dio te erga disciplinas ac voluntate esse constanti. Etenim quæ de naturalibus rebus, deque iis quæ ab Arato scripta sunt in coortibus, a me sciscitaris, propensum in bonas artes animum tuum siguifcant; atque hoc tanto majoris a me fit, quanto ex clarissimorum fratrum nostrorum obitu, frequentioribus vitæ hujus negotiis implicatus teneris. Ac de cæteris quidem quid sentiam postea declarabo nunc de iis quæ in Phænomenis prodita suunt ab Arato, institui ad te scribere, ut universe quid recte aut secus in illis scriptum sit aperiam: ex quibus cum perspicua tibi erunt omnia, tum ea maxime, quæ in tua percontatione posuisti. Atque Arati quidem Phænomena cum alii complures interpretati sunt: tum ille ipse, qui ætate nostra vixit, mathematicus oinnium videtur accuratissime diligentissimeque scripsisse. Verum carminum istius poetæ sententias explicare, res est non magna, meo quidem judicio, cura et attentione digna. Est enim simplex et concisus hic poeta: tum vel mediocri rerum intelligentia præditis cognitu facilis quæ autem coelestibus de rebus ab illo scripta sunt, animo capere, ac quid apparentium rerum experimentis consentanee, quid contrarie dictum sit, agnoscere; lioc et longe omnium utilissimum, et imprimis mathematica scientia dignum videtur. Quamobrem cum in plerisque, et præcipuis Aratumn cernerem ab apparentibus cujusmodi reipsa contingunt aberrare: et in iisdem pene omnibus erroribus non solumn reliquos, sed etiam Attalum ipsum esse versatum, visum mihi est, ut et studio erga litteras tuo, et communi utilitati consulerem, ea mandare huic libro, in quibus erratum ab illis esse perspexi. Quod 98 non eo suscipio, ut ex aliorum reprehensione inanis cujusdam opinionis fructum colligam; id enim vanum, et illiberale esse judico; imo vero iis omnibus e contrario gratias habendas censeo, qui communis utilitatis gratia privatim elaborare voluerunt; sed ut neque tu, neque studiosi cæteri in coelestium contemplatione rerum a veritate longius abhorreatis; quod merito plerisque accidit. Nam poeticus lepor iis, quæ dicnntur, nescio quam fidem et auctoritatem conciliat; ac propemodum omnes, qui poetam hunc commentariis suis illustrarunt, iis quæ ab eo sunt nomiæ totam eam partem duobus libris comprehenderat. Aratus vero poetico lepore conditam cum iisdem vitiis periculosius etiam ad posteros transmiserat. Accessit et tertius Aratei poematis interpres, qui Hipparchi, ut opinor, seculo, paulo ante ipsum, commentarios ad illum auctorem scripserat, Attalus grammaticus. Contra hos tres opus istud elucubravit Hipparchus, ac totum distribuit in libros tres. Primus initio testimoniis aliquot ostendit, Aratum ab Eudoxomutuo omnia sumpsisse; sic ut in multis tantummodo paraphrasten egerit. Post amborum errata notat in stellis per sese, et earum situ, vel descriptione, nec non Attali, qui utriusque vestigia persecutus est, maxime autem in delineandis parallelis, aliisque circulis aberrasse convincit omnes. Secundus liber bifariam sectus est. Prima pars trium illorum peccata castigat in astrorum quos coorius, et cooccasus appellare licet; posterior de iisdem agit ex rei veritate, et opinione sua constitutis in borealibus asteris.nis. Tertius australium asterismorum ortus et occasus explicat; deinde duodecim imaginum ortus itidem et occasus; postremo de intervallis asterismorum disserit, quibus horarum quatuor et viginti spatia complentur.

HIPPARCHI AD PHENOMENA LIB. I. dicta consentiunt. Eudoxus autem ad eamdem, in quam Aratus incubuit, apparentium tractationem multo majorem usum ac peritiam contulit. Habet igitur ex tot tantorumque mathematicorum sufragio veritatis opinionem opus illud poeticum. Sei non est fortasse, quod Aratum accusemus, si quid ei erroris oblatum sit; quippe qui Eudoxi com mentarium secutus, non observatione propria frecastigatione digni sunt, qui mathematico dignam de aberrant. tus, phænomena conscripsit. Sed illi potius iis judicandi peritiam professi, in iisdem tamen Ego vero præter Eudoxi et Arati et ejus qui amborum apparentiis astipulator venit, in phænomenis errata, fixarum quoque stellarum omnium veros cum duodecim stellatis signis ortus occasusque perscripsi tibi; ut, accurate perceptis singulis, caterorum in istis decreta cujusmodi sint probare possis. Neque vero tantum illos stellarum cum si gnis ortus occasusque persequar: sed etiam quæ singulorum asterismorum stellæ primæ, quæ novissimæ oriantur, aut occidant, quæve aliarum culmen teneant; tum unaquæque stellarum inerrantium quot æquinoctialibus horis cum duodecim ipsis signis ortum occasumque faciat. Postremo et illud exponam, quibusnam stellis singula viginti quatuor horaria spalia terminentur. Nam horum quolibet ad multas et præcipuas partes mathematicarum artium opportunitatem afferre summam, facile tibi perspectum esse confido. mentarium esse secutum, cum ex pluribus constare potest, si quis cum illius opere poetico per capita singula, verba Eudoxi conferre voluerit tum hoc loco commemorare breviter, baud inutile videtur; quod ea res a nonnullis vocetur in dubium. Duo sunt de phænomenis libri, qui Eudoxo tribuuntur; pene in omnibus consentientes invicem, præter paucissima quædam. Horum alter inscriptus est Speculum, alter, Phanomena. Ad hunc poste riorem opus suum Aratus exegit. In hoc vero de Dracone ita scribit Eudoxus: Inter Ursas vero Serpentis est cauda: quæ illam exiguam stellam supra caput attollit majoris Ursæ; flexum autem ad minoris Ursæ caput habet; et sub pedes porrigitur, ibi alterum faciens flexum; ac rursus erigens sese, in anteriora caput extendit.» Aratus porro velut ista describens, sic loquitur Aratum igitur Eudoxi de phænomenis Sed hic alteram quidem extrema emetitur cauda Alteram vero spira circumscribit. Ei quidem summa Cauda ad caput Helices quiescit Ursæ. In spira vero Cynosura caput habet. Hæc autem circa [ipsum Gyratur caput, eique ad pedem pervenit usque. Rursus vero retrocedens recurrit. Reg.

De Boole scribit Eudoxus: e Post majorem Ursam est Arctophylax: Aratus At post Helicen circumfertur auriganti similis Arclophylax; rursus Eudoxus idem:. Sub pedibus, inquit, est Virgo.» Aratus Verum ambobus sub pedibus observato Bootæ Virginem. De eo, qui Ingeniculus dicitur, Eudoxus: e Ad caput Serpentis, inquit, est Ingeniculus supra caput habens dextrum peden.» Al Aratus Medium vero supra capul Dextri pedis extremum habet tortuosi Draconis. 99 Ex quo maxime quod volumus efficitur. Nam uterque in eo lapsus est. Siquidem Ingeniculus > ginistrum pedem, non dextrum habet supra Draco ∙nis caput. Coronam ait Eudoxus sub dorso ‹ Ingeniculi a sitam esse. Sic Aratus Dorso quidem Corona vicina est. Caput vero summum Observa juxta caput Serpentarii; de quibus et Eudoxus ait: Prope hujus caput est Ophiuchi caput. De situ majoris Ursæ Eudoxus ita scribit: «Porro sub Ursæ majoris capite positi sunt Gemini; sub pedibus vero posterioribus, Leo; ante pedes arteriores Ursæ stella est; splendidior tamen alia sub posterioribus genibus. Item alia sub posterioribus pedibus.» Aratus quoque Capiti vero ipsius Gemini, mediæ vero Cancer subest. At petlibus sub ambobus Leo clare fulget; de stellis autem, quas diximus Talis ei ante pedes fertur claraque magnaque; Una sub humeris: una item a lumbo descendentibus. Alia posterioribus sub genibus. De Auriga scribit Eudoxus: Ex adverso capitis majoris Ursæ Heniochi sunt humeri: qui quidem oblique situs est, dextrum pedem porrigens supra pedes Geminorum, communem ei, quæ est in extremo sinistro cornu Tauri.» Aratus quoque Helices vero ei summum caput Ex adverso volvitur; Vulg. Ingeniculi dextrum pedem insidere Dracon, non sinistrum, fuit Arati mens; ut eum, preter Hipparchum, interpretati sunt Germanici scholiastes, et Festus Avienus; quorum hic eleganter ‚ dextræque dehinc impressio plantæ Tempora deculcat maculosi prona Draconis; Germanici vero scholiastes: Dextro pede contra Draconem porrecto pingitur; quod in versibus obscure sic expressum fuerat Dextro namque genu nizus, diversaque tendens Brachia imo veram ad Otv accommodari poterat, ut dextro nixus genu, sinistrum ejus ad caput Draconis porrigeret. Arati scholiastes Græcus hoc errore animadverso perperam excusare conatus est poetam. Nam retulit non ad sed ad Draconem, qui dexterior, id est borealior appelletur; quoniam si ad occidentem vertamus aspectum, polus arcticus ad dextram nobis erit. Sed nuga sunt. Vera quippe sententia claret ex Eudoxo, quam Hyginus ab Hipparcho monitus emendavit lib. u, cap. De Engonasin. Tametsi non tam error quam fuit hoc Eudoxi, uti num. 7 doret Hipparchus. p

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. I. item Sinistri autem cornu summitatem, Et pedem dextrum adjacentem Aurigæ Unica stella occupat. De Cepheo ait Eudoxus: «Sub cauda minoris Ursæ pedes sunt Cephei, ad extremam caudam triangulum æquilaterum facientes; medium ipsius ad fexum est Serpentis, qui per Ursas transit.» Aratus vero Tanta ei mensura ab extrema tenditur cauda In pedes ambos, quanta a pede in pedem tendit. Cæterum a cingulo respicere poteris, Primum petens flexum magni Draconis. Uterque majori ex parte fallitur. Nam intervallum inter pedes Cephei minus est alterutro ad caudam intervallo. Kursus de Cassiepea sic Eudoxus: Ante Cepheum sita est Cassiepea; ante hanc Andromeda cujus sinister lumerus supra borealer Piscem posilus est; cingulum supra Arietem: nisi quod triangulum interjacet; stella autem, quam habet in capite, communis ei est cum ea quæ est in vende Equi. › At Aratus Huic autem infelix advolvitur, non admodum multum Nocte lucens plenilunari Cassiepen; et paulo post Ibi namque et illud volvitur triste simulacrum Andromeda, sub matre constellatum; item . communis autem fulget stela, Hujus quidem in umbilico, illius vero in extremo capite; ac rursus de Ariete Verumtamen per cingulum deprehendere poteris Andromedæ; haud longe enim sub ivsum situs est; 100 item Porro Andromeda humerus sinister Piscis esto Index borealioris; admodum namque ei vicinus est. De Persen vero ita quidem Eudoxus: «Secundum pedes Andromeda Persei sunt humeri, qui dextram ad Cassiepeam porrigit; sinistrum vero genu ad Vergilias. Aratus autem de Andromeda Ambo vero pedes in sponso volvuntur *3* Perseo: qui quidem ei semper in humeris ferunturâ rursus Atque ei dextera quidem ad lecticam protensa est Soceri sella; ac paucis interjectis At ei prope sinistrum genu acervatim omnes Pleiades feruntur; nec valde magnus omnes [locus continet. De Avi sic Eudoxus: • Ad dextram Cephei sita Valgo ut et in Regio. * Addendum videtur al. indicare poterupt..

est Avis ala dextra: ad sinistram alam pedes Equi sunt. › Aratus quoque de Avi sic cecinit Ad dextram manum Cephei, penna dextras extremitates porrigens Sinistræ vero alæ ungula aci̇linata est Equi. Sed cum et alia non pauca sint, quæ ab Arato velut exscripta videntur, nobis, ne sinus longiores, hæc pauca sufficient. III. Præterea vel astrorum ipsa distributio satis id quod volumus ostendit. Nam Eudoxus, quemadmodum et Aratus, primum illa, quæ zodiaco sunt ad septentriones posita, memoravit; quibus ad austrum sita subjecit. Sic ortus occasusque cæterorum asterismorum cum duodecim imaginibus zodiaci, eodem, quo Eudoxus, modo percensuit Aratus. De stellis autem quæ in æstivo et hiberno tropico, nec non quæ in æquinoctiali feruntur, Eudoxus quidem ita scribit: c In eo vero Cancri media sunt, et quæ medium Leonem secundum longitudinem. permeant. Paulo vero supra Virginem et cervix adhærentis Serpentis ac dextra manus Ingeniculi, et caput Ophiuchi, cervix Cygni, et ala sinistra; Equi pedes tum dextra manus Andromedæ, et quod inter pedes est Persei; humerus ejus sinister; crus sinistrum item Aurigæ genua, et capita Geminorum. Deinde concurrit cum medio Cancri.» Aratus autem ab extremis initio ducto, ita loquitur In eo autem ambo capita Geminorum feruntur. In eo etiam genua sita sunt aplati Auriga. Lava item tibia, et sinister humerus in eo Persei: Andromeda autem mediam, supra cubuum, Dexteram continet; ei quidem vola superne posita est Propius aquilonem; ad austrum vero inclinatus est cubitus. Ungulæ vero equine, et collum Cygninum, Summo cum capite clariqué Anguiſeri humeri; et cætera. De hiberno quoque tropico sic Eudoxus Est autem in ipso medium Capricorni, et Aquarii pedes, ac Celi cauda; lexus Amnis; Lepus, Canis pedes, et cauda; puppis Argus, et malus; Centauri tergum, atque pectus; Fera; Scorpii aculeus. Deinde per Sagittarium cum Capricorni medio committitur. Al Aratus Alius autem in opposito austro medium Capricornum Secat, et pedes Aquarii, et Celi caudam. Inest quoque ei Lepus; cæterum Canis non valde ma [gnam partem Aufert; sed quantum occupat pedibus. Inest item ei [Argo, [aculeus Et magnum Centauri interscapilium; inest etiam Scorpii, et arcus lucidi Sagittarii. Eodem modo et illa imitando transtulit Aralus, quæ sunt in æquinoctiali sita circulo. Præter hæc vero, mundi situm eumdem cum Eudoxo constituit Aratus. Nam Eudoxus in eo libro, in Reg.

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. I. quem inscripsit, tropicum ita secari docet, ut ea sit ratio segmentorum inter se, quæ est 5 ad 3. 101 IV. Aratum igitur Euaoxo in omnibus assen tientem Phænomena sua conscripsisse, satis me arbitror hactenus ostendisse. Nunc ea denionstrabimus, in quibus tam aberrarunt iidem ambo, quam qui illis subscripserunt e quibus est Attalus. Quibus ea deinceps adjiciemus, quæ privatim ab unoquoque peccata sunt. Sed illud autea cogitandum est: Attalum omnibus fere, quæ ab Arato cœlestibus de rebus prodita sunt, assentiri, tanquam recte et congruenter iis, quæ apparent, explicata fuerint; si unum vel alterum excipias, de quibus postea dicetur. Sic igitur in procmio loquitur Attalus: e Propterea nos Arati librum ad te misimus emendatum a nobis, una cum illius interpretatione, adeo ut et apparentiis consentanea et cum poetæ narratione congruentia singula faceremus. Idem deinceps ad eum modum scribit: Quærent aliqui fortasse qua ratione freti dixerimus, consentanee poetæ proposito libri nos illius emendationem instituisse. Hujus vero causam nos præcipuam adducimus, poetæ consensionem. • Cum hæc Attali sententia sit, quæcunque ab Arato, vel Eudoxo communiter dicta minime cum apparentiis convenire demonstrabimus, eadem ab Attalo quoque putandum scripta esse menduse. V. Primum igitur Aratus in mundi situ aberrasse videtur: qui ejusmodi illum esse putat in Græcia, ut maxima dies eam ad minimam rationem habeat, quam quinque habent ad tria. Nam de æstivo tropico sic loquitur Hoc sane, quantus quantus est, in octo partes diviso, Quinque quidem volvuntur supra terram; Tres autem infra. Est autem apud omnes in confesso, in Græciæ tractu gnomonem hanc ad æquinoctialem umbram proportionem habere, quæ est quatuor ad tria. Quare ibidem maxima dies horarum est æquinoctialium 44 et 36' circiter. Poli autem altitudo partium est fere 37. At ubi maximæ diei ratio ad brevissimam ejusmodi est, qualis est ad 3, ibi et dies maxima horarum est 15, et polus gradibus 44 circiter attollitur. Apparet ergo fieri non posse, ut in Græcia ratio illa sit maximæ diei ad minimam, sed potius id in Hellesponti tractu contingere. Quanquam non ex suopte judicio iis de rebus pronuntians ista scripsit Aratus; sed in illis etiam imitatus Eudoxum. Quod si judicium ipse suum interposuerit, tamen cum id non expresserit, quibusnam regionibus talem cœli positum attribuerit, hac ratione culpam a se deprecari videtur. Attalus vero citra controversiam castigatione dignus est, qui diserte scribit in Græcia

ejusmodi esse maximæ diei rationem ad miniman, quam habent 5 ad 3. Postquam enim Arati carmina de æstivo tropico adduxit in medium, statim ista subjecit: In hoc vero perspicue declarat se totum id operis in Græciæ regionibus elucubrasse. Nam apud illos ea ratio est longissimæ diei ad brevissimam noctem, quæ est 5 ad 3. › in illud auget admirationem, quod Eudoxum alio in libro longe aliter scripsisse non animadverlerit, asserentem segmentum illud trepici, quod supra terram est, ad alterum, quod sub terra conditur, eam rationem habere quæ est 12 adl 7. Cui consentanea Philippus, et complures alii scripserunt, et mihilominus coortus, et cooccasus siderum ita perscripserunt, tanquam ipsos in Græciæ provinciis observassent. Ita in loci hujus inclinatione fugit illos ratio. Nos autem hoc illorum errore prætermisso, totam eorum lucubrationem adl Graecia horizonten exegimus. Non enim veritatis amantem, sed inaniter curiosum decet in falsa illorum hypothesi convincenda, et iis ipsis reprehendendis totum immorari, sed si ad observationes factas in Græcia accommodari queant... Adhibeatur igitur ad eam considerationem horizon Athenarum; ubi maxima dies est horarum 14, 36'; altitudo vero poli graduum 37. Ac de boreali polo falsus est Eudoxus, dum sic scribit: «Est vero stella quædam in eodem semper consistens loco quæ quidem polus est mundi.» Nam in polo ipso stella nulla sita est: sed vacuus est locus, cui stellæ tres adjacent: quibuscum punctum ipsum poli quadrangulam circiter Aguram officit: ut et Pytheas Massiliensis ait. 102 VI. Secundum hæc par omnium error in Draconis constituendo situ: cujus flexum existi̟ mant circa minoris Ursa caput fieri, Eleni lucidissima antecedentesque stellarum, quæ sunt in illius laterculo, quarum alterca borealior secundum illos supra caput ipsius est; altera australior in anterioribus pedibus; parallelæ sunt circiter caute Draconis. Falso igitur hac scripta sunt In spira autem Cynosura caput habet. Hæc vero Volvitur caput. [circa ipsum Quibus similia scripsit Eudoxus. Sed peculiaris Arati de Dracone est inscitiæ lapsus: primum quod ab utraque spiræ parte collocavit Ursas. Sunt enim utrinque, non spira interjecta, sed Cauda. Nam cum obversa sint, ac velut parallelæ, Draconis cauda ambas inter in longum porrigitur; at spira minorem Ursam amplexatur: a majore sejungitur. Ob eamdem quoque causam etiam istud, Circumque fractus, perperam dicitur. Tum id enim verum esset, si ab utraque spiræ parte Deest aliquid, putᾳ Cor.

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. I. ab Arato scribitur carentur Ursa. Præterea de Dracone falso et illud Obliquo vero est capite: inclinantı vero se prorsus [simile est Extremam ad Helices caudam; admodum vero [in directo est Et os et temporis dextra pars extremæ caudæ. Non enim dextrum tempus, sed sinistrum majoris Ursæ in directo est ad linguam Serpentis extremam. Nam quod Attalus asserit, in contraria versum a poeta fingi caput Draconis, nec ad mundi interiora conversum, nullo modo probabile est. Etenim sidera omnia ad aspectum nostrum conformata, et ad nos conversa sunt; quæcunque illic figura certa delineantur: quod Aratus ipse non uno loco significat. Nam ubicunque dextram, aut sinistram partem imaginis exprimit, cum eo ipso, quod posuimus, consentit; præterquam quod commentitia et ad rem de industria conficta ista ratio videtur. Quin ad eumdem etiam errorem convincendum pertinet quod de sinistro pede Ingeniculì scripsit: de quo in sequentibus agetur. Jam quod ad situm capitis Draconis spectat, Eudoxus et Aratus in eo constituendo belle cum apparentiis congruunt solus dissentit Attalus. Aratus enim Eudoxi vestigia secutus in apparente semper circulo cerni illud asseverat his verbis Illud ferme caput hac natat, ubi extrem Miscentur occasusque et ortus invicem. Attalus vero paulo ait australius id esse semper apparente circulo: adeo ut modico tempore sub horizonte delitescat. In quo falli Attalum hæc ratio persuadet. Nam stella, quæ in extremo est ore Draconis, abest a polo partibus 34, 36'; australis autem ejusdem oculus partibus 35; australe tempus partibus 37. At circulus semper apparens Athenis, et gnomon sesquitertius est æquinoctialis umbræ, et a polo partibus abest 37. Constat igitur semper in apparente cœli regione ferri Draconis caput, ejusque sinistrum tempus duntaxat in illa situm esse: neque, ut Attalo placet, australius esse, ac brevi tempore occidere simul et oriri. VII. Porro Eudoxus et Aratus de Ingeniculo non ignorasse mihi, sed insuper habuisse videntur, cum dicunt dextrum illius pedem in medio capite Draconis esse positum. Attalus vero, prater mentem poetæ mihi videtur hemistichium hoc modo transposuisse Medium vero supra caput; et caput Draconis extra [mundum verti fingere ut dextra ipsa pars capitis ad pedem sita sit. Quippe constellationes omnes in interiora mundi Reg. Scr.

converse ponuntur ab omnibus, adeoque ab Arato, άστροcujus in libris omnibus ita legitur !.. Medio vero supra caput Dextri pedis extremum habet tortuosi Draconis. Præterea cum Ingeniculi figuram, ac situm explicare nobis Aratus cuperet, merito significare debuit, uter pes ejus capiti Draconis incumberet. Non enim alia de causa capitis Draconis mentionem injicit, nisi ut eo modo Ingeniculi 103 situm assequi possimus, quod in aliis plerisque facere solet; velut de Ingeniculo scribens, cæteras ejus partes ita commemorat Dorso quidem Corona propinquat: caput vero sumObserva juxta caput Anguiferi. Item de Lyra Ad genu illi lævum accedit. Nec non de Perseo Propa vero ipsi lævum genu admodum omnes Pleiades feruntur. Item [mum Atque huic dextra quidem supra lecticam extenditur Soceralis sella. Sic de Cygno Ad dextram manum Cepheam pennæ dextras extremitates porrigens. Ita in aliis plerisque propinqua sidera describens, iudicat dextrane adjaceant, an sinistra. Quod autem neglectu, non errore sit illud ab Eudoxo et Arato de pede commissum, ex reliquis apparet, quæ uterque de Ingeniculo prodidit. Nam de Lyra haec Aratus Collocavit autem (ait, ipsam) ante ignotum simula [crum, In cælum transferens: atque in cruribus volatile Genu ei sinistro appropinquat. Porro crus Lyræ vicinum in Draconis capite positum est. Rursus de ortu Ingeniculi sic loquitur Solum vero Chele agunt Dextrum crus ad ipsum usque genu, Semper geniculatim; semper ad Lyram accidentis. Aliud est crus ad occasum, quod prius oritur, neque id capiti Draconis incumbit. Perspicuum est igitur illam ab eo sinistram intelligi. His consentanea de ortu Leonis cecinit Cæterum hic geniculatim Sedens cum jam alias partes; tum genu, et pedem [sinistrum Nondum fluctuante reducit Oceano. Ex his omnibus apparet, sinistrum crus illum dicere ad Draconis caput pertingere. VIII. Post hoc Aratus privatim de Ophiucho scribens Deest

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. I. talem ei situm tribuit, ut oculis Scorpii ac pectori Videntur hac minus integra. Corrige, Stellas, quæ in manibus sunt Serpentarii, haud adeo splendidiores esse vult iis quæ sunt in humeris, ut putavit Atrectus insistat. Verum crure sinistro duntaxat insistit, eodemque mutilo; quod inter frontem Score pii ac pectus incumbit. Dextrum porro crus contractum habet. Sed nec Eudoxus id esse rectum aperte significat. Nam dextrum pedem ipsius supra Scorpii corpus situm esse refert, quod et verum est, non autem supra pectus. Præterea videtur idem poeta in Ophiuchi stellarum magnitudine definienda errore lapsus. Cum enim stellas, quæ in Anguiferi sunt humero, lucidas esse dixisset, adeo ut in plenilunio quoque discerni queant, mox subjicit Sed manus non multum æquales Tenuis enim hinc et hinc exsistit splendor. Sed quæ in Ophiuchi sunt manibus stellæ, communes sunt et Serpenti, quemadmodum et Aratus ipse testatur Ambæ autem Serpente fatigantur. Verum quæ in Serpente sunt stellæ, quibus adhæret Ophiuchus, splendore non cedunt iis, quæ sunt in humeris, verum haud multo sunt splendidiores. Ex quo dubitare possit aliquis quinam eas Attalus admodum splendidas esse dixerit. 104 IX. Deinceps Aratus de Chelis Sed ha luce indigentes (alias culpanda) nequaquam [insignes. Hic Attalus, non quod parvæ istæ sint in Chelis stellæ, ab Arato luminibus culpandas vocari putat: sed quod numero sint non amplius quatuor, neque similitudinem suam impleant; dici vero, nequaquam insignes, quod neque sint similes ipsæ. Ego vero nominari propterea luminibus culpandas et nequaquam illustres, non arbitror sed quod minime sint splendida. Etenim cum de coordibus agit, ita de illis loquitur Neque subeuntes Chelæ, ac tenuiter lucentes Obscure pratereant. Itaque statim subjicit Quandoquidem magnum signum Booles Confertim oritur distinctus Arcturo. Quod Chelas per Arcturum discernere possimus per sese vero nequaquam, ut ejus opinio fert; qui obscuras constellationes ut plurimum vocare solet tenues et minime illustres. X. Ad hæc de Ursa penitus aberrasse videntur, imprimis Eudoxus hunc in modum scribens: ‹ Sub capite majoris Ursæ siti sunt Gemini; in medio vero Cancer; sub posterioribus pedibus Leo. Aratus autem Sub capite vero illius, Gemini: sub medio Cancer est. At pedibus sub ambobus Leo clare fulget talus, nec tamen diffitetur paulo minus illustres fuisse. Leviter corruptus locus. Forte etc.,

Quibus Attalus cælerique subscribunt omnes. In hoc vero falli, ex eo manifestum est. Nam majoris Ursa caput ex illorum, quos dixi, sententia, stella est borealior duarum antecedentium in laterculo at in pedibus anterioribus sita est earumdem stel. larum australior. Quod enim stellam istam in capite collocent, satis eo demonstrant, quod stellam in extrema Draconis cauda positam, in Ursæ capite constitutam esse dicant. Atqui nulla est alia stella juxta eam, quæ est in extrema cauda Draconis, præterquam borealior antecedentium in laterculo. Siquidem stella ista quæ est in extremitate caudæ Draconis, obtinet in parallelo circulo Leonis partem tertiam; stella vero, de qua diximus, in laterculo sita, paulo minus tertia parte ejus occupat. Nam quod in anterioribus pedibus australior ante. cedentium in laterculo sita sit, docet Eudoxus his verbis: Ante pedes anteriores Ursæ stella est lucida.. Tum Aratus Qualis ei ante pedes fertur claraque magnaques de los of mod modou péperal halde ze μéyaç ze [scendentibus. Nam australiorem antecedentium in laterculo præcedit una tantummodo lucida stella; quæ in anterioribus cruribus hodieque monstratur. Atque, ut universe dixerim, veteres omnes septem solis stellis Ursam configurare solebant. Fit autem, quod a nobis dictum est, in minore Ursa manifestius. Constat enim caput ejus ac pedes in iis quatuor collocari stellis, quæ laterculum ambiunt quippe nullæ ipsis adjacent aliæ splendidæ, velut majori laterculo; ut illius caput ac pedes deforment, quæ Draconis spira circundat, ut idem asserit In spira vero Cynosura caput habet. Hæc autem cir [cum ipsum Volvitur caput, eique ad pedem usque pervenit. Quæ cum ita se habeant, qui fieri potest, ut sub Ursa Gemini ac Cancer jaceant, si quidem caput anterioresque pedes in Leonis parte tertia collocentur? Quocirca solus sub Ursa Leo constituendus est. Nam quæ in posterioribus inest Ursæ pedibus, in quibus australior succedentium in laterculo sita est, Leonis minus obtinet parte 25. Omnino vero, si propositum hoc esset, per totam Ursam asterismos ullos designare; sub ea Virginem 'maxime ponere oportuit: imo Chelarum profecto partem. Etenim quæ est in extrema Ursæ cauda, de septem, quæ sunt ad orientem, ultima, secundum paralle lum æquinoctiali circulum partem Chelarum 105 obtinet quartam; quod sic intelligi volo, ut tropica, et æquinoctialia puncta in signorum principiis locentur. Sin ea cum Eudoxo mediis signis inscri69 Vide qua de Eu doxi sententia, et mira Hipparchi hallucinatione disputamus infra, col. 1344. Depravata sunt quæ sẽ quuntur. Legendum assero nono inde versu tėv

HIPPARCHI AD PHENOMENA LIB. I. nem, sed Virginem statuere convenit. Nam australior succedentium in laterculo, ex ea quam dixi partitione zodiaci, decimam partem Virginis tenet; borealior autem, Virginis circiter 16. Porro circa caput et anteriores pedes collocandus erat Cancer. Quippe præcedentes earum quæ sunt in laterculo, ex illa zodiaci divisione partem Cancri 18 obtinebunt. Ex dictis autem evidens est, sub Ursa tola, secundum Eudoxum, Cancrum, Leonem, Virginem, et Chelas collocari debere. Nam quæ est in extrema Ursæ cauda, ex eadem illa divisione zodiaci, Chelarum partem obtinet fere 42 bamus, sub Ursæ posterioribus pedibus non Leoοὐ XI. Rursus Aratus de Auriga loquens ista subjicit Sed semper Taurus pronior Auriga In occasum descendendo, pari ascensu alioquin exortus. In quibus ab apparentiis ipsis dissidere mihi videtur. Etenim Aurigæ duntaxat pedes cum Tauro simul emergunt; reliquum corpus cum Piscibus et Ariete conscendit. Quin idem ipse deinceps ita scribit Sed Hædi, sinistrique vola pedis Capra cum ipsa Cum Tuuro feruntur. At quæcunque ferri cum Tauro asserit, ea cum Ariete quoque, ut idem sentit, exortum faciunt quoniam in constellationibus omnibus coortus hoc pro et Asterismum Ursæ majoris antiqui, ut refert Hipparchus, septem non amplius circumscripsere stellis, quæ coinponunt Εx his antecedentes duæ in laterculo; quarum superior capitis loco censebatur; inferior, pedumn anteriorum; in gradu Leonis tertio collocantur, secundum eam zodiaci partitionem, quæ cardinalia signa initiis ascribit; al posteriores pedes; quæ sunt laterculi posteriores duæ, in gradu Leonis quinto et vicesimo ponuntur. Jam si æquinoctialia et solstitialia puncta mediis in signis constituas, hoc est si quindecim gradibus, vel dimidio dodecatemorio antevertas singulorum initia, necesse est uti australiorem succedentium in laterculo, cui posteriores pedes aftinguntur, ad Virginis gradum decimum a xxy Leonis: sic anteriores pedes a tertio Leonis, ad decimum octavum utique descendere. Proinde liquido constat emendandum sic esse, ut Leo pro Cancro utrobique reponatur. Nisi forte id scriptoris, non fuit. Hipparchus et antiqui longitudines stellarum in æquinoctiali, vel ei parallelo circulo computabant quem etiam zodiacum, ejusque partes Coia nominabant, quod valde miror. Sic et in calce libri hujus appellat Hic equidem significat; velut initio signi in horizonte constituto, quænam exorta proxime horizontem appareant. Porro longe ante sinistrum pedem dexter humerus, dextraque manus oritur. Ex quo liquido constat, secundum Aratum ipsum, ea solum quæ ad pedes sunt, oriri cum Tauro; reliquum corpus, Hipparchi laudare non possum, qui præter jus Aratum redarguit. Non enim totum Aurigam cum Tauro ait exortum facere, sed cum pedes ille suos ad Taurum habeat, de his ipsis loqui putandus est, ut hic sensus sit, interprete Theone, qua cunque partes Heniochi cum Tauro conscendunt, eas simul non occidere. Nam ex iis, quæ simul oriuntur, borealiora, quod majorem arcum paralleli sui circuli supra finitorem habeant, lentius in occasum præcipitant; australiora vero citius occidunt. Atenim contra hanc expositionem objicit Hipparchus, etiam quæ ad pedes sunt Heniochi respondentibus sibi Tauri partibus et posterius oriri, et prius occidere. Sed non id verum est in omnibus. Quædam enim utrobique simul exoriuntur. Et profecto falsus est Hipparchus; cujus hoc oratio significat, nullam Tauri partem cuni parte pedum Heniochi simul ascendere. Non minus” falsum est quod ait pedes Heniochi totos prius occidere, quam Taurum. Hoc vel Hipparchi ipsius auctoritate convincitur, qui lib. iii, num. XV, Taurum ait occidere cum zodiaci parte, quæ est a gradu Arielis xx, ad Tauri xxvi, ultimam autem occidere, quæ est in extremitate sinistri cornu. At idem hoc libro primo et numero ✗I ait dextrum pedem He niochi cum gradu Tauri xxvi descendere. Igitur prius totus Taurus occidit quam pedes Heniochi.

ipsumque adeo sinistrum peden, cum Ariete. Ne que vero poetam sublevat, quod non de toto asterismo loqui voluerit, sed hoc tantum dixerit, ante partes omnes Auriga, quæ cum ipso sunt ortæ, Taurum occidere. Nam et hoc ipsum est falsum. Quippe partes illius ad pedes sitæ tantum abest ut occasum Tauri subsequantur, ut eo prius occidant. Propemodum itaque cum Tauri parte 27 descendunt ea, quæ sunt ad pedes Heniochi. Quamobrem si apparentiis consentanea scriberet, ut opimatur Attalus, multo et sentire melius erat, et admirabilius dicere, extremum pędem Aurigæ postmodum exorti prius occasum facere, quam hoc asseverare; prius cum ortum fecisset, posterius occidere. XII. Secundum hæc in Cepheo communi omnes errore lapsi sunt, affirmantes pedes ipsius cum ea stella, quæ in extrema est Ursæ cauda, triangulum æquilaterum efficere: quod Aratus his verbis explicat 106 Equalis ei linea ab extrema cenditur cauda Ad pedes ambos, quæ a pede ad pedem porrigitur. Nam latus intervallum pedum metiens minus est alterutro reliquorum: adeo ut æqualibus cruribus, non lateribus omnibus, constans triangulus exsi stat. Ad hæc Aratus de Lyra sic loquitur Collocavit autem (ait ipsam Mercurius) ante ignotum simulacrum; sita est autem ad ortum Ingeniculi. Nec est quod aliquis hoc loco respondeat, Aratum ea, quæ ad ortum sita sunt, masculino genere prius appellasse. Nam e contrario passim ad occasum posita priora nominat. Hinc ubi de Ariete verba fecit, de Piscibus statim subjicit, ac dicit: qui et illum antecedunt. Non minus de Cassiepea falso ista sunt ab Arato scripta non valde multa Noctu apparens pleniluni Cassiepea. Non enim ipsam multa crebraque illustrant stellæ. Cum pleræque stellæ, quæ in illa monstrantur, splendore vincant eas quæ sunt in humeris Ophiuchi: quas idem tamen plena quoque luna conspicuas esse memorat his versibus For. Ut probet Hipparchus Heniochi pedes eam Tauri partemn occasu suo prævertere, quacum exorti fuerant, ex eo ducit argumentum, quod quæ stella in Auriga asterismo postrema pedum occidit, nempe ea, quæ dextrum pedem obtinet, cum xxvn parte Tauri deprimatur. Hujus argumenti nulla vis est, nisi id assignificetur: restare proinde gradus Tauri tres; qui nondum occiderint, cum jam occidendi finem pedes Heniochi fecerint; qui cum xxvu parte Tauri occasum consummant. Est in Aurigæ pede dextro, et australi, stella quædam, super extremam cuspidem borealis cornu Tauri directe posita, de qua Hipparchus loquitur. Hujus ea sæculo sita erat in parte amplius xx11 dodecatemorii Tauri, oriebatur cum ejus parte circiter, occidebat cum dem parte xxvii, ut ex tabulis nostris deprehendimus prorsus ad mentem Hipparcbi. Proinde ratio illa non aliter procedit, quam ut sit ea, quam dixi. Atqui manifestus est in eo paralogismus Hipparchi, asterismum Tauri cum ejus dodecalemorio confundentis. Taurum, inquam, cujus cum parte xxv dexter pes Heniochi occidit; quod est dodecatemoriou in zodiaco Tauri, cum stellata efligie Tauri, de qua scripsit Aratus, Hipparchus imprudenter perniscuit. Nam si de asterismo solo loqueretur, non solum absurde faceret, qui asterismum in gradus xxx divideret, sed etiam secum ipse pugnaret; ut qui totam effigien Tauri ante illum ipsum pedem Heniochi occidere libro tertio, nun. XV docuerit. Sed vide de hoc errore summi viri quæ infra col. 1347 disputata sunt.

HIPPARCHI AD PHENOMENA LIB. I. Tales ei capiti subjacentes clari humeri Apparent illi quidem etiam plena luna Conspicui esseni. Recte castigavimus in nota marginali. Nam Eudoxus ex Hipparchi interpretatione caput Ursæ collocabat in Leonis Imo vero propemodum etiam iis, quæ in Andromeda sunt, splendidiores videntur, exceptis his, quæ in capite sunt, et succedente earum, quæ sunf in zona; de qua idem .. Haud te multum recr Noctem disquirere: ut subinde magis intueare. Tam clarum ei caput est: tam clari item ei utrinque Humeri, et pedes extremi, et cingula omnia. Præterea apud Eudoxum perperam caput Ursæ inajuris explicatur. Nam in opere illo, quod inscriptus est Phænomena, hoc modo loquitur: ‹ Sub Perseo et Cassiepea non valde distans est majoris Ursæ caput. Interjectæ vero stella sunt obscure. At in altero, quod id est Speculum, inscribitur Pone vero Perseum et ad Cassiepeæ coxas, haud longo interjecto spatio situm est majoris Ursa caput; stellæ autem interpositæ sunt obscuræ. › Verum nec ad Cassiepeam ac Perseum situm est majoris Ursæ caput: nec ab illis exiguo intervallo removetur. Est enim Cassiepea circa partem Piscium 12; Perseus circa Arietem; at majoris Ursæ caput ab Eudoxo Leonis dodecatemorio tribuitur. Propius igitur ad veritatem accedet, qui Perseum et Cassiepeam ad extremnam caudam locarit minoris Ursæ. Nam postrema hujus, et lucidissima stella sita est ad Piscium partem 18: ut autem Eudoxus zodiacum circulum dividit, circa partem Arietis Lertian. XIII. In Ariete quoque mihi videtur inscitia lapsus Aratus, dum asserit ipsum, per plenilunium, ob stellarum parvitateni non posse conspici: quare situm illius, partim ex iis stellis quæ sunt in Andromeda'zona, partim ex adjacente ipsi a septentrione triangulo designandum esse. Nam hæc illius verba sunt Ibidem et Arietis celerrimæ sunt viæ. Ac paulo post Ipse quidem languidus, et obscurus; utpote per lunam Observantibus. Verumtamen per cingulum deprehen [dere poteris Andromeda: haud longe enim sub ipsam silus est. Item Est vero et aliud dispositum prope signum Deltoton, lateribus æqualibus simile Ambobus; tertium vero non tantum. Tamen admodum [facile est Inventu, præ multis enim fulgidum est. Quibus paululum Arietis austratiores stellæ sunt. 107 Atque nibil Arietem ex illis notari necesse est. Nam quæ sunt in ejus capite tres, splendidiopaulo minus parte tertia. Vide libri hujus num. et quæ infra disputamus col. 1347.

res sunt iis quæ sunt in Andromedæ cingulo: ac proxime ad eas accedunt quæ in triangulo sunt ut ab eis non multum superentur; sed et illa præ cæteris conspicua est, quæ in anterioribus illius pedibus est posita. Falso insuper et illud ab Arato dictum est Ille vero adhuc anterius; præterea autem in procur [sibus austri Pisces... Nam nequaquam ambo sunt Pisces australiores Ariete, sed unus duntaxat illorum. Etenim quæ sunt in rostro borealioris Piscium, paulo cum sint australiores succedente earum quæ in Andromeda cingulo a septentrionali polo distant partibus 70; antecedens vero earum quæ sunt in cauda distat a polo boreali partibus 78; stellarum porro quæ sunt in Ariete borealior in rostro sita abest a polo partibus paulo minus 78: sic etiam se habet earum quæ sunt in cauda borealior. At quæ per totum corpus Arietis insunt stellæ, omnes illis australiores sunt. Quare non dubium est quin Piscium alter sit Ariete borealior. Verum quod ad Arietem spectat,' in his Attali verbis altera insuper inscitia est. Cum enim animadverteret Arietem neque satis expresse delineatum, neque lucidis stellis esse praditum, quæ iucente luna plenam videndi sui copiam faciant; cum propinquioribus e stellis situm illarum explicare nititur, tum ex iis quæ in codem cum Ariete circulo moventur. Sed ut omittam lucidas in Ariete stellas esse, quæ sunt, ut diximus, in capite, nec non in anterioribus pedibus illud etiam perperam accepisse videtur, existimans situm Arietis declarasse poetam perspicuum fore iis e stellis quæ in eodem cum ipso circulo feruntur: cujus rei gratia illud observat. Verum quod Arietem consequitur exponens, ista subjicit In medio vero terit ingens cœlum: ubi extremæ Chelæ, et cingulum oritur Orionis. XIV. In sequentibus vero alius error est Arati, cum de Perseo sic loquitur Proxime vero sinistrum genu admodum omnes Vergiliæ feruntur. Nam longe abest a Vergiliis sinistrum Persei genu. Attalus vero etiam particulam negat ἐνδέusurpari pro eo quod est prope; sed idem esse ac proxime. Putat enim Vergiliis propinquissimum omnium stellarum esse genu sinistrum. Falso id quidem. Etenim duæ lucidæ, quæ sunt in sinistro Persei pede, tum quæ in sinistra tibia, propiores sunt Vergiliis quam genu sinistrum. Est id etiam Arati falsum, Vergilias sex tantummodo constare stellis, quippe septem, inquit, illæ aperte vocantur, Sex solæ quamvis exsistant conspicuæ oculis. Sed hoc illum fugit. Nam si quis serena et illuni nocte intendat oculos, septemn in illa constellatione stellæ contineri videntur. Unde subit illud

HIPPARCHI AD PILENOMENA LIB. I. mirari, quemadmodum Attalus ea quæ de Vergiliis dicta sunt, enarrans, hoc erratum præterit, quasi in eo recte ille sensisset. (59-60) Ortum solis in Sagittario positi hæc verba respiciunt, quando Scorpius ante lucem oritur. Ridicule proinde Solinianus Exercitator de occasu solis explicat, propterea quod PATROL. GR, Aliud Arati in sequentibus erroris caput, ubi de Cygno disserit Verum is quidem, ait, obscurus: alæ autem ei aspe [rala suni Stellis haud adeo magnis: neque tamen imbecillis. Habet enim Cygnus cum plures lucidasque steilas: tum eam, quæ in cauda est, splendidam in primis, et ei propemodum æqualem, quæ lucida est in Fidicula. XV. Deinceps etiam postquam docuit Aratus fiequentioribus navigationibus uti non oportere, cum sol transire Sagittarium incipit, hoc ipsum tempus certis indiciis notat his versibus Indicium autem tibi illius temporis, et mensis illius Scorpius exoriens esto extrema sub nocle. 108 Quandoquidem magnum arcum alirahit prope [aculeum Sagittarius sed aliquanto anterior consistit ipso Scorpius exoriens; hic autem ascendit confestim [admodum. Tum quoque caput Cynosuræ extrema nocte Excelse valde fertur, occidit autem mane Confertim Orion; Cepheus vero a manu ad lumbum. Quibus prolatis Attalus, ita scribit:. Igitur catera quidem poetæ tolerabilia sunt. In Cepheo vero manifesti erroris tenetur, cum hunc ait circa illud tempus occidere. Non enim occasum tunc facit, sed potius exortum: atque hoc ex ipsismet poetæ versibus apparet. Per id enim tempus occasum ipsum ait incipere, quo ad orientcm posita Chel jamjam emersura sunt. Omnibus vero suis occ disse partibus, quæ quidem occidere possunt, quando Scorpius in oriente situs est.» Longe ergu falsus opinione mihi videtur Attalus asserens, de capite minoris Ursæ, deque Orione, non male al Arato pronuntiatum esse: de Cepheo vero perperam. Nam e contrario de Cepheo ille quidem apparentium Adei consentanee scripsit: in celeris abhorret. XVI. Verum præ his omnibus peccare insuper in eo videtur, quod Aratum censeat signa illa quæ dicta sunt, Sagittarii ortus attulisse. Quod enim ea sit illius sententia, cum ex antecedentibus ejus verbis satis apparet tum eam diserte postea significat. ‹ Cum igitur, ait, citra dubitationem ullam per id tempus partes illius omnes, quæ sunt extra circulum arcticum, occasum fecerint, evidens est non tunc initium occidendi facere, cum Sagittarius orientem tenet. Verum ut eo manifestius constet, per ortum Sagittarii non illius exortum, sed occasum incidere, sumamus id, quod circa idem tempus evenire ille scribit.» Hæc ille: quæ ab eo falsisἀκρόθι de ineunte nocte dicatur; quo nihil ineptius dici potuit. Huic ergo silentium indicet Hipparchus, qui de extrema nocte, uti necesse erat, interpretatus est.

sime sunt accepta. Quod autem signa illa non ad exortum Sagittarii accommodata sint ab Arato, sed ad ortuma Scorpii ipsemet poeta demonstral. Quandoquidem enim sole in Sagittario posito, hic ipse videri Sagittarius non poterat; et hujus temporis explicare signa cupiebat: quæ utique sensibus percipi debent, ut signa sint: ante solis exortum, nocturno adhuc tempore, cum astra cernuntur; signum, inquit, esto Scorpius exoriens sub noctis exitum. Itaque consentaneum est reliqua etiam indicia durante adhuc nocte nobis illum proponere, si quidem indicia sint. Quod ex eo præterea licet cognoscere. Nam Aratus de Ursa sic loquitur Tunc et capul Cynosuræ extrema nocte, ut ad extremam noctem ista pertineant. De Orione vero hic autem occidit diluculo. Quod est ante auroram, non utique ante solem jam orientem, et exortus initio. Sed Attalo fraudi id fuit, quod cum verbis illis de Sagittario dictis, hic vero conscendit subinde magis; ista copulavit, tunc, et caput Cynosuræ, et deinceps reliqua. Ac tametsi hoc illi concessum fuerit; ne sic quidem tolerabiliter ab Arato dictum est, ut putat Attalus: hoc oriente, valde sublime currere minoris Ursæ caput. Nam cum admodum hoc sublime fertur et culminat, tantum abest ut Sagittarius oriatur, ut id Aquarius faciat. Etenim minoris Ursa caput, secundum parallelum æquinoctiali circulum, Scorpii postremam partem obtinet. Ilac vero culminante, in zodiaco culminat tertia pars Sagittarii. Qua rursus culminante, in Græciæ tractu, et ubicunque longissima dies est horarum æquinoctialium 14 1/2, oritur Aquarii pars 17. Culminante ergo minoris Ursæ capite: quod ista significant: sublime valde currit; tunc nequaquam Scorpius oriri incipit: sed Aquarii amplius parte dimidia est exortum, una cum integro Scorpio. Ex his apparet non illud Arati tolerabile esse, ut Attalus existimat; sed tribus amplius signis ab apparentium fide dissidere. Nam quod nequaquam totus Orion occidat, Scorpio commodum oriente; ut tam Aratus affirmat, quam Attalus eidem assentiens; sed oriente potius Sagittario; fit ex eo manifestum. Nam in Græciæ tractu, ubi longissima dies est horarum 14 1/2, occidere pes illius sinister 109 incipit occidente Tauri parte 7, postremo vero dexter illius humerus occidit, occidente Tauri parte 24. Quod si collorobum, quod gerit dextra manu, adjungere oportet, cum ultima Tauri parte 13 f. 18, S". Vera est, si ad æquinoctialem exigatur, ista finitio loci. Nam ascensio recta superioris in minore laterculo est S", Sig. 8, 1, 26', quibus respondet gradus Sagittarii circiter tertius.

HIPPARCHI AD PHENOMENA LIB. 1. descendit. Quocirca perspicuum est, si cum Tauro occidat, non oriri incipiente Scorpio, sed SagittaΤαύρου rio, Orionem totum occidere. S" S", * Hac sunt corrupia. ut ante. De Cepheo consentanee scribit iis quæ in libro secundo de ejusdem occasu prodidit num. XXIV. Ibi enim ait Cephei tantummodo caput occidere; cum eoque descendere zodiacum ab octava parte Arietis ad xiv. Ita hoc loco scribit, occidente Cepheo attolli ab oriente zodiacum ab vin parte Chelarum. Quocirca paulo post legendum videtur: vel potius Sic lib. i, num. XVIII de Lepore: etc. Occidere incipit oriente vui parte Libræ, desinit occasum facere oriente xiv. Item postea leg. Nama si ab vi parte Libræ ad xiv ascendit zodiacns occidente Cepheo, quanta parte potest occidere; proCætera, quæ de Cepheo dicuntur ab Arato, apparentium experimentis esse consentanea, non vero dissona; quod Attalo persuasum est; ex his constare potest. Etenim partes illius, quæ sunt australiores semper apparente circulo, occidere incipiunt oriente parte Libræ 8. Apparet igitur oriente Scorpio jam in occasum præcipitasse partes Cephei duas. -Verum Attalus, cum diceret non occidere Cepheum, sed ex contrariis partibus oriri, ideo hallucinatus est, quod poetæ verba perperam interpretatus sit, ut dixi et Aratum velle putaverit, oriente Sagittario tam Orionem occasum facere quam Cepheum XVII. Ad hæc Aratus non minus quam Attalus Arato subscribens falsi sunt, arbitrantes Cepheum zona tenus descendere. Terram radentem; quæ quidem ad caput sunt, plane [omnia Tingentem Oceano: reliqua non licere; sed haec qui [dem ipsas Ursas prohibere, pedes, et genua, et lumbum. Siquidem in Græciæ regione nequaquam zona te nus, sed neque humeris, Cepheus exoritur. Nam solæ capitis illius occidunt stellæ; humeri in apparente semper circuli segmento, neque ortum, neque occasum facientes, moventur. quæ in dextro est humero lucida distat a polo partibus 35 1/2; quam autem inest humero sinistro lucida, partibus ab eodem polo removetur 34, 45'. Ubi est autem maxima dies horarum 14 1/2, ibi semper apparens circulus distat a polo partibus 36; Athenis vero partibus 37. Perspicuum est itaque semper apparente circulo borealiores ferri perpetuo lucidas stellas, quæ Cephei humeros obtinent; sive, ut aliis placet, manus ejusdem: tanquam nullis stellis insignito corpore, extentas ulnas habeat. Erit autem insignior hæc hallucinatio, si ipsam per sese, quam illi constituunt, inclinatiofecto cum Scorpius oritur, non illius duæ parles, sed totum id omne quod occidere potest, jain demersum sit oportet. In asterismo Cephei apud Ptolemæun tres in tiara percensentur: quarum australissima Hipparchi tempore sita erat in gradu Piscium 12, 18'. Latitudo 64, 0', Imorea. Ascensio rem cta 310, 45', obliqua in Attica, 245, 50. oriebaturque cum gradu Scorpii circiter 23, 27'. Occidebat vero, cum gradu Libræ fere 25. At borealior trium sita erat in Pisciumi 45, 15'. Latit. 61, 20. Ascensio recta 314, 51', obliqua 255, 13' ut cum Sagittarii gradu fere primo conscenderet horizonteni, occideret cum Libræ xxi. Quare quam stellam Hipparchus intelligat, in Laterculo Ptolemæi non reperio.

nern mundi capiamus. Nam ubi dies maxima con-:εʹ, stal horis 15; ibi Cepheus integer in Arctico circulo defertur. Præter hæc in Argus constellatione lapsus est Aratus, cum scribit quidquid illius est a prora ad malum usque, stellis carere, quod his versibus exprimit Ac partim obscura, et stellis carens usque ad ipsum Malum a prora fertur, in cæteris tota splendens. Etenim quæ a præcisione navis sitæ sunt stellæ, quarum altera borealior est in foris, altera australior in carina, multum declinant ad orientem. XVIII. Secundum hæc Aratus reliquas australiores zodiaco persequens stellas. ista subjicit Hæ vero exiguo spatio, exiguo vero in splendore [posite Inter Temonem, et Cetum volvuntur, Casii cadentes sub lateribus Leporis. In his oscitantia lapsus videtur (sic enim loquendum est), cum putat Clavum inter et Cetum sitas esse stellas nominis expertes. Has enim inter Flavium et Clavum collocari convenit. Quippe Lepori ad meridiem obversus est Orion. Huic autem ad meridiem adhuc positæ sunt anonymæ stellæ quas ad orientem Clavus Navis excipit. Porro ab sinistro pede Orionis Fluvius ad Cetum quidem usque ad occasum pertinet; post ad orientem conversus, rursus ad meridiem, et occasum reflectitur. Aratus vero ipsemet Cetum ait esse situm, 110 Paululum supra Fluvium jacentem stellatum. Patet igitur stellas Lepori subjectas Fluvium inter ac Temonem esse collocandas. In quo nobiscum etiam sentit Eudoxus. Nam in altero libro sic loquitur: Sub Ceto Fluvius positus est, qui incipit a sinistro pede Orionis. Inter Fluvium et Temonem Argus, sub Lepore, locus est exiguus, obscuras habens stellas. In altero libro ista scribit: c Inter Argus Temonem, sub Lepore, obscuris stellis præditus est orbis exiguus.» Attalus vero oscitantiæ illius Arateæ non meminit, ratus ab Arato id vere esse proditum; eumdem vero reprehendit, quasi non recte ac scienter in describendis hisce ver- ἐμνήsetur At modico spatio, modico item insitæ fulgori, In medio Gubernaculi, et Ceti volvuntur, Glauci jacentes sub lateribus Leporis Nomine carentes. Non enim illæ confecti simulacri Sparse sunt membris similes: qualia multa Ex ordine incedentia perambulant easdem semitas Vertentibus annis; que quispiam hominum non am [plius superstitum Observavit, et cogitavit omnia nominatim appellare, Confertim figurans. Non enim poluit omnium Singillatim distinctarum nomen edere, neque discere. Multæ namque passim; multarum insuper æquales [sunt

HIPPARCHI AD PHENOMENA LIB. I. Magnitudinesque, et color; omnes utique circumνοΤῷ Quare et simul collectas visum est ei faceré Stellas, ut ordinatim alii adjacens alia [lubiles. Imagines effigiarent, moxque appellabilia fierent Sidera; atque haud amplius cum admiratione nunc [lucet stella. Sed hæ quidem conspicuis insignitæ imaginibus Apparent; aliae subter fugientem Leporem Omnes plane obscura, et sine nomine feruntur. His in medium allatis, Attalus infert: In his paulo infelicius poeta confictatur, in eamdem sententiam incurrens sæpius; neque plane, ac citra ambages orationem explicans. Hoc enim significare vult; stellas inter Cetum et Gubernaculum sitas, ac Lepori subjectas nulla constellatione censeri; Reg. sed appellatione carere. Cum enim stella complures essent, et ex iis aliquot magnitudine, ac colore similes; qui primus sidera digessit, et per constellationes distributis singulis appellationes indidit, non potuisset sparsim eas collocatas dignoscere, nisi prius eas e turba selegisset, quæ in unum collectæ certam configurare possent effigiem; atque ita suis vocabulis afficeret. Atqui contrarium prorsus existimo: neque Attalum poetæ mentem assecutum ſuisse; et quam versuum illorum sententiam explicare cupiebat, obscure imperiteque declarasse Aratum denique id quod res est perfecte significasse. Ilic enim voluit inter Gubernaculum et Cetum sub Lepore sitas esse carentes nominibus stellas, numero et magnitudine pariter exiguas. Non enim ita collocatas esse, ut ex earum situ perinde conformari queant animalia, vel constellationis aliquid; cujusmodi sunt astra reliqua, quæ veterum aliquis in formas redegit: ita tamen ut non omnibus figuram auderet affingere. Nam cum plures essent stellæ, singillatimque dispersæ, nunquam eas potuisset una quapiam effigie complecti, e confertim elligians. Quam ob causam visum est illi vicinas invicem stellas, et in unum collectas certis comprehendere, ac conformare vocabulis. Post hæc Aratus de Ara ita scribit At sub flagrante aculeo monstri ingentis Scorpii, prope austrum, Ara pendet Quam certe modicum quidem ad tempus sursum [exsistentem Sentiese regione enim attollitur Arcturi. At hujus quidem admodum multum sublimes sunt viæ Arcturi: illa vero citius sub occiḍuum mare redit. In his hallucinatus mihi videtur Aratus, existimans quantum ab apparente semper circulo distat Arcturus, tantum ab australi polo Aram esse remotam; tum etiam Attalus eidem assensus erravit, Nam eorum versuum, quos attulimus, sententiam his verbis explicat: De Ara sermonem instituens, ait ipsam ad nunquam apparentem circulum sitam

esse, et eodem habere se modo, quro Arcturus circa apparentem perpetuo polum collocatus est. Ob id Aræ supra terram perbrevem ait esse motum; Arcturi vero longiorem. › Sed hæc illorum falsa ratio est, tantumdem Arcturum a boreali polo distare, quantum ab australi Ara distat. 111 In primis enim stellæ, quæ in Ara sunt, nequaquam in isto æquidistante circulo sunt: sed longe aliæ australiores aliis; borealiores aliæ sunt. Deinde, ut his omnissis, cum medio stellarum, quæ sunt in Ara, potissimum comparatio fiat, ne sic quidem illorum dictum cum veritate consentict. Etenim Arcturus abest a boreali polo partibus 59; lucida vero, quæ est in Ara media, distat ab australi polo partibus 46. Multo itaque longius quam Ara, distat Arcturus: nec Ara longius tantum; sed etiam Scor pio ipso, cui est Ara subjecta; exceptis iis stellis, quæ in illius pectore ac fronte positæ sunt; tum uno spondylo, qui post pectus primus est. Quippe secundus a pectore spondylus ab australi polo abest partibus 59, quot a boreali distat Arcturus: reliquæ stellæ minus ab illo remolæ sunt; quarum australissima partibus abest 52, 20'. XX. Porro cum Aratus de Ara scripsisset, quoties obducta nube a septentrionibus ea conspecta fuerit, tunc austrum exspectandum esse, de Centaura statim ista subjicit Si vero ab hesperio quidem mari Centauri abfuerit Humerus, quantum a priori: modica autem eum vc (cultaverit nebula Ipsum: insuper autem eadem signa faciat Nox cum splendidissima Ara; minime te oportet Ad Austrum, sed circa Eurum speculari ventum. Invenies autem sidus hoc duobus suppositum aliis, Hujus enim partes homini assimilatæ infra jacent Scorpium; posteriores vero equinas sub se Chela agunt. In his primum utrum humerum observari jubeat, asseverari non potest. Non enin separatim alter præ altero constellatione distinguitur; sed ambo simul culminant. Unde poetae verba tam ad unum e duobus, quam ad ambos accommodari queunt. Quod si humerus Centauri ab ortu et occasu distet ex æquo; quem occasumn hesperii vox indicat; id autern culminante ipso contingit: tunc Eurus, uon Auster exspectandus est. Nam non parum humeri Centauri invicem distant ab ortu versus occasum. Sed ut missa ista faciam, in eo quoque penitus Reg. Ita ex tabulis nostris inventa est a nobis declinatio grad. 44 australis, adeoque distantia a polo grad. 46. Quod Aralus scripserat. Centauri superiora, id est humanas corporis par. tes subesse Scorpio, equinas vero Chelis, id ex situ ejusdem asterismi refellit, sed ita ut dodecalemoria rursus cum signis stellatis permisceat. Etenim postrema omnium in capite sita est, inquit, in xxıx Virginis, quæ in dextro humero in Libræ vi; australior posteriorum pedum in gradu Virginis xIII. Non possunt igitur humanæ partes subesse Scorpio equinæ vero Chelis. Verum situs isti omnes ad æquinoctialem, vel parallelum referuntur; ac proinde Virgo, Chele, Scorpius, dodecatenoria sunt æquinoctialis, non stellatæ formæ, de quibus solis loquitur Aratus; cui tamen ne sic quidem rato constat.

HIPPARCHI AD PHENOMENA LIB. I. aberravit, quod Centaurum Scorpio ac Libræ Hodie neutrum legitur, sed quam lectionem agnoscit et interpretatur Theo., inquit, Festus Avienus Ipse inconcussa retinentur sede per annos Mutuaque implexe sibimet consortia mordent. Nec aliter Cicero ipse legit, qui hac, vertit, Vinctos inter se, et nodis cœlestibus aptos. Longe ergo præferenda est vulgata lectio utrique illi, quam vel Hipparchus, vel etiam Attalus agnoverunt priori quidem; non tam quia zodiacus non est (man Hipparchus de solo Aratum interpretatur quam quod minus cohæret cum sequentibus, nostra vero eximie convenit. Secundum quam nominis vis et causa declaratur in iis quæ proxime subjiciuntur. Ideo enim circuli imnioti, inconcussi que sunt, quod invicem nexi et astricti continentur. Quippe zodiacus tres reliquos obit, ac permeat, et quodammodo inter se colligat, ac devincit, ut luxari ac fuctuare nequeant. Proinde idcirco sunt, quia sunt compacti et coherentes invicem. Scio Theojicit. Etenim totus hic fere sub Virgine collocatus est, nisi quod dexter humerus, et dextra manus, atque anteriora Equi crura sub Libra porriguntur. Quippe succedens potissimum earum, quæ sunt in capite, Virginis partem obtinet 29 quæ in dextro humero, Libræ partem occupat 7; australior earum, quæ in posterioribus cruribus, abest a Virgine partibus 13. Quinam ergo fieri potest, similes ut hominis in Centauro partes, Scorpio; equinæ vero Libræ subjaceant? Verum hæc omnia, tanquam ab illo recte dicta, prætermisit Attalus. Secundum hæc erratum etiam in eo est quod apud eumdem poetam sequitur Cæterum hic dexteram semper tendenti similis est regione rotundæ Aræ. Nam inter dexteram et Aram non solum Fera integra; sed etiam Scorpii pleræque partes interjacent. Siquidem dextra manus circa Chelarum partes posita est; Ara sub postremis Scorpii: quod Aratus ipse docuit Cæterum sub ardenti stimulo monstri ingentis Scorpii, prope austrum Ara suspensa esi. XXI. Deinceps Aratus idem de tropicis et æquinoctiali ac zodiaco circulo sic loquitur Ipsi vero latitudine carentes, et congruentes invicem Omnes porro mensura duo duobus respondent. 112 Cum hic varia sit lectio: et alii codices habeant: Ipsi vero latitudinis expertes; alii: Ipsi vero lati; posterius hoc anteponit Attalus: «Astrologi enim, ait, lalos constituunt tropicos cum æquinoctiali, ac zodiaco circulo, s asseruntque solem non in eodem perpetuo circulo conversiones facere, sed alias australiorem, alias borealiorem. Hoc vero confirmat et Eudoxus his verbis, quæ in Enoptro leguntur: «Videtur autem diversis in locis' sol conversiones facere nem aliter hæc posteriora sumpsisse, ut sint hoc est magnitudine sibi respon deant, æquinoctiali zodiacus; tropicus alter alteri tropico. Verum prius illud Cicero et Avienus exprimunt; estque haud paulo consentaneum magis. Attali vero lectio prorsus est inepta. Non enim låti Dilli quatuor circuli sunt. Eadem tamen pulcherrimam labet, et observationis antiquæ vestigium in primis illustre: ex quo appareat anomaliam obliquitatis ecliptice odoratos esse veteres illos, qui tam diserte solstitia non in eodem perpetuo puncto fieri putarunt, sed alias australiora, alias esse borealiora viderunt: ut Eudoxus; ut Attalus, qui etiam propterea circulis latitudinem allinxit quam utique, pari jure ac zodiaco, solis tropicis imputare poterat; et ab Hipparchi reprehensione esse securus. Ut enim propter planetarum aliquot excursiones, certi limnes utrinque ab ecliptica positi sunt; ac circulus quidam baltei instar, aut fasciæ designatus in coelo; ita propter solis fluctuationes in solstitiis, et longinquiores appulsus ad borcan, vel al austrum recessus, latus aliquis informari circuius potest. Itaque mirificus ille locus est Hipparchi et consideratione dignus.

sed obscuriori ac perexiguo discrimine. Verum hac in re inscitiam suam prodidisse mihi videtur Attalus, cum existimat solem interdum australiores, interduin borealiores habere conversiones ideoque latos fingi circulos oportere. Etenim si non per medium signorum circulum sol movetur, sed ab eq declinat in septentrionem vel meridiem, quemadmodum luna: consequens est umbram, quæ a terra provenit, eodem modo variari. Quo posito, lunæ deliquia plurimum ab astrologorum prædictionibus discrepare necesse sit, cum hoc illi sumant in omni operatione sua; medium umbræ in transeunte per media signa circulo moveri. Atqui non plus digitis duobus interdum, idque perraro; ab exquisitissimis ratiociniis differunt. Dicere vero tantam circulis istis inesse latitudinem, perinde est ac latitudinis expertes facere: ut illud omittam, non satis constare, utrum ex solis an ex lunæ motu contingat, ut in lunaribus deliquiis tantum varietatis incidat. Ad hæc tropicos duntaxat circulos ea de causa latitudinem habere tam Aratus quam mathematici finxerunt; æquinoctialem vero nequaquam. Sed ut universe loquar, mathematicos istos omnes, quos dixi, arbitror nullam tropicis circulis, aut æquinoctiali, aut semper apparenti, vel semper occulto, latitudinem tribuisse. Nam ne cogitando quidem fingi potest, ullam ipsos latitudinem habere. Ita quippe singulos informare contemplando solemus, ut cogitatione constantem sola lineam, nec latitudine præditam habeant. Præterea cum asserunt æquinoctialem et zodiacum e maximis in sphæra circulis esse, et ab utroque bipertiri sphæram: tum zodiaci, æquatoris, borizontis et meridiani idem esse centrum; zodiacum insuper in uno puncto tropicos contingere; nec non ejusmodi alia pleraque: satis omnibus iisce demonstrant circulos illos latitudinis esse prorsus expertes. Nihil enim ex iis omnibus recte posset usurpari, si Jati essent iidem circuli; nec in una tantum die, sed pluribus æquinoctium feret. Quippe sol plurium in æquinoctiali circulo dierum moram faceret, si is latitudine constaret. Tum in gnomonicis omnibus conficiendis rationibus hoc fundamenti instar adhibetur; latum istorum circulorum esse nullum, cum partim ab ipso centro solis, par tim ab oculo describantur. Aratum vero, perinde ac mathematicos, citra latitudinem ullam circulos istos concipere, ex eo quivis intelliget, quod de æquatore scripsit In eo vero dies noctibus æquales sunt utrisque Desinente œstate, vel ineunte vere. Nam alioqui non in unum duntaxat diem vere, autumuoque, sed in plures æquinoctium redderet, si latitudinem haberet. Constat item ex iis quæ de tropico canit Reg. TP.

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. I. Hoc quidem in totum per octo partes dimenso Manifesta ratio est, quam attigimus supra. Est enim eadem proportio maximi circuli ad tropicum, gradibus quatuor et Quinque de his in superiori parte volvuntur, ac supra (terram; Tres autem in infima. Quod si latitudo illius esset ulla, et in partes octo tribueretur, fieri posset, ut tota segmenta forent superne inferneque, inclinante mundo. Quinetiam de zodiaco loquens, cum interdum hæc scribit Quantum autem ocularis visus extenditur radius, Sexies tantumdem subler ipsum meaverit. Porro quæ [ris portio Ex quo dimensa duo abscindil astra..... 113 et alias ita loquitur Hujus autem quantum concavum sub Oceanum oc [ ciderit, Tantum supra terram fertur: per omnem vero [ nocten Sex semper occidunt duodecimæ circuli Totidem oriuntur: tantam autem ad longitudinem [quavis Nox semper extenditur, quantum dimidium circu!i Ineunte ab nocte altollulur supra terram..... in his, inquam, omnibus nulla constantem latitudine, sed ejus contra penitus expertem delineare circulum mihi quidem videtur siquidem conje ctus oculi rectus est: idemque sexies maximum, et latitudine carentem, non ea præditum circulum metitur: zodiaci quoque singulis diebus, ac noctibus semicirculus oritur et occidit, cum sol in circulo neque lato et media signa permeante fertur: quod fieri non posset, si latitudinis ei circulo aliquid inesset. Potest et aliis compluribus argumentis ostendi; non aliter ac mathematici faciunt latitudine carentes circulos ab Arato constitui. XXII. De lacteo vero circulo deinceps agens scribit, e circulis quatuor duos æquales esse; reliquos duos haud paulo minores, his versibus Huic porro colore quidem similis nullus præterea circulus Versalur: sed magnitudine tanti quatuor exsistentium Duo; duo vero ipsis longe minores volvuntur. Quod ipsum ne carere quidem reprehensione mihi videtur ab eo dictum, multo minores esse tropicos æquinoctiali ac zodiaco; minus enim undecima parte ab his illi superantur. De stellis, quæ in utroque tropico, et æquinoctiali sitæ sunt, hunc in modum scribit Aratus Horum alter quidem prope est descendentem bore im. In eo vero utrumque caput Geminorum fertur Ibidemque genua sunt aptati Heniochi. Atqui Geminorum capita non sunt in æstivo tropico. Siquidem tropicus æstivus æquinoctiali circulo borealior est partibus circiter 24; Geminorum vero succedens caput borealius est æquinoctiali partibus 30; antecedens partibus 33 1/2. Ita viginti ab co recedentem, quæ est 1,000,000 sinus totius, ad 91,555 sinum grad. 66, complementi distantiæ tropici, hoc est ut 11 ad 10 6905/100000.

alterum parte quinta unius signi borealius est æstivo tropico; alterum fere tertia. Cæterum Heniochus nullas in genibus stellas habet. Quod si quis exiguarum obscuras aliquot ibidem collocat, imperite facit. Nam proxime tropicum circulum illius sunt pedes. Quæ enim est in sinistro, borealior est æquinoctiali partibus 27; quæ in dextro, partibus.... Neque vero dici illud potest, quas in pedibus stellas ponimus, eas in genibus ab illo constitutas esse. Etenim quod in dextro pede nos esse dicimus, ibidem quoque illud esse docet his versibus Sinistri vero cornu summitatem Et pedem dextrum propinqui Auriga Una stella obtinet. Tum in sequentibus Lævum vero crus, et sinister humerus in ipso Persei. In quibus etiam plurimum dissidet a vero. Nam lucida medio in Persci corpore borealior est æquinoctiali partibus 40. Tropico itaque borealior erit partibus 16. Quod dimidia signi parte amplius est. Quamobrem codem tropico multo borealior est humerus sinister. Etenim Persei situs est ejusmodi, ut partes illius ad caput positae ad Septentriones pertineant pedes autem ad meridiem; ad orientem paululum declinante capite. XXIII. De Andromeda scribit Aratus Andromeda mediam supra cubitum Dextram continet. 114 In quo fugit illum ratio. Quæ enim in dextro sunt illius humero, borealiores sunt tropico. Nam cum sint stellæ tres, quæ ex his australior est, ab æquinoctiali declinat in boream partibus amplius 30. Trium vero, quæ sunt in dextra mianu, australior æquinoctiali borcalior est partibus 32. Ex iis evidens est nexum cubiti borealiorem admodum esse tropico, non, ut Aratus putat, australiorem. Pergit idem Ungulæ vero Equinæ, et collum Cygninum Extremo cum capite. Cujusmodi stellas ungulis affligat Equi non satis constat; verum ex iis, quæ de Cygno ait ad dextram manus Cephei, penna dertros limites ostentans, Sinistræ autem alæ ungula acclinata est Equi; haud longe a veritate esse videatur. Nam quæ est Pene ex tequo distabant. Nam dextri pedis. et australis stella declinationem habebat ab æquatore boream versus, grad. 27, 47, Hipparchi tempore. Sinister pes, grad. 27. 7'. Nimis confuse et infinite refellit. Nam ambo falsa sunt, quæ Aratus scripsit de sinistra tibia et humero sinistro, sed hoc illo falsius; ut ex tropic. Eudoxei descriptione constat. Itaque argumentatio, quam Hipparchus affert, neque de sinistro humero rem conficit: neque de tibia, ut ibidem adnotamus. Stella, quæ est in sinistro Persei humero, declinabat ab æquatore Eudoxi tempore, gradibus 37, 17'; a tropico gradibus 13, 17, Hipparchi vero ætate ab æquinoctiali, gradibus 38, 34, a tropico 14, 34', utrobique minus quam lucida quæ est in latere

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. I. S". Reg. rp. a',!'. in extremitate alæ, borealior est æquinoctiali par libus 23; at Cygni rostrum borealius est æquinocliali 25 et 25: huic citima, et in gutture quodammodo posita, borealior est æquinoctiali partibus 31. Quare perspicuum est neque caput Cygni, neque collum in tropico æstivo circulo posse constitui. Exinde scribit Aratus præclarique Ophiuchi humeri Ipsum volvuntur aaitali circa orbem. In quibus plena est illius inscitia. Nam dexter humerus Ophiuchi longe propinquior est æquinocliali quam tropico; sinister autem unius signi triente australior est tropico. Quippe dexter bunerus Lorealior est æquinoctiali partibus circiter 7; sinister partibus quam proxime 15. Rursus Aratus Paulo autem fertur australior; neque attingit Virgo: sed Leo, et Cancer; hi quidem ambo Ex ordine jacent inserti: sed circulus Leonem quidem sub pectore et ventre, usque ad [inguina Secat; continue vero sub Testa Cancrum: ubi maxime bifariam sectum videas Recte; ut oculi a circulo eant utrinque. Hæc apparentium fidei videntur ab illo consentance dicta. Namn earum quæ in pectore Leonis, australissiına, quam nonnulli in corde collocant, paulo est australior tropico; quæ vero post ipsam aul septentrionem posita est, paulo est australior tropico æstivo, tum ex iis quæ ad femora, quæque in Leonis cruribus sunt quatuor lucidæ; secunda quidem a septentrione in fenioribus posita borealior est tropico; tertia vero, quæ est in cruribus, eodem tropico est australior. Hinc evidens est Leonem secundum longitudinem ab illo circulo sub pectore, ilibusque dividi. Cæterum de quatuor iis stellis quae sunt in Cancro circa nubeculam, alia est australior tropico non minus parte 1; quæ autem borealior est earumdem, tropico circulo borealior est minus parte 1; ambarum vero, quæ ab oriente circa nubeculam sitæ sunt, australior in ipso prope tropico collocata est; borealior autem, et ad septentriones vergens abest ab eodem partibus fere 2 1/2. Liquet ergo quæ de Caucro a poeta prodita sunt, quam proxime ad apparentium experimenta congruere. Sic est autem existimandum de Cancro, Leone, Virgine, Equi pedibus: necnon de Perseo, genibus Heniochi, Geminorum capitibus, prius Eudoxum Arato scripsisse: adeo ut hic illum, mea quidem sententia, sit secutus. Verum Opliuchi caput, non humeros in tropico esse sitos Eudoxus asserit quod et ipsum est quidem falsum; sed tamen tropico vicinius est humeris caput. Est enim æstivo. tropico septem fere partibus australius. Porro Cygni collum, et sinistram alam in tropico circul

collocavit Eudoxus; necnon dextram Andromedæ manum. Quamobrem ex iis intelligimus quantum in istis alter altero ab apparentiis magis abscedat. At Eudoxus privatim Serpentis collum, quem Ophiu, chus tenet, ac dextram Ingeniculi manum in tro; pico statuit. Quod apparentium fidei consonat. XXIV. Jam quæ in hiberno tropico sunt, Aratus ita describit 115 Alius autem in opposito austro medium CapriSecat, et pedes Aquarii, et Ceti caudam. [cornum Inest item ei Lepus; cæterum Canis non valde ma [gnam partem Aufert; sed quantam occupat pedibus: inest ei Argo, Et magnum Centauri dorsum; inest et aculeus Scorpii; inest et arcus inclyti Sagittarii. In his cætera quidem cum apparentibus conveniunt; verum quæ sunt in aculeo Scorpii stellæ, australiores sunt hiberno tropico partibus amplius 8. Verius itaque sit medium Scorpii in ipso hiberno tropico ponere. At Eudoxus, cum in aliis similiter atque ille sentiat, flexum tamen Fluminis in tropico situm esse dicit, et Canis pedes ad caudam; in endem quoque Feram constituit, quam tenet Centaurus in quo quidem et ipse fallitur. Est enim Fera multo quam hibernus tropicus australior. XXV. De æquinoctiali circulo Arati hæc verba sunt Signum autem ei Aries, Taurique genua posita sunt. Aries quidem in longitudinem ductus per circulum; Tauri vero crurum quanta apparet geniculatio. Hæc vero de Ariete imperite dicuntur. Totus enim æquinoctiali circulo borealior est, sola excepta stella quæ est in posterioribus pedibus; hæc enim in circulo æquinoctiali vehitur. Pergit Aratus Ibidem est et zona splendidi Orioris, Et flexus ardentis Hydræ: inest ei et levis Crater; inest et Corvus. Atqui Orionis est quidem in æquinoctiali zona posita; Draconis vero spira, et Crater atque Corvus longe sunt australiores æquatore: nisi quod partes illæ, quæ sunt Corvi caudæ propiores, ad æquinoctialem accedunt. Insunt autem (ait) stellæ non valde multæ Chelarum; insunt et Ophiuchi genua. Verum Chelarum lucida tantummodo stella, quæ est in borea Chela, ad æquinoctialem accedit; cæ. teræ longe sunt australiores ipso. Ophiuchi vero genua australiora sunt æquinoctiali; sinistrum quidem partibus 51/2; dextrum vero amplius 10. Secundum hæc Aratus, Non tamen ab Aquila (inquit) disjungitur: sed valde [prope Jovis volitat magnus nuntius; etiam juxta ipsum Equinum caput, et cervix volvuntur. S",

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. I. S* Hæc sunt depravata. Deest, opinor, aliquid. Scribe, Nam altera lectio corrupta est, ut Hipparchus ipse demonstral. Non solum mendosus, sed mutilus etiam hic locus est. Primum pugnare secum Hipparchus, ut se habet modo, videtur. Namı caput Draconis australius facit arctico Græciæ circulo; et idem tamen præcise in eo circulo reponit, siquidem utrumque gradibus septem et triginta distat a polo. Præterea cum duo sidera proposuisset, quæ ab arctico circulo, abi ea collocarat Eu Quæ sunt veritati proxima. Eudoxus autem, cum in reliquis non dissentiat, Chelarum medium ait in æquinoctiali situm esse; una cum ala.sinistra Aquilæ nec non Equi lumbum et Piscium Lorealiorem. Verum nec Aquila contingit æquinoctialem, et quæ in.lumbo est Equi, borealior est amplius partibus 31/2; borealior vero Piscium æquinoctiali borealior est partibus circiter 10. Attalus autem omissa particulari disputatione de his stellis, quæ in circulis insunt, quos supra memoravimus, ita scribit: «Ea vero, in quibus explicat, per quasnam stellas transeat quilibet trium parallelorum cum ii circuli per eas transire stellas nequeant, quas ille describit, enarrare idcirco nolui; quod eorum tu scientiam ex usu, tractationeque dioptræ sis assecu tus.» Verum id in primis oportebat, vel caterorum ejus doctrinæ studiosorum gratia, si quidem intelligebat, exponere, quæ quantove ex iis stellis australiores, vel borealiores esse viderentur æstivo tropico. Deinde, ut id comprehendatur unum, per eas stellas, quæ percensitæ sunt, non duci circulos, nihil opus est dioptra. Cum enim aliæ haud paulo sint australiores, aliæ borealiores, station aspectu ipso perspicuum est, neque circulum æquinoctialem, neque alterum æquidistantium per illas ipsas stellas posse perduci. XXVI. Præter superiores illos circulos tres Eudoxus eas stellas describit, quæ sunt in arctico circulo: in enque situm ait esse sinistrum Arctophylacis humerum et superiora Coronæ, cum capite Serpentis per Ursas transeuntis: item Fidicula, ac dextra ala Cygni superiores partes: Cephei quoque pectus; et superiora Cassiepeæ. Deinde sub anterioribus 116 majoris Ursæ pedibus ac Leonis, usque ad Arctophylacis humerum, australior est semper ap parente circulo Græciæ partibus amplius 4; nam a boreali polo distat partibus 44,15'; circulus vero semper apparens abest partibus 37. Porro superiora Coronæ ac Fidiculæ minus accurate designata sunt. Non enim semper apparenti circulo vicina ista sunt; sed utrumque longe est australius. Nam borealior earum quæ sunt in Fidicula, distat a polo boreali partibus 49; caput vero Serpentis Ursis interjecti australius quidem est, sed semper apparenti tamen circulo citimum est. Quippe australior illarum, et in sinistro sita tempore abest a polo partibus 37, quot semper apparens circulus doxus, longius erant ad austrum remota, superiora Coronæ pariter, ac Lyræ; ubi de ambobus singillatim probare coepit, unius Lyræ meminit; de Corona ne litteram quidem fecit. Desunt igitur illa, quibus quot partibus a polo Corona distaret, aperuit. Finge Hipparchum ita scripsisse: post ista Borealior Coronæ Hipparchi tempore distabat a polo gradibus amplius 53, ex nostris tabulis, sic et Lyra borealior partibus ab eodem polo aberat 51.

constat. Pectus autem Cephei apparente semper a circulo est australius, ut supra demonstravimus. Dextræ alæ Cygni superiores partes, et pes Cassiepeæ in apparente circulo feruntur. Etenim bo. realior earum, quæ in extrema sunt ala dextra, distat a boreali polo partibus 40; borealior earum, quæ sunt in Cassiepea, et in pedibus sita, abest ab eodem polo gradibus 38. Quin et majoris Ursæ pedes borealiores feruntur semper apparente circulo. Siquidem antecedens illorum a boreali polo removetur partibus fere 24; succedens, partibus fere 25. Vere itaque pronuntiavit apparentem semper circulum transire inter Ursam ac Leonem. Jam in eo circulo, qui nunquam apparet, quæ insunt astra, non videntur omnino. Proxime autem absunt, inquit, ab eo extremæ partes aquæ Fluminis; et fundum Navis, ac Gubernaculum. Tum Fera; nec non Ara. Item Sagittarii crus dextrum; quæ autem videtur ex Ægypto stella, in eodem continetur. Ex his quæ utcunque sunt veritati proxima, extra controversiam seponenda sunt. De ea vero stella, quæ Canopus dicitur, non recte asserit ipsam in apparente nunquam circulo ferri. Est enim hæc australior earum quæ sunt in Guberraculo, atque lucida: quæ a polo distat partibus 38 1/2. At semper apparens Athenis circulus abest a polo partibus 37; in Rhodo vero, partibus 36. Constat igitur eamdem stellam borealiorem esse nunquam apparente Græciæ circulo, ac supra terram videri posse, ut etiam circa Rhodum prospicitur, XXVII. Pergit Eudoxus eas explicare stellas, quæ in coluris insunt, ac docet in horum altero situm esse medium Ursæ majoris et Cancri; nec non Hyri collum, et de Navi quod puppem inter et malum intercedit. Deinde post semper latentein polum, caudam australis Piscis, et medium Capricorni pariter ac Sagittæ. Eumdem præterea per Cygni collum, alamque dextram, ac per sinistram Cephei manum describi; tum per flexun Serpentis, ac secundum minoris Ursæ caudam. Enimvero de Ursa penitus aberrat. Hujus enim præcedentes in capite, et quæ in anterioribus pedibus, in Leonis dodecatemorio sunt sitæ. Quinam ergo fieri possit, ut medium Ursæ in Cancri principio collocetur? At præcedentes in Hydri capite Falso. Ganobus Eudoxi saeculo, ut et Hipparchi, præcise distabat a polo australi partibus 38, 50′, ex nostris tabulis. Quæ deinceps in duobus libris traduntur ab Hipparelo de ea plus otii operæque postulant, ut ad nostrarum tabula rum lidem exigantur, cujus rei cum in multis jam periculum fecissemus, plura nos elaborare infiniti ac molesti operis magnitudo deterruit. Nam et iis S". ipsis in stellis, quas designat Hipparchus, investigandis, atque e Ptolemai, aut Tychonis laterculo seligendis non parum negotii est; et, ubi certi aliquid extricaveris, innumerabilis ortuum et occasuum expedienda varietas; quæ vel acerrimum quenilibet cupidissimumque frangere, ac delassare possit. Hic igitur commentationis is:ius modum faciemus, cætera Hipparcheæ doctrinæ, quæ quidem scire plurimum ex omnibus intersit, fere in nostris Dissertationibus explicata reperies.

HIPPARCHI AD PHENOMENA LIB. I. igitur collum Hydri longiori adhuc ab eo circulo spatio distare. Cancri obtinent partes amplius decem. Planum est S". S". S", S". XXVIII. Nam de Argo falsa sunt quæ idem ille scripsit. In australis vero Piscis cauda præcedens maxime distat a primo par.ibus amplius 23. Tantum-. dem ergo abest ab co quem dixi circulo, nec in co movetur. At Sagitta quanta quanta est distat ab eodem circulo, nee ab eo media secatur. Nam pra cedens in ipsa stella distat parte una. Quare bifariam ab illo circulo dividi non potest. Similiter et Cygnus totus ad orienten obversus est ei circulo. Hujus enim præcedens, et in extremo rostro sita, distat parle 1 1/2. Earum 117 vero, quæ in extremitate sunt alæ dextræ, quæ ad occidentem maxime spectat, abest a priori parte non amplius 6 1/2. Non potest igitur ne collum quidem Cygni, neque dextra ejus ala in illo circulo collocari. Jam sinistra Cephei manus Jonge ab eodem circulo declinat ad orientem. Nam quæ sunt in illius capite, praesertim antecedentes, Aquarii partem obtinent amplius decimam. Lucida vero, quæ est in sinistra manu, quain humero quidam attribuunt, Aquarii obtinet partem 25. Propemodum ergo signorum duorum intervallo declinat. De flexu Serpentis et cauda minoris Ursæ recte ille statuit. XXIX. In altero coluro sitam esse scribit sinistram Arctophylacis manuum, ac per medium ipsum transire secundum longitudinem; deinde Chelarum medium secundum latitudinem. Centauri præterea dextram manum et anteriora genua. Post nun. quam apparentem poluin, flexum Fluminis, et Ceti caput, et Arielis terga secundum latitudinem, Persei caput cum dextra manu. Atqui læva manus Arctophylacis abest ab isto circulo intervallo fere dimidii signi; nec in ipso circulo sita est, qui per æquinoctialia puncta transit, ut Eudoxus affirmat. Etenim antecedens earum, quæ in illa sunt, Chelarum obtinet partem amplius 13. Praeterea in eo quoque hallucinatus est, quod medium corpus illius, secundum longitudinem, ab eo quem diximus secari circulo putat. Elenin quæ est in ejus capite stella, Chelarum partem obtinet circiter 16 2/3; quæ in dextro pede, Chelarum circiter 24, 43'; quæ in zona est lucida, Clelarum fere partem 14, 20'; quæ in dextra Centauri manu, abest ab illo circulo quadrante circiter signi. Nam Chelarum partem obtinet 8. Caput porro Ceti distat quidem ab eodem circulo; sed non magno spatio. Quippe nodus Pisciwn, qui post caput Ceti positus est, in ejusque cervice, obtinet Arietis partem 3, 15'. Sed nec Arietis terga in illo eodem circulo collocanda sunt. quo amplius signi triente distant. Nam quæ stella inest in medio illius tergo, Arietis obtinet partem amplius 11 1/2.

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. II. tum discrimen est in duodecim signorum ortibus PATROL. GR. qui ratione illa uti velit, horam noctis assequi nullo modo poterit. Sed illud mirari subit, quomodo huic etiam doctrinae subscriptor Attalus accedat. la quippe loquitur: In sequentibus perro demonstrare conatur qua ratione quispiam e sideribus nocturnam horam conjectari poterit. Nam cum sit noctis initium solis occasus, sol autem duodecim signorum semper in aliquo versetur; perspicuum est, qui id cognoverit, in quo signo sol positus sit, et qua ejus signi parte, facile animadversurum esse, quod signum, et qua 119 sui parte sub initium noctis oriatur. Quippe pars ei, quam sol obtinet, ex diametro respondens. ineunte nocte conscendet. Hoc quisquis ante didicerit, et cognorit, in omni nocte sex ab oriente signa consurgere, non ignorabit quanta pars noctis transacta fuerit, et quantum ex ea ad ortum usque solis supersit. 9 Præterea hoc ambo illi nequaquam animadverterunt, tametsi illud ipsum signum exortum jam esse viderit quispiam, non posse tamen ratione ista, quam diximus, certam noctis horam cognoscere. Etenim si constellatarum, et aspectabilium imaginum quælibet parte una duodecima zodiaci definiretur, sola temporum in ortibus inæqualitas errorem nobis offerret. Sed quoniam neque cum segmentis ipsis adæquantur quæ a nobis cernuntur imagines, neque propriis in locis sitæ sunt omnes, sed quædamn dodecatemorio suo minores, quædam majores multo sunt: ut exempli causa, Cancer ne tertiam quidem segmenti sui parten occupal; contra Virgo de Leone ac Chelis decerpit aliquid, Piscium australior totus fere in Aquarii dodecatemorio positus est: qui fieri potest, ut ex ejusmodi signorum duodecim exortu noctis hora colligatur? Cum autem ex iis etiam aliqua zodiaco circulo non tota contineantur, sed multo borealiora sint, velut Leo et Piscium borealior, evidens est illorum rationem ab ortu apparentium imaginumi aberraturam esse longius. Primum enim stellata Cancri imagine jam exorta, Leonis caput in eo quem statuimus horizonte conscendit una cum octava parte Cancri. Igitur Aratus Leonis caput oriri prospiciens, ac Leonis dodecatemorium putans ascendere, sesquihora integra falletur. Item Scorpius occidere incipit oriente parte 13 media Arietis; totus vero sub horizontem conditur oriente sexta Tauri parte. Quæ, nos oinia in nostra de coortibus disputatione demonstravimus. Apparet ergo non solum quod duodecim imagines inæqualibus temporibus ascendunt, sed etiam quod aliis aliæ majus spatium occupant, et sine ordine collocatae sunt; plurimum in stimanda hora deceptum iri, qui ex apparentibus simulacris signorum duodecim conjectari voluerit.

Horam itaque noctis nec exacte posse, neque proxi me deprehendi, si ortivum signum intueamur, ex iis quæ sunt dicta liquido constat. III. Deinceps igitur, ut hoc sumamus, coprtus ab illo suerum, oppositosque descensus ad zodiaci circuli segmenta, non ad stellatas imagines esse descriptos; videamus quiduam in istis consentanee iis quæ videntur in mundo, vel dissentanee sit dictum. In quo primum illud intelligendum est, zodiaci circuli partitionem ab Arato sic institui, ut a tropicis et æquinoctialibus punctis incipiat, eaque sint initia signorum. Eudoxus autem ita dividit, ut illa puncta media sint, illa Cancri et Capricorni, hæc Arietis et Chelarum. Quod ad Aratum spectat, satis ex iis ostendit se illa puncta in signorum suorum initiis ponere; quod de circulis quatuor disserers, tropicis videlicet duobus, æquinoctiali et zodiaco, tres quidem illorum oriri et occidere parallelos invicem scribit; et horum singulos in uno eodemque puncto oriri ait aut occidere; zodiacum autem in tanto horizontis arcu ortus occasusque facere, quantus ab ortu Caprieorni ad ortum Cancri pertinet; quod iis verbis explicat Alque ii quidem oriunturque, et ex adverse inferne [occidunt Omnes aquidistanter: unus autem est ipsorum cu [iusvis Ordinatim utrinque descensus ascensusque. Verum iste Oceani tantum pertransit aquam, Quantum a Capricorno ascendente maxime Cancrum ad ascendentem volvitur. Ex his liquet tropica puncta in signorum initiis ab illo constitui, alterum in Cancri, alterum in Capricorni principio. Quippe zodiacus exoriens horizontis arcum ab iis punctis in illorum signorum ortibus definitum permeat. Idem etiam declarare videtur his versibus, quos de Leone cecinit 1bi quidem solis ardentissimi sunt cursus. Ac tum spicis vacua cernuntur arva, Sole primum ad Leonem accedente. Etenim sub exortum Canis astus intenditur. Oritur vero post 50 circiter dies ab æstivo solstitio. Quare post totidem dies, ex illius opinione, sol Leonis 120 initium obtinet. In eodem ergo solstitio Cancri principium tenet. Atque hac ratione zodiacum circulum mathematici veteres propemodum omnes, aut plerique, partiti sunt. Eudoxus vero tropica puncta se in mediis collocare signis in hæc verba testatur: ‹ Secundus est circulus, in quo conversiones æstivæ fiunt. In eo situm est medium Caneri.: Item: «Tertius, ait, est circulus, in quo fiunt æquinoctia. In eo positum est Arietis et Chelarum medium. Quartus, in quo conversiones libernæ accidunt. In eo CapriὍτι

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. N. corni medium est.» Hoc ipsum manifestius illic etiam significat, ubi de culuris circulis agens, qui per polos et tropica aquinoctialiaque puncta ducuntur, ita scribit: • Alii sunt circuli duo bifariam invicem ad rectos angulos secantes per polos mundi. In quibus hæc astra sunt primum semper apparens mundi polus; deinde medium Ursæ secundum latitudinem, medium Caneri, etc.» Paulo post addit: «Nec non cauda Piscis australis, et medium Capricorni.»Deinceps vero scribit, in altero per polos transeunte circulo situm esse, præter alia, quæ recenset medium Chelarum secundum latitudinem, et secundum eamdem latitudinem Arietis terga. IV. Observandune præterea illud est, Aratum principia cujuslibet e duodecim signis in oriente collocantem, exprimere quænam extra zodiacum posita sidera cum illo ipso signo pariter ortum, aut occasum ex adverso fecerint; quod eo magnopere pertinet, ut ex aliis constellationibus proxime oriturum signum zodiaci colligatur. Istud etiam in exortu Piscium declarat his verbis. Cum enim de Hydro dixisset, quæ ab ejus capite ad primam spiram pertinent, ascendente Aquario in sublimi esse, reliquum illius corpus cum Piscibus ascendere, mox subjicit Sic etiam lassæ manus, et genua, et humeri Andromedæ, dimidiata omnia; hæc quidem ante, alia [post Pertingunt ex Oceano, recens quando prodeunt Pisces ambo, dexteram quidem ei manum Pisces attrahunt: at sinistram ub imo trahit Aries ascendens. Nam hæc verba, recens quando prodeunt Pisces, nihil aliud, quam initium ortus Piscium exprimunt. Idipsum et in Argo clarissime demonstrat. Nam oriente Virgine totam illius exoriri puppim asserit caetera ipsius usque ad malum emergere cum integra Virgo conscenderit. Cum enim dixisset Nec certe pauca sidera terræ sub infima mittit Virgo exoriens paulo post ait præveniens vero Canis pedes arripit alios Trahens a tergo puppim stellatæ Argus. Hæc autem currit supra terram, malum dimidiata [juxta ipsum, Virgo quando tota ab inferioribus jam emerserit. Quin et Eudoxus, quem auctorem secutus est Aratus, eodem modo signorum initia in ccortibus ad orientem statuit: ut vel inde planissime nobis de poetæ proposito constet. His vero declaratis inquiramus modo in coortus oppositarumque partium occasus, cujusmodi ab illis traditi fuerunt. V. Constituto igitur adorie ntem initio Cancri, refert Aratus mediam Coronæ partem occidisse; australis item Piscis usque ad spinam dorsi; Ingeniculi quidquid est supra ventrem; Ophiuchum bune

ris tenus; serpentem, quem Ophiuchus tenet, ad usque collum; Arctophylacis amplius parte dimidia. Ad hæc zonam Orionis secundum humeros ait exoriri. Quocirca constellationes istæ omnes, ut ille censet, cum Geminis partim oriuntur, partim ex adverso occidunt. At Eudoxus omnes illas recensens, quæ sub initium occidentis Cancri supra terram eminent, ait totum Ingeniculum esse conspicuum: Coronam quoque dimidiam; Arctophylacis et Ophiuchi capita; una cum cauda serpentis, qui manu gestatur. Tum ad austrum Orionem integrum, et de australi Pisce quod est secundum caput. Ac de Corona quidem consentanea veritati est Arati sententia, siquidem in Græciæ tractu occidere incipit oriente 23 parte Geminorum; tota vero descendit oriente quarta Cancri parte. Sed Eudoxi ratio perspicue discrepat: 121 quandoquidem initium ab eo Caneri in medio Geminorum signo ponitur. Quod ut assidue nobis commemorare necesse non sit, illud universe tenendum est, cum non eodem uterque modo signa describat, non posse cum ambobus apparentium experimenta congruere. Illud insuper habendum est, quæ ad ortus pertinent, paucis exceptis, eodem ab utroque modo perscribi. Aratus enim Eudoxi vestigiis inhæret. Verum ad Arateam zodiaci partitionem magis quam ad Eudoxeam, coortuum ab illis traditorum ratio convenit quod ex iis fiet apertius, quæ de istis singillatim explicabimus. Australem porro Piscem majore sui parte supra terram oportet exstare, non ea tantummodo quæ sunt vicina capiti, ut illis placuit. Etenim occidere incipit ille Geminorum oriente 4 parte; postremo idem occidit oriente Cancri 18. Ingeniculi vero solum jam caput occidit, et dexter humerus cum manu; sinister humerus, manui sinister bunierus, reliquumque corpus supra terram adhuc exsistit. Nana occidente dextro humero, 27 pars Geminorum oritur; sinistro vero descendente, oritur octava pars Cancri, et quæ sunt in lateribus post dextrum humerum adhuc oriuntur. Falso itaque dixit Aratus jam illius partem a ventre capite tenus occidisse. De Ophiucho recte sentiunt Aratus et Eudoxus. Quippe humeri ex adverso Geminorum occidunt; quæ vero est in capite, occidit oriente undecima Cancri parte. Serpentis, quem tenet Ophiuchus, sola supra terram cauda, ut sentit Eudoxus, non, ut Aratus, caput exsistit. Etenim caput ipsius occidit mediis fere Geminis orientibus: quæ autem est in extrema cauda, occidit oriente parte Cancri 9. VI. De Arctophylace prorsus hallucinantur. Asse f.

HIPPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. II. runt enim ex adverso signorum quatuor occidere, Arielis, Tauri, Geminorum, et Cancri. Nam Aralus sole in oriente posito ait Occidit vero Arctophylax jam primo cum signo, Quorum quatuor ipsum, prater manum, deducunt, tanquam orientis Arietis ex adverso ille conscendat. His consentanea sunt, quæ de Cancro ortum ineunte scribit Neque vero amplius Arctophylax fuerit multus Lutrinque Minor diurnus: at amplius jam nocturnus; Quatuor enim partibus simul descendentem Boolen Oceanus recipit. Eudoxi porro verba sunt: c Occidente Ariete, lie borealibus descendunt pedes Arctophylacis; australium vero, reliquum feræ.. Tum initio dise putationis de ortibus, cum ea percensuisset, quæ ia ortu sunt, occasuque, quando Cancer oriri incipit, deinceps ita loquitur: ‹ Cum autem Cancer oritur, borealium quidem constellationum oritur nulla: australium vero Lepus, et anteriora Canis; Procyon, cum Hydri capite. Occidit e borealibus Arctophylacis caput.» Manifestum est igitur ex Eudoxi sententia, priores Arctophylacis partes ccidere, cum Aries oritur: posteriores vero oriente Cancro. Verum neque quatuor signis Arctophylax oppositum habet occasum, ut illi sentiunt, sed duobus tantum, minus dimidio circiter neque ex adverso Arietis occidere incipit, sel initium occidendi facit oriente 6 Tauri parte: tokus autem, exceptis sinistra manu, flexuque cubiti, oriente 19 parte Cancri. Sic autem habendum est, quæ de Arctophylace prodit Aratus, hæc apparentium experimentis esse consentanea, tametsi in eo prorsus aberrat, quod cum ortu signorum quatuor adæquari illius occasum putet absoluto nimirum exortu Arietis, Tauri, Geminorum. Canero vero oriri incipiente, quod reliquum est e signis quatuor; quorum ortibus exæquari descensum Arctophylacis affirmant merito scribit Aratus, non jam supra terram, infraque, ab horizonte magnam illius partem interὑπὸ cipi: quemadmodum fiebat orientibus Gemminis, sed majorem exstare supra terram, minorem sub terra. Hoc enim vocabulum, e diurnus, partem mundi supra terram eminentem; nocturnus, › infra latentem exprimit: quod cum in aliis plerisque locis, tuin vero cum de Ingeniculo agit, perspicue ita testatur 122 Sed hic retro versus secundum alias quidem [partes nondum Ventre extremo; secundum superiores vero nocte fertur. Quæ autem subjicit, non jam ad ipsum illius occasum spectantia, sed tanquam ex accidenti con gruentia refert

At hic cum luce satiatus fuerit, [bentis. Vespere ilem continet: plus dimidio noctis laCum enim occidere cum Chelis incipit, sole ibi versante, quo tempore facit occasun, noctes in Arcture dicuntur; quando et supra terram tota die fertur; quoniam oritur cum Virgine, et oc *cidendo plus dimidia nocte consumit, quandoquidem cum signis quatuor occidit. Quod autem una cum Virgine conscendat ex Arati sententia, hæc ipsius verba declarant Nec exorientes Chelæ, ac tenuiter lucentes Ignotæ præterierint; quoniam ingens sidus Booles Confertus oritur, interstinctus Arcturo. Vll. Ac non Aratus duntaxat, et Eudoxus, sed etiam reliqui omnes fere mathematici, quicunque. de Boote disputarunt, in eodem sunt cum illis errore versati, arbitrantes quatuor illum cum signis occidere. Attalus vero occasus sui principium, non cum Scorpio, ut ostendebamus, sed cum Chelis facere constanter asseverat his verbis Quidam enim neque apparentium scientia præditi, neque poetæ mentem assecuti, varie de illo pronuntiarunt. Ac sunt nonnulli, qui cum Virgine primum occidere illum sentiunt; deinde cum tribus insequentibus signis; alii initium occidendi ab Scorpio facere, et in Aquarium desinere: qua îmbuti opinione aliqui,coram te convicti a nobis, ac dedocti de sententia discesserunt. Atque, ut uno verbo dicam, cum et ex apparentibus id constet, et poeta liquido testetur, totum occidisse, cum in oriente situs est Leo, occasum autem incipere, cum Tauri instat exortus; quando et oppositus illi ex adverso Scorpius in occasu positus est; et Chelæ recens occiderunt, quibus cum descendere incipit Arctophylax; manifestum esse arbitror eos omnes, qui de hac re dissentiunt a nobis, apparentium esse funditus ignaros.» c Atqui beasset nos, si non solam, citra demonstrationem sententiam dicere contentus assereret convictos a se qui contra sentirent opinione cessisse, sed dicti quoque sui probationem mandasset litteris; ut et cæteris ab eo dissidentibus persuaderi posset, cum Chelis, non cum Scorpio illum occidendi primordium habere. Quoniam igitur hoc ab eo prætermissum est, non inutile futurum arbitror paucis admonere, quibus inducti rationibus arbitremur, cum Scorpio primum occidere Bootem. Nam copiosiorem bac de re sermonem nostræ illi de coortibus disputationi seposuimus. Fingamus itaque modo in borizonte occiduo australissimam stellam earum, quæ sunt in sinistro pede Arctophylacis. Est ea borealior æquinoctiali circulo partibus 27, ac triente; cujusmodi circulus per polos transiens constat 360. Ob id æquidistans a'quinoctiali circulus per illam stellam transiens

Hæc autem currit supra terram malum ad ipsum di Virgo quando tota ab infimo jam evaserit. [midiata, Eadem cum Arato docet Eudoxus; indeque polis. simum apparet Aratum quæ ab Eudoxo dicta sunt mutatis tantummodo verbis exprimere. Cæterum cum ambo in aliis ab apparentibus baud abhorreant, de Malo non recte sentiunt. llic enim occidere incipit oriente parte Cancri media vicesima septima, occidere autem desinit oriente media Leonis secunda. At fluvius ab Orione manans non Leoni, ut Eudoxus ait, sed Virgini occidere adversus incipit. Etenim antecedens maxime, et australissima stellarum, quæ in illo sunt, quæ et splendidissima, occidit oriente Virginis parte septima. Argus autem nonnisi puppim cum Leone ait occidere, et eamdem secundum malum sectam bifariam ascendere, donec tota Virgo conscenderit. Attalus vero poetæ mentem haud assecutus, sed eum existimans velle, instante Virginis exortu, puppem ad medium usque malum ascendere, ait nomen, tota, in postremo carmine superfluum esse. Nam cum illorum versuum extremos explicasset, ista subjecit: «ln his vox, tota, superflue posita est. Sive enim ad Argo illam referas, et orationem ita construas Hæc autem tota currit supra terram malum ad ipsum dimidiata, Virgo quando ab infimo jam evaserit; citra controversiam completivum illud vocabulum est. Sive ad Virginem revocare malis, eadem erit ratio; nisi ita quis accipiat, ut totam Virginem ascendisse velit; quæ est poetæ sententia. Etenim si Virgo tota jam exortum fecit, manifestum est Chelarum ortum instare. At sub id temporis totam Argo conscendisse memorat, his versibus Neque vero subeuntes Chela, ac tenuiter lucentes Ignotæ transierint, quandoquidem ingens signum Concertus oritur, instinctus Arcturo. [Bootes Argo vero non admodum tota sublimis consistit adhuc.) Itaque mihi falsus opinione sua videtur Attalus, non intelligens adjectitia illa esse verba, malum ad ipsum dimidiata; neque significare oriri ipsam ad malum usque. Ejusmodi est itaque contextus orationis. Cum oriri Virgo incipit, jam exortus est Canis et puppis Argus. Hæc vero cum dimidiata sit, usque ad malum oritur, donec tota Virgo conscenderit. X. Eodem loquendi genere usus est et Aratus cum de Ingeniculo scribit, hoc modo Ilujus porro solum Grus cum Chelis apparet ambabus Ipse in caput adhuc conversus alio Scorpium exorientem exspecial, et Sagittarium. Hi enim ipsum ferunt. Commodum enim orientibus Chelis, totum ait ortum 124 esse Bootem cum Argo, Hydri vero tantum ea quæ sunt ad caudam sub terram esse depressa; Jugeniculi dextrum crus ad usque solum genu conscendisse; reliquum corpus ipsius, præter sinistram

HIPPARCH AD PHENOMENA LIB. II. manum, adhuc esse sub terra, quando Scorpius in oriente versatur: sinistram porro manum cum capite sublimem videri oriente Sagittario. Cæterum una cum Chelis oriri Coronam dimidiam asserit, ac Centauri caudam; eodemque tempore ex opposito descendere integrum corpus Equi et caudam Cygni; caput Andromedæ, Cetumn a cauda cervice tenus, Gephei caput et manum cum humeris, ac fluvii maximam partem. In quibus similiter Aratus Eudoxi locum, commutatis verbis, in librum suumi transtulit. Ac cætera quidem ab ambobus sunt dicta verissine; in Centauro plane decepti sunt. Nam neque cauda ipsius, neque posteriores omnes partes, ut universe loquar, exortum faciunt; sed sinister humerus, qui multo borealior est, neque cum Virgine, ut ille dicit, sed cum Chelis oriri incipit. Nam sinister humerus ipsius oritur cum parte Chelarum undecima. At Andromedæ non solum caput occasum jam fecit, quando Chelæ sunt in oriente, sed eliam manus utraque. Cetus quoque non, ut illi aro bitrantur, oriente Virgine ex adverso descendere incipit, sed Leone. Nam e lucidis duabus, quas habet in cauda, australior mediæ Leonis 27 parti adversa occidit; reliquum Ceti corpus non integrum descendit exoriente Virgine, sed cervice tenus, ut Aratus scribit. At Cephei solum caput occidit; humeri ipsius in semper apparente segmento positi sunt, ut jam diximus. Neque vero tantum in hoc hallucinati sunt; sed in eo quoque quod illius caput ex adverso Virginis aiunt descendere. Non enim Virgini, sed Chelis oppositum facere occasuin incipit. Quippe stellarum quæ in ipsius capite sunt, australior occidit oriente media octava parte Cbelarum. Apparet ergo cum Chelis partem ipsius aliquam XI. Cum oriri Scorpius incipit, amborum scriptorum placet alteri, reliquas fluvii partes occidere, nec non Andromedæ ac Ceti; et Cephei quidquid est al humeris ad cingulum: item Cassiepeam integram, præterquam ea quæ a pedibus ad genua pertinent. Addit his, oriri Coronæ reliquum, et Hydri caudam, ac Centauri reliquum corpus, anterioribus pedibus exceptis: ad hæc Ophiuchi caput, et inanus; et serpentis, quem gestat Ophiuchus, caput ad priorem usque spiram; reliqua insuper Ingeniculi, excepto capite ac sinistra manu. At Eudoxus cum in cæteris consentiat, Ophiuchi caput, ac sinistram duntaxat manum exoriri asserit; alteram manum, ut et feram, non oriente Scorpio, sed Sagittario,, supra terram exstare. Atque in aliorum quidem descriptione cum apparentibus ambo conveniunt. Sed quod ad feram attinet. 19 Harc mendosa sunt.

oportere, quod et Eudoxo placet, ascendere. Verum in Ophiucho præterea fallitur Aratus. Quippe sinistra tantum ipsius manus cum Chelis oritur; caput, et manus dextra cum Scorpio. XII. Ascendente Sagittario, putat Aratus Ingenieuli caput ac sinistram manum exortam fuisse: necnon Ophiuchi corpus, caudamque serpentis, quem tenet Ophiuchus; Fidiculam quoque; necnon Cephei quæ a capite ad pectus pertinent. Occidere porro Canem integrum, Orionem, Leporem; Heniochum a pedibus ad zonam usque; Caprain vero, cum Hedis; e quibus illa in humero est Heniochi sinistro hi in manu sinistra; tum caput, ac dextram manum, oriente Sagittario descendere, qua ad pedes sunt, oriente Scorpio. Addit occidere quoque Perseum, excepto genu destro, ac pede, postremoque puppim Argus. In his cætera quidem cum apparentibus concordant. Verum sinistra manus Ingeniculi cum Chelis oritur, non cum Scorpio. Etenim sinister ipse illius humerus, longe anterior manu, tanquam ulnas exporrectas habeat, quod Aratus etiam scribit, cum tertia parte Scorpii oritur. Non ergo cum Scorpio solum caput ascendit. Propterea de ortu Scorpii in antecedentibus hallucinatur ita scribens Capila, et altera manus. Cum Sagittario conscendunt. In quo sequitur Eudoxum. 125 Non minus ab apparentiis in Cepheo dis-. crepant. Nam solum caput ipsius occidit, et oritur; humeri ac pectus in semper apparente segmento feruntur. Præterea stellarum, quæ in ejus capite sunt, præcedens cum Scorpii part: vicesima octava oritur; quæ autem postrema oritur, et in capite sitarum australior est, cum Sagittarii sexta parte media oritur, ut non solum cum Scorpio, sed etiam cum Sagittario Cephei manus oriatur. At Perseus cum Scorpio totus ex adverso descendit: non, ut illis videtur, dexter pes dextrumque genu oriente Sagittario conditur. Præter hæc in Argo fugit illos ratio. Hæc enim ex opposita parte cadere incipit, orientibus Chelis mediis, non Scorpio. Oportebat ergo commodum oriente Scorpio, jam Argus puppim occidisse dicere, non ascendente Sagittario. XIII. Rursus Capricorno in oriente posito, adversam occidere Sagittario dicunt Argo integram, et Procynem; oriri autem pariter Cygnum, et Aquilam, Sagittam ac Thuribulum. Ex his cætera quidem apparentibus consentanea dicuntur. De Cygno cum uterque halluciņatus est, tum multo gravius Aratus. Nam Eudoxus dextram alam Cygni orientem

HIPPARCHI AÐ PHÆNOMENA LIB. II. facit cum Scorpio: cum Sagittario reliquum corτὴν pus ipsius: unde liquet alam Cygni dextram secundum Eudoxum oportere cum postremis Scorp.i partibus ascendere. Aratus vero cum Sagittario duntaxat occidere ipsum asserit. Res porro ita se habet: quæ in extrema sunt ala dextra Cygni, cum extremis Chelarum partibus oriuntur: quæ in extremitate alæ sinistræ est, et postrema oritur, cum vicesima secunda Sagittarii parte conscendit. XIV. Sub initium exortus Aquarii, exortum ait esse cum Capricorno Equi caput ac pedes; occidere vero posteriora Centauri, ac de Hydro quidquid a capite est ad primam spiram. At Eudoxus Cassiepeam insuper oriri, ac Delphinum asserit. In his vero quæ ab ambobus communiter dicuntur, propemodum apparentium fidei respondent; nisi quod Hydri caput orientibus extremis Sagittarii partibus, non Capricorno, descendere incipit ex adverso. Equi autem non solum caput ac pedes exorti sunt; sed humeri etiam ac pectus. Ac nonnullis consideratione digna res videtur, cur cum Aratus cæterorum initia signorum in oriente statuerit, atque ita constellationum aliarum ortus et occasus explicarit, medium duntaxat Aquarium exorientem fecerit, his versibus Equus vero Aquario medio oriente Pedibus et capite revolvitur. Hæc cum quæsisset Attalus, errorem esse respondit, itaque scribendum videri Equus vero Aquario recens oriente. Sed neque Attalus, neque cæteri poetæ men tem animadverterunt: imo ne ipsam quidem, ut opinor, apparentiam. Etenim Aquarius eo situ collocatus, ut a meridie ad septentriones vergat; iis partibus quæ sunt ad pectus caputque, multum a zodiaco declinat ad aquilonem; quæ ad pedes, australiores sunt zodiaco circulo; media ipsius in zodiaco collocantur. Quamobrem cum Aratus zodiaci dodecatemoria in ipso contempleţur ascensu, ideo, cum Aquarius medio corpore oritur, Equus, ait, pedibusque et capite revolvitur: non autem cum longitudinis in zodiaco medium, oritur, quemadmodum tam Attalus, quam veteres intellexerunt. Nullo itaque modo commutandum esse versum illum arbitror, ut Attalo placet; cum non aliter in exemplaribus omnibus legatur. Jam in Cassiepea et Delphino falsus est Eudoxus. Non enim cum Capricorno conscendunt: sed Cassiepea cum duobus, Sagittario videlicet et C₁pricorno. Etenim oriri incipit cum vicesima priua parte Sagittarii; postremo vero cum Capricorni duodecima oritur. At Delphinus cum Sagittario totus exoritur a parte ipsius vicesima, ad quartam et vicesimam,

XV. Oriente Piscium initio Aratus quidem ait occidisse jam reliqua Hydri atque Centaurum; ortum esse vero Piscem australem non penitus, sed exigua relicta parte; item Andromedæ dextras in longitudinem partes. Eudoxus in priore commentario, quem secutus est Aratus, etiam Persei dextram manum oriri putat. In Enoptro vero, totum 126 ait exortum esse, præter exiguam partem; Hydri autem quidquid ad Corvum usque est, occidere. Hic Eudoxus eatenus ab apparentibus discrepare tantummodo mihi videtur, quod solam dextram manum Persei cum Aquario dicat ascendere. Nam dimidia fere pars ipsius oritur cum Aquario. Sane lucidissima, quæ est in illius corpore, cum Aquarii parte septima ac vicesima consurgit. At Aratus fallitur, Hydrum existimans totum Aquario oriente descendere. Etenim quæ in extremitate caudæ supra Centaurum sita est stella, occidit oriente undecima parte Piscium. Melius igitur Eudoxus asserit Hydri caudam adhuc esse residuam. In Centauro idem error utriusque. Non enim totus occasum fecit commodum orientibus Piscibus; sed anteriora illius adhuc supra horizontem eminent. Quippe caput, ac dexter ipsius bumerus orientibus Piscibus occultantur. In australi quoque Pisce ambo pariter contra fidem apparentium peccant, dum eum arbitrantur integrum fere cum Aquario conscendere. Nam e contrario maxima pars ejus cum Piscibus oritur. Etenim australior earum quæ sunt in cauda, cum parte tertia Piscium exoritur; c lucida vero quæ est in rostro, cum Piscium altera et vicesima. In Andromeda prorsus ambo decepti sunt; si quidem non oritur cum Aquario et Piscibus, ut illi volunt, sed cum Capricorno et Aquario. Nam prior sinistra manus illius oritur cum medio fere Capricorno; postrema vero dextra cum Aquarii parte vicesima quarta oritur. XVI. De Arietis ortu falso ita scribit Aratus Andromeda dextra Pisces Ipsi attrahunt. Sinistra vero ab imo trahit Aries exoriens, quo etiam oriente Ab occasu prospexeris Aram, cæterum in allera Persei orientis tantum caput et humeros. Ipsum autem cingulum etiam ambiguum fuerit An Ariete desinente appareat, an sub Tauro. parle Hunc in modum postremus versus concipitur. Credibile est porro per errorem positum esse voca bulum, desinente. Nam ab ipso operis initio signorum omnium principia in oriente collocat, non autem media, vel desinentia. In cæteris enim asterismis partes aliæ signis dimidiis exortis, aliæ incipientibus, aut desinentibus, ortus, occasusve faΤΟ "[. 80 Apud Aratum

HIPPARCHI AD PILÆNOMENA LIB. II. ciunt. Hinc Attalus recte hoc quidem animadvertit erratum. Εt omnino vel, ut illi placet, ita conformandus est ille versus An sub Ariete ascendente appareat, vel sub Tauro, vel in hunc certe modum An sub Ariete desinens appareat, ut participium desinens ad cingulum pertineat. Nihilominus tamen a poetæ sententia etiam in his aberrat. Ita quippe scribit: Nos autem in eo consentanee cum poeta, et apparentium fide credimus ita versus illos esse scribendos Ipsum autem cingulum etiam an:biguum fuerit An sub Ariele ascendente appareat, an sub Tauro. Cum quo cumulatim revolvitur. Cum enim instante Arietis ortu, Perseus citra controversiam humeris tenus appareat; simulatque vero capit Aries ascendere, statim conspicua sil zona Persei, pro eo quod perpusillum ab Arietis initio distet illius apparitio; ambigit poeta, num sub Arietis ortui appropinquantis initium apparere jam illam asserat, an id usurpet potius, quod in confesso est maxime, instante Tauri exortu, apparere Persei cingulum una cum reliquo corpore. Atque hoc modo conceptis carminibus, cum iis integritas sua constabit, tum de cingulo poeta non solum scienter, sed etiam exacte scripsisse videbitur. XVII. Sed inprimis Attali hæsitatio illa ex eo proficiscitur, quod tam exactum in phænomenis perscribendis Aratum fuisse censet, ut de stellis, quæ sunt in Persei balteo, dubitet, utrum Arietis initio in oriente constituto, conspicuus ille sit cum humeris, et capite, an paulo post appareat. Verum ut hæc omittam, non Aratum solum, sed Eudoxum etiam Ipsum, in apparentium explicanda ratione pingui, quod aiunt, Minerva usos esse; non in 127 Persei tantum balteo, apud Aratum isto modo dubitabitur; sed in iis omnibus imaginibus, quæ cum duobus pluribusve signis oriuntur. Demum vero coelestium rerum funditus expers haberi possit Attalus, qui reipsa credat ad eum, quem diximus, modum ambiguam esse rationem orientis cinguli Persei. Non enim solus ille Persei balleus supra terrain exsistit, quando Aries oriri incipit, sed totus ipse propemodum Perseus, excepto pede sinistro ac genu. Quippe dexter illius pes cum octava oritur Piscium parte, quæ autem inest in dextro genu stella, cum septima: lucida porro quæ est in Gorgonio, et sinistra manu, quæ sinistrum femur paululum præcedit, cum parte decima tertia conscendit; solum crus sinistrum oritur cum Ariete. Falsus est itaque, cum et apparentibus suam illo modo constare fidem, et Aratum perite exacteque quæ ad cingulum attinent Persei traditurum esse defendit.

AD EUSEBII CHRONICON Ego vero non alia ex causa dubitationem illic injectam Attalo fuisse suspicor, quam unde prius Eudoxo erat oborta; quem auctorem Aratus adhibuit. Eudoxus enim in commentario de Apparentibus scribit dextras Persei partes cum Piscibus oriri. Ex quo consequens est, Arietis principio in oriente posito, dextras tantummodo Persei partes supra terram exsistere. At in altero libro, qui inscribitur Speculum, cum Piscibus totum asserit paulo minus oriri Perseum. Quamobrem cum in omnibus fere, quæ ad ortus siderum spectant, duo illi commentarii invicem concordent, in Persei descriptione dissideant; jure in ambiguo positus Aratus, neque utram. partem sequeretur expediens; anceps, et incertum esse dicit, an et Persei balteus cum humeris et capite, Ariete conscendente sublimis appareat, an ascendente potius Tauro: quod in altero Eudoxi opere continetur. Non igitur ex eo quod propter discriminis exiguitatem difficile id sensu possit æstimari, ut putat Attalus, dubium ait esse, num Persei tumn balteus appareat, cum Arietis initium horizontem tenet: an tunc potius emergat, cum Tauri caput oriri incipit. Sed ideo quod neutram in partem statuere possit, cum ex æquo tradi utrumque cerneret. Cæterum cum duplex habeatur loci illius lectio siquidem in aliis codicibus in aliis legitur: scribendum est non ut putat Attalus, Nam cum particula copulativa recte conjungitur. Non enim diduci propterea necesse est, quod nomen plurali numero ponitur, cum tralatitia sit hæc loquendi ratio. XVIII. Oriente Tauri principio scribunt Aratus et Eudoxus, totum supra terram eminere Perseum et Auriga sinistram manum, in qua siti sunt Hœdi; nec non sinistrum ejusdem pedem; ad hæc Ceti quidquid est a cauda cervice tenus; ex parte vero Bootem occidere. In quo lapsi sunt errore, cum putant sinistras tantum Heniochi partes cum illo pariter exortum facere. Etenim dexter ipsius humerus ascendit cum Arietis parte secunda, et vicesima. Australior autem earum, quæ sunt in capite, prius etiam cum Piscibus exoritur: adeo ut in eo quoque percent, quatenus, inquam, existimant oriri cum Ariete primum Heniochum. Similiter in Heniocho duplex ab iisdem commissus error est. Nam neque cum Ariete oriri incipit, ut illis videtur, sed cumn Piscibus; neque cervice duntaxat tenus ascendit cum Ariete, sed totus propemodum, exceptis iis, quæ in capite ' quæ in extrema scapula lucidæ. Nam quod ne Bootes quidem cum Ariete incipiat exoriri, quod illi volunt, sed cum Tauro, superius diximus. Geminis oriri incipientibus, Aratus ait occidere pedes Ophiuchi usque ad genua; Cetum autem Cor.

HIPPARCHI AD PHENOMENA LIB. I. 8 exoriri; primumque Fluminis partem. Quæ quiτοῦ dem cum apparentibus congruenter ab illis dicta SUAL. Igitur quæ ex Arati Eudoxique decretis super apparentium ratione digna mihi consideratione observationeque visa sunt, hæc propemodum fue runt. Deinceps vero de unaquaque stellarum inerrantium summatim disseram quo cum signo de duodecim oriatur aut occidat; quota ab zodiaci parte incipiens, in quota oriri vel occidere desinat circa Græciæ tractum, aut ubicunque maxima dies est horarum æquinoctialium quatuordecim cum dimidia. Quorum omnium singillatim demonstrationem ita in aliis commentariis exposuimus, ut in omni fere terrarum orbis loco coortuum, et cooccasuum discrimina certa possis ratione consequi. XIX. Primum igitur borealium siderum ortus et occasus explicabimus, quos cum zodiaco faciunt tum australium: postremo signorum ipsorum duodecim. De stellalis 128 autem loquimur, quoniam nonnulla sunt, quæ ampliorem duodecima parte locum occupant, quædam minorem. Deinde alia longe magis ad septentriones, austrumve, quam zodiacus, vergentia, longo itidem spatio dodecatemoria sua prævertunt, aut sequuntur. Præterea in singulis exponemus quod signum in zodiaco circulo mediuni cœli teneat, et quænam pars illius. Item quænam fixarum stellarum culminent in ortuum et occasuum initiis, ac finibus sideris cujuslibet; tum quot horarum equabilium spatio unumquodque sidus oriatur, aut occidat. Quorum omnium rationes quam proxime fieri poterit inibimus, nulla ut differentia possit agnosci. Hanc vero tractationem cum omnibus iis quæ ab antiquis elaborata sunt hactenus, ad usum faciliorem esse, tum ad quam plurima in astrologia theoremata pertinere, facile abs te animadverti judico. Itaque Bootes oritur cum zodiaci parte illa, quæ ab initio Virginis incipit, usque ad ejus partem 27. Culminat autem oriente illo zodiaci segmentum, quod est a Tauri vicesima septima parte media, usque ad Geminorum 27. Prima stella Bootæ oritur ea, quæ est in capite; ultima quæ est in dextro pede. Aliorum siderum, ortum ineunte Boote, culminat sinister humerus Orionis, et sinister pes, qui semicubitali intervallo meridianum autecedit; sub ortus finem culminat lucida, quæ est in feniore Canis. Totus oritur Bootes horis fere duabus æqualibus. Corona oriente, zodiaci arcus oritur a gradu Virginis 27 usque ad medium 5 Chelarum; culninat a medio 27 Geminorum, usque ad Cancri mediuin 5. Prima Coronæ stella oritur ea quæ splendidissimam præcedit, ultima vero, borealior

earum quæ a splendidissima orientem versus et Ursas recedunt. Sub ortus initium culminat ea quæ est in femore Canis; postrema vero, lucida, quæ Hydri caput precedit: quæ quidem Cancri et Ursæ borealior est duarum stellarum, quæ in anterioribus pedibus sitæ sunt; proxime deinde stellarum, quæ circa nebulam Cancri sunt, ad occidentem positæ. Oritur Corona partibus duabus unius hore. Oriente Ingeniculo oritur cum eo zodiaci segmentumn quod est a parte 12 Virginis ad mediam 8 Scorpii. Culminat autem a media 8 Geminorum usque ad Leonis gradum 14 primæ oriuntur asterismi hujus ambæ, quarum altera est in dextro pede, altera in dextro genu, ultima, quæ in extrema manu sinistra. Culminat ex aliis stellis oriente Ingeniculo, ea primum quæ ex quatuor ad pedes Geminorum sitis secunda est ab occidente; novissima australior ambarum in Leone, quæ circa lumborum splendidam positæ sunt. Oritur Ingeniculus spatio horarum 4, 30 fere. XX. Cum Ophiuchus oritur, zodiaci arcus ille simul ascendit, qui est a 29 Chelarum ad 23 Scorpii. Culminat a Leonis 3 gradu ad Virginis 3; primæ oriuntur illius stellæ, quæ in sinistra manu sunt tum quæ in Serpente; postrema oritur secunda versus occasum ex quatuor, quæ sunt in ipsius dextro pede; culminat prior lucida earum quæ sunt in collo, et pectore Leonis, quæ est ad septentrionem secunda, novissima vero, quæ in capite est Corvi. Oritur Ophiuchus horis duabus. Cum serpente, quem Ophiuchus tenet, oritur arcus zodiaci ab 8 parte Chelarum usque ad partem 1 mediam Sagittarii. Culminat ab 8 media Caneri ad Virginis 14. Prima consurgit stella præcedentium borealior, quæ in ipsius capite sunt; ultimna, quæ est in extrema cauda. Culminat prior stella lucida, quæ est in extremitate Argus, semicubitali spatio circiter distans a meridiano, postremus culminat Vindemiator, et borealior humerus Virginis, utraque stella semicubiti fere intervallo distat a nteridiano. Oritur serpens horis & 1/2. Oriente Lyra, cum ea zodiaci arcus ascendit a gradu mono medio Scorpii usque ad 18; culminat a medio 15 Leonis usque ad 26. Prima oritur 4.yræ stella, quæ a septentrione adjacet Incidissimæ; ultima vero, de duabus lucidis, que in ejus jugo sunt, quæ est ad orientem. Prior culminat australis splendidarum duarum in lumbo Leonis, ultima, quæ in cauda Leonis est lucida: et quæ in extrema sinistra Virginis ala semicubitale interυγρ.

HIPPARCHI AD PIIÆNOMENA LIB. H. stitium habens a meridiano. Oritur Lyra spatio horæ Deest ultima oriens. PATROL. GR. Cum Cygno zodiacus oritur a parte Chelarum 27 media, usque ad Sagittarii 22; culminat ab initio Leonis, ad mediam 10 Chelarum. Oritur prima, borealior 129 earum, quæ sunt in ala dextra. Culminat prior clara in corde Leonis; postrema vero australior earum, quæ sub dextro sunt humero Centauri; nec non Arcturus semicubito distans a meridiano. Oritur Cygnus horis 4,24'. XXI. Cephei partes oriuntur eæ solum quæ sunt ad caput. Cooritur zodiacus a 27 media parte Scorpii ad mediam 6 Sagittarii; culminat a media 9 Virginis ad ejusdem 21. Prior autem culminat quæ in cauda est Corvi lucida, quasi semicubito distans a meridiano; ultima, sinister Virginis cubitus, tantumdem meridianum antecedens. Oritur Cepheus hora propemodum 0, 36'. Ascendente Cassiepea zodiacus oritur a gradu 22 Sagittarii ad Capricorni 12; culminat a parte Chelarum 11 ad 3 mediam Scorpii. Prior oritur lucida in illius throno; ultima, quæ est in capile. Prima culminat australior earum, quæ sunt sub dextro humero Centauri, cum Arcturo; ultima, earum media quæ sunt in fronte Scorpii, et præcedens lucidam Coronæ. Oritur Cassiepea hora 1, Cum Andromeda oritur arcus zodiaci a Capricorni parte 15, ad Aquarii 24 mediam; culminat a media 6 Scorpii ad mediam 8 Sagittarii. Prima oritur australior earum quæ sunt in dextra manu; ultima, quæ in extremitate sinistræ manus. Culminat prima, quæ lucidæ Coronæ proxima est; postremus vero cubitus sinister Ingeniculi. Oritur Andromeda horis 21/8. Cum Equus oritur, ascendit cum eo zodiacus ab initio Capricorni ad Aquarii partem 21. Culminal n Chelarum parte 21 media ad Sagittarii mediam 6. Prima ejus oritur stella, quæ est australior anteriorum pedum; ultima, quæ est in ilibus lucida. Culminat prior media in australi Chela, ultima quæ ad dextrum humerum Ophiuchi tres in directum positæ, extraque ipsum sitæ, una cum lucida, quæ est in sinistro femore Engonasin, paulo ipsum antecedens. Oritur Equus horis 3. Cum Sagitta zodiaci arcus oritur a parte 5 Sa gittarii ad ejusdem 10 mediam; culminat a parte 19 Virginis, ad 25. Primæ oriuntur quæ sunt in gly33

phide, id est screna;» ultima, quæ est in cuspide. Culminat prior quæ est in sinistro cubito Virginis, paululum citra meridianum sita; ultima, Spica, paululum meridianum antecedens; et quæ sub bumero dextro Centauri. Oritur Sagitta hora 0, 20'. XXII. Oritur Aquila cum arcu zodiaci a Sagittarii gradu 9, ad medium 44; culminat a Virginis 24 ad medium 30. Prima consurgit Aquilæ stella, borealior parvarum, quæ sunt in duabus alis; ultima, quæ est australior trium in corpore lucidarum. Culminat prior Spica, ultima, borealior earum quæ in Centauri capite. Oritur Aquila hora 0, 24'. Oritur cum Delphine zodiacus a Sagittarii gradu 20 medio al medium 24; culminat ab octavo medio Chelæ ad 13. Primæ oriuntur antecedentes quatuor in rhombo, postrema quæ in cauda est australior. Culminat primum sinister pes Andromedæ, postremo Centauri maxime borealis in thyrso; tum ad genu Virginis dextrum a septentrione sita, quasi semicubito distans a meridiano. Oritur Delphin hora 0, 15'. Perseo cooritur arcns zodiaci a Capricorni 25 ad Arietis 14 medium; culminat a Scorpii 16 medio ad 8 medium Capricorni. Princeps oritur stella quæ est in Harpe nebulosa, ultimæ, quæ supra Pleiadem in sinistro pede. Culminat primo lucida quæ est in Ara media, et Engonasin antecedens humeri dextri, qua est in brachio; ultima Capricorni bou realior earum quæ sunt in geniculis. Item e Cygno borealior earum, quæ in ala dextra, semicubitali fere interstitio meridianum antecedens. Oritur Per seus horis 3, 50. Cum Auriga zodiacus oritur a Piscium parte 1. media, usque ad Tauri 16 mediam; culminat a Sagittarii 20 gradu ad Capricorni 29. Primæ ortum faciunt stellae, quæ sunt in capite; ultima, quæ est in dextro pede. Culminat prima Sagittarii præcedens earum quæ sunt in sago; et earum, quæ sunt in dorso, melia. Item Anguis, quem Ophiuchus tenet, secunda ab extrema cauda. Ultima culminat lucida in rictu Equi, et Cygni subsequens in sinistro pede, nec non in Cephco australior antecedentium 130 humeri dextri solendidarum duarum. Oritur Heniochus horis 3. XXII. Hæc in coeli inclinatione illa, quam diximus, accidunt circa ortus siderum, quæ ad septentriones suut zodiaci circuli. Occasus autem ita se habent. Boote occidente zodiacus cum eo descendit a Scorpii parte 6 ad Capricorni 19 mediam; culminat a Capricorni ad Arietis Prior occidit, quæ

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. II. Lima, quæ est maxime borealis in collorobo. Culminat ex aliis inerrantibus prima quidem lucida Cygni, quæ est in cauda; et in Capricorno antecedens earum quæ ab austro adjacent iis quæ sunt in cauda: ultima vero, stella Persei, quæ in Harpe, nebulosa, et Arietis succedens trium in capite: tum Nodus linorum. Occidit Bootes horis æquabilibus 4 et duabus partibus. stralis est maxime earum, quæ in sinistro pede; ul Occidente Corona simu! occidit zodiacus a Sagittarii parte 23 ad Capricorni 4 mediam; culminat ab initio Piscium, ad eorundem 14 mediam partem. Prima occidit splendidissima Coronæ, ultima quæ est obscurior, et postrema succedentis circuli. Culminat ex aliis stellis prior lucida in extremitate Piscis australioris; et præcedentes in parallelogrammo, quod ipsi ad meridiem situm est; postremæ culminant, quæ in medio corpore Cassiepex, et quæ in sinistra manu Andromedae. Occidit Corona propemodum hora una. Cum Ingeniculo occidit zodiacus a gradu Sagittarii 14 ad Aquarii 16; culminat ab Aquarii 23, ad medium 8 Tauri. Prior occidit quæ est in extremitate dextræ manus; ultima quæe in sinistro pede. Culminat ex aliis stellis primum quæ in Aquarii aqua adjacet iis quæ sunt in 4 conglobatione: tum in Equo borealior earum, quæ in corpore continuæ sunt, item sinister humerus Cephei qui citra meriφῇ, Κηdiem est semicubitali fere spatio. Postrema culminat ex quadrilatero Ceti quæ australior est succedentium lucidarum, et quæ ad meridiem sita est lucida carens nomine. Occidit Ingeniculus horis 4, 56' circiter. XXIV. Anguifero occidente, descendit una zodiaci arcus a Scorpii 11 gradu ad Capricorni 2; culminat a Capricorni 25 ad Piscium 11 medium. Prima oc cidit stella, quæ est in sinistro pede; ultima, quæ est in capite. Culminat ex aliis stellis prior, Capricorni succedens in cauda, et Cygni borealissima ex iis quæ sunt in ala dextra: ultima vero, quæ est in capite Cassiepeæ, et parva quæ in ejus est solio tum borealis maxime ex his quæ sunt in pectore Andromeda et australissima earum quæ sunt in cauda Ceti, paululum citra meridianum posita. Occidit Ophiuchus horis fere 3. Cun Serpente, quem tenet Ophiuchus, occidit arcus zodiaci a Scorpii parte 26 media ad partem 9 Capricorni; culminat ab Aquarii & ad mediam 20 Piscium. Primæ stellæ descendunt quæ sunt in corpore, communes sinistræ manui Anguiferi; ultima, quæ est in extrema cauda. Culminat ex aliis stellis prior, quæ est in dextro pede Cephei, et quæ in media urna Aquarii ultima earum, australior, quæ

sunt in cauda Piscis australis; et quæ est in genu Cassiepeæ. Occidit Serpens horis fere 3. Cum Lyra descendit pars zodiaci, quæ est ab Aquarii parte 4 ad 12; culminat ab Arietis 23 inedia ad Tauri 3. Prima occidit stella, præcedens lucidarum, quæ sunt in jugo; ultima, quæ a septentrionibus adjacet lucide. Culminat ex aliis prima, media illarum, quæ in Arietis cauda; ultima, earum stellarum, quæ inter summam cuspidem Pleiadis et Sucularum, quæ sunt in dextra fronte, sitæ sunt, borealior et splendidior, besse cubiti fere distans a meridiano. Item in majore ambitu Fluvii Orionis secunda ad septentrionem, et lucida, a meridiano distans semisse cubiti; item quæ inter præcisionem Tauri, et eam, quæ est in scapula, besse cubiti præcedens meridianum. Occidit Lyra duabus unius noræ partibus. Cygno descendente zodiacus occidit ab Aquarii parte media 5 ad Piscium 14; culminat ab Arietis 24 media ad Geminorum 12. Prima occidit stella, quæ est in rictu Equi; ultima, borealior ex iis quæ sunt in extremitate ale dextra. Ex aliis stellis culminat prior lucida in dextro femore Persei; et succedens earum quæ in cauda sunt Arietis; ultima vero, cum tertia ab occasu earum, quæ sunt in pedibus Geminorum: tum antecedens trium in genibus; ultra meridiemn sita 131 semicubitali fere spatio. Occidit Cygnus horis circiter 3, 10'. XXV. Cephei partes eæ solum occidunt, quæ sunt ad caput. Cum eo descendit zodiacus ab Arietis 8 parte media ad 14; culminat a Cancri 9 ad 16. Prima stella occidit.... Culminat ex aliis stellis prima, australior Cancri ex his quæ ab ortu circa nubeculam sitæ sunt, paululum citra meridiem posita: tum lucida, quæ in extremitate Argus: ultimæ culminant, lucida in anterioribus Ursæ genibus, paululum citra meridianum sila; et in Cancro media trium, quæ sunt circa australem Chelen; nec non lydri, quæ in radice colli; tum lucida in Navis latere, paululum citra meridianum. Occidente Cassiepea zodiacus una occidit ab Arietis 21 ad Tauri mediam partem 24; culminat ab Cancri 24 ad Virginis 5. Prior occidit stella capitis; ultima, quæ est in pedibus. Culminant primo Leonis anterior pes; et earum quæ sunt in capite, lucidissima: nec non Hydri splendidissima. Ul timo, Draconis secunda earum quæ ab cauda sunt lucidæ, et quæ in rostro Corvi; nec non quæ in Reg. a'

HIPPARCIII AD PHÆNOMENA LIB. II. horæ partibus. Cum Andromeda descendit arcus zodiaci a Piscium parte 22 media usque ad Arietis 28 mediam; culminat a Geminorum 21 media ad Leonis 2. Prima occidit quæ est in capite; ultima, earum quæ sunt in dextro pede, borealior. Culminant ex aliis stellis, initio quidem, quæ est in rostro majoris Ursæ; et quæ in capite præcedentis Gemini tum maxime borcalis earum quæ sunt in cåpite Canis. Postremo culminant ea quæ est in extrema cauda Draconis, et media trium quæ in ejus collo in directum sitæ sunt. Item in Tauro tertia de quatuor, quæ ad orienten sunt post lucidam. Occidit Andromeda horis proxime tribus. ejus capite. Occidit Cassiepea horis 2, et duabus Equo descendente occidit zodiacus ab Aquarii parte 13 media ad Piscium 13; culminat a Tauri 4 media ad Geminorum 11 mediam. Prior occidit stella, quæ in ejus est ore lucida; ultima quæ est in lumbo lucida. Medium coeli tenet ex aliis primo borealior earum quæ sunt inter acumen Pleiadis, et Sucularum quæ in sinistra fronte. Item Tauri, quæ est in scapula paululum citra meridianum: postremo culminant, tertius Geminorum ab occidente pes; et præcedens trium in genibus. Occidit Equus horis 2 1/2. Sagitta cum occidit, descendit una zodiacus a media parte 27 Capricorni ad 2 mediam Aquarii; culminat ab Arietis parte 14 ad 21. Primæ occidunt stellæ, quæ sunt in crena, ultima, quæ est iv cuspide. Culminant ex aliis stellis prima dextri humeri Persei, et borealior trium appellatione carentium, quæ supra caudam Arietis in directum positæ sunt, tum quæ in illius dorso, meridiauum semicubito circiter antecedens. Item præcedens lucidarum trium quæ in australi mandibula Ceti; po stremæ culminant, lucida quæ est in medio Persei, paululum antecedens meridianum, et subsequens. earum, quæ in australi nandibula Ceti, paulo citra meridianum. Occidit Sagitta hora triente. XXVI. Cum Aquila descendit arcus zodiaci a me dia parte 17 Capricorni ad 23; culminat ab Arietis 2 ad 8. Primæ occidunt stellæ duæ parvæ, quæ in alis; postrema, borealior lucidarum duarum, quæ sunt in corpore. Ex aliis stellis culminat primo quæ est in Andromedæ sinistro pede; et media earum, quæ in Arietis capile. Item australior succedentium Ceti in quadrilatero; ultima subsequens earum quæ sunt in basi trianguli, præcedens illas. quæ sunt in boreali mandibula. Occidit Aquila horae triente. Occidente Delphino cum eo descendit zodiacus ab Aquarii parte 2 ad mediam 8; culminat ab Arietis 20 media ad 29. Prior occidit antecedens Cam

rum quæ sunt in cauda; postrema, borealior ea rum quæ in succedente latere Rhombi, Ex aliis stellis prius culminant lucida medii corporis Persei, paululum antecedens meridianum, et succedens carum quæ sunt in australi mandibula Ceti, paulo citra meridianum sita. Postremo culminant, quæ in pede sinistro Persei; et borealior pars præcedentis lateris Pleiadis. Occidit Delphinus hora dimidia. Cum Perseo descendit zodiacus a parte Tauri 2 ad 29; culminat a Leonis media 6 ad mediam Virginis 10. Prior 132 occidit borealior antecedentium in Gorgonio; ultima vero earum quæ sunt in dextra genu. Culminant ex aliis stellis nite quidein ea quæ est in ventre Leonis, sive propemo- 1 dum semicubito citra meridianum sita. Item quarta earum quæ sunt post lucidam Hydri, semicubito fere citra meridianum posita. Item ultima earum quæ in cariņa sunt Navis. Postremæ culminant ea quæ est in cauda Corvi, et quæ in ipsius pedibus. Occidit Perseus horis 2, 20′. Cum Auriga descendit zodiacus a Tauri parte 23 ad Cancri mediam 2; culminat a Virginis 2 ad Chelarum 22. Prior occidit quæ est in pede sinistro: pustremæ, quæ in capite. Culminant e caeteris stellis, initio quæ est in extremitate caudæ Draconis, et borealissima Corona; postrema, quæ in media est australi Chela Occidit Auriga paulo plus horis 3. Hactenus de omnibus zodiaci borealioribus imaginibus. Cæteras libro sequente reddemus, id observantes, ut ne justum modum iste liber excedat. Finis libri secundi Enarrationum Hipparchi ad Arati et Eudoxi Phænomena. HIPPARCHI ENARRATIONUM AD ARATI ET EUDOXI PHÆNOMENA LIBER TERTIUS. 1331. Superiore libro, Aischrio, de borealioribus zodiaco circulo imaginibus diximus, quonam cum signo de duodecim oriantur et occidant; tum quod signum oriente qualibet, vel descendente, culminet; quænam ipso ortus, vel occasus initio, aut

HIPPARCHI AD PHENOMENA LIB. III. rursus occidente, inerrantibus e stellis mediumn C, cœlum occupet ad hæc quot æquinoctialium horarum spatio singula ortus suos occasusque fa-' ciant. Idem nunc de australioribus zodiaco cœli constellationibus, ac de ipsis duodecim signis scribere instituemus. Ex iis igitur asterismis, qui australiores sunt zodiaco circulo, Hydro surgente, zodiacus ascendit a Cancri 19 media parte, ad mediam 16 Chelarum; culminat ab Arietis media 3 ad Cancri 18. Prima oritur stella borealior earum quæ in rictu sunt; ultima, quæ in extremitate cauda. Cu!minat prior quæ in Persei est Harpe nebulæ similis; et nodus Piscium, semicubito circiter distans a lucidis tribus capitis Cancri; semicubito quoque citrə meridianum posita. Ultima culminat, a::straliag pracedentium in capite Leonis: australior item earum quæ in malo medio sunt Navis. Oritur Hydrus horis septem, et parte horæ 15. Oriente Cratere zodiacus assurgit a Leonis media parte 27 usque ad Virginis mediam 11; culmina a parte Tauri media 21 ad mediam... Geminorum. Prior oritur borealior de quatuor in basi; ultima, quæ est australis maxime sex in Celo stellarum. Culminant priores eæ stellæ, quæ sunt in capite Aurigæ, circa medium ipsum: novissimæ, quarta ab occasu de quatuor quæ sunt in pedibus Geminorum, et lucida carens nomine, Lepori subjecta. Oritur Crater hora 1, 15'. 11. Oriente Corvo, zodiaci arcus attollitur a Virginis 16 ad 23; culminat a Geminorum 14 ad 22. Prior oritur stella, quæ est in lumbis, ultima, quæ est in pedibus. Culminat prima quæ est in præcedente manu præcedentis Gemini; et pes dexter succedentis; postremæ, tertia ab occasu ex iis quæ sunt in Geminorum humeris, et quæ in radice anteriorum partium Canis, paululum citra meridianum posita. Oritur Corvus hora 0, 36'. ad mediam Virginis 17. Prima oritur stella sinistri humeri, ultima vero, succedens anteriorum pedum. Culminat prima stella quæ ab occasu lucidarum est in foris Argus, et succedens australis mandibulæ Ceti. Postremo Vindemiator semicubito. praecedens meridianum. Ocitur Centaurus horis 4, Cum Centauro zodiacus oritur a parte Chelaαὐτῷ rum ad Sagittarii culminat a parte Cancri Req. el 20'. 134 Fera, quam Centaurus tenet, oriente, zodiacus emergit a parte Scorpii 23 ad Sagittarii 21; culminat a Virginis 3 ad Libræ 10. Prior oritur ea

quæ est in antecedente pedum posteriorum, quæ est borealior sitarum sub dextro humero Centauri; ultima vero, omnium australior, et in extremiLate, quæ in lumbis est, subjecta. Prima culminat stella, succedentium ex iis quæ sunt in Leonis capite, borealior, et quæ in anterioribus ipsius pedibus; ultima vero lucida, quæ in lumbis est majoris Ursæ: et quæ in recto est trianguli orthogonii, qui est sub Cratere. Oritur Fera spatio horarum 2, 15'. Ara cum oritur, cum ea zodiacus ascendit a Sagittarii parte 15 ad 23; culminat a Chelarum parte 2 ad 10. Prior oritur stella quæ est in foco; postrema australior earum quæ in basi. Prima culminat stella, australior earum quæ sunt in sinistro pede Bootæ, et lucida in posterioribus Centauri pedibus; postrema quæ a septentrione dextri genu ac pedis dextri Virginis ultima est, semicubito fere citra meridianum. Oritur Ara semihoræ spatio. III. Australi Pisce oriente, surgit una zodiacus a parte 17 media Aquarii ad Virginis mediam 21; culminat a parte Sagittarii 4 ad 25 mediam. Prima omnium oritur stella, borealior earum quæ sunt in cauda; postrema, quæ in extremitate rostri lucida. Culminat prior quæ est in Arcu medio; et australior earum quæ in dextro Anguiferi sitæ sunt humero, semicubito fere citra meridianum posita; ultima vero, lucida pedum posteriorum; el quæ in extremitate cauda Serpentis, quem tenet Ophiuchus item præcedens duarum lucidarum, quæ sunt in jugo Fidicule, semicubitali fere interstitio meridianum antecedens. Oritur Piscis hora 0, 48'. Cum Cetus oritur, emergit cum eo zodiacus a 20 parte Piscium ad Tauri 7; culminat a Sagittarii media 24 ad Capricorni 22 mediam. Prima omnium oritur stella, borealior earum quæ sunt in cauda; ultima, succedentium lucidarum quæ in Laterculo sunt, australior. Culninat ante alias, præcedens earum quæ sunt in jugo Fidis, postrema quæ est in cauda Cygni lucida. Oritur Cetus horis 2. Orione ascendente, cum eo zodiacus emergit a Tauri 28 media ad Cancri 3; culminat ab Aquarii parte 9 ad Piscium 13. Prima consurgit stella, quæ est in sinistra manu; ultima, quæ est in dextro pede. Culminat ex aliis primum Cephei pes dexter; et earum quæ in Aquarii urna sunt, media. Ultimo vero, parva stella quæ in sella est Cassiepeæ; et earum maxime borealis, quæ in Andromedæ pectore. Orion spatio surgit horarum 2, 10'. Cum Fluvio, qui est ab Orione, zodiacus oritur a parte 13 Tauri, ad Gancri 10; culminat a Capricorni 27 ad Piscium 22. Prior oritur, antecedens

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. III. borealiorum in parallelogrammo, quod in magτιο flexu prope Cetum positum est; postrema, lucidissima, et antecedens, et maxime australis omnium. Culminat reliquarum stellarum prior .. quæ a septentrione adjacent iis, quæ sunt in cauda: iten australior earum, que in sinistro pede Cygni. Ultima, quæ est in genibus Cassiepeæ, et quæ in extremitate caudæ australioris Piscium. Oritur fluvius in horis 3, et 36'. IV. Oriente Lepore zodiacus ascendit a Geminorum parte 27 ad Cancri mediam 12; culminat a Piscium 4 ad 25. Prima surgit antecedens borea liorum, quæ sunt in auribus; ultima posteriorum pedum australior. Culminat e stellis reliquis prior, lucida quæ in lumbis Equi, et pes Cephei sinister. Ultima, borealior succedentium in laterculo Ceti. Oritur Lepus hora 1, 12. Cum Cane zodiacus emergit a Cancri 15 ad Leonis mediam 5; culminat a 28 Piscium ad Arietis 24 mediam. Prior oritur stella, quæ in extremitate præcedentis borealiorisque pedis; ultima, quæ in extrema cauda. Ex aliis eulminat ea, quæ in pedibus Cassiepeæ, et borealior earum, quæ in dextro Andromede pede paululum meridianum antecedit; ultima vero, lucida in dextro femore Persei, et succedens earum quæ sunt in cauda Cancri. Oritur Canis hora una, ejusque partibus duabus. Cum se Procyon attollit, oritur una zodiaci arcus a 135 Cancri 4 parte media, ad 9; culminat a Piscium 15 ad 20 mediam. Prior oritur antece dens, et dupla; ultima, succedens, et lucida. Prima ex aliis culminat, quæ in medio corporis Cassiepeæ: et succedentes earum quatuor, quæ in cauda Ceti sunt. Novissimæ culminant proxima earum, quæ in Andromedæ zona, et borealior ex iis, quæ in laterculo Ceti. Oritur Procyon hora 0, 20'. Argo navi oriente, cum ea zodiacus assurgit a Leonis parte 6 ad Chelarum 4 mediam; culminat ab Arietis 26 media, ad Cancri mediam 4. Prima oritur quæ e stellis in cauda Canis fit veluti triplex: ultima, quæ in abscissione Navis sitarum australissima est, et lucida. Prima culminat de stellis reliquis ea, quæ est in sinistro femore Persei el australissima earum quæ sunt in sectione Tauri: ultima, præcedens capitis Hydri splendida, quæ est in australibus pedibus Canis. V. Secundum hæc agemus de occasu̟ australiorum zodiaco cœlestium imaginum. Imprimis cum Ilydrus occidit, descendit cum eo zodiacus a parte Geniinorum 29 ad Virginis 11;

clinat a media Chelarum ad Sagiuarii median. Prior occidit, australior earum quæ sunt in rietu: ultima, quæ in extremitate caudæ. Culminst ex aliis stellis, initio quidem, lucida, quæ est a cauda Draconis tertia, semicubito circiter antecedens meridianum: item lucida cinguli Bootæ, nec non præcedens lucidam in extremitate Lorez Chela; et quæ flydri est in extrema cauda, velut semicubito meridianum antecedens. Postremo culminant Draconis australius tempus et Serpentis, quem tenet Anguifer, in extrema cauda sita: tum antecedens earum, quæ in sago Sagittarii. Occidit Hydrus horis 4. Cratere occidente, cum eo descendit zodiacus a Cancri parte 21 ad Leonis mediam 13; culminat a media 13 Scorpii ad initium Sagittarii. Prina occidit earum, quæ sunt in basi, borealior: ultima vero australior, et borealior earum quæ sunt in alveo. Culminant aliarum stellarum, initio, Scorpii tertius et quintus spondylus eorum, qui sunt post pectus, et tertia post dextrum humerum Ingeniculi, in brachio sita, velut semicubito meridianum præcedens; ultima vero, quæ in radice sinistri femoris est Ingeniculi: nec non cuspis Arcus. Occidit Crater hora 1, 20′. Corvo descendente simul zodiacus occidit a Leonis 29 media ad Chelarum 11; culminat a Sagittarii 10 ad mediam Capricorni 6. Prior occidit stella, quæ in posterioribus femoribus, novissima, & succedens earum, quæ sunt in capite. Culminant aliarum stellarum, principio quidem Draconis, quæ est in rictu, præcedens meridianum semicubito fere; item Ingeniculi cubiti sinistri lexus, semicubito circiter antecedens meridianum; postrema, praecedens lucidarum trium, quæ sunt in prima spira Draconis; nec non ea, quæ est in ala dextra Cygui, paululum citra meridianum posita; et quæ in cuspide Sagitta; item australior in vultu Capricorni. Occidit Fera horis 2. Desunt hic asterismi VI. Ara occidente zodiacus a Leonis media 19 ad Chelarum 9 absconditur; culminat a Sagittarii 5 ad Capricorni mediam 9. Prima occidit australior earum quæ in margine, eademque dupla; ultima borealior earum quæ in basi. Culminant aliarum stellarum initio quidem lucida, quæ est in sinistro Ingeniculi femore, et media earum, quæ sunt in arcu Sagittarii: utima lucidarum quæ in genibus australior. Occidit Ara duabus horis et 10'. Quando Piscis australis occidit, cum eo descendit zodiacus a Sagittarii parte 24 ad Capricorni 18 mediam; culminat a Piscium 5 ad Arietis 2. Prior occidit stella, lucidarum, quæ in cauda sunt, Centauri et Feræ.

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. III. stralior; ubima vero, lucidissima rostri. Es aliis stellis culminant, initio, quæ est in extrera cauda australioris Piscium; postremo, Andromedæ pes sinister; et media earum, quæ in capite sunt Andromedæ, et laterculi, quod est in Ceto, succedentium australior. Occidit Piscis hora 1, 48' Occidente Ceto, cum eo descendit zodiacus ab Aquarii parte 23 media ad Arielis 14; culminat a Tauri 22 ad cancri 15 mediam. Occidere incipit australior earum quæ sunt in cauda; ultima succedens in boreali convexo 136 tergi. Culminant ex aliis stellis, initio quidem, australior earum quæ sunt in Aurigæ capite et dextro pede, ultima vero, lucida quæ est in anterioribus cruribus Ursæ, et lucida medii lateris Argus, quæ semicubito circiter antecedit meridianum. Occidit Cetus horis 4, minus octava parte. Orione cadente, cum eo descendít zodiacus a Tauri parte 7 ad 30; culminat a Leonis 12 ad Virginis 13. Prior occidit ea quæ est in pede sinistro, ultimæ vero, earum, quæ sunt in collorobo maxime australes. Ex aliis stellis culminant initio, ea quæ est in posterioribus genibus Ursæ majoris, et quæ ab austro lucidæ adjacet, quæ est in lumbis, postremo, borealior Virginis humerus. Occidit Orion boris circiter 2. Cum Orionis Fluvio zodiacus occidit a Piscium parte 7 ad Tauri 5 mediam; culminat a Geminorum 4 ad Leonis mediam 10. Prior occidit antecedens, et lucidissima omnium, ultima vero, quæ prima est, et a meridie adjacet Orionis pedi. reliquis stellis, occasus initio culminant Propus Geminorum, paululum citra meridianum positus, et Leporis in medio duæ; postremo culminant, succedens in tergo Leonis, et quæ in posterioribus Ursæ genibus, parum citra meridianum sita. Occidit Fluvius horis 4, 42'. VII. Occidente Lepore, descendit cum eo zodiacus ab Arietis 27 media ad Tauri 14; culminat a parte Cancri 30 ad Leonis 91. Prima occidit stella, quæ est in anterioribus pedibus; ultima quæ in extremitate caudæ. stellis reliquis culminant initio, in Ursæ laterculo, quæ in humeris illius est, et quæ in extrema cauda Draconis, item cor Leonis, et earum, quæ in Navis abscissione, borealior, paulum antecedens meridianum; postremo culminant Leonis pes posterior et quæ in posterioribus cruribus item australissima earum quæ sunt in basi Crateris. Occidit Lepus hora 1, 20'.

Occidente Cane, cum eo descendit zodiacus a ▲ parte Tauri 11 ad 29; culminat a Leonis 17 ad Virginis 11. Prior occidit lucida pedum posteriorum; ultima vero, splendidarum, quæ sunt in capite, australissima; stellarum cæterarum culminant initio, antecedens earum, quæ in posterioribus Ursa pedibus, et quæ in lumbis Leonis: ultimæ culminant, ea quæ in pedibus Corvi, et australior Lumerus Virginis, citra meridianum situs duabus fere cubiti partibus. Occidit Canis sesquihora. Cum Procyone descendit zodiacus a Geminorum parte 15 ad 18; culminat ab initio Libra ad 4. Prior occidit stella, antecedens, et duplex, ultima succedens, et lucida. Ex aliis stellis culminat initio, earum quæ sunt in dextro Bootæ pede, media, paulo citra meridianum sita: et borealior earum, quæ sunt in capite Centauri, semicubito circiter antecedens meridianumn; novissime culminant, quæ in extrema est Ursæ cauda, paululum citra meridianum posita, et borealior earum, quæ sunt in sinistro pede Boolæ: item quæ in extrema Hydri cauda, Centauri quoque dexter humerus. Occidit Procyon hora 0, 12'. Cum Argo descendente zodiacus occidit ab Arietis parte 16 ad Geminorum 18; culminat ab Cancri 17 ad Libra 5. Prima occidit lucidissimna, et australissima ¦earum quæ sunt in Temone: quam nonnulli Canobum nominant, ultima, borealior earum, quæ sunt in malo. Culminant ex aliis stellis, initio quidem australior antecedentium earum, quæ sunt in Leonis capite, semicubito fere citra meridianum posita: et quæ in colli Hydri radice, parva; ultimæ culminant quæ in extrema cauda sunt majoris Ursæ: et borealior earum quæ sunt in sinistro pede Bootæ, semicubito circiter antecedens meridianum, nec non quæ in extrema Hydri cauda tum Centauri dexter humerus, paululum antecedens meridianam. Occidit Argo circiter horis 5. De ortu et occasu VIII. Expositis hactenus iis, quæ in uniuscujusque sideris extra zodiacum positi ortu occasuque accidunt, deinceps duodecim zodiaci signorum coortus et occasus explicabimus. signorum zodiaci. Igitur oriente Cancro, cum eo zodiacus oritur a Geniinorum parte ad Cancri culminat a Piscium ad Arietis 1 mediam. Prior oritur stella, quæ in extrema borea Chela; ultima vero, quæ in extremitate australis Chelæ. Culminat vero reli quis e stellis prior lucida, quæ est in Andromeda capite: novissima vero præcedens lucidarum trium, quæ sunt in Arietis capite, et a meridie Ceto adjacens, circa medium corpus ipsius, expers

culminat a parte media Virginis 20 ad Scorpii mediam 9. Prior oritur stella quæ est in cuspide; ultima vero lucida, quæ est in pedibus posterioribus. Cæterarum stellarum culminal prima, quæ est in sinistro Virginis cubiti flexu, paululum meridianum antecedens; ultima vero, media et lucidissima stellarum, quæ in pectore Scorpii, et quæ in sinistra manu est Anguiferi: item tertia secundum consequentia signorum ab lucida Coronæ, quasi semicubiti intervallo meridianum præcedens. Oritur Sagittarius horis 3. X. Capricorno ascendente, zodiacus oritur cum eo a Sagittarii parte 29 media ad Capricorni 27; culminat a Libre parte 19 media ad 18 Scorpii. Prior oritur stella borealior lucidarum, quæ sunt in genibus; ultima, succedens lucidarum, quæ sunt in cauda. Aliarum stellarum medium cœli verticem tenet prior, lucidissima earum, quæ sunt in Bootæ cingulo: et in Chelis antecedens extrema Chelæ borealis. Item lucida, quæ in Serpente per Ursas meante ab extremitate caudæ tertia numeratur, semicubitali spatio meridianum præcedens; ultimo culminat dexter humerus Ingeniculi; et quæ a septentrione adjacet ex iis quæ in dextro crure sunt ejusdem. Oritur Capricornus hora 1, 50. Cum Aquario zodiacus emergit a Capricorni parte 6 ad Aquarii 21 mediam; culminat a Libræ 27 ad Sagittarii 7. Prima stellarum oritur antecedens eam quæ est in manu sinistra; ultima vero, lucida pedis dextri. Culminat e cæteris prior, quæ est in capite Bootæ. Ultima, borealior 138 earum quæ sunt in arcu Sagittarii; et tres in directum positæ, ac nomine carentes, quæ secundum dextrum humerum Ophiuchi: nec non lucida, quæ est in sinistro femore Ingeniculi, quasi semicubito meridianum præcedens. Oritur Aquarius horis 2, et partibus duabus. Piscibus orientibus, ascendit cum illis zodiacus ab Aquarii parte 7 ad Arietis 16; culminat a 26 Scorpii ad Capricorni 9. Prior emergit quæ in extremo rostro Piscis australis; 'novissima, quæ in Nodo linearum. Cæterarum prima culminat quæ in processu dextri femoris lugeniculi; et quæ a septentrionibus adjacet iis quæ sunt in aculeo Scorpii; quæ autem in capite est Ingeniculi, duabus circiter cubiti partibus est citra meridianum; po. stremo culminat australior earum, quæ in genibus Capricorni: et quæ in gutture est Avis, atque in flexu alæ dexteræ. Oriuntur Pisces horis 3, 6. XI. Cum Ariete zodiacus oritur a media parte 19 Piscium ad Arielis 24; culminat a Sagittarii 24 media ad Capricorni 14. Prima oritur ea quæ est in anteriori pede; ultima, succedens earum quæ sunt in cauda. Caeterarum culminat, antecedens earum quæ sunt in jugo Fidiculæ: item succedens

HIPPARCIII AD PHÆNOMENA LIB. III. earum quæ sunt in tergo Sagittarii, duabus cubiti partibus antecedens meridianum; postrema culminat Aquarii succedens earum, quæ sunt in manu sinistra, et quæ in pectore Capricorni; antecedens item earum, quæ sunt in cauda Delphini. Oritur Aries hora 1, 24'. Tauro emergente, zodiacus oritur, a parte Tauri 7 ad 29; culminat a Capricorni 22 media ad Aquarii 9. Prior oritur australissima de quatuor, quæ sunt in abscissione; ultima, quæ est in extremitate dextri cornu. Cæterarum stellarum culminat prima lucida, quæ est in cauda media Cygni; postrema, trium, quæ in capite Cephei sunt, antecedens, una cum dextro illius pede, semicubito circiter meridianum præcedens; nec non in Aquarii urna media, semicubito fere meridianum antecedens. Dritur Taurus hora 1, et 1/8. Geminis orientibus, cum iis zodiacus assurgit a Geminorum parte 2 media ad 30; culminat ab Aquarii 11 media ad mediam Piscium 9. Prima oritur ea quæ est in sinistra manu præcedentis Gemini; ultima, quæ est in dextra succedentis Genini. Culminat prior cæterarum stellarum, lucida in corpore Cephei; et lucida, quæ in dextro pede est Aquarii item lucida in rostro Piscis australis; ultima culminat Andromedæ media trium, quæ sunt in dextro humero. Oriuntur Gemini hora 1, 50. De duodecim imaginum cœli descensione. XII. Rursus, occidente Cancro, descendit cum eo zodiacus a gradu Geminorum 27 ad Cancri me diam 20; culminat a Chelarum 17 ad Scorpii 12. Prima stella occidit lucida, quæ est in pedibus Cancri, in directum posita, ad occasum australiores respiciens, quæ circa nubeculam in Cancro sunt; ultima, quæ est in extremitate borealis forcipis Cancri; cæterarum stellarum culminant, Bootæ pes dexter; et Chelarum lucida, quæ est in extremitate australis Chelæ; postremo culminant, quæ est in brachio dextro Ingeniculi, et est ab humero dextro tertia; item Scorpii tertia, quarta, et quinta vertebra earum quæ sunt post pectus. OcΙΒ'. cidit Cancer hora Cum Leone occidit zodiacus a Cancri parte 21 media ad 14 Virginis; culminat a Scorpii 13 ad Sagittarii 21 mediam. Prima occidit Leonis quæ est in anterioribus pedibus; ultima, quæ est in extremitate caudæ. Culminat aliarum stellarum initio quidem occasus, Gemini pes dexter; et Anguiferi sinistrum genu, quasi semicubito citra meridianum positum: et Scorpii spondylus 1; postremo culminant Draconis borealius tempus; et quæ in medio tergo Sagittarii, quasi semicubito meridianum

antecedens. Occidit Leo horis et duabus hora partibus. Virgine occidente, zodiacus descendit a Leonis 27 parte ad Libræ 7; culminat a Sagittarii 11 ad Capricorni 4. Prima occidit ea quæ est in ala sinistra; ultima, quæ est in boreo pede. Culminant aliarum stellarum, initio quidem Ophiuchi secunda ab extremnitate 139 cauda. Item in Sagittarii laterculo antecedens obscuriorum, quæ in oppositis sunt angulis; postremo culminant, lucida, ques est in medio corpore Cygni; et australior succedentium in rhombo Delphini. Occidit Virgo horis 2, 12'. X111. Chelæ cum occidunt, descendit una zodiacus a Chelarum parte 17 media ad Scorpii 15; culminat a Capricorni parte 10 ad 28 mediam. Prior occidit stella, lucida quæ est in extremitate australis Chela; ultima, quæ est in boreali Chela. Cæterarum stellarum culminant, initio, maxime borealis ex iis, quæ sunt in ala dextra, novissime quæ in ore Equi lucida. Occidunt Chelæ hora 1, 15. Cum Scorpio cadente occidit una zodiacus a parte 13 media Chelarum ad Scorpii 6; culminat a Capricorni media 7ad Capricorni 22. Prior occidit stella quæ est in 3 spondylo, postrema borealior earum, quæ sunt in fronte. Reliquarum stellarum culminant, initio quidem earum quæ in ala dextra Cygni, media, quasi semicubito citra meridianum posita; et borealior earum quæ sunt in Capricorni genibus: novissime culminant, lucida in cauda Cygni media, et Capricorni præcedens lucidarum, quæ in cauda, a meridiano deficiens besse fere cubiti. Occidit Scorpius hora 1. Occidente Sagittario, descendit una zodiacus a parte Scorpii 3 ad Sagittarii 27 mediam; culminat a Capricorni 20 ad Piscium 5 mediam. Prima occidit lucida posterioris pedis; ultimna borealior earum, quæ sunt in sago. Cæterarum stellarum initio culminant quæ est in dextra manu Cephei; et quæ in flexu alæ sinistræ Cygni; nec non succedens earum quæ sunt in tergo Capricorni, meridianum circiter antecedens; novissime culminant, sinister pes Cephei, et quæ in umbilico est Equi. Occidit Sagittarius horis 3 XIV. Cum Capricorno descendit zodiacus a parte 2 Capricorni ad 24 mediam; culminat a media Piscium 11 ad Arietis 9. Prima occidit australior earum quæ in geniculis; ultima succedens earum quæ sunt in cauda. Reliquarum stellarum

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. III. nant, initio quidem obscurior earum quæ sunt in solio Cassiepeæ, et earum quæ sunt in Andromeda pectore, borealior: novissime culminant, sinister bumerus Persei, citra meridiem duabus circiter partibus cubiti situs. Occidit Capricornus hora 1 et duobus horæ partibus. Cum Aquario zodiacus occidit a Capricorni 18, media ad Aquarii 15; culminat ab Arietis 3 add Tauri mediam 7. Prior occidit stella, anteceders earum, quæ sunt in sinistra manu; ultima, succedens earum, quæ in urna. Reliquarum culminant, initio quidem, ea quæ est in harpe Persei nebulosa; et Andromeda pes sinister, paululum antecedens meridianum: item Arietis earum quæ sunt in capite, media; ultima vero, quæ est in Tauri scpula media, quasi semicubito meridianum antecedens, et Sucularum quæ est in rostro, semicubito fere collocata citra meridianum. Occidit Aquarius horis 2 1/8. Piscibus occidentibus descendit zodiacus ab Aquarii parte 23 ad Arielis 5; culminat a Tauri 17 ad Cancri 6. Prior occidit quæ est in rostro borealioris Piscis, culminat aliarum stellarum initio, quæ est in processu cornu dextri Tauri; et sinister humerus Heniochi, semicubito fere meridianum præcedens novissime vero culminant borealior earum, quæ in anterioribus Ursæ cruribus; iteın e quatuor circa nubeculam in Cancro sitarum occiκτου dentales duæ, necnon australior anteriorum Canis pedum. Occidunt Pisces horis tribus et semisse. PATROL. GR. XV. Cum Ariete zodiacus occidit a Piscium parte 29 ad Arietis 26; culminat a Geminorum 29 ad Cancri 29. Prior occidit stella, quæ est in anterioribus pedibus; ultima vero, succedens earum quæ sunt in cauda. Cæterarum culmninat initio, Canis in extremitate caudæ posita, semicubito fere citra meridianum, et quæ in medio australi latere Temonis; novissime, antecedens earum, quæ in posterioribus Ursæ pedibus, semicubito circiter an tecedens meridianum, et lucidarum in collo ac pe ctore Leonis a septentrionibus tertia, partibus cubiti duabus fere citra meridianum. Occidit Aries horis duabus. Cum Tauro zodiacus occidit ab Arietis parte 20 140 ad Tauri 26; culminat a Cancri 22 ad Virginis 7. Prior occidit stella, quæ est australior sitarum in præcisione quatuor; ultima, quæ est in extremitate sinistri cornu. Reliquarum culminant, initio quidem, australissima earum quæ sunt in collo, trium; quæ proximuæ sunt iis quæ ad septentriones objacent lucidæ; semicubito fere citra meridianum posita, novissime culminant, quæ in media sinistra ala Virginis, paululum meridianum præce86

dens: item parva in Coryi medio corpore. Occidit Taurus horis 4. Geminis occidentibus zodiacus descendit a parte 4 Geminorum ad 2 mediam Cancri; culminat a parte Virginis 17 ad Chelarum 22 mediam. Prior occidit stella, quæ vocatur Propus; ultima, quæ est in dextra manu succedentis Gemini. Reliquarum culminat initio quidem, Vindemiator et dexter humerus Virginis, semicubito fere meridianum præcedens; novissime culminat lucida, quæ est in' extremitate borea Chelæ, duabus cubiti fere partibus citra meridianum. Occidunt Gemini horis 2, per intervalla temporum. De distantia stellarum invicem XVI. Præter orientium et occidentium cum sideribus zodiaci partium doctrinam, usum insuper egregium habere mihi videtur, scire nos, quænam stellarum inerrantium horarum æquinoctialium intervallis deinceps invicem distent. Utilis enim ea res est ad horam exacte nocturno tempore colligendam: tum ad ecliptica lunæ spatia, et id genus cognoscenda reliqua, quæ ad siderum contemplationem pertinent. Quamobrem in eo circulo, qui per polos tropicosque describitur, stella est in extremitate caudæ Canis, atque in eo semicirculo, qui æstivum tropicum continet. Ab hac stella horario distat intervallo, quæ in processu colli Hydri posita est. Proxime eliam lucida in anterioribus genibus Ursae. Secundum horarium intervallum terminat stellula paulo plus cubitali spatio cor Leonis antecedens. Eadem stellula spondylum præcedit circulo, qui per polos ducitur, secundum horarium definiente spatium. Tertium horæ spatium circumscribit australior anıbarum, quæ ex utraque parte adjacent lucidæ, quæ est in lumbis Leonis. Quartam definit horam in Virgine stella, quæ est in angulo recto orthogonil trianguli, qui sub Cratere situs est, atque in lumbis est majoris Ursa, lucida, minus vicesima horæ parte citra ho quartæ limitaneum circulum. Quintæ horæ terminus est in media Virgine, si exacte loqui velimus, stella nulla; verum plus decima horæ parte deficit ab illo termino Vindemiator, et lucida in dextro humero Virginis. Sexta horæ limes est in æquinoctiali circulo quamproxime quidem in Centauro lucida succedens carum, quæ sunt in australissima parte thyrsi, quæque semicubito fere distant, ac medium fere Censauri pectus occupant. Item media earum, quæ sunt

HIPPARCHI AD PHÆNOMENA LIB. III. 18 in pede sinistro Bootæ, vicesima fere parte distans a sexta horæ limitaneo circulo. XVII. Inter punctum æquinoctii autumnalis, et hiberni tropici sex horariorum intervallorum primum terminat in circulo, qui medias Chelas pertransit, proxime quidem sinister humerus Bootæ et lucida in extremitate australis Chelæ, e quibus humerus haud multo amplius citra: Chela vero tricesima parte ultra est circulum illum, quem per polos transire diximus. Secundum horarium interstitium determinat, circa initium Scorpii, borealior lucidarum duarum, quæ in dextra sunt Ophiuchi, quæque in serpentis corpore post Ophiuchi dextrum genu sitæ sunt. At præcedens lucidam Coronæ tricesima fere horæ parte citra circulum est per polos transeuntem. Similiter etiam media lucidarum trium, quæ sunt in fronte Scorpii Tertiam definit horam circa medium Scorpium stella, quæ in dextro humero est Ingeniculi: et quæ est in ejusdem crure dextro, tricesima circiter horæ parte ad orientem declinans. Quartæ horæ limes est circa initium Sagittarii lucida in femore sinistro Ingeniculi et lucidissimæ, antecedentesque 141 de quatuor in laterculo minoris Ursæ; tum borealior earum, quæ sunt in Ophiuchi dextro humero. Quintam horam determinat circa medium Sagittarium, succedens trium in capite Sagittarii, tricesima circiter horæ parte ad orientem declinans. Sexta horæ terminus est in circulo, qui per solstitialia puncta transit, quam proxime borealior e lucidis tribus, vicesima circiter horæ parte citra circulum posita. XVIII. In eo quadrante, qui ab hiberni tropici puncto ad æquinoctium vernum pertinet, e sex horariis intervallis primum terminat in Delphino borealior antecedentium in rhombo, et antecedens earum, quæ sunt in dorso Capricorni. Secundum horarium intervallum definit çirca initium Aquarii, lucida quæ in ore est Equi, et australior antecedentium dextri humeri Cephei. Tertiæ horæ limes est circa medium Aquarium, media trium stellarum, quæ sunt in capite Cephei in directum positæ; nec non borealior duarum, quæ sunt in Equi collo, tricesima circiter horæ particula circulum, qui per polos transit, antecedens. Quartam horam definit circa Piscium initium australissima earum quæ sunt in dextra manu Andromedæ, vicesima parte fere citra eum circulum posita, qui per polos transit. Quintum horarium intervallum circa medios Pisces definit ea, quæ est in medio corpore Cassiepex, quæ a capite tertia numeratur.

Sextam horam terminat proxine ab circulo isto, qui per æquinoctialia puncta, polosque describitur, quæ summitati ejus, quæ supra Arietem sita est, imminet, et antecedens lucidarum trium, quæ sunt in capite Arietis, quæ vicesima circiter horæ parte citra circulum locatur. In eo quadrante, qui ab æquinoctii verni puncto ad æstivi tropici punctum porrigitur, primum intervallum horarium terminat lucidissima earum, quæ sunt in Gorgonio, quod sinistra gerit Perseus. Secundum intervallum terminat circa initium Tauri succedens trium directa serie positarum e quinque stellis, quæ circa dextrum Persei genu. Tertii intervalli limes est circa medium Taurum, earụm quæ sunt in pelle, quam Orion sinistra tenet, quarta, et septima. Item splendida in mediis Tauri cornibus, quæ cum lucidis extremorum cornuum triangulum propemodum æquilaterum facit. Quartam horam definit circa Geminorum initium succedens parvarum, et lucidarum duarum, quæ recto cornu ad orientem in directum positæ sunt quæ et in Orionis collorobo, ac borealiori termino sunt. Proxime vero quartam horam terminat austfalior lucidarum duarum, quæ sunt in Leporis medio corpore. Quintum horarium spatium terminat circa medios Geminos lucidarum trium, quæ in genibus sunt Geminorum, media; quæ tricesima circiter horæ parte præcedit circulum per polos transeunLem, necnon lucida posteriorum Canis pedum. Cor. f. ERATOSTHENIS ALIAS HIPPARCHI AD ARATI PHÆNOMENA 142 I. Apparentium enarrationem instituere sic oportet, ut ad meridiem obversa sphæra, oppositæ habeantur Ursæ, ortus ad dextram sit, occasus ad sinistram. Naturalis porro spheræ mundi positus est ejusmodi, ut in tropico æstivo culminet Gancer; Chelæ in æquinoctiali horoscopum teneant; Pseudepigraphus hic libellus; nam neutrius est.

INCERTI AD ARATI PHÆNOMENA. Aries in occidente versetur; Draconis caput cumbat horizonti. Hoc enim ab horizonte circumscribitur. Verum hic in exponendis Arati Phænomenis sphæræ positus observatur, ut in hiberno tropico culminet Capricornus; in æquinoctiali ad ortum sit Aries; ad occasum Chelæ; Draconis caput supra horizontem respiciat; ubi Miscentur occasus, et ortus invicem. Habet et polos duos: arcticum, qui totus mis est, ac boreus etiam appellatur; antarcticum, qui nunquam apparente circulo continetur, et stralis dicitur. Habet vero circulos majores quatuor præter horizontem: quos jam diximus esse diauum, æquinoctialem, zodiacum, lacteum. nores item quatuor: arcticum, qui totus apparet, in eoque quatuor insunt asterismi, Ursæ duæ, pheus pectore tenus, et Draco; æstivum tropicum cujus pars supra terram major exsistit, minor sub terra. Atque is signa octo complectitur, Booten, Coronam, Ingeniculum, Fidiculam, Cassiepeam, Aurigam, Cygnum, Perseum. Hibernus tropicus majori ex parte sub terram deprimitur; minorem supra terram attollit. In eo sunt constellationes sex: Eridanus, Argo, Centaurus, in quo Fera, Ara, Piscis magnus australis non apparens. Equinoctialis circulus ex æquo supra infraque terram situs est; in eo signa sunt duodecim Equus, Ophiuchus, in quo Serpens est: Hydrus, in quo continetur et Grater: Corvus, Procyon, Aquila, Delphin, Orion, Sagitta, Delwton, AndroΚῆτος, Imo Luo meda, Lepus, Cetus, Canis. Ita colliguntur universe signa tria et viginti; præter insignes stellas octo, quæ in illis collocata sunt, velut in Boote, Arcturus, in Auriga Capella et Hædi; in Tauro Pleiades et Hyades; in Virgine Spica, Vindemiator; in Cane Sirius, et si quæ sunt ejusmodi aliæ. Zodiacus signis duodecim distinguitur, quæ sunt. Cancer, Leo, Virgo, Chela, sive Libra; Scorpius, Sagittarius, Capricornus, Aquarius, Pisces, Aries, Taurus, Gemini. Colliguntur signa in totum tria et viginti. Planetæ præterea stellæ sunt præter lunam ac solem, quinque: Saturnus., Jupiter, Mars, Venus, Mercurius. Apparentium expositionem eo ordine tradidit. Aratus, ut a septentrionibus exorsus, borealia circum omnia comprehenderet, usque ad zodiacum hinc ab Orione rursus auspicatus, quod ea lucida sit stella, reliqua pertexeret. Porro quæ a zodiaco sunt deinceps ad antarcticum, australia omnia dicuntur. Exinde ad alia transit Aratus. His animadversis nunc ad eos circulos veniemus, qui sphæram secant, et signa, quae ab illis secaltur. Item de illorum eoortibus et cooccasibus dicemus, nihil ut, quod quidem 143 ad constella-.

APPENDIX AD EUSEBI CHRONICON …. tiones attinet, in praeteritis relinquatur. Sed illud ante non ignorandum est, Aratum istorum omnium explicationem pingui, ut aiunt, Minerva hoc in poemate instituisse; nec in omnibus satis accurate esse versatum: quædam omisisse, quæ in sphaera considerantur. Ego vero quæ ab illo prætermissa sunt reponam, ne quid ad hujus integritatem argumenti desideretur. Trifariam porro divisæ sunt sententiæ de coortibus et cooccasibus. Quidam enim eorum tractationem accommodasse putant Aratum ad signi orientis initium; quidam ad ortum medii signi; alii ad absolutum totius exortum. Hoc vero consistere non potest. Nam a principio ad finem zodiaci circuli ortus signorum occasusque peragrat, quemadmodum in sphæra licet intueri. Sunt igitur quæ secantur imagines 57. Arcticus itaque circulus secat imagines duas Bootæ medium cubiti flexum, et Cephei pectus; hunc vero circulum omisit Aratus. Estivus tropicus secat imagines decem: Heniochi genua, Ophiuchi humeros, Serpentis collum, caput Avis et cervicem, ungulas Equi, Persei sinistrum humerum cum sinistra tibia, dextram Andromedæ manum, capita Geminorum, Cancrum medium, Leonem per medium.., humeros Ophiuchi, collum Serpentis. Equinoctialis circulus transit per imagines quindecim: Equi caput et cervicem, Ophiuchi genua, Hydri collum, Craterem, Corvum, Orionem medium sinistrum, Piscis caudam, medium Arietem, Tauri " genua, Virginis pedem, Chelas medias, Scorpii partem. Omissus est Procyon. Tropicus hibernus decem signa dividit: Eridanum fluvium, Argus navis puppem, Centauri interscapilium, Canis majoris posteriores pedes, Ceti caudam, Leporis medium, Scorpii aculeum, Sagittarii arcum, Capricornun medium, pedes Aquarii ita quatuor sunt secantes circuli; signa vero, quæ ah illis secantur, duo et triginta. Quænam cœlestes imagines una cum duodecim 20diaci signis ortus occasusque faciant. II. Cum duodecim zodiaci signis cœlestes asterismi in hunc modum oriuntur et occidunt. Oriente Cancro, Orion totus exoritur. Orionem appello, quem vulgus nominat: qui primum oritur mense Julio. Canis vero circiter Augusti septimo. Hæc est splendida stella, quæ in maxilla Canis cernitur, ac fixas omnes magnitudine superat item fluvius Eridanus. Occidit autem Corona, et Piscis dorso tenus, Ophiuchus ad humeros usque, Serpentis collum, Arctophylax totus fere. Leone oriente, totus. emergit Procyon, Lepus, Hydri caput, Canis anteriores pedes. Occidunt reliquæ partes eorum quæ cum Cancro cœperunt oc * ' f. inl. * Mendosus locus.

INCERTI AD ARATI PHÆNOMENA. casum facere, Corona, Ophiuchus, ejusque Serpens, Pisces, Cetus, Ingeniculus totus, excepta sinistra tibia. Oriente Virgine Hydrus oritur usque ad Craterem, majoris Canis posteriores pedes, Argus carinæ puppis. Occidit Fidicula, Delphin, Sagitta, Cygnus cauda tenus, Eridani fluvii anteriores partes, Equi caput et cervix. Orientibus Chelis Bootes totus exoritur, Argo navis integra, Hydrus, Crater, Corvus, Ingeniculi tibia dextra usque ad genu, dimidia Corona, extremitas cauda Centauri. Omissus est Crater et Corvus. Occidunt, Equi reliquum, Avis majoris cauda, Andromedæ caput, Cetus cervice tenus, Cephei capat, humeri ac manus. Cum Scorpio dimidia pars altera Coronæ oritur, Hydri cauda, Centauri corpus et caput, necnon Fera, quam dextra manu prehendit, Ophiuchi caput, manus, primusque flexus, Ingeniculus totus, præter caput et sinistram manum. Occidunt vero Fluvius totus, Orion totus fere, Ceti cervix, Andromeda, Deltoton, Cassiepea, Cepheus a capite ad lumbos. Omissum est Deltoton.. Oriente Sagittario oritur Ophiuchi corpus, reliquum Serpentis, Ingeniculi caput cum sinistra manu, Fidicula, Cepheus. Occidunt Canis totus, Orion, Lepus, Heniochus, excepta sinistra tibia et manu, in qua sunt Capella et Hædi, Perseus, excepto pede sinistro, puppis Argus, et Procyon. Cum Capricorno oritur Aquila tota, Sagitta, Ara, Delphin, Cygnus. Occidunt Heniochi reliqua, caput 144 scilicet et sinistra manus, in qua Capra est, et Hædi, Argo tota, Hydrus Cratere tenus, Centauri posteriores pedes. Oriente Aquario oritur Equi caput, cum anterioribus pedibus, et Cassiepea prætermissa. Occidunt posteriora Centauri, necnon Hydrus, et Crater usque ad Corvum. Omissus est Crater. Piscibus orientibus, australis Piscis non totus exoritur, et Andromedæ pars dextra. Totus Centaurus occidit, Hydrus, Corvus, Crater. Cum Aries oritur, caput Persei cum humeris oritur, Andromeda sinistra pars. Deltoton. omissum est. Occidit Ara et Arctophylax. Cum Taurus oritur, Perseus totus exortum facit, item Aurigæ sinistri pedis extremitas, et sinistra manus, in qua Capra sunt et Hædi, Ceti cervix et cauda. Occidit Arctophylax cum Arietis parte prima. Cum Geminis oritur fluvius Eridanus, Cetus, Orion, Occidit Ophiuchus genibus tenus. Hæc fere sunt quæ ad rudem informationem de sphæra dicenda fuerunt. Illud consequens est, terram rotunda constare forma, quam medius pertransit axis, et eam immobilem coercet: cujus extrema per utrumque polum, borealem australemque trajecta sunt.

AD ECSEBI CHRONICON APPENDIX. Zouz sunt in ea quinque: septentrionalis, quæ & tota sublimis est, inhabitabilis, frigoribus infesta, Saturnique propria; æstiva, cujus pars supra terram major eminet, minor sub terra deprimitur. Ea est habitabilis undiquaque, temperata, Jovi dicata; æquinoctialis, cujus pars æqualis infra supraque terram exstat, exusta, Marti peculiaris; hiberna, cujus major sub terra pars, supra terram minor exsistit, in orbem habitata; temperata, sacra Veueri; australis non apparens, alsiosa, inhospita, Mercurio dicata. Arctica zona constat scrupulis sexagesimis 6; zuinoctialis 8: habet ab utraque parte æquinocialis circuli; hic enim mediam ipsam dividit per totam sphæram; æstiva scrupula 5 obtinet; antarctica 6. ltaque superior ambitus terræ scrupula colligit tricena; totidem inferior. Totus ergo ambitus sexaginta scrupulis constat. Sexagesimo cuique scrupulo stadiorum 4,200 competunt. Colliguntur stadiorum in tota terra 250,000. De iis quæ in sublimi cernuntur. M. Ex aquis quæ in terra sunt, exhalationes oriri dicuntur: quarum altera est humida et vapida; altera sicca et fumida. Prior abundans et coacta, nubes: mutata, pluvias et imbres elicit, ac ventos, qui natura sua indidem oriuntur. Est autem nebula nubes aquarum sterilis, sive vapida exhalatio. Caligo, atra nubes et plena. Serenitas aer innubis et liquidus. Obscuritas, aeris densitas incomposita. est nubes tenuissima, bumore vacua. Ros est humor puriori allapsus ex æthere, ex tenui materia consistens. Stilla aqua est minutatim in terras irrorans. Pluvia est stilla densior, et jugis. Imber, exigua collectiones aquarum e nube mutatione factæ. Glacies est aqua concreta. Pruina, ros non penitus compactus. Nix, pluviarum stilla in nube concreta. est nis tenuiter cadens. Grando, imber est concretus. Sicca autem exhalatio cum a frigore propellitur, ventos efficit. Incidens eadem et inflammata fulmina gignit; quando confertim erumpit, nondum accensa penitus, turbines igneos, at nullo modo succensa, typhones. Cum est solutior, ecnephias lacit. Caeterum fulmen, prester, et typhon incumbens dicitur. Hæc paucis ac compendio perstrinxisse sufficiat. Nunc ad sequentia pergemus. De mundo. IV. Mundus est compages ex cœlo terraque, et iis naturis coagmentata, quæ utroque continentur.Coœlum est id quod omnia quæ sunt, præter seipsum, complectitur. Æther est tenuissima substantiæ diffusio, guapte natura calida et splendida; ac primigenia lux, neque ab altera participata. Aer est substantia levis et caliginosa, quæ communicatum F. * Hic locus depravatus et mutilus.

INCERTI AD ARATI PHENOMENA. aliunde calorem, ac lumen.. ex æthere pactum qui cum splendidus igneusque sit, nullo tempore conquiescit, sed in orbem perpetuo movetur. Polos appellant loca quædam in sphæræ vertice: axem vero, spiritum qui sphæram mediam pervadit, hoc est lineam 145 rectam. Circulos nominamus in cœlo: zonas in terra. Coluri sunt sex. Sed hi sunt maxime necessarii: meridianus; et qui medium secat. Atque bi quidem intelligentia sola, non reipsa consistunt. At lacteus circulus sensu quoque percipitur. Porro quem circulum secare medium diximus, idem et horizon dicitur. Horizontem vocamus, qui sphæræ partes eas, quæ videntur, separat ab iis quæ minime videntur; isque inter maximus annumeratur, secans zodiacum, et vicissim ab eo sectus. Sunt autem universe circuli sex, qui dodecatemoria distinguunt ac determinant. Dodecatemorium est segmentum quodlibet eorum quæ sunt in zodiaco. Quid intersit astrum inter et stellam. V. Differt astrum a stella. Est enim illud imago ex multis stellis effigiata; hæc vero simplex, et unica descriptione constans. Cæterum sol contra atque cœlum agitatur, adeo ut duplicem motum habeat alterum communem cum mundo, peculiarem alterum. Habet autem aestivus dies, quando sol obtinet, in Grecia, nox vero duas quintas; at hieme contra sese res habet. Sidera vocantur, quæ bis eadem nocte cernuntur. In australi nihil apparet ejusmodi. Quot sint stellæ. VI. Stellas omnes Hipparchus asserit esse 1080 quæ nimirum constellationes apparentes eliciunt. Opposita signa sunt: Aries, Chelæ; Taurus, Scorpius; Gemini, Sagittarius; item Capricornus Cancro, Leoni Aquarius, Virgini Pisces. De figuris lunaribus. VH. Illuminatæ lunæ effigies ista sunt. Cornicu lata dicitur, quando illius ambitus lineis continetur. Dimidiata vero, cum Æquidistantes appellantur in mundo, qui eumdem habent cum sphæra ipsa polum qui quidem cum polis comparati, recti nominantur. Obliqui sunt, quorum plana inclinantur ad rectos, et æquidistantes. Cum autem infinitis modis excogitari possint in triplici differentia circuli, intelligendum est, eos duntaxat a mathematicis adhibitos fuisse, qui ad illarum rerum contemplationem utilitatis aliquid afferrent. Paralleli sunt, arcticus, æstivus tropicus, et antarcticus. Arcticus alias semper apparens vocatur, quod perpetuo videatur, nec unquam occiConcurrunt pro regionum varietate dat..... f. f. f. f. Hæc mendose. etc.

verticali puncto ad austrum, vel aquilonem longius abscedente. Tropicus circulus sic informandus animo est, tanquam sol in aestivo solstitio positus parallelum istum a se descriptum sensibus objiciat: æquinochialis ideo dicitur, quod noctibus dies exæquentur, cum ad eum circulum secundum sensum sol accesserit; hibernus tropicus vocatur, quod eum circulum sol attingens hibernum solstitium facit; antarcticus alio nomine nunquam apparens dicitur ex eo quod reipsa contingit, ut nullo modo videatur. Obliquorum duo sunt, qui in sensus incurrunt, zodiacus et lacteus; at horizontes sola mentis cogitatione constant. rectis coluri nomen ex eo sortiti sunt, quod mutili sint, nec integri cernantur in conversione sphæræ. Æquinoctialis inde dicitur, quod in eo æquinoctia contingant. Omnes isti recta et æquidistantes incumbunt; obliqui vero ab re ipsa vocabulum adepti sunt. Cum autem sphæræ similis figura sit mundi, et ad eum comparata terra centri rationem habeat; quæ per ipsorum medium trajecta cogitatur recta linea, quam circum manentem. et immobilem mundus vertitur, axis appellatur, cujus extrema poli nominantur: quæ quidem extrema nonnulli parvas esse stellas dixerunt; alii puncta cogitatione constantia, quæ est Arati sententia. Horum polorum alter sublimis est, nobisque conspicuus; alter minime a nobis cernitur. Prior cuni semper apparens, tum boreus appellatur; posterior semper occultus et australis. Jam circuli cum innumerabiles cogitentur in mundo, alii sunt, quos parallelos vocant, alii per polos transeunt, alii finitores, obliqui alii sunt. Paralleli quatuor sunt, qui eosdem cum mundo polos habent. Obliqui, qui non 146 eosdem habent..... per polos circuli vocantur. Quidam in circumferentia sua mundi polos continent; iidemque coluri, et meridiani præterea vocantur; finitores sunt, qui apparentem. mundi partem separant..... hoc est eam, quæ supra terram est, ab ea quæ infra terram conditur. Hi porro mutantur, pro eo ac verticale punctum aliud est, qui est polus horizontis. Aratus vero, qui ad inclinationem Græciæ phæ nomena sua comparavit, novem tantummodo circulorum meminit, e quibus octo sola cogitatione consistunt; unus majori parte sensibus objicitur, qui lacteus dicitur. Nam et in ipso suus inest cogitationi locus. Ex iis circulis paralleli sunt quinque: arcticus, aestivus tropicus, æquinoctialis, hibernus tropicus, antarcticus; obliqui sunt duo, zodiacus et lacteus, qui contrario invicem situ per tropicos oblique sinuantur; per polos trajiciuntur duo: meridianus et horizon. Horum omnium c mi sunt, æquinoctialis et obliqui, necnon per f. 18 Hac mendosa sunt.

INCERTI AD ARATI PHÆNOMENA. polos producti. Dicuntur autem maximi, quorum diametri cum invicem, tum mundi diametro sunt æquales, et quorum idem est mundique centrum. Rursus ille qui per media transiens signa dicitur, in zodiaco medio positus, heliacus, et eclipticus appellatur; heliacus, quod ipsum sol itinere suo peragrat, eclipticus quod in eo sol ac huna defectus patiuntur. Ad hæc inter parallelos arcticus ita nominatus est, quod ad arctoas mundi partes accedat; stivus tropicus, quoniam cum sol in eo versatur, initio Cancri, quando vertici nostro potissimum imminet, estivas conversiones efficit. Aquinoctialis ideo vocatur, quia sol in ipso facit æquinoclia duo: vernum, circa Arielis initium; autumnale, circa Chelarum initium. Hibernus tropicus est, in quo, circa initium Capricorni, sol ab vertice nostro longius abscedens (hibernas conversiones facit antarcticus æqualis arctico ad australem polum collocatur; qui autem per polos ducti vel obliqui dicuntur, ab situ nomen acceperunt. Zodiacus ideo vocatur, quod in eo duodecim zodia, hoc est constellationes animalium, effigiatæ sunt cujus in medio qui collocatus est circulus tropicos in uno puncto contingit. Nam in æstivo tropico Cancri est initium, in hiberno, Capricorni. Lacteus circulus a colore sic dicitur: quippe candidus apparet, ac per tropicos obliquo et ipse tractu ducitur, quamvis paululum citra lectitur. Meridianus est, in quo finitorem ad polos secante, et in duos semicirculos dividente; quorum unus ortivus, alter occiduus dicitur, meridiana momenta contingunt. Hujus pars dimidia supra terram est; sub terra dimidia pars altera. Idem et per polos bifariam ab horizonte dividitur: quemadmodum a parallelis horizontem ipsum secari diximus: nam arcticus, minimus cum sit, totus supra terram eminet..... ob inclinationem mundi secundum Græciæ clima, attingente ipsum inferiore ambitu.. vice versa totus sub terra delitescit. Equinoctialis circulus maximus, ac parallelorum medius, dimidia sui parte supra terram attol litur, bifariam ab horizonte divisus, altera dimidia parte sub terra deprimitur. In has vero partes duas duobus in punctis secatur: quorum in uno Arietis est initium, in altero, Chelarum. Tropici æstivi amplius dimidio ab horizonte intercisum supra terram assurgit, reliquum sub terram absconditur. Contra se habet hibernus tropicus. Ambo isti ut minores maximis sunt, sic minimis majores. Post maximos æquales sunt invicem, tropicus æstivus hiberno, et arcticus antarctico quippe ab æquinoctiali distant æqualiter: qui centrum continent. Qui autem circuli ex æquo remoti sunt a centro, sunt æquales invicem. Etenim si meridianum circulum in 360 partes distribuas, erunt a polo mundi ad arcticum circulum, partes "f. f. f. f. Videtur legen Leg. Moυ dum.

Hinc ad aestivum tropicum, ab hoc ad æqui noctialem inde ad antarcticum, a quo ad polum australem Hæ sunt partes supra terram emergentis hemisphærii: reliquæ alterius sunt sub terra conditi. De astris. Vill. Astrorum alia fixa, alia errantia vocantur fixa dicuntur, quæ in mundi superficie non moventur, sed eumdem ordinem inter se perpetuo servant. Errantia sunt sol et luna, ac cæteri planetæ quinque. Ex his enim sol... in uno zodiaci circuli loco moventur, stationem faciunt.... repedantes ad permeantem media signa circulum: et ad septentriones, aut 147 meridiem, æqualiter ad utrumque deflectentes. Inerrantium stellarum aliæ ad aquilonem a zodiaco circulo recedunt: ad austrum aliæ. Dicuntur autein boreales partes, dextra, superioresque: ut quæ sublimiores exsistant australes, sinistra, et inferiores. Jam vero cum mundus ab ortu moveatur in occasum, contrario motu planeta nihilominus agitantur: ac propter conversionis mundi celeritatem, itidem ut inerrantes in orbem cientur De zonis. IX. Parallelis circulis zonæ quinque subjecta sunt borealis, quæ tota supra terram eminens est, inhabitabilis, alsiosa, Saturno dicata; sexagesima scrupula sex patens, ac stadiorum 25,200; nam scrupulo cuique stadia competunt 1,200 [imo 4,200]; æstiva, cujus major pars supra finitorem extollitur; temperata, in qua regio nostra sita est; attributa Jovi, scrupulorum quinque, stadiorum 21,000; æquinocialis æqualem supra, infraque horizontem obtinens partem, inhabitabilis est, exusta, Martis propria, amplitudine scrupulorum octo, hoc est ab utraque æquinoctialis parte quatuor; hic enim tam ipsam, quam totam sphæram mediam dividit. Habet stadiorum 33,600; hiemalis contra atque æstiva majori sui parte sub horizonte latet, habitabilis, temperata, dicata Veneri, scrupulorum quinque, stadiorum 21,000; australis, quæ tota delitescit, inhabitabilis, frigida, ad Mercurium pertinens, scrupulorum sex, stadiorum 25,200. Colliguntur ambitus terræ supra finitorem, scrupula 30, stadiorum vero Cæterum qui in eodem degunt hemisphærio boreales australesque, dicuntur antichtones, qui in duobus hemisphæriis supra infraque terram, antinodes. Catalogus scriptorum, qui Aratum commentariis suis illustrarunt. Attalus Rhodius. Aristarchus Samius. Apollonius geometra. Antigonus grammaticus. Cor. Imo Postulat ratio Imo Cor.