(D. LE NOURRY, Apparatus ad Bibliothecam maxinam, Parisits, 1703, in-folio, p. 1.) Quam pauca supersint scriptorum primi Ecclesia sa culi opera; cur Deus plura interire permiserit; et quid in hac dissertatione tractandum sit. Plurima quidem veterum primi Ecclesiæ sæculi Patrum exstant opera, in Bibliotheca nostra Lugdu nensi promiscue edita; sed nulla sunt, aut certe paucissima, quæ veros genuinosque tantæ antiqui tatis characteres præ se ferre invictis argumentis demonstrentur. Septem quippe Ignatii, episcopi An tiocheni et martyris, epistolæ, ab eo, uti ostende mus, dubio procul sunt profecta; at illæ eædem non ante octavum secundi sæculi annum in lucem prodierunt. Ad primum vero Ecclesiæ sæculum per sinere nobis videntur cum Barnabæ apostoli Epi stola, tum etiam tres Pastoris, seu Hermæ libri; veremur tamen ne eæ quibus id assequimur, con jecturæ, quantumvis firmæ sint et solidæ, iis non probentur, qui nec præconceptas opiniones possunt unquam deponere; nec vinci volunt, nisi demon strationibus invictissimis. Porro autem quamvis omnibus id esset persuasum, duæ tantum nunc su peressent scriptorum primi hujus sæculi lucubra tiones. His autem quod adjungatur, nihil fere aliud restat, nisi prima ac forsan secunda Clementis Ro inani Epistola, quæ cum in Bibliotheca nostra Lug dunensi non sint excuse, nullus de iis erit nobis hoc in opere dicendi locus. qui cum Christo, carne nostra induto, conversati sunt, longum in tempus vitam produxerint, eosque qui sæculo secundo floruerunt, habuerint discipu los. Hos ergo sacris doctrinæ Christianæ præceptis et dogmatibus, quæ illi a Christo ipso acceperant, potuerunt imbuere: nec aliis Ecclesia indiguit do ctoribus, queis, tanquam canalibus, eadem dogma ta voce et ore, sine scripto, de manu, ut aiunt, in manum ad nos transmitterentur. Denique hac tot tantique pretii scriptorum jactura docemur, non aliud divinæ Providentiæ fuisse consilium, nisi ut ii sanctissimi scriptores, qui omnes plerique san guinem pro Christiana fide tuenda, et propaganda fuderunt, illam sanguineis effusi cruoris guttis al tius, quam charta, calamo el atramento, animis hominum inscriberent, infigerentque. Cum autem paucissima sint Patrum primi Eccle siæ sæculi opera, illa sane eo pluris æstimanda sunt, quo majorem iidem Patres et merito suo, ct. sua cum Christo ejusque apostolis consuetudine ac familiaritate sibi conciliaverunt auctoritatem. Qua propter ut germana eorum scripta a spuriis et sup posititiis queant facile discerni, singula quæque ad severiores criterii regulas, studiose diligenterque in sequentibus dissertationibus examinabimus. Sed prius de iis quæ ad illos scriptores generatim ac universe pertinent, hac in dissertatione disputan dum est. Ostendemus itaque quod eorum ingenium, quæ studia, quæ occupationes, quæ occasiones eis ad scribendum fuerint, quos prostraverint Chri stiani nominis et doctrinæ hostes, ac tandem quæ fuerint scholæ seu loci publici, in quibus ii Chri stianam didicerint fidem, vel alios ipsimet eam edo cuerint. Quod fuerit scriptorum primi sæculi ingenium, qua studia, occupationes el occasiones ad scribendum. Mirum sane, ac forsitan incredibile nonnullis vi debitur, quod tam pauca ad nos pervenerint primæ Christianorum ætatis opera. Extra dubium namque est plures hujusce temporis scriptores varia edi disse opuscula, epistolas, tractatus vel alias hujus cemodi lucubrationes. Qua ergo Dei providentia, inquies, fieri potuit, ut tam pretiosa divinorum ho minum monumenta, quae primi esse debebant tra ditionis nostræ canales, penitus interierint? Verum his querimoniis cito modum impones, si aliunde Extra controversiam est illos eo potissimum om damnum illud, quantumvis lugendum, plene resar- nes ingenii sui nervos contendisse, omneque stu citum intelligas. Etenim omnes novi fæderis libri dium et operam consumpsisse, ut Evangelium Chri scripti sunt hoc sæculo; atque eo plurimum adulto, sti omnibus annuntiarent; ac demonstrata Chri et pene labente, Joannes apostolus Evangelium, stianæ religionis veritate, iis persuaderent eam so Apocalypsinque suam publicavit. Quid quod et ea- lam, cæteris omnibus repudiatis, esse amplexan dem Dei providentia factum est, ut iis acerbius in dam. Hinc Judæos variis convincebant argumentis nascentem Ecclesiam sævientium persecutionum Christum esse illum tandiu, tantoque ardore ab eis temporibus, plures cum ex apostolis, tum ex iis, exspectatum, Messiani, verumque Peum, et Patris

æterni Filium; tunc vero completa, quæ de illo a peccata, vel nascentes, jamque irruentes abusus ca prophetis prænuntiata fuerant, oracula; ac Moysis legem, cæremonias, et sacrilicia ab eo fuisse re seissa et abrogata. stigatione paterna coercebant, corrigebantque. Alii denique ne simplicioves quorumdam animi corrum perentur, in perversas doctrinas, erroresque nefa rios, ac nascentes hæreses stylum verterunt. De hæresum primi sæculi ortu, progressu, et interi tu, earumque expugnatoribus; ac primum de ha resi Simonis Magi. Verum enimvero adversus divinos Christianæ fi dei assertores ab ipso orientis Ecclesiae initio ex erebi faucibus emerserunt stupenda variarum hæresum monstra: atque ut prudenter monet Theodoretus' Cum diabolus hominum perniciem siliret, non exspecta Paganis autem et idolorum cultoribus ibant per suasum fieri non posse, ut plures sint dji, sed unum tantummodo esse Deum coeli et terræ, rerumque omnium creatorem; Christum vero unicum ejus esse Filium, ita a Patre genitum, ut unus idemque cum eo sit Deus. Ilunc, ut homines redimeret, hu manam assumpsisse carnem, ipsumque, quo magis falsorum numinum cultus infandis sceleribus ob stenitatibusque abominandis erat conspurcatus, co puriores sanctioresque et vitæ instituendæ et ado randæ divinitatis leges hominibus constituisse. Por-vit, ut apostolorum prædicatio invalesceret; sed cum pri ro autem etsi Christus ab impiis perduellibusque Judæis morti fuerit traditus, scriptores tamen no stri luculentissime ostendebant illius divinitatem innumeris, quæ ipse ediderat, quæque ipso nascen le, moriente, atque a mortuis resurgente contige rant, miraculis fuisse perquam invictissime demon stratam. His addebant nos post ipsum a mortuis aliquando esse suscitandos, ac secundum vitæ no stræ opera aut suppliciis æternis afficiendos, aut sempiterna donandos felicitate. Quam quidem du ctrinam miraculis, a se quoque editis confirmatam, fuso sanguine plerumque consignabant. Quos tandem ad Christianam fidem recens ad duxerant, hos primis nova legis præceptis erudie bant, informabantque qua ratione post abjectam Juda:orum paganorumve religionem uni Deo ser viendum. Tum deinde eos docelant quid singulis quibusque esset præstandum, ut genitalibus bapti smi undis Christo consepulti, et cum eo resurgen tes, nova gratiæ vita, peccatis amplius non mori turi, renascerentur. Post susceptum divinæ regene rationis sacramentum, secretiora fidei nostræ adyla eis reserabant clara et accurata eorum omnium, quæ alios celabant, cum mysteriorum Trinitatis et Incarnationis, tum sacramentorum ac præsertim Eucharistiæ expositione. In primis autem illos hor tabantur, ut in tradita fide constantes permanerent, ac pro ca tuenda quælibet perferrent genera tor mentorum. Quibus sane tormentis si vita eis eriperetur, 'id nonnulli litteris mandabant. Scribebant vero alii aliorum virtute el merito præstantiorum historiam, itinera, pericula, labores, certamina, passiones, supplicia, et omnia eorum martyrii acta. Alii statu ta et canones, ab apostolis eorumque successoribus ad doctrinæ explicationem, informationemque mo rum sancita, scriptis tradebant; alii datis ad quos dam Christianos, aut episcopos, aut Ecclesias litte ris, illos accendebant ad tyrannorum persecutiones patientissime tolerandas; vel graviora quorumdam Prefat. lib. Hæret. Fab. Haret. Fab. lib. 1, cap. 1. cis citat. mum illi terram colere, et pietatis semina spargere cœpe runt, hic interim seminavit zizania, id est schismata et hæreses. Contra hæc errantium hominum portenta, quæ non minus, quam persecutores, crudele et exi tiosum Ecclesiæ bellum intulerunt, quandoque pa lam et aperte, quandoque tectius, et occultius de certarunt scriptores nostri. Quapropter ut eorum scripta, quibus hæreses satis obscure verbis non nunquam obscurioribus impugnantur, facilius pos sint intelligi, earumdem hæreseov ortus, progres sus et interitus breviter, sed clare et accurate ex plicandi sunt. Simon Magus primam inter Christianos, ut Ire næus, Eusebius 3, Epiphanius et Theodoretus * memorant, hæresim excogitavit, disseminavitque Ut magnis, inquit Eusebius, et admirabilibus Servatoris nostri apostolis par adversarius consiste ret. Qua ergo ratione Clemens Alexandrinus hanc hæresim non ante adultum sæculum secundum. et Marcionis ætatem ortum habuisse dixerit, omnino non videmus. Sed de hac Clementis opinione alibi disputabitur. Is porro Simon Gythis vico Samariæ oriundus, plura que miraculis et prodigiis omnino similia videbantur, magicis artibus patrabat. Sed post ex stinctum martyrio Stephanum, Philippus Samariam evangelii prædicandi gratia se contulit, ibique non falsa, ut Simon, sed vera edidit miracula. Quibus ab eodem Simone Mago cognitis, Christianam re "ligionem ille professus est, vel, ut ait Eusebius, simulavit se profiteri. Cum vero in baptizatos sacra Petri et Joannis manuum impositione Spiritum sanctum, omnibus plane aspectabilem, descendere conspexisset, pecuniam iisdem apostolis obtulit, ut eumdem Spiritum sanctum in alios transfunden di sibi facerent potestatem. Verum hac impia obla tione ab apostolis acri magnoque, uti par erat, animo confestim rejecta, Simon in eos, debaccha tus, rursum magicis artibus, erroribusque suis spargendis eo perniciosiorem dedit operam, quo ea Lib. 1 advers. Ilæres, Lib. 11 list. cap. 14. cap. 20. Hist. lib. 11 cap. 13. Hæres. 21 Lib. vi Stromat. Act vini, Ix et seq. 'Lo

omnia ficta Christiani nominis specie audacius ven- periculum, quod Christiani docebantur contemnere, ditabat. Qui autem fuerint Simonis errores ab antiquissi mis Patribus disces. Primum enim. ex Theodoreti post Irenæum testimonio 10: Docuit semetipsum esse, qui inter Judæos quidem, quasi Filius apparuerit; in Samaria autem, quasi Pater descenderit, et in re liquis vero gentibus, quasi Spiritus sanctus, adven tarit. Neque his repugnat in nova editione emen data Augustini narratio ". Secundo iidem Patres, nec non Philastrius, tra dunt Simonem sibi copulasse Helenam seu Sile nem Quæ initio quidem, verba sunt Eusebii", apud Tyrum urbem Phoenices publice in lupa nari prostiterat. Idem Simon, teste Irenæo, dice bat Hanc esse primam mentis ejus conceptionem, matrem omnium, per quam initio concepit angelos facere et archangelos..... a quibus el mundum fac tum esse dixit. Addit Epiphanius: Se summam esse Dei vim, scorlum vero suum Spiritum esse sanctum affirmare ausus est; atque eam ipsam esse propter quam, ut loquitur Irenæus, Trojanum contractum est bellum. Hinc ridiculas anilesque fabulas com mentus, asseverabat eos: Qui in eum et in Hele nam spem habebant... secundum ipsius gratiam sul vari et non secundum operas justas. Quod certe sec tatoribus suis sic ille tandem persuaserat, ut ima ginem ejus ad figuram Jovis, Helenæ vero ad figuram Minerva proni venerarentur, easdem suffimentis, sacrificiis ac libationibus colere non verentes. Simon præterea, auctore Epiphanio: Nomina quædam principatuum et potestatum commentus est celestesque globos varios.... nostrum porro hoc sæ culum ab nequitiae principatibus et potestatibus cum defecta conditum. Se vero, ut subnectit Irenæus, cum hominibus conversatum atebat, cum non esset komo; et passum, cum non essel passus. dicens indifferentem rem esse idololatriam. Imo nes ulla persecutio contra Simonianos unquam exorta est. Tertullianus "denique testatum facit Simonis sectatores quemdam angelis cultum, superstitione et idololatria infectum exhibuisse: Simoniane au tem magic disciplina, inquit, angelis serviens, utique et ipsa inter idololatrias deputabatur, et a Petro apostolo in ipso Simone damnabatur. Illud tamen Tertulliano, si hæc vera, uti refertur, fuerit ejus mens et sententia, adversari videtur, quod Simon ipse jactitabat se angelos creasse: seque e cœlo delapsum Ut angelos, cum male moderarentur mundum, corriperet. Sed nulli mirum esse debet, si homines a veritatis via perquam longissime ab errantes, secum ipsi aliquando pugnent, et inepte contra se dicant. Et re quidem vera Epiphanius Simonem ideo castigat, quod de angelis quædam secum pugnantia tradiderit: Quemadmodum vero nugarum suarum oblitus impostor, velut eorum quæ antea tradiderat, ignarus, se ipsum refellit. Nam cum dixisset angelos a se per intelligentiam suam procrealos esse, subjecit postea, ut eosdem illos la tere descendendo posset, figuram in unoquoque cœlo mulasse. Igitur latebat ideo, quod eos metueret. At qui quid eos, quos ipse condiderat, angelos impo stor ille metuebat? Simon errores suos publicavit primum Samaria ac in Judæa, deinde aliis in locis, oppidis et civita tibus, ac tandem Roma; qua in urbe animos ho minum ita sibi devinxit, ut ipsi tanquam supremo Deo summi adorationis honores fuerint decreti, et Claudio imperante, statua eidem erecta in in sula Tiberina inter duos pontes, cum hac inscriptione Simoni Deo Sancto. Narrant tamen recentiores quidam scriptores pontificatu Gregorii decimi tertii inventam hujusce statuæ basim lapideam cui hæc inscriptio incisa erat: Semoni Sanco Deo Fidio sacrum, id est ut ipsi aiunt: Herculi, nor Simoni. Inde autem concludunt Justinum, primi genium erroris illius fontem, ob Latinæ linguæ im peritiam a Simonianis deceptum, tradidisse hanc fuisse Simonis Magi statuam. Sed scriptoribus illis omnino probandum erat basim illam, quæ his ten Docebat insuper Legem Moysis non a Deo, uti mur Epiphanii verbis, sed a sinistra quadam intel ligentia profectam; ati neque prophetas a bono Deo, sed ab alia atque alia intelligentia comparatos fuisse... denique quisquis Veteri Testamento fidem adhibet, incurrere mortem asseverat. Resurrectio neni vero mortuorum, uti refertur apud Augusti num, pernegabat, sinebatque indifferenter uti fe- poribus ultimis inventa est, eamdem ipsam fuisse, minis. His alias ipse, et discipuli ejus adjungebant obscenitates, turpitudinesque æterno damnandas silentio. Illas tamen Eusebius 13 his paucis, nec in honestis, verbis comprehendit: Nihil tam impurum aut esse aut excogitari potest, quod flagitiosissima illorum, Simonis discipulorum, secta longo inter vallo non superet, dum miseris atque omni scelere coopertis mulieribus illudunt. Origenisi credideris, Simon Quo plures sibi pararet discipulos, sustulit de sua doctrina mortis Lib. de hær. cap. 4. 10 Loc. cit. ont. Cels. Lib. de præscript. cap. 33. Lib. II Hist. cap. 14. ipsique superpositam statuam illam, de qua Justi nus aliique Patres antiquissimi mentionem olim fecerunt. Utut sit, primus ille hæresiarcharum parens Si mon Magus, a primo apostolorum principe, Simo ne Petro, perculsus, victus prostratusque est: Jn Judæa, inquit Eusebius ", a Petro apostolo con victus est, omniaque ejus maleficia patefacta, lon gissime trans mare fugam arripuit. Hunc autem Ro mam fugientem apostolus insecutus, ibidem illum Lib. 11 Hist. cap. 13. 13 Lib. 11 Hist. cap. 13. "Justin. Apof. 1, n. 26, et Euseb. lib. it Hist Lib. vi cap. 13.

omnemque ejus potentiam delevit et exstinxit: cultum, quem abjicere visi fuerant, deinceps nihilo Cum Dei doctrina, prosequitur Eusebius, Romanos adventu suo illustrasset, Simonis quidem s et potentia cum ipso simul auctore brevi exstincta atque deleta est. Alque ut Augustini verbis utamur 1: In qua urbe apostolus Petrus eum vera virtute Dei omnipotentis exstinxit. Quamvis autem ille sic fuisset ab Apostolo obtritus atque oppressus, plures tamen reliquit errorum scelerumque suorum successores. Nam ex hac amarissima radice, si Theodoretum audias 19, orti sunt Cleodani, Dositheani, Gortheni, Musbo thei, Adrianista, Eutychela, vel ut apud Clementem Alexandrinum; Eutychita, Cainiste ". Verum hi,omnes, cum impiæ hæresis pravas quasdam mata tiones excogi:assent, non diu durarunt, sed perpetuæ oblivioni traditi sunt. At si Hegesippo fidem habere velis, quatuor priores originem duxerunt: sep tem sectis in Judaico populo proseminatis. Ex quo Valesius hanc elicuit conclusionem: Rectius dixisset Theodoretus, eas omnes ex Judaicis sectis fuisse pro pagatas, maxime vero cum quadam illarum hæreseŵy Simoniana vetustiores esse videantur, verbi gratia, Gorthena et Dositheana. Sed vereor ut hæc Vale siana conclusio, qua ex duabus sectis Simoniama vetustioribus, alias quoque ipsa antiquiores esse infert, omnibus omnino probetur. Porro autem Epiphanius ex Simone Gnosticos ortos esse allir mat " Atque hinc eorum quos Gnosticos appellamus, origo profluxit. Testatur Origenes" a suo jam tempore exstir atam Simonianorum hæresim: Nunc nusquam gen tium exstant Simoniani. De Dositheanis autem a nobis paulo ante memoratis, hæc subjungit Cæterum Dositheani nec unquam floruerunt, et nunc omnino exstincti sunt, ut..omine tantum ma mente, inter triginta censeantur. Sed falsa quadam narratione deceptus est Origenes, aut ex iis, quas ipse peragraverat, regionibus idem et in omnibus mundi partibus accidisse arbitrabatur. Scribit enim Eusebius quosdam adhuc, dum viveret, extitisse Simonianæ hæreseos sectatores: Simon, inquit ille, fidem in Christum simulavit, ut baptis mam susciperet. Quod quidem etiamnum fieri ab his qui leterrimam ejus sectam profitentur, non sine ad miratione cernimus: qui more parentis sui in Eccle siam, tanquam pestis aut lepra quædam irrepentes, gravissimum damnum inferunt iis, quibus pessimum illud et immedicabile venenum, quod mentibus occul tant, instillare potuerint. Ac plerique jam eorum ab Ecclesia ejecti sunt, cum fraus ipsorum esset dele cia. Et infra: Unde ad nostram usque ætatem qui cunque ejus sectam profitentur, cum se Christianam religionem, plenam molestiae et sanctitatis, amplecti simulaverint, tamen et ad superstitiosum dæmonum minus relabuntur. Exstabant ergo Eusebii tempore quidam hæresis Simonianæ fautores. At cum ple rosque, retectis eorum fraudibus, ex Ecclesia eje clos esse idem Eusebius testificetur, id certe indi cio est nec dubio nec obscuro, eos tum paucos ad modum fuisse, et quidem sub falso Christianorum nomine sese occultantes. Unde concludas necesse est, hæresim illam non diu postea perseverasse, el cito fuisse exstinctam. De hæresi Menandri. ** Menander Samaritanus genere e vico Capara teia, Kanaparelaç seu Xáбpat, oriundus, Simonis dis cipulus, 11 majorem se antecessore ac præceptore swo jactabat. Quapropter nonnullis quibusdam errori bus impiæ magistri sui doctrinæ additis vel immu tatis, novam condidit sectam, et bæresiarchæ titu lum ac nomen promeruit. Is itaque cum Simon dixisset summam se esse Dei virtutem, docuit " Primam quidem virtutem incognitam omnibus, se au tem eum esse, qui missus sit ab invisibilibus, salva torem pro salute omnium. His adjecit: Resurrectio nem per id quod est in eum baptisma, accipere ejus discipulos, et ultra non posse mori, sed perseverare non senescentes et immortales. Cætera, eosdem ac præceptor suus errores et magicas artes consecta batur. Nonnullis autem explicatu difficile videtur, quo sensu Irenæus primum Menandri errorem esse dixerit, quod se præceptore suo Simone majorem jactaret, cum Simon summa Dei vis ab aliis volue rit audire, nequaquam vero Menander. Attamen si Irenæi verba attente perpendantur, haud ægre sol vetur difficultatis illius nodus. Non alia quippe viri sancti mens esse videtur, nisi Menandrum se ma gistro suo, non virtute quidem et potentia, sed scientia et missione prædicasse majorem. Quos Menandriana hæresis adversarios habue rit, accipies a Theodoreto", qui eam a Justino martyre, Irenæo, ac Origene scriptis expugnatam esse testatur. Neque ullus certe ibit unquam in ficias nonnihil adversus illam a Justino et Irenæo memoriæ fuisse proditum. Verumtamen quem Theo doretus scribit in modum, ipsemet procul dubio quædam alia eorum scripta, quibus hæresim illam planius fusiusque confutabant, ibi indicasse vide-. tur. Porro autem quæ Menander de baptismo suo, quo homines immortales fieri garriebat, adeo te mere venditavit, ea Tertullianus egregie refellit, et ridicula esse demonstrat ". Neque tamen illud censemus adjiciendum, quod nonnulli Tertullianuin rursus de eadem hæresi aliquid in Libro de præ scriptionibus litteris mandasse opinantur. Nibil Lib. de hæres. cap. I. "Lib. 1 Hæret. Fab. cap. 1. * Lib. VII Strom., p. 765. "Apud Euseb.. lib. IV Hist., cap. 2. "Hæres. 21, 4. Lib. vi cont. Cels. Lib. II Hist. cap. 2. Ibid. cap. 13. Theodoret. lib. 1 Hæret. Fabul. cap. 5. Epiphan. Ilæres. 22. Iren. adv. Hares. cap. 21. Lib 1 Hæret. Fabul. cap. 2. 30 Lib. de anima, cap. 50.

enim ibi de ea reperias, nisi in libri illius capite cujus tamen legi, tanquam bonæ obtemperare vide 45, quod ab impostoribus ibi assutum esse cri tici peritiores observant. Non diu stetit illa Menandri hæresis. Justinus si quidem quamvis plures initio a Menandro deceptos. esse agnoscat; paucos tamen suo tempore super stites extitisse non obscure declarat: Menan drum Antiochiæ multos arte magica decepisse sci mus... suntque adeo nunc quoque ab eo reliqui non nulli, qui hoc sic profitentur. Inde ergo Menandria nam hæresim ante Simonianam excidisse non ab surde colliges; nisi eam in Saturnili et Basilidis sectas influxisse dixeris. De hæresi Cerinthi. tur. Ilinc etiam Cerinthiani, ut idem Epiphanius subdit: Paulum penitus explodun!, propterea quod circumcisiouem abdicavit. Philastrius vero arguit Cerinthum, quod et alios plures novi foederis libros repudiaverit: Apostolum Paulum non accipit, Judam proditorem honorat, Evangelium secundum Mat thæum solum accipit, tria Evangelia spernit, beatos martyres blasphemat. Neque tamen ab eo integrum Matthæi Evangelium acceptum fuisse auctor est Epiphanius: Matthæi Evangelio non integro, sed ex parte duntaxat utuntur, nimirum propter genea logiam, quæ ejus est carnis propria. Nec mirum; quando quidem ea Christi genealogia omines erro res funditus evertebantur. Cerinthus ab ipso apostolorum tempore nova Caius autem apud Eusebium Corintho errorem hæreseos parens, in Egypto, inquit Theodoretus", plurimo tempore versatus, et in philosophicis scien tiis eruditus, venit postea in Asiam, et discipulos. suos de nomine suo appellavit. Cui concinit quidem Epi phanius, sed addit eos dictos fuisse Merinthianos Utrum vero, ait ille 33, Cerinthus ipse Merinthus alis nomine sit dictus, nescire me fateor, an præter hunc alter eo nomine appellatus exstiterit, adjutor illius et socius, id quidem soli Deo compertum est. Primum autem, teste Irenæo, Cerinthus: Non a primo Deo factum esse mundum docuit, sed a vir tute quadam separata, et distante ab ea principalitate, quæ est super universa, et ignorante eo qui est super ominia Deo. Christum autem, auctore Theodoreto 3, duas in partes, seu personas a se invicem distinctas, dividebat; tradebatque Jesum secundum naturam ortum ex Joseph et Maria, temperantia autem, et jus titia, et aliis virtutibus excelluisse. Vel ut ait Ire næus Plus potuisse ab omnibus, et post baptis mum descendisse in eum Christum ab ea principali tale, quæ est super omnia, figura columbe, et tunc annuntiasse incognitum Patrem, et virtutes perfecis se; in fine autem revolasse iterum Christum de Jesu, et Jesum passum esse et resurrexisse, Christum au tem impassibilem perseverasse, existentem spirita lem. Contra tamen Epiphanius 7, ac post eum Au gustinus Dicere, inquit, nihil est veritus passum quidem et crucifixum esse Christum, nondum tamen a mortuis excitatum, ac tum demum cum mortui resur-D gent omnes, excitandum. Unde merito quidem jure Cerinthianos secum invicem aperte pugnasse con cludit. Nec minus hæresis illa sibi ipsi in eo adversaba tur, quod Carne circumcidi oportere, verba sunt Augustini, atque alia hujusmodi legis, nimirum Mosaicæ, præcepta servari juberet. Nam eum a quo lex tradita sit, bonum negut esse, ait Epiphanius", 38 Loc. 31 Apolog. 2. rap. 25. cap. 8. cit Chiliastarum tribuit: Per revelationes a se, ign quam a magno Apostolo conscriptas, portenta quæ dam, quasi ab angelis sibi ostensa commentus, nobis introducit, affirmans post resurrectionem regnum Christi in terris futurum, ac rursus homines Hieroso lymis degentes, cupiditatibus et voluptati corporis ob noxios fore; additque mille annorum spatium in nuptialibus festis transacjum iri. Unde etiam Chi liasta, inquit Augustinus ", sunt appellati. Id con firmat Eusebius hac Dionysii Alexandrini auctori late Aiunt eum, Cerinthum, librum composuisse, indito Joannis nomine, dum auctoritatem figmentis. suis ex Joannis nomine mutuari vellet. Sed de hoc ridiculo Cerinthi commento alibi dabitur fusins disputandi locus. Visum est nonnullis cos, qui viventes baptismio non fuerunt abluti, post mortem ab iis hæreticis sacramento illo fuisse initiatos. Verum cum ii solo Epiphanii, quem de aliis potius hæreticis ibidem lo qui plures existimant, testimonio iunitantur, id isti vel negant omnino, vel penitus incertum esse con tendunt. Quanto horrori Cerinthus Joanni evangelista fuerit, discimus ex Irenæo, qui ab aliis se acce pisse testatur, Joannem, cum lavandi causa balneum Ephesi esset ingressus, viso intus Cerintho, mox il lotum ex balneo profugisse, atque in hæc prorupisse verba: Fugiamus hinc, ne forte balneum corruat, in quo est Cerinthus veritatis inimicus. Epiphanius igi tur, qui hæc Ebioni tribuit, memoria procul dubio lapsus est. Neque tamen ad expugnandam Cerinthi bæresim ibi stetit divinus plane Joannis ardor et studium. Ille enim, ut tradit Ilieronymus: Scrip sit evangelium, rogatus ab Asie episcopis, adversus Cerinthum, aliosque hæreticos. Epiphanius" autem arbitratur Jacobum aliosque apostolos adversus cumdem hæresiarcham litteras in hæc verba Antio Adv. hæres. 3 De hares. 28. Vid. Histor. De script. cap. Lib. Hæret. Fabul. cap. 5. 33 Hæres. 28..3 Lib. 36 Loc. cit. 37 De hæres. § 8. 38 Loc. cit. § 6. 40 Loc. cit. * Lib. de hæres. **Loc. cit., § 5. **Lib. Hist., Theodor. loc. cit. et eumdem Euseb. lib. vit Hist., cap. 25. *Loco cit. 13 Euseb. lib. cap. 28, et lib. iv, cap. 14, et ipse Iren us lib. 3, ade. fææres. cap. 5 et Theod. lib. 1. eccles., in Joan. 47 Ileres. 28, $ 2.

chiam direxisse: Quoniam cognovimus quosdam a more procreatum; ipsumque Filium Dei progres nobis ad vos esse profectos, etc. Nullus quoque dubi lat Petrum et Paulum, eodem penitus evertendi er roris amore succensos, contra ipsum inito certa mine, hæresim ejus confutasse et profligasse. His Theodoretus adjungit Caium, Dionysium Alexan drinum, Justinum martyrem, Irenæum atque Orige nem. Porro autem cum non alios qui contra Ce rinthum pugnaverint, commemoret vir ille doctis simus, hinc non leve ducitur argumentum hæresim illam, circa Origenis tempora exstinctam, nullos amplius habuisse fautores. Certum tamen est præ cipuos Cerinthi errores ab aliis postea adoptatos fuisse hæreticis, qui nova sectis suis, ut dicemus, nomina in posuerunt. De hæresi Ebionis. Ebion cujus nomen apud Patres doctissimos", idem ac mendicus sonat, a Mario Mercatore vo catur philosophus et stoicus philosophus. Eruditus autem scriptor quidam nomen mendici ipsi inditum putat, quod spretis divitiis, voluntariam pauperta tem profiteretur. Verum Epiphanio Ebionita se mendicos prædicant, quod apostolorum tempore mos esset bona sua distrahere, et ad illorum pedes abji cere. sione quadam virtutis, verba sunt Epiphanii ", et conjunctione cum Deo factum proindeque adopti vum duntaxat esse Dei Filium, ut eidem Ebioni ex probrat Mercator. Sectatores tamen Ebionis non uno eodemque modo hunc magistri sui errorem se cuti sunt: Alii enimvero ab his eodem nomine nun cupati, inquit Eusebius ", absurdam eorum senten. tiam rejicientes, Christum quidem ex Virgine et Spi ritu sancto genitum esse non negant: sed iidem ni. hilominus cum Christum, utpote Deum, Verbum, a sapientiam Patris, ante omnia substitisse minime fa teantur, in eamdem cum prtoribus sententiam de lapsi sunt. Unde etiam Epiphanius **: Alii aliter de Christo pronuntiant.... Nonnulli enim ex eis Ada m mum fuisse Christum prædicant... Alii e cœlo Chri stum esse confitentur, sed ante omnia creatum, ac spiritum quemdam esse, angelisque præstare, alque omnium rerum dominatum tenere. Qui cum perpetuam illic habitationem sortitus sit, quoties libuerit, in hæc infima delabitur, quemadmodum in Adamo descendit, et patriarchis corpore circumfusus apparuit, velut cum ad Abrahamum, Isaacum et Jacobum adiit. Idem denique postremis temporibus venit, Adami cor pore contectus, et homo visus est, et in crucem sub latus surrexit, et ascendit in cælum. Rursus ubi li buerit, ita se rent habere negant, in eumque duntaxat sese sanctum infudisse Spiritum, qui est Christus, eumque qui Jesus vocatus est, induisse. Et intra ** Duos a Deo constitutos esse asserunt, Christum et diabolum, quorum illi futuri, huic præsentis sæculi potestas est-commissa: idque adeo omnipotentis il lius mandato ad cujusque postulationem esse fa clum, etc. Quo autem loco et tempore orta sit Ebionis hæ resis idem Epiphanius bis verbis declarat 5: Hu jus factionis exordium post Hierosolymitanæ urbis excidium capit. Quo tempore Christiani omnes cum in Perca degerent, atque in urbe Fella potissimum, quæ in Decapolitana provincia est... prope Balanæam ac Basanitidem; cum illic, inquam, domicilium col locassent, hinc Ebioni data est propagandi erroris occasio. Qui in pago quodam Cocabe, in regions Garnaimorum, Arnemi, et Astarotharum, et Basa nitidis tractu habitare cœpit, quemadmodum velus ad Ros uaque fama pertulit. Postea vero adjicit ": In Asia ac Romæ errorem suum disseminavit. Cum in que urbs Hierosolymitana juxta peritiorum chrono logiam anno Christi 70 capta fuerit ac diruta, per id ferme tempus Ebion in locis, ab Epiphanio coin memoratis, errores suos disseminare coepit. Nec longe abest ab hac sententia Hieronymus, qui Joannem, consurgente Ebionis hæresi, Evangelium suum scripsisse affirmat": Scripsit Evangelium ad versus Cerinthum..... et maxime nunc Ebionitarum dogma consurgens. Errores vero Ebionis iidem propemodum erant, ac Cerinthi; ita ut ille a quibusdam, quod tamen indubitatum omnino non est, ejusdem Cerinthi di scipulus fuisse asseratur. Docebat autem Christum merum esse hominem, ex Maria et Joseph humano "Hanc porro opinionum divisionem et differen tiam Elxæo pseudoprophetæ tribuendam esse suspi catur. Quidam vero hunc Elxæum, seu Elceai pe culiaris cujusdam hæresis, quæ ab illius nomine Helcesaitarum dicta est, tradunt fuisse auctorem. Illius porro errores ab Eusebio " et Theodoreto " notantur; sed eam simul natam, simul exstinctam idem Eusebius in ecclesiastica sua Historia testa tus est. Citatum a nobis illius locum si adire vo lueris, lege etiam in eum Valesii notas et animad versiones. Ebionitæ autem præterea docebant omnes lege Mosaica teneri, servandamque Sabbati celebratio nem, quamvis Dominicam quoque diem in Resur rectionis Christi memoriam ipsimet observaverint. Quapropter ii juxta Irenæum ": Paulum recusant, apostatam eum legis dicentes..... solo autem eo quod est secundum Matthæum Evangelio utuntur. His qua de Evangelio Matthæi dicuntur, concinit Theodo Hæres. 30, **Origen. lib. II cont. Cels. et lib. IV Periarch.; Euseb. lib. 1 Hist. cap. 37; Epiphan., bæres. 30; Theodor. Hær. Fabul. cap. II. "Mercat. Anathem. Nestor., 12. Ibid. 18. "De script. eccles., in Joan.; Tertul. Lib. de carne Christ, cap. 18. Origen. bomil. 17 in Luc.; Hieronym. De script. eccles. Hæres. 30, 18, et Euseb. lib. 1 Histor cap. 27. Loc. cit. Hæres. 30, 3. ** Ibid. & 16. 7 lbid. 5. Euseb. lib. 1. Hist. cap. 30. Theod. lib. 11 Raret. Fab, cap. 7. ** Loc. cit.

panes azymos, et ad alteram mystèrii partem meram aquam adhibent. retus; addit tamen Epiphanius " Quanquam ne mysteria quadam quotannis celebrant, in quibus integrum quidem habent, sed adulteratum el muti lum; atque iis omnibus, quæ ad genealogiam Christi spectant, inde abrasis, idipsum Hebraicum vocant. Quid ergo, inquies, Mereatori faciemus, qui de Ebione hæc scribit: Christum in Dei filium adop tatum ausus est prædicare, asserens se Matthæi, Marci et Luce evangelistarum auctoritatem secutum? Aiebant nonnulti Mercatorem de Ebione, alios vero Patres de ejus loqui discipulis. At id quod vero videtur similius, ii subjungunt, tres illos evange listas ab Ebione, ut ait Mercator, citatos, non ideo quidem quod admittenda putaret illorum Evangelia, sed ut eorum auctoritatem contra Catholicos, qui eam divinam esse credebant, argumento, ut loquun tur, ad hominem urgeret. Cæterum si quid aliud senserit Mercator, certe opinio illius aliorum Patrum sententiæ præferenda non est. Idem adhuc Epiphanius "memorat eosdem hæ reticos, at magnum erroribus suis auctoritatis pon dus tribuerent, sacra apostolorum nomina quibus dam libris, a se confictis, præfixisse: Apostolorum alios Actus circumferunt, in quibus plurima sunt im pietatis illorum vestigia, ejusque potissimum auctori tate libri ad oppugnandam veritatem armantur. Et infra: Apostolorum nomina, quo facilius sectatores suos pelliciant, per simulationem admittunt, quibus etiam eonfictos quosdam a se libros inscribunt, velut a Jacobo, Matthæo, ac reliquis discipulis editos, in ter que Joannis etiam apostoli nomen admiscent. Tes tatum denique facit, librum qui Circuitus Petri, et a Clemente conscriptus esse ferebatur, iisdem hære ticis usui fuisse. "Prædicabant insuper Ebionite Christum veri- Qua cura Epiphanius errores Ebionitarum recen talis esse prophetam... Prophetas vero, non veritatis, set, eadem plane diligentia eos, a quibus rejecti et sed intelligentiæ esse prophetas, proindeque Jesum destructi sunt, luculenter ostendit: Porro, inquit salum esse prophetam. Et paulo superius: Abraha- ille, non Joannes modo, sed et omnes prorsus apostoli mum, et Isaacum, ac Jacobum, et Moysem, atque Ebionis fidem repudiant, et a suis dogmatibus, atque Aaronem admittunt, una cum Jesu, qui Moysis dun- apostolico illo charastere alienam judicant; id quod taxat successor, neque quidquam amplius fuerit. Se- unicuique perspicuum est. Vidimus supra ex Hiero cundum hos nullum alium ex prophetis asciscunt, sed nymo Joannem in primis adversus consurgens Ebio cum exsecratione proscribunt ac derident, puta, Davi- nis dogma, suum edidisse Evangelium. Nullus porro dem, et Salomonem, atque Isaiam, Jeremiam, Da- dubitandi locus est, quin divini illi pugiles plenam nielem, Ezechielem, quibuscum Eliam atque Eliseum perfectamque adversus hos fidei et catholicæ veritatis repudiant. Si quis autem interrogasset: Unde igi-hostes victoriam reportaverint. Et certe jam monui tur tenes quæ ad Moysem Abrahamumque pertinent?mus illos a suis primordiis varias in partes scissos respondebant illico id sibi a Christo patefactum. Alios eorum errores enumerando idem Epipha Aius dixerat: Est hoc illis insuper in more posi tum, ut adolescentulos citra maturam ætatem ad nuptias compellant... neque vero unis duntaxat nup tiis affinitates inter se conjungunt, sed si cui divor tium facere libuerit, ac novum inire matrimonium, ad tertias et septimas usque nuptias permittunt. Su perius vero Hodie, inquiebat, virginitas apud illos et castitas omnino prohibetur... Nam olim de virginitate gloriari solebant, nimirum ob Jacobum fratrem Domini, adeoque libros suos ad seniores et virgines inscribunt. Tradit etiam "Ebionem discipulos que ejus ab alimentis omnibus reliquoque, quod carne constet, abstinuisse; quod illa e corporum coitu concubitu que gignantur. Nec pigebit ex eodem Epiphanio " observare Ebionitas quotidie lavasse, et quotiescun que aliquid impuri se tetigisse arbitrabantur. Quam consuetudinem ut Petri auctoritate firmarent et exemplo: Petrus, inquiebant, lavabat quotidie, prius quam cibum sumeret. Pergit idem Epiphanius" Baptismo quoque præter quotidianum illum initian tur, et ex Christianorum Ecclesiaque imitatione "Epiphan. loc. Ibid. 2, 15 et 22 fuisse, et inter se divisos. Quid autem aliud ex hac dissensione sequi potuit, quam integra hujus seçta ruina, excidiumque certum et celerrimum. Non ibi mus tamen inficias plures Ebionis errores ab aliis postmodum hæreticis renovatos, sed ii profligatum ab apostolis Ebionitarum nomen, sibi deinceps arro gare non ausi sunt. De hæresi Nazaræorum, Quamvis Nazaræi a quibusdam Christiani hæreti ci, a nonnullis nec Christiani, nec Judri, ab allis denique iisdem ac Ebionæi erroribus implicati di cantur, illi tamen, si Epiphanio o fides, meri erant Judæi: Neque Jesseos se ipsos vocant, neque Judao rum vocabulum retinent, neque se Christianos, sed Nazaræos de illa loci appellatione nuncupant, cum interim meri sint Judæi, neque aliud præterea. Et sectione nona: Judæi potius quam cujusvis alterius generis sunt, tametsi Judæis sint inimicissimi; ne que enim Juda orum posteri solum capitali illos odio prosequuntur, sed et mane aç meridie et ad resperam, ter de die, cum in synagogis suis ad orandum conve niunt, diris illos devovent, ac solemni imprecatione proscribunt. Idem tanien paulo aliter, et planius il cit., § 15. "Epiphan. loc. cit. 18. *7 Ibid. § 16. Ibid. Ibid. § 23. "Ibid. Ibid. § 2. "Ibid $45. 1. Hæres. 29 $7.

lud definire videtur his verbis: Hoc igitur uno tam usus indifferens feminarum. Hi nea ab iis, quæ idolis a Judæis, quam a Christianis differunt: ab illis qui dem quod in Christum credant; a Christianis vero quod Judaicis ritibus implicantur. immolantur, cibos suos separant, et alios ritus genti lium superstitionum non aversantur. Narrant alia quædam fabulosa, de mundo, nescio quæ barbara principum nomina miscentes disputationibus suis. Barbara illa nomina refert quidem Epiphanius, sed eos de iisdem inter se dissentire monet. Aliqui, in qui Barbelonem nescio quam celebrant, cui in oc tavo celo domicilium attribuunt. Hanc a Patre pro ductam affirmant, matremque alii Jaldabaoth, alii Su baoth faciunt.... alii Prunicam quamdam, alii Caulau cauch cuidam eamdem venerationem deferunt, quo nomi ne unum ex principibus appellant... Alii dicunt initio tenebras, ao voraginem, et aquam fuisse, quæ a se invicem spiritus secreverit. Verum tenebræ contra spi, Hos autem iisdem propemodum ac Ebionæi erro ribus imbutos docet idem Epiphanius": Ambo col latis inter se capitibus, suam aller cum altero impro bitatem ac nequitiam communicavit. Atque etsi qua damtenus a se mutuo dissideant, in excogitando la men pravissimo dogmate sese invicem expresserunt. Utrum vero ipsis et cum Cerinthianis eodem modo convenerit, anceps ille est: De Christo vero, inquie bat", certo affirmare nequeo, utrum Cerinthi, vel Merinthi impietate illa decepti, simplicem illum ho minem asseverent, ac uti sese res habet, per Spiritum sanctum de Maria Virgine genitum esse fateantur. Britum iracundia ac furore percile, sursum excurrent Theodoretus vero brevius planiusque edisserit, qui fuerint Nazaræi, et quæ eorum hæresis, quo tem pore exorta, et a quibus tandem expugnata: Naza rai Judai sunt, Christum honorantes, tanquam ho minem justum, et Evangelio utuntur, quod secundum Petrum dicitur. Has hæreses, imperante Domitiano, conflatas auctor est Eusebius. Contra quas scripsit Justinus philosophus et martyr, et Irenæus successor apostolorum, et Origenes. Hic autem obiter observa illud difficultate onini non carere, quod ait eos usos Evangelio xarà Пérpov, quandoquidem affirmat Epiphanius illud secundum Matthæum, et Hebraice scriptum fuisse " Est ve ro, inlit, penes illos Evangelium secundum Mat thæum Hebraice scriptum, et quidem absolutissimum, lloc enim certissime, prout Hebraicis litteris initio scriptum est, in hodiernum tempus usque conservant. llæc sane assertio tam certa et perspicua scrupu lum sane et quamdam dubitationem injicit, num aliquod in textum Theodoreti mendum irrepserit, vel ipse falsus sit, aut memoria lapsus; ac pro xtà Ilétpov apud ipsum legi debeat, zard Maraiov. Et certe buic conjecturæ favet Hieronymus, ubi dixit " In Evangelio quo utuntur Nazarai, et Ebio nilæ, quod nuper in Græcum de Hebræo transtuli mus, et quod vocatur a plerisque Matthæi authenti cum. Idem alibi repetit", ac tandem docet Evange lium non Matthæi sed Marci Petro fuisse attribu lum 18 Sed et Evangelium secundum Marcum, qui auditor ejus et interpres fuit, hujus, Petri, esse dici De hæresi Nicolaitarum, Nicolaita novam quoque primo sæculo sectam commenti sunt. Errores eorum paucis verbis expo Hit Irenæus": Indiscrete vivunt, nullam differen tiam esse dicentes in mechando, et idolotkytum ede re. Augustinus autem paulo dilucidius ": Placet tes, cum eo congressæ sunt. Inde matrix nescio quæ, genita prodiit, quæ ejusdem spiritus consuetudinem appetiit, ex eaque quatuor cones producti sunt, ab iis quatuor decem alii procreati, item dextra sinistraque, nec non lumen el tenebræ. Secundum hos omnes lur pem quemdam æonem editum narrant, eumque cum ea, quam paulo ante diximus, matrice coiisse; et ab utroque deos, atque angelos, et dæmones, ac septem spiritus ortum habuisse. Subjungit tandem: Certos libros Jaldabaoth nomine inscriptos, ao commentition habent. Hos bæreticos, si Irenæum et Eusebium" au dias, Joannes his verbis in Apocalypsi notat **: Sed hoc habes boni, quia odisti facta Nicolaitarum, quæ et ego odi, quibus autem sint oppugnati, accipies a Theodoreto Contra hos, inquit, scripsit Cle mens, et Irenæus, et Origenes, et Hippolytus episco pus et martyr. Quam vero feliciter contra eos pugna verint, colligas ex victoria ab eis perquam citissimǝ reportata. Etenim hæc hæresis, teste Eusebio *** brevissimo temporis spatio permansit. Ex hoc tamen fonte corruptissimo fluxerunt Gnostici, aliique com plures, de quibus Epiphanius: Ab hoc fonte, ait, derivati, ac pessime in mundum introducti sunt hæ retici illi, qui eam sibi, quam falso nominant, cogni tionem vindicant, cujusmodi sunt Gnostici, Phibioni te, el quibus ab Epiphane nomen est inditum. Tum etiam Militares, Levitici, aliique complures. Quorum quilibet hæresim propriam, ad animi sui affectiones accommodans, sexcentas nequitia vias excogitavit. Atque inde procul dubio orta est, ea quam supra memoravimus, hos inter hæreticos de barbaris prin cipum nominibus dissensio. Quis autem hujusce hæreseos auctor fuerit, non Ita promptum est definire. Plurimi existimant non alium fuisse quam Nicolaum, unum ex septem illis Ecclesiæ diaconibus, qui ab apostolis electi et inau gurati sunt. Et hæc quidem fuit Irenæi **, Epipha "Ilæres. 30, § 2. 1 læres. 29 § 7. 73 Ilæres. 29. $9. Lib. 11 Comment. in Matth. ad cap. XII. De scriptor. eccles., in Matth. Ibid., in Petr. 77 Lib. Adv. hæres. cap. 27. 1 Lib. de heres., § 5. Hares. 25, § 2, 5 et 5. 8° Loc. 81 Lib. v Hist. cap. 29 Apoc. 11. 6. 83 Lib. Hæret. Fabul., cap. 1. Lib. 111 Histor., cap. 29. "Hæres. 25, 2 **Locis citatis. cit.

nii et Philastrii opinio, quibus astipulantur Hila- monstrat, Clementi astipulatur post Eusebium rius 7, Hieronymus, Isidorus ", aliique non pau- Theodoretus. Ex allato quippe Clementis testimonio ci. In eorum tamen grege Tertullianus non annume- sic ille concludit: Ex quibus liquido convincitur, randus est. Nihil enim de Nicolao illo scripsit, nisi falso sibi de hujus appellatione nomen arrogare Nico in capite 45 Libri de præscriptionibus: quod quidem laitas. Eusebius vero"; Hi Nicolaum quemdam caput eidem libro ab impostore quodam assutum unun. ex illis, qui ad curam inopum gerendam, una fuisse jam observavimus. cum Stephano ab apostolis constituti fuerant ministri, sectæ suæ auctorem jactabant. Quid aliud hoc verbo jactabant, innuit Eusebius, quam Nicolaum hujus hæreseos non esse auctorem? Refragantur autem huic tot tantorumque virorum sententiæ scriptores nonnulli, aiuntque hos hæreti ros, ut celeberrimo alicujus auctoris nomine fucum aliis facerent, hunc Nicolaum sibi falso ascivisse seciæ suæ principem. Scimus quidem in Ignatiana quadam epistola illud aperte asseri: Fugite impu Tos Nicolaitas, falsum sibi nomen sumentes; sed cum hæc verba interpolatoris sint, non vero Ignatii, ex jis profecto nihil certi concludi potest. Quapropter opinionis illius fautores et patroni ex Clementis Alexandrini auctoritate validius eruunt argumen tum. Is enim Nicolaitas arguit, quod in bæresis suæ confirmationem verba Nicolai pravos in sensus de torquerent: Tales sunt, inquiebat ille", qui dicunt se sequi Nicolaum, alducentes ejus viri aliquid litte rarum monumentis mandatum, sed ab eis detectum, nempe: Oportere carne uti. Sed ille quidem vir præ clarus significabat oportere voluptates arcere et cupi ditates, et hac exercitatione marcidas flaccidasque reddere carnis appetitiones el insultus. Qui autem in star hircorum sunt effusi in voluptatem..... decretum ipsius voluptatis, non autem viri apostolici sequuntur. At Clemens Nicolaum haud dubie virum præclarum et apostolicum non appellasset, si tam pravæ hære seos parens fuisset et auctor. Quid plura? Idem Clemens omnem impuri crimi nis, ab iisdem hæreticis Nicolao inusti, suspicionem egregie depellit: Cum autem de dicto Nicolao lo queremur, illud prætermisimus. Cum formosam, in quiunt, haberet uxorem, et post Servatoris assum ptionem ei fuisset ab apostolis exprobata zelotypia, in medium adducta muliere, permisit cui vellet eam nu bere. Aiunt enim hanc vocem illi voci consentaneam, quæ dicit, quod carne uti oporteat, ejusque factum et dictum absolute, et inconsiderate sequentes, qui ejus hæresim persequuntur, impudenter effuseque forni cantur. Ego autem audio Nicolaum nullum unquam Porro autem quid de hac quæstione, quam tanto rum Patrum auctoritas dubiam reddit, statuendum sit, ab aliis lubentius audiemus. Enim vero Irenæus et Clemens, antiquiores et præcipui utriusque opi nionis fautores, coævi erant, et a Nicolai tempori bus tam parum remoti, ut ab ejusdem Nicolai ami cis aut discipulis potuerint facile discere, num ab illo vere profecta sit ea hæresis. Et Clemens quidem se id non indiligenter investigasse significat. Quid vero quod in ejus opinionis firmamentum adduci illud potest, quod hæreticis in more positum sit ma gnum sibi quemdam hæreseos suæ advocare aucto rem? Neque tamen eo repudianda est Irenæi senten tia, quia ab uno ex septem primis Ecclesiæ diaconis hæresim illam ortum suun: duxisse improbabile vi deatur. Nam cum Christus ab uno e suis apostolis, ne doctrinam suam propagaret, ad necem sit vendi tus, potuit et unus ex septem illis diaconis alicujus hæreseos inventor esse ac promulgator.. Que ex hac hæreseon descriptione utilitas? Quorsum, inquies, illa tot hæreseon descriptio ac historia? Nonne illi humanæ mentis monstrosissimi partus perpetuo silentio sepeliendi erant? Quid vero ex hac odiosa molestaque commemoratione in Ec clesiam emolumenti, et in lectores utilitatis? Non minimum certe. Nam præterquam quod hæreseon cognitione nonnunquam, uti diximus, obscuriores Patrum loci facilius intelliguntur, inde etiam isto lerabilis hominum, nova semper molientium, super via retunditur, ac tandem funesto hæreticorum ca su Catholici fiunt cautiores. In primis autem ex hac errantium errorumque historia discunt omnes, quæ fuerit ab Ecclesiæ principio vera et catholica fides alia, quam ea quæ ei nupserat, uxore usum esse, et ex ac doctrina. Atque ne extra primum Ecclesia sa illius liberis filias quidem consenuisse virgines, filium autem permansisse incorruptum. Quæ cum ita se ha beant, vilii erat depulsio atque expurgatio in medium apostolorum circumactio uxoris, cujus dicebatur labo Tare zelotypia; et continentia a voluptatibus quæ ma gno studio parantur, docebat istud: uti carne, hoc est cxercere carnem. Neque enim, ut existimo, volebant convenienter Domini præcepto duobus dominis servi re, voluptati et Deo. Ita ille et verba Nicolai male interpretata, et errores illi falso imputatos esse de Cap. 25 in Matth. Lib. 11 Origin. cap. 3. onge post init. Loc. cit. culum excurrat oratio, ex his quæ a nobis hacte nus disputata sunt, liquido colligitur, quid de præ cipuis fidei nostræ articulis, quos respuebant hære tici, iis temporibus sit assertum et definitum. Ve rum enim vero cum Ecclesiæ Patres erroris hære seosque eos condemnant, qui Christum merum hominem, ex Maria et Joseph, non secus ac cæte ros homines, genitum, nec Patri æterno æqualem asserere ausi sunt, inde concludas oportet eosdem Patres fide certissima credidisse Christum esse Fi Epist. ad Heliodor. post med., et epist. 48 ad Ɛabinian, Epist ad Trallens. "Lib. 1 Stromat., post med. "Lib. II Stromul., Lib. 1 Histor., cap. 2.

lium Dei, Patri suo æterno æqualen, ex Maria Vir- imbuerent, qui divinis eorum sermonibus ad fidem gine, sola Spiritus sancti virtute editum. Hinc au tem rursus colligas necesse est orthodoxam de Christi divinitate, unaque illius cum Patre substan tia, seu consubstantialitate doctrinam a Patribus primi Ecclesiæ sæculi, et longe ante Nicænum con cilium fuisse traditam, asseriam et propugnatam. dein quilibet et de aliis quibusque erroribus, quos ab hæreticis defensos, a Patribus rejectos esse diximus, judicium ferre debet. Alia quoque ex iisdem hæreticis inde nata est Ecclesiæ utilitas, quod ii Ecclesiæ Patribus suos adversus hæreses libros et tractatus quos fortassis nunquam edidissent, scribendi dederint occasionem. His ergo hæreticis, licet invitis et sæpius reclaman tibus, debemus pretiosa illa tantorum virorum mo numenta, ex quibus sacrorum fidei dogmatum tra ditio ad nos usque deducta est. Neque aliud hac in re magis lugendum, quam quod omnia ejusmodi scripta ad nos non solum non pervenerint, sed nec ulla plurium exstet amplius memoria, nec ullum eorum'ullibi nobis vestigium supersit. De scholarum Christianarum origine. Adversum hæreticos non calamo duntaxat et scriptis, sed viva etiam voce, variisque sermonibus decertabant scriptores nostri, Christianosque cum morum præceptis, tum fidei doctrina erudiebant. Illos autem ea docebant in locis privatis, ac quan doque publicis, quantum pacatiora persecutionum tempora id ferebant, vel eos summus martyrii ar dor ad prædicandam fidem impellebat. Ac primum quidem extra controversiam est apostolos, atque eorum discipulos in vicorum urbiumque plateas et compita, in Judæorum synagogas et scholas genti lium sese incredibili prorsus ardore idcirco contu lisse, ut Evangelium Christi, et sacram ejus doctri nam annuntiarent, eamque persuaderent omnibus. Et sane Paulus cum Athenas venisset: Disputabat in Synagoga cum Judæis et colentibus, et in foro per omnes dies ad eos, qui aderant. Quidam autem Epicu rei el Stoici philosophi disserebant cum eo, etc. Cum autem Ephesi moraretur: Introgressus in Synagogam cum fiducia loquebatur per tres menses, disputans et suadens de regno Dei. Cum autem qui dum indurarentur et non crederent, maledicentes viam Domini coram multitudine, discedens ab eis, segregavit discipulos, quotidie disputans in schola tyranni cujusdam. Hoc autem factum est per bien nium, ita ut omnes qui habitabant in Asia, audi rent verbum Domini Judæi alque gentiles". Nullus autem dubitandi locus est, quin Paulus, aliique apostoli, similes aliis in locis disputationes insti tuerint. In privatas vero domos sæpius ii cogebantur, quo sacra mysteriorum nostrorum cognitione eos Act. xvit, 17. **Act. XIX, 8 Tim. v, 17. Act. xi, 1. adducti, Christianam religionem, pristinis erroribus depositis, vel publica sinceraque professione erant amplexati, vel jam jam amplexaturos se esse, certo pollicebantur. His autem, ut plenius fidei Chris tianæ præceptis et dogmatibus informarentur, quos dam præficiebant, quos Apostolus ipse doctores ap pellat, et a cæteris fere omnibus Ecclesiæ ministris aperte discernit. De iis quippe hunc in modum ille ad Ephesios scribit: Et ipse dadit quosdam qui dem apostolos, quosdam vero prophetas, alios autem pastores et doctores ". Et ad Corinth.: Quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum apostolos, secundo prophetas, tertio doctores ". Porro autem illud doctoris munus episcopis potissimum delatum esse idem non obscure docet prima ad Timotheum Epistola Oportet ergo episcopum irreprehensibilem esse..... hospitalem, doctorem". Ad Titum vero Oportet episcopum sine crimine esse..... amplecten tem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem ser monem; ut volens sit exhortari in doctrina sacra, et eos qui contradicunt arguere 10. Idem tamen doctoris officium aliis, episcopo in ferioribus, nonnunquam demandabatur. Rursum enim Paulus ad Timotheum: Qui bene, inquit, præ sunt presbyteri, duplici honore digni nabeantur, maxime qui laborant in verbo et doctrina. Quod si ea presbyteri voce episcopos ipsos designari pertinacius contendas, et tu ipse fatearis necesse est duplicis generis fuisse episcopos, quorum non nulli, Paulo teste, in verbo et doctrina laborabant. Verumtamen et alios ab episcopis munia doctorum obiisse haud obscure demonstrant ea Actorum verba Erant autem in Ecclesia Antiochiæ prophetæ et dor tores, in quibus et Barnabas et Simon, qui vocaba tur Niger, et Lucius Cyrenensis, et Manahen, qui erat Herodis Tetrarche collactaneus, et Saulus Hos enim omnes et singulos ad dignitatem episco palem evectos fuisse quis audeat affirmare? Ad scholarum porro originem illud magis perti. nere forsitan videbitur, quod Timotheo adhuc scri bit Paulus: Quæ audisti a me per multos testes, hæc commenda fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere. Ex his quippe verbis duo, quæ ad institutum nostrum maxime conducunt, non inepte sane colliguntur. Primo quidem Paulus Timotheum doctrina Christiana erudierat, per multos testes, id est, coram multis, qui eum et docentem audierant, et traditæ Timotheo doctrinæ locupletissimi testes erant. Atqui si Paulus Timotheum aliosque, qui eum audiendi causa in eumdem locum convenerant, sic doctrina fidei instituit, quis inficiabitur ipsum eodem docendi modo alios quoque discipulos suos jisdem imbuisse institutis? Secundo Paulus Timo theo præcipit alios docere, id est eadem quæ ab ipso audierat, aliis eadem methodo tradere. Quod 7 Ephes. IV, 14. "I Cor. x11, 28. "I Tim. 111, 2. 16 Tit. 1, 7, 9, 1 Tim. 11, 2

quidem et a successoribus ejus diligenter fuisse ob servatum, nullus, opinor, negaverit. At porro si iis locis, in quibus docentem Paulum tot tantique dis cipull audierunt, nomen scholæ deneges, tibi qui dem non omnino repugnabimus; modo ad illos primam Christianarum scholarum originem redu cendam esse concedas. Primo tamen Ecclesiæ sæculo, nondum elapso, quasdam Christianorum scholas, proprie dictas, jam institutas fuisse, deducto ex Eusebi Historia non levi plane argumento, colligi posse putamus. Ibi enim de Pantano, Alexandrine scholæ præfecto, hæcleguntur: Per idem tempus, Commodo nimirum imperante, fidelium scholæ præerat vir doctrine causa celeberrimus, nomine Pantenus; quippe jam inde a priscis' temporibus sacrarum litterarum schola, in eadem civitate, Alexandrina, fuerat ins tituta, quæ quidem nostra ætate adhuc perseverat. Atqui Commodus ab anno 180 ad annum 193 Ro mani imperii frena moderabatur. Per hoc ergo tempus Pantænus scholæ Alexandrinæ præfuit. Cum itaque Eusebius eamdem scholam a priscis temporibus institutam fuisse asserat, inde profecto non improbabilem ducimus conjecturam, jam a primo Ecclesiæ sæculo jacta fuisse scholæ illius funda menta, nec eam alium fortasse quam Marcum evan gelistam, primum Alexandria episcopum, habuisse auctorem. Euseb., lib. v Hist., cap. 10. Neque vero prima duntaxat bujus seholæ initia indicat Eusebius, verum etiam quid in ea docen tractarique soleret, luculenter tum aperit, cum eam sacrarum litterarum scholam appellat. His si quidem verbis ille nobis aperte declarat sacras lit teras, id est, sacros Veteris et Novi Testamenti li bros ibi a doctoribus et magistris fuisse explicatos. Nec obscurius paulo post tradit huic sacrarum Scrip turarum explicationi adjectam divinorum dogma tum explanationem: Divinorum, inquit, dogmatum thesauros exposuit. Qua autem methodo id fieret, sic ipse ibidem docet Partim viva voce, inquit, partin scriptis. In hac ergo Alexandrinæ Ecclesiæ schola et sacra Scriptura, et divina fidei Christianæ dogmata, partim viva voce, partim scriptis explanabantur. At cum Eusebius illud idem a priscis temporibus factum esse asseveret, nullus procul dubio negaverit eamdem docendi methodum in antiquioribus ejusdem Ecclesiæ scholis, quidni et in aliis pluribus, fuisse observatam, Porro au tem ante el post scriptos atque publicatos novi fee deris codices, apostoli eorumque discipuli Chris tianis eadem explicabant fidei dogmata, eaque pro phetarum oraculis, aliisque Veteris Instrumenti tes timoniis, ac tandem non solum divina Christi au ctoritate, variisque miraculis, ejus nomine editis, confirmabant, sed sæpissime fuso etiam sanguine consignabant.