisset, negligentiores fecisset. Ideo nec omnino negat, neque pollicetur; sed illud arbitrio Corinthie- rum relinquit dicens, Quod si dignum fuerit. Audien- tes enim Paulum ipsum delaturum oblationem majeri studio et alacritate ad id rei ferebantur, quod sanctæ illa manus dona tractaturn essent, et kuic sacrificio preces illius accederent. Porro si Paulo tra- dituri dona Corinthii, id cum majore alacritate ciebant, in Pauli Domino daturus (nam per pauperes ille suscipit), quam excusationem habiturus es? Ne- que enim, nisi magna fuisset oblatio multaque cura digna, ille cui totus orbis creditus, et cui cura crant omnes sub sole Ecclesiæ, pollicitus esset se pecunias administraturum esse. Hæc igitar animo reputantes, sive largiendum sit, sive aliis largientibus ministran- dum, ne segnes simus, neque measti, quod facultates nobis minuantur. Quomodo enim absurdum non fue- rit, dum agricola semen jaciens, et bona effundens, non tristatur, nec dolet, neque id sumptus loco habet, sod lucrum potius et proventum esse putal, tametsi spes sit incerta : to, qui non pro paribus, sed pro multo majoribus seminas, et qui in ipsas Christi ma- nus argentum jacturus es, refugere, torpere, opiam prætendere? Annon poterat Deus præcipere telluri, ut proferret aurum purum? Qui enim dixit, Germinet torra herbam fœni (Gen. 1. 41), moxque co- mantem exhibuit, poterat haud dubie præcipere ut fontes et fluvii aurum jugiter funderent. Verum id noluit, sed multos in paupertate dimișit tum ob ipso- tum ob tuam utilitatem. Nam ad virtutem opportunior est paupertas divitiis, et iis, qui in pec- catis sunt, non perva consolatio oritur ab auxilio ege- nis præstito. Tantaque hujusce rei cura est l'eo, ut cum advenisset carneque indutus cum hominibus conversaretur, non detrectaret, neque ignominiæ loco haberet, quod ipse quæ ad pauperes spectabant diş- pensaret. Etsi vero tot panes fecerat, et quæcumque vellet jussu perficiebat, licet posset sexcentos thesna ros confertim ostendere, noluit tamen ; sed marsu- rum 8. JOANNIS CHRYSOSTOMA ARCHIEP. CONSTANTINOP. 5. Num vel umbra Pauli, vel calceamentis ejus

987 •ritate (Rom. 12. 8). Hæc est enim eleemosyna, si ita dederis, ut gaudeak, et putes te magis accipere, quam dare. idcoque medis omnibus conatur at leve faciat præceptum, ac cum alacritate fist oblatio. Et considera quet capitibus præcepti pondus auferre satagat. Pri- mo jubet nen unum, aut dues tresve offerre, sed universam civitatem. Collecta enim nihil aliud est, quam collatie et symbolum ab omnibus oblatum. Se- cunde accipientiam dignitati prospicit; non enim dixit, pauperes, sed Sancies. Tertio exemplum affert aliorum, qui simile quiddam fecerant: Sicut ordinasi, inquit, Ecclesiis Galatia. Ad hæc dici opportunitatem adjicit : Par unam sabbatorum, ait, unusquisque vestrum apud se seponat thesaurianne. Quinte, non jubet om» nem confurtim inferri eleemosynam; sed sensim et paulatim. Non enim par est ratio omnia uno die in- ferri præcipere, aut in diuturnum tempus illa mine- tatim dividere : nam hoc modo impensa no sentitur quidem. Sexto, non præscribit mensuram, sed offe- rentium arbitrio relinquit, et illud a Deo datum de- clarat : nam cum dicit, Quod commodum fuerit, hæc ambo indicat. Septimum quoque alium modum adjicit, dicons, Ut non, cum venero, tunc collecte fant. Simul enim eos excitat exspectantes adventum suum, et consolatur, certum adventus sui diem significans. No- que his contentus octavum aliud adjicit. Quodnam illud? Cum autem præsens fuaro, inquit, quos probave ritis per epistolas, hos mittam perferre gratiam vestram. Quod si dignum fuerit ut et ego cam, mecum ibunt (1. Cer. 16. 5. 4). Vido quom aliena a fastu et quam mo- desta sit benta et generosa illa anima, vide quam sollicita, quam amoris plema. Noluit enim, neque passus est ut ii, qui pecunias administraturi erant, arbitratu sui ipsius constituerentur, sed corum ele- ctionem ipsis permisit, neque contumelia loco habuit, si Corinthiorum calculo átque sententia, non autem Pauli, constituerentur; contra vero absurdum fore censuit, si oblatio corum esset, ministrorum autem electio sua. Ideoque id illis commisit, modestiam si- mul suam ostendens, atque omnem ansam umbramque adversæ suspicionis resocans. Nam licet sole splendi- dior et ab omni mala suspicione alienus esset : ex abundanti tamen curabat infirmioribus se attemperare, et falsas suspiciones effugere. Propterea dicit: Cum autem præsens fuero, ques probaveritis, has mittam per- førre gratiam vestram. Quid dicis? Tu non navigas, neque pecunias accipis, sed aliis rem committis? Ne igitur talia cogitantes segniores evaderent, vide quo- modo et hoc iterum caveat. Non enim simpliciter di- xit, Quos probaveritis, mittam, sed quid? Per episto- tas. Etiamsi corpore non adfuturus sim, at literis meis præsens ero, eorumque ministerii particeps. digni sumus, quando ille tanta apud omnes gloria fulgens omnium rejicit honores, nos autem stoma- chamur et ægre ferimus, si non sententia et calculo nostro talium pecuniarum prompti creentur, contume- liamque nobis inferri putamus cum nobis inconsultis quipiam pecunias impendunt suas? Vide etiam qua 268 ratione sui ubique mentionem faciat, neque uspiam obliviscatur : neque enim hic mandatum vocat Ek neque eleemosynam, sed Gratiam; ostendens mortnos suscitare, dæmones pellers of leproses mundare, sic et pauperes juvare gratiæ opus ime potius hoc quam illud : atque etiamsi gratia sit, studio tamen et alacritate opus nobis est ut eligamus et volimus, et nos gratia dignos reddamus. Hoc itaque ad consolationem attulit, quod literas suas cum illi mitteret; aliud vero majus adjecit, quod se polliceretur ¡timeris socium fore : Qued si dignum fuerit, inquit, and ar age sam, mecum ibunt (1.Cor.16.3.4). Hic animadvertas velim ejus prudentiam. Neque enim negavit se simul iturum, neque omnino pollicitus est; sed illud etiam dentium arbitrie permisit, eosque profectionis sure dominos fecit; indicans, si donum tantum foret, se incitare posset, iter se suscepturum esse. cum dicit, Si dignum fuerit, id subindicantis Quod si profectionem illam omnino negasset, ipess ignaviores sognioresque reddidisset; sin dubie pro- misisset, negligentiores fecisset. Ideo nec omnino negat, neque pollicetur; sed illud arbitrio Corinthie- rum relinquit dicens, Quod si dignum fuerit. Audien- tes enim Paulum ipsum delaturum oblationem majeri studio et alacritate ad id rei ferebantur, quod sanctæ illa manus dona tractaturn essent, et kuic sacrificio preces illius accederent. Porro si Paulo tra- dituri dona Corinthii, id cum majore alacritate ciebant, in Pauli Domino daturus (nam per pauperes ille suscipit), quam excusationem habiturus es? Ne- que enim, nisi magna fuisset oblatio multaque cura digna, ille cui totus orbis creditus, et cui cura crant omnes sub sole Ecclesiæ, pollicitus esset se pecunias administraturum esse. Hæc igitar animo reputantes, sive largiendum sit, sive aliis largientibus ministran- dum, ne segnes simus, neque measti, quod facultates nobis minuantur. Quomodo enim absurdum non fue- rit, dum agricola semen jaciens, et bona effundens, non tristatur, nec dolet, neque id sumptus loco habet, sod lucrum potius et proventum esse putal, tametsi spes sit incerta : to, qui non pro paribus, sed pro multo majoribus seminas, et qui in ipsas Christi ma- nus argentum jacturus es, refugere, torpere, opiam prætendere? Annon poterat Deus præcipere telluri, ut proferret aurum purum? Qui enim dixit, Germinet torra herbam fœni (Gen. 1. 41), moxque co- mantem exhibuit, poterat haud dubie præcipere ut fontes et fluvii aurum jugiter funderent. Verum id noluit, sed multos in paupertate dimișit tum ob ipso- tum ob tuam utilitatem. Nam ad virtutem opportunior est paupertas divitiis, et iis, qui in pec- catis sunt, non perva consolatio oritur ab auxilio ege- nis præstito. Tantaque hujusce rei cura est l'eo, ut cum advenisset carneque indutus cum hominibus conversaretur, non detrectaret, neque ignominiæ loco haberet, quod ipse quæ ad pauperes spectabant diş- pensaret. Etsi vero tot panes fecerat, et quæcumque vellet jussu perficiebat, licet posset sexcentos thesna ros confertim ostendere, noluit tamen ; sed marsu- rum 8. JOANNIS CHRYSOSTOMA ARCHIEP. CONSTANTINOP. 5. Num vel umbra Pauli, vel calceamentis ejus