Geminus: Elements of AstronomyGemini Elementa Astronomiae
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Τῆς δὲ πρὸς ἄλληλα τάξεως καὶ θέσεως τῶν ιβ ζῳδίων διαφοραί εἰσι τέσσαρες. Ἃ μὲν γὰρ αὐτῶν λέγεται κατὰ διάμετρον, ἃ δὲ κατὰ τρίγωνον, ἃ δὲ κατὰ τετράγωνον, ἃ δὲ κατὰ συζυγίαν, ὑπό τινων δὲ ἀντι-συζυγίαν. Κατὰ διάμετρον μὲν οὖν εἰσι ζῴδια τὰ κατὰ τὴν αὐτὴν διάμετρον κείμενα. Ἔστι δὲ τάδε· Κριὸς Ζυγός, Ταῦρος Σκορπίος, Δίδυμοι Τοξότης, Καρκίνος Αἰγό-κερως, Λέων Ὑδροχόος, Παρθένος Ἰχθύες. Συμβέ-βηκε δὲ τούτοις, ὅταν τὸ ἕτερον αὐτῶν ἀνατέλλῃ, τὸ κατὰ διάμετρον δύνειν, καὶ τοὐναντίον (ὁ δὲ λόγος ἐπὶ τῶν δωδεκατημορίων, καὶ οὐκ ἐπὶ τῶν κατεστηριγμένων ζῳδίων). Κριοῦ μὲν γὰρ ἀνατέλλοντος δύνει Ζυγός, Ταύρου δὲ ἀνατέλλοντος δύνει Σκορπίος· ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν τῶν κατὰ διάμετρον ζῳδίων. Λαμβάνεται δὲ [τὰ] κατὰ διάμετρον ὑπὸ τῶν Χαλδαίων καὶ πρὸς τὰς ἐν ταῖς γενέσεσι συμπαθείας. Δοκοῦσι γὰρ οἱ κατὰ διάμετρον γεννώμενοι συμπάσχειν ἀλλήλοις καὶ, ὡς ἂν εἴποι τις, ἀντικεῖσθαι ἀλλήλοις. Καὶ αἱ τῶν ἀστέρων ἐποχαὶ ἐν τοῖς κατὰ διάμετρον ζῳδίοις κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν καὶ συνωφελοῦσι καὶ συμβλάπτουσι τὰς γενέσεις κατὰ τὰς παραδεδομένας δυνάμεις τῶν ἀστέρων. Κατὰ τρίγωνον δέ ἐστι Κριὸς Λέων Τοξότης, Ταῦ-ρος Παρθένος Αἰγόκερως, Δίδυμοι Ζυγὸς Ὑδροχόος, Καρκίνος Σκορπίος Ἰχθύες, τὰ πάντα τρίγωνα ἰσό-πλευρα δ · ὑποτείνει δὲ ἡ τοῦ τριγώνου πλευρὰ ὑπὸ ζῴδια μὲν δ , μοίρας δὲ ρκ . Καλεῖται δὲ τὸ μὲν πρῶτον τρίγωνον τὸ ἀπὸ Κριοῦ βόρειον· ἐὰν γὰρ τῆς σελήνης ἔν τινι τῶν τριῶν ζῳδίων ὑπαρχούσης βορέας πνεύσῃ, ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἡ αὐτὴ διαμένει στάσις. Ὅθεν ἀπὸ ταύτης τῆς παρατηρήσεως ὁρμηθέντες οἱ ἀστρολόγοι προλέγουσι τὰς βορεινὰς στάσεις· ἐὰν μὲν γὰρ ἐν ἄλλῳ ζῳδίῳ τῆς σελήνης ὑπαρχούσης βορεινὴ γένηται, εὐδιάλυτος γίνεται ὁ βο-ρέας· ἐὰν δὲ ἔν τινι τῶν ἀφωρισμένων ζῳδίων ἐν τῷ βο-ρεινῷ τριγώνῳ βορέας συμπνεύσῃ, προλέγουσιν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας διαμένειν τὴν αὐτὴν σύστασιν. Τὸ δὲ ἑξῆς τρίγωνον τὸ ἀπὸ τοῦ Ταύρου καλεῖται νότιον· πάλιν γὰρ ἐὰν τῆς σελήνης ἔν τινι τῶν τριῶν ζῳδίων ὑπαρχούσης νότος πνεύσῃ, ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἡ αὐτὴ διαμένει στάσις. Τὸ δὲ ἑξῆς τρίγωνον τὸ ἀπὸ τῶν Διδύμων καλεῖται ζεφυρικὸν διὰ τὴν ὁμοίαν αἰτίαν. Τὸ δὲ ἐπὶ πᾶσι τρίγωνον τὸ ἀπὸ τοῦ Καρκίνου ἀφηλιωτικὸν διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν. Λαμβάνεται δὲ τὰ τρίγωνα καὶ πρὸς τὰς ἐν ταῖς γενέσεσι συμπαθείας. Δοκοῦσι γὰρ οἱ κατὰ τρίγωνον γεννώμενοι συμπάσχειν ἀλλήλοις καὶ αἱ τῶν ἀστέρων στάσεις αἱ ἐν τοῖς αὐτοῖς τριγώνοις καὶ συνωφελεῖν καὶ συμβλάπτειν ἅμα τὰς γενέσεις. Κατὰ γὰρ τρεῖς τρόπους αἱ συμπάθειαι γίνονται, κατὰ διάμετρον, κατὰ τρίγωνον, κατὰ τετράγωνον· κατὰ ἄλλην δὲ διάστασιν οὐδεμία συμπάθεια γίνεται. Καί-τοι εὔλογον ἦν ἐκ τῶν μάλιστα σύνεγγυς συγκειμένων ζῳδίων συμπάθειαν γίνεσθαι· ἡ γὰρ ἀποφορὰ καὶ ἀπόρροια ἡ φερομένη ἀπὸ τῆς ἰδίας δυνάμεως ἑκάστου τῶν ἀστέρων ὤφειλε μάλιστα συναναχρωτίζεσθαι καὶ συνανακίρνασθαι τοῖς πλησιάζουσι ζῳδίοις. Ὥσπερ γὰρ τρίγωνα καὶ τετράγωνα ἐγγράφεται εἰς τὸν κύκλον, οὕτω καὶ ἑξάγωνον καὶ ὀκτάγωνον καὶ δωδεκάγωνον· ἀλλὰ κατὰ μὲν τὰς τούτων ἐγγραφὰς οὐδεμία γίνεται συμπάθεια, κατὰ δὲ τοὺς προειρημένους τρόπους μόνον, φυσικῆς τινος ὑπαρ-χούσης ἐν ταῖς τοιαύταις ἀποστάσεσι συμπαθείας. Κατὰ τετράγωνον δέ ἐστι Κριὸς Καρκίνος Ζυγὸς Αἰγόκερως, Ταῦρος Λέων Σκορπίος Ὑδροχόος, Δίδυμοι Παρθένος Τοξότης Ἰχθύες, τὰ πάντα τετράγωνα γ · ὑπο-τείνει δὲ ἡ τοῦ τετραγώνου πλευρὰ ὑπὸ ζῴδια μὲν γ , μοίρας δὲ 2 . Καλεῖται δὲ τὸ μὲν πρῶτον τετράγω-νον τὸ ἀπὸ τοῦ Κριοῦ, ἐν ᾧ αἱ ὧραι συντελοῦνται, ἔαρ θέρος φθινόπωρον χειμών, τὸ δὲ δεύτερον τετράγωνον τὸ ἀπὸ τοῦ Ταύρου, ἐν ᾧ αἱ ὧραι τὸν μέσον ἔχουσι χρόνον, ἔαρος θέρους φθινοπώρου χειμῶνος, τὸ δὲ τρίτον τετράγωνον τὸ ἀπὸ τῶν Διδύμων, ἐν ᾧ αἱ ὧραι λήγουσι κατὰ τοὺς χρό-νους. Λαμβάνεται δὲ τὰ τετράγωνα, καθάπερ εἴρηται, καὶ πρὸς τὰς ἐν ταῖς γενέσεσι συμπαθείας. Ἔτι δὲ ἡ τῶν τετραγώνων ἔκθεσις καὶ πρὸς τὴν ἄλλην χρείαν λαμβάνεται ὑπό τινων. Τοῦ γὰρ ἑνὸς τῶν ζῳδίων τοῦ αὐτοῦ τετραγώνου δύνοντος τὸ ἑξῆς ὑπελάμ-βανον μεσουρανεῖν [ἐν] τῷ ὑπὲρ γῆν ἡμισφαιρίῳ, [τὸ δὲ ἑξῆς ἀνατέλλεν, τὸ δὲ τελευταῖον μεσουρανεῖν ἐν τῷ ὑπὸ γῆς ἡμισφαιρίῳ,] οἷον Αἰγόκερω δύνοντος μεσου-ρανεῖν Κριόν, ἀνατέλλειν δὲ Καρκίνον, μεσουρανεῖν δὲ ὑπὸ γῆν Ζυγόν. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν τετραγώνων ἐστί. Τὸ δὲ τοιοῦτον παράγγελμα ἐπὶ μὲν τοῦ ἑνὸς τετραγώνου τοῦ τὰς τροπὰς καὶ τὰς ἰσημερίας περιέ-χοντος κατὰ τὸ ὁλοσχερὲς λεγόμενον συμφωνήσει πρὸς τὸ φαινόμενον, πρὸς δὲ τὴν ἐν τῷ λόγῳ ἀκρίβειαν δια-φωνεῖ. Αἰγόκερω γὰρ τῆς πρώτης μοίρας δυνούσης Κριοῦ πρώτη μοῖρα μεσουρανήσει, Καρκίνου δὲ πρώτη μοῖρα ἀνατελεῖ, Ζυγοῦ δὲ πρώτη μοῖρα ὑπὸ γῆν μεσουρα-νήσει· τότε γὰρ ὁ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων κύκλος εἰς δ μέρη ἴσα διαιρεῖται ὑπὸ τῶν κολούρων κύκλων, ὥστε ἴσον εἶναι τὸ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως πρὸς ἀνατολὴν καὶ δύσιν τοῦ ζῳδιακοῦ διάστημα· ἑκάτερον γὰρ αὐτῶν γίνεται ζῳδίων γ . Ἐν δὲ ταῖς λοιπαῖς στάσεσι τοῦ τετραγώνου τού-του καὶ τῶν λοιπῶν οὐ συμβαίνει εἰς δ μέρη ἴσα διαιρεῖσθαι τὸν ζῳδιακὸν κύκλον. Διὰ δὲ τοῦτο οὐκ ἔστι διὰ παντὸς ἴσον τὸ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως πρὸς ἀνατολὴν καὶ δύσιν διάστημα ἐπὶ τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου λαμβανομένων τῶν διαστημάτων. Κατὰ μὲν γὰρ παράλληλον κύκλον ἴσον ἐστὶ διὰ παντὸς τὸ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως πρὸς τὴν ἀνατολὴν καὶ πρὸς τὴν δύσιν διάστημα· ὅθεν καὶ τῷ ἡλίῳ φερομένῳ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἐπὶ κύκλων παραλλήλων ἴσον εἶναι συμβαίνει τὸν ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς μέχρι τῆς μεσουρανήσεως δρόμον τῷ ἀπὸ τῆς μεσου-ρανήσεως μέχρι δύσεως. Ἐπὶ δὲ τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου λαμβανομένων τῶν διαστημάτων ἄνισον εἶναι συμβέβηκε τὸ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως μέχρι τῆς ἀνα-τολῆς διάστημα τῷ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως μέχρι τῆς δύσεως διὰ τὴν λοξότητα τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου. Καὶ ἔστιν ὅτε τῶν ἓξ ζῳδίων τῶν διὰ παντὸς ὑπὲρ γῆν ὄντων τρία μὲν καὶ ἥμισυ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως πρὸς ἀνατολὴν ἀπολαμβάνεται, δύο δὲ καὶ ἥμισυ πρὸς δύσιν. Ἤδη δὲ παρὰ τὰς τῶν κλιμάτων διαφορὰς καὶ εἰς ἀνισώτερα μέρη διαιρεῖται ὑπὸ τοῦ μεσημβρινοῦ κύκλου· καὶ ἔστιν ὅτε τῶν ρπ μοιρῶν τῶν διὰ παντὸς ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα ὑπαρχουσῶν ρ μὲν καὶ κ μοῖραι ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως πρὸς ἀνατολὴν ἀπολαμβάνονται, ξ δὲ πρὸς δύσιν, καὶ τοὐναντίον. Τοιαύτης οὖν ὑπαρχούσης τῆς πα-ραλλαγῆς ἐν τῇ διαιρέσει τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου, ἔκδηλον ὁλοσχερῶς γίνεται τὸ ἁμάρτημα. Ὑδροχόου γὰρ δύνοντος οὐ μεσουρανεῖ Ταῦρος, ἀλλ’ ἀφέξει ζῴδιον ὅλον ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως, ἔστι δὲ ὅτε καὶ πλέον· οὐδὲ ὑπὸ γῆν δὲ μεσουρανήσει Σκορπίος, ἀλλὰ ζῴδιον ὅλον ἀφέξει ἀπὸ τοῦ μεσημβρινοῦ, ἔστι δὲ ὅτε καὶ πλεῖον. Ὥστε καθόλου τὴν τῶν τετραγώνων ἔκθεσιν διημαρτῆσθαι. Κατὰ συζυγίαν δὲ λέγεται ζῴδια τὰ ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατέλλοντα καὶ εἰς τὸν αὐτὸν τόπον δύνοντα· ταῦτα δέ ἐστι τὰ ὑπὸ τῶν αὐτῶν παραλλήλων παρα-λαμβανόμενα κύκλων. Οἱ μὲν οὖν ἀρχαῖοι τὰς συζυγίας ἀπεφαίνοντο οὕτως. Καρκίνον μὲν ἐξετίθεντο μηδεμίαν ἔχειν συζυγίαν πρὸς ἄλλο ζῴδιον, ἀλλὰ καὶ ἀνατέλλειν βορειότατον καὶ δύνειν βορειότατον, τοιούτῳ τινὶ πιθανῶς προσανα-παυόμενοι· ἐπεὶ γὰρ αἱ θεριναὶ τροπαὶ γίνονται ἐν Καρκίνῳ, ἐν δὲ ταῖς θεριναῖς τροπαῖς βορειότατος γίνεται ὁ ἥλιος, διὰ τοῦτο ὑπέλαβον βορειότατον ἀνα-τέλλειν τὸν Καρκίνον, ὁμοίως δὲ καὶ δύνειν. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ Αἰγόκερω· καὶ γὰρ τοῦτον ὑπελάμβανον νοτιώτατον ἀνατέλλειν καὶ πρὸς μηδὲν ἕτερον ζῴδιον συζυγίαν ἔχειν· ἐπεὶ γὰρ αἱ τροπαὶ αἱ χειμεριναὶ γίνονται ἐν Αἰγόκερῳ, ἐν δὲ ταῖς χειμερι-ναῖς τροπαῖς νοτιώτατος γίνεται ὁ ἥλιος, διὰ τοῦτο ὑπέλαβον νοτιώτατον ἀνατέλλειν τὸν Αἰγόκερων καὶ μηδὲν ἄλλο ζῴδιον ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατέλλειν καὶ [εἰς τὸν αὐτὸν τόπον] δύνειν Αἰγόκερῳ. Τὰς δὲ λοιπὰς συζυγίας ἐξετίθεντο οὕτως· Διδύμοις Λέοντα, Ταύρῳ Παρθένον, Κριῷ Ζυγόν, Ἰχθύσι Σκορπίον, Ὑδρο-χόῳ Τοξότην. Τὴν δὲ τοιαύτην ἔκθεσιν παντελῶς διημαρτημένην εἶναι συμβέβηκεν· οὔτε γὰρ ἐν ὅλῳ τῷ Καρκίνῳ [αἱ] τροπαὶ γίνονται, ἀλλ’ ἔστιν ἕν τι σημεῖον λόγῳ θεωρητόν, ἐφ’ οὗ γενόμενος ὁ ἥλιος τὴν τροπὴν ποιεῖται· ἐν γὰρ στιγμιαίῳ χρόνῳ αἱ τροπαὶ γίνονται. Τὸ δὲ ὅλον δωδεκατημόριον τοῦ Καρκίνου ὁμοίως κεῖται τοῖς Διδύ-μοις, καὶ ἑκάτερον αὐτῶν ἴσον ἀπέχει ἀπὸ τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ σημείου. Δι’ ἣν αἰτίαν καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν ἴσα ἐστὶν ἐν Διδύμοις καὶ ἐν Καρκίνῳ, καὶ ἐν τοῖς ὡροσκοπίοις αἱ ὑπὸ τῶν γνωμόνων γραφόμεναι γραμμαὶ ἴσον ἀπέχουσι τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ καὶ ἐν Καρκίνῳ καὶ ἐν Διδύμοις· ἐξ ἴσου γὰρ κεῖται πρὸς τὸ θερινὸν σημεῖον τὰ δύο δωδεκατημόρια. Ὅθεν καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἐμπεριλαμβάνεται κύκλων, διὰ δὲ τοῦτο ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατέλλουσι Δίδυμοι καὶ Καρκίνος, ὁμοίως δὲ δύνουσιν εἰς τὸν αὐτὸν τόπον. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ Αἰγόκερω. Οὐδὲ γὰρ οὗτός ἐστι νοτιώτατος, ἀλλ’ ἕν τι σημεῖον λόγῳ θεωρητόν, ὃ κοινόν ἐστι τῆς τε τοῦ Τοξότου τελευτῆς καὶ τῆς τοῦ Αἰγόκερω ἀρχῆς· διὸ ἐξ ἴσου κεῖται τῷ Τοξότῃ καὶ τὴν αὐτὴν ἀπόστασιν ἔχει ἀπὸ τοῦ χειμερινοῦ τροπικοῦ σημείου. Ὅθεν καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν καὶ τῶν νυκτερινῶν τὰ αὐτά ἐστιν ἔν τε Τοξότῃ καὶ ἐν Αἰγόκερῳ, καὶ τὸ ἄκρον τοῦ γνώμονος ἐν τοῖς ὡρολογίοις τὰς αὐτὰς γράφει γραμμάς. Καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν παραλλήλων ἐμπεριλαμβάνεται κύκλων τὰ δύο δωδεκατημόρια τοῦ Τοξότου τε καὶ Αἰγόκερω· καὶ διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατέλλει καὶ εἰς τὸν αὐτὸν τόπον δύνει Τοξότης καὶ Αἰγόκερως· ἔστιν οὖν κατὰ συζυγίαν Τοξότης καὶ Αἰγόκερως. Ὁμοίως δὲ καὶ τὰς λοιπὰς συζυγίας διημαρτημέ-νας εἶναι συμβέβηκεν. Ἐκδηλότατον δὲ γίνεται [τὸ] ἁμάρτημα περὶ τὴν συζυγίαν τοῦ Κριοῦ. Ἀποφαίνονται γὰρ κατὰ συζυγίαν Κριὸν Ζυγῷ ὡς τούτων τῶν ζῳδίων ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατελλόντων καὶ εἰς τὸν αὐτὸν τόπον δυνόντων. Ἀλλ’ ὁ μὲν Κριὸς βόρειος ἀνατέλλει καὶ δύνει· τοῦ γὰρ ἰσημερινοῦ κύκλου πρὸς ἄρκτους κεῖται· αἱ δὲ Ζυγοῦ νότιαι καὶ ἀνατέλλουσι καὶ δύνουσι· τοῦ γὰρ ἰσημερινοῦ κύκλου πρὸς μεσημβρίαν κεῖνται. Πῶς οὖν δύναται Κριὸς Ζυγῷ κατὰ συζυγίαν εἶναι; Ἐκ διαφόρων γὰρ τόπων ἀνατέλλουσιν, ὁμοίως δὲ καὶ δύνουσιν. Οὐ δύναται οὖν ταῦτα τὰ ζῴδια ὑπὸ τῶν αὐτῶν παραλλήλων περιέχεσθαι κύκλων. Ὁμοίως δὲ οὐδὲ αἱ λοιπαὶ συζυγίαι συμφωνοῦσιν. Ἠγνοήκασιν οὖν τὰ περὶ τὰς πρώτας μοίρας συμβεβηκότα τοῖς κατὰ συζυ-γίαν ζῳδίοις περὶ ὅλα τὰ ζῴδια ἐκθέμενοι· πολλῷ γὰρ μᾶλλον ἔδει τὰ ὅλοις τοῖς δωδεκατημορίοις συμβεβηκότα εἰς ἀναγραφὴν καὶ παραγγέλματα ἀγαγεῖν. Εἰσὶν οὖν κατὰ ἀλήθειαν συζυγίαι 2 · Δίδυμοι Καρκίνῳ, Ταῦρος Λέοντι, Κριὸς Παρθένῳ, Ἰχθύες Ζυγῷ, Ὑδροχόος Σκορπίῳ, Αἰγόκερως Τοξότῃ. Ταῦτα γὰρ καὶ ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατέλλει καὶ εἰς τὸν αὐτὸν τόπον δύνει καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν παραλλήλων ἐμπεριλαμβάνεται κύκλων καὶ ἐξ ἴσου κεῖται πρὸς τὰ τροπικὰ σημεῖα. Ἐν τούτοις γὰρ καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν καὶ τῶν νυκτῶν ἴσα, καὶ τὰ ἄκρα τῶν γνωμόνων ἐν τοῖς ὡρολογίοις τὰς αὐτὰς γράφει γραμμάς.
Nondum
Hquido comperta erat, ut alibi diximus,
et intelligetur iterum capite 6, De mensibus.
Annuarum tempestatum exordia aliter ab astronomis, et ratione
constituuntur, quam sensu popularique judicio.
Nam astronomi per quadrantes tributo zodiaco,
cuilibet tempestati quadrantem suum assignant,
quem appellat Paulus Alexandrinus. Ini
tium ft ab Arielis ingressu; ac sic deinceps. Ροpularis usus ex coeli mutatione tempestatum intervalla metitur: cui et scriptores illi serviunt, qui
2 Præterea ex duodecim siguis quædam ne tota
quidem posita sunt in zodiaco, sed alia eo sunt
borealiora, ut Leo: alia australiora, ut Scorpius.
Rursus unumquodque dodecatemoriorum dividitur in partes triginta, et vocatur unum segmentum pars, seu gradus. Itaque zodiacus continet signa quidem duodecim, partes vero 360.
Sol autem uno anno percurrit zodiacum. Est
enim tempus annuum illud, in quo sol peragrat
zodiacum, et ab eodem puncto ad idem punctum
redit, hoc tempus est dierum 365 4/4. In tot enim
diebus illas 360 partes zodiaci sol confcit; fere
itaque in uno die unum gradum sol absolvit.
Verumtamen aliud est pars, aliud dies. Pars
enim est intervallum quoddam, cum sit 30 pars
signi; dies vero est tempus, quod fere 30 pars est
menstrui temporis. Deinde pars quidem est 360
pars zodiaci, dies autem est pars 3651/4 fere annui
temporis. Ac semper quidem signa sunt 30 par
tium, non semper autem 30 dierum.
Dividitur autem annuum tempus in partes quatuor, ver, æstatem, autumnum, et hiemem. Vernum igitur æquinoctium fit circa florum vigorem
summum, in prima parte Arielis. Solstitium æstivum contingit circa æstuum intentionem in prima
parte Caneri, ubi sol borealissimum circulum describit, et longissimum omnium, qui sunt in anno,
diem efficit, noctem vero brevissimam. Atqui dies
longissimus æqualis est nocti longissimæ, et dies
brevissimus æqualis est nocti brevissimæ. Dies vero
longissimus in climate Rhodi est horarum æquinoctialium 14 1/4. Aquinoctium autumnale est, cum
sol a boreali plaga ad australem plagam tendens,
iterum ad æquinoctialem circulum pervenerit, et
diem nocti æqualem effecerit. Solstitium autem
hibernum est, cum sol longissime a puncto nostro
verticali discesserit, et humillinius, quoad horizontem, factus fuerit, idemque circulum maxime
australem descripserit, et noctem longissimam omnium, quæ sunt in anno, effecerit, diem vero brevissimum. Est autem longissima nox in climate
Rhodi horarum æquinoctialium 44 1/2.
Tempora vero, quæ sunt inter solstitia et æquirem rusticam et hujus generis alia pertractant.
et ad oculum ita Geminus loquitur,
quia tunc sol maxime dejectus, et horizonti vicinus apparet. Recte autem addidit,
eo sensu, quem diximus. Nam revera
terris citimus non erat sol ætate Gemini in hiberno tropico sed in Sagittarii gradu quinto circiter; ubi tum solis erat perigeum, ut apogeum in
quinto Geminorum, quod et pag. 4 Geminus indicat.
Eodem modo annus ab
noctia,hoc modo dividuntur: ab æquinoctio verno,us
que ad solstitium aestivum dies sunt 94 1/2; nam in tot
diebus transit sol Arietem, Taurum, Geminos et ad
primam partem Cancri accediens, solstitium aestivum
eficit. Ab aestivo solstitio usque ad æquinoctium
autumnale dies sunt 92 1/2; nam in tot diebus transit sol Cancrum, Leonem, Virginem, et ad primam
partem Libræ accedens efficit æquinoctium autumnale. Ab æquinoctio autumnali usque ad solstitium
hibernum dies sunt 88 1/8; nam in tot diebus transit
sol Libram, Scorpium, Sagittarium, et ad primam partem Capricorni perveniens efficit solstitium hibernum. solstitio hiberno usque ad æquinoctium vernum dies sunt 90 1/8; in tot enim diebus transit sol reliqua tria signa, Capricornum.
Aquarium, Pisces. Omnes igitur dies horum qua
tuor temporum simul sumpti efficiunt dies 365 1/4,
quot etiam in uno sunt anno.
Quæritur igitur in his, cur, cum quatuor dicti
quadrantes zodiaci inter se sint æquales, et sol
semper æqualiter moveatur, ipse in temporibus inæqualibus æquales horum quadrantum arcus peragret; nam per totam astronomiam præsupponitur, et solem, et lunam, et quinque planetas æqualiter, circulariter, et contra mundi motum moveri.
Pythagoræi enim, cum primi has quæstiones aggrederentur, præsupposuerunt circulares atque
æquales solis, lunæ et erraticarum stellarum no- (
tus. Nam hujusmodi irregularitatem non admiserunt in his divinis atque æternis corporibus, ut
interdum velocius moverentur, interdum tardius,
interdum starent, ut sane etiam stationes vocant
in quinque erraticis stellis. Neque enim in homine
bene 3 composito et ordinato talem motus irregularitatem in gressibus aliquis admitteret; nam
vitæ necessitates sæpe fiunt hominibus causæ tarditatis, et velocitatis. At in ipsa incorruptibili natura
stellarum non potest ulla causa celeritatis et tarditatis adduci. Quam ob causam Pythagoræi hanc
proposuerunt quæstionem: Quomodo per circulares et æquales motus possent apparentiæ salvari.
De reliquis igitur planetis in aliis scriptis causam exponemus; nunc vero de sole causaın ostendemus, cur, cum æqualiter moveatur, in temporibus inæqualibus æquales arcus zodiaci conficiat.
Suprema igitur est omnium ea sphæra, quæ stellarum fixarum dicitur, quæ in se continet omniumn
fixarum constellationum, sive signorum effigiem.
Non est autem cogitandum, omnes stellas sub eadem esse positas superficie, sed alias esse sublimiores, alias humiliores. Cum enim visus noster
ad æqualem longitudinem a terra in cœlum sese
extendat redditur insensibilis altitudinis differentia.
Hipparcho distributus est. Vide lib. iv De doctrina
temporum, capite 30, ubi de summa solis apside disputatur.
cæterisove quæ hic a Gemino tradita sunt, copiose
Sub sphæra stellarum fixarum ponitur stella Saturni, Græcis id est lucens, dicta. Hæc
stella zodiacum circulum in triginta annis fere
peragrat, unum vero signum duobus annis, et sex
mensibus. Sub Saturno, eoque inferius fertur Jovis
stella, quæ Græcis vocatur. Peragrat aulem
Jupiter zodiacum in duodecim annis: unum vero
signum in anno uno. Sub Jove sita est stella Martis. Græcis vocata. Hæc stella zodiacun
conficit annis duobus, et sex mensibus: unum
vero signum duobus mensibus, et dimidio. Prosimum locum obtinet sol, uno anno zodiacum peragrans: unum autem signum uno fere mense. Inferior sole est Lucifer, id est stella Veneris. Hæc
ſere æquali velocitate cum sole movetur. Sub Venere collocatur Mercurii stella, quæ et ipsa soli est
aqualis in motu. Infima omnium est Luna, quæ
diebus 27 1/3 zodiacum percurrit, unum vero signum diebus duobus, et una fere quarta parte unius
Si igitur sol moveretur super constellatis signis,
omnino tempora, quæ sunt inter solstitia, et æquinoctia, essent inter se æqualia. Equales enim are
cus, cum æqualiter moveretur, in temporibus æqualibus conficeret. Similiter, si sol infra zodiacum
ferretur, et moveretur circa idem centrum zodiaci
tamen etiam sic tempora, quæ sunt inter solstitia
et æquinoctia, essent inter se æqualia; omnes
enim circuli, qui circa idem centrum moventur,
similiter a diametris dividuntur. Itaque, cum zodiacus in quatuor partes æquales dividatur a diame.
tris, quæ puncta solstitialia et æquinoctialia connectunt necessario etiam solaris circulus ab iisdem diametris in quatuor partes æquales dividetur.
Cum igitur sol super propria circumferentia æqualiter moveatur, tempora quadrantum zodiaci inter
se æqualia eliceret. At nunc inferius fertur sol, et
super excentrico circulo movetur: sicut figura subscripta ostendit. Non enim idem est centrum solaris circuli, et zodiaci: sed versus unam partem
adducta est solis sphæra. Propter talem positum.
in quatuor partes inæquales dividitur solaris curὁ sus: et fit maximus arcus, qui cadit sub quadranρεια
Hæc planetarum vocabula ab Ægyptiis manasse scribit Firmicus lib. 11, cap. 2. Mercurii nomen omissum hic a
Gemino, vel librario potius. Est autem
De planetarum motibus, sive sphærarum, in quibus
volvuntur, eadem habet Philo in libro De cherubim,
sive Cain, cujus verba corrigenda sunt, pag. 75
edit. Græcæ, ver. λεtem zodiaci eum, qui est ab Arietis primo gradu
usque ad Geminorum gradum tricesimum: minimus vero arcus, qui positus est sub eo zodiaci
quadrante, qui est a primo gradu Libræ, usque ad
tricesimum gradum Sagittarii.
nam vulgo legitur
etc. Oeto quippe sphæras statuit, quarum una est. quæ fixas continet, reliquæ sunt septem.
Absunt haec de Mercurio ab Anglic. et
nostro.
Unde cum sol super proprio circulo æqualiter
moveatur, idem convenienter inæquales arcus sui
circuli inæqualibus temporibus conficit,ac maximum
quidem arcum maximo, minimum vero minimo
tempore transit. At cum maximum arcum sui pro
prii circuli peragrat, tunc eum zodiaci quadrantem
conficit, qui est inter æquinoctium vernum, et τροsolstitium aestivum; cum vero per minimum ar
cum sui proprii circuli movetur, tunc eum zodiaci
quadrantem percurrit, qui est inter æquinoctium
autumnale et solstitium hibernum. Cum igitur
æquales arcus solaris circuli sub æquales arcus περιzodiaci cadant, necesse est inæqualia fieri tempora
inter se, quæ sunt inter solstitialia et æquinoctia
lia puncta et maximum quidem id, quod est ab
equinoctiali puncto verno usque ad solstitiale
punctum æstivum: minimum vero id, quod est ab
equinoctiali puncto autumnali usque ad solstitiale
punctum hibernum. Sol igitur perpetuo 4 movetur
æqualiter: sed propter excentricitatem solaris
sphæra temporibus inæqualibus æquales zodiaci
quadrantes conficit. Propter eamdem causam etiam
æqualia signa in temporibus inæqualibus sol peragrat. Si enim ab extremitatibus dodecatemoriorum
a centrum zodiaci connectamus lineas rectas
quemadmodum figura subscripta ostendit, erit quidem zodiacus in duodecim partes æquales divisus
solis vero circulus propter excentricitatem in duodecim partes inæquales divisus ac maximus quidem
arcus in solari circulo erit ille, qui est sub Geminis
minimus vero, qui est sub Sagittario.
sh
Propter quam causam maximo tempore percurrit sol Geminos: minimo vero tempore Sagittarium,
cum ipse sol semper æqualiter moventur. Sed cum
propter excentricitatem in partes inæquales solaris
circulus secetur, contingit tempora signorum zodiaci inæqualia esse
Quoad ordinem autem et situm, quem inter se
duodecim signa habent, sunt eorum quatuor differentiæ. Eorum enim quædam diametraliter opponuntur, quædam secundum triangulum distant,.
quædam secundum quadratum, quædam secundum
combinationem, quam aliqui etiam oppositam combinationem vocant.
Ea igitur signa diametraliter opposita dicuntur,
quæ secundum eamdem diametrum sunt posita..
Sunt autem hæc: Aries, Libra, Taurus, Scorpius,
Gemini, Sagittarius, Cancer, Capricornus, Leo,
Aquarius, Virgo, Pisces. His autem contingit, cum
alterutrum eorum oritur, occidere id quod est diamelraliter oppositum, et contra. Hæc a nobis dicuntur de dodecatemoriis, non de stelliferis signis.
Ariete enim oriente, occidit Libra. Tauro vero
oriente, occidit Scorpius; eadem ratio est reliquorum diametraliter oppositorum signorum. Accipiuntur autem diametraliter opposita signa a Chaldæis etiam ad mutuas compassiones in nativitatibus. Videntur enim illi, qui in oppositis signis
sunt nati, sibi invicem compati, et, ut dixerit itquis, sibi invicem adversari. Et stellarum epochæ
in signis diametraliter oppositis secundum idem
tempus et una juvant, et una lædunt nativitates
secundum traditas vires stellarum.
Quatuor balitudines, sive conspectus signorum explicat, qui
vim aliquam in genethliacorum sortica pulantur. Primus est quæ sex
signa subtendit, ut Aries, et Libra. Secundus
cujus latus quatuor signa subtendit, ut
Aries, Leo, Sagittarius trigonum efficiunt. Tertius
est quadrantalis, cujus latus
gradibus 90, signis tribus subtenditur. Sic Aries,
Cancer, Libra, Capricornus quadrangulum faciunt.
Quartus est atque hic duorum
signorum est, quæ a punctis tropicis ex æquo removentur, ut Cancer, et Gemini: Capricornus, Sagittarius, quæ sunt Ptolemaei, et antiscia
Julii Firmici. Hoc genus separatim a primis quatuor
ab illis ponitur. Nam is proprie
est, hoc est figuram in circulo integram non facit,
F Secundum triangulum autem posita signa sunt,
Aries, Leo, Sagittarius: Taurus, Virgo, Capricor
nus: Gemini, Libra, Aquarius: Cancer, Scorpius,
Pisces. Omnia triangula 5 æquilatera sunt quatuor: subtendit autem trianguli latus signa quatuor, gradus 120.
Vocatur autem primum triangulum boreale. Si
enim luna in uno triun signorum primi trianguli
posita, ventus boreas spiraverit: per dies multos eadem permanet constitutio. Unde astrologi, cum ab
hac observatione initium habeant, boreæ constitutiones. prædicunt. Nam si in alio quodam signo
luna constituta, exstiterit constitutio borealis, fa
cile boreas dissolvitur; at si una spiraverit boreas
in uno eorum signorum, quæ in boreali triangulo
continentur, prædicunt per dies multos eamdem.
permanere constitutionem. Proximum triangulum,
quod a Tauro incipit, nominatur australe. Contra.
enim, si in uno borum trium signorum luna concum uno tantummodo latere constet, quod uni
signo, vel tribus, vel quinque subtenditur. Habent.
tamen nec sunt signa, quæ se hoc
modo respiciunt, ut auctor est Ptolem. lib. 1 Tetrab.
Sed schematismus non est. Pro eo mathematici zd
substituunt, cujus latus signis
duobus et gradibus sexaginta subtenditur. Vide
præter citatos auctores, Manilium et Paulum Alexandrinum. signa sunt, quæ es
eodem loco oriuntur, et in eodem occidunt: ita
tamen ut initia eorumn ac termini procedant.
Porro schema illud, quod e manuscripto codice
repræsentavimus, solos e diametro, et
aspectus exhibet: quadrantales, et hexagonos non continet. ideo nos alterum hoc loco subje-.
cimus, in quo schematismi quatuor apparent.
stituta auster daverit, per dies multos eadem perma
net constitutio. Proximum triangulum, quod a Geminis inchoatur, vocatur zephyricum similem ob causam. Postremum triangulum, quod a Cancro initium
habet, dicitur subsolanum propter eamdem causam.
Usurpantur autem etiam hæc triangula ad inveniendas compassiones, quæ in nativitatibus spectantur. Videntur enim, qui secundum idem triangulum nascuntur, sibi invicem compati: et stellarum constitutiones, quæ sunt in iisdem triangulis,
simul et adjuvare et lædere nativitates. Nam compassiones funt tribus modis, secundum diametrum,
secundum triangulum, secundum quadratum. Sed
secundum aliam distantiam nulla fit compassio;
atqui consentaneum erat, ut ex signis maxime vicinis compassio fieret. Delatio enim et deluxus, qui
fertur a propria vi singularum stellarum, debebat
maxime concorporari, et commisceri cum vicinis
signis. Ut enim triangula et quadrata inscribuntur
circulo: sic etiam hexagonum, et octagonum, et
dodecagonum. At secundum horum inscriptiones
nulla fit compassio: tantum ea fit secundum prædictos modos, cum in hujusmodi distantiis naturalis quædam sit compassio.
Secundum quadratum posita signa sunt hæc
Aries, Cancer, Libra, Capricornus: Taurus, Leo,
Scorpius, Aquarius: Gemini, Virgo, Sagittariu
Pisces. Omnia quadrata sunt tria. Subtendit autem
latus quadrati signa tria, gradus 90. Vocatur primum quadratum, quadratum ab Ariete inceptum,
in quo horæ seu quatuor partes anni incipiunt,
ver, æstas, autumnus, hiems; secundum quadra
tum nominatur quadratum a Tauro inchoatum, in
quo horæ habent medium tempus veris, æstatis,
autumni, hiemis; tertium quadratum dicitur quadratum a Geminis inceptum, in quo horæ secundum tempora desinunt. Usurpatur autem uṛym
idemque quadratum, ut dictum est, etiam ad inveniendas compassiones, quæ in nativitatibus spectantur.
6 Præterea quadratorum doctrina etiam ad alium
quemdam usum a quibusdam accipitur. Nam uno
eorumdem signorum, quæ sunt in eodem quadrato,
occidente, proximum putabant tenere medium coeli
in superiore bemisphærio. Ut Capricorno occidente,
tenere medium cœli Arietem, oriri Cancrum, tenere imum cœli Libram. Eadem est ratio in reliquis quadratis. Hoc præceptum cum integre dicitur, tantum in uno quadrato, quod in se continet
puncta solstitialia et æquinoctialia, congruet cum
eo quod apparet at dissentit si totum hoc quadra
tum subtiliter consideretur. Capricorni enim primo
gradu occidente, Arietis primus gradus medium
coli tenebit: Cancer suo primo gradu orietur: Libra vero suo primo gradu imum coeli occupabit.
Tunc enim ecliptica in quatuor partes æquales dividitur a coluris circulis ut intervallum zodiaci,
quod est a medio cœli ad ortum, sit æquale intervallo zodiaci, quod est a medio cœli ad occasum;
utrumque enim horum intervallorum tria continet
signa. At in reliquis statibus hujus quadrati, et
aliorum quadratorum non contingit in quatuor
partes æquales zodiacum circulum dividi. Ac propterea intervallum a medio cœli ad ortum non semper est æquale intervallo a medio cœli ad occasum,
cum hæc intervalla, seu arcus, in zodiaco sumuntur. At si hæc intervalla in parallelo aliquo circulo
sumuntur, semper id quod est a medio cœli ad
ortum est æquale ei, quod est a medio coli ad occasum. Unde fit ut, cum sol quotidie in parallelis
circulis feratur, habeat cursum, qui est ab ortu ad
medium coeli, æqualem ei cursui qui est a medio
coeli usque ad occasum. Cum vero in zodiaco hæc
intervalla sumuntur, contingit ut id intervallum,
quod est a medio cœli ad ortum, sit inæquale ei
intervallo, quod est a medio cœli ad occasum, idque propter obliquitatem zodiaci, ac interdum ex
illis sex signis, quæ semper sunt supra horizontem, tria, et dimidium a medio cœli versus ortum intercipiuntur, duo et dimidium versus occasum.
me
H
www
Jam propter climatum differentias etiam in par
tes magis inæquales dividitur zodiacus a meridiano,
et interdum de 180 gradibus, qui semper sunt supra horizontem, 120 gradus a medio coli versus
ortum intercipiuntur: 60 vero gradus versus occasum, et contra. Cum igitur in divisione zodiaci lalis sit varietas, omnino manifestum fit erratum.
Cum enim Aquarius oritur, non tenet medium cœli
Taurus, sed toto signo a medio cœli aberit interdum etiam longius. Neque imum coli habebit
Scorpius sed idem a meridiano integro signo
distabit, interdum etiam longius. Itaque hæc secundum quosdam quadratorum doctrina omnino est
falsa,
Secundum combinationem posita signa ea dicuntur, quæ ex eodem loco oriuntur, et in eumdem
locum occidunt. Hæc autem sunt, quæ inter eosdem
sita sunt parallelos circulos. Veteres quidem combinationes signorum sic exponebant: Cancrum docuerunt nullam habere combinationem cum alio
signo: sed et oriri maxime borealem, et occidere
maxime borealem, cum in tali aliquo argumento
probabili acquiescerent. Cum enim æstiva solstitia
flant in Cancro, et in æstivis solstitiis sol maxime
borealis fiat, ob hoc putarunt maxime borealem
oriri Cancrum, similiter et occidere. Eadem autem
ratio est etiam in Capricorno. Etenim hunc putabant maxime australem oriri, et cum nullo alio
signo combinationem habere. Cum enim hiberna
solstitia Giant in Capricorno, in solstitiis vero
G
Abest vox a veteribus.
bernis maxime australis sol fiat: ob hoc putabant
maxime australem oriri Capricornum, et nullum
aliud signum ex eodem loco oriri, et in eumdem
locum occidere cum Capricorne. Reliquas combinationes sic exponebant, attribuentes Geminis LeoPiscibus
nem, Tauro Virginem, Arieti Libram,
Scorpium, Aquario Sagittarium. At talem expositionem omnino esse erroneam contingit. Neque
enim in toto Cancro solstitia fiunt: sed est unum
quoddam signum ratione percipiendum, in quo sol
positus solstitium eficit. In momento enim temporis conversiones, sive solstitia fiunt: at totum
signum Cancri positione simile est Geminis, et
utrumque eorum æqualiter distat ab æstivo puncto
solstitiali: ob quam causam etiam magnitudines
dierum et noctium æquales sunt in Geminis et in
Cancro et in instrumentis horariis lineæ a gnomonibus descriptæ æqualiter distant ab æstivo
puncto solstitiali, cum in Cancro, tum in Geminis.
Nam ad æstivum hoc punctum æqualem situm habent hæc duo signa. Unde etiam inter eosdem 7 circulos parallelos sunt sita: et ob hoc ex eodem loco
oriuntur Gemini, Cancer, similiter et occidunt in
eumdem locum.
Eadem est ratio etiam in Capricorno. Neque enim
hic est maxime australis, sed unum aliquod punctum ratione percipiendum, quòd commune est et
fini Sagittarii, et principio Capricorni: quam ob
causam similem situm habet cum Sagittario et
eamdem habet distantiam ab hiberno puncto scl
stitiali. Unde etiam magnitudines dierum et noctium eædem sunt in Sagittario et Capricorno
et extremitas gnomonis in instrumentis horariis
easdem describit lineas, et inter eosdem paralleics
circulos sita sunt hæc duo dodecatemoria cum
Sagittarii, tum Capricorni: atque ob hoc ex eodem loco oriuntur, et in eumdem locum occidunt
Sagittarius, et Capricornus.
Similiter vero et reliquas combinationes 'erroneas esse contingit. Manifestissimus enim fit error
in combinatione Arietis. Afirmant enim combinationem inter se habere Arietem, et Libram, quasi
hæc signa ex eodem loco oriantur, et in eumdem
locum occidant. Atqui Aries quidem borealis
oritur, et occidit, nam ab æquinoctiali versus
boream situs est. Libra vero australis oritur, et
occidit, ab æquinoctiali enim versus meridiem est
sita. Quomodo igitur Aries cum Libra potest habere combinationem? hæc enim signa ex diversis
locis oriuntur, et similiter in diversa loca occidunt. Nec possunt hæc signa ab iisdem parallelis
comprehendi. Similiter neque reliquæ combinationes bene se habent. Non enim animadverterunt
veteres, se ea, quæ tantum circa primas partes
eorum, signis combinatoriis contigerunt, totis
signis tribuere. Multo enim magis oportuisset
ea, quæ totis signis acciderunt, ad doctrinam et
præcepla referre.
Sunt igitur secundum veritatem sex combinationes: Gemini Cancro, Taurus Leoni, Aries Virgini, Pisces Libræ, Aquarius Scorpio, Capricornus
Sagittario. Hæc enim et ex eodem loco oriuntur,
et in eundem locum occidunt, et ab iisdem parallelis comprehenduntur, et similem situm habent
ad solstitialia puncta. In his enim magnitudines
dierum et noctium æquales sunt, et extremitates
gnomonum in instrumentis horariis easdem lineas
describunt.
CAPUT II.
De signis quæ stellis sunt insignita, seu de
constellationibus.
Constellata astra in tres partes dividuntur. Eorum enim quædam in zodiaco circulo sunt sita,
quadam dicuntur borealia, quædam vocantur australia.
Quæ igitur in zodiaco ponuntur, ea sunt duodecim signa, quorum appellationes antea diximus.
In duodecim autem signis quædamn stellæ dignæ
habitæ sunt propriis appellationibus, idque propter
significationes quas habent. Nam in dorso Tauri
positæ stellæ numero sex vocantur pleiades.
In fronte Tauri positæ stellæ numero quinque
nominantur hyades; quæ stella præcedit pedes
Geminorum, vocatur propus; quæ vero in Canero
nebulosæ stellarum congregationi similes sunt,
vocantur præsepe; duæ stellæ præsepi vicinæ vocantur asini; stella lucida, quæ est in corde Leonis
sita, cognominis illi loco, in quo posita est, cor
Leonis appellatur, ab aliquibus basiliscus, seu
regulus nominatur; eo quod hi qui circa hunc
locum nascuntur, regiam videantur habere nativitatem.
At stella splendida, quæ in sinistra manu Virginis
ponitur, spica vocatur: at ea stellula, quæ apud
dextram Virginis alam ponitur, vindemiator appellatur, quatuor stellæ, quæ in extrema dextra manu
Aquarii sunt sitæ, nominantur urna.
Stellæ quæ ab extremis partibus Piscium continuo sunt positæ, appellantur lineæ. Sunt autem
in australi linea stellæ novem, in borea linea stellæ
quinque, stella vero splendida, quæ in extrema
linea ponitur, nodus appellatur.
Borealia vero signa sunt, quæ extra zodiacum
circulum versus Ursas sita sunt. Et sunt hæc
Asterismos, stellasve boreales, vel australes, percenset ratione zodiaci circuli, non æquinoctialis, ex quo confirmari potest,
quod contra Scaligerum docuimus libro I, ante
Ptolemæi tempora, astronomos in stellarum latitu
dinibus designandis non solum æquinoctialis circuli, sed etiam zodiaci rationem duxisse.
Ursa major, Urs minor, Draco per ursas extenφύλαξ,
sus, Arctophylax, Corona, in genibus, Serpentarius, Serpens, Lyra, Avis, Sagitta, Aquila, 8
Delphinus, præsectio equi, vel secundum flipparchum, equus, Cepheus, Cassiopeia, Andromeda,
Perseus, auriga, Deltoton, et quæ postea a Calli
macho inter stellas est relata coma Berenices.
Rursus autem etiam in his borealibus signis
stelle quædam proprias habent appellationes, propter eas quas habent, utcunque, significationes.
Nam insignis stella, quæ in medio crurum Arcto
phylacis sita est, Arcturus nominatur. Splendida
stella, quæ juxta Lyran posita est, nomine totius
sui asterismi etiam Lyra appellatur: quæ vero
in extrema manu sinistra Persei sitæ sunt stellæ,
vocantur stella Gorgonum; quæ vero in summa
Imo quadrante
sulido, ut Hipparchus docet lib. num. 26. Nam
distabat a polo gradibus 38, 30', quod et tabularum
nostrarum epilogismus adamussim exhibet. Alesandhia polus elatus erat grad. 31 fere. Igitur gradibus 7, 30, hoc est exacto quadrante. Canobus
manu dextra Persei stellulæ crebræ et parvæ collocantur, hæ efficiunt constellationem falcis; quæ
in sinistro bumero aurigæ ponitur splendida
stella, hæc appellatur Capra: at due stellul,
quæ sitæ sunt in ejusdem summa manu, Hadi
vocantur.
Australia signa sunt, quæ a zodiaco circulo
versus meridiem declinant. Sunt autem hæc
Orion, Canis major, Procyon, Lepus, Argo, Hydra,
Crater, Curvus, Centaurus, Fera, hasta quam
tenet Centaurus, secundum Hipparchum, ara, piscis australis, cetus, aqua ab Aquario veniens,
fluvius ab Orione veniens, corona australis, quæ a
nonnullis Uraniscus, id est, parvum cœlum vocatur, secundum Hipparchum vero caduceus.
Rursus etiam in his australibus signis, quædam
stellæ proprias habent appellationes. Nam stella
splendida, quæ est in Cane minore, Procyon, id
est præcedens canis, vocatur: stella vero splendida, quæ est in ore Canis majoris, quæque videtur
incrementum æstuum efficere, eodem nomine cum
toto signo Canis appellatur; sed insignis stella,
quæ sita est in summo gubernaculo navis Argus,
Canobus dicitur. Atque hæc Canobi stella in Rhodo
difficulter videri potest, aut in locis plane excelsis
apparet; at Alexandriæ prorsus hæc videri potest.
Nam fere quarta parte signi Canobus ab horizonte
elevatus apparet.
CAPUT III.
De axe et polis.'
Cum mundus sphæricam habeat figuram, axis
vocatur ejus diameter, circa quam mundus convertitur. Extremitates vero axis dicuntur poli
mundi: polorum autem alter vocatur boreus, id
est arcticus; alter notius, id est antarcticus. Boreus quidem semper apparet, quoad nostrain babisuperabat horizontem.
Proclus spbæram suam edidit, quæ nihil aliud est quam hoc Gemini caput
terbium, et quartum, quibus ejusdem 12 et postrem
mo 2 adtexuit.
lationem; australis vero semper est invisibilis,
quad nostrum horizontem. Verumtamen sunt in
terra loca quædam, ubi contingit polum, qui apud
nos semper est apparens, illis esse invisibilem; et
contra eum polum, qui apud nos est invisibilis,
iHis conspicuum esse; et rursus est locus quidam in terra, ubi duo hi poli similiter in horizonte
jacent.
CAPUT IV.
De circulis sphæræ.
Circulorum sphæræ alii sunt paralleli, alii obliqui, alii per polos ducti: paralleli sunt, qui eosdem habent polos cum mundo. Sunt autem quinque
paralleli circuli, arcticus, æstivus tropicus, æquinoctialis, hibernus tropicus et antarcticus.
Arcticus circulus igitur est, qui inter circulos
semper apparentes est maximus, et horizontem
allingit in uno puncto, totusque supra terram desumitur, in quo astra posita neque occidunt, neque
oriuntur, sed per totam noctem circa polum moveri
cernuntur. Hic circulus in nostro orbe habitabili
ab anteriore pede ursæ majoris describitur.
9 Astivus tropicus (circulus est, qui inter eos
circulos, qui a sole secundum mundi conversionem
describuntur, est maxime borealis; super quo sol
constitutus efficit estivam conversionem, in qua
longissima Gt dies omnium, quæ sunt in anno, nor
vero brevissima. Sed post æstivam conversionem
non amplius ad ursas sol accedere spectatur, sed
ad alteras mundi partes vertitur, quam ob rem
circulus vocatur tropicus, id est conversivus.
Equinoctialis est circulus maximus inter quinque parallelos, qui ab horizonte æqualiter secatur;
ut de eo semicirculus supra terram sumatur, alter
vero semicirculus sub horizonte, super quo sol
constitutus æquinoctia, efficit, cum vernum, tum
autumnale.
Ilibernus tropicus "circulus est is, qui est
maxime australis eorum circulorum, qui a sole
secundum quotidianam mundi conversionem de- γενόμεscribuntur: ad quem cum sol pervenit, hibernam p
efficit conversionem, in qua longissima fit nox omnium quæ sunt in anno; dies vero brevissima. Verumtamen post hibernam conversionem non Circulus arcticus, quo
veteres usi sunt, longe ab nostro et usitato diversus est. Nam illi maximum vocant
arcticum, cujus semidiameter est altitudo poli,
centrum, polus mundi. Itaque pro regionum positu
varius est, ac major minorve. Vide Ptolemæum
lib. 11, c. 4, Cleomedem lib. 1, c. 2.
Scribit Geminus circulum arcticum ibi, ubi habitabat, delineatum fuisse
anteriori pede majoris Ursæ. Igitur 37 vel 38 circiter gradibus polus ibi supra horizontem emergebat; qui est Græciæ tractus. Verum infra longe
alium situm indicat Nam ait circulum tropicum
el
illic ab horizonte ita dividi, ut illo in octo partes
diviso, quinque supra, tres infra contineantur. Ex
quo consequens maximam diem horarum esse circiter xv, et elevari polum gradibus XLI. Aratus ad posteriorem cœli positum, qui est Macedoniæ,
Hellesponti, phænomena sua comparavit, cujus
auctoritate ducti pene omnes, qui de sphæra postea
scripserunt, eamdem poli elevationem adhibuerunt
cujusmodi sphæræ Arateæ dici meruerunt; cum
Eudoxeæ non minus appellari potuerint. Si quidem
Eudoxum in omnibus Aratus expressit. Legendas
præterea Leontius Mechanicus, et Achilles Talins
Isagoges, c. 25.
plius cernitur sol versus meridiem accedere, sed
rursus ad oppositas mundi partes convertitur,
ideoque dictus est nic circulus tropicus.
Antarcticus circulus est æqualis et parallelus
circulo arctico, et attingens horizontem in.puncto,
totusque infra terram desumptus; in quo posita
astra semper nobis sunt invisibilia.
Inter circulos prædictos maximus est æquinoclialis; proximi quoad magnitudines sunt tropici
minimi vero, quoad nostram habitationem, arctici
Hos autem circulos, cum sint latitudinis exper
tes, et ratione spectabiles, mente oportet cogitare,
qui ex astrorum positu et dioptrorum speculatione
et nostra cogitatione describuntur. Solus enim in
mundo visibilis est circulus via lactea; reliqui ra
tione sunt spectabiles.
Circuli vero paralleli tantum quing in sphæra
describuntur, quod non propterea fit quasi in
mundo tantum hi essent paralleli. Nam sol quoti
die, quoad sensum, describit circulum parallelum
æquinoctiali secundum mundi revolutionem: itaque inter tropicos circulos paralleli circuli bis 180
a sole describuntur; tot enim dies sunt inter conversiones.
Feruntur etiam omnes stellæ in circulis parallelis quotidie. Verumtamen non omnes circuli paralleli in sphæra describuntur, idque propterea, quod
ad alios quidem tractatus astronomicos multumi
conducant, non enim possibile esset, stellas recte in
globum materialem referre sine omnibus circulis
parallelis: neque magnitudines dierum et noctium
accurate inveniri sine prædictis circulis parallelis;
sed, cum ad primam astronomiæ institutionem nullum emolumentum afferant, non describuntur.in
sphæra: at quinque paralleli circuli, eo quod certa
quædam emolumenta ad primam astronomiæ insti
tutionem affèrant, in sphæra sunt descripti. Arcticus enim circulus astra semper apparentia deter
minat; æstivus tropicus circulus æstivam conversionem continet, et limes est transitus solis versus
septentrionem; æquinoctialis circulus puncta æquinoctialia continet; hibernus tropicus circulus terminus est progressus solis versus meridiem, et
hibernam conversionem continet; antarcticus circulus astra non apparentia determinat. Cum igitur habeant certa capita et emolumenta ad institutionem astronomnia, non sine ratione descripti sunt
in sphæra.
Parallelorum in
sphæra maximus est æquinoctialis; cæterorum quo
quisque longius ab illo recedit, eo est minor. Ratio
vere, quam habent minores ad maximum, investigalur ea methodo, quam attigimus libro vit. Nam,
ut est radius ad sinum complementi distantiæ paralleli cujuslibet, ita æquinoctialis ad parallelum.
Esto tropicus æstivus gradibus 24 distans ab æquaInter quinque prædictos parallelos circulos, arcticus circulus totus supra horizontem desumitur.
tore; complementum distantiæ est grad. 66, cujus
sinus 91355. Igitur ea proportio est æquinoctialis
ad tropicum, quæ est 100000 ad 91355, hoc est 10
ad 9 circiter. Ita circulus arcticus Arati distat ab
æquatore gradibus 49, a polo, 41. Sinus graduum
41 est 75471. Proinde ila se habet æquinoctialis
ad circulum hunc arctieum uti 100000 ad 75471;
quæ proportio fere est sesquitertia, ut 4 ad 3.
Astivus tropicus circulus in duas partes inæqua- τέles secatur ab horizonte, et segmentum majus supra terram desumitur, minus vero infra terram.
At non per omnes regiones et urbes eodem modo
æstivus tropicus circulus secatur ab horizonte, sed
juxta climatum diversitates diversum segmentorum
excessum contingit evenire, atque iis quidem qui
magis 10 quam nos, versus septentrionem habitant, in segmenta magis inæqualia ab horizonte secari tropicum æstivum contigit. Et tandem est regio quædam, in qua totus æstivus tropicus circulus fit supra terram. Iis vero qui magis quam nos,
versus meridiem habitant, in segmenta minus inæqualia æstivus tropicus circulus ab horizonte sectus
est. Et tandem est regio quædam versus meridiem
nobis sita, in qua æqualiter dividitur aestivus tropicus circulus ab horizonte: in hoc autem climate
secatur ita, ut cum totus circulus in octo partes
æquales divisus est, de his quinque partes supra
horizontem desumantur, tres vero infra horizontem. Ad hoc clima videtur etiam Aratus apparentiarum tractatum composuisse. Nam de æstivo
tropico circulo disserens, sic inquit
Hoc maxime in octo æquales partes diviso,
Earum quinque meridianæ volvuntur per supremas
partes terra,
Tres vero in hemisphærio sub terra: æstatis huic
[sunt conversiones.
Ex bac divisione sequitur, longissimum diem horarum æquinoctialium fieri 15, noctem vero horarum æquinoctialium 9. In horizonte Rhodi æstivus
tropicus circulus ab horizonte sic est divisus, ut
cum totus circulus in 48 partes dividatur, earum
29 supra horizontem desumantur, reliquæ vero 19
infra terram. Ex hac divisione sequitur longissimum diem in Rhodo fieri horarum æquinoctialium
141/2, noctem vero horarum æquinoctialium 9 1/2.
Æquinoctialis circulus per totam terram habitabilem æqualiter secatur ab horizonte, ut semicirculus supra terram desumatur, semicirculus vero
infra terram: ob quam causam ab hoc circulo
æquinoctia fiunt.
Hibernus tropicus circulus ab horizonte sic secatur, ut minus segmentum sit supra terram
jus vero infra terram. Inæqualitas segmentorum
eamdem habet diversitatem in omnibus climatibus,
quæ fiebat etiam in æstivo tropico circulo. Semper
enim alterna segmenta tropicorum circulorum inter
se sunt æqualia. Ob quam causam longissimus
dies æqualis est longissimæ nocti. Antarcticus
circulus totus infra horizontem occultatur.
Ex quinque prædictis parallelis circulis, alii
f.
Cum sit maxima
dies sub parallelo Rhodio horarum 14 et dimidiæ,
et nox minima horarum 9 et dimidiæ, maxima dies
semihoras totidem habet 29, quot minima nox.
constat 19.
suas magnitudines per totam terram retinent
c
Triplex habitatio est, in
qua parallelorum numerus minuitur. Prima est, in
qua polus autollitur gradibus totidem quot a polo
tropicus distat unde arctici instar est tropicus, et
vertex loci polo zodiaci subest, ac zodiacus semel
PATROL. GR.
dem, alii easdem magnitudines mutant juxta chimata, et aliis locis majores, aliis minores bi circuli fiunt. Tropici enim et æquinoctialis per totam terram magnitudinibus manent iidem. At arctici circuli mutantur magnitudinibus, et aliis locis
majores, aliis minores fiunt. lis enim qui versus
septentrionem habitant, majores funt arctici circuli cum enim polus altius elevatus apparet, necesse est etiam arcticum circulum, qui horizontem
attingit, semper majorem fieri; alicubi vero iis
qui versus septentrionem habitant, is circulus, qui
est æstivus tropicus, fit etiam arcticus, ita ut duo
circuli sibi invicem congruant, nempe æstivus
tropicus circulus, et arcticus, unumque accipiant
situmn. At versus loca magis septentrionalia,æstivo
tropico circulo, etiam majores fiunt circuli arctici.
Tandem est locus quidam versus septentrionem
situs, in quo polus fit verticalis; arcticus vero circulus horizontis locum occupat, eique congruit
secundum mundi conversionem, et eamdem accipit magnitudinem cum æquinoctiali, ita ut tres
circuli, arcticus, æquinoctialis et horizon eumdem situm et positum accipiant.
Rursus iis qui a nobis versus meridiem babitant, poli fiunt humiliores, arctici vero circuli minores. Et tandem regio est quædam a nobis versus
meridiem sita, ea est quæ dicitur esse sub æquinoctiali, in qua poli in horizonte constituuntur.
arctici vero circuli prorsus sunt sublati: ita ut pro
quinque circulis parallelis tantum tres fiant paralleli, nempe duo tropici, et æquinoctialis. Non enim
existimandum est, propter ea quæ prædicta sunt,
universaliter quinque esse parallelos circulos, sed
respectu nostræ habitationis multitudinem eorum
esse expositam. Sunt enim quidam horizontes, in
quibus tantum tres sunt circuli paralleli.
Sunt autem in terra habitationes, quarum prima
est, in 11 qua æstivus tropicus circulus attingit
horizontem, et situm arctici circuli accipit; secunda est habitatio, quæ dicitur esse sub polo;
tertia est habitatio, de qua paulo ante diximus,
quæ dicitur esse sub æquinoctiali.
Unde ne ordo quidem quinque parallelorum idem
est apud omnes, sed in nostra habitatione primus
nominatur circulus arcticus, secundus aestivus
tropicus, tertius æquinoctialis, quartus hibernus
tropicus, quintus antarcticus.
Jis vero qui magis habitant versus septentrionem,
quam nos, fit aliquando primus æstivus tropicus
circulus, secundus arcticus, tertius aequinoctialis,
in die horizontis instar habet. Secunda habita'in
est ubi vertex est mundi polus. Nam ibi nullus est
circulus arcticus, uti nec in tertia, quæ subjacet
æquatori.
quartus antarcticus, quutus hibernus tropicus.
Apud quos enim arcticus circulus fit major æstivo
tropico, necesse est apud eos prædictum esse ordinem circulorum.
Similiter neque vires quinque parallelorum circulorum apud omnes eos qui in terra habitant
sunt eædem. Nam qui apud nos est æstivus tropicus circulus, is antipodibus fit bibernus tropicus
circulus; qui vero apud illos est æstivus tropicus,
is apud nos fit hibernus tropicus.
lis vero qui sub æquinoctiali habitant, quoad
potentiam, tres circuli sunt æstivi tropici; sunt
enim collocati sub ipso transitu solis: sed quoad
circulorum inter se diversitatem, fit illis aestivus
tropicus circulus is qui nobis est æquinoctialis;
hiberni vero ii qui nobis sunt duo tropici. Se
cundum naturam enim, et universaliter in omni
habitatione aestivus tropicus dicendus erat is, qui
proximus est habitationi: quam ob causam iis qui
sub æquinoctiali habitant aestivus tropicus circulus
fit is qui nobis est æquinoctialis. Tunc enim illis
sol fit verticalis. Equinoctiales vero circuli apud
cos funt omnes paralleli. Aquinoctium enim semper est apud illos. Omnes enim paralleli circuli
æqualiter ab horizonte secantur.
Neque his circulis a se invicem eædem permanent distantiæ per totam terram habitabilem. Sed
ad descriptionem sphærarum meridianus sic dividitur: Toto enim meridiano secundum latitudinem
diviso in partes 60; arcticus a polo describitur
distans hujusmodi partibus 6; æstivus tropicus ab
arctico describitur distans 5; æquinoctialis ab
utroque tropico 4; hibernus tropicus circulus ab
antarctico describitur distans 5; antarcticus vero
a polo distans hujusmodi partibus 6.
At non per omnes regiones et urbes hi cireuli
Mira et scriptoris
hujus, et aliorum multorum inconstantia in cœli
positu, et certa tinienda. Sæpius enim Macedonicum, sive Arateum, clina cum Rhodio periniscent, et cum utroque Græcum, sive Atticum.
Noster paulo ante significaverat p. 10, ibi, ubi tum
degebat, attolli polun gradibus 41, hoc est diem
esse maximam horarum 15. Idem tarnen pag. 8 circulum arcticum talem ei regioni tribuit, qui Atticæ
Græciæque congruat, ut supra demonstravimus.
Hoc vero loco rem imprudens ad Rhodiacum parallelum transtulit. Circulum antiqui in sexaginta
partes tribuere solebant, qua ratione semicirculo
triginta competebant. Ad hunc modum Eratosthenes
aliique intervalla parallelorum dimensi sunt, sive
ea per partes sexagenas, sive per stadiasmos, conciperent. lloc e Strabone lib. ii, Achille Talio, Isag.
capite 39, aliisque constat. Ex intervallo quod hic
Geminus assignat, colligitur apua poli graduun
50. Est enim numerus & decima pars sexagenarii,
sicut 30 decima pars 30. Quare cum circulus
arcticus, cujus semidiameter est altitudo poli, partibus 6 a polo distet, cujusmodi totus circulus 60
continet, eadem altitudo partium 36 erit, qualium
eirculus est 360. Sic duodecima pars 60 sunt 5: uti
pars duodecima numeri 360 sunt 30; quare ab
arctico paralleli Rhodii ad solstitialem tropicum
gradus 30, partes sexagenariæ 5, et sic in cæleris.
Eadem distributio apud Achillem Tatium exstat
citato loco, ubi numeri mendosi sunt, et ex hac
ratione corrigi debent. Hyginus quoque lib. 1 Astronom. poet., eandem adhibet. Apparet astronomos
Rhodiacum libenter ad exemplum ac spe
cimen assumpsisse, propter commoditatem paititionum, et quæ in duodenario numero
instituuntur. Est enim numerus 36 duodenarius.
Sane Ptolemæus libro 11 eo parallelo potissimum
utitur. Ea res fecit ut alii per imprudentiam quæ
illius propria sunt cæteris omnibus accommodarent.
Ac Geminus paulo infra monet circulos omnes in
vulgatis spæris exigi ad horizontem Græciæ, quod
ne ipse quidem accurate tenuit. Namn Grzciæ, hoc est Attiræ graduum est circiter 37, ut
Hipparchus docet lib. 1. Verum quia Rhodus Græca
civitas est, et pars aliqua Græciæ, ut Peloponnesi
pleraque, sub eodem sita est parallelo: ideo hune
ipsum toti imputavit Græciæ. Frustra Precli, imo
vero Gemini inconstantiam istam ex refractionibus
conciliare student eruditi mathematici. Vera est
illius origo quam attigi.
GEMINI ELEMENTA ASTRONOMIE.
has habent a se invicem distantias: tropici vero
circuli ab æquinoctiali in omni climate eamdem
habent distantiam; sed tropici circuli ab arcticis
non eamdem habent distantiam in omnibus horizontibus, sed alii minus, alii plus distant.
Similiter neque arctici a polis æqualem habent
distantiam in omni climate, sed alii minorem, alii
majorem. Describuntur tamen omnes circumferentiæ ad horizontem Græciæ.
Per polos ducti circuli sunt ii qui a quibusdam
vocantur coluri, quibus contingit in propriis circumferentiis mundi polos habere. Vocantur autem
coluri, eo quod eorum partes aliquæ sint invisibiΔιὰ
les. Reliqui enim circuli toti spectantur secundum
mundi conversionem; at colurorum circulorum
partes aliquæ sunt invisibiles, eæ videlicet quæ ab
antarctico sub horizonte desumuntur. Scribuntur
autem hi, qui per polos sunt ducti, per puncta solstitialia et æquinoctialia, et in quatuor partes æqua.
les dividunt eclipticam.
12 Obliquus autem est circulus is qui duodecim
est signorum. Hic vero ex tribus circulis parallelis
compositus est, quorum hi quidem latitudinem
zodiaci circuli determinare dicuntur; iste vero di
citur circulus per media signa. Hic attingit duos
circulos cum æquales, tum parallelos: nempe
æstivum tropicum per Cancri primam partem;
hibernum vero tropicum per Capricorni priman
partem; æquinoctialem autem æqualiter dividit per
Ita in editis et Anglicano codice ac nostro. Perperam itaque Salmasius (Plin. Εxerc., p. 661 D) emendat,
Arietis primam partem, et per Libræ primam
partem. Latitudo zodiaci est partium 12. Dicitur
zodiacus circulus obliquus, eo quod oblique secal
circulos parallelos.
Horizon est circulus qui nobis distinguit et appa
rentem et non apparentem partem mundi, et æqualiter dividit totam sphæram mundi, ita ut hemisphærium supra terram desumatur, hemisphærium
vero infra terram. Sunt autem horizontes duo, unus
qui est sensibilis, alter qui ratione percipitur. Sensibilis horizon est qui a nostro visu describitur se
cundum determinationem visus, qui non habet
majorem diametrum stadiis 2000; at horizon, qui
ratione percipitur, pervenit ad sphæram stellarum
fxarum, et totum mundum æqualiter dividit.
Non est autem idem horizon per omnes urbes ct
regiones, sed quoad sensum fere in stadiis 400 iden
horizon permanet, ita ut et magnitudines dierum,
et clima, et oinnes apparentiæ eædem permaneant.
Cum vero plura fuerint stadia juxta diversitatem
habitationis, alius fit horizon, climate differens, et
omnes apparentiæ mutantur. Verumtamen oportet
quod etsi eodem recurrit, tamen et
vulgatæ lectioni sententia constat et temere sollicitari non del
diversitatem habitationis, quæ stadia superat,
accipi secundum accessum ad septentrionem et
meridiem. Nam iis qui habitant sub eodem parale
lelo, et decem millibus stadiorum a se invicem
distant, diversus quidem est horizon, sed clima est
idem, onnesque apparentiæ sunt similes. At principia, et tines dierum non simul omnibus erunt,
qui in eodem parallelo habitant. Secundum rationis
autein exactum judicium, station cum fit vel minimus accessus versus quamcunque mundi partem,
mutatur et horizon, et clima, omnesque apparentiæ
sunt diverse.
Non describitur autem horizon in sphæris propler talem causam, quod reliqui circuli omnes,
cum mundus ab ortu in occasum fertur, una convertantur et ipsi cum motu mundi. At horizon natura est immobilis, semperque eumdem servat situm. Si igitur horizontes describerentur in sphaeris,
sphæris motis, contingeret et horizontem moveri,
et feri verticalem: quod non est cogitandum, estque alienum a doctrina sphærica. Situs tamen horizontis ex receptaculo sphæræ intelligitur.
Meridianus est circulus, qui per mundi polos et
per punctum verticale describitur, ad quem ubi sol
pervenit, medietates dierum, et medietates noctium
efficit. Est et hic circulus immobilis in mundo, et
eumdem locum retinet in tota inundi conversione.
Keque hic circulus describitur in sphæris stelliferis, eo quod et immobilis sit, nec ullam admittat
mutationem.
Non est autem per omnes regiones et urbes idem
meridianus: sed quoad sensum, fere ad stadia 300,
idem permanet meridianus: quoad rationis judicium, statim cum fit quantuluscunque progressus
vel versus orientem, vel versus occasum, alius fit
meridianus. Nam secundum progressum versus
septentrionem, et versus meridiem, etiamisi intercedant stadioruin decem millia, tamen idem manet
meridianus: secundum progressum vero ab ortu
versus occasum differentiæ exsistunt meridianorum.
Obliquus etiamn est circulus viæ lacteæ. Hic enim
circulus majori latitudine obliquatus est, quanı ut
inter tropicos contineatur, et compositus est ex tenuitate nebulosa: solus etiam hic in mundo est
conspicuus. Ejus latitudo non est distincta, sed
secundum alias partes hic circulus est latior, secundum alias angustior. Ob quain causam in plurimis sphæris ne describitur quidem viæ lacteæ
circulus. Est et hic unus maximorum circulorum.
Maximi enim in splæris dicuntur circuli illi qui
idem cum sphæra habent centrum. Sunt autem
Leg.
GEMINI ELEMENTA ASTRONOMME.
maximt circuli septem: æquinoetialis, zodiacus,
et circulus per medietates signorum; circuli per
polos, circalus qui in omni habitatione 13 visam mundi partem a non visa separat, meridianus,
et circulus viæ lacteæ.
CAPUT V.
De die et nocte.
Dies dicitur dupliciter, uno modo tempus illud
quod est ab ortu solis usque ad occasum: altero
modo, dies dicitur tempus quod est ab ortu solis
usque ad proximum ortum solis. Est autem dies
juxta secundum modum conversio mundi, et ortus ejus arcus quem sol peragrat dum in conversione mundi movetur contra mundum. Quam ob
causam neque compositum illud tempus ex nocte
et die simul sumptis, æquale est omni nocti et
diei; sed quoad sensum magnitudines sunt æquales, quoad rationis judicium parva quædam est,
atque insensibilis diversitas. Mundi enim conversiones inter se temporibus sunt equales: sed arcuum ascensiones, quos sol conficit in mundi conversione, non sunt temporibus æquales. Quam ob
causam non est compositum illud tempus, nempe
omnis nox et dies, composito illi tempori, scilicet
omni nocti et diei, æquale.
Secundum alterum modum divisionis dierum,
mensem dicimus esse dierum 50, annum vero dierum 3651/4; est autem tempus ex nocte, et die compositum horarum æquinoctialium 24, æquinoctialis
autem hora est 1/24 pars temporis compositi ex nocle et die.
Non ea præcise loca,
ubi maxima dies fit horarum 47, vel 18. Sed ulterioris eæ quoque, ubi est horarum 21 et 22, ut ex
sequentibus apparet; quod in elevatione graduum
65, 66, ac deinceps evenit.
Eustathius ad
Odyss. K, versus illos exponens, qui a Gemino citantur, ait Cratetem illius interpretationis auctorem
Non sunt autem per omnes regiones et urbes
eædem magnitudines dierum, sed iis qui versus
septentrionem habitant majores finnt et dies, minores vero iis qui versus meridiem habitant.
Est autem in Rhodo longissima dies horarum
æquinoctialium 44 1/2; circa Romam longissima
dies horarum æquinoctialium 15; iis vero qui babitant aliquantulum ultra Propontida versus hoream, longissima dies fi horarum æquinoctialium
16, et adbuc magis borealibus 17 et 18 horarum
longissima fit dies.
Ad loca hæc videtur etiam Pytheas Massiliensis
accessisse. Inquit igitur in libris suis de Oceano
scriptis sic: «Monstrabant nobis barbari, ubi sol
cubaret. Eveniebat enim circa hæc loca noctem
quidem valde parvam fieri, bis quidem horarum 2,
illis vero 3, ut post occasum, parvo intervallo interposito, statim sol postea oriretur.» Crales grammaticus inquit horum locorum etiam Homerum meminisse in bis quæ Ulysses dicit
exstitisse, quæ Homericos versus ad exquisitiorem
et mathematicam rationem exigit. Nam simplicior
istorum sententia traditur, noctu et interdiu pariter operam dedisse pastioni Læstrygonas; ac nocte
quidem boves, ob ssilorum et ejusmodi pestium
metum; de die vero, villis munita pecora pavisse.
Porro diurna et noclurna pascua vocari. Ita Eustathius, quæ quidem.
Altiportam Læstrygoniam, ubi pastorem pastor
Vocat adducens: ille vero educens exaudit.
Ubi etiam insomnis vir duplices excipit mercedes.
Unam boves pascens, alteram argenteas oves pascens.
Prope enim et noctis et diei sunt viæ.
Cum enim circa hæc loca maxima dies sit horarum æquinoctialium 21, nos omnino parva relinquitur esse horarum 3, ita ut occasus propinquus
sit ortui, cum prorsus parvus arcus de æstivo tropico infra horizontem desumatur. Si quis igitur,
inquit, posset pervigilare per tantos dies, duplicem mercedem ferret; unam quod boves; alteram,
quod argenteas oves pasceret. Deinde adjicit rationem,, quæ est mathematica et congruens cum
sphærica doctrina.
Prope enim et noctis et diei sunt viæ,
id autem est quod occasus apponitur ortui.
Cum vero adhuc magis versus septentrionem
progredimur, fit æstivus tropicus circulus totus
supra terram, ut in æstivis conversionibus dies
apud illos fiat horarum æquinoctialium 24, iis vero
qui adhuc magis versus septentrionen 14 babitant, ſit arcus aliquis zodiaci circuli semper supra terram; et apud quos signi magnitudo supra
horizontem desumitur, apud eos menstrua fit dies;
apud quos duo signa supra terram desumuntur,
Limestrem contingit longissimam dierum diem feri.
Tandem est locus aliquis extremus ad septentrionem situs, in quo polus mundi fit verticalis;
zodiaci sex signa supra horizontem desumuntur
dies vero longissima apud eos fit semnestris: similiter et nox. Et horum locorum videtur etiam
Ilomerus meminisse, ut inquit Crates grammati
cus, en de Cimmeriorum habitatione dicit
Hic vero Cimmeriorum virorum populique urbesque
Aere et nebula tecti. Neque unquam eos
Sot splendens aspicit radiis;
Neque cum ascendit ad cœlum stelliferum;
Neque cum rursus cœlitus ad terram convertitur.
Sed nox tristis extensa est super miseros homines.
Cum enim polus mundi est verticalis, contingit
diem fieri semestrem, similiter et noctem. Trimestris enim fit, in quanto tempore sol ab æqui‹
noetiali circulo, qui horizontis locum obtinet, ad
æstivum tropicum circulum accedit; altera vero
expositio detorta et violenta mihi videtur. Altera
itaque melior, quam ex eodem Cratete etiam Eustathius attulit. Qui hoc insuper addit, Cratetem sub
Draconis capite tractum illum collocasse. Verum
cum Draconis caput ex Eudoxi et Hipparchi ratio.
ciniis, a polo distaret gradibus 37, poli
non nisi graduum esset 53, ac dies longissima horarum fere 17, quod non convenit. Nox enim horarum erit circiter 7. Sed neque satis recte ad idem
institutum Arateam illum versum accommodat Eustathius.
c
quo postea.
Manilius
Lib. ut
Si longius inde
Procedas, totis condentur singula membris,
Tricenasque trahent connexo tempore noctes,
Et totidem noctes adiment.
De his enim poeta loquitur quibus integrum dodecalemorion non oritur, aut occidit, non de iis quibus singulis dies in Cancro saltem exigua nocle
interrumpuntur, ut voluit Scaliger, quod ad altitu
dinem poli graduum 66, 30', accidit.
trimestris dies, in qua ab æstivo tropico ad
zontem descendit. Atque omni hoc tempore per
circulos parallelos, qui sunt supra terram, feretur. Cum vero contingat hanc habitationem in
media frigida atque inhabitabili zona esse, necesse est semper nebulis occupari locum, et in
magna aeris profunditate nebulas constitutas esse,
nec posse solis radios nebulas illas dissipare: itaque consentaneum est semper apud ipsos esso
noctis tenebras. Cum enim supra terram fuerit
sol, tenebre sunt apud ipsos propter crassitem
nebularum; cum vero infra horizontem sol fuerit,
propter naturalem necessitatem nox est apud eos
ita ut semper eorum habitatio lumine careat. Hoc
igitur, inquit, est illud quod a poeta dicitur
neque unquam eos
Sol splendens aspicit radiis.
An igitur hæc cogitet Homerus, alia esto ora
tio; quod autem sint loca quædam, cum terra sit
globosa, quæ prædictas magnitudines dierum inter se habeant, manifestum est ex ipsa sphæræ
figura. Loca certe hæc inhabitabilia esse contingit propter frigoris excessum. Sunt enim sita in
media zona frigida.
Contra vero iis qui versus meridiem habitant,
minores semper et adhuc minores fiunt dies; apud
alios quidem longissima dies est horarum æquinoctialium 14, apud alios 13.
Tandem est regio quædam magis nobis versus
meridiem sita, quæ dicitur esse sub æquinoctiali,
in qua poli mundi in horizonte ponuntur, sphæra
autem mundi recta constituitur: æqualiter autem
secantur omnes paralleli circuli, qui describuntur
a sole secundum quotidianam mundi conversionem.
Quam ob causam apud eos semper est' æquinoctium. Non enim propter aliam quamdam causam exsistit dierum inæqualitas, nisi propter
poli exaltationem, quæ mundi vocatur inclinatio. Evenit enim propter poli exaltationem,
eorum circulorum qui ab æquinoctiali usque ad
æstivum tropicum describuntur, majora quidem supra terram esse segmenta, ninora autem infra
terram: eorum vero, qui ab æquinoctiali ad hibernum tropicum describuntur, minora segmenta infra terram fieri, majora vero supra terram. Ubi
vero poli mundi in horizonte jacent, causa inæqualilatis dierum sublata, quæ est inclinatio mundi,
evenit ut æquinoclium apud cos sit semper. Onnes enim circulos parallelos sol æqualibus temporibus peragrat, cum majores, tum minores, propterea quod circa fixa puncta nempe polos mundi,
fiat conversio mundi. Itaque non propter magnitudines circulorum, sed propter inæqualitatem segmentorum, in quibus sol fertur infra terramı,
et supra terram, fit inæqualitas dierum. Incrementa vero dierum et noctium nou sunt
in omnibus signis æqualia, sed circa tropica
puncta omnino sunt parva
15 ita ut fere usque ad dies quadraginta eadem
magnitudo dierum et noctium permaneat. Nam
et accedens, et rursus discedens sol a tropicis
punctis, efficit insensibiles secundum latitudinem
accessus, ut convenienter usque ad prædictam dierum multitudinem, quoad sensum, solis mora fiat.
Quam ob causam et maximi æstus, et maxima frigora post conversiones fiunt. Cum enim bis ad
eumdem locum accedat continue, et insensibiles
faciat accessus, et recessus, convenienter propter
moram in uno loco nunc æstuum, nunc frigoris efficit intensionem:hoc autem etiam ex gnomonibus est
manifestuin. Nam extremitas umbræ in gnomone
fere ad dies quadraginta permanet in tropicis lineis.
Sed circa utrumque æquinoctium magna incrementa
dierum fiunt, ut sequens dies a præcedente sensibiliter variet. Quam ob causam in horologiis extremitas umbræ in gnomone abæquinoctiali circulo quotidie sensibiles efficit distantias. Est autem causaļinaqualitatis et incrementi dierum obliquitas zodiaci
circuli. Auingit enim tropicos circulos, et ad multam
longitudinem contactus sese extendit: ut in multis locis parva sit distantia a circulo tropico. Ex
hoc etiam sequitur fut mutatio segmentorum supra terram, in quibus sol fertur, parva atque insensibilis'fiat, in circulo autem æquinoctiali ſit sectio zodiaci circuli et æquinoctialis: a sectione
inclinatio versus utramque partem magnam accipit ab æquinoctiali distantiam. Ex hoc sequitur ut
etiam magna dierum fiat mutatio, propter segmen
torum excessum, in quibus sol fertur supra horizontem. Propter hanc autem causam circa tropicos circulos parva atque insensibilia incrementa
dierum et noctium perficiuntur, et fere eamdem
mutationem habent incrementa: ut diurnum circa
æquinoctium incrementum fere nonagies sit majus diurno circa conversiones incremento. Eadem est ratio et in diurnis et in menstruis. Semper enim quantum dies augetur, tantum etiam nox
minuitur. Fiunt enim dies noctibus majores in sex
signis, Ariete, Tauro, Geminis, Cancro, Leone, et
Virgine, qui semicirculus zodiaci a prima parte
Arietis usque ad tricesimam partem Virginis est
lorealis. Rursus noctes diebus sunt majores in re
atque insensibilia
liquis signis, Libra, Scorpio, Sagittario, Capricorno, Aquario et Piscibus, qui rursus semicirculus
Scaliger in
Notis ad librum in Manilii, verba illa poetæ
Statque uno natura loco, paulumque quiescit;
ad ea refert, quæ hoc loco Geminus de solstitio
proximis mensibus narrat, nimirum xɩ circiter
ties pene immotum in tropico circulo consistere
solem Sed alienum id est a mente
Manilii, qui de hiberno tempore loquitur, per quod
maria clauduntur; nec non terra ipsa minus ultro
citroque commeantibus patet. Certe propter hiemis
inclementiam tectis sese continent homines, et a
bellis abstinent; ac sub pellibus hiemant: ideo
velut generale quoddam naturæ justitium indicitur
Tunc riget omnis ager,clausum mare, condita castra.
Nec tolerant medias hiemes horrentia saxa.
Statque uno natura loco, paulumque quiescit.
Legendum est
Nempe
ut paulo ante dixit. Alioqui in uno tantum
puncto fit contactus ille. Vide Hipparchum lib. i,
num. XXI.
GEMINI ELEMENTA ASTRONOMLE.
zodiaci a prima parte Libræ usque ad Piscium tr
cesimam partem australis est. Incrementum vero
dierum fit a prima parte Capricorni ad Geminorum
tricesimam partem: quod dimidium est zodiaci
circuli.
Ab hiberna conversione usque ad æstivam fit
dierum incrementum, sed noctium incrementum
fit a Cancri prima parte usque ad Sagittarii tricesimam partem, qui rursus semicirculus est zodiaci
ab æstiva conversione usque ad hibernam.
Nonnulli igitur putaverunt longissimas dies fieri
in Cancro siquidem æstivæ conversiones in dicto
signo Gant: noctes vero maximas fieri in Capricorno, cum hibernæ conversiones fiant in Capricorno. Qua in re simile committunt erratum ei
quod committunt in syzigiis. Si enim in totis signis fierent conversiones, esset verum quod modo
dictum est: at nunc puncta tropica ratione sunt
contemplabilia; totum vero signum Cancri eamdem
distantiam habet ab æstivo tropico puncto quam
Gemini, et ab iisdem parallelis circulis comprehen..
ditur; et ex eodem loco ortum facit, et in eumdem
locum facit occasum. Sunt enim hæc signa sibi
invicem secundum syzygiam, seu combinationem.
Quamobrem etiam magnitudines dierum et noetium æquales sunt in Geminis et Cancro. Etenim
in horologiis extremitas umbræ in gnomone easdem
lineas describit in dictis signis. Eadem est ratio
etiam in hibernis conversionibus. Neque enim in
illis putandum est in toto Capricorno longissimas
fleri noctes: sed unum aliquod punctum ratione
intelligendum commune est Capricorno et Sagittario: totum vero signum Capricorni, et signum
Sagittarii eamdem habent distantiam ab hiberno
tropico puncto, et ab iisdem parallelis circulis comprehenduntur, sibique invicem sunt secundumn 16
syzygiam, seu combinationem. Unde etiam magnitudines dierum et noctium æquales sunt in Sagittario et Capricorno. Universaliter autem, quæ signa inter se sunt secundum syzygiam, ea signa
equales habent dies et noctes. Erunt igitur æquales
dies in Geminis et Cancro, in Tauro et Leone, in
Ariete et Virgine, in Piscibus et Libra, in Aquario
et Scorpio, in Capricorno et Sagittario.
Cum autem mundus sit sphæricus, et moveatur
motu circulari ab ortu ad occasum, evenit ut omnia
puncta in sphæra in parallelis circulis ferantur.
Ex quo manifestum, quod etiam omnes stellæ in
parallelis circulis motum faciant. Quam ob causam
etiam eodem ex loco omnes stellæ fixæ oriuntur, et
in eumdem locum occidunt: similiter autem et paralleli circuli ex eodem loco oriuntur, et in eumdem locum occidunt.
At zodiacus, cum sit obliquus situ ad parallelos,
non habet omnes partes ex eodem loco orientes,
nec in eumdem locum occidentes: quamobrem
neque duodecim signa ex eodem loco oriuntur, neque in eumdem locum occidunt. Nam in latitudine
zodiacus circulus ortus et occasus efficit. Est au
‚tem latitudo ortus ejus semicirculus a prima parte
Cancri oriente, usque ad primam Capricorni partem ascendentem. Quanta enim est in horizonte
zodiaci circulatio, quæ est inter hos dies, tantus
est secundum latitudinem progressus zodiaco in
horizonte. His congrua etiam Aratus ostendit, cum
sic inquit
At hic tantum aquam Oceani transit,
Quantum a Capricorno oriente maxime
Ad Cancrum orientem volvitur: quantum undique
Oriens continet, tantum certe quidem alibi occidens.
In his enim determinat progressum zodiaci circuli, quem facit secundum latitudinem in ortu et
occasu idque congruenter mathematicis et apparentia. Talis cum sit inclinatio zodiaci, contingit
eliani dodecalemoria, etsi magnitudine æqualia
sunt, tamen inæqualibus temporibus ortus et occasus facere. Quæ enim cum zodiacus fit rectus
ortum faciunt, illa signa in maximo tempore ortum
et occasum faciunt. Recta enim ad horizontem cadunt, ut secundum unumquodque punctum fiat ortus signi, atque ideo magnum tempus ortus et
occasus consumatur. Quæ vero cum zodiacus ad horizontem fit obliquus ortum faciunt, illa minore
tempore oriuntur. Nam eliam signa obliqua incidunt in horizoutem, ut secundum multas alias partes simul ortum faciant, atque ideo velocem ortum
contingat fieri. Unde etiam illud quod apud Aratum dicitur, quæritur quomodo et in longissimis
noctibus, et in brevissimis, sex signa oriantur, et
sex occidant, cum noctium diversitas sit magna.
Dicit autem sic Aratus
....omni in nocte
Sex semper occidunt duodecimæ partes circuli
Totidem oriuntur: in tantam longitudinem quævis
Horizontis arcum describit, qui inter punctum ortivum Capricorni ac
Cancri interceptus est. Itaque idem est
quod Sed expungenda videtur, pro qua in codice veteri touto legitur, nihilo
sincerius. Sed Arati versus, qui ab Gemino declarantur, obscurissimi sunt; ut minus miremur a
Theone, sive scholiorum miscella, et ab vieno haud
satis intellectos fuisse. Sic enim explicant, quasi
hoc Aratus sibi velit; tantumdem ex illo circulo
supra terram ab oriente Capricorno ad orientem
patere Cancrum, quantum sub terra est a Cancro
sd Capricornumn. Ita Theon. Festus autem Avienus
Ille autem Oceani tantum descendit in æquor,
Quantum a cæruleo distat Cancro Capricornus.
Qaæ sententia nugatoria est, neque ad rem pertiτόπου
net. Iloc enim circulis omnibus maximis convenit,
qui æqualiter ab horizonte dividuntur. Imo in sphæra recta commune id est parallelis omnibus. Aratus
autem peculiare aliquid zodiaco circulo versibus iisce
complexus est. Ne multa, et secundum
latitudinem, ut vocant, ortivam, sive
non intelligendum est, ut docet Geminus. Quantum ait intervallum est inter punctum
horizontis, a quo Capricornus oritur, et illud unde
Cancer exortum facit, tantam oriendi occidendive
latitudinem habet zodiacus, ac tantum spatium, ab
Oceano, id est horizonte attollens sese, complectitur, similiterque occidens.
Si Solinianum exercitatorem auscultes, vapulabit Aratus, qui
dixit pro duodecima parte, cum sit duodenarius
ipse totus. Nam Casaubonum redarguit, quod apud
Nor semper est extensa, quantan medietas circuli
Αἰγόnocte incipiente attollitur supra terram.
Dubitatur jam quomodo etiam in longissimis et
in brevissimis noctibus semicirculus zodiaci et oriatur et occidat. Fit autem hoc propter inclinationem zodiaci. Nam propter obliquitatem, in temporibus inæqualibus oriuntur et occidunt zodiaci semicirculi. Nam cum zodiacus 17 circulus est hunwillimus ad horizontem, quod fit curu Capricorni
prima pars medium coli tenet, velocen facit ortum semicirculus qui est ab Arietis prima parte
usque ad Virginis partem tricesimam. Nam oblique
cadit ad horizontem, et in multis partibus simul
ortum facit. Cum vero zodiacus est rectissimus,
quod fit, cum prima pars Cancri medium culi tenet, velocem facit ortum et semicirculus qui est a
Libræ prima parte usque ad Piscium partem tricesimam: unde in longo tempore ortum facit. Collvenienter igitur et in hibernis noctibus, et in æstivis, sex signa oriuntur, et sex signa occidunt. Nam
ortiva tempora, etsi signa quoad magnitudinem
sunt æqualia, fiunt inæqualia secundum tempora.
Et quidem in hibernis noctibus ea signa oriuntur
quæ tardum faciunt ortum; in æstivis noctibus ea
oriuntur signa quæ velocem faciunt ortum.
Veteres igitur, quemadmodum non recte intellexerunt signa combinatoria, sic etiam in ortivis
temporibus signorum erraverunt. Cum enim præsupposuissent zodiacum circulum tum rectissimun
esse, cum Cancri prima pars medium cœli teneret; cumque hoc tempore oriatur Libra, occidat
Aries inde statuerunt longissimo tempore oriri
Libram, et longissimo tempore occidere Arietem.
Rursus cum humillimus fat zodiacus, prima parte
Capricorni tenente medium coli, et hoc tempore
oriatur Aries, Libra occidat: statuerunt celerrime
oriri Arietem, et celerrimo tempore occidere 1.ibram. Rursus cum mediam inclinationem zodiacus
tum ad horizontem accipiat, cum prima pars Arietis medium coeli occupat, et Libræ pars prima medium cœli tenet, oriatur autem Cancer el occidat
Capricornus: statuerunt igitur, medium tempus
ortus habere Cancrum, et medium tempus occasus
Capricornum; rursus Chelis medium caeli tenentiτῆς
Strabonem lib. 11, pro alia voce depravala restitui jubens, sexagesimas partes interprelalus sit. Hoc vero Salmasius (pag. 664) ideo reprehendit, quod ea notione scribendum
si quidem inquit, est sexagenarius, non
pars sexagesima; sicut non decima pars, sed
decuria. Secundum hoc grammaticum interdictum
vadimonium Arato dicetur; nec recusare poterit,
quin ad tribunal Salmasii reus citetur, quod Ewôɛbus, medium tempus ortus habebit Capricornus, et
medium tempus occasus Cancer. Talis expositio
ortivorum temporum apud veteres falsa est. Cum
enim Gemini et Cancer eamden habeant inclinationem in zodiaco ad borizontem, eamdemque di
stantiam ab æstivo tropico signo, et dierum magniκάδας scripserit pro Ut enim ab eo,
quod est defecti vult
sic ab vel formare oportebit
vel Apage has ineptias
ut cum Nazianzeno loquar. Postremo vel
Strabo ipse correctoris licentiam refrenat, apud
quem paucis post illa versibus,
vocabulum legitur.
Budlines aequales, et Cancro mediante in colo, oria
tur Libra: in tem poribus æqualibus oriuntur Virgo
et Libra.
Cumque rectissimus fiat zodiacus, Geminis et
Cancro medium cœli tenentibus, longissimo tempore oriuntur Virgo et Libra, et non tantum Chelæ,
ut veteres opinabantur.
Rursus cum Sagittarius et Capricornus eamdem
liabeant ad horizontem inclinationem, et Sagittario medium cœli tenente oriantur Pisces, occidat
Virgo Capricorno medium cœli occupante, oriatur Aries, occidat Libra, fatque humillimus 20diacus, cum Sagittarius et Capricornus in cœlo
mediant: in brevissimo tempore occidunt Virgo
et Libra.
Rursus vero cum Piscibus medium cœli tenentibus oriantur Gemini: Ariete medium cœli occupante oriatur Cancer: Piscibus vero et Ariete in
cœlo mediantibus, mediam inclinationem habeat
zodiacus: medium igitur tempus ortus continent
Gemini et Cancer, Sagittarius vero et Capricornus
occasus.
Similiter cum, Virgine et Chelis medium cœli
tenentibus, mediam inclinationem zodiacus habere
dicatur, et Virgine medium cœli tenente, oriatur
Sagittarius, occidant Gemini; Clelis vero coli inedium occupantibus oriatur Capricornus, occidat
Cancer, medium tempus habebunt ortus Sagittarius et Capricornus, occasus vero Gemini et Can- c
cer.
Ex his manifestum est quod ea signa quæ æqualiter a punctis tropicis et æquinoctialibus distant,
equalibus temporibus oriantur et occidant; et cum
omni nocte sex signa oriantur in horis 12, et omni
die sex signa oriantur in horis 12, manifestum est
quod et in die et in nocte 12 signa oriantur in boris 24, et unum signum in 2 horis secundum medium ortuum tempus. Et rursus cum omni nocte
sex signa oriantur in horis 12, manifestum est ex
ŝisdem, quod unum signum in duabus horis occidat, et 12 signa oriantur, et occidant in horis æquinoctialibus 24, et omnium signorum tempus ortus
et occasus, simul sumptum, sit æquale tempori
horarum æquinoctialium 24, et quod quæcunque
signa longissimo tempore oriuntur, ea brevissimo
tenipore occidant: quæ vero brevissimo tempore
oriuntur, ea longissimo tempore occidant.
18 CAPUT VI.
De mensibus.
Mensis est tempus a conjunctione ad conjunctionem, aut a plenilunio ad plenilunium. Est autem conjunctio, cum in eadem parte fuerint sol et
luna: quod fit circa tricesimum diem lunæ. Plenilunium dicitur, cum luna secundum diametrum
Sextum hoc caput Gemini
longe utilissimum est, ac pulcherrimum ad anui
Græci et Attici veteris formam explicandam. Eo.
nos usi sumus passim lib. 1 et 11 De doctr. temp.
autem menstruum tempus dierum 29 1/2 1/53; in
menstruo autem tempore luna peragrat et circulum
zodiacum, et præterea eum arcum quem sol in menstruo tempore in consequentia signa transit. Hie
arcus autem fere est unius signi. Itaque in menstruo tempore luna fere 13 signa percurrit. Est autein
exactum menstruum tempus, sicut dictum est, dierumn 291/21/33, quæ vero menstrua tempora ad civilem usum minus accurate sumuntur, ea sunt dierum
29 1/2, ita ut bimestre tempus fiat dierum 59
unde propter hanc causam civiles menses alternatim aguntur pleni, et cavi: propterea quod luna
bimestris sit dierum 59.
opponitur soli. Hoc ft circa medium mensem. Est
Non exactus hic
lunaris syzygiæ modus est, ut ex pag. 21 con
stalit.
Hic minimum annum usurpat Geminus pro majori, el ex
Ex his autem colligitur lunaris annus dierum 334.
Si enim unius mensis dies 291/2 duodecies multiplicaverinus, eficientur lunaris anni dies 354.
Alius enim est annus solaris, et alius annus lunaris. Solaris enim annus habet circuitum solis per
12 signa, qui habet dies 365 1/»: at lunaris suinus
continet tempus 12 mensium lunarium, quod est
dierum 354. Siquidem nec mensis ex integris constat diebus, nec annus solaris. Quærebatur igitur
tempus ab astrologis quod integros dies, et iutegros menses, et integros annos contineret..
Propositum enim fuit veteribus menses quidem
agere secundum lunam, aunos vero secundum solem. Quod enim a legibus et oraculis præcipiebatur, ut sacrificarent secundum tria, videlicet patria, menses, dies, annos; hoc ita distincte faciebant universi Graeci, ut annos agerent congruenter
cum sole; dies vero, et menses cum luna. Porro
secundum solem annos agere est circa easdem
tempestates anni eadem sacrifcia diis perfici; et
vernum sacrificium semper in vere consummari,
æstivum autem in æstate: similiter et in reliquis
anni temporibus eadem sacrificia cadere. Hoc enim
putabant acceptum et gratum esse diis. Hoc autem
aliter feri non posset, nisi conversiones solstitiales
et æquinoctia in iisdem zodiaci locis fierent. Secundum lunam vero dies agere est tale, ut congruant cum lunæ illuminationibus appellationes
dierum. Nam a lunæ illuminationibus appellationes
dierum sunt denominatæ.
In qua enim die luna apparet nova, ea per synalæplen, seu compositionen, id est, nopluribus confato: cujusmodi erat octaeteris enneadecaeteris; qui annus Cleostrati, vel Harpali,
vel Metonis, aut Calippi nominari consueverat. Hæc
vel pueris ignorare non licet.
Buil
vilunium appellatur; in qua vero die secundam fa- apparitionem, eam secundam lunam vocarunt;
apparitionem lunæ, quæ circa medium mensis fit,
ab ipso eventu, id est medietatem mensis nominarunt, ac summatim omnes dies a lunæ
illuminationibus denominarunt. Unde etiam tricesimam mensis diem, cum ultima sit, ab ipso eventu
triacada vocarunt. His consentanea etiam Aratus
in appellationibus dierum demonstrat, cum sic
inquit
Nonne vides, cum parva cornibus luna
Vesperi apparuerit, crescentis docet
Mensis (signum) inde cum primus splendor diffun
[ditur,
Ut umbram faciat, tendit ad quartum diem.
Octo dies in medio orbe luminis medietatem mensis
[tota facie
Semper autem alio tempore alias frontes inclinans
Dixerit, quota mensis aurora circumvolvatur.
19 In his enim perspicue inquit ab illuminationibus lunæ appellationes dierum denominatas esse.
Hujus quod secundum lunam accurate dies Græci
agant, argumentum est hoc, quod solis eclipses
liant in triacade, hoc est die tricesima. Tunc enimn
luna conjungitur cum sole, et in eodem gradu constituitur. Lunæ vero eclipses contingant ea nocte
quæ tendit ad medietatem mensis. Tunc enim secundum diametrum luna soli opponitur, et incidit
in umbram terræ. Cum igitur et anni accurate agrøntur secundum solem, et menses et dies secundum
lumnam, tunc putant Græci se secundum patria sacrificare; hoc autem est iisdem temporibus anni
eadem sacrificia diis consummare. Atque Ægyptii
quidem contrariam Græcis et sententiam et propositum habuerunt. Neque enim annos agunt secundum
solem, neque menses et dies secundum lunam, sed
propria quadam ratione sunt usi. Volunt enim sacrificia diis fieri non secundum idem tempus anni;
sed ea per omnes anni quadrantes ire, et fieri ex
æstivo festo et hibernum, et autumnale, et vernum.
Agunt enim annum dierum 365, duodecim enim
menses agunt 30 dierum, et quinque dies epactas
addunt. Sed quadrantem illum diei non intercalant
propter prædictam causam; ut videlicet illis festa
anticipent. Nam in quatuor annis uno die Agyptii
deficiunt a sole, in 40 annis decem diebus deficient
propter aunum solis. Itaque etiam totidem diebus
anticipant festa, ut ne contingant secundum eosdem
quadrantes anni. In annis vero 120 menstrua erit
varietas, respiciendo cum ad annum solis, tum ad
anni quadrantes. Quamobrem erratum illud, quod
apud Græcos circumfertur, cum propter temporis
longitudinem approbatione dignum sit habitum,
etiam ad nostra usque tempora pro vero creditun
fuit. Putant enim plurimi Græcorum in festum Isi33
Id est integro orbe lucens.
Hic locus Soliniani
commentatoris castigat errorem, qui annum EgyΟὐχ
px'
ptiacum ita contexuit, ut præter dies ccclxv horæ
sex quotannis insererentur.
dis, secundum Ægyptios et secundum Eudorum.
hibernas conversiones incidere. Quod falsum est
omnino. Mense enim toto festum Isidis distat ab
hibernis conversionibus. Fluxit autem erratum illund
er causa prædicta; nam ante 120 annos contigit
ut festum Isidis in ipsis hibernis conversionibus
ageretur: in annis autem quatuor unius diei fiebat
variatio. Hoc igitur non habuit sensibilem varietatem
ad anni tempestates. In annis autem 40 facta est decem dierum variatio. Nec sic quidem evenit sensibilem fieri mutationem. At nunc cum in annis 120 fiat
menstrua varietas, excessum ignorantiæ non relinquunt ii qui putant in festo Isidis, secundum Ægyptios
et secundum Eudoxum, hibernas fleri conversiones.
Uno enim die aut duobus dissentire aliquos hac de
re possibile est; at menstruam varietatem latere,
impossibile est. Etenim magnitudines dierum, cum
habeant magnam mutationem in hibernis conversionibus, eos arguere possunt. Et horologiorum
descriptiones manifestas faciunt veras conversiones,
et maxime apud Ægyptios, qui eas observant. Unde
festum Isidis prius quidem fiebat in hibernis conversionibus: et adhuc prius in æstivis conversio
nibus: sicut et Eratosthenes in commentario De
octaeteride meminit et agetur iterum in autumno,
et in aestivis conversionibus, et in vere, et in hibernis conversionibus. In annis enimn 1460 omnefestum transire oportet per omnes anni quadrantes; et rursus restitui ad idem tempus anni. 20
Ægyptii igitur secundum propriam hypothesin
propositi finis; Græci vero, cum contrariam sen:entiam habeant, annos agunt secundum solem, dies
vero, el menses secundum lunamı.
Mirum
est Achillem Tatium in eodem errore versari cap.
23 Isagog. sub finem. Igitur quod Isia olim in
; incidissent, id esse perpetuum arbitrabantur
imperiti. Quos ex eo refellit Geminus, quod ante
annos cxx, quam scribebat, illud accidisset, ac
proinde tempore suo solidum jam mensem festum
idem anteverteret. Scalig. lib. 11 De emend.
temp., capite De octacler. Eudoxi, ex hoc Genuini loco
colligebat Eudoxum octaeteridem suam ab Isiis
auspicatum esse, quasi boc Geminus diceret, ab
ardo illo, unde oclaeteridem suam inchoavit Eudoxus, ad ætatem suam annos elapsos esse centum
et viginti. Porro cum Eudoxum anno tertio olympiadis cu octaeteridem suam cœpisse putet, Nabonassari CCCLXXXII; si ad hunc annos adjicias cxx,
confiel annus Nabonassari Div, quo scribebat Geminus. Ita erit Hipparcho vetustior. Ad hane dubitationem minil se quod respondeat habere fatetur.
Sed nullus hic erat” hæsitandi locus. Non enim Isia
in ipsiusnet Eudoxei anni primni incurrisse
vuli Geminus ante cxx annos quam scriberet, verum in illum ipsum diem, in quem Eudoxus conjecerat: cuique affixas easdem esse posteritas deinceps omnis existimabat, solaris anticipationis ignara. Nos Eudoxum circa olympiadem
XCVII condidisse octaeteridem suam ostendimus
lib. εt De doctr. temp., cap. 6, quo tempore solstitium hibernum verum cadebat in Decembris xxv,
mediurn in xxvi. Jam Isia, de quibus Geminus doquitur, ca esse videntur, quæ ab xvn die Athyr ad
xx fiebant, ut testis est Plutarchus tract. De Istde
et Osiride (pag. 366 edit. Græco-Lat.). Nam ea
et lugubria fuisse scribit; et inter illorum
causas hanc recenset, quod contractis diebus nocles fiant longiores. At Achilles Tatius capite 23,
docet ob hanc eamdem causam Isia, quæ in incidunt, ab Ægyptiis celebrari solita. Quare
nullum jam dubium est, de quibus Isiis intelligendus sit Geminus. Hunc enim certum est de iis
agere, quæ tvn Allyr inibant. Athyr, inquam,
vagi, non Juliani et fixi. Quo posito facile erit investigare quod a Gemino tempus hoc loco designetur. Nam ut xv dies Athyr in Decembris xxvI
incidat, necesse est Neomeniam Thoth cadere in
Octobris x1. Id accidit primum anno Nabonassari
DLII, quarto olympiadis CXLV, periodi Julianæ 4517.
Adde igitur annos 120, exsistet annus periodi Juliane 4637, quartus olympiadis cLxxv, Urbis conditæ DCLXXVII. Sullæ itaque tempore floruit Geminus noster. In lib. 11 De doctrina temporum, cap. 6,
non multum ablusimus ab hoc calculo. Sed
ná; Eudoxi ex communi et Scaligeriana sententia
constituimus quarto die post solstitium, in xxx
Decembris, ut ex hypothesi et concessis ab illo
rebus argumentatio nostra procederet.
Hujus libri Fra
tosthenis meminit et Tatius.
Veteres igitur agebant nienses 30 dierum; menses autem intercalares propter annum solis. Cum
autem per apparentiam statim veritas deprelienderetur, eo quod dies et menses non responderent
lunæ, anni vero non congruerent cum sole, binc
quærebant periodum, quæ in annis responderet soli,
in mensibus vero et diebus lunæ. Continet autem
hujus periodi tempus integros menses, et integros
dies, et integros annos. Primam autem constituerunt periodum octaeteridis, quæ continet menses
quidem 99, in quibus intercalares menses sunt
tres, dies vero 2922, et annos octo. Constituerunt
autem octaeterida hoc niodo: Cum enim annus solaris sit dierum 3651/4, annus vero lunaris sit dierum 354, acceperunt excessum, quo excedit annus
solaris annum lunarem. Excessus autem hic est die- σεrum 11 1/4. Si igitur secundum lunam agamus
menses, in anno deficiemus ab anno solis diebus
11 1/4. Quæsiverunt igitur, quoties hi dies multiplicati efficiant integros dies et integros menses. Octies
ergo multiplicati efficiunt integros dies et integros
menses; dies quidem 90, menses vero tres. Si igitur in
annojuxta solem deliciinus diebus 11 1/4, manifestum
est quod in octo annis deficiemus juxta solem diebus
90, qui sunt menses tres. Quam ob causam in quavis
octaeteride tres aguntur menses intercalares, ut defectus qui fit singulis annis a sole, repleatur, et
rursus a principio, cum octo anni fuerint elapsi,
festa congruant ad easdem anni tempestates. Hoc.
enim cum fit, sacrificia diis semper perficientur in
iisdem anni tempestatibus.
Em vero cum menses intercalares, quantum fieri
poterat, ex aequo collocarent (neque enim exspe
ctanduin erat, donec menstrua fieret variatio ad
apparentiam, neque juxta solarem cursum integer
mensis erat antevertendus), ob eam causam intercalares menses constituerunt agi in tertio anno,
el quinto, et octavo; duos quidem menses, interjectis duobus annis: unum vero mensen, uno dun.
taxat anno interposito. Nihil autem refert, etiamsi
in aliis annis eamdem dispositionem intercalarium
mensium aliquis faceret. Agitur autem lunaris annus dierum 354: quam ob causam putaverunt men36 f.
Animadvertendus hic est embolimorum mensium situs in octaeteride, quos
anno tertio, quinto, et octavo intercalatos esse docet. Falso ergo Macrobius, et ante hunc Solinus in
fine octaeteridis tres solidos menses extra ordinem
inculcatos a Græcis asserunt: ita ut nonus annus
quadringentis et quatuor diebus explicaretur, hoc
est nonaginta ad ordinarios CCCLIV adjunctos caperet. Nunquam ita Græci annum suum ordinarunt.
Itaque istud est Solini; quem temere
asseclatus est Macrobius. Cum enim legisset ille,
in octaeteride Græca menses esse intercalares
tres, sive ita, vertente octaeteride totidem extra
ordinem imputatos esse menses putavit et in eumdem annum esse congestos.
Verum qui ita scribebant, non utique simul, et
eodem in anno, sed paulatim dispensatos esse touÇ
asserebant: quemadmodum Geminus
egregie demonstrat: qui quidem scriptor propter
non vetustatem modo, sed usum etiam doctrinæ
hujus, ac scientiam, sexcentis Solinis ac Macrobiis
antecellit.
Credit Solinianus commentator (Salmas., Plix.
exercit. p. 19 et C) in descriptione illa Græca.
nicæ intercalationis non convenire Macrobium inter et Solinum: quod Solinus anno nono interçalatos esse scripserit menses tres, sive dies
nonaginta Qui anno nono restituti efficiebant dies
quadringentes quadraginta quatuor, at Macrobius
octavo quoque anno id dicat esse perfectum. Nulla
inter eos discordia; neque Solinus principio anni
noni intercalatum esse docet, cuin id octavo
GEMINI ELEMENTA ASTRONOMIE.
sem lunarem esse dierum tempus autem
mestre dierum 59. Unde cavum et plenum mensein
per vices agunt, eo quod luna bimestris dierum
est 59. Fiunt igitur in anno sex pleni, et sex cavi
menses. Colliguntur autem dies 554; ac propterea
mensem post mensem plenum et cavum agunt.
Si igitur oporteret nos tantum annis solaribus
congruere, sufficeret, cum prædicta periodo utere
mur, eam congruere ad apparentias. Cum vero non
tantum secundum solem oporteat annos agere, sed
eliam menses et 21 dies secundum lunam, consideraverunt qua ratione et hoc finem suum assequeretur.
Cum igitur lunaris mensis præcise sumptus sit dierum 29 1/2 et 1/35, sint autem in octaeteride una cum
intercalaribus menses 99, multiplicaverunt mensis
dies 29 1/2 et 1/35 in 99 menses. Fiunt igitur dies
2923 1/2. Ergo in annis solaribus octo, lunæ dies
aguntur 2923 1/2. Atqui cum annus solaris sit dierum 365 1/4, et octo anni solares contineant dies
2922, octies multiplicati dies anni hunc efficiunt
numerum. Cum igitur lunares dies sint in octo
annis 2923 1/2, deficienius a luna in quavis octaeleride die 1, et insuper dimidio. Quare in 16 anuis
deficiemus a luna diebus 3. Quam ob causam in
quavis beccædecaeteride ad lunæ cursum tres adjį.
ciuntur dies, ut secundum solem annos agamus,
secundum lunam autem inenses et dies.
Cum talis emendatio facta esset, sequitur aliud
Cerratum. Nam lunares dies 3 intercalati in 16 annis abundant supra solem in 16 decaeteridibus,
diebus 50; hoc est integro mense. Ob quam cauexeunti Macrobius assignet, ut idem Solinianus
existimat. Non idem solum uterque, sed eodem
etiam modo factum intelligit. Annus quilibet octavus, et ultimus octaeteridis idem et octavus est
periodi, et ab ultimo antecedentis est nonus. Quare
intercalatio quævis nono anno fiebat ab anteriori
intercalatione, et octavo nihilominus periodi suæ.
Sic Olympiacus agon omnis et anno quinto fiebat
ab antecedent, et quarto tetraeteridis sum, si tetraeteridem ab eo, qui ab ludorum commissione
proximus est, auspicemur. Hine scriptores alii
quarto quoque anno celebratos illos esse ludos,
alii quinto quoque dixerunt; neque propterea dissentiunt invicem. Idem et in bissexto Romano evenit. Hoc animadvertere critici hominis interfuit,
non tam joculariter hallucinari in re nihili.
Quod autem Glaucippum auctorem citat Macro
bius (1 Saturn. 6, 13), cave putes veterem hunc
scriptorem tale quid prodidisse memoriæ, quale
de anno Græco isti fabulantur; nimirum in fine
octaeteridis nonaginta dies tresve solidos menses
ad annum accessisse. Nihil enim ille scripsit aliud,
quam superfluos dies ultimo anni sui mensi interseruisse Græcos, quod de paucis diebus, non de
mensibus integris usurpavit. Nam heccædecaeteridi dies tres accrescebant, ut auctor est Ge
minus.
Postremo notetur illa quoque Gemini ratio (pag.
21), quam affert, cur anno tertio, quinto, et octavo
intercalatum fuerit; videlicet quod exspectandum
minine fuerit; dum mense solido annus anteverte-°
ret; quam embolimi mensis nostri quoPATROL. GR. XIX.
que computi artifices olim adhibuerunt. Vide lib.
Vi De doctrina temporum, cap. 6.
Observent studiosi
quo sensu in anni Græci ratione describenda Geminus affirmet, studuisse Græcos, uti annus suus
cum sole paria faceret, menses cum luna; quod
non semel monere satis habemus propter Hispanici
jurisconsulti qui præfracte asserit, ex
mente Gemini Græcos sic annos suos ordinasse,
ut et singuli menses lunares essent, et anni singuli solares. Iloc non docet Geminus, sed mensem
quidem cum lunæ cursu quemlibet exæquatum
fuisse; cum sole vero, systema ipsum annorum
plurium, puta octaeteridein et enneadecaeteridem.
Prima octaeteris dierum exstitit 2922, menses habens 99, e quibus ordinarii erant 96, reliqui tres embolimi. Illi pleni et cavi. Hi pleni omnes ac tricenarii.
Posterior octacteris ex diebus componitur 2923 1/2.
Ita menses singuli diebus constant 29 1/21/33, hoc
est supra dies 29 horas habent 12, et 21/33 unius
horæ, vel 8/11. Nam in priore octaeteridis modo,
singulae syzygia colligunt dies 29, horas 12 et 112/5,
sive 4/11 unius hore. Ducantur enim 99 in29,1/21/53
unius dei, confiet numerus dierum 2923 1/2. Perperam itaque Scaliger lib. 11 De emend. cap. quod
inscribitur Elenchus octaeteridis, errorem esse
putat in Geminoa/y pro quasi mensis supra
dies 29 1/2 exigat 2/33. Id si esset verum, syzygia
dierum esset 2), horarum 13 15/55 sive 15, 27',
16″ 4/11. Octaeteris vero dierum 2926 1/2.
APPENDIX AD EUSEBI CHRONICON.
sam per annos 160 un
octaeteridibus aufertur. Nam pro tribus mensibus,
qui debebant in 8 annis agi, duo tantum intercalantur; ut rursus mense subtracto, in mensibus
et diebus congruant ad lunam, in annis vero ad
solem.
mensis intercalarium ex
Talis cum facta esset correctio, ne sic quidem
contingit eam congruere ad apparentiam; totam
enim octaeterida contigit aberrare, et secundum
nenses, et secundum dies, et secundum intercalares menses. Nam menstruum tempus non præcise
sumptum est. Εst enim tempus menstruum præcise
sumptum dierum 29, minutorum primorum 51',
secundorum 40", et tertiorum 50", el quartorum
24" 3. Propter hoc autem oportebit aliquando in 16
annis pro intercalaribus diebus dies 4 intercalari.
Unde non oportet in ulla periodo menses cavos
pares plenis agere; sed plures esse plenos cavis.
Si enim menstruum tempus tantum esset dierum
291/2, oporteret pares menses plenos et cavos agi.
Nune 22 autem est particula sensibilis in menstruo
tempore, quæ complet diurnam magnitudinem.
Hæc cum Græco non concordant.
Mendosus
hic locus est in cusis. Scribendum, ut est in veteri,
qui est mensis
Hipparcheus apud Ptolemæum lib. iv, cap. 2, dierum scilicet 29, 12, 44′, 3″, 20". Quoniam autem
astronomi veteres in subducendis rationibus suis
sexagesimis dierum sæpius utuntur, quam horis
horarumque scrupulis; contra quam hodie fieri
vulgo solet, juvat in tironum gratiam tabellas bic
duas ascribere, quibus tam horæ quam horaria
scrupula in dierum scrupula redigantur; ac vicissim diurna scrupula in horaria vertantur.
Tabula 1 conversionis scrupulorum diurnornm
in horaria.
Tabula II. conversionis horarum et scrupulorum
horarium in diurna scrupula.
Hora vel scrupula horaria.
Sexagenæ
diurnæ.
Horaria
scrup.
Sexagenæ
dierum.
Horaria
scrup.
Sexagena
dierum.
Sexagesimæ
diurnæ.
Horæ.
Scrupula
horaria.
Sexagesimæ
diurnæ.
Horæ.
Scrupula
oraria.
202 002 220 OWOC 200 202 60
222 223 222 OEN ME OD 24
25 HAK NG GIS 625 S& Sexagesimæ
diurnæ
Horæ.
Scrupula
horaria.
232 CON 020 0400 200 172 880
GO 0
222 222 ND 228 538 972 412 413
* ASE 228
Methodus utriusque tabulæ est ejusmodi. Propositæ diurnæ sexagesimæ, et in horas earumque
scrupula redigendæ quærantur in primo versu
prioris tabulæ, eique respondentes horæ, horarumque sexagenæ notentur. Ut si libet inquirere
quot sint scrupula dierum 31', 50", 8'", 20″” in
horas resoluta, quærantur ea singillatim in primo
Quam ob causam oportet plenos menses plures
versu, et quæ respondent e directo horarum ratiocinia capiantur: ita ut si scrupula diurna prima
sint, quæ his respondent, pro horis, et horarum
scrupulis primis habeantur. Si scrupula diurna secunda proposita sint, horæ sint primorum scrupulorum instar; et scrupula prima secundorum;
atque ita deinceps uno gradu scrupula descendant.
Ad hunc ergo modum ista computabimus.
Horæ
S
Scrupula diurna
Secunda
8 Tertia
20 Quarta
Summa horarum
Rursus ex secunda tabula investigemus quot in
sexagenas diurnas commutentur hore 12, 44', 3",
20", eadem cautione servata, ut si hore proposita
sint, quæ iis respondent sexagesimæ primæ, secundæ, etc., ut in tabula notata sunt, habeantur. Sin
pro horis scrupula proponantur, tum horæ in sexagesima prima horaria convertendæ, sexagesima
prima in secunda. Hoc modo itaque ratio constabit.
Horæ
Scrupula
Scrupula
Scrupula
Summa
Mirum de Metone tachisse Geminum, cui tamen præcipue inventum illud decemnovennalis cycli tribuitur.
Hipparchus, lib. 1, Philippi auctoritate·Attalum
esse cavis mensibus. Neque vero in octo annis
tres jam insunt menses intercalares. Si enim annus
lunaris esset dierum 354, solaris annus haberet
excessum dierum 11 1/4. Hi octies multiplicati complerent tres nienses intercalares. Nunc vero lunaris annus præcise est dierum 354 1/3 fere. Si igitur
5541/3 auferamus a 365 1/4 relinquentur dies 10
11/12: qui per 8 multiplicati efficiunt dies 874/3
fere. Hi autem dies non complent tres menses.
Quam ob causam non est ignorandum in octo annis
tres menses intercalares non posse esse. Hoc autem
etiam per enneakædecaeterida, id est periodum 19
annorum, fit manifestum. In annuis enim 19 aguntur 7 nenses intercalares, et ex majoribus temporibus congruet enneɔkædecaeteris in mensium usu.
Igitur in octo periodis 19 annorum intercalares
menses agentur 56, in octaeteride menses intercalares aguntur tres. Igitur in 19 octaeteridibus,
qua faciunt annos 152, intercalares aguntur 57.
In eodem tempore in periodo decennovennali,
quæ apparentiis congruit, intercalares menses
aguntur 56. Itaque octaeteris uno mense intercalari superat periodum decemnovennalem. Non
igitur octaeteris potest tres nienses intercalares
habere; sed et hac periodus in hoc fefellit.
23 Quamobrem cum contingeret octaeterida per
omnia aberrare, aliam constituerunt periodum,
nempe decemnovennalem, Euctemon, Philippus,
Calippus astrologi. Observarunt enim in 19 ammis
redarguit, qui diem in Græcia longissimum scri
pserat eam ad brevissimuın habere rationem, quæ
est quinque ad tria, cum tamen Eudoxus et Philippus asseverent ejusmodi esse, qualis est dundecim ad septem. Nam cum Eudoxo consentiens Philippus docuerat tropici segmentum, quod supra
terram est, eam habere rationem ad alterum quod
sub terra est, quæ est duodecim ad septem.
quem et
quasi ad situm Græciæ conscripsisse dicit
cum tamen in eo sint hallucinati. Igitur ortus siderum et occasus proposuit in parapegmate Philippus. Plutarchus in tract.
ejusdem Philippi inventum esse scribit, demonstrationem schematis luΠε
Quas et quantas
voluptates credimus e geometria et astrologia decerpsisse Euclidem, cum scriberet dioptica; PHILIPPUM
demonstratione de figura lunæ litteris mandata?
Plinius lib. xviti, cap. 31, Philippum, laudat para
pegmatis auctorem, in quo stellarum ortus occasusque descripserat, perinde ac Calippum, Dositheum, Eudoxum, et alios, qui passim ab antiquis
eo nomine citantur. Deinde consentiunt (quod est
rarum) PHILIPPUS, Calippus, Dositheus, Parmeniscus, Conon, Criton, Democritus, Eudoxus, Ion,
v Kal. Octob. Capellam matutino exoriri, et ut Καlend. Hados. Tum lib. 1 in catalogo scriptorum
externorum lib. xvii cum Thalete, Eudoxo, Calippo, Dositheo, etc., nominatur Philippus. Ptolem
mæus in libro De significat. fixarum Græce a nobis
edito, Philippi parapegma non semel laudat. Thoth
Ixx
APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
contineri dies nienses vero cum interca
laribus mensibus. Aguntur autem in 19 annis men.
ses intercalares septem. Annus igitur secundum
eos fit dierum 365 5/19. In mensibus autem 235
cavos posuerunt 110, plenos vero 125. Itaque non
agitur unus post alterum cavus et plenus, sed interdum quoque duo pleni continuantur. Hoc enim
natura in apparentiis admittit ad lunæ rationem,
quod in octaeteride non inerat. In 235 autem niensibus cavos posuerunt 110 propter hanc causam.
Cum menses agantur 255 in 19 annis, finxerunt hos
omnes 30 dierum; et colliguntur dies 7050. Oporsebat autem dici 110 cavos, quam ob causam in
periodo decemnovennali dies fiunt secundum lunam 6940. Cum igitur omnes menses 30 dierum
aguntur, dies 7050 superant dies 6940, diebus 110.
Quare 110 menses colligunt cavos, ut in 255 mensibus compleantur dies periodi decemnovennalis
6940; ut, quantum licebat, maxime ex æquo dierum exemplilium administratio fieret, diviserunt
6940 dies in 110. Fiunt igitur dies 63. Per dies igitur 65 oportet unum exemptilem facere diem in
eadem periodo. Neque semper fit exemptilis dies
tricesimus, sud is, qui post 65 dies cadit, exempti63
lis dicitur. In hac periodo videntur menses pulchre sumpti, et intercalares sic ordinati, ut ad apparentias congruant. Tempus vero annuum apparentiis congruum sumptum est. Nam tempus annuum ex pluribus annis observatum congruit,
quod sit dierumn 365 1/4. At annus ex enneadecaeteride collectus constat diebus 365 5/19, qui numerus numerum 5651/4, superat 4/76. Quam ob causam Calippus cum suis correxerunt excessum diei,
et constituerunt periodum 76 annorum, constantem ex quatuor decemnovennalibus, quæ continent menses quidem 940, e quibus intercalares
28, dies vero 22759 ". Ordine autem mensium intercalarium simili sunt usi. Ac videtur omnium
maxime eadem periodus ad apparentias congruere.
CAPUT VII.
De lunæ illuminationibus.
Luna a sole illuminatur, semper enim spiendentein partem habet conversam ad solem: et cum
oritur ante solem, pars ejus splendens ad ortum
* Hæc cuni Greco non concordant.
Leg.
Item xiv die Athyr, et xx die Mechir, nec non
XXIX, Phamenoth xvi, Pharmuthi xar, Pachon v,
Epiphi xiv. In calce vero scholiastes loca percensens, in quibus observationes ab iis, quorum usus
erat testimoniis, facta sunt, Philippum ait in Pe
loponneso et Locride versatum esse. Stephanus
De urbibus in que est Medana Bruttiorum
oppidum
Italus
ergo, atque e Bruttiis oriundus fuit exisius ille
astronomus, qui de ventis scripserat. Proclus
lib. ut in Euclidis Elementa, pag. 19, ejusdem meniinit
Philippus Medmaus (ita leg. non Melaus)
Platonis discipulus, et ab eodem incitatus ad mathematicas arles.
Hunc locum expendimus
lib. De doctrina temporum, cap. 9. Tuni de Metonica et Calippica periodo plene ibidem egimus.
respicit: et cum occidit ante solem, et cum occi
dit post solem, pars splendens ad solem conversa
est. In quibusdam autem diebus observata est luna
raro occidere post solem, et habere partem splendidam respicientem occasum. Cum vero nocturno
tempore alternis variat ad solem, et ante solem oritur; videtur splendentem partem habere ad ortum.
Unde manifestum est lunam a sole illuminari.
Observata sunt et talia. Cum enim sol in hibernis
conversionibus exsistens oritur, tunc medium illuminatæ partis lunæ respicit ad solem: ita ut
recta linea, quæ cornua lunæ conjungit, æqualiter, et ad angulos rectos secetur a recta earum
linearum, quæ ducuntur a centro solis ad æqualem sectionem lunæ; cum vero sol in æstivis
exsistens conversionibus oritur, rursus medietas
illuminatæ partis lunæ conversa est ad medium
solis; ita ut similiter qualiter, et ad augulos
rectos secetur prædicta recta. Idem fit et in occasibus; ut per hoc etiam signum colligatur, a sole
lunam illuminari. Veruntamen pars lunæ media
tanquam bemisphærium semper illumiuatur: non
tamen semper apparet ejus pars media illuminata,
quoad nostrum aspectum, propter ejus a sole distantiam. Cum enim die tricesimo in eodem gradu
fuerint sol et luna, tum hemisphærium conversum
quidem ad solem, aversum vero a visione nostra
illuminatur, fertur enim luna infra solem, cuni
vero alternis vicibus luna variat ad solem cirea
novilunium, tunc luna falcata apparet; nam hemisphaerii 24 illuminati parva pars declinat ad
nostram visionem; cum vero abest luna a sole in
diebus sequentibus, plus semper de illuminata
parte a nobis conspicitur; cum autem per quadranten zodiaci circuli abfuerit luna, dimidiala
apparet; tunc enim hemisphærii illuminati a solo
medietas ad nos conversa est; cum major ût lunæ
a sole distantia, etiam major est pars illuminata;
cum autem opposita fuerit soli, illuminatum hemisphaerium nostro conspectui offertur. Et ut universe dicam, secundum rationem distantiarum
magnitudines illuminationum spectantur. Postreτ», cum luna subierit solem, expers luminis apparel. Hemisphærium enim ejus illuminatum surΚαὶ sum ad solem conversum est: unde jure pars
lunæ illuminata non spectatur. Ex quibus manifestum est, lunam a sole illuminari. Accipit autem
omnes configurationes luna quatuor in menstruo
tempore, bis eas eiiciens. Sunt autem configurationes hæ, faleata, dimidiata, ribbosa et plena.
Falcata efficitur circa principia mensium; dimidiata circa diem octavam mensis; gibbosa circa
duodecimam; et plena circa medietatem mensis
ac rursus gibbosa post medietatem mensis; diımıdiata circa vicesimam tertiam; et falcata circa
extremos menses.
APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
Non semper autem in diebus ejusdem nominis
easdem configurationes luna efficit, sed in diversis diebus secundum inæqualitatem motus. Cum
enim celerrima est, apparet luna falcata ipso die
novilunii; cum tardissima, die tertio, et manet
falcata interdum usque ad diem quintum; interdum cum tardissima est, usque ad septimum diem;
dimidiata efficitur, cum est velocissima, circa sextum; cum tardissima, circa octavum; gibbusa
efficitur, cum est celerrima, circa decimum; cum
est tardissina, circa 13; plena redditur, cum est
celerrima, circa 13; cum tardissima, circa 17;
gibbosa secundo, cum est celerrima, fit circa 18,
cum tardissima, circa 92; diuidiala secundo, cum
est celerrima, circa 21, cum tardissima, circa 23;
falcata secundo fit, cum est celerrima, circa 25,
cum est Lardissima, circa 26. Totum auten lemnpus menstruum est dierum 29 1/2 1/3. Est enim
mensis tempus a conjunctione ad conjunctionein;
a plenilunio ad plenilunium, conjunctio autem est
tempus in quo sol et luna in eodem gradu consiluuntur. Quod contingit die 30 mensis.
CAPUT VIII.
De eclipsi solis.
Solis eclipses fiunt ex interpositu lunæ. Cum
enim sol superius feratur, luna inferius, cum in
eodem gradu fuerint sol et luna sub solem subieus
ista officit radiis solis, qui ad nos feruntur. Quanobrein ne dicendum quidem est, eas proprie esse
eclipses, sed interpositiones. Nam solis quidem
nulla pars unquam deficiet; nobis vero ipse redditur invisibilis propter incursionem lune. Quam
ob causam ne æquales quidem rursus eclipses
fiunt; sed secundum climatum differentias magnæ
diversitates fiunt circa magnitudines eclipsium.
Eodem enim tempore aliis totus deficit sol; aliis
medietas solis; aliis minor pars medietate; aliis
nulla pars omnino solis deficere videtur. Nam qui
habitant in perpendiculo interpositionis lunæ, his
tolus sol absconditur; qui vero extra perpendiculum partem aliquam interpositionis habent, iis
pars aliqua solis deficere videtur; qui vero omnino extra interpositionem habitant, his nulla pars
solis deficit. Quod autem secundum interjectum
luna sol deficiat, maximum est argumentum, non
fieri in alio die eclipses, nisi tantum in tricesimo,
cum luna conjungitur cum sole; et hinc idem cognoscitur, quod pro ratione locorum magnitudines
eclipsium fiant.
et mox
Totusne sol
aliquando deficiat, an pars ejus aliqua semper
emergat, obducique nequeat, non inter principes
artis illius convenit. Nam anate nostra Tycho Braheus negavit ab luna, quamlibet dejecta, totum ob
scurari posse solis orbem; ac diametros
biles lunæ minores in syzygiis, quam solares, constituit. Pugnat autem ex adverso veterum auctoritas; tum experimenta ipsa magnorum artificum.
Vide Keplerum, capite 3 Optica astronomica, ubi
pluribus exemplis approbat solem aliquando totum
posse deficere, quod hic Geminus noster affirmat,
25 CAPUT IX.
De eclipsibus lunæ.
Lunæ eclipses fiunt secundum incidentiam lunæ
in umbram terræ. Quemadmodum enim et reliqua
corpora, cum a sole illuminantur, umbras projiciunt, sic etiam terra, cum a sole illuminatur,
projicit umbran. Et certe jam propter magnitu.
dinem terræ contingit, umbram ejus manifestamı
et profundam esse. Cum igitur luna soli diametraliter opponitur, tunc quoque terræ umbra
diametraliter opponitur soli. Unde luna, cum
inferius feratur quam umbra, necessario incidit
in umbram terræ. Semper autem pars ejus, qua
in umbram terræ incidit, non illuminatur a sole
propter intercursionem terra. Tunc enim in eadem
linea recta constituuntur sol, terra, umbra terræ
et luna. Quam ob causam ne fiunt quidem eclipses
lunæ in alio die, nisi in plenilunio. Tunc enim e
diametro luna opponitur soli. Verumtamen omnes
lunæ eclipses funt æquales; nam incursiones, quæ
in solis eclipsibus fiunt, propter loca habitationum
diversae eliciuntur, ob id etiam magnitudines
eclipsium solarium diversæ redduntur: at lune
incidentiæ in umbram fiunt omnes æquales in eadem eclipsi. Jam vero non semper æqualis pars
lunæ deficit. Cum enim per medium circulum
eclipticum luna transitum facit, tota incidit in
umbram terræ. Itaque necessarium est, ut ipsa
tota deficiat. Cum vero attingit umbram, pars
Caliqua lunae deficit: pars autem circuli, quæ
lunam deficere facit, est duorum graduum. In hoc
enim loco omnes eclipses lunæ contingit fieri. Ex
his manifestum est, quod lunæ eclipses fiant secundum incidentiam in umbram terræ; nam ratione
diurni motus lunæ secundum latitudinem fiunt congruæ eclipsium magnitudines, et in aliis diebus
non fiunt lunares eclipses, nisi in plenilunio.
CAPUT X.
Quod contrarium mundo motum planetæ faciant.
Mundus movetur motu circulari ab ortu ad casum. Nam quæcunque stellæ pust sulis occasum
ad ortum conspiciuntur, bæ procedente nocte,
magis magisque semper elevari spectantur; deinde
videntur in medio celi. Progrediente autem nocte,
declinare ad occasum eædem stellæ videntur, et
tandem occidere spectantur. Atque hoc quotidie in
omnibus fit stellis. Itaque manifestum est, quo:1
totus mundus cum omnibus suis partibus moveatur, et quidem ab ortu versus occasum. Quod vero
circularem faciat motum, ex eo manifestum est,
quod omnes stellæ ex eodem leco oriantur, et in
eumdem locum occidant; præterea etiam per
dioptra omnes stellæ spectatæ videntur circula
rem motum facere in tota circumductione dioptrorum.
APPENDIX AD EUSEBI CHRONICON.
At sol ab occasu versus ortum fertur motu ▲
contrario mundo. Hoc manifestum est ex stellis,
quæ ante solem oriuntur. Nam quæcunque stellæ
ante ortum solis spectatæ fuerint oriri ante solem,
hae sequentibus noctibus tempestivius conspiciunhæ
tur oriri ante solem, atque hoc fit continuo in
omnibus noctibus. Unde manifestum est, quod in
consequentia signa sol procedat, cum ab occasi
versus ortum moveatur contra mundi motum. Si
vero ab ortu versus occasuin ferretur sol, semper
contingeret eas stellas, quæ prius orirentur, mimime apparere. Nam in antecedentia transiens sigua, debebat cas suis radiis obscurare; stella
enim, cum prope solem fuerint, non videntur,
Etpote a sole obscuratæ. At hoc non fit: sed stellæ,
quæ prius oriuntur, sequentibus noctibus semper
magis magisque ab ortu distantiam habere spectantur ita ut menstruo tempore totum signum constellationis ante solem oriatur, quod prius radiis
solis occultabatur: semper enim illud signum,
quod solem sequitur, a sole fit invisibile, propter
radios solis: illud vero, quod præcedit solem, cunspicitur. In menstruo autem tempore signum
sequens semper est invisibile, cum sol ad id transcat; præcedens vero signum, cum distat duorum
signorum spatio, conspicitur; atque hoc in duodecim signis semper fit. quibus manifestum est,
26 quod sol, cum contra mundi motum feratur, in
consequentia, et nou in antecedentia signa transitum faciat.
Manifestius autem in luna conspicitur motus.
Nam et ipsa contra motum mundi ab occasu versus
ortum videtur moveri: hoc autem in una nocte
potest deprehendi per visionem, cum apparentia
testimonium præbeat. Cum enim apud aliquain
stellarum fixarum conspecta fuerit luna, noete
procedente distat ab illa observata stella ad ortum,
et stella illa a luna ad occasum; ac sæpe in tota
nocte luna gradu ab illa observata stella distat
ad ortum, ita ut in una nocte spectetur motus contrarius mundo. Non enim ad antecedentes stellas
procedit, sed ad consequentes.
Dicunt autem quidam, solem ad consequentia
signa transitum facere, et lunam similiter: verumtamen eos non moveri contra mundum; sed propler magnitudines superari eos a sphæra stellarum
inerrantium; videri autem nobis in consequentia
signa transitum illum fieri juxta motum contrarium; sed hoc non esse verum; et ferri solem, et
lunam ab ortu versus occasum; sed cum superen
tur a mundo, antequam circulum peragrent, in
consequentibus signis spectari. Utuntur autem
quidam et hac similitudine. Si enim aliquis, inquiunt, constitueret cursores duodecim eadem
celeritate utentes, et facientes in circulo motum,
deinde vero alium quemdam inter ipsos tardius se
moventem, et tamen iis similem motum in circulo
facientem: videbitur quidem is, cum anteveniatur,
in consequentia transire, verum ex rei veritate
hoc non erit; sed cum similiter atque ipsi moveatur, tamen propter tarditatem videbitur in contraria moveri. Atque hoc idem et in sole, et in luna
contingere. Cum enim versus easdem partes cum
mundo moveantur, propter tarditatem in cons
quentia inferius feruntur: quemadmodum navigia,
quæ in fluviis deferuntur, cum a fluxu superantur,
videntur retro ferri. Hoc autem inquiunt et in sole
et in luna contingere.
At hæc opinio, etsi a multis philosophis est
dicta, tamen non congruit cum apparentiis; si
enim juxta hujusmodi relictionem moverentur, cum
corpora illa inferius moveantur, propter magnitutudines oportebat in parallelis circulis hanc relictionem fieri; quemadmodum et stellæ inerrantes
omnes in parallelis circulis feruntur: eo quod
et mundi motus est circularis ab ortu versus
occasum. At non relinquuntur in parallelis circulis;
sed sol cum in circulo per media signa transeunte
moveatur, simul etiam secundum latitudinem facit
motum a solstitio ad solstitium: quod, ut opinor,
proprius ei sit motus hic ab ortu versus occasuin;
ille ab occasu versus ortum; luna vero in tota
latitudine zodiaci circuli motum facit. Nihil vero
eorum quæ secundum relictionem feruntur, simul
putest secundum latitudinem moveri; sed debet
secundum mundi motum relictionem illam facere.
Convincit autem hanc opinionem, quod falsa sit,
maxime omnium motus quinque planetarum; illi
enim interdum relinquuntur ab inerrantibus stellis,
interdum præcedunt eas; interdum apud easdem
stellas manent: quæ etiam stationes vocantur.
Talis cum motus sit planetarum, manifestum est,
quod transitus in consequentia non fat secundum
relictionem. Semper enim quasi a tergo relinqueretur. At nunc cujusque est propria quædam sphæra,
secundum quam nunc in consequentia tendunt,
nunc in antecedentia, nunc vero sunt stationales.
Sic igitur et solis et lunæ proprius est aliquis, et
electivus, et naturalis secundum latitudinem motus; secundum quem cunt ab occasu versus ortum
Doventur, simul illum latitudinis motum faciunt.
Quod vero non possint secundum relictionem in
consequentia signa progressum facere, etiam hinc
est manifestum quod non congruenter cum magnitudinibus, neque cum distantiis hi progressus
fiant. Si enim propter magnitudines corporum inferius moverentur, cum habeant tardiorem motum
quam stellæ inerrantes, oportebat congruenter cum
magnitudinibus et cum distantiis relictiones fieri;
hoc cum non fiat, necesse est dicere, secundum
APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
naturam esse errantibus stellis contrarium illum
motum. Jam certe propter propriam cujusque sphæram contingit diversos fieri progressus.
27 CAPUT XI.
De ortibus et occasibus.
Mundus cum movetur ab ortu versus occasum,
die et nocte restituitur ab ortu versus ortum: in conversione autem mundi omnes stellæ quotidie et
oriuntur et occidunt. Et ortus quidem est apparitio supra horizontem; occasus vero est occultatio,
quæ quotidie fit infra horizontem. Aliter autem
dicuntur id est apparitio, et
occultatio; quæ nonnulli ex ignorantia secundum
cumdem sensum putant dici. Est autem magna differentia inter est
crtus ille, de quo jam dictum est. est
iila ad horizontem apparitio, quæ desumitur cum
distantia a sole. Eadem differentia est inter
id est occasum, et id est occultationem.
Aliter enim dicitur occasus, qui est quodidiana infra horizonten: occultatio: aliter vero
id est occullatio quæ fit simul et ad horizontem et ad solem.
Sunt autem cujusque stellæ ortus duo; alii enim
dicuntur matutini, alji vespertini. Matutinus ortus
est, cum simul cum sole oriente stella aliqua oritur, estque eodem tempore in horizonte. Vespertinus ortus est, cum sole occidente oritur stella aliqua simul in horizonte constituta.
Matutinorum et vespertinorum ortuum duæ sunt
differentiæ. Alii enim eorum veri dicuntur; alii
apparentes. Veri cum simul revera stella aliqua in
horizonte constituta oriţur, sole oriente: atque hic
ortus, non videtur propter radios solis. In diebus
autem proxime sequentibus sol, cum contra mundi
motum moveatur, transit in consequentia; stella
vero tantum oritur ante solem, quantum sol in
consequentia transierit in diurno tempore. Nondum
tamen potest spectari ortus astri; adhuc enim a
sole obscuratur. Rursus vero in die proxime sequenti sol in consequentia transiit; stella vero tantum, oritur ante solem, quantum sol in duobus diebus progressus fuit. In diebus deinde continuo sequentibus stella semper magis magisque tempestive
ante solem oriens, cum tantum præorta fuerit, ut
astri ortus spectetur, cum ipsum radios solis effugerit, tunc dicitur stella hæc matutinum apparentem ortum facere. Quam ob causam etiam in tabulis apparentes astrorum ortus prædicuntur; nam
veri ortus sunt invisibiles, atque inobservabiles.
At apparentes ortus, et prædicuntur, et observantur. Eadem rursus etiam est ratio in vespertinis ortibus. Etenim horum duæ sunt differentiæ: horum
enin alii dicuntur veri, alii apparentes. Veri quidem, cum simul vere, secundum præcisionem ra60
tionis, stella aliqua in horizonte constituta oritur,
c
et
sole occidente. Atque hi ortus sunt invisibiles propler radios solis. In diebus vero sequentibus, cum
propter solis progressum distantia ejus a stella minuatur, stella quidem oritur ante solis occasum,
adhuc tamen a sole obscurata invisibilis est: cum
vero post solis occasum primum conspecta fuerit
efugisse radios solis, tunc dicitur apparentem vespertinumn ortum facere. In sequentibus vero noclibus semper magis magisque sublimis apparet.
Similiter etiam occasuum duæ dicuntur differenLiæ: horum enim alii sunt matutini, alii vespertini,
matutini occasus dicuntur, cum sole oriente occidit stella aliqua. Dicitur vespertinus occasus, cum
sole occidente simul aliqua stella defertur infra
horizontem. Sunt autem matutinorum occasuum
differentiæ duæ. Alii enim sunt veri, alii apparentes veri quidem, cum simul in horizonte constituti fuerint et sol et stella; sol quidem oriens,
stella vero occidens. Ili autem occasus invisibiles
sunt propter radios solis; apparens vero matutinus
occasus est, cum ante solis ortum postremo stella
spectatur occidere. Similiter etiam in vespertinis
occasibus duæ sunt differentiæ. Alii enim eorum
sunt veri, alii apparentes. Veri quidem, cum ambo
penitus in horizonte constituti fuerint, et sol et
stella ambo occidentes. Invisibiles sunt et hi occasus propter radios solis. Apparentes autem occasus
vespertini sunt, cum post 28 solis occasum insuper occidit aliqua stella conspecta a nobis. Ex matutinis igitur ortibus et occasibus, ii qui sunt veri,
prius funt; qui apparentes, posterius. Ex vespertinis vero ortibus et occasibus ii, qui sunt apparentes, prius fiunt; qui veri, posterius. Matulinus
quidem ortus post matutinum, et vespertinus ortus
post vespertinum ortum: et in summa omnis similis species a simili specie omnibus astris per annum contingit; sol enim annuo tempore zodiacum
circulum peragrans, rursus ad easdem stellas accedit.
Matutinus ortus a vespertino ortu iis astris quæ
in zodiaco sunt sita, per semestre tempus contingit;
item matutinus occasus a vespertino occasu; at
iis astris, quæ extra zodiacum versus buream sunt
sita, matutinus ortus a vespertino ortu per majus
tempus quam semestre contingit; astris vero bis,
quæ extra zodiacum versus meridiem posita sunt,
matutinus ortus a vespertino ortu per brevius tempus, quam semestre, contingit. Tempus vero majus semestri non est omnibus astris definitum, sed
aliis longius, aliis brevius. Nam iis astris quæ semper magis magisque versus septentrionem sunt sita,
semper quoque majus majusque tempus contingit
eo quod semper majora segmenta supra terram ſerantur iis quæ semper magis versus septentrionein
sunt posita. At iis astris quæ versus meridiem ma
APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
gis declinaut, semper magis magisque brevius eve
nit tempus; stellæ enim versus meridiem positæ
feruntur in minoribus segmentis supra terrain. ›
Contra iis stellis quæ extra zodiacum versus boream sunt sitæ, tempus illud minus est semestri,
quod est a matutino occasu usque ad vespertinum
ortum. His vero stellis, quæ versus meridiem sunt
positæ, majus semestri est tempus illud, quod est
a matutino occasu usque ad vespertinum ortum.
Varietas autem temporum respondet distantiis stellarum a zodiaco circulo, secundum segmentorum
varietatem, quæ supra terram ab horizonte intercipiuntur.
Stellis iis quæ in zodiaco circulo sunt sitæ simul contingit matulinus ortus et vespertinus oc
casus, et rursus simul matutinus occasus el vespertinus ortus. Reliquis astris non simul prædictæ species perficiuntur; sed hæ variant secundum
tempora, cum stellæ habeant circularem motum ab
ortu versus occasum. Quæ enim eorum astrorum
sita sunt in circulo æquinoctiali, æqualem habent
cursum supra terram, et infra terram; æqualiter
enim secatur æquinoctialis circulus ab horizonte
quæ vero astra extra æquinoctialem versus boream sunt sita, hæc majori tempore feruntur supra
horizontem, minore tempore infra horizontem.
Omnium enim circulorum in quibus moventur
inerrantes stellæ, majora segmenta supra terram
intercipiuntur ab horizonte, minora vero infra terram, propter elevationem poli; quæ vero astra extra &
æquinoctialem versus meridiem sunt posita, ea
minorem habent motum supra terram, majorem
infra terram. Rursus enim australes circuli, in
quibus inerrantes stellæ feruntur, minora segmenta
habent supra terram, majora infra terram. Talis
cum sit motus, inerrantibus astris, evenit ut non
omnia quæ simul oriuntur simul etiam occidant,
sed ex iis quæ simul oriuntur ea quæ magis sunt
australia semper prius occidant, eo quod minura
segmenta habeant supia terram; similiter neque
ea quæ simul occidunt, simul etiam oriuntur, sed
ex iis ea quæ sunt magis borealia, prius oriuntur,
eo quod infra horizontem minora habeant segmenta.
Rursus neque ea quæ prius oriuntur, etiam prius
occidunt; sed quædam eorum quæ prius oriuntur,
simul etiam occidunt; quædam vero posterius. Similiter eorum quæ prius occidunt, quædam non
oriuntur prius, sed simul oriuntur et occidunt,
alia prius, alia posterius. Mentionem facit et horum ex parte Aratus, cum sic inquit
Sed semper Taurus velocior Auriga
In alteram partem descendere, licet simul ascendat.
In his enim inquit, Taurum simul cum Auriga
ortum, prius tamen occidere. Fit autem hoc propter segmentorum excessum, in quibus supra terram, et infra terram inerrantes stella feruntur.
Propter hanc autem sphæram non omnia astra
As ilac desunt in veteribus.
oriuntur omni nocte; sed quædam oriuntur et oc
cidunt: quædam vero oriuntur quidem, non tairen
occidunt: quædam vero neque oriuntur, neque
occidunt; sed ea, que inagis sunt borealia, cum
sint sublimia post solis occasum, ante solis ortum
adhuc sublimiora apparent; quæ vero sunt magis
29 australia, ea neque oriri, neque occidere videntur sed per omne noctis tempus sub horizonte
feruntur. Unde quædam astrorum vocantur bis apparentia, sicut et Arcturus; post solis enim occasum sæpe videtur et occidere eadem nocte, et arte
solem oriri. Quam ob causam vocatur bis apparens,
quod et a vespera occidere, et oriri in eadem nocte
spectetur. Alia vero ordinem habent contrarium,
quæ occidunt ante solis occasum, oriuntur vero
post sulis ortum, ita ut per totam noctem non videantur neque oriri, neque occidere; quæ nonnulli
vocant id est noctu late expaliantia.
Non omni autem tempore omnes hæ proprietates
circa easdem stellas eveniunt, sed circa solis
transitus variantur ea quæ ad ortus, et quæ ad occasus spectant.
CAPUT XIL
De zonis in terra.
Totius terræ superficies, cum sit globosa, dividitur in quinque zonas: quarum duæ, quæ sunt
circa polos et longissime site a solis itinere, frigidæ dicuntur, atque inhabitabiles propter frigus.
Determinantur autem a circulis arcticis versus polos; zonæ vero quæ his sunt proxime, et mediocriter positæ ad solis accessum, temperatæ vocantur; determinantur autem hæ a circulis in mundo
arcticis et tropicis, cum inter eos sint sitæ. Reliqua,
quæ est media prædictarum, et sita sub ipso solis
accessu, torrida vocatur; atque hæc a terrestri æquinoctiali æqualiter secatur, qui situs est sub mundano æquinoctiali circulo. Ex temperatis zonis duabus eam quæ est borea, quæque a nobis habitatur,
contingit habitari, cum in longitudinem sit fere
100000 stadiorum, in latitudinem fere dimidio
constet.
CAPUT XIII.
De habitationibus.
Eorum qui in terra habitant, alii dicuntur syncci, alii pericci, alii antcci, alii antipodes. Synœci igitur sunt qui circa eumdem locum ejusdein
zonæ habitant; periæci vero, qui in eadem zona
in circuitu circumhabitant; antœci vero, qui in eaden australi zona sub codem hemisplærio habitant; antipodes vero, qui in australi zona in altero
hemisphario habitant, secundum eamdem diame.
trum positi cum habitabili nostra terra; quamobrem
vocati sunt antipodes. Cum enim omnia gravia versus centrum vergant, eo quod versus medium sit
APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
motus corporum, si ab aliqua habitatione earum
quæ sunt in nostro orbe habitabili ad centrum
terræ adjungatur aliqua recta, et producatur, tum
hi qui sunt positi secundum extremitatem diametri
in australi zona fiunt antipodes eorum qui in boreali zona habitant.
Dividitur autem nostra terra habitabilis in tres
partes, Asiam, Europam, Lybian. Duplo autem
major est fere longitudo habitabilis terræ latitudine: quam ob causam qui consentaneas rationi
terræ descriptiones instituunt, oblongas tabulas
adhibent; quod longitudo duplo sit major latitudine. Qui vero terræ descriptiones rotunda figura
faciunt, multum aberrant a vero; æqualis enim fit
Icngitudo latitudini; quod natura non patitur.
Necesse igitur est, ut non serventur dis:antiarum
mensurationes in rotundis descriptionibus. Se
gmentum enim quoddam est sphæræ pars terræ hiabitata, quæ longitudinem duplo habet majorem latitudine, quod segmentum non potest abscindi circulariter. Dimenso autem maximo circulo 30 eorum,
qui sunt in terra secundum meridianum mundi, et
invento myriadum 25, et stadiorum 2000; diametro
vero myriadum 8, et stadiorum 415; diviso autem
meridiano circulo in partes 60, vocatur unum segmentum sexagesimum, quod est 4200. Si enim dividuntur 23 myriades, et 2000 stadia in partes 60,
fit sexagesimum 4200. Distantiæ igitur inter zonas
học modo sunt definitæ. Frigidarum quidem zonarum duarum latitudo utriusque earum est sexagesimorum 6, quæ sunt stadia 25200; temperatarum
vero zonarum latitudo utriusque carum est sexagesimorum 5, quae faciunt stadia 21000; torride z0næ latitudo est sexagesimorum 8. Itaque ab æquinoctiali versus utramque partem usque ad tropicos sunt sexagesina 4, quæ faciunt stadia 16800.
Sunt igitur a polo qui est in terra, qui situs est
47 Pro vis' vet. habet ♂'.
Eratosthenea est haec dimensio maximi circuli, ut auctor est Strabo lib. ut, et Plinius lib. n, cap. 108,
quam stadiorum 252000 mensuram Romana conputatione dicit efficere trecenties, et quindecies
centena millia passuum, quod et verum est. Nam
stadium cxxv passibus constat. Proinde si 252000
per 125 multiplices, fient 51500000 passuum, quæ
sunt milliariorum 31500. At Cleomedes lib. 1, cap.
40, refert ab Eratosthene definitum esse terræ ani
bitum 230000 stadiorum: et qua methodo deprehensus sit modus ille, describit, nimirum ex co
quod angalus, qui gnomone et radio solis includitur Alexandriæ, sole in Cancri tropico meridiano
tempore sito, pars est quinquagesima quatuor reclorum, ut et peripheria circuli in horologio descripti, cui ille angulus insistit, pars est quinquagesima circuli totius. Quare cum Syenen inter et
Alexandriam, quæ sub eodem meridiano sunt, intervallum sit quinque millium stadiorum: quæ est
quinquagesima pars ambitus terræ: totus ambitus
250000 stadiorum colliget. Verum cum tot antiquis
testibus constet ab Eratosthene mensuram illamı,
quam diximus, terreni ambitus esse perscriptam;
videtur paulo plus quinquagesima parte tam angelo, qden gnomon cuin radio continet, quam
circumferentiæ circuli maximi in Sciotherico tributum auctore illo fuisse.
Strabo loco citato Hipparchum ait eumdem curɔ
Eratosthene terræ circuitum sumpsisse, stadiorum
252000. Plinius vero adjecisse illum asserit ad Eratosthenis mensuram paulo minus stadiorum 25000.
Qua ratione maximus circulus erit stad. 277000.
Ut ad Geminum nostrum redeam, cum is terræ
ambitum ex Eratosthenis sententia circumscribat
stadiorum 252000, falsum est quod ex eo consequens facit, diametrum constare stad. 80415. Nam
cum ea ratio sit diametri ad ambitum, quæ est 7 ad
22: oportet diametrum terra colligere stad. 80183
fere.
Circu
lun veteres astronomi in partes sexaginta distribuerunt, ut supra diximus. Ita sexagesimæ cuique
parti competunt stadia 4200. Quod si in 560 partes
dividatur circulus, pars quælibet stadia postulat
700. Vide Achillem Talium Isag. cap. 29. Jam hoc
admonuimus, dimensionem istam ad Rhodiacum
referri, in quo semidiameter arctici circul graduum est 36. Hinc etiam frigidam zonam
definit arctico circulo illius loci proprio: ut quibus
polus gradibus 54, ac deinceps pluribus attollitur,
frigida in zona esse censeantur, quod est absurdum.
sub polo mundi, usque ad circulum arcticum qui
est in terra, stadia 25200: rursus ab arctico qui
est in terra, et sub coeli arctico, usque ad tropicum terrenum, qui ponitur sub cœlesti tropico
æstivo, stadia 21000; rursus ab æstivo tropico
usque ad terrestrem æquinoctialem, qui situs est
sub æquinoctiali mundano, sunt stadia 16800;
rursus ab æquinoctiali usque ad alterumi tropicum
stadia sunt 16500. Deinde a tropico usque ad arcticum sunt stadia 21000; postremno ab arctico
usque ad alterum polum 25200, ut distantia inter polos colligatur esse 12 myriadum, et præterea 6000
stadiorum, quod est dimidium circumferentiæ terræ; nam distantia quæ est a polo usque ad poJum, est semicirculus. Divisio autem horum sexaτῇ
gesimorum etiam in armillaribus sphäris eadem
Falsum.
Nam neque de lunaribus, neque de solaribus id
recte dicitur. Lunares quippe non in iisdem solummodo parallelis rquales apparent, sed ubiest. Parantur enim armillares sphæræ sic. polo
arcticus distat partibus 36, quæ sunt sexagesima 6;
sexies enim sex sunt 36. Arcticus ab æstivo tropico distat gradibus 50, qui faciunt sexagesima 5;
æstivus tropicus distat ab æquinoctiali gradibus 24,
qui sunt sexagesima 4. Aquinoctialis distat ab biDerno tropico totidem gradibus 24. Rursus libernus tropicus ab antarctico distat gradibus 30; antarcticus ab australi polo distat gradibus 56; ut
rursus a polo usque ad polum colligantur gradus
180, sexagesima vero 30. Ad hoc enim unum clima,
et sphæræ armillares, et solidæ parantur, cum soli
arctici in quibusdam habitationibus secundum distantias mutentur. At zonæ terrestres ad dictum
unum clima accipiunt divisionem eorum, qui in
terra habitant. Igitur qui eodem in parallelo habitant, his eædem sunt apparentiæ secundum habitationes; et magnitudines dierum æquales; et magnitudines eclipsium similes; et descriptiones horologicorum instrumentorum eædem; et summatim
omnia quæ contingunt circa habitationes in eodem
parallelo positas, sunt eadem. Nam inclinatio mundi
manet eadem. Propter inclinationem enim mundi
diversæ sunt apparentiæ. Atqui initia dierum
et fines non simul fiunt omnibus, sed aliis prius,
aliis posterius estque apud omnes prima hora,
cum ea apud alios sit medium diei, apud alios
occasus. Jam vero quoad sensum, fere ad stadia
400 ab ortu versus occasum idem manet horizon. Itaque quoad sensum simul ipsis evenit
ortus, et occasus. At ubi distantia fuerit major 400
stadiis, ibi antegressiones ortuum et occasuu
fiunt. lis vero qui in eodem meridiano habitant,
usque ad stadia 400 insensibilis fit climatum varietas simul. Verumtamen ob eam distantiam, quæ
magis transcendit versus septentrionem aut meridiem, alia fit inclinatio. Itaque omnes apparentiæ
cunque Inna prospicitur. Solares autem etiam sub
eodem parallelo inæquales videntur; aut etiam alibi
minime videntur. Quare aliud agenti hoc Gemino
excidit.
APPENDIX AD EUSEBI CHRONICON.
sunt divers. Etenim magnitudines dierum, et ma- 19
gnitudines eclipsium, et horologiorum descriptiones diversæ propter habitationes fiunt iis qui in
codem meridiano habitant. Nam inclinatio mutatur,
cum vel ad boream, vel ad meridiem fit transitus.
Atqui medietates dierum et medietates noctium simul eveniunt omnibus iis qui in eodem habitant
meridiano.
31 Cum autem de aust 'ali zona dicimus, et de
iis qui in ea habitant, ad hæc de antipodibus qui
in eadem sunt; convenit ea quæ dicuntur sic intelligere, ut nos de australi quidem zona nullam historiam acceperimus, neque an ulli in ea habitent;
sed quod ratione totius sphæræ, et figuræ terræ,
et progressus solis, qui ft inter tropicos, sit aliqua etiam altera zona, seu plaga versus austrum
sita, quæ habeat idem temperamentum cum borea
zona, in qua nos habitamus; similiter etiam dicimus de antipodibus, non quasi omnino habitent aliqui in eadem diametro nobiscum: sed quod sit
aliquis locus habitabilis in terra secundum eamdem diametrum nobiscum.
Sub torridam autem zonam nonnulli veterum,
inter quos est et Cleanthes Stoicus philosophus,
prodiderunt fusum esse inter tropicos Oceanum
quibus congruenter et Crates grammaticus errorem Ulyssis disponens, et totam sphæram terræ
describens certis circulis, quemadmodum prædiximus, fingit inter tropicos Oceanum esse positum,
dicens congruenter mathematicis totius se terræ
dispositionem instituere.
At talis dispositio aliena est et a mathematica
ct a physica doctrina, et apud nullum veterum mathematicorum inter tropicos, ut Crates docet, collocata. Nam nostris temporibus jam et perspecta
et inventa sunt plurima loca habitabilia, et non
mari ubique comprehensa: et cum illius intermedii intervalli, quod est ab æstivo tropico usque ad
quinoctialem, spatium sit stadioruin 16800, fere
ad 20800 stadia, quatenus investigandi copia fuit,
harum rerum bistoria conscripta est, cum ea per
reges Alexandrinos sit explorata. Unde falsi sunt
qui opinantur Oceanum fusum esse inter tropicos.
Est autem et ex his manifestum, quod et illa opinio, quod inhabitabilis sit regio inter tropicos posita propter æstus excessum, et maxime ea regio
quæ est in medio torridæ zonæ, sit falsa. Nam
Athiopes, qui in extremitatibus torridæ zonæ habitant, in conversionibus, seu solstitiis habent in
vertice solem. Existimandum est enim duas esse natura Æthiopias, cum et circa æstivum tropicum
circulum, qui apud nos est, habitent Albiopes; et
circa eum tropicum qui nobis quidem est hi80
His non concordat versio Latina,
bernus, antipodibus vero æstivus. Hoc autem
Crates inquit etiam Homerum dicere in his, ubi
ait
PATROL. GR.
Æthiopes, qui bifariam divisi sunt, extremi viro..
rum,
Alii quidem ad occidentem solem, alii vero ad
orientem.
Crates igitur, cum absurda loquatur, ea quæ ab
Homero veteri et proprio more sunt dicta, transſert ad veram sphæræ formationem. Ilomerus enim,
et veteres poetæ fere, ut summatim dicam, omnes,
planam constituunt terram, et eam convertunt
mundo. Quinetiam fingunt in circuitu Oceanumı
circumfusum, et habentem rationem horizontis
ad hæc ortus ex Oceano et occasus in Oceanum
fieri. Itaque Athiopas, qui erant propinqui ortui
et occasui, putabant comburi a sole. Hæc autem
opinio propositæ quidem dispositioni congrua est;
sed a vera naturalique sphæræ formatione est aliena. Terra enim in medio ponitur universi mundi,
habetque puncti rationem. Ortus vero solis et occasus fiunt ex æthere, et in æthere, cum sol semper æqualiter distet a terra. Unde prædictæ Æthiopiæ non sunt cogitandæ: quæ vero positæ sunt sub
tropicis mundi, quæque sunt in extremitatibus torridarum zonarum, sunt secundum naturam. Verumtamen non est cogitandum inbabitabilem esse
zonam torridam. Jam enim ad multa loca zona
torridæ venerunt aliqui, et plurima loca inventa
sunt habitabilia.
Unde etiam quæritur a multis, an loca circa mediam torridam zonam sint magis habitabilia, quam
habitationes quæ exsistunt circa extremitates torridæ zonæ. Polybius igitur historicus conscripsit librum qui inscribitur, De habitatione circa æquinoctialem. Hæc autem est in media torrida zona;
atque inquit habitari hæc loca, et habere magi
temperatam habitationem, quam habent ii qui circa
extremitates torridæ zonæ habitant: ac partim historias affert eorum qui viderant has habitationes,
et insuper testimonium præbebant apparentiis; partim ratiocinatur ex naturali solis motu. Sol enim
circa tropicos circulos longo commoratur tempore,
secundum accessum ad eos, et discessum, ut fere
ad dies quadraginta 32 maneat, quoad sensum,
in tropicis circulis. Quam ob causam magnitudi
nes dierum fere ad dies 40 manent eadem. Unde
cum mora fiat ad illas habitationes quæ sitæ sunt
sub tropicis, necesse est ut ardore torreatur bæc
habitatio, atque inhabitabilis fiat propter æstus excessum. At ab æquinoctiali circulo contingit veloces fieri discessus: unde etiam magnitudines dierum circa æquinoctia magna capiunt incrementa.
Consentaneum est igitur eas etiam habitationes,
quæ sunt sitæ sub æquinoctiali, magis esse temperatas; cum ascensio quidem fiat super nuncto ver27
ticali, velociter tamen sol recedat. Omnes enim qui
Inter tropicos circulos habitant, ad accessum solis
similiter sunt collocati: is tamen longioribus temporibus apud eos commoratur, qui circa tropicos
habitant; quam ob causam temperatiores esse contingit eas habitationes quæ sunt circa æquinoetialem, quæque sitæ sunt in media zona torrida,
quam sunt iis qui circa extremitates zonæ torridæ
habitant, quique sunt positi sub tropicis.
CAPUT XIV.
De significationibus astrorum.
Sermo de significationibus apud idiotas diverμένης
sam parit opinionem, quasi propter astrorum or
tus et occasus fiant aeris mutationes. Mathematicns vero et physicus aliam habet opinionem. Ac
primo quidem statuendum est, quod hæ significationes imbrium et ventorum, quæ fiunt, circa terram fiant, et ad majorem altitudinem non tendant
exhalationes enim sunt e terra variæ et expertes
ordinis, ut sit impossibile eas usque ad inerrantium stellarum sphæramı tendere: sed neque singulæ nubes propter altitudinem eo tendunt. Qui
igitur ascendunt Cyllenen, altissimum in Peloponneso montem, et Mercurio in vertice montis dicato
sacrificant, hi, cum rursus post annum ascendentes sacrificia perficiunt, inveniunt et femora et
cinerem ab igne relictum in eodem loco manentia,
in quo reliquerant; et neque a ventis, neque ab
imbribus immutata, eo quod omnes nubes et ventorum constitutiones infra verticem montis constituantur. Sæpe etiam illi qui in Satabyrium ascendunt, per nubes faciunt ascensum, et infra verticem montis spectant nubium collectiones. Et
Cyllenes quidem altitudo est minor stadiis 15, ut
Dicæarchus geometrice demonstrat; Satabyrii vero
perpendiculum minus est stadiis 14. Omnes enim
nubes, ut diximus, cum ex terra habeant exhalationem, circa terram fiunt. Prædictiones autem
significationum, quæ in parapegmatibus fiunt, non
constant quibusdam certis præceptis, neque arte
quadam traduntur, ut habeant necessarium effectum. Sed qui ex eo, quod plerumque ft, per quo- ώριtidianam observationem congruentiam capiunt, hi
in tabulas conferunt. Facta est autem ista collectio et observatio hoc modo. Capientes enim principium anni, et observantes in quo signo sit sol
in principio anni, et gradum ascribentes, per singulos dies et per singulos menses factas integras
mutationes aeris, ventorum, imbrium et grandinis, ascripserunt ad solis loca per signum quodlibet et gradum. Quod per plures annos observantes,
Cujus
alii xx, alii xv stadiis definiunt. Strabo libro vul.
Leg. De quo
Strabo lib. et Stephanus. Mons est in Rhodo
insula.
eas mutationes, quæ maxime circa eadem zodiaci
loca contingunt, in tabulis conscripserunt, non ex
arte aliqua, neque ex certa methodo sumentes descriptionem, sed ab experientia, id quod fere congruit, sumentes. Cum vero non possent singulos
dies, neque menses, neque annos certos inscribere,
in quibus horum aliquid perficiebatur; eo quod initia annorum apud omnes non sint eadem, neque
menses sint apud omnes ilsdem appellationibus, neque dies similiter agantur; immotis quibusdam
signis voluerunt determinare mutationes aeris.
Unde astrorum ortibus, cum hi in temporibus sint
determinati, nutationes aeris funt; non quod astra
vim habeant ad mutationem ventorum et imbrium,
sed quod signi gratia assumpta sint ad hoc, ut prae
cognoscamus aeris affectiones. Et ut lampas, seu
fax, non ipsa est causa bellici notus, sed signum
est bellici 33 temporis: ita et astrorum ortus non
ipsi sunt causa mutationum aeris, sed proposita
sunt signa talium affectionum. Nam qui a princi❤
pio observaverunt et composuerunt tabulas illas,
exploratis locis zodiaci circuli, in quibus ut plurimum mutationes aeris fiunt, consideraverunt quæ
astra temporibus illis oriantur, aut simul occidant,
atque horum ortibus et occasibus pro signis sunt
usi ad præcognitionem prædictorum. Ortus enim
veros et occasus contingit esse invisibiles: eos
vere, qui apparebant, ortus et occasus, poterant
videre, et circa tempora dicta discernere, eo quod
Pleiades occidentes habeant talem vim, ut humidi,
tatem quamdam circa aerem generent; aut rursus
orientes æstatis initium significent. Unde et Hesiodus inquit
Pleiadibus Atlantis filiabus orientibus
Incipe messem: arationem vero occidentibus
passionem erga ea quæ in terra funt. Universa
Non propter astri vim: omnino enim id est stupidum: sive enim ignea sunt astra, sive ætherea,
ut placet aliquibus, omnia eamdem essentiam et
vim sortita sunt, et nullam habent mutuam conienim terra centri rationem habet ad inerrantium
sphæram; nec ulla vis emanans aut proluvium
pervenit ab inerrantibus stellis ad terram. Quomodo putandum est has imbrium et ventorum et
grandinum causas esse, a quibus nulla vis cadit
ad nos? Nam a sole quidem et luna pervenit vis
ad terram secundum transitus eorum et majoruni
et minorum. Unde consentaneum est terræ cum
bis esse mutuam consensionem secundum vim cujusque eorum. Inerrantium vero stellarum ortus
et occasus signi rationem obtinent, sicut prædiximus. Unde ne statuendum quidem est easdem
significationes perfici ex iisdem astris; sed secun
dum eorundem climatum varietates, diversos et
ortus et occasus astrorum fieri, et quidem in quolibet horizonte propria signa habere mutationis
aeris. Iden enim parapegma non potest congruere
in urbe Roma, et in Punto, et in Rhodo, et in
urbe Alexandriæ; sed necesse est ut diversæ sint
observationes in diversis horizontibus, et in qualibet urbe alia sumantur astra significationes ellicientia.
Unde manifestum est quod non naturaliter astrorun ortus et occasus affectiones aeris generent;
sed quod in quolibet horizonte diversæ fiant observationes et aerum mutationes. Quamobrem neque
omnes significationes in tabulas relatæ semper congruunt; sed interdum universaliter non fiunt: sed
qui maximas tempestates comprehendunt ortus et
occasus, hi efficiunt serenitates: interdum in
urbe serenitas contingit, in agris imber. Sæpe post
dies tres aut quatuor aliquis significavit per ortum aut occasum astri mutationem aeris: interdum antevertit significationem diebus quatuor.
Unde qui aberrant in prædictionibus significationum, habent excusationem, quod anticiparunt
significationem, eo quod posterius est facta.
Ex quibus omnibus manifestum est quod quæ
ad significationes spectant, ea in tabulis rudi Minerva sint inscripta, cum non arte quadam, neque
necessitate sint tradita, sed ex continua observatione inscripta. Eam ob causam sæpe hæc fallunt.
Unde astrologi non sunt accusandi, si aberraverint
in significationibus. Si vero eclipsin prædicens aliquis, aut ortum astri, aberraverit, merito et studium, et qui illud tractat, accusantur. Omnia enim
quæ arte traduntur debent infallibilem habere prædictionem, seu enuntiationem. At ea quæ ad significationes spectant, neque cum ea assequimur, perfectam laudein, neque cum ab iis aberramus, accusationem merentur. Astrologiæ enim hæc est
quædam pars expers artis, et indigna quæ proferatur in medium. Idem opinandum est fieri etiam
circa Canis ortum. Omnes enim putant, hanc stellam propriam vim habere, et causam esse intensionis æstuum, cum simul oritur cum sole. At hoc
non ita se habet: sed quoniam juxta calidissimumn
tempus anni hæc stella ortum faciebat, hujus ap
paritione aeris in æstum mutationem notarunt. Est
autem sol causa intensionis æstuum. Primum enim
cum ex hieme simus frigefacti, secundum appropinquationem quæ fit ad nos, incipit nos sol calefacere nondum tamen manifestam efficit calefaclionem, cum adhuc frigefactio, quæ est ab hieme,
permaneat; cum vero fit commoratio, et semper
magis 34, magisque appropinquat sol, contingit fieri
sensum calefactionis; deinde contingit bis ad eam
♦lem habitationem continuo solem accedere. Etenim
in progressu ad aestivum tropicumn circulum, et in
recessu, per easdem habitationes transit sol. Unde
evenit propter causam hanc intensiones æstuum
fieri. Præterea accessus ad æstivum tropicum et
contingit. Fere enim ad dies 40 in æstivo tropico
circulo moram facit. Unde et magnitudines dierum
circa solstitia insensibile habent incrementum. Cum
vero circa hoc tempus ortum faceret Canis, hujus apparitione significaverunt tempus intensionis
æstuum; non quod ipsum astrum sit causa,
quod sol hanc causam habeat.
recessus omnino et parvos et insensibies esse
al.
sed
Si igitur aliquis pro signo temporis aecipiat Canis ortum, recte accipit; sicut Homerus inquit de
Cane sic:.
Malum autem signum factum est.
Non enim cogitandum est, quasi propriam vim habeat Canis ad intensionem æstuum, sed quod signi
gratia assumptus sit Canis.
+ Verumtamen qui ex poetis et philosophis vim
intensionis æstuum Cani ascribunt, hi multum a
veritate et naturali doctrina aberraverunt. Hæc
enim stella eamdem naturam sortita est cum omnibus astris. Sive enim ignea sunt, sive ætherea
astra, eamdem omnia habent vin, et debet vinci a
multitudine astrorum defluxus a Cane. Nam magnitudine etiam stellam Canis superant aliæ stella,
et multitudine sunt infinitæ. Si igitur ex omnibus
ipsis vis non pervenit usque ad terram, neque ad
solis vim quidquam confert, quomodo credibile est
defluxum ab uno astro tantam æstuum intensionem
facere? Quodsi non adjuvant quidquam omnes
inerrantes stellæ, cum eamdem vim sint sortitæ,
non possibile est calefactionem ab una stella progredientem eficere sensibilem varietatem in coortibus cum sole.
Est autem ipse sol causa æstuum, continuo ad
eumdem locum habitationis accedens. Cum autem
non possent omnibus hominibus communem diem
determinare, in qua hæ intensiones æstuum fiunt,
cumque circa hoc tempus hæc stella oriretur, bujus apparitione hoc tempus significaverunt.
Quod autem hæc stella non sit causa intensionis
æstuum, ex iis quæ dicentur erit manifestum.
Primum enim sæpe cooriuntur cum sole et plures
et majores stellæ, et nullam sensibilem efficiunt
varietatem, sed interdum econtrario in ortibus et
occasibus earum tempestates flunt, et venti frigidi
spirant, tanquam bi ortus et oceasus nihil conferant ad intensionem æstuum. Sæpe etiam in eodem
signo cum sole sunt e quinque planetis stella maximæ, Jupiter, Lucifer et Mars; a quibus et vires in
terram cadunt, et tamen propter horum causam
nihil circa aerem magis fit diversum. Ex quo manifestum est quod nibil. conferant ad intensionem
æstuum neque inerrantes neque errantes stellæ. Si
enim vim quamdam afferret Canis, oportebat in
vero ortu intensionem æstuum fieri. Tunc enim
AD EUSEBI CHRONICON APPPENDIX.
simul una oritur cum sole. Non fit autem hoc, sed
in apparenti ortu maximi fiunt æstus. Circa hoc
enim tempus sol propter dictas causas efficit intensionem æstuum. In Rhodo enim post 30 dies a
solstitio oritur hæc stella; in aliis locis post 40
dies aestivi solstitii; aliis post 50: ita ut ejus ortus
non amplius faciat intensionem æstuum: quod nemini non manifestum est, quod cum unum sit illud
tempus, quod intensionem æstuum comprehendit,
quod est post dies 30 solstitii æstivi; in hoc ipso
tempore apud alios Canis oritur, et tempus indicat, apud alios vero aliud quoddam ex astris con.
stellationum; non enim simul omnibus astris orlus
et occasus contingit ſeri.
Quod vero a plurimis dicitur, quod circa tempus hoc
35 Canis oriatur cum sole, omnino est imperitum.
In hoc enim tempore plurimum a sole distat hæc
stella. Sol enim omnino in æstivo tropico circulo
iter facit: Canis vero in hiberno tropico circulo
situs est; ita ut hi maximam a se invicem distantiam habeant. Quomodo igitur posset Canis causa
esse intensionis æstuum? faceret autem intensionem, si quam vim haberet hæc stella, tum cum
essct conjuncta soli secundum hibernas conversiones, cumque ferretur in eodem circulo hæc stella
cum sole; tunc enim oportebat aliquam fieri, contra id quod apparet, sensibilem aeris mutationem.
Non fit autem hoc, sed e contrario potius hiems.
Unde tabulis pro signo ascribitur ortus Canis. Itaque manifestum est ex omnibus, neque hane stel.
lam, neque aliam ullam tantam habere vim, ut
circa aerem mulationes eliciat: sed principalem
esse causam solem: harum vero ortus et occasus
in cognitionem mutationum aeris apponi. Quam
ob causam neque semper congruunt. Unde melioribus aliquis uteretur iis signis quæ a natura nobis
dantur, quibus et Aratus est usus. Nam eas aeris
mutationes, quæ funt ex ortibus et occasibus astrorum, putavit esse falsas: eas vero quæ fiunt naturaliter, et quadam ex causa, seorsim posuit in Apparentiarum tractatu, in extrema libri totius parte.
Sumit enim præscientias a solis ortu et occasu, et a
funæ ortibus et occasibus, ab area, sive corona, que
fit circa lunam, a stellis cadentibus et a brutis
animalibus. Nam quæ præscientiæ cum quadam naturali causa ex his flunt, necessaria babent effecta.
Unde et Boethus philosophus, in quarto libro expositionis Arati, pàysicas causas cum ventorum, tum
Mirum insignem mathematicum adeo pueriliter hallucinatum esse. Nam
cujusmodi est, obsecro, illius ratio? Caniculam
cum sole conjunctam nibil ad æstivos calores augendos conferre, quo tempore exortum facere vulgo
dicitur, ex eo demonstrat, quod tum ab ea sol alest longius. Hoc vero inde concludit, quod tunc sol
æstivum tropicum tenet: Canicula vero in hiberno
tropico sita est: quare si quam vim incendendis
estibus haberet illius cum sole conjunctio, ea potissimum appareret quando sol in hiberno tropico
versatur, hoc est in eodem cum Canicula circulo.
U
Nihil hac argumentatione falsius. Quæ tum procederet, si hiems æstas esset, aut in ipso Capricorno
Bita esset Canicula. Ilec enim Gemini tempore in
gradu Geminorum circiter xv collocabatur. Distabat
ab æquinoctiali gradibus fere xvi, a tropico et a
sole prope XL. Cum autem sol in Capricorni tropico
stabat, intervallum inter hunc et Caniculam amplius erat semicirculo. Quid igitur cogitabat Geminus, cum propinquiorem soli Caniculam esse
scriberet, quando hibernum ille tropicum occupat
quam cum in æstivo moratur?
gnitiones ostendens. His signis et Aristoteles plilosophus usus est, et Eudoxus, et plures alii astrologi.
imbrium exposuit, ex predictis generibus
Vide Ptolenæum lib. iv,
CAPUT XV.
De evolutione.
Evolutio est tempus minimum, continens integros
menses,et integros dies, et integras restitutiones lunæ.
Cum enim menstruum tempus observatum sit esse
dierum 29 1/2,1/53, fere: restitutio vero lunæ dierum
27 4/18 fere, quæsitum est tempus minimum, quod
continet integros dies, et integros inenses, et integras
restitutiones: iuventio autem est talis: Luna irregulariter peragrare zodiacum circulum, et ſieri per arcum quemdam conspicitur. Die sequenti hoc arcu
majorem conficit, et semper majorem diebus continuo
sequentibus, donec per maximum arcum mota fuerit.
Deinde rursus in arcum minorem præcedenti die,
donec in minimum, qui fuit ab initio, arcum restituta
fuerit. Tempus vero, quod est a minimo motu ad minimum motum, restitutio vocatur. Observata autem
est evolutio continens integros menses 669, dies
vero 19756. In hoc autem tempore Iun: anomali
secundum longitudinem facit restitutiones 717, circulos zodiacos peragrans in jam dicto tempore 725,
et insuper assumeos gradus 32. Habentes autem
has apparentias ex veteribus temporibus quæsitas,
quando constituere oportet eam diurnam lun anemaliam, quæ est secundum longitudinem, quis sit
minimus motus ejus, et quis maximus, quis medius,
et quod quotidianum incrementum et decrementum ejus: accipimus insuper ex apparentia et hoc,
cum luna motus minimos facit, plus eam moveri
undecim gradibus, minus duodecim: cum vero
maximos confcit motus, amplius eam moveri 15
gradibus, minus vero 16 gradibus; cum igitur observatum sit, lunam in diebus 19756 peragrare zodiacos circulos 723, et præterea adhuc gradus 52
unusquisque autem circulorum habeat gradus 360,
refundit luna circulorum multitudinem in gradus,
et addit gradus 32. Fit igitur tolus numerus graduum 260312. In diebus igitur maxime 19756 percurrit luna prædictum numerum graduum: quam
multitudinem in dierum multitudinem dividentes
inveniemus medium diurnum motum luus. Cum
enim neque intentionem motus, neque remissionem
reputantes, ex æquali diviserimus graduum multitudinem, tunc inventus motus 36 vocatur medius.
Invenitur autem hic medius motus graduun: 13
primorum sexagesimorum 40', et secundorum
35". Vocatur autem unius gradus sexagesimum,
primum sexagesimum; et unius primi sexagesimi
sexagesinum vocatur secundum sexagesimum; similiter etiam uuum secundum sexagesimum, cum
cap. 2.
divisum est in partes vocatur una particula
tertium sexagesimum. Eadem est ratio etiam in
reliquis sexagesimis.
Cum numerorum hic sit ordo, a Chaldæis inventus est medius motus lunæ graduum 13, 10, 55',
cumque in diebus 19756 luna faciat restitutiones
717, si voluerimus cognoscere unam restitutionem
in quot diebus faciat luna, dividemus dierum multitudinem in restitutionum multitudinem; et ſunt
dies restitutionis 27, et unius diei sexagesima prima 33, et secunda 20. In tot igitur diebus luna a
minimo motu ad minimum motum proficiscitur.
Et cum in omni restitutione 4 sint tempora æqualia, acceperunt quartam partem dierum 27, 33', et
20", et fiunt dies 6, 53′, et 20″. In tot igitur diebus luna a minimo motu ad medium proficiscitur,
et a medio ad maximum; et rursus similiter a maximo ad medium, et a medio ad minimum. Nam
hæc quatuor tempora inter se sunt æqualia.
Et cum, si fuerint tres numeri ex æquo se superantes, extremi simul sumpti sint duplo majores
medio, in motu autem lunæ tres sint numeri ex
æquo se invicem superantes, nempe motus minimnus, et medius, et maximus: si igitur motum naximum et minimum componamus, erunt hi compositi duplo majores medio. Erat autem medius
motus graduum 13, 10, 35”. Multiplicaverunt haec
bis, et proveniunt ex multiplicatione gradus 26,
21', 10”. Maximus igitur motus lunæ, et minimus
præcise compositi sunt dies 26, 21', 10". Atqui gradus ex observatione sumpti non exacte maximi et
minimi motus sunt gradus 26. Reliqua igitur sunt
ca sexagesima, quæ effugerunt observationem per
apparentias et organa factam, videlicet unius gradus prima sexagesima 21', et secunda 10". Hæc
igitur oportet insuper attribuere et minimo et
maximo motui: ut duo hi motus compositi efficiant
gradus 26, 21', 10. Addere aulem oportet sic hanc
necessariam appendicem, ut neque minimus motus
agatur major gradibus 12, neque maximus major
gradibus 16. Sic autem attribuemus: Cum luna in
diebus 6, 53′, 20" proficiscatur a minimo motu ad
medium, et a medio ad maximum, et semper æquali
incremento et decremento utatur: inveniendus est
numerus qui, multiplicans quartam partem restitutivi temporis, efficiat numerum qui, additus medio
înotui, colligat quemdam numerum majorem quidem
15 gradibus, niinorem vero 16; sublatus autem a
medio motu, relinquat numerum quemdam majorem
quiden 14 gradibus, minorem vero 12. Αt quæ adduntur gradus 15. et gradibus 11, ea erunt quoque
prima sexagesima 21', et secunda 10". Invenitur auzen hoc facere numerus 18 sexagesimorum primoγ.
!. uoipzi
rum; si enim læc multiplicata fuerint in quartam
partem restitutionis, nempe in dies 6, 13', et 20",
producuntur gradus 2 et 4'. Hæc addidi medio notui, nempe gradibus 13, 10, 55", et fiunt gradus
15, 14', 35″. Subtraxi a medio motu hos gradus 2
et 4', et reliqui sunt gradus 11, 6', 35". Inventus
est igitur minimus motus lunæ graduum 11, 6′,
11", 55″; medius motus graduum 13, 10, 35″;
maximus motus graduum 15, 11', 35"; diurnum
autem incrementum primorum sexagesimorum 18′.
CAPUT XVI.
Tempora signorum in quibus unumquoaque eorum
sol peragrat el significationes singulorum signorum sunt ejusmodi.
Incipiamus autein ab æstiva conversione.
Cancrum peragrat sol in diebus 31.
Primo die Calippo Cancer incipit oriri, conversiones æstive, et significat.
Die 9 Eudoxo flat auster.
Die 11 Eudoxe Orion mane oritur.
37 Die 15 Euctemoni Orion totus oritur.
Die 16 Dositheo Corona mane incipit occidere.
Die 23 Dositheo in Ægypto Canis apparet.
Die 25 Metoni Canis oritur mane
Die 27 Euclemoni Canis oritur. Eudoxo Canis
mane oritur, et per dies sequentes quinque etesiæ
spirant: e quibus diebus primi quinque vocantur
præcursores. Calippo Cancer occidit, oriens fatuosus.
Die 28 Euctemoni Aquila mane occidit; tempestas per mare post excitatur.
Die 30 Calippo Leo incipit oriri; auster spirat;
et Canis oriens fit conspicuus.
Die 51 Eudoxo auster spirat.
Leonem sol peragrat diebus 31.
Primo igitur die Euctemoni Canis quidem est
conspicuus post autem fit æstus, significat.
Die 5 Eudoxo Aquila mane occidit.
Die 10 Eudoxo Corona occidit.
Die 12 Calippo Leo medius oriens æstus maxime
facit.
Die 14 Euctemoni æstus maxime fiunt.
Die 16 Eudoxo significat.
Die 17 Euctemoni Lyra occidit, et insuper pluit,
et elesiæ cessant: Equus oritur.
Die 18 Eudoxo Delphinus mane occidit. Dositheo
Vindemiator vesperi oritur.
Die 22 Eudoxo Lyra mane occidit, et significat.
Die 29 Eudoxo significationem habet. Calippo
Virgo oritur, significat.
Virginem percurrit sol diebus 30.
Die 5 Eudoxo ventus spirat magnus, et insuper
tonat. Calippo humeri Virginis oriuntur, et elesiæ
spirant.
Die 10 Euclemoni Vindemiator apparet; oritur et
Arcturus, et Sagitta occidit mane. Tempestas fit per
mare. Eudoxo pluvia, tonitrua; ventus magnus
spirat.
Die 17 Galippo Virgo media oriens significat, et
Arcturus oriens est conspicuus.
Die 19 Eudoso Arcturus mane oritur, et per sequentes dies 7 spirant venti, serenitas est plerumque. Cessante hoc tempore, ventus ab aurora exsistit.
Die 20 Arcturus Euctemoni conspicuus. Autumni
initium, et Capra oritur, stella magna in Auriga,
et deinde significat. Tempestas per mare.
Die 24 Calippo spica Virginis oritur.
Libram so peragrat diebus 30.
Die Euctemoni æquinoctium autumna.e, et significat. Calippo Aries incipit occidere. Aquinoctium autumnale.
Die 3 Euctemoni II:edi vespertini oriuntur. Tempestas exsistit.
Die 4 Eudoxo Capra vesperi oritur.
Die 5 Euctemoni vespertinæ apparent Pleiades
ab ortu. Calippo Virgo cessat oriri.
Die 7 Euclemoni Corona oritur. Tempestas est.
Die 8 Eudoxo Pleiades oriuntur.
Die 10 Eudoxo... mane oritur.
Die 12 Eudoxo Scorpius vesperi incipit occidere,
et tempestas insuper oritur, et ventus flat magnus.
Die 17 Eudoxo totus Scorpius vesperi; Capra
penitus occidit. Calippo Chele incipiunt oriri, significant.
Die 19 Eudoxo boreæ et austri spirant.
Die 22 Eudoxo Hyades vesperi oriuntur.
Die 28 Calippo Tauri cauda occidit', significat.
Die 29 Eudoxo boreas et auster spirant.
Die 30 Euctemoni magna per mare tempestas.
Scorpium sol perineat diebus 50.
Die 3 Dositheo tempestas est.
Die 4 Democrito Pleiades occidunt summo mane,
venti hiberni plerumque et frigora, et pruina.
Solet oriri datus. Folia abjicere maxime incipiunt
arbores. Calippo Scorpit frons oritur cum flatu.
RS
Val.
Die 5 Euctemoni Arcturus vesperi occidit, magnique spirant venti.
Die 8 Eudoxo Arcturus in extremitate noctis
mane occidit, et significat; ventus spirat.
Die 9 Calippo Tauri caput occidit mane: pluviæ.
Die 10 Euctemoni Lyra mane oritur, atque insuper hiems est cum pluvia.
Die 12 Eudoxo Orion vesperi incipit oriri.
Die 15 Democrito Lyra ascendit una cum sole
38 oriente, et aer fit tempestuosus plerumque.
Die 14 Fudoxo est pluvia.
Die 15 Euctemoni Pleiades occidunt, et significart. Orion incipit cum medio mense, tum desinente, tenipestatem excitare.
Die 16 Calippo splendida in Scorpio stella oritur,
significat; et Pleiades occidunt apparenter.
Die 18 Eudoxo Scorpius incipit oriri mane.
Die 19 Eudoxo Pleiades inane occidunt; et Orion
incipit occidere, et tempestatem excitat.
Die 21 Eudoxo Lyra mane oritur.
Die 27 Euctemoni Hyades occidunt, atque insuper pluit.
Die 28 Calippo Tauri cornua occidunt; et fit
pluvia.
Die 29 Eudoxo Ilyades occidunt; et magna est
tempestas.
Sagittarium sol percurrit diebus 29.
Die 7 Euctemoni Canis occidit, atque insuper
fit tempestas. Calippo Sagittarius incipit oriri, et
Orion occidere apparenter. Oritur tempestas.
Die 8 Eudoxo Orion mane occidit.
Die 10 Euctemoni Scorpii aculeus oritur.
Die 12 Eudoxu Canis mane occidit, fit tempestas.
Die 14 Eudoxo est pluvia.
Die 15 Eucten oni Aquila oritur, flat auster.
Die 16 Democrito Aquila oritur simul cum sole,
et insuper significare solet tonitru et fulgur, cum
aqua aut vento, aut utraque plerumque. Eudoxo
Canis vesperi oritur, eo quod Calippo Gemini transeunt occidentes, fit pluvia.
Die 19 Euctemoni et Eudoxo occidit.
Die 21 Eudoxo Scorpius mane oritur, estque
tempestas.
Die 23 Eudoxo Capra mane occidit.
Die 26 Eudoxo Aquila mane oritur.
Capricornum sol peragrat diebus 29.
Die Euctemoni solstitium hibernum significat.
Calippo Sagittarius desinit oriri; conversiones
contingunt hibernæ, fit tempestas.
Die 2 Euctenoni Delphinus oritur, exsistit tempestas.
Die Eudoxo fiunt hibernæ conversiones, exsistit tempestas.
Die 7 Euctemoni Aquila vesperi occidit, fitque
tempestas.
Die 9 Eudoxo Corona vesperi oritur.
Die 12 Democrito auster spirat... oritur.
Die 14 Euctemoni media hiems. Auster multus
flat hibernus per mare.
Die 15 Calipoo Capricornus incipit oriri, flat
auster.
Die 16 Euctemoni auster hibernus per mare.
Die 18 vesperi post solem occidit Perseus, et
spirat auster.
Die 27 Euclemoni Delphinus vespertinus occidit.
Calippo Cancer desinit occidere; est tempestas.
Aquarium permeat sol diebus 30.
Die 2 Leo incipit occidere, fit pluvia. Democrito
Liems exsistit.
Die Eudoxo Delphinus vesperi occidit.
Die 11 Eudoxo Lyra vesperi occidit. Exsistit
pluvia.
Die 14 Eudoxo serenitas, interdum etiam flat zepbyrus.
Die 16 Democrito zephyrus incipit flare, et manet per dies 43 a conversionibus.
Die 17 Euctemoni tempus est ut spiret zephyrus.
Calippo Aquarius medius oriens est; lal zephyrus.
Die 25 Euctemoni vesperi occidit, et insuper magna est tempestas.
Pisces sol percurrit diebus 50.
Die 2 tempus est hirundinem apparere, et spirant ornithiæ, seu venti aviarii. Calippo Leo desinit occidere, et hirundo apparet, significat.
Die Democrito varii sunt dies qui vocantur
dies halcyonum. Eudoxo Arcturus vesperi oritur, et
exsistit pluvia, hirundo apparet, et per sequentes
dies 30 boreæ spirant, et maxime illi qui dicuntur
proornithiæ, seu venti anteaviarii.
Die 12 Euclemoni Arcturus vesperi oritur, et Vindemiator fit apparens. Insuper flat frigidus boreas.
39 Die 14 Democrito frigidi flant venti qui ornithiæ vocantur, per dies maxime novem. Euctemoni
Equus mane occidit: insuper frigidus flat boreas.
Die 17 Eudoxo exsistit tempestas, et milvus apparet. Galippo Piscium australis oritur, desinit boreas.
Die 21 Eudoxo Corona vesperi oritur, incipiunt
ornithiæ spirare.
Die 22 Euctemoni milvus apparet, ornithiæ spirant usque ad æquinoctium.
TO
ubique.
Die 29 Euclenioni Scorpii primæ stellæ occidunt,
flat frigidus boreas.
Die 50 Calippo Piscium borealis desinit occidere; apparet milvus, flat boreas.
Arietem pertransit sol diebus 31.
Die 1 Calippo vinculum Piscium oritur. Fit æquinoctium vernum, et pluvia minutula; magna ſit
tempestas, significat.
Die 3 Calippo Aries incipit oriri; exsistit pluvia
aut nix.
Die 6 Eudoxo est æquinoctium, ſit pluvia.
Die 10 Euctemoni Pleiades vesperi occultantur.
Die 13 Eudoxo Pleiades vesperi occidunt, et
Orion incipit occidere vespertino occasu. Pluvia
exsistit. Democrito Pleiades occultantur simul cum
sole ascendente, et non apparent per noctes 40.
Die 21 Eudoxo Hyades vesperi occidunt.
Die 23 Euctemoni Hyades occultantur, et grando
post exsistit, et flat zephyrus. Calippo Libra incipit
occidere, passim exsistit et grando.
Die 27 Eudoxo Lyra vesperi oritur.
Taurum sol peragrat diebus 32.
Die 1 Eudoxo Orion vesperi occidit, fit pluvia
Calippo Aries desinit oriri; fit pluvia, et passim
grando.
Die 2 Euctemoni Canis occultatur, et grando
exsistit: eodem die Lyra oritur Eudoxo. Canis
vesperi occidit, et ft pluvia. Calippo Tauri cauda
oritur, exsistit humiditas.
Die 7 Eudoxo exsistit pluvia.
Die 8 Euctemoni Capra mare oritur; serenita;
pluit austro.
Die 9 Eudoxo Capra mane oritur.
Die 11 Scorpius matutinum occasum facere incipit, et pluvia exsistit.
Die 13 Euctemoni Pleias oritur; æstatis est
initium, et significat. Calippo Tauri caput oritur,
significat.
Die 21 Eudoxo Scorpius totus mane occidit.
Die 22 Eudoxo Pleiades oriuntur, et significant.
Die 25 Euctemoni Aquila vesperi occidit.
Die 50 Euctemoni vesperi oritur.
Die 31 Euctemoni Aquila vesperi oritur.
Die 32 Euclemoni Arcturus mane cccidit, significat. Calippo Taurus desinit oriri. Euctemoni Hyades vesperi oriuntur, significant.
Geminos sol permeat diebus 32.
Die 2 Calippo Gemini incipiunt oriri; exsistit
humiditas.
Die 5 Eudoxo Hyades mane oriuntur.
Die 7 Eudoxo Aquila vesperi oritur.
Die 10 Democrito aqua exsistit.
Die 13 Eudoxo Arcturus mane occidit.
Die 18 Eudoxo Delphinus vesperi oritur.
Die 24 Euctemoni Orionis humerus oritur, Eudoxo Orion incipit oriri.
Die 29 Democrito Orion incipit oriri, et solet
post ipsum significare.
40 DIONYSII PETAVII JUDICIUM DE SEQUENTE PTOLEMÆI LIBELLO.
Sic in ms. conceptus erat titulus, ut edidimus. Leg. tamen videtur ássię dπlaviv, xal èniorpasia
sive, ut est apud Suidam, In eum librum quædam univers
notata esse deb nt. Primum est, de hujus auctore quæri posse, sitne Ptolemæus, an ei falso tributus,
perinde ut alter a Leonico Latine tantum editus. Nam de hoc, quin evenlypaços sit, ambigi non
oportet. At de nostro duo sunt, que falsi suspicionem movent. Alterum, quod aquinoctium autumnale cuir.
Ptolemai observatione non convenit. Nam Thoth Actiaci xxvIII, id est Septembris xxv, ascribit ægrinoctium. Ptolemæus autem anno Christi CXXXIX observarit idem æquinoctium Septembris xxvi, hora
fere vi matutina; tardius uno die. Congruit parapeyma nostrum cum vero ingressu solis in Libram
anno primo Juliano. Sed huic opponi potest consensus utriusque in æquinoctio verno. Nam Ptolemæus anno
Christi cxL observavit æquinoctium Martii xx11, hora 1 post meridiem, qui est Phamenoth Actiaci xxm,
quem in diem nostrum quoque parapegma contulit: in quo a Juliano cardine ambo discrepant. Estivum
solstitium in nostro, librariorum fortasse culpa, excidit, quod Ptolemæus observavit anno eodem Christi CXL,
Junii xxv. Hibernum porro solstitium Choiac xxvi, sive Decembris xxII, affigitur in parapegmate,
quod a Juliano solstitio distat. Itaque prior ista ratio non satis idonea est, ob quam a Ptolemæo librum
hunc abjudicemus.
Alterum argumentum sumere ex eo possumus, quod cum mensibus Ægyptiis, Augusteis et Actiacis, sire
fixis, Julianos haud satis exacte comparet: quasi ambo idem initium, ac finem eumdem habeant. Ut, exempli
causa, mensem Thoth, Septembrem; Paophi, Octobrem inscribit; cum tamen particulam Augus!i Thoth,
Paophi partem Septembris occupet. Sed nec inde conjectura satis firma contra libelli hujus typqfy ducitur. Non enim ab ipso Ptolemæo necesse est Romanos menses additos fuisse: sed ab alio, qui quibus
mensibus majori sui parte respondebant Egyptiaci, eos adnotavit: quod et ab aliis passim fieri cernimus; ac
vel ab ipso Ptolemæo sic descriptos esse nihil prohibet, qui ad usum civium suorum calendarium hoc, velut
parapegma, conficere potuit..
Refert Suidas Claudium Ptolemeum scripsisse libros duos, De apparentiis et significationibus stellarum
fixaruin. Horum alter is ipse est, qui primum hic a nobis in lucem editur, alter vero vel non exstat, vel qui a
Leonico Latine vulgatus est eum exhibet, non tamen sincerum, sed interpolatum et ex variis pannis
centonis more consarcinatum; vel denique, cum sub nomine Ptolemæi ante aliquot sæcula tegi cœpisset,
Suidas pro germano illius habuit. Utcunque res habet, longe illi anteponendus est noster. Non enim
miscella tumultuaria est et incondita, ut iste alter: sed ratione atque ordine digestus; nec in eo cardines
anticipantur, aut in diversis diebus locantur, quemadmodum neque stellarum ortus et occasus, quos
Leonici Ptolemæus varios ad dies ascribit. Quinetiam scriptorum nomina, quorum e parapegmatibus ção
singulæ, vel nonpasial descriptæ sunt, in nostro commemorantur, quæ in allero prætermissa suni.
Atque sine auctorum et, quod inde sequitur, locorum temporumque, quibus illi floruerunt, notitia, nullus
istorum parapegmatum notationumque fructus est, qui ob idipsum eximius capitur e nostro. Accedit in
fine scholion non valde longum, sed quod nonnulla nos docet, quæ ad hanc scientiam nosse inprimis
expedit; quæ haud scio an alibi legantur. Hoc vero scholion non alterius esse quam Ptolemæi, vel ex stylo
ipso, et loquendi genere mihi videor animadvertisse; quod ei par et affine est quod in opere ins Mɛrdins
ourtáɛwc cernitur. Atqui in scholii inscriptione, quam præfiximus, contrarium dici videtur. Sed
negandi particula excidit. Legendum enim: Quæ sequuntur utiliter baud ab alio, quam Hemerologii
scriptore notata sunt.
Ex hoc scholio didicimus, non omnes eas stellas quæ apud auctores celebrantur, in Hemerologium esse
relatas; sed solas primæ ac secundæ magnitudinis. Ideo nulla Pleiadum in illo mentio, nec Hædorum,
neque Vindemiatoris, aliarumve, quæ
ut de Vergiliis Aratus cecinit. Triginta universe descriptas esse notat scholion; quindecim primæ magnitxdinis; totidem secundæ, quas et singillatim percenset. Verum, librarii, ut apparet, vitio, primæ maqnitzdinis tantum stellæ XIV, secundæ vero XIII, exprimuntur, quas hic alphabetico ordine subjiciemus.
Secundæ magnitudinis.
STELLE HEMERALOGII PTOLEMAICI.
Primæ magnitudinis.
1 Arcturus.
2 Canis.
3 Canobus.
4 Capella.
Centauri
6 Fluvii postrema.
7 Hyadum lucida.
8 Leonis cauda.
9 Lyræ lucida.
10 Orionis humerus succedens.
11 Orionis et Fluvii communis.
12 Piscis notius.
13 Procyon.
14 Spica Virginis.
1 Antares, sive cor Scorpii.
2 Aquila Incida.
3 Auriga succedens humerus.
4 Chele borealis lucida.
5 Chelæ australis lucida.
6 Corona borealis lucida.
7 Equi et Andromedæ communis.
8 Gemini præcedentis caput.
9 Hydri lucida,
10 Orionis antecedens humerus.
11 Orionis baltei media.
12 Persei lucida.
13 Sagittarii genu.
PG 19:751noctia,hoc modo dividuntur: ab æquinoctio verno,us- μεριῶν τοῦτον διαιροῦνται τὸν τρόπον· Ἀπὸ μὲν
que ad solstitium aestivum dies sunt 94 1/2; nam in tot
diebus transit sol Arietem, Taurum, Geminos et ad
primam partem Cancri accediens, solstitium aestivum
eficit. Ab aestivo solstitio usque ad æquinoctium
autumnale dies sunt 92 1/2; nam in tot diebus transit sol Cancrum, Leonem, Virginem, et ad primam
partem Libræ accedens efficit æquinoctium autumnale. Ab æquinoctio autumnali usque ad solstitium
hibernum dies sunt 88 1/8; nam in tot diebus transit
881/8;
sol Libram, Scorpium, Sagittarium, et ad primam partem Capricorni perveniens efficit solstitium hibernum. solstitio hiberno usque ad æquinoctium vernum dies sunt 90 1/8; in tot enim diebus transit sol reliqua tria signa, Capricornum.
Aquarium, Pisces. Omnes igitur dies horum qua
tuor temporum simul sumpti efficiunt dies 365 1/4,
quot etiam in uno sunt anno.
{}
ισημερίας ἐαρινῆς μέχρι τροπῆς θερινῆς ἡμέραι
εἰσὶν ιδς"· ἐν γὰρ τοσαύταις ἡμέραις διαπορεύεται ὁ
ήλιος Κριόν, Ταῦρον, Διδύμους, καὶ ἐπὶ τὴν πρώτην
μοῖραν τοῦ Καρκίνου παραγινόμενος, τὴν θερινὴν
τροπὴν ποιεῖται· ἀπὸ δὲ θερινῆς τροπῆς μέχρις ισο
ημερίας φθινοπωρινῆς ἡμέραι εἰσὶν ηβς"· ἐν γὰρ του
σαύταις ἡμέραις διαπορεύεται ὁ ἥλιος Καρκίνον,
Λέοντα, Παρθένον, καὶ ἐπὶ τὴν πρώτην μοίραν τῶν
Χηλών παραγινόμενος τὴν φθινοπωρινὴν ἰσημερίαν
ποιεῖται· ἀπὸ δὲ ἰσημερίας φθινοπωρινής μέχρι τρο
πῆς χειμερινῆς ἡμέρα: εἰσὶν πη' ην· ἐν γὰρ τοσαύ
ταις ἡμέραις διαπορεύεται ὁ ἥλιος Χηλάς, Σκορπίον,
Τοξότην, καὶ ἐπὶ τὴν πρώτην μοίραν παραγενόμενος
ὁ ἥλιος τοῦ Αἰγόκερω, την χειμερινήν τροπήν ποιεἶται· ἀπὸ δὲ τροπῆς χειμερινῆς μέχρις ισημερίας
ἐαρινῆς ἡμέραι εἰσὶν ήτον· ἐν γὰρ τοσαύταις ἡμέ
ραις διαπορεύεται ὁ ἥλιος τὰ ἀπολειπόμενα τρία
ζώδια, Αιγόκερων, Υδροχόον, Ἰχθύας. Αἱ πᾶσαι οὖν ἡμέραι τούτων τῶν τεσσάρων χρόνων συντιθέμεναι
ποιοῦσι τξε' δε, ὅσαιπερ ἦσαν αἱ τοῦ ἐνιαυτοῦ.
Quæritur igitur in his, cur, cum quatuor dicti
quadrantes zodiaci inter se sint æquales, et sol
semper æqualiter moveatur, ipse in temporibus inæqualibus æquales horum quadrantum arcus peragret; nam per totam astronomiam præsupponitur, et solem, et lunam, et quinque planetas æqualiter, circulariter, et contra mundi motum moveri.
Pythagoræi enim, cum primi has quæstiones aggrederentur, præsupposuerunt circulares atque
æquales solis, lunæ et erraticarum stellarum no- (
tus. Nam hujusmodi irregularitatem non admiserunt in his divinis atque æternis corporibus, ut
interdum velocius moverentur, interdum tardius,
interdum starent, ut sane etiam stationes vocant
in quinque erraticis stellis. Neque enim in homine
bene 3 composito et ordinato talem motus irregularitatem in gressibus aliquis admitteret; nam
vitæ necessitates sæpe fiunt hominibus causæ tarditatis, et velocitatis. At in ipsa incorruptibili natura
stellarum non potest ulla causa celeritatis et tarditatis adduci. Quam ob causam Pythagoræi hanc
proposuerunt quæstionem: Quomodo per circulares et æquales motus possent apparentiæ salvari.
Ἐπιζητεῖται οὖν ἐν τούτοις, πῶς, ἴσων ὄντων τῶν
τεσσάρων μορίων του ζωδιακού κύκλου, ὁ ἥλιος,
ἱσοταχώς κινούμενος διὰ παντὸς, ἐν ἀνίσοις χρόνοις
διαπορεύεται τὰς ἴσας περιφερείας. Ὑπόκειται γὰρ
πρὸς ὅλην τὴν ἀστρολογίαν' ἤλιόν τε καὶ σελή
νην, καὶ τοὺς πέντε πλανήτας ἰσοταχῶς,καὶ ἐγχυκλίως, καὶ ὑπεναντίως τῷ κόσμῳ κινεῖσθαι. Οἱ γὰρ
Πυθαγόρειοι, πρῶτοι προσελθόντες ταῖς τοιαύταις
ζητήσεσιν, ὑπέθεντο ἐγκυκλίους καὶ ὁμαλὰς ἡλίου,
καὶ σελήνης, καὶ τῶν εἰ πλανητῶν ἀστέρων τὰς
κινήσεις. Τὴν γὰρ τοιαύτην ἀταξίαν οὐ προσεδέξαντο
πρὸς τὰ θεῖα καὶ αἰώνια· ὡς ποτὲ μὲν τάχιον κινεῖσθαι, ποτὲ δὲ βράδιον, ποτὲ δὲ ἑστηκέναι· οὓς δὴ καὶ
καλοῦσι στηριγμοὺς ἐπὶ τῶν εἰ πλανητῶν ἀστέρων.
Οὐδὲ γὰρ περὶ ἄνθρωπον κόσμιον καὶ τεταγμένον ἐν
ταῖς πορείαις τὴν τοιαύτην ἀνωμαλίαν τῆς κινήσεως
προσεδέξατο * ἄν τις· αἱ γὰρ τοῦ βίου χρείαι τοῖς
ἀνθρώποις πολλάκις αἴτιαι γίνονται βραδυτήτος καὶ
ταχυτῆτος· περὶ δὲ τὴν ἄφθαρτον φύσιν τῶν ἀστέρων
οὐδεμίαν δυνατὸν αἰτίαν προσαχθῆναι ταχυτῆτος καὶ
βραδυτήτος. Δι' ἥντινα αἰτίαν προέτειναν οὕτω· Πῶς
ἂν δι' ἐγκυκλίων καὶ ὁμαλῶν κινήσεων ἀποδοθείη τὰ
φαινόμενα.
Περὶ μὲν οὖν τῶν λοιπῶν ἀστέρων ἐν ἑτέροις ἀποδώσομεν τὴν αἰτίαν· νυνὶ δὲ περὶ ἡλίου ὑποδείξομεν,
δι' ἣν αἰτίαν ἰσοταχώς κινούμενος, ἐν ἀνίσοις χρόνοις
τὰς ἴσας περιφερείας διαπορεύεται· ἀνωτάτω γὰρ
πάντων ἐστὶν ἡ λεγομένη τῶν ἁπλανῶν ἀστέρων
σφαῖρα, ἡ περιέχουσα πάντων τῶν κατηστερισμένων
ζωδίων τὴν εἰδωλοποιίαν· οὐ πάντας δὲ τοὺς ἀστέρας
ὑποληπτέον ὑπὸ μίαν ἐπιφάνειαν κεῖσθαι· ἀλλ᾽ οὓς
μὲν μετεωροτέρους ὑπάρχειν, οὓς δὲ ταπεινοτέρους.
Διὰ δὲ τὸ τὴν ὅρασιν ἐπὶ ἴσον ἐξικνεῖσθαι μῆκος,
ἀνεπαίσθητος γίνεται ἡ τοῦ ὕψους διαφορά.
De reliquis igitur planetis in aliis scriptis causam exponemus; nunc vero de sole causaın ostendemus, cur, cum æqualiter moveatur, in temporibus inæqualibus æquales arcus zodiaci conficiat.
Suprema igitur est omnium ea sphæra, quæ stellarum fixarum dicitur, quæ in se continet omniumn
fixarum constellationum, sive signorum effigiem.
Non est autem cogitandum, omnes stellas sub eadem esse positas superficie, sed alias esse sublimiores, alias humiliores. Cum enim visus noster
ad æqualem longitudinem a terra in cœlum sese
extendat redditur insensibilis altitudinis differentia.
γρ. περιπορεύεται.
* γρ. ἀστρονομίαν. γρ. παραδέξεται.
Hipparcho distributus est. Vide lib. iv De doctrina
temporum, capite 30, ubi de summa solis apside disputatur.
cæterisove quæ hic a Gemino tradita sunt, copiose
PG 19:753Ὑπὸ δὲ τὴν τῶν ἁπλανῶν ἀστέρων σφαῖραν
κεῖται φαίνων ὁ τοῦ Κρόνου προσαγορευόμενος
ἀστήρ. Οὗτος τὸν μὲν ζωδιακὸν κύκλον ἐν ἔτεσι λ' ὡς
ἔγγιστα διαπορεύεται· τὸ δὲ ἐν ζώδιον ἐν δυσὶν
ἔτεσι καὶ ἐξ μησίν. Ὑπὸ δὲ τὸν φαίνοντα κατώτερον·
αὐτοῦ φέρεται Φαέθων, ὁ τοῦ Ζηνός προσαγορευό
μενος ἀστήρ. Οὗτος δὲ τὸν ζωδιακὸν κύκλον διαπορεύεται ἐν ιβ' ἔτεσι· τὸ δὲ ἐν ζώδιον ἐν ἐνιαυτῷ.
Ὑπὸ δὲ τοῦτον τέτακται πυρόεις, ὁ τοῦ ᾿Αρεος.
Οὗτος δὲ τὸν μὲν ζωδιακὸν κύκλον διέρχεται ἐν δυσὶν
ἔτεσι καὶ ἐξαμήνῳ· τὸ δὲ ζώδιον ἐν δυσὶ μησὶ καὶ
ἡμίσει. Τὴν δὲ ἐχομένην χώραν κατέχει ὁ ἥλιος,
ἐνιαυτῷ διαπορευόμενος τὸν ζωδιακὸν κύκλον, τὸ δὲ
ζώδιον ὡς ἔγγιστα ἑνὶ μηνί. Κατώτερος δὲ τούτου
κείται φωσφόρος, ὁ τῆς Ἀφροδίτης ἀστήρ. Οὗτος δὲ
ὡς ἔγγιστα ισοταχῶς κινεῖται τῷ ἡλίῳ Ὑπὸ
τοῦτον δὲ ὁ τοῦ Ἑρμοῦ ἀστὴρ κεῖται· καὶ αὐτός τε
ἱποταχώς κινεῖται τῷ ἡλίῳ. Κατωτέρω δὲ πάντων
φέρεται ἡ σελήνη ἐν ἡμέραις κ' καὶ ζ' καὶ τρίτῳ διαπορευομένη τὸν ζωδιακὸν κύκλον· τὸ δὲ ζώδιον ἐν
ἡμέραις β' καὶ τετάρτῳ μέρει τῆς μιᾶς ἡμέρας ὡς
έγγιστα.
Εἰ μὲν οὖν ὁ ἥλιος ἐκινεῖτο ἐπὶ τῶν κατηστερι
σμένων ζωδίων, πάντως ἂν ἐγίνοντο οἱ μεταξὺ τῶν
τροπῶν καὶ τῶν ἰσημεριῶν χρόνοι ἴσοι ἀλλήλοις. Τάς
γὰρ ἴσας περιφερείας ἰσοταχώς κινούμενος, ώφειλεν
ἐν ἴσοις διανύειν χρόνοις. Ομοίως δὲ εἰ καὶ κατώτερον
τοῦ ζωδιακού κύκλου φερόμενος ὁ ἥλιος, περὶ τὸ αὐτὸ
κέντρον ἐκινεῖτο τῷ ζωδιακῷ κύκλῳ, καὶ οὕτως ἂν
ἐγίνοντο οἱ μεταξὺ τῶν τροπῶν καὶ τῶν ἰσημεριῶν
χρόνοι ἴσοι. Πάντες γὰρ οἱ περὶ τὸ αὐτὸ κέντρον γραφόμενοι 10 κύκλοι ὁμοίως ὑπὸ 11 τῶν διαμέτρων
ἀπιροῦνται. Ὥστε, ἐπεὶ ὁ ζωδιακός κύκλος εἰς δ' μέρη
ἴσα διαιρεῖται ὑπὸ τῶν διαμέτρων, τῶν τὰ τροπικὰ
καὶ ἱσημερινὰ σημεῖα ἐπιζευγνυουσῶν, ἀνάγκη καὶ
τὸν ἡλιακὸν κύκλον εἰς δ' μέρη διαιρεῖσθαι ἴσα ὑπὸ
τῶν αὐτῶν διαμέτρων. Ἰσοταχῶς οὖν κινούμενος ὁ
ἥλιος ἐπὶ τῆς ἰδίας περιφερείας, ίσους ἂν ἐπετέλει
τοὺς τῶν τεταρτημορίων χρόνους. Νυνὶ δὲ κατώτερον
φέρεται ὁ ἥλιος, καὶ ἐπὶ ἐκκέντρου κύκλου κινεῖται,
καθάπερ ὑπογέγραπται. Οὐ γὰρ τὸ αὐτὸ κέντρον
ἐστὶ τοῦ ἡλιακοῦ κύκλου καὶ τοῦ ζωδιακοῦ· ἀλλ' ἐφ'
ἐν 18 μέρος παρήκται ἡ τοῦ ἡλίου σφαίρα. Διὰ δὲ
τὴν τοιαύτην θέσιν εἰς τέσσαρα μέρη ἄνισα διαιρεῖται
Sub sphæra stellarum fixarum ponitur stella Saturni, Græcis φαίνων, id est lucens, dicta. Hæc
stella zodiacum circulum in triginta annis fere
peragrat, unum vero signum duobus annis, et sex
mensibus. Sub Saturno, eoque inferius fertur Jovis
stella, quæ Græcis Φαέθων vocatur. Peragrat aulem
Jupiter zodiacum in duodecim annis: unum vero
signum in anno uno. Sub Jove sita est stella Martis. Græcis πυρόεις vocata. Hæc stella zodiacun
conficit annis duobus, et sex mensibus: unum
vero signum duobus mensibus, et dimidio. Prosimum locum obtinet sol, uno anno zodiacum peragrans: unum autem signum uno fere mense. Inferior sole est Lucifer, id est stella Veneris. Hæc
ſere æquali velocitate cum sole movetur. Sub Venere collocatur Mercurii stella, quæ et ipsa soli est
aqualis in motu. Infima omnium est Luna, quæ
diebus 27 1/3 zodiacum percurrit, unum vero signum diebus duobus, et una fere quarta parte unius
Si igitur sol moveretur super constellatis signis,
omnino tempora, quæ sunt inter solstitia, et æquinoctia, essent inter se æqualia. Equales enim are
cus, cum æqualiter moveretur, in temporibus æqualibus conficeret. Similiter, si sol infra zodiacum
ferretur, et moveretur circa idem centrum zodiaci:
tamen etiam sic tempora, quæ sunt inter solstitia
et æquinoctia, essent inter se æqualia; omnes
enim circuli, qui circa idem centrum moventur,
similiter a diametris dividuntur. Itaque, cum zodiacus in quatuor partes æquales dividatur a diame.
tris, quæ puncta solstitialia et æquinoctialia connectunt necessario etiam solaris circulus ab iisdem diametris in quatuor partes æquales dividetur.
Cum igitur sol super propria circumferentia æqualiter moveatur, tempora quadrantum zodiaci inter
se æqualia eliceret. At nunc inferius fertur sol, et
super excentrico circulo movetur: sicut figura subscripta ostendit. Non enim idem est centrum solaris circuli, et zodiaci: sed versus unam partem
adducta est solis sphæra. Propter talem positum.
in quatuor partes inæquales dividitur solaris curὁ ἡλιακός δρόμος· καὶ γίνεται μεγίστη μὲν περιφέ- sus: et fit maximus arcus, qui cadit sub quadranρεια ἡ ὑποπεπτωκυία ὑπὸ τὸ τοῦ ζωδιακού κύκλου
τεταρτημόριον, τὸ ἀπὸ τοῦ Κριοῦ α' μοίρας μέχρι
Διδύμων λ', ἐλαχίστη δὲ περιφέρεια ἡ κειμένη ὑπὸ τὸ
τεταρτημόριον τὰ ἀπὸ Ζυγοῦ α' μοίρας, μέχρι Τοξότου
μοίρας λ'.
γρ. φερόμενοι.
γρ. ἐπί.
γρ. ὑφ᾽ ἕν.
Ὑπὸ δὲ τὴν τῶν ἁπλανών. Hæc planetarum vocabula ab Ægyptiis manasse scribit Firmicus lib. 11, cap. 2. Mercurii nomen omissum hic a
Gemino, vel librario potius. Est autem στίλβων.
De planetarum motibus, sive sphærarum, in quibus
volvuntur, eadem habet Philo in libro De cherubim,
sive Cain, cujus verba corrigenda sunt, pag. 75
edit. Græcæ, ver. Οὖν ἡ μὲν οὖν ἐξωτάτω τῶν λεtem zodiaci eum, qui est ab Arietis primo gradu
usque ad Geminorum gradum tricesimum: minimus vero arcus, qui positus est sub eo zodiaci
quadrante, qui est a primo gradu Libræ, usque ad
tricesimum gradum Sagittarii.
γομένων ἁπλανῶν μία τῶν η' τὴν ἀπὸ τῶν ἑῴων
ἐπὶ τὰ ἑσπέρια εἱλείται περίοδον, nam vulgo legitur
μία, ἢ τήν, etc. Oeto quippe sphæras statuit, quarum una est. quæ fixas continet, reliquæ sunt septem.
Absunt haec de Mercurio ab Anglic. et
nostro.
PG 19:755Unde cum sol super proprio circulo æqualiter Οθεν εὐλόγως ὁ ἥλιος, ισοταχώς κινούμενος ἐπὶ
moveatur, idem convenienter inæquales arcus sui τοῦ ἰδίου κύκλου, τὰς ἀνίσους περιφερείας ἐν ἀνίσεις
circuli inæqualibus temporibus conficit,ac maximum χρόνοις διέρχεται· καὶ τὴν μὲν μεγίστην ἐν μεγίστῳ,
quidem arcum maximo, minimum vero minimo τὴν δὲ ἐλαχίστην ἐν ἐλαχίστῳ χρόνῳ διαπορεύεται.
tempore transit. At cum maximum arcum sui pro- Αλλ' ὅταν μὲν τὴν μεγίστην περιφέρειαν ἐπὶ τοῦ
prii circuli peragrat, tunc eum zodiaci quadrantem ἰδίου κύκλου διανύῃ, τότε παροδεύει τὸ τοῦ ζωδιακού
conficit, qui est inter æquinoctium vernum, et τεταρτημόριον τὸ ἀπὸ ισημερίας εαρινῆς μέχρι τροsolstitium aestivum; cum vero per minimum ar- πῆς θερινῆς· ὅταν δὲ τὴν ἐλαχίστην περιφέρειαν ἐπὶ
cum sui proprii circuli movetur, tunc eum zodiaci τοῦ ἰδίου κύκλου κινῆται, τότε παροδεύει τοῦ ζωδια -
quadrantem percurrit, qui est inter æquinoctium κοῦ τὸ τεταρτημόριον, τὸ ἀπὸ ἰσημερίας φθινοπωρι
autumnale et solstitium hibernum. Cum igitur inνῆς μέχρι τροπῆς χειμερινῆς. Ἐπεὶ οὖν ἄνισοι
æquales arcus solaris circuli sub æquales arcus περιφέρειαι τοῦ ἡλιακοῦ κύκλου ὑπὸ ἴσας περιzodiaci cadant, necesse est inæqualia fieri tempora
φερείας τοῦ ζωδιακού κύκλου υποπεπτώκασιν,
inter se, quæ sunt inter solstitialia et æquinoctia- ἀνάγκη ἀνίσους γίνεσθαι τοὺς ἀπὸ τῶν τροπῶν μέσ
lia puncta et maximum quidem id, quod est ab χρι τῶν ἰσημεριῶν χρόνους· καὶ μέγιστον μὲν
equinoctiali puncto verno usque ad solstitiale τὸν ἀπὸ ἰσημερίας ἐαρινῆς μέχρι τροπῆς θερινῆς,
punctum æstivum: minimum vero id, quod est ab
equinoctiali puncto autumnali usque ad solstitiale
punctum hibernum. Sol igitur perpetuo 4 movetur
æqualiter: sed propter excentricitatem solaris
sphæra temporibus inæqualibus æquales zodiaci
quadrantes conficit. Propter eamdem causam etiam
æqualia signa in temporibus inæqualibus sol peragrat. Si enim ab extremitatibus dodecatemoriorum
a centrum zodiaci connectamus lineas rectas:
quemadmodum figura subscripta ostendit, erit quidem zodiacus in duodecim partes æquales divisus:
solis vero circulus propter excentricitatem in duodecim partes inæquales divisus ac maximus quidem
arcus in solari circulo erit ille, qui est sub Geminis:
minimus vero, qui est sub Sagittario.
ἐλάχιστον δὲ τὸν ἀπὸ ἰσημερίας φθινοπωρινής
μέχρι τροπῆς χειμερινῆς. Ὁ μὲν οὖν ἥλιος διὰ παντὸς
ισοταχῶς κινεῖται. Διὰ δὲ τὴν ἐκκεντρότητα τῆς
ἡλιακῆς σφαίρας ἐν ἀνίσοις χρόνοις διαπορεύεται τὰ
τοῦ ζωδιακοῦ τεταρτημόρια. Διὰ δὲ τὴν αὐτὴν αἰτίαν
καὶ τὰ ἴσα ζώδια ἐν ἀνίσοις χρόνοις διαπορεύεται ὁ
ἥλιος. Ἐὰν γὰρ ἀπὸ τῶν περάτων τῶν δωδεκατημο
ρίων ἐπὶ τὸ κέντρον τοῦ ζωδιακοῦ κύκλου ἐπιζεύ
ξωμεν εὐθείας, καθάπερ ὑπογέγραπται, ἔσται ὁ μὲν
τῶν ζωδίων κύκλος εἰς ιβ' μέρη ἴσα διῃρημένος, ὁ δὲ
τοῦ ἡλίου κύκλος διὰ τὴν ἐκκεντρότητα εἰς ιβ' μέρη
άνισα διηρημένος· καὶ μεγίστη μεν περιφέρεια ή
ὑποπεπτωκυία ὑπὸ τοὺς Διδύμους, ἐλαχίστη δὲ ἡ
ὑποπεπτωκυῖα ὑπὸ τὸν Τοξότην.
σκ
sh
ΘΕ
Propter quam causam maximo tempore percurrit sol Geminos: minimo vero tempore Sagittarium,
cum ipse sol semper æqualiter moventur. Sed cum
propter excentricitatem in partes inæquales solaris
circulus secetur, contingit tempora signorum zodiaci inæqualia esse
Χω
Δι' ἡναἰτίαν ἐν πλειστῳ μὲν χρόνῳ διαπορεύεται δ
ἥλιος τους Διδύμους, ἐν ἐλαχίστῳ δὲ χρόνῳ τὸν Τοξό
την, αὐτὸς μὲν διὰ παντὸς ἰσοταχῶς κινούμενος, διὰ
δὲ τὴν ἐκκεντρότητα εἰς ἄνισα μέρη διαιρουμένου
τοῦ ἡλιακοῦ κύκλου, συμβαίνει καὶ τοὺς χρόνους ἀνα
ίσους εἶναι τῶν ζωδίων,
PG 19:757Τῆς δὲ πρὸς ἄλληλα τάξεως καὶ θέσεως τῶν
τα ζωδίων διαφοραί εἰσι τέσσαρες. "Α μὲν γὰρ αὐτῶν
λέγεται κατὰ διάμετρον, ἃ δὲ κατὰ τρίγωνον, ἃ δὲ
κατὰ τετράγωνον, ἃ δὲ κατὰ συζυγίαν, ὑπό τινων δὲ
ἀντισυζυγίαν.
Κατά διάμετρον μὲν οὖν εἰσι ζώδια τὰ κατὰ τὴν
αὐτὴν διάμετρον κείμενα. Ἔστι δὲ τάδε, Κριός,
Ζυγός. Ταῦρος, Σκορπίος, Δίδυμοι, Τοξότης, Καρ
κίνος, Αιγόκερως, Λέων, Υδροχόος, Παρθένος, Ιχθύες.
Συμβέβηκε δὲ τούτοις, ὅταν τὸ ἕτερον αὐτῶν ἀνατέλλῃ, τὸ κατὰ διάμετρον δύνειν, καὶ τοὐναντίον. Ο
δὲ λόγος ἐπὶ τῶν δωδεκατημορίων, καὶ οὐκ ἐπὶ τῶν
κατηστερισμένων ζωδίων. Κριοῦ μὲν γὰρ ἀνατέλ
λοντος, δύνει Ζυγός· Ταύρου δὲ ἀνατέλλοντος, δύνει
Σκορπίος. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν τῶν
κατὰ διάμετρον ζωδίων. Λαμβάνεται δὲ τὰ κατὰ
διάμετρον ὑπὸ τῶν Χαλδαίων καὶ πρὸς τὰς ἐν ταῖς
γενέσεσι συμπαθείας. Δοκοῦσι γὰρ οἱ κατὰ διάμετρον
γενόμενοι συμπάσχειν ἀλλήλοις, καὶ, ὡς ἂν εἴποι
τις, ἀντικεῖσθαι ἀλλήλοις. Καὶ τῶν ἀστέρων ἐποχαι
ἐν τοῖς κατὰ διάμετρον ζωδίοις κατὰ τὸν αὐτὸν και
ρὸν καὶ συνωφελοῦσι, καὶ συμβλάπτουσι τὰς γενέσεις
κατὰ τὰς παραδεδομένας δυνάμεις τῶν ἀστέρων.
Κατὰ τρίγωνον δέ ἐστι Κριός, Λέων, Τοξότης:
Ταύρος, Παρθένος, Αἰγόκερως· Δίδυμοι, Ζυγός,
Υδροχόος· Καρκίνος, Σκορπίος, Ἰχθύες. Τὰ πάντα
τρίγωνα ισόπλευρα τέτταρα. Υποτείνει δὲ ἡ τοῦ
τριγώνου πλευρὰ ὑπὸ ζώδια μεν τέτταρα, μοίρας
δὲ οχ.
Quoad ordinem autem et situm, quem inter se
duodecim signa habent, sunt eorum quatuor differentiæ. Eorum enim quædam diametraliter opponuntur, quædam secundum triangulum distant,.
quædam secundum quadratum, quædam secundum
combinationem, quam aliqui etiam oppositam combinationem vocant.
Ea igitur signa diametraliter opposita dicuntur,
quæ secundum eamdem diametrum sunt posita..
Sunt autem hæc: Aries, Libra, Taurus, Scorpius,
Gemini, Sagittarius, Cancer, Capricornus, Leo,
Aquarius, Virgo, Pisces. His autem contingit, cum
alterutrum eorum oritur, occidere id quod est diamelraliter oppositum, et contra. Hæc a nobis dicuntur de dodecatemoriis, non de stelliferis signis.
Ariete enim oriente, occidit Libra. Tauro vero
oriente, occidit Scorpius; eadem ratio est reliquorum diametraliter oppositorum signorum. Accipiuntur autem diametraliter opposita signa a Chaldæis etiam ad mutuas compassiones in nativitatibus. Videntur enim illi, qui in oppositis signis
sunt nati, sibi invicem compati, et, ut dixerit itquis, sibi invicem adversari. Et stellarum epochæ
in signis diametraliter oppositis secundum idem
tempus et una juvant, et una lædunt nativitates
secundum traditas vires stellarum.
Καλεῖται δὲ τὸ μὲν πρῶτον τρίγωνον τὸ ἀπὸ Κριού
βόρειον. Ἐὰν γὰρ, τῆς σελήνης ἔν τινι τῶν τριῶν
ζωδίων ὑπαρχούσης, βορέας πνεύσῃ, ἐπὶ πολλὰς
ἡμέρας ἡ αὐτὴ διαμένει στάσις. Ὅθεν ἀπὸ ταύτης
της παρατηρήσεως ὁρμηθέντες οἱ ἀστρολόγοι προλέγουσι τὰς βορείας στάσεις. Ἐὰν μὲν γὰρ, ἐν ἄλλῳ
ζωδίῳ τῆς σελήνης ὑπαρχούσης, βορεινή γένηται
στάσις, εὐδιάλυτος γίνεται ὁ βορέας· ἐὰν δὲ ἔν τους
τῶν ἀφωρισμένων ζωδίων ἐν τῷ βορεινῷ τριγώνῳ
βορέας συμπνεύσῃ, προλέγουσιν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας
διαμένειν τὴν αὐτὴν σύστασιν. Τὸ δὲ ἑξῆς τρίγωνον
τὸ ἀπὸ τοῦ ταύρου καλεῖται νότιον. Πάλιν γὰρ ἐὰν,
τῆς σελήνης ἔν τινι τῶν τριῶν ζωδίων ὑπαρχούσης,
Τῆς δὲ πρὸς ἄλληλα τάξεως. Quatuor balitudines, sive conspectus signorum explicat, qui
vim aliquam in ματαιοτεχνία genethliacorum sortica pulantur. Primus est κατά διάμετρον, quæ sex
signa subtendit, ut Aries, et Libra. Secundus κατά
τρίγωνον, cujus latus quatuor signa subtendit, ut
Aries, Leo, Sagittarius trigonum efficiunt. Tertius
est κατὰ τετράγωνον, quadrantalis, cujus latus
gradibus 90, signis tribus subtenditur. Sic Aries,
Cancer, Libra, Capricornus quadrangulum faciunt.
Quartus est κατά συζυγίαν, atque hic duorum
signorum est, quæ a punctis tropicis ex æquo removentur, ut Cancer, et Gemini: Capricornus, Sagittarius, quæ sunt βλέποντα Ptolemaei, et antiscia
Julii Firmici. Hoc genus separatim a primis quatuor
ab illis ponitur. Nam is proprie σχηματισμός nΟΠ
est, hoc est figuram in circulo integram non facit,
F Secundum triangulum autem posita signa sunt,
Aries, Leo, Sagittarius: Taurus, Virgo, Capricor
nus: Gemini, Libra, Aquarius: Cancer, Scorpius,
Pisces. Omnia triangula 5 æquilatera sunt quatuor: subtendit autem trianguli latus signa quatuor, gradus 120.
Vocatur autem primum triangulum boreale. Si
enim luna in uno triun signorum primi trianguli
posita, ventus boreas spiraverit: per dies multos eadem permanet constitutio. Unde astrologi, cum ab
hac observatione initium habeant, boreæ constitutiones. prædicunt. Nam si in alio quodam signo
luna constituta, exstiterit constitutio borealis, fa
cile boreas dissolvitur; at si una spiraverit boreas
in uno eorum signorum, quæ in boreali triangulo
continentur, prædicunt per dies multos eamdem.
permanere constitutionem. Proximum triangulum,
quod a Tauro incipit, nominatur australe. Contra.
enim, si in uno borum trium signorum luna concum uno tantummodo latere constet, quod uni
signo, vel tribus, vel quinque subtenditur. Habent.
tamen λόγον, nec sunt ἀσύνδετα signa, quæ se hoc
modo respiciunt, ut auctor est Ptolem. lib. 1 Tetrab.
Sed schematismus non est. Pro eo mathematici zd
καθ' ἑξάγωνον σχήμα substituunt, cujus latus signis
duobus et gradibus sexaginta subtenditur. Vide
præter citatos auctores, Manilium et Paulum Alexandrinum. Κατά συζυγίαν signa sunt, quæ es
eodem loco oriuntur, et in eodem occidunt: ita
tamen ut ἐναλλάξ initia eorumn ac termini procedant.
Porro schema illud, quod e manuscripto codice
repræsentavimus, solos e diametro, et κατὰ τρί
γωνον aspectus exhibet: quadrantales, et hexagonos non continet. ideo nos alterum hoc loco subje-.
cimus, in quo schematismi quatuor apparent.
PG 19:759stituta auster daverit, per dies multos eadem perma- νότος πνεύσῃ, ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἡ αὐτὴ διαμένει
net constitutio. Proximum triangulum, quod a Geminis inchoatur, vocatur zephyricum similem ob causam. Postremum triangulum, quod a Cancro initium
habet, dicitur subsolanum propter eamdem causam.
Usurpantur autem etiam hæc triangula ad inveniendas compassiones, quæ in nativitatibus spectantur. Videntur enim, qui secundum idem triangulum nascuntur, sibi invicem compati: et stellarum constitutiones, quæ sunt in iisdem triangulis,
simul et adjuvare et lædere nativitates. Nam compassiones funt tribus modis, secundum diametrum,
secundum triangulum, secundum quadratum. Sed
secundum aliam distantiam nulla fit compassio;
atqui consentaneum erat, ut ex signis maxime vicinis compassio fieret. Delatio enim et deluxus, qui
fertur a propria vi singularum stellarum, debebat
maxime concorporari, et commisceri cum vicinis
signis. Ut enim triangula et quadrata inscribuntur
circulo: sic etiam hexagonum, et octagonum, et
dodecagonum. At secundum horum inscriptiones
nulla fit compassio: tantum ea fit secundum prædictos modos, cum in hujusmodi distantiis naturalis quædam sit compassio.
στάσις. Τὸ δὲ ἑξῆς τρίγωνον τὸ ἀπὸ τῶν Διδύμων
καλεῖται ζεφυρικὸν διὰ τὴν ὁμοίαν αἰτίαν· τὸ δὲ ἐπὶ
πᾶσι τρίγωνον, τὸ ἀπὸ Καρκίνου, ἀφηλιωτικὸν διὰ
τὴν αὐτὴν αἰτίαν.
Λαμβάνεται δὲ τὰ τρίγωνα καὶ πρὸς τὰς ἐν ταῖς
γενέτεσι συμπαθείας. Δοκοῦσι γὰρ οἱ κατὰ τρίγωνον
γεννώμενοι συμπαθεῖν ἀλλήλοις, καὶ αἱ τῶν ἀστέρων
στάσεις αἱ ἐν τοῖς αὐτοῖς τριγώνοις καὶ συνωφελεῖν,
καὶ συμβλάπτειν ἅμα τὰς γενέσεις. Κατὰ γὰρ τρεῖς
τρόπους αἱ συμπάθειαι γίνονται, κατὰ διάμετρον,
κατὰ τρίγωνον, κατὰ τετράγωνον. Κατὰ ἄλλην δὲ
διάστασιν οὐδεμία συμπάθεια γίνεται. Καίτοι εύλο
γον ἦν, ἐκ τῶν μάλιστα σύνεγγυς συγκειμένων ζω
δίων συμπάθειαν γίνεσθαι. Η γὰρ ἀποφορὰ καὶ ἀπὸ ῥ
μοια, ἡ φερομένη ἀπὸ τῆς ἰδίας δυνάμεως ἑκάστου τῶν
ἀστέρων, ὤφειλε μάλιστα συναναχρωτίζεσθαι καὶ συν
ανακιρνάσθαι τοῖς πλησιάζουσι ζωδίοις. "Ωσπερ γὰρ
τὰ τρίγωνα καὶ τετράγωνα εγγράφεται εἰς τὸν κύκλον,
οὕτω καὶ ἑξάγωνον, καὶ ἐκτάγωνον, καὶ δωδεκάγω
νον. ᾿Αλλὰ κατὰ μὲν τὰς τούτων ἐγγραφὰς οὐδεμία
γίνεται συμπάθεια· κατὰ δὲ τοὺς προειρημένους
τρόπους μόνον, φυσικής τινος ὑπαρχούσης ἐν ταῖς
τοιαύταις ἀποστάσεσι συμπαθείας.
Χ
σ
гу
ЭС
ՂՐ
PG 19:761Κατὰ τετράγωνον δέ ἐστι· Κριός, Καρκίνος, Ζυ-! Secundum quadratum posita signa sunt hæc:
γός, Αἰγόκερως· Ταῦρος, Λέων, Σκορπίος, Υδροχίας· Δίδυμοι, Παρθένος, Τοξότης, Ιχθύες. Τὰ πάντα
τετράγωνα τρία. Ὑποτείνει δὲ ἡ τοῦ τετραγώνου
πλευρὰ ὑπὸ ζώδια μὲν τρία, μοίρας δὲ μ'. Καλεῖται
μὲν τὸ πρῶτον τετράγωνον τὸ ἀπὸ τοῦ Κριοῦ, ἐν ᾧ
αἱ ὧρα: ἄρχονται, ἔαρ, θέρος, φθινόπωρον, χειμών·
τὸ δεύτερον τετράγωνον τὸ ἀπὸ τοῦ Ταύρου, ἐν ᾧ αἱ
ἆρα: τὸν μέσον ἔχουσι χρόνον, βαρος, θέρους, φθινοπώρου, χειμῶνος· τὸ δὲ τρίτον τετράγωνον τὸ ἀπὸ
τῶν Διδύμων, ἐν ᾧ αἱ ὧραι λήγουσι κατὰ τοὺς χρόνους. Λαμβάνεται δὲ τὸ τετράγωνον ἓν, καθάπερ 18
εἴρηται, καὶ πρὸς τὰς ἐν ταῖς γενέσεσι συμπα
θείας.
Ἔτι δὲ ἡ τῶν τετραγώνων Εκθεσις, καὶ πρός τινα
ἄλλην χρείαν λαμβάνεται ὑπό τινων. Τοῦ γὰρ ἑνὸς
αὐτῶν ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ τετραγώνου δύναντος, τὸ ἑξῆς
ὑπελάμβανον μεσουρανεῖν ἐν τῷ ὑπὲρ γῆν ἡμισφαιρίῳ· οἷον, Αἰγόκερω δύνοντος, μεσουρανεῖν Κριόν,
ἀνατέλλειν δὲ Καρκίνον, καὶ μεσουρανεῖν δὲ ὑπὸ γῆν
Ζυγόν. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν τετραγώνων ἐστί. Τὸ δὲ τοιοῦτον παράγγελμα ἐπὶ μὲν τοῦ
ἑνὸς τετραγώνου, τοῦ τὰς τροπὰς καὶ τὰς ἰσημερίας
περιέχοντος, κατὰ τὸ ὁλοσχερὲς λεγόμενον συμφων
νήσει πρὸς τὸ φαινόμενον· πρὸς δὲ τὴν ἐν τῷ ὅλῳ
ἀκρίβειαν διαφωνεί. Αιγόκερω γὰρ τῆς πρώτης μοί
μας δυνούσης, Κριοῦ πρώτη μοίρα μεσουρανήσει· Καρείνος δὲ πρώτῃ μοίρᾳ ἀνατέλλει· Ζυγὸς δὲ πρώτῃ
μοίρα ὑπὸ γῆν μεσουρανήσει. Τότε γὰρ ὁ διὰ μέσων
τῶν ζωδίων κύκλος εἰς τέσσαρα μέρη ἴσα διαιρείται
ὑπὸ τῶν κολούρων κύκλων· ὥστε ἴσον εἶναι τὸ ἀπὸ
τῆς μεσουρανήσεως πρὸς ἀνατολὴν καὶ δύσιν τοῦ
ζωδιακού διάστημα· ἑκάτερον γὰρ αὐτῶν γίνεται
ζωδίων τριῶν. Ἐν δὲ ταῖς λοιπαῖς στάσεσι τοῦ τετραγώνου τούτου καὶ τῶν λοιπῶν οὐ συμβαίνει εἰς δ'
μέρη ἴσα διαιρεῖσθαι τὸν ζωδιακὸν κύκλον. Διὰ δὲ τοῦτο
οὐκ ἔστι διὰ παντὸς ἴσον τὸ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως
πρὸς ἀνατολὴν καὶ πρὸς τὴν δύσιν διάστημα, ἐπὶ τοῦ
ζωδιακού κύκλου λαμβανομένων τῶν διαστημάτων.
Κατὰ μὲν γὰρ παράλληλον κύκλον, ἴσον ἐστὶ διὰ παν
τὸς τὸ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως πρὸς ἀνατολὴν καὶ
πρὸς τὴν δύσιν διάστημα. "Οθεν καὶ τῷ ἡλίῳ φερο
μένῳ καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν ἐπὶ κύκλων παραλλήλων,
ἴσον εἶναι συμβαίνει τὸν ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς μέχρι τῆς
μεσουρανήσεως δρόμον τοῦ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως
μέχρι δύσεως. Ἐπὶ δὲ τοῦ ζωδιακού κύκλου λαμβανομένων τῶν διαστημάτων, ἄνισον είναι συμβέβηκε
τὸ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως μέχρι τῆς ἀνατολῆς διάσημα τῷ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως μέχρι τῆς δύσεως
διὰ τὴν λοξότητα τοῦ ζωδιακοῦ. Καὶ ἔστιν ὅτε τῶν
ἐξ ζωδίων τῶν διὰ παντὸς ὑπὲρ γῆν ὄντων τρία μὲν
καὶ ἥμισυ ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως πρὸς ἀνατολὴν
ἀπολαμβάνεται, δύο δὲ καὶ ἥμισυ πρὸς δύσιν.
Aries, Cancer, Libra, Capricornus: Taurus, Leo,
Scorpius, Aquarius: Gemini, Virgo, Sagittariu
Pisces. Omnia quadrata sunt tria. Subtendit autem
latus quadrati signa tria, gradus 90. Vocatur primum quadratum, quadratum ab Ariete inceptum,
in quo horæ seu quatuor partes anni incipiunt,
ver, æstas, autumnus, hiems; secundum quadra -
tum nominatur quadratum a Tauro inchoatum, in
quo horæ habent medium tempus veris, æstatis,
autumni, hiemis; tertium quadratum dicitur quadratum a Geminis inceptum, in quo horæ secundum tempora desinunt. Usurpatur autem uṛym
idemque quadratum, ut dictum est, etiam ad inveniendas compassiones, quæ in nativitatibus spectantur.
6 Præterea quadratorum doctrina etiam ad alium
quemdam usum a quibusdam accipitur. Nam uno
eorumdem signorum, quæ sunt in eodem quadrato,
occidente, proximum putabant tenere medium coeli
in superiore bemisphærio. Ut Capricorno occidente,
tenere medium cœli Arietem, oriri Cancrum, tenere imum cœli Libram. Eadem est ratio in reliquis quadratis. Hoc præceptum cum integre dicitur, tantum in uno quadrato, quod in se continet
puncta solstitialia et æquinoctialia, congruet cum
eo quod apparet at dissentit si totum hoc quadra
tum subtiliter consideretur. Capricorni enim primo
gradu occidente, Arietis primus gradus medium
coli tenebit: Cancer suo primo gradu orietur: Libra vero suo primo gradu imum coeli occupabit.
Tunc enim ecliptica in quatuor partes æquales dividitur a coluris circulis ut intervallum zodiaci,
quod est a medio cœli ad ortum, sit æquale intervallo zodiaci, quod est a medio cœli ad occasum;
utrumque enim horum intervallorum tria continet
signa. At in reliquis statibus hujus quadrati, et
aliorum quadratorum non contingit in quatuor
partes æquales zodiacum circulum dividi. Ac propterea intervallum a medio cœli ad ortum non semper est æquale intervallo a medio cœli ad occasum,
cum hæc intervalla, seu arcus, in zodiaco sumuntur. At si hæc intervalla in parallelo aliquo circulo
sumuntur, semper id quod est a medio cœli ad
ortum est æquale ei, quod est a medio coli ad occasum. Unde fit ut, cum sol quotidie in parallelis
circulis feratur, habeat cursum, qui est ab ortu ad
medium coeli, æqualem ei cursui qui est a medio
coeli usque ad occasum. Cum vero in zodiaco hæc
intervalla sumuntur, contingit ut id intervallum,
quod est a medio cœli ad ortum, sit inæquale ei
intervallo, quod est a medio cœli ad occasum, idque propter obliquitatem zodiaci, ac interdum ex
illis sex signis, quæ semper sunt supra horizontem, tria, et dimidium a medio cœli versus ortum intercipiuntur, duo et dimidium versus occasum.
18 γρ. δὲ τετράγωνα καθάπερ.
PG 19:763me
«Ε
76!
H
www
ЭЕ
& Ηδη δὲ παρὰ τὰς τῶν κλιμάτων διαφορὰς καὶ εἰς
ανισώτερα μέρη διαιρεῖται ὑπὸ τοῦ μεσημβρινοῦ κύκλου. Καὶ ἔστιν ὅτε τῶν ρπ' μοιρῶν τῶν διὰ παντὸς
ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα ὑπαρχουσῶν ρ' μὲν καὶ κ' μοῖραι
ἀπὸ τῆς μεσουρανήσεως πρὸς ἀνατολὴν ἀπολαμβάνονται, ξ' δὲ πρὸς δύσιν, καὶ τοὐναντίον. Τοιαύτης
οὖν οὔσης τῆς παραλλαγῆς ἐν τῇ διαιρέσει τοῦ έω
διακοῦ κύκλου, ἔκδηλον ολοσχερῶς γίνεται τὸ ἁμάρ
τημα. Υδροχόου γὰρ ἀνατέλλοντος, οὐ μεσουρανεί
Ταῦρος, ἀλλ᾽ ἀφέξει ζώδιον ὅλον ἀπὸ τῆς μεσουρανή
σεως· ἔστι δὲ ὅτε καὶ πλέον. Οὐδὲ ὑπὸ γῆν μεσου
ρανήσει Σκορπίος· ἀλλὰ ζώδιον ὅλον ἀφέξει ἀπὸ τοῦ
μεσημβρινοῦ· ἔστι δὲ ὅτε καὶ πλεῖον. Ὥστε καθόλου
τὴν τῶν τετραγώνων ἔκθεσιν διημαρτῆσθαι.
Jam propter climatum differentias etiam in par
tes magis inæquales dividitur zodiacus a meridiano,
et interdum de 180 gradibus, qui semper sunt supra horizontem, 120 gradus a medio coli versus
ortum intercipiuntur: 60 vero gradus versus occasum, et contra. Cum igitur in divisione zodiaci lalis sit varietas, omnino manifestum fit erratum.
Cum enim Aquarius oritur, non tenet medium cœli
Taurus, sed toto signo a medio cœli aberit interdum etiam longius. Neque imum coli habebit
Scorpius sed idem a meridiano integro signo
distabit, interdum etiam longius. Itaque hæc secundum quosdam quadratorum doctrina omnino est
falsa,
Κατὰ συζυγίαν δὲ λέγεται ζώδια τὰ ἐκ τοῦ αὐτοῦ
τόπου ἀνατέλλοντα, καὶ εἰς τὸν αὐτὸν τόπον δύνοντα.
Ταῦτα δέ ἐστι τὰ ὑπὸ τῶν αὐτῶν παραλλήλων παραλαμβανόμενα " κύκλων. Οἱ μὲν οὖν ἀρχαῖοι τὰς συζυγίας ἀπεφαίνοντο οὕτως· Καρκίνον μὲν ἐξετίθεντο μηδε μίαν ἔχειν συζυγίαν πρὸς ἄλλο ζώδιον· ἀλλὰ καὶ ἀνατέλλειν βορειότατον, καὶ δύνειν βορειότατον, τοιούτῳ
τινὶ πιθανῶς προσαναπαυόμενοι. Ἐπεὶ γὰρ αἱ θερι
καὶ τροπαὶ γίνονται ἐν Καρκίνῳ, ἐν δὲ ταῖς θεριναῖς
τροπαῖς βορειότατος γίνεται ὁ ἥλιος, διὰ τοῦτο ὑπο
έλαβον βορειότατον ἀνατέλλειν τὸν Καρκίνον· ὁμοίως
δὲ καὶ δύνειν. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ Αἰγό
κερω. Καὶ γὰρ τοῦτον ὑπελάμβανον νοτιώτατον ἀνατέλλειν, καὶ πρὸς μηδὲν ἕτερον ζώδιον συζυγίαν
ἔχειν. Ἐπεὶ γὰρ αἱ τοοπαὶ χειμεριναὶ γίνονται εν
Secundum combinationem posita signa ea dicuntur, quæ ex eodem loco oriuntur, et in eumdem
locum occidunt. Hæc autem sunt, quæ inter eosdem
sita sunt parallelos circulos. Veteres quidem combinationes signorum sic exponebant: Cancrum docuerunt nullam habere combinationem cum alio
signo: sed et oriri maxime borealem, et occidere
maxime borealem, cum in tali aliquo argumento
probabili acquiescerent. Cum enim æstiva solstitia
flant in Cancro, et in æstivis solstitiis sol maxime
borealis fiat, ob hoc putarunt maxime borealem
oriri Cancrum, similiter et occidere. Eadem autem
ratio est etiam in Capricorno. Etenim hunc putabant maxime australem oriri, et cum nullo alio
signo combinationem habere. Cum enim hiberna
"
1 γ περιλαμβ.
PG 19:765Αιγόκερῳ, ἐν δὲ ταῖς χειμεριναῖς τροπαῖς νοτιώτατος solstitia Giant in Capricorno, in solstitiis vero hiγίνεται ὁ ἥλιος· διὰ τοῦτο ὑπελάμβανον νοτιώτατον
ἀνατέλλειν τὸν Αἰγόκερων, καὶ μηδὲν ἄλλο ζώδιον
ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατέλλειν καὶ δύνειν Αἰγόκερῳ.
Τὰς δὲ λοιπὰς συζυγίας ἐξετίθεντο οὕτως· Διδύμοις
Λέοντα, Ταύρῳ Παρθένον, Κριῷ Ζυγὸν, Ἰχθύσι
Σκορπίον, Υδροχόω Τοξότην. Τὴν δὲ τοιαύτην ἔκθεσιν παντελῶς διημαρτημένην εἶναι συμβέβηκεν. Οὔτε
γὰρ ἐν ὅλῳ τῷ Καρκίνῳ τροπαί γίνονται· ἀλλ᾽ ἔστιν ἕν
τι σημεῖον λόγῳ θεωρητόν, ἐφ᾽ οὗ γενόμενος ὁ ἥλιος
τὴν τροπὴν ποιεῖται. Ἐν γὰρ στιγμιαίῳ χρόνῳ αἱ
τροπαὶ γίνονται. Τὸ δὲ ὅλον δωδεκατημόριον τοῦ Καρκίνου ὁμοίως κεῖται τοῖς Διδύμοις, καὶ ἑκάτερον αὐτ
τῶν ἴσον ἀπέχει ἀπὸ τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ σημείου.
Δι᾿ ἣν αἰτίαν καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν καὶ νυκτῶν
ἴσα ἐστὶν ἐν Διδύμοις καὶ ἐν Καρκίνῳ· καὶ ἐν τοῖς
ὡροσκοπείοις αἱ ὑπὸ τῶν γνωμόνων γραφόμεναι
γραμμαὶ ἴσον ἀπέχουσι τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ σημείου καὶ ἐν Καρκίνῳ καὶ ἐν Διδύμοις. Ἐξ ἴσου
γὰρ κεῖνται πρὸς τὸ θερινὸν σημεῖον τὰ δύο δωδεκατημόρια. Οθεν καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν παραλλήλων έμπεριλαμβάνεται κύκλων, διά τε τοῦτο ἐκ τοῦ αὐτοῦ τό
που ἀνατέλλουσι Δίδυμοι, Καρκίνος, ὁμοίως τε
δύνουσιν εἰς τὸν αὐτὸν τόπον.
Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ Αιγόκερω. Οὔτε γὰρ
οὗτός ἐστι νοτιώτατος· ἀλλ᾽ ἕν τι σημεῖον λόγῳ θεω
ρητόν· ὁ κοινόν ἐστι τῆς τε τοῦ Τοξότου τελευτῆς
καὶ τῆς τοῦ Αἰγόκερω ἀρχῆς. Διὸ ἐξ ἴσου κεἶτα: τῷ
τοξότῃ, καὶ τὴν αὐτὴν ἀπόστασιν ἔχει ἀπὸ τοῦ χειμερινοῦ τροπικού σημείου. Οθεν καὶ τὰ μεγέθη τῶν G
ἡμερῶν καὶ τῶν νυκτῶν τὰ αὐτά ἐστιν ἐν τῷ Τοξότη
καὶ ἐν τῷ Αἰγόκερῳ, καὶ τὸ ἄκρον τοῦ γνώμονος ἐν
τοῖς ὡρολογίοις τὰς αὐτὰς γράφει γραμμάς, καὶ ὑπὸ
τῶν αὐτῶν παραλλήλων ἐμπεριλαμβάνεται κύκλων
τὰ δύο δωδεκατημόρια τοῦ Τοξότου τε καὶ Αἰγόκερω
καὶ διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατέλλει, καὶ εἰς
τὸν αὐτὸν τόπον δύνει Τοξότης καὶ Αἰγόκερως.
κείΟμοίως δὲ καὶ τὰς λοιπὰς συζυγίας διημαρτημέ
νας εἶναι συμβέβηκεν. Ἐκδηλότατον δὲ γίνεται ἁμάρ
τημα περὶ τὴν συζυγίαν τοῦ Κριού. Αποφαίνονται
γὰρ κατὰ συζυγίαν Κριόν, Ζυγόν, ὡς τούτων τῶν ζω
δίων ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατελλόντων, καὶ εἰς τὸν
αὐτὸν τόπον δυνόντων. Αλλ' ὁ μὲν Κριός βόρειος
ἀνατέλλει, καὶ δύνει· ἐκ τοῦ γὰρ Ισημερινοῦ κύκλου
πρὸς ἄρκτους κεῖται· ὁ δὲ Ζυγὸς νότιος ἀνατέλλει·
ἐκ γὰρ τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου πρὸς μεσημβρίαν χειται. Πῶς οὖν δύναται Κριός Ζυγῷ κατὰ συζυγίαν εξ
ναι; ἐκ διαφόρων γὰρ τόπων ἀνατέλλουσι, ὁμοίως δὲ
καὶ δύνουσιν. Οὐ δύναται δὲ ταῦτα τὰ ζώδια ὑπὸ τῶν
αὐτῶν παραλλήλων περιέχεσθαι κύκλων. Ομοίως δὲ
οὐδὲ αἱ λοιπαὶ συζυγίαι συμφωνοῦσιν. Ἠγνοήκασιν
οὖν τὰ περὶ τὰς πρώτας μοίρας συμβεβηκότα τοῖς
κατὰ συζυγίας ζωδίοις περὶ ὅλα τὰ ζώδια ἐκθέμενοι.
Πολλῷ γὰρ μᾶλλον ἔδει τὰ ὅλοις 18 τοῖς δωδεκατημα
γρ. ὅλα.
Abest vox σημείου a veteribus.
bernis maxime australis sol fiat: ob hoc putabant
maxime australem oriri Capricornum, et nullum
aliud signum ex eodem loco oriri, et in eumdem
locum occidere cum Capricorne. Reliquas combinationes sic exponebant, attribuentes Geminis LeoPiscibus
nem, Tauro Virginem, Arieti Libram,
Scorpium, Aquario Sagittarium. At talem expositionem omnino esse erroneam contingit. Neque
enim in toto Cancro solstitia fiunt: sed est unum
quoddam signum ratione percipiendum, in quo sol
positus solstitium eficit. In momento enim temporis conversiones, sive solstitia fiunt: at totum
signum Cancri positione simile est Geminis, et
utrumque eorum æqualiter distat ab æstivo puncto
solstitiali: ob quam causam etiam magnitudines
dierum et noctium æquales sunt in Geminis et in
Cancro et in instrumentis horariis lineæ a gnomonibus descriptæ æqualiter distant ab æstivo
puncto solstitiali, cum in Cancro, tum in Geminis.
Nam ad æstivum hoc punctum æqualem situm habent hæc duo signa. Unde etiam inter eosdem 7 circulos parallelos sunt sita: et ob hoc ex eodem loco
oriuntur Gemini, Cancer, similiter et occidunt in
eumdem locum.
Eadem est ratio etiam in Capricorno. Neque enim
hic est maxime australis, sed unum aliquod punctum ratione percipiendum, quòd commune est et
fini Sagittarii, et principio Capricorni: quam ob
causam similem situm habet cum Sagittario et
eamdem habet distantiam ab hiberno puncto scl
stitiali. Unde etiam magnitudines dierum et noctium eædem sunt in Sagittario et Capricorno:
et extremitas gnomonis in instrumentis horariis
easdem describit lineas, et inter eosdem paralleics
circulos sita sunt hæc duo dodecatemoria cum
Sagittarii, tum Capricorni: atque ob hoc ex eodem loco oriuntur, et in eumdem locum occidunt
Sagittarius, et Capricornus.
Similiter vero et reliquas combinationes 'erroneas esse contingit. Manifestissimus enim fit error
in combinatione Arietis. Afirmant enim combinationem inter se habere Arietem, et Libram, quasi
hæc signa ex eodem loco oriantur, et in eumdem
locum occidant. Atqui Aries quidem borealis
oritur, et occidit, nam ab æquinoctiali versus
boream situs est. Libra vero australis oritur, et
occidit, ab æquinoctiali enim versus meridiem est
sita. Quomodo igitur Aries cum Libra potest habere combinationem? hæc enim signa ex diversis
locis oriuntur, et similiter in diversa loca occidunt. Nec possunt hæc signa ab iisdem parallelis
comprehendi. Similiter neque reliquæ combinationes bene se habent. Non enim animadverterunt
veteres, se ea, quæ tantum circa primas partes
eorum, signis combinatoriis contigerunt, totis
PG 19:767signis tribuere. Multo enim magis oportuisset ρίοις συμβεβηκότα εἰς αναγραφήν και παραγγέλ
ea, quæ totis signis acciderunt, ad doctrinam et
præcepla referre.
Sunt igitur secundum veritatem sex combinationes: Gemini Cancro, Taurus Leoni, Aries Virgini, Pisces Libræ, Aquarius Scorpio, Capricornus
Sagittario. Hæc enim et ex eodem loco oriuntur,
et in eundem locum occidunt, et ab iisdem parallelis comprehenduntur, et similem situm habent
ad solstitialia puncta. In his enim magnitudines
dierum et noctium æquales sunt, et extremitates
gnomonum in instrumentis horariis easdem lineas
describunt.
CAPUT II.
De signis quæ stellis sunt insignita, seu de
constellationibus.
Constellata astra in tres partes dividuntur. Eorum enim quædam in zodiaco circulo sunt sita,
quadam dicuntur borealia, quædam vocantur australia.
Quæ igitur in zodiaco ponuntur, ea sunt duodecim signa, quorum appellationes antea diximus.
In duodecim autem signis quædamn stellæ dignæ
habitæ sunt propriis appellationibus, idque propter
significationes quas habent. Nam in dorso Tauri
positæ stellæ numero sex vocantur pleiades.
In fronte Tauri positæ stellæ numero quinque
nominantur hyades; quæ stella præcedit pedes
Geminorum, vocatur propus; quæ vero in Canero
nebulosæ stellarum congregationi similes sunt,
vocantur præsepe; duæ stellæ præsepi vicinæ vocantur asini; stella lucida, quæ est in corde Leonis
sita, cognominis illi loco, in quo posita est, cor
Leonis appellatur, ab aliquibus basiliscus, seu
regulus nominatur; eo quod hi qui circa hunc
locum nascuntur, regiam videantur habere nativitatem.
At stella splendida, quæ in sinistra manu Virginis
ponitur, spica vocatur: at ea stellula, quæ apud
dextram Virginis alam ponitur, vindemiator appellatur, quatuor stellæ, quæ in extrema dextra manu
Aquarii sunt sitæ, nominantur urna.
Stellæ quæ ab extremis partibus Piscium continuo sunt positæ, appellantur lineæ. Sunt autem
in australi linea stellæ novem, in borea linea stellæ
quinque, stella vero splendida, quæ in extrema
linea ponitur, nodus appellatur.
Borealia vero signa sunt, quæ extra zodiacum
circulum versus Ursas sita sunt. Et sunt hæc:
10 γρ. κατεστηριγμένων.
Βόρεια δέ ἐστιν. Asterismos, stellasve boreales, vel australes, percenset ratione zodiaci circuli, non æquinoctialis, ex quo confirmari potest,
quod contra Scaligerum docuimus libro I, ante
ματα ἀγαγεῖν.
Εἰσὶν οὖν κατ ἀλήθειαν συζυγίαι ἐξ. Δίδυμοι
Καρκίνῳ, Ταῦρος Λέοντι, Κριός Παρθένῳ, Ιχθύες
Ζυγῷ, Υδροχόος Σκορπιῳ, Αιγόκερως Τοξότη -
ταῦτα γὰρ καὶ ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατέλλει, καὶ εἰς
τὸν αὐτὸν τόπον δύνει, καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἐμπεριλαμβάνεται παραλλήλων κύκλων, καὶ ἐξ ἴσου κεῖται
πρὸς τὰ τροπικὰ σημεῖα. Εν τούτοις γὰρ τὰ μεγέθη
τῶν ἡμερῶν καὶ τῶν νυκτῶν ἴσα, καὶ τὰ ἄκρα τῶν
γνωμόνων ἐν τοῖς ὡρολογίοις τὰς αὐτὰς γράφει
γραμμάς.
Περὶ τῶν κατηστερισμένων 16 ζωδίων.
Τὰ κατηστερισμένα άστρα διαιρεῖται εἰς μέρη
τρία. "Α μὲν γὰρ αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ζωδιακοῦ κύκλου
κεῖται· ἃ δὲ λέγεται βόρεια· ὁ δὲ προσαγορεύεται
νότια.
Τὰ μὲν οὖν ἐπὶ τοῦ ζωδιακού κύκλου κείμενά ἐστι
τα δώδεκα ζώδια, ὧν τὰς ὀνομασίας προειρήκαμεν.
Καὶ ἐν τοῖς δώδεκα ζωδίοις τινὲς ἀστέρες, διὰ τὰς
ἐπ' αὐτοῖς γινομένας επισημασίας, ιδίας προσηγορίας
ἠξιωμένοι εἰσίν. Οἱ μὲν γὰρ ἐπὶ τοῦ Ταύρου ἐπὶ τοῦ
νώτου αὐτοῦ κείμενοι ἀστέρες τὸν ἀριθμὸν ἐξ, καλούν
ται πλειάδες.
Οἱ δὲ ἐπὶ τοῦ βουκράνου τοῦ Ταύρου κείμενοι ἀστέ
ρες τὸν ἀριθμὸν πέντε, καλοῦνται ὑάδες· ὁ δὲ προηγούμενος τῶν ποδῶν τῶν Διδύμων ἀστὴρ, προσαγορεύεται πρόπους· οἱ δὲ ἐν τῷ Καρκίνω νεφελοειδεί
συστροφῇ ἐοικότες, καλοῦνται φάτνη· οἱ δὲ πλησίον
αὐτῆς δύο ἀστέρες κείμενοι, ὄνοι προσαγορεύονται.
Ο δὲ ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ Λέοντος κείμενος ἀστὴρ λαμ
πρὸς, ὁμωνύμως τῷ τόπῳ, ἐφ᾽ ᾧ κεῖται, καρδία Λέον
τος προσαγορεύεται, ὑπὸ δέ τινων βασιλίσκος καλεῖται· ὅτι δοκοῦσιν οἱ περὶ τὸν τόπον τοῦτον γεννώμε
νοι βασιλικὸν ἔχειν τὸ γενέθλιον.
Ὁ δὲ ἐν ἄκρα τῇ ἀριστερᾷ χειρὶ τῆς Παρθένου
κείμενος λαμπρὸς ἀστὴρ, στάχυς προσαγορεύεται· ὁ
δὲ παρὰ τὴν δεξιὰν τῆς Παρθένου πτέρυγα κείμενος
ἀστερίσκος, προτρυγητὴρ ονομάζεται· οἱ δὲ ἐν ἄκρα
τῇ δεξιᾷ χειρὶ κείμενοι του Υδροχόου τέσσαρες ἀστέ
ρες, κάλπεις καλοῦνται.
Οἱ δὲ ἀπὸ τῶν οὐραίων μερῶν τῶν ἰχθύων κατὰ
τὸ ἑξῆς κείμενοι ἀστέρες, λίνοι προσαγορεύονται. Εἰσὶ
δὲ ἐν μὲν τῷ νοτίῳ λίνῳ ἀστέρες ἐννέα, ἐν δὲ τῷ
βορείῳ λίνῳ ἀστέρες πέντε. 'Ο δὲ ἐν ἄκρῳ τῷ λίνῳ
κείμενος λαμπρὸς ἀστὴρ, σύνδεσμος προσαγορεύε
ται.
Βόρεια δέ ἐστιν ὅσα τοῦ τῶν ζωδίων κύκλου.
πρὸς ἄρκτους κεῖται. Ἔστι δὲ τάδε· ἡ μεγάλη Αρ
Ptolemæi tempora, astronomos in stellarum latitu
dinibus designandis non solum æquinoctialis circuli, sed etiam zodiaci rationem duxisse.
PG 19:769κτος, ἡ μικρά, Δράκων ὁ διὰ τῶν ἄρκτων, Αρκτο- Ursa major, Urs minor, Draco per ursas extenφύλαξ, Στέφανος, Ἐνγόνασιν, Οφιοῦχος, Οφις,
Λύρα, Ορνις, Οϊστός, Αετός, Δελφίς, προτομή ἵπε
που, καθ' "Ιππαρχον ἵππος, Κηφεύς, Κασσιόπεια,
Ανδρομέδα, Περσεύς, Ηνίοχος, Δελτωτὸν, καὶ ὁ ὕστε
τον κατηστερισμένος ὑπὸ Καλλιμάχου Βερενίκης
πλόκαμος.
sus, Arctophylax, Corona, in genibus, Serpentarius, Serpens, Lyra, Avis, Sagitta, Aquila, 8
Delphinus, præsectio equi, vel secundum flipparchum, equus, Cepheus, Cassiopeia, Andromeda,
Perseus, auriga, Deltoton, et quæ postea a Calli
macho inter stellas est relata coma Berenices.
Rursus autem etiam in his borealibus signis
stelle quædam proprias habent appellationes, propter eas quas habent, utcunque, significationes.
Nam insignis stella, quæ in medio crurum Arcto
phylacis sita est, Arcturus nominatur. Splendida
stella, quæ juxta Lyran posita est, nomine totius
sui asterismi etiam Lyra appellatur: quæ vero
in extrema manu sinistra Persei sitæ sunt stellæ,
Πάλιν δὲ καὶ ἐν τούτοις ἀστέρες τινὲς ἰδίας ἔχουσι
προσηγορίας διὰ τὰς ὁλοσχερεῖς ἐπ' αὐτοῖς γινομένας επισημασίας. Ὁ μὲν γὰρ ἀνὰ μέσον τῶν σκευ
λῶν τοῦ ᾿Αρκτοφύλακος κείμενος ἀστὴρ ἐπίσημος,
Αρκτοῦρος ὀνομάζεται· ὁ δὲ παρὰ τὴν Λύραν κεί
μενος λαμπρὸς ἀστὴρ, ὁμωνύμως ὅλῳ τῷ ζωδίῳ Λύρα
προσαγορεύεται· οἱ δὲ ἐν ἄκρᾳ τῇ ἀριστερᾷ χειρὶ
τοῦ Περσέως κείμενοι ἀστέρες Γοργόνων καλοῦνται· οἱ δὲ ἐν ἄκρᾳ τῇ δεξιᾷ χειρὶ τοῦ Περσέως κεί- vocantur stella Gorgonum; quæ vero in summa
μενοι ἀστερίσκοι πυκνοὶ καὶ μικροί, εἰς τὴν Αρπην
καταστερίζονται· ὁ δὲ ἐν τῷ εὐωνύμῳ ὤμῳ τοῦ
Ηνιόχου κείμενος λαμπρὸς ἀστὴρ, Αἰς προσαγορεύε
ται· οἱ δὲ ἐν ἄκρη τοῦ αὐτοῦ χειρὶ κείμενοι ἀστερίσκοι δύο, Εριφοι καλοῦνται.
Νότια δέ ἐστιν, ὅσα τοῦ τῶν ζωδίων κύκλου πρὸς
μεσημβρίαν κεῖται. Ἔστι δὲ τάδε· Ὠρίων, Κύων,
καὶ Προκύων, Λαγωός, Αργώ, Υδρος, Κρατήρ, Κά
ρας, Κένταυρος, Θηρίον, ὃ κρατεῖ ὁ Κένταυρος, καὶ
θυρσολόγος, ὃν κρατεῖ ὁ Κένταυρος, καθ' Ιππαρχον
θυμιατήριον, νότιος ἰχθὺς, κύτος, ὕδωρ τὸ ἀπὸ τοῦ
Υδροχόου, ποταμὸς ὁ ἀπὸ τοῦ Ωρίωνος, νότιος στέ
φανος, ὑπὸ δέ τινων Οὐρανίσκος προσαγορευόμενος,
κηρύκειον καθ' Ιππαρχον.
Πάλιν δὲ ἐν τούτοις τινὲς ἀστέρες ιδίας ἔχουσι
προσηγορίας. Ο μὲν γὰρ ἐν τῷ Πρόκυν: ὢν λαμπρὸς ἀστὴρ, Προκύων καλεῖται· ὁ δὲ ἐν τῷ στόματι
τοῦ Κυνὸς λαμπρὸς ἀστὴρ, ὃς δοκεῖ τὴν ἐπίτασιν τὴν
τῶν καυμάτων ποιεῖν, ὁμωνύμως ὅλῳ τῷ ζωδίῳ
Κύων προσαγορεύεται· ὁ δὲ ἐν ἄκρῳ τῷ πηδαλίῳ
τῆς ᾿Αργους κείμενος λαμπρὸς ἀστὴρ, Κάνωβος όνομάζεται. Οὗτος μὲν ἐν Ῥόδῳ δυσθεώρητός ἐστιν, ἢ
παντελῶς ἀφ᾽ ὑψηλών τόπων ὁρᾶται· ἐν ᾿Αλεξανδρεία
δέ ἐστι παντελῶς ἐμφανής. Σχεδόν γὰρ τέταρτον
μέρος του ζωδίου ἀπὸ τοῦ ὁρίζοντος μετεωρι
σμένος φαίνεται.
Περὶ ἄξονος καὶ πόλων
Τοῦ δὲ κόσμου σφαιροειδοῦς ὑπάρχοντος, ἄξων
καλεῖται ἡ διάμετρος του κόσμου, περὶ ἣν στρέφεται
ὁ κόσμος. Τὰ δὲ πέρατα τοῦ ἄξονος πόλοι λέγονται
τοῦ κόσμου. Τῶν δὲ πόλων ὁ μὲν λέγεται βόρειος,
ὁ δὲ νότιος· βόρειος μὲν ὁ διὰ παντὸς φαινόμενος
ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν οἴκησιν, νότιος δὲ ὁ διὰ παν
Σχεδὸν γὰρ τέταρτον μέρος. Imo quadrante
sulido, ut Hipparchus docet lib. ι, num. 26. Nam
distabat a polo gradibus 38, 30', quod et tabularum
nostrarum epilogismus adamussim exhibet. Alesandhia polus elatus erat grad. 31 fere. Igitur gradibus 7, 30, hoc est exacto quadrante. Canobus
manu dextra Persei stellulæ crebræ et parvæ collocantur, hæ efficiunt constellationem falcis; quæ
in sinistro bumero aurigæ ponitur splendida
stella, hæc appellatur Capra: at due stellul,
quæ sitæ sunt in ejusdem summa manu, Hadi
vocantur.
Australia signa sunt, quæ a zodiaco circulo
versus meridiem declinant. Sunt autem hæc:
Orion, Canis major, Procyon, Lepus, Argo, Hydra,
Crater, Curvus, Centaurus, Fera, hasta quam
tenet Centaurus, secundum Hipparchum, ara, piscis australis, cetus, aqua ab Aquario veniens,
fluvius ab Orione veniens, corona australis, quæ a
nonnullis Uraniscus, id est, parvum cœlum vocatur, secundum Hipparchum vero caduceus.
Rursus etiam in his australibus signis, quædam
stellæ proprias habent appellationes. Nam stella
splendida, quæ est in Cane minore, Procyon, id
est præcedens canis, vocatur: stella vero splendida, quæ est in ore Canis majoris, quæque videtur
incrementum æstuum efficere, eodem nomine cum
toto signo Canis appellatur; sed insignis stella,
quæ sita est in summo gubernaculo navis Argus,
Canobus dicitur. Atque hæc Canobi stella in Rhodo
difficulter videri potest, aut in locis plane excelsis
apparet; at Alexandriæ prorsus hæc videri potest.
Nam fere quarta parte signi Canobus ab horizonte
elevatus apparet.
CAPUT III.
De axe et polis.'
Cum mundus sphæricam habeat figuram, axis
vocatur ejus diameter, circa quam mundus convertitur. Extremitates vero axis dicuntur poli
mundi: polorum autem alter vocatur boreus, id
est arcticus; alter notius, id est antarcticus. Boreus quidem semper apparet, quoad nostrain babisuperabat horizontem.
Τοῦ δὲ κόσμου. Proclus spbæram suam edidit, quæ nihil aliud est quam hoc Gemini caput
terbium, et quartum, quibus ejusdem 12 et postrem
mo 2 adtexuit.
PG 19:771lationem; australis vero semper est invisibilis, τὸς ἀόρατος ὡς πρὸς τὸν ἡμέτερον ορίζοντα. Εἰσὶ
quad nostrum horizontem. Verumtamen sunt in
terra loca quædam, ubi contingit polum, qui apud
nos semper est apparens, illis esse invisibilem; et
contra eum polum, qui apud nos est invisibilis,
iHis conspicuum esse; et rursus est locus quidam in terra, ubi duo hi poli similiter in horizonte
jacent.
CAPUT IV.
De circulis sphæræ.
Circulorum sphæræ alii sunt paralleli, alii obliqui, alii per polos ducti: paralleli sunt, qui eosdem habent polos cum mundo. Sunt autem quinque
paralleli circuli, arcticus, æstivus tropicus, æquinoctialis, hibernus tropicus et antarcticus.
Arcticus circulus igitur est, qui inter circulos
semper apparentes est maximus, et horizontem
allingit in uno puncto, totusque supra terram desumitur, in quo astra posita neque occidunt, neque
oriuntur, sed per totam noctem circa polum moveri
cernuntur. Hic circulus in nostro orbe habitabili
ab anteriore pede ursæ majoris describitur.
9 Astivus tropicus (circulus est, qui inter eos
circulos, qui a sole secundum mundi conversionem
describuntur, est maxime borealis; super quo sol
constitutus efficit estivam conversionem, in qua
longissima Gt dies omnium, quæ sunt in anno, nor
vero brevissima. Sed post æstivam conversionem
non amplius ad ursas sol accedere spectatur, sed
ad alteras mundi partes vertitur, quam ob rem
circulus vocatur tropicus, id est conversivus.
Equinoctialis est circulus maximus inter quinque parallelos, qui ab horizonte æqualiter secatur;
ut de eo semicirculus supra terram sumatur, alter
vero semicirculus sub horizonte, super quo sol
constitutus æquinoctia, efficit, cum vernum, tum
autumnale.
μέντοι τόποι τινὲς ἐπὶ τῆς γῆς, ὅπου συμβαίνει τὸν
μὲν παρ' ἡμῖν πόλον τὸν ἀεὶ φανερὸν ἐκείνοις ἀόρα
τον εἶναι, τὸν δὲ παρ' ἡμῖν ἀόρατον ἐκείνοις φανερὸν
εἶναι· καὶ πάλιν ἔστι τις τόπος ἐπὶ τῆς γῆς, ὅπου οἱ
δύο πόλοι ὁμοίως ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος κεῖνται.
Περὶ τῶν ἐν τῇ σφαίρᾳ κύκλων.
Τῶν δὲ ἐν τῇ σφαίρᾳ κύκλων οἱ μέν εἰσι παράλο
ληλοι, οἱ δὲ λοξοι, οἱ δὲ διὰ τῶν πόλων· παράλλη
λοι μὲν οἱ τοὺς αὐτοὺς πόλους ἔχοντες τῷ κόσμῳ.
Εἰσὶ δὲ παράλληλοι κύκλοι πέντε, ἀρχτικός, θερι
νὸς τροπικὸς, Ισημερινός, χειμερινός τροπικός, ἀντε
αρκτικός.
Αρκτικὸς μὲν οὖν ἐστι κύκλος ὁ μέγιστος
τῶν ἀεὶ θεωρουμένων κύκλων, ὁ ἐφαπτόμενος τοῦ
ὁρίζοντος καθ' ἓν σημεῖον, καὶ ὅλος ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβανόμενος, ἐν ᾧ τὰ κείμενα τῶν ἄστρων οὔτε
δύσιν οὔτε ἀνατολὴν ποιεῖται· ἀλλὰ δι᾽ ὅλης τῆς
νυκτὸς περὶ τὸν πόλον στρεφόμενα θεωρεῖται. Ο
τος δὲ ὁ κύκλος ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς οἰκουμένῃ
ὑπὸ τοῦ ἐμπροσθίου ποδὸς τῆς μεγάλης άρκτου περι
γράφεται.
Θερινὸς δὲ τροπικός κύκλος ἐστὶν ὁ βορειότατος τῶν
ὑπὸ τοῦ ἡλίου γραφομένων κύκλων κατὰ τὴν τοῦ κόσ
σμου γινομένην περιστροφήν, ἐφ᾽ οὗ γενόμενος ὁ
ήλιος τὴν θερινὴν τροπὴν ποιεῖται· ἐν ᾗ μεγίστη μὲν
πασῶν τῶν ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ἡμέρα, ἐλαχίστη δὲ ἡ νὺξ
γίνεται. Μετὰ 'μέντοιγε τὴν θερινὴν τροπὴν οὐκέτι
πρὸς τὰς ἄρκτους παροδεύων ὁ ἥλιος θεωρεῖται,
ἀλλ᾽ ἐπὶ τὰ ἕτερα μέρη τρέπεται τοῦ κόσμου· δι' ξ
καὶ κέκληται τροπικός.
Ἰσημερινὸς δέ ἐστι κύκλος 6 μέγιστος τῶν πέντε
παραλλήλων κύκλων, ὁ διχοτομούμενος ὑπὸ τοῦ ὁρι
ζοντος· ὥστε ἡμικύκλιον μὲν ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβάνεσθαι, ἡμικύκλιον δὲ ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα· ἐφ' οὗ γενόμενος ὁ ἥλιος τὰς ισημερίας ποιεῖται, τήν τε εαρινήν
καὶ τὴν φθινοπωρινήν.
Ilibernus tropicus "circulus est is, qui est Χειμερινὸς δὲ τροπικὸς κύκλος ἐστὶν ὁ νοτιώτατος
maxime australis eorum circulorum, qui a sole τῶν ὑπὸ τοῦ ἡλίου γραφομένων κύκλων κατὰ τὴν ὑπὸ
secundum quotidianam mundi conversionem de- τοῦ κόσμου γενομένην περιστροφήν· ἐφ᾽ οὗ γενόμεscribuntur: ad quem cum sol pervenit, hibernam p νος ὁ ἥλιος τὴν χειμερινὴν τροπὴν ποιεῖται, ἐν ᾗ ἡ
efficit conversionem, in qua longissima fit nox omnium quæ sunt in anno; dies vero brevissima. Verumtamen post hibernam conversionem non amΑρκτικὸς μὲν οὖν. Circulus arcticus, quo
veteres usi sunt, longe ab nostro et usitato diversus est. Nam illi τῶν ἀειφανερῶν maximum vocant
arcticum, cujus semidiameter est altitudo poli,
centrum, polus mundi. Itaque pro regionum positu
varius est, ac major minorve. Vide Ptolemæum
lib. 11, c. 4, Cleomedem lib. 1, c. 2.
Οὗτος δὲ ὁ κύκλος. Scribit Geminus circulum arcticum ibi, ubi habitabat, delineatum fuisse
anteriori pede majoris Ursæ. Igitur 37 vel 38 circiter gradibus polus ibi supra horizontem emergebat; qui est Græciæ tractus. Verum infra longe
alium situm indicat Nam ait circulum tropicum
μεγίστη μὲν πασῶν τῶν ἐν τῷ ἐνιαυτῷ νὺξ ἐπιτελεῖται, ἐλαχίστη δὲ ἡμέρα. Μετὰ μέντοιγε τὴν χειμερινὴν τροπὴν οὐκέτι πρὸς μεσημβρίαν παροδεύων ὁ
el
illic ab horizonte ita dividi, ut illo in octo partes
diviso, quinque supra, tres infra contineantur. Ex
quo consequens maximam diem horarum esse circiter xv, et elevari polum gradibus XLI. Aratus ad posteriorem cœli positum, qui est Macedoniæ,
Hellesponti, phænomena sua comparavit, cujus
auctoritate ducti pene omnes, qui de sphæra postea
scripserunt, eamdem poli elevationem adhibuerunt:
cujusmodi sphæræ Arateæ dici meruerunt; cum
Eudoxeæ non minus appellari potuerint. Si quidem
Eudoxum in omnibus Aratus expressit. Legendas
præterea Leontius Mechanicus, et Achilles Talins
Isagoges, c. 25.
PG 19:773ἥλιος θεωρεῖται, ἀλλ' ἐπὶ τὰ ἕτερα μέρη τρέπεται plius cernitur sol versus meridiem accedere, sed
τοῦ κόσμου· δι' δ κέκληται καὶ οὗτος τροπικός.
᾿Ανταρκτικὸς δὲ ἐστι κύκλος ἴσος καὶ παράλληλος
τῷ ἀρκτικῷ, καὶ ἐφαπτόμενος τοῦ ὁρίζοντος καθ' ἓν
σημεῖον, καὶ ὅλος ὑπὸ γῆν ἀπολαμβανόμενος· ἐν ᾧ
τὰ κείμενα τῶν ἄστρων διὰ παντὸς ἡμῖν ἐστιν
ἀόρατα.
Γῶν δὲ προειρημένων πέντε κύκλων μέγιστος
μὲν ὁ ἰσημερινός· ἑξῆς δὲ τοῖς μεγέθεσιν οἱ τροπικοί·
ἐλάχιστοι δὲ ὡς πρὸς ἡμετέραν οἴκησιν οἱ ἀρκτικοί.
Τούτους δὲ τοὺς κύκλους δεῖ νοεῖν ἀπλατεῖς λόγῳ
θεωρητούς, ἐκ τῆς τῶν ἄστρων θέσεως, καὶ τῆς τῶν
διόπτρων θεωρίας, καὶ τῆς ἡμετέρας ἐπινοίας διατυ
που μένους. Μόνος γὰρ ἐν τῷ κόσμῳ κύκλος ἐστὶ θεω
ρητὸς ὁ τοῦ γάλακτος· οἱ δὲ λοιποὶ λόγῳ εἰσὶ θεωρητοί.
Πέντε δὲ παράλληλοι μόνον καταγράφονται αύκλοι εἰς τὴν σφαίραν, οὐ διὰ τὸ μόνον τούτους ἐν τῷ
κόσμῳ παραλλήλους εἶναι. Ο γὰρ ἥλιος καθ' ἑκάστην
ἡμέραν ὡς πρὸς αἴσθησιν κύκλον παράλληλον περιστρέφεται τῷ ἰσημερινῷ κατὰ τὴν ἐπὶ τοῦ κόσμου
γενομένην περιστροφήν· ὥστε μεταξὺ τῶν τροπικῶν
κύκλων ρπ' δὶς κύκλους παραλλήλους γράφεσθαι ὑπὸ
τοῦ ἡλίου· τοσαῦται γὰρ ἡμέραι εἰσὶν αἱ μεταξὺ τῶν
τροπών.
rursus ad oppositas mundi partes convertitur,
ideoque dictus est nic circulus tropicus.
Antarcticus circulus est æqualis et parallelus
circulo arctico, et attingens horizontem in.puncto,
totusque infra terram desumptus; in quo posita
astra semper nobis sunt invisibilia.
Inter circulos prædictos maximus est æquinoclialis; proximi quoad magnitudines sunt tropici·
minimi vero, quoad nostram habitationem, arctici
Hos autem circulos, cum sint latitudinis exper
tes, et ratione spectabiles, mente oportet cogitare,
qui ex astrorum positu et dioptrorum speculatione
et nostra cogitatione describuntur. Solus enim in
mundo visibilis est circulus via lactea; reliqui ra
tione sunt spectabiles.
Circuli vero paralleli tantum quing in sphæra
describuntur, quod non propterea fit quasi in
mundo tantum hi essent paralleli. Nam sol quoti·
die, quoad sensum, describit circulum parallelum
æquinoctiali secundum mundi revolutionem: itaque inter tropicos circulos paralleli circuli bis 180
a sole describuntur; tot enim dies sunt inter conversiones.
Feruntur etiam omnes stellæ in circulis parallelis quotidie. Verumtamen non omnes circuli paralleli in sphæra describuntur, idque propterea, quod
ad alios quidem tractatus astronomicos multumi
conducant, non enim possibile esset, stellas recte in
globum materialem referre sine omnibus circulis
parallelis: neque magnitudines dierum et noctium
accurate inveniri sine prædictis circulis parallelis;
sed, cum ad primam astronomiæ institutionem nullum emolumentum afferant, non describuntur.in
sphæra: at quinque paralleli circuli, eo quod certa
quædam emolumenta ad primam astronomiæ insti
tutionem affèrant, in sphæra sunt descripti. Arcticus enim circulus astra semper apparentia deter -
minat; æstivus tropicus circulus æstivam conversionem continet, et limes est transitus solis versus
septentrionem; æquinoctialis circulus puncta æquinoctialia continet; hibernus tropicus circulus terminus est progressus solis versus meridiem, et
hibernam conversionem continet; antarcticus circulus astra non apparentia determinat. Cum igitur habeant certa capita et emolumenta ad institutionem astronomnia, non sine ratione descripti sunt
in sphæra.
Φέρονται δὲ καὶ πάντες οἱ ἀστέρες ἐπὶ παραλλή
λων κύκλων καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν. Συγκαταγράφον
ται δὲ οὗτοι πάντες εἰς τὴν σφαίραν, διὰ τὸ πρὸς μὲν
ἄλλας πραγματείας τῶν ἐν τῇ ἀστρολογία πολλά συμβάλλεσθαι· οὐδὲ γὰρ καταστερισθῆναι δυνατὸν καλῶς
τὴν σφαίραν ἄνευ πάντων τῶν παραλλήλων κύκλων,
οὐδὲ τὰ μεγέθη τῶν νυκτῶν καὶ τῶν ἡμερῶν ἀκριβῶς
εὑρεθῆναι ἄνευ τῶν προειρημένων κύκλων· πρὸς
μένταγε την πρώτην εἰσαγωγὴν τῆς ἀστρολογίας
οὐδὲν ἀποτέλεσμα προσφερόμενοι, οὐ καταγράφονται
ἐν τῇ σφαίρᾳ. Οἱ δὲ πέντε παράλληλοι κύκλοι, διὰ τὸ
ἀποτελέσματά τινα προσφέρεσθαι διωρισμένα εἰς τὴν
πρώτην εἰσαγωγὴν τῆς ἀστρολογίας, κατεγράφησαν εἰς
τὴν σφαίραν. Ὁ μὲν γὰρ ἀρκτικός κύκλος ἀφορίζει τὰ
ἀεὶ θεωρούμενα τῶν ἄστρων· ὁ δὲ θερινὸς τροπικός
κύκλος τὴν τροπὴν περιέχει, καὶ πέρας ἐστὶ τῆς τοῦ
ἡλίου πρὸς ἄρκτον μεταβάσεως· ὁ δὲ ἰσημερινὸς κύκλος τὰς ἰσημερίας περιέχει· ὁ δὲ χειμερινός τροπι
κὸς κύκλος τέρμα ἐστὶ τῆς πρὸς μεσημβρίαν προόδου
ἐπὶ ἡλίῳ, καὶ τὴν χειμερινὴν τροπὴν περιέχει· ὁ δὲ
ἀνταρκτικὸς κύκλος τὰ μὴ θεωρούμενα τῶν ἄστρων
ἀφορίζει. Ἔχοντες οὖν κεφάλαια καὶ ἀποτελέσμα
τα ὡρισμένα πρὸς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ἀστρολογίας, εὐλόγως κατεγράφησαν εἰς τὴν σφαίραν.
Τῶν δὲ προειρημένων πέντε παραλλήλων κύκλων
ὁ μὲν ἀρκτικὸς κύκλος όλος ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβάνεται,
Τῶν δὲ προειρημένων. Parallelorum in
sphæra maximus est æquinoctialis; cæterorum quo
quisque longius ab illo recedit, eo est minor. Ratio
vere, quam habent minores ad maximum, investigalur ea methodo, quam attigimus libro vit. Nam,
ut est radius ad sinum complementi distantiæ paralleli cujuslibet, ita æquinoctialis ad parallelum.
Esto tropicus æstivus gradibus 24 distans ab æquaInter quinque prædictos parallelos circulos, arcticus circulus totus supra horizontem desumitur.
tore; complementum distantiæ est grad. 66, cujus
sinus 91355. Igitur ea proportio est æquinoctialis
ad tropicum, quæ est 100000 ad 91355, hoc est 10
ad 9 circiter. Ita circulus arcticus Arati distat ab
æquatore gradibus 49, a polo, 41. Sinus graduum
41 est 75471. Proinde ila se habet æquinoctialis
ad circulum hunc arctieum uti 100000 ad 75471;
quæ proportio fere est sesquitertia, ut 4 ad 3.
PG 19:775Astivus tropicus circulus in duas partes inæqua- ὁ δὲ θερινός τροπικός κύκλος εἰς δύο μερη άνισα τέles secatur ab horizonte, et segmentum majus supra terram desumitur, minus vero infra terram.
At non per omnes regiones et urbes eodem modo
æstivus tropicus circulus secatur ab horizonte, sed
juxta climatum diversitates diversum segmentorum
excessum contingit evenire, atque iis quidem qui
magis 10 quam nos, versus septentrionem habitant, in segmenta magis inæqualia ab horizonte secari tropicum æstivum contigit. Et tandem est regio quædam, in qua totus æstivus tropicus circulus fit supra terram. Iis vero qui magis quam nos,
versus meridiem habitant, in segmenta minus inæqualia æstivus tropicus circulus ab horizonte sectus
est. Et tandem est regio quædam versus meridiem
nobis sita, in qua æqualiter dividitur aestivus tropicus circulus ab horizonte: in hoc autem climate
secatur ita, ut cum totus circulus in octo partes
æquales divisus est, de his quinque partes supra
horizontem desumantur, tres vero infra horizontem. Ad hoc clima videtur etiam Aratus apparentiarum tractatum composuisse. Nam de æstivo
tropico circulo disserens, sic inquit:
Hoc maxime in octo æquales partes diviso,
Earum quinque meridianæ volvuntur per supremas
partes terra,
Tres vero in hemisphærio sub terra: æstatis huic
[sunt conversiones.
Ex bac divisione sequitur, longissimum diem horarum æquinoctialium fieri 15, noctem vero horarum æquinoctialium 9. In horizonte Rhodi æstivus
tropicus circulus ab horizonte sic est divisus, ut
cum totus circulus in 48 partes dividatur, earum
29 supra horizontem desumantur, reliquæ vero 19
infra terram. Ex hac divisione sequitur longissimum diem in Rhodo fieri horarum æquinoctialium
141/2, noctem vero horarum æquinoctialium 9 1/2.
Æquinoctialis circulus per totam terram habitabilem æqualiter secatur ab horizonte, ut semicirculus supra terram desumatur, semicirculus vero
infra terram: ob quam causam ab hoc circulo
æquinoctia fiunt.
Hibernus tropicus circulus ab horizonte sic secatur, ut minus segmentum sit supra terram: maμνεται ὑπὸ τοῦ ὁρίζοντος, καὶ τὸ μὲν μεῖζον τμῆμα
ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβάνεται, τὸ δὲ ἔλασσον, ὑπὸ τὴν
γῆν. Οὐ κατὰ πᾶσαν δὲ χώραν καὶ πόλιν ὁμοίως ὁ
θερινές τροπικός κύκλος τέμνεται ὑπὸ τοῦ ὁρίζοντος,
ἀλλὰ παρὰ τὰς τῶν κλιμάτων παραλλαγάς διάφορον
τὴν τῶν τμημάτων ὑπεροχήν συμβαίνει γίνεσθαι· καὶ
τοῖς μὲν πρὸς ἄρκτον μᾶλλον ἡμῶν οἰκοῦσιν εἰς ἀν
ισαίτερα μέρη συμβαίνει τέμνεσθαι τὸν θερινὸν ὑπὸ
τοῦ ὁρίζοντος. Καὶ πέρας ἐστὶ χώρα τις, ἐν ᾗ ὅλος ὁ
θερινός τροπικός κύκλος ὑπὲρ γῆν γίνεται. Τοῖς δὲ
πρὸς μεσημβρίαν μᾶλλον οἰκοῦσιν ἡμῶν, εἰς ἀνισαίτερα 10 μέρη ὁ θερινός τροπικός κύκλος ὑπὸ τοῦ ὁρίζοντος τέτμηται. Καὶ πέρας ἐστὶ χώρα τις πρὸς με
σημβρίαν ἡμῖν κειμένη, ἐν ᾗ διχοτομεῖται ὁ θερινός
τροπικὸς κύκλος ὑπὸ τοῦ ὁρίζοντος· ἐνταῦθα δὲ τέμνεται οὕτως, ὥστε, τοῦ ὅλου κύκλου διαιρουμένου εἰς
η' μέρη, πέντε μὲν τμήματα ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβάνεσθαι, τρία δὲ ὑπὸ γῆν. Πρὸς δὲ τοῦτο τὸ κλίμα δοκεῖ
καὶ ὁ ᾿Αρατος συντεταχέναι τὴν τῶν φαινομένων
πραγματείαν. Περὶ γὰρ τοῦ θερινοῦ τροπικού κύκλου
διαλεγόμενός φησιν οὕτως
Τοῦ μὲν ὅσον τε μάλιστα δι' ὀκτὼ μετρηθέντος,
Πέντε μὲν ἐνδιαστρέφεται καθ' ὑπέρτατα γαίης,
Τα τρία δ' ἐν περάτῃ· θέρειοι δὲ οἱ ἐντροπαί
[εἰσιν.
Ἐκ δὲ ταύτης τῆς διαιρέσεως ἀκολουθεῖ, τὴν μεγί
στην ἡμέραν ὡρῶν ἰσημερινῶν γίνεσθαι σε, τὴν δὲ
νύκτα ὡρῶν ἰσημερινῶν θ'. Ἐν δὲ τῷ κατὰ Ῥόδον
ὁρίζοντι ὁ θερινὸς τροπικός κύκλος ὑπὸ τοῦ ὁρίζοντος
τέτμηται οὕτως, ὥστε, τοῦ ὅλου κύκλου διῃρημένου
εἰς μέρη μηʹ, τὰ μὲν κθ' τμήματα ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα
ἀπολαμβάνεσθαι, τὰ δὲ ιθ' ὑπὸ γῆν. Ἐκ δὲ τῆς διαιρέσεως ταύτης ἀκολουθεῖ τὴν μεγίστην ἡμέραν ἐν
Ρόδῳ γίνεσθαι ὡρῶν ἰσημερινῶν ιδς” τὴν δὲ νύκτα
ὡρῶν ἰσημερινῶν θς".
Ὁ δὲ ἰσημερινὸς κύκλος καθ' ὅλην τὴν οἰκουμένην
διχοτομεῖται ὑπὸ τοῦ ὁρίζοντος, ὥστε ἡμικύκλιον μὲν
ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβάνεσθαι, ημικύκλιον δὲ ὑπὸ γῆν
δι' ἣν αἰτίαν ὑπὸ τοῦ κύκλου τούτου αἱ ισημερίαι
γίνονται.
Ὁ δὲ χειμερινὸς τροπικός κύκλος ὑπὸ τοῦ ὁρίζον
τος τέμνεται οὕτως, ὥστε τὸ μὲν ἔλασσον τμῆμα ὑπὲρ
jus vero infra terram. Inæqualitas segmentorum γῆν γίνεσθαι, τὸ δὲ μεῖζον ὑπὸ γῆν. Ἡ δὲ ἀνισότης
eamdem habet diversitatem in omnibus climatibus,
quæ fiebat etiam in æstivo tropico circulo. Semper
enim alterna segmenta tropicorum circulorum inter
se sunt æqualia. Ob quam causam longissimus
dies æqualis est longissimæ nocti. Antarcticus
circulus totus infra horizontem occultatur.
10 γρ. ισημεριναί.
Ex quinque prædictis parallelis circulis, alii
17 γρ. ἐλάχιστον. 18 f. ἰσαίτ.
Ἐν δὲ τῷ κατὰ Ῥόδον. Cum sit maxima
dies sub parallelo Rhodio horarum 14 et dimidiæ,
et nox minima horarum 9 et dimidiæ, maxima dies
τῶν τμημάτων τὴν αὐτὴν παραλλαγὴν ἔχει ἐπὶ πάν
των τῶν κλιμάτων, ἥτις ἐγίνετο καὶ ἐπὶ τοῦ θερινοῦ
τροπικοῦ κύκλου. Διὰ παντὸς γὰρ τὰ ἐναλλάξ τμή
ματα τῶν τροπικῶν κύκλων ἴσα ἀλλήλοις ἐστί. Δι' ήν
αἰτίαν ἡ μεγίστη ἡμέρα ἴση ἐστὶ τῇ μεγίστη νυκτί.
Ο δὲ ἀνταρκτικὸς κύκλος ὅλος ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα κρύ
πτεται.
Τῶν δὲ προειρημένων πέντε παραλλήλων κύκλων,
semihoras totidem habet 29, quot minima nox.
constat 19.
PG 19:777τινῶν μὲν τὰ μεγέθη καθ' ὅλην τὴν οἰκουμένην δια- suas magnitudines per totam terram retinent easμένει τὰ αὐτὰ, τινῶν δὲ τὰ αὐτὰ μεγέθη μεταπίπτει
παρὰ τὰ κλίματα, καὶ οἷς μὲν μείζονες, οἷς δὲ ἐλάσσονες
οι κύκλοι γίνονται. Οἱ μὲν γὰρ τροπικοί, καὶ ὁ ἰσημε
ρινὸς καθ' ὅλην τὴν οἰκουμένην ἴσοι εἰσὶ τοῖς μεγέ
θεσιν· οἱ δὲ ἀρκτικοί κύκλοι μεταπίπτουσι κατὰ τὰ
μεγέθη· καὶ οἷς μὲν μείζονες, οἷς δὲ ἐλάττονες γίνονται. Τοῖς μὲν γὰρ πρὸς ἄρκτον οἰκοῦσι μείζονες οἱ
ἀρκτικοὶ κύκλοι γίνονται· τοῦ γὰρ πόλου μετεωρότερον
φαινομένου, ἀνάγκη καὶ τὸν ἀρκτικὸν κύκλον, ἐφαπτόμενον τοῦ ὁρίζοντος, μείζονα ἀεὶ μᾶλλον γίνεσθαι· τοῖς δέ τοι πρὸς ἄρκτον 10 οἰκοῦσι γίνεται ποτε
ὁ θερινὸς τροπικός κύκλος ἀρκτικός· ὥστε τοὺς δύο
κύκλους ἐφαρμόσαι ἀλλήλοις, τὸν θερινόν τροπικὸν
κύκλον, καὶ τὸν ἀρκτικὸν, καὶ μίαν λαβεῖν τάξιν.
Πρὸς δὲ τοὺς ἀρκτικωτέρους τόπους καὶ τοῦ θερινοῦ
τροπικού κύκλου μείζονες οἱ ἀρκτικοὶ γίνονται.
Πέρας δέ ἐστι τις χώρα πρὸς ἄρκτον κειμένη, ἐν ᾗ
ὁ μὲν πόλος κατὰ κορυφὴν γίνεται· ὁ δὲ ἀρκτικὸς
κύκλος τὴν τοῦ ὁρίζοντος ἐπέχει τάξιν, καὶ ἐφαρμόζει αὐτῷ κατὰ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ κόσμου, καὶ τὸ
αὐτὸ μέγεθος λαμβάνει τῷ ἰσημερινῷ· ὥστε τοὺς
τρεῖς κύκλους, τὸν ἀρκτικὸν, καὶ τὸν ἰσημερινὸν, καὶ
τὸν ὁρίζοντα τὴν αὐτὴν τάξιν καὶ θέσιν λαμβάνειν.
Πάλιν δὲ τοῖς πρὸς μεσημβρίαν ἡμῶν οἰκοῦσιν οἱ
μὲν πόλοι ταπεινότεροι γίνονται· οἱ δὲ ἀρκτικοὶ κύκλοι ἐλάσσονες. Καὶ πέρας ἔστι χώρα τις πρὸς μετ
σημβρίαν ἡμῶν κειμένη· αὐτὴ δέ ἐστιν ἡ λεγομένη
ὑπὸ τὸν ἰσημερινὸν, ἐν ᾗ οἱ μὲν πόλοι ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος γίνονται, οἱ δὲ ἀρκτικοὶ κύκλοι καθόλου άναι- c
ροῦνται· ὥστε ἀντὶ τῶν πέντε παραλλήλων κύκλων
τρεῖς παραλλήλους γίνεσθαι, τούς τε τροπικούς καὶ
τὸν ἰσημερινόν. Διὰ γὰρ τὰ προειρημένα ούχ ύποληστέον καθολικῶς γίνεσθαι τοὺς πέντε παραλλήλους
κύκλους, ἀλλ' ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν οἰκουμένην τὸ
πλῆθος αὐτῶν ἐκκεῖσθαι. Εἰσὶ γάρ τινες ορίζοντες,
ἐν οἷς τρεῖς μόνον παράλληλοι γίνονται.
Εἰσὶ δὲ οἰκήσεις ἐπὶ τῆς γῆς, ὧν πρώτη μὲν
οἴκησις, ἐφ᾽ ἧς ὁ θερινός τροπικὸς κύκλος ἐφάπτεται
τοῦ ὁρίζοντος, καὶ τὴν τοῦ ἀρκτικοῦ κύκλου τάξιν
λαμβάνει· δευτέρα δὲ οἴκησις ἡ λεγομένη ὑπὸ τὸν
πόλον· τρίτη δέ ἐστιν οἴκησις, ὑπὲρ ἧς μικρὸν ἔμπροσθεν εἰρήκαμεν, καὶ προσαγορευομένῃ ὑπὸ τὸν
Ισημερινόν.
Οθεν οὐδ᾽ ἡ τάξις τῶν πέντε παραλλήλων κύκλων
ἡ αὐτὴ παρὰ πᾶσιν ἐστιν· ἀλλ᾽ ἐν μὲν τῇ καθ' ἡμᾶς
οἰκουμένῃ πρώτος μὲν ὀνομάζεται ὁ ἀρκτικός, δεύ
τερος δὲ ὁ θερινὸς τροπικός, τρίτος δὲ ὁ ἰσημερινός,
τέταρτος δὲ ὁ χειμερινός τροπικός, πέμπτος δὲ ὁ
ἀνταρκτικός.
Τοῖς δὲ πρὸς ἄρκτον μᾶλλον ἡμῶν οἰκοῦσι γίνεται
ποτε πρῶτος μὲν ὁ θερινός τροπικός κύκλος, δεύτε
2ος δὲ ὁ ἀρκτικός, τρίτος δὲ ὁ ἰσημερινός, τέταρτος
γρ. μεσημβρίαν.
Εἰσὶ δὲ οἰκήσεις. Triplex habitatio est, in
qua parallelorum numerus minuitur. Prima est, in
qua polus autollitur gradibus totidem quot a polo
tropicus distat unde arctici instar est tropicus, et
vertex loci polo zodiaci subest, ac zodiacus semel
PATROL. GR. ΧΙΧ.
dem, alii easdem magnitudines mutant juxta chimata, et aliis locis majores, aliis minores bi circuli fiunt. Tropici enim et æquinoctialis per totam terram magnitudinibus manent iidem. At arctici circuli mutantur magnitudinibus, et aliis locis
majores, aliis minores fiunt. lis enim qui versus
septentrionem habitant, majores funt arctici circuli cum enim polus altius elevatus apparet, necesse est etiam arcticum circulum, qui horizontem
attingit, semper majorem fieri; alicubi vero iis
qui versus septentrionem habitant, is circulus, qui
est æstivus tropicus, fit etiam arcticus, ita ut duo
circuli sibi invicem congruant, nempe æstivus
tropicus circulus, et arcticus, unumque accipiant
situmn. At versus loca magis septentrionalia,æstivo
tropico circulo, etiam majores fiunt circuli arctici.
Tandem est locus quidam versus septentrionem
situs, in quo polus fit verticalis; arcticus vero circulus horizontis locum occupat, eique congruit
secundum mundi conversionem, et eamdem accipit magnitudinem cum æquinoctiali, ita ut tres
circuli, arcticus, æquinoctialis et horizon eumdem situm et positum accipiant.
Rursus iis qui a nobis versus meridiem babitant, poli fiunt humiliores, arctici vero circuli minores. Et tandem regio est quædam a nobis versus
meridiem sita, ea est quæ dicitur esse sub æquinoctiali, in qua poli in horizonte constituuntur.
arctici vero circuli prorsus sunt sublati: ita ut pro
quinque circulis parallelis tantum tres fiant paralleli, nempe duo tropici, et æquinoctialis. Non enim
existimandum est, propter ea quæ prædicta sunt,
universaliter quinque esse parallelos circulos, sed
respectu nostræ habitationis multitudinem eorum
esse expositam. Sunt enim quidam horizontes, in
quibus tantum tres sunt circuli paralleli.
Sunt autem in terra habitationes, quarum prima
est, in 11 qua æstivus tropicus circulus attingit
horizontem, et situm arctici circuli accipit; secunda est habitatio, quæ dicitur esse sub polo;
tertia est habitatio, de qua paulo ante diximus,
quæ dicitur esse sub æquinoctiali.
Unde ne ordo quidem quinque parallelorum idem
est apud omnes, sed in nostra habitatione primus
nominatur circulus arcticus, secundus aestivus
tropicus, tertius æquinoctialis, quartus hibernus
tropicus, quintus antarcticus.
Jis vero qui magis habitant versus septentrionem,
quam nos, fit aliquando primus æstivus tropicus
circulus, secundus arcticus, tertius aequinoctialis,
in die horizontis instar habet. Secunda habita'in
est ubi vertex est mundi polus. Nam ibi nullus est
circulus arcticus, uti nec in tertia, quæ subjacet
æquatori.
£5
PG 19:781GEMINI ELEMENTA ASTRONOMIE.
καστάσεις έχουσιν ἀπ' ἀλλήλων οἱ κύκλοι· ἀλλ᾽ οἱ has habent a se invicem distantias: tropici vero
μὲν τροπικοί κύκλοι ἀπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ κατὰ πᾶν
ἔγκλιμα τὴν αὐτὴν ἀπόστασιν ἔχουσιν· οἱ δὲ τροπικοὶ
κύκλοι ἀπὸ τῶν ἀρκτικῶν οὐ τὴν αὐτὴν ἔχουσι διά
στασιν κατὰ πάντας τοὺς ὁρίζοντας, ἀλλ᾽ οἱ μὲν
Ελασσον, οἱ δὲ πλέον διεστήκασιν.
Ομοίως δὲ οὐδὲ οἱ ἀρκτικοὶ ἀπὸ τῶν πόλων τὴν
ἴσην ἀπόστασιν ἔχουσι κατὰ πᾶν ἔγκλιμα· ἀλλ᾽ οἱ
μὲν ἐλάσσονα, οἱ δὲ πλείονα. Καταγράφονται μέντοι
γε πᾶσαι αἱ περιφέρειαι πρὸς τὸν ἐν τῇ Ἑλλάδι ὁρίζοντα.
circuli ab æquinoctiali in omni climate eamdem
habent distantiam; sed tropici circuli ab arcticis
non eamdem habent distantiam in omnibus horizontibus, sed alii minus, alii plus distant.
Similiter neque arctici a polis æqualem habent
distantiam in omni climate, sed alii minorem, alii
majorem. Describuntur tamen omnes circumferentiæ ad horizontem Græciæ.
Per polos ducti circuli sunt ii qui a quibusdam
vocantur coluri, quibus contingit in propriis circumferentiis mundi polos habere. Vocantur autem
coluri, eo quod eorum partes aliquæ sint invisibiΔιὰ τῶν πόλων δέ εἰσι κύκλοι, οἱ ὑπό τινων κόλουροι προσαγορευόμενοι, οἷς συμβέβηκεν ἐπὶ τῶν
ἰδίων περιφερειών 18 τοὺς τοῦ κόσμου πόλους ἔχειν.
Κόλουροι δὲ κέκληνται, διὰ τὸ μέρη τινὰ αὐτῶν
αθεώρητα γίνεσθαι. Οἱ μὲν γὰρ λοιποὶ κύκλοι κατὰ les. Reliqui enim circuli toti spectantur secundum
τὴν περιστροφὴν τοῦ κόσμου ὅλοι θεωροῦνται. Τῶν
δὲ κολούρων κύκλων μέρη τινά ἐστιν ἀθεώρητα, τὰ
ὑπὸ τοῦ ἀνταρκτικοῦ ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα ἀπολαμβανόμενα. Γράφονται δὲ οὗτοι οἱ διὰ τῶν πόλων διὰ τῶν
τροπικῶν καὶ ἰσημερινῶν σημείων, καὶ εἰς δ' μέρη
ἴσα διαιροῦσι τὸν διὰ μέσων τῶν ζωδίων κύκλον.
mundi conversionem; at colurorum circulorum
partes aliquæ sunt invisibiles, eæ videlicet quæ ab
antarctico sub horizonte desumuntur. Scribuntur
autem hi, qui per polos sunt ducti, per puncta solstitialia et æquinoctialia, et in quatuor partes æqua.
les dividunt eclipticam.
12 Obliquus autem est circulus is qui duodecim
est signorum. Hic vero ex tribus circulis parallelis
compositus est, quorum hi quidem latitudinem
zodiaci circuli determinare dicuntur; iste vero di -
citur circulus per media signa. Hic attingit duos
circulos cum æquales, tum parallelos: nempe
æstivum tropicum per Cancri primam partem;
hibernum vero tropicum per Capricorni priman
Λοξές δέ ἐστι κύκλος ὁ τῶν ιβ' ζωδίων· αὐτὸς δὲ
ἐκ γ' κύκλων παραλλήλων συνέστηκεν· ὧν οἱ μὲν
τὸ πλάτος ἀφορίζειν λέγονται τοῦ ζωδιακού κύκλου
ὁ δὲ διὰ μέσων τῶν ζωδίων καλεῖται. Οὗτος δὲ
ἐφάπτεται δύο κύκλων ἴσων τε καὶ παραλλήλων· τοῦ
μὲν θερινοῦ τροπικοῦ κατὰ τὴν τοῦ Καρκίνου πρώτην μοίραν, τοῦ δὲ χειμερινοῦ τροπικοῦ κατὰ τὴν
τοῦ Αἰγόκερω πρώτην μοῖραν· τὸν δὲ ἱσημερινὸν
δίχα τέμνει κατὰ τὴν τοῦ Κριοῦ πρώτην μοίραν, καὶ ς partem; æquinoctialem autem æqualiter dividit per
κατὰ τὴν τοῦ Ζυγού πρώτην μοίραν. Τὸ δὲ πλάτος
ἐστὶ τοῦ ζωδιακού κύκλου μοιρῶν ιβ'. Λοξὸς δὲ κέκληται ὁ ζωδιακός κύκλος, διὰ τὸ λοξῶς τέμνειν τους
παραλλήλους κύκλους.
Ορίζων δέ ἐστι κύκλος ὁ διορίζων ἡμῖν τό τε φανερὸν καὶ τὸ ἀφανὲς μέρος τοῦ κόσμου, καὶ διχοτομῶν τὴν ὅλην σφαίραν τοῦ κόσμου· ὥστε ἡμισφαί
ριον μὲν ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβάνεσθαι, ἡμισφαίριον
δὲ ὑπὸ γῆν. Εἰσὶ δὲ οἱ ὁρίζοντες δύο, εἷς μὲν ὁ
αἰσθητός, ἕτερος δὲ ὁ λόγῳ θεωρητός. Αισθητὸς μὲν
ὧν ἐστιν ὁρίζων ὁ ὑπὸ τῆς ἡμετέρας όψεως περιγρα
φόμενος κατὰ τὸν ἀποτερματισμὸν τῆς ὁράσεως, ὃς οὐ
μείζονα την διάμετρον έχει σταδίων β'· ὁ δὲ λόγῳ θεω
ρητὸς ὁρίζων ἐστὶν ὁ μέχρι τῆς τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων
σφαίρας διήκων, καὶ διχοτομῶν τὸν ὅλον κόσμον.
Οὐ κατὰ πᾶσαν δὲ πόλιν, καὶ χώραν ὁ αὐτός ἐστιν
ὁρίζων· ἀλλὰ πρὸς μὲν τὴν αἴσθησιν σχεδὸν ἐπὶ
σταδίους υ' ὁ αὐτὸς ὁρίζων διαμένει, ὥστε καὶ τὰ
μεγέθη τῶν ἡμερῶν, καὶ τὸ κλίμα, καὶ τὰ πάντα
φαινόμενα τὰ αὐτὰ διαμένειν.
Πλειόνων δὲ σταδίων γινομένων κατὰ τὴν παραλ.
λαγὴν τῆς οἰκήσεως, ἕτερος ορίζων γίνεται
κατὰ τὸ κλίμα διαφέρων, καὶ πάντα τὰ φαινόμενα
* γρ. ἡμικυκλίων.
Ἕτερος ορίζων γίνεται. Ita in editis et Anglicano codice ac nostro. Perperam itaque Salmasius (Plin. Εxerc., p. 661 D) emendat, καὶ τὸ κλί.
Arietis primam partem, et per Libræ primam
partem. Latitudo zodiaci est partium 12. Dicitur
zodiacus circulus obliquus, eo quod oblique secal
circulos parallelos.
Horizon est circulus qui nobis distinguit et appa
rentem et non apparentem partem mundi, et æqualiter dividit totam sphæram mundi, ita ut hemisphærium supra terram desumatur, hemisphærium
vero infra terram. Sunt autem horizontes duo, unus
qui est sensibilis, alter qui ratione percipitur. Sensibilis horizon est qui a nostro visu describitur se·
cundum determinationem visus, qui non habet
majorem diametrum stadiis 2000; at horizon, qui
ratione percipitur, pervenit ad sphæram stellarum
fxarum, et totum mundum æqualiter dividit.
Non est autem idem horizon per omnes urbes ct
regiones, sed quoad sensum fere in stadiis 400 iden
horizon permanet, ita ut et magnitudines dierum,
et clima, et oinnes apparentiæ eædem permaneant.
Cum vero plura fuerint stadia juxta diversitatem
habitationis, alius fit horizon, climate differens, et
omnes apparentiæ mutantur. Verumtamen oportet
μα διαφέρον, quod etsi eodem recurrit, tamen et
vulgatæ lectioni sententia constat et temere sollicitari non del
PG 19:78375%
diversitatem habitationis, quæ 100 stadia superat, Η μεταπίπτει. Δεῖ μέντοιγε την παραλλαγήν της α
accipi secundum accessum ad septentrionem et
meridiem. Nam iis qui habitant sub eodem parale
lelo, et decem millibus stadiorum a se invicem
distant, diversus quidem est horizon, sed clima est
idem, onnesque apparentiæ sunt similes. At principia, et tines dierum non simul omnibus erunt,
qui in eodem parallelo habitant. Secundum rationis
autein exactum judicium, station cum fit vel minimus accessus versus quamcunque mundi partem,
mutatur et horizon, et clima, omnesque apparentiæ
sunt diverse.
Non describitur autem horizon in sphæris propler talem causam, quod reliqui circuli omnes,
cum mundus ab ortu in occasum fertur, una convertantur et ipsi cum motu mundi. At horizon natura est immobilis, semperque eumdem servat situm. Si igitur horizontes describerentur in sphaeris,
sphæris motis, contingeret et horizontem moveri,
et feri verticalem: quod non est cogitandum, estque alienum a doctrina sphærica. Situs tamen horizontis ex receptaculo sphæræ intelligitur.
Meridianus est circulus, qui per mundi polos et
per punctum verticale describitur, ad quem ubi sol
pervenit, medietates dierum, et medietates noctium
efficit. Est et hic circulus immobilis in mundo, et
eumdem locum retinet in tota inundi conversione.
Keque hic circulus describitur in sphæris stelliferis, eo quod et immobilis sit, nec ullam admittat
mutationem.
Non est autem per omnes regiones et urbes idem
meridianus: sed quoad sensum, fere ad stadia 300,
idem permanet meridianus: quoad rationis judicium, statim cum fit quantuluscunque progressus
vel versus orientem, vel versus occasum, alius fit
meridianus. Nam secundum progressum versus
septentrionem, et versus meridiem, etiamisi intercedant stadioruin decem millia, tamen idem manet
meridianus: secundum progressum vero ab ortu
versus occasum differentiæ exsistunt meridianorum.
: Obliquus etiamn est circulus viæ lacteæ. Hic enim
circulus majori latitudine obliquatus est, quanı ut
inter tropicos contineatur, et compositus est ex tenuitate nebulosa: solus etiam hic in mundo est
conspicuus. Ejus latitudo non est distincta, sed
secundum alias partes hic circulus est latior, secundum alias angustior. Ob quain causam in plurimis sphæris ne describitur quidem viæ lacteæ
circulus. Est et hic unus maximorum circulorum.
Maximi enim in splæris dicuntur circuli illi qui
idem cum sphæra habent centrum. Sunt autem
30 γρ. οὐ κεχώρισται.
Ὑπὸ μέν γε τῆς σφαιροθήκης. Leg. ἀπό.
κήσεως τὴν ὑπὲρ υ' στάδια λαμβάνεσθαι κατὰ τὴν
πρὸς ἄρκτον καὶ πρὸς μεσημβρίαν πάροδον. Ταῖς
μὲν γὰρ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ παραλλήλου οἰκοῦσι, καὶ ἀπὸ
μυρίων σταδίων ὑπάρχουσιν, ὁ μὲν ὁρίζων ἐστὶ διά
φορος, τὸ δὲ κλίμα τὸ αὐτό, καὶ πάντα τὰ φαινόμενα
παραπλήσια. Δί μέντοιγε ἀρχαὶ καὶ τελευταὶ τῶν
ἡμερῶν οὐχ ἅμα πᾶσιν ἔσονται τοῖς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ
παραλλήλου οἰκοῦσι· κατὰ δὲ τὴν πρὸς τὸν λόγον
ἀκρίβειαν ἅμα τῷ στιγμιαίαν πάροδον γενέσθαι
καθ᾽ ὁποιονοῦν μέρος τοῦ κόσμου, μεταπίπτει καὶ ὁ
ὁρίζων, καὶ τὸ ἔγκλιμα, καὶ πάντα τὰ φαινόμενα
διάφορα.
Οὐ καταγράφεται δὲ ὁ ὁρίζων ἐν ταῖς σφαίραις
δι' αἰτίαν τοιαύτην, ὅτι οἱ μὲν λοιποὶ κύκλοι πάντες,
φερομένου τοῦ κόσμου ἀπ' ἀνατολῶν ἐπὶ τὴν δύσιν,
συμπεριστρέφονται καὶ αὐτοὶ ἅμα τῇ τοῦ κόσμου
κινήσει· ὁ δὲ ὁρίζων ἐστὶ φύσει ἀκίνητος, τὴν αὐτ
τὴν τάξιν διαφυλάττων διὰ παντός. Εἰ οὖν κατεγράφοντο οἱ ὁρίζοντες ἐν ταῖς σφαίραις στρεφομένων
αὐτῶν, συνέβαινεν ἂν τὸν ὁρίζοντα κινεῖσθαι, καὶ
κατὰ κορυφὴν γίνεσθαι· ὅπερ ἐστὶν ἀδιανόητον, καὶ
ἀλλότριον τοῦ σφαιρικοῦ λόγου. Ὑπὸ μέν γε τῆς
σφαιροθήκης ἡ τοῦ ὁρίζοντος θέσις κατανοεῖται.
Μεσημβρινὸς δὲ ἐστι κύκλος ὁ διὰ τῶν τοῦ κόσμου
πόλων καὶ τοῦ κατὰ κορυφήν σημείου γραφόμενος
[κύκλος·] ἐφ᾽ οὗ γενόμενος ὁ ἥλιος τὰ μέσα τῶν
ἡμερῶν καὶ τὰ μέσα τῶν νυκτῶν ποιεῖται. Καὶ οὗ
τος δέ ἐστιν ὁ κύκλος ἀκίνητος ἐν τῷ κόσμῳ,
καὶ τὴν αὐτὴν τάξιν διαφυλάσσων ἐν ὅλῃ τῇ το
κόσμου περιστροφῇ. Οὐ καταγράφεται δὲ οὐδὲ ού
τος ὁ κύκλος ἐν ταῖς κατηστερισμέναις σφαίραις, διὰ
τὸ καὶ ἀκίνητος εἶναι, καὶ μηδεμίαν ἐπιδέχεσθαι μετ
τάπτωσιν.
Οὐ κατὰ πᾶσαν δὲ χώραν καὶ πόλιν ὁ αὐτός ἐστι
μεσημβρινός· ἀλλὰ πρὸς μὲν τὴν αἴσθησιν σχεδόν
ἐπὶ σταδίους τ' ὁ αὐτὸς μεσημβρινὸς διαμένει· πρὸς
δὲ τὴν ἐν τῷ λόγῳ ἀκρίβειαν, ἅμα τῷ τὴν τυχούσαν
γίνεσθαι πάροδον ἢ πρὸς ἀνατολὴν ἢ πρὸς δύσιν,
ἕτερος γίνεται μεσημβρινός. Κατὰ μὲν γὰρ τὴν
πρὸς ἄρκτον καὶ πρὸς μεσημβρίαν πάροδον, καὶ ἐὰν
μεταξύ μύριοι στάδιοι ὑπάρχουσι, ὁ αὐτὸς μένει με
σημβρινός· κατὰ δὲ τὴν ἀπ' ἀνατολῆς πρὸς δύσιν
πάροδον διαφοραὶ μεσημβρινών.
Λοξὸς δέ ἐστι κύκλος καὶ ὁ τοῦ γάλακτος. Οὗτος μὲν
μείζων πλάτει λελόξωται τῶν τροπικῶν κύκλων, συνέστηκε δὲ ἐκ βραχυμερείας νεφελοειδοῦς· καί ἐστιν
ἐν τῷ κόσμῳ μόνος θεωρητός. Οὐχ ὥρισται 28 δὲ
αὐτοῦ τὸ πλάτος, ἀλλὰ κατὰ μέν τινα μέρη πλατύ
τερός ἐστι. κατὰ δέ τινα στενότερος. Δι' ήντινα αἰτίαν
ἐν ταῖς πλείσταις σφαίραις οὐδὲ καταγράφεται ὁ τοῦ
γάλακτος κύκλος. Ἔστι δὲ καὶ οὗτος τῶν μεγίστων κύ
κλων· μέγιστοι γὰρ ἐν σφαίραις λέγονται κύκλοι οἱ τὸ αὐ
τὸ κέντρον ἔχοντες τῇ σφαίρᾳ. Εἰσὶ δὲ μέγιστοι κύκλοι
ἑπτά· ἰσημερινὸς, ζωδιακός, καὶ ὁ διὰ μέσων τῶν
PG 19:785GEMINI ELEMENTA ASTRONOMME.
ζωδίων, οι διὰ τῶν πόλων, ο καθ' ἑκάστην οἴκησιν maximt circuli septem: æquinoetialis, zodiacus,
διορίζων, ὁ μεσημβρινός, ὁ τοῦ γάλακτος.
et circulus per medietates signorum; circuli per
polos, circalus qui in omni habitatione 13 visam mundi partem a non visa separat, meridianus,
et circulus viæ lacteæ.
Περὶ ἡμέρας καὶ νυκτός.
Ημέρα λέγεται διχῶς· καθ᾿ ἕνα μὲν τρόπον χρό
νος ὁ ἀπὸ ἀνατολῆς ἡλίου μέχρι δύσεως· καθ᾿ ἕτερον
δὲ τρόπον ἡμέρα λέγεται χρόνος ὁ ἀφ᾽ ἡλίου ἀνατή
λῆς μέχρις ἡλίου αὖθις ἀνατολῆς. Ἔστι δὲ ἡμέρα
κατὰ τὸν δεύτερον τρόπον τοῦ κόσμου περιστροφή,
καὶ τῆς περιφερείας [ἀνατολῆς], ἣν ὁ ἥλιος μεταβαί
νει ὑπεναντίως κινούμενος τῷ κόσμῳ ἐν τῇ περι
στροφῇ τοῦ κόσμου. Δι' ἣν αἰτίαν οὐδ᾽ ἔστι τὸ συναμφύτερον, νὺξ καὶ ἡμέρα ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἴση πάσῃ νυκτὶ
καὶ ἡμέρᾳ· ἀλλὰ πρὸς μὲν τὴν αἴσθησιν ἴσα τὰ μετ
γέθη ἐστί· πρὸς δὲ τὴν ἐν τῷ λόγῳ ἀκρίβειαν μικρά
τις καὶ ἀνεπαίσθητος ή παραλλαγή. Δὲ μὲν γὰρ τοῦ
κόσμου περιστροφαί ισόχρονοι εἰσιν· αἱ δὲ τῶν περιφερειῶν ἀνατολαί, ὡς ὁ ἥλιος μεταβαίνει ἐν τῇ τοῦ
κόσμου περιστροφῇ, οὐκ εἰσιν ισόχρονοι. Δι' ἣν αἰτίαν
οὐκ ἔστι συναμφότερον πᾶσα νύξ καὶ ἡμέρα συναμ
φοτέρῳ, πάσῃ νυκτὶ καὶ ἡμέρᾳ ἴση.
δε
Κατὰ δὲ τὸν δεύτερον τρόπον τῆς διαιρέσεως τῶν
ἡμερῶν, τὸν μὲν μῆνα λέγομεν εἶναι ἡμερῶν λ', τὸν
δὲ ἐνιαυτὸν ἡμερῶν τέέ α' δ'· ἔστι δὲ τὸ συναμφότερον
νύξ, καὶ ἡμέρα χρόνος ὡρῶν ἰσημερινῶν κδ', ἰσημερινὴ δὲ ὥρα τὸ α'/κδ' μέρος τοῦ χρόνου τοῦ συναγού
μένου ἐκ νυκτὸς καὶ ἡμέρας.
Οὐ κατὰ πᾶσαν δὲ χώραν καὶ πόλιν τὰ αὐτὰ μεγέθη
τῶν ἡμερῶν ἐστιν· ἀλλὰ τοῖς μὲν πρὸς ἄρκτον οικοῦσι μείζονες καὶ ἡμέραι γίνονται, τοῖς δὲ πρὸς
μεσημβρίαν ελάσσονες.
Ἔστι δὲ ἐν Ῥόδῳ μὲν ἡ μεγίστη ἡμέρα ὡρῶν ἰσημερινών ιδ' α' β'· περὶ δὲ Ῥώμην ἡ μεγίστη ἡμέρα
ὡρῶν σημερινών ιε'· τοῖς δ' ἔτι βορειοτέροις οἰκοῦσι
τῆς Προποντίδος μεγίστη ἡμέρα γίνεται ὡρῶν ἰσημερινῶν ις· καὶ ἔτι τοῖς βορειοτέροις ιζ' καὶ την ὡρῶν
ἡ μεγίστη ἡμέρα γίνεται.
CAPUT V.
De die et nocte.
'
Dies dicitur dupliciter, uno modo tempus illud
quod est ab ortu solis usque ad occasum: altero
modo, dies dicitur tempus quod est ab ortu solis
usque ad proximum ortum solis. Est autem dies
juxta secundum modum conversio mundi, et ortus ejus arcus quem sol peragrat dum in conversione mundi movetur contra mundum. Quam ob
causam neque compositum illud tempus ex nocte
et die simul sumptis, æquale est omni nocti et
diei; sed quoad sensum magnitudines sunt æquales, quoad rationis judicium parva quædam est,
atque insensibilis diversitas. Mundi enim conversiones inter se temporibus sunt equales: sed arcuum ascensiones, quos sol conficit in mundi conversione, non sunt temporibus æquales. Quam ob
causam non est compositum illud tempus, nempe
omnis nox et dies, composito illi tempori, scilicet
omni nocti et diei, æquale.
Secundum alterum modum divisionis dierum,
mensem dicimus esse dierum 50, annum vero dierum 3651/4; est autem tempus ex nocte, et die compositum horarum æquinoctialium 24, æquinoctialis
autem hora est 1/24 pars temporis compositi ex nocle et die.
Ἐπὶ δὲ τοὺς τόπους τούτους δοκεῖ καὶ Πυθέας
ὁ Μασσαλιώτης παρείναι. Φησί γοῦν ἐν τοῖς περὶ τοῦ
Ὠκεανοῦ πεπραγματευμένοις αὐτῷ, ὅτι Ἐδείχνυον
ἡμῖν οἱ βάρβαροι, ὅπου ὁ ἥλιος κοιμάται. Συνέβαινε
γὰρ περὶ τούτους τοὺς τόπους τὴν μὲν νύκτα παντελῶς μικρὰν γίνεσθαι, ὡρῶν οἷς μὲν β', οἷς δὲ γ
ὥστε μετὰ τὴν δύσιν, μικροῦ διαλείμματος γενομένου, ἐπανατέλλειν εὐθέως τὸν ἥλιον.» Κράτης δὲ ὁ
γραμματικός φησι τῶν τόπων τούτων καὶ μηρον μνημονεῦσαι ἐν οἷς φησιν Οδυσσεύς·
Ἐπὶ δὲ τοὺς τόπους. Non ea præcise loca,
ubi maxima dies fit horarum 47, vel 18. Sed ulterioris eæ quoque, ubi est horarum 21 et 22, ut ex
sequentibus apparet; quod in elevatione graduum
65, 66, ac deinceps evenit.
Κράτης δὲ ὁ γραμματικός. Eustathius ad
Odyss. K, versus illos exponens, qui a Gemino citantur, ait Cratetem illius interpretationis auctorem
Non sunt autem per omnes regiones et urbes
eædem magnitudines dierum, sed iis qui versus
septentrionem habitant majores finnt et dies, minores vero iis qui versus meridiem habitant.
Est autem in Rhodo longissima dies horarum
æquinoctialium 44 1/2; circa Romam longissima
dies horarum æquinoctialium 15; iis vero qui babitant aliquantulum ultra Propontida versus hoream, longissima dies fi horarum æquinoctialium
16, et adbuc magis borealibus 17 et 18 horarum
longissima fit dies.
Ad loca hæc videtur etiam Pytheas Massiliensis
accessisse. Inquit igitur in libris suis de Oceano
scriptis sic: «Monstrabant nobis barbari, ubi sol
cubaret. Eveniebat enim circa hæc loca noctem
quidem valde parvam fieri, bis quidem horarum 2,
illis vero 3, ut post occasum, parvo intervallo interposito, statim sol postea oriretur.» Crales grammaticus inquit horum locorum etiam Homerum meminisse in bis quæ Ulysses dicit:
exstitisse, quæ Homericos versus ad exquisitiorem
et mathematicam rationem exigit. Nam simplicior
istorum sententia traditur, noctu et interdiu pariter operam dedisse pastioni Læstrygonas; ac nocte
quidem boves, ob ssilorum et ejusmodi pestium
metum; de die vero, villis munita pecora pavisse.
Porro κελεύθους ἤματος καὶ νυκτός, diurna et noclurna pascua vocari. Ita Eustathius, quæ quidem.
PG 19:787Altiportam Læstrygoniam, ubi pastorem pastor
Vocat adducens: ille vero educens exaudit.
Ubi etiam insomnis vir duplices excipit mercedes.
Unam boves pascens, alteram argenteas oves pascens.
Prope enim et noctis et diei sunt viæ.
Cum enim circa hæc loca maxima dies sit horarum æquinoctialium 21, nos omnino parva relinquitur esse horarum 3, ita ut occasus propinquus
sit ortui, cum prorsus parvus arcus de æstivo tropico infra horizontem desumatur. Si quis igitur,
inquit, posset pervigilare per tantos dies, duplicem mercedem ferret; unam quod boves; alteram,
quod argenteas oves pasceret. Deinde adjicit rationem,, quæ est mathematica et congruens cum
sphærica doctrina.
Prope enim et noctis et diei sunt viæ,
id autem est quod occasus apponitur ortui.
Cum vero adhuc magis versus septentrionem
progredimur, fit æstivus tropicus circulus totus
supra terram, ut in æstivis conversionibus dies
apud illos fiat horarum æquinoctialium 24, iis vero
qui adhuc magis versus septentrionen 14 babitant, ſit arcus aliquis zodiaci circuli semper supra terram; et apud quos signi magnitudo supra
horizontem desumitur, apud eos menstrua fit dies;
apud quos duo signa supra terram desumuntur,
Limestrem contingit longissimam dierum diem feri.
Tandem est locus aliquis extremus ad septentrionem situs, in quo polus mundi fit verticalis;
zodiaci sex signa supra horizontem desumuntur:
dies vero longissima apud eos fit semnestris: similiter et nox. Et horum locorum videtur etiam
Ilomerus meminisse, ut inquit Crates grammati -
cus, en de Cimmeriorum habitatione dicit:
Hic vero Cimmeriorum virorum populique urbesque
Aere et nebula tecti. Neque unquam eos
Sot splendens aspicit radiis;
Neque cum ascendit ad cœlum stelliferum;
Neque cum rursus cœlitus ad terram convertitur.
Sed nox tristis extensa est super miseros homines.
Cum enim polus mundi est verticalis, contingit
diem fieri semestrem, similiter et noctem. Trimestris enim fit, in quanto tempore sol ab æqui‹
noetiali circulo, qui horizontis locum obtinet, ad
æstivum tropicum circulum accedit; altera vero
2+
γρ. κγ'. 30 γρ. ὥρας μιας.
expositio detorta et violenta mihi videtur. Altera
itaque melior, quam ex eodem Cratete etiam Eustathius attulit. Qui hoc insuper addit, Cratetem sub
Draconis capite tractum illum collocasse. Verum
cum Draconis caput ex Eudoxi et Hipparchi ratio.
ciniis, a polo distaret gradibus 37, έξαρμα poli
non nisi graduum esset 53, ac dies longissima horarum fere 17, quod non convenit. Nox enim horarum erit circiter 7. Sed neque satis recte ad idem
institutum Arateam illum versum accommodat Eustathius.
ᾖχί περ ἄκραι
Μίσκονται δύσιές τε καὶ ἀνατολαὶ ἀλλήλησι.
Α. Τη λέπυλον Λαιστρυγονίην, και ποιμένα ποιμήν
Ηπύει εισελάων· ὁ δέ τ' ἐξελάων ὑπακούει.
*Ενθα κ' ἄϋπνος ἀνὴρ δοιοὺς ἐξήρατο μισθούς·
Τὸν μὲν βουκολέων, τὸν δ᾽ ἄργυρα μῆλα νομεύων.
Εγγὺς γὰρ νυκτός τε καὶ ἤματός εἰσι κέλευθοι.
Περὶ γὰρ τοὺς τόπους τούτους γινομένης μεγίστης
ἡμέρας ὡρῶν και " ἰσημερινῶν, ἡ νύξ μικρὰ παντάπασιν εἶναι ἀπολείπεται ὡρῶν γ' 88· ὥστε πλησιά
ζειν τὴν δύσιν τῇ ἀνατολῇ, μικρᾶς παντάπασι τῆς
περιφερείας ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα ἀπολαμβανομένης ὑπὸ
τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ. Εἴ τις οὖν, φησί, δύναιτο διαγρυπνεῖν τὰς τηλικαύτας ἡμέρας, διπλοῦς ἐξοίσεται
μισθούς· τὸν μὲν βουκολέων, τὸν δ' ἄργυρα μῆλα
νομεύων. Εἶτα ἐπιφέρει τὴν αἰτίαν μαθηματικὴν οὖσαν, καὶ σύμφωνον τῷ σφαιρικῷ λόγῳ
Εγγὺς γὰρ νυκτός τε καὶ ἤματός εἰσι κέλευθα.
Τοῦτο δ' ἐστὶν, ὅτι ἡ δύσις παράκειται τῇ ἀνατολῇ.
Ἔτι δὲ μᾶλλον πρὸς ἄρκτον ἡμῶν παροδευόντων,
γίνεται ὁ θερινός τροπικός κύκλος ὅλος ὑπὲρ γῆν
ὥστε ἐν ταῖς θεριναῖς τροπαῖς τὴν παρ' ἐκείνοις
ἡμέραν γίνεσθαι ὡρῶν ἰσημερινῶν κδ'. Τοῖς δὲ ἔτι
πρὸς ἄρκτον οἰκοῦσι γίνεται μέρος τι τοῦ ζωδιακού
κύκλου ὑπὲρ γῆν διὰ παντός· καὶ παρ᾽ οἷς μὲν ζω
δίου μέγεθος ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα ἀπολαμβάνεται,
μηνιαία ἡμέρα παρ' αὐτοῖς γίνεται· παρ' οἷς δὲ δύο
ζώδια ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβάνεται, διμηνιαίαν τῶν ἡμε
ρῶν] τὴν μεγίστην ἡμέραν συμβαίνει γίνεσθαι. Πέ
ρας δέ ἐστί τις χώρα ἐσχάτη πρὸς ἄρχτον κειμένη,
ἐν ᾗ μὲν πόλος κατὰ κορυφὴν γίνεται, τοῦ δὲ ζω·
c διακοῦ κύκλου τὰ ς' ζώδια ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα ἀπο
λαμβάνεται, ἐξ δὲ ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα ὑποτέμνεται· ἡ
μεγίστη δὲ ἡμέρα παρ' αὐτοῖς ἐξαμηνιαία γίνεται·
ὁμοίως δὲ καὶ ἡ νύξ. Καὶ τούτων μὲν τῶν τόπων δο
κεῖ μνημονεύειν καὶ ὁ ῞Ομηρος, ὥς φησι Κράτης ὁ
γραμματικός, ὅταν περὶ τῆς Κιμμερίων οἰκήσεως
λέγη
Ενθα δὲ Κιμμερίων ἀνδρῶν δῆμοί τε πόλεις τε
Πέρι καὶ νεφέλη κεκαλυμμένοι· οὐδέ ποτ' αὐτοὺς
Ηέλιος φαέθων ἐπιδέρκεται ἀκτίνεσσιν·
Οὐδ᾽ ὁπόταν στείχῃσι πρὸς οὐρανὸν ἀστερόεντα
Οὐδ᾽ ὅταν ἂψ ἐπὶ γαῖαν ἀπ' οὐρανόθεν προτρά
[πηται.
Αλλ' ἐπὶ νὺξ ὀλεὴ τέταται δειλοῖσι βροτοῖσι.
Τοῦ γὰρ πόλου κατὰ κορυφὴν ὑπάρχοντος, ἑξαμηνιαίαν τὴν ἡμέραν καὶ τὴν νύκτα γενέσθαι συμβαίνει.
Τρίμηνος μὲν γὰρ γίνεται, ἐν ὅσῳ ὁ ἥλιος χρόνῳ ἀπὸ
τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου, ὃς δὴ τὴν τοῦ ὁρίζοντος ἐπ
έχει τάξιν, ἐπὶ τὸν θερινόν τροπικὸν κύκλον παραDe quo postea.
Καὶ παρ' οἷς μὲν ζωδίου μέγεθος. Manilius
Lib. ut:
Si longius inde
Procedas, totis condentur singula membris,
Tricenasque trahent connexo tempore noctes,
Et totidem noctes adiment.
De his enim poeta loquitur quibus integrum dodecalemorion non oritur, aut occidit, non de iis quibus singulis dies in Cancro saltem exigua nocle
interrumpuntur, ut voluit Scaliger, quod ad altitu
dinem poli graduum 66, 30', accidit.
PG 19:789γίνεται· ἑτέρα δὲ τρίμηνος, ἐν ᾗ ἀπὸ τοῦ θερινοῦ trimestris dies, in qua ab æstivo tropico ad horiτροπικοῦ ἐπὶ τὸν ὁρίζοντα καταντᾷ· καὶ πάντα τοῦ
τον τὸν χρόνον κατὰ τοὺς ὑπὲρ γῆν κύκλους παραλλήλους ενεχθήσεται. Ἐπεὶ δὲ συμβαίνει τὴν οἴκησιν
ταύτην ἐν μέσῃ τῇ κατεψυγμένῃ καὶ ἀοικήτῳ ζώνη
ὑπάρχειν, ἀνάγκη διὰ παντὸς νέφεσι κατέχεσθαι τὸν
τόπον, καὶ ἐπὶ πολὺ βάθος ἀέρος συνεστηκέναι τὰ
νέφη, καὶ μὴ δύνασθαι τὰς τοῦ ἡλίου αὐγὰς διακόπτειν
τὰ νέφη· ὥστε εὐλόγως νύκτα 3 διὰ παντὸς εἶναι
παρ' αὐτοῖς σκότος. Οταν μὲν γὰρ ὑπὲρ γῆν ὑπάρχῃ
ὁ ἥλιος, σκότος ἐστὶ παρ' αὐτοῖς διὰ τὴν παχυμερίαν
τῶν νεφῶν· ὅταν δὲ ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα ὁ ἥλιος ᾖ, διὰ
τὴν φυσικὴν ἀνάγκην νύξ ἐστι παρ' αὐτοῖς· ὥστε διὰ
παντὸς ἀφώτιστον αὐτῶν εἶναι τὴν οἴκησιν. Τοῦτο
οὖν, φησί, τὸ λεγόμενόν ἐστιν ὑπὸ τοῦ ποιητοῦ·
οὐδέ ποτ' αὐτοὺς
Πέλιος φαέθων ἐπιδέρκεται ἀκτίνεσσιν.
Εἰ μὲν οὖν ταῦτα ἐνθυμεῖται ὁ Ὅμηρος, ἕτερος
ἔπω λόγος· ὅτι δέ εἰσι τόποι τινές, τῆς γῆς σφαιροειδοῦς ὑπαρχούσης, ἔχοντες τὰ προειρημένα μεγέθη
τῶν ἡμερῶν πρὸς ἄλληλα, δῆλον ἀπ' αὐτῆς τῆς σφαίρας. Τοὺς μέντοιγε τόπους τούτους ἀοικήτους είναι
συμβαίνει διὰ τὴν τοῦ ψύχους ὑπερβολήν. Εν μέσῃ
γὰρ κεῖνται τῇ κατεψυγμένη ζώνη.
Ανάπαλιν δὲ τοῖς πρὸς μεσημβρίαν οἰκοῦσιν ἐλάσσονες ἀεὶ μᾶλλον, καὶ ἐλάττονες αἱ ἡμέραι γίνονται·
παρ᾽ οἷς μὲν ιδ' ὡρῶν ἰσημερινῶν ἡ μεγίστη ἡμέρα
γίνεται, παρ' οἷς δὲ ιγ' 3.
zontem descendit. Atque omni hoc tempore per
circulos parallelos, qui sunt supra terram, feretur. Cum vero contingat hanc habitationem in
media frigida atque inhabitabili zona esse, necesse est semper nebulis occupari locum, et in
magna aeris profunditate nebulas constitutas esse,
nec posse solis radios nebulas illas dissipare: itaque consentaneum est semper apud ipsos esso
noctis tenebras. Cum enim supra terram fuerit
sol, tenebre sunt apud ipsos propter crassitem
nebularum; cum vero infra horizontem sol fuerit,
propter naturalem necessitatem nox est apud eos:
ita ut semper eorum habitatio lumine careat. Hoc
igitur, inquit, est illud quod a poeta dicitur:
neque unquam eos
Sol splendens aspicit radiis.
An igitur hæc cogitet Homerus, alia esto ora -
tio; quod autem sint loca quædam, cum terra sit
globosa, quæ prædictas magnitudines dierum inter se habeant, manifestum est ex ipsa sphæræ
figura. Loca certe hæc inhabitabilia esse contingit propter frigoris excessum. Sunt enim sita in
media zona frigida.
Contra vero iis qui versus meridiem habitant,
minores semper et adhuc minores fiunt dies; apud
alios quidem longissima dies est horarum æquinoctialium 14, apud alios 13.
Tandem est regio quædam magis nobis versus
meridiem sita, quæ dicitur esse sub æquinoctiali,
in qua poli mundi in horizonte ponuntur, sphæra
autem mundi recta constituitur: æqualiter autem
secantur omnes paralleli circuli, qui describuntur
a sole secundum quotidianam mundi conversionem.
Quam ob causam apud eos semper est' æquinoctium. Non enim propter aliam quamdam causam exsistit dierum inæqualitas, nisi propter
poli exaltationem, quæ mundi vocatur inclinatio. Evenit enim propter poli exaltationem,
eorum circulorum qui ab æquinoctiali usque ad
æstivum tropicum describuntur, majora quidem supra terram esse segmenta, ninora autem infra
terram: eorum vero, qui ab æquinoctiali ad hibernum tropicum describuntur, minora segmenta infra terram fieri, majora vero supra terram. Ubi
vero poli mundi in horizonte jacent, causa inæqualilatis dierum sublata, quæ est inclinatio mundi,
evenit ut æquinoclium apud cos sit semper. Onnes enim circulos parallelos sol æqualibus temporibus peragrat, cum majores, tum minores, propterea quod circa fixa puncta nempe polos mundi,
fiat conversio mundi. Itaque non propter magnitudines circulorum, sed propter inæqualitatem segmentorum, in quibus sol fertur infra terramı,
et supra terram, fit inæqualitas dierum. Incrementa vero dierum et noctium nou sunt
Πέρας δέ ἐστι χώρα τις πρὸς μεσημβρίαν μᾶλλον
ἡμῶν κειμένη, λεγομένη ὑπὸ τὸν Ισημερινόν· ἐν ᾗ
οἱ μὲν πόλοι ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος πίπτουσιν· ὀρθὴ δὲ
καθίσταται ἡ τοῦ κόσμου σφαίρα. Διχοτομούνται δὲ
πάντες οἱ παράλληλοι κύκλοι οἱ γραφόμενοι ὑπὸ τοῦ
Ηλίου κατά 20 τὴν τοῦ κόσμου γινομένην περιστρο
τήν. Δι' ἣν αἰτίαν ισημερία διὰ παντός ἐστι παρ' αυτ
τοῖς. Οὐ γὰρ παρ' ἄλλην τινὰ αἰτίαν ἡ ἀνισότης
γίνεται τῶν ἡμερῶν, ἀλλὰ παρὰ τὸ ἔξαρμα τοῦ πό
λου· δ δὴ καλεῖται ἔγκλιμα τοῦ κόσμου. Συμβαίνει
γὰρ διὰ τὸν μετεωρισμὸν τοῦ πόλου τῶν μὲν ἀπὸ τοῦ
Ισημερινοῦ μέχρι τοῦ θερινοῦ τροπικού γραφομένων
κύκλων μείζονα μὲν τμήματα ὑπὲρ γῆν γίνεσθαι,
ἐλάττονα δὲ ὑπὸ γῆν· τῶν δὲ ἀπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ μέχρι τοῦ χειμερινοῦ τροπικοῦ γραφομένων κύκλων
ἐλάττονα μὲν τμήματα ὑπὲρ γῆν γίνεσθαι, μείζονα
δὲ ὑπὸ γῆν. Ὅπου δὲ οἱ πόλοι ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος πίπτουσιν, ἀναιρουμένου τοῦ αἰτίου τῆς ἀνισότητος τῶν
ἡμερῶν (τοῦτο δὲ ἦν τὸ ἔγκλιμα), εὐλόγως συμβαίνει
Ισημερίαν εἶναι διὰ παντὸς παρ' αὐτοῖς. Πάντας μὲν
γὰρ τοὺς κύκλους ὁ ἥλιος ἰσοχρόνως περιστρέφεται,
καὶ τοὺς μείζονας, καὶ τοὺς ἐλάσσονας, διὰ τὸ περί
τινα μένοντα σημεία, τοὺς πόλους, γίνεσθαι τὴν περιστροφὴν τοῦ κόσμου. Ὥστε μὴ παρὰ τὰ μεγέθη τῶν κύκλων, ἀλλὰ παρὰ τὴν ἀνισότητα τῶν τμημάτων, ὧν φέρεται ὁ ἥλιος ὑπὸ γῆν, καὶ ὑπὲρ γῆν, τὴν ἀνισότητα τῶν
ἡμερῶν γίνεσθαι. Αἱ μέντοιγε παραυξήσεις τῶν ἡμερῶν
καὶ τῶν νυκτῶν οὐκ εἰσὶν ἐν πᾶσι τοῖς ζωδίοις ἴσαι,
ἀλλὰ περὶ μὲν τὰ τροπικὰ σημεῖα μικραὶ παντελῶς in omnibus signis æqualia, sed circa tropica
γρ. νυκτός.
20. ις'. γρ. παρά.
PG 19:791puncta omnino sunt parva
15 ita ut fere usque ad dies quadraginta eadem
magnitudo dierum et noctium permaneat. Nam
et accedens, et rursus discedens sol a tropicis
punctis, efficit insensibiles secundum latitudinem
accessus, ut convenienter usque ad prædictam dierum multitudinem, quoad sensum, solis mora fiat.
Quam ob causam et maximi æstus, et maxima frigora post conversiones fiunt. Cum enim bis ad
eumdem locum accedat continue, et insensibiles
faciat accessus, et recessus, convenienter propter
moram in uno loco nunc æstuum, nunc frigoris efficit intensionem:hoc autem etiam ex gnomonibus est
manifestuin. Nam extremitas umbræ in gnomone
fere ad dies quadraginta permanet in tropicis lineis.
Sed circa utrumque æquinoctium magna incrementa
dierum fiunt, ut sequens dies a præcedente sensibiliter variet. Quam ob causam in horologiis extremitas umbræ in gnomone abæquinoctiali circulo quotidie sensibiles efficit distantias. Est autem causaļinaqualitatis et incrementi dierum obliquitas zodiaci
circuli. Auingit enim tropicos circulos, et ad multam
longitudinem contactus sese extendit: ut in multis locis parva sit distantia a circulo tropico. Ex
hoc etiam sequitur fut mutatio segmentorum supra terram, in quibus sol fertur, parva atque insensibilis'fiat, in circulo autem æquinoctiali ſit sectio zodiaci circuli et æquinoctialis: a sectione
inclinatio versus utramque partem magnam accipit ab æquinoctiali distantiam. Ex hoc sequitur ut
etiam magna dierum fiat mutatio, propter segmen -
torum excessum, in quibus sol fertur supra horizontem. Propter hanc autem causam circa tropicos circulos parva atque insensibilia incrementa
dierum et noctium perficiuntur, et fere eamdem
mutationem habent incrementa: ut diurnum circa
æquinoctium incrementum fere nonagies sit majus diurno circa conversiones incremento. Eadem est ratio et in diurnis et in menstruis. Semper enim quantum dies augetur, tantum etiam nox
minuitur. Fiunt enim dies noctibus majores in sex
signis, Ariete, Tauro, Geminis, Cancro, Leone, et
Virgine, qui semicirculus zodiaci a prima parte
Arietis usque ad tricesimam partem Virginis est
lorealis. Rursus noctes diebus sunt majores in re- καὶ ἡ νὺξ μειοῦται. Γίνονται γὰρ μείζονες αἱ ἡμέραι
atque insensibilia: καὶ ἀνεπαίσθητοι γίνονται· ὥστε σχεδόν ἐφ' ἡμέρας
μ' τὸ αὐτὸ μέγεθος τῶν ἡμερῶν καὶ τῶν νυ
κτῶν διαμένειν. Προσπορευόμενός τε γὰρ, καὶ πάλιν
ἀποχωρῶν ἀπὸ τροπικῶν σημείων, ἀδήλους ποιεῖται τὰς
κατὰ πλάτος παρόδους· ὥστε εὐλόγως ἐπὶ τὸ προει
ρημένον πλῆθος τῶν ἡμερῶν ἐπιμονὴν ὡς πρὸς αξ
σθησιν περὶ τὸν τόπον γίνεσθαι τῷ ἡλίῳ. Δι' ήν
αἰτίαν καὶ τὰ μέγιστα καύματα καὶ τὰ μέγιστα ψύχη
κατὰ τὰς τροπάς γίνεται Δὶς γὰρ αὐτὸς τὸν
αὐτὸν κατὰ τὸ συνεχὲς ἐπιπορευόμενος τόπον, καὶ
τὰς προσόδους, καὶ τὰς ἀποχωρήσεις ἀδήλως ποιού
μενος, εὐλόγως ἐκ τῆς πρὸς ἕνα τόπον ἐπιμονῆς ὁτὲ
μὲν τῶν καυμάτων, ότὲ δὲ τοῦ ψύχους ἐπίτασιν
ποιεῖται. Πρόδηλον δὲ τοῦτο καὶ ἐκ τῶν ὡρολογίων.
Τὸ γὰρ ἄκρον τῆς τοῦ γνώμονος σκιᾶς σχεδὸν ἐφ'
ἡμέρας μ' ἐπιμένει ταῖς τροπικαῖς γραμμαῖς. Περὶ
δὲ τὰς ἰσημερίας ἑκατέρας μεγάλαι αἱ παραυξήσεις
τῶν ἡμερῶν γίνονται· ὥστε τὴν ἐχομένην ἡμέραν
τῆς προηγουμένης αἰσθητῶς παραλλάσσειν. Δι' ήν
αἰτίαν ἐν τοῖς ὡρολογίοις τὸ ἄκρον τῆς τοῦ γνώμονος
σκιᾶς ἀπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου αἰσθητὰς καθ᾿ ἡμέ
ραν τὰς ἀποστάσεις ποιεῖται. Αιτία δέ ἐστι τῆς ἀνισότητος καὶ τῆς τῶν ἡμερῶν παραυξήσεως ή λοξότης
τοῦ ζωδιακού κύκλου. Τῶν μὲν γὰρ τροπικῶν κύ
κλων ἐφάπτεται, καὶ ἐπὶ πολὺ μῆκος ἡ ἐπαφὴ
διατείνει· ὥστε ἐν πολλῷ τόπῳ μικρὰν ἀπὸ τοῦ θε
ρινοῦ τροπικοῦ τὴν ἀπόστασιν γίνεσθαι. Ακολουθεί
δὲ τούτῳ καὶ τὴν παραλλαγὴν τῶν τμημάτων, ὧν
ὑπὲρ γῆν φέρεται ὁ ἥλιος, μικρὰν καὶ ἀνεπαίσθητον
γίνεσθαι. Ἐπὶ δὲ τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου τομὴ γίνεται.
τοῦ ζωδιακοῦ κύκλου πρὸς τὸν ἰσημερινόν· ἀπὸ δὲ
τῆς τομῆς ἔγκλισις ἐφ' ἑκάτερα μεγάλην λαμβάνει 10
διάστασιν ἀπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ· ἀκολουθεῖ δὲ τούτῳ
καὶ παραλλαγὴν τῶν ἡμερῶν μεγάλην γίνεσθαι διὰ
τὴν τῶν τμημάτων ὑπεροχήν, ὧν φέρετα: ὁ ἥλιος
ὑπὲρ γῆν. Διὰ δὲ τὴν αἰτίαν ταύτην περὶ μὲν τρο
πικοὺς κύκλους μικραὶ καὶ ἀνεπαίσθητοι αἱ παραι
ξήσεις τῶν ἡμερῶν καὶ τῶν νυκτῶν ἐπιτελοῦνται,
καὶ σχεδὸν τὴν αὐτὴν παραλλαγὴν ἔχουσιν αἱ παραυξήσεις· ὥστε τὴν ἡμερησίαν περὶ τὴν ἰσημερίαν
παραύξησιν σχεδόν ενενηκονταπλάσιον εἶναι τῆς
ήμερησίας περὶ τροπάς παραυξήσεως. Ὁ δὲ αὐτὸς
λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερ τίων καὶ ἐπὶ τῶν μηνιαίων 30. Αεὶ γὰρ ὅσον ἡ ἡμέρα παραύξει, τοσοῦτο
liquis signis, Libra, Scorpio, Sagittario, Capricorno, Aquario et Piscibus, qui rursus semicirculus
γρ. λαμβάνουσαν. 30 γ. νυχιαίων.
Ὥστε σχεδὸν ἐφ' ἡμέρας μ'. Scaliger in
Notis ad librum in Manilii, verba illa poetæ:
Statque uno natura loco, paulumque quiescit;
ad ea refert, quæ hoc loco Geminus de solstitio
proximis mensibus narrat, nimirum xɩ circiter
ties pene immotum in tropico circulo consistere
solem ὡς πρὸς αἴσθησιν. Sed alienum id est a mente
Manilii, qui de hiberno tempore loquitur, per quod
maria clauduntur; nec non terra ipsa minus ultro
citroque commeantibus patet. Certe propter hiemis
inclementiam tectis sese continent homines, et a
bellis abstinent; ac sub pellibus hiemant: ideo
τῶν νυκτῶν ἐν ἐξ ζωδίοις, Χριῷ, Ταύρῳ, Διδύμοις,
Καρκίνῳ, Λέοντι, Παρθένῳ· ὅπερ ἡμικύκλιον τοῦ
velut generale quoddam naturæ justitium indicitur:
Tunc riget omnis ager,clausum mare, condita castra.
Nec tolerant medias hiemes horrentia saxa.
Statque uno natura loco, paulumque quiescit.
Κατὰ τὰς τροπάς γίνεται. Legendum est
μετά.
Καὶ ἐπὶ πολὺ μήκος. Nempe ὡς πρὸς απ
σθησιν, ut paulo ante dixit. Alioqui in uno tantum
puncto fit contactus ille. Vide Hipparchum lib. i,
num. XXI.
PG 19:793GEMINI ELEMENTA ASTRONOMLE.
ζωδιακού κύκλου ἀπὸ πρωτης μοίρας Κριού μέχρι 4 zodiaci a prima parte Libræ usque ad Piscium tr
cesimam partem australis est. Incrementum vero
dierum fit a prima parte Capricorni ad Geminorum
tricesimam partem: quod dimidium est zodiaci
Παρθένου μοίρας λ' βόρειόν ἐστι. Πάλιν αἱ νύκτες
τῶν ἡμερῶν μείζονες ἐπὶ τοῖς ἀπολειπομένοις ζω
δίοις, Ζυγῷ, Σκορπίῳ, Τοξότη, Αιγόκερῳ, Υδροχών,
Ιχθύσιν· ὅπερ πάλιν ἡμικύκλιον τοῦ ζωδιακού κύ
κλου ἀπὸ Ζυγού πρώτης μοίρας μέχρις ιχθύων μοίρας λ' νότιον ἐστι. Παραύξησις δὲ ἡμερων γίνεται
ἀπὸ πρώτης μοίρας Αιγόκερω μέχρι Διδύμων μοίρας τριακοστῆς· ὅπερ ἐστὶν ἡμικύκλιον τοῦ ζωδιακού
κύκλου.
᾿Απὸ δὲ τῆς τροπῆς χειμερινῆς μέχρι τροπῆς θε
ρινῆς παραύξησις ἡμερῶν γίνεται. Παραύξησις δὲ
νυκτῶν γίνεται ἀπὸ Καρκίνου πρώτης μοίρας μέχρι
Τοξότου μοίρας λ', ὅπερ ἐστὶν ἡμικύκλιον πάλιν τοῦ
ζωδιακού κύκλου ἀπὸ τροπῆς θερινής μέχρι τροπῆς
χειμερινῆς.
Τινὲς μὲν οὖν διελάμβανον μεγίστας ἡμέρας για
νεσθαι ἐν Καρκίνῳ· ἐπείπερ αἱ θεριναὶ τροπικαὶ ἐν
τῷ προειρημένῳ ζωδίῳ γίνονται· μεγίστας δὲ νύχτας
εἶναι ἐν Αἰγόκερῳ, ἐπεὶ αἱ χειμεριναὶ τροπαὶ ἐν Αἰγόκερῳ γίνονται· παραπλήσιόν τι ποιοῦντες ἁμάρτημα
τῷ ἐπὶ τῶν συζυγιῶν. Εἰ μὲν γὰρ ἐν ὅλοις τοῖς ζωδίοις
ἐγίνοντο τροπαί, ἦν ἂν ἀληθὲς τὸ προειρημένον· νῦν
δὲ τὰ μὲν τροπικὰ σημεῖα λόγῳ θεωρητά ἐστι· τὸ
δὲ ὅλον ζώδιον τὸ τοῦ Καρκίνου τὴν αὐτὴν ἀπόστασιν
ἔχει ἀπὸ τοῦ θερινοῦ τροπικού σημείου τοῖς Διδύμοις,
καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν παραλλήλων ἐμπεριλαμβάνεται
κύκλων, καὶ ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου τὴν ἀνατολὴν ποιεῖται, καὶ εἰς τὸν αὐτὸν τόπον τὴν δύσιν. Εἰσὶ γὰρ ἀλ
λήλοις κατὰ συζυγίαν. Διὸ δὴ καὶ τὰ μεγέθη τῶν
ἡμερῶν καὶ τῶν νυκτῶν ἴσα ἐστὶν ἐν Διδύμοις καὶ
Καρκίνῳ. Καὶ γὰρ ἐν τοῖς ὡρολογίοις τὸ ἄκρον τῆς
τοῦ γνώμονος σκιᾶς τὰς αὐτὰς γράφει γραμμὰς ἐν
τοῖς προειρημένοις ζωδίοις. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ
ἐπὶ τῶν χειμερινών τροπῶν. Οὐδὲ γὰρ ἐπ' ἐκείνων
ὑποληπτέον ἐν ὅλῳ τῷ Αιγόκερῳ μεγίστας νύκτας
γίνεσθαι· ἀλλ᾽ ἔν τι σημεῖον λόγῳ θεωρητόν, ὃ καινόν ἐστιν Αἰγόκερω καὶ τοῦ Τοξότου, τὴν αὐτὴν ἀπό
στασιν ἔχει ἀπὸ τοῦ τροπικοῦ χειμερινοῦ σημείου,
καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν παραλλήλων ἐμπεριλαμβάνεται
κύκλων, καὶ ἔστιν ἀλλήλοις κατὰ συζυγίαν· ὅθεν καὶ
τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν καὶ νυχτῶν ἴσα ἐστὶν ἐν Τοξότῃ καὶ Αἰγόκερῳ. Καθόλου δὲ ὅσα τῶν ζωδίων
κατὰ συζυγίαν ἀλλήλοις ὑπάρχει, ταῦτα τὰ ζώδια
ἴσας ἡμέρας καὶ νύκτας περιέχει. Ἔσονται οὖν ἴσαι
ἡμέραι ἐν Διδύμοις καὶ Καρκίνῳ, Ταύρῳ καὶ Λέοντι,
Κριῷ καὶ Παρθένῳ, Ἰχθύσι καὶ Ζυγῷ, Υδροχόῳ καὶ
Σκορπίων, Αιγόκερῳ καὶ Τοξότῃ.
Τοῦ δὲ κόσμου σφαιροειδοῦς ὑπάρχοντος, καὶ κι
κυμένου φορὰν ἐγκύκλιον ἀπ' ἀνατολῆς ἐπὶ δύσιν,
συμβαίνει ἅπαντα τὰ ἐπὶ τῆς σφαίρας σημεῖα ἐπὶ
παραλλήλων κύκλων φέρεσθαι. Ἐξ οὗ φανερόν, ὅτι
καὶ πάντες οἱ ἀστέρες ἐπὶ παραλλήλων κύκλων τήν
κίνησιν ποιοῦνται. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἐκ τοῦ αὐτοῦ τό
που πάντες οἱ ἁπλανεῖς ἀστέρες ἀνατέλλουσι, καὶ εἰς
τὸν αὐτὸν τόπον δύνουσιν· ὁμοίως δὲ καὶ οἱ παράλ
ληλοι κύκλοι ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ἀνατέλλουσι, καὶ
εἰς τὸν αὐτὸν τόπον δύνουσιν.
Ο δὲ τῶν ζωδίων κύκλος, λοξὸς ὢν τῇ πρὸς τοὺς
circuli.
Ab hiberna conversione usque ad æstivam fit
dierum incrementum, sed noctium incrementum
fit a Cancri prima parte usque ad Sagittarii tricesimam partem, qui rursus semicirculus est zodiaci
ab æstiva conversione usque ad hibernam.
Nonnulli igitur putaverunt longissimas dies fieri
in Cancro siquidem æstivæ conversiones in dicto
signo Gant: noctes vero maximas fieri in Capricorno, cum hibernæ conversiones fiant in Capricorno. Qua in re simile committunt erratum ei
quod committunt in syzigiis. Si enim in totis signis fierent conversiones, esset verum quod modo
dictum est: at nunc puncta tropica ratione sunt
contemplabilia; totum vero signum Cancri eamdem
distantiam habet ab æstivo tropico puncto quam
Gemini, et ab iisdem parallelis circulis comprehen..
ditur; et ex eodem loco ortum facit, et in eumdem
locum facit occasum. Sunt enim hæc signa sibi
invicem secundum syzygiam, seu combinationem.
Quamobrem etiam magnitudines dierum et noetium æquales sunt in Geminis et Cancro. Etenim
in horologiis extremitas umbræ in gnomone easdem
lineas describit in dictis signis. Eadem est ratio
etiam in hibernis conversionibus. Neque enim in
illis putandum est in toto Capricorno longissimas
fleri noctes: sed unum aliquod punctum ratione
intelligendum commune est Capricorno et Sagittario: totum vero signum Capricorni, et signum
Sagittarii eamdem habent distantiam ab hiberno
tropico puncto, et ab iisdem parallelis circulis comprehenduntur, sibique invicem sunt secundumn 16
syzygiam, seu combinationem. Unde etiam magnitudines dierum et noctium æquales sunt in Sagittario et Capricorno. Universaliter autem, quæ signa inter se sunt secundum syzygiam, ea signa
equales habent dies et noctes. Erunt igitur æquales
dies in Geminis et Cancro, in Tauro et Leone, in
Ariete et Virgine, in Piscibus et Libra, in Aquario
et Scorpio, in Capricorno et Sagittario.
Cum autem mundus sit sphæricus, et moveatur
motu circulari ab ortu ad occasum, evenit ut omnia
puncta in sphæra in parallelis circulis ferantur.
Ex quo manifestum, quod etiam omnes stellæ in
parallelis circulis motum faciant. Quam ob causam
etiam eodem ex loco omnes stellæ fixæ oriuntur, et
in eumdem locum occidunt: similiter autem et paralleli circuli ex eodem loco oriuntur, et in eumdem locum occidunt.
At zodiacus, cum sit obliquus situ ad parallelos,
PG 19:795non habet omnes partes ex eodem loco orientes, παραλλήλους θέσει, οὐ πάντα ἔχει τὰ μέρη ἐκ τοῦ αὐτοῦ
nec in eumdem locum occidentes: quamobrem
neque duodecim signa ex eodem loco oriuntur, neque in eumdem locum occidunt. Nam in latitudine
zodiacus circulus ortus et occasus efficit. Est au-
‚tem latitudo ortus ejus semicirculus a prima parte
Cancri oriente, usque ad primam Capricorni partem ascendentem. Quanta enim est in horizonte
zodiaci circulatio, quæ est inter hos dies, tantus
est secundum latitudinem progressus zodiaco in
horizonte. His congrua etiam Aratus ostendit, cum
sic inquit:
At hic tantum aquam Oceani transit,
Quantum a Capricorno oriente maxime
Ad Cancrum orientem volvitur: quantum undique
Oriens continet, tantum certe quidem alibi occidens.
In his enim determinat progressum zodiaci circuli, quem facit secundum latitudinem in ortu et
occasu idque congruenter mathematicis et apparentia. Talis cum sit inclinatio zodiaci, contingit
eliani dodecalemoria, etsi magnitudine æqualia
sunt, tamen inæqualibus temporibus ortus et occasus facere. Quæ enim cum zodiacus fit rectus
ortum faciunt, illa signa in maximo tempore ortum
et occasum faciunt. Recta enim ad horizontem cadunt, ut secundum unumquodque punctum fiat ortus signi, atque ideo magnum tempus ortus et
occasus consumatur. Quæ vero cum zodiacus ad horizontem fit obliquus ortum faciunt, illa minore
tempore oriuntur. Nam eliam signa obliqua incidunt in horizoutem, ut secundum multas alias partes simul ortum faciant, atque ideo velocem ortum
contingat fieri. Unde etiam illud quod apud Aratum dicitur, quæritur quomodo et in longissimis
noctibus, et in brevissimis, sex signa oriantur, et
sex occidant, cum noctium diversitas sit magna.
Dicit autem sic Aratus:
ταῖς βραχυτάταις ἐξ δωδεκατημόρια ἀνατέλλει, καὶ
ὑπαρχούσης. Η γὰρ μεγίστη νύξ τῆς ἐλαχίστης
οὕτως·
....omni in nocte
Sex semper occidunt duodecimæ partes circuli
Totidem oriuntur: in tantam longitudinem quævis
γρ. πλείονι.
'Ηλίκη γάρ ἐστιν. Horizontis arcum describit, qui inter punctum ortivum Capricorni ac
Cancri interceptus est. Itaque περιφορά idem est
quod περιφέρεια. Sed νος τούτου expungenda videtur, pro qua in codice veteri touto legitur, nihilo
sincerius. Sed Arati versus, qui ab Gemino declarantur, obscurissimi sunt; ut minus miremur a
Theone, sive scholiorum miscella, et ab vieno haud
satis intellectos fuisse. Sic enim explicant, quasi
hoc Aratus sibi velit; tantumdem ex illo circulo
supra terram ab oriente Capricorno ad orientem
patere Cancrum, quantum sub terra est a Cancro
sd Capricornumn. Ita Theon. Festus autem Avienus:
Ille autem Oceani tantum descendit in æquor,
Quantum a cæruleo distat Cancro Capricornus.
Qaæ sententia nugatoria est, neque ad rem pertiτόπου ἀνατέλλοντα, καὶ εἰς τὸν αὐτὸν τόπον δύνοντα·
δι' ἣν αἰτίαν οὐδὲ τὰ ιβ' ζώδια ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου
ἀνατέλλει, καὶ εἰς τὸν αὐτὸν τόπον δύνει. Ἐν πλάτει
γὰρ ὁ ζωδιακὸς κύκλος τὰς ἀνατολὰς καὶ τὰς δύσεις
ποιεῖται. Εστι δὲ τὸ πλάτος αὐτοῦ τῆς ἀνατολῆς τὸ
ἀπὸ τοῦ Καρκίνου πρώτης μοίρας ἀνατελλούσης μέσ
χρις Αιγόκερω πρώτης μοίρας ἀναφερομένης. Ηλίκη
γάρ ἐστιν ἡ μεταξὺ τῶν ἡμερῶν τούτων περι
φορὰ τούτου ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος, τηλικαύτη ἐστὶν ἡ
κατὰ πλάτος πάροδος ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος τῷ ζωδιακῷ
κύκλῳ. Τούτοις δὲ συμφώνως καὶ ὁ ῞Αρατος ἀποφαίνεται λέγων οὕτως·
Αὐτὰρ ὄγ' Ὠκεανοῖο τόσον παραμείβεται ὕδωρ,
Οσσον ἀπ' Αιγοκερῆος ανερχομένοιο μάλιστα
Καρκίνον εἰς ἀνιόντα κυλίνδεται· ὅσσον απάντη
Αντέλλων ἐπέχει, τόσσον τε μὲν ἄλλοθι δύνων.
Ἐν γὰρ τούτοις τὴν πάροδον ἀφορίζει τοῦ ζωδιακοῦ κύκλου, ἣν ποιεῖται κατὰ πλάτος ἐπὶ τῆς ἀνατολῆς καὶ τῆς δύσεως συμφώνως τοῖς μαθηματικοῖς
καὶ τῷ φαινομένῳ. Τοιαύτης δὲ τῆς ἐγκλίσεως ύπαρ
χούσης του ζωδιακού κύκλου, συμβαίνει καὶ τὰ δι
δεκατημόρια ἴσα ὄντα κατὰ τὸ μέγεθος ἀνίσοις χρό
νοις τὰς ἀνατολὰς καὶ τὰς δύσεις ποιεῖσθαι. Οσα μὲν
γὰρ ὀρθοῦ γιγνομένου τοῦ ζωδιακού κύκλου, τὴν
ἀνατολὴν ποιεῖται, ἐκεῖνα τὰ ζώδια ἐν πλείστῳ " χρό
νῳ τὴν ἀνατολὴν καὶ τὴν δύσιν ποιεῖται. Ὀρθὰ γὰρ
παρὰ τὸν ὁρίζοντα παραπίπτει· ὥστε καθ' ἓν ἕκα
στον σημεῖον τοῦ ζωδίου τὴν ἀνατολὴν γίνεσθαι· διὰ δὲ
τοῦτο πολὺν χρόνον ἀναλίσκεσθαι τῆς ἀνατολῆς καὶ τῆς
δύσεως· ὅσα δὲ πλαγίου γινομένου τοῦ ζωδιακού κύ
κλου, πρὸς τὸν ὁρίζοντα τὴν ἀνατολὴν ποιεῖται,
ἐκεῖνα ἐν ἐλάττονι χρόνῳ ἐπαναφέρεται. Πλάγια γὰρ
παραπίπτει καὶ τὰ ζώδια πρὸς τὸν ὁρίζοντα· ὥστε
κατ' ἄλλα πολλὰ μέρη ἅμα τὴν ἀνατολὴν ποιεῖσθαι.
Διὰ δὲ τοῦτο καὶ ταχεῖαν τὴν ἀνατολὴν συμβαίνει
γίνεσθαι. Οθεν καὶ τὸ παρ᾽ Ἀράτῳ λεγόμενον ζητεῖται, πῶς καὶ ἐν ταῖς μακροτάταις νυξὶ καὶ ἐν
ἐξ δύνει, τῆς παραλλαγῆς τῶν νυκτών μεγάλης
ὑπερέχει ὥρας ἐσημερινὰς ιζ'. Λέγει δὲ Αρατος
πάσῃ δὲ ἐπὶ νυκτὶ
Εξ ἀεὶ δύνουσι δυωδεκάδες κύκλοιο,
Τόσσαι δ' ἀντέλλουσι· τόσον δ' ἐπὶ μῆκος ἑκάστη
net. Iloc enim circulis omnibus maximis convenit,
qui æqualiter ab horizonte dividuntur. Imo in sphæra recta commune id est parallelis omnibus. Aratus
autem peculiare aliquid zodiaco circulo versibus iisce
complexus est. Ne multa, ὅσσον, et τόσσον secundum
latitudinem, ut vocant, ortivam, sive κατὰ πλάτος,
non κατὰ μῆκος intelligendum est, ut docet Geminus. Quantum ait intervallum est inter punctum
horizontis, a quo Capricornus oritur, et illud unde
Cancer exortum facit, tantam oriendi occidendive
latitudinem habet zodiacus, ac tantum spatium, ab
Oceano, id est horizonte attollens sese, complectitur, similiterque occidens.
Πάσῃ δὲ ἐπὶ νυκτί. Si Solinianum exercitatorem auscultes, vapulabit Aratus, qui δυωδεκάδα
dixit pro duodecima parte, cum sit duodenarius
ipse totus. Nam Casaubonum redarguit, quod apud
PG 19:797Νυξ αἰεὶ τετάνυσται, ὅσον τέ περ ἥμισυ κύκλου Nor semper est extensa, quantan medietas circuli
Αρχομένης ἀπὸ νυκτὸς ἀείρεται υψόθι γαίης.
Απορεῖται δὴ, πῶς καὶ ἐν ταῖς μακροτάταις καὶ ἐν
ταῖς βραχυτάταις νυξὶν ἡμικύκλιον τοῦ ζωδιακού
κύκλου καὶ ἀνατέλλει, καὶ δύνει. Γίνεται δὲ τοῦτο
διὰ τὴν ἔγκλισιν τοῦ ζωδιακού κύκλου. Διὰ γὰρ τὴν
λοξότητα ἐν ἀνίσοις χρόνοις ἀνατέλλει, καὶ δύνει τὰ
τοῦ ζωδιακού [κύκλου] ἡμικύκλια. Ταπεινοτάτου μὲν
γὰρ ὄντος τοῦ ζωδιακού κύκλου πρὸς τὸν ὁρίζοντα,
ὅπερ γίνεται Αἰγόκερω πρώτης μοίρας μεσουρανούσης, ταχείαν ποεῖται τὴν ἀνατολὴν τὸ ἡμικύκλιον τὸ
ἀπὸ τοῦ Κριοῦ πρώτης μοίρας μέχρι Παρθένου μοίρας
2. Πλάγιον γὰρ παραπίπτει παρὰ τὸν ὁρίζοντα, καὶ
πολλὰ μέρη ἅμα τὴν ἀνατολὴν ποιεῖται. Ὀρθοτάτου
δὲ ὄντος τοῦ ζωδιακοῦ κύκλου, ὅπερ γίνεται Καρκίνου
πρώτης μοίρας μεσουρανούσης, ταχείαν ποιεῖται
τὴν ἀνατολὴν τὸ ἡμικύκλιον τὸ ἀπὸ τοῦ Ζυγοῦ πρώτης μοίρας μέχρις Ιχθύων μοίρας λ'· ὅθεν ἐν πολλῷ
χρόνῳ τὴν ἀναφορὰν ποιεῖται. Εὐλόγως οὖν καὶ ἐν
ταῖς χειμεριναῖς νυξὶ καὶ ἐν ταῖς θεριναῖς ἓξ ζώδια
ἀνατέλλει, καὶ ἐξ ζώδια δύνει. Οἱ γὰρ ἀνατολικοὶ
χρόνοι, τῶν ζωδίων ἴσων ὄντων κατὰ τὸ μέγεθος,
ἄνισος γίνονται κατὰ τοὺς χρόνους. Καὶ ἐν μὲν ταῖς
χειμεριναῖς νυξὶ τὰ πολυχρόνιον ποιούμενα τὴν ἀνατολὴν ἀναφέρεται· ἐν δὲ ταῖς θεριναῖς νυξὶ τὰ τα
χεῖαν ποιούμενα τὴν ἀνατολὴν ἀνατέλλει.
Οἱ μὲν οὖν ἀρχαῖοι καθάπερ ἐπὶ τῶν κατὰ συζυγιαν ζωδίων ηγνόησαν, οὕτως καὶ ἐν τοῖς ἀνατολικαῖς χρόνοις τῶν ζωδίων διήμαρτον. Υποστησάμενοι
γὰρ ὀρθότατον εἶναι τὴν ζωδιακὸν κύκλον, Καρκίνου –
πρώτης μοίρας μεσουρανούσης· ἐπεὶ κατὰ τοῦτον
τὸν καιρὸν ἀνατέλλει μὲν Ζυγὸς, δύνει δὲ Κριός·
ἀπεφήναντο ἐν πλείστῳ μὲν χρόνῳ ἀνατέλλειν Ζυγόν,
ἐν πλείστῳ δὲ χρόνῳ δύνειν Κριόν. Πάλιν ἐπεὶ τα
πεινότατος γίνεται ὁ τῶν ζωδίων κύκλος, Αἰγόκερω
πρώτης μοίρας μεσουρανούσης, κατὰ τοῦτον δὲ τὸν
καιρὸν ἀνατέλλει μὲν Κριός, δύνει δὲ Ζυγός· ἀπετή
ναντο μὲν τάχιστα ἀνατέλλειν Κριόν, ἐλαχίστῳ δὲ
χρόνῳ δύνειν Ζυγόν. Πάλιν ἐπεὶ μέσην ἔγκλισιν λαμβάνει ὁ τῶν ζωδίων κύκλος πρὸς τὸν ὁρίζοντα, Κριού
πρώτης μοίρας μεσουρανούσης, καὶ Ζυγού πρώτης
μοίρας μεσουρανούσης· ἀνατέλλει μὲν Καρκίνος, δύνει δὲ Αἰγόκερως· ὥστε μέσον χρόνον τῆς ἀνατολῆς
ἔχειν Καρκίνον, καὶ μέσον χρόνον τῆς δύσεως Αἰγόnocte incipiente attollitur supra terram.
Dubitatur jam quomodo etiam in longissimis et
in brevissimis noctibus semicirculus zodiaci et oriatur et occidat. Fit autem hoc propter inclinationem zodiaci. Nam propter obliquitatem, in temporibus inæqualibus oriuntur et occidunt zodiaci semicirculi. Nam cum zodiacus 17 circulus est hunwillimus ad horizontem, quod fit curu Capricorni
prima pars medium coli tenet, velocen facit ortum semicirculus qui est ab Arietis prima parte
usque ad Virginis partem tricesimam. Nam oblique
cadit ad horizontem, et in multis partibus simul
ortum facit. Cum vero zodiacus est rectissimus,
quod fit, cum prima pars Cancri medium culi tenet, velocem facit ortum et semicirculus qui est a
Libræ prima parte usque ad Piscium partem tricesimam: unde in longo tempore ortum facit. Collvenienter igitur et in hibernis noctibus, et in æstivis, sex signa oriuntur, et sex signa occidunt. Nam
ortiva tempora, etsi signa quoad magnitudinem
sunt æqualia, fiunt inæqualia secundum tempora.
Et quidem in hibernis noctibus ea signa oriuntur
quæ tardum faciunt ortum; in æstivis noctibus ea
oriuntur signa quæ velocem faciunt ortum.
Veteres igitur, quemadmodum non recte intellexerunt signa combinatoria, sic etiam in ortivis
temporibus signorum erraverunt. Cum enim præsupposuissent zodiacum circulum tum rectissimun
esse, cum Cancri prima pars medium cœli teneret; cumque hoc tempore oriatur Libra, occidat
Aries inde statuerunt longissimo tempore oriri
Libram, et longissimo tempore occidere Arietem.
Rursus cum humillimus fat zodiacus, prima parte
Capricorni tenente medium coli, et hoc tempore
oriatur Aries, Libra occidat: statuerunt celerrime
oriri Arietem, et celerrimo tempore occidere 1.ibram. Rursus cum mediam inclinationem zodiacus
tum ad horizontem accipiat, cum prima pars Arietis medium coeli occupat, et Libræ pars prima medium cœli tenet, oriatur autem Cancer el occidat
Capricornus: statuerunt igitur, medium tempus
ortus habere Cancrum, et medium tempus occasus
κερων· πάλιν δὲ Χηλῶν μεσουρανουσῶν, μέσον χρόνον Capricornum; rursus Chelis medium caeli tenentiτῆς ἀνατολῆς ἕξει Αἰγόκερως, καὶ μέσον τῆς δύσεως
χρόνον Καρκίνος. Ἡ δὲ τοσαύτη ἔκθεσις τῶν ἀνατολικῶν χρόνων παρὰ τοῖς ἀρχαίοις ἐστὶ διημαρτημένη. Ἐπεὶ γὰρ Δίδυμοι καὶ Καρκίνος τὴν αὐτὴν
ἔγκλισιν ἔχουσιν ἐν τῷ ζωδιακῷ κύκλῳ πρὸς τὸν
ὁρίζοντα, καὶ τὴν αὐτὴν ἀπόστασιν ἀπὸ τοῦ θερινοῦ
Strabonem lib. 11, εξηκοντάδας pro alia voce depravala restitui jubens, sexagesimas partes interprelalus sit. Hoc vero Salmasius (pag. 664) ideo reprehendit, quod ea notione scribendum εξηκοστάδας,
si quidem ἑξηκοντάς, inquit, est sexagenarius, non
pars sexagesima; sicut δεκάς non decima pars, sed
decuria. Secundum hoc grammaticum interdictum
vadimonium Arato dicetur; nec recusare poterit,
quin ad tribunal Salmasii reus citetur, quod Ewôɛbus, medium tempus ortus habebit Capricornus, et
medium tempus occasus Cancer. Talis expositio
ortivorum temporum apud veteres falsa est. Cum
enim Gemini et Cancer eamden habeant inclinationem in zodiaco ad borizontem, eamdemque di -
stantiam ab æstivo tropico signo, et dierum magniκάδας scripserit pro δωδεκατάδας. Ut enim ab eo,
quod est εξηκοστός, defecti vult τὴν ἑξηκοστάδα,
sic ab δέκατος, vel δωδέκατος formare oportebit δε
κατάδας, vel δωδεκατάδας. Apage has ineptias:
τοῦτο νομοθετοῦντός ἐστι τοῖς ὀνόμασιν, οὐκ ἀλη
θεύοντος, ut cum Nazianzeno loquar. Postremo vel
Strabo ipse correctoris licentiam refrenat, apud
quem paucis post illa versibus, τῶν ἑξηκοντάδων
vocabulum legitur.
PG 19:799Budlines aequales, et Cancro mediante in colo, oria- τροπικού σημείου, καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν ἴσα·
tur Libra: in tem poribus æqualibus oriuntur Virgo
et Libra.
Cumque rectissimus fiat zodiacus, Geminis et
Cancro medium cœli tenentibus, longissimo tempore oriuntur Virgo et Libra, et non tantum Chelæ,
ut veteres opinabantur.
Rursus cum Sagittarius et Capricornus eamdem
liabeant ad horizontem inclinationem, et Sagittario medium cœli tenente oriantur Pisces, occidat
Virgo Capricorno medium cœli occupante, oriatur Aries, occidat Libra, fatque humillimus 20diacus, cum Sagittarius et Capricornus in cœlo
mediant: in brevissimo tempore occidunt Virgo
et Libra.
Rursus vero cum Piscibus medium cœli tenentibus oriantur Gemini: Ariete medium cœli occupante oriatur Cancer: Piscibus vero et Ariete in
cœlo mediantibus, mediam inclinationem habeat
zodiacus: medium igitur tempus ortus continent
Gemini et Cancer, Sagittarius vero et Capricornus
occasus.
καὶ Διδύμων μὲν μεσουρανούντων ἀνατέλλει Παρθέ
νος· Καρκίνου δὲ μεσουρανοῦντος, ἀνατέλλει Ζυγός
ἐν ἴσῳ χρόνῳ ἀνατέλλουσι Παρθένος καὶ Ζυγός.
Καὶ ἐπεὶ ὀρθότατος γίνεται ὁ τῶν ζωδίων κύκλος,
Διδύμου καὶ Καρκίνου μεσουρανούντων, ἐν πλείστῳ
χρόνῳ ἀνατέλλουσι Παρθένος καὶ Ζυγὸς, καὶ οὐ μόνον
αἱ Χηλαί, καθάπερ οἱ ἀρχαῖοι διελάμβανον.
Πάλιν δὲ ἐπεὶ Τοξότης καὶ Αιγόκερως τὴν αὐτὴν
Εγκλισιν ἔχουσι πρὸς τὸν ὁρίζοντα, καὶ Τοξότου με
σουρανοῦντος, ἀνατέλλουσιν Ιχθύες, δύνει δὲ Παρ
θένος· Αἰγόκερω δὲ μεσουρανοῦντος, ἀνατέλλει μὲν
Κριός, δύνει δὲ Ζυγὸς, καὶ γίνεται ταπεινότατος ὁ
τῶν ζωδίων κύκλος, Τοξάτου καὶ Αιγόκερω μεσου
ρανούντων· ἐν ἐλαχίστῳ χρόνῳ δύνουσι Παρθένος καὶ
Ζυγός.
Πάλιν δὲ ἐπεὶ Ιχθύων μεσουρανούντων ἀνατέλ
λουσι Δίδυμοι, Κριοῦ μεσουρανοῦντος ἀνατέλλει
Καρκίνος, Ιχθύων δὲ καὶ Κριοῦ μεσουρανούντων,
μέσην Εγκλισιν ἔχει ὁ ζωδιακός κύκλος· μέσον ἄρα
χρόνον τῆς ἀνατολῆς περιέχουσι Δίδυμοι καὶ Καρκί
νος, δύσεως δὲ Τοξότης καὶ Αἰγόκερως.
Similiter cum, Virgine et Chelis medium cœli
tenentibus, mediam inclinationem zodiacus habere
dicatur, et Virgine medium cœli tenente, oriatur
Sagittarius, occidant Gemini; Clelis vero coli inedium occupantibus oriatur Capricornus, occidat
Cancer, medium tempus habebunt ortus Sagittarius et Capricornus, occasus vero Gemini et Can- c τῆς δὲ δύσεως Δίδυμο: καὶ Καρκίνος.
Ομοίως δὲ ἐπεὶ Παρθένου καὶ Χηλών μεσουρανου
σῶν μέσην ἔγκλισιν ἔχειν λέγεται ὁ ζωδιακός κύκλος,
καὶ Παρθένου μεσουρανούσης, ἀνατέλλει μὲν Τοξότης,
δύνουσι δὲ Δίδυμοι· Χηλῶν δὲ μεσουρανουσῶν ἀνατέλλει Αιγόκερως, δίνει δὲ Καρκίνος· μέσον χρόνον
περιέξουσι τῆς ἀνατολῆς Τοξότης καὶ Αιγόκερως,
cer.
Ex his manifestum est quod ea signa quæ æqualiter a punctis tropicis et æquinoctialibus distant,
equalibus temporibus oriantur et occidant; et cum
omni nocte sex signa oriantur in horis 12, et omni
die sex signa oriantur in horis 12, manifestum est
quod et in die et in nocte 12 signa oriantur in boris 24, et unum signum in 2 horis secundum medium ortuum tempus. Et rursus cum omni nocte
sex signa oriantur in horis 12, manifestum est ex
ŝisdem, quod unum signum in duabus horis occidat, et 12 signa oriantur, et occidant in horis æquinoctialibus 24, et omnium signorum tempus ortus
et occasus, simul sumptum, sit æquale tempori
horarum æquinoctialium 24, et quod quæcunque
signa longissimo tempore oriuntur, ea brevissimo
tenipore occidant: quæ vero brevissimo tempore
oriuntur, ea longissimo tempore occidant.
18 CAPUT VI.
De mensibus.
Mensis est tempus a conjunctione ad conjunctionem, aut a plenilunio ad plenilunium. Est autem conjunctio, cum in eadem parte fuerint sol et
luna: quod fit circa tricesimum diem lunæ. Plenilunium dicitur, cum luna secundum diametrum
Μήν ἐστι χρόνος. Sextum hoc caput Gemini
longe utilissimum est, ac pulcherrimum ad anui
Ἐκ δὲ τούτων φανερόν, ὅτι τὰ ἴσον ἀπέχοντα των
τροπικῶν, καὶ τῶν ἰσημερινῶν σημείων ἐν ἴσῳ χρόνῳ
ἀνατέλλει, καὶ δίνει· καὶ ἐπεὶ ἐν πάσῃ νυκτὶ ἐξ
ζώδια ἀνατέλλει ἐν ὥραις ιδ', φανερόν, ὅτι καὶ ἐν
ἡμέρᾳ καὶ νυκτὶ ι6· ζώδια ἀνατέλλει ἐν ὥραις κδ',
τὸ δὲ ἐν ζώδιον ἀνατέλλει ἐν δυσὶν ὥραις κατὰ τὸν
μέσον τῶν ἀνατολῶν χρόνον. Καὶ πάλιν ἐπεὶ ἐν πάσῃ.
νυκτὶ ἐξ ζώδια δύνει ἐν ὥραις ιδ', φανερὸν ἐκ τῶν
αὐτῶν, ὅτι τὸ ἐν ζώδιον ἐν δυσὶν ὥραις δύνει, καὶ
16 ζώδια ἀνατέλλει καὶ δύνει ἐν ὥραις ισημεριναῖς
κδ· καὶ πάντων τῶν ζωδίων ὁ συναμφότερος χρόνος.
τῆς ἀνατολῆς καὶ τῆς δύσεώς ἐστιν ἴσος ὡρῶν ἰσημερινῶν κδ'· καὶ ὅσα μὲν τῶν ζωδίων ἐν πλείστῷ χρόνῳ ἀνατέλλει, ἐν ἐλαχίστῳ χρόνῳ δύνει· ὅσα
δὲ ἐν ἐλαχίστῳ χρόνῳ ἀναφέρεται, ἐν πλείστῳ χρόνῳ
δύνει.
Περί μηνών.
Μήν ἐστι χρόνος ἀπὸ συνόδου ἐπὶ σύνοδον, ἢ
ἀπὸ πανσελήνου ἐπὶ πανσέληνον. Εστι δὲ σύνοδος
μὲν, ὅταν ἐν τῇ αὐτῇ μοίρα γένηται ὁ ἥλιος καὶ ἡ
σελήνη· τοῦτ' ἔστι περὶ τὴν τριακάδα σελήνης. Παν
σέληνος δὲ λέγεται, ὅταν ἡ σελήνη κατά διάμετρον
Græci et Attici veteris formam explicandam. Eo.
nos usi sumus passim lib. 1 et 11 De doctr. temp.
PG 19:801autem menstruum tempus dierum 29 1/2 1/53; in
menstruo autem tempore luna peragrat et circulum
zodiacum, et præterea eum arcum quem sol in menstruo tempore in consequentia signa transit. Hie
arcus autem fere est unius signi. Itaque in menstruo tempore luna fere 13 signa percurrit. Est autein
exactum menstruum tempus, sicut dictum est, dierumn 291/21/33, quæ vero menstrua tempora ad civilem usum minus accurate sumuntur, ea sunt dierum
29 1/2, ita ut bimestre tempus fiat dierum 59:
unde propter hanc causam civiles menses alternatim aguntur pleni, et cavi: propterea quod luna
bimestris sit dierum 59.
γίνηται τῷ ἡλίῳ· τοῦτο δέ ἐστι περὶ τὴν διχομηνίαν. opponitur soli. Hoc ft circa medium mensem. Est
Εστι δὲ μηνιαῖος χρόνος ἡμερῶν κθ' α' β' α' λγ'
ἐν δὲ τῷ μηνιαίῳ χρόνῳ ἡ σελήνη διαπορεύεται τόν τε
τῶν ζωδίων κύκλον, καὶ ἔτι τὴν περιφέρειαν ἣν ὁ
ἥλιος ἐν τῷ μηνιαίῳ χρόνῳ εἰς τὰ ἑπόμενα τῶν ζω
δίων μεταβαίνει. Αὐτὴ δὲ ἐστιν ὡς ἔγγιστα ζωδίου·
ὥστε ἐν τῷ μηνιαίω χρόνω ιγ ζώδια ὡς ἔγγιστα κι
νεῖσθαι τὴν σελήνην. Ἔστι δὲ ὁ μὲν ἀκριβὴς μηνιαῖος χρόνος, καθάπερ είρηται, ἡμερῶν κθ' α'/β' α'/λγιο
οἱ δὲ πρὸς τὴν πολιτικὴν ἀγωγὴν ὁλοσχερέστερον λαμβανόμενοι μηνιαῖοι χρόνο: εἰσὶν ἡμερῶν κθ α'/β', ὥστε
τὸν δίμηνον χρόνον γενέσθαι ἡμερῶν νθ'. "Οθεν διὰ
ταύτην τὴν αἰτίαν οἱ κατὰ πόλιν μήνες εναλλάξ ἄγονκαι πλήρεις καὶ κοίλοι· διὰ τὸ τὴν σελήνην δίμηνον
ἡμερῶν εἶναι νθ'.
Ἐκ δὲ τούτων συνάγεται ὁ κατὰ σελήνην ἐνιαυτὸς
ἡμερῶν τνδ. Ἐὰν γὰρ τὰς τοῦ μηνὸς ἡμέρας τὰς
αθ' α' β' δωδεκάκις πολλαπλασιάσωμεν, ἀποτελεσθήσονται ἡμέραι αἱ τοῦ κατὰ σελήνην ἐνιαυτοῦ τνδ'.
Αλλος γάρ ἐστι καθ' ἥλιον ἐνιαυτὸς, καὶ ἄλλος κατὰ
σελήνην. Ὁ μὲν γὰρ τοῦ ἡλίου ιδ' ζωδίων έχει περιδρομὴν τοῦ ἡλίου· ὅπερ εἰσὶν ἡμέραι τξε' α' δ'· ὁ δὲ
τῆς σελήνης, ιδ' μηνών περιέχει χρόνον τῆς σελήνης, ὅπερ ἐστὶν ἡμέραι τνδ᾽, ἐπεὶ οὔτε ὁ μὴν ἐξ
ὅλων ἡμερῶν συνέστηκεν, οὔτε ὁ καθ' ἥλιον ἐνιαυτός.
Ἐζητείτο οὖν χρόνος ὑπὸ τῶν ἀστρολόγων, ὃς πε
ριέχει ὅλας ἡμέρας, καὶ ὅλους μῆνας, καὶ ὅλους
ἐνιαυτούς.
Πρόθεσις γὰρ ἦν τοῖς ἀρχαίοις τοὺς μὲν μῆνας
ἄγειν κατὰ σελήνην, τοὺς δὲ ἐνιαυτούς καθ' ἥλιον.
Τὸ γὰρ ὑπὸ τῶν νόμων καὶ τῶν χρησμών παραγγελλόμενον, τὸ θύειν κατὰ γ', ήγουν τὰ πάτρια, μῆνας,
ἡμέρας, ἐνιαυτούς· τοῦτο διέλαβον ἅπαντες οἱ Ελληνες τῷ τοὺς μὲν ἐνιαυτούς συμφώνως ἄγειν τῷ
ἡλίῳ, τὰς δὲ ἡμέρας καὶ τοὺς μῆνας τῇ σελήνῃ.
Ἔστι δὲ τὸ μὲν καθ' ἥλιον ἄγειν τοὺς ἐνιαυτούς τὸ
περὶ τὰς αὐτὰς ὥρας τοῦ ἐνιαυτοῦ τὰς αὐτὰς θυσίας
τοῖς θεοῖς ἐπιτελεῖσθαι, καὶ τὴν μὲν ἐαρινὴν θυσίαν
διὰ παντὸς κατὰ τὸ ἔαρ συντελεῖσθαι, τὴν δὲ θερινὴν
κατὰ τὸ θέρος· ὁμοίως δὲ καὶ κατὰ τοὺς λοιποὺς
· καιροὺς τοῦ ἔτους τὰς αὐτὰς θυσίας πίπτειν. Τοῦτο
γὰρ ὑπέλαβον προσηνὲς καὶ κεχαρισμένον εἶναι τοῖς
θεοῖς. Τοῦτο δὲ ἄλλως οὐκ ἂν δύναιτο γενέσθαι, εἰ
μὴ αἱ τροπαὶ καὶ αἱ ἰσημερίαι περὶ τοὺς αὐτοὺς τότους γίγνοιντο. Τὸ δὲ κατὰ σελήνην ἄγειν τὰς ἡμέρας
τοιοῦτόν ἐστι, τὸ ἀκολούθως τοῖς τῆς σελήνης φω
τισμοῖς τὰς προσηγορίας τῶν ἡμερῶν γίνεσθαι. Από
γὰρ τῶν τῆς σελήνης φωτισμῶν αἱ προσηγορίαι τῶν
ἡμερῶν κατωνομάσθησαν.
Ἐν ᾖ μὲν γὰρ ἡμέρᾳ νέα ἡ σελήνη φαίνεται,
κατὰ συναλοιφὴν νεομηνία " προσηγορεύθη· ἐν ᾗ δὲ
33 γ. νουμηνια.
Ἔστι δὲ μηνιαῖος χρόνος. Non exactus hic
lunaris syzygiæ modus est, ut ex pag. 21 con -
stalit.
Πρόθεσις γὰρ ἦν τοῖς ἀρχαίοις. Hic minimum annum usurpat Geminus pro majori, el ex
–
Ex his autem colligitur lunaris annus dierum 334.
Si enim unius mensis dies 291/2 duodecies multiplicaverinus, eficientur lunaris anni dies 354.
Alius enim est annus solaris, et alius annus lunaris. Solaris enim annus habet circuitum solis per
12 signa, qui habet dies 365 1/»: at lunaris suinus
continet tempus 12 mensium lunarium, quod est
dierum 354. Siquidem nec mensis ex integris constat diebus, nec annus solaris. Quærebatur igitur
tempus ab astrologis quod integros dies, et iutegros menses, et integros annos contineret..
Propositum enim fuit veteribus menses quidem
agere secundum lunam, aunos vero secundum solem. Quod enim a legibus et oraculis præcipiebatur, ut sacrificarent secundum tria, videlicet patria, menses, dies, annos; hoc ita distincte faciebant universi Graeci, ut annos agerent congruenter
cum sole; dies vero, et menses cum luna. Porro
secundum solem annos agere est circa easdem
tempestates anni eadem sacrifcia diis perfici; et
vernum sacrificium semper in vere consummari,
æstivum autem in æstate: similiter et in reliquis
anni temporibus eadem sacrificia cadere. Hoc enim
putabant acceptum et gratum esse diis. Hoc autem
aliter feri non posset, nisi conversiones solstitiales
et æquinoctia in iisdem zodiaci locis fierent. Secundum lunam vero dies agere est tale, ut congruant cum lunæ illuminationibus appellationes
dierum. Nam a lunæ illuminationibus appellationes
dierum sunt denominatæ.
In qua enim die luna apparet nova, ea per synalæplen, seu compositionen, νεομηνία, id est, nopluribus confato: cujusmodi erat octaeteris enneadecaeteris; qui annus Cleostrati, vel Harpali,
vel Metonis, aut Calippi nominari consueverat. Hæc
vel pueris ignorare non licet.
PG 19:803Buil
ηγόρευσαν· τὴν δὲ κατὰ μέσον τοῦ μηνός γινομένην
φάσιν τῆς σελήνης ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ συμβαίνοντος διχομηνίαν ἐκάλεσαν. Καὶ καθόλου δὲ πάσας τὰς ἡμέρας
ἀπὸ τῶν τῆς σελήνης φωτισμών προσωνόμασαν. "Οθεν
καὶ τὴν τριακοστὴν τοῦ μηνὸς ἡμέραν ἐσχάτην οὖσαν
ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ συμβαίνοντος τριακάδα ἐκάλεσαν. Τού
τοις δὲ ἀκολούθως καὶ ὁ ᾿Αρατος ἐπὶ τῶν προσηγο
ριῶν τῶν ἡμερῶν ἀποφαίνεται, λέγων οὕτως·
vilunium appellatur; in qua vero die secundam fa- ἡμέρᾳ τὴν δευτέραν φάσιν ποιεῖται, δευτέραν προςcit apparitionem, eam secundam lunam vocarunt;
apparitionem lunæ, quæ circa medium mensis fit,
ab ipso eventu, διχομηνίαν, id est medietatem mensis nominarunt, ac summatim omnes dies a lunæ
illuminationibus denominarunt. Unde etiam tricesimam mensis diem, cum ultima sit, ab ipso eventu
triacada vocarunt. His consentanea etiam Aratus
in appellationibus dierum demonstrat, cum sic
inquit:
Nonne vides, cum parva cornibus luna
Vesperi apparuerit, crescentis docet
Mensis (signum) inde cum primus splendor diffun-
[ditur,
Ut umbram faciat, tendit ad quartum diem.
Octo dies in medio orbe luminis medietatem mensis
[tota facie Η
Semper autem alio tempore alias frontes inclinans
Dixerit, quota mensis aurora circumvolvatur.
19 In his enim perspicue inquit ab illuminationibus lunæ appellationes dierum denominatas esse.
Hujus quod secundum lunam accurate dies Græci
agant, argumentum est hoc, quod solis eclipses
liant in triacade, hoc est die tricesima. Tunc enimn
luna conjungitur cum sole, et in eodem gradu constituitur. Lunæ vero eclipses contingant ea nocte
quæ tendit ad medietatem mensis. Tunc enim secundum diametrum luna soli opponitur, et incidit
in umbram terræ. Cum igitur et anni accurate agrøntur secundum solem, et menses et dies secundum
lumnam, tunc putant Græci se secundum patria sacrificare; hoc autem est iisdem temporibus anni
eadem sacrificia diis consummare. Atque Ægyptii
quidem contrariam Græcis et sententiam et propositum habuerunt. Neque enim annos agunt secundum
solem, neque menses et dies secundum lunam, sed
propria quadam ratione sunt usi. Volunt enim sacrificia diis fieri non secundum idem tempus anni;
sed ea per omnes anni quadrantes ire, et fieri ex
æstivo festo et hibernum, et autumnale, et vernum.
Agunt enim annum dierum 365, duodecim enim
menses agunt 30 dierum, et quinque dies epactas
addunt. Sed quadrantem illum diei non intercalant
propter prædictam causam; ut videlicet illis festa
anticipent. Nam in quatuor annis uno die Agyptii
deficiunt a sole, in 40 annis decem diebus deficient
propter aunum solis. Itaque etiam totidem diebus
anticipant festa, ut ne contingant secundum eosdem
quadrantes anni. In annis vero 120 menstrua erit
varietas, respiciendo cum ad annum solis, tum ad
anni quadrantes. Quamobrem erratum illud, quod
apud Græcos circumfertur, cum propter temporis
longitudinem approbatione dignum sit habitum,
etiam ad nostra usque tempora pro vero creditun
fuit. Putant enim plurimi Græcorum in festum Isi33 γρ. ρχει.
Id est integro orbe lucens.
Οἱ μὲν γὰρ Αἰγύπτιοι. Hic locus Soliniani
commentatoris castigat errorem, qui annum EgyΟὐχ ὁράας, ἐλίγη μὲν ὅταν κεράεσσι σελήνη
Εσπερόθεν φαίνηται, ἀεξομένοιο διδάσκει
Μηνὺς, ὅτε πρώτη ἀποκίδναται αὐτόθεν αὐγὴ,
• Οσσον ἐπισκιάειν ἐπὶ τέτρατον ἦμαρ ιοῦσα.
Ὀκτὼ δ' ἐν διχάσει· διχόμηνα δὲ παντὶ προσώπῳ.
Αἰεὶ δ᾽ ἄλλοθεν ἄλλα παρακλίνουσα μέτωπα
Εΐρῃ, ἀποσταίη μηνός περιτέλλεται ήώς.
Ἐν γὰρ τούτοις σαφῶς φησιν ἐκ τῶν φωτισμῶν τῆς
σελήνης τὰς προσηγορίας τῶν ἡμερῶν κατωνομά
σθαι. Τοῦ δὲ κατὰ σελήνην άγειν ἀκριβῶς τὰς ἡμέ
ρας παράδειγμά ἐστι τὸ τὰς μὲν τοῦ ἡλίου ἐκλείψεις
γίνεσθαι τῇ τριακάδι. Τότε γὰρ συνοδεύει ή σελήνη
τῷ ἡλίῳ, καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν μοῖραν γίνεται. Τάς
δὲ τῆς σελήνης ἐκλείψεις νυκτὶ τῇ φερούσῃ εἰς τὴν
διχομηνίαν. Τότε γὰρ κατὰ διάμετρον γίνεται ἡ σε
λήνη τῷ ἡλίῳ, καὶ ἐμπίπτει εἰς τὸ τῆς γῆς σκίασμα.
Οταν οὖν καὶ οἱ ἐνιαυτοὶ ἀκριβῶς ἄγωνται καθ'
ἥλιον, καὶ οἱ μῆνες, καὶ αἱ ἡμέραι κατὰ σελήνην,
τότε νομίζουσιν οἱ Ἕλληνες κατὰ τὰ πάτρια θύειν·
τοῦτο δ' ἐστὶ κατὰ τοὺς αὐτοὺς καιροὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ
τὰς αὐτὰς θυσίας τοῖς θεοῖς συντελεῖσθαι. Οἱ μὲν γὰρ
Αἰγύπτιοι τὴν ἐναντίαν διάληψιν καὶ πρόθεσιν
ἐσχήκασι τοῖς Ἕλλησιν. Οὔτε γὰρ τοὺς ἐνιαυτούς
ἄγουσι καθ' ἥλιον, οὔτε τοὺς μῆνας καὶ τὰς ἡμέρας
κατὰ τὴν σελήνην· ἀλλ᾿ ἰδίᾳ τινὶ ὑποστάσει κεχρημένοι εἰσί. Βούλονται γὰρ τὰς θυσίας τοῖς θεοῖς μὴ
κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν τοῦ ἐνιαυτοῦ γίνεσθαι· ἀλλὰ
διὰ πασῶν τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ ὡρῶν διελθεῖν· καὶ γίνεσθαι τὴν θερινὴν ἑορτὴν καὶ χειμερινὴν, καὶ φθινο
πωρινήν, καὶ ἐαρινήν. Αγουσι γὰρ τὸν ἐνιαυτὸν
ἡμερῶν τριακοσίων ἑξήκοντα πέντε· δώδεκα γὰρ
μῆνας ἄγουσι τριακονθημέρους καὶ πέντε ἡμέρας
επάγουσι. Τὸ δὲ α'/δ' οὐκ ἐπάγουσι διὰ τὴν προειρη
μένην αἰτίαν, ἵνα αὐτοῖς ἀναποδίζωνται αἱ ἑορταί.
Ἐν γὰρ τοῖς δ' ἔτεσι μιᾷ ἡμέρᾳ ὑστεροῦσι παρὰ τὸν
ἥλιον ἐν δὲ τοῖς μ' ἔτεσι ι' ἡμέραις ὑστερήσουσι
παρὰ τὸν τοῦ ἡλίου ἐνιαυτόν· ὥστε καὶ τοσαύταις
ἡμέραις ἀναποδίζουσιν αἱ ἑορται, πρὸς τὸ μὴ γίνεσθαι κατὰ τὰς αὐτὰς ὥρας τοῦ ἐνιαυτοῦ. Ἐν δὲ τοῖς
px'
ρκ' 33 ἔτεσι μηνιαῖον ἔσται τὸ παράλλαγμα καὶ πρὸς
τὸν τοῦ ἡλίου ἐνιαυτὸν, καὶ πρὸς τὰς κατὰ τὸ ἔτος
ὥρας. Δι' ἣν αἰτίαν καὶ τὸ περιφερόμενον ἁμάρτημα
παρὰ τοῖς Ἕλλησιν ἐκ πολλῶν χρόνων παραδοχής
ptiacum ita contexuit, ut præter dies ccclxv horæ
sex quotannis insererentur.
PG 19:805ἠξιωμένον μέχρι τῶν καθ᾿ ἡμᾶς χρόνων πεπίστευται. dis, secundum Ægyptios et secundum Eudorum.
hibernas conversiones incidere. Quod falsum est
omnino. Mense enim toto festum Isidis distat ab
hibernis conversionibus. Fluxit autem erratum illund
er causa prædicta; nam ante 120 annos contigit
ut festum Isidis in ipsis hibernis conversionibus
ageretur: in annis autem quatuor unius diei fiebat
variatio. Hoc igitur non habuit sensibilem varietatem
ad anni tempestates. In annis autem 40 facta est decem dierum variatio. Nec sic quidem evenit sensibilem fieri mutationem. At nunc cum in annis 120 fiat
menstrua varietas, excessum ignorantiæ non relinquunt ii qui putant in festo Isidis, secundum Ægyptios
et secundum Eudoxum, hibernas fleri conversiones.
Uno enim die aut duobus dissentire aliquos hac de
re possibile est; at menstruam varietatem latere,
impossibile est. Etenim magnitudines dierum, cum
habeant magnam mutationem in hibernis conversionibus, eos arguere possunt. Et horologiorum
descriptiones manifestas faciunt veras conversiones,
et maxime apud Ægyptios, qui eas observant. Unde
festum Isidis prius quidem fiebat in hibernis conversionibus: et adhuc prius in æstivis conversio -
nibus: sicut et Eratosthenes in commentario De
octaeteride meminit et agetur iterum in autumno,
et in aestivis conversionibus, et in vere, et in hibernis conversionibus. In annis enimn 1460 omnefestum transire oportet per omnes anni quadrantes; et rursus restitui ad idem tempus anni. 20
Ægyptii igitur secundum propriam hypothesin
propositi finis; Græci vero, cum contrariam sen:entiam habeant, annos agunt secundum solem, dies
vero, el menses secundum lunamı.
Ὑπολαμβάνουσι γὰρ οἱ πλεῖστοι τῶν Ἑλλήνων
ἅμα τοῖς Ἰσίοις κατ' Αιγυπτίους καὶ κατ᾽ Εὐδοξον
εἶναι χειμερινὰς τροπάς· ὅπερ ἐστὶ παντάπασι ψεῦδος. Μηνὶ γὰρ ὅλῳ παραλλάσσει τὰ Ἴσια πρὸς τὰς
χειμερινὰς τροπάς. Εῤῥύη δὲ τὸ ἁμάρτημα ἀπὸ τῆς
προειρημένης αιτίας· πρὸ γὰρ ρκ' ἐτῶν συνέπεσε
κατ' αὐτὰς τὰς χειμερινές τροπὰς ἄγεσθαι τὰ Ισια·
ἐν ἔτεσι δὲ τέσσαρσι μιᾶς ἡμέρας ἐγένετο παράλλαγμα. Τοῦτο οὖν οὐκ αἰσθητὴν ἔσχε παραλλαγὴν
πρὸς τὰς κατ' ἔτος ὥρας. Ἐν ἔτεσι δὲ μ' ἡμερῶν ι'
ἐγένετο παράλλαγμα. Οὐδ' οὕτως αἰσθητὴν εἶναι
συμβαίνει τὴν παραλλαγήν. Νυνὶ μέντοιγε μηνιαίας
γινομένης παραλλαγῆς ἐν ρκ᾽ ἔτεσιν, ὑπερβολὴν οὐκ
ἀπολείπουσιν ἀγνοίας οἱ διαλαμβάνοντες ἐν τοῖς
ησίας κατ' Αἰγυπτίους, καὶ κατ' Εύδοξον τας χειμε
ρινὰς τροπὰς εἶναι. Μιᾷ μὲν γὰρ ἡμέρᾳ ἡ δυσὶ διενεχθῆναι ἐνδεχόμενόν ἐστι· μηνιαῖον δὲ παράλλαγμα˙
ἀδύνατόν ἐστι λαθεῖν. Καὶ γὰρ τὰ μεγέθη τῶν ἡμε
ρῶν ἐλέγχειν δύναται, μεγάλην ἔχοντα παραλλαγὴν
πρὸς τὰς χειμερινάς τροπάς. Καὶ αἱ τῶν ὡρολογίων
καταγραφαὶ ἐκδήλους ποιοῦσι τὰς κατ' ἀλήθειαν για
νομένας τροπάς, καὶ μάλιστα παρ' Αἰγυπτίοις ἐν
παρατηρήσει γενομένοις. Οθεν τὰ Ἴσια πρότερον
μὲν ἤγετο οι κατὰ τὰς χειμερινὰς τροπάς· καὶ πρό
τερον δ᾽ ἔτι κατὰ θερινάς τροπάς· ὡς καὶ Ἐρατοσθένης ἐν τῷ Περὶ τῆς ὀκταετηρίδος ὑπομνή
ματι μνημονεύει· καὶ ἀχθήσεται πάλιν κατὰ φθινό
πωρον, καὶ κατὰ τὰς θερινάς τροπάς, καὶ κατὰ τὸ
ξαρ, καὶ κατὰ τὰς χειμερινὰς τροπάς. Ἐν ἔτεσι γὰρ
χιλίοις τετρακοσίοις ἑξήκοντα ἅπασαν ἑορτὴν διελθεῖν
δεῖ διὰ πασῶν τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ ὡρῶν, καὶ πάλιν
ἀποκατασταθῆναι ἐπὶ τὸν αὐτὸν καιρὸν τοῦ ἔτους.
Οἱ μὲν οὖν Αἰγύπτιοι κατὰ τὴν ἰδίαν ὑπόστασιν τοῦ προκειμένου τέλους, οἱ δὲ Ἕλληνες, τὴν ἐναντίαν
γνώμην ἔχοντες, τοὺς μὲν ἐνιαυτούς καθ' ἥλιον ἄγουσι, τοὺς δὲ μῆνας καὶ τὰς ἡμέρας κατὰ σελή
νην.
15 γρ. ἐγένετο.
Υπολαμβάνουσι γὰρ οἱ πλεῖστοι. Mirum
est Achillem Tatium in eodem errore versari cap.
23 Isagog. sub finem. Igitur quod Isia olim in τρο-
; incidissent, id esse perpetuum arbitrabantur
imperiti. Quos ex eo refellit Geminus, quod ante
annos cxx, quam scribebat, illud accidisset, ac
proinde tempore suo solidum jam mensem festum
idem τροπάς anteverteret. Scalig. lib. 11 De emend.
temp., capite De octacler. Eudoxi, ex hoc Genuini loco
colligebat Eudoxum octaeteridem suam ab Isiis
auspicatum esse, quasi boc Geminus diceret, ab
ardo illo, unde oclaeteridem suam inchoavit Eudoxus, ad ætatem suam annos elapsos esse centum
et viginti. Porro cum Eudoxum anno tertio olympiadis cu octaeteridem suam cœpisse putet, Nabonassari CCCLXXXII; si ad hunc annos adjicias cxx,
confiel annus Nabonassari Div, quo scribebat Geminus. Ita erit Hipparcho vetustior. Ad hane dubitationem minil se quod respondeat habere fatetur.
Sed nullus hic erat” hæsitandi locus. Non enim Isia
in ipsiusnet Eudoxei anni primni τροπάς incurrisse
vuli Geminus ante cxx annos quam scriberet, verum in illum ipsum diem, in quem τροπάς Eudoxus conjecerat: cuique affixas easdem esse posteritas deinceps omnis existimabat, solaris anticipationis ignara. Nos Eudoxum circa olympiadem
XCVII condidisse octaeteridem suam ostendimus
lib. εt De doctr. temp., cap. 6, quo tempore solstitium hibernum verum cadebat in Decembris xxv,
mediurn in xxvi. Jam Isia, de quibus Geminus doquitur, ca esse videntur, quæ ab xvn die Athyr ad
xx fiebant, ut testis est Plutarchus tract. De Istde
et Osiride (pag. 366 edit. Græco-Lat.). Nam ea πέν
θιμα, et lugubria fuisse scribit; et inter illorum
causas hanc recenset, quod contractis diebus nocles fiant longiores. At Achilles Tatius capite 23,
docet ob hanc eamdem causam Isia, quæ in poπάς incidunt, ab Ægyptiis celebrari solita. Quare
nullum jam dubium est, de quibus Isiis intelligendus sit Geminus. Hunc enim certum est de iis
agere, quæ tvn Allyr inibant. Athyr, inquam,
vagi, non Juliani et fixi. Quo posito facile erit investigare quod a Gemino tempus hoc loco designetur. Nam ut xv dies Athyr in Decembris xxvI
incidat, necesse est Neomeniam Thoth cadere in
Octobris x1. Id accidit primum anno Nabonassari
DLII, quarto olympiadis CXLV, periodi Julianæ 4517.
Adde igitur annos 120, exsistet annus periodi Juliane 4637, quartus olympiadis cLxxv, Urbis conditæ DCLXXVII. Sullæ itaque tempore floruit Geminus noster. In lib. 11 De doctrina temporum, cap. 6,
non multum ablusimus ab hoc calculo. Sed τρο
ná; Eudoxi ex communi et Scaligeriana sententia
constituimus quarto die post solstitium, in xxx
Decembris, ut ex hypothesi et concessis ab illo
rebus argumentatio nostra procederet.
Ὡς καὶ Ερατοσθένης. Hujus libri Fra
tosthenis meminit et Tatius.
PG 19:807Οἱ μὲν οὖν ἀρχαῖοι τοὺς μῆνας τριακονθημέρους
ἦγον· τοὺς δὲ ἐμβολίμους παρ' ἐνιαυτόν. Ταχέως δὲ
ὑπὸ τοῦ φαινομένου ελεγχομένης τῆς ἀληθείας διέ
τὸ τὰς ἡμέρας καὶ τοὺς μῆνας' μὴ συμφωνεῖν τῇ
σελήνῃ, τοὺς δ' ἐνιαυτοὺς μὴ στοιχεῖν τῷ ἡλίῳ. Ὅθεν
ἐζήτουν 38 περίοδον, ἥτις κατὰ μὲν τοὺς ἐνιαυτούς
τῷ ἡλίῳ συμφωνήσει, κατὰ δὲ τοὺς μῆνας καὶ τὰς
ἡμέρας τῇ σελήνῃ. Περιέχει δὲ ὁ τῆς περιόδου χρόνος
ὅλους μῆνας, καὶ ὅλας ἡμέρας, καὶ ὅλους ἐνιαυτούς.
Πρῶτον δὲ συνεστήσαντο την περίοδον τῆς ὀκταετη
ρίδος, ἥτις περιέχει μὲν μῆνας ηθ', ἐν οἷς ἐμβόλιμοι
γ', ἡμέρας δὲ βλαβ', ἔτη δὲ η'. Συνεστήσαντο δὲ τὴν
ὀκταετηρίδα τὸν τρόπον τοῦτον· Ἐπεὶ γὰρ ὁ καθ'
ἥλιον ἐνιαυτὸς ἡμερῶν ἐστι τξε', α' δ', ὁ δὲ κατὰ σελή
νὴν ἐν:αυτός ἐστιν ἡμερῶν τνδ', ἔλαβον τὴν ὑπερβο
Veteres igitur agebant nienses 30 dierum; menses autem intercalares propter annum solis. Cum
autem per apparentiam statim veritas deprelienderetur, eo quod dies et menses non responderent
lunæ, anni vero non congruerent cum sole, binc
quærebant periodum, quæ in annis responderet soli,
in mensibus vero et diebus lunæ. Continet autem
hujus periodi tempus integros menses, et integros
dies, et integros annos. Primam autem constituerunt periodum octaeteridis, quæ continet menses
quidem 99, in quibus intercalares menses sunt
tres, dies vero 2922, et annos octo. Constituerunt
autem octaeterida hoc niodo: Cum enim annus solaris sit dierum 3651/4, annus vero lunaris sit dierum 354, acceperunt excessum, quo excedit annus
solaris annum lunarem. Excessus autem hic est die- β λὴν ἣν ὑπερέχει ὁ καθ' ἥλιον ἐνιαυτὸς τοῦ κατὰ σεrum 11 1/4. Si igitur secundum lunam agamus
menses, in anno deficiemus ab anno solis diebus
11 1/4. Quæsiverunt igitur, quoties hi dies multiplicati efficiant integros dies et integros menses. Octies
ergo multiplicati efficiunt integros dies et integros
menses; dies quidem 90, menses vero tres. Si igitur in
annojuxta solem deliciinus diebus 11 1/4, manifestum
est quod in octo annis deficiemus juxta solem diebus
90, qui sunt menses tres. Quam ob causam in quavis
octaeteride tres aguntur menses intercalares, ut defectus qui fit singulis annis a sole, repleatur, et
rursus a principio, cum octo anni fuerint elapsi,
festa congruant ad easdem anni tempestates. Hoc.
enim cum fit, sacrificia diis semper perficientur in
iisdem anni tempestatibus.
Em vero cum menses intercalares, quantum fieri
poterat, ex aequo collocarent (neque enim exspe
ctanduin erat, donec menstrua fieret variatio ad
apparentiam, neque juxta solarem cursum integer
mensis erat antevertendus), ob eam causam intercalares menses constituerunt agi in tertio anno,
el quinto, et octavo; duos quidem menses, interjectis duobus annis: unum vero mensen, uno dun.
taxat anno interposito. Nihil autem refert, etiamsi
in aliis annis eamdem dispositionem intercalarium
mensium aliquis faceret. Agitur autem lunaris annus dierum 354: quam ob causam putaverunt men36 f. ἐντεῦθεν
Δι' ἣν αἰτίαν. Animadvertendus hic est embolimorum mensium situs in octaeteride, quos
anno tertio, quinto, et octavo intercalatos esse docet. Falso ergo Macrobius, et ante hunc Solinus in
fine octaeteridis tres solidos menses extra ordinem
inculcatos a Græcis asserunt: ita ut nonus annus
quadringentis et quatuor diebus explicaretur, hoc
est nonaginta ad ordinarios CCCLIV adjunctos caperet. Nunquam ita Græci annum suum ordinarunt.
Itaque παράκουσμα istud est Solini; quem temere
asseclatus est Macrobius. Cum enim legisset ille,
in octaeteride Græca menses esse intercalares
tres, sive ita, vertente octaeteride totidem extra
ordinem imputatos esse menses εμβολίμους, putavit αθρόως et in eumdem annum esse congestos.
Verum qui ita scribebant, non utique simul, et
λήνην. Εἰσὶ δὲ ἡμέραι ια' α'/8. Ἐὰν ἄρα κατὰ σελήνην
ἄγωμεν τοὺς μῆνας ἐν τῷ ἐνιαυτῷ, ὑστερήσομεν
ἡμέρας παρὰ τὸν τοῦ ἡλίου ἐνιαυτὸν ια' α'/δ. Εζήτησαν οὖν ποσάκις αὐταὶ αἱ ἡμέραι πολυπλασιασθεῖσαι
ἀποτελοῦσιν ὅλας ἡμέρας καὶ ὅλους μῆνας. Οκτάκις
οὖν πολυπλασιασθεῖσαι ἀποτελοῦσιν ὅλας ἡμέρας καὶ
ὅλους μῆνας· ἡμέρας μὲν ι', μῆνας δὲ τρεῖς. Ἐπεὶ
οὖν ἐν τῷ ἐνιαυτῷ παρὰ τὸν ἥλιον ὑστεροῦμεν ἡμέτ
ρας ια' σ' /δ', φανερόν, ὅτι ἐν τοῖς η' ἔτεσιν ὑστερήσομεν
παρὰ τὸν ἥλιον ἡμέρας μ', αἴπερ εἰσὶ μῆνες γ΄. Δι' ήν
αἰτίαν καθ' ἑκάστην ὀκταετηρίδα τρεῖς ἄγονται μηνες εμβόλιμοι, ἵνα τὸ καθ' ἕκαστον ἐνιαυτὸν γινόμετον ἔλλειμμα πρὸς τὸν ἥλιον ἀναπληρωθῇ, καὶ πάλιν
ἐξ ἀρχῆς, διελθόντων τῶν γ' ἐτῶν, συμφωνώσιν αἱ
ἑορταὶ πρὸς τὰς αὐτὰς ὥρας. Γινομένου δὲ τούτου,
αἱ θυσίαι τοῖς θεοῖς διὰ παντὸς ἐπιτελεσθήσονται κατά
τὰς αὐτὰς ὥρας τοῦ ἐνιαυτοῦ.
"Ηδη μέντοιγε τοὺς ἐμβολίμους διατάξαντες ὡς
ἦν ἐνδεχόμενον μάλιστα δι᾽ ἴσου· οὔτε γὰρ περιμένειν δεῖ, ἕως οὗ μηνιαῖον γένηται παράλλαγμα προς
τὸ φαινόμενον, οὔτε προλαμβάνειν παρὰ τὸν ἡλιακών
δρόμον μῆνα ὅλον· δι᾿ ἣν αἰτίαν τοὺς ἐμβολίμους
μῆνας ἔταξαν ἄγεσθαι ἐν τῷ τρίτῳ ἔτει, καὶ πέμπτῳ,
καὶ ὀγδόῳ· δύο μὲν μῆνας μεταξὺ δύο ἐτῶν πιπτόν·
των, ἕνα δὲ μεταξὺ ἑνὸς ἐνιαυτοῦ ἀγομένου. Οὐδὲν δὲ
διαφέρει, ἐὰν καὶ ἐν ἄλλοις ἔτεσι τὴν αὐτὴν διάτα
ξιν τῶν ἐμβολίμων μηνῶν ποιήσηταί τις. Αγεται δὲ
ὁ κατὰ σελήνην ἐνιαυτὸς ἡμερῶν τνδ'· δι᾿ ἣν αἰ
τίαν ὑπέλαβον εἶναι τὸν κατὰ σελήνην μῆνα
eodem in anno, sed paulatim dispensatos esse touÇ
ἐμβολίμους asserebant: quemadmodum Geminus
egregie demonstrat: qui quidem scriptor propter
non vetustatem modo, sed usum etiam doctrinæ
hujus, ac scientiam, sexcentis Solinis ac Macrobiis
antecellit.
Credit Solinianus commentator (Salmas., Plix.
exercit. p. 19 et C) in descriptione illa Græca.
nicæ intercalationis non convenire Macrobium inter et Solinum: quod Solinus anno nono interçalatos esse scripserit menses tres, sive dies
nonaginta Qui anno nono restituti efficiebant dies
quadringentes quadraginta quatuor, at Macrobius
octavo quoque anno id dicat esse perfectum. Nulla
inter eos discordia; neque Solinus principio anni
noni intercalatum esse docet, cuin id octavo
PG 19:809GEMINI ELEMENTA ASTRONOMIE.
ἡμερῶν κι' α/β, τὸν δὲ δίμηνον χρόνον ἡμερῶν νθ'. sem lunarem esse dierum 29 1/2, tempus autem biὍθεν κοίλον καὶ πλήρη μήνα παρά μέρος ἄγουσιν,
ὅτι ἡ δίμηνος ἡ κατὰ σελήνην ἡμερῶν ἐστι νθ'. Γινονται οὖν ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ἐξ πλήρεις, καὶ ἓξ κοίλη..
Συνάγονται δὲ ἡμέρας τνδ· διὰ δὲ ταύτην τὴν αἰτίαν
μῆνα παρὰ μῆνα πλήρη καὶ κοίλον ἄγουσιν.
mestre dierum 59. Unde cavum et plenum mensein
per vices agunt, eo quod luna bimestris dierum
est 59. Fiunt igitur in anno sex pleni, et sex cavi
menses. Colliguntur autem dies 554; ac propterea
mensem post mensem plenum et cavum agunt.
Si igitur oporteret nos tantum annis solaribus
congruere, sufficeret, cum prædicta periodo utere
mur, eam congruere ad apparentias. Cum vero non
tantum secundum solem oporteat annos agere, sed
eliam menses et 21 dies secundum lunam, consideraverunt qua ratione et hoc finem suum assequeretur.
Cum igitur lunaris mensis præcise sumptus sit dierum 29 1/2 et 1/35, sint autem in octaeteride una cum
intercalaribus menses 99, multiplicaverunt mensis
dies 29 1/2 et 1/35 in 99 menses. Fiunt igitur dies
2923 1/2. Ergo in annis solaribus octo, lunæ dies
aguntur 2923 1/2. Atqui cum annus solaris sit dierum 365 1/4, et octo anni solares contineant dies
2922, octies multiplicati dies anni hunc efficiunt
numerum. Cum igitur lunares dies sint in octo
annis 2923 1/2, deficienius a luna in quavis octaeleride die 1, et insuper dimidio. Quare in 16 anuis
deficiemus a luna diebus 3. Quam ob causam in
quavis beccædecaeteride ad lunæ cursum tres adjį.
ciuntur dies, ut secundum solem annos agamus,
secundum lunam autem inenses et dies.
Εἰ μὲν οὖν ἔδει τοῖς καθ' ἥλιον ἐνιαυτοῖς μόνον
ἡμᾶς συμφωνεῖν, ἀπήρκει ἂν τῇ προειρημένη περι
ίδῳ χρωμένους συμφωνεῖν πρὸς τὰ φαινόμενα·
ἐπεὶ δὲ οὐ μόνον δεῖ τοὺς ἐνιαυτοὺς ἄγειν καθ'
ἥλιον, ἀλλὰ καὶ τοὺς μῆνας καὶ τὰς ἡμέρας κατά
σελήνην, ἐσκέψαντο πῶς ἂν καὶ τοῦτο τοῦ τέλους
τυγχάνῃ. Ἐπεὶ τοίνυν ὁ κατὰ σελήνην μὴν ἀκρι
δως εἰλημμένος ἐστὶν ἡμερῶν κθ' α/β τριακοστού τρί
του, εἰσὶ δὲ ἐν τῇ ἐκταετηρίδι σὺν τοῖς ἐμβολίμοις
μήνες 100· ἐπολυπλασίασαν τὰς τοῦ μηνός ἡμέρας
κι' α β α λγ ἐπὶ τοὺς ἐθ' μῆνας. Γίνονται οὖν ἡμέρα:
κγ' α/β. Ἐν ἄρα τοῖς τ' ἔτεσι τοῖς καθ' ἥλιον δεῖ ἄγε
σθαι κατὰ σελήνην ἡμέρας β κγ' α/β. Αλλ' ἐπεὶ ὁ καθ'
ἥλιον ἐνιαυτός ἐστιν ἡμερῶν τξε' α/δ, τὰ δὲ η' ἔτη
καθ' ἥλιον περιέχει ἡμέρας 93' ὀκταπλασιασθεῖσαι
γὰρ αἱ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἡμέραι τοσοῦτον ἀποτελοῦσι
πλῆθος· ἐπεὶ οὖν αἱ κατὰ σελήνην ἡμέραι ἦσαν ἐν
τοῖς τ' ἔτεσι β κγ' α/β, υστερήσομεν καθ' ἑκάστην
Οκταετηρίδα παρὰ τὴν σελήνην καὶ ἡμέρᾳ μιᾷ καὶ
ἡμίσει. Ἐν ἄρα τοῖς ις' ἔτεσιν υστερήσομεν παρά
τὴν σελήνην ἡμέρας γ'. Δι' ἣν αἰτίαν καθ᾿ ἑκάστην
ἐξκαι δεκαετηρίδα πρὸς τὸν τῆς σελήνης δρόμον γ' ἐπάγονται ἡμέραι· ἵνα κατὰ μὲν ἥλιον τοὺς ἐνιαυτοὺς ἄγω
μεν, κατὰ δὲ σελήνην τοὺς μήνας καὶ τὰς ἡμέρας.
Γενομένης δὲ τῆς τοιαύτης διορθώσεως, ἕτερον
ἁμάρτημα επακολουθεῖ. Αἱ γὰρ κατὰ τὴν σελήνην
ἡμέραι επαγόμεναι γ' ἐν τοῖς ις' ἔτεσι πλεονάζουσε
πρὸς τὸν ἥλιον ἐν ταῖς ις' δεκαετηρίτι λ' ἡμέρας
Cum talis emendatio facta esset, sequitur aliud
Cerratum. Nam lunares dies 3 intercalati in 16 annis abundant supra solem in 16 decaeteridibus,
diebus 50; hoc est integro mense. Ob quam cauexeunti Macrobius assignet, ut idem Solinianus
existimat. Non idem solum uterque, sed eodem
etiam modo factum intelligit. Annus quilibet octavus, et ultimus octaeteridis idem et octavus est
periodi, et ab ultimo antecedentis est nonus. Quare
intercalatio quævis nono anno fiebat ab anteriori
intercalatione, et octavo nihilominus periodi suæ.
Sic Olympiacus agon omnis et anno quinto fiebat
ab antecedent, et quarto tetraeteridis sum, si tetraeteridem ab eo, qui ab ludorum commissione
proximus est, auspicemur. Hine scriptores alii
quarto quoque anno celebratos illos esse ludos,
alii quinto quoque dixerunt; neque propterea dissentiunt invicem. Idem et in bissexto Romano evenit. Hoc animadvertere critici hominis interfuit,
non tam joculariter hallucinari in re nihili.
Quod autem Glaucippum auctorem citat Macro -
bius (1 Saturn. 6, 13), cave putes veterem hunc
scriptorem tale quid prodidisse memoriæ, quale
de anno Græco isti fabulantur; nimirum in fine
octaeteridis nonaginta dies tresve solidos menses
ad annum accessisse. Nihil enim ille scripsit aliud,
quam superfluos dies ultimo anni sui mensi interseruisse Græcos, quod de paucis diebus, non de
mensibus integris usurpavit. Nam heccædecaeteridi dies tres accrescebant, ut auctor est Ge
minus.
Postremo notetur illa quoque Gemini ratio (pag.
21), quam affert, cur anno tertio, quinto, et octavo
intercalatum fuerit; videlicet quod exspectandum
minine fuerit; dum mense solido annus anteverte-°
ret; quam πρόληψιν embolimi mensis nostri quoPATROL. GR. XIX.
que computi artifices olim adhibuerunt. Vide lib.
Vi De doctrina temporum, cap. 6.
Επεὶ δὲ οὐ μόνον δεῖ. Observent studiosi
quo sensu in anni Græci ratione describenda Geminus affirmet, studuisse Græcos, uti annus suus
cum sole paria faceret, menses cum luna; quod
non semel monere satis habemus propter Hispanici
jurisconsulti ατοπίαν, qui præfracte asserit, ex
mente Gemini Græcos sic annos suos ordinasse,
ut et singuli menses lunares essent, et anni singuli solares. Iloc non docet Geminus, sed mensem
quidem cum lunæ cursu quemlibet exæquatum
fuisse; cum sole vero, systema ipsum annorum
plurium, puta octaeteridein et enneadecaeteridem.
Ἐπεὶ τοίνυν ὁ κατὰ σελήνην. Prima octaeteris dierum exstitit 2922, menses habens 99, e quibus ordinarii erant 96, reliqui tres embolimi. Illi έναλλάξ pleni et cavi. Hi pleni omnes ac tricenarii.
Posterior octacteris ex diebus componitur 2923 1/2.
Ita menses singuli diebus constant 29 1/21/33, hoc
est supra dies 29 horas habent 12, et 21/33 unius
horæ, vel 8/11. Nam in priore octaeteridis modo,
singulae syzygia colligunt dies 29, horas 12 et 112/5,
sive 4/11 unius hore. Ducantur enim 99 in29,1/21/53
unius dei, confiet numerus dierum 2923 1/2. Perperam itaque Scaliger lib. 11 De emend. cap. quod
inscribitur Elenchus octaeteridis, errorem esse
putat in Geminoa/y pro /γ, quasi mensis supra
dies 29 1/2 exigat 2/33. Id si esset verum, syzygia
dierum esset 2), horarum 13 15/55 sive 15, 27',
16″ 4/11. Octaeteris vero dierum 2926 1/2.
PG 19:811APPENDIX AD EUSEBI CHRONICON.
sam per annos 160 un
octaeteridibus aufertur. Nam pro tribus mensibus,
qui debebant in 8 annis agi, duo tantum intercalantur; ut rursus mense subtracto, in mensibus
et diebus congruant ad lunam, in annis vero ad
solem.
mensis intercalarium ex πρὸς τὰς τοῦ ἡλίου ὥρας· ὅπερ ἐστὶ μήν. Δι' ἣν
αἰτίαν δι' ἐτῶν ρξ' εἷς μὴν τῶν ἐμβολίμων ἐκ τῶν
ἐκταετηρίδων ὑφαιρεῖται. ᾿Αντὶ γὰρ τῶν τριῶν μηνῶν τῶν ὀφειλόντων ἐν τοῖς τ' ἔτεσιν ἄγεσθαι, β' μέ
νον ἐμβάλλονται· ὥστε πάλιν ἐξ ἀρχῆς, τοῦ μηνός
ὑπεξαιρεθέντος, κατὰ μὲν τοὺς μῆνας καὶ τὰς ἡμέρας
τῇ σελήνῃ συμφωνεῖν, κατὰ δὲ τοὺς ἐνιαυτοὺς τῷ ἡλίῳ.
Talis cum facta esset correctio, ne sic quidem
contingit eam congruere ad apparentiam; totam
enim octaeterida contigit aberrare, et secundum
nenses, et secundum dies, et secundum intercalares menses. Nam menstruum tempus non præcise
sumptum est. Εst enim tempus menstruum præcise
sumptum dierum 29, minutorum primorum 51',
secundorum 40", et tertiorum 50", el quartorum
24" 3. Propter hoc autem oportebit aliquando in 16
annis pro intercalaribus diebus dies 4 intercalari.
Unde non oportet in ulla periodo menses cavos
pares plenis agere; sed plures esse plenos cavis.
Si enim menstruum tempus tantum esset dierum
291/2, oporteret pares menses plenos et cavos agi.
Nune 22 autem est particula sensibilis in menstruo
tempore, quæ complet diurnam magnitudinem.
Hæc cum Græco non concordant.
Ἔστι γὰρ ὁ μηνιαῖος χρόνος. Mendosus
hic locus est in cusis. Scribendum, ut est in veteri, καὶ πρώτων ἑξηκοστῶν λα', καὶ δευτέρων ν",
καὶ τρίτων η", καὶ τετάρτων κ", qui est mensis
Hipparcheus apud Ptolemæum lib. iv, cap. 2, dierum scilicet 29, 12, 44′, 3″, 20". Quoniam autem
astronomi veteres in subducendis rationibus suis
sexagesimis dierum sæpius utuntur, quam horis
horarumque scrupulis; contra quam hodie fieri
vulgo solet, juvat in tironum gratiam tabellas bic
duas ascribere, quibus tam horæ quam horaria
scrupula in dierum scrupula redigantur; ac vicissim diurna scrupula in horaria vertantur.
Tabula 1 conversionis scrupulorum diurnornm
in horaria.
Τοιαύτης δὲ γινομένης διορθώσεως, οὐδ᾽ οὕτως
συμβαίνει συμφωνεῖν πρὸς τὸ φαινόμενον· ὅλην γὰρ
τὴν ὀκταετηρίδα διημαρτῆσθαι συμβέβηκε καὶ κατὰ
τοὺς μῆνας, καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας, καὶ κατὰ τοὺς
ἐμβολίμους. Ο γὰρ μηνιαῖος χρόνος οὐκ ἀκριβῶς
είληπται. Ἔστι γὰρ ὁ μηνιαῖος χρόνος ἀκριβῶς
λαμβανόμενος ἡμερῶν κθ', καὶ πρώτων ἑξηκοστῶν
λα', καὶ δευτέρων ν', καὶ τρίτων η', καὶ τετάρτων κ'·
διὰ δὲ τοῦτο δεήσει ποτὲ ἐν τοῖς ις' ἔτεσιν ἀντὶ τῶν
ἐμβολίμων ἡμερῶν, δ' ἐπάγεσθαι. "Οθεν οὐ δεῖ ἐν οὐ
δε μιᾷ περιόδω ἴσους τοὺς κοίλους τοῖς πλήρεσιν ἄγειν,
ἀλλὰ πλεονάζειν τοὺς πλήρεις τῶν κοίλων. Εἰ μὲν
γὰρ ὁ μηνιαῖος χρόνος μόνον ἦν ἡμερῶν κθ' α/β, ἴσου;
ἔδει τοὺς πλήρεις καὶ τοὺς κοίλους μῆνας ἄγεσθαι·
νυνὶ δέ ἐστι μόριον αἰσθητὸν ἐν τῷ μηνιαίῳ χρόνῳ, δ
συμπληροῖ ἡμερήσιον μέγεθος. Δι' ἣν αἰτίαν δεήσει
Tabula II. conversionis horarum et scrupulorum
horarium in diurna scrupula.
Hora vel scrupula horaria.
Sexagenæ
diurnæ.
Horaria
scrup.
Sexagenæ
dierum.
Horaria
scrup.
Sexagena
dierum.
"
"
""
" "
Sexagesimæ
diurnæ.
Horæ.
Scrupula
horaria.
Sexagesimæ
diurnæ.
Horæ.
Scrupula
oraria.
202 002 220 OWOC 200 202 60
180 012 325 67% 22
222 223 222 OEN ME OD 24
2$
25 HAK NG GIS 625 S& Sexagesimæ
diurnæ
Horæ.
Scrupula
horaria.
$20
232 CON 020 0400 200 172 880
2+
788 012 310 67% 222 222
GO 0
222 222 ND 228 538 972 412 413
* ASE 228
Methodus utriusque tabulæ est ejusmodi. Propositæ diurnæ sexagesimæ, et in horas earumque
scrupula redigendæ quærantur in primo versu
prioris tabulæ, eique respondentes horæ, horarumque sexagenæ notentur. Ut si libet inquirere
quot sint scrupula dierum 31', 50", 8'", 20″” in
horas resoluta, quærantur ea singillatim in primo
PG 19:813πλεονάζειν τοὺς πλήρεις τῶν κοίλων μηνῶν. Οὐδὲ Quam ob causam oportet plenos menses plures
μὴν ἐν τοῖς η' ἔτεσι τρεῖς οὖν ἔνεισι μήνες ἐμβόλια
μοι. Εἰ μὲν γὰρ ἦν ὁ ἐνιαυτὸς ὁ κατὰ σελήνην ἡμε
τῶν τνδ', ἣν ἂν ἡ ὑπεροχή τοῦ ἡλιακοῦ ἐνιαυτοῦ
ἡμερῶν ια' α/δ. Αὗται δὲ ὀκτάκις πολυπλασιασθεῖσαι
συνεπλήρουν ἂν τοὺς γ' μῆνας τοὺς ἐμβολίμους·
νυνὶ δὲ ὁ κατὰ σελήνην ἐνιαυτὸς ἀκριβῶς ἐστι τνδ
ὡς ἔγγιστα τρίτου. Ἐὰν οὖν ἀφέλωμεν τὰ τνδ' α/γ
ἀπὸ τῶν τξε' α/δ, καταλειφθήσονται ἡμέραι ι', ια' δω
δεκάδες· αὗτα: δὲ ὀκταπλασιασθεῖσαι ἀποτελοῦσιν
ἡμέρας τις α/γ ὡς ἔγγιστα. Αὗται δὲ ἡμέραι οἱ συμ
πληροῦσι γ' μήνας. Δι᾿ ἣν αἰτίαν οὐ δεῖ ἀγνοεῖν ἐν
τοῖς τ' ἔτεσι γ' μῆνας εμβολίμους μὴ δύνασθαι εἶναι.
Τοῦτο δὲ καὶ διὰ τῆς ἐννεακαιδεκαετηρίδος φανερὸν
γίνεται. Ἐν γὰρ τοῖς ιθ' ἔτεσι ζ' μῆνες ἐμβόλιμοι
ἄγονται, καὶ ἐκ πλειόνων χρόνων συμφωνήσει ἡ
εννεακαιδεκαετηρίς κατὰ τὴν τῶν μηνῶν ἀγωγήν·
ἐν ἄρα ταῖς ὀκτὼ ἐννεακαιδεκαετηρίσιν εμβόλιμοι
μῆνες ἀχθήσονται νς'. Ἐν δὲ τῇ ὀκταετηρίδι μήνες
εμβόλιμο: ἄγονται γ'· ἐν ἄρα ταῖς ιθ' ὀκταετηρίσιν,
ὅπερ ἐστὶν ἔτη ρνβ', εμβόλιμοι ἄγονται ν'. Ἐν δὲ
τῷ αὐτῷ χρόνῳ κατὰ τὴν ἐννεακαιδεκαετηρίδα την
συμφωνούσαν τοῖς φαινομένοις ἐμβόλιμο: μήνες ἄγον
και να'· ὥστε πλεονάζειν τὴν ἐκταετηρίδα ἑνὶ μηνὶ ἐμ
βολίμῳ. Οὐκ ἄρα ἡ ἐκταετηρίς τρεῖς μῆνας ἔχει ἐμβο
λίμους· ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦτο διημάρτηται ἡ περίοδος.
Διόπερ, ἐπειδὴ διημαρτημένην είναι συνέβαινε τὴν
εκταετηρίδα κατά πάντα, ἑτέραν περίοδον συνεστή
σαντο τὴν τῆς ἐννεακαιδεκαετηρίδος οἱ περὶ Εὐκτή
μονα καὶ Φίλιππον, καὶ Κάλιππον ἀστρολόγοι.
versu, et quæ respondent e directo horarum ratiocinia capiantur: ita ut si scrupula diurna prima
sint, quæ his respondent, pro horis, et horarum
scrupulis primis habeantur. Si scrupula diurna secunda proposita sint, horæ sint primorum scrupulorum instar; et scrupula prima secundorum;
atque ita deinceps uno gradu scrupula descendant.
Ad hunc ergo modum ista computabimus.
Horæ
1224° 0" Ο
31'
S
Scrupula diurna
Secunda
8 Tertia
20 Quarta
Summa horarum
12 44 43" 20"
Rursus ex secunda tabula investigemus quot in
sexagenas diurnas commutentur hore 12, 44', 3",
20", eadem cautione servata, ut si hore proposita
sint, quæ iis respondent sexagesimæ primæ, secundæ, etc., ut in tabula notata sunt, habeantur. Sin
pro horis scrupula proponantur, tum horæ in sexagesima prima horaria convertendæ, sexagesima
prima in secunda. Hoc modo itaque ratio constabit.
Horæ
Scrupula
30'
44'
Scrupula
5"
Scrupula
20""
Summa
8" 20"
Οι περὶ Εύκτήμονα. Mirum de Metone tachisse Geminum, cui tamen præcipue inventum illud decemnovennalis cycli tribuitur.
Hipparchus, lib. 1, Philippi auctoritate·Attalum
esse cavis mensibus. Neque vero in octo annis
tres jam insunt menses intercalares. Si enim annus
lunaris esset dierum 354, solaris annus haberet
excessum dierum 11 1/4. Hi octies multiplicati complerent tres nienses intercalares. Nunc vero lunaris annus præcise est dierum 354 1/3 fere. Si igitur
5541/3 auferamus a 365 1/4 relinquentur dies 10
11/12: qui per 8 multiplicati efficiunt dies 874/3
fere. Hi autem dies non complent tres menses.
Quam ob causam non est ignorandum in octo annis
tres menses intercalares non posse esse. Hoc autem
etiam per enneakædecaeterida, id est periodum 19
annorum, fit manifestum. In annuis enim 19 aguntur 7 nenses intercalares, et ex majoribus temporibus congruet enneɔkædecaeteris in mensium usu.
Igitur in octo periodis 19 annorum intercalares
menses agentur 56, in octaeteride menses intercalares aguntur tres. Igitur in 19 octaeteridibus,
qua faciunt annos 152, intercalares aguntur 57.
In eodem tempore in periodo decennovennali,
quæ apparentiis congruit, intercalares menses
aguntur 56. Itaque octaeteris uno mense intercalari superat periodum decemnovennalem. Non
igitur octaeteris potest tres nienses intercalares
habere; sed et hac periodus in hoc fefellit.
23 Quamobrem cum contingeret octaeterida per
omnia aberrare, aliam constituerunt periodum,
nempe decemnovennalem, Euctemon, Philippus,
Calippus astrologi. Observarunt enim in 19 ammis
redarguit, qui diem in Græcia longissimum scri·
pserat eam ad brevissimuın habere rationem, quæ
est quinque ad tria, cum tamen Eudoxus et Philippus asseverent ejusmodi esse, qualis est dundecim ad septem. Nam cum Eudoxo consentiens Philippus docuerat tropici segmentum, quod supra
terram est, eam habere rationem ad alterum quod
sub terra est, quæ est duodecim ad septem. Ομοίως
δὲ τούτῳ καὶ τῶν περὶ Φίλιππον ἀναγραφόντων.
quem εἰ συγκαταδύσεις, et συνανατολὰς τῶν
ἄστρων, quasi ad situm Græciæ conscripsisse dicit:
cum tamen in eo sint hallucinati. Igitur ortus siderum et occasus proposuit in parapegmate Philippus. Plutarchus in tract.: "Οτι οὐδὲ ζῇν ἔστιν
ἡδέως κατ' Ἐπίκουρον, ejusdem Philippi inventum esse scribit, demonstrationem schematis luΠε: Τίνας οιόμεθα, και πηλίκας ἡδονὰς ἀπὸ γεωμετρίας δρέπεσθαι, καὶ ἀστρολογίας, Ευκλείδην
γράφοντα τὰ διοπτικά, καὶ Φίλιππον ἀποδεικνύντα
περὶ τοῦ σχήματος τῆς σελήνης; Quas et quantas
voluptates credimus e geometria et astrologia decerpsisse Euclidem, cum scriberet dioptica; PHILIPPUM
demonstratione de figura lunæ litteris mandata?
Plinius lib. xviti, cap. 31, Philippum, laudat para -
pegmatis auctorem, in quo stellarum ortus occasusque descripserat, perinde ac Calippum, Dositheum, Eudoxum, et alios, qui passim ab antiquis
eo nomine citantur. Deinde consentiunt (quod est
rarum) PHILIPPUS, Calippus, Dositheus, Parmeniscus, Conon, Criton, Democritus, Eudoxus, Ion,
v Kal. Octob. Capellam matutino exoriri, et ut Καlend. Hados. Tum lib. 1 in catalogo scriptorum
externorum lib. xvii cum Thalete, Eudoxo, Calippo, Dositheo, etc., nominatur Philippus. Ptolem
mæus in libro De significat. fixarum Græce a nobis
edito, Philippi parapegma non semel laudat. Thoth
Ixx: Ο κοινός Ιππου, καὶ Ανδρομέδας ἑῷος δύνει.
PG 19:815APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
contineri dies 6940, nienses vero 235 cum interca- Παρετήρησαν γὰρ ἐν τοῖς ιθ' ἔτεσι περιέχεσθαι ἡμέ
laribus mensibus. Aguntur autem in 19 annis men.
ses intercalares septem. Annus igitur secundum
eos fit dierum 365 5/19. In mensibus autem 235
cavos posuerunt 110, plenos vero 125. Itaque non
agitur unus post alterum cavus et plenus, sed interdum quoque duo pleni continuantur. Hoc enim
natura in apparentiis admittit ad lunæ rationem,
quod in octaeteride non inerat. In 235 autem niensibus cavos posuerunt 110 propter hanc causam.
Cum menses agantur 255 in 19 annis, finxerunt hos
omnes 30 dierum; et colliguntur dies 7050. Oporsebat autem dici 110 cavos, quam ob causam in
periodo decemnovennali dies fiunt secundum lunam 6940. Cum igitur omnes menses 30 dierum
aguntur, dies 7050 superant dies 6940, diebus 110.
Quare 110 menses colligunt cavos, ut in 255 mensibus compleantur dies periodi decemnovennalis
6940; ut, quantum licebat, maxime ex æquo dierum exemplilium administratio fieret, diviserunt
6940 dies in 110. Fiunt igitur dies 63. Per dies igitur 65 oportet unum exemptilem facere diem in
eadem periodo. Neque semper fit exemptilis dies
tricesimus, sud is, qui post 65 dies cadit, exempti63
lis dicitur. In hac periodo videntur menses pulchre sumpti, et intercalares sic ordinati, ut ad apparentias congruant. Tempus vero annuum apparentiis congruum sumptum est. Nam tempus annuum ex pluribus annis observatum congruit,
quod sit dierumn 365 1/4. At annus ex enneadecaeteride collectus constat diebus 365 5/19, qui numerus numerum 5651/4, superat 4/76. Quam ob causam Calippus cum suis correxerunt excessum diei,
et constituerunt periodum 76 annorum, constantem ex quatuor decemnovennalibus, quæ continent menses quidem 940, e quibus intercalares
28, dies vero 22759 ". Ordine autem mensium intercalarium simili sunt usi. Ac videtur omnium
maxime eadem periodus ad apparentias congruere.
CAPUT VII.
De lunæ illuminationibus.
Luna a sole illuminatur, semper enim spiendentein partem habet conversam ad solem: et cum
oritur ante solem, pars ejus splendens ad ortum
* Hæc cuni Greco non concordant.
ρας το μ', μήνας δὲ σλε' σὺν τοῖς ἐμβολίμοις. Αγο
ται δὲ ἐν τοῖς ιθ' ἔτεσι μῆνες ἐμβόλιμοι ἑπτά. Γίνεται
οὖν ὁ ἐνιαυτὸς κατ' αὐτοὺς ἡμερῶν τξε' καὶ ε' έννεακαιδεκάτων. Ἐν δὲ τοῖς σλε' μησὶ κοίλους ἔταξαν μι
πλήρεις δὲ ρκε'· ὥστε μὴ ἄγεσθαι ἕνα καὶ ἕνα κοίλον
καὶ πλήρη, ἀλλὰ καὶ β' ποτὲ κατὰ τὸ ἑξῆς πλήρεις.
Τοῦτο γὰρ ἡ φύσις ἐπὶ τῶν φαινομένων ἐπιδέχεται
πρὸς τὸν τῆς σελήνης λόγον· ὅπερ ἐν τῇ ὀκταετηρίδι
οὐκ ἐνῆν. Ἐν δὲ τοῖς σλε' μησὶ κοίλους ἔταξαν ρι' δι'
αἰτίαν τοιαύτην. Ἐπεὶ μῆνες ἄγονται σλε' ἐν τοῖς τὴν
ἔτεσιν, ὑποστήσαντο τούτους ἅπαντας τριακονθημέ
ρους· καὶ συνάγονται ἡμέραι ζν. Ἔδει δὲ λέγεσθαι
ρι' κοίλους, δι᾿ ἣν αἰτίαν τῇ ἐννεακαιδεκαετηρίδι
ἡμέραι γίνονται κατὰ σελήνην ταμ. Πλεονάζουσιν
οὖν, τριακονθημέρων ἀγομένων πάντων τῶν μηνῶν,
αἱ ζν ἡμέραι τῶν 5 μ' ἡμερῶν ἡμέρας ρι'. Διὸ ρί
μῆνας συνάγουσι κοίλους, ἵνα ἐν τοῖς σλε' μησὶ συμπληρωθῶσιν αἱ τῆς ἐννεακαιδεκαετηρίδος ἡμέραι
σαμ'· ἵνα, ὡς ἐνδέχεται, μάλιστα δι᾽ ἴσου ἡ τῶν ἐξαιρετίμων ἡμερῶν γένηται πραγματεία, ἐμέρισαν τὰς
ας μ' ἡμέρας εἰς ρι'. Γίνονται οὖν ἡμέραι ξγ'. Δι'
ἡμερῶν ἄρα ξγ' ἐξαιρέσιμον τὴν ἡμέραν ἄγειν
δεῖ ἐν αὐτῇ τῇ περιόδῳ. Οὐδὲ γίνεται ἐξαιρέσιμος ἡ
τριακάς διὰ παντὸς, ἀλλ' ἡ διὰ τῶν ἔγ' ἡμερῶν πίσ
πτουσα ἐξαιρέσιμος λέγεται. Ἐν δὲ τῇ περιόδω ταύτῃ
δοκοῦσιν οἱ μὲν μῆνες καλῶς εἰλῆφθαι, καὶ οἱ ἐμβό
λιμοι συμφώνως τοῖς φαινομένοις διατετάχθαι. Ο δὲ
ἐνιαύσιος χρόνος σύμφωνος 88' είληπται τοῖς φαινο
μένοις. Ο γὰρ ἐνιαύσιος χρόνος ἐκ πλειόνων ἐτῶν
παρατετηρημένος συμπεφώνηκεν, ὅτι ἐστὶν ἡμερῶν
τξε' α/β. Ὁ δὲ ἐκ τῆς ἐννεαδεκαετηρίδος συναγόμε
νος ἐνιαυτός ἐστιν ἡμερῶν τξε', εννεακαιδεκάτων ε'.
Πλεονάζουσι δὲ αὗται τῶν τξε' α/δ ἡμέρας έβδομη
κονθέκτῳ. Δι' ἣν αἰτίαν οἱ περὶ Κάλιππον γενόμενοι
ἀστρολόγοι διωρθώσαντο τὸ πλεονάζον τῆς ἡμέρας,
καὶ συνεστήσαντο τὴν ἑξκαι εβδομηκονταετηρίδα συν
εστηκυῖαν ἐκ τεσσάρων εννεακαιδεκαετηρίδων, αίτινες
περιέχουσι μῆνας μὲν ἐμ', ὧν ἐμβόλιμοι κη', ἡμερῶν
δὲ δισμυρίων ζυνθ'. Τῇ δὲ τάξει τῶν ἐμβολίμων
ὁμοίως ἐχρήσαντο. Καὶ δοκεῖ μάλιστα πάντων ή αὐτὴ
περίοδος τοῖς φαινομένοις συμφωνείν.
Περὶ σελήνης φωτισμών.
ή
Η σελήνη ὑπὸ τοῦ ἡλίου φωτίζεται. Αεὶ γαρ τὸ
λαμπρὸν πρὸς ἥλιον ἐπεστραμμένον ο ἔχει· καὶ
ὅταν προανατέλλει τοῦ ἡλίου, τὸ λαμπρὸν αὐτῆς πρὸς
γ. ἵνα δέ. 20. Leg. οὐ σύμ. 30 γρ. ἀπεστραμμένον.
Ευκτήμονι, ΦΙΛΙΠΠΟ και Κόνωνι επισημαίνει.
Item xiv die Athyr, et xx die Mechir, nec non
XXIX, Phamenoth xvi, Pharmuthi xar, Pachon v,
Epiphi xiv. In calce vero scholiastes loca percensens, in quibus observationes ab iis, quorum usus
erat testimoniis, facta sunt, Philippum ait in Pe
loponneso et Locride versatum esse. Stephanus
De urbibus in Μέδμη, que est Medana Bruttiorum
oppidum: Ο πολίτης Μεδμαῖος, ὅθεν ἦν Φίλιππος
ὁ ἀξιόλογος ἀνὴρ, ὁ περὶ ἀνέμων γεγραφώς, Italus
ergo, atque e Bruttiis oriundus fuit exisius ille
astronomus, qui de ventis scripserat. Proclus
lib. ut in Euclidis Elementa, pag. 19, ejusdem meniinit: Φίλιππος δὲ ὁ Μεταῖος Πλάτωνος ὢν μαθη
τῆς, καὶ ὑπ' ἐκείνου προτραπεὶς εἰς τὰ μαθή
ματα. Philippus Medmaus (ita leg. non Melaus)
Platonis discipulus, et ab eodem incitatus ad mathematicas arles.
Δι' ἡμερῶν ἄρα. Hunc locum expendimus
lib. De doctrina temporum, cap. 9. Tuni de Metonica et Calippica periodo plene ibidem egimus.
PG 19:817Ἀνατολὴν βλέπει· καὶ ὅταν προδύνῃ τοῦ ἡλίου, καὶ respicit: et cum occidit ante solem, et cum occi
ὅταν ἐπικαταδύνῃ τῷ ἡλίῳ, ἐπέστραπται τὸ λαμπρόν
πρὸς τὸν ἥλιον. Ἐν δέ τισι τῶν ἡμερῶν παρατετήρηται ἡ σελήνη κατὰ τὸ σπάνιον ἐπικαταδύνουσα τῷ
ἡλίῳ, καὶ τὸ λαμπρὸν ἔχουσα βλέπον πρὸς τὴν δύσιν.
Παραλλάξασα δὲ τῇ νυκτὶ πρὸς τὸν ἥλιον, καὶ προανατείλασα τοῦ ἡλίου, τὸ λαμπρὸν ἔχουσα θεω
ρεῖται πρὸς ἀνατολήν. Ἐξ οὗ φανερόν, ὅτι ἡ σελήνη
ὑπὸ τοῦ ἡλίου φωτίζεται. Παρατήρηται δὲ καὶ
τὰ τοιαῦτα. Ὅτε μὲν γὰρ κατὰ χειμερινάς τροπάς
ὑπάρχων ὁ ἥλιος ἀνατέλλῃ, τότε τὸ μεσαίτατον τοῦ
πεφωτισμένου βλέπει πρὸς τὸν ἥλιον· ὥστε τὴν τὰς
κεραίας ἐπιζευγνύουσαν τῆς σελήνης εὐθεῖαν δίχα
καὶ πρὸς ὀρθὰς τέμνεσθαι ὑπὸ τῆς εὐθείας τῶν ἀγο
μένων ἀπὸ τοῦ κέντρου τοῦ ἡλίου ἐπὶ τὴν διχοτομίαν
τῆς σελήνης· ὅταν δὲ κατὰ θερινὰς τροπὰς ὑπάρχων
ἀνατέλλῃ ὁ ἥλιος, πάλιν ἔστραπται τὸ μέσον τοῦ πεφωτισμένου πρὸς τὸ μέσον τοῦ ἡλίου· ὥστε ὁμοίως
διχοτομεῖσθαι, καὶ πρὸς ὀρθὰς τέμνεσθαι τὴν προει
ρημένην εὐθεῖαν. Τὸ δὲ αὐτὸ γίνεται καὶ ἐπὶ τῶν δύσεων ὥστε καὶ διὰ τούτου τοῦ σημείου συνάγεσθαι,
ὅτι ὑπὸ τοῦ ἡλίου φωτίζεται ἡ σελήνη. Πεφωτισμέναν μέντοιγε διὰ παντὸς αὐτῆς τὸ ἴσον ἐστὶν ὡς ἡμισφαίριον· οὐ φαίνεται δὲ διὰ παντὸς αὐτῆς τὸ ἴσον
πεφωτισμένον ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν ὅρασιν, διὰ τὰς
πρὸς τὸν ἥλιον ἀποστάσεις. Όταν μὲν γὰρ ἐν τῇ
τρακάδι ἐν τῇ αὐτῇ μοίρᾳ γένηται ὁ ἥλιος καὶ ἡ
σελήνη, τότε τὸ ἡμισφαίριον ἐπεστραμμένον πρὸς τὸν
ἥλιον, ἀπεστραμμένον δὲ ἀπὸ τῆς ἡμετέρας όψεως,
φωτίζεται· ὑποκάτω γὰρ ἡ σελήνη φέρεται τοῦ
ἡλίου· ὅταν δὲ παραλλάξῃ ἡ σελήνη πρὸς τὸν ἥλιον
περὶ τὴν νουμηνίαν, τότε μηνοειδής ή σελήνη
θεωρεῖται· τοῦ γὰρ ἡμισφαιρίου τοῦ πεφωτισμένου
μικρόν μέρος παρακλίνεται πρὸς τὴν ἡμετέραν
ὅρασιν· ὅταν δὲ ἀπέχῃ ἡ σελήνη ἀπὸ τοῦ ἡλίου
ἐν ταῖς ἐφεξῆς ἡμέραις, πλεῖον ἀεὶ καὶ πλεῖον τὸ πε
φωτισμένον ὑφ' ἡμῶν θεωρείται· ὅταν δὲ τὸ α/δ με
ρος τοῦ ζωδιακού κύκλου ἀπόσχῃ σελήνη, διχότομος
θεωρεῖται· τότε γὰρ ἡμισφαιρίου τοῦ πεφωτισμένου
ὑπὸ τοῦ ἡλίου τὸ ἥμισυ ἐφ' ἡμᾶς ἐπέστραπται· μείζονος δὲ γενομένου τοῦ διαστήματος τῆς σελήνης ἀπὸ
τοῦ ἡλίου, μεῖζον καὶ τὸ πεφωτισμένον· ὅταν δὲ κατὰ
διάμετρον γένηται τῷ ἡλίῳ, τὸ πεφωτισμένον ἡμισφαίριον ἐναντίον γίνεται πρὸς τὴν ἡμετέραν δρασιν.
dit post solem, pars splendens ad solem conversa
est. In quibusdam autem diebus observata est luna
raro occidere post solem, et habere partem splendidam respicientem occasum. Cum vero nocturno
tempore alternis variat ad solem, et ante solem oritur; videtur splendentem partem habere ad ortum.
Unde manifestum est lunam a sole illuminari.
Observata sunt et talia. Cum enim sol in hibernis
conversionibus exsistens oritur, tunc medium illuminatæ partis lunæ respicit ad solem: ita ut
recta linea, quæ cornua lunæ conjungit, æqualiter, et ad angulos rectos secetur a recta earum
linearum, quæ ducuntur a centro solis ad æqualem sectionem lunæ; cum vero sol in æstivis
exsistens conversionibus oritur, rursus medietas
illuminatæ partis lunæ conversa est ad medium
solis; ita ut similiter qualiter, et ad augulos
rectos secetur prædicta recta. Idem fit et in occasibus; ut per hoc etiam signum colligatur, a sole
lunam illuminari. Veruntamen pars lunæ media
tanquam bemisphærium semper illumiuatur: non
tamen semper apparet ejus pars media illuminata,
quoad nostrum aspectum, propter ejus a sole distantiam. Cum enim die tricesimo in eodem gradu
fuerint sol et luna, tum hemisphærium conversum
quidem ad solem, aversum vero a visione nostra
illuminatur, fertur enim luna infra solem, cuni
vero alternis vicibus luna variat ad solem cirea
novilunium, tunc luna falcata apparet; nam hemisphaerii 24 illuminati parva pars declinat ad
nostram visionem; cum vero abest luna a sole in
diebus sequentibus, plus semper de illuminata
parte a nobis conspicitur; cum autem per quadranten zodiaci circuli abfuerit luna, dimidiala
apparet; tunc enim hemisphærii illuminati a solo
medietas ad nos conversa est; cum major ût lunæ
a sole distantia, etiam major est pars illuminata;
cum autem opposita fuerit soli, illuminatum hemisphaerium nostro conspectui offertur. Et ut universe dicam, secundum rationem distantiarum
magnitudines illuminationum spectantur. Postreτ», cum luna subierit solem, expers luminis apparel. Hemisphærium enim ejus illuminatum surΚαὶ καθόλου δὲ πρὸς λόγον τῶν διαστάσεων τὰ μεγέθη sum ad solem conversum est: unde jure pars
lunæ illuminata non spectatur. Ex quibus manifestum est, lunam a sole illuminari. Accipit autem
omnes configurationes luna quatuor in menstruo
tempore, bis eas eiiciens. Sunt autem configurationes hæ, faleata, dimidiata, ribbosa et plena.
Falcata efficitur circa principia mensium; dimidiata circa diem octavam mensis; gibbosa circa
duodecimam; et plena circa medietatem mensis:
ac rursus gibbosa post medietatem mensis; diımıdiata circa vicesimam tertiam; et falcata circa
extremos menses.
τῶν φωτισμῶν θεωρεῖται. Τὸ δὲ τελευταῖον, ὅταν
υποτροχάσῃ τῷ ἡλίῳ ἡ σελήνη, ἀφώτιστος βλέπεται.
Τὸ γὰρ ἡμισφαίριον αὐτῆς τὸ πεφωτισμένον ἄνω πρὸς
τὸν ἥλιον ἐπέστραπται· ὅθεν εὐλόγως ἡμῖν ἀθεώρητον
γίνεται τὸ πεφωτισμένον μέρος τῆς σελήνης. Ἐξ ὧν
φανερόν, ὅτι ἡ σελήνη ὑπὸ τοῦ ἡλίου φωτίζεται.
Λαμβάνει δὲ τοὺς πάντας σχηματισμοὺς ἡ σελήνη ἐν
το μηνιαίων χρόνῳ τέσσαρας, δὶς αὐτοὺς ἀποτελοῦσα.
Εἰσὶ δὲ οἱ σχηματισμοί οἶδε, μηνοειδής, διχότομος,
ἀμφίκυρτος, πανσέληνος. Μηνοειδής μὲν οὖν γίνεται
περὶ τὰς ἀρχὰς τῶν μηνῶν· διχότομος δὲ περὶ τὴν
ἐγνην τοῦ μηνός· ἀμφίκυρτος δὲ περὶ τὴν δωδεκάτην· πανσέληνος δὲ περὶ τὴν διχομηνίαν. Καὶ πάλιν ἀμφίκυρτος μετὰ τὴν διχομηνίαν· διχότομος δὲ περὶ τὴν εἰκιστὴν τρίτην· μηνοειδὴς δὲ περὶ τὰ ἔσχατα τῶν
μηνών.
PG 19:819APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
Non semper autem in diebus ejusdem nominis
easdem configurationes luna efficit, sed in diversis diebus secundum inæqualitatem motus. Cum
enim celerrima est, apparet luna falcata ipso die
novilunii; cum tardissima, die tertio, et manet
falcata interdum usque ad diem quintum; interdum cum tardissima est, usque ad septimum diem;
dimidiata efficitur, cum est velocissima, circa sextum; cum tardissima, circa octavum; gibbusa
efficitur, cum est celerrima, circa decimum; cum
est tardissina, circa 13; plena redditur, cum est
celerrima, circa 13; cum tardissima, circa 17;
gibbosa secundo, cum est celerrima, fit circa 18,
cum tardissima, circa 92; diuidiala secundo, cum
est celerrima, circa 21, cum tardissima, circa 23;
falcata secundo fit, cum est celerrima, circa 25,
cum est Lardissima, circa 26. Totum auten lemnpus menstruum est dierum 29 1/2 1/3. Est enim
mensis tempus a conjunctione ad conjunctionein;
a plenilunio ad plenilunium, conjunctio autem est
tempus in quo sol et luna in eodem gradu consiluuntur. Quod contingit die 30 mensis.
CAPUT VIII.
De eclipsi solis.
Οὐ διὰ παντὸς δὲ ἐν ταῖς ὁμωνύμοις ἡμέραις τοὺς
αὐτοὺς σχηματισμούς ἡ σελήνη ἀποτελεῖ. Αλλ' ἐν
διαφόροις ἡμέραις κατὰ τὴν ἀνωμαλίαν τῆς κινή
σεως. Ταχίστη μὲν γὰρ φαίνεται ἡ σελήνη μηνοειδής
τῇ νουμηνίᾳ· βραδυτάτη δὲ τῇ τρίτῃ. Καὶ μένει
μηνοειδής, ὁτὲ μὲν 40 ἕως τῆς πέμπτης, ότὲ δὲ βραδύτατον, ἕως τῆς ἑβδόμης· διχότομος δὲ γίνεται τα
χίστη μὲν περὶ τὴν ἕκτην, βραδυτάτη δὲ περὶ τὴν
ὀγδόην· ἀμφίκυρτος δὲ γίνεται περὶ τὴν δεκάτην
ταχίστη, βραδυτάτη δὲ περὶ τὴν ιγ' πανσέληνος δὲ
γίνεται ταχίστη μὲν περὶ τὴν ιγ', βραδυτάτη δὲ περὶ
τὴν ιη'. Αμφίκυρτος δὲ τὸ δεύτερον, ταχίστη μὲν
ἀνατέλλει περὶ τὴν της, βραδυτάτη δὲ περὶ τὴν κβ'.
Διχότομος δὲ γίνεται τὸ δεύτερον ταχίστη μὲν περὶ
τὴν εἰκάδα και μίαν, βραδυτάτη δὲ περὶ τὴν εἰδ
κάδα και τρίτην· μηνοειδής δὲ γίνεται τὸ δεύτερον,
ταχίστη μὲν περὶ τὴν εἰκάδα καὶ πέμπτην, βραδι
τάτη δὲ περὶ τὴν εἰκάδα καὶ ἔκτην. Ὁ δὲ πᾶς μηνι
αῖος χρόνος ἡμερῶν ἐστι κθ' α/βα/γ· ἔστι γὰρ μὴν χρό
νος ἀπὸ συνόδου εἰς σύνοδον, ἀπὸ τῆς παντελήνου ἐπὶ
τὴν πανσέληνον· σύνοδος δέ ἐστι χρόνος, ἐν ᾧ ὁ ἥλιος
καὶ ἡ σελήνη ἐν τῇ αὐτῇ μοίρα γίνονται. Οπερ συμβαίνει τῇ τριακάδι.
Solis eclipses fiunt ex interpositu lunæ. Cum
enim sol superius feratur, luna inferius, cum in
eodem gradu fuerint sol et luna sub solem subieus
ista officit radiis solis, qui ad nos feruntur. Quanobrein ne dicendum quidem est, eas proprie esse
eclipses, sed interpositiones. Nam solis quidem
nulla pars unquam deficiet; nobis vero ipse redditur invisibilis propter incursionem lune. Quam
ob causam ne æquales quidem rursus eclipses
fiunt; sed secundum climatum differentias magnæ
diversitates fiunt circa magnitudines eclipsium.
Eodem enim tempore aliis totus deficit sol; aliis
medietas solis; aliis minor pars medietate; aliis
nulla pars omnino solis deficere videtur. Nam qui
habitant in perpendiculo interpositionis lunæ, his
tolus sol absconditur; qui vero extra perpendiculum partem aliquam interpositionis habent, iis
pars aliqua solis deficere videtur; qui vero omnino extra interpositionem habitant, his nulla pars
solis deficit. Quod autem secundum interjectum
luna sol deficiat, maximum est argumentum, non
fieri in alio die eclipses, nisi tantum in tricesimo,
cum luna conjungitur cum sole; et hinc idem cognoscitur, quod pro ratione locorum magnitudines
eclipsium fiant.
10 γ. ότὲ μὲν ταχίστη, et mox βραδυτάτη
Κατὰ γὰρ τὸν αὐτὸν χρόνον. Totusne sol
aliquando deficiat, an pars ejus aliqua semper
emergat, obducique nequeat, non inter principes
artis illius convenit. Nam anate nostra Tycho Braheus negavit ab luna, quamlibet dejecta, totum ob·
scurari posse solis orbem; ac diametros aspectaΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Η'.
Περὶ ἐκλείψεως ηλίου.
Αἱ τοῦ ἡλίου ἐκλείψεις γίνονται κατ' ἐπιπρόσθη
σιν σελήνης. Μετεωροτέρου γὰρ φερομένου τοῦ ἡλίου,
ταπεινοτέρας δὲ τῆς σελήνης, ὅταν κατὰ τὴν αὐτὴν
μοῖραν γένηται ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη, ὑποτροχάσασα ἡ
σελήνη τῷ ἡλίῳ ἀντιφράττει ταῖς ἀπὸ τοῦ ἡλίου φέρο
μέναις αὐγαῖς πρὸς ἡμᾶς. Διόπερ οὐδὲ ῥητέον αὐτές
κυρίως ἐκλείψεις, ἀλλ' ἐπιπροσθήσεις. Τοῦ μὲν γὰρ
ἡλίου οὐδὲ ἓν μέρος οὐδέποτε ἐκλείψε:· ἡμῖν δὲ
αθεώρητος γίνεται διὰ τὴν ἐπιπρόσθησιν τῆς σελή
νης. Δι' ἣν αἰτίαν οὐδ᾽ ἴσαι πάλιν αἱ ἐκλείψεις γίνονται· ἀλλὰ κατὰ τὰς τῶν κλιμάτων διαφοράς μεγάλαι
παραλλαγαί γίνονται περὶ τὰ μεγέθη τῶν ἐκλείψεων.
Κατὰ γὰρ τὸν αὐτὸν χρόνον οἷς μὲν ὅλος ὁ ἥλιος
ἐκλείπει, οἷς δὲ τὸ ἥμισυ, οἷς δὲ τὸ ἔλαττον τοῦ ἡμίσεως·
οἷς δὲ τὴν ἀρχὴν οὐδὲν μέρος τοῦ ἡλίου ἐκλελοιπὸς θεω
ρεῖται. Ὅσοι μὲν γὰρ κατὰ κάθετον οἰκοῦσι τῆς ἐπιπροσθήσεως, τούτοις ὅλος ἀθεώρητος γίνεται ὁ ἥλιος·
τοῖς δὲ ἔξω μέρος τι τῆς ἐπιπροσθήσεως ἔχουσι μέσ
ρος τι τοῦ ἡλίου ἐκλελοιπὸς βλέπεται· τοῖς δὲ ἔξω
ολοσχερῶς τῆς ἐπιπροσθήσεως οἰκοῦσιν οὐδὲν μέρος
τοῦ ἡλίου ἐκλελοιπος θεωρεῖται. Ὅτι δὲ κατὰ τὴν
ἐπιπρόσθησιν τῆς σελήνης ὁ ἥλιος ἐκλείπει, μέγι
στον τεκμήριον τὸ μὴ γίνεσθαι ἐν ἄλλῃ ἡμέρᾳ τὰς
ἐκλείψεις, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τριακοστῇ μόνον, ὅτε συνοδεύει
ἡ σελήνη τῷ ἡλίῳ, καὶ ἐκ τοῦ πρὸς λόγον τῶν οἰκήστων τὰ μεγέθη τῶν ἐκλείψεων γίνεσθαι.
biles lunæ minores in syzygiis, quam solares, constituit. Pugnat autem ex adverso veterum auctoritas; tum experimenta ipsa magnorum artificum.
Vide Keplerum, capite 3 Optica astronomica, ubi
pluribus exemplis approbat solem aliquando totum
posse deficere, quod hic Geminus noster affirmat,
PG 19:821Περὶ ἐκλείψεως τῆς σελήνης.
25 CAPUT IX.
De eclipsibus lunæ.
Lunæ eclipses fiunt secundum incidentiam lunæ
in umbram terræ. Quemadmodum enim et reliqua
corpora, cum a sole illuminantur, umbras projiciunt, sic etiam terra, cum a sole illuminatur,
projicit umbran. Et certe jam propter magnitu.
dinem terræ contingit, umbram ejus manifestamı
et profundam esse. Cum igitur luna soli diametraliter opponitur, tunc quoque terræ umbra
diametraliter opponitur soli. Unde luna, cum
inferius feratur quam umbra, necessario incidit
in umbram terræ. Semper autem pars ejus, qua
in umbram terræ incidit, non illuminatur a sole
Αἱ τῆς σελήνης ἐκλείψεις γίνονται κατὰ τὴν εἰς τὸ
σκίασμα τῆς γῆς ἔμπτωσιν τῆς σελήνης. Καθάπερ
γὰρ καὶ τὰ λοιπὰ τῶν σωμάτων, φωτιζόμενα ὑπὸ τοῦ
ἡλίου, σκιὰς ἀποβάλλει, οὕτω καὶ ἡ γῆ, φωτιζομένη
ὑπὸ τοῦ ἡλίου, σκιὰν ἀποβάλλει. Καὶ ἤδη μέντοιγε
διὰ τὸ μέγεθος τῆς γῆς εἰλικρινῆ συμβαίνει τὴν σκιὰν
εἶναι καὶ βαθεῖαν. Οταν οὖν κατὰ διάμετρον γένηται
ἡ σελήνη τῷ ἡλίῳ, τότε καὶ τὸ σκίασμα τῆς γῆς κατὰ
διάμετρον γίνεται τῷ ἡλίῳ. "Οθεν ἡ σελήνη ταπεινοτέρα φερομένη τοῦ σκιάσματος, ευλόγως εμπίπτει εἰς
τὸ σκίασμα τῆς γῆς. 'Αεὶ δὲ τὸ ἐμπίπτον αὐτῆς μέρος
εἰς τὸ σκίασμα τῆς γῆς ἀφώτιστον γίνεται τοῦ ἡλίου,
διὰ τὴν ἐπιπρόσθησιν τῆς γῆς. Τότε γὰρ ἐπὶ τῆς αὐ- propter intercursionem terra. Tunc enim in eadem
τῆς εὐθείας γίνεται ὁ ἥλιος καὶ ἡ γῆ, καὶ τὸ σκίασμα
τῆς γῆς, καὶ ἡ σελήνη. Δι' ἣν αἰτίαν οὐδὲ γίνονται
ἐκλείψεις τῆς σελήνης ἐν ἄλλῃ ἡμέρᾳ, ἀλλ' ἐν τῇ
διχομηνία. Τότε γὰρ κατὰ διάμετρον γίνεται ή σε
λήνη τῷ ἡλίῳ. Γίνονται μέντοιγε πᾶσαι αἱ τῆς σε
λήνης ἐκλείψεις ἴσαι· αἱ μὲν γὰρ ἐπιπροσθήσεις απ
γινόμεναι ἐν ταῖς τοῦ ἡλίου ἐκλείψεσι παρὰ τὰς οἰκήσεις διάφοροι γίνονται, δι' ἣν αἰτίαν καὶ τὰ μεγέθη
τῶν ἐκλείψεων διάφορα γίνεται· αἱ δὲ ἐμπτώσεις τῆς
σελήνης εἰς τὸ σκίασμα ἴσαι πᾶσαι γίνονται κατὰ τὴν
αὐτὴν ἔκλειψιν. Ηδη μέντοιγε οὐ διὰ παντὸς τὸ ἴσον
ἐκλείπει τῆς σελήνης. "Οταν γὰρ διὰ μέσου τοῦ ἐκλει
πτικοῦ ἡ σελήνη την πάροδον ποιῆται, ὅλη ἐμπίπτει
εἰς τὸ σκίασμα τῆς γῆς· ὥστε ἀναγκαῖον καὶ ὅλην
αὐτὴν ἐκλείπειν. Ὅταν δὲ παράψηται τοῦ σκιάσματος, μέρος τι τῆς σελήνης ἐκλείπει· ἔστι δὲ τὸ ἐκλει
πτικὸν αὐτῆς μοιρῶν δύο. Ἐν γὰρ τούτῳ τῷ τόπῳ
τάτας τὰς ἐκλείψεις συμβαίνει τῆς σελήνης γίνεσθαι.
Ἐκ δὲ τούτων φανερὸν, ὅτι αἱ τῆς σελήνης ἐκλείψεις
γίνονται κατὰ τὴν εἰς τὸ σκίασμα τῆς γῆς ἔμπτωσιν
πρὸς λόγον γὰρ τῆς κατὰ πλάτος κινήσεως τῆς ἡμε
ρησίου τῆς σελήνης τὰ μεγέθη τῶν ἐκλείψεων σύμ
φωνα γίνεται· καὶ ἐν ἄλλαις ἡμέραις οὐ γίνονται αἱ
τῆς σελήνης ἐκλείψεις, πλὴν ἐν τῇ διχομηνία.
Ὅτι τὴν ἐναντίαν τῷ κόσμῳ κίνησιν οἱ πλάνητες
ποιοῦνται.
Ο κόσμος κινεῖται φορὰν ἐγκύκλιον ἀπ' ἀνατολής
linea recta constituuntur sol, terra, umbra terræ
et luna. Quam ob causam ne fiunt quidem eclipses
lunæ in alio die, nisi in plenilunio. Tunc enim e
diametro luna opponitur soli. Verumtamen omnes
lunæ eclipses funt æquales; nam incursiones, quæ
in solis eclipsibus fiunt, propter loca habitationum
diversae eliciuntur, ob id etiam magnitudines
eclipsium solarium diversæ redduntur: at lune
incidentiæ in umbram fiunt omnes æquales in eadem eclipsi. Jam vero non semper æqualis pars
lunæ deficit. Cum enim per medium circulum
eclipticum luna transitum facit, tota incidit in
umbram terræ. Itaque necessarium est, ut ipsa
tota deficiat. Cum vero attingit umbram, pars
Caliqua lunae deficit: pars autem circuli, quæ
lunam deficere facit, est duorum graduum. In hoc
enim loco omnes eclipses lunæ contingit fieri. Ex
his manifestum est, quod lunæ eclipses fiant secundum incidentiam in umbram terræ; nam ratione
diurni motus lunæ secundum latitudinem fiunt congruæ eclipsium magnitudines, et in aliis diebus
non fiunt lunares eclipses, nisi in plenilunio.
CAPUT X.
Quod contrarium mundo motum planetæ faciant.
Mundus movetur motu circulari ab ortu ad ocἐπὶ δύσιν. Οσοι γὰρ ἂν τῶν ἀστέρων μετὰ τὴν τοῦ casum. Nam quæcunque stellæ pust sulis occasum
ἡλίου δύσιν πρὸς τῇ ἀνατολῇ θεωρηθῶσι, προβαινούσης τῆς νυκτός, μετεωριζόμενοι μᾶλλον ἀεὶ καὶ μᾶλ
που θεωροῦνται· εἶτα βλέπονται πρὸς τῇ μεσουρανή
σεις προβαινούσης δὲ τῆς νυκτός, ἀποκλινόμενοι προς
τὴν δύσιν οἱ αὐτοὶ ἀστέρες θεωροῦνται· καὶ πέρας
δύνοντες ὁρῶνται· καὶ τοῦτο καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν
ἐπὶ πάντων ἀστέρων γίνεται. Ωστε φανερόν, ὅτι ὅλος
ὁ κόσμος πᾶσι τοῖς ἐφ' ἑαυτοῦ μέρεσι κινεῖται καὶ
ἀπ' ἀνατολῆς ἐπὶ δύσιν. Ὅτι δὲ ἐγκύκλιον ποιεῖται
τὴν προφοράν, πρόδηλον ἐκ τοῦ πάντας τοὺς ἀστέρας
ἐκ τοῦ αὐτοῦ τόπου ανατέλλειν, καὶ εἰς τὸν αὐτὸν τά
που δίνειν· ἔτι καὶ διὰ τῶν διόπτρων θεωρούμενο
πάντες οἱ ἀστέρες φαίνονται ἐγκύκλιον ποιούμενοι
την κίνησιν ὅλῃ τῇ περιαγωγῇ τῶν διόπτρων.
ad ortum conspiciuntur, bæ procedente nocte,
magis magisque semper elevari spectantur; deinde
videntur in medio celi. Progrediente autem nocte,
declinare ad occasum eædem stellæ videntur, et
tandem occidere spectantur. Atque hoc quotidie in
omnibus fit stellis. Itaque manifestum est, quo:1
totus mundus cum omnibus suis partibus moveatur, et quidem ab ortu versus occasum. Quod vero
circularem faciat motum, ex eo manifestum est,
quod omnes stellæ ex eodem leco oriantur, et in
eumdem locum occidant; præterea etiam per
dioptra omnes stellæ spectatæ videntur circula
rem motum facere in tota circumductione dioptrorum.
PG 19:823APPENDIX AD EUSEBI CHRONICON.
At sol ab occasu versus ortum fertur motu ▲
contrario mundo. Hoc manifestum est ex stellis,
quæ ante solem oriuntur. Nam quæcunque stellæ
ante ortum solis spectatæ fuerint oriri ante solem,
hae sequentibus noctibus tempestivius conspiciunhæ
tur oriri ante solem, atque hoc fit continuo in
omnibus noctibus. Unde manifestum est, quod in
consequentia signa sol procedat, cum ab occasi
versus ortum moveatur contra mundi motum. Si
vero ab ortu versus occasuin ferretur sol, semper
contingeret eas stellas, quæ prius orirentur, mimime apparere. Nam in antecedentia transiens sigua, debebat cas suis radiis obscurare; stella
enim, cum prope solem fuerint, non videntur,
Etpote a sole obscuratæ. At hoc non fit: sed stellæ,
quæ prius oriuntur, sequentibus noctibus semper
magis magisque ab ortu distantiam habere spectantur ita ut menstruo tempore totum signum constellationis ante solem oriatur, quod prius radiis
solis occultabatur: semper enim illud signum,
quod solem sequitur, a sole fit invisibile, propter
radios solis: illud vero, quod præcedit solem, cunspicitur. In menstruo autem tempore signum
sequens semper est invisibile, cum sol ad id transcat; præcedens vero signum, cum distat duorum
signorum spatio, conspicitur; atque hoc in duodecim signis semper fit. quibus manifestum est,
26 quod sol, cum contra mundi motum feratur, in
consequentia, et nou in antecedentia signa transitum faciat.
Manifestius autem in luna conspicitur motus.
Nam et ipsa contra motum mundi ab occasu versus
ortum videtur moveri: hoc autem in una nocte
potest deprehendi per visionem, cum apparentia
testimonium præbeat. Cum enim apud aliquain
stellarum fixarum conspecta fuerit luna, noete
procedente distat ab illa observata stella ad ortum,
et stella illa a luna ad occasum; ac sæpe in tota
nocte luna gradu ab illa observata stella distat
ad ortum, ita ut in una nocte spectetur motus contrarius mundo. Non enim ad antecedentes stellas
procedit, sed ad consequentes.
Dicunt autem quidam, solem ad consequentia
signa transitum facere, et lunam similiter: verumtamen eos non moveri contra mundum; sed propler magnitudines superari eos a sphæra stellarum
inerrantium; videri autem nobis in consequentia
signa transitum illum fieri juxta motum contrarium; sed hoc non esse verum; et ferri solem, et
lunam ab ortu versus occasum; sed cum superen
tur a mundo, antequam circulum peragrent, in
consequentibus signis spectari. Utuntur autem
quidam et hac similitudine. Si enim aliquis, inquiunt, constitueret cursores duodecim eadem
". τῇ νυκτὶ ή μεῖρα.
Ο μέντοιγε ήλιος ἀπὸ δύσεως ἐπὶ τὴν ἀνατολὴν
φέρεται ὑπεναντίως τῷ κόσμῳ. Τοῦτο δέ ἐστι φανερὸν ἐκ τῶν προανατελλόντων ἀστέρων τοῦ ἡλίου.
Οσοι γὰρ ἂν πρὸ τῆς τοῦ ἡλίου ἀνατολῆς θεωρηθῶσιν
ἀστέρες προανατεταλκότες τοῦ ἡλίου, ἐν ταῖς ἔχομε
ναις νυξιν ἐνωρότερον προανατεταλκότες θεωροῦνται·
καὶ τοῦτο γίνεται κατὰ τὸ ἑξῆς ἐπὶ πασῶν τῶν νυ
κτῶν. Ἐξ οὗ φανερόν, ὅτι εἰς τὰ ἑπόμενα τῶν ζε
δίων ὁ ἥλιος μεταβαίνει, ἀπὸ δύσεως ἐπ' ἀνατολήν
κινούμενος ὑπεναντίως τῷ κόσμῳ. Εἰ δέ γε ἀπὸ τῆς
ἀνατολῆς ἐπὶ τὴν δύσιν ἐφέρετο ὁ ἥλιος, ἀεὶ τοὺς προσ
ανατέλλοντας ἀστέρας ἀθεωρήτους ἂν εἶναι συνέβαι
νεν. Εἰς γὰρ τὰ προηγούμενα μεταβαίνων μέρη, ωφε;-
δεν ἀποκρύπτειν αὐτοὺς ταῖς ἰδίαις αὐγαῖς· ἀεὶ γὰρ
οἱ κατὰ τὸν ἥλιον γινόμενοι ἀστέρες αθεώρητοι ὑπάρ
χουσι, καταυγούμενοι ὑπὸ τοῦ ἡλίου. Νῦν δὲ οὐ γίνε
ται τοῦτο· ἀλλ' οι προανατέλλοντες ἀστέρες ἐν ταῖς
ἐχομέναις νυξὶ πλεῖον ἀεὶ καὶ πλεῖον ἀπὸ τῆς ἀνατο
λῆς ἀπέχοντες διάστημα θεωροῦνται· ὥστε μηνιαίω
χρόνῳ ζώδιον ὅλον προανατέλλειν τοῦ ἡλίου τὸ πρότερον ὑπάρχον ἐν ταῖς αὐγαῖς τοῦ ἡλίου. Αεὶ γὰρ τὸ
μὲν ἑπόμενον ζώδιον ὑπὸ τοῦ ἡλίου ἀθεώρητόν ἐστι
διὰ τὰς αὐγὰς τοῦ ἡλίου· τὸ δὲ προηγούμενον αὐτοῦ
θεωρεῖται. Ἐν δὲ τῷ μηνιαίῳ χρόνῳ ἀεὶ τὸ μὲν ἐπίμενον ζώδιον ἀθεώρητον γίνεται, μεταβαίνοντος εἰς
αὐτὸ τοῦ ἡλίου· τὸ δὲ προηγούμενον ζώδιον δύο ζωδίων διάστημα ἀφεστηκὸς βλέπεται· καὶ τοῦτο ἐπὶ τῶν
13' ζωδίων διὰ παντὸς γίνεται. Ἐξ ὧν φανερόν, ὅτι ὁ
ἥλιος, ὑπεναντίως τῷ κόσμῳ κινούμενος εἰς τὰ ἑπύ
σε μενα τῶν ζωδίων, καὶ οὐκ εἰς τὰ προηγούμενα ποιεί
ται τὴν μετάβασιν.
Ἐκδηλότερον δὲ ἐπὶ τῆς σελήνης θεωρεῖται ἡ κίνη
σις· καὶ γὰρ αὐτὴ ὑπεναντίως τῷ κόσμῳ θεωρεῖται
ἀπὸ δύσεως ἐπ' ἀνατολὴν κινουμένη· τοῦτο δὲ ἐν μια
νυκτὶ δύναται καταλαμβάνεσθαι διὰ τῆς ὁράσεως,
επιμαρτυροῦντος τοῦ φαινομένου. Οταν γὰρ παρά
τινα τῶν ἁπλανῶν ἀστέρων θεωρηθῇ ἡ σελήνη, προ
βαινούσης τῆς νυκτὸς ἀφίσταται ἀπὸ τοῦ παρατετ
ρημένου ἀστέρος πρὸς ἀνατολὴν, καὶ ὁ ἀστὴρ ἀπὸ τῆς
σελήνης πρὸς δύσιν· καὶ πολλάκις ἐν ὅλῃ τῇ νυκτὶ ἡ
σελήνη μοίρα κι ἀπὸ τοῦ παρατετηρημένου ἀστέρος
διίσταται πρὸς ἀνατολήν· ὥστε ἐν μιᾷ νυκτὶ θεωρεί
σθαι τὴν ὑπεναντίαν κίνησιν τῷ κόσμῳ. Οὐ γὰρ εἰς
τοὺς προηγουμένους ἀστέρας προβαίνει, ἀλλ' εἰς τοὺς
Ο ἑπομένους.
$1
Λέγουσι δέ τινες εἰς μὲν τὰ ἑπόμενα ζώδια την
μετάβασιν γίνεσθαι τῷ ἡλίῳ καὶ τῇ σελήνῃ· μή μέν
τοίγε ὑπεναντίως αὐτοὺς κινεῖσθαι τῷ κόσμῳ, ἀλλὰ
διὰ τὰ μεγέθη ὑπολείπεσθαι αὐτοὺς τῆς τῶν ἁπλανῶν
ἀστέρων σφαίρας· δοκεῖν δὲ ἡμῖν εἰς τὰ ἑπόμενα τῶν
ζωδίων τὴν μετάβασιν γίνεσθαι κατὰ τὴν ἐναντίαν
κίνησιν· τοῦτο δὲ μὴ εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ φέρεσθαι μὲν
ἥλιον καὶ σελήνην ἀπ' ἀνατολῆς ἐπὶ δύσιν· κατα:1χουμένους δὲ ὑπὸ τοῦ κόσμου πρὸ τοῦ κύκλον περι
δραμεῖν, ἐν τοῖς ἑπομένοις ζωδίαις θεωρεῖσθαι. Χρον
ται δέ τινες καὶ τῷ ὁμοιώματι τούτῳ. Εἰ γάρ τις,
φασίν, ὑποστήσατο δρομείς εξ' ίσω τάχει χρωμένους,
PG 19:825καὶ ποιουμένους ἐπὶ κύκλου τὴν κίνησιν, εἶτα μέντοι celeritate utentes, et facientes in circulo motum,
γε ἄλλον τινὰ ἕνα βραδύτερον ἐν αὐτοῖς κινούμενον,
ὁμοίαν δὲ τὴν κίνησιν αὐτοῖς ποιούμενον ἐπὶ κύκλου·
άξει μὲν, περικαταλαμβανόμενος ", εἰς τὰ ἑπόμενα
μεταβαίνειν, οὐκ ἔσται δὲ τοῦτο ἐπὶ τῆς ἀληθείας·
ἀλλ' ὁμοίως αὐτοῖς κινούμενος διὰ τὴν βραδυτητα
δάξει εἰς τἀναντία κινεῖσθαι. Τοῦτο δὴ καὶ ἐπὶ τοῦ
ἡλίου καὶ ἐπὶ τῆς σελήνης συμβεβηκέναι. Ἐπὶ γὰρ
τὰ αὐτὰ μέρη κινούμενοι τῷ κόσμῳ, διὰ τὴν βραδυτῆτα εἰς τὰ ἑπόμενα ὑποφέρονται· καθάπερ τὰ ἐπὶ
τῶν ποταμῶν καταφερόμενα πλοία, προκαταταχούμενα ὑπὸ τοῦ ρεύματος, δοκεῖ εἰς τὰ ὀπίσω κινεῖσθαι·
τοῦτο δέ φασι καὶ ἐπὶ τοῦ ἡλίου, καὶ ἐπὶ τῆς σελήνης
συμβαίνειν.
Αὕτη δὲ ἡ δόξα ὑπὸ πολλῶν φιλοσόφων εἰρημένη
ἀσύμφωνος ἐστι τοῖς φαινομένοις· εἰ γὰρ καθ᾽ ὑπό
λειψιν ἐκινοῦντο, υποφερομένων τῶν σωμάτων διὰ τὰ
μεγέθη, ἔδει κατά παραλλήλους κύκλους τὴν ὑπόλει
ψιν γίνεσθαι· καθάπερ καὶ οἱ ἁπλανεῖς ἀστέρες πάνω
τες ἐπὶ παραλλήλων κύκλων φέρονται, διὰ τὸ καὶ τὴν
τοῦ κόσμου φορὰν ἐγκύκλιον εἶναι ἀπ᾿ ἀνατολῆς ἐπὶ
δύσιν. Νυνὶ δὲ οὐχ ὑπολείπονται κατὰ παραλλήλους
κύκλους· ἀλλ᾽ ὁ μὲν ἥλιος, ἐπὶ τοῦ διὰ μέσων τῶν
ζωδίων κύκλου κινούμενος, ἅμα καὶ τὴν κατὰ πλάτος
πάροδον ποιεῖται ἀπὸ τροπῶν ἐπὶ τροπάς· ὡς ἂν, οἷ
μα:, ἰδίας ὑπαρχούσης αὐτῷ τῆς κινήσεως, τῆς μὲν
ἀπ' ἀνατολῆς ἐπὶ δύσιν, τῆς δὲ ἀπὸ δύσεως ἐπ' ἀνατολήν· ἡ δὲ σελήνη ἐν ὅλῳ τῷ πλάτει τοῦ ζωδιακού
κύκλου τὴν πάροδον ποιεῖται. Οὐδὲν δὲ τῶν καθ' ὑπό
λειψιν υποφερομένων ἅμα δύναται κατὰ πλάτος κινεῖσθα:· ἀλλ᾽ ὀφείλει κατὰ τὴν τοῦ κόσμου φορὰν τὴν
ὑπόλειψιν ποιεῖσθαι. Ελέγχει δὲ τὴν δόξαν ψευδή
ὑπάρχουσαν μάλιστα πάντων ἡ περὶ τοὺς πέντε πλά
νητας ἀστέρας κίνησις· ἐκεῖνοι γὰρ ὁτὲ μὲν ὑπολείπονται τῶν ἁπλανῶν ἀστέρων, ότὲ δὲ προηγοῦνται·
ὁτὲ δὲ κατὰ τοὺς αὐτοὺς ἀστέρας μένουσιν· οἱ δὲ
καὶ καλοῦνται στηριγμοί. Τοιαύτης δὲ ὑπαρχούσης
περὶ αὐτοὺς τῆς κινήσεως, φανερόν, ὅτι ἡ ἐπὶ τὰ
επόμενα μετάβασις οὐ γίνεται κατὰ ὑπόλειψιν διὰ
παντὸς γὰρ ἂν ὑπελείποντο. Νυνὶ δὲ ἰδία τίς ἐστιν ἡ
περὶ ἕκαστον σφαιροποιία, καθ᾿ ἣν ποτὲ μὲν εἰς τὰ
επόμενα μεταβαίνουσι, ποτὲ δὲ εἰς τὰ προηγούμενα,
ποτὲ δὲ στηρίζουσιν. Οὕτω δὴ καὶ περὶ τὸν ἥλιον, καὶ
περὶ τὴν σελήνην ἰδία τίς ἐστι καὶ προαιρετική, καὶ
κατὰ φύσιν ἡ περὶ πλάτος κίνησις, καθ᾿ ἣν ἀπὸ δύο
σως ἐπ' ἀνατολὴν κινούμενοι τὴν κατὰ πλάτος πάρσαν ποιοῦνται. "Οτι δὲ οὐ δύνανται καθ᾽ ὑπόλειψιν
εἰς τὰ ἑπόμενα τῶν ζωδίων τὴν μετάβασιν ποιεῖσθαι,
φανερὸν καὶ ἐκ τοῦ μὴ ἀνάλογον τοῖς μεγέθεσι, μηδέ
τοῖς ἀποστήματι τὰς μεταβάσεις γίνεσθαι. Εἰ γὰρ
διὰ τὰ μεγέθη τῶν σωμάτων ὑπεφέροντο, βραδυτέραν
ἔχοντες τῶν ἁπλανῶν ἀστέρων κίνησιν, ἔδει ἀνάλογον
τοῖς μεγέθεσι καὶ τοῖς ἀποστήμασι τὰς ὑπολείψεις
γίνεσθαι· μὴ γινομένου δὲ τούτου, ἀνάγκη λέγειν κατὰ
φύσιν εἶναι τοῖς πλανωμένοις ἀστῆρσι τὴν ὑπεναντίαν
κίνησιν. Ηδη μέντοι διὰ τὴν ἰδίαν ἑκάστου σφαιρ0-
* [. προκαταλαμ.
deinde vero alium quemdam inter ipsos tardius se
moventem, et tamen iis similem motum in circulo
facientem: videbitur quidem is, cum anteveniatur,
in consequentia transire, verum ex rei veritate
hoc non erit; sed cum similiter atque ipsi moveatur, tamen propter tarditatem videbitur in contraria moveri. Atque hoc idem et in sole, et in luna
contingere. Cum enim versus easdem partes cum
mundo moveantur, propter tarditatem in cons
quentia inferius feruntur: quemadmodum navigia,
quæ in fluviis deferuntur, cum a fluxu superantur,
videntur retro ferri. Hoc autem inquiunt et in sole
et in luna contingere.
At hæc opinio, etsi a multis philosophis est
dicta, tamen non congruit cum apparentiis; si
enim juxta hujusmodi relictionem moverentur, cum
corpora illa inferius moveantur, propter magnitutudines oportebat in parallelis circulis hanc relictionem fieri; quemadmodum et stellæ inerrantes
omnes in parallelis circulis feruntur: eo quod
et mundi motus est circularis ab ortu versus
occasum. At non relinquuntur in parallelis circulis;
sed sol cum in circulo per media signa transeunte
moveatur, simul etiam secundum latitudinem facit
motum a solstitio ad solstitium: quod, ut opinor,
proprius ei sit motus hic ab ortu versus occasuin;
ille ab occasu versus ortum; luna vero in tota
latitudine zodiaci circuli motum facit. Nihil vero
eorum quæ secundum relictionem feruntur, simul
putest secundum latitudinem moveri; sed debet
secundum mundi motum relictionem illam facere.
Convincit autem hanc opinionem, quod falsa sit,
maxime omnium motus quinque planetarum; illi
enim interdum relinquuntur ab inerrantibus stellis,
interdum præcedunt eas; interdum apud easdem
stellas manent: quæ etiam stationes vocantur.
Talis cum motus sit planetarum, manifestum est,
quod transitus in consequentia non fat secundum
relictionem. Semper enim quasi a tergo relinqueretur. At nunc cujusque est propria quædam sphæra,
secundum quam nunc in consequentia tendunt,
nunc in antecedentia, nunc vero sunt stationales.
Sic igitur et solis et lunæ proprius est aliquis, et
electivus, et naturalis secundum latitudinem motus; secundum quem cunt ab occasu versus ortum
Doventur, simul illum latitudinis motum faciunt.
Quod vero non possint secundum relictionem in
consequentia signa progressum facere, etiam hinc
est manifestum quod non congruenter cum magnitudinibus, neque cum distantiis hi progressus
fiant. Si enim propter magnitudines corporum inferius moverentur, cum habeant tardiorem motum
quam stellæ inerrantes, oportebat congruenter cum
magnitudinibus et cum distantiis relictiones fieri;
hoc cum non fiat, necesse est dicere, secundum
PG 19:827APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
σθαι.
naturam esse errantibus stellis contrarium illum ποιίαν διαφόρους συμβέβηκε τὰς μεταβάσεις γίνε
motum. Jam certe propter propriam cujusque sphæram contingit diversos fieri progressus.
27 CAPUT XI.
De ortibus et occasibus.
Mundus cum movetur ab ortu versus occasum,
die et nocte restituitur ab ortu versus ortum: in conversione autem mundi omnes stellæ quotidie et
oriuntur et occidunt. Et ortus quidem est apparitio supra horizontem; occasus vero est occultatio,
quæ quotidie fit infra horizontem. Aliter autem
dicuntur επιτολή, καὶ κρύψις, id est apparitio, et
occultatio; quæ nonnulli ex ignorantia secundum
cumdem sensum putant dici. Est autem magna differentia inter ανατολήν εἰ ἐπιτολήν. Ανατολή est
crtus ille, de quo jam dictum est. Αι ἐπιτολή est
iila ad horizontem apparitio, quæ desumitur cum
distantia a sole. Eadem differentia est inter δύσιν,
id est occasum, et κρύψιν, id est occultationem.
Aliter enim dicitur δύσις, occasus, qui est quodidiana infra horizonten: occultatio: aliter vero
κρύψις, id est occullatio quæ fit simul et ad horizontem et ad solem.
Sunt autem cujusque stellæ ortus duo; alii enim
dicuntur matutini, alji vespertini. Matutinus ortus
est, cum simul cum sole oriente stella aliqua oritur, estque eodem tempore in horizonte. Vespertinus ortus est, cum sole occidente oritur stella aliqua simul in horizonte constituta.
Matutinorum et vespertinorum ortuum duæ sunt
differentiæ. Alii enim eorum veri dicuntur; alii
apparentes. Veri cum simul revera stella aliqua in
horizonte constituta oriţur, sole oriente: atque hic
ortus, non videtur propter radios solis. In diebus
autem proxime sequentibus sol, cum contra mundi
motum moveatur, transit in consequentia; stella
vero tantum oritur ante solem, quantum sol in
consequentia transierit in diurno tempore. Nondum
tamen potest spectari ortus astri; adhuc enim a
sole obscuratur. Rursus vero in die proxime sequenti sol in consequentia transiit; stella vero tantum, oritur ante solem, quantum sol in duobus diebus progressus fuit. In diebus deinde continuo sequentibus stella semper magis magisque tempestive
ante solem oriens, cum tantum præorta fuerit, ut
astri ortus spectetur, cum ipsum radios solis effugerit, tunc dicitur stella hæc matutinum apparentem ortum facere. Quam ob causam etiam in tabulis apparentes astrorum ortus prædicuntur; nam
veri ortus sunt invisibiles, atque inobservabiles.
At apparentes ortus, et prædicuntur, et observantur. Eadem rursus etiam est ratio in vespertinis ortibus. Etenim horum duæ sunt differentiæ: horum
enin alii dicuntur veri, alii apparentes. Veri quidem, cum simul vere, secundum præcisionem ra60 γρ. ἡ ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα φανέρωσις.
ή
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΔ'.
Περὶ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν.
Ο κόσμος, κινούμενος ἀπ' ἀνατολῆς ἐπὶ δύσιν,
ἡμέρᾳ καὶ νυκτὶ ἀποκαθίσταται ἀπ' ἀνατολῆς ἐπ'
ἀνατολήν. Ἐν δὲ τῇ τοῦ κόσμου περιστροφή πάντες
οἱ ἀστέρες καθ' ἑκάστην ἡμέραν καὶ ἀνατέλλουσι καὶ
δύνουσι. Καὶ ἔστιν ἀνατολὴ μὲν ἡ καθ' ἑκάστην ἡμέ
ραν γινομένη πρὸς τὸν ὁρίζοντα φάσις· δύσις δὲ
ἡ καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν γινομένη ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα
κρύψις. Αλλως δὲ λέγονται ἐπιτολαὶ καὶ κρύψεις,
ᾶς ἔνιοι ἀγνοοῦντες κατὰ τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ὑπολαμ
βάνουσι λέγεσθαι. Μεγάλη δέ ἐστι διαφορὰ ἀνατολῆς
καὶ ἐπιτολῆς. Ἀνατολὴ μὲν γάρ ἐστιν ἡ προειρη
μένη· ἐπιτολὴ δὲ ἡ γινομένη πρὸς τὸν ὁρίζοντα φάσις
μετὰ τῆς πρὸς τὸν ἥλιον ἀποστάσεως ἀπολαμβανο
μένη. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῆς δύσεως, καὶ ἐπὶ
τῆς κρύψεως. "Αλλως μὲν γὰρ λέγεται δύσις ἡ καθ'
ἑκάστην ἡμέραν γινομένη ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα κρύψις,
ἄλλως δὲ ἡ γινομένη κρύψις πρὸς τὸν ὁρίζοντα ἄμε
καὶ τὸν ἥλιον.
Εἰσὶ δὲ περὶ ἕκαστον τῶν ἀστέρων ἐπιτολαὶ δύο
αἱ μὲν γὰρ αὐτῶν λέγονται ἑωθιναὶ, αἱ δὲ ἑσπέριαι.
Καί ἐστιν ἐῴα μὲν ἐπιτολὴ, ὅταν ἅμα τῷ ἡλίῳ ἀνατέλλοντι συνανατέλλῃ τις ἀστὴρ, κατὰ τὸν αὐτὸν χρό
νον γινόμενος ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος· ἑσπερία δ' ἐστὶν
ἐπιτολή, ὅταν τοῦ ἡλίου δύνοντος ἐπιτέλλῃ τις ἀστήρ
ἅμα κατὰ τὴν ὁρίζοντα γενόμενος.
Τῶν δὲ ἑῴων καὶ τῶν ἑσπερίων ἐπιτολῶν διαφορα!
εἰσι δύο. Αἱ μὲν γὰρ αὐτῶν ἀληθινα. λέγονται, αἱ δὲ
φαινόμεναι· ἀληθιναὶ μὲν, ὅταν ἅμα κατ' ἀλήθειαν
ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος γενόμενος ἀνατέλλοντος τοῦ ἡλίου
συνανατέλλῃ τις ἀστήρ· αὕτη δὲ ἡ ἐπιτολὴ ἀθεώρη
τος γίνεται διὰ τὰς αὐγὰς τοῦ ἡλίου. Ἐν δὲ ταῖς ἐχου
μέναις ἡμέραις ὁ μὲν ἥλιος, ὑπεναντίως κινούμενος,
εἰς τὰ ἑπόμενα μεταβαίνει· ὁ δὲ ἀστὴρ τοσοῦτον προ
ανατέλλει τοῦ ἡλίου, ὁπόσον ὁ ἥλιος εἰς τὰ ἑπόμενα
μεταβῇ ἐν τῷ ἡμερησίῳ χρόνῳ. Ούπω μέντοι δύναται θεωρηθῆναι ἡ τοῦ ἄστρου ἐπιτολή· ἔτι δὲ καταν
γεῖται ὑπὸ τοῦ ἡλίου. Πάλιν δὲ ἐν μὲν τῇ ἐχομένῃ
ἡμέρᾳ ὁ μὲν ἥλιος εἰς τὰ ἑπόμενα μετέβη· ὁ δὲ ἀστὴρ
τοσοῦτον προανατέλλει τοῦ ἡλίου, ὅσον ὁ ἥλιος ἐν ταῖς
δυσὶν ἡμέραις μετεκινήθη. Ἐν δὲ ταῖς ἐχομέναις
ἡμέραις ἀεὶ τοῦ ἀστέρος ενωρότερον μᾶλλον καὶ ἐν
ωρότερον προανατέλλοντος, ὅταν τοσοῦτον προανατέλ
λῃ, ὥστε θεωρηθῆναι τὴν τοῦ ἄστρου ἐπιτολὴν, ἐκπ:-
φευγότος αὐτοῦ τὰς αὐγὰς τοῦ ἡλίου, τότε λέγεται ὁ
ἀστὴρ οὗτος ἑψαν φαινομένην ἐπιτολὴν πεποιῆσθαι.
Δι' ἣν αἰτίαν καὶ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν αἱ φαινόμεναι τῶν
ἄστρων ἐπιτολαὶ προλέγονται, καὶ παρατηροῦνται. Ο
δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἑσπερίων ἐπιτολῶν πάλιν.
Καὶ γὰρ τούτων διαφοραί εἰσι δύο· αἱ μὲν γὰρ αὐτῶν
αληθιναὶ λέγονται, αἱ δὲ φαινόμεναι· ἀληθιναὶ μὲν
ὅταν ἅμα κατ' ἀλήθειαν, τοῦ ἡλίου δύνοντος, ἐπιτείν
PG 19:829τις ἀστὴρ, ἅμα γινόμενος ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος πρὸς τὴν tionis, stella aliqua in horizonte constituta oritur,
κατὰ τὸν λόγον ἀκρίβειαν. Καὶ αὗται δὲ αἱ ἐπιτολαὶ
αθεώρητοι γίνονται διὰ τὰς αὐγὰς τοῦ ἡλίου. Ἐν δὲ
ταῖς ἑξῆς ἡμέραις διὰ τὴν τοῦ ἡλίου μετάβασιν, συν
αιρουμένου τοῦ πρὸς τὸν ἀστέρα διαστήματος, προ
ανατέλλει μὲν πρὸ τῆς τοῦ ἡλίου δύσεως, ἔτι δὲ ὑπὸ
τοῦ ἡλίου καταυγούμενος αθεώρητός ἐστιν. Οταν δὲ
μετὰ τὴν τοῦ ἡλίου δύσιν πρῶτος ἐκπεφευγὼς τὰς
αὐγὰς τοῦ ἡλίου θεωρηθῇ, τότε λέγεται φαινομένην
ἐσπερίαν ἐπιτολὴν πεποιῆσθαι. Ἐν δὲ ταῖς ἐχομέναις
ταξί μετεωρότερος ἀεὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον φαίνεται.
Ομοίως δὲ καὶ τῶν δύσεων διαφοραὶ λέγοντα: δύο
αἱ μὲν γὰρ αὐτῶν ἑῷαί εἰσιν, αἱ δὲ ἑσπέρια:. Εῷαι
μὲν οὖν λέγονται δύσεις, ὅταν τοῦ ἡλίου ἀνατέλλοντος
σύνῃ τις ἀστήρ· ἑσπερία δὲ δύσις λέγεται, ὅταν τοῦ
ἡλίου δύνοντος συγκαταφέρηται τις ἀστὴρ ἅμα γινό
μενος ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα. Εἰσὶ δὲ τῶν ἐῴων δύσεων
διαφοραὶ δύο. Αἱ μὲν γὰρ εἰσιν ἀληθιναι, αἱ δὲ φαινόμεναι· ἀληθιναὶ μὲν, ὅταν ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος γένων
τα: ὅ τε ἥλιος καὶ ὁ ἀστὴρ δύνων. Αὗται δὲ αἱ δύσεις
ἀθεώρητοι γίνονται διὰ τὰς αὐγὰς τοῦ ἡλίου. Φαινομένη δέ ἐστιν ἑα δύσις, ὅταν πρὸ τῆς τοῦ ἡλίου ἀνατολῆς τὸ ἔσχατον δύνων ὁ ἀστὴρ θεωρηθῇ. Ομοίως
δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἑσπερίων δύσεων αἱ διαφοραί εἰσι δύο.
Αἱ μὲν γὰρ αὐτῶν εἰσιν ἀληθιναὶ, αἱ δὲ φαινόμενα:·
ἐληθιναί, ὅταν ἀπαραλλάκτως ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος γένηται ὁ ἥλιος καὶ ὁ ἀστὴρ ἀμφότεροι δύνοντες· ἀθεώ
ρητοι δὲ καὶ αὗται αἱ δύσεις γίνονται διὰ τὰς αὐγὰς
τοῦ ἡλίου· φαινόμεναι δέ εἰσιν ἑσπέριαι δύσεις, ὅταν
μετὰ τὴν τοῦ ἡλίου δύσιν ἐπικαταδύνῃ τις ἀστὴρ c
τῷ ἡλίῳ, θεωρούμενος ὑφ' ἡμῶν. Τῶν μὲν οὖν ἐῴων
ἐπιτολῶν καὶ δύσεων πρότερον γίνονται αἱ ἀληθιναί,
ὕστερον δὲ αἱ φαινόμενα:· τῶν δὲ ἑσπερίων ἐπιτολῶν
τε καὶ δύσεων πρότερον γίνονται αἱ φαινόμεναι, ὕστε
ρον δὲ αἱ ἀληθιναί. Εῴα μὲν ἐπιτολὴ ἀπὸ ἑῴας, καὶ
Εσπερία ἐπιτολὴ ἀπὸ ἑσπερίας ἐπιτολῆς, καὶ καθόλου
πᾶν τὸ ὅμοιον εἶδος ἀπὸ τοῦ ὁμοίου εἴδους, πᾶσι τοῖς
άστροις δι' ἐνιαυτοῦ γίνεται· ὁ γὰρ ἥλιος, ἐνιαυτῷ
ἐξελθὼν τὸν ζωδιακὸν κύκλον, πάλιν κατὰ τοὺς αὐτοὺς
ἀστέρας γίνεται.
Ἑα δὲ ἐπιτολὴ ἀπὸ ἑσπερίας ἐπιτολῆς τοῖς μὲν
ἐπὶ τοῦ ζωδιακού κύκλου κειμένοις ἄστροις δι' ἐξαμήνου γίνεται, καὶ ἑῴα δύσις ἀπὸ ἑσπερίας δύσεως·
τοῖς δὲ βορειοτέροις τοῦ ζωδιακού κύκλου κειμένοις
{προις έψα μὲν ἐπιτολὴ ἀπὸ ἑσπερίας ἐπιτολῆς διά
πλείονος χρόνου ἢ ἐξαμηνιαίου γίνεται· τοῖς δὲ πρὸς
Μεσημβρίαν κειμένοις του ζωδιακού κύκλου ἑα ἐπισ
καλὴ ἀπὸ ἑσπερίας ἐπιτολῆς δι' ἐλάττονος ἢ ἑξαμηνιαίου χρόνου γίνεται. Ο δὲ πλεονάζων χρόνος του
ἐξαμήνου οὐκ ἔστι πᾶσι τοῖς ἄστροις ὡρισμένος, ἀλλ'
οἷς μὲν πλείων, οἷς δὲ ἐλάττων. Τοῖς δὲ γὰρ πρὸς
ἄρχτον ἀεὶ μᾶλλον κειμένοις πλείων ἀεὶ καὶ πλείων
ο χρόνος γίνεται, διὰ τὸ μείζονα τμήματα ὑπὲρ γῆν
φέρεσθαι τοῖς “ἀεὶ μᾶλλον πρὸς ἄρκτον κειμένοις.
Τοῖς δὲ πρὸς μεσημβρίαν μᾶλλον κειμένοις ἀεὶ μᾶλο
λον καὶ μᾶλλον ἐλάττων ὁ χρόνος γίνεται· ἐλάττονα
(. τούς, et κειμένους.
sole occidente. Atque hi ortus sunt invisibiles propler radios solis. In diebus vero sequentibus, cum
propter solis progressum distantia ejus a stella minuatur, stella quidem oritur ante solis occasum,
adhuc tamen a sole obscurata invisibilis est: cum
vero post solis occasum primum conspecta fuerit
efugisse radios solis, tunc dicitur apparentem vespertinumn ortum facere. In sequentibus vero noclibus semper magis magisque sublimis apparet.
Similiter etiam occasuum duæ dicuntur differenLiæ: horum enim alii sunt matutini, alii vespertini,
matutini occasus dicuntur, cum sole oriente occidit stella aliqua. Dicitur vespertinus occasus, cum
sole occidente simul aliqua stella defertur infra
horizontem. Sunt autem matutinorum occasuum
differentiæ duæ. Alii enim sunt veri, alii apparentes veri quidem, cum simul in horizonte constituti fuerint et sol et stella; sol quidem oriens,
stella vero occidens. Ili autem occasus invisibiles
sunt propter radios solis; apparens vero matutinus
occasus est, cum ante solis ortum postremo stella
spectatur occidere. Similiter etiam in vespertinis
occasibus duæ sunt differentiæ. Alii enim eorum
sunt veri, alii apparentes. Veri quidem, cum ambo
penitus in horizonte constituti fuerint, et sol et
stella ambo occidentes. Invisibiles sunt et hi occasus propter radios solis. Apparentes autem occasus
vespertini sunt, cum post 28 solis occasum insuper occidit aliqua stella conspecta a nobis. Ex matutinis igitur ortibus et occasibus, ii qui sunt veri,
prius funt; qui apparentes, posterius. Ex vespertinis vero ortibus et occasibus ii, qui sunt apparentes, prius fiunt; qui veri, posterius. Matulinus
quidem ortus post matutinum, et vespertinus ortus
post vespertinum ortum: et in summa omnis similis species a simili specie omnibus astris per annum contingit; sol enim annuo tempore zodiacum
circulum peragrans, rursus ad easdem stellas accedit.
Matutinus ortus a vespertino ortu iis astris quæ
in zodiaco sunt sita, per semestre tempus contingit;
item matutinus occasus a vespertino occasu; at
iis astris, quæ extra zodiacum versus buream sunt
sita, matutinus ortus a vespertino ortu per majus
tempus quam semestre contingit; astris vero bis,
quæ extra zodiacum versus meridiem posita sunt,
matutinus ortus a vespertino ortu per brevius tempus, quam semestre, contingit. Tempus vero majus semestri non est omnibus astris definitum, sed
aliis longius, aliis brevius. Nam iis astris quæ semper magis magisque versus septentrionem sunt sita,
semper quoque majus majusque tempus contingit:
eo quod semper majora segmenta supra terram ſerantur iis quæ semper magis versus septentrionein
sunt posita. At iis astris quæ versus meridiem ma-
PG 19:831APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
ημβρίαν ἀστέρες κείμενοι.
$32
gis declinaut, semper magis magisque brevius eve- γὰρ τὰ τμήματα ὑπὲρ γῆν φέρονται οι πρός με το
nit tempus; stellæ enim versus meridiem positæ
feruntur in minoribus segmentis supra terrain. ›
Contra iis stellis quæ extra zodiacum versus boream sunt sitæ, tempus illud minus est semestri,
quod est a matutino occasu usque ad vespertinum
ortum. His vero stellis, quæ versus meridiem sunt
positæ, majus semestri est tempus illud, quod est
a matutino occasu usque ad vespertinum ortum.
Varietas autem temporum respondet distantiis stellarum a zodiaco circulo, secundum segmentorum
varietatem, quæ supra terram ab horizonte intercipiuntur.
Ανάπαλιν δὲ τοῖς πρὸς ἄρκτον κειμένοις τοῦ ζωδιακοῦ κύκλου ἐλάττων ἐστὶ χρόνος ἐξαμήνου ὁ ἀπὸ ἑψας
δύσεως μέχρις έσπερίας ἐπιτολῆς· ἐν τοῖς δὲ πρὸς
μεσημβρίαν πλείων ὁ χρόνος ἑξαμήνου ἀπὸ ἑας δύ
σεως μέχρις έσπερίας ἐπιτολῆς. Ἡ δὲ παραλλαγή
τῶν χρόνων ἀκολούθως γίνεται ταῖς προστάσεσι ταῖς
ἀπὸ τοῦ ζωδιακού κύκλου κατὰ τὴν τῶν τμημάτων
παραλλαγὴν τῶν ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβανομένων ὑπὸ
τοῦ ὁρίζοντος.
Τοῖς δὲ ἐπὶ τοῦ ζωδιακού κύκλου κειμένοις άμα
Stellis iis quæ in zodiaco circulo sunt sitæ simul contingit matulinus ortus et vespertinus oc- γίνεται έῴα επιτολὴ καὶ ἑσπερία δύσις, καὶ πάλι
casus, et rursus simul matutinus occasus el vespertinus ortus. Reliquis astris non simul prædictæ species perficiuntur; sed hæ variant secundum
tempora, cum stellæ habeant circularem motum ab
ortu versus occasum. Quæ enim eorum astrorum
sita sunt in circulo æquinoctiali, æqualem habent
cursum supra terram, et infra terram; æqualiter
enim secatur æquinoctialis circulus ab horizonte:
quæ vero astra extra æquinoctialem versus boream sunt sita, hæc majori tempore feruntur supra
horizontem, minore tempore infra horizontem.
Omnium enim circulorum in quibus moventur
inerrantes stellæ, majora segmenta supra terram
intercipiuntur ab horizonte, minora vero infra terram, propter elevationem poli; quæ vero astra extra &
æquinoctialem versus meridiem sunt posita, ea
minorem habent motum supra terram, majorem
infra terram. Rursus enim australes circuli, in
quibus inerrantes stellæ feruntur, minora segmenta
habent supra terram, majora infra terram. Talis
cum sit motus, inerrantibus astris, evenit ut non
omnia quæ simul oriuntur simul etiam occidant,
sed ex iis quæ simul oriuntur ea quæ magis sunt
australia semper prius occidant, eo quod minura
segmenta habeant supia terram; similiter neque
ea quæ simul occidunt, simul etiam oriuntur, sed
ex iis ea quæ sunt magis borealia, prius oriuntur,
eo quod infra horizontem minora habeant segmenta.
Rursus neque ea quæ prius oriuntur, etiam prius
occidunt; sed quædam eorum quæ prius oriuntur,
simul etiam occidunt; quædam vero posterius. Similiter eorum quæ prius occidunt, quædam non
oriuntur prius, sed simul oriuntur et occidunt,
alia prius, alia posterius. Mentionem facit et horum ex parte Aratus, cum sic inquit:
Sed semper Taurus velocior Auriga
In alteram partem descendere, licet simul ascendat.
In his enim inquit, Taurum simul cum Auriga
ortum, prius tamen occidere. Fit autem hoc propter segmentorum excessum, in quibus supra terram, et infra terram inerrantes stella feruntur.
Propter hanc autem sphæram non omnia astra
As ilac desunt in veteribus.
ἅμα ἐψα δύσις καὶ ἑσπερία ἐπιτολή. Τοῖς & λοιποῖς
ἄστροις οὐχ ἅμὲ τὰ προειρημένα εἴδη ἐπιτελεῖται·
ἀλλὰ διαλλάσσει κατὰ τοὺς χρόνους, τῶν ἀστέρων κι
νουμένων ἐγκύκλιον φορὰν ἀπὸ ἀνατολῶν ἐπὶ δύσιν.
Οσα μὲν οὖν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου κεται, τὸν ἴσον δρόμον ὑπὲρ γῆν φέρεται καὶ ὑπὸ γῆν
διχοτομεῖται γὰρ ὁ ἰσημερινός κύκλος ὑπὸ τοῦ ὀρί
ζοντος· ὅσα δὲ τῶν ἄστρων πρὸς ἄρκτον κεῖται του
Ισημερινοῦ κύκλου, ταῦτα πλείονα μὲν χρόνον ὑπρ
γῆν φέρεται, ἐλάττονα δὲ ὑπὸ γῆν. Πάντων γὰρ κι
κλων, καθ' ὧν φέρονται οἱ ἁπλανεῖς ἀστέρες, μείζονα
μὲν τμήματα ὑπὲρ γῆν ἀπολαμβάνεται ὑπὸ τοῦ ὀρ
ζοντος, ἐλάττονα δὲ ὑπὸ γῆν, διὰ τὸ ἔξαρμα του τί
λου. Οσα δὲ τῶν ἄστρων πρὸς μεσημβρίαν κεῖται
τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου, ἐλάττονα μὲν φορὰν ὑπὲρ γῆν
φέρεται, πλείονα δὲ ὑπὸ γῆν. Πάλιν γὰρ τῶν κύκλων,
καθ' ὧν φέρονται οἱ ἁπλανεῖς ἀστέρες οἱ ἐπὶ μετημβρίαν κείμενοι, ἐλάττονα μὲν τμήματα ὑπὲρ γῆν
ἔχουσι, μείζονα δὲ ὑπὸ γῆν. Τοιαύτης δε φοράς τοῖς
ἀπλανέσιν ἄστροις ὑπαρχούσης, συμβαίνει μὴ πάντα
τὰ ἅμα ἀνατέλλοντα καὶ ἅμα δύνειν, ἀλλὰ τῶν
ἅμα ἀνατελλόντων ἀεὶ τὰ πρὸς μεσημβρίαν μάλλον
αὐτῶν κείμενα πρότερον δύνειν, διὰ τὸ ἐλάττονα
τμήματα ὑπὲρ γῆν φέρεσθαι· ὁμοίως δὲ οὐδὲ τὰ
ἅμα δύνοντα ἅμα καὶ ἀνατέλλει, ἀλλὰ τὰ πρὸς ἄρ
κτον αὐτῶν μᾶλλον κείμενα πρότερον ἀνατέλλει, διὰ
τὸ ἐλάττονα τμήματα ὑπὸ γῆν φέρεσθαι. Πάλιν δε
οὐδὲ τὰ πρότερον ἀνατέλλοντα καὶ πρότερον δύνε: -
ἀλλὰ τινὰ μὲν τῶν πρότερον ἀνατελλόντων ἅμα και
δύνει, τινὰ δὲ ὕστερον. Ομοίως δὲ καὶ τῶν πρότερον
δυνόντων τινὰ μὲν οὐ προανατέλλει, ἀλλ᾽ ἅμα μὲν
ἀνατέλλει καὶ δύνει, τὰ μὲν πρότερον, τὰ δὲ ὕστερον.
Μνημονεύει δὲ καὶ τούτων ἐπὶ ποσὸν ᾿Αρατος λέγων
οὕτως·
Αλλ' αἰεὶ Ταῦρος προφερέστερες Ηνιόχοιο
Εἰς ἑτέρην καταβῆναι, όμηλυσίῃ περ ἀνελιών.
Ἐν γὰρ τούτοις φησὶν ἅμα τὸν Ταῦρον τῷ Ηνιόχω
ἀνατείλαντα πρότερον δύνειν. Γίνεται δὲ οὕτω παρά
τὴν τῶν τμημάτων ὑπεροχήν, ὧν ὑπὲρ γῆν φέρονται,
καὶ ὑπὸ γῆν οἱ ἀπλανεῖς ἀστέρες. Διὰ δὲ τὴν τοιαύ
την σφαιροποιίαν οὐ πάντα τὰ ἄστρα ἀνατέλλει κα
PG 19:833ἑκάστην νύκτα· ἀλλὰ τινὰ μὲν ἀνατέλλει καὶ δύνει, oriuntur omni nocte; sed quædam oriuntur et oc
τινὰ δὲ ἀνατέλλει μέν, οὐ δύνει δέ· ἃ δὲ οὔτ᾽ ἀνατέλο
λει, οὔτε δύνει· ἀλλὰ τὰ μὲν ἀρκτικώτερα κείμενα,
μετέωρα ὑπάρχοντα μετὰ τὴν τοῦ ἡλίου δύσιν, πρὸ
τῆς τοῦ ἡλίου ἀνατολῆς ἔτι μετεωρότερα φαίνεται·
τὰ δὲ μεσημβρινώτερα κείμενα οὔτ᾽ ἀνατέλλοντα,
οὔτε δίνοντα θεωρεῖται· ἀλλὰ πάντα τὸν τῆς νυκτός
χρόνον ὑπὸ γῆν φέρονται. "Οθεν καί τινα τῶν ἄστρων
ἀμφιφανῆ καλεῖται, καθάπερ καὶ ὁ ᾿Αρκτοῦρος·
μετὰ γὰρ τὴν τοῦ ἡλίου δύσιν πλεονάκις θεωρεῖται
δύνων τε ἐν τῇ αὐτῇ νυκτὶ, καὶ προανατέλλων τοῦ
ηλίου φαίνεται “. Δι᾿ ἣν αἰτίαν καλεῖται ἀμφιφανής,
ὅτι καὶ ἀφ' ἑσπέρας δύνων, καὶ ἀνατέλλων ἐν τῇ αὐτῇ
νυκτὶ θεωρεῖται. Τὰ δὲ ἐναντίαν ἔχει τάξιν, ὅσα προδύνει μὲν τῆς τοῦ ἡλίου δύσεως, επανατέλλει δὲ μετὰ
τὴν τοῦ ἡλίου ἀνατολήν· ὥστε καθ' ὅλην τὴν νύχτα
με θεωρηθῆναι μήτ' ἀνατέλλοντα, μήτε δύνοντα· &
δή, καλοῦσί τινες νυκτιδιέξοδα. Οὐ κατὰ πάντα δὲ
καιρὸν ταῦτα πάντα τὰ ἰδιώματα περὶ τοὺς αὐτοὺς
ἀστέρας ὑπάρχει· ἀλλὰ περὶ τὰς τοῦ ἡλίου μεταβά
σεις ἀλλοιοῦται καὶ τὰ περὶ τὰς ἀνατολὰς, καὶ τὰ
περὶ τὰς δύσεις.
Περὶ τῶν ἐν γῇ ζωνών.
Ἡ τῆς συμπάσης γῆς ἐπιφάνεια, σφαιροειδής
υπάρχουσα, διαιρεῖται εἰς ζώνας πέντε· ὧν δύο μὲν
αἱ περὶ τοὺς πόλους, ποῤῥώτατα δὲ κείμεναι τῆς
τοῦ ἡλίου παρόδου, κατεψυγμέναι λέγονται, καὶ ἀοίκητοι διὰ τὸ ψύχος· ἀφορίζονται δὲ ὑπὸ τῶν ἀρκτι
κῶν πρὸς τοὺς πόλους· αἱ δὲ τούτων ἑξῆς, συμμέτρως δὲ κείμεναι πρὸς τὴν τοῦ ἡλίου πάροδον, εν
κρατοι καλοῦνται· ἀφορίζονται δὲ αὐταὶ ὑπὸ τῶν ἐν
τῷ κόσμῳ ἀρκτικῶν καὶ τροπικῶν κύκλων, μεταξύ
κείμεναι αὐτῶν. Ἡ δὲ λοιπὴ μέση τῶν προειρημέν
των, κειμένη δὲ ὑπ' αὐτὴν τὴν τοῦ ἡλίου πάροδον,
διακεκαυμένη καλεῖται· διχοτομεῖται δὲ αὐτὴ ὑπὸ
τοῦ ἐν τῇ γῇ ἐσημερινοῦ κύκλου, ὅς κεῖται ὑπὸ τὸν
ἐν τῷ κόσμῳ ἰσημερινόν κύκλον. Τῶν δὲ εὐκράτων
δύο ζωνῶν τὴν βόρειον ὑπὸ τῶν ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς
ο κουμένῃ οἰκεῖσθαι συμβέβηκεν, ἐπὶ μὲν τὸ μῆκος
οὖσαν ὡς ἔγγιστα περὶ δέκα μυριάδας σταδίων, ἐπὶ
δὲ τὸ πλάτος ὡς ἔγγιστα τὸ ἥμισυ.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΓ'.
Περὶ οἰκήσεων.
Τῶν δὲ ἐπὶ γῆς κατοικούντων οἱ μὲν λέγονται
σύνοικοι, οἱ δὲ περίοικοι, οἱ δὲ ἄντοικοι, οἱ δὲ ἀντίπ. δες. Σύνοικοι μὲν οὖν εἰσιν οἱ περὶ τὸν αὐτὸν τό
πον τῆς αὐτῆς ζώνης κατοικοῦντες· περίοικοι δὲ οἱ
ἐν τῇ αὐτῇ ζώνῃ κύκλῳ περιοικοῦντες· ἄντοικοι δὲ
οἱ ἐν τῇ αὐτῇ νοτίῳ ζώνῃ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ἡμισφαίριον
κατοικοῦντες· ἀντίποδες δὲ οἱ ἐν τῇ νοτίῳ ζώνῃ ἐν
τῷ ἑτέρῳ ἡμισφαιρίῳ κατοικοῦντες κατὰ τὴν αὐτὴν
διάμετρον κείμενοι τῇ καθ' ἡμᾶς οἰκουμένῃ· διὸ κέν
κληνται ἀντίποδες. Πάντων γὰρ τῶν βαρέων ἐπὶ τὸ
κέντρον συννευόντων, διὰ τὸ ἐπὶ μέσον εἶναι τὴν φο66
6 γρ. βλέπεται.
cidunt: quædam vero oriuntur quidem, non tairen
occidunt: quædam vero neque oriuntur, neque
occidunt; sed ea, que inagis sunt borealia, cum
sint sublimia post solis occasum, ante solis ortum
adhuc sublimiora apparent; quæ vero sunt magis
29 australia, ea neque oriri, neque occidere videntur sed per omne noctis tempus sub horizonte
feruntur. Unde quædam astrorum vocantur bis apparentia, sicut et Arcturus; post solis enim occasum sæpe videtur et occidere eadem nocte, et arte
solem oriri. Quam ob causam vocatur bis apparens,
quod et a vespera occidere, et oriri in eadem nocte
spectetur. Alia vero ordinem habent contrarium,
quæ occidunt ante solis occasum, oriuntur vero
post sulis ortum, ita ut per totam noctem non videantur neque oriri, neque occidere; quæ nonnulli
vocant νυκτιδιέξοδα. id est noctu late expaliantia.
Non omni autem tempore omnes hæ proprietates
circa easdem stellas eveniunt, sed circa solis
transitus variantur ea quæ ad ortus, et quæ ad occasus spectant.
CAPUT XIL
De zonis in terra.
Totius terræ superficies, cum sit globosa, dividitur in quinque zonas: quarum duæ, quæ sunt
circa polos et longissime site a solis itinere, frigidæ dicuntur, atque inhabitabiles propter frigus.
Determinantur autem a circulis arcticis versus polos; zonæ vero quæ his sunt proxime, et mediocriter positæ ad solis accessum, temperatæ vocantur; determinantur autem hæ a circulis in mundo
arcticis et tropicis, cum inter eos sint sitæ. Reliqua,
quæ est media prædictarum, et sita sub ipso solis
accessu, torrida vocatur; atque hæc a terrestri æquinoctiali æqualiter secatur, qui situs est sub mundano æquinoctiali circulo. Ex temperatis zonis duabus eam quæ est borea, quæque a nobis habitatur,
contingit habitari, cum in longitudinem sit fere
100000 stadiorum, in latitudinem fere dimidio
constet.
CAPUT XIII.
De habitationibus.
Eorum qui in terra habitant, alii dicuntur syncci, alii pericci, alii antcci, alii antipodes. Synœci igitur sunt qui circa eumdem locum ejusdein
zonæ habitant; periæci vero, qui in eadem zona
in circuitu circumhabitant; antœci vero, qui in eaden australi zona sub codem hemisplærio habitant; antipodes vero, qui in australi zona in altero
hemisphario habitant, secundum eamdem diame.
trum positi cum habitabili nostra terra; quamobrem
vocati sunt antipodes. Cum enim omnia gravia versus centrum vergant, eo quod versus medium sit
PG 19:835$
APPENDIX AD EUSEBII CHRONICON.
motus corporum, si ab aliqua habitatione earum ρὰν τῶν σωμάτων, ἐὰν ἀπό τινος οἰκήσεως τῶν ἐπὶ
quæ sunt in nostro orbe habitabili ad centrum
terræ adjungatur aliqua recta, et producatur, tum
hi qui sunt positi secundum extremitatem diametri
in australi zona fiunt antipodes eorum qui in boreali zona habitant.
τῇ καθ᾿ ἡμᾶς οἰκουμένῃ ἐπὶ τὸ κέντρον τῆς γῆς ἐπισ
ζευχθῇ τις εὐθεῖα, καὶ ἐκβληθῇ, οἱ κατὰ τὸ πέρας
κείμενοι τῆς διαμέτρου ἐν τῇ νοτίῳ ζώνῃ ἀντίποδες
γίνονται τῶν ἐν τῇ βορείῳ ζώνῃ κατοικούντων.
Διαιρεῖται δὲ ἡ καθ᾿ ἡμᾶς οἰκουμένη εἰς μέρη
τρία, Ασίαν, Εὐρώπην, Λιβύην. Διπλάσιον δέ ἐστιν
ὡς ἔγγιστα τὸ μῆκος τῆς οἰκουμένης τοῦ πλάτους·
δι' ἣν αἰτίαν οἱ κατὰ λόγον γράφοντες τὰς γεωγρα
φίας ἐν πίναξι γράφουσι παραμήκεσιν, ὡς διπλάσιον
εἶναι τὸ μῆκος τοῦ πλάτους. Οἱ δὲ στρογγύλας γράφοντες τὰς γεωγραφίας πολὺ τῆς ἀληθείας εἰσὶ πε
πλανημένοι· ἴσον γὰρ γίνεται τὸ μῆκος τῷ πλάτει·
ὅπερ οὐκ ἔστιν ἐν τῇ φύσει. Ανάγκη οὖν μὴ τηρεί
Dividitur autem nostra terra habitabilis in tres
partes, Asiam, Europam, Lybian. Duplo autem
major est fere longitudo habitabilis terræ latitudine: quam ob causam qui consentaneas rationi
terræ descriptiones instituunt, oblongas tabulas
adhibent; quod longitudo duplo sit major latitudine. Qui vero terræ descriptiones rotunda figura
faciunt, multum aberrant a vero; æqualis enim fit
Icngitudo latitudini; quod natura non patitur.
Necesse igitur est, ut non serventur dis:antiarum σθαι τὰς ἐπὶ διαστημάτων συμμετρίας τὰς ἐν ταῖς
mensurationes in rotundis descriptionibus. Se
gmentum enim quoddam est sphæræ pars terræ hiabitata, quæ longitudinem duplo habet majorem latitudine, quod segmentum non potest abscindi circulariter. Dimenso autem maximo circulo 30 eorum,
qui sunt in terra secundum meridianum mundi, et
invento myriadum 25, et stadiorum 2000; diametro
vero myriadum 8, et stadiorum 415; diviso autem
meridiano circulo in partes 60, vocatur unum segmentum sexagesimum, quod est 4200. Si enim dividuntur 23 myriades, et 2000 stadia in partes 60,
fit sexagesimum 4200. Distantiæ igitur inter zonas
học modo sunt definitæ. Frigidarum quidem zonarum duarum latitudo utriusque earum est sexagesimorum 6, quæ sunt stadia 25200; temperatarum
vero zonarum latitudo utriusque carum est sexagesimorum 5, quae faciunt stadia 21000; torride z0næ latitudo est sexagesimorum 8. Itaque ab æquinoctiali versus utramque partem usque ad tropicos sunt sexagesina 4, quæ faciunt stadia 16800.
Sunt igitur a polo qui est in terra, qui situs est
47 Pro vis' vet. habet ♂'.
Αναμεμετρημένου δὲ τοῦ μεγίστου. Eratosthenea est haec dimensio maximi circuli, ut auctor est Strabo lib. ut, et Plinius lib. n, cap. 108,
quam stadiorum 252000 mensuram Romana conputatione dicit efficere trecenties, et quindecies
centena millia passuum, quod et verum est. Nam
stadium cxxv passibus constat. Proinde si 252000
per 125 multiplices, fient 51500000 passuum, quæ
sunt milliariorum 31500. At Cleomedes lib. 1, cap.
40, refert ab Eratosthene definitum esse terræ ani
bitum 230000 stadiorum: et qua methodo deprehensus sit modus ille, describit, nimirum ex co
quod angalus, qui gnomone et radio solis includitur Alexandriæ, sole in Cancri tropico meridiano
tempore sito, pars est quinquagesima quatuor reclorum, ut et peripheria circuli in horologio descripti, cui ille angulus insistit, pars est quinquagesima circuli totius. Quare cum Syenen inter et
Alexandriam, quæ sub eodem meridiano sunt, intervallum sit quinque millium stadiorum: quæ est
quinquagesima pars ambitus terræ: totus ambitus
250000 stadiorum colliget. Verum cum tot antiquis
testibus constet ab Eratosthene mensuram illamı,
quam diximus, terreni ambitus esse perscriptam;
videtur paulo plus quinquagesima parte tam angelo, qden gnomon cuin radio continet, quam
στρογγύλοις γεωγραφίαις. Εκτμημά τι γάρ ἐστι
σφαίρας τὸ οἰκούμενον μέρος τῆς γῆς, διπλάσιον
ἔχον τὸ μῆκος του πλάτους, ὅπερ οὐ δύναται ἀποτερματίζεσθαι κύκλῳ. Αναμεμετρημένου δὲ τοῦ μετ
γίστου κύκλου τῶν ἐν τῇ γῇ κατὰ τὸν ἐν τῷ
κόσμῳ μεσημβρινόν, καὶ εὑρημένου μυριάδων κε
καὶ σταδίων β, τῆς διαμέτρου μυριάδων τ', καὶ στά
δίων υιε' στο διαιρουμένου τε τοῦ μεσημβρινοῦ
κύκλου εἰς μέρη ξ', καλεῖται τὸ ἐν τμῆμα ἑξηκοστόν
8 γίνεται ὃσ' στάδια. Ἐὰν γὰρ μερισθῶσιν αἱ κε'
μυριάδες καὶ τὰ β στάδια εἰς μέρη ξ', γίνεται τὸ
ἑξηκοστὸν σταδίων δς'. Ἔστιν οὖν τὰ μεταξὺ τῶν
ζωνῶν διαστήματα τοῦτον ἀφωρισμένα τὸν τρόπον.
Τῶν μὲν κατεψυγμένων ζωνών δύο τὸ πλάτος ἑκατέ
ρας αὐτῶν ἑξηκοστῶν ς', ἅπερ εἰσὶ στάδιοι μὲν
κεσ'· τῶν δὲ εὐκράτων δύο ζωνῶν τὸ πλάτος ἑκατέρας
αὐτῶν ἑξηκοστῶν ε', ἃ γίνεται στάδιοι μὲν κα'· τῆς
δὲ διακεκαυμένης ζώνης τὸ πλάτος ἑξηκοστῶν η'·
ὥστε ἀπὸ τοῦ ἐσημερινοῦ ἐφ' ἑκάτερα πρὸς τοὺς τρο
πικοὺς ἑξηκοστὰ εἶναι δ', ἃ γίνεται στάδια μὲν ἰςω'.
Γίνονται οὖν ἀπὸ μὲν τοῦ πόλου τοῦ ἐν τῇ γῇ, ὅς
circumferentiæ circuli maximi in Sciotherico tributum auctore illo fuisse.
Strabo loco citato Hipparchum ait eumdem curɔ
Eratosthene terræ circuitum sumpsisse, stadiorum
252000. Plinius vero adjecisse illum asserit ad Eratosthenis mensuram paulo minus stadiorum 25000.
Qua ratione maximus circulus erit stad. 277000.
Ut ad Geminum nostrum redeam, cum is terræ
ambitum ex Eratosthenis sententia circumscribat
stadiorum 252000, falsum est quod ex eo consequens facit, diametrum constare stad. 80415. Nam
cum ea ratio sit diametri ad ambitum, quæ est 7 ad
22: oportet diametrum terra colligere stad. 80183
fere.
Διαιρουμένου δὲ τοῦ μεσημβρινού. Circu
lun veteres astronomi in partes sexaginta distribuerunt, ut supra diximus. Ita sexagesimæ cuique
parti competunt stadia 4200. Quod si in 560 partes
dividatur circulus, pars quælibet stadia postulat
700. Vide Achillem Talium Isag. cap. 29. Jam hoc
admonuimus, dimensionem istam ad Rhodiacum
ἔγκλιμα referri, in quo semidiameter arctici circul graduum est 36. Hinc etiam frigidam zonam
definit arctico circulo illius loci proprio: ut quibus
polus gradibus 54, ac deinceps pluribus attollitur,
frigida in zona esse censeantur, quod est absurdum.
PG 19:837κεῖται κατὰ τὸν ἐν τῷ κόσμῳ πόλον, μέχρι τοῦ ἐν sub polo mundi, usque ad circulum arcticum qui
est in terra, stadia 25200: rursus ab arctico qui
est in terra, et sub coeli arctico, usque ad tropicum terrenum, qui ponitur sub cœlesti tropico
æstivo, stadia 21000; rursus ab æstivo tropico
usque ad terrestrem æquinoctialem, qui situs est
sub æquinoctiali mundano, sunt stadia 16800;
rursus ab æquinoctiali usque ad alterumi tropicum
stadia sunt 16500. Deinde a tropico usque ad arcticum sunt stadia 21000; postremno ab arctico
usque ad alterum polum 25200, ut distantia inter polos colligatur esse 12 myriadum, et præterea 6000
stadiorum, quod est dimidium circumferentiæ terræ; nam distantia quæ est a polo usque ad poJum, est semicirculus. Divisio autem horum sexaτῇ γῇ ἀρκτικοῦ στάδιοι μεν κεσ'· ἀπὸ δὲ τοῦ ἐν τῇ
ἢ ἀρκτικοῦ, ὅς κεῖται κατὰ τὸν ἐν τῷ κόσμῳ ἀρ
κτικὸν, πρὸς τὸν ἐν τῇ γῇ τροπικὸν, ὅς κεῖται κατὰ
τὸν ἐν τῷ κόσμῳ θερινόν τροπικὸν, στάδιοι μὲν κα·
ἀπὸ δὲ τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ μέχρι τοῦ ἐν τῇ γῇ
ἰσημερινοῦ, ὅς κεῖται κατὰ τὸν ἐν τῷ κόσμῳ ἐσημε
ρινόν, στάδιοι ιςω. Πάλιν ἀπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ πρὸς
τὸν ἕτερον τροπικὸν ἴςω'· ἀπὸ δὲ τοῦ τροπικοῦ πρὸς
τὸν ἀρκτικὸν στάδια κα'· ἀπὸ δὲ τοῦ ἀρχτικοῦ πρὸς
τὸν ἕτερον πόλον χεσ· ὥστε συνάγεσθαι τὸ μεταξὺ
τῶν πόλων διάστημα μυριάδων ιβ' καὶ στάδιων 5,
ὅπερ ἐστὶν ἥμισυ τῆς περιμέτρου τῆς γῆς· τὸ γὰρ
ἀπὸ τοῦ πόλου ἐπὶ τὸν πόλον ἐστὶν ἡμικύκλιον. Ἡ
δὲ διαίρεσις τῶν ἑξηκοστῶν τούτων καὶ ἐν ταῖς κρι
χωταῖς σφαίραις ἡ αὐτὴ ὑπάρχει. Κατασκευάζονται gesimorum etiam in armillaribus sphäris eadem
γὰρ αἱ κρικωταὶ σφαῖραι οὕτως· ἀπὸ τοῦ πόλου ὁ
ἀρκτικὸς διίσταται μοίρας λς', ἅπερ ἐστὶν ἑξηκοστά
ς· ἐξάκις γὰρ ἐξ γίνεται λς'. Ὁ δὲ ἀρκτικὸς ἀπὸ
τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ διίσταται μοίρας λ'· ἅπερ ἐστὶν
ἑξηκοστὰ ε'. Ὁ δὲ θερινός τροπικὸς ἀπὸ τοῦ ἰσημε
ρινοῦ διέστηκε μοίρας κδ', ἅπερ ἐστὶν ἑξηκοστὰ δ'·
ὁ δὲ ἰσημερινὸς ἀπὸ τοῦ χειμερινοῦ τροπικού δι
έστηκε τὰς ἴσας μοίρας κδ'· ὁ δὲ χειμερινός τροπι
κὸς τοῦ ἀνταρκτικοῦ διέστηκε μοίρας λ'· ὁ δὲ ἀντα
κτικὸς ἀπὸ τοῦ νοτίου πόλου διέστηκε μοίρας λα
ὥστε πάλιν ἀπὸ τοῦ πόλου ἐπὶ τὸν πόλον συνάγεσθαι μὲν μοίρας ρπ', ἑξηκοστὰ δὲ λ'· πρὸς γὰρ τοῦτο
τὸ ἐν κλίμα καὶ αἱ κρικωταὶ σφαῖραι κατασκευάζον
ται, καὶ αἱ στερεαί, τῶν ἀρκτικῶν μόνων μεταπι
πάντων ἔν τισιν οἰκήσεσι κατὰ τὰς διαστάσεις. Αἱ
μέντοιγε ἐν τῇ γῇ ζῶναι πρὸς τὸ εἰρημένον ἓν κλίμα
λαμβάνουσι τὴν διαίρεσιν τῶν ἐπὶ τῆς γῆς κατοι
κούντων. Οσοι μὲν οὖν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ παραλλήλου
κατοικοῦσι, τούτοις τὰ αὐτὰ φαινόμενα κατὰ τὰς
οἰκήσεις γίνονται, καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν ἴσα,
καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἐκλείψεων τοιαῦτα, καὶ
τῶν ὡροσκοπείων καταγραφαὶ αἱ αὐταί· καὶ καθπου πάντα τὰ περὶ τὰς οἰκήσεις τὰς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ
παραλλήλου κειμένας, τὰ αὐτὰ ὑπάρχει. Τὸ γὰρ ἔγε
κλιμα τοῦ κόσμου μένει τὸ αὐτό. Παρὰ γὰρ τὸ ἔγε
κλιμα τοῦ κόσμου διάφορα γίνεται τὰ φαινόμενα. Αἱ
μέντοιγε ἀρχαὶ τῶν ἡμερῶν καὶ αἱ τελευταὶ οὐχ
ἅμα πᾶσι γίνονται, ἀλλ᾽ οἷς μὲν πρότερον, οἷς δὲ
ὕστερον. Καί ἐστιν ἡ παρὰ πᾶσιν 45 α' ὥρα, παρ'
ἄλλοις μέσον ἡμέρας οὖσα, παρ' οἷς δὲ δύσις οὖσα.
Ηδη μέντοιγε πρὸς τὴν αἴσθησιν σχεδὸν ἐπὶ σταδίους
υ' ἀπ' ἀνατολῆς ἐπὶ δύσιν ὁ αὐτὸς ὁρίζων διαμένει
ὥστε πρὸς αἴσθησιν ἅμα τὴν ἀνατολὴν αὐτοῖς για
νεσθαι καὶ τὴν δύσιν. Οταν δὲ πλεῖον γένηται τὸ
διάστημα τῶν υ' σταδίων, προανατολαὶ καὶ προδύσεις
γίνονται. Τοῖς δὲ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ μεσημβρινοῦ κατοικοῦσι μέχρι μὲν σταδίων ν' ἀνεπαίσθητος γίνεται ἡ
[. τισίν.
Καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἐκλείψεων. Falsum.
Nam neque de lunaribus, neque de solaribus id
recte dicitur. Lunares quippe non in iisdem solummodo parallelis rquales apparent, sed ubiest. Parantur enim armillares sphæræ sic. polo
arcticus distat partibus 36, quæ sunt sexagesima 6;
sexies enim sex sunt 36. Arcticus ab æstivo tropico distat gradibus 50, qui faciunt sexagesima 5;
æstivus tropicus distat ab æquinoctiali gradibus 24,
qui sunt sexagesima 4. Aquinoctialis distat ab biDerno tropico totidem gradibus 24. Rursus libernus tropicus ab antarctico distat gradibus 30; antarcticus ab australi polo distat gradibus 56; ut
rursus a polo usque ad polum colligantur gradus
180, sexagesima vero 30. Ad hoc enim unum clima,
et sphæræ armillares, et solidæ parantur, cum soli
arctici in quibusdam habitationibus secundum distantias mutentur. At zonæ terrestres ad dictum
unum clima accipiunt divisionem eorum, qui in
terra habitant. Igitur qui eodem in parallelo habitant, his eædem sunt apparentiæ secundum habitationes; et magnitudines dierum æquales; et magnitudines eclipsium similes; et descriptiones horologicorum instrumentorum eædem; et summatim
omnia quæ contingunt circa habitationes in eodem
parallelo positas, sunt eadem. Nam inclinatio mundi
manet eadem. Propter inclinationem enim mundi
diversæ sunt apparentiæ. Atqui initia dierum
et fines non simul fiunt omnibus, sed aliis prius,
aliis posterius estque apud omnes prima hora,
cum ea apud alios sit medium diei, apud alios
occasus. Jam vero quoad sensum, fere ad stadia
400 ab ortu versus occasum idem manet horizon. Itaque quoad sensum simul ipsis evenit
ortus, et occasus. At ubi distantia fuerit major 400
stadiis, ibi antegressiones ortuum et occasuu
fiunt. lis vero qui in eodem meridiano habitant,
usque ad stadia 400 insensibilis fit climatum varietas simul. Verumtamen ob eam distantiam, quæ
magis transcendit versus septentrionem aut meridiem, alia fit inclinatio. Itaque omnes apparentiæ
cunque Inna prospicitur. Solares autem etiam sub
eodem parallelo inæquales videntur; aut etiam alibi
minime videntur. Quare aliud agenti hoc Gemino
excidit.
PG 19:839APPENDIX AD EUSEBI CHRONICON.
sunt divers. Etenim magnitudines dierum, et ma- τῶν κλιμάτων παραλλαγὴ ἅμα· τὸ 19 μέντοιγε
gnitudines eclipsium, et horologiorum descriptiones diversæ propter habitationes fiunt iis qui in
codem meridiano habitant. Nam inclinatio mutatur,
cum vel ad boream, vel ad meridiem fit transitus.
Atqui medietates dierum et medietates noctium simul eveniunt omnibus iis qui in eodem habitant
meridiano.
πλεῖον διάστημα υπερβῆναι 50 πρὸς ἄρκτον ἢ πρὸς
μεσημβρίαν, ἄλλο γίνεται Εγκλιμα· ὥστε πάντα τὰ
φαινόμενα διάφορα γίνεσθαι. Καὶ γὰρ τὰ μεγέθη τῶν
ἡμερῶν, καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἐκλείψεων, καὶ αἱ τῶν
ὡρολογίων καταγραφαὶ διάφοροι παρὰ τὰς οἰκήσει;
γίνονται τοῖς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ μεσημβρινού κατοικοῦσι.
Τὸ γὰρ ἔγκλιμα μεταπίπτει, ἢ πρὸς ἄρκτον ἢ πρὸς
μέσα τῶν ἡμερῶν καὶ τὰ μέσα τῶν νυκτῶν ἅμα
μεσημβρίαν τῆς μεταβάσεως γινομένης. Τὰ μέντοιγε
πᾶσι γίνεται τοῖς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ μεσημβρινοῦ κατοικοῦσιν.
31 Cum autem de aust 'ali zona dicimus, et de
iis qui in ea habitant, ad hæc de antipodibus qui
in eadem sunt; convenit ea quæ dicuntur sic intelligere, ut nos de australi quidem zona nullam historiam acceperimus, neque an ulli in ea habitent;
sed quod ratione totius sphæræ, et figuræ terræ,
et progressus solis, qui ft inter tropicos, sit aliqua etiam altera zona, seu plaga versus austrum
sita, quæ habeat idem temperamentum cum borea
zona, in qua nos habitamus; similiter etiam dicimus de antipodibus, non quasi omnino habitent aliqui in eadem diametro nobiscum: sed quod sit
aliquis locus habitabilis in terra secundum eamdem diametrum nobiscum.
Sub torridam autem zonam nonnulli veterum,
inter quos est et Cleanthes Stoicus philosophus,
prodiderunt fusum esse inter tropicos Oceanum:
quibus congruenter et Crates grammaticus errorem Ulyssis disponens, et totam sphæram terræ
describens certis circulis, quemadmodum prædiximus, fingit inter tropicos Oceanum esse positum,
dicens congruenter mathematicis totius se terræ
dispositionem instituere.
Οταν δὲ περὶ τῆς νοτίου ζώνης λέγωμεν, καὶ
τῶν ἐν αὐτῇ κατοικούντων, πρὸς δὲ τούτοις περὶ
τῶν ἐν αὐτῇ ἀντιπόδων τῶν λεγομένων· οὕτως
ἀκούειν προσήκει, ώς μηδεμίαν ἡμῶν ἱστορίαν
παρειληφότων περὶ τῆς νοτίου ζώνης, μηδὲ εἴ τινες
ἐν αὐτῇ κατοικοῦσιν· ἀλλ' ὅτι ἕνεκεν τῆς ὅλης
σφαιροποιίας, καὶ τοῦ σχήματος τῆς γῆς, καὶ τῆς
παρόδου τοῦ ἡλίου τῆς μεταξὺ τῶν τροπικών γινο
μένης, ἔστι τις καὶ ἑτέρα ζώνη προς νότον κειμένη,
τὴν αὐτὴν εὐκρασίαν ἔχουσα τῇ βορείῳ ζώνῃ, ἐν ᾗ
κατοικοῦμεν ἡμεῖς· ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τῶν ἀντιπό
δων λέγομεν, οὐχ ὡς κατὰ πᾶν οἰκούντων τινῶν
κατὰ τὴν αὐτὴν διάμετρον ἡμῖν, ἀλλ᾽ ὄντος τινὸς
τόπου οἰκησίμου ἐπὶ τῆς γῆς κατὰ διάμετρον
ἡμῖν.
Ὑπὸ δὲ τὴν διακεκαυμένην ζώνην τινὲς τῶν ἀρ
χαίων ἀπεφήναντο, ὧν ἐστι καὶ Κλεάνθης ὁ Στωϊκὸς
φιλόσοφος, ὑποκεχύσθαι μεταξὺ τῶν τροπικῶν τὸν
Ὠκεανόν· οἷς ἀκολούθως καὶ Κράτης ο γραμματι
κός, τὴν πλάνην τοῦ Οδυσσέως διατάσσων, καὶ τὴν
όλην σφαίραν τῆς γῆς καταγράφων τοῖς ὁριζομένοις
κύκλοις, καθώς προειρήκαμεν, ποιεῖ μεταξὺ τῶν
τροπικῶν τὸν Ὠκεανὸν κείμενον, λέγων ἀκολούθως τοῖς μαθηματικοῖς τὴν ὅλης τῆς διάταξιν
ποιεῖσθαι.
Ἡ δὲ τοιαύτη διάταξις ἀλλοτρία ἐστι καὶ τοῦ μα
θηματικοῦ καὶ τοῦ φυσικοῦ λόγου, καὶ παρ' οὐδενὶ
τῶν ἀρχαίων μαθηματικών κατακεχωρισμένη, ὡς
ἀποφαίνεται Κράτης, μεταξὺ τῶν τροπικῶν. Ἐν
γὰρ τοῖς καθ' ἡμᾶς χρόνοις ἤδη καὶ κατώπτευται,
καὶ εὕρηται τὰ πλεῖστα οἰκήσιμα, καὶ οὐ πελάγει
πάντοθεν περιεχόμενα· καὶ τοῦ μεταξύ διαστήματος
υπάρχοντος ἀπὸ θερινοῦ τροπικοῦ μέχρι τοῦ ἰσημε
ρινοῦ ἴσω' σι, καὶ ὡς σχεδὸν ἐπὶ σταδίους χω' ", ώ;
At talis dispositio aliena est et a mathematica
ct a physica doctrina, et apud nullum veterum mathematicorum inter tropicos, ut Crates docet, collocata. Nam nostris temporibus jam et perspecta
et inventa sunt plurima loca habitabilia, et non
mari ubique comprehensa: et cum illius intermedii intervalli, quod est ab æstivo tropico usque ad
quinoctialem, spatium sit stadioruin 16800, fere
ad 20800 stadia, quatenus investigandi copia fuit,
harum rerum bistoria conscripta est, cum ea per εὐπόρηται, καὶ ἡ περὶ τούτων ἱστορία ἀναγέγραπται
reges Alexandrinos sit explorata. Unde falsi sunt
qui opinantur Oceanum fusum esse inter tropicos.
Est autem et ex his manifestum, quod et illa opinio, quod inhabitabilis sit regio inter tropicos posita propter æstus excessum, et maxime ea regio
quæ est in medio torridæ zonæ, sit falsa. Nam
Athiopes, qui in extremitatibus torridæ zonæ habitant, in conversionibus, seu solstitiis habent in
vertice solem. Existimandum est enim duas esse natura Æthiopias, cum et circa æstivum tropicum
circulum, qui apud nos est, habitent Albiopes; et
circa eum tropicum qui nobis quidem est hi80
γ. τῷ. το γρ. ὑπερβαῖνον. οι γρ. μυρίων.
γρ. ὑπεροικούντων.
διὰ τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ βασιλέων ἐξητασμένη.
Οθεν ψευδοδοξοῦσιν οἱ νομίζοντες τὸν Ὠκεαν
ὑποκεχύσθαι μεταξὺ τῶν τροπικῶν. Ἐκ δὲ τούτων
φανερὸν, ὅτι καὶ τὸ δοξαζόμενον, ὅτι ἀοίκητός ἐστιν
ἡ μεταξύ τῶν τροπικών κειμένη χώρα διὰ τὴν τοῦ
καύματος ὑπερβολὴν, καὶ μάλιστα ἡ περὶ μέση,
τὴν διακεκαυμένην ζώνην, ψεῦδός ἐστιν. Οἱ μὲν γὰρ
τὰ πέρατα τῆς διακεκαυμένης ζώνης οἰκοῦντες Αι
θίοπες εἰσι κατὰ κορυφὴν ἔχοντες ἐν ταῖς τροπαίς
τὸν ἥλιον. Δύο γὰρ Αιθιοπίας τῇ φύσει ὑποληπτέον
ὑπάρχειν, περί τε τὸν θερινόν τροπικὸν τὸν παρ'
ἡμῖν κύκλον περιοικούντων κα Αιθιόπων, καὶ περὶ
γρ. β. αι. βω'. His non concordat versio Latina,
PG 19:841τὸν ἡμῖν μὲν χειμερινὸν τροπικὸν, τοῖς δὲ ἀντίποσι bernus, antipodibus vero æstivus. Hoc autem
θερινόν. Τοῦτο δέ φησι Κράτης καὶ τὸν Ομηρον λέ- Crates inquit etiam Homerum dicere in his, ubi
γειν ἐν οἷς φησιν
ait:
Αιθίοπες, τοὶ διχθὰ δεδαίαται, ἔσχατοι ἀνδρῶν·
Οἱ μὲν δυσσομένου Υπερίονος, οἱ δ᾽ ἀνιόντος.
Κράτης μὲν οὖν, παραδοξολογῶν, τὰ ὑφ᾽ Ομήρου
ἀρχαϊκῶς καὶ ἰδικῶς εἰρημένα μετάγει πρὸς τὴν
κατ' ἀλήθειαν σφαιροποιίαν. Ομηρος μὲν γὰρ καὶ
οἱ ἀρχαῖοι ποιηταὶ σχεδόν, ὡς εἰπεῖν, πάντες ἐπί
πεδον ὑφίστανται τὴν γῆν, καὶ συνάπτουσι τῷ κόσμῳ
καὶ κύκλῳ τὸν Ὠκεανὸν περικείμενον, καὶ τὴν τοῦ
ὁρίζοντος ἐπέχοντα τάξιν, καὶ τὰς ἀνατολὰς ἐκ τοῦ
Ὠκεανοῦ, καὶ τὰς δύσεις εἰς τὸν Ωκεανόν· ὥστε
τοὺς πλησιάζοντας τῇ ἀνατολῇ καὶ τῇ δύσει Αιθίοπας
ὑπελάμβανον γίνεσθαι καταιθομένους ὑπὸ τοῦ ἡλίου.
Αὕτη δὲ ἡ πρόληψις τῇ μὲν προκειμένη διατάξει
ἀκόλουθός ἐστι, τῆς δὲ κατὰ φύσιν σφαιροποιίας ἀλλυτρία. Η γὰρ γῆ μέση κεῖται τοῦ σύμπαντος κόσ
σμου, σημείου τάξιν ἐπέχουσα· αἱ δὲ ἀνατολαὶ τοῦ
ἡλίου γίνονται καὶ αἱ δύσεις ἐκ τοῦ αἰθέρος καὶ εἰς
τὸν αἰθέρα, διὰ παντὸς τοῦ ἡλίου ἴσον ἀπέχοντος τῆς
γῆς. Ὅθεν αἱ μὲν προειρημέναι Αιθιοπίαι ἀδιανόητοί
εἰσιν· αἱ δὲ ὑπὸ τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ τροπικούς κεί
μεναι, αἵτινες ὑπάρχουσιν ἐπὶ τὰ πέρατα τῶν διακεκαυμένων ζωνών, κατὰ φύσιν ἔχουσιν. Οὐ μέντοι
με ὑποληπτέον ἀοίκητον εἶναι τὴν διακεκαυμένην
ζώνην. Ηδη γὰρ ἐπὶ πολλοὺς τόπους τῆς ζώνης της
διακεκαυμένης ἐληλύθασί τινες, καὶ τὰ πλεῖστα οικήσιμα εὕρηται.
Οθεν καὶ ζητεῖται παρὰ πολλοῖς, εἰ τὰ περὶ μέσ
σαν τὴν διακεκαυμένην οἰκησιμώτερα μᾶλλον ἐστι
τῶν περὶ τὰ πέρατα της διακεκαυμένης ζώνης ύπαρ
χουσῶν οἰκήσεων. Πολύβιος οὖν ὁ ἱστοριογράφος που
πραγμάτευται βιβλίον, δ ἐπιγραφὴν ἔχει· «Περὶ
τῆς περὶ τὸν ἐσημερινὸν οἰκήσεως· ν αὕτη δέ ἐστιν
ἐν μέσῃ τῇ διακεκαυμένη ζώνῃ· καί φησιν ολο
κεῖσθαι τοὺς τύπους, καὶ εὐκρατοτέραν ἔχειν τὴν
οίκησιν τῶν περὶ τὰ πέρατα τῆς διακεκαυμένης ζώ
νῆς οἰκούντων· καὶ ἃ μὲν ἱστορίας φέρει τῶν κατ
επιτευκότων τὰς οἰκήσεις, καὶ ἐπιμαρτυρούντων
τας φαινομένοις· ὁ δὲ ἐπιλογίζεται ἐπὶ τῆς φυσικῆς
περὶ τὸν ἥλιον ὑπαρχούσης κινήσεως. Ο γὰρ ἥλιος
περὶ μὲν τοὺς τροπικούς κύκλους πολὺν ἐπιμένει
χρόνον κατὰ τὴν πάροδον οι τὴν πρὸς αὐτοὺς, καὶ
τὴν ἀποχώρησιν· ὥστε σχεδὸν ἐφ' ἡμέρας μ' μένει
πρὸς αἴσθησιν ἐπὶ τροπικῶν κύκλων· δι᾿ ἣν αἰτίαν
τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν σχεδὸν ἐφ' ἡμέρας μ' ταυτά
διαμένει· ὅθεν, ἐπιμονῆς γινομένης πρὸς τὰς οἰκήδεις τὰς κειμένας ὑπὸ τοὺς τροπικούς, ἀνάγκη ἐκπυροῦσθαι τὴν οἰκησιν, καὶ ἀοίκητον γίνεσθαι διὰ
τὴν τοῦ καύματος ὑπερβολήν. Ἀπὸ δὲ τοῦ ἰσημερι
με κύκλου ταχείας συμβαίνει τὰς ἀποχωρήσεις για
μεσθαι· ὅθεν καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν περὶ τὰς
Ισημερίας μεγάλας λαμβάνει τὰς παραυξήσεις. Ευ
λογον οὖν καὶ τὰς ὑπὸ τὸν ἰσημερινόν κειμένας οι
γρ. πρόσοδον.
PATROL. GR. ΧΙΧ.
Æthiopes, qui bifariam divisi sunt, extremi viro..
rum,
Alii quidem ad occidentem solem, alii vero ad
orientem.
Crates igitur, cum absurda loquatur, ea quæ ab
Homero veteri et proprio more sunt dicta, transſert ad veram sphæræ formationem. Ilomerus enim,
et veteres poetæ fere, ut summatim dicam, omnes,
planam constituunt terram, et eam convertunt
mundo. Quinetiam fingunt in circuitu Oceanumı
circumfusum, et habentem rationem horizontis:
ad hæc ortus ex Oceano et occasus in Oceanum
fieri. Itaque Athiopas, qui erant propinqui ortui
et occasui, putabant comburi a sole. Hæc autem
opinio propositæ quidem dispositioni congrua est;
sed a vera naturalique sphæræ formatione est aliena. Terra enim in medio ponitur universi mundi,
habetque puncti rationem. Ortus vero solis et occasus fiunt ex æthere, et in æthere, cum sol semper æqualiter distet a terra. Unde prædictæ Æthiopiæ non sunt cogitandæ: quæ vero positæ sunt sub
tropicis mundi, quæque sunt in extremitatibus torridarum zonarum, sunt secundum naturam. Verumtamen non est cogitandum inbabitabilem esse
zonam torridam. Jam enim ad multa loca zona
torridæ venerunt aliqui, et plurima loca inventa
sunt habitabilia.
Unde etiam quæritur a multis, an loca circa mediam torridam zonam sint magis habitabilia, quam
habitationes quæ exsistunt circa extremitates torridæ zonæ. Polybius igitur historicus conscripsit librum qui inscribitur, De habitatione circa æquinoctialem. Hæc autem est in media torrida zona;
atque inquit habitari hæc loca, et habere magi:
temperatam habitationem, quam habent ii qui circa
extremitates torridæ zonæ habitant: ac partim historias affert eorum qui viderant has habitationes,
et insuper testimonium præbebant apparentiis; partim ratiocinatur ex naturali solis motu. Sol enim
circa tropicos circulos longo commoratur tempore,
secundum accessum ad eos, et discessum, ut fere
ad dies quadraginta 32 maneat, quoad sensum,
in tropicis circulis. Quam ob causam magnitudi-·
nes dierum fere ad dies 40 manent eadem. Unde
cum mora fiat ad illas habitationes quæ sitæ sunt
sub tropicis, necesse est ut ardore torreatur bæc
habitatio, atque inhabitabilis fiat propter æstus excessum. At ab æquinoctiali circulo contingit veloces fieri discessus: unde etiam magnitudines dierum circa æquinoctia magna capiunt incrementa.
Consentaneum est igitur eas etiam habitationes,
quæ sunt sitæ sub æquinoctiali, magis esse temperatas; cum ascensio quidem fiat super nuncto ver27
PG 19:843ticali, velociter tamen sol recedat. Omnes enim qui κήσεις εὐκρατοτέρας υπάρχειν, ἐπιτολῆς μὲν γινο
Inter tropicos circulos habitant, ad accessum solis
similiter sunt collocati: is tamen longioribus temporibus apud eos commoratur, qui circa tropicos
habitant; quam ob causam temperatiores esse contingit eas habitationes quæ sunt circa æquinoetialem, quæque sitæ sunt in media zona torrida,
quam sunt iis qui circa extremitates zonæ torridæ
habitant, quique sunt positi sub tropicis.
CAPUT XIV.
De significationibus astrorum.
Sermo de significationibus apud idiotas diverμένης ἐπὶ τοῦ κατὰ κορυφὴν σημείου, ταχέως δὲ
ἀποχωροῦντος τοῦ ἡλίου. Πάντες γὰρ μεταξὺ τῶν
τροπικῶν κύκλων οἰκοῦντες παρὰ τὴν πάροδον
ὁμοίως κείνται τοῦ ἡλίου· πλείονας δὲ χρόνους ἐπιμένει τοῖς περὶ τοὺς τροπικούς οἰκοῦσι· δι᾿ ἣν αἰ.
τίαν εὐκρατοτέρας εἶναι συμβέβηκε τὰς περὶ τὸν
Ισημερινὸν οἰκήσεις, αἵτινες κεῖνται ἐν μέσῃ τῇ
διακεκαυμένη ζώνῃ, τῶν περὶ τὰ πέρατα τῆς διακεκαυμένης οἰκούντων, οἵτινες ὑπὸ τοὺς τροπικούς κύ
κλους κείνται.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΔ'.
Περὶ ἐπισημαισιῶν τῶν ἄστρων 88
Ο περὶ ἐπισημασιών λόγος παρὰ μὲν τοῖς ἰδιώ
sam parit opinionem, quasi propter astrorum or ταις ἀλλοίαν ἔχει διάληψιν, ὡς ἐπὶ τῶν ἄστρων
α
ἐπιτολαῖς καὶ δύσεσι τῶν περὶ τὸν ἀέρα μεταβολῶν
γινομένων· ὁ δὲ μαθηματικὸς καὶ φυσικὸς ἑτέραν
ἔχει δόξαν. Καὶ πρῶτον μὲν διαληπτέον, ὅτι οἱ για
νόμεναι επισημασίαι ὄμβρων καὶ πνευμάτων περί
τὴν γῆν γίνονται, εἰς δὲ πλεῖον ὕψος οὐ διατείνουσιν· ἀναθυμιάσεις γάρ εἰσιν ἐκ γῆς παντοδαπαὶ καὶ
ἄτακτοι· ὥστε μὴ οἷόν τε εἶναι μέχρι τῆς τῶν
ἁπλανῶν ἀστέρων σφαίρας διατείνειν· ἀλλὰ μηδ'
ἕκαστα διὰ τὸ ὕψος ἀνατείνειν τὰ νέφη. Οἱ γον
ἐπὶ τὴν Κυλλήνην ἀναβαίνοντες, ὄρος ἐν τῇ
Πελοποννήσῳ ὑψηλότατον, καὶ θύοντες τῷ καθωσι
μένῳ ἐπὶ τῆς κορυφῆς τοῦ ὄρους Ἑρμῇ, ὅταν πάν
λιν δι' ἐνιαυτοῦ ἀναβαίνοντες τὰς θυσίας ἐπιτελώ
σιν, εὑρίσκουσι καὶ τὰ μηρία, καὶ τὴν τέφραν τὴν
ἀπὸ τοῦ πυρὸς ἐν τῇ αὐτῇ τάξει μένουσαν, ἐν ᾗ
καὶ κατέλιπον· καὶ μήθ' ὑπὸ πνευμάτων, μήθ' ὑπὸ
ὄμβρων ηλλοιωμένα· διὰ τὸ πάντα τὰ νέφη καὶ τὰς
τῶν ἀνέμων συστάσεις ὑποκάτω τῆς τοῦ ὄρους και
ρυφῆς συνίστασθαι. Πολλάκις δὲ καὶ οἱ εἰς τὸ Σαν
ταβύριον ἀναβαίνοντες διὰ τῶν νεφῶν ποιοῦνται τὴν ἀνάβασιν, καὶ ὑποκάτω τῆς τοῦ ὄρους κορυ
φῆς θεωροῦσι τὴν τῶν νεφῶν σύστασιν. Καὶ ἔστι
μὲν τῆς Κυλλήνης τὸ ὕψος ἔλασσον σταδίων ιε', ὡς
Δικαίαρχος αναμετρικῶς κι ἀποφαίνεται· τοῦ δὲ
Σαταβυρίου ἐλάσσων ἐστὶν ἡ κάθετος σταδίων ιδ' σ.
Πάντα γὰρ τὰ νέφη, καθάπερ εἴπομεν, ἐκ γης
ἔχοντα τὴν ἀναθυμίασιν, περὶ τὴν γῆν γίνεται. Α'
δὲ γινόμεναι προρρήσεις τῶν ἐπισημασιῶν ἐν τοῖς
tus et occasus fiant aeris mutationes. Mathematicns vero et physicus aliam habet opinionem. Ac
primo quidem statuendum est, quod hæ significationes imbrium et ventorum, quæ fiunt, circa terram fiant, et ad majorem altitudinem non tendant:
exhalationes enim sunt e terra variæ et expertes
ordinis, ut sit impossibile eas usque ad inerrantium stellarum sphæramı tendere: sed neque singulæ nubes propter altitudinem eo tendunt. Qui
igitur ascendunt Cyllenen, altissimum in Peloponneso montem, et Mercurio in vertice montis dicato
sacrificant, hi, cum rursus post annum ascendentes sacrificia perficiunt, inveniunt et femora et
cinerem ab igne relictum in eodem loco manentia,
in quo reliquerant; et neque a ventis, neque ab
imbribus immutata, eo quod omnes nubes et ventorum constitutiones infra verticem montis constituantur. Sæpe etiam illi qui in Satabyrium ascendunt, per nubes faciunt ascensum, et infra verticem montis spectant nubium collectiones. Et
Cyllenes quidem altitudo est minor stadiis 15, ut
Dicæarchus geometrice demonstrat; Satabyrii vero
perpendiculum minus est stadiis 14. Omnes enim
nubes, ut diximus, cum ex terra habeant exhalationem, circa terram fiunt. Prædictiones autem
significationum, quæ in parapegmatibus fiunt, non
constant quibusdam certis præceptis, neque arte
quadam traduntur, ut habeant necessarium effectum. Sed qui ex eo, quod plerumque ft, per quo- παραπήγμασιν, οὐκ ἀπό τινων παραγγελμάτων ώριtidianam observationem congruentiam capiunt, hi
in tabulas conferunt. Facta est autem ista collectio et observatio hoc modo. Capientes enim principium anni, et observantes in quo signo sit sol
in principio anni, et gradum ascribentes, per singulos dies et per singulos menses factas integras
mutationes aeris, ventorum, imbrium et grandinis, ascripserunt ad solis loca per signum quodlibet et gradum. Quod per plures annos observantes,
γρ. τῶν χρόνων. 6. ἀναμεμετρηκώς. σε γρ.
[.
Οἱ γοῦν ἐπὶ τὴν Κυλλήνην. Cujus κάθετον
alii xx, alii xv stadiis definiunt. Strabo libro vul.
Εἰς τὸ Σαταβύριον. Leg. 'Αταβύριον. De quo
σμένων γίνονται, οὐδὲ τέχνῃ τινὶ μεθοδεύονται κατ
ηναγκασμένον έχουσαι τὸ ἀποτέλεσμα· ἀλλ᾽ οἱ ἐκ
τοῦ ὡς ἐπίπαν γινομένου διὰ τῆς καθ' ἡμέραν παρατηρήσεως τὸ σύμφωνον λαμβάνοντες εἰς τὰ παρατήγματα κατεχώρισαν. Εγένετο δὲ ἡ σύστασις
καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ τρόπου τούτου. Λαμβάνοντες
γὰρ ἀρχὴν ἐνιαυτοῦ, καὶ παρατηρήσαντες, ἐν τίνι
ζωδίῳ ὁ ἥλιος ὑπῆρχε κατὰ τὴν ἀρχὴν ἐνιαυτοῦ,
καὶ πρὸς τὴν μοῖραν ἀναγράφοντες καθ' ἑκάστην
σταδίων δ'
Strabo lib. κιν, et Stephanus. Mons est in Rhodo
insula.
PG 19:845ἡμέραν καὶ μῆνα τὰς γενομένας ολοσχερείς μεταβο- eas mutationes, quæ maxime circa eadem zodiaci
λὰς τοῦ ἀέρος, πνευμάτων, ὄμβρων, χαλάζης, παρετίθεσαν ταῖς τοῦ ἡλίου ἐποχαῖς κατὰ ζώδιον καὶ
κατὰ μοῖραν. Τοῦτο ἐπὶ πλείονα ἔτη παρατηρήσαν
τες, τὰς μάλιστα περὶ τοὺς αὐτοὺς τόπους τοῦ ζω
διακοῦ γινομένας μεταβολὰς ἐν τοῖς παραπήγμασιν
ἀνεγράψαντο, οὐκ ἀπό τινος τέχνης οὐδὲ μεθόδου
ὡρισμένης λαβόντες τὴν ἀναγραφὴν, ἀλλ' ἐκ τῆς
πείρας τὸ σύμφωνον, ὡς ἔγγιστα, λαβόντες. Επειδή
κι οὐκ ἐδύναντο οὔθ᾽ ἡμέραν, οὔτε μήνα, οὔτε ἐνιαυτὸν ὡρισμένον ἀναγράψαι, ἐν ᾧ τι τούτων ἐπιτελεῖται, διὰ τὸ τὰς ἀρχὰς τῶν ἐνιαυτῶν μὴ παρὰ πᾶσιν εἶναι τὰς αὐτὰς, μηδὲ τοὺς μήνας τοὺς αὐτούς
εἶναι παρὰ πᾶσι ταῖς ὀνομασίαις, μηδὲ τὰς ἡμέρας
ὁμοίως ἄγεσθαι· ἱσταμένοις τισὶ σημείοις ἠθέλησαν
ἀφορίσαι τὰς μεταβολὰς τοῦ ἀέρος. Οθεν ταῖς τῶν
ἄστρων ἐπιτολαῖς κατὰ τοὺς καιροὺς ἀφωρισμέναις
αἱ μεταβολαί τοῦ ἀέρος γίνονται, οὐχ ὡς τῶν
ἄστρων δύναμιν ἐχόντων πρὸς τὴν μεταβολὴν τῶν
πνευμάτων καὶ τῶν ὄμβρων, ἀλλ' ὡς σημείου χάριν
παρειλημμένων πρὸς τὸ προγινώσκειν ἡμᾶς τὰς περὶ
τὸν ἀέρα περιστάσεις. Καὶ ὥσπερ ὁ πυρσὸς οὐκ αὐτ
τῆς ἐστι παραίτιος τῆς πολεμικής περιστάσεως,
ἀλλὰ σημεῖόν ἐστι πολεμικοῦ καιροῦ· τὸν αὐτὸν
τρόπον καὶ αἱ τῶν ἄστρων ἐπιτολαὶ οὐκ αὐταὶ παραίτιοί εἰσι τῶν περὶ τὸν ἀέρα μεταβολῶν, ἀλλὰ ση
μεῖα ἔκκεινται τῶν τοιούτων περιστάσεων. Οἱ γὰρ
ἀπ᾿ ἀρχῆς παρατηρήσαντες καὶ συνταξάμενοι τὰ
παραπήγματα, ἐξετάσαντες τοὺς τόπους τοῦ ζωδιατοῦ κύκλου, ἐν οἷς ὡς ἐπίπαν αἱ μεταβολαὶ τοῦ ἀές
ρος γίνονται, ἐπεσκέψαντο κατὰ τοὺς χρόνους τούτους τίνα τῶν ἄστρων ἀνατέλλει, ἢ συγκαταδύνει,
καὶ ταῖς τούτων ἐπιτολαῖς καὶ δύσεσι σημείοις έχρήσαντο εἰς τὴν πρόγνωσιν τῶν προειρημένων. Τὰς μὲν γὰρ ἀνατολὰς τὰς ἀληθινὰς καὶ δύσεις ἀθεωρή
τους είναι συμβέβηκε· τὰς δὲ φαινομένας ἠδύναντο ὁρᾷν, καὶ περὶ τοὺς ῥηθέντας καιρούς διαλαμβάνειν,
ὅτι αἱ Πλειάδες δύνουσαι ἔχουσί τινα τοιαύτην δύναμιν, ὥστε ὑγρασίαν τινὰ περὶ τὸν ἀέρα ἀπογεννᾷν
ἢ πάλιν ἐπιτέλλουσαι θέρους ἀρχὴν διασημαίνουσιν. "Οθεν καὶ Ησίοδός φησι·
loca contingunt, in tabulis conscripserunt, non ex
arte aliqua, neque ex certa methodo sumentes descriptionem, sed ab experientia, id quod fere congruit, sumentes. Cum vero non possent singulos
dies, neque menses, neque annos certos inscribere,
in quibus horum aliquid perficiebatur; eo quod initia annorum apud omnes non sint eadem, neque
menses sint apud omnes ilsdem appellationibus, neque dies similiter agantur; immotis quibusdam
signis voluerunt determinare mutationes aeris.
Unde astrorum ortibus, cum hi in temporibus sint
determinati, nutationes aeris funt; non quod astra
vim habeant ad mutationem ventorum et imbrium,
sed quod signi gratia assumpta sint ad hoc, ut prae
cognoscamus aeris affectiones. Et ut lampas, seu
fax, non ipsa est causa bellici notus, sed signum
est bellici 33 temporis: ita et astrorum ortus non
ipsi sunt causa mutationum aeris, sed proposita
sunt signa talium affectionum. Nam qui a princi❤
pio observaverunt et composuerunt tabulas illas,
exploratis locis zodiaci circuli, in quibus ut plurimum mutationes aeris fiunt, consideraverunt quæ
astra temporibus illis oriantur, aut simul occidant,
atque horum ortibus et occasibus pro signis sunt
usi ad præcognitionem prædictorum. Ortus enim
veros et occasus contingit esse invisibiles: eos
vere, qui apparebant, ortus et occasus, poterant
videre, et circa tempora dicta discernere, eo quod
Pleiades occidentes habeant talem vim, ut humidi,
tatem quamdam circa aerem generent; aut rursus
orientes æstatis initium significent. Unde et Hesiodus inquit:
Pleiadibus Atlantis filiabus orientibus
Incipe messem: arationem vero occidentibus
Πλητάδων Ατλαγενέων ἐπιτελλομενάων,
Αρχεσθ᾽ ἀμήτου· ἀρότοιο δὲ, δυσσομενέων.
Οὐ διὰ τὴν τοῦ ἄστρου δύναμιν· παντελῶς γάρ
ἐστιν ἀπόπληκτον· εἴτε γὰρ πύρινά ἐστι τὰ ἄστρα,
εἴτε αιθέρια, ὡς ἀρέσκει τισί, πάντα τῆς αὐτῆς οὐσ
σίας καὶ δυνάμεως κεκοινώνηκε, καὶ οὐδεμίαν συμπάθειαν ἔχει πρὸς τὰ ἐπὶ τῆς γῆς γινόμενα. Η γὰρ passionem erga ea quæ in terra funt. Universa
σύμπασα γῆ κέντρου λόγον ἔχει πρὸς τὴν τῶν ἁπλανῶν σφαίραν, καὶ οὐδεμία ἀποφορά, οὐδὲ ἀπόῤῥοια
διικνεῖται ἀπὸ τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων ἐπὶ τὴν γῆν.
Πῶς ὑποληπτέον τούτους ὄμβρων καὶ πνευμάτων καὶ
χαλάζης παραιτίους γίνεσθαι, ἀφ᾽ ὧν οὐδεμία δύναμις πίπτει πρὸς ἡμᾶς; Απὸ μὲν γὰρ ἡλίου καὶ σε
λήνης διικνεῖται ἡ δύναμις ἐπὶ τὴν γῆν κατὰ τὰς μετ
ταβάσεις αὐτῶν καὶ μειζόνων καὶ ἐλαττόνων· ὅθεν
εύλογον πρὸς τούτους συμπάθειαν εἶναι κατὰ τὴν
ἑκάστου δύναμιν αὐτῶν· αἱ δὲ τῶν ἁπλανῶν ἀστέρων ἐπιτολαὶ καὶ δύσεις σημείου τάξιν ἐπέχουσι,
καθάπερ προείπομεν. Οθεν οὐδὲ προληπτέον τὰς
αὐτὰς ἐπισημασίας ἐπιτελεῖσθαι ἐκ τῶν αὐτῶν ἄστρων·
" γ. ἐπεὶ δέ.
Non propter astri vim: omnino enim id est stupidum: sive enim ignea sunt astra, sive ætherea,
ut placet aliquibus, omnia eamdem essentiam et
vim sortita sunt, et nullam habent mutuam conienim terra centri rationem habet ad inerrantium
sphæram; nec ulla vis emanans aut proluvium
pervenit ab inerrantibus stellis ad terram. Quomodo putandum est has imbrium et ventorum et
grandinum causas esse, a quibus nulla vis cadit
ad nos? Nam a sole quidem et luna pervenit vis
ad terram secundum transitus eorum et majoruni
et minorum. Unde consentaneum est terræ cum
bis esse mutuam consensionem secundum vim cujusque eorum. Inerrantium vero stellarum ortus
et occasus signi rationem obtinent, sicut prædiximus. Unde ne statuendum quidem est easdem
significationes perfici ex iisdem astris; sed secun
PG 19:847dum eorundem climatum varietates, diversos et ἀλλὰ κατὰ τὰς τῶν αὐτῶν κλιμάτων παραλλαγάς
ortus et occasus astrorum fieri, et quidem in quolibet horizonte propria signa habere mutationis
aeris. Iden enim parapegma non potest congruere
in urbe Roma, et in Punto, et in Rhodo, et in
urbe Alexandriæ; sed necesse est ut diversæ sint
observationes in diversis horizontibus, et in qualibet urbe alia sumantur astra significationes ellicientia.
Unde manifestum est quod non naturaliter astrorun ortus et occasus affectiones aeris generent;
sed quod in quolibet horizonte diversæ fiant observationes et aerum mutationes. Quamobrem neque
omnes significationes in tabulas relatæ semper congruunt; sed interdum universaliter non fiunt: sed
qui maximas tempestates comprehendunt ortus et
occasus, hi efficiunt serenitates: interdum in
urbe serenitas contingit, in agris imber. Sæpe post
dies tres aut quatuor aliquis significavit per ortum aut occasum astri mutationem aeris: interdum antevertit significationem diebus quatuor.
Unde qui aberrant in prædictionibus significationum, habent excusationem, quod anticiparunt
significationem, eo quod posterius est facta.
Ex quibus omnibus manifestum est quod quæ
ad significationes spectant, ea in tabulis rudi Minerva sint inscripta, cum non arte quadam, neque
necessitate sint tradita, sed ex continua observatione inscripta. Eam ob causam sæpe hæc fallunt.
Unde astrologi non sunt accusandi, si aberraverint
in significationibus. Si vero eclipsin prædicens aliquis, aut ortum astri, aberraverit, merito et studium, et qui illud tractat, accusantur. Omnia enim
quæ arte traduntur debent infallibilem habere prædictionem, seu enuntiationem. At ea quæ ad significationes spectant, neque cum ea assequimur, perfectam laudein, neque cum ab iis aberramus, accusationem merentur. Astrologiæ enim hæc est
quædam pars expers artis, et indigna quæ proferatur in medium. Idem opinandum est fieri etiam
circa Canis ortum. Omnes enim putant, hanc stellam propriam vim habere, et causam esse intensionis æstuum, cum simul oritur cum sole. At hoc
non ita se habet: sed quoniam juxta calidissimumn
tempus anni hæc stella ortum faciebat, hujus ap- ῃ
paritione aeris in æstum mutationem notarunt. Est
autem sol causa intensionis æstuum. Primum enim
cum ex hieme simus frigefacti, secundum appropinquationem quæ fit ad nos, incipit nos sol calefacere nondum tamen manifestam efficit calefaclionem, cum adhuc frigefactio, quæ est ab hieme,
permaneat; cum vero fit commoratio, et semper
magis 34, magisque appropinquat sol, contingit fieri
sensum calefactionis; deinde contingit bis ad eam-
♦lem habitationem continuo solem accedere. Etenim
in progressu ad aestivum tropicumn circulum, et in
recessu, per easdem habitationes transit sol. Unde
evenit propter causam hanc intensiones æstuum
fieri. Præterea accessus ad æstivum tropicum et
διαφόρους καὶ τὰς ἐπιτολὰς καὶ τὰς δύσεις τῶν
ἄστρων γίνεσθαι. Καὶ δὴ καθ᾿ ἕκαστον ορίζοντα ίδια
σημεῖα ἔχειν τῆς περὶ τὸν ἀέρα μεταβολῆς. Τὸ γὰρ
αὐτὸ παράπηγμα οὐ δύναται συμφωνεῖν ἐν τῇ Ῥώμη
καὶ ἐν τῷ Πόντῳ, καὶ ἐν Ῥόδῳ, καὶ ἐν ᾿Αλεξανδρεία
ἀλλὰ ἀνάγκη διαφόρους τὰς παρατηρήσεις εἶναι ἐν
διαφόροις ὁρίζουσι, καὶ καθ᾿ ἑκάστην πόλιν ἕτερο
λαμβάνεσθαι ἄστρα ἐπισημασίας ἐπιτελοῦντα.
Ἐξ οὗ φανερόν, ὅτι οὐ φυσικῶς αἱ τῶν ἄστρων
ἐπιτολαὶ καὶ δύσεις τὰ περὶ τὸν ἀέρα πάθη ἀπογεν
νῶσιν· ἀλλὰ καθ᾽ ἕκαστον ὁρίζοντα διάφοροι παρατη
ρήσεις γεγόνασι, καὶ τῶν ἀέρων μεταβολαί. Διόπερ
οὐδὲ πᾶσαι ἐπισημασίαι, ἐν τοῖς παραπήγμασιν ἀγό
μεναι, ἀεὶ συμφωνοῦσιν· ἀλλ᾽ ἔστι μὲν ὅτε καθόλου
οὐ γίνονται, ἀλλὰ τοὺς μεγίστους περιέχουσαι χειμῶνας ἐπιτολαὶ καὶ δύσεις, εὐδίας ἀποτελοῦσιν· ἔστι
δ' ὅτε κατὰ μὲν τὴν πόλιν εὐδία ἐγένετο, ἐπὶ χώρας
δὲ ὄμβρος· πολλάκις δέ τις μεθ' ἡμέρας τρεῖς ἢ
τέσσαρας επεσήμηνε τῇ ἐπιτολῇ ἢ τῇ δύσει τοῦ
άστρου· ἔστι δὲ ὅτε προέλαβε τὴν ἐπισημασίαν πρὸ
ἡμερῶν τεσσάρων. Οθεν καὶ οἱ ἀποτυγχάνοντες ἐν
ταῖς προῤῥήσεσι τῶν ἐπισημασιῶν ἔχουσιν ἀπολογίαν,
ὅτι προέλαβον τὴν ἐπισημασίαν, ὅτι ὑστέρα ἐγένετο.
Ἐξ ὧν πάντων φανερὸν, ὅτι τὰ κατὰ τὰς ἐπιση
μασίας ἐν τοῖς παραπήγμασιν ολοσχερέστερον ἀναγέγραπται, οὐ τέχνῃ τινὶ οὐδὲ ἀνάγκῃ μεθοδευόμενα,
ἀλλ' ἐκ τῆς συνεχούς παρατηρήσεως ἀναγεγραμμένα.
Διὸ πολλάκις διαψεύδεται. "Οθεν οὐδὲ κατηγορητέον
ἐστὶ τῶν ἀστρολόγων, ἐὰν ἀποτυγχάνωσιν ἐν ταῖς ἐπισημασίαις. Ἐὰν δ᾽ ἔκλειψιν προειπών τις ἢ ἐπιτολὴν ἄστρου διαμάρτῃ, εὐλόγως καὶ τὸ ἐπιτήδευμα
καὶ ὁ μεταχειριζόμενος κατηγορίας ἀξιωθήσεται.
Πάντα γὰρ τέχνῃ μεθοδευόμενα ἀδιαμάρτητον ἔχειν
ὀφείλει τὴν ἀπόφασιν. Τὰ δὲ περὶ τὰς ἐπισημασίας
οὔτ᾽ ἐπιτυγχανόμενα ολοσχερῆ τὸν ἔπαινον ἔχει, οὔτ᾽
ἀποτυγχανόμενα κατηγορίαν. "Ατεχνον γάρ τι μέρος
ἐστὶ τοῦτο τῆς ἀστρολογίας, καὶ οὐκ ἄξιον προφοράς.
Τὸ δὲ αὐτὸ ὑποληπτέον καὶ περὶ τὴν Κυνὸς ἐπιτολὴν
γίνεσθαι. Πάντες γὰρ ὑπολαμβάνουσιν ἰδίαν δύναμιν
ἔχειν τὸν ἀστέρα, καὶ παραίτιον γίνεσθαι τῆς τῶν
καυμάτων ἐπιτάσεως ἅμα συνεπιτέλλοντα τῷ ἡλίῳ.
Τοῦτο δ' οὐκ ἔστιν οὕτως ἔχον· ἀλλὰ ἐπεὶ κατὰ τὸν
πυροειδέστατον καιρὸν τοῦ ἐνιαυτοῦ οὗτος ὁ ἀστὴρ
ἐπέτελλε, τῇ τούτου φάσει ἐσημειώσαντο τὴν πρὸς τὸ
καῦμα μεταβολὴν τοῦ ἀέρος. Εστι δὲ ὁ ἥλιος παραίτιος τῆς ἐπιτάσεως τῶν καυμάτων. Πρῶτον μὲν
γὰρ, ἐκ τοῦ χειμῶνος κατεψυγμένων ἡμῶν, κατὰ τὸν
συνεγγισμὸν τὸν πρὸς ἡμᾶς ἄρχεται ἡμᾶς θερμαί
νειν· οὔπω δὲ ἔκδηλον ποιεῖ τὴν θερμασίαν, ἔτι τῆς
καταψύξεως ἀπὸ τοῦ χειμῶνος διαμενούσης· ἐπιμο
νῆς δὲ γινομένης, καὶ μᾶλλον ἀεὶ καὶ μᾶλλον συνε
γίζοντος τοῦ ἡλίου, ἐπαίσθησιν συμβαίνει τῆς θερ -
μασίας γίνεσθαι· ἔπειτα συμβαίνει δὶς ἐπὶ τὴν αὐτὴν
οίκησιν κατὰ τὸ συνεχὲς ἐπιβάλλειν τὸν ἥλιον. Καὶ
γὰρ ἐν τῇ παρόδῳ τῇ πρὸς τὸν θερινὸν τροπικὸν κύκλον,
καὶ ἐν τῇ ἀποχωρήσει τὰς αὐτὰς οἰκήσεις παροδεύει ὁ
ἥλιος. Οθεν συμβαίνει διὰ τὴν αἰτίαν ταύτην τὰς
ἐπιτάσεις τῶν καυμάτων γίνεσθαι. Ἔτι δὲ καὶ τὰς
PG 19:849contingit. Fere enim ad dies 40 in æstivo tropico
circulo moram facit. Unde et magnitudines dierum
circa solstitia insensibile habent incrementum. Cum
vero circa hoc tempus ortum faceret Canis, hujus apparitione significaverunt tempus intensionis
æstuum; non quod ipsum astrum sit causa,
quod sol hanc causam habeat.
προσόδους τὰς πρὸς τὸν θερινὸν τροπικὸν καὶ τὰς recessus omnino et parvos et insensibies esse
ἀποχωρήσεις μικράς τε παντελῶς καὶ ἀνεπαισθήτους
εἶναι συμβέβηκε· σχεδὸν γὰρ ἐφ' ἡμέρας μ' ἐπὶ τοῦ
θερινοῦ τροπικοῦ κύκλου τὴν ἐπιμονὴν ποιεῖται. Ὅθεν
καὶ τὰ μεγέθη τῶν ἡμερῶν περὶ τὰς τροπὰς ἀν
επαίσθητον ἔχει τὴν παραύξησιν. Ἐπεὶ δὲ περὶ τοῦτον •
τὸν καιρὸν ἐπέτελλεν δ' ὁ Κύων, τῇ τούτου φάσει τον
καιρὸν ἐσημειώσαντο τῆς τῶν καυμάτων ἐπιτάσεως,
οὐχ ὡς αὐτοῦ τοῦ ἄστρου παραιτίου γινομένου, ἀλλ'
ὡς τοῦ ἡλίου τὴν αἰτίαν ἔχοντος.
Εἰ μὲν οὖν ὡς σημεῖόν τις λαμβάνει τοῦ καιροῦ
την τοῦ Κυνὸς ἐπιτολὴν, ὀρθῶς λαμβάνει, καθάπερ
Ομηρός φησιν ἐπὶ τοῦ Κυνὸς οὕτως·
Κακὸν δέ τε σῆμα τέτυκται.
Οὐ γὰρ ὡς ἰδίαν δύναμιν ἔχοντος αὐτοῦ πρὸς τὴν ἐπίσ
ταση των καυμάτων, ἀλλ' ὡς σημείου χάριν παρειλημμένου.
Οσοι μέντοιγε τῶν ποιητῶν καὶ φιλοσόφων τὴν
δύναμιν τῆς ἐπιτάσεως τῶν καυμάτων τῷ Κυρί
προσάπτουσι, πολὺ τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ φυσικοῦ
λόγου πεπλανημένοι εἰσίν. Ὁ γὰρ ἀστὴρ οὗτος τῆς
αὐτῆς οὐσίας κεκοινώνηκε πᾶσι τοῖς ἄστροις. Εἶτε
γὰρ πύρινα ἐστιν, εἴτε καὶ αἰθέρια τὰ ἄστρα, τὴν
αὐτὴν ἔχει δύναμιν πάντα, καὶ ὀφείλει κατακρατεί
σθαι ὑπὸ τοῦ πλήθους τῶν ἄστρων ἡ ἀπὸ τοῦ Κυνός
ἀποφορά. Καὶ γὰρ τῷ μεγέθει μείζονες αὐτοῦ εἰσιν
ἕτεροι, καὶ τῷ πλήθει ἄπειροι. Εἰ οὖν ἐξ ἁπάντων
αὐτῶν ἡ δύναμις οὐ διικνεῖται μέχρι τῆς γῆς, οὐδὲ εἰς
τὴν τοῦ ἡλίου δύναμιν οὐδὲν συμβάλλεται, πῶς πιθανὸν
τὴν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄστρου ἀποφορὰν τηλικαύτην ἐπίτασιν τῶν καυμάτων ποιεῖν; Εἰ δὲ μὴ συνεργοῦσί τι
πάντες οἱ ἁπλανεῖς ἀστέρες, τῆς αὐτῆς δυνάμεως
κεκοινωνηκότες, οὐκ ἐνδέχεται τὴν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς
άστρου θερμασίαν αἰσθητὴν διαφορὰν ἀποφαίνειν ἐν
ταῖς συνανατολαῖς τοῦ ἡλίου.
Έστι δ' αὐτὸς ὁ ἥλιος παραίτιος τῶν καυμάτων,
κατὰ τὸ συνεχὲς τὸν αὐτὸν τόπον τῆς οἰκήσεως επιπορευόμενος. Οὐ δυνάμενοι δὲ κοινὴν ἡμέραν ἅπασιν
ἀφορίσαι, ἐν ᾗ γίνονται αἱ ἐπιτάσεις τῶν καυμάτων,
ἐπεὶ κατὰ τοῦτον τὸν καιρὸν ἐπέτελλεν οὗτος ὁ ἀστὴρ,
τῇ τούτου φάσει τὸν καιρὸν ἐσημειώσαντο.
Οτι δὲ οὐκ ἔστιν ὁ ἀστὴρ παραίτιος τῆς ἐπιτάσεως
· τῶν καυμάτων, ἐκ τῶν λέγεσθαι μελλόντων φανερόν.
Πρῶτον μὲν γὰρ πολλάκις συνανατέλλουσι τῷ ἡλίῳ
καὶ πλείονες καὶ μείζονες ἀστέρες, καὶ οὐδεμίαν al.
σθητὴν ποιοῦσι παραλλαγὴν, ἀλλ' ἔστιν ὅτε ἐκ τῶν
ἐναντίων ἐν ταῖς ἐπιτολαῖς αὐτῶν καὶ δύσεσι χειμῶν
νες γίνονται, καὶ ἄνεμοι ψυχροὶ πνέουσιν, ὡς μηδὲν
αὐτῶν συμβαλλομένων πρὸς τὴν ἐπίτασιν τῶν καυμάτ
των· πολλάκις δὲ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ ζωδίῳ τῷ ἡλίῳ
γίνονται ἀστέρες τῶν ε' πλανητῶν οἱ μέγιστοι, Φαέθων, Φωσφόρος, Πυρόεις, ἀφ᾽ ὧν καὶ δυνάμεις ἐπὶ
τὴν γῆν πίπτουσι, καὶ οὐδὲν παρὰ τὴν αὐτῶν αἰτίαν
διαφορώτερον περὶ τὸν ἀέρα γίνεται. Ἐξ οὗ φανερόν,
ὅτι οὐδὲν συμβάλλονται πρὸς τὴν ἐπίτασιν τῶν καυ
μάτων οὔθ᾽ οἱ ἁπλανεῖς οὔθ᾽ οἱ πλανᾶται ἀστέρες· εἰ
γὰρ δύναμίν τινα προσεφέρετο ὁ Κύων, ἔδει κατὰ
85 γρ. ἐπιτέλλει.
sed
Si igitur aliquis pro signo temporis aecipiat Canis ortum, recte accipit; sicut Homerus inquit de
Cane sic:.
Malum autem signum factum est.
Non enim cogitandum est, quasi propriam vim habeat Canis ad intensionem æstuum, sed quod signi
gratia assumptus sit Canis.
+ Verumtamen qui ex poetis et philosophis vim
intensionis æstuum Cani ascribunt, hi multum a
veritate et naturali doctrina aberraverunt. Hæc
enim stella eamdem naturam sortita est cum omnibus astris. Sive enim ignea sunt, sive ætherea
astra, eamdem omnia habent vin, et debet vinci a
multitudine astrorum defluxus a Cane. Nam magnitudine etiam stellam Canis superant aliæ stella,
et multitudine sunt infinitæ. Si igitur ex omnibus
ipsis vis non pervenit usque ad terram, neque ad
solis vim quidquam confert, quomodo credibile est
defluxum ab uno astro tantam æstuum intensionem
facere? Quodsi non adjuvant quidquam omnes
inerrantes stellæ, cum eamdem vim sint sortitæ,
non possibile est calefactionem ab una stella progredientem eficere sensibilem varietatem in coortibus cum sole.
Est autem ipse sol causa æstuum, continuo ad
eumdem locum habitationis accedens. Cum autem
non possent omnibus hominibus communem diem
determinare, in qua hæ intensiones æstuum fiunt,
cumque circa hoc tempus hæc stella oriretur, bujus apparitione hoc tempus significaverunt.
Quod autem hæc stella non sit causa intensionis
æstuum, ex iis quæ dicentur erit manifestum.
Primum enim sæpe cooriuntur cum sole et plures
et majores stellæ, et nullam sensibilem efficiunt
varietatem, sed interdum econtrario in ortibus et
occasibus earum tempestates flunt, et venti frigidi
spirant, tanquam bi ortus et oceasus nihil conferant ad intensionem æstuum. Sæpe etiam in eodem
signo cum sole sunt e quinque planetis stella maximæ, Jupiter, Lucifer et Mars; a quibus et vires in
terram cadunt, et tamen propter horum causam
nihil circa aerem magis fit diversum. Ex quo manifestum est quod nibil. conferant ad intensionem
æstuum neque inerrantes neque errantes stellæ. Si
enim vim quamdam afferret Canis, oportebat in
vero ortu intensionem æstuum fieri. Tunc enim
PG 19:851AD EUSEBI CHRONICON APPPENDIX.
simul una oritur cum sole. Non fit autem hoc, sed τὴν ἀνατολὴν τῶν καυμάτων γίνεσθαι ἐπίτασιν· τότε
in apparenti ortu maximi fiunt æstus. Circa hoc
enim tempus sol propter dictas causas efficit intensionem æstuum. In Rhodo enim post 30 dies a
solstitio oritur hæc stella; in aliis locis post 40
dies aestivi solstitii; aliis post 50: ita ut ejus ortus
non amplius faciat intensionem æstuum: quod nemini non manifestum est, quod cum unum sit illud
tempus, quod intensionem æstuum comprehendit,
quod est post dies 30 solstitii æstivi; in hoc ipso
tempore apud alios Canis oritur, et tempus indicat, apud alios vero aliud quoddam ex astris con.
stellationum; non enim simul omnibus astris orlus
et occasus contingit ſeri.
Quod vero a plurimis dicitur, quod circa tempus hoc
35 Canis oriatur cum sole, omnino est imperitum.
In hoc enim tempore plurimum a sole distat hæc
stella. Sol enim omnino in æstivo tropico circulo
iter facit: Canis vero in hiberno tropico circulo
situs est; ita ut hi maximam a se invicem distantiam habeant. Quomodo igitur posset Canis causa
esse intensionis æstuum? faceret autem intensionem, si quam vim haberet hæc stella, tum cum
essct conjuncta soli secundum hibernas conversiones, cumque ferretur in eodem circulo hæc stella
cum sole; tunc enim oportebat aliquam fieri, contra id quod apparet, sensibilem aeris mutationem.
Non fit autem hoc, sed e contrario potius hiems.
Unde tabulis pro signo ascribitur ortus Canis. Itaque manifestum est ex omnibus, neque hane stel.
lam, neque aliam ullam tantam habere vim, ut
circa aerem mulationes eliciat: sed principalem
esse causam solem: harum vero ortus et occasus
in cognitionem mutationum aeris apponi. Quam
ob causam neque semper congruunt. Unde melioribus aliquis uteretur iis signis quæ a natura nobis
dantur, quibus et Aratus est usus. Nam eas aeris
mutationes, quæ funt ex ortibus et occasibus astrorum, putavit esse falsas: eas vero quæ fiunt naturaliter, et quadam ex causa, seorsim posuit in Apparentiarum tractatu, in extrema libri totius parte.
Sumit enim præscientias a solis ortu et occasu, et a
funæ ortibus et occasibus, ab area, sive corona, que
fit circa lunam, a stellis cadentibus et a brutis
animalibus. Nam quæ præscientiæ cum quadam naturali causa ex his flunt, necessaria babent effecta.
Unde et Boethus philosophus, in quarto libro expositionis Arati, pàysicas causas cum ventorum, tum
Τὸ δὲ λεγόμενον. Mirum insignem mathematicum adeo pueriliter hallucinatum esse. Nam
cujusmodi est, obsecro, illius ratio? Caniculam
cum sole conjunctam nibil ad æstivos calores augendos conferre, quo tempore exortum facere vulgo
dicitur, ex eo demonstrat, quod tum ab ea sol alest longius. Hoc vero inde concludit, quod tunc sol
æstivum tropicum tenet: Canicula vero in hiberno
tropico sita est: quare si quam vim incendendis
estibus haberet illius cum sole conjunctio, ea potissimum appareret quando sol in hiberno tropico
versatur, hoc est in eodem cum Canicula circulo.
U
γὰρ ἅμα συνανατέλλει τῷ ἡλίῳ. Οὐ γίνεται δὲ τοῦτο
ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐπιφαινομένην ἐπιτολὴν τὰ μέγιστα
καύματα γίνεται. Περὶ γὰρ τὸν καιρὸν τοῦτον ό
ἥλιος διὰ τὰς προειρημένας αιτίας παραίτιός ἐστι τῆς
επιτάσεως τῶν καυμάτων. Ἐν Ρόδῳ μὲν γὰρ μετὰ
λ' ἡμέρας τῆς τροπῆς ἐπιτέλλει ὁ ἀστὴρ, ἐν ἄλλοις
δὲ τόποις μετὰ μ' ἡμέρας τῆς θερινῆς τροπῆς, οἷς δὲ
μετὰ ν· ὥστε μηκέτι τὴν ἐπίτασιν τῶν καυμάτων
τὴν ἐπιτολὴν αὐτοῦ ποιεῖσθαι ἑκάστῳ φανερόν, ὅτι
ὁ μὲν τὴν ἐπίτασιν τῶν καυμάτων περιέχων καιρὸς
εἷς ἐστιν ὁ μετὰ τὰς θερινὰς τροπὰς ἡμέρας λ'· ἐν
δὲ τῷ χρόνῳ τούτῳ παρ' οἷς μὲν ὁ Κύων ἐπιτέλλει,
καὶ τὸν καιρὸν μηνύει, παρ' οἷς δὲ ἄλλο τι τῶν κατ
ηστερισμένων ἄστρων· οὐ γὰρ ἅμα πᾶσι τοῖς ἄστροις
τὰς ἐπιτολὰς καὶ τὰς δύσεις συμβαίνει γίνεσθαι.
Τὸ δὲ λεγόμενον ὑπὸ τῶν πλείστων, ὅτι περὶ
τὸν καιρὸν τοῦτον ἀνατέλλει σὺν τῷ ἡλίῳ, παντελῶς
ἐστιν ἰδιωτικόν. Ἐν γὰρ τούτῳ τῷ χρόνῳ πλείστον
ἀπὸ τοῦ ἡλίου διέστηκεν ὁ ἀστήρ. Ὁ μὲν γὰρ ἥλιος
πάντως ἐπὶ τοῦ θερινοῦ τροπικοῦ κύκλου τὴν πάρο
οδον ποιεῖται· ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ χειμερινοῦ τροπικοῦ κύ
κλου κεῖται· ὥστε πλεῖστον ἀπ' ἀλλήλων διάστημα
ἀπέχειν αὐτούς. Πῶς ἂν οὖν δύναιτο παραίτιος γίνε
σθαι τῆς ἐπιτάσεως τῶν καυμάτων; ἐπίτασιν δὲ ἐποίει
ἂν, εἴ τινα δύναμιν εἶχεν ὁ ἀστὴρ, ἅμα γινόμενος τῷ
ηλίῳ κατά χειμερινὰς τροπάς, ὅταν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ
κύκλου φέρηται ὁ ἀστὴρ τῷ ἡλίῳ. Τότε γὰρ ἔδει γενέσθαι τινὰ πρὸς τὸ φαινόμενον αἰσθητὴν περὶ τὸν
αέρα παραλλαγήν. Οὐ γίνεται δὲ τοῦτο, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν
ἐναντίων χειμών. Ὅθεν τοῖς παραπήγμασι παράκειται σημείον· ὥστε εἶναι φανερὸν ἐκ πάντων, ὅτι οὔθ'
οὗτος ὁ ἀστὴρ, οὔτ᾽ ἄλλος οὐδεὶς τηλικαύτην τινὰ δύο
'ναμιν ἔχει, ὥστε μεταβολὰς περὶ τὸν ἀέρα κατασκευάζειν· ἀλλ᾽ ἔστι τὸ ἡγεμονικόν αἴτιον περὶ τὸν ἥλιον
αἱ δὲ τούτων ἐπιτολαὶ καὶ δύσεις ἐπὶ τὴν ἐπίγνωσιν
τῶν περὶ τὸν ἀέρα μεταβολῶν παράκεινται. Δι' Αν
αἰτίαν οὐδὲ διὰ παντὸς συμφωνοῦσιν. "Οθεν βελτίοσιν
ἄν τις σημείοις χρήσαιτο τοῖς ὑπὸ τῆς φύσεως ἡμῖν
διδομένοις· οἷς καὶ "Αρατος κέχρηται. Τὰς μὲν γὰρ ἐκ
τῶν ἐπιτολῶν καὶ δύσεων τῶν ἄστρων γινομένας μεταβολὰς τοῦ ἀέρος ᾠήθη είναι διεψευσμένας· τὰς δὲ φυσι
χῶς γινομένας καὶ μετά τινος αἰτίας κατεχώρισεν ἐν
τῇ τῶν Φαινομένων πραγματεία ἐπὶ πᾶσι τῆς ὅλης
συντάξεως. Λαμβάνει γὰρ τὰς προγνώσεις ἀπὸ τῆς
τοῦ ἡλίου ἀνατολῆς καὶ δύσεως, καὶ ἀπὸ τῆς σελήνης
ἀνατολῶν καὶ δύσεων, καὶ ἀπὸ τῆς ἅλω τῆς γινομένης περὶ τὴν σελήνην, καὶ ἀπὸ τῶν διαῖσσόντων ἀστέ
ρων, καὶ ἀπὸ τῶν ἀλόγων ζώων· αἱ γὰρ ἀπὸ τούτων
προγνώσεις, μετά τινος φυσικῆς αἰτίας γινόμενα:,
Nihil hac argumentatione falsius. Quæ tum procederet, si hiems æstas esset, aut in ipso Capricorno
Bita esset Canicula. Ilec enim Gemini tempore in
gradu Geminorum circiter xv collocabatur. Distabat
ab æquinoctiali gradibus fere xvi, a tropico et a
sole prope XL. Cum autem sol in Capricorni tropico
stabat, intervallum inter hunc et Caniculam amplius erat semicirculo. Quid igitur cogitabat Geminus, cum propinquiorem soli Caniculam esse
scriberet, quando hibernum ille tropicum occupat
quam cum in æstivo moratur?
PG 19:853gnitiones ostendens. His signis et Aristoteles plilosophus usus est, et Eudoxus, et plures alii astrologi.
κατηναγκασμένα ἔχουσι τὰ ἀποτελέσματα. "Οθεν καὶ ἡ imbrium exposuit, ex predictis generibus præcoΒόηθος ὁ φιλόσοφος ἐν τῷ τετάρτῳ βιβλίῳ τῆς ᾿Αράτου εξηγήσεως, φυσικὰς τὰς αἰτίας ἀποδέδωκε τῶν
τε πνευμάτων καὶ ὄμβρων, ἐκ τῶν προειρημένων
εἰδῶν τὰς προγνώσεις ἀποφαινόμενος. Τούτοις δὲ τοῖς
Εύδοξος, καὶ ἕτεροι πλείονες τῶν ἀστρολόγων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΕ'.
Περὶ ἐξελιγμοῦ
Εξελιγμός ἐστι χρόνος ἐλάχιστος περιέχων όλους
μῆνας, καὶ ὅλας ἡμέρας, καὶ ὅλας αποκαταστάσεις
τῆς σελήνης. Ἐπεὶ γὰρ ὁ μηνιαῖος χρόνος παρετηρήθη ὑπάρχων ἡμερῶν εἴκοσιν ἐννέα α'/Ε', ὡς ἔγγιστα
καὶ τριακοστοῦ τρίτου, ἡ δὲ ἀποκατάστασις τῆς σε
λήνης ἡμερῶν κι' καὶ ὀκτωκαιδεκάτου ὡς ἔγγιστα
ἐζητεῖτο χρόνος ὁ ἐλάχιστος, ὅστις περιέχει όλας
ἡμέρας, καὶ ὅλους μῆνας, καὶ ὅλας ἀποκαταστάσεις·
ἔστι δὲ τοιαύτη εὕρεσις· Η σελήνη ανωμάλως φαίνεται διαπορευομένη τὸν ζωδιακὸν κύκλον, καὶ περι
φέρειάν τινα ἐνεχθεῖσα, ἐν τῇ ἐχομένῃ ἡμέρᾳ μείζονα ταύτης κινεῖται, καὶ ἀεὶ μείζονα ταῖς ἑξῆς
ἡμέραις. ἕως ἂν μεγίστην περιφέρειαν κινηθῇ· εἶτ'
αὖθις εἰς τὴν ἐλάττονα τῆς προηγουμένης, ἕως ἂν
ἐπὶ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἐλαχίστην περιφέρειαν ἀποκατα
σταθῇ. Ο δὲ χρόνος ὁ ἀπὸ τῆς ἐλαχίστης κινήσεως
ἐπὶ τὴν ἐλαχίστην κίνησιν ἀποκατάστασις καλεῖται.
Παρατετήρηται δὲ ὁ ἐξελιγμὸς περιέχων ὅλους μῆνας
χαθ', ἡμέρας δὲ ιθύνς'. Ἐν δὲ τῷ χρόνῳ τούτῳ
ποιείται τῆς κατὰ μῆκος ἀνωμαλίας ἡ σελήνη ἀποκαταστάσεις ψιζ', κύκλους δὲ ζωδιακούς διαπορευομένη
ἐν τῷ προειρημένῳ χρόνῳ ψκγ', καὶ προσεπιλαμβάνουσα μοίρας λβ'. Ἔχοντες δὲ ταῦτα τὰ φαινόμενα
ἐκ παλαιῶν χρόνων ἐζητημένα, δέον συστήσασθαι τὴν
κατά μήκος ἀνωμαλίαν ἡμερήσιον τῆς σελήνης, τίς
ἐστιν ἐλαχίστη κίνησις αὐτῆς, καὶ τίς ἡ μεγίστη, καὶ
τίς ἡ μέση, καὶ τίς ἡ καθ᾿ ἡμέραν παραύξησις καὶ
μείωσις αὐτῆς· ἐπιλαμβάνοντες ἐκ τοῦ φαινομένου
καὶ τοῦτο, ὅτι ἐὰν μὲν καὶ τὰς ἐλαχίστας κινῆται,
πλείονα μὲν τῶν ια' μοιρῶν κινεῖται, ἐλάττονα δὲ τῶν
ιβ'· ὅταν δὲ τὰς μεγίστας κινῆται, πλείονα μὲν τῶν
τ' μοιρῶν κινεῖται, ἐλάττονα δὲ τῶν ις'· ἐπεὶ τοίνυν
παρατετήρηται ἡ σελήνη ἐν ἡμέραις ιθύνς' διαπο
ρευομένη ζωδιακούς κύκλους εκγ', καὶ ἔτι μοίρας
λβ', ἕκαστος δὲ τῶν κύκλων ἔχει μοίρας τζ· ἀνελύσατο τῶν κύκλων πλῆθος εἰς μοίρας, καὶ προσέθηκε
τὰς λβ'. Γίνεται ὁ πᾶς ἀριθμὸς μοιρῶν σξτιβ'. Ἐν
ἄρα ἡμέραις μάλιστα ιθύνς" διαπορεύεται ἡ σελήνη
τὸ προειρημένον πλῆθος τῶν μοιρῶν· ὁ δὲ πλῆθος, εἰς
τὸ τῶν ἡμερῶν πλῆθος μερίσαντες, εὑρήσομεν τὴν
μέσην ἡμερήσιον κίνησιν τῆς σελήνης. Ὅταν γὰρ
μήτε τὴν ἐπίτασιν τῆς κινήσεως, μήτε τὴν ἄνεσιν
ὑπολογισάμενοι, ἐξ ὁμαλοῦ μερίσωμεν τὸ τῶν μοι
τῶν πλῆθος, τότε ἡ εὐρεθεῖσα κίνησις μέση καλεῖται.
Εὑρίσκεται δὲ αὕτη γινομένη μοιρών ιγ' πρώτων
ἑξηκοστῶν, καὶ δευτέρων λε'. Καλεῖται δὲ τὸ τῆς μιᾶς
μοίρας ἑξηκοστὸν πρῶτον ἐξηκοστόν, τὸ δὲ τοῦ πρώτου
ἑξηκοστοῦ ἑξηκοστὸν δεύτερον ἑξηκοστόν· ὁμοίως δὲ τὸ
Περὶ ἐξελιγμοῦ. Vide Ptolenæum lib. iv,
σημείοις καὶ Ἀριστοτέλης κέχρηται ὁ φιλόσοφος, καὶ
η
CAPUT XV.
De evolutione.
Evolutio est tempus minimum, continens integros
menses,et integros dies, et integras restitutiones lunæ.
Cum enim menstruum tempus observatum sit esse
dierum 29 1/2,1/53, fere: restitutio vero lunæ dierum
27 4/18 fere, quæsitum est tempus minimum, quod
continet integros dies, et integros inenses, et integras
restitutiones: iuventio autem est talis: Luna irregulariter peragrare zodiacum circulum, et ſieri per arcum quemdam conspicitur. Die sequenti hoc arcu
majorem conficit, et semper majorem diebus continuo
sequentibus, donec per maximum arcum mota fuerit.
Deinde rursus in arcum minorem præcedenti die,
donec in minimum, qui fuit ab initio, arcum restituta
fuerit. Tempus vero, quod est a minimo motu ad minimum motum, restitutio vocatur. Observata autem
est evolutio continens integros menses 669, dies
vero 19756. In hoc autem tempore Iun: anomali
secundum longitudinem facit restitutiones 717, circulos zodiacos peragrans in jam dicto tempore 725,
et insuper assumeos gradus 32. Habentes autem
has apparentias ex veteribus temporibus quæsitas,
quando constituere oportet eam diurnam lun anemaliam, quæ est secundum longitudinem, quis sit
minimus motus ejus, et quis maximus, quis medius,
et quod quotidianum incrementum et decrementum ejus: accipimus insuper ex apparentia et hoc,
cum luna motus minimos facit, plus eam moveri
undecim gradibus, minus duodecim: cum vero
maximos confcit motus, amplius eam moveri 15
gradibus, minus vero 16 gradibus; cum igitur observatum sit, lunam in diebus 19756 peragrare zodiacos circulos 723, et præterea adhuc gradus 52:
unusquisque autem circulorum habeat gradus 360,
refundit luna circulorum multitudinem in gradus,
et addit gradus 32. Fit igitur tolus numerus graduum 260312. In diebus igitur maxime 19756 percurrit luna prædictum numerum graduum: quam
multitudinem in dierum multitudinem dividentes
inveniemus medium diurnum motum luus. Cum
enim neque intentionem motus, neque remissionem
reputantes, ex æquali diviserimus graduum multitudinem, tunc inventus motus 36 vocatur medius.
Invenitur autem hic medius motus graduun: 13
primorum sexagesimorum 40', et secundorum
35". Vocatur autem unius gradus sexagesimum,
primum sexagesimum; et unius primi sexagesimi
sexagesinum vocatur secundum sexagesimum; similiter etiam uuum secundum sexagesimum, cum
cap. 2.
PG 19:855divisum est in partes 60, vocatur una particula δεύτερον έξηκοστόν, διαιρεθὲν εἰς μέρη. ξ', καλεῖται
tertium sexagesimum. Eadem est ratio etiam in τὸ ἓν μέρος τρίτον ἑξηκοστόν. Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ
reliquis sexagesimis.
ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἑξηκοστῶν.
Cum numerorum hic sit ordo, a Chaldæis inventus est medius motus lunæ graduum 13, 10, 55',
cumque in diebus 19756 luna faciat restitutiones
717, si voluerimus cognoscere unam restitutionem
in quot diebus faciat luna, dividemus dierum multitudinem in restitutionum multitudinem; et ſunt
dies restitutionis 27, et unius diei sexagesima prima 33, et secunda 20. In tot igitur diebus luna a
minimo motu ad minimum motum proficiscitur.
δεύτερα κ'. Ἐν ἄρα ἡμέραις τοσαύταις ἡ σελήνη ἀπὸ
νεται.
Et cum in omni restitutione 4 sint tempora æqualia, acceperunt quartam partem dierum 27, 33', et
20", et fiunt dies 6, 53′, et 20″. In tot igitur diebus luna a minimo motu ad medium proficiscitur,
et a medio ad maximum; et rursus similiter a maximo ad medium, et a medio ad minimum. Nam
hæc quatuor tempora inter se sunt æqualia.
Τοιαύτης δὲ τῆς διατάξεως ὑπαρχούσης τῶν ἀρι
θμῶν, ὑπὸ τῶν Χαλδαίων, εὕρηται ἡ μέση κίνησις
τῆς σελήνης μοιρῶν ιγ', ι', λε'· καὶ ἐπεὶ ἐν ἡμέραις
ιθυνς' ἀποκαταστάσεις ποιεῖται ἡ σελήνη ψιζ', ἐὰν
βουλώμεθα ἐπιγνῶναι τὴν μίαν ἀποκατάστασιν ἐν
πόσαις ἡμέραις ποιεῖται ἡ σελήνη, μεριοῦμεν τὸ τῶν
ἡμερῶν πλῆθος εἰς τὸ τῶν ἀποκαταστάσεων πλῆθος
γίνονται δὲ ἡμέρας τῆς ἀποκαταστάσεως είκοσιν
ἑπτὰ, καὶ μιᾶς ἡμέρας ἑξηκοστὰ πρῶτα λγ', καὶ
τῆς ἐλαχίστης κινήσεως ἐπὶ τὴν ἐλαχίστην παραγί
Καὶ ἐπεὶ ἐν πάσῃ ἀποκαταστάσει δ' εἰσι χρόνοι
ἴσοι, ἔλαβον τέταρτον μέρος τῶν κι' ἡμερῶν, λγ'
λεπτῶν πρώτων, καὶ κ' δευτέρων λεπτῶν, καὶ γίνον
ται ἡμέραι ς', νγ', καὶ κ'. Ἐν ἄρα τοσαύταις ἡ σε
λήνη ἡμέραις ἀπὸ τῆς ἐλαχίστης κινήσεως ἐπὶ τὴν
μέσην παραγίνεται, καὶ ἀπὸ τῆς μέσης ἐπὶ τὴν μεγίστην, καὶ πάλιν ὁμοίως ἀπὸ τῆς μεγίστης ἐπὶ τὴν
μέσην, καὶ ἀπὸ τῆς μέσης ἐπὶ τὴν ἐλαχίστην. Οἱ γὰρ
δ' οὗτοι χρόνοι εἰσὶν ἀλλήλοις ἴσοι.
Καὶ ἐπεὶ ἂν ὦσι τρεῖς ἀριθμοὶ ἴσῳ ἀλλήλων ὑπερέχοντες, γίνονται οἱ ἄκροι τοῦ μέσου διπλασίονες -
ἐν δὲ τῇ κινήσει τῆς σελήνης τρεῖς εἰσιν ἀριθμοὶ τῷ
ἴσῳ ἀλλήλων ὑπερέχοντες, ἥ τε ἐλαχίστη κίνησις, καὶ
ἡ μέση, καὶ ἡ μεγίστη· ἐὰν ἄρα τὴν μεγίστην καὶ
τὴν ἐλαχίστην συνθῶμεν, ἔσονται διπλασίονες τῆς
Et cum, si fuerint tres numeri ex æquo se superantes, extremi simul sumpti sint duplo majores
medio, in motu autem lunæ tres sint numeri ex
æquo se invicem superantes, nempe motus minimnus, et medius, et maximus: si igitur motum naximum et minimum componamus, erunt hi compositi duplo majores medio. Erat autem medius μέσης κινήσεως. Ην δὲ ἡ μέση κίνησις μοιρῶν ιγ',
motus graduum 13, 10, 35”. Multiplicaverunt haec
bis, et proveniunt ex multiplicatione gradus 26,
21', 10”. Maximus igitur motus lunæ, et minimus
præcise compositi sunt dies 26, 21', 10". Atqui gradus ex observatione sumpti non exacte maximi et
minimi motus sunt gradus 26. Reliqua igitur sunt
ca sexagesima, quæ effugerunt observationem per
apparentias et organa factam, videlicet unius gradus prima sexagesima 21', et secunda 10". Hæc
igitur oportet insuper attribuere et minimo et
maximo motui: ut duo hi motus compositi efficiant
gradus 26, 21', 10. Addere aulem oportet sic hanc
necessariam appendicem, ut neque minimus motus
agatur major gradibus 12, neque maximus major
gradibus 16. Sic autem attribuemus: Cum luna in
diebus 6, 53′, 20" proficiscatur a minimo motu ad
medium, et a medio ad maximum, et semper æquali
incremento et decremento utatur: inveniendus est
numerus qui, multiplicans quartam partem restitutivi temporis, efficiat numerum qui, additus medio
înotui, colligat quemdam numerum majorem quidem
15 gradibus, niinorem vero 16; sublatus autem a
medio motu, relinquat numerum quemdam majorem
quiden 14 gradibus, minorem vero 12. Αt quæ adduntur gradus 15. et gradibus 11, ea erunt quoque
prima sexagesima 21', et secunda 10". Invenitur auzen hoc facere numerus 18 sexagesimorum primoγ. ποιήσει.
!. uoipzi
λεπτῶν ι', λε'. Ἐπολλαπλασίασαν ταῦτα δίς· καὶ γέν
νονται μοῖραι κς', κι', ι'. Ἡ ἄρα μεγίστη κίνησις
τῆς σελήνης καὶ ἡ ἐλαχίστη, ἐπ' ἀκριβὲς συντεθεῖσαι,
γίνονται ἡμέραι κς', κα', ι. ᾿Αλλὰ αἱ κατὰ τὸ
ὁλοσχερὲς ἐκ τηρήσεως ειλημμέναι, ή τε μεγίστη καὶ
ἐλαχίστη, μοῖραι κς'. Λοιπὰ ἄρα ἐστὶ τὰ ἐκφυγόντα
τὴν διὰ τῶν φαινομένων καὶ τὴν τῶν ὀργάνων παρα
τήρησιν, μιᾶς μοίρας πρῶτα ἑξηκοστὰ κα', καὶ δεύ
τερα ι'. Ταῦτα ἄρα δεῖ προσεπιμερίσαι τῇ τε ἐλαχί
στῇ καὶ τῇ μεγίστῃ, ὅπως αἱ δύο συντεθεῖσαι κινή
σεις ἀποτελῶσι μοίρας κς', κα', ι'. Προσθεῖναι δὲ
τὴν ἐπουσίαν οὕτως, ὥστε μήτε τὴν ἐλαχίστην μεί
ζονα ἄγεσθαι τῶν ιβ' μοιρῶν, μήτε την μεγίστην
μείζονα μοιρῶν ις'. Ἐπιμεριοῦμεν δὲ οὕτως· Ἐπεὶ
ή σελήνη ἐν ἡμέραις ς' τε καὶ νγ' πρώτοις, καὶ
δευτέροις κ' παραγίνεται ἀπὸ τῆς ἐλαχίστης κινήσεως
ἐπὶ τὴν μέσην, καὶ ἀπὸ τῆς μέσης ἐπὶ τὴν μεγίστην,
καὶ διὰ παντὸς τῇ ἴσῃ παραυξήσει καὶ μειώσει χρήσ
ται· δεῖ εὑρεῖν ἀριθμὸν, ὃς πολλαπλασιάσας τὸ τέταρ
τον μέρος τοῦ ἀποκαταστατικοῦ χρόνου, ἀποτελέσει
τινὰ ἀριθμὸν, ὃς, προστιθεὶς μὲν τῇ μέσῃ κινήσει,
συνάξει οι τινὰ ἀριθμὸν μείζονα μὲν τῶν ιε' μοιρῶν,
ἐλάττονα δὲ τῶν ις· ἀφαιρεθεὶς δὲ ἀπὸ τῆς μέσης
κινήσεως, ἀπολείψει τινὰ ἀριθμὸν, μείζονα μὲν τῶν
τα' μοιρῶν, ἐλάττονα δὲ τῶν ιβ'. Τὰ δὲ προστιθέμενα
ταῖς ιε' μοίραις καὶ ταῖς ια', ἔσται ἐπὶ τὸ αὐτὸ πρῶτα
Εξηκοστὰ και, καὶ δεύτερα:. Εὑρίσκεται δὲ τοῦτα
PG 19:857ποιῶν ὁ τῶν ιη' ἑξηκοστῶν πρώτων· ἐὰν γὰρ ταῦτα rum; si enim læc multiplicata fuerint in quartam
πολλαπλασιασθῇ ἐπὶ τὸ τέταρτον μέρος τῆς ἀποκα
ταστάσεως, ἐπὶ τὰς ἡμέρας δ', ιγ' πρώτα λεπτά,
καὶ κ' δεύτερα, ἀποτελοῦνται μοῖραι β' καὶ πρῶτα
Εξηκοστὰ δ'. Ταῦτα προσέθηκα τῇ μέσῃ κινήσει ιγ',
ι, λεʹ, καὶ γίνονται ποῖραι ιε', ιδ', λε'· καὶ ἀφεῖλον
ἀπὸ τῆς μέσης κινήσεως τὰς β' μοίρας, καὶ τὰ
πρῶτα ἐξηκοστὰ δ', καὶ τὰ λείποντα ", μοίρας ια',
5', λε'. Εἴρηται ἄρα ἡ μὲν ἐλαχίστη κίνησις τῆς σε
λήνης μοιρ. ια', πρώτων ἑξηκοστῶν ις', δευτέρων δὲ
partem restitutionis, nempe in dies 6, 13', et 20",
producuntur gradus 2 et 4'. Hæc addidi medio notui, nempe gradibus 13, 10, 55", et fiunt gradus
15, 14', 35″. Subtraxi a medio motu hos gradus 2
et 4', et reliqui sunt gradus 11, 6', 35". Inventus
est igitur minimus motus lunæ graduum 11, 6′,
11", 55″; medius motus graduum 13, 10, 35″;
maximus motus graduum 15, 11', 35"; diurnum
autem incrementum primorum sexagesimorum 18′.
ια', τρίτων λε'· ἡ δὲ μέση κίνησις μοιρ. ιγ', ι', λε'· ή μεγίστη κίνησις μοιρ. ιε', ια', λε'· ἡ δὲ ἡμερησία
παραύξησις πρώτων ἑξηκοστῶν ιη'.
Χρόνοι των ζωδίων ἐν οἷς ἕκαστον αὐτῶν ὁ ἥλιος
διαπορεύεται· καὶ αἱ καθ᾽ ἕκαστον ζώδιον γινόμεναι επισημασίαι αἱ ὑπογεγραμμέναι εισίν.
Αρξώμεθα δὲ ἀπὸ θερινῆς τροπῆς.
Καρκίνον διαπορεύεται ὁ ἥλιος ἐν ἡμέραις λα'.
Ἐν δὲ τῇ α' ἡμέρᾳ Καλίππω Καρκίνος ἄρχεται
ἀνατέλλειν, τροπαὶ θεριναὶ, καὶ ἐπισημαίνει.
Ἐν δὲ τῇ θ' ἡμέρᾳ Εὐδόξῳ νότος πνεῖ.
Ἐν δὲ τῇ ια' ἡμέρᾳ Εὐδόξῳ Ωρίων ἑῷος ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ ιγ' ἡμέρᾳ Ευκτήμονι Ωρίων ὅλος ἐπι
τέλλει.
Ἐν δὲ τῇ ις' Δοσιθέῳ Στέφανος ἐῷος ἄρχεται δύ
γειν.
Ἐν δὲ τῇ κγ' Δοσιθέῳ ἐν Αἰγύπτῳ Κύων ἐκφανὴς
γίνεται.
Ἐν δὲ τῇ κεʹ Μέτων. Κύων ἐπιτέλλει ἑῷος.
Ἐν δὲ τῇ κζ' Ευκτήμονι Κύων ἐπιτέλλει· Εὐδόξῳ Κύων ἔξος ἐπιτέλλει, καὶ τὰς ἑπομένας ἡμέ
ρας ε' ει ετησίαι πνέουσιν· αἱ δὲ πέντε αἱ πρῶται
πρόδρομοι καλούνται. Καλίππῳ Καρκίνος δύνει ἀνατέλλων πνευματώδης.
Ἐν δὲ τῇ κη' Εὐκτήμονι Αετὸς ἐῷος δύνει· χειμών
κατὰ θάλασσαν ἐπιγίνεται.
Ἐν δὲ τῇ λ' Καλίππω Λέων ἄρχεται ἀνατέλλειν
νότος πνεῖ· καὶ Κύων ἀνατέλλων φανερὸς γίνεται.
Ἐν δὲ τῇ λα' Εὐδόξῳ νότος πνεῖ.
Ο ήλιος τὸν Λέοντα διαπορεύεται ἐν ἡμέραις λα'.
Ἐν μὲν οὖν τῇ α' ἡμέρᾳ Ευκτήμονι Κύων μὲν
ἐκφανής, πνίγος δὲ ἐπιγίνεται, ἐπισημαίνει.
Ἐν δὲ τῇ ε' Εὐδόξῳ 'Αετὸς ἑῷος δύνει.
Ἐν δὲ τῇ ι' ἡμέρα Ευδόξω Στέφανος δύνει.
Ἐν δὲ τῇ ιβ΄ Καλίππῳ Λέων μέσος ἀνατέλλων
πνίγη μάλιστα ποιεί.
Ἐν δὲ τῇ ιδ' Εὐκτήμονι πνίγη μάλιστα γίνεται.
Ἐν δὲ τῇ ις' ἡμέρᾳ Εὐδόξῳ ἐπισημαίνει.
Ἐν δὲ τῇ ιζ' Εὐκτήμονι Λύρα δύεται, καὶ ἔτι ὕει,
καὶ ἐτησίαι παύονται, καὶ ἵππος ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ την Εὐδόξῳ Δελφὶς ἑῷος δύνει. Δοσιθέῳ
Προτρυγητὴρ ἀκρόνυχος ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ κα' Εὐδόξῳ Λύρα ἑῷος δύνει, καὶ ἐπι
σημαίνει.
Ἐν δὲ τῇ κθ' Εὐδόξῳ ἐπισημαίνει. Καλίππῳ Παρθένος ἐπιτέλλει, ἐπισημαίνει.
CAPUT XVI.
Tempora signorum in quibus unumquoaque eorum
sol peragrat el significationes singulorum signorum sunt ejusmodi.
Incipiamus autein ab æstiva conversione.
Cancrum peragrat sol in diebus 31.
Primo die Calippo Cancer incipit oriri, conversiones æstive, et significat.
Die 9 Eudoxo flat auster.
Die 11 Eudoxe Orion mane oritur.
37 Die 15 Euctemoni Orion totus oritur.
Die 16 Dositheo Corona mane incipit occidere.
Die 23 Dositheo in Ægypto Canis apparet.
Die 25 Metoni Canis oritur mane
Die 27 Euclemoni Canis oritur. Eudoxo Canis
mane oritur, et per dies sequentes quinque etesiæ
spirant: e quibus diebus primi quinque vocantur
præcursores. Calippo Cancer occidit, oriens fatuosus.
Die 28 Euctemoni Aquila mane occidit; tempestas per mare post excitatur.
Die 30 Calippo Leo incipit oriri; auster spirat;
et Canis oriens fit conspicuus.
Die 51 Eudoxo auster spirat.
Leonem sol peragrat diebus 31.
Primo igitur die Euctemoni Canis quidem est
conspicuus post autem fit æstus, significat.
Die 5 Eudoxo Aquila mane occidit.
Die 10 Eudoxo Corona occidit.
Die 12 Calippo Leo medius oriens æstus maxime
facit.
Die 14 Euctemoni æstus maxime fiunt.
Die 16 Eudoxo significat.
Die 17 Euctemoni Lyra occidit, et insuper pluit,
et elesiæ cessant: Equus oritur.
Die 18 Eudoxo Delphinus mane occidit. Dositheo
Vindemiator vesperi oritur.
Die 22 Eudoxo Lyra mane occidit, et significat.
Die 29 Eudoxo significationem habet. Calippo
Virgo oritur, significat.
Η γρ. καταλειφθέντα. "
Η. νε'.
PG 19:859Virginem percurrit sol diebus 30.
Die 5 Eudoxo ventus spirat magnus, et insuper
tonat. Calippo humeri Virginis oriuntur, et elesiæ
spirant.
Die 10 Euclemoni Vindemiator apparet; oritur et
Arcturus, et Sagitta occidit mane. Tempestas fit per
mare. Eudoxo pluvia, tonitrua; ventus magnus
spirat.
Die 17 Galippo Virgo media oriens significat, et
Arcturus oriens est conspicuus.
Die 19 Eudoso Arcturus mane oritur, et per sequentes dies 7 spirant venti, serenitas est plerumque. Cessante hoc tempore, ventus ab aurora exsistit.
Die 20 Arcturus Euctemoni conspicuus. Autumni
initium, et Capra oritur, stella magna in Auriga,
et deinde significat. Tempestas per mare.
Die 24 Calippo spica Virginis oritur.
Libram so peragrat diebus 30.
Die Euctemoni æquinoctium autumna.e, et significat. Calippo Aries incipit occidere. Aquinoctium autumnale.
Die 3 Euctemoni II:edi vespertini oriuntur. Tempestas exsistit.
Die 4 Eudoxo Capra vesperi oritur.
Die 5 Euctemoni vespertinæ apparent Pleiades
ab ortu. Calippo Virgo cessat oriri.
Die 7 Euclemoni Corona oritur. Tempestas est.
Die 8 Eudoxo Pleiades oriuntur.
Die 10 Eudoxo... mane oritur.
Die 12 Eudoxo Scorpius vesperi incipit occidere,
et tempestas insuper oritur, et ventus flat magnus.
Die 17 Eudoxo totus Scorpius vesperi; Capra
penitus occidit. Calippo Chele incipiunt oriri, significant.
Die 19 Eudoxo boreæ et austri spirant.
Die 22 Eudoxo Hyades vesperi oriuntur.
Die 28 Calippo Tauri cauda occidit', significat.
Die 29 Eudoxo boreas et auster spirant.
Die 30 Euctemoni magna per mare tempestas.
Scorpium sol perineat diebus 50.
Die 3 Dositheo tempestas est.
Die 4 Democrito Pleiades occidunt summo mane,
venti hiberni plerumque et frigora, et pruina.
Solet oriri datus. Folia abjicere maxime incipiunt
arbores. Calippo Scorpit frons oritur cum flatu.
RS
Τὴν δὲ Παρθένον διαπορεύεται ὁ ἥλιος ἐν ἡμέ
ραι; λ'.
Ἐν μὲν οὖν τῇ ε' ἡμέρα Εὐδόξῳ ἄνεμος μέγας
πνεῖ, καὶ ἐπιβροντα. Καλίππῳ δὲ οἱ ώμοι τῆς Παρ
θένου ἐπιτέλλουσι, καὶ ἐτησίαι πνέουσιν 4.
Ἐν δὲ τῇ ι' ἡμέρᾳ Ευκτήμονι Προτρυγητήρ φαίνεται· ἐπιτέλλει δὲ καὶ Αρκτοῦρος· καὶ Ὀϊστὸς
δύεται ὄρθρου. Χειμὼν κατὰ θάλασσαν. Εὐδόξῳ με
τὸς, βρονταί, 8 ἄνεμος μέγας πνεῖ.
Ἐν δὲ τῇ ιζ' Καλίππῳ Παρθένος μέση ἐπιτέλο
λουσα ἐπισημαίνει, καὶ 'Αρκτούρος ἀνατέλλων φα
νερός.
Ἐν δὲ τῇ ιθ' Εὐδόξῳ 'Αρκτούρος ἑῷος ἐπιτέλλει,
καὶ τὰς ἑπομένας ἡμέρας ζ' ἄνεμοι πνέουσιν, εὐδία
ὡς τὰ πολλά. Λήγοντος δὲ τοῦ χρόνου, ἀπ' τοὺς
Β' πνεῦμα γίνεται.
Ἐν δὲ τῇ κ' 'Αρκτουρος Ευκτήμον: ἐκφανής. Μετ
οπώρου ἀρχὴ, καὶ Αἰξ ἐπιτέλλει, ἀστὴρ μέγας ἐπὶ
τοῦ Ηνιόχου, κάπειτα ἐπισημαίνει. Χειμών κατά
θάλασσαν.
Ἐν δὲ τῇ κδ' ἡμέρᾳ Καλίππῳ στάχυς ἐπιτέλλει
τῆς Παρθένου.
Τὸν δὲ ζυγὸν διαπορεύεται ὁ ἥλιος ἐν ἡμέραις λ'.
Ἐν δὲ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ Ευκτήμονι ισημερία μετ
οπωρινὴ, καὶ ἐπισημαίνει. Καλίππῳ ὁ Κριὸς ἄρχε
ται δύνειν. Ἰσημερία μετοπωρινή.
Ἐν δὲ τῇ γ' Εὐκτήμονι Εριφοι ἐπιτέλλουσιν ἐσπό
ριοι. Χειμαίνει.
Ἐν δὲ τῇ δ' Εὐδόξῳ Αῖς ἀκρόνυχος ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ ε' Εὐκτήμονι Πλειάδες ἑσπέριαι φαίνον
ται ἐκ τοῦ πρὸς ἕω. Καλίππῳ Παρθένος λήγει ἀνατέλλουσα.
Ἐν δὲ τῇ 5' ἡμέρᾳ Ευκτήμονι Στέφανος ἀνατέλ
λει. Χειμαίνει.
Ἐν δὲ τῇ ἡ Εὐδόξῳ Πλειάδες επιτέλλουσιν.
Ἐν δὲ τῇ τ' Εὐδόξῳ... ἑῷος ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ ἐξ' ἡμέρα Ευδόξῳ Σκορπίος ἀκρόνυχος
ἄρχεται δύνειν, καὶ χειμὼν ἐπιγίνεται, καὶ ἄνεμο;
μέγας πνεῖ.
Ἐν δὲ τῇ ιζ' Εὐδόξῳ Σκορπίος ὅλος ἀκρόνυχος·
Αἰς ὅλως δύνει. Καλίππῳ Χηλαὶ ἄρχονται ἀνατέλο
λειν· ἐπισημαίνουσιν.
Ἐν δὲ τῇ ιθ' Εὐδόξῳ βορέαν καὶ νότοι πνέουσιν.
Ἐν δὲ τῇ κβ' Εὐδόξῳ Υάδες ἀκρόνυχοι ἐπιτέλο
λουσιν.
αιγ. λήγονται, " γ. βροντά, τα γρ.πνευματώδη.
Ἐν δὲ τῇ κη' Καλίππῳ τοῦ Ταύρου κέρκος δύνει,
Επισημαίνει.
Ἐν δὲ τῇ κθ' Εὐδόξῳ βορέας και νότος πνέουσιν.
Ἐν δὲ τῇ λ' Εὐκτήμονι χειμών κατά θάλασσαν που
λύς.
Τὸν δὲ Σκορπίον ὁ ἥλιος διαπορεύεται ἐν ἡμέ
ραις λ'.
Ἐν μὲν οὖν τῇ τρίτῃ Δοσιθέῳ χειμαίνει.
Ἐν δὲ τῇ δ' ἡμέρᾳ Δημοκρίτῳ Πλειάδες δύνουσιν
ἅμα τοῖς ἄνεμοι χειμέριοι ὡς τὰ πολλὰ, καὶ ψύχη,
ήδη καὶ πάχνη. Επιπνεῖν φιλεῖ. Φυλλοῤῥοεῖν ἄρχεται
τὰ δένδρα μάλιστα. Καλίππῳ τοῦ Σκορπίου τὸ μέτ
ωπον ἐπιτέλλει, πνευματώδες
PG 19:861Ἐν δὲ τῇ ε' Εὐκτήμονι Αρκτούρος ἑσπέριος δύεται, καὶ ἄνεμοι μεγάλοι πνέουσιν.
Ἐν δὲ τῇ η' Εὐδόξῳ 'Αρκτουρος ἀκρόνυχος πρωΐας
Εύνει, καὶ ἐπισημαίνει, καὶ ἄνεμος πνεῖ.
Ἐν δὲ τῇ θ' Καλίππῳ τοῦ Ταύρου δίνει κεφαλή
ἑψα· ὑετοί 67.
Ἐν δὲ τῇ ι' Ευκτήμονι Λύρα ἑῷος ἐπιτέλλει, καὶ
ἐπιχειμάζεται ὑετῷ.
Ἐν δὲ τῇ ιβ' Εὐδόξῳ Ωρίων ἀκρόνυχος ἄρχεται
ἐπιτέλλειν.
Ἐν δὲ τῇ ιγ' Δημοκρίτῳ Λύρα ἐπιβάλλει ἅμα ἡλίῳ
ἀνίσχοντι· καὶ ὁ ἀήρ χειμερινὸς γίνεται ὡς ἐπὶ τὰ
πολλά.
Ἐν δὲ τῇ ιδ' Εὐδόξῳ ὑετία.
Ἐν δὲ τῇ ις' Εὐκτήμονι Πλειάδες δύνουσι, καὶ ἐπισ
σημαίνει, καὶ Ὠρίων ἄρχεται καὶ μεσοῦντι καὶ λήγοντι ἐπιχειμάζειν.
Ἐν δὲ τῇ ις' Καλίππῳ ὁ ἐν τῷ Σκορπίῳ λαμπρός
ἀστὴρ ἀνατέλλει, ἐπισημαίνει· καὶ Πλειάδες δύνουσι
φανεραί.
Ἐν δὲ τῇ τὴν Εὐδόξῳ Σκορπίος ἄρχεται ἐπιτέλλειν
έρος.
Ἐν δὲ τῇ ιθ' Εὐδόξων Πλειάδες ἑῷαι δύνουσι· καὶ
Ωρίων ἄρχεται δύνειν, καὶ χειμάζει.
Ἐν δὲ τῇ καὶ Εὐδόξῳ Λύρα ἑῷος ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ κζ' Εὐκτήμονι Υάδες δύνονται· καὶ ἔτι
Ἐν δὲ τῇ κη' Καλίππω τοῦ Ταύρου τὰ κέρατα δε
ται· ὐετία.
Ἐν δὲ τῇ κθ' Εὐδόξῳ Υάδες δύνουσι, καὶ χειμαίκαι σφόδρα.
Τὸν δὲ Τοξότην ὁ ἥλιος διαπορεύεται ἐν ἡμέ
σεις κθ'.
Ἐν μὲν οὖν τῇ ἑβδόμη Ευκτήμονι Κύων δύεται,
καὶ ἐπιχειμάζει. Καλίππῳ ὁ Τοξότης ἄρχεται ἀνατέλλειν· καὶ Ὠρίων δύνειν φανερῶς. Χειμαίνει.
Ἐν δὲ τῇ η' Εὐδόξῳ Ωρίων ἑῷος δύνει.
Ἐν δὲ τῇ ι' Εὐκτήμονι του Σκορπίου τὸ κέντρον
ἐπιτέλλει.
Val.
Ἐν δὲ τῇ ιβ' Εὐδίξω Κύων έψος δίνει, χειμαί
Ἐν δὲ τῇ ιδ' Εὐδόξῳ ὑετός.
Ἐν δὲ τῇ ιε' Εὐκτήμονι Αετὸς ἐπιτέλλει, νότος
πνεί,
Ἐν δὲ τῇ ις' Δημοκρίτῳ Αετὸς ἐπιτέλλει ἅμα
Γλίῳ, καὶ ἐπισημαίνειν φιλεῖ βροντήν, καὶ ἀστραπὴν, καὶ ὕδατι ἢ ἀνέμων, ἢ ἀμφότερα ὡς ἐπὶ τὰ
πολλά. Ευδόξω Κύων ἀκρόνυχος 68 ἐπιτέλλει, καὶ
ῖι: Καλίππῳ οἱ Δίδυμοι μετίασι δυόμενοι, νοτία 60.
Ἐν δὲ τῇ ιθ' Εὐκτήμονι, Εὐδόξῳ δύνει.
Ἐν δὲ τῇ καὶ Εὐδόξῳ Σκορπίος ἑῷος ἐπιτέλλει, καὶ
χειμαίνει.
Ἐν δὲ τῇ κγ' Εὐδόξῳ Αΐς ένα δύνει.
Ἐν δὲ τῇ κς' Εὐδόξῳ ἀετὸς ἑῷος ἐπιτέλλει.
Τὸν δὲ Αἰγόκερων ὁ ἥλιος διαπορεύεται ἐν ἡμέ
ραις κθ'.
Ἐν μὲν οὖν τῇ α' ἡμέρᾳ Ευκτήμονι τροπαί χειμε
γρ. θετοσίαι.
$1
γρ. ἀκρόνυξ. γρ. νότια.
Die 5 Euctemoni Arcturus vesperi occidit, magnique spirant venti.
Die 8 Eudoxo Arcturus in extremitate noctis
mane occidit, et significat; ventus spirat.
Die 9 Calippo Tauri caput occidit mane: pluviæ.
Die 10 Euctemoni Lyra mane oritur, atque insuper hiems est cum pluvia.
Die 12 Eudoxo Orion vesperi incipit oriri.
Die 15 Democrito Lyra ascendit una cum sole
38 oriente, et aer fit tempestuosus plerumque.
Die 14 Fudoxo est pluvia.
Die 15 Euctemoni Pleiades occidunt, et significart. Orion incipit cum medio mense, tum desinente, tenipestatem excitare.
Die 16 Calippo splendida in Scorpio stella oritur,
significat; et Pleiades occidunt apparenter.
Die 18 Eudoxo Scorpius incipit oriri mane.
Die 19 Eudoxo Pleiades inane occidunt; et Orion
incipit occidere, et tempestatem excitat.
Die 21 Eudoxo Lyra mane oritur.
Die 27 Euctemoni Hyades occidunt, atque insuper pluit.
Die 28 Calippo Tauri cornua occidunt; et fit
pluvia.
Die 29 Eudoxo Ilyades occidunt; et magna est
tempestas.
Sagittarium sol percurrit diebus 29.
Die 7 Euctemoni Canis occidit, atque insuper
fit tempestas. Calippo Sagittarius incipit oriri, et
Orion occidere apparenter. Oritur tempestas.
Die 8 Eudoxo Orion mane occidit.
Die 10 Euctemoni Scorpii aculeus oritur.
: Die 12 Eudoxu Canis mane occidit, fit tempestas.
Die 14 Eudoxo est pluvia.
Die 15 Eucten oni Aquila oritur, flat auster.
Die 16 Democrito Aquila oritur simul cum sole,
et insuper significare solet tonitru et fulgur, cum
aqua aut vento, aut utraque plerumque. Eudoxo
Canis vesperi oritur, eo quod Calippo Gemini transeunt occidentes, fit pluvia.
Die 19 Euctemoni et Eudoxo occidit.
Die 21 Eudoxo Scorpius mane oritur, estque
tempestas.
Die 23 Eudoxo Capra mane occidit.
Die 26 Eudoxo Aquila mane oritur.
Capricornum sol peragrat diebus 29.
Die Euctemoni solstitium hibernum significat.
PG 19:863Calippo Sagittarius desinit oriri; conversiones ριναὶ ἐπισημαίνουσι. Καλίππω Τοξότης λήγει ἀνα
contingunt hibernæ, fit tempestas.
τέλλων. Τροπαὶ χειμεριναι, χειμαίνει.
Die 2 Euctenoni Delphinus oritur, exsistit tempestas.
Die Eudoxo fiunt hibernæ conversiones, exsistit tempestas.
Die 7 Euctemoni Aquila vesperi occidit, fitque
tempestas.
Die 9 Eudoxo Corona vesperi oritur.
Die 12 Democrito auster spirat... oritur.
Die 14 Euctemoni media hiems. Auster multus
flat hibernus per mare.
Die 15 Calipoo Capricornus incipit oriri, flat
auster.
Die 16 Euctemoni auster hibernus per mare.
Die 18 vesperi post solem occidit Perseus, et
spirat auster.
Die 27 Euclemoni Delphinus vespertinus occidit.
Calippo Cancer desinit occidere; est tempestas.
Aquarium permeat sol diebus 30.
Die 2 Leo incipit occidere, fit pluvia. Democrito
Liems exsistit.
Die Eudoxo Delphinus vesperi occidit.
Die 11 Eudoxo Lyra vesperi occidit. Exsistit
pluvia.
Die 14 Eudoxo serenitas, interdum etiam flat zepbyrus.
νει.
γει.
Ἐν δὲ τῇ β' Εὐκτήμονι Δελφὶς ἐπιτέλλει, χειμαίἘν δὲ τῇ δ' Εὐδόξῳ τροπαί χειμεριναί, χειμα
Ἐν δὲ τῇ ζ' Ευκτήμονι Αετός ἑσπέριος δύεται,
καὶ χειμαίνει.
Ἐν δὲ τῇ θ' Εὐδόξῳ Στέφανος ἀκρόνυχος δύνει.
Ἐν δὲ τῇ ιβ' Δημοκρίτῳ νότος πνεῖ, ὡς ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ ιδ' Εὐκτήμονι μέσος χειμών. Νέτος που
λὺς ἐπιπνεῖ χειμερινὸς κατὰ θάλασσαν.
Ἐν δὲ τῇ ιε' Καλίππω Αιγόκερως ἄρχεται ἀνατέλο
λειν, νότος.
Ἐν δὲ τῇ ις' Εὐκτήμονι νότος χειμέριος κατὰ θάν
λασσαν.
Die 16 Democrito zephyrus incipit flare, et manet per dies 43 a conversionibus.
Die 17 Euctemoni tempus est ut spiret zephyrus.
Calippo Aquarius medius oriens est; lal zephyrus.
Die 25 Euctemoni vesperi occidit, et insuper magna est tempestas.
Pisces sol percurrit diebus 50.
Die 2 tempus est hirundinem apparere, et spirant ornithiæ, seu venti aviarii. Calippo Leo desinit occidere, et hirundo apparet, significat.
Die Democrito varii sunt dies qui vocantur
dies halcyonum. Eudoxo Arcturus vesperi oritur, et
exsistit pluvia, hirundo apparet, et per sequentes
dies 30 boreæ spirant, et maxime illi qui dicuntur
proornithiæ, seu venti anteaviarii.
Die 12 Euclemoni Arcturus vesperi oritur, et Vindemiator fit apparens. Insuper flat frigidus boreas.
39 Die 14 Democrito frigidi flant venti qui ornithiæ vocantur, per dies maxime novem. Euctemoni
Equus mane occidit: insuper frigidus flat boreas.
Die 17 Eudoxo exsistit tempestas, et milvus apparet. Galippo Piscium australis oritur, desinit boreas.
Die 21 Eudoxo Corona vesperi oritur, incipiunt
ornithiæ spirare.
Die 22 Euctemoni milvus apparet, ornithiæ spirant usque ad æquinoctium.
TO
70 γρ. ἀκρόνυξ ubique. *. νότιος, αι. ἄλοπος.
Ἐν δὲ τῇ τὴν ἀκρόνυχος ἐπιδύνει ὁ Περσεύς, καλ
νότος πνεῖ.
Ἐν δὲ τῇ κι' Ευκτήμον: Δελφὶς ἑσπέριος δύνει.
Καλίππῳ Καρκίνος λήγει δύνων· χειμαίνει
Τὸν δὲ Υδροχόον διαπορεύεται ὁ ἥλιος ἐν ἡμέσ
ραις λ'.
Ἐν μὲν οὖν τῇ β' Καλίππω Λέων ἄρχεται δύνειν
ὑετία. Δημοκρίτῳ [ἄλοχος] χειμών.
Ἐν δὲ τῇ δ' ἡμέρᾳ Εὐδόξῳ Δελφὶν ἀκρόνυχος το
δύνει.
Ἐν δὲ τῇ ια' Εὐδόξῳ Λύρα ἀκρόνυχος δύνει. Υετός
Ἐν δὲ τῇ ιδ' Εὐδόξῳ εὐδία· ἐνίοτε καὶ ζέφυρος,
πνεῖ.
Ἐν δὲ τῇ ις' Δημοκρίτῳ ζέφυρος πνεῖν ἄρχεται,
καὶ παραμένει ἡμέρας γ' καὶ μ' ἀπὸ τροπῶν.
Ἐν δὲ τῇ ιζ' Εύκτήμονι ζέφυρος πνεῖ. Καλίππα
Υδροχόος μέσος ἀνατέλλων· ζέφυρος πνεί.
Ἐν δὲ τῇ κε' Εὐκτήμονι ἑσπέριος δύνει· καὶ σφό
δρα ἐπιχειμάζει.
Τοὺς δὲ Ἰχθύας ὁ ἥλιος διαπορεύεται ἐν ἡμέραις λ'.
Ἐν μὲν οὖν τῇ β' χελιδόνα ὥρα φαίνεσθαι, καὶ ὀρ
νιθίαι πνέουσι. Καλίππῳ δὲ Λέων δύνων λήγει, καὶ
χελιδὼν φαίνεται, επισημαίνει.
Ἐν δὲ τῇ δ' Δημοκρίτῳ ποικίλαι ἡμέραι γίνον
ται ἀλκυονίδες καλούμεναι. Εὐδόξῳ δὲ 'Αρκτούρο;
ἀκρόνυχος ἐπιτέλλει, καὶ ὑετὸς γίνεται, καὶ χελιδών
φαίνεται· καὶ τὰς ἑπομένας ἡμέρας λ' βορέαι πνέ
ουσι, καὶ μάλιστα οι προορνιθίαι καλούμενοι.
Ἐν δὲ τῇ ιβ' Εὐκτήμονι Αρκτούρος ἑσπέριος ἐπι
τέλλει, καὶ Προτρυγητὴρ ἐκφανής. Επιπνεί βορέας
ψυχρός.
Ἐν δὲ τῇ ιδ' Δημοκρίτῳ ἄνεμοι πνέουσι ψυχροί, οἱ
ὀρνιθίαι καλούμενοι, ἡμέρας μάλιστα θ'. Ευκτήμονι
δὲ Ιππος έῷος δύνει· ἐπιπνεῖ βορέας ψυχρός.
Ἐν δὲ τῇ ιζ' Εὐδόξῳ χειμαίνει. καὶ ἀκτῖνος φαίνεται. Καλίππῳ τῶν Ἰχθύων ὁ νότος ' ἐπιτέλλει· λή
γει βορέας.
Ἐν δὲ τῇ κα' Εὐδόξῳ Στέφανος ἀκρόνυχος επιτέλο
λει· ἄρχονται όρνιθίαι πνέοντες.
Ἐν δὲ τῇ κβ' Ευκτήμονι Ικτίνος φαίνεται, όρνι
θίαι πνέουσι μέχρις ισημερίας.
PG 19:865Ἐν δὲ τῇ κθ' Εὐκτήμονι του Σκορπίου οἱ πρῶτοι
ἀστέρες δύνουσιν, ἐπιπνεί βορέας ψυχρός.
Ἐν δὲ τῇ λ' Καλίππῳ τῶν Ἰχθύων ὁ βόρειος ἐπιτέλλων λήγει, ἱκτῖνος φαίνεται, βορέας πνεῖ.
Τὸν δὲ Κριὸν διαπορεύεται ὁ ἥλιος ἐν ἡμέραις λα'.
Ἐν μὲν τῇ πρώτῃ Καλίππῳ σύνδεσμος τῶν Ιχθύων
ἀνατέλλει. Ἰσημερία ἐαρινὴ, καὶ ψεκὰς λεπτή· χειμαίνει σφόδρα, επισημαίνει.
Ἐν δὲ τῇ γ' Καλίππῳ Κριός ἄρχεται ἐπιτέλλειν·
ὑετός, ἢ νιφετός.
Ἐν δὲ τῇ ς' Εὐδόξῳ ισημερία, ὑετὸς γίνεται.
Ἐν δὲ τῇ ι' Εὐκτήμονι Πλειάδες ἑσπέριοι κρύ
πτονται.
Ἐν δὲ τῇ ιγ' Εὐδόξῳ Πλειάδες ἀκράνυχοι δύνουσι·
καὶ Ὠρίων ἄρχεται δύνειν ἀπὸ ἀκρονύχου· ὑετός για
νεται. Δημοκρίτῳ Πλειάδες κρύπτονται ἅμα ἡλίῳ
ἀνίσχοντι, καὶ ἀφανεῖς γίνονται νύχτας μ'.
Ἐν δὲ τῇ καὶ Εὐδόξῳ Υάδες ἀκρόνυχοι δύνουσιν.
Ἐν δὲ τῇ κγ' Εὐκτήμονι Υάδες κρύπτονται, καὶ
χάλαζα ἐπιγίνεται, καὶ ζέφυρος πνεῖ. Καλίππῳ Ζυγὸς
ἄρχεται δύνειν, πολλαχῆ δὲ καὶ χάλαζα.
Ἐν δὲ τῇ κζ' Εὐδόξῳ Λύρα ἀκρόνυχος ἐπιτέλλει.
Τὸν δὲ Ταῦρον διαπορεύεται ὁ ἥλιος ἐν ἡμέραις λβ'.
Ἐν μὲν οὖν τῇ α' ἡμέρᾳ Εὐδόξῳ Ωρίων ἀκρόνυχος δύνει· δετία. Καλίππῳ ὁ Κριός λήγει ἐπιτέλλων·
ὑετία· πολλαχῆ δὲ καὶ χάλαζα.
Ἐν δὲ τῇ β' Εὐκτήμονι Κύων κρύπτεται, καὶ χά
λαζα γίνεται. Τῇ δ' αὐτῇ Λύρα * ἐπιτέλλει Εὐδόξῳ.
Κύων ἀκρόνυχος δύνει, καὶ ὑετὸς γίνεται. Καλίππω
τοῦ Ταύρου ἡ κέρκος ἐπιτέλλει· νοτία.
Ἐν δὲ τῇ ζ' Εὐδόξῳ ὑετὸς γίνεται.
Ἐν δὲ τῇ η' Εὐκτήμονι Αῖξ έψα ἀνατέλλει· εὐδία·
ὕει νότῳ ὕδατι.
Ἐν δὲ τῇ θ' Εὐδόξῳ Α?ξ ἑψαν ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ ια' Εὐδόξῳ Σκορπίος έῷος δύνειν ἄρχε
ται, καὶ ὑετὸς γίνεται.
Ἐν δὲ τῇ ιγ' Εὐκτήμονι Πλειὰς ἐπιτέλλει· θέρους
ἀρχὴ, καὶ ἐπισημαίνει. Καλίππῳ ἡ τοῦ Ταύρου κε
φαλὴ ἐπιτέλλει· ἐπισημαίνει.
Ἐν δὲ τῇ μιᾷ καὶ εἰκάδι Εὐδόξῳ Σκορπίος ἑῷος
όλος δύνει.
Ἐν δὲ τῇ καὶ Εὐδόξῳ Πλειάδες ἐπιτέλλουσι, καὶ ἐπι
σημαίνουσιν.
Ἐν δὲ τῇ κε' Εὐκτήμονι Αετὸς ἑσπέριος δύνει.
Ἐν δὲ τῇ δ' Ευκτήμονι ἑσπέριος ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ λα' Εὐκτήμονι Αετὸς ἑσπέριος ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ λβ' Εὐκτήμον: Αρκτούρος ἑῷος δύνει·
ἐπισημαίνει. Καλίππῳ ὁ Ταῦρος λήγει ἀνατέλλων.
Ευκτήμονι Υάδες ἑσπέριαι επιτέλλουσιν, επισημαί
νουσι.
Τοὺς δὲ Διδύμους ὁ ἥλιος διαπορεύεται ἐν ήμεραις λβ'.
Ἐν μὲν οὖν τῇ β' Καλίππῳ οἱ Δίδυμοι ἄρχονται
ἐπιτέλλειν· νοτία.
Ἐν δὲ τῇ ε' Εὐδόξῳ Υάδες ἐῷαι ἐπιτέλλουσιν.
Ἐν δὲ τῇ ζ' Εὐδόξῳ ἀετὸς ἀκρόνυχος ἐπιτέλλει.
Ἐν δὲ τῇ ι' Δημοκρίτῳ ὕδωρ γίνεται.
Ἐν δὲ τῇ ιγ' Εὐδόξῳ 'Αρκτούρος έῷος δύνει
Die 29 Euclenioni Scorpii primæ stellæ occidunt,
flat frigidus boreas.
Die 50 Calippo Piscium borealis desinit occidere; apparet milvus, flat boreas.
Arietem pertransit sol diebus 31.
Die 1 Calippo vinculum Piscium oritur. Fit æquinoctium vernum, et pluvia minutula; magna ſit
tempestas, significat.
Die 3 Calippo Aries incipit oriri; exsistit pluvia
aut nix.
Die 6 Eudoxo est æquinoctium, ſit pluvia.
Die 10 Euctemoni Pleiades vesperi occultantur.
Die 13 Eudoxo Pleiades vesperi occidunt, et
Orion incipit occidere vespertino occasu. Pluvia
exsistit. Democrito Pleiades occultantur simul cum
sole ascendente, et non apparent per noctes 40.
Die 21 Eudoxo Hyades vesperi occidunt.
Die 23 Euctemoni Hyades occultantur, et grando
post exsistit, et flat zephyrus. Calippo Libra incipit
occidere, passim exsistit et grando.
Die 27 Eudoxo Lyra vesperi oritur.
Taurum sol peragrat diebus 32.
Die 1 Eudoxo Orion vesperi occidit, fit pluvia:
Calippo Aries desinit oriri; fit pluvia, et passim
grando.
Die 2 Euctemoni Canis occultatur, et grando
exsistit: eodem die Lyra oritur Eudoxo. Canis
vesperi occidit, et ft pluvia. Calippo Tauri cauda
oritur, exsistit humiditas.
Die 7 Eudoxo exsistit pluvia.
Die 8 Euctemoni Capra mare oritur; serenita;
pluit austro.
Die 9 Eudoxo Capra mane oritur.
Die 11 Scorpius matutinum occasum facere incipit, et pluvia exsistit.
Die 13 Euctemoni Pleias oritur; æstatis est
initium, et significat. Calippo Tauri caput oritur,
significat.
Die 21 Eudoxo Scorpius totus mane occidit.
Die 22 Eudoxo Pleiades oriuntur, et significant.
Die 25 Euctemoni Aquila vesperi occidit.
Die 50 Euctemoni vesperi oritur.
Die 31 Euctemoni Aquila vesperi oritur.
Die 32 Euclemoni Arcturus mane cccidit, significat. Calippo Taurus desinit oriri. Euctemoni Hyades vesperi oriuntur, significant.
Geminos sol permeat diebus 32.
Die 2 Calippo Gemini incipiunt oriri; exsistit
humiditas.
Die 5 Eudoxo Hyades mane oriuntur.
Die 7 Eudoxo Aquila vesperi oritur.
Die 10 Democrito aqua exsistit.
Die 13 Eudoxo Arcturus mane occidit.
γρ. καὶ αὐτὸ Λύρα.
PG 19:867PTOLEMÆI DE APPARENTIIS INERRANTIUM.
41 Deest una primæ magnitudinis, quæ est 6 lappdę toū 'Väpoydou sive extrema Aquæ, quæ est in ore
Piscis nolii, primæ apud Ptolemæum magnitudinis. Due quoque magnitudinis secundæ. Nimirum lucida
Cycni, et Geminorum sequentis caput, quæ stellæ tres in Hemerologio commemorantur. Fit et Piscis borei
mentio Phamenoth xx, et ejus, quæ est in genu, Payni xviu; sed mendose forsitan; nam triginta so!as
enumerat scholion.
In hoc catalogo quædam sunt omissæ, quæ apud auctores celebrantur; aliæ in primam classem referuntur, quas recentiores in secundam relegant; et vicissim secundæ ponuntur, quæ a Tychone inter
primas numerantur. Procyon stella secundæ magnitudinis est in abaco Tychonico. Ptolemæus vero tam
in Asterismis quam hic, primæ magnitudinis facit. Antares vero, secundæ magnitudinis apud Ptolemæum
utrobique, a Tychone primæ constituitur. Sic lucida Hydri, quam vocant Cor Hydræ, prima est Tychoni, Ptolemæo secunda.
Jam cum stellarum qάssı; sint quatuor, ortus heliacus, ortus acronychus, occasus heliacus, occasus
matutinus (nani duo reliqui, ortus cosmicus, et occasus acronychus, non sunt gasets nec enim stellæ
videntur), si quater triginta sumantur, fient cxx çássɩs in uno aliquo parallelo. Verum Ptolemæus admonet, se ex iis auctoribus et parapegmatibus Hemerologium suum condidisse, qui sub parallelis quinque observarunt ortus et occasus siderum; quos parallelos designat ab eo qui diem horarum exhibet
præcise xiv, ad eum qui horarum diem maximum dat xv. Quare paralleli isti sunt: primus qui per inferiorem transit Ægyptum, et a Ptolemæo lib. 1 Mɛrál. σvrtáε., cap. 6, nonus ordine percensetur. Secundus est decimus, qui mediam Phoenicem permeat, ubi dies est horarum 14 1/4. Tertius est x), per
Ebodum transiens; ubi dies longissima est horarum 14 1/2. Quartus est xi, per Smyrnam, diem extendens ad horas 14 3/4. Quintus est parallelus xin per Hellespontum, horarum 15. Primum parallelum
attribuit popularibus suis Ægyptiis; tertiam Dositheo et Philippo; quintum Democrito, Casari et Hipparcho. Secundum nominatim excipit nemini. Quartus item diserte nullis ascribitur; sed quidquid est
ab hora 14 1/2 ad 15, Calippo, Eudoxo, Metoni, Euctemoni, Metrodoro et Cononi tribuit,
Cæterum si in singulis parallelis stellæ triginta quatuor suas gά; explicent, fient, ductis quinque in
190, φάσεις 600. Se Ptolemaeus notat, Canobum, et τὸν ἐν τῷ ἐμπροσθίῳ βατραχίῳ τοῦ Κενταύρου, in
solis tribus primis parallelis orientes et occidentes conspici: quare demendæ sunt pásztę sedecim, quas
in duobus reliquis parallelis facerent. Ad hæc postrema Fluminis in quinto parallelo non cernitur. İdeo
quatuor pássɩg eximendæ, hoc est in totum viginti. Unde nonnisi 480 pásɛi; hoc in libro continentur.
Ita scholion.
Unum est, quod in Hemerologio isto nulla conjectura potuimus assequi, nimirum quid sibi velint
undeque putandæ sint horæ ille, quas singulis propemodum diebus adnotat. Sunt autem fere xiv, vel
xı 1/2; xiv et xv, tam in ortu quam in occasu siderum. De quo libenter doceri me cupiam.
42 ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΥ
ΦΑΣΕΙΣ ΑΠΛΑΝΩΝ ΕΠΙΣΗΜΑΣΙΩΝ.
PTOLEMÆI
DE APPARENTIIS INERKANTIUM, ET SIGNIFICATIONIBUS.
Dionysio Petavio interprete.
Μὴν θώθ, ἤτοι Σεπτέμβριος.
α' Ωρᾳ ιδ', ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος ἐπιτέλλει
Ἱππάρχῳ· ἐτησίαι παύονται. Εὐδόξῳ ὑετίαι, βρονταί.
β' ὥρᾳ ιδ, ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος, καὶ Στάχυς κρύπτεται. Ιππάρχῳ ἐπισημαίνει.
γ' Ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος ἐπιτέλλει, ὥρα ιγ'.
Ο καλούμενος Αἰς ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις
ετησίαι παύονται. Εὐδόξῳ ἄνεμο;, ὑετός, βρονταί.
Ιππάρχῳ ἀπηλιώτης πνεῖ.
δ' Ὥρα ιεʹ, ὁ ἔσχατος του Ποταμοῦ ἑῷος δύνει.
Καλίππῳ σημαίνει· καὶ ἐτησίαι παύονται.
• Ώρα ιγ', Στάχυς κρύπτεται· ὥρᾳ ιε, ὁ λαμ
πρὸς τῆς Λύρας έῷος δύνει. Μητροδώρω δυσαερία.
Κόνωνι ἐτησία: λήγουσιν.
Mensis Thoth, sive September.
1. Hora xiv, quæ est in cauda Leonis, oritur Hipparcho; etesiæ desinunt. Eudoxo pluvie, tonitrun.
2. Hora xiv, quæ est in cauda Leonis, et Spica
occultatur. Hipparcho significat.
3. Quæ est in cauda Leonis oritur hora xi. Capella vespertina oritur Ægyptiis; elesiæ desinunt.
Eudoxo ventus, pluvia, tonitrua; Hipparcho subsolanus flat.
4. Hora xv, postrema Fluvii matutina occidit,
Calippo significat. Etesiæ cessant.
5. Hora x, Spica conditur; hora xv, lucida Lyric
mane occidit. Metrodoro aeris intemperies. Cononi
elesiæ desinunt.
6. Hora xv, lucida australis Chele absconditur
Σ' Ὥρα ιε', ὁ λαμπρὸς τῆς νοτιας Χηλής κρύπτε
τα: Αἰγυπτίοις. Ομίχλη καὶ καῦμα· ύετός, βροντή. Η Ægyptiis. Nebula et astus; pluvia, tonitru. Eudoxo
Εὐδόξῳ ἄνεμος, βροντή, δυσαερία. Ιππάρχω
νετία.
ventus, tonitru, aeris intemperies. Hipparcho cœlum humidum.
PG 19:871AD EUSEB|I CHRONICON APPENDIX.
7. Metrodoro aeris intemperies et inconstantia.
Eudoso pluvia, tonitrua, ventus mutabilis.
8. Ægyptiis pluvia, tempestas in mari, vel auster.
9. Hora xiv, lucida Cygni mane occidit. Ægyptiis
zephyrus vel corus.
10. Hora Σιν, lucida Persei vespertina oritur.
Philippo aeris intemperies. Dositheo hiemat.
11. Ægyptiis tempestas fit.
12. Hora xv, splendida australis Chelæ absconditur.
13. Dositheo aeris intemperies.
14. Hora xiv, quem vocant Canobum, oritur. Cæsari boreæ spirare desinunt.
15. Eudoxo australes
... Calippo et Canobus oritur.
17. Hora xiv, splendida Cygni matutino occidit:
et splendida australis Chela conditur; ultima Fluvii
matutino occidit Metrodoro. Significat Democrito.
18. Hora xv, quæ ad genu Sagittarii est occultatur; Ægyptiis significat autum.ui initium. Dositheo
humidum coelum.
19. Hora xv, lucida australis Piscis vespertina
oritur. Hipparcho pluvia.
20. Imber in mari Metrodoro.
21. Splendida australis Chelæ conditur: et quæ
in succedente humero Aurigæ vespertina oritur.
Ægyptiis zephyrus aut africus.
22. Hora πιν, qui vocatur Antares, occultatur.
Ægyptiis zephyrus vel corus. Eudoxo humidum
colum, et rorulentus imber.
43 23. Hora xιν, Capella vespertina oritur.
Hora xv, Arcturus matutino oritur. Ægyptiis roscidum coelum, et ventus Galippo, Metrodoro
pluvia.
24. Hora xıv, communis Equo et Andromedæ vespertina occidit.
25. Hora suit, splendida australis Chelæ conditur.
Hora xv, splendida Cycni matutino occidit. Ægyptiis zephyrus vel auster, et interdiu imber.
26. Hora xv, Arcturus matutinus oritur. Eudoxo
pluvia, Hipparcho ſavonius vel auster.
27. Hora xiv, communis Equo et Andromeda
mane occidit; ultima Fluvii matutina occidit.
28. Aquinoctium autumnale, et Ægyptiis atque
Eudoxo significationem habet.
29. Hora xiv, Antares occultatur. Arcturus maTulino oritur; Euclemoni significat. Democrito
pluvia.
30. Communis Equi et Andromedæ matutina
occidit. Euclemoni, Philippo et Cononi significat.
Paophi, sive October.
1. Agyplus zephyrus, vel auster. Hipparcho si
gnificat.
2. Hora xv, splendida borealis Chelæ conditur.
Eudoxo et Euctemoni significat. Hipparcho auster
vel zephyrus.
3. Arcturus matutino oritur. Hora xv 1/2 splendida Cycni matutino occidit.
ζ' Μητροδώρα, δυσαερία, καὶ ἀταξία αέρος. Εὐ
δόξῳ ὑετὸς, βρονταί, ἄνεμος μεταπίπτων.
η' Αἰγυπτίοις ὑετία, χειμών κατὰ θάλατταν, ἢ νότος.
θ' "Ωρα ιδ', ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Ορνιθος έψος δύνει.
Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ ἀργέστης.
ι' "Ωρᾳ ιδ, ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑσπέριος ἀνατέλλει. Φιλίππῳ δυσαερία. Δοσιθέῳ χειμαίνει.
ια' Αἰγυπτίοις χειμάζει.
ιβ' "Ωρα ιε', ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Πηλῆς κρύπτεται.
ιγʹ Δοσιθέῳ ἀκρασία αέρων.
[. ιδ' ἂρᾳ ιδ', ὁ καλούμενος Κάνωδος ἐπιτέλλει. Καίσαρι βορέαι παύονται πνέοντες.
ιε' Εὐδόξῳ νότιο:...
ις'... Καλίππῳ καὶ Κάνωβος ἐπισημαίνει.
ιζ' Ωρα ιδ', ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Ορνιθος έῷος δύνει,
καὶ ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλῆς κρύπτεται· καὶ ὁ
ἔσχατος τοῦ Ποταμοῦ ἑῷος δύνε: Μητροδώρῳ. Επισημαίνει Δημοκρίτῳ.
την αρπ ιε', ὁ κατὰ γόνυ τοῦ Τοξότου κρύπτεται.
Αἰγυπτίοις ἐπισημαίνει φθινοπώρου ἀρχήν. Δοσιθέῳ
νοτία.
ιθ' Ὥρα ιε', ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος ἑσπέ
ριος ἀνατέλλει. Ιππάρχῳ ὑετία.
κ' Υετία κατὰ θάλασσαν Μητροδώρω.
και Ο λαμπρὸς τῆς νοτιας Χηλῆς κρύπτεται, καὶ
ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ λίψ.
κ6' "Ωρᾳ ιδ', ὁ καλούμενος ᾿Αντάρης κρύπτεται.
Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ ἀργέστης. Εὐδόξῳ νοτία καὶ
ψακάς.
κγ' ὥρᾳ ιδ', ὁ καλούμενος Αϊξ ἑσπέριος ἀνατέλ
λει. Ὥρα ιε', 'Αρκτούρος ἑῷος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις
ψαχὰς, καὶ ἄνεμος Καλίππῳ, καὶ Μητροδώρῳ ὑετία.
κδ' Ωρᾳ ιδ', ὁ κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας
ἑῷος δύνει.
κε' Ὥρα ιγ', ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίας Χηλῆς κρύπτε
ται. Ὥρα ιε', ὁ λαμπρὸς τῆς ᾿Ορνιθος ἑῷος δύνει.
Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ νότος, καὶ δι' ἡμέρα; ἄμβρος.
κς' Ὥρα ιε', 'Αρκτοῦρος ἑῷός ἀνατέλλει. Εὐδόξῳ
ὑετός· Ἱππάρχω ζέφυρος ἢ νότος.
κι' Ὥρα ιδ', κοινὸς Ιππου καὶ Ανδρομέδας ἑῷος
δύνει, καὶ ὁ ἔσχατος τοῦ Ποταμοῦ ἑῷος δύνει.
κι' Μετοπωρινή ισημερία· καὶ Αἰγυπτίοις καὶ
Εὐδόξῳ ἐπισημαίνει.
κθ' Ὥρᾳ ιδ', ἡ καλούμενος Αντάρης κρύπτεται. Αρκτούρος έῷος ἀνατέλλει· Εὐκτήμονι επισημαίνει.
Δημοκρίτῳ ὑετός.
λ' Ο κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας έῷος δύνει.
Εὐκτήμονι, Φιλίππῳ καὶ Κόνωνι ἐπισημαίνει.
Παωφὶ, τουτέστι Οκτώβριος.
α' Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ νότος. Ιππάρχω επιση
μαίνει.
β' "Ωρα ιε', ὁ λαμπρὸς τῆς βορείας Χηλής κρύπτε
ται. Εὐδόξῳ καὶ Εὐκτήμονι επισημαίνει. Ιππάρχω
νότος ἢ ζέφυρος.
γ' Αρκτούρος έψος ἀνατέλλει. Ωρα ιε' α' β' ὁ λαμ
πρὸς τοῦ Ορνιθος ἑῷος δύνει.
PG 19:873PTOLEMÆI DE APPARENTIIS INERRANTIUM.
δ. Ο λαμπρὸς τῆς βορείας Χηλῆς κρύπτεται· χειμάζει Ευκτήμονι· καὶ Φιλίππῳ ύετός.
ε'. Ὥρᾳ ιε' ὁ κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας ἑῷος
δύνει. Εὐδόξῳ ὑετός. Ευκτήμονι σημαίνει. Μητροδώρω ύετός.
5. Ὥρα ιγ' ᾿Αρκτούρος ἑῷος ἀνατέλλει, καὶ ἔσχα
τος τοῦ Ποταμοῦ ἑῷος δύνει, καὶ ὁ λαμπρὸς τῆς βου
ρείας Χηλῆς κρύπτεται. Ο 'Αντάρης κρύπτεται· καὶ
ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου ἑῷος ἀνατέλλει.
Αἰγυπτίοις καὶ Καίσαρι όμβρος.
ζ. Στάχυς ἐπιτέλλει· καὶ ὁ λαμπρὸς τῆς βορείου
Χηλῆς κρύπτεται. Ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ 'Ηνιό
χου ἑσπέριος ἀνατέλλει.
η'. Στάχυς ἐπιτέλλων Δημοκρίτῳ χειμάζει. Σπόρου
ώρα.
θ. Στάχυς ἐπιτέλλει. Αἰγυπτίοις βοῤῥᾶς πνεῖ.
ι'. Ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου ἑῷος ἀνατέλλει.
Ἱππάρχω νότος.
ια΄. Ὥρα ιε' ὁ κατὰ τὸ νόνυ ἑῷος κρύπτεται.
ιβ. Ο καλούμενος Αντάρης κρύπτεται. Αἰγυπτίοις
ζέφυρος ή λίψ. Εὐδόξῳ ἐπισημαίνει. Ιππάρχῳ ἀπὸ
ηλιώτης.
ιζ. Ὥρα ιε' 'Αντάρης κρύπτεται. Αἰγυπτίοις βορρᾶς
καὶ λίψ.
ιη. Αρκτοῦρος ἑσπέριος δύνει. Εὐδόξῳ, ἀνέμων
μετάβασις, καὶ βρονταί.
κα'. Ο καλούμενος Αἰς ἑσπέριος ἀνατέλλει, καὶ ὁ
λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου ἑῷος ἀνατέλλει. Δι
γυπτίοις ζέφυρος ἢ νότος δι' ἡμέρας ὑετός. Δοσι
θέῳ ἐπισημαίνει.
κβ'. "Ωρα ιδ' ὁ καλούμενος Αἰς ἑσπέριος ἀνατέλλει.
κγ'. Ο λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου έῷος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ νότος δι' ἡμέρας θετός.
Δοσιθέῳ ἐπισημαίνει.
κδ'. Ὥρα ιδ' ὁ καλούμενος Κανωβος έῷος δύνει.
κε'. Αἰγυπτίοις πνεύματα άτακτα.
κα. Πρᾳ ιδ' ᾿Αρκτοῦρος ἑσπέριος δύνει. Εὐδόξῳ
Επισημαίνει.
κα. Ὥρα ιγ' ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου
ἔψος ἀνατέλλει. ὥρᾳ ιδ' ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου
κρύπτεται. Αἰγυπτίοις καὶ Καλίππῳ ἐπισημαίνει.
κη'... Μητροδώρῳ ἐπισημαίνει. Ευκτήμονι και
Καλίππῳ ἀέρος μίξις, καὶ κατὰ θάλασσαν χειμάζει.
λ'. Ὥρ† ιδ' S" ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου
ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις χειμάζει σφόδρα.
Μήν Νοέμβριος, "Αθύρ.
α'. ὥρᾳ ιγ' ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλῆς ἐπιτέλλει.
β'. Ωρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλῆς ἐπιτέλλει.
Αἰγυπτίοις σημαίνει. Δοσιθέῳ χειμάζει. Δημοκρίτῳ
ψύχη ἢ πάχνη. Ιππάρχω νοτία.
γ. Ὥρα 85' ὁ λαμπρὸς τῆς βορείου Χηλῆς ἐπι
τέλλει· καὶ ὥρᾳ ιε' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας Εὐκτήμον:•
Φιλίππω ἄνεμος μέσος πνεῖ.
PATROL. GR. ΧΙΧ.
4. Splendida borealis Cheli occultatur; hiemat
Euclemoni; et Philippo pluvia.
5. Hora xv communis Equi et Andromedæ mane
occidit. Eudoxo pluvia. Euclemoni significat. Metrodoro pluvia.
6. Hora siu Arcturus matutinus oritur; et postrema Fluvii mane occidit: lucida borealis Chele
absconditur. Antares occultatur; splendida borealis
Coronæ matutino oritur. Ægyptiis et Cæsari imber.
7. Spica oritur; et lucida borealis Chelæ conditur. Quæ in succedente humero Aurigæ vespere
oritur.
8. Spica oriens Democrito tempestatem excitat.
Sementis tempus.
9. Spica oritur. Ægyptiis aquilo flat.
10. Lucida borealis Corona matutino oritur.
Hipparcho auster.
11. Hora xv quæ secundum genu est mane absconditur.
12. Antares absconditur. Ægyptiis zephyrus
vel africus. Eudoxo significat. Hipparcho subsolanus.
17. Hora xv Antares absconditur. Ægyptiis aquilo
et africus.
18. Arcturus vespertinus occidit. Eudoxo ventorum transitus et tonitrua.
21. Capra vespere oritur. Lucida borealis Corouæ mane oritur. Ægyptiis zephyrus, vel auster
per diem pluvia. Dositheo significat.
22. Hora xiv 1/2 Capra vespere oritur.
23. Splendida borealis Coronæ mane oritur.
Ægyptiis zephyrus vel auster per diem pluvia. Doe
sitheo significat.
24. Hora xiv Canobus matutinus occidit.
25. Ægyptiis venti inconstantes.
26. Hora xiv Arcturus vespertinus occidit. Eusloso significat.
27. Hora splendida borealis Coronæ mane
oritur. Hora τιν quæ ad genu est Sagittarii absconditur. Ægyptiis et Calippo significat.
... Metrodoro significat. Euctemoni et Calippo aeris permistio, et in mari liemat.
30. Hora Σιν 1/2 quæ in succedente bumer
Heniochi vespere oritur. Ægyptiis tempestates
horride.
Mensis November, Athyr.
1. Hora sui lucida australis Chelæ oritur.
2. Hora xiv lucida australis Chelæ oritur. 44
Ægyptiis significat. Dositheo hibernat. Deno--
crito frigora vel pruina. Hipparcho pluvius aer.
3. Hora Σιν 1/2 splendida borealis Chelæ oritur.
Hora xv lucida Lyræ Euclemoni; Philippo ventus
intermedius flat,
PG 19:8754. Hora xiv lucida borealis Chela oritur et Arcturus matutinus occidit. Ægyptiis auster vel
africus. Calippo, Euctemoni venti vehementiores.
Cæsari aut Metrodoro ventus procellosus.
5. Hora χιν lucida borealis Chelæ oritur; quæ
ad genu est Sagittarii occultatur. Cononi et Eudoxo intemperies ventorum.
6. Intemperies aeris; aquilo, vel auster frigidus.
7. Hora x17 lucida. Sueularum vespertina oritur.
“Ægyptiis auster vehemens. Metoni zephyrus, intemperies aeris et pluvia.
8. Hora xı lucida Sucularum vespere oritur. Calippo pluvia significat.
9. Hora xv communis Fluvio et pedi Orionis oritur. Egyptiis pluvia.
10. Hora xiv Canobus natulinus occidit. Αgy-
`ptiis auster aut favonius Dositheo hiemat.
11. Hora xv lucida Lyræ mane oritur. Meloni
pluvia, procella. Hipparcho caurus.
12. Hora xv Arcturus vespertinus occidit, communis Fluvio et Orionis pedi matutina occidit.
13. Hora xut quæ ad genu est Sagittarii occulta-
'tar. Ægyptiis auster, vel eurus per diem stillat
imbrem. Mietrodoro hiems, procell:e.
14. Hora xi communis fluvio et Orionis pedi
mane occidit. Philippo et Euctemoni pluvia, hiemat.
15. Hora xi lucida Persei occidit; lucida
qucque borealis Coronae vespertina occidit. Εt
lucida Sucularum mane occidit. Ægyptiis et
Mlipparcho hiemis initium. Cononi significat.
16. Mora xvi lucida Su&ularum matutino occidit.
libernat.
17. Hiemis. initium, et significat Eudoxo.
18. Quæ in capite est præcedentis Geminorun
vespertina oritur. Eudoxo hiemis initium, et significat. Democrito tempestas terra marique.
19. Hora xiv lucida Lyra matutino oritur.Ægyrais auster, vel eurus. Caesari hiemat.
20. Hora xii communis Fluvii et pedis Orignis mane occidit; lucida Persei matutina occidit:
quæ in præcedente Orionis humero est, occidit;
media baltei Orionis occidit matutino. Cæsari lie
mat.
21. Hora xv quæ in præcedenti humero est Orionis mane occidit: ejusdem baltei media matuLina occidit. Ægyptiis boreas tola die ac nocte.
Eudoxo pluvia.
22. Ilora xiv quæ in præcedente humero Oriohis est matutino occidit.
25. Hora x Cauobus mane occidit. Lucida borealis Coronæ vespertina occidit. Et quæ in antecedente humero Orionis; quæ in capite præcedentis Geminorum est, vespere oritur. Eudoxo hibernus caeli status.
δ'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς βορείου Χηλῆς ἐπιτέλλει,
καὶ ᾿Αρκτοῦρος ἐῷος δύνει. Αἰγυπτίοις νότος ἢ λίψ.
Καλίππῳ, Ευκτήμονι πνεύματα σφόδρα. Καίσαρι
ἢ Μητροδώρῳ ἄνεμος χειμάζει.
ε'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς βορείου ηλῆς ἐπιτέλλει
καὶ ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου κρύπτεται. Κόνωνι
καὶ Εὐδόξῳ ἀκρασία πνευμάτων.
ς'. Ακρασία αέρος· βορρᾶς ἢ νότος ψυχρός.
ζ'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων ἑσπέριος ἀνατέλ
λει. Αἰγυπτίοις νότος λαμπρός. Μέτωνι ζέφυρος,
ἀκρασία αέρων, υετός.
η'. Ὥρα ιγ' ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων ἑσπέριος ἀνατέλλει. Καλίππω ὑετία επισημαίνει.
θ'. Ὥρα ιε' ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδός Ωρίωνος
ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ὑετός.
ο
ι'. Ωρα ιδ' ὁ καλούμενος Κάνωβος ἑῷος δύνει. Αἰγυπτίοις νότος ἢ ζέφυρος. Δοσιθέῳ χειμάζει.
ια'. Ὥρπ ιε' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας έψος ἀνατέλλει.
Μέτωνι ὑετός, θύελλαι. Ιππάρχῳ ἀργέστης.
ιβ'. Ὥρα ιε' 'Αρκτούρος ἑσπέριος δύνει, καὶ ὁ κοινὸς Ποταμοῦ, καὶ ποδὸς Ωρίωνος ἑῷος δύνει.
ιγ. Ὥρα ιγ' ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου κρύπτε
ται. Αἰγυπτίοις νότος ἢ εὗρος δι' ἡμέρας ψεκάζει.
Μητροδώρῳ χειμών, θύελλαι.
ιδ'. "Ωρα ια' ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδός Ώριωνος
ἑῷος δύνει. Φιλίππῳ καὶ Εὐκτήμονι ὑετὸς, χειμάζει.
ιε'. Πρᾳ ιγ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως δύνει· καὶ ὁ
λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου ἑσπέριος δύνει· καὶ ὁ
λαμπρὸς τῶν Ὑάδων ἑῷος δύνει. Αἰγυπτίοις καὶ Ἱππάρχῳ χειμῶνος ἀρχή. Κόνωνι ἐπισημαίνει.
ις'. Ὥρα ις' ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων ἑῷος δύνει.
Χειμάζει.
ιζ'. Χειμῶνος ἀρχὴ, καὶ σημαίνει Εὐδόξω.
ιη'. Ο ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου
εσπέριος ἀνατέλλει. Εὐδόξῳ χειμῶνος ἀρχὴ, καὶ ἐπι·
σημαίνει. Δημοκρίτῳ χειμὼν καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ
θάλασσαν.
εθ'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας ἕψος ἀνατέλλει.
Αἰγυπτίοις νότος ἢ εύρος. Καίσαρι χειμάζει.
κ'. Ὥρα ιγ' ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ πολὺς Ωρίωνος
έξος δύνει· καὶ ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως έψας δύνει·
καὶ ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος δύνει· καὶ
ο μέσος τῆς ζώνης του Ωρίωνος δίνει ἑῷος. Καίσαρι
χειμάζει.
'
κα'. Ωρᾳ ιε' ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ἡρίωνος
ἑῷος δύνει, καὶ ὁ μέσος τῆς ζώνης αὐτοῦ ἑῷος δύο
νει. Αἰγυπτίοις βορέας δι' ἡμέρας καὶ νυκτός. Εὐα
δόξῳ ὑετός.
κβ'. Ὥρᾳ ιδ' ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος
ἑῷος δύνει.
κγ'. Ὥρα ιγ' ὁ καλούμενος Κάνωβος έφος δύνει.
Ο λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου Εσπέριος δύνει· καὶ
ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος· καὶ ὁ ἐπὶ κα
φαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου ἐσπερίου τε ἀνατέλλει.
Εὐδόξω χειμέριος περίστασις.
[. ἑσπέριος.
PG 19:877PTOLEM.ÆÌ DE APPARENTIIS INÈRRANTIUM.
κα. Ωρᾳ τῇ ὁ ἐν τῷ ἐμπροσθίῳ δεξιῷ βραχίονι
τοῦ Κενταύρου ἐπιτέλλει. Ο μέσος τῆς ζώνης τοῦ
Ωρίωνος ἑῷος δύνει. Κόνωνι ἑῷος δύνει. Αἰγυπτίοις
χειμέριος περίστασις. Εὐδόξω βορέας ψυχρός.
κε'. Ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὄμῳ τοῦ Ὀρίωνος ἔῷος
δύνει· καὶ ὁ καλούμενος Αντάρης ἐπιτέλλει. Ὁ
λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑῷος δύνει Ευκτήμονι. Δοσιθέῳ
χειμαίνε:· καὶ ὑετός.
κς'. Ὥρᾳ ιγ'S ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ὀρίω
νος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ο λαμπρὸς τῆς Λύρας έψος
ἀνατέλλει. ῾Ο ᾿Αντάρης ἐπιτέλλει. Εὐδόξῳ σημαίνει
αμόδρα.
κζ'. Ο 'Αντάρης ἐπιτέλλει. Κύων ἑῷος δύνει. Ο
λαμπρὸς τοῦ Ορνιθος ἑῷος ἀνατέλλει· καὶ ὁ ἐν τῷ
ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος ἑῷος δύνει. Αἰγυπτίοις
καὶ Ἱππάρχῳ νότος πυκνός. Εὐδόξῳ,
Κόνωνι χειμάζει.
κη'. Ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος ἑσπέριος
ἀνατέλλει· καὶ ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου τῶν
Διδύμων ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ὥρα ιε'ς" ὁ μέσος τῆς
ζώνης του Ωρίωνος ἑῷος δύνει. Ο καλούμενος 'Αντάρης ἐπιτέλλει. Αἰγυπτίοις ψακάζει.
κθ'. Ὥρα ιγ' " ὁ μέσος τῆς ζώνης του Ωρίωνος
έος δύνει. Ὥρα ιε' ὁ καλούμενος Αντάρης ἀνατέλλει.
λ. Ο μέσος τῆς ζώνης του Ωρίωνος ἑῷος δύνει
ὥρᾳ ιδ', καὶ δ᾽ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος
ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ωρᾳ ιε'S" καὶ ὁ ἐπὶ τῆς κεφα
λῆς τοῦ ἑπομένου Διδύμου ἑσπέριος ἀνατέλλει.
Μὴν Χοιάκ, Δεκέμβριος.
24. Hora x quæ in anteriori dextro brachio
Centauri est oritur. Media zonæ Orionis mane
occidit. Cononi mane occidit. Ægyptiis hiberna
cœli constitutio. Eudoxo boreas frigidus.
25. Quæ in præcedente Orionis humero est, mane
occidit. Antares oritur. Lucida Persei mane occidit
Euclemoni. Dositheo hiemal, cum pluvia.
26. Hora xit 1/2 que in præcedente humero Orianis est vespere oritur. Lucida Lyræ mane oritur.
Antares oritur. Eudoxo vehementer significat.
27. Antares oritur. Canis oritur mane. Lucida
Cygni mane oritur; quæ in succedente humero est
Orionis mane occidit. Ægyptiis et Hipparcho creber auster. Eudoxo et Cononi hiemat.
α'. Ὥρα ιδ' Κύων δύνει. Ὥρα ιε' ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως έῷος δύνει. Αἰγυπτίοις νότος καὶ ὑετός. Εὐδόξῳ
ἀκρασία ἀέρων. Δοσιθέῳ ἐπισημαίνει. Δημοκρίτῳ ὁ
οὐρανὸς ταραχώδης, καὶ ἡ θάλασσα ὡς τὰ πολλά.
β'. ὥρᾳ ιγ' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος
ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ωρᾳ ιγ'S" καὶ κοινὸς Ποταμοῦ
καὶ ποδός Ωρίωνος ἀνατέλλει ἑσπέριος. "Ωρα ιδ' ὁ
ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου ἑσπέριος
ἀνατέλλει. Ὥρα ιγ'S" καὶ ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ
Ωρίωνος ἑῷος δύνει. Ὥρᾳ ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου
Στεφάνου ἑσπέριος δύνει.
γ. Ὥρα ιδ' ὁ ἐπὶ τοῦ ἡγουμένου ὤμου τῶν Διδύμων
ἕως δύνει.
δ. ὥρᾳ ε' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας ἑῷος ἀνατέλλει,
καὶ ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ὀρίωνος ἑσπέριος
ἀνατέλλει· καὶ ὁ μέσος τῆς ζώνης του Ωρίωνος ἑσπέ
ριος ἀνατέλλει· καὶ ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἑπομένου
Διδύμων ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ή
νότος δι' ἡμέρας. Κόνωνι χειμαίνει.
ε'. Ο καλούμενος Αἰξ ἑῷος δύνει· καὶ ὁ ἐπὶ τῆς
κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου ἑσπέριος ἀνατέλλει.
Κύων έῷος δύνει. Ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ τοῦ ἡγουμένου
Διδύμου ἑσπέριος ἀνατέλλει. Καίσαρι, Ευκτήμονι,
Καλίππω χειμαίνει.
ς'. Ὥρα ιδ'5" ὁ ἐν τῷ ἐμπροσθίν βατραχίῳ τοῦ
Κενταύρου ἐπιτέλλει· ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ
Ωρίωνος ἀνατέλλει. Μητροδώρω χειμερία περίστα
σις. Ευκτήμονι, Καλίππῳ ἀνέμων ἀταξία.
ζ. "Ωρα δ' ὁ κοινός Ποταμοῦ καὶ ποδός Ωρίω
28. Quæ in antecedente Orionis lumero est vespere oritur: quæ in capite est antecedentis Geminorum vespere oritur. Hora xv 1/2 media zon
Orionis mane occidit. Antares oritur. Ægyptiis
stillatim pluit.
29. Hora xult 1/2 media zona Orionis mane occidit. Hora av Antares oritur.
30. Media zonæ Orionis mane occidit hora xiv;
quæ in antecedente humero Orionis est vespere oritur. Hora xv 1/2 et quæ in capite subsequentis Geminorum est, vespere oritur.
45 Mensis Chaac, qui est December.
1. Hora xiv Canis [matutinus] occidit. Hora xv lueida Persei matutina occidit. Ægyptiis auster, et
pluvia. Eudoxo aeris intemperies. Dositheo significat. Democrito crelum turbulentum, ut et mare
sapius.
2. Hora xii qum est in succedente Orionis hu
mero vespertina oritur. Hora xin 1/2 communis Fluvio et ‘Orionis pedi oritur vespere. Hora xiv quæ
in capite præcedentis est Geminorum vespere oritur. Hora xu 1/2 que est in succedente Orionis humero matutino occidit. Mora xiv lucida borealis
Coronæ vespere occidit.
3. Hora xv quæ est in præcedente humero Geminorum mane occidit.
4. Hora xiv fucida Lyræ mane oritur, et quæ in
succedente inest Orionis humero vespere oritur.
Media zona Orionis vespere oritur. Quæ est in capite succedentis Geminorum vespertina oritur.
Ægyptis zephyrus vel auster tota die. Conomi
bienat.
5. Capra mane occidit: quæ est in capite præcedentis Geminorum vespere oritur. Canis matutinus occidit: quæ est in capite præcedentis Geminorum vespere oritur. Casari, Euctemoni, Calippo
hiemat.
6. Hora xiv 1/2 quæ est in anteriori musculo Centauri oritur: quæ est in succedente Orionis humero oritur. Metrodoro hiberna eœli temperies.
Euctemoni, Calippo ventorum inconstantia.
7. Hora xiv 1/2 communis Fluvii et pedis Orionis
PG 19:879vespere oritur. Que est in capite præcedentis Ge• νος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγου
minorum vespere oritur. Media baltei Orionis oritur. Ægyptiis stillat imber et hiemat,
8. Hora xiv 1/2 quæ est in succedente Orionis humero vespere oritur. Ægyptiis stillat pluvia. Eudoxo hiemat.
9. Hora xit 1/2 Canis matutinus occidit. Capella
matutina occidit. Postrema Fluvii vespere oritur.
Egyptiis, et Dositheo, ac Democrito significat.
10. Hora xv 1/2 lucida borealis Goronæ vespere
oecidit. Melia baltei Orionis vespere oritur. Ægypliis africus vel auster. Eudoxo hibernus aer.
11. Hora xv quæ in capite est succedentis Gcminorum vespertina occidit. Hipparcho vebemens
aquilo. Eudoxo pluvia.
12. Hora xiv communis Fluvii et pedis Orionis
oritur vespere.
13. Hora xiv quæ est in succedente humero Aurigæ mane occidit. Media zonæ Orionis vespere oritur. Casari hibernus aer, pluvia.
14. Hora siv Capella oritur mane. Metrodoro hibernus coeli status. Democrito tonitrua, fulgura,
aria, ventus.
15. Ægyptiis caurus frigidus vel auster, et pluvia.
Calippo auster, et significat hibernus aer.
16. Hora xiv 1/2 lucida Cygni mane oritur. Communis Fluvii et pedis Orionis vespere oritur. Agypţiis hiemat.
17. Hipparcho auster et largus imber.
18. Hora χιν quæ in succedente humero est
Auriga mane occidit. Ægyptiis pluvia cum ventis;
Lieins.
19. Hora xv Capella mane occidit. Lucida borealis Corona vespere occidit. Ægyptiis boreas frigidus vel auster; pluvia.
20. Hora xv Procyon matutinus occidit. Caesari
hiemat.
21. Hora xv communis Fluvii et pedis Orionis
vespere oritur.
22. Hora xv Procyon matutinus occidit. Hipparcho auster.
23. Hora xiv quæ est in succedente humero Aurigæ mane occidit; quæ est sub anteriori dextro
musculo Centauri oritur. Lucida Aquilæ mane oritur Ægyptiis. Dositheo africus, vel auster.
24. Hora xiv Procyon matutinus occidit; postrema Fluvii vespertina oritur. Eudoxo hiemat.
23. Hora zut Procyon vespertinus oritur, et Procyon matutinus occidit. Lucida Aquilæ mane oritur. Ægyptiis significat.
26. Hibernum solstitium. Hora suit Procyon matutinus occidit. Canis vespertinus oritur. Capella
mane occidit.
το γ. ἀργέστης.
μένου Διδύμου ἑσπέριος ἀνατέλλει. Καὶ ὁ μέσος τῆς
ζώνης του Ωρίωνος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ψακάζει
καὶ χειμαίνει.
η'. "Ωρα ις" ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ὀρίω
νος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ψακάζει. Εὐδόξῳ
χειμαίνει.
· θ'. Ὥρα ιγ'S" Κύων εῷος δύνει. Ο καλούμενος
Αἐξ ἑῷος δύνει. Καὶ ὁ ἔσχατος τοῦ Ποταμοῦ ἑσπέριος
ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις, καὶ Δοσιθέῳ, καὶ Δημοκρίτῳ
σημαίνει.
ι. "Ωρα ιε'ς" ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνων
εσπέριος δύνει. Καὶ ὁ μέσος τῆς ζώνης του Ωρίων
νος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις λίψ ή νότος. Εύδόξῳ χειμέριος ἀτρ.
ια΄. Ωρᾳ ιε' ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἑπομένου Δι
δύμου ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ιππάρχω βορέας πολύς.
Εὐδόξῳ ὑετός.
ιβ'. Ὥρα ιδ' ὁ κοινὸς τοῦ Ποταμοῦ καὶ ποδὸς ὡρίω
νος ἑσπέριος ἀνατέλλει.
ιγ. Ὥρα ιδ' ὁ ἐν τῷ ἐπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου
ἑῷος δύνει, ὁ μέσος τῆς ζώνης τοῦ Ἡρίωνος ἐσπ:
ριος ἀνατέλλει. Καίσαρι χειμέριος ἀὴρ, ὑετός.
ιδ. Ωρᾳ ιδ' ὁ καλούμενος Αἰξ ἑῷος δύνει. Μητρο
δώρῳ χειμέριος περίστασις. Δημοκρίτῳ βρονταί,
ἀστραπαί, ὕδωρ, ἄνεμος.
ιε'. Αἰγυπτίοις ἐργαστής το ψυχρὸς ἢ νότος, καὶ
δμέρος. Καλίππῳ νότος, καὶ ἐπισημαίνει χειμέριος ἀήρ.
ις'. Ὥρα ιδ'S' ὁ λαμπρὸς τοῦ Ορνιθος έῷος ἀνατέλλει. Ο κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδὸς Ωρίωνος ἑσπέ
ριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις χειμαίνει.
ιζ'. Ιππάρχῳ νότος καὶ πολὺς ὄμβρος.
τη'. Ωρα ιδ' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ τοῦ Ηνιόχου έως
δύνει. Αἰγυπτίοις ὑετία μετὰ πνευμάτων· χειμών.
ιθ'. Ὥρα ιε' ὁ καλούμενος Αἰξ ἑῷος δύνει. Ο λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου ἐσπέριος δύνει. Αἰγυπτίοις
βορέας ψυχρὸς ἢ νότος· ὑετία.
κ'. Πρᾳ ιε' Προκύων ῶος δύνει. Καίσαρι χειμάζει.
κα'. Ὥρα ιε' ὁ κοινὸς τοῦ Ποταμοῦ καὶ ποδὸς ὡρίω
νος ἑσπέριος ἀνατέλλει.
κβ'. Ὥρα ιε' Προκύων έῷος δύνει. Ιππάρχῳ νότος.
κγ'. Ὥρα ιδ' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου
ἑῷος δύνει· καὶ ὁ ἐν τῷ ἐμπροσθίῳ δεξιῷ βατραχίῳ
τοῦ Κενταύρου ἐπιτέλλει. Ο λαμπρός τοῦ ᾿Αετοῦ
ἑῷος ἀνατέλλει Αἰγυπτίοις. Δοσιθέῳ λίψ ἢ νότος.
κδ'. Ωρα ιδ' Προκύων έφος δύνει· καὶ ὁ ἔσχατος
τοῦ Ποταμοῦ ἑσπέριος ἀνατέλλει. Εὐδόξων χειμαίνει.
κε'. Ὥρα ιγ' προκύων Εσπέριος ἀνατέλλει, καὶ
Προκύων έῷος δύνει. Ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Αετοῦ ἑξος
Ο
ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ἐπισημαίνει.
κς'. Χειμερινή τροπή. Ωρα ιγ' Προκίων έψος
δύνει· Κύων ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἓξ ἑῷος δύνει.
PG 19:881PTOLEMÆI DE APPARENTIIS INERRANTIUM..
κι'. Ὥρπ ιγ' ὁ λαμπρὸς τοῦ ἀετοῦ κρύπτεται· Προκύων ἑσπέριος ἀνατέλλει.
κι'. Ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου ἑῷος δύνει.
Ο λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ἰχθύος κρύπτεται. Αἰγυππίοις χειμαίνει. Μέτωνι επισημαίνει. Ομβρος.
κθ'. Προκύων ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις καὶ
Μέτωνι ἐπισημαίνει. Ακρασία.
Α'. Ωρᾳ ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ 'Αετοῦ ἑσπέριος δύνει.
Αἰγυπτίοις λίψ, καὶ ἀκρασία αέρος.
Μὴν Ἰανουάριος, ἢ Τυεί.
α'. Ὥρα ιδ' Κύων ἑσπέριος ἀνατέλλει. Προκύων
ἑσπέριος ἀνατέλλει. Δημοκρίτῳ χειμὼν ἐπισημαίνει.
β'. Ο ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου
έφος δύνει. Δοσιθέῳ χειμαίνει.
γ. Ο λαμπρός τοῦ ᾿Αετοῦ ἐπιτέλλει. Προκύων
ἑσπέριος ἀνατέλλει. Φιλήμονι ἐπισημαίνει.
δ. Ωρα ιγ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Ορνιθος ἑῷος ἀνατέλλει.
Ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἑπομένου Διδύμου ἑῷος δύο
νει. Ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Αετοῦ ἑσπέριος δύνει. Ο λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ἰχθύος κρύπτεται. Αἰγυπτίοις χειμάζει κατὰ θάλασσαν. Εὐκτήμον: ἐπιχειμάζει.
ε'. ὥρᾳ ιδ' ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύ
μου έῷος δύνει.
5. Ὥρα ιγ' ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου ἐπιτέλλει.
Κύων ἑσπέριος δύνει.
ζ. Ὥρα ιε' ὁ λαμπρὸς τοῦ ἀετοῦ ἑσπέριος δύνει.
Επισημαίνει ὡς Δοσιθέῳ.
η'. Ὥρα ιδ' ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διο
δύμου έῷος δύνει, καὶ ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος
κρύπτεται. Αἰγυπτίοις πυκνή κατάστασις.
θ'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας ἑσπέριος δύνει·
ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Αετοῦ ἑσπέριος δύνει. Αἰγυπτίοις ἐπισημαίνει. Δημοκρίτῳ νότος ὡς τὰ πολλά,
ι'. Κύων ἑσπέριος ἀνατέλλει ὥρᾳ ι.
ια. Ωρπ ιε' ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου εῷος δύνει.
ιβ'. Ὥρα ιδ' ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου επιτέλλει.
Ἱππάρχῳ, Εὐδόξῳ χειμαίνει.
ιγ'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος κρύπτεται. Ὥρα ιε' ὁ ἔσχατος τοῦ Ποταμοῦ ἑσπέριος ἀνατέλλεται. Αἰγυπτίοις νότος ἢ ζέφυρος· χειμαίνει καὶ
κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν.
ιδ. Ὥρπ ιε' ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἑπομένου Διδύ
μου δίνει. Ο λαμπρός του Υδροχόου ἑῷος δύνει,
Κύων ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις νότος σφόδρα
καὶ ὑετός.
ιε'. Νότος πολύς, καὶ ἐπισημαίνει κατά θάλασσαν
βροντὴ καὶ ψακάς.
ις'. Ὥρᾳ ιε' ὁ λαμπρὸς τοῦ Υδροχόου έῷος δύνει·
καὶ ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου έξας
δύνει. Εὐδόξῳ νότος ἐπισημαίνει· ἀνέμων ἀταξία.
ι5'. Ώρα ιγ' [ιδ'] ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος κρύ
πτεται.
ιη'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας ἑσπέριος δύνει.
Ὁ ἐν τῷ γόνατι τοῦ Τοξότου ἑσπέριος δύνει.
27. llora xit lucida Aquilæ occultatur. Procyon
vespertinus oritur.
28. Quæ est in succedente Aurigæ humero matutina 46 occidit. Splendida Piscis australis occultatur. Ægyptiis hiemat. Metoni significat. Imber.
29. Procyon vespertinus oritur. Ægyptiis et Metoni significat. Intemperies.
30. Hora Σιν splendida Aquilæ vespertina occidit. Ægyptiis africus, et aeris intemperies.
Januarius, vel Tybi.
1. Hora τιν Canis vespertinus oritur. Procyon
vespertinus oritur. Democrito tempestas significat.
2. Quæ est in capite præcedentis Geminorum
matutino occidit. Dositheo hiemat.
3. Lucida Aquilæ oritur. Procyon vespertinus
oritur. Philemoni significat.
4. Hora zu lucida Cygni matutino oritur. Que
est in capite succedentis Geminorum matutino occidit. Lucida Aquilæ vespere occidit. Lucida australis Piscis occultatur. Ægyptiis tempestas fit in
mari. Euctemoni tempestas sub tempus statutum
oritur.
5. Hora xiv quæ in capite est præcedentis Geminorum matutina oritur.
6. Hora xit quæ ad genu Sagittarii est oritur.
Canis vespertinus occidit.
7. Hora xv lucida Aquilæ vespere occidit. Significationem habet Dositheo.
8. Hora xiv quæ in capite est antecedentis Geminorum mane occidit, lucida notii Piscis occultatur. Ægyptiis densatur aer.
9. Hora xiv lucida Lyræ vespere occidit. Lucida
Aquilæ vespere occidit. Ægyptiis significat. Democrito auster ut plurimum.
10. Canis vespere oritur hora x.
11. Hora xv quæ est in capite an:ecedentis Gemini mane occidit.
12. Hora siv quæ est in genu Sagittarii oritur.
Ilipparcho el Eudoxo hiemat.
13. Hora xiv splendida Piscis australis absconditur. Hora xv postrema Fluvii vespere oritur. Ægyptiis auster vel zephyrus; tempestas accidit terra
marique.
14. Hora xv quæ est in capite succedentis Geminorum occidit. Lucida Aquarii mane occidit.
Canis vespertinus oritur. Ægyptiis vehemens auster cum pluvia.
15. Auster ingens, et significat in mari tonitru,
et stillans pluvia.
16. Hora xv lucida Aquarii mane occidit. Que
in capite præcedentis est Geminorum nrane occidit. Eudoxo auster significat; ventorum inconstantia.
17. Hora Σιν lucida notii Piscis absconditur.
18. Hora xιν lucida Lyræ vespere occidit. Quæ
in genu Sagittarii est vespere occidit.
PG 19:88319. Lucida Aquarii mane occidit. Hipparcho auster, vel boreas tempestatem facit.
20. Ægyptiis hibernus aer.
21. Lucida Aquarii mane occidit. Hora xv quæ
in corde Leonis est vespere oritur. Hipparcho subsolanus flat.
22. Quæ in corde Leonis est vespere oritur. Cæsari vehemens ventus.
23. Hora xii lucida Aquari... Metrodoro inconstans pluvia.
24. Hora xiv lucida Aquarit vespere oritur. Egy
pliis significat.
25. Hora xiv lucida Lyræ vespere occidit. Ægypliis significat.
26. Lucida Aquarii vespere oritur. Ægyptiis hiems
media.
27. Ægyptiis eurus vel auster significat.
28. Lucida Aquarii vespere oritur. Ægyptiis
pluvia.
29. Democrito tempestas.
30. Ilipparcho subsolanus.
Februarius, Mechir.
1. Quæ ad genu est Sagittarii oritur. Eudoxo
pluvia.
2. Ægyptiis tempestas magna.
3. Africus vel auster tempestuosus.
4. Hora xiv 1/2 splendida Cygni vespertino occidit.
5. Hora xv splendida Lyra vespere occidit. Hipparche auster vel canrus.
47 6. Hora x 1/2 quæ in corde Leonis est matulino occidit.
7. Hora xu 1/2 Canobus vespertinus oritur.
8. Hora xv 1/2 quæ est in cauda Leonis vespere
oritur.
9. Hora xv quæ ad genu Sagittarii est oritur. Eudoxo pluvia. Cor Leonis mane occidit. llora xv [xi]
quæ est in cauda Leonis vespere oritur. Ægyptiis
zephyrus vel auster, interjecta grandine.
10. Hora xιν cor Leonis mane occidit. Eudoxo
serenitas, interdum et favonius.
11. llora xiv quæ in cauda Leonis est vespere
oritur. Hora xv cor Leonis mane occidit. Ægyptiis
tempestuosum cœlum, et ventorum pluviosa intemveries. Dositheo serenitas et favonius.
12. Hora xiv splendida Cygai vespertina occidit.
15. Hora xv postrema Fluvii absconditur. Splendida Persei oritur matutino. Splendida Lyre ve
spertina occidit. Ægyptiis ventosus cœli status. Cæ,
sari pluvia. Democrito favonius flare incipit.
14. Hora xíɩ quæ est in cauda Leonis vespere
oritur. Ægyptiis, Eudoxo initium veris. Interdum
hiemat.
88$
ιθ'. Ὁ λαμπρὸς τοῦ Ὑδροχόου έζος δύνει. Ιπο
πάρχω νότος ἢ βορέας χειμάζει.
κ'. Αἰγυπτίοις χειμέριος ἀήρ.
και. Ο λαμπρὸς τοῦ Ὑδροχόου έῷος δύνει. Ὥρα σε! 5.
ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ιππάρχῳ ἀπηλιώτης πνεῖ.
κβ'. Ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Καὶ Καίσαρι ἄνεμος σφόδρα.
κγ'. Ωρᾳ ιγ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Ὑδροχόου... Μητρο
δώρῳ ἀκατάστατος όμβρος.
κα. Ωρᾳ ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Υδροχόου ἑσπέριος
ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις επισημαίνει.
κε'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας ἑσπέριος δύνει
Αἰγυπτίοις ἐπισημαίνει.
κς'. Ο λαμπρός τοῦ Ὑδροχόου ἑσπέριος ἀνατέλλει.
Αἰγυπτίοις χειμὼν μέτος.
και. Αἰγυπτίοις εὗρος ἢ νότος σημαίνει.
κη'. Ο λαμπρός τοῦ Ὑδροχόου ἑσπέριος ἀνατέλλει.
Αἰγυπτίοις ὑετία
κθ'. Δημοκρίτῳ χειμών.
λ'. Ἱππάρχῳ ἀπηλιώτης.
Μὴν Φεβρουάριος, Μεχίρ.
α'. Ο κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου ἐπιτέλλει. Εὐδόξω
δετία.
β'. Αἰγυπτίοις χειμών μέγας.
γ. Λίψ ἢ νότος χειμούμενος.
δ'. "Ωρα τὲς ὁ λαμπρὸς τοῦ. Ορνιθος Εσπέριος
ἑῷος δύνει.
ε'. Ωρα ιε' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας ἑσπέριος δύνει.
Ἱππάρχω νότος ἢ ἀργέστης.
5. "Ωραις" ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας του Λέοντος
εῷος δύνει.
ζ'. "Ωρα γδ' ὁ καλούμενος Κάνεβος ἑσπέριος
ἀνατέλλει.
η'. "Ωρᾳ ιε'δ' ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος ἑσπέ
ριος ἀνατέλλει.
θ'. Ὥρα ιε' ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου επιτέλλει.
Εὐδόξῳ ὑετία. Ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος ἔψος
δύνει. Ωρπ ιβ' ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος ἑσπέριο;
ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ νότος, μεταξύ χά
λαζα.
ι. Ωρα ιδ' ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος ἕψος
δύνει. Εὐδόξῳ εὐδία, ἐνίοτε καὶ ζέφυρος.
ια'. Ὥρᾳ ιδ' ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος ἑσπέριος
ἀνατέλλει. Ωρᾳ ιε' ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος
έος δύνει. Αἰγυπτίοις περίστασις χειμερινὴ, καὶ
ἀνέμων ἀκρασία ἔπομβρος. Δου:θέῳ εὐδία καὶ ζέφυ
ρος.
β'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Ορνιθος ἑσπέριος
δύνει.
ιγ'. Ωρᾳ ιε' ὁ ἔσχατος του Ποταμοῦ κρύπτεται. Ο
λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑῷος ἀνατέλλει. Ο λαμπρός
τῆς Λύρας ἑσπέριος δύνει. Αἰγυπτίοις ἀνεμώδης
στάσις. Καίσαρι ὑετία. Δημοκρίτῳ ζέφυρος ἄρχεται
πγεῖν.
ιδ'. Ὥρα ιγ' ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος ἑσπέριος
ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις καὶ Εὐδόξων έαρος ἀρχή.
Ενίοτε χειμάζει.
PG 19:885PTOLEMÆI DE APPARENTIIS INERRANTIUM.
ιε'. Αἰγυπτίοις καὶ Εὐδόξῳ νετία. Ἱππάρχω, Καλίπ- 15. Egyptiis et Eudoxo. pluvia. liipparcho, Caτης, Δημοκρίτῳ ζέφυρος πνεῖ.
ις'. Καίσαρι καὶ Μητροδώρω ἔαρος ἀρχή. Ζέφυρος
ἄρχεται πνεῖν.
ιζ. Αἰγυπτίοις, Εὐδόξῳ ζέφυρος. Καλίππι, Μητροδώρω χειμαίνει.
ιη'. Αἰγυπτίοις ἀπηλιώτης. Ιππάρχῳ βορέας.
Α'. Ωρα ιδ' ὁ ἐν τῷ ἐμπροσθίῳ δεξιῷ βατραχίς, τοῦ
Κενταύρου έῷος δύνει.
κ'. Ωρα ιε' ὁ κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας ἑῷος
ἀνατέλλει.
κα'. ὥρᾳ ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Ορνιθος ἑσπέριος δύ
νει. Αἰγυπτίοις ἄνεμοι μεταπίπτοντες. Ιππάρχω
νότος πνεῖ. Ευκτήμονι, Φιλίππῳ, Δοσιθέῳ χειμαίνει.
κβ'. Αἰγυπτίοις ἀνέμων ἀκαταστασία καὶ ὄμβρος.
κγ'. "Ωρα ιδ'δ' ὁ καλούμενος Κάνωβος ἑσπέριος
ἀνατέλλει.
κα. Αἰγυπτίοις ἢ νότος ἢ ζέφυρος χειμάζει· ὑετός.
κε'. "Ωρα 185" ὁ ἔσχατος Ποταμοῦ κρύπτεται. Ο
κοινές ἵππου καὶ ᾿Ανδρομέδας έφος ἀνατέλλει. Ιππάρχει βορέας ψυχρός πνεῖ.
κς'. Αἰγυπτίοις ἀνεμώδης ἀκαταστασία.
κη'. Ἱππάρχῳ, Ευκτήμονι ὀρνιθίαι ἄρχονται πνεῖν
ψυχροί. Χελιδόνι ὥρα φαίνεσθαι.
κθ'. Ὥρα ιγ'S" 4 κοινὸς τοῦ ἵππου και Ανδρο
μέδας κρύπτεται. Καὶ Καλίππῳ ὥρᾳ ιε' ὁ λαμπρός
τοῦ ᾿Ορνιθος ἑσπέριος δύνει. Αἰγυπτίοις καὶ Φιλίππω,
καὶ Καλίππω χελιδών φαίνεται, καὶ ἀνεμώδης κατά
στασις. Βορέαι ἄρχονται πνεῖν ψυχροί. Εὐδόξῳ ὑετός,
χελιδόνι 10, καὶ βορέαι πνέουσιν οἱ καλούμενοι όρνι -
θίαι.
λ'. Αἰγυπτίοις ὀρνιθίαι βορέαι μεταξὺ ἀργέστου.
Ιππάρχῳ βορέαι ψυχροί. Μητροδώρῳ χελιδών φαίνε53:. Επισημαίνει Δημοκρίτῳ. Ποικίλαι ἡμέραι καλού
μεναι 'Αλκυόνια.
Μην Μάρτιος, Φαμενών.
α'. "Ωρα ιδ' ὁ κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας ανα
τέλλει. Δρα ιε' 'Αρκτοῦρος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Καίσαρι καὶ Δοσιθέῳ χειμάζει.
β'. Ὁ κοινὸς Ιππου και Ανδρομέδας κρύπτεται.
γ. Ὥρα ιε' ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἀνατέλλει.
δ. Ὥρα ιδ' ὁ κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας ἑσπέ
ριος δύνει.
ε'. Ὥρᾳ ιβ' ὁ κοινὸς Ιππου καὶ 'Ανδρομέδας ἐπιτέλο
λει. "Αρχιε' 'Αρκτουρος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Βορέας
Η νότος ψυχρός.
δ'. Ὁ ἔσχατος του Ποταμοῦ κρύπτεται. Αἰγυπτίοις
λίψ, ἢ νότος, ἢ χάλαζα. Ιππάρχῳ βορέας ψυχρός.
ζ'. Ὥρα ιε' ὁ κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας ἑσπέ
ριος δύνει. Ο λαμπρός τοῦ Ορνιθος ἑσπέριος
δύνει.
η'. "Ωρα ιδ' Αρκτοῦρος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Εὐκτήμονι βορέας ψυχρός πνεῖ.
Ο'. Ὥρα ιε' ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου ἑσπέ
18 f. χελιδόνιοι.
lippo, Democrito favonius spiral.
16. Casari et Metrodoro veris initium. Favonius
flare incipit.
17. Ægyptiis, Eudoxo favonius. Calippo, Metrodoro hiemat.
18. Ægyptiis subsolanus. Hipparcho boreas.
49. Hora xiv quæ ad anteriorem dextrum musculum Centauri est mane occidit.
20. Hora xv communis Equi et Andromeda mane
oritur.
21. Hora Σιν εplendida Cygui vespere occidit.
Ægyptiis venti intercidentes. Ilipparcho auster spirat. Euctemoni, Philippo, Dositheo hiemat.
22. Ægyptiis ventorum inconstantia et imber.
23. Hora xiv 1/2 Canobus vespere oritur.
21. Agyptiis auster aut zephyrus cum tempestate;
pluvia.
25. Ilora xiv 1/2 postrema Fluvii absconditur.
Communis Equi et Andromedæ mane oritur. Hipparcho frigidus aquilo spirat.
26. Ægyptiis ventorum inconstantia.
28. Hipparcho et Euctemoni ornithiæ, id estaviar i venti spirare incipiunt frigidi. Ilirundini advenire tempus est.
29. llora xii 1/2 communis Equi et Andromedæ
conditur. Et Calippo hora xv splendida Cygni vespero
occidit. Ægyptiis, Philippo, et Calippo apparet
hirundo, et ventis infestus est aer. Aquilones frigidi spirare incipiunt. Eudoxo pluvia, hirundo,
aquilones spirant, qui ornithiæ dicuntur.
30. Ægyptiis aquilones ornithiæ inter caurum.
Hipparcho aquilones frigidi. Metrodoro hirundo
conspicitur. Significat Democrit. Varii dies, qui
Alcyonii dicuntur.
Martius, sive Phamenoti.
1. Hora Σιν communis Equi et Audromeda oritur. Hora xv Arcturus prima nocte oritur. Cæsari
et Dositheo hiemata
2. Communis Equi et Andromeda occultatur.
3. Hora xv splendida Persei exoritur.
4. Hora xiv.communis Equi, et Andromedæ prima
nocte accidit.
5. Hora xii communis Equi et Andromedæ oritur.
Hora xy Arcturus vespere oritur. Aquilo vel auster
frigidus.
6. Ultimna Fluvii celatur. Ægyptiis caurus, vel
auster, aut granulo. Hipparcho aquilo frigidus.
7. Hora xv communis Equi et Andromedæ vespere
occidit. Clara stella Cygni sub vesperam celatur.
8. Hora xiv Arcturus vespere oritur. Euctenioni
frigidus aquilo spirat.
9. Hora xv clara borcæ Coronæ vespertina ori-
PG 19:887tur. Communis Equi et Andromedæ vespere occi- ριος ἀνατέλλει. Ὁ κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας
dt. Ægyptiis hiemat. Cæsari venti chelidoniæ flant
ad dies decem.
10. Hora xil 1/2 communis Equi et Andromedæ
oritur.
4811. Hora xn 1/2 lucida australis Piscis oritur,
et quæ in anteriore dextro musculo Centauri est mane
oritur. Ægyptiis turbulentum cœlum. Democrito
venti ſrigidi ornithiæ ad dies quinque.
12. Hora xiv Arcturus vespere oritur. Eudoxo
hirundo et milvius apparet, et significat. Metrodoro
et Philippo aquilo frigidus spiral. Hipparcho veris
initium.
ἑσπέριος δύνει. Αἰγυπτίοις χειμάζει. Καίσαρι χελιδονίαι πνέουσιν ἐπὶ ἡμέρας δέκα.
ι. "Ωραις" ὁ κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας
ἐπιτέλλει.
ια΄. "Ὥρα ιγ'S" ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος ἐπιτέλλει. Καὶ ὁ ἐν τῷ ἐμπροσθίῳ δεξιῷ βατραχίῳ τοῦ
Κενταύρου έῷος δύνει. Αἰγυπτίοις ταραχώδεις καταστάσεις. Δημοκρίτῳ ἄνεμοι ψυχροὶ ὀρνιθίαι ἐπὶ ἡμέ
ρας πέντε.
ιβ. Ωρα ιδ' ὁ ᾿Αρκτούρος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Εὐ
δόξῳ χελιδὼν καὶ ἀκτῖνος φαίνεται, καὶ ἐπισημαίνει.
Μητροδώρῳ καὶ Φιλίππῳ βορέας ψυχρὸς πνεῖ. Ιππάρχῳ ἔαρος ἀρχή.
ιγ'. Ὥρα ιγ' ὁ ἐπὶ οὐρᾶς τοῦ Λέοντος.... Αἰγυπτίοις
13. Hora xını quæ in cauda Leonis.... Ægyptiis stillat imber. Metrodoro, Fuctemoui aquilo " ψακάζει. Μητροδώρῳ, Ευκτήμονι βορέας πνεί. Δοσι
flat. Dositheo milvius cerni incipit. Hipparcho θέῳ ἀκτῖνος ἄρχεται φαίνεσθαι. Ιππάρχῳ νότος
auster veliemens.
πολύς.
14. Hora xv 1/2 clara boreæ Coronæ vespere oritur. Ægyptiis et Calippo spirat aquilc.
15. Arcturus vespere oritur. Ægyptiis et Calippo frigidus aquilo flat.
46. Hora xi1 1/2 Arcturus vespere oritur; ultima
Fluvii celatur. Calippo spiral aquilo.
17. Hora zil1 1/2 Spica vespere oritur. Egyptiis
venti ingruunt. Euctemoni et Philippo ornithiæ
fare incipiunt. Milviis apparendi tempus est.
18. Hora Σιν 1/2 quæ est in cauda Leonis prima
luce occidit. Egyptiis favonius, vel auster flat.
Euclemoni aquilo frigidus. Hipparcho aquilo, vel
caurus.
19. Ægyptiis et Euctemoni aquilo frigidus.
20. Hora xiv clara borei Piscis oritur. Hora τιν 1/2
clara stella borea Coronæ prima nocte oritur.
21. Hora xıv clara stellæ Persei oritur. Philippo
boreas flat, et milvius apparet.
22. Ægyptiis et Democrito significat. Ventus frigidus.
23. Ægyptiis frigidus ventus ad dies x.
24. Cæsari milvius apparet. Aquilo flat.
ιδ. Ὥρα ιε'ς" ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου
Εσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις, Καλίππω βορέας
πνεί.
ιε'. Αρκτοῦρος ἐσπέριος ἐπιτέλλει. Αἰγυπτίοις,
Καλίππῳ βορέας ψυχρὸς πνεῖ.
ις'. Ὥρα ιγ' " "Αρκτοῦρος ἑσπέριος ἐπιτέλλει· καὶ
ὁ ἔσχατος τοῦ Ποταμοῦ κρύπτεται. Καλίππω βορέας
πνεῖ.
15. Ωρα ιγ'S" ὁ Στάχυς ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αίγυπτίοις ἀνεμώδης κατάστασις. Ευκτήμονι καὶ Φι
λίππῳ ὄρνιθίαι ἄρχονται πνεῖν· καὶ ἐκτίνων ὥρα
Ο φαίνεσθαι.
25. Hora xiv quæ est in cauda Leonis prima luce
occidit. Eudoxo milvius apparet, et boreas flat.
26. Æquinoctium vernum, et clara stella boreæ
Coronæ sub vesperam oritur.
27. Casari flat aquilo. Hipparcho pluvia.
28. Ægyptiis tonitru significat, et pluvia.
29. Hora xv 1/2 Capra matutino oritur. Ægyptiis,
et Cononi, ac Metoni significat. Eudoxo boreas.
50. Hora sult 1/2 Spica mane occidit. Egyptiis
auster flat. Calippo pluvia vel nis.
Aprilis, sive Pharmuthi.
1. flora siv Spira mane occidit. Meloni pluvia.
Enetemoni ac Democrito significat.
ιη'. Ὥρα ιδς" ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος ἕψος
δύνει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ νότος πνεῖ. Ευκτήμονι
βορέας ψυχρός. Ιππάρχω βορέας, ἢ ἀργέστης.
ιθ'. Αἰγυπτίοις καὶ Εὐκτήμονι βορέας ψυχρός.
κ'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Ιχθύος ἐπιτέλλει. Ὥρα ιδς" ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου
ἑσπέριος ἀνατέλλει.
κα'. Ωρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἀνατέλλει.
Φιλίππῳ βορέας πνεῖ, καὶ ἱκτῖνος φαίνεται.
κβ'. Αἰγυπτίοις καὶ Δημοκρίτῳ ἐπισημαίνει. Ανε
μας ψυχρές.
κγ'. Αἰγυπτίοις πνεῦμα ψυχρὸν ἐπὶ ἡμέρας δέκα.
κα. Καίσαρι Ικτίνος φαίνεται. Βορέας πνεῖ.
κε'. ὥρᾳ ιδ' ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος έφος δύο
νει. Εὐδόξῳ Ικτίνος φαίνεται, καὶ βορέας πνεῖ.
κς'. Εαρινή ισημερία, καὶ ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου
Στεφάνου ἑσπέριος ἀνατέλλει.
κα. Καίσαρι βορέας πνεῖ. Ιππάρχῳ ὑετία.
κη'. Αἰγυπτίοις βροντὴ ἐπισημαίνει, καὶ ὑετός.
κθ'. Ὥρα ιε'ς" ὁ καλούμενος ξ ἐῷος ἀνατέλλει.
Αἰγυπτίοις, καὶ Κόνωνι, καὶ Μέτωνι επισημαίνει. Εύδόξῳ βορέας.
λ. "Ωρα ιγ'ς" Στάχυς έῷος δύνει. Αἰγυπτίοις νότες
πνεῖ. Καλίππῳ ὑετὸς ἢ νιφετός.
Μὴν ᾿Απρίλιος, ἢ Φαρμουθί.
α'. Πρᾳ το Στάχυς έῷος δύνει. Μέτωνι ύετός. Εύ
κτήμους Δημοκρίτῳ ἐπισημαίνει.
PG 19:889PTOLEMÆI DE APPARENTIIS INERRANTIUM.
β'. Ωρα ιγ' ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου ἐσπέριος ἀνατέλλει. Ὥρα ιδ' Στάχυς δύνει ἑῷος· καὶ ὁ και
λούμενος Κάνοδος κρύπτεται. Πρᾳ ιε' ὁ ἐπὶ τῆς οὐ
ρᾶς τοῦ Λέοντος ἑῷος δύνει. Δοσιθέῳ, Καλίππῳ
ὑετία.
γ. "Ωρα (85' ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως έψος ἀνατέλλει.
δ. Ωρα ιδδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος ἐπιτέλλει.
ε'. Πρᾳ ιε'S" Στάχυς έῷος δύνει.
ς. Ὥρα ιε'ς" ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλῆς ἑσπέ
ριος ἀνατέλλει. Εὐδόξῳ ὑετὸς ἐπισημαίνει.
5. Ὥρα ιγ' S" ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλῆς ἑσπέ
ριος ἀνατέλλει.
γ'. Ο λαμπρὸς τῆς βορείου ηλῆς ἑσπέριος ἀνατέλο
λει. Αἰγυπτίοις, Κόνωνι ἐπισημαίνει. Εὐδόξῳ ὑετός.
θ. αρπ ι85" ὁ λαμπρὸς τῆς βορείου ηλῆς ἑσπέ
μιας ανατέλλει. Αἰγυπτίοις, Κόνωνι ζέφυρος ἢ νότος,
καὶ χάλαζα.
ι. Ὥρα ιδ' S" ὁ λαμπρὸς τῆς βορείου Χηλῆς ἑσπέ
ριος ἀνατέλλει. Ιππάρχῳ νότος καὶ ἀνέμων συστρο
φα!.
ια΄. Ὥρᾳ ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς βορείου Χηλῆς ἑσπέριος
ἀνατέλλει. Ιππάρχῳ καὶ Δοσιθέῳ ἐπισημαίνει.
ιβ. Ὥρα ιγ'S' ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος ἑῷος
δύνει.
ιγ. Αἰγυπτίοις νότος ἢ λίψ. Εὐδόξῳ ὑετία.
ιδ. Ὥρα ιγ'S" ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑῷος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ἀκρασία πνευμάτων. Ιππάρχω
δετία.
:ε'. Αἰγυπτίοις ἀκαταστασία καὶ ὑετία.
ις'. Εὐδόξῳ ἀκρασία αέρος καὶ ὑετία.
ιζ. Ωρᾳ τὰ ὁ κοινός Ποταμοῦ καὶ ποδός Ωρίω
νος κρύπτεται.
τη'. Ωρᾳ τε' ὁ καλούμενος Αἰς ἑῷος ἀνατέλλει· καὶ
ὁλαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος ἐπιτέλλει. Δοσιθέῳ, Καίσαρι ὑετία.
ιθ'. Ὥρα τε'ς' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις λευκόνοτος, βρονταί, ψακάς.
κ'. Ὥρᾳ ιδ5" ὁ καλούμενος Κάνωβος κρύπτεται.
Αἰγυπτίοις ἀνέμων ἀκρασία. Εὐδόξῳ ὑετίαι, χάλαζαι.
2. Hora xili clara boreæ Corona vespere oritur.
Hora xiv Spica mane occidit. Canobus occultatur.
Hora xv quæ est in cauda Leonis mane occidit. Dositheo et Calippo pluvia.
3. Hora τιν 1/2 clara Persei prima luce oritur.
4. Hora xiv 1/2 clara notii Piscis oritur
5. Hora xv 1/2 Spica mane occidit.
6. Hora xv 1/2 lucida australis Chelæ vespere oritur. Eudoxo pluvia significat.
7. Hora_xit 1/2 lucida australis Chela vespers
oritur.
8. Clara borealis Chelæ vespere oritur. Ægyptiis
et Cononi significat. Eudoxo pluvia.
9. Hora xiv 1/2 clara borealis Chelæ vespertina
oritur. Ægyptiis et Cononi zephyrus, vel auster, aut
grando.
10. Hore πιν 1/2 clara borealis Chelæ vespere
oritur. Hipparcho auster et ventorum turbines.
11. llora xιν lucida borea Chelæ vespere oritur.
Hipparcho et Dositheo significat.
12. Hora xını 1/2 quæ in cauda Leonis est mare
occidit.
13. Ægyptiis auster vel africus. Eudoxo pluvia.
14. Hora x1 1/2 splendida Persei mane oritur.
Ægyptiis ventorum perturbatio. Hipparcho pluvia.
15. Ægyptiis inconstans aer et pluvia.
16. Eudoso aeris intemperies et pluvia
17. Hora xiv eommunis Fluvii et pedis Orionis oc
cultatur.
18. Hora xv Capra matutino oritur; clara noti
Piscis oritur. Dositheo et Cæsari pluvia.
19. Hora xv 1/2 clara stella Lyræ vespere oritur.
Ægyptiis leuconotus, tonitrua, stillans imber.
20. llora Σιν 1/2 Canobus occultatur. Egyptiis
ventorum intemperies. Eudoxo pluviae, grandines.
κα'. "Ωρα ιε'ς" ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδός βρίσ
νας κρύπτεται, καὶ ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων κρύπτε
ται. Μητροδώρῳ χάλαζα. Ευκτήμονι καὶ Φιλίππῳ trodoro grando. Euclemoni et Philippe favonius.
ζέφυρος.
21. Hora xv 1/2 communis Fluvii et pedis Orionis occultatur. Lucida Sucularum absconditur. Meκβ'. Ο λαμπρός τοῦ Περσέως ἑσπέριος δύνει. Αἰ
γυπτίοις, Κόνωνι χάλαζαι καὶ ζέφυρος. Καίσαρι, Εὐα
δέξω δετία.
κγ'. Ὥρα ιε' ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων κρύπτεται.
Αιγυπτίοις ἀνεμώδης ψακάς.
κα. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων κρύπτεται.
Καὶ ὁ κοινός Ποταμοῦ καὶ ποδός Ωρίωνος κρύπτεται.
Ωρα ιε'θ' ὁ μετὰ τῆς ζώνης του Ωρίωνος κρύπτεται.
κε'. Αἰγυπτίοις λιψ ἢ νότος. Ακρασία ἀέρος.
κα. Πρᾳ ιδς" ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑσπέριος
δύνει. Ὥρα ιδ' " ὁ λαμπρὸς τῶν Ἰάδων κρύπτεται.
Καὶ ὁ λαμπρὸς τοῦ Ορνιθος ἑσπέριος ἀνατέλλει, καὶ
49 22. Clara Persei vespere occidit. Ægyptiis,
Cononi grandines et favonius. Cæsari et Eudoxo
pluviæ.
23. Ilora xv clara Sucularum absconditur. Ægyptiis venti cum imbre tenui.
24.. Hora xiv 1/2 clara Sucularun conditur; communis Fluvii et pedis Orionis absconditur. Hora
xv 1/2 quæ cum zona est Orionis absconditur.
25. Ægyptiis africus vel auster. Intemperies
aeris.
25. Hora xιν 1/2 clara Persei vespere occidit.
Hora Σιν 1/2 lucida Sucularum absconditur. Lu
cida Cygni vespere oritur: nec non ea quæ in an◄
PG 19:89189%
tecedente est Orionis humero. Auster vel septen- ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ὀρίωνος. Νότος ἢ ἀπαρ
trio frigidus.
κτίας ψυχρός.
27. Hora III1 1/2 clara Sucularum mane occidit.
Hora xv quæ cum zona Orionis est absconditur.
Ægyptiis et Cæsari tempestas.
28. Hora x 1/2 communis Fluvii et pedis Orionis
conditur. Lucida Lyræ sub vesperam oritur. Ægyptiis africus vel auster; pluvia.
29. Hora xiv 1/2 clara australis Chelæ mane occidit. Hora xv quæ in præcedente humero Orionis est
absconditur. Ægyptiis africus vel auster; pluvia.
Metrodoro grando.
30. Ægyptiis et Eudoxo stillans inber.
Maius, sive Pachon,
1. Hora xiv 1/2 clara stella Persei vespere oritur.
Hora xv [xiv]1/2 quæ in zona est Orionis occultatur.
Clara item australis Chelæ matutino occidit. Ægypliis caurus vel zephyrus; pluvia. Euctemoni
grando.
2. Hora sv 1/2 Capra mane oritur. Quæ in succedente est Orionis humero celatur. Ægyptiis venti
dominantur. Calippo humidus est dies.
3. Hora x communis Fluvii et pedis Orionis
absconditur. Antares vespere oritur. Hora xv Canis absconditur. Ægyptiis ventus. Eudoxo pluvia.
4. Hora xiv quæ in præcedente humero est Orioviis, et quæ ad zonam ejusdem, occultantur. Antares
vespere oritur. Hora xv Ægyptiis tranquillitas;
auster. Caesari hiemat.
5. Hora xiii 4/2 Canobus absconditur. Hora xv 4/2
splendida Chelæ australis matutina occidit. Ægypliis significat. Philippo tranquillitas, aut auster.
Stillat.
6. Hora zu 1/2 quæ ad dextrum est anteriorem
musculum Centauri vespere oritur. Hora xv lucida
Persei vespere occidit; quæ est in succedente
humero Heniochi mane oritur; quæ est in succedente Orionis humero conditur. Egyptiis stillans
imber.
7. Hora zur quæ est in subsequenti Orionis huet quæ in zona, necnon Canis absconmero,
duntur.
8. Hora xiv clara stella Lyra vespere oritur:
item clara Cygni vespere oritur; quæ in subsequente est Orionis humero celatur. Clara in australi Chela mane occidit. Ægyptiis caurus et imber
tenuis.
9. Hora xıv Capra mane oritur. Clara ɛtella Piscis australis oritur. Ægyptiis stillans imber.
10. Hora xt 1/2 lucida Chelæaustralis matutino
occidit. Dositheo p'uvia.
11. Hora x!!! quæ in subsequente Orionis hunero, conditur. Ægyptiis ventis infestus aer.
12. Hora sui Capra mane oritur. Canis absconditur. Lucida Persci occidit. Ægyptiis ventosus
dies.
15. Ægyptiis favonjus, aut caurus; pluvia.
κα'. Ὥρα ιγς" ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων έῷος δύνει.
Ωρα ιε' ὁ μετὰ τῆς ζώνης του Ωρίωνος κρύπτεται.
Αἰγυπτίοις, Καίσαρι χειμαίνει.
κη'. Ὥρα ιγ'S" ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδός Ωρίω
νος κρύπτεται. Ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις λίψ ή νότος· ὑετία.
κθ'. "Ωρα ιδ'S" ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλῆς ἑῷος
δύνει. Ὥρα ιε' ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος
κρύπτεται. Αἰγυπτίοις λιψ ἢ νότος· ὑετία. Μητροδώρω
χάλαζα.
λ'. Αἰγυπτίοις, Εὐδόξω ψακάς.
Μὴν Μάϊος, Παχών.
α'. "Ωρα ιδ' " ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑσπέριος ἀνατέλλει. "Ωρα ιδS" ὁ μετὰ τῆς ζώνης τοῦ Ὀρίωνες
κρύπτεται· καὶ ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλῆς ἐῷος δύνει. Αἰγυπτίοις ἀργέστης ἢ ζέφυρος· ὑετία. Ευκτή
μονι χάλαζα.
β'. "Ωρα ιδ' S" ὁ καλούμενος Αϊξ ἑῷος ἀνατέλλει· καὶ
ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος κρύπτεται. Αιγυπτίοις ἀνεμώδης κατάστασις. Καλίππω νοτίαι.
γ'. Ὥρα ιγ' ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδὸς Ωρίωνος
κρύπτεται. Ο καλούμενος 'Αντάρης ἑσπέριος ἀνατέλο
λει. Ωρᾳ τε Κύων κρύπτεται. Αἰγυπτίοις ἄνεμος.
Εὐδόξῳ ὑετός.
δ'. Ὥρα ιδ' ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος,
καὶ ὁ μετὰ τῆς ζώνης κρύπτεται· καὶ ὁ ᾿Αντάρης
ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ωρᾳ ιε' Αἰγυπτίοις νηνεμία:
νότος. Καίσαρι χειμαίνει.
ε'. Ωρα ιγ'ς" ὁ καλούμενος Κανωβος κρύπτεται.
"Ὥρα ιε'ς" δ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλής έφος δύνει.
Αἰγυπτίοις σημαίνει. Φιλίππῳ νηνεμία, ἡ νότος. Τα
κάζει.
ς'. Ὥρα ιγ'S" ὁ ἐν τῷ ἐμπροσθίῳ δεξιῷ βατραχίω
τοῦ Κενταύρου ἑσπέριος ἀνατέλλει. "Ωρα ιε' ὁ λαμ
πρὸς τοῦ Περσέως ἑσπέριος δύνει· ὁ ἐν τῷ ἑπομένα
ὤμῳ τοῦ 'Ηνιόχου ἑῷος ἀνατέλλει· καὶ ὁ ἐν τῷ ἐπι
μένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος κρύπτεται. Αἰγυπτίοις ψακάς.
ζ. Ὥρα ιγ' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ ἁμίωνος
κρύπτεται· καὶ ὁ μετὰ τῆς ζώνης κρύπτεται· καὶ
Κύων κρύπτεται.
η'. Ωρᾳ ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας ἑσπέριος ἀνατέλο
λει· καὶ ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Ορνιθος ἑσπέριος ἀνατέλλει
καὶ ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ὀρίωνος κρύπτεται.
Ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλῆς ἑῷος δύνει. Αἰγυπτίας
ἀργέστης καὶ ψακάς.
θ'. Ωρᾳ ιδ' Αιξ ἑῷος ἀνατέλλει. Ὁ λαμπρὸς τοῦ
νοτίου Ιχθύος ἐπιτέλλει. Αἰγυπτίοις ψακάς.
ι. "Ωρα ιγ'5" ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Πηλῆς ἑωες
δύνει. Δοσιθέῳ ὑετία.
ια'. Ὥρα ιγ' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος
κρύπτεται. Αἰγυπτίοις ἀνεμώδης κατάστασις.
ιβ'. Ὥρα ιγ' ξ ἑῷος ἀνατέλλει. Κύων κρύπτεται
Ο λαμπρὸς τοῦ Περσέως δύνει. Αἰγυπτίοις ἀνεμώνης
. στάστασις.
:γ'. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ ἀργέστης· ὑετία.
PG 19:893PTOLEMÆI DE APPARENTIIS INERRANTIUM.
ιδ. Ὥρα ιδ'"' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος
κρύπτεται. Ο λαμπρός τῆς βορείου Χηλῆς ἑος δύνει.
Αἰγυπτίοις όμβρος.
ιε. Ωρα ιγ'S" Αρκτοῦρος ἐῷος δύνει. Αἰγυπτίοις
ὑετός. θέρους ἀρχή. Ευκτήμονι ἄνεμος.
ις'. Ωρα ιγ' Αρκτούρος έῷος δύνει· καὶ ὁ ἐν τῷ
ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ὀρίωνος κρύπτεται. Δοσιθέῳ ση
μαίνει.
15. Ωρα ιγ'S" ξ ἑσπέριος δύνει· καὶ ὁ λαμπρὸς
τῆς Λύρας ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ὥρα ιδ'S" Κύων
κρύπτεται· καὶ ὁ ἐν τῷ δεξιῷ ἐμπροσθίῳ ποδὶ τοῦ
Κενταύρου ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ
ἀργέστης. Καίσαρι ἱετία. Μητροδώρῳ, Ιππάρχω,
Ενδόξῳ ἐπισημαίνει.
14. Hora xıv 1/2 quæ est in succedente Orionis
humero celatur. Clara in boreali Chela mane occidit. Ægyptiis imber.
15. Hora sunt 1/2 Arcturus matutinus occidit.
Ægyptiis pluvia. Initium æstatis. Euctemnoni ventus.
16. Hora xu Arcturus prima luce occidit; quæ
est in succedente Orionis humero celatur. Dositheo
significat.
17. Hora xill 1/2 Capra vespertino occidit. Splendidla Lyra vespere oritur. Mora xix 1/2 Canis abscowditur. Et quæ in dextro anteriori pede Centauri
sita est vespertina oritur. Ægyptiis favouius vel callrus. Caesari pluvia. Metrodoro, Hipparcho, Eudoxo
portendit.
η. Ὥρα ιγ'S" 'Αντάρης έῷος δύνει. ὥρᾳ ιδ' ὁ Β΄ 18. Hora xult 1/2 Antares mane occidit. Hora Σιν
λαμπρὸς τοῦ Ορνιθος ἑσπέριος ἀνατέλλει· ὁ ἐν τῷ
ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου ἑῷος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις
έφυρος ἢ λίψ ἐπισημαίνει. Κόνωνι ὑετία.
ιθ. "Ωρα 185" Αντάρης έῷος δύνει. Αἰγυπτίοις
Επισημαίνει.
κ'. Αἰξ ἑσπέριος ἀνατέλλει· καὶ ᾿Αντάρης έῷος δύνε:. Καίσαρι επισημαίνει· ὑετία.
κα'. Ωρα ιε' 'Αντάρης έψος δίνει. Καίσαρι επιση
μαίνει.
κβ'. Αιγυπτίοις ἀπηλιώτης ἢ νότος· ὑετία.
κγ'. Ὥρπ ιε' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου
κρύπτεται. Καὶ Αἰγυπτίοις όμβρος καὶ βροντή. Εύ
δύξω θέρους ἀρχή· ἱετία.
κδ. Ὥρα ις" Α?ξ ἑσπέριος δύνει· καὶ ὁ ἐν τῷ
ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου ἀνατέλλει. Ο λαμπρός
τοῦ 'Αετοῦ.... Αἰγυπτίοις καὶ Ἱππάρχω ψακάζει,
καὶ ἐπισημαίνει.
κε'. Ὥρα ιδS" ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου
κρύπτεται· ὁ λαμπρὸς τῆς βορείου Χηλῆς ἐψος δύνει.
κς'. Ὥρα ιγ' 'Αρκτούρος ἑος δύνει. Αἰγυπτίοις
ἀργέστης ἢ ζέφυρος. Εὐδόξῳ νότος.
κα. Ὥρα τε' ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Αετοῦ ἑστέριος ἀνατέλλει. Προκύων κρύπτεται.
κη'. ὥρᾳ ιγ'S" ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιόχου
ἑσπέριος δύνει. Ωρᾳ τε' Αῖς ἑσπέριος δύνει.
χθ'. Ὥρπ ιε' ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου έφος δύνει.
Αἰγυπτίοις ανεμώδης κατάστασις.
λ. Ωρα ιδ'5' ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Ορνιθος ἑσπέριος
Ανατέλλει. Ευκτήμονι, Ἱππάρχῳ ἐπισημαίνει.
Μὴν Ἰούνιος, Παυνί.
α'. αρχ... ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ 'Ηνιόχου επι
Έλλει. Ωρᾳ ιε' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ τοῦ…... ἑσπέριος
νει. Προκύων κρύπτεται. Ο λαμπρὸς τῆς βορείου
Τηλῆς ἑος δύνει. Αἰγυπτίοις βορέας ψυχρός.
4. "Ω π ιος" ὁ λαμπρὸς τοῦ 'Αετοῦ ἑσπέριος ἀναέλει. Αἰγυπτίοις ἐπισημαίνει. Καλίππῳ νότος.
γ. Ώρα ιγ'ς" ὁ λαμπρὸς τῶν Ἰάδων ἑσπέριος
νατέλλει. Πρᾳ ιδ' Προκύων κρύπτεται. Δεν πτίοις,
Μητροδώρω θετία
lucida Cygni vespere oritur; quæ est in succedente
Aurigæ humero mane oritur. Ægyptiis favonius vel
africus significat. Cononi pluvia.
19. Hora xiv 1/2 Antares matutinus occidit. Ægypliis significat.
20. Capra vespere oritur. Antares prima luce
occidit. Caesari significat; pluvia.
50 21. llora xv Antares matutinus occidit. Ca
sari significat.
22. Ægyptiis subsolanus, vel auster; pluvia.
23. Hora sv quæ est in Heniochi succedente bunero celatur. Agyptiis imber et tonitru. Eudoxo
astatis initium; pluvia.
24. Hora xiv 1/2 Capra vespere occidit; quæ est
in sequente Heniochi humero, oritur. Clara stella
Aquila... Ægyptiis et Hipparcho stillans inber;
significat.
25. Hora τιν 1/2 quæ in succedente humero Heniochi, celatur; lucida borea Chelæ matutina occidit.
26. Hora!!! Arcturus matutinus occidit. Αgyptiis caurus aut favonius. Eudoxo auster.
27. Hora sv splendida in Aquila vespere oritur.
Procyon absconditur.
28. Hora xil 1/2 quæ in succedente humero est
Heniochi vespere occidit. Hora xv Capra vespere
occidit.
29. Hora xv quæ est in genu Sagittarii matutina
Doccidit. Ægyptiis ventus ingruit,
30. Hora xiv 1/2 clara Cygni vespere oritur. Enctemoni et Hipparcho significat.
Junius, Payni.
1. Hora... quæ est in succedente Heniochi hu
mero oritur. Hora xv quæ est in subsequente...
vespere occidit. Procyon occultatur. Clara boreæ Chelæ matutino occidit. Ægyptiis aquilo frigidus.
2. Hora six 1/2 splendida Aquila vespere oritur.
Ægyptiis significat. Calippo auster.
3. Hora xı 1/2 lucida Sucularum vespere oritur.
Hora xiv Procyon celatur. Ægyptiis ac Metrodoro
plusia.
PG 19:8954. Hipparebo auster aut favonius.
5. Hora xiv 1/2 quæ ad succedentem musculum
Centauri est vespere oritur. Hora xv Capra vespere
occidit: quæ in succedente est Heniochi humero
vespere occidit.
6. llora xiv Procyon occultatur; lucida Aquile
vespere oritur: quæ ad genu Sagittarii est matutino
occidit.
7. Hora πιν 1/2 lucida Sucularum oritur. Arctu
rus matutinus occidit. Ægyptiis favonius. Eudoxo
humidum coelum.
8. Hora x Ægyptiis favonius spirat aut caurus.
9. Hora Σιν 1/2 quæ ad genu Sagittarii est mane
occidit. Hora xv lucida Aquarii occultatur. Ægypliis caurus et stillans imber. Democrito pluvium
cælum.
10. Hora x 1/2 quæ in capite antecedentis Geminorum, absconditur. Caesari tonitrua cum pluvia.
11. Hora xit 1/2 quæ in capite præcedentis Geminorum, absconditur.
12. Hora xiv 1/2 quæ ad genu Sagittarii est mane
occidit; et quæ in capite est præcedentis Geminorum mane occultatur; et lucida Sucularum oritur.
13. Hora xv 1/2 quæ in capite est antecedentis Geminorum absconditur.
14. Hora xı11 1/2 quæ in genu est Sagittarii vespere
oritur. Clara stella Aquarii absconditur.
15. Hora xu 1/2 lucida boreæ Corona occidit.
16. Lucida Sucularum matutino oritur. Ægyptiis
per diem stillat imber.
17. Hora τιν quæ in genu est Sagittarii oritur
vespere. Arcturus mane occidit.
18. Hora xiv clara Sagittarii conditur; quæ in
genu vespere oritur.
19. Hora x 1/2 quæ in præcedente Orionis bumero, vespertina oritur; ultima Fluvii oritur. Ægyptiis imber stillans.
20. Hora sv 1/2 lucida Sucularum oritur.
21. Capra mane oritur.
23. Hora xv quæ est in genu Sagittarii vespere
oritur. Ægyptiis favonius vel auster.
24. Hora xıv 1/2 quæ in antecedente Orionis humero est oritur; et lucida Aquarii absconditur.
Ægyptiis pluvia.
25. Hora xult 1/2 quæ in antecedente est Orionis
humero oritur.
26. Hora xiv lucida boreæ Coronæ mane occidit;
quæ in subsequente musculo Centauri...
51 27. Hora XIII 1/2 communis Fluvii et pedis
Orionis oritur. Democrito significat.
28. Hora xv 1/2 quæ in genu Sagittarii est vespere oritur. Hipparcho favonius, vel auster flat.
29. Hora... lucida Aquarii, conditur; et quæ
in præcedente Orionis humero oritur. Arcturus
matutinus occidit.
8. Ιππάρχῳ νότος ἢ ζέφυρος.
ε'. Ὥρᾳ ι85' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ βατραχίῳ τοῦ Κεν
ταύρου ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ὥρα κε' ὁ καλούμενος Α'
ἑσπέριος δύνει· ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ τοῦ Ηνιόχου ἑσπέ
ριος δύνει.
ς'. Πρᾳ ιδ' Προκύων κρύπτεται· ὁ λαμπρὸς τοῦ
Αετοῦ ἑσπέριος ἀνατέλλει· καὶ ὁ κατὰ τὸ γόνυ Το
ξότου ἑῷος δύνει.
ζ'. "Ωρα ιδς" ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων ἐπιτέλλει.
Αρκτούρος έῷος δύνει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος. Ευδόξῳ
νοτίαι.
η'. Ὥρα ι' Αἰγυπτίοις ζέφυρος πνεῖ ἡ ἀργέστης.
θ. Ωρα ιδ'ς" ὁ κατὰ τὸ γόνυ του Τοξότου έξω;
δύνει. Πρᾳ ιε' ὁ λαμπρὸς τοῦ Υδροχόου κρύπτεται
Αἰγυπτίοις ἀργέστης καὶ ψακάς. Δημοκρίτῳ ὕδωρ
ἐπὶ γῆν.
ι. Ὥρα ιγ'S ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμενου
Διδύμου κρύπτεται. Καίσαρι βρονταὶ καὶ ὑετός.
τα'. Ὥρα ιγ'S' ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένοι
Διδύμου κρύπτεται.
ιβ. "Ωρα ιδ' " ὁ κατὰ γόνυ τοῦ Τοξότου έῷος δύνει
καὶ ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου έψας
κρύπτεται· καὶ ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων ἀνατέλλει.
ιγ'. Ὥρᾳ ιε'δ' ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου
Διδύμου κρύπτεται.
ιδ. "Ωρα ιγ' 5" 6 κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου εσπέ
ριος ἀνατέλλει· ὁ λαμπρὸς τοῦ Ὑδροχόου κρύπτεται.
ιε'. "Ωρα ιγ'ς" ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου
Ο δύνει.
ις'. Ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων ἑῷος ἀνατέλλει. Α:-
γυπτίοις δι' ἡμέρας ψακάζει.
ιζ'. Ωρᾳ ιδ' ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου ἑσπέριο;
ἀνατέλλει· Αρκτούρος ἑῷος δύνει.
τη'. Πρᾳ ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Διδύμου κρύπτεται· ὁ
κατὰ τὸ γόνυ ἑσπέριος ἀνατέλλει.
ιθ'. Ὥρα ιγ'5' ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ὀρίων,
εσπέριος ἀνατέλλει· καὶ ὁ ἔσχατος τοῦ Ποταμοῦ ἐπιτέλλει. Αιγυπτίοις ψακάς.
κ'. "Ωρᾳ ιε'ς" ὁ λαμπρὸς τῶν Ὑάδων ἐπιτέλλει.
κα'. Αἰξ ἑῷος ἐπιτέλλει.
κγ'. Ὥρᾳ ιε' ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου ἑσπέριος
ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ νότος.
κδ. Ὥρα ιδ'S ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ ρέωνος ἐπιτέλλει· καὶ ὁ λαμπρὸς τοῦ Υδροχόου κρύπτει
ται. Αἰγυπτίοις ὑετός.
κε'. Ὥρα ιγ' " ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ὀρίων
νος ἐπιτέλλει.
κς'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου είναι
δύνει· ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ βατραχίῳ τοῦ Κενταύρου....
κζ. Ὥρα ιγ' " ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδος Ωρίων·
νος ἐπιτέλλει. Δημοκρίτῳ ἐπισημαίνει.
χη'. Ὥρα ιε'S" ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου ἑσπέ
ριος ἀνατέλλει. Ιππάρχῳ ζέφυρος ἢ νότος πνεῖ.
κθ'. Ωρᾳ... ὁ λαμπρὸς τοῦ Ὑδροχόου κρύπτεται
καὶ ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος ἐπιτέλλει
Αρκτοῦρος ἑῷος δύνει.
PG 19:897PTOLEMÆI DE APPARENTIIS INERRANTIUM.
Μὴν Ἰούλιος, Επιφί.
α'. Ὥρα ιδ' ὁ μέσος τῆς ζώνης του Ωρίωνος ἐπισ
τέλλει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος καὶ καῦμα.
β. Πρᾳ τε'ς" ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως εσπέριος
ἀνατέλλει.
γ'. Αἰγυπτίοις ζέφυρος πνεῖ.
δ. Δοσιθέῳ ἐπισημαίνει. Δημοκρίτῳ ζέφυρος καὶ
θεωρ έψον. Εἶτα βορέαι ἐπὶ ἡμέρας ἑπτά.
ε. Ὥρα ιδ' 5" ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδὸς Ωρίωνος
ἐπιτέλλει. Καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ ἡγουμένου ώμου τοῦ Ωρίω
νος ἐπιτέλλει. Εὐδόξῳ ἐπισημαίνει.
ς'. Πρᾳ ιγ'S ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου
Διδύμου· καὶ ὁ μέσος τῆς ζώνης του Ωρίωνος ἐπιτέλλει· καὶ ἔσχατος Ποταμοῦ ἐπιτέλλει. Αἰγυπτίας
ἀνεμώδης καὶ ἀέρος ἀκρασία.
ζ. Πρᾳ ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου ἑῷος
δύνει· καὶ ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου
ἐπιτέλλει· καὶ ὁ κοινὸς τοῦ ἵππου καὶ ᾿Ανδρομέδας
ἑσπέριος ἀνατέλλει.
τ'., θ'. "Ωρα ιδ' ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου
Διδύμου ἐπιτέλλει. Αἰγυπτίοις, Καίσαρι νότος καὶ
χαύμα.
ι. Ὥρα ιδ'δ' ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίωνος
ἐπιτέλλει· καὶ ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος κρύ
πτεται. Αἰγυπτίοις ἀργέστης καὶ ὑετία.
τα'. Ὥρα ως ὁ μέσος τῆς ζώνης του Ωρίωνος
ἐπιτέλλει. Ὥρα ιε' ὁ ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ωρίω
νας ἐπιτέλλει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος, ἀργέστης, καὶ
βρονταί. Μητροδώρῳ καὶ Καλίππῳ νότος.
ιβ'. Πρᾳ ις' ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος κρύπτεται. Αἰγυπτίοις ἐπισημαίνει. Ιππάρχω πρόδρο4ος Κυνός.
ιγ'. ὥρᾳ ιε' ὁ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς του ἑπομένου Διο
δύμου ἐπιτέλλει. Μέτωνι νοτίαι.
π. ὥρᾳ εδ' ὁ ἐπὶ τοῦ ἑπομένου ὤμου τοῦ Ωρίωνος
επιτέλλει. Αἰγυπτίοις ἀργέστης. Ευκτήμονι καὶ Φι
λίππω νοτία.
ι. Ὥρα ιε' ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος κρύπτε
[2:. Αἰγυπτίοις δυσκρασία.
ις'. Ὥρα ιδ' ὁ κοινὸς τοῦ ἵππου καὶ ᾿Ανδρομέδας
εσπέριος ἀνατέλλει· καὶ ὁ μέσος τῆς ζώνης τοῦ
Ωρίωνος ἐπιτέλλει.
ιζ. ὥρᾳ ιε' ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντες κρύπτε
ται· ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου έῷος δύνει
καὶ ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδὸς Ἀρίωνος ἐπιτέλλει.
Αἰγυπτίοις πρόδρομοι. Μητροδώρῳ ζέφυρος.
τη'. Ωρᾳ ιδ' Προκύων ἐπιτέλλει. Ιππάρχῳ ἀνέμων
ἀκρασία.
ιθ'. Αἰγυπτίοις καῦμα. Καίσαρι ἄνεμος πολὺς πνεί.
Ἱππάρχῳ βορέαι ἄρχονται.
Χ. Πρᾳ ιγ' ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος κρύ
πτεται.
και. "Ορα εγώ" Κύων, καὶ Προκυων επιτέλλει·
καὶ ὁ ἔσχατος Ποταμοῦ ἐπιτέλλει. Αἰγυπτίοις ἄνε
μας καὶ ὑετία.
κβ'. “Ώρα τε ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑσπέριος
ἀνατέλλει· ὁ μέσος τῆς ζώνης του Ωρίωνος ἐπιτέλ
λει. Αἰγυπτίοις καὶ Δοσιθέῳ νότος καὶ καῦμα.
κγ. Πρᾳ τὰ Προκύων ἐπιτέλλει· κοινὸς ἵππου
Julius, Epiphi.
1. Hora xıv media zonæ Orionis oritur. Ægyptiis
favonius et æstus.
2. Hora zv 1/2 clara Persei stella vespere oritur.
3. Ægyptiis favonius spirat
4. Dositheo significat, Democrito favonius, et
pluvia natulina. Tum aquilones ad dies vit.
5. Hora τιν 1/2 communis Fluvii ac pedis Orionis
oritur; quæ in antecedente humero est Orionis oritur. Eudoxo significationem habet.
6. Hora x 1/2 quæ in capite est praecedentis
Geminorum nec non media cinguli Orionis oritur; ultima Fluvii oritur. Ægyptiis venti et aeris
intemperies.
7. Hora xiv clara boreæ Coronæ matutino occidit; quæ in capite antecedentis est Geminorum
oritur; communis Equi et Andromedæ vespere
oritur.
8, 9. Hora xiv quæ est in capite præcedentis Geminorum oritur. Ægyptiis ac Cæsari auster cum
aestu.
10. Hora Σιν 1/2 quæ in subsequente Orionis humero est oritur. Cor Leonis occultatur. Ægyptiis
caurus et pluvia.
11. Hora xiv 1/2 media zona Orionis oritur. Hora
xv quæ in præcedente humero Orionis est oritur.
Ægyptiis favonius et caurus cum tonitruis. Metrodoro et Calippo auster.
12. Hora xvi cor Leonis occultatur. Ægyptiis
significat. Hipparcho prodromus Canis.
13. Hora zv quæ in capite subsequentis Geminorum, oritur. Metoni pluviæ.
14. Hora xıv quæ in succedente Orionis bumero
est oritur. Ægyptiis caurus. Euctemoni et Philippo
pluvia.
15. Hora xv cor Leonis absconditur. Ægyptiis
intemperies.
46. Hora xiv communis Equi et Andromeda vespere oritur; media zonæ Orionis oritur
17. Hora xv cor Leonis absconditur; lucida boreæ
Coronæ mane occidit; communis Fluvii et pedis
Orionis oritur. Ægyptiis prodromi. Metrodoro zephyrus.
18. Hora xiv Procyon oritur. Hipparcho ventorum intemperies.
19. Ægyptiis æstus. Cæsari ventus vehementior
fat. Hipparcho aquilones incipiunt.
20. Hora zil 1/2 cor Leonis absconditur.
21. Hora xut 1/2 Canis et Antecanis oriuntur;
ultima Fluvii oritur. Ægyptiis ventus et pluvia.
22. Hora xv lucida Persei vespere oritur. Media
zonæ Orionis oritur. Ægyptiis et Dositheo auster
cum æstu.
23. Hora siv Procyon oritur; communis Equi
PG 19:899et pedis Orionis oritur. Hipparcho elesiæ flare in- καὶ ποδός Ωρίωνος ἐπιτέλλει. Ιππάρχῳ ἐτησία: ἄρ
cipiunt.
24. Ægyptiis favonius vel caurus, et astus.
25. Hora xiv communis Equi et Andromede vespere oritur. Hora xv Procyon oritur. Ægyptiis
caurus vel favonius.
26. Hora zil1 1/2 clara stella in Aquila prima luce
occidit. Metrodoro et Euctemoni etsiæ incipiunt.
27. Hora xiv Canis oritur; lucida borealis Corouæ, et Procyon oritur. Ægyptiis per hunc dien
favonius et æstus. Euctemoni aeris intemperies.
28. Hora xiv quæ ad dextrum musculum Centauri sita est absconditur. Ægyptiis incipiunt
etesiæ. Euctemoni tempestas fit in mari.
29. Eudoxo etesiæ flant.
Augusius, Mesori.
1. Egyptiis favonius, vel auster.
2. Clara stella Aquila matutina occidit. Hora
x clara Piscis australis nane occidit. Metrodoro,
∙Cononi et Hipparcho auster.
52 3. Euctemoni et Eudoxo spirat auster.
4. Hora xiv lucida Lyræ matutina occidit. Communis Equi et Andromeda vespere oritur. Canis
oritur.
5. Ægyptiis æstus. Eudoxo initium autumni.
6. Ilora xiv clara stella Aquilæ matutino occidit.
Item clara Piscis australis natutina occidit. Ægyptiis caurus vel zephyrus cum æstu.
7. Casari flat auster.
8. Hipparcho fit aestus.
9. Hora πιν 1/2 clara notii Piscis
oritur.
Canis
10. Hora xv 1/2 clara stella Aquilæ matutina occidit. Capra vespere oritur. Cæsari significat. Euduro auster.
11. Hora xıv clara Persei vespertina oritur. Ultìma Fluvii oritur. Eudoxo ingens æstus.
12. Hora XIII clara Piscis australis mane occidit.
Egyptiis aeris fervor. Dositheo æstus; post elesiæ.
15. Hora xilt 1/2 communis Equi et Andromed
vespertina oritur. Hora Σιν 1/2 lucida Lyra mane
ucidit.
14. Canis oritur.
15. Ægyptiis caurus, ardor ingens et aslus.
16. Ægyptiis caurus vel auster nebulosus.
17. Ægyptiis fervidus aer et æsluosus.
18. Hora xiii cor Leonis oritur. Agyptiis tonitrua. Eudoxo ventus maximus. Hipparchio ventorum perturbatio.
19. Initium autumni; clara Piscis australis vespere oritur; item cur Leonis. Ægyptiis aestus.
20. Cor Leonis oritur. Caesari significat.
21. Cæsari æstus significat.
χονται πνεῖν.
κδ'. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ ἀργέστης, καὶ καῦμα.
κε'. Ὥρα ιδ' ὁ κοινὸς Ιππου καὶ Ανδρομέδας ἑσπέ
ρ:ος ἀνατέλλει. Ωρᾳ ιε Προκύων ἐπιτέλλει. Αἰγ
πτίοις ἀργέστης ἢ ζέφυρος.
κς'. Ὥρα ιγ'S" ὁ λαμπρὸς τοῦ 'Αετοῦ ἑῷος δύνει.
Μητροδώρῳ, Ευκτήμονι ετησίαι πνέουσιν.
κζ'. Ὥρα ιδ' Κύων ἐπιτέλλει· καὶ ὁ λαμπρὸς τοῦ
βορείου Στεφάνου, καὶ Προκύων ἐπιτέλλει. Αίγυ
πτίοις δι' ἡμέρας ζέφυρος καὶ καῦμα. Ευκτήμον
δυσαερία.
κη'. ὥρᾳ ιδ' ὁ ἐν τῷ ἐμπροσθέῳ δεξιῷ βατραχία
τοῦ Κενταύρου κρύπτεται. Αἰγυπτίοις ετησίαι ἀφο
χονται. Ευκτήμονι χειμὼν κατὰ θάλασσαν.
κθ'. Εὐδόξῳ ἐτησίαι πνέουσιν.
Μὴν Αύγουστος, Μεσορί.
α'. Αἰγυπτίοις ζέφυρος ἢ νότος.
β'. Ο λαμπρός τοῦ 'Αετοῦ ἐος δύνει. Ὥρα τε' δ
λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος ἐῷος δύνει. Μητροδώρι
Κόνωνι, Ιππάρχῳ νότος.
γ΄. Ευκτήμονι, Εὐδόξῳ νότος πνεί.
δ. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας έῷος δύνει. Ο
κοινὸς Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας ἑσπέριος ἀνατέλλει·
Κύων ἐπιτέλλει.
ε'. Αἰγυπτίοις καῦμα. Εὐδόξῳ ἀπώρας ἀρχή.
ς'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Αετοῦ ἑῷος δύνει· καὶ
ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος έῷος δύνει. Αἰγυπτίοι
ἀργέστης ἢ ζέφυρος, καὶ καῦμα.
ζ. Καίσαρι νότος πνεῖ.
η'. Ἱππάρχῳ καῦμα.
θ'. "Ωρα ιδ'5" ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος
Κύων ἐπιτέλλει.
ι. Ὥρᾳ ιε'ς" ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Αετοῦ δύνει. Αῖς
ἑσπέριος ἀνατέλλει. Καίσαρι επισημαίνει. Εὐδοξῳ
νότος.
ια'. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ὁ ἔσχατος Ποταμοῦ ἐπιτέλλει. Εὐδόξῳ
καῦμα μέγα.
ιβ. Ωρα ιγ' ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος έως
δύνει. Αἰγυπτίοις καῦμα. Δοσιθέῳ πνίγη, καὶ μετὰ
ταῦτα ἐτησίαι.
ιγ. "Ωρα ιγ'ς ὁ κοινός ἵππου καὶ ᾿Ανδρομέδας
ἑσπέριος ἀνατέλλει. Ωρᾳ ιδδ' ὁ λαμπρὸς τῆς Λύ
Ο ρας έος δύνει.
ιδ'. Κύων ἀνατέλλει.
ιε'. Αἰγυπτίοις ἀργέστης, καῦμα μέγα, καὶ πνιγε
τός.
ις'. Αἰγυπτίοις ἀργέστης, ἢ νότος ἀερομιχλώδης.
ιζ'. Αἰγυπτίοις καῦμα μέγα καὶ πνιγετός.
ιη'. Ὥρα ιγ' ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος ἐπισ
τέλλει. Αἰγυπτίοις βρονταί. Εὐδόξῳ ἄνεμος μέγι
στος. Ιππάρχῳ ἀνέμων ταραχή.
ιθ'. Φθινοπώρου ἀρχή· καὶ ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου
Ιχθύος ἑσπέριος ἀνατέλλει, καὶ ὁ ἐπὶ καρδίας τοῦ
Λέοντος. Αἰγυπτίοις καῦμα.
κ'. Ὁ ἐπὶ τῆς καρδίας του Λέοντος ἀνατέλλει.
Καίσαρι ἐπισημαίνει.
κα'. Καίσαρ: ἐπισημαίνει πνινετός.
PG 19:901PTOLEMÆI DE APPARENTIIS INERRANTIUM.
κβ'. Ὥρα ιγ'θ' ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος κρύ
πτεται· ὁ λαμπρὸς τοῦ Υδροχόου ἐπιτέλλει.
κγ'. Ὥρα ιγ'S" ὁ ἐπὶ τῷ δεξιῷ ἐμπροσθίων βατραχίῳ τοῦ Κενταύρου κρύπτεται· καὶ ὁ ἐπὶ τῆς
οὐρᾶς τοῦ Λέοντος κρύπτεται. Καίσαρι περίστασις.
κα. Ὥρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Ὑδροχόου ἐπιτέλ
λει. Εὐδόξῳ ἐπισημαίνει.
κε'. Ὥρα ιε'θ' ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος κρύ
πτεται.
κς'. Ὥρα της ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος ἐσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις νότος ἢ ζέφυρος. Δημο
κρίτῳ ἐπισημαίνει ὕδασι καὶ ἀνέμοις.
κζ'. Ωρα ιδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Υδροχόου ἐπιτέλλει.
Αἰγυπτίοις καῦμα καὶ ὁμίχλη.
ατ'....
χθ'. "Ωρα ιδδ' ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑσπέριος
ἀνατέλλει· ὁ λαμπρὸς τοῦ Υδροχόου ἀνατέλλει. Αίγυ
πτίοις, Καίσαρι ἐπισημαίνει· δυσαερία Εὐδόξῳ·
βρονταί εξωθεν 7ο
λ. Πρᾳ τε'ς" ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ Ηνιό
χου ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αἰγυπτίοις ζέφυρος, ἀρ
γέστης.
Ἐπαγομένων.
α. Ὥρα τε'ς" ὁ ἐπὶ τῆς Λύρας ἑῷος δύνει· ὁ λαμ
πρὸς τοῦ Ὕδρου ἐπιτέλλει. Εὐδόξῳ καὶ Μητροδώρω
ἐπισημαίνει.
β'. Ώρα ιδ' S" ὁ καλούμενος Κάνωδος ἐπιτέλλει· ὁ
λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ἰχθύος ἑσπέριος ἀνατέλλει. Αιγυπτίοις καῦμα. Εὐδόξῳ, Καίσαρι ἐπισημαίνει. Ιππάσχω νότος, καὶ ἐτησίαι παύονται.
γ. Ώρα ιγ'5" Στάχυς κρύπτεται. Ὥρα ιε' ὁ
ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ Λέοντος ἐπιτέλλει. Ιππάρχω
ἀνέμων συστροφή.
δ. Ὥρξ.... ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος ἐπιτέλλει.
Κιλίππερ ἐπισημαίνει.
ε'. Ὥρα ιε'' ὁ λαμπρὸς τοῦ Ορνιθος έῷος δύνει.
Αἰγυπτίοις ζέφυρος, ἀργέστης.
22. Hora x 1/2 quæ in cauda Leonis es! absconditur; lucida Aquarii oritur.
23. Hora x!!! 1/2 quæ ad dextrum anteriorem
musculum Centauri, conditur; quæ in cauda Levnis est occultatur. Cæsari aeris affectio.
24. Hora xıv 1/2 clara stella Aquarii oritur. Eudoxo significat.
25. Hora xv 1/2 quæ in cauda Leonis est occultatur.
26. Hora ×111 1/2 lucida Piscis australis vespere
oritur. Ægyptiis auster, vel favonius. Democrito
significat pluviis et ventis.
27. Hora xiv lucida Aquarii oritur. Egyptiis
restus et nebula.
29. Hora ztv 1/2 lucida Persei vespere oritur. Lucida Aquarii oritur. Ægyptiis et Cæsari significat.
Aeris intemperies Eudoxo; tonitrua matutino tempore.
30. Hora xv 1/2 quæ in succedente humero est
Heniochi vespere oritur. Ægyptiis favonius et
caurus.
Epagomena.
1. Hora zv 1/2 quæ in Lyra, mane occidit; lucida
Hydri oritur. Eudoxo et Metrodoro significat.
2. Hora τιν 1/2 Cauobus oritur; lucida Piscis australis vespertina oritur. Ægyptiis æstus. Eudoxo,
Cæsari significat.Hipparcho auster et etesiæ cessant.
3. Hora xit 1/2 Spica celatur. flora xv 1/2 quæ in
capite est Leonis oritur. Hipparcho ventorum turDines.
4. Hora
Calippo significat.
quæ in cauda Leonis est oritur.
5. Hora xv 1/2 lucida Cygni mane occidit. Ægypliis favonius, caurus.
Quæ sequuntur utiliter ab alio quam Hemerologii scriptore notata sunt.
Η μὲν οὖν ἀναστροφὴ τοῦ προχείρου χάριν τοιαύτῆς ἔτυχε τῆς κατὰ τὴν ἔκθεσιν τάξεως· οὐκ ἄτοπον
δὲ ἴσως, καὶ συγκεφαλαιώσασθαι τῶν κατατεταγμέ
των ἁπλανῶν ἀστέρων * μετά τούτων συνηγμένων
φάσεων πρὸς ἔλεγχον τῶν ἐν ταῖς γραφικαΐς άμαρτίαις παραλειφθησομένων, καὶ ἔστι 78 τῶν τὰς περιστάσεις επισημαινομένων ἀνδρῶν, ἐν αἷς τε χώραις
έκαστα τυγχάνουσι τετηρηκότες· ἵνα ταῖς περὶ τὴν
αὐτὴν παράλληλον τὰς ὁμοίας τῶν ἀφορισμῶν τὸ οἰκ
καιότερόν πως ἐφαρμόζωμεν
Εἰσὶ δὲ τῶν ἀστέρων πρώτου μεγέθους ια'.
Ο καλούμενος Αἴξ· ὁ λαμπρὸς τῆς Λύρας· Αρκτού
ρας· ὁ ἐπὶ τῆς οὐρᾶς τοῦ Λέοντος· ὁ λαμπρὸς τῶν
Υάδων Προκύων· ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ τοῦ
Ωρίωνος· ὁ Στάχυς· ὁ κοινὸς Ποταμοῦ καὶ ποδός
Hoc igitur exponendi ordine, ut in prompiu essent, suis quæque locis reddita sint. Nec absurdum videtur summam colligere tum stellarum inerrantium quæ percensitæ sunt; tum apparentiarum
quæ cum iisdem memorata, ut si quid librariorum
culpa præternissum sit, possit agnosci: ad hac
auctorum etiam nomina, qui illas temporum nolationes observarunt: tum quibus in locis explorarunt singula; ut ad eas observationes, quæ eidem
parallelo congruunt, accommodare similes melius
aptiusque possimus.
Sunt igitur stellæ primæ magnitudinis xv.
Capella; lucida Lyræ; Arcturns; quæ in cauda
Leonis est; lucida Sucularum; Procyon; quæ in
succedente est Orionis humero; Spica; communis
Fluvii et pedis Orionis; Canis; lucida notii Piscis;
"f. " j.
**. έωθεν, η Mendosa ista sunt. Deest, ἀριθμόν. το γ. ἔτι. το β. ἀφωρισμένων.
[.
PG 19:903AD EUSEBI CARONICON APPENDIX.
53 extrema Fluvi; Canobus; quæ sub præcedente Ωρίωνος· Κύων· ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου Ιχθύος· ὁ
musculo Centauri.
Secundæ magnitudinis xv.
Lucida Perse; quæ in succedente humero est
Aurigæ; lucida borealis Coronæ; quæ in capite est
præcedentis Gemini; communis Equi et Andromedæ; lucida Aquilæ; quæ in præcedente humero
est Orionis; lucida Hydri; lucida borealis Chelæ;
media baltei Orionis; lucida australis Che!æ; Antares; quæ est ad genu Sagittarii.
ἔσχατος Ποταμοῦ· ὁ καλούμενος Κάνωβος· ὁ ἐν τῷ
ἐμπροσθίων βατραχίῳ τοῦ Κενταύρου.
Δευτέρου μεγέθους ἄλλοι ιε'.
Ὁ λαμπρὸς τοῦ Περσέως· ὁ ἐν τῷ ἑπομένῳ ὤμῳ
τοῦ Ηνιόχου· ὁ λαμπρὸς τοῦ βορείου Στεφάνου· ὁ
ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου Διδύμου· ὁ κοινὸς
Ιππου καὶ ᾿Ανδρομέδας· ὁ λαμπρὸς τοῦ ᾿Αετοῦ· ὁ
ἐν τῷ ἡγουμένῳ ὤμῳ τοῦ Ὀρίωνος· ὁ λαμπρὸς τοῦ
Ὕδρου· ὁ λαμπρὸς τῆς βορείου Χηλῆς· ὁ μέσος τῆς
ζώνης του Ωρίωνος· ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου Χηλῆς·
Αντάρης· ὁ κατὰ τὸ γόνυ τοῦ Τοξότου.
Τούτων δὲ ἕκαστος 80 καθ᾿ ἕνα τῶν παραλλήλων.
ἐν οἷς ἀνατέλλουσι καὶ δύνουσι, τέσσαρας φάσεις τοῦ
ἔτους ποιουμένου· τὸν μὲν καλούμενον Κάνωσον, καὶ
τὸν ἐν τῷ ἐμπροσθίῳ βατραχίῳ τοῦ Κενταύρου συμ
βέβηκεν ἐν μόνοις γ' τοῖς πρώτοις ἀπὸ Δ'/Μ τῶν ἐχ
κειμένων ε' παραλλήλων ἑκάτερον ποιεῖσθαι δύσεις
τε καὶ ἀνατολάς· τὸν δὲ ἔσχατον τοῦ Ποταμοῦ λαμ
πρὸν ἐν τέτρασι μόνοις τοῖς πρώτοις κζ' τὰς ἐν ταῖς οι
ε' παραλλήλοις· ὡς συνάγεσθαι πλῆθος φάσεων φπ.
Καὶ τούτων ἀνέγραψε τὰς ἐπισηματίας, καὶ κατα
έταξε κατά τε Αἰγυπτίους, καὶ Δοσίθεον, Φίλιππον,
Κάλιππον, Ευκτήμονα, Μέτωνα, Κόνωνα, Μητρόδω
ρον, Εύδοξον, Καίσαρα, Δημόκριτον, Ιππαρχον. Τού
των δὲ Αἰγύπτιοι ετήρησαν παρ' ἡμῖν· Δοσίθεος δὲ
ἐν Κολωνείᾳ· Φίλιππος ἐν Πελοποννήσῳ καὶ Λοκρίδ
Κάλιππος ἐν Ἑλλησπόντῳ· Μέτων Αθήνῃσι, καὶ ταῖς
Κυκλάσι, καὶ Μακεδονίᾳ, καὶ Θρᾴκῃ· Κόνων δὲ καὶ
Μητρόδωρος ἐν Ἰταλίᾳ· Εύδοξος ἐν Ἀσίᾳ, καὶ Σικε
λίᾳ, καὶ Ἰταλίᾳ· Ιππαρχος ἐν Βιθυνία • Μητρόδωρος
ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ. Διὸ δὴ μάλιστα εφαρμόζει σ
τὰς μὲν τῶν Αἰγυπτίων επισημασίας ταῖς περὶ τοῦ
τον τὸν παράλληλον χώραις· τουτέστι καθ' δν ἡ με
γίστη τῶν ἡμερῶν ὡρῶν ἐστι τὸ ἰσημερινῶν· τὰς δὲ
Δοσιθέου καὶ Φιλίππου, καθ᾽ ὅν ἐστιν ἡ μεγίστη των
ἡμερῶν ὡρῶν ιδ'"· τὰς δὲ Δημοκρίτου καὶ Καίσαρος, καὶ Ἱππάρχου, καθ᾽ ἂν καὶ ἡ μεγίστη των
ἡμερῶν ὡρῶν ἐστιν ἰσημερινῶν ιε'· τὰς δὲ Καλίππου, καὶ Εὐδόξου, καὶ Μέτωνος, καὶ Εὐκτήμονος.
καὶ Μητροδώρου, καὶ Κόνωνος κοινῶς, καθ᾽ οὓς ἀπὸ
ι85" ισημερινῶν ἕως ιεʹ διατείνει τὸ μέγεθος τῶν
μεγίστων ἡμερῶν.
Cum harum quælibet in unoquoque parallelorum,
in quibus oriuntur et occidunt, quatuor quotannis apparentias obeat; accidit tamen, ut Canobi
stella, necnon quæ sub præcedente est Centauri
musculo, in solis tribus ex quinque propositis
parallelis, ortus occasusque faciat: at quæ ultima
est Fluvii lucida quatuor duntaxat in primis tribus,
cæteræ xxvii stellæ in quinque parallelis faciant.
Ita colliguntur in totum apparentiæ 580. Quarum
significationes descripsit, ac mandavit huic libello,
secundum Ægyptios, et Dositheum, Philippum,
Calippum, Euclemonem, Melonem, Cononem, Metrodorum, Eudoxum, Casarem, Democritum, Hipparchum. Ex quibus Ægyptii hic apud nos observarunt: Dositheus Coloniæ; Philippus in Peloponneso et Locride; Calippus in Hellesponto; Meton
Athenis et per Cycladas, in Macedonia et Thracia;
Conon et Metrodorus in Italia; Eudoxus in Asia,
Sicilia, et Italia; Hipparchus in Bithynia; Metrodorus in Macedonia et Thracia. Ideo potissimumi
accommodare oportet Ægyptiorum significations
ad eos tractus, qui huic parallelo congruunt: hoc
est ubi longissimus dies est horarum æquinoctialium xiv; Dosithei vero et Philippi ad eas regiones,
quarum dies maximus est horarum xiv 1/2; illas
vero Democriti, Casaris, Hipparchi, ad ea loca,
ubi maximus dies est horarum æquinoctialium xv;
Calippi autem, Eudoxi, Metonis, Euclemonis, Metrodori, Cononis, communiter iis regionibus, quarum dies longissimus inter horas æquinoctiales
Σιν 1/2 et xv continetur.
** f.
το γ. ἑκάστου. οι. τοὺς δὲ κι' ἐν τοῖ;. Α' γ. δεῖ, et ἐφαρμόζειν.
[.
[.