Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
Psalm 1ΨΑΛΜΟΣ Α
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:60ΨΑΛΜΟΣ Α. Ὑπόθεσις. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ τεχθησομένῳ Χριστῷ ἀνατίθησιν ὁ Δαυί̈δ. Διὸ ἐν πρώτοις μακαρίζει τοὺς εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. [Μακαρίους δὲ καλεῖ τοὺς μὴ πορευθέντας ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, μήτε μὴν στάντας ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν, μήτε ἐπὶ καθέδραν λοιμῶν καθεστηκότας. Τρία γὰρ ἦν τὰ τάγματα παρὰ Ἰουδαίοις κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπαναστάντα, γραμματεῖς, Φαρισαῖοι, καὶ νομικοί· οἳ καὶ κληθεῖεν εἰκότως ἀσεβεῖς καὶ ἁμαρτωλοὶ καὶ λοιμοί. Ὁδὸς μὲν ὁ βίος εἴρηται διὰ τὴν πρὸς τὸ τέλος τῶν γεννωμένων ἔπαξιν.] Μακάριος ἀνὴρ ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν. Δυνατὸν δὲ βουλὴν ἀσεβῶν εἰπεῖν τὴν σύνοδον καὶ τὴν συνέλευσιν τῶν πονηρῶν. Καὶ ἐπεὶ βλαβερὸν τὸ τοῖς ἀθροίσμασι τῶν ἀσεβῶν παραβάλλειν, μακαρίζει τὸν μηδὲ κατὰ ποσὸν εἰς τὸ αὐτὸν αὐτοῖς ἐρχόμενον. Τοιοῦτος ὑπῆρχεν ὁ Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἀριμαθίας, ὁ τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ θάψας. Εἴρηται γὰρ περὶ αὐτοῦ, ὡς οὐκ ἦν συγκατατιθέμενος τῇ βουλῇ τῶν Ἰησοῦ προδοτῶν. Καὶ ἐπὶ καθέδραν λοιμῶν οὐκ ἐκάθισε. Διὰ τῆς καθέδρας τὴν διδασκαλίαν δηλοῖ, ὥς φησιν· Ἐπὶ τῆς καθέδρας Μωσέως. Καθέδρα τοίνυν λοιμῶν ἡ διδασκαλία τῶν πονηρῶν.
Ἰσραήλ, μόνον ἀναγινώσκοντες τὰς Γραφάς, ἐδίωκον δαίμονας, καὶ ἠλέξουν τὰς παρ' αὐτῶν τοῖς ἀνθρώ σεις γινομένας ἐπιβουλάς. Οθεν καὶ καταγνώσεως πάσης ἀξίους εἶναι ἔλεγε τοὺς ταῦτα μὲν ἀφιέντας, συντιθέντας δὲ ἑαυτοῖς ἔξωθεν πιθανὰ ῥήματα, καὶ 1072. ἐν τούτοις ἐξορκιστὰς ἑαυτοὺς ὀνομάζοντας. Μᾶλλον γὰρ παίζουσι, καὶ παρέχουσιν ἑαυτοὺς ἐκείνοις εἰς τὸ χλευάζεσθαι· οἷα πεπόνθασιν Ἰουδαῖοι οἱ Σκευᾶ υἱοὶ, ἐπιχειρήσαντες καὶ αὐτοὶ τὸν τρόπον τοῦτον ἐξορκίζειν. Ταῦτα μὲν γὰρ ἀκούοντες παρὰ τῶν τοιούτων οἱ δαίμονες παίζουσι· τὰ δὲ τῶν ἁγίων ῥή ματα φοβοῦνται, ἢ καὶ φέρειν αὐτὰ οὐ δύνανται. Ἔστι γὰρ ἐν τοῖς τῶν Γραφῶν ῥήμασιν ὁ Κύριος, ἐν μὴ δυνάμενοι φέρειν ἔκραξον· Δέομαί σου, μή με πρὸ καιροῦ βασανίσῃς· ἐκαίοντο γὰρ καὶ μόνον παρήγγειλε τοῖς ἀκαθάρτοις πνεύμασιν· οὕτως καὶ τοῖς μαθηταῖς ὑπετάσσετο τὰ δαιμόνια. Καὶ ἐπὶ Ελισσαίου δὲ τοῦ προφήτου ἐγένετο χεὶρ Κυρίου, καὶ προεφήτευσε περὶ τῶν ὑδάτων τοῖς τρισὶ βασι- λεῦσιν, ὅτε ἔψαλλε κατ' ἐντολὴν αὐτοῦ ὁ ψάλλων. Οὕτως καὶ νῦν, εἴ τις κήδεται τῶν πασχόντων, ταῦτα λεγέτω, καὶ μᾶλλον τόν τε πάσχοντα ὠφελεῖ (9'), καὶ ἑαυτοῦ τὴν πίστιν ἀληθῆ καὶ βεβαίαν ἐπιδείξε ται· ὥστε, καὶ ταύτην ὁρῶντα τὸν Θεὸν, τελείαν τὴν θεραπεία, παρασχεῖν τοῖς δεομένοις. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἅγιος γινώσκων, ἔλεγεν ἐν τῷ ριη' ψαλμῷ· Ἐν τοῖς δικαιώμασί σου μελετήσω, οὐκ ἐπιλή σομαι τῶν λόγων σου· καὶ πάλιν· Ψαλτὰ ἦσαν μοι τὰ δικαιώματά σου ἐν τόπῳ παροικίας μου. Ἐν τούτοις γὰρ καὶ σωτηρίαν εκέρδαινον, λέγοντες. Εἰ μὴ ὅτι ὁ νόμος σου μελέτη μου ἐστὶ, τότε ἂν ἀπωλόμην ἐν τῇ ταπεινώσει μου. Οθεν καὶ ὁ Παῦλος ἐν τούτοις Ασφαλίζετο τὸν ἑαυτοῦ μαθητὴν, λέγων· Ταῦτα μελέτα, ἐν τούτοις ἴσθι, ἵνα σου * προκοπὴ φανερὰ γένηται. Ταῦτα καὶ σὺ μελε- τῶν, καὶ συνετῶς ἐντυγχάνων οὕτως τοῖς ψαλμοῖς, τὸν μὲν ἐν ἑκάστῳ νοῦν ὁδηγούμενος ὑπὸ τοῦ Πνεύματος καταλαβεῖν δυνήσῃ. Τοιοῦτον δὲ καὶ σὺ ζη- λώσεις βίον, οἷον ἔσχον οἱ ταῦτα θεοφορούμενοι λαλήσαντες ἄνδρες ἅγιοι. ὠφελήσει, αποσπασμάτια Ὁ δὲ ἅγιος ᾿Αθανάσιος οὕτω φησί· «Την κατὰ σάρκα γέννησιν τοῦ Κυ ADMONITIO IN EXPOSITIONES PSALMORUM. A clione dæmones fugabant, et insidias ab ipsis adver mil , sum homines paratas destruebant. Quare omni damnatione dignos esse dicebat eos qui, his omis- sis, adscitisque aliunde verbis elegantibus, in iis sese exorcistas nominarent. Potius enim ludunt, ac se dæmonibus ridendos offerunt, sicut accidit Ju- dæis filiis Scevæ”, qui eo ipso modo exorcizare tentaverunt. Hæc itaque cum audiunt ab ipsis dæ- mones, eis illudunt; contra vero sanctorum verba reformidant, nec possunt ea sustinere. In Scriptu- rarum namque verbis est Dominus, quem cum ferre non possent, clamabant : Rogo te ne me ante tempus torqueas ª. 、Urebantur siquidem cum præsentem Dominum tantum viderent. Ita et Paulus impe- ravit impuris dæmonibus " ita et discipulis subjiciebantur dæmonia ". Et super Eliseum pro- phetam facta est manus Domini ", cum tribus re- gibus prophetavit de aquis dum scilicet psaltes juxta ejus mandatum psalleret. Eodem modo etiam nunc si quis de patientibus sollicitus sit, ista dicat, patientemque valde juvabit, suamque fidem veram firmanque comprobabit; adeo ut illam Deus in- tuens, perfectam sanitatem rogantibus tribuat. Id cum cognosceret sanctus iHe, aiebat in centesimo decimo octavo psalmo: In justificationibus fuis meditabor, non obliviscar sermones tuos". Et rur- sum : Cantabiles mihi erant justificationes luæ in loco peregrinationis meæ. In his enim etiam salu- tem consecuti sunt, dicentes : Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forte periissem in humilitate mea. Unde et Paulus his ipsis confrmabat disci- pulum suum dicens “ : Hæc meditare, in his esto, ut profectus tuus manifestus sit. Hæc etiam tu me. ditans, atque ita psalmos sapienter legens, unius- cujusque sensum, Spiritu duce, consequi poteris. Talem vero vitam tu quoque imitaberis, qualen habuerunt, qui hæc locuti sunt deiferì sancti viri. G Act. xix, 14-16. Luc. viui, 28. 16. ibid. 54. ** ibid. 92. Act. XVI, 18. *º Luc. x, 17. “ IV Reg. ш, 15. Tim. IV, 15. us Psal. CATE: (9') ed. ADMONITIO IN EXPOSITIONES PSALMORUM. - Duplicem habemus Athanasit expositionem in Psalmos. Priorem exhibet editio Maurina et ea est ad quạm hic præ- fatur Montfauconius, cui etiam accedunt supplementa ab ipso postmodum edita cum Athanasii Argumenio in Psalmos. Expositionem alteram seu librum De titulis Psalmorum publici juris fecit Antonelli cujus Præfationem vide infra col. EDIT. multis laudalas, antiquæ, media, infmæ ætatis auctoribus. Quarum quædam in prius editis exstubant. Utrum vero hi commentarii idipsum sint quod liber De titulis psalmorum ab Hieronymo laudatus, ut nuperi cujusdam fert opinio, non sat exploratum est; id sane si verum esset, non commode satis inscriptio posita fuisset, cum non de titulis modo, sed etiam de versiculis omnibus hic agatur. Qui proxime secundum Hieronymum kasce expositiones laudavit, est Theodoretus, si tamen quæ sequuntur non sint cujusdam ama- nuensis regii codicis antiquissimi, ubi exstant Expositiones Theodorėti in titulos psalmorum; næc illius verba sunt de psalmo cix loquentis : 07. βλέποντες παρόντα τὸν Κύριον. Οὕτως καὶ ὁ Παῦλος Β 1. Expositiones sancti Athanasii in Psalmos sistimus tibi, Lector erudite, illas scilicet diu expetitas, a
PG 27:61Ἡμέρας καὶ νυκτός. Τὸ σύντονον δηλοῖ. Οὐ γὰρ ἠμελημένως δεῖ μελετᾷν τὸν νόμον τοῦ Κυρίου. [ Ἀλλ’ ἢ ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτός. Τῷ νόμῳ, τῷ ἀγγελικῷ δηλονότι. Τὸ σύντονον δηλοῖ· οὐ γὰρ ἠμελημένως δεῖ μελετᾷν τὸν νόμον τοῦ Κυρίου. Οὐ γὰρ ποτὲ δεῖ τοῖς μελετᾷν, ποτὲ δὲ οὒ, ἀλλ’ ἀεὶ καὶ διαπαντὸς τοῖς θείοις λογίοις προσηλῶσθαι· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, ἡμέρας καὶ νυκτός. Καλὸς τοῦ κατορθώματος ὁ μισθός· ὁ γὰρ τῷ θείῳ σχολάζων νόμῳ καὶ τοῖς ἐκ τούτου νάμασιν ἀρδευόμενος. Καὶ ὕδωρ καὶ ὁ Χριστὸς τὴν ἑαυτοῦ διδασκαλίαν ἀνεκάλεσεν εἰπών· Εἴ τις διψᾷ, ἐρχέσθω πρὸς μὲ, καὶ πινέτω. Τῷ παρ’ ὕδασι δένδρῳ ἀπείκασται ἀεὶ τεθηλότι, ἀεὶ βρίθοντι τοῖς ὡραίοις. Οἱ γὰρ τῆς ἀρετῆς ἀθληταὶ τοὺς μὲν τῶν πόνων καρποὺς κατὰ τὸ μέλλον κομίσονται· οἷον δέ τισι φύλλοις κἀντεῦθεν τῇ ἀγαθῇ ἐλπίδι κατασκιάζονται, καὶ κλέπτουσι τῇ ψυχαγωγίᾳ τὴν τῶν πόνων βαρύτητα. Τῷ τοιούτῳ πάντα εὐοδωθήσεται. Οὐδὲν γὰρ ἐναντίον τοῖς θείοις νόμοις διενεργήσει, τῷ τοῦ νόμου βουλήματι συναρμόττων τὸ θέλημα·
49 ADMONITIO IN EXPOSITIONES PSALMORUM. 50 y=vhs, significari, qua in opusculo in hæc verba, Omnia mihi sunt tradita a Patre, p. 82, passim item Chri- stum nuncupat Athanasius. Athanasiana prorsus est cautio illa psal. cxviii, v. 173: F'ɛréσow † xelp σov τοῦ σῶσαι με. Δηλοῖ γὰρ οὐ τὴν κατ' οὐσίαν γένεσιν αὐτῆς, ἀλλὰ τὴν πρὸς τὰ σωζόμενα σχέσιν, ὁποῖον καὶ tó' F'ɛrov poi ɛlç Oɛòr vñɛpaoлiστýr. Hoc est: Fiat manus tua ut salvet me. Non significat natura factam esse manum ejus, sed ejus statum erga eos qui salutem consequuntur. Quale est illud: Esto mihi̟ in Deum protectorem. › Nam Ariani inepte ex voce YɛVεσow, et ¿yéveto, concludebant Verbum fuisse factum. Hiram consonantiam cum hoc loco reperies p. 368, ubi etiam illud: Fias mihi in Deum protectorem, affer- tur in medium pag. item 380. Nam loca describere longum esset. V. Jam de codicibus nobis agendum. Memoratur a Felckmanno infe:ius in Fragm, ex indice quodam M. Crusii manuscriptorum qui tum temporis Constantinopoli erant, exstare apud illustrissimum principem Ja- cobum Marmoretam S. Athanasii archiepiscopi Alexandrini explicationem in Psalterium Davidis. ' Andreas Arnoldus, Norimbergensis, in præfatione sua ad Syntagma doctrinæ nomine Athanasii ab se editum Parisiis anno 1685, hæc habet: Volebam me conferre ad recensenda sancti Athanasii capitula in Psalmos, sicut ex ms. antiquissimo descripseram, diversa a Latinis Angeli Politiani, et Græcis tomi II operum, nisi novæ cunctationis iter fuisse impatiens: dabo initium et finem, ut si quid monendum sit peritiores monere dignentur : Μακάριος ἀνὴρ, ἕως, οὐκ ἐκάθισεν. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ κατὰ σάρκα τεχθησομένῳ ἀνατίθησιν ὁ Δαβίδ · διὸ ἐν πρώτοις μακαρίζει τοὺς ἐν (lege εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. Desinit : Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον. Νοήσεις την πνοήν, ἀφ᾽ ὧν Μωϋσῆς ἀναγέγραφεν· ὅτι λαβὼν ὁ Θεὸς χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνεῦμα ζωῆς. Ab ini- tio dicitur, tres fuisse ordines apud Judzos, γραμματέων nimirum, καὶ Φαρισαίων καὶ νομικῶν. Probabile est vouɩxoúç istos esse Sadducæos, qui legem sine traditione sectabantur. Hæc Arnoldus: voµixoi autem i.i sunt legisperiti in Evangelio memorati. Hæc autem Arnoldi capitula idipsum sunt quod expositiones no- stræ in Psalterium, ut liquet ex fragmento ab initio allato, nam in fine mutilæ sunt expositiones istæ. Ut augurari porro licet ex Arnoldi verbis, capitula istæc non integra erant, sed excerpta quædam ex aliqua Ca- tena, nec tantæ molis quantæ hæc commentaria quæ nos edimus. VI. Vir clarissimus Gabriel Grodecius, supra memoratus, cum haud ita pridem bibliothecas Haliæ lustra- ret, Mediolano litteras ad me misit, et, qua est erga nos humanitate, hanc manuscriptorum bibliothecæ Am- brosianæ notitiam præbuit ipsis verbis. EX CODICE MANUSCRIPTO BIBLIOTHECÆ AMBROSIANÆ, QUÆ Est Mediolani CAR. N. N. 451, in quo collecta sunt OMNIA EX Codicibus MANUSCRIPTIS EJUSDEM BIBLiothecæ maCTENUS INEDITA. ‹ Commentarium sancti Athanasii in Psalmos, mss. Græco-Lat. Græcum manuscriptum descriptum est ex codice bibliothecæ Regiæ in Escurial., Latine vero translatum (ut mihi referebat D. N.) ab Antonio Giggeo. Quod tamen esse non potest: nam in frontispicio hujus codicis hanc sequentem observationein reperi eadem manu scriptam qua versio illa Latina Commentarii in Psalmos. • Vidi in bibliotheca Ambrosiana illustrissimi card. Borromæ, suggerente clarissimo doctore et lingua- ● rum orientalium peritissimo D. Antonio Giggeo, viro mihi charissimo, volumen Arabicum in-16, in charta • bombacina, ut vocant, fusca, 300 et ultra annorum, in quo Arabice erant hæc duo opuscula Athanasii ‹ in Psalmos, perbrevis illa synopsis Psalmorum, aut quocunque allo modo vocetur ad Marcellinum, de- • inde integri commentarii perpetui in ipsos Psalmos, quos contuli cum istis Græcis, necnon cum Eclo- • gis Catenarum. Ac licet eos laudabiles alioquin, nec indignos Athanasii offenderim, nihilominus tamen ⚫ neutiquam cum istis conveniebant: solum explicatio primi versus psalmi primi quadrabat cum ecloga ‹ quadam Catenæ, quam suo loco notavi, et deinde in secundo versu.... quidem.... quadrabant omnia cum ‹ istis commentariis, sed oratione et stylo nequaquam, clareque scriptum nomen Athanasii, Athanasius ‹ patriarcha Alexandriæ. › In hac observatione mentio fit Antonii Giggei, manus vero eadem cum illa versionis Latinæ : ergo neutiquam Giggeus, sed quidam alius auctor versionis istius esse debet, quem indicare mihi nemo po- tuit. Reperi ibi sub finem etiam quædam adnotata supra psalmum CLI, cui ista nota Athanasii præfixa erat : Οὗτος ὁ ψαλμὸς καὶ ἰδιόγραφος τῷ Δαβίδ, καὶ ἔξωθεν τοῦ ἀριθμοῦ, ὅτι ἐμονομάχησε τὸν Γολιάθ. Incipit commentarius : Μικρὸς ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου. • Commentarius ejusdem sancti Athanasii in Cantica Mariæ sororis Moysis, et Moysis. ‹ Synopsis et interpretatio vocum Hebraicarum, quæ in commentariis Athanasii reperiuntur, ms. Hebræo- Latinum, ordine alphabetico. Incipit: Aaron psal. LXXVI, vers. ult. N, Spiritus, veuμa, sed commu- niter exponitur, mons, seu montanus, sicut et psal. Lxxviii, 6, 7. ‹ Excerpta quæ ad Athanasium spectant, ex catena in Psalmos in Cod. V. A. 10 bibliothecæ Ambrosianæ ex his omnibus auctoribus collecta: Nazianzenus, Basilius, Chrysostomus, Athanasius, Nyssenus, Hesy- chius, Georgius, Theodoretus episcopus Cyrensis, Severus, Origenes, Didymus, Eusebius, Esdras, Eulo- gins, Isidorus Pelusiota, Aretas, Apollinarius, Jovius (sic scriptum to 'Io6lov), Justinus Philosophus, Joan- nes Philosophus, Ephrem, Maximus, Damascenus, Augustinus, Hieronymus, Antiochus, Adrianus, Theo-
πρότερον ἅπαντα τῆς κακίας ἀπαγορεύσας τὰ εἴδη, καὶ τῶν θείων νόμων ὑποδείξας τὴν τελειότητα, οὕτως ἐπήγαγε· Πάντα ὅσα ἂν ποιῇ. ] Καὶ ἔσται ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων. Ἐξομολογήσεως, ἤτοι παραβολῆς ξύλον ὁ Χριστὸς ἀναγέγραπται ἐν τῇ θεοπνεύστῳ Τραφῇ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ξύλον ζωῆς ἐστι πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτῆς. Λέγει οὖν, ὅτι οἱ πιστεύσαντες τῷ Χριστῷ σῶμα αὐτοῦ ἔσονται· μετασχηματίσει γὰρ τὸ σῶμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν πρὸς τὸ γενέσθαι σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ. Διεξόδους δὲ τῶν ὑδάτων τὰς θείας φησὶ Γραφάς· ἐν αἷς ἁπανταχοῦ ἔστιν εὑρεῖν Χριστὸν κηρυσσόμενον. [Ξύλον ζωῆς ὁ Χριστὸς, κλάδοι οἱ ἀπόστολοι, καρπὸς αἷμα καὶ ὕδωρ ἐκ τῆς πλευρᾶς· ὧν τὸ μὲν εἰς ὑποτύπωσιν μαρτυρίου, τὸ δὲ βαπτίσματος. Φύλλα οἱ λόγοι· καρπὸν τοῦ ξύλου νοήσεις τὴν ὀρθὴν πίστιν· φύλλα δὲ αὐτοῦ τὴν πλήρωσιν τῶν ἐντολῶν. Καρπὸς καὶ οἱ σωζόμενοι, ῥίζα τὸ βάπτισμα· γεωργὸς ὁ Πατήρ.] Ὃ τὸν καρπὸν αὐτοῦ δώσει ἐν καιρῷ αὐτοῦ. Καρπὸν τοῦ ξύλου νοήσεις τὴν πίστιν· φύλλα δὲ αὐτοῦ τὴν πλήρωσιν τῶν ἐντολῶν. Καὶ τὸ φύλλον αὐτοῦ οὐκ ἀποῤῥυήσεται, οὐκ ἀποπεσεῖται.
49 ADMONITIO IN EXPOSITIONES PSALMORUM. 50 y=vhs, significari, qua in opusculo in hæc verba, Omnia mihi sunt tradita a Patre, p. 82, passim item Chri- stum nuncupat Athanasius. Athanasiana prorsus est cautio illa psal. cxviii, v. 173: F'ɛréσow † xelp σov τοῦ σῶσαι με. Δηλοῖ γὰρ οὐ τὴν κατ' οὐσίαν γένεσιν αὐτῆς, ἀλλὰ τὴν πρὸς τὰ σωζόμενα σχέσιν, ὁποῖον καὶ tó' F'ɛrov poi ɛlç Oɛòr vñɛpaoлiστýr. Hoc est: Fiat manus tua ut salvet me. Non significat natura factam esse manum ejus, sed ejus statum erga eos qui salutem consequuntur. Quale est illud: Esto mihi̟ in Deum protectorem. › Nam Ariani inepte ex voce YɛVεσow, et ¿yéveto, concludebant Verbum fuisse factum. Hiram consonantiam cum hoc loco reperies p. 368, ubi etiam illud: Fias mihi in Deum protectorem, affer- tur in medium pag. item 380. Nam loca describere longum esset. V. Jam de codicibus nobis agendum. Memoratur a Felckmanno infe:ius in Fragm, ex indice quodam M. Crusii manuscriptorum qui tum temporis Constantinopoli erant, exstare apud illustrissimum principem Ja- cobum Marmoretam S. Athanasii archiepiscopi Alexandrini explicationem in Psalterium Davidis. ' Andreas Arnoldus, Norimbergensis, in præfatione sua ad Syntagma doctrinæ nomine Athanasii ab se editum Parisiis anno 1685, hæc habet: Volebam me conferre ad recensenda sancti Athanasii capitula in Psalmos, sicut ex ms. antiquissimo descripseram, diversa a Latinis Angeli Politiani, et Græcis tomi II operum, nisi novæ cunctationis iter fuisse impatiens: dabo initium et finem, ut si quid monendum sit peritiores monere dignentur : Μακάριος ἀνὴρ, ἕως, οὐκ ἐκάθισεν. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ κατὰ σάρκα τεχθησομένῳ ἀνατίθησιν ὁ Δαβίδ · διὸ ἐν πρώτοις μακαρίζει τοὺς ἐν (lege εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. Desinit : Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον. Νοήσεις την πνοήν, ἀφ᾽ ὧν Μωϋσῆς ἀναγέγραφεν· ὅτι λαβὼν ὁ Θεὸς χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνεῦμα ζωῆς. Ab ini- tio dicitur, tres fuisse ordines apud Judzos, γραμματέων nimirum, καὶ Φαρισαίων καὶ νομικῶν. Probabile est vouɩxoúç istos esse Sadducæos, qui legem sine traditione sectabantur. Hæc Arnoldus: voµixoi autem i.i sunt legisperiti in Evangelio memorati. Hæc autem Arnoldi capitula idipsum sunt quod expositiones no- stræ in Psalterium, ut liquet ex fragmento ab initio allato, nam in fine mutilæ sunt expositiones istæ. Ut augurari porro licet ex Arnoldi verbis, capitula istæc non integra erant, sed excerpta quædam ex aliqua Ca- tena, nec tantæ molis quantæ hæc commentaria quæ nos edimus. VI. Vir clarissimus Gabriel Grodecius, supra memoratus, cum haud ita pridem bibliothecas Haliæ lustra- ret, Mediolano litteras ad me misit, et, qua est erga nos humanitate, hanc manuscriptorum bibliothecæ Am- brosianæ notitiam præbuit ipsis verbis. EX CODICE MANUSCRIPTO BIBLIOTHECÆ AMBROSIANÆ, QUÆ Est Mediolani CAR. N. N. 451, in quo collecta sunt OMNIA EX Codicibus MANUSCRIPTIS EJUSDEM BIBLiothecæ maCTENUS INEDITA. ‹ Commentarium sancti Athanasii in Psalmos, mss. Græco-Lat. Græcum manuscriptum descriptum est ex codice bibliothecæ Regiæ in Escurial., Latine vero translatum (ut mihi referebat D. N.) ab Antonio Giggeo. Quod tamen esse non potest: nam in frontispicio hujus codicis hanc sequentem observationein reperi eadem manu scriptam qua versio illa Latina Commentarii in Psalmos. • Vidi in bibliotheca Ambrosiana illustrissimi card. Borromæ, suggerente clarissimo doctore et lingua- ● rum orientalium peritissimo D. Antonio Giggeo, viro mihi charissimo, volumen Arabicum in-16, in charta • bombacina, ut vocant, fusca, 300 et ultra annorum, in quo Arabice erant hæc duo opuscula Athanasii ‹ in Psalmos, perbrevis illa synopsis Psalmorum, aut quocunque allo modo vocetur ad Marcellinum, de- • inde integri commentarii perpetui in ipsos Psalmos, quos contuli cum istis Græcis, necnon cum Eclo- • gis Catenarum. Ac licet eos laudabiles alioquin, nec indignos Athanasii offenderim, nihilominus tamen ⚫ neutiquam cum istis conveniebant: solum explicatio primi versus psalmi primi quadrabat cum ecloga ‹ quadam Catenæ, quam suo loco notavi, et deinde in secundo versu.... quidem.... quadrabant omnia cum ‹ istis commentariis, sed oratione et stylo nequaquam, clareque scriptum nomen Athanasii, Athanasius ‹ patriarcha Alexandriæ. › In hac observatione mentio fit Antonii Giggei, manus vero eadem cum illa versionis Latinæ : ergo neutiquam Giggeus, sed quidam alius auctor versionis istius esse debet, quem indicare mihi nemo po- tuit. Reperi ibi sub finem etiam quædam adnotata supra psalmum CLI, cui ista nota Athanasii præfixa erat : Οὗτος ὁ ψαλμὸς καὶ ἰδιόγραφος τῷ Δαβίδ, καὶ ἔξωθεν τοῦ ἀριθμοῦ, ὅτι ἐμονομάχησε τὸν Γολιάθ. Incipit commentarius : Μικρὸς ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου. • Commentarius ejusdem sancti Athanasii in Cantica Mariæ sororis Moysis, et Moysis. ‹ Synopsis et interpretatio vocum Hebraicarum, quæ in commentariis Athanasii reperiuntur, ms. Hebræo- Latinum, ordine alphabetico. Incipit: Aaron psal. LXXVI, vers. ult. N, Spiritus, veuμa, sed commu- niter exponitur, mons, seu montanus, sicut et psal. Lxxviii, 6, 7. ‹ Excerpta quæ ad Athanasium spectant, ex catena in Psalmos in Cod. V. A. 10 bibliothecæ Ambrosianæ ex his omnibus auctoribus collecta: Nazianzenus, Basilius, Chrysostomus, Athanasius, Nyssenus, Hesy- chius, Georgius, Theodoretus episcopus Cyrensis, Severus, Origenes, Didymus, Eusebius, Esdras, Eulo- gins, Isidorus Pelusiota, Aretas, Apollinarius, Jovius (sic scriptum to 'Io6lov), Justinus Philosophus, Joan- nes Philosophus, Ephrem, Maximus, Damascenus, Augustinus, Hieronymus, Antiochus, Adrianus, Theo-
Καὶ πάντα ὅσα ἂν ποιῇ κατευοδωθήσεται. Οὐ γάρ ἐστι πρᾶξις τῶν κατὰ Θεὸν γινομένων ἀνωφελής. [Καιρὸς τοῦ διδόναι ἡ τοῦ λαμβάνοντος ἐπιτηδειότης ἐστίν.] Διὰ τοῦτο οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσει. Διὰ τοῦτο μὲν, διὰ τὸ μὴ ἔχειν ῥίζαν, ἀλλ’ ὁμοίους εἶναι χοὶ̈ γῆς ὑπὸ ἀνέμου ῥιπιζομένῳ· ἄνεμον δὲ νοήσεις τὴν ἀπειλὴν τοῦ Θεοῦ τὴν λέγουσαν· Πορεύεσθε ἀπ’ ἐμοῦ, οἱ κατηραμένοι, εἰς πῦρ τὸ αἰώνιον. Οἱ τὴν αὐτὴν ἀκούσαντες φωνὴν καταπεσοῦνται δικαίως· οὐ γὰρ ἑστήκασιν εἰς Χριστὸν, ὅς ἐστι πιστευόντων στήριγμα καὶ θεμέλιος· τὸ γὰρ εἰς κρίσιν φησὶν, οὐκ εἰς ἐρώτησιν. Ἐν τῇ συναγωγῇ δικαίων, λέγει· ἀφορίζει γὰρ τοὺς δικαίους ἀπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν Ὅτι γινώσκει Κύριος ὁδὸν δικαίων. Τὸ, γινώσκει, ἀντὶ τοῦ, τιμᾷ, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ Θεοῦ εἰς Μωσῆν· Γινώσκω σε παρὰ πάντας· ἀντὶ τοῦ τιμῶ σε, καὶ εὗρες χάριν ἐν ἐμοί.
49 ADMONITIO IN EXPOSITIONES PSALMORUM. 50 y=vhs, significari, qua in opusculo in hæc verba, Omnia mihi sunt tradita a Patre, p. 82, passim item Chri- stum nuncupat Athanasius. Athanasiana prorsus est cautio illa psal. cxviii, v. 173: F'ɛréσow † xelp σov τοῦ σῶσαι με. Δηλοῖ γὰρ οὐ τὴν κατ' οὐσίαν γένεσιν αὐτῆς, ἀλλὰ τὴν πρὸς τὰ σωζόμενα σχέσιν, ὁποῖον καὶ tó' F'ɛrov poi ɛlç Oɛòr vñɛpaoлiστýr. Hoc est: Fiat manus tua ut salvet me. Non significat natura factam esse manum ejus, sed ejus statum erga eos qui salutem consequuntur. Quale est illud: Esto mihi̟ in Deum protectorem. › Nam Ariani inepte ex voce YɛVεσow, et ¿yéveto, concludebant Verbum fuisse factum. Hiram consonantiam cum hoc loco reperies p. 368, ubi etiam illud: Fias mihi in Deum protectorem, affer- tur in medium pag. item 380. Nam loca describere longum esset. V. Jam de codicibus nobis agendum. Memoratur a Felckmanno infe:ius in Fragm, ex indice quodam M. Crusii manuscriptorum qui tum temporis Constantinopoli erant, exstare apud illustrissimum principem Ja- cobum Marmoretam S. Athanasii archiepiscopi Alexandrini explicationem in Psalterium Davidis. ' Andreas Arnoldus, Norimbergensis, in præfatione sua ad Syntagma doctrinæ nomine Athanasii ab se editum Parisiis anno 1685, hæc habet: Volebam me conferre ad recensenda sancti Athanasii capitula in Psalmos, sicut ex ms. antiquissimo descripseram, diversa a Latinis Angeli Politiani, et Græcis tomi II operum, nisi novæ cunctationis iter fuisse impatiens: dabo initium et finem, ut si quid monendum sit peritiores monere dignentur : Μακάριος ἀνὴρ, ἕως, οὐκ ἐκάθισεν. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ κατὰ σάρκα τεχθησομένῳ ἀνατίθησιν ὁ Δαβίδ · διὸ ἐν πρώτοις μακαρίζει τοὺς ἐν (lege εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. Desinit : Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον. Νοήσεις την πνοήν, ἀφ᾽ ὧν Μωϋσῆς ἀναγέγραφεν· ὅτι λαβὼν ὁ Θεὸς χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνεῦμα ζωῆς. Ab ini- tio dicitur, tres fuisse ordines apud Judzos, γραμματέων nimirum, καὶ Φαρισαίων καὶ νομικῶν. Probabile est vouɩxoúç istos esse Sadducæos, qui legem sine traditione sectabantur. Hæc Arnoldus: voµixoi autem i.i sunt legisperiti in Evangelio memorati. Hæc autem Arnoldi capitula idipsum sunt quod expositiones no- stræ in Psalterium, ut liquet ex fragmento ab initio allato, nam in fine mutilæ sunt expositiones istæ. Ut augurari porro licet ex Arnoldi verbis, capitula istæc non integra erant, sed excerpta quædam ex aliqua Ca- tena, nec tantæ molis quantæ hæc commentaria quæ nos edimus. VI. Vir clarissimus Gabriel Grodecius, supra memoratus, cum haud ita pridem bibliothecas Haliæ lustra- ret, Mediolano litteras ad me misit, et, qua est erga nos humanitate, hanc manuscriptorum bibliothecæ Am- brosianæ notitiam præbuit ipsis verbis. EX CODICE MANUSCRIPTO BIBLIOTHECÆ AMBROSIANÆ, QUÆ Est Mediolani CAR. N. N. 451, in quo collecta sunt OMNIA EX Codicibus MANUSCRIPTIS EJUSDEM BIBLiothecæ maCTENUS INEDITA. ‹ Commentarium sancti Athanasii in Psalmos, mss. Græco-Lat. Græcum manuscriptum descriptum est ex codice bibliothecæ Regiæ in Escurial., Latine vero translatum (ut mihi referebat D. N.) ab Antonio Giggeo. Quod tamen esse non potest: nam in frontispicio hujus codicis hanc sequentem observationein reperi eadem manu scriptam qua versio illa Latina Commentarii in Psalmos. • Vidi in bibliotheca Ambrosiana illustrissimi card. Borromæ, suggerente clarissimo doctore et lingua- ● rum orientalium peritissimo D. Antonio Giggeo, viro mihi charissimo, volumen Arabicum in-16, in charta • bombacina, ut vocant, fusca, 300 et ultra annorum, in quo Arabice erant hæc duo opuscula Athanasii ‹ in Psalmos, perbrevis illa synopsis Psalmorum, aut quocunque allo modo vocetur ad Marcellinum, de- • inde integri commentarii perpetui in ipsos Psalmos, quos contuli cum istis Græcis, necnon cum Eclo- • gis Catenarum. Ac licet eos laudabiles alioquin, nec indignos Athanasii offenderim, nihilominus tamen ⚫ neutiquam cum istis conveniebant: solum explicatio primi versus psalmi primi quadrabat cum ecloga ‹ quadam Catenæ, quam suo loco notavi, et deinde in secundo versu.... quidem.... quadrabant omnia cum ‹ istis commentariis, sed oratione et stylo nequaquam, clareque scriptum nomen Athanasii, Athanasius ‹ patriarcha Alexandriæ. › In hac observatione mentio fit Antonii Giggei, manus vero eadem cum illa versionis Latinæ : ergo neutiquam Giggeus, sed quidam alius auctor versionis istius esse debet, quem indicare mihi nemo po- tuit. Reperi ibi sub finem etiam quædam adnotata supra psalmum CLI, cui ista nota Athanasii præfixa erat : Οὗτος ὁ ψαλμὸς καὶ ἰδιόγραφος τῷ Δαβίδ, καὶ ἔξωθεν τοῦ ἀριθμοῦ, ὅτι ἐμονομάχησε τὸν Γολιάθ. Incipit commentarius : Μικρὸς ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου. • Commentarius ejusdem sancti Athanasii in Cantica Mariæ sororis Moysis, et Moysis. ‹ Synopsis et interpretatio vocum Hebraicarum, quæ in commentariis Athanasii reperiuntur, ms. Hebræo- Latinum, ordine alphabetico. Incipit: Aaron psal. LXXVI, vers. ult. N, Spiritus, veuμa, sed commu- niter exponitur, mons, seu montanus, sicut et psal. Lxxviii, 6, 7. ‹ Excerpta quæ ad Athanasium spectant, ex catena in Psalmos in Cod. V. A. 10 bibliothecæ Ambrosianæ ex his omnibus auctoribus collecta: Nazianzenus, Basilius, Chrysostomus, Athanasius, Nyssenus, Hesy- chius, Georgius, Theodoretus episcopus Cyrensis, Severus, Origenes, Didymus, Eusebius, Esdras, Eulo- gins, Isidorus Pelusiota, Aretas, Apollinarius, Jovius (sic scriptum to 'Io6lov), Justinus Philosophus, Joan- nes Philosophus, Ephrem, Maximus, Damascenus, Augustinus, Hieronymus, Antiochus, Adrianus, Theo-
PsalmΨΑΛΜΟΣ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:64ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ ἀνεπίγραφος παρ’ Ἑβραίοις. Β. Ὑπόθεσις. Ἐν τῷ πρώτῳ ψαλμῷ ἀσεβεῖς τε καὶ ἁμαρτωλοὺς καὶ λοιμοὺς ἀποφηνάμενος τοὺς ἄρχοντας τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους, ἐν τούτῳ πάλιν δείκνυσι τὰς πράξεις διὰ τῶν τοιούτων ὀνομάτων, ὧν γεγόνασι μέτοχοι.
49 ADMONITIO IN EXPOSITIONES PSALMORUM. 50 y=vhs, significari, qua in opusculo in hæc verba, Omnia mihi sunt tradita a Patre, p. 82, passim item Chri- stum nuncupat Athanasius. Athanasiana prorsus est cautio illa psal. cxviii, v. 173: F'ɛréσow † xelp σov τοῦ σῶσαι με. Δηλοῖ γὰρ οὐ τὴν κατ' οὐσίαν γένεσιν αὐτῆς, ἀλλὰ τὴν πρὸς τὰ σωζόμενα σχέσιν, ὁποῖον καὶ tó' F'ɛrov poi ɛlç Oɛòr vñɛpaoлiστýr. Hoc est: Fiat manus tua ut salvet me. Non significat natura factam esse manum ejus, sed ejus statum erga eos qui salutem consequuntur. Quale est illud: Esto mihi̟ in Deum protectorem. › Nam Ariani inepte ex voce YɛVεσow, et ¿yéveto, concludebant Verbum fuisse factum. Hiram consonantiam cum hoc loco reperies p. 368, ubi etiam illud: Fias mihi in Deum protectorem, affer- tur in medium pag. item 380. Nam loca describere longum esset. V. Jam de codicibus nobis agendum. Memoratur a Felckmanno infe:ius in Fragm, ex indice quodam M. Crusii manuscriptorum qui tum temporis Constantinopoli erant, exstare apud illustrissimum principem Ja- cobum Marmoretam S. Athanasii archiepiscopi Alexandrini explicationem in Psalterium Davidis. ' Andreas Arnoldus, Norimbergensis, in præfatione sua ad Syntagma doctrinæ nomine Athanasii ab se editum Parisiis anno 1685, hæc habet: Volebam me conferre ad recensenda sancti Athanasii capitula in Psalmos, sicut ex ms. antiquissimo descripseram, diversa a Latinis Angeli Politiani, et Græcis tomi II operum, nisi novæ cunctationis iter fuisse impatiens: dabo initium et finem, ut si quid monendum sit peritiores monere dignentur : Μακάριος ἀνὴρ, ἕως, οὐκ ἐκάθισεν. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ κατὰ σάρκα τεχθησομένῳ ἀνατίθησιν ὁ Δαβίδ · διὸ ἐν πρώτοις μακαρίζει τοὺς ἐν (lege εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. Desinit : Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον. Νοήσεις την πνοήν, ἀφ᾽ ὧν Μωϋσῆς ἀναγέγραφεν· ὅτι λαβὼν ὁ Θεὸς χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνεῦμα ζωῆς. Ab ini- tio dicitur, tres fuisse ordines apud Judzos, γραμματέων nimirum, καὶ Φαρισαίων καὶ νομικῶν. Probabile est vouɩxoúç istos esse Sadducæos, qui legem sine traditione sectabantur. Hæc Arnoldus: voµixoi autem i.i sunt legisperiti in Evangelio memorati. Hæc autem Arnoldi capitula idipsum sunt quod expositiones no- stræ in Psalterium, ut liquet ex fragmento ab initio allato, nam in fine mutilæ sunt expositiones istæ. Ut augurari porro licet ex Arnoldi verbis, capitula istæc non integra erant, sed excerpta quædam ex aliqua Ca- tena, nec tantæ molis quantæ hæc commentaria quæ nos edimus. VI. Vir clarissimus Gabriel Grodecius, supra memoratus, cum haud ita pridem bibliothecas Haliæ lustra- ret, Mediolano litteras ad me misit, et, qua est erga nos humanitate, hanc manuscriptorum bibliothecæ Am- brosianæ notitiam præbuit ipsis verbis. EX CODICE MANUSCRIPTO BIBLIOTHECÆ AMBROSIANÆ, QUÆ Est Mediolani CAR. N. N. 451, in quo collecta sunt OMNIA EX Codicibus MANUSCRIPTIS EJUSDEM BIBLiothecæ maCTENUS INEDITA. ‹ Commentarium sancti Athanasii in Psalmos, mss. Græco-Lat. Græcum manuscriptum descriptum est ex codice bibliothecæ Regiæ in Escurial., Latine vero translatum (ut mihi referebat D. N.) ab Antonio Giggeo. Quod tamen esse non potest: nam in frontispicio hujus codicis hanc sequentem observationein reperi eadem manu scriptam qua versio illa Latina Commentarii in Psalmos. • Vidi in bibliotheca Ambrosiana illustrissimi card. Borromæ, suggerente clarissimo doctore et lingua- ● rum orientalium peritissimo D. Antonio Giggeo, viro mihi charissimo, volumen Arabicum in-16, in charta • bombacina, ut vocant, fusca, 300 et ultra annorum, in quo Arabice erant hæc duo opuscula Athanasii ‹ in Psalmos, perbrevis illa synopsis Psalmorum, aut quocunque allo modo vocetur ad Marcellinum, de- • inde integri commentarii perpetui in ipsos Psalmos, quos contuli cum istis Græcis, necnon cum Eclo- • gis Catenarum. Ac licet eos laudabiles alioquin, nec indignos Athanasii offenderim, nihilominus tamen ⚫ neutiquam cum istis conveniebant: solum explicatio primi versus psalmi primi quadrabat cum ecloga ‹ quadam Catenæ, quam suo loco notavi, et deinde in secundo versu.... quidem.... quadrabant omnia cum ‹ istis commentariis, sed oratione et stylo nequaquam, clareque scriptum nomen Athanasii, Athanasius ‹ patriarcha Alexandriæ. › In hac observatione mentio fit Antonii Giggei, manus vero eadem cum illa versionis Latinæ : ergo neutiquam Giggeus, sed quidam alius auctor versionis istius esse debet, quem indicare mihi nemo po- tuit. Reperi ibi sub finem etiam quædam adnotata supra psalmum CLI, cui ista nota Athanasii præfixa erat : Οὗτος ὁ ψαλμὸς καὶ ἰδιόγραφος τῷ Δαβίδ, καὶ ἔξωθεν τοῦ ἀριθμοῦ, ὅτι ἐμονομάχησε τὸν Γολιάθ. Incipit commentarius : Μικρὸς ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου. • Commentarius ejusdem sancti Athanasii in Cantica Mariæ sororis Moysis, et Moysis. ‹ Synopsis et interpretatio vocum Hebraicarum, quæ in commentariis Athanasii reperiuntur, ms. Hebræo- Latinum, ordine alphabetico. Incipit: Aaron psal. LXXVI, vers. ult. N, Spiritus, veuμa, sed commu- niter exponitur, mons, seu montanus, sicut et psal. Lxxviii, 6, 7. ‹ Excerpta quæ ad Athanasium spectant, ex catena in Psalmos in Cod. V. A. 10 bibliothecæ Ambrosianæ ex his omnibus auctoribus collecta: Nazianzenus, Basilius, Chrysostomus, Athanasius, Nyssenus, Hesy- chius, Georgius, Theodoretus episcopus Cyrensis, Severus, Origenes, Didymus, Eusebius, Esdras, Eulo- gins, Isidorus Pelusiota, Aretas, Apollinarius, Jovius (sic scriptum to 'Io6lov), Justinus Philosophus, Joan- nes Philosophus, Ephrem, Maximus, Damascenus, Augustinus, Hieronymus, Antiochus, Adrianus, Theo-
[Μνήμῃ τῶν ἀσεβῶν συμπεράνας τὸν πρῶτον ψαλμὸν, ἐκ ταύτης πάλιν τοῦ β τὴν ἀρχὴν ἐποιήσατο, διδάσκων, ὅτι τὸ προειρημένον τῶν ἀσεβῶν τέλος καὶ τοὺς κατὰ τοῦ Σωτῆρος λυττήσαντας ὑποδέξεται.] Ἵνα τί ἐφρύαξαν ἔθνη καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά; Φρύαγμα τὸ ἄλογον φρόνημα. Ἀπὸ κοινοῦ τὸ, ἵνα τί, τουτέστι· Διὰ τί οἱ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά; Πῶς γὰρ οὐ κενὰ γέγονεν αὐτοῖς ἡ μελέτη μὴ δεξαμένοις τὸν Σωτῆρα τοῦ γένους; [Τίς, φησὶν, ἡ αἰτία τοσούτου μίσους εἰς ταυτὸ συνδραμεῖν ἔθνη καὶ λαούς; Τὸ γὰρ, ἐφρύαξαν, κατὰ τοσοῦτο ὑπερηφανεύσαντο, σημαίνει τὸ μετ’ ἐπάρσεως καὶ μεγαλαυχίας τινὸς ταράσσεσθαι καὶ θορυβεῖσθαι. Μετενεχθὲν ἀπὸ τῆς ἀλόγου τῶν ἵππων ὁρμῆς ἐπ’ οὐδενὶ τῶν δεόντων· ὃ συνέβη τοῖς Ἰουδαίοις ἐπὶ Χριστοῦ. Τί τὸ αἴτιον εἰς ταυτὸ συνδραμεῖν ἔθνη καὶ λαούς; Εἴτε γὰρ τοὺς Ἰσραηλίτας φησὶ ἔθνη καὶ λαοὺς, εἴτε τοὺς περὶ Ἡρώδην καὶ Πιλᾶτον ὡς ἐθνικοὺς, καὶ λαοὺς τοὺς Ἰουδαίους.] [ Παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς. Τὸ, παρέστησαν, ἀντὶ τοῦ, ἑαυτοὺς πρὸς τοῦτο ἀφώρισαν βασιλεῖς Ἡρώδης τε καὶ Πόντιος Πιλᾶτος.
49 ADMONITIO IN EXPOSITIONES PSALMORUM. 50 y=vhs, significari, qua in opusculo in hæc verba, Omnia mihi sunt tradita a Patre, p. 82, passim item Chri- stum nuncupat Athanasius. Athanasiana prorsus est cautio illa psal. cxviii, v. 173: F'ɛréσow † xelp σov τοῦ σῶσαι με. Δηλοῖ γὰρ οὐ τὴν κατ' οὐσίαν γένεσιν αὐτῆς, ἀλλὰ τὴν πρὸς τὰ σωζόμενα σχέσιν, ὁποῖον καὶ tó' F'ɛrov poi ɛlç Oɛòr vñɛpaoлiστýr. Hoc est: Fiat manus tua ut salvet me. Non significat natura factam esse manum ejus, sed ejus statum erga eos qui salutem consequuntur. Quale est illud: Esto mihi̟ in Deum protectorem. › Nam Ariani inepte ex voce YɛVεσow, et ¿yéveto, concludebant Verbum fuisse factum. Hiram consonantiam cum hoc loco reperies p. 368, ubi etiam illud: Fias mihi in Deum protectorem, affer- tur in medium pag. item 380. Nam loca describere longum esset. V. Jam de codicibus nobis agendum. Memoratur a Felckmanno infe:ius in Fragm, ex indice quodam M. Crusii manuscriptorum qui tum temporis Constantinopoli erant, exstare apud illustrissimum principem Ja- cobum Marmoretam S. Athanasii archiepiscopi Alexandrini explicationem in Psalterium Davidis. ' Andreas Arnoldus, Norimbergensis, in præfatione sua ad Syntagma doctrinæ nomine Athanasii ab se editum Parisiis anno 1685, hæc habet: Volebam me conferre ad recensenda sancti Athanasii capitula in Psalmos, sicut ex ms. antiquissimo descripseram, diversa a Latinis Angeli Politiani, et Græcis tomi II operum, nisi novæ cunctationis iter fuisse impatiens: dabo initium et finem, ut si quid monendum sit peritiores monere dignentur : Μακάριος ἀνὴρ, ἕως, οὐκ ἐκάθισεν. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ κατὰ σάρκα τεχθησομένῳ ἀνατίθησιν ὁ Δαβίδ · διὸ ἐν πρώτοις μακαρίζει τοὺς ἐν (lege εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. Desinit : Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον. Νοήσεις την πνοήν, ἀφ᾽ ὧν Μωϋσῆς ἀναγέγραφεν· ὅτι λαβὼν ὁ Θεὸς χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνεῦμα ζωῆς. Ab ini- tio dicitur, tres fuisse ordines apud Judzos, γραμματέων nimirum, καὶ Φαρισαίων καὶ νομικῶν. Probabile est vouɩxoúç istos esse Sadducæos, qui legem sine traditione sectabantur. Hæc Arnoldus: voµixoi autem i.i sunt legisperiti in Evangelio memorati. Hæc autem Arnoldi capitula idipsum sunt quod expositiones no- stræ in Psalterium, ut liquet ex fragmento ab initio allato, nam in fine mutilæ sunt expositiones istæ. Ut augurari porro licet ex Arnoldi verbis, capitula istæc non integra erant, sed excerpta quædam ex aliqua Ca- tena, nec tantæ molis quantæ hæc commentaria quæ nos edimus. VI. Vir clarissimus Gabriel Grodecius, supra memoratus, cum haud ita pridem bibliothecas Haliæ lustra- ret, Mediolano litteras ad me misit, et, qua est erga nos humanitate, hanc manuscriptorum bibliothecæ Am- brosianæ notitiam præbuit ipsis verbis. EX CODICE MANUSCRIPTO BIBLIOTHECÆ AMBROSIANÆ, QUÆ Est Mediolani CAR. N. N. 451, in quo collecta sunt OMNIA EX Codicibus MANUSCRIPTIS EJUSDEM BIBLiothecæ maCTENUS INEDITA. ‹ Commentarium sancti Athanasii in Psalmos, mss. Græco-Lat. Græcum manuscriptum descriptum est ex codice bibliothecæ Regiæ in Escurial., Latine vero translatum (ut mihi referebat D. N.) ab Antonio Giggeo. Quod tamen esse non potest: nam in frontispicio hujus codicis hanc sequentem observationein reperi eadem manu scriptam qua versio illa Latina Commentarii in Psalmos. • Vidi in bibliotheca Ambrosiana illustrissimi card. Borromæ, suggerente clarissimo doctore et lingua- ● rum orientalium peritissimo D. Antonio Giggeo, viro mihi charissimo, volumen Arabicum in-16, in charta • bombacina, ut vocant, fusca, 300 et ultra annorum, in quo Arabice erant hæc duo opuscula Athanasii ‹ in Psalmos, perbrevis illa synopsis Psalmorum, aut quocunque allo modo vocetur ad Marcellinum, de- • inde integri commentarii perpetui in ipsos Psalmos, quos contuli cum istis Græcis, necnon cum Eclo- • gis Catenarum. Ac licet eos laudabiles alioquin, nec indignos Athanasii offenderim, nihilominus tamen ⚫ neutiquam cum istis conveniebant: solum explicatio primi versus psalmi primi quadrabat cum ecloga ‹ quadam Catenæ, quam suo loco notavi, et deinde in secundo versu.... quidem.... quadrabant omnia cum ‹ istis commentariis, sed oratione et stylo nequaquam, clareque scriptum nomen Athanasii, Athanasius ‹ patriarcha Alexandriæ. › In hac observatione mentio fit Antonii Giggei, manus vero eadem cum illa versionis Latinæ : ergo neutiquam Giggeus, sed quidam alius auctor versionis istius esse debet, quem indicare mihi nemo po- tuit. Reperi ibi sub finem etiam quædam adnotata supra psalmum CLI, cui ista nota Athanasii præfixa erat : Οὗτος ὁ ψαλμὸς καὶ ἰδιόγραφος τῷ Δαβίδ, καὶ ἔξωθεν τοῦ ἀριθμοῦ, ὅτι ἐμονομάχησε τὸν Γολιάθ. Incipit commentarius : Μικρὸς ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου. • Commentarius ejusdem sancti Athanasii in Cantica Mariæ sororis Moysis, et Moysis. ‹ Synopsis et interpretatio vocum Hebraicarum, quæ in commentariis Athanasii reperiuntur, ms. Hebræo- Latinum, ordine alphabetico. Incipit: Aaron psal. LXXVI, vers. ult. N, Spiritus, veuμa, sed commu- niter exponitur, mons, seu montanus, sicut et psal. Lxxviii, 6, 7. ‹ Excerpta quæ ad Athanasium spectant, ex catena in Psalmos in Cod. V. A. 10 bibliothecæ Ambrosianæ ex his omnibus auctoribus collecta: Nazianzenus, Basilius, Chrysostomus, Athanasius, Nyssenus, Hesy- chius, Georgius, Theodoretus episcopus Cyrensis, Severus, Origenes, Didymus, Eusebius, Esdras, Eulo- gins, Isidorus Pelusiota, Aretas, Apollinarius, Jovius (sic scriptum to 'Io6lov), Justinus Philosophus, Joan- nes Philosophus, Ephrem, Maximus, Damascenus, Augustinus, Hieronymus, Antiochus, Adrianus, Theo-
Οὕτως καὶ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι ἐν ταῖς Πράξεσιν ἡρμήνευσαν.] Καὶ οἱ ἄρχοντες συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτό. Τὰ προλεχθέντα τάγματα· γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι καὶ νομικοί. Κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Ἡ γὰρ εἰς τὸν Χριστὸν ἐπιβουλὴ καὶ εἰς αὐτὸν ἀνατρέχει τὸν Πατέρα. Εἰ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ καὶ ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, πῶς οὐ καὶ μία ἡ εἰς αὐτοὺς ὕβρις γένοιτ’ ἄν; Διαῤῥήξωμεν τοὺς δεσμοὺς αὐτῶν. Λείπει τὸ, λέγοντες· ἵνα ᾖ ἡ διάνοια αὕτη· Συνήχθησαν κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, λέγοντες· Διαῤῥήξωμεν τοὺς δεσμοὺς αὐτῶν. Οὐ γὰρ ἤθελον εἴσω τῆς ἱερᾶς γενέσθαι σαγήνης, περὶ ἧς γέγραπται· Ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν σαγήνῃ. Καὶ ἀποῤῥίψωμεν ἀφ’ ἡμῶν τὸν ζυγὸν αὐτῶν. Τὴν βαρύτητα τοῦ νόμου, περὶ οὗ εἴρηκε· Ὁ γὰρ ζυγός μου χρηστὸς, καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν ἐστιν. [ Τὸν ζυγὸν αὐτῶν· ἡ γὰρ εἰς τὸν Χριστὸν ἐπιβουλὴ καὶ εἰς αὐτὸν ἀνατρέχει τὸν Πατέρα. Εἰ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ, καὶ ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ, πῶς οὐκ ἂν μία τις εἴη ἡ εἰς αὐτοὺς ὕβρις;] Ὁ κατοικῶν ἐν οὐρανοῖς ἐκγελάσεται αὐτούς. Ὡς ἀνόητα βουλευσαμένους·
49 ADMONITIO IN EXPOSITIONES PSALMORUM. 50 y=vhs, significari, qua in opusculo in hæc verba, Omnia mihi sunt tradita a Patre, p. 82, passim item Chri- stum nuncupat Athanasius. Athanasiana prorsus est cautio illa psal. cxviii, v. 173: F'ɛréσow † xelp σov τοῦ σῶσαι με. Δηλοῖ γὰρ οὐ τὴν κατ' οὐσίαν γένεσιν αὐτῆς, ἀλλὰ τὴν πρὸς τὰ σωζόμενα σχέσιν, ὁποῖον καὶ tó' F'ɛrov poi ɛlç Oɛòr vñɛpaoлiστýr. Hoc est: Fiat manus tua ut salvet me. Non significat natura factam esse manum ejus, sed ejus statum erga eos qui salutem consequuntur. Quale est illud: Esto mihi̟ in Deum protectorem. › Nam Ariani inepte ex voce YɛVεσow, et ¿yéveto, concludebant Verbum fuisse factum. Hiram consonantiam cum hoc loco reperies p. 368, ubi etiam illud: Fias mihi in Deum protectorem, affer- tur in medium pag. item 380. Nam loca describere longum esset. V. Jam de codicibus nobis agendum. Memoratur a Felckmanno infe:ius in Fragm, ex indice quodam M. Crusii manuscriptorum qui tum temporis Constantinopoli erant, exstare apud illustrissimum principem Ja- cobum Marmoretam S. Athanasii archiepiscopi Alexandrini explicationem in Psalterium Davidis. ' Andreas Arnoldus, Norimbergensis, in præfatione sua ad Syntagma doctrinæ nomine Athanasii ab se editum Parisiis anno 1685, hæc habet: Volebam me conferre ad recensenda sancti Athanasii capitula in Psalmos, sicut ex ms. antiquissimo descripseram, diversa a Latinis Angeli Politiani, et Græcis tomi II operum, nisi novæ cunctationis iter fuisse impatiens: dabo initium et finem, ut si quid monendum sit peritiores monere dignentur : Μακάριος ἀνὴρ, ἕως, οὐκ ἐκάθισεν. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ κατὰ σάρκα τεχθησομένῳ ἀνατίθησιν ὁ Δαβίδ · διὸ ἐν πρώτοις μακαρίζει τοὺς ἐν (lege εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. Desinit : Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον. Νοήσεις την πνοήν, ἀφ᾽ ὧν Μωϋσῆς ἀναγέγραφεν· ὅτι λαβὼν ὁ Θεὸς χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς, ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνεῦμα ζωῆς. Ab ini- tio dicitur, tres fuisse ordines apud Judzos, γραμματέων nimirum, καὶ Φαρισαίων καὶ νομικῶν. Probabile est vouɩxoúç istos esse Sadducæos, qui legem sine traditione sectabantur. Hæc Arnoldus: voµixoi autem i.i sunt legisperiti in Evangelio memorati. Hæc autem Arnoldi capitula idipsum sunt quod expositiones no- stræ in Psalterium, ut liquet ex fragmento ab initio allato, nam in fine mutilæ sunt expositiones istæ. Ut augurari porro licet ex Arnoldi verbis, capitula istæc non integra erant, sed excerpta quædam ex aliqua Ca- tena, nec tantæ molis quantæ hæc commentaria quæ nos edimus. VI. Vir clarissimus Gabriel Grodecius, supra memoratus, cum haud ita pridem bibliothecas Haliæ lustra- ret, Mediolano litteras ad me misit, et, qua est erga nos humanitate, hanc manuscriptorum bibliothecæ Am- brosianæ notitiam præbuit ipsis verbis. EX CODICE MANUSCRIPTO BIBLIOTHECÆ AMBROSIANÆ, QUÆ Est Mediolani CAR. N. N. 451, in quo collecta sunt OMNIA EX Codicibus MANUSCRIPTIS EJUSDEM BIBLiothecæ maCTENUS INEDITA. ‹ Commentarium sancti Athanasii in Psalmos, mss. Græco-Lat. Græcum manuscriptum descriptum est ex codice bibliothecæ Regiæ in Escurial., Latine vero translatum (ut mihi referebat D. N.) ab Antonio Giggeo. Quod tamen esse non potest: nam in frontispicio hujus codicis hanc sequentem observationein reperi eadem manu scriptam qua versio illa Latina Commentarii in Psalmos. • Vidi in bibliotheca Ambrosiana illustrissimi card. Borromæ, suggerente clarissimo doctore et lingua- ● rum orientalium peritissimo D. Antonio Giggeo, viro mihi charissimo, volumen Arabicum in-16, in charta • bombacina, ut vocant, fusca, 300 et ultra annorum, in quo Arabice erant hæc duo opuscula Athanasii ‹ in Psalmos, perbrevis illa synopsis Psalmorum, aut quocunque allo modo vocetur ad Marcellinum, de- • inde integri commentarii perpetui in ipsos Psalmos, quos contuli cum istis Græcis, necnon cum Eclo- • gis Catenarum. Ac licet eos laudabiles alioquin, nec indignos Athanasii offenderim, nihilominus tamen ⚫ neutiquam cum istis conveniebant: solum explicatio primi versus psalmi primi quadrabat cum ecloga ‹ quadam Catenæ, quam suo loco notavi, et deinde in secundo versu.... quidem.... quadrabant omnia cum ‹ istis commentariis, sed oratione et stylo nequaquam, clareque scriptum nomen Athanasii, Athanasius ‹ patriarcha Alexandriæ. › In hac observatione mentio fit Antonii Giggei, manus vero eadem cum illa versionis Latinæ : ergo neutiquam Giggeus, sed quidam alius auctor versionis istius esse debet, quem indicare mihi nemo po- tuit. Reperi ibi sub finem etiam quædam adnotata supra psalmum CLI, cui ista nota Athanasii præfixa erat : Οὗτος ὁ ψαλμὸς καὶ ἰδιόγραφος τῷ Δαβίδ, καὶ ἔξωθεν τοῦ ἀριθμοῦ, ὅτι ἐμονομάχησε τὸν Γολιάθ. Incipit commentarius : Μικρὸς ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου. • Commentarius ejusdem sancti Athanasii in Cantica Mariæ sororis Moysis, et Moysis. ‹ Synopsis et interpretatio vocum Hebraicarum, quæ in commentariis Athanasii reperiuntur, ms. Hebræo- Latinum, ordine alphabetico. Incipit: Aaron psal. LXXVI, vers. ult. N, Spiritus, veuμa, sed commu- niter exponitur, mons, seu montanus, sicut et psal. Lxxviii, 6, 7. ‹ Excerpta quæ ad Athanasium spectant, ex catena in Psalmos in Cod. V. A. 10 bibliothecæ Ambrosianæ ex his omnibus auctoribus collecta: Nazianzenus, Basilius, Chrysostomus, Athanasius, Nyssenus, Hesy- chius, Georgius, Theodoretus episcopus Cyrensis, Severus, Origenes, Didymus, Eusebius, Esdras, Eulo- gins, Isidorus Pelusiota, Aretas, Apollinarius, Jovius (sic scriptum to 'Io6lov), Justinus Philosophus, Joan- nes Philosophus, Ephrem, Maximus, Damascenus, Augustinus, Hieronymus, Antiochus, Adrianus, Theo-
PG 27:65ὁ γὰρ ὑπ’ αὐτῶν προςηλωθεὶς, καὶ θανάτῳ παραδοθεὶς, ἐν οὐρανοῖς ὢν καὶ τὰ πάντα περιέχων, κενὰς αὐτῶν καὶ ματαίας δείκνυσι τὰς βουλάς. Καὶ ὁ τούτου δὲ Πατὴρ καὶ τῶν ἁπάντων Δεσπότης τὴν ἀξίαν αὐτοῦ εἰσπράξεται δίκην. Καὶ ὁ Κύριος ἐκμυκτηριεῖ αὐτούς. Ἐξουδενώσει γὰρ αὐτοὺς, φησὶ, καὶ μισήσει καὶ ἀποστραφήσεται. [ Καταγελάσει, ἀντὶ τοῦ, μισήσει καὶ ἀποστραφήσεται. Ἀλλ’ ὁ τῶν ἐπιβουλευόντων, φησὶν, ὑψηλότερος καταγελάσει, ἤτοι γέλωτα τὴν ἐκείνων ἐπιβουλὴν ἀποφανεῖ, ὡς ἀνοήτοις ἐπιχειρούντων. Καὶ γὰρ μυκτηρισμός ἐστι πνεῦμα διὰ ῥινῶν ἀφιέμενον εἰς ἐξουδένωσιν τῶν μεγάλα φρυαττομένων. Καὶ τὸ μετὰ τῶν προθέσεων δὲ ταῦτα εἰρῆσθαι ἐπιτατικώτερον ἔχει τὸν γέλωτα. Καὶ οὐ μόνον, φησὶ, τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὀργῆς πειραθήσονται.] Τότε λαλήσει πρὸς αὐτοὺς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ. Τότε, πότε, ἢ ὅτε ἔλεγον· Διαῤῥήξωμεν τοὺς δεσμοὺς αὐτῶν; Τί δέ ἐστι τὰ ἐν ὀργῇ παρ’ αὐτοῦ λαληθέντα; ἢ τό· Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι· καὶ τό· Ἀρθήσεται ἀφ’ ὑμῶν ἡ βασιλεία· καὶ τό· Καὶ ὑμῖν οὐαὶ τοῖς νομικοῖς. [Στρατιὰ γὰρ αὐτοὺς Ῥωμαϊκὴ ἐξηνδραποδίσατο.
31 S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. dorus Antiochenus, Nilus, Anastasius Nicænus, et Anastasius Sinaita Antiochenus, Asterius, Olympiodorus, Epiphanius, Andreas Cretensis, Andreas Cæsariensis, Cosmas Indicopleustes, Ecumenius; Marcus.... Cassianus, Hippolytus Romanus, Herodianus, Thaumaturgus, præter alios anonymos, ut dicitur ibidem. Et editiones Psalmorum, seu translationes, quibus usi sunt in catena, ibidem dicitur, fuerunt Symmachi, Aquila, Theodotionis, et Septuaginta Interpretum. Codex originalis in pergamena antiquissimus, et di- versa sunt plurima ab illis a Barbaro editis. In bac collectione Græce tantum. • Extracta ex Catena Psalmorum in pergameno in cod. ш, H. 14, ea quæ pertinent ad Athanasium Græce tantum. • Periochæ et hypotheses breves Psalmorum, quæ attribuuntur Eusebio in codice vi, E. 18, Græce, ex- cerptæ ex catena integra in Psalmos et attributa Athanasio, diversa tamen a catena Barbari Græce tantum. • Fragmenta Athanasii ex variis catenis collecta in Epistolas divi Puuli, et ex catena in libros Regum, Græce. Subjicit auctor Latinæ versionis, quem supra indicavi : ‹ Ex commentario seu catena Titi Bostrensis in Lucam, ex Chrysostomo et aliis collecta, hæc reperi ex • Athanasio, quæ postea contuli cum editis a Peltano, quæ eodem modo se habent, sed nomen Athanasii ‹ non ibi expressum, nec hic ubi desierunt, ideoque non plura descripsi, quia sublestæ essent fidei. Ovx « ἁπλῶς δὲ τὸ γεννώμενόν φησιν πρὸς τὴν Παρθένον ὁ ἄγγελος, ἵνα μὴ ἔξωθεν ἐπεισαγόμενον αὐτῇ σῶμα να • μισθῇ, ἀλλ' ἐπήγαγε καὶ τὸ, ἐκ σοῦ · ἵνα ἐξ αὐτῆς φύσεως τὸ γεννώμενον εἶναι πιστωθῇ · ἅγιον δὲ κληθης • σόμενον, οὐχ ὡς ἔνοικον ἕξοντα τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ ἐκ μετοχῆς ἁγιασθησόμενον· ἀλλ' ὡς ὄντα κατὰ φύσιν • ἅγιον, τῷ τὸν αὐτὸν Υἱὸν ὑπάρχειν Θεοῦ καὶ ἕνα εἶναι. Ita se habebant tres codices in pergamena cum ex- • presso nomine Athanasii; hoc loco translatio Peltani non exprimit postrema fideliter. › ‹ Et post pauca alia fragmenta allata hæc observatio ibidem reperitur : ‹ In Anthologio quodam SS. Patrum hæc reperi ex Athanasio in littera A, ordine enim alphabetico di- • gesta erant capita, et omnia desumpta ex veteribus Patribus, istaque erant in voce 'Aσrpvloria, ut præ • se fert titulus, cum titulo : "Οτι εἰ κατὰ ἀστρολογίαν τὰ καθ' ἡμᾶς, Αθανασίου Αλεξανδρείας ἐκ τῆς κατὰ • Ματθαῖον βίβλου. » Mec in epistola Grodecii. VII. Ex hisce autem unum est, quod nusquam memoratum audivimus, scilicet, Commentarius Athanasii in Cantica Mariæ et Mosis. Hoc autem opusculum germanumne sit ex sola lectione internosci potest, cum a nullo, quod quidem norim, antiquo laudatum fuerit. Obnixe vero postulavimus ea transmitti nobis quæ in lucubrationibus nostris desiderantur, sed cum nullus istic amanuensis Græce transcribere possit, votis no- stris obsequi minime potuit vir doctissimus Muratorius. Et quantum auguror conjectura, non tanti fortasse pretii sunt cætera : num fragmenta illa in libros Regum et in Matthæum, non ex peculiari quodam com- mentario in hosce libros, sed ex aliis quæ jam exstant Athanasii operibus maxima pars exscripta fuere, ut infra monemus, et experientia comprobavimus. Expositiones autem in Psalmos eædem putantur esse quæ nostræ: synopsis vero, seu interpretatio illa vocum Hebraicarum quæ in expositionibus Athanasii exstant ut vel ex prioribus verbis æstimandum relinquitur, nihili est. De reliquis si quando lucem viderint judicium ſeretur. VIII. Ad codices jam veniamus unde has Athanasii expositiones mutuati sumus : tres Regii sunt, 1807 nimi- rum, quem Regium primum vocamus, Reg. vero 2, 1878, Reg. 3, 1879. Regius primus est catena antiquis- sima ab annis plus septingentis exaratus, bonæ notæ. Incommodum tamen accidit, ut nomina scriptorum amanuensis persæpe taceret. Secundus Reg. egregie descriptus et paris antiquitatis, minus tamen accurate exaratus nomina tamen diligenter ascribit. Tertius, qui mediam secundi partem complectitur, recens est et ex secundo exscriptus, ideoque non tanti usus. Tres item Colb. sunt, 4445, quem primum Colb. dicimus, secundum vero 4182; tertium in duas partes divisum, quarum prima numerum obtinet 4680, secunda vero 4681. Col bertinus autem, quem primum dicimus, librum ad Marcellinum De interpretatione Psalmorum tantum exhi- bet. Secundus Athanasii et Theodoreti expositiones in Psalmos, estque plus 700 annorum : tertius expositio- nes item Athanasii cum nonnullis cæterorum Patrum, hic mendis scatet, quingentorum circiter annorum. Harum expositionum fragmenta quædam a Daniele Barbaro, qui postea patriarcha Aquile¡ensis ſuit, edita fuerunt in catena Patrum Græcorum in Psalmos, Venetiis cusa anno 1569, ubi ad quinquagesimum usque psalmum duntaxat expositiones ducuntur. Et accuratior quidem in multis est Corderiana. Hinc anno 1601 ex catena Nicetæ Heracleotæ Felckmannus excerpta quædam edidit Athanasium spectantia. Postremo Corde- rius anno 1643 prolixiorem catenam Patrum Græcorum in totum Psalterium edidit, tribus tomis compre- hensam, in qua nævi non pauci occurrunt. Nobile autem est illud erratum quod expositiones Theodori et Theo- doreti Athanasio ascribat. Et quidem, ut auguramur, ha'c. lapsus causa fuit: Amanuenses ubi in catenis ad marginem nomina scriptorum notant, Athanasii nomen indicant per litteram A, cui sequentem in Athanasii nomine, ● scilicet imponunt. Ubi autem Theodori lectio est, primam similiter ● describunt, cui litteram ▲ de- super scribunt; hæc autem littera in codicibus proxime ad litteram A accedit, ubi igitur vidit A, ut pulabat, superius vero inferius describi, Athanasium his significari arbitratus est,
Διαφέρει δὲ θυμὸς ὀργῆς, τῷ θυμὸν μὲν εἶναι ὀργὴν ἀναθυμιωμένην καὶ ἔτι ἐκκαιομένην, ὀργὴν δὲ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως. Ἀτελέστερος οὖν τῆς ὀργῆς ὁ θυμὸς, ἀποτέλεσμά τε ἡ ὀργή. Καὶ τοιούτων δὲ τῶν ῥημάτων τὴν ἑρμηνείαν διδάσκει τὸ τέλος τῶν πραγμάτων. Στρατιὰ γὰρ αὐτοῖς ἐπιστᾶσα Ῥωμαϊκὴ τήν τε πόλιν ἐπόρθησε καὶ ἐνέπρησε τὸν νεὼν, καὶ αὐτῶν τοὺς μὲν πλείστους θανάτῳ παρέπεμψε· τοὺς δὲ τὴν σφαγὴν ἐκφυγόντας ἐξανδραποδίσασα, δουλείᾳ παρέδωκεν. Ἐπιστῆσαι δὲ προσήκει τὸν πιστὸν, ὡς δύο προσώπων ἐφεξῆς μέμνηται, καὶ πρῶτον μὲν Κυρίου τοῦ Χριστοῦ· Κατὰ τοῦ Κυρίου γὰρ, ἔφη, καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ· εἶτα κατοικοῦντος ἐν οὐρανοῖς καὶ Κυρίου· Ὁ κατοικῶν ἐν οὐρανοῖς ἐκγελάσεται αὐτοὺς, καὶ ὁ Κύριος ἐκμυκτηριεῖ αὐτούς· καὶ αὖθις δὲ τὸ αὐτὸ διετήρησε σχῆμα.] Ἐγὼ δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ’ αὐτοῦ ἐπὶ Σιών. Ὡς ἀποβληθέντος τοῦ ἐξ Ἰσραὴλ λαοῦ, τὴν εἰς τὰ ἔθνη γενομένην αὐτὸς πίστιν αὐτοῖς διηγεῖται· Σιὼν δὲ τὴν Ἐκκλησίαν δηλοῖ. [ Κύριος εἶπε πρὸς μὲ, Υἱός μου, καὶ τὰ ἑξῆς· ἀντὶ τοῦ, Ἀπεφήνατό με ἡ τοῦ Πατρὸς φύσις Υἱόν· οὐ προστάγματος ἐνεργήσαντος·
31 S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. dorus Antiochenus, Nilus, Anastasius Nicænus, et Anastasius Sinaita Antiochenus, Asterius, Olympiodorus, Epiphanius, Andreas Cretensis, Andreas Cæsariensis, Cosmas Indicopleustes, Ecumenius; Marcus.... Cassianus, Hippolytus Romanus, Herodianus, Thaumaturgus, præter alios anonymos, ut dicitur ibidem. Et editiones Psalmorum, seu translationes, quibus usi sunt in catena, ibidem dicitur, fuerunt Symmachi, Aquila, Theodotionis, et Septuaginta Interpretum. Codex originalis in pergamena antiquissimus, et di- versa sunt plurima ab illis a Barbaro editis. In bac collectione Græce tantum. • Extracta ex Catena Psalmorum in pergameno in cod. ш, H. 14, ea quæ pertinent ad Athanasium Græce tantum. • Periochæ et hypotheses breves Psalmorum, quæ attribuuntur Eusebio in codice vi, E. 18, Græce, ex- cerptæ ex catena integra in Psalmos et attributa Athanasio, diversa tamen a catena Barbari Græce tantum. • Fragmenta Athanasii ex variis catenis collecta in Epistolas divi Puuli, et ex catena in libros Regum, Græce. Subjicit auctor Latinæ versionis, quem supra indicavi : ‹ Ex commentario seu catena Titi Bostrensis in Lucam, ex Chrysostomo et aliis collecta, hæc reperi ex • Athanasio, quæ postea contuli cum editis a Peltano, quæ eodem modo se habent, sed nomen Athanasii ‹ non ibi expressum, nec hic ubi desierunt, ideoque non plura descripsi, quia sublestæ essent fidei. Ovx « ἁπλῶς δὲ τὸ γεννώμενόν φησιν πρὸς τὴν Παρθένον ὁ ἄγγελος, ἵνα μὴ ἔξωθεν ἐπεισαγόμενον αὐτῇ σῶμα να • μισθῇ, ἀλλ' ἐπήγαγε καὶ τὸ, ἐκ σοῦ · ἵνα ἐξ αὐτῆς φύσεως τὸ γεννώμενον εἶναι πιστωθῇ · ἅγιον δὲ κληθης • σόμενον, οὐχ ὡς ἔνοικον ἕξοντα τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ ἐκ μετοχῆς ἁγιασθησόμενον· ἀλλ' ὡς ὄντα κατὰ φύσιν • ἅγιον, τῷ τὸν αὐτὸν Υἱὸν ὑπάρχειν Θεοῦ καὶ ἕνα εἶναι. Ita se habebant tres codices in pergamena cum ex- • presso nomine Athanasii; hoc loco translatio Peltani non exprimit postrema fideliter. › ‹ Et post pauca alia fragmenta allata hæc observatio ibidem reperitur : ‹ In Anthologio quodam SS. Patrum hæc reperi ex Athanasio in littera A, ordine enim alphabetico di- • gesta erant capita, et omnia desumpta ex veteribus Patribus, istaque erant in voce 'Aσrpvloria, ut præ • se fert titulus, cum titulo : "Οτι εἰ κατὰ ἀστρολογίαν τὰ καθ' ἡμᾶς, Αθανασίου Αλεξανδρείας ἐκ τῆς κατὰ • Ματθαῖον βίβλου. » Mec in epistola Grodecii. VII. Ex hisce autem unum est, quod nusquam memoratum audivimus, scilicet, Commentarius Athanasii in Cantica Mariæ et Mosis. Hoc autem opusculum germanumne sit ex sola lectione internosci potest, cum a nullo, quod quidem norim, antiquo laudatum fuerit. Obnixe vero postulavimus ea transmitti nobis quæ in lucubrationibus nostris desiderantur, sed cum nullus istic amanuensis Græce transcribere possit, votis no- stris obsequi minime potuit vir doctissimus Muratorius. Et quantum auguror conjectura, non tanti fortasse pretii sunt cætera : num fragmenta illa in libros Regum et in Matthæum, non ex peculiari quodam com- mentario in hosce libros, sed ex aliis quæ jam exstant Athanasii operibus maxima pars exscripta fuere, ut infra monemus, et experientia comprobavimus. Expositiones autem in Psalmos eædem putantur esse quæ nostræ: synopsis vero, seu interpretatio illa vocum Hebraicarum quæ in expositionibus Athanasii exstant ut vel ex prioribus verbis æstimandum relinquitur, nihili est. De reliquis si quando lucem viderint judicium ſeretur. VIII. Ad codices jam veniamus unde has Athanasii expositiones mutuati sumus : tres Regii sunt, 1807 nimi- rum, quem Regium primum vocamus, Reg. vero 2, 1878, Reg. 3, 1879. Regius primus est catena antiquis- sima ab annis plus septingentis exaratus, bonæ notæ. Incommodum tamen accidit, ut nomina scriptorum amanuensis persæpe taceret. Secundus Reg. egregie descriptus et paris antiquitatis, minus tamen accurate exaratus nomina tamen diligenter ascribit. Tertius, qui mediam secundi partem complectitur, recens est et ex secundo exscriptus, ideoque non tanti usus. Tres item Colb. sunt, 4445, quem primum Colb. dicimus, secundum vero 4182; tertium in duas partes divisum, quarum prima numerum obtinet 4680, secunda vero 4681. Col bertinus autem, quem primum dicimus, librum ad Marcellinum De interpretatione Psalmorum tantum exhi- bet. Secundus Athanasii et Theodoreti expositiones in Psalmos, estque plus 700 annorum : tertius expositio- nes item Athanasii cum nonnullis cæterorum Patrum, hic mendis scatet, quingentorum circiter annorum. Harum expositionum fragmenta quædam a Daniele Barbaro, qui postea patriarcha Aquile¡ensis ſuit, edita fuerunt in catena Patrum Græcorum in Psalmos, Venetiis cusa anno 1569, ubi ad quinquagesimum usque psalmum duntaxat expositiones ducuntur. Et accuratior quidem in multis est Corderiana. Hinc anno 1601 ex catena Nicetæ Heracleotæ Felckmannus excerpta quædam edidit Athanasium spectantia. Postremo Corde- rius anno 1643 prolixiorem catenam Patrum Græcorum in totum Psalterium edidit, tribus tomis compre- hensam, in qua nævi non pauci occurrunt. Nobile autem est illud erratum quod expositiones Theodori et Theo- doreti Athanasio ascribat. Et quidem, ut auguramur, ha'c. lapsus causa fuit: Amanuenses ubi in catenis ad marginem nomina scriptorum notant, Athanasii nomen indicant per litteram A, cui sequentem in Athanasii nomine, ● scilicet imponunt. Ubi autem Theodori lectio est, primam similiter ● describunt, cui litteram ▲ de- super scribunt; hæc autem littera in codicibus proxime ad litteram A accedit, ubi igitur vidit A, ut pulabat, superius vero inferius describi, Athanasium his significari arbitratus est,
PG 27:68ἀλλὰ τῆς οὐσίας ἀποδειξάσης ἐμὲ χαρακτῆρα τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως. Καλῶς γὰρ πρόσκειται τὸ, εἶ, τὴν πρὸ αἰώνων δηλοῦν γέννησιν· ἦν γὰρ ἀεὶ Υἱός. Ἐπήνεγκε δὲ τὸ, σήμερον γεγέννηκά σε, ἵνα τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν δείξῃ· τὸ γὰρ, σήμερον, χρόνου ἐστί· διὸ καὶ τέθειται περὶ τῆς χρονικῆς γεννήσεως. Ἀκολούθως δὲ τῷ ἀνθρωπίνῳ καὶ τὰ ἐπαγόμενα, γεγέννηκά σε. Ὅρα πῶς τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν οἰκειοῦται ὁ Πατὴρ τοῦ μονογενοῦς τοῦ Χριστοῦ.] Καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς, ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ. Τουτέστιν ἐν τῷ σταυρῷ· ἡ μὲν γὰρ ὕλη ξύλου, ἡ δὲ ἰσχὺς σιδήρου. Τινὲς δὲ τὴν τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴν δηλοῦσιν. Καὶ νῦν, βασιλεῖς, σύνετε. Τουτέστι, νοήσατε, πρὸς μετάνοιαν ἐπιστράφητε. Παιδεύθητε, πάντες οἱ κρίνοντες τὴν γῆν. Τὴν μὲν προκοπὴν διὰ τοῦ, παιδεύθητε παριστᾷ, τὴν δὲ τελείωσιν διὰ τοῦ, Δράξασθε παιδείας. Δράξασθε παιδείας. Τῆς εὐαγγελικῆς δηλονότι. Καὶ ἀπολεῖσθε ἐξ ὁδοῦ δικαίας. Τοῦ εἰρηκότος· Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός.
55 ARGUMENTUM IN PSALMOS. MONITUM. 54 IX. Hæ autem expositiones multis in locis deficiunt, quia scilicet amanuenses non omnia aescripserunt, sed pauciora attulerunt quam ferrent Athanasii codices. Raro evenit ut peregrinæ interpretationes nomen Atha- nasii præferant, id quoad facultas tulit ad marginem notavimus. Et sane perfacile est in hisce stylum Atha- nasii internoscere, tum quia in argumento plerumque ceu synopsin quamdam totius psalmi ob oculos ponit, et quidem mox afferendæ interpretationi affinem, ut hac tessera facile sit vera a falsis secernere; tum quia tam perspicuus, tam brevis atque pressus in hisce est Athanasius, ut hac item in parte a cæteris perinde dis- tingui possit. In hisce autem vulgo sententiam exponit, ut vocant spiritualem, ita ut Nicetas in catena sua Theodoretum pro litterali, Athanasium ſere pro spirituali afferat. Est tamen haud raro cum litteram attingit et quidem rectissime ad scopum Prophetæ, ut nemo ŋon æstimaturus est. Argumenta psalmorum maximi sane pretii sunt, ubi litteralem etiam sæpe mentem apprime et acute tangit antequam ad spiritualem accedut. Multæ hic lectiones Aquila et Symmachi exstant hactenus inobservatæ a Drusio et aliis. Est locus psalmi lxv11, quem aliɛnum æstimamus et commentum olet, illud scilicet de calamo ad versum v. 17, dicitur Filius cum Patrem his verbis deprecaretur: Transeat a me calix iste, non in hypocrisi, non ut Satanam inescaret ac deciperet, non quod mundi voluntatem ut propriam efferret, ita locutum fuisse. Qui- ›us aperte repugnat explicatio quæ exstat in libro De passione Domini tom. IV, quem inter suspectos haud injuria ablegavimus. Argum. psalmi Lxx primum sub Romanis Jerosolymorum excidium memorat, quia se- cundum item a Romanis illatum fuit sub Adriano. Hæc de expositionibus in Psalmos satis sunte. Secundum hanc conscriptam admonitionem litteras accepi cl. V. Antonii Muratorii, qui manu propria mihi ea exscripsit in laudatum commentarium in Canticum Mariæ sororis Mosis paucissima sane ut vides. En igitur Commentarii nostri specimen in Canticum Deuteronomii. Σημαίνει καὶ αὐτὴ τὴν ἔκπτωσιν τῶν Ἰουδαίων καὶ τὴν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ, ἣν παρέσχεν αὐτοῖς, καὶ τὴ εἰσαγωγὴν τῶν ἐθνῶν. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καί, etc. Ἐπεὶ μέγα ἦν τὸ παράπτωμα Ἰουδαίων, καὶ ἐν οὐρανοῖς μάρτυρες οὐχ εὑρίσκοντο, τὸν οὐρανὸν, καὶ τὴν γῆν τὰ μεγάλα στοιχεία μαρτύρεται ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου. Προσδοκάσθω. Πολὺς γὰρ ὡς ὑετὸς, καὶ ἐπωφελής ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ κατεχόμενος. Καὶ καταβήτω. Μετὰ πραότητος καὶ ἡσυχίας, τουτέστιν ὡς ὄμβρος ἐπ' ἄγρωστιν, καὶ ὡς νιφετός. Post duos alios versiculos subditur: Desunt reliqua, atque hic finem expositiones Athanasianæ.habent. Ex Commentario autem memorato in Psalmos, aliquot clausulas brevissimas nostris sat dissimiles misit laudatus vir, ita ut brevitatis causa non possit judicium ferri eædemne sint illæ ac expositiones nostræ. Quid- quid tandem sit, cum sæpissime nostræ ab auctoribus laudentur Athanasii nomine, hinc conficitur, ipsas nor. vero alias esse germanas Athanasii expositiones. ADMONITIO In Argumentum Athanasii in Psalterium, et in supplementa subsequentia (a). Prodit egregium in Psalmos Argumentum ex codice bibliotheca Ambrosianæ membranaceo XI sæculi, cptimæ notæ cujus singula dicta judicium peritiamque scriptoris arguunt. Orditur autem Athanasius a Psalmorum ordine, quorum perturbatam seriem promanasse putat ex Judæorum incuria et negligentia. Paternis quippe despectis legibus, inclinanteque ad simulaerorum cultum animo, libros ac scriptores priscæ religionis interpretes pessumdederunt, ita ut multi hinc inde distracti ac vetustate pena obruti sint, magna pars etiam prorsus interierint. Sub hæc autem cum in pœnam scelerum, multis attriti cladibus, in Babylo- niam victorum jussu transmigrassent, quidam inter eos propheta sacros libros colligendi curam suscepit : quos ille uti sese dabant, partesque singulas uti primo occurrebant, nec nativo ordine, digessit. Hinc Psal- morum illa confusio, hinc seriei perturbatio oritur. Hæc vero ex Eusebio mutuatus videtur Athanasius, cujus etiam verba plerumque transcribit. In hoc tamen paulum varial, quod restaurandæ Scripturæ ope- . ram, quam Eusebius ab Esdra susceptam ait, ipse alicui prophetarum, nullo speciatim memorato, assignet.' (a) Hæc post absolutam Maurinam editionem publici juris fecit Montfauconius in Nova Bibliotheca Patrum. Argu- mentum in Psalterium mox sequitur; supplementa vero ex codice Ambrosiano deprompta distinctionis causa uneis conclusimus et priori textui inseruimus. EDIT. 31. Alia fortasse nonnulla non observata a nobis fuerint quæ erudito lectori supplenda demandamus. Psal. LXVIII,
Psalm 2ΨΑΛΜΟΣ 2
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ ὁπότε ἀπεδίδρασκεν ἀπὸ τοῦ Ἀβεσσαλὼμ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. Γ. Ὑπόθεσις. Ἡ τοῦ ψαλμοῦ προκειμένη ἐπιγραφὴ περιέχει οὕτως.
55 ARGUMENTUM IN PSALMOS. MONITUM. 54 IX. Hæ autem expositiones multis in locis deficiunt, quia scilicet amanuenses non omnia aescripserunt, sed pauciora attulerunt quam ferrent Athanasii codices. Raro evenit ut peregrinæ interpretationes nomen Atha- nasii præferant, id quoad facultas tulit ad marginem notavimus. Et sane perfacile est in hisce stylum Atha- nasii internoscere, tum quia in argumento plerumque ceu synopsin quamdam totius psalmi ob oculos ponit, et quidem mox afferendæ interpretationi affinem, ut hac tessera facile sit vera a falsis secernere; tum quia tam perspicuus, tam brevis atque pressus in hisce est Athanasius, ut hac item in parte a cæteris perinde dis- tingui possit. In hisce autem vulgo sententiam exponit, ut vocant spiritualem, ita ut Nicetas in catena sua Theodoretum pro litterali, Athanasium ſere pro spirituali afferat. Est tamen haud raro cum litteram attingit et quidem rectissime ad scopum Prophetæ, ut nemo ŋon æstimaturus est. Argumenta psalmorum maximi sane pretii sunt, ubi litteralem etiam sæpe mentem apprime et acute tangit antequam ad spiritualem accedut. Multæ hic lectiones Aquila et Symmachi exstant hactenus inobservatæ a Drusio et aliis. Est locus psalmi lxv11, quem aliɛnum æstimamus et commentum olet, illud scilicet de calamo ad versum v. 17, dicitur Filius cum Patrem his verbis deprecaretur: Transeat a me calix iste, non in hypocrisi, non ut Satanam inescaret ac deciperet, non quod mundi voluntatem ut propriam efferret, ita locutum fuisse. Qui- ›us aperte repugnat explicatio quæ exstat in libro De passione Domini tom. IV, quem inter suspectos haud injuria ablegavimus. Argum. psalmi Lxx primum sub Romanis Jerosolymorum excidium memorat, quia se- cundum item a Romanis illatum fuit sub Adriano. Hæc de expositionibus in Psalmos satis sunte. Secundum hanc conscriptam admonitionem litteras accepi cl. V. Antonii Muratorii, qui manu propria mihi ea exscripsit in laudatum commentarium in Canticum Mariæ sororis Mosis paucissima sane ut vides. En igitur Commentarii nostri specimen in Canticum Deuteronomii. Σημαίνει καὶ αὐτὴ τὴν ἔκπτωσιν τῶν Ἰουδαίων καὶ τὴν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ, ἣν παρέσχεν αὐτοῖς, καὶ τὴ εἰσαγωγὴν τῶν ἐθνῶν. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καί, etc. Ἐπεὶ μέγα ἦν τὸ παράπτωμα Ἰουδαίων, καὶ ἐν οὐρανοῖς μάρτυρες οὐχ εὑρίσκοντο, τὸν οὐρανὸν, καὶ τὴν γῆν τὰ μεγάλα στοιχεία μαρτύρεται ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου. Προσδοκάσθω. Πολὺς γὰρ ὡς ὑετὸς, καὶ ἐπωφελής ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ κατεχόμενος. Καὶ καταβήτω. Μετὰ πραότητος καὶ ἡσυχίας, τουτέστιν ὡς ὄμβρος ἐπ' ἄγρωστιν, καὶ ὡς νιφετός. Post duos alios versiculos subditur: Desunt reliqua, atque hic finem expositiones Athanasianæ.habent. Ex Commentario autem memorato in Psalmos, aliquot clausulas brevissimas nostris sat dissimiles misit laudatus vir, ita ut brevitatis causa non possit judicium ferri eædemne sint illæ ac expositiones nostræ. Quid- quid tandem sit, cum sæpissime nostræ ab auctoribus laudentur Athanasii nomine, hinc conficitur, ipsas nor. vero alias esse germanas Athanasii expositiones. ADMONITIO In Argumentum Athanasii in Psalterium, et in supplementa subsequentia (a). Prodit egregium in Psalmos Argumentum ex codice bibliotheca Ambrosianæ membranaceo XI sæculi, cptimæ notæ cujus singula dicta judicium peritiamque scriptoris arguunt. Orditur autem Athanasius a Psalmorum ordine, quorum perturbatam seriem promanasse putat ex Judæorum incuria et negligentia. Paternis quippe despectis legibus, inclinanteque ad simulaerorum cultum animo, libros ac scriptores priscæ religionis interpretes pessumdederunt, ita ut multi hinc inde distracti ac vetustate pena obruti sint, magna pars etiam prorsus interierint. Sub hæc autem cum in pœnam scelerum, multis attriti cladibus, in Babylo- niam victorum jussu transmigrassent, quidam inter eos propheta sacros libros colligendi curam suscepit : quos ille uti sese dabant, partesque singulas uti primo occurrebant, nec nativo ordine, digessit. Hinc Psal- morum illa confusio, hinc seriei perturbatio oritur. Hæc vero ex Eusebio mutuatus videtur Athanasius, cujus etiam verba plerumque transcribit. In hoc tamen paulum varial, quod restaurandæ Scripturæ ope- . ram, quam Eusebius ab Esdra susceptam ait, ipse alicui prophetarum, nullo speciatim memorato, assignet.' (a) Hæc post absolutam Maurinam editionem publici juris fecit Montfauconius in Nova Bibliotheca Patrum. Argu- mentum in Psalterium mox sequitur; supplementa vero ex codice Ambrosiano deprompta distinctionis causa uneis conclusimus et priori textui inseruimus. EDIT. 31. Alia fortasse nonnulla non observata a nobis fuerint quæ erudito lectori supplenda demandamus. Psal. LXVIII,
Τοῦτο γάρ ἐστιν ὃ λέγει ὁ ψαλμὸς, ὅτιπερ ὁ χορὸς τῶν προφητῶν διώκεται ὑπὸ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων. Δαυὶ̈δ γὰρ ἑρμηνεύεται πεποθημένος· ὅπερ ἐστὶν ὁ χορὸς τῶν προφητῶν. Ὥσπερ οὖν ὁ Ἀβεςσαλὼμ ἀνταρσίαν διεζήτει κατὰ τοῦ ἰδίου Πατρὸς, τουτέστι τοῦ Δαυὶ̈δ, οὕτω καὶ οἱ Ἰουδαῖοι ἐπανέστησαν κατὰ τῶν πατέρων αὐτῶν προφητῶν, μὴ δεχόμενοι τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ ἀνθιστάμενοι αὐτοῖς. Κύριε, τί ἐπληθύνθησαν οἱ θλίβοντές με; Τὸ, τί, ἀντὶ τοῦ σφόδρα κεῖται. Οὐκ ἔστι σωτηρία αὐτῷ ἐν Θεῷ αὐτοῦ. Ὁ Θεὸς, φησὶν, αὐτοῦ οὐ σώσει αὐτόν· εἰς γὰρ μόνην τὴν ἁμαρτίαν ἔβλεπον ἣ ἐπεποιήκει, ἀγνοοῦντες αὐτοῦ τὴν μετάνοιαν. Τοῦτο δὲ φανερώτερον δείκνυσιν ἐπὶ τοῦ Δαυὶ̈δ λέγεσθαι τὸν ψαλμόν. Τὸ γὰρ ἐπανίστασθαι κυρίως λέγεται ἐπὶ τῶν πρότερον μὲν ἐν ὑπηκόων τάξει καθεστηκότων, μετὰ δὲ ταῦτα πόλεμον ἀραμένων. Σὺ δὲ, Κύριε, ἀντιλήπτωρ μου εἶ, δόξα μου. Ἐπειδὴ ἐλέχθη, ὡς ἐκ προσώπου Κυρίου ὁ ψαλμὸς ἀπαγγέλλεται, ῥητέον ὡς καὶ αὐτοῦ ὑψοῦται ἡ κεφαλὴ, ὁ Θεὸς οὖσα, ὅταν ἡ θεότης αὐτοῦ φανερὰ δι’ ἀποδείξεως τοῖς πιστοῖς γένηται. [ Σὺ δὲ, Κύριε, ἀντιλήπτωρ μου εἶ.
55 ARGUMENTUM IN PSALMOS. MONITUM. 54 IX. Hæ autem expositiones multis in locis deficiunt, quia scilicet amanuenses non omnia aescripserunt, sed pauciora attulerunt quam ferrent Athanasii codices. Raro evenit ut peregrinæ interpretationes nomen Atha- nasii præferant, id quoad facultas tulit ad marginem notavimus. Et sane perfacile est in hisce stylum Atha- nasii internoscere, tum quia in argumento plerumque ceu synopsin quamdam totius psalmi ob oculos ponit, et quidem mox afferendæ interpretationi affinem, ut hac tessera facile sit vera a falsis secernere; tum quia tam perspicuus, tam brevis atque pressus in hisce est Athanasius, ut hac item in parte a cæteris perinde dis- tingui possit. In hisce autem vulgo sententiam exponit, ut vocant spiritualem, ita ut Nicetas in catena sua Theodoretum pro litterali, Athanasium ſere pro spirituali afferat. Est tamen haud raro cum litteram attingit et quidem rectissime ad scopum Prophetæ, ut nemo ŋon æstimaturus est. Argumenta psalmorum maximi sane pretii sunt, ubi litteralem etiam sæpe mentem apprime et acute tangit antequam ad spiritualem accedut. Multæ hic lectiones Aquila et Symmachi exstant hactenus inobservatæ a Drusio et aliis. Est locus psalmi lxv11, quem aliɛnum æstimamus et commentum olet, illud scilicet de calamo ad versum v. 17, dicitur Filius cum Patrem his verbis deprecaretur: Transeat a me calix iste, non in hypocrisi, non ut Satanam inescaret ac deciperet, non quod mundi voluntatem ut propriam efferret, ita locutum fuisse. Qui- ›us aperte repugnat explicatio quæ exstat in libro De passione Domini tom. IV, quem inter suspectos haud injuria ablegavimus. Argum. psalmi Lxx primum sub Romanis Jerosolymorum excidium memorat, quia se- cundum item a Romanis illatum fuit sub Adriano. Hæc de expositionibus in Psalmos satis sunte. Secundum hanc conscriptam admonitionem litteras accepi cl. V. Antonii Muratorii, qui manu propria mihi ea exscripsit in laudatum commentarium in Canticum Mariæ sororis Mosis paucissima sane ut vides. En igitur Commentarii nostri specimen in Canticum Deuteronomii. Σημαίνει καὶ αὐτὴ τὴν ἔκπτωσιν τῶν Ἰουδαίων καὶ τὴν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ, ἣν παρέσχεν αὐτοῖς, καὶ τὴ εἰσαγωγὴν τῶν ἐθνῶν. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καί, etc. Ἐπεὶ μέγα ἦν τὸ παράπτωμα Ἰουδαίων, καὶ ἐν οὐρανοῖς μάρτυρες οὐχ εὑρίσκοντο, τὸν οὐρανὸν, καὶ τὴν γῆν τὰ μεγάλα στοιχεία μαρτύρεται ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου. Προσδοκάσθω. Πολὺς γὰρ ὡς ὑετὸς, καὶ ἐπωφελής ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ κατεχόμενος. Καὶ καταβήτω. Μετὰ πραότητος καὶ ἡσυχίας, τουτέστιν ὡς ὄμβρος ἐπ' ἄγρωστιν, καὶ ὡς νιφετός. Post duos alios versiculos subditur: Desunt reliqua, atque hic finem expositiones Athanasianæ.habent. Ex Commentario autem memorato in Psalmos, aliquot clausulas brevissimas nostris sat dissimiles misit laudatus vir, ita ut brevitatis causa non possit judicium ferri eædemne sint illæ ac expositiones nostræ. Quid- quid tandem sit, cum sæpissime nostræ ab auctoribus laudentur Athanasii nomine, hinc conficitur, ipsas nor. vero alias esse germanas Athanasii expositiones. ADMONITIO In Argumentum Athanasii in Psalterium, et in supplementa subsequentia (a). Prodit egregium in Psalmos Argumentum ex codice bibliotheca Ambrosianæ membranaceo XI sæculi, cptimæ notæ cujus singula dicta judicium peritiamque scriptoris arguunt. Orditur autem Athanasius a Psalmorum ordine, quorum perturbatam seriem promanasse putat ex Judæorum incuria et negligentia. Paternis quippe despectis legibus, inclinanteque ad simulaerorum cultum animo, libros ac scriptores priscæ religionis interpretes pessumdederunt, ita ut multi hinc inde distracti ac vetustate pena obruti sint, magna pars etiam prorsus interierint. Sub hæc autem cum in pœnam scelerum, multis attriti cladibus, in Babylo- niam victorum jussu transmigrassent, quidam inter eos propheta sacros libros colligendi curam suscepit : quos ille uti sese dabant, partesque singulas uti primo occurrebant, nec nativo ordine, digessit. Hinc Psal- morum illa confusio, hinc seriei perturbatio oritur. Hæc vero ex Eusebio mutuatus videtur Athanasius, cujus etiam verba plerumque transcribit. In hoc tamen paulum varial, quod restaurandæ Scripturæ ope- . ram, quam Eusebius ab Esdra susceptam ait, ipse alicui prophetarum, nullo speciatim memorato, assignet.' (a) Hæc post absolutam Maurinam editionem publici juris fecit Montfauconius in Nova Bibliotheca Patrum. Argu- mentum in Psalterium mox sequitur; supplementa vero ex codice Ambrosiano deprompta distinctionis causa uneis conclusimus et priori textui inseruimus. EDIT. 31. Alia fortasse nonnulla non observata a nobis fuerint quæ erudito lectori supplenda demandamus. Psal. LXVIII,
PG 27:69Πρέπουσα τῇ πίστει τοῦ προφήτου φωνὴ, ἀσείστως φέροντος τηλικαύτας περιστάσεις, καὶ πεποιθότος μὴ ἐγκαταλειφθήσεσθαι· ἀλλὰ πρὸς τὸ βοηθῆναι καὶ ὑψωθήσεσθαι καὶ τὴν βασιλείαν ἀπολήψεσθαι· τοῦτο γὰρ εἶπόν τινες, ὑψῶν τὴν κεφαλήν. Δόξα τοίνυν τοῦ δικαίου ὁ Θεὸς, ᾧ πέποιθεν· ᾧ δὲ δόξα ὁ Θεὸς, οὗτος ὑψοῦται τὴν κεφαλήν.] Φωνῇ μου πρὸς Κύριον ἐκέκραξα. Διδάσκει ὁ λόγος, ὡς ἐν ταῖς περιστάσεσι οὐκ ἄλλῳ ἢ Θεῷ μόνῳ προσιέναι δεῖ. [ Φωνῇ μου πρὸς Κύριον ἐκέκραξα. Προέταξε μὲν τὴν εὐχὴν, εἶτα μετὰ τὸ διάψαλμα τὴν εὐχαριστίαν, ἐπὶ τὸ τετυχηκέναι ὧν ᾔτησε. Νῦν μέντοι ἀποστρέφει τὸ πρόσωπον πρὸς ἡμᾶς, καὶ διηγεῖται πῶς εὐξάμενος ἐπηκούσθη, καί φησι· Φωνῇ μου πρὸς Κύριον ἐκέκραξα. Καὶ φωνὴν μὲν ὑποληπτέον τὴν νοερὰν τῆς διανοίας πρὸς τὸν τῶν ὅλων Θεὸν ἱκεσίαν· οὐ γὰρ τὴν κραυγὴν λέγει, ἀλλὰ τὴν αὐδαίαν τῆς διανοίας εὐχήν. Τὸ δέ· ἐπήκουσέ μου ἐξ ὄρους, κατὰ τὴν κατέχουσαν εἴρηται δόξαν. Ἐνομίζετο γὰρ ἐν τῇ Σκηνῇ κατοικεῖν, ἐπειδὴ ἐκεῖθεν καὶ οἱ χρησμοὶ τοῖς ἱερεῦσι ἐδίδοντο. Ἢ τὸ, ἐξ ὄρους ἁγίου, ἀντὶ τοῦ, ἐξ οὐρανοῦ· ὡς καὶ τό· Ἐν ὄρει ἁγίῳ σου·
γνησιότητος νοθείας γνησιότητος Ἡ μὲν προφητεία πληρούται εἰς τὸν Ἰωσὴφ τὸν Ἀριμαθαῖον. Α ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕ- ΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΨΑΛ ΜΟΥΣ. Ἐν τῇ Ἑβραϊκῇ βίβλῳ τῶν Ψαλμῶν ἄνευ τῆς τοῦ ἀριθμοῦ προσθήκης ἀνεγράφησαν οἱ πάντες καὶ δια φόρως· οἱ μέν εἰσι συνημμένοι, οἱ δὲ διῃρημένοι. Αυτ τίκα γοῦν ὁ πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος κατὰ τὸ Ἑβραί κὸν συνημμένοι· καὶ πάλιν ὁ ἔνατος, συνημμένος παρ' ἡμῖν, ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ διήρηται εἰς δύο. Καὶ πᾶσα δὲ ἡ τῶν Ψαλμῶν βίβλος εἰς μέρη πέντε διήρηται. Παρατηρητέον δὲ, ὅτι μὴ κατὰ ἀκολουθίαν τῶν τῆς ἱστορίας χρόνων ἡ τῶν Ψαλμῶν σύγκειται τάξις· ἐνήλ λακται δὲ παρὰ πολλοῖς τοῖς χρόνοις, ὡς ἡ βίβλος τῶν Βασιλειῶν δηλοί. Πολλῆς γὰρ εἰδωλολατρείας κατα- κρατησάσης τοῦ τῶν Ἰουδαίων ἔθνους, λήθην αὐτοὺς Β πεποιῆσθαι τῶν πατρικῶν Γραφῶν, ὡς μηδὲ φαίνεσθαι βίβλον τοῦ Μωσέως νόμου, μηδὲ μὴν τῆς τῶν πατέ ρων εὐσεβείας τι σώζεσθαι παρ' αὐτοῖς. Ὅτε γοῦν καὶ τοὺς προφήτας ἀνήρουν, διελέγχοντας αὐτῶν τὰς δυσσεβείας, καὶ τούτων ἕνεκα τὸ πρῶτον τῇ τῶν Ασσυρίων παρεδόθησαν αἰχμαλωσίᾳ· μετὰ δὲ ταῦτά τινα τῶν προφητῶν, περὶ τῆς συναγωγῆς αὐτῶν ἐσπουδακότα, μετά γε τῶν λοιπῶν καὶ τὴν βίβλον τῶν Ψαλμῶν συναγηοχέναι· οὐκ ἀθρόως εὑρόντα τοὺς πάντας, ἀλλὰ κατὰ διαφόρους χρόνους· κατατάττειν δὲ ἐν πρώτοις τους πρώτους ευρισκομένους· διὸ μελε τοῦ Δαυΐδ ἐφεξῆς εὑρίσκεσθαι τοὺς πάντας, ἐν δὲ τῷ μεταξὺ καὶ τῶν υἱῶν Κορέ, καὶ τοῦ Ἀσάφ, καὶ Σολυ- μῶντος, καὶ Μωσέως, Αἰθάμ τε τοῦ Ἰσραηλίτου, καὶ Αἰμὴν, καὶ πάλιν τοῦ Δαυΐδ, εὑρίσκεσθαι ἀναμίξ ἐν S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Quæ de Psalmorum auctoribus postea dicuntur, accurata sane et erudite proposita, magnam liabent cum Origenis opusculo, a nobis, propediem edendo (a), affinitatem. Argumentum porro suum pulcherrima admo- nitione claudit Athanasius, ubi qua mente Psalmi sint legendi, ascetas alloquens, etsi paucis, egregie tamen edisserit. Supplementa Expositionum in Psalmos, ex codice Ambrosiano, dum Mediolani ageremus, exscripsimus. Estque codex ille recens, ab antiquiore Scorialensi desumptus. Nam, ut in Athanasii edito, a nobis haud ita pridem adornato, monuimus (supra, col. 53), Expositiones illæ Athanasii, non omnibus suis partibus et numeris absolutæ sunt, sed amanuensium ausibus passim truncate et in compendium redactæ : quædam e:iam ex calenis erutæ. Nihil moror scriptorem nuperum, qui Expositiones illas in Psalmos non esse Atha- nasii præpopere pronuntiavit, sed nulla oblata negandi ratione. Nihil ille curavit, imo potius dissimu- tavit, hoc operis omnibus post Athanasium sæculis, Athanasii nomine, allatis plerumque locis ut in hodierno Commentario exstant, a plerisque scriptoribus memorari : nihil movit affinitas styli, verbaque frequentia Athanasiani usus, nihil codicum unde prodierunt vetustas : quæ sane accurato censori, antequam sententiam ferret, serio erant excutiendu. Verum ille nasuti se critici partes egisse putavit, cum, missa inportune. illa investigandi et disquirendi opera, incunctanter pronuntiavit, Non sunt Athanasii. Cui nos pari facilitate reponimus, Sunt Athanasii: a qua re denuo comprobanda nos exemisti, d um nihil affers quo lot scriptorum testimonia, totque alia argumenta convellas. Nemo sane nobis dicam impingat, quod ex affectu vel præjudicata opinione spuria vel dubia opera pro germanis et assertis dederimus : num pro virili, et ut aqui ratio postulabat, vel notas quibusque præmisimus : ac licet cuique liberum sen- ientiæ adversum nos ferendæ arbitrium mittamus, si quis tamen hanc provinciam adeat, nonnisi excussis argumentis et notis, quas pro facultate tractatibus singulis præmisimus, judicis et censoris partes occupel Lectorem monere juvat, Commentarium alium Athanasii nomine ferri in bibliotheca Justiniana Venetiis, inque Ambrosiana Mediolani, prorsus diversum ab edilo, cujus initium : Sed cum a nemine scriptorum memoretur, vel allerius nostro gentilis opus fuerit, vel Athanasium illum magnum ementitur. SANCTI • ATHANASII ARCHIEPISCOPI ALEXANDRINI, ARGUMENTUM IN PSAL- MOS. In Hebraico libro Psalmorum, sine numeri addi- tione omnes psalmi inscripti sunt, atque variis modis. Alii quidem una juncti, alii divisi sunt. Statim quippe ab initio primus et secundus in textu Hebraico copulantur; contra vero nonus, qui apud nos conjunctus est, in Hebraico textu dividitur in duos. Totus porro Psalmorum liber in quinque partes distributus est. Observandum est autem or- dinem psalmorum nequaquam historiæ et tempo- rum seriem et rationem tenere; verum in multis mutari temporum ordinem, ut commonstrat liber Regnorum. Cum enim Judaicus populus idolorum cultui admodum addictus esset, in summam paterna- rum Scripturarum oblivionem venerunt, usque adeo ut ne Mosaicæ quidem legis liber compareret, nec quidpiam paternæ pietatis penes ipsos reliquum esset. Cum itaque prophetas interenissent, quod eorum im- pietates coarguerent, ac propterea in manus Assy- riorum traditi, in captivitatem abducti fuissent; sub hæc quidam propheta, qui Synagogam eorum strenue curabat, cum aliis Scripturis librum quoque Psal- morum collegit: non quod simul unoque tempore psalmos omnes repererit, sed diversis temporibus; ac primos ordine posuit eos qui primi reperti fuerant: quo factum est ut ne omnes quidem ipsius Davi- dis psalmi ordine ponantur, atque psalmi filiorum Core, et Asaph et Salomonis, Mosis quoque, Etham inter Prolegomena. EDIT. PATA. (a) Vide tom. XV,
καὶ, Ἐγγίσατε ὄρεσιν αἰωνίοις, δύναται ὄρος ἅγιον εἶναι Θεοῦ ἐξ οὗ εἰσακούει τῶν εὐχομένων ὁ Θεὸς ὁ μονογενὴς αὐτοῦ, περὶ οὗ εἴρηται· Ἔσται ἐμφανὲς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου ἐπ’ ἐσχάτῳ τῶν ἡμερῶν· δηλούσης τῆς λέξεως ταύτης τὴν γενομένην αὐτοῦ φανέρωσιν, κατὰ τὴν ἐπιδημίαν ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων· ἢ, ἐξ ὄρους ἁγίου, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. Ὄρος ἅγιον Θεοῦ ἡ ὑπερφυὴς γνῶσις αὐτοῦ. Τὸ διάψαλμα, μουσικοῦ μέλους ἢ τροπῆς γενομένης ἢ διανοίας καὶ δυνάμεως λόγου ἐναλλαγῆς. Τὸ, ἐξηγέρθην, τοῦτο δηλοῖ, ὅτι, τῆς θείας ἀπολαύσας τροπῆς, κρείττων ἐγενόμην τῶν προσπεσόντων κακῶν.] Ἐγὼ ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα. Τὸν περὶ τοῦ νοῦ ὕπνον φησὶ, δι’ οὗ καὶ εἰς τὴν ἁμαρτίαν κατέπεσεν. [ Ὅτι σὺ ἐπάταξας πάντας τοὺς ἐχθραίνοντάς μοι. Πάταξον, σύντριψον, ἢ πατάξεις. Ἐπισπεύδει τὴν ἐξανάστασιν τὴν κατ’ αὐτῶν τοῦ Θεοῦ, ἤτοι τὴν ἄμυναν. Ματαίως ἔχει τοὺς ἐχθροὺς ὁ μὴ παρέχων πρόφασιν μίσους. Ὀδόντας δὲ ἁμαρτωλῶν ἢ τὴν ἰσχὺν λέγει τῶν εἰς αὐτὸν ἁμαρτανόντων, ἢ τοὺς λόγους τοὺς κατ’ αὐτοῦ, καὶ τὰς βλασφημίας· ἢ ὀδόντες ἁμαρτωλῶν εἰσι λογισμοὶ ἄλογοι παρὰ φύσιν ἡμῖν ἐπισυμβαίνοντες.
γνησιότητος νοθείας γνησιότητος Ἡ μὲν προφητεία πληρούται εἰς τὸν Ἰωσὴφ τὸν Ἀριμαθαῖον. Α ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕ- ΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΨΑΛ ΜΟΥΣ. Ἐν τῇ Ἑβραϊκῇ βίβλῳ τῶν Ψαλμῶν ἄνευ τῆς τοῦ ἀριθμοῦ προσθήκης ἀνεγράφησαν οἱ πάντες καὶ δια φόρως· οἱ μέν εἰσι συνημμένοι, οἱ δὲ διῃρημένοι. Αυτ τίκα γοῦν ὁ πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος κατὰ τὸ Ἑβραί κὸν συνημμένοι· καὶ πάλιν ὁ ἔνατος, συνημμένος παρ' ἡμῖν, ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ διήρηται εἰς δύο. Καὶ πᾶσα δὲ ἡ τῶν Ψαλμῶν βίβλος εἰς μέρη πέντε διήρηται. Παρατηρητέον δὲ, ὅτι μὴ κατὰ ἀκολουθίαν τῶν τῆς ἱστορίας χρόνων ἡ τῶν Ψαλμῶν σύγκειται τάξις· ἐνήλ λακται δὲ παρὰ πολλοῖς τοῖς χρόνοις, ὡς ἡ βίβλος τῶν Βασιλειῶν δηλοί. Πολλῆς γὰρ εἰδωλολατρείας κατα- κρατησάσης τοῦ τῶν Ἰουδαίων ἔθνους, λήθην αὐτοὺς Β πεποιῆσθαι τῶν πατρικῶν Γραφῶν, ὡς μηδὲ φαίνεσθαι βίβλον τοῦ Μωσέως νόμου, μηδὲ μὴν τῆς τῶν πατέ ρων εὐσεβείας τι σώζεσθαι παρ' αὐτοῖς. Ὅτε γοῦν καὶ τοὺς προφήτας ἀνήρουν, διελέγχοντας αὐτῶν τὰς δυσσεβείας, καὶ τούτων ἕνεκα τὸ πρῶτον τῇ τῶν Ασσυρίων παρεδόθησαν αἰχμαλωσίᾳ· μετὰ δὲ ταῦτά τινα τῶν προφητῶν, περὶ τῆς συναγωγῆς αὐτῶν ἐσπουδακότα, μετά γε τῶν λοιπῶν καὶ τὴν βίβλον τῶν Ψαλμῶν συναγηοχέναι· οὐκ ἀθρόως εὑρόντα τοὺς πάντας, ἀλλὰ κατὰ διαφόρους χρόνους· κατατάττειν δὲ ἐν πρώτοις τους πρώτους ευρισκομένους· διὸ μελε τοῦ Δαυΐδ ἐφεξῆς εὑρίσκεσθαι τοὺς πάντας, ἐν δὲ τῷ μεταξὺ καὶ τῶν υἱῶν Κορέ, καὶ τοῦ Ἀσάφ, καὶ Σολυ- μῶντος, καὶ Μωσέως, Αἰθάμ τε τοῦ Ἰσραηλίτου, καὶ Αἰμὴν, καὶ πάλιν τοῦ Δαυΐδ, εὑρίσκεσθαι ἀναμίξ ἐν S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Quæ de Psalmorum auctoribus postea dicuntur, accurata sane et erudite proposita, magnam liabent cum Origenis opusculo, a nobis, propediem edendo (a), affinitatem. Argumentum porro suum pulcherrima admo- nitione claudit Athanasius, ubi qua mente Psalmi sint legendi, ascetas alloquens, etsi paucis, egregie tamen edisserit. Supplementa Expositionum in Psalmos, ex codice Ambrosiano, dum Mediolani ageremus, exscripsimus. Estque codex ille recens, ab antiquiore Scorialensi desumptus. Nam, ut in Athanasii edito, a nobis haud ita pridem adornato, monuimus (supra, col. 53), Expositiones illæ Athanasii, non omnibus suis partibus et numeris absolutæ sunt, sed amanuensium ausibus passim truncate et in compendium redactæ : quædam e:iam ex calenis erutæ. Nihil moror scriptorem nuperum, qui Expositiones illas in Psalmos non esse Atha- nasii præpopere pronuntiavit, sed nulla oblata negandi ratione. Nihil ille curavit, imo potius dissimu- tavit, hoc operis omnibus post Athanasium sæculis, Athanasii nomine, allatis plerumque locis ut in hodierno Commentario exstant, a plerisque scriptoribus memorari : nihil movit affinitas styli, verbaque frequentia Athanasiani usus, nihil codicum unde prodierunt vetustas : quæ sane accurato censori, antequam sententiam ferret, serio erant excutiendu. Verum ille nasuti se critici partes egisse putavit, cum, missa inportune. illa investigandi et disquirendi opera, incunctanter pronuntiavit, Non sunt Athanasii. Cui nos pari facilitate reponimus, Sunt Athanasii: a qua re denuo comprobanda nos exemisti, d um nihil affers quo lot scriptorum testimonia, totque alia argumenta convellas. Nemo sane nobis dicam impingat, quod ex affectu vel præjudicata opinione spuria vel dubia opera pro germanis et assertis dederimus : num pro virili, et ut aqui ratio postulabat, vel notas quibusque præmisimus : ac licet cuique liberum sen- ientiæ adversum nos ferendæ arbitrium mittamus, si quis tamen hanc provinciam adeat, nonnisi excussis argumentis et notis, quas pro facultate tractatibus singulis præmisimus, judicis et censoris partes occupel Lectorem monere juvat, Commentarium alium Athanasii nomine ferri in bibliotheca Justiniana Venetiis, inque Ambrosiana Mediolani, prorsus diversum ab edilo, cujus initium : Sed cum a nemine scriptorum memoretur, vel allerius nostro gentilis opus fuerit, vel Athanasium illum magnum ementitur. SANCTI • ATHANASII ARCHIEPISCOPI ALEXANDRINI, ARGUMENTUM IN PSAL- MOS. In Hebraico libro Psalmorum, sine numeri addi- tione omnes psalmi inscripti sunt, atque variis modis. Alii quidem una juncti, alii divisi sunt. Statim quippe ab initio primus et secundus in textu Hebraico copulantur; contra vero nonus, qui apud nos conjunctus est, in Hebraico textu dividitur in duos. Totus porro Psalmorum liber in quinque partes distributus est. Observandum est autem or- dinem psalmorum nequaquam historiæ et tempo- rum seriem et rationem tenere; verum in multis mutari temporum ordinem, ut commonstrat liber Regnorum. Cum enim Judaicus populus idolorum cultui admodum addictus esset, in summam paterna- rum Scripturarum oblivionem venerunt, usque adeo ut ne Mosaicæ quidem legis liber compareret, nec quidpiam paternæ pietatis penes ipsos reliquum esset. Cum itaque prophetas interenissent, quod eorum im- pietates coarguerent, ac propterea in manus Assy- riorum traditi, in captivitatem abducti fuissent; sub hæc quidam propheta, qui Synagogam eorum strenue curabat, cum aliis Scripturis librum quoque Psal- morum collegit: non quod simul unoque tempore psalmos omnes repererit, sed diversis temporibus; ac primos ordine posuit eos qui primi reperti fuerant: quo factum est ut ne omnes quidem ipsius Davi- dis psalmi ordine ponantur, atque psalmi filiorum Core, et Asaph et Salomonis, Mosis quoque, Etham inter Prolegomena. EDIT. PATA. (a) Vide tom. XV,
Τοῖς γὰρ λογισμοῖς ὡς ὀδοῦσι χρώμενοι πολλάκις ἀντικείμενοι προσεγγίζουσιν ἡμῖν, τοῦ φαγεῖν τὰς σάρκας ἡμῶν, τουτέστι τὰ ἐκ τῆς σαρκὸς φυόμενα. Φανερὰ δὲ, φησὶν, ἐστὶ τὰ ἔργα τῆς σαρκὸς, ὁ θεῖος Ἀπόστολος. Ὀδόντας λέγει· ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν θηρίων τοῦτό φησιν, ἃ μᾶλλον τοῖς ὀδοῦσιν ἰσχύει, καὶ συνθλωμένων, εὐκαταφρόνητα γίνονται. Καὶ γὰρ οἱ φονεῖς καὶ αἱμοχαρεῖς καὶ αὐτῶν τῶν αἱμοβόρων θηρίων χείρους εἰσὶν, ἢ τούτοις παρισοῦνται.] Τοῦ Κυρίου ἡ σωτηρία. Σῶσόν με, φησὶν, Κύριε. Εὔχομαι δὲ καὶ τοῦτο εἰς πάντα ἐξενεχθῆναι τὸν λαόν. Ἰστέον δὲ, ὡς ἅπας ὁ ψαλμὸς ἀναφορὰν ἔχει εἰς τὴν ἀνθρωπότητα, ἁμαρτοῦσαν μὲν καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτο παραδεδομένην τοῖς νοητοῖς ἐχθροῖς, βοῶσαν δὲ ἐν θλίψει καὶ ἐπακουσθεῖσαν παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ μὴν καὶ σωθεῖσαν διὰ τοῦ ἀναστῆναι αὐτὸν ἐκ νεκρῶν δηλονότι, καὶ πατάξαι τοὺς ἐχθραίνοντας ἡμῖν δαίμονας. Αὐτὸς γὰρ, ὁ τὰς μύλας τῶν λεόντων συνθλάσας Κύριος. Καὶ αὐτοῦ [αὐτός, αμβρ. ] ἐστιν, ἤτοι παρ’ αὐτοῦ, ἡ σωτηρία. [ Τοῦ Κυρίου ἡ σωτηρία.
γνησιότητος νοθείας γνησιότητος Ἡ μὲν προφητεία πληρούται εἰς τὸν Ἰωσὴφ τὸν Ἀριμαθαῖον. Α ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕ- ΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΨΑΛ ΜΟΥΣ. Ἐν τῇ Ἑβραϊκῇ βίβλῳ τῶν Ψαλμῶν ἄνευ τῆς τοῦ ἀριθμοῦ προσθήκης ἀνεγράφησαν οἱ πάντες καὶ δια φόρως· οἱ μέν εἰσι συνημμένοι, οἱ δὲ διῃρημένοι. Αυτ τίκα γοῦν ὁ πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος κατὰ τὸ Ἑβραί κὸν συνημμένοι· καὶ πάλιν ὁ ἔνατος, συνημμένος παρ' ἡμῖν, ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ διήρηται εἰς δύο. Καὶ πᾶσα δὲ ἡ τῶν Ψαλμῶν βίβλος εἰς μέρη πέντε διήρηται. Παρατηρητέον δὲ, ὅτι μὴ κατὰ ἀκολουθίαν τῶν τῆς ἱστορίας χρόνων ἡ τῶν Ψαλμῶν σύγκειται τάξις· ἐνήλ λακται δὲ παρὰ πολλοῖς τοῖς χρόνοις, ὡς ἡ βίβλος τῶν Βασιλειῶν δηλοί. Πολλῆς γὰρ εἰδωλολατρείας κατα- κρατησάσης τοῦ τῶν Ἰουδαίων ἔθνους, λήθην αὐτοὺς Β πεποιῆσθαι τῶν πατρικῶν Γραφῶν, ὡς μηδὲ φαίνεσθαι βίβλον τοῦ Μωσέως νόμου, μηδὲ μὴν τῆς τῶν πατέ ρων εὐσεβείας τι σώζεσθαι παρ' αὐτοῖς. Ὅτε γοῦν καὶ τοὺς προφήτας ἀνήρουν, διελέγχοντας αὐτῶν τὰς δυσσεβείας, καὶ τούτων ἕνεκα τὸ πρῶτον τῇ τῶν Ασσυρίων παρεδόθησαν αἰχμαλωσίᾳ· μετὰ δὲ ταῦτά τινα τῶν προφητῶν, περὶ τῆς συναγωγῆς αὐτῶν ἐσπουδακότα, μετά γε τῶν λοιπῶν καὶ τὴν βίβλον τῶν Ψαλμῶν συναγηοχέναι· οὐκ ἀθρόως εὑρόντα τοὺς πάντας, ἀλλὰ κατὰ διαφόρους χρόνους· κατατάττειν δὲ ἐν πρώτοις τους πρώτους ευρισκομένους· διὸ μελε τοῦ Δαυΐδ ἐφεξῆς εὑρίσκεσθαι τοὺς πάντας, ἐν δὲ τῷ μεταξὺ καὶ τῶν υἱῶν Κορέ, καὶ τοῦ Ἀσάφ, καὶ Σολυ- μῶντος, καὶ Μωσέως, Αἰθάμ τε τοῦ Ἰσραηλίτου, καὶ Αἰμὴν, καὶ πάλιν τοῦ Δαυΐδ, εὑρίσκεσθαι ἀναμίξ ἐν S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Quæ de Psalmorum auctoribus postea dicuntur, accurata sane et erudite proposita, magnam liabent cum Origenis opusculo, a nobis, propediem edendo (a), affinitatem. Argumentum porro suum pulcherrima admo- nitione claudit Athanasius, ubi qua mente Psalmi sint legendi, ascetas alloquens, etsi paucis, egregie tamen edisserit. Supplementa Expositionum in Psalmos, ex codice Ambrosiano, dum Mediolani ageremus, exscripsimus. Estque codex ille recens, ab antiquiore Scorialensi desumptus. Nam, ut in Athanasii edito, a nobis haud ita pridem adornato, monuimus (supra, col. 53), Expositiones illæ Athanasii, non omnibus suis partibus et numeris absolutæ sunt, sed amanuensium ausibus passim truncate et in compendium redactæ : quædam e:iam ex calenis erutæ. Nihil moror scriptorem nuperum, qui Expositiones illas in Psalmos non esse Atha- nasii præpopere pronuntiavit, sed nulla oblata negandi ratione. Nihil ille curavit, imo potius dissimu- tavit, hoc operis omnibus post Athanasium sæculis, Athanasii nomine, allatis plerumque locis ut in hodierno Commentario exstant, a plerisque scriptoribus memorari : nihil movit affinitas styli, verbaque frequentia Athanasiani usus, nihil codicum unde prodierunt vetustas : quæ sane accurato censori, antequam sententiam ferret, serio erant excutiendu. Verum ille nasuti se critici partes egisse putavit, cum, missa inportune. illa investigandi et disquirendi opera, incunctanter pronuntiavit, Non sunt Athanasii. Cui nos pari facilitate reponimus, Sunt Athanasii: a qua re denuo comprobanda nos exemisti, d um nihil affers quo lot scriptorum testimonia, totque alia argumenta convellas. Nemo sane nobis dicam impingat, quod ex affectu vel præjudicata opinione spuria vel dubia opera pro germanis et assertis dederimus : num pro virili, et ut aqui ratio postulabat, vel notas quibusque præmisimus : ac licet cuique liberum sen- ientiæ adversum nos ferendæ arbitrium mittamus, si quis tamen hanc provinciam adeat, nonnisi excussis argumentis et notis, quas pro facultate tractatibus singulis præmisimus, judicis et censoris partes occupel Lectorem monere juvat, Commentarium alium Athanasii nomine ferri in bibliotheca Justiniana Venetiis, inque Ambrosiana Mediolani, prorsus diversum ab edilo, cujus initium : Sed cum a nemine scriptorum memoretur, vel allerius nostro gentilis opus fuerit, vel Athanasium illum magnum ementitur. SANCTI • ATHANASII ARCHIEPISCOPI ALEXANDRINI, ARGUMENTUM IN PSAL- MOS. In Hebraico libro Psalmorum, sine numeri addi- tione omnes psalmi inscripti sunt, atque variis modis. Alii quidem una juncti, alii divisi sunt. Statim quippe ab initio primus et secundus in textu Hebraico copulantur; contra vero nonus, qui apud nos conjunctus est, in Hebraico textu dividitur in duos. Totus porro Psalmorum liber in quinque partes distributus est. Observandum est autem or- dinem psalmorum nequaquam historiæ et tempo- rum seriem et rationem tenere; verum in multis mutari temporum ordinem, ut commonstrat liber Regnorum. Cum enim Judaicus populus idolorum cultui admodum addictus esset, in summam paterna- rum Scripturarum oblivionem venerunt, usque adeo ut ne Mosaicæ quidem legis liber compareret, nec quidpiam paternæ pietatis penes ipsos reliquum esset. Cum itaque prophetas interenissent, quod eorum im- pietates coarguerent, ac propterea in manus Assy- riorum traditi, in captivitatem abducti fuissent; sub hæc quidam propheta, qui Synagogam eorum strenue curabat, cum aliis Scripturis librum quoque Psal- morum collegit: non quod simul unoque tempore psalmos omnes repererit, sed diversis temporibus; ac primos ordine posuit eos qui primi reperti fuerant: quo factum est ut ne omnes quidem ipsius Davi- dis psalmi ordine ponantur, atque psalmi filiorum Core, et Asaph et Salomonis, Mosis quoque, Etham inter Prolegomena. EDIT. PATA. (a) Vide tom. XV,
PG 27:72Οὐκ ἔχω, φησὶν, εἰς ἄνθρωπον τὴν ἐλπίδα, ἀλλὰ παρὰ σοῦ τὴν σωτηρίαν προσμένω, καὶ ὁ σὸς λαὸς σὺν ἐμοὶ πολεμούμενος.]
τῇ βίβλῳ τεταγμένους· οὐ καθ᾽ οὓς ἐλέχθησαν χρό- νους, ἀλλὰ καθ᾽ οὖς εὔραντο. Τὸ δ᾽ αὐτὸ εὔροις γε- γενημένον καὶ ἐν ταῖς τῶν προφητῶν περικοπαῖς. Τοὺς δὲ μετὰ τὸν πρῶτον καὶ δωδέκατον ἀνεπιγρά φους ψαλμούς, καὶ τοὺς ἐπιγραφὴν ἔχοντας, οὐ δη- λοῦντας τίνος εἰσὶν, ἐκείνων εἶναι παῖδες Εβραίων φασί, ὧν τοὔνομα φέρεται ἐν ταῖς τῶν ἀνεπιγράφων προτεταγμέναις. Τὸν δὲ πρῶτον καὶ δεύτερον, ἕνα ὄντας ἄμφω, τοῦ Δαυΐδ ὑπάρχειν ἡγοῦμαι, διὰ τὸ πάν τας τοὺς ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τῶν Ψαλμῶν ἐφεξῆς· αὐτοῦ εἶναι. Από γοῦν τοῦ τρίτου μέχρι τοῦ μ' τοῦ Δαυΐδ ἐπιγράφονται οἱ πάντες· διό μοι δοκοῦσιν ὑπάρ χειν τοῦ αὐτοῦ ὅ τε πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος. Πιστοῦ- ται δὲ λόγον ἡ τῶν Πράξεων τῶν ἀποστόλων βίβλος, ἐν ᾗ εἴρηται· Δέσποτα, σὺ ἐποίησας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, καὶ τὴν θάλασσαν, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς· ὁ τοῦ πατρὸς ἡμῶν διὰ Πνεύματος αγίου στόματος παιδός σου Δαυΐδ εἰπών· Ἵνα τί ἐφρύαξαν έθνη, καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά; Σα φῶς γὰρ διὰ τούτων τὸν β' ψαλμὸν τοῦ Δαυΐδ ἔφησεν εἶναι. Αποσεσιωπῆσθαι δὲ εἰκὸς ἐπ' αὐτὸν τὴν τοῦ Δαυίδ προγραφήν, διὰ τὸ γυμνὴν ἔχειν περὶ τοῦ Κυ ρίου προφητείαν, ἐν ᾗ εἴρηται· Κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Οἷς ἀκολούθως ἐπι- λέγει ἐξ αὐτοῦ τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ τό· Κύριος εἶπε πρὸς μέ· Υιός μου εἶ σύ. Φέρονται τοίνυν ψαλ μοὶ οἱ πάντες ρν'. Τινὲς δὲ νομίζουσι τοὺς πάντας εἶναι τοῦ μακαρίου Δαυΐδ· οὐ σημαίνεται δὲ τοῦτο. Οἱ μὲν γὰρ πάντες ἀναφέρονται τοῦ Δαυΐδ · ἐν δὲ ταῖς ἐπιγραφαῖς δείκνυται τίς τίνος ψαλμός γεγένηται. Τέσσαρες γὰρ ἄρχοντες ᾠδῶν ἐξελέγησαν, σπη' ἀκό- λουθοι. Τῶν οὖν τεσσάρων ἀρχόντων παράκεινται ψαλμοί, ὡς καὶ αἱ ἐπιγραφαὶ διδάσκουσιν. Οπόταν γὰρ λέγῃ· Ψαλμὸς τοῖς υἱοῖς Κορέ, Αἰθὰν, Ασάφ, καὶ Αἰμάν· αὐτοὶ ψάλλουσιν οἱ υἱοὶ Κορέ, Αἰθάν, Ασάφ, καὶ Αἰμάν. Οταν εἴπῃ, Ψαλμὸς τοῦ ᾿Ασάφ, αὐτὸς εἶπεν ὁ ᾿Ασάφ· ὅταν εἴπῃ, Ψαλμὸς τοῦ Ἰδι- θούμ, αὐτὸς ψάλλει Ἰδιθούμ· ὁπόταν εἴπῃ, τοῦ Δαυΐδ, αὐτὸς λέγων ἦν Δαυΐδ· ἐπὰν δὲ λέγῃ, τῷ Δαυΐδ, ὑφ' ἑτέρων λέγεται εἰς τὸν Δαυΐδ. Εἰσὶ μὲν οἱ πάντες ργ', ὧν οβ' εἰσὶ τοῦ Δαυΐδ, θ' δὲ τῷ Δαυΐδ, ιβ' τοῦ Ασάφ, ιβ' τοῖς υἱοῖς Κορέ, εἰς τοῦ Ἰδιθούμ, εἰς τοῦ Αἰθαμ, εἷς τοῦ Αἰμὰν, εἷς τοῦ Σαλομών, δύο Αγγαίου και Ζαχαρίου, ἀνεπίγραφοι λθ' καὶ εἷς Μω- σέως· πάντες εν'. Δεῖ τοίνυν θεωρῆσαι τὸ μυστήριον τίνι λόγῳ, δια φόρων ᾠδῶν ὑπαρχόντων, καὶ μὴ πάντων τῶν ψαλ μῶν ὄντων Δαυΐδ, ἀναφέρεται εἰς τὸν Δαυΐδ· καὶ τοῦ το οὐ παραδραμούμεθα. Τούτου γὰρ χάριν ἐπεγράφη, ἐπεὶ αὐτὸς αἴτιος γεγένηται τοῦ εἶναι ταῦτα· αὐτὸς γὰρ ἐξέλεξε τοὺς ᾠδούς. Αὐτὸς τοίνυν αἴτιος γενόμενος ἠξιώθη τῆς τιμῆς ταύτης, ἵνα πάντες ὅσα εἶπαν οἱ ᾠδαὶ εἰς τὴν Δαυίδ καταλογισθῇ. ARGUMENTUM IN PSALMOS. A Israelitæ, man, rursumque Davidis permistim po- siti in libro occurrant ; non quo tempore editi, sed quo inventi fuere : quod ipsum in prophetarum periodis et clausulis reperias. B D C Qui psalmi vero post primum et duodecimum consequuntur sine titulo, necnon ii quibus titulus quidem præmittitur, nec tamen indicatur quo sint auctore editi, eorum esse dicunt Hebræi, quorum nomen scribitur in psalmis qui titulo vacuos an- tecedunt. Estimo autem primum et secundum, qui unum constituunt psalmum, Davidis esse; quia quotquot in prima parte subsequuntur, ipsius sunt. A tertio enim ad quadragesimum omnes Davidis inscribuntur, quamobrem mihi ad ipsum videntur pertinere primus atque secundus. Quam sententiam confirmat liber Actuum apostolorum, in quo dici- tur ss : Domine tu fecisti cœlum et terram, el mare, et omnia quæ in eis sunt. Deus patrum nostrorum qui dixisti per Spiritum sanctum per os David pueri tui : Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? His enim perspicue dixit, psalmum secun- dum Davidis esse. Verisimile autem est, ideo titu- lum, Davidis, omissum fuisse in eo psalmo, quia nudam et apertam complectitur prophetiam de Do- mino, qua dicitur, Adversus Dominum et adversus Christum ejus. Quibus consequenter adjicit ex ipsa Christi persona : Dominus dixit ad me : Filius meus es tu 65. Omnes itaque psalmi, centum quinquaginta feruntur. Quidam porro arbitrantur omnes beati Davidis esse : neque tamen id aliqua nota sigrill- catur. Et verum quidem est universos Davidi ascri- bi; at in titulis indicatur quo auctore quisque psal- mus editus sit. Nam quatuor canticorum principes, ministri vero ducenti octoginta octo, electi fuere. Horum quatuor principum psalmi aliquot circum- feruntur, ut vel ipsis docetur titulis. Quando enim dicit: Psalmus filiis Core, Ethan, Asaph et Æman, ab ipsis Athan, Asaph, Aman, filiis Core psallitur. Cum dicit, Psalmus Asaph; ipse Asaph recitavit, cum dicit, Psalmus Idithum, ipse Idithum psallit : ubi dicit, Davidis, ipse David est qui pronuntiavit. Cum autem dicit, Davidi, ab aliis recitatur psalinus in Davidem. Sunt quidem omnes centum quinqua- ginta, quorum septuaginta duo Davidis sunt, novem Davidi, duodecim Asapli, duodecim filiis Core, unus Idithum, unus Albam, unus Aman, unus Salo- monis, duo Aggæi et Zachariæ; sine titulo triginta novem, unusque Mosis: omnes centum quinqua- ginta. Act. iv, 24, 25; Psal. 11, 1. "Psal. 11, 2, 7. Animadvertendum itaque mysterium, quæ scilice causa sit cur, cum diversi sint cantores, neque omnes psalmi Davidis sint, psalterium tamen ad Davidem referatur: hæc ne silentio prætermitta- mus. Ideo sic inscriptum fuit, quia ipse David in cansa fuit cur istæc ederentur: ipse namque can- tores elegit. Is igitur qui causa fuit, tanto honorɔ dignatus est, ut quæcunque cantores dixerint, quasi Davidis reputentur esse.
To the End, a Psalm of an Ode of DavidΕἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τῷ Δαυί̈δ. Δ. Ὑπόθεσις. Τοῦτον τὸν ψαλμὸν μετὰ τὸ νικῆσαι τὸν πόλεμον ἀνατίθησι τῷ νικοποιῷ [Ἀντὶ τοῦ, εἰς τὸ τέλος, ὁ Ἀκύλας καὶ ὁ Θεοδοτίων, τῷ νικοποιῷ, ἡρμήνευσαν· ὁ δὲ Σύμμαχος, Ἐπινίκιον .] Ἐν τῷ ἐπικαλεῖσθαί με εἰσήκουσέ μου ὁ Θεὸς τῆς δικαιοσύνης μου. Ὅμοιον τῷ, Ἔτι λαλοῦντός σου, ἐρεῖ· Ἰδοὺ πάρειμι. Ἐν θλίψει ἐπλάτυνάς μοι. Οὐ μόνον, φησὶ, τῶν περιστάσεων ἐξήγαγες, ἀλλὰ καὶ εἰς εὐρυχωρίαν πολλὴν στῆναι παρεσκεύασας. [Σιβὰς καὶ Βερζὲλ τροφὰς πολλὰς καὶ τάπητας προςήγαγον τῷ Δαυὶ̈δ, ὅτε δὴ, φυγὼν τὸν Ἀβεσσαλὼμ, διέτριβεν ἐν τοῖς ἐρήμοις καὶ ἐν τοῖς ὄρεσιν, ὥσπερ τοὺς τρεῖς παῖδας ἐν τῇ καμίνῳ, καὶ Δανιὴλ ἐν τοῖς λέουσιν. Ὅταν θλίψεων καὶ τῶν πειρασμῶν τοὺς λόγους ἐπιγινώσκωμεν, τότε μάλιστα πλατυνόμεθα. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρως εὐρυχωρίαν εἰπεῖν.] Οἰκτείρησόν με, καὶ εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Ἐπειδὴ ἐξηκούσθη, ἔφη, ἐκ τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ, τούτου χάριν ἐπὶ τοὺς οἰκτιρμοὺς ἀνατρέχει τοῦ Θεοῦ. Υἱοὶ ἀνθρώπων, ἕως πότε βαρυκάρδιοι.
τῇ βίβλῳ τεταγμένους· οὐ καθ᾽ οὓς ἐλέχθησαν χρό- νους, ἀλλὰ καθ᾽ οὖς εὔραντο. Τὸ δ᾽ αὐτὸ εὔροις γε- γενημένον καὶ ἐν ταῖς τῶν προφητῶν περικοπαῖς. Τοὺς δὲ μετὰ τὸν πρῶτον καὶ δωδέκατον ἀνεπιγρά φους ψαλμούς, καὶ τοὺς ἐπιγραφὴν ἔχοντας, οὐ δη- λοῦντας τίνος εἰσὶν, ἐκείνων εἶναι παῖδες Εβραίων φασί, ὧν τοὔνομα φέρεται ἐν ταῖς τῶν ἀνεπιγράφων προτεταγμέναις. Τὸν δὲ πρῶτον καὶ δεύτερον, ἕνα ὄντας ἄμφω, τοῦ Δαυΐδ ὑπάρχειν ἡγοῦμαι, διὰ τὸ πάν τας τοὺς ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τῶν Ψαλμῶν ἐφεξῆς· αὐτοῦ εἶναι. Από γοῦν τοῦ τρίτου μέχρι τοῦ μ' τοῦ Δαυΐδ ἐπιγράφονται οἱ πάντες· διό μοι δοκοῦσιν ὑπάρ χειν τοῦ αὐτοῦ ὅ τε πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος. Πιστοῦ- ται δὲ λόγον ἡ τῶν Πράξεων τῶν ἀποστόλων βίβλος, ἐν ᾗ εἴρηται· Δέσποτα, σὺ ἐποίησας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, καὶ τὴν θάλασσαν, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς· ὁ τοῦ πατρὸς ἡμῶν διὰ Πνεύματος αγίου στόματος παιδός σου Δαυΐδ εἰπών· Ἵνα τί ἐφρύαξαν έθνη, καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά; Σα φῶς γὰρ διὰ τούτων τὸν β' ψαλμὸν τοῦ Δαυΐδ ἔφησεν εἶναι. Αποσεσιωπῆσθαι δὲ εἰκὸς ἐπ' αὐτὸν τὴν τοῦ Δαυίδ προγραφήν, διὰ τὸ γυμνὴν ἔχειν περὶ τοῦ Κυ ρίου προφητείαν, ἐν ᾗ εἴρηται· Κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Οἷς ἀκολούθως ἐπι- λέγει ἐξ αὐτοῦ τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ τό· Κύριος εἶπε πρὸς μέ· Υιός μου εἶ σύ. Φέρονται τοίνυν ψαλ μοὶ οἱ πάντες ρν'. Τινὲς δὲ νομίζουσι τοὺς πάντας εἶναι τοῦ μακαρίου Δαυΐδ· οὐ σημαίνεται δὲ τοῦτο. Οἱ μὲν γὰρ πάντες ἀναφέρονται τοῦ Δαυΐδ · ἐν δὲ ταῖς ἐπιγραφαῖς δείκνυται τίς τίνος ψαλμός γεγένηται. Τέσσαρες γὰρ ἄρχοντες ᾠδῶν ἐξελέγησαν, σπη' ἀκό- λουθοι. Τῶν οὖν τεσσάρων ἀρχόντων παράκεινται ψαλμοί, ὡς καὶ αἱ ἐπιγραφαὶ διδάσκουσιν. Οπόταν γὰρ λέγῃ· Ψαλμὸς τοῖς υἱοῖς Κορέ, Αἰθὰν, Ασάφ, καὶ Αἰμάν· αὐτοὶ ψάλλουσιν οἱ υἱοὶ Κορέ, Αἰθάν, Ασάφ, καὶ Αἰμάν. Οταν εἴπῃ, Ψαλμὸς τοῦ ᾿Ασάφ, αὐτὸς εἶπεν ὁ ᾿Ασάφ· ὅταν εἴπῃ, Ψαλμὸς τοῦ Ἰδι- θούμ, αὐτὸς ψάλλει Ἰδιθούμ· ὁπόταν εἴπῃ, τοῦ Δαυΐδ, αὐτὸς λέγων ἦν Δαυΐδ· ἐπὰν δὲ λέγῃ, τῷ Δαυΐδ, ὑφ' ἑτέρων λέγεται εἰς τὸν Δαυΐδ. Εἰσὶ μὲν οἱ πάντες ργ', ὧν οβ' εἰσὶ τοῦ Δαυΐδ, θ' δὲ τῷ Δαυΐδ, ιβ' τοῦ Ασάφ, ιβ' τοῖς υἱοῖς Κορέ, εἰς τοῦ Ἰδιθούμ, εἰς τοῦ Αἰθαμ, εἷς τοῦ Αἰμὰν, εἷς τοῦ Σαλομών, δύο Αγγαίου και Ζαχαρίου, ἀνεπίγραφοι λθ' καὶ εἷς Μω- σέως· πάντες εν'. Δεῖ τοίνυν θεωρῆσαι τὸ μυστήριον τίνι λόγῳ, δια φόρων ᾠδῶν ὑπαρχόντων, καὶ μὴ πάντων τῶν ψαλ μῶν ὄντων Δαυΐδ, ἀναφέρεται εἰς τὸν Δαυΐδ· καὶ τοῦ το οὐ παραδραμούμεθα. Τούτου γὰρ χάριν ἐπεγράφη, ἐπεὶ αὐτὸς αἴτιος γεγένηται τοῦ εἶναι ταῦτα· αὐτὸς γὰρ ἐξέλεξε τοὺς ᾠδούς. Αὐτὸς τοίνυν αἴτιος γενόμενος ἠξιώθη τῆς τιμῆς ταύτης, ἵνα πάντες ὅσα εἶπαν οἱ ᾠδαὶ εἰς τὴν Δαυίδ καταλογισθῇ. ARGUMENTUM IN PSALMOS. A Israelitæ, man, rursumque Davidis permistim po- siti in libro occurrant ; non quo tempore editi, sed quo inventi fuere : quod ipsum in prophetarum periodis et clausulis reperias. B D C Qui psalmi vero post primum et duodecimum consequuntur sine titulo, necnon ii quibus titulus quidem præmittitur, nec tamen indicatur quo sint auctore editi, eorum esse dicunt Hebræi, quorum nomen scribitur in psalmis qui titulo vacuos an- tecedunt. Estimo autem primum et secundum, qui unum constituunt psalmum, Davidis esse; quia quotquot in prima parte subsequuntur, ipsius sunt. A tertio enim ad quadragesimum omnes Davidis inscribuntur, quamobrem mihi ad ipsum videntur pertinere primus atque secundus. Quam sententiam confirmat liber Actuum apostolorum, in quo dici- tur ss : Domine tu fecisti cœlum et terram, el mare, et omnia quæ in eis sunt. Deus patrum nostrorum qui dixisti per Spiritum sanctum per os David pueri tui : Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? His enim perspicue dixit, psalmum secun- dum Davidis esse. Verisimile autem est, ideo titu- lum, Davidis, omissum fuisse in eo psalmo, quia nudam et apertam complectitur prophetiam de Do- mino, qua dicitur, Adversus Dominum et adversus Christum ejus. Quibus consequenter adjicit ex ipsa Christi persona : Dominus dixit ad me : Filius meus es tu 65. Omnes itaque psalmi, centum quinquaginta feruntur. Quidam porro arbitrantur omnes beati Davidis esse : neque tamen id aliqua nota sigrill- catur. Et verum quidem est universos Davidi ascri- bi; at in titulis indicatur quo auctore quisque psal- mus editus sit. Nam quatuor canticorum principes, ministri vero ducenti octoginta octo, electi fuere. Horum quatuor principum psalmi aliquot circum- feruntur, ut vel ipsis docetur titulis. Quando enim dicit: Psalmus filiis Core, Ethan, Asaph et Æman, ab ipsis Athan, Asaph, Aman, filiis Core psallitur. Cum dicit, Psalmus Asaph; ipse Asaph recitavit, cum dicit, Psalmus Idithum, ipse Idithum psallit : ubi dicit, Davidis, ipse David est qui pronuntiavit. Cum autem dicit, Davidi, ab aliis recitatur psalinus in Davidem. Sunt quidem omnes centum quinqua- ginta, quorum septuaginta duo Davidis sunt, novem Davidi, duodecim Asapli, duodecim filiis Core, unus Idithum, unus Albam, unus Aman, unus Salo- monis, duo Aggæi et Zachariæ; sine titulo triginta novem, unusque Mosis: omnes centum quinqua- ginta. Act. iv, 24, 25; Psal. 11, 1. "Psal. 11, 2, 7. Animadvertendum itaque mysterium, quæ scilice causa sit cur, cum diversi sint cantores, neque omnes psalmi Davidis sint, psalterium tamen ad Davidem referatur: hæc ne silentio prætermitta- mus. Ideo sic inscriptum fuit, quia ipse David in cansa fuit cur istæc ederentur: ipse namque can- tores elegit. Is igitur qui causa fuit, tanto honorɔ dignatus est, ut quæcunque cantores dixerint, quasi Davidis reputentur esse.
Ταῦτα ὡς πρὸς τοὺς πιστεύσαντας τῷ πλήθει τοῦ στρατοῦ ἑλεῖν τὸν δίκαιον. Αὕτη δὲ ἡ ἐλπὶς, φησὶ, ματαία καὶ ψευδής ἐστιν. Καὶ γνῶτε, ὅτι ἐθαυμάστωσε Κύριος τὸν ὅσιον αὐτοῦ. Ἀντὶ τοῦ, Γνῶτε τοιγαροῦν, οἱ πεποιθότες ἐπὶ πλήθει, ὡς θαυμαστὸν ἀπέδειξε τὸν πεποιθότα ἐπ’ αὐτῷ. Κύριος εἰσακούσεταί μου ἐν τῷ κεκραγέναι με. Χρόνος ἀντὶ χρόνου εἴληπται· ἀντὶ τοῦ, εἰσήκουσε, γὰρ ἔφη τὸ, εἰσακούσεται, ῥῆμα Ὀργίζεσθε καὶ μὴ ἁμαρτάνετε. Ἃ λέγετε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, ἐπὶ ταῖς κοίταις ὑμῶν κατανύγητε. Ὡς πρὸς τοὺς ἰδίους αὐτοῦ ταῦτά φησιν, ὡς πρὸς πάντας ἀνθρώπους. Εἰ καὶ δέξησθε, φησὶ, τὴν ὀργὴν, ἀλλ’ ἄπρακτον ἀπεφήνατε τῇ ἐν ἡσυχίᾳ κατανυγῇ. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, Ἐν ταῖς κοίταις ὑμῶν κατανύγητε. Θύσατε θυσίαν δικαιοσύνης, καὶ ἐλπίσατε ἐπὶ Κύριον. Διδάσκει πῶς περιεσόμεθα τῶν ἐχθρῶν. Πῶς δὲ περιεσόμεθα; εἰ δικαιοπράττοντες, καὶ τοῦτο ὥσπερ θυσίαν ἀναπέμποντες τῷ Θεῷ. Πολλοὶ λέγουσι· Τίς δείξει ἡμῖν τὰ ἀγαθά; Ταῦτα τῶν περὶ τὰς διοικήσεις τοῦ Θεοῦ ὀλιγωρούντων τὰ ῥήματα. Ἐσημειώθη ἐφ’ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, Κύριε.
τῇ βίβλῳ τεταγμένους· οὐ καθ᾽ οὓς ἐλέχθησαν χρό- νους, ἀλλὰ καθ᾽ οὖς εὔραντο. Τὸ δ᾽ αὐτὸ εὔροις γε- γενημένον καὶ ἐν ταῖς τῶν προφητῶν περικοπαῖς. Τοὺς δὲ μετὰ τὸν πρῶτον καὶ δωδέκατον ἀνεπιγρά φους ψαλμούς, καὶ τοὺς ἐπιγραφὴν ἔχοντας, οὐ δη- λοῦντας τίνος εἰσὶν, ἐκείνων εἶναι παῖδες Εβραίων φασί, ὧν τοὔνομα φέρεται ἐν ταῖς τῶν ἀνεπιγράφων προτεταγμέναις. Τὸν δὲ πρῶτον καὶ δεύτερον, ἕνα ὄντας ἄμφω, τοῦ Δαυΐδ ὑπάρχειν ἡγοῦμαι, διὰ τὸ πάν τας τοὺς ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τῶν Ψαλμῶν ἐφεξῆς· αὐτοῦ εἶναι. Από γοῦν τοῦ τρίτου μέχρι τοῦ μ' τοῦ Δαυΐδ ἐπιγράφονται οἱ πάντες· διό μοι δοκοῦσιν ὑπάρ χειν τοῦ αὐτοῦ ὅ τε πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος. Πιστοῦ- ται δὲ λόγον ἡ τῶν Πράξεων τῶν ἀποστόλων βίβλος, ἐν ᾗ εἴρηται· Δέσποτα, σὺ ἐποίησας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, καὶ τὴν θάλασσαν, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς· ὁ τοῦ πατρὸς ἡμῶν διὰ Πνεύματος αγίου στόματος παιδός σου Δαυΐδ εἰπών· Ἵνα τί ἐφρύαξαν έθνη, καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά; Σα φῶς γὰρ διὰ τούτων τὸν β' ψαλμὸν τοῦ Δαυΐδ ἔφησεν εἶναι. Αποσεσιωπῆσθαι δὲ εἰκὸς ἐπ' αὐτὸν τὴν τοῦ Δαυίδ προγραφήν, διὰ τὸ γυμνὴν ἔχειν περὶ τοῦ Κυ ρίου προφητείαν, ἐν ᾗ εἴρηται· Κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Οἷς ἀκολούθως ἐπι- λέγει ἐξ αὐτοῦ τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ τό· Κύριος εἶπε πρὸς μέ· Υιός μου εἶ σύ. Φέρονται τοίνυν ψαλ μοὶ οἱ πάντες ρν'. Τινὲς δὲ νομίζουσι τοὺς πάντας εἶναι τοῦ μακαρίου Δαυΐδ· οὐ σημαίνεται δὲ τοῦτο. Οἱ μὲν γὰρ πάντες ἀναφέρονται τοῦ Δαυΐδ · ἐν δὲ ταῖς ἐπιγραφαῖς δείκνυται τίς τίνος ψαλμός γεγένηται. Τέσσαρες γὰρ ἄρχοντες ᾠδῶν ἐξελέγησαν, σπη' ἀκό- λουθοι. Τῶν οὖν τεσσάρων ἀρχόντων παράκεινται ψαλμοί, ὡς καὶ αἱ ἐπιγραφαὶ διδάσκουσιν. Οπόταν γὰρ λέγῃ· Ψαλμὸς τοῖς υἱοῖς Κορέ, Αἰθὰν, Ασάφ, καὶ Αἰμάν· αὐτοὶ ψάλλουσιν οἱ υἱοὶ Κορέ, Αἰθάν, Ασάφ, καὶ Αἰμάν. Οταν εἴπῃ, Ψαλμὸς τοῦ ᾿Ασάφ, αὐτὸς εἶπεν ὁ ᾿Ασάφ· ὅταν εἴπῃ, Ψαλμὸς τοῦ Ἰδι- θούμ, αὐτὸς ψάλλει Ἰδιθούμ· ὁπόταν εἴπῃ, τοῦ Δαυΐδ, αὐτὸς λέγων ἦν Δαυΐδ· ἐπὰν δὲ λέγῃ, τῷ Δαυΐδ, ὑφ' ἑτέρων λέγεται εἰς τὸν Δαυΐδ. Εἰσὶ μὲν οἱ πάντες ργ', ὧν οβ' εἰσὶ τοῦ Δαυΐδ, θ' δὲ τῷ Δαυΐδ, ιβ' τοῦ Ασάφ, ιβ' τοῖς υἱοῖς Κορέ, εἰς τοῦ Ἰδιθούμ, εἰς τοῦ Αἰθαμ, εἷς τοῦ Αἰμὰν, εἷς τοῦ Σαλομών, δύο Αγγαίου και Ζαχαρίου, ἀνεπίγραφοι λθ' καὶ εἷς Μω- σέως· πάντες εν'. Δεῖ τοίνυν θεωρῆσαι τὸ μυστήριον τίνι λόγῳ, δια φόρων ᾠδῶν ὑπαρχόντων, καὶ μὴ πάντων τῶν ψαλ μῶν ὄντων Δαυΐδ, ἀναφέρεται εἰς τὸν Δαυΐδ· καὶ τοῦ το οὐ παραδραμούμεθα. Τούτου γὰρ χάριν ἐπεγράφη, ἐπεὶ αὐτὸς αἴτιος γεγένηται τοῦ εἶναι ταῦτα· αὐτὸς γὰρ ἐξέλεξε τοὺς ᾠδούς. Αὐτὸς τοίνυν αἴτιος γενόμενος ἠξιώθη τῆς τιμῆς ταύτης, ἵνα πάντες ὅσα εἶπαν οἱ ᾠδαὶ εἰς τὴν Δαυίδ καταλογισθῇ. ARGUMENTUM IN PSALMOS. A Israelitæ, man, rursumque Davidis permistim po- siti in libro occurrant ; non quo tempore editi, sed quo inventi fuere : quod ipsum in prophetarum periodis et clausulis reperias. B D C Qui psalmi vero post primum et duodecimum consequuntur sine titulo, necnon ii quibus titulus quidem præmittitur, nec tamen indicatur quo sint auctore editi, eorum esse dicunt Hebræi, quorum nomen scribitur in psalmis qui titulo vacuos an- tecedunt. Estimo autem primum et secundum, qui unum constituunt psalmum, Davidis esse; quia quotquot in prima parte subsequuntur, ipsius sunt. A tertio enim ad quadragesimum omnes Davidis inscribuntur, quamobrem mihi ad ipsum videntur pertinere primus atque secundus. Quam sententiam confirmat liber Actuum apostolorum, in quo dici- tur ss : Domine tu fecisti cœlum et terram, el mare, et omnia quæ in eis sunt. Deus patrum nostrorum qui dixisti per Spiritum sanctum per os David pueri tui : Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? His enim perspicue dixit, psalmum secun- dum Davidis esse. Verisimile autem est, ideo titu- lum, Davidis, omissum fuisse in eo psalmo, quia nudam et apertam complectitur prophetiam de Do- mino, qua dicitur, Adversus Dominum et adversus Christum ejus. Quibus consequenter adjicit ex ipsa Christi persona : Dominus dixit ad me : Filius meus es tu 65. Omnes itaque psalmi, centum quinquaginta feruntur. Quidam porro arbitrantur omnes beati Davidis esse : neque tamen id aliqua nota sigrill- catur. Et verum quidem est universos Davidi ascri- bi; at in titulis indicatur quo auctore quisque psal- mus editus sit. Nam quatuor canticorum principes, ministri vero ducenti octoginta octo, electi fuere. Horum quatuor principum psalmi aliquot circum- feruntur, ut vel ipsis docetur titulis. Quando enim dicit: Psalmus filiis Core, Ethan, Asaph et Æman, ab ipsis Athan, Asaph, Aman, filiis Core psallitur. Cum dicit, Psalmus Asaph; ipse Asaph recitavit, cum dicit, Psalmus Idithum, ipse Idithum psallit : ubi dicit, Davidis, ipse David est qui pronuntiavit. Cum autem dicit, Davidi, ab aliis recitatur psalinus in Davidem. Sunt quidem omnes centum quinqua- ginta, quorum septuaginta duo Davidis sunt, novem Davidi, duodecim Asapli, duodecim filiis Core, unus Idithum, unus Albam, unus Aman, unus Salo- monis, duo Aggæi et Zachariæ; sine titulo triginta novem, unusque Mosis: omnes centum quinqua- ginta. Act. iv, 24, 25; Psal. 11, 1. "Psal. 11, 2, 7. Animadvertendum itaque mysterium, quæ scilice causa sit cur, cum diversi sint cantores, neque omnes psalmi Davidis sint, psalterium tamen ad Davidem referatur: hæc ne silentio prætermitta- mus. Ideo sic inscriptum fuit, quia ipse David in cansa fuit cur istæc ederentur: ipse namque can- tores elegit. Is igitur qui causa fuit, tanto honorɔ dignatus est, ut quæcunque cantores dixerint, quasi Davidis reputentur esse.
PG 27:73Τὸ φῶς τοῦ κόσμου ὁ Χριστός ἐστι, ὁ καὶ διδάξας ἡμᾶς τὰ ὄντως ἀγαθὰ, δι’ ἃ καὶ τὴν νοητὴν εὐφροσύνην ἐσχήκαμεν τὴν εἰς νοῦν καὶ καρδίαν.
Οτι προφήτης ὑπάρχων ὁ Δαυΐδ, καὶ ἡνεωγμένους ἔχων τοὺς ἔνδον ὀφθαλμοὺς, καὶ εἰδὼς, ὅτι χαίρουσι τῇ πτώσει τῶν ἀνθρώπων τὰ πονηρὰ πνεύματα, καὶ πάλιν ἀντιλυποῦνται ἡττώμενα ἐπὶ τῇ διορθώσει τῶν ἀνθρώπων, πάντως ὅτι νοητῶς τὰς κατ' αὐτῶν προς- ευχὰς ἐποιεῖτο, ἐκ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν πρὸς αὐτὰ μεταβαλλόμενος. Εἰ γὰρ μὴ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἐκλάβωμεν τὸν σκοπὸν τῶν προφητῶν, οὐ μόνον οὐδε μίαν οἰκοδομὴν ἐκ τῶν παρ' αὐτοῖς εἰρημένων πρὸς κτῆσιν πραότητος ἕξομεν, ἀλλὰ καὶ σκληράν τι να καὶ ἐναντίαν τῆς εὐαγγελικῆς διδασκαλίας διάθεσιν αναληψόμεθα ἐκ τοῦ κατεύχεσθαι συχνῶς τῶν ἐχθρῶν, καὶ μὴ ἀγαπᾶν· μυριοντάκις λέγοντος τοῦ Δαυΐδ, Αἰσχυνθείησαν καὶ ἐντραπείησαν πάντες οἱ ἐχθροί μου, καὶ μὴ αἰσχυνθείην ἐγώ. Ταῦτα δὲ οὐκ ἂν Β πεισθείημεν οὕτως εἰρηκέναι ἄνδρας προφήτας καὶ φίλους Θεοῦ, εἰ μὴ τῷ προειρημένῳ τρόπῳ. Οὕτω γὰρ χρὴ νοεῖν τὸν φιλόπονον, ἔνθα ἂν ἐπαρώμενον εὕροι προφήτην, ἐπὶ τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς ἀπὸ τῶν αἰσθη τῶν μεταβάλλοντα. Λοιπὸν δὴ κατασχολάζεσθαι τὸν ἀσκητὴν παντὸς ῥήματος τὴν κατανόησιν. ΨΑΛΜΟΣ Α΄. Υπόθεσις. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ τεχθησομένῳ Χριστῷ ἀνατίθησιν ὁ Δαυΐδ. Διὸ ἐν πρώτοις μακα- ρίζει τοὺς εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. [Μακαρίους δὲ καλεῖ τοὺς μὴ πορευθέντας ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, μήτε μὴν στάντας ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν, μήτε ἐπὶ καθέδραν λοιμῶν καθεστηκότας. Τρία γὰρ ἦν τὰ τάγματα παρὰ Ἰουδαίοις κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπανα- στάντα, γραμματεῖς, Φαρισαῖοι, καὶ νομικοί· οἳ καὶ κληθεῖεν εἰκότως ἀσεβεῖς καὶ ἁμαρτωλοὶ καὶ λοιμοί. Οδὸς μὲν ὁ βίος εἴρηται διὰ τὴν πρὸς τὸ τέλος τῶν γεννωμένων ἔπαξιν.] Μακάριος ἀνὴρ ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσε βῶν. Δυνατὸν δὲ βουλὴν ἀσεβῶν εἰπεῖν τὴν σύνοδον καὶ τὴν συνέλευσιν τῶν πονηρῶν. Καὶ ἐπεὶ βλαβερὸν τὸ τοῖς ἀθροίσμασι τῶν ἀσεβῶν παραβάλλειν, μαχα- ρίζει τὸν μηδὲ κατὰ ποσὸν εἰς τὸ αὐτὸν αὐτοῖς ἐρχό- μενον. Τοιοῦτος ὑπῆρχεν ὁ Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἀριμαθίας, ὁ τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ θάψας. Εἴρηται γὰρ περὶ αὐτοῦ, ὡς οὐκ ἦν συγκατατιθέμενος τῇ βουλῇ τῶν Ἰησοῦ προδοτῶν. Καὶ ἐπὶ καθέδραν λοιμῶν· οὐκ S. ATHANASII OPP. PARS II. EXEGETICA. - Cum propheta esset David, atque interioribus A apertis oculis, probe nosset malignos spiritus gau- dere de lapsu hominum, et contra dolere quasi victos de eorumdem resipiscentia et emendatione, intelligibili ac spirituali modo orationes adversum illos emittebat; ex iis hostibus qui sub aspectum cadunt assumpta metaphora. Nisi enim hac ratione prophetarum scopum interpretemur, non modo nullam animæ utilitatem, ex eorum dictis, ad man- suetudinem adipiscendam, percipiemus; verum etiam in asperam quamdam atque evangelicæ do- ctrinæ adversam animi duritiem ex frequentibus adversus inimicos precibus delabemur, tantum abest ut diligamus illos. Nam sexcenties ait David " : Confundantur et pudore afficiantur omnes inimici mei, et non confundar ego. Similia enim ne credamus dixisse viros prophetas et amicos Dei alio quam superius a nobis explicato more. Atque ita intelligat oportet vir quisque sedulus ac studiosus, sicubi imprecantem prophetam inveniat, ab hostibus qui sub sensum cadunt ad intelligibiles inimicos facta translatione. Demum vacare oportet ascetam singulorum verborum intelligentiæ. ** Psal. xxxiv, 4. SANCTI ATHANASII ARCHIEPISCOPI ALEXANDRINI EXPOSITIONES IN PSALMOS. PSALMUS 1. Argumentum. Initium prophetiæ Christo ab ipso secundum car- nem nascituro offert David. Quamobrem in primis beatos dicit qui sperant in eo. [Beatos autem vocat eos qui non abeunt in consi- lium impiorum, neque stant in via peccatorum ne- que sedent in cathedra pestilentium. Nam tres or- dines apud Judæos erant contra Salvatorem insur- gentes, scriba scilicet, Pharisei et legisperiti, qui jure atque merito impii, peccatores et pestilentes nuncupentur. Via dicitur hæc vita, quia ii qui na- scuntur, ad finem pergunt.] Potest consilium impiorum cœtus dici ac conventus C improborum. Cumque noxium sit sese impiorum D cctibus immiscere, beatum dicit eum, qui ne tan- tillum quidem ad illorum conventus accedit. Hujus- modi erat Joseph ab Arimathia : qui corpus Domini ac Dei sepelivit. De illo namque dictum fuit quod nan astipularetur consilio eorum qui Jesum prodi- dere. Et in cathedra pestilentium non sedit. Per ca- 1. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum.
Psalm 5ΨΑΛΜΟΣ Ε
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ Ε. Ὑπόθεσις. Κληρονομοῦσά ἐστιν ἡ θεοφιλὴς ψυχὴ, ἤτοι ἡ Ἐκκλησία. Τί δέ ἐστιν ἃ κληρονομεῖ; Ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη. Εὔχεται δὲ καί τι ἂν ποιουμένη εἰσακουσθῆναι, ἑαυτῆς τό τε εὐθὲς παριστῶσα, καὶ τῶν αἰτίων διαβάλλουσα τὴν πονηρίαν. [ Ὅτι πρὸς σὲ προσεύξομαι. Ἐν ἀπολαύσει, φησὶ, τοῦ νοητοῦ γενομένη φωτὸς, προσεύξομαί σοι· διὸ καὶ εἰσακουσθῆναι πιστεύω.] Τὰ ῥήματα μου ἐνώτισαι. Τὸ πρωὶ̈ παραστήσομαί σοι. Μέγα ἀγωνίας [μέγα εἰς ἁγνείας αμβρ. ] καύχημα τὸ ἐκ τῆς κοίτης αὐτῆς παρίστασθαι τῷ Θεῷ καὶ φθάνειν ἐν εὐχαριστίᾳ τὸν ἥλιον. Οὕτω γὰρ, φησὶν, ἐπόψομαι τὰ θεῖα καὶ ἅγιά σου μυστήρια ἃ ἡτοίμασας τοῖς ἀγαπῶσί σε. Ὅτι οὐχὶ Θεὸς θέλων ἀνομίαν σὺ εἶ. Διὰ τοῦτο, φησὶν, εἰσακουσθήσεσθαι θαῤῥῶ, ὅτι τῶν τοιούτων οὐκ ἐπιτήδευσα οὐδὲν ὧν μεμίσηκας. Ταῦτα δέ ἐστιν ἀνομία, καὶ πονηρία, καὶ παρανομία, καὶ ψεῦδος, καὶ φθόνος, καὶ δόλος.
Οτι προφήτης ὑπάρχων ὁ Δαυΐδ, καὶ ἡνεωγμένους ἔχων τοὺς ἔνδον ὀφθαλμοὺς, καὶ εἰδὼς, ὅτι χαίρουσι τῇ πτώσει τῶν ἀνθρώπων τὰ πονηρὰ πνεύματα, καὶ πάλιν ἀντιλυποῦνται ἡττώμενα ἐπὶ τῇ διορθώσει τῶν ἀνθρώπων, πάντως ὅτι νοητῶς τὰς κατ' αὐτῶν προς- ευχὰς ἐποιεῖτο, ἐκ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν πρὸς αὐτὰ μεταβαλλόμενος. Εἰ γὰρ μὴ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἐκλάβωμεν τὸν σκοπὸν τῶν προφητῶν, οὐ μόνον οὐδε μίαν οἰκοδομὴν ἐκ τῶν παρ' αὐτοῖς εἰρημένων πρὸς κτῆσιν πραότητος ἕξομεν, ἀλλὰ καὶ σκληράν τι να καὶ ἐναντίαν τῆς εὐαγγελικῆς διδασκαλίας διάθεσιν αναληψόμεθα ἐκ τοῦ κατεύχεσθαι συχνῶς τῶν ἐχθρῶν, καὶ μὴ ἀγαπᾶν· μυριοντάκις λέγοντος τοῦ Δαυΐδ, Αἰσχυνθείησαν καὶ ἐντραπείησαν πάντες οἱ ἐχθροί μου, καὶ μὴ αἰσχυνθείην ἐγώ. Ταῦτα δὲ οὐκ ἂν Β πεισθείημεν οὕτως εἰρηκέναι ἄνδρας προφήτας καὶ φίλους Θεοῦ, εἰ μὴ τῷ προειρημένῳ τρόπῳ. Οὕτω γὰρ χρὴ νοεῖν τὸν φιλόπονον, ἔνθα ἂν ἐπαρώμενον εὕροι προφήτην, ἐπὶ τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς ἀπὸ τῶν αἰσθη τῶν μεταβάλλοντα. Λοιπὸν δὴ κατασχολάζεσθαι τὸν ἀσκητὴν παντὸς ῥήματος τὴν κατανόησιν. ΨΑΛΜΟΣ Α΄. Υπόθεσις. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ τεχθησομένῳ Χριστῷ ἀνατίθησιν ὁ Δαυΐδ. Διὸ ἐν πρώτοις μακα- ρίζει τοὺς εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. [Μακαρίους δὲ καλεῖ τοὺς μὴ πορευθέντας ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, μήτε μὴν στάντας ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν, μήτε ἐπὶ καθέδραν λοιμῶν καθεστηκότας. Τρία γὰρ ἦν τὰ τάγματα παρὰ Ἰουδαίοις κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπανα- στάντα, γραμματεῖς, Φαρισαῖοι, καὶ νομικοί· οἳ καὶ κληθεῖεν εἰκότως ἀσεβεῖς καὶ ἁμαρτωλοὶ καὶ λοιμοί. Οδὸς μὲν ὁ βίος εἴρηται διὰ τὴν πρὸς τὸ τέλος τῶν γεννωμένων ἔπαξιν.] Μακάριος ἀνὴρ ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσε βῶν. Δυνατὸν δὲ βουλὴν ἀσεβῶν εἰπεῖν τὴν σύνοδον καὶ τὴν συνέλευσιν τῶν πονηρῶν. Καὶ ἐπεὶ βλαβερὸν τὸ τοῖς ἀθροίσμασι τῶν ἀσεβῶν παραβάλλειν, μαχα- ρίζει τὸν μηδὲ κατὰ ποσὸν εἰς τὸ αὐτὸν αὐτοῖς ἐρχό- μενον. Τοιοῦτος ὑπῆρχεν ὁ Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἀριμαθίας, ὁ τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ θάψας. Εἴρηται γὰρ περὶ αὐτοῦ, ὡς οὐκ ἦν συγκατατιθέμενος τῇ βουλῇ τῶν Ἰησοῦ προδοτῶν. Καὶ ἐπὶ καθέδραν λοιμῶν· οὐκ S. ATHANASII OPP. PARS II. EXEGETICA. - Cum propheta esset David, atque interioribus A apertis oculis, probe nosset malignos spiritus gau- dere de lapsu hominum, et contra dolere quasi victos de eorumdem resipiscentia et emendatione, intelligibili ac spirituali modo orationes adversum illos emittebat; ex iis hostibus qui sub aspectum cadunt assumpta metaphora. Nisi enim hac ratione prophetarum scopum interpretemur, non modo nullam animæ utilitatem, ex eorum dictis, ad man- suetudinem adipiscendam, percipiemus; verum etiam in asperam quamdam atque evangelicæ do- ctrinæ adversam animi duritiem ex frequentibus adversus inimicos precibus delabemur, tantum abest ut diligamus illos. Nam sexcenties ait David " : Confundantur et pudore afficiantur omnes inimici mei, et non confundar ego. Similia enim ne credamus dixisse viros prophetas et amicos Dei alio quam superius a nobis explicato more. Atque ita intelligat oportet vir quisque sedulus ac studiosus, sicubi imprecantem prophetam inveniat, ab hostibus qui sub sensum cadunt ad intelligibiles inimicos facta translatione. Demum vacare oportet ascetam singulorum verborum intelligentiæ. ** Psal. xxxiv, 4. SANCTI ATHANASII ARCHIEPISCOPI ALEXANDRINI EXPOSITIONES IN PSALMOS. PSALMUS 1. Argumentum. Initium prophetiæ Christo ab ipso secundum car- nem nascituro offert David. Quamobrem in primis beatos dicit qui sperant in eo. [Beatos autem vocat eos qui non abeunt in consi- lium impiorum, neque stant in via peccatorum ne- que sedent in cathedra pestilentium. Nam tres or- dines apud Judæos erant contra Salvatorem insur- gentes, scriba scilicet, Pharisei et legisperiti, qui jure atque merito impii, peccatores et pestilentes nuncupentur. Via dicitur hæc vita, quia ii qui na- scuntur, ad finem pergunt.] Potest consilium impiorum cœtus dici ac conventus C improborum. Cumque noxium sit sese impiorum D cctibus immiscere, beatum dicit eum, qui ne tan- tillum quidem ad illorum conventus accedit. Hujus- modi erat Joseph ab Arimathia : qui corpus Domini ac Dei sepelivit. De illo namque dictum fuit quod nan astipularetur consilio eorum qui Jesum prodi- dere. Et in cathedra pestilentium non sedit. Per ca- 1. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum.
Ἐμίσησας πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν, ἀπολεῖς πάντας τοὺς λαλοῦντας τὸ ψεῦδος. Τοὺς μὲν ἐν τῇ πολιτείᾳ πταίοντας ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν ὠνόμασεν· τούτους δὲ μισεῖ ὁ Θεός· τοὺς δὲ ἀποπεσόντας τῆς ἀληθείας ἑτεροδόξους λαλοῦντας ψεῦδος εἶπεν, οὓς ἀπολεῖ ὁ Θεός. Καὶ τήρει διαφορὰν τοῦ, ἐμίσησας, καὶ, ἀπολεῖς. Πρῶτον μὲν εἰ χεῖρον τὸ, ἀπολεῖς, τοῦ, ἐμίσησας· δεύτερον δὲ διὰ τί τὸ μὲν εἰς παρεληλυθότα ἔκλινε χρόνον, τὸ δὲ εἰς μέλλοντα. [Λαλοῦντας ψεῦδος, καὶ τοὺς τὰ εἴδωλα λέγοντας θεοὺς, καὶ αὐτοὺς τοὺς δαίμονας, τοὺς ἐν τοῖς εἰδώλοις λέγοντας λόγους ψευδεῖς καὶ λοξοὺς καὶ χρησμούς.] Ἄνδρα αἱμάτων καὶ δόλιον βδελύσσεται Κύριος. Μισεῖ γὰρ τὸν τοιοῦτον ὁ Θεὸς καὶ ἀποστρέφεται. Ἐγὼ δὲ ἐν πλήθει τοῦ ἐλέους σου εἰσελεύσομαι εἰς τὸν οἶκόν σου. Τὴν ἐπουράνιον Ἱερουσαλὴμ τὴν πρωτοτόκων μητέρα. Προσκυνήσω πρὸς ναὸν ἅγιόν σου ἐν φόβῳ σου. Ναὸς Θεοῦ ἡ ἐνάρετος καὶ ἁγία κατάστασις, ἣν οἱ ἔχοντες μετὰ παῤῥησίας φησί. Χριστὸς δὲ ὡς Υἱὸς ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ ἐπαναπαύσεται, οὗ οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς.
Οτι προφήτης ὑπάρχων ὁ Δαυΐδ, καὶ ἡνεωγμένους ἔχων τοὺς ἔνδον ὀφθαλμοὺς, καὶ εἰδὼς, ὅτι χαίρουσι τῇ πτώσει τῶν ἀνθρώπων τὰ πονηρὰ πνεύματα, καὶ πάλιν ἀντιλυποῦνται ἡττώμενα ἐπὶ τῇ διορθώσει τῶν ἀνθρώπων, πάντως ὅτι νοητῶς τὰς κατ' αὐτῶν προς- ευχὰς ἐποιεῖτο, ἐκ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν πρὸς αὐτὰ μεταβαλλόμενος. Εἰ γὰρ μὴ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἐκλάβωμεν τὸν σκοπὸν τῶν προφητῶν, οὐ μόνον οὐδε μίαν οἰκοδομὴν ἐκ τῶν παρ' αὐτοῖς εἰρημένων πρὸς κτῆσιν πραότητος ἕξομεν, ἀλλὰ καὶ σκληράν τι να καὶ ἐναντίαν τῆς εὐαγγελικῆς διδασκαλίας διάθεσιν αναληψόμεθα ἐκ τοῦ κατεύχεσθαι συχνῶς τῶν ἐχθρῶν, καὶ μὴ ἀγαπᾶν· μυριοντάκις λέγοντος τοῦ Δαυΐδ, Αἰσχυνθείησαν καὶ ἐντραπείησαν πάντες οἱ ἐχθροί μου, καὶ μὴ αἰσχυνθείην ἐγώ. Ταῦτα δὲ οὐκ ἂν Β πεισθείημεν οὕτως εἰρηκέναι ἄνδρας προφήτας καὶ φίλους Θεοῦ, εἰ μὴ τῷ προειρημένῳ τρόπῳ. Οὕτω γὰρ χρὴ νοεῖν τὸν φιλόπονον, ἔνθα ἂν ἐπαρώμενον εὕροι προφήτην, ἐπὶ τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς ἀπὸ τῶν αἰσθη τῶν μεταβάλλοντα. Λοιπὸν δὴ κατασχολάζεσθαι τὸν ἀσκητὴν παντὸς ῥήματος τὴν κατανόησιν. ΨΑΛΜΟΣ Α΄. Υπόθεσις. Τὴν ἀρχὴν τῆς προφητείας τῷ ἐξ αὐτοῦ τεχθησομένῳ Χριστῷ ἀνατίθησιν ὁ Δαυΐδ. Διὸ ἐν πρώτοις μακα- ρίζει τοὺς εἰς αὐτὸν ἠλπικότας. [Μακαρίους δὲ καλεῖ τοὺς μὴ πορευθέντας ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, μήτε μὴν στάντας ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν, μήτε ἐπὶ καθέδραν λοιμῶν καθεστηκότας. Τρία γὰρ ἦν τὰ τάγματα παρὰ Ἰουδαίοις κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπανα- στάντα, γραμματεῖς, Φαρισαῖοι, καὶ νομικοί· οἳ καὶ κληθεῖεν εἰκότως ἀσεβεῖς καὶ ἁμαρτωλοὶ καὶ λοιμοί. Οδὸς μὲν ὁ βίος εἴρηται διὰ τὴν πρὸς τὸ τέλος τῶν γεννωμένων ἔπαξιν.] Μακάριος ἀνὴρ ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσε βῶν. Δυνατὸν δὲ βουλὴν ἀσεβῶν εἰπεῖν τὴν σύνοδον καὶ τὴν συνέλευσιν τῶν πονηρῶν. Καὶ ἐπεὶ βλαβερὸν τὸ τοῖς ἀθροίσμασι τῶν ἀσεβῶν παραβάλλειν, μαχα- ρίζει τὸν μηδὲ κατὰ ποσὸν εἰς τὸ αὐτὸν αὐτοῖς ἐρχό- μενον. Τοιοῦτος ὑπῆρχεν ὁ Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἀριμαθίας, ὁ τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ θάψας. Εἴρηται γὰρ περὶ αὐτοῦ, ὡς οὐκ ἦν συγκατατιθέμενος τῇ βουλῇ τῶν Ἰησοῦ προδοτῶν. Καὶ ἐπὶ καθέδραν λοιμῶν· οὐκ S. ATHANASII OPP. PARS II. EXEGETICA. - Cum propheta esset David, atque interioribus A apertis oculis, probe nosset malignos spiritus gau- dere de lapsu hominum, et contra dolere quasi victos de eorumdem resipiscentia et emendatione, intelligibili ac spirituali modo orationes adversum illos emittebat; ex iis hostibus qui sub aspectum cadunt assumpta metaphora. Nisi enim hac ratione prophetarum scopum interpretemur, non modo nullam animæ utilitatem, ex eorum dictis, ad man- suetudinem adipiscendam, percipiemus; verum etiam in asperam quamdam atque evangelicæ do- ctrinæ adversam animi duritiem ex frequentibus adversus inimicos precibus delabemur, tantum abest ut diligamus illos. Nam sexcenties ait David " : Confundantur et pudore afficiantur omnes inimici mei, et non confundar ego. Similia enim ne credamus dixisse viros prophetas et amicos Dei alio quam superius a nobis explicato more. Atque ita intelligat oportet vir quisque sedulus ac studiosus, sicubi imprecantem prophetam inveniat, ab hostibus qui sub sensum cadunt ad intelligibiles inimicos facta translatione. Demum vacare oportet ascetam singulorum verborum intelligentiæ. ** Psal. xxxiv, 4. SANCTI ATHANASII ARCHIEPISCOPI ALEXANDRINI EXPOSITIONES IN PSALMOS. PSALMUS 1. Argumentum. Initium prophetiæ Christo ab ipso secundum car- nem nascituro offert David. Quamobrem in primis beatos dicit qui sperant in eo. [Beatos autem vocat eos qui non abeunt in consi- lium impiorum, neque stant in via peccatorum ne- que sedent in cathedra pestilentium. Nam tres or- dines apud Judæos erant contra Salvatorem insur- gentes, scriba scilicet, Pharisei et legisperiti, qui jure atque merito impii, peccatores et pestilentes nuncupentur. Via dicitur hæc vita, quia ii qui na- scuntur, ad finem pergunt.] Potest consilium impiorum cœtus dici ac conventus C improborum. Cumque noxium sit sese impiorum D cctibus immiscere, beatum dicit eum, qui ne tan- tillum quidem ad illorum conventus accedit. Hujus- modi erat Joseph ab Arimathia : qui corpus Domini ac Dei sepelivit. De illo namque dictum fuit quod nan astipularetur consilio eorum qui Jesum prodi- dere. Et in cathedra pestilentium non sedit. Per ca- 1. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum.
PG 27:76Τῆς γὰρ σῆς ἀπολαύουσα φιλανθρωπίας καὶ τῇ σῇ δεξιᾷ φρουρουμένη τὴν διηνεκῆ σοι προσφέρω προσκύνησιν ἐν τῷ ἀφιερωμένῳ τῆς σῆς δόξης ναῷ, φησὶν ἡ ἁγία καὶ καθαρὰ ψυχή· τὸν σὸν γὰρ ἀεὶ περιφέρουσα φόβον, οὐκ ἀνέξομαι τοῦτον ἀποβαλεῖν τῇ φιλανθρωπίᾳ σου θαῤῥοῦσα. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν μου κατεύθυνον ἐνώπιόν σου τὴν ὁδόν μου. Τῶν νοητῶν δηλονότι. Ἡ καρδία αὐτῶν ματαία. Τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τούτου, ἢ καὶ τῶν αἱρετικῶν. Οὗτοι γὰρ ἀληθείας λόγον οὐκ ἴσασιν. Τάφος ἀνεῳγμένος ὁ λάρυγξ αὐτῶν· ταῖς γλώςσαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν. Τὴν γλῶσσαν αὐτῶν λεαίνουσι, καὶ τὰ νεκρὰ ἐρεύγονται δόγματα. Ἀποπεσέτωσαν ἀπὸ τῶν διαβουλιῶν αὐτῶν. Ταῦτα γὰρ, φησὶ, τὰ διαβούλια πάντα κατ’ ἐμοῦ ἐποιοῦντο τῇ κατὰ Θεόν μου προκοπῇ ἐναντιούμενοι. [ Κατὰ τὸ πλῆθος τῶν ἀσεβειῶν ἔξωσον αὐτοὺς, εὐσεβεῖς αὐτοὺς ἐργασάμενος. Οἱ γὰρ διώκοντες τὴν φίλα τῷ Θεῷ πράττουσαν ψυχὴν Θεὸν πικραίνουσι θεομαχοῦντες σαφῶς.] Καὶ κατασκηνώσεις ἐν αὐτοῖς. Αὐτὸς γὰρ ἐλεύσεται καὶ ὁ Πατὴρ, καὶ μονὴν παρ’ αὐτῷ ποιήσονται. Καὶ καυχήσονται ἐν σοὶ οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομά σου, ὅτι σὺ εὐλογήσεις δίκαιον, Κύριε.
Τῆς γὰρ σῆς εὐλογίας τε καὶ προνοίας τοῖς σοῖς χορηγουμένης θεραπευταῖς, οἳ, σφᾶς αὐτοὺς ἐραστὰς τοῦ σοῦ ὀνόματος καταστήσαντες, ἐπὶ τῇ σῇ κηδεμονίᾳ μεγάλα φρονήσουσι τὴν σὴν διηγούμενοι δύναμιν. Οὕτω καὶ ὁ μακάριος λέγει Παῦλος· Ὁ καυχώμενος ἐν Κυρίῳ καυχάσθω. Ὡς ὅπλον εὐδοκίας ἐστεφάνωσας ἡμᾶς. Στέφανος, φησὶν, ἡμῶν τῶν πόνων χαρίσῃ τὸ τέλος, τούτῳ καθάπερ ὅπλῳ τινὶ περιφράττουσα ἡμᾶς.
To the End: In Hymns, for the Eighth...Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις, ὑπὲρ τῆς ὀγδόης,…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις, ὑπὲρ τῆς ὀγδόης, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. 2. Ὑπόθεσις. Καὶ τίς ἂν εἴη ἡ ὀγδόη, ἢ ἡ τοῦ Χριστοῦ ἀναστάσιμος ἡμέρα, καθ’ ἣν τῶν ἡμετέρων κόπων ἀποληψόμεθα καρπούς; τῶν ἐχθρῶν δηλαδὴ ἀποστρεφομένων εἰς τὰ ὀπίσω, μετ’ αἰσχύνης δηλονότι καὶ ταραχῆς. Ἄδει δὲ τὸν ψαλμὸν ὡς μακρὸν χρόνον ἔχων ἐν τῇ μετανοίᾳ, ἣν ὑπὲρ ἁμαρτίας προσέφερεν. Κύριε, μὴ τῷ θυμῷ σου ἐλέγξῃς με. Οὐ τὸν ἔλεγχον παραιτεῖται, ἀλλὰ τὸν μετὰ θυμοῦ· οὐδὲ τὴν παιδείαν, ἀλλὰ τὴν μετ’ ὀργῆς. Ἐλέησόν με, Κύριε, ὅτι ἀσθενής εἰμι. Πᾶσα γὰρ ψυχὴ οὐ πρότερον εἰς ἁμαρτίαν πίπτει πρὶν τῆς ἰσχύος ἐνδῷ. [Ἀσθένειαν αἰνίττεται τὴν ἀπὸ τῆς ἀθυμίας καὶ τῶν ὀδυρμῶν ἐγγινομένην.] Καὶ ἡ ψυχή μου ἐταράχθη σφόδρα.
Αἱ τῆς ψυχῆς δηλονότι δυνάμεις. Καὶ σὺ, Κύριε, ἕως πότε; Τῆς πολυχρόνου μετανοίας τὸ ῥῆμα παραστατικόν. Ἐπίστρεψον, Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου. Ὡς ἀπεστραμμένου αὐτοῦ δηλονότι διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Σῶσόν με ἕνεκεν τοῦ ἐλέους σου. Πᾶν γὰρ τὸ τῆς σωτηρίας ἡμῶν τῷ ἐλέῳ ἀναθετέον τοῦ Θεοῦ. Ὅτι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ θανάτῳ ὁ μνημονεύων σου. Ἐπειδὴ μακρός μοι γέγονε, φησὶν, ὁ τῆς μετανοίας καιρὸς, δέδοικα μὴ φθάσῃ τὸν παρὰ σοῦ ἔλεον ὁ θάνατος, ἐν ᾧ τὰ τῆς ἐξομολογήσεως οὐκ ἔστι. Τούτου χάριν ἐπιταχύναι τὸν ἔλεον αἰτῶ. Ἐκοπίασα ἐν τῷ στεναγμῷ μου. Ἀκούσωμεν οἵαν ὁ βασιλεὺς μετάνοιαν ἐπεδείξατο. Οὐχ ἁπλῶς ἔκαμεν, ἀλλ’ ἐκοπίασε στενάζων· οὐχ ἁπλῶς ἐδάκρυσεν, ἀλλὰ τὴν κλίνην ἔλουσε, καὶ καθ’ ἑκάστην νύκτα. Καὶ οὐ τὸ παρελθὸν σκοπεῖ, ἀλλὰ καὶ ἐπαγγέλλεται τοῖς πρὸς τὸ μέλλον διὰ πάσης τῆς ζωῆς· καὶ ὃν οἱ πολλοὶ ποιοῦνται αἰνέσεως [ἀνέσεως] καιρὸν, τοῦτον ἐκεῖνος ἐξομολογήσεως. Λούσω καθ’ ἑκάστην νύκτα τὴν κλίνην μου. Ἀντὶ μιᾶς, φησὶ, νυκτὸς, καθ’ ἣν τὴν ἁμαρτίαν ἐποίησα, πολλὰς διετέλεσα νύκτας δάκρυσι βρέχων τὴν στρωμνήν μου. Ἐταράχθη ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου.
PG 27:77Ὀφθαλμὸν δὲ τὸν νοῦν λέγει, ἐπειδὴ ὁ ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς ἐστιν ὁ νοῦς. Ἐπαλαιώθην ἐν πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς μου. Ἐνταῦθα τὸν χρόνον δηλοῖ τῆς κακοπαθείας. [Ὃν καὶ ἐν τάξει κατορθώματος κέκτηται, διὰ τὸ πολὺν εἶναι.] Ὅτι εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς τοῦ κλαυθμοῦ μου. Ὡς ἤδη εἰσακουσθεὶς μακρὸν κατὰ τῶν ἐχθρῶν συνείρει λόγον. Οὐ μικρὰ δὲ καὶ αὕτη πρὸς ἀρετὴν ὁδὸς, τὸ φεύγειν καὶ διακρούεσθαι τὰς τῶν πονηρῶν συνουσίας. Οὗτος γὰρ τῆς μετανοίας καρπὸς καὶ τῶν δακρύων τὸ κέρδος. Ἢ ἐλλιπῶς τοῦτο, ἀντὶ τοῦ· Δὸς εἰπεῖν τοῖς ἐπεμβαίνουσιν ἐχθροῖς· Ἀπόστητε, ὅτι εἰσηκούσθην, ὅτι προσεδέχθην ὁ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἀπωσθείς.
χῆς δηλονότι δυνάμεις. Καὶ σὺ, Κύριε, ἕως πότε; Τῆς πολυχρόνου μετανοίας τὸ ῥῆμα παραστατικόν. Επίστρεψον, Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου. Ὡς ἀπεστραμμένου αὐτοῦ δηλονότι διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Σωσόν με ἕνεκεν τοῦ ἐλέους σου. Πᾶν γὰρ τὸ τῆς σωτηρίας ἡμῶν τῷ ἐλέῳ ἀναθετέον τοῦ Θεοῦ. *Οτι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ θανάτῳ ὁ μνημονεύων σου. Ἐπειδὴ μακρός μοι γέγονε, φησίν, ὁ τῆς μετα- νοίας καιρός, δέδοικα μὴ φθάσῃ τὸν παρὰ σοῦ ἔλεον ὁ θάνατος, ἐν ᾧ τὰ τῆς ἐξομολογήσεως οὐκ ἔστι. Τού του χάριν ἐπιταχύναι τὸν ἔλεον αἰτῶ. Εκοπίασα ἐν τῷ στεναγμῷ μου. Ακούσωμεν οἷαν ὁ βασιλεὺς μετάνοιαν ἐπεδείξατο. Οὐχ ἁπλῶς ἔκαμεν, ἀλλ' ἐκοπίασε στενάζων· οὐχ ἁπλῶς ἐδάκρυ- σεν, ἀλλὰ τὴν κλίνην ἔλουσε, καὶ καθ᾿ ἑκάστην νύκτα. Καὶ οὐ τὸ παρελθὸν σκοπεῖ, ἀλλὰ καὶ ἐπαγγέλλεται τοῖς πρὸς τὸ μέλλον διὰ πάσης τῆς ζωῆς· καὶ ἂν οἱ πολλοί ποιοῦνται αἱνέσεως [ἀνέσεως] καιρὸν, τοῦτον ἐκεῖνος ἐξομολογήσεως. Λούσω καθ' ἑκάστην νύκτα τὴν κλίνην μου. Ἀντὶ μιᾶς, φησί, νυκτὸς, καθ᾽ ὴν τὴν ἁμαρτίαν ἐποίησα, πολλὰς διετέλεσα νύκτας δάκρυσι βρέχων τὴν στρωμνήν μου. Εταράχθη ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου. Οφθαλ- μὸν δὲ τὸν νοῦν λέγει, ἐπειδὴ ὁ ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς ἐστιν ὁ νοῦς. Ἐπαλαιώθην ἐν πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς μου. Ενταῦθα τὸν χρόνον δηλοῖ τῆς κακοπαθείας. [“ῦν καὶ ἐν τάξει κατορθώματος κέκτηται, διὰ τὸ πολὺν εἶναι.] Οτι εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς τοῦ κλαυθμοῦ μου. Ὡς ἤδη εισακουσθεὶς μακρὸν κατὰ τῶν ἐχθρῶν συνείρει λόγον. Οὐ μικρὰ δὲ καὶ αὕτη πρὸς ἀρετὴν δδος, τὸ φεύγειν καὶ διακρούεσθαι τὰς τῶν πονηρῶν συνουσίας. Οὗτος γὰρ τῆς μετανοίας καρπὸς καὶ τῶν δακρύων τὸ κέρδος. Η ἐλλιπῶς τοῦτο, ἀντὶ τοῦ· Δὸς εἰπεῖν τοῖς ἐπεμβαίνουσιν ἐχθροῖς· Απόστητε, ὅτι εἰσηκούσθην, ὅτι προσεδέχθην ὁ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἀπωσθείς. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ, ἂν ᾖσε τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ τῶν λόγων Χουσὶ υἱοῦ Ἰεμινεῖ. Ζ'. Υπόθεσις. ᾿Αρχιεταῖρος τοῦ Δαυΐδ ὁ Χουσί, ὃς ἀποστέλλεται παρὰ τοῦ Δαυΐὸ πρὸς Αβεσσαλώμ ἐπὶ τῷ ἀντιπρᾶ- ξαι τῷ ᾿Αχιτόφελ βουλὰς εἰσηγουμένῳ κατὰ τοῦ Δαυΐδ· ὃς καὶ ἀπελθὼν, καὶ προδοσίαν ὑποκρινά- μενος, βουλῆς προστεθείσης παρὰ τοῦ ᾿Αβεσσαλώμ, αὐτῷ τε τῷ Χουσὶ καὶ τῷ ᾿Αχιτόφελ· καὶ τοῦ μὲν κελεύοντος ἐπιδιώκειν, τοῦ ᾿Αχιτόφελ, τοῦ δὲ μή, τοῦ Χουσί· οὐ γὰρ δεῖ ἀπράκτως, φησίν, ἐπιέναι ἀνδρὶ ἐπισταμένῳ τὰ πολέμια· καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ διασώσαντος τὸν Δαυΐδ· ὡς ἂν μὴ ἀνθρωπίνης ἐπισ κουρίας σωζόμενος, τῷ Θεῷ τὴν ὑπὲρ τούτων εύ χαριστήριον ᾠδὴν ἀναπέμπει, τὸ πᾶν ἐκείνου τῇ χάριτι ἀνατιθεὶς, ἀνθρώπων δὲ οὐδενί. Κύριε ὁ Θεός μου, ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Ἐπειδὴ ἀν- θρώπων, φησί, περὶ σωτηρίας οὐ θαῤῥῶ, εἰ καὶ τοῦ Χουσὶ οἱ λόγοι καλοί, σῶσόν με καὶ ἐκ τῶν παρόντων μὲν ἐχθρῶν, μάλιστα δὲ ἀπὸ τοῦ ἐφεδρεύοντος νοητοῦ λέοντος τῇ ἡμετέρα ψυχῇ. EXPOSITIO IN PSALMUM VII. A cet facultates. Et iu, Domine, usquequo? Diuter- nam pœnitentiam declarat hoc dictum. ait ) quasi Domino ob peccatum averso. Salvum me fac propter misericordiam tuam. Totum salutis no- stræ negotium misericordia Dei ascribendum. Quoniam, inquit, diuturnum mihi est pœnitentiæ tempus, timeo ne mors tuam misericordiam præ- verlat, ubi nullus erit confessioni locus. Cujus gra- tia, maturare misericordiam tuam postulo. pœnitentiam, qui non solum laboravit, sed etiam ingemiscendo magno affectus est dolore; non solum collacrymatus est, sed lavit per singulas nocies B lectum suum. Neque tamen id ille respicit quod jam præteriit, sed similia facturum se pollicetur per totum vitæ tempus et quod alii tempus laudi-、 bus insumunt, id ille confessioni deputat. Lavabo per singulas noctes lectum meum. Pro nocte una, inquit, quam peccando transegi, multas exegi nom ctes rigando lacrymis lectum meum. c ipsa quippe est animæ oculus. Inveteravi inter om- nes inimicos meos. Hic tempus ærumur declarat [Quod in recte factorum numer reponit, quia multum fuit.] Quasi jam exauditus longum contra C inimicos contexit sermonem. Nec minima illa est ad virtu- tem via, fugere et abjicere improborum consortium. Ilic enim est pœnitentiæ fructus et lacrymarum lucrum. Aut fortassis illud per ellipsin dictum est, ut intelligatur Concede nobis ut dicamuɔ iis qui in nos irruunt adversariis : Abscedite, quoniam ex- audivit me. Quoniam ipse susceptus sum, qui pec- cati causa expulsus fueram. D PSALMUS Duvidi, quem cantavit Domino pro verbis Chusi, filii Jemini. VII. Argumentum. Amicissimus Davidi erat Chusi, qui mittitur a Da- vide ad Abessalom, ut Achitopheli, consiliorum contra Davidem auctori, adversaretur. Qui cum abscessisset, ac proditionem simularet, consilium postulante Abessalome Chusi et Achitopheli, atque consilium dante Achitophele, ut Davidem inseque- retur; Chusi autem secus suadente, non oportere scilicet, nec e re fore, insequi virum peritumi belli iis verbis Davidem servavit. Is vero quasi non humano servatus auxilio, Deo canticum hoc in gratiarum actionem offert: ejusque gratiæ to- tum, ac nulli hominum ascribit. ; quit, de mea salute nihil ab homine sperandum puto, licet Chusi consilia bona sint ; tu tamen sal- vum me fac, et quidem ex iustantibus inimicis, sed maxime a spirituali leone, qui animæ meæ in- sidias parat. 5. Convertere, Domine, eripe animam meam. (Id 6. Quoniam non est in morte qui memor sit tui. 7. Laboravi in gemitu meo. Audiamus regis illius 8. Turbatus est a furore oculus meus. Mentem ait; 9. Quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. 2. Domine Deus meus, in te speravi. Quoniam, in-
Psalm 3ΨΑΛΜΟΣ 3
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ, ὃν ᾖσε τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ τῶν λόγων Χουσὶ υἱοῦ Ἰεμινεῖ. Ζ. Ὑπόθεσις. Ἀρχιεταῖρος τοῦ Δαυὶ̈δ ὁ Χουσὶ, ὃς ἀποστέλλεται παρὰ τοῦ Δαυὶ̈δ πρὸς Ἀβεσσαλὼμ ἐπὶ τῷ ἀντιπρᾶξαι τῷ Ἀχιτόφελ βουλὰς εἰσηγουμένῳ κατὰ τοῦ Δαυί̈δ· ὃς καὶ ἀπελθὼν, καὶ προδοσίαν ὑποκρινάμενος, βουλῆς προστεθείσης παρὰ τοῦ Ἀβεσσαλὼμ, αὐτῷ τε τῷ Χουσὶ καὶ τῷ Ἀχιτόφελ· καὶ τοῦ μὲν κελεύοντος ἐπιδιώκειν, τοῦ Ἀχιτόφελ, τοῦ δὲ μὴ, τοῦ Χουσί· οὐ γὰρ δεῖ ἀπράκτως, φησὶν, ἐπιέναι ἀνδρὶ ἐπισταμένῳ τὰ πολέμια·
χῆς δηλονότι δυνάμεις. Καὶ σὺ, Κύριε, ἕως πότε; Τῆς πολυχρόνου μετανοίας τὸ ῥῆμα παραστατικόν. Επίστρεψον, Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου. Ὡς ἀπεστραμμένου αὐτοῦ δηλονότι διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Σωσόν με ἕνεκεν τοῦ ἐλέους σου. Πᾶν γὰρ τὸ τῆς σωτηρίας ἡμῶν τῷ ἐλέῳ ἀναθετέον τοῦ Θεοῦ. *Οτι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ θανάτῳ ὁ μνημονεύων σου. Ἐπειδὴ μακρός μοι γέγονε, φησίν, ὁ τῆς μετα- νοίας καιρός, δέδοικα μὴ φθάσῃ τὸν παρὰ σοῦ ἔλεον ὁ θάνατος, ἐν ᾧ τὰ τῆς ἐξομολογήσεως οὐκ ἔστι. Τού του χάριν ἐπιταχύναι τὸν ἔλεον αἰτῶ. Εκοπίασα ἐν τῷ στεναγμῷ μου. Ακούσωμεν οἷαν ὁ βασιλεὺς μετάνοιαν ἐπεδείξατο. Οὐχ ἁπλῶς ἔκαμεν, ἀλλ' ἐκοπίασε στενάζων· οὐχ ἁπλῶς ἐδάκρυ- σεν, ἀλλὰ τὴν κλίνην ἔλουσε, καὶ καθ᾿ ἑκάστην νύκτα. Καὶ οὐ τὸ παρελθὸν σκοπεῖ, ἀλλὰ καὶ ἐπαγγέλλεται τοῖς πρὸς τὸ μέλλον διὰ πάσης τῆς ζωῆς· καὶ ἂν οἱ πολλοί ποιοῦνται αἱνέσεως [ἀνέσεως] καιρὸν, τοῦτον ἐκεῖνος ἐξομολογήσεως. Λούσω καθ' ἑκάστην νύκτα τὴν κλίνην μου. Ἀντὶ μιᾶς, φησί, νυκτὸς, καθ᾽ ὴν τὴν ἁμαρτίαν ἐποίησα, πολλὰς διετέλεσα νύκτας δάκρυσι βρέχων τὴν στρωμνήν μου. Εταράχθη ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου. Οφθαλ- μὸν δὲ τὸν νοῦν λέγει, ἐπειδὴ ὁ ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς ἐστιν ὁ νοῦς. Ἐπαλαιώθην ἐν πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς μου. Ενταῦθα τὸν χρόνον δηλοῖ τῆς κακοπαθείας. [“ῦν καὶ ἐν τάξει κατορθώματος κέκτηται, διὰ τὸ πολὺν εἶναι.] Οτι εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς τοῦ κλαυθμοῦ μου. Ὡς ἤδη εισακουσθεὶς μακρὸν κατὰ τῶν ἐχθρῶν συνείρει λόγον. Οὐ μικρὰ δὲ καὶ αὕτη πρὸς ἀρετὴν δδος, τὸ φεύγειν καὶ διακρούεσθαι τὰς τῶν πονηρῶν συνουσίας. Οὗτος γὰρ τῆς μετανοίας καρπὸς καὶ τῶν δακρύων τὸ κέρδος. Η ἐλλιπῶς τοῦτο, ἀντὶ τοῦ· Δὸς εἰπεῖν τοῖς ἐπεμβαίνουσιν ἐχθροῖς· Απόστητε, ὅτι εἰσηκούσθην, ὅτι προσεδέχθην ὁ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἀπωσθείς. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ, ἂν ᾖσε τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ τῶν λόγων Χουσὶ υἱοῦ Ἰεμινεῖ. Ζ'. Υπόθεσις. ᾿Αρχιεταῖρος τοῦ Δαυΐδ ὁ Χουσί, ὃς ἀποστέλλεται παρὰ τοῦ Δαυΐὸ πρὸς Αβεσσαλώμ ἐπὶ τῷ ἀντιπρᾶ- ξαι τῷ ᾿Αχιτόφελ βουλὰς εἰσηγουμένῳ κατὰ τοῦ Δαυΐδ· ὃς καὶ ἀπελθὼν, καὶ προδοσίαν ὑποκρινά- μενος, βουλῆς προστεθείσης παρὰ τοῦ ᾿Αβεσσαλώμ, αὐτῷ τε τῷ Χουσὶ καὶ τῷ ᾿Αχιτόφελ· καὶ τοῦ μὲν κελεύοντος ἐπιδιώκειν, τοῦ ᾿Αχιτόφελ, τοῦ δὲ μή, τοῦ Χουσί· οὐ γὰρ δεῖ ἀπράκτως, φησίν, ἐπιέναι ἀνδρὶ ἐπισταμένῳ τὰ πολέμια· καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ διασώσαντος τὸν Δαυΐδ· ὡς ἂν μὴ ἀνθρωπίνης ἐπισ κουρίας σωζόμενος, τῷ Θεῷ τὴν ὑπὲρ τούτων εύ χαριστήριον ᾠδὴν ἀναπέμπει, τὸ πᾶν ἐκείνου τῇ χάριτι ἀνατιθεὶς, ἀνθρώπων δὲ οὐδενί. Κύριε ὁ Θεός μου, ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Ἐπειδὴ ἀν- θρώπων, φησί, περὶ σωτηρίας οὐ θαῤῥῶ, εἰ καὶ τοῦ Χουσὶ οἱ λόγοι καλοί, σῶσόν με καὶ ἐκ τῶν παρόντων μὲν ἐχθρῶν, μάλιστα δὲ ἀπὸ τοῦ ἐφεδρεύοντος νοητοῦ λέοντος τῇ ἡμετέρα ψυχῇ. EXPOSITIO IN PSALMUM VII. A cet facultates. Et iu, Domine, usquequo? Diuter- nam pœnitentiam declarat hoc dictum. ait ) quasi Domino ob peccatum averso. Salvum me fac propter misericordiam tuam. Totum salutis no- stræ negotium misericordia Dei ascribendum. Quoniam, inquit, diuturnum mihi est pœnitentiæ tempus, timeo ne mors tuam misericordiam præ- verlat, ubi nullus erit confessioni locus. Cujus gra- tia, maturare misericordiam tuam postulo. pœnitentiam, qui non solum laboravit, sed etiam ingemiscendo magno affectus est dolore; non solum collacrymatus est, sed lavit per singulas nocies B lectum suum. Neque tamen id ille respicit quod jam præteriit, sed similia facturum se pollicetur per totum vitæ tempus et quod alii tempus laudi-、 bus insumunt, id ille confessioni deputat. Lavabo per singulas noctes lectum meum. Pro nocte una, inquit, quam peccando transegi, multas exegi nom ctes rigando lacrymis lectum meum. c ipsa quippe est animæ oculus. Inveteravi inter om- nes inimicos meos. Hic tempus ærumur declarat [Quod in recte factorum numer reponit, quia multum fuit.] Quasi jam exauditus longum contra C inimicos contexit sermonem. Nec minima illa est ad virtu- tem via, fugere et abjicere improborum consortium. Ilic enim est pœnitentiæ fructus et lacrymarum lucrum. Aut fortassis illud per ellipsin dictum est, ut intelligatur Concede nobis ut dicamuɔ iis qui in nos irruunt adversariis : Abscedite, quoniam ex- audivit me. Quoniam ipse susceptus sum, qui pec- cati causa expulsus fueram. D PSALMUS Duvidi, quem cantavit Domino pro verbis Chusi, filii Jemini. VII. Argumentum. Amicissimus Davidi erat Chusi, qui mittitur a Da- vide ad Abessalom, ut Achitopheli, consiliorum contra Davidem auctori, adversaretur. Qui cum abscessisset, ac proditionem simularet, consilium postulante Abessalome Chusi et Achitopheli, atque consilium dante Achitophele, ut Davidem inseque- retur; Chusi autem secus suadente, non oportere scilicet, nec e re fore, insequi virum peritumi belli iis verbis Davidem servavit. Is vero quasi non humano servatus auxilio, Deo canticum hoc in gratiarum actionem offert: ejusque gratiæ to- tum, ac nulli hominum ascribit. ; quit, de mea salute nihil ab homine sperandum puto, licet Chusi consilia bona sint ; tu tamen sal- vum me fac, et quidem ex iustantibus inimicis, sed maxime a spirituali leone, qui animæ meæ in- sidias parat. 5. Convertere, Domine, eripe animam meam. (Id 6. Quoniam non est in morte qui memor sit tui. 7. Laboravi in gemitu meo. Audiamus regis illius 8. Turbatus est a furore oculus meus. Mentem ait; 9. Quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. 2. Domine Deus meus, in te speravi. Quoniam, in-
καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ διασώσαντος τὸν Δαυί̈δ· ὡς ἂν μὴ ἀνθρωπίνης ἐπικουρίας σωζόμενος, τῷ Θεῷ τὴν ὑπὲρ τούτων εὐχαριστήριον ᾠδὴν ἀναπέμπει, τὸ πᾶν ἐκείνου τῇ χάριτι ἀνατιθεὶς, ἀνθρώπων δὲ οὐδενί. Κύριε ὁ Θεός μου, ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Ἐπειδὴ ἀνθρώπῳ, φησὶ, περὶ σωτηρίας οὐ θαῤῥῶ, εἰ καὶ τοῦ Χουσὶ οἱ λόγοι καλοὶ, σῶσόν με καὶ ἐκ τῶν παρόντων μὲν ἐχθρῶν, μάλιστα δὲ ἀπὸ τοῦ ἐφεδρεύοντος νοητοῦ λέοντος τῇ ἡμετέρᾳ ψυχῇ. Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακά. Τὸ ἀμνησίκακον προβάλλεται ἐκκαλούμενος δι’ αὐτοῦ εἰς ἔλεον τὸν Θεόν. Ἀποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν μου κενός. Ὁ μὲν δίκαιος νικήσας πλήρης ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἐξέρχεται· ὁ δὲ φαῦλος καὶ νικηθεὶς ἀποπίπτει αὐτῶν κενὸς, καὶ οὐδὲν ἔχων πληρώματος. Καταδιώξαι ἄρα ὁ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου. Ὃ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐμπέσω εἰς τὰς χεῖρας τοῦ διαβόλου, εἰ τοιοῦτόν τι ἐποίησα τῶν προλεχθέντων· εἰ καὶ τὸ καὶ τὸ ἐποίησα, μὴ ἐλευθερωθείην τῆς ἁμαρτίας πρὸ τοῦ θανάτου. Ὑψώθητι ἐν τοῖς πέρασι τῶν ἐχθρῶν μου. Τουτέστιν, ἐν τοῖς κραταιοῖς τῶν ἐχθρῶν μου. Πέρατα γὰρ τὰ ἄκρα δηλοῖ. Καὶ ἐξεγέρθητι, Κύριε ὁ Θεός μου, ἐν προστάγματι ᾧ ἐνετείλω.
χῆς δηλονότι δυνάμεις. Καὶ σὺ, Κύριε, ἕως πότε; Τῆς πολυχρόνου μετανοίας τὸ ῥῆμα παραστατικόν. Επίστρεψον, Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου. Ὡς ἀπεστραμμένου αὐτοῦ δηλονότι διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Σωσόν με ἕνεκεν τοῦ ἐλέους σου. Πᾶν γὰρ τὸ τῆς σωτηρίας ἡμῶν τῷ ἐλέῳ ἀναθετέον τοῦ Θεοῦ. *Οτι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ θανάτῳ ὁ μνημονεύων σου. Ἐπειδὴ μακρός μοι γέγονε, φησίν, ὁ τῆς μετα- νοίας καιρός, δέδοικα μὴ φθάσῃ τὸν παρὰ σοῦ ἔλεον ὁ θάνατος, ἐν ᾧ τὰ τῆς ἐξομολογήσεως οὐκ ἔστι. Τού του χάριν ἐπιταχύναι τὸν ἔλεον αἰτῶ. Εκοπίασα ἐν τῷ στεναγμῷ μου. Ακούσωμεν οἷαν ὁ βασιλεὺς μετάνοιαν ἐπεδείξατο. Οὐχ ἁπλῶς ἔκαμεν, ἀλλ' ἐκοπίασε στενάζων· οὐχ ἁπλῶς ἐδάκρυ- σεν, ἀλλὰ τὴν κλίνην ἔλουσε, καὶ καθ᾿ ἑκάστην νύκτα. Καὶ οὐ τὸ παρελθὸν σκοπεῖ, ἀλλὰ καὶ ἐπαγγέλλεται τοῖς πρὸς τὸ μέλλον διὰ πάσης τῆς ζωῆς· καὶ ἂν οἱ πολλοί ποιοῦνται αἱνέσεως [ἀνέσεως] καιρὸν, τοῦτον ἐκεῖνος ἐξομολογήσεως. Λούσω καθ' ἑκάστην νύκτα τὴν κλίνην μου. Ἀντὶ μιᾶς, φησί, νυκτὸς, καθ᾽ ὴν τὴν ἁμαρτίαν ἐποίησα, πολλὰς διετέλεσα νύκτας δάκρυσι βρέχων τὴν στρωμνήν μου. Εταράχθη ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου. Οφθαλ- μὸν δὲ τὸν νοῦν λέγει, ἐπειδὴ ὁ ὀφθαλμὸς τῆς ψυχῆς ἐστιν ὁ νοῦς. Ἐπαλαιώθην ἐν πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς μου. Ενταῦθα τὸν χρόνον δηλοῖ τῆς κακοπαθείας. [“ῦν καὶ ἐν τάξει κατορθώματος κέκτηται, διὰ τὸ πολὺν εἶναι.] Οτι εἰσήκουσε Κύριος τῆς φωνῆς τοῦ κλαυθμοῦ μου. Ὡς ἤδη εισακουσθεὶς μακρὸν κατὰ τῶν ἐχθρῶν συνείρει λόγον. Οὐ μικρὰ δὲ καὶ αὕτη πρὸς ἀρετὴν δδος, τὸ φεύγειν καὶ διακρούεσθαι τὰς τῶν πονηρῶν συνουσίας. Οὗτος γὰρ τῆς μετανοίας καρπὸς καὶ τῶν δακρύων τὸ κέρδος. Η ἐλλιπῶς τοῦτο, ἀντὶ τοῦ· Δὸς εἰπεῖν τοῖς ἐπεμβαίνουσιν ἐχθροῖς· Απόστητε, ὅτι εἰσηκούσθην, ὅτι προσεδέχθην ὁ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἀπωσθείς. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ, ἂν ᾖσε τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ τῶν λόγων Χουσὶ υἱοῦ Ἰεμινεῖ. Ζ'. Υπόθεσις. ᾿Αρχιεταῖρος τοῦ Δαυΐδ ὁ Χουσί, ὃς ἀποστέλλεται παρὰ τοῦ Δαυΐὸ πρὸς Αβεσσαλώμ ἐπὶ τῷ ἀντιπρᾶ- ξαι τῷ ᾿Αχιτόφελ βουλὰς εἰσηγουμένῳ κατὰ τοῦ Δαυΐδ· ὃς καὶ ἀπελθὼν, καὶ προδοσίαν ὑποκρινά- μενος, βουλῆς προστεθείσης παρὰ τοῦ ᾿Αβεσσαλώμ, αὐτῷ τε τῷ Χουσὶ καὶ τῷ ᾿Αχιτόφελ· καὶ τοῦ μὲν κελεύοντος ἐπιδιώκειν, τοῦ ᾿Αχιτόφελ, τοῦ δὲ μή, τοῦ Χουσί· οὐ γὰρ δεῖ ἀπράκτως, φησίν, ἐπιέναι ἀνδρὶ ἐπισταμένῳ τὰ πολέμια· καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ διασώσαντος τὸν Δαυΐδ· ὡς ἂν μὴ ἀνθρωπίνης ἐπισ κουρίας σωζόμενος, τῷ Θεῷ τὴν ὑπὲρ τούτων εύ χαριστήριον ᾠδὴν ἀναπέμπει, τὸ πᾶν ἐκείνου τῇ χάριτι ἀνατιθεὶς, ἀνθρώπων δὲ οὐδενί. Κύριε ὁ Θεός μου, ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Ἐπειδὴ ἀν- θρώπων, φησί, περὶ σωτηρίας οὐ θαῤῥῶ, εἰ καὶ τοῦ Χουσὶ οἱ λόγοι καλοί, σῶσόν με καὶ ἐκ τῶν παρόντων μὲν ἐχθρῶν, μάλιστα δὲ ἀπὸ τοῦ ἐφεδρεύοντος νοητοῦ λέοντος τῇ ἡμετέρα ψυχῇ. EXPOSITIO IN PSALMUM VII. A cet facultates. Et iu, Domine, usquequo? Diuter- nam pœnitentiam declarat hoc dictum. ait ) quasi Domino ob peccatum averso. Salvum me fac propter misericordiam tuam. Totum salutis no- stræ negotium misericordia Dei ascribendum. Quoniam, inquit, diuturnum mihi est pœnitentiæ tempus, timeo ne mors tuam misericordiam præ- verlat, ubi nullus erit confessioni locus. Cujus gra- tia, maturare misericordiam tuam postulo. pœnitentiam, qui non solum laboravit, sed etiam ingemiscendo magno affectus est dolore; non solum collacrymatus est, sed lavit per singulas nocies B lectum suum. Neque tamen id ille respicit quod jam præteriit, sed similia facturum se pollicetur per totum vitæ tempus et quod alii tempus laudi-、 bus insumunt, id ille confessioni deputat. Lavabo per singulas noctes lectum meum. Pro nocte una, inquit, quam peccando transegi, multas exegi nom ctes rigando lacrymis lectum meum. c ipsa quippe est animæ oculus. Inveteravi inter om- nes inimicos meos. Hic tempus ærumur declarat [Quod in recte factorum numer reponit, quia multum fuit.] Quasi jam exauditus longum contra C inimicos contexit sermonem. Nec minima illa est ad virtu- tem via, fugere et abjicere improborum consortium. Ilic enim est pœnitentiæ fructus et lacrymarum lucrum. Aut fortassis illud per ellipsin dictum est, ut intelligatur Concede nobis ut dicamuɔ iis qui in nos irruunt adversariis : Abscedite, quoniam ex- audivit me. Quoniam ipse susceptus sum, qui pec- cati causa expulsus fueram. D PSALMUS Duvidi, quem cantavit Domino pro verbis Chusi, filii Jemini. VII. Argumentum. Amicissimus Davidi erat Chusi, qui mittitur a Da- vide ad Abessalom, ut Achitopheli, consiliorum contra Davidem auctori, adversaretur. Qui cum abscessisset, ac proditionem simularet, consilium postulante Abessalome Chusi et Achitopheli, atque consilium dante Achitophele, ut Davidem inseque- retur; Chusi autem secus suadente, non oportere scilicet, nec e re fore, insequi virum peritumi belli iis verbis Davidem servavit. Is vero quasi non humano servatus auxilio, Deo canticum hoc in gratiarum actionem offert: ejusque gratiæ to- tum, ac nulli hominum ascribit. ; quit, de mea salute nihil ab homine sperandum puto, licet Chusi consilia bona sint ; tu tamen sal- vum me fac, et quidem ex iustantibus inimicis, sed maxime a spirituali leone, qui animæ meæ in- sidias parat. 5. Convertere, Domine, eripe animam meam. (Id 6. Quoniam non est in morte qui memor sit tui. 7. Laboravi in gemitu meo. Audiamus regis illius 8. Turbatus est a furore oculus meus. Mentem ait; 9. Quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. 2. Domine Deus meus, in te speravi. Quoniam, in-
PG 27:80Σαφῶς περὶ τῆς θεοφανείας τοῦ Σωτῆρος διὰ τῶν παρόντων εὐαγγελίζεται. Καὶ συναγωγὴ λαῶν κυκλώσει σε. Σαφῶς διὰ τῶν παρόντων τῆς Ἐκκλησίας τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν δηλοῖ. Καὶ ὑπὲρ ταύτης εἰς ὕψος ἐπίστρεψον. Ταύτης μὲν τῆς συναγωγῆς δηλονότι. Τὸ δὲ, εἰς ὕψος, ἢ τὸν τίμιον αἰνίττεται σταυρὸν, εἰς ὃν ἀνήνεγκεν ἡμῶν τὰς ἁμαρτίας, ἢ τὴν εἰς οὐρανὸν ἀναφοίτησιν. Ἐπορεύθη γὰρ ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὑπὲρ ἡμῶν. Κρῖνόν με, Κύριε, κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου Ἀξιοῖ πάλιν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν σωθῆναι, ἀφ’ ὧν ἔπραξαν τὸν ἔλεον ἐκκαλούμενος. Τοῦ σώζοντος τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Ἐπειδὴ οἶδας, φησὶ, τῆς ἡμετέρας καρδίας τὰ νοήματα, τούτου χάριν τὴν βοήθειαν ἐξαιτῶ. Ὁ Θεὸς κριτὴς δίκαιος καὶ ἰσχυρὸς καὶ μακρόθυμος. Σαφῶς διὰ τῶν τοιούτων παρίστησι τὸ μακρόθυμον τοῦ Θεοῦ, ἀναβολὴν μὲν ἔχοντος τῆς ἡμετέρας κολάσεως, οὐ μὴν παντελῆ συγγνώμην. Τὰ βέλη αὐτοῦ τοῖς καιομένοις ἐξειργάσατο. Βέλη μὲν τὴν τιμωρίαν φησὶν, καιομένοις δὲ τοῖς ἀξίοις πυρός. Ἰδοὺ ὠδίνησεν ἀδικίαν. Ὁ ἐχθρὸς τῆς ἡμετέρας ζωῆς. Συνέλαβε πόνον καὶ ἔτεκεν ἀνομίαν. Τουτέστι καὶ βεβούλευται καὶ εἰς ἔργον ἐξήγαγε τὰ σκέμματα.
Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακά. Τὸ ἀμνησίκακον προβάλλεται εκκαλούμενος δι' αὐτοῦ εἰς ἔλεον τὸν Θεόν. Αποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχε θρῶν μου κενός. Ὁ μὲν δίκαιος νικήσας πλήρης ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἐξέρχεται· ὁ δὲ φαῦλος καὶ νικηθείς ἀποπίπτει αὐτῶν κενὸς, καὶ οὐδὲν ἔχων πληρώματος. Καταδιώξαι ἄρα ὁ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου. Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐμπέσω εἰς τὰς χεῖρας του διαβόλου, εἰ τοιοῦτόν τι ἐποίησα τῶν προλεχθέντων· εἰ καὶ τὸ καὶ τὸ ἐποίησα, μὴ ἐλευθερωθείην τῆς ἁμαρ τίας πρὸ τοῦ θανάτου. Υψώθητι ἐν τοῖς πέρασι τῶν ἐχθρῶν μου. Τουτέστιν, ἐν τοῖς κραταιοῖς τῶν ἐχθρῶν μου. Πέρατα γὰρ τὰ ἄκρα δηλοῖ. Καὶ ἐξεγέρθητι, Κύριε ὁ Θεός μου, ἐν προστάτ γματι ᾧ ἐνετείλω. Σαφῶς περὶ τῆς θεοφανείας τοῦ Σωτῆρος διὰ τῶν παρόντων εὐαγγελίζεται. Καὶ συν αγωγή λαῶν κυκλώσει σε. Σαφώς διὰ τῶν παρόντων τῆς Ἐκκλησίας τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν δηλοί. Καὶ ὑπὲρ ταύτης εἰς ὕψος ἐπ'στρεψον. Ταύτης μὲν τῆς συναγωγῆς δηλονότι. Τὸ δὲ, εἰς ΰψες, ἢ τὸν τίμιον αινίττεται σταυρὸν, εἰς ὃν ἀνήνεγκεν ἡμῶν τὰς ἁμαρτίας, ἢ τὴν εἰς οὐρανὸν ἀναφοίτησιν. Ἐπορεύθη γὰρ ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὑπὲρ ἡμῶν. Κρινόν με, Κύριε, κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου. Αξιοί πάλιν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν σωθῆναι, ἀφ᾽ ὧν ἔπρα ξαν τὸν ἔλεον ἐκκαλούμενος. Τοῦ σώζοντος τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Ἐπειδὴ οἶδας, φησί, τῆς ἡμετέρας καρδίας τὰ νοήματα, τού του χάριν τὴν βοήθειαν ἐξαιτῶ. 'Ο Θεός κριτὴς δίκαιος καὶ ἰσχυρὸς καὶ μακρό θυμος. Σαφῶς διὰ τῶν τοιούτων παρίστησι τὸ μα- κρόθυμον τοῦ Θεοῦ, ἀναβολὴν μὲν ἔχοντος τῆς ἡμε τέρας κολάσεως, οὐ μὴν παντελή συγγνώμην. Τὰ βέλη αὐτοῦ τοῖς καιομένοις ἐξειργάσατο. Βέλη μὲν τὴν τιμωρίαν φησίν, καιομένοις δὲ τοῖς ἀξίοις πυρός. Ἰδοὺ ὠδίνησεν ἀδικίαν. Ὁ ἐχθρὸς τῆς ἡμετέρας ζωῆς. Συνέλαβε πόνον καὶ ἔτεκεν ἀνομίαν. Τουτ ἐστι καὶ βεβούλευται καὶ εἰς ἔργον ἐξήγαγε τὰ σκέμ ματα. γὰρ κατασκευάσας κατὰ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, θα προλήνιον νάτῳ παραδίδοται. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ ληνῶν, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Η'. Υπόθεσις. Πάλαι μὲν ἐν τῇ νομικῇ λατρείᾳ ἦν ἐν προσήνιον, τὸ θυσιαστήριον δηλονότι τὸ ἐν τῷ ναῷ· μετὰ δὲ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν πολλοὶ ληναί· αὗται δὲ ἂν εἶεν αἱ Ἐκκλησίαι, αἱ τοὺς τῶν κατορθούντων ἐν θεο- σεβεία δεχόμεναι καρπούς. [Εἰς τὸ τέλος εἴρηται, διὰ τὸ ἐπὶ τέλει τῶν αἰώνων πέρας σχεῖν τὰ προφητευόμενα. Περὶ Χριστοῦ γὰρ καὶ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν λέγει Ἐκκλησιῶν. Ἐπεί γε καὶ ὁ Μονογενής ἄμπελος κέκληται, οἱ S. ATHANASI OPP. PARS III. rum oblivionem præfert, qua Deum ad misericor - diam provocat. Decidam merito ab inimicis meis inanis. Justus post victoriam plenus onustusque ab inimicis abscedit: improbus autem ubi victus est, iis vacuus excidit, nullam habens rerum copiam. est hujusmodi : incidam in manus diaboli si quid ex supradictis admisi. ( Alio modo.) Id est, si hoc illudve feci, ne a peccato liberer ante mortem. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Id est, in robustis inimicorum meorum. Nam fines summi- tates significant. Palam his verbis adventum annuntiat Salvatoris. Et synagoga populorum circumdabit te. His aperte declarat Ecclesiæ fidem in ipsum. gam videlicet. Illud vero, in altum, aut veneran- dam significat crucem, ad quam attulit peccata nostra, aut reditum in cœlum. Abiit enim ut pro nobis sese sisteret ad conspectum Patris. Rogat iterum a suis eripi inimicis, ex malis sibi illatis ad misericordiam provocans. B - EXEGETICA. Daniel Barbarus: Justum adjutorium meum a Domino. Justa petenda sunt, ut ipsa petitionis vi et natura, momentum ejus qui servat rectos corde facile attrahendo inclinemus. cordis nostri cogitationes ; quapropter tuum imploro auxilium. aperte declarat Dei longanimitatem, qui suppli- cium difert, etsi non oniniuo parcal. cit supplicium ardentibus, iis scilicet qui poenam ignis meruerunt. vitæ nostræ. Concepit dolorem et peperit iniquitatem. Hoc est, et deliberavit, et quod decreverat in actum deduxit. Salvatorein Christum mortem parasset, morti ipse D traditus est. In finem, pro torcularibus, PSALMUS David. Vill. Argumentum. Olim in legali cultu, in templo erat q. d. protorcular, id est altare: sed post gentium vocationem, multa sunt torcularia, ipsæ scilicet Ecclesiæ, fructus eorum qui pie vivunt perci- pientes. [In finem dictum est, quia in fine sæculorum terminum habent ea quæ prophetico spiritu præ- dicta sunt. De Christo namque et de Ecclesiis quæ secundum incarnationem exstiterunt, sermonem 5. Si reddidi retribuentibus mihi mala. Injuria- A 6. Persequatur inimicus animam meam. Quod ait 7. Et exsurge, Domine Deus meus, in præcepto. 8. Εt propter hanc in alium regredere. Synago- 9. Judica me, Domine, secundum justitiam meam. 11. Qui salvos facit reclos corde. Nosti, inquit, c 12. Deus judex justus, fortis et patiens. His verbis 14. Sagittas suus ardentibus effecit. Sagittas di- 15. Ecce parturiit injustitiam. Inimicus videlicet 16. Lacum aperuit et efodit eum, etc. Cum in Λάκκον ὤρυξε καὶ ἀνέσκαψεν αὐτόν. Θάνατον
Λάκκον ὤρυξε καὶ ἀνέσκαψεν αὐτόν. Θάνατον γὰρ κατασκευάσας κατὰ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, θανάτῳ παραδίδοται.
Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακά. Τὸ ἀμνησίκακον προβάλλεται εκκαλούμενος δι' αὐτοῦ εἰς ἔλεον τὸν Θεόν. Αποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχε θρῶν μου κενός. Ὁ μὲν δίκαιος νικήσας πλήρης ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἐξέρχεται· ὁ δὲ φαῦλος καὶ νικηθείς ἀποπίπτει αὐτῶν κενὸς, καὶ οὐδὲν ἔχων πληρώματος. Καταδιώξαι ἄρα ὁ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου. Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐμπέσω εἰς τὰς χεῖρας του διαβόλου, εἰ τοιοῦτόν τι ἐποίησα τῶν προλεχθέντων· εἰ καὶ τὸ καὶ τὸ ἐποίησα, μὴ ἐλευθερωθείην τῆς ἁμαρ τίας πρὸ τοῦ θανάτου. Υψώθητι ἐν τοῖς πέρασι τῶν ἐχθρῶν μου. Τουτέστιν, ἐν τοῖς κραταιοῖς τῶν ἐχθρῶν μου. Πέρατα γὰρ τὰ ἄκρα δηλοῖ. Καὶ ἐξεγέρθητι, Κύριε ὁ Θεός μου, ἐν προστάτ γματι ᾧ ἐνετείλω. Σαφῶς περὶ τῆς θεοφανείας τοῦ Σωτῆρος διὰ τῶν παρόντων εὐαγγελίζεται. Καὶ συν αγωγή λαῶν κυκλώσει σε. Σαφώς διὰ τῶν παρόντων τῆς Ἐκκλησίας τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν δηλοί. Καὶ ὑπὲρ ταύτης εἰς ὕψος ἐπ'στρεψον. Ταύτης μὲν τῆς συναγωγῆς δηλονότι. Τὸ δὲ, εἰς ΰψες, ἢ τὸν τίμιον αινίττεται σταυρὸν, εἰς ὃν ἀνήνεγκεν ἡμῶν τὰς ἁμαρτίας, ἢ τὴν εἰς οὐρανὸν ἀναφοίτησιν. Ἐπορεύθη γὰρ ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὑπὲρ ἡμῶν. Κρινόν με, Κύριε, κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου. Αξιοί πάλιν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν σωθῆναι, ἀφ᾽ ὧν ἔπρα ξαν τὸν ἔλεον ἐκκαλούμενος. Τοῦ σώζοντος τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Ἐπειδὴ οἶδας, φησί, τῆς ἡμετέρας καρδίας τὰ νοήματα, τού του χάριν τὴν βοήθειαν ἐξαιτῶ. 'Ο Θεός κριτὴς δίκαιος καὶ ἰσχυρὸς καὶ μακρό θυμος. Σαφῶς διὰ τῶν τοιούτων παρίστησι τὸ μα- κρόθυμον τοῦ Θεοῦ, ἀναβολὴν μὲν ἔχοντος τῆς ἡμε τέρας κολάσεως, οὐ μὴν παντελή συγγνώμην. Τὰ βέλη αὐτοῦ τοῖς καιομένοις ἐξειργάσατο. Βέλη μὲν τὴν τιμωρίαν φησίν, καιομένοις δὲ τοῖς ἀξίοις πυρός. Ἰδοὺ ὠδίνησεν ἀδικίαν. Ὁ ἐχθρὸς τῆς ἡμετέρας ζωῆς. Συνέλαβε πόνον καὶ ἔτεκεν ἀνομίαν. Τουτ ἐστι καὶ βεβούλευται καὶ εἰς ἔργον ἐξήγαγε τὰ σκέμ ματα. γὰρ κατασκευάσας κατὰ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, θα προλήνιον νάτῳ παραδίδοται. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ ληνῶν, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Η'. Υπόθεσις. Πάλαι μὲν ἐν τῇ νομικῇ λατρείᾳ ἦν ἐν προσήνιον, τὸ θυσιαστήριον δηλονότι τὸ ἐν τῷ ναῷ· μετὰ δὲ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν πολλοὶ ληναί· αὗται δὲ ἂν εἶεν αἱ Ἐκκλησίαι, αἱ τοὺς τῶν κατορθούντων ἐν θεο- σεβεία δεχόμεναι καρπούς. [Εἰς τὸ τέλος εἴρηται, διὰ τὸ ἐπὶ τέλει τῶν αἰώνων πέρας σχεῖν τὰ προφητευόμενα. Περὶ Χριστοῦ γὰρ καὶ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν λέγει Ἐκκλησιῶν. Ἐπεί γε καὶ ὁ Μονογενής ἄμπελος κέκληται, οἱ S. ATHANASI OPP. PARS III. rum oblivionem præfert, qua Deum ad misericor - diam provocat. Decidam merito ab inimicis meis inanis. Justus post victoriam plenus onustusque ab inimicis abscedit: improbus autem ubi victus est, iis vacuus excidit, nullam habens rerum copiam. est hujusmodi : incidam in manus diaboli si quid ex supradictis admisi. ( Alio modo.) Id est, si hoc illudve feci, ne a peccato liberer ante mortem. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Id est, in robustis inimicorum meorum. Nam fines summi- tates significant. Palam his verbis adventum annuntiat Salvatoris. Et synagoga populorum circumdabit te. His aperte declarat Ecclesiæ fidem in ipsum. gam videlicet. Illud vero, in altum, aut veneran- dam significat crucem, ad quam attulit peccata nostra, aut reditum in cœlum. Abiit enim ut pro nobis sese sisteret ad conspectum Patris. Rogat iterum a suis eripi inimicis, ex malis sibi illatis ad misericordiam provocans. B - EXEGETICA. Daniel Barbarus: Justum adjutorium meum a Domino. Justa petenda sunt, ut ipsa petitionis vi et natura, momentum ejus qui servat rectos corde facile attrahendo inclinemus. cordis nostri cogitationes ; quapropter tuum imploro auxilium. aperte declarat Dei longanimitatem, qui suppli- cium difert, etsi non oniniuo parcal. cit supplicium ardentibus, iis scilicet qui poenam ignis meruerunt. vitæ nostræ. Concepit dolorem et peperit iniquitatem. Hoc est, et deliberavit, et quod decreverat in actum deduxit. Salvatorein Christum mortem parasset, morti ipse D traditus est. In finem, pro torcularibus, PSALMUS David. Vill. Argumentum. Olim in legali cultu, in templo erat q. d. protorcular, id est altare: sed post gentium vocationem, multa sunt torcularia, ipsæ scilicet Ecclesiæ, fructus eorum qui pie vivunt perci- pientes. [In finem dictum est, quia in fine sæculorum terminum habent ea quæ prophetico spiritu præ- dicta sunt. De Christo namque et de Ecclesiis quæ secundum incarnationem exstiterunt, sermonem 5. Si reddidi retribuentibus mihi mala. Injuria- A 6. Persequatur inimicus animam meam. Quod ait 7. Et exsurge, Domine Deus meus, in præcepto. 8. Εt propter hanc in alium regredere. Synago- 9. Judica me, Domine, secundum justitiam meam. 11. Qui salvos facit reclos corde. Nosti, inquit, c 12. Deus judex justus, fortis et patiens. His verbis 14. Sagittas suus ardentibus effecit. Sagittas di- 15. Ecce parturiit injustitiam. Inimicus videlicet 16. Lacum aperuit et efodit eum, etc. Cum in Λάκκον ὤρυξε καὶ ἀνέσκαψεν αὐτόν. Θάνατον
To the End: For the Winepresses, a Psalm of DavidΕἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ ληνῶν, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ ληνῶν, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. Η. Ὑπόθεσις. Πάλαι μὲν ἐν τῇ νομικῇ λατρείᾳ ἦν ἓν προλήνιον, τὸ θυσιαστήριον δηλονότι τὸ ἐν τῷ ναῷ· μετὰ δὲ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν πολλοὶ ληνοί· αὗται δὲ ἂν εἶεν αἱ Ἐκκλησίαι, αἱ τοὺς τῶν κατορθούντων ἐν θεοσεβεία δεχόμεναι καρπούς. [ Εἰς τὸ τέλος εἴρηται, διὰ τὸ ἐπὶ τέλει τῶν αἰώνων πέρας σχεῖν τὰ προφητευόμενα. Περὶ Χριστοῦ γὰρ καὶ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν λέγει Ἐκκλησιῶν. Ἐπεί γε καὶ ὁ Μονογενὴς ἄμπελος κέκληται, οἱ δὲ πιστοὶ κλήματα. Εἰ δὲ βιάζεται ὁ Ἰουδαῖος, εἰς τὸν κοινὸν τὸν ψαλμὸν λέγεσθαι ἄνθρωπον· καὶ οὕτως γνωστὸν ἔστω, ὡς διὰ τοῦτο πάντα αὐτῷ ὑπετάγη, ὡς ἐν εἰκόνι Θεοῦ γεγονότι τοῦ μέλλοντος ἐνανθρωπῆσαι.] Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ Ἐκπλήττεται τὴν εἰς ἀνθρώπους δοθεῖσαν γνῶσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἔτι γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ γνωστὸς ὁ Θεός. Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον. Τῶν κατὰ Θεὸν νηπιαζόντων τῇ κακίᾳ.
Εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακά. Τὸ ἀμνησίκακον προβάλλεται εκκαλούμενος δι' αὐτοῦ εἰς ἔλεον τὸν Θεόν. Αποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχε θρῶν μου κενός. Ὁ μὲν δίκαιος νικήσας πλήρης ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἐξέρχεται· ὁ δὲ φαῦλος καὶ νικηθείς ἀποπίπτει αὐτῶν κενὸς, καὶ οὐδὲν ἔχων πληρώματος. Καταδιώξαι ἄρα ὁ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου. Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐμπέσω εἰς τὰς χεῖρας του διαβόλου, εἰ τοιοῦτόν τι ἐποίησα τῶν προλεχθέντων· εἰ καὶ τὸ καὶ τὸ ἐποίησα, μὴ ἐλευθερωθείην τῆς ἁμαρ τίας πρὸ τοῦ θανάτου. Υψώθητι ἐν τοῖς πέρασι τῶν ἐχθρῶν μου. Τουτέστιν, ἐν τοῖς κραταιοῖς τῶν ἐχθρῶν μου. Πέρατα γὰρ τὰ ἄκρα δηλοῖ. Καὶ ἐξεγέρθητι, Κύριε ὁ Θεός μου, ἐν προστάτ γματι ᾧ ἐνετείλω. Σαφῶς περὶ τῆς θεοφανείας τοῦ Σωτῆρος διὰ τῶν παρόντων εὐαγγελίζεται. Καὶ συν αγωγή λαῶν κυκλώσει σε. Σαφώς διὰ τῶν παρόντων τῆς Ἐκκλησίας τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν δηλοί. Καὶ ὑπὲρ ταύτης εἰς ὕψος ἐπ'στρεψον. Ταύτης μὲν τῆς συναγωγῆς δηλονότι. Τὸ δὲ, εἰς ΰψες, ἢ τὸν τίμιον αινίττεται σταυρὸν, εἰς ὃν ἀνήνεγκεν ἡμῶν τὰς ἁμαρτίας, ἢ τὴν εἰς οὐρανὸν ἀναφοίτησιν. Ἐπορεύθη γὰρ ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ὑπὲρ ἡμῶν. Κρινόν με, Κύριε, κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου. Αξιοί πάλιν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν σωθῆναι, ἀφ᾽ ὧν ἔπρα ξαν τὸν ἔλεον ἐκκαλούμενος. Τοῦ σώζοντος τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Ἐπειδὴ οἶδας, φησί, τῆς ἡμετέρας καρδίας τὰ νοήματα, τού του χάριν τὴν βοήθειαν ἐξαιτῶ. 'Ο Θεός κριτὴς δίκαιος καὶ ἰσχυρὸς καὶ μακρό θυμος. Σαφῶς διὰ τῶν τοιούτων παρίστησι τὸ μα- κρόθυμον τοῦ Θεοῦ, ἀναβολὴν μὲν ἔχοντος τῆς ἡμε τέρας κολάσεως, οὐ μὴν παντελή συγγνώμην. Τὰ βέλη αὐτοῦ τοῖς καιομένοις ἐξειργάσατο. Βέλη μὲν τὴν τιμωρίαν φησίν, καιομένοις δὲ τοῖς ἀξίοις πυρός. Ἰδοὺ ὠδίνησεν ἀδικίαν. Ὁ ἐχθρὸς τῆς ἡμετέρας ζωῆς. Συνέλαβε πόνον καὶ ἔτεκεν ἀνομίαν. Τουτ ἐστι καὶ βεβούλευται καὶ εἰς ἔργον ἐξήγαγε τὰ σκέμ ματα. γὰρ κατασκευάσας κατὰ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, θα προλήνιον νάτῳ παραδίδοται. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ ληνῶν, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Η'. Υπόθεσις. Πάλαι μὲν ἐν τῇ νομικῇ λατρείᾳ ἦν ἐν προσήνιον, τὸ θυσιαστήριον δηλονότι τὸ ἐν τῷ ναῷ· μετὰ δὲ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν πολλοὶ ληναί· αὗται δὲ ἂν εἶεν αἱ Ἐκκλησίαι, αἱ τοὺς τῶν κατορθούντων ἐν θεο- σεβεία δεχόμεναι καρπούς. [Εἰς τὸ τέλος εἴρηται, διὰ τὸ ἐπὶ τέλει τῶν αἰώνων πέρας σχεῖν τὰ προφητευόμενα. Περὶ Χριστοῦ γὰρ καὶ τῶν μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν λέγει Ἐκκλησιῶν. Ἐπεί γε καὶ ὁ Μονογενής ἄμπελος κέκληται, οἱ S. ATHANASI OPP. PARS III. rum oblivionem præfert, qua Deum ad misericor - diam provocat. Decidam merito ab inimicis meis inanis. Justus post victoriam plenus onustusque ab inimicis abscedit: improbus autem ubi victus est, iis vacuus excidit, nullam habens rerum copiam. est hujusmodi : incidam in manus diaboli si quid ex supradictis admisi. ( Alio modo.) Id est, si hoc illudve feci, ne a peccato liberer ante mortem. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Id est, in robustis inimicorum meorum. Nam fines summi- tates significant. Palam his verbis adventum annuntiat Salvatoris. Et synagoga populorum circumdabit te. His aperte declarat Ecclesiæ fidem in ipsum. gam videlicet. Illud vero, in altum, aut veneran- dam significat crucem, ad quam attulit peccata nostra, aut reditum in cœlum. Abiit enim ut pro nobis sese sisteret ad conspectum Patris. Rogat iterum a suis eripi inimicis, ex malis sibi illatis ad misericordiam provocans. B - EXEGETICA. Daniel Barbarus: Justum adjutorium meum a Domino. Justa petenda sunt, ut ipsa petitionis vi et natura, momentum ejus qui servat rectos corde facile attrahendo inclinemus. cordis nostri cogitationes ; quapropter tuum imploro auxilium. aperte declarat Dei longanimitatem, qui suppli- cium difert, etsi non oniniuo parcal. cit supplicium ardentibus, iis scilicet qui poenam ignis meruerunt. vitæ nostræ. Concepit dolorem et peperit iniquitatem. Hoc est, et deliberavit, et quod decreverat in actum deduxit. Salvatorein Christum mortem parasset, morti ipse D traditus est. In finem, pro torcularibus, PSALMUS David. Vill. Argumentum. Olim in legali cultu, in templo erat q. d. protorcular, id est altare: sed post gentium vocationem, multa sunt torcularia, ipsæ scilicet Ecclesiæ, fructus eorum qui pie vivunt perci- pientes. [In finem dictum est, quia in fine sæculorum terminum habent ea quæ prophetico spiritu præ- dicta sunt. De Christo namque et de Ecclesiis quæ secundum incarnationem exstiterunt, sermonem 5. Si reddidi retribuentibus mihi mala. Injuria- A 6. Persequatur inimicus animam meam. Quod ait 7. Et exsurge, Domine Deus meus, in præcepto. 8. Εt propter hanc in alium regredere. Synago- 9. Judica me, Domine, secundum justitiam meam. 11. Qui salvos facit reclos corde. Nosti, inquit, c 12. Deus judex justus, fortis et patiens. His verbis 14. Sagittas suus ardentibus effecit. Sagittas di- 15. Ecce parturiit injustitiam. Inimicus videlicet 16. Lacum aperuit et efodit eum, etc. Cum in Λάκκον ὤρυξε καὶ ἀνέσκαψεν αὐτόν. Θάνατον
PG 27:81Τοῦτο δὲ καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σαφῶς ἀναγέγραπται εἰρηκὼς ὁ Σωτὴρ, ὅτε τοὺς παῖδας οἱ Φαρισαῖοι ἐπεστόμιζον εὐλογοῦντας αὐτόν. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν. Ἢ τὸν αἰσθητὸν, ἢ τὸν νοητὸν, ἢ τὸν λαὸν τὸν Ἰουδαϊκόν· ἤλαυνον γὰρ ὡς ἐχθρὸν τὸν Χριστόν· προσεποιοῦντο δὲ τὸν Πατέρα ἐκδικοῦντες τοῦτο ποιεῖν. Διὰ τοῦτο, ἄνω καὶ κάτω ταύτης αὐτοὺς ἀποστερῶν τῆς ἀπολογίας, ἔλεγεν· Ὁ ἐμὲ μισῶν καὶ τὸν Πατέρα μου μισεῖ. Ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν, τὸν διάβολον δηλονότι. Ἐπειδὴ, μετὰ τὸ ἀναγκάσαι πληρῶσαι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τιμωρεῖται τοὺς ἁμαρτάνοντας, τὸ μέγεθος αὐτοῖς τοῦ ἁμαρτήματος ἐν ὀφθαλμοῖς παριστῶν. Ἢ τὸν λαὸν τῶν Ἰουδαίων, ἐχθρὸν μὲν τῆς ἀληθείας, ἐκδικητὴν δὲ τῷ δοκεῖν ἐκδικεῖν τὸν νόμον. Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀγανακτοῦσι τῶν νηπίων καταρτιζόντων αἶνον· ἐγὼ δὲ τὸ οὕτω μέγα καὶ περικαλλὲς, τοὺς οὐρανούς φημι, μικρόν τι ἔργον τῆς σῆς δημιουργίας, θεωρῶ. Τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; Ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ’ ἀγγέλους.
Α. - Θεοῦ, συγκληρονόμοι δὲ Χριστοῦ. Οὕτως καὶ τό, Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ, νοη- τέον. Νῦν μὲν τὰ ζῶα· ἐπειδὴ δὲ βίος ἰσάγγελος ἀπό κειται τοῖς ἀνθρώποις ἐν οὐρανῷ, ἐκεῖ καταστὰς ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ, θεωρὸς οὐρανῶν ἔσται καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς. Ὁ δὲ μακάριος Παῦλος καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Σωτῆρος ἐξέλαβεν ἐν αἰῶνι τῷ μέλλοντι γε- νησόμενον. Διό φησι πρὸς αὐτὸν ὁ Πατήρ· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ύπο- πόδιον τῶν ποδῶν σου. Πρόβατα καὶ βόας απά- σας. Τοὺς ἐξ Ισραήλ πιστεύοντας αινίττεται. Ἔτι δὲ καὶ τὰ κτήνη τοῦ πεδίου. Διὰ τούτων τὰ ἔθνη δηλοῖ. Τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, τοὺς ἐπῃρμένους κατὰ τὸν βίον καὶ τὰ ὑψηλὰ φρονοῦντας, τοὺς ἀλογω τάτους. ΙΧ. Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ἑνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ ! ᾿Αναλαμβάνων ἀναδιπλασιάζει τὸ θαῦμα ἐκπληττόμενος, ὡς ἔφην, ἐπὶ τῇ γενομένῃ τῶν ἀνθρώπων θεογνωσία. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῶν κρυφίων τοῦ υἱοῦ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. Θ. Υπόθεσις. Διὰ τούτου τοῦ ψαλμοῦ τὰ κρυφίως πεπραγμένα τῷ Σωτῆρι δηλοί. Πολλὰ δὲ ἦν αὐτῷ τὰ κρυφίως πρατ τόμενα· ἥ τε ἐκ Παρθένου διὰ Πνεύματος ἁγίου κατὰ σάρκα γέννησις, αί τε παράδοξοι καὶ θαυμα τουργοί δυνάμεις, ὅ τε θάνατος αὐτὸς, καὶ ἡ εἰς ᾅδου κάθοδος, καὶ ἡ ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσις. Ταῦτα γὰρ πάντα κρυφίως αὐτῷ πέπρακται. Απέκρυψε γὰρ αὐτὰ καὶ τοὺς ἄρχοντας τοῦ κόσμου τούτου. Ὑπὲρ δὴ τούτων τῶν κρυφίων ὁ προφήτης ἐκ προσ- ώπου τῆς ἀνθρωπότητος εἰσέρχεται εὐχαριστῶν καὶ λέγων· Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε. Επισφράγισμα δὲ τῶν κρυφίων ὁ θάνατος καὶ τὰ ἐν ᾅδου πραχθέντα, ἡ ἀνάστασίς τε καὶ ἡ ἀνάληψις. Εξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου . . . . ἐν τῷ ἀποστραφῆναι τὸν ἐχθρόν μου εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ τίσιν ἡ ἐξομολόγησις δηλοί. Ἐχθρὸν δὲ αὐτοῦ τὸν θάνατον εἶναί φησι τὸν εἰς τὰ ὀπίσω ἀποστρεφόμενον, τουτέστιν εἰς τὸ μὴ εἶναι. Ασθενήσουσι καὶ ἀπολοῦνται ἀπὸ προσώπου σου. Ἐπειδάν, φησὶν, ἀποστραφῇ εἰς τὰ ὀπίσω ὁ θάνατος, τότε δὴ καὶ πᾶσα δύναμις αντικειμένη κατ αργηθήσεται· εἰ γὰρ ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος, δηλονότι προαναιρεθεισῶν τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων. Οτι ἐποίησας την κρίσιν μου καὶ τὴν δίκην μου. Τὴν αἰτίαν τῆς εὐχαριστίας ἀνταποδίδωσι· τὸ, Ἐκάθισας ἐπὶ θρόνου τὴν εἰς τὸ κρίνειν ἐπισκοπὴν δηλοῖ τοῦ Θεοῦ. Επετίμησας ἔθνεσι, καὶ ἀπώλετο ὁ ἀσεβής. Τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς δηλονότι. Τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐξήλειψας εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸν δράκοντά φησι τὸν νοητόν. ὅς ἐστιν ὁ διάβολος. [ Επετίμησας ἔθνεσι, καὶ ἀπώλετο ὁ ἀσεβής. Τὸν δράκοντά φησιν, ἢ τὸν διάβολον· ἐπειδὴ ἡ ἐπιτί μησις καὶ διόρθωσιν σημαίνει. Εἴποι ἄν τις, διορ S. ATHANASI OPP. PARS III. EXEGET. Heredes quidem Dei, cohæredes autem Christi. Eo A plane modo intelligendum illud est : Omnia subje- cisti sub pedibus ejus. Et nunc quidem animalia : sed quia vita angelicæ par in cœlo hominibus re- posita est, cum ibi constitutus erit super opera manuum ejus, cœlorum et omnium quæ in illis sunt speculator erit. Beatus autem Paulus hoc etiam de Salvatore accepit ”, ut futurum in sæculo venturo. Quare ait illi Pater : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum 30. Oves et bores universas. His adumbrat ens qui crediderunt ex Israel. Insuper et pecora campi. His gentes indicat. Volucres cæli, eos dicit qui in vita sua elati et superbi sunt, qui alte sentiunt, homines admodum insipientes. nomen tuum in universa terra ! Repetit illud, admi- ratione stupefactus, uti jam dixi, ob datam homi- nibus Dei cognitionem. In finem, pro occultis filii, PSALMUS David. Argumentum. Hoc psalmo ea declarat quæ latenter a Salvato e facta sunt. Multa autem illa erant occulte gesta: Nativitas scilicet secundum carnem ex Maria Vir- gine per Spiritum sanctum: stupendæ ac mira- culis insignes virtutes: mors ipsa ac descensus in infernum, resurrectio demum ex mortuis. Hæc quippe omnia occulte ab illo gesta sunt. Abscon- dit enim illa etiam principibus mundi hujus. Pro hisce occultis Propheta personam gerens huma- næ naturæ ingreditur gratias agens ac dicens : Confitebor tibi, Domine. Occultorum porro illo- sum revelatio mors est, atque ea quæ in inferno gesta sunt : necnon resurrectio et ascensio. " Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo In convertendo inimicum meum retrorsum, etc. De quibusnam confessio sit declarat. Inimicum autem ejus, mortem esse ait, quæ retrorsum convertitur, videlicet, ad non esse. B C ait, retrorsum mors couvertetur, tun omnis adver- saria potestas destruetur; nam si ultima omnium inimica mors destruitur s', palam est prius destrui D adversarias potestates. sam meam, causam affert gratiarum actionis; hoc autem : Sedisti super thronum, indicat Dei in judi- cando inspectionem. inimicos scilicct. Nomen eorum delesti in sæculum. Dracenem ait spiritualem, id est diabolum. Increpasti gentes, et periit impius. Draconem ait aut diabolum, quia increpatio emendationem significat. Jure quis dixerit, emendatis per aposto- 26. Ts Hebr. 11, 8. Psal. cix,1. I Cor. xv, (Alius autem codex) by Google Digitized by 10. Domine Dominus noster, quam admirabile est 4. Infirmabuntur et peribunt a facie tua. Quando, 5. Illud : Quoniam fecisti judicium meum et cau- 6. Increpasti gentes, et periit impius. Intelligililes
Ταῦτα τοῦ Παύλου σαφῶς ἐπὶ τὸν Σωτῆρα ἡμῶν ἐξειληφότος, ἀρκεῖσθαι τῇ ἐκδόσει χρή. Πάντα ὑπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. Εἰπὼν ὁ Θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν, ἐπήγαγε· Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης, καὶ τοῖς λοιποῖς κατὰ μέρος ἐπεξέρχεται, οἷς ἐπιλέγει· Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν, καὶ κατακυριεύσατε αὐτῆς· τῇ γὰρ λογικῇ φύσει, ὡς ἂν ὡμοιωμένῃ Θεῷ, τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν ἐδωρήσατο. Καὶ δύναμιν ὁ ἄνθρωπος λαβὼν τῆς θεϊκῆς εἰκόνος, ὡς βασιλεὺς ἁπάντων ἐστὶν ὁ Θεὸς, οὕτως ἄρχων κατέστη τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰ δὲ καθολικῶς εἴρηται· Καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, λέγει δὲ ἀλλαχοῦ, Καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί· δῆλον ὡς ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς κατέστησεν αὐτὸν, καὶ μήποτε ἀποῤῥήτως τὴν ἐν οὐρανοῖς σημαίνει διατριβὴν τῶν ἀπὸ γῆς ἐκεῖσε μεθισταμένων, ὅτε μέλλουσι βασιλείαν οὐρανῶν κληρονομεῖν, ὡς ἐπήγγελται. Λέγει δὲ καὶ Παῦλος· Κληρονόμοι μὲν Θεοῦ, συγκληρονόμοι δὲ Χριστοῦ. Οὕτως καὶ τὸ, Πάντα ὑπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ, νοητέον. Νῦν μὲν τὰ ζῶα·
Α. - Θεοῦ, συγκληρονόμοι δὲ Χριστοῦ. Οὕτως καὶ τό, Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ, νοη- τέον. Νῦν μὲν τὰ ζῶα· ἐπειδὴ δὲ βίος ἰσάγγελος ἀπό κειται τοῖς ἀνθρώποις ἐν οὐρανῷ, ἐκεῖ καταστὰς ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ, θεωρὸς οὐρανῶν ἔσται καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς. Ὁ δὲ μακάριος Παῦλος καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Σωτῆρος ἐξέλαβεν ἐν αἰῶνι τῷ μέλλοντι γε- νησόμενον. Διό φησι πρὸς αὐτὸν ὁ Πατήρ· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ύπο- πόδιον τῶν ποδῶν σου. Πρόβατα καὶ βόας απά- σας. Τοὺς ἐξ Ισραήλ πιστεύοντας αινίττεται. Ἔτι δὲ καὶ τὰ κτήνη τοῦ πεδίου. Διὰ τούτων τὰ ἔθνη δηλοῖ. Τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, τοὺς ἐπῃρμένους κατὰ τὸν βίον καὶ τὰ ὑψηλὰ φρονοῦντας, τοὺς ἀλογω τάτους. ΙΧ. Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ἑνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ ! ᾿Αναλαμβάνων ἀναδιπλασιάζει τὸ θαῦμα ἐκπληττόμενος, ὡς ἔφην, ἐπὶ τῇ γενομένῃ τῶν ἀνθρώπων θεογνωσία. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῶν κρυφίων τοῦ υἱοῦ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. Θ. Υπόθεσις. Διὰ τούτου τοῦ ψαλμοῦ τὰ κρυφίως πεπραγμένα τῷ Σωτῆρι δηλοί. Πολλὰ δὲ ἦν αὐτῷ τὰ κρυφίως πρατ τόμενα· ἥ τε ἐκ Παρθένου διὰ Πνεύματος ἁγίου κατὰ σάρκα γέννησις, αί τε παράδοξοι καὶ θαυμα τουργοί δυνάμεις, ὅ τε θάνατος αὐτὸς, καὶ ἡ εἰς ᾅδου κάθοδος, καὶ ἡ ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσις. Ταῦτα γὰρ πάντα κρυφίως αὐτῷ πέπρακται. Απέκρυψε γὰρ αὐτὰ καὶ τοὺς ἄρχοντας τοῦ κόσμου τούτου. Ὑπὲρ δὴ τούτων τῶν κρυφίων ὁ προφήτης ἐκ προσ- ώπου τῆς ἀνθρωπότητος εἰσέρχεται εὐχαριστῶν καὶ λέγων· Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε. Επισφράγισμα δὲ τῶν κρυφίων ὁ θάνατος καὶ τὰ ἐν ᾅδου πραχθέντα, ἡ ἀνάστασίς τε καὶ ἡ ἀνάληψις. Εξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου . . . . ἐν τῷ ἀποστραφῆναι τὸν ἐχθρόν μου εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ τίσιν ἡ ἐξομολόγησις δηλοί. Ἐχθρὸν δὲ αὐτοῦ τὸν θάνατον εἶναί φησι τὸν εἰς τὰ ὀπίσω ἀποστρεφόμενον, τουτέστιν εἰς τὸ μὴ εἶναι. Ασθενήσουσι καὶ ἀπολοῦνται ἀπὸ προσώπου σου. Ἐπειδάν, φησὶν, ἀποστραφῇ εἰς τὰ ὀπίσω ὁ θάνατος, τότε δὴ καὶ πᾶσα δύναμις αντικειμένη κατ αργηθήσεται· εἰ γὰρ ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος, δηλονότι προαναιρεθεισῶν τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων. Οτι ἐποίησας την κρίσιν μου καὶ τὴν δίκην μου. Τὴν αἰτίαν τῆς εὐχαριστίας ἀνταποδίδωσι· τὸ, Ἐκάθισας ἐπὶ θρόνου τὴν εἰς τὸ κρίνειν ἐπισκοπὴν δηλοῖ τοῦ Θεοῦ. Επετίμησας ἔθνεσι, καὶ ἀπώλετο ὁ ἀσεβής. Τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς δηλονότι. Τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐξήλειψας εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸν δράκοντά φησι τὸν νοητόν. ὅς ἐστιν ὁ διάβολος. [ Επετίμησας ἔθνεσι, καὶ ἀπώλετο ὁ ἀσεβής. Τὸν δράκοντά φησιν, ἢ τὸν διάβολον· ἐπειδὴ ἡ ἐπιτί μησις καὶ διόρθωσιν σημαίνει. Εἴποι ἄν τις, διορ S. ATHANASI OPP. PARS III. EXEGET. Heredes quidem Dei, cohæredes autem Christi. Eo A plane modo intelligendum illud est : Omnia subje- cisti sub pedibus ejus. Et nunc quidem animalia : sed quia vita angelicæ par in cœlo hominibus re- posita est, cum ibi constitutus erit super opera manuum ejus, cœlorum et omnium quæ in illis sunt speculator erit. Beatus autem Paulus hoc etiam de Salvatore accepit ”, ut futurum in sæculo venturo. Quare ait illi Pater : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuo- rum 30. Oves et bores universas. His adumbrat ens qui crediderunt ex Israel. Insuper et pecora campi. His gentes indicat. Volucres cæli, eos dicit qui in vita sua elati et superbi sunt, qui alte sentiunt, homines admodum insipientes. nomen tuum in universa terra ! Repetit illud, admi- ratione stupefactus, uti jam dixi, ob datam homi- nibus Dei cognitionem. In finem, pro occultis filii, PSALMUS David. Argumentum. Hoc psalmo ea declarat quæ latenter a Salvato e facta sunt. Multa autem illa erant occulte gesta: Nativitas scilicet secundum carnem ex Maria Vir- gine per Spiritum sanctum: stupendæ ac mira- culis insignes virtutes: mors ipsa ac descensus in infernum, resurrectio demum ex mortuis. Hæc quippe omnia occulte ab illo gesta sunt. Abscon- dit enim illa etiam principibus mundi hujus. Pro hisce occultis Propheta personam gerens huma- næ naturæ ingreditur gratias agens ac dicens : Confitebor tibi, Domine. Occultorum porro illo- sum revelatio mors est, atque ea quæ in inferno gesta sunt : necnon resurrectio et ascensio. " Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo In convertendo inimicum meum retrorsum, etc. De quibusnam confessio sit declarat. Inimicum autem ejus, mortem esse ait, quæ retrorsum convertitur, videlicet, ad non esse. B C ait, retrorsum mors couvertetur, tun omnis adver- saria potestas destruetur; nam si ultima omnium inimica mors destruitur s', palam est prius destrui D adversarias potestates. sam meam, causam affert gratiarum actionis; hoc autem : Sedisti super thronum, indicat Dei in judi- cando inspectionem. inimicos scilicct. Nomen eorum delesti in sæculum. Dracenem ait spiritualem, id est diabolum. Increpasti gentes, et periit impius. Draconem ait aut diabolum, quia increpatio emendationem significat. Jure quis dixerit, emendatis per aposto- 26. Ts Hebr. 11, 8. Psal. cix,1. I Cor. xv, (Alius autem codex) by Google Digitized by 10. Domine Dominus noster, quam admirabile est 4. Infirmabuntur et peribunt a facie tua. Quando, 5. Illud : Quoniam fecisti judicium meum et cau- 6. Increpasti gentes, et periit impius. Intelligililes
PG 27:84ἐπειδὴ δὲ βίος ἰσάγγελος ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἐν οὐρανῷ, ἐκεῖ καταστὰς ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ, θεωρὸς οὐρανῶν ἔσται καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς. Ὁ δὲ μακάριος Παῦλος καὶ τοῦτο περὶ τοῦ Σωτῆρος ἐξέλαβεν ἐν αἰῶνι τῷ μέλλοντι γενησόμενον. Διό φησι πρὸς αὐτὸν ὁ Πατήρ· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Πρόβατα καὶ βόας ἁπάσας. Τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ πιστεύοντας αἰνίττεται. Ἔτι δὲ καὶ τὰ κτήνη τοῦ πεδίου. Διὰ τούτων τὰ ἔθνη δηλοῖ. Τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, τοὺς ἐπῃρμένους κατὰ τὸν βίον καὶ τὰ ὑψηλὰ φρονοῦντας, τοὺς ἀλογωτάτους. Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὀνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ Ἀναλαμβάνων ἀναδιπλασιάζει τὸ θαῦμα ἐκπληττόμενος, ὡς ἔφην, ἐπὶ τῇ γενομένῃ τῶν ἀνθρώπων θεογνωσίᾳ.
To the End: For the Hidden Things of the Son...Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῶν κρυφίων τοῦ υἱοῦ,…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῶν κρυφίων τοῦ υἱοῦ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. Θ. Ὑπόθεσις. Διὰ τούτου τοῦ ψαλμοῦ τὰ κρυφίως πεπραγμένα τῷ Σωτῆρι δηλοῖ. Πολλὰ δὲ ἦν αὐτῷ τὰ κρυφίως πραττόμενα· ἥ τε ἐκ Παρθένου διὰ Πνεύματος ἁγίου κατὰ σάρκα γέννησις, αἵ τε παράδοξοι καὶ θαυματουργοὶ δυνάμεις, ὅ τε θάνατος αὐτὸς, καὶ ἡ εἰς ᾅδου κάθοδος, καὶ ἡ ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσις.
Ταῦτα γὰρ πάντα κρυφίως αὐτῷ πέπρακται. Ἀπέκρυψε γὰρ αὐτὰ καὶ τοὺς ἄρχοντας τοῦ κόσμου τούτου. Ὑπὲρ δὴ τούτων τῶν κρυφίων ὁ προφήτης ἐκ προςώπου τῆς ἀνθρωπότητος εἰσέρχεται εὐχαριστῶν καὶ λέγων· Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε. ( αλιυς αυτεμ ξοδεχ ) Ἐπισφράγισμα δὲ τῶν κρυφίων ὁ θάνατος καὶ τὰ ἐν ᾅδου πραχθέντα, ἡ ἀνάστασίς τε καὶ ἡ ἀνάληψις. Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου ... ἐν τῷ ἀποστραφῆναι τὸν ἐχθρόν μου εἰς τὰ ὀπίσω. Ἐπὶ τίσιν ἡ ἐξομολόγησις δηλοῖ. Ἐχθρὸν δὲ αὐτοῦ τὸν θάνατον εἶναί φησι τὸν εἰς τὰ ὀπίσω ἀποστρεφόμενον, τουτέστιν εἰς τὸ μὴ εἶναι. Ἀσθενήσουσι καὶ ἀπολοῦνται ἀπὸ προσώπου σου. Ἐπειδὰν, φησὶν, ἀποστραφῇ εἰς τὰ ὀπίσω ὁ θάνατος, τότε δὴ καὶ πᾶσα δύναμις ἀντικειμένη καταργηθήσεται· εἰ γὰρ ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος, δηλονότι προαναιρεθεισῶν τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων. Ὅτι ἐποίησας τὴν κρίσιν μου καὶ τὴν δίκην μου. Τὴν αἰτίαν τῆς εὐχαριστίας ἀνταποδίδωσι· τὸ, Ἐκάθισας ἐπὶ θρόνου τὴν εἰς τὸ κρίνειν ἐπισκοπὴν δηλοῖ τοῦ Θεοῦ. Ἐπετίμησας ἔθνεσι, καὶ ἀπώλετο ὁ ἀσεβής. Τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς δηλονότι. Τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐξήλειψας εἰς τὸν αἰῶνα.
Τὸν δράκοντά φησι τὸν νοητὸν, ὅς ἐστιν ὁ διάβολος. [ Ἐπετίμησας ἔθνεσι, καὶ ἀπώλετο ὁ ἀσεβής. Τὸν δράκοντά φησιν, ἢ τὸν διάβολον· ἐπειδὴ ἡ ἐπιτίμησις καὶ διόρθωσιν σημαίνει. Εἴποι ἄν τις, διορθουμένων τῶν ἐθνῶν ὑπὸ τῶν ἀποστόλων, ἀπολέσθαι τὸν ἀσεβῆ, σβεσθείσης αὐτοῦ τῆς ἐπιβωμίου κνίσσης καὶ παυθείσης. Ἐπιτιμηθέντων γὰρ τῶν ἐθνῶν, καὶ πρὸς Κύριον ἐπιστρεψάντων, ὁ ἐν αὐτοῖς ἐνεργῶν, ἅτε υἱοῖς οὖσιν ἀπειθείας, διάβολος, ἀπώλετο μετὰ τῶν νεῶν τῶν εἰδωλικῶν· οἳ ὡς πόλεις συνεῖχον τοὺς πρὸς δυσσέβειαν ἀφορῶντας. Καὶ οὕτως ἀπώλοντο, ὡς μηδὲ ἴχνος ὑπολειφθῆναι. Ἔστιν ἐκλαβεῖν τοῦτο καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν κρίσιν· τότε γὰρ τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπιτιμωμένων, καὶ ὁ διάβολος, ὁ κυρίως ἀσεβὴς, ἀφανίζεται. Αἱ πόλεις, τῆς ἐν αὐταῖς πάλαι πολιτευομένης ἀσεβείας καταλυθείσης, τὴν οἰκοδομίαν τῆς εὐσεβείας ἐδέξαντο.] Τοῦ ἐχθροῦ ἐξέλιπον αἱ ῥομφαῖαι εἰς τέλος. Ῥομφαίας τοῦ διαβόλου τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησὶ, δι’ ὧν ἦν ἰσχυρός, [Αἱ πόλεις αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις, αἳ, ὥσπερ πόλεις ἰσχυραὶ τετειχισμέναι, τοὺς ἁλόντας αὐτῶν ἀπάτῃ ἐν αὐταῖς συλλαβοῦσαι κατεῖχον.
PG 27:85Καὶ πόλεις ποίας λέγει ἢ ταύτας περὶ ὧν ἀλλαχοῦ λέγεται· Ἔθηκας εἰς χῶμα πόλεις ὀχυρὰς, τοῦ πεσεῖν αὐτῶν τὰ θεμέλια; αἵ εἰσιν, ὡς δεδήλωται, αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις.] Ἀπώλετο τὸ μνημόσυνον αὐτῶν μετ’ ἤχου. [Ὥστε ἐξάκουστον γενέσθαι αὐτῶν τὴν ἀπώλειαν. Ἢ τὴν πανολεθρίαν φησὶν, ἢ τὸ διωλύγιον τῶν κακῶν, καὶ τὸ περιφανὲς τῆς ἀπωλείας.] Ἐξάκουστος γὰρ αὐτῶν γέγονεν ἡ ἀπώλεια. Καὶ ἐγένετο Κύριος καταφυγὴ τῷ πένητι. [Συνεχῶς ἑαυτὸν καλεῖ πένητα καὶ πτωχὸν, καίτοι γε ἐν βασιλείοις. Ἤδει γὰρ τὰ ἀνθρώπινα πάντα σκιᾶς ἀδρανέστερα. Εὐκαιρίαν λέγει τὸν τῆς θλίψεως καιρόν· ἀεὶ μὲν γὰρ τῆς βοηθείας ἐπιδεόμεθα, καὶ ἐν εὐημερίαις· ἀλλὰ πλέον ἐν θλίψει τῆς συμμαχίας ἐπαισθανόμεθα.] Τῷ πτωχῷ, τῷ πνευματικῷ λαῷ φησι. Βοηθὸς ἐν εὐκαιρίαις ἐν θλίψεσιν. Ὡς· Ἐν καιρῷ δεκτῷ ἐπήκουσά σου. Ψάλατε τῷ Κυρίῳ τῷ κατοικοῦντι ἐν Σιών. Τῇ ἐπουρανίῳ, φησὶ, Ἱερουσαλήμ. Ἀναγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὰ ἐπιτηδεύματα αὐτοῦ. Ταῦτα ὡς πρὸς τοὺς ἀποστόλους καὶ τοὺς τῶν Εὐαγγελίων κήρυκάς φησιν. Τίνα δὲ τὰ ἐπιτηδεύματα διὰ τῶν ἑξῆς σημαίνει. Ὅτι ὁ ἐκζητῶν τὰ αἵματα αὐτῶν ἐμνήσθη.
θουμένων τῶν ἐθνῶν ὑπὸ τῶν ἀποστόλων, ἀπολέσθαι τὸν ἀσεβῆ, σβεσθείσης αὐτοῦ τῆς ἐπιβωμίου κνίσσης καὶ παυθείσης. Επιτιμηθέντων γὰρ τῶν ἐθνῶν, καὶ πρὸς Κύριον ἐπιστρεψάντων, ὁ ἐν αὐτοῖς ἐνεργῶν, ἅτε υἱοῖς οὖσιν ἀπειθείας, διάβολος, ἀπώλετο μετά τῶν νεῶν τῶν εἰδωλικῶν· οἱ ὡς πόλεις συνεῖχον τοὺς πρὸς δυσσέβειαν ἀφορῶντας. Καὶ οὕτως ἀπώλοντο, ὡς μηδὲ ἴχνος ὑπολειφθῆναι. Εστιν ἐκλαβεῖν τοῦτο καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν κρίσιν· τότε γὰρ τῶν ἁμαρ τωλῶν ἐπιτιμωμένων, καὶ ὁ διάβολος, ὁ κυρίως ἀσε- βης, ἀφανίζεται. Α' πόλεις, τῆς ἐν αὐταῖς πάλαι που λιτευομένης ἀσεβείας καταλυθείσης, τὴν οἰκοδομίαν τῆς εὐσεβείας ἐδέξαντο.] Τοῦ ἐχθροῦ ἐξέλιπον αἱ ῥομφαῖαι εἰς τέλος. Ρομφαίας τοῦ διαβόλου τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησὶ, δι' ὧν ἦν ἰσχυρός. [Αἱ πόλεις αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις, α?, ὥσπερ πόλεις ἰσχυραί τετειχισμέναι, τοὺς ἁλόντας αὐτῶν ἀπάτῃ ἐν αὐταῖς συλλαβοῦσαι κατεῖχον. Καὶ πόλεις ποίας λέγει ἢ ταύτας περὶ ὧν ἀλλαχοῦ λέγεται· Ἔθηκας εἰς χῶμα πόλεις ὀχυράς, τοῦ πεσεῖν αὐτῶν τὰ θεμέλια; αἴ εἰσιν, ὡς δεδή- λωται, αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις.] Απώλετο τὸ μνη μόσυνον αὐτῶν μετ' ἤχου. [Ὥστε ἐξάκουστον γενέ- σθαι αὐτῶν τὴν ἀπώλειαν. Η τὴν πανολεθρίαν φησίν, ἢ τὸ διωλύγιον τῶν κακῶν, καὶ τὸ περιφανὲς τῆς ἀπωλείας.] Ἐξάκουστος γὰρ αὐτῶν γέγονεν ἡ ἀπώλεια. Καὶ ἐγένετο Κύριος καταφυγὴ τῷ πένητι. [Συν- εχῶς ἑαυτὸν καλεῖ πένητα καὶ πτωχόν, καίτοι γε ἐν βασιλείοις. Ηδει γὰρ τὰ ἀνθρώπινα πάντα σκιᾶς ἀδρανέστερα. Εὐκαιρίαν λέγει τὸν τῆς θλίψεως και ρόν· ἀεὶ μὲν γὰρ τῆς βοηθείας ἐπιδεόμεθα, καὶ ἐν εὐημερίαις· ἀλλὰ πλέον ἐν θλίψει τῆς συμμαχίας ἐπαισθανόμεθα.] Τῷ πτωχῷ, τῷ πνευματικῷ λαῷ φησι. Βοηθὸς ἐν εὐκαιρίαις ἐν θλίψεσιν. Ως· Εν καιρῷ δεκτῷ ἐπήκουσά σου. Ψάλατε τῷ Κυρίῳ τῷ κατοικοῦντι ἐν Σιών. Τῇ ἐπουρανίῳ, φησί, Ἱερουσαλήμ. Αναγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὰ ἐπιτηδεύματα αὐτοῦ. Ταῦτα ὡς πρὸς τοὺς ἀποστόλους καὶ τοὺς τῶν Εὐαγγελίων κηρυκάς φησιν. Τίνα δὲ τὰ ἐπιτηδεύματα διὰ τῶν ἑξῆς σημαίνει. *Οτι ὁ ἐκζητῶν τὰ αἵματα αὐτῶν ἐμνήσθη. Τὰ αἵματα, φησί, τὰ ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκκεχυμένα ἐκζητήσει ἐπὶ τὸ ἐκδικίας ἀξιῶσαι. [ Οὐκ ἐπελάθετο τῆς δεήσεως τῶν πενήτων. Πένητας πάλιν τοὺς δι' αὐτὸν πτωχεύοντάς φησιν, οἳ καὶ διὰ παντὸς τὰς πρὸς αὐτὸν ἱκεσίας ποιοῦντες, ἐκδίκησιν τῶν κατ' αὐτῶν γενομένων ἀδικῶν παρὰ τῶν δαιμόνων αἰτοῦντες.] Ο ὑψῶν με ἐκ τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου. Δια τοῦτο ἐγείρεις ἐκ γῆς ταπεινώσεως, ἵνα τῇ ἐπουρα νίῳ συγχορεύσω Σιών. [ Ἐν πύλαις τῆς θυγατρὸς Σιών. Ἐν τῇ ἐπου ρανίῳ Ἱερουσαλήμ. Το, επαγγείλω, ἀντὶ τοῦ, χρο- νίως άσομαι.] Γινώσκεται Κύριος κρίματα ποιῶν. Κρίμα γὰρ ἀληθῶς δίκαιον τὸ τοὺς κατασκευάσαντας ἀνθρώπω EXPOSITIO IN PSALMUM IX. A los gentilibus, periisse impium, exstincto prorsus Isa. xxv, 2. 61. Isa. xLrs, 2. B atque deleto altarium ejus nidore. Pos:quam enin gentes increpatæ, et ad Dominum conversæ sunt, qui in ipsis utpote inobsequentiæ filiis vim suam exercebat, diabolus scilicet, una cum idolorum templis periit, quæ ceu civitates quædam, conti- nebant eos qui impietatem sectabantur. Atque ita deleta sunt, ut ne vestigium quidem eorum reman- serit. Potest illud de postremo quoque judicio ex- plicari ; tunc enim increpatis peccatoribus, diabo- lus, qui proprie impius audit, funditus peribit. Ci- vitates porro, exstincta, quæ in ipsis ante domi nabatur, impietate, ædificium pietatis susceperunt.] diaboli adversarias dicit potestates, quibus potens ille est. [Civitates sunt adversari potestates, quæ quasi civitates prævalidæ nuris instructa, errore deceptos complectebantur. Et cujusmodi quæso civitates ait, nisi eas de quibus alibi dicitur **, Redegisti in pulverem civitates potentes, ita ut ca- dant ipsarum fundamenta ? quæ uti declaratum est, sunt adversariæ potestates.] Periit memoria eorum cum sonitu. [Ita ut corum pernicies ubique pervul- getur. Aut exitium supremum dicit, sive malorum vehementiam, et perniciei conspicuitatem.] Ejus namque pernicies ultro citroque audita fuit. [Sese frequenter pauperem ac mendicum vocat, etiamsi in regia versaretur. Noverat enim humana omnia vel umbris imbecilliora esse. Opportunita- tem vocat tempus tribulationis: semper euim au- xilio egemus, etiam in prosperitate: verum in ærunnis, auxiliorum usum magis experimur. Mendico, scilicet spirituali populo ait. Adjutor in opportunitaribus in tribulationibus. Ut illud : In tempore acceplo exaudivi te 82+ lesti, inquit, Jerusalem. Annuntiate inter genies studia ejus. Hæc quasi ad apostolos et Evangelio- rum præcones loquitur. Quæ porro sint ejusmodi studia in sequentibus indicat. tus est. Sanguinem, ait, pro illo effusum requiret, D ut vindictam postulet. [Non est oblitus clamorem pauperum. Pauperes rursum vocat eos qui propter ipsum mendicant, qui assidue ipsum supplices rogant, postulantque ultionem injuriarum sibi ab dæmonibus illata- rum.] me ex terra humiliationis, ut choreas agam in coelesti Sion. [ In portis filiæ Sion. In coelesti Jerusalem. Illud porro, annuntiem, intelligas, assidue ca- nam.J dicium namque plane justum est, ut ii qui mortem 7. Inimici defecerunt frameæ in finem. Frameas 10. Et factus est Dominus refugium. pauperi. 12. Psallite Domino qui habitat in Sion. In cœ- 13. Quoniam requirens sanguinem eorum recorda- 15. Qui exaltas me de portis mortis. Ideo excitas 17. Cognoscitur Dominus judicia faciens, etc. Ju-
Τὰ αἵματα, φησὶ, τὰ ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκκεχυμένα ἐκζητήσει ἐπὶ τὸ ἐκδικίας ἀξιῶσαι. [ Οὐκ ἐπελάθετο τῆς δεήσεως τῶν πενήτων. Πένητας πάλιν τοὺς δι’ αὐτὸν πτωχεύοντάς φησιν, οἳ καὶ διὰ παντὸς τὰς πρὸς αὐτὸν ἱκεσίας ποιοῦντες, ἐκδίκησιν τῶν κατ’ αὐτῶν γενομένων ἀδικιῶν παρὰ τῶν δαιμόνων αἰτοῦντες.] Ὁ ὑψῶν με ἐκ τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου. Διὰ τοῦτο ἐγείρεις ἐκ γῆς ταπεινώσεως, ἵνα τῇ ἐπουρανίῳ συγχορεύσω Σιών. [ Ἐν πύλαις τῆς θυγατρὸς Σιών. Ἐν τῇ ἐπουρανίῳ Ἱερουσαλήμ. Τὸ, ἐπαγγείλω, ἀντὶ τοῦ, χρονίως ᾄσομαι.] Γινώσκεται Κύριος κρίματα ποιῶν. Κρίμα γὰρ ἀληθῶς δίκαιον τὸ τοὺς κατασκευάσαντας ἀνθρώπω θάνατον ἐν αὐτῷ περιληφθῆναι. Τάχα ἐπεὶ καὶ οἷς τὸ κρίμα γίνεται, γνώσονται τὸν κρίνοντα ἐν καιρῷ κρίσεως. Ἀνάστηθι, Κύριε, μὴ κραταιούσθω ἄνθρωπος. Ἐπιλάμψειν τοῖς ἐπὶ γῆς εὔχεται τὸν Μονογενῆ· ὅπως ὁ ὑψηλόφρων ἐκεῖνος διάβολος, ὃν καὶ ἄνθρωπον ἐπὶ τοῦ παρόντος καλεῖ, ἐπὶ πλείω μὴ ἐπαίρῃ τὴν ὀφρύν. Κριθήτωσαν ἔθνη ἐνώπιόν σου. Τὴν ἐπὶ σωτηρίᾳ γενομένην τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ἐπισπεύδων εὔχεται. Κατάστησον, Κύριε, νομοθέτην ἐπ’ αὐτούς.
θουμένων τῶν ἐθνῶν ὑπὸ τῶν ἀποστόλων, ἀπολέσθαι τὸν ἀσεβῆ, σβεσθείσης αὐτοῦ τῆς ἐπιβωμίου κνίσσης καὶ παυθείσης. Επιτιμηθέντων γὰρ τῶν ἐθνῶν, καὶ πρὸς Κύριον ἐπιστρεψάντων, ὁ ἐν αὐτοῖς ἐνεργῶν, ἅτε υἱοῖς οὖσιν ἀπειθείας, διάβολος, ἀπώλετο μετά τῶν νεῶν τῶν εἰδωλικῶν· οἱ ὡς πόλεις συνεῖχον τοὺς πρὸς δυσσέβειαν ἀφορῶντας. Καὶ οὕτως ἀπώλοντο, ὡς μηδὲ ἴχνος ὑπολειφθῆναι. Εστιν ἐκλαβεῖν τοῦτο καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν κρίσιν· τότε γὰρ τῶν ἁμαρ τωλῶν ἐπιτιμωμένων, καὶ ὁ διάβολος, ὁ κυρίως ἀσε- βης, ἀφανίζεται. Α' πόλεις, τῆς ἐν αὐταῖς πάλαι που λιτευομένης ἀσεβείας καταλυθείσης, τὴν οἰκοδομίαν τῆς εὐσεβείας ἐδέξαντο.] Τοῦ ἐχθροῦ ἐξέλιπον αἱ ῥομφαῖαι εἰς τέλος. Ρομφαίας τοῦ διαβόλου τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησὶ, δι' ὧν ἦν ἰσχυρός. [Αἱ πόλεις αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις, α?, ὥσπερ πόλεις ἰσχυραί τετειχισμέναι, τοὺς ἁλόντας αὐτῶν ἀπάτῃ ἐν αὐταῖς συλλαβοῦσαι κατεῖχον. Καὶ πόλεις ποίας λέγει ἢ ταύτας περὶ ὧν ἀλλαχοῦ λέγεται· Ἔθηκας εἰς χῶμα πόλεις ὀχυράς, τοῦ πεσεῖν αὐτῶν τὰ θεμέλια; αἴ εἰσιν, ὡς δεδή- λωται, αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις.] Απώλετο τὸ μνη μόσυνον αὐτῶν μετ' ἤχου. [Ὥστε ἐξάκουστον γενέ- σθαι αὐτῶν τὴν ἀπώλειαν. Η τὴν πανολεθρίαν φησίν, ἢ τὸ διωλύγιον τῶν κακῶν, καὶ τὸ περιφανὲς τῆς ἀπωλείας.] Ἐξάκουστος γὰρ αὐτῶν γέγονεν ἡ ἀπώλεια. Καὶ ἐγένετο Κύριος καταφυγὴ τῷ πένητι. [Συν- εχῶς ἑαυτὸν καλεῖ πένητα καὶ πτωχόν, καίτοι γε ἐν βασιλείοις. Ηδει γὰρ τὰ ἀνθρώπινα πάντα σκιᾶς ἀδρανέστερα. Εὐκαιρίαν λέγει τὸν τῆς θλίψεως και ρόν· ἀεὶ μὲν γὰρ τῆς βοηθείας ἐπιδεόμεθα, καὶ ἐν εὐημερίαις· ἀλλὰ πλέον ἐν θλίψει τῆς συμμαχίας ἐπαισθανόμεθα.] Τῷ πτωχῷ, τῷ πνευματικῷ λαῷ φησι. Βοηθὸς ἐν εὐκαιρίαις ἐν θλίψεσιν. Ως· Εν καιρῷ δεκτῷ ἐπήκουσά σου. Ψάλατε τῷ Κυρίῳ τῷ κατοικοῦντι ἐν Σιών. Τῇ ἐπουρανίῳ, φησί, Ἱερουσαλήμ. Αναγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὰ ἐπιτηδεύματα αὐτοῦ. Ταῦτα ὡς πρὸς τοὺς ἀποστόλους καὶ τοὺς τῶν Εὐαγγελίων κηρυκάς φησιν. Τίνα δὲ τὰ ἐπιτηδεύματα διὰ τῶν ἑξῆς σημαίνει. *Οτι ὁ ἐκζητῶν τὰ αἵματα αὐτῶν ἐμνήσθη. Τὰ αἵματα, φησί, τὰ ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκκεχυμένα ἐκζητήσει ἐπὶ τὸ ἐκδικίας ἀξιῶσαι. [ Οὐκ ἐπελάθετο τῆς δεήσεως τῶν πενήτων. Πένητας πάλιν τοὺς δι' αὐτὸν πτωχεύοντάς φησιν, οἳ καὶ διὰ παντὸς τὰς πρὸς αὐτὸν ἱκεσίας ποιοῦντες, ἐκδίκησιν τῶν κατ' αὐτῶν γενομένων ἀδικῶν παρὰ τῶν δαιμόνων αἰτοῦντες.] Ο ὑψῶν με ἐκ τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου. Δια τοῦτο ἐγείρεις ἐκ γῆς ταπεινώσεως, ἵνα τῇ ἐπουρα νίῳ συγχορεύσω Σιών. [ Ἐν πύλαις τῆς θυγατρὸς Σιών. Ἐν τῇ ἐπου ρανίῳ Ἱερουσαλήμ. Το, επαγγείλω, ἀντὶ τοῦ, χρο- νίως άσομαι.] Γινώσκεται Κύριος κρίματα ποιῶν. Κρίμα γὰρ ἀληθῶς δίκαιον τὸ τοὺς κατασκευάσαντας ἀνθρώπω EXPOSITIO IN PSALMUM IX. A los gentilibus, periisse impium, exstincto prorsus Isa. xxv, 2. 61. Isa. xLrs, 2. B atque deleto altarium ejus nidore. Pos:quam enin gentes increpatæ, et ad Dominum conversæ sunt, qui in ipsis utpote inobsequentiæ filiis vim suam exercebat, diabolus scilicet, una cum idolorum templis periit, quæ ceu civitates quædam, conti- nebant eos qui impietatem sectabantur. Atque ita deleta sunt, ut ne vestigium quidem eorum reman- serit. Potest illud de postremo quoque judicio ex- plicari ; tunc enim increpatis peccatoribus, diabo- lus, qui proprie impius audit, funditus peribit. Ci- vitates porro, exstincta, quæ in ipsis ante domi nabatur, impietate, ædificium pietatis susceperunt.] diaboli adversarias dicit potestates, quibus potens ille est. [Civitates sunt adversari potestates, quæ quasi civitates prævalidæ nuris instructa, errore deceptos complectebantur. Et cujusmodi quæso civitates ait, nisi eas de quibus alibi dicitur **, Redegisti in pulverem civitates potentes, ita ut ca- dant ipsarum fundamenta ? quæ uti declaratum est, sunt adversariæ potestates.] Periit memoria eorum cum sonitu. [Ita ut corum pernicies ubique pervul- getur. Aut exitium supremum dicit, sive malorum vehementiam, et perniciei conspicuitatem.] Ejus namque pernicies ultro citroque audita fuit. [Sese frequenter pauperem ac mendicum vocat, etiamsi in regia versaretur. Noverat enim humana omnia vel umbris imbecilliora esse. Opportunita- tem vocat tempus tribulationis: semper euim au- xilio egemus, etiam in prosperitate: verum in ærunnis, auxiliorum usum magis experimur. Mendico, scilicet spirituali populo ait. Adjutor in opportunitaribus in tribulationibus. Ut illud : In tempore acceplo exaudivi te 82+ lesti, inquit, Jerusalem. Annuntiate inter genies studia ejus. Hæc quasi ad apostolos et Evangelio- rum præcones loquitur. Quæ porro sint ejusmodi studia in sequentibus indicat. tus est. Sanguinem, ait, pro illo effusum requiret, D ut vindictam postulet. [Non est oblitus clamorem pauperum. Pauperes rursum vocat eos qui propter ipsum mendicant, qui assidue ipsum supplices rogant, postulantque ultionem injuriarum sibi ab dæmonibus illata- rum.] me ex terra humiliationis, ut choreas agam in coelesti Sion. [ In portis filiæ Sion. In coelesti Jerusalem. Illud porro, annuntiem, intelligas, assidue ca- nam.J dicium namque plane justum est, ut ii qui mortem 7. Inimici defecerunt frameæ in finem. Frameas 10. Et factus est Dominus refugium. pauperi. 12. Psallite Domino qui habitat in Sion. In cœ- 13. Quoniam requirens sanguinem eorum recorda- 15. Qui exaltas me de portis mortis. Ideo excitas 17. Cognoscitur Dominus judicia faciens, etc. Ju-
PG 27:88Καὶ τίς ὁ νομοθέτης ἢ ὁ τὸν τῆς Καινῆς Διαθήκης νόμον ἡμῖν εἰσηγησάμενος; Γνώτωσαν ἔθνη, ὅτι ἄνθρωποί εἰσι. Τῇ ὑπερβολῇ τῆς τῶν δαιμονίων ἀπάτης εἰς κτηνῶν ἦσαν μετενεχθέντες τρόπον· ὡς λέγεσθαι περὶ αὐτῶν· Παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς.
Psalm 10ΨΑΛΜΟΣ Ι
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ Ι. Ἵνα τί, Κύριε ἀφέστηκας μακρόθεν; Ἐπιταχῦναι τὴν μακρὸν ὕστερον γενησομένην κλῆσιν τῶν ἐθνῶν εὔχεται. Τοῦτο δὲ αὐτὸ πεποίηκεν ἡ τοῦ διαβόλου ὑπεροψία. Ἐν τῷ ὑπερηφανεύεσθαι τὸν ἀσεβῆ ἐμπυρίζεται ὁ πτωχός. Ἡ ὑπεροψία, φησὶ, τοῦ πονηροῦ, πύρωσις τῷ πτωχῷ σου γίνεται λαῷ· Συλλαμβάνονται ἐν διαβουλίοις, οἷς διαλογίζονται. Ἀντὶ τοῦ, συλληφθήσονται. Σὺ γὰρ εἶ, φησὶν, ὁ δρασσόμενος τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτῶν. Ὅτι ἐπαινεῖται ὁ ἁμαρτωλὸς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῆς ψυχῆς αὐτοῦ. Τοσαύτη, φησὶ, γέγονεν ἡ ἀνεξικακία, ὡς καὶ, διὰ τὸ ἀτιμωρήτους μένειν τοὺς ἀσεβεῖς, λοιπὸν καὶ παρά τισι τῶν ἀνοητοτέρων ἀπόδεκτον αὐτοῖς εἶναι τὸν βίον. Παρώξυνε τὸν Κύριον ὁ ἁμαρτωλός. Παρώξυνε μὲν χλευάζων τοὺς περὶ προνοίας καὶ τῆς κρίσεως αὐτοῦ λόγους. Πολλοὶ μὲν γὰρ ἀκούοντες τοιοῦτόν τι γελῶσιν εὐθέως·
τοῦτο δὲ συνάπτεται, τὸ Κατὰ τὸ πλῆθος τῆς ὀργῆς αὐτοῦ· ἵνα ᾖ τὸ ὅλον οὕτως· Παρώξυνε τὸν Κύριον, φησὶν, ὁ ἁμαρτωλὸς, πλῆθος ὀργῆς ἑαυτῷ θησαυρίζων. Τὸ γὰρ, αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ παροξύναντος ληπτέον. Εἶτα τὸ ἐπιφερόμενον τοῦτο, οὐκ ἐκζητήσει, καθ’ ὑποστιγμὴν ἀναγνωστέον· ἵνα ᾖ τὸ νοούμενον οὕτως· Ἆρ’ οὖν ὁ μὲν παροξύνει τὸν Θεὸν, καίτοι πλῆθος αὐτῷ ἐκκαίων ὀργῆς, ὁ δὲ οὐκ ἐκζητήσει; Καθ’ ὑποστιγμὴν ἡ ἀνάγνωσις, ἵνα ᾖ· Οὐκ ἐκζητήσει, φησὶν, ὁ Θεὸς, καὶ ἀποδώσει αὐτῷ κατὰ τὴν ὀργὴν, ἣν ἑαυτῷ ἐθησαύρισεν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ; Οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς ἐνώπιον αὐτοῦ. Ἀρχὴ πάσης πονηρᾶς πράξεως τὸ μὴ λογίζεσθαι κριτὴν τὸν Θεόν· Ἀνταναίρεται τὰ κρίματά σου ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Ὁ γὰρ μὴ ἐπιστάμενος, ὅτι ἔστι Θεὸς, οὐδὲ ὅτι κριτής ἐστιν οἶδε. Πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ κατακυριεύσει. Ὅμοιον τὸ, Τὴν οἰκουμένην ὅλην καταλήψομαι τῇ χειρί μου ὡς νοσσιάν. Εἶπε γὰρ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐ μὴ σαλευθῶ. Ἀντὶ τοῦ· Οὐ μὴ σφάλω, οὐ μὴ περιτραπήσομαι εἰς γενεάν· οὐ γὰρ ἔσομαι ἐν κακώσει. [ Οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς ἐνώπιον αὐτοῦ. Ἐκβαλὼν τὸν θεῖον φόβον ἐκ τῆς ψυχῆς, διαπαντὸς ἐν κακίᾳ διατρίβει.
Ἀρχὴ πάσης πονηρᾶς πράξεως τὸ μὴ λογίζεσθαι κριτὴν τὸν Θεόν. Ἀνταναίρεται τὰ κρίματά σου ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Οὐ βούλεται εἰδέναι, ὅτι κριτὴς εἶ δίκαιος· ὁ γὰρ μὴ ἐπιστάμενος, ὅτι ἔστι Θεὸς, οὐδὲ ὅτι κριτής ἐστιν οἶδε. Πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ κατακυριεύσει. Τῶν πειρασμῶν οἱ μὲν προσάγονται τῇ ψυχῇ, οἱ δὲ τῷ σώματι, οἱ δὲ τοῖς πέριξ τοῦ σώματος. Καὶ οἱ μὲν ψυχῇ προσαγόμενοι λογισμοὶ ἀκάθαρτοι λέγονται, ἁμαρτίας γεννῶντες καὶ δόγματα ψευδῆ· οἱ δὲ τῷ σώματι προσφερόμενοι πληγῶν καὶ στρεβλώσεων καὶ διωγμῶν καὶ φυλακῶν καὶ θανάτων αἴτιοι γίνονται· οἱ δὲ τῶν περὶ τοῦ σώματος πειρασμοὶ περιέχουσι ζημίας χρημάτων καὶ κτημάτων καὶ ἀποβολὰς τέκνων καὶ γυναικῶν ἀφαιρέσεις. Δῆλον οὖν ἐστιν ἐκ τούτων, ὅτι πάντως διά τινος τῶν κατειλεγμένων πειρασμῶν ἐκυρίευσε παντὸς δικαίου ὁ Σατανᾶς· μόνος γὰρ Χριστὸς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησε, καὶ οὐχ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. ] Οὗ ἀρᾶς τὸ στόμα αὐτοῦ γέμει. Παράμονον, φησὶν, ἕξειν τὴν εὐημερίαν λελόγισται. Διὸ καὶ πικρίας καὶ δόλου τὸ στόμα πεπλήρωται· καὶ μὴν ἐνεδρεύει πτωχοὺς πρὸς τὸ ἀποκτεῖναι διὰ τῶν ἰδίων παγίδων.
PG 27:89Τὸ δὲ, μετὰ πλουσίων, τί ἂν ἕτερον νοηθείη ἢ τῶν πλουτούντων ἐν κακοῖς; Οὗτοι γὰρ τῷ διαβόλῳ κατὰ τῶν πτωχῶν τῷ πατρὶ αὐτῶν συμπράττουσιν Ἐγκάθηται ἐν ἐνέδρᾳ μετὰ πλουσίων. Ἐν συλλόγοις δὲ καὶ ἐν συνεδρίοις καθήμενος, ἐνέδρας τινὰς καὶ μηχανὰς τοῖς ἀναιτίοις κατασκευάζει. Κύψει καὶ πεσεῖται. Ὅταν εἴπῃ [ αμβρ. αδδ. ὁ διάβολος]· Νενίκηκα, τότε πεσὼν αἰσχύνεται. Εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Ἐπιλέλησται ὁ Θεός. Λέγει ταῦτα ὁ διάβολος οὐχ οὕτως ἔχων, ἀλλ’ ἡμᾶς ἀπατῆσαι βουλόμενος, ἵνα σκελισθῶμεν, ἀμελεῖν τὸν Θεὸν τῶν ἀνθρωπίνων νομίζοντες. Ἀνάστηθι, Κύριε ὁ Θεός μου. Εὔχεται τὴν ἀνοχὴν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν χρηστότητα κινῆσαι· μὴ ὑψουμένης γὰρ ἐπὶ τῇ μωρίᾳ τῶν ἀσεβῶν τῆς χειρὸς τοῦ Θεοῦ, προπετέστεροι γίνονται. [ Ὑψωθήτω ἡ χείρ σου. Ἔπαρον τὴν χεῖρά σου, καὶ δίδαξον αὐτοὺς, ὡς τῶν ἀδικουμένων προνοῇ· καὶ ὡς ἐξ ὕπνου ἀναστὰς, ἀνωτέραν δεῖξον τῆς ἐκείνων γνώμης τὴν ἀπὸ σοῦ τιμωρίαν. Καὶ κόλασον μὲν ἐκείνους, φεῖσαι δὲ τὸν ἀδικούμενον, σφοδρότερον ἀχθεσθεὶς ταῖς ἐκείνων τόλμαις καὶ βλασφημίαις. Ἕνεκεν τίνος, φησὶ, παρώργισεν ὁ ἀσεβὴς τὸν Θεόν;] Εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἐκζητήσει.
EXPOSITIO IN PSALMUM X. ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐ μὴ σαλευθῶ. Αντὶ τοῦ · Οὐ μὴ σφάλω, οὐ μὴ περιτραπήσομαι εἰς γενεάν οὐ γὰρ ἔσομαι ἐν κακώσει. [Οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς ἐνώπιον αὐτοῦ. Ἐκθαλὼν τὸν θεῖον φόβον ἐκ τῆς ψυχῆς, διαπαντὸς ἐν κακίᾳ διατρίβει. Αρχὴ πάσης πονηρᾶς πράξεως τὸ μὴ λο ··ίζεσθαι κριτὴν τὸν Θεόν. ᾿Ανταναίρεται τὰ κρίματά σου ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Οὐ βούλεται εἰδέναι, ὅτι κριτὴς εἶ δίκαιος· ὁ γὰρ μὴ ἐπιστάμενος, ὅτι ἔστι Θεὸς, οὐδὲ ὅτι κριτής ἐστιν οἶδε. Πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ κατακυριεύσει. Τῶν πειρασμῶν οἱ μὲν προσάγονται τῇ ψυχῇ, οἱ δὲ τῷ σώματι, οἱ δὲ τοῖς πέριξ τοῦ σώματος. Καὶ οἱ μὲν ψυχῇ προσαγόμενοι λογισμοί ἀκάθαρτοι λέγονται, ἁμαρτίας γεννῶντες Β καὶ δόγματα ψευδῆ· οἱ δὲ τῷ σώματι προσφερόμε ναι πληγῶν καὶ στρεβλώσεων καὶ διωγμῶν καὶ φυ- λακῶν καὶ θανάτων αἴτιοι γίνονται· οἱ δὲ τῶν περὶ τοῦ σώματος πειρασμοί περιέχουσι ζημίας χρημά- των καὶ κτημάτων καὶ ἀποβολὰς τέκνων καὶ γυναικῶν ἀφαιρέσεις. Δήλον οὖν ἐστιν ἐκ τούτων, ὅτι πάντως διά τινος τῶν κατειλεγμένων πειρασμῶν ἐκυρίευσε παντὸς δικαίου ὁ Σατανᾶς· μόνος γὰρ Χριστὸς ἁμαρ τίαν οὐκ ἐποίησε, καὶ οὐχ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ.] Οὗ ἀρᾶς τὸ στόμα αὐτοῦ γέμει. Παράμονον, φη- σὶν, ἕξειν τὴν εὐημερίαν λελόγισται. Διὸ καὶ πικρίας καὶ δέλου τὸ στόμα πεπλήρωται· καὶ μὴν ἐνεδρεύει πτωχοὺς πρὸς τὸ ἀποκτεῖναι διὰ τῶν ἰδίων παγίδων. Τὸ δὲ, μετὰ πλουσίων, τί ἂν ἕτερον νοηθείη ἢ τῶν πλουτούντων ἐν κακοῖς ; Οὗτοι γὰρ τῷ διαβόλῳ κατὰ τῶν πτωχῶν τῷ πατρὶ αὐτῶν συμπράττουσιν Εγκάθηται ἐν ἐνέδρᾳ μετὰ πλουσίων. Έν συλλόγοι; δὲ καὶ ἐν συνεδρίοις καθήμενος, ενέδρας τινὰς καὶ μηχανὰς τοῖς ἀναιτίοις κατασκευάζει. Κύψει καὶ πεσεῖται. Οταν εἴπῃ δ διάβολος ]· Νενίκηκα, τότε πεσών αἰσχύνεται. Εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Επιλέλησται ὁ Θεός. Λέγει ταῦτα ὁ διάβολος οὐχ οὕτως ἔχων, ἀλλ᾽ ἡμᾶς ἀπατῆσαι βουλόμενος, ἵνα σκελισθῶμεν, ἀμε λεῖν τὸν Θεὸν τῶν ἀνθρωπίνων νομίζοντες. ᾿Ανάστηθι, Κύριε ὁ Θεός μου. Εὔχεται τὴν ἀν οχὴν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν χρηστότητα κινῆσαι· μὴ ὑψου μένης γὰρ ἐπὶ τῇ μωρίᾳ τῶν ἀσεβῶν τῆς χειρὸς τοῦ Θεοῦ, προπετέστεροι γίνονται. [ Υψωθήτω η χείρ σου. Ἔπαρον τὴν χεῖρά σου, καὶ δίδαξον αὐτούς, ὡς τῶν ἀδικουμένων προνοῇ· καὶ ὡς ἐξ ὕπνου ἀναστὰς, ἀνωτέραν δεῖξον τῆς ἐκείνων γνώμης τὴν ἀπὸ σοῦ τιμωρίαν. Καὶ κόλασον μὲν ἐκείνους, φεῖσαι δὲ τὴν ἀδικούμενον, σφοδρότερον ἀχθεσθεὶς ταῖς ἐκείνων τόλμαις καὶ βλασφημίαις. Ενεκεν τίνος, φησί, παρώργισεν ὁ ἀσεβὴς τὸν Θεόν ; ] Εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἐκζητήσει. Τοῦτο αἴτιον καὶ τοῦ ἐπαρθῆναι καὶ τοῦ πεσεῖν αὐτόν. A ld est : Non inducar in errorem, non evertar in generationem, non in malis ero. Adjicit Dan. Barb. Nam quicunque vitii particeps est, nihil grave se subiturum putat. [Ambr. add. C D Petr. 11, 22. [Non est Deus in conspectu ejus. Expulso ex ani- ma sua Dei timore, semper in malitia perseverat. Principium omnis maiæ actionis est, non cogitare judicem Deum. Auferuntur judicia tua a facie ejus. Nosse non vult te judicem esse justum : qui enim non novit esse Deum, neque judicem esse novit. Omnium inimicorum suorum dominabitur. Tentatio- nes aliæ animo, corpori aliæ objiciuntur; aliæ iis quæ circum corpus versantur. Quæ animo offerun- tur, cogitationes impuræ nuncupantur, quæ pec- cala et dogmata falsa generant; quæ corpori ad- moventur, sunt causa plagarum, cruciatuum, persecutionum, carcerum, mortis; que circa cor- pus versantur tentationes, sunt pecuniarum et possessionum mulete, Gliorum et uxorum jactura. Palam itaque est ex supradictis Satanam aliquo ex memoratis tentationum generibus, in justos omnes dominatum habuisse : solus quippe Christus pec- catum non fecit, neque dolus inventus est in ore ejus 86.] ten, inquit, se felicitatem habiturum putat, quam- obrem et amaritudine et dolo os ejus plenum est, atque insidias parat pauperibus, ut laqueis suis interficiat eos. Illud porro, cum diritibus, quid aliud sibi voluerit, quam, cum iis qui divites in malis sunt? Illi namque cum diabolo patre suo contra pauperes una machinas parant. et cœtibus sedens, insidias et machinas insontibus paral. tunc lapsus erubescit. dicit diabolus, non quod ita se res habeat, sed quo nos decipiat, atque ut supplantemur, rati Deum humana negligere. Dei in puniendo mora et clementia moveatur: nam cum Dei manus contra impiorum stultitiam non attollitur, tunc petulantiores evadunt. [Exaltetur manus tua. Erige manum tuam ut doceas illos, te eorum qui injuriis afficiuntur cu- ram gerere et quasi ex somno surgens, ostende ultionem tuam eorum consiliis superiorem esse. Atque illos quidem corrigas, sed injuria affecti misericordiam capias, vehementer commotus et concitatus eorum facinoribus ac blasphemis dictis. Propter quid, inquit, irritavit impius Deum?] id in causa est, quod ille exaltetur et labatur. 7. Cujus maledictione os plenum est. Permanen- 8. Sedet in insidiis cum divitibus. In conventibus 10. Inclinabit se et cadet. Postquam dixit: Vici, 11. Dixit enim in corde suo : Oblitus est Deus. fac 12. Exsurge, Domine Deus meus. Precatur ut 13. Dixit enim in corde suo: Non requiret. Atque
Τοῦτο αἴτιον καὶ τοῦ ἐπαρθῆναι καὶ τοῦ πεσεῖν αὐτόν. Βλέπεις, ὅτι σὺ πόνον καὶ θυμὸν κατανοεῖς. Σὺ, φησὶν, ὦ Κύριε, πάντα γινώσκεις, καὶ οὐδέν σε τῶν πραττομένων λανθάνει, οὐδὲ τῶν ἐν διανοίᾳ καὶ λογισμοῖς ἀνιόντων. Ἀλλὰ καὶ τοὺς πόνους αὐτῶν καὶ τοὺς θυμοὺς τῶν ἐπηρεαζόντων καὶ τοὺς παροργισμοὺς τῶν ἀνθρώπων οἶδας ἀκριβῶς. Ἐπειδὴ πάντων τοὺς λογισμοὺς κατανοεῖς, καὶ σὺ ὁ ἐτάζων καρδίας καὶ νεφρούς. Καὶ ταῦτα πάντα ἐφορῶν μακροθυμεῖς, εἰδὼς, ὅτι ὑπὸ τὰς σὰς χεῖρας οἱ πάντες τυγχάνουσι, καὶ οὐκ ἔστι που οὐδενὶ ἐκτὸς διαδράναι. Σοὶ ἐγκαταλέλειπται ὁ πτωχὸς, ὀρφανῷ σὺ ἦσθα βοηθός. Τουτέστι τὴν παρὰ σοῦ μένει βοήθειαν. Σύντριψον τὸν βραχίονα τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ πονηροῦ. Ἀντὶ τοῦ, τὴν δυναστείαν τοῦ ἐχθροῦ. Ζητηθήσεται ἡ ἁμαρτία αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ. Δι’ αὐτὴν μὲν τὴν ἁμαρτίαν. Τὸ δὲ ὅλον οὕτως· Ἐὰν, φησὶν, ἐκζητήσῃς τὴν ἁμαρτίαν τοῦ πονηροῦ, οὐ μὴ εὑρεθῇ· τουτέστιν, ἀπολεῖται ὁ πονηρὸς δι’ αὐτήν. [Εὑρίσκονται οἱ σωζόμενοι παρὰ τοῦ Θεοῦ, ὡς τό· Εὗρον Δαυὶ̈δ τὸν δοῦλόν μου, καὶ, Εὑρέθη ἡ ἀπολλυμένη δραχμή· καὶ ἐπεὶ μὴ εὑρέθη, ἀπώλετο ἄν. Οἱ ἀπολλύμενοι οὐχ εὑρίσκονται εἰς τὸν αἰῶνα·
EXPOSITIO IN PSALMUM X. ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐ μὴ σαλευθῶ. Αντὶ τοῦ · Οὐ μὴ σφάλω, οὐ μὴ περιτραπήσομαι εἰς γενεάν οὐ γὰρ ἔσομαι ἐν κακώσει. [Οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς ἐνώπιον αὐτοῦ. Ἐκθαλὼν τὸν θεῖον φόβον ἐκ τῆς ψυχῆς, διαπαντὸς ἐν κακίᾳ διατρίβει. Αρχὴ πάσης πονηρᾶς πράξεως τὸ μὴ λο ··ίζεσθαι κριτὴν τὸν Θεόν. ᾿Ανταναίρεται τὰ κρίματά σου ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Οὐ βούλεται εἰδέναι, ὅτι κριτὴς εἶ δίκαιος· ὁ γὰρ μὴ ἐπιστάμενος, ὅτι ἔστι Θεὸς, οὐδὲ ὅτι κριτής ἐστιν οἶδε. Πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ κατακυριεύσει. Τῶν πειρασμῶν οἱ μὲν προσάγονται τῇ ψυχῇ, οἱ δὲ τῷ σώματι, οἱ δὲ τοῖς πέριξ τοῦ σώματος. Καὶ οἱ μὲν ψυχῇ προσαγόμενοι λογισμοί ἀκάθαρτοι λέγονται, ἁμαρτίας γεννῶντες Β καὶ δόγματα ψευδῆ· οἱ δὲ τῷ σώματι προσφερόμε ναι πληγῶν καὶ στρεβλώσεων καὶ διωγμῶν καὶ φυ- λακῶν καὶ θανάτων αἴτιοι γίνονται· οἱ δὲ τῶν περὶ τοῦ σώματος πειρασμοί περιέχουσι ζημίας χρημά- των καὶ κτημάτων καὶ ἀποβολὰς τέκνων καὶ γυναικῶν ἀφαιρέσεις. Δήλον οὖν ἐστιν ἐκ τούτων, ὅτι πάντως διά τινος τῶν κατειλεγμένων πειρασμῶν ἐκυρίευσε παντὸς δικαίου ὁ Σατανᾶς· μόνος γὰρ Χριστὸς ἁμαρ τίαν οὐκ ἐποίησε, καὶ οὐχ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ.] Οὗ ἀρᾶς τὸ στόμα αὐτοῦ γέμει. Παράμονον, φη- σὶν, ἕξειν τὴν εὐημερίαν λελόγισται. Διὸ καὶ πικρίας καὶ δέλου τὸ στόμα πεπλήρωται· καὶ μὴν ἐνεδρεύει πτωχοὺς πρὸς τὸ ἀποκτεῖναι διὰ τῶν ἰδίων παγίδων. Τὸ δὲ, μετὰ πλουσίων, τί ἂν ἕτερον νοηθείη ἢ τῶν πλουτούντων ἐν κακοῖς ; Οὗτοι γὰρ τῷ διαβόλῳ κατὰ τῶν πτωχῶν τῷ πατρὶ αὐτῶν συμπράττουσιν Εγκάθηται ἐν ἐνέδρᾳ μετὰ πλουσίων. Έν συλλόγοι; δὲ καὶ ἐν συνεδρίοις καθήμενος, ενέδρας τινὰς καὶ μηχανὰς τοῖς ἀναιτίοις κατασκευάζει. Κύψει καὶ πεσεῖται. Οταν εἴπῃ δ διάβολος ]· Νενίκηκα, τότε πεσών αἰσχύνεται. Εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Επιλέλησται ὁ Θεός. Λέγει ταῦτα ὁ διάβολος οὐχ οὕτως ἔχων, ἀλλ᾽ ἡμᾶς ἀπατῆσαι βουλόμενος, ἵνα σκελισθῶμεν, ἀμε λεῖν τὸν Θεὸν τῶν ἀνθρωπίνων νομίζοντες. ᾿Ανάστηθι, Κύριε ὁ Θεός μου. Εὔχεται τὴν ἀν οχὴν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν χρηστότητα κινῆσαι· μὴ ὑψου μένης γὰρ ἐπὶ τῇ μωρίᾳ τῶν ἀσεβῶν τῆς χειρὸς τοῦ Θεοῦ, προπετέστεροι γίνονται. [ Υψωθήτω η χείρ σου. Ἔπαρον τὴν χεῖρά σου, καὶ δίδαξον αὐτούς, ὡς τῶν ἀδικουμένων προνοῇ· καὶ ὡς ἐξ ὕπνου ἀναστὰς, ἀνωτέραν δεῖξον τῆς ἐκείνων γνώμης τὴν ἀπὸ σοῦ τιμωρίαν. Καὶ κόλασον μὲν ἐκείνους, φεῖσαι δὲ τὴν ἀδικούμενον, σφοδρότερον ἀχθεσθεὶς ταῖς ἐκείνων τόλμαις καὶ βλασφημίαις. Ενεκεν τίνος, φησί, παρώργισεν ὁ ἀσεβὴς τὸν Θεόν ; ] Εἶπε γὰρ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἐκζητήσει. Τοῦτο αἴτιον καὶ τοῦ ἐπαρθῆναι καὶ τοῦ πεσεῖν αὐτόν. A ld est : Non inducar in errorem, non evertar in generationem, non in malis ero. Adjicit Dan. Barb. Nam quicunque vitii particeps est, nihil grave se subiturum putat. [Ambr. add. C D Petr. 11, 22. [Non est Deus in conspectu ejus. Expulso ex ani- ma sua Dei timore, semper in malitia perseverat. Principium omnis maiæ actionis est, non cogitare judicem Deum. Auferuntur judicia tua a facie ejus. Nosse non vult te judicem esse justum : qui enim non novit esse Deum, neque judicem esse novit. Omnium inimicorum suorum dominabitur. Tentatio- nes aliæ animo, corpori aliæ objiciuntur; aliæ iis quæ circum corpus versantur. Quæ animo offerun- tur, cogitationes impuræ nuncupantur, quæ pec- cala et dogmata falsa generant; quæ corpori ad- moventur, sunt causa plagarum, cruciatuum, persecutionum, carcerum, mortis; que circa cor- pus versantur tentationes, sunt pecuniarum et possessionum mulete, Gliorum et uxorum jactura. Palam itaque est ex supradictis Satanam aliquo ex memoratis tentationum generibus, in justos omnes dominatum habuisse : solus quippe Christus pec- catum non fecit, neque dolus inventus est in ore ejus 86.] ten, inquit, se felicitatem habiturum putat, quam- obrem et amaritudine et dolo os ejus plenum est, atque insidias parat pauperibus, ut laqueis suis interficiat eos. Illud porro, cum diritibus, quid aliud sibi voluerit, quam, cum iis qui divites in malis sunt? Illi namque cum diabolo patre suo contra pauperes una machinas parant. et cœtibus sedens, insidias et machinas insontibus paral. tunc lapsus erubescit. dicit diabolus, non quod ita se res habeat, sed quo nos decipiat, atque ut supplantemur, rati Deum humana negligere. Dei in puniendo mora et clementia moveatur: nam cum Dei manus contra impiorum stultitiam non attollitur, tunc petulantiores evadunt. [Exaltetur manus tua. Erige manum tuam ut doceas illos, te eorum qui injuriis afficiuntur cu- ram gerere et quasi ex somno surgens, ostende ultionem tuam eorum consiliis superiorem esse. Atque illos quidem corrigas, sed injuria affecti misericordiam capias, vehementer commotus et concitatus eorum facinoribus ac blasphemis dictis. Propter quid, inquit, irritavit impius Deum?] id in causa est, quod ille exaltetur et labatur. 7. Cujus maledictione os plenum est. Permanen- 8. Sedet in insidiis cum divitibus. In conventibus 10. Inclinabit se et cadet. Postquam dixit: Vici, 11. Dixit enim in corde suo : Oblitus est Deus. fac 12. Exsurge, Domine Deus meus. Precatur ut 13. Dixit enim in corde suo: Non requiret. Atque
PG 27:92μένει γὰρ ὁ δικαστὴς, καὶ βασιλεύει διαπαντὸς ἐν τῷ μέλλοντι καὶ νέῳ αἰῶνι.] Κύριος βασιλεύσει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐν τῷ μέλλοντι καὶ νέῳ αἰῶνι. Ἀπολεῖσθε, ἔθνη, ἐκ τῆς γῆς αὐτοῦ. Ἐν γὰρ τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ βληθήσονται εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον. [Ἔθνη καλεῖ τοὺς ἀδίκους, ὡς μὴ κατὰ νόμον ζῶντας, ἀλλὰ καὶ ἐθνικὴν καὶ βαρβαρικὴν ὠμότητα. Τούτων αἰτεῖ ἐκκοπὴν, Ἀπολεῖσθε, λέγων, καὶ πανωλεθρίαν αὐτοῖς ἀπειλῶν· ὥστε καὶ τούτους ἀναπνεῦσαι, κἀκείνους σωφρονισθῆναι.] Τὴν ἐπιθυμίαν τῶν πενήτων εἰσήκουσας, Κύριε. Αὕτη γὰρ ἦν αὐτῶν ἡ ἐπιθυμία, καὶ οὗτος ὁ πόθος τὸ τῶν μελλόντων ἀξιωθῆναι ἀγαθῶν. Τὴν ἑτοιμασίαν τῆς καρδίας αὐτῶν προσέσχε τὸ οὖς σου. Εἰς τοῦτο γὰρ ἑτοιμαζόμενοι, πάντα ὑπομένειν τῇ καρδίᾳ εὐτρεπίζονται. [Ἑτοιμασία καρδίας ἡ οἷον ὑπόσχεσις τῶν τῆς ψυχῆς κινημάτων πρὸς συνακολούθησιν τοῦ Θεοῦ.] Κρῖναι ὀρφανῷ καὶ ταπεινῷ, ἵνα μὴ προσθῇ ἔτι. Ὅτε, φησὶ, τὴν ἐκδίκησιν τῶν πτωχῶν ποιήσει, τότε οὐκ ἔτι προσθήσει τοῦ μεγαλαυχεῖν ἄνθρωπος.
Ἐπὶ τῷ Κυρίῳ πέποιθα, πῶς ἐρεῖτε τῇ ψυχῇ Α μου ; Πῶς μοι ἐρεῖτε, φησί, φεύγειν ἐπὶ τὰ ὄρη δί την στρουθίου, καίτοι πεποιθότι ἐπὶ Θεῷ; Μετα- ναστεύου ἐπὶ τὰ ὄρη ὡς στρουθίον. Μετοίκει, μετα έρχου, φεύγε ἐπὶ τὰ ὄρη, τουτέστι τὰς ἀρετάς. “Οτι ἰδοὺ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐνέτειναν τόξον, ἡτοίμα σαν βέλη εἰς φαρέτραν. Τούτοις τοῖς λόγοις εἰς φυγὴν ἠρέθιζον φάσκοντες, εἰ μή φεύγῃ κατατο- ξεύειν αὐτὸν τοὺς ἁμαρτωλούς. Δηλοῖ οὖν τους πονηρούς λογισμούς βέλη εἶναι τοῦ πονηροῦ. Τοῦ κατατοξεῦσαι ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, ἀντὶ λεληθότως. Τοιαῦτα γὰρ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν τὰ τοξεύματα. Οτι & σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον. Κατ ἤνεγκε, φησίν, ὁ ἐχθρὸς τὸν ἄνθρωπον εἰς φθοράν, καίτοι ἐπὶ ἀφθαρσία κατηρτισμένον. Ὁ δὲ δίκαιος τί· ἐποίησεν; Εἰ καὶ οἱ ἐχθροὶ, φησί, τὰ τοιαῦτα ἔδρασαν, ἀλλ' ὁ Κύριος ὁ ναὸν ἔχων τὸν οὐρανὸν, ἐξέτασιν τῶν δικαίων καὶ τῶν ἀσεβῶν ποιούμενος, τοῖς μὲν ἀπονέμει τὰ ἀγαθὰ, τοὺς δὲ ταῖς αἰωνίαις παραπέμπει κολάσεσι. Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. ["Οτι & σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον. Αντί τοῦ, τὰ σὰ ἔργα καταλύειν σπεύδουσι δι᾿ ἐμοῦ· ἐν γὰρ ἔχρισας βασιλέα σπουδάζουσιν ἀκυρῶσαι κατὰ τῆς σῆς ὁπλιζόμενοι ψήφου. Καὶ ταῦτα ὁρῶσι τὰς κατὰ φύσιν ὀρθὰς ἐννοίας καθελόντες ἐξ ἑαυτῶν, ἃς δῆθεν κατηρτίσατο.] Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς τὸν πένητα ἀποβλέπου- σιν. Τὸ ἀλάθητον σημαίνει τοῦ Θεοῦ· ὀφθαλμοὺς δὲ τὴν εὐεργετικὴν ἐπισκοπήν. Τα βλέφαρα αὐτοῦ ἐξετάζει τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Βλέφαρα δὲ τὴν κριτικὴν αὐτοῦ πρόνοιαν καὶ τῶν πραγμάτων Εξεταστικήν. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς ὀγδόης, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΑ'. Υπόθεσις. Εἴρηται περὶ τῆς ὀγδόης ἐν τῷ ἔκτῳ ψαλμῷ. Εὔχεται δὲ ῥυσθῆναι τῆς γενεᾶς τῆς πονηρᾶς. Αὐτὴ δὲ ἂν εἴη γενεὰ ἡ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χρισ στοῦ· περὶ ἧς αὐτὸς ἔλεγεν "Ανδρες Νινευίται ἀναστήσονται, καὶ κατακρινοῦσι τὴν γενεὰν ταύτην. Σωσόν με, Κύριε, ὅτι εκλέλοιπεν ὅσιος, ὅτι ἐλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀν. θρώπων. Τὰς κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν συνάγων επι- βουλάς. Αφέντες γὰρ τὴν ἀλήθειαν οἱ Ἰουδαῖοι ψεῦ δος κατὰ τοῦ Χριστοῦ ἐπετέλεσαν. Χείλη δόλια ἐν καρδίᾳ. "Οτι, διδάσκαλον αὐτὸν ἀποκαλοῦντες καὶ ἀγαθὸν, ἕτερα ἐβουλεύοντο περὶ αὐτοῦ. Εξολοθρεύσει Κύριος πάντα τὰ χείλη τὰ δό λια, γλώσσαν μεγαλορρήμονα. Πῶς γὰρ οὐ μεγα λοῤῥήμων ἡ γλῶσσα ἐκείνη ἡ τολμήσασα τῷ Σωτῆρι λέγειν· Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; καὶ τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ; Τοὺς εἰπόντας· Τὴν γλῶσσαν ἡμῶν μεγαλυνού * EXPOSITIO IN PSALMUM XI. meæ ? Cur mihi suadetis, inquit, ut fugiam in mon tes sicut passer, etiamsi in Deo confidam ? Trans- migra in montes sicut passer. Transfer te, trausi, fuge in montes, il est virtutes. ' paraverunt sagittas in pharetra. His verbis ad fugam eum concitabant dicentes, si non fugeret, sagittis confossum iri a peccatoribus. Declarat itaque malas cogitationes esse maligni tela. Ut sagittent in ob- scuro rectos corde. Quasi dicat, lalenter. Hujusmodi namque sunt spiritualium inimicorum tela. lit, inquit, inimicus hominem in corruptionem, B licet in incorruptionem conditus esset. Justus autem quid fecit ? Etiamsi, inquit, inimici talia fecerint ; at Dominus, qui templum habet coelum, facto jus- torum et impiorum examine, aliis quidem impertit bona, alios in æterna supplicia dejicit. Dominus in templo sancto suo. C D Matth. sit, 41. Marc. x, 28. [Quoniam quæ perfecisti destruxerunt. Quasi di- cat, opera tua evertere satagunt propter me, nam quem unxisti regem, contra calculum tuum armati, student abrogare. Et hoc agunt postquam rectas probasque cogitationes, quæ secundum naturam sunt, eliminarunt, quas scilicet Dominus perfece- rat.] Dei cognitionem cui nihil latere potest. Oculos au- tem dicit ejus beneficam inspectionem. Palpebræ ejus interrogant filios hominum. Palpebras dicit ejus judicialem rerumque exploratricem providen- tiam. David. XI. Argumentum. De octava dictum fuit in sexto psalmo. Rogat porro liberari a generatione mala. Hæc autem genera- tio illa sane fuerit, quæ tempore erat Salvatoris nostri Jesu Christi : de qua ipse dixit ® : Viri Ni- nivitæ surgent, et condemnabunt generationem istam. quoniam diminuta sunt veritates a fliis hominum. Insidias in Christum paratas in unum complectitur. Dimissa namque veritate, Judæi mendacium contra Christum commenti sunt. magistrum ac bonum appellarem, longe diversa in eum consilia inibant. guam magniloquam. Quomodo non nagniloqua lin- gua illa, quæ ausa est Salvatori dicere : In qua po- testate hac facis, et quis tibi dedit hanc potesia- tem ? 2. In Domino confido, quomodo dicitis anima 3. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum 4. Quoniam quæ perfecisti destruxerunt. Compu- 5. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Significat 1. In finem, pro octava, PSALMUS 2. Salvum me fac, Deus, quoniam defecit sanctus, 5. Labia dolosa in corde. Quoniam, cum eum 4. Disperdet Dominus universa labia dolosa, lin- 5. Qui dixerunt : Linguam nostram magnificabi-
To the End: A Psalm of DavidΕἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. Ι. Ὑπόθεσις. Καὶ τοῦτον μετὰ τὸ περιγενέσθαι τῶν ἐχθρῶν ᾄδει τὸν ψαλμόν. Ἔστι δὲ φρονήματος ἁγιοπρεποῦς παραστατικόν.
Ἐπὶ τῷ Κυρίῳ πέποιθα, πῶς ἐρεῖτε τῇ ψυχῇ Α μου ; Πῶς μοι ἐρεῖτε, φησί, φεύγειν ἐπὶ τὰ ὄρη δί την στρουθίου, καίτοι πεποιθότι ἐπὶ Θεῷ; Μετα- ναστεύου ἐπὶ τὰ ὄρη ὡς στρουθίον. Μετοίκει, μετα έρχου, φεύγε ἐπὶ τὰ ὄρη, τουτέστι τὰς ἀρετάς. “Οτι ἰδοὺ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐνέτειναν τόξον, ἡτοίμα σαν βέλη εἰς φαρέτραν. Τούτοις τοῖς λόγοις εἰς φυγὴν ἠρέθιζον φάσκοντες, εἰ μή φεύγῃ κατατο- ξεύειν αὐτὸν τοὺς ἁμαρτωλούς. Δηλοῖ οὖν τους πονηρούς λογισμούς βέλη εἶναι τοῦ πονηροῦ. Τοῦ κατατοξεῦσαι ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, ἀντὶ λεληθότως. Τοιαῦτα γὰρ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν τὰ τοξεύματα. Οτι & σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον. Κατ ἤνεγκε, φησίν, ὁ ἐχθρὸς τὸν ἄνθρωπον εἰς φθοράν, καίτοι ἐπὶ ἀφθαρσία κατηρτισμένον. Ὁ δὲ δίκαιος τί· ἐποίησεν; Εἰ καὶ οἱ ἐχθροὶ, φησί, τὰ τοιαῦτα ἔδρασαν, ἀλλ' ὁ Κύριος ὁ ναὸν ἔχων τὸν οὐρανὸν, ἐξέτασιν τῶν δικαίων καὶ τῶν ἀσεβῶν ποιούμενος, τοῖς μὲν ἀπονέμει τὰ ἀγαθὰ, τοὺς δὲ ταῖς αἰωνίαις παραπέμπει κολάσεσι. Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. ["Οτι & σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον. Αντί τοῦ, τὰ σὰ ἔργα καταλύειν σπεύδουσι δι᾿ ἐμοῦ· ἐν γὰρ ἔχρισας βασιλέα σπουδάζουσιν ἀκυρῶσαι κατὰ τῆς σῆς ὁπλιζόμενοι ψήφου. Καὶ ταῦτα ὁρῶσι τὰς κατὰ φύσιν ὀρθὰς ἐννοίας καθελόντες ἐξ ἑαυτῶν, ἃς δῆθεν κατηρτίσατο.] Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς τὸν πένητα ἀποβλέπου- σιν. Τὸ ἀλάθητον σημαίνει τοῦ Θεοῦ· ὀφθαλμοὺς δὲ τὴν εὐεργετικὴν ἐπισκοπήν. Τα βλέφαρα αὐτοῦ ἐξετάζει τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Βλέφαρα δὲ τὴν κριτικὴν αὐτοῦ πρόνοιαν καὶ τῶν πραγμάτων Εξεταστικήν. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς ὀγδόης, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΑ'. Υπόθεσις. Εἴρηται περὶ τῆς ὀγδόης ἐν τῷ ἔκτῳ ψαλμῷ. Εὔχεται δὲ ῥυσθῆναι τῆς γενεᾶς τῆς πονηρᾶς. Αὐτὴ δὲ ἂν εἴη γενεὰ ἡ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χρισ στοῦ· περὶ ἧς αὐτὸς ἔλεγεν "Ανδρες Νινευίται ἀναστήσονται, καὶ κατακρινοῦσι τὴν γενεὰν ταύτην. Σωσόν με, Κύριε, ὅτι εκλέλοιπεν ὅσιος, ὅτι ἐλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀν. θρώπων. Τὰς κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν συνάγων επι- βουλάς. Αφέντες γὰρ τὴν ἀλήθειαν οἱ Ἰουδαῖοι ψεῦ δος κατὰ τοῦ Χριστοῦ ἐπετέλεσαν. Χείλη δόλια ἐν καρδίᾳ. "Οτι, διδάσκαλον αὐτὸν ἀποκαλοῦντες καὶ ἀγαθὸν, ἕτερα ἐβουλεύοντο περὶ αὐτοῦ. Εξολοθρεύσει Κύριος πάντα τὰ χείλη τὰ δό λια, γλώσσαν μεγαλορρήμονα. Πῶς γὰρ οὐ μεγα λοῤῥήμων ἡ γλῶσσα ἐκείνη ἡ τολμήσασα τῷ Σωτῆρι λέγειν· Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; καὶ τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ; Τοὺς εἰπόντας· Τὴν γλῶσσαν ἡμῶν μεγαλυνού * EXPOSITIO IN PSALMUM XI. meæ ? Cur mihi suadetis, inquit, ut fugiam in mon tes sicut passer, etiamsi in Deo confidam ? Trans- migra in montes sicut passer. Transfer te, trausi, fuge in montes, il est virtutes. ' paraverunt sagittas in pharetra. His verbis ad fugam eum concitabant dicentes, si non fugeret, sagittis confossum iri a peccatoribus. Declarat itaque malas cogitationes esse maligni tela. Ut sagittent in ob- scuro rectos corde. Quasi dicat, lalenter. Hujusmodi namque sunt spiritualium inimicorum tela. lit, inquit, inimicus hominem in corruptionem, B licet in incorruptionem conditus esset. Justus autem quid fecit ? Etiamsi, inquit, inimici talia fecerint ; at Dominus, qui templum habet coelum, facto jus- torum et impiorum examine, aliis quidem impertit bona, alios in æterna supplicia dejicit. Dominus in templo sancto suo. C D Matth. sit, 41. Marc. x, 28. [Quoniam quæ perfecisti destruxerunt. Quasi di- cat, opera tua evertere satagunt propter me, nam quem unxisti regem, contra calculum tuum armati, student abrogare. Et hoc agunt postquam rectas probasque cogitationes, quæ secundum naturam sunt, eliminarunt, quas scilicet Dominus perfece- rat.] Dei cognitionem cui nihil latere potest. Oculos au- tem dicit ejus beneficam inspectionem. Palpebræ ejus interrogant filios hominum. Palpebras dicit ejus judicialem rerumque exploratricem providen- tiam. David. XI. Argumentum. De octava dictum fuit in sexto psalmo. Rogat porro liberari a generatione mala. Hæc autem genera- tio illa sane fuerit, quæ tempore erat Salvatoris nostri Jesu Christi : de qua ipse dixit ® : Viri Ni- nivitæ surgent, et condemnabunt generationem istam. quoniam diminuta sunt veritates a fliis hominum. Insidias in Christum paratas in unum complectitur. Dimissa namque veritate, Judæi mendacium contra Christum commenti sunt. magistrum ac bonum appellarem, longe diversa in eum consilia inibant. guam magniloquam. Quomodo non nagniloqua lin- gua illa, quæ ausa est Salvatori dicere : In qua po- testate hac facis, et quis tibi dedit hanc potesia- tem ? 2. In Domino confido, quomodo dicitis anima 3. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum 4. Quoniam quæ perfecisti destruxerunt. Compu- 5. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Significat 1. In finem, pro octava, PSALMUS 2. Salvum me fac, Deus, quoniam defecit sanctus, 5. Labia dolosa in corde. Quoniam, cum eum 4. Disperdet Dominus universa labia dolosa, lin- 5. Qui dixerunt : Linguam nostram magnificabi-
PG 27:93Ἐπὶ τῷ Κυρίῳ πέποιθα, πῶς ἐρεῖτε τῇ ψυχῇ μου; Πῶς μοι ἐρεῖτε, φησὶ, φεύγειν ἐπὶ τὰ ὄρη δίκην στρουθίου, καίτοι πεποιθότι ἐπὶ Θεῷ; Μεταναστεύου ἐπὶ τὰ ὄρη ὡς στρουθίον. Μετοίκει, μετέρχου, φεῦγε ἐπὶ τὰ ὄρη, τουτέστι τὰς ἀρετάς. Ὅτι ἰδοὺ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐνέτειναν τόξον, ἡτοίμασαν βέλη εἰς φαρέτραν. Τούτοις τοῖς λόγοις εἰς φυγὴν ἠρέθιζον φάσκοντες, εἰ μὴ φεύγῃ κατατοξεύειν αὐτὸν τοὺς ἁμαρτωλούς. Δηλοῖ οὖν τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς βέλη εἶναι τοῦ πονηροῦ. Τοῦ κατατοξεῦσαι ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, ἀντὶ λεληθότως. Τοιαῦτα γὰρ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν τὰ τοξεύματα. Ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον. Κατήνεγκε, φησὶν, ὁ ἐχθρὸς τὸν ἄνθρωπον εἰς φθορὰν, καίτοι ἐπὶ ἀφθαρσίᾳ κατηρτισμένον. Ὁ δὲ δίκαιος τί ἐποίησεν; Εἰ καὶ οἱ ἐχθροὶ, φησὶ, τὰ τοιαῦτα ἔδρασαν, ἀλλ’ ὁ Κύριος ὁ ναὸν ἔχων τὸν οὐρανὸν, ἐξέτασιν τῶν δικαίων καὶ τῶν ἀσεβῶν ποιούμενος, τοῖς μὲν ἀπονέμει τὰ ἀγαθὰ, τοὺς δὲ ταῖς αἰωνίαις παραπέμπει κολάσεσι. Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. [ Ὅτι ἃ σὺ κατηρτίσω αὐτοὶ καθεῖλον. Ἀντὶ τοῦ, τὰ σὰ ἔργα καταλύειν σπεύδουσι δι’ ἐμοῦ·
δὲ πιστοὶ κλήματα. Εἰ δὲ βιάζεται ὁ Ἰουδαῖος, εἰς τὴν κοινὸν τὸν ψαλμόν λέγεσθαι ἄνθρωπον· καὶ οὕτως γνωστὸν ἔστι, ὡς διὰ τοῦτο πάντα αὐτῷ ὑπετάγη, ὡς ἐν εἰκόνι Θεοῦ γεγονότι τοῦ μέλλον τος ἐνανθρωπῆσαι.] Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ! Εκπλήττεται τὴν εἰς ἀνθρώ πους δοθεῖσαν γνῶσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ὅτι γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῇ Ἰουδαία γνωστὸς ὁ Θεός. Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρ τίσω αἶνον. Τῶν κατὰ Θεὸν νηπιαζόντων τῇ κακία. Τοῦτο δὲ καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σαφῶς ἀναγέγρα- πτα: εἰρηκὼς ὁ Σωτὴρ, ὅτε τοὺς παῖδας οἱ Φαρισαῖοι ἐπεστόμιζον εὐλογοῦντας αὐτόν. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν. "Η τὸν αἰσθητόν, ἢ τὸν νοητόν, ἢ τὸν λαὸν τὸν Ἰουδαϊκόν ἤλαυνον γὰρ ὡς ἐχθρὸν τὸν Χριστόν· προσεποιούντο δὲ τὸν Πατέρα ἐκδικοῦντες τοῦτο ποιεῖν. Διὰ τοῦτο, ἄνω καὶ κάτω ταύτης αὐτοὺς ἀποστερῶν τῆς ἀπολο- γίας, ἔλεγεν· ῾Ο ἐμὲ μισῶν καὶ τὸν Πατέρα μου μισεῖ. Ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν, τὸν διάβολον δηλον- ότι. Επειδή, μετὰ τὸ ἀναγκάσαι πληρῶσαι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τιμωρεῖται τοὺς ἁμαρτάνοντας, τὸ μέγεθος αὐτοῖς τοῦ ἁμαρτήματος ἐν ὀφθαλμοῖς παρ ιστών. Η τὸν λαὸν τῶν Ἰουδαίων, ἐχθρὸν μὲν τῆς ἀληθείας, ἐκδικητὴν δὲ τῷ δοκεῖν ἐκδικεῖν τὸν νόμον. Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀγανακτοῦσι τῶν νηπίων καταρ- τιζόντων αἶνον· ἐγὼ δὲ τὸ οὕτω μέγα καὶ περικαλ λες, τοὺς οὐρανοὺς φημι, μικρόν τι έργον τῆς σῆς δημιουργίας, θεωρώ. Τι ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; Ἠλάττω- σας αὐτὸν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους. Ταῦτα τοῦ Παύλου σαφῶς ἐπὶ τὸν Σωτῆρα ἡμῶν ἐξειληφότος, ἀρκεῖσθαι τῇ ἐκδόσει χρή. Β Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. 8. Εἰπὼν ὁ Θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν, ἐπήγαγε· Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης, καὶ τοῖς λοιποῖς κατὰ μέρος ἐπεξέρχεται, οἷς ἐπιλέγει· Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν, καὶ κατα- κυριεύσατε αὐτῆς· τῇ γὰρ λογικῇ φύσει, ὡς ἂν ὡμοιωμένῃ Θεῷ, τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν ἐδωρήσατο. η Καὶ δύναμιν ὁ ἄνθρωπος λαβὼν τῆς θεϊκῆς εἰκόνος, ὡς βασιλεὺς ἁπάντων ἐστὶν ὁ Θεὸς, οὕτως ἄρχων κατέστη τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰ δὲ καθολικῶς εἴρηται· Καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, λέγει δὲ ἀλλαχοῦ, Καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί· δῆλον ὡς ἐπὶ τοὺς οὐρανούς κατέστησεν αὐτὸν, καὶ μήποτε ἀποῤῥήτως τὴν ἐν οὐρανοῖς στ μαίνει διατριβὴν τῶν ἀπὸ γῆς ἐκεῖσε μεθισταμένων, ότε μέλλουσι βασιλείαν οὐρανῶν κληρονομεῖν, ὡς ἐπήγγελται. Λέγει δὲ καὶ Παῦλος· Κληρονόμοι μὲν EXPOSITIO IN PSALMUM VIII. 8% A habet. Quandoquidem Unigenitus vitis, Adeles vero palmites vocantur '. Quod si contendat Ju- dæus, psalmum in communi de homine dici ; etiam hoc pacto notum sit, quod ideo omnia ipsi subjecta sunt, quia ad imaginem Dei, qui carnem assum- pturus erat, factus est.] nomen tuum in universa terra ! Obstupescit ob da- tam nominis Dei hominibus notitiam. Non ultra- euim solis iis qui in Judæa sunt notus est Deus. dem. Eorum scilicet qui coram Deo infantes sunt quoad malitiam. Hoc autem in Evangeliis etiam scriptum est perspicue dixisse Salvatorem '', cum pueris ipsum laudantibus os Pharisæi obturabant. Propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et ulio- rem. Aut sensibilem, aut intelligibilem inimicum ait, aut populum Judaicum. Christum enim ceu inimicum pellebant, et simulabant se Patris ulci- scendi animo id agere; quamobrem ut eam illis defensionem penitus adimeret ait : Qui odit me, odil et Patrem meum. Inimicum et ultorem, diabo- lum dicit. Qui postquam compulit ad peccatum, pœnas peccatoribus infligit, peccati gravitate ob oculos ipsis posita. Aut populum Judæorum, veri- tatis quidem inimicum; ultorem vero, quia videba- tur legem vindicare. C & tuorum. Indignantur illi infantibus laudem perfi- cientibus. Illud autem tantum tamque pulchrum opificium, coelos nempe, ego qui sum creationis tuæ pusillum opus, contemplor. hominis, quoniam visitas eum ? Minuisti eum paulo minus ab ungelis. Isthæc Paulo ad Salvatorem no. strum referente 7, id ad expositionem satis esto. Omnia subjecisti sub pedibus ejus (17). Post- quam dixit Deus " : Faciamus hominem ad imagi- nem et similitudinem nostram, adjecit : Et dominen- tur piscibus maris, et reliquis, quæ accurate re- censet. Quibus eliam dicit : Crescite et multipli- camini et replete terram, et dominamini illi. Ratio- nabili quippe naturæ, utpote ad similitudinem Dei condita, omnium rerum imperium tradidit. Acce- Psal. c1, 26. 7. Rom. viu, 17. Joan. IV, D ptaque homo divinæ imaginis virtute, ut rex om- nium est Deus, ita homo terrenorum omnium constitutus est princeps. Quod si in universum di- catur : Et constituisti eum super opera manuum tua- rum ; itemque alio loco dicat : Et opera manuum tuarum sunt cœli, palam est quod super coelos con- stituerit eum, nec latenter innuit in coelis commo- rationem fore eorum qui a terra illuc transferun- tur, quando regni cœlorum bæreditatem accepturi sunt, uti promissum fuit. Dicit vero Paulus 23. ” Hebr. 11, 6, 7. ”Gen. 1, 26. ” ibid. 28. 2. Domine Dominus noster, quam admirabile est 3. Ex ore infantium et lactentium perfecisti lau- 4. Quoniam videbo cœlos tuos, opera digitorumI 5. Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius 7. Joan. xv, 5. 7 Matth. xxi, 16. (47) Hae expositio apud Dan. Barbarum, Eusebii dicitur.
ὃν γὰρ ἔχρισας βασιλέα σπουδάζουσιν ἀκυρῶσαι κατὰ τῆς σῆς ὁπλιζόμενοι ψήφου. Καὶ ταῦτα δρῶσι τὰς κατὰ φύσιν ὀρθὰς ἐννοίας καθελόντες ἐξ ἑαυτῶν, ἃς δῆθεν κατηρτίσατο.] Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς τὸν πένητα ἀποβλέπουσιν. Τὸ ἀλάθητον σημαίνει τοῦ Θεοῦ· ὀφθαλμοὺς δὲ τὴν εὐεργετικὴν ἐπισκοπήν. Τὰ βλέφαρα αὐτοῦ ἐξετάζει τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Βλέφαρα δὲ τὴν κριτικὴν αὐτοῦ πρόνοιαν καὶ τῶν πραγμάτων ἐξεταστικήν.
δὲ πιστοὶ κλήματα. Εἰ δὲ βιάζεται ὁ Ἰουδαῖος, εἰς τὴν κοινὸν τὸν ψαλμόν λέγεσθαι ἄνθρωπον· καὶ οὕτως γνωστὸν ἔστι, ὡς διὰ τοῦτο πάντα αὐτῷ ὑπετάγη, ὡς ἐν εἰκόνι Θεοῦ γεγονότι τοῦ μέλλον τος ἐνανθρωπῆσαι.] Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ! Εκπλήττεται τὴν εἰς ἀνθρώ πους δοθεῖσαν γνῶσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ὅτι γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῇ Ἰουδαία γνωστὸς ὁ Θεός. Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρ τίσω αἶνον. Τῶν κατὰ Θεὸν νηπιαζόντων τῇ κακία. Τοῦτο δὲ καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σαφῶς ἀναγέγρα- πτα: εἰρηκὼς ὁ Σωτὴρ, ὅτε τοὺς παῖδας οἱ Φαρισαῖοι ἐπεστόμιζον εὐλογοῦντας αὐτόν. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν. "Η τὸν αἰσθητόν, ἢ τὸν νοητόν, ἢ τὸν λαὸν τὸν Ἰουδαϊκόν ἤλαυνον γὰρ ὡς ἐχθρὸν τὸν Χριστόν· προσεποιούντο δὲ τὸν Πατέρα ἐκδικοῦντες τοῦτο ποιεῖν. Διὰ τοῦτο, ἄνω καὶ κάτω ταύτης αὐτοὺς ἀποστερῶν τῆς ἀπολο- γίας, ἔλεγεν· ῾Ο ἐμὲ μισῶν καὶ τὸν Πατέρα μου μισεῖ. Ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν, τὸν διάβολον δηλον- ότι. Επειδή, μετὰ τὸ ἀναγκάσαι πληρῶσαι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τιμωρεῖται τοὺς ἁμαρτάνοντας, τὸ μέγεθος αὐτοῖς τοῦ ἁμαρτήματος ἐν ὀφθαλμοῖς παρ ιστών. Η τὸν λαὸν τῶν Ἰουδαίων, ἐχθρὸν μὲν τῆς ἀληθείας, ἐκδικητὴν δὲ τῷ δοκεῖν ἐκδικεῖν τὸν νόμον. Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀγανακτοῦσι τῶν νηπίων καταρ- τιζόντων αἶνον· ἐγὼ δὲ τὸ οὕτω μέγα καὶ περικαλ λες, τοὺς οὐρανοὺς φημι, μικρόν τι έργον τῆς σῆς δημιουργίας, θεωρώ. Τι ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; Ἠλάττω- σας αὐτὸν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους. Ταῦτα τοῦ Παύλου σαφῶς ἐπὶ τὸν Σωτῆρα ἡμῶν ἐξειληφότος, ἀρκεῖσθαι τῇ ἐκδόσει χρή. Β Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. 8. Εἰπὼν ὁ Θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν, ἐπήγαγε· Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης, καὶ τοῖς λοιποῖς κατὰ μέρος ἐπεξέρχεται, οἷς ἐπιλέγει· Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν, καὶ κατα- κυριεύσατε αὐτῆς· τῇ γὰρ λογικῇ φύσει, ὡς ἂν ὡμοιωμένῃ Θεῷ, τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν ἐδωρήσατο. η Καὶ δύναμιν ὁ ἄνθρωπος λαβὼν τῆς θεϊκῆς εἰκόνος, ὡς βασιλεὺς ἁπάντων ἐστὶν ὁ Θεὸς, οὕτως ἄρχων κατέστη τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰ δὲ καθολικῶς εἴρηται· Καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, λέγει δὲ ἀλλαχοῦ, Καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί· δῆλον ὡς ἐπὶ τοὺς οὐρανούς κατέστησεν αὐτὸν, καὶ μήποτε ἀποῤῥήτως τὴν ἐν οὐρανοῖς στ μαίνει διατριβὴν τῶν ἀπὸ γῆς ἐκεῖσε μεθισταμένων, ότε μέλλουσι βασιλείαν οὐρανῶν κληρονομεῖν, ὡς ἐπήγγελται. Λέγει δὲ καὶ Παῦλος· Κληρονόμοι μὲν EXPOSITIO IN PSALMUM VIII. 8% A habet. Quandoquidem Unigenitus vitis, Adeles vero palmites vocantur '. Quod si contendat Ju- dæus, psalmum in communi de homine dici ; etiam hoc pacto notum sit, quod ideo omnia ipsi subjecta sunt, quia ad imaginem Dei, qui carnem assum- pturus erat, factus est.] nomen tuum in universa terra ! Obstupescit ob da- tam nominis Dei hominibus notitiam. Non ultra- euim solis iis qui in Judæa sunt notus est Deus. dem. Eorum scilicet qui coram Deo infantes sunt quoad malitiam. Hoc autem in Evangeliis etiam scriptum est perspicue dixisse Salvatorem '', cum pueris ipsum laudantibus os Pharisæi obturabant. Propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et ulio- rem. Aut sensibilem, aut intelligibilem inimicum ait, aut populum Judaicum. Christum enim ceu inimicum pellebant, et simulabant se Patris ulci- scendi animo id agere; quamobrem ut eam illis defensionem penitus adimeret ait : Qui odit me, odil et Patrem meum. Inimicum et ultorem, diabo- lum dicit. Qui postquam compulit ad peccatum, pœnas peccatoribus infligit, peccati gravitate ob oculos ipsis posita. Aut populum Judæorum, veri- tatis quidem inimicum; ultorem vero, quia videba- tur legem vindicare. C & tuorum. Indignantur illi infantibus laudem perfi- cientibus. Illud autem tantum tamque pulchrum opificium, coelos nempe, ego qui sum creationis tuæ pusillum opus, contemplor. hominis, quoniam visitas eum ? Minuisti eum paulo minus ab ungelis. Isthæc Paulo ad Salvatorem no. strum referente 7, id ad expositionem satis esto. Omnia subjecisti sub pedibus ejus (17). Post- quam dixit Deus " : Faciamus hominem ad imagi- nem et similitudinem nostram, adjecit : Et dominen- tur piscibus maris, et reliquis, quæ accurate re- censet. Quibus eliam dicit : Crescite et multipli- camini et replete terram, et dominamini illi. Ratio- nabili quippe naturæ, utpote ad similitudinem Dei condita, omnium rerum imperium tradidit. Acce- Psal. c1, 26. 7. Rom. viu, 17. Joan. IV, D ptaque homo divinæ imaginis virtute, ut rex om- nium est Deus, ita homo terrenorum omnium constitutus est princeps. Quod si in universum di- catur : Et constituisti eum super opera manuum tua- rum ; itemque alio loco dicat : Et opera manuum tuarum sunt cœli, palam est quod super coelos con- stituerit eum, nec latenter innuit in coelis commo- rationem fore eorum qui a terra illuc transferun- tur, quando regni cœlorum bæreditatem accepturi sunt, uti promissum fuit. Dicit vero Paulus 23. ” Hebr. 11, 6, 7. ”Gen. 1, 26. ” ibid. 28. 2. Domine Dominus noster, quam admirabile est 3. Ex ore infantium et lactentium perfecisti lau- 4. Quoniam videbo cœlos tuos, opera digitorumI 5. Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius 7. Joan. xv, 5. 7 Matth. xxi, 16. (47) Hae expositio apud Dan. Barbarum, Eusebii dicitur.
To the End: For the Eighth, a Psalm of...Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς ὀγδόης, ΨΑΛΜΟΣ τῷ…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς ὀγδόης, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΙΑ. Ὑπόθεσις. Εἴρηται περὶ τῆς ὀγδόης ἐν τῷ ἕκτῳ ψαλμῷ. Εὔχεται δὲ ῥυσθῆναι τῆς γενεᾶς τῆς πονηρᾶς. Αὐτὴ δὲ ἂν εἴη γενεὰ ἡ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· περὶ ἧς αὐτὸς ἔλεγεν· Ἄνδρες Νινευῖ̈ται ἀναστήσονται, καὶ κατακρινοῦσι τὴν γενεὰν ταύτην. Σῶσόν με, Κύριε, ὅτι ἐκλέλοιπεν ὅσιος, ὅτι ὀλιγώθησαν αἱ ἀλήθειαι ἀπὸ τῶν υἱῶν τῶν ἀνθρώπων. Τὰς κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν συνάγων ἐπιβουλάς. Ἀφέντες γὰρ τὴν ἀλήθειαν οἱ Ἰουδαῖοι ψεῦδος κατὰ τοῦ Χριστοῦ ἐπετέλεσαν. Χείλη δόλια ἐν καρδίᾳ. Ὅτι, διδάσκαλον αὐτὸν ἀποκαλοῦντες καὶ ἀγαθὸν, ἕτερα ἐβουλεύοντο περὶ αὐτοῦ. Ἐξολοθρεύσει Κύριος πάντα τὰ χείλη τὰ δόλια, γλῶσσαν μεγαλοῤῥήμονα.
δὲ πιστοὶ κλήματα. Εἰ δὲ βιάζεται ὁ Ἰουδαῖος, εἰς τὴν κοινὸν τὸν ψαλμόν λέγεσθαι ἄνθρωπον· καὶ οὕτως γνωστὸν ἔστι, ὡς διὰ τοῦτο πάντα αὐτῷ ὑπετάγη, ὡς ἐν εἰκόνι Θεοῦ γεγονότι τοῦ μέλλον τος ἐνανθρωπῆσαι.] Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ! Εκπλήττεται τὴν εἰς ἀνθρώ πους δοθεῖσαν γνῶσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ὅτι γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῇ Ἰουδαία γνωστὸς ὁ Θεός. Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρ τίσω αἶνον. Τῶν κατὰ Θεὸν νηπιαζόντων τῇ κακία. Τοῦτο δὲ καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σαφῶς ἀναγέγρα- πτα: εἰρηκὼς ὁ Σωτὴρ, ὅτε τοὺς παῖδας οἱ Φαρισαῖοι ἐπεστόμιζον εὐλογοῦντας αὐτόν. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν. "Η τὸν αἰσθητόν, ἢ τὸν νοητόν, ἢ τὸν λαὸν τὸν Ἰουδαϊκόν ἤλαυνον γὰρ ὡς ἐχθρὸν τὸν Χριστόν· προσεποιούντο δὲ τὸν Πατέρα ἐκδικοῦντες τοῦτο ποιεῖν. Διὰ τοῦτο, ἄνω καὶ κάτω ταύτης αὐτοὺς ἀποστερῶν τῆς ἀπολο- γίας, ἔλεγεν· ῾Ο ἐμὲ μισῶν καὶ τὸν Πατέρα μου μισεῖ. Ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν, τὸν διάβολον δηλον- ότι. Επειδή, μετὰ τὸ ἀναγκάσαι πληρῶσαι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τιμωρεῖται τοὺς ἁμαρτάνοντας, τὸ μέγεθος αὐτοῖς τοῦ ἁμαρτήματος ἐν ὀφθαλμοῖς παρ ιστών. Η τὸν λαὸν τῶν Ἰουδαίων, ἐχθρὸν μὲν τῆς ἀληθείας, ἐκδικητὴν δὲ τῷ δοκεῖν ἐκδικεῖν τὸν νόμον. Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀγανακτοῦσι τῶν νηπίων καταρ- τιζόντων αἶνον· ἐγὼ δὲ τὸ οὕτω μέγα καὶ περικαλ λες, τοὺς οὐρανοὺς φημι, μικρόν τι έργον τῆς σῆς δημιουργίας, θεωρώ. Τι ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; Ἠλάττω- σας αὐτὸν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους. Ταῦτα τοῦ Παύλου σαφῶς ἐπὶ τὸν Σωτῆρα ἡμῶν ἐξειληφότος, ἀρκεῖσθαι τῇ ἐκδόσει χρή. Β Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. 8. Εἰπὼν ὁ Θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν, ἐπήγαγε· Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης, καὶ τοῖς λοιποῖς κατὰ μέρος ἐπεξέρχεται, οἷς ἐπιλέγει· Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν, καὶ κατα- κυριεύσατε αὐτῆς· τῇ γὰρ λογικῇ φύσει, ὡς ἂν ὡμοιωμένῃ Θεῷ, τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν ἐδωρήσατο. η Καὶ δύναμιν ὁ ἄνθρωπος λαβὼν τῆς θεϊκῆς εἰκόνος, ὡς βασιλεὺς ἁπάντων ἐστὶν ὁ Θεὸς, οὕτως ἄρχων κατέστη τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰ δὲ καθολικῶς εἴρηται· Καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, λέγει δὲ ἀλλαχοῦ, Καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί· δῆλον ὡς ἐπὶ τοὺς οὐρανούς κατέστησεν αὐτὸν, καὶ μήποτε ἀποῤῥήτως τὴν ἐν οὐρανοῖς στ μαίνει διατριβὴν τῶν ἀπὸ γῆς ἐκεῖσε μεθισταμένων, ότε μέλλουσι βασιλείαν οὐρανῶν κληρονομεῖν, ὡς ἐπήγγελται. Λέγει δὲ καὶ Παῦλος· Κληρονόμοι μὲν EXPOSITIO IN PSALMUM VIII. 8% A habet. Quandoquidem Unigenitus vitis, Adeles vero palmites vocantur '. Quod si contendat Ju- dæus, psalmum in communi de homine dici ; etiam hoc pacto notum sit, quod ideo omnia ipsi subjecta sunt, quia ad imaginem Dei, qui carnem assum- pturus erat, factus est.] nomen tuum in universa terra ! Obstupescit ob da- tam nominis Dei hominibus notitiam. Non ultra- euim solis iis qui in Judæa sunt notus est Deus. dem. Eorum scilicet qui coram Deo infantes sunt quoad malitiam. Hoc autem in Evangeliis etiam scriptum est perspicue dixisse Salvatorem '', cum pueris ipsum laudantibus os Pharisæi obturabant. Propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et ulio- rem. Aut sensibilem, aut intelligibilem inimicum ait, aut populum Judaicum. Christum enim ceu inimicum pellebant, et simulabant se Patris ulci- scendi animo id agere; quamobrem ut eam illis defensionem penitus adimeret ait : Qui odit me, odil et Patrem meum. Inimicum et ultorem, diabo- lum dicit. Qui postquam compulit ad peccatum, pœnas peccatoribus infligit, peccati gravitate ob oculos ipsis posita. Aut populum Judæorum, veri- tatis quidem inimicum; ultorem vero, quia videba- tur legem vindicare. C & tuorum. Indignantur illi infantibus laudem perfi- cientibus. Illud autem tantum tamque pulchrum opificium, coelos nempe, ego qui sum creationis tuæ pusillum opus, contemplor. hominis, quoniam visitas eum ? Minuisti eum paulo minus ab ungelis. Isthæc Paulo ad Salvatorem no. strum referente 7, id ad expositionem satis esto. Omnia subjecisti sub pedibus ejus (17). Post- quam dixit Deus " : Faciamus hominem ad imagi- nem et similitudinem nostram, adjecit : Et dominen- tur piscibus maris, et reliquis, quæ accurate re- censet. Quibus eliam dicit : Crescite et multipli- camini et replete terram, et dominamini illi. Ratio- nabili quippe naturæ, utpote ad similitudinem Dei condita, omnium rerum imperium tradidit. Acce- Psal. c1, 26. 7. Rom. viu, 17. Joan. IV, D ptaque homo divinæ imaginis virtute, ut rex om- nium est Deus, ita homo terrenorum omnium constitutus est princeps. Quod si in universum di- catur : Et constituisti eum super opera manuum tua- rum ; itemque alio loco dicat : Et opera manuum tuarum sunt cœli, palam est quod super coelos con- stituerit eum, nec latenter innuit in coelis commo- rationem fore eorum qui a terra illuc transferun- tur, quando regni cœlorum bæreditatem accepturi sunt, uti promissum fuit. Dicit vero Paulus 23. ” Hebr. 11, 6, 7. ”Gen. 1, 26. ” ibid. 28. 2. Domine Dominus noster, quam admirabile est 3. Ex ore infantium et lactentium perfecisti lau- 4. Quoniam videbo cœlos tuos, opera digitorumI 5. Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius 7. Joan. xv, 5. 7 Matth. xxi, 16. (47) Hae expositio apud Dan. Barbarum, Eusebii dicitur.
Πῶς γὰρ οὐ μεγαλοῤῥήμων ἡ γλῶσσα ἐκείνη ἡ τολμήσασα τῷ Σωτῆρι λέγειν· Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; καὶ τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην; Τοὺς εἰπόντας· Τὴν γλῶσσαν ἡμῶν μεγαλυνοῦμεν· τὰ χείλη ἡμῶν παρ’ ἡμῖν ἐστι. Τίς ἡμῶν Κύριός ἐστιν; Ὡς τοῦτο διανοουμένων, τὸ ἐξουσίαν ἔχειν πᾶν ὅ τι ἂν βούλοιντο εἰπεῖν κατὰ τοῦ Σωτῆρος Τοῦτο δέ· Τίς ἡμῶν Κύριός ἐστι; ὅμοιον τῷ Τοῦτον δὲ οὐκ οἴδαμεν πόθεν ἐστίν. Ἕνεκεν τῆς ταλαιπωρίας τῶν πτωχῶν. Πτωχοὺς δὲ καὶ πένητας τοὺς κατὰ πνεῦμα λέγει· ὧν καὶ τοῦ στεναγμοῦ ἀκούσας, Ἀναστήσομαι, φησί. Θήσομαι ἐν σωτηρίῳ, παῤῥησιάσομαι ἐν αὐτῷ. Τουτέστι, Φανερὸν πᾶσι καταστήσω τὸ σωτήριον, ὃ καὶ ἐξάκουστον παρασκευάσω γενέσθαι. Ἐκηρύχθη γὰρ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν. Τὰ λόγια Κυρίου λόγια ἁγνὰ, ἀργύριον πεπυρωμένον. Ἀληθεῖς, φησὶν, οἱ λόγοι οἱ περὶ τοῦ σωτηρίου ἐπηγγελμένοι, ὥσπερ καὶ τὸ ἀργύριον τὸ πολλάκις χωνευθέν. Τὸ δὲ, ἑπταπλασίως, ἀντὶ τοῦ πολυπλασίως τέθεικε· τοῦτο γὰρ σύνηθες τῇ θείᾳ Γραφῇ. Σὺ, Κύριε, φυλάξεις ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο, φησὶ, φυλάξεις ἡμᾶς, ἐπειδὴ κυκλοῦντες ἡμᾶς οἱ ἀσεβεῖς ἐπιβουλεύοντες τῇ ἡμῶν σωτηρίᾳ.
δὲ πιστοὶ κλήματα. Εἰ δὲ βιάζεται ὁ Ἰουδαῖος, εἰς τὴν κοινὸν τὸν ψαλμόν λέγεσθαι ἄνθρωπον· καὶ οὕτως γνωστὸν ἔστι, ὡς διὰ τοῦτο πάντα αὐτῷ ὑπετάγη, ὡς ἐν εἰκόνι Θεοῦ γεγονότι τοῦ μέλλον τος ἐνανθρωπῆσαι.] Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ! Εκπλήττεται τὴν εἰς ἀνθρώ πους δοθεῖσαν γνῶσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ὅτι γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῇ Ἰουδαία γνωστὸς ὁ Θεός. Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρ τίσω αἶνον. Τῶν κατὰ Θεὸν νηπιαζόντων τῇ κακία. Τοῦτο δὲ καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σαφῶς ἀναγέγρα- πτα: εἰρηκὼς ὁ Σωτὴρ, ὅτε τοὺς παῖδας οἱ Φαρισαῖοι ἐπεστόμιζον εὐλογοῦντας αὐτόν. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν. "Η τὸν αἰσθητόν, ἢ τὸν νοητόν, ἢ τὸν λαὸν τὸν Ἰουδαϊκόν ἤλαυνον γὰρ ὡς ἐχθρὸν τὸν Χριστόν· προσεποιούντο δὲ τὸν Πατέρα ἐκδικοῦντες τοῦτο ποιεῖν. Διὰ τοῦτο, ἄνω καὶ κάτω ταύτης αὐτοὺς ἀποστερῶν τῆς ἀπολο- γίας, ἔλεγεν· ῾Ο ἐμὲ μισῶν καὶ τὸν Πατέρα μου μισεῖ. Ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν, τὸν διάβολον δηλον- ότι. Επειδή, μετὰ τὸ ἀναγκάσαι πληρῶσαι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τιμωρεῖται τοὺς ἁμαρτάνοντας, τὸ μέγεθος αὐτοῖς τοῦ ἁμαρτήματος ἐν ὀφθαλμοῖς παρ ιστών. Η τὸν λαὸν τῶν Ἰουδαίων, ἐχθρὸν μὲν τῆς ἀληθείας, ἐκδικητὴν δὲ τῷ δοκεῖν ἐκδικεῖν τὸν νόμον. Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀγανακτοῦσι τῶν νηπίων καταρ- τιζόντων αἶνον· ἐγὼ δὲ τὸ οὕτω μέγα καὶ περικαλ λες, τοὺς οὐρανοὺς φημι, μικρόν τι έργον τῆς σῆς δημιουργίας, θεωρώ. Τι ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; Ἠλάττω- σας αὐτὸν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους. Ταῦτα τοῦ Παύλου σαφῶς ἐπὶ τὸν Σωτῆρα ἡμῶν ἐξειληφότος, ἀρκεῖσθαι τῇ ἐκδόσει χρή. Β Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. 8. Εἰπὼν ὁ Θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν, ἐπήγαγε· Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης, καὶ τοῖς λοιποῖς κατὰ μέρος ἐπεξέρχεται, οἷς ἐπιλέγει· Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν, καὶ κατα- κυριεύσατε αὐτῆς· τῇ γὰρ λογικῇ φύσει, ὡς ἂν ὡμοιωμένῃ Θεῷ, τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν ἐδωρήσατο. η Καὶ δύναμιν ὁ ἄνθρωπος λαβὼν τῆς θεϊκῆς εἰκόνος, ὡς βασιλεὺς ἁπάντων ἐστὶν ὁ Θεὸς, οὕτως ἄρχων κατέστη τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰ δὲ καθολικῶς εἴρηται· Καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, λέγει δὲ ἀλλαχοῦ, Καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί· δῆλον ὡς ἐπὶ τοὺς οὐρανούς κατέστησεν αὐτὸν, καὶ μήποτε ἀποῤῥήτως τὴν ἐν οὐρανοῖς στ μαίνει διατριβὴν τῶν ἀπὸ γῆς ἐκεῖσε μεθισταμένων, ότε μέλλουσι βασιλείαν οὐρανῶν κληρονομεῖν, ὡς ἐπήγγελται. Λέγει δὲ καὶ Παῦλος· Κληρονόμοι μὲν EXPOSITIO IN PSALMUM VIII. 8% A habet. Quandoquidem Unigenitus vitis, Adeles vero palmites vocantur '. Quod si contendat Ju- dæus, psalmum in communi de homine dici ; etiam hoc pacto notum sit, quod ideo omnia ipsi subjecta sunt, quia ad imaginem Dei, qui carnem assum- pturus erat, factus est.] nomen tuum in universa terra ! Obstupescit ob da- tam nominis Dei hominibus notitiam. Non ultra- euim solis iis qui in Judæa sunt notus est Deus. dem. Eorum scilicet qui coram Deo infantes sunt quoad malitiam. Hoc autem in Evangeliis etiam scriptum est perspicue dixisse Salvatorem '', cum pueris ipsum laudantibus os Pharisæi obturabant. Propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et ulio- rem. Aut sensibilem, aut intelligibilem inimicum ait, aut populum Judaicum. Christum enim ceu inimicum pellebant, et simulabant se Patris ulci- scendi animo id agere; quamobrem ut eam illis defensionem penitus adimeret ait : Qui odit me, odil et Patrem meum. Inimicum et ultorem, diabo- lum dicit. Qui postquam compulit ad peccatum, pœnas peccatoribus infligit, peccati gravitate ob oculos ipsis posita. Aut populum Judæorum, veri- tatis quidem inimicum; ultorem vero, quia videba- tur legem vindicare. C & tuorum. Indignantur illi infantibus laudem perfi- cientibus. Illud autem tantum tamque pulchrum opificium, coelos nempe, ego qui sum creationis tuæ pusillum opus, contemplor. hominis, quoniam visitas eum ? Minuisti eum paulo minus ab ungelis. Isthæc Paulo ad Salvatorem no. strum referente 7, id ad expositionem satis esto. Omnia subjecisti sub pedibus ejus (17). Post- quam dixit Deus " : Faciamus hominem ad imagi- nem et similitudinem nostram, adjecit : Et dominen- tur piscibus maris, et reliquis, quæ accurate re- censet. Quibus eliam dicit : Crescite et multipli- camini et replete terram, et dominamini illi. Ratio- nabili quippe naturæ, utpote ad similitudinem Dei condita, omnium rerum imperium tradidit. Acce- Psal. c1, 26. 7. Rom. viu, 17. Joan. IV, D ptaque homo divinæ imaginis virtute, ut rex om- nium est Deus, ita homo terrenorum omnium constitutus est princeps. Quod si in universum di- catur : Et constituisti eum super opera manuum tua- rum ; itemque alio loco dicat : Et opera manuum tuarum sunt cœli, palam est quod super coelos con- stituerit eum, nec latenter innuit in coelis commo- rationem fore eorum qui a terra illuc transferun- tur, quando regni cœlorum bæreditatem accepturi sunt, uti promissum fuit. Dicit vero Paulus 23. ” Hebr. 11, 6, 7. ”Gen. 1, 26. ” ibid. 28. 2. Domine Dominus noster, quam admirabile est 3. Ex ore infantium et lactentium perfecisti lau- 4. Quoniam videbo cœlos tuos, opera digitorumI 5. Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius 7. Joan. xv, 5. 7 Matth. xxi, 16. (47) Hae expositio apud Dan. Barbarum, Eusebii dicitur.
PG 27:96Οὗτοι δ’ ἂν εἶεν αἱ ἀντικείμεναι καὶ πονηραὶ δυνάμεις. Κατὰ τὸ ὕψος σου ἐπολυώρησας τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Ὕψος μὲν τὴν δύναμιν λέγει· πολυωρίαν δὲ τὴν πολυχρονιότητα. Ἵνα ᾖ τὸ λεγόμενον τοιοῦτον· Διὰ τῆς σῆς ἰσχύος, πολυχρονιότητα καὶ αἰώνιον ζωὴν ἡμῖν δέδωκας. Μετὰ γὰρ τὴν σωτήριον ἀνάστασιν εἰς ἀπεράντους αἰῶνας τὰ τῆς ζωῆς ἡμῖν ἐκτείνεται. Ἢ ὕψος λέγει, ὅτι ὁμοίους σου ἐποίησας, ὡς ἀνθρώπῳ δυνατόν· ἢ ὅτι πολλῆς φροντίδος ἠξίωσας.
δὲ πιστοὶ κλήματα. Εἰ δὲ βιάζεται ὁ Ἰουδαῖος, εἰς τὴν κοινὸν τὸν ψαλμόν λέγεσθαι ἄνθρωπον· καὶ οὕτως γνωστὸν ἔστι, ὡς διὰ τοῦτο πάντα αὐτῷ ὑπετάγη, ὡς ἐν εἰκόνι Θεοῦ γεγονότι τοῦ μέλλον τος ἐνανθρωπῆσαι.] Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ! Εκπλήττεται τὴν εἰς ἀνθρώ πους δοθεῖσαν γνῶσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ὅτι γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῇ Ἰουδαία γνωστὸς ὁ Θεός. Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρ τίσω αἶνον. Τῶν κατὰ Θεὸν νηπιαζόντων τῇ κακία. Τοῦτο δὲ καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σαφῶς ἀναγέγρα- πτα: εἰρηκὼς ὁ Σωτὴρ, ὅτε τοὺς παῖδας οἱ Φαρισαῖοι ἐπεστόμιζον εὐλογοῦντας αὐτόν. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν. "Η τὸν αἰσθητόν, ἢ τὸν νοητόν, ἢ τὸν λαὸν τὸν Ἰουδαϊκόν ἤλαυνον γὰρ ὡς ἐχθρὸν τὸν Χριστόν· προσεποιούντο δὲ τὸν Πατέρα ἐκδικοῦντες τοῦτο ποιεῖν. Διὰ τοῦτο, ἄνω καὶ κάτω ταύτης αὐτοὺς ἀποστερῶν τῆς ἀπολο- γίας, ἔλεγεν· ῾Ο ἐμὲ μισῶν καὶ τὸν Πατέρα μου μισεῖ. Ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν, τὸν διάβολον δηλον- ότι. Επειδή, μετὰ τὸ ἀναγκάσαι πληρῶσαι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τιμωρεῖται τοὺς ἁμαρτάνοντας, τὸ μέγεθος αὐτοῖς τοῦ ἁμαρτήματος ἐν ὀφθαλμοῖς παρ ιστών. Η τὸν λαὸν τῶν Ἰουδαίων, ἐχθρὸν μὲν τῆς ἀληθείας, ἐκδικητὴν δὲ τῷ δοκεῖν ἐκδικεῖν τὸν νόμον. Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀγανακτοῦσι τῶν νηπίων καταρ- τιζόντων αἶνον· ἐγὼ δὲ τὸ οὕτω μέγα καὶ περικαλ λες, τοὺς οὐρανοὺς φημι, μικρόν τι έργον τῆς σῆς δημιουργίας, θεωρώ. Τι ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; Ἠλάττω- σας αὐτὸν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους. Ταῦτα τοῦ Παύλου σαφῶς ἐπὶ τὸν Σωτῆρα ἡμῶν ἐξειληφότος, ἀρκεῖσθαι τῇ ἐκδόσει χρή. Β Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. 8. Εἰπὼν ὁ Θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν, ἐπήγαγε· Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης, καὶ τοῖς λοιποῖς κατὰ μέρος ἐπεξέρχεται, οἷς ἐπιλέγει· Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν, καὶ κατα- κυριεύσατε αὐτῆς· τῇ γὰρ λογικῇ φύσει, ὡς ἂν ὡμοιωμένῃ Θεῷ, τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν ἐδωρήσατο. η Καὶ δύναμιν ὁ ἄνθρωπος λαβὼν τῆς θεϊκῆς εἰκόνος, ὡς βασιλεὺς ἁπάντων ἐστὶν ὁ Θεὸς, οὕτως ἄρχων κατέστη τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰ δὲ καθολικῶς εἴρηται· Καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, λέγει δὲ ἀλλαχοῦ, Καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί· δῆλον ὡς ἐπὶ τοὺς οὐρανούς κατέστησεν αὐτὸν, καὶ μήποτε ἀποῤῥήτως τὴν ἐν οὐρανοῖς στ μαίνει διατριβὴν τῶν ἀπὸ γῆς ἐκεῖσε μεθισταμένων, ότε μέλλουσι βασιλείαν οὐρανῶν κληρονομεῖν, ὡς ἐπήγγελται. Λέγει δὲ καὶ Παῦλος· Κληρονόμοι μὲν EXPOSITIO IN PSALMUM VIII. 8% A habet. Quandoquidem Unigenitus vitis, Adeles vero palmites vocantur '. Quod si contendat Ju- dæus, psalmum in communi de homine dici ; etiam hoc pacto notum sit, quod ideo omnia ipsi subjecta sunt, quia ad imaginem Dei, qui carnem assum- pturus erat, factus est.] nomen tuum in universa terra ! Obstupescit ob da- tam nominis Dei hominibus notitiam. Non ultra- euim solis iis qui in Judæa sunt notus est Deus. dem. Eorum scilicet qui coram Deo infantes sunt quoad malitiam. Hoc autem in Evangeliis etiam scriptum est perspicue dixisse Salvatorem '', cum pueris ipsum laudantibus os Pharisæi obturabant. Propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et ulio- rem. Aut sensibilem, aut intelligibilem inimicum ait, aut populum Judaicum. Christum enim ceu inimicum pellebant, et simulabant se Patris ulci- scendi animo id agere; quamobrem ut eam illis defensionem penitus adimeret ait : Qui odit me, odil et Patrem meum. Inimicum et ultorem, diabo- lum dicit. Qui postquam compulit ad peccatum, pœnas peccatoribus infligit, peccati gravitate ob oculos ipsis posita. Aut populum Judæorum, veri- tatis quidem inimicum; ultorem vero, quia videba- tur legem vindicare. C & tuorum. Indignantur illi infantibus laudem perfi- cientibus. Illud autem tantum tamque pulchrum opificium, coelos nempe, ego qui sum creationis tuæ pusillum opus, contemplor. hominis, quoniam visitas eum ? Minuisti eum paulo minus ab ungelis. Isthæc Paulo ad Salvatorem no. strum referente 7, id ad expositionem satis esto. Omnia subjecisti sub pedibus ejus (17). Post- quam dixit Deus " : Faciamus hominem ad imagi- nem et similitudinem nostram, adjecit : Et dominen- tur piscibus maris, et reliquis, quæ accurate re- censet. Quibus eliam dicit : Crescite et multipli- camini et replete terram, et dominamini illi. Ratio- nabili quippe naturæ, utpote ad similitudinem Dei condita, omnium rerum imperium tradidit. Acce- Psal. c1, 26. 7. Rom. viu, 17. Joan. IV, D ptaque homo divinæ imaginis virtute, ut rex om- nium est Deus, ita homo terrenorum omnium constitutus est princeps. Quod si in universum di- catur : Et constituisti eum super opera manuum tua- rum ; itemque alio loco dicat : Et opera manuum tuarum sunt cœli, palam est quod super coelos con- stituerit eum, nec latenter innuit in coelis commo- rationem fore eorum qui a terra illuc transferun- tur, quando regni cœlorum bæreditatem accepturi sunt, uti promissum fuit. Dicit vero Paulus 23. ” Hebr. 11, 6, 7. ”Gen. 1, 26. ” ibid. 28. 2. Domine Dominus noster, quam admirabile est 3. Ex ore infantium et lactentium perfecisti lau- 4. Quoniam videbo cœlos tuos, opera digitorumI 5. Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius 7. Joan. xv, 5. 7 Matth. xxi, 16. (47) Hae expositio apud Dan. Barbarum, Eusebii dicitur.
To the End: A Psalm of David 2Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ 2
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΙΒ. Ὑπόθεσις. Τοῦτον τὸν ψαλμὸν ᾄδει εἰς μετάνοιαν τοῦ ἁμαρτήματος γεγονὼς, ἅμα δὲ καὶ τὸ σωτήριον ἡμῖν εὐαγγελιζόμενος. Δι’ οὗ ἐλάβομεν ὑπογραμμὸν, πῶς δεῖ ἡμᾶς ἐν ἁμαρτίαις γενομένους προσιέναι Θεῷ. Ἕως πότε, Κύριε, ἐπιλήσῃ μου εἰς τέλος; Ὡς μακρᾶς οὔσης τῆς γινομένης αὐτῷ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ μετανοίᾳ πρὸς Θεὸν προσόδου. Ἕως πότε ἀποστρέφῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ’ ἐμοῦ; Τούτου τὸ πρόσωπον οἱ ἄγγελοι βλέπουσι διαπαντός. Ἕως τίνος θήσομαι βουλὰς ἐν ψυχῇ μου; Ἀνιῶμαι γὰρ, φησὶ, βουλευόμενος κατὰ ψυχὴν μήπως ἄρα ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ ἀποθανοῦμαι, καὶ τοῦτό ἐστιν ὃ μάλιστα ὀδύνας μου τῇ ψυχῇ παρασκευάζει.
δὲ πιστοὶ κλήματα. Εἰ δὲ βιάζεται ὁ Ἰουδαῖος, εἰς τὴν κοινὸν τὸν ψαλμόν λέγεσθαι ἄνθρωπον· καὶ οὕτως γνωστὸν ἔστι, ὡς διὰ τοῦτο πάντα αὐτῷ ὑπετάγη, ὡς ἐν εἰκόνι Θεοῦ γεγονότι τοῦ μέλλον τος ἐνανθρωπῆσαι.] Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ! Εκπλήττεται τὴν εἰς ἀνθρώ πους δοθεῖσαν γνῶσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ὅτι γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῇ Ἰουδαία γνωστὸς ὁ Θεός. Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρ τίσω αἶνον. Τῶν κατὰ Θεὸν νηπιαζόντων τῇ κακία. Τοῦτο δὲ καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σαφῶς ἀναγέγρα- πτα: εἰρηκὼς ὁ Σωτὴρ, ὅτε τοὺς παῖδας οἱ Φαρισαῖοι ἐπεστόμιζον εὐλογοῦντας αὐτόν. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν. "Η τὸν αἰσθητόν, ἢ τὸν νοητόν, ἢ τὸν λαὸν τὸν Ἰουδαϊκόν ἤλαυνον γὰρ ὡς ἐχθρὸν τὸν Χριστόν· προσεποιούντο δὲ τὸν Πατέρα ἐκδικοῦντες τοῦτο ποιεῖν. Διὰ τοῦτο, ἄνω καὶ κάτω ταύτης αὐτοὺς ἀποστερῶν τῆς ἀπολο- γίας, ἔλεγεν· ῾Ο ἐμὲ μισῶν καὶ τὸν Πατέρα μου μισεῖ. Ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν, τὸν διάβολον δηλον- ότι. Επειδή, μετὰ τὸ ἀναγκάσαι πληρῶσαι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τιμωρεῖται τοὺς ἁμαρτάνοντας, τὸ μέγεθος αὐτοῖς τοῦ ἁμαρτήματος ἐν ὀφθαλμοῖς παρ ιστών. Η τὸν λαὸν τῶν Ἰουδαίων, ἐχθρὸν μὲν τῆς ἀληθείας, ἐκδικητὴν δὲ τῷ δοκεῖν ἐκδικεῖν τὸν νόμον. Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀγανακτοῦσι τῶν νηπίων καταρ- τιζόντων αἶνον· ἐγὼ δὲ τὸ οὕτω μέγα καὶ περικαλ λες, τοὺς οὐρανοὺς φημι, μικρόν τι έργον τῆς σῆς δημιουργίας, θεωρώ. Τι ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; Ἠλάττω- σας αὐτὸν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους. Ταῦτα τοῦ Παύλου σαφῶς ἐπὶ τὸν Σωτῆρα ἡμῶν ἐξειληφότος, ἀρκεῖσθαι τῇ ἐκδόσει χρή. Β Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. 8. Εἰπὼν ὁ Θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν, ἐπήγαγε· Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης, καὶ τοῖς λοιποῖς κατὰ μέρος ἐπεξέρχεται, οἷς ἐπιλέγει· Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν, καὶ κατα- κυριεύσατε αὐτῆς· τῇ γὰρ λογικῇ φύσει, ὡς ἂν ὡμοιωμένῃ Θεῷ, τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν ἐδωρήσατο. η Καὶ δύναμιν ὁ ἄνθρωπος λαβὼν τῆς θεϊκῆς εἰκόνος, ὡς βασιλεὺς ἁπάντων ἐστὶν ὁ Θεὸς, οὕτως ἄρχων κατέστη τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰ δὲ καθολικῶς εἴρηται· Καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, λέγει δὲ ἀλλαχοῦ, Καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί· δῆλον ὡς ἐπὶ τοὺς οὐρανούς κατέστησεν αὐτὸν, καὶ μήποτε ἀποῤῥήτως τὴν ἐν οὐρανοῖς στ μαίνει διατριβὴν τῶν ἀπὸ γῆς ἐκεῖσε μεθισταμένων, ότε μέλλουσι βασιλείαν οὐρανῶν κληρονομεῖν, ὡς ἐπήγγελται. Λέγει δὲ καὶ Παῦλος· Κληρονόμοι μὲν EXPOSITIO IN PSALMUM VIII. 8% A habet. Quandoquidem Unigenitus vitis, Adeles vero palmites vocantur '. Quod si contendat Ju- dæus, psalmum in communi de homine dici ; etiam hoc pacto notum sit, quod ideo omnia ipsi subjecta sunt, quia ad imaginem Dei, qui carnem assum- pturus erat, factus est.] nomen tuum in universa terra ! Obstupescit ob da- tam nominis Dei hominibus notitiam. Non ultra- euim solis iis qui in Judæa sunt notus est Deus. dem. Eorum scilicet qui coram Deo infantes sunt quoad malitiam. Hoc autem in Evangeliis etiam scriptum est perspicue dixisse Salvatorem '', cum pueris ipsum laudantibus os Pharisæi obturabant. Propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et ulio- rem. Aut sensibilem, aut intelligibilem inimicum ait, aut populum Judaicum. Christum enim ceu inimicum pellebant, et simulabant se Patris ulci- scendi animo id agere; quamobrem ut eam illis defensionem penitus adimeret ait : Qui odit me, odil et Patrem meum. Inimicum et ultorem, diabo- lum dicit. Qui postquam compulit ad peccatum, pœnas peccatoribus infligit, peccati gravitate ob oculos ipsis posita. Aut populum Judæorum, veri- tatis quidem inimicum; ultorem vero, quia videba- tur legem vindicare. C & tuorum. Indignantur illi infantibus laudem perfi- cientibus. Illud autem tantum tamque pulchrum opificium, coelos nempe, ego qui sum creationis tuæ pusillum opus, contemplor. hominis, quoniam visitas eum ? Minuisti eum paulo minus ab ungelis. Isthæc Paulo ad Salvatorem no. strum referente 7, id ad expositionem satis esto. Omnia subjecisti sub pedibus ejus (17). Post- quam dixit Deus " : Faciamus hominem ad imagi- nem et similitudinem nostram, adjecit : Et dominen- tur piscibus maris, et reliquis, quæ accurate re- censet. Quibus eliam dicit : Crescite et multipli- camini et replete terram, et dominamini illi. Ratio- nabili quippe naturæ, utpote ad similitudinem Dei condita, omnium rerum imperium tradidit. Acce- Psal. c1, 26. 7. Rom. viu, 17. Joan. IV, D ptaque homo divinæ imaginis virtute, ut rex om- nium est Deus, ita homo terrenorum omnium constitutus est princeps. Quod si in universum di- catur : Et constituisti eum super opera manuum tua- rum ; itemque alio loco dicat : Et opera manuum tuarum sunt cœli, palam est quod super coelos con- stituerit eum, nec latenter innuit in coelis commo- rationem fore eorum qui a terra illuc transferun- tur, quando regni cœlorum bæreditatem accepturi sunt, uti promissum fuit. Dicit vero Paulus 23. ” Hebr. 11, 6, 7. ”Gen. 1, 26. ” ibid. 28. 2. Domine Dominus noster, quam admirabile est 3. Ex ore infantium et lactentium perfecisti lau- 4. Quoniam videbo cœlos tuos, opera digitorumI 5. Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius 7. Joan. xv, 5. 7 Matth. xxi, 16. (47) Hae expositio apud Dan. Barbarum, Eusebii dicitur.
Ὀδύνας ἐν καρδίᾳ μου ἡμέρας καὶ νυκτός. Μεριμνᾷν ἐν τῇ καρδίᾳ καθ’ ἡμέραν. Ἕως πότε ὑψωθήσεται ὁ ἐχθρός μου ἐπ’ ἐμέ; Εἰ γὰρ θεοσεβούντων ἡμῶν ταπεινοῦται ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος, δῆλον ὅτι ἁμαρτανόντων ὑψοῦται. Ὕψος γὰρ τῷ Σατανᾷ ἡ τῶν ἀνθρώπων ταπείνωσις· ἐπειδὴ, καθάπερ ὁ Θεὸς ἐν τῇ σωτηρίᾳ ὑψοῦσθαι τῇ ἡμετέρᾳ, οὕτως ὁ διάβολος ἐν τῇ ἀπωλείᾳ ἐπαίρεσθαι λέγεται. Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου. Ὀφθαλμοὺς τοὺς τῆς διανοίας δηλοῖ. Φωτίσατε γὰρ ἑαυτοὺς φῶς γνώσεως. Ἐγὼ δὲ ἐπὶ τῷ ἐλέει σου ἤλπισα. Θαῤῥῶ, φησὶν, ἁμαρτίας ἄφεσιν δέξασθαι τῷ ἐλέει προσανέχων τῷ σῷ, δι’ οὗ καὶ τὸ σωτήριον δέδωκας πᾶσιν ἀνθρώποις· ὅπερ σωτήριον ἀγαλλιᾶσθαι παρασκευάσει μου τὴν καρδίαν, τὴν πάλαι ὀδυνωμένην διὰ τὴν ἁμαρτίαν.
δὲ πιστοὶ κλήματα. Εἰ δὲ βιάζεται ὁ Ἰουδαῖος, εἰς τὴν κοινὸν τὸν ψαλμόν λέγεσθαι ἄνθρωπον· καὶ οὕτως γνωστὸν ἔστι, ὡς διὰ τοῦτο πάντα αὐτῷ ὑπετάγη, ὡς ἐν εἰκόνι Θεοῦ γεγονότι τοῦ μέλλον τος ἐνανθρωπῆσαι.] Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ! Εκπλήττεται τὴν εἰς ἀνθρώ πους δοθεῖσαν γνῶσιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ὅτι γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῇ Ἰουδαία γνωστὸς ὁ Θεός. Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρ τίσω αἶνον. Τῶν κατὰ Θεὸν νηπιαζόντων τῇ κακία. Τοῦτο δὲ καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σαφῶς ἀναγέγρα- πτα: εἰρηκὼς ὁ Σωτὴρ, ὅτε τοὺς παῖδας οἱ Φαρισαῖοι ἐπεστόμιζον εὐλογοῦντας αὐτόν. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν. "Η τὸν αἰσθητόν, ἢ τὸν νοητόν, ἢ τὸν λαὸν τὸν Ἰουδαϊκόν ἤλαυνον γὰρ ὡς ἐχθρὸν τὸν Χριστόν· προσεποιούντο δὲ τὸν Πατέρα ἐκδικοῦντες τοῦτο ποιεῖν. Διὰ τοῦτο, ἄνω καὶ κάτω ταύτης αὐτοὺς ἀποστερῶν τῆς ἀπολο- γίας, ἔλεγεν· ῾Ο ἐμὲ μισῶν καὶ τὸν Πατέρα μου μισεῖ. Ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν, τὸν διάβολον δηλον- ότι. Επειδή, μετὰ τὸ ἀναγκάσαι πληρῶσαι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τιμωρεῖται τοὺς ἁμαρτάνοντας, τὸ μέγεθος αὐτοῖς τοῦ ἁμαρτήματος ἐν ὀφθαλμοῖς παρ ιστών. Η τὸν λαὸν τῶν Ἰουδαίων, ἐχθρὸν μὲν τῆς ἀληθείας, ἐκδικητὴν δὲ τῷ δοκεῖν ἐκδικεῖν τὸν νόμον. Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων σου. Ἐκεῖνοι μὲν ἀγανακτοῦσι τῶν νηπίων καταρ- τιζόντων αἶνον· ἐγὼ δὲ τὸ οὕτω μέγα καὶ περικαλ λες, τοὺς οὐρανοὺς φημι, μικρόν τι έργον τῆς σῆς δημιουργίας, θεωρώ. Τι ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; Ἠλάττω- σας αὐτὸν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους. Ταῦτα τοῦ Παύλου σαφῶς ἐπὶ τὸν Σωτῆρα ἡμῶν ἐξειληφότος, ἀρκεῖσθαι τῇ ἐκδόσει χρή. Β Πάντα υπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. 8. Εἰπὼν ὁ Θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν, ἐπήγαγε· Καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων τῆς θαλάσσης, καὶ τοῖς λοιποῖς κατὰ μέρος ἐπεξέρχεται, οἷς ἐπιλέγει· Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν, καὶ κατα- κυριεύσατε αὐτῆς· τῇ γὰρ λογικῇ φύσει, ὡς ἂν ὡμοιωμένῃ Θεῷ, τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν ἐδωρήσατο. η Καὶ δύναμιν ὁ ἄνθρωπος λαβὼν τῆς θεϊκῆς εἰκόνος, ὡς βασιλεὺς ἁπάντων ἐστὶν ὁ Θεὸς, οὕτως ἄρχων κατέστη τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰ δὲ καθολικῶς εἴρηται· Καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου, λέγει δὲ ἀλλαχοῦ, Καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σου εἰσὶν οἱ οὐρανοί· δῆλον ὡς ἐπὶ τοὺς οὐρανούς κατέστησεν αὐτὸν, καὶ μήποτε ἀποῤῥήτως τὴν ἐν οὐρανοῖς στ μαίνει διατριβὴν τῶν ἀπὸ γῆς ἐκεῖσε μεθισταμένων, ότε μέλλουσι βασιλείαν οὐρανῶν κληρονομεῖν, ὡς ἐπήγγελται. Λέγει δὲ καὶ Παῦλος· Κληρονόμοι μὲν EXPOSITIO IN PSALMUM VIII. 8% A habet. Quandoquidem Unigenitus vitis, Adeles vero palmites vocantur '. Quod si contendat Ju- dæus, psalmum in communi de homine dici ; etiam hoc pacto notum sit, quod ideo omnia ipsi subjecta sunt, quia ad imaginem Dei, qui carnem assum- pturus erat, factus est.] nomen tuum in universa terra ! Obstupescit ob da- tam nominis Dei hominibus notitiam. Non ultra- euim solis iis qui in Judæa sunt notus est Deus. dem. Eorum scilicet qui coram Deo infantes sunt quoad malitiam. Hoc autem in Evangeliis etiam scriptum est perspicue dixisse Salvatorem '', cum pueris ipsum laudantibus os Pharisæi obturabant. Propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et ulio- rem. Aut sensibilem, aut intelligibilem inimicum ait, aut populum Judaicum. Christum enim ceu inimicum pellebant, et simulabant se Patris ulci- scendi animo id agere; quamobrem ut eam illis defensionem penitus adimeret ait : Qui odit me, odil et Patrem meum. Inimicum et ultorem, diabo- lum dicit. Qui postquam compulit ad peccatum, pœnas peccatoribus infligit, peccati gravitate ob oculos ipsis posita. Aut populum Judæorum, veri- tatis quidem inimicum; ultorem vero, quia videba- tur legem vindicare. C & tuorum. Indignantur illi infantibus laudem perfi- cientibus. Illud autem tantum tamque pulchrum opificium, coelos nempe, ego qui sum creationis tuæ pusillum opus, contemplor. hominis, quoniam visitas eum ? Minuisti eum paulo minus ab ungelis. Isthæc Paulo ad Salvatorem no. strum referente 7, id ad expositionem satis esto. Omnia subjecisti sub pedibus ejus (17). Post- quam dixit Deus " : Faciamus hominem ad imagi- nem et similitudinem nostram, adjecit : Et dominen- tur piscibus maris, et reliquis, quæ accurate re- censet. Quibus eliam dicit : Crescite et multipli- camini et replete terram, et dominamini illi. Ratio- nabili quippe naturæ, utpote ad similitudinem Dei condita, omnium rerum imperium tradidit. Acce- Psal. c1, 26. 7. Rom. viu, 17. Joan. IV, D ptaque homo divinæ imaginis virtute, ut rex om- nium est Deus, ita homo terrenorum omnium constitutus est princeps. Quod si in universum di- catur : Et constituisti eum super opera manuum tua- rum ; itemque alio loco dicat : Et opera manuum tuarum sunt cœli, palam est quod super coelos con- stituerit eum, nec latenter innuit in coelis commo- rationem fore eorum qui a terra illuc transferun- tur, quando regni cœlorum bæreditatem accepturi sunt, uti promissum fuit. Dicit vero Paulus 23. ” Hebr. 11, 6, 7. ”Gen. 1, 26. ” ibid. 28. 2. Domine Dominus noster, quam admirabile est 3. Ex ore infantium et lactentium perfecisti lau- 4. Quoniam videbo cœlos tuos, opera digitorumI 5. Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius 7. Joan. xv, 5. 7 Matth. xxi, 16. (47) Hae expositio apud Dan. Barbarum, Eusebii dicitur.
To the End: A Psalm of DavidΕἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαβίδ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:97Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαβίδ. ΙΓ. Ὑπόθεσις. Διαῤῥήδην ἐν τῷ παρόντι ψαλμῷ σαφηνίζει τῶν ἀνθρώπων τὴν εἰς τὸ παντελὲς τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀσέβειαν καὶ παρανομίαν, ἵνα τὸ ἀναγκαῖον τῆς ἐπιφανείας κηρύξῃ Χριστοῦ. Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός. Ἐπειδὴ, μὴ λογισάμενοι, φησὶν, εἶναι Θεὸν ἐφορῶντα τὰ ἀνθρώπινα καὶ κρίνοντα κρίσει δικαίᾳ, πᾶσαν ἀθεμιτουργίαν εἰργάσαντο·
S. ATHANASHI OPP. PARS III. Α τριάρχας καὶ προφήτας φησί, τοὺς χαρᾷ χαίροντας ἐπὶ τῷ τὰς προλεχθείσας αὐτῶν ἐπαγγελίας ἀποπλη ρῶσαι τὸν Χριστόν. Αὗται δὲ ἦσαν αἱ τὴν τῶν ἐθνῶν ἁπάντων σωτηρίαν κατασημαίνουσαι. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΔ'. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν, διδάσκων τί ἂν ἄνθρωποι παρασκευάσῃ τῆς μακαρίας ἐκείνης τυχεῖν λήξεως· διὸ ἀρχομενός φησιν Κύριε, τίς παροικήσει ἐν τῷ σκηνώματί σου ; Παροικία ἐστὶ διαγωγή πρόσκαιρος, οὐχ ἱδρυμένην ζωὴν, ἀλλὰ παροδικὴν ἐπ' ἐλπίδι τῆς ἐπὶ τὰ κρείτα τονα μεταστάσεως ὑποφαίνουσα. Αγίου γὰρ ἀνδρὸς παροδεύειν τὸν βίον τοῦτον, ἐπάγεσθαι δὲ πρὸς ἑτέ ραν ζωήν. Διὸ καὶ ὁ Δαυΐδ περὶ αὐτοῦ φησι· Πάρ Β οικος ἐγώ εἰμι παρὰ σοὶ καὶ παρεπίδημος, καθὼς στηλογραφίαν, πάντες οἱ πατέρες μου. Τίς, φησίν, ἄξιος ἔσται ἐν ἐκείναις ταῖς οὐρανίαις γενέσθαι σκηναῖς; Η τίς κατασκηνώσει ἐν ὄρει ἁγίῳ σου; ἐπειδὴ ἂν γάρ τις ἀξιωθῇ τῆς μακαρίας ἐκείνης σκηνῆς, εἰς ἀπε ράντους αἰῶνας ἕξει τὴν μακαριότητα. Πορευόμενος ἄμωμος, καὶ τὰ ἑξῆς. Διδάσκει δι' ὧν τευξόμεθα τοῦ μακαρίου ἐκείνου πέρατος· καὶ πρῶτον μὲν εἰ τὴν ἄμωμον ὁδεύσωμεν ὁδὸν, ήτις ἐστὶν ὁ Χριστός· ἔπειτα εἰ ἐργασώμεθα δικαιοσύνην τρίτον, εἰ ἀληθείας οἶκον τὴν καρδίαν ποιήσωμεν· τέταρτον, εἰ δολίαν γλῶσσαν μὴ κτησώμεθα· πέμ- πτον τὸ μὴ κακὸν τῷ πλησίον ἐργάζεσθαι· ἔκτον τὸ μὴ ὀνειδίσαι τὸν πλησίον ὑπερηφανευόμενον· ἔβδομον μὴ πρόσωπον θαυμάζειν· ὄγδοον τὸ μὴ παραβαίνειν ὅρκου πίστιν· ἔννατον τὸ μὴ ἐκτοκίζειν· δέκατον, δ καὶ τέλος ἐστὶ παντὸς ἀγαθοῦ, ἀδωροδόκητον εἶναι. Τούτων ὁ ἐκμαθὼν τὴν κατόρθωσιν ἀσάλευτον ἕξει τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν. Στηλογραφία τῷ Δαυίδ. ΙΕ. Υπόθεσις. Ἡ ἐν χερσὶ προφητεία περιέχει τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν, καὶ τὰ ἐπὶ ταῖς ἀπειθείαις τοῦ Ἰσραὴλ ἐγκλήματα, καὶ μὴν καὶ αὐτὸ τὸ τῆς ἀναστάσεως τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ μυσ στήριον· ὅθεν οἶμαι και στηλογραφίαν ὠνομάσθαι τὴν ᾠδὴν, ἀναθέντος αὐτὴν τοῦ προφήτου Δαυΐ ὥσπερ ἐν στήλῃ τοῖς μετ' αὐτόν. Αδονται δὲ οἱ ἐν αὐτῷ λόγοι ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ. Οὕτως γὰρ ἡμᾶς ὁ Πέτρος ἐδίδαξε φρονεῖν. Φύλαξόν με, Κύριε, ὅτι ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Τι κοινὴν ὥσπερ πρόσωπον τῆς ἀνθρωπότητος ἀναλα- βὼν τοὺς πρὸς Θεὸν καὶ Πατέρα ποιεῖται λόγους· οὐχ ὑπέρ γε μᾶλλον ἑαυτοῦ, δι' ἡμᾶς δὲ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὡς εἰς ἐξ ἡμῶν διὰ τὴν οἰκονομίαν. Κύριον οὖν ὀνομάζει τὸν Πατέρα διὰ τὸ ἐν τῇ τοῦ δούλου γενέ- σθαι μορφή. Φυλαχθῆναι δὲ αὐτὸν αἰτεῖ διὰ τὴν Ἐκκλησίαν, ἢ ἐστιν ἡ σὰρξ αὐτοῦ. Ἡ σὰρξ γὰρ - EXEGETICA. predictas ab ipsis promissiones Christus impleve- rit. Hæ autem erant, quæ omnium gentium salu- tem prænuntiabant. Argumentum. Hunc canit psalmum, docens quidnam aditum bo- mini præbeat ad illam assequendam sortem : quapropter ita orditur : Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? Ha- bitatio est commoratio temporanea, non fixam et permanentem vitam, sed transeuntem, ac cum spe transmigrationis ad præstantiora conjunctam si- gnificans. Sancti quippe viri est lianc vitam præter- eundo agere, atque ad aliam transmittere. Quæ causa est ut David de se ipso dicat us : Advena ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei. Quis, ait, dignus erit in cœlestibus illis tabernacu- lis consistere? Aut quis tabernaculum ponet in monte sancto tuo? Postquam enim quispiam æterno illo tabernaculo dignatus fuerit, beatitudine frue- tur in sæcula infinita. 2-5. Qui incedit sine macula, etc. Docet quibus modis beatum hujusmodi finem consecuturi sumus: primo quidem si immaculata via incedamus quæ est ipse Christus; deinde, si operemur justitiam; tertio, si cor nostrum veritatis domicilium pare- mus ; quarto, si dolosa instructi lingua non simus; quinto, si malum proximo non inferamus; sexto, si opprobrio proximum superbe non alliciamus; septimo, si personam non accipiamus; octavo, si C juramenti fidem non violemus; nono, si non fee neremur; decimo, quod est omnis complementum boni, si muneribus pervii non simus. Qui horumce æquitatem ac meritum edidicerit, firmam atque immotam bonorum donationem nanciscetur. Argumentum. Quam nunc tractamus prophetia, gentium voca- tionem complectitur, nec non varias inobsequen- tiæ accusationes adversus Israelem; itemque ip- sum resurrectionis Selvatoris omnium nostrum Jesu Christi mysterium: unde arbitror canticum istud vocatum sive tituli aut colum- næ inscriptionem fuisse, ipso Davide propheta D illud ceu in columna inscribente, ad posteros transmittendum. Ejus porro verba quasi ex Christi persona canuntur. Namque ut ita sentia- mus auctor nobis Petrus est ”. Conserva me, Domine, quoniam speravi in te. Quasi assumpta humani generis persona, his Deum et Patrem alloquitur. Nec tantum pro se, sed etiam propter nos et pro nobis, utpote per œconomiam et incarnationem unus ex nobis effectus. Dominum itaque Patrem vocat, quod in forma servi fuerit. Conservari autem se postulat propter Ecclesiam quæ caro ipsius est. Caro namque ejus est Eccle- * Psal. xxxviii, 13. 9³ Act. 11, 25. 1. In finem, PSALMUS David. XIV. 1. Tituli inscriptio, Davidi. XV.
τούτου δὴ χάριν ὁ Κύριος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Τοῦτο γὰρ σαφῶς τὴν εἰς ἀνθρώπους τοῦ Κυρίου πρόοδον κατασημαίνει. Οὐκ ἔστι ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός. Ἐλθὼν, φησὶν, ὁ Κύριος οὐδ’ ἕνα εὗρε χρηστότητος ἐργάτην, ἀλλὰ γὰρ ὑπεύθυνον πάσῃ πράξει ἀτόπῳ. Τάφος ἀνεῳγμένος ὁ λάρυγξ αὐτῶν. Ἑαυτῶν γὰρ τῷ φάρυγγι οἱ δαίμονες ὥσπερ βρῶσιν εἶχον τὸν ἄνθρωπον, μὴ εἶναι νοοῦντες, ὅτι ὁ Θεὸς ἐπιλαθέσθαι τοῦ πλάσματος αὐτοῦ οὐ δύναται. Οὐχὶ γνώσονται πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν; Καθ’ ὑποστιγμὴν ἀναγνωστέον, καὶ ἔξωθεν τὸν Κύριον προληπτέον· ἵνα ᾖ οὕτως τὸ σημαινόμενον· Καὶ πάντες ἐξέκλιναν, καὶ τοῦτο ἐποίησαν. Οὐ μέλλουσι γινώσκειν τὸν Κύριον. Κύριον οὐ προςεκαλέσαντο οἱ ἐσθίοντες τὸν λαόν μου ἐν βρώσει ἄρτου. Κατήσθιον γὰρ τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀναπείθοντες προσκυνεῖν τὴν κτίσιν παρὰ τὸν κτίσαντα. Καὶ οὗτοι, φησὶν, ἑτέροις κακῶν εἰσηγηταὶ γενόμενοι, τὸν Κύριον οὐκ ἐπικαλέσονται. Οὕτω γὰρ ἀναγνωστέον μέλλοντα ἀντὶ τοῦ παρεληλυθότος. Ἐκεῖ δὲ ἐδειλίασαν φόβῳ, οὗ οὐκ ἦν φόβος. Ὁ Μωσέως νόμος, φησὶ, κόλασιν ἐποίει· ὁ δὲ τοῦ Χριστοῦ φόβος ἁγνός ἐστιν·
S. ATHANASHI OPP. PARS III. Α τριάρχας καὶ προφήτας φησί, τοὺς χαρᾷ χαίροντας ἐπὶ τῷ τὰς προλεχθείσας αὐτῶν ἐπαγγελίας ἀποπλη ρῶσαι τὸν Χριστόν. Αὗται δὲ ἦσαν αἱ τὴν τῶν ἐθνῶν ἁπάντων σωτηρίαν κατασημαίνουσαι. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΔ'. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν, διδάσκων τί ἂν ἄνθρωποι παρασκευάσῃ τῆς μακαρίας ἐκείνης τυχεῖν λήξεως· διὸ ἀρχομενός φησιν Κύριε, τίς παροικήσει ἐν τῷ σκηνώματί σου ; Παροικία ἐστὶ διαγωγή πρόσκαιρος, οὐχ ἱδρυμένην ζωὴν, ἀλλὰ παροδικὴν ἐπ' ἐλπίδι τῆς ἐπὶ τὰ κρείτα τονα μεταστάσεως ὑποφαίνουσα. Αγίου γὰρ ἀνδρὸς παροδεύειν τὸν βίον τοῦτον, ἐπάγεσθαι δὲ πρὸς ἑτέ ραν ζωήν. Διὸ καὶ ὁ Δαυΐδ περὶ αὐτοῦ φησι· Πάρ Β οικος ἐγώ εἰμι παρὰ σοὶ καὶ παρεπίδημος, καθὼς στηλογραφίαν, πάντες οἱ πατέρες μου. Τίς, φησίν, ἄξιος ἔσται ἐν ἐκείναις ταῖς οὐρανίαις γενέσθαι σκηναῖς; Η τίς κατασκηνώσει ἐν ὄρει ἁγίῳ σου; ἐπειδὴ ἂν γάρ τις ἀξιωθῇ τῆς μακαρίας ἐκείνης σκηνῆς, εἰς ἀπε ράντους αἰῶνας ἕξει τὴν μακαριότητα. Πορευόμενος ἄμωμος, καὶ τὰ ἑξῆς. Διδάσκει δι' ὧν τευξόμεθα τοῦ μακαρίου ἐκείνου πέρατος· καὶ πρῶτον μὲν εἰ τὴν ἄμωμον ὁδεύσωμεν ὁδὸν, ήτις ἐστὶν ὁ Χριστός· ἔπειτα εἰ ἐργασώμεθα δικαιοσύνην τρίτον, εἰ ἀληθείας οἶκον τὴν καρδίαν ποιήσωμεν· τέταρτον, εἰ δολίαν γλῶσσαν μὴ κτησώμεθα· πέμ- πτον τὸ μὴ κακὸν τῷ πλησίον ἐργάζεσθαι· ἔκτον τὸ μὴ ὀνειδίσαι τὸν πλησίον ὑπερηφανευόμενον· ἔβδομον μὴ πρόσωπον θαυμάζειν· ὄγδοον τὸ μὴ παραβαίνειν ὅρκου πίστιν· ἔννατον τὸ μὴ ἐκτοκίζειν· δέκατον, δ καὶ τέλος ἐστὶ παντὸς ἀγαθοῦ, ἀδωροδόκητον εἶναι. Τούτων ὁ ἐκμαθὼν τὴν κατόρθωσιν ἀσάλευτον ἕξει τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν. Στηλογραφία τῷ Δαυίδ. ΙΕ. Υπόθεσις. Ἡ ἐν χερσὶ προφητεία περιέχει τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν, καὶ τὰ ἐπὶ ταῖς ἀπειθείαις τοῦ Ἰσραὴλ ἐγκλήματα, καὶ μὴν καὶ αὐτὸ τὸ τῆς ἀναστάσεως τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ μυσ στήριον· ὅθεν οἶμαι και στηλογραφίαν ὠνομάσθαι τὴν ᾠδὴν, ἀναθέντος αὐτὴν τοῦ προφήτου Δαυΐ ὥσπερ ἐν στήλῃ τοῖς μετ' αὐτόν. Αδονται δὲ οἱ ἐν αὐτῷ λόγοι ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ. Οὕτως γὰρ ἡμᾶς ὁ Πέτρος ἐδίδαξε φρονεῖν. Φύλαξόν με, Κύριε, ὅτι ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Τι κοινὴν ὥσπερ πρόσωπον τῆς ἀνθρωπότητος ἀναλα- βὼν τοὺς πρὸς Θεὸν καὶ Πατέρα ποιεῖται λόγους· οὐχ ὑπέρ γε μᾶλλον ἑαυτοῦ, δι' ἡμᾶς δὲ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὡς εἰς ἐξ ἡμῶν διὰ τὴν οἰκονομίαν. Κύριον οὖν ὀνομάζει τὸν Πατέρα διὰ τὸ ἐν τῇ τοῦ δούλου γενέ- σθαι μορφή. Φυλαχθῆναι δὲ αὐτὸν αἰτεῖ διὰ τὴν Ἐκκλησίαν, ἢ ἐστιν ἡ σὰρξ αὐτοῦ. Ἡ σὰρξ γὰρ - EXEGETICA. predictas ab ipsis promissiones Christus impleve- rit. Hæ autem erant, quæ omnium gentium salu- tem prænuntiabant. Argumentum. Hunc canit psalmum, docens quidnam aditum bo- mini præbeat ad illam assequendam sortem : quapropter ita orditur : Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? Ha- bitatio est commoratio temporanea, non fixam et permanentem vitam, sed transeuntem, ac cum spe transmigrationis ad præstantiora conjunctam si- gnificans. Sancti quippe viri est lianc vitam præter- eundo agere, atque ad aliam transmittere. Quæ causa est ut David de se ipso dicat us : Advena ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei. Quis, ait, dignus erit in cœlestibus illis tabernacu- lis consistere? Aut quis tabernaculum ponet in monte sancto tuo? Postquam enim quispiam æterno illo tabernaculo dignatus fuerit, beatitudine frue- tur in sæcula infinita. 2-5. Qui incedit sine macula, etc. Docet quibus modis beatum hujusmodi finem consecuturi sumus: primo quidem si immaculata via incedamus quæ est ipse Christus; deinde, si operemur justitiam; tertio, si cor nostrum veritatis domicilium pare- mus ; quarto, si dolosa instructi lingua non simus; quinto, si malum proximo non inferamus; sexto, si opprobrio proximum superbe non alliciamus; septimo, si personam non accipiamus; octavo, si C juramenti fidem non violemus; nono, si non fee neremur; decimo, quod est omnis complementum boni, si muneribus pervii non simus. Qui horumce æquitatem ac meritum edidicerit, firmam atque immotam bonorum donationem nanciscetur. Argumentum. Quam nunc tractamus prophetia, gentium voca- tionem complectitur, nec non varias inobsequen- tiæ accusationes adversus Israelem; itemque ip- sum resurrectionis Selvatoris omnium nostrum Jesu Christi mysterium: unde arbitror canticum istud vocatum sive tituli aut colum- næ inscriptionem fuisse, ipso Davide propheta D illud ceu in columna inscribente, ad posteros transmittendum. Ejus porro verba quasi ex Christi persona canuntur. Namque ut ita sentia- mus auctor nobis Petrus est ”. Conserva me, Domine, quoniam speravi in te. Quasi assumpta humani generis persona, his Deum et Patrem alloquitur. Nec tantum pro se, sed etiam propter nos et pro nobis, utpote per œconomiam et incarnationem unus ex nobis effectus. Dominum itaque Patrem vocat, quod in forma servi fuerit. Conservari autem se postulat propter Ecclesiam quæ caro ipsius est. Caro namque ejus est Eccle- * Psal. xxxviii, 13. 9³ Act. 11, 25. 1. In finem, PSALMUS David. XIV. 1. Tituli inscriptio, Davidi. XV.
ὡς υἱοὺς γὰρ φοβεῖσθαι Πατέρα παρεσκεύαζε. Κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, φησὶ, καθ’ ὃν δὲ δηλονότι ἡ ἐπιφάνεια, φόβον φοβηθήσονται οὗ οὐκ ἔστι φόβος. Οὐκ ἐκ νομικῆς ἀπειλῆς δηλονότι, ἀλλ’ ἡ πρέπουσα μᾶλλον ἐλευθέροις εὐλάβεια. Ὅτι Κύριος ἐν γενεᾷ δικαίων. Τῶν δικαιουμένων διὰ τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ. Βουλὴ πτωχοῦ καταισχύνεται. Ταῦτα ὡς πρὸς τοὺς ἀπομείναντας τῇ ἀπιστίᾳ καὶ διώξαντας τοὺς πιστεύσαντας εἰς Χριστόν. Τίς δώσει ἐκ Σιὼν τὸ σωτήριον τοῦ Ἰσραήλ; Τοῦτο δὲ διπλῆν ἔχει τὴν προφητείαν· οὐ γὰρ μόνον τηνικάδε γενομένην τοῖς πολιορκηθεῖσι προσαγορεύει σωτηρίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν πολλοῖς ὕστερον χρόνοις τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν γενομένην ἐκεῖθεν σωτήριον ἐπιφάνειαν. Ἀγαλλιάσεται Ἰακώβ. Τοὺς ἁγίους πατριάρχας καὶ προφήτας φησὶ, τοὺς χαρᾷ χαίροντας ἐπὶ τῷ τὰς προλεχθείσας αὐτῶν ἐπαγγελίας ἀποπληρῶσαι τὸν Χριστόν. Αὗται δὲ ἦσαν αἱ τὴν τῶν ἐθνῶν ἁπάντων σωτηρίαν κατασημαίνουσαι.
S. ATHANASHI OPP. PARS III. Α τριάρχας καὶ προφήτας φησί, τοὺς χαρᾷ χαίροντας ἐπὶ τῷ τὰς προλεχθείσας αὐτῶν ἐπαγγελίας ἀποπλη ρῶσαι τὸν Χριστόν. Αὗται δὲ ἦσαν αἱ τὴν τῶν ἐθνῶν ἁπάντων σωτηρίαν κατασημαίνουσαι. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΔ'. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν, διδάσκων τί ἂν ἄνθρωποι παρασκευάσῃ τῆς μακαρίας ἐκείνης τυχεῖν λήξεως· διὸ ἀρχομενός φησιν Κύριε, τίς παροικήσει ἐν τῷ σκηνώματί σου ; Παροικία ἐστὶ διαγωγή πρόσκαιρος, οὐχ ἱδρυμένην ζωὴν, ἀλλὰ παροδικὴν ἐπ' ἐλπίδι τῆς ἐπὶ τὰ κρείτα τονα μεταστάσεως ὑποφαίνουσα. Αγίου γὰρ ἀνδρὸς παροδεύειν τὸν βίον τοῦτον, ἐπάγεσθαι δὲ πρὸς ἑτέ ραν ζωήν. Διὸ καὶ ὁ Δαυΐδ περὶ αὐτοῦ φησι· Πάρ Β οικος ἐγώ εἰμι παρὰ σοὶ καὶ παρεπίδημος, καθὼς στηλογραφίαν, πάντες οἱ πατέρες μου. Τίς, φησίν, ἄξιος ἔσται ἐν ἐκείναις ταῖς οὐρανίαις γενέσθαι σκηναῖς; Η τίς κατασκηνώσει ἐν ὄρει ἁγίῳ σου; ἐπειδὴ ἂν γάρ τις ἀξιωθῇ τῆς μακαρίας ἐκείνης σκηνῆς, εἰς ἀπε ράντους αἰῶνας ἕξει τὴν μακαριότητα. Πορευόμενος ἄμωμος, καὶ τὰ ἑξῆς. Διδάσκει δι' ὧν τευξόμεθα τοῦ μακαρίου ἐκείνου πέρατος· καὶ πρῶτον μὲν εἰ τὴν ἄμωμον ὁδεύσωμεν ὁδὸν, ήτις ἐστὶν ὁ Χριστός· ἔπειτα εἰ ἐργασώμεθα δικαιοσύνην τρίτον, εἰ ἀληθείας οἶκον τὴν καρδίαν ποιήσωμεν· τέταρτον, εἰ δολίαν γλῶσσαν μὴ κτησώμεθα· πέμ- πτον τὸ μὴ κακὸν τῷ πλησίον ἐργάζεσθαι· ἔκτον τὸ μὴ ὀνειδίσαι τὸν πλησίον ὑπερηφανευόμενον· ἔβδομον μὴ πρόσωπον θαυμάζειν· ὄγδοον τὸ μὴ παραβαίνειν ὅρκου πίστιν· ἔννατον τὸ μὴ ἐκτοκίζειν· δέκατον, δ καὶ τέλος ἐστὶ παντὸς ἀγαθοῦ, ἀδωροδόκητον εἶναι. Τούτων ὁ ἐκμαθὼν τὴν κατόρθωσιν ἀσάλευτον ἕξει τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν. Στηλογραφία τῷ Δαυίδ. ΙΕ. Υπόθεσις. Ἡ ἐν χερσὶ προφητεία περιέχει τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν, καὶ τὰ ἐπὶ ταῖς ἀπειθείαις τοῦ Ἰσραὴλ ἐγκλήματα, καὶ μὴν καὶ αὐτὸ τὸ τῆς ἀναστάσεως τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ μυσ στήριον· ὅθεν οἶμαι και στηλογραφίαν ὠνομάσθαι τὴν ᾠδὴν, ἀναθέντος αὐτὴν τοῦ προφήτου Δαυΐ ὥσπερ ἐν στήλῃ τοῖς μετ' αὐτόν. Αδονται δὲ οἱ ἐν αὐτῷ λόγοι ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ. Οὕτως γὰρ ἡμᾶς ὁ Πέτρος ἐδίδαξε φρονεῖν. Φύλαξόν με, Κύριε, ὅτι ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Τι κοινὴν ὥσπερ πρόσωπον τῆς ἀνθρωπότητος ἀναλα- βὼν τοὺς πρὸς Θεὸν καὶ Πατέρα ποιεῖται λόγους· οὐχ ὑπέρ γε μᾶλλον ἑαυτοῦ, δι' ἡμᾶς δὲ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὡς εἰς ἐξ ἡμῶν διὰ τὴν οἰκονομίαν. Κύριον οὖν ὀνομάζει τὸν Πατέρα διὰ τὸ ἐν τῇ τοῦ δούλου γενέ- σθαι μορφή. Φυλαχθῆναι δὲ αὐτὸν αἰτεῖ διὰ τὴν Ἐκκλησίαν, ἢ ἐστιν ἡ σὰρξ αὐτοῦ. Ἡ σὰρξ γὰρ - EXEGETICA. predictas ab ipsis promissiones Christus impleve- rit. Hæ autem erant, quæ omnium gentium salu- tem prænuntiabant. Argumentum. Hunc canit psalmum, docens quidnam aditum bo- mini præbeat ad illam assequendam sortem : quapropter ita orditur : Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? Ha- bitatio est commoratio temporanea, non fixam et permanentem vitam, sed transeuntem, ac cum spe transmigrationis ad præstantiora conjunctam si- gnificans. Sancti quippe viri est lianc vitam præter- eundo agere, atque ad aliam transmittere. Quæ causa est ut David de se ipso dicat us : Advena ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei. Quis, ait, dignus erit in cœlestibus illis tabernacu- lis consistere? Aut quis tabernaculum ponet in monte sancto tuo? Postquam enim quispiam æterno illo tabernaculo dignatus fuerit, beatitudine frue- tur in sæcula infinita. 2-5. Qui incedit sine macula, etc. Docet quibus modis beatum hujusmodi finem consecuturi sumus: primo quidem si immaculata via incedamus quæ est ipse Christus; deinde, si operemur justitiam; tertio, si cor nostrum veritatis domicilium pare- mus ; quarto, si dolosa instructi lingua non simus; quinto, si malum proximo non inferamus; sexto, si opprobrio proximum superbe non alliciamus; septimo, si personam non accipiamus; octavo, si C juramenti fidem non violemus; nono, si non fee neremur; decimo, quod est omnis complementum boni, si muneribus pervii non simus. Qui horumce æquitatem ac meritum edidicerit, firmam atque immotam bonorum donationem nanciscetur. Argumentum. Quam nunc tractamus prophetia, gentium voca- tionem complectitur, nec non varias inobsequen- tiæ accusationes adversus Israelem; itemque ip- sum resurrectionis Selvatoris omnium nostrum Jesu Christi mysterium: unde arbitror canticum istud vocatum sive tituli aut colum- næ inscriptionem fuisse, ipso Davide propheta D illud ceu in columna inscribente, ad posteros transmittendum. Ejus porro verba quasi ex Christi persona canuntur. Namque ut ita sentia- mus auctor nobis Petrus est ”. Conserva me, Domine, quoniam speravi in te. Quasi assumpta humani generis persona, his Deum et Patrem alloquitur. Nec tantum pro se, sed etiam propter nos et pro nobis, utpote per œconomiam et incarnationem unus ex nobis effectus. Dominum itaque Patrem vocat, quod in forma servi fuerit. Conservari autem se postulat propter Ecclesiam quæ caro ipsius est. Caro namque ejus est Eccle- * Psal. xxxviii, 13. 9³ Act. 11, 25. 1. In finem, PSALMUS David. XIV. 1. Tituli inscriptio, Davidi. XV.
To the End, a Psalm of DavidΕἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:100Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΙΔ. Ὑπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν, διδάσκων τί ἂν ἄνθρωπον παρασκευάσῃ τῆς μακαρίας ἐκείνης τυχεῖν λήξεως· διὸ ἀρχόμενός φησιν· Κύριε, τίς παροικήσει ἐν τῷ σκηνώματί σου;
Παροικία ἐστὶ διαγωγὴ πρόσκαιρος, οὐχ ἱδρυμένην ζωὴν, ἀλλὰ παροδικὴν ἐπ’ ἐλπίδι τῆς ἐπὶ τὰ κρείττονα μεταστάσεως ὑποφαίνουσα. Ἁγίου γὰρ ἀνδρὸς παροδεύειν τὸν βίον τοῦτον, ἐπάγεσθαι δὲ πρὸς ἑτέραν ζωήν. Διὸ καὶ ὁ Δαυὶ̈δ περὶ αὐτοῦ φησι· Πάροικος ἐγώ εἰμι παρὰ σοὶ καὶ παρεπίδημος, καθὼς πάντες οἱ πατέρες μου. Τίς, φησὶν, ἄξιος ἔσται ἐν ἐκείναις ταῖς οὐρανίαις γενέσθαι σκηναῖς; Ἢ τίς κατασκηνώσει ἐν ὄρει ἁγίῳ σου; ἐπειδὴ ἂν γάρ τις ἀξιωθῇ τῆς μακαρίας ἐκείνης σκηνῆς, εἰς ἀπεράντους αἰῶνας ἕξει τὴν μακαριότητα. Πορευόμενος ἄμωμος, καὶ τὰ ἑξῆς. Διδάσκει δι’ ὧν τευξόμεθα τοῦ μακαρίου ἐκείνου πέρατος· καὶ πρῶτον μὲν εἰ τὴν ἄμωμον ὁδεύσωμεν ὁδὸν, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστός· ἔπειτα εἰ ἐργασώμεθα δικαιοσύνην· τρίτον, εἰ ἀληθείας οἶκον τὴν καρδίαν ποιήσωμεν· τέταρτον, εἰ δολίαν γλῶσσαν μὴ κτησώμεθα· πέμπτον τὸ μὴ κακὸν τῷ πλησίον ἐργάζεσθαι· ἕκτον τὸ μὴ ὀνειδίσαι τὸν πλησίον ὑπερηφανευόμενον· ἕβδομον μὴ πρόσωπον θαυμάζειν· ὄγδοον τὸ μὴ παραβαίνειν ὅρκου πίστιν· ἔννατον τὸ μὴ ἐκτοκίζειν· δέκατον, ὃ καὶ τέλος ἐστὶ παντὸς ἀγαθοῦ, ἀδωροδόκητον εἶναι.
Τούτων ὁ ἐκμαθὼν τὴν κατόρθωσιν ἀσάλευτον ἕξει τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν.
Inscription of DavidΣτηλογραφία τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Στηλογραφία τῷ Δαυί̈δ. ΙΕ. Ὑπόθεσις. Ἡ ἐν χερσὶ προφητεία περιέχει τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν, καὶ τὰ ἐπὶ ταῖς ἀπειθείαις τοῦ Ἰσραὴλ ἐγκλήματα, καὶ μὴν καὶ αὐτὸ τὸ τῆς ἀναστάσεως τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ μυστήριον· ὅθεν οἶμαι καὶ στηλογραφίαν ὠνομάσθαι τὴν ᾠδὴν, ἀναθέντος αὐτὴν τοῦ προφήτου Δαυὶ̈δ ὥσπερ ἐν στήλῃ τοῖς μετ’ αὐτόν. Ἄδονται δὲ οἱ ἐν αὐτῷ λόγοι ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ. Οὕτως γὰρ ἡμᾶς ὁ Πέτρος ἐδίδαξε φρονεῖν. Φύλαξόν με, Κύριε, ὅτι ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Τὸ κοινὸν ὥσπερ πρόσωπον τῆς ἀνθρωπότητος ἀναλαβὼν τοὺς πρὸς Θεὸν καὶ Πατέρα ποιεῖται λόγους· οὐχ ὑπέρ γε μᾶλλον ἑαυτοῦ, δι’ ἡμᾶς δὲ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὡς εἶς ἐξ ἡμῶν διὰ τὴν οἰκονομίαν. Κύριον οὖν ὀνομάζει τὸν Πατέρα διὰ τὸ ἐν τῇ τοῦ δούλου γενέσθαι μορφῇ. Φυλαχθῆναι δὲ αὐτὸν αἰτεῖ διὰ τὴν Ἐκκλησίαν, ἥ ἐστιν ἡ σὰρξ αὐτοῦ. Ἡ σὰρξ γὰρ αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία· φυλαχθῆναι δὲ ταύτην αἰτεῖ. Εἰκότως οὖν καὶ εἰς τὸ αὐτοῦ πρόσωπον ἀναφέροιτ’ ἂν ἡ φυλακή. Εἶπα τῷ Κυρίῳ, Θεός μου εἶ σύ. Πάλιν καὶ τοῦτο προτρέπων τῇ τοῦ δούλου μορφῇ·
PG 27:101δηλοῖ δὲ ἅμα καὶ τὴν ἐν πίστει δι’ ὁμολογίας δικαιοσύνην. Ὅτι τῶν ἀγαθῶν μου οὐ χρείαν ἔχεις. Ἀγαθάς φησιν ἐν τούτοις τὰς κατὰ νόμον προσφερομένας θυσίας· τὸ γὰρ τῆς πίστεως ῥῆμα ἐκεῖνο ἀναιρεῖ· Μὴ φάγομαι γὰρ, φησὶν, κρέα ταύρων, καὶ αἷμα τράγων πίομαι; Τοῖς ἁγίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ ἐθαυμάστωσεν ὁ Κύριος πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ ἐν αὐτοῖς. Ἁγίους εἶναί φησι τοὺς ἡγιασμένους ἐν Πνεύματι· Χριστοῦ δὲ γῆν τὴν Ἐκκλησίαν· τὸ δὲ ἐθαυμάστωσεν ἀντὶ τοῦ, ἐδίδαξεν· τὸ δὲ, αὐτοῦ, τοῦ Πατρός· ἵν’ ᾖ τὸ ὅλον οὕτως· Τοῖς ἡγιασμένοις ἐν πίστει γνωστὸν ἐποίησε τὸ θέλημα τοῦ Πατρός· διὸ καὶ καλεῖται τῆς μεγάλης βουλῆς ἄγγελος. [ Τοῖς ἀγαθοῖς ἐν τῇ γῇ ἐθαυμάστωσεν ὁ Θεός. Τοῖς ἡγιασμένοις ἐν πίστει γνωστὸν ἐποίησε τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, ἐν αὐτοῖς, τοῖς ἐν τῇ γῇ τοῦ Θεοῦ, ἤτοι τῇ Ἐκκλησίᾳ· ἤ τινων τῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ γῇ, ἢ ὅτι, ἐν οὐρανῷ οἱ ἅγιοι τὸ πολίτευμα ἔχοντες, ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ διατρίβουσι, κἂν ἐν ταύτῃ ὦσιν ἔτι τῇ γῇ. Θελήματα δὲ Θεοῦ αἱ κατ’ εἶδος ἀρεταὶ, ἃς θαυμαστοῖ ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, πλέον τι τούτων ἐχόντων τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἐν τῷ κατ’ ἀρετὴν ἐνεργεῖν.
αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία· φυλαχθῆναι δὲ ταύτην αἰτεῖ. Εἰκότως οὖν καὶ εἰς τὸ αὐτοῦ πρόσωπον ἀναφέροιτ' ἂν ἡ φυλακή. Εἶπα τῷ Κυρίῳ, Θεός μου εἶ σύ. Πάλιν καὶ τοῦτο προτρέπων (4) τῇ τοῦ δούλου μορφῇ· δηλοῖ δὲ ἅμα καὶ τὴν ἐν πίστει δι' ὁμολογίας δικαιοσύνην. Οτι τῶν ἀγαθῶν μου οὐ χρείαν ἔχεις. Αγαθάς φησιν ἐν τούτοις τὰς κατὰ νόμον προσφερομένας θυσίας· τὸ γὰρ τῆς πίστεως ῥῆμα ἐκεῖνο ἀναιρεῖ· Μὴ φά- τομαι γάρ, φησίν, κρέα ταύρων, καὶ αἷμα τράγων πίομαι ; Τοῖς ἁγίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ ἐθαυμάστωσεν ὁ Κύριος πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ ἐν αὐτοῖς. ᾿Αγίους εἶναί φησι τοὺς ἡγιασμένους ἐν Πνεύματι· Χριστοῦ δὲ γῆν τὴν Ἐκκλησίαν· τὸ δὲ ἐθαυμάστωσεν ἀντὶ τοῦ, ἐδίδαξεν· τὸ δὲ, αὐτοῦ, τοῦ Πατρός· ἵν' ᾖ τὸ ὅλον οὕτως· Τοῖς ἡγιασμένοις ἐν πίστει γνωστὸν ἐποίησε τὸ θέλημα τοῦ Πατρός· διὸ καὶ καλεῖται τῆς μεγάλης βουλῆς ἄγγελος. [ Τοῖς ἀγαθοῖς ἐν τῇ γῇ ἐθαυμάστωσεν ὁ Θεός. Τοῖς ἡγιασμένοις ἐν πίστει γνωστὸν ἐποίησε τὸ θέ- λημα τοῦ Πατρὸς, ἐν αὐτοῖς, τοῖς ἐν τῇ γῇ τοῦ Θεοῦ, ἤτοι τῇ Ἐκκλησίᾳ· ἤ τινων τῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ γῇ, ἢ ὅτι, ἐν οὐρανῷ οἱ ἅγιοι τὸ πολίτευμα ἔχοντες, ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ διατρίβουσι, κἂν ἐν ταύτῃ ὦσιν ἔτι τῇ γῇ. θελήματα δὲ Θεοῦ αἱ κατ᾽ εἶδος ἀρεται, ἃς θαυμαστοῖ ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, πλέον τι τούτων ἐχόντων τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἐν τῷ κατ' ἀρετὴν ἐνεργεῖν. Οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ ἀνδρεία ἀποστόλων καὶ μαρτύρων τῇ τῶν ἄλλως ἀνδριζομένων, οὐδὲ ἡ σωφροσύνη Ἰωσὴφ κατὰ τὰς ἑτέρων. Οὕτως δέ τις θαυμαστωθεὶς αἰσθάνεται τῆς ἰδίας ἀσθενείας, ὡς πολὺ τῆς θείας ἰσχύος καὶ τοῦ μεγέθους ἀπολιπόμε νος. Ὅταν γὰρ πληθυνθῶσιν αἱ ἀσθένειαι τῶν δι καίων, ταχύνουσι πρὸς τὸν Θεὸν μετανοοῦντες.] Επληθύνθησαν αἱ ἀσθένειαι αὐτῶν· ὅτε είδω λολάτρουν. Μετὰ ταῦτα ἐτάχυναν. Κἂν ἠσθένουν, φησί, τὸ πρότερον ἐν ἁμαρτίαις ὄντες, ἀλλ᾽ οὖν ἀκούσαντες τοῦ κηρύγματος, ὠκέως ὑπήκουσαν. Τοῦτο γάρ ἐστι τό· Ἐτάχυναν μετὰ ταῦτα, δηλονότι εἰς τὸ ὑπακοῦσαι τῷ κηρύγματι. Οὐ μὴ συνάγω τὰς συναγωγὰς αὐτῶν ἐξ αἱμάτων. Συνάγων, φησί, συναγωγὰς ἐκ τῶν ἐθνῶν, οὐ δι' αἱμάτων αὐτὰς συνάξω, τουτέστιν οὐ παρασκευάσω διὰ τῆς νομικής μοι προσέρχεσθαι λατρείας, δι' αἰνέσεως δὲ μᾶλλον καὶ τῆς ἀναιμάκτου θυσίας. Οὐδὲ μὴ μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν διὰ χειλέων μου. Οὐκέτι κλη θήσονται, φησίν, εἰδωλολάτραι καὶ ἄθεοι, ἀλλὰ κλητοὶ καὶ ἐκλεκτοί. Πάλαι μεν, φησίν, ἐπαξίας τῶν πρά ξεων ἐπήγοντο προσηγορίας, εἰδωλολάτραι, πολύθεοι ὀνομαζόμενοι· νῦν δὲ οὐκέτι μνησθήσομαι τῶν ὀνομά- των ἐκείνων, εὐσεβεῖς αὐτοὺς καὶ ἁγίους κλητοὺς καὶ ἐκλεκτοὺς ὀνομάζων. οι των, πρέπων δικαιοσύνην δικαίωσιν. νο- EXPOSITIO IN PSALMUM XV. 10% A sia, quam conservari postulat. Quæ conservatio ideo jure ac merito ad ejus personam referatur. B c secundum servi formam obsecrat: exhibetque una justitiam quæ in fide per confessionem præstatur. Quoniam bonorum meorum non eges. Hisce verbis bona ait esse sacrificia juxta legem oblata : quæ verbum fidei eliminat. Nunquid manducabo enim, inquit, carnes taurorum, et sanguinem hircorum potabo "? voluntates ejus in eis. Sanctos ait eos qui sanctifi- cati sunt in Spiritu: Christi terram, Ecclesiam di- cit : illud, mirifcavit, pro docuit, jacet : illud au- tem, ejus, id est Patris; ut tota sententia sic intel- ligatur: Sanctificatis in fide notam fecit Patris vo luntatem: quare vocatur magni consilii Angelus *. [Sanctis in terra mirificavit Deus. Sanctificatis in fide notam fecit voluntatem Patris, in eis scilicet, qui in terra Dei, sive in Ecclesia erant; aut, aliqui- bus in terra sancta versantibus; aut quia sancti in cœlo conversationem habentes”, in terra ejus de- gunt, etsi adhuc in hac terra versentur. Volunta- tes autem Dei sunt virtutes cujuscunque speciei, quas mirificat Deus in sanctis suis, qui, plus quam alii homines, in exercenda virtute facultatis ha- bent. Non enim eadem fortitudo apostolorum et martyrum est, ac illa qua alii alio modo viriliter agunt, neque continentia Josephi, aliorum similis est. Atque ita quispiam mifificatus propriam sen- tit infirmitatem, ut divinæ virtuti et magnitudini plurimum inferior. Cum enim multiplicatæ fuerint infirmitates justorum, accedunt illi ad Deum peui- tentia moti.] colerent. Postea acceleraverunt. Quamvis, ait, an- tea infirmarentur, cum in peccatis degerent, at audita prædicatione, quamprimum obtemperarunt. Nam id sibi vult illud : Postea acceleraverunt, vide- licet quando prædicationi sunt obsecuti. Non con- gregabo conventicula eorum de sanguinibus. Ubi con- gregabo, inquit, Synagogas ex gentibus, non per D sanguinem eas congregabo, id est, non curabo ut Psal. ILIX, et hac est vera lectio dum substitua- tur. Mox pro Ambr. habet Totusque focus secundum hanc lectionem ita ver- per legalem cultum me adeant, verum potius per laudes et per incruentum sacrificium. Nec memor ero nominum eorum per labia mea. Non ultra appel- labuntur, inquit, idololatræ et athei, sed vocati et electi. Olim, condignam gestis suis nomenclaturam nacti sunt, idololatra et polythei, id est, nultos co- lentes deos, nuncupati. Jam vero non ulterius nom minum eorum recordabor, sed pios, sanctos, calos, electos compellabo. tendus : Rursum, hoc servi formam decet, exhibel- que una justificationem quæ in fide per confessionem obtinetur. 2. Dixi Domino, Deus meus es tu. Rursum hic 3. Sanctis qui sunt in terra ejus mirificavit omnes 4. Multiplicatæ sunt infirmitates eorum, cum idola (1) In codice Ambrosiano legitur καὶ τοῦτο πρέ 13. * Isa. ix, 6. ” Philipp. 111,20.
Οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ ἀνδρεία ἀποστόλων καὶ μαρτύρων τῇ τῶν ἄλλως ἀνδριζομένων, οὐδὲ ἡ σωφροσύνη Ἰωσὴφ κατὰ τὰς ἑτέρων. Οὕτως δέ τις θαυμαστωθεὶς αἰσθάνεται τῆς ἰδίας ἀσθενείας, ὡς πολὺ τῆς θείας ἰσχύος καὶ τοῦ μεγέθους ἀπολιπόμενος. Ὅταν γὰρ πληθυνθῶσιν αἱ ἀσθένειαι τῶν δικαίων, ταχύνουσι πρὸς τὸν Θεὸν μετανοοῦντες.] Ἐπληθύνθησαν αἱ ἀσθένειαι αὐτῶν· ὅτε εἰδωλολάτρουν. Μετὰ ταῦτα ἐτάχυναν. Κἂν ἠσθένουν, φησὶ, τὸ πρότερον ἐν ἁμαρτίαις ὄντες, ἀλλ’ οὖν ἀκούσαντες τοῦ κηρύγματος, ὠκέως ὑπήκουσαν. Τοῦτο γάρ ἐστι τό· Ἐτάχυναν μετὰ ταῦτα, δηλονότι εἰς τὸ ὑπακοῦσαι τῷ κηρύγματι. Οὐ μὴ συνάγω τὰς συναγωγὰς αὐτῶν ἐξ αἱμάτων. Συνάγων, φησὶ, συναγωγὰς ἐκ τῶν ἐθνῶν, οὐ δι’ αἱμάτων αὐτὰς συνάξω, τουτέστιν οὐ παρασκευάσω διὰ τῆς νομικῆς μοι προσέρχεσθαι λατρείας, δι’ αἰνέσεως δὲ μᾶλλον καὶ τῆς ἀναιμάκτου θυσίας. Οὐδὲ μὴ μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν διὰ χειλέων μου. Οὐκέτι κληθήσονται, φησὶν, εἰδωλολάτραι καὶ ἄθεοι, ἀλλὰ κλητοὶ καὶ ἐκλεκτοί. Πάλαι μὲν, φησὶν, ἐπαξίας τῶν πράξεων ἐπήγοντο προσηγορίας, εἰδωλολάτραι, πολύθεοι ὀνομαζόμενοι·
αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία· φυλαχθῆναι δὲ ταύτην αἰτεῖ. Εἰκότως οὖν καὶ εἰς τὸ αὐτοῦ πρόσωπον ἀναφέροιτ' ἂν ἡ φυλακή. Εἶπα τῷ Κυρίῳ, Θεός μου εἶ σύ. Πάλιν καὶ τοῦτο προτρέπων (4) τῇ τοῦ δούλου μορφῇ· δηλοῖ δὲ ἅμα καὶ τὴν ἐν πίστει δι' ὁμολογίας δικαιοσύνην. Οτι τῶν ἀγαθῶν μου οὐ χρείαν ἔχεις. Αγαθάς φησιν ἐν τούτοις τὰς κατὰ νόμον προσφερομένας θυσίας· τὸ γὰρ τῆς πίστεως ῥῆμα ἐκεῖνο ἀναιρεῖ· Μὴ φά- τομαι γάρ, φησίν, κρέα ταύρων, καὶ αἷμα τράγων πίομαι ; Τοῖς ἁγίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ ἐθαυμάστωσεν ὁ Κύριος πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ ἐν αὐτοῖς. ᾿Αγίους εἶναί φησι τοὺς ἡγιασμένους ἐν Πνεύματι· Χριστοῦ δὲ γῆν τὴν Ἐκκλησίαν· τὸ δὲ ἐθαυμάστωσεν ἀντὶ τοῦ, ἐδίδαξεν· τὸ δὲ, αὐτοῦ, τοῦ Πατρός· ἵν' ᾖ τὸ ὅλον οὕτως· Τοῖς ἡγιασμένοις ἐν πίστει γνωστὸν ἐποίησε τὸ θέλημα τοῦ Πατρός· διὸ καὶ καλεῖται τῆς μεγάλης βουλῆς ἄγγελος. [ Τοῖς ἀγαθοῖς ἐν τῇ γῇ ἐθαυμάστωσεν ὁ Θεός. Τοῖς ἡγιασμένοις ἐν πίστει γνωστὸν ἐποίησε τὸ θέ- λημα τοῦ Πατρὸς, ἐν αὐτοῖς, τοῖς ἐν τῇ γῇ τοῦ Θεοῦ, ἤτοι τῇ Ἐκκλησίᾳ· ἤ τινων τῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ γῇ, ἢ ὅτι, ἐν οὐρανῷ οἱ ἅγιοι τὸ πολίτευμα ἔχοντες, ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ διατρίβουσι, κἂν ἐν ταύτῃ ὦσιν ἔτι τῇ γῇ. θελήματα δὲ Θεοῦ αἱ κατ᾽ εἶδος ἀρεται, ἃς θαυμαστοῖ ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, πλέον τι τούτων ἐχόντων τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἐν τῷ κατ' ἀρετὴν ἐνεργεῖν. Οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ ἀνδρεία ἀποστόλων καὶ μαρτύρων τῇ τῶν ἄλλως ἀνδριζομένων, οὐδὲ ἡ σωφροσύνη Ἰωσὴφ κατὰ τὰς ἑτέρων. Οὕτως δέ τις θαυμαστωθεὶς αἰσθάνεται τῆς ἰδίας ἀσθενείας, ὡς πολὺ τῆς θείας ἰσχύος καὶ τοῦ μεγέθους ἀπολιπόμε νος. Ὅταν γὰρ πληθυνθῶσιν αἱ ἀσθένειαι τῶν δι καίων, ταχύνουσι πρὸς τὸν Θεὸν μετανοοῦντες.] Επληθύνθησαν αἱ ἀσθένειαι αὐτῶν· ὅτε είδω λολάτρουν. Μετὰ ταῦτα ἐτάχυναν. Κἂν ἠσθένουν, φησί, τὸ πρότερον ἐν ἁμαρτίαις ὄντες, ἀλλ᾽ οὖν ἀκούσαντες τοῦ κηρύγματος, ὠκέως ὑπήκουσαν. Τοῦτο γάρ ἐστι τό· Ἐτάχυναν μετὰ ταῦτα, δηλονότι εἰς τὸ ὑπακοῦσαι τῷ κηρύγματι. Οὐ μὴ συνάγω τὰς συναγωγὰς αὐτῶν ἐξ αἱμάτων. Συνάγων, φησί, συναγωγὰς ἐκ τῶν ἐθνῶν, οὐ δι' αἱμάτων αὐτὰς συνάξω, τουτέστιν οὐ παρασκευάσω διὰ τῆς νομικής μοι προσέρχεσθαι λατρείας, δι' αἰνέσεως δὲ μᾶλλον καὶ τῆς ἀναιμάκτου θυσίας. Οὐδὲ μὴ μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν διὰ χειλέων μου. Οὐκέτι κλη θήσονται, φησίν, εἰδωλολάτραι καὶ ἄθεοι, ἀλλὰ κλητοὶ καὶ ἐκλεκτοί. Πάλαι μεν, φησίν, ἐπαξίας τῶν πρά ξεων ἐπήγοντο προσηγορίας, εἰδωλολάτραι, πολύθεοι ὀνομαζόμενοι· νῦν δὲ οὐκέτι μνησθήσομαι τῶν ὀνομά- των ἐκείνων, εὐσεβεῖς αὐτοὺς καὶ ἁγίους κλητοὺς καὶ ἐκλεκτοὺς ὀνομάζων. οι των, πρέπων δικαιοσύνην δικαίωσιν. νο- EXPOSITIO IN PSALMUM XV. 10% A sia, quam conservari postulat. Quæ conservatio ideo jure ac merito ad ejus personam referatur. B c secundum servi formam obsecrat: exhibetque una justitiam quæ in fide per confessionem præstatur. Quoniam bonorum meorum non eges. Hisce verbis bona ait esse sacrificia juxta legem oblata : quæ verbum fidei eliminat. Nunquid manducabo enim, inquit, carnes taurorum, et sanguinem hircorum potabo "? voluntates ejus in eis. Sanctos ait eos qui sanctifi- cati sunt in Spiritu: Christi terram, Ecclesiam di- cit : illud, mirifcavit, pro docuit, jacet : illud au- tem, ejus, id est Patris; ut tota sententia sic intel- ligatur: Sanctificatis in fide notam fecit Patris vo luntatem: quare vocatur magni consilii Angelus *. [Sanctis in terra mirificavit Deus. Sanctificatis in fide notam fecit voluntatem Patris, in eis scilicet, qui in terra Dei, sive in Ecclesia erant; aut, aliqui- bus in terra sancta versantibus; aut quia sancti in cœlo conversationem habentes”, in terra ejus de- gunt, etsi adhuc in hac terra versentur. Volunta- tes autem Dei sunt virtutes cujuscunque speciei, quas mirificat Deus in sanctis suis, qui, plus quam alii homines, in exercenda virtute facultatis ha- bent. Non enim eadem fortitudo apostolorum et martyrum est, ac illa qua alii alio modo viriliter agunt, neque continentia Josephi, aliorum similis est. Atque ita quispiam mifificatus propriam sen- tit infirmitatem, ut divinæ virtuti et magnitudini plurimum inferior. Cum enim multiplicatæ fuerint infirmitates justorum, accedunt illi ad Deum peui- tentia moti.] colerent. Postea acceleraverunt. Quamvis, ait, an- tea infirmarentur, cum in peccatis degerent, at audita prædicatione, quamprimum obtemperarunt. Nam id sibi vult illud : Postea acceleraverunt, vide- licet quando prædicationi sunt obsecuti. Non con- gregabo conventicula eorum de sanguinibus. Ubi con- gregabo, inquit, Synagogas ex gentibus, non per D sanguinem eas congregabo, id est, non curabo ut Psal. ILIX, et hac est vera lectio dum substitua- tur. Mox pro Ambr. habet Totusque focus secundum hanc lectionem ita ver- per legalem cultum me adeant, verum potius per laudes et per incruentum sacrificium. Nec memor ero nominum eorum per labia mea. Non ultra appel- labuntur, inquit, idololatræ et athei, sed vocati et electi. Olim, condignam gestis suis nomenclaturam nacti sunt, idololatra et polythei, id est, nultos co- lentes deos, nuncupati. Jam vero non ulterius nom minum eorum recordabor, sed pios, sanctos, calos, electos compellabo. tendus : Rursum, hoc servi formam decet, exhibel- que una justificationem quæ in fide per confessionem obtinetur. 2. Dixi Domino, Deus meus es tu. Rursum hic 3. Sanctis qui sunt in terra ejus mirificavit omnes 4. Multiplicatæ sunt infirmitates eorum, cum idola (1) In codice Ambrosiano legitur καὶ τοῦτο πρέ 13. * Isa. ix, 6. ” Philipp. 111,20.
νῦν δὲ οὐκέτι μνησθήσομαι τῶν ὀνομάτων ἐκείνων, εὐσεβεῖς αὐτοὺς καὶ ἁγίους κλητοὺς καὶ ἐκλεκτοὺς ὀνομάζων. [ Ἐπληθύνθησαν αἱ ἀσθένειαι αὐτῶν. Ὅτε εἰδωλολάτρουν. Εἰ καὶ πληθύνονται, οὐ παραμένουσι· μέχρι γὰρ αἰσθήσεως καὶ μόνον εἶχον παραμενούσας, διὰ τὸ ἰσχύειν τῷ ἐνδυναμοῦντι Χριστῷ. Ἢ τοὺς ἀποστόλους ἔοικε λέγειν, καὶ τοὺς δι’ ἐκείνων πεπιστευκότας, ἐν οἷς καὶ διαφανῆ γέγονε τὰ θεῖα θαυμάσια, ὡς πάντα τετηρηκόσι τὰ θεῖα προστάγματα. Ἐπληθύνθησαν δὲ αὐτῶν αἱ ἀσθένειαι, ἢ ὡς ἑτέρως, τὰ διαπονήματα, πολλῶν ἐπαναστάντων δήμων, δημηγόρων, στρατηγῶν, βασιλέων, ὧν πάντων περιγενόμενοι, τὸν δρόμον ἐτέλεσαν· ἢ τὸ βραχὺ καὶ πρόσκαιρον τῶν θλίψεων, τὸν ἄπειρον αἰῶνα δείκνυσιν. Οὐ μὴ συναγωγάς. Ἐτάχυνον εἰς τὸ ὑπακοῦσαι τῷ κηρύγματι· καθαροὺς εἶναι δεῖ ἀπὸ φόνων καὶ αἱμάτων τοὺς μέλλοντας συνάγεσθαι ὑπὸ Χριστοῦ. Συνάγων, φησὶ, συναγωγὰς ἐκ τῶν ἐθνῶν, οὐ δι’ αἱμάτων αὐτὰς συνάξω, οὐδὲ παρασκευάσω διὰ τῆς νομικῆς μοι προσέρχεσθαι λατρείας, αἰνέσεως δὲ μᾶλλον καὶ τῆς ἀναιμάκτου θυσίας.] Κύριος μερὶς τῆς κληρονομίας μου καὶ τοῦ ποτηρίου μου. κ.τ.λ. Ὡσεὶ σαφέστερον ἔλεγεν·
αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία· φυλαχθῆναι δὲ ταύτην αἰτεῖ. Εἰκότως οὖν καὶ εἰς τὸ αὐτοῦ πρόσωπον ἀναφέροιτ' ἂν ἡ φυλακή. Εἶπα τῷ Κυρίῳ, Θεός μου εἶ σύ. Πάλιν καὶ τοῦτο προτρέπων (4) τῇ τοῦ δούλου μορφῇ· δηλοῖ δὲ ἅμα καὶ τὴν ἐν πίστει δι' ὁμολογίας δικαιοσύνην. Οτι τῶν ἀγαθῶν μου οὐ χρείαν ἔχεις. Αγαθάς φησιν ἐν τούτοις τὰς κατὰ νόμον προσφερομένας θυσίας· τὸ γὰρ τῆς πίστεως ῥῆμα ἐκεῖνο ἀναιρεῖ· Μὴ φά- τομαι γάρ, φησίν, κρέα ταύρων, καὶ αἷμα τράγων πίομαι ; Τοῖς ἁγίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ ἐθαυμάστωσεν ὁ Κύριος πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ ἐν αὐτοῖς. ᾿Αγίους εἶναί φησι τοὺς ἡγιασμένους ἐν Πνεύματι· Χριστοῦ δὲ γῆν τὴν Ἐκκλησίαν· τὸ δὲ ἐθαυμάστωσεν ἀντὶ τοῦ, ἐδίδαξεν· τὸ δὲ, αὐτοῦ, τοῦ Πατρός· ἵν' ᾖ τὸ ὅλον οὕτως· Τοῖς ἡγιασμένοις ἐν πίστει γνωστὸν ἐποίησε τὸ θέλημα τοῦ Πατρός· διὸ καὶ καλεῖται τῆς μεγάλης βουλῆς ἄγγελος. [ Τοῖς ἀγαθοῖς ἐν τῇ γῇ ἐθαυμάστωσεν ὁ Θεός. Τοῖς ἡγιασμένοις ἐν πίστει γνωστὸν ἐποίησε τὸ θέ- λημα τοῦ Πατρὸς, ἐν αὐτοῖς, τοῖς ἐν τῇ γῇ τοῦ Θεοῦ, ἤτοι τῇ Ἐκκλησίᾳ· ἤ τινων τῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ γῇ, ἢ ὅτι, ἐν οὐρανῷ οἱ ἅγιοι τὸ πολίτευμα ἔχοντες, ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ διατρίβουσι, κἂν ἐν ταύτῃ ὦσιν ἔτι τῇ γῇ. θελήματα δὲ Θεοῦ αἱ κατ᾽ εἶδος ἀρεται, ἃς θαυμαστοῖ ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, πλέον τι τούτων ἐχόντων τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἐν τῷ κατ' ἀρετὴν ἐνεργεῖν. Οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ ἀνδρεία ἀποστόλων καὶ μαρτύρων τῇ τῶν ἄλλως ἀνδριζομένων, οὐδὲ ἡ σωφροσύνη Ἰωσὴφ κατὰ τὰς ἑτέρων. Οὕτως δέ τις θαυμαστωθεὶς αἰσθάνεται τῆς ἰδίας ἀσθενείας, ὡς πολὺ τῆς θείας ἰσχύος καὶ τοῦ μεγέθους ἀπολιπόμε νος. Ὅταν γὰρ πληθυνθῶσιν αἱ ἀσθένειαι τῶν δι καίων, ταχύνουσι πρὸς τὸν Θεὸν μετανοοῦντες.] Επληθύνθησαν αἱ ἀσθένειαι αὐτῶν· ὅτε είδω λολάτρουν. Μετὰ ταῦτα ἐτάχυναν. Κἂν ἠσθένουν, φησί, τὸ πρότερον ἐν ἁμαρτίαις ὄντες, ἀλλ᾽ οὖν ἀκούσαντες τοῦ κηρύγματος, ὠκέως ὑπήκουσαν. Τοῦτο γάρ ἐστι τό· Ἐτάχυναν μετὰ ταῦτα, δηλονότι εἰς τὸ ὑπακοῦσαι τῷ κηρύγματι. Οὐ μὴ συνάγω τὰς συναγωγὰς αὐτῶν ἐξ αἱμάτων. Συνάγων, φησί, συναγωγὰς ἐκ τῶν ἐθνῶν, οὐ δι' αἱμάτων αὐτὰς συνάξω, τουτέστιν οὐ παρασκευάσω διὰ τῆς νομικής μοι προσέρχεσθαι λατρείας, δι' αἰνέσεως δὲ μᾶλλον καὶ τῆς ἀναιμάκτου θυσίας. Οὐδὲ μὴ μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν διὰ χειλέων μου. Οὐκέτι κλη θήσονται, φησίν, εἰδωλολάτραι καὶ ἄθεοι, ἀλλὰ κλητοὶ καὶ ἐκλεκτοί. Πάλαι μεν, φησίν, ἐπαξίας τῶν πρά ξεων ἐπήγοντο προσηγορίας, εἰδωλολάτραι, πολύθεοι ὀνομαζόμενοι· νῦν δὲ οὐκέτι μνησθήσομαι τῶν ὀνομά- των ἐκείνων, εὐσεβεῖς αὐτοὺς καὶ ἁγίους κλητοὺς καὶ ἐκλεκτοὺς ὀνομάζων. οι των, πρέπων δικαιοσύνην δικαίωσιν. νο- EXPOSITIO IN PSALMUM XV. 10% A sia, quam conservari postulat. Quæ conservatio ideo jure ac merito ad ejus personam referatur. B c secundum servi formam obsecrat: exhibetque una justitiam quæ in fide per confessionem præstatur. Quoniam bonorum meorum non eges. Hisce verbis bona ait esse sacrificia juxta legem oblata : quæ verbum fidei eliminat. Nunquid manducabo enim, inquit, carnes taurorum, et sanguinem hircorum potabo "? voluntates ejus in eis. Sanctos ait eos qui sanctifi- cati sunt in Spiritu: Christi terram, Ecclesiam di- cit : illud, mirifcavit, pro docuit, jacet : illud au- tem, ejus, id est Patris; ut tota sententia sic intel- ligatur: Sanctificatis in fide notam fecit Patris vo luntatem: quare vocatur magni consilii Angelus *. [Sanctis in terra mirificavit Deus. Sanctificatis in fide notam fecit voluntatem Patris, in eis scilicet, qui in terra Dei, sive in Ecclesia erant; aut, aliqui- bus in terra sancta versantibus; aut quia sancti in cœlo conversationem habentes”, in terra ejus de- gunt, etsi adhuc in hac terra versentur. Volunta- tes autem Dei sunt virtutes cujuscunque speciei, quas mirificat Deus in sanctis suis, qui, plus quam alii homines, in exercenda virtute facultatis ha- bent. Non enim eadem fortitudo apostolorum et martyrum est, ac illa qua alii alio modo viriliter agunt, neque continentia Josephi, aliorum similis est. Atque ita quispiam mifificatus propriam sen- tit infirmitatem, ut divinæ virtuti et magnitudini plurimum inferior. Cum enim multiplicatæ fuerint infirmitates justorum, accedunt illi ad Deum peui- tentia moti.] colerent. Postea acceleraverunt. Quamvis, ait, an- tea infirmarentur, cum in peccatis degerent, at audita prædicatione, quamprimum obtemperarunt. Nam id sibi vult illud : Postea acceleraverunt, vide- licet quando prædicationi sunt obsecuti. Non con- gregabo conventicula eorum de sanguinibus. Ubi con- gregabo, inquit, Synagogas ex gentibus, non per D sanguinem eas congregabo, id est, non curabo ut Psal. ILIX, et hac est vera lectio dum substitua- tur. Mox pro Ambr. habet Totusque focus secundum hanc lectionem ita ver- per legalem cultum me adeant, verum potius per laudes et per incruentum sacrificium. Nec memor ero nominum eorum per labia mea. Non ultra appel- labuntur, inquit, idololatræ et athei, sed vocati et electi. Olim, condignam gestis suis nomenclaturam nacti sunt, idololatra et polythei, id est, nultos co- lentes deos, nuncupati. Jam vero non ulterius nom minum eorum recordabor, sed pios, sanctos, calos, electos compellabo. tendus : Rursum, hoc servi formam decet, exhibel- que una justificationem quæ in fide per confessionem obtinetur. 2. Dixi Domino, Deus meus es tu. Rursum hic 3. Sanctis qui sunt in terra ejus mirificavit omnes 4. Multiplicatæ sunt infirmitates eorum, cum idola (1) In codice Ambrosiano legitur καὶ τοῦτο πρέ 13. * Isa. ix, 6. ” Philipp. 111,20.
PG 27:104Ὁ Πατήρ μου εἰς κλῆρόν μοι καὶ μερίδα τὰ ἔθνη δεδώρηται, ᾧ καὶ γέγονα ὑπήκοος μέχρι θανάτου. Τὸ γὰρ ποτήριον τὸν θάνατον σημαίνει, κατὰ τὸ εἰρημένον· Πάτερ, εἰ δυνατὸν, παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο. [Κύριος μερὶς τῆς κληρονομίας μου καὶ τοῦ ποτηρίου μου. Κληρονομίαν καλεῖ τὴν τῶν ἐθνῶν βασιλείαν. Καὶ τῆς ἐμῆς Ἐκκλησίας, ἥτις ἐστὶν ἡ κληρονομία μου, μερίς ἐστιν ὁ Κύριος ὁ Πατὴρ, ὁ αὐτὸς δὲ καὶ τοῦ ποτηρίου μου μερίς ἐστι, τουτέστι τοῦ θανάτου. Καὶ ἡ Ἐκκλησία ἐκληρονόμησε τὸν Πατέρα, κατορθώσασα τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ· καὶ αὐτὸς ὁ θάνατος ὁ ἐμὸς ἐκληρονόμησε τὸν Πατέρα κατὰ τὸν λέγοντα· Κληρονόμε Θεοῦ, συγκληρονόμε Χριστοῦ.] Σχοινία ἐπέπεσάν μοι ἐν τοῖς κρατίστοις μου· καὶ γὰρ ἡ κληρονομία μου κρατίστη μοί ἐστι. Τοὺς δεσμοὺς τῆς ἀγάπης φησὶν, οὓς ἔσχεν πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν, ἥτις καὶ κρατίστη ἐστὶ, τουτέστιν ἀρέσκουσα αὐτῷ. Εὐλογήσω τὸν Κύριον τὸν συνετίσαντά με. Τούτου ἡ ἑρμηνεία κεῖται ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων. Ἔτι δὲ καὶ ἕως νυκτὸς ἐπαίδευσάν με οἱ νεφροί μου. Ἔθος τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ νεφροὺς ὀνομάζειν τοὺς κεκρυμμένους καὶ ἐν βάθει λογισμούς· νύκτα δὲ τὸ ἀφανές.
Προεωρώμην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διαπαντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶ, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Καθὸ μὲν νοεῖται Θεὸς, αὐτός ἐστιν ὁ πάντα στηρίζων καὶ ἀνέχων· καθὸ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, πρέποι ἂν αὐτὸν καὶ τὸ λέγειν ἐκ δεξιῶν ἐσχηκέναι τὸν Κύριον, ἵνα μὴ σαλευθῇ. Συμπλάττεται γὰρ πανταχοῦ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις, καὶ τὸ τῇ κενώσει πρέπον οὐκ αἰσχύνεται διὰ τὴν οἰκονομίαν. Ὅρα γοῦν ὅπως γέγονεν ἡ φύσις ἡμῶν εὐδόκιμος ἐν Χριστῷ. Καὶ προσηνέχθημεν εἰς πρόσωπον τοῦ Πατρὸς οἱ ἐκβεβλημένοι διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν, καὶ ἐσχήκαμεν αὐτὸν ἐπαμύνοντα καὶ στηρίζοντα. [ Ἐκ δεξιῶν μού ἐστι. Προφανῆ ἔλεγχον ἔχει τῆς Ἰουδαίων ἐμβροντησίας. Καὶ Πέτρος γὰρ ὁ κορυφαῖος ἐν ταῖς Πράξεσιν εἰς Χριστὸν ταῦτα προσήρμοσεν. Καθὸ μὲν γὰρ Θεὸς, αὐτός ἐστιν ὁ πάντα στηρίζων καὶ ἀνέχων· καθὸ δὲ ἄνθρωπος, πρέποι ἂν αὐτῷ καὶ τὸ ἐκ δεξιῶν ἔχειν τὸν Κύριον, ἵνα μὴ σαλευθῇ. Οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου. Αὐτὸς ὢν ζωὴ καὶ ζωοποιὸς, ἐζωοποιῆσθαι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρὸς διὰ τὴν οἰκονομίαν.
PG 27:105Ἐγνώρισάς μοι ὁδοὺς ζωῆς, ὁ τῆς ἀνθρωπότητος ἔχων πρόσωπον, ὡς καθ’ ἡμᾶς γεγονὼς, τοὺς ἡμῖν μᾶλλον καὶ οὐχ ἑαυτῷ πρέποντας, καθὸ νοεῖται Θεὸς, ἀναπέμπει λόγους.] Τερπνότης ἐν τῇ δεξιᾷ σου εἰς τέλος. Τοῦτο σημαίνει, ἐν τέρψεσι καὶ εὐφροσύναις ἔσονται οἱ ἅγιοι μετὰ τὸ ἀναβιῶναι κατὰ τὸν τῆς ἀναστάσεως καιρόν. Ταύτην δὲ τὴν τέρψιν καὶ τὴν εὐφροσύνην, ἥτις ἐστὶν ἡ ἀφθαρσία, λήψεσθαι λέγουσι παρὰ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν ἐν ἡμῖν καὶ δεξιὰ τοῦ Πατρός. Καὶ ὡς ἀληθὴς ὁ λόγος, δῆλον ἐκ τοῦ φήσαντος λογίου· Ὃς μετασχηματίσει τὸ σχῆμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ.
ταῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις, καὶ τὸ τῇ κενώσει πρέπον οὐκ αἰσχύνεται διὰ τὴν οἰκονομίαν. "Ορα γοῦν ὅπως γέγονεν ἡ φύσις ἡμῶν εὐδόκιμος ἐν Χρι- στῷ. Καὶ προσηνέχθημεν εἰς πρόσωπον τοῦ Πατρὸς οἱ ἐκβεβλημένοι διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν, καὶ ἐσχήκαμεν αὐτὸν ἐπαμύνοντα καὶ στηρίζοντα. [ Ἐκ δεξιῶν μου ἐστι. Προφανῆ ἔλεγχον ἔχει τῆς Ἰουδαίων ἐμβροντησίας. Και Πέτρος γὰρ ὁ κορυ- φαῖος ἐν ταῖς πράξεσιν εἰς Χριστὸν ταῦτα προσήρ- μοσεν. Καθὸ μὲν γὰρ Θεός, αὐτός ἐστιν ὁ πάντα στηρίζων καὶ ἀνέχων· καθὸ δὲ ἄνθρωπος, πρέπει ἂν αὐτῷ καὶ τὸ ἐκ δεξιῶν ἔχειν τὸν Κύριον, ἵνα μὴ σαλευθῇ. Ούκ εγκαταλείψεις την ψυχήν μου. Αὐτὸς ὢν ζωὴ καὶ ζωοποιός, ἐζωοποιῆσθαι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρὸς διὰ τὴν οἰκονομίαν. Εγνώρισάς μοι ὁδοὺς ζωῆς, ὁ τῆς ἀνθρωπότητος ἔχων πρόσωπον, ὡς καθ' ἡμᾶς γεγονώς, τοὺς ἡμῖν μᾶλλον καὶ οὐχ ἑαυτῷ πρέποντας, καθὸ νοεῖται Θεὸς, ἀναπέμπει λόγους.] Τερπνότης ἐν τῇ δεξιᾷ σου εἰς τέλος. Τοῦτο σημαίνει, ἐν τέρψεσι καὶ εὐφροσύναις ἔσονται οἱ ἅγιοι μετὰ τὸ ἀναβιῶναι κατὰ τὸν τῆς ἀναστάσεως καιρόν. Ταύτην δὲ τὴν τέρψιν καὶ τὴν εὐφροσύνην, ἥτις ἐστὶν ἡ ἀφθαρσία, λήψεσθαι λέγουσι παρὰ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν ἐν ἡμῖν καὶ δεξιὰ τοῦ Πατρός. Καὶ ὡς ἀληθῆς ὁ λόγος, δῆλον ἐκ τοῦ φήσαντος λογίου· Ὃς μετασχηματίσει τὸ σχῆμα τῆς τα πεινώσεως ἡμῶν σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δό ξης αὐτοῦ. Προσευχὴ τῷ Δαυίδ. Ι. Υπόθεσις. Αδεται ὁ ψαλμὸς ἐκ προσώπου τοῦ κατὰ Θεὸν τελείου. Εἰσάκουσον, Κύριε, δικαιοσύνην μου. Πολλῆς πεποιθήσεως ὁ λόγος μεστός· τὸ γὰρ τῆς δικαιοσύ νης ἐνταῦθα οὐχ ὡς καυχώμενος, οὐδ᾽ ὡς δίκαιον ἑαυτὸν ἀποφαίνων· ἀλλ᾽ ἀντὶ τοῦ, Δικαίως αἰτοῦν- τος τὴν παρὰ σοῦ βοήθειαν, καὶ ἀξιοῦντος ἀπαλ λαγῆναι ὧν ἀδίκως ὑπομένει, μάτην ὑπὸ τοῦ Σαούλ διωκόμενος, καὶ ἐξάκουσον καὶ παράσχου τὴν αἴ- τησιν. Ενώτισαι τὴν προσευχήν μου οὐκ ἐν χείλεσι δολίοις. Προσευχῆς γὰρ οὐ διὰ χειλέων δολίων, διὰ δὲ γλώττης κεκαθαρμένης, καὶ τὰ θεῖα λόγια μελε- την εἰθισμένης ἐνωτίζεται ὁ Θεός. Εκ προσώπου σου τὸ κρῖμα μου ἐξέλθοι. Σα φῶς εύχεται τὸν Μονογενῆ κριτὴν ἑαυτῷ καταστή και. Οἱ ὀφθαλμοί σου ιδέτωσαν ευθύτητας. Τὸ δίκαιον κρῖμα ἐξαιτεῖ τοῦ Υἱοῦ, ὅ ἔκρινεν ἡμῖν. Ἐδοκίμασας τὴν καρδίαν μου, επεσκέψω νυ- κτὸς, ἐπύρωσάς με, καὶ οὐχ εὑρέθη ἐν ἐμοὶ ἀδι- κία. Αδικίαν εξωθεν ἡ θεία Γραφὴ καλεῖν τὴν κατὰ τοῦ Θεοῦ βλασφημίαν· 'Αδικίαν γάρ, φησίν, εἰς τὸ ύψος ἐλάλησαν. Όπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα * EXPOSITIO IN PSALMUM XVI. A uæ naturæ mensuris et terminis conformatur, et B C D Phil. 1, 21. · Psal. .lxx11, 8. PATROL. GR. XXVII. propter œconomiam sive incarnationem, non eru- bescit ea quæ ad evacuationem et humilitatem per- tinent. Vide ergo quam præclara in Christo na- tura nostra evaserit. In conspectum certe Patris adducti oblatique fuimus qui per Adæ transgres- sionem ejecti sumus, et habuimus eum vindicem et patronum. [A dextris est mihi. Manifeste coarguit Judzo- rum stupiditatem. Etenim Petrus apostolorum co- ryphæus in Actibus, hæc Christo attribuit. Nam quatenus Deus ipse est qui omnia firmat et conti- net; quatenus autem homo, ipsi convenit a dextris Dominum astantem habere, ne commoveatur. Non derelinques animam meam. Licet ipse vita sit et vitam præbeat, per œconomiam dicitur a Patre vivificari. Notas mihi fecisti vias vila, qui humanitatis personain habet, utpɔte ad similitudi- nem nostri factus, sermones effert nobis magis quam sibi, quatenus Deo, competentes.] significat, in voluptatibus et gaudiis sancti degent postquam tempore resurrectionis revixerint. Istam autem voluptatem ac lætitiam, quæ est incorruptio, nos recepturos aiunt a Christo, qui est in nobis, et dextera est Patris. Quod autem verum id sit, palam est ex hujusmodi dicto : Qui transformabil formam humilitatis nostræ configuratam corpori cla- ritatis ejus ". Oratio David. XVI. Argumentum. dum Deum perfecti. Exaudi, Domine, justitiam meam. Magna plenus fiducia sermo nam quod hic justitiam suam me- morat, non jactabundus, nec quo se justum esse prædicet, ita loquitur ; sed quasi dicat : Juste im- plorantem auxilium tuum, ac rogantem erui ab in- juriis persequente Saule illatis, exaudi et postu- lata concede. Auribus percipe orationem meam non in .abiis do- losis. Nam orationem non labiis dolosis oblatan, sed lingua pura, et meditandis eloquiis divinis as- suela, auribus percipit Deus. cue precatur Unigenitum sibi judicem constitui. Oculi tui videant æquitates. Justum Filii judicium postulat, quo judicavit de nobis. examinasti, et non est inventa in me iniquitas. Ini- quitatem solet divina Scriptura vocare blasphema in Deum dicta : Iniquitatem enim, inquit, in excelso locuti sunt 1. 10. Delectatio in dextera tua usque in finem. Hoc 1. Canitur hic psalmus ex persona hominis secun- 2. De vultu tuo judicium meum prodeat. Perspi- 3. Probasti cor meum et visitasli nucle, igne me 4. Ut non loquatur os meum opera hominum. Do-
Prayer of DavidΠροσευχὴ τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Προσευχὴ τῷ Δαυί̈δ. 2. Ὑπόθεσις. Ἄδεται ὁ ψαλμὸς ἐκ προσώπου τοῦ κατὰ Θεὸν τελείου. Εἰσάκουσον, Κύριε, δικαιοσύνην μου. Πολλῆς πεποιθήσεως ὁ λόγος μεστός· τὸ γὰρ τῆς δικαιοσύνης ἐνταῦθα οὐχ ὡς καυχώμενος, οὐδ’ ὡς δίκαιον ἑαυτὸν ἀποφαίνων· ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ, Δικαίως αἰτοῦντος τὴν παρὰ σοῦ βοήθειαν, καὶ ἀξιοῦντος ἀπαλλαγῆναι ὧν ἀδίκως ὑπομένει, μάτην ὑπὸ τοῦ Σαοὺλ διωκόμενος, καὶ ἐξάκουσον καὶ παράσχου τὴν αἴτησιν. Ἐνώτισαι τὴν προσευχήν μου οὐκ ἐν χείλεσι δολίοις.
ταῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις, καὶ τὸ τῇ κενώσει πρέπον οὐκ αἰσχύνεται διὰ τὴν οἰκονομίαν. "Ορα γοῦν ὅπως γέγονεν ἡ φύσις ἡμῶν εὐδόκιμος ἐν Χρι- στῷ. Καὶ προσηνέχθημεν εἰς πρόσωπον τοῦ Πατρὸς οἱ ἐκβεβλημένοι διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν, καὶ ἐσχήκαμεν αὐτὸν ἐπαμύνοντα καὶ στηρίζοντα. [ Ἐκ δεξιῶν μου ἐστι. Προφανῆ ἔλεγχον ἔχει τῆς Ἰουδαίων ἐμβροντησίας. Και Πέτρος γὰρ ὁ κορυ- φαῖος ἐν ταῖς πράξεσιν εἰς Χριστὸν ταῦτα προσήρ- μοσεν. Καθὸ μὲν γὰρ Θεός, αὐτός ἐστιν ὁ πάντα στηρίζων καὶ ἀνέχων· καθὸ δὲ ἄνθρωπος, πρέπει ἂν αὐτῷ καὶ τὸ ἐκ δεξιῶν ἔχειν τὸν Κύριον, ἵνα μὴ σαλευθῇ. Ούκ εγκαταλείψεις την ψυχήν μου. Αὐτὸς ὢν ζωὴ καὶ ζωοποιός, ἐζωοποιῆσθαι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρὸς διὰ τὴν οἰκονομίαν. Εγνώρισάς μοι ὁδοὺς ζωῆς, ὁ τῆς ἀνθρωπότητος ἔχων πρόσωπον, ὡς καθ' ἡμᾶς γεγονώς, τοὺς ἡμῖν μᾶλλον καὶ οὐχ ἑαυτῷ πρέποντας, καθὸ νοεῖται Θεὸς, ἀναπέμπει λόγους.] Τερπνότης ἐν τῇ δεξιᾷ σου εἰς τέλος. Τοῦτο σημαίνει, ἐν τέρψεσι καὶ εὐφροσύναις ἔσονται οἱ ἅγιοι μετὰ τὸ ἀναβιῶναι κατὰ τὸν τῆς ἀναστάσεως καιρόν. Ταύτην δὲ τὴν τέρψιν καὶ τὴν εὐφροσύνην, ἥτις ἐστὶν ἡ ἀφθαρσία, λήψεσθαι λέγουσι παρὰ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν ἐν ἡμῖν καὶ δεξιὰ τοῦ Πατρός. Καὶ ὡς ἀληθῆς ὁ λόγος, δῆλον ἐκ τοῦ φήσαντος λογίου· Ὃς μετασχηματίσει τὸ σχῆμα τῆς τα πεινώσεως ἡμῶν σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δό ξης αὐτοῦ. Προσευχὴ τῷ Δαυίδ. Ι. Υπόθεσις. Αδεται ὁ ψαλμὸς ἐκ προσώπου τοῦ κατὰ Θεὸν τελείου. Εἰσάκουσον, Κύριε, δικαιοσύνην μου. Πολλῆς πεποιθήσεως ὁ λόγος μεστός· τὸ γὰρ τῆς δικαιοσύ νης ἐνταῦθα οὐχ ὡς καυχώμενος, οὐδ᾽ ὡς δίκαιον ἑαυτὸν ἀποφαίνων· ἀλλ᾽ ἀντὶ τοῦ, Δικαίως αἰτοῦν- τος τὴν παρὰ σοῦ βοήθειαν, καὶ ἀξιοῦντος ἀπαλ λαγῆναι ὧν ἀδίκως ὑπομένει, μάτην ὑπὸ τοῦ Σαούλ διωκόμενος, καὶ ἐξάκουσον καὶ παράσχου τὴν αἴ- τησιν. Ενώτισαι τὴν προσευχήν μου οὐκ ἐν χείλεσι δολίοις. Προσευχῆς γὰρ οὐ διὰ χειλέων δολίων, διὰ δὲ γλώττης κεκαθαρμένης, καὶ τὰ θεῖα λόγια μελε- την εἰθισμένης ἐνωτίζεται ὁ Θεός. Εκ προσώπου σου τὸ κρῖμα μου ἐξέλθοι. Σα φῶς εύχεται τὸν Μονογενῆ κριτὴν ἑαυτῷ καταστή και. Οἱ ὀφθαλμοί σου ιδέτωσαν ευθύτητας. Τὸ δίκαιον κρῖμα ἐξαιτεῖ τοῦ Υἱοῦ, ὅ ἔκρινεν ἡμῖν. Ἐδοκίμασας τὴν καρδίαν μου, επεσκέψω νυ- κτὸς, ἐπύρωσάς με, καὶ οὐχ εὑρέθη ἐν ἐμοὶ ἀδι- κία. Αδικίαν εξωθεν ἡ θεία Γραφὴ καλεῖν τὴν κατὰ τοῦ Θεοῦ βλασφημίαν· 'Αδικίαν γάρ, φησίν, εἰς τὸ ύψος ἐλάλησαν. Όπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα * EXPOSITIO IN PSALMUM XVI. A uæ naturæ mensuris et terminis conformatur, et B C D Phil. 1, 21. · Psal. .lxx11, 8. PATROL. GR. XXVII. propter œconomiam sive incarnationem, non eru- bescit ea quæ ad evacuationem et humilitatem per- tinent. Vide ergo quam præclara in Christo na- tura nostra evaserit. In conspectum certe Patris adducti oblatique fuimus qui per Adæ transgres- sionem ejecti sumus, et habuimus eum vindicem et patronum. [A dextris est mihi. Manifeste coarguit Judzo- rum stupiditatem. Etenim Petrus apostolorum co- ryphæus in Actibus, hæc Christo attribuit. Nam quatenus Deus ipse est qui omnia firmat et conti- net; quatenus autem homo, ipsi convenit a dextris Dominum astantem habere, ne commoveatur. Non derelinques animam meam. Licet ipse vita sit et vitam præbeat, per œconomiam dicitur a Patre vivificari. Notas mihi fecisti vias vila, qui humanitatis personain habet, utpɔte ad similitudi- nem nostri factus, sermones effert nobis magis quam sibi, quatenus Deo, competentes.] significat, in voluptatibus et gaudiis sancti degent postquam tempore resurrectionis revixerint. Istam autem voluptatem ac lætitiam, quæ est incorruptio, nos recepturos aiunt a Christo, qui est in nobis, et dextera est Patris. Quod autem verum id sit, palam est ex hujusmodi dicto : Qui transformabil formam humilitatis nostræ configuratam corpori cla- ritatis ejus ". Oratio David. XVI. Argumentum. dum Deum perfecti. Exaudi, Domine, justitiam meam. Magna plenus fiducia sermo nam quod hic justitiam suam me- morat, non jactabundus, nec quo se justum esse prædicet, ita loquitur ; sed quasi dicat : Juste im- plorantem auxilium tuum, ac rogantem erui ab in- juriis persequente Saule illatis, exaudi et postu- lata concede. Auribus percipe orationem meam non in .abiis do- losis. Nam orationem non labiis dolosis oblatan, sed lingua pura, et meditandis eloquiis divinis as- suela, auribus percipit Deus. cue precatur Unigenitum sibi judicem constitui. Oculi tui videant æquitates. Justum Filii judicium postulat, quo judicavit de nobis. examinasti, et non est inventa in me iniquitas. Ini- quitatem solet divina Scriptura vocare blasphema in Deum dicta : Iniquitatem enim, inquit, in excelso locuti sunt 1. 10. Delectatio in dextera tua usque in finem. Hoc 1. Canitur hic psalmus ex persona hominis secun- 2. De vultu tuo judicium meum prodeat. Perspi- 3. Probasti cor meum et visitasli nucle, igne me 4. Ut non loquatur os meum opera hominum. Do-
Προσευχῆς γὰρ οὐ διὰ χειλέων δολίων, διὰ δὲ γλώττης κεκαθαρμένης, καὶ τὰ θεῖα λόγια μελετᾷν εἰθισμένης ἐνωτίζεται ὁ Θεός. Ἐκ προσώπου σου τὸ κρῖμά μου ἐξέλθοι. Σαφῶς εὔχεται τὸν Μονογενῆ κριτὴν ἑαυτῷ καταστῆναι. Οἱ ὀφθαλμοί σου ἰδέτωσαν εὐθύτητας. Τὸ δίκαιον κρῖμα ἐξαιτεῖ τοῦ Υἱοῦ, ὃ ἔκρινεν ἡμῖν. Ἐδοκίμασας τὴν καρδίαν μου, ἐπεσκέψω νυκτὸς, ἐπύρωσάς με, καὶ οὐχ εὑρέθη ἐν ἐμοὶ ἀδικία. Ἀδικίαν εἴωθεν ἡ θεία Γραφὴ καλεῖν τὴν κατὰ τοῦ Θεοῦ βλασφημίαν· Ἀδικίαν γὰρ, φησὶν, εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν. Ὅπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων. Διδάσκει, ὡς καὶ τοῦτο παραφυλάττεσθαι πρὸς τὸ μηδὲν θνητὸν μηδὲ ἀνθρώπινον φθέγγεσθαι. Διὰ τοὺς λόγους τῶν χειλέων σου ἐγὼ ἐφύλαξα ὁδοὺς σκληράς. Διὰ τὰ σὰ προστάγματα, φησὶ, τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην εἰσήλασα πύλην. Κατάρτισαι τὰ διαβήματά μου ἐν τοῖς τρίβοις σου. Διδάσκει ὁ λόγος μὴ πεποιθέναι ἐφ’ ἑαυτοῖς, ἐπὶ δὲ τῷ Θεῷ ἐπιστηρίζεσθαι. [Τρίβοι δὲ Κυρίου τῶν ἐντολῶν αἱ τηρήσεις.] Ἐγὼ ἐκέκραξα, ὅτι εἰσήκουσάς μου, ὁ Θεός. Τὸ εἰσήκουσας, ἀντὶ τοῦ, εἰσακούσῃ.
ταῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις, καὶ τὸ τῇ κενώσει πρέπον οὐκ αἰσχύνεται διὰ τὴν οἰκονομίαν. "Ορα γοῦν ὅπως γέγονεν ἡ φύσις ἡμῶν εὐδόκιμος ἐν Χρι- στῷ. Καὶ προσηνέχθημεν εἰς πρόσωπον τοῦ Πατρὸς οἱ ἐκβεβλημένοι διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν, καὶ ἐσχήκαμεν αὐτὸν ἐπαμύνοντα καὶ στηρίζοντα. [ Ἐκ δεξιῶν μου ἐστι. Προφανῆ ἔλεγχον ἔχει τῆς Ἰουδαίων ἐμβροντησίας. Και Πέτρος γὰρ ὁ κορυ- φαῖος ἐν ταῖς πράξεσιν εἰς Χριστὸν ταῦτα προσήρ- μοσεν. Καθὸ μὲν γὰρ Θεός, αὐτός ἐστιν ὁ πάντα στηρίζων καὶ ἀνέχων· καθὸ δὲ ἄνθρωπος, πρέπει ἂν αὐτῷ καὶ τὸ ἐκ δεξιῶν ἔχειν τὸν Κύριον, ἵνα μὴ σαλευθῇ. Ούκ εγκαταλείψεις την ψυχήν μου. Αὐτὸς ὢν ζωὴ καὶ ζωοποιός, ἐζωοποιῆσθαι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρὸς διὰ τὴν οἰκονομίαν. Εγνώρισάς μοι ὁδοὺς ζωῆς, ὁ τῆς ἀνθρωπότητος ἔχων πρόσωπον, ὡς καθ' ἡμᾶς γεγονώς, τοὺς ἡμῖν μᾶλλον καὶ οὐχ ἑαυτῷ πρέποντας, καθὸ νοεῖται Θεὸς, ἀναπέμπει λόγους.] Τερπνότης ἐν τῇ δεξιᾷ σου εἰς τέλος. Τοῦτο σημαίνει, ἐν τέρψεσι καὶ εὐφροσύναις ἔσονται οἱ ἅγιοι μετὰ τὸ ἀναβιῶναι κατὰ τὸν τῆς ἀναστάσεως καιρόν. Ταύτην δὲ τὴν τέρψιν καὶ τὴν εὐφροσύνην, ἥτις ἐστὶν ἡ ἀφθαρσία, λήψεσθαι λέγουσι παρὰ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν ἐν ἡμῖν καὶ δεξιὰ τοῦ Πατρός. Καὶ ὡς ἀληθῆς ὁ λόγος, δῆλον ἐκ τοῦ φήσαντος λογίου· Ὃς μετασχηματίσει τὸ σχῆμα τῆς τα πεινώσεως ἡμῶν σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δό ξης αὐτοῦ. Προσευχὴ τῷ Δαυίδ. Ι. Υπόθεσις. Αδεται ὁ ψαλμὸς ἐκ προσώπου τοῦ κατὰ Θεὸν τελείου. Εἰσάκουσον, Κύριε, δικαιοσύνην μου. Πολλῆς πεποιθήσεως ὁ λόγος μεστός· τὸ γὰρ τῆς δικαιοσύ νης ἐνταῦθα οὐχ ὡς καυχώμενος, οὐδ᾽ ὡς δίκαιον ἑαυτὸν ἀποφαίνων· ἀλλ᾽ ἀντὶ τοῦ, Δικαίως αἰτοῦν- τος τὴν παρὰ σοῦ βοήθειαν, καὶ ἀξιοῦντος ἀπαλ λαγῆναι ὧν ἀδίκως ὑπομένει, μάτην ὑπὸ τοῦ Σαούλ διωκόμενος, καὶ ἐξάκουσον καὶ παράσχου τὴν αἴ- τησιν. Ενώτισαι τὴν προσευχήν μου οὐκ ἐν χείλεσι δολίοις. Προσευχῆς γὰρ οὐ διὰ χειλέων δολίων, διὰ δὲ γλώττης κεκαθαρμένης, καὶ τὰ θεῖα λόγια μελε- την εἰθισμένης ἐνωτίζεται ὁ Θεός. Εκ προσώπου σου τὸ κρῖμα μου ἐξέλθοι. Σα φῶς εύχεται τὸν Μονογενῆ κριτὴν ἑαυτῷ καταστή και. Οἱ ὀφθαλμοί σου ιδέτωσαν ευθύτητας. Τὸ δίκαιον κρῖμα ἐξαιτεῖ τοῦ Υἱοῦ, ὅ ἔκρινεν ἡμῖν. Ἐδοκίμασας τὴν καρδίαν μου, επεσκέψω νυ- κτὸς, ἐπύρωσάς με, καὶ οὐχ εὑρέθη ἐν ἐμοὶ ἀδι- κία. Αδικίαν εξωθεν ἡ θεία Γραφὴ καλεῖν τὴν κατὰ τοῦ Θεοῦ βλασφημίαν· 'Αδικίαν γάρ, φησίν, εἰς τὸ ύψος ἐλάλησαν. Όπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα * EXPOSITIO IN PSALMUM XVI. A uæ naturæ mensuris et terminis conformatur, et B C D Phil. 1, 21. · Psal. .lxx11, 8. PATROL. GR. XXVII. propter œconomiam sive incarnationem, non eru- bescit ea quæ ad evacuationem et humilitatem per- tinent. Vide ergo quam præclara in Christo na- tura nostra evaserit. In conspectum certe Patris adducti oblatique fuimus qui per Adæ transgres- sionem ejecti sumus, et habuimus eum vindicem et patronum. [A dextris est mihi. Manifeste coarguit Judzo- rum stupiditatem. Etenim Petrus apostolorum co- ryphæus in Actibus, hæc Christo attribuit. Nam quatenus Deus ipse est qui omnia firmat et conti- net; quatenus autem homo, ipsi convenit a dextris Dominum astantem habere, ne commoveatur. Non derelinques animam meam. Licet ipse vita sit et vitam præbeat, per œconomiam dicitur a Patre vivificari. Notas mihi fecisti vias vila, qui humanitatis personain habet, utpɔte ad similitudi- nem nostri factus, sermones effert nobis magis quam sibi, quatenus Deo, competentes.] significat, in voluptatibus et gaudiis sancti degent postquam tempore resurrectionis revixerint. Istam autem voluptatem ac lætitiam, quæ est incorruptio, nos recepturos aiunt a Christo, qui est in nobis, et dextera est Patris. Quod autem verum id sit, palam est ex hujusmodi dicto : Qui transformabil formam humilitatis nostræ configuratam corpori cla- ritatis ejus ". Oratio David. XVI. Argumentum. dum Deum perfecti. Exaudi, Domine, justitiam meam. Magna plenus fiducia sermo nam quod hic justitiam suam me- morat, non jactabundus, nec quo se justum esse prædicet, ita loquitur ; sed quasi dicat : Juste im- plorantem auxilium tuum, ac rogantem erui ab in- juriis persequente Saule illatis, exaudi et postu- lata concede. Auribus percipe orationem meam non in .abiis do- losis. Nam orationem non labiis dolosis oblatan, sed lingua pura, et meditandis eloquiis divinis as- suela, auribus percipit Deus. cue precatur Unigenitum sibi judicem constitui. Oculi tui videant æquitates. Justum Filii judicium postulat, quo judicavit de nobis. examinasti, et non est inventa in me iniquitas. Ini- quitatem solet divina Scriptura vocare blasphema in Deum dicta : Iniquitatem enim, inquit, in excelso locuti sunt 1. 10. Delectatio in dextera tua usque in finem. Hoc 1. Canitur hic psalmus ex persona hominis secun- 2. De vultu tuo judicium meum prodeat. Perspi- 3. Probasti cor meum et visitasli nucle, igne me 4. Ut non loquatur os meum opera hominum. Do-
PG 27:108Οὐ μάτην τοῖσδε τοῖς λόγοις ἐχρησάμην, ἀλλὰ πεῖραν τῆς σῆς ἔχων φιλανθρωπίας· ἤκουσας γάρ μου παρακαλοῦντος πολλάκις. Κλῖνον τὸ οὖς σου ἐμοί. Ὅλος ὁ Θεὸς οὖς ἐστιν, ὡς τὰ πάντα ἀκούων. [ Ἐγὼ ἐκέκραξα, καὶ τὰ ἑξῆς. Οὐ μάτην κράζω, ἀλλ’ ἐπεὶ πολλάκις ἤκουσας, αἰτῶ καὶ νῦν ἀκουσθῆναι. Κραυγὴ δέ ἐστι πρὸς Θεὸν καὶ ἡ ἐπιτεταμένη νόησις.] [ Τὸ στέαρ αὐτῶν συνέκλειον. Στέαρ τὴν σφοδροτάτην εὐημερίαν τῶν ἐχθρῶν σημαίνει.] Τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἔθεντο ἐκκλῖναι ἐν τῇ γῇ. Εἷς σκοπὸς, φησὶ, γέγονεν αὐτοῖς, οἱονεὶ κατενέγκαι εἰς γῆν, καὶ τὰ σαρκὸς πεῖσαι φρονεῖν. Ῥομφαίαν σου ἀπὸ ἐχθρῶν τῶν χειρῶν σου. Ἑκάστη τῶν δικαίων ψυχὴ καὶ μάλιστα τῶν ἑλκόντων τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξ ἀσεβείας εἰς θεοσέβειαν, οἱονεί πως ῥομφαία ἐστὶν ἠκονημένη κατὰ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας. Ταύτην οὖν τὴν ῥομφαίαν, ὦ Δέσποτα, φησὶν, ἣν αὐτὸς κατὰ τῶν σῶν ἐχθρῶν ἠκόνησας, ῥῦσαι ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν τῆς σῆς χειρός. Τίνες δ’ ἂν εἶεν οἱ τῆς χειρὸς τοῦ Θεοῦ ἐχθροὶ ἢ οἱ ἀνθιστάμενοι τῇ εἰς τὸν Μονογενῆ αὐτοῦ πίστει, ὅστις ἐστὶ καὶ χεὶρ αὐτοῦ; Κύριε, ἀπὸ ὀλίγων ἀπὸ γῆς διαμέρισον αὐτούς.
Χωρισθῆναι τοὺς ἀσεβεῖς τῶν ὀλίγων εὔχεται, οἱονεί πως διαμερισθῆναι. Τίνες δὲ οἱ ὀλίγοι ἢ περὶ ὧν λέλεκται· Πολλοὶ μὲν κλητοὶ, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί; Καὶ τῶν κεκρυμμένων σου ἐπλήσθη ἡ γαστὴρ αὐτῶν. Πάντων, φησὶ, τῶν τιμίων ἀπέλαυσαν· διὸ καὶ ἀπελάκτισαν οὕτως, ὡς καὶ παρανομεῖν. Τῶν δὲ κεκρυμμένων σου ἀντὶ τοῦ, ὧν ἐν ἀποκρύφῳ τιμωριῶν ἔχεις τὴν γνῶσιν, ἐγὼ ἀγνοῶ, τούτων ἔμπλησον τὰς γαστέρας αὐτῶν, περιφραστικῶς ἀντὶ, αὐτούς. Ἐχορτάσθησαν υἱῶν, καὶ ἀφῆκαν τὰ κατάλοιπα τοῖς νηπίοις αὐτῶν. Πάσης, φησὶ, παρανομίας ἐπλήσθησαν, καὶ εἰς παῖδας δὲ ταύτην παρέπεμψαν. [Καὶ ταύτην κατέλειψαν τοῖς νηπίοις τῶν υἱῶν αὐτῶν, ἤγουν μέχρι ἐκγόνων.] Ἐγὼ δὲ ἐν δικαιοσύνῃ ὀφθήσομαι τῷ προσώπῳ σου. Οὐχ ὁμοιωθήσομαι ἐκείνοις, οὐδὲ τῶν αὐτῶν, φησὶ, χορτασθήσομαι· ἀλλὰ τῆς σῆς δόξης ἐμπλησθήσομαι διὰ δικαίων ἔργων.
To the End: To the Servant of the Lord, David...Εἰς τὸ τέλος τῷ παιδὶ Κυρίου τῷ Δαυὶ̈δ,…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:109Εἰς τὸ τέλος τῷ παιδὶ Κυρίου τῷ Δαυὶ̈δ, ἂ ἐλάλησε τῷ Κυρίῳ τοὺς λόγους τῆς ᾠδῆς ταύτης ἐν ἡμέρᾳ ᾗ ἐῤῥύσατο αὐτὸν Κύριος ἐκ χειρὸς πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ καὶ ἐκ χειρὸς Σαοὺλ, καὶ εἶπεν. ΙΖ. Ὑπόθεσις.
πῳ σου. Οὐχ ὁμοιωθήσομαι ἐκείνοις, οὐδὲ τῶν αὐ- τῶν, φησί, χορτασθήσομαι· ἀλλὰ τῆς σῆς δόξης ἐμ- πλησθήσομαι διὰ δικαίων ἔργων. Εἰς τὸ τέλος τῷ παιδὶ Κυρίου τῷ Δαυΐδ, ἃ ἐλά λησε τῷ Κυρίῳ τοὺς λόγους τῆς ᾠδῆς ταύτης ἐν ἡμέρᾳ ᾗ ἐῤῥύσατο αὐτὸν Κύριος ἐκ χειρὸς πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ καὶ ἐκ χειρὸς Σα- ούλ, καὶ εἶπεν. ΙΖ. Υπόθεσις. Περιέχει ὁ ψαλμὸς ἐπανάστασιν ἐχθρῶν καὶ ἐπίκλη- σιν εἰς συμμαχίαν Θεοῦ, καὶ κάθοδον τοῦ Μονο- γενοῦς καὶ ἀνάληψιν, καὶ μετὰ τὴν ἀνάληψιν τὰ κατὰ τῶν δαιμόνων πραχθέντα, καὶ τοῦ Ἰσραὴλ ἐκβολὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν κλῆσιν. Τὸ δὲ, ἐκ χειρὸς Β τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, καὶ ἐκ χειρὸς Σαούλ, ἀνα- φέροιτ' ἂν εἰς τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς καὶ τὸν τού των άρχοντα. Αγαπήσω σε, Κύριε, ισχύς μου· Κύριος στε ρέωμά μου καὶ καταφυγή μου. Τῶν εὐεργεσιῶν αἰσθόμενος τοῦ Θεοῦ, ὅπερ ἐστὶ μέγιστον δῶρον, ἀνατίθησιν αὐτῷ, τὴν ἀγάπην φημί· ἦν καὶ πρώτην ὁ Σωτὴρ ἐν ἐντολαῖς ἔταξεν. Αἰνῶν ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον καὶ ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου σωθήσομαι. Ἐνταῦθα διδασκόμεθα χάριν μὲν ὁμολογεῖν ὑπὲρ τῶν ὑπηργμένων ἀγαθῶν· αἰτεῖν δὲ πάλιν τὰ ἐνδέοντα. Εἶτα διηγεῖται τὰς παν τοδαπὰς τῶν πολεμίων επαναστάσεις. Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου. Οὐδενὸς, φησίν, ἐνταῦθα πολέμου θνητοῦ μέμνηται, ἀλλὰ δυνάμεων ἀφανῶν, ἔνδον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ κυκλουσῶν. Καὶ χεί- μαῤῥοι ἀνομίας ἐξετάραξαν με. Ωδίνες ᾅδου πε- ριεκύκλωσάν με προέφθασαν με παγίδες θανά του. Χείμαρροι ἀνομίας εἰσὶν οἱ παράνομοι λογι σμοί· οὗτοι δὲ αὐτοὶ καὶ ὠδῖνες καλοῦνται χρονίζον- τες ἐν ἡμῖν, καὶ πάλιν παγίδες, θανατοῦντες ἡμᾶς διὰ τῆς κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτίας. Καὶ ἐσαλεύθη καὶ ἔντρομος ἐγενήθη ἡ γῆ. Τὰ παραχθέντα τότε ἐπὶ τῇ καθόδῳ τοῦ Κυρίου εἰση γεῖται· πάντες γὰρ οἱ τὴν γῆν οἰκοῦντες ἐκινήθη σαν πᾶσά τε χώρα ἐπληροῦτο τῆς περὶ αὐτοῦ φή- μης. Καὶ τὰ θεμέλια τῶν ὀρέων ἐταράχθησαν. Ορη δυνάμεις εἰσὶ πονηραὶ αἱ ἐπαιρόμεναι κατὰ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ. Θεμέλια δὲ αὐτῶν τοὺς ἐν βάθει λο γισμούς φησιν. Καὶ ἐσαλεύθησαν, ὅτι ὠργίσθη αὐτοῖς ὁ Θεός. Διότι ἐν μακρῷ αἰῶνι τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς ἠπάτησαν διὰ τῆς πολυθέου δεισιδαιμονίας. Ανέβη καπνὸς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ. Ὀργισθείς, φησί, κατέσβεσεν αὐτῶν τὸ πῦρ δι' οὗ πάλαι τοὺς ἀνθρώ τους κατέφλεγον. Καὶ τούτου σύμβολον τὸν καπνὸν τίθησι. Καὶ πῦρ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ καταφλε γήσεται. Ταῦτα γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ἐνεργεῖ ἀφανῶς κατὰ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων τὸ πῦρ αὐτῶν σβεν νὰς ἑτέρῳ πυρὶ κρείττονι καὶ δυνατωτέρω. [Ορῶντες γὰρ οἱ δαίμονες τὸν Κύριον, ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ ἐλαίοντο ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. ] "Ανθρακες ἀνή- φθησαν ἀπ' αὐτοῦ. Οἱ κατὰ μετουσίαν τοῦ θείου πυρός φωτισθέντες. EXPOSITIO IN PSALMUM XVII. A Non ero similis illis, neque iisdem queis illi salia- bor: sed tua gloria per bona opera replebor. G D - Domino verba cantici hujus, in die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saul, et dixit. PSALMUS XVII. Argumentum. Continet psalmus irruptionem inimicorum, et im- plorationem auxilii Dei ; descensum Unigeniti, et assumptioneni ejus, et post assumptionem, quæ contra dæmones acta sunt, ejectionem Israelis et gentium vocationem. Illud autem, de manu inimico- rum ejus et de manu Saulis, ad spirituales hostes et horum principem referri potest. frmamentum meum et refugium meum. Cum Dei senserit beneficia, quod omnium donorum est maxi- mum offert ipsi, nempe charitatem, cui primas in præceptis Salvator detulit. meis salvus ero. Hic docemur gratiam referre de bonis quibus aucti sumus: et rursum postulare quæ desunt. Deinceps autem diversas enarrat ini- micorum irruptiones. tale lic bellum memorat, sed invisibiles potestates, intus animam ipsius circumdantes. Et torrentes ini- quitatis conturbaverunt me. Dolores inferni circum- dederunt me, præoccupaverunt me laquei mortis. Torrentes iniquitatis sunt pravæ cogitationes: eæ enim ipsæ dolores vocantur cum diu in nobis per- severant, et iterum laquei, quia nos per actuele peccatum enecant. scensu Domini evenere narrat. Omnes enim incolæ terræ commoti sunt, regio omnis ejus ſama repleta est. Fundamenta montium conturbata sunt. Monte. sunt malignæ potestates, quæ insurrexerunt adver- sus Dei gloriam. Fundamenta autem eorum ait profundas cogitationes. Et commota sunt quoniam iratus est eis Deus. Quia diuturno temporis spatio terræ incolas deceperunt per superstitiosum multo- rum numinum cultum. eorum ignem quo olim homines concremabant, restinxit. Ignisque signum fumum ponit. Et ignis a facie ejus exardescet. Hæc enim Dei filius contra adversarias potestates occulte operatur ignem eorum exstinguens igne alio potiore et ardentiore. [Videntes enim dæmones Dominum, in adventu cjus comburebantur a facie ipsius.] Carbones succensi sunt ab eo. li scilicet qui per participationem divino igne sunt illuminati. 1. In finem puero Domini David, quæ locutus est 2. Diligam te, Domine, fortitudo mea, Dominus 3. Laudans invocavi Dominum, et ab inimicis 5. Circumdederunt me dolores mortis. Non more 8. Commota est et contremuut terra. Quæ in de- 9. Ascendit fumus in ira ejus. iratus, inquit,
Περιέχει ὁ ψαλμὸς ἐπανάστασιν ἐχθρῶν καὶ ἐπίκλησιν εἰς συμμαχίαν Θεοῦ, καὶ κάθοδον τοῦ Μονογενοῦς καὶ ἀνάληψιν, καὶ μετὰ τὴν ἀνάληψιν τὰ κατὰ τῶν δαιμόνων πραχθέντα, καὶ τοῦ Ἰσραὴλ ἐκβολὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν κλῆσιν. Τὸ δὲ, ἐκ χειρὸς τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, καὶ ἐκ χειρὸς Σαοὺλ, ἀναφέροιτ’ ἂν εἰς τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς καὶ τὸν τούτων ἄρχοντα. Ἀγαπήσω σε, Κύριε, ἰσχύς μου· Κύριος στερέωμά μου καὶ καταφυγή μου. Τῶν εὐεργεσιῶν αἰσθόμενος τοῦ Θεοῦ, ὅπερ ἐστὶ μέγιστον δῶρον, ἀνατίθησιν αὐτῷ, τὴν ἀγάπην φημί· ἣν καὶ πρώτην ὁ Σωτὴρ ἐν ἐντολαῖς ἔταξεν. Αἰνῶν ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον καὶ ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου σωθήσομαι. Ἐνταῦθα διδασκόμεθα χάριν μὲν ὁμολογεῖν ὑπὲρ τῶν ὑπηργμένων ἀγαθῶν· αἰτεῖν δὲ πάλιν τὰ ἐνδέοντα. Εἶτα διηγεῖται τὰς παντοδαπὰς τῶν πολεμίων ἐπαναστάσεις. Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου. Οὐδενὸς, φησὶν, ἐνταῦθα πολέμου θνητοῦ μέμνηται, ἀλλὰ δυνάμεων ἀφανῶν, ἔνδον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ κυκλουσῶν. Καὶ χείμαῤῥοι ἀνομίας ἐξετάραξάν με. Ὠδῖνες ᾅδου περιεκύκλωσάν με· προέφθασάν με παγίδες θανάτου. Χείμαῤῥοι ἀνομίας εἰσὶν οἱ παράνομοι λογισμοί·
πῳ σου. Οὐχ ὁμοιωθήσομαι ἐκείνοις, οὐδὲ τῶν αὐ- τῶν, φησί, χορτασθήσομαι· ἀλλὰ τῆς σῆς δόξης ἐμ- πλησθήσομαι διὰ δικαίων ἔργων. Εἰς τὸ τέλος τῷ παιδὶ Κυρίου τῷ Δαυΐδ, ἃ ἐλά λησε τῷ Κυρίῳ τοὺς λόγους τῆς ᾠδῆς ταύτης ἐν ἡμέρᾳ ᾗ ἐῤῥύσατο αὐτὸν Κύριος ἐκ χειρὸς πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ καὶ ἐκ χειρὸς Σα- ούλ, καὶ εἶπεν. ΙΖ. Υπόθεσις. Περιέχει ὁ ψαλμὸς ἐπανάστασιν ἐχθρῶν καὶ ἐπίκλη- σιν εἰς συμμαχίαν Θεοῦ, καὶ κάθοδον τοῦ Μονο- γενοῦς καὶ ἀνάληψιν, καὶ μετὰ τὴν ἀνάληψιν τὰ κατὰ τῶν δαιμόνων πραχθέντα, καὶ τοῦ Ἰσραὴλ ἐκβολὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν κλῆσιν. Τὸ δὲ, ἐκ χειρὸς Β τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, καὶ ἐκ χειρὸς Σαούλ, ἀνα- φέροιτ' ἂν εἰς τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς καὶ τὸν τού των άρχοντα. Αγαπήσω σε, Κύριε, ισχύς μου· Κύριος στε ρέωμά μου καὶ καταφυγή μου. Τῶν εὐεργεσιῶν αἰσθόμενος τοῦ Θεοῦ, ὅπερ ἐστὶ μέγιστον δῶρον, ἀνατίθησιν αὐτῷ, τὴν ἀγάπην φημί· ἦν καὶ πρώτην ὁ Σωτὴρ ἐν ἐντολαῖς ἔταξεν. Αἰνῶν ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον καὶ ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου σωθήσομαι. Ἐνταῦθα διδασκόμεθα χάριν μὲν ὁμολογεῖν ὑπὲρ τῶν ὑπηργμένων ἀγαθῶν· αἰτεῖν δὲ πάλιν τὰ ἐνδέοντα. Εἶτα διηγεῖται τὰς παν τοδαπὰς τῶν πολεμίων επαναστάσεις. Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου. Οὐδενὸς, φησίν, ἐνταῦθα πολέμου θνητοῦ μέμνηται, ἀλλὰ δυνάμεων ἀφανῶν, ἔνδον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ κυκλουσῶν. Καὶ χεί- μαῤῥοι ἀνομίας ἐξετάραξαν με. Ωδίνες ᾅδου πε- ριεκύκλωσάν με προέφθασαν με παγίδες θανά του. Χείμαρροι ἀνομίας εἰσὶν οἱ παράνομοι λογι σμοί· οὗτοι δὲ αὐτοὶ καὶ ὠδῖνες καλοῦνται χρονίζον- τες ἐν ἡμῖν, καὶ πάλιν παγίδες, θανατοῦντες ἡμᾶς διὰ τῆς κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτίας. Καὶ ἐσαλεύθη καὶ ἔντρομος ἐγενήθη ἡ γῆ. Τὰ παραχθέντα τότε ἐπὶ τῇ καθόδῳ τοῦ Κυρίου εἰση γεῖται· πάντες γὰρ οἱ τὴν γῆν οἰκοῦντες ἐκινήθη σαν πᾶσά τε χώρα ἐπληροῦτο τῆς περὶ αὐτοῦ φή- μης. Καὶ τὰ θεμέλια τῶν ὀρέων ἐταράχθησαν. Ορη δυνάμεις εἰσὶ πονηραὶ αἱ ἐπαιρόμεναι κατὰ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ. Θεμέλια δὲ αὐτῶν τοὺς ἐν βάθει λο γισμούς φησιν. Καὶ ἐσαλεύθησαν, ὅτι ὠργίσθη αὐτοῖς ὁ Θεός. Διότι ἐν μακρῷ αἰῶνι τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς ἠπάτησαν διὰ τῆς πολυθέου δεισιδαιμονίας. Ανέβη καπνὸς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ. Ὀργισθείς, φησί, κατέσβεσεν αὐτῶν τὸ πῦρ δι' οὗ πάλαι τοὺς ἀνθρώ τους κατέφλεγον. Καὶ τούτου σύμβολον τὸν καπνὸν τίθησι. Καὶ πῦρ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ καταφλε γήσεται. Ταῦτα γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ἐνεργεῖ ἀφανῶς κατὰ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων τὸ πῦρ αὐτῶν σβεν νὰς ἑτέρῳ πυρὶ κρείττονι καὶ δυνατωτέρω. [Ορῶντες γὰρ οἱ δαίμονες τὸν Κύριον, ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ ἐλαίοντο ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. ] "Ανθρακες ἀνή- φθησαν ἀπ' αὐτοῦ. Οἱ κατὰ μετουσίαν τοῦ θείου πυρός φωτισθέντες. EXPOSITIO IN PSALMUM XVII. A Non ero similis illis, neque iisdem queis illi salia- bor: sed tua gloria per bona opera replebor. G D - Domino verba cantici hujus, in die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saul, et dixit. PSALMUS XVII. Argumentum. Continet psalmus irruptionem inimicorum, et im- plorationem auxilii Dei ; descensum Unigeniti, et assumptioneni ejus, et post assumptionem, quæ contra dæmones acta sunt, ejectionem Israelis et gentium vocationem. Illud autem, de manu inimico- rum ejus et de manu Saulis, ad spirituales hostes et horum principem referri potest. frmamentum meum et refugium meum. Cum Dei senserit beneficia, quod omnium donorum est maxi- mum offert ipsi, nempe charitatem, cui primas in præceptis Salvator detulit. meis salvus ero. Hic docemur gratiam referre de bonis quibus aucti sumus: et rursum postulare quæ desunt. Deinceps autem diversas enarrat ini- micorum irruptiones. tale lic bellum memorat, sed invisibiles potestates, intus animam ipsius circumdantes. Et torrentes ini- quitatis conturbaverunt me. Dolores inferni circum- dederunt me, præoccupaverunt me laquei mortis. Torrentes iniquitatis sunt pravæ cogitationes: eæ enim ipsæ dolores vocantur cum diu in nobis per- severant, et iterum laquei, quia nos per actuele peccatum enecant. scensu Domini evenere narrat. Omnes enim incolæ terræ commoti sunt, regio omnis ejus ſama repleta est. Fundamenta montium conturbata sunt. Monte. sunt malignæ potestates, quæ insurrexerunt adver- sus Dei gloriam. Fundamenta autem eorum ait profundas cogitationes. Et commota sunt quoniam iratus est eis Deus. Quia diuturno temporis spatio terræ incolas deceperunt per superstitiosum multo- rum numinum cultum. eorum ignem quo olim homines concremabant, restinxit. Ignisque signum fumum ponit. Et ignis a facie ejus exardescet. Hæc enim Dei filius contra adversarias potestates occulte operatur ignem eorum exstinguens igne alio potiore et ardentiore. [Videntes enim dæmones Dominum, in adventu cjus comburebantur a facie ipsius.] Carbones succensi sunt ab eo. li scilicet qui per participationem divino igne sunt illuminati. 1. In finem puero Domini David, quæ locutus est 2. Diligam te, Domine, fortitudo mea, Dominus 3. Laudans invocavi Dominum, et ab inimicis 5. Circumdederunt me dolores mortis. Non more 8. Commota est et contremuut terra. Quæ in de- 9. Ascendit fumus in ira ejus. iratus, inquit,
οὗτοι δὲ αὐτοὶ καὶ ὠδῖνες καλοῦνται χρονίζοντες ἐν ἡμῖν, καὶ πάλιν παγίδες, θανατοῦντες ἡμᾶς διὰ τῆς κατ’ ἐνέργειαν ἁμαρτίας. Καὶ ἐσαλεύθη καὶ ἔντρομος ἐγενήθη ἡ γῆ. Τὰ παραχθέντα τότε ἐπὶ τῇ καθόδῳ τοῦ Κυρίου εἰσηγεῖται· πάντες γὰρ οἱ τὴν γῆν οἰκοῦντες ἐκινήθησαν· πᾶσά τε χώρα ἐπληροῦτο τῆς περὶ αὐτοῦ φήμης. Καὶ τὰ θεμέλια τῶν ὀρέων ἐταράχθησαν. Ὄρη δυνάμεις εἰσὶ πονηραὶ αἱ ἐπαιρόμεναι κατὰ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ. Θεμέλια δὲ αὐτῶν τοὺς ἐν βάθει λογισμούς φησιν. Καὶ ἐσαλεύθησαν, ὅτι ὠργίσθη αὐτοῖς ὁ Θεός. Διότι ἐν μακρῷ αἰῶνι τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς ἠπάτησαν διὰ τῆς πολυθέου δεισιδαιμονίας. Ἀνέβη καπνὸς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ. Ὀργισθεὶς, φησὶ, κατέσβεσεν αὐτῶν τὸ πῦρ δι’ οὗ πάλαι τοὺς ἀνθρώπους κατέφλεγον. Καὶ τούτου σύμβολον τὸν καπνὸν τίθησι. Καὶ πῦρ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ καταφλεγήσεται. Ταῦτα γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ἐνεργεῖ ἀφανῶς κατὰ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων τὸ πῦρ αὐτῶν σβεννὺς ἑτέρῳ πυρὶ κρείττονι καὶ δυνατωτέρῳ. [Ὁρῶντες γὰρ οἱ δαίμονες τὸν Κύριον, ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ ἐκαίοντο ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ.] Ἄνθρακες ἀνήφθησαν ἀπ’ αὐτοῦ. Οἱ κατὰ μετουσίαν τοῦ θείου πυρὸς φωτισθέντες.
πῳ σου. Οὐχ ὁμοιωθήσομαι ἐκείνοις, οὐδὲ τῶν αὐ- τῶν, φησί, χορτασθήσομαι· ἀλλὰ τῆς σῆς δόξης ἐμ- πλησθήσομαι διὰ δικαίων ἔργων. Εἰς τὸ τέλος τῷ παιδὶ Κυρίου τῷ Δαυΐδ, ἃ ἐλά λησε τῷ Κυρίῳ τοὺς λόγους τῆς ᾠδῆς ταύτης ἐν ἡμέρᾳ ᾗ ἐῤῥύσατο αὐτὸν Κύριος ἐκ χειρὸς πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ καὶ ἐκ χειρὸς Σα- ούλ, καὶ εἶπεν. ΙΖ. Υπόθεσις. Περιέχει ὁ ψαλμὸς ἐπανάστασιν ἐχθρῶν καὶ ἐπίκλη- σιν εἰς συμμαχίαν Θεοῦ, καὶ κάθοδον τοῦ Μονο- γενοῦς καὶ ἀνάληψιν, καὶ μετὰ τὴν ἀνάληψιν τὰ κατὰ τῶν δαιμόνων πραχθέντα, καὶ τοῦ Ἰσραὴλ ἐκβολὴν, καὶ τῶν ἐθνῶν κλῆσιν. Τὸ δὲ, ἐκ χειρὸς Β τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, καὶ ἐκ χειρὸς Σαούλ, ἀνα- φέροιτ' ἂν εἰς τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς καὶ τὸν τού των άρχοντα. Αγαπήσω σε, Κύριε, ισχύς μου· Κύριος στε ρέωμά μου καὶ καταφυγή μου. Τῶν εὐεργεσιῶν αἰσθόμενος τοῦ Θεοῦ, ὅπερ ἐστὶ μέγιστον δῶρον, ἀνατίθησιν αὐτῷ, τὴν ἀγάπην φημί· ἦν καὶ πρώτην ὁ Σωτὴρ ἐν ἐντολαῖς ἔταξεν. Αἰνῶν ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον καὶ ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου σωθήσομαι. Ἐνταῦθα διδασκόμεθα χάριν μὲν ὁμολογεῖν ὑπὲρ τῶν ὑπηργμένων ἀγαθῶν· αἰτεῖν δὲ πάλιν τὰ ἐνδέοντα. Εἶτα διηγεῖται τὰς παν τοδαπὰς τῶν πολεμίων επαναστάσεις. Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου. Οὐδενὸς, φησίν, ἐνταῦθα πολέμου θνητοῦ μέμνηται, ἀλλὰ δυνάμεων ἀφανῶν, ἔνδον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ κυκλουσῶν. Καὶ χεί- μαῤῥοι ἀνομίας ἐξετάραξαν με. Ωδίνες ᾅδου πε- ριεκύκλωσάν με προέφθασαν με παγίδες θανά του. Χείμαρροι ἀνομίας εἰσὶν οἱ παράνομοι λογι σμοί· οὗτοι δὲ αὐτοὶ καὶ ὠδῖνες καλοῦνται χρονίζον- τες ἐν ἡμῖν, καὶ πάλιν παγίδες, θανατοῦντες ἡμᾶς διὰ τῆς κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτίας. Καὶ ἐσαλεύθη καὶ ἔντρομος ἐγενήθη ἡ γῆ. Τὰ παραχθέντα τότε ἐπὶ τῇ καθόδῳ τοῦ Κυρίου εἰση γεῖται· πάντες γὰρ οἱ τὴν γῆν οἰκοῦντες ἐκινήθη σαν πᾶσά τε χώρα ἐπληροῦτο τῆς περὶ αὐτοῦ φή- μης. Καὶ τὰ θεμέλια τῶν ὀρέων ἐταράχθησαν. Ορη δυνάμεις εἰσὶ πονηραὶ αἱ ἐπαιρόμεναι κατὰ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ. Θεμέλια δὲ αὐτῶν τοὺς ἐν βάθει λο γισμούς φησιν. Καὶ ἐσαλεύθησαν, ὅτι ὠργίσθη αὐτοῖς ὁ Θεός. Διότι ἐν μακρῷ αἰῶνι τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς ἠπάτησαν διὰ τῆς πολυθέου δεισιδαιμονίας. Ανέβη καπνὸς ἐν ὀργῇ αὐτοῦ. Ὀργισθείς, φησί, κατέσβεσεν αὐτῶν τὸ πῦρ δι' οὗ πάλαι τοὺς ἀνθρώ τους κατέφλεγον. Καὶ τούτου σύμβολον τὸν καπνὸν τίθησι. Καὶ πῦρ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ καταφλε γήσεται. Ταῦτα γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ἐνεργεῖ ἀφανῶς κατὰ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων τὸ πῦρ αὐτῶν σβεν νὰς ἑτέρῳ πυρὶ κρείττονι καὶ δυνατωτέρω. [Ορῶντες γὰρ οἱ δαίμονες τὸν Κύριον, ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ ἐλαίοντο ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. ] "Ανθρακες ἀνή- φθησαν ἀπ' αὐτοῦ. Οἱ κατὰ μετουσίαν τοῦ θείου πυρός φωτισθέντες. EXPOSITIO IN PSALMUM XVII. A Non ero similis illis, neque iisdem queis illi salia- bor: sed tua gloria per bona opera replebor. G D - Domino verba cantici hujus, in die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saul, et dixit. PSALMUS XVII. Argumentum. Continet psalmus irruptionem inimicorum, et im- plorationem auxilii Dei ; descensum Unigeniti, et assumptioneni ejus, et post assumptionem, quæ contra dæmones acta sunt, ejectionem Israelis et gentium vocationem. Illud autem, de manu inimico- rum ejus et de manu Saulis, ad spirituales hostes et horum principem referri potest. frmamentum meum et refugium meum. Cum Dei senserit beneficia, quod omnium donorum est maxi- mum offert ipsi, nempe charitatem, cui primas in præceptis Salvator detulit. meis salvus ero. Hic docemur gratiam referre de bonis quibus aucti sumus: et rursum postulare quæ desunt. Deinceps autem diversas enarrat ini- micorum irruptiones. tale lic bellum memorat, sed invisibiles potestates, intus animam ipsius circumdantes. Et torrentes ini- quitatis conturbaverunt me. Dolores inferni circum- dederunt me, præoccupaverunt me laquei mortis. Torrentes iniquitatis sunt pravæ cogitationes: eæ enim ipsæ dolores vocantur cum diu in nobis per- severant, et iterum laquei, quia nos per actuele peccatum enecant. scensu Domini evenere narrat. Omnes enim incolæ terræ commoti sunt, regio omnis ejus ſama repleta est. Fundamenta montium conturbata sunt. Monte. sunt malignæ potestates, quæ insurrexerunt adver- sus Dei gloriam. Fundamenta autem eorum ait profundas cogitationes. Et commota sunt quoniam iratus est eis Deus. Quia diuturno temporis spatio terræ incolas deceperunt per superstitiosum multo- rum numinum cultum. eorum ignem quo olim homines concremabant, restinxit. Ignisque signum fumum ponit. Et ignis a facie ejus exardescet. Hæc enim Dei filius contra adversarias potestates occulte operatur ignem eorum exstinguens igne alio potiore et ardentiore. [Videntes enim dæmones Dominum, in adventu cjus comburebantur a facie ipsius.] Carbones succensi sunt ab eo. li scilicet qui per participationem divino igne sunt illuminati. 1. In finem puero Domini David, quæ locutus est 2. Diligam te, Domine, fortitudo mea, Dominus 3. Laudans invocavi Dominum, et ab inimicis 5. Circumdederunt me dolores mortis. Non more 8. Commota est et contremuut terra. Quæ in de- 9. Ascendit fumus in ira ejus. iratus, inquit,
PG 27:112Καὶ ἔκλινεν οὐρανοὺς, καὶ κατέβη. Λευκότατα προφητεύει τὴν κατάβασιν τοῦ Κυρίου. Εἴη δ’ ἂν σημαντικὸν τοῦ· Ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν μέχρι θανάτου. Καὶ γνόφος ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Τὸ κρύφιον τῆς ἐν τῇ οἰκονομίᾳ πορείας δηλοῖ καὶ τὸ ἀόρατον τοῦ Θεοῦ· ἵνα μὴ δι’ ὧν εἶπεν εἰς σωματικὰς ἑλκυσθῶμεν ἐννοίας. Ἐπέβη ἐπὶ χερουβὶμ καὶ ἐπετάσθη, ἐπετάσθη ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων. Τὴν ἀνάληψιν αὐτοῦ διὰ τούτων δηλοῖ· χερουβὶμ καὶ πτέρυγας ἀνέμων τὴν νεφέλην φησὶ [ἥτις αὐτὸν ὑπέλαβεν· ἢ τὸ τῆς ἐπιφανείας ὀξὺ, τὸ τῆς παρουσίας καὶ βοηθείας τάχος] περὶ ἧς ἐν ταῖς Πράξεσι γέγραπται· Καὶ ταῦτα εἰπὼν βλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ νεφέλη ὑπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. Καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ. Τὴν ἀφανῆ καὶ λανθάνουσαν τοῦ Σωτῆρος σὺν ἀνθρώποις διατριβήν. Κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ. Σκηνὴν αὐτοῦ τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν σημαίνει, ἐν ᾗ κατασκηνῶσαι ἐπήγγελται. Κύκλῳ δὲ αὐτοῦ, φησὶ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ὅπου δύο ἢ τρεῖς εἰσι συνηγμένοι ἐν τῷ ἐμῷ ὀνόματι, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν. Σκοτεινὸν ὕδωρ ἐν νεφέλαις ἀέρων.
Καὶ ἔκλινεν οὐρανοὺς, καὶ κατέβη. Λευκότατα προφητεύει τὴν κατάβασιν τοῦ Κυρίου. Εἴη δ' ἂν ση μαντικὸν τοῦ· Ἑταπείνωσεν ἑαυτὸν μέχρι θανά του. Καὶ γνάρες ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Τὸ κρύ φιον τῆς ἐν τῇ οἰκονομία πορείας δηλοῖ καὶ τὸ ἀόρα τον τοῦ Θεοῦ· ἵνα μὴ δι' ὧν εἶπεν εἰς σωματικές ἐλκυσθῶμεν ἐννοίας. Επέδη ἐπὶ χερουβὶμ καὶ ἐπετάσθη, ἐπετάσθη ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων. Τὴν ἀνάληψιν αὐτοῦ διὰ τούτων δηλοῖ· χερουβὶμ καὶ πτέρυγας ἀνέμων τὴν νεφέλην φησὶ [ ἥτις αὐτὸν ὑπέλαβεν· ἢ τὸ τῆς ἐπι- φανείας ὀξύ, τὸ τῆς παρουσίας καὶ βοηθείας τάχος ] περὶ ἧς ἐν ταῖς Πράξεσι γέγραπται· Καὶ ταῦτα εἰπὼν βλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ νεφέλη ὑπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. Καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ. Τὴν ἀφα νῆ καὶ λανθάνουσαν τοῦ Σωτῆρος σὺν ἀνθρώποις δια τριβήν. Κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ. Σκηνὴν αὐτ τοῦ τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν σημαίνει, ἐν ᾗ κατασκη νῶσαι ἐπήγγελται. Κύκλῳ δὲ αὐτοῦ, φησί, κατὰ τὸ εἰρημένον· "Οπου δύο ἢ τρεῖς εἰσι συνηγμένοι ἐν τῷ ἐμῷ ὀνόματι, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν. Σκο τεινὸν ὕδωρ ἐν νεφέλαις ἀέρων. Τοῦτό φησι διὰ τὸ ἀμαυρῶς τοὺς περὶ αὐτοῦ λόγους ἐν τοῖς προφήταις κεῖσθαι, οἵτινες καὶ νεφέλαι προσηγορεύθησαν. ᾿Απὸ τῆς τηλαυγήσεως ενώπιον αὐτοῦ αἱ νε- φέλαι διῆλθον. Τὸ φῶς, φησί, τῆς ἐπιφανείας απ τοῦ φανερὰς τὰς προφητείας εποίησεν. [ Επειδὴ δὲ καὶ ἀπειλαὶ τοῖς προφητικοῖς ἔγκεινται λόγοις, καὶ ταύτας διὰ τῆς χαλάζης καὶ ἀνθράκων ηνίξατο. Η οὕτως, ἀπὸ τῆς τοῦ κηρύγματος ἐκλάμψεως ἔμπρο- σθεν αὐτοῦ διελθόντες οἱ ἀπόστολοι νεφελῶν δίκην τὸν κόσμον κατήρδευσαν. Αἱ δὲ χάλαζαι κολάσεων είδη τοὺς ἀπιστοῦντας ἀμυνόμεναι.] Χάλαζα καὶ ἄνθρα- κες πυρός. Διὰ τούτων σημαίνει τὰ μετὰ τὴν ἀνά- ληψιν αὐτοῦ συμβεβηκότα τοῖς ἐχθροῖς, τοῖς νοητοῖς φημι. Ωσπερ δὲ τὸν Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγυπτίων ἐλευθε ρῶν χάλαζαν καὶ πῦρ ἔβρεξεν, οὕτω καὶ πάντα τὰ ἔθνη τῆς τῶν δαιμόνων δουλείας Ελευθερῶν χάλαζαν Εβρεξε καὶ ἄνθρακας πυρός. Ταῦτα δὲ εἶεν ἂν τιμω ρητικαὶ δυνάμεις, δι᾿ ὧν τὰς νοητὰς αἰγυπτίας και θεῖλεν. Καὶ ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδάτων. Μετὰ τὴν καθαίρεσιν τῶν ἐχθρῶν ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδά των· δηλαδὴ ὁ σωτήριος τοῦ Εὐαγγελίου λόγος, ὅστις καὶ θεμέλιος τῆς οἰκουμένης γέγονεν· ἐπ' αὐτ τὸν γὰρ ἐπῳκοδομήθημεν. Η καὶ οὕτως· πηγὰς νοήσεις τοὺς ἁγίους προφήτας, ἅτε δὴ τὸν σωτήριον ἀναβλύζοντας λόγον. Οὕτω γὰρ γέγραπται περὶ αὐ τῶν· Καὶ ἀντλήσετε ὕδωρ μετ' εὐφροσύνης ἐκ πηγῶν τοῦ σωτηρίου. Θεμέλια δὲ τῆς οἰκουμένης τὴν Μωϋσέως τοῦ πανσόφου Γραφήν. Κρηπίδα γὰρ πίστεως καὶ θεογνωσίας ἐν αὐτῇ καὶ πρώτη τεθεί- μένην εὑρήκαμεν τὸ Χριστοῦ μυστήριον ἐν τύποις ὠδίνουσαν ἅμα τοῖς προφήταις. Ἄφθησαν τοίνυν ἀντὶ τοῦ, ἐφανερώθησαν. "Ηγουν πηγὰς νοήσεις καὶ * S. ATHANASII OPP. PARS III. prophetat descensum Domini, et hoc significare videtur : Humiliavit semetipsum usque ad mortem *. El caligo sub pedibus ejus. Occultum in economia seu incarnatione adventum significat, atque Dei invisibilitatem ; ne illius verbis ad rerum corpora- lium cogitationem pertrahamur. super pennas ventorum. Assumptionem illius hisce indicat, cherubim et pennas ventorum nubem vocat [quæ ipsum suscepit : aut adventus Christi veloci- tas, aut praesentia et auxilii illius celeritas signifi- catur]. De qua in Actibus scriptum : Et cum hæc dixisset, videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum *. scilicet et latentem Salvatoris cum hominibus commorationem. In circuitu ejus tabernaculum ejus. Tabernaculum sanctam Ecclesian significat, in qua pollicitus est se habitaturum. In circuitu ejus, ait, juxta illud : Ubi duo vel tres congregali fuerint in nomine meo, ibi sum in medio eorum *. Tenebrosa aqua in nubibus aeris. Hoc ait quia quæ de illo praenuntiarunt prophetæ obscure jacent. Qui prophetæ nubes sunt appellati. B runt. Lumen, inquit, adventus illius, manifestas reddidit prophetias. [Quia autem comminationes in propheticis verbis habentur, eas grandine et carbo- nibus adumbravit. Vel, hoc modo : a prædicationis C splendore in conspectu ejus transeuntes apostoli, nubium instar mundum irrigarunt. Grandines au- tem supplicii genus sunt, ad ulciscendum infideles.] Grando el carbones ignis. Ilis ea significat quæ post assumptionem ejus inimicis acciderunt, spirituali- bus dico. Quemadmodum autem cum Israelein ex Egyptiis liberaret, grandinem et ignem ceu pluviam demisit ; ita et cum omnes gentes ex dæmonum servitute liberaret, grandinem pluere fecit et carbo- nes ignis. Isthæc autem fuerint ultrices virtutes : quibus intelligibiles illas Ægyptias potestates sus- tulit. quam sublati inimici fuerunt, apparuerunt fontes aquarum, salutare videlicet Evangelii verbum, quod vere fuit orbis fundamentum : super eo uamque fundati et constructi sumus. Vel hoc modo: fontes intellige sanctos prophetas, utpote qui salutarem sermonem scaturiant. Ita namque de illis scriptum est : Et haurietis aquas cum gaudio de fontibus Sal- vatoris '. Fundamenta item orbis terra, Moysis sapientissimi Scripturam accipias : in ea quippe prima basim fidei et divinæ cognitionis invenimus repositam, mysterium Christi in Gigura gestantem, et pariter in prophetis. Apparuerunt igitur, quasi dicas, ostensi sunt. Aut fontes intelligas et funda- • Philipp. 1, 8. * Art. 1, 9. • Mall. xvi, 28. D EXEGETICA. Isa. x 3. 10. Inclinavit cœlos, et descendit. Apertissime A 11. Ascendit super cherubim et volavit, volarit 12. Εt posuit tenebras latibulum suum. Occultam 13. Præ fulgore in conspectu ejus nubes transie- 16. Εt apparuerunt fontes aquarum, etc. Post-
Τοῦτό φησι διὰ τὸ ἀμαυρῶς τοὺς περὶ αὐτοῦ λόγους ἐν τοῖς προφήταις κεῖσθαι, οἵτινες καὶ νεφέλαι προσηγορεύθησαν. Ἀπὸ τῆς τηλαυγήσεως ἐνώπιον αὐτοῦ αἱ νεφέλαι διῆλθον. Τὸ φῶς, φησὶ, τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ φανερὰς τὰς προφητείας ἐποίησεν. [Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἀπειλαὶ τοῖς προφητικοῖς ἔγκεινται λόγοις, καὶ ταύτας διὰ τῆς χαλάζης καὶ ἀνθράκων ᾐνίξατο. Ἢ οὕτως, ἀπὸ τῆς τοῦ κηρύγματος ἐκλάμψεως ἔμπροσθεν αὐτοῦ διελθόντες οἱ ἀπόστολοι νεφελῶν δίκην τὸν κόσμον κατήρδευσαν. Αἱ δὲ χάλαζαι κολάσεων εἴδη τοὺς ἀπιστοῦντας ἀμυνόμεναι.] Χάλαζα καὶ ἄνθρακες πυρός. Διὰ τούτων σημαίνει τὰ μετὰ τὴν ἀνάληψιν αὐτοῦ συμβεβηκότα τοῖς ἐχθροῖς, τοῖς νοητοῖς φημι. Ὥσπερ δὲ τὸν Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγυπτίων ἐλευθερῶν χάλαζαν καὶ πῦρ ἔβρεξεν, οὕτω καὶ πάντα τὰ ἔθνη τῆς τῶν δαιμόνων δουλείας ἐλευθερῶν χάλαζαν ἔβρεξε καὶ ἄνθρακας πυρός. Ταῦτα δὲ εἶεν ἂν τιμωρητικαὶ δυνάμεις, δι’ ὧν τὰς νοητὰς αἰγυπτίας καθεῖλεν. Καὶ ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδάτων. Μετὰ τὴν καθαίρεσιν τῶν ἐχθρῶν ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδάτων· δηλαδὴ ὁ σωτήριος τοῦ Εὐαγγελίου λόγος, ὅστις καὶ θεμέλιος τῆς οἰκουμένης γέγονεν·
Καὶ ἔκλινεν οὐρανοὺς, καὶ κατέβη. Λευκότατα προφητεύει τὴν κατάβασιν τοῦ Κυρίου. Εἴη δ' ἂν ση μαντικὸν τοῦ· Ἑταπείνωσεν ἑαυτὸν μέχρι θανά του. Καὶ γνάρες ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Τὸ κρύ φιον τῆς ἐν τῇ οἰκονομία πορείας δηλοῖ καὶ τὸ ἀόρα τον τοῦ Θεοῦ· ἵνα μὴ δι' ὧν εἶπεν εἰς σωματικές ἐλκυσθῶμεν ἐννοίας. Επέδη ἐπὶ χερουβὶμ καὶ ἐπετάσθη, ἐπετάσθη ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων. Τὴν ἀνάληψιν αὐτοῦ διὰ τούτων δηλοῖ· χερουβὶμ καὶ πτέρυγας ἀνέμων τὴν νεφέλην φησὶ [ ἥτις αὐτὸν ὑπέλαβεν· ἢ τὸ τῆς ἐπι- φανείας ὀξύ, τὸ τῆς παρουσίας καὶ βοηθείας τάχος ] περὶ ἧς ἐν ταῖς Πράξεσι γέγραπται· Καὶ ταῦτα εἰπὼν βλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ νεφέλη ὑπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. Καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ. Τὴν ἀφα νῆ καὶ λανθάνουσαν τοῦ Σωτῆρος σὺν ἀνθρώποις δια τριβήν. Κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ. Σκηνὴν αὐτ τοῦ τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν σημαίνει, ἐν ᾗ κατασκη νῶσαι ἐπήγγελται. Κύκλῳ δὲ αὐτοῦ, φησί, κατὰ τὸ εἰρημένον· "Οπου δύο ἢ τρεῖς εἰσι συνηγμένοι ἐν τῷ ἐμῷ ὀνόματι, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν. Σκο τεινὸν ὕδωρ ἐν νεφέλαις ἀέρων. Τοῦτό φησι διὰ τὸ ἀμαυρῶς τοὺς περὶ αὐτοῦ λόγους ἐν τοῖς προφήταις κεῖσθαι, οἵτινες καὶ νεφέλαι προσηγορεύθησαν. ᾿Απὸ τῆς τηλαυγήσεως ενώπιον αὐτοῦ αἱ νε- φέλαι διῆλθον. Τὸ φῶς, φησί, τῆς ἐπιφανείας απ τοῦ φανερὰς τὰς προφητείας εποίησεν. [ Επειδὴ δὲ καὶ ἀπειλαὶ τοῖς προφητικοῖς ἔγκεινται λόγοις, καὶ ταύτας διὰ τῆς χαλάζης καὶ ἀνθράκων ηνίξατο. Η οὕτως, ἀπὸ τῆς τοῦ κηρύγματος ἐκλάμψεως ἔμπρο- σθεν αὐτοῦ διελθόντες οἱ ἀπόστολοι νεφελῶν δίκην τὸν κόσμον κατήρδευσαν. Αἱ δὲ χάλαζαι κολάσεων είδη τοὺς ἀπιστοῦντας ἀμυνόμεναι.] Χάλαζα καὶ ἄνθρα- κες πυρός. Διὰ τούτων σημαίνει τὰ μετὰ τὴν ἀνά- ληψιν αὐτοῦ συμβεβηκότα τοῖς ἐχθροῖς, τοῖς νοητοῖς φημι. Ωσπερ δὲ τὸν Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγυπτίων ἐλευθε ρῶν χάλαζαν καὶ πῦρ ἔβρεξεν, οὕτω καὶ πάντα τὰ ἔθνη τῆς τῶν δαιμόνων δουλείας Ελευθερῶν χάλαζαν Εβρεξε καὶ ἄνθρακας πυρός. Ταῦτα δὲ εἶεν ἂν τιμω ρητικαὶ δυνάμεις, δι᾿ ὧν τὰς νοητὰς αἰγυπτίας και θεῖλεν. Καὶ ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδάτων. Μετὰ τὴν καθαίρεσιν τῶν ἐχθρῶν ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδά των· δηλαδὴ ὁ σωτήριος τοῦ Εὐαγγελίου λόγος, ὅστις καὶ θεμέλιος τῆς οἰκουμένης γέγονεν· ἐπ' αὐτ τὸν γὰρ ἐπῳκοδομήθημεν. Η καὶ οὕτως· πηγὰς νοήσεις τοὺς ἁγίους προφήτας, ἅτε δὴ τὸν σωτήριον ἀναβλύζοντας λόγον. Οὕτω γὰρ γέγραπται περὶ αὐ τῶν· Καὶ ἀντλήσετε ὕδωρ μετ' εὐφροσύνης ἐκ πηγῶν τοῦ σωτηρίου. Θεμέλια δὲ τῆς οἰκουμένης τὴν Μωϋσέως τοῦ πανσόφου Γραφήν. Κρηπίδα γὰρ πίστεως καὶ θεογνωσίας ἐν αὐτῇ καὶ πρώτη τεθεί- μένην εὑρήκαμεν τὸ Χριστοῦ μυστήριον ἐν τύποις ὠδίνουσαν ἅμα τοῖς προφήταις. Ἄφθησαν τοίνυν ἀντὶ τοῦ, ἐφανερώθησαν. "Ηγουν πηγὰς νοήσεις καὶ * S. ATHANASII OPP. PARS III. prophetat descensum Domini, et hoc significare videtur : Humiliavit semetipsum usque ad mortem *. El caligo sub pedibus ejus. Occultum in economia seu incarnatione adventum significat, atque Dei invisibilitatem ; ne illius verbis ad rerum corpora- lium cogitationem pertrahamur. super pennas ventorum. Assumptionem illius hisce indicat, cherubim et pennas ventorum nubem vocat [quæ ipsum suscepit : aut adventus Christi veloci- tas, aut praesentia et auxilii illius celeritas signifi- catur]. De qua in Actibus scriptum : Et cum hæc dixisset, videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum *. scilicet et latentem Salvatoris cum hominibus commorationem. In circuitu ejus tabernaculum ejus. Tabernaculum sanctam Ecclesian significat, in qua pollicitus est se habitaturum. In circuitu ejus, ait, juxta illud : Ubi duo vel tres congregali fuerint in nomine meo, ibi sum in medio eorum *. Tenebrosa aqua in nubibus aeris. Hoc ait quia quæ de illo praenuntiarunt prophetæ obscure jacent. Qui prophetæ nubes sunt appellati. B runt. Lumen, inquit, adventus illius, manifestas reddidit prophetias. [Quia autem comminationes in propheticis verbis habentur, eas grandine et carbo- nibus adumbravit. Vel, hoc modo : a prædicationis C splendore in conspectu ejus transeuntes apostoli, nubium instar mundum irrigarunt. Grandines au- tem supplicii genus sunt, ad ulciscendum infideles.] Grando el carbones ignis. Ilis ea significat quæ post assumptionem ejus inimicis acciderunt, spirituali- bus dico. Quemadmodum autem cum Israelein ex Egyptiis liberaret, grandinem et ignem ceu pluviam demisit ; ita et cum omnes gentes ex dæmonum servitute liberaret, grandinem pluere fecit et carbo- nes ignis. Isthæc autem fuerint ultrices virtutes : quibus intelligibiles illas Ægyptias potestates sus- tulit. quam sublati inimici fuerunt, apparuerunt fontes aquarum, salutare videlicet Evangelii verbum, quod vere fuit orbis fundamentum : super eo uamque fundati et constructi sumus. Vel hoc modo: fontes intellige sanctos prophetas, utpote qui salutarem sermonem scaturiant. Ita namque de illis scriptum est : Et haurietis aquas cum gaudio de fontibus Sal- vatoris '. Fundamenta item orbis terra, Moysis sapientissimi Scripturam accipias : in ea quippe prima basim fidei et divinæ cognitionis invenimus repositam, mysterium Christi in Gigura gestantem, et pariter in prophetis. Apparuerunt igitur, quasi dicas, ostensi sunt. Aut fontes intelligas et funda- • Philipp. 1, 8. * Art. 1, 9. • Mall. xvi, 28. D EXEGETICA. Isa. x 3. 10. Inclinavit cœlos, et descendit. Apertissime A 11. Ascendit super cherubim et volavit, volarit 12. Εt posuit tenebras latibulum suum. Occultam 13. Præ fulgore in conspectu ejus nubes transie- 16. Εt apparuerunt fontes aquarum, etc. Post-
ἐπ’ αὐτὸν γὰρ ἐπῳκοδομήθημεν. Ἢ καὶ οὕτως· πηγὰς νοήσεις τοὺς ἁγίους προφήτας, ἅτε δὴ τὸν σωτήριον ἀναβλύζοντας λόγον. Οὕτω γὰρ γέγραπται περὶ αὐτῶν· Καὶ ἀντλήσετε ὕδωρ μετ’ εὐφροσύνης ἐκ πηγῶν τοῦ σωτηρίου. Θεμέλια δὲ τῆς οἰκουμένης τὴν Μωϋσέως τοῦ πανσόφου Γραφήν. Κρηπίδα γὰρ πίστεως καὶ θεογνωσίας ἐν αὐτῇ καὶ πρώτῃ τεθειμένην εὑρήκαμεν τὸ Χριστοῦ μυστήριον ἐν τύποις ὠδίνουσαν ἅμα τοῖς προφήταις. Ὤφθησαν τοίνυν ἀντὶ τοῦ, ἐφανερώθησαν. Ἤγουν πηγὰς νοήσεις καὶ θεμέλια τῆς ὑπ’ οὐρανὸν, τοὺς ἁγίους ἀποστόλους· ἀναπηγάζουσι γὰρ καὶ αὐτοὶ τὸν σωτήριον λόγον καὶ κρηπίδα τῇ ὑπ’ οὐρανὸν κατεβάλοντο τὴν πίστιν. Πηγὰς δὲ ὑδάτων καὶ θεμέλια τῆς οἰκουμένης νοήσεις πάλιν τὸ σωτήριον βάπτισμα. Ἀπὸ ἐπιτιμήσεώς σου, Κύριε. Προσυπακουστέον τὸ, ἀνῃρέθησαν οἱ προλεχθέντες ἐχθροί. Ἀπὸ ἐμπνεύσεως πνεύματος ὀργῆς σου. Οὐ παραυτὰ Θεὸς κολάζει τοὺς ἁμαρτάνοντας· ἢ γὰρ ἂν ἄρδην ἀπώλοντο· προαναφωνεῖ δὲ τῆς ὀργῆς τὰς κολάσεις· Παιδεύσω γὰρ αὐτοὺς ἐν τῇ ὀργῇ τῆς θλίψεως αὐτῶν. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ἐμπνέειν αὐτὸν πνεῦμα τῆς ὀργῆς αὐτοῦ. Προσελάβετό με ἐξ ὑδάτων πολλῶν. Ὕδατα τοὺς πειρασμούς φησι.
Καὶ ἔκλινεν οὐρανοὺς, καὶ κατέβη. Λευκότατα προφητεύει τὴν κατάβασιν τοῦ Κυρίου. Εἴη δ' ἂν ση μαντικὸν τοῦ· Ἑταπείνωσεν ἑαυτὸν μέχρι θανά του. Καὶ γνάρες ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Τὸ κρύ φιον τῆς ἐν τῇ οἰκονομία πορείας δηλοῖ καὶ τὸ ἀόρα τον τοῦ Θεοῦ· ἵνα μὴ δι' ὧν εἶπεν εἰς σωματικές ἐλκυσθῶμεν ἐννοίας. Επέδη ἐπὶ χερουβὶμ καὶ ἐπετάσθη, ἐπετάσθη ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων. Τὴν ἀνάληψιν αὐτοῦ διὰ τούτων δηλοῖ· χερουβὶμ καὶ πτέρυγας ἀνέμων τὴν νεφέλην φησὶ [ ἥτις αὐτὸν ὑπέλαβεν· ἢ τὸ τῆς ἐπι- φανείας ὀξύ, τὸ τῆς παρουσίας καὶ βοηθείας τάχος ] περὶ ἧς ἐν ταῖς Πράξεσι γέγραπται· Καὶ ταῦτα εἰπὼν βλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ νεφέλη ὑπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. Καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ. Τὴν ἀφα νῆ καὶ λανθάνουσαν τοῦ Σωτῆρος σὺν ἀνθρώποις δια τριβήν. Κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ. Σκηνὴν αὐτ τοῦ τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν σημαίνει, ἐν ᾗ κατασκη νῶσαι ἐπήγγελται. Κύκλῳ δὲ αὐτοῦ, φησί, κατὰ τὸ εἰρημένον· "Οπου δύο ἢ τρεῖς εἰσι συνηγμένοι ἐν τῷ ἐμῷ ὀνόματι, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν. Σκο τεινὸν ὕδωρ ἐν νεφέλαις ἀέρων. Τοῦτό φησι διὰ τὸ ἀμαυρῶς τοὺς περὶ αὐτοῦ λόγους ἐν τοῖς προφήταις κεῖσθαι, οἵτινες καὶ νεφέλαι προσηγορεύθησαν. ᾿Απὸ τῆς τηλαυγήσεως ενώπιον αὐτοῦ αἱ νε- φέλαι διῆλθον. Τὸ φῶς, φησί, τῆς ἐπιφανείας απ τοῦ φανερὰς τὰς προφητείας εποίησεν. [ Επειδὴ δὲ καὶ ἀπειλαὶ τοῖς προφητικοῖς ἔγκεινται λόγοις, καὶ ταύτας διὰ τῆς χαλάζης καὶ ἀνθράκων ηνίξατο. Η οὕτως, ἀπὸ τῆς τοῦ κηρύγματος ἐκλάμψεως ἔμπρο- σθεν αὐτοῦ διελθόντες οἱ ἀπόστολοι νεφελῶν δίκην τὸν κόσμον κατήρδευσαν. Αἱ δὲ χάλαζαι κολάσεων είδη τοὺς ἀπιστοῦντας ἀμυνόμεναι.] Χάλαζα καὶ ἄνθρα- κες πυρός. Διὰ τούτων σημαίνει τὰ μετὰ τὴν ἀνά- ληψιν αὐτοῦ συμβεβηκότα τοῖς ἐχθροῖς, τοῖς νοητοῖς φημι. Ωσπερ δὲ τὸν Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγυπτίων ἐλευθε ρῶν χάλαζαν καὶ πῦρ ἔβρεξεν, οὕτω καὶ πάντα τὰ ἔθνη τῆς τῶν δαιμόνων δουλείας Ελευθερῶν χάλαζαν Εβρεξε καὶ ἄνθρακας πυρός. Ταῦτα δὲ εἶεν ἂν τιμω ρητικαὶ δυνάμεις, δι᾿ ὧν τὰς νοητὰς αἰγυπτίας και θεῖλεν. Καὶ ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδάτων. Μετὰ τὴν καθαίρεσιν τῶν ἐχθρῶν ὤφθησαν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδά των· δηλαδὴ ὁ σωτήριος τοῦ Εὐαγγελίου λόγος, ὅστις καὶ θεμέλιος τῆς οἰκουμένης γέγονεν· ἐπ' αὐτ τὸν γὰρ ἐπῳκοδομήθημεν. Η καὶ οὕτως· πηγὰς νοήσεις τοὺς ἁγίους προφήτας, ἅτε δὴ τὸν σωτήριον ἀναβλύζοντας λόγον. Οὕτω γὰρ γέγραπται περὶ αὐ τῶν· Καὶ ἀντλήσετε ὕδωρ μετ' εὐφροσύνης ἐκ πηγῶν τοῦ σωτηρίου. Θεμέλια δὲ τῆς οἰκουμένης τὴν Μωϋσέως τοῦ πανσόφου Γραφήν. Κρηπίδα γὰρ πίστεως καὶ θεογνωσίας ἐν αὐτῇ καὶ πρώτη τεθεί- μένην εὑρήκαμεν τὸ Χριστοῦ μυστήριον ἐν τύποις ὠδίνουσαν ἅμα τοῖς προφήταις. Ἄφθησαν τοίνυν ἀντὶ τοῦ, ἐφανερώθησαν. "Ηγουν πηγὰς νοήσεις καὶ * S. ATHANASII OPP. PARS III. prophetat descensum Domini, et hoc significare videtur : Humiliavit semetipsum usque ad mortem *. El caligo sub pedibus ejus. Occultum in economia seu incarnatione adventum significat, atque Dei invisibilitatem ; ne illius verbis ad rerum corpora- lium cogitationem pertrahamur. super pennas ventorum. Assumptionem illius hisce indicat, cherubim et pennas ventorum nubem vocat [quæ ipsum suscepit : aut adventus Christi veloci- tas, aut praesentia et auxilii illius celeritas signifi- catur]. De qua in Actibus scriptum : Et cum hæc dixisset, videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum *. scilicet et latentem Salvatoris cum hominibus commorationem. In circuitu ejus tabernaculum ejus. Tabernaculum sanctam Ecclesian significat, in qua pollicitus est se habitaturum. In circuitu ejus, ait, juxta illud : Ubi duo vel tres congregali fuerint in nomine meo, ibi sum in medio eorum *. Tenebrosa aqua in nubibus aeris. Hoc ait quia quæ de illo praenuntiarunt prophetæ obscure jacent. Qui prophetæ nubes sunt appellati. B runt. Lumen, inquit, adventus illius, manifestas reddidit prophetias. [Quia autem comminationes in propheticis verbis habentur, eas grandine et carbo- nibus adumbravit. Vel, hoc modo : a prædicationis C splendore in conspectu ejus transeuntes apostoli, nubium instar mundum irrigarunt. Grandines au- tem supplicii genus sunt, ad ulciscendum infideles.] Grando el carbones ignis. Ilis ea significat quæ post assumptionem ejus inimicis acciderunt, spirituali- bus dico. Quemadmodum autem cum Israelein ex Egyptiis liberaret, grandinem et ignem ceu pluviam demisit ; ita et cum omnes gentes ex dæmonum servitute liberaret, grandinem pluere fecit et carbo- nes ignis. Isthæc autem fuerint ultrices virtutes : quibus intelligibiles illas Ægyptias potestates sus- tulit. quam sublati inimici fuerunt, apparuerunt fontes aquarum, salutare videlicet Evangelii verbum, quod vere fuit orbis fundamentum : super eo uamque fundati et constructi sumus. Vel hoc modo: fontes intellige sanctos prophetas, utpote qui salutarem sermonem scaturiant. Ita namque de illis scriptum est : Et haurietis aquas cum gaudio de fontibus Sal- vatoris '. Fundamenta item orbis terra, Moysis sapientissimi Scripturam accipias : in ea quippe prima basim fidei et divinæ cognitionis invenimus repositam, mysterium Christi in Gigura gestantem, et pariter in prophetis. Apparuerunt igitur, quasi dicas, ostensi sunt. Aut fontes intelligas et funda- • Philipp. 1, 8. * Art. 1, 9. • Mall. xvi, 28. D EXEGETICA. Isa. x 3. 10. Inclinavit cœlos, et descendit. Apertissime A 11. Ascendit super cherubim et volavit, volarit 12. Εt posuit tenebras latibulum suum. Occultam 13. Præ fulgore in conspectu ejus nubes transie- 16. Εt apparuerunt fontes aquarum, etc. Post-
PG 27:113[ Ἐξ ὑδάτων πολλῶν. Ὕδατα τοὺς πειρασμούς φησι. Λέγει ὁ Δαυί̈δ· Ἔλαβέ με, ἤτοι τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν· ἐβαπτίσθησαν γὰρ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Πεντηκοστῆς ὡσεὶ ψυχαὶ τρισχίλιαι ὑπὸ τῶν ἀποστόλων.] Ῥύσεταί με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου δυνατῶν, καὶ ἐκ τῶν μισούντων με. Εἰς τὰ πεπραγμένα αὐτῷ ἐπὶ τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ τῇ μετανοίᾳ μετέβη. Ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν. Ἤδη μὲν, τῆς ἐξομολογήσεώς μου ἐπακούσας ὁ Κύριος, γέγονέ μοι ἀντιστήριγμα, μέλλοντός μου περιτρέπεσθαι καὶ μέγα πτῶμα ὑπομένειν, εἰ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν εἰς παντελῆ ἐξέπιπτον ἀποστασίαν. Πλὴν ἀλλὰ καὶ παντελῶς ῥύσεταί με διδοὺς ἄφεσιν τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὸν προφητευόμενον καιρὸν τῆς αὐτοῦ παρουσίας, καὶ τοῦτο ποιήσει εὐεργετῶν με ὁ Κύριος, Ὅτι ἠθέλησέ με. Εἰ μὴ γὰρ ἠθέλησέ με, οὐκ ἂν τὸν προφήτην αὐτοῦ πρὸς μὲ ἀπέστειλε. Καὶ ἀνταποδώσει μοι Κύριος. Πέπεισμαι, φησὶν, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν τῆς δικαιοκρισίας αὐτοῦ, οὐ μνημονεύσας μου τὰς ἁμαρτίας, κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου ἀνταποδώσει.
θεμέλια τῆς ὑπ' οὐρανὸν, τοὺς ἁγίους ἀποστόλους - ἀναπηγάζουσι γὰρ καὶ αὐτοὶ τὸν σωτήριον λόγον καὶ κρηπίδα τῇ ὑπ᾽ οὐρανὸν κατεβάλοντο τὴν πίστιν. Πηγὰς δὲ ὑδάτων καὶ θεμέλια τῆς οἰκουμένης νοή σεις πάλιν τὸ σωτήριον βάπτισμα. Απὸ ἐπιτιμήσεώς σου, Κύριε. Προσυπακου- στέον τὸ, ἀνῃρέθησαν οἱ προλεχθέντες εχθρο!. Ἀπὸ ἐμπνεύσεως πνεύματος ὀργῆς σου. Ο παραυτά Θεὸς κολάζει τοὺς ἁμαρτάνοντας· ἡ γὰρ ἂν ἄρδην ἀπώλοντο· προαναφωνεῖ δὲ τῆς ὀργῆς τὰς κολάσεις · Παιδεύσω γὰρ αὐτοὺς ἐν τῇ ὀργῇ τῆς θλίψεως αὐτῶν. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ἐμπνέειν αὐτὸν πνεῦμα τῆς ὀργῆς αὐτοῦ. Προσελάβετό με ἐξ ὑδάτων πολλῶν. Υδατα Β τοὺς πειρασμούς φησι. [ἓξ ὑδάτων πολλῶν. Ὕδατα τοὺς πειρασμούς φησι. Λέγει ὁ Δαυΐδ· Ελαβέ με, ήτοι τήν άνθρω πείαν φύσιν· ἐβαπτίσθησαν γὰρ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Πεντηκοστῆς ὡσεὶ ψυχαὶ τρισχίλια: ὑπὸ τῶν ἀπο στόλων. ] Ρύσεται με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου δυνατῶν, καὶ ἐκ τῶν μισούντων με. Εἰς τὰ πεπραγμένα αὐτῷ ἐπὶ τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ τῇ μετανοίᾳ μετέβη. Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν. Ηδη μὲν, τῆς ἐξομολογήσεώς μου ἐπακούσας ὁ Κύριος, γέγονέ μοι ἀντιστήριγμα, μέλο λοντός μου περιτρέπεσθαι καὶ μέγα πτῶμα ὑπομέ κειν, εἰ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν εἰς παντελῆ ἐξέπιπτον ἀποστασίαν. Πλὴν ἀλλὰ καὶ παντελῶς φύσεται με διδοὺς ἄφεσιν τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὸν προφητευόμε- νον καιρὸν τῆς αὐτοῦ παρουσίας, καὶ τοῦτο ποιήσει: εὐεργετών με ὁ Κύριος, "Οτι ἠθέλησέ με. Εἰ μὴ γὰρ ἠθέλησέ με, οὐκ ἂν τὸν προφήτην αὐτοῦ πρὸς μὲ ἀπέστειλε. Καὶ ἀνταποδώσει μοι Κύριος. Πέπεισμαι, φησὶν, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν τῆς δικαιοκρισίας αὐτοῦ, οὐ μνη- μονεύσας μου τὰς ἁμαρτίας, κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου ἀνταποδώσει. Τὰς γὰρ ἄλλας μου πράξεις τὰς ἐν δικαιοσύνῃ ὥσπερ ζυγῷ ἀντιπαραβάλλων καὶ ἀν- τιστήσας τῷ ἁμαρτήματί μου, κατὰ πολὺ πλεονα- ζούσας εὑρήσει τοῦ γενομένου μοι ἁμαρτήματος. Διδάσκει δὲ ὁ λόγος τὸ δύνασθαι τὸν κατά τινα ἀσθέ νειαν ὠλισθηκότα ἀναλαμβάνειν ἑαυτὸν διὰ δευτέρων. κατορθωμάτων. Δικαιοσύνην τὴν καθόλου ἀρετὴν λέγει· τὴν πρα- κτικὴν καθαρότητα χειρῶν τὰς πρακτικὰς ενεργείας ἀμολύντους γενομένας τὸ ἀπὸ βελτίστης ἕξεως ἀπο τελεῖσθαι. ] EXPOSITIO IN PSALMUM XVII. A menta orbis, sanctos apostolos : nam et ipsi salu- tare verbum scaturiunt, et fundamentum orbis posuerunt, fidem videlicet. Fontes item et funda- menta orbis salutarem baptismum interpretaberis. sublati sunt prædicti hostes. Ab inspiratione spiri- tus iræ tuæ. Non autem statim cum peccant homines eos Deus punit; nam si hoc fieret, ipsi plane inter- irent : nam iræ supplicia longe ante prænuntiat quam infigat. Ail enim : Corripiam eos in ira tri- bulationis eorum *. Et in hoc dicitur inspirare spi- ritum iræ suæ. Daniel Barbarus: Misil de cœlo et accepit me. Vere humanum genus servavit, de cœlo nobis sancti Spiritus donum demittens. Theodotio: De cœlo salutem mihi tribuit. C [ D Assumpsit me ae aquis multis. Aquas dicit tenta- Liones. [ De aquis multis. Aquas vocat tentationes. Aic David : Accepit me, hoc est humanam naturam: baptizata namque sunt in die Pentecostes quasi tria millia animarum ab apostolis.] iis qui oderunt me, etc. Transit ad ea enarranda quæ peccati et poenitentiæ causa egit. Quod autem ait sic intelligito.. Jam mea exaudita confessione Do- minus factus est mibi in fulcrum, cum proxime esset ut ego subverterer, et in magnum casum rue- rem si post peccatum. in ultimam decidissem de- fectionem. Cæterum prorsus ille eripiet me, et dabit peccati veniam, tempore adventus ejus a prophetis prænuntiato. Idque aget Dominus beneficium mibi tribuens, Quoniam voluit me. Nam si me noluisset, nequaquam prophetam suum ad me misisset. , mibi, inquit, est, eum tempore justi judicii pecca- torum meorum immemorem, secundum justitiam meam mihi retributurum. Cum enim alia mea opera in justitia edita in lance comparabit et oppo- net percato meo, multum ea peccato a me perpe- trato præpouderare inveniet. Docetur autem eum qui infirmitate quadam lapsus sit, posse per secunda bona opera in pristinum se gradum resti Luere. [Justitiam omnem virtutem dicit; puritatem manuum in agendo, inculpatas operationes, quæ ab optimo habitu et affectu procedant.] Daniel Barbarus : Cæterum qui hæc loquitur nihil sibi tribuit ; quare ad Salvatorem aiunt hæc referri, qui ex ejus persona bunc psalmum dictari dicunt : Tentatum per omnia secundum similitudinem si 1: pec- cuto '. Justitiam vero vocat in universum actricem virtutem ; puritatem autem manuum, actrices faculta- es et actiones sordium immunes, et ab optimo habitu proficiscentes. Cæterum ab omni jactantia alienas benefactorum suorum causas Deo tribuit. Vias autem mandata intelligit. Non impie autem se gerit ab eo, quicunque veritatis dogmata et assertiones probe ac recte explicat. 17. Ab increpatione tua, Lomine. Subintellige, 18. Eripiet me de inimicis meis fortissimis, et ab 21. Et retribuet mihi Dominus, etc. Persuasum 8. Osc. vii, 12. • Hebr. v, 15.
Τὰς γὰρ ἄλλας μου πράξεις τὰς ἐν δικαιοσύνῃ ὥσπερ ζυγῷ ἀντιπαραβάλλων καὶ ἀντιστήσας τῷ ἁμαρτήματί μου, κατὰ πολὺ πλεοναζούσας εὑρήσει τοῦ γενομένου μοι ἁμαρτήματος. Διδάσκει δὲ ὁ λόγος τὸ δύνασθαι τὸν κατά τινα ἀσθένειαν ὠλισθηκότα ἀναλαμβάνειν ἑαυτὸν διὰ δευτέρων κατορθωμάτων. [Δικαιοσύνην τὴν καθόλου ἀρετὴν λέγει· τὴν πρακτικὴν καθαρότητα χειρῶν τὰς πρακτικὰς ἐνεργείας ἀμολύντους γενομένας τὸ ἀπὸ βελτίστης ἕξεως ἀποτελεῖσθαι.] [ Ὅτι πάντα τὰ κρίματα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὠλισθηκότας ἀναλαμβάνειν δεῖ ἑαυτοὺς διὰ δευτέρων κατορθωμάτων. Εἰ καὶ ἀνεξερεύνητα δὲ καὶ τὰ κρίματα καὶ ἀβύσσῳ ἐοικότα διὰ τὸ ἀκατάληπτον, ἀλλ’ οὖν πάντα ἐνώπιόν ἐστι τοῦ θεοφιλοῦς.] Μετὰ ὁσίου ὅσιος ἔσῃ. Εἰκότως κατηξίωσάς με τῆς σῆς εὐεργεσίας· ἐπειδήπερ, δίκαιος ὢν, οἶδας μετὰ ὁσίου ὁσιοῦσθαι. Εἰ γὰρ ἤμην ἐναπομείνας τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ παντελῆ διαστροφὴν ὑπομείνας, οἶδα, ὅτι καὶ σὺ αὐτὸς ὁ μέγας κριτὴς τῇ ἐμῇ ἁμαρτίᾳ κατάλληλον ἐπήγαγες τὸ σαυτοῦ κρῖμα.
θεμέλια τῆς ὑπ' οὐρανὸν, τοὺς ἁγίους ἀποστόλους - ἀναπηγάζουσι γὰρ καὶ αὐτοὶ τὸν σωτήριον λόγον καὶ κρηπίδα τῇ ὑπ᾽ οὐρανὸν κατεβάλοντο τὴν πίστιν. Πηγὰς δὲ ὑδάτων καὶ θεμέλια τῆς οἰκουμένης νοή σεις πάλιν τὸ σωτήριον βάπτισμα. Απὸ ἐπιτιμήσεώς σου, Κύριε. Προσυπακου- στέον τὸ, ἀνῃρέθησαν οἱ προλεχθέντες εχθρο!. Ἀπὸ ἐμπνεύσεως πνεύματος ὀργῆς σου. Ο παραυτά Θεὸς κολάζει τοὺς ἁμαρτάνοντας· ἡ γὰρ ἂν ἄρδην ἀπώλοντο· προαναφωνεῖ δὲ τῆς ὀργῆς τὰς κολάσεις · Παιδεύσω γὰρ αὐτοὺς ἐν τῇ ὀργῇ τῆς θλίψεως αὐτῶν. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ἐμπνέειν αὐτὸν πνεῦμα τῆς ὀργῆς αὐτοῦ. Προσελάβετό με ἐξ ὑδάτων πολλῶν. Υδατα Β τοὺς πειρασμούς φησι. [ἓξ ὑδάτων πολλῶν. Ὕδατα τοὺς πειρασμούς φησι. Λέγει ὁ Δαυΐδ· Ελαβέ με, ήτοι τήν άνθρω πείαν φύσιν· ἐβαπτίσθησαν γὰρ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Πεντηκοστῆς ὡσεὶ ψυχαὶ τρισχίλια: ὑπὸ τῶν ἀπο στόλων. ] Ρύσεται με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου δυνατῶν, καὶ ἐκ τῶν μισούντων με. Εἰς τὰ πεπραγμένα αὐτῷ ἐπὶ τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ τῇ μετανοίᾳ μετέβη. Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν. Ηδη μὲν, τῆς ἐξομολογήσεώς μου ἐπακούσας ὁ Κύριος, γέγονέ μοι ἀντιστήριγμα, μέλο λοντός μου περιτρέπεσθαι καὶ μέγα πτῶμα ὑπομέ κειν, εἰ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν εἰς παντελῆ ἐξέπιπτον ἀποστασίαν. Πλὴν ἀλλὰ καὶ παντελῶς φύσεται με διδοὺς ἄφεσιν τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὸν προφητευόμε- νον καιρὸν τῆς αὐτοῦ παρουσίας, καὶ τοῦτο ποιήσει: εὐεργετών με ὁ Κύριος, "Οτι ἠθέλησέ με. Εἰ μὴ γὰρ ἠθέλησέ με, οὐκ ἂν τὸν προφήτην αὐτοῦ πρὸς μὲ ἀπέστειλε. Καὶ ἀνταποδώσει μοι Κύριος. Πέπεισμαι, φησὶν, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν τῆς δικαιοκρισίας αὐτοῦ, οὐ μνη- μονεύσας μου τὰς ἁμαρτίας, κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου ἀνταποδώσει. Τὰς γὰρ ἄλλας μου πράξεις τὰς ἐν δικαιοσύνῃ ὥσπερ ζυγῷ ἀντιπαραβάλλων καὶ ἀν- τιστήσας τῷ ἁμαρτήματί μου, κατὰ πολὺ πλεονα- ζούσας εὑρήσει τοῦ γενομένου μοι ἁμαρτήματος. Διδάσκει δὲ ὁ λόγος τὸ δύνασθαι τὸν κατά τινα ἀσθέ νειαν ὠλισθηκότα ἀναλαμβάνειν ἑαυτὸν διὰ δευτέρων. κατορθωμάτων. Δικαιοσύνην τὴν καθόλου ἀρετὴν λέγει· τὴν πρα- κτικὴν καθαρότητα χειρῶν τὰς πρακτικὰς ενεργείας ἀμολύντους γενομένας τὸ ἀπὸ βελτίστης ἕξεως ἀπο τελεῖσθαι. ] EXPOSITIO IN PSALMUM XVII. A menta orbis, sanctos apostolos : nam et ipsi salu- tare verbum scaturiunt, et fundamentum orbis posuerunt, fidem videlicet. Fontes item et funda- menta orbis salutarem baptismum interpretaberis. sublati sunt prædicti hostes. Ab inspiratione spiri- tus iræ tuæ. Non autem statim cum peccant homines eos Deus punit; nam si hoc fieret, ipsi plane inter- irent : nam iræ supplicia longe ante prænuntiat quam infigat. Ail enim : Corripiam eos in ira tri- bulationis eorum *. Et in hoc dicitur inspirare spi- ritum iræ suæ. Daniel Barbarus: Misil de cœlo et accepit me. Vere humanum genus servavit, de cœlo nobis sancti Spiritus donum demittens. Theodotio: De cœlo salutem mihi tribuit. C [ D Assumpsit me ae aquis multis. Aquas dicit tenta- Liones. [ De aquis multis. Aquas vocat tentationes. Aic David : Accepit me, hoc est humanam naturam: baptizata namque sunt in die Pentecostes quasi tria millia animarum ab apostolis.] iis qui oderunt me, etc. Transit ad ea enarranda quæ peccati et poenitentiæ causa egit. Quod autem ait sic intelligito.. Jam mea exaudita confessione Do- minus factus est mibi in fulcrum, cum proxime esset ut ego subverterer, et in magnum casum rue- rem si post peccatum. in ultimam decidissem de- fectionem. Cæterum prorsus ille eripiet me, et dabit peccati veniam, tempore adventus ejus a prophetis prænuntiato. Idque aget Dominus beneficium mibi tribuens, Quoniam voluit me. Nam si me noluisset, nequaquam prophetam suum ad me misisset. , mibi, inquit, est, eum tempore justi judicii pecca- torum meorum immemorem, secundum justitiam meam mihi retributurum. Cum enim alia mea opera in justitia edita in lance comparabit et oppo- net percato meo, multum ea peccato a me perpe- trato præpouderare inveniet. Docetur autem eum qui infirmitate quadam lapsus sit, posse per secunda bona opera in pristinum se gradum resti Luere. [Justitiam omnem virtutem dicit; puritatem manuum in agendo, inculpatas operationes, quæ ab optimo habitu et affectu procedant.] Daniel Barbarus : Cæterum qui hæc loquitur nihil sibi tribuit ; quare ad Salvatorem aiunt hæc referri, qui ex ejus persona bunc psalmum dictari dicunt : Tentatum per omnia secundum similitudinem si 1: pec- cuto '. Justitiam vero vocat in universum actricem virtutem ; puritatem autem manuum, actrices faculta- es et actiones sordium immunes, et ab optimo habitu proficiscentes. Cæterum ab omni jactantia alienas benefactorum suorum causas Deo tribuit. Vias autem mandata intelligit. Non impie autem se gerit ab eo, quicunque veritatis dogmata et assertiones probe ac recte explicat. 17. Ab increpatione tua, Lomine. Subintellige, 18. Eripiet me de inimicis meis fortissimis, et ab 21. Et retribuet mihi Dominus, etc. Persuasum 8. Osc. vii, 12. • Hebr. v, 15.
PG 27:116Ἐπειδὴ δὲ ἐφύλαξα τὰς ὁδούς σου, τούτου χάριν ὁ μετὰ ὁσίου ὁσιούμενος καὶ μετὰ ἀθώου ἀθωούμενος, οὐ κατὰ τὴν ἐν καιρῷ τινι γεγενημένην μοι διαστροφὴν ἡρμόσω, κατὰ δὲ τὴν μετὰ ταῦτα ζωὴν, καὶ τὸν ἐν δικαιοσύνῃ μου βίον τὴν ἀμοιβήν μοι παρέξεις ἐν τῷ σῷ δικαστηρίῳ Ὅτι σὺ λαὸν ταπεινὸν σώσεις. Ἐπὶ τὸν χορὸν ἀναπέμπει τῶν ἀποστόλων. Καὶ ὀφθαλμοὺς ὑπερηφάνων ταπεινώσεις. Τοῦτο εἰς τοὺς Φαρισαίους καὶ γραμματεῖς τείνει. Ὅτι σὺ φωτιεῖς λύχνον μου, Κύριε. Τὸν νοῦν φησιν. Ὁ Θεός μου, φωτιεῖς τὸ σκότος μου. Τὴν ἄγνοιαν, φησὶ, τὴν ἐν ἐμοὶ διασκεδάσεις. Ὅτι ἐν σοὶ ῥυσθήσομαι ἀπὸ πειρατηρίου, καὶ ἐν τῷ Θεῷ μου ὑπερβήσομαι τεῖχος. Ὅτι περιέλαβόν με οἱ ἐχθροί μου, φησὶν, εἰς τὸ ἀποκλεῖσαι. [Πειρατήριον δὲ καὶ λέγει τὰς ἡδονὰς, καὶ τεῖχος τὸν διάβολον.] Ὁ Θεός μου ἄμωμος ἡ ὁδὸς αὐτοῦ. Ἐνταῦθα, φησὶ, τὴν ἀγνωμοσύνην καὶ τὴν κακίαν καὶ τὴν ἀπειθῆ γνώμην καὶ τὴν σκληρότητα τῶν ἀγνωμόνων καὶ ἀχαρίστων καὶ σκληροκαρδίων Ἰουδαίων καταμέμφεται. Ἐπειδὴ ἐπελαμβάνοντο τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, ὡς παρὰ τὸν θεῖον πράττοντος νόμον.
["Οτι παντα τὰ κρίματα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὠλισθη κότας ἀναλαμβάνειν δεῖ ἑαυτοὺς διὰ δευτέρων κατορ θωμάτων. Εἰ καὶ ἀνεξερεύνητα δὲ καὶ τὰ κρίματα καὶ ἀδύσσῳ ἐοικότα διὰ τὸ ἀκατάληπτον, ἀλλ᾽ οὖν πάντα ἐνώπιόν ἐστι τοῦ θεοφιλοῦς. ] Μετὰ ὁσίου ὅσιος ἔσῃ. Εἰκότως κατηξίωσάς με τῆς σῆς εὐεργεσίας· ἐπειδήπερ, δίκαιος ὢν, οἶδας μετὰ ὁσίου ὁσιοῦσθαι. Εἰ γὰρ ἤμην ἐναπομείνας τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ παντελῆ διαστροφὴν ὑπομείνας, οἶδα, ὅτι καὶ σὺ αὐτὸς ὁ μέγας κριτής τῇ ἐμῇ ἁμαρτία και τάλληλον ἐπήγαγες τὸ σαυτοῦ κρίμα. Ἐπειδὴ δὲ ἐφύλαξα τὰς ὁδούς σου, τούτου χάριν ὁ μετὰ ὁσίου ὁσιούμενος καὶ μετὰ ἀθώου ἀθωούμενος, οὐ κατὰ τὴν ἐν καιρῷ τινι γεγενημένην μοι διαστροφὴν ήρω μόσω, κατὰ δὲ τὴν μετὰ ταῦτα ζωὴν, καὶ τὸν ἐν δικαιοσύνῃ μου βίον τὴν ἀμοιβήν μοι παρέξεις ἐν τῷ σῷ δικαστηρίῳ “Οτι σὺ λαὸν ταπεινὸν σώσεις. Ἐπὶ τὸν χορὸν ἀναπέμπει τῶν ἀποστόλων. Καὶ ὀφθαλμοὺς ὑπερη- φάνων ταπεινώσεις. Τοῦτο εἰς τοὺς Φαρισαίους καὶ γραμματεῖς τείνει. Ὅτι σὺ φωτιεῖς λύχνον μου, Κύριε. Τὸν νοῦν φησιν. ῾Ο Θεός μου, φωτιεῖς τὸ σκότος μου. Την ἄγνοιαν, φησί, τὴν ἐν ἐμοὶ διασκεδάσεις. "Οτι ἐν σοὶ ῥυσθήσομαι ἀπὸ πειρατηρίου, καὶ ἐν τῷ Θεῷ μου ὑπερβήσομαι τεῖχος. "Οτι περιέ λαβόν με οἱ ἐχθροί μου, φησίν, εἰς τὸ ἀποκλεῖται. [ Πειρατήριον δὲ καὶ λέγει τὰς ἡδονάς, καὶ τεῖχος τὸν διάβολον. ] ῾Ο Θεός μου ἄμωμος ἡ ὁδὸς αὐτοῦ. Ἐνταῦθα, φησί, τὴν ἀγνωμοσύνην καὶ τὴν κακίαν καὶ τὴν ἀπει θῆ γνώμην καὶ τὴν σκληρότητα τῶν ἁγνωμόνων καὶ ἀχαρίστων καὶ σκληροκαρδίων Ἰουδαίων καταμέμ φεται. Ἐπειδὴ ἐπελαμβάνοντο τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, ὡς παρὰ τὸν θεῖον πράττοντος νόμον. Καὶ μὴν καὶ τῶν λόγων αὐτοῦ ἐλοιδέρουν καὶ διέβαλλον S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. ille autem non se impie gerit qui vera dogmata suscipit. [Quoniam omnia judicia, etc. Qui lapsi sunt opor-A tet ut repetitis bonis operibus ad meliorem se fru- gem recipiant. Etsi autem investigari non queant judicia ejus, atque abysso consimilia sint, quia scilicet incomprehensibilia sunt ; verumtamen omnia religioso viro præsentia sunt.] divinum timorem ante oculos continenter habens, cum fiducia et libertate coram Deo agit. Judicia Dei si inquirantur, inscrutabilia sunt et abyssus multa, quoniam propter obscuritatem comprehendi nequeunt. Fieri tamen haud potest, ut qui judicia Dei præ oculis habet, ægre ferat Dei providentiam, et judicio Dei cuncta disponi ; nam vel ex ipso judicii nomine justum esse judicium cognoscitur: jus enim dat. Vel justitiam dicit, cum omnia judicia quæ citra justitiam fiant, eo additamento nominentur, ut non judicia, sed judicia perversa dicantur, Propterea dictum est, Egrediatur judicium perversum ". Et justitias ejus non repuli a me. Adhæreo, inquit, justitiis Dei. Ab illis enim recedunt, qui eas non amplectuntur. Justitiæ vero hoc loco dicuntur, quæ justitiæ causa et æquitatis lege sancita sunt, ut illud : Si emas servum He- bræum ', et reliqua : nam prius dixerat : Hæc sunt judicia quæ propones eis ''. Verum cum justitias una cum judiciis nominet, purgatos ac probatos. Dei sermones hæ justitiæ significare possunt. Qui sermones cum judicantur, nec argui nec perverti possint, judicia nuncupantur. Justorum quoque cogita- tiones ponderatæ et probatæ diligenter, cum similes æquilibrio sint, judicia merito dici possunt. Daniel Barbarus : Et justificationes ejus non recesserunt a me. Mandata intelligit per justificationes, et decedunt ab illis qui ea non admittunt. ficiis dignatus es : nam sanctus cum sis, nosti cum sancto sanctificari. Si enim in peccato perse- verassem, et in ruinam funditus lapsus essem, novi te quoque magnum judicem, de peccato meo æquum judicium pronuntiaturum fuisse. At quando custo- divi vias tuas, ideo tu qui cum sancto sanctus es et cum innocente innocens, nequaquam rem dis- posuisti secundum illum perniciosum statum in quo certo tempore versatus sum, sed secundum vitam quæ exinde subsecuta est, et vitam in justitia • actam, promeritam mihi retributionem in tribunali illo tuo largieris. Ad chorum mittit apostolorum. Et oculos superbo- rum humiliabis. Hoc tendit in Scribas et Pharisæos. mine. Mentem ait. Deus meus, illuminabis tenebras meas; ignorantiam, inquit, meam dissipabis. meo transgrediar murum. Quia comprehenderunt me, inquit, inimici mei, ut me circumsisterent. [Tentationem etiam vocat voluptatem, et mu- rum, diabolum.] dicens, ingratitudinem, perfidiau, immorigerum animum, et duritiem cordis ingratorum et scelera- torum Judæorum carpit. Quoniam Salvatorem no- strum Christum reprehenderunt, quasi contra divi- nam legem ageret. Dicta namque illius, quasi bla- sphema conviciis et calumniis impetebant, mutuo ** Habac. 1, 4. Exod. xxi, 2. ibid. 1. D 22. Daniel Barbarus : Nec impie gessi a Deo meo, Justis enim qui prompte illi parent mercedem rependit : 23. Daniel Barbarus : Quoniam omnia judicia ejus in conspectu meo. Qui secundum Deum homo es!, 26. Cum sancto sanctus eris. Merito tuis me bene- Β 28. Quoniam tu populum humilem salvum facies. C 29. Quoniam tu illuminabis lucernam meam, Do- 30. Quoniam in te eripiar a tentatione, et in Deo 31. Deus meus, impolluta via ejus, etc. Hæc
Καὶ μὴν καὶ τῶν λόγων αὐτοῦ ἐλοιδόρουν καὶ διέβαλλον ὡς βλασφήμων, λέγοντες πρὸς ἀλλήλους, ὅτι Βλαςφημεῖ. Τίς γὰρ δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας; Ἐκ πονηρᾶς συνειδήσεως καὶ κακοῦ λογισμοῦ ταῦτα πρὸς τὸν τῶν ὅλων Κύριον καὶ Θεὸν διανοούμενοι, καὶ λογιζόμενοι ἃ διελογίζοντο. [ Τὰ λόγια αὐτοῦ πεπυρωμένα. Καὶ τὰ περὶ τούτου λόγια αὐτοῦ ὡς τὸ πεπυρωμένον ἀργύριον, καθαρὰ πάσης μέμψεως, βεβασανισμένα, δεδοκιμασμένα. Ὅτι τίς Θεὸς πλὴν τοῦ Κυρίου; ἢ τίς Θεὸς πλὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν; Ὁ γὰρ τοῦ Θεοῦ Λόγος μόνος Θεὸς ἀληθὴς, διὸ καὶ Μονογενὴς, διὰ τὸ μόνος εἶναι Θεὸς ὡς ὁ Πατήρ. Εἰπὼν δὲ περὶ Χριστοῦ, ὡς φύσει Θεὸς, νῦν λέγει, Ἢ τίς Θεός; μόνον εἶναι λέγων, κατ’ αὐτὸν, τὸν Πατέρα. Ἡμῖν δὲ εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ· οὐ γάρ ἐστι Θεὸς ἕτερος, ἵνα ὁ μὲν τούτῳ, ὁ δὲ ἐκείνῳ παράσχῃ τὴν αἴτησιν. Ἴσως δὲ καὶ ἐκ παραλλήλου τοὺς δύο προηνέγκατο στίχους· οὕτω, φησὶν, ὁ ἀληθὴς Θεὸς, ὡς ἐπεποίθειν, ἐν μὲν τῷ νικᾷν δύναμιν περιεζώννυε, καὶ ἀβλαβῆ μοι τὴν περὶ τὰ πρακτέα ἐτίθει ὁδόν.] Ὁ Θεὸς ὁ περιζωννύων με δύναμιν. Ὅμοιον τὸ εἰρημένον· Ἕως οὗ ἐνδύσησθε ἐξ ὕψους δύναμιν. Καὶ ἔθετο ἄμωμον τὴν ὁδόν μου.
["Οτι παντα τὰ κρίματα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὠλισθη κότας ἀναλαμβάνειν δεῖ ἑαυτοὺς διὰ δευτέρων κατορ θωμάτων. Εἰ καὶ ἀνεξερεύνητα δὲ καὶ τὰ κρίματα καὶ ἀδύσσῳ ἐοικότα διὰ τὸ ἀκατάληπτον, ἀλλ᾽ οὖν πάντα ἐνώπιόν ἐστι τοῦ θεοφιλοῦς. ] Μετὰ ὁσίου ὅσιος ἔσῃ. Εἰκότως κατηξίωσάς με τῆς σῆς εὐεργεσίας· ἐπειδήπερ, δίκαιος ὢν, οἶδας μετὰ ὁσίου ὁσιοῦσθαι. Εἰ γὰρ ἤμην ἐναπομείνας τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ παντελῆ διαστροφὴν ὑπομείνας, οἶδα, ὅτι καὶ σὺ αὐτὸς ὁ μέγας κριτής τῇ ἐμῇ ἁμαρτία και τάλληλον ἐπήγαγες τὸ σαυτοῦ κρίμα. Ἐπειδὴ δὲ ἐφύλαξα τὰς ὁδούς σου, τούτου χάριν ὁ μετὰ ὁσίου ὁσιούμενος καὶ μετὰ ἀθώου ἀθωούμενος, οὐ κατὰ τὴν ἐν καιρῷ τινι γεγενημένην μοι διαστροφὴν ήρω μόσω, κατὰ δὲ τὴν μετὰ ταῦτα ζωὴν, καὶ τὸν ἐν δικαιοσύνῃ μου βίον τὴν ἀμοιβήν μοι παρέξεις ἐν τῷ σῷ δικαστηρίῳ “Οτι σὺ λαὸν ταπεινὸν σώσεις. Ἐπὶ τὸν χορὸν ἀναπέμπει τῶν ἀποστόλων. Καὶ ὀφθαλμοὺς ὑπερη- φάνων ταπεινώσεις. Τοῦτο εἰς τοὺς Φαρισαίους καὶ γραμματεῖς τείνει. Ὅτι σὺ φωτιεῖς λύχνον μου, Κύριε. Τὸν νοῦν φησιν. ῾Ο Θεός μου, φωτιεῖς τὸ σκότος μου. Την ἄγνοιαν, φησί, τὴν ἐν ἐμοὶ διασκεδάσεις. "Οτι ἐν σοὶ ῥυσθήσομαι ἀπὸ πειρατηρίου, καὶ ἐν τῷ Θεῷ μου ὑπερβήσομαι τεῖχος. "Οτι περιέ λαβόν με οἱ ἐχθροί μου, φησίν, εἰς τὸ ἀποκλεῖται. [ Πειρατήριον δὲ καὶ λέγει τὰς ἡδονάς, καὶ τεῖχος τὸν διάβολον. ] ῾Ο Θεός μου ἄμωμος ἡ ὁδὸς αὐτοῦ. Ἐνταῦθα, φησί, τὴν ἀγνωμοσύνην καὶ τὴν κακίαν καὶ τὴν ἀπει θῆ γνώμην καὶ τὴν σκληρότητα τῶν ἁγνωμόνων καὶ ἀχαρίστων καὶ σκληροκαρδίων Ἰουδαίων καταμέμ φεται. Ἐπειδὴ ἐπελαμβάνοντο τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, ὡς παρὰ τὸν θεῖον πράττοντος νόμον. Καὶ μὴν καὶ τῶν λόγων αὐτοῦ ἐλοιδέρουν καὶ διέβαλλον S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. ille autem non se impie gerit qui vera dogmata suscipit. [Quoniam omnia judicia, etc. Qui lapsi sunt opor-A tet ut repetitis bonis operibus ad meliorem se fru- gem recipiant. Etsi autem investigari non queant judicia ejus, atque abysso consimilia sint, quia scilicet incomprehensibilia sunt ; verumtamen omnia religioso viro præsentia sunt.] divinum timorem ante oculos continenter habens, cum fiducia et libertate coram Deo agit. Judicia Dei si inquirantur, inscrutabilia sunt et abyssus multa, quoniam propter obscuritatem comprehendi nequeunt. Fieri tamen haud potest, ut qui judicia Dei præ oculis habet, ægre ferat Dei providentiam, et judicio Dei cuncta disponi ; nam vel ex ipso judicii nomine justum esse judicium cognoscitur: jus enim dat. Vel justitiam dicit, cum omnia judicia quæ citra justitiam fiant, eo additamento nominentur, ut non judicia, sed judicia perversa dicantur, Propterea dictum est, Egrediatur judicium perversum ". Et justitias ejus non repuli a me. Adhæreo, inquit, justitiis Dei. Ab illis enim recedunt, qui eas non amplectuntur. Justitiæ vero hoc loco dicuntur, quæ justitiæ causa et æquitatis lege sancita sunt, ut illud : Si emas servum He- bræum ', et reliqua : nam prius dixerat : Hæc sunt judicia quæ propones eis ''. Verum cum justitias una cum judiciis nominet, purgatos ac probatos. Dei sermones hæ justitiæ significare possunt. Qui sermones cum judicantur, nec argui nec perverti possint, judicia nuncupantur. Justorum quoque cogita- tiones ponderatæ et probatæ diligenter, cum similes æquilibrio sint, judicia merito dici possunt. Daniel Barbarus : Et justificationes ejus non recesserunt a me. Mandata intelligit per justificationes, et decedunt ab illis qui ea non admittunt. ficiis dignatus es : nam sanctus cum sis, nosti cum sancto sanctificari. Si enim in peccato perse- verassem, et in ruinam funditus lapsus essem, novi te quoque magnum judicem, de peccato meo æquum judicium pronuntiaturum fuisse. At quando custo- divi vias tuas, ideo tu qui cum sancto sanctus es et cum innocente innocens, nequaquam rem dis- posuisti secundum illum perniciosum statum in quo certo tempore versatus sum, sed secundum vitam quæ exinde subsecuta est, et vitam in justitia • actam, promeritam mihi retributionem in tribunali illo tuo largieris. Ad chorum mittit apostolorum. Et oculos superbo- rum humiliabis. Hoc tendit in Scribas et Pharisæos. mine. Mentem ait. Deus meus, illuminabis tenebras meas; ignorantiam, inquit, meam dissipabis. meo transgrediar murum. Quia comprehenderunt me, inquit, inimici mei, ut me circumsisterent. [Tentationem etiam vocat voluptatem, et mu- rum, diabolum.] dicens, ingratitudinem, perfidiau, immorigerum animum, et duritiem cordis ingratorum et scelera- torum Judæorum carpit. Quoniam Salvatorem no- strum Christum reprehenderunt, quasi contra divi- nam legem ageret. Dicta namque illius, quasi bla- sphema conviciis et calumniis impetebant, mutuo ** Habac. 1, 4. Exod. xxi, 2. ibid. 1. D 22. Daniel Barbarus : Nec impie gessi a Deo meo, Justis enim qui prompte illi parent mercedem rependit : 23. Daniel Barbarus : Quoniam omnia judicia ejus in conspectu meo. Qui secundum Deum homo es!, 26. Cum sancto sanctus eris. Merito tuis me bene- Β 28. Quoniam tu populum humilem salvum facies. C 29. Quoniam tu illuminabis lucernam meam, Do- 30. Quoniam in te eripiar a tentatione, et in Deo 31. Deus meus, impolluta via ejus, etc. Hæc
PG 27:117Τουτέστι διὰ τῶν εὐαγγελικῶν θεσπισμάτων ἄμωμόν με παρεσκεύασε τρέχειν ὁδόν. Καὶ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἱστῶν με. Τουτέστι τὰ ἄνω διδάσκει φρονεῖν. [ Καταρτιζόμενος τοὺς πόδας μου. Ἀναλωτικοὶ γὰρ οἱ ἅγιοι τῶν ἰοβόλων παθῶν· ἔλαβον γὰρ δύναμιν κατὰ τῶν νοητῶν ὄφεων, καὶ διὰ τοῦτο ἐλάφοις παρεικάζονται· καὶ αὐταὶ γὰρ ἀναλωτικαὶ τῶν αἰσθητῶν ὑπάρχουσιν ὄφεων· Ὡσεὶ ἐλάφου· ἔλαβον γὰρ ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ.] Διδάσκων χεῖράς μου εἰς πόλεμον. Εἰς εὐχὴν γὰρ αὐτὰς ἐκτείνων περιγίνομαι τῶν δυσμενῶν. Καὶ ἔθου τόξον χαλκοῦν τοὺς βραχίονάς μου. Τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ἀνδρικὰς δίκην τόξου χαλκοῦ κατασκευάσας. Διὰ μὲν τοῦ χαλκοῦ τὸ εὔτονον δείκνυσι καὶ τὸ ἄτρωτον, διὰ δὲ τοῦ τόξου τὸ ὑπὸ τῶν ἡμετέρων συμβολικῶς βραχιόνων ἀφίεσθαι βέλη. [ Διδάσκων χεῖράς μου εἰς πόλεμον. Ἐπιτευκτικὸν εἶναι κατὰ τὴν μάχην διδάσκων, καὶ τιθεὶς τοὺς βραχίονας ὡς τόξον, ὡσανεὶ χαλκοῦς ποιῶν κατὰ τὴν ἰσχὺν τούτους. Ἢ λέγει τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ἀνδρικὰς δίκην τόξου χαλκοῦ κατεσκεύασεν. Ὁ χαλκὸς σύμβολόν ἐστι πρακτικῆς·
ὡς βλασφήμων, λέγοντες πρὸς ἀλλήλους, ὅτι Βλασ- φημεί. Τίς γὰρ δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας; Ἐκ πονηρᾶς συνειδήσεως καὶ κακοῦ λογισμοῦ ταῦτα πρὸς τὸν τῶν ὅλων Κύριον καὶ Θεὸν διανοούμενοι, καὶ λο γιζόμενοι & διελογίζοντο. [ Τα λόγια αὐτοῦ πεπυρωμένα. Καὶ τὰ περὶ του του λόγια αὐτοῦ ὡς τὸ πεπυρωμένον ἀργύριον, και θαρὰ πάσης μέμψεως, βεβασανισμένα, δεδοκιμα σμένα. *Οτι τίς Θεὸς πλὴν τοῦ Κυρίου; ἢ τίς Θεὸς πλὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν; Ο γὰρ τοῦ Θεοῦ Λόγος μό- νος Θεὸς ἀληθὴς, διὸ καὶ Μονογενής, διὰ τὸ μόνος εἶναι Θεὸς ὡς ὁ Πατήρ. Εἰπὼν δὲ περὶ Χριστοῦ, ὡς φύσει Θεός, νῦν λέγει, "Η τίς Θεός; μόνον εἶναι λέ- γων, κατ' αὐτὸν, τὸν Πατέρα. Ἡμῖν δὲ εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ οὐ γάρ ἐστι Θεὸς ἕτερος, ἵνα ἡ μὲν τούτῳ, ὁ δὲ ἐκείνῳ παράσχῃ τὴν αἴτησιν. Ἴσως δὲ καὶ ἐκ παραλλήλου τοὺς δύο προηνέγκατο στίχους· οὕτω, φησίν, ὁ ἀλη- θὴς Θεὸς, ὡς ἐπεποίθειν, ἐν μὲν τῷ νικᾶν δύναμιν περιεζώννυε, καὶ ἀβλαβή μοι τὴν περὶ τὰ πρακτέα ἐτίθει ὁδόν. ] ῾Ο Θεὸς ὁ περιζωννύων με δύναμιν. Ομοιον τὸ εἰρημένον· Εως οὗ ἐνδύσησθε ἐξ ὕψους δύνα- μιν. Καὶ ἔθετο ἄμωμον τὴν ὁδόν μου. Τουτέστι διὰ τῶν εὐαγγελικῶν θεσπισμάτων ἄμωμόν με πα Δεσκεύασε τρέχειν ὁδόν. Καὶ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἱστῶν με. Τουτέστι τὰ ἄνω διδάσκει φρονεῖν. [ Καταρτιζόμενος τοὺς πόδας μου. Αναλωτι καὶ γὰρ οἱ ἅγιοι τῶν ἰοβόλων παθῶν· ἔλαβον γὰρ δύναμιν κατὰ τῶν νοητῶν ὄφεων, καὶ διὰ τοῦτο ἐλά- φοις παρεικάζονται· καὶ αὐταὶ γὰρ ἀναλωτικαὶ τῶν αἰσθητῶν ὑπάρχουσιν ὄφεων· Ὡσεὶ ἐλάφου· ἔλα- 6ον γὰρ ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ἔφεων καὶ σκορ- πίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. ] Διδάσκων χεῖρας μου εἰς πόλεμον. Εἰς εὐχὴν γὰρ αὐτὰς ἐκτείνων περιγίνομαι τῶν δυσμενῶν. Καὶ. ἔθου τόξον χαλκοῦν τοὺς βραχίονάς μου. Τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ἀνδρικὰς δίκην τόξου χαλκοῦ κατασκευάσας. Διὰ μὲν τοῦ χαλκοῦ τὸ εὔτονον δεί- κνυσι καὶ τὸ ἄτρωτον, διὰ δὲ τοῦ τόξου τὸ ὑπὸ τῶν ἡμετέρων συμβολικῶς βραχιόνων ἀφίεσθαι βέλη. [ Διδάσκων χεῖράς μου εἰς πόλεμον. Επιτευ- κτικὸν εἶναι κατὰ τὴν μάχην διδάσκων, καὶ τιθεὶς. τοὺς βραχίονας ὡς τόξον, ώσανεί χαλκοῦς ποιῶν κατὰ τὴν ἰσχὺν τούτους. Η λέγει τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ἀνδρικὰς δίκην τόξου χαλκοῦ κατεσκεύασεν. Ο χαλκός σύμβολόν ἐστι πρακτικῆς· Διέφθειρε γὰρ, φησί, τὸν χαλκόν σου, φησὶν δὲ Ἰεζεκιήλ πρὸς τὴν Ἱε ρουσαλήμ. ] Β Ε Καὶ ἔδωκάς μοι ὑπερασπισμόν σωτηρίας. Υπερ- ήσπισάς μου, φησί, διὰ τοῦ σωτηρίου σου. Τοῦτο δέ ἐστιν ἡ τῆς οἰκονομίας ἐπιδημία EXPOSITIO IN PSALMUM XVII. A dicentes : Hic blasphemat : quis enim potest dimit tere peccata ? Ex prava scilicet conscientia, et mala cogitatione hæc contra Dominum ac Deum universorum in mente versabant et cogitabant. [Eloquia ejus igne examinata. Et eloquia ejus aa rem istam, de qua agimus, pertinentia, quasi ar- gentum igne purgatum, nulli reprehensioni obnoxia, probata et examinata. quis Deus præter Deum nostrum ? Nam Dei Verbum solus Deus verus est, proptereaque Unigenitus, quia solus Deus est sicuti et Pater. Postquam au- tem de Christo, ut natura Deo, locutus est; nunc ait, Aut quis Deus ? Solum aiens Deum Patrem se- cundum seipsum. Nobis autem unus Deus est Pater ; non enim est alius Deus, ut iste quidem illi, alius illi vota concedat. Fortassis comparative duos versus protulit : sic, inquit, est verus Deus, uti confidebam, vincendo fortitudinem induit, et se- curam mihi ad recte agendum viam munivit.] dictum illud: Donec induamini virtute ex alto ". Et posuit immaculatam viam meam. Id est, per evangelica præcepta immaculatam viam currendam mili munivit. superna sentire. [Qui perfecit pedes meos. Sancti quippe venenosas passiones absumunt, accepta scilicet virtute contra intelligibiles serpentes, quare cervis comparantur ; nam illi quoque serpentes, qui sub sensum cadunt, absumant, tanquam cervi: siquidem potestatern acceperant calcandi super serpentes et scorpiones et omnem virtutem inimici ". 18.] ad orandum extendens adversariis superior evado. Et posuisti arcum æreum brachia mea. Virtutes illas animæ robustas, ceu arcum æreum adornasti. Per æs autem robur et impenetrabilitatem significat ; per arcum vero, indicat per brachia nostra symbo- lice emitti tela. [Qui docet manus meas ad prælium. Id est, qui docet quo pacto ad pugnam instructum esse opus D sit, et brachia velut arcum constituit, et quasi nea quoad robur efficit. Vel significat, facultates animi viriles quasi arcum æneum adornavit. As symbolum est virtutis agendi : Es tuum corrupit, ait Ezechiel ad Jerusalem 16.] Daniel Barbarus: Brachia mea. Manus et brachia sunt virtutes, quæ intellectuales hostes jaculantur et expugnant. Maxima vero manus est eleemosyna, quæ pauperum amatores omni materia fortiores reddit : nunquam enim infirmantur brachia miserentis. Marc. 1, 7. ** Luc. xxiv, 49. 1* Luc. x, 19. sti me, inquit, per salutare tuum. Hoc autem signi- ficat economiæ adventum. sive incarnationem. ** Ezech. xvi, 36. 32. Quoniam quis Deus præter Dominum ? aut 33. Deus qui præcinxit me virtute. Simili huic est 34. Et super excelsa statuens me. id est, docet me 55. Qui docet manus meas ad prælium. Eas enim 36. Et dedisti mihi protectionem salutis. Protexi-
Διέφθειρε γὰρ, φησὶ, τὸν χαλκόν σου, φησὶν ὁ Ἰεζεκιὴλ πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ.] Καὶ ἔδωκάς μοι ὑπερασπισμὸν σωτηρίας. Ὑπερήσπισάς μου, φησὶ, διὰ τοῦ σωτηρίου σου. Τοῦτο δέ ἐστιν ἡ τῆς οἰκονομίας ἐπιδημία [ Καὶ ἡ παιδεία σου ἀνώρθωσέ με. Παιδείαν τὴν εὐαγγελικὴν λέγει· ἢ παιδείαν τὴν ἐκ νόμου φησὶ παίδευσιν· οἷον διὰ πάντων με, φησὶν, εὐεργετῶν δέδωκας καὶ νόμους, δι’ ὧν ἐπαιδευόμην τὸ δέον. Μανθάνων γὰρ ἐκεῖθεν ὡς οὐ δεῖ ἀδικεῖν, ἀπειχόμην τούτου. Ἀλλ’ ἵνα μὴ βλάπτωμαι πάλιν ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπιεικείας, ἱκανὴν περιέχῃς βοήθειαν, πλατυσμὸν παρεχόμενος, ἢ παιδείαν τὴν παιδευτικὴν λέγει διδασκαλίαν, κατὰ τό· Ἐπιλάβου παιδείας· ἢ τὴν ἐπίπονον ἀγωγὴν, κατὰ τό· Μὴ ὀλιγώρει παιδείας Κυρίου. ] Καὶ δεξιά σου ἀντελάβετό μου. Δεξιὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. Καὶ ἡ παιδεία σου ἀνώρθωσέ με εἰς τέλος. Ἡ εὐαγγελικὴ δηλονότι διδασκαλία. Καὶ ἡ παιδεία σου αὐτή με διδάξει. Τὸ, Καὶ ἡ παιδεία σου αὐτή με διδάξει, Θεοδοτίωνός ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, Ἡ παιδεία σου ἀνώρθωσέ με εἰς τέλος, εἰρημένου τοῖς Ἑβδομήκοντα. Ἐπλάτυνας τὰ διαβήματά μου. Ἔστησας γὰρ ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου, ἥτις ἐστὶν ἡ πίστις ἡμῶν.
ὡς βλασφήμων, λέγοντες πρὸς ἀλλήλους, ὅτι Βλασ- φημεί. Τίς γὰρ δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας; Ἐκ πονηρᾶς συνειδήσεως καὶ κακοῦ λογισμοῦ ταῦτα πρὸς τὸν τῶν ὅλων Κύριον καὶ Θεὸν διανοούμενοι, καὶ λο γιζόμενοι & διελογίζοντο. [ Τα λόγια αὐτοῦ πεπυρωμένα. Καὶ τὰ περὶ του του λόγια αὐτοῦ ὡς τὸ πεπυρωμένον ἀργύριον, και θαρὰ πάσης μέμψεως, βεβασανισμένα, δεδοκιμα σμένα. *Οτι τίς Θεὸς πλὴν τοῦ Κυρίου; ἢ τίς Θεὸς πλὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν; Ο γὰρ τοῦ Θεοῦ Λόγος μό- νος Θεὸς ἀληθὴς, διὸ καὶ Μονογενής, διὰ τὸ μόνος εἶναι Θεὸς ὡς ὁ Πατήρ. Εἰπὼν δὲ περὶ Χριστοῦ, ὡς φύσει Θεός, νῦν λέγει, "Η τίς Θεός; μόνον εἶναι λέ- γων, κατ' αὐτὸν, τὸν Πατέρα. Ἡμῖν δὲ εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ οὐ γάρ ἐστι Θεὸς ἕτερος, ἵνα ἡ μὲν τούτῳ, ὁ δὲ ἐκείνῳ παράσχῃ τὴν αἴτησιν. Ἴσως δὲ καὶ ἐκ παραλλήλου τοὺς δύο προηνέγκατο στίχους· οὕτω, φησίν, ὁ ἀλη- θὴς Θεὸς, ὡς ἐπεποίθειν, ἐν μὲν τῷ νικᾶν δύναμιν περιεζώννυε, καὶ ἀβλαβή μοι τὴν περὶ τὰ πρακτέα ἐτίθει ὁδόν. ] ῾Ο Θεὸς ὁ περιζωννύων με δύναμιν. Ομοιον τὸ εἰρημένον· Εως οὗ ἐνδύσησθε ἐξ ὕψους δύνα- μιν. Καὶ ἔθετο ἄμωμον τὴν ὁδόν μου. Τουτέστι διὰ τῶν εὐαγγελικῶν θεσπισμάτων ἄμωμόν με πα Δεσκεύασε τρέχειν ὁδόν. Καὶ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἱστῶν με. Τουτέστι τὰ ἄνω διδάσκει φρονεῖν. [ Καταρτιζόμενος τοὺς πόδας μου. Αναλωτι καὶ γὰρ οἱ ἅγιοι τῶν ἰοβόλων παθῶν· ἔλαβον γὰρ δύναμιν κατὰ τῶν νοητῶν ὄφεων, καὶ διὰ τοῦτο ἐλά- φοις παρεικάζονται· καὶ αὐταὶ γὰρ ἀναλωτικαὶ τῶν αἰσθητῶν ὑπάρχουσιν ὄφεων· Ὡσεὶ ἐλάφου· ἔλα- 6ον γὰρ ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ἔφεων καὶ σκορ- πίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. ] Διδάσκων χεῖρας μου εἰς πόλεμον. Εἰς εὐχὴν γὰρ αὐτὰς ἐκτείνων περιγίνομαι τῶν δυσμενῶν. Καὶ. ἔθου τόξον χαλκοῦν τοὺς βραχίονάς μου. Τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ἀνδρικὰς δίκην τόξου χαλκοῦ κατασκευάσας. Διὰ μὲν τοῦ χαλκοῦ τὸ εὔτονον δεί- κνυσι καὶ τὸ ἄτρωτον, διὰ δὲ τοῦ τόξου τὸ ὑπὸ τῶν ἡμετέρων συμβολικῶς βραχιόνων ἀφίεσθαι βέλη. [ Διδάσκων χεῖράς μου εἰς πόλεμον. Επιτευ- κτικὸν εἶναι κατὰ τὴν μάχην διδάσκων, καὶ τιθεὶς. τοὺς βραχίονας ὡς τόξον, ώσανεί χαλκοῦς ποιῶν κατὰ τὴν ἰσχὺν τούτους. Η λέγει τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ἀνδρικὰς δίκην τόξου χαλκοῦ κατεσκεύασεν. Ο χαλκός σύμβολόν ἐστι πρακτικῆς· Διέφθειρε γὰρ, φησί, τὸν χαλκόν σου, φησὶν δὲ Ἰεζεκιήλ πρὸς τὴν Ἱε ρουσαλήμ. ] Β Ε Καὶ ἔδωκάς μοι ὑπερασπισμόν σωτηρίας. Υπερ- ήσπισάς μου, φησί, διὰ τοῦ σωτηρίου σου. Τοῦτο δέ ἐστιν ἡ τῆς οἰκονομίας ἐπιδημία EXPOSITIO IN PSALMUM XVII. A dicentes : Hic blasphemat : quis enim potest dimit tere peccata ? Ex prava scilicet conscientia, et mala cogitatione hæc contra Dominum ac Deum universorum in mente versabant et cogitabant. [Eloquia ejus igne examinata. Et eloquia ejus aa rem istam, de qua agimus, pertinentia, quasi ar- gentum igne purgatum, nulli reprehensioni obnoxia, probata et examinata. quis Deus præter Deum nostrum ? Nam Dei Verbum solus Deus verus est, proptereaque Unigenitus, quia solus Deus est sicuti et Pater. Postquam au- tem de Christo, ut natura Deo, locutus est; nunc ait, Aut quis Deus ? Solum aiens Deum Patrem se- cundum seipsum. Nobis autem unus Deus est Pater ; non enim est alius Deus, ut iste quidem illi, alius illi vota concedat. Fortassis comparative duos versus protulit : sic, inquit, est verus Deus, uti confidebam, vincendo fortitudinem induit, et se- curam mihi ad recte agendum viam munivit.] dictum illud: Donec induamini virtute ex alto ". Et posuit immaculatam viam meam. Id est, per evangelica præcepta immaculatam viam currendam mili munivit. superna sentire. [Qui perfecit pedes meos. Sancti quippe venenosas passiones absumunt, accepta scilicet virtute contra intelligibiles serpentes, quare cervis comparantur ; nam illi quoque serpentes, qui sub sensum cadunt, absumant, tanquam cervi: siquidem potestatern acceperant calcandi super serpentes et scorpiones et omnem virtutem inimici ". 18.] ad orandum extendens adversariis superior evado. Et posuisti arcum æreum brachia mea. Virtutes illas animæ robustas, ceu arcum æreum adornasti. Per æs autem robur et impenetrabilitatem significat ; per arcum vero, indicat per brachia nostra symbo- lice emitti tela. [Qui docet manus meas ad prælium. Id est, qui docet quo pacto ad pugnam instructum esse opus D sit, et brachia velut arcum constituit, et quasi nea quoad robur efficit. Vel significat, facultates animi viriles quasi arcum æneum adornavit. As symbolum est virtutis agendi : Es tuum corrupit, ait Ezechiel ad Jerusalem 16.] Daniel Barbarus: Brachia mea. Manus et brachia sunt virtutes, quæ intellectuales hostes jaculantur et expugnant. Maxima vero manus est eleemosyna, quæ pauperum amatores omni materia fortiores reddit : nunquam enim infirmantur brachia miserentis. Marc. 1, 7. ** Luc. xxiv, 49. 1* Luc. x, 19. sti me, inquit, per salutare tuum. Hoc autem signi- ficat economiæ adventum. sive incarnationem. ** Ezech. xvi, 36. 32. Quoniam quis Deus præter Dominum ? aut 33. Deus qui præcinxit me virtute. Simili huic est 34. Et super excelsa statuens me. id est, docet me 55. Qui docet manus meas ad prælium. Eas enim 36. Et dedisti mihi protectionem salutis. Protexi-
PG 27:120Καὶ οὐκ ἠσθένησαν τὰ ἴχνη μου. Περιελὼν γὰρ τὰ σκάνδαλα καὶ τὰς παγίδας, ἃς κατεσκεύαζον οἱ ἐχθροὶ, κατήρτισεν ἡμῖν τὴν πορείαν. [ Ἐπλάτυνας τὰ διαβήματά μου. Περιελών φησι τὰ σκάνδαλα καὶ τὰς παγίδας ἃς κατεσκεύαζον οἱ ἐχθροὶ, ἐλευθέραν μοι τὴν πορείαν ἐποίησας. Διαβήματα λέγει καθὸ ἐκ κακίας πρὸς ἀρετὴν διαβαίνει τις, ἃ κατ’ ἀρχὰς μὲν ἐπίπονά ἐστι τῷ τὴν τεθλιμμένην ὁδεύοντι· τῇ δὲ προκοπῇ πλατύνεται. Τῷ γὰρ μετὰ τοὺς τῆς ἀρετῆς πόνους ἀνάπαυλαν δέχεσθαι ἰσχυροποιεῖται τὰ ἴχνη· ἔστησε γὰρ ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας ἡμῶν.] Καταδιώξω τοὺς ἐχθρούς μου. Ὡς κατεσκευασμένος διὰ τῆς θείας χάριτος εἰς δρόμον, περὶ τῆς νίκης θαῤῥεῖ. Ἐκθλίψω αὐτοὺς, καὶ μὴ δύνωνται στῆναι. Ἔκθλιψιν τῶν ἐχθρῶν ἡ ἀπάθεια κατεργάζεται. Καὶ περιέζωσάς με δύναμιν. Πάλιν τὸ πᾶν τῆς νίκης τῷ δεδωκότι τὴν ἰσχὺν ἀνατίθησι. Καὶ τοὺς ἐχθρούς μου ἔδωκάς μοι νῶτον. Ἀντὶ τοῦ εἰς φυγὴν ἔτρεψας. Ἴδιον γὰρ τῶν φευγόντων νῶτα διδόναι. Νῶτα δὲ διδόασιν οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν δαίμονες μηκέτι λογισμοὺς ἐμπαθεῖς ἐμβαλεῖν δυνάμενοι τῇ ψυχῇ. Καὶ τοὺς μισοῦντάς με ἐξωλόθρευσας.
Καὶ ἡ παιδεία σου ανώρθωσέ με. Παιδείαν τὴν εὐαγγελικὴν λέγει· ἢ παιδείαν τὴν ἐκ νόμου φησί παίδευσιν· οἷον διὰ πάντων με, φησίν, εὐεργετῶν δέδωκας καὶ νόμους, δι᾿ ὧν ἐπαιδευόμην τὸ δέον. Μανθάνων γὰρ ἐκεῖθεν ὡς οὐ δεῖ ἀδικεῖν, ἀπειχός μην τούτου. Αλλ᾿ ἵνα μὴ βλάπτωμαι πάλιν ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπιεικείας, ἱκανὴν περιέχης βοήθειαν, πλαν τυσμὸν παρεχόμενος, ή παιδείαν τὴν παιδευτικὴν λέγει διδασκαλίαν, κατὰ τή· Ἐπιλάβου παιδείας· ἢ τὴν ἐπίπονον ἀγωγήν, κατὰ τό· Μὴ ὀλιγώρει παι δείας Κυρίου.] Καὶ δεξιά σου ἀντελάβετό μου. Δεξιὰ τοῦ Πα τρὸς ὁ Υἱός. Καὶ ἡ παιδεία σου ανώρθωσέ με εἰς τέλος. Ἡ εὐαγγελική δηλονότι διδασκαλία. Καὶ ἡ παιδεία σου αὐτή με διδάξει. Τό, Καὶ ἡ παιδεία σου αυτή με διδάξει, Θεοδοτίωνός ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, Η παιδεία σου ανώρθωσέ με εἰς τέλος, εἰρημένου τοῖς Ἑβδομήκοντα. Ἐπλάτυνας τὰ διαβήματά μου. Έστησας γὰρ ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου, ἥτις ἐστὶν ἡ πίστις ἡμῶν. Καὶ οὐκ ἠσθένησαν τὰ ἴχνη μου. Περιε λών γὰρ τὰ σκάνδαλα καὶ τὰς παγίδας, ἃς κατ εσκεύαζον οἱ ἐχθροὶ, κατήρτισεν ἡμῖν τὴν πορείαν. [ Επλάτυνας τὰ διαβήματά μου. Περιελών φησι τὰ σκάνδαλα καὶ τὰς παγίδας &ς κατεσκεύαζον οἱ ἐχθροὶ, ἐλευθέραν μοι τὴν πορείαν ἐποίησας. Διαβήτ ματα λέγει καθὸ ἐκ κακίας πρὸς ἀρετὴν διαβαίνει τις, ἃ κατ' ἀρχὰς μὲν ἐπίπονά ἐστι τῷ τὴν τεθλιμ μένην ὁδεύοντι· τῇ δὲ προκοπῇ πλατύνεται. Τῷ γὰρ μετὰ τοὺς τῆς ἀρετῆς πόνους ἀνάπαυλαν δέχεσθαι Ισχυροποιεῖται τὰ ἴχνη · ἔστησε γὰρ ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας ἡμῶν. ] Καταδιώξω τοὺς ἐχθρούς μου. Ως κατεσκευα- σμένος διὰ τῆς θείας χάριτος εἰς δρόμον, περὶ τῆς νίκης θαῤῥεῖ. Εκθλίψω αὐτούς, καὶ μὴ δύνωνται στῆναι. Εκθλιψιν τῶν ἐχθρῶν ἡ ἀπάθεια κατεργάζεται. Καὶ περιέζωσάς με δύναμιν. Πάλιν τὸ πᾶν τῆς νίκης τῷ δεδωκότι τὴν ἰσχὺν ἀνατίθησι. Καὶ τοὺς ἐχθρούς μου ἔδωκάς μοι νῶτον. Αντί τοῦ εἰς φυγὴν ἔτρεψας. Ιδιον γὰρ τῶν φευγόντων νῶτα διδόναι. Νῶτα δὲ διδόασιν οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν δαί- μονες μηκέτι λογισμοὺς ἐμπαθεῖς ἐμβαλεῖν δυνάμενοι τῇ ψυχῇ. Καὶ τοὺς μισοῦντάς με ἐξωλόθρευσας. Τὸν Σαούλ, τὸν ᾿Αχιτόφελ, τὸν ᾿Αβεσσαλώμ, καὶ μυ- μίους ἑτέρους. Εκέκραξαν, καὶ οὐκ ἦν ὁ σώζων. Ταῦτα περὶ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν φησιν ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Κυρίου. Οὔτε γὰρ ἀλλόφυλοι τοὺς οἰκείους καλοῦν- τες εἰς ἐπικουρίαν θεοὺς τῆς παρ' αὐτῶν προνοίας ἀπέλαυσαν, οὔτε ὁ Σαούλ καὶ ᾿Αβεσσαλώμ καὶ ὁ Σε 1:9 S. ATHANASII OPP. PARS III, [Et disciplina tua correxit me. Disciplinam evan- A gelicam dicit; aut disciplinam, institutionem scilicet qua ex lege accipitur : qui mihi, inquit, nulla non beneficia contulisti, dedisti quoque leges; quibus, ut oportet, instituimur. Cum enim, ait, lege edidice- rim, non oportere injuriam facere, ab ea abstinui. Verum ne ob æquitatem hujusmodi, quid mihi mali eveniat, idoneum mihi mali auxilium afferas, latitudinem tribuens, vel disciplinam institutionis causa datam dicit, secundum illud, Accipe discipli- nam 17; vel laboriosum vivendi institutum, secun- dum illud, Ne varvinendas disciplinam Domini 18.1 - EXEGETICA. [ Daniel Barbarus: Hoc autem est adventus providentiæ, ac dispensationis, quo me collapsum erexisti, et quam magnum malum sit peccatum ostendisti, et salute dignum fecisti. Salutare autem et salus Christus est, quem pro nobis pugnaturum Pater amandavit. Et dextera lua suscepit me. Dextera Patris Filius. B Et disciplina tua correxit me in finem. Evangelica scilicet doctrina. Et disciplina tua ipsa me docebit. Illud : Et disciplina tua ipsa me docebit, Theodo- tionis est. Cujus loco Septuaginta habent : Et di- sciplina tua correxit me in finem. pra petram pedes meos, quæ est fides nostra. Et non sunt infirmata vestigia mea. Sublatis namque of naliculis et laqueis, quæ paraverunt inimici, viam et aditum nobis munivit. [Dilalasti gressus meos. Remotis, inquit, offendicu - lis et laqueis, quæ mihi struxerant inimici, liberam mibi viam parasti. Gressus autem vocat, quatenus a malitia ad virtutem quis pertransit, quod quidem sub initium laboriosum et asperum iis est, qui in via angusta gradiuntur ; at in profectu dilatatur. Nam quia post virtutis labores, quietem nacturus sum, id sane vestigia confirmat mea. Statuit nam- que super petram pedes nostros.] gratia ad cursum adornatus, de victoria confidit. inimicos animus passionibus vacuus. rursum fortitudinem tribuenti Deo ascribit. C D in fugam vertisti. Proprium namque fugientium, est terga dare : et sane terga dant inimici nostri dzmones, cum non ulterius cogitationes turbulen- tas animæ immittere valent. Et odientes me disper- dudisti : Saulem, Achitophelem, Abessalonem et sexcentos alios. Hæc de inimicis sensibilibus ait, quasi ex persona Komini. Neque enim alienigenæ deos suos in subsi- dium vocantes, corum providentia et cura adjuti sunt : neque Saul, Abessalom, Semei et reliqui * Prov. xix, 20. Prov. 111, 11. 37. Dilalasti gressus meos, etc. Statuisti enim su- 33. Persequar inimicos meos. Tanquam divina 30. Confringam illos, nec poterunt stare. Frangit 40. Et pracinxisti me virtute. Summan victoriæ 41. Et inimicos meos dedisti mihi dorsum. Id est, 42. Clamaverunt, nec erat qui salvos faceret, etc.
Τὸν Σαοὺλ, τὸν Ἀχιτόφελ, τὸν Ἀβεσσαλὼμ, καὶ μυρίους ἑτέρους. Ἐκέκραξαν, καὶ οὐκ ἦν ὁ σώζων. Ταῦτα περὶ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν φησιν ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Κυρίου. Οὔτε γὰρ ἀλλόφυλοι τοὺς οἰκείους καλοῦντες εἰς ἐπικουρίαν θεοὺς τῆς παρ’ αὐτῶν προνοίας ἀπέλαυσαν, οὔτε ὁ Σαοὺλ καὶ Ἀβεσσαλὼμ καὶ ὁ Σεμεεὶ καὶ οἱ λοιποὶ τῶν Ἰσραηλιτῶν πολέμιοι τὸν Θεὸν ἐσχήκασι σύμμαχον. Καὶ λεπτυνῶ αὐτοὺς ὡσεὶ χοῦν. Φροῦδοι, φησὶ, γενήσονται παντελῶς τῆς σῆς μοι χάριτος συνεργούσης. Ῥῦσαί με ἐξ ἀντιλογιῶν λαοῦ. Ἔτι τοῦ Κυρίου τὸ πρόσωπον ἀποστρεφομένου μὲν δι’ ἀπείθειαν τῶν Ἰουδαίων, αἰτοῦντος δὲ τὰ ἔθνη εἰς κληρονομίαν αὐτοῦ. Καταστήσεις με εἰς κεφαλὴν ἐθνῶν. Ἀλλ’ οὐκ ἴσμεν τὸν Δαυὶ̈δ τῶν ἐθνῶν βασιλεύσαντα· οὐκοῦν διὰ τοῦ ἐξ αὐτοῦ κατὰ σάρκα τεχθέντος ἡ προφητεία πληροῦται. Ὁ γὰρ ἐκ Δαυὶ̈δ κατὰ σάρκα τεχθεὶς, Δαυὶ̈δ καὶ αὐτὸς ὀνομαζόμενος κατὰ τὸν θεῖον Ἰεζεχιὴλ, ὁ Δεσπότης, λέγω, Χριστὸς, πάντων ἐβασίλευσε τῶν ἐθνῶν· ἀεὶ μὲν ὡς Θεὸς τῶν ἁπάντων δεσπόζων, μετὰ δὲ τὴν ἐνανθρώπησιν καὶ τὴν ἐθελούσιον τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευκότων δουλείαν δεξάμενος. Λαὸς ὃν οὐκ ἔγνων ἐδούλευσέ μοι.
Καὶ ἡ παιδεία σου ανώρθωσέ με. Παιδείαν τὴν εὐαγγελικὴν λέγει· ἢ παιδείαν τὴν ἐκ νόμου φησί παίδευσιν· οἷον διὰ πάντων με, φησίν, εὐεργετῶν δέδωκας καὶ νόμους, δι᾿ ὧν ἐπαιδευόμην τὸ δέον. Μανθάνων γὰρ ἐκεῖθεν ὡς οὐ δεῖ ἀδικεῖν, ἀπειχός μην τούτου. Αλλ᾿ ἵνα μὴ βλάπτωμαι πάλιν ἐκ τῆς τοιαύτης ἐπιεικείας, ἱκανὴν περιέχης βοήθειαν, πλαν τυσμὸν παρεχόμενος, ή παιδείαν τὴν παιδευτικὴν λέγει διδασκαλίαν, κατὰ τή· Ἐπιλάβου παιδείας· ἢ τὴν ἐπίπονον ἀγωγήν, κατὰ τό· Μὴ ὀλιγώρει παι δείας Κυρίου.] Καὶ δεξιά σου ἀντελάβετό μου. Δεξιὰ τοῦ Πα τρὸς ὁ Υἱός. Καὶ ἡ παιδεία σου ανώρθωσέ με εἰς τέλος. Ἡ εὐαγγελική δηλονότι διδασκαλία. Καὶ ἡ παιδεία σου αὐτή με διδάξει. Τό, Καὶ ἡ παιδεία σου αυτή με διδάξει, Θεοδοτίωνός ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, Η παιδεία σου ανώρθωσέ με εἰς τέλος, εἰρημένου τοῖς Ἑβδομήκοντα. Ἐπλάτυνας τὰ διαβήματά μου. Έστησας γὰρ ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου, ἥτις ἐστὶν ἡ πίστις ἡμῶν. Καὶ οὐκ ἠσθένησαν τὰ ἴχνη μου. Περιε λών γὰρ τὰ σκάνδαλα καὶ τὰς παγίδας, ἃς κατ εσκεύαζον οἱ ἐχθροὶ, κατήρτισεν ἡμῖν τὴν πορείαν. [ Επλάτυνας τὰ διαβήματά μου. Περιελών φησι τὰ σκάνδαλα καὶ τὰς παγίδας &ς κατεσκεύαζον οἱ ἐχθροὶ, ἐλευθέραν μοι τὴν πορείαν ἐποίησας. Διαβήτ ματα λέγει καθὸ ἐκ κακίας πρὸς ἀρετὴν διαβαίνει τις, ἃ κατ' ἀρχὰς μὲν ἐπίπονά ἐστι τῷ τὴν τεθλιμ μένην ὁδεύοντι· τῇ δὲ προκοπῇ πλατύνεται. Τῷ γὰρ μετὰ τοὺς τῆς ἀρετῆς πόνους ἀνάπαυλαν δέχεσθαι Ισχυροποιεῖται τὰ ἴχνη · ἔστησε γὰρ ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας ἡμῶν. ] Καταδιώξω τοὺς ἐχθρούς μου. Ως κατεσκευα- σμένος διὰ τῆς θείας χάριτος εἰς δρόμον, περὶ τῆς νίκης θαῤῥεῖ. Εκθλίψω αὐτούς, καὶ μὴ δύνωνται στῆναι. Εκθλιψιν τῶν ἐχθρῶν ἡ ἀπάθεια κατεργάζεται. Καὶ περιέζωσάς με δύναμιν. Πάλιν τὸ πᾶν τῆς νίκης τῷ δεδωκότι τὴν ἰσχὺν ἀνατίθησι. Καὶ τοὺς ἐχθρούς μου ἔδωκάς μοι νῶτον. Αντί τοῦ εἰς φυγὴν ἔτρεψας. Ιδιον γὰρ τῶν φευγόντων νῶτα διδόναι. Νῶτα δὲ διδόασιν οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν δαί- μονες μηκέτι λογισμοὺς ἐμπαθεῖς ἐμβαλεῖν δυνάμενοι τῇ ψυχῇ. Καὶ τοὺς μισοῦντάς με ἐξωλόθρευσας. Τὸν Σαούλ, τὸν ᾿Αχιτόφελ, τὸν ᾿Αβεσσαλώμ, καὶ μυ- μίους ἑτέρους. Εκέκραξαν, καὶ οὐκ ἦν ὁ σώζων. Ταῦτα περὶ τῶν αἰσθητῶν ἐχθρῶν φησιν ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Κυρίου. Οὔτε γὰρ ἀλλόφυλοι τοὺς οἰκείους καλοῦν- τες εἰς ἐπικουρίαν θεοὺς τῆς παρ' αὐτῶν προνοίας ἀπέλαυσαν, οὔτε ὁ Σαούλ καὶ ᾿Αβεσσαλώμ καὶ ὁ Σε 1:9 S. ATHANASII OPP. PARS III, [Et disciplina tua correxit me. Disciplinam evan- A gelicam dicit; aut disciplinam, institutionem scilicet qua ex lege accipitur : qui mihi, inquit, nulla non beneficia contulisti, dedisti quoque leges; quibus, ut oportet, instituimur. Cum enim, ait, lege edidice- rim, non oportere injuriam facere, ab ea abstinui. Verum ne ob æquitatem hujusmodi, quid mihi mali eveniat, idoneum mihi mali auxilium afferas, latitudinem tribuens, vel disciplinam institutionis causa datam dicit, secundum illud, Accipe discipli- nam 17; vel laboriosum vivendi institutum, secun- dum illud, Ne varvinendas disciplinam Domini 18.1 - EXEGETICA. [ Daniel Barbarus: Hoc autem est adventus providentiæ, ac dispensationis, quo me collapsum erexisti, et quam magnum malum sit peccatum ostendisti, et salute dignum fecisti. Salutare autem et salus Christus est, quem pro nobis pugnaturum Pater amandavit. Et dextera lua suscepit me. Dextera Patris Filius. B Et disciplina tua correxit me in finem. Evangelica scilicet doctrina. Et disciplina tua ipsa me docebit. Illud : Et disciplina tua ipsa me docebit, Theodo- tionis est. Cujus loco Septuaginta habent : Et di- sciplina tua correxit me in finem. pra petram pedes meos, quæ est fides nostra. Et non sunt infirmata vestigia mea. Sublatis namque of naliculis et laqueis, quæ paraverunt inimici, viam et aditum nobis munivit. [Dilalasti gressus meos. Remotis, inquit, offendicu - lis et laqueis, quæ mihi struxerant inimici, liberam mibi viam parasti. Gressus autem vocat, quatenus a malitia ad virtutem quis pertransit, quod quidem sub initium laboriosum et asperum iis est, qui in via angusta gradiuntur ; at in profectu dilatatur. Nam quia post virtutis labores, quietem nacturus sum, id sane vestigia confirmat mea. Statuit nam- que super petram pedes nostros.] gratia ad cursum adornatus, de victoria confidit. inimicos animus passionibus vacuus. rursum fortitudinem tribuenti Deo ascribit. C D in fugam vertisti. Proprium namque fugientium, est terga dare : et sane terga dant inimici nostri dzmones, cum non ulterius cogitationes turbulen- tas animæ immittere valent. Et odientes me disper- dudisti : Saulem, Achitophelem, Abessalonem et sexcentos alios. Hæc de inimicis sensibilibus ait, quasi ex persona Komini. Neque enim alienigenæ deos suos in subsi- dium vocantes, corum providentia et cura adjuti sunt : neque Saul, Abessalom, Semei et reliqui * Prov. xix, 20. Prov. 111, 11. 37. Dilalasti gressus meos, etc. Statuisti enim su- 33. Persequar inimicos meos. Tanquam divina 30. Confringam illos, nec poterunt stare. Frangit 40. Et pracinxisti me virtute. Summan victoriæ 41. Et inimicos meos dedisti mihi dorsum. Id est, 42. Clamaverunt, nec erat qui salvos faceret, etc.
PG 27:121[Τοῦ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ· ἀποστρεφόμενος γὰρ τοὺς ἀπειθεῖς Ἰουδαίους, αἰτεῖ τὰ ἔθνη εἰς κληρονομίαν.] Οὐκ ἀγνοίας ἐστὶ σημαντικὸν, πάντα γὰρ οἶδεν ὡς Θεός· ἀλλ’ ὅτι οἱ κατὰ καιροὺς τὴν οἰκειότητα τὴν πρὸς ἐμὲ μὴ λαχόντες ἀλλότριοι ἂν εἶεν καὶ ξένοι καὶ πόῤῥω τῆς ἐμῆς ἀπέχοντες οἰκειότητος. Υἱοὶ ἀλλότριοι ἐψεύσαντό με. Ὁ κληθεὶς υἱὸς πρωτότοκος Ἰσραὴλ ἀλλότριος ἐκλήθη διὰ τὴν ἀπιστίαν υἱός. Υἱοὶ ἀλλότριοι ἐπαλαιώθησαν. Πᾶν τὸ παλαιούμενον ἐγγὺς ἀφανισμοῦ. Ζῇ Κύριος, καὶ εὐλογητὸς ὁ Θεός μου. Εὐκαίρως τὸ, Ζῇ Κύριος ἐπεφώνησεν. Ἐπειδὴ ἐμνημόνευσεν τῆς ἀντιλογίας τοῦ λαοῦ, ἐν ᾗ ἐβόων λέγοντες Αἶρε, αἶρε· σταύρωσον αὐτόν. Καὶ ὑψωθήτω ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου. Εἰ καὶ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, φησὶ, λαβὼν τὴν τοῦ δούλου μορφὴν, ἀλλ’ ὑψηλός ἐστιν. Ὅμοιον δὲ τῷ εἰρημένῳ τὸ, Ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα. Ὁ Θεὸς ὁ διδοὺς ἐκδικήσεις ἐμοί. Ἐκ τοῦ ἀπίστου λαοῦ τῶν Ἰουδαίων δηλονότι. Καὶ ὑποτάξας λαοὺς ὑπ’ ἐμέ. Τὰ ἔθνη, φησὶν, ὑπετάγησαν τῷ Χριστῷ. Ὁ ῥύστης μου ἐξ ἐχθρῶν μου. Τῶν ἀρχόντων τοῦ ἐξ Ἰσραὴλ λαοῦ φησιν. Ἀπὸ τῶν ἐπανισταμένων ἐπ’ ἐμέ.
Τοῦ Ἰούδα λέγει. [ Ὁ ῥύστης μου ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου ὀργίλων. Ἐκ τοῦ λαοῦ ἀπίστου. Ὀργίλοι ἐχθροὶ ὁ Ἰουδαϊκὸς λαὸς Σαμαρείτην αὐτὸν κερτομοῦντες. Ἀνὴρ δὲ ἄδικος ὁ Ἰούδας, ἢ Πιλᾶτος, ἀναιτίως κολάσας. Διὰ τοῦτο ἢ διὰ τὰς εἰς ἐμὲ εὐεργεσίας εὐχαριστήσω σοι ἐπὶ πάντων εἴτε Ἰουδαίων εἴτε ἐθνῶν, καὶ ἐν ὕμνοις ἕξω τὸ ὄνομά σου.] Διὰ τοῦτο ἐξομολογήσομαί σοι ἐν ἔθνεσι, Κύριε. Ἐπειδὴ τὰ καὶ τὰ εἰργάσω, ἐγὼ, φησὶν ὁ προφήτης, ἐπειδὰν σὺ αὐτὸς ὁ Κύριος τὰ ἔθνη καλέσῃς, δι’ αὐτῶν σοι ἐξομολογήσομαι, ᾀδόντων αὐτῶν οὓς πεποίηκα ὕμνους. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μεγαλυνῶ, φησὶ, τὰς σωτηρίας τοῦ βασιλέως αὐτῶν τῶν ἐθνῶν· ἣν ἐποίησε σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Μεγαλυνῶ, τουτέστι τοῖς πᾶσι διαβοήσω λαμπρῶς. Ἐπειδὴ καὶ ταύτην εἰργάσατο, φησὶ, ποιῶν ἔλεον ἐπὶ τὸν χρισθέντα αὐτοῦ λαόν· εἰς βασίλειον γὰρ ἱεράτευμα ἐχρίσθημεν. Ποιῶν δὲ τῷ λαῷ τὸ ἔλεος καί μοι τῷ Δαυὶ̈δ, παρασκευάσεις γενέσθαι αὐτῷ καὶ τῷ σπέρματί μου. Σπέρμα γὰρ τοῦ Δαυὶ̈δ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός· ἅτε δὴ γεγονὼς τέκνον τοῦ ἐκ σπέρματος κατὰ σάρκα γεννηθέντος Δαυί̈δ.
To the End, a Psalm of DavidΕἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:124Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΙΗ. Ὑπόθεσις.
πεποίηκα ὕμνους. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ με γαλυνῶ, φησί, τὰς σωτηρίας τοῦ βασιλέως αὐτῶν τῶν ἐθνῶν· ἣν ἐποίησε σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Μεγαλυνῶ, τουτέστι τοῖς πᾶσι διαβοήσω λαμπρῶς. Ἐπειδὴ καὶ ταύτην ειργάσατο, φησί. ποιῶν ἔλεον ἐπὶ τὸν χρισθέντα αὐτοῦ λαόν· εἰς βασίλειον γὰρ δε- ράτευμα ἐχρίσθημεν. Ποιῶν δὲ τῷ λαῷ τὸ ἔλεος και μοι τῷ Δαυΐδ, παρασκευάσεις γενέσθαι αὐτῷ καὶ τῷ σπέρματί μου. Σπέρμα γὰρ τοῦ Δαυΐδ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός· ἅτε δὴ γεγονώς τέκνον τοῦ ἐκ σπέρματος κατὰ σάρκα γεννηθέντος Δαυΐδ. Α δι' αὐτῶν σοι ἐξομολογήσομαι, ἀδόντων αὐτων οὓς Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΗ. Υπόθεσις. Εἰσαγωγικὴν διδασκαλίαν περιέχει ο παρών ψαλμός ἐκ προσώπου τῶν ἀποστόλων πρὸς τὰ ἔθνη. Διὸ καὶ οὐρανὸν, καὶ ἥλιον, καὶ τὰ ἕτερα στοιχεῖα, οὺς καὶ μεγάλους ἐνόμιζε θεοὺς ταῦτα ἀνυμνεῖν τὸν ποιητὴν αὐτῶν λέγουσιν. Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Ὅμοιον τὸ εἰρημένον· Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπό κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, ἢ τε ἀίδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης. Ημέρα τῇ ἡμέρᾳ ἐρεύγεται ῥῆμα καὶ νύξ... Ἡ ἡμέρα, φησὶ, καὶ ἡ νὺξ εὐτάκτως καὶ εὐαρμόστως ἀντι- παραχωροῦσαι τοὺς δρόμους͵ ἀλλήλαις, δι' αὐτῶν τῶν πραγμάτων τὸν δημιουργὸν αὐτῶν ἀνακηρύττουσιν. Οὐκ εἰσὶ λαλιαὶ οὐδὲ λόγοι. Καθ' ὑποστιγμὴν ἡ ἀνάγνωσις. Αντιπίπτων δὲ, ὑποτέμνεται· τὸ δὲ ἀνα τιπῖπτον ἐστί· Καὶ μὴν οὐ φθέγγονται ; Διὸ λέγει 'Αρα οὐκ εἰσὶ τινά πράγματα 2, καὶ μὴ ἀφιέντα φωνὴν, τὸν τεχνίτην ἀνακηρύττουσι; Ναὶ μὴν καὶ γὰρ ἐκ τῆς καλῶς ἡρμοσμένης νηὸς ἡ τέχνη του ναυπη γοῦ φαίνεται· καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲ ὡσαύτως. Οὐκο οὖν καὶ τὰ ποιήματα τὰ προειρημένα οὕτω κηρύτα τει ἀπὸ μεγέθους καὶ καλλονῆς καὶ εὐαρμοστίας τὸν δημιουργόν ὡς εἰς πᾶσαν αὐτῶν τὴν οἰκουμένην διαδραμεῖν τὸ κήρυγμα. • Ἐν τῷ ἡλίῳ ἔθετο τὸ σκήνωμα αὐτοῦ. Τῷ ἐ- λίῳ, φησὶν, ἔθετο τὸ σκήνωμα, ἤτοι οἶκον. Ποῦ δὲ ἔθετο ἢ ἐν τῷ προειρημένῳ οὐρανῷ καὶ στερεώματι ; Τοῦτον δὲ τὸν οἶκον καὶ παστὸν ωνόμασεν. Ὥσπερ δὲ ἡμέρα καὶ νὺξ τῇ εὐτάκτῳ συμφωνία κηρύττουσι τὸν δημιουργόν, οὕτω καὶ ὁ ἥλιος, τὸ τὸν δρόμον μετά τινος εὐαρμοστίας ποιεῖσθαι, δηλοῖ τοῦ προστάτ τοντος τὴν δύναμιν. Ο νόμος Κυρίου ἄμωμος ἐπιστρέφων ψυχάς. Ο εὐαγγελικὸς δηλονότι. Ως ἤδη δὲ ἀπὸ τῶν προειρη- μένων στοιχείων παιδαγωγηθέντες οἱ ἐξ ἐθνῶν, ἕνα εἶναι τὸν δημιουργόν, διδάσκονται λοιπὸν καὶ τὸν εὐαγγελικὸν νόμον, ὡς καὶ ἐπιστρέψαι τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὰς ψυχὰς εἰς ἀλήθειαν. Η μαρτυρία Κυ· βίου πιστή σοφίζουσα νήπια. Ην ἐμαρτύ ρησεν περὶ ἑαυτοῦ ὁ Μονογενὴς τό· Εγώ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα· καὶ, Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πα τρὸς ἐξῆλθον, καὶ ἥκω· καὶ, Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. ris, per eas conftebor ego tibi, canentibus illis hymnos quos edidi. Non modo autem hoc erit, sed etiam magnificabo salutes regis eorum, scilicet gentium. Quam salutem operatus est in medio terræ. Magnificubo, id est, perspicue omnibus acclamabo. Nam eam, inquit, salutem opcratus est, cum misericordia in sibi unctum populum est usus: siquidem in regale sacerdotium uncti sumus. Ubi autem eam populo quam mihi Davidi miseri- cordiam feceris, idipsum quoque ad semen meum pervenire concedes. Semen quippe David est etiam gentium populus, quippe qui filius ejus effectus sit, qui ex semine David secundum carnem natus est, I. In finem PSALMUS Davidi. XVIII. Argumentum. Initialem complectitur doctrinam hic psalmus ex persona apostolorum ad gentes. Quamobrem cœ- lum et solem et reliqua elementa, quos magnos illæ deos esse arbitrabantur, opificem laudare suum dicuntur. Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quæ facta sunt intellecta conspiciuntur : sempiterna quo- que ejus virtus et divinitas ”. inquit, et nox, mutuo sibi spatium concinno et congruenti ordine ad cursum concedentes, ipsis rebus creatorem suum prædicant. interpunctione legendum. Nam ex adverso in- terrogans clausulam distinguit, quod autem per interrogationem opponitur est illud et nihilne loquuntur ? Quapropter dicit: Annon aliquæ res sunt, quæ licet nullam emittant vocem, artificem denuntiant? Enimvero ex pulchre adornata navi, fabri peritia dignoscitur : et similiter de reliquis. Prædicta itaque opificia a magnitudine, pulchritu- dine, concinnitate opificem prædicant : ita ut eorum prædicatio omnem pervadat orbem. inquit, tabernaculum sive domum. Ubinam autem posuit nisi in cœlo et in firmamento supra memo- ralis ? Hanc porro domum, lectum item vocavit. Ut autem dies et nox pulchro illo ordine et consensu prædicant opificem, ita et sol quod quadam con- D cinnitate declarat, Evangelica scilicet. Ethnici utpote qui jam ex præ- dictis elementis edidicerint unum opificem esse, docentur demum evangelicam legem ; ita ut om- nium gentium animæ ad veritatem convertantur. Testimonium Domini fidele sapientiam præstans parvulis. Testimonium scilicet quod de se ipse Salvator reddidit; et: Ego lux in mundum veni ¹³; et : Ego ex Patre exivi et venio * ; et : Ego sum cursum conficiat iubentis potentianı vila ". ” Rom. 1, 20. Joan. sır, 46. Jean. XIV, 6. Joan. xv1, 28. 2. Cali enarrant g.oriam vet. sime est hoc illi: 3. Dies diei eructat verbum, et nox, etc. Dies, 4. Non sunt loquelæ neque sermones, ele. Cum 6. In sole posuit tabernaculum suum. In sole posuit, 8. Lex Domini immaculata convertens animas.
Εἰσαγωγικὴν διδασκαλίαν περιέχει ὁ παρὼν ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἀποστόλων πρὸς τὰ ἔθνη. Διὸ καὶ οὐρανὸν, καὶ ἥλιον, καὶ τὰ ἕτερα στοιχεῖα, οὓς καὶ μεγάλους ἐνόμιζε θεοὺς ταῦτα ἀνυμνεῖν τὸν ποιητὴν αὐτῶν λέγουσιν. Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Ὅμοιον τὸ εἰρημένον· Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, ἥ τε ἀί̈διος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης. Ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ ἐρεύγεται ῥῆμα καὶ νύξ ... Ἡ ἡμέρα, φησὶ, καὶ ἡ νὺξ εὐτάκτως καὶ εὐαρμόστως ἀντιπαραχωροῦσαι τοὺς δρόμους ἀλλήλαις, δι’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων τὸν δημιουργὸν αὐτῶν ἀνακηρύττουσιν. Οὐκ εἰσὶ λαλιαὶ οὐδὲ λόγοι. Καθ’ ὑποστιγμὴν ἡ ἀνάγνωσις. Ἀντιπίπτων δὲ, ὑποτέμνεται· τὸ δὲ ἀντιπῖπτον ἐστί· Καὶ μὴν οὐ φθέγγονται; Διὸ λέγει· Ἆρα οὐκ εἰσὶ τινὰ πράγματα ἃ, καὶ μὴ ἀφιέντα φωνὴν, τὸν τεχνίτην ἀνακηρύττουσι; Ναὶ μὴν καὶ γὰρ ἐκ τῆς καλῶς ἡρμοσμένης νηὸς ἡ τέχνη τοῦ ναυπηγοῦ φαίνεται· καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲ ὡσαύτως. Οὐκοῦν καὶ τὰ ποιήματα τὰ προειρημένα οὕτω κηρύττει ἀπὸ μεγέθους καὶ καλλονῆς καὶ εὐαρμοστίας τὸν δημιουργόν· ὡς εἰς πᾶσαν αὐτῶν τὴν οἰκουμένην διαδραμεῖν τὸ κήρυγμα.
πεποίηκα ὕμνους. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ με γαλυνῶ, φησί, τὰς σωτηρίας τοῦ βασιλέως αὐτῶν τῶν ἐθνῶν· ἣν ἐποίησε σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Μεγαλυνῶ, τουτέστι τοῖς πᾶσι διαβοήσω λαμπρῶς. Ἐπειδὴ καὶ ταύτην ειργάσατο, φησί. ποιῶν ἔλεον ἐπὶ τὸν χρισθέντα αὐτοῦ λαόν· εἰς βασίλειον γὰρ δε- ράτευμα ἐχρίσθημεν. Ποιῶν δὲ τῷ λαῷ τὸ ἔλεος και μοι τῷ Δαυΐδ, παρασκευάσεις γενέσθαι αὐτῷ καὶ τῷ σπέρματί μου. Σπέρμα γὰρ τοῦ Δαυΐδ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός· ἅτε δὴ γεγονώς τέκνον τοῦ ἐκ σπέρματος κατὰ σάρκα γεννηθέντος Δαυΐδ. Α δι' αὐτῶν σοι ἐξομολογήσομαι, ἀδόντων αὐτων οὓς Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΗ. Υπόθεσις. Εἰσαγωγικὴν διδασκαλίαν περιέχει ο παρών ψαλμός ἐκ προσώπου τῶν ἀποστόλων πρὸς τὰ ἔθνη. Διὸ καὶ οὐρανὸν, καὶ ἥλιον, καὶ τὰ ἕτερα στοιχεῖα, οὺς καὶ μεγάλους ἐνόμιζε θεοὺς ταῦτα ἀνυμνεῖν τὸν ποιητὴν αὐτῶν λέγουσιν. Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Ὅμοιον τὸ εἰρημένον· Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπό κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, ἢ τε ἀίδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης. Ημέρα τῇ ἡμέρᾳ ἐρεύγεται ῥῆμα καὶ νύξ... Ἡ ἡμέρα, φησὶ, καὶ ἡ νὺξ εὐτάκτως καὶ εὐαρμόστως ἀντι- παραχωροῦσαι τοὺς δρόμους͵ ἀλλήλαις, δι' αὐτῶν τῶν πραγμάτων τὸν δημιουργὸν αὐτῶν ἀνακηρύττουσιν. Οὐκ εἰσὶ λαλιαὶ οὐδὲ λόγοι. Καθ' ὑποστιγμὴν ἡ ἀνάγνωσις. Αντιπίπτων δὲ, ὑποτέμνεται· τὸ δὲ ἀνα τιπῖπτον ἐστί· Καὶ μὴν οὐ φθέγγονται ; Διὸ λέγει 'Αρα οὐκ εἰσὶ τινά πράγματα 2, καὶ μὴ ἀφιέντα φωνὴν, τὸν τεχνίτην ἀνακηρύττουσι; Ναὶ μὴν καὶ γὰρ ἐκ τῆς καλῶς ἡρμοσμένης νηὸς ἡ τέχνη του ναυπη γοῦ φαίνεται· καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲ ὡσαύτως. Οὐκο οὖν καὶ τὰ ποιήματα τὰ προειρημένα οὕτω κηρύτα τει ἀπὸ μεγέθους καὶ καλλονῆς καὶ εὐαρμοστίας τὸν δημιουργόν ὡς εἰς πᾶσαν αὐτῶν τὴν οἰκουμένην διαδραμεῖν τὸ κήρυγμα. • Ἐν τῷ ἡλίῳ ἔθετο τὸ σκήνωμα αὐτοῦ. Τῷ ἐ- λίῳ, φησὶν, ἔθετο τὸ σκήνωμα, ἤτοι οἶκον. Ποῦ δὲ ἔθετο ἢ ἐν τῷ προειρημένῳ οὐρανῷ καὶ στερεώματι ; Τοῦτον δὲ τὸν οἶκον καὶ παστὸν ωνόμασεν. Ὥσπερ δὲ ἡμέρα καὶ νὺξ τῇ εὐτάκτῳ συμφωνία κηρύττουσι τὸν δημιουργόν, οὕτω καὶ ὁ ἥλιος, τὸ τὸν δρόμον μετά τινος εὐαρμοστίας ποιεῖσθαι, δηλοῖ τοῦ προστάτ τοντος τὴν δύναμιν. Ο νόμος Κυρίου ἄμωμος ἐπιστρέφων ψυχάς. Ο εὐαγγελικὸς δηλονότι. Ως ἤδη δὲ ἀπὸ τῶν προειρη- μένων στοιχείων παιδαγωγηθέντες οἱ ἐξ ἐθνῶν, ἕνα εἶναι τὸν δημιουργόν, διδάσκονται λοιπὸν καὶ τὸν εὐαγγελικὸν νόμον, ὡς καὶ ἐπιστρέψαι τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὰς ψυχὰς εἰς ἀλήθειαν. Η μαρτυρία Κυ· βίου πιστή σοφίζουσα νήπια. Ην ἐμαρτύ ρησεν περὶ ἑαυτοῦ ὁ Μονογενὴς τό· Εγώ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα· καὶ, Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πα τρὸς ἐξῆλθον, καὶ ἥκω· καὶ, Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. ris, per eas conftebor ego tibi, canentibus illis hymnos quos edidi. Non modo autem hoc erit, sed etiam magnificabo salutes regis eorum, scilicet gentium. Quam salutem operatus est in medio terræ. Magnificubo, id est, perspicue omnibus acclamabo. Nam eam, inquit, salutem opcratus est, cum misericordia in sibi unctum populum est usus: siquidem in regale sacerdotium uncti sumus. Ubi autem eam populo quam mihi Davidi miseri- cordiam feceris, idipsum quoque ad semen meum pervenire concedes. Semen quippe David est etiam gentium populus, quippe qui filius ejus effectus sit, qui ex semine David secundum carnem natus est, I. In finem PSALMUS Davidi. XVIII. Argumentum. Initialem complectitur doctrinam hic psalmus ex persona apostolorum ad gentes. Quamobrem cœ- lum et solem et reliqua elementa, quos magnos illæ deos esse arbitrabantur, opificem laudare suum dicuntur. Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quæ facta sunt intellecta conspiciuntur : sempiterna quo- que ejus virtus et divinitas ”. inquit, et nox, mutuo sibi spatium concinno et congruenti ordine ad cursum concedentes, ipsis rebus creatorem suum prædicant. interpunctione legendum. Nam ex adverso in- terrogans clausulam distinguit, quod autem per interrogationem opponitur est illud et nihilne loquuntur ? Quapropter dicit: Annon aliquæ res sunt, quæ licet nullam emittant vocem, artificem denuntiant? Enimvero ex pulchre adornata navi, fabri peritia dignoscitur : et similiter de reliquis. Prædicta itaque opificia a magnitudine, pulchritu- dine, concinnitate opificem prædicant : ita ut eorum prædicatio omnem pervadat orbem. inquit, tabernaculum sive domum. Ubinam autem posuit nisi in cœlo et in firmamento supra memo- ralis ? Hanc porro domum, lectum item vocavit. Ut autem dies et nox pulchro illo ordine et consensu prædicant opificem, ita et sol quod quadam con- D cinnitate declarat, Evangelica scilicet. Ethnici utpote qui jam ex præ- dictis elementis edidicerint unum opificem esse, docentur demum evangelicam legem ; ita ut om- nium gentium animæ ad veritatem convertantur. Testimonium Domini fidele sapientiam præstans parvulis. Testimonium scilicet quod de se ipse Salvator reddidit; et: Ego lux in mundum veni ¹³; et : Ego ex Patre exivi et venio * ; et : Ego sum cursum conficiat iubentis potentianı vila ". ” Rom. 1, 20. Joan. sır, 46. Jean. XIV, 6. Joan. xv1, 28. 2. Cali enarrant g.oriam vet. sime est hoc illi: 3. Dies diei eructat verbum, et nox, etc. Dies, 4. Non sunt loquelæ neque sermones, ele. Cum 6. In sole posuit tabernaculum suum. In sole posuit, 8. Lex Domini immaculata convertens animas.
Ἐν τῷ ἡλίῳ ἔθετο τὸ σκήνωμα αὐτοῦ. Τῷ ἡλίῳ, φησὶν, ἔθετο τὸ σκήνωμα, ἤτοι οἶκον. Ποῦ δὲ ἔθετο ἢ ἐν τῷ προειρημένῳ οὐρανῷ καὶ στερεώματι; Τοῦτον δὲ τὸν οἶκον καὶ παστὸν ὠνόμασεν. Ὥσπερ δὲ ἡμέρα καὶ νὺξ τῇ εὐτάκτῳ συμφωνίᾳ κηρύττουσι τὸν δημιουργὸν, οὕτω καὶ ὁ ἥλιος, τὸ τὸν δρόμον μετά τινος εὐαρμοστίας ποιεῖσθαι, δηλοῖ τοῦ προστάττοντος τὴν δύναμιν. Ὁ νόμος Κυρίου ἄμωμος ἐπιστρέφων ψυχάς. Ὁ εὐαγγελικὸς δηλονότι. Ὡς ἤδη δὲ ἀπὸ τῶν προειρημένων στοιχείων παιδαγωγηθέντες οἱ ἐξ ἐθνῶν, ἕνα εἶναι τὸν δημιουργὸν, διδάσκονται λοιπὸν καὶ τὸν εὐαγγελικὸν νόμον, ὡς καὶ ἐπιστρέψαι τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὰς ψυχὰς εἰς ἀλήθειαν. Ἡ μαρτυρία Κυρίου πιστὴ σοφίζουσα νήπια. Ἣν ἐμαρτύρησεν περὶ ἑαυτοῦ ὁ Μονογενὴς τό· Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα· καὶ, Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον, καὶ ἥκω· καὶ, Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή. [Σοφίζουσα νήπια, βεβαιοῦσα τοὺς ἀποστόλους, ἢ νήπια τοὺς ἐν Χριστῷ γενομένους νηπίους φησὶ καὶ ἄφρονας, καὶ τοὺς ἀνθρώπους σοφίας ἀπείρους.] Τὰ δικαιώματα Κυρίου εὐθέα εὐφραίνοντα καρδίαν. Ἀντὶ τοῦ, ἡ δικαίωσις ἡ γενομένη ἐν τῇ ἡμετέρᾳ κρίσει.
πεποίηκα ὕμνους. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ με γαλυνῶ, φησί, τὰς σωτηρίας τοῦ βασιλέως αὐτῶν τῶν ἐθνῶν· ἣν ἐποίησε σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Μεγαλυνῶ, τουτέστι τοῖς πᾶσι διαβοήσω λαμπρῶς. Ἐπειδὴ καὶ ταύτην ειργάσατο, φησί. ποιῶν ἔλεον ἐπὶ τὸν χρισθέντα αὐτοῦ λαόν· εἰς βασίλειον γὰρ δε- ράτευμα ἐχρίσθημεν. Ποιῶν δὲ τῷ λαῷ τὸ ἔλεος και μοι τῷ Δαυΐδ, παρασκευάσεις γενέσθαι αὐτῷ καὶ τῷ σπέρματί μου. Σπέρμα γὰρ τοῦ Δαυΐδ καὶ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός· ἅτε δὴ γεγονώς τέκνον τοῦ ἐκ σπέρματος κατὰ σάρκα γεννηθέντος Δαυΐδ. Α δι' αὐτῶν σοι ἐξομολογήσομαι, ἀδόντων αὐτων οὓς Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΗ. Υπόθεσις. Εἰσαγωγικὴν διδασκαλίαν περιέχει ο παρών ψαλμός ἐκ προσώπου τῶν ἀποστόλων πρὸς τὰ ἔθνη. Διὸ καὶ οὐρανὸν, καὶ ἥλιον, καὶ τὰ ἕτερα στοιχεῖα, οὺς καὶ μεγάλους ἐνόμιζε θεοὺς ταῦτα ἀνυμνεῖν τὸν ποιητὴν αὐτῶν λέγουσιν. Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Ὅμοιον τὸ εἰρημένον· Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπό κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται, ἢ τε ἀίδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης. Ημέρα τῇ ἡμέρᾳ ἐρεύγεται ῥῆμα καὶ νύξ... Ἡ ἡμέρα, φησὶ, καὶ ἡ νὺξ εὐτάκτως καὶ εὐαρμόστως ἀντι- παραχωροῦσαι τοὺς δρόμους͵ ἀλλήλαις, δι' αὐτῶν τῶν πραγμάτων τὸν δημιουργὸν αὐτῶν ἀνακηρύττουσιν. Οὐκ εἰσὶ λαλιαὶ οὐδὲ λόγοι. Καθ' ὑποστιγμὴν ἡ ἀνάγνωσις. Αντιπίπτων δὲ, ὑποτέμνεται· τὸ δὲ ἀνα τιπῖπτον ἐστί· Καὶ μὴν οὐ φθέγγονται ; Διὸ λέγει 'Αρα οὐκ εἰσὶ τινά πράγματα 2, καὶ μὴ ἀφιέντα φωνὴν, τὸν τεχνίτην ἀνακηρύττουσι; Ναὶ μὴν καὶ γὰρ ἐκ τῆς καλῶς ἡρμοσμένης νηὸς ἡ τέχνη του ναυπη γοῦ φαίνεται· καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲ ὡσαύτως. Οὐκο οὖν καὶ τὰ ποιήματα τὰ προειρημένα οὕτω κηρύτα τει ἀπὸ μεγέθους καὶ καλλονῆς καὶ εὐαρμοστίας τὸν δημιουργόν ὡς εἰς πᾶσαν αὐτῶν τὴν οἰκουμένην διαδραμεῖν τὸ κήρυγμα. • Ἐν τῷ ἡλίῳ ἔθετο τὸ σκήνωμα αὐτοῦ. Τῷ ἐ- λίῳ, φησὶν, ἔθετο τὸ σκήνωμα, ἤτοι οἶκον. Ποῦ δὲ ἔθετο ἢ ἐν τῷ προειρημένῳ οὐρανῷ καὶ στερεώματι ; Τοῦτον δὲ τὸν οἶκον καὶ παστὸν ωνόμασεν. Ὥσπερ δὲ ἡμέρα καὶ νὺξ τῇ εὐτάκτῳ συμφωνία κηρύττουσι τὸν δημιουργόν, οὕτω καὶ ὁ ἥλιος, τὸ τὸν δρόμον μετά τινος εὐαρμοστίας ποιεῖσθαι, δηλοῖ τοῦ προστάτ τοντος τὴν δύναμιν. Ο νόμος Κυρίου ἄμωμος ἐπιστρέφων ψυχάς. Ο εὐαγγελικὸς δηλονότι. Ως ἤδη δὲ ἀπὸ τῶν προειρη- μένων στοιχείων παιδαγωγηθέντες οἱ ἐξ ἐθνῶν, ἕνα εἶναι τὸν δημιουργόν, διδάσκονται λοιπὸν καὶ τὸν εὐαγγελικὸν νόμον, ὡς καὶ ἐπιστρέψαι τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὰς ψυχὰς εἰς ἀλήθειαν. Η μαρτυρία Κυ· βίου πιστή σοφίζουσα νήπια. Ην ἐμαρτύ ρησεν περὶ ἑαυτοῦ ὁ Μονογενὴς τό· Εγώ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα· καὶ, Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πα τρὸς ἐξῆλθον, καὶ ἥκω· καὶ, Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. ris, per eas conftebor ego tibi, canentibus illis hymnos quos edidi. Non modo autem hoc erit, sed etiam magnificabo salutes regis eorum, scilicet gentium. Quam salutem operatus est in medio terræ. Magnificubo, id est, perspicue omnibus acclamabo. Nam eam, inquit, salutem opcratus est, cum misericordia in sibi unctum populum est usus: siquidem in regale sacerdotium uncti sumus. Ubi autem eam populo quam mihi Davidi miseri- cordiam feceris, idipsum quoque ad semen meum pervenire concedes. Semen quippe David est etiam gentium populus, quippe qui filius ejus effectus sit, qui ex semine David secundum carnem natus est, I. In finem PSALMUS Davidi. XVIII. Argumentum. Initialem complectitur doctrinam hic psalmus ex persona apostolorum ad gentes. Quamobrem cœ- lum et solem et reliqua elementa, quos magnos illæ deos esse arbitrabantur, opificem laudare suum dicuntur. Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quæ facta sunt intellecta conspiciuntur : sempiterna quo- que ejus virtus et divinitas ”. inquit, et nox, mutuo sibi spatium concinno et congruenti ordine ad cursum concedentes, ipsis rebus creatorem suum prædicant. interpunctione legendum. Nam ex adverso in- terrogans clausulam distinguit, quod autem per interrogationem opponitur est illud et nihilne loquuntur ? Quapropter dicit: Annon aliquæ res sunt, quæ licet nullam emittant vocem, artificem denuntiant? Enimvero ex pulchre adornata navi, fabri peritia dignoscitur : et similiter de reliquis. Prædicta itaque opificia a magnitudine, pulchritu- dine, concinnitate opificem prædicant : ita ut eorum prædicatio omnem pervadat orbem. inquit, tabernaculum sive domum. Ubinam autem posuit nisi in cœlo et in firmamento supra memo- ralis ? Hanc porro domum, lectum item vocavit. Ut autem dies et nox pulchro illo ordine et consensu prædicant opificem, ita et sol quod quadam con- D cinnitate declarat, Evangelica scilicet. Ethnici utpote qui jam ex præ- dictis elementis edidicerint unum opificem esse, docentur demum evangelicam legem ; ita ut om- nium gentium animæ ad veritatem convertantur. Testimonium Domini fidele sapientiam præstans parvulis. Testimonium scilicet quod de se ipse Salvator reddidit; et: Ego lux in mundum veni ¹³; et : Ego ex Patre exivi et venio * ; et : Ego sum cursum conficiat iubentis potentianı vila ". ” Rom. 1, 20. Joan. sır, 46. Jean. XIV, 6. Joan. xv1, 28. 2. Cali enarrant g.oriam vet. sime est hoc illi: 3. Dies diei eructat verbum, et nox, etc. Dies, 4. Non sunt loquelæ neque sermones, ele. Cum 6. In sole posuit tabernaculum suum. In sole posuit, 8. Lex Domini immaculata convertens animas.
PG 27:125Κρίνας γὰρ ἡμῶν τὴν κρίσιν, ἐξέβαλε τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος, διδοὺς ἡμῖν εὐφροσύνην ἐν καρδίᾳ. Ἡ ἐντολὴ Κυρίου τηλαυγὴς φωτίζουσα ὀφθαλμούς. Τοὺς τῆς διανοίας φησὶν ὀφθαλμοὺς πόῤῥωθεν τὴν αὐγὴν ἀναπέμπουσα. Ὁ φόβος Κυρίου ἁγνὸς διαμένων εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Ὡς πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ νομικοῦ φόβου τὸ τοιοῦτον· ἐκεῖνος γὰρ κολαστής. Ἡμῶν ἁγνεία ἐστὶν ἁμαρτημάτων ἀποχή. Διὸ καὶ ἁγνὸς εἴρηται ὁ φόβος, ὡς ἁγνοὺς ποιῶν· τῷ γὰρ φόβῳ Κυρίου, φησὶν, ἐκκλίνει τις ἀπὸ κακοῦ. Αἰώνιος δὲ ὢν ὁ φόβος, ἐν οἷς ἂν γένηται καὶ αὐτοὺς αἰωνίους ποιεῖ. Ἐν τῷ φυλάσσειν αὐτὰ ἀνταπόδοσις πολλή. Μισθὸς γὰρ φυλακῆς γίνεται ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ οἶδε, καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη. [ Καὶ γὰρ ὁ δοῦλός σου φυλάσσει αὐτά. Ὁ μυσταγωγηθεὶς τῷ εὐαγγελικῷ νόμῳ νέος λαὸς, καὶ τὰ κρίματα ἀληθινὰ φυλάττειν εἰπὼν, εὐχὴν ἀναπέμπει, καὶ τὸν κατὰ διάνοιαν λογισμὸν καθαρὸς εὑρεθῆναι ὡσαύτως καὶ τῶν ἐκτὸς ῥυσθῆναι δαιμόνων.]
To the EndΕἰς τὸ τέλος
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΙΘ. Ὑπόθεσις. Λέγεται μὲν ὁ ψαλμὸς ὡς ἐκ προσώπου τῶν περὶ τὸν Δαυὶ̈δ ἑταίρων, αὐτῷ τῷ Δαυὶ̈δ ἐπευχομένων ποιοῦντι θυσίαν.
Ἀναφέρεται δὲ καὶ εἰς πρόσωπον τῶν ἀποστόλων, ὡς ἐν ἡμέρᾳ τοῦ σταυροῦ ῥηθέντος. Ἐπακούσαι σου ὁ Κύριος ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως. Προστεθείη σοι· Σκεπάσαι σε, φυλάξαι σε. Ἐξαποστείλαι σοι βοήθειαν ἐξ ἁγίου, καὶ ἐκ Σιὼν ἀντιλάβοιτό σου. Λέγοι δ’ ἂν ταῦτα πρὸς τὴν τοῦ ἀθυμοῦντος παραμυθίαν ἢ ὁ ἐνυπάρχων τῇ ψυχῇ Λόγος, ἢ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Εὐχῆς δὲ δεῖ τῷ θλιβομένῳ, καὶ τοῦ μὴ καταβαλεῖν τὰς ἐλπίδας· οὕτω γὰρ Θεὸς ἐπήκοος γίνεται. Ἀγαλλιασόμεθα ἐπὶ τῷ σωτηρίῳ σου. Σωτήριος τοῦ Πατρὸς ἐν κόσμῳ ὁ Υἱός· σωτήριον τοῦ Υἱοῦ ἐν κόσμῳ ὁ σταυρός. [ Ἀγαλλιασόμεθα ἐν τῷ σωτηρίῳ σου. Τὸ σωτήριον, φησὶν, ὃ δέδωκας τῷ ἀνθρωπίνῳ γένει, διὰ τῆς σῆς ἀναστάσεως πᾶσι φανερὸν κατέστησας.] Πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου. Τίνα ἦν τὰ αἰτήματα, ἢ τὸ, Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου· Δῆλον δὲ, ὅτι τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν. [Ἢ τὸν Δαυὶ̈δ ἢ τὸν Ἐζεκίαν· ἐφ’ ἱερέων γὰρ καὶ βασιλέων, ἢ διὰ τὴν κατὰ σάρκα τοῦ Κυρίου οἰκονομίαν καὶ ἀνάστασιν· ἢ καὶ ὅτι σωζομένων ἡμῶν, αὐτὸς λέγει σώζεσθαι, οὗ καὶ μελήσει μὲν σώματος ὄντες ἑνός. Διὸ καὶ νῦν εἶπεν·
PG 27:128Ἐν γὰρ τῷ παρόντι γινώσκομεν σωζόμενον τὸν Χριστὸν, τῷ ἀπεντεῦθεν ἀῤῥαβῶνα ἡμᾶς δέχεσθαι σωτηρίας. Ἔσωσας δὲ διὰ τῆς δυναστείας τῆς δεξιᾶς σου. Δεξιὰν τὰς πράξεις, τὰς μεγάλας δυνάμεις, τὴν βοήθειαν εἰπών· ἢ τὰς θεοσημείας προαναφωνεῖ τοῦ Χριστοῦ.] Νῦν ἔγνων, ὅτι ἔσωσε Κύριος τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, ὡς ἤδη φωταγωγηθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως.
Πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου. Τίνα ἦν τὰ αἰτήματα, ἢ τὸ, Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου ; Δῆλον δὲ, ὅτι τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν. [ Η τὸν Δαυΐδ ἢ τὸν Ἐζεκίαν· ἐφ᾽ ἱερέων γὰρ καὶ βασιλέων, ἢ διὰ τὴν κατὰ σάρκα τοῦ Κυρίου οι κονομίαν καὶ ἀνάστασιν ἢ καὶ ὅτι σωζομένων ἡμῶν, αὐτὸς λέγει σώζεσθαι, οὗ καὶ μελήσει μὲν σώματος ὄντες ἑνός. Διὸ καὶ νῦν εἶπεν· Ἐν γὰρ τῷ παρόντι γινώσκομεν σωζόμενον τὸν Χριστὸν, τῷ ἀπεντεῦθεν ἀῤῥαβῶνα ἡμᾶς δέχεσθαι σωτηρίας. Εσωσας δὲ διὰ τῆς δυναστείας τῆς δεξιᾶς σου. Δεξιὰν τὰς πράξεις, τὰς μεγάλας δυνάμεις, τὴν βοήθειαν. εἰπών· ἢ τὰς θεοσημείας προαναφωνεῖ τοῦ Χριστοῦ. ] Νῦν ἔγ των, ὅτι ἔσωσε Κύριος τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, ὡς ἤδη φωταγωγηθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως. ΧΧ Ἐν δυναστείαις τῆς σωτηρίας τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ. Έσωσεν ἡμᾶς, φησί, δυνάμεις μεγάλας έργασάμε νος. Τὰς πράξεις γὰρ ἐνταῦθα σημαίνει διὰ τὰς δε ξιὰς δυνάμεις τοῖς προσιοῦσιν ορέγειν. [ Ἐκεῖνοι μὲν, φησί, πεποιθότες ἐπὶ τούτοις, ἔπεσον· ἡμεῖς δὲ, ἐν ὀνόματι Κυρίου καθωπλισμένοι, ἐσώθημεν. ] Δε- ξιὰν δὲ πάλιν ἐνταῦθα ἀνθρωπίνως εἶπε, τὴν θείαν οὕτως ὀνομάζων ενέργειαν. Οὗτοι ἐν ἅρμασι, καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις. Ὥσπερ τῶν αἰσθητῶν Αἰγυπτίων σώζων τὸν Ἰσραὴλ, ἅρμα- τα Φαραὼ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἔῤῥιψεν εἰς θάλασ σαν, οὕτω καὶ πάντων ἀνθρώπων σώζων τὸ γένος τῶν νοητῶν Αἰγυπτίων, συνέτριψε τὰ ἄρματα. Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα. Τοιγάρτοι τοσαύτης ἀπολαύσαντες ἀντιλήψεως ἱκετεύομεν, Δέσποτα, καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ τὸν ἡμέτερον βασιλέα ταύτης μετα- λαγχάνειν διηνεκώς. Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Κ'. Υπόθεσις. Καὶ τοῦτον τὸν ψαλμὸν οἱ προδηλωθέντες ἑταῖροι τοῦ βασιλέως ἀναπέμπουσιν, ὡς ἤδη αὐτοῦ εὐφραινο μένου διὰ τὸ ἐκ σπέρματος αὐτοῦ γεγεννημένον τῷ κόσμῳ σωτήριον. Τοῦτο γὰρ ἦν δ' ἐπεθύμει κατὰ ψυχὴν, καὶ ἐδέετο λαβεῖν. "Οπερ καὶ δοθὲν γέγονεν αὐτῷ οἷά τις στέφανος ἐκ λίθου τιμίου τὴν κεφαλὴ δοξάζων· δοξάζεται γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ὁ Δαυΐδ μετὰ τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ καὶ υἱοῦ τὸ κατὰ σάρκα. Οὐ μόνον δὲ στέφανος αὐτῷ γέγονε τὸ σω τήριον, ἀλλὰ καὶ ζωή, καὶ μακροημέρευσις, καὶ δόξα, καὶ μεγαλοπρέπεια, καὶ εὐφροσύνη, καὶ χα- ρὰ, καὶ ἐλπὶς, καὶ ἔλεος οὐ σαλευόμενον. Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου εὐφρανθήσεται ὁ βασιλεύς. "Οτι δῴης αὐτῷ εὐλογίαν εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Ἐν ἁπάσαις, φησί, ταῖς γενεαῖς ἀοίδιμος ἔσται καὶ πολυ- θρύλλητος, τοσαύτην ἐσχηκὼς παρὰ σοῦ παῤῥησίαν. Τὸ γὰρ μετὰ τοῦ προσώπου σου, παρὰ τῷ προσ- ώπῳ σου, τέθεικεν ὁ Σύμμαχος. Εὐφροσύνην τοί - EXEGETICA. III. S. ATHANASH OPP. PARS erant petitiones, nisi, Pater sancte, serva eos de mundo " ? Palam autem est de credentibus in eum dici. [Aut Davidem aut Ezechiam dicit, tempore scilicet sacerdotum et regum, aut propter œcono- miam Domini secundum carnem, et propter resur- rectionem; aut quia nobis salutem consecutis, ipse salutem obtinere dicitur, qui et curam hujusce ha- bebit, cum unum corpus simus. Quamobrem nunc dicit: In præsenti quippe cognoscimus Christum salutem nactum, quia inde nos nostræ pignus sa- lutis accipimus. Salvos autem fecisti nos per vir- tutem dexteræ tuæ. Dexteram dixit opera, virtutes ma- guas, auxilium : aut divina signa prædicit a Christo edenda.]Nunc cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum, utpote jam illuminatus per Spiritum & sanctum circa ea quæ resurrectionem spectant. In potentatibus salutis dexteræ ejus. Salutem, in- quit, nobis tribuit magnas virtutes operatus. Opera namque hic significat eo quod virtutes dexteræ accedentibus porrigat. [Illi, inquit, his confisi ceci- derunt nos autem in nomine Domini armis in- structi, salutem nacti sumus.] Dexteram hic quoque humano more loquendo vocat divinam operatio- nem. cum Israelem eriperet a sensibilibus Ægyptiis cur- rus Pharaonis et virtutem ejus projecit in mare: ita cum totum hominum genus liberaret a spiritua- libus Ægyptiis, currus contrivit. nacti patrocinium, supplicanius tibi, Domine, ut cum nos, tum rex noster eo fruamur assi- due. Ju Enem, PSALMUS Davidi. Argumentum. C Hunc quoque psalmum prius memorati amici regis offerunt tanquam lætante illo quod ex semine ipsius exortum mundo sit salutare. Hoc erat enim quod ex animo peroptabat, darique sibi maxime supplicabat. Quod ubi concessum fuisset, factum ipsi est ceu corona quædam ex pretioso lapide confecta, qua caput exornaret suum. David enim apud omnes gentes cum Domino suo atque D filio secundum carnem, laudibus celebratur. Ne- que corona tantum fuit illi hoc salutare; imo etiam vita, et diuturnitas incolumitatis, gloria, magnificentia, laetitia, gaudium, spes et miseri- cordia nunquam nutans. lum sæculi. In omnibus, inquit, generationibus ce· lebris et praclarus erit, quod tantam a te fiduciam acceperit. Nam illud, cum vultu tuo, vertit Sym- machus, apud vultum tuum. Lætitia itaque, ait, et Joan. xvit, 41. Digiszed by Google 7. Impleat Dominus omnes petitiones tuas. Quæ & 8. Hi in curribus, et li in equis. Quemadmodum, 10. Domine, salvum fac regem. Proinde tantum 2. Domine, in virtute tua lætabitur rex. 7. Quoniam dabis eum in benedictionem in sacu-
In the mighty acts of the salvation of his right handἘν δυναστείαις τῆς σωτηρίας τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ἐν δυναστείαις τῆς σωτηρίας τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ. Ἔσωσεν ἡμᾶς, φησὶ, δυνάμεις μεγάλας ἐργασάμενος. Τὰς πράξεις γὰρ ἐνταῦθα σημαίνει διὰ τὰς δεξιὰς δυνάμεις τοῖς προσιοῦσιν ὀρέγειν. [Ἐκεῖνοι μὲν, φησὶ, πεποιθότες ἐπὶ τούτοις, ἔπεσον· ἡμεῖς δὲ, ἐν ὀνόματι Κυρίου καθωπλισμένοι, ἐσώθημεν.] Δεξιὰν δὲ πάλιν ἐνταῦθα ἀνθρωπίνως εἶπε, τὴν θείαν οὕτως ὀνομάζων ἐνέργειαν. Οὗτοι ἐν ἅρμασι, καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις. Ὥσπερ τῶν αἰσθητῶν Αἰγυπτίων σώζων τὸν Ἰσραὴλ, ἅρματα Φαραὼ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἔῤῥιψεν εἰς θάλαςσαν, οὕτω καὶ πάντων ἀνθρώπων σώζων τὸ γένος τῶν νοητῶν Αἰγυπτίων, συνέτριψε τὰ ἅρματα. Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα.
Πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου. Τίνα ἦν τὰ αἰτήματα, ἢ τὸ, Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου ; Δῆλον δὲ, ὅτι τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν. [ Η τὸν Δαυΐδ ἢ τὸν Ἐζεκίαν· ἐφ᾽ ἱερέων γὰρ καὶ βασιλέων, ἢ διὰ τὴν κατὰ σάρκα τοῦ Κυρίου οι κονομίαν καὶ ἀνάστασιν ἢ καὶ ὅτι σωζομένων ἡμῶν, αὐτὸς λέγει σώζεσθαι, οὗ καὶ μελήσει μὲν σώματος ὄντες ἑνός. Διὸ καὶ νῦν εἶπεν· Ἐν γὰρ τῷ παρόντι γινώσκομεν σωζόμενον τὸν Χριστὸν, τῷ ἀπεντεῦθεν ἀῤῥαβῶνα ἡμᾶς δέχεσθαι σωτηρίας. Εσωσας δὲ διὰ τῆς δυναστείας τῆς δεξιᾶς σου. Δεξιὰν τὰς πράξεις, τὰς μεγάλας δυνάμεις, τὴν βοήθειαν. εἰπών· ἢ τὰς θεοσημείας προαναφωνεῖ τοῦ Χριστοῦ. ] Νῦν ἔγ των, ὅτι ἔσωσε Κύριος τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, ὡς ἤδη φωταγωγηθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως. ΧΧ Ἐν δυναστείαις τῆς σωτηρίας τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ. Έσωσεν ἡμᾶς, φησί, δυνάμεις μεγάλας έργασάμε νος. Τὰς πράξεις γὰρ ἐνταῦθα σημαίνει διὰ τὰς δε ξιὰς δυνάμεις τοῖς προσιοῦσιν ορέγειν. [ Ἐκεῖνοι μὲν, φησί, πεποιθότες ἐπὶ τούτοις, ἔπεσον· ἡμεῖς δὲ, ἐν ὀνόματι Κυρίου καθωπλισμένοι, ἐσώθημεν. ] Δε- ξιὰν δὲ πάλιν ἐνταῦθα ἀνθρωπίνως εἶπε, τὴν θείαν οὕτως ὀνομάζων ενέργειαν. Οὗτοι ἐν ἅρμασι, καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις. Ὥσπερ τῶν αἰσθητῶν Αἰγυπτίων σώζων τὸν Ἰσραὴλ, ἅρμα- τα Φαραὼ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἔῤῥιψεν εἰς θάλασ σαν, οὕτω καὶ πάντων ἀνθρώπων σώζων τὸ γένος τῶν νοητῶν Αἰγυπτίων, συνέτριψε τὰ ἄρματα. Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα. Τοιγάρτοι τοσαύτης ἀπολαύσαντες ἀντιλήψεως ἱκετεύομεν, Δέσποτα, καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ τὸν ἡμέτερον βασιλέα ταύτης μετα- λαγχάνειν διηνεκώς. Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Κ'. Υπόθεσις. Καὶ τοῦτον τὸν ψαλμὸν οἱ προδηλωθέντες ἑταῖροι τοῦ βασιλέως ἀναπέμπουσιν, ὡς ἤδη αὐτοῦ εὐφραινο μένου διὰ τὸ ἐκ σπέρματος αὐτοῦ γεγεννημένον τῷ κόσμῳ σωτήριον. Τοῦτο γὰρ ἦν δ' ἐπεθύμει κατὰ ψυχὴν, καὶ ἐδέετο λαβεῖν. "Οπερ καὶ δοθὲν γέγονεν αὐτῷ οἷά τις στέφανος ἐκ λίθου τιμίου τὴν κεφαλὴ δοξάζων· δοξάζεται γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ὁ Δαυΐδ μετὰ τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ καὶ υἱοῦ τὸ κατὰ σάρκα. Οὐ μόνον δὲ στέφανος αὐτῷ γέγονε τὸ σω τήριον, ἀλλὰ καὶ ζωή, καὶ μακροημέρευσις, καὶ δόξα, καὶ μεγαλοπρέπεια, καὶ εὐφροσύνη, καὶ χα- ρὰ, καὶ ἐλπὶς, καὶ ἔλεος οὐ σαλευόμενον. Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου εὐφρανθήσεται ὁ βασιλεύς. "Οτι δῴης αὐτῷ εὐλογίαν εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Ἐν ἁπάσαις, φησί, ταῖς γενεαῖς ἀοίδιμος ἔσται καὶ πολυ- θρύλλητος, τοσαύτην ἐσχηκὼς παρὰ σοῦ παῤῥησίαν. Τὸ γὰρ μετὰ τοῦ προσώπου σου, παρὰ τῷ προσ- ώπῳ σου, τέθεικεν ὁ Σύμμαχος. Εὐφροσύνην τοί - EXEGETICA. III. S. ATHANASH OPP. PARS erant petitiones, nisi, Pater sancte, serva eos de mundo " ? Palam autem est de credentibus in eum dici. [Aut Davidem aut Ezechiam dicit, tempore scilicet sacerdotum et regum, aut propter œcono- miam Domini secundum carnem, et propter resur- rectionem; aut quia nobis salutem consecutis, ipse salutem obtinere dicitur, qui et curam hujusce ha- bebit, cum unum corpus simus. Quamobrem nunc dicit: In præsenti quippe cognoscimus Christum salutem nactum, quia inde nos nostræ pignus sa- lutis accipimus. Salvos autem fecisti nos per vir- tutem dexteræ tuæ. Dexteram dixit opera, virtutes ma- guas, auxilium : aut divina signa prædicit a Christo edenda.]Nunc cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum, utpote jam illuminatus per Spiritum & sanctum circa ea quæ resurrectionem spectant. In potentatibus salutis dexteræ ejus. Salutem, in- quit, nobis tribuit magnas virtutes operatus. Opera namque hic significat eo quod virtutes dexteræ accedentibus porrigat. [Illi, inquit, his confisi ceci- derunt nos autem in nomine Domini armis in- structi, salutem nacti sumus.] Dexteram hic quoque humano more loquendo vocat divinam operatio- nem. cum Israelem eriperet a sensibilibus Ægyptiis cur- rus Pharaonis et virtutem ejus projecit in mare: ita cum totum hominum genus liberaret a spiritua- libus Ægyptiis, currus contrivit. nacti patrocinium, supplicanius tibi, Domine, ut cum nos, tum rex noster eo fruamur assi- due. Ju Enem, PSALMUS Davidi. Argumentum. C Hunc quoque psalmum prius memorati amici regis offerunt tanquam lætante illo quod ex semine ipsius exortum mundo sit salutare. Hoc erat enim quod ex animo peroptabat, darique sibi maxime supplicabat. Quod ubi concessum fuisset, factum ipsi est ceu corona quædam ex pretioso lapide confecta, qua caput exornaret suum. David enim apud omnes gentes cum Domino suo atque D filio secundum carnem, laudibus celebratur. Ne- que corona tantum fuit illi hoc salutare; imo etiam vita, et diuturnitas incolumitatis, gloria, magnificentia, laetitia, gaudium, spes et miseri- cordia nunquam nutans. lum sæculi. In omnibus, inquit, generationibus ce· lebris et praclarus erit, quod tantam a te fiduciam acceperit. Nam illud, cum vultu tuo, vertit Sym- machus, apud vultum tuum. Lætitia itaque, ait, et Joan. xvit, 41. Digiszed by Google 7. Impleat Dominus omnes petitiones tuas. Quæ & 8. Hi in curribus, et li in equis. Quemadmodum, 10. Domine, salvum fac regem. Proinde tantum 2. Domine, in virtute tua lætabitur rex. 7. Quoniam dabis eum in benedictionem in sacu-
Τοιγάρτοι τοσαύτης ἀπολαύσαντες ἀντιλήψεως ἱκετεύομεν, Δέσποτα, καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ τὸν ἡμέτερον βασιλέα ταύτης μεταλαγχάνειν διηνεκῶς.
Πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου. Τίνα ἦν τὰ αἰτήματα, ἢ τὸ, Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου ; Δῆλον δὲ, ὅτι τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν. [ Η τὸν Δαυΐδ ἢ τὸν Ἐζεκίαν· ἐφ᾽ ἱερέων γὰρ καὶ βασιλέων, ἢ διὰ τὴν κατὰ σάρκα τοῦ Κυρίου οι κονομίαν καὶ ἀνάστασιν ἢ καὶ ὅτι σωζομένων ἡμῶν, αὐτὸς λέγει σώζεσθαι, οὗ καὶ μελήσει μὲν σώματος ὄντες ἑνός. Διὸ καὶ νῦν εἶπεν· Ἐν γὰρ τῷ παρόντι γινώσκομεν σωζόμενον τὸν Χριστὸν, τῷ ἀπεντεῦθεν ἀῤῥαβῶνα ἡμᾶς δέχεσθαι σωτηρίας. Εσωσας δὲ διὰ τῆς δυναστείας τῆς δεξιᾶς σου. Δεξιὰν τὰς πράξεις, τὰς μεγάλας δυνάμεις, τὴν βοήθειαν. εἰπών· ἢ τὰς θεοσημείας προαναφωνεῖ τοῦ Χριστοῦ. ] Νῦν ἔγ των, ὅτι ἔσωσε Κύριος τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, ὡς ἤδη φωταγωγηθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως. ΧΧ Ἐν δυναστείαις τῆς σωτηρίας τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ. Έσωσεν ἡμᾶς, φησί, δυνάμεις μεγάλας έργασάμε νος. Τὰς πράξεις γὰρ ἐνταῦθα σημαίνει διὰ τὰς δε ξιὰς δυνάμεις τοῖς προσιοῦσιν ορέγειν. [ Ἐκεῖνοι μὲν, φησί, πεποιθότες ἐπὶ τούτοις, ἔπεσον· ἡμεῖς δὲ, ἐν ὀνόματι Κυρίου καθωπλισμένοι, ἐσώθημεν. ] Δε- ξιὰν δὲ πάλιν ἐνταῦθα ἀνθρωπίνως εἶπε, τὴν θείαν οὕτως ὀνομάζων ενέργειαν. Οὗτοι ἐν ἅρμασι, καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις. Ὥσπερ τῶν αἰσθητῶν Αἰγυπτίων σώζων τὸν Ἰσραὴλ, ἅρμα- τα Φαραὼ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἔῤῥιψεν εἰς θάλασ σαν, οὕτω καὶ πάντων ἀνθρώπων σώζων τὸ γένος τῶν νοητῶν Αἰγυπτίων, συνέτριψε τὰ ἄρματα. Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα. Τοιγάρτοι τοσαύτης ἀπολαύσαντες ἀντιλήψεως ἱκετεύομεν, Δέσποτα, καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ τὸν ἡμέτερον βασιλέα ταύτης μετα- λαγχάνειν διηνεκώς. Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Κ'. Υπόθεσις. Καὶ τοῦτον τὸν ψαλμὸν οἱ προδηλωθέντες ἑταῖροι τοῦ βασιλέως ἀναπέμπουσιν, ὡς ἤδη αὐτοῦ εὐφραινο μένου διὰ τὸ ἐκ σπέρματος αὐτοῦ γεγεννημένον τῷ κόσμῳ σωτήριον. Τοῦτο γὰρ ἦν δ' ἐπεθύμει κατὰ ψυχὴν, καὶ ἐδέετο λαβεῖν. "Οπερ καὶ δοθὲν γέγονεν αὐτῷ οἷά τις στέφανος ἐκ λίθου τιμίου τὴν κεφαλὴ δοξάζων· δοξάζεται γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ὁ Δαυΐδ μετὰ τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ καὶ υἱοῦ τὸ κατὰ σάρκα. Οὐ μόνον δὲ στέφανος αὐτῷ γέγονε τὸ σω τήριον, ἀλλὰ καὶ ζωή, καὶ μακροημέρευσις, καὶ δόξα, καὶ μεγαλοπρέπεια, καὶ εὐφροσύνη, καὶ χα- ρὰ, καὶ ἐλπὶς, καὶ ἔλεος οὐ σαλευόμενον. Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου εὐφρανθήσεται ὁ βασιλεύς. "Οτι δῴης αὐτῷ εὐλογίαν εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Ἐν ἁπάσαις, φησί, ταῖς γενεαῖς ἀοίδιμος ἔσται καὶ πολυ- θρύλλητος, τοσαύτην ἐσχηκὼς παρὰ σοῦ παῤῥησίαν. Τὸ γὰρ μετὰ τοῦ προσώπου σου, παρὰ τῷ προσ- ώπῳ σου, τέθεικεν ὁ Σύμμαχος. Εὐφροσύνην τοί - EXEGETICA. III. S. ATHANASH OPP. PARS erant petitiones, nisi, Pater sancte, serva eos de mundo " ? Palam autem est de credentibus in eum dici. [Aut Davidem aut Ezechiam dicit, tempore scilicet sacerdotum et regum, aut propter œcono- miam Domini secundum carnem, et propter resur- rectionem; aut quia nobis salutem consecutis, ipse salutem obtinere dicitur, qui et curam hujusce ha- bebit, cum unum corpus simus. Quamobrem nunc dicit: In præsenti quippe cognoscimus Christum salutem nactum, quia inde nos nostræ pignus sa- lutis accipimus. Salvos autem fecisti nos per vir- tutem dexteræ tuæ. Dexteram dixit opera, virtutes ma- guas, auxilium : aut divina signa prædicit a Christo edenda.]Nunc cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum, utpote jam illuminatus per Spiritum & sanctum circa ea quæ resurrectionem spectant. In potentatibus salutis dexteræ ejus. Salutem, in- quit, nobis tribuit magnas virtutes operatus. Opera namque hic significat eo quod virtutes dexteræ accedentibus porrigat. [Illi, inquit, his confisi ceci- derunt nos autem in nomine Domini armis in- structi, salutem nacti sumus.] Dexteram hic quoque humano more loquendo vocat divinam operatio- nem. cum Israelem eriperet a sensibilibus Ægyptiis cur- rus Pharaonis et virtutem ejus projecit in mare: ita cum totum hominum genus liberaret a spiritua- libus Ægyptiis, currus contrivit. nacti patrocinium, supplicanius tibi, Domine, ut cum nos, tum rex noster eo fruamur assi- due. Ju Enem, PSALMUS Davidi. Argumentum. C Hunc quoque psalmum prius memorati amici regis offerunt tanquam lætante illo quod ex semine ipsius exortum mundo sit salutare. Hoc erat enim quod ex animo peroptabat, darique sibi maxime supplicabat. Quod ubi concessum fuisset, factum ipsi est ceu corona quædam ex pretioso lapide confecta, qua caput exornaret suum. David enim apud omnes gentes cum Domino suo atque D filio secundum carnem, laudibus celebratur. Ne- que corona tantum fuit illi hoc salutare; imo etiam vita, et diuturnitas incolumitatis, gloria, magnificentia, laetitia, gaudium, spes et miseri- cordia nunquam nutans. lum sæculi. In omnibus, inquit, generationibus ce· lebris et praclarus erit, quod tantam a te fiduciam acceperit. Nam illud, cum vultu tuo, vertit Sym- machus, apud vultum tuum. Lætitia itaque, ait, et Joan. xvit, 41. Digiszed by Google 7. Impleat Dominus omnes petitiones tuas. Quæ & 8. Hi in curribus, et li in equis. Quemadmodum, 10. Domine, salvum fac regem. Proinde tantum 2. Domine, in virtute tua lætabitur rex. 7. Quoniam dabis eum in benedictionem in sacu-
To the End, a Psalm of David 2Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ 2
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. Κ. Ὑπόθεσις. Καὶ τοῦτον τὸν ψαλμὸν οἱ προδηλωθέντες ἑταῖροι τοῦ βασιλέως ἀναπέμπουσιν, ὡς ἤδη αὐτοῦ εὐφραινομένου διὰ τὸ ἐκ σπέρματος αὐτοῦ γεγεννημένον τῷ κόσμῳ σωτήριον. Τοῦτο γὰρ ἦν ὃ ἐπεθύμει κατὰ ψυχὴν, καὶ ἐδέετο λαβεῖν. Ὅπερ καὶ δοθὲν γέγονεν αὐτῷ οἷά τις στέφανος ἐκ λίθου τιμίου τὴν κεφαλὴν δοξάζων· δοξάζεται γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ὁ Δαυὶ̈δ μετὰ τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ καὶ υἱοῦ τὸ κατὰ σάρκα. Οὐ μόνον δὲ στέφανος αὐτῷ γέγονε τὸ σωτήριον, ἀλλὰ καὶ ζωὴ, καὶ μακροημέρευσις, καὶ δόξα, καὶ μεγαλοπρέπεια, καὶ εὐφροσύνη, καὶ χαρὰ, καὶ ἐλπὶς, καὶ ἔλεος οὐ σαλευόμενον. Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου εὐφρανθήσεται ὁ βασιλεύς. Ὅτι δῴης αὐτῷ εὐλογίαν εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Ἐν ἁπάσαις, φησὶ, ταῖς γενεαῖς ἀοίδιμος ἔσται καὶ πολυθρύλλητος, τοσαύτην ἐσχηκὼς παρὰ σοῦ παῤῥησίαν. Τὸ γὰρ μετὰ τοῦ προσώπου σου, παρὰ τῷ προςώπῳ σου, τέθεικεν ὁ Σύμμαχος.
Πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου. Τίνα ἦν τὰ αἰτήματα, ἢ τὸ, Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου ; Δῆλον δὲ, ὅτι τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν. [ Η τὸν Δαυΐδ ἢ τὸν Ἐζεκίαν· ἐφ᾽ ἱερέων γὰρ καὶ βασιλέων, ἢ διὰ τὴν κατὰ σάρκα τοῦ Κυρίου οι κονομίαν καὶ ἀνάστασιν ἢ καὶ ὅτι σωζομένων ἡμῶν, αὐτὸς λέγει σώζεσθαι, οὗ καὶ μελήσει μὲν σώματος ὄντες ἑνός. Διὸ καὶ νῦν εἶπεν· Ἐν γὰρ τῷ παρόντι γινώσκομεν σωζόμενον τὸν Χριστὸν, τῷ ἀπεντεῦθεν ἀῤῥαβῶνα ἡμᾶς δέχεσθαι σωτηρίας. Εσωσας δὲ διὰ τῆς δυναστείας τῆς δεξιᾶς σου. Δεξιὰν τὰς πράξεις, τὰς μεγάλας δυνάμεις, τὴν βοήθειαν. εἰπών· ἢ τὰς θεοσημείας προαναφωνεῖ τοῦ Χριστοῦ. ] Νῦν ἔγ των, ὅτι ἔσωσε Κύριος τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, ὡς ἤδη φωταγωγηθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως. ΧΧ Ἐν δυναστείαις τῆς σωτηρίας τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ. Έσωσεν ἡμᾶς, φησί, δυνάμεις μεγάλας έργασάμε νος. Τὰς πράξεις γὰρ ἐνταῦθα σημαίνει διὰ τὰς δε ξιὰς δυνάμεις τοῖς προσιοῦσιν ορέγειν. [ Ἐκεῖνοι μὲν, φησί, πεποιθότες ἐπὶ τούτοις, ἔπεσον· ἡμεῖς δὲ, ἐν ὀνόματι Κυρίου καθωπλισμένοι, ἐσώθημεν. ] Δε- ξιὰν δὲ πάλιν ἐνταῦθα ἀνθρωπίνως εἶπε, τὴν θείαν οὕτως ὀνομάζων ενέργειαν. Οὗτοι ἐν ἅρμασι, καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις. Ὥσπερ τῶν αἰσθητῶν Αἰγυπτίων σώζων τὸν Ἰσραὴλ, ἅρμα- τα Φαραὼ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἔῤῥιψεν εἰς θάλασ σαν, οὕτω καὶ πάντων ἀνθρώπων σώζων τὸ γένος τῶν νοητῶν Αἰγυπτίων, συνέτριψε τὰ ἄρματα. Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα. Τοιγάρτοι τοσαύτης ἀπολαύσαντες ἀντιλήψεως ἱκετεύομεν, Δέσποτα, καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ τὸν ἡμέτερον βασιλέα ταύτης μετα- λαγχάνειν διηνεκώς. Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Κ'. Υπόθεσις. Καὶ τοῦτον τὸν ψαλμὸν οἱ προδηλωθέντες ἑταῖροι τοῦ βασιλέως ἀναπέμπουσιν, ὡς ἤδη αὐτοῦ εὐφραινο μένου διὰ τὸ ἐκ σπέρματος αὐτοῦ γεγεννημένον τῷ κόσμῳ σωτήριον. Τοῦτο γὰρ ἦν δ' ἐπεθύμει κατὰ ψυχὴν, καὶ ἐδέετο λαβεῖν. "Οπερ καὶ δοθὲν γέγονεν αὐτῷ οἷά τις στέφανος ἐκ λίθου τιμίου τὴν κεφαλὴ δοξάζων· δοξάζεται γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ὁ Δαυΐδ μετὰ τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ καὶ υἱοῦ τὸ κατὰ σάρκα. Οὐ μόνον δὲ στέφανος αὐτῷ γέγονε τὸ σω τήριον, ἀλλὰ καὶ ζωή, καὶ μακροημέρευσις, καὶ δόξα, καὶ μεγαλοπρέπεια, καὶ εὐφροσύνη, καὶ χα- ρὰ, καὶ ἐλπὶς, καὶ ἔλεος οὐ σαλευόμενον. Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου εὐφρανθήσεται ὁ βασιλεύς. "Οτι δῴης αὐτῷ εὐλογίαν εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Ἐν ἁπάσαις, φησί, ταῖς γενεαῖς ἀοίδιμος ἔσται καὶ πολυ- θρύλλητος, τοσαύτην ἐσχηκὼς παρὰ σοῦ παῤῥησίαν. Τὸ γὰρ μετὰ τοῦ προσώπου σου, παρὰ τῷ προσ- ώπῳ σου, τέθεικεν ὁ Σύμμαχος. Εὐφροσύνην τοί - EXEGETICA. III. S. ATHANASH OPP. PARS erant petitiones, nisi, Pater sancte, serva eos de mundo " ? Palam autem est de credentibus in eum dici. [Aut Davidem aut Ezechiam dicit, tempore scilicet sacerdotum et regum, aut propter œcono- miam Domini secundum carnem, et propter resur- rectionem; aut quia nobis salutem consecutis, ipse salutem obtinere dicitur, qui et curam hujusce ha- bebit, cum unum corpus simus. Quamobrem nunc dicit: In præsenti quippe cognoscimus Christum salutem nactum, quia inde nos nostræ pignus sa- lutis accipimus. Salvos autem fecisti nos per vir- tutem dexteræ tuæ. Dexteram dixit opera, virtutes ma- guas, auxilium : aut divina signa prædicit a Christo edenda.]Nunc cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum, utpote jam illuminatus per Spiritum & sanctum circa ea quæ resurrectionem spectant. In potentatibus salutis dexteræ ejus. Salutem, in- quit, nobis tribuit magnas virtutes operatus. Opera namque hic significat eo quod virtutes dexteræ accedentibus porrigat. [Illi, inquit, his confisi ceci- derunt nos autem in nomine Domini armis in- structi, salutem nacti sumus.] Dexteram hic quoque humano more loquendo vocat divinam operatio- nem. cum Israelem eriperet a sensibilibus Ægyptiis cur- rus Pharaonis et virtutem ejus projecit in mare: ita cum totum hominum genus liberaret a spiritua- libus Ægyptiis, currus contrivit. nacti patrocinium, supplicanius tibi, Domine, ut cum nos, tum rex noster eo fruamur assi- due. Ju Enem, PSALMUS Davidi. Argumentum. C Hunc quoque psalmum prius memorati amici regis offerunt tanquam lætante illo quod ex semine ipsius exortum mundo sit salutare. Hoc erat enim quod ex animo peroptabat, darique sibi maxime supplicabat. Quod ubi concessum fuisset, factum ipsi est ceu corona quædam ex pretioso lapide confecta, qua caput exornaret suum. David enim apud omnes gentes cum Domino suo atque D filio secundum carnem, laudibus celebratur. Ne- que corona tantum fuit illi hoc salutare; imo etiam vita, et diuturnitas incolumitatis, gloria, magnificentia, laetitia, gaudium, spes et miseri- cordia nunquam nutans. lum sæculi. In omnibus, inquit, generationibus ce· lebris et praclarus erit, quod tantam a te fiduciam acceperit. Nam illud, cum vultu tuo, vertit Sym- machus, apud vultum tuum. Lætitia itaque, ait, et Joan. xvit, 41. Digiszed by Google 7. Impleat Dominus omnes petitiones tuas. Quæ & 8. Hi in curribus, et li in equis. Quemadmodum, 10. Domine, salvum fac regem. Proinde tantum 2. Domine, in virtute tua lætabitur rex. 7. Quoniam dabis eum in benedictionem in sacu-
Εὐφροσύνην τοίνυν ἕξει, φησὶ, καὶ διηνεκῆ θυμηδίαν τοῦ προσώπου, τουτέστι τῆς σῆς εὐμενείας τυγχάνων. Αἴτιον δὲ τούτων αὐτῷ γέγονε τὸ ἐπὶ σοὶ πεποιθέναι. Εὐφρανεῖς αὐτὸν ἐν χαρᾷ μετὰ τοῦ προσώπου σου. Πρόσωπον τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. Ὁ ἑωρακὼς, φησὶν, ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα. Μετὰ τούτου εὐφραίνεσθαι κατ’ οὐρανὸν ὡς νυμφαγωγοὶ μετὰ τοῦ νυμφίου μέλλομεν. Ὅτι ὁ βασιλεὺς ἐλπίζει ἐπὶ Κύριον, καὶ ἐν τῷ ἐλέει. Κρείττων ἐστὶ τῶν πολεμούντων τῆς σῆς χάριτος ἀπολαύων. Ἀπολαύει δὲ ταύτης ἀνθρώπων μὲν οὐδενὶ θαῤῥῶν, τῇ δὲ σῇ ἐλπίδι χρώμενος μόνῃ. Εὑρεθείη ἡ χείρ σου πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς σου. Ὡς πρὸς αὐτὸν τὸν Κύριον ὁ λόγος διὰ τὰ γεγονότα κατ’ αὐτοῦ παρὰ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ. [Λέγει δὲ, ὅτι θηρεύσει τοὺς ἁμαρτήσαντας. Εἰ γὰρ ἐν τῷ τηροῦντι τὰς ἐντολὰς ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ τελειοῦται, δῆλον, ὡς ὁ μὴ τηρῶν μισεῖ· ὃς καὶ ἀπολωλεκέναι λέγεται.] Ὅτι θήσεις αὐτοὺς ὡς κλίβανον πυρὸς εἰς καιρὸν τοῦ προσώπου σου. Ἀντὶ τοῦ, Πυρὸς ἀποδείξεις μετόχους. Τοῦτο γὰρ ἑαυτοῖς ἐθησαύρισαν ἐν τῇ δευτέρᾳ σου ἐπιφανείᾳ, ὅταν καὶ ἀποδιδῷς ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ.
Πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου. Τίνα ἦν τὰ αἰτήματα, ἢ τὸ, Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου ; Δῆλον δὲ, ὅτι τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν. [ Η τὸν Δαυΐδ ἢ τὸν Ἐζεκίαν· ἐφ᾽ ἱερέων γὰρ καὶ βασιλέων, ἢ διὰ τὴν κατὰ σάρκα τοῦ Κυρίου οι κονομίαν καὶ ἀνάστασιν ἢ καὶ ὅτι σωζομένων ἡμῶν, αὐτὸς λέγει σώζεσθαι, οὗ καὶ μελήσει μὲν σώματος ὄντες ἑνός. Διὸ καὶ νῦν εἶπεν· Ἐν γὰρ τῷ παρόντι γινώσκομεν σωζόμενον τὸν Χριστὸν, τῷ ἀπεντεῦθεν ἀῤῥαβῶνα ἡμᾶς δέχεσθαι σωτηρίας. Εσωσας δὲ διὰ τῆς δυναστείας τῆς δεξιᾶς σου. Δεξιὰν τὰς πράξεις, τὰς μεγάλας δυνάμεις, τὴν βοήθειαν. εἰπών· ἢ τὰς θεοσημείας προαναφωνεῖ τοῦ Χριστοῦ. ] Νῦν ἔγ των, ὅτι ἔσωσε Κύριος τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, ὡς ἤδη φωταγωγηθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως. ΧΧ Ἐν δυναστείαις τῆς σωτηρίας τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ. Έσωσεν ἡμᾶς, φησί, δυνάμεις μεγάλας έργασάμε νος. Τὰς πράξεις γὰρ ἐνταῦθα σημαίνει διὰ τὰς δε ξιὰς δυνάμεις τοῖς προσιοῦσιν ορέγειν. [ Ἐκεῖνοι μὲν, φησί, πεποιθότες ἐπὶ τούτοις, ἔπεσον· ἡμεῖς δὲ, ἐν ὀνόματι Κυρίου καθωπλισμένοι, ἐσώθημεν. ] Δε- ξιὰν δὲ πάλιν ἐνταῦθα ἀνθρωπίνως εἶπε, τὴν θείαν οὕτως ὀνομάζων ενέργειαν. Οὗτοι ἐν ἅρμασι, καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις. Ὥσπερ τῶν αἰσθητῶν Αἰγυπτίων σώζων τὸν Ἰσραὴλ, ἅρμα- τα Φαραὼ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἔῤῥιψεν εἰς θάλασ σαν, οὕτω καὶ πάντων ἀνθρώπων σώζων τὸ γένος τῶν νοητῶν Αἰγυπτίων, συνέτριψε τὰ ἄρματα. Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα. Τοιγάρτοι τοσαύτης ἀπολαύσαντες ἀντιλήψεως ἱκετεύομεν, Δέσποτα, καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ τὸν ἡμέτερον βασιλέα ταύτης μετα- λαγχάνειν διηνεκώς. Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Κ'. Υπόθεσις. Καὶ τοῦτον τὸν ψαλμὸν οἱ προδηλωθέντες ἑταῖροι τοῦ βασιλέως ἀναπέμπουσιν, ὡς ἤδη αὐτοῦ εὐφραινο μένου διὰ τὸ ἐκ σπέρματος αὐτοῦ γεγεννημένον τῷ κόσμῳ σωτήριον. Τοῦτο γὰρ ἦν δ' ἐπεθύμει κατὰ ψυχὴν, καὶ ἐδέετο λαβεῖν. "Οπερ καὶ δοθὲν γέγονεν αὐτῷ οἷά τις στέφανος ἐκ λίθου τιμίου τὴν κεφαλὴ δοξάζων· δοξάζεται γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ὁ Δαυΐδ μετὰ τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ καὶ υἱοῦ τὸ κατὰ σάρκα. Οὐ μόνον δὲ στέφανος αὐτῷ γέγονε τὸ σω τήριον, ἀλλὰ καὶ ζωή, καὶ μακροημέρευσις, καὶ δόξα, καὶ μεγαλοπρέπεια, καὶ εὐφροσύνη, καὶ χα- ρὰ, καὶ ἐλπὶς, καὶ ἔλεος οὐ σαλευόμενον. Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου εὐφρανθήσεται ὁ βασιλεύς. "Οτι δῴης αὐτῷ εὐλογίαν εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Ἐν ἁπάσαις, φησί, ταῖς γενεαῖς ἀοίδιμος ἔσται καὶ πολυ- θρύλλητος, τοσαύτην ἐσχηκὼς παρὰ σοῦ παῤῥησίαν. Τὸ γὰρ μετὰ τοῦ προσώπου σου, παρὰ τῷ προσ- ώπῳ σου, τέθεικεν ὁ Σύμμαχος. Εὐφροσύνην τοί - EXEGETICA. III. S. ATHANASH OPP. PARS erant petitiones, nisi, Pater sancte, serva eos de mundo " ? Palam autem est de credentibus in eum dici. [Aut Davidem aut Ezechiam dicit, tempore scilicet sacerdotum et regum, aut propter œcono- miam Domini secundum carnem, et propter resur- rectionem; aut quia nobis salutem consecutis, ipse salutem obtinere dicitur, qui et curam hujusce ha- bebit, cum unum corpus simus. Quamobrem nunc dicit: In præsenti quippe cognoscimus Christum salutem nactum, quia inde nos nostræ pignus sa- lutis accipimus. Salvos autem fecisti nos per vir- tutem dexteræ tuæ. Dexteram dixit opera, virtutes ma- guas, auxilium : aut divina signa prædicit a Christo edenda.]Nunc cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum, utpote jam illuminatus per Spiritum & sanctum circa ea quæ resurrectionem spectant. In potentatibus salutis dexteræ ejus. Salutem, in- quit, nobis tribuit magnas virtutes operatus. Opera namque hic significat eo quod virtutes dexteræ accedentibus porrigat. [Illi, inquit, his confisi ceci- derunt nos autem in nomine Domini armis in- structi, salutem nacti sumus.] Dexteram hic quoque humano more loquendo vocat divinam operatio- nem. cum Israelem eriperet a sensibilibus Ægyptiis cur- rus Pharaonis et virtutem ejus projecit in mare: ita cum totum hominum genus liberaret a spiritua- libus Ægyptiis, currus contrivit. nacti patrocinium, supplicanius tibi, Domine, ut cum nos, tum rex noster eo fruamur assi- due. Ju Enem, PSALMUS Davidi. Argumentum. C Hunc quoque psalmum prius memorati amici regis offerunt tanquam lætante illo quod ex semine ipsius exortum mundo sit salutare. Hoc erat enim quod ex animo peroptabat, darique sibi maxime supplicabat. Quod ubi concessum fuisset, factum ipsi est ceu corona quædam ex pretioso lapide confecta, qua caput exornaret suum. David enim apud omnes gentes cum Domino suo atque D filio secundum carnem, laudibus celebratur. Ne- que corona tantum fuit illi hoc salutare; imo etiam vita, et diuturnitas incolumitatis, gloria, magnificentia, laetitia, gaudium, spes et miseri- cordia nunquam nutans. lum sæculi. In omnibus, inquit, generationibus ce· lebris et praclarus erit, quod tantam a te fiduciam acceperit. Nam illud, cum vultu tuo, vertit Sym- machus, apud vultum tuum. Lætitia itaque, ait, et Joan. xvit, 41. Digiszed by Google 7. Impleat Dominus omnes petitiones tuas. Quæ & 8. Hi in curribus, et li in equis. Quemadmodum, 10. Domine, salvum fac regem. Proinde tantum 2. Domine, in virtute tua lætabitur rex. 7. Quoniam dabis eum in benedictionem in sacu-
PG 27:129Κύριος ἐν ὀργῇ αὐτοῦ συνταράξει αὐτοὺς, καὶ καταφάγεται αὐτοὺς πῦρ. Ὀργήν φησι τὴν τιμωρίαν τὴν γενησομένην αὐτοῖς διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ὕβριν. Τὸν καρπὸν αὐτῶν ἀπὸ γῆς ἀπολεῖς. Τοὺς λόγους τοὺς πονηροὺς καὶ τὰ ἐνθυμήματα. Ταῦτα δέ εἰσιν ἐπιβουλαὶ αἱ παρ’ αὐτῶν, αἳ καὶ ἀνῄρηνται διὰ τῆς ἀναστάσεως. [Τὰς διδασκαλίας καὶ τὰ ἄθεα δόγματα, ἃ μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτῶν, ὡς ἀγαθὸς ὁ Θεὸς ἀπωλείᾳ παραδίδωσι.] Καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν ἀπὸ υἱῶν ἀνθρώπων. Εὐεργεσία ἐστὶν ἁμαρτιῶν ἐκπεσεῖν καὶ ἐννοιῶν πονηρῶν. Σπέρμα γὰρ ἁμαρτίας λογισμὸς πονηρός. Ὅτι θήσεις αὐτοὺς νῶτον. Ὁ δὲ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσεν· Ὅτι θήσεις αὐτοὺς ἀποστρόφους, τουτέστιν ὀπίσω καὶ παρακολούθημα τῶν ἐθνῶν. Ἐν τοῖς περιλοίποις σου ἑτοιμάσεις τὸ πρόσωπον αὐτῶν. Καταλέλοιπας αὐτοῖς, φησὶν, ἐπιστροφῆς καιρὸν πρὸς τὸ μετανοῆσαι. Αὕτη δέ ἐστι μετὰ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν κλῆσις καὶ ἐπιστροφή. [Ποιήσεις τοὺς ἀπιστήσαντας Ἰουδαίους. Οὓς δὲ ὁ Θεὸς ἀποστρέφεται, τίθησι νῶτον μὴ δυναμένους εἶναι πρόσωπον, πρὸς τὸ τὰ ὀπίσθια κατανοοῦντας διὰ τῶν ποιημάτων πάλιν πρὸς αὐτὸν ἀναφέρεσθαι.
νυν ἕξει, φησὶ, καὶ διηνεκή θυμηδίαν τοῦ προσώπου, τουτέστι τῆς σῆς εὐμενείας τυγχάνων. Αἴτιον δὲ τού των αὐτῷ γέγονε τὸ ἐπὶ σοὶ πεποιθέναι. Εὐφρανεῖς αὐτὸν ἐν χαρᾷ μετὰ τοῦ προσώπου σου. Πρόσω τον τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. Ο εωρακώς, φησὶν, ἐμέ, επ ρακε τὸν Πατέρα. Μετὰ τούτου εὐφραίνεσθαι κατ' οὐρανὸν ὡς νυμφαγωγοί μετὰ τοῦ νυμφίου μέλλομεν. "Οτι ὁ βασιλεὺς ἐλπίζει ἐπὶ Κύριον, καὶ ἐν τῷ ἐλέει. Κρείττων ἐστὶ τῶν πολεμούντων τῆς σῆς χά ριτος ἀπολαύων. Απολαύει δὲ ταύτης ἀνθρώπων μὲν οὐδενὶ θαῤῥῶν, τῇ δὲ σῇ ἐλπίδι χρώμενος μόνη. Εὑρεθείη ἡ χείρ σου πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς σου. Ὥς πρὸς αὐτὸν τὸν Κύριον ὁ λόγος διὰ τὰ γεγονότα κατ' αὐτοῦ παρὰ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ. [Λέγει δὲ, ὅτι θηρεύσει τοὺς ἁμαρτήσαντας. Εἰ γὰρ ἐν τῷ τηροῦντι τὰς ἐντολὰς ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ τελει- οὗται, δῆλον, ὡς ὁ μὴ τηρῶν μισεῖ· ὃς καὶ ἀπολωλε- κέναι λέγεται. ] Οτι θήσεις αὐτοὺς ὡς κλίβανον πυρὸς εἰς και ρὸν τοῦ προσώπου σου. Ἀντὶ τοῦ, Πυρὸς ἀποδεί- ξεις μετόχους. Τοῦτο γὰρ ἑαυτοῖς ἐθησαύρισαν ἐν τῇ δευτέρᾳ σου ἐπιφανείᾳ, ὅταν καὶ ἀποδιδῶς ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Κύριος ἐν ὀργῇ αὐτοῦ συντα- ράξει αὐτοὺς, καὶ καταφάγεται αὐτοὺς πῦρ. Ορ- γήν φησι τὴν τιμωρίαν τὴν γενησομένην αὐτοῖς διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ὕβριν. Τὸν καρπὸν αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἀπολεῖς. Τοὺς λό γους τους πονηροὺς καὶ τὰ ἐνθυμήματα. Ταῦτα δέ εἰσιν ἐπιβουλαὶ αἱ παρ' αὐτῶν, αἳ καὶ ἀνῄρηνται διὰ τῆς ἀναστάσεως. [ Τὰς διδασκαλίας καὶ τὰ ἄθεα δόγ ματα, ὰ μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτῶν, ὡς ἀγαθὸς ὁ Θεὸς ἀπωλείᾳ παραδίδωσι. ] Καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν ἀπὸ υἱῶν ἀνθρώπων. Εὐεργεσία ἐστὶν ἁμαρτιῶν ἐκπε- σεῖν καὶ ἐννοιῶν πονηρῶν. Σπέρμα γὰρ ἁμαρτίας λογισμός πονηρός. *Οτι θήσεις αὐτοὺς νῶτον. Ο δὲ Σύμμαχος ούτ τως ἡρμήνευσεν· "Οτι θήσεις αὐτοὺς ἀποστρόφους, τουτέστιν ὀπίσω καὶ παρακολούθημα τῶν ἐθνῶν. Ἐν τοῖς περιλοίποις σου ἑτοιμάσεις τὸ πρόσωπον αὐτῶν. Καταλέλοιπας αὐτοῖς, φησὶν, ἐπιστροφῆς καιρὸν πρὸς τὸ μετανοῆσαι. Αὕτη δέ ἐστι μετὰ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν κλῆσις καὶ ἐπιστροφή. Ποιήσεις τοὺς ἀπιστήσαντας Ιουδαίους. Οὺς δὲ ὁ Θεὸς ἀποστρέφεται, τίθησι νῶτον μὴ δυναμένους εἶναι πρόσωπον, πρὸς τὸ τὰ ὀπίσθια κατανοοῦντας διὰ τῶν ποιημάτων πάλιν πρὸς αὐτὸν ἀναφέρεσθαι. Τοὺς γὰρ μὴ οἴους τε ὁρᾶν τὸ πρόσωπον, τῷ μὴ ἔχειν καρδίαν καθαρὰν, τίθεται κατανοεῖν τὰ ὀπίσθια αὐτοῦ, τὰ μετ' αὐτὸν ὄντα δημιουργήματα· ἵνα τὴν κτίσιν θεωροῦντες ἔννοιαν αὐτοῦ λάβωσι, καὶ προσβαλόντες τῷ Θεῷ αὐτῶν, τὸ τοῦ Θεοῦ πρόσωπον ἴδωσι. Περί λοιπα δὲ τοῦ Θεοῦ τὰ ἀνωτέρω τῶν κτισμάτων τῶν αἰσθητῶν. Υψώθητι, Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου. Ομοιον τῷ· Ελθέτω ἡ βασιλεία σου. Τὴν δευτέραν δὲ σα EXPOSITIO IN PSALMUM XX. A voluptate allicietur vultus lui, id est, tuam nactus B C [ D Joan. XIV, 9. se Matth. VI, 10. benevolentiam. Horum vero in causa fuit ipsi quod tibi confiderit. Lætificabis eum in gaudio cum vultu tuo. Vultus Patris est Filius: Qui vidi! me, ait, vidit et Patrem meum 18. Cum illo futurum ut in cœlo lætemur, velut sponsi deductores cum ipso sponso. dia, etc. Superior scilicet est hostibus, tuam nactus gratiam. Ea autem fruitur nulli hominum confidens, sed in te solum spem collocans. Hæc ad ipsum Dominum pertinere videntur, ob mala a Judaico populo illata ipsi. [Ait autem se quasi venatu capturum peccato- res. Si namque in eo, qui mandata servat, charitas Dei perficitur, palam est eum qui non servat, Deum odio habere qui dicitur in perniciem ire.] tui. Ac si diceret: ignis consortes efficies. Id enim illi ceu thesaurum reposuerunt in secundo adventu tuo, quando reddes unicuique juxta opera sua. Dominus in ira sua conturbabit eos, et devorabi: eos ignis. Iram vocat supplicium quo sunt, contu- meliæ ipsi oblatæ causa, multandi. verba et malas cogitationes. Hæ sunt insidiæ ab illis paratæ quæ per resurrectionem tolluntur. [Do ctrinas et impia dogmata, quæ pest ipsorum mor tem Deus, utpote bonus, destruit.] Et semen eoru:n a filiis hominum. Beneficium habendum est a pec- catis excidere et a pravis cogitationibus. Nam se- men peccati mala cogitatio. tem sic interpretatus est : Quoniam pones eos aver- sus, id est retrorsum et appendicem gentium. In re- liquiis tuis præparabis vultum eorum. Reliquisti, ait, illis conversionis tempus ad pœnitentiam. Hæc autem est vocatio et conversio post plenitudinem) gentium. [Incredulos Judæos efficies. Quos autem Deus aversatur, eos ponit dorsum, quia non possunt esse vultus, ut posteriora (Dei considerantes per ejus opificia ad ipsum reducantur. Siquidem infirmis, qui quod cor purum non habeant, non possun: vultum ejus videre, posteriora sua consideranda offert, scilicet opificia quæ post ipsum sunt; ut, conspectis rebus creatis, in cognitionem illius deveniant, et Deo suo sese applicantes, ejus vul- tum videant. Reliquiæ autem Dei sunt illa, quæ rebus conditis sensum moventibus superiora sunt. Adveniat regnum tuum. Hisce autem secundum 8. Quoniam rex sperat in Domino, et in misericor- 9. Inveniatur manus tua omnibus inimicis tuis. 10. Pones eos ut clibanum ignis in tempore vultus 11. Fructum eorum de terra perdes. Mala scilia: 13. Quoniam pones eos dorsum. Symmachus au- 44. Exaltare, Domine, in virtute tua. Simile illi :
Τοὺς γὰρ μὴ οἵους τε ὁρᾷν τὸ πρόσωπον, τῷ μὴ ἔχειν καρδίαν καθαρὰν, τίθεται κατανοεῖν τὰ ὀπίσθια αὐτοῦ, τὰ μετ’ αὐτὸν ὄντα δημιουργήματα· ἵνα τὴν κτίσιν θεωροῦντες ἔννοιαν αὐτοῦ λάβωσι, καὶ προσβαλόντες τῷ Θεῷ αὐτῶν, τὸ τοῦ Θεοῦ πρόσωπον ἴδωσι. Περίλοιπα δὲ τοῦ Θεοῦ τὰ ἀνωτέρω τῶν κτισμάτων τῶν αἰσθητῶν. Ὑψώθητι, Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου. Ὅμοιον τῷ· Ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου. Τὴν δευτέραν δὲ σαφῶς παρουσίαν εὔχεται διὰ τοῦτο γενέσθαι· Ἄσομεν καὶ ψαλοῦμεν τὰς δυναστείας σου. Τότε γὰρ πᾶσα δικαίων ψυχὴ, ἐν ταῖς ἄνω γενομένη μοναῖς, τὰς πνευματικὰς ἀναπέμπει λατρείας.]
νυν ἕξει, φησὶ, καὶ διηνεκή θυμηδίαν τοῦ προσώπου, τουτέστι τῆς σῆς εὐμενείας τυγχάνων. Αἴτιον δὲ τού των αὐτῷ γέγονε τὸ ἐπὶ σοὶ πεποιθέναι. Εὐφρανεῖς αὐτὸν ἐν χαρᾷ μετὰ τοῦ προσώπου σου. Πρόσω τον τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. Ο εωρακώς, φησὶν, ἐμέ, επ ρακε τὸν Πατέρα. Μετὰ τούτου εὐφραίνεσθαι κατ' οὐρανὸν ὡς νυμφαγωγοί μετὰ τοῦ νυμφίου μέλλομεν. "Οτι ὁ βασιλεὺς ἐλπίζει ἐπὶ Κύριον, καὶ ἐν τῷ ἐλέει. Κρείττων ἐστὶ τῶν πολεμούντων τῆς σῆς χά ριτος ἀπολαύων. Απολαύει δὲ ταύτης ἀνθρώπων μὲν οὐδενὶ θαῤῥῶν, τῇ δὲ σῇ ἐλπίδι χρώμενος μόνη. Εὑρεθείη ἡ χείρ σου πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς σου. Ὥς πρὸς αὐτὸν τὸν Κύριον ὁ λόγος διὰ τὰ γεγονότα κατ' αὐτοῦ παρὰ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ. [Λέγει δὲ, ὅτι θηρεύσει τοὺς ἁμαρτήσαντας. Εἰ γὰρ ἐν τῷ τηροῦντι τὰς ἐντολὰς ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ τελει- οὗται, δῆλον, ὡς ὁ μὴ τηρῶν μισεῖ· ὃς καὶ ἀπολωλε- κέναι λέγεται. ] Οτι θήσεις αὐτοὺς ὡς κλίβανον πυρὸς εἰς και ρὸν τοῦ προσώπου σου. Ἀντὶ τοῦ, Πυρὸς ἀποδεί- ξεις μετόχους. Τοῦτο γὰρ ἑαυτοῖς ἐθησαύρισαν ἐν τῇ δευτέρᾳ σου ἐπιφανείᾳ, ὅταν καὶ ἀποδιδῶς ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Κύριος ἐν ὀργῇ αὐτοῦ συντα- ράξει αὐτοὺς, καὶ καταφάγεται αὐτοὺς πῦρ. Ορ- γήν φησι τὴν τιμωρίαν τὴν γενησομένην αὐτοῖς διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ὕβριν. Τὸν καρπὸν αὐτῶν ἀπὸ τῆς ἀπολεῖς. Τοὺς λό γους τους πονηροὺς καὶ τὰ ἐνθυμήματα. Ταῦτα δέ εἰσιν ἐπιβουλαὶ αἱ παρ' αὐτῶν, αἳ καὶ ἀνῄρηνται διὰ τῆς ἀναστάσεως. [ Τὰς διδασκαλίας καὶ τὰ ἄθεα δόγ ματα, ὰ μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτῶν, ὡς ἀγαθὸς ὁ Θεὸς ἀπωλείᾳ παραδίδωσι. ] Καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν ἀπὸ υἱῶν ἀνθρώπων. Εὐεργεσία ἐστὶν ἁμαρτιῶν ἐκπε- σεῖν καὶ ἐννοιῶν πονηρῶν. Σπέρμα γὰρ ἁμαρτίας λογισμός πονηρός. *Οτι θήσεις αὐτοὺς νῶτον. Ο δὲ Σύμμαχος ούτ τως ἡρμήνευσεν· "Οτι θήσεις αὐτοὺς ἀποστρόφους, τουτέστιν ὀπίσω καὶ παρακολούθημα τῶν ἐθνῶν. Ἐν τοῖς περιλοίποις σου ἑτοιμάσεις τὸ πρόσωπον αὐτῶν. Καταλέλοιπας αὐτοῖς, φησὶν, ἐπιστροφῆς καιρὸν πρὸς τὸ μετανοῆσαι. Αὕτη δέ ἐστι μετὰ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν κλῆσις καὶ ἐπιστροφή. Ποιήσεις τοὺς ἀπιστήσαντας Ιουδαίους. Οὺς δὲ ὁ Θεὸς ἀποστρέφεται, τίθησι νῶτον μὴ δυναμένους εἶναι πρόσωπον, πρὸς τὸ τὰ ὀπίσθια κατανοοῦντας διὰ τῶν ποιημάτων πάλιν πρὸς αὐτὸν ἀναφέρεσθαι. Τοὺς γὰρ μὴ οἴους τε ὁρᾶν τὸ πρόσωπον, τῷ μὴ ἔχειν καρδίαν καθαρὰν, τίθεται κατανοεῖν τὰ ὀπίσθια αὐτοῦ, τὰ μετ' αὐτὸν ὄντα δημιουργήματα· ἵνα τὴν κτίσιν θεωροῦντες ἔννοιαν αὐτοῦ λάβωσι, καὶ προσβαλόντες τῷ Θεῷ αὐτῶν, τὸ τοῦ Θεοῦ πρόσωπον ἴδωσι. Περί λοιπα δὲ τοῦ Θεοῦ τὰ ἀνωτέρω τῶν κτισμάτων τῶν αἰσθητῶν. Υψώθητι, Κύριε, ἐν τῇ δυνάμει σου. Ομοιον τῷ· Ελθέτω ἡ βασιλεία σου. Τὴν δευτέραν δὲ σα EXPOSITIO IN PSALMUM XX. A voluptate allicietur vultus lui, id est, tuam nactus B C [ D Joan. XIV, 9. se Matth. VI, 10. benevolentiam. Horum vero in causa fuit ipsi quod tibi confiderit. Lætificabis eum in gaudio cum vultu tuo. Vultus Patris est Filius: Qui vidi! me, ait, vidit et Patrem meum 18. Cum illo futurum ut in cœlo lætemur, velut sponsi deductores cum ipso sponso. dia, etc. Superior scilicet est hostibus, tuam nactus gratiam. Ea autem fruitur nulli hominum confidens, sed in te solum spem collocans. Hæc ad ipsum Dominum pertinere videntur, ob mala a Judaico populo illata ipsi. [Ait autem se quasi venatu capturum peccato- res. Si namque in eo, qui mandata servat, charitas Dei perficitur, palam est eum qui non servat, Deum odio habere qui dicitur in perniciem ire.] tui. Ac si diceret: ignis consortes efficies. Id enim illi ceu thesaurum reposuerunt in secundo adventu tuo, quando reddes unicuique juxta opera sua. Dominus in ira sua conturbabit eos, et devorabi: eos ignis. Iram vocat supplicium quo sunt, contu- meliæ ipsi oblatæ causa, multandi. verba et malas cogitationes. Hæ sunt insidiæ ab illis paratæ quæ per resurrectionem tolluntur. [Do ctrinas et impia dogmata, quæ pest ipsorum mor tem Deus, utpote bonus, destruit.] Et semen eoru:n a filiis hominum. Beneficium habendum est a pec- catis excidere et a pravis cogitationibus. Nam se- men peccati mala cogitatio. tem sic interpretatus est : Quoniam pones eos aver- sus, id est retrorsum et appendicem gentium. In re- liquiis tuis præparabis vultum eorum. Reliquisti, ait, illis conversionis tempus ad pœnitentiam. Hæc autem est vocatio et conversio post plenitudinem) gentium. [Incredulos Judæos efficies. Quos autem Deus aversatur, eos ponit dorsum, quia non possunt esse vultus, ut posteriora (Dei considerantes per ejus opificia ad ipsum reducantur. Siquidem infirmis, qui quod cor purum non habeant, non possun: vultum ejus videre, posteriora sua consideranda offert, scilicet opificia quæ post ipsum sunt; ut, conspectis rebus creatis, in cognitionem illius deveniant, et Deo suo sese applicantes, ejus vul- tum videant. Reliquiæ autem Dei sunt illa, quæ rebus conditis sensum moventibus superiora sunt. Adveniat regnum tuum. Hisce autem secundum 8. Quoniam rex sperat in Domino, et in misericor- 9. Inveniatur manus tua omnibus inimicis tuis. 10. Pones eos ut clibanum ignis in tempore vultus 11. Fructum eorum de terra perdes. Mala scilia: 13. Quoniam pones eos dorsum. Symmachus au- 44. Exaltare, Domine, in virtute tua. Simile illi :
To the End: For the Morning Help...Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως τῆς ἑωθινῆς,…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:132Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως τῆς ἑωθινῆς, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΚΑ. Ὑπόθεσις. Ἄδεται ὁ προκείμενος ψαλμὸς ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως τῆς ἑωθινῆς. Τουτέστιν ὅτι νυκτὸς καὶ ἀχλύος διαβολικῆς ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς, ἐπιλάμψας ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀνατολὴ ἐξ ὕψους κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ἢ καὶ ἀντίληψιν ἑωθινὴν τὸν τῆς ἀναστάσεως τοῦ Σωτῆρος ὀνομάζει καιρόν. Ἐγήγερται γὰρ ὄρθρου βαθέος, ὁδοποιήσας τῇ ἀνθρώπων φύσει τὴν εἰς ἀφθαρσίαν ὁδόν. Ἄδει δὲ τὸν ψαλμὸν ὁ Χριστὸς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος.
φῶς παρουσίαν εύχεται διὰ τοῦτο γενέσθαι. Ασο. μεν καὶ ψαλοῦμεν τὰς δυναστείας σου. Τότε γὰρ πᾶσα δικαίων ψυχή, ἐν ταῖς ἄνω γενομένη μοναῖς, τὰς πνευματικὰς ἀναπέμπει λατρείας. ] Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς αντιλήψεως τῆς ἑωθινῆς, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΚΑ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ προκείμενος ψαλμὸς ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως τῆς ἑωθινῆς. Τουτέστιν ὅτι νυκτὸς καὶ ἀχλύος δια βολικῆς ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς, ἐπιλάμψας ὁ μονογε νὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀνατολὴ ἐξ ὕψους κατὰ τὸ γε- γραμμένον. "Η καὶ ἀντίληψιν ἑωθινὴν τὸν τῆς ἀνα- στάσεως τοῦ Σωτῆρος ὀνομάζει καιρόν. Εγήγερται γὰρ ὄρθρου βαθέος, ὁδοποιήσας τῇ ἀνθρώπων φύ σει τὴν εἰς ἀφθαρσίαν ὁδόν. Αδει δὲ τὸν ψαλμὸν ὁ Χριστὸς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Σαφώς δὲ καὶ τὰ συμβαίνοντα αὐτῷ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἐν τῷ καιρῷ τοῦ σταυροῦ ἐξηγεῖται ἡμῖν ῾Ο Θεὸς ὁ Θεός μου, πρόσχες μοι· ἵνα τί ἐγκατέ λιπές με ; Αἰτεῖ τὴν ἐποπτείαν τὴν παρὰ τοῦ Πα- τρὸς, τὰ ἡμῶν εἰς ἑαυτὸν μετατιθεὶς ἵνα ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι πρότερον, νῦν δὲ προσειλημμένοι καὶ σεσωσμένοι. Ταῦτα λέγει ἵνα, καὶ τὰ ἑξῆς] παύσῃ τὴν ἀράν, καὶ ἐφ' ἡμᾶς μεταγάγῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός. Ἡμεῖς γάρ ἐσμεν οἱ γεγο νότες ἀποστροφὴ καὶ ἐγκατάλειψις διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν. Μακρὰν ἀπὸ τῆς σωτηρίας οἱ λόγοι τῶν παραπτωμάτων μου. Σκόπει μοι πάλιν τὸ τῆς άνθρωπότητος πρόσωπον ἐν Χριστῷ παρακαλοῦν ἀπαλ- λάττεσθαι τῶν πταισμάτων ἤτοι τῶν παραπτωμάτων καὶ τῶν ἐπ' αὐτοῖς λόγων. Δῆλον δὲ, ὅτι τῆς ἑκάστῳ πρεπούσης δικαιοσύνης. ['Ο Θεός, ὁ Θεός μου. Ταῦτα λέγει ὁ Σωτὴρ ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος ἀντὶ τοῦ· Θεέ μου, Θεέ μου. ] Ο Θεός μου, κεκράξομαι ἡμέρας, καὶ οὐκ εἰσα- κούσῃ, καὶ νυκτὸς, καὶ οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοί. Καθ' ὑποστιγμὴν ἀναγνωστέον. Σημαίνει δὲ ἡμῖν, ὅτι οὐκ ἀνόνητος τῆς προσευχῆς ὁ καρπός. Φησί γάρ· Οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοί. Τουτέστιν, οἶδα σαφῶς, ὡς κεκράξομαι μὲν ἐγώ, εἰσακούσει δὲ αὐτός. Οτι γε καὶ, κατοικῶν ἐν ἁγίοις τοῖς εἰς σὲ τὸν νοῦν ἔχουσιν, ἔπαινος καὶ δόξα αὐτῶν γίγνῃ. Σὺ δὲ ἐν ἁγίῳ κατοικεῖς, ὁ ἔπαινος τοῦ Ἰσραήλ. ῾Ο ἐπαινούμενος ὑπὸ τοῦ Ἰσραήλ· ἢ ὁ αὐτὸς ἔπαι- νος ών. Ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν οἱ πατέρες ἡμῶν, ἤλπισαν καὶ ἐῤῥύσω αὐτούς. Πατέρας ἑαυτοῦ κατὰ σάρκα τοὺς πατριάρχας καὶ τοὺς προφήτας φησί. Δείκνυσι δὲ καὶ τῆς ἐλπίδος τὸ κέρδος. [ Ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν οἱ πατέρες ἡμῶν. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ κατὰ σάρκα πρὸ ἐμοῦ, τουτέστιν οἱ προφῆται, ἐπὶ σοὶ προσεδόκων, τὴν ἐμὴν ἐπίλαμψιν ἀναμένοντες, καὶ τῆς ἐλπίδος οὐ διεψεύσθησαν· ὡσαύτως καὶ οἱ πατριάρχαι. ] Ἐγὼ δὲ εἰμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. Τα S. ATHANASH OPP. PARS III. EXEGETICA. - ejus adventumn rogat accelerari: Cantabimus et A psullemus virtutes tuas. Tunc enim omnes justorum animæ, in supernis mansionibus constitutæ spiri- tualem cultum obeunt.] PSALMUS David. XXI. Argumentum. Canitur hic psalmus pro susceptione matutina, id est, quia nocte et caligine diabolica nos liberavit emicans unigenitum Dei Verbum, oriens ex alto, ut scriptum est 30. Aut susceptionem matutinam appellat resurrectionis Salvatoris tempus. Re- surrexit enim primo diluculo, et viam humanæ naturæ munivit ad incorruptionem. Canit vero psalmum Christus ex persona humanitatis. A- B perte autem ea narrat quæ crucis tempore a Ju- dris illata ipsi sunt. reliquisti ? Postulat inspectionem Patris, nostra in sese transferens, ut abrogaret [nos ipsi derelicti prius, nunc autem assumpti ac salute donati su- mus. Hac dicit ut abrogaret, etc. ] maledictionem, et ad nos vultum Patris adduceret. Nos enim ob Adæ prævaricationem in aversionem et derelictio- nem facti sumus. Longe a salute mea verba delicto- rum meorum. Mihi, quæso, animadverte humanita- tis in Christo personam, postulantem liberari a lapsibus seu a delictis, et a sermonibus ea spectan- tibus. Palam est autem peti justitiam cuique ho- mici congruentem. [Deus, Deus meus. Hæc Salvator loquitur ex per- sona humanitatis, quasi dicat, mi Deus, mi Deus, in vocativo scilicet. ] «t nocle, et non ad insipientiam mihi. Cum inter- punctione legendum: significat autem nobis non inutilem esse orationis fructum. Ait enim: Non ad insipientiam mihi. Id est, perspicue novi, futurum esse ut clamem ego, ipse exaudiat. Quia cum in sanctis habites qui mentem in te positam habent, laus et gloria ipsis es. Qui laudaris ab Israele aut ipse laus es. liberasti eos. Patres suos secundum carnem dicit, patriarchas scilicet et prophetas. Exhibet autem spei lucrum. [In te speraverunt patres nostri. Quin etiam, qui ante me secundum carnem fuerunt, scilicet pro- pheta, in te confidebant meam exspectantes illustra- tionem, neque spe lapsi sunt, similiterque patriar- chæ.] Luc. 1, 78. C [Ambr.. D 1. In finem, pro susceptione matutina, 2. Deus, Deus meus, respice in me : quare me de- 3. Deus meus, clamabo per diem, et non exaudies, 4. Tu autem in sancto habilas, laus Israel. (7) 5. In te speraverunt patres nostri, speraverunt et 7. Ego autem sum vermis et non homo. Docet (7) Hæc a Daniele Barbaro tribuuntur Origeni.
Σαφῶς δὲ καὶ τὰ συμβαίνοντα αὐτῷ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἐν τῷ καιρῷ τοῦ σταυροῦ ἐξηγεῖται ἡμῖν Ὁ Θεὸς ὁ Θεός μου, πρόσχες μοι· ἵνα τί ἐγκατέλιπές με; Αἰτεῖ τὴν ἐποπτείαν τὴν παρὰ τοῦ Πατρὸς, τὰ ἡμῶν εἰς ἑαυτὸν μετατιθεὶς ἵνα [ αμβρ., ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι πρότερον, νῦν δὲ προσειλημμένοι καὶ σεσωσμένοι. Ταῦτα λέγει ἵνα, καὶ τὰ ἑξῆς] παύσῃ τὴν ἀρὰν, καὶ ἐφ’ ἡμᾶς μεταγάγῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός. Ἡμεῖς γάρ ἐσμεν οἱ γεγονότες ἀποστροφὴ καὶ ἐγκατάλειψις διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν. Μακρὰν ἀπὸ τῆς σωτηρίας οἱ λόγοι τῶν παραπτωμάτων μου. Σκόπει μοι πάλιν τὸ τῆς ἀνθρωπότητος πρόσωπον ἐν Χριστῷ παρακαλοῦν ἀπαλλάττεσθαι τῶν πταισμάτων ἤτοι τῶν παραπτωμάτων καὶ τῶν ἐπ’ αὐτοῖς λόγων. Δῆλον δὲ, ὅτι τῆς ἑκάστῳ πρεπούσης δικαιοσύνης. [ Ὁ Θεὸς, ὁ Θεός μου. Ταῦτα λέγει ὁ Σωτὴρ ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος ἀντὶ τοῦ· Θεέ μου, Θεέ μου.] Ὁ Θεός μου, κεκράξομαι ἡμέρας, καὶ οὐκ εἰσακούσῃ, καὶ νυκτὸς, καὶ οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοί. Καθ’ ὑποστιγμὴν ἀναγνωστέον. Σημαίνει δὲ ἡμῖν, ὅτι οὐκ ἀνόνητος τῆς προσευχῆς ὁ καρπός. Φησὶ γάρ· Οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοί.
φῶς παρουσίαν εύχεται διὰ τοῦτο γενέσθαι. Ασο. μεν καὶ ψαλοῦμεν τὰς δυναστείας σου. Τότε γὰρ πᾶσα δικαίων ψυχή, ἐν ταῖς ἄνω γενομένη μοναῖς, τὰς πνευματικὰς ἀναπέμπει λατρείας. ] Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς αντιλήψεως τῆς ἑωθινῆς, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΚΑ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ προκείμενος ψαλμὸς ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως τῆς ἑωθινῆς. Τουτέστιν ὅτι νυκτὸς καὶ ἀχλύος δια βολικῆς ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς, ἐπιλάμψας ὁ μονογε νὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀνατολὴ ἐξ ὕψους κατὰ τὸ γε- γραμμένον. "Η καὶ ἀντίληψιν ἑωθινὴν τὸν τῆς ἀνα- στάσεως τοῦ Σωτῆρος ὀνομάζει καιρόν. Εγήγερται γὰρ ὄρθρου βαθέος, ὁδοποιήσας τῇ ἀνθρώπων φύ σει τὴν εἰς ἀφθαρσίαν ὁδόν. Αδει δὲ τὸν ψαλμὸν ὁ Χριστὸς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Σαφώς δὲ καὶ τὰ συμβαίνοντα αὐτῷ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἐν τῷ καιρῷ τοῦ σταυροῦ ἐξηγεῖται ἡμῖν ῾Ο Θεὸς ὁ Θεός μου, πρόσχες μοι· ἵνα τί ἐγκατέ λιπές με ; Αἰτεῖ τὴν ἐποπτείαν τὴν παρὰ τοῦ Πα- τρὸς, τὰ ἡμῶν εἰς ἑαυτὸν μετατιθεὶς ἵνα ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι πρότερον, νῦν δὲ προσειλημμένοι καὶ σεσωσμένοι. Ταῦτα λέγει ἵνα, καὶ τὰ ἑξῆς] παύσῃ τὴν ἀράν, καὶ ἐφ' ἡμᾶς μεταγάγῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός. Ἡμεῖς γάρ ἐσμεν οἱ γεγο νότες ἀποστροφὴ καὶ ἐγκατάλειψις διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν. Μακρὰν ἀπὸ τῆς σωτηρίας οἱ λόγοι τῶν παραπτωμάτων μου. Σκόπει μοι πάλιν τὸ τῆς άνθρωπότητος πρόσωπον ἐν Χριστῷ παρακαλοῦν ἀπαλ- λάττεσθαι τῶν πταισμάτων ἤτοι τῶν παραπτωμάτων καὶ τῶν ἐπ' αὐτοῖς λόγων. Δῆλον δὲ, ὅτι τῆς ἑκάστῳ πρεπούσης δικαιοσύνης. ['Ο Θεός, ὁ Θεός μου. Ταῦτα λέγει ὁ Σωτὴρ ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος ἀντὶ τοῦ· Θεέ μου, Θεέ μου. ] Ο Θεός μου, κεκράξομαι ἡμέρας, καὶ οὐκ εἰσα- κούσῃ, καὶ νυκτὸς, καὶ οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοί. Καθ' ὑποστιγμὴν ἀναγνωστέον. Σημαίνει δὲ ἡμῖν, ὅτι οὐκ ἀνόνητος τῆς προσευχῆς ὁ καρπός. Φησί γάρ· Οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοί. Τουτέστιν, οἶδα σαφῶς, ὡς κεκράξομαι μὲν ἐγώ, εἰσακούσει δὲ αὐτός. Οτι γε καὶ, κατοικῶν ἐν ἁγίοις τοῖς εἰς σὲ τὸν νοῦν ἔχουσιν, ἔπαινος καὶ δόξα αὐτῶν γίγνῃ. Σὺ δὲ ἐν ἁγίῳ κατοικεῖς, ὁ ἔπαινος τοῦ Ἰσραήλ. ῾Ο ἐπαινούμενος ὑπὸ τοῦ Ἰσραήλ· ἢ ὁ αὐτὸς ἔπαι- νος ών. Ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν οἱ πατέρες ἡμῶν, ἤλπισαν καὶ ἐῤῥύσω αὐτούς. Πατέρας ἑαυτοῦ κατὰ σάρκα τοὺς πατριάρχας καὶ τοὺς προφήτας φησί. Δείκνυσι δὲ καὶ τῆς ἐλπίδος τὸ κέρδος. [ Ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν οἱ πατέρες ἡμῶν. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ κατὰ σάρκα πρὸ ἐμοῦ, τουτέστιν οἱ προφῆται, ἐπὶ σοὶ προσεδόκων, τὴν ἐμὴν ἐπίλαμψιν ἀναμένοντες, καὶ τῆς ἐλπίδος οὐ διεψεύσθησαν· ὡσαύτως καὶ οἱ πατριάρχαι. ] Ἐγὼ δὲ εἰμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. Τα S. ATHANASH OPP. PARS III. EXEGETICA. - ejus adventumn rogat accelerari: Cantabimus et A psullemus virtutes tuas. Tunc enim omnes justorum animæ, in supernis mansionibus constitutæ spiri- tualem cultum obeunt.] PSALMUS David. XXI. Argumentum. Canitur hic psalmus pro susceptione matutina, id est, quia nocte et caligine diabolica nos liberavit emicans unigenitum Dei Verbum, oriens ex alto, ut scriptum est 30. Aut susceptionem matutinam appellat resurrectionis Salvatoris tempus. Re- surrexit enim primo diluculo, et viam humanæ naturæ munivit ad incorruptionem. Canit vero psalmum Christus ex persona humanitatis. A- B perte autem ea narrat quæ crucis tempore a Ju- dris illata ipsi sunt. reliquisti ? Postulat inspectionem Patris, nostra in sese transferens, ut abrogaret [nos ipsi derelicti prius, nunc autem assumpti ac salute donati su- mus. Hac dicit ut abrogaret, etc. ] maledictionem, et ad nos vultum Patris adduceret. Nos enim ob Adæ prævaricationem in aversionem et derelictio- nem facti sumus. Longe a salute mea verba delicto- rum meorum. Mihi, quæso, animadverte humanita- tis in Christo personam, postulantem liberari a lapsibus seu a delictis, et a sermonibus ea spectan- tibus. Palam est autem peti justitiam cuique ho- mici congruentem. [Deus, Deus meus. Hæc Salvator loquitur ex per- sona humanitatis, quasi dicat, mi Deus, mi Deus, in vocativo scilicet. ] «t nocle, et non ad insipientiam mihi. Cum inter- punctione legendum: significat autem nobis non inutilem esse orationis fructum. Ait enim: Non ad insipientiam mihi. Id est, perspicue novi, futurum esse ut clamem ego, ipse exaudiat. Quia cum in sanctis habites qui mentem in te positam habent, laus et gloria ipsis es. Qui laudaris ab Israele aut ipse laus es. liberasti eos. Patres suos secundum carnem dicit, patriarchas scilicet et prophetas. Exhibet autem spei lucrum. [In te speraverunt patres nostri. Quin etiam, qui ante me secundum carnem fuerunt, scilicet pro- pheta, in te confidebant meam exspectantes illustra- tionem, neque spe lapsi sunt, similiterque patriar- chæ.] Luc. 1, 78. C [Ambr.. D 1. In finem, pro susceptione matutina, 2. Deus, Deus meus, respice in me : quare me de- 3. Deus meus, clamabo per diem, et non exaudies, 4. Tu autem in sancto habilas, laus Israel. (7) 5. In te speraverunt patres nostri, speraverunt et 7. Ego autem sum vermis et non homo. Docet (7) Hæc a Daniele Barbaro tribuuntur Origeni.
Τουτέστιν, οἶδα σαφῶς, ὡς κεκράξομαι μὲν ἐγὼ, εἰσακούσει δὲ αὐτός. Ὅτι γε καὶ, κατοικῶν ἐν ἁγίοις τοῖς εἰς σὲ τὸν νοῦν ἔχουσιν, ἔπαινος καὶ δόξα αὐτῶν γίγνῃ. Σὺ δὲ ἐν ἁγίῳ κατοικεῖς, ὁ ἔπαινος τοῦ Ἰσραήλ. Ὁ ἐπαινούμενος ὑπὸ τοῦ Ἰσραήλ· ἢ ὁ αὐτὸς ἔπαινος ὤν. Ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν οἱ πατέρες ἡμῶν, ἤλπισαν καὶ ἐῤῥύσω αὐτούς. Πατέρας ἑαυτοῦ κατὰ σάρκα τοὺς πατριάρχας καὶ τοὺς προφήτας φησί. Δείκνυσι δὲ καὶ τῆς ἐλπίδος τὸ κέρδος. [ Ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν οἱ πατέρες ἡμῶν. Ἀλλὰ καὶ οἱ κατὰ σάρκα πρὸ ἐμοῦ, τουτέστιν οἱ προφῆται, ἐπὶ σοὶ προσεδόκων, τὴν ἐμὴν ἐπίλαμψιν ἀναμένοντες, καὶ τῆς ἐλπίδος οὐ διεψεύσθησαν· ὡσαύτως καὶ οἱ πατριάρχαι.] Ἐγὼ δέ εἰμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. Ταπεινόφρονας εἶναι διδάσκει, καὶ μάλιστα προσιόντας Θεῷ. Ὄνειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουδένωμα λαοῦ. Ταῦτα σαφῶς ὁ εὐαγγελιστὴς πεπρᾶχθαι εἰς αὐτὸν κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ σταυροῦ φησιν· καθ’ ὃν ἐπέσειον αὐτῷ οἱ παραπορευόμενοι τὰς κεφαλὰς, καὶ ἐβλασφήμουν εἰς αὐτὸν λέγοντες· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, σῶσον σεαυτόν. Ὅτι σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ κατ’ εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς ἐνηνθρώπησεν.
φῶς παρουσίαν εύχεται διὰ τοῦτο γενέσθαι. Ασο. μεν καὶ ψαλοῦμεν τὰς δυναστείας σου. Τότε γὰρ πᾶσα δικαίων ψυχή, ἐν ταῖς ἄνω γενομένη μοναῖς, τὰς πνευματικὰς ἀναπέμπει λατρείας. ] Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς αντιλήψεως τῆς ἑωθινῆς, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΚΑ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ προκείμενος ψαλμὸς ὑπὲρ τῆς ἀντιλήψεως τῆς ἑωθινῆς. Τουτέστιν ὅτι νυκτὸς καὶ ἀχλύος δια βολικῆς ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς, ἐπιλάμψας ὁ μονογε νὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος ἀνατολὴ ἐξ ὕψους κατὰ τὸ γε- γραμμένον. "Η καὶ ἀντίληψιν ἑωθινὴν τὸν τῆς ἀνα- στάσεως τοῦ Σωτῆρος ὀνομάζει καιρόν. Εγήγερται γὰρ ὄρθρου βαθέος, ὁδοποιήσας τῇ ἀνθρώπων φύ σει τὴν εἰς ἀφθαρσίαν ὁδόν. Αδει δὲ τὸν ψαλμὸν ὁ Χριστὸς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Σαφώς δὲ καὶ τὰ συμβαίνοντα αὐτῷ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἐν τῷ καιρῷ τοῦ σταυροῦ ἐξηγεῖται ἡμῖν ῾Ο Θεὸς ὁ Θεός μου, πρόσχες μοι· ἵνα τί ἐγκατέ λιπές με ; Αἰτεῖ τὴν ἐποπτείαν τὴν παρὰ τοῦ Πα- τρὸς, τὰ ἡμῶν εἰς ἑαυτὸν μετατιθεὶς ἵνα ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ ἐγκαταλελειμμένοι πρότερον, νῦν δὲ προσειλημμένοι καὶ σεσωσμένοι. Ταῦτα λέγει ἵνα, καὶ τὰ ἑξῆς] παύσῃ τὴν ἀράν, καὶ ἐφ' ἡμᾶς μεταγάγῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός. Ἡμεῖς γάρ ἐσμεν οἱ γεγο νότες ἀποστροφὴ καὶ ἐγκατάλειψις διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν. Μακρὰν ἀπὸ τῆς σωτηρίας οἱ λόγοι τῶν παραπτωμάτων μου. Σκόπει μοι πάλιν τὸ τῆς άνθρωπότητος πρόσωπον ἐν Χριστῷ παρακαλοῦν ἀπαλ- λάττεσθαι τῶν πταισμάτων ἤτοι τῶν παραπτωμάτων καὶ τῶν ἐπ' αὐτοῖς λόγων. Δῆλον δὲ, ὅτι τῆς ἑκάστῳ πρεπούσης δικαιοσύνης. ['Ο Θεός, ὁ Θεός μου. Ταῦτα λέγει ὁ Σωτὴρ ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος ἀντὶ τοῦ· Θεέ μου, Θεέ μου. ] Ο Θεός μου, κεκράξομαι ἡμέρας, καὶ οὐκ εἰσα- κούσῃ, καὶ νυκτὸς, καὶ οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοί. Καθ' ὑποστιγμὴν ἀναγνωστέον. Σημαίνει δὲ ἡμῖν, ὅτι οὐκ ἀνόνητος τῆς προσευχῆς ὁ καρπός. Φησί γάρ· Οὐκ εἰς ἄνοιαν ἐμοί. Τουτέστιν, οἶδα σαφῶς, ὡς κεκράξομαι μὲν ἐγώ, εἰσακούσει δὲ αὐτός. Οτι γε καὶ, κατοικῶν ἐν ἁγίοις τοῖς εἰς σὲ τὸν νοῦν ἔχουσιν, ἔπαινος καὶ δόξα αὐτῶν γίγνῃ. Σὺ δὲ ἐν ἁγίῳ κατοικεῖς, ὁ ἔπαινος τοῦ Ἰσραήλ. ῾Ο ἐπαινούμενος ὑπὸ τοῦ Ἰσραήλ· ἢ ὁ αὐτὸς ἔπαι- νος ών. Ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν οἱ πατέρες ἡμῶν, ἤλπισαν καὶ ἐῤῥύσω αὐτούς. Πατέρας ἑαυτοῦ κατὰ σάρκα τοὺς πατριάρχας καὶ τοὺς προφήτας φησί. Δείκνυσι δὲ καὶ τῆς ἐλπίδος τὸ κέρδος. [ Ἐπὶ σοὶ ἤλπισαν οἱ πατέρες ἡμῶν. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ κατὰ σάρκα πρὸ ἐμοῦ, τουτέστιν οἱ προφῆται, ἐπὶ σοὶ προσεδόκων, τὴν ἐμὴν ἐπίλαμψιν ἀναμένοντες, καὶ τῆς ἐλπίδος οὐ διεψεύσθησαν· ὡσαύτως καὶ οἱ πατριάρχαι. ] Ἐγὼ δὲ εἰμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος. Τα S. ATHANASH OPP. PARS III. EXEGETICA. - ejus adventumn rogat accelerari: Cantabimus et A psullemus virtutes tuas. Tunc enim omnes justorum animæ, in supernis mansionibus constitutæ spiri- tualem cultum obeunt.] PSALMUS David. XXI. Argumentum. Canitur hic psalmus pro susceptione matutina, id est, quia nocte et caligine diabolica nos liberavit emicans unigenitum Dei Verbum, oriens ex alto, ut scriptum est 30. Aut susceptionem matutinam appellat resurrectionis Salvatoris tempus. Re- surrexit enim primo diluculo, et viam humanæ naturæ munivit ad incorruptionem. Canit vero psalmum Christus ex persona humanitatis. A- B perte autem ea narrat quæ crucis tempore a Ju- dris illata ipsi sunt. reliquisti ? Postulat inspectionem Patris, nostra in sese transferens, ut abrogaret [nos ipsi derelicti prius, nunc autem assumpti ac salute donati su- mus. Hac dicit ut abrogaret, etc. ] maledictionem, et ad nos vultum Patris adduceret. Nos enim ob Adæ prævaricationem in aversionem et derelictio- nem facti sumus. Longe a salute mea verba delicto- rum meorum. Mihi, quæso, animadverte humanita- tis in Christo personam, postulantem liberari a lapsibus seu a delictis, et a sermonibus ea spectan- tibus. Palam est autem peti justitiam cuique ho- mici congruentem. [Deus, Deus meus. Hæc Salvator loquitur ex per- sona humanitatis, quasi dicat, mi Deus, mi Deus, in vocativo scilicet. ] «t nocle, et non ad insipientiam mihi. Cum inter- punctione legendum: significat autem nobis non inutilem esse orationis fructum. Ait enim: Non ad insipientiam mihi. Id est, perspicue novi, futurum esse ut clamem ego, ipse exaudiat. Quia cum in sanctis habites qui mentem in te positam habent, laus et gloria ipsis es. Qui laudaris ab Israele aut ipse laus es. liberasti eos. Patres suos secundum carnem dicit, patriarchas scilicet et prophetas. Exhibet autem spei lucrum. [In te speraverunt patres nostri. Quin etiam, qui ante me secundum carnem fuerunt, scilicet pro- pheta, in te confidebant meam exspectantes illustra- tionem, neque spe lapsi sunt, similiterque patriar- chæ.] Luc. 1, 78. C [Ambr.. D 1. In finem, pro susceptione matutina, 2. Deus, Deus meus, respice in me : quare me de- 3. Deus meus, clamabo per diem, et non exaudies, 4. Tu autem in sancto habilas, laus Israel. (7) 5. In te speraverunt patres nostri, speraverunt et 7. Ego autem sum vermis et non homo. Docet (7) Hæc a Daniele Barbaro tribuuntur Origeni.
PG 27:133Ὅτε γὰρ, φησὶν, ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώμενον ἐκ γυναικός. Ἐπιγράφεται γὰρ καὶ ἐλπίδα τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καὶ τοῦτο λέγων ὡς ἄνθρωπος· ἐπειδὴ γὰρ τὸν Χριστὸν μόνον ἐκ τῆς Μαρίας ἐξέσπασεν ὁ Θεὸς, τῶν ἄλλων ἀνθρώπων οὐκ ἐκσπωμένων, ἀλλ’ ἐξερχομένων. Ἐξῆλθε γὰρ, φησὶν, Ἡσαῦ, ᾧ ἡ δορὰ δασύς. Ἐπὶ σὲ ἐπεῤῥίφην ἐκ μήτρας ἀπὸ γαστρὸς, κ.τ.λ. Εὔχεται πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ γὰρ ὁ τῶν μαθητῶν αὐτὸν καταλέλοιπε χορός. Εἶτα προλέγει τὰ τῆς θλίψεως εἴδη. Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί. Τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντάς φησιν. Ὡσεὶ ὕδωρ ἐξεχύθην, καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Ὀστᾶ αὐτοῦ φησι τοὺς ἁγίους μυσταγωγούς· εἰ γὰρ σῶμα αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, εἰκότως καὶ οἱ συνέχοντες αὐτὴν νοηθεῖεν ἂν ὀστᾶ. Ἠκούσαμεν δὲ τοῦ εὐαγγελιστοῦ, ὡς, συλληφθέντος αὐτοῦ παρὰ τῆς σπείρας τῶν στρατιωτῶν, διεσκορπίσθησαν οἱ μαθηταί. Καὶ ἄλλως· Τὰ ὀστᾶ τῆς σοφίας, τὰ ἅγια δόγματα τῆς Ἐκκλησίας ἐστὶν, ἅπερ ἐν τῷ Πάσχα μὴ συντρίβειν τοῖς Ἰουδαίοις νενομοθέτηται· Ὀστοῦν γὰρ αὐτοῦ, φησὶν, οὐ συντριβήσετε. Ἐγενήθη ἡ καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος.
Ἴδιον λύπης τὸ εἰρημένον· γέγραπται γάρ· Ἤρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Ἐλυπεῖτο δὲ ὑπέρ τε τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους καὶ τοῦ προδότου, ὅτι δὴ ἀπωλείᾳ παρελαμβάνοντο διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ἀσέβειαν. [ Καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Ἐσκέδασται, φησὶ, καὶ διεσκορπίσθη τὰ τέως ἐν ὀστῶν τάξει τὴν περὶ τὸν διδάσκαλον συμπληροῦντα σύνταξιν· ἀφέντες γὰρ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ἔφυγον, τὸ κατὰ πεδίον ἀφιέμενον ὕδωρ μιμησάμενοι.] Ἐξηράνθη ὡς ὄστρακον ἡ ἰσχύς μου, καὶ ἡ γλῶσσα κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου. Σημαίνει διὰ τούτων τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ συμβᾶσαν αὐτῷ δίψαν, ὅτε καὶ αἰτήσαντι πιεῖν, ὄξος προσήνεγκαν αὐτῷ μετὰ χολῆς. [Διὸ λέγει· Καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου.] Καὶ εἰς χοῦν θανάτου κατήγαγές με. Χάριτι γὰρ Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου. Οὐ γὰρ εἰς θάνατον, ἀλλ’ εἰς χοῦν θανάτου κατήχθη ὁ Χριστός· οὐκ ἐγκατελείφθη γὰρ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς τὸν ᾅδην, οὐδὲ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε διαφθοράν. Ὅτι ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοί. Πάλιν τοὺς ἄρχοντας σημαίνει. Ὤρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου. Διὰ τοὺς ἐν σταυρῷ ἥλους φησίν. Ἐξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου.
PG 27:136Ψηλαφῶντες κατὰ τὸ εἰκὸς ἅπαν αὐτοῦ τὸ σῶμα, καὶ ἀναμετροῦντες ἕκαστον τῶν ὀστέων, ἵνα ἴδοιεν οὗ τοὺς ἥλους πῆξαι χρή. Αὐτοὶ δὲ κατενόησαν καὶ ἐπεῖδόν με. Ἀντὶ τοῦ, ἐπεγέλασαν. Ταῦτα δέ φησι διὰ τὴν κοκκίνην χλαμύδα καὶ τὸν ἐξ ἀκανθῶν στέφανον, καὶ τὸν ἀντὶ σκήπτρου κάλαμον. Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς. Σαφῶς ταῦτα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἐγράφη. Σὺ δὲ, Κύριε, μὴ μακρύνῃς τὴν βοήθειάν σου ἀπ’ ἐμοῦ. Μεθίστησι τοὺς λόγους εἰς προσευχήν. [Σοῦ, φησὶ, βοηθοῦντος καὶ ἀντιλαμβανομένου, τριταῖος ἀναστὰς, ματαίαν αὐτῶν τὴν ἐπιβουλὴν ἀποδείξω.] Ὑποτύπωσις ἡμῖν γενόμενος, ὡς δεῖ ἐν τοῖς πειρασμοῖς ἐπικαλεῖσθαι Θεὸν, καὶ μὴ καταπίπτειν εἰς ἀκηδίαν, μηδὲ ἐκλύεσθαι ὑπὸ τῶν θλίψεων. Ῥῦσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου. Τὴν κακίαν τῶν Ἰουδαίων καὶ τὴν ἄνοιαν διὰ τούτων σημαίνει διὰ ῥομφαίας καὶ χειρὸς κυνὸς καὶ λέοντος καὶ κεράτων μονοκερώτων. Καὶ ἐκ χειρὸς κυνὸς τὴν μονογενῆ μου. Τὰ ἐκ τούτου τοῦ κυνὸς γενόμενα χεῖρα, καὶ αὐτὸν κύνα ὀνομάζει· Οὐ καλὸν γὰρ, φησὶν, ἐστὶ λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις.
Εξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Ψηλαφώντες κατὰ τὸ εἰκὸς ἅπαν αὐτοῦ τὸ σῶμα, καὶ ἀναμετρούν τες ἕκαστον τῶν ὀστέων, ἵνα ἴδοιεν οὗ τοὺς ἤλους πῆ ξα: χρή. Αὐτοὶ δὲ κατενόησαν καὶ ἐπεῖδόν με. ᾿Αντὶ τοῦ, ἐπεγέλασαν. Ταῦτα δέ φησι διὰ τὴν κολ κίνην χλαμύδα καὶ τὸν ἐξ ἀκανθῶν στέφανον, καὶ τὸν ἀντὶ σκήπτρου κάλαμον. Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς. Σαφῶς τοῦ τα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἐγράφη. Β εἰς ἀκηδίαν, μηδὲ ἐκλύεσθαι ὑπὸ τῶν θλίψεων. Σὺ δὲ, Κύριε, μὴ μακρύνῃς τὴν βοήθειάν σου ἀπ' ἐμοῦ. Μεθίστησι τους λόγους εἰς προσευχήν. [Σου, φησί, βοηθοῦντος καὶ ἀντιλαμβανομένου, τρι ταῖος ἀναστὰς, ματαίαν αὐτῶν τὴν ἐπιβουλὴν ἀπο δείξω. ] Υποτύπωσις ἡμῖν γενόμενος, ὡς δεῖ ἐν τοῖς πειρασμοῖς ἐπικαλεῖσθα: Θεὸν, καὶ μὴ καταπίπτειν Εt Ῥῦσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου. Την και κίαν τῶν Ἰουδαίων καὶ τὴν ἄνοιαν διὰ τούτων σημαί νει διὰ ῥομφαίας καὶ χειρὸς κυνὸς καὶ λέοντος καὶ κεράτων μονοκερώτων. Καὶ ἐκ χειρὸς κυνὸς τὴν μονογενῆ μου. Τὰ ἐκ τούτου τοῦ κυνὸς γενόμε- να χεῖρα, καὶ αὐτὸν κύνα ὀνομάζει· Οὐ καλὸν γάρ, φησὶν, ἐστὶ λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις. [ Ρομφαία δὲ εἴη ἂν καὶ ὁ διάβολος, ἀεὶ τιτρώ σκειν ἐπιχειρῶν. Μονογενῆ δὲ λέγει αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, διὰ τὸ μεμονῶσθαι καὶ κεχωρίσθαι τῶν ἄλλων ψυχῶν· πᾶσαι μὲν γὰρ ἐκεῖναι ἔγνωσαν ἁμαρτίαν, ἐκείνη δὲ οὔ: καὶ διὰ τὸ μόνην ἀεὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου ἔνωσιν ἔχειν καθ' ὑπόστασιν μετὰ τῆς σαρκός. Εἶς γάρ ἐστιν ὁ Χριστὸς ἐκ δύο τῶν ἐναντίων, τέλειος Θεὸς καὶ τέλειος άνθρωπος. Εκείναις δὲ ἐκ διαλειμ μάτων ἐπιφοιτᾷ. Τάχα δὲ καὶ τὴν παραστᾶσαν Ἐκκλη- σίαν αὐτῷ λέγει μονογενῆ, διὰ τὸ μὴ ἔχειν σπῖλον ἢ ῥυτίδα ἐκ τῶν ἀμώμων συμπληρουμένην κατά προ κοπὴν ἐκ τῶν ἑξήκοντα βασιλίδων καὶ ὀγδοήκοντα παλλακῶν. ] Σωσάν με ἐκ στόματος λέοντος, καὶ ἀπὸ κερά- των μονοκερώτων τὴν ταπείνωσίν μου. Διηγήσο μαι τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου· ἐν μέσῳ Ἐκκλησίας ὑμνήσω σε. Εδίδασκε γὰρ ἡμᾶς τὸν φύσει καὶ ἀληθείᾳ Θεὸν καὶ ὁμοούσιον αὐτοῦ Πατέρα. Ο Πάλιν ὡς ἄνθρωπος ἤνωται διὰ τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, αινέσατε αὐτόν· ἅπαν τὸ σπέρμα Ιακώβ, δοξάσατε αὐτόν. Επει δὴ γὰρ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἐξ ἐθνῶν καὶ ἐξ Ἰουδαίων συνέστηκε, καὶ τούτους καὶ ἐκείνους εἰς τὸν ὕμνον ἐγείρει· τοὺς μὲν ἀπὸ τοῦ προπάτορος ὀνομάζων α κώβ τε καὶ Ἰσραήλ, τοὺς δὲ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς, ὡς ἀρ κούσης ἀντὶ γένους κοσμῆσαι. Οὕτω καὶ Ἰουδαίους τοὺς ἐξ ἐθνῶν τῷ νόμῳ προσιόντας ἔθος ἦν ὀνομάζειν. Καὶ τοῦτο ἡμᾶς ἡ τῶν Πράξεων ἱστορία διδάσκει δημηγορῶν γὰρ ὁ θεῖος Απόστολος οὕτως ἔφη - Αν δρες Ισραηλῖται, καὶ οἱ ἐν ὑμῖν φοβούμενοι τὸν Κύριον. - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. scilicet totum corpus ipsius, et emetientes ossa singula ut explorarent ubi figerent clavos. Ipsi vero consideraverunt et inspexerunt me. Id est, irrise- runt. fd autem ait ob chlamydem coccineam, spi- neam corcnam, et calamum pro sceptro datum. Evangeliis perspicue explicata sunt. tuum a me. Jam in preces sermonem commutat. [Te, inquit, opitulante et patrocinante, cum post triduum resurrexero, vanas illorum insidias osten- dam.] Exemplumque nobis est, quo pacto oporteat in tentationibus Deum invocare, nec in angorem et consilii inopiam decidere, neque frangi calamita- Libus. Jitiam et insaniam Judæorum significat, per fra- meam scilicet, manum canis, os leonis, cornua unicornium. de manu canis unicam meam. Ma- num ea vocat quae per hunc canem gesta sunt: ipsum autem canem appellat. Non enim, inquits, bo- num est accipere panem filiorum, et projicere ca- tellis. [Framea vero fuerit diabolus, qui pungere et confodere semper conatur. Unicam autem vocal animam suam, quia sola relicta fuit, et ab aliis animabus segregala : universa quippe peccatum noverunt, illa vero minime et quia semper sola cum carne conjuncta cum Deo Verbo est secundum hypostasin. Unus namque Christus est ex duobus adversis constans, perfectus Deus, perfectus homo. Illas autem animas quæ multo in- tervallo distabant adiit. Forte etiam Ecclesiam sibi astantem vocat unicam, quod maculam nullam, nullas sordes habeat, atque ex profectu in melius repleta sit inculpatis illis sexaginta reginis, et octoginta concubinis.] nium humilitatem meam. Narrabo nomen tuum fra- tribus meis, in medio Ecclesiæ laudabo te. Docuit enim nos eum qui natura et vere Deus est, et con- substantialem ipsi Patrem. Rursus ut homo con- junctus est per Ecclesiam. semien Jacob, glorificate eum. Quandoquidem Eccle- sia ex gentibus juxta atque ex Judæis constat, hos atque illos ad hymnum concinendum excitat. Ilos quidem a proavo suo Jacob atque Israel vocans, illos virtutis nomine compellat, quæ quidem valet generis loco homines exornare. Ita Judæos eos qui ex gentibus ad legem accederent mos erat appel- Jare. lique nos edocet Actuum historia. Cum ora- ret enim beatus Paulus, sic ait s : Viri Israelitæ, et qui inter vos timetis Dominum. ss Matth. xv, 26. Act. xi, 16. C 18. Dinumeraverunt omnia ossa mea. Attrectantes A 19. Diviserunt sibi vestimenta mea. Isthæc iu 20. Tu autem, Domine, ne elongaveris auxilium 21. Erue a framea, Deus, animam meam. His ma- 22. Salva me ex ore leonis, et a cornibus unicor- 24. Qui timetis Dominum, laudate eum; universum
[Ῥομφαία δὲ εἴη ἂν καὶ ὁ διάβολος, ἀεὶ τιτρώσκειν ἐπιχειρῶν. Μονογενῆ δὲ λέγει αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, διὰ τὸ μεμονῶσθαι καὶ κεχωρίσθαι τῶν ἄλλων ψυχῶν· πᾶσαι μὲν γὰρ ἐκεῖναι ἔγνωσαν ἁμαρτίαν, ἐκείνη δὲ οὔ· καὶ διὰ τὸ μόνην ἀεὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου ἕνωσιν ἔχειν καθ’ ὑπόστασιν μετὰ τῆς σαρκός. Εἷς γάρ ἐστιν ὁ Χριστὸς ἐκ δύο τῶν ἐναντίων, τέλειος Θεὸς καὶ τέλειος ἄνθρωπος. Ἐκείναις δὲ ἐκ διαλειμμάτων ἐπιφοιτᾷ. Τάχα δὲ καὶ τὴν παραστᾶσαν Ἐκκλησίαν αὐτῷ λέγει μονογενῆ, διὰ τὸ μὴ ἔχειν σπῖλον ἢ ῥυτίδα ἐκ τῶν ἀμώμων συμπληρουμένην κατὰ προκοπὴν ἐκ τῶν ἑξήκοντα βασιλίδων καὶ ὀγδοήκοντα παλλακῶν.] Σῶσόν με ἐν στόματος λέοντος, καὶ ἀπὸ κεράτων μονοκερώτων τὴν ταπείνωσίν μου. Διηγήσομαι τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου· ἐν μέσῳ Ἐκκλησίας ὑμνήσω σε. Ἐδίδασκε γὰρ ἡμᾶς τὸν φύσει καὶ ἀληθείᾳ Θεὸν καὶ ὁμοούσιον αὐτοῦ Πατέρα. Πάλιν ὡς ἄνθρωπος ἥνωται διὰ τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, αἰνέσατε αὐτόν· ἅπαν τὸ σπέρμα Ἰακὼβ, δοξάσατε αὐτόν. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἐξ ἐθνῶν καὶ ἐξ Ἰουδαίων συνέστηκε, καὶ τούτους καὶ ἐκείνους εἰς τὸν ὕμνον ἐγείρει·
Εξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Ψηλαφώντες κατὰ τὸ εἰκὸς ἅπαν αὐτοῦ τὸ σῶμα, καὶ ἀναμετρούν τες ἕκαστον τῶν ὀστέων, ἵνα ἴδοιεν οὗ τοὺς ἤλους πῆ ξα: χρή. Αὐτοὶ δὲ κατενόησαν καὶ ἐπεῖδόν με. ᾿Αντὶ τοῦ, ἐπεγέλασαν. Ταῦτα δέ φησι διὰ τὴν κολ κίνην χλαμύδα καὶ τὸν ἐξ ἀκανθῶν στέφανον, καὶ τὸν ἀντὶ σκήπτρου κάλαμον. Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς. Σαφῶς τοῦ τα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἐγράφη. Β εἰς ἀκηδίαν, μηδὲ ἐκλύεσθαι ὑπὸ τῶν θλίψεων. Σὺ δὲ, Κύριε, μὴ μακρύνῃς τὴν βοήθειάν σου ἀπ' ἐμοῦ. Μεθίστησι τους λόγους εἰς προσευχήν. [Σου, φησί, βοηθοῦντος καὶ ἀντιλαμβανομένου, τρι ταῖος ἀναστὰς, ματαίαν αὐτῶν τὴν ἐπιβουλὴν ἀπο δείξω. ] Υποτύπωσις ἡμῖν γενόμενος, ὡς δεῖ ἐν τοῖς πειρασμοῖς ἐπικαλεῖσθα: Θεὸν, καὶ μὴ καταπίπτειν Εt Ῥῦσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου. Την και κίαν τῶν Ἰουδαίων καὶ τὴν ἄνοιαν διὰ τούτων σημαί νει διὰ ῥομφαίας καὶ χειρὸς κυνὸς καὶ λέοντος καὶ κεράτων μονοκερώτων. Καὶ ἐκ χειρὸς κυνὸς τὴν μονογενῆ μου. Τὰ ἐκ τούτου τοῦ κυνὸς γενόμε- να χεῖρα, καὶ αὐτὸν κύνα ὀνομάζει· Οὐ καλὸν γάρ, φησὶν, ἐστὶ λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις. [ Ρομφαία δὲ εἴη ἂν καὶ ὁ διάβολος, ἀεὶ τιτρώ σκειν ἐπιχειρῶν. Μονογενῆ δὲ λέγει αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, διὰ τὸ μεμονῶσθαι καὶ κεχωρίσθαι τῶν ἄλλων ψυχῶν· πᾶσαι μὲν γὰρ ἐκεῖναι ἔγνωσαν ἁμαρτίαν, ἐκείνη δὲ οὔ: καὶ διὰ τὸ μόνην ἀεὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου ἔνωσιν ἔχειν καθ' ὑπόστασιν μετὰ τῆς σαρκός. Εἶς γάρ ἐστιν ὁ Χριστὸς ἐκ δύο τῶν ἐναντίων, τέλειος Θεὸς καὶ τέλειος άνθρωπος. Εκείναις δὲ ἐκ διαλειμ μάτων ἐπιφοιτᾷ. Τάχα δὲ καὶ τὴν παραστᾶσαν Ἐκκλη- σίαν αὐτῷ λέγει μονογενῆ, διὰ τὸ μὴ ἔχειν σπῖλον ἢ ῥυτίδα ἐκ τῶν ἀμώμων συμπληρουμένην κατά προ κοπὴν ἐκ τῶν ἑξήκοντα βασιλίδων καὶ ὀγδοήκοντα παλλακῶν. ] Σωσάν με ἐκ στόματος λέοντος, καὶ ἀπὸ κερά- των μονοκερώτων τὴν ταπείνωσίν μου. Διηγήσο μαι τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου· ἐν μέσῳ Ἐκκλησίας ὑμνήσω σε. Εδίδασκε γὰρ ἡμᾶς τὸν φύσει καὶ ἀληθείᾳ Θεὸν καὶ ὁμοούσιον αὐτοῦ Πατέρα. Ο Πάλιν ὡς ἄνθρωπος ἤνωται διὰ τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, αινέσατε αὐτόν· ἅπαν τὸ σπέρμα Ιακώβ, δοξάσατε αὐτόν. Επει δὴ γὰρ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἐξ ἐθνῶν καὶ ἐξ Ἰουδαίων συνέστηκε, καὶ τούτους καὶ ἐκείνους εἰς τὸν ὕμνον ἐγείρει· τοὺς μὲν ἀπὸ τοῦ προπάτορος ὀνομάζων α κώβ τε καὶ Ἰσραήλ, τοὺς δὲ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς, ὡς ἀρ κούσης ἀντὶ γένους κοσμῆσαι. Οὕτω καὶ Ἰουδαίους τοὺς ἐξ ἐθνῶν τῷ νόμῳ προσιόντας ἔθος ἦν ὀνομάζειν. Καὶ τοῦτο ἡμᾶς ἡ τῶν Πράξεων ἱστορία διδάσκει δημηγορῶν γὰρ ὁ θεῖος Απόστολος οὕτως ἔφη - Αν δρες Ισραηλῖται, καὶ οἱ ἐν ὑμῖν φοβούμενοι τὸν Κύριον. - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. scilicet totum corpus ipsius, et emetientes ossa singula ut explorarent ubi figerent clavos. Ipsi vero consideraverunt et inspexerunt me. Id est, irrise- runt. fd autem ait ob chlamydem coccineam, spi- neam corcnam, et calamum pro sceptro datum. Evangeliis perspicue explicata sunt. tuum a me. Jam in preces sermonem commutat. [Te, inquit, opitulante et patrocinante, cum post triduum resurrexero, vanas illorum insidias osten- dam.] Exemplumque nobis est, quo pacto oporteat in tentationibus Deum invocare, nec in angorem et consilii inopiam decidere, neque frangi calamita- Libus. Jitiam et insaniam Judæorum significat, per fra- meam scilicet, manum canis, os leonis, cornua unicornium. de manu canis unicam meam. Ma- num ea vocat quae per hunc canem gesta sunt: ipsum autem canem appellat. Non enim, inquits, bo- num est accipere panem filiorum, et projicere ca- tellis. [Framea vero fuerit diabolus, qui pungere et confodere semper conatur. Unicam autem vocal animam suam, quia sola relicta fuit, et ab aliis animabus segregala : universa quippe peccatum noverunt, illa vero minime et quia semper sola cum carne conjuncta cum Deo Verbo est secundum hypostasin. Unus namque Christus est ex duobus adversis constans, perfectus Deus, perfectus homo. Illas autem animas quæ multo in- tervallo distabant adiit. Forte etiam Ecclesiam sibi astantem vocat unicam, quod maculam nullam, nullas sordes habeat, atque ex profectu in melius repleta sit inculpatis illis sexaginta reginis, et octoginta concubinis.] nium humilitatem meam. Narrabo nomen tuum fra- tribus meis, in medio Ecclesiæ laudabo te. Docuit enim nos eum qui natura et vere Deus est, et con- substantialem ipsi Patrem. Rursus ut homo con- junctus est per Ecclesiam. semien Jacob, glorificate eum. Quandoquidem Eccle- sia ex gentibus juxta atque ex Judæis constat, hos atque illos ad hymnum concinendum excitat. Ilos quidem a proavo suo Jacob atque Israel vocans, illos virtutis nomine compellat, quæ quidem valet generis loco homines exornare. Ita Judæos eos qui ex gentibus ad legem accederent mos erat appel- Jare. lique nos edocet Actuum historia. Cum ora- ret enim beatus Paulus, sic ait s : Viri Israelitæ, et qui inter vos timetis Dominum. ss Matth. xv, 26. Act. xi, 16. C 18. Dinumeraverunt omnia ossa mea. Attrectantes A 19. Diviserunt sibi vestimenta mea. Isthæc iu 20. Tu autem, Domine, ne elongaveris auxilium 21. Erue a framea, Deus, animam meam. His ma- 22. Salva me ex ore leonis, et a cornibus unicor- 24. Qui timetis Dominum, laudate eum; universum
τοὺς μὲν ἀπὸ τοῦ προπάτορος ὀνομάζων Ἰακώβ τε καὶ Ἰσραὴλ, τοὺς δὲ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς, ὡς ἀρκούσης ἀντὶ γένους κοσμῆσαι. Οὕτω καὶ Ἰουδαίους τοὺς ἐξ ἐθνῶν τῷ νόμῳ προσιόντας ἔθος ἦν ὀνομάζειν. Καὶ τοῦτο ἡμᾶς ἡ τῶν Πράξεων ἱστορία διδάσκει δημηγορῶν γὰρ ὁ θεῖος Ἀπόστολος οὕτως ἔφη· Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, καὶ οἱ ἐν ὑμῖν φοβούμενοι τὸν Κύριον. Ὅτι οὐκ ἐξουδένωσεν. Ἃ κατώρθωσεν ἡμῖν δι’ ἑαυτοῦ ὁ Μονογενὴς ἐκδιδάσκει σαφῶς. Παρὰ σοῦ ὁ ἔπαινός μου Ἔπαινον τὴν δοξολογίαν φησίν· ἔστι δὲ ταύτην παρὰ τοῦ Πατρὸς γενομένην ἰδεῖν, ὅτε ἦλθε φωνὴ ἄνωθεν λέγουσα· Καὶ ἐδόξασα, καὶ πάλιν δοξάσω. [Ἢ ὅτι ὥσπερ ἐγώ σε δῆλον τοῖς ἀνθρώποις ἐποίησα, οὕτω καὶ σὺ πάντως τὴν αὐτήν μοι προσάγεις τιμὴν, νῦν μὲν λέγων· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου· νῦν δὲ ἀποκαλύπτων Πέτρῳ καὶ τοῖς λοιποῖς.] Τὰς εὐχάς μου ἀποδώσω. Εὐχὴ ἡ ἐπαγγελία παρὰ τῇ θείᾳ ὀνομάζεται Γραφῇ. Οὐκοῦν τῆς ὑπακοῆς ἐκπλήρωσις ἡ γενομένη παρὰ τοῦ Υἱοῦ τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου ὡσαύτως ἂν νοηθείη, ἀποδοθείσης τῆς εὐχῆς παρ’ αὐτοῦ τῷ Πατρί. [Εὐχὴ μὲν ἡ ἐπαγγελία παρὰ τῇ θείᾳ ὀνομάζεται Γραφῇ·
Εξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Ψηλαφώντες κατὰ τὸ εἰκὸς ἅπαν αὐτοῦ τὸ σῶμα, καὶ ἀναμετρούν τες ἕκαστον τῶν ὀστέων, ἵνα ἴδοιεν οὗ τοὺς ἤλους πῆ ξα: χρή. Αὐτοὶ δὲ κατενόησαν καὶ ἐπεῖδόν με. ᾿Αντὶ τοῦ, ἐπεγέλασαν. Ταῦτα δέ φησι διὰ τὴν κολ κίνην χλαμύδα καὶ τὸν ἐξ ἀκανθῶν στέφανον, καὶ τὸν ἀντὶ σκήπτρου κάλαμον. Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς. Σαφῶς τοῦ τα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἐγράφη. Β εἰς ἀκηδίαν, μηδὲ ἐκλύεσθαι ὑπὸ τῶν θλίψεων. Σὺ δὲ, Κύριε, μὴ μακρύνῃς τὴν βοήθειάν σου ἀπ' ἐμοῦ. Μεθίστησι τους λόγους εἰς προσευχήν. [Σου, φησί, βοηθοῦντος καὶ ἀντιλαμβανομένου, τρι ταῖος ἀναστὰς, ματαίαν αὐτῶν τὴν ἐπιβουλὴν ἀπο δείξω. ] Υποτύπωσις ἡμῖν γενόμενος, ὡς δεῖ ἐν τοῖς πειρασμοῖς ἐπικαλεῖσθα: Θεὸν, καὶ μὴ καταπίπτειν Εt Ῥῦσαι ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου. Την και κίαν τῶν Ἰουδαίων καὶ τὴν ἄνοιαν διὰ τούτων σημαί νει διὰ ῥομφαίας καὶ χειρὸς κυνὸς καὶ λέοντος καὶ κεράτων μονοκερώτων. Καὶ ἐκ χειρὸς κυνὸς τὴν μονογενῆ μου. Τὰ ἐκ τούτου τοῦ κυνὸς γενόμε- να χεῖρα, καὶ αὐτὸν κύνα ὀνομάζει· Οὐ καλὸν γάρ, φησὶν, ἐστὶ λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις. [ Ρομφαία δὲ εἴη ἂν καὶ ὁ διάβολος, ἀεὶ τιτρώ σκειν ἐπιχειρῶν. Μονογενῆ δὲ λέγει αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, διὰ τὸ μεμονῶσθαι καὶ κεχωρίσθαι τῶν ἄλλων ψυχῶν· πᾶσαι μὲν γὰρ ἐκεῖναι ἔγνωσαν ἁμαρτίαν, ἐκείνη δὲ οὔ: καὶ διὰ τὸ μόνην ἀεὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου ἔνωσιν ἔχειν καθ' ὑπόστασιν μετὰ τῆς σαρκός. Εἶς γάρ ἐστιν ὁ Χριστὸς ἐκ δύο τῶν ἐναντίων, τέλειος Θεὸς καὶ τέλειος άνθρωπος. Εκείναις δὲ ἐκ διαλειμ μάτων ἐπιφοιτᾷ. Τάχα δὲ καὶ τὴν παραστᾶσαν Ἐκκλη- σίαν αὐτῷ λέγει μονογενῆ, διὰ τὸ μὴ ἔχειν σπῖλον ἢ ῥυτίδα ἐκ τῶν ἀμώμων συμπληρουμένην κατά προ κοπὴν ἐκ τῶν ἑξήκοντα βασιλίδων καὶ ὀγδοήκοντα παλλακῶν. ] Σωσάν με ἐκ στόματος λέοντος, καὶ ἀπὸ κερά- των μονοκερώτων τὴν ταπείνωσίν μου. Διηγήσο μαι τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου· ἐν μέσῳ Ἐκκλησίας ὑμνήσω σε. Εδίδασκε γὰρ ἡμᾶς τὸν φύσει καὶ ἀληθείᾳ Θεὸν καὶ ὁμοούσιον αὐτοῦ Πατέρα. Ο Πάλιν ὡς ἄνθρωπος ἤνωται διὰ τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, αινέσατε αὐτόν· ἅπαν τὸ σπέρμα Ιακώβ, δοξάσατε αὐτόν. Επει δὴ γὰρ ἡ Ἐκκλησία καὶ ἐξ ἐθνῶν καὶ ἐξ Ἰουδαίων συνέστηκε, καὶ τούτους καὶ ἐκείνους εἰς τὸν ὕμνον ἐγείρει· τοὺς μὲν ἀπὸ τοῦ προπάτορος ὀνομάζων α κώβ τε καὶ Ἰσραήλ, τοὺς δὲ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς, ὡς ἀρ κούσης ἀντὶ γένους κοσμῆσαι. Οὕτω καὶ Ἰουδαίους τοὺς ἐξ ἐθνῶν τῷ νόμῳ προσιόντας ἔθος ἦν ὀνομάζειν. Καὶ τοῦτο ἡμᾶς ἡ τῶν Πράξεων ἱστορία διδάσκει δημηγορῶν γὰρ ὁ θεῖος Απόστολος οὕτως ἔφη - Αν δρες Ισραηλῖται, καὶ οἱ ἐν ὑμῖν φοβούμενοι τὸν Κύριον. - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. scilicet totum corpus ipsius, et emetientes ossa singula ut explorarent ubi figerent clavos. Ipsi vero consideraverunt et inspexerunt me. Id est, irrise- runt. fd autem ait ob chlamydem coccineam, spi- neam corcnam, et calamum pro sceptro datum. Evangeliis perspicue explicata sunt. tuum a me. Jam in preces sermonem commutat. [Te, inquit, opitulante et patrocinante, cum post triduum resurrexero, vanas illorum insidias osten- dam.] Exemplumque nobis est, quo pacto oporteat in tentationibus Deum invocare, nec in angorem et consilii inopiam decidere, neque frangi calamita- Libus. Jitiam et insaniam Judæorum significat, per fra- meam scilicet, manum canis, os leonis, cornua unicornium. de manu canis unicam meam. Ma- num ea vocat quae per hunc canem gesta sunt: ipsum autem canem appellat. Non enim, inquits, bo- num est accipere panem filiorum, et projicere ca- tellis. [Framea vero fuerit diabolus, qui pungere et confodere semper conatur. Unicam autem vocal animam suam, quia sola relicta fuit, et ab aliis animabus segregala : universa quippe peccatum noverunt, illa vero minime et quia semper sola cum carne conjuncta cum Deo Verbo est secundum hypostasin. Unus namque Christus est ex duobus adversis constans, perfectus Deus, perfectus homo. Illas autem animas quæ multo in- tervallo distabant adiit. Forte etiam Ecclesiam sibi astantem vocat unicam, quod maculam nullam, nullas sordes habeat, atque ex profectu in melius repleta sit inculpatis illis sexaginta reginis, et octoginta concubinis.] nium humilitatem meam. Narrabo nomen tuum fra- tribus meis, in medio Ecclesiæ laudabo te. Docuit enim nos eum qui natura et vere Deus est, et con- substantialem ipsi Patrem. Rursus ut homo con- junctus est per Ecclesiam. semien Jacob, glorificate eum. Quandoquidem Eccle- sia ex gentibus juxta atque ex Judæis constat, hos atque illos ad hymnum concinendum excitat. Ilos quidem a proavo suo Jacob atque Israel vocans, illos virtutis nomine compellat, quæ quidem valet generis loco homines exornare. Ita Judæos eos qui ex gentibus ad legem accederent mos erat appel- Jare. lique nos edocet Actuum historia. Cum ora- ret enim beatus Paulus, sic ait s : Viri Israelitæ, et qui inter vos timetis Dominum. ss Matth. xv, 26. Act. xi, 16. C 18. Dinumeraverunt omnia ossa mea. Attrectantes A 19. Diviserunt sibi vestimenta mea. Isthæc iu 20. Tu autem, Domine, ne elongaveris auxilium 21. Erue a framea, Deus, animam meam. His ma- 22. Salva me ex ore leonis, et a cornibus unicor- 24. Qui timetis Dominum, laudate eum; universum
PG 27:137Οὐκοῦν ἡ τῆς ὑπακοῆς ἐκπλήρωσις ἡ γενομένη παρὰ τοῦ Υἱοῦ Πατρὶ, καὶ τοῦτο μέχρι τοῦ θανάτου σαρκός. Ὡσαύτως ἂν νοηθείη ἀποδοθείσης τῆς εὐχῆς παρ’ αὐτοῦ τῷ Πατρί.] Φάγονται πένητες, καὶ ἐμπλησθήσονται. Προςαγόρευσις τῆς τῶν ἐθνῶν κλήσεως διὰ τούτων σημαίνεται. Καὶ προσκυνήσουσιν ἐνώπιον αὐτοῦ πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν. Βασιλεῦσαι λέγεται τῶν ἐπὶ γῆς, καίτοι βασιλεὺς πάντων ὢν καθὸ Θεὸς, διὰ τὸ ἐπιστρέψαι αὐτοὺς ἐκ τῆς τῶν δαιμόνων πλάνης εἰς τὴν αὐτοῦ πίστιν, καὶ εὐγνωμοσύνην καὶ δικαιοσύνην. Ὅτι τοῦ Κυρίου ἡ βασιλεία, καὶ αὐτὸς δεσπόζει τῶν ἐθνῶν. Οὐ γὰρ μόνον Ἰουδαίων Θεὸς ὁ Θεὸς, ὡς ἐκεῖνοι νομίζουσιν, ἀλλὰ πάσης τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ποιητής. Τοῦτο καὶ ὁ Ἀπόστολός φησιν· Ἧ Ἰουδαίων ὁ Θεὸς μόνον; Οὐχὶ καὶ ἐθνῶν; Ναὶ καὶ ἐθνῶν. Ἐπείπερ εἷς ὁ Θεὸς, ὃς δικαιώσει περιτομὴν ἐκ πίστεως, καὶ ἀκροβυστίαν διὰ τῆς πίστεως. Ἔφαγον, καὶ προσεκύνησαν πάντες οἱ πίονες τῆς γῆς. Τὴν πνευματικὴν δηλονότι τροφήν. Πίονας δὲ αὐτοὺς καλεῖ διὰ τὸ εὐτραφὲς τῶν θείων λογίων. Ἐνώπιον αὐτοῦ πεσοῦνται πάντες οἱ καταβαίνοντες εἰς γῆν. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ κλίνειν αὐτῷ γόνυ τοὺς πιστεύοντας.
Οὗτοι δὲ οἱ πιστεύσαντες πάλαι ἦσαν. Οἱ καταβαίνοντες εἰς τὴν γῆν· τουτέστιν οἱ πεσόντες εἰς ὄλεθρον καὶ φθορὰν, διὰ τὸ μὴ εἰδέναι αὐτοὺς τὸν Κύριον. Καὶ ἡ ψυχή μου αὐτῷ ζῇ, καὶ τὸ σπέρμα μου δουλεύσει αὐτῷ. Ἁγία γὰρ καὶ ἄμωμος ἡ Χριστοῦ γέγονε ζωὴ, ἣν πεποίηται μετὰ σαρκὸς ἐπὶ γῆς. Μόνος γὰρ αὐτὸς οὐκ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, καίτοι καθ’ ἡμᾶς γεγονὼς, καὶ σάρκα λαβὼν τὴν φιλαμαρτήμονα. Σπέρμα δὲ Θεοῦ νοηθεῖεν ἂν οἱ δι’ αὐτοῦ κεκλημένοι διὰ τῆς πίστεως. Ἀναγγελήσεται τῷ Κυρίῳ γενεὰ ἡ ἐρχομένη. Καὶ ταῦτα περὶ τῶν ἐθνῶν σημαίνει. Λαῷ τῷ τεχθησομένῳ, ὃν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ὅμοιον τὸ, Οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκὸς, ἀλλὰ ἐκ Θεοῦ ἐγγενήθησαν.
Psalm 4ΨΑΛΜΟΣ 4
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:140ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΚΒ. Ὑπόθεσις· Ἄδεται ὁ προκείμενος ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἐθνῶν ἀγαλλομένων ἐπὶ τὸ ποιμᾶναι αὐτοὺς τὸν Κύριον. Καὶ μὴν καὶ μυστικὴν ἐξηγοῦνται εὐωχίαν, ἣν παρέθηκεν αὐτοῖς αὐτὸς ὁ ποιμαίνων αὐτούς. Κύριος ποιμαίνει με. Μέγα ἐπὶ τῷ Κυρίῳ φρονοῦσιν οἱ παρ’ αὐτοῦ ποιμαινόμενοι. Εἰς τόπον χλόης ἐκεῖ με κατεσκήνωσεν. Ἐν ὡραιότητι πόας κατεσκήνωσέ με, τὴν νοητὴν πόαν φησίν. Ἐπὶ ὕδατος ἀναπαύσεως ἐξέθρεψέ με.
Λαῷ τῷ τεχθησομένῳ, ὃν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ομοιον τὸ, Οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκὸς, ἀλλὰ ἐκ Θεοῦ ἐγγενήθησαν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΚΒ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ προκείμενος ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἐθνῶν ἀγαλλομένων ἐπὶ τὸ ποιμᾶναι αὐτοὺς τὸν Κύριον. . Καὶ μὴν καὶ μυστικὴν ἐξηγοῦνται εὐωχίαν, ἣν παρ έθηκεν αὐτοῖς αὐτὸς ὁ ποιμαίνων αὐτούς. Κύριος ποιμαίνει με. Μέγα ἐπὶ τῷ Κυρίῳ φρο νοῦσιν οἱ παρ' αὐτοῦ ποιμαινόμενοι. Εἰς τόπον χλόης ἐκεῖ με κατεσκήνωσεν. Εν ὡραιότητι πόας κατεσκήνωσέ με, τὴν νοητήν πόαν φησίν. Ἐπὶ ὕδατος ἀναπαύσεως ἐξέθρεψέ με. Υδωρ ἀναπαύσεως νοηθείη ἂν τὸ τοῦ ἁγίου βαπτί- σματος, ἅτε δὴ τὸ φορτίον ἐξαλεῖφον τῶν ἁμαρτιῶν. [Ταῦτα παρέσχε μοι, φησί, πρότερον τῆς ψυχῆς ἐπι- μεληθεὶς, καὶ ἐκ τῆς ἀνοδίας ἐπιστρέψας πρὸς τὸ τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν ὁδεύειν. ] Τὴν ψυχήν μου ἐπέστρεψεν. Ἐκ τῆς αἰχμαλω σίας τοῦ διαβόλου ἐπιστρέψας πρὸς ἑαυτὸν τὴν ψυχήν μου, ὡδήγησεν ἐπὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐκ θανάτου εἰς ζωήν. [ Ως παρεκλείπων πάλαι τὴν ἰδίαν ψυχὴν, διὰ τῆς εἰρημένης τροφῆς ἀναλαβὼν ἑαυτὸν, καὶ ἐπι- στρέφων ἐκ θανάτου, φησί· Τὴν ψυχήν μου ἐπ- έστρεψε ἐπὶ τρίβους δικαιοσύνης· τὰ εὐαγγελικά φησι δόγματα. Ἐὰν πορευθῶ ἐν μέσῳ σκιᾶς θανά- του, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα. Αὐτὸν δὲ τὸν Χριστόν φησι ῥάβδον δυνάμεως, καὶ ῥάβδον εὐκλεῆ, καὶ ῥάβδον μεγαλότητος. Ωσπερ ῥάβδος παιδεύει, οὕτω καὶ πρακτική μετριοπαθεῖν ἐκδιδάσκει.] Τὰ εὐαγγε λικά φησι δόγματα. Η ῥάβδος σου καὶ ἡ βακτήρια σου, αὐτά με παρεκάλεσαν. Αὐτὸν τὸν Χριστόν φησιν. Καὶ τό Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Καὶ ῥάβδος εὐκλεὴς, καὶ ῥάβδος μεγαλώτα- τος. Ράβδος ἡ παιδευτική δύναμις· βακτηρία δὲ ἡ διὰ τῆς παρακλήσεως ἀντίληψις. Ελίπανας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου. Καὶ τοῦτο τὸ χρίσμα τὸ μυστικόν. Καὶ τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με. Πάλιν τὴν μυστικὴν εὐφροσύνην φη σίν. Καὶ τὸ ἔλεός σου καταδιώξει με πάσας τὰς ἡμέρας. Οἱ γὰρ τῶν προλεχθέντων ἁπάντων μετα- λαβόντες ἔσονται διαπαντὸς ἐν τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ· καὶ μὴν καὶ κατοικήσουσιν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. [Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζαν. Τράπεζαν τὴν μυστικὴν λέγει, καὶ τὸ ἔλαιον τὸ χρίσμα μυστι κὸν, καὶ τὸ ποτήριον λέγει.] Εἰς τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ τῇ μιᾷ τῶν Σαββά των. ΚΓ'. Υπόθεσις. Τὴν ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ὁ παρὼν ἡμῖν κηρύττει ψαλμὸς καὶ τῶν ἐθνῶν διδασκαλίαν· πῶς ἂν καὶ αὐτοὶ ἄξιοι γένωνται τῶν ἐπουρανίων σκηνών. S. ATHANASII OPP. PARS III. Huic simile est illud: Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt “s. Argumentum. Canitur præsens psalmus ex persona gentium ex- sultantium quod Dominus ipse ad pascua illas perduceret. Et sane mysticum enarrant convivium, quod illis pastor Dominus apposuit. - EXEGETICA. Daniel Barbarus. Psalmus est redeuntium a Babylonia servitute, quoniam postquam Cyrus rex eos di- misit, cum magna lætitia et copia rerum ad suos reversi sunt. Sed et hoc beatus David ante dicit. Ex persona igitur ipsorum in patriam revertentium ait. Dominus pascit me, et nihil mihi deerit. Magni- fice in Domino sentiunt qui ab illo pascuntur. xuriantis loco me collocavit, spiritualem herbam dicit. Super aquam refectionis educavit me. Aqua refectionis sacrum forte baptisma intelligatur, quippe quod peccatorum molem abstergat. [Hæc, inquit, præbe mihi, prius animæ curam gerens : atque ex devio me convertas, ut recta gradiar via.] B animam meam ad se convertens, ad sua præcepta deduxit illam ex morte ad vitam. [Ut qui olim ne- glecta anima sua defecerit, ac per memoratum de- inde cibum recreatus sit, aversus et abductus a morte, ait : Animam meam convertit in viam justi- tia, in evangelica scilicet dogmata. Si ambulatero in medio umbra mortis, quasi Patrem alloquens. C Ipsum autem Christum vocat virgam virtutis, vir- gam gloriosam, et virgam magnitudinis. Sicut virga corripit, ita et vis facultasque agendi docet quo pacto moderate mala feramus.] Evangelica vero do- gmata indicat. sunt. Ipsum ait Christum. Et illud: Virgam virtu- tis emittet tibi Dominus ex Sion “. Et, virga gloriosa, virga maxima **. Virga est erudiendi potestas; ba- culus, patrocinium in consolando situm. gnificat mysticum chrisma. Et calix tuus inebrians me. Rursum de mystica agit lætitia. Et misericordia tua subsequetur me omnibus diebus. Nam qui præ- dicta omnia nacti sunt, in misericordia Dei positi D semper erunt, insuperque habitabunt in domo ejus. [Parasti in conspectu meo mensam. Mensain my- sticam indicat, oleum vero chrisma mysticum, et calicem ibidem memorat.] XXIII. Argumentum. Daniel Barbarus. Ascensum Domini præsens psal - mus nobis prænuntiat, necnon gentium doctrinam, et quemadmodum cœlesti domicilio dignatæ sunt. Juan. 1, 15. ** Psal. cix, 3. Jer. xiv. 17. 32. Populo qui nascetur, quem fecit Dominus. A 1. PSALMUS David. XXII. 2. In loco pascuæ ibi me collocavit. In herbæ lu- 3. Animam meam convertit. Ex captivitate diaboli 4. Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata 5. Impinguasti in oleo caput meum. Et hoc si- 1. In finem PSALMUS David una Sabbatorum.
Ὕδωρ ἀναπαύσεως νοηθείη ἂν τὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ἅτε δὴ τὸ φορτίον ἐξαλεῖφον τῶν ἁμαρτιῶν. [Ταῦτα παρέσχε μοι, φησὶ, πρότερον τῆς ψυχῆς ἐπιμεληθεὶς, καὶ ἐκ τῆς ἀνοδίας ἐπιστρέψας πρὸς τὸ τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν ὁδεύειν.] Τὴν ψυχήν μου ἐπέστρεψεν. Ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας τοῦ διαβόλου ἐπιστρέψας πρὸς ἑαυτὸν τὴν ψυχήν μου, ὡδήγησεν ἐπὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐκ θανάτου εἰς ζωήν. [Ὡς παρεκλείπων πάλαι τὴν ἰδίαν ψυχὴν, διὰ τῆς εἰρημένης τροφῆς ἀναλαβὼν ἑαυτὸν, καὶ ἐπιστρέφων ἐκ θανάτου, φησί· Τὴν ψυχήν μου ἐπέστρεψε ἐπὶ τρίβους δικαιοσύνης· τὰ εὐαγγελικά φησι δόγματα. Ἐὰν πορευθῶ ἐν μέσῳ σκιᾶς θανάτου, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα. Αὐτὸν δὲ τὸν Χριστόν φησι ῥάβδον δυνάμεως, καὶ ῥάβδον εὐκλεῆ, καὶ ῥάβδον μεγαλότητος. Ὥσπερ ῥάβδος παιδεύει, οὕτω καὶ πρακτικὴ μετριοπαθεῖν ἐκδιδάσκει.] Τὰ εὐαγγελικά φησι δόγματα. Ἡ ῥάβδος σου καὶ ἡ βακτήρια σου, αὐτά με παρεκάλεσαν. Αὐτὸν τὸν Χριστόν φησιν. Καὶ τό· Ῥάβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Καὶ ῥάβδος εὐκλεὴς, καὶ ῥάβδος μεγαλώτατος. Ῥάβδος ἡ παιδευτικὴ δύναμις· βακτηρία δὲ ἡ διὰ τῆς παρακλήσεως ἀντίληψις. Ἐλίπανας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου.
Λαῷ τῷ τεχθησομένῳ, ὃν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ομοιον τὸ, Οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκὸς, ἀλλὰ ἐκ Θεοῦ ἐγγενήθησαν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΚΒ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ προκείμενος ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἐθνῶν ἀγαλλομένων ἐπὶ τὸ ποιμᾶναι αὐτοὺς τὸν Κύριον. . Καὶ μὴν καὶ μυστικὴν ἐξηγοῦνται εὐωχίαν, ἣν παρ έθηκεν αὐτοῖς αὐτὸς ὁ ποιμαίνων αὐτούς. Κύριος ποιμαίνει με. Μέγα ἐπὶ τῷ Κυρίῳ φρο νοῦσιν οἱ παρ' αὐτοῦ ποιμαινόμενοι. Εἰς τόπον χλόης ἐκεῖ με κατεσκήνωσεν. Εν ὡραιότητι πόας κατεσκήνωσέ με, τὴν νοητήν πόαν φησίν. Ἐπὶ ὕδατος ἀναπαύσεως ἐξέθρεψέ με. Υδωρ ἀναπαύσεως νοηθείη ἂν τὸ τοῦ ἁγίου βαπτί- σματος, ἅτε δὴ τὸ φορτίον ἐξαλεῖφον τῶν ἁμαρτιῶν. [Ταῦτα παρέσχε μοι, φησί, πρότερον τῆς ψυχῆς ἐπι- μεληθεὶς, καὶ ἐκ τῆς ἀνοδίας ἐπιστρέψας πρὸς τὸ τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν ὁδεύειν. ] Τὴν ψυχήν μου ἐπέστρεψεν. Ἐκ τῆς αἰχμαλω σίας τοῦ διαβόλου ἐπιστρέψας πρὸς ἑαυτὸν τὴν ψυχήν μου, ὡδήγησεν ἐπὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐκ θανάτου εἰς ζωήν. [ Ως παρεκλείπων πάλαι τὴν ἰδίαν ψυχὴν, διὰ τῆς εἰρημένης τροφῆς ἀναλαβὼν ἑαυτὸν, καὶ ἐπι- στρέφων ἐκ θανάτου, φησί· Τὴν ψυχήν μου ἐπ- έστρεψε ἐπὶ τρίβους δικαιοσύνης· τὰ εὐαγγελικά φησι δόγματα. Ἐὰν πορευθῶ ἐν μέσῳ σκιᾶς θανά- του, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα. Αὐτὸν δὲ τὸν Χριστόν φησι ῥάβδον δυνάμεως, καὶ ῥάβδον εὐκλεῆ, καὶ ῥάβδον μεγαλότητος. Ωσπερ ῥάβδος παιδεύει, οὕτω καὶ πρακτική μετριοπαθεῖν ἐκδιδάσκει.] Τὰ εὐαγγε λικά φησι δόγματα. Η ῥάβδος σου καὶ ἡ βακτήρια σου, αὐτά με παρεκάλεσαν. Αὐτὸν τὸν Χριστόν φησιν. Καὶ τό Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Καὶ ῥάβδος εὐκλεὴς, καὶ ῥάβδος μεγαλώτα- τος. Ράβδος ἡ παιδευτική δύναμις· βακτηρία δὲ ἡ διὰ τῆς παρακλήσεως ἀντίληψις. Ελίπανας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου. Καὶ τοῦτο τὸ χρίσμα τὸ μυστικόν. Καὶ τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με. Πάλιν τὴν μυστικὴν εὐφροσύνην φη σίν. Καὶ τὸ ἔλεός σου καταδιώξει με πάσας τὰς ἡμέρας. Οἱ γὰρ τῶν προλεχθέντων ἁπάντων μετα- λαβόντες ἔσονται διαπαντὸς ἐν τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ· καὶ μὴν καὶ κατοικήσουσιν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. [Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζαν. Τράπεζαν τὴν μυστικὴν λέγει, καὶ τὸ ἔλαιον τὸ χρίσμα μυστι κὸν, καὶ τὸ ποτήριον λέγει.] Εἰς τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ τῇ μιᾷ τῶν Σαββά των. ΚΓ'. Υπόθεσις. Τὴν ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ὁ παρὼν ἡμῖν κηρύττει ψαλμὸς καὶ τῶν ἐθνῶν διδασκαλίαν· πῶς ἂν καὶ αὐτοὶ ἄξιοι γένωνται τῶν ἐπουρανίων σκηνών. S. ATHANASII OPP. PARS III. Huic simile est illud: Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt “s. Argumentum. Canitur præsens psalmus ex persona gentium ex- sultantium quod Dominus ipse ad pascua illas perduceret. Et sane mysticum enarrant convivium, quod illis pastor Dominus apposuit. - EXEGETICA. Daniel Barbarus. Psalmus est redeuntium a Babylonia servitute, quoniam postquam Cyrus rex eos di- misit, cum magna lætitia et copia rerum ad suos reversi sunt. Sed et hoc beatus David ante dicit. Ex persona igitur ipsorum in patriam revertentium ait. Dominus pascit me, et nihil mihi deerit. Magni- fice in Domino sentiunt qui ab illo pascuntur. xuriantis loco me collocavit, spiritualem herbam dicit. Super aquam refectionis educavit me. Aqua refectionis sacrum forte baptisma intelligatur, quippe quod peccatorum molem abstergat. [Hæc, inquit, præbe mihi, prius animæ curam gerens : atque ex devio me convertas, ut recta gradiar via.] B animam meam ad se convertens, ad sua præcepta deduxit illam ex morte ad vitam. [Ut qui olim ne- glecta anima sua defecerit, ac per memoratum de- inde cibum recreatus sit, aversus et abductus a morte, ait : Animam meam convertit in viam justi- tia, in evangelica scilicet dogmata. Si ambulatero in medio umbra mortis, quasi Patrem alloquens. C Ipsum autem Christum vocat virgam virtutis, vir- gam gloriosam, et virgam magnitudinis. Sicut virga corripit, ita et vis facultasque agendi docet quo pacto moderate mala feramus.] Evangelica vero do- gmata indicat. sunt. Ipsum ait Christum. Et illud: Virgam virtu- tis emittet tibi Dominus ex Sion “. Et, virga gloriosa, virga maxima **. Virga est erudiendi potestas; ba- culus, patrocinium in consolando situm. gnificat mysticum chrisma. Et calix tuus inebrians me. Rursum de mystica agit lætitia. Et misericordia tua subsequetur me omnibus diebus. Nam qui præ- dicta omnia nacti sunt, in misericordia Dei positi D semper erunt, insuperque habitabunt in domo ejus. [Parasti in conspectu meo mensam. Mensain my- sticam indicat, oleum vero chrisma mysticum, et calicem ibidem memorat.] XXIII. Argumentum. Daniel Barbarus. Ascensum Domini præsens psal - mus nobis prænuntiat, necnon gentium doctrinam, et quemadmodum cœlesti domicilio dignatæ sunt. Juan. 1, 15. ** Psal. cix, 3. Jer. xiv. 17. 32. Populo qui nascetur, quem fecit Dominus. A 1. PSALMUS David. XXII. 2. In loco pascuæ ibi me collocavit. In herbæ lu- 3. Animam meam convertit. Ex captivitate diaboli 4. Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata 5. Impinguasti in oleo caput meum. Et hoc si- 1. In finem PSALMUS David una Sabbatorum.
Καὶ τοῦτο τὸ χρίσμα τὸ μυστικόν. Καὶ τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με. Πάλιν τὴν μυστικὴν εὐφροσύνην φησίν. Καὶ τὸ ἔλεός σου καταδιώξει με πάσας τὰς ἡμέρας. Οἱ γὰρ τῶν προλεχθέντων ἁπάντων μεταλαβόντες ἔσονται διαπαντὸς ἐν τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ· καὶ μὴν καὶ κατοικήσουσιν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. [ Ἡτοίμασας ἐνώπιόν μου τράπεζαν. Τράπεζαν τὴν μυστικὴν λέγει, καὶ τὸ ἔλαιον τὸ χρίσμα μυστικὸν, καὶ τὸ ποτήριον λέγει.]
Λαῷ τῷ τεχθησομένῳ, ὃν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ομοιον τὸ, Οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκὸς, ἀλλὰ ἐκ Θεοῦ ἐγγενήθησαν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΚΒ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ προκείμενος ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἐθνῶν ἀγαλλομένων ἐπὶ τὸ ποιμᾶναι αὐτοὺς τὸν Κύριον. . Καὶ μὴν καὶ μυστικὴν ἐξηγοῦνται εὐωχίαν, ἣν παρ έθηκεν αὐτοῖς αὐτὸς ὁ ποιμαίνων αὐτούς. Κύριος ποιμαίνει με. Μέγα ἐπὶ τῷ Κυρίῳ φρο νοῦσιν οἱ παρ' αὐτοῦ ποιμαινόμενοι. Εἰς τόπον χλόης ἐκεῖ με κατεσκήνωσεν. Εν ὡραιότητι πόας κατεσκήνωσέ με, τὴν νοητήν πόαν φησίν. Ἐπὶ ὕδατος ἀναπαύσεως ἐξέθρεψέ με. Υδωρ ἀναπαύσεως νοηθείη ἂν τὸ τοῦ ἁγίου βαπτί- σματος, ἅτε δὴ τὸ φορτίον ἐξαλεῖφον τῶν ἁμαρτιῶν. [Ταῦτα παρέσχε μοι, φησί, πρότερον τῆς ψυχῆς ἐπι- μεληθεὶς, καὶ ἐκ τῆς ἀνοδίας ἐπιστρέψας πρὸς τὸ τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν ὁδεύειν. ] Τὴν ψυχήν μου ἐπέστρεψεν. Ἐκ τῆς αἰχμαλω σίας τοῦ διαβόλου ἐπιστρέψας πρὸς ἑαυτὸν τὴν ψυχήν μου, ὡδήγησεν ἐπὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐκ θανάτου εἰς ζωήν. [ Ως παρεκλείπων πάλαι τὴν ἰδίαν ψυχὴν, διὰ τῆς εἰρημένης τροφῆς ἀναλαβὼν ἑαυτὸν, καὶ ἐπι- στρέφων ἐκ θανάτου, φησί· Τὴν ψυχήν μου ἐπ- έστρεψε ἐπὶ τρίβους δικαιοσύνης· τὰ εὐαγγελικά φησι δόγματα. Ἐὰν πορευθῶ ἐν μέσῳ σκιᾶς θανά- του, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα. Αὐτὸν δὲ τὸν Χριστόν φησι ῥάβδον δυνάμεως, καὶ ῥάβδον εὐκλεῆ, καὶ ῥάβδον μεγαλότητος. Ωσπερ ῥάβδος παιδεύει, οὕτω καὶ πρακτική μετριοπαθεῖν ἐκδιδάσκει.] Τὰ εὐαγγε λικά φησι δόγματα. Η ῥάβδος σου καὶ ἡ βακτήρια σου, αὐτά με παρεκάλεσαν. Αὐτὸν τὸν Χριστόν φησιν. Καὶ τό Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Καὶ ῥάβδος εὐκλεὴς, καὶ ῥάβδος μεγαλώτα- τος. Ράβδος ἡ παιδευτική δύναμις· βακτηρία δὲ ἡ διὰ τῆς παρακλήσεως ἀντίληψις. Ελίπανας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου. Καὶ τοῦτο τὸ χρίσμα τὸ μυστικόν. Καὶ τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με. Πάλιν τὴν μυστικὴν εὐφροσύνην φη σίν. Καὶ τὸ ἔλεός σου καταδιώξει με πάσας τὰς ἡμέρας. Οἱ γὰρ τῶν προλεχθέντων ἁπάντων μετα- λαβόντες ἔσονται διαπαντὸς ἐν τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ· καὶ μὴν καὶ κατοικήσουσιν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. [Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζαν. Τράπεζαν τὴν μυστικὴν λέγει, καὶ τὸ ἔλαιον τὸ χρίσμα μυστι κὸν, καὶ τὸ ποτήριον λέγει.] Εἰς τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ τῇ μιᾷ τῶν Σαββά των. ΚΓ'. Υπόθεσις. Τὴν ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ὁ παρὼν ἡμῖν κηρύττει ψαλμὸς καὶ τῶν ἐθνῶν διδασκαλίαν· πῶς ἂν καὶ αὐτοὶ ἄξιοι γένωνται τῶν ἐπουρανίων σκηνών. S. ATHANASII OPP. PARS III. Huic simile est illud: Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt “s. Argumentum. Canitur præsens psalmus ex persona gentium ex- sultantium quod Dominus ipse ad pascua illas perduceret. Et sane mysticum enarrant convivium, quod illis pastor Dominus apposuit. - EXEGETICA. Daniel Barbarus. Psalmus est redeuntium a Babylonia servitute, quoniam postquam Cyrus rex eos di- misit, cum magna lætitia et copia rerum ad suos reversi sunt. Sed et hoc beatus David ante dicit. Ex persona igitur ipsorum in patriam revertentium ait. Dominus pascit me, et nihil mihi deerit. Magni- fice in Domino sentiunt qui ab illo pascuntur. xuriantis loco me collocavit, spiritualem herbam dicit. Super aquam refectionis educavit me. Aqua refectionis sacrum forte baptisma intelligatur, quippe quod peccatorum molem abstergat. [Hæc, inquit, præbe mihi, prius animæ curam gerens : atque ex devio me convertas, ut recta gradiar via.] B animam meam ad se convertens, ad sua præcepta deduxit illam ex morte ad vitam. [Ut qui olim ne- glecta anima sua defecerit, ac per memoratum de- inde cibum recreatus sit, aversus et abductus a morte, ait : Animam meam convertit in viam justi- tia, in evangelica scilicet dogmata. Si ambulatero in medio umbra mortis, quasi Patrem alloquens. C Ipsum autem Christum vocat virgam virtutis, vir- gam gloriosam, et virgam magnitudinis. Sicut virga corripit, ita et vis facultasque agendi docet quo pacto moderate mala feramus.] Evangelica vero do- gmata indicat. sunt. Ipsum ait Christum. Et illud: Virgam virtu- tis emittet tibi Dominus ex Sion “. Et, virga gloriosa, virga maxima **. Virga est erudiendi potestas; ba- culus, patrocinium in consolando situm. gnificat mysticum chrisma. Et calix tuus inebrians me. Rursum de mystica agit lætitia. Et misericordia tua subsequetur me omnibus diebus. Nam qui præ- dicta omnia nacti sunt, in misericordia Dei positi D semper erunt, insuperque habitabunt in domo ejus. [Parasti in conspectu meo mensam. Mensain my- sticam indicat, oleum vero chrisma mysticum, et calicem ibidem memorat.] XXIII. Argumentum. Daniel Barbarus. Ascensum Domini præsens psal - mus nobis prænuntiat, necnon gentium doctrinam, et quemadmodum cœlesti domicilio dignatæ sunt. Juan. 1, 15. ** Psal. cix, 3. Jer. xiv. 17. 32. Populo qui nascetur, quem fecit Dominus. A 1. PSALMUS David. XXII. 2. In loco pascuæ ibi me collocavit. In herbæ lu- 3. Animam meam convertit. Ex captivitate diaboli 4. Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata 5. Impinguasti in oleo caput meum. Et hoc si- 1. In finem PSALMUS David una Sabbatorum.
To the end, a Psalm of David for the first of the...Εἰς τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ τῇ μιᾷ τῶν…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων. ΚΓ. Ὑπόθεσις. Τὴν ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ὁ παρὼν ἡμῖν κηρύττει ψαλμὸς καὶ τῶν ἐθνῶν διδασκαλίαν· πῶς ἂν καὶ αὐτοὶ ἄξιοι γένωνται τῶν ἐπουρανίων σκηνῶν. Τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. Τὴν βασιλείαν ἣν ἐβασίλευσε τῶν ἐθνῶν ἐπιδημήσας ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, διὰ τῶν παρόντων κηρύττει. Αὐτὸς ἐπὶ θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτήν. Ἵνα μή τις τῶν ἐχθρῶν δόξῃ εἶναι μὲν τὴν γῆν τοῦ Σατανᾶ, νυνὶ δὲ αὐτῆς βασιλεῦσαι τὸν Χριστὸν, τούτου χάριν τὸν Χριστὸν αὐτῆς ποιητὴν ἀποδείκνυσιν, ἅμα δὲ καὶ τὴν δύναμιν αὐτοῦ δηλοῖ, ὥστε τοσοῦτον μέγεθος τῆς γῆς ἐπὶ ὑδάτων στηριχθῆναι. Καὶ ἐπὶ ποταμῶν ἡτοίμασεν αὐτήν. Ἀντὶ τοῦ, διεκόσμησεν.
Λαῷ τῷ τεχθησομένῳ, ὃν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Ομοιον τὸ, Οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκὸς, ἀλλὰ ἐκ Θεοῦ ἐγγενήθησαν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΚΒ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ προκείμενος ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἐθνῶν ἀγαλλομένων ἐπὶ τὸ ποιμᾶναι αὐτοὺς τὸν Κύριον. . Καὶ μὴν καὶ μυστικὴν ἐξηγοῦνται εὐωχίαν, ἣν παρ έθηκεν αὐτοῖς αὐτὸς ὁ ποιμαίνων αὐτούς. Κύριος ποιμαίνει με. Μέγα ἐπὶ τῷ Κυρίῳ φρο νοῦσιν οἱ παρ' αὐτοῦ ποιμαινόμενοι. Εἰς τόπον χλόης ἐκεῖ με κατεσκήνωσεν. Εν ὡραιότητι πόας κατεσκήνωσέ με, τὴν νοητήν πόαν φησίν. Ἐπὶ ὕδατος ἀναπαύσεως ἐξέθρεψέ με. Υδωρ ἀναπαύσεως νοηθείη ἂν τὸ τοῦ ἁγίου βαπτί- σματος, ἅτε δὴ τὸ φορτίον ἐξαλεῖφον τῶν ἁμαρτιῶν. [Ταῦτα παρέσχε μοι, φησί, πρότερον τῆς ψυχῆς ἐπι- μεληθεὶς, καὶ ἐκ τῆς ἀνοδίας ἐπιστρέψας πρὸς τὸ τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν ὁδεύειν. ] Τὴν ψυχήν μου ἐπέστρεψεν. Ἐκ τῆς αἰχμαλω σίας τοῦ διαβόλου ἐπιστρέψας πρὸς ἑαυτὸν τὴν ψυχήν μου, ὡδήγησεν ἐπὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐκ θανάτου εἰς ζωήν. [ Ως παρεκλείπων πάλαι τὴν ἰδίαν ψυχὴν, διὰ τῆς εἰρημένης τροφῆς ἀναλαβὼν ἑαυτὸν, καὶ ἐπι- στρέφων ἐκ θανάτου, φησί· Τὴν ψυχήν μου ἐπ- έστρεψε ἐπὶ τρίβους δικαιοσύνης· τὰ εὐαγγελικά φησι δόγματα. Ἐὰν πορευθῶ ἐν μέσῳ σκιᾶς θανά- του, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα. Αὐτὸν δὲ τὸν Χριστόν φησι ῥάβδον δυνάμεως, καὶ ῥάβδον εὐκλεῆ, καὶ ῥάβδον μεγαλότητος. Ωσπερ ῥάβδος παιδεύει, οὕτω καὶ πρακτική μετριοπαθεῖν ἐκδιδάσκει.] Τὰ εὐαγγε λικά φησι δόγματα. Η ῥάβδος σου καὶ ἡ βακτήρια σου, αὐτά με παρεκάλεσαν. Αὐτὸν τὸν Χριστόν φησιν. Καὶ τό Ράβδον δυνάμεως ἐξαποστελεῖ σοι Κύριος ἐκ Σιών. Καὶ ῥάβδος εὐκλεὴς, καὶ ῥάβδος μεγαλώτα- τος. Ράβδος ἡ παιδευτική δύναμις· βακτηρία δὲ ἡ διὰ τῆς παρακλήσεως ἀντίληψις. Ελίπανας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου. Καὶ τοῦτο τὸ χρίσμα τὸ μυστικόν. Καὶ τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με. Πάλιν τὴν μυστικὴν εὐφροσύνην φη σίν. Καὶ τὸ ἔλεός σου καταδιώξει με πάσας τὰς ἡμέρας. Οἱ γὰρ τῶν προλεχθέντων ἁπάντων μετα- λαβόντες ἔσονται διαπαντὸς ἐν τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ· καὶ μὴν καὶ κατοικήσουσιν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. [Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζαν. Τράπεζαν τὴν μυστικὴν λέγει, καὶ τὸ ἔλαιον τὸ χρίσμα μυστι κὸν, καὶ τὸ ποτήριον λέγει.] Εἰς τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ τῇ μιᾷ τῶν Σαββά των. ΚΓ'. Υπόθεσις. Τὴν ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ὁ παρὼν ἡμῖν κηρύττει ψαλμὸς καὶ τῶν ἐθνῶν διδασκαλίαν· πῶς ἂν καὶ αὐτοὶ ἄξιοι γένωνται τῶν ἐπουρανίων σκηνών. S. ATHANASII OPP. PARS III. Huic simile est illud: Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt “s. Argumentum. Canitur præsens psalmus ex persona gentium ex- sultantium quod Dominus ipse ad pascua illas perduceret. Et sane mysticum enarrant convivium, quod illis pastor Dominus apposuit. - EXEGETICA. Daniel Barbarus. Psalmus est redeuntium a Babylonia servitute, quoniam postquam Cyrus rex eos di- misit, cum magna lætitia et copia rerum ad suos reversi sunt. Sed et hoc beatus David ante dicit. Ex persona igitur ipsorum in patriam revertentium ait. Dominus pascit me, et nihil mihi deerit. Magni- fice in Domino sentiunt qui ab illo pascuntur. xuriantis loco me collocavit, spiritualem herbam dicit. Super aquam refectionis educavit me. Aqua refectionis sacrum forte baptisma intelligatur, quippe quod peccatorum molem abstergat. [Hæc, inquit, præbe mihi, prius animæ curam gerens : atque ex devio me convertas, ut recta gradiar via.] B animam meam ad se convertens, ad sua præcepta deduxit illam ex morte ad vitam. [Ut qui olim ne- glecta anima sua defecerit, ac per memoratum de- inde cibum recreatus sit, aversus et abductus a morte, ait : Animam meam convertit in viam justi- tia, in evangelica scilicet dogmata. Si ambulatero in medio umbra mortis, quasi Patrem alloquens. C Ipsum autem Christum vocat virgam virtutis, vir- gam gloriosam, et virgam magnitudinis. Sicut virga corripit, ita et vis facultasque agendi docet quo pacto moderate mala feramus.] Evangelica vero do- gmata indicat. sunt. Ipsum ait Christum. Et illud: Virgam virtu- tis emittet tibi Dominus ex Sion “. Et, virga gloriosa, virga maxima **. Virga est erudiendi potestas; ba- culus, patrocinium in consolando situm. gnificat mysticum chrisma. Et calix tuus inebrians me. Rursum de mystica agit lætitia. Et misericordia tua subsequetur me omnibus diebus. Nam qui præ- dicta omnia nacti sunt, in misericordia Dei positi D semper erunt, insuperque habitabunt in domo ejus. [Parasti in conspectu meo mensam. Mensain my- sticam indicat, oleum vero chrisma mysticum, et calicem ibidem memorat.] XXIII. Argumentum. Daniel Barbarus. Ascensum Domini præsens psal - mus nobis prænuntiat, necnon gentium doctrinam, et quemadmodum cœlesti domicilio dignatæ sunt. Juan. 1, 15. ** Psal. cix, 3. Jer. xiv. 17. 32. Populo qui nascetur, quem fecit Dominus. A 1. PSALMUS David. XXII. 2. In loco pascuæ ibi me collocavit. In herbæ lu- 3. Animam meam convertit. Ex captivitate diaboli 4. Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata 5. Impinguasti in oleo caput meum. Et hoc si- 1. In finem PSALMUS David una Sabbatorum.
PG 27:141[Τότε γὰρ ἕδραν ἡ Ἐκκλησία λαμβάνει, ὅταν τρικυμιῶν προσβαλουσῶν, ἄσειστος διαμείνῃ κατὰ τὴν πίστιν, Καὶ ἐπὶ ποταμῶν· ὥστε καὶ ποταμοὺς τὰς διεξόδους ἀκωλύτως ποιεῖσθαι, ὄρη τε καὶ ἄλση ζωῆς ἀπονέμεσθαι, χώρας καὶ πεδιάδας εἰς οἰκίας καὶ γεωργίας ἀνθρώποις ἀφωρίσθαι.] Τίς ἀναβήσεται εἰς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου; Μετὰ τὸ ἐκθέσθαι τὴν πίστιν, καὶ ἔργων διδασκαλίας ἐξηγεῖται, ἵνα δι’ ἀμφοτέρων τῆς ὄντως κληρονομίας ἐπιτύχωμεν οἱ ἀκούοντες. Ἀθῶος χερσὶ καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ. Περὶ τούτου εἴρηται ἐν τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ ψαλμῷ. Ὃς οὐκ ἔλαβεν ἐπὶ ματαίῳ τὴν ψυχὴν αὑτοῦ. Ματαίωσιν τὴν ὑψηλοφροσύνην φησί. Καὶ οὐκ ὤμοσεν ἐπὶ δόλῳ τῷ πλησίον αὑτοῦ. Οὗτος λήψεται εὐλογίαν. Τὸν τοιοῦτον γενόμενον ἀθῶον χερσὶ καὶ καθαρὸν τῇ καρδίᾳ, καὶ ἐπὶ δόλῳ μὴ ὠμοκότα, ὑπισχνεῖται τὰς παρὰ Θεοῦ ληψόμενον δωρεὰς, ἤτοι εὐλογίαν καὶ ἔλεος. Αὕτη ἡ γενεὰ ζητούντων τὸν Κύριον. Ἡ τὰ προειρημένα φυλάξασα γενεά φησιν. Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν. Οἱ διακονοῦντες τῷ Σωτῆρι ἐπὶ γῆς ἄγγελοι, ἀναλαμβανομένου αὐτοῦ, ταῖς οὐρανίαις δυνάμεσι δηλοῦσιν ἀνοίγειν τὰς πύλας. [ Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατός.
Ξενίζονται δὲ αἱ δυνάμεις, ὁρῶσαι μετὰ σαρκὸς αὐτὸν ἐμψυχωμένης ψυχῆς νοερᾶς. διὸ καὶ πυνθάνονται.] Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; Ἐρωτῶσιν αἱ ἄνω δυνάμεις, τὸ παράδοξον τῆς οἰκονομίας ἐκπληττόμεναι. Κύριος τῶν δυνάμεων αὐτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. Μυσταγωγοῦσι τοὺς ἄνω οἱ σὺν αὐτῷ ἀνελθόντες ἄγγελοι τὸ μυστήριον, ὅτι ὁ καταπατήσας τοὺς ἐχθροὺς τοὺς νοητοὺς δηλονότι, αὐτός ἐστιν ὁ τῶν δυνάμεων Κύριος.
Psalm 5ΨΑΛΜΟΣ 5
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:144ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΚΛ. Ὑπόθεσις. Ἐν τῷ προκειμένῳ ψαλμῷ τὸ ἑκάστου τῶν κεκλημένων εἰσφέρεται πρόσωπον· ἤγουν αὐτῶν τῶν συνειλεγμένων εἰς τὴν πνευματικὴν ἀπευθύνεσθαι ζωήν. Ἐν καιρῷ δὲ μαρτυρίου λεκτέον τούτους τοὺς λόγους. Πρὸς σὲ, Κύριε, ἦρα τὴν ψυχήν μου. Ὡς ἀποστραφέντες ἤδη τῆς εἰδωλολατρείας φασίν. Μηδὲ καταγελασάτωσάν μου οἱ ἐχθροί. Οἱ νοητοὶ δηλονότι. Ἐχθρὸς δὲ ὁ διάβολος μετὰ δαιμονίων καὶ τῶν ἀσεβούντων ἀνθρώπων. Ἴσως δὲ καὶ προορᾷ τοῦ Σωτῆρος τὴν ἐνανθρώπησιν, μεθ’ ἣν καὶ τῶν ἐχθρῶν πέπαυται λόγος [γέλως]. [Ἐγενήθην τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος. Αὕτη γὰρ ἡ ἀνομία οὐ διακενῆς ἐγένετο.] Καὶ γὰρ πάντες οἱ ὑπομένοντές σε οὐ μὴ καταισχυνθῶσιν.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΚΔ'. Υπόθεσις. Ἐν τῷ προκειμένῳ ψαλμῷ τὸ ἑκάστου τῶν κεκλη- μένων εἰσφέρεται πρόσωπον· ήγουν αὐτῶν τῶν (9) συνειλεγμένων εἰς τὴν πνευματικὴν ἀπευθύνεσθαι ζωήν. Ἐν καιρῷ δὲ μαρτυρίου λεκτέον τούτους τοὺς λόγους. Πρὸς σέ, Κύριε, ἦρα τὴν ψυχήν μου. Ως ἀπο- στραφέντες ἤδη τῆς εἰδωλολατρείας φασίν. Μηδὲ καταγελασάτωσάν μου οἱ ἐχθροί. Οἱ νοη- τοὶ δηλονότι. Εχθρὸς δὲ ὁ διάβολος μετὰ δαιμονίων καὶ τῶν ἀσεβούντων ἀνθρώπων. Ἴσως δὲ καὶ προορᾷ τοῦ Σωτῆρος τὴν ἐνανθρώπησιν, μεθ᾽ ἦν καὶ τῶν ἐχθρῶν πέπαυται λόγος [γέλως]. [ Εγενήθην τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος. Αὕτη γὰρ ἡ ἀνομία οὐ διακενῆς ἐγένετο.] Καὶ γὰρ πάντες οἱ ὑπομένοντές σε οὐ μὴ κατ- αισχυνθῶσιν. Ἀπὸ τῶν ἤδη πεποιθότων ἐπὶ Θεῷ καὶ γενομένων λαμπρῶν, διὰ τὸ τὴν πεποίθησιν ἔχειν τῆς εὐχῆς ἐπιτεύξασθαι, διισχυρίζεται. Αἰσχυν θήτωσαν οἱ ἀνομοῦντες διακενῆς. Ταῦτα περὶ τῶν ἤδη κατεχομένων ἐν εἰδωλολατρεία φησίν. [Αἰσχυνθήτωσαν οἱ ἀνομοῦντες, ἀπὸ τῶν ἤδη πεποιθότων ἐπὶ Θεῷ καὶ γενομένων λαμπρῶν, διὰ τὸ τὴν πεποίθησιν ἔχειν τῆς εὐχῆς ἐπιτεύξασθαι. Ἰσχυ- ρίζονται οἱ ἀνομοῦντες διακενῆς. Ταῦτα περὶ τῶν ἔτι κατεχομένων ἐν εἰδωλολατρεία.] Τὰς ὁδούς σου, Κύριε, γνώρισόν μοι. Τὰ εὐαγ γελικὰ δόγματά φησιν. Οδήγησόν με ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν. Ως μηδὲ φθά σας ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν ταῦτά φησιν. Καὶ δίδαξόν με, ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεὸς ὁ Σωτήρ μου. Τοῦ προφήτου, μη- δέπω εγνωκότος τὰς ὁδοὺς Κυρίου, μηδὲ διδαχθέντος πορεύεσθαι τρίβους αὐτοῦ, καὶ ὡς μηδέπω ὁδηγη θέντος ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ, μηδὲ διδαχθέντος περὶ Θεοῦ ὡς Σωτῆρος, οὕτως εὐχομένου, τίς οὐκ εὐλαβηθήσεται τὸ, Οὐαὶ οἱ σοφοὶ ἐν ἑαυτοῖς, καὶ ἐνώπιον αὐτῶν ἐπιστήμονες; Αμαρτίας νεότητός μου καὶ ἀγνοίας μου με μνησθῇς. Νεότητα τὴν ἀφροσύνην φησίν. Αφροσύνη δὲ σαφὴς ὁ τῆς εἰδωλολατρείας αὐτῶν καιρός. Καὶ ἄλλως ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ τὰς ἐν Αἰγύπτῳ· καὶ γὰρ είδωλολάτρευσαν ἐκεῖ. Μὴ οὖν ἐκείνων τῶν ἁμαρτη- μάτων νῦν μνησθῇς, ἀλλὰ τῆς φιλανθρωπίας, δι' ἧς καὶ τότε ἀγνοοῦντας ἐφιλανθρωπεύσω καὶ ἠλέησας. Ενεκεν τῆς χρηστότητός σου, Κύριε. Οὐ γὰρ διὰ τὴν ἐμὴν ἀξίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν τούτου τυχεῖν ἱκετεύω. Διὰ τοῦτο νομοθετήσει ἁμαρτανοντας ἐν ὁδῷ. Φωτίσει ἁμαρτωλούς· ὑποδείξει ἁμαρτάνουσιν ὁδόν. Πᾶσαι αἱ ὁδοὶ Κυρίου ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Οἱ γὰρ διηνεκῶς τοῖς θείοις ἐντρεφόμενοι λόγοις μαν θάνουσιν ἀκριβῶς δι' ἐκείνων, ὡς πᾶσαι τοῦ Σωτῆ ρος Χριστοῦ Θεοῦ ἡμῶν οἰκονομίαι ἐλέῳ καὶ ἀληθείᾳ νου τῆς αἰχμαλωσίας ἀπαλλαγήναι, • j Tes S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. A Argumentum. in presenti psalmo cujuslibet eorum qui vocati sunt persona inducitur: eorum scilicet qui una electi sunt ut ad spiritualem vitam dirigantur. Hæc porro verba tempore martyrii recitatu op- portuna sunt. Ad to, Domine, levavi animam meam. Ceu jam ab¸ idololatria aversi.. loquuntur. delicet. · Adjicit Daniel Barbarus: Exsecrandi et impuri dæ- mones, diabolus cum impiis hominibus. Hæc autem dicit cum forte prayideat Christi humanitatem (in- carnationem), postquam inimicorum risus cessavit. * [liquis quasi iniquus factus sum. Hæc enim ini- quitas non frustra (uit.] Etenim universi qui sustinent te, non confunden- tur. Exemplo eorum qui jam ante in Deo confsi illustres facti sunt, quia fiduciam habet, affirmat futurum esse, ut quod in votis est consequatur. Confundantur iniqua agentes supervacue. Hæc de iis loquitur, qui adhuc idolorum cultu detinentur. suam in Deo posuerunt,atque clari effecti sunt, quia confidebant se posse votum consequi. Qui agunt inique, supervacue firmi consistere volunt. Hæc de iis dicuntur, σui adhuc in idolorum cultu persi- stunt.] dogmata ait. dum ad veritatem accesserit. Et doce me, quia tu es Dexs salvator meus. Cum propheta ita oret ac si nondum cognoverit vias Domini, neque edidicerit incedere in semitis ejus; necdum directus sit ad veritatem Dei, nec edoctus de Deo ut salvatore, quis non reformidabit illud : Væ illis qui sibi sapien- tes et judicio suo docti sunt « ! memineris. Juventutem stultitiam ait. Aperta autem stultitia erat idololatriæ eorum tempus. Alio modo per delicta juventutis ea quæ in Ægypto perpetra- B C runt intelligit : nam et illic idolorum cultui vaca- D runt. Ne itaque delictorum illorum jam memineris, sed humanitatis et misericordiæ qua tune vel igno- Do- rantes prosecutus es. Propter bonitatem tuam, mine. Non enim meæ dignitatis, sed tuæ benignita- tis gratia id consequi rogo. Illuminabit peccatores, indicabit peccantibus viam. etc. Nam qui divinis sermonibus assidue nutriun- tur, accurate ediscunt omnes Salvatoris Christi dis- pensationes misericordia et veritate esse permi- Isa. V, 21. 1. PSALMUS David. XXIV. 5. Neque irrideant me inimici mei. Spirituales vi- 1. [Confundantur iniqua agentes, ab iis qui spem 4. Vias tuas, Domine, demonstra mihi. Evangelica 5. Dirige me in veritate tua. Hæc ait, ut qui non- 7. Delicia juventutis meæ et ignorantias meas ne 8. Propter hoc legem dabit delinquentibus in τία. 10. Universæ viæ Domini misericordia et veritas, (9) Ambros. ad lit ἁπάντων. Μor post ζωήν adjicit, ἐκ προσώπου δὲ οὗτος τοῦ λαοῦ παντὸς δεν μέν
Ἀπὸ τῶν ἤδη πεποιθότων ἐπὶ Θεῷ καὶ γενομένων λαμπρῶν, διὰ τὸ τὴν πεποίθησιν ἔχειν τῆς εὐχῆς ἐπιτεύξασθαι, διισχυρίζεται. Αἰσχυνθήτωσαν οἱ ἀνομοῦντες διακενῆς. Ταῦτα περὶ τῶν ἤδη κατεχομένων ἐν εἰδωλολατρείᾳ φησίν. [ Αἰσχυνθήτωσαν οἱ ἀνομοῦντες, ἀπὸ τῶν ἤδη πεποιθότων ἐπὶ Θεῷ καὶ γενομένων λαμπρῶν, διὰ τὸ τὴν πεποίθησιν ἔχειν τῆς εὐχῆς ἐπιτεύξασθαι. Ἰσχυρίζονται οἱ ἀνομοῦντες διακενῆς. Ταῦτα περὶ τῶν ἔτι κατεχομένων ἐν εἰδωλολατρεία.] Τὰς ὁδούς σου, Κύριε, γνώρισόν μοι. Τὰ εὐαγγελικὰ δόγματά φησιν. Ὁδήγησόν με ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν. Ὡς μηδὲ φθάσας ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν ταῦτά φησιν. Καὶ δίδαξόν με, ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεὸς ὁ Σωτήρ μου. Τοῦ προφήτου, μηδέπω ἐγνωκότος τὰς ὁδοὺς Κυρίου, μηδὲ διδαχθέντος πορεύεσθαι τρίβους αὐτοῦ, καὶ ὡς μηδέπω ὁδηγηθέντος ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ, μηδὲ διδαχθέντος περὶ Θεοῦ ὡς Σωτῆρος, οὕτως εὐχομένου, τίς οὐκ εὐλαβηθήσεται τὸ, Οὐαὶ οἱ σοφοὶ ἐν ἑαυτοῖς, καὶ ἐνώπιον αὑτῶν ἐπιστήμονες; Ἁμαρτίας νεότητός μου καὶ ἀγνοίας μου μὴ μνησθῇς. Νεότητα τὴν ἀφροσύνην φησίν. Ἀφροσύνη δὲ σαφὴς ὁ τῆς εἰδωλολατρείας αὐτῶν καιρός. Καὶ ἄλλως ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ τὰς ἐν Αἰγύπτῳ·
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΚΔ'. Υπόθεσις. Ἐν τῷ προκειμένῳ ψαλμῷ τὸ ἑκάστου τῶν κεκλη- μένων εἰσφέρεται πρόσωπον· ήγουν αὐτῶν τῶν (9) συνειλεγμένων εἰς τὴν πνευματικὴν ἀπευθύνεσθαι ζωήν. Ἐν καιρῷ δὲ μαρτυρίου λεκτέον τούτους τοὺς λόγους. Πρὸς σέ, Κύριε, ἦρα τὴν ψυχήν μου. Ως ἀπο- στραφέντες ἤδη τῆς εἰδωλολατρείας φασίν. Μηδὲ καταγελασάτωσάν μου οἱ ἐχθροί. Οἱ νοη- τοὶ δηλονότι. Εχθρὸς δὲ ὁ διάβολος μετὰ δαιμονίων καὶ τῶν ἀσεβούντων ἀνθρώπων. Ἴσως δὲ καὶ προορᾷ τοῦ Σωτῆρος τὴν ἐνανθρώπησιν, μεθ᾽ ἦν καὶ τῶν ἐχθρῶν πέπαυται λόγος [γέλως]. [ Εγενήθην τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος. Αὕτη γὰρ ἡ ἀνομία οὐ διακενῆς ἐγένετο.] Καὶ γὰρ πάντες οἱ ὑπομένοντές σε οὐ μὴ κατ- αισχυνθῶσιν. Ἀπὸ τῶν ἤδη πεποιθότων ἐπὶ Θεῷ καὶ γενομένων λαμπρῶν, διὰ τὸ τὴν πεποίθησιν ἔχειν τῆς εὐχῆς ἐπιτεύξασθαι, διισχυρίζεται. Αἰσχυν θήτωσαν οἱ ἀνομοῦντες διακενῆς. Ταῦτα περὶ τῶν ἤδη κατεχομένων ἐν εἰδωλολατρεία φησίν. [Αἰσχυνθήτωσαν οἱ ἀνομοῦντες, ἀπὸ τῶν ἤδη πεποιθότων ἐπὶ Θεῷ καὶ γενομένων λαμπρῶν, διὰ τὸ τὴν πεποίθησιν ἔχειν τῆς εὐχῆς ἐπιτεύξασθαι. Ἰσχυ- ρίζονται οἱ ἀνομοῦντες διακενῆς. Ταῦτα περὶ τῶν ἔτι κατεχομένων ἐν εἰδωλολατρεία.] Τὰς ὁδούς σου, Κύριε, γνώρισόν μοι. Τὰ εὐαγ γελικὰ δόγματά φησιν. Οδήγησόν με ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν. Ως μηδὲ φθά σας ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν ταῦτά φησιν. Καὶ δίδαξόν με, ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεὸς ὁ Σωτήρ μου. Τοῦ προφήτου, μη- δέπω εγνωκότος τὰς ὁδοὺς Κυρίου, μηδὲ διδαχθέντος πορεύεσθαι τρίβους αὐτοῦ, καὶ ὡς μηδέπω ὁδηγη θέντος ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ, μηδὲ διδαχθέντος περὶ Θεοῦ ὡς Σωτῆρος, οὕτως εὐχομένου, τίς οὐκ εὐλαβηθήσεται τὸ, Οὐαὶ οἱ σοφοὶ ἐν ἑαυτοῖς, καὶ ἐνώπιον αὐτῶν ἐπιστήμονες; Αμαρτίας νεότητός μου καὶ ἀγνοίας μου με μνησθῇς. Νεότητα τὴν ἀφροσύνην φησίν. Αφροσύνη δὲ σαφὴς ὁ τῆς εἰδωλολατρείας αὐτῶν καιρός. Καὶ ἄλλως ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ τὰς ἐν Αἰγύπτῳ· καὶ γὰρ είδωλολάτρευσαν ἐκεῖ. Μὴ οὖν ἐκείνων τῶν ἁμαρτη- μάτων νῦν μνησθῇς, ἀλλὰ τῆς φιλανθρωπίας, δι' ἧς καὶ τότε ἀγνοοῦντας ἐφιλανθρωπεύσω καὶ ἠλέησας. Ενεκεν τῆς χρηστότητός σου, Κύριε. Οὐ γὰρ διὰ τὴν ἐμὴν ἀξίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν τούτου τυχεῖν ἱκετεύω. Διὰ τοῦτο νομοθετήσει ἁμαρτανοντας ἐν ὁδῷ. Φωτίσει ἁμαρτωλούς· ὑποδείξει ἁμαρτάνουσιν ὁδόν. Πᾶσαι αἱ ὁδοὶ Κυρίου ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Οἱ γὰρ διηνεκῶς τοῖς θείοις ἐντρεφόμενοι λόγοις μαν θάνουσιν ἀκριβῶς δι' ἐκείνων, ὡς πᾶσαι τοῦ Σωτῆ ρος Χριστοῦ Θεοῦ ἡμῶν οἰκονομίαι ἐλέῳ καὶ ἀληθείᾳ νου τῆς αἰχμαλωσίας ἀπαλλαγήναι, • j Tes S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. A Argumentum. in presenti psalmo cujuslibet eorum qui vocati sunt persona inducitur: eorum scilicet qui una electi sunt ut ad spiritualem vitam dirigantur. Hæc porro verba tempore martyrii recitatu op- portuna sunt. Ad to, Domine, levavi animam meam. Ceu jam ab¸ idololatria aversi.. loquuntur. delicet. · Adjicit Daniel Barbarus: Exsecrandi et impuri dæ- mones, diabolus cum impiis hominibus. Hæc autem dicit cum forte prayideat Christi humanitatem (in- carnationem), postquam inimicorum risus cessavit. * [liquis quasi iniquus factus sum. Hæc enim ini- quitas non frustra (uit.] Etenim universi qui sustinent te, non confunden- tur. Exemplo eorum qui jam ante in Deo confsi illustres facti sunt, quia fiduciam habet, affirmat futurum esse, ut quod in votis est consequatur. Confundantur iniqua agentes supervacue. Hæc de iis loquitur, qui adhuc idolorum cultu detinentur. suam in Deo posuerunt,atque clari effecti sunt, quia confidebant se posse votum consequi. Qui agunt inique, supervacue firmi consistere volunt. Hæc de iis dicuntur, σui adhuc in idolorum cultu persi- stunt.] dogmata ait. dum ad veritatem accesserit. Et doce me, quia tu es Dexs salvator meus. Cum propheta ita oret ac si nondum cognoverit vias Domini, neque edidicerit incedere in semitis ejus; necdum directus sit ad veritatem Dei, nec edoctus de Deo ut salvatore, quis non reformidabit illud : Væ illis qui sibi sapien- tes et judicio suo docti sunt « ! memineris. Juventutem stultitiam ait. Aperta autem stultitia erat idololatriæ eorum tempus. Alio modo per delicta juventutis ea quæ in Ægypto perpetra- B C runt intelligit : nam et illic idolorum cultui vaca- D runt. Ne itaque delictorum illorum jam memineris, sed humanitatis et misericordiæ qua tune vel igno- Do- rantes prosecutus es. Propter bonitatem tuam, mine. Non enim meæ dignitatis, sed tuæ benignita- tis gratia id consequi rogo. Illuminabit peccatores, indicabit peccantibus viam. etc. Nam qui divinis sermonibus assidue nutriun- tur, accurate ediscunt omnes Salvatoris Christi dis- pensationes misericordia et veritate esse permi- Isa. V, 21. 1. PSALMUS David. XXIV. 5. Neque irrideant me inimici mei. Spirituales vi- 1. [Confundantur iniqua agentes, ab iis qui spem 4. Vias tuas, Domine, demonstra mihi. Evangelica 5. Dirige me in veritate tua. Hæc ait, ut qui non- 7. Delicia juventutis meæ et ignorantias meas ne 8. Propter hoc legem dabit delinquentibus in τία. 10. Universæ viæ Domini misericordia et veritas, (9) Ambros. ad lit ἁπάντων. Μor post ζωήν adjicit, ἐκ προσώπου δὲ οὗτος τοῦ λαοῦ παντὸς δεν μέν
καὶ γὰρ εἰδωλολάτρευσαν ἐκεῖ. Μὴ οὖν ἐκείνων τῶν ἁμαρτημάτων νῦν μνησθῇς, ἀλλὰ τῆς φιλανθρωπίας, δι’ ἧς καὶ τότε ἀγνοοῦντας ἐφιλανθρωπεύσαι καὶ ἠλέησας. Ἕνεκεν τῆς χρηστότητός σου, Κύριε. Οὐ γὰρ διὰ τὴν ἐμὴν ἀξίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν τούτου τυχεῖν ἱκετεύω. Διὰ τοῦτο νομοθετήσει ἁμαρτάνοντας ἐν ὁδῷ. Φωτίσει ἁμαρτωλούς· ὑποδείξει ἁμαρτάνουσιν ὁδόν. Πᾶσαι αἱ ὁδοὶ Κυρίου ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Οἱ γὰρ διηνεκῶς τοῖς θείοις ἐντρεφόμενοι λόγοις μανθάνουσιν ἀκριβῶς δι’ ἐκείνων, ὡς πᾶσαι τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ Θεοῦ ἡμῶν οἰκονομίαι ἐλέῳ καὶ ἀληθείᾳ συγκέκρανται· τοῖς γὰρ μεταμελομένοις ἐφ’ οἷς ἐπλημμέλησαν τὸν ἔλεον καὶ τὴν συγγνώμην ὀρέγει τοὺς δὲ ἀηττήτους τῆς ἀρετῆς ἀθλητὰς ἀνακηρύττει καὶ στεφανοῖ σὺν ἀληθείᾳ τὴν ψῆφον ἐκφέρων· καὶ μέντοι καὶ τοῖς παρανομίᾳ συνεζηκόσι, καὶ μεταμελείᾳ μὴ χρησαμένοις κατὰ τοὺς τῆς ἀληθείας ὅρους ἐπιφέρει τὰς τιμωρίας. [ Καὶ τὸ σπέρμα αὐτοῦ κληρονομήσει γῆν. Αἱ πράξεις, φησὶν, αἱ γενόμεναι πρόξενοι αὐτῷ τοῦ κληρονομῆσαι τὴν νοητὴν γῆν γενήσονταί γε σπέρμα τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν, δι’ ὧν τοὺς κατὰ Θεὸν γεννωμένους φησίν. Ἐπίβλεψον ἐπ’ ἐμέ.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΚΔ'. Υπόθεσις. Ἐν τῷ προκειμένῳ ψαλμῷ τὸ ἑκάστου τῶν κεκλη- μένων εἰσφέρεται πρόσωπον· ήγουν αὐτῶν τῶν (9) συνειλεγμένων εἰς τὴν πνευματικὴν ἀπευθύνεσθαι ζωήν. Ἐν καιρῷ δὲ μαρτυρίου λεκτέον τούτους τοὺς λόγους. Πρὸς σέ, Κύριε, ἦρα τὴν ψυχήν μου. Ως ἀπο- στραφέντες ἤδη τῆς εἰδωλολατρείας φασίν. Μηδὲ καταγελασάτωσάν μου οἱ ἐχθροί. Οἱ νοη- τοὶ δηλονότι. Εχθρὸς δὲ ὁ διάβολος μετὰ δαιμονίων καὶ τῶν ἀσεβούντων ἀνθρώπων. Ἴσως δὲ καὶ προορᾷ τοῦ Σωτῆρος τὴν ἐνανθρώπησιν, μεθ᾽ ἦν καὶ τῶν ἐχθρῶν πέπαυται λόγος [γέλως]. [ Εγενήθην τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος. Αὕτη γὰρ ἡ ἀνομία οὐ διακενῆς ἐγένετο.] Καὶ γὰρ πάντες οἱ ὑπομένοντές σε οὐ μὴ κατ- αισχυνθῶσιν. Ἀπὸ τῶν ἤδη πεποιθότων ἐπὶ Θεῷ καὶ γενομένων λαμπρῶν, διὰ τὸ τὴν πεποίθησιν ἔχειν τῆς εὐχῆς ἐπιτεύξασθαι, διισχυρίζεται. Αἰσχυν θήτωσαν οἱ ἀνομοῦντες διακενῆς. Ταῦτα περὶ τῶν ἤδη κατεχομένων ἐν εἰδωλολατρεία φησίν. [Αἰσχυνθήτωσαν οἱ ἀνομοῦντες, ἀπὸ τῶν ἤδη πεποιθότων ἐπὶ Θεῷ καὶ γενομένων λαμπρῶν, διὰ τὸ τὴν πεποίθησιν ἔχειν τῆς εὐχῆς ἐπιτεύξασθαι. Ἰσχυ- ρίζονται οἱ ἀνομοῦντες διακενῆς. Ταῦτα περὶ τῶν ἔτι κατεχομένων ἐν εἰδωλολατρεία.] Τὰς ὁδούς σου, Κύριε, γνώρισόν μοι. Τὰ εὐαγ γελικὰ δόγματά φησιν. Οδήγησόν με ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν. Ως μηδὲ φθά σας ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν ταῦτά φησιν. Καὶ δίδαξόν με, ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεὸς ὁ Σωτήρ μου. Τοῦ προφήτου, μη- δέπω εγνωκότος τὰς ὁδοὺς Κυρίου, μηδὲ διδαχθέντος πορεύεσθαι τρίβους αὐτοῦ, καὶ ὡς μηδέπω ὁδηγη θέντος ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ, μηδὲ διδαχθέντος περὶ Θεοῦ ὡς Σωτῆρος, οὕτως εὐχομένου, τίς οὐκ εὐλαβηθήσεται τὸ, Οὐαὶ οἱ σοφοὶ ἐν ἑαυτοῖς, καὶ ἐνώπιον αὐτῶν ἐπιστήμονες; Αμαρτίας νεότητός μου καὶ ἀγνοίας μου με μνησθῇς. Νεότητα τὴν ἀφροσύνην φησίν. Αφροσύνη δὲ σαφὴς ὁ τῆς εἰδωλολατρείας αὐτῶν καιρός. Καὶ ἄλλως ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ τὰς ἐν Αἰγύπτῳ· καὶ γὰρ είδωλολάτρευσαν ἐκεῖ. Μὴ οὖν ἐκείνων τῶν ἁμαρτη- μάτων νῦν μνησθῇς, ἀλλὰ τῆς φιλανθρωπίας, δι' ἧς καὶ τότε ἀγνοοῦντας ἐφιλανθρωπεύσω καὶ ἠλέησας. Ενεκεν τῆς χρηστότητός σου, Κύριε. Οὐ γὰρ διὰ τὴν ἐμὴν ἀξίαν, ἀλλὰ διὰ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν τούτου τυχεῖν ἱκετεύω. Διὰ τοῦτο νομοθετήσει ἁμαρτανοντας ἐν ὁδῷ. Φωτίσει ἁμαρτωλούς· ὑποδείξει ἁμαρτάνουσιν ὁδόν. Πᾶσαι αἱ ὁδοὶ Κυρίου ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Οἱ γὰρ διηνεκῶς τοῖς θείοις ἐντρεφόμενοι λόγοις μαν θάνουσιν ἀκριβῶς δι' ἐκείνων, ὡς πᾶσαι τοῦ Σωτῆ ρος Χριστοῦ Θεοῦ ἡμῶν οἰκονομίαι ἐλέῳ καὶ ἀληθείᾳ νου τῆς αἰχμαλωσίας ἀπαλλαγήναι, • j Tes S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. A Argumentum. in presenti psalmo cujuslibet eorum qui vocati sunt persona inducitur: eorum scilicet qui una electi sunt ut ad spiritualem vitam dirigantur. Hæc porro verba tempore martyrii recitatu op- portuna sunt. Ad to, Domine, levavi animam meam. Ceu jam ab¸ idololatria aversi.. loquuntur. delicet. · Adjicit Daniel Barbarus: Exsecrandi et impuri dæ- mones, diabolus cum impiis hominibus. Hæc autem dicit cum forte prayideat Christi humanitatem (in- carnationem), postquam inimicorum risus cessavit. * [liquis quasi iniquus factus sum. Hæc enim ini- quitas non frustra (uit.] Etenim universi qui sustinent te, non confunden- tur. Exemplo eorum qui jam ante in Deo confsi illustres facti sunt, quia fiduciam habet, affirmat futurum esse, ut quod in votis est consequatur. Confundantur iniqua agentes supervacue. Hæc de iis loquitur, qui adhuc idolorum cultu detinentur. suam in Deo posuerunt,atque clari effecti sunt, quia confidebant se posse votum consequi. Qui agunt inique, supervacue firmi consistere volunt. Hæc de iis dicuntur, σui adhuc in idolorum cultu persi- stunt.] dogmata ait. dum ad veritatem accesserit. Et doce me, quia tu es Dexs salvator meus. Cum propheta ita oret ac si nondum cognoverit vias Domini, neque edidicerit incedere in semitis ejus; necdum directus sit ad veritatem Dei, nec edoctus de Deo ut salvatore, quis non reformidabit illud : Væ illis qui sibi sapien- tes et judicio suo docti sunt « ! memineris. Juventutem stultitiam ait. Aperta autem stultitia erat idololatriæ eorum tempus. Alio modo per delicta juventutis ea quæ in Ægypto perpetra- B C runt intelligit : nam et illic idolorum cultui vaca- D runt. Ne itaque delictorum illorum jam memineris, sed humanitatis et misericordiæ qua tune vel igno- Do- rantes prosecutus es. Propter bonitatem tuam, mine. Non enim meæ dignitatis, sed tuæ benignita- tis gratia id consequi rogo. Illuminabit peccatores, indicabit peccantibus viam. etc. Nam qui divinis sermonibus assidue nutriun- tur, accurate ediscunt omnes Salvatoris Christi dis- pensationes misericordia et veritate esse permi- Isa. V, 21. 1. PSALMUS David. XXIV. 5. Neque irrideant me inimici mei. Spirituales vi- 1. [Confundantur iniqua agentes, ab iis qui spem 4. Vias tuas, Domine, demonstra mihi. Evangelica 5. Dirige me in veritate tua. Hæc ait, ut qui non- 7. Delicia juventutis meæ et ignorantias meas ne 8. Propter hoc legem dabit delinquentibus in τία. 10. Universæ viæ Domini misericordia et veritas, (9) Ambros. ad lit ἁπάντων. Μor post ζωήν adjicit, ἐκ προσώπου δὲ οὗτος τοῦ λαοῦ παντὸς δεν μέν
PG 27:145Δεῖ γὰρ μὴ ὑπτίους εἶναι καὶ ἀναπεπτωκότας, θαῤῥοῦντας τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς εἰσφέρειν τὸν διὰ τῶν ἔργων πόνον.] Κραταίωμα Κύριος τῶν φοβουμένων αὐτόν· καὶ διαθήκη αὐτοῦ δηλώσει αὐτούς. Ἡ εὐαγγελική. Τί δὲ δηλώσει; ἢ τὴν σωτηρίας ὁδόν. Πᾶσα γὰρ, φησὶ, νομοθεσία τοῦ Θεοῦ πρὸς τοῦτο βλέπει, πρὸς τὸ ἐν ἀπολαύσει τοὺς ἀγαθοὺς ποιεῖν ὧν προείλαντο. Τοῦτο γὰρ λέγει· Δηλώσει αὐτοῖς, ἀντὶ τοῦ, ἐν ἀπολαύσει αὐτοὺς καταστήσει ὧν προείλαντο. Αἱ θλίψεις τῆς καρδίας μου ἐπληθύνθησαν. Πολλοῖς, φησὶν, ἀλγεινοῖς πανταχόθεν περιστοιχίζομαι. Ταύτην μου τοίνυν τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν ταλαιπωρίαν ταῖς ἐμαῖς ἀντιταλαντεύσας παρανομίαις, δὸς τὴν ἄφεσιν, καὶ τὴν συγγνώμην πάρασχε. Ἐκ τῶν ἀναγκῶν μου ἐξάγαγέ με· ἐκ τῶν συνεχῶν μου. Ἴδε τὴν ταπείνωσίν μου καὶ τὸν κόπον μου. Δεῖ γὰρ μὴ ὑπτίους εἶναι καὶ ἀναπεπτωκότας, θαῤῥοῦντας τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ· ἀλλὰ γὰρ εἰσφέρειν τὸν διὰ τῶν ἔργων πόνον. Ἴδε τοὺς ἐχθρούς μου, ὅτι ἐπληθύνθησαν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀδικίας τῶν ἐχθρῶν εἰς ἔλεον ἐκκαλεῖται τὸν Θεόν. Ἄκακοι καὶ εὐθεῖς ἐκολλῶντό μοι.
συγκέκρανται· τοῖς γὰρ μεταμελομένοις ἐφ᾽ οἷς ἐπλημμέλησαν τὸν ἔλεον καὶ τὴν συγγνώμην ὀρέγει· τοὺς δὲ ἀηττήτους τῆς ἀρετῆς ἀθλητὰς ἀνακηρύττει καὶ στεφανοί σὺν ἀληθείᾳ τὴν ψῆφον ἐκφέρων· καὶ μέντοι καὶ τοῖς παρανομία συνεζηκόσι, καὶ μεταμε- λείᾳ μὴ χρησαμένοις κατὰ τοὺς τῆς ἀληθείας ὅρους ἐπιφέρει τὰς τιμωρίας. [Καὶ τὸ σπέρμα αὐτοῦ κληρονομήσει γῆν. Αἱ πράξεις, φησὶν, αἱ γενόμεναι πρόξενοι αὐτῷ τοῦ κληρονομῆσαι τὴν νοητὴν γῆν γενήσονται με σπέρμα τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν, δι' ὧν τοὺς κατὰ Θεὸν γεννω μένους φησίν. Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμέ. Δεῖ γὰρ μὴ ὑπτίους εἶναι καὶ ἀναπεπτωκότας, - θαῤῥοῦντας τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς εἰσφέρειν τὸν διὰ τῶν ἔργων πόνον. ] ' Κραταίωμα Κύριος τῶν φοβουμένων αὐτόν· Β καὶ διαθήκη αὐτοῦ δηλώσει αὐτούς. Η εὐαγγε λική. Τί δὲ δηλώσει; ἢ τὴν σωτηρίας ὁδόν. Πᾶσα γάρ, φησί, νομοθεσία τοῦ Θεοῦ πρὸς τοῦτο βλέπει, πρὸς τὸ ἐν ἀπολαύσει τοὺς ἀγαθοὺς ποιεῖν ὧν προεί- λαντο. Τοῦτο γὰρ λέγει· Δηλώσει αὐτοῖς, ἀντὶ τοῦ, ἐν ἀπολαύσει αὐτοὺς καταστήσει ὧν προείλαντο. Αἱ θλίψεις τῆς καρδίας μου ἐπληθύνθησαν. Πολλοῖς, φησίν, ἀλγεινοῖς πανταχόθεν περιστοιχίζο μαι. Ταύτην μου τοίνυν τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν τα λαιπωρίαν ταῖς ἐμεῖς ἀντιταλαντεύσας παρανομίαις, ὣς τὴν ἄφεσιν, καὶ τὴν συγγνώμην πάρασχε. Ἐκ τῶν ἀναγκῶν μου ἐξάγαγέ με· ἐκ τῶν συνεχῶν μου. Ιδε τὴν ταπείνωσίν μου καὶ τὸν κόπον μου. Δεῖ γὰρ μὴ ὑπτίους εἶναι καὶ ἀναπεπτωκότας, θαρ- βοῦντας τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ· ἀλλὰ γὰρ εἰσφέρειν τὸν διὰ τῶν ἔργων πόνον. Ιδε τοὺς ἐχθρούς μου, ὅτι ἐπληθύνθησαν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀδικίας τῶν ἐχθρῶν εἰς ἔλεον ἐκκαλεῖται τὸν Θεόν. Ακακοι καὶ εὐθεῖς ἐκολλῶντό μοι. Καὶ τοῦτο ἴδιον ἀρετῆς, τὸ μισεῖν μὲν τῶν φαύλων τὰς συν ουσίας, τοὺς δὲ τὴν ἰσότητα τιμῶντας καὶ εὐθύτητε χρωμένους συνήθεις ἔχειν καὶ φίλους· τοῦτο γὰρ καὶ ο προφήτης έφη πεποιηκέναι, ἅτε δὴ θεραπεύειν τοῦτο τὸν Δεσπότην ἡγούμενος. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΚΕ'. Υπόθεσις. Τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστὸν εἰσφέρεται τὸ πρόσ ωπον ἀρνουμένων καὶ διισχυριζομένων ἐπὶ τῇ και ταστάσει τῆς κοινωνίας τῶν Ἰουδαίων τῶν συν- εληλυθότων κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Κρινόν με, Κύριε, ὅτι ἐγὼ ἐν ἀκακίᾳ μου ἐπο- ρεύθην. ᾿Ακακίαν καλεῖ τὸ μὴ μετασχεῖν τῆς φαυλό- τητος καὶ τῆς ἀπονοίας τῶν Ἰουδαίων. Καὶ ἐπὶ τῷ £45 EXPOSITIO IN PSALMUM XXV. *146' A stas. Nam iis quos delictorum poenitet, misericor- diam offert et veniam invictos autem virtutiş athle- tas, victores denuntiat, et coronat cum veritate et æquitate calculum ferens: eos véro qui in peccato vitam egerunt, neque pœnitentia purgati sunt, ex veri et æqui præscripto suppliciis afficit. - [13. Et semen ejus hæreditabit terram. Ejus opera, inquit, in causa sunt, ut ipse intelligibilem terram hæreditate accipiat : erunt autem, inquit, semen frugi virorum, quibus intelligit eos qui secundum Deum nati sunt. Respice in me. Oportet enim nos, confidentes in misericordia Dei, non supinos esse et abjectos, sed etiam laborem, qui in agendis occurrit, exhibere:] ' reditandam conciliatrices factæ fuerint, semina terræ fient bonorum viris illis qui secundum Deum reno- vabuntur. Hujus, inquit, semen haereditabit terram; nam perveniet, ait, benedictio usque ad posteros suos. testamentum ipsius manifestabit illis. Evangeliumi scilicet, aut salutis viam. Tota quippe lex Christi hoc spectat ut probos optatis et delectis frui cureţ. Id namque ait, manifestabit illis, id est, exoptatis . frui curabit. Multis, inquit, angoribus undique circumventus sum. Hanc itaque meam bumilitatem, has ærumnas appendens cum peccatis meis, da remissionem ve- niamque præbe. De necessitatibus meis erue me, assidue scilicet prementibus. C Oportet enim non supinos et animo fractos esse, fidentes misericordiæ Dei, sed afferre operum la- borem. sunt. Ex inimicorum iniquitate sumpta occasione, Deum vocat ad misericordiam. proprium virtutis est, improborum congressus fu- gere, æqui autem et recti cultores in amicis et fa- miliaribus habere. Hoc etiam Propheta se fecisse ait ratus nimirum id esse Dominum colere. Argumentum. Inducitur persona eorum qui crediderunt in Chri- stum, negantibus interea et contradicentibus com- munionis constitutioni Judæis, qui convenerant adversus Dominum et adversus Christum ejus. Judica me, Domine, quoniam ego in innocentia mea ingressus sum. Innocentiam dicit non commu- nicare cum perfidia et vesania Judæorum. Ei in Do- 13. Daniel Barbarus : Anima ejus in bonis demorabitur. Actiones illæ quæ ad intellectualem terram hæ- 14. Firmamentum est Dominus timentibus eum et 17. Tribulationes cordis met multiplicata sunt. 18. Vide humilitatem meam et laborem meum. 19. Respice inimicos meos, quoniam multiplicati 21. Innocentes et recti adhaserunt mihi. Et noc 1. In finem PSALMUS David. XXV.
Καὶ τοῦτο ἴδιον ἀρετῆς, τὸ μισεῖν μὲν τῶν φαύλων τὰς συνουσίας, τοὺς δὲ τὴν ἰσότητα τιμῶντας καὶ εὐθύτητι χρωμένους συνήθεις ἔχειν καὶ φίλους· τοῦτο γὰρ καὶ ὁ προφήτης ἔφη πεποιηκέναι, ἅτε δὴ θεραπεύειν τοῦτο τὸν Δεσπότην ἡγούμενος.
συγκέκρανται· τοῖς γὰρ μεταμελομένοις ἐφ᾽ οἷς ἐπλημμέλησαν τὸν ἔλεον καὶ τὴν συγγνώμην ὀρέγει· τοὺς δὲ ἀηττήτους τῆς ἀρετῆς ἀθλητὰς ἀνακηρύττει καὶ στεφανοί σὺν ἀληθείᾳ τὴν ψῆφον ἐκφέρων· καὶ μέντοι καὶ τοῖς παρανομία συνεζηκόσι, καὶ μεταμε- λείᾳ μὴ χρησαμένοις κατὰ τοὺς τῆς ἀληθείας ὅρους ἐπιφέρει τὰς τιμωρίας. [Καὶ τὸ σπέρμα αὐτοῦ κληρονομήσει γῆν. Αἱ πράξεις, φησὶν, αἱ γενόμεναι πρόξενοι αὐτῷ τοῦ κληρονομῆσαι τὴν νοητὴν γῆν γενήσονται με σπέρμα τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν, δι' ὧν τοὺς κατὰ Θεὸν γεννω μένους φησίν. Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμέ. Δεῖ γὰρ μὴ ὑπτίους εἶναι καὶ ἀναπεπτωκότας, - θαῤῥοῦντας τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς εἰσφέρειν τὸν διὰ τῶν ἔργων πόνον. ] ' Κραταίωμα Κύριος τῶν φοβουμένων αὐτόν· Β καὶ διαθήκη αὐτοῦ δηλώσει αὐτούς. Η εὐαγγε λική. Τί δὲ δηλώσει; ἢ τὴν σωτηρίας ὁδόν. Πᾶσα γάρ, φησί, νομοθεσία τοῦ Θεοῦ πρὸς τοῦτο βλέπει, πρὸς τὸ ἐν ἀπολαύσει τοὺς ἀγαθοὺς ποιεῖν ὧν προεί- λαντο. Τοῦτο γὰρ λέγει· Δηλώσει αὐτοῖς, ἀντὶ τοῦ, ἐν ἀπολαύσει αὐτοὺς καταστήσει ὧν προείλαντο. Αἱ θλίψεις τῆς καρδίας μου ἐπληθύνθησαν. Πολλοῖς, φησίν, ἀλγεινοῖς πανταχόθεν περιστοιχίζο μαι. Ταύτην μου τοίνυν τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν τα λαιπωρίαν ταῖς ἐμεῖς ἀντιταλαντεύσας παρανομίαις, ὣς τὴν ἄφεσιν, καὶ τὴν συγγνώμην πάρασχε. Ἐκ τῶν ἀναγκῶν μου ἐξάγαγέ με· ἐκ τῶν συνεχῶν μου. Ιδε τὴν ταπείνωσίν μου καὶ τὸν κόπον μου. Δεῖ γὰρ μὴ ὑπτίους εἶναι καὶ ἀναπεπτωκότας, θαρ- βοῦντας τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ· ἀλλὰ γὰρ εἰσφέρειν τὸν διὰ τῶν ἔργων πόνον. Ιδε τοὺς ἐχθρούς μου, ὅτι ἐπληθύνθησαν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀδικίας τῶν ἐχθρῶν εἰς ἔλεον ἐκκαλεῖται τὸν Θεόν. Ακακοι καὶ εὐθεῖς ἐκολλῶντό μοι. Καὶ τοῦτο ἴδιον ἀρετῆς, τὸ μισεῖν μὲν τῶν φαύλων τὰς συν ουσίας, τοὺς δὲ τὴν ἰσότητα τιμῶντας καὶ εὐθύτητε χρωμένους συνήθεις ἔχειν καὶ φίλους· τοῦτο γὰρ καὶ ο προφήτης έφη πεποιηκέναι, ἅτε δὴ θεραπεύειν τοῦτο τὸν Δεσπότην ἡγούμενος. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΚΕ'. Υπόθεσις. Τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστὸν εἰσφέρεται τὸ πρόσ ωπον ἀρνουμένων καὶ διισχυριζομένων ἐπὶ τῇ και ταστάσει τῆς κοινωνίας τῶν Ἰουδαίων τῶν συν- εληλυθότων κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Κρινόν με, Κύριε, ὅτι ἐγὼ ἐν ἀκακίᾳ μου ἐπο- ρεύθην. ᾿Ακακίαν καλεῖ τὸ μὴ μετασχεῖν τῆς φαυλό- τητος καὶ τῆς ἀπονοίας τῶν Ἰουδαίων. Καὶ ἐπὶ τῷ £45 EXPOSITIO IN PSALMUM XXV. *146' A stas. Nam iis quos delictorum poenitet, misericor- diam offert et veniam invictos autem virtutiş athle- tas, victores denuntiat, et coronat cum veritate et æquitate calculum ferens: eos véro qui in peccato vitam egerunt, neque pœnitentia purgati sunt, ex veri et æqui præscripto suppliciis afficit. - [13. Et semen ejus hæreditabit terram. Ejus opera, inquit, in causa sunt, ut ipse intelligibilem terram hæreditate accipiat : erunt autem, inquit, semen frugi virorum, quibus intelligit eos qui secundum Deum nati sunt. Respice in me. Oportet enim nos, confidentes in misericordia Dei, non supinos esse et abjectos, sed etiam laborem, qui in agendis occurrit, exhibere:] ' reditandam conciliatrices factæ fuerint, semina terræ fient bonorum viris illis qui secundum Deum reno- vabuntur. Hujus, inquit, semen haereditabit terram; nam perveniet, ait, benedictio usque ad posteros suos. testamentum ipsius manifestabit illis. Evangeliumi scilicet, aut salutis viam. Tota quippe lex Christi hoc spectat ut probos optatis et delectis frui cureţ. Id namque ait, manifestabit illis, id est, exoptatis . frui curabit. Multis, inquit, angoribus undique circumventus sum. Hanc itaque meam bumilitatem, has ærumnas appendens cum peccatis meis, da remissionem ve- niamque præbe. De necessitatibus meis erue me, assidue scilicet prementibus. C Oportet enim non supinos et animo fractos esse, fidentes misericordiæ Dei, sed afferre operum la- borem. sunt. Ex inimicorum iniquitate sumpta occasione, Deum vocat ad misericordiam. proprium virtutis est, improborum congressus fu- gere, æqui autem et recti cultores in amicis et fa- miliaribus habere. Hoc etiam Propheta se fecisse ait ratus nimirum id esse Dominum colere. Argumentum. Inducitur persona eorum qui crediderunt in Chri- stum, negantibus interea et contradicentibus com- munionis constitutioni Judæis, qui convenerant adversus Dominum et adversus Christum ejus. Judica me, Domine, quoniam ego in innocentia mea ingressus sum. Innocentiam dicit non commu- nicare cum perfidia et vesania Judæorum. Ei in Do- 13. Daniel Barbarus : Anima ejus in bonis demorabitur. Actiones illæ quæ ad intellectualem terram hæ- 14. Firmamentum est Dominus timentibus eum et 17. Tribulationes cordis met multiplicata sunt. 18. Vide humilitatem meam et laborem meum. 19. Respice inimicos meos, quoniam multiplicati 21. Innocentes et recti adhaserunt mihi. Et noc 1. In finem PSALMUS David. XXV.
To the End, a Psalm of David 2Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ 2
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΚΕ. Ὑπόθεσις. Τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστὸν εἰσφέρεται τὸ πρόςωπον ἀρνουμένων καὶ διισχυριζομένων ἐπὶ τῇ καταστάσει τῆς κοινωνίας τῶν Ἰουδαίων τῶν συνεληλυθότων κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Κρῖνόν με, Κύριε, ὅτι ἐγὼ ἐν ἀκακίᾳ μου ἐπορεύθην. Ἀκακίαν καλεῖ τὸ μὴ μετασχεῖν τῆς φαυλότητος καὶ τῆς ἀπονοίας τῶν Ἰουδαίων. Καὶ ἐπὶ τῷ Κυρίῳ ἐλπίζων οὐ μὴ ἀσθενήσω. Βεβαίαν, φησὶν, ἕξω τὴν στάσιν εἰς σὲ τὰς ἐλπίδας τῆς σωτηρίας ἀπογραψάμενος. Δοκίμασόν με, Κύριε, καὶ πείρασόν με. Εἰ ἐξετάσῃς τῆς ψυχῆς μου τὰ βάθη, φησὶν, ἐπὶ τῷ σῷ μόνῳ εὑρήσεις ἐλέει πάντα μου τῆς διανοίας τὸν πόνον ἐπανέχοντα. Τοῦτο δὲ ποιῶν εὐάρεστος ἔσομαι παρὰ σοὶ τὴν σὴν ἀγαπήσας ἀλήθειαν. Οὐκ ἐκάθισα μετὰ συνεδρίου ματαιότητος.
συγκέκρανται· τοῖς γὰρ μεταμελομένοις ἐφ᾽ οἷς ἐπλημμέλησαν τὸν ἔλεον καὶ τὴν συγγνώμην ὀρέγει· τοὺς δὲ ἀηττήτους τῆς ἀρετῆς ἀθλητὰς ἀνακηρύττει καὶ στεφανοί σὺν ἀληθείᾳ τὴν ψῆφον ἐκφέρων· καὶ μέντοι καὶ τοῖς παρανομία συνεζηκόσι, καὶ μεταμε- λείᾳ μὴ χρησαμένοις κατὰ τοὺς τῆς ἀληθείας ὅρους ἐπιφέρει τὰς τιμωρίας. [Καὶ τὸ σπέρμα αὐτοῦ κληρονομήσει γῆν. Αἱ πράξεις, φησὶν, αἱ γενόμεναι πρόξενοι αὐτῷ τοῦ κληρονομῆσαι τὴν νοητὴν γῆν γενήσονται με σπέρμα τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν, δι' ὧν τοὺς κατὰ Θεὸν γεννω μένους φησίν. Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμέ. Δεῖ γὰρ μὴ ὑπτίους εἶναι καὶ ἀναπεπτωκότας, - θαῤῥοῦντας τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς εἰσφέρειν τὸν διὰ τῶν ἔργων πόνον. ] ' Κραταίωμα Κύριος τῶν φοβουμένων αὐτόν· Β καὶ διαθήκη αὐτοῦ δηλώσει αὐτούς. Η εὐαγγε λική. Τί δὲ δηλώσει; ἢ τὴν σωτηρίας ὁδόν. Πᾶσα γάρ, φησί, νομοθεσία τοῦ Θεοῦ πρὸς τοῦτο βλέπει, πρὸς τὸ ἐν ἀπολαύσει τοὺς ἀγαθοὺς ποιεῖν ὧν προεί- λαντο. Τοῦτο γὰρ λέγει· Δηλώσει αὐτοῖς, ἀντὶ τοῦ, ἐν ἀπολαύσει αὐτοὺς καταστήσει ὧν προείλαντο. Αἱ θλίψεις τῆς καρδίας μου ἐπληθύνθησαν. Πολλοῖς, φησίν, ἀλγεινοῖς πανταχόθεν περιστοιχίζο μαι. Ταύτην μου τοίνυν τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν τα λαιπωρίαν ταῖς ἐμεῖς ἀντιταλαντεύσας παρανομίαις, ὣς τὴν ἄφεσιν, καὶ τὴν συγγνώμην πάρασχε. Ἐκ τῶν ἀναγκῶν μου ἐξάγαγέ με· ἐκ τῶν συνεχῶν μου. Ιδε τὴν ταπείνωσίν μου καὶ τὸν κόπον μου. Δεῖ γὰρ μὴ ὑπτίους εἶναι καὶ ἀναπεπτωκότας, θαρ- βοῦντας τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ· ἀλλὰ γὰρ εἰσφέρειν τὸν διὰ τῶν ἔργων πόνον. Ιδε τοὺς ἐχθρούς μου, ὅτι ἐπληθύνθησαν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀδικίας τῶν ἐχθρῶν εἰς ἔλεον ἐκκαλεῖται τὸν Θεόν. Ακακοι καὶ εὐθεῖς ἐκολλῶντό μοι. Καὶ τοῦτο ἴδιον ἀρετῆς, τὸ μισεῖν μὲν τῶν φαύλων τὰς συν ουσίας, τοὺς δὲ τὴν ἰσότητα τιμῶντας καὶ εὐθύτητε χρωμένους συνήθεις ἔχειν καὶ φίλους· τοῦτο γὰρ καὶ ο προφήτης έφη πεποιηκέναι, ἅτε δὴ θεραπεύειν τοῦτο τὸν Δεσπότην ἡγούμενος. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΚΕ'. Υπόθεσις. Τῶν πεπιστευκότων εἰς Χριστὸν εἰσφέρεται τὸ πρόσ ωπον ἀρνουμένων καὶ διισχυριζομένων ἐπὶ τῇ και ταστάσει τῆς κοινωνίας τῶν Ἰουδαίων τῶν συν- εληλυθότων κατὰ τοῦ Κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. Κρινόν με, Κύριε, ὅτι ἐγὼ ἐν ἀκακίᾳ μου ἐπο- ρεύθην. ᾿Ακακίαν καλεῖ τὸ μὴ μετασχεῖν τῆς φαυλό- τητος καὶ τῆς ἀπονοίας τῶν Ἰουδαίων. Καὶ ἐπὶ τῷ £45 EXPOSITIO IN PSALMUM XXV. *146' A stas. Nam iis quos delictorum poenitet, misericor- diam offert et veniam invictos autem virtutiş athle- tas, victores denuntiat, et coronat cum veritate et æquitate calculum ferens: eos véro qui in peccato vitam egerunt, neque pœnitentia purgati sunt, ex veri et æqui præscripto suppliciis afficit. - [13. Et semen ejus hæreditabit terram. Ejus opera, inquit, in causa sunt, ut ipse intelligibilem terram hæreditate accipiat : erunt autem, inquit, semen frugi virorum, quibus intelligit eos qui secundum Deum nati sunt. Respice in me. Oportet enim nos, confidentes in misericordia Dei, non supinos esse et abjectos, sed etiam laborem, qui in agendis occurrit, exhibere:] ' reditandam conciliatrices factæ fuerint, semina terræ fient bonorum viris illis qui secundum Deum reno- vabuntur. Hujus, inquit, semen haereditabit terram; nam perveniet, ait, benedictio usque ad posteros suos. testamentum ipsius manifestabit illis. Evangeliumi scilicet, aut salutis viam. Tota quippe lex Christi hoc spectat ut probos optatis et delectis frui cureţ. Id namque ait, manifestabit illis, id est, exoptatis . frui curabit. Multis, inquit, angoribus undique circumventus sum. Hanc itaque meam bumilitatem, has ærumnas appendens cum peccatis meis, da remissionem ve- niamque præbe. De necessitatibus meis erue me, assidue scilicet prementibus. C Oportet enim non supinos et animo fractos esse, fidentes misericordiæ Dei, sed afferre operum la- borem. sunt. Ex inimicorum iniquitate sumpta occasione, Deum vocat ad misericordiam. proprium virtutis est, improborum congressus fu- gere, æqui autem et recti cultores in amicis et fa- miliaribus habere. Hoc etiam Propheta se fecisse ait ratus nimirum id esse Dominum colere. Argumentum. Inducitur persona eorum qui crediderunt in Chri- stum, negantibus interea et contradicentibus com- munionis constitutioni Judæis, qui convenerant adversus Dominum et adversus Christum ejus. Judica me, Domine, quoniam ego in innocentia mea ingressus sum. Innocentiam dicit non commu- nicare cum perfidia et vesania Judæorum. Ei in Do- 13. Daniel Barbarus : Anima ejus in bonis demorabitur. Actiones illæ quæ ad intellectualem terram hæ- 14. Firmamentum est Dominus timentibus eum et 17. Tribulationes cordis met multiplicata sunt. 18. Vide humilitatem meam et laborem meum. 19. Respice inimicos meos, quoniam multiplicati 21. Innocentes et recti adhaserunt mihi. Et noc 1. In finem PSALMUS David. XXV.
PG 27:148Σαφῶς ἐπὶ τοῦ εἰδότος τὰς καρδίας ἐτάζειν τὸ τῶν παρανομωτάτων ἀρχόντων τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους ἀρνεῖται συνέδριον. Νίψομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖράς μου. Καθαρὸς ἔσομαι, φησὶ, τῶν μιαιφόνων αὐτῶν πράξεων. Καὶ κυκλώσω τὸ θυσιαστήριόν σου, Κύριε. Σαφῶς ἐν τούτοις τὴν λογικὴν ἀνακηρύττει λατρείαν. Κύριε, ἠγάπησα εὐπρέπειαν οἴκου σου. [Ποθῶ, φησὶ, τὸν θεῖον οἶκον ἰδεῖν, τὸν τὴν σὴν ἀποστίλβοντα χάριν.] Εὐπρέπεια τοῦ οἴκου οἱ διαπρέποντες ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ διὰ θεοσεβείας. Μὴ συναπολέσῃς μετὰ ἀσεβῶν τὴν ψυχήν μου. Ἔξω τῆς κολάσεως γενέσθαι εὔχεται τῆς ἀποκειμένης τοῖς Ἰουδαίοις. Ὧν ἐν χερσὶν αἱ ἀνομίαι, ἡ δεξιὰ αὐτῶν ἐπλήσθη δώρων. Ἢ ὡς καὶ αὐτῶν δώροις παρακρινόντων τὸ δίκαιον, ἢ διὰ τὸ δώροις τὸν προδότην ἐξωνήσασθαι· ἢ ἐπειδὴ ἡρπάζοντο ἀνομίαν· διὰ τοῦτο τὴν δεξιὰν αὐτῶν ἐπλήρουν δώρων.
πεινόφρονας εἶναι διδάσκει, καὶ μάλιστα προσιόντας Α Θεῷ. Ονειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουδένωμα λαοῦ. Ταῦτα σαφῶς ὁ εὐαγγελιστής πεπράχθα: εἰς αὐτὸν κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ σταυροῦ φησιν· καθ᾿ ὃν ἐπέσειον αὐτῷ οἱ παραπορευόμενοι τὰς κεφαλὰς, καὶ ἐβλασφή- μουν εἰς αὐτὸν λέγοντες· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, σῶ σον σεαυτόν. *Οτι σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ κατ' εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς ἐνηνθρώ- πησεν. "Οτε γάρ, φησὶν, ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρό του, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώ μενον ἐκ γυναικός. Επιγράφεται γὰρ καὶ ἐλπίδα τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καὶ τοῦτο λέγων ὡς ἄνθρωπος· ἐπειδὴ γὰρ τὸν Χριστὸν μόνον ἐκ τῆς Μαρίας ἐξέ σπασεν ὁ Θεὸς, τῶν ἄλλων ἀνθρώπων οὐκ ἐκσπωμέ νων, ἀλλ' ἐξερχομένων. Εξῆλθε γὰρ, φησίν, Ησαν, ᾧ ἡ δερὰ δασύς. Ἐπὶ σὲ ἐπεῤῥίφην ἐκ μήτρας ἀπὸ γαστρός, κ. τ. λ. Εύχεται πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ γὰρ ὁ τῶν μαθητῶν αὐτὸν καταλέλοιπε χορός. Εἶτα προλέγει τὰ τῆς θλίψεως εἴδη. Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί. Τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντάς φησιν. 'Ωσεὶ ὕδωρ ἐξεχύθην, καὶ διεσκορπίσθη παντα τὰ ὀστᾶ μου. Ὀστᾶ αὐτοῦ φησι τοὺς ἁγίους μυστα γωγούς· εἰ γὰρ σῶμα αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, εικότως καὶ οἱ συνέχοντες αὐτὴν νοηθεῖεν ἂν ὀστᾶ. Ἠκούσα- μεν δὲ τοῦ εὐαγγελιστοῦ, ὡς, συλληφθέντος αὐτοῦ παρ ρὰ τῆς σπείρας τῶν στρατιωτῶν, διεσκορπίσθησαν οἱ μαθηταί. Καὶ ἄλλως· Τὰ ὀστᾶ τῆς σοφίας, τὰ ἅγια δόγματα τῆς Ἐκκλησίας ἐστὶν, ἅπερ ἐν τῷ Πάσχα μὴ συντρίβειν τοῖς Ἰουδαίοις νενομοθέτηται· Οστοῦν γὰρ αὐτοῦ, φησίν, οὐ συντριβήσετε. Εγενήθη ή καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος. Ιδιον λύπης τὸ εἰρημένον· γέγραπται γάρ άρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Ἐλυπεῖτο δὲ ὑπέρ τε τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους καὶ τοῦ προδότου, ὅτι δὴ ἀπωλεία παρελαμ- βάνοντο διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ἀσέβειαν. [ Καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Εσκέδα σται, φησί, καὶ διεσκορπίσθη τὰ τέως ἐν ὀστῶν τάξει τὴν περὶτὸν διδάσκαλον συμπληροῦντα σύνταξιν· ἀφέντες γὰρ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ἔφυγον, τὸ κατὰ πεδίον ἀφιέμενον ὕδωρ μιμησάμενοι. ] Ἐξηράνθη ὡς ὅστρακον ἡ ἰσχύς μου, καὶ ἡ γλώσσα κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου. Σημαίνει διὰ τούτων τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ συμβᾶσαν αὐτῷ δίψαν, ὅτε καὶ αἰτήσαντι πιεῖν, ὅξος προσήνεγκαν αὐτῷ μετὰ χολῆς. [ Διὸ λέγει· Καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκύληται τῷ λάρυγγί μου.] Καὶ εἰς χοῦν θανά- του κατήγαγές με. Χάριτι γὰρ Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου. Οὐ γὰρ εἰς θάνατον, ἀλλ᾽ εἰς χοῦν θανάτου κατήχθη ὁ Χριστός· οὐκ ἐγκατελείφθη γὰρ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς τὸν ᾅδην, οὐδὲ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε δια- φθοράν. Οτι ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοί. Πάλιν τοὺς ἄρχοντας σημαίνει. "Ωρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου. Διὰ τοὺς ἐν σταυρῷ ἥλους φησίν. 56. EXPOSITIO IN PSALMUM XAI. esse humiles oportere, maximeque accedentes ad Deum. Opprobrium hominum et abjectio plebis. Hæc evangelista in tempore crucis factum ipsi enarrat, cum qui præteribant, capita moverent et blasphema hujusmodi verba proferrent in eum: Si Filius Dei es, salvum fac lemetipsum 3. ait, quia secundum Patris beneplacitum factus est homo. Ubi namque, ait, venit plenitudo temporis misit Deus Filium suum natum ex muliere 31. Scri plum quippe est ipsum in Patre spem habuisse; atque id ait quatenus homo; quia solum Christum ex Maria Deus extraxit, cæteris hominibus non extra- ctis sed egressis: Exiit quippe, ait, Esau, cui pellis pilosa 33. B – C Precatur rursum ceu ex persona humanitatis. Nam chorus discipulorum ipsum deseruerat. Exinde præ- dicit futuræ calamitatis species. principes ait. ossa mea. Ossa ejus vocat sanctos mysteriorum ejus initiatores. Si namque corpus ejus Ecclesia est, jure qui administrant illam ossa appellentur. Au- divimus autem evangelistam narrantem, quod ubi a cohorte militum captus fuisset, dispersi fuerint discipuli. Alio modo : Sapientiæ ossa sunt sacra Ecclesiæ dogmata, quæ in Paschate non commi- nuere Judæis lege cautum est. Ait enim : Os non comminuetis ex eo". Factum est cor meum tanquam cera liquescens. Proprium doloris est quod dicitur ; scriptum enim est " : Capit pavere et ladere. Indo- luit autem Christus de Judæorum et proditoris pernicie, ob ipsorum in Christum impietatem illata. [Et dispersa sunt omnia ossa mea. Dissipata, in- quit, et dispersa sunt, quæ apud magistrum ossium munus et ordinem implebant: relicto namque eo discipuli fugerunt ", instar aquæ, quæ in planitie effunditur.] D adhæsit faucibus meis. His sitim significat qua in Marc. xv, 50. ss Galat. IV, 4. s Peal. sv, 10, Gen. XXV, 25. cruce laboravit, cum roganti potum acetum cum felle obtulerunt. [Quamobrem dicit: Et lingua mea adhæsit faucibus meis.] Et in pulverem mortis dedu- xisti me. Nam Dei gratia pro universo mundo gu- stavit mortem. Non enim in mortem, sed in pulve- rem mortis deductus est Christus: nequaquam enim derelicta est anima ejus in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem 7. Rursum principes significa Foderunt manus meas et pedes meos. De crucifixi clavis ita loquitur. * Exod. x11, 46. "Marc. xiv, 53. * Matth. xxv, 10. Quoniam tu es qui extraxisti me de ventre. Hoc 11. In te projectus sum ex utero de venire, etc. 15. Circumdederunt me vituli multi. Judzorum 15. Sicut aqua effusus sum, et dispersa sunt omnia 16. Aruit tanquam testa virtus mea, et lingua mea 17. Quoniam circumdederunt me canes multi.
Psalm 6ΨΑΛΜΟΣ 6
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τοῦ Δαυὶ̈δ πρὸ τοῦ χρισθῆναι. Κ. Ὑπόθεσις. Περιέχει ὁ ψαλμὸς κατήχησιν κατ’ ἐχθρῶν, ἀφ’ ὧν ἤδη ἐδέξατο παρὰ Θεοῦ γινωσκομένην, καὶ αἴτησιν δευτέρων ἀγαθῶν μετ’ ἐξομολογήσεως.
πεινόφρονας εἶναι διδάσκει, καὶ μάλιστα προσιόντας Α Θεῷ. Ονειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουδένωμα λαοῦ. Ταῦτα σαφῶς ὁ εὐαγγελιστής πεπράχθα: εἰς αὐτὸν κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ σταυροῦ φησιν· καθ᾿ ὃν ἐπέσειον αὐτῷ οἱ παραπορευόμενοι τὰς κεφαλὰς, καὶ ἐβλασφή- μουν εἰς αὐτὸν λέγοντες· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, σῶ σον σεαυτόν. *Οτι σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ κατ' εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς ἐνηνθρώ- πησεν. "Οτε γάρ, φησὶν, ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρό του, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώ μενον ἐκ γυναικός. Επιγράφεται γὰρ καὶ ἐλπίδα τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καὶ τοῦτο λέγων ὡς ἄνθρωπος· ἐπειδὴ γὰρ τὸν Χριστὸν μόνον ἐκ τῆς Μαρίας ἐξέ σπασεν ὁ Θεὸς, τῶν ἄλλων ἀνθρώπων οὐκ ἐκσπωμέ νων, ἀλλ' ἐξερχομένων. Εξῆλθε γὰρ, φησίν, Ησαν, ᾧ ἡ δερὰ δασύς. Ἐπὶ σὲ ἐπεῤῥίφην ἐκ μήτρας ἀπὸ γαστρός, κ. τ. λ. Εύχεται πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ γὰρ ὁ τῶν μαθητῶν αὐτὸν καταλέλοιπε χορός. Εἶτα προλέγει τὰ τῆς θλίψεως εἴδη. Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί. Τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντάς φησιν. 'Ωσεὶ ὕδωρ ἐξεχύθην, καὶ διεσκορπίσθη παντα τὰ ὀστᾶ μου. Ὀστᾶ αὐτοῦ φησι τοὺς ἁγίους μυστα γωγούς· εἰ γὰρ σῶμα αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, εικότως καὶ οἱ συνέχοντες αὐτὴν νοηθεῖεν ἂν ὀστᾶ. Ἠκούσα- μεν δὲ τοῦ εὐαγγελιστοῦ, ὡς, συλληφθέντος αὐτοῦ παρ ρὰ τῆς σπείρας τῶν στρατιωτῶν, διεσκορπίσθησαν οἱ μαθηταί. Καὶ ἄλλως· Τὰ ὀστᾶ τῆς σοφίας, τὰ ἅγια δόγματα τῆς Ἐκκλησίας ἐστὶν, ἅπερ ἐν τῷ Πάσχα μὴ συντρίβειν τοῖς Ἰουδαίοις νενομοθέτηται· Οστοῦν γὰρ αὐτοῦ, φησίν, οὐ συντριβήσετε. Εγενήθη ή καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος. Ιδιον λύπης τὸ εἰρημένον· γέγραπται γάρ άρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Ἐλυπεῖτο δὲ ὑπέρ τε τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους καὶ τοῦ προδότου, ὅτι δὴ ἀπωλεία παρελαμ- βάνοντο διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ἀσέβειαν. [ Καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Εσκέδα σται, φησί, καὶ διεσκορπίσθη τὰ τέως ἐν ὀστῶν τάξει τὴν περὶτὸν διδάσκαλον συμπληροῦντα σύνταξιν· ἀφέντες γὰρ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ἔφυγον, τὸ κατὰ πεδίον ἀφιέμενον ὕδωρ μιμησάμενοι. ] Ἐξηράνθη ὡς ὅστρακον ἡ ἰσχύς μου, καὶ ἡ γλώσσα κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου. Σημαίνει διὰ τούτων τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ συμβᾶσαν αὐτῷ δίψαν, ὅτε καὶ αἰτήσαντι πιεῖν, ὅξος προσήνεγκαν αὐτῷ μετὰ χολῆς. [ Διὸ λέγει· Καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκύληται τῷ λάρυγγί μου.] Καὶ εἰς χοῦν θανά- του κατήγαγές με. Χάριτι γὰρ Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου. Οὐ γὰρ εἰς θάνατον, ἀλλ᾽ εἰς χοῦν θανάτου κατήχθη ὁ Χριστός· οὐκ ἐγκατελείφθη γὰρ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς τὸν ᾅδην, οὐδὲ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε δια- φθοράν. Οτι ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοί. Πάλιν τοὺς ἄρχοντας σημαίνει. "Ωρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου. Διὰ τοὺς ἐν σταυρῷ ἥλους φησίν. 56. EXPOSITIO IN PSALMUM XAI. esse humiles oportere, maximeque accedentes ad Deum. Opprobrium hominum et abjectio plebis. Hæc evangelista in tempore crucis factum ipsi enarrat, cum qui præteribant, capita moverent et blasphema hujusmodi verba proferrent in eum: Si Filius Dei es, salvum fac lemetipsum 3. ait, quia secundum Patris beneplacitum factus est homo. Ubi namque, ait, venit plenitudo temporis misit Deus Filium suum natum ex muliere 31. Scri plum quippe est ipsum in Patre spem habuisse; atque id ait quatenus homo; quia solum Christum ex Maria Deus extraxit, cæteris hominibus non extra- ctis sed egressis: Exiit quippe, ait, Esau, cui pellis pilosa 33. B – C Precatur rursum ceu ex persona humanitatis. Nam chorus discipulorum ipsum deseruerat. Exinde præ- dicit futuræ calamitatis species. principes ait. ossa mea. Ossa ejus vocat sanctos mysteriorum ejus initiatores. Si namque corpus ejus Ecclesia est, jure qui administrant illam ossa appellentur. Au- divimus autem evangelistam narrantem, quod ubi a cohorte militum captus fuisset, dispersi fuerint discipuli. Alio modo : Sapientiæ ossa sunt sacra Ecclesiæ dogmata, quæ in Paschate non commi- nuere Judæis lege cautum est. Ait enim : Os non comminuetis ex eo". Factum est cor meum tanquam cera liquescens. Proprium doloris est quod dicitur ; scriptum enim est " : Capit pavere et ladere. Indo- luit autem Christus de Judæorum et proditoris pernicie, ob ipsorum in Christum impietatem illata. [Et dispersa sunt omnia ossa mea. Dissipata, in- quit, et dispersa sunt, quæ apud magistrum ossium munus et ordinem implebant: relicto namque eo discipuli fugerunt ", instar aquæ, quæ in planitie effunditur.] D adhæsit faucibus meis. His sitim significat qua in Marc. xv, 50. ss Galat. IV, 4. s Peal. sv, 10, Gen. XXV, 25. cruce laboravit, cum roganti potum acetum cum felle obtulerunt. [Quamobrem dicit: Et lingua mea adhæsit faucibus meis.] Et in pulverem mortis dedu- xisti me. Nam Dei gratia pro universo mundo gu- stavit mortem. Non enim in mortem, sed in pulve- rem mortis deductus est Christus: nequaquam enim derelicta est anima ejus in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem 7. Rursum principes significa Foderunt manus meas et pedes meos. De crucifixi clavis ita loquitur. * Exod. x11, 46. "Marc. xiv, 53. * Matth. xxv, 10. Quoniam tu es qui extraxisti me de ventre. Hoc 11. In te projectus sum ex utero de venire, etc. 15. Circumdederunt me vituli multi. Judzorum 15. Sicut aqua effusus sum, et dispersa sunt omnia 16. Aruit tanquam testa virtus mea, et lingua mea 17. Quoniam circumdederunt me canes multi.
Τὸ δὲ, πρὸ τοῦ χρισθῆναι, ἐκεῖνο σημαίνει, ὅτι, τῷ Πνεύματι τῷ θείῳ προεωρακὼς, ὡς χρισθήσεται μὲν εἰς βασιλέα, περιπέσει δὲ τοῖς πειρασμοῖς, ἀνδρείᾳ περιζωσάμενος τὴν ὀσφὺν εὖ μάλα περὶ τοὺς κινδύνους ἀντισοῦσθαι διαβεβαιοῦται. Κύριος φωτισμός μου καὶ Σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι; Κατευμεγεθεῖ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων τῷ φωτὶ τοῦ Κυρίου θαῤῥήσας. Ὑπὸ σοῦ, φησὶ, φωτιζόμενος πάντων ὁμοῦ τῶν πολεμούντων καταφρονῶ. Ἐν τῷ ἐγγίζειν ἐπ’ ἐμὲ κακοῦντας. Προσῆλθον μὲν, φησὶ, διαφθεῖραι θέλοντες πεπόνθασι δὲ ὃ δρᾶσαι ἤλπισαν. Τοῦ κατοικεῖν με ἐν οἴκῳ Κυρίου. Καὶ γὰρ ἁγιοπρεπὴς ἡ αἴτησις γέγονε, καὶ Θεῷ δοῦναι ἀξία. Τῷ θεωρεῖν με τὴν τερπνότητα Κυρίου. Ἐν ταύτῃ, φησὶν, εὔχομαι διαπαντὸς οἰκεῖν, ἐν ᾗ καὶ τῆς σωτηρίας ἐπέτυχον. Ἐν πέτρᾳ ὕψωσέν με. Σαφῶς ὁ Παῦλος τὴν πέτραν εἶναι τὸν Χριστὸν διισχυρίζεται. Ἄσω καὶ ψαλῶ τῷ Κυρίῳ. Σαφῶς τὴν τοῦ, Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος, ἀνακηρύττει λατρείαν. Εἰσάκουσον, Κύριε, τῆς φωνῆς μου. Ἀντὶ τοῦ, Εὐχαριστῶ σοι ὑπὲρ τῶν παρεληλυθότων, δεηθήσομαι δὲ ὑπὲρ τῶν ἑξῆς. Νομοθέτησόν με, Κύριε, ἐν τῇ ὁδῷ σου. Τὸν εὐαγγελικὸν νόμον εὔχεται γυμνωθῆναι αὐτῷ·
πεινόφρονας εἶναι διδάσκει, καὶ μάλιστα προσιόντας Α Θεῷ. Ονειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουδένωμα λαοῦ. Ταῦτα σαφῶς ὁ εὐαγγελιστής πεπράχθα: εἰς αὐτὸν κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ σταυροῦ φησιν· καθ᾿ ὃν ἐπέσειον αὐτῷ οἱ παραπορευόμενοι τὰς κεφαλὰς, καὶ ἐβλασφή- μουν εἰς αὐτὸν λέγοντες· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, σῶ σον σεαυτόν. *Οτι σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ κατ' εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς ἐνηνθρώ- πησεν. "Οτε γάρ, φησὶν, ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρό του, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώ μενον ἐκ γυναικός. Επιγράφεται γὰρ καὶ ἐλπίδα τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καὶ τοῦτο λέγων ὡς ἄνθρωπος· ἐπειδὴ γὰρ τὸν Χριστὸν μόνον ἐκ τῆς Μαρίας ἐξέ σπασεν ὁ Θεὸς, τῶν ἄλλων ἀνθρώπων οὐκ ἐκσπωμέ νων, ἀλλ' ἐξερχομένων. Εξῆλθε γὰρ, φησίν, Ησαν, ᾧ ἡ δερὰ δασύς. Ἐπὶ σὲ ἐπεῤῥίφην ἐκ μήτρας ἀπὸ γαστρός, κ. τ. λ. Εύχεται πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ γὰρ ὁ τῶν μαθητῶν αὐτὸν καταλέλοιπε χορός. Εἶτα προλέγει τὰ τῆς θλίψεως εἴδη. Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί. Τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντάς φησιν. 'Ωσεὶ ὕδωρ ἐξεχύθην, καὶ διεσκορπίσθη παντα τὰ ὀστᾶ μου. Ὀστᾶ αὐτοῦ φησι τοὺς ἁγίους μυστα γωγούς· εἰ γὰρ σῶμα αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, εικότως καὶ οἱ συνέχοντες αὐτὴν νοηθεῖεν ἂν ὀστᾶ. Ἠκούσα- μεν δὲ τοῦ εὐαγγελιστοῦ, ὡς, συλληφθέντος αὐτοῦ παρ ρὰ τῆς σπείρας τῶν στρατιωτῶν, διεσκορπίσθησαν οἱ μαθηταί. Καὶ ἄλλως· Τὰ ὀστᾶ τῆς σοφίας, τὰ ἅγια δόγματα τῆς Ἐκκλησίας ἐστὶν, ἅπερ ἐν τῷ Πάσχα μὴ συντρίβειν τοῖς Ἰουδαίοις νενομοθέτηται· Οστοῦν γὰρ αὐτοῦ, φησίν, οὐ συντριβήσετε. Εγενήθη ή καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος. Ιδιον λύπης τὸ εἰρημένον· γέγραπται γάρ άρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Ἐλυπεῖτο δὲ ὑπέρ τε τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους καὶ τοῦ προδότου, ὅτι δὴ ἀπωλεία παρελαμ- βάνοντο διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ἀσέβειαν. [ Καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Εσκέδα σται, φησί, καὶ διεσκορπίσθη τὰ τέως ἐν ὀστῶν τάξει τὴν περὶτὸν διδάσκαλον συμπληροῦντα σύνταξιν· ἀφέντες γὰρ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ἔφυγον, τὸ κατὰ πεδίον ἀφιέμενον ὕδωρ μιμησάμενοι. ] Ἐξηράνθη ὡς ὅστρακον ἡ ἰσχύς μου, καὶ ἡ γλώσσα κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου. Σημαίνει διὰ τούτων τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ συμβᾶσαν αὐτῷ δίψαν, ὅτε καὶ αἰτήσαντι πιεῖν, ὅξος προσήνεγκαν αὐτῷ μετὰ χολῆς. [ Διὸ λέγει· Καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκύληται τῷ λάρυγγί μου.] Καὶ εἰς χοῦν θανά- του κατήγαγές με. Χάριτι γὰρ Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου. Οὐ γὰρ εἰς θάνατον, ἀλλ᾽ εἰς χοῦν θανάτου κατήχθη ὁ Χριστός· οὐκ ἐγκατελείφθη γὰρ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς τὸν ᾅδην, οὐδὲ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε δια- φθοράν. Οτι ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοί. Πάλιν τοὺς ἄρχοντας σημαίνει. "Ωρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου. Διὰ τοὺς ἐν σταυρῷ ἥλους φησίν. 56. EXPOSITIO IN PSALMUM XAI. esse humiles oportere, maximeque accedentes ad Deum. Opprobrium hominum et abjectio plebis. Hæc evangelista in tempore crucis factum ipsi enarrat, cum qui præteribant, capita moverent et blasphema hujusmodi verba proferrent in eum: Si Filius Dei es, salvum fac lemetipsum 3. ait, quia secundum Patris beneplacitum factus est homo. Ubi namque, ait, venit plenitudo temporis misit Deus Filium suum natum ex muliere 31. Scri plum quippe est ipsum in Patre spem habuisse; atque id ait quatenus homo; quia solum Christum ex Maria Deus extraxit, cæteris hominibus non extra- ctis sed egressis: Exiit quippe, ait, Esau, cui pellis pilosa 33. B – C Precatur rursum ceu ex persona humanitatis. Nam chorus discipulorum ipsum deseruerat. Exinde præ- dicit futuræ calamitatis species. principes ait. ossa mea. Ossa ejus vocat sanctos mysteriorum ejus initiatores. Si namque corpus ejus Ecclesia est, jure qui administrant illam ossa appellentur. Au- divimus autem evangelistam narrantem, quod ubi a cohorte militum captus fuisset, dispersi fuerint discipuli. Alio modo : Sapientiæ ossa sunt sacra Ecclesiæ dogmata, quæ in Paschate non commi- nuere Judæis lege cautum est. Ait enim : Os non comminuetis ex eo". Factum est cor meum tanquam cera liquescens. Proprium doloris est quod dicitur ; scriptum enim est " : Capit pavere et ladere. Indo- luit autem Christus de Judæorum et proditoris pernicie, ob ipsorum in Christum impietatem illata. [Et dispersa sunt omnia ossa mea. Dissipata, in- quit, et dispersa sunt, quæ apud magistrum ossium munus et ordinem implebant: relicto namque eo discipuli fugerunt ", instar aquæ, quæ in planitie effunditur.] D adhæsit faucibus meis. His sitim significat qua in Marc. xv, 50. ss Galat. IV, 4. s Peal. sv, 10, Gen. XXV, 25. cruce laboravit, cum roganti potum acetum cum felle obtulerunt. [Quamobrem dicit: Et lingua mea adhæsit faucibus meis.] Et in pulverem mortis dedu- xisti me. Nam Dei gratia pro universo mundo gu- stavit mortem. Non enim in mortem, sed in pulve- rem mortis deductus est Christus: nequaquam enim derelicta est anima ejus in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem 7. Rursum principes significa Foderunt manus meas et pedes meos. De crucifixi clavis ita loquitur. * Exod. x11, 46. "Marc. xiv, 53. * Matth. xxv, 10. Quoniam tu es qui extraxisti me de ventre. Hoc 11. In te projectus sum ex utero de venire, etc. 15. Circumdederunt me vituli multi. Judzorum 15. Sicut aqua effusus sum, et dispersa sunt omnia 16. Aruit tanquam testa virtus mea, et lingua mea 17. Quoniam circumdederunt me canes multi.
PG 27:149αὐτὸς δὲ γὰρ ἦν καὶ ἡ εὐθεῖα ὁδός. Καὶ ἐψεύσατο ἡ ἀδικία ἑαυτῇ. Τουτέστιν ἠσθένησεν ἡ καθ’ ἡμῶν ἀδικία. Πιστεύω τοῦ ἰδεῖν τὰ ἀγαθὰ Κυρίου ἐν γῇ ζώντων. Τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ φησιν.
πεινόφρονας εἶναι διδάσκει, καὶ μάλιστα προσιόντας Α Θεῷ. Ονειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουδένωμα λαοῦ. Ταῦτα σαφῶς ὁ εὐαγγελιστής πεπράχθα: εἰς αὐτὸν κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ σταυροῦ φησιν· καθ᾿ ὃν ἐπέσειον αὐτῷ οἱ παραπορευόμενοι τὰς κεφαλὰς, καὶ ἐβλασφή- μουν εἰς αὐτὸν λέγοντες· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, σῶ σον σεαυτόν. *Οτι σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ κατ' εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς ἐνηνθρώ- πησεν. "Οτε γάρ, φησὶν, ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρό του, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώ μενον ἐκ γυναικός. Επιγράφεται γὰρ καὶ ἐλπίδα τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καὶ τοῦτο λέγων ὡς ἄνθρωπος· ἐπειδὴ γὰρ τὸν Χριστὸν μόνον ἐκ τῆς Μαρίας ἐξέ σπασεν ὁ Θεὸς, τῶν ἄλλων ἀνθρώπων οὐκ ἐκσπωμέ νων, ἀλλ' ἐξερχομένων. Εξῆλθε γὰρ, φησίν, Ησαν, ᾧ ἡ δερὰ δασύς. Ἐπὶ σὲ ἐπεῤῥίφην ἐκ μήτρας ἀπὸ γαστρός, κ. τ. λ. Εύχεται πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ γὰρ ὁ τῶν μαθητῶν αὐτὸν καταλέλοιπε χορός. Εἶτα προλέγει τὰ τῆς θλίψεως εἴδη. Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί. Τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντάς φησιν. 'Ωσεὶ ὕδωρ ἐξεχύθην, καὶ διεσκορπίσθη παντα τὰ ὀστᾶ μου. Ὀστᾶ αὐτοῦ φησι τοὺς ἁγίους μυστα γωγούς· εἰ γὰρ σῶμα αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, εικότως καὶ οἱ συνέχοντες αὐτὴν νοηθεῖεν ἂν ὀστᾶ. Ἠκούσα- μεν δὲ τοῦ εὐαγγελιστοῦ, ὡς, συλληφθέντος αὐτοῦ παρ ρὰ τῆς σπείρας τῶν στρατιωτῶν, διεσκορπίσθησαν οἱ μαθηταί. Καὶ ἄλλως· Τὰ ὀστᾶ τῆς σοφίας, τὰ ἅγια δόγματα τῆς Ἐκκλησίας ἐστὶν, ἅπερ ἐν τῷ Πάσχα μὴ συντρίβειν τοῖς Ἰουδαίοις νενομοθέτηται· Οστοῦν γὰρ αὐτοῦ, φησίν, οὐ συντριβήσετε. Εγενήθη ή καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος. Ιδιον λύπης τὸ εἰρημένον· γέγραπται γάρ άρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Ἐλυπεῖτο δὲ ὑπέρ τε τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους καὶ τοῦ προδότου, ὅτι δὴ ἀπωλεία παρελαμ- βάνοντο διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ἀσέβειαν. [ Καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Εσκέδα σται, φησί, καὶ διεσκορπίσθη τὰ τέως ἐν ὀστῶν τάξει τὴν περὶτὸν διδάσκαλον συμπληροῦντα σύνταξιν· ἀφέντες γὰρ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ἔφυγον, τὸ κατὰ πεδίον ἀφιέμενον ὕδωρ μιμησάμενοι. ] Ἐξηράνθη ὡς ὅστρακον ἡ ἰσχύς μου, καὶ ἡ γλώσσα κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου. Σημαίνει διὰ τούτων τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ συμβᾶσαν αὐτῷ δίψαν, ὅτε καὶ αἰτήσαντι πιεῖν, ὅξος προσήνεγκαν αὐτῷ μετὰ χολῆς. [ Διὸ λέγει· Καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκύληται τῷ λάρυγγί μου.] Καὶ εἰς χοῦν θανά- του κατήγαγές με. Χάριτι γὰρ Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου. Οὐ γὰρ εἰς θάνατον, ἀλλ᾽ εἰς χοῦν θανάτου κατήχθη ὁ Χριστός· οὐκ ἐγκατελείφθη γὰρ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς τὸν ᾅδην, οὐδὲ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε δια- φθοράν. Οτι ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοί. Πάλιν τοὺς ἄρχοντας σημαίνει. "Ωρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου. Διὰ τοὺς ἐν σταυρῷ ἥλους φησίν. 56. EXPOSITIO IN PSALMUM XAI. esse humiles oportere, maximeque accedentes ad Deum. Opprobrium hominum et abjectio plebis. Hæc evangelista in tempore crucis factum ipsi enarrat, cum qui præteribant, capita moverent et blasphema hujusmodi verba proferrent in eum: Si Filius Dei es, salvum fac lemetipsum 3. ait, quia secundum Patris beneplacitum factus est homo. Ubi namque, ait, venit plenitudo temporis misit Deus Filium suum natum ex muliere 31. Scri plum quippe est ipsum in Patre spem habuisse; atque id ait quatenus homo; quia solum Christum ex Maria Deus extraxit, cæteris hominibus non extra- ctis sed egressis: Exiit quippe, ait, Esau, cui pellis pilosa 33. B – C Precatur rursum ceu ex persona humanitatis. Nam chorus discipulorum ipsum deseruerat. Exinde præ- dicit futuræ calamitatis species. principes ait. ossa mea. Ossa ejus vocat sanctos mysteriorum ejus initiatores. Si namque corpus ejus Ecclesia est, jure qui administrant illam ossa appellentur. Au- divimus autem evangelistam narrantem, quod ubi a cohorte militum captus fuisset, dispersi fuerint discipuli. Alio modo : Sapientiæ ossa sunt sacra Ecclesiæ dogmata, quæ in Paschate non commi- nuere Judæis lege cautum est. Ait enim : Os non comminuetis ex eo". Factum est cor meum tanquam cera liquescens. Proprium doloris est quod dicitur ; scriptum enim est " : Capit pavere et ladere. Indo- luit autem Christus de Judæorum et proditoris pernicie, ob ipsorum in Christum impietatem illata. [Et dispersa sunt omnia ossa mea. Dissipata, in- quit, et dispersa sunt, quæ apud magistrum ossium munus et ordinem implebant: relicto namque eo discipuli fugerunt ", instar aquæ, quæ in planitie effunditur.] D adhæsit faucibus meis. His sitim significat qua in Marc. xv, 50. ss Galat. IV, 4. s Peal. sv, 10, Gen. XXV, 25. cruce laboravit, cum roganti potum acetum cum felle obtulerunt. [Quamobrem dicit: Et lingua mea adhæsit faucibus meis.] Et in pulverem mortis dedu- xisti me. Nam Dei gratia pro universo mundo gu- stavit mortem. Non enim in mortem, sed in pulve- rem mortis deductus est Christus: nequaquam enim derelicta est anima ejus in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem 7. Rursum principes significa Foderunt manus meas et pedes meos. De crucifixi clavis ita loquitur. * Exod. x11, 46. "Marc. xiv, 53. * Matth. xxv, 10. Quoniam tu es qui extraxisti me de ventre. Hoc 11. In te projectus sum ex utero de venire, etc. 15. Circumdederunt me vituli multi. Judzorum 15. Sicut aqua effusus sum, et dispersa sunt omnia 16. Aruit tanquam testa virtus mea, et lingua mea 17. Quoniam circumdederunt me canes multi.
Psalm 7ΨΑΛΜΟΣ 7
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΚΖ. Ὑπόθεσις. Ἄδει τὸν παρόντα ψαλμὸν ἐκ προσώπου τῶν πιστευσάντων εἰς Χριστὸν, διὰ δεήσεως εἰς ἐπικουρίαν καλῶν τὸν Θεόν· ἅμα δὲ καὶ τῆς Ἰουδαίων ἀπονοίας κατάρασιν ἔχει καὶ εὐχὴν τοῦ χωρισθῆναι τῆς χείρονος ἐκείνων μερίδος. Πρὸς σὲ, Κύριε, κεκράξομαι ... καὶ ὁμοιωθήσομαι τοῖς καταβαίνουσιν εἰς λάκκον. Ἔθος τῇ θείᾳ Γραφῇ λάκκον ὀνομάζειν τὸν ᾅδην. Μὴ συνελκύσῃς με μετὰ ἁμαρτωλῶν. Ἁμαρτωλοὺς τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος φησὶ, κατὰ τὸ εἰρημένον αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος· Ἐὰν μὴ πιστεύσητε, ὅτι ἐγώ εἰμι, ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν ἀποθανεῖσθε. Αὐτοὶ δὲ καὶ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν, ὅτι τὸν ἀθῶον καὶ δίκαιον ἀπέκτειναν, ὃν οὐκ ἀποκτεῖναι ὁ νόμος ἐκέλευσεν. Τῶν λαλούντων εἰρήνην μετὰ τῶν πλησίον αὐτῶν. Τοῦτό φησιν, ὅτι, διδάσκαλον καὶ ἀγαθὸν ἀποκαλοῦντες τὸν Σωτῆρα, κακὰ διελογίζοντο κατ’ αὐτοῦ. Ὅτι οὐ συνῆκαν εἰς τὰ ἔργα Κυρίου.
πεινόφρονας εἶναι διδάσκει, καὶ μάλιστα προσιόντας Α Θεῷ. Ονειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουδένωμα λαοῦ. Ταῦτα σαφῶς ὁ εὐαγγελιστής πεπράχθα: εἰς αὐτὸν κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ σταυροῦ φησιν· καθ᾿ ὃν ἐπέσειον αὐτῷ οἱ παραπορευόμενοι τὰς κεφαλὰς, καὶ ἐβλασφή- μουν εἰς αὐτὸν λέγοντες· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, σῶ σον σεαυτόν. *Οτι σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ κατ' εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς ἐνηνθρώ- πησεν. "Οτε γάρ, φησὶν, ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρό του, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώ μενον ἐκ γυναικός. Επιγράφεται γὰρ καὶ ἐλπίδα τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καὶ τοῦτο λέγων ὡς ἄνθρωπος· ἐπειδὴ γὰρ τὸν Χριστὸν μόνον ἐκ τῆς Μαρίας ἐξέ σπασεν ὁ Θεὸς, τῶν ἄλλων ἀνθρώπων οὐκ ἐκσπωμέ νων, ἀλλ' ἐξερχομένων. Εξῆλθε γὰρ, φησίν, Ησαν, ᾧ ἡ δερὰ δασύς. Ἐπὶ σὲ ἐπεῤῥίφην ἐκ μήτρας ἀπὸ γαστρός, κ. τ. λ. Εύχεται πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ γὰρ ὁ τῶν μαθητῶν αὐτὸν καταλέλοιπε χορός. Εἶτα προλέγει τὰ τῆς θλίψεως εἴδη. Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί. Τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντάς φησιν. 'Ωσεὶ ὕδωρ ἐξεχύθην, καὶ διεσκορπίσθη παντα τὰ ὀστᾶ μου. Ὀστᾶ αὐτοῦ φησι τοὺς ἁγίους μυστα γωγούς· εἰ γὰρ σῶμα αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, εικότως καὶ οἱ συνέχοντες αὐτὴν νοηθεῖεν ἂν ὀστᾶ. Ἠκούσα- μεν δὲ τοῦ εὐαγγελιστοῦ, ὡς, συλληφθέντος αὐτοῦ παρ ρὰ τῆς σπείρας τῶν στρατιωτῶν, διεσκορπίσθησαν οἱ μαθηταί. Καὶ ἄλλως· Τὰ ὀστᾶ τῆς σοφίας, τὰ ἅγια δόγματα τῆς Ἐκκλησίας ἐστὶν, ἅπερ ἐν τῷ Πάσχα μὴ συντρίβειν τοῖς Ἰουδαίοις νενομοθέτηται· Οστοῦν γὰρ αὐτοῦ, φησίν, οὐ συντριβήσετε. Εγενήθη ή καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος. Ιδιον λύπης τὸ εἰρημένον· γέγραπται γάρ άρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Ἐλυπεῖτο δὲ ὑπέρ τε τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους καὶ τοῦ προδότου, ὅτι δὴ ἀπωλεία παρελαμ- βάνοντο διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ἀσέβειαν. [ Καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Εσκέδα σται, φησί, καὶ διεσκορπίσθη τὰ τέως ἐν ὀστῶν τάξει τὴν περὶτὸν διδάσκαλον συμπληροῦντα σύνταξιν· ἀφέντες γὰρ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ἔφυγον, τὸ κατὰ πεδίον ἀφιέμενον ὕδωρ μιμησάμενοι. ] Ἐξηράνθη ὡς ὅστρακον ἡ ἰσχύς μου, καὶ ἡ γλώσσα κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου. Σημαίνει διὰ τούτων τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ συμβᾶσαν αὐτῷ δίψαν, ὅτε καὶ αἰτήσαντι πιεῖν, ὅξος προσήνεγκαν αὐτῷ μετὰ χολῆς. [ Διὸ λέγει· Καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκύληται τῷ λάρυγγί μου.] Καὶ εἰς χοῦν θανά- του κατήγαγές με. Χάριτι γὰρ Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου. Οὐ γὰρ εἰς θάνατον, ἀλλ᾽ εἰς χοῦν θανάτου κατήχθη ὁ Χριστός· οὐκ ἐγκατελείφθη γὰρ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς τὸν ᾅδην, οὐδὲ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε δια- φθοράν. Οτι ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοί. Πάλιν τοὺς ἄρχοντας σημαίνει. "Ωρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου. Διὰ τοὺς ἐν σταυρῷ ἥλους φησίν. 56. EXPOSITIO IN PSALMUM XAI. esse humiles oportere, maximeque accedentes ad Deum. Opprobrium hominum et abjectio plebis. Hæc evangelista in tempore crucis factum ipsi enarrat, cum qui præteribant, capita moverent et blasphema hujusmodi verba proferrent in eum: Si Filius Dei es, salvum fac lemetipsum 3. ait, quia secundum Patris beneplacitum factus est homo. Ubi namque, ait, venit plenitudo temporis misit Deus Filium suum natum ex muliere 31. Scri plum quippe est ipsum in Patre spem habuisse; atque id ait quatenus homo; quia solum Christum ex Maria Deus extraxit, cæteris hominibus non extra- ctis sed egressis: Exiit quippe, ait, Esau, cui pellis pilosa 33. B – C Precatur rursum ceu ex persona humanitatis. Nam chorus discipulorum ipsum deseruerat. Exinde præ- dicit futuræ calamitatis species. principes ait. ossa mea. Ossa ejus vocat sanctos mysteriorum ejus initiatores. Si namque corpus ejus Ecclesia est, jure qui administrant illam ossa appellentur. Au- divimus autem evangelistam narrantem, quod ubi a cohorte militum captus fuisset, dispersi fuerint discipuli. Alio modo : Sapientiæ ossa sunt sacra Ecclesiæ dogmata, quæ in Paschate non commi- nuere Judæis lege cautum est. Ait enim : Os non comminuetis ex eo". Factum est cor meum tanquam cera liquescens. Proprium doloris est quod dicitur ; scriptum enim est " : Capit pavere et ladere. Indo- luit autem Christus de Judæorum et proditoris pernicie, ob ipsorum in Christum impietatem illata. [Et dispersa sunt omnia ossa mea. Dissipata, in- quit, et dispersa sunt, quæ apud magistrum ossium munus et ordinem implebant: relicto namque eo discipuli fugerunt ", instar aquæ, quæ in planitie effunditur.] D adhæsit faucibus meis. His sitim significat qua in Marc. xv, 50. ss Galat. IV, 4. s Peal. sv, 10, Gen. XXV, 25. cruce laboravit, cum roganti potum acetum cum felle obtulerunt. [Quamobrem dicit: Et lingua mea adhæsit faucibus meis.] Et in pulverem mortis dedu- xisti me. Nam Dei gratia pro universo mundo gu- stavit mortem. Non enim in mortem, sed in pulve- rem mortis deductus est Christus: nequaquam enim derelicta est anima ejus in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem 7. Rursum principes significa Foderunt manus meas et pedes meos. De crucifixi clavis ita loquitur. * Exod. x11, 46. "Marc. xiv, 53. * Matth. xxv, 10. Quoniam tu es qui extraxisti me de ventre. Hoc 11. In te projectus sum ex utero de venire, etc. 15. Circumdederunt me vituli multi. Judzorum 15. Sicut aqua effusus sum, et dispersa sunt omnia 16. Aruit tanquam testa virtus mea, et lingua mea 17. Quoniam circumdederunt me canes multi.
Ἀντὶ τοῦ, Οὐκ ἠθέλησαν, φησὶ, τὴν οἰκείαν παραδέξασθαι σωτηρίαν. Καὶ ἀνέθαλεν ἡ σάρξ μου. Σαφῶς τὴν ἀνάστασιν ἐν τούτοις κηρύττει. Καὶ ὑπερασπιστὴς τῶν σωτηρίων τοῦ Χριστοῦ. Χριστὸν ἐνταῦθα τὸν χρισθέντα λαὸν εἰς βασίλειον ἱεράτευμά φησιν. Αὐτὸς οὖν, φησὶν, ὁ Κύριος ὑπερασπίζει εἰς τὸ σῶσαι τὸν χρισθέντα δι’ αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν λαόν. Καὶ ποίμανον αὐτοὺς, καὶ ἔπαρον αὐτοὺς ἕως τοῦ αἰῶνος. Αὐτὸς γὰρ ἡμᾶς ποιμανεῖ, πέμψας ἡμῖν ἀντ’ αὐτοῦ καὶ ὡς ἑαυτὸν τὸν Παράκλητον. Καὶ μὴν καὶ ἐπαίρει, τουτέστιν ὑψηλοὺς ἀποφαίνει εἰς τοὺς μέλλοντας καὶ ἀτελευτήτους αἰῶνας.
πεινόφρονας εἶναι διδάσκει, καὶ μάλιστα προσιόντας Α Θεῷ. Ονειδος ἀνθρώπων καὶ ἐξουδένωμα λαοῦ. Ταῦτα σαφῶς ὁ εὐαγγελιστής πεπράχθα: εἰς αὐτὸν κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ σταυροῦ φησιν· καθ᾿ ὃν ἐπέσειον αὐτῷ οἱ παραπορευόμενοι τὰς κεφαλὰς, καὶ ἐβλασφή- μουν εἰς αὐτὸν λέγοντες· Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, σῶ σον σεαυτόν. *Οτι σὺ εἶ ὁ ἐκσπάσας με ἐκ γαστρός. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ κατ' εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς ἐνηνθρώ- πησεν. "Οτε γάρ, φησὶν, ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρό του, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώ μενον ἐκ γυναικός. Επιγράφεται γὰρ καὶ ἐλπίδα τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, καὶ τοῦτο λέγων ὡς ἄνθρωπος· ἐπειδὴ γὰρ τὸν Χριστὸν μόνον ἐκ τῆς Μαρίας ἐξέ σπασεν ὁ Θεὸς, τῶν ἄλλων ἀνθρώπων οὐκ ἐκσπωμέ νων, ἀλλ' ἐξερχομένων. Εξῆλθε γὰρ, φησίν, Ησαν, ᾧ ἡ δερὰ δασύς. Ἐπὶ σὲ ἐπεῤῥίφην ἐκ μήτρας ἀπὸ γαστρός, κ. τ. λ. Εύχεται πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ γὰρ ὁ τῶν μαθητῶν αὐτὸν καταλέλοιπε χορός. Εἶτα προλέγει τὰ τῆς θλίψεως εἴδη. Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί. Τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντάς φησιν. 'Ωσεὶ ὕδωρ ἐξεχύθην, καὶ διεσκορπίσθη παντα τὰ ὀστᾶ μου. Ὀστᾶ αὐτοῦ φησι τοὺς ἁγίους μυστα γωγούς· εἰ γὰρ σῶμα αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, εικότως καὶ οἱ συνέχοντες αὐτὴν νοηθεῖεν ἂν ὀστᾶ. Ἠκούσα- μεν δὲ τοῦ εὐαγγελιστοῦ, ὡς, συλληφθέντος αὐτοῦ παρ ρὰ τῆς σπείρας τῶν στρατιωτῶν, διεσκορπίσθησαν οἱ μαθηταί. Καὶ ἄλλως· Τὰ ὀστᾶ τῆς σοφίας, τὰ ἅγια δόγματα τῆς Ἐκκλησίας ἐστὶν, ἅπερ ἐν τῷ Πάσχα μὴ συντρίβειν τοῖς Ἰουδαίοις νενομοθέτηται· Οστοῦν γὰρ αὐτοῦ, φησίν, οὐ συντριβήσετε. Εγενήθη ή καρδία μου ὡσεὶ κηρὸς τηκόμενος. Ιδιον λύπης τὸ εἰρημένον· γέγραπται γάρ άρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Ἐλυπεῖτο δὲ ὑπέρ τε τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους καὶ τοῦ προδότου, ὅτι δὴ ἀπωλεία παρελαμ- βάνοντο διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ἀσέβειαν. [ Καὶ διεσκορπίσθη πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Εσκέδα σται, φησί, καὶ διεσκορπίσθη τὰ τέως ἐν ὀστῶν τάξει τὴν περὶτὸν διδάσκαλον συμπληροῦντα σύνταξιν· ἀφέντες γὰρ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ ἔφυγον, τὸ κατὰ πεδίον ἀφιέμενον ὕδωρ μιμησάμενοι. ] Ἐξηράνθη ὡς ὅστρακον ἡ ἰσχύς μου, καὶ ἡ γλώσσα κεκόλληται τῷ λάρυγγί μου. Σημαίνει διὰ τούτων τὴν ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ συμβᾶσαν αὐτῷ δίψαν, ὅτε καὶ αἰτήσαντι πιεῖν, ὅξος προσήνεγκαν αὐτῷ μετὰ χολῆς. [ Διὸ λέγει· Καὶ ἡ γλῶσσά μου κεκύληται τῷ λάρυγγί μου.] Καὶ εἰς χοῦν θανά- του κατήγαγές με. Χάριτι γὰρ Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου. Οὐ γὰρ εἰς θάνατον, ἀλλ᾽ εἰς χοῦν θανάτου κατήχθη ὁ Χριστός· οὐκ ἐγκατελείφθη γὰρ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς τὸν ᾅδην, οὐδὲ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε δια- φθοράν. Οτι ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοί. Πάλιν τοὺς ἄρχοντας σημαίνει. "Ωρυξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου. Διὰ τοὺς ἐν σταυρῷ ἥλους φησίν. 56. EXPOSITIO IN PSALMUM XAI. esse humiles oportere, maximeque accedentes ad Deum. Opprobrium hominum et abjectio plebis. Hæc evangelista in tempore crucis factum ipsi enarrat, cum qui præteribant, capita moverent et blasphema hujusmodi verba proferrent in eum: Si Filius Dei es, salvum fac lemetipsum 3. ait, quia secundum Patris beneplacitum factus est homo. Ubi namque, ait, venit plenitudo temporis misit Deus Filium suum natum ex muliere 31. Scri plum quippe est ipsum in Patre spem habuisse; atque id ait quatenus homo; quia solum Christum ex Maria Deus extraxit, cæteris hominibus non extra- ctis sed egressis: Exiit quippe, ait, Esau, cui pellis pilosa 33. B – C Precatur rursum ceu ex persona humanitatis. Nam chorus discipulorum ipsum deseruerat. Exinde præ- dicit futuræ calamitatis species. principes ait. ossa mea. Ossa ejus vocat sanctos mysteriorum ejus initiatores. Si namque corpus ejus Ecclesia est, jure qui administrant illam ossa appellentur. Au- divimus autem evangelistam narrantem, quod ubi a cohorte militum captus fuisset, dispersi fuerint discipuli. Alio modo : Sapientiæ ossa sunt sacra Ecclesiæ dogmata, quæ in Paschate non commi- nuere Judæis lege cautum est. Ait enim : Os non comminuetis ex eo". Factum est cor meum tanquam cera liquescens. Proprium doloris est quod dicitur ; scriptum enim est " : Capit pavere et ladere. Indo- luit autem Christus de Judæorum et proditoris pernicie, ob ipsorum in Christum impietatem illata. [Et dispersa sunt omnia ossa mea. Dissipata, in- quit, et dispersa sunt, quæ apud magistrum ossium munus et ordinem implebant: relicto namque eo discipuli fugerunt ", instar aquæ, quæ in planitie effunditur.] D adhæsit faucibus meis. His sitim significat qua in Marc. xv, 50. ss Galat. IV, 4. s Peal. sv, 10, Gen. XXV, 25. cruce laboravit, cum roganti potum acetum cum felle obtulerunt. [Quamobrem dicit: Et lingua mea adhæsit faucibus meis.] Et in pulverem mortis dedu- xisti me. Nam Dei gratia pro universo mundo gu- stavit mortem. Non enim in mortem, sed in pulve- rem mortis deductus est Christus: nequaquam enim derelicta est anima ejus in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem 7. Rursum principes significa Foderunt manus meas et pedes meos. De crucifixi clavis ita loquitur. * Exod. x11, 46. "Marc. xiv, 53. * Matth. xxv, 10. Quoniam tu es qui extraxisti me de ventre. Hoc 11. In te projectus sum ex utero de venire, etc. 15. Circumdederunt me vituli multi. Judzorum 15. Sicut aqua effusus sum, et dispersa sunt omnia 16. Aruit tanquam testa virtus mea, et lingua mea 17. Quoniam circumdederunt me canes multi.
Psalm 8ΨΑΛΜΟΣ 8
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:152ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ ἐξόδου Σκηνῆς. ΚΗ. Ὑπόθεσις. Ὁ παρὼν ᾄδεται ψαλμὸς, ἐκβαλλομένων μὲν τῶν ἐξ Ἰσραὴλ, ἀντεισαγομένων δὲ τῶν ἐθνῶν. Τοῦτο δὲ δηλοῖ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ ἡ λέγουσα, Ἐξόδου Σκηνῆς, σαφῶς τὴν ἔξοδον αὐτῶν ἡμῖν κατασημαίνουσα. Ἐνέγκατε τῷ Κυρίῳ, υἱοὶ Θεοῦ. Υἱοὺς Θεοῦ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καλεῖ ἐδίδαξε γὰρ αὐτοὺς λέγειν· Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ἐνέγκατε τῷ Κυρίῳ υἱοὺς κριῶν. Υἱοὺς κριῶν τοὺς κληθέντας δι’ αὐτῶν ἐκ τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους εἰς τὴν πίστιν τὴν ἐν Κυρίῳ σημαίνει·
Καὶ ὑπερασπιστής των σωτηρίων τοῦ Χριστοῦ. Χριστὸν ἐνταῦθα τὸν χρισθέντα λαὸν εἰς βασίλειον ιεράτευμά φησιν. Αὐτὸς οὖν, φησὶν, ὁ Κύριος ύπερ- ασπίζει εἰς τὸ σῶσαι τὸν χρισθέντα δι' αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν λαόν. η Καὶ ποίμενον αὐτοὺς, καὶ ἔπαρον αὐτοὺς ἕως τοῦ αἰῶνος. Αὐτὸς γὰρ ἡμᾶς ποιμανεῖ, πέμψας ἡμῖν ἀντ᾽ αὐτοῦ καὶ ὡς ἑαυτὸν τὸν Παράκλητον. Καὶ μὴν καὶ ἐπαίρει, τουτέστιν ὑψηλοὺς ἀποφαίνει εἰς τοὺς μέλλοντας καὶ ἀτελευτήτους αἰῶνας. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἐξόδου Σκηνῆς. ΚΗ. Υπόθεσις. Ο παρών ᾄδεται ψαλμός, ἐκβαλλομένων μὲν τῶν ἐξ Ἰσραὴλ, ἀντεισαγομένων δὲ τῶν ἐθνῶν. Τοῦτο δὲ δηλοῖ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ ἡ λέγουσα, Ἐξόδου Σκηνής, σαφῶς τὴν ἔξοδον αὐτῶν ἡμῖν κατασημαίνουσα. Ενέγκατε τῷ Κυρίῳ, υἱοὶ Θεοῦ. Υἱοὺς Θεοῦ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καλεῖ· ἐδίδαξε γὰρ αὐτοὺς λέγειν· Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ἐνέγκατε τῷ Κυρίῳ υἱοὺς κριῶν. υἱοὺς κριῶν τοὺς κληθέντας δι' αὐτῶν ἐκ τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους εἰς τὴν πίστιν τὴν ἐν Κυρίῳ σημαίνει· ἢ καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκό τας, ἅτε δὴ φύντας ἐξ ἀλόγων πατέρων. Ενέγκατε τῷ Κυρίῳ δόξαν καὶ τιμήν. Δόξαν μὲν φέρει τις τῷ Κυρίῳ ἀγαθοεργῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον· "Οπως 1- δωσι τὰ καλὰ ἔργα ὑμῶν, καὶ δοξάσωσι τὸν Πα- τέρα ὑμῶν. Τιμὴν δὲ πάλιν, ἀγαθὰς ἐπιτηδεύων. πράξεις, κατὰ τὸ εἰρημένον· Τίμα τὸν Κύριον ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων. Προσκυνήσατε τῷ Κυρίῳ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Σαφῶς διὰ τούτων ἡμῖν παρακελεύεται, ὡς ἔξω τῆς ἐκκλησίας οὐ δεῖ προσκυνεῖν. Τοῦτο δέ φησι διὰ τὰς τῶν ἑτεροδόξων συναγωγάς. [Προσκύνησις δὲ οὐ χρή ἔξω τῆς ἐκκλησίας, ἀλλ᾽ ἐν αὐτῇ τῇ αὐλῇ τοῦ Θεοῦ τελουμένη. Μή μοι, φησὶν, ἰδίας αὐλὰς καὶ συναγωγὰς ἐπινοεῖτε· μία ἐστὶν αὐλὴ ἡ ἁγία Θεοῦ.] Δυνατὸν δὲ αὐλὴν ἐπαναβεβηκότας νοῆσαι τὴν ἐπ- ουράνιον διαγωγήν. Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Υδατά φησι τῶν διὰ τούτων σωζομένων τὰ πλήθη. Ὕδατα οἱ ἅγιοι, διόπερ ποταμοὶ ῥεύσουσιν ἐκ τῆς κοιλίας αὐτῶν· τουτέστι πνευματικὴ διδασκαλία, δι' ἧς ἄρδουσι τοὺς ἀκούοντας. Ἐπὶ τῶν τοιούτων οὖν ὑδάτων ὁ Κύριος. ᾿Αλλὰ καθ᾽ ἱστορίαν Ηλίας μετὰ τὴν ἀβροχίαν ἤκουε φωνὴν ὑδάτων πολλῶν. Τὴν γενομένην φησὶν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ λέγουσαν· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἣν καὶ βροντῇ παρει- χάζει Φωνή Κυρίου συντρίβοντος κέδρους. Κέδρους ἐν τούτοις τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν. Καὶ συντρίψει Κύριος τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου. Κέ- δρους Λιβάνου τοὺς ὑψηλοὺς τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ φη- σιν, διὰ τὸ ὠνομάσθαι πολλάκις ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ Λ- βανον τὴν Ἱερουσαλήμ. Καὶ λεπτυνεῖ αὐτὰς ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβα νον. Ὁ μόσχος τὸ θυσιαστήριον δηλοῖ. Καὶ ὁ ἡγα πημένος ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Ο ἠγαπημένος, - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. •152 stum sive unctum hic vocat populum in regale sa- cerdotium inunctum. Ipse igitur, ait, Dominus pom pulum protegit, ut salutem populo paret quem per se et ad se inunxit. num. Ipse namque nos pascel misso in vicem sui Paracleto. Et quidem nos extollit, id est, sublimes agit in futura et infinita sæcula. PSALMUS Duvid, de exitu Tabernaculi. XXVIII. Argumentum. Canitur præsens psalmus ejecto Israelis populo, gentibusque eorum vice accitis, quod ipsa indicat inscriptio, Exitus Tabernaculi, quæ palam nobis exitum illorum significat. 1, 2. Afferte Domino, filii Dei. Filios Dei sanctos apostolos vocat, quippe quos dicere docuerit: Pater noster qui es in calis s. A ferte Domino flios arie- tum. Filios arietum vocal eos qui per apostolos ex Judæis ad fidem Domini sunt vocati, vel etiam qui ex gentibus accesserunt, quippe qui ex irrationalí- bus patribus nati sunt. Afferte Domino gloriam et honorem. Gloriam affert Domino qui bonis operibus vacat, secundum illud quod dictum est: Ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum **. Rursus honorem affert qui bona edit opera, juxta id quod dictum est : Honora Dominum de justis tuis operibus. Adorate Dominum in atrio sancto ejus. Palam edi- cit, non oportere nos extra ecclesiam adorare : quod heterodoxorum conventuum causa dicitur. [Non oportet extra ecclesiam adorare, sed in ipsa aula Dei. Ne mihi, inquit, proprias aulas et synagogas excogitetis, una est aula sancta Dei.jPossumus item, mente sursum erecta, per atrium cœlestem man- sionem intelligere. B - G multitudinem qui per eas salutem consequuntur. Aquæ sunt sancti, quoniam flumina de ventre eorum duent, " spiritualis videlicet doctrina', qua irrigant auditores. Super hujusmodi aquas Dominus est. Sed quod bistoriam spectat, Elias cum pluviæ defe- elus esset, audivit vocem aquarum multarum (alius codex). Vocem Domini ait in Jordane a Deo et Patre emissam ac dicentem ": Hic est filius meus dile- clus, quam etiam tonitruo comparat. dicit adversarias potestates. Et confringet Dominus cedros Libani. Cedros Libani ait sublimes Judaici populi homines: quia plerumque in divina Scriptura Libanus Jerosolyma dicitur. 6.Et comminuet eas tanquam vitulum Libanum. V¡- tulus, id est altare. Et dilectus quemadmodum fi- lius unicornium. Dilectus apostolorum chorus filius es Matth. vi, J Bs Joan, vu, 38. Matth. 111, 47. T 8. Et protector salvationum Christi sui est. Chri- A 9. Et pasce illos, et extolle illos usque in æter- 3. Vox Domini super aquas. Aquas dicit eorum 5. Vox Domini confringentis cedres. Cedros hic 9. * Matth r, 16. " Prov. 111, 9.
ἢ καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκότας, ἅτε δὴ φύντας ἐξ ἀλόγων πατέρων. Ἐνέγκατε τῷ Κυρίῳ δόξαν καὶ τιμήν. Δόξαν μὲν φέρει τις τῷ Κυρίῳ ἀγαθοεργῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ὅπως ἴδωσι τὰ καλὰ ἔργα ὑμῶν, καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν. Τιμὴν δὲ πάλιν, ἀγαθὰς ἐπιτηδεύων πράξεις, κατὰ τὸ εἰρημένον· Τίμα τὸν Κύριον ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων. Προσκυνήσατε τῷ Κυρίῳ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Σαφῶς διὰ τούτων ἡμῖν παρακελεύεται, ὡς ἔξω τῆς ἐκκλησίας οὐ δεῖ προσκυνεῖν. Τοῦτο δέ φησι διὰ τὰς τῶν ἑτεροδόξων συναγωγάς. [Προσκύνησις δὲ οὐ χρὴ ἔξω τῆς ἐκκλησίας, ἀλλ’ ἐν αὐτῇ τῇ αὐλῇ τοῦ Θεοῦ τελουμένη. Μή μοι, φησὶν, ἰδίας αὐλὰς καὶ συναγωγὰς ἐπινοεῖτε· μία ἐστὶν αὐλὴ ἡ ἁγία Θεοῦ.] Δυνατὸν δὲ αὐλὴν ἐπαναβεβηκότας νοῆσαι τὴν ἐπουράνιον διαγωγήν. Φωνὴ Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Ὕδατά φησι τῶν διὰ τούτων σωζομένων τὰ πλήθη. Ὕδατα οἱ ἅγιοι, διόπερ ποταμοὶ ῥεύσουσιν ἐκ τῆς κοιλίας αὐτῶν· τουτέστι πνευματικὴ διδασκαλία, δι’ ἧς ἄρδουσι τοὺς ἀκούοντας. Ἐπὶ τῶν τοιούτων οὖν ὑδάτων ὁ Κύριος. Ἀλλὰ καθ’ ἱστορίαν Ἠλίας μετὰ τὴν ἀβροχίαν ἤκουε φωνὴν ὑδάτων πολλῶν.
Καὶ ὑπερασπιστής των σωτηρίων τοῦ Χριστοῦ. Χριστὸν ἐνταῦθα τὸν χρισθέντα λαὸν εἰς βασίλειον ιεράτευμά φησιν. Αὐτὸς οὖν, φησὶν, ὁ Κύριος ύπερ- ασπίζει εἰς τὸ σῶσαι τὸν χρισθέντα δι' αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν λαόν. η Καὶ ποίμενον αὐτοὺς, καὶ ἔπαρον αὐτοὺς ἕως τοῦ αἰῶνος. Αὐτὸς γὰρ ἡμᾶς ποιμανεῖ, πέμψας ἡμῖν ἀντ᾽ αὐτοῦ καὶ ὡς ἑαυτὸν τὸν Παράκλητον. Καὶ μὴν καὶ ἐπαίρει, τουτέστιν ὑψηλοὺς ἀποφαίνει εἰς τοὺς μέλλοντας καὶ ἀτελευτήτους αἰῶνας. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἐξόδου Σκηνῆς. ΚΗ. Υπόθεσις. Ο παρών ᾄδεται ψαλμός, ἐκβαλλομένων μὲν τῶν ἐξ Ἰσραὴλ, ἀντεισαγομένων δὲ τῶν ἐθνῶν. Τοῦτο δὲ δηλοῖ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ ἡ λέγουσα, Ἐξόδου Σκηνής, σαφῶς τὴν ἔξοδον αὐτῶν ἡμῖν κατασημαίνουσα. Ενέγκατε τῷ Κυρίῳ, υἱοὶ Θεοῦ. Υἱοὺς Θεοῦ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καλεῖ· ἐδίδαξε γὰρ αὐτοὺς λέγειν· Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ἐνέγκατε τῷ Κυρίῳ υἱοὺς κριῶν. υἱοὺς κριῶν τοὺς κληθέντας δι' αὐτῶν ἐκ τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους εἰς τὴν πίστιν τὴν ἐν Κυρίῳ σημαίνει· ἢ καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκό τας, ἅτε δὴ φύντας ἐξ ἀλόγων πατέρων. Ενέγκατε τῷ Κυρίῳ δόξαν καὶ τιμήν. Δόξαν μὲν φέρει τις τῷ Κυρίῳ ἀγαθοεργῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον· "Οπως 1- δωσι τὰ καλὰ ἔργα ὑμῶν, καὶ δοξάσωσι τὸν Πα- τέρα ὑμῶν. Τιμὴν δὲ πάλιν, ἀγαθὰς ἐπιτηδεύων. πράξεις, κατὰ τὸ εἰρημένον· Τίμα τὸν Κύριον ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων. Προσκυνήσατε τῷ Κυρίῳ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Σαφῶς διὰ τούτων ἡμῖν παρακελεύεται, ὡς ἔξω τῆς ἐκκλησίας οὐ δεῖ προσκυνεῖν. Τοῦτο δέ φησι διὰ τὰς τῶν ἑτεροδόξων συναγωγάς. [Προσκύνησις δὲ οὐ χρή ἔξω τῆς ἐκκλησίας, ἀλλ᾽ ἐν αὐτῇ τῇ αὐλῇ τοῦ Θεοῦ τελουμένη. Μή μοι, φησὶν, ἰδίας αὐλὰς καὶ συναγωγὰς ἐπινοεῖτε· μία ἐστὶν αὐλὴ ἡ ἁγία Θεοῦ.] Δυνατὸν δὲ αὐλὴν ἐπαναβεβηκότας νοῆσαι τὴν ἐπ- ουράνιον διαγωγήν. Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Υδατά φησι τῶν διὰ τούτων σωζομένων τὰ πλήθη. Ὕδατα οἱ ἅγιοι, διόπερ ποταμοὶ ῥεύσουσιν ἐκ τῆς κοιλίας αὐτῶν· τουτέστι πνευματικὴ διδασκαλία, δι' ἧς ἄρδουσι τοὺς ἀκούοντας. Ἐπὶ τῶν τοιούτων οὖν ὑδάτων ὁ Κύριος. ᾿Αλλὰ καθ᾽ ἱστορίαν Ηλίας μετὰ τὴν ἀβροχίαν ἤκουε φωνὴν ὑδάτων πολλῶν. Τὴν γενομένην φησὶν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ λέγουσαν· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἣν καὶ βροντῇ παρει- χάζει Φωνή Κυρίου συντρίβοντος κέδρους. Κέδρους ἐν τούτοις τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν. Καὶ συντρίψει Κύριος τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου. Κέ- δρους Λιβάνου τοὺς ὑψηλοὺς τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ φη- σιν, διὰ τὸ ὠνομάσθαι πολλάκις ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ Λ- βανον τὴν Ἱερουσαλήμ. Καὶ λεπτυνεῖ αὐτὰς ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβα νον. Ὁ μόσχος τὸ θυσιαστήριον δηλοῖ. Καὶ ὁ ἡγα πημένος ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Ο ἠγαπημένος, - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. •152 stum sive unctum hic vocat populum in regale sa- cerdotium inunctum. Ipse igitur, ait, Dominus pom pulum protegit, ut salutem populo paret quem per se et ad se inunxit. num. Ipse namque nos pascel misso in vicem sui Paracleto. Et quidem nos extollit, id est, sublimes agit in futura et infinita sæcula. PSALMUS Duvid, de exitu Tabernaculi. XXVIII. Argumentum. Canitur præsens psalmus ejecto Israelis populo, gentibusque eorum vice accitis, quod ipsa indicat inscriptio, Exitus Tabernaculi, quæ palam nobis exitum illorum significat. 1, 2. Afferte Domino, filii Dei. Filios Dei sanctos apostolos vocat, quippe quos dicere docuerit: Pater noster qui es in calis s. A ferte Domino flios arie- tum. Filios arietum vocal eos qui per apostolos ex Judæis ad fidem Domini sunt vocati, vel etiam qui ex gentibus accesserunt, quippe qui ex irrationalí- bus patribus nati sunt. Afferte Domino gloriam et honorem. Gloriam affert Domino qui bonis operibus vacat, secundum illud quod dictum est: Ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum **. Rursus honorem affert qui bona edit opera, juxta id quod dictum est : Honora Dominum de justis tuis operibus. Adorate Dominum in atrio sancto ejus. Palam edi- cit, non oportere nos extra ecclesiam adorare : quod heterodoxorum conventuum causa dicitur. [Non oportet extra ecclesiam adorare, sed in ipsa aula Dei. Ne mihi, inquit, proprias aulas et synagogas excogitetis, una est aula sancta Dei.jPossumus item, mente sursum erecta, per atrium cœlestem man- sionem intelligere. B - G multitudinem qui per eas salutem consequuntur. Aquæ sunt sancti, quoniam flumina de ventre eorum duent, " spiritualis videlicet doctrina', qua irrigant auditores. Super hujusmodi aquas Dominus est. Sed quod bistoriam spectat, Elias cum pluviæ defe- elus esset, audivit vocem aquarum multarum (alius codex). Vocem Domini ait in Jordane a Deo et Patre emissam ac dicentem ": Hic est filius meus dile- clus, quam etiam tonitruo comparat. dicit adversarias potestates. Et confringet Dominus cedros Libani. Cedros Libani ait sublimes Judaici populi homines: quia plerumque in divina Scriptura Libanus Jerosolyma dicitur. 6.Et comminuet eas tanquam vitulum Libanum. V¡- tulus, id est altare. Et dilectus quemadmodum fi- lius unicornium. Dilectus apostolorum chorus filius es Matth. vi, J Bs Joan, vu, 38. Matth. 111, 47. T 8. Et protector salvationum Christi sui est. Chri- A 9. Et pasce illos, et extolle illos usque in æter- 3. Vox Domini super aquas. Aquas dicit eorum 5. Vox Domini confringentis cedres. Cedros hic 9. * Matth r, 16. " Prov. 111, 9.
Τὴν γενομένην φησὶν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ λέγουσαν· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἣν καὶ βροντῇ παρεικάζει Φωνὴ Κυρίου συντρίβοντος κέδρους. Κέδρους ἐν τούτοις τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν. Καὶ συντρίψει Κύριος τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου. Κέδρους Λιβάνου τοὺς ὑψηλοὺς τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ φησιν, διὰ τὸ ὠνομάσθαι πολλάκις ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ Λίβανον τὴν Ἱερουσαλήμ. Καὶ λεπτυνεῖ αὐτὰς ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβανον. Ὁ μόσχος τὸ θυσιαστήριον δηλοῖ. Καὶ ὁ ἠγαπημένος ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Ὁ ἠγαπημένος, φησὶ, τῶν ἀποστόλων χορὸς υἱὸς γέγονε μονοκερώτων. Μονοκέρωτες δὲ οἱ ἅγιοι προφῆται καὶ πατριάρχαι, ὧν υἱοὶ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι· διὰ τὸ ἐπὶ μόνῳ Θεῷ τὸ κέρας καὶ τὴν ἰσχὺν ἔχειν. Φωνὴ Κυρίου διακόπτοντος φλόγα πυρός. Αὐτὴν τὴν ἐπαγγελίαν σημαίνει, ἣν τοῖς ἁγίοις ἐπηγγείλατο λέγων· Καὶ ἐὰν ἐν μέσῳ πυρὸς διέλθῃς, πῦρ οὐ κατακαύσει σε. Φωνὴ Κυρίου συσσείοντος ἔρημον. Τὸ, συςσείων ἐνταῦθα εἴρηται ἐπὶ τοῦ ἐξακούστου πάλιν, ὡς τὸ, Εἰσελθόντος τοῦ Ἰησοῦ, ἐσείσθη πᾶσα ἡ πόλις. Ἔρημον δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν λέγει, τὴν πάλαι ἔρημον οὖσαν τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως.
Καὶ ὑπερασπιστής των σωτηρίων τοῦ Χριστοῦ. Χριστὸν ἐνταῦθα τὸν χρισθέντα λαὸν εἰς βασίλειον ιεράτευμά φησιν. Αὐτὸς οὖν, φησὶν, ὁ Κύριος ύπερ- ασπίζει εἰς τὸ σῶσαι τὸν χρισθέντα δι' αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν λαόν. η Καὶ ποίμενον αὐτοὺς, καὶ ἔπαρον αὐτοὺς ἕως τοῦ αἰῶνος. Αὐτὸς γὰρ ἡμᾶς ποιμανεῖ, πέμψας ἡμῖν ἀντ᾽ αὐτοῦ καὶ ὡς ἑαυτὸν τὸν Παράκλητον. Καὶ μὴν καὶ ἐπαίρει, τουτέστιν ὑψηλοὺς ἀποφαίνει εἰς τοὺς μέλλοντας καὶ ἀτελευτήτους αἰῶνας. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἐξόδου Σκηνῆς. ΚΗ. Υπόθεσις. Ο παρών ᾄδεται ψαλμός, ἐκβαλλομένων μὲν τῶν ἐξ Ἰσραὴλ, ἀντεισαγομένων δὲ τῶν ἐθνῶν. Τοῦτο δὲ δηλοῖ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ ἡ λέγουσα, Ἐξόδου Σκηνής, σαφῶς τὴν ἔξοδον αὐτῶν ἡμῖν κατασημαίνουσα. Ενέγκατε τῷ Κυρίῳ, υἱοὶ Θεοῦ. Υἱοὺς Θεοῦ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καλεῖ· ἐδίδαξε γὰρ αὐτοὺς λέγειν· Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ἐνέγκατε τῷ Κυρίῳ υἱοὺς κριῶν. υἱοὺς κριῶν τοὺς κληθέντας δι' αὐτῶν ἐκ τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους εἰς τὴν πίστιν τὴν ἐν Κυρίῳ σημαίνει· ἢ καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πεπιστευκό τας, ἅτε δὴ φύντας ἐξ ἀλόγων πατέρων. Ενέγκατε τῷ Κυρίῳ δόξαν καὶ τιμήν. Δόξαν μὲν φέρει τις τῷ Κυρίῳ ἀγαθοεργῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον· "Οπως 1- δωσι τὰ καλὰ ἔργα ὑμῶν, καὶ δοξάσωσι τὸν Πα- τέρα ὑμῶν. Τιμὴν δὲ πάλιν, ἀγαθὰς ἐπιτηδεύων. πράξεις, κατὰ τὸ εἰρημένον· Τίμα τὸν Κύριον ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων. Προσκυνήσατε τῷ Κυρίῳ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Σαφῶς διὰ τούτων ἡμῖν παρακελεύεται, ὡς ἔξω τῆς ἐκκλησίας οὐ δεῖ προσκυνεῖν. Τοῦτο δέ φησι διὰ τὰς τῶν ἑτεροδόξων συναγωγάς. [Προσκύνησις δὲ οὐ χρή ἔξω τῆς ἐκκλησίας, ἀλλ᾽ ἐν αὐτῇ τῇ αὐλῇ τοῦ Θεοῦ τελουμένη. Μή μοι, φησὶν, ἰδίας αὐλὰς καὶ συναγωγὰς ἐπινοεῖτε· μία ἐστὶν αὐλὴ ἡ ἁγία Θεοῦ.] Δυνατὸν δὲ αὐλὴν ἐπαναβεβηκότας νοῆσαι τὴν ἐπ- ουράνιον διαγωγήν. Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Υδατά φησι τῶν διὰ τούτων σωζομένων τὰ πλήθη. Ὕδατα οἱ ἅγιοι, διόπερ ποταμοὶ ῥεύσουσιν ἐκ τῆς κοιλίας αὐτῶν· τουτέστι πνευματικὴ διδασκαλία, δι' ἧς ἄρδουσι τοὺς ἀκούοντας. Ἐπὶ τῶν τοιούτων οὖν ὑδάτων ὁ Κύριος. ᾿Αλλὰ καθ᾽ ἱστορίαν Ηλίας μετὰ τὴν ἀβροχίαν ἤκουε φωνὴν ὑδάτων πολλῶν. Τὴν γενομένην φησὶν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ λέγουσαν· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἣν καὶ βροντῇ παρει- χάζει Φωνή Κυρίου συντρίβοντος κέδρους. Κέδρους ἐν τούτοις τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν. Καὶ συντρίψει Κύριος τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου. Κέ- δρους Λιβάνου τοὺς ὑψηλοὺς τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ φη- σιν, διὰ τὸ ὠνομάσθαι πολλάκις ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ Λ- βανον τὴν Ἱερουσαλήμ. Καὶ λεπτυνεῖ αὐτὰς ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβα νον. Ὁ μόσχος τὸ θυσιαστήριον δηλοῖ. Καὶ ὁ ἡγα πημένος ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Ο ἠγαπημένος, - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. •152 stum sive unctum hic vocat populum in regale sa- cerdotium inunctum. Ipse igitur, ait, Dominus pom pulum protegit, ut salutem populo paret quem per se et ad se inunxit. num. Ipse namque nos pascel misso in vicem sui Paracleto. Et quidem nos extollit, id est, sublimes agit in futura et infinita sæcula. PSALMUS Duvid, de exitu Tabernaculi. XXVIII. Argumentum. Canitur præsens psalmus ejecto Israelis populo, gentibusque eorum vice accitis, quod ipsa indicat inscriptio, Exitus Tabernaculi, quæ palam nobis exitum illorum significat. 1, 2. Afferte Domino, filii Dei. Filios Dei sanctos apostolos vocat, quippe quos dicere docuerit: Pater noster qui es in calis s. A ferte Domino flios arie- tum. Filios arietum vocal eos qui per apostolos ex Judæis ad fidem Domini sunt vocati, vel etiam qui ex gentibus accesserunt, quippe qui ex irrationalí- bus patribus nati sunt. Afferte Domino gloriam et honorem. Gloriam affert Domino qui bonis operibus vacat, secundum illud quod dictum est: Ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum **. Rursus honorem affert qui bona edit opera, juxta id quod dictum est : Honora Dominum de justis tuis operibus. Adorate Dominum in atrio sancto ejus. Palam edi- cit, non oportere nos extra ecclesiam adorare : quod heterodoxorum conventuum causa dicitur. [Non oportet extra ecclesiam adorare, sed in ipsa aula Dei. Ne mihi, inquit, proprias aulas et synagogas excogitetis, una est aula sancta Dei.jPossumus item, mente sursum erecta, per atrium cœlestem man- sionem intelligere. B - G multitudinem qui per eas salutem consequuntur. Aquæ sunt sancti, quoniam flumina de ventre eorum duent, " spiritualis videlicet doctrina', qua irrigant auditores. Super hujusmodi aquas Dominus est. Sed quod bistoriam spectat, Elias cum pluviæ defe- elus esset, audivit vocem aquarum multarum (alius codex). Vocem Domini ait in Jordane a Deo et Patre emissam ac dicentem ": Hic est filius meus dile- clus, quam etiam tonitruo comparat. dicit adversarias potestates. Et confringet Dominus cedros Libani. Cedros Libani ait sublimes Judaici populi homines: quia plerumque in divina Scriptura Libanus Jerosolyma dicitur. 6.Et comminuet eas tanquam vitulum Libanum. V¡- tulus, id est altare. Et dilectus quemadmodum fi- lius unicornium. Dilectus apostolorum chorus filius es Matth. vi, J Bs Joan, vu, 38. Matth. 111, 47. T 8. Et protector salvationum Christi sui est. Chri- A 9. Et pasce illos, et extolle illos usque in æter- 3. Vox Domini super aquas. Aquas dicit eorum 5. Vox Domini confringentis cedres. Cedros hic 9. * Matth r, 16. " Prov. 111, 9.
PG 27:153Καὶ συσσείσει Κύριος τὴν ἔρημον Κάδης. Κάδης ἁγία ἑρμηνεύεται. Ἁγία δὲ ἡ Χριστοῦ Ἐκκλησία νοεῖται Φωνὴ Κυρίου καταρτιζομένη ἐλάφους, καὶ ἀποκαλύψει δρυμούς. Ἔλαφοι μὲν οἱ ἅγιοι· καταρτιζομένη δὲ ἀντὶ τοῦ, εὐτρεπίζοντος. Αὐτὸς γὰρ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εὐτρεπίσας ἐξέπεμψε, κατὰ τὸ, Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Δρυμοὺς τὴν Ἐκκλησίαν ἀποκαλεῖ, διὰ τὸ πάλαι ξύλων ἀκάρπων εἶναι μητέρα. [ Καὶ ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ πᾶς τις λέγει δόξαν. Ὁ Κύριος, τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εὐτρεπίσας ἐξέπεμψεν, ὥστε τοὺς δαίμονας ἀποσοβῆσαι, καὶ τὰ ἔθνη εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ ἀγαγεῖν.] Κύριος τὸν κατακλυσμὸν κατοικιεῖ. Κατακλυσμὸν τὸ πλῆθος τῶν πιστευσάντων λέγει κατὰ τὸ εἰρημένον, ὅτι Ἡ σύμπασα γῆ ἐνεπλήσθη τοῦ γνῶναι τὸν Κύριον, ὡς ὕδωρ πολὺ κατακαλύψαι θάλαςσαν. Καὶ καθιεῖται Κύριος βασιλεὺς εἰς τὸν αἰῶνα· ὅμοιον τῷ, Ὅτι αὐτῷ κάμψει πᾶν γόνυ. Κύριος ἰσχὺν τῷ λαῷ αὐτοῦ δώσει. Ὅμοιον τῷ· Πάντα ἰσχύω ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί με Χριστῷ. Κύριος εὐλογήσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἐν εἰρήνῃ. Ὅμοιον τῷ, Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν.
φησὶ, τῶν ἀποστόλων χορὸς υἱὸς γέγονε μονοκερώ- των. Μονοκέρωτες δὲ οἱ ἅγιοι προφῆται καὶ πατρι- ἀρχαι, ὧν υἱοὶ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι · διὰ τὸ ἐπὶ μόνῳ Θεῷ τὸ κέρας καὶ τὴν ἰσχὺν ἔχειν. Φωνή Κυρίου διακόπτοντος φλόγα πυρός. Αυ τὴν τὴν ἐπαγγελίαν σημαίνει, ἣν τοῖς ἁγίοις ἐπηγ- γείλατο λέγων· Καὶ ἐὰν ἐν μέσῳ πυρὸς διέλθης, πῦρ οὐ κατακαύσει σε. Φωνή Κυρίου συσσείοντος Ερημος. Τό, συστ σείων ἐνταῦθα εἴρηται ἐπὶ τοῦ ἐξακούστου πάλιν, ὡς τὸ, Εἰσελθόντος τοῦ Ἰησοῦ, ἐσείσθη πᾶσα ἡ πόλις. Ἔρημον δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν λέγει, τὴν πάλαι ἔρημον οὖσαν τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως. Καὶ συσσείσει Κύριος τὴν ἔρημον Κάδης. Κάδης ἁγία ἑρμηνεύεται. 'Αγία δὲ ἡ Χριστοῦ Ἐκκλησία νοεῖται Φωνή Κυρίου καταρτιζομένη ελάφους, καὶ ἀπο- καλύψει δρυμούς. Ελαφοι μὲν οἱ ἅγιοι· καταρτι ζομένη δὲ ἀντὶ τοῦ, εὐτρεπίζοντος. Αὐτὸς γὰρ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εὐτρεπίσας ἐξέπεμψε, κατὰ τὸ, Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Δρυ μοὺς τὴν Ἐκκλησίαν ἀποκαλεῖ, διὰ τὸ πάλαι ξύλων ἀκάρπων εἶναι μητέρα. [ Καὶ ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ πᾶς τις λέγει δόξαν. Ο Κύριος, τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εὐτρεπίσας ἐξ- έπεμψεν, ὥστε τοὺς δαίμονας ἀποσοβῆσαι, καὶ τὰ ἔθνη εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ ἀγαγεῖν.] Κύριος τὸν κατακλυσμὸν κατοικιεῖ. Κατακλυ- σμὸν τὸ πλῆθος τῶν πιστευσάντων λέγει κατὰ τὸ εἰ ρημένον, ὅτι Ἡ σύμπασα γῆ ἐνεπλήσθη τοῦ γνώ- και τὸν Κύριον, ὡς ὕδωρ πολὺ κατακαλύψαι θάλασ σαν. Καὶ καθιεῖται Κύριος βασιλεὺς εἰς τὸν αἰῶνα· ὅμοιον τῷ, Ὅτι αὐτῷ κάμψει πᾶν γόνυ. Κύριος ἰσχὺν τῷ λαῷ αὐτοῦ δώσει. "Ομοιον τῷ· Πάντα ισχύω ἐν τῷ ἐνδυναμουντί με Χριστῷ. Κύριος εὐλογήσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἐν εἰρήνῃ. Ὅμοιον τῷ, Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν, εἰρή- την τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν. ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τοῦ ἐγκαινισμοῦ τοῦ οἴκου εἰς τὸ τέλος τῷ Δαυίδ. ΚΘ'. Εγκαινισμὸς τοῦ οἴκου ἐστὶν, ἤτοι τῆς Ἐκκλησίας, ἢ ὅτε τοῦ ἔξω ἀνθρώπου ἡμῶν φθειρομένου ὁ ἔσω ἀνακαινοῦται. Υπόθεσις. ΧΧΙΧ. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν μετὰ τὸ ῥυσθῆναι τῆς ἀμαρ- τίας, ὥσπερ ἀνακαινισθείσης αὐτοῦ τῆς ψυχῆς διὰ τῆς μετανοίας, ἢ καὶ οἶκος πάλαι ἦν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ψάλλει δὲ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀφέσεως, εύ χαριστίας ἀνατιθεὶς, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἀσφαλῆ μένειν ἑαυτὸν εὐχόμενος, καὶ τοῖς ἄλλοις παρέχων διδασκαλίαν, εἴ ποτε ἄρα τι τοιοῦτον συμβῇ, εὐχὰς ἐπὶ τὸν Θεὸν ἀνατείνειν. Υψώσω σε, Κύριε, ὅτι ἐπέλαβές με..... Εσωσάς με ἀπὸ τῶν καταβαινόντων εἰς λάκ- κον. Λάκκον τὸν ᾅδην φησίν. σ' $53 EXPOSITIO IN PSALMUM XXIX. . A fuit unicorninm. Unicornes autem sunt sancti pro- B C phetæ et patriarchæ, quorum filii suut sancti apo- stoli, eo quod cornu et fortitudinem in solo Deo la- buerint. missionem illam significat qua sanctis se obligavit dicens **. Et si per medium ignis transieris, ignis non te comburet. hic dictum est, eo quod ex sonita audiretur, ut est ¡Hud : Ingrediente Jesu commota est universa civitas *⁹. Desertum autem dicit Ecclesiam gentium, quæ olim deserta et destituta esset Dei cognitione. Et commo- vebit Dominus desertum Cades. Cades sancta inter- pretatur. Et vero Ecclesia Christi sancta censetur. densa. Cervi sunt saneti. Præparantis autem est ceu adornantis ipse namque sanctos apostolos adorna- tos et instructos misit, juxta illud : Euntes doccte omnes gentes «. Condensa autem Ecclesiam dicit, quod esset olim infructuosarum arborum maler. [Et in templo ejus quivis gloriam dicit. Dominus cum sanctos apostolos præparasset, emisit eos, ut dæmones exterrerent atque fugarent, et gentes in Dei cognitionem agerent.] ait esse gentium multitudinem, juxta illud quod dictum est : Omnis terra impleta est cognitione Do- mini " ceu aqua multa quæ mare operiat. Et sede- bit Dominus rex in æternum, huic simile, quoniam ipsi curvabitur omne genù **: buic : Omnia possum in eo qui me confortat Chri - sto s. Dominus benedicei populo suo in pace, simile huic : Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis Adjicit in fine Daniel Barbarus: Desolatam ab Assyriis terram iterum reformabit et habitare faciet. Davidi. Dedicatio domus est, aut Ecclesiæ, aut cum exte- riore nostro homine corrupto interior' reno- vatur. . Argumentum. D Hunc canit psalmum postquam a peccato liberatus ss Isa. XL.1:1, 2. ss Matth. xxr, lipp. iv, 13. ** Joan. xiv, 27. et quasi renovata anima ejus per pœnitentiam, quæ olim domus erat Spiritus sancti. Psallit au- tem pro concessa venia gratias agens, et rogans tutum se in futuro servari, aliosque docet ut, si quid forte hujusmodi contingat, preces ad Deum. emittant vocat infernum. 21. 6ª Isa, xLv, 24. Eli- 7. Vox Domini intercidentis flammam ignis. Pro- 8. Vox Domini concuttentis desertum. Concutiens. 9. Vox Domini praparantis cervos, et revelavit con- 10. Dominus diluvium inhabitare facit. Diluvion 11. Dominus virtutem populo suo dabil : Simile 1. PSALMUS cantici in dedicatione domus 2. Exaltabo te, Domine, quoniam suscepistime..... 3. Salvasti me a descendentibus in lacum. Lacum. 10. 60 Matth. xxviu, 19. οι Psal. ciis,
Psalm 9ΨΑΛΜΟΣ 9
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τοῦ ἐγκαινισμοῦ τοῦ οἴκου εἰς τὸ τέλος τῷ Δαυί̈δ. ΚΘ. Ἐγκαινισμὸς τοῦ οἴκου ἐστὶν, ἤτοι τῆς Ἐκκλησίας, ἢ ὅτε τοῦ ἔξω ἀνθρώπου ἡμῶν φθειρομένου ὁ ἔσω ἀνακαινοῦται.
φησὶ, τῶν ἀποστόλων χορὸς υἱὸς γέγονε μονοκερώ- των. Μονοκέρωτες δὲ οἱ ἅγιοι προφῆται καὶ πατρι- ἀρχαι, ὧν υἱοὶ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι · διὰ τὸ ἐπὶ μόνῳ Θεῷ τὸ κέρας καὶ τὴν ἰσχὺν ἔχειν. Φωνή Κυρίου διακόπτοντος φλόγα πυρός. Αυ τὴν τὴν ἐπαγγελίαν σημαίνει, ἣν τοῖς ἁγίοις ἐπηγ- γείλατο λέγων· Καὶ ἐὰν ἐν μέσῳ πυρὸς διέλθης, πῦρ οὐ κατακαύσει σε. Φωνή Κυρίου συσσείοντος Ερημος. Τό, συστ σείων ἐνταῦθα εἴρηται ἐπὶ τοῦ ἐξακούστου πάλιν, ὡς τὸ, Εἰσελθόντος τοῦ Ἰησοῦ, ἐσείσθη πᾶσα ἡ πόλις. Ἔρημον δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν λέγει, τὴν πάλαι ἔρημον οὖσαν τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως. Καὶ συσσείσει Κύριος τὴν ἔρημον Κάδης. Κάδης ἁγία ἑρμηνεύεται. 'Αγία δὲ ἡ Χριστοῦ Ἐκκλησία νοεῖται Φωνή Κυρίου καταρτιζομένη ελάφους, καὶ ἀπο- καλύψει δρυμούς. Ελαφοι μὲν οἱ ἅγιοι· καταρτι ζομένη δὲ ἀντὶ τοῦ, εὐτρεπίζοντος. Αὐτὸς γὰρ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εὐτρεπίσας ἐξέπεμψε, κατὰ τὸ, Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Δρυ μοὺς τὴν Ἐκκλησίαν ἀποκαλεῖ, διὰ τὸ πάλαι ξύλων ἀκάρπων εἶναι μητέρα. [ Καὶ ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ πᾶς τις λέγει δόξαν. Ο Κύριος, τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εὐτρεπίσας ἐξ- έπεμψεν, ὥστε τοὺς δαίμονας ἀποσοβῆσαι, καὶ τὰ ἔθνη εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ ἀγαγεῖν.] Κύριος τὸν κατακλυσμὸν κατοικιεῖ. Κατακλυ- σμὸν τὸ πλῆθος τῶν πιστευσάντων λέγει κατὰ τὸ εἰ ρημένον, ὅτι Ἡ σύμπασα γῆ ἐνεπλήσθη τοῦ γνώ- και τὸν Κύριον, ὡς ὕδωρ πολὺ κατακαλύψαι θάλασ σαν. Καὶ καθιεῖται Κύριος βασιλεὺς εἰς τὸν αἰῶνα· ὅμοιον τῷ, Ὅτι αὐτῷ κάμψει πᾶν γόνυ. Κύριος ἰσχὺν τῷ λαῷ αὐτοῦ δώσει. "Ομοιον τῷ· Πάντα ισχύω ἐν τῷ ἐνδυναμουντί με Χριστῷ. Κύριος εὐλογήσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἐν εἰρήνῃ. Ὅμοιον τῷ, Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν, εἰρή- την τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν. ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τοῦ ἐγκαινισμοῦ τοῦ οἴκου εἰς τὸ τέλος τῷ Δαυίδ. ΚΘ'. Εγκαινισμὸς τοῦ οἴκου ἐστὶν, ἤτοι τῆς Ἐκκλησίας, ἢ ὅτε τοῦ ἔξω ἀνθρώπου ἡμῶν φθειρομένου ὁ ἔσω ἀνακαινοῦται. Υπόθεσις. ΧΧΙΧ. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν μετὰ τὸ ῥυσθῆναι τῆς ἀμαρ- τίας, ὥσπερ ἀνακαινισθείσης αὐτοῦ τῆς ψυχῆς διὰ τῆς μετανοίας, ἢ καὶ οἶκος πάλαι ἦν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ψάλλει δὲ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀφέσεως, εύ χαριστίας ἀνατιθεὶς, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἀσφαλῆ μένειν ἑαυτὸν εὐχόμενος, καὶ τοῖς ἄλλοις παρέχων διδασκαλίαν, εἴ ποτε ἄρα τι τοιοῦτον συμβῇ, εὐχὰς ἐπὶ τὸν Θεὸν ἀνατείνειν. Υψώσω σε, Κύριε, ὅτι ἐπέλαβές με..... Εσωσάς με ἀπὸ τῶν καταβαινόντων εἰς λάκ- κον. Λάκκον τὸν ᾅδην φησίν. σ' $53 EXPOSITIO IN PSALMUM XXIX. . A fuit unicorninm. Unicornes autem sunt sancti pro- B C phetæ et patriarchæ, quorum filii suut sancti apo- stoli, eo quod cornu et fortitudinem in solo Deo la- buerint. missionem illam significat qua sanctis se obligavit dicens **. Et si per medium ignis transieris, ignis non te comburet. hic dictum est, eo quod ex sonita audiretur, ut est ¡Hud : Ingrediente Jesu commota est universa civitas *⁹. Desertum autem dicit Ecclesiam gentium, quæ olim deserta et destituta esset Dei cognitione. Et commo- vebit Dominus desertum Cades. Cades sancta inter- pretatur. Et vero Ecclesia Christi sancta censetur. densa. Cervi sunt saneti. Præparantis autem est ceu adornantis ipse namque sanctos apostolos adorna- tos et instructos misit, juxta illud : Euntes doccte omnes gentes «. Condensa autem Ecclesiam dicit, quod esset olim infructuosarum arborum maler. [Et in templo ejus quivis gloriam dicit. Dominus cum sanctos apostolos præparasset, emisit eos, ut dæmones exterrerent atque fugarent, et gentes in Dei cognitionem agerent.] ait esse gentium multitudinem, juxta illud quod dictum est : Omnis terra impleta est cognitione Do- mini " ceu aqua multa quæ mare operiat. Et sede- bit Dominus rex in æternum, huic simile, quoniam ipsi curvabitur omne genù **: buic : Omnia possum in eo qui me confortat Chri - sto s. Dominus benedicei populo suo in pace, simile huic : Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis Adjicit in fine Daniel Barbarus: Desolatam ab Assyriis terram iterum reformabit et habitare faciet. Davidi. Dedicatio domus est, aut Ecclesiæ, aut cum exte- riore nostro homine corrupto interior' reno- vatur. . Argumentum. D Hunc canit psalmum postquam a peccato liberatus ss Isa. XL.1:1, 2. ss Matth. xxr, lipp. iv, 13. ** Joan. xiv, 27. et quasi renovata anima ejus per pœnitentiam, quæ olim domus erat Spiritus sancti. Psallit au- tem pro concessa venia gratias agens, et rogans tutum se in futuro servari, aliosque docet ut, si quid forte hujusmodi contingat, preces ad Deum. emittant vocat infernum. 21. 6ª Isa, xLv, 24. Eli- 7. Vox Domini intercidentis flammam ignis. Pro- 8. Vox Domini concuttentis desertum. Concutiens. 9. Vox Domini praparantis cervos, et revelavit con- 10. Dominus diluvium inhabitare facit. Diluvion 11. Dominus virtutem populo suo dabil : Simile 1. PSALMUS cantici in dedicatione domus 2. Exaltabo te, Domine, quoniam suscepistime..... 3. Salvasti me a descendentibus in lacum. Lacum. 10. 60 Matth. xxviu, 19. οι Psal. ciis,
HypothesisὙπόθεσις
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ὑπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν μετὰ τὸ ῥυσθῆναι τῆς ἁμαρτίας, ὥσπερ ἀνακαινισθείσης αὐτοῦ τῆς ψυχῆς διὰ τῆς μετανοίας, ἣ καὶ οἶκος πάλαι τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ψάλλει δὲ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀφέσεως, εὐχαριστίας ἀνατιθεὶς, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἀσφαλῆ μένειν ἑαυτὸν εὐχόμενος, καὶ τοῖς ἄλλοις παρέχων διδασκαλίαν, εἴ ποτε ἄρα τι τοιοῦτον συμβῇ, εὐχὰς ἐπὶ τὸν Θεὸν ἀνατείνειν. Ὑψώσω σε, Κύριε, ὅτι ἐπέλαβές με ... Ἔσωσάς με ἀπὸ τῶν καταβαινόντων εἰς λάκκον. Λάκκον τὸν ᾅδην φησίν. Καὶ ἐξομολογεῖσθε τῇ μνήμῃ τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ Προσήκει, φησὶν, ἐπιτείνειν τοὺς ὕμνους, μεμνημένους τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας. Ὅτι ὀργὴ ἐν τῷ θυμῷ αὐτοῦ. Οὐκ αὐτοῦ τοῦτο βουλομένου ποιεῖν· ἀλλ’ ἑκάστῳ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἑαυτῷ ταύτην ἐπεισάγοντος. Τὸ γὰρ αὐτοῦ θέλημα ζωή ἐστιν. Τὸ ἑσπέρας αὐλισθήσεται κλαυθμός. Τὸ εὐκατόρθωτον τῆς μετανοίας διὰ τούτων σημαίνεται.
φησὶ, τῶν ἀποστόλων χορὸς υἱὸς γέγονε μονοκερώ- των. Μονοκέρωτες δὲ οἱ ἅγιοι προφῆται καὶ πατρι- ἀρχαι, ὧν υἱοὶ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι · διὰ τὸ ἐπὶ μόνῳ Θεῷ τὸ κέρας καὶ τὴν ἰσχὺν ἔχειν. Φωνή Κυρίου διακόπτοντος φλόγα πυρός. Αυ τὴν τὴν ἐπαγγελίαν σημαίνει, ἣν τοῖς ἁγίοις ἐπηγ- γείλατο λέγων· Καὶ ἐὰν ἐν μέσῳ πυρὸς διέλθης, πῦρ οὐ κατακαύσει σε. Φωνή Κυρίου συσσείοντος Ερημος. Τό, συστ σείων ἐνταῦθα εἴρηται ἐπὶ τοῦ ἐξακούστου πάλιν, ὡς τὸ, Εἰσελθόντος τοῦ Ἰησοῦ, ἐσείσθη πᾶσα ἡ πόλις. Ἔρημον δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν λέγει, τὴν πάλαι ἔρημον οὖσαν τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως. Καὶ συσσείσει Κύριος τὴν ἔρημον Κάδης. Κάδης ἁγία ἑρμηνεύεται. 'Αγία δὲ ἡ Χριστοῦ Ἐκκλησία νοεῖται Φωνή Κυρίου καταρτιζομένη ελάφους, καὶ ἀπο- καλύψει δρυμούς. Ελαφοι μὲν οἱ ἅγιοι· καταρτι ζομένη δὲ ἀντὶ τοῦ, εὐτρεπίζοντος. Αὐτὸς γὰρ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εὐτρεπίσας ἐξέπεμψε, κατὰ τὸ, Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Δρυ μοὺς τὴν Ἐκκλησίαν ἀποκαλεῖ, διὰ τὸ πάλαι ξύλων ἀκάρπων εἶναι μητέρα. [ Καὶ ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ πᾶς τις λέγει δόξαν. Ο Κύριος, τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εὐτρεπίσας ἐξ- έπεμψεν, ὥστε τοὺς δαίμονας ἀποσοβῆσαι, καὶ τὰ ἔθνη εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ ἀγαγεῖν.] Κύριος τὸν κατακλυσμὸν κατοικιεῖ. Κατακλυ- σμὸν τὸ πλῆθος τῶν πιστευσάντων λέγει κατὰ τὸ εἰ ρημένον, ὅτι Ἡ σύμπασα γῆ ἐνεπλήσθη τοῦ γνώ- και τὸν Κύριον, ὡς ὕδωρ πολὺ κατακαλύψαι θάλασ σαν. Καὶ καθιεῖται Κύριος βασιλεὺς εἰς τὸν αἰῶνα· ὅμοιον τῷ, Ὅτι αὐτῷ κάμψει πᾶν γόνυ. Κύριος ἰσχὺν τῷ λαῷ αὐτοῦ δώσει. "Ομοιον τῷ· Πάντα ισχύω ἐν τῷ ἐνδυναμουντί με Χριστῷ. Κύριος εὐλογήσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἐν εἰρήνῃ. Ὅμοιον τῷ, Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν, εἰρή- την τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν. ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τοῦ ἐγκαινισμοῦ τοῦ οἴκου εἰς τὸ τέλος τῷ Δαυίδ. ΚΘ'. Εγκαινισμὸς τοῦ οἴκου ἐστὶν, ἤτοι τῆς Ἐκκλησίας, ἢ ὅτε τοῦ ἔξω ἀνθρώπου ἡμῶν φθειρομένου ὁ ἔσω ἀνακαινοῦται. Υπόθεσις. ΧΧΙΧ. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν μετὰ τὸ ῥυσθῆναι τῆς ἀμαρ- τίας, ὥσπερ ἀνακαινισθείσης αὐτοῦ τῆς ψυχῆς διὰ τῆς μετανοίας, ἢ καὶ οἶκος πάλαι ἦν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ψάλλει δὲ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀφέσεως, εύ χαριστίας ἀνατιθεὶς, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἀσφαλῆ μένειν ἑαυτὸν εὐχόμενος, καὶ τοῖς ἄλλοις παρέχων διδασκαλίαν, εἴ ποτε ἄρα τι τοιοῦτον συμβῇ, εὐχὰς ἐπὶ τὸν Θεὸν ἀνατείνειν. Υψώσω σε, Κύριε, ὅτι ἐπέλαβές με..... Εσωσάς με ἀπὸ τῶν καταβαινόντων εἰς λάκ- κον. Λάκκον τὸν ᾅδην φησίν. σ' $53 EXPOSITIO IN PSALMUM XXIX. . A fuit unicorninm. Unicornes autem sunt sancti pro- B C phetæ et patriarchæ, quorum filii suut sancti apo- stoli, eo quod cornu et fortitudinem in solo Deo la- buerint. missionem illam significat qua sanctis se obligavit dicens **. Et si per medium ignis transieris, ignis non te comburet. hic dictum est, eo quod ex sonita audiretur, ut est ¡Hud : Ingrediente Jesu commota est universa civitas *⁹. Desertum autem dicit Ecclesiam gentium, quæ olim deserta et destituta esset Dei cognitione. Et commo- vebit Dominus desertum Cades. Cades sancta inter- pretatur. Et vero Ecclesia Christi sancta censetur. densa. Cervi sunt saneti. Præparantis autem est ceu adornantis ipse namque sanctos apostolos adorna- tos et instructos misit, juxta illud : Euntes doccte omnes gentes «. Condensa autem Ecclesiam dicit, quod esset olim infructuosarum arborum maler. [Et in templo ejus quivis gloriam dicit. Dominus cum sanctos apostolos præparasset, emisit eos, ut dæmones exterrerent atque fugarent, et gentes in Dei cognitionem agerent.] ait esse gentium multitudinem, juxta illud quod dictum est : Omnis terra impleta est cognitione Do- mini " ceu aqua multa quæ mare operiat. Et sede- bit Dominus rex in æternum, huic simile, quoniam ipsi curvabitur omne genù **: buic : Omnia possum in eo qui me confortat Chri - sto s. Dominus benedicei populo suo in pace, simile huic : Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis Adjicit in fine Daniel Barbarus: Desolatam ab Assyriis terram iterum reformabit et habitare faciet. Davidi. Dedicatio domus est, aut Ecclesiæ, aut cum exte- riore nostro homine corrupto interior' reno- vatur. . Argumentum. D Hunc canit psalmum postquam a peccato liberatus ss Isa. XL.1:1, 2. ss Matth. xxr, lipp. iv, 13. ** Joan. xiv, 27. et quasi renovata anima ejus per pœnitentiam, quæ olim domus erat Spiritus sancti. Psallit au- tem pro concessa venia gratias agens, et rogans tutum se in futuro servari, aliosque docet ut, si quid forte hujusmodi contingat, preces ad Deum. emittant vocat infernum. 21. 6ª Isa, xLv, 24. Eli- 7. Vox Domini intercidentis flammam ignis. Pro- 8. Vox Domini concuttentis desertum. Concutiens. 9. Vox Domini praparantis cervos, et revelavit con- 10. Dominus diluvium inhabitare facit. Diluvion 11. Dominus virtutem populo suo dabil : Simile 1. PSALMUS cantici in dedicatione domus 2. Exaltabo te, Domine, quoniam suscepistime..... 3. Salvasti me a descendentibus in lacum. Lacum. 10. 60 Matth. xxviu, 19. οι Psal. ciis,
PG 27:156Οὐδὲν γὰρ τοσοῦτον πλῆθος ἁμαρτιῶν, ὃ μὴ ταχέως ἡ μετάνοια εἰς ἀγαλλίασιν ἐκφέρει. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ εὐθηνίᾳ μου· Μὴ σαλευθῶ εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸ αἴτιον λέγει τῆς πτώσεως. Ἐπειδὴ μέγα, φησὶν, ἐν τῇ εὐημερίᾳ πεφρόνηκα, τούτου χάριν τετάραγμαι. Γέγονε δέ μοι τοῦτο, οὐ σοῦ με προσωθήσαντος, ἀλλὰ ἀποστρέψαντος μόνον τὸ πρόςωπον. Ἐπειδὴ τοίνυν ἄνευ τῆς ἰσχύος τῆς σῆς οὐδὲ στῆναι δυνάμεθα, τὸ σὸν πάλιν ἐπιτελῶν θέλημα, τὸ κάλλος μου τῆς ψυχῆς διαλάμπειν παρασκεύασον. Τοῦτο καὶ ὁ Ἀδὰμ ἤλπισεν ἐπὶ τοῦ παραδείσου πρὸ τῆς ἀπάτης πολιτευόμενος, καὶ ὁ Ἐζεκίας νενικηκὼς τὸν Ἀσσύριον, καὶ διδάσκει τοῦτο σαφῶς τῶν Παραλειπομένων ἡ βίβλος, ὑψωθῆναι λέγουσα τὴν καρδίαν Ἐζεκίου τοῦ βασιλέως. Πρὸς σὲ, Κύριε, κεκράξομαι ... Τίς ὠφέλεια ἐν τῷ αἵματί μου, ἐν τῷ καταβαίνειν με εἰς διαφθοράν; Δέομαι, φησὶν, ἀναχθῆναι ἐκ τοῦ λάκκου, ἐπειδὴ οὐκ ἐξομολογεῖταί σοι χοῦς. Ἐν δὲ τῷ καταβῆναί με εἰς διαφθορὰν οὔτε μία τις ὠφέλεια οὔτε ἐμοὶ, οὔτε ἑτέροις. Ἐγώ τε γὰρ ἀπεστερούμην τῆς παρὰ σοῦ ζωῆς· ἄλλοι δὲ οὐδαμῶς ἐτύγχανον τῆς παρ’ ἐμοῦ σωτηρίας.
Καὶ ἐξομολογεῖσθε τῇ μνήμῃ τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ Προσήκει, φησίν, ἐπιτείνειν τοὺς ὕμνους, με μνημένους τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας. Οτι ὀργὴ ἐν τῷ θυμῷ αὐτοῦ. Οὐκ αὐτοῦ τοῦτο βουλομένου ποιεῖν· ἀλλ᾽ ἑκάστῳ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἑαυτῷ ταύτην ἐπεισάγοντος. Τὸ γὰρ αὐτοῦ θέλημα ζωή ἐστιν. Τὸ ἑσπέρας αυλισθήσεται κλαυθμός. Τὸ εὐκατόρθωτον τῆς μετανοίας διὰ τούτων σημαί νεται. Οὐδὲν γὰρ τοσοῦτον πλῆθος ἁμαρτιῶν, ὁ μὴ ταχέως ἡ μετάνοια εἰς ἀγαλλίασιν ἐκφέρει. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ εὐθηνίᾳ μου· Μὴ σαλευθῶ εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸ αἴτιον λέγει τῆς πτώσεως. Ἐπειδή μέγα, φησίν, ἐν τῇ εὐημερίᾳ πεφρόνηκα, τούτου χά- ριν τετάραγμαι. Γέγονε δέ μοι τοῦτο, οὐ σοῦ με προσωθήσαντος, ἀλλὰ ἀποστρέψαντος μόνον τὸ πρός- ωπον. Ἐπειδὴ τοίνυν ἄνευ τῆς ἰσχύος τῆς σῆς οὐδὲ στῆναι δυνάμεθα, τὸ σὸν πάλιν ἐπιτελῶν θέλημα, τὸ κάλλος μου τῆς ψυχῆς διαλάμπειν παρασκεύασον. Τοῦτο καὶ ὁ Ἀδὰμ ἤλπισεν ἐπὶ τοῦ παραδείσου προ τῆς ἀπάτης πολιτευόμενος, καὶ ὁ Ἐζεκίας νενικηκώς τὸν Ασσύριον, καὶ διδάσκει τοῦτο σαφῶς τῶν Παρα λειπομένων ή βίβλος, ὑψωθῆναι λέγουσα τὴν καρδίαν Εζεκίου τοῦ βασιλέως. Πρὸς σέ, Κύριε, κεκράξομαι..... Τίς ὠφέλεια ἐν τῷ αἵματί μου, ἐν τῷ καταβαίνειν με εἰς δια φθοράν ; Δέομαι, φησὶν, ἀναχθῆναι ἐκ τοῦ λάκκου, ἐπειδὴ οὐκ ἐξομολογεῖται σοι χους. Ἐν δὲ τῷ κατα βῆναι με εἰς διαφθορὰν οὔτε μία τις ὠφέλεια οὔτε ἐμοὶ, οὔτε ἑτέροις. Εγώ τε γὰρ ἀπεστερούμην τῆς παρὰ σοῦ ζωῆς· ἄλλοι δὲ οὐδαμῶς ἐτύγχανον τῆς παρ' ἐμοῦ σωτηρίας. Ἐν δὲ τῷ εἰσακοῦσαί σε της φωνῆς, καὶ μεταβαλεῖν τὸν κοπετὸν εἰς χαρὰν, καὶ περιζῶσαι με εὐφροσύνην, οὐχ ἡ τυχοῦσά μοι γενή- σεται ὠφέλεια. Απολαβὼν γὰρ τὴν προτέραν έμαυ- τοῦ δόξαν, δι' αὐτῆς σοι λαλῶ, οὐ μετά τινος φαύλης συνειδήσεως· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό· Οὐ μὴ κατανυγώ. Διέρρηξας τὸν σάκκον μου, καὶ περιέζωσάς με εὐφροσύνην. Σάκκον εἶπε τὸ πένθος, ἐπειδὴ ἔθος τοῖς ἐν πένθει καὶ σάκκῳ κεχρῆσθαι. Ο γὰρ σάκκος κακίαν καὶ ἀγνωσίαν σημαίνει· ἐπειδὴ καὶ τρίχες τῶν ἐρίφων εἰσὶ τῶν ἱσταμένων ἐξ εὐωνύμων, καὶ τοῦ ἀποπομπαίου χιμάρου. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἐκστάσεως. Α'. Υπόθεσις. 'Αδει τὸν προκείμενον ψαλμὸν ὡς ἔτι ἐν τῇ μετανοίᾳ τῇ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ῶν, καὶ ἀξιῶν αὐτῆς ἐλευθε ρωθῆναι. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὡς ἤδη εισηκουσμένος εὐχαριστίαν ἀναφέρει· καὶ μὴν καὶ τὰ συμβάντα αὐτῷ ἐν τῷ τῆς μετανοίας καιρῷ διηγεῖται. Τὸ δὲ, ἐκστάσεως, οὐδὲν ἕτερον ἢ αὐτὴν τὴν ἁμαρτίαν ἡμῖν κατασημαίνει, δι᾿ ἣν ὥσπερ ἀγαθῶν φρενῶν ἐξίστατο ἡ ψυχή· καὶ ὡς μὴ ἐλπίζειν ἔτι τὴν ἀνά- ληψιν, φάσκειν τε σαφῶς· Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Απέρριμμαι ἄρα ἀπὸ προσώπου τῶν ὀφθαλμῶν σου. Ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα • • Κλίνες - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. tet, inquit, hymnos multiplicare, memores benigni - tatis ejus. consilio et voluntate; sed quod singuli per peccata sua eam sibi pertrahant. Nam ejus voluntas vita est. Ad vesperum demorabitur fletus. His verbis signifi- catur pœnitentiæ præstantia. Nullus enim tam in- gens peccatorum numerus, quem non celeriter pœ- nitentia in exsultationem vertat. vebor in aternum. Causam lapsus enarrat. Quoniam, inquit, prosperis rebus, altos spiritus assumpsi, pro- pterea conturbatus sum. Hoc vero non te compel- lente, sed tantum faciem tuam avertente, mibi ac- cidit. Quando igitur, nisi tua fortitudine innitamur R ne consistere quidem possumus, fac, obsecro, ut dum tuam impleo voluntatem,decore animam meam illustres (10). Id sibi Adam in paradiso degens even- turum speravit, antequam in fraudem deduceretur : id Ezechias postquam Assyrium devicerat. Et hæc aperte docet liber Paralipomenon, cum ait exalta- tum fuisse cor Ezechiæ regis “*. 9.Ad te, Domine, clamabo.... 10. Quæ utilitas in sanguine meo dum descendo in corruptionem. Precor, inquit, reduci me de lacu, quia non confitebitur tibi pulvis. Quod si descendero in corruptionem, neque mihi neque aliis ulla erit utilitas. Ego autem ea vita privatus sum quæ abs te obtinetur: alii vero nullam per me salutem nacti sunt. Sin vero audie- ris vocem meam et converteris luctum in gaudium, et me lætitia cinxeris, non parva mihi eveniet uti- litas etenim postquam pristinam gloriam meam recuperavero, cum ea te alloquar, non cum prava conscientia. Hoc enim significat illud, Non com- oungar. tetitia. Saccum dicit luctum, quando mos est lu- gentibus uti sacco. Nam saccus malitiam et igno- rantiam significat: quoniam ex hædorum pilis con- fecti sunt sacci, qui hædi ad sinistram consistunt; ex pilis item hirci illius emissarii. C In finem, PSALMUS Davidi pro castasi. XXX. Argumentum. Praesentem canit psalmum quasi peccati causa in D pœnitentia adbuc versaretur et rogaret ab eo ll- berari. Quinimo ut jam exauditus gratias agit ac quæ ipsi pœnitentiæ tempore contigere narrat : illud autem, pro exstasi, nihil nisi peccatum si- gnificat, quo quasi a sana mente anima excessit : ut non ultra se assumptum iri speraret, et palam diceret: Ego autem dixi in excessu meo, projectus sum a ſacie oculorum tuorum. 2, 3. In te, Domine, speravi... Inclina ad me au- rem tuam. Quando non potest clamor noster in al- ** II Paralip. xxXJI, by Google Digitized by 4. Et confitemini memoriæ sanctitatis ejus. Opor- A 6. Quoniam ira in indignatione ejus. Non ejus 7. Ego autem dixi in abundantia mea : Non mo- 12. Conscidisti saccum meum, et circumdedisti me (10) Haec apud Danielem Barbarum Theodoreti esse feruntur.
Ἐν δὲ τῷ εἰσακοῦσαί σε τῆς φωνῆς, καὶ μεταβαλεῖν τὸν κοπετὸν εἰς χαρὰν, καὶ περιζῶσαί με εὐφροσύνην, οὐχ ἡ τυχοῦσά μοι γενήσεται ὠφέλεια. Ἀπολαβὼν γὰρ τὴν προτέραν ἐμαυτοῦ δόξαν, δι’ αὐτῆς σοι λαλῶ, οὐ μετά τινος φαύλης συνειδήσεως· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό· Οὐ μὴ κατανυγῶ. Διέῤῥηξας τὸν σάκκον μου, καὶ περιέζωσάς με εὐφροσύνην. Σάκκον εἶπε τὸ πένθος, ἐπειδὴ ἔθος τοῖς ἐν πένθει καὶ σάκκῳ κεχρῆσθαι. Ὁ γὰρ σάκκος κακίαν καὶ ἀγνωσίαν σημαίνει· ἐπειδὴ καὶ τρίχες τῶν ἐρίφων εἰσὶ τῶν ἱσταμένων ἐξ εὐωνύμων, καὶ τοῦ ἀποπομπαίου χιμάρου.
Καὶ ἐξομολογεῖσθε τῇ μνήμῃ τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ Προσήκει, φησίν, ἐπιτείνειν τοὺς ὕμνους, με μνημένους τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας. Οτι ὀργὴ ἐν τῷ θυμῷ αὐτοῦ. Οὐκ αὐτοῦ τοῦτο βουλομένου ποιεῖν· ἀλλ᾽ ἑκάστῳ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἑαυτῷ ταύτην ἐπεισάγοντος. Τὸ γὰρ αὐτοῦ θέλημα ζωή ἐστιν. Τὸ ἑσπέρας αυλισθήσεται κλαυθμός. Τὸ εὐκατόρθωτον τῆς μετανοίας διὰ τούτων σημαί νεται. Οὐδὲν γὰρ τοσοῦτον πλῆθος ἁμαρτιῶν, ὁ μὴ ταχέως ἡ μετάνοια εἰς ἀγαλλίασιν ἐκφέρει. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ εὐθηνίᾳ μου· Μὴ σαλευθῶ εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸ αἴτιον λέγει τῆς πτώσεως. Ἐπειδή μέγα, φησίν, ἐν τῇ εὐημερίᾳ πεφρόνηκα, τούτου χά- ριν τετάραγμαι. Γέγονε δέ μοι τοῦτο, οὐ σοῦ με προσωθήσαντος, ἀλλὰ ἀποστρέψαντος μόνον τὸ πρός- ωπον. Ἐπειδὴ τοίνυν ἄνευ τῆς ἰσχύος τῆς σῆς οὐδὲ στῆναι δυνάμεθα, τὸ σὸν πάλιν ἐπιτελῶν θέλημα, τὸ κάλλος μου τῆς ψυχῆς διαλάμπειν παρασκεύασον. Τοῦτο καὶ ὁ Ἀδὰμ ἤλπισεν ἐπὶ τοῦ παραδείσου προ τῆς ἀπάτης πολιτευόμενος, καὶ ὁ Ἐζεκίας νενικηκώς τὸν Ασσύριον, καὶ διδάσκει τοῦτο σαφῶς τῶν Παρα λειπομένων ή βίβλος, ὑψωθῆναι λέγουσα τὴν καρδίαν Εζεκίου τοῦ βασιλέως. Πρὸς σέ, Κύριε, κεκράξομαι..... Τίς ὠφέλεια ἐν τῷ αἵματί μου, ἐν τῷ καταβαίνειν με εἰς δια φθοράν ; Δέομαι, φησὶν, ἀναχθῆναι ἐκ τοῦ λάκκου, ἐπειδὴ οὐκ ἐξομολογεῖται σοι χους. Ἐν δὲ τῷ κατα βῆναι με εἰς διαφθορὰν οὔτε μία τις ὠφέλεια οὔτε ἐμοὶ, οὔτε ἑτέροις. Εγώ τε γὰρ ἀπεστερούμην τῆς παρὰ σοῦ ζωῆς· ἄλλοι δὲ οὐδαμῶς ἐτύγχανον τῆς παρ' ἐμοῦ σωτηρίας. Ἐν δὲ τῷ εἰσακοῦσαί σε της φωνῆς, καὶ μεταβαλεῖν τὸν κοπετὸν εἰς χαρὰν, καὶ περιζῶσαι με εὐφροσύνην, οὐχ ἡ τυχοῦσά μοι γενή- σεται ὠφέλεια. Απολαβὼν γὰρ τὴν προτέραν έμαυ- τοῦ δόξαν, δι' αὐτῆς σοι λαλῶ, οὐ μετά τινος φαύλης συνειδήσεως· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό· Οὐ μὴ κατανυγώ. Διέρρηξας τὸν σάκκον μου, καὶ περιέζωσάς με εὐφροσύνην. Σάκκον εἶπε τὸ πένθος, ἐπειδὴ ἔθος τοῖς ἐν πένθει καὶ σάκκῳ κεχρῆσθαι. Ο γὰρ σάκκος κακίαν καὶ ἀγνωσίαν σημαίνει· ἐπειδὴ καὶ τρίχες τῶν ἐρίφων εἰσὶ τῶν ἱσταμένων ἐξ εὐωνύμων, καὶ τοῦ ἀποπομπαίου χιμάρου. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἐκστάσεως. Α'. Υπόθεσις. 'Αδει τὸν προκείμενον ψαλμὸν ὡς ἔτι ἐν τῇ μετανοίᾳ τῇ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ῶν, καὶ ἀξιῶν αὐτῆς ἐλευθε ρωθῆναι. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὡς ἤδη εισηκουσμένος εὐχαριστίαν ἀναφέρει· καὶ μὴν καὶ τὰ συμβάντα αὐτῷ ἐν τῷ τῆς μετανοίας καιρῷ διηγεῖται. Τὸ δὲ, ἐκστάσεως, οὐδὲν ἕτερον ἢ αὐτὴν τὴν ἁμαρτίαν ἡμῖν κατασημαίνει, δι᾿ ἣν ὥσπερ ἀγαθῶν φρενῶν ἐξίστατο ἡ ψυχή· καὶ ὡς μὴ ἐλπίζειν ἔτι τὴν ἀνά- ληψιν, φάσκειν τε σαφῶς· Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Απέρριμμαι ἄρα ἀπὸ προσώπου τῶν ὀφθαλμῶν σου. Ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα • • Κλίνες - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. tet, inquit, hymnos multiplicare, memores benigni - tatis ejus. consilio et voluntate; sed quod singuli per peccata sua eam sibi pertrahant. Nam ejus voluntas vita est. Ad vesperum demorabitur fletus. His verbis signifi- catur pœnitentiæ præstantia. Nullus enim tam in- gens peccatorum numerus, quem non celeriter pœ- nitentia in exsultationem vertat. vebor in aternum. Causam lapsus enarrat. Quoniam, inquit, prosperis rebus, altos spiritus assumpsi, pro- pterea conturbatus sum. Hoc vero non te compel- lente, sed tantum faciem tuam avertente, mibi ac- cidit. Quando igitur, nisi tua fortitudine innitamur R ne consistere quidem possumus, fac, obsecro, ut dum tuam impleo voluntatem,decore animam meam illustres (10). Id sibi Adam in paradiso degens even- turum speravit, antequam in fraudem deduceretur : id Ezechias postquam Assyrium devicerat. Et hæc aperte docet liber Paralipomenon, cum ait exalta- tum fuisse cor Ezechiæ regis “*. 9.Ad te, Domine, clamabo.... 10. Quæ utilitas in sanguine meo dum descendo in corruptionem. Precor, inquit, reduci me de lacu, quia non confitebitur tibi pulvis. Quod si descendero in corruptionem, neque mihi neque aliis ulla erit utilitas. Ego autem ea vita privatus sum quæ abs te obtinetur: alii vero nullam per me salutem nacti sunt. Sin vero audie- ris vocem meam et converteris luctum in gaudium, et me lætitia cinxeris, non parva mihi eveniet uti- litas etenim postquam pristinam gloriam meam recuperavero, cum ea te alloquar, non cum prava conscientia. Hoc enim significat illud, Non com- oungar. tetitia. Saccum dicit luctum, quando mos est lu- gentibus uti sacco. Nam saccus malitiam et igno- rantiam significat: quoniam ex hædorum pilis con- fecti sunt sacci, qui hædi ad sinistram consistunt; ex pilis item hirci illius emissarii. C In finem, PSALMUS Davidi pro castasi. XXX. Argumentum. Praesentem canit psalmum quasi peccati causa in D pœnitentia adbuc versaretur et rogaret ab eo ll- berari. Quinimo ut jam exauditus gratias agit ac quæ ipsi pœnitentiæ tempore contigere narrat : illud autem, pro exstasi, nihil nisi peccatum si- gnificat, quo quasi a sana mente anima excessit : ut non ultra se assumptum iri speraret, et palam diceret: Ego autem dixi in excessu meo, projectus sum a ſacie oculorum tuorum. 2, 3. In te, Domine, speravi... Inclina ad me au- rem tuam. Quando non potest clamor noster in al- ** II Paralip. xxXJI, by Google Digitized by 4. Et confitemini memoriæ sanctitatis ejus. Opor- A 6. Quoniam ira in indignatione ejus. Non ejus 7. Ego autem dixi in abundantia mea : Non mo- 12. Conscidisti saccum meum, et circumdedisti me (10) Haec apud Danielem Barbarum Theodoreti esse feruntur.
To the End, a Psalm of David of ecstasyΕἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ ἐκστάσεως
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ ἐκστάσεως. Λ. Ὑπόθεσις. Ἄδει τὸν προκείμενον ψαλμὸν ὡς ἔτι ἐν τῇ μετανοία τῇ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ὢν, καὶ ἀξιῶν αὐτῆς ἐλευθερωθῆναι. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὡς ἤδη εἰσηκουσμένος εὐχαριστίαν ἀναφέρει· καὶ μὴν καὶ τὰ συμβάντα αὐτῷ ἐν τῷ τῆς μετανοίας καιρῷ διηγεῖται. Τὸ δὲ, ἐκστάσεως, οὐδὲν ἕτερον ἢ αὐτὴν τὴν ἁμαρτίαν ἡμῖν κατασημαίνει, δι’ ἣν ὥσπερ ἀγαθῶν φρενῶν ἐξίστατο ἡ ψυχή· καὶ ὡς μὴ ἐλπίζειν ἔτι τὴν ἀνάληψιν, φάσκειν τε σαφῶς· Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Ἀπέῤῥιμμαι ἄρα ἀπὸ προσώπου τῶν ὀφθαλμῶν σου. Ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ἤλπισα ...
Καὶ ἐξομολογεῖσθε τῇ μνήμῃ τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ Προσήκει, φησίν, ἐπιτείνειν τοὺς ὕμνους, με μνημένους τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας. Οτι ὀργὴ ἐν τῷ θυμῷ αὐτοῦ. Οὐκ αὐτοῦ τοῦτο βουλομένου ποιεῖν· ἀλλ᾽ ἑκάστῳ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἑαυτῷ ταύτην ἐπεισάγοντος. Τὸ γὰρ αὐτοῦ θέλημα ζωή ἐστιν. Τὸ ἑσπέρας αυλισθήσεται κλαυθμός. Τὸ εὐκατόρθωτον τῆς μετανοίας διὰ τούτων σημαί νεται. Οὐδὲν γὰρ τοσοῦτον πλῆθος ἁμαρτιῶν, ὁ μὴ ταχέως ἡ μετάνοια εἰς ἀγαλλίασιν ἐκφέρει. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ εὐθηνίᾳ μου· Μὴ σαλευθῶ εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸ αἴτιον λέγει τῆς πτώσεως. Ἐπειδή μέγα, φησίν, ἐν τῇ εὐημερίᾳ πεφρόνηκα, τούτου χά- ριν τετάραγμαι. Γέγονε δέ μοι τοῦτο, οὐ σοῦ με προσωθήσαντος, ἀλλὰ ἀποστρέψαντος μόνον τὸ πρός- ωπον. Ἐπειδὴ τοίνυν ἄνευ τῆς ἰσχύος τῆς σῆς οὐδὲ στῆναι δυνάμεθα, τὸ σὸν πάλιν ἐπιτελῶν θέλημα, τὸ κάλλος μου τῆς ψυχῆς διαλάμπειν παρασκεύασον. Τοῦτο καὶ ὁ Ἀδὰμ ἤλπισεν ἐπὶ τοῦ παραδείσου προ τῆς ἀπάτης πολιτευόμενος, καὶ ὁ Ἐζεκίας νενικηκώς τὸν Ασσύριον, καὶ διδάσκει τοῦτο σαφῶς τῶν Παρα λειπομένων ή βίβλος, ὑψωθῆναι λέγουσα τὴν καρδίαν Εζεκίου τοῦ βασιλέως. Πρὸς σέ, Κύριε, κεκράξομαι..... Τίς ὠφέλεια ἐν τῷ αἵματί μου, ἐν τῷ καταβαίνειν με εἰς δια φθοράν ; Δέομαι, φησὶν, ἀναχθῆναι ἐκ τοῦ λάκκου, ἐπειδὴ οὐκ ἐξομολογεῖται σοι χους. Ἐν δὲ τῷ κατα βῆναι με εἰς διαφθορὰν οὔτε μία τις ὠφέλεια οὔτε ἐμοὶ, οὔτε ἑτέροις. Εγώ τε γὰρ ἀπεστερούμην τῆς παρὰ σοῦ ζωῆς· ἄλλοι δὲ οὐδαμῶς ἐτύγχανον τῆς παρ' ἐμοῦ σωτηρίας. Ἐν δὲ τῷ εἰσακοῦσαί σε της φωνῆς, καὶ μεταβαλεῖν τὸν κοπετὸν εἰς χαρὰν, καὶ περιζῶσαι με εὐφροσύνην, οὐχ ἡ τυχοῦσά μοι γενή- σεται ὠφέλεια. Απολαβὼν γὰρ τὴν προτέραν έμαυ- τοῦ δόξαν, δι' αὐτῆς σοι λαλῶ, οὐ μετά τινος φαύλης συνειδήσεως· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό· Οὐ μὴ κατανυγώ. Διέρρηξας τὸν σάκκον μου, καὶ περιέζωσάς με εὐφροσύνην. Σάκκον εἶπε τὸ πένθος, ἐπειδὴ ἔθος τοῖς ἐν πένθει καὶ σάκκῳ κεχρῆσθαι. Ο γὰρ σάκκος κακίαν καὶ ἀγνωσίαν σημαίνει· ἐπειδὴ καὶ τρίχες τῶν ἐρίφων εἰσὶ τῶν ἱσταμένων ἐξ εὐωνύμων, καὶ τοῦ ἀποπομπαίου χιμάρου. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἐκστάσεως. Α'. Υπόθεσις. 'Αδει τὸν προκείμενον ψαλμὸν ὡς ἔτι ἐν τῇ μετανοίᾳ τῇ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ῶν, καὶ ἀξιῶν αὐτῆς ἐλευθε ρωθῆναι. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὡς ἤδη εισηκουσμένος εὐχαριστίαν ἀναφέρει· καὶ μὴν καὶ τὰ συμβάντα αὐτῷ ἐν τῷ τῆς μετανοίας καιρῷ διηγεῖται. Τὸ δὲ, ἐκστάσεως, οὐδὲν ἕτερον ἢ αὐτὴν τὴν ἁμαρτίαν ἡμῖν κατασημαίνει, δι᾿ ἣν ὥσπερ ἀγαθῶν φρενῶν ἐξίστατο ἡ ψυχή· καὶ ὡς μὴ ἐλπίζειν ἔτι τὴν ἀνά- ληψιν, φάσκειν τε σαφῶς· Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Απέρριμμαι ἄρα ἀπὸ προσώπου τῶν ὀφθαλμῶν σου. Ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα • • Κλίνες - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. tet, inquit, hymnos multiplicare, memores benigni - tatis ejus. consilio et voluntate; sed quod singuli per peccata sua eam sibi pertrahant. Nam ejus voluntas vita est. Ad vesperum demorabitur fletus. His verbis signifi- catur pœnitentiæ præstantia. Nullus enim tam in- gens peccatorum numerus, quem non celeriter pœ- nitentia in exsultationem vertat. vebor in aternum. Causam lapsus enarrat. Quoniam, inquit, prosperis rebus, altos spiritus assumpsi, pro- pterea conturbatus sum. Hoc vero non te compel- lente, sed tantum faciem tuam avertente, mibi ac- cidit. Quando igitur, nisi tua fortitudine innitamur R ne consistere quidem possumus, fac, obsecro, ut dum tuam impleo voluntatem,decore animam meam illustres (10). Id sibi Adam in paradiso degens even- turum speravit, antequam in fraudem deduceretur : id Ezechias postquam Assyrium devicerat. Et hæc aperte docet liber Paralipomenon, cum ait exalta- tum fuisse cor Ezechiæ regis “*. 9.Ad te, Domine, clamabo.... 10. Quæ utilitas in sanguine meo dum descendo in corruptionem. Precor, inquit, reduci me de lacu, quia non confitebitur tibi pulvis. Quod si descendero in corruptionem, neque mihi neque aliis ulla erit utilitas. Ego autem ea vita privatus sum quæ abs te obtinetur: alii vero nullam per me salutem nacti sunt. Sin vero audie- ris vocem meam et converteris luctum in gaudium, et me lætitia cinxeris, non parva mihi eveniet uti- litas etenim postquam pristinam gloriam meam recuperavero, cum ea te alloquar, non cum prava conscientia. Hoc enim significat illud, Non com- oungar. tetitia. Saccum dicit luctum, quando mos est lu- gentibus uti sacco. Nam saccus malitiam et igno- rantiam significat: quoniam ex hædorum pilis con- fecti sunt sacci, qui hædi ad sinistram consistunt; ex pilis item hirci illius emissarii. C In finem, PSALMUS Davidi pro castasi. XXX. Argumentum. Praesentem canit psalmum quasi peccati causa in D pœnitentia adbuc versaretur et rogaret ab eo ll- berari. Quinimo ut jam exauditus gratias agit ac quæ ipsi pœnitentiæ tempore contigere narrat : illud autem, pro exstasi, nihil nisi peccatum si- gnificat, quo quasi a sana mente anima excessit : ut non ultra se assumptum iri speraret, et palam diceret: Ego autem dixi in excessu meo, projectus sum a ſacie oculorum tuorum. 2, 3. In te, Domine, speravi... Inclina ad me au- rem tuam. Quando non potest clamor noster in al- ** II Paralip. xxXJI, by Google Digitized by 4. Et confitemini memoriæ sanctitatis ejus. Opor- A 6. Quoniam ira in indignatione ejus. Non ejus 7. Ego autem dixi in abundantia mea : Non mo- 12. Conscidisti saccum meum, et circumdedisti me (10) Haec apud Danielem Barbarum Theodoreti esse feruntur.
Κλῖνον πρός με τὸ οὖς σου. Ἐπεὶ μὴ φθάνει ἡ ἡμετέρα κραυγὴ εἰς τὸ ὕψος, κλῖνον τὸ οὖς σου πρὸς ἐμὲ, διὰ τοῦ συγκαταβαίνειν μοι. Ἐξάξεις με ἐκ παγίδος ταύτης ἧς ἔκρυψάν μοι. Ἐφεδρεύσαντες γὰρ αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, συνελάβοντο αὐτόν. Ἐν τίνι; ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ. Ἐλυτρώσω με, Κύριε, ὁ Θεὸς τῆς ἀληθείας. Ὡς ἤδη εἰσακουσθεὶς τοιαῦτά φησιν. Ἐμίσησας τοὺς διαφυλάσσοντας ματαιότητας διακενῆς. Ματαιότητάς φησι τοῦ παρόντος βίου τοὺς περισπασμούς· οὓς καὶ ἐργαζόμενοι ματαιότητα πονοῦμεν. Παρέπεται τὸ, διακενῆς, τῷ φυλάσσοντι ματαιότητας. Ἀγαλλιάσομαι, καὶ εὐφρανθήσομαι. Λύπην καὶ τὰ λοιπὰ πάθη καταπατήσας. Καὶ οὐ συνέκλεισάς με εἰς χεῖρας ἐχθρῶν. Ἀντὶ τοῦ, οὐ παραδέδωκας. Ἔστησας ἐν εὐρυχώρῳ τοὺς πόδας μου. Ἀπαλλάξας με θλίψεως, κατέστησας ἐν ἀνέσει καὶ εὐρυχωρίᾳ. Ἐταράχθη ἐν θυμῷ ὁ ὀφθαλμός μου, ἡ ψυχή μου καὶ ἡ γαστήρ μου. Ὥσπερ ὀφθαλμὸν τὸν νοῦν τῆς ψυχῆς φησιν, οὕτω καὶ γαστέρα φησὶ τῆς ψυχῆς τὴν μνήμην· ἐν ᾗ ὥσπερ ἐν γαστρὶ τὰς λογικὰς ἀποτιθέμεθα τροφάς. Ἡ ψυχή μου καὶ ἡ γαστήρ μου. Ἀπέστησα τὸν ὀφθαλμόν μου ἀπὸ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων ἐν θυμῷ καὶ ὀργῇ μεγάλῃ. Ὅτι ἐξέλιπεν ἐν ὀδύνῃ ἡ ζωή μου.
Καὶ ἐξομολογεῖσθε τῇ μνήμῃ τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ Προσήκει, φησίν, ἐπιτείνειν τοὺς ὕμνους, με μνημένους τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας. Οτι ὀργὴ ἐν τῷ θυμῷ αὐτοῦ. Οὐκ αὐτοῦ τοῦτο βουλομένου ποιεῖν· ἀλλ᾽ ἑκάστῳ διὰ τῆς ἁμαρτίας ἑαυτῷ ταύτην ἐπεισάγοντος. Τὸ γὰρ αὐτοῦ θέλημα ζωή ἐστιν. Τὸ ἑσπέρας αυλισθήσεται κλαυθμός. Τὸ εὐκατόρθωτον τῆς μετανοίας διὰ τούτων σημαί νεται. Οὐδὲν γὰρ τοσοῦτον πλῆθος ἁμαρτιῶν, ὁ μὴ ταχέως ἡ μετάνοια εἰς ἀγαλλίασιν ἐκφέρει. Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ εὐθηνίᾳ μου· Μὴ σαλευθῶ εἰς τὸν αἰῶνα. Τὸ αἴτιον λέγει τῆς πτώσεως. Ἐπειδή μέγα, φησίν, ἐν τῇ εὐημερίᾳ πεφρόνηκα, τούτου χά- ριν τετάραγμαι. Γέγονε δέ μοι τοῦτο, οὐ σοῦ με προσωθήσαντος, ἀλλὰ ἀποστρέψαντος μόνον τὸ πρός- ωπον. Ἐπειδὴ τοίνυν ἄνευ τῆς ἰσχύος τῆς σῆς οὐδὲ στῆναι δυνάμεθα, τὸ σὸν πάλιν ἐπιτελῶν θέλημα, τὸ κάλλος μου τῆς ψυχῆς διαλάμπειν παρασκεύασον. Τοῦτο καὶ ὁ Ἀδὰμ ἤλπισεν ἐπὶ τοῦ παραδείσου προ τῆς ἀπάτης πολιτευόμενος, καὶ ὁ Ἐζεκίας νενικηκώς τὸν Ασσύριον, καὶ διδάσκει τοῦτο σαφῶς τῶν Παρα λειπομένων ή βίβλος, ὑψωθῆναι λέγουσα τὴν καρδίαν Εζεκίου τοῦ βασιλέως. Πρὸς σέ, Κύριε, κεκράξομαι..... Τίς ὠφέλεια ἐν τῷ αἵματί μου, ἐν τῷ καταβαίνειν με εἰς δια φθοράν ; Δέομαι, φησὶν, ἀναχθῆναι ἐκ τοῦ λάκκου, ἐπειδὴ οὐκ ἐξομολογεῖται σοι χους. Ἐν δὲ τῷ κατα βῆναι με εἰς διαφθορὰν οὔτε μία τις ὠφέλεια οὔτε ἐμοὶ, οὔτε ἑτέροις. Εγώ τε γὰρ ἀπεστερούμην τῆς παρὰ σοῦ ζωῆς· ἄλλοι δὲ οὐδαμῶς ἐτύγχανον τῆς παρ' ἐμοῦ σωτηρίας. Ἐν δὲ τῷ εἰσακοῦσαί σε της φωνῆς, καὶ μεταβαλεῖν τὸν κοπετὸν εἰς χαρὰν, καὶ περιζῶσαι με εὐφροσύνην, οὐχ ἡ τυχοῦσά μοι γενή- σεται ὠφέλεια. Απολαβὼν γὰρ τὴν προτέραν έμαυ- τοῦ δόξαν, δι' αὐτῆς σοι λαλῶ, οὐ μετά τινος φαύλης συνειδήσεως· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τό· Οὐ μὴ κατανυγώ. Διέρρηξας τὸν σάκκον μου, καὶ περιέζωσάς με εὐφροσύνην. Σάκκον εἶπε τὸ πένθος, ἐπειδὴ ἔθος τοῖς ἐν πένθει καὶ σάκκῳ κεχρῆσθαι. Ο γὰρ σάκκος κακίαν καὶ ἀγνωσίαν σημαίνει· ἐπειδὴ καὶ τρίχες τῶν ἐρίφων εἰσὶ τῶν ἱσταμένων ἐξ εὐωνύμων, καὶ τοῦ ἀποπομπαίου χιμάρου. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἐκστάσεως. Α'. Υπόθεσις. 'Αδει τὸν προκείμενον ψαλμὸν ὡς ἔτι ἐν τῇ μετανοίᾳ τῇ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ῶν, καὶ ἀξιῶν αὐτῆς ἐλευθε ρωθῆναι. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὡς ἤδη εισηκουσμένος εὐχαριστίαν ἀναφέρει· καὶ μὴν καὶ τὰ συμβάντα αὐτῷ ἐν τῷ τῆς μετανοίας καιρῷ διηγεῖται. Τὸ δὲ, ἐκστάσεως, οὐδὲν ἕτερον ἢ αὐτὴν τὴν ἁμαρτίαν ἡμῖν κατασημαίνει, δι᾿ ἣν ὥσπερ ἀγαθῶν φρενῶν ἐξίστατο ἡ ψυχή· καὶ ὡς μὴ ἐλπίζειν ἔτι τὴν ἀνά- ληψιν, φάσκειν τε σαφῶς· Ἐγὼ δὲ εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Απέρριμμαι ἄρα ἀπὸ προσώπου τῶν ὀφθαλμῶν σου. Ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ήλπισα • • Κλίνες - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. tet, inquit, hymnos multiplicare, memores benigni - tatis ejus. consilio et voluntate; sed quod singuli per peccata sua eam sibi pertrahant. Nam ejus voluntas vita est. Ad vesperum demorabitur fletus. His verbis signifi- catur pœnitentiæ præstantia. Nullus enim tam in- gens peccatorum numerus, quem non celeriter pœ- nitentia in exsultationem vertat. vebor in aternum. Causam lapsus enarrat. Quoniam, inquit, prosperis rebus, altos spiritus assumpsi, pro- pterea conturbatus sum. Hoc vero non te compel- lente, sed tantum faciem tuam avertente, mibi ac- cidit. Quando igitur, nisi tua fortitudine innitamur R ne consistere quidem possumus, fac, obsecro, ut dum tuam impleo voluntatem,decore animam meam illustres (10). Id sibi Adam in paradiso degens even- turum speravit, antequam in fraudem deduceretur : id Ezechias postquam Assyrium devicerat. Et hæc aperte docet liber Paralipomenon, cum ait exalta- tum fuisse cor Ezechiæ regis “*. 9.Ad te, Domine, clamabo.... 10. Quæ utilitas in sanguine meo dum descendo in corruptionem. Precor, inquit, reduci me de lacu, quia non confitebitur tibi pulvis. Quod si descendero in corruptionem, neque mihi neque aliis ulla erit utilitas. Ego autem ea vita privatus sum quæ abs te obtinetur: alii vero nullam per me salutem nacti sunt. Sin vero audie- ris vocem meam et converteris luctum in gaudium, et me lætitia cinxeris, non parva mihi eveniet uti- litas etenim postquam pristinam gloriam meam recuperavero, cum ea te alloquar, non cum prava conscientia. Hoc enim significat illud, Non com- oungar. tetitia. Saccum dicit luctum, quando mos est lu- gentibus uti sacco. Nam saccus malitiam et igno- rantiam significat: quoniam ex hædorum pilis con- fecti sunt sacci, qui hædi ad sinistram consistunt; ex pilis item hirci illius emissarii. C In finem, PSALMUS Davidi pro castasi. XXX. Argumentum. Praesentem canit psalmum quasi peccati causa in D pœnitentia adbuc versaretur et rogaret ab eo ll- berari. Quinimo ut jam exauditus gratias agit ac quæ ipsi pœnitentiæ tempore contigere narrat : illud autem, pro exstasi, nihil nisi peccatum si- gnificat, quo quasi a sana mente anima excessit : ut non ultra se assumptum iri speraret, et palam diceret: Ego autem dixi in excessu meo, projectus sum a ſacie oculorum tuorum. 2, 3. In te, Domine, speravi... Inclina ad me au- rem tuam. Quando non potest clamor noster in al- ** II Paralip. xxXJI, by Google Digitized by 4. Et confitemini memoriæ sanctitatis ejus. Opor- A 6. Quoniam ira in indignatione ejus. Non ejus 7. Ego autem dixi in abundantia mea : Non mo- 12. Conscidisti saccum meum, et circumdedisti me (10) Haec apud Danielem Barbarum Theodoreti esse feruntur.
PG 27:157Τὸ ἐπιτεταμένον τῆς διανοίας δηλοῖ. Καὶ τὰ ἔτη μου ἐν στεναγμοῖς. Διετέλεσα, φησὶ, στενάζων ἀπὸ τῶν κακῶν. Ἠσθένησεν ἐν πτωχείᾳ ἡ ἰσχύς μου. Πτωχεύσας, φησὶ, τῆς παρὰ σοῦ βοηθείας διὰ τὴν ἁμαρτίαν, ἠσθένησα. Καὶ τὰ ὀστᾶ μου ἐταράχθησαν. Ὀστᾶ τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις φησίν. [ Ὅτι ἐξέλιπεν ἐν ὀδύνῃ ἡ ζωή μου. Ἡ ἔνδεια, φησὶ, τῶν ἀναγκαίων κατέτηξέ μου τὸ σῶμα, ὅτι ὁ Σιφεὶ καὶ ὁ Βερσελεὶ ἤνεγκαν τῷ Δαυὶ̈δ πυροὺς καὶ κριθὰς, καὶ ἄλευρα, καὶ κύαμον, καὶ φάκον, καὶ μέλι, καὶ ἕτερά τινα· καὶ τάπητας, καὶ στρώματα· καὶ προσήνεγκαν τῷ λαῷ ταῦτα, καὶ τὰς τροφάς· ὅτι ἔλεγον τὸν λαὸν πεινᾷν, καὶ ἐκλελύσθαι διψήσαντα ἐν τῇ ἐρήμῳ.] Παρὰ πάντας τοὺς ἐχθρούς μου ἐγενήθην ὄνειδος. [Νεκρὸς μὲν ἀπὸ καρδίας ἐστὶν ὁ ἐστερημένος ἀρετῶν.] Καὶ οἱ ἐχθροί μου, φησὶν, ὠνείδιζόν με, καὶ οἱ γνωστοί μου ἐφοβοῦντό με, καὶ οἱ θεωροῦντες ἀπέφευγον διὰ τὴν ὑπερβολὴν ἧς ὑπερεδεικνύμην μετανοίας· σάκκῳ δὲ καὶ σποδῷ κατατρυχόμενος, καὶ ἡμέρας καὶ νυκτὸς κλαίων. Διὸ καὶ φευγόντων αὐτῶν, ἐν λήθῃ γεγένημαι, ὥσπερ ἀμέλει καὶ νεκρὸς ἐδόκουν σκεύει ἐοικέναι ἀπολωλότι.
πρός με τὸ οὖς σου. Ἐπεὶ μὴ φθάνει ἡ ἡμετέρα κραυγὴ εἰς τὸ ὕψος, κλῖνον τὸ οὖς σου πρὸς ἐμὲ, διὰ τοῦ συγκαταβαίνειν μοι. Εξάξεις με ἐκ παγίδος ταύτης ἧς ἔκρυψάν μοι. Εφεδρεύσαντες γὰρ αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, συνελά βοντο αὐτόν. Ἐν τίνι ; ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ. Ελυτρώσω με, Κύριε, ὁ Θεὸς τῆς ἀληθείας. Ως ήδη εισακουσθείς τοιαῦτά φησιν. Ἐμίσησας τοὺς διαφυλάσσοντας ματαιότητας διακενής. Ματαιότητας φησι τοῦ παρόντος βίου τοὺς περισπασμούς· οὓς καὶ ἐργαζόμενοι ματαιότητα τονοῦμεν. Παρέπεται τὸ, διακενῆς, τῷ φυλάσσοντι ματαιότητας. Αγαλλιάσομαι, καὶ εὐφρανθήσομαι. Λύπην καὶ τὰ λοιπὰ πάθη καταπατήσας. Καὶ οὐ συνέκλεισάς με εἰς χεῖρας ἐχθρῶν. Ἀντὶ τοῦ, οὐ παραδέδωκας. Ἔστησας ἐν εὐρυχώρῳ τοὺς πόδας μου. Απαλλάξας με θλίψεως, κατέστησας ἐν ἀνέσει καὶ εὐρυχωρία. Εταράχθη ἐν θυμῷ ὁ ὀφθαλμός μου, ἡ ψυχή μου καὶ ἡ γαστήρ μου. Ὥσπερ ὀφθαλμὸν τὸν νοῦν τῆς ψυχῆς φησιν, οὕτω καὶ γαστέρα φησὶ τῆς ψυ χῆς τὴν μνήμην· ἐν ᾗ ὥσπερ ἐν γαστρὶ τὰς λογικὰς ἀποτιθέμεθα τροφάς. Η ψυχή μου καὶ ἡ γαστήρ μου. Απέστησα τὸν ὀφθαλμόν μου ἀπὸ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων ἐν θυμῷ καὶ ὀργῇ μεγάλη. Ὅτι ἐξέλιπεν ἐν ὀδύνῃ ἡ ζωή μου. Τὸ ἐπιτετα- μένον τῆς διανοίας δηλοῖ. Καὶ τὰ ἔτη μου εν στε καγμοῖς. Διετέλεσα, φησί, στενάζων ἀπὸ τῶν κακῶν. ασθένησεν ἐν πτωχείᾳ ἡ ἰσχύς μου. Πτωχεύ- σας, φησί, τῆς παρὰ σοῦ βοηθείας διὰ τὴν ἁμαρτίαν, ἠσθένησα. Καὶ τὰ ὀστᾶ μου ἐταράχθησαν. Πατᾶ τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις φησίν. [Ὅτι ἐξέλιπεν ἐν ὀδύνῃ ἡ ζωή μου. Ἡ ἔνδεια, φησί, τῶν ἀναγκαίων κατέτηξέ μου τὸ σῶμα, ὅτι ὁ Σιφεὶ καὶ ὁ Βερσελεὶ ἤνεγκαν τῷ Δαυΐδ πυροὺς καὶ κριθάς, καὶ ἄλευρα, καὶ κύαμον, καὶ φάκον, καὶ μέλι, καὶ ἕτερά τινα· καὶ τάπητας, καὶ στρώματα· καὶ προσήνεγκαν τῷ λαῷ ταῦτα, καὶ τὰς τροφάς· ὅτι ἔλεγον τὸν λαὸν πεινᾷν, καὶ ἐκλελύσθαι διψήσαντα ἐν τῇ ἐρήμῳ.] Παρὰ πάντας τοὺς ἐχθρούς μου εγενήθην ὄνει δος. [Νεκρὸς μὲν ἀπὸ καρδίας ἐστὶν ὁ ἐστερημένος ἀρετῶν.] Καὶ οἱ ἐχθροί μου, φησίν, ὠνείδιζόν με, καὶ οἱ γνωστοί μου ἐφοβοῦντό με, καὶ οἱ θεωροῦντες ἀπέφευγον διὰ τὴν ὑπερβολὴν ἧς ὑπερεδειχνύμην μετανοίας· σάκκῳ δὲ καὶ σποδῷ κατατρυχόμενος, καὶ ἡμέρας καὶ νυκτὸς κλαίων. Διὸ καὶ φευγόντων αὐτ τῶν, ἐν λήθῃ γεγένημαι, ὥσπερ ἀμέλει καὶ νεκρὸς ἐδόχουν σκεύει ἑοικέναι ἀπολωλότι. Τὸ δὲ, παρὰ πάντας, οὐχ ὑπὲρ πάντας εἰπεῖν βούλεται, ἀλλ' ἀντὶ τοῦ, παρὰ πάντας τουτέστιν παρὰ τῶν ἐχθρῶν ὠνει δίσθην. Οὕτω γὰρ λέγει καὶ 'Ακύλας Παρὰ πάντων τῶν ἐχθρῶν μου ἐγενήθην ὄνειδος. Ότι ήκουσα ψόγον πολλῶν παροικούντων κυ κλόθεν. Ψόγον τὴν ἐπιβουλήν φησιν. Λέγει δὲ, ὡς οἱ ἐχθροὶ ἐκύκλουν ἐπιβουλεύοντες. Τοῦ λαβεῖν τὴν ψυχήν μου ἐβουλεύσαντο. Ἐγὼ δὲ ἐπὶ σοὶ, Κύ- ** EXPOSITIO IN PSALMUM XXX. temperando mihi. +58 A tum pertingere, inclina aurem tuam ad me, te at- B C II Reg. xvi, 1-4. D mihi. Insidiis enim ejus animæ paratis comprehen- derunt eum; in quo? in peccato. jam postulatum impetrarit, hoc ait. nitates appellat hujus vitæ distractiones, quibus va- cantes in varum laboranus. Subsequitur, super- vacue, de eo scilicet qui observat vanilates. animi motus conculcans. dicat, non tradidisti. Statuisti in loco spatioso pe- des meos : postquam liberasti me ab angore animi, statuisti in tranquillum et pacificum statum. Conturbatus est in ira oculus meus, anima mea et venter meus. Sicut mentem ceu animæ oculum, ita et memoriam ventrem animæ habet: in qua ceu in ventre rationabiles cibos deponimus. Alius codex. Anima mea et venter meus. Averti oculum meum a Judaico populo in furore et in ira magna. valde animum indicat. Et annos meos in gemitibus transegi gemens ob malorum vehementiam. Infir- mata est in paupertate virtus mea. Cum tuum auri- liuin emendicarem propter peccata mea, infirmatus sum. Et ossa mea conturbata sunt. Ossa anima fa- cultates appellat. [Quoniam defecit in dolore vita mea. Rerum, in- quit, necessariarum inopia, corpus meum tabe con- fecit, quia Siba et Bercellai Davidi attulerunt fru- mentum et hordeum, farinam, fabas, lentem, mel et alia quædam, necnon tapetas et velamina : atque isthæc populo cum aliis cibis obtulerunt, quia di- cebant populum fame laborare, ac siti confectum solutum fuisse in deserto.] probrium, etc. [Mortuus a corde est, qui virtutibus est vacuus.] Inimici mei, inquit, me conviciis one- rabant : et noti mei fugerunt me. Et qui me vide- bant aufugerunt ob magnitudinem poenitentiæ meæ; sacco enim et cinere maceratus, flebam die nocte- que. Quare fugientibus illis, in oblivionem veni, et ceu mortuus esse videbar, ut vasi perdito similis essem. Hlud autem super omnes, non sibi vult pra omnibus, sed apud omnes, id est, ab inimicis op- probrio oneratus sum. Sic enim habet Aquila: Ab omnibus inimicis meis factus sum opprobrium. commorantium in circuitu. Vituperationem insidias vocat. Ait autem quod circumdantes inimici insi- diarentur. Accipere animam meam consiliati sunt. 5. Educes me de laqueo hoc quem absconderunt 6. Redemisti me, Domine, Deus veritatis. Quasi. 7. Odisti observantes vanitates supervacue... Va- 8. Exsultabo et latabor. Dolorem et reliquos 9. Nec conclusisti me in manibus inımıci, quasi. 10. Quoniam defecit in dolore vita mea. Intentum 12. Super omnes inimicos meos factus sum op- 14. Quoniam audivi vituperationem multorum
Τὸ δὲ, παρὰ πάντας, οὐχ ὑπὲρ πάντας εἰπεῖν βούλεται, ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ, παρὰ πάντας· τουτέστιν παρὰ τῶν ἐχθρῶν ὠνειδίσθην. Οὕτω γὰρ λέγει καὶ Ἀκύλας· Παρὰ πάντων τῶν ἐχθρῶν μου ἐγενήθην ὄνειδος. Ὅτι ἤκουσα ψόγον πολλῶν παροικούντων κυκλόθεν. Ψόγον τὴν ἐπιβουλήν φησιν. Λέγει δὲ, ὡς οἱ ἐχθροὶ ἐκύκλουν ἐπιβουλεύοντες. Τοῦ λαβεῖν τὴν ψυχήν μου ἐβουλεύσαντο. Ἐγὼ δὲ ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ἤλπισα. Διὰ τῆς ψυχῆς τὴν καρδίαν λαμβάνουσιν· διὰ γὰρ θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας τὸν νοῦν θανατοῦσιν. Ἐν ταῖς χερσίν σου οἱ κλῆροί μου. Εἰ καὶ ἐπιβουλεύουσιν οἱ ἐχθροὶ, ἐπιβουλεύοντες τὴν ψυχήν μου λαβεῖν, ἀλλὰ οἱ κλῆροί μου πεφυλαγμένοι εἰσὶν ἐν ταῖς χερσί σου, οὓς ἀποδώσεις μοι κατὰ καιρὸν, διὰ τὸ ἐπὶ σοί με ἐλπίζειν. Διὸ καὶ δέομαι ἐπὶ τοῦ παρόντος ῥυσθῆναι ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἀθροισθέντες τὸν ἐμὸν καττύουσι θάνατον· ἐγὼ δὲ σὲ Θεὸν οἶδα καὶ πρύτανιν. Ῥῦσαί με ἐκ χειρὸς ἐχθρῶν μου καὶ ἐκ τῶν καταδιωκόντων με. Φεῦγε τὴν πονηρίαν, φησὶν ὁ Ἀπόστολος· εἰ καὶ διώκει ἡ πονηρία, διώκει δηλονότι καὶ ἡ μοιχεία, καὶ ἡ πλεονεξία, καὶ ὁ θυμὸς, καὶ ἡ ὀργή· τὰ δὲ λοιπὰ ἀπολέλειπτο.
πρός με τὸ οὖς σου. Ἐπεὶ μὴ φθάνει ἡ ἡμετέρα κραυγὴ εἰς τὸ ὕψος, κλῖνον τὸ οὖς σου πρὸς ἐμὲ, διὰ τοῦ συγκαταβαίνειν μοι. Εξάξεις με ἐκ παγίδος ταύτης ἧς ἔκρυψάν μοι. Εφεδρεύσαντες γὰρ αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, συνελά βοντο αὐτόν. Ἐν τίνι ; ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ. Ελυτρώσω με, Κύριε, ὁ Θεὸς τῆς ἀληθείας. Ως ήδη εισακουσθείς τοιαῦτά φησιν. Ἐμίσησας τοὺς διαφυλάσσοντας ματαιότητας διακενής. Ματαιότητας φησι τοῦ παρόντος βίου τοὺς περισπασμούς· οὓς καὶ ἐργαζόμενοι ματαιότητα τονοῦμεν. Παρέπεται τὸ, διακενῆς, τῷ φυλάσσοντι ματαιότητας. Αγαλλιάσομαι, καὶ εὐφρανθήσομαι. Λύπην καὶ τὰ λοιπὰ πάθη καταπατήσας. Καὶ οὐ συνέκλεισάς με εἰς χεῖρας ἐχθρῶν. Ἀντὶ τοῦ, οὐ παραδέδωκας. Ἔστησας ἐν εὐρυχώρῳ τοὺς πόδας μου. Απαλλάξας με θλίψεως, κατέστησας ἐν ἀνέσει καὶ εὐρυχωρία. Εταράχθη ἐν θυμῷ ὁ ὀφθαλμός μου, ἡ ψυχή μου καὶ ἡ γαστήρ μου. Ὥσπερ ὀφθαλμὸν τὸν νοῦν τῆς ψυχῆς φησιν, οὕτω καὶ γαστέρα φησὶ τῆς ψυ χῆς τὴν μνήμην· ἐν ᾗ ὥσπερ ἐν γαστρὶ τὰς λογικὰς ἀποτιθέμεθα τροφάς. Η ψυχή μου καὶ ἡ γαστήρ μου. Απέστησα τὸν ὀφθαλμόν μου ἀπὸ τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων ἐν θυμῷ καὶ ὀργῇ μεγάλη. Ὅτι ἐξέλιπεν ἐν ὀδύνῃ ἡ ζωή μου. Τὸ ἐπιτετα- μένον τῆς διανοίας δηλοῖ. Καὶ τὰ ἔτη μου εν στε καγμοῖς. Διετέλεσα, φησί, στενάζων ἀπὸ τῶν κακῶν. ασθένησεν ἐν πτωχείᾳ ἡ ἰσχύς μου. Πτωχεύ- σας, φησί, τῆς παρὰ σοῦ βοηθείας διὰ τὴν ἁμαρτίαν, ἠσθένησα. Καὶ τὰ ὀστᾶ μου ἐταράχθησαν. Πατᾶ τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις φησίν. [Ὅτι ἐξέλιπεν ἐν ὀδύνῃ ἡ ζωή μου. Ἡ ἔνδεια, φησί, τῶν ἀναγκαίων κατέτηξέ μου τὸ σῶμα, ὅτι ὁ Σιφεὶ καὶ ὁ Βερσελεὶ ἤνεγκαν τῷ Δαυΐδ πυροὺς καὶ κριθάς, καὶ ἄλευρα, καὶ κύαμον, καὶ φάκον, καὶ μέλι, καὶ ἕτερά τινα· καὶ τάπητας, καὶ στρώματα· καὶ προσήνεγκαν τῷ λαῷ ταῦτα, καὶ τὰς τροφάς· ὅτι ἔλεγον τὸν λαὸν πεινᾷν, καὶ ἐκλελύσθαι διψήσαντα ἐν τῇ ἐρήμῳ.] Παρὰ πάντας τοὺς ἐχθρούς μου εγενήθην ὄνει δος. [Νεκρὸς μὲν ἀπὸ καρδίας ἐστὶν ὁ ἐστερημένος ἀρετῶν.] Καὶ οἱ ἐχθροί μου, φησίν, ὠνείδιζόν με, καὶ οἱ γνωστοί μου ἐφοβοῦντό με, καὶ οἱ θεωροῦντες ἀπέφευγον διὰ τὴν ὑπερβολὴν ἧς ὑπερεδειχνύμην μετανοίας· σάκκῳ δὲ καὶ σποδῷ κατατρυχόμενος, καὶ ἡμέρας καὶ νυκτὸς κλαίων. Διὸ καὶ φευγόντων αὐτ τῶν, ἐν λήθῃ γεγένημαι, ὥσπερ ἀμέλει καὶ νεκρὸς ἐδόχουν σκεύει ἑοικέναι ἀπολωλότι. Τὸ δὲ, παρὰ πάντας, οὐχ ὑπὲρ πάντας εἰπεῖν βούλεται, ἀλλ' ἀντὶ τοῦ, παρὰ πάντας τουτέστιν παρὰ τῶν ἐχθρῶν ὠνει δίσθην. Οὕτω γὰρ λέγει καὶ 'Ακύλας Παρὰ πάντων τῶν ἐχθρῶν μου ἐγενήθην ὄνειδος. Ότι ήκουσα ψόγον πολλῶν παροικούντων κυ κλόθεν. Ψόγον τὴν ἐπιβουλήν φησιν. Λέγει δὲ, ὡς οἱ ἐχθροὶ ἐκύκλουν ἐπιβουλεύοντες. Τοῦ λαβεῖν τὴν ψυχήν μου ἐβουλεύσαντο. Ἐγὼ δὲ ἐπὶ σοὶ, Κύ- ** EXPOSITIO IN PSALMUM XXX. temperando mihi. +58 A tum pertingere, inclina aurem tuam ad me, te at- B C II Reg. xvi, 1-4. D mihi. Insidiis enim ejus animæ paratis comprehen- derunt eum; in quo? in peccato. jam postulatum impetrarit, hoc ait. nitates appellat hujus vitæ distractiones, quibus va- cantes in varum laboranus. Subsequitur, super- vacue, de eo scilicet qui observat vanilates. animi motus conculcans. dicat, non tradidisti. Statuisti in loco spatioso pe- des meos : postquam liberasti me ab angore animi, statuisti in tranquillum et pacificum statum. Conturbatus est in ira oculus meus, anima mea et venter meus. Sicut mentem ceu animæ oculum, ita et memoriam ventrem animæ habet: in qua ceu in ventre rationabiles cibos deponimus. Alius codex. Anima mea et venter meus. Averti oculum meum a Judaico populo in furore et in ira magna. valde animum indicat. Et annos meos in gemitibus transegi gemens ob malorum vehementiam. Infir- mata est in paupertate virtus mea. Cum tuum auri- liuin emendicarem propter peccata mea, infirmatus sum. Et ossa mea conturbata sunt. Ossa anima fa- cultates appellat. [Quoniam defecit in dolore vita mea. Rerum, in- quit, necessariarum inopia, corpus meum tabe con- fecit, quia Siba et Bercellai Davidi attulerunt fru- mentum et hordeum, farinam, fabas, lentem, mel et alia quædam, necnon tapetas et velamina : atque isthæc populo cum aliis cibis obtulerunt, quia di- cebant populum fame laborare, ac siti confectum solutum fuisse in deserto.] probrium, etc. [Mortuus a corde est, qui virtutibus est vacuus.] Inimici mei, inquit, me conviciis one- rabant : et noti mei fugerunt me. Et qui me vide- bant aufugerunt ob magnitudinem poenitentiæ meæ; sacco enim et cinere maceratus, flebam die nocte- que. Quare fugientibus illis, in oblivionem veni, et ceu mortuus esse videbar, ut vasi perdito similis essem. Hlud autem super omnes, non sibi vult pra omnibus, sed apud omnes, id est, ab inimicis op- probrio oneratus sum. Sic enim habet Aquila: Ab omnibus inimicis meis factus sum opprobrium. commorantium in circuitu. Vituperationem insidias vocat. Ait autem quod circumdantes inimici insi- diarentur. Accipere animam meam consiliati sunt. 5. Educes me de laqueo hoc quem absconderunt 6. Redemisti me, Domine, Deus veritatis. Quasi. 7. Odisti observantes vanitates supervacue... Va- 8. Exsultabo et latabor. Dolorem et reliquos 9. Nec conclusisti me in manibus inımıci, quasi. 10. Quoniam defecit in dolore vita mea. Intentum 12. Super omnes inimicos meos factus sum op- 14. Quoniam audivi vituperationem multorum
PG 27:160Ἐπίφανον τὸ πρόσωπόν σου ἐπὶ τὸν δοῦλόν σου· σῶσόν με ἐν τῷ ἐλέει σου. Τῆς γὰρ σῆς μοι γενομένης ἐπιφανείας, τὰ σκυθρωπὰ παραυτίκα λυθήσεται. Οὗτός μοι, φησὶ, μόνος τρόπος τῆς σωτηρίας, εἰ τὸ σὸν ἐπιφάνῃς πρόσωπον. Κύριε, μὴ καταισχυνθείην, ὅτι ἐπεκαλεσάμην σε. Ἐντεῦθεν μανθάνομεν ὡς πολλὴν διαφορὰν ἁμαρτία πρὸς ἀσέβειαν ἔχει. Διὸ καὶ ὁ μέγας παρακαλεῖ Δαυὶ̈δ αὐτὸν μὲν τῆς διὰ τὴν ἁμαρτίαν γεγενημένης αἰσχύνης ἀπαλλαγῆναι, τοὺς δὲ ἐν δυσσεβείᾳ συζῶντας μετ’ αἰσχύνης τῷ θανάτῳ παραπεμφθῆναι Ἄλαλα γενηθήτω τὰ χείλη τὰ δόλια. Εὔχομαι, φησὶν, ἀποκωφωθῆναι τοὺς ἐχθρούς· τοῦτο δὲ ἔσται, εἰ ἐπιφάνῃς τὸ πρόσωπόν σου. Ὡς πολὺ τὸ πλῆθος τῆς χρηστότητός σου, Κύριε Ὡς ἤδη διὰ τοῦ Πνεύματος φωταγωγηθεὶς, Κύριε Ὡς ἤδη διὰ τοῦ Πνεύματος φωταγωγηθεὶς, τῷ Δαυὶ̈δ ἐπὶ ἐκπλήξεως πολλάκις λαμβάνειν τὴν, ὡς, φωνὴν, ἀντὶ τοῦ, σφόδρα. Πολλή σου ἐστιν ἡ χρηστότης, ἣν ταμιεύεις καὶ φυλάττεις ἡμῖν· τὸ γὰρ, ἔκρυψας, ἀντὶ τοῦ, ἐφύλαξας, ὡς καὶ τό· Ἔκρυψέ με ἐν σκηνῇ αὐτοῦ. Κέχρηται δὲ τῷ, ἔκρυψας, ἀντὶ τοῦ, ἐφύλαξας, ἐπειδὴ τὸ κεκρυμμένον φυλάττεται. Ἐξειργάσω τοῖς ἐλπίζουσιν ἐπὶ σέ.
ριε, ήλπισα. Διὰ τῆς ψυχῆς τὴν καρδίαν λαμβάνου- σιν· διὰ γὰρ θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας τὸν νοῦν θανα- τοῦσιν. Οι Ἐν ταῖς χερσὶν σου οἱ κλῆροί μου. Εἰ καὶ ἐπι βουλεύουσιν οἱ ἐχθροὶ, ἐπιβουλεύοντες τὴν ψυχήν μου λαβεῖν, ἀλλὰ οἱ κληροί μου πεφυλαγμένοι εἰσὶν ἐν ταῖς χερσί σου, οὓς ἀποδώσεις μοι κατὰ καιρόν, διὰ τὸ ἐπὶ σοί με ἐλπίζειν. Διὸ καὶ δέομαι ἐπὶ τοῦ παρ- όντος ῥυσθῆναι ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἀθροισθέντες τὸν ἐμὸν καττύουσι θάνατον· ἐγὼ δὲ σὲ Θεὸν οἶδα καὶ πρύτανιν. Ῥῦσαί με ἐκ χειρὸς ἐχθρῶν μου καὶ ἐκ τῶν καταδιωκόντων με. Φεύγε τὴν πονηρίαν, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος· εἰ καὶ διώκει ἡ πονηρία, διώκει δηλονότι καὶ ἡ μοιχεία, καὶ ἡ πλεο- νεξία, καὶ ὁ θυμὸς, καὶ ἡ ὀργή· τὰ δὲ λοιπὰ ἀπολέ Β λειπτο. . Επίφανον τὸ πρόσωπόν σου ἐπὶ τὸν δοῦλόν σου· σῶσόν με ἐν τῷ ἐλέει σου. Τῆς γὰρ σῆς μοι γενομένης ἐπιφανείας, τὰ σκυθρωπά παραυτίκα λυ θήσεται. Οὗτός μοι, φησί, μόνος τρόπος τῆς σωτη- ρίας, εἰ τὸ σὸν ἐπιφάνῃς πρόσωπον. Κύριε, μὴ καταισχυνθείην, ὅτι ἐπεκαλεσάμην σε. Ἐντεῦθεν μανθάνομεν ὡς πολλὴν διαφορὰν ἁμαρ τία πρὸς ἀσέβειαν ἔχει. Διὸ καὶ ὁ μέγας παρακαλεῖ Δαυΐδ αὐτὸν μὲν τῆς διὰ τὴν ἁμαρτίαν γεγενημένης αἰσχύνης ἀπαλλαγήναι, τοὺς δὲ ἐν δυσσεβεία συζών τας μετ' αἰσχύνης τῷ θανάτῳ παραπεμφθῆναι Άλαλα γενηθήτω τὰ χείλη τὰ δόλια. Εύχομαι, φησὶν, ἀποκωφωθῆναι τοὺς ἐχθρούς· τοῦτο δὲ ἔσται, εἰ ἐπιφάνῃς τὸ πρόσωπόν σου. Ὡς πολὺ τὸ πλῆθος τῆς χρηστότητός σου, Κύριε! Ως ἤδη διὰ τοῦ Πνεύματος φωταγωγηθείς, περὶ τῶν ἐσομένων εὐχαριστίαν ἀναφέρει. Εθος δὲ τῷ Δαυΐδ ἐπὶ ἐκπλήξεως πολλάκις λαμβάνειν τὴν, ὡς, φωνὴν, ἀντὶ τοῦ, σφόδρα. Πολλή σου ἐστὶν ἡ χρηστότης, ἣν ταμιεύεις καὶ φυλάττεις ἡμῖν· τὸ γὰρ, ἔκρυψας, ἀντὶ τοῦ, ἐφύλαξας, ὡς καὶ τό· Εκρυψε με ἐν σκηνῇ αὐτοῦ. Κέχρηται δὲ τῷ, ἔκρυψας, ἀντὶ τοῦ, ἐφύλαξας, ἐπειδὴ τὸ κεκρυμμένον φυλάτ τεται. Ἐξειργάσω τοῖς ἐλπίζουσιν ἐπὶ σέ. Ἀντὶ τοῦ, ἐξειργάσω ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι... Κατακρύψεις αὐτοὺς ἐν ἀποκρύψῳ τοῦ προσ- ώπου σου. Τὸ πρόσωπόν σου, φησί, σκέπη τοῖς ἐλπί ζουσιν ἐπὶ σὲ γένηται. Ἀπὸ ταραχῆς ἀνθρώπων η σκεπάσεις αὐτοὺς ἐν σκηνῇ ἀπὸ ἀντιλογίας γλωσσών. Καθάπερ, φησὶν, σκέπη σκεπάσεις αὐτοὺς, ὥστε μήτε ὑπὸ τῶν λόγοις αὐτοῖς ἐπιχειρούντων και ταβλάπτειν, μήτε ὑπὸ τῶν ἔργοις πολεμούντων ἁλί- σκωνται. Εὐλογητός Κύριος, ὅτι ἐθαυμαστωσε τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐν πόλει περιοχῆς. Δι' ἐμοῦ, φησίν, ὁ Θεὸς ἐδοξάσθη· ὅτι, μυρίων πολεμίων περὶ ἐμὲ συστάν των, καὶ δίκην μεγάλης πόλεως τὴν ἐμὴν ψυχὴν πολιορκεῖν πειρωμένων, ὁ ἐμὸς φύλαξ, φραγμὸν ἐμοὶ περιβαλών, τὸ ἔλεος αὐτοῦ θαυμαστὸν ἔδειξεν. Ἐγὼ δὲ εἶπον ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Απέρριμ γιαι. Οπηνίκα, φησὶν, ἐταπείνουν ἐμαυτὸν ἐν τῇ S. ATHANASHI OPP. PARS III. - EXEGETICA. Ego autem in te speravi, Domine. Per animam cor A capiunt, per iram et cupiditates mentem occidunt. inimici animam meam comprehendere satagant; at sortes meæ tutæ sunt in manibus tuis, quas dabis in tempore mihi, quoniam in te spem colloco meam. Quamobrem rogo in præsenti liberari ab inimicis meis. Alius codex. llli, inquit, coacti, necem mihi moliuntur : ego autem te Deum novi mihi atque patronum. Eripe me de manu inimicorum meorum, et a persequentibus me. Fuge malignitatem, inquit Apostolus “, etiamsi persequitur malignitas, perse- quitur tamen fornicatio, avaritia, furor, ira : reli- qua defecerunt. . salvum me ſac in misericordia tua. Nam te animam meam illustrante, tristia quæque statim evanescent. Hæc una mihi, inquit, salutis ratio est, si faciem tuam illustraveris. tlinc ediscimus multum peccatum inter et impieta- tem discriminis esse. Quapropter rogat magnus ille David a peccati se turpitudine liberari, eos áu- tem qui in impietate vitam agunt, cum infamia morte affici: mulescer inimicos : quod eveniet si ostenderis fa- ciem tuam. mine! Utpote jam per spiritum illustratus, de futu- ris gratias agit. Mos autem Davidi, vocem, quam, per admirationem usurpare, quasi, valde. Magna dulcedo tua est, quam recondis et servas uobis. Illud enim, abscondisti, est quasi, custodisti. etiam illud, abscondit me in tabernaculo suo. Utitur autem voce, abscondisti pro custodisti, quia quod absconditur custoditur. Perfecisti eis qui sperant in te. Quasi dicat, perfecisti in tempore congruenti. Ut tua, inquit, tegumentum sperantibus in te factum est. A conturbatione hominum proteges eos, in taber- naculo tuo a contradictione linguarum. Ut tegumen- tum, inquit, conteges eos, ita ut neque ab iis qui verbo ipsis nocere tentant, neque ab iis cui operi- bus oppugnant, superentur. sericordiam suam mihi in civitate munita. Per me, inquit, Deus glorificatus est, quoniam circum- sistente me innumera hostium multitudine, et aui- mam meam ceu magnam urbem obsidere conante, qui mei custes est vallo me muniens, misericor- diam suam mirabilem ostendit. jectus sum. Cum memetipsum humiliarem, inquit, Coloss. 111, 8. C - D 16. In manibus tuis sortes meæ. Etiamsi insidiis 17. Illustra faciem tuam super servum tuum : 18. Domine, non confundar quoniam invocavi te. 19. Μπια fant labia dolosa. Rogo, inquit, ob- 20. Quam magna multitudo dulcedinis tuæ, Do- 21. Abscondes eos in abscondito faciei tue. Facies 22. Benedictus Dominus, quoniam mirificavit mi- 23. Ego autem dixi in excessu mentis meæ: Pro-
Ἀντὶ τοῦ, ἐξειργάσω ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι. Κατακρύψεις αὐτοὺς ἐν ἀποκρύφῳ τοῦ προςώπου σου. Τὸ πρόσωπόν σου, φησὶ, σκέπη τοῖς ἐλπίζουσιν ἐπὶ σὲ γένηται. Ἀπὸ ταραχῆς ἀνθρώπων σκεπάσεις αὐτοὺς ἐν σκηνῇ ἀπὸ ἀντιλογίας γλωσσῶν. Καθάπερ, φησὶν, σκέπη σκεπάσεις αὐτοὺς, ὥστε μήτε ὑπὸ τῶν λόγοις αὐτοῖς ἐπιχειρούντων καταβλάπτειν, μήτε ὑπὸ τῶν ἔργοις πολεμούντων ἁλίσκωνται. Εὐλογητὸς Κύριος, ὅτι ἐθαυμάστωσε τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐν πόλει περιοχῆς. Δι’ ἐμοῦ, φησίν, ὁ Θεὸς ἐδοξάσθη· ὅτι, μυρίων πολεμίων περὶ ἐμὲ συστάντων, καὶ δίκην μεγάλης πόλεως τὴν ἐμὴν ψυχὴν πολιορκεῖν πειρωμένων, ὁ ἐμὸς φύλαξ, φραγμὸν ἐμοὶ περιβαλὼν, τὸ ἔλεος αὐτοῦ θαυμαστὸν ἔδειξεν. Ἐγὼ δὲ εἶπον ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Ἀπέῤῥιμμαι. Ὁπηνίκα, φησὶν, ἐταπείνουν ἐμαυτὸν ἐν τῇ γενομένῃ μοι ἐκστάσει, ὅτε καὶ ἐταράχθη ἐν θυμῷ ὁ ὀφθαλμός μου, ἐπέτριβον ἐμαυτὸν ὡς ἀπεῤῥιμμένος διὰ τὴν ἐμὴν ἁμαρτίαν. Ἀλλ’ ἐγὼ μὲν ταῦτα, φησὶν, ἔλεγον, σὺ δὲ ὁ φιλάνθρωπος οὐκ ἀπέῤῥιψας τὸν σὸν οἰκέτην. Ἀγαπήσατε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ὅσιοι αὐτοῦ.
ριε, ήλπισα. Διὰ τῆς ψυχῆς τὴν καρδίαν λαμβάνου- σιν· διὰ γὰρ θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας τὸν νοῦν θανα- τοῦσιν. Οι Ἐν ταῖς χερσὶν σου οἱ κλῆροί μου. Εἰ καὶ ἐπι βουλεύουσιν οἱ ἐχθροὶ, ἐπιβουλεύοντες τὴν ψυχήν μου λαβεῖν, ἀλλὰ οἱ κληροί μου πεφυλαγμένοι εἰσὶν ἐν ταῖς χερσί σου, οὓς ἀποδώσεις μοι κατὰ καιρόν, διὰ τὸ ἐπὶ σοί με ἐλπίζειν. Διὸ καὶ δέομαι ἐπὶ τοῦ παρ- όντος ῥυσθῆναι ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἀθροισθέντες τὸν ἐμὸν καττύουσι θάνατον· ἐγὼ δὲ σὲ Θεὸν οἶδα καὶ πρύτανιν. Ῥῦσαί με ἐκ χειρὸς ἐχθρῶν μου καὶ ἐκ τῶν καταδιωκόντων με. Φεύγε τὴν πονηρίαν, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος· εἰ καὶ διώκει ἡ πονηρία, διώκει δηλονότι καὶ ἡ μοιχεία, καὶ ἡ πλεο- νεξία, καὶ ὁ θυμὸς, καὶ ἡ ὀργή· τὰ δὲ λοιπὰ ἀπολέ Β λειπτο. . Επίφανον τὸ πρόσωπόν σου ἐπὶ τὸν δοῦλόν σου· σῶσόν με ἐν τῷ ἐλέει σου. Τῆς γὰρ σῆς μοι γενομένης ἐπιφανείας, τὰ σκυθρωπά παραυτίκα λυ θήσεται. Οὗτός μοι, φησί, μόνος τρόπος τῆς σωτη- ρίας, εἰ τὸ σὸν ἐπιφάνῃς πρόσωπον. Κύριε, μὴ καταισχυνθείην, ὅτι ἐπεκαλεσάμην σε. Ἐντεῦθεν μανθάνομεν ὡς πολλὴν διαφορὰν ἁμαρ τία πρὸς ἀσέβειαν ἔχει. Διὸ καὶ ὁ μέγας παρακαλεῖ Δαυΐδ αὐτὸν μὲν τῆς διὰ τὴν ἁμαρτίαν γεγενημένης αἰσχύνης ἀπαλλαγήναι, τοὺς δὲ ἐν δυσσεβεία συζών τας μετ' αἰσχύνης τῷ θανάτῳ παραπεμφθῆναι Άλαλα γενηθήτω τὰ χείλη τὰ δόλια. Εύχομαι, φησὶν, ἀποκωφωθῆναι τοὺς ἐχθρούς· τοῦτο δὲ ἔσται, εἰ ἐπιφάνῃς τὸ πρόσωπόν σου. Ὡς πολὺ τὸ πλῆθος τῆς χρηστότητός σου, Κύριε! Ως ἤδη διὰ τοῦ Πνεύματος φωταγωγηθείς, περὶ τῶν ἐσομένων εὐχαριστίαν ἀναφέρει. Εθος δὲ τῷ Δαυΐδ ἐπὶ ἐκπλήξεως πολλάκις λαμβάνειν τὴν, ὡς, φωνὴν, ἀντὶ τοῦ, σφόδρα. Πολλή σου ἐστὶν ἡ χρηστότης, ἣν ταμιεύεις καὶ φυλάττεις ἡμῖν· τὸ γὰρ, ἔκρυψας, ἀντὶ τοῦ, ἐφύλαξας, ὡς καὶ τό· Εκρυψε με ἐν σκηνῇ αὐτοῦ. Κέχρηται δὲ τῷ, ἔκρυψας, ἀντὶ τοῦ, ἐφύλαξας, ἐπειδὴ τὸ κεκρυμμένον φυλάτ τεται. Ἐξειργάσω τοῖς ἐλπίζουσιν ἐπὶ σέ. Ἀντὶ τοῦ, ἐξειργάσω ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι... Κατακρύψεις αὐτοὺς ἐν ἀποκρύψῳ τοῦ προσ- ώπου σου. Τὸ πρόσωπόν σου, φησί, σκέπη τοῖς ἐλπί ζουσιν ἐπὶ σὲ γένηται. Ἀπὸ ταραχῆς ἀνθρώπων η σκεπάσεις αὐτοὺς ἐν σκηνῇ ἀπὸ ἀντιλογίας γλωσσών. Καθάπερ, φησὶν, σκέπη σκεπάσεις αὐτοὺς, ὥστε μήτε ὑπὸ τῶν λόγοις αὐτοῖς ἐπιχειρούντων και ταβλάπτειν, μήτε ὑπὸ τῶν ἔργοις πολεμούντων ἁλί- σκωνται. Εὐλογητός Κύριος, ὅτι ἐθαυμαστωσε τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐν πόλει περιοχῆς. Δι' ἐμοῦ, φησίν, ὁ Θεὸς ἐδοξάσθη· ὅτι, μυρίων πολεμίων περὶ ἐμὲ συστάν των, καὶ δίκην μεγάλης πόλεως τὴν ἐμὴν ψυχὴν πολιορκεῖν πειρωμένων, ὁ ἐμὸς φύλαξ, φραγμὸν ἐμοὶ περιβαλών, τὸ ἔλεος αὐτοῦ θαυμαστὸν ἔδειξεν. Ἐγὼ δὲ εἶπον ἐν τῇ ἐκστάσει μου· Απέρριμ γιαι. Οπηνίκα, φησὶν, ἐταπείνουν ἐμαυτὸν ἐν τῇ S. ATHANASHI OPP. PARS III. - EXEGETICA. Ego autem in te speravi, Domine. Per animam cor A capiunt, per iram et cupiditates mentem occidunt. inimici animam meam comprehendere satagant; at sortes meæ tutæ sunt in manibus tuis, quas dabis in tempore mihi, quoniam in te spem colloco meam. Quamobrem rogo in præsenti liberari ab inimicis meis. Alius codex. llli, inquit, coacti, necem mihi moliuntur : ego autem te Deum novi mihi atque patronum. Eripe me de manu inimicorum meorum, et a persequentibus me. Fuge malignitatem, inquit Apostolus “, etiamsi persequitur malignitas, perse- quitur tamen fornicatio, avaritia, furor, ira : reli- qua defecerunt. . salvum me ſac in misericordia tua. Nam te animam meam illustrante, tristia quæque statim evanescent. Hæc una mihi, inquit, salutis ratio est, si faciem tuam illustraveris. tlinc ediscimus multum peccatum inter et impieta- tem discriminis esse. Quapropter rogat magnus ille David a peccati se turpitudine liberari, eos áu- tem qui in impietate vitam agunt, cum infamia morte affici: mulescer inimicos : quod eveniet si ostenderis fa- ciem tuam. mine! Utpote jam per spiritum illustratus, de futu- ris gratias agit. Mos autem Davidi, vocem, quam, per admirationem usurpare, quasi, valde. Magna dulcedo tua est, quam recondis et servas uobis. Illud enim, abscondisti, est quasi, custodisti. etiam illud, abscondit me in tabernaculo suo. Utitur autem voce, abscondisti pro custodisti, quia quod absconditur custoditur. Perfecisti eis qui sperant in te. Quasi dicat, perfecisti in tempore congruenti. Ut tua, inquit, tegumentum sperantibus in te factum est. A conturbatione hominum proteges eos, in taber- naculo tuo a contradictione linguarum. Ut tegumen- tum, inquit, conteges eos, ita ut neque ab iis qui verbo ipsis nocere tentant, neque ab iis cui operi- bus oppugnant, superentur. sericordiam suam mihi in civitate munita. Per me, inquit, Deus glorificatus est, quoniam circum- sistente me innumera hostium multitudine, et aui- mam meam ceu magnam urbem obsidere conante, qui mei custes est vallo me muniens, misericor- diam suam mirabilem ostendit. jectus sum. Cum memetipsum humiliarem, inquit, Coloss. 111, 8. C - D 16. In manibus tuis sortes meæ. Etiamsi insidiis 17. Illustra faciem tuam super servum tuum : 18. Domine, non confundar quoniam invocavi te. 19. Μπια fant labia dolosa. Rogo, inquit, ob- 20. Quam magna multitudo dulcedinis tuæ, Do- 21. Abscondes eos in abscondito faciei tue. Facies 22. Benedictus Dominus, quoniam mirificavit mi- 23. Ego autem dixi in excessu mentis meæ: Pro-
PG 27:161Τρέπει τὸν λόγον εἰς τὴν ἑτέρων παραίνεσιν ἀφ’ ὧν εὐηργετήθη, τοὺς ἄλλους ἐπὶ τὸ ἐξομολογεῖσθαι παρακαλῶν. Καὶ ἀνταποδίδωσι τοῖς περισσῶς ποιοῦσιν ὑπερηφανίαν. Μακροθυμεῖ μὲν ὁ Κύριος ἐπὶ τοῖς ὑπερηφάνοις, τοῖς δὲ περισσῶς ποιοῦσιν ὑπερηφανίαν καὶ ἀνταποδίδωσιν.
γενομένῃ μοι ἐκστάσει, ὅτε καὶ ἐταράχθη ἐν θυμῷ ὁ ὀφθαλμός μου, ἐπέτριβον ἐμαυτὸν ὡς ἀπεῤῥιμμένος διὰ τὴν ἐμὴν ἁμαρτίαν. 'Αλλ' ἐγὼ μὲν ταῦτα, φη- σὶν, ἔλεγον, σὺ δὲ ὁ φιλάνθρωπος οὐκ ἀπέρριψας τὸν σὸν οἰκέτην. Αγαπήσατε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ὅσιοι αὐτ τοῦ. Τρέπει τὸν λόγον εἰς τὴν ἑτέρων παραίνεσιν ἀφ᾽ ὧν εὐηργετήθη, τοὺς ἄλλους ἐπὶ τὸ ἐξομολογεί σθαι παρακαλῶν. Καὶ ἀνταποδίδωσι τοῖς περισσῶς ποιοῦσιν ὑπερηφανίαν. Μακροθυμεῖ μὲν ὁ Κύριος ἐπὶ τοῖς ὑπερηφάνοις, τοῖς δὲ περισσῶς ποιοῦσιν ὑπερηφανίαν καὶ ἀνταποδίδωσιν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ, συνέσεως. ΛΑ'. Υπόθεσις. Τὴν κακοπάθειαν αὐτοῦ τὴν πολλὴν προβαλλόμενος ὁ Δαυΐδ, ἣν ἐν τῇ μετανοίᾳ ὑπέμεινεν, μακαρίζει Β τοὺς τῆς ἀφέσεως τετυχηκότας διὰ τοῦ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας. Συνέσεως δὲ ἐπιγέγραπται ὁ ψαλ μᾶς, διὰ τὸ ταύτης μάλιστα δεῖσθαι τοὺς ἀνθρώ- πους· ὅτι δὴ σφόδρα εκνενευκότες ἐπὶ τὰ πάθη, ἵπποις καὶ ἡμιόνοις ἀπεικάσθησαν. Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι, καὶ ὧν ἐπεκαλύφθησαν αἱ ἁμαρτίαι. Αφίενται μὲν αἱ ἀνα- μίαι διὰ βαπτίσματος, ἐπικαλύπτονται δὲ ἁμαρτίαι διὰ τῆς πικρᾶς μετανοίας. Μακάριος ἀνὴρ οὗ οὐ μὴ λογίσηται ὁ Κύριος ἁμαρτίαν, οὐδὲ ἔστιν ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ δόλος. Οὗτος γὰρ ἀληθῶς μακάριος, ὁ ὅλῃ καρδίᾳ προσερ χόμενος τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι. [ Ὁ γὰρ μετὰ δόλου βαπτιζόμενος, πρὸς τῷ μὴ τυχεῖν τῆς ἀφέσεως, καὶ κρίμα ἕξει.] Τοῦ αὐτοῦ· τὸ, ὅτι, τῷ, ἐπαλαιώθη, συναπτέον, ἵν᾽ ᾖ· "Οτι ἐπαλαιώθη τὰ ὀστᾶ μου, ἀπὸ τοῦ κράζειν με ὅλην τὴν ἡμέραν. Ἐσίγησα μηκέτι φωνὴν ἀφεῖναι δυνάμενος. Τί δὲ ἔκραξεν, ἢ τὴν συγγνώμην τῆς ἁμαρτίας αἰτῶν ; Ὅτι ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐβαρύνθη ἐπ' ἐμὲ ἡ χείρ σου. ᾿Αγαθός, φησὶν, ὧν ἐπαίδευσας σφοδρῶς διὰ τῆς παιδείας ἐπιστρέφων εἰς σωτηρίαν. Ἐστρά φην εἰς ταλαιπωρίαν ἐν τῷ ἐμπαγῆναί μοι άκαν θαν. Ακανθαν τὴν ἁμαρτίαν φησίν. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος Ἐπειδὴ ἐνεπάγη, φησί, τῇ ψυχῇ μου ἡ ἁμαρτία, ἐταλαιπώρησα. Τὴν ἀνομίαν μου εγνώρισα. Τὸν τρόπον τῆς ἐξομολογήσεως σημαίνει. Εἶπα ἐξαγορεύσω κατ' ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν. Δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογία. Και λέγε σύ, φησί, τὰς ἁμαρτίας σου πρώτος. Ὑπὲρ ταύτης προσεύξεται πρὸς σὲ πᾶς ὅσιος. Ὑπὲρ τῆς ἐμοὶ, φησί, συγχωρηθείσης ἁμαρτίας ἕκαστος τῶν ὁσίων σοι εὔξεται. Δύο δὲ διὰ τούτων σημαίνει· ἢ ὅτι ὑπόδειγμα πᾶσι μετανοίας ἔσομαι, ή προφητικώτερον, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ τοῦ προσώπου Δαυΐδ πάντα τὰ ἔθνη κατὰ καιροὺς ἐξομολογεῖσθαι ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας αυτοῦ. Πλὴν ἐν κατακλυσμῷ ὑδάτων πολλῶν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἐγγιοῦσιν. Τὸν μετανοοῦντα, φησί, πλῆθος πειρασμῶν οὐκ ἐπι κλύσει. «ª EXPOSITIO IN PSALMUM XXXI. 162. A in superveniente mihi mentis excessu, quando con- C turbatus est in ira oculus meus, me macerabam quasi peccati mei causa projectus. Sed ego quidem hæc dicebam : tu vero benignus cum sis, non ab- jecisti famulum tuum. nem convertit ad aliorum exhortationem, a quibus beneficiis est affectus, alios ad confitendum evo- cans. Et retribuit abundanter facientibus superbiam. Diu quidem tolerat Dominus superbos, at abundan- ter facientibus superbiam promerita rețribuit. PSALMUS ipsi David, intellectus. XXXI. Argumentum. Erumnas et calamitates multas queis in agenda poenitentia perfunctus est proponens David, bea- tos illos prædicat qui per lavacrum regeneratio- nis veniam sunt consecuti. Intellectus autem. psalmus inscribitur, quia illo egent maxime bo- mines : nam duin affectibus plus æquo indulgent, equis et mulis similes facti sunt. . 1. Beali quorum remissa sunt iniquitates, et quorum letta sunt peccata. Dimittuntur iniquitates per baptisma, teguntur per amaram poenitentiam. tum, nec est in ore ejus dolus. Ille namque vere beatus qui toto corde accedit ad sanctum baptisma. [Nam qui eum dolo baptizatur, veniam minime consecutus, judicio quoque damnabitur.] Quod se- quitur, quoniam, cum hac voce, inveteraverunt, est connectendum, ut sententia sit, quoniam invetera- verunt ossa mea. Dum clamarem tota die Tacui cum non possem amplius vocem emittere. Quid autem clamavit, nisi veniam peccati rogans? manus tua. Bonus, inquit, cum sis, dire et graviter me castigasti, ut ad salutem adduceres. Conversus sum in ærumna dum.configitur spina. Spinam vocat peccatum. Hæc est autem sententia: Postquam confixum est animæ meæ peccatum, in ærumnis versatus sum. confessionis significat. Dixi: Confitebor adversum D' me injustitiam. Justus in principio sermonis accusa- f⋅rov. xviii, 17. tor est sui ", tu prior, inquit,enarrato peccata tura. peccati, inquit, mihi concessa, omnis sanctus ad te orabit. Duo autem hisce verbis significat: vel omnibus penitenti exemplar ero ; vel quod ad pro- phetiæ rationem magis accedit, quia futurum esset ut ex persona ipsius David omnes gentes suis tem- poribus confterentur pro peccato ejus. Scilicet hunc recitando psalmum.) Verumtamen in diļuvio aquarum multarum ad eum non approximabunt. Penitentiam agentem, inquit, multitude teutati- num non obruet. 24. Diligile Dominum, omnes sancti ejus. Sermo- 2. Beatus vir cui non imputavit Dominus pecca- 4. Quoniam die ac nocte gravata est super me 5. Delictum meum cognitum tibi feci. Modum 6. Pro hac orabit ad te omnis sanctus. Pro venia
Psalm 10ΨΑΛΜΟΣ 10
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ, συνέσεως. ΛΑ. Ὑπόθεσις. Τὴν κακοπάθειαν αὐτοῦ τὴν πολλὴν προβαλλόμενος ὁ Δαυὶ̈δ, ἣν ἐν τῇ μετανοίᾳ ὑπέμεινεν, μακαρίζει τοὺς τῆς ἀφέσεως τετυχηκότας διὰ τοῦ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας. Συνέσεως δὲ ἐπιγέγραπται ὁ ψαλμὸς, διὰ τὸ ταύτης μάλιστα δεῖσθαι τοὺς ἀνθρώπους· ὅτι δὴ σφόδρα ἐκνενευκότες ἐπὶ τὰ πάθη, ἵπποις καὶ ἡμιόνοις ἀπεικάσθησαν. Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι, καὶ ὧν ἐπεκαλύφθησαν αἱ ἁμαρτίαι. Ἀφίενται μὲν αἱ ἀνομίαι διὰ βαπτίσματος, ἐπικαλύπτονται δὲ ἁμαρτίαι διὰ τῆς πικρᾶς μετανοίας. Μακάριος ἀνὴρ οὗ οὐ μὴ λογίσηται ὁ Κύριος ἁμαρτίαν, οὐδὲ ἔστιν ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ δόλος. Οὗτος γὰρ ἀληθῶς μακάριος, ὁ ὅλῃ καρδίᾳ προσερχόμενος τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι. [Ὁ γὰρ μετὰ δόλου βαπτιζόμενος, πρὸς τῷ μὴ τυχεῖν τῆς ἀφέσεως, καὶ κρῖμα ἕξει.] Τοῦ αὐτοῦ· τὸ, ὅτι, τῷ, ἐπαλαιώθη, συναπτέον, ἵν’ ᾖ·
γενομένῃ μοι ἐκστάσει, ὅτε καὶ ἐταράχθη ἐν θυμῷ ὁ ὀφθαλμός μου, ἐπέτριβον ἐμαυτὸν ὡς ἀπεῤῥιμμένος διὰ τὴν ἐμὴν ἁμαρτίαν. 'Αλλ' ἐγὼ μὲν ταῦτα, φη- σὶν, ἔλεγον, σὺ δὲ ὁ φιλάνθρωπος οὐκ ἀπέρριψας τὸν σὸν οἰκέτην. Αγαπήσατε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ὅσιοι αὐτ τοῦ. Τρέπει τὸν λόγον εἰς τὴν ἑτέρων παραίνεσιν ἀφ᾽ ὧν εὐηργετήθη, τοὺς ἄλλους ἐπὶ τὸ ἐξομολογεί σθαι παρακαλῶν. Καὶ ἀνταποδίδωσι τοῖς περισσῶς ποιοῦσιν ὑπερηφανίαν. Μακροθυμεῖ μὲν ὁ Κύριος ἐπὶ τοῖς ὑπερηφάνοις, τοῖς δὲ περισσῶς ποιοῦσιν ὑπερηφανίαν καὶ ἀνταποδίδωσιν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ, συνέσεως. ΛΑ'. Υπόθεσις. Τὴν κακοπάθειαν αὐτοῦ τὴν πολλὴν προβαλλόμενος ὁ Δαυΐδ, ἣν ἐν τῇ μετανοίᾳ ὑπέμεινεν, μακαρίζει Β τοὺς τῆς ἀφέσεως τετυχηκότας διὰ τοῦ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας. Συνέσεως δὲ ἐπιγέγραπται ὁ ψαλ μᾶς, διὰ τὸ ταύτης μάλιστα δεῖσθαι τοὺς ἀνθρώ- πους· ὅτι δὴ σφόδρα εκνενευκότες ἐπὶ τὰ πάθη, ἵπποις καὶ ἡμιόνοις ἀπεικάσθησαν. Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι, καὶ ὧν ἐπεκαλύφθησαν αἱ ἁμαρτίαι. Αφίενται μὲν αἱ ἀνα- μίαι διὰ βαπτίσματος, ἐπικαλύπτονται δὲ ἁμαρτίαι διὰ τῆς πικρᾶς μετανοίας. Μακάριος ἀνὴρ οὗ οὐ μὴ λογίσηται ὁ Κύριος ἁμαρτίαν, οὐδὲ ἔστιν ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ δόλος. Οὗτος γὰρ ἀληθῶς μακάριος, ὁ ὅλῃ καρδίᾳ προσερ χόμενος τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι. [ Ὁ γὰρ μετὰ δόλου βαπτιζόμενος, πρὸς τῷ μὴ τυχεῖν τῆς ἀφέσεως, καὶ κρίμα ἕξει.] Τοῦ αὐτοῦ· τὸ, ὅτι, τῷ, ἐπαλαιώθη, συναπτέον, ἵν᾽ ᾖ· "Οτι ἐπαλαιώθη τὰ ὀστᾶ μου, ἀπὸ τοῦ κράζειν με ὅλην τὴν ἡμέραν. Ἐσίγησα μηκέτι φωνὴν ἀφεῖναι δυνάμενος. Τί δὲ ἔκραξεν, ἢ τὴν συγγνώμην τῆς ἁμαρτίας αἰτῶν ; Ὅτι ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐβαρύνθη ἐπ' ἐμὲ ἡ χείρ σου. ᾿Αγαθός, φησὶν, ὧν ἐπαίδευσας σφοδρῶς διὰ τῆς παιδείας ἐπιστρέφων εἰς σωτηρίαν. Ἐστρά φην εἰς ταλαιπωρίαν ἐν τῷ ἐμπαγῆναί μοι άκαν θαν. Ακανθαν τὴν ἁμαρτίαν φησίν. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος Ἐπειδὴ ἐνεπάγη, φησί, τῇ ψυχῇ μου ἡ ἁμαρτία, ἐταλαιπώρησα. Τὴν ἀνομίαν μου εγνώρισα. Τὸν τρόπον τῆς ἐξομολογήσεως σημαίνει. Εἶπα ἐξαγορεύσω κατ' ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν. Δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογία. Και λέγε σύ, φησί, τὰς ἁμαρτίας σου πρώτος. Ὑπὲρ ταύτης προσεύξεται πρὸς σὲ πᾶς ὅσιος. Ὑπὲρ τῆς ἐμοὶ, φησί, συγχωρηθείσης ἁμαρτίας ἕκαστος τῶν ὁσίων σοι εὔξεται. Δύο δὲ διὰ τούτων σημαίνει· ἢ ὅτι ὑπόδειγμα πᾶσι μετανοίας ἔσομαι, ή προφητικώτερον, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ τοῦ προσώπου Δαυΐδ πάντα τὰ ἔθνη κατὰ καιροὺς ἐξομολογεῖσθαι ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας αυτοῦ. Πλὴν ἐν κατακλυσμῷ ὑδάτων πολλῶν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἐγγιοῦσιν. Τὸν μετανοοῦντα, φησί, πλῆθος πειρασμῶν οὐκ ἐπι κλύσει. «ª EXPOSITIO IN PSALMUM XXXI. 162. A in superveniente mihi mentis excessu, quando con- C turbatus est in ira oculus meus, me macerabam quasi peccati mei causa projectus. Sed ego quidem hæc dicebam : tu vero benignus cum sis, non ab- jecisti famulum tuum. nem convertit ad aliorum exhortationem, a quibus beneficiis est affectus, alios ad confitendum evo- cans. Et retribuit abundanter facientibus superbiam. Diu quidem tolerat Dominus superbos, at abundan- ter facientibus superbiam promerita rețribuit. PSALMUS ipsi David, intellectus. XXXI. Argumentum. Erumnas et calamitates multas queis in agenda poenitentia perfunctus est proponens David, bea- tos illos prædicat qui per lavacrum regeneratio- nis veniam sunt consecuti. Intellectus autem. psalmus inscribitur, quia illo egent maxime bo- mines : nam duin affectibus plus æquo indulgent, equis et mulis similes facti sunt. . 1. Beali quorum remissa sunt iniquitates, et quorum letta sunt peccata. Dimittuntur iniquitates per baptisma, teguntur per amaram poenitentiam. tum, nec est in ore ejus dolus. Ille namque vere beatus qui toto corde accedit ad sanctum baptisma. [Nam qui eum dolo baptizatur, veniam minime consecutus, judicio quoque damnabitur.] Quod se- quitur, quoniam, cum hac voce, inveteraverunt, est connectendum, ut sententia sit, quoniam invetera- verunt ossa mea. Dum clamarem tota die Tacui cum non possem amplius vocem emittere. Quid autem clamavit, nisi veniam peccati rogans? manus tua. Bonus, inquit, cum sis, dire et graviter me castigasti, ut ad salutem adduceres. Conversus sum in ærumna dum.configitur spina. Spinam vocat peccatum. Hæc est autem sententia: Postquam confixum est animæ meæ peccatum, in ærumnis versatus sum. confessionis significat. Dixi: Confitebor adversum D' me injustitiam. Justus in principio sermonis accusa- f⋅rov. xviii, 17. tor est sui ", tu prior, inquit,enarrato peccata tura. peccati, inquit, mihi concessa, omnis sanctus ad te orabit. Duo autem hisce verbis significat: vel omnibus penitenti exemplar ero ; vel quod ad pro- phetiæ rationem magis accedit, quia futurum esset ut ex persona ipsius David omnes gentes suis tem- poribus confterentur pro peccato ejus. Scilicet hunc recitando psalmum.) Verumtamen in diļuvio aquarum multarum ad eum non approximabunt. Penitentiam agentem, inquit, multitude teutati- num non obruet. 24. Diligile Dominum, omnes sancti ejus. Sermo- 2. Beatus vir cui non imputavit Dominus pecca- 4. Quoniam die ac nocte gravata est super me 5. Delictum meum cognitum tibi feci. Modum 6. Pro hac orabit ad te omnis sanctus. Pro venia
Ὅτι ἐπαλαιώθη τὰ ὀστᾶ μου, ἀπὸ τοῦ κράζειν με ὅλην τὴν ἡμέραν. Ἐσίγησα μηκέτι φωνὴν ἀφεῖναι δυνάμενος. Τί δὲ ἔκραξεν, ἢ τὴν συγγνώμην τῆς ἁμαρτίας αἰτῶν; Ὅτι ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐβαρύνθη ἐπ’ ἐμὲ ἡ χείρ σου. Ἀγαθὸς, φησὶν, ὢν ἐπαίδευσας σφοδρῶς διὰ τῆς παιδείας ἐπιστρέφων εἰς σωτηρίαν. Ἐστράφην εἰς ταλαιπωρίαν ἐν τῷ ἐμπαγῆναί μοι ἄκανθαν. Ἄκανθαν τὴν ἁμαρτίαν φησίν. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος· Ἐπειδὴ ἐνεπάγη, φησὶ, τῇ ψυχῇ μου ἡ ἁμαρτία, ἐταλαιπώρησα. Τὴν ἀνομίαν μου ἐγνώρισα. Τὸν τρόπον τῆς ἐξομολογήσεως σημαίνει. Εἶπα ἐξαγορεύσω κατ’ ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν. Δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογίᾳ. Καὶ λέγε σὺ, φησὶ, τὰς ἁμαρτίας σου πρῶτος. Ὑπὲρ ταύτης προσεύξεται πρὸς σὲ πᾶς ὅσιος. Ὑπὲρ τῆς ἐμοὶ, φησὶ, συγχωρηθείσης ἁμαρτίας ἕκαστος τῶν ὁσίων σοι εὔξεται. Δύο δὲ διὰ τούτων σημαίνει· ἢ ὅτι ὑπόδειγμα πᾶσι μετανοίας ἔσομαι, ἢ προφητικώτερον, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ τοῦ προσώπου Δαυὶ̈δ πάντα τὰ ἔθνη κατὰ καιροὺς ἐξομολογεῖσθαι ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας αὐτοῦ. Πλὴν ἐν κατακλυσμῷ ὑδάτων πολλῶν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἐγγιοῦσιν. Τὸν μετανοοῦντα, φησὶ, πλῆθος πειρασμῶν οὐκ ἐπικλύσει. Σύ μου καταφυγή.
γενομένῃ μοι ἐκστάσει, ὅτε καὶ ἐταράχθη ἐν θυμῷ ὁ ὀφθαλμός μου, ἐπέτριβον ἐμαυτὸν ὡς ἀπεῤῥιμμένος διὰ τὴν ἐμὴν ἁμαρτίαν. 'Αλλ' ἐγὼ μὲν ταῦτα, φη- σὶν, ἔλεγον, σὺ δὲ ὁ φιλάνθρωπος οὐκ ἀπέρριψας τὸν σὸν οἰκέτην. Αγαπήσατε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ὅσιοι αὐτ τοῦ. Τρέπει τὸν λόγον εἰς τὴν ἑτέρων παραίνεσιν ἀφ᾽ ὧν εὐηργετήθη, τοὺς ἄλλους ἐπὶ τὸ ἐξομολογεί σθαι παρακαλῶν. Καὶ ἀνταποδίδωσι τοῖς περισσῶς ποιοῦσιν ὑπερηφανίαν. Μακροθυμεῖ μὲν ὁ Κύριος ἐπὶ τοῖς ὑπερηφάνοις, τοῖς δὲ περισσῶς ποιοῦσιν ὑπερηφανίαν καὶ ἀνταποδίδωσιν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ, συνέσεως. ΛΑ'. Υπόθεσις. Τὴν κακοπάθειαν αὐτοῦ τὴν πολλὴν προβαλλόμενος ὁ Δαυΐδ, ἣν ἐν τῇ μετανοίᾳ ὑπέμεινεν, μακαρίζει Β τοὺς τῆς ἀφέσεως τετυχηκότας διὰ τοῦ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας. Συνέσεως δὲ ἐπιγέγραπται ὁ ψαλ μᾶς, διὰ τὸ ταύτης μάλιστα δεῖσθαι τοὺς ἀνθρώ- πους· ὅτι δὴ σφόδρα εκνενευκότες ἐπὶ τὰ πάθη, ἵπποις καὶ ἡμιόνοις ἀπεικάσθησαν. Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι, καὶ ὧν ἐπεκαλύφθησαν αἱ ἁμαρτίαι. Αφίενται μὲν αἱ ἀνα- μίαι διὰ βαπτίσματος, ἐπικαλύπτονται δὲ ἁμαρτίαι διὰ τῆς πικρᾶς μετανοίας. Μακάριος ἀνὴρ οὗ οὐ μὴ λογίσηται ὁ Κύριος ἁμαρτίαν, οὐδὲ ἔστιν ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ δόλος. Οὗτος γὰρ ἀληθῶς μακάριος, ὁ ὅλῃ καρδίᾳ προσερ χόμενος τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι. [ Ὁ γὰρ μετὰ δόλου βαπτιζόμενος, πρὸς τῷ μὴ τυχεῖν τῆς ἀφέσεως, καὶ κρίμα ἕξει.] Τοῦ αὐτοῦ· τὸ, ὅτι, τῷ, ἐπαλαιώθη, συναπτέον, ἵν᾽ ᾖ· "Οτι ἐπαλαιώθη τὰ ὀστᾶ μου, ἀπὸ τοῦ κράζειν με ὅλην τὴν ἡμέραν. Ἐσίγησα μηκέτι φωνὴν ἀφεῖναι δυνάμενος. Τί δὲ ἔκραξεν, ἢ τὴν συγγνώμην τῆς ἁμαρτίας αἰτῶν ; Ὅτι ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐβαρύνθη ἐπ' ἐμὲ ἡ χείρ σου. ᾿Αγαθός, φησὶν, ὧν ἐπαίδευσας σφοδρῶς διὰ τῆς παιδείας ἐπιστρέφων εἰς σωτηρίαν. Ἐστρά φην εἰς ταλαιπωρίαν ἐν τῷ ἐμπαγῆναί μοι άκαν θαν. Ακανθαν τὴν ἁμαρτίαν φησίν. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος Ἐπειδὴ ἐνεπάγη, φησί, τῇ ψυχῇ μου ἡ ἁμαρτία, ἐταλαιπώρησα. Τὴν ἀνομίαν μου εγνώρισα. Τὸν τρόπον τῆς ἐξομολογήσεως σημαίνει. Εἶπα ἐξαγορεύσω κατ' ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν. Δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογία. Και λέγε σύ, φησί, τὰς ἁμαρτίας σου πρώτος. Ὑπὲρ ταύτης προσεύξεται πρὸς σὲ πᾶς ὅσιος. Ὑπὲρ τῆς ἐμοὶ, φησί, συγχωρηθείσης ἁμαρτίας ἕκαστος τῶν ὁσίων σοι εὔξεται. Δύο δὲ διὰ τούτων σημαίνει· ἢ ὅτι ὑπόδειγμα πᾶσι μετανοίας ἔσομαι, ή προφητικώτερον, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ τοῦ προσώπου Δαυΐδ πάντα τὰ ἔθνη κατὰ καιροὺς ἐξομολογεῖσθαι ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας αυτοῦ. Πλὴν ἐν κατακλυσμῷ ὑδάτων πολλῶν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἐγγιοῦσιν. Τὸν μετανοοῦντα, φησί, πλῆθος πειρασμῶν οὐκ ἐπι κλύσει. «ª EXPOSITIO IN PSALMUM XXXI. 162. A in superveniente mihi mentis excessu, quando con- C turbatus est in ira oculus meus, me macerabam quasi peccati mei causa projectus. Sed ego quidem hæc dicebam : tu vero benignus cum sis, non ab- jecisti famulum tuum. nem convertit ad aliorum exhortationem, a quibus beneficiis est affectus, alios ad confitendum evo- cans. Et retribuit abundanter facientibus superbiam. Diu quidem tolerat Dominus superbos, at abundan- ter facientibus superbiam promerita rețribuit. PSALMUS ipsi David, intellectus. XXXI. Argumentum. Erumnas et calamitates multas queis in agenda poenitentia perfunctus est proponens David, bea- tos illos prædicat qui per lavacrum regeneratio- nis veniam sunt consecuti. Intellectus autem. psalmus inscribitur, quia illo egent maxime bo- mines : nam duin affectibus plus æquo indulgent, equis et mulis similes facti sunt. . 1. Beali quorum remissa sunt iniquitates, et quorum letta sunt peccata. Dimittuntur iniquitates per baptisma, teguntur per amaram poenitentiam. tum, nec est in ore ejus dolus. Ille namque vere beatus qui toto corde accedit ad sanctum baptisma. [Nam qui eum dolo baptizatur, veniam minime consecutus, judicio quoque damnabitur.] Quod se- quitur, quoniam, cum hac voce, inveteraverunt, est connectendum, ut sententia sit, quoniam invetera- verunt ossa mea. Dum clamarem tota die Tacui cum non possem amplius vocem emittere. Quid autem clamavit, nisi veniam peccati rogans? manus tua. Bonus, inquit, cum sis, dire et graviter me castigasti, ut ad salutem adduceres. Conversus sum in ærumna dum.configitur spina. Spinam vocat peccatum. Hæc est autem sententia: Postquam confixum est animæ meæ peccatum, in ærumnis versatus sum. confessionis significat. Dixi: Confitebor adversum D' me injustitiam. Justus in principio sermonis accusa- f⋅rov. xviii, 17. tor est sui ", tu prior, inquit,enarrato peccata tura. peccati, inquit, mihi concessa, omnis sanctus ad te orabit. Duo autem hisce verbis significat: vel omnibus penitenti exemplar ero ; vel quod ad pro- phetiæ rationem magis accedit, quia futurum esset ut ex persona ipsius David omnes gentes suis tem- poribus confterentur pro peccato ejus. Scilicet hunc recitando psalmum.) Verumtamen in diļuvio aquarum multarum ad eum non approximabunt. Penitentiam agentem, inquit, multitude teutati- num non obruet. 24. Diligile Dominum, omnes sancti ejus. Sermo- 2. Beatus vir cui non imputavit Dominus pecca- 4. Quoniam die ac nocte gravata est super me 5. Delictum meum cognitum tibi feci. Modum 6. Pro hac orabit ad te omnis sanctus. Pro venia
PG 27:164Ἐκεῖνα περὶ τῆς ἁμαρτίας εἰρηκὼς, ἱκετεύει τῶν διὰ ταύτην ἐπενεχθέντων ἀπαλλαγῆναι κακῶν. Καὶ μέντοι καὶ τυγχάνει τῆς ἀποκρίσεως· λέγει γὰρ πρὸς αὐτὸν φιλάνθρωπος Κύριος· Συνετιῶ σε καὶ συμβιβῶ σε ἐν ὁδῷ ταύτῃ. Εὐξαμένῳ λύτρωσιν ἐχθρῶν ἀντιφθέγγεται Θεὸς, ὁδηγήσειν ἐπαγγελλόμενος ἐν εὐθείᾳ ὁδῷ. Μὴ γίνεσθαι ὡς ἵππος καὶ ἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις. Εἰσηγεῖται τοῖς ἁμαρτάνουσι, τοῖς ἀλόγοις μὴ ἐκδιδόναι αὐτοὺς πάθεσι. Ἐν κημῷ καὶ χαλινῷ τὰς σιαγόνας αὐτῶν ἄγξεις. Ὡς πρὸς τὸν Κύριον ὁ λόγος. Ὃ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι· Τοὺς μὴ βουλομένους μετανοεῖν οἷά τινι χαλινῷ ἐπίστρεψον πρὸς ἑαυτόν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ ἀνεπίγραφος παρ’ Ἑβραίοις. ΛΒ. Ὑπόθεσις. Ἐν τούτῳ διδάσκει τοὺς ἤδη πιστεύσαντας εἰς Χριστὸν, αἰνεῖν τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην, διδάσκων αὐτοὺς ἅμα τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τὴν ὑπεροχὴν, ὅτι αὐτὸς ῥύστης τῶν ὅλων, αὐτὸς Κύριος, αὐτὸς τοὺς μὲν πονηροὺς ἐξουθενεῖ, καὶ διασκεδάννυσιν αὐτῶν τὰς βουλὰς, τοὺς δὲ ἐλπίζοντας ἐπ’ αὐτὸν σώζει. Ἀγαλλιᾶσθε, δίκαιοι, ἐν Κυρίῳ ... ἐν ψαλτηρίῳ δεκαχόρδῳ ψάλατε αὐτῷ.
Σύ μου καταφυγή. Ἐκεῖνα περὶ τῆς ἁμαρτίας εἰρηκώς, ικετεύει τῶν διὰ ταύτην ἐπενεχθέντων ἀπαλλαγῆναι κακῶν. Καὶ μέντοι καὶ τυγχάνει τῆς ἀποκρίσεως· λέγει γὰρ πρὸς αὐτὸν φιλάνθρωπος Κύριος· Συνετιώ σε καὶ συμβιβῷ σε ἐν ὁδῷ ταύ τῇ. Ευξαμένῳ λύτρωσιν ἐχθρῶν ἀντιφθέγγεται Θεός, ὁδηγήσειν ἐπαγγελλόμενος ἐν εὐθείᾳ ὁδῷ. Ει Εt Μὴ γίνεσθαι ὡς ἵππος καὶ ἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις. Εἰσηγεῖται τοῖς ἁμαρτάνουσι, τοῖς ἀλόγοις μὴ ἐκδιδόναι αὐτοὺς πάθεσι. Ἐν κημῷ καὶ χαλινῷ τὰς σιαγόνας αὐτῶν ἄγξεις. Ὡς πρὸς τὸν Κύριον ὁ λόγος. Ο δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι· Τοὺς μὴ βουλομένους μετανοεῖν οἷά τινι χαλινῷ ἐπίστρεψον πρὸς ἑαυτόν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ ἀνεπίγραφος παρ' Εβραίοις. ΛΒ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ διδάσκει τοὺς ἤδη πιστεύσαντας εἰς Χρι στὸν, αἰνεῖν τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην, διδάσκων αὐτοὺς ἅμα τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τὴν ὑπεροχήν, ὅτι αὐτὸς ῥύστης τῶν ὅλων, αὐτὸς Κύριος, αὐτὸς τοὺς μὲν πονηροὺς ἐξουθενεῖ, καὶ διασκεδάννυσιν αὐτῶν τὰς βουλὰς, τοὺς δὲ ἐλπίζοντας ἐπ' αὐτὸν σώζει. Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, ἐν Κυρίῳ . . ψαλτηρίῳ δεκαχόρδῳ ψάλατε αὐτῷ. Δεκάχορδο ψαλτήριον τὸ σῶμά φησιν, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον, καὶ πέντε ενεργείας ψυχῆς, δι' ἑκάστης αισθήσεως γινομένης ενεργείας ἑκάστης. • έν Ασατε αὐτῷ ᾆσμα καινόν. Σαφῶς τὸν διὰ Μω- σέως νόμον τέλος ἐσχηκέναι φησίν. Ὅτι εὐθὺς ὁ λόγος τοῦ Κυρίου. Ὁ εὐαγγελικὸς δηλονότι. Καὶ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πίστει. Πι· στεύειν δεῖ, φησί, τοῖς δι' αὐτοῦ θεοπρεπῶς ἐνεργου- μένοις. Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος. Ταῦτα, φησίν, ἀπαιτεῖ τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας. Τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ. Αρχεται τοῦ καὶ ποιητὴν ὄντα αὐτὸν τῆς πάσης κτίσεως δεικνύ ναι, καὶ πρό γε τῆς γῆς ἦν καὶ ἐλέους πληρῶσαι φησιν· καὶ οὐκ ἂν ἄλλως συνεστηκέναι μὴ τούτου γέ- μουσα. Αμέλει καὶ οἱ οὐρανοὶ οὐκ ἄν ποτε συγ έστησαν, εἰ μὴ τῷ λόγῳ αὐτοῦ διεκρατοῦντο, καὶ μὴν καὶ αἱ δυνάμεις αὐτῶν, τουτέστιν αἱ θεῖαι καὶ λο- γικαί. [ Αγαπᾷ οὖν ἐλεημοσύνην ἐπὶ τῶν μετανοούντων ἀγαπᾷ δὲ κρίσιν ἐπὶ τῶν ἀνενδότων. Τοιοῦτον δὲ καὶ ὁ Ἡσαΐας λέγει τῷ Θεῷ· Οτι ἡ ἐλεημοσύνη σου εἰς σταθμόν· καὶ γὰρ κἀκεῖνος τὴν μετὰ κρίσεως ἐλεημοσύνην παρίστησι, ζυγῷ καὶ ἀριθμῷ κατὰ τὴν ἑκάστου ἀξίαν ἀντιμετρούμενος.] Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἑστερεώθησαν. Δήλωσις κἀνταῦθα τῆς ἁγίας Τριάδος. Καὶ τῷ πνεύ ματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτ τῶν. Στόμα Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγει· οἱ γὰρ προφῆται δι' αὐτοῦ λαλοῦντες ἔλεγον· Οτι τὸ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα. Συνάγων ὡσεὶ ἀσκὸν ὕδατα θαλάσσης. Προστ - EXEGETICA. S. ATHANASII OPP. PARS III. dixisset, rogat a malis per eam invectis eripi. vero gratiosa datur responsio ait enim illi be- nignus Dominus: Intellectum tibi dubo, et instruam te in via hac. Petenti liberationem ab inimicis re- spondet Deus, promittens se illi in via recta ducem futurum. intellectus. Hortatur peccantes, ne se efferatis et belluinis moribus dedant. In camo et freno maxil- las eorum constringes. Ceu ad Dominum sermo dirigitur. Hujusmodi autem sententia est : Eos qui poenitere noluerint, ceu quodam freno ad te converte. • PSALMUS David, qui caret titulo apud Hebræos. XXXII. Argumentum. In præsenti docet eos qui jam in Christum credi- derunt laudare Dominum suum, commonstrans præterea potestatis suæ excellentiam; quoniam ipse redemptor est universorum, ipse Dominus, ipse improbos nibili facit, eorumque disturbat consilia; sperantes autem in se salvos facit. . cem chordarum psallite illi. Psalterium decem chor- darum corpus vocat : quippe quod quinque sit sensibus præditum, et quod quinque operationes anima habeat, per singulos namque sensus singula operationes excitantur. Mosis finem accepisse. videlicet. omnia opera ejus in fide. Credendum, inquit, iis quæ ille, ut Deum decebat, operatus est. Haec, inquit, postulat ab iis qui credunt in ipsum. Misericordia Domini plena est terra. Ostendere in- cipit ipsum rerum omnium creatarum opificem esse, et quidem primum terræ quam misericordia re- plesse ait neque enim alias consisteret, nisi ea repleta esset. Et sane neque cœli unquam consti- tissent, nisi verbo ejus firmati fuissent, itidemque virtutes eorum, nempe divinæ et rationabiles. Diligit itaque misericordiam erga poenitentes ; diligit judicium eorum qui peccare non desistunt. Tale quidpiam Isaias Deo loquitur, Quia misericor- dia tua in mensuram : siquidem ipse cum judicio misericordiam præstat, in pondere et numero re- tribuens pro cujusque merito.] sancta Trinitas declaratur. Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Os Dei Spiritum sanctum dicit : si- quidem prophetæ cum eo afflante loquerentur, di- rebant ", quoniam os Domini hæc locutum est. * Isa. xxviii, 17. 7º Isa. 1, 20. B C D 7. Tu es refugium meum, etc. Cum illa de peccato A 9. Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est 1. Exsultate, justi, in Domino... in psalterio de- 3. Cantate ei canticum novum. Aperte dicit legem 4. Quia rectum est verbum Domini. Evangelicum 5. Diligit misericordiam et judicium Dominus. 6. Verbo Domini cœli firmati sunt. Et hic quoque 7. Congregans sicut in utre aquas maris. Congre-
Δεκάχορδον ψαλτήριον τὸ σῶμά φησιν, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον, καὶ πέντε ἐνεργείας ψυχῆς, δι’ ἑκάστης αἰσθήσεως γινομένης ἐνεργείας ἑκάστης. Ἄσατε αὐτῷ ᾆσμα καινόν. Σαφῶς τὸν διὰ Μωσέως νόμον τέλος ἐσχηκέναι φησίν. Ὅτι εὐθὺς ὁ λόγος τοῦ Κυρίου. Ὁ εὐαγγελικὸς δηλονότι. Καὶ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πίστει. Πιστεύειν δεῖ, φησὶ, τοῖς δι’ αὐτοῦ θεοπρεπῶς ἐνεργουμένοις. Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος. Ταῦτα, φησὶν, ἀπαιτεῖ τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας. Τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ. Ἄρχεται τοῦ καὶ ποιητὴν ὄντα αὐτὸν τῆς πάσης κτίσεως δεικνύναι, καὶ πρό γε τῆς γῆς ἣν καὶ ἐλέους πληρῶσαί φησιν· καὶ οὐκ ἂν ἄλλως συνεστηκέναι μὴ τούτου γέμουσα. Ἀμέλει καὶ οἱ οὐρανοὶ οὐκ ἄν ποτε συνέστησαν, εἰ μὴ τῷ λόγῳ αὐτοῦ διεκρατοῦντο, καὶ μὴν καὶ αἱ δυνάμεις αὐτῶν, τουτέστιν αἱ θεῖαι καὶ λογικαί. [Ἀγαπᾷ οὖν ἐλεημοσύνην ἐπὶ τῶν μετανοούντων· ἀγαπᾷ δὲ κρίσιν ἐπὶ τῶν ἀνενδότων. Τοιοῦτον δὲ καὶ ὁ Ἡσαί̈ας λέγει τῷ Θεῷ· Ὅτι ἡ ἐλεημοσύνη σου εἰς σταθμόν·
Σύ μου καταφυγή. Ἐκεῖνα περὶ τῆς ἁμαρτίας εἰρηκώς, ικετεύει τῶν διὰ ταύτην ἐπενεχθέντων ἀπαλλαγῆναι κακῶν. Καὶ μέντοι καὶ τυγχάνει τῆς ἀποκρίσεως· λέγει γὰρ πρὸς αὐτὸν φιλάνθρωπος Κύριος· Συνετιώ σε καὶ συμβιβῷ σε ἐν ὁδῷ ταύ τῇ. Ευξαμένῳ λύτρωσιν ἐχθρῶν ἀντιφθέγγεται Θεός, ὁδηγήσειν ἐπαγγελλόμενος ἐν εὐθείᾳ ὁδῷ. Ει Εt Μὴ γίνεσθαι ὡς ἵππος καὶ ἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις. Εἰσηγεῖται τοῖς ἁμαρτάνουσι, τοῖς ἀλόγοις μὴ ἐκδιδόναι αὐτοὺς πάθεσι. Ἐν κημῷ καὶ χαλινῷ τὰς σιαγόνας αὐτῶν ἄγξεις. Ὡς πρὸς τὸν Κύριον ὁ λόγος. Ο δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι· Τοὺς μὴ βουλομένους μετανοεῖν οἷά τινι χαλινῷ ἐπίστρεψον πρὸς ἑαυτόν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ ἀνεπίγραφος παρ' Εβραίοις. ΛΒ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ διδάσκει τοὺς ἤδη πιστεύσαντας εἰς Χρι στὸν, αἰνεῖν τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην, διδάσκων αὐτοὺς ἅμα τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τὴν ὑπεροχήν, ὅτι αὐτὸς ῥύστης τῶν ὅλων, αὐτὸς Κύριος, αὐτὸς τοὺς μὲν πονηροὺς ἐξουθενεῖ, καὶ διασκεδάννυσιν αὐτῶν τὰς βουλὰς, τοὺς δὲ ἐλπίζοντας ἐπ' αὐτὸν σώζει. Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, ἐν Κυρίῳ . . ψαλτηρίῳ δεκαχόρδῳ ψάλατε αὐτῷ. Δεκάχορδο ψαλτήριον τὸ σῶμά φησιν, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον, καὶ πέντε ενεργείας ψυχῆς, δι' ἑκάστης αισθήσεως γινομένης ενεργείας ἑκάστης. • έν Ασατε αὐτῷ ᾆσμα καινόν. Σαφῶς τὸν διὰ Μω- σέως νόμον τέλος ἐσχηκέναι φησίν. Ὅτι εὐθὺς ὁ λόγος τοῦ Κυρίου. Ὁ εὐαγγελικὸς δηλονότι. Καὶ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πίστει. Πι· στεύειν δεῖ, φησί, τοῖς δι' αὐτοῦ θεοπρεπῶς ἐνεργου- μένοις. Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος. Ταῦτα, φησίν, ἀπαιτεῖ τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας. Τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ. Αρχεται τοῦ καὶ ποιητὴν ὄντα αὐτὸν τῆς πάσης κτίσεως δεικνύ ναι, καὶ πρό γε τῆς γῆς ἦν καὶ ἐλέους πληρῶσαι φησιν· καὶ οὐκ ἂν ἄλλως συνεστηκέναι μὴ τούτου γέ- μουσα. Αμέλει καὶ οἱ οὐρανοὶ οὐκ ἄν ποτε συγ έστησαν, εἰ μὴ τῷ λόγῳ αὐτοῦ διεκρατοῦντο, καὶ μὴν καὶ αἱ δυνάμεις αὐτῶν, τουτέστιν αἱ θεῖαι καὶ λο- γικαί. [ Αγαπᾷ οὖν ἐλεημοσύνην ἐπὶ τῶν μετανοούντων ἀγαπᾷ δὲ κρίσιν ἐπὶ τῶν ἀνενδότων. Τοιοῦτον δὲ καὶ ὁ Ἡσαΐας λέγει τῷ Θεῷ· Οτι ἡ ἐλεημοσύνη σου εἰς σταθμόν· καὶ γὰρ κἀκεῖνος τὴν μετὰ κρίσεως ἐλεημοσύνην παρίστησι, ζυγῷ καὶ ἀριθμῷ κατὰ τὴν ἑκάστου ἀξίαν ἀντιμετρούμενος.] Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἑστερεώθησαν. Δήλωσις κἀνταῦθα τῆς ἁγίας Τριάδος. Καὶ τῷ πνεύ ματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτ τῶν. Στόμα Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγει· οἱ γὰρ προφῆται δι' αὐτοῦ λαλοῦντες ἔλεγον· Οτι τὸ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα. Συνάγων ὡσεὶ ἀσκὸν ὕδατα θαλάσσης. Προστ - EXEGETICA. S. ATHANASII OPP. PARS III. dixisset, rogat a malis per eam invectis eripi. vero gratiosa datur responsio ait enim illi be- nignus Dominus: Intellectum tibi dubo, et instruam te in via hac. Petenti liberationem ab inimicis re- spondet Deus, promittens se illi in via recta ducem futurum. intellectus. Hortatur peccantes, ne se efferatis et belluinis moribus dedant. In camo et freno maxil- las eorum constringes. Ceu ad Dominum sermo dirigitur. Hujusmodi autem sententia est : Eos qui poenitere noluerint, ceu quodam freno ad te converte. • PSALMUS David, qui caret titulo apud Hebræos. XXXII. Argumentum. In præsenti docet eos qui jam in Christum credi- derunt laudare Dominum suum, commonstrans præterea potestatis suæ excellentiam; quoniam ipse redemptor est universorum, ipse Dominus, ipse improbos nibili facit, eorumque disturbat consilia; sperantes autem in se salvos facit. . cem chordarum psallite illi. Psalterium decem chor- darum corpus vocat : quippe quod quinque sit sensibus præditum, et quod quinque operationes anima habeat, per singulos namque sensus singula operationes excitantur. Mosis finem accepisse. videlicet. omnia opera ejus in fide. Credendum, inquit, iis quæ ille, ut Deum decebat, operatus est. Haec, inquit, postulat ab iis qui credunt in ipsum. Misericordia Domini plena est terra. Ostendere in- cipit ipsum rerum omnium creatarum opificem esse, et quidem primum terræ quam misericordia re- plesse ait neque enim alias consisteret, nisi ea repleta esset. Et sane neque cœli unquam consti- tissent, nisi verbo ejus firmati fuissent, itidemque virtutes eorum, nempe divinæ et rationabiles. Diligit itaque misericordiam erga poenitentes ; diligit judicium eorum qui peccare non desistunt. Tale quidpiam Isaias Deo loquitur, Quia misericor- dia tua in mensuram : siquidem ipse cum judicio misericordiam præstat, in pondere et numero re- tribuens pro cujusque merito.] sancta Trinitas declaratur. Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Os Dei Spiritum sanctum dicit : si- quidem prophetæ cum eo afflante loquerentur, di- rebant ", quoniam os Domini hæc locutum est. * Isa. xxviii, 17. 7º Isa. 1, 20. B C D 7. Tu es refugium meum, etc. Cum illa de peccato A 9. Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est 1. Exsultate, justi, in Domino... in psalterio de- 3. Cantate ei canticum novum. Aperte dicit legem 4. Quia rectum est verbum Domini. Evangelicum 5. Diligit misericordiam et judicium Dominus. 6. Verbo Domini cœli firmati sunt. Et hic quoque 7. Congregans sicut in utre aquas maris. Congre-
καὶ γὰρ κἀκεῖνος τὴν μετὰ κρίσεως ἐλεημοσύνην παρίστησι, ζυγῷ καὶ ἀριθμῷ κατὰ τὴν ἑκάστου ἀξίαν ἀντιμετρούμενος.] Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν. Δήλωσις κἀνταῦθα τῆς ἁγίας Τριάδος. Καὶ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν. Στόμα Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγει· οἱ γὰρ προφῆται δι’ αὐτοῦ λαλοῦντες ἔλεγον· Ὅτι τὸ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα. Συνάγων ὡσεὶ ἀσκὸν ὕδατα θαλάσσης. Προςκαλούμενος, φησὶ, τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης, καθάπερ ἐν ἀσκῷ τινι, ταῖς νεφέλαις ἐπισυνέχει· ὡς καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Ὁ προκαλούμενος τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης, καὶ ἐκχέων αὐτὸ ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς· καὶ πάλιν· Ἀνάγων νεφέλας ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς. Τιθεὶς ἐν θησαυροῖς ἀβύσσους. Καὶ τὰς ἀβύσσους, φησὶ, καθάπερ ἐν θησαυροῖς σφραγίζει, ἵνα μὴ ἀναβλύζουσαι ἐπικλύσωσι τὴν ξηράν. Φοβηθήτω τὸν Κύριον πᾶσα ἡ γῆ. Μηκέτι, φησὶ, τοῖς δαιμονίοις προσαγέτω ἡ γῆ τὸ σέβας. Ἀπ’ αὐτοῦ δὲ σαλευθήτωσαν πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην. Ἀκούοντες, φησὶν, αὐτοῦ οἱ τὴν οἰκουμένην οἰκοῦντες ἄνθρωποι, τῆς προτέρας στάσεως ἧς εἶχον εἰδωλολατροῦντες, δηλονότι σαλευθήτωσαν τῷ ἰδίῳ δημιουργῷ ὑπακούοντες.
Σύ μου καταφυγή. Ἐκεῖνα περὶ τῆς ἁμαρτίας εἰρηκώς, ικετεύει τῶν διὰ ταύτην ἐπενεχθέντων ἀπαλλαγῆναι κακῶν. Καὶ μέντοι καὶ τυγχάνει τῆς ἀποκρίσεως· λέγει γὰρ πρὸς αὐτὸν φιλάνθρωπος Κύριος· Συνετιώ σε καὶ συμβιβῷ σε ἐν ὁδῷ ταύ τῇ. Ευξαμένῳ λύτρωσιν ἐχθρῶν ἀντιφθέγγεται Θεός, ὁδηγήσειν ἐπαγγελλόμενος ἐν εὐθείᾳ ὁδῷ. Ει Εt Μὴ γίνεσθαι ὡς ἵππος καὶ ἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις. Εἰσηγεῖται τοῖς ἁμαρτάνουσι, τοῖς ἀλόγοις μὴ ἐκδιδόναι αὐτοὺς πάθεσι. Ἐν κημῷ καὶ χαλινῷ τὰς σιαγόνας αὐτῶν ἄγξεις. Ὡς πρὸς τὸν Κύριον ὁ λόγος. Ο δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι· Τοὺς μὴ βουλομένους μετανοεῖν οἷά τινι χαλινῷ ἐπίστρεψον πρὸς ἑαυτόν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ ἀνεπίγραφος παρ' Εβραίοις. ΛΒ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ διδάσκει τοὺς ἤδη πιστεύσαντας εἰς Χρι στὸν, αἰνεῖν τὸν ἑαυτῶν Δεσπότην, διδάσκων αὐτοὺς ἅμα τῆς δυνάμεως αὐτοῦ τὴν ὑπεροχήν, ὅτι αὐτὸς ῥύστης τῶν ὅλων, αὐτὸς Κύριος, αὐτὸς τοὺς μὲν πονηροὺς ἐξουθενεῖ, καὶ διασκεδάννυσιν αὐτῶν τὰς βουλὰς, τοὺς δὲ ἐλπίζοντας ἐπ' αὐτὸν σώζει. Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, ἐν Κυρίῳ . . ψαλτηρίῳ δεκαχόρδῳ ψάλατε αὐτῷ. Δεκάχορδο ψαλτήριον τὸ σῶμά φησιν, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον, καὶ πέντε ενεργείας ψυχῆς, δι' ἑκάστης αισθήσεως γινομένης ενεργείας ἑκάστης. • έν Ασατε αὐτῷ ᾆσμα καινόν. Σαφῶς τὸν διὰ Μω- σέως νόμον τέλος ἐσχηκέναι φησίν. Ὅτι εὐθὺς ὁ λόγος τοῦ Κυρίου. Ὁ εὐαγγελικὸς δηλονότι. Καὶ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πίστει. Πι· στεύειν δεῖ, φησί, τοῖς δι' αὐτοῦ θεοπρεπῶς ἐνεργου- μένοις. Ἀγαπᾷ ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος. Ταῦτα, φησίν, ἀπαιτεῖ τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας. Τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ἡ γῆ. Αρχεται τοῦ καὶ ποιητὴν ὄντα αὐτὸν τῆς πάσης κτίσεως δεικνύ ναι, καὶ πρό γε τῆς γῆς ἦν καὶ ἐλέους πληρῶσαι φησιν· καὶ οὐκ ἂν ἄλλως συνεστηκέναι μὴ τούτου γέ- μουσα. Αμέλει καὶ οἱ οὐρανοὶ οὐκ ἄν ποτε συγ έστησαν, εἰ μὴ τῷ λόγῳ αὐτοῦ διεκρατοῦντο, καὶ μὴν καὶ αἱ δυνάμεις αὐτῶν, τουτέστιν αἱ θεῖαι καὶ λο- γικαί. [ Αγαπᾷ οὖν ἐλεημοσύνην ἐπὶ τῶν μετανοούντων ἀγαπᾷ δὲ κρίσιν ἐπὶ τῶν ἀνενδότων. Τοιοῦτον δὲ καὶ ὁ Ἡσαΐας λέγει τῷ Θεῷ· Οτι ἡ ἐλεημοσύνη σου εἰς σταθμόν· καὶ γὰρ κἀκεῖνος τὴν μετὰ κρίσεως ἐλεημοσύνην παρίστησι, ζυγῷ καὶ ἀριθμῷ κατὰ τὴν ἑκάστου ἀξίαν ἀντιμετρούμενος.] Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἑστερεώθησαν. Δήλωσις κἀνταῦθα τῆς ἁγίας Τριάδος. Καὶ τῷ πνεύ ματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτ τῶν. Στόμα Θεοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγει· οἱ γὰρ προφῆται δι' αὐτοῦ λαλοῦντες ἔλεγον· Οτι τὸ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα. Συνάγων ὡσεὶ ἀσκὸν ὕδατα θαλάσσης. Προστ - EXEGETICA. S. ATHANASII OPP. PARS III. dixisset, rogat a malis per eam invectis eripi. vero gratiosa datur responsio ait enim illi be- nignus Dominus: Intellectum tibi dubo, et instruam te in via hac. Petenti liberationem ab inimicis re- spondet Deus, promittens se illi in via recta ducem futurum. intellectus. Hortatur peccantes, ne se efferatis et belluinis moribus dedant. In camo et freno maxil- las eorum constringes. Ceu ad Dominum sermo dirigitur. Hujusmodi autem sententia est : Eos qui poenitere noluerint, ceu quodam freno ad te converte. • PSALMUS David, qui caret titulo apud Hebræos. XXXII. Argumentum. In præsenti docet eos qui jam in Christum credi- derunt laudare Dominum suum, commonstrans præterea potestatis suæ excellentiam; quoniam ipse redemptor est universorum, ipse Dominus, ipse improbos nibili facit, eorumque disturbat consilia; sperantes autem in se salvos facit. . cem chordarum psallite illi. Psalterium decem chor- darum corpus vocat : quippe quod quinque sit sensibus præditum, et quod quinque operationes anima habeat, per singulos namque sensus singula operationes excitantur. Mosis finem accepisse. videlicet. omnia opera ejus in fide. Credendum, inquit, iis quæ ille, ut Deum decebat, operatus est. Haec, inquit, postulat ab iis qui credunt in ipsum. Misericordia Domini plena est terra. Ostendere in- cipit ipsum rerum omnium creatarum opificem esse, et quidem primum terræ quam misericordia re- plesse ait neque enim alias consisteret, nisi ea repleta esset. Et sane neque cœli unquam consti- tissent, nisi verbo ejus firmati fuissent, itidemque virtutes eorum, nempe divinæ et rationabiles. Diligit itaque misericordiam erga poenitentes ; diligit judicium eorum qui peccare non desistunt. Tale quidpiam Isaias Deo loquitur, Quia misericor- dia tua in mensuram : siquidem ipse cum judicio misericordiam præstat, in pondere et numero re- tribuens pro cujusque merito.] sancta Trinitas declaratur. Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Os Dei Spiritum sanctum dicit : si- quidem prophetæ cum eo afflante loquerentur, di- rebant ", quoniam os Domini hæc locutum est. * Isa. xxviii, 17. 7º Isa. 1, 20. B C D 7. Tu es refugium meum, etc. Cum illa de peccato A 9. Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est 1. Exsultate, justi, in Domino... in psalterio de- 3. Cantate ei canticum novum. Aperte dicit legem 4. Quia rectum est verbum Domini. Evangelicum 5. Diligit misericordiam et judicium Dominus. 6. Verbo Domini cœli firmati sunt. Et hic quoque 7. Congregans sicut in utre aquas maris. Congre-
PG 27:165Ὅτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν, αὐτὸς ἐνετείλατο, καὶ ἐκτίσθησαν. Ἡ μὲν γένησις τὴν τῶν λογικῶν οὐσιώδη δηλοῖ· ἡ δὲ κτίσις τὴν ἀπὸ τοῦ χείρονος ἐπὶ τὸ κρεῖττον σημαίνει μεταβολήν. Εἴ τις γὰρ ἐν Χριστῷ καινὴ κτίσις. Κύριος διασκεδάζει βουλὰς ἐθνῶν. Τῶν νοητῶν δηλονότι. Ἀθετεῖ δὲ λογισμοὺς λαῶν, καὶ ἀθετεῖ βουλὰς ἀρχόντων. Ἀπράκτους γὰρ ἐπιβουλὰς πάντων ἔθηκε τῶν Ἰουδαίων, τριήμερος ἀναστήσας. Τοῦτο γὰρ ἦν ὃ καὶ βούλεται, ὅπερ καὶ εἰς τὸν αἰῶνα μένει. Λογισμοὶ τῆς καρδίας αὐτοῦ εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Τὰ δόγματα, φησὶν, ἃ βεβούλευται καὶ εἰς τὸν παρόντα αἰῶνα καὶ εἰς τὸν μέλλοντα. Λογισμοὶ Θεοῦ αἱ κατάλληλοι διακοσμήσεις· καρδία δὲ τὸ ἀπόκρυφον τῆς οὐσίας. Μακάριον τὸ ἔθνος οὗ ἐστὶ Κύριος ὁ Θεὸς αὐτοῦ. Τοὺς εἰς. Χριστὸν πιστεύοντας ἐν τούτοις μακαρίους ἀποκαλεῖ. [ Ἐξ οὐρανοῦ ἐπέβλεψεν ὁ Κύριος. Εἶπεν, ἐπέβλεψεν, ἵνα μή τις αὐτὸν ἀγνοεῖν οἰηθῇ τὰ παρὰ τῶν ἀνθρώπων τολμώμενα.] [ Ἐξ ἑτοίμου κατοικητηρίου αὐτοῦ. Ἤτοι ἡτοιμασμένου, εὐτρεπισμένου. Οἶκος γὰρ] ὥσπερ Θεοῦ ἀποκεκλήρωται ὁ οὐρανός.] Ὁ πλάσας καταμόνας τὰς καρδίας αὐτῶν.
καλουμενος, φησί, τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης, καθάπερ ἐν ἀσκῷ τινι, ταῖς νεφέλαις ἐπισυνέχει· ὡς καὶ ἀλ- λαχοῦ φησιν· Ὁ προκαλούμενος τὸ ὕδωρ τῆς θα λάσσης, καὶ ἐκχέων αὐτὸ ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς· καὶ πάλιν· Ἀνάγων νεφέλας ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς. Τιθεὶς ἐν θησαυροῖς ἀβύσσους. Καὶ τὰς ἀβύσσους, φησί, καθάπερ ἐν θησαυροίς σφραγίζει, ἵνα μὴ ἀναβλύζουσαι ἐπικλύσωσι τὴν ξηράν Φοβηθήτω τὸν Κύριον πᾶσα ἡ γῆ. Μηκέτι, φησί, τοῖς δαιμονίοις προσαγέτω ἡ γῆ τὸ σέβας. Απ' αὐτ τοῦ δὲ σαλευθήτωσαν πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην. Ακούοντες, φησὶν, αὐτοῦ οἱ τὴν οἰκουμένην οἰκοῦντες ἄνθρωποι, τῆς προτέρας στά σεως ἧς εἶχον εἰδωλολατροῦντες, δηλονότι σαλευθή τωσαν τῷ ἰδίῳ δημιουργῷ ὑπακούοντες. Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν, αὐτὸς ἐνετεί- λατο, καὶ ἐκτίσθησαν. Ἡ μὲν γένησις τὴν τῶν λο γικῶν οὐσιώδη δηλοῖ· ἡ δὲ κτίσις τὴν ἀπὸ τοῦ χείρονος ἐπὶ τὸ κρεῖττον σημαίνει μεταβολήν. Εἴ τις γὰρ ἐν Χριστῷ καινή κτίσις. Κύριος διασκεδάζει βουλὰς ἐθνῶν. Τῶν νοητῶν δηλονότι. Ἀθετεῖ δὲ λογισμοὺς λαῶν, καὶ ἀθετεί βουλὰς ἀρχόντων. Απράκτους γὰρ ἐπιβουλὰς πάν- των ἔθηκε τῶν Ἰουδαίων, τριήμερος ἀναστήσας. Τοῦτο γὰρ ἦν ὁ καὶ βούλεται, ὅπερ καὶ εἰς τὸν αιώνα μένει. Λογισμοὶ τῆς καρδίας αὐτοῦ εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Τα δόγματα, φησὶν, & βεβούλευται καὶ εἰς τὸν παρόντα αἰῶνα καὶ εἰς τὸν μέλλοντα. Λογισμοί Θεοῦ αἱ κατάλληλοι διακοσμήσεις· καρδία δὲ τὸ ἀπό- κρυφον τῆς οὐσίας. Μακάριον τὸ ἔθνος οὗ ἐστὶ Κύριος ὁ Θεὸς αὐτ τοῦ. Τοὺς εἰς Χριστὸν πιστεύοντας ἐν τούτοις μα χαρίους ἀποκαλεῖ. [ Ἐξ οὐρανοῦ ἐπέβλεψεν ὁ Κύριος. Ειπεν, ἐπ έβλεψεν, ἵνα μή τις αὐτὸν ἀγνοεῖν οἰηθῇ τὰ παρὰ τῶν ἀνθρώπων τολμώμενα. ] [Εξ ετοίμου κατοικητηρίου αὐτοῦ. "Ητοι ήτοι- μασμένου, εὐτρεπισμένου. Οἶκος γὰρ ὥσπερ Θεοῦ ἀποκεκλήρωται ὁ οὐρανός.] Ὁ πλάσας καταμόνας τὰς καρδίας αὐτῶν. Μόν νος, φησίν, ὁ Θεὸς οἶδε τῶν ἀνθρώπων τὰς καρδίας. Διὸ καὶ ὁ Σωτὴρ τοῖς Ἰουδαίοις ἔλεγε· Τί διαλογής ζεσθε πονηρὰ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν ; Ἰδοὺ οἱ ὀφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ τοὺς φοβουμέ- τους αὐτόν. Οφθαλμοί Κυρίου ἡ παντοπτικὴ αὐτοῦ δύναμις· ἢ πολλάκις ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα, ὡς ἐν μέσῳ δύο φώτων ὁ Πατὴρ τῶν φώτων. Καὶ διαθρέψαι αὐτοὺς ἐν λιμῷ. Ἐν καιρῷ, φησί, διωγμοῦ, μὴ συνισταμένων τῶν νοητῶν τροφών, αὐ τὸς ὁ Κύριος διά Πνεύματος ἁγίου θρέψει αὐτούς. Ἡ δὲ ψυχὴ ἡμῶν ὑπομένει τῷ Κυρίῳ. Ὡς ἤδη δεδειγμένοι τὴν εἰς αὐτὸν πεποίθησιν προβάλλονται. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ οπότε ήλλοίωσε τὸ πρόσ ωπον αὐτοῦ ἐναντίον Αβιμέλεχ, καὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν, καὶ ἀπῆλθεν. ΛΓ'. Υπόθεσις. Φεύγων ὁ Δαυΐδ τὸν Σαούλ, ἦλθε προς Αβιμέλεχ, καὶ " EXPOSITIO IN PSALMUM XXXIII. in nubibus continet illam : quemadmodum et alio loco ait”: Qui convocat aquam marix, et effundit eam super faciem universæ terræ. Et rursum : Edu- cens nubes ab extremo terræ. Ponens in thesauris abyssos. Et abyssos, inquit, ceu in thesauris ohsignat, ne scaturientes terram inundent. A gaus, inquit, quasi in utre quodam aquam maris, dæmonibus terra cultum offerat. Ab eo autem com- moveantur omnes inhabitantes orbem. Qui orbem in- colunt homines qui prius idolis dediti erant, all- dito ejus nomine commoveantur suoque pareant couditori. • B el creata sunt. Factio rationabilium substantiam denotat : creatio autem, a pejore in melius mula- tionem : Si quæ enim in Christo nova creatura” C D Amos V, ' 15. lium videlicet, Reprobat autem cogitationes populo- rum, el reprobat consilia principum. Omnium quippe Judæorum insidias irritas fecit, post tri- duum resurgens. Id enim sibi vult etiam illud, in æternum manet consilium Domini. generationem. Dogmata, inquit, quæ decreta sunt, sive in præsenti sive in futuro sæculo. Cogitationes Dei, id est congruentes dispositiones : cor, occul- tum substantia. Beatos his verbis vocat eos qui in Christum credi- derunt. [ 13. De calo respexit Dominus. Ait, respexit, ne quis autumet ipsum ignorare hominum facinora. [14. De preparato habitaculo suo. id est, accurate instructo et ornato. Nam cœlum quasi ad Dei do- miciliun destinatum est.] quit, Deus novit hominum corda. Quamobrem Sal- vator Judæis dicebat : Quid cogitatis mala in cordi- bus vestris ? Domini sunt omnium speculatrix ejus potestas : aut plerumque Filius et Spiritus sanctus, ita ut in medio duorum luminum sit Pater luminum. secutionis, si non adsint spirituales cibi, ipse Do- minus per Spiritum sanctum enutriet illos. 20.Anima nostra sustinet Dominum. Quam jam exbi- buerunt fiduciam erga Dominum, nunc præ se ferunt. suum coram Abimelech, et dimisit eum et abiit XXXIII. Argumentum. Cum fugeret David Saulem, venit ad Abimelech. 8. Timeat Dominum omnis terra. Ne ultra, inquit, 9. Quoniam ipse dixit et facta sunt, ipse mandavit 8. 79 11 Cor. v, 17. 7ª Matth. ix, 4. 10. Dominus dissipat consilia gentium. Spiritua- 11. Cogitationes cordis ejus in generationem et 12. Beata gens cujus est Dominus Deus ejus. 15. Qui finxit sigillatim corda eorum. Solus, in- 18. Ecce oculi Domini super metuentes eum. Oculi 19. Et alat eos in fame. Tempore, inquit, per - 1. PSALMUS David quando immutavit vultum
Μόνος, φησὶν, ὁ Θεὸς οἶδε τῶν ἀνθρώπων τὰς καρδίας. Διὸ καὶ ὁ Σωτὴρ τοῖς Ἰουδαίοις ἔλεγε· Τί διαλογίζεσθε πονηρὰ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; Ἰδοὺ οἱ ὀφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ τοὺς φοβουμένους αὐτόν. Ὀφθαλμοὶ Κυρίου ἡ παντοπτικὴ αὐτοῦ δύναμις· ἢ πολλάκις ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα, ὡς ἐν μέσῳ δύο φώτων ὁ Πατὴρ τῶν φώτων. Καὶ διαθρέψαι αὐτοὺς ἐν λιμῷ. Ἐν καιρῷ, φησὶ, διωγμοῦ, μὴ συνισταμένων τῶν νοητῶν τροφῶν, αὐτὸς ὁ Κύριος διὰ Πνεύματος ἁγίου θρέψει αὐτούς. Ἡ δὲ ψυχὴ ἡμῶν ὑπομένει τῷ Κυρίῳ. Ὡς ἤδη δεδειγμένοι τὴν εἰς αὐτὸν πεποίθησιν προβάλλονται.
καλουμενος, φησί, τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης, καθάπερ ἐν ἀσκῷ τινι, ταῖς νεφέλαις ἐπισυνέχει· ὡς καὶ ἀλ- λαχοῦ φησιν· Ὁ προκαλούμενος τὸ ὕδωρ τῆς θα λάσσης, καὶ ἐκχέων αὐτὸ ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς· καὶ πάλιν· Ἀνάγων νεφέλας ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς. Τιθεὶς ἐν θησαυροῖς ἀβύσσους. Καὶ τὰς ἀβύσσους, φησί, καθάπερ ἐν θησαυροίς σφραγίζει, ἵνα μὴ ἀναβλύζουσαι ἐπικλύσωσι τὴν ξηράν Φοβηθήτω τὸν Κύριον πᾶσα ἡ γῆ. Μηκέτι, φησί, τοῖς δαιμονίοις προσαγέτω ἡ γῆ τὸ σέβας. Απ' αὐτ τοῦ δὲ σαλευθήτωσαν πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην. Ακούοντες, φησὶν, αὐτοῦ οἱ τὴν οἰκουμένην οἰκοῦντες ἄνθρωποι, τῆς προτέρας στά σεως ἧς εἶχον εἰδωλολατροῦντες, δηλονότι σαλευθή τωσαν τῷ ἰδίῳ δημιουργῷ ὑπακούοντες. Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν, αὐτὸς ἐνετεί- λατο, καὶ ἐκτίσθησαν. Ἡ μὲν γένησις τὴν τῶν λο γικῶν οὐσιώδη δηλοῖ· ἡ δὲ κτίσις τὴν ἀπὸ τοῦ χείρονος ἐπὶ τὸ κρεῖττον σημαίνει μεταβολήν. Εἴ τις γὰρ ἐν Χριστῷ καινή κτίσις. Κύριος διασκεδάζει βουλὰς ἐθνῶν. Τῶν νοητῶν δηλονότι. Ἀθετεῖ δὲ λογισμοὺς λαῶν, καὶ ἀθετεί βουλὰς ἀρχόντων. Απράκτους γὰρ ἐπιβουλὰς πάν- των ἔθηκε τῶν Ἰουδαίων, τριήμερος ἀναστήσας. Τοῦτο γὰρ ἦν ὁ καὶ βούλεται, ὅπερ καὶ εἰς τὸν αιώνα μένει. Λογισμοὶ τῆς καρδίας αὐτοῦ εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Τα δόγματα, φησὶν, & βεβούλευται καὶ εἰς τὸν παρόντα αἰῶνα καὶ εἰς τὸν μέλλοντα. Λογισμοί Θεοῦ αἱ κατάλληλοι διακοσμήσεις· καρδία δὲ τὸ ἀπό- κρυφον τῆς οὐσίας. Μακάριον τὸ ἔθνος οὗ ἐστὶ Κύριος ὁ Θεὸς αὐτ τοῦ. Τοὺς εἰς Χριστὸν πιστεύοντας ἐν τούτοις μα χαρίους ἀποκαλεῖ. [ Ἐξ οὐρανοῦ ἐπέβλεψεν ὁ Κύριος. Ειπεν, ἐπ έβλεψεν, ἵνα μή τις αὐτὸν ἀγνοεῖν οἰηθῇ τὰ παρὰ τῶν ἀνθρώπων τολμώμενα. ] [Εξ ετοίμου κατοικητηρίου αὐτοῦ. "Ητοι ήτοι- μασμένου, εὐτρεπισμένου. Οἶκος γὰρ ὥσπερ Θεοῦ ἀποκεκλήρωται ὁ οὐρανός.] Ὁ πλάσας καταμόνας τὰς καρδίας αὐτῶν. Μόν νος, φησίν, ὁ Θεὸς οἶδε τῶν ἀνθρώπων τὰς καρδίας. Διὸ καὶ ὁ Σωτὴρ τοῖς Ἰουδαίοις ἔλεγε· Τί διαλογής ζεσθε πονηρὰ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν ; Ἰδοὺ οἱ ὀφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ τοὺς φοβουμέ- τους αὐτόν. Οφθαλμοί Κυρίου ἡ παντοπτικὴ αὐτοῦ δύναμις· ἢ πολλάκις ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα, ὡς ἐν μέσῳ δύο φώτων ὁ Πατὴρ τῶν φώτων. Καὶ διαθρέψαι αὐτοὺς ἐν λιμῷ. Ἐν καιρῷ, φησί, διωγμοῦ, μὴ συνισταμένων τῶν νοητῶν τροφών, αὐ τὸς ὁ Κύριος διά Πνεύματος ἁγίου θρέψει αὐτούς. Ἡ δὲ ψυχὴ ἡμῶν ὑπομένει τῷ Κυρίῳ. Ὡς ἤδη δεδειγμένοι τὴν εἰς αὐτὸν πεποίθησιν προβάλλονται. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ οπότε ήλλοίωσε τὸ πρόσ ωπον αὐτοῦ ἐναντίον Αβιμέλεχ, καὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν, καὶ ἀπῆλθεν. ΛΓ'. Υπόθεσις. Φεύγων ὁ Δαυΐδ τὸν Σαούλ, ἦλθε προς Αβιμέλεχ, καὶ " EXPOSITIO IN PSALMUM XXXIII. in nubibus continet illam : quemadmodum et alio loco ait”: Qui convocat aquam marix, et effundit eam super faciem universæ terræ. Et rursum : Edu- cens nubes ab extremo terræ. Ponens in thesauris abyssos. Et abyssos, inquit, ceu in thesauris ohsignat, ne scaturientes terram inundent. A gaus, inquit, quasi in utre quodam aquam maris, dæmonibus terra cultum offerat. Ab eo autem com- moveantur omnes inhabitantes orbem. Qui orbem in- colunt homines qui prius idolis dediti erant, all- dito ejus nomine commoveantur suoque pareant couditori. • B el creata sunt. Factio rationabilium substantiam denotat : creatio autem, a pejore in melius mula- tionem : Si quæ enim in Christo nova creatura” C D Amos V, ' 15. lium videlicet, Reprobat autem cogitationes populo- rum, el reprobat consilia principum. Omnium quippe Judæorum insidias irritas fecit, post tri- duum resurgens. Id enim sibi vult etiam illud, in æternum manet consilium Domini. generationem. Dogmata, inquit, quæ decreta sunt, sive in præsenti sive in futuro sæculo. Cogitationes Dei, id est congruentes dispositiones : cor, occul- tum substantia. Beatos his verbis vocat eos qui in Christum credi- derunt. [ 13. De calo respexit Dominus. Ait, respexit, ne quis autumet ipsum ignorare hominum facinora. [14. De preparato habitaculo suo. id est, accurate instructo et ornato. Nam cœlum quasi ad Dei do- miciliun destinatum est.] quit, Deus novit hominum corda. Quamobrem Sal- vator Judæis dicebat : Quid cogitatis mala in cordi- bus vestris ? Domini sunt omnium speculatrix ejus potestas : aut plerumque Filius et Spiritus sanctus, ita ut in medio duorum luminum sit Pater luminum. secutionis, si non adsint spirituales cibi, ipse Do- minus per Spiritum sanctum enutriet illos. 20.Anima nostra sustinet Dominum. Quam jam exbi- buerunt fiduciam erga Dominum, nunc præ se ferunt. suum coram Abimelech, et dimisit eum et abiit XXXIII. Argumentum. Cum fugeret David Saulem, venit ad Abimelech. 8. Timeat Dominum omnis terra. Ne ultra, inquit, 9. Quoniam ipse dixit et facta sunt, ipse mandavit 8. 79 11 Cor. v, 17. 7ª Matth. ix, 4. 10. Dominus dissipat consilia gentium. Spiritua- 11. Cogitationes cordis ejus in generationem et 12. Beata gens cujus est Dominus Deus ejus. 15. Qui finxit sigillatim corda eorum. Solus, in- 18. Ecce oculi Domini super metuentes eum. Oculi 19. Et alat eos in fame. Tempore, inquit, per - 1. PSALMUS David quando immutavit vultum
Psalm 11ΨΑΛΜΟΣ 11
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ ὁπότε ἠλλοίωσε τὸ πρόςωπον αὐτοῦ ἐναντίον Ἀβιμέλεχ, καὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν, καὶ ἀπῆλθεν. ΑΓ. Ὑπόθεσις. Φεύγων ὁ Δαυὶ̈δ τὸν Σαοὺλ, ἦλθε πρὸς Ἀβιμέλεχ, καὶ τῆς ἀφίξεως τὴν αἰτίαν ἐρωτώμενος παρ’ αὐτοῦ, τὴν φυγὴν μὲν ἠρνήσατο· ἀπεστάλθαι δὲ εἶπε παρὰ τοῦ Σαοὺλ, ὡς καὶ τὴν ῥομφαίαν αἰτῆσαι τοῦ Γολιάθ. Ἐπεὶ τοίνυν ἄλλα μὲν εἶπεν, ἄλλα δὲ ἐφρόνει, ἀναγέγραπται τὸ ἠλλοιωκέναι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ. Ἄδει δὲ τὸν ψαλμὸν τῷ νέῳ λαῷ, διδασκαλίαν εἰσηγησάμενος τῆς πνευματικῆς καὶ εὐαγγελικῆς λατρείας. Εὐλογήσω τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ ...
καλουμενος, φησί, τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης, καθάπερ ἐν ἀσκῷ τινι, ταῖς νεφέλαις ἐπισυνέχει· ὡς καὶ ἀλ- λαχοῦ φησιν· Ὁ προκαλούμενος τὸ ὕδωρ τῆς θα λάσσης, καὶ ἐκχέων αὐτὸ ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς· καὶ πάλιν· Ἀνάγων νεφέλας ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς. Τιθεὶς ἐν θησαυροῖς ἀβύσσους. Καὶ τὰς ἀβύσσους, φησί, καθάπερ ἐν θησαυροίς σφραγίζει, ἵνα μὴ ἀναβλύζουσαι ἐπικλύσωσι τὴν ξηράν Φοβηθήτω τὸν Κύριον πᾶσα ἡ γῆ. Μηκέτι, φησί, τοῖς δαιμονίοις προσαγέτω ἡ γῆ τὸ σέβας. Απ' αὐτ τοῦ δὲ σαλευθήτωσαν πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην. Ακούοντες, φησὶν, αὐτοῦ οἱ τὴν οἰκουμένην οἰκοῦντες ἄνθρωποι, τῆς προτέρας στά σεως ἧς εἶχον εἰδωλολατροῦντες, δηλονότι σαλευθή τωσαν τῷ ἰδίῳ δημιουργῷ ὑπακούοντες. Οτι αὐτὸς εἶπε καὶ ἐγενήθησαν, αὐτὸς ἐνετεί- λατο, καὶ ἐκτίσθησαν. Ἡ μὲν γένησις τὴν τῶν λο γικῶν οὐσιώδη δηλοῖ· ἡ δὲ κτίσις τὴν ἀπὸ τοῦ χείρονος ἐπὶ τὸ κρεῖττον σημαίνει μεταβολήν. Εἴ τις γὰρ ἐν Χριστῷ καινή κτίσις. Κύριος διασκεδάζει βουλὰς ἐθνῶν. Τῶν νοητῶν δηλονότι. Ἀθετεῖ δὲ λογισμοὺς λαῶν, καὶ ἀθετεί βουλὰς ἀρχόντων. Απράκτους γὰρ ἐπιβουλὰς πάν- των ἔθηκε τῶν Ἰουδαίων, τριήμερος ἀναστήσας. Τοῦτο γὰρ ἦν ὁ καὶ βούλεται, ὅπερ καὶ εἰς τὸν αιώνα μένει. Λογισμοὶ τῆς καρδίας αὐτοῦ εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Τα δόγματα, φησὶν, & βεβούλευται καὶ εἰς τὸν παρόντα αἰῶνα καὶ εἰς τὸν μέλλοντα. Λογισμοί Θεοῦ αἱ κατάλληλοι διακοσμήσεις· καρδία δὲ τὸ ἀπό- κρυφον τῆς οὐσίας. Μακάριον τὸ ἔθνος οὗ ἐστὶ Κύριος ὁ Θεὸς αὐτ τοῦ. Τοὺς εἰς Χριστὸν πιστεύοντας ἐν τούτοις μα χαρίους ἀποκαλεῖ. [ Ἐξ οὐρανοῦ ἐπέβλεψεν ὁ Κύριος. Ειπεν, ἐπ έβλεψεν, ἵνα μή τις αὐτὸν ἀγνοεῖν οἰηθῇ τὰ παρὰ τῶν ἀνθρώπων τολμώμενα. ] [Εξ ετοίμου κατοικητηρίου αὐτοῦ. "Ητοι ήτοι- μασμένου, εὐτρεπισμένου. Οἶκος γὰρ ὥσπερ Θεοῦ ἀποκεκλήρωται ὁ οὐρανός.] Ὁ πλάσας καταμόνας τὰς καρδίας αὐτῶν. Μόν νος, φησίν, ὁ Θεὸς οἶδε τῶν ἀνθρώπων τὰς καρδίας. Διὸ καὶ ὁ Σωτὴρ τοῖς Ἰουδαίοις ἔλεγε· Τί διαλογής ζεσθε πονηρὰ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν ; Ἰδοὺ οἱ ὀφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ τοὺς φοβουμέ- τους αὐτόν. Οφθαλμοί Κυρίου ἡ παντοπτικὴ αὐτοῦ δύναμις· ἢ πολλάκις ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα, ὡς ἐν μέσῳ δύο φώτων ὁ Πατὴρ τῶν φώτων. Καὶ διαθρέψαι αὐτοὺς ἐν λιμῷ. Ἐν καιρῷ, φησί, διωγμοῦ, μὴ συνισταμένων τῶν νοητῶν τροφών, αὐ τὸς ὁ Κύριος διά Πνεύματος ἁγίου θρέψει αὐτούς. Ἡ δὲ ψυχὴ ἡμῶν ὑπομένει τῷ Κυρίῳ. Ὡς ἤδη δεδειγμένοι τὴν εἰς αὐτὸν πεποίθησιν προβάλλονται. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ οπότε ήλλοίωσε τὸ πρόσ ωπον αὐτοῦ ἐναντίον Αβιμέλεχ, καὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν, καὶ ἀπῆλθεν. ΛΓ'. Υπόθεσις. Φεύγων ὁ Δαυΐδ τὸν Σαούλ, ἦλθε προς Αβιμέλεχ, καὶ " EXPOSITIO IN PSALMUM XXXIII. in nubibus continet illam : quemadmodum et alio loco ait”: Qui convocat aquam marix, et effundit eam super faciem universæ terræ. Et rursum : Edu- cens nubes ab extremo terræ. Ponens in thesauris abyssos. Et abyssos, inquit, ceu in thesauris ohsignat, ne scaturientes terram inundent. A gaus, inquit, quasi in utre quodam aquam maris, dæmonibus terra cultum offerat. Ab eo autem com- moveantur omnes inhabitantes orbem. Qui orbem in- colunt homines qui prius idolis dediti erant, all- dito ejus nomine commoveantur suoque pareant couditori. • B el creata sunt. Factio rationabilium substantiam denotat : creatio autem, a pejore in melius mula- tionem : Si quæ enim in Christo nova creatura” C D Amos V, ' 15. lium videlicet, Reprobat autem cogitationes populo- rum, el reprobat consilia principum. Omnium quippe Judæorum insidias irritas fecit, post tri- duum resurgens. Id enim sibi vult etiam illud, in æternum manet consilium Domini. generationem. Dogmata, inquit, quæ decreta sunt, sive in præsenti sive in futuro sæculo. Cogitationes Dei, id est congruentes dispositiones : cor, occul- tum substantia. Beatos his verbis vocat eos qui in Christum credi- derunt. [ 13. De calo respexit Dominus. Ait, respexit, ne quis autumet ipsum ignorare hominum facinora. [14. De preparato habitaculo suo. id est, accurate instructo et ornato. Nam cœlum quasi ad Dei do- miciliun destinatum est.] quit, Deus novit hominum corda. Quamobrem Sal- vator Judæis dicebat : Quid cogitatis mala in cordi- bus vestris ? Domini sunt omnium speculatrix ejus potestas : aut plerumque Filius et Spiritus sanctus, ita ut in medio duorum luminum sit Pater luminum. secutionis, si non adsint spirituales cibi, ipse Do- minus per Spiritum sanctum enutriet illos. 20.Anima nostra sustinet Dominum. Quam jam exbi- buerunt fiduciam erga Dominum, nunc præ se ferunt. suum coram Abimelech, et dimisit eum et abiit XXXIII. Argumentum. Cum fugeret David Saulem, venit ad Abimelech. 8. Timeat Dominum omnis terra. Ne ultra, inquit, 9. Quoniam ipse dixit et facta sunt, ipse mandavit 8. 79 11 Cor. v, 17. 7ª Matth. ix, 4. 10. Dominus dissipat consilia gentium. Spiritua- 11. Cogitationes cordis ejus in generationem et 12. Beata gens cujus est Dominus Deus ejus. 15. Qui finxit sigillatim corda eorum. Solus, in- 18. Ecce oculi Domini super metuentes eum. Oculi 19. Et alat eos in fame. Tempore, inquit, per - 1. PSALMUS David quando immutavit vultum
PG 27:168Ἐν τῷ Κυρίῳ ἐπαινεθήσεται ἡ ψυχή μου. Εἰ καὶ ἄξιος ἐπαίνου τυγχάνω εὑρεθέντος τινὸς καλοῦ ἐν ταῖς ἐμαῖς πράξεσιν, τοῦτο οὐκ ἐμοὶ, ἀλλὰ τῷ Θεῷ ἀναθετέον· αὐτὸς ἐμὲ καὶ πεποίηκε περιφανῆ, καὶ ποιήσει περίβλεπτον. Ἀκουσάτωσαν πραεῖς, καὶ εὐφρανθήτωσαν. Τὴν ἐμοὶ γεγενημένην παρὰ τοῦ Κυρίου σωτηρίαν πᾶς δίκαιος ἀκηκοὼς εὐφρανθείη. Ὅτι δὴ σώζει τοὺς ἐλπίζοντας ἐπ’ αὐτὸν, οὐκ ἀνέχεται μόνος ὑφῆναι τὸν ὕμνον, ἀλλὰ τοὺς κοινωνοὺς τῆς πραότητος, κοινωνοὺς ποιεῖται τῆς ὑμνῳδίας. Μεγαλύνατε τὸν Κύριον σὺν ἐμοὶ, καὶ ὑψώσομεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπιτοαυτό. Ὡς μὴ ἐξαρκῶν τὰ μεγαλεῖα ἐξαγγεῖλαι τοῦ Θεοῦ, εἰς τοῦτο αὐτὸ ὡς περισυλλαμβάνεσθαι καὶ τοὺς ἄλλους ἀξιοῖ καὶ συμπράττειν. Προσέλθετε πρὸς αὐτὸν, καὶ φωτίσθητε. Ἀφ’ ὧν ἐδέξατο πεποιθὼς, καὶ τοὺς ἄλλους εἰς τοῦτο ἀνάγει. Οὗτος ὁ πτωχὸς ἐκέκραξε, καὶ ὁ Κύριος εἰςήκουσεν αὐτόν. Μάθετε, φησὶν, ἐκ τῶν κατ’ ἐμὲ θαῤῥεῖν τῷ τῶν ὅλων Θεῷ. Εὐτελῆ γὰρ ὄντα με καὶ προβατέα τῆς οἰκείας προμηθείας ἠξίωσε, καὶ κρείττονα τῶν πολεμούντων ἀπέφηνε. Παρεμβαλεῖ ἄγγελος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς.
Τοῦτο συμφωνεῖ καὶ τοῦ Ἀποστόλου τοῖς ῥήμασι· περὶ γὰρ τῶν ἀγγέλων οὗτός φησιν· Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς λειτουργίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν. Οὕτω καὶ ὁ μακάριος Ἰακὼβ προσευχόμενός φησιν· Ὁ ἄγγελος ὁ ῥυσάμενός με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου. Οὕτω καὶ ὁ πατριάρχης Ἀβραὰμ πρὸς τὸν θαυμάσιον οἰκέτην ἔφη· Κύριος ὁ Θεὸς ἀποστελεῖ τὸν ἄγγελον αὐτοῦ πρὸ προσώπου σου, καὶ λήψῃ γυναῖκα τῷ υἱῷ μου Ἰσαὰκ ἐκεῖθεν. Οὕτω καὶ ὁ μακάριος λέγει Ζαχαρίας· Ὁ ἄγγελος ὁ λαλῶν ἐμοί. Γεύσασθε, καὶ ἴδετε, ὅτι χρηστὸς ὁ Κύριος. Τοῦ ἀληθινοῦ ἄρτου, φησὶ, γεύσασθε, τοῦ καταβάντος ἐξ οὐρανοῦ. Μακάριος ἀνὴρ ὃς ἐλπίζει ἐπ’ αὐτόν· ἕξει γὰρ τὴν μέλλουσαν ζωήν. Πλούσιοι ἐπτώχευσαν καὶ ἐπείνασαν. Δηλονότι ὁ τῶν Ἰουδαίων λαός. Οἱ δὲ ἐκζητοῦντες τὸν Κύριον οὐκ ἐλαττωθήσονται παντὸς ἀγαθοῦ. Τὸν ἕτερον λέγει τὸν τῶν ἐθνῶν. Δεῦτε, τέκνα, ἀκούσατέ μου· φόβον Κυρίου διδάξω ὑμᾶς ... καὶ χείλη σου τοῦ μὴ λαλῆσαι δόλον. Διδασκαλίαν ἐθνῶν παρατίθεται, ἧς πρῶτον τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ εἶναί φησι· δεύτερον τὸ μὴ καταλαλεῖν ἀδελφοῦ· τρίτον, δόλου παντὸς παύειν τὰ χείλη·
PG 27:169τέταρτον, ἀποχὴν παντὸς κακοῦ καὶ ἐπιτήδευσιν ἀγαθοῦ ἐν ἅπασιν. Ἐφ’ ἅπασιν δὲ τούτοις. εἰρήνην ἐπιδιώκειν καὶ ἀντέχεσθαι αὐτῆς. Εἰρήνη δὲ ὁ Χριστός. Τούτων δὲ τὴν ἐπιτήδευσιν ζωὴν εἶναι λέγει καὶ ἡμέρας ἀγαθάς. Ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθόν· ζήτησον εἰρήνην, καὶ δίωξον αὐτήν. Τὸ, ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ, ὁ φόβος διδάσκει· τὸ δὲ, ποίησον ἀγαθὸν, ἡ ἀγάπη. Διὸ μείζων ὁ ἀγαπῶν τοῦ φοβουμένου. Ὀφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν. Μέγαν τῇ ἐπιτηδεύσει τῆς ἀρετῆς ἀποδέδωκε μισθὸν, τὸ ἐπόπτην ἔχειν Θεόν. Φυλάσσει Κύριος πάντα τὰ ὀστᾶ αὐτῶν. Ὀστᾶ φησι τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Αὐτὰ δέ εἰσι δικαιοσύνη, καρτερία, εὐσέβεια καὶ πᾶσα, ὡς εἰπεῖν, ἀρετή. Θάνατος ἁμαρτωλῶν πονηρός. Τὸν τῆς ψυχῆς θάνατόν φησιν, ὃν καὶ διαδέξεται πῦρ αἰώνιον, σκότος ἐξώτερον, ἀκοίμητος σκώληξ, κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς τῶν ὀδόντων. Γέεννα γὰρ αὐτοὺς καὶ σκότος διαδέχεται.
μὴ καταλαλεῖν ἀδελφοῦ· τρίτον, δόλου παντός παύειν τα χείλη· τέταρτον, ἀποχὴν παντὸς κακοῦ καὶ ἐπιτή δευσιν ἀγαθοῦ ἐν ἅπασιν. Ἐρ᾽ ἅπασιν δὲ τούτοις, εἰρήνην ἐπιδιώκειν καὶ ἀντέχεσθαι αὐτῆς. Εἰρήνη δὲ ὁ Χριστός. Τούτων δὲ τὴν ἐπιτήδευσιν ζωὴν εἶναι λέγει καὶ ἡμέρας ἀγαθάς. Εκκλινον ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθῶν· ζήτησον εἰρήνην, καὶ δίωξον αὐτήν. Το, ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ, ὁ φόβος διδάσκει· τὸ δὲ, ποίησον ἀγα θόν, ἡ ἀγάπη. Διὸ μείζων ὁ ἀγαπῶν τοῦ φοβουμένου. Οφθαλμοί Κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν. Μέγαν τῇ ἐπιτηδεύσει τῆς ἀρε τῆς ἀποδέδωκε μισθὸν, τὸ ἐπόπτην ἔχειν Θεόν. Φυλάσσει Κύριος πάντα τὰ ὀστᾶ αὐτῶν. Ὀστᾶ φησι τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Αὐτὰ δέ είσι δικαιοσύ- Β νη, καρτερία, εὐσέβεια καὶ πᾶσα, ὡς εἰπεῖν, ἀρετή. Θάνατος ἁμαρτωλῶν πονηρός. Τὸν τῆς ψυχῆς θάνατόν φησιν, ἂν καὶ διαδέξεται πῦρ αἰώνιον, σκό- τος ἐξώτερον, ἀκοίμητος σκώληξ, κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς τῶν ὀδόντων. Γέεννα γὰρ αὐτοὺς καὶ σκότος διαδέχετα ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΛΔ'. Υπόθεσις. Εκ προσώπου τοῦ πεποιθότος ἐπὶ Θεὸν καὶ πολεμου μένου ὑπὸ τῶν ἀφανῶν δυνάμεων τὰ προκείμενα λέγεται, ἢ καὶ ἐκ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων. Εἰσο ἄγεται δὲ καὶ πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ, τὰ ἐπὶ τῷ πάθει παρὰ τῶν Ἰουδαίων εἰς αὐτὸν γεγενημένα διηγουμένου, πρὸς ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν τῶν Γ πολεμουμένων διὰ Θεόν. Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμη σον τοὺς πολεμοῦντάς με. Τῷ προσώπῳ τῶν ἀπο- στόλων ἁρμόσει ἡ πρόσοδος. Τοὺς Ἰουδαίους φησίν, οἱ μὴ ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς εἰρήνην, πολέμους ἔχουσι, καὶ πολεμοῦσι Χριστόν, ὅς ἐστιν εἰρήνη ἡμῶν. Επιλαβοῦ ὅπλον καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς την βοήθειάν μου. Ὅπλον καὶ θυρεὸν καὶ ῥομφαίαν τιμωρητικὰς δυνάμεις αἰνίττεται, τὰς ἐκπεμπομένας παρὰ Κυρίου πρὸς ἐπικουρίαν τῶν δικαίων. Εἶπον τῇ ψυχῇ μου· Σωτηρία σου εἰμι ἐγώ. Τοῦτό σε, φησίν, αὐτῷ εἰπεῖν τῇ ψυχῇ μου, ὡς γε- νήσῃ αὐτῇ βοηθός. Αποστραφήτωσαν εἰς τὰ ὀπίσω. Εὐεργετούνται οἱ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς ἐπὶ τὴν κακίαν ὁδεύοντες, ἐὰν εἰς τὰ ὀπίσω ἐπιστραφώσιν. Ἐλθέτω αὐτῷ ἡ παγὶς ἦν οὐ γινώσκει, καὶ ἡ Θήρα ἦν ἔκρυψεν συλλαβέτω αὐτὸν, καὶ ἐν τῇ παγίδι πεσεῖται ἐν αὐτῇ. Αντεστράφη γὰρ εἰς κε- φαλὰς πονηρῶν ἡ παγίς. Θηρεύσαντες γὰρ, εἰς θάνατον ἀντηγρεύθησαν, καὶ θανάτῳ παραδίδονται. Ἡ δὲ ψυχή μου ἀγαλλιάσεται ἐπὶ τῷ Κυρίῳ. Οἱ μὲν οὖν τὴν πάγην εξηρτυκότες, καὶ τὸ τῆς δια- φθορᾶς κατὰ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ συνθέντες σκευώρημα, τὰς τῆς εἰς αὐτὸν παροινίας EXPOSITIO IN PSALMUM XXXIV. A tertio, ab omni doloso dicto labia coercere; quar- to, abstinere ab omni malo, et curam in omnibus agendi boni habere. Ad hæc omnia, pacem persequi et adipisci. Pax autem Christus est. Harumce re- rum sollicitudinem, ait vitam esse et dies bonos. et persequere eam. Illud, declina a malo, docet ti- mor: hoc vero, et fac bonum, amor. Quare amans tinente praestantior. preces eorum. Magnam studio virtutis tribuit merce dem, quod scilicet inspectorem et tutorem habeant Deum. virtutes animi dicit. Ipsa vero sunt justitia, perse (lactenus Græca.) verantia, pietas, et, ut dicam, virtus omnis. intelligit, quam excipient ignis æternus, tenebra exteriores, vermis nunquam moriturus, fletus et stridor dentium. Gehenna quippe et tenebræ eos exci- piunt. PSALMUS David. XXXIV. Argumentum. Proposita verba dicuntur ex persona ejus qui Deo confidens ab occultis potestatibus oppugnatur, aut fortasse ex persona chori apostolorum. In- ducitur item persona Christi ea enarrantis quæ sibi tempore Passionis a Judæis illata sunt mala, ad patientiæ et perseverantiæ hortamentum iis qui propter Deum impugnantur. gnantes me. Personæ apostolorum convenit sup- plicatio. Daniel Barbarus. Oppugnantes Judæos intelligit, qui, cum in se pacem non habeant, bellum habent et oppugnant Christum, qui est pax nostra. Et ex- pugnans Deus benefacit, hos quidem justos, illos vero amicos faciens, et impediens actiones quæ in deterius prolabuntur. D PATHOL. GR. XXVII. jutorium mihi, etc. Arma, scutum, framea, ultrices adumbrant potestates, a Domino ad opem justis ferendam immissas. go, inquit, ut animæ meæ dicas te illi adjutorem futurum. ex virtute ad malitiam transmeant, si convertantur retrorsum. quam abscondit apprehendat eum, et in laqueum ca- dat in ipsum. In caput iniquorum laqueus con- versus est. Cum enim ad mortem venarentur, ipsi contra capti sunt et morti traditi. laqueum paraverunt, et perniciem omnium nostrum Salvatori Christo moliti sunt, faeinoris in ipsum, modis nuper a nobis descriptis, pœnas luent. At 14. Declina a malo et fac bonum : inquire paceto, 15. Oculi Domini super justos, et aures ejus in 21. Custodit Dominus omnia ossa eorum. Ossa 22. Mors peccatorum pessima. Aniinæ mortem 1. Judica, Domine, nocentes me, expugna impu- 2. Apprehende arma el scutum, et exsurge in ad- 3. Dic animæ meæ : Salus tua ego sum. Id te ro- 4. Avertantur retrorsum. Bene agitur cum iis qui 8. Veniat illi laqueus quem ignorat, et captio 9. Anima autem mea exsultabit in Domino. Qui
Psalm 12ΨΑΛΜΟΣ 12
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΛΔ. Ὑπόθεσις. Ἐκ προσώπου τοῦ πεποιθότος ἐπὶ Θεὸν καὶ πολεμουμένου ὑπὸ τῶν ἀφανῶν δυνάμεων τὰ προκείμενα λέγεται, ἢ καὶ ἐκ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων.
μὴ καταλαλεῖν ἀδελφοῦ· τρίτον, δόλου παντός παύειν τα χείλη· τέταρτον, ἀποχὴν παντὸς κακοῦ καὶ ἐπιτή δευσιν ἀγαθοῦ ἐν ἅπασιν. Ἐρ᾽ ἅπασιν δὲ τούτοις, εἰρήνην ἐπιδιώκειν καὶ ἀντέχεσθαι αὐτῆς. Εἰρήνη δὲ ὁ Χριστός. Τούτων δὲ τὴν ἐπιτήδευσιν ζωὴν εἶναι λέγει καὶ ἡμέρας ἀγαθάς. Εκκλινον ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθῶν· ζήτησον εἰρήνην, καὶ δίωξον αὐτήν. Το, ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ, ὁ φόβος διδάσκει· τὸ δὲ, ποίησον ἀγα θόν, ἡ ἀγάπη. Διὸ μείζων ὁ ἀγαπῶν τοῦ φοβουμένου. Οφθαλμοί Κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν. Μέγαν τῇ ἐπιτηδεύσει τῆς ἀρε τῆς ἀποδέδωκε μισθὸν, τὸ ἐπόπτην ἔχειν Θεόν. Φυλάσσει Κύριος πάντα τὰ ὀστᾶ αὐτῶν. Ὀστᾶ φησι τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Αὐτὰ δέ είσι δικαιοσύ- Β νη, καρτερία, εὐσέβεια καὶ πᾶσα, ὡς εἰπεῖν, ἀρετή. Θάνατος ἁμαρτωλῶν πονηρός. Τὸν τῆς ψυχῆς θάνατόν φησιν, ἂν καὶ διαδέξεται πῦρ αἰώνιον, σκό- τος ἐξώτερον, ἀκοίμητος σκώληξ, κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς τῶν ὀδόντων. Γέεννα γὰρ αὐτοὺς καὶ σκότος διαδέχετα ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΛΔ'. Υπόθεσις. Εκ προσώπου τοῦ πεποιθότος ἐπὶ Θεὸν καὶ πολεμου μένου ὑπὸ τῶν ἀφανῶν δυνάμεων τὰ προκείμενα λέγεται, ἢ καὶ ἐκ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων. Εἰσο ἄγεται δὲ καὶ πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ, τὰ ἐπὶ τῷ πάθει παρὰ τῶν Ἰουδαίων εἰς αὐτὸν γεγενημένα διηγουμένου, πρὸς ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν τῶν Γ πολεμουμένων διὰ Θεόν. Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμη σον τοὺς πολεμοῦντάς με. Τῷ προσώπῳ τῶν ἀπο- στόλων ἁρμόσει ἡ πρόσοδος. Τοὺς Ἰουδαίους φησίν, οἱ μὴ ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς εἰρήνην, πολέμους ἔχουσι, καὶ πολεμοῦσι Χριστόν, ὅς ἐστιν εἰρήνη ἡμῶν. Επιλαβοῦ ὅπλον καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς την βοήθειάν μου. Ὅπλον καὶ θυρεὸν καὶ ῥομφαίαν τιμωρητικὰς δυνάμεις αἰνίττεται, τὰς ἐκπεμπομένας παρὰ Κυρίου πρὸς ἐπικουρίαν τῶν δικαίων. Εἶπον τῇ ψυχῇ μου· Σωτηρία σου εἰμι ἐγώ. Τοῦτό σε, φησίν, αὐτῷ εἰπεῖν τῇ ψυχῇ μου, ὡς γε- νήσῃ αὐτῇ βοηθός. Αποστραφήτωσαν εἰς τὰ ὀπίσω. Εὐεργετούνται οἱ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς ἐπὶ τὴν κακίαν ὁδεύοντες, ἐὰν εἰς τὰ ὀπίσω ἐπιστραφώσιν. Ἐλθέτω αὐτῷ ἡ παγὶς ἦν οὐ γινώσκει, καὶ ἡ Θήρα ἦν ἔκρυψεν συλλαβέτω αὐτὸν, καὶ ἐν τῇ παγίδι πεσεῖται ἐν αὐτῇ. Αντεστράφη γὰρ εἰς κε- φαλὰς πονηρῶν ἡ παγίς. Θηρεύσαντες γὰρ, εἰς θάνατον ἀντηγρεύθησαν, καὶ θανάτῳ παραδίδονται. Ἡ δὲ ψυχή μου ἀγαλλιάσεται ἐπὶ τῷ Κυρίῳ. Οἱ μὲν οὖν τὴν πάγην εξηρτυκότες, καὶ τὸ τῆς δια- φθορᾶς κατὰ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ συνθέντες σκευώρημα, τὰς τῆς εἰς αὐτὸν παροινίας EXPOSITIO IN PSALMUM XXXIV. A tertio, ab omni doloso dicto labia coercere; quar- to, abstinere ab omni malo, et curam in omnibus agendi boni habere. Ad hæc omnia, pacem persequi et adipisci. Pax autem Christus est. Harumce re- rum sollicitudinem, ait vitam esse et dies bonos. et persequere eam. Illud, declina a malo, docet ti- mor: hoc vero, et fac bonum, amor. Quare amans tinente praestantior. preces eorum. Magnam studio virtutis tribuit merce dem, quod scilicet inspectorem et tutorem habeant Deum. virtutes animi dicit. Ipsa vero sunt justitia, perse (lactenus Græca.) verantia, pietas, et, ut dicam, virtus omnis. intelligit, quam excipient ignis æternus, tenebra exteriores, vermis nunquam moriturus, fletus et stridor dentium. Gehenna quippe et tenebræ eos exci- piunt. PSALMUS David. XXXIV. Argumentum. Proposita verba dicuntur ex persona ejus qui Deo confidens ab occultis potestatibus oppugnatur, aut fortasse ex persona chori apostolorum. In- ducitur item persona Christi ea enarrantis quæ sibi tempore Passionis a Judæis illata sunt mala, ad patientiæ et perseverantiæ hortamentum iis qui propter Deum impugnantur. gnantes me. Personæ apostolorum convenit sup- plicatio. Daniel Barbarus. Oppugnantes Judæos intelligit, qui, cum in se pacem non habeant, bellum habent et oppugnant Christum, qui est pax nostra. Et ex- pugnans Deus benefacit, hos quidem justos, illos vero amicos faciens, et impediens actiones quæ in deterius prolabuntur. D PATHOL. GR. XXVII. jutorium mihi, etc. Arma, scutum, framea, ultrices adumbrant potestates, a Domino ad opem justis ferendam immissas. go, inquit, ut animæ meæ dicas te illi adjutorem futurum. ex virtute ad malitiam transmeant, si convertantur retrorsum. quam abscondit apprehendat eum, et in laqueum ca- dat in ipsum. In caput iniquorum laqueus con- versus est. Cum enim ad mortem venarentur, ipsi contra capti sunt et morti traditi. laqueum paraverunt, et perniciem omnium nostrum Salvatori Christo moliti sunt, faeinoris in ipsum, modis nuper a nobis descriptis, pœnas luent. At 14. Declina a malo et fac bonum : inquire paceto, 15. Oculi Domini super justos, et aures ejus in 21. Custodit Dominus omnia ossa eorum. Ossa 22. Mors peccatorum pessima. Aniinæ mortem 1. Judica, Domine, nocentes me, expugna impu- 2. Apprehende arma el scutum, et exsurge in ad- 3. Dic animæ meæ : Salus tua ego sum. Id te ro- 4. Avertantur retrorsum. Bene agitur cum iis qui 8. Veniat illi laqueus quem ignorat, et captio 9. Anima autem mea exsultabit in Domino. Qui
Εἰςάγεται δὲ καὶ πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ, τὰ ἐπὶ τῷ πάθει παρὰ τῶν Ἰουδαίων εἰς αὐτὸν γεγενημένα διηγουμένου, πρὸς ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν τῶν πολεμουμένων διὰ Θεόν. Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησον τοὺς πολεμοῦντάς με. Τῷ προσώπῳ τῶν ἀποστόλων ἁρμόσει ἡ πρόσοδος. Τοὺς Ἰουδαίους φησὶν, οἳ μὴ ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς εἰρήνην, πολέμους ἔχουσι, καὶ πολεμοῦσι Χριστὸν, ὅς ἐστιν εἰρήνη ἡμῶν. ( ηαξτενυς γραεξα. ) Ἐπιλαβοῦ ὅπλου καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς τὴν βοήθειάν μου. Ὅπλον καὶ θυρεὸν καὶ ῥομφαίαν τιμωρητικὰς δυνάμεις αἰνίττεται, τὰς ἐκπεμπομένας παρὰ Κυρίου πρὸς ἐπικουρίαν τῶν δικαίων. Εἶπον τῇ ψυχῇ μου· Σωτηρία σού εἰμι ἐγώ. Τοῦτό σε, φησὶν, αἰτῶ εἰπεῖν τῇ ψυχῇ μου, ὡς γενήσῃ αὐτῇ βοηθός. Ἀποστραφήτωσαν εἰς τὰ ὀπίσω. Εὐεργετοῦνται οἱ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς ἐπὶ τὴν κακίαν ὁδεύοντες, ἐὰν εἰς τὰ ὀπίσω ἐπιστραφῶσιν. Ἐλθέτω αὐτῷ ἡ παγὶς ἣν οὐ γινώσκει, καὶ ἡ θήρα ἣν ἔκρυψεν συλλαβέτω αὐτὸν, καὶ ἐν τῇ παγίδι πεσεῖται ἐν αὐτῇ. Ἀντεστράφη γὰρ εἰς κεφαλὰς πονηρῶν ἡ παγίς. Θηρεύσαντες γὰρ, εἰς θάνατον ἀντηγρεύθησαν, καὶ θανάτῳ παραδίδονται. Ἡ δὲ ψυχή μου ἀγαλλιάσεται ἐπὶ τῷ Κυρίῳ.
μὴ καταλαλεῖν ἀδελφοῦ· τρίτον, δόλου παντός παύειν τα χείλη· τέταρτον, ἀποχὴν παντὸς κακοῦ καὶ ἐπιτή δευσιν ἀγαθοῦ ἐν ἅπασιν. Ἐρ᾽ ἅπασιν δὲ τούτοις, εἰρήνην ἐπιδιώκειν καὶ ἀντέχεσθαι αὐτῆς. Εἰρήνη δὲ ὁ Χριστός. Τούτων δὲ τὴν ἐπιτήδευσιν ζωὴν εἶναι λέγει καὶ ἡμέρας ἀγαθάς. Εκκλινον ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθῶν· ζήτησον εἰρήνην, καὶ δίωξον αὐτήν. Το, ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ, ὁ φόβος διδάσκει· τὸ δὲ, ποίησον ἀγα θόν, ἡ ἀγάπη. Διὸ μείζων ὁ ἀγαπῶν τοῦ φοβουμένου. Οφθαλμοί Κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν. Μέγαν τῇ ἐπιτηδεύσει τῆς ἀρε τῆς ἀποδέδωκε μισθὸν, τὸ ἐπόπτην ἔχειν Θεόν. Φυλάσσει Κύριος πάντα τὰ ὀστᾶ αὐτῶν. Ὀστᾶ φησι τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Αὐτὰ δέ είσι δικαιοσύ- Β νη, καρτερία, εὐσέβεια καὶ πᾶσα, ὡς εἰπεῖν, ἀρετή. Θάνατος ἁμαρτωλῶν πονηρός. Τὸν τῆς ψυχῆς θάνατόν φησιν, ἂν καὶ διαδέξεται πῦρ αἰώνιον, σκό- τος ἐξώτερον, ἀκοίμητος σκώληξ, κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς τῶν ὀδόντων. Γέεννα γὰρ αὐτοὺς καὶ σκότος διαδέχετα ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΛΔ'. Υπόθεσις. Εκ προσώπου τοῦ πεποιθότος ἐπὶ Θεὸν καὶ πολεμου μένου ὑπὸ τῶν ἀφανῶν δυνάμεων τὰ προκείμενα λέγεται, ἢ καὶ ἐκ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων. Εἰσο ἄγεται δὲ καὶ πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ, τὰ ἐπὶ τῷ πάθει παρὰ τῶν Ἰουδαίων εἰς αὐτὸν γεγενημένα διηγουμένου, πρὸς ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν τῶν Γ πολεμουμένων διὰ Θεόν. Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμη σον τοὺς πολεμοῦντάς με. Τῷ προσώπῳ τῶν ἀπο- στόλων ἁρμόσει ἡ πρόσοδος. Τοὺς Ἰουδαίους φησίν, οἱ μὴ ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς εἰρήνην, πολέμους ἔχουσι, καὶ πολεμοῦσι Χριστόν, ὅς ἐστιν εἰρήνη ἡμῶν. Επιλαβοῦ ὅπλον καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς την βοήθειάν μου. Ὅπλον καὶ θυρεὸν καὶ ῥομφαίαν τιμωρητικὰς δυνάμεις αἰνίττεται, τὰς ἐκπεμπομένας παρὰ Κυρίου πρὸς ἐπικουρίαν τῶν δικαίων. Εἶπον τῇ ψυχῇ μου· Σωτηρία σου εἰμι ἐγώ. Τοῦτό σε, φησίν, αὐτῷ εἰπεῖν τῇ ψυχῇ μου, ὡς γε- νήσῃ αὐτῇ βοηθός. Αποστραφήτωσαν εἰς τὰ ὀπίσω. Εὐεργετούνται οἱ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς ἐπὶ τὴν κακίαν ὁδεύοντες, ἐὰν εἰς τὰ ὀπίσω ἐπιστραφώσιν. Ἐλθέτω αὐτῷ ἡ παγὶς ἦν οὐ γινώσκει, καὶ ἡ Θήρα ἦν ἔκρυψεν συλλαβέτω αὐτὸν, καὶ ἐν τῇ παγίδι πεσεῖται ἐν αὐτῇ. Αντεστράφη γὰρ εἰς κε- φαλὰς πονηρῶν ἡ παγίς. Θηρεύσαντες γὰρ, εἰς θάνατον ἀντηγρεύθησαν, καὶ θανάτῳ παραδίδονται. Ἡ δὲ ψυχή μου ἀγαλλιάσεται ἐπὶ τῷ Κυρίῳ. Οἱ μὲν οὖν τὴν πάγην εξηρτυκότες, καὶ τὸ τῆς δια- φθορᾶς κατὰ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ συνθέντες σκευώρημα, τὰς τῆς εἰς αὐτὸν παροινίας EXPOSITIO IN PSALMUM XXXIV. A tertio, ab omni doloso dicto labia coercere; quar- to, abstinere ab omni malo, et curam in omnibus agendi boni habere. Ad hæc omnia, pacem persequi et adipisci. Pax autem Christus est. Harumce re- rum sollicitudinem, ait vitam esse et dies bonos. et persequere eam. Illud, declina a malo, docet ti- mor: hoc vero, et fac bonum, amor. Quare amans tinente praestantior. preces eorum. Magnam studio virtutis tribuit merce dem, quod scilicet inspectorem et tutorem habeant Deum. virtutes animi dicit. Ipsa vero sunt justitia, perse (lactenus Græca.) verantia, pietas, et, ut dicam, virtus omnis. intelligit, quam excipient ignis æternus, tenebra exteriores, vermis nunquam moriturus, fletus et stridor dentium. Gehenna quippe et tenebræ eos exci- piunt. PSALMUS David. XXXIV. Argumentum. Proposita verba dicuntur ex persona ejus qui Deo confidens ab occultis potestatibus oppugnatur, aut fortasse ex persona chori apostolorum. In- ducitur item persona Christi ea enarrantis quæ sibi tempore Passionis a Judæis illata sunt mala, ad patientiæ et perseverantiæ hortamentum iis qui propter Deum impugnantur. gnantes me. Personæ apostolorum convenit sup- plicatio. Daniel Barbarus. Oppugnantes Judæos intelligit, qui, cum in se pacem non habeant, bellum habent et oppugnant Christum, qui est pax nostra. Et ex- pugnans Deus benefacit, hos quidem justos, illos vero amicos faciens, et impediens actiones quæ in deterius prolabuntur. D PATHOL. GR. XXVII. jutorium mihi, etc. Arma, scutum, framea, ultrices adumbrant potestates, a Domino ad opem justis ferendam immissas. go, inquit, ut animæ meæ dicas te illi adjutorem futurum. ex virtute ad malitiam transmeant, si convertantur retrorsum. quam abscondit apprehendat eum, et in laqueum ca- dat in ipsum. In caput iniquorum laqueus con- versus est. Cum enim ad mortem venarentur, ipsi contra capti sunt et morti traditi. laqueum paraverunt, et perniciem omnium nostrum Salvatori Christo moliti sunt, faeinoris in ipsum, modis nuper a nobis descriptis, pœnas luent. At 14. Declina a malo et fac bonum : inquire paceto, 15. Oculi Domini super justos, et aures ejus in 21. Custodit Dominus omnia ossa eorum. Ossa 22. Mors peccatorum pessima. Aniinæ mortem 1. Judica, Domine, nocentes me, expugna impu- 2. Apprehende arma el scutum, et exsurge in ad- 3. Dic animæ meæ : Salus tua ego sum. Id te ro- 4. Avertantur retrorsum. Bene agitur cum iis qui 8. Veniat illi laqueus quem ignorat, et captio 9. Anima autem mea exsultabit in Domino. Qui
Οἱ μὲν οὖν τὴν πάγην ἐξηρτυκότες, καὶ τὸ τῆς διαφθορᾶς κατὰ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ συνθέντες σκευώρημα, τὰς τῆς εἰς αὐτὸν παροινίας εἰσπραχθήσονται δίκας, κατά γε τοὺς ἀρτίως ἡμῖν εἰρημένους τρόπους· ἡ δέ γε ἐμὴ ψυχὴ, φησὶν, ἔξω παντὸς ἔσται δεινοῦ διηνεκές· ἤγουν ἀκατάληκτον ἔχουσα τὸ χαίρειν ἐπὶ Θεῷ, καὶ κατευφραίνεσθαι λίαν ἐπὶ τῷ σωτηρίῳ αὐτοῦ. Ἀναστάντες μοι μάρτυρες ἄδικοι, ἃ οὐκ ἐγίνωσκον ἠρώτων με. Ἐντεῦθεν εἰσάγεται τὸ τοῦ Χριστοῦ πρόσωπον παρὰ τῇ κρίσει τῶν ἀρχιερέων συκοφαντουμένου. Ἀνταπεδίδοσάν μοι πονηρὰ ἀντὶ ἀγαθῶν καὶ ἀτεκνίαν τῇ ψυχῇ μου. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ ἀναξίους αὐτοὺς ὀφθῆναι τοῦ κληθῆναι τέκνα Θεοῦ· ὅπερ μάλιστα ἐγνώριζεν αὐτὸς κατὰ τὸ, Ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυνάγειν τὰ τέκνα σου Ἐγὼ δὲ, ἐν τῷ αὐτοὺς παρενοχλεῖν μοι, ἐνεδυόμην σάκκον. Ἐπένθει γὰρ αὐτῶν τὴν ἀπώλειαν, ὡς καὶ λυπεῖσθαι, καὶ ἀδημονεῖν, καὶ δακρύειν, καὶ προσεύχεσθαι ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας αὐτῶν. Καὶ ἐταπείνουν ἐν νηστείᾳ τὴν ψυχήν μου. Βεβαιῶν τὴν ἐνανθρώπησιν, καὶ νηστείας οὐκ ἀπέσχετο. Καὶ ἡ προσευχή μου εἰς κόλπον μου ἀποστραφήσεται.
μὴ καταλαλεῖν ἀδελφοῦ· τρίτον, δόλου παντός παύειν τα χείλη· τέταρτον, ἀποχὴν παντὸς κακοῦ καὶ ἐπιτή δευσιν ἀγαθοῦ ἐν ἅπασιν. Ἐρ᾽ ἅπασιν δὲ τούτοις, εἰρήνην ἐπιδιώκειν καὶ ἀντέχεσθαι αὐτῆς. Εἰρήνη δὲ ὁ Χριστός. Τούτων δὲ τὴν ἐπιτήδευσιν ζωὴν εἶναι λέγει καὶ ἡμέρας ἀγαθάς. Εκκλινον ἀπὸ κακοῦ, καὶ ποίησον ἀγαθῶν· ζήτησον εἰρήνην, καὶ δίωξον αὐτήν. Το, ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ, ὁ φόβος διδάσκει· τὸ δὲ, ποίησον ἀγα θόν, ἡ ἀγάπη. Διὸ μείζων ὁ ἀγαπῶν τοῦ φοβουμένου. Οφθαλμοί Κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν. Μέγαν τῇ ἐπιτηδεύσει τῆς ἀρε τῆς ἀποδέδωκε μισθὸν, τὸ ἐπόπτην ἔχειν Θεόν. Φυλάσσει Κύριος πάντα τὰ ὀστᾶ αὐτῶν. Ὀστᾶ φησι τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις. Αὐτὰ δέ είσι δικαιοσύ- Β νη, καρτερία, εὐσέβεια καὶ πᾶσα, ὡς εἰπεῖν, ἀρετή. Θάνατος ἁμαρτωλῶν πονηρός. Τὸν τῆς ψυχῆς θάνατόν φησιν, ἂν καὶ διαδέξεται πῦρ αἰώνιον, σκό- τος ἐξώτερον, ἀκοίμητος σκώληξ, κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς τῶν ὀδόντων. Γέεννα γὰρ αὐτοὺς καὶ σκότος διαδέχετα ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΛΔ'. Υπόθεσις. Εκ προσώπου τοῦ πεποιθότος ἐπὶ Θεὸν καὶ πολεμου μένου ὑπὸ τῶν ἀφανῶν δυνάμεων τὰ προκείμενα λέγεται, ἢ καὶ ἐκ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων. Εἰσο ἄγεται δὲ καὶ πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ, τὰ ἐπὶ τῷ πάθει παρὰ τῶν Ἰουδαίων εἰς αὐτὸν γεγενημένα διηγουμένου, πρὸς ὑπομονὴν καὶ καρτερίαν τῶν Γ πολεμουμένων διὰ Θεόν. Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμη σον τοὺς πολεμοῦντάς με. Τῷ προσώπῳ τῶν ἀπο- στόλων ἁρμόσει ἡ πρόσοδος. Τοὺς Ἰουδαίους φησίν, οἱ μὴ ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς εἰρήνην, πολέμους ἔχουσι, καὶ πολεμοῦσι Χριστόν, ὅς ἐστιν εἰρήνη ἡμῶν. Επιλαβοῦ ὅπλον καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς την βοήθειάν μου. Ὅπλον καὶ θυρεὸν καὶ ῥομφαίαν τιμωρητικὰς δυνάμεις αἰνίττεται, τὰς ἐκπεμπομένας παρὰ Κυρίου πρὸς ἐπικουρίαν τῶν δικαίων. Εἶπον τῇ ψυχῇ μου· Σωτηρία σου εἰμι ἐγώ. Τοῦτό σε, φησίν, αὐτῷ εἰπεῖν τῇ ψυχῇ μου, ὡς γε- νήσῃ αὐτῇ βοηθός. Αποστραφήτωσαν εἰς τὰ ὀπίσω. Εὐεργετούνται οἱ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς ἐπὶ τὴν κακίαν ὁδεύοντες, ἐὰν εἰς τὰ ὀπίσω ἐπιστραφώσιν. Ἐλθέτω αὐτῷ ἡ παγὶς ἦν οὐ γινώσκει, καὶ ἡ Θήρα ἦν ἔκρυψεν συλλαβέτω αὐτὸν, καὶ ἐν τῇ παγίδι πεσεῖται ἐν αὐτῇ. Αντεστράφη γὰρ εἰς κε- φαλὰς πονηρῶν ἡ παγίς. Θηρεύσαντες γὰρ, εἰς θάνατον ἀντηγρεύθησαν, καὶ θανάτῳ παραδίδονται. Ἡ δὲ ψυχή μου ἀγαλλιάσεται ἐπὶ τῷ Κυρίῳ. Οἱ μὲν οὖν τὴν πάγην εξηρτυκότες, καὶ τὸ τῆς δια- φθορᾶς κατὰ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ συνθέντες σκευώρημα, τὰς τῆς εἰς αὐτὸν παροινίας EXPOSITIO IN PSALMUM XXXIV. A tertio, ab omni doloso dicto labia coercere; quar- to, abstinere ab omni malo, et curam in omnibus agendi boni habere. Ad hæc omnia, pacem persequi et adipisci. Pax autem Christus est. Harumce re- rum sollicitudinem, ait vitam esse et dies bonos. et persequere eam. Illud, declina a malo, docet ti- mor: hoc vero, et fac bonum, amor. Quare amans tinente praestantior. preces eorum. Magnam studio virtutis tribuit merce dem, quod scilicet inspectorem et tutorem habeant Deum. virtutes animi dicit. Ipsa vero sunt justitia, perse (lactenus Græca.) verantia, pietas, et, ut dicam, virtus omnis. intelligit, quam excipient ignis æternus, tenebra exteriores, vermis nunquam moriturus, fletus et stridor dentium. Gehenna quippe et tenebræ eos exci- piunt. PSALMUS David. XXXIV. Argumentum. Proposita verba dicuntur ex persona ejus qui Deo confidens ab occultis potestatibus oppugnatur, aut fortasse ex persona chori apostolorum. In- ducitur item persona Christi ea enarrantis quæ sibi tempore Passionis a Judæis illata sunt mala, ad patientiæ et perseverantiæ hortamentum iis qui propter Deum impugnantur. gnantes me. Personæ apostolorum convenit sup- plicatio. Daniel Barbarus. Oppugnantes Judæos intelligit, qui, cum in se pacem non habeant, bellum habent et oppugnant Christum, qui est pax nostra. Et ex- pugnans Deus benefacit, hos quidem justos, illos vero amicos faciens, et impediens actiones quæ in deterius prolabuntur. D PATHOL. GR. XXVII. jutorium mihi, etc. Arma, scutum, framea, ultrices adumbrant potestates, a Domino ad opem justis ferendam immissas. go, inquit, ut animæ meæ dicas te illi adjutorem futurum. ex virtute ad malitiam transmeant, si convertantur retrorsum. quam abscondit apprehendat eum, et in laqueum ca- dat in ipsum. In caput iniquorum laqueus con- versus est. Cum enim ad mortem venarentur, ipsi contra capti sunt et morti traditi. laqueum paraverunt, et perniciem omnium nostrum Salvatori Christo moliti sunt, faeinoris in ipsum, modis nuper a nobis descriptis, pœnas luent. At 14. Declina a malo et fac bonum : inquire paceto, 15. Oculi Domini super justos, et aures ejus in 21. Custodit Dominus omnia ossa eorum. Ossa 22. Mors peccatorum pessima. Aniinæ mortem 1. Judica, Domine, nocentes me, expugna impu- 2. Apprehende arma el scutum, et exsurge in ad- 3. Dic animæ meæ : Salus tua ego sum. Id te ro- 4. Avertantur retrorsum. Bene agitur cum iis qui 8. Veniat illi laqueus quem ignorat, et captio 9. Anima autem mea exsultabit in Domino. Qui
PG 27:172Τοῦτο σημαντικὸν εἴη τοῦ ἐναπομεῖναι ἐκείνους τῇ ἁμαρτίᾳ. Οὐδὲν γὰρ ὠφελήθησαν, φησὶ, τῇ ὑπερβολῇ τῆς ἀγνοίας, τὴν προσευχὴν ὥσπερ ἐπανακάμψαι ποιήσαντες. Ὡς πλησίον, ὡς ἀδελφὸν ἡμέτερον, οὕτως εὐηρέστουν. Ὥσπερ ἀδελφὸν, φησὶ, καὶ φίλον, οὕτως ἐσπούδαζον εὐεργετεῖν αὐτοὺς, βουλόμενος θεραπεύειν· διὸ καὶ ἐπένθουν ὑπὲρ αὐτῶν. Καὶ κατ’ ἐμοῦ εὐφράνθησαν, καὶ συνήχθησαν. Ταῦτά μοι, φησὶ, τῆς ὑπὲρ αὐτῶν ὀδύνης ἀπεδίδουν τὰ ὀψόνια. Συνήχθησαν ἐπ’ ἐμὲ μάστιγες, καὶ οὐκ ἔγνων. Μαστίζοντές με, φησὶ, οὐκ ἐγίνωσκον οὐδὲ εὕρισκον αἰτίαν οὐδεμίαν κατ’ ἐμοῦ. Διεσχίσθησαν, καὶ οὐ κατενύγησαν. Ἐμερίσθη γὰρ τὸ πλῆθος, ὡς ὁ εὐαγγελιστής φησι, τῶν μὲν ἀγαθὸν εἶναι λεγόντων, τῶν δὲ πονηρόν. Καὶ τούτων γινομένων, φησὶν, οὐ κατενύγησαν, οὐδὲ συνῆκαν κατὰ τίνος αἱ πράξεις. Τοῦτο δὲ οὐκ ἐγκαλῶν εἶπεν, ἀλλὰ ποθῶν τὴν βοήθειαν. Πότε, φησὶν, ἐπιφαίνῃ καὶ ἐπαμυνεῖς ἀδικουμένῳ; Ἀποκατάστησον τὴν ψυχήν μου ἀπὸ τῆς κακουργίας αὐτῶν. Πάντα ὅσα πάσχει ἢ λέγει, ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας ποιεῖ, διὰ τὸ κατελθεῖν αὐτὸν, ἤγουν τὸν Χριστὸν, καὶ σαρκωθῆναι ἐξ ἡμῶν. Ἀπὸ λεόντων τὴν μονογενῆ μου.
Οἱ μισοῦντες με δωρεὰν καὶ διανεύοντες ὀφθαλ- Α μοῖς. Ἀντὶ τοῦ, συντιθέντες δόλους. Ὅτι ἐμοὶ μὲν εἰρηνικὰ ἐλάλουν, καὶ ἐπ' ὀργὴν δόλους διελογίζοντο. Το, Διδάσκαλε ἀγαθέ· καὶ, Οτι οἴδαμεν ὅτι τὴν ἀλήθειαν διδάσκεις, καὶ ὅτι οὐ λαμβάνεις πρόσωπον ἀνθρώπου. Καὶ ἐπλάτυναν ἐπ' ἐμὲ τὸ στόμα αὐτῶν. Τὰς βλασφημίας τὰς ἐπὶ τῷ σταυρῷ γινομένας φησίν. Εἶπον· Ευγε, ευγε, εἶδον οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν. Ὡς κατ' εὐχὴν αὐτοῖς τοῦ πέρατος ἐκβεβηκότος, τὸ κρε- μασθῆναι αὐτὸν ἐπὶ τοῦ ξύλου. Τοῦτο δὲ ποιοῦσι καὶ οἱ ἐπαγαλλόμενοι τῇ θλίψει τοῦ δικαίου. Εἶδες, Κύριε, μὴ παρασιωπήσης, Κύριε, μὴ ἀποστῇς ἀπ' ἐμοῦ. ῎Ανθρωπος γενόμενος ὁ μονογε νῆς τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐκ ἀποβαλὼν τὸ εἶναι Θεός, αἰτεῖ ὑπὲρ τῆς εἰς ἡμᾶς ἀδικίας γενομένης ὑπὸ τῶν Β δαιμόνων δικαστὴν γενόμενον τὸν Πατέρα, αἰτεῖ ἀπο- σκορπίσαι τῶν ὑπερηφάνων τὴν ὕβριν. Οὕτω γὰρ οἱ μὲν εἰς αἰσχύνην ἀποστραφήσονται, φησὶν, οἱ δὲ ἀγαλ λιάσαιντο, τὰς ἐπὶ τῇ σωτηρίᾳ ἀνατιθέντες εὐχαρι στίας. Εἰς τέλος τῷ δούλῳ Κυρίου τῷ Δαυΐδ. ΨΑΛΜΟΣ ΛΕ. Υπόθεσις. Κατηγορίαν περιέχει ὁ παρών ψαλμὸς τῆς ὑπερηφα - νίας τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, καὶ τῆς κακίας ἔλεγχον· καὶ μὴν καὶ ὑμνολογίαν τῶν δικαίων κρι- μάτων, δι' ὧν ἐποίησε τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν· πρὸς δὲ τούτοις καὶ εὐχαριστίας πρὸς τὸν Πατέρα ὑπὲρ ὧν εὐηργέτησε διὰ Ἰησοῦ· ἐφ᾽ ἅπασι δὲ τούτοις εὐχὴν ἀσφαλιζομένην τοῦ μὴ πεσεῖν εἰς ὑπερηφανίαν. Φησὶν ὁ παράνομος (10) τοῦ ἁμαρτάνειν ἐν ἑαυτῷ. Οίεται, φησὶν, ὁ κακία συντεθραμμένος μη- δένα θεωρεῖν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ κεκρυμμένα βουλεύ- ματα. Τὸ γὰρ, φησὶν, ἀντὶ τοῦ, ἡγεῖται ἡ ὑπολαμ- βάνει, τέθεικεν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης αναλγησίας τὸ μὴ δεδιέναι τὸν πάντα ἐφορῶντα δεσπότην. Οὐκ ἔστι φόβος Θεοῦ ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ. *Απαξ προθέμενος, φησί, τοῦ παρανομεῖν, ἔξω τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ τὸν τοῦ Θεοῦ τίθεται φόβον. Τῷ γὰρ φέσῳ Κυρίου ἐκκλίνει πᾶς ἀπὸ κακοῦ. Ὅτι ἐδόλωσεν ἐνώπιον αὐτοῦ. Ἐκὼν δὲ ταύτην ἔχει τὴν ἄγνοιαν, οὐ βουλόμενος λογιστεῦσαι τὰ πει πραγμένα, καὶ μισῆσαι τὰ κακῶς πεπραγμένα. Τοῦ εὑρεῖν τὴν ἀνομίαν αὐτοῦ καὶ μισῆσαι. Οὐδὲ τοῦ- το, φησί, λογίζεται, ὅτι ὁ Θεὸς εὑρίσκει τὴν ἁμαρ- τίαν αὐτοῦ, καὶ εὑρὼν αὐτὴν, μισεῖ καὶ αὐτὴν καὶ αὐτόν. Τὰ ῥήματα τοῦ στόματος αὐτοῦ ἀνομία καὶ δό- λος. Ανομίαν μὲν, δι᾽ ἂς ἐπήγαγον ὕβρεις Χριστῷ· δόλον δὲ, ὅτι καὶ παγιδεύειν αὐτὸν βουλόμενοι, χρη- στοῖς προσίεσαν λόγοις. Οὐκ ἠβουλήθη συνιέναι τοῦ ἀγαθῆναι. Εκών, φησίν, ἑαυτὸν ἔξωσε τοῦ εὐ πραγῆσαι. Ανομίαν διελογίσατο ἐπὶ τῆς κοίτης αὐτοῦ· παρέστη πάσῃ ὁδῷ οὐκ ἀγαθῇ. Τὸ ἄὕπνον αὐτῶν σημαίνε:. EXPOSITIO IN PSALMUM XXXV. RO Luc. XVIII, 18. *¹ Matth. xxi, 16. C D diceret : Qui dolos struunt. in ira dulos cogitabant. Illud scilicet, Magister bone ; et Scimus quoniam veritatem doces el non accipis personam hominis ". dicta dum in cruce penderet in se conjecta menio · rat. Dixerunt : Euge, euge, viderunt oculi nostri. Ac si optatum haberent exitum, quando is ligno suspensus fuerat. Idipsum autem agunt qui exsul- tant de calamitate justi. das a me. Homo factum unigenitum Dei Verbum, non amittens esse Deus, rogat injuriæ causa nobis per damones illatæ judicem Patrem. Rogat dissi- pari superborum contumeliam. Ita enim alii in pu- dorem vertentur, inquit ; alii exsultabunt gratias de dala salute agentes. PSALMUS XXXV. Argumentum Superbiæ Judaici populi accusationem continet hic psalmus, et malitiæ eorum confutationem, atque justa Dei judicia decantat, quod orbem condide- rit. Ad hæc etiam gratiarum actionem Patri offert pro beneficiis per Jesum collatis: super his omnibus precationem ad cavendam super - Diam. Dixit injustus ut delinquat in semetipso. Arbitra- tur, inquit, qui in malitia educatus est, occulta animi ipsius consilia neminem conspicere. Nam illud, dixit, pro existinat, aut arbitratur, positum. Tantæ porro indolentiæ causa est, quod omnium inspectorem Dominum non reformidet. Non est timor Dei ante oculos ejus. Cum semel, inquit, peccandi propositum admiserit, a conspectu ocu- lorum Dei timorem amovet. Nam timore Domini declinat quilibet a malo. eam &dmittit ignorantiam, nolens gesta sua secum reputare, nec prave commissa aversari. Ut inve- niatur iniquitas ejus ad odium. Neque illud, inquit, considerat, quod scilicet Deus peccatum ejus de- prehendat, atque eo deprehenso et peccatum et pec- catorem odio habeat. propter oblatas Christo contumelias; dolus au- tem, cum volentes illum irretire, blandis illum sermonibus compellabant. Noluit intelligere ut bene ageret. Libens, inquit, sese a bono opere cobi- Luit. tit omui viæ non bonæ. Vigiles et insomnes noctes Significat eorum vigilantiam in parandis adversus Christum insidiis. 19. Qui oderunt me gratis el annuunt oculis. Q:asi. 20. Quoniam mihi quidem pacifice loquebantur, el 21. Et dilataverunt super me os suum. Blasphema 22. Vidisti, Domine, ne sileas; Domine, ne disce- 4. In finem servo Domini ipsi David. 2. Quoniam dolose egit in conspectu ejus. Libens 3. Verba oris ejus iniquitas et dolus. Iniquitas, 4. Iniquitatem meditatus est in cubili suo : asti- (10) Hæc in Ambros. adnotantur, quæ ad vers. 4 spectant : Τὸ ἄὕπνον αὐτῶν τῆς εἰς Χριστὸν ἐπιβουλῆς
Λέοντάς φησι ἢ τὰς πονηρὰς καὶ ἀντικειμένας δυνάμεις, αἳ μόνον οὐχὶ κατεβρυχήσαντο τοῦ Χριστοῦ, ἢ τάχα που καὶ αὐτοὺς τοὺς τῶν Ἰουδαίων καθηγητάς. Οὕτω γὰρ αὐτῶν διαμνημονεύει λέγων διὰ φωνῆς Ἱερεμίας· Ἐγενήθη ἡ κληρονομία μου ὡς λέων ἐν δρυμῷ· διὰ τοῦτο ἐμίσησα αὐτήν. Μονογενῆ μὲν τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ὀνομάζει, τὸ μονογενὲς τιθεὶς ἀντὶ τοῦ ἠγαπημένην. Ἀεὶ γάρ πώς ἐστιν ἐν ἀγάπῃ πλείστῃ τὸ μονογενὲς ἐν τέκνοις. Οἱ μισοῦντές με δωρεὰν καὶ διανεύοντες ὀφθαλμοῖς. Ἀντὶ τοῦ, συντιθέντες δόλους. Ὅτι ἐμοὶ μὲν εἰρηνικὰ ἐλάλουν, καὶ ἐπ’ ὀργὴν δόλους διελογίζοντο. Τὸ, Διδάσκαλε ἀγαθέ· καὶ, Ὅτι οἴδαμεν ὅτι τὴν ἀλήθειαν διδάσκεις, καὶ ὅτι οὐ λαμβάνεις πρόσωπον ἀνθρώπου. Καὶ ἐπλάτυναν ἐπ’ ἐμὲ τὸ στόμα αὐτῶν. Τὰς βλασφημίας τὰς ἐπὶ τῷ σταυρῷ γινομένας φησίν. Εἶπον· Εὖγε, εὖγε, εἶδον οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν. Ὡς κατ’ εὐχὴν αὐτοῖς τοῦ πέρατος ἐκβεβηκότος, τὸ κρεμασθῆναι αὐτὸν ἐπὶ τοῦ ξύλου. Τοῦτο δὲ ποιοῦσι καὶ οἱ ἐπαγαλλόμενοι τῇ θλίψει τοῦ δικαίου. Εἶδες, Κύριε, μὴ παρασιωπήσῃς, Κύριε, μὴ ἀποστῇς ἀπ’ ἐμοῦ.
Οἱ μισοῦντες με δωρεὰν καὶ διανεύοντες ὀφθαλ- Α μοῖς. Ἀντὶ τοῦ, συντιθέντες δόλους. Ὅτι ἐμοὶ μὲν εἰρηνικὰ ἐλάλουν, καὶ ἐπ' ὀργὴν δόλους διελογίζοντο. Το, Διδάσκαλε ἀγαθέ· καὶ, Οτι οἴδαμεν ὅτι τὴν ἀλήθειαν διδάσκεις, καὶ ὅτι οὐ λαμβάνεις πρόσωπον ἀνθρώπου. Καὶ ἐπλάτυναν ἐπ' ἐμὲ τὸ στόμα αὐτῶν. Τὰς βλασφημίας τὰς ἐπὶ τῷ σταυρῷ γινομένας φησίν. Εἶπον· Ευγε, ευγε, εἶδον οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν. Ὡς κατ' εὐχὴν αὐτοῖς τοῦ πέρατος ἐκβεβηκότος, τὸ κρε- μασθῆναι αὐτὸν ἐπὶ τοῦ ξύλου. Τοῦτο δὲ ποιοῦσι καὶ οἱ ἐπαγαλλόμενοι τῇ θλίψει τοῦ δικαίου. Εἶδες, Κύριε, μὴ παρασιωπήσης, Κύριε, μὴ ἀποστῇς ἀπ' ἐμοῦ. ῎Ανθρωπος γενόμενος ὁ μονογε νῆς τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐκ ἀποβαλὼν τὸ εἶναι Θεός, αἰτεῖ ὑπὲρ τῆς εἰς ἡμᾶς ἀδικίας γενομένης ὑπὸ τῶν Β δαιμόνων δικαστὴν γενόμενον τὸν Πατέρα, αἰτεῖ ἀπο- σκορπίσαι τῶν ὑπερηφάνων τὴν ὕβριν. Οὕτω γὰρ οἱ μὲν εἰς αἰσχύνην ἀποστραφήσονται, φησὶν, οἱ δὲ ἀγαλ λιάσαιντο, τὰς ἐπὶ τῇ σωτηρίᾳ ἀνατιθέντες εὐχαρι στίας. Εἰς τέλος τῷ δούλῳ Κυρίου τῷ Δαυΐδ. ΨΑΛΜΟΣ ΛΕ. Υπόθεσις. Κατηγορίαν περιέχει ὁ παρών ψαλμὸς τῆς ὑπερηφα - νίας τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, καὶ τῆς κακίας ἔλεγχον· καὶ μὴν καὶ ὑμνολογίαν τῶν δικαίων κρι- μάτων, δι' ὧν ἐποίησε τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν· πρὸς δὲ τούτοις καὶ εὐχαριστίας πρὸς τὸν Πατέρα ὑπὲρ ὧν εὐηργέτησε διὰ Ἰησοῦ· ἐφ᾽ ἅπασι δὲ τούτοις εὐχὴν ἀσφαλιζομένην τοῦ μὴ πεσεῖν εἰς ὑπερηφανίαν. Φησὶν ὁ παράνομος (10) τοῦ ἁμαρτάνειν ἐν ἑαυτῷ. Οίεται, φησὶν, ὁ κακία συντεθραμμένος μη- δένα θεωρεῖν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ κεκρυμμένα βουλεύ- ματα. Τὸ γὰρ, φησὶν, ἀντὶ τοῦ, ἡγεῖται ἡ ὑπολαμ- βάνει, τέθεικεν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης αναλγησίας τὸ μὴ δεδιέναι τὸν πάντα ἐφορῶντα δεσπότην. Οὐκ ἔστι φόβος Θεοῦ ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ. *Απαξ προθέμενος, φησί, τοῦ παρανομεῖν, ἔξω τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ τὸν τοῦ Θεοῦ τίθεται φόβον. Τῷ γὰρ φέσῳ Κυρίου ἐκκλίνει πᾶς ἀπὸ κακοῦ. Ὅτι ἐδόλωσεν ἐνώπιον αὐτοῦ. Ἐκὼν δὲ ταύτην ἔχει τὴν ἄγνοιαν, οὐ βουλόμενος λογιστεῦσαι τὰ πει πραγμένα, καὶ μισῆσαι τὰ κακῶς πεπραγμένα. Τοῦ εὑρεῖν τὴν ἀνομίαν αὐτοῦ καὶ μισῆσαι. Οὐδὲ τοῦ- το, φησί, λογίζεται, ὅτι ὁ Θεὸς εὑρίσκει τὴν ἁμαρ- τίαν αὐτοῦ, καὶ εὑρὼν αὐτὴν, μισεῖ καὶ αὐτὴν καὶ αὐτόν. Τὰ ῥήματα τοῦ στόματος αὐτοῦ ἀνομία καὶ δό- λος. Ανομίαν μὲν, δι᾽ ἂς ἐπήγαγον ὕβρεις Χριστῷ· δόλον δὲ, ὅτι καὶ παγιδεύειν αὐτὸν βουλόμενοι, χρη- στοῖς προσίεσαν λόγοις. Οὐκ ἠβουλήθη συνιέναι τοῦ ἀγαθῆναι. Εκών, φησίν, ἑαυτὸν ἔξωσε τοῦ εὐ πραγῆσαι. Ανομίαν διελογίσατο ἐπὶ τῆς κοίτης αὐτοῦ· παρέστη πάσῃ ὁδῷ οὐκ ἀγαθῇ. Τὸ ἄὕπνον αὐτῶν σημαίνε:. EXPOSITIO IN PSALMUM XXXV. RO Luc. XVIII, 18. *¹ Matth. xxi, 16. C D diceret : Qui dolos struunt. in ira dulos cogitabant. Illud scilicet, Magister bone ; et Scimus quoniam veritatem doces el non accipis personam hominis ". dicta dum in cruce penderet in se conjecta menio · rat. Dixerunt : Euge, euge, viderunt oculi nostri. Ac si optatum haberent exitum, quando is ligno suspensus fuerat. Idipsum autem agunt qui exsul- tant de calamitate justi. das a me. Homo factum unigenitum Dei Verbum, non amittens esse Deus, rogat injuriæ causa nobis per damones illatæ judicem Patrem. Rogat dissi- pari superborum contumeliam. Ita enim alii in pu- dorem vertentur, inquit ; alii exsultabunt gratias de dala salute agentes. PSALMUS XXXV. Argumentum Superbiæ Judaici populi accusationem continet hic psalmus, et malitiæ eorum confutationem, atque justa Dei judicia decantat, quod orbem condide- rit. Ad hæc etiam gratiarum actionem Patri offert pro beneficiis per Jesum collatis: super his omnibus precationem ad cavendam super - Diam. Dixit injustus ut delinquat in semetipso. Arbitra- tur, inquit, qui in malitia educatus est, occulta animi ipsius consilia neminem conspicere. Nam illud, dixit, pro existinat, aut arbitratur, positum. Tantæ porro indolentiæ causa est, quod omnium inspectorem Dominum non reformidet. Non est timor Dei ante oculos ejus. Cum semel, inquit, peccandi propositum admiserit, a conspectu ocu- lorum Dei timorem amovet. Nam timore Domini declinat quilibet a malo. eam &dmittit ignorantiam, nolens gesta sua secum reputare, nec prave commissa aversari. Ut inve- niatur iniquitas ejus ad odium. Neque illud, inquit, considerat, quod scilicet Deus peccatum ejus de- prehendat, atque eo deprehenso et peccatum et pec- catorem odio habeat. propter oblatas Christo contumelias; dolus au- tem, cum volentes illum irretire, blandis illum sermonibus compellabant. Noluit intelligere ut bene ageret. Libens, inquit, sese a bono opere cobi- Luit. tit omui viæ non bonæ. Vigiles et insomnes noctes Significat eorum vigilantiam in parandis adversus Christum insidiis. 19. Qui oderunt me gratis el annuunt oculis. Q:asi. 20. Quoniam mihi quidem pacifice loquebantur, el 21. Et dilataverunt super me os suum. Blasphema 22. Vidisti, Domine, ne sileas; Domine, ne disce- 4. In finem servo Domini ipsi David. 2. Quoniam dolose egit in conspectu ejus. Libens 3. Verba oris ejus iniquitas et dolus. Iniquitas, 4. Iniquitatem meditatus est in cubili suo : asti- (10) Hæc in Ambros. adnotantur, quæ ad vers. 4 spectant : Τὸ ἄὕπνον αὐτῶν τῆς εἰς Χριστὸν ἐπιβουλῆς
PG 27:173Ἄνθρωπος γενόμενος ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, οὐκ ἀποβαλὼν τὸ εἶναι Θεὸς, αἰτεῖ ὑπὲρ τῆς εἰς ἡμᾶς ἀδικίας γενομένης ὑπὸ τῶν δαιμόνων δικαστὴν γενόμενον τὸν Πατέρα, αἰτεῖ ἀποσκορπίσαι τῶν ὑπερηφάνων τὴν ὕβριν. Οὕτω γὰρ οἱ μὲν εἰς αἰσχύνην ἀποστραφήσονται, φησὶν, οἱ δὲ ἀγαλλιάσαιντο, τὰς ἐπὶ τῇ σωτηρίᾳ ἀνατιθέντες εὐχαριστίας.
Α τῆς εἰς Χριστὸν ἐπιβουλῆς σημαίνει. Κακίᾳ δὲ οὐ προσώχθησεν. Ἀντὶ τοῦ, τὴν κακίαν οὐκ ἐμίσησε. Β Κύριε, ἐν τῷ οὐρανῷ τὸ ἔλεός σου. Δείκνυσιν ὡς τῷ αὐτοῦ ἐλέει καὶ τὰ οὐράνια συνέστηκε, τουτ ἐστιν αἱ λογικαί δυνάμεις. Καὶ ἡ ἀλήθειά σου ἕως τῶν νεφελῶν. Η δικαιοσύνη σου ὡς ὄρη Θεοῦ. Ἀληθείς, φησί, καὶ βεβαίας τὰς διὰ τῶν προφητῶν ἐπαγγελίας ἔδει ξας· νεφέλαι γὰρ οἱ προφῆται. Ἔδειξας δὲ ταύτας ἀληθεῖς, πλῆθος δικαιοσύνης χορηγήσας τοσοῦτον, ὡς ὄρεσι παραβάλλεσθαι Θεοῦ. Τὰ κρίματά σου ἄβυσσος πολλή. Τοσαύτην δὲ ἔχων ἀλήθειαν καὶ δικαιοσύνην, τίνος ἕνεκεν μακροθυμεῖς ἀγνοῶ· τὸ τῆς ἀβύσσου γὰρ ἀθεώρητον μιμεῖταί σου τὰ κρίματα· καθάπερ γὰρ ἐκείνης ἀνθρώποις αθεώρητος ὁ βυθός, οὕτως ἀνέφικτος τῶν σῶν κριμάτων κατανόησις. Ανθρώπους καὶ κτήνη σώσεις, Κύριε. Περὶ τῶν δύο λαῶν εἰρηκὼς ὁ Ἀπόστολος, Συνέκλεισεν ο Θεὺς τοὺς πάντας εἰς ἀπείθειαν, ἵνα τοὺς πάντας σώσῃ, ἐπήγαγεν· Ὡς ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ. Καὶ ἐνταῦθα ὅμοιόν ἐστιν· ἐπειδὴ γὰρ ἔμελ λε τῶν δύο λαῶν τὴν σωτηρίαν διηγήσασθαι, οι καὶ σημαίνονται διὰ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν κτηνῶν· ἀν- θρώπων μὲν τῶν ἐξ Ἰσραὴλ ὡς κατηχουμένων ἐκ τοῦ νόμου, καὶ νοούντων τὰ διαφέροντα· κτηνῶν δὲ ὡς ἀλογωτέρων τῶν ἐξ ἐθνῶν· παιδευθέντες γὰρ οἱ ἐξ Ἰουδαίων τὸ μυστήριον διὰ νόμου καὶ προφητῶν, ἐξέπεσον· οἱ δὲ οὐδέποτε ἀκηκοότες οἱ ἐξ ἐθνῶν προσελήφθησαν· τούτου χάριν προείρηκε· Τὰ κρί ματά σου ἄβυσσος πολλή. Ανθρώπους λέγει πάλιν, τοὺς τὴν λογικὴν ἀξίαν φυλάττοντας κτήνη δὲ, τοὺς εἰς γῆν κάτω νεύοντας, καὶ τὰ γήϊνα βοσκομένους φρο- νήματα. Οὐ μόνον οὖν δικαίους, ἀλλὰ καὶ ἁμαρτωλοὺς εἰς σωτηρίαν ἐκάλεσεν. • Οἱ δὲ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων ἐν σκέπῃ τῶν πτερύ των σου ἐπιοῦσι. Τουτέστι, σκεπαστὴν καὶ βοηθόν σε ἕξουσι τοῦ εὐαγγελικοῦ λόγου, φησίν. Μεθυσθήσονται ἀπὸ πιότητος οἴκου σου, καὶ τὸν χειμάρρουν τῆς τρυφῆς σου ποτιεῖς αὐτούς. Χειμάρρους τρυφῆς ἐστιν ὁ Χριστὸς κατὰ τὸ εἰρημέ νον· Ἐκκλίνω ἐπ' αὐτοὺς ὡς χειμάρρους ἐπικλύ- ζων δόξαν ἐθνῶν. Ἔστι δὲ καὶ πηγὴ ζωῆς καὶ φῶς ἐκ φωτός. Μὴ ἐλθέτω μοι ποῦς ὑπερηφανίας. Εξω τοῦ τ ά- θους ἀξιοῖ γενέσθαι. Καὶ χεὶρ ἁμαρτωλοῦ μὴ σας λεύσαι με. Μηδέ μετακινησάτω με, φησί, τῆς παρὰ σοὶ στάσεως πρᾶξις άτοπος. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΑϚ'. Υπόθεσις. Διδασκαλίαν περιέχει ὁ ψαλμός, εἰσηγούμενος τῷ νέῳ λαῷ ἀποχὴν μὲν τῶν πονηρῶν, ἐπιτήδευσιν δὲ τῶν ἀγαθῶν· ἐξ ἑκατέρων πείθων, ἔκ τε τῆς τοῖς ἀγα θοῖς ηὐτρεπισμένης ἐλπίδος, ἔκ τε τῆς τοῖς πονη- ροῖς ἀποκειμένης κολάσεως. Μὴ παραζήλου ἐν πονηρευομένοις, μηδὲ ζήλου S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. corum qui Christo insidias parabant significat. Ma- litiam autem non odivit. Ac si diceret, malitiam non aversatus est. misericordia ejus cœlestia, id est rationabiles po- testates consistere. Et veritas tua usque ad nubes. G. Justitia tua sicut montes Dei. Veras, inquit, et firmas esse prophetarum promissiones ostendisti. Nubes enim sunt prophetæ : veras autem cas osten- disti, tantam exhibens vim justitiæ, ut montibus Dei comparari possit. Judicia tua abyssus multa. Cum tanta veritas atque justitia insit tibi, ignoro quæ causa sit quod tandiu toleres. Nam judicia tua inaspectabilem abyssi profunditatem imitantur. Nam sicut ejus profunditas ab hominibus percipi nequit, ita judiciorum tuorum cogitatio extra ca- ptum hominis est. : quam de duobus populis hæc Apostolus dixisset ** Conclusit Dominus omnes in incredulitate, ut omnes salvos faceret, subjunxit: Quam incomprehensibilia sunt judicia tua ! Simile hic habetur: nam duorum populorum, qui etiam per homines et jumenta si- gnificantur, salutem enarraturus : hominum scili- cet Israelitarum qui instituti in lege sunt, et præ- stantiora cogitant: jumentorum autem, gentium nempe, utpote irrationabiliorum ; Judaei enim my- sterium per leges et prophetas edocti exciderunt, gentes vero quæ nunquam illud audierant assum- plae sunt ; hac de causa antea dixit: Judicia tua C abyssus multa. Rursum homines dicit eos qui ratio- nabilem dignitatem servarunt; jumenta vero, eos qui versus terram deorsum inclinantur, et terrenis pascuntur cogitatis. Non solum itaque justos, sed etiam peccatores ad salutem vocavit. rum sperabunt. Id est, te protectorem adjutoremque evangelici verbi obtinebunt. 9, 10. Inebriabuntur ab ubertate domus tuæ, et torrente voluptatis tuæ potabis eos, etc. Torrens vo- luptatis Christus est, juxta quod dictum est ª³ : Declinabo super eos quasi torrens inundans gloriam gentium. Est autem et fons vitæ et lumen de lumine. moveri se passione. Et manus peccatoris non mo- reat me. Neque me, inquit, pravum facinus prope te stantem dimoveat. Argumentum. Doctrinam bie psalmus complectitur, abstinentiam a malis, bonorumque studium novo populo præ- dicans : utroque ad suadendum usus, spe scili- cet præmiorum bonos spectantium, et supplicio malis reservato. • Rom. 1, 31-33. Isa. Lxv1, 12. D 5. Domine, in cœlo misericordia tua. Declarat ex 7. Homines et jumenta salvabis, Domine. Post- 8. Filii autem hominum in tegmine alarum tua- 12. Non veniat mihi pes superbia. Rogal nulla 1. PSALMUS ipsi David. XXXVI. 2. Noli @mulari in malignantibus, neque zelaye-
To the end, for the servant of the Lord, DavidΕἰς τέλος τῷ δούλῳ Κυρίου τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τέλος τῷ δούλῳ Κυρίου τῷ Δαυί̈δ. ΨΑΛΜΟΣ ΛΕ. Ὑπόθεσις. Κατηγορίαν περιέχει ὁ παρὼν ψαλμὸς τῆς ὑπερηφανίας τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, καὶ τῆς κακίας ἔλεγχον· καὶ μὴν καὶ ὑμνολογίαν τῶν δικαίων κριμάτων, δι’ ὧν ἐποίησε τὴν ὑπ’ οὐρανόν· πρὸς δὲ τούτοις καὶ εὐχαριστίας πρὸς τὸν Πατέρα ὑπὲρ ὧν εὐηργέτησε διὰ Ἰησοῦ· ἐφ’ ἅπασι δὲ τούτοις εὐχὴν ἀσφαλιζομένην τοῦ μὴ πεσεῖν εἰς ὑπερηφανίαν. Φησὶν ὁ παράνομος τοῦ ἁμαρτάνειν ἐν ἑαυτῷ. Οἴεται, φησὶν, ὁ κακίᾳ συντεθραμμένος μηδένα θεωρεῖν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ κεκρυμμένα βουλεύματα. Τὸ γὰρ, φησὶν, ἀντὶ τοῦ, ἡγεῖται ἢ ὑπολαμβάνει, τέθεικεν. Αἴτιον δὲ τῆς τοιαύτης ἀναλγησίας τὸ μὴ δεδιέναι τὸν πάντα ἐφορῶντα δεσπότην. Οὐκ ἔστι φόβος Θεοῦ ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ.
Α τῆς εἰς Χριστὸν ἐπιβουλῆς σημαίνει. Κακίᾳ δὲ οὐ προσώχθησεν. Ἀντὶ τοῦ, τὴν κακίαν οὐκ ἐμίσησε. Β Κύριε, ἐν τῷ οὐρανῷ τὸ ἔλεός σου. Δείκνυσιν ὡς τῷ αὐτοῦ ἐλέει καὶ τὰ οὐράνια συνέστηκε, τουτ ἐστιν αἱ λογικαί δυνάμεις. Καὶ ἡ ἀλήθειά σου ἕως τῶν νεφελῶν. Η δικαιοσύνη σου ὡς ὄρη Θεοῦ. Ἀληθείς, φησί, καὶ βεβαίας τὰς διὰ τῶν προφητῶν ἐπαγγελίας ἔδει ξας· νεφέλαι γὰρ οἱ προφῆται. Ἔδειξας δὲ ταύτας ἀληθεῖς, πλῆθος δικαιοσύνης χορηγήσας τοσοῦτον, ὡς ὄρεσι παραβάλλεσθαι Θεοῦ. Τὰ κρίματά σου ἄβυσσος πολλή. Τοσαύτην δὲ ἔχων ἀλήθειαν καὶ δικαιοσύνην, τίνος ἕνεκεν μακροθυμεῖς ἀγνοῶ· τὸ τῆς ἀβύσσου γὰρ ἀθεώρητον μιμεῖταί σου τὰ κρίματα· καθάπερ γὰρ ἐκείνης ἀνθρώποις αθεώρητος ὁ βυθός, οὕτως ἀνέφικτος τῶν σῶν κριμάτων κατανόησις. Ανθρώπους καὶ κτήνη σώσεις, Κύριε. Περὶ τῶν δύο λαῶν εἰρηκὼς ὁ Ἀπόστολος, Συνέκλεισεν ο Θεὺς τοὺς πάντας εἰς ἀπείθειαν, ἵνα τοὺς πάντας σώσῃ, ἐπήγαγεν· Ὡς ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ. Καὶ ἐνταῦθα ὅμοιόν ἐστιν· ἐπειδὴ γὰρ ἔμελ λε τῶν δύο λαῶν τὴν σωτηρίαν διηγήσασθαι, οι καὶ σημαίνονται διὰ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν κτηνῶν· ἀν- θρώπων μὲν τῶν ἐξ Ἰσραὴλ ὡς κατηχουμένων ἐκ τοῦ νόμου, καὶ νοούντων τὰ διαφέροντα· κτηνῶν δὲ ὡς ἀλογωτέρων τῶν ἐξ ἐθνῶν· παιδευθέντες γὰρ οἱ ἐξ Ἰουδαίων τὸ μυστήριον διὰ νόμου καὶ προφητῶν, ἐξέπεσον· οἱ δὲ οὐδέποτε ἀκηκοότες οἱ ἐξ ἐθνῶν προσελήφθησαν· τούτου χάριν προείρηκε· Τὰ κρί ματά σου ἄβυσσος πολλή. Ανθρώπους λέγει πάλιν, τοὺς τὴν λογικὴν ἀξίαν φυλάττοντας κτήνη δὲ, τοὺς εἰς γῆν κάτω νεύοντας, καὶ τὰ γήϊνα βοσκομένους φρο- νήματα. Οὐ μόνον οὖν δικαίους, ἀλλὰ καὶ ἁμαρτωλοὺς εἰς σωτηρίαν ἐκάλεσεν. • Οἱ δὲ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων ἐν σκέπῃ τῶν πτερύ των σου ἐπιοῦσι. Τουτέστι, σκεπαστὴν καὶ βοηθόν σε ἕξουσι τοῦ εὐαγγελικοῦ λόγου, φησίν. Μεθυσθήσονται ἀπὸ πιότητος οἴκου σου, καὶ τὸν χειμάρρουν τῆς τρυφῆς σου ποτιεῖς αὐτούς. Χειμάρρους τρυφῆς ἐστιν ὁ Χριστὸς κατὰ τὸ εἰρημέ νον· Ἐκκλίνω ἐπ' αὐτοὺς ὡς χειμάρρους ἐπικλύ- ζων δόξαν ἐθνῶν. Ἔστι δὲ καὶ πηγὴ ζωῆς καὶ φῶς ἐκ φωτός. Μὴ ἐλθέτω μοι ποῦς ὑπερηφανίας. Εξω τοῦ τ ά- θους ἀξιοῖ γενέσθαι. Καὶ χεὶρ ἁμαρτωλοῦ μὴ σας λεύσαι με. Μηδέ μετακινησάτω με, φησί, τῆς παρὰ σοὶ στάσεως πρᾶξις άτοπος. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΑϚ'. Υπόθεσις. Διδασκαλίαν περιέχει ὁ ψαλμός, εἰσηγούμενος τῷ νέῳ λαῷ ἀποχὴν μὲν τῶν πονηρῶν, ἐπιτήδευσιν δὲ τῶν ἀγαθῶν· ἐξ ἑκατέρων πείθων, ἔκ τε τῆς τοῖς ἀγα θοῖς ηὐτρεπισμένης ἐλπίδος, ἔκ τε τῆς τοῖς πονη- ροῖς ἀποκειμένης κολάσεως. Μὴ παραζήλου ἐν πονηρευομένοις, μηδὲ ζήλου S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. corum qui Christo insidias parabant significat. Ma- litiam autem non odivit. Ac si diceret, malitiam non aversatus est. misericordia ejus cœlestia, id est rationabiles po- testates consistere. Et veritas tua usque ad nubes. G. Justitia tua sicut montes Dei. Veras, inquit, et firmas esse prophetarum promissiones ostendisti. Nubes enim sunt prophetæ : veras autem cas osten- disti, tantam exhibens vim justitiæ, ut montibus Dei comparari possit. Judicia tua abyssus multa. Cum tanta veritas atque justitia insit tibi, ignoro quæ causa sit quod tandiu toleres. Nam judicia tua inaspectabilem abyssi profunditatem imitantur. Nam sicut ejus profunditas ab hominibus percipi nequit, ita judiciorum tuorum cogitatio extra ca- ptum hominis est. : quam de duobus populis hæc Apostolus dixisset ** Conclusit Dominus omnes in incredulitate, ut omnes salvos faceret, subjunxit: Quam incomprehensibilia sunt judicia tua ! Simile hic habetur: nam duorum populorum, qui etiam per homines et jumenta si- gnificantur, salutem enarraturus : hominum scili- cet Israelitarum qui instituti in lege sunt, et præ- stantiora cogitant: jumentorum autem, gentium nempe, utpote irrationabiliorum ; Judaei enim my- sterium per leges et prophetas edocti exciderunt, gentes vero quæ nunquam illud audierant assum- plae sunt ; hac de causa antea dixit: Judicia tua C abyssus multa. Rursum homines dicit eos qui ratio- nabilem dignitatem servarunt; jumenta vero, eos qui versus terram deorsum inclinantur, et terrenis pascuntur cogitatis. Non solum itaque justos, sed etiam peccatores ad salutem vocavit. rum sperabunt. Id est, te protectorem adjutoremque evangelici verbi obtinebunt. 9, 10. Inebriabuntur ab ubertate domus tuæ, et torrente voluptatis tuæ potabis eos, etc. Torrens vo- luptatis Christus est, juxta quod dictum est ª³ : Declinabo super eos quasi torrens inundans gloriam gentium. Est autem et fons vitæ et lumen de lumine. moveri se passione. Et manus peccatoris non mo- reat me. Neque me, inquit, pravum facinus prope te stantem dimoveat. Argumentum. Doctrinam bie psalmus complectitur, abstinentiam a malis, bonorumque studium novo populo præ- dicans : utroque ad suadendum usus, spe scili- cet præmiorum bonos spectantium, et supplicio malis reservato. • Rom. 1, 31-33. Isa. Lxv1, 12. D 5. Domine, in cœlo misericordia tua. Declarat ex 7. Homines et jumenta salvabis, Domine. Post- 8. Filii autem hominum in tegmine alarum tua- 12. Non veniat mihi pes superbia. Rogal nulla 1. PSALMUS ipsi David. XXXVI. 2. Noli @mulari in malignantibus, neque zelaye-
Ἅπαξ προθέμενος, φησὶ, τοῦ παρανομεῖν, ἔξω τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ τὸν τοῦ Θεοῦ τίθεται φόβον. Τῷ γὰρ φόβῳ Κυρίου ἐκκλίνει πᾶς ἀπὸ κακοῦ. Ὅτι ἐδόλωσεν ἐνώπιον αὐτοῦ. Ἑκὼν δὲ ταύτην ἔχει τὴν ἄγνοιαν, οὐ βουλόμενος λογιστεῦσαι τὰ πεπραγμένα, καὶ μισῆσαι τὰ κακῶς πεπραγμένα. Τοῦ εὑρεῖν τὴν ἀνομίαν αὐτοῦ καὶ μισῆσαι. Οὐδὲ τοῦτο, φησὶ, λογίζεται, ὅτι ὁ Θεὸς εὑρίσκει τὴν ἁμαρτίαν αὐτοῦ, καὶ εὑρὼν αὐτὴν, μισεῖ καὶ αὐτὴν καὶ αὐτόν. Τὰ ῥήματα τοῦ στόματος αὐτοῦ ἀνομία καὶ δόλος. Ἀνομίαν μὲν, δι’ ἃς ἐπήγαγον ὕβρεις Χριστῷ· δόλον δὲ, ὅτι καὶ παγιδεύειν αὐτὸν βουλόμενοι, χρηστοῖς προσίεσαν λόγοις. Οὐκ ἠβουλήθη συνιέναι τοῦ ἀγαθῦναι. Ἑκὼν, φησὶν, ἑαυτὸν ἔξωσε τοῦ εὐπραγῆσαι. Ἀνομίαν διελογίσατο ἐπὶ τῆς κοίτης αὐτοῦ· παρέστη πάσῃ ὁδῷ οὐκ ἀγαθῇ. Τὸ ἄϋπνον αὐτῶν τῆς εἰς Χριστὸν ἐπιβουλῆς σημαίνει. Κακίᾳ δὲ οἱ προσώχθησεν. Ἀντὶ τοῦ, τὴν κακίαν οὐκ ἐμίσησε. Κύριε, ἐν τῷ οὐρανῷ τὸ ἔλεός σου. Δείκνυσιν ὡς τῷ αὐτοῦ ἐλέει καὶ τὰ οὐράνια συνέστηκε, τοῦτ’ ἔστιν αἱ λογικαὶ δυνάμεις. Καὶ ἡ ἀλήθειά σου ἕως τῶν νεφελῶν. Ἡ δικαιοσύνη σου ὡς ὄρη Θεοῦ.
Α τῆς εἰς Χριστὸν ἐπιβουλῆς σημαίνει. Κακίᾳ δὲ οὐ προσώχθησεν. Ἀντὶ τοῦ, τὴν κακίαν οὐκ ἐμίσησε. Β Κύριε, ἐν τῷ οὐρανῷ τὸ ἔλεός σου. Δείκνυσιν ὡς τῷ αὐτοῦ ἐλέει καὶ τὰ οὐράνια συνέστηκε, τουτ ἐστιν αἱ λογικαί δυνάμεις. Καὶ ἡ ἀλήθειά σου ἕως τῶν νεφελῶν. Η δικαιοσύνη σου ὡς ὄρη Θεοῦ. Ἀληθείς, φησί, καὶ βεβαίας τὰς διὰ τῶν προφητῶν ἐπαγγελίας ἔδει ξας· νεφέλαι γὰρ οἱ προφῆται. Ἔδειξας δὲ ταύτας ἀληθεῖς, πλῆθος δικαιοσύνης χορηγήσας τοσοῦτον, ὡς ὄρεσι παραβάλλεσθαι Θεοῦ. Τὰ κρίματά σου ἄβυσσος πολλή. Τοσαύτην δὲ ἔχων ἀλήθειαν καὶ δικαιοσύνην, τίνος ἕνεκεν μακροθυμεῖς ἀγνοῶ· τὸ τῆς ἀβύσσου γὰρ ἀθεώρητον μιμεῖταί σου τὰ κρίματα· καθάπερ γὰρ ἐκείνης ἀνθρώποις αθεώρητος ὁ βυθός, οὕτως ἀνέφικτος τῶν σῶν κριμάτων κατανόησις. Ανθρώπους καὶ κτήνη σώσεις, Κύριε. Περὶ τῶν δύο λαῶν εἰρηκὼς ὁ Ἀπόστολος, Συνέκλεισεν ο Θεὺς τοὺς πάντας εἰς ἀπείθειαν, ἵνα τοὺς πάντας σώσῃ, ἐπήγαγεν· Ὡς ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ. Καὶ ἐνταῦθα ὅμοιόν ἐστιν· ἐπειδὴ γὰρ ἔμελ λε τῶν δύο λαῶν τὴν σωτηρίαν διηγήσασθαι, οι καὶ σημαίνονται διὰ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν κτηνῶν· ἀν- θρώπων μὲν τῶν ἐξ Ἰσραὴλ ὡς κατηχουμένων ἐκ τοῦ νόμου, καὶ νοούντων τὰ διαφέροντα· κτηνῶν δὲ ὡς ἀλογωτέρων τῶν ἐξ ἐθνῶν· παιδευθέντες γὰρ οἱ ἐξ Ἰουδαίων τὸ μυστήριον διὰ νόμου καὶ προφητῶν, ἐξέπεσον· οἱ δὲ οὐδέποτε ἀκηκοότες οἱ ἐξ ἐθνῶν προσελήφθησαν· τούτου χάριν προείρηκε· Τὰ κρί ματά σου ἄβυσσος πολλή. Ανθρώπους λέγει πάλιν, τοὺς τὴν λογικὴν ἀξίαν φυλάττοντας κτήνη δὲ, τοὺς εἰς γῆν κάτω νεύοντας, καὶ τὰ γήϊνα βοσκομένους φρο- νήματα. Οὐ μόνον οὖν δικαίους, ἀλλὰ καὶ ἁμαρτωλοὺς εἰς σωτηρίαν ἐκάλεσεν. • Οἱ δὲ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων ἐν σκέπῃ τῶν πτερύ των σου ἐπιοῦσι. Τουτέστι, σκεπαστὴν καὶ βοηθόν σε ἕξουσι τοῦ εὐαγγελικοῦ λόγου, φησίν. Μεθυσθήσονται ἀπὸ πιότητος οἴκου σου, καὶ τὸν χειμάρρουν τῆς τρυφῆς σου ποτιεῖς αὐτούς. Χειμάρρους τρυφῆς ἐστιν ὁ Χριστὸς κατὰ τὸ εἰρημέ νον· Ἐκκλίνω ἐπ' αὐτοὺς ὡς χειμάρρους ἐπικλύ- ζων δόξαν ἐθνῶν. Ἔστι δὲ καὶ πηγὴ ζωῆς καὶ φῶς ἐκ φωτός. Μὴ ἐλθέτω μοι ποῦς ὑπερηφανίας. Εξω τοῦ τ ά- θους ἀξιοῖ γενέσθαι. Καὶ χεὶρ ἁμαρτωλοῦ μὴ σας λεύσαι με. Μηδέ μετακινησάτω με, φησί, τῆς παρὰ σοὶ στάσεως πρᾶξις άτοπος. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΑϚ'. Υπόθεσις. Διδασκαλίαν περιέχει ὁ ψαλμός, εἰσηγούμενος τῷ νέῳ λαῷ ἀποχὴν μὲν τῶν πονηρῶν, ἐπιτήδευσιν δὲ τῶν ἀγαθῶν· ἐξ ἑκατέρων πείθων, ἔκ τε τῆς τοῖς ἀγα θοῖς ηὐτρεπισμένης ἐλπίδος, ἔκ τε τῆς τοῖς πονη- ροῖς ἀποκειμένης κολάσεως. Μὴ παραζήλου ἐν πονηρευομένοις, μηδὲ ζήλου S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. corum qui Christo insidias parabant significat. Ma- litiam autem non odivit. Ac si diceret, malitiam non aversatus est. misericordia ejus cœlestia, id est rationabiles po- testates consistere. Et veritas tua usque ad nubes. G. Justitia tua sicut montes Dei. Veras, inquit, et firmas esse prophetarum promissiones ostendisti. Nubes enim sunt prophetæ : veras autem cas osten- disti, tantam exhibens vim justitiæ, ut montibus Dei comparari possit. Judicia tua abyssus multa. Cum tanta veritas atque justitia insit tibi, ignoro quæ causa sit quod tandiu toleres. Nam judicia tua inaspectabilem abyssi profunditatem imitantur. Nam sicut ejus profunditas ab hominibus percipi nequit, ita judiciorum tuorum cogitatio extra ca- ptum hominis est. : quam de duobus populis hæc Apostolus dixisset ** Conclusit Dominus omnes in incredulitate, ut omnes salvos faceret, subjunxit: Quam incomprehensibilia sunt judicia tua ! Simile hic habetur: nam duorum populorum, qui etiam per homines et jumenta si- gnificantur, salutem enarraturus : hominum scili- cet Israelitarum qui instituti in lege sunt, et præ- stantiora cogitant: jumentorum autem, gentium nempe, utpote irrationabiliorum ; Judaei enim my- sterium per leges et prophetas edocti exciderunt, gentes vero quæ nunquam illud audierant assum- plae sunt ; hac de causa antea dixit: Judicia tua C abyssus multa. Rursum homines dicit eos qui ratio- nabilem dignitatem servarunt; jumenta vero, eos qui versus terram deorsum inclinantur, et terrenis pascuntur cogitatis. Non solum itaque justos, sed etiam peccatores ad salutem vocavit. rum sperabunt. Id est, te protectorem adjutoremque evangelici verbi obtinebunt. 9, 10. Inebriabuntur ab ubertate domus tuæ, et torrente voluptatis tuæ potabis eos, etc. Torrens vo- luptatis Christus est, juxta quod dictum est ª³ : Declinabo super eos quasi torrens inundans gloriam gentium. Est autem et fons vitæ et lumen de lumine. moveri se passione. Et manus peccatoris non mo- reat me. Neque me, inquit, pravum facinus prope te stantem dimoveat. Argumentum. Doctrinam bie psalmus complectitur, abstinentiam a malis, bonorumque studium novo populo præ- dicans : utroque ad suadendum usus, spe scili- cet præmiorum bonos spectantium, et supplicio malis reservato. • Rom. 1, 31-33. Isa. Lxv1, 12. D 5. Domine, in cœlo misericordia tua. Declarat ex 7. Homines et jumenta salvabis, Domine. Post- 8. Filii autem hominum in tegmine alarum tua- 12. Non veniat mihi pes superbia. Rogal nulla 1. PSALMUS ipsi David. XXXVI. 2. Noli @mulari in malignantibus, neque zelaye-
PG 27:176Ἀληθεῖς, φησὶ, καὶ βεβαίας τὰς διὰ τῶν προφητῶν ἐπαγγελίας ἔδειξας· νεφέλαι γὰρ οἱ προφῆται. Ἔδειξας δὲ ταύτας ἀληθεῖς, πλῆθος δικαιοσύνης χορηγήσας τοσοῦτον, ὡς ὄρεσι παραβάλλεσθαι Θεοῦ. Τὰ κρίματά σου ἄβυσσος πολλή. Τοσαύτην δὲ ἔχων ἀλήθειαν καὶ δικαιοσύνην, τίνος ἕνεκεν μακροθυμεῖς ἀγνοῶ· τὸ τῆς ἀβύσσου γὰρ ἀθεώρητον μιμεῖταί σου τὰ κρίματα· καθάπερ γὰρ ἐκείνης ἀνθρώποις ἀθεώρητος ὁ βυθὸς, οὕτως ἀνέφικτος τῶν σῶν κριμάτων κατανόησις. Ἀνθρώπους καὶ κτήνη σώσεις, Κύριε. Περὶ τῶν δύο λαῶν εἰρηκὼς ὁ Ἀπόστολος, Συνέκλεισεν ὁ Θεὸς τοὺς πάντας εἰς ἀπείθειαν, ἵνα τοὺς πάντας σώσῃ, ἐπήγαγεν· Ὡς ἀνεξερεύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ Καὶ ἐνταῦθα ὅμοιόν ἐστιν· ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλε τῶν δύο λαῶν τὴν σωτηρίαν διηγήσασθαι, οἳ καὶ σημαίνονται διὰ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν κτηνῶν· ἀνθρώπων μὲν τῶν ἐξ Ἰσραὴλ ὡς κατηχουμένων ἐκ τοῦ νόμου, καὶ νοούντων τὰ διαφέροντα· κτηνῶν δὲ ὡς ἀλογωτέρων τῶν ἐξ ἐθνῶν· παιδευθέντες γὰρ οἱ ἐξ Ἰουδαίων τὸ μυστήριον διὰ νόμου καὶ προφητῶν, ἐξέπεσον· οἱ δὲ οὐδέποτε ἀκηκοότες οἱ ἐξ ἐθνῶν προσελήφθησαν· τούτου χάριν προείρηκε· Τὰ κρίματά σου ἄβυσσος πολλή.
Ἀνθρώπους λέγει πάλιν, τοὺς τὴν λογικὴν ἀξίαν φυλάττοντας· κτήνη δὲ, τοὺς εἰς γῆν κάτω νεύοντας, καὶ τὰ γήϊνα βοσκομένους φρονήματα. Οὐ μόνον οὖν δικαίους, ἀλλὰ καὶ ἁμαρτωλοὺς εἰς σωτηρίαν ἐκάλεσεν. Οἱ δὲ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων ἐν σκέπῃ τῶν πτερύγων σου ἐλπιοῦσι. Τουτέστι, σκεπαστὴν καὶ βοηθόν σε ἕξουσι τοῦ εὐαγγελικοῦ λόγου, φησίν. Μεθυσθήσονται ἀπὸ πιότητος οἴκου σου, καὶ τὸν χειμάῤῥουν τῆς τρυφῆς σου ποτιεῖς αὐτούς. Χειμάῤῥους τρυφῆς ἐστιν ὁ Χριστὸς κατὰ τὸ εἰρημένον· Ἐκκλίνω ἐπ’ αὐτοὺς ὡς χειμάῤῥους ἐπικλύζων δόξαν ἐθνῶν. Ἔστι δὲ καὶ πηγὴ ζωῆς καὶ φῶς ἐκ φωτός. Μὴ ἐλθέτω μοι ποῦς ὑπερηφανίας. Ἔξω τοῦ πάθους ἀξιοῖ γενέσθαι. Καὶ χεὶρ ἁμαρτωλοῦ μὴ σαλεύσαι με. Μηδὲ μετακινησάτω με, φησὶ, τῆς παρὰ σοὶ στάσεως πρᾶξις ἄτοπος.
Psalm 13ΨΑΛΜΟΣ 13
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. Λ. Ὑπόθεσις. Διδασκαλίαν περιέχει ὁ ψαλμὸς, εἰσηγούμενος τῷ νέῳ λαῷ ἀποχὴν μὲν τῶν πονηρῶν, ἐπιτήδευσιν δὲ τῶν ἀγαθῶν· ἐξ ἑκατέρων πείθων, ἔκ τε τῆς τοῖς ἀγαθοῖς ηὐτρεπισμένης ἐλπίδος, ἔκ τε τῆς τοῖς πονηροῖς ἀποκειμένης κολάσεως. Μὴ παραζήλου ἐν πονηρευομένοις, μηδὲ ζήλου τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν.
PG 27:177Παραινεῖ φεύγειν τὴν πονηρίαν, ὡς ἔκπτωσιν εἶναι παντὸς ἀγαθοῦ ταύτης ὑπογράφων τὸ τέλος. Καὶ κατασκήνου τὴν γῆν, καὶ ποιμανθήσῃ ἐπὶ τῷ πλούτῳ αὐτῆς. Γῆν λέγει τὴν θεόπνευστον Γραφὴν, ἐν ᾗ ὁ πλοῦτος τῶν ἁγίων, τουτέστιν αἱ ἐπαγγελίαι. Παραινεῖ διαπαντὸς τῶν θείων προσχέσθαι λογίων, ἔρωτι τῶν ἐν αὐτοῖς ἀποκειμένων τοῖς ἁγίοις ἀγαθῶν. Ἀποκάλυψον πρὸς Κύριον τὴν ὁδόν σου, καὶ ἔλπισον ἐπ’ αὐτὸν, καὶ αὐτὸς ποιήσει. Ἔσῃ, φησὶ, φανερῶς τὴν ἀρέσκουσαν αὐτῷ βαδίζων ὁδόν. Καὶ ἐξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιοσύνην σου. Δῆλον γάρ ἐστιν, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος εἴρηκεν, ὅτι οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος. Φῶς δὲ δικαιοσύνης γνῶσις· ἐπειδὴ καὶ ἡ δικαιοσύνη κανών ἐστιν ἀρετῶν. Καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν. Ἀντὶ τοῦ· Κρινεῖ σε ἄξιον ὄντα φωτός. Καὶ αὐτὸς ποιήσει. Ὅταν ἐπ’ αὐτῷ, φησὶν, ἐλπίσῃς, τότε καὶ αὐτὸς ποιήσει. Τί δὲ ποιήσει διαδείκνυσιν ἐπενεγκών· Ἐξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιοσύνην σου, καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν. Τότε δὲ ἐξοίσει, φησὶν, ἀντὶ τοῦ ἐμφανῆ καταστήσει, καὶ οἷον περίοπτον ἀποφανεῖ, λαθεῖν οὐκ ἐῶν τῆς εὐζωίας τὸ κάλλος.
τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν. Παραινεί φεύγειν τὴν πονηρίαν, ὡς ἔκπτωσιν εἶναι παντὸς ἀγαθοῦ ταύτης ὑπογράφων τὸ τέλος. Καὶ κατασκήνου τὴν γῆν, καὶ ποιμανθήσῃ ἐπὶ τῷ πλούτῳ αὐτῆς. Γῆν λέγει τὴν θεόπνευστον Γρα φὴν, ἐν ᾗ ὁ πλοῦτος τῶν ἁγίων, τουτέστιν αἱ ἐπαγ γελίαι. Παραινεῖ διαπαντὸς τῶν θείων προσχέσθαι λογίων, ἔρωτι τῶν ἐν αὐτοῖς ἀποκειμένων τοῖς ἁγίοις ἀγαθῶν. Αποκάλυψον πρὸς Κύριον τὴν ὁδόν σου, καὶ ἔλπισον ἐπ' αὐτὸν, καὶ αὐτὸς ποιήσει. Εσῃ, φησί, φανερῶς τὴν ἀρέσκουσαν αὐτῷ βαδίζων οδόν. Καὶ ἐξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιοσύνην σου. Δη λον γάρ ἐστιν, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος εἴρηκεν, ὅτι οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος. Φῶς δὲ δικαιοσύνης γνῶσις· ἐπειδὴ καὶ ἡ δι καιοσύνη κανών ἐστιν ἀρετῶν. Καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν. Ἀντὶ τοῦ· Κρινεῖ σε ἄξιον ὄντα φωτός. Καὶ αὐτὸς ποιήσει. Ὅταν ἐπ' αὐτῷ, φησὶν, ἐλ- πίσης, τότε καὶ αὐτὸς ποιήσει. Τί δὲ ποιήσει δια δείκνυσιν ἐπενεγκών· Εξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιο- σύνην σου, καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν. Τότε δὲ ἐξοίσει, φησὶν, ἀντὶ τοῦ ἐμφανῆ καταστήσει, καὶ οἷον περίοπτον ἀποφανεῖ, λαθεῖν οὐκ ἐῶν τῆς εὐζωίας τὸ κάλλος. Εσται γὰρ ἅπασιν εναργής ἡ δικαιοσύνη σου δίκην φωτὸς ἀναλάμπουσα, φωτός μεσημβρινοῦ. Μεσημβρία γε μὴν ὀνομάζεται τῆς ἡμέ- ρας αὐτὸ τὸ μεσαίτατον. Οὐ μόνον, φησί, δικαιοῖ τὸν ἐξομολογούμενον, καὶ κρῖμα αὐτῷ προσφέρει χρηστό τητος, ἀλλὰ καὶ εἰς φῶς αὐτοῦ προσφέρει την δικαιο- σύνην· τουτέστι γνωρίζει πᾶσιν, ὅτιπερ αὐτὸν ἐδι- καίωσεν. Οἷος ἦν ὁ λῃστὴς, οὗ τὸ κρῖμα ἐν μεσημ βρίᾳ κατὰ τὸ μέσον τῆς ἡμέρας σταυρούμενος ὁ Ἰη- σοῦς ἐξήγαγε, καὶ τὴν ἐπ' αὐτῷ δικαιοσύνην εἰς φῶς, τουτέστιν εἰς πάντων γνῶσιν ἤνεγκεν. Ἡ γὰρ ἐπ' αὐτῷ φωνή, Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω σοι, σήμερον μετ' ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ, εἰς φανερὸν τῇ οἰκου μένῃ, μᾶλλον δὲ φῶς τῇ οἰκουμένῃ γεγένηται, προ τροπὴ πᾶσι τοῖς ἐν μετανοίᾳ τυγχάνουσιν. Οὐκ ἔσται, φησί, κεκαλυμμένον τὸ τῆς δικαιοσύνης λαμπρόν, ὥσπερ νῦν, ἀλλ' ἐπιφανές ὥσπερ ἥλιος ἐν μεσημβρία, ὥσπερ ὁ Κύριός φησι· Τότε οἱ δίκαιοι λάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Πατρὸς αὐτῶν. . Υποτάγηθι τῷ Κυρίῳ καὶ ἱκέτευσον αὐτόν. Αύ τὸς μὲν, φησί, ἄξιον ὄντα (α) φωτὸς ἀποδείξει ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· σὺ δὲ ἐνταῦθα υποτάγηθι. Μὴ πα ραζήλου ἐν τῷ κατευοδουμένῳ ἐν τῇ ὁδῷ αὐτοῦ. Μὴ μιμήσῃ, φησὶν, εὐδαιμονίαν ἐκ παρανομίας συγκροτουμένην. [Μὴ θαύμαζε ἄνθρωπον παράνομον κατευθυνόμε νον, μηδὲ μιμήσῃ εὐδαιμονίαν ἐκ παρανομίας συγκρο τουμένην, μηδὲ πράττειν ἐρεθίζου τὰ ὅμοια· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατὰ ῥοῦν αὐτῷ φέρεται πάντα, μὴ δάκνου μη- δὲ δυσφέρει, ὅτι μὴ διδόασι δίκην οἱ πονηροί, ἀλλ' ἐν εὐθηνεία διάγουσιν, ὡς μή τινος τὴν τίσιν εὐθύ νοντος. Κρείσσον ὀλίγον τῷ δικαίῳ· ἀντὶ τοῦ, μεῖζόν & ΧΧΙΙΙ, 43. ** (α) σε. • EXPOSITIO IN PSALMUM XXXVI. A ris facientes iniquitatem. Malitiam fugere hortatur : docens ejus finem esse lapsum ab omni bono. B C Terram dicit divinitus inspiratam Scripturam, in qua sitæ sanctorum divitiæ, id est promissiones. Hortatur autem ut divinis eloquiis semper hærea- mus, amore ducti bonorum quæ in eis pro sanctis sunt reposita. ipse faciet. Palam, inquit, erit te per acceptam et gratam ipsi viam incedere. festun enim est quod in futuro sæculo, ut ipse Dominus dicit, justi fulgebunt sicut sol. Lumen autem justitiæ, cognitio; quandoquidem jus:itia re- gula virtutum est. Et judicium tuum tanquam nie- ridiem. Id est, Te dignum lucis judicabit esse. Dan. Barb.: Et ipse faciet. Ubi, inquit, in eo spe- raveris, tunc ipse faciet. Sed quid faciet ostendit inferens: Et educet quasi lumen justitiam tuam el judicium tuum tanquam meridiem. Tum vero edu- cet, inquit, pro, manifestum reddet, et quasi con- spicuum declarabit, non permittens honeste vita decorem et pulchritudinem latere. Erit enim justitia tua tanquam lumen omnibus manifesta, meridiana luce splendidior. Meridies diei dimidium dicitrz. Non modo, inquit, confitentem justificat, et ei cle- menter adjudicat, verum etiam justitiam ejus in aperto ponit, hoc est, notum omnibus facit se illum justificasse. Cujusmodi fuit latro, cujus judicium in meridie, hoc est medio die, Jesus in cruce pendens eduxit, waque ejus justitiam in lucem, hoc est lu omnium cognitionem, produxit. Nam expressa vox illa, Amen, amen dico tibi, hodie mecum eris in pa- radiso 85, clara mundo, atque adeo lux orbi terrarum facta est, et omnibus resipiscentibus et pœnitenti- bus adhortatio quædam fuit. Non enim, ait, claritas justitiæ ejus occulta erit, ut modo est, sed tanquam sol in meridie conspicua. Quemadmodum Donius aitª : Tum justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum. D te luce dignum ostendet in futuro saeculo, tu au- tem hic subditus esto. Noli æmulari in eo qui pro- speratur in via sua. Ne æmuleris, ait, felicitatem ini- quitate comparatam. [Ne admiratione capiaris viso homine iniquo pro- spere agente, neque musteris felicitatem ex injusti- tia acquisitam, neque stimuleris ad similia agenda : sed etiamısi omnia ipsi ex voto sponte succedant, ne doleas neu indigne feras, quasi improbi pœnas non luant, sed prospere agant, ceu nullo ultionem et castigationem inferente. Melius est modicum juelo ; ac si dicat, melior est Matth. xu, 43. * Luc. Matth. xi, 43. Deest EDIT. - 5. Εt inhabita terram, et pasceris in divitiis ejus. 5. Revela Domino viam tuam et spera in eo, et 6. Et educet quasi lumen justitiam tuam. Mani- 7. Subditus esto Domino et ora eum. Ipse quidem
Ἔσται γὰρ ἅπασιν ἐναργὴς ἡ δικαιοσύνη σου δίκην φωτὸς ἀναλάμπουσα, φωτὸς μεσημβρινοῦ. Μεσημβρία γε μὴν ὀνομάζεται τῆς ἡμέρας αὐτὸ τὸ μεσαίτατον. Οὐ μόνον, φησὶ, δικαιοῖ τὸν ἐξομολογούμενον, καὶ κρῖμα αὐτῷ προσφέρει χρηστότητος, ἀλλὰ καὶ εἰς φῶς αὐτοῦ προσφέρει τὴν δικαιοσύνην τουτέστι γνωρίζει πᾶσιν, ὅτιπερ αὐτὸν ἐδικαίωσεν. Οἷος ἦν ὁ λῃστὴς, οὗ τὸ κρῖμα ἐν μεσημβρίᾳ κατὰ τὸ μέσον τῆς ἡμέρας σταυρούμενος ὁ Ἰησοῦς ἐξήγαγε, καὶ τὴν ἐπ’ αὐτῷ δικαιοσύνην εἰς φῶς, τουτέστιν εἰς πάντων γνῶσιν ἤνεγκεν. Ἡ γὰρ ἐπ’ αὐτῷ φωνὴ, Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω σοι, σήμερον μετ’ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ, εἰς φανερὸν τῇ οἰκουμένῃ, μᾶλλον δὲ φῶς τῇ οἰκουμένῃ γεγένηται, προτροπὴ πᾶσι τοῖς ἐν μετανοίᾳ τυγχάνουσιν. Οὐκ ἔσται, φησὶ, κεκαλυμμένον τὸ τῆς δικαιοσύνης λαμπρὸν, ὥσπερ νῦν, ἀλλ’ ἐπιφανὲς ὥσπερ ἥλιος ἐν μεσημβρίᾳ, ὥσπερ ὁ Κύριός φησι· Τότε οἱ δίκαιοι λάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Πατρὸς αὐτῶν. Ὑποτάγηθι τῷ Κυρίῳ καὶ ἱκέτευσον αὐτόν. Αὐτὸς μὲν, φησὶ, ἄξιον ὄντα φωτὸς ἀποδείξει ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· σὺ δὲ ἐνταῦθα ὑποτάγηθι. Μὴ παραζήλου ἐν τῷ κατευοδουμένῳ ἐν τῇ ὁδῷ αὐτοῦ.
τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν. Παραινεί φεύγειν τὴν πονηρίαν, ὡς ἔκπτωσιν εἶναι παντὸς ἀγαθοῦ ταύτης ὑπογράφων τὸ τέλος. Καὶ κατασκήνου τὴν γῆν, καὶ ποιμανθήσῃ ἐπὶ τῷ πλούτῳ αὐτῆς. Γῆν λέγει τὴν θεόπνευστον Γρα φὴν, ἐν ᾗ ὁ πλοῦτος τῶν ἁγίων, τουτέστιν αἱ ἐπαγ γελίαι. Παραινεῖ διαπαντὸς τῶν θείων προσχέσθαι λογίων, ἔρωτι τῶν ἐν αὐτοῖς ἀποκειμένων τοῖς ἁγίοις ἀγαθῶν. Αποκάλυψον πρὸς Κύριον τὴν ὁδόν σου, καὶ ἔλπισον ἐπ' αὐτὸν, καὶ αὐτὸς ποιήσει. Εσῃ, φησί, φανερῶς τὴν ἀρέσκουσαν αὐτῷ βαδίζων οδόν. Καὶ ἐξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιοσύνην σου. Δη λον γάρ ἐστιν, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος εἴρηκεν, ὅτι οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος. Φῶς δὲ δικαιοσύνης γνῶσις· ἐπειδὴ καὶ ἡ δι καιοσύνη κανών ἐστιν ἀρετῶν. Καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν. Ἀντὶ τοῦ· Κρινεῖ σε ἄξιον ὄντα φωτός. Καὶ αὐτὸς ποιήσει. Ὅταν ἐπ' αὐτῷ, φησὶν, ἐλ- πίσης, τότε καὶ αὐτὸς ποιήσει. Τί δὲ ποιήσει δια δείκνυσιν ἐπενεγκών· Εξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιο- σύνην σου, καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν. Τότε δὲ ἐξοίσει, φησὶν, ἀντὶ τοῦ ἐμφανῆ καταστήσει, καὶ οἷον περίοπτον ἀποφανεῖ, λαθεῖν οὐκ ἐῶν τῆς εὐζωίας τὸ κάλλος. Εσται γὰρ ἅπασιν εναργής ἡ δικαιοσύνη σου δίκην φωτὸς ἀναλάμπουσα, φωτός μεσημβρινοῦ. Μεσημβρία γε μὴν ὀνομάζεται τῆς ἡμέ- ρας αὐτὸ τὸ μεσαίτατον. Οὐ μόνον, φησί, δικαιοῖ τὸν ἐξομολογούμενον, καὶ κρῖμα αὐτῷ προσφέρει χρηστό τητος, ἀλλὰ καὶ εἰς φῶς αὐτοῦ προσφέρει την δικαιο- σύνην· τουτέστι γνωρίζει πᾶσιν, ὅτιπερ αὐτὸν ἐδι- καίωσεν. Οἷος ἦν ὁ λῃστὴς, οὗ τὸ κρῖμα ἐν μεσημ βρίᾳ κατὰ τὸ μέσον τῆς ἡμέρας σταυρούμενος ὁ Ἰη- σοῦς ἐξήγαγε, καὶ τὴν ἐπ' αὐτῷ δικαιοσύνην εἰς φῶς, τουτέστιν εἰς πάντων γνῶσιν ἤνεγκεν. Ἡ γὰρ ἐπ' αὐτῷ φωνή, Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω σοι, σήμερον μετ' ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ, εἰς φανερὸν τῇ οἰκου μένῃ, μᾶλλον δὲ φῶς τῇ οἰκουμένῃ γεγένηται, προ τροπὴ πᾶσι τοῖς ἐν μετανοίᾳ τυγχάνουσιν. Οὐκ ἔσται, φησί, κεκαλυμμένον τὸ τῆς δικαιοσύνης λαμπρόν, ὥσπερ νῦν, ἀλλ' ἐπιφανές ὥσπερ ἥλιος ἐν μεσημβρία, ὥσπερ ὁ Κύριός φησι· Τότε οἱ δίκαιοι λάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Πατρὸς αὐτῶν. . Υποτάγηθι τῷ Κυρίῳ καὶ ἱκέτευσον αὐτόν. Αύ τὸς μὲν, φησί, ἄξιον ὄντα (α) φωτὸς ἀποδείξει ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· σὺ δὲ ἐνταῦθα υποτάγηθι. Μὴ πα ραζήλου ἐν τῷ κατευοδουμένῳ ἐν τῇ ὁδῷ αὐτοῦ. Μὴ μιμήσῃ, φησὶν, εὐδαιμονίαν ἐκ παρανομίας συγκροτουμένην. [Μὴ θαύμαζε ἄνθρωπον παράνομον κατευθυνόμε νον, μηδὲ μιμήσῃ εὐδαιμονίαν ἐκ παρανομίας συγκρο τουμένην, μηδὲ πράττειν ἐρεθίζου τὰ ὅμοια· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατὰ ῥοῦν αὐτῷ φέρεται πάντα, μὴ δάκνου μη- δὲ δυσφέρει, ὅτι μὴ διδόασι δίκην οἱ πονηροί, ἀλλ' ἐν εὐθηνεία διάγουσιν, ὡς μή τινος τὴν τίσιν εὐθύ νοντος. Κρείσσον ὀλίγον τῷ δικαίῳ· ἀντὶ τοῦ, μεῖζόν & ΧΧΙΙΙ, 43. ** (α) σε. • EXPOSITIO IN PSALMUM XXXVI. A ris facientes iniquitatem. Malitiam fugere hortatur : docens ejus finem esse lapsum ab omni bono. B C Terram dicit divinitus inspiratam Scripturam, in qua sitæ sanctorum divitiæ, id est promissiones. Hortatur autem ut divinis eloquiis semper hærea- mus, amore ducti bonorum quæ in eis pro sanctis sunt reposita. ipse faciet. Palam, inquit, erit te per acceptam et gratam ipsi viam incedere. festun enim est quod in futuro sæculo, ut ipse Dominus dicit, justi fulgebunt sicut sol. Lumen autem justitiæ, cognitio; quandoquidem jus:itia re- gula virtutum est. Et judicium tuum tanquam nie- ridiem. Id est, Te dignum lucis judicabit esse. Dan. Barb.: Et ipse faciet. Ubi, inquit, in eo spe- raveris, tunc ipse faciet. Sed quid faciet ostendit inferens: Et educet quasi lumen justitiam tuam el judicium tuum tanquam meridiem. Tum vero edu- cet, inquit, pro, manifestum reddet, et quasi con- spicuum declarabit, non permittens honeste vita decorem et pulchritudinem latere. Erit enim justitia tua tanquam lumen omnibus manifesta, meridiana luce splendidior. Meridies diei dimidium dicitrz. Non modo, inquit, confitentem justificat, et ei cle- menter adjudicat, verum etiam justitiam ejus in aperto ponit, hoc est, notum omnibus facit se illum justificasse. Cujusmodi fuit latro, cujus judicium in meridie, hoc est medio die, Jesus in cruce pendens eduxit, waque ejus justitiam in lucem, hoc est lu omnium cognitionem, produxit. Nam expressa vox illa, Amen, amen dico tibi, hodie mecum eris in pa- radiso 85, clara mundo, atque adeo lux orbi terrarum facta est, et omnibus resipiscentibus et pœnitenti- bus adhortatio quædam fuit. Non enim, ait, claritas justitiæ ejus occulta erit, ut modo est, sed tanquam sol in meridie conspicua. Quemadmodum Donius aitª : Tum justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum. D te luce dignum ostendet in futuro saeculo, tu au- tem hic subditus esto. Noli æmulari in eo qui pro- speratur in via sua. Ne æmuleris, ait, felicitatem ini- quitate comparatam. [Ne admiratione capiaris viso homine iniquo pro- spere agente, neque musteris felicitatem ex injusti- tia acquisitam, neque stimuleris ad similia agenda : sed etiamısi omnia ipsi ex voto sponte succedant, ne doleas neu indigne feras, quasi improbi pœnas non luant, sed prospere agant, ceu nullo ultionem et castigationem inferente. Melius est modicum juelo ; ac si dicat, melior est Matth. xu, 43. * Luc. Matth. xi, 43. Deest EDIT. - 5. Εt inhabita terram, et pasceris in divitiis ejus. 5. Revela Domino viam tuam et spera in eo, et 6. Et educet quasi lumen justitiam tuam. Mani- 7. Subditus esto Domino et ora eum. Ipse quidem
Μὴ μιμήσῃ, φησὶν, εὐδαιμονίαν ἐκ παρανομίας συγκροτουμένην. [Μὴ θαύμαζε ἄνθρωπον παράνομον κατευθυνόμενον, μηδὲ μιμήσῃ εὐδαιμονίαν ἐκ παρανομίας συγκροτουμένην, μηδὲ πράττειν ἐρεθίζου τὰ ὅμοια· ἀλλ’ εἰ καὶ κατὰ ῥοῦν αὐτῷ φέρεται πάντα, μὴ δάκνου μηδὲ δυσφόρει, ὅτι μὴ διδόασι δίκην οἱ πονηροὶ, ἀλλ’ ἐν εὐθηνείᾳ διάγουσιν, ὡς μή τινος τὴν τίσιν εὐθύνοντος. Κρεῖσσον ὀλίγον τῷ δικαίῳ· ἀντὶ τοῦ, μεῖζόν ἐστι μικρὸν ἔλεος τοῦ Κυρίου ὑπὲρ πάντα τὸν πλοῦτον τοῦ κόσμου.] Παῦσαι ἀπὸ ὀργῆς, καὶ ἐγκατάλειπε θυμόν. Μὴ ἴδῃς αὐτῶν τὴν εὐημερίαν, ἀλλὰ πρόσμεινον τὸ τέλος, καὶ ὄψει τὸν ὄλεθρον. Ὀργὴ δέ ἐστιν ὄρεξις τιμωρίας· τιμωρία δέ ἐστι κακοῦ ἀνταπόδοσις. Μὴ παραζήλου ὥστε πονηρεύεσθαι. Εὖ ἴσθι, ὅτι οἱ μὲν τῆς θείας ἐλπίδος σφᾶς αὐτοὺς ἀναρτήσαντες, καὶ τὸν ἐπιεικῆ προαιρούμενοι βίον, ἐν ἀπραγμοσύνῃ καὶ εἰρήνῃ διατελοῦσι, τρυφὴν ἔχοντες μόνιμον τοῦ συνειδότος τὴν καθαρότητα· οἱ δὲ τῇ προσκαίρῳ εὐημερίᾳ θαῤῥοῦντες ταχεῖαν δέξονται τὴν μεταβολὴν, καὶ λήθῃ παραδοθήσονται παντελεῖ. Καὶ ζητήσεις τὸν τόπον αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὕρῃς. Ὅμοιον τῷ εἰρημένῳ·
τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν. Παραινεί φεύγειν τὴν πονηρίαν, ὡς ἔκπτωσιν εἶναι παντὸς ἀγαθοῦ ταύτης ὑπογράφων τὸ τέλος. Καὶ κατασκήνου τὴν γῆν, καὶ ποιμανθήσῃ ἐπὶ τῷ πλούτῳ αὐτῆς. Γῆν λέγει τὴν θεόπνευστον Γρα φὴν, ἐν ᾗ ὁ πλοῦτος τῶν ἁγίων, τουτέστιν αἱ ἐπαγ γελίαι. Παραινεῖ διαπαντὸς τῶν θείων προσχέσθαι λογίων, ἔρωτι τῶν ἐν αὐτοῖς ἀποκειμένων τοῖς ἁγίοις ἀγαθῶν. Αποκάλυψον πρὸς Κύριον τὴν ὁδόν σου, καὶ ἔλπισον ἐπ' αὐτὸν, καὶ αὐτὸς ποιήσει. Εσῃ, φησί, φανερῶς τὴν ἀρέσκουσαν αὐτῷ βαδίζων οδόν. Καὶ ἐξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιοσύνην σου. Δη λον γάρ ἐστιν, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος εἴρηκεν, ὅτι οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος. Φῶς δὲ δικαιοσύνης γνῶσις· ἐπειδὴ καὶ ἡ δι καιοσύνη κανών ἐστιν ἀρετῶν. Καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν. Ἀντὶ τοῦ· Κρινεῖ σε ἄξιον ὄντα φωτός. Καὶ αὐτὸς ποιήσει. Ὅταν ἐπ' αὐτῷ, φησὶν, ἐλ- πίσης, τότε καὶ αὐτὸς ποιήσει. Τί δὲ ποιήσει δια δείκνυσιν ἐπενεγκών· Εξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιο- σύνην σου, καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν. Τότε δὲ ἐξοίσει, φησὶν, ἀντὶ τοῦ ἐμφανῆ καταστήσει, καὶ οἷον περίοπτον ἀποφανεῖ, λαθεῖν οὐκ ἐῶν τῆς εὐζωίας τὸ κάλλος. Εσται γὰρ ἅπασιν εναργής ἡ δικαιοσύνη σου δίκην φωτὸς ἀναλάμπουσα, φωτός μεσημβρινοῦ. Μεσημβρία γε μὴν ὀνομάζεται τῆς ἡμέ- ρας αὐτὸ τὸ μεσαίτατον. Οὐ μόνον, φησί, δικαιοῖ τὸν ἐξομολογούμενον, καὶ κρῖμα αὐτῷ προσφέρει χρηστό τητος, ἀλλὰ καὶ εἰς φῶς αὐτοῦ προσφέρει την δικαιο- σύνην· τουτέστι γνωρίζει πᾶσιν, ὅτιπερ αὐτὸν ἐδι- καίωσεν. Οἷος ἦν ὁ λῃστὴς, οὗ τὸ κρῖμα ἐν μεσημ βρίᾳ κατὰ τὸ μέσον τῆς ἡμέρας σταυρούμενος ὁ Ἰη- σοῦς ἐξήγαγε, καὶ τὴν ἐπ' αὐτῷ δικαιοσύνην εἰς φῶς, τουτέστιν εἰς πάντων γνῶσιν ἤνεγκεν. Ἡ γὰρ ἐπ' αὐτῷ φωνή, Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω σοι, σήμερον μετ' ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ, εἰς φανερὸν τῇ οἰκου μένῃ, μᾶλλον δὲ φῶς τῇ οἰκουμένῃ γεγένηται, προ τροπὴ πᾶσι τοῖς ἐν μετανοίᾳ τυγχάνουσιν. Οὐκ ἔσται, φησί, κεκαλυμμένον τὸ τῆς δικαιοσύνης λαμπρόν, ὥσπερ νῦν, ἀλλ' ἐπιφανές ὥσπερ ἥλιος ἐν μεσημβρία, ὥσπερ ὁ Κύριός φησι· Τότε οἱ δίκαιοι λάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Πατρὸς αὐτῶν. . Υποτάγηθι τῷ Κυρίῳ καὶ ἱκέτευσον αὐτόν. Αύ τὸς μὲν, φησί, ἄξιον ὄντα (α) φωτὸς ἀποδείξει ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· σὺ δὲ ἐνταῦθα υποτάγηθι. Μὴ πα ραζήλου ἐν τῷ κατευοδουμένῳ ἐν τῇ ὁδῷ αὐτοῦ. Μὴ μιμήσῃ, φησὶν, εὐδαιμονίαν ἐκ παρανομίας συγκροτουμένην. [Μὴ θαύμαζε ἄνθρωπον παράνομον κατευθυνόμε νον, μηδὲ μιμήσῃ εὐδαιμονίαν ἐκ παρανομίας συγκρο τουμένην, μηδὲ πράττειν ἐρεθίζου τὰ ὅμοια· ἀλλ᾽ εἰ καὶ κατὰ ῥοῦν αὐτῷ φέρεται πάντα, μὴ δάκνου μη- δὲ δυσφέρει, ὅτι μὴ διδόασι δίκην οἱ πονηροί, ἀλλ' ἐν εὐθηνεία διάγουσιν, ὡς μή τινος τὴν τίσιν εὐθύ νοντος. Κρείσσον ὀλίγον τῷ δικαίῳ· ἀντὶ τοῦ, μεῖζόν & ΧΧΙΙΙ, 43. ** (α) σε. • EXPOSITIO IN PSALMUM XXXVI. A ris facientes iniquitatem. Malitiam fugere hortatur : docens ejus finem esse lapsum ab omni bono. B C Terram dicit divinitus inspiratam Scripturam, in qua sitæ sanctorum divitiæ, id est promissiones. Hortatur autem ut divinis eloquiis semper hærea- mus, amore ducti bonorum quæ in eis pro sanctis sunt reposita. ipse faciet. Palam, inquit, erit te per acceptam et gratam ipsi viam incedere. festun enim est quod in futuro sæculo, ut ipse Dominus dicit, justi fulgebunt sicut sol. Lumen autem justitiæ, cognitio; quandoquidem jus:itia re- gula virtutum est. Et judicium tuum tanquam nie- ridiem. Id est, Te dignum lucis judicabit esse. Dan. Barb.: Et ipse faciet. Ubi, inquit, in eo spe- raveris, tunc ipse faciet. Sed quid faciet ostendit inferens: Et educet quasi lumen justitiam tuam el judicium tuum tanquam meridiem. Tum vero edu- cet, inquit, pro, manifestum reddet, et quasi con- spicuum declarabit, non permittens honeste vita decorem et pulchritudinem latere. Erit enim justitia tua tanquam lumen omnibus manifesta, meridiana luce splendidior. Meridies diei dimidium dicitrz. Non modo, inquit, confitentem justificat, et ei cle- menter adjudicat, verum etiam justitiam ejus in aperto ponit, hoc est, notum omnibus facit se illum justificasse. Cujusmodi fuit latro, cujus judicium in meridie, hoc est medio die, Jesus in cruce pendens eduxit, waque ejus justitiam in lucem, hoc est lu omnium cognitionem, produxit. Nam expressa vox illa, Amen, amen dico tibi, hodie mecum eris in pa- radiso 85, clara mundo, atque adeo lux orbi terrarum facta est, et omnibus resipiscentibus et pœnitenti- bus adhortatio quædam fuit. Non enim, ait, claritas justitiæ ejus occulta erit, ut modo est, sed tanquam sol in meridie conspicua. Quemadmodum Donius aitª : Tum justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum. D te luce dignum ostendet in futuro saeculo, tu au- tem hic subditus esto. Noli æmulari in eo qui pro- speratur in via sua. Ne æmuleris, ait, felicitatem ini- quitate comparatam. [Ne admiratione capiaris viso homine iniquo pro- spere agente, neque musteris felicitatem ex injusti- tia acquisitam, neque stimuleris ad similia agenda : sed etiamısi omnia ipsi ex voto sponte succedant, ne doleas neu indigne feras, quasi improbi pœnas non luant, sed prospere agant, ceu nullo ultionem et castigationem inferente. Melius est modicum juelo ; ac si dicat, melior est Matth. xu, 43. * Luc. Matth. xi, 43. Deest EDIT. - 5. Εt inhabita terram, et pasceris in divitiis ejus. 5. Revela Domino viam tuam et spera in eo, et 6. Et educet quasi lumen justitiam tuam. Mani- 7. Subditus esto Domino et ora eum. Ipse quidem
PG 27:180Οἱ δὲ ἀσεβεῖς ὁλόῤῥιζοι ἀπολοῦνται. Καὶ κατατρυφήσουσιν ἐπὶ πλήθει εἰρήνης. Τρυφὴ δικαίου, πλῆθος εἰρήνης ἐστίν· ἀπάθεια δὲ ψυχῆς, μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Παρατηρήσεται ὁ ἁμαρτωλὸς τὸν δίκαιον. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ διαβόλου ληφθῆναι πρόσφορον, καὶ διὰ τούτων παραψυχὴν τοῖς ἀδικουμένοις προσφέρει. Δείκνυσι γὰρ τὸν μὲν παράνομον λυποῦντα καὶ μεμηνότα κατὰ τῶν ἀπράγμονα βίον ἀσπαζομένων, τὸν δὲ δίκαιον κριτὴν καταγελῶντα τῆς ἐγχειρήσεως, ἅτε δὴ τὴν ταχεῖαν αὐτοῦ τελευτὴν προορῶντα. Ὁ δὲ Κύριος ἐκγελάσεται αὐτόν. Διαγελᾷ, φησὶ, τὰς κατὰ τοῦ δικαίου ἐπιβουλὰς τοῦ ἁμαρτωλοῦ· εἰδὼς, ὡς ἔστησεν ἡμέραν καθ’ ἣν τῷ μὲν ἀποδώσει τὴν αἰώνιον ζωὴν, τῷ δὲ τὴν αἰώνιον κόλασιν. Ῥομφαίαν ἐσπάσαντο οἱ ἁμαρτωλοὶ, ἐνέτειναν τόξον αὐτῶν ... ἡ ῥομφαία αὐτῶν εἰσέλθοι εἰς καρδίαν αὐτῶν. Ταῦτα, φησὶ, πεπόνθασιν οἱ πονηροὶ δαίμονες, ἃ ποιήσειν τοῖς ἁγίοις ἐπεβούλευσαν. Γινώσκει Κύριος τὰς ὁδοὺς τῶν ἀμώμων. Ἀντὶ τοῦ, ἀποδέχεται καὶ τιμᾷ. Καὶ ἡ κληρονομία αὐτῶν εἰς αἰῶνα ἔσται. Ἄφθαρτοι γὰρ καὶ αἰώνιοι τῶν ἁγίων αἱ ἀνταποδόσεις. Οὐ καταισχυνθήσονται ἐν καιρῷ πονηρῷ.
Οτι οἱ εὐλογοῦντες αὐτὸν κληρονομήσουσι Δ γῆν. Ομοιον τὸ εἰρημένον πρὸς Ἀβραάμ· Τοὺς εὐλογοῦντάς σε εὐλογήσω, καὶ τοὺς καταρωμέ τους σε καταράσομαι. Παρὰ Κυρίου τὰ διαβήματα ἀνθρώπου κατευθύ νεται. ᾿Αποδέχεται, φησὶν, ἣν ποιεῖται κατὰ τὸν βίον πρακτικὴν πορείαν. Οταν πέσῃ οὐ καταῤῥαχθήσεται. Εἰ καὶ, φη- σὶν, συμβῇ ὀλίγον τι παρασφαλῆναι τὸν δίκαιον, οὐκ ἀδικηθήσεται ἔχων ἀντιστηρίζοντα τὸν Θεόν. Οὐδὲ τὸ σπέρμα αὐτοῦ ζητοῦν ἄρτους. Τοὺς νοητούς φησιν, οἵτινές εἰσιν οἱ θεῖοι λόγοι. Καὶ κατασκήνου εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Καὶ κληρονο μήσεις, φησί, τὰς αἰωνίους σκηνάς. Δίκαιοι δὲ κληρονομήσουσι γῆν. Πολλαχοῦ τῆς διδομένης γῆς τοῖς πραέσιν ἐμνημόνευσε, προτρεπό μενος εἰς ἐπιθυμίαν αὐτῆς. Στόμα δικαίου μελετήσει σοφίαν. Προσήκει, φη- σιν, κἂν τῇ γλώττῃ, κἂν ἐν τῇ διανοίᾳ τὰ θεῖα λόγια περιφέρειν, καὶ τὴν τούτων μελέτην ποιεῖσθαι διην:- κῶς· οὕτως γὰρ τὸ πρακτέον μανθάνων ὁ τῆς ἀρετῆς ἐραστής, ἀτρεμὴς μενεῖ καὶ ἀσάλευτος, τῶν καταβάλ λειν ἐπιχειρούντων περιγενόμενος. Ταῦτα καὶ ἐν τῷ πρώτῳ ψαλμῷ ἔφη· 'Αλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα αὐτοῦ λαλήσει κρίσιν. Δικαιοκρισίαν οὐ τὴν δικα- στικὴν, ἀλλὰ τὴν ἐξ ἁπλανοῦς καὶ ὑγιοῦς κριτηρίου. Ο νόμος τοῦ Θεοῦ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ, καὶ οὐχ ὑποσκελισθήσεται τὰ διαβήματα αὐτοῦ. Κατανοεί ὁ ἁμαρτωλὸς τὸν δίκαιον. Ὁ δὲ Κύριος. Διαφόρως τὰ αὐτὰ λέγει, τῇ πλείονι μελέτῃ μονιμωτέραν κατα- σκευάζων τὴν μνήμην. Λέγει δέ· Οὐ περιόψεται τὸν Είκαιον ὁ Δεσπότης ἐπιβουλευόμενον ὑπὸ τῶν πονη- μῶν, οὐδὲ συμψηφιεῖται αὐτοῖς τὰ τοιαῦτα τολμῶσιν· ἀλλ' ὑπερπηδήσαι παρασκευάσει τὰ δίκτυα. Ταύτης ἀπήλαυσεν Αβραὰμ τῆς προνοίας, δὶς ἀρπαγείσης τῆς Σάββας· ταύτης ὁ Ἰσαὰκ, αὐτὸ τοῦτο παθών· ταύτης ὁ Ἰακώβ, ὑπ' ἀδελφοῦ καὶ κηδεστοῦ φθονούμε- νος· ταύτης ὁ Ἰωσήφ, ὑπὸ φθόνου καὶ συκοφαντίας πολεμηθείς. Καὶ τί δεῖ καταλέγειν ἅπαντα; ῥᾴδιον γὰρ τοῖς φιλομαθέσι καὶ τὰ πάλαι συλλέξαι, καὶ θεω μῆσαι τὰ νέα. Οὐδὲ μὴ καταδικάσεται αὐτὸν ὅταν κρίνηται αὐτόν. Ἀντὶ τοῦ, ἐν τῷ κρίνεσθαι αὐτόν. Ἐν τῷ ἐξολοθρεύεσθαι ἁμαρτωλοὺς ὄψει. Εκ- κοπτομένους, φησί, τοὺς ἁμαρτωλοὺς θεάσῃ. Εἶδον τὸν ἀσεβή υπερυψούμενον, καὶ ἐπαιρόμε τον ὡς τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου. Κατὰ τὸ εἰρη μένον· Σκιὰ ὁ βίος ἡμῶν. Καὶ παρῆλθον, καὶ ἰδοὺ οὐκ ἦν. Θεασάμενος, φησίν, ἄνδρας πονηροὺς εὐημεροῦντας, ἐνενόουν πως τούτου ἐπέτυχον· εἶτα τοιαῦτα ἐννοῶν καὶ δεύτερα βουλευόμενος, θεωρῆσαι αὐτοὺς οὐκ ἴσχυσα· ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἐστάναι ἐδόκουν, οὐκ ἠδυνάμην εὑρεῖν. φύλασσε ακακίαν, και ίδε ευθύτητα, ὅτι ἔστιν » οι θ. Εt EXPOSITIO IN PSALMUM XXXVI. Gen. xu, 3. Psal. 1, 2. Job viri, B C mile huic illul ad Abraham dictum : Benedicente. te benedicam, et maledicentes le maledicum ", Recipit, ait, mercedem operum, quæ hanc agendo vitam edidit. contigerit aliquantum labi justum, nihil hinc illi mali eveniet, cum Deum habeat se confirmantem. scilicet, qui sunt divini sermones. inquit, accipies æterna tabernacula. datam mansuetis terram memoravit, ad ejus con- cupiscentiam cohortatus. inquit, sive lingua, sive mente divina eloquia cir- cumferre, in eorumque meditatione assidue versari. Ita enim cum quid agendum sit edidicerit qui vir- tutis amans est, intrepidus immotusque manebit adversus eos qui dejicere ipsum voluerint. llæc etiam dixit psalmo primo: Sed in lege Domini vo- luntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac no- cle, etc. lingua ejus loquetur judicium. Judicium justum, non forense, sed quod in illo sano et nun- quam errante tribunali fertur.. 31, 32. Lex Dei ejus in corde ipsius, et non sup- plantabuntur gressus ejus. Considerat peccator ju- stum. Dominus autem, etc. Variis eadem ipsa niodis profert, majori illa cura et meditatione stabiliorem parans rei memoriam. Ait autem : Non negliget justum Dominus improborum insidiis appetitum, neque una calculum feret cum eis talia molienti- bxs sed curabit ut retia ille transiliat. Hujusmodi providentia fruebatur Abraham, Sara bis. rapla : eadem Isaac, qui idipsum passus est : eadem Jacol, fratre et socero invidentibus : eadem Joseph livore et calumnia impugnatus. Ecquid opus omnia re- censere? facile namque est studioso cuique et ve- tera colligere, et nova animadvertere. D quando sententia de illo feretur. inquit, videbis peccatores. ut cedros Libani, etc. Juxta illud dictum : Umbra est vila nostra”. bomines improbos prospere agentes, mecum repu- tabam qua ratione id boni consecuti essent. Deinde vero hæc cogitans et alia mecum revolvens, eos denuo videre non potui: imo neque locum in quo consistere videbantur reperire facultas fuit. 22. Quia benedicentes ei hæreditabunt terram Si 23. Apud Dominum gressus hominis dirigentur 24. Cum ceciderit non collidetur. Etiamsi, inquit, 23. Nec semen ejus quærens panes. Spirituales 27. Et inhabita in sæculum sæcult. Et hæreditate, 29. Justi autem hæreditabunt terram. Plerumque 30. Os justi meditabitur sapientiam. Convenit, 33. Nec damnabit eum cum judicabitur illi. Id est, 34. Cum perierint peccatores videbis. Accisos, 35. Vidi impium superexaltatum, et elevatum sic- 36. Εt transivi, et ecce non erat. Ubi vidi, inquit, 137. Custodi innocentiam, et vide aquitatem, quo-
Ἐν τοῖς τῶν διωγμῶν, φησὶ, καιροῖς, ἐκλειπόντων τῶν διδασκάλων, αὐτὸς ὁ Κύριος τῷ ἑαυτοῦ πνεύματι θρέψει τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας. [ Οὐ καταισχυνθήσονται ἐν καιρῷ πονηρῷ. Καιρὸς πονηρὸς ὁ τῆς κατὰ τῶν ἀσεβῶν ὀργῆς, ἐν ᾧ οἱ μὲν τῆς δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ πειραθήσονται· οἱ δὲ δόξαν καὶ τιμὴν, καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ ζωὴν αἰώνιον ἀπολήψονται.] Δανείζεται ὁ ἁμαρτωλὸς, καὶ οὐκ ἀποτίσει. Οὐκ ἀντιδίδωσι, φησὶν, ὁ ἁμαρτωλὸς εὐχαριστίαν ὑπὲρ ὧν εὐεργετεῖται παρὰ Θεοῦ. Ὁ δὲ δίκαιος οἰκτείρει, καὶ δίδωσιν. Ἀντιδίδωσι, φησὶν, οἰκτιρμοὺς, τὸν ἑαυτοῦ Δεσπότην μιμούμενος. Ὅτι οἱ εὐλογοῦντες αὐτὸν κληρονομήσουσι γῆν. Ὅμοιον τὸ εἰρημένον πρὸς Ἀβραάμ· Τοὺς εὐλογοῦντάς σε εὐλογήσω, καὶ τοὺς καταρωμένους σε καταράσομαι. Παρὰ Κυρίου τὰ διαβήματα ἀνθρώπου κατευθύνεται. Ἀποδέχεται, φησὶν, ἣν ποιεῖται κατὰ τὸν βίον πρακτικὴν πορείαν. Ὅταν πέσῃ οὐ καταῤῥαχθήσεται. Εἰ καὶ, φησὶν, συμβῇ ὀλίγον τι παρασφαλῆναι τὸν δίκαιον, οὐκ ἀδικηθήσεται ἔχων ἀντιστηρίζοντα τὸν Θεόν. Οὐδὲ τὸ σπέρμα αὐτοῦ ζητοῦν ἄρτους. Τοὺς νοητούς φησιν, οἵτινές εἰσιν οἱ θεῖοι λόγοι. Καὶ κατασκήνου εἰς αἰῶνα αἰῶνος.
Οτι οἱ εὐλογοῦντες αὐτὸν κληρονομήσουσι Δ γῆν. Ομοιον τὸ εἰρημένον πρὸς Ἀβραάμ· Τοὺς εὐλογοῦντάς σε εὐλογήσω, καὶ τοὺς καταρωμέ τους σε καταράσομαι. Παρὰ Κυρίου τὰ διαβήματα ἀνθρώπου κατευθύ νεται. ᾿Αποδέχεται, φησὶν, ἣν ποιεῖται κατὰ τὸν βίον πρακτικὴν πορείαν. Οταν πέσῃ οὐ καταῤῥαχθήσεται. Εἰ καὶ, φη- σὶν, συμβῇ ὀλίγον τι παρασφαλῆναι τὸν δίκαιον, οὐκ ἀδικηθήσεται ἔχων ἀντιστηρίζοντα τὸν Θεόν. Οὐδὲ τὸ σπέρμα αὐτοῦ ζητοῦν ἄρτους. Τοὺς νοητούς φησιν, οἵτινές εἰσιν οἱ θεῖοι λόγοι. Καὶ κατασκήνου εἰς αἰῶνα αἰῶνος. Καὶ κληρονο μήσεις, φησί, τὰς αἰωνίους σκηνάς. Δίκαιοι δὲ κληρονομήσουσι γῆν. Πολλαχοῦ τῆς διδομένης γῆς τοῖς πραέσιν ἐμνημόνευσε, προτρεπό μενος εἰς ἐπιθυμίαν αὐτῆς. Στόμα δικαίου μελετήσει σοφίαν. Προσήκει, φη- σιν, κἂν τῇ γλώττῃ, κἂν ἐν τῇ διανοίᾳ τὰ θεῖα λόγια περιφέρειν, καὶ τὴν τούτων μελέτην ποιεῖσθαι διην:- κῶς· οὕτως γὰρ τὸ πρακτέον μανθάνων ὁ τῆς ἀρετῆς ἐραστής, ἀτρεμὴς μενεῖ καὶ ἀσάλευτος, τῶν καταβάλ λειν ἐπιχειρούντων περιγενόμενος. Ταῦτα καὶ ἐν τῷ πρώτῳ ψαλμῷ ἔφη· 'Αλλ' ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα αὐτοῦ λαλήσει κρίσιν. Δικαιοκρισίαν οὐ τὴν δικα- στικὴν, ἀλλὰ τὴν ἐξ ἁπλανοῦς καὶ ὑγιοῦς κριτηρίου. Ο νόμος τοῦ Θεοῦ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ, καὶ οὐχ ὑποσκελισθήσεται τὰ διαβήματα αὐτοῦ. Κατανοεί ὁ ἁμαρτωλὸς τὸν δίκαιον. Ὁ δὲ Κύριος. Διαφόρως τὰ αὐτὰ λέγει, τῇ πλείονι μελέτῃ μονιμωτέραν κατα- σκευάζων τὴν μνήμην. Λέγει δέ· Οὐ περιόψεται τὸν Είκαιον ὁ Δεσπότης ἐπιβουλευόμενον ὑπὸ τῶν πονη- μῶν, οὐδὲ συμψηφιεῖται αὐτοῖς τὰ τοιαῦτα τολμῶσιν· ἀλλ' ὑπερπηδήσαι παρασκευάσει τὰ δίκτυα. Ταύτης ἀπήλαυσεν Αβραὰμ τῆς προνοίας, δὶς ἀρπαγείσης τῆς Σάββας· ταύτης ὁ Ἰσαὰκ, αὐτὸ τοῦτο παθών· ταύτης ὁ Ἰακώβ, ὑπ' ἀδελφοῦ καὶ κηδεστοῦ φθονούμε- νος· ταύτης ὁ Ἰωσήφ, ὑπὸ φθόνου καὶ συκοφαντίας πολεμηθείς. Καὶ τί δεῖ καταλέγειν ἅπαντα; ῥᾴδιον γὰρ τοῖς φιλομαθέσι καὶ τὰ πάλαι συλλέξαι, καὶ θεω μῆσαι τὰ νέα. Οὐδὲ μὴ καταδικάσεται αὐτὸν ὅταν κρίνηται αὐτόν. Ἀντὶ τοῦ, ἐν τῷ κρίνεσθαι αὐτόν. Ἐν τῷ ἐξολοθρεύεσθαι ἁμαρτωλοὺς ὄψει. Εκ- κοπτομένους, φησί, τοὺς ἁμαρτωλοὺς θεάσῃ. Εἶδον τὸν ἀσεβή υπερυψούμενον, καὶ ἐπαιρόμε τον ὡς τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου. Κατὰ τὸ εἰρη μένον· Σκιὰ ὁ βίος ἡμῶν. Καὶ παρῆλθον, καὶ ἰδοὺ οὐκ ἦν. Θεασάμενος, φησίν, ἄνδρας πονηροὺς εὐημεροῦντας, ἐνενόουν πως τούτου ἐπέτυχον· εἶτα τοιαῦτα ἐννοῶν καὶ δεύτερα βουλευόμενος, θεωρῆσαι αὐτοὺς οὐκ ἴσχυσα· ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἐστάναι ἐδόκουν, οὐκ ἠδυνάμην εὑρεῖν. φύλασσε ακακίαν, και ίδε ευθύτητα, ὅτι ἔστιν » οι θ. Εt EXPOSITIO IN PSALMUM XXXVI. Gen. xu, 3. Psal. 1, 2. Job viri, B C mile huic illul ad Abraham dictum : Benedicente. te benedicam, et maledicentes le maledicum ", Recipit, ait, mercedem operum, quæ hanc agendo vitam edidit. contigerit aliquantum labi justum, nihil hinc illi mali eveniet, cum Deum habeat se confirmantem. scilicet, qui sunt divini sermones. inquit, accipies æterna tabernacula. datam mansuetis terram memoravit, ad ejus con- cupiscentiam cohortatus. inquit, sive lingua, sive mente divina eloquia cir- cumferre, in eorumque meditatione assidue versari. Ita enim cum quid agendum sit edidicerit qui vir- tutis amans est, intrepidus immotusque manebit adversus eos qui dejicere ipsum voluerint. llæc etiam dixit psalmo primo: Sed in lege Domini vo- luntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac no- cle, etc. lingua ejus loquetur judicium. Judicium justum, non forense, sed quod in illo sano et nun- quam errante tribunali fertur.. 31, 32. Lex Dei ejus in corde ipsius, et non sup- plantabuntur gressus ejus. Considerat peccator ju- stum. Dominus autem, etc. Variis eadem ipsa niodis profert, majori illa cura et meditatione stabiliorem parans rei memoriam. Ait autem : Non negliget justum Dominus improborum insidiis appetitum, neque una calculum feret cum eis talia molienti- bxs sed curabit ut retia ille transiliat. Hujusmodi providentia fruebatur Abraham, Sara bis. rapla : eadem Isaac, qui idipsum passus est : eadem Jacol, fratre et socero invidentibus : eadem Joseph livore et calumnia impugnatus. Ecquid opus omnia re- censere? facile namque est studioso cuique et ve- tera colligere, et nova animadvertere. D quando sententia de illo feretur. inquit, videbis peccatores. ut cedros Libani, etc. Juxta illud dictum : Umbra est vila nostra”. bomines improbos prospere agentes, mecum repu- tabam qua ratione id boni consecuti essent. Deinde vero hæc cogitans et alia mecum revolvens, eos denuo videre non potui: imo neque locum in quo consistere videbantur reperire facultas fuit. 22. Quia benedicentes ei hæreditabunt terram Si 23. Apud Dominum gressus hominis dirigentur 24. Cum ceciderit non collidetur. Etiamsi, inquit, 23. Nec semen ejus quærens panes. Spirituales 27. Et inhabita in sæculum sæcult. Et hæreditate, 29. Justi autem hæreditabunt terram. Plerumque 30. Os justi meditabitur sapientiam. Convenit, 33. Nec damnabit eum cum judicabitur illi. Id est, 34. Cum perierint peccatores videbis. Accisos, 35. Vidi impium superexaltatum, et elevatum sic- 36. Εt transivi, et ecce non erat. Ubi vidi, inquit, 137. Custodi innocentiam, et vide aquitatem, quo-
PG 27:181Καὶ κληρονομήσεις, φησὶ, τὰς αἰωνίους σκηνάς. Δίκαιοι δὲ κληρονομήσουσι γῆν. Πολλαχοῦ τῆς διδομένης γῆς τοῖς πραέσιν ἐμνημόνευσε, προτρεπόμενος εἰς ἐπιθυμίαν αὐτῆς. Στόμα δικαίου μελετήσει σοφίαν. Προσήκει, φησὶν, κἂν τῇ γλώττῃ, κἂν ἐν τῇ διανοίᾳ τὰ θεῖα λόγια περιφέρειν, καὶ τὴν τούτων μελέτην ποιεῖσθαι διηνεκῶς· οὕτως γὰρ τὸ πρακτέον μανθάνων ὁ τῆς ἀρετῆς ἐραστὴς, ἀτρεμὴς μενεῖ καὶ ἀσάλευτος, τῶν καταβάλλειν ἐπιχειρούντων περιγενόμενος. Ταῦτα καὶ ἐν τῷ πρώτῳ ψαλμῷ ἔφη· Ἀλλ’ ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου τὸ θέλημα αὐτοῦ, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσει ἡμέρας καὶ νυκτὸς, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ ἡ γλῶσσα αὐτοῦ λαλήσει κρίσιν. Δικαιοκρισίαν οὐ τὴν δικαστικὴν, ἀλλὰ τὴν ἐξ ἀπλανοῦς καὶ ὑγιοῦς κριτηρίου. Ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ, καὶ οὐχ ὑποσκελισθήσεται τὰ διαβήματα αὐτοῦ. Κατανοεῖ ὁ ἁμαρτωλὸς τὸν δίκαιον. Ὁ δὲ Κύριος. Διαφόρως τὰ αὐτὰ λέγει, τῇ πλείονι μελέτῃ μονιμωτέραν κατασκευάζων τὴν μνήμην. Λέγει δέ· Οὐ περιόψεται τὸν δίκαιον ὁ Δεσπότης ἐπιβουλευόμενον ὑπὸ τῶν πονηρῶν, οὐδὲ συμψηφιεῖται αὐτοῖς τὰ τοιαῦτα τολμῶσιν· ἀλλ’ ὑπερπηδῆσαι παρασκευάσει τὰ δίκτυα.
Εt εγκατάλειμμα ἀνθρώπῳ εἰρηνικῳ. Καὶ ἡ τιμωρία, έτα Β φησί, τῶν πονηρῶν, καὶ τὸ ἐγκατάλειμμα, ήτοι ἡ κληρονομία τῶν ἀγαθῶν, παρασκευαζέτω σε επιτη δεύειν ἁπλότητα. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυιδ εἰς ἀνάμνησιν περὶ τοῦ Σαξ- βάτου. ΛΖ'. Υπόθεσις Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμόν, ἀναμιμνήσκων ἑαυτὸν τῆς συνεχούσης ταλαιπωρίας, ἧς ὑπέμεινε διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Αξιοῖ δὲ δι᾿ ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν, σαββα τισμοὺς αὐτῷ δοῦναι, ἤτοι ἀνάπαυσιν τῶν συμ- φορῶν. Κύριε, μὴ τῷ θυμῷ σου ἐλέγξης με, μηδὲ τῇ ὀργῇ σου παιδεύσῃς με. [Ο! ταῖς κολάσεσι διακο- νούμενοι δαίμονες, καὶ αἱ τιμωρητικαὶ δυνάμεις, τοῦ Θεοῦ ὀργὴ καὶ θυμὸς λέγονται. Ικετεύει οὖν μὴ διὰ πονηρῶν δυνάμεων ἐλεγχθῆναι, μηδὲ δι' ἀποστολῆς ἀγγέλων σκυθρωπῶν παιδευθῆναι, ἀλλὰ διὰ λόγων σωτηρίων. ] Παιδεύει ἡμᾶς ὁ Κύριος, εἰς ἀνάμνησιν ἄγων τῆς ἀρετῆς. Ὁ δὲ ἅγιος οὐ τὸν ἔλεγχον ἢ τὴν παιδεία, παραιτείται, ἀλλὰ τὴν μετ' ὀργῆς καὶ θυμοῦ. Ὅτι τὰ βέλη σου ενεπάγησάν μοι. Βέλη τὰς τις μωρητικάς δυνάμεις φησί. Καὶ ἐπεστήριξας ἐπ' ἐμὲ τὴν χεῖρά σου. Καθήψατό μου, φησίν, ἡ χείρ σου, ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας παιδεύουσα. Οὐκ ἔστιν ἴασις ἐν τῇ σαρκί μου ἀπὸ προπο ώπου τῆς ὀργῆς σου. Λελώδημαι τὴν σάρκα, ἐπενῃ - νεγμένης μοι τῆς ὀργῆς. Οὐκ ἔστιν εἰρήνῃ ἐν τοῖς ὀστέοις μου ἀπὸ προσώπου τῶν ἁμαρτιῶν μου, Ἐξησθένησε, φησίν, ἡ δύναμις τῆς ἐμῆς ψυχῆς· ἡ δὲ αἰτία τῆς ἀσθενείας, ἡ ἁμαρτία. "Οτι αἱ ἀνομίαι μου ὑπερῆραν τὴν κεφαλήν μου. Κατέκαμψέ με, φησὶν, τὸ βαρὺ τῆς ἁμαρτίας φορτίον. Ανιᾷ δέ με καὶ τῶν σεσηπότων ἐκείνων τραυμάτων ή δυσοσμία, &, τὴν φρόνησιν ἀποβαλών, καὶ τῇ ἀφροσύνῃ δουλεύσας, εἰσεδεξάμην. Οὗ δὴ χά- ριν πάσης θυμηδίας έστερημένος, ἀσχάλλω καὶ ἀλύω διηνεκώς, καὶ τῆς σκυθρωπότητος μεταβολὴν οὐχ εὑρίσκω. ὡσεὶ φορτίον βαρὺ ἐβαρύνθησαν ἐπ' ἐμέ. Βαρύτητα τὴν τῆς συνειδήσεως εἰς ἀπόγνωσιν ὤθησιν μετ' ἐπιτάσεως φησιν. Προσώζεσαν καὶ ἐσάπησαν οἱ μώλωπές μου ἀπὸ προσώπου τῆς ἀφροσύνης μου. Πᾶσα γὰρ ἁμαρτία μυσαρά τε καὶ δυσώδης· εἰ μὴ γὰρ εἰς ἀφρο σύνην καταπέσοι ἡ ψυχή, οὐκ ἂν ὑπομένοι τὴν ἁμαρ τίαν. Εντεῦθεν τὴν φύσιν τῆς ἁμαρτίας γινώσκομεν. ϋποία τίς ἐστι, πλὴν ὅτι ἀπὸ ἀφροσύνης ἡμῖν συμ- βαίνουσιν αἱ ἁμαρτίαι ; *Ολην τὴν ἡμέραν σκυθρωπάζων επορευόμην. Λεκτέον τοῦτο πρὸς τοὺς γελώντας πολλὰ καὶ τερπο μένους. [ Εταλαιπώρησα καὶ κατεκ., καὶ τὰ ἑξῆς. Βα- ρύτητα τῆς συνειδήσεως ὡς εἰς ἀπόγνωσιν ὤθησιν. "Οτι αἱ ψόαι μου ἐπλήσθησαν εμπαιγμῶν. Ἐπει δήπερ φησὶν, ἐπὶ τὸ καταπαίζειν μου λοιπὸν τοὺς ἐχθρούς μου εώρων· τοὺς νοητοὺς δὲ λέγει. ] Ἐκακώθην καὶ ἐταπεινώθην ἕως σφόδρα. Εξ ἐκείνης, φησί, τῆς ἐπιθυμίας ἐτρύγησα τὸ κύπτειν ´S. ATHANASH OPP. PARS III. EXEGETICA. - niam sunt reliquiae homini pacifco. supplicium, A inquit, improborum, et reliquia, id est hæreditas proborum, tibi suadeant ut simplicitatem et inno- centiam secteris. Sabbato. XXXVII. Argumentum. et ¡lunc canit psalmum assiduam memorans calami- tatem, quam propter peccatum sustinuit, Deum per sese rogat, sibi sabbatismos, seu ca- lamitatum finem concedi. tua corripias me. [Damones, qui suppliciis in- ferendis deputantur, et ultrices potestates, Dei ira et furor vocantur. Supplicat itaque ne a mali- gnis virtutibus arguatur, neque per immissionem angelorum malorum, sed per salutaria verba cor- ripiatur.] Corripit nos Dominus, cum nos ad vir- tutis recordationem deducit. Sanctus autem non redargutionem aut correctionem repudiat: sed eam quæ cum ira et furore conjuncta sit. vocat ultrices potestates. Et confirmasti super me manum tuam. Tetigit me, inquit, manus tua, pec- eati causa corripiens. Ira tua ingruente mihi, labefactata est caro mea. Et non est pax ossibus meis a facie peccatorum meo- rum. Debilitata, inquit, est virtus animæ meæ causa autem infirmitatis peccatum est. put meum. Fregit, inquit, me gravis peccati moles. Cruciat me permolestus putridorum fœtor vulne- rum, quæ amissa prudentia, et insipientiæ sub- aetus in me excepi. Cujus rei causa omni privatus delectatione angor et assidue crucior animo, neque ullam declinandæ tristitiæ viam invenio. Sicut onus grave gravalæ sunt super me. Gravitatem dicit con- scientia motum vehementer ad desperationem ten- dentis. C facie insipientiæ meæ. Peccatum omne, turpe et pu- tidum est : nisi enim in insipientiam arima deci- D dat, peccatum admittere nunquam tolerarit. Inde naturam peccati novimus. Quænam illa est? Nihil certe peccatum est nisi insipientiæ nostræ fetus. iis qui multum rident et lætantur. [Miser factus sum, ete. Gravitatem conscientia indicat, quæ quasi in desperationem impellit. Quoniam, inquit, videbam inimicos mihi illudentes : intelligibiles autem inimicos significat.] jusmodi, inquit, concupiscentia, id sum consecu- by Google Digitized by I 1. PSALMUS ipsi David in rememorationem de 2. Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in 3. Quoniam sag` læ tuæ infixæ sunt mihi. Sagittas 4. Non est sanitas in carne mea a facie iræ tuæ. 5. Quoniam iniquitates meœ supergressæ sunt ca- 6. Putruerunt et corruptæ sunt cicatrices meæ a 7. Tola die contristatus ingrediebar. Ll dicatur 8. Quoniam lumbi mei impleti sunt illusionibus. 9. Afflictus sum et humiliatus sum nimis. Ex hu-
Ταύτης ἀπήλαυσεν Ἀβραὰμ τῆς προνοίας, δὶς ἁρπαγείσης τῆς Σάῤῥας· ταύτης ὁ Ἰσαὰκ, αὐτὸ τοῦτο παθών· ταύτης ὁ Ἰακὼβ, ὑπ’ ἀδελφοῦ καὶ κηδεστοῦ φθονούμενος· ταύτης ὁ Ἰωσὴφ, ὑπὸ φθόνου καὶ συκοφαντίας πολεμηθείς. Καὶ τί δεῖ καταλέγειν ἅπαντα; ῥᾴδιον γὰρ τοῖς φιλομαθέσι καὶ τὰ πάλαι συλλέξαι, καὶ θεωρῆσαι τὰ νέα. Οὐδὲ μὴ καταδικάσεται αὐτὸν ὅταν κρίνηται αὐτόν. Ἀντὶ τοῦ, ἐν τῷ κρίνεσθαι αὐτόν. Ἐν τῷ ἐξολοθρεύεσθαι ἁμαρτωλοὺς ὄψει. Ἐκκοπτομένους, φησὶ, τοὺς ἁμαρτωλοὺς θεάσῃ. Εἶδον τὸν ἀσεβῆ ὑπερυψούμενον, καὶ ἐπαιρόμενον ὡς τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου. Κατὰ τὸ εἰρημένον· Σκιὰ ὁ βίος ἡμῶν. Καὶ παρῆλθον, καὶ ἰδοὺ οὐκ ἦν. Θεασάμενος, φησὶν, ἄνδρας πονηροὺς εὐημεροῦντας, ἐνενόουν πῶς τούτου ἐπέτυχον· εἶτα τοιαῦτα ἐννοῶν καὶ δεύτερα βουλευόμενος, θεωρῆσαι αὐτοὺς οὐκ ἴσχυσα· ἀλλ’ οὐδὲ τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἑστάναι ἐδόκουν, οὐκ ἠδυνάμην εὑρεῖν. Φύλασσε ἀκακίαν, καὶ ἴδε εὐθύτητα, ὅτι ἔστιν ἐγκατάλειμμα ἀνθρώπῳ εἰρηνικῷ. Καὶ ἡ τιμωρία, φησὶ, τῶν πονηρῶν, καὶ τὸ ἐγκατάλειμμα, ἤτοι ἡ κληρονομία τῶν ἀγαθῶν, παρασκευαζέτω σε ἐπιτηδεύειν ἁπλότητα.
Εt εγκατάλειμμα ἀνθρώπῳ εἰρηνικῳ. Καὶ ἡ τιμωρία, έτα Β φησί, τῶν πονηρῶν, καὶ τὸ ἐγκατάλειμμα, ήτοι ἡ κληρονομία τῶν ἀγαθῶν, παρασκευαζέτω σε επιτη δεύειν ἁπλότητα. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυιδ εἰς ἀνάμνησιν περὶ τοῦ Σαξ- βάτου. ΛΖ'. Υπόθεσις Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμόν, ἀναμιμνήσκων ἑαυτὸν τῆς συνεχούσης ταλαιπωρίας, ἧς ὑπέμεινε διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Αξιοῖ δὲ δι᾿ ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν, σαββα τισμοὺς αὐτῷ δοῦναι, ἤτοι ἀνάπαυσιν τῶν συμ- φορῶν. Κύριε, μὴ τῷ θυμῷ σου ἐλέγξης με, μηδὲ τῇ ὀργῇ σου παιδεύσῃς με. [Ο! ταῖς κολάσεσι διακο- νούμενοι δαίμονες, καὶ αἱ τιμωρητικαὶ δυνάμεις, τοῦ Θεοῦ ὀργὴ καὶ θυμὸς λέγονται. Ικετεύει οὖν μὴ διὰ πονηρῶν δυνάμεων ἐλεγχθῆναι, μηδὲ δι' ἀποστολῆς ἀγγέλων σκυθρωπῶν παιδευθῆναι, ἀλλὰ διὰ λόγων σωτηρίων. ] Παιδεύει ἡμᾶς ὁ Κύριος, εἰς ἀνάμνησιν ἄγων τῆς ἀρετῆς. Ὁ δὲ ἅγιος οὐ τὸν ἔλεγχον ἢ τὴν παιδεία, παραιτείται, ἀλλὰ τὴν μετ' ὀργῆς καὶ θυμοῦ. Ὅτι τὰ βέλη σου ενεπάγησάν μοι. Βέλη τὰς τις μωρητικάς δυνάμεις φησί. Καὶ ἐπεστήριξας ἐπ' ἐμὲ τὴν χεῖρά σου. Καθήψατό μου, φησίν, ἡ χείρ σου, ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας παιδεύουσα. Οὐκ ἔστιν ἴασις ἐν τῇ σαρκί μου ἀπὸ προπο ώπου τῆς ὀργῆς σου. Λελώδημαι τὴν σάρκα, ἐπενῃ - νεγμένης μοι τῆς ὀργῆς. Οὐκ ἔστιν εἰρήνῃ ἐν τοῖς ὀστέοις μου ἀπὸ προσώπου τῶν ἁμαρτιῶν μου, Ἐξησθένησε, φησίν, ἡ δύναμις τῆς ἐμῆς ψυχῆς· ἡ δὲ αἰτία τῆς ἀσθενείας, ἡ ἁμαρτία. "Οτι αἱ ἀνομίαι μου ὑπερῆραν τὴν κεφαλήν μου. Κατέκαμψέ με, φησὶν, τὸ βαρὺ τῆς ἁμαρτίας φορτίον. Ανιᾷ δέ με καὶ τῶν σεσηπότων ἐκείνων τραυμάτων ή δυσοσμία, &, τὴν φρόνησιν ἀποβαλών, καὶ τῇ ἀφροσύνῃ δουλεύσας, εἰσεδεξάμην. Οὗ δὴ χά- ριν πάσης θυμηδίας έστερημένος, ἀσχάλλω καὶ ἀλύω διηνεκώς, καὶ τῆς σκυθρωπότητος μεταβολὴν οὐχ εὑρίσκω. ὡσεὶ φορτίον βαρὺ ἐβαρύνθησαν ἐπ' ἐμέ. Βαρύτητα τὴν τῆς συνειδήσεως εἰς ἀπόγνωσιν ὤθησιν μετ' ἐπιτάσεως φησιν. Προσώζεσαν καὶ ἐσάπησαν οἱ μώλωπές μου ἀπὸ προσώπου τῆς ἀφροσύνης μου. Πᾶσα γὰρ ἁμαρτία μυσαρά τε καὶ δυσώδης· εἰ μὴ γὰρ εἰς ἀφρο σύνην καταπέσοι ἡ ψυχή, οὐκ ἂν ὑπομένοι τὴν ἁμαρ τίαν. Εντεῦθεν τὴν φύσιν τῆς ἁμαρτίας γινώσκομεν. ϋποία τίς ἐστι, πλὴν ὅτι ἀπὸ ἀφροσύνης ἡμῖν συμ- βαίνουσιν αἱ ἁμαρτίαι ; *Ολην τὴν ἡμέραν σκυθρωπάζων επορευόμην. Λεκτέον τοῦτο πρὸς τοὺς γελώντας πολλὰ καὶ τερπο μένους. [ Εταλαιπώρησα καὶ κατεκ., καὶ τὰ ἑξῆς. Βα- ρύτητα τῆς συνειδήσεως ὡς εἰς ἀπόγνωσιν ὤθησιν. "Οτι αἱ ψόαι μου ἐπλήσθησαν εμπαιγμῶν. Ἐπει δήπερ φησὶν, ἐπὶ τὸ καταπαίζειν μου λοιπὸν τοὺς ἐχθρούς μου εώρων· τοὺς νοητοὺς δὲ λέγει. ] Ἐκακώθην καὶ ἐταπεινώθην ἕως σφόδρα. Εξ ἐκείνης, φησί, τῆς ἐπιθυμίας ἐτρύγησα τὸ κύπτειν ´S. ATHANASH OPP. PARS III. EXEGETICA. - niam sunt reliquiae homini pacifco. supplicium, A inquit, improborum, et reliquia, id est hæreditas proborum, tibi suadeant ut simplicitatem et inno- centiam secteris. Sabbato. XXXVII. Argumentum. et ¡lunc canit psalmum assiduam memorans calami- tatem, quam propter peccatum sustinuit, Deum per sese rogat, sibi sabbatismos, seu ca- lamitatum finem concedi. tua corripias me. [Damones, qui suppliciis in- ferendis deputantur, et ultrices potestates, Dei ira et furor vocantur. Supplicat itaque ne a mali- gnis virtutibus arguatur, neque per immissionem angelorum malorum, sed per salutaria verba cor- ripiatur.] Corripit nos Dominus, cum nos ad vir- tutis recordationem deducit. Sanctus autem non redargutionem aut correctionem repudiat: sed eam quæ cum ira et furore conjuncta sit. vocat ultrices potestates. Et confirmasti super me manum tuam. Tetigit me, inquit, manus tua, pec- eati causa corripiens. Ira tua ingruente mihi, labefactata est caro mea. Et non est pax ossibus meis a facie peccatorum meo- rum. Debilitata, inquit, est virtus animæ meæ causa autem infirmitatis peccatum est. put meum. Fregit, inquit, me gravis peccati moles. Cruciat me permolestus putridorum fœtor vulne- rum, quæ amissa prudentia, et insipientiæ sub- aetus in me excepi. Cujus rei causa omni privatus delectatione angor et assidue crucior animo, neque ullam declinandæ tristitiæ viam invenio. Sicut onus grave gravalæ sunt super me. Gravitatem dicit con- scientia motum vehementer ad desperationem ten- dentis. C facie insipientiæ meæ. Peccatum omne, turpe et pu- tidum est : nisi enim in insipientiam arima deci- D dat, peccatum admittere nunquam tolerarit. Inde naturam peccati novimus. Quænam illa est? Nihil certe peccatum est nisi insipientiæ nostræ fetus. iis qui multum rident et lætantur. [Miser factus sum, ete. Gravitatem conscientia indicat, quæ quasi in desperationem impellit. Quoniam, inquit, videbam inimicos mihi illudentes : intelligibiles autem inimicos significat.] jusmodi, inquit, concupiscentia, id sum consecu- by Google Digitized by I 1. PSALMUS ipsi David in rememorationem de 2. Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in 3. Quoniam sag` læ tuæ infixæ sunt mihi. Sagittas 4. Non est sanitas in carne mea a facie iræ tuæ. 5. Quoniam iniquitates meœ supergressæ sunt ca- 6. Putruerunt et corruptæ sunt cicatrices meæ a 7. Tola die contristatus ingrediebar. Ll dicatur 8. Quoniam lumbi mei impleti sunt illusionibus. 9. Afflictus sum et humiliatus sum nimis. Ex hu-
Psalm 14ΨΑΛΜΟΣ 14
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:184ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ εἰς ἀνάμνησιν περὶ τοῦ Σαββάτου. ΛΖ.
Ὑπόθεσις Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν, ἀναμιμνήσκων ἑαυτὸν τῆς συνεχούσης ταλαιπωρίας, ἧς ὑπέμεινε διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Ἀξιοῖ δὲ δι’ ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν, σαββατισμοὺς αὐτῷ δοῦναι, ἤτοι ἀνάπαυσιν τῶν συμφορῶν. Κύριε, μὴ τῷ θυμῷ σου ἐλέγξῃς με, μηδὲ τῇ ὀργῇ σου παιδεύσῃς με. [Οἱ ταῖς κολάσεσι διακονούμενοι δαίμονες, καὶ αἱ τιμωρητικαὶ δυνάμεις, τοῦ Θεοῦ ὀργὴ καὶ θυμὸς λέγονται. Ἱκετεύει οὖν μὴ διὰ πονηρῶν δυνάμεων ἐλεγχθῆναι, μηδὲ δι’ ἀποστολῆς ἀγγέλων σκυθρωπῶν παιδευθῆναι, ἀλλὰ διὰ λόγων σωτηρίων.] Παιδεύει ἡμᾶς ὁ Κύριος, εἰς ἀνάμνησιν ἄγων τῆς ἀρετῆς. Ὁ δὲ ἅγιος οὐ τὸν ἔλεγχον ἢ τὴν παιδείαν παραιτεῖται, ἀλλὰ τὴν μετ’ ὀργῆς καὶ θυμοῦ. Ὅτι τὰ βέλη σου ἐνεπάγησάν μοι. Βέλη τὰς τιμωρητικὰς δυνάμεις φησί. Καὶ ἐπεστήριξας ἐπ’ ἐμὲ τὴν χεῖρά σου. Καθήψατό μου, φησὶν, ἡ χείρ σου, ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας παιδεύουσα. Οὐκ ἔστιν ἴασις ἐν τῇ σαρκί μου ἀπὸ προςώπου τῆς ὀργῆς σου. Λελώβημαι τὴν σάρκα, ἐπενηνεγμένης μοι τῆς ὀργῆς. Οὐκ ἔστιν εἰρήνη ἐν τοῖς ὀστέοις μου ἀπὸ προσώπου τῶν ἁμαρτιῶν μου. Ἐξησθένησε, φησὶν, ἡ δύναμις τῆς ἐμῆς ψυχῆς· ἡ δὲ αἰτία τῆς ἀσθενείας, ἡ ἁμαρτία.
Ὅτι αἱ ἀνομίαι μου ὑπερῆραν τὴν κεφαλήν μου. Κατέκαμψέ με, φησὶν, τὸ βαρὺ τῆς ἁμαρτίας φορτίον. Ἀνιᾷ δέ με καὶ τῶν σεσηπότων ἐκείνων τραυμάτων ἡ δυσοσμία, ἃ, τὴν φρόνησιν ἀποβαλὼν, καὶ τῇ ἀφροσύνῃ δουλεύσας, εἰσεδεξάμην. Οὗ δὴ χάριν πάσης θυμηδίας ἐστερημένος, ἀσχάλλω καὶ ἀλύω διηνεκῶς, καὶ τῆς σκυθρωπότητος μεταβολὴν οὐχ εὑρίσκω. Ὡσεὶ φορτίον βαρὺ ἐβαρύνθησαν ἐπ’ ἐμέ. Βαρύτητα τὴν τῆς συνειδήσεως εἰς ἀπόγνωσιν ὤθησιν μετ’ ἐπιτάσεώς φησιν. Προσώζεσαν καὶ ἐσάπησαν οἱ μώλωπές μου ἀπὸ προσώπου τῆς ἀφροσύνης μου. Πᾶσα γὰρ ἁμαρτία μυσαρά τε καὶ δυσώδης· εἰ μὴ γὰρ εἰς ἀφροσύνην καταπέσοι ἡ ψυχὴ, οὐκ ἂν ὑπομένοι τὴν ἁμαρτίαν. Ἐντεῦθεν τὴν φύσιν τῆς ἁμαρτίας γινώσκομεν. Ὁποία τίς ἐστι, πλὴν ὅτι ἀπὸ ἀφροσύνης ἡμῖν συμβαίνουσιν αἱ ἁμαρτίαι; Ὅλην τὴν ἡμέραν σκυθρωπάζων ἐπορευόμην. Λεκτέον τοῦτο πρὸς τοὺς γελῶντας πολλὰ καὶ τερπομένους. [ Ἐταλαιπώρησα καὶ κατεκ., καὶ τὰ ἑξῆς. Βαρύτητα τῆς συνειδήσεως ὡς εἰς ἀπόγνωσιν ὤθησιν. Ὅτι αἱ ψόαι μου ἐπλήσθησαν ἐμπαιγμῶν. Ἐπειδήπερ φησὶν, ἐπὶ τὸ καταπαίζειν μου λοιπὸν τοὺς ἐχθρούς μου ἑώρων·
τοὺς νοητοὺς δὲ λέγει.] Ἐκακώθην καὶ ἐταπεινώθην ἕως σφόδρα. Ἐξ ἐκείνης, φησὶ, τῆς ἐπιθυμίας ἐτρύγησα τὸ κύπτειν εἰς γῆν, καὶ διηνεκῶς ὀλοφύρεσθαι διὰ τὰς πικρὰς τῆς καρδίας ὀδύνας. Τούτου χάριν τῆς ἐπιθυμίας μεταβαλὼν τὴν ἐνέργειαν, ὑπουργὸν αὐτὴν κατέστησα τοῦ θείου βουλήματος. Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν· Ὠρυόμην ἀπὸ στεναγμοῦ τῆς καρδίας μου. Μαστίζων τὸ συνειδὸς, τὴν καρδίαν μου στεναγμοὺς ἀφιέναι ἐποίουν. Καὶ ὁ στεναγμός μου ἀπὸ σοῦ οὐκ ἀπεκρύβη. Τῆς μετανοίας, φησὶν, ὁ πόθος στήτω ἐνώπιόν σου, ᾗ ἔχω ἐπιθυμίᾳ σωθῆναι βουλόμενος. Καὶ τίς ἡ ἐπιθυμία τοῦ Χριστοῦ; τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἐπιτελέσαι Πάσχα. Ἡ καρδία μου ἐταράχθη, ἐγκατέλιπέ με ἡ ἰσχύς μου. Τὸ διαλογιστικὸν καρδίαν φησί. Καὶ τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν μου, καὶ αὐτὸ οὐκ ἔστι μετ’ ἐμοῦ. Τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν τὸ πνεῦμα τὸ ἐκλάμπον τοῖς τῆς διανοίας αὐτοῦ ὄμμασιν. Οἱ φίλοι μου καὶ οἱ πλησίον μου ἐξ ἐναντίας μου ἤγγισαν καὶ ἔστησαν. Ἐν τῷ πεπληγέναι με, φησὶν, ἀντέστησάν μοι. Ταῦτα δὲ λέγει διὰ τὸν Ἀβεςσαλὼμ καὶ τὸν Ἀχιτόφελ. Καὶ οἱ ἔγγιστά μου ἀπὸ μακρόθεν ἔστησαν. Οἱ γὰρ συνυπουργοῦντες αὐτῷ ἄγγελοι ἐγκατέλιπον αὐτὸν διὰ τὴν ἁμαρτίαν.
PG 27:185Τάχα γὰρ καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἅγιαι ὑποχωροῦσιν ἐν καιρῷ πειρασμοῦ πρὸς δοκιμὴν τοῦ πειραζομένου, ἢ πρὸς κόλασιν. Καὶ ἐξεβιάζοντο οἱ ζητοῦντες τὴν ψυχήν μου. Εἰκότως, τῶν ἀγγέλων καταλιπόντων αὐτὸν, σφοδρότερον οἱ δαίμονες ἐπετίθεντο. Καὶ οἱ ζητοῦντες τὰ κακά μοι, ἐλάλησαν ματαιότητας. Ἐλάλουν, φησὶ, πρὸς ἑαυτοὺς, ἐπιβουλήν μοι σκευάζοντες. Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ κωφὸς οὐκ ἤκουον, καὶ τὰ ἑξῆς. Ταῦτα, φησὶν, λαλούντων αὐτῶν, οὐδὲ ἀκούειν ἐδόκουν, οὐδὲ λαλεῖν τῆς, παῤῥησίας μου διὰ τῆς ἁμαρτίας ἀφῃρημένης. Ὅτι ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ἤλπισα ... ὅτι εἶπα· Μήποτε ἐπιχαρῶσί μοι οἱ ἐχθροί μου. Τῶν τοσούτων, φησὶ, συμβάντων κακῶν, μίαν ἔχω σωτηρίας ἐλπίδα, τὴν ἐκ σοῦ γενησομένην μοι ἐπικουρίαν. Καὶ ἐν τῷ σαλευθῆναι πόδας μου ἐπ’ ἐμὲ ἐμεγαλοῤῥημόνησαν. Μέγα, φησὶ, δέδωκε φρονεῖν αὐτοὺς κατ’ ἐμοῦ ἡ ἁμαρτία σαλεύσασά μου τοὺς πόδας. Ὅτι ἐγὼ εἰς μάστιγας ἕτοιμος, καὶ ἀλγηδών μου ἐνώπιόν μού ἐστι διαπαντός. Ἡδέως δέχεσθαι τὴν ἐπιστρεπτικὴν παιδείαν φησίν. Ὅτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ ἀναγγελῶ, καὶ μεριμνήσω ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας μου.
εἰς γῆν, καὶ διηνεκῶς ὀλοφύρεσθαι διὰ τὰς πικρὰς τῆς καρδίας ὀδύνας. Τούτου χάριν τῆς ἐπιθυμίας μεταβα- λὼν τὴν ἐνέργειαν, ὑπουργὸν αὐτὴν κατέστησα τοῦ θείου βουλήματος. Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν · Ὠρυόμην ἀπὸ στεναγμοῦ τῆς καρδίας μου. Μαστίζων τὸ συνειδός, τὴν καρδίαν μου στεναγμούς ἀφιέναι ἐποίουν. Καὶ ὁ στεναγμός μου ἀπὸ σοῦ οὐκ ἀπεκρύβη. Τῆς μετανοίας, φησὶν, ὁ πόθος στήτω ενώπιόν σου, ᾗ ἔχω ἐπιθυμίᾳ σωθῆναι βουλόμενος. Καὶ τίς ἡ ἐπιθυμία τοῦ Χριστοῦ; τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἐπιτελέσαι Πάσχα. Ἡ καρδία μου ἐταράχθη, εγκατέλιπέ με ή Ισχύς μου. Τὸ διαλογιστικὸν καρδίαν φησί. Καὶ τὸ φᾶς τῶν ὀφθαλμῶν μου, καὶ αὐτὸ οὐκ ἔστι μετ' ἐμοῦ. Τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν τὸ πνεῦμα τὸ ἐκλάμ που τοῖς τῆς διανοίας αὐτοῦ ὄμμασιν. Οι φίλοι μου καὶ οἱ πλησίον μου ἐξ ἐναντίας μου ἤγγισαν καὶ ἔστησαν. Ἐν τῷ πεπληγέναι με, φησὶν, ἀντέστησαν μοι. Ταῦτα δὲ λέγει διὰ τὸν ᾿Αβεσ σαλώμ καὶ τὸν ᾿Αχιτόφελ. Καὶ οἱ ἔγγιστά μου ἀπὸ μακρόθεν ἔστησαν. Οἱ γὰρ συνυπουργοῦντες αὐτῷ ἄγγελοι εγκατέλιπον αὐτὸν διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Τάχα γὰρ καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἅγιοι ὑποχωροῦσιν ἐν και ρῷ πειρασμοῦ πρὸς δοκιμὴν τοῦ πειραζομένου, ἢ πρὸς κίλασιν. Καὶ ἐξεβιάζοντο οἱ ζητοῦντες τὴν ψυχήν μου. Εἰκότως, τῶν ἀγγέλων καταλιπόντων αὐτὸν, σφοδρό τερον οἱ δαίμονες ἐπετίθεντο. Καὶ οἱ ζητοῦντες τὰ κακά μοι, ἐλάλησαν ματαιότητας. Ελάλουν, φησί, πρὸς ἑαυτοὺς, ἐπιβουλήν μοι σκευάζοντες. Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ χωρὶς οὐκ ἤκουον, καὶ τὰ ἑξῆς. Ταῦτα, φησὶν, λαλούντων αὐτῶν, οὐδὲ ἀκούειν ἑδό. νουν, οὐδὲ λαλεῖν τῆς, παῤῥησίας μου διὰ τῆς ἁμαρ είας αφηρημένης. • • “Οτι ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ἤλπισα . ὅτι εἶπα· Μή ποτε ἐπιχαρῶσί μοι οἱ ἐχθροί μου. Τῶν τοσούτων, φησί, συμβάντων κακῶν, μίαν ἔχω σωτηρίας ἐλπίδα, τὴν ἐκ σοῦ γενησομένην μοι ἐπικουρίαν. Καὶ ἐν τῷ σαλευθῆναι πόδας μου ἐπ' ἐμὲ ἐμε γαλοῤῥημόνησαν. Μέγα, φησί, δέδωκε φρονεῖν αὐτ τοὺς κατ᾿ ἐμοῦ ἡ ἁμαρτία σαλεύσασά μου τους πόδας. *Οτι ἐγὼ εἰς μάστιγας ἕτοιμος, καὶ ἀλγηδών μου ἐνώπιόν μου ἐστι διαπαντός. Ηδέως δέχεσθαι τὴν ἐπιστρεπτικὴν παιδείαν φησίν. "Οτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ ἀναγγελῶ, καὶ με ριμνήσω ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας μου. Διὰ δὴ τοῦτο κατήγορος ἐμαυτοῦ γίνομαι, καὶ πᾶσαν φροντίδα τῆς υγιείας ποιήσομαι. Οἱ δὲ ἐχθροί μου ζῶσι, καὶ κεκραταίωνται ὑπὲρ ἐμέ. Καίτοι, φησί, μὴ ἀνεπαισθήτως ἔχων τῆς ἁμαρ τίας, ἀλλὰ μεριμνῶν περὶ αὐτῆς διαπαντός, ὁρῶ τοὺς εχθρούς μου κραταιουμένους. Οὗτοι δὲ οἱ ἐχθροὶ, μη- δὲν ἄδικον παρ' ἐμοῦ πεπονθέτες, διαβάλλοντές μου τὴν ἁμαρτίαν, καὶ πρόφασιν αὐτὴν ποιούμενοι τοῦ ** EXPOSITIO IN PSALMUM XXXVII.J 1S6 A tus, ut versus terram inclinatus genitus assidue B profundam, ob acerbum animi dolorem. Quamob rem, mutato concupiscentiæ usu, administram cam divine voluntatis constitui. Hoc enim adjicit . Rugiebam a gemitu cordis mei. Castigans conscien- tiam meam, id efficiebam ut cor in gemitus erum- peret. Penitentiæ, inquit, desiderium coram te sistatur. Toto desiderio salutem consequi expeto. Ecquod desiderium Christi? Pascha nostri causa consum- mare". virtus mea. Cor appellat vim animæ rationalem. Et lumen oculorum meorum, et ipsum non est me- cum. Lumen oculorum dicit spiritum animi oculis illucescentem. propinquaverunt et steterunt. Cum plagis affectus essem, inquit, obstiterunt mihi. Hæc autem dicit propter Absalom et Achitophel. Et qui juxta me erant de longe steterunt. Angeli enim qui auxilia - bantur illi, peccati causa dereliquerunt illum. For- tassis et sanctæ virtutes secedunt in tempore ten- tationis ad tentati probationem et experimentum, aut fortassis ad punitionem. meam. Derelinquentibus ipsum angelis hinc vehe- mentius irruebant dæmones. Et qui inquirebart mala mihi locuti sunt vanitates. Mutuo colloque- C bantur, inquit, parantes insidias mihi. D Luc. xx11, 15. etc. Dum haec, inquit, illi loquerentur, nec audire nec loqui videbar, ablata mihi per peccatum fiducia. Ne quando supergaudeant mihi inimici mei. Tantis, inquit, accidentibus malis, una superest mihi spes salutis, auxilium scilicet unum mihi affuturum. gna locuti sunt. Peccatum, inquit, meum commo- vens pedes meos in causa fuit ut altos adversum me spiritus assumerent. lor meus in conspectu meo semper. Libenter se cor- reptionem conversioni suæ accommodatain excipere testificatur. cogitabo pro peccato meo. Propterea et mei accu- sator sum, et nullam non salutis sollicitudinen, gerain. super me. Etsi, inquit, non sine sensu peccati sim, sed de ipso semper anxius sim, video inimicos meos vires sumpsisse, qui cum nihil injuriæ a me passi sint, peccatum exprobrantes meum, ipsumque ceu occasionem belli contra me gerendi accipien- 10. Et gen:itus meus a te non est absconditus. 11. Cor meum conturbatum est, dereliquit me 12. Amici mei et proximi mei adversum me ap. 45. Et vim faciebant qui quærebant animam 14. Ego autem tanquam surdus non audiebam, 16. Quoniam in te, Domine, speravi... quia dixi: 17. Et dum commoventur pedes mei super me ria- 18. Quoniam ego in flagella paratus sum, et do- 19. Quoniam iniquitatem meam annuntiabo, et 20. Inimici autem mei vivunt, et confirmati sunt
Διὰ δὴ τοῦτο κατήγορος ἐμαυτοῦ γίνομαι, καὶ πᾶσαν φροντίδα τῆς ὑγιείας ποιήσομαι. Οἱ δὲ ἐχθροί μου ζῶσι, καὶ κεκραταίωνται ὑπὲρ ἐμέ. Καίτοι, φησὶ, μὴ ἀνεπαισθήτως ἔχων τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ μεριμνῶν περὶ αὐτῆς διαπαντὸς, ὁρῶ τοὺς ἐχθρούς μου κραταιουμένους. Οὗτοι δὲ οἱ ἐχθροὶ, μηδὲν ἄδικον παρ’ ἐμοῦ πεπονθότες, διαβάλλοντές μου τὴν ἁμαρτίαν, καὶ πρόφασιν αὐτὴν ποιούμενοι τοῦ κατ’ ἐμοῦ πολέμου, κατεδίωκόν με, δίκαια λέγοντες ποιεῖν. Τοιγαροῦν καὶ γεγένημαι παρ’ αὐτοῖς ὡς νεκρὸς ἐβδελυγμένος· διὸ δὴ καὶ δέομαι, σὲ τὸν Κύριον μὴ ἀποστῆναι ἀπ’ ἐμοῦ· σπεῦσαι δὲ μᾶλλον εἰς τὴν βοήθειαν τὴν ἡμετέραν.
εἰς γῆν, καὶ διηνεκῶς ὀλοφύρεσθαι διὰ τὰς πικρὰς τῆς καρδίας ὀδύνας. Τούτου χάριν τῆς ἐπιθυμίας μεταβα- λὼν τὴν ἐνέργειαν, ὑπουργὸν αὐτὴν κατέστησα τοῦ θείου βουλήματος. Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν · Ὠρυόμην ἀπὸ στεναγμοῦ τῆς καρδίας μου. Μαστίζων τὸ συνειδός, τὴν καρδίαν μου στεναγμούς ἀφιέναι ἐποίουν. Καὶ ὁ στεναγμός μου ἀπὸ σοῦ οὐκ ἀπεκρύβη. Τῆς μετανοίας, φησὶν, ὁ πόθος στήτω ενώπιόν σου, ᾗ ἔχω ἐπιθυμίᾳ σωθῆναι βουλόμενος. Καὶ τίς ἡ ἐπιθυμία τοῦ Χριστοῦ; τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἐπιτελέσαι Πάσχα. Ἡ καρδία μου ἐταράχθη, εγκατέλιπέ με ή Ισχύς μου. Τὸ διαλογιστικὸν καρδίαν φησί. Καὶ τὸ φᾶς τῶν ὀφθαλμῶν μου, καὶ αὐτὸ οὐκ ἔστι μετ' ἐμοῦ. Τὸ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν τὸ πνεῦμα τὸ ἐκλάμ που τοῖς τῆς διανοίας αὐτοῦ ὄμμασιν. Οι φίλοι μου καὶ οἱ πλησίον μου ἐξ ἐναντίας μου ἤγγισαν καὶ ἔστησαν. Ἐν τῷ πεπληγέναι με, φησὶν, ἀντέστησαν μοι. Ταῦτα δὲ λέγει διὰ τὸν ᾿Αβεσ σαλώμ καὶ τὸν ᾿Αχιτόφελ. Καὶ οἱ ἔγγιστά μου ἀπὸ μακρόθεν ἔστησαν. Οἱ γὰρ συνυπουργοῦντες αὐτῷ ἄγγελοι εγκατέλιπον αὐτὸν διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Τάχα γὰρ καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἅγιοι ὑποχωροῦσιν ἐν και ρῷ πειρασμοῦ πρὸς δοκιμὴν τοῦ πειραζομένου, ἢ πρὸς κίλασιν. Καὶ ἐξεβιάζοντο οἱ ζητοῦντες τὴν ψυχήν μου. Εἰκότως, τῶν ἀγγέλων καταλιπόντων αὐτὸν, σφοδρό τερον οἱ δαίμονες ἐπετίθεντο. Καὶ οἱ ζητοῦντες τὰ κακά μοι, ἐλάλησαν ματαιότητας. Ελάλουν, φησί, πρὸς ἑαυτοὺς, ἐπιβουλήν μοι σκευάζοντες. Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ χωρὶς οὐκ ἤκουον, καὶ τὰ ἑξῆς. Ταῦτα, φησὶν, λαλούντων αὐτῶν, οὐδὲ ἀκούειν ἑδό. νουν, οὐδὲ λαλεῖν τῆς, παῤῥησίας μου διὰ τῆς ἁμαρ είας αφηρημένης. • • “Οτι ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ἤλπισα . ὅτι εἶπα· Μή ποτε ἐπιχαρῶσί μοι οἱ ἐχθροί μου. Τῶν τοσούτων, φησί, συμβάντων κακῶν, μίαν ἔχω σωτηρίας ἐλπίδα, τὴν ἐκ σοῦ γενησομένην μοι ἐπικουρίαν. Καὶ ἐν τῷ σαλευθῆναι πόδας μου ἐπ' ἐμὲ ἐμε γαλοῤῥημόνησαν. Μέγα, φησί, δέδωκε φρονεῖν αὐτ τοὺς κατ᾿ ἐμοῦ ἡ ἁμαρτία σαλεύσασά μου τους πόδας. *Οτι ἐγὼ εἰς μάστιγας ἕτοιμος, καὶ ἀλγηδών μου ἐνώπιόν μου ἐστι διαπαντός. Ηδέως δέχεσθαι τὴν ἐπιστρεπτικὴν παιδείαν φησίν. "Οτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ ἀναγγελῶ, καὶ με ριμνήσω ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας μου. Διὰ δὴ τοῦτο κατήγορος ἐμαυτοῦ γίνομαι, καὶ πᾶσαν φροντίδα τῆς υγιείας ποιήσομαι. Οἱ δὲ ἐχθροί μου ζῶσι, καὶ κεκραταίωνται ὑπὲρ ἐμέ. Καίτοι, φησί, μὴ ἀνεπαισθήτως ἔχων τῆς ἁμαρ τίας, ἀλλὰ μεριμνῶν περὶ αὐτῆς διαπαντός, ὁρῶ τοὺς εχθρούς μου κραταιουμένους. Οὗτοι δὲ οἱ ἐχθροὶ, μη- δὲν ἄδικον παρ' ἐμοῦ πεπονθέτες, διαβάλλοντές μου τὴν ἁμαρτίαν, καὶ πρόφασιν αὐτὴν ποιούμενοι τοῦ ** EXPOSITIO IN PSALMUM XXXVII.J 1S6 A tus, ut versus terram inclinatus genitus assidue B profundam, ob acerbum animi dolorem. Quamob rem, mutato concupiscentiæ usu, administram cam divine voluntatis constitui. Hoc enim adjicit . Rugiebam a gemitu cordis mei. Castigans conscien- tiam meam, id efficiebam ut cor in gemitus erum- peret. Penitentiæ, inquit, desiderium coram te sistatur. Toto desiderio salutem consequi expeto. Ecquod desiderium Christi? Pascha nostri causa consum- mare". virtus mea. Cor appellat vim animæ rationalem. Et lumen oculorum meorum, et ipsum non est me- cum. Lumen oculorum dicit spiritum animi oculis illucescentem. propinquaverunt et steterunt. Cum plagis affectus essem, inquit, obstiterunt mihi. Hæc autem dicit propter Absalom et Achitophel. Et qui juxta me erant de longe steterunt. Angeli enim qui auxilia - bantur illi, peccati causa dereliquerunt illum. For- tassis et sanctæ virtutes secedunt in tempore ten- tationis ad tentati probationem et experimentum, aut fortassis ad punitionem. meam. Derelinquentibus ipsum angelis hinc vehe- mentius irruebant dæmones. Et qui inquirebart mala mihi locuti sunt vanitates. Mutuo colloque- C bantur, inquit, parantes insidias mihi. D Luc. xx11, 15. etc. Dum haec, inquit, illi loquerentur, nec audire nec loqui videbar, ablata mihi per peccatum fiducia. Ne quando supergaudeant mihi inimici mei. Tantis, inquit, accidentibus malis, una superest mihi spes salutis, auxilium scilicet unum mihi affuturum. gna locuti sunt. Peccatum, inquit, meum commo- vens pedes meos in causa fuit ut altos adversum me spiritus assumerent. lor meus in conspectu meo semper. Libenter se cor- reptionem conversioni suæ accommodatain excipere testificatur. cogitabo pro peccato meo. Propterea et mei accu- sator sum, et nullam non salutis sollicitudinen, gerain. super me. Etsi, inquit, non sine sensu peccati sim, sed de ipso semper anxius sim, video inimicos meos vires sumpsisse, qui cum nihil injuriæ a me passi sint, peccatum exprobrantes meum, ipsumque ceu occasionem belli contra me gerendi accipien- 10. Et gen:itus meus a te non est absconditus. 11. Cor meum conturbatum est, dereliquit me 12. Amici mei et proximi mei adversum me ap. 45. Et vim faciebant qui quærebant animam 14. Ego autem tanquam surdus non audiebam, 16. Quoniam in te, Domine, speravi... quia dixi: 17. Et dum commoventur pedes mei super me ria- 18. Quoniam ego in flagella paratus sum, et do- 19. Quoniam iniquitatem meam annuntiabo, et 20. Inimici autem mei vivunt, et confirmati sunt
Psalm 38ΨΑΛΜΟΣ ΛΗ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:188ΨΑΛΜΟΣ ΛΗ. Εἰς τὸ τέλος, Ἰδιθοὺμ ᾠδὴ τῷ Δαυί̈δ. Ὑπόθεσις. Ἱεροψάλτης ὑπάρχων Ἰδιθοὺμ, καὶ προφητικῇ χάριτι κατεστεμμένος, ᾠδὴν ἀναβάλλεται, προσωποποιίαν εἰσφέρων αὐτοῦ τοῦ Δαυὶ̈δ ἐξομολογουμένου ἐπὶ τῇ ἁμαρτίᾳ. Εἶπα· Φυλάξω τὰς ὁδούς μου. Ἀπόδειξις σαφὴς ἱδρυμένης καρδίας. Ἐθέμην τῷ στόματί μου φυλακὴν ἐν τῷ συστῆναι τὸν ἁμαρτωλὸν ἐναντίον μου. Παριστάμενοι γὰρ αὐτῷ οἱ νοητοὶ ἐχθροὶ, ὠνείδιζον αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν. Ἐκωφώθην, καὶ ἐταπεινώθην, καὶ ἐσίγησα ἐξ ἀγαθῶν.
κατ᾿ ἐμοῦ πολέμου, κατεδίωκόν με, δίκαια λέγοντες ποιεῖν. Τοιγαροῦν καὶ γεγένημαι παρ' αὐτοῖς ὡς νεκρός ἐβδελυγμένος· διὸ δὴ καὶ δέομαι, σὲ τὸν Κύριον μή ἀποστῆναι ἀπ' ἐμοῦ· σπεῦσαι δὲ μᾶλλον εἰς τὴν βοή θειαν τὴν ἡμετέραν. ΨΑΛΜΟΣ ΛΗ'. Εἰς τὸ τέλος, Ιδιθούμ ᾠδὴ τῷ Δαυΐδ. Υπόθεσις. Ἱεροψάλτης ὑπάρχων Ιδιθούμ, και προφητικῇ χά- ριτι κατεστεμμένος, ᾠδὴν ἀναβάλλεται, προσωπο- ποιίαν εἰσφέρων αὐτοῦ τοῦ Δαυΐδ ἐξομολογουμένου ἐπὶ τῇ ἁμαρτία. Εἶπα· Φυλάξω τὰς ὁδούς μου. ᾿Απόδειξις σαφής ιδρυμένης καρδίας. Εθέμην τῷ στόματί μου αυ λακὴν ἐν τῷ συστῆναι τὸν ἁμαρτωλὸν ἐναντίον μου. Παριστάμενοι γὰρ αὐτῷ οἱ νοητοὶ ἐχθροὶ, ὠνεί- διζον αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν. Εκωςώθην, καὶ ἐταπεινώθην, καὶ ἐσίγησα ἐξ ἀγαθῶν. Λοιδορούμενος, φησιν, οὐκ ἀντελοιδόρουν, συνιδὼν τὴν ἔκπτωσίν μου τῶν ἀγαθῶν. Καὶ τὸ ἄλο γημά μου ἀνεκαινίσθη. Ἀντὶ τοῦ λέγειν πρὸς τοὺς λοιδοροῦντας, τῆς ἁμαρτίας ἀνεμίμνησκον ἐμαυτῷ. Ἡ δὲ μνήμη τῆς ἁμαρτίας οἷα πῦρ περὶ τὴν καρ δίαν μου ἐγένετο. Καὶ ἐν τῇ μελέτῃ μου ἐκκαυθήσεται πῦρ. Ἐν τῷ ἀναμιμνήσκεσθαί με τοῦ ἁμαρτήματος, φησίν, ἐκαιόμην πυρί. Ελάλησα ἐν γλώσσῃ μου· Γνώρισόν μοι, Κύριε, τὸ πέρας μου. Τὸ, ἐν γλώσση, οἷον ηρέμα καὶ ψιθυρίζων, καὶ μὴ εἰς πολλοὺς ἐκφέρων τὸν λό- γον. Ο δὲ λόγος ερώτησις ἦν περὶ τῶν λοιπῶν ἡμε ρῶν. Πρώτα δὲ, μαθεῖν βουλόμενος εἰ ἐξαρκέσει αὐτῷ εἰς μετάνοιαν ὁ λοιπὸς τῶν ἡμερῶν χρόνος. Ιδού παλαιστὰς ἔθου τὰς ἡμέρας μου· καὶ ἡ ὑπόστασίς μου ὡσεὶ οὐθὲν ἐνώπιόν σου. Εἰ καὶ εἰς μῆκος, φησί, παρατείνει μοι ζωή, ὡς οὐδὲν ἐνα ώπιόν σου λογισθήσεται. Εἰ γὰρ χίλια ἔτη ἐν ὀφθαλ μοῖς σου ὡς ἡμέρα μία, τί ἂν εἴη χρόνος ἑνὸς ἀν θρώπου ; Τοῦτο πάλιν ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευ σεν· Ἰδοὺ ὡς σπιθαμὰς ἔδωκας τὰς ἡμέρας μου, καὶ ἡ βίωσίς μου ὡς οὐδὲν ἄντικρυς σου. Σὺ μὲν γὰρ ἄναρχος καὶ ἀπέραντος· ὁ δὲ ἡμέτερος βίος οἷόν τισι σπιθαμαῖς καὶ παλαισταῖς ἐκμεμέτρηται. Διά τούτου παρεδήλωσε τὸ ὀλιγοχρόνιον τῆς ἀνθρωπίνης ζωής. Πλὴν τὰ σύμπαντα ματαιότης, πᾶς ἄνθρωπος ζῶν. Μέντοιγε ἐν εἰκόνι διαπορεύεται ἄνθρωπος, πλὴν μάτην ταράσσεται. Εἰ δὲ, φησὶν, ἐν εἰκόνι, καὶ οὐκ ἐν ἀληθείᾳ πορεύεται ἄνθρωπος, εἰκότως ματαιότητα προεἶπεν· ἐπειδὴ οὐ τὴν ἀληθινὴν ζωήν, ἀλλ' ἐν εἰκόνι τιν· οὐδὲ τὴν σπουδὴν τῶν ὄντων ἀγαθῶν ποιοῦμεν· διὸ καὶ μάτην ταραττόμεθα. Ο βίος, φησί, τῶν ἐπὶ γῆς, ἅτε περὶ φροντίδας στρε φόμενος κοσμικής, κριθείη ἂν ματαιότης. "Η οὕτως S. ATHANASI OPP. PARS III. - EXEGETICA. tes, me persequebantur, se jure ar merito id agere A jactitantes. Ideoque factus apud illos ceu mortuus abominabilis : quapropter obsecro te Dominumn, ne discedas a me; sed properes potius ad auxi- lium nobis ferendum. . inopia ad Deum placandum impellit; hæc pro seipsis orare: sed Christus si secum Patrem habet, salutem hominum tanquain propriam petit, qui et ipse quoque petitionem hanc secundum divinitati conjunctam humanitatem tanquam suam sibi tribuit. Hoc vero fuit id quod carni compactum, et aJectibus obnoxium fuit, cum alioqui divinitatem secum haberet quæ petitionem illius ratam faceret. Canticum David. Argumentum. Sacer cantor cum esset Idithum et prophetica coro- natus gratia, canticum refert ad personam ipsius David, repræsentans illum confitentem peccatum suum. cordis argumentum. Posui ori meo custodiam, cum consisteret peccator adversum me. Astantes autem ipsi spirituales inimici, peccatum exprobrabant illi. Conviciis, ait, impetitus non convicia reddebam, cer- nens me bonis excidisse. Et dolor meus renovalus est. Pro responsione ad eos qui me conviciis one- rabant, peccata mihi ipsi revocabam in memoriam. Memoria autem peccati quasi ignis in corde meo erat. . B memoriam peccati revocabam, inflammabar igne. quasi dicas, demissa voce et quasi susurrando, nec ad multos sermonem proferens. Cæterum sermo ille interrogatio erat de diebus qui ipsi superessent. Sciscitabatur autem, scire peroptans num ipsi resi- duum vitæ tempus foret ad pœnitentiam satis. stantia mia tanquam nihilum ante te. Etiamsi, in- quit, longa adhuc mihi vita superforet, quasi nihil in conspectu tuo reputabitur. Si namque mille anni ante oculos tuos tanquam dies una, quid fuerit tempus hominis unius? Id rursum Symmachus sic interpretatus est : Ecce quasi palmas dedisti dies D mens, et vita mea tanquam nihilum in conspectu tao. Tu namque sine initio es et sine fine, nostra autem vita ceu quibusdam palmis et mensuris men- sa est. His brevitatem declarat humanæ vitæ. vens. Verumtamen in imagine pertransit home, sed et frustra conturbatur. Si autem in imagine, nou in veritate pertransit homo, jure vanitatem præmi- sit, quando non veram vitam transigimus, sed in quadam imagine, neque veri boni studio agimur, quare frustra conturbamur. Vita, inquit, eorum qui in terra degunt, quippe quæ in sæcularibus versetur cuis, jure vanitas æstimetur. Vel sic : Omnes vitæ 21. Ne derelinquas me, Domine Deus meus etc. Daniel Barbarus: Possunt homines quos naturæ 1. PSALMUS XXXVIII. In finem, ipsi Idithum 2. Dixi : Custodiam vias meas. Evidens confirmati 3. Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis. 4. Et in meditatione mea exardescet ignis. Dum C 5. Locutus sum in lingua mea, etc. Illud, in lingua, 6. Ecce mensurabiles posuisti dies meos, et sub- 7. Verumtamen universa vanitas, omnis homo vi-
Λοιδορούμενος, φησὶν, οὐκ ἀντελοιδόρουν, συνιδὼν τὴν ἔκπτωσίν μου τῶν ἀγαθῶν. Καὶ τὸ ἄλγημά μου ἀνεκαινίσθη. Ἀντὶ τοῦ λέγειν πρὸς τοὺς λοιδοροῦντας, τῆς ἁμαρτίας ἀνεμίμνησκον ἐμαυτῷ. Ἡ δὲ μνήμη τῆς ἁμαρτίας οἷα πῦρ περὶ τὴν καρδίαν μου ἐγένετο. Καὶ ἐν τῇ μελέτῃ μου ἐκκαυθήσεται πῦρ. Ἐν τῷ ἀναμιμνήσκεσθαί με τοῦ ἁμαρτήματος, φησὶν, ἐκαιόμην πυρί. Ἐλάλησα ἐν γλώσσῃ μου· Γνώρισόν μοι, Κύριε, τὸ πέρας μου. Τὸ, ἐν γλώσσῃ, οἷον ἠρέμα καὶ ψιθυρίζων, καὶ μὴ εἰς πολλοὺς ἐκφέρων τὸν λόγον. Ὁ δὲ λόγος ἐρώτησις ἦν περὶ τῶν λοιπῶν ἡμερῶν. Ἠρώτα δὲ, μαθεῖν βουλόμενος εἰ ἐξαρκέσει αὐτῷ εἰς μετάνοιαν ὁ λοιπὸς τῶν ἡμερῶν χρόνος. Ἰδοὺ παλαιστὰς ἔθου τὰς ἡμέρας μου· καὶ ἡ ὑπόστασίς μου ὡσεὶ οὐθὲν ἐνώπιόν σου. Εἰ καὶ εἰς μῆκος, φησὶ, παρατείνει μοι ζωὴ, ὡς οὐδὲν ἐνώπιόν σου λογισθήσεται. Εἰ γὰρ χίλια ἔτη ἐν ὀφθαλμοῖς σου ὡς ἡμέρα μία, τί ἂν εἴη χρόνος ἑνὸς ἀνθρώπου; Τοῦτο πάλιν ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσεν· Ἰδοὺ ὡς σπιθαμὰς ἔδωκας τὰς ἡμέρας μου, καὶ ἡ βίωσίς μου ὡς οὐδὲν ἄντικρύς σου. Σὺ μὲν γὰρ ἄναρχος καὶ ἀπέραντος· ὁ δὲ ἡμέτερος βίος οἷόν τισι σπιθαμαῖς καὶ παλαισταῖς ἐκμεμέτρηται.
κατ᾿ ἐμοῦ πολέμου, κατεδίωκόν με, δίκαια λέγοντες ποιεῖν. Τοιγαροῦν καὶ γεγένημαι παρ' αὐτοῖς ὡς νεκρός ἐβδελυγμένος· διὸ δὴ καὶ δέομαι, σὲ τὸν Κύριον μή ἀποστῆναι ἀπ' ἐμοῦ· σπεῦσαι δὲ μᾶλλον εἰς τὴν βοή θειαν τὴν ἡμετέραν. ΨΑΛΜΟΣ ΛΗ'. Εἰς τὸ τέλος, Ιδιθούμ ᾠδὴ τῷ Δαυΐδ. Υπόθεσις. Ἱεροψάλτης ὑπάρχων Ιδιθούμ, και προφητικῇ χά- ριτι κατεστεμμένος, ᾠδὴν ἀναβάλλεται, προσωπο- ποιίαν εἰσφέρων αὐτοῦ τοῦ Δαυΐδ ἐξομολογουμένου ἐπὶ τῇ ἁμαρτία. Εἶπα· Φυλάξω τὰς ὁδούς μου. ᾿Απόδειξις σαφής ιδρυμένης καρδίας. Εθέμην τῷ στόματί μου αυ λακὴν ἐν τῷ συστῆναι τὸν ἁμαρτωλὸν ἐναντίον μου. Παριστάμενοι γὰρ αὐτῷ οἱ νοητοὶ ἐχθροὶ, ὠνεί- διζον αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν. Εκωςώθην, καὶ ἐταπεινώθην, καὶ ἐσίγησα ἐξ ἀγαθῶν. Λοιδορούμενος, φησιν, οὐκ ἀντελοιδόρουν, συνιδὼν τὴν ἔκπτωσίν μου τῶν ἀγαθῶν. Καὶ τὸ ἄλο γημά μου ἀνεκαινίσθη. Ἀντὶ τοῦ λέγειν πρὸς τοὺς λοιδοροῦντας, τῆς ἁμαρτίας ἀνεμίμνησκον ἐμαυτῷ. Ἡ δὲ μνήμη τῆς ἁμαρτίας οἷα πῦρ περὶ τὴν καρ δίαν μου ἐγένετο. Καὶ ἐν τῇ μελέτῃ μου ἐκκαυθήσεται πῦρ. Ἐν τῷ ἀναμιμνήσκεσθαί με τοῦ ἁμαρτήματος, φησίν, ἐκαιόμην πυρί. Ελάλησα ἐν γλώσσῃ μου· Γνώρισόν μοι, Κύριε, τὸ πέρας μου. Τὸ, ἐν γλώσση, οἷον ηρέμα καὶ ψιθυρίζων, καὶ μὴ εἰς πολλοὺς ἐκφέρων τὸν λό- γον. Ο δὲ λόγος ερώτησις ἦν περὶ τῶν λοιπῶν ἡμε ρῶν. Πρώτα δὲ, μαθεῖν βουλόμενος εἰ ἐξαρκέσει αὐτῷ εἰς μετάνοιαν ὁ λοιπὸς τῶν ἡμερῶν χρόνος. Ιδού παλαιστὰς ἔθου τὰς ἡμέρας μου· καὶ ἡ ὑπόστασίς μου ὡσεὶ οὐθὲν ἐνώπιόν σου. Εἰ καὶ εἰς μῆκος, φησί, παρατείνει μοι ζωή, ὡς οὐδὲν ἐνα ώπιόν σου λογισθήσεται. Εἰ γὰρ χίλια ἔτη ἐν ὀφθαλ μοῖς σου ὡς ἡμέρα μία, τί ἂν εἴη χρόνος ἑνὸς ἀν θρώπου ; Τοῦτο πάλιν ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευ σεν· Ἰδοὺ ὡς σπιθαμὰς ἔδωκας τὰς ἡμέρας μου, καὶ ἡ βίωσίς μου ὡς οὐδὲν ἄντικρυς σου. Σὺ μὲν γὰρ ἄναρχος καὶ ἀπέραντος· ὁ δὲ ἡμέτερος βίος οἷόν τισι σπιθαμαῖς καὶ παλαισταῖς ἐκμεμέτρηται. Διά τούτου παρεδήλωσε τὸ ὀλιγοχρόνιον τῆς ἀνθρωπίνης ζωής. Πλὴν τὰ σύμπαντα ματαιότης, πᾶς ἄνθρωπος ζῶν. Μέντοιγε ἐν εἰκόνι διαπορεύεται ἄνθρωπος, πλὴν μάτην ταράσσεται. Εἰ δὲ, φησὶν, ἐν εἰκόνι, καὶ οὐκ ἐν ἀληθείᾳ πορεύεται ἄνθρωπος, εἰκότως ματαιότητα προεἶπεν· ἐπειδὴ οὐ τὴν ἀληθινὴν ζωήν, ἀλλ' ἐν εἰκόνι τιν· οὐδὲ τὴν σπουδὴν τῶν ὄντων ἀγαθῶν ποιοῦμεν· διὸ καὶ μάτην ταραττόμεθα. Ο βίος, φησί, τῶν ἐπὶ γῆς, ἅτε περὶ φροντίδας στρε φόμενος κοσμικής, κριθείη ἂν ματαιότης. "Η οὕτως S. ATHANASI OPP. PARS III. - EXEGETICA. tes, me persequebantur, se jure ar merito id agere A jactitantes. Ideoque factus apud illos ceu mortuus abominabilis : quapropter obsecro te Dominumn, ne discedas a me; sed properes potius ad auxi- lium nobis ferendum. . inopia ad Deum placandum impellit; hæc pro seipsis orare: sed Christus si secum Patrem habet, salutem hominum tanquain propriam petit, qui et ipse quoque petitionem hanc secundum divinitati conjunctam humanitatem tanquam suam sibi tribuit. Hoc vero fuit id quod carni compactum, et aJectibus obnoxium fuit, cum alioqui divinitatem secum haberet quæ petitionem illius ratam faceret. Canticum David. Argumentum. Sacer cantor cum esset Idithum et prophetica coro- natus gratia, canticum refert ad personam ipsius David, repræsentans illum confitentem peccatum suum. cordis argumentum. Posui ori meo custodiam, cum consisteret peccator adversum me. Astantes autem ipsi spirituales inimici, peccatum exprobrabant illi. Conviciis, ait, impetitus non convicia reddebam, cer- nens me bonis excidisse. Et dolor meus renovalus est. Pro responsione ad eos qui me conviciis one- rabant, peccata mihi ipsi revocabam in memoriam. Memoria autem peccati quasi ignis in corde meo erat. . B memoriam peccati revocabam, inflammabar igne. quasi dicas, demissa voce et quasi susurrando, nec ad multos sermonem proferens. Cæterum sermo ille interrogatio erat de diebus qui ipsi superessent. Sciscitabatur autem, scire peroptans num ipsi resi- duum vitæ tempus foret ad pœnitentiam satis. stantia mia tanquam nihilum ante te. Etiamsi, in- quit, longa adhuc mihi vita superforet, quasi nihil in conspectu tuo reputabitur. Si namque mille anni ante oculos tuos tanquam dies una, quid fuerit tempus hominis unius? Id rursum Symmachus sic interpretatus est : Ecce quasi palmas dedisti dies D mens, et vita mea tanquam nihilum in conspectu tao. Tu namque sine initio es et sine fine, nostra autem vita ceu quibusdam palmis et mensuris men- sa est. His brevitatem declarat humanæ vitæ. vens. Verumtamen in imagine pertransit home, sed et frustra conturbatur. Si autem in imagine, nou in veritate pertransit homo, jure vanitatem præmi- sit, quando non veram vitam transigimus, sed in quadam imagine, neque veri boni studio agimur, quare frustra conturbamur. Vita, inquit, eorum qui in terra degunt, quippe quæ in sæcularibus versetur cuis, jure vanitas æstimetur. Vel sic : Omnes vitæ 21. Ne derelinquas me, Domine Deus meus etc. Daniel Barbarus: Possunt homines quos naturæ 1. PSALMUS XXXVIII. In finem, ipsi Idithum 2. Dixi : Custodiam vias meas. Evidens confirmati 3. Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis. 4. Et in meditatione mea exardescet ignis. Dum C 5. Locutus sum in lingua mea, etc. Illud, in lingua, 6. Ecce mensurabiles posuisti dies meos, et sub- 7. Verumtamen universa vanitas, omnis homo vi-
Διὰ τούτου παρεδήλωσε τὸ ὀλιγοχρόνιον τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς. Πλὴν τὰ σύμπαντα ματαιότης, πᾶς ἄνθρωπος ζῶν. Μέντοιγε ἐν εἰκόνι διαπορεύεται ἄνθρωπος, πλὴν μάτην ταράσσεται. Εἰ δὲ, φησὶν, ἐν εἰκόνι, καὶ οὐκ ἐν ἀληθείᾳ πορεύεται ἄνθρωπος, εἰκότως ματαιότητα προεῖπεν· ἐπειδὴ οὐ τὴν ἀληθινὴν ζωὴν, ἀλλ’ ἐν εἰκόνι τινί· οὐδὲ τὴν σπουδὴν τῶν ὄντων ἀγαθῶν ποιοῦμεν· διὸ καὶ μάτην ταραττόμεθα. Ὁ βίος, φησὶ, τῶν ἐπὶ γῆς, ἅτε περὶ φροντίδας στρεφόμενος κοσμικὰς, κριθείη ἂν ματαιότης. Ἢ οὕτως· Σύμπαντα τὰ ἔτη τῆς ἡμετέρας ζωῆς ἀτμίς ἐστιν ἐνώπιόν σου· ἀντὶ γὰρ ματαιότητος ὁ Σύμμαχος ἀτμὶς ἐξέδωκε. Θησαυρίζει, καὶ οὐ γινώσκει τίνι συνάξει αὐτά. Ἐπειδὴ οὐ τὴν ἀληθῆ ζῶμεν ζωὴν νῦν, ἀλλὰ τὴν ὡς ἐν εἰκόνι· οὐδὲ περὶ τὰ ὄντως ἀγαθὰ ποιούμεθα τὴν σπουδήν· διὸ μάτην ταρασσόμεθα, περὶ τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας στρεφόμενοι, συνάγοντες θησαυροὺς, ὧν οὐκ ἴσμεν διαδόχους. Καὶ νῦν τίς ἡ ὑπομονή μου; οὐχὶ Κύριος; Εἰκότως τὴν ἐλπίδα ἐπὶ Κύριον ἔχειν φησὶν, ἅτε καταγνοὺς τῶν ἐν βίῳ περισπασμῶν. Καὶ ἡ ὑπόστασίς μου παρὰ σοί ἐστιν. Ἡ προσδοκία, ἤτοι ἡ ὑπομονή. Ὄνειδος ἄφρονι ἔδωκάς με.
κατ᾿ ἐμοῦ πολέμου, κατεδίωκόν με, δίκαια λέγοντες ποιεῖν. Τοιγαροῦν καὶ γεγένημαι παρ' αὐτοῖς ὡς νεκρός ἐβδελυγμένος· διὸ δὴ καὶ δέομαι, σὲ τὸν Κύριον μή ἀποστῆναι ἀπ' ἐμοῦ· σπεῦσαι δὲ μᾶλλον εἰς τὴν βοή θειαν τὴν ἡμετέραν. ΨΑΛΜΟΣ ΛΗ'. Εἰς τὸ τέλος, Ιδιθούμ ᾠδὴ τῷ Δαυΐδ. Υπόθεσις. Ἱεροψάλτης ὑπάρχων Ιδιθούμ, και προφητικῇ χά- ριτι κατεστεμμένος, ᾠδὴν ἀναβάλλεται, προσωπο- ποιίαν εἰσφέρων αὐτοῦ τοῦ Δαυΐδ ἐξομολογουμένου ἐπὶ τῇ ἁμαρτία. Εἶπα· Φυλάξω τὰς ὁδούς μου. ᾿Απόδειξις σαφής ιδρυμένης καρδίας. Εθέμην τῷ στόματί μου αυ λακὴν ἐν τῷ συστῆναι τὸν ἁμαρτωλὸν ἐναντίον μου. Παριστάμενοι γὰρ αὐτῷ οἱ νοητοὶ ἐχθροὶ, ὠνεί- διζον αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν. Εκωςώθην, καὶ ἐταπεινώθην, καὶ ἐσίγησα ἐξ ἀγαθῶν. Λοιδορούμενος, φησιν, οὐκ ἀντελοιδόρουν, συνιδὼν τὴν ἔκπτωσίν μου τῶν ἀγαθῶν. Καὶ τὸ ἄλο γημά μου ἀνεκαινίσθη. Ἀντὶ τοῦ λέγειν πρὸς τοὺς λοιδοροῦντας, τῆς ἁμαρτίας ἀνεμίμνησκον ἐμαυτῷ. Ἡ δὲ μνήμη τῆς ἁμαρτίας οἷα πῦρ περὶ τὴν καρ δίαν μου ἐγένετο. Καὶ ἐν τῇ μελέτῃ μου ἐκκαυθήσεται πῦρ. Ἐν τῷ ἀναμιμνήσκεσθαί με τοῦ ἁμαρτήματος, φησίν, ἐκαιόμην πυρί. Ελάλησα ἐν γλώσσῃ μου· Γνώρισόν μοι, Κύριε, τὸ πέρας μου. Τὸ, ἐν γλώσση, οἷον ηρέμα καὶ ψιθυρίζων, καὶ μὴ εἰς πολλοὺς ἐκφέρων τὸν λό- γον. Ο δὲ λόγος ερώτησις ἦν περὶ τῶν λοιπῶν ἡμε ρῶν. Πρώτα δὲ, μαθεῖν βουλόμενος εἰ ἐξαρκέσει αὐτῷ εἰς μετάνοιαν ὁ λοιπὸς τῶν ἡμερῶν χρόνος. Ιδού παλαιστὰς ἔθου τὰς ἡμέρας μου· καὶ ἡ ὑπόστασίς μου ὡσεὶ οὐθὲν ἐνώπιόν σου. Εἰ καὶ εἰς μῆκος, φησί, παρατείνει μοι ζωή, ὡς οὐδὲν ἐνα ώπιόν σου λογισθήσεται. Εἰ γὰρ χίλια ἔτη ἐν ὀφθαλ μοῖς σου ὡς ἡμέρα μία, τί ἂν εἴη χρόνος ἑνὸς ἀν θρώπου ; Τοῦτο πάλιν ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευ σεν· Ἰδοὺ ὡς σπιθαμὰς ἔδωκας τὰς ἡμέρας μου, καὶ ἡ βίωσίς μου ὡς οὐδὲν ἄντικρυς σου. Σὺ μὲν γὰρ ἄναρχος καὶ ἀπέραντος· ὁ δὲ ἡμέτερος βίος οἷόν τισι σπιθαμαῖς καὶ παλαισταῖς ἐκμεμέτρηται. Διά τούτου παρεδήλωσε τὸ ὀλιγοχρόνιον τῆς ἀνθρωπίνης ζωής. Πλὴν τὰ σύμπαντα ματαιότης, πᾶς ἄνθρωπος ζῶν. Μέντοιγε ἐν εἰκόνι διαπορεύεται ἄνθρωπος, πλὴν μάτην ταράσσεται. Εἰ δὲ, φησὶν, ἐν εἰκόνι, καὶ οὐκ ἐν ἀληθείᾳ πορεύεται ἄνθρωπος, εἰκότως ματαιότητα προεἶπεν· ἐπειδὴ οὐ τὴν ἀληθινὴν ζωήν, ἀλλ' ἐν εἰκόνι τιν· οὐδὲ τὴν σπουδὴν τῶν ὄντων ἀγαθῶν ποιοῦμεν· διὸ καὶ μάτην ταραττόμεθα. Ο βίος, φησί, τῶν ἐπὶ γῆς, ἅτε περὶ φροντίδας στρε φόμενος κοσμικής, κριθείη ἂν ματαιότης. "Η οὕτως S. ATHANASI OPP. PARS III. - EXEGETICA. tes, me persequebantur, se jure ar merito id agere A jactitantes. Ideoque factus apud illos ceu mortuus abominabilis : quapropter obsecro te Dominumn, ne discedas a me; sed properes potius ad auxi- lium nobis ferendum. . inopia ad Deum placandum impellit; hæc pro seipsis orare: sed Christus si secum Patrem habet, salutem hominum tanquain propriam petit, qui et ipse quoque petitionem hanc secundum divinitati conjunctam humanitatem tanquam suam sibi tribuit. Hoc vero fuit id quod carni compactum, et aJectibus obnoxium fuit, cum alioqui divinitatem secum haberet quæ petitionem illius ratam faceret. Canticum David. Argumentum. Sacer cantor cum esset Idithum et prophetica coro- natus gratia, canticum refert ad personam ipsius David, repræsentans illum confitentem peccatum suum. cordis argumentum. Posui ori meo custodiam, cum consisteret peccator adversum me. Astantes autem ipsi spirituales inimici, peccatum exprobrabant illi. Conviciis, ait, impetitus non convicia reddebam, cer- nens me bonis excidisse. Et dolor meus renovalus est. Pro responsione ad eos qui me conviciis one- rabant, peccata mihi ipsi revocabam in memoriam. Memoria autem peccati quasi ignis in corde meo erat. . B memoriam peccati revocabam, inflammabar igne. quasi dicas, demissa voce et quasi susurrando, nec ad multos sermonem proferens. Cæterum sermo ille interrogatio erat de diebus qui ipsi superessent. Sciscitabatur autem, scire peroptans num ipsi resi- duum vitæ tempus foret ad pœnitentiam satis. stantia mia tanquam nihilum ante te. Etiamsi, in- quit, longa adhuc mihi vita superforet, quasi nihil in conspectu tuo reputabitur. Si namque mille anni ante oculos tuos tanquam dies una, quid fuerit tempus hominis unius? Id rursum Symmachus sic interpretatus est : Ecce quasi palmas dedisti dies D mens, et vita mea tanquam nihilum in conspectu tao. Tu namque sine initio es et sine fine, nostra autem vita ceu quibusdam palmis et mensuris men- sa est. His brevitatem declarat humanæ vitæ. vens. Verumtamen in imagine pertransit home, sed et frustra conturbatur. Si autem in imagine, nou in veritate pertransit homo, jure vanitatem præmi- sit, quando non veram vitam transigimus, sed in quadam imagine, neque veri boni studio agimur, quare frustra conturbamur. Vita, inquit, eorum qui in terra degunt, quippe quæ in sæcularibus versetur cuis, jure vanitas æstimetur. Vel sic : Omnes vitæ 21. Ne derelinquas me, Domine Deus meus etc. Daniel Barbarus: Possunt homines quos naturæ 1. PSALMUS XXXVIII. In finem, ipsi Idithum 2. Dixi : Custodiam vias meas. Evidens confirmati 3. Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis. 4. Et in meditatione mea exardescet ignis. Dum C 5. Locutus sum in lingua mea, etc. Illud, in lingua, 6. Ecce mensurabiles posuisti dies meos, et sub- 7. Verumtamen universa vanitas, omnis homo vi-
PG 27:189Μὴ παραδῷς με, φησὶν, εἰς ὀνειδισμὸν, διὰ τὸ εἰς ἐμὲ εἶναί σε τὸν λοιδορούμενον. Ἐκωφώθην, καὶ οὐκ ἤνοιξα τὸ στόμα μου, ὅτι σὺ ἐποίησας. Λοιδορούμενος, φησὶν, ἐσίγων, εἰδὼς ἀκριβῶς περὶ αὐτῆς, ὅτι σὺ εἶ ὁ τιμωρίας ἤτοι παιδείας χάριν τάξας με εἰς αὐτὸ τοῦτο ὀνειδίζεσθαι. Ἀπόστησον ἀπ’ ἐμοῦ τὰς μάστιγάς σου. Τὰς γινομένας αὐτῷ παρὰ τῶν δαιμόνων τιμωρίας λέγει, οὐ συγχωροῦντος αὐτοῖς τοῦ Θεοῦ. ( ρεγ. 1 σιξ. ) Τὰς γινομένας αὐτῷ παρὰ τῶν δαιμόνων τιμωρίας παρὰ τοῦ Θεοῦ λέγει, ὡς συγχωροῦντος αὐτὸν διὰ τὴν ἁμαρτίαν παθεῖν. Ἀπὸ γὰρ τῆς ἰσχύος τῆς χειρός σου ἐγὼ ἐξέλιπον. Πολλάκις ἤδη τὴν κολάζουσαν δύναμιν χεῖρα τοῦ Θεοῦ λέγεσθαι ἐμνημονεύσαμεν. Ὅταν αὐτοὺς ἰσχυρῶς μαστίζῃ, ἐκλείπει ὁ κολαζόμενος, καθὸ τοιοῦτός ἐστιν, ἀσθενὴς δηλονότι καὶ μὴ δυνάμενος ἐφ’ ἱκανὸν ἀντέχειν πρὸς μάστιγας. [ Πλὴν μάτην ταράσσονται. Ὁ ἐν ἀνομίᾳ ζῶν, ὡς καὶ τοιαύτης παιδείας δεηθῆναι.] Ἐν ἐλεγμοῖς ὑπὲρ ἀνομίας ἐπαίδευσας ἄνθρωπον. Ἐλέγχων με, φησὶν, ἐπὶ τῇ ἁμαρτίᾳ, ἐπαίδευσας. Τῆς δεήσεώς μου ἐνώτισαι. Ἀντὶ τοῦ, Εἰσάκουσον, καὶ συγχώρησον τὴν ἁμαρτίαν πρὸ τῆς τελευτῆς. [Τοῦτο γὰρ σημαίνει·
η Καὶ ἀνήγαγέ με εκ λάκκου ταλαιπωρίας. [ Καὶ τί σοι παρέσχεν ; Εἰσακούσας εἶπεν· ᾿Ανήγαγεν ἐκ βάθους τῆς ἁμαρτίας, καὶ ἐκ τῆς ἡδυπαθείας τοῦ πη λώδους σώματος, ἢ ἐκ τῶν τοῦ θανάτου πυλῶν, καὶ ἐκεῖσε φθορᾶς, ἢ ἐκ τοῦ κόσμου περισπασμῶν.] Καὶ ἀπὸ πηλοῦ ιλύος. Ἐκ βάθους ἁμαρτίας αἱ ἰλύος δίκην καταπάσσουσι τοὺς ἁλόντας ἐν αὐταῖς. Λάκκος γὰρ ταλαιπωρίας, κακία καὶ ἀγνωσία. Καὶ ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου, καὶ κατεύθυνε τὰ διαβή κατά μου. Φησὶν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι Ἡ πέτ τρα ἦν ὁ Χριστός· ἔμαθον γὰρ τὴν ἀρέσκουσαν Θεῷ βαδίζειν ὁδὸν, ἤτοι διὰ τῆς πρακτικῆς καὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων. Καὶ ἐνέβαλεν εἰς τὸ στόμα μου ᾆσμα και νῦν, ὕμνον τῷ Θεῷ ἡμῶν. Τὸν νόμον τὸν εὐαγγε λικόν· μετὰ γὰρ τὴν ἀπάθειαν ᾄδομεν ᾆσμα καινὸν ἀνακαινισθέντος τοῦ οἴκου ἡμῶν. Ὄψονται πολλοί, καὶ φοβηθήσονται καὶ ἐλπιοῦσιν ἐπὶ Κύριον. Δι εδόθη γὰρ εἰς πάντα κόσμον τὸ κήρυγμα. Μακάριος ἀνὴρ οὗ ἐστι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐλπὶς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐπέβλεψεν εἰς ματαιότητας καὶ μανίας ψευδεῖς. Μόνον τὸν τὴν ἐλπίδα ἐπιγραψά μενον εἰς Θεὸν μακάριόν φησιν, οὐ τὸν περισπασθέντα βιωτικαῖς μερίμναις, αἵτινες καὶ μανία καὶ ψεῦδός εἰσιν. [ Ελπὶς αὐτοῦ. Εἶτα καὶ εἰς προτροπὴν ἕτερον ἐπι- φέρει· Μακαριστός, φησί, τῷ ὄντι, ὅς τὸν Θεὸν μόνο, ἔσχεν ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἐπέβλεψεν εἰς τὰς περὶ τὸν παρ- όντα βίον σπουδάς, α? ματαιότητές εἰσι, καὶ μανίαι ψευδεῖς, καὶ εἰς κενὸν φροντίδες. Μανία · δὲ σώφρων ἡ τοῦ παρόντος βίου κατάστασις, δι᾿ ἣν καὶ ἐξεστη- κότες τοῖς πολλοῖς ἐδόκουν οἱ προφῆται, ἐφ' ᾗ καὶ σεμνυνόμενος καὶ ὁ δίκαιος λέγει· Εἶπα ἐν τῇ ἐκ- στάσει μου. ] Πολλὰ ἐποίησας σύ, Κύριε ὁ Θεός μου, τὰ θαυ- μάσιά σου. "Α πέπραχας, φησίν, ἐν τῷ τῆς οἰκονο μίας καιρῷ, πολλά ἐστι καὶ θαυμάσια· ἃ καὶ ἑτέ- ροις ἀπήγγειλα. Ἡ δὲ ἐπαγγελία ὅλην, φησί, δια έδραμε τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, ὡς καὶ κρείττονας ἀριθμοῦ γενέσθαι τοὺς πιστεύσαντας. Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι (11). Εντεῦθεν εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ πρόσωπον πρὸς τὸν Πατέρα λέγον. Ἐπει- δή, φησί, θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, οὔτε μὴν ηὐδόκησας ἐν ὁλοκαυτώμασι τοῖς κατὰ τὸν νό μον· ἥκω σῶμα λαβὼν ὅπερ αυτός μοι κατηρτίσω. Πνεῦμα γὰρ ἅγιον καὶ Ὑψίστου δύναμις ἐπεσκίασε τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ. Ηχω δὲ ἵνα τὸ σὺν ποιήσω θέ- λημα. Ποῖον γὰρ ἦν τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, ἢ ὁ αὐτὸς ὁ Κύριος ἐξηγήσατο εἰρηκώς· Τοῦτό ἐστι τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα τᾶν ὃ δέδωκέ μοι μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέ ρᾳ ; Τὸ δὲ, ἐν κεφαλίδι βιβλίου, ταύτην ἔχει τὴν ἑρμηνείαν. Κεφαλίδα οἱ Εβραίοι τὸν τόμον φασίν.. Ησαΐας δὲ τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως μυστήριον τοῦ Σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι. S. ATHANASH OPP. PARS III. EXEGETICA. buit ? Postquain me exaudivit, ait, Eduxit ex pro- fundo peccati et ex voluptate lutei corporis, sive ex portis mortis et corruptionis ibidem exsistentis, aut ex occupationibus sæculi.] Et de luto fæcis. Ex profun lo peccatorum quæ luti instar iis detentos conspurcant. Lacus enim miseriæ est malitia et ignorantia. Et statuit super petram pedes meos, el direxit gressus meos. Ait apostolus Paulus ": Petra erat Christus. Didici enim in Deo placita incedere via, il est per opera et rectam doctrinam. num Deo nostro. Legem evangelicam : cum enim passionibus vacamus, canimus cantieum novum, renovata scilicet nostra domo. Videbunt multi, et timebunt, et sperabunt in Domino. Prædicatio enim per totum pervasit orbem. non respexit in vanitates et insanias falsas. Solum esse beatum ait eum qui in Deum spem ascripsit, non autem eum qui mundanis distractus sit curis, quæ et insania et mendacium sunt. B [Spes ejus. Postea in cohortationem aliud adjicit : Beatus, inquit, revera, qui Deum solum habuit in spem suam, neque respexit ad praesentis vitæ sulli- citudines, quæ vanilates sunt, et insaniæ falsa, et cure in vanum admisse. Iusania autem prudens, est vitæ præsentis status, qua mente capti multis esse videbantur prophete, qua de re gloriatur justus et ait: Ego dixi in excessu meo ".] Quæ fecisti, inquit, œconomiæ tempore, multa sunt atque mirabilia : quæ aliis quoque renuntiavi. Præ- dicatio autem totum, inquit, pervasit orbem ul ina- jor sit credentium numerus quam qui iniri possit. C 7, 8. Sacrificium et oblationem noluisti, corpus au- tem aplasti mihi, etc. Hinc ipsius persona Christi Patrem alloquentis inducitur. Quandoquidem ait sacrificium et ollationem noluisti, neque placue- runt tibi holocausta secundum legem oblata ; venio D postquam corpus accepi quod tu mihi aptasti. Nam Spiritus sanctus et virtus Altissimi obumbra- vit sanctæ Virgini. Venio autem ut faciam volunta- tem tuam. Quæ autein voluntas Patris erat, nisi ea quam ipse Dominus enarravit dicens : Hæc est autem voluntas ejus qui misit me, ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo; sed resuscitem illud in novissimo die ? Illud autem, in capite libri, hanc habet interpretationem. Caput Hebræi tomum ap- pellant. Isaias vero incarnationis Unigeniti myste- es Cor. x, 4. » Psal. cxv, fena in Epistolas Pauli, eod. Reg. 2246, ad hunc 40. - versum Epistola ad Hebræos: 3. Et eduxit me de lacu miseriæ. [Ecquid tibi præ- A 4. Et immisit in os meum canticum novum, hym- 5. Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et 6. Multa fecisti tu, Domine Deus, mirabilia tua. 11. es Joan. vi, (11) Hic locus citatur nomine Athanasii in Ca-
Ὅτι πάροικός εἰμι.] Ἄνες μοι, ἵνα ἀναψύξω. Πρὸ τῆς τελευτῆς μου, φησὶν, ἁμαρτιῶν πάρασχον ἄφεσιν, ἵνα θαῤῥῶν εἰς ᾅδου πορεύσωμαι. Καὶ οὐκέτι ὑπάρξω Οὐχ ὑπάρξω τοιοῦτος οἷος ἂν καὶ γενοίμην ἐκ τῆς πρὸς σοῦ μοι γενομένης ἀνέσεως. Ἄνεσις δὲ Θεοῦ ἐστιν ἀπάθεια ψυχῆς μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς.
η Καὶ ἀνήγαγέ με εκ λάκκου ταλαιπωρίας. [ Καὶ τί σοι παρέσχεν ; Εἰσακούσας εἶπεν· ᾿Ανήγαγεν ἐκ βάθους τῆς ἁμαρτίας, καὶ ἐκ τῆς ἡδυπαθείας τοῦ πη λώδους σώματος, ἢ ἐκ τῶν τοῦ θανάτου πυλῶν, καὶ ἐκεῖσε φθορᾶς, ἢ ἐκ τοῦ κόσμου περισπασμῶν.] Καὶ ἀπὸ πηλοῦ ιλύος. Ἐκ βάθους ἁμαρτίας αἱ ἰλύος δίκην καταπάσσουσι τοὺς ἁλόντας ἐν αὐταῖς. Λάκκος γὰρ ταλαιπωρίας, κακία καὶ ἀγνωσία. Καὶ ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου, καὶ κατεύθυνε τὰ διαβή κατά μου. Φησὶν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι Ἡ πέτ τρα ἦν ὁ Χριστός· ἔμαθον γὰρ τὴν ἀρέσκουσαν Θεῷ βαδίζειν ὁδὸν, ἤτοι διὰ τῆς πρακτικῆς καὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων. Καὶ ἐνέβαλεν εἰς τὸ στόμα μου ᾆσμα και νῦν, ὕμνον τῷ Θεῷ ἡμῶν. Τὸν νόμον τὸν εὐαγγε λικόν· μετὰ γὰρ τὴν ἀπάθειαν ᾄδομεν ᾆσμα καινὸν ἀνακαινισθέντος τοῦ οἴκου ἡμῶν. Ὄψονται πολλοί, καὶ φοβηθήσονται καὶ ἐλπιοῦσιν ἐπὶ Κύριον. Δι εδόθη γὰρ εἰς πάντα κόσμον τὸ κήρυγμα. Μακάριος ἀνὴρ οὗ ἐστι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐλπὶς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐπέβλεψεν εἰς ματαιότητας καὶ μανίας ψευδεῖς. Μόνον τὸν τὴν ἐλπίδα ἐπιγραψά μενον εἰς Θεὸν μακάριόν φησιν, οὐ τὸν περισπασθέντα βιωτικαῖς μερίμναις, αἵτινες καὶ μανία καὶ ψεῦδός εἰσιν. [ Ελπὶς αὐτοῦ. Εἶτα καὶ εἰς προτροπὴν ἕτερον ἐπι- φέρει· Μακαριστός, φησί, τῷ ὄντι, ὅς τὸν Θεὸν μόνο, ἔσχεν ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἐπέβλεψεν εἰς τὰς περὶ τὸν παρ- όντα βίον σπουδάς, α? ματαιότητές εἰσι, καὶ μανίαι ψευδεῖς, καὶ εἰς κενὸν φροντίδες. Μανία · δὲ σώφρων ἡ τοῦ παρόντος βίου κατάστασις, δι᾿ ἣν καὶ ἐξεστη- κότες τοῖς πολλοῖς ἐδόκουν οἱ προφῆται, ἐφ' ᾗ καὶ σεμνυνόμενος καὶ ὁ δίκαιος λέγει· Εἶπα ἐν τῇ ἐκ- στάσει μου. ] Πολλὰ ἐποίησας σύ, Κύριε ὁ Θεός μου, τὰ θαυ- μάσιά σου. "Α πέπραχας, φησίν, ἐν τῷ τῆς οἰκονο μίας καιρῷ, πολλά ἐστι καὶ θαυμάσια· ἃ καὶ ἑτέ- ροις ἀπήγγειλα. Ἡ δὲ ἐπαγγελία ὅλην, φησί, δια έδραμε τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, ὡς καὶ κρείττονας ἀριθμοῦ γενέσθαι τοὺς πιστεύσαντας. Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι (11). Εντεῦθεν εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ πρόσωπον πρὸς τὸν Πατέρα λέγον. Ἐπει- δή, φησί, θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, οὔτε μὴν ηὐδόκησας ἐν ὁλοκαυτώμασι τοῖς κατὰ τὸν νό μον· ἥκω σῶμα λαβὼν ὅπερ αυτός μοι κατηρτίσω. Πνεῦμα γὰρ ἅγιον καὶ Ὑψίστου δύναμις ἐπεσκίασε τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ. Ηχω δὲ ἵνα τὸ σὺν ποιήσω θέ- λημα. Ποῖον γὰρ ἦν τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, ἢ ὁ αὐτὸς ὁ Κύριος ἐξηγήσατο εἰρηκώς· Τοῦτό ἐστι τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα τᾶν ὃ δέδωκέ μοι μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέ ρᾳ ; Τὸ δὲ, ἐν κεφαλίδι βιβλίου, ταύτην ἔχει τὴν ἑρμηνείαν. Κεφαλίδα οἱ Εβραίοι τὸν τόμον φασίν.. Ησαΐας δὲ τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως μυστήριον τοῦ Σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι. S. ATHANASH OPP. PARS III. EXEGETICA. buit ? Postquain me exaudivit, ait, Eduxit ex pro- fundo peccati et ex voluptate lutei corporis, sive ex portis mortis et corruptionis ibidem exsistentis, aut ex occupationibus sæculi.] Et de luto fæcis. Ex profun lo peccatorum quæ luti instar iis detentos conspurcant. Lacus enim miseriæ est malitia et ignorantia. Et statuit super petram pedes meos, el direxit gressus meos. Ait apostolus Paulus ": Petra erat Christus. Didici enim in Deo placita incedere via, il est per opera et rectam doctrinam. num Deo nostro. Legem evangelicam : cum enim passionibus vacamus, canimus cantieum novum, renovata scilicet nostra domo. Videbunt multi, et timebunt, et sperabunt in Domino. Prædicatio enim per totum pervasit orbem. non respexit in vanitates et insanias falsas. Solum esse beatum ait eum qui in Deum spem ascripsit, non autem eum qui mundanis distractus sit curis, quæ et insania et mendacium sunt. B [Spes ejus. Postea in cohortationem aliud adjicit : Beatus, inquit, revera, qui Deum solum habuit in spem suam, neque respexit ad praesentis vitæ sulli- citudines, quæ vanilates sunt, et insaniæ falsa, et cure in vanum admisse. Iusania autem prudens, est vitæ præsentis status, qua mente capti multis esse videbantur prophete, qua de re gloriatur justus et ait: Ego dixi in excessu meo ".] Quæ fecisti, inquit, œconomiæ tempore, multa sunt atque mirabilia : quæ aliis quoque renuntiavi. Præ- dicatio autem totum, inquit, pervasit orbem ul ina- jor sit credentium numerus quam qui iniri possit. C 7, 8. Sacrificium et oblationem noluisti, corpus au- tem aplasti mihi, etc. Hinc ipsius persona Christi Patrem alloquentis inducitur. Quandoquidem ait sacrificium et ollationem noluisti, neque placue- runt tibi holocausta secundum legem oblata ; venio D postquam corpus accepi quod tu mihi aptasti. Nam Spiritus sanctus et virtus Altissimi obumbra- vit sanctæ Virgini. Venio autem ut faciam volunta- tem tuam. Quæ autein voluntas Patris erat, nisi ea quam ipse Dominus enarravit dicens : Hæc est autem voluntas ejus qui misit me, ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo; sed resuscitem illud in novissimo die ? Illud autem, in capite libri, hanc habet interpretationem. Caput Hebræi tomum ap- pellant. Isaias vero incarnationis Unigeniti myste- es Cor. x, 4. » Psal. cxv, fena in Epistolas Pauli, eod. Reg. 2246, ad hunc 40. - versum Epistola ad Hebræos: 3. Et eduxit me de lacu miseriæ. [Ecquid tibi præ- A 4. Et immisit in os meum canticum novum, hym- 5. Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et 6. Multa fecisti tu, Domine Deus, mirabilia tua. 11. es Joan. vi, (11) Hic locus citatur nomine Athanasii in Ca-
To the End, a Psalm of David 3Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ 3
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΛΘ. Ὑπόθεσις. Ἀναφέρεται ἡ ᾠδὴ ἐκ προσώπου τοῦ νέου λαοῦ τοῦ ἀνακομισθέντος ἐκ λάκκου ταλαιπωρίας. Εἶτα μεταξὺ εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ πρόσωπον, τοὺς εὐχαριστοῦντας διδάσκων τῆς οἰκονομίας τὸν τρόπον· εἶτα πάλιν τῶν πιστευσάντων ἐκ τοῦ Ἰσραὴλ τὸ πρόσωπον, ἀξιούντων ῥυσθῆναι τῆς διὰ τὴν ἀπείθειαν ἁμαρτίας, ἅμα δὲ καὶ διηγουμένων αὐτοῖς τὰ συμβεβηκότα διὰ τὴν ἀπιστίαν κακά. Ὑπομένων ὑπέμεινα τὸν Κύριον, καὶ προςέσχεν μοι. Ὅμοιον τῷ· Ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν. Καὶ ἀνήγαγέ με ἐκ λάκκου ταλαιπωρίας. [Καὶ τί σοι παρέσχεν; Εἰσακούσας εἶπεν· Ἀνήγαγεν ἐκ βάθους τῆς ἁμαρτίας, καὶ ἐκ τῆς ἡδυπαθείας τοῦ πηλώδους σώματος, ἢ ἐκ τῶν τοῦ θανάτου πυλῶν, καὶ ἐκεῖσε φθορᾶς, ἢ ἐκ τοῦ κόσμου περισπασμῶν.] Καὶ ἀπὸ πηλοῦ ἰλύος.
η Καὶ ἀνήγαγέ με εκ λάκκου ταλαιπωρίας. [ Καὶ τί σοι παρέσχεν ; Εἰσακούσας εἶπεν· ᾿Ανήγαγεν ἐκ βάθους τῆς ἁμαρτίας, καὶ ἐκ τῆς ἡδυπαθείας τοῦ πη λώδους σώματος, ἢ ἐκ τῶν τοῦ θανάτου πυλῶν, καὶ ἐκεῖσε φθορᾶς, ἢ ἐκ τοῦ κόσμου περισπασμῶν.] Καὶ ἀπὸ πηλοῦ ιλύος. Ἐκ βάθους ἁμαρτίας αἱ ἰλύος δίκην καταπάσσουσι τοὺς ἁλόντας ἐν αὐταῖς. Λάκκος γὰρ ταλαιπωρίας, κακία καὶ ἀγνωσία. Καὶ ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου, καὶ κατεύθυνε τὰ διαβή κατά μου. Φησὶν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι Ἡ πέτ τρα ἦν ὁ Χριστός· ἔμαθον γὰρ τὴν ἀρέσκουσαν Θεῷ βαδίζειν ὁδὸν, ἤτοι διὰ τῆς πρακτικῆς καὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων. Καὶ ἐνέβαλεν εἰς τὸ στόμα μου ᾆσμα και νῦν, ὕμνον τῷ Θεῷ ἡμῶν. Τὸν νόμον τὸν εὐαγγε λικόν· μετὰ γὰρ τὴν ἀπάθειαν ᾄδομεν ᾆσμα καινὸν ἀνακαινισθέντος τοῦ οἴκου ἡμῶν. Ὄψονται πολλοί, καὶ φοβηθήσονται καὶ ἐλπιοῦσιν ἐπὶ Κύριον. Δι εδόθη γὰρ εἰς πάντα κόσμον τὸ κήρυγμα. Μακάριος ἀνὴρ οὗ ἐστι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐλπὶς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐπέβλεψεν εἰς ματαιότητας καὶ μανίας ψευδεῖς. Μόνον τὸν τὴν ἐλπίδα ἐπιγραψά μενον εἰς Θεὸν μακάριόν φησιν, οὐ τὸν περισπασθέντα βιωτικαῖς μερίμναις, αἵτινες καὶ μανία καὶ ψεῦδός εἰσιν. [ Ελπὶς αὐτοῦ. Εἶτα καὶ εἰς προτροπὴν ἕτερον ἐπι- φέρει· Μακαριστός, φησί, τῷ ὄντι, ὅς τὸν Θεὸν μόνο, ἔσχεν ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἐπέβλεψεν εἰς τὰς περὶ τὸν παρ- όντα βίον σπουδάς, α? ματαιότητές εἰσι, καὶ μανίαι ψευδεῖς, καὶ εἰς κενὸν φροντίδες. Μανία · δὲ σώφρων ἡ τοῦ παρόντος βίου κατάστασις, δι᾿ ἣν καὶ ἐξεστη- κότες τοῖς πολλοῖς ἐδόκουν οἱ προφῆται, ἐφ' ᾗ καὶ σεμνυνόμενος καὶ ὁ δίκαιος λέγει· Εἶπα ἐν τῇ ἐκ- στάσει μου. ] Πολλὰ ἐποίησας σύ, Κύριε ὁ Θεός μου, τὰ θαυ- μάσιά σου. "Α πέπραχας, φησίν, ἐν τῷ τῆς οἰκονο μίας καιρῷ, πολλά ἐστι καὶ θαυμάσια· ἃ καὶ ἑτέ- ροις ἀπήγγειλα. Ἡ δὲ ἐπαγγελία ὅλην, φησί, δια έδραμε τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, ὡς καὶ κρείττονας ἀριθμοῦ γενέσθαι τοὺς πιστεύσαντας. Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι (11). Εντεῦθεν εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ πρόσωπον πρὸς τὸν Πατέρα λέγον. Ἐπει- δή, φησί, θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, οὔτε μὴν ηὐδόκησας ἐν ὁλοκαυτώμασι τοῖς κατὰ τὸν νό μον· ἥκω σῶμα λαβὼν ὅπερ αυτός μοι κατηρτίσω. Πνεῦμα γὰρ ἅγιον καὶ Ὑψίστου δύναμις ἐπεσκίασε τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ. Ηχω δὲ ἵνα τὸ σὺν ποιήσω θέ- λημα. Ποῖον γὰρ ἦν τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, ἢ ὁ αὐτὸς ὁ Κύριος ἐξηγήσατο εἰρηκώς· Τοῦτό ἐστι τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα τᾶν ὃ δέδωκέ μοι μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέ ρᾳ ; Τὸ δὲ, ἐν κεφαλίδι βιβλίου, ταύτην ἔχει τὴν ἑρμηνείαν. Κεφαλίδα οἱ Εβραίοι τὸν τόμον φασίν.. Ησαΐας δὲ τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως μυστήριον τοῦ Σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι. S. ATHANASH OPP. PARS III. EXEGETICA. buit ? Postquain me exaudivit, ait, Eduxit ex pro- fundo peccati et ex voluptate lutei corporis, sive ex portis mortis et corruptionis ibidem exsistentis, aut ex occupationibus sæculi.] Et de luto fæcis. Ex profun lo peccatorum quæ luti instar iis detentos conspurcant. Lacus enim miseriæ est malitia et ignorantia. Et statuit super petram pedes meos, el direxit gressus meos. Ait apostolus Paulus ": Petra erat Christus. Didici enim in Deo placita incedere via, il est per opera et rectam doctrinam. num Deo nostro. Legem evangelicam : cum enim passionibus vacamus, canimus cantieum novum, renovata scilicet nostra domo. Videbunt multi, et timebunt, et sperabunt in Domino. Prædicatio enim per totum pervasit orbem. non respexit in vanitates et insanias falsas. Solum esse beatum ait eum qui in Deum spem ascripsit, non autem eum qui mundanis distractus sit curis, quæ et insania et mendacium sunt. B [Spes ejus. Postea in cohortationem aliud adjicit : Beatus, inquit, revera, qui Deum solum habuit in spem suam, neque respexit ad praesentis vitæ sulli- citudines, quæ vanilates sunt, et insaniæ falsa, et cure in vanum admisse. Iusania autem prudens, est vitæ præsentis status, qua mente capti multis esse videbantur prophete, qua de re gloriatur justus et ait: Ego dixi in excessu meo ".] Quæ fecisti, inquit, œconomiæ tempore, multa sunt atque mirabilia : quæ aliis quoque renuntiavi. Præ- dicatio autem totum, inquit, pervasit orbem ul ina- jor sit credentium numerus quam qui iniri possit. C 7, 8. Sacrificium et oblationem noluisti, corpus au- tem aplasti mihi, etc. Hinc ipsius persona Christi Patrem alloquentis inducitur. Quandoquidem ait sacrificium et ollationem noluisti, neque placue- runt tibi holocausta secundum legem oblata ; venio D postquam corpus accepi quod tu mihi aptasti. Nam Spiritus sanctus et virtus Altissimi obumbra- vit sanctæ Virgini. Venio autem ut faciam volunta- tem tuam. Quæ autein voluntas Patris erat, nisi ea quam ipse Dominus enarravit dicens : Hæc est autem voluntas ejus qui misit me, ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo; sed resuscitem illud in novissimo die ? Illud autem, in capite libri, hanc habet interpretationem. Caput Hebræi tomum ap- pellant. Isaias vero incarnationis Unigeniti myste- es Cor. x, 4. » Psal. cxv, fena in Epistolas Pauli, eod. Reg. 2246, ad hunc 40. - versum Epistola ad Hebræos: 3. Et eduxit me de lacu miseriæ. [Ecquid tibi præ- A 4. Et immisit in os meum canticum novum, hym- 5. Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et 6. Multa fecisti tu, Domine Deus, mirabilia tua. 11. es Joan. vi, (11) Hic locus citatur nomine Athanasii in Ca-
PG 27:192Ἐκ βάθους ἁμαρτίας αἳ ἰλύος δίκην καταπάσσουσι τοὺς ἁλόντας ἐν αὐταῖς. Λάκκος γὰρ ταλαιπωρίας, κακία καὶ ἀγνωσία. Καὶ ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου, καὶ κατεύθυνε τὰ διαβήματά μου. Φησὶν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι Ἡ πέτρα ἦν ὁ Χριστός· ἔμαθον γὰρ τὴν ἀρέσκουσαν Θεῷ βαδίζειν ὁδὸν, ἤτοι διὰ τῆς πρακτικῆς καὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων. Καὶ ἐνέβαλεν εἰς τὸ στόμα μου ᾆσμα καινὸν, ὕμνον τῷ Θεῷ ἡμῶν. Τὸν νόμον τὸν εὐαγγελικόν· μετὰ γὰρ τὴν ἀπάθειαν ᾄδομεν ἆσμα καινὸν ἀνακαινισθέντος τοῦ οἴκου ἡμῶν. Ὄψονται πολλοὶ, καὶ φοβηθήσονται καὶ ἐλπιοῦσιν ἐπὶ Κύριον. Διεδόθη γὰρ εἰς πάντα κόσμον τὸ κήρυγμα. Μακάριος ἀνὴρ οὗ ἐστι τὸ ὄνομα Κυρίου ἐλπὶς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐπέβλεψεν εἰς ματαιότητας καὶ μανίας ψευδεῖς. Μόνον τὸν τὴν ἐλπίδα ἐπιγραψάμενον εἰς Θεὸν μακάριόν φησιν, οὐ τὸν περισπασθέντα βιωτικαῖς μερίμναις, αἵτινες καὶ μανία καὶ ψεῦδός εἰσιν. [ Ἐλπὶς αὐτοῦ. Εἶτα καὶ εἰς προτροπὴν ἕτερον ἐπιφέρει· Μακαριστὸς, φησὶ, τῷ ὄντι, ὃς τὸν Θεὸν μόνον ἔσχεν ἐλπίδα, καὶ οὐκ ἐπέβλεψεν εἰς τὰς περὶ τὸν παρόντα βίον σπουδὰς, αἳ ματαιότητές εἰσι, καὶ μανίαι ψευδεῖς, καὶ εἰς κενὸν φροντίδες.
Μανία δὲ σώφρων ἡ τοῦ παρόντος βίου κατάστασις, δι’ ἣν καὶ ἐξεστηκότες τοῖς πολλοῖς ἐδόκουν οἱ προφῆται, ἐφ’ ᾗ καὶ σεμνυνόμενος καὶ ὁ δίκαιος λέγει· Εἶπα ἐν τῇ ἐκστάσει μου. ] Πολλὰ ἐποίησας σὺ, Κύριε ὁ Θεός μου, τὰ θαυμάσιά σου. Ἃ πέπραχας, φησὶν, ἐν τῷ τῆς οἰκονομίας καιρῷ, πολλά ἐστι καὶ θαυμάσια· ἃ καὶ ἑτέροις ἀπήγγειλα. Ἡ δὲ ἐπαγγελία ὅλην, φησὶ, διέδραμε τὴν ὑπ’ οὐρανὸν, ὡς καὶ κρείττονας ἀριθμοῦ γενέσθαι τοὺς πιστεύσαντας. Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι. Ἐντεῦθεν εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ πρόσωπον πρὸς τὸν Πατέρα λέγον. Ἐπειδὴ, φησὶ, θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, οὔτε μὴν ηὐδόκησας ἐν ὁλοκαυτώμασι τοῖς κατὰ τὸν νόμον· ἥκω σῶμα λαβὼν ὅπερ αὐτός μοι κατηρτίσω. Πνεῦμα γὰρ ἅγιον καὶ Ὑψίστου δύναμις ἐπεσκίασε τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ. Ἥκω δὲ ἵνα τὸ σὸν ποιήσω θέλημα. Ποῖον γὰρ ἦν τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, ἢ ὃ αὐτὸς ὁ Κύριος ἐξηγήσατο εἰρηκώς· Τοῦτό ἐστι τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα πᾶν ὃ δέδωκέ μοι μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ; Τὸ δὲ, ἐν κεφαλίδι βιβλίου, ταύτην ἔχει τὴν ἑρμηνείαν.
Κεφαλίδα οἱ Ἑβραῖοι τὸν τόμον φασίν. Ἡσαί̈ας δὲ τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως μυστήριον τοῦ Μονογενοῦς διδασκόμενος ἤκουσε· Λαβὲ τόμον καινὸν, καὶ γράψον ἐν αὐτῷ γραφίδι ἀνθρώπου. Συμβαίνει ὡς οὐκ ἐν πλαξὶ λιθίναις, ἀλλὰ σαρκίναις, γραφήσονται τὰ θεσπίσματα τοῦ καινοῦ νόμου, καθώς φησι δι’ Ἱερεμίου τοῦ προφήτου· Διδοὺς δώσω νόμους μου εἰς τὴν διάνοιαν αὐτῶν, καὶ ἐπὶ καρδίας αὐτῶν γράψω αὐτοὺς, ἵνα δηλοῖ, ὅτι τοῖς ἐνδοτάτοις καὶ νοητοῖς τῆς καρδίας ταμείοις ἡ Ἐκκλησία τὸν καινὸν παραδέξηται νόμον, καὶ τὰς ἐντολὰς σφόδρα θελήσῃ. Εὐηγγελισάμην δικαιοσύνην ἐν Ἐκκλησίᾳ μεγάλῃ. Ἐκκλησία μεγάλη ἡ κατὰ πᾶν ἔθνος πιστεύσασα τῷ Σωτῆρι ψυχή· ἣ καὶ δεδικαίωται αὐτὸν ἔχουσα τὸν δικαιοῦντα τὸν ἀσεβῆ. Τὴν δικαιοσύνην σου οὐκ ἔκρυψα ἐν τῇ καρδίᾳ μου. Δικαιοσύνην μὲν τὴν δι’ αὐτοῦ κεκηρυγμένην φησὶ, τὴν ὑπὲρ νόμον καὶ σκιάν· τὸ δὲ, ἔγνως, ἀντὶ τοῦ, ἰδιοποιήσω. Τὴν ἀλήθειάν σου καὶ τὸ σωτήριόν σου εἶπα. Οὐ σεσίγηκα, φησὶ, οὐδὲ συνέσχον ἐν ἐμαυτῷ τὴν ἀλήθειάν σου. Ἀλήθειαν δέ φησι τὸ εὐαγγελικὸν κήρυγμα.
PG 27:193Ἀλλ’ οὐδὲ ἔκρυψα τὸ σωτήριόν σου, τουτέστι τῆς παρὰ σοῦ δοθείσης σωτηρίας τὴν ὁδὸν, ἤτοι τὴν διὰ τῆς πίστεως χάριν. Συναγωγὴν δὲ πολλὴν, τὴν ἐκ τοῦ Ἰσραὴλ καὶ τῶν ἐθνῶν συνειλεγμένην Ἐκκλησίαν φησίν. Ἀποκαλύπτει γὰρ ὁ Χριστὸς τοὺς περὶ ἐλέους καὶ ἀληθείας λόγους τῇ φύσει τῇ λογικῇ, καὶ τοὺς περὶ σωτηρίας. Καὶ τοὺς μὲν περὶ ἀληθείας λόγους εὑρήσει ἐν τῇ θεωρίᾳ, τοὺς δὲ περὶ σωτηρίας ἐν τῇ πρακτικῇ. Σὺ δὲ, Κύριε, μὴ μακρύνῃς τοὺς οἰκτιρμούς σου ἀπ’ ἐμοῦ. Διδάξαντος τοῦ Χριστοῦ τὸ περὶ τῆς οἰκονομίας μυστήριον, εἰσκομίζεται τοῦ Ἰσραὴλ τὸ πρόσωπον τοῦ μείναντος ἐν ἀπειθείᾳ. Ὡς γὰρ ἀπειθήσας τῷ ἐλέει τοῦ Θεοῦ, καὶ διὰ τοῦτο παρεωραμένος, καὶ ἐν παντὶ γεγονὼς κακῷ, ἀνανήφει πρὸς μετάγνωσιν, κατοικτείρεσθαι παρακαλῶν. Σημαίνεται δὲ ἡ ἐπ’ ἐσχάτου καιροῦ γενησομένη κλῆσις αὐτῶν. Τὸ ἔλεός σου καὶ ἡ ἀλήθειά σου διαπαντὸς ἀντιλάβοιντό μου. Ὁμολογοῦμεν, φησὶν, ὅτι αὐτὸς εἶς ὁ πάλαι σώζων ἡμᾶς καὶ ἀντιλαμβανόμενος.
Α έστι μικρὸν ἔλεος τοῦ Κυρίου ὑπὲρ πάντα τὸν πλοῦ τον τοῦ κόσμου. ] • Παῦσαι ἀπὸ ὀργῆς, καὶ ἐγκατάλειπε θυμόν. Με ἴδῃς αὐτῶν τὴν εὐημερίαν, ἀλλὰ πρόσμεινον τὸ τέ λος, καὶ ὄψει τὸν ὄλεθρον. Οργή δέ ἐστιν ὄρεξις τι μωρίας τιμωρία δέ ἐστι κακοῦ ἀνταπόδοσις. Μη παραζήλου ὥστε πονηρεύεσθαι. Εὖ ἴσθι, ὅτι οἱ μὲν τῆς θείας ἐλπίδος σφᾶς αὐτοὺς ἀναρτήσαντες, καὶ τὸν ἐπιεικῇ προαιρούμενοι βίον, ἐν ἀπραγμοσύνῃ, καὶ εἰρήνῃ διατελοῦσι, τρυφὴν ἔχοντες μόνιμον τοῦ συνει δότος τὴν καθαρότητα· οἱ δὲ τῇ προσκαίρῳ ευημερία θαῤῥοῦντες ταχεῖαν δέξονται τὴν μεταβολὴν, καὶ λή θα παραδοθήσονται παντελεῖ. Καὶ ζητήσεις τὸν τόπον αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εἶ ρης. Ὅμοιον τῷ εἰρημένῳ· Οἱ δὲ ἀσεβεῖς ὁλόγ Β ριζοι ἀπολοῦνται. σε Καὶ κατατρυφήσουσιν ἐπὶ πλήθει εἰρήνης. Τρι φὴ δικαίου, πλῆθος εἰρήνης ἐστίν· ἀπάθεια δὲ ψυχῆς, μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Παρατηρήσεται ὁ ἁμαρτωλὸς τὸν δίκαιον. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ διαβόλου ληφθῆναι πρόσφορον, καὶ διὰ τού των παραψυχὴν τοῖ, ἀδικουμένοις προσφέρει. Δείχνο σε γὰρ τὸν μὲν παράνομον λυποῦντα καὶ μεμηνότα κατὰ τῶν ἀπράγμονα βίον ἀσπαζομένων, τὸν δὲ δία καιον κριτὴν καταγελώντα τῆς ἐγχειρήσεως, ἅτε δὴ τὴν ταχεῖαν αὐτοῦ τελευτὴν προορῶντα. Ὁ δὲ Κύριος ἐκγελάσεται αὐτόν. Διαγελα, φησί, τὰς κατὰ τοῦ δικαίου ἐπιβουλὰς τοῦ ἁμαρτωλοῦ· εἰδὼς, ὡς ἔστησεν ἡμέραν καθ᾿ ἣν τῷ μὲν ἀποδώσει τὴν αἰώνιον ζωήν, τῷ δὲ τὴν αἰώνιον κόλασιν. Ρομφαίαν ἐσπάσαντο οἱ ἁμαρτωλοί, ἐνέτειναν τόξον αὐτῶν . . . ἡ ῥομφαία αὐτῶν εἰσέλθοι εἰς καρδίαν αὐτῶν. Ταῦτα, φησί, πεπόνθασιν οἱ πονηρεί δαίμονες, ἃ ποιήσειν τοῖς ἁγίοις ἐπεβούλευσαν. Γινώσκει Κύριος τὰς ὁδοὺς τῶν ἀμώμων. Αντί τοῦ, ἀποδέχεται καὶ τιμῇ. Καὶ ἡ κληρονομία αὐτῶν εἰς αἰῶν, ἔσται. Αφθαρτοι γὰρ καὶ αἰώνιοι τῶν ἁγίων αἱ ἀνταποδόσεις. Οὐ καταισχυνθήσονται ἐν καιρῷ πονηρῷ. Εν τοῖς τῶν διωγμῶν, φησί, καιροῖς, ἐκλειπόντων τῶν διδασκάλων, αὐτὸς ὁ Κύριος τῷ ἑαυτοῦ πνεύματι θρέ ψει τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας. [οὐ καταισχυνθήσονται ἐν καιρῷ πονηρῷ. Καιρός πονηρὸς ὁ τῆς κατὰ τῶν ἀσεβῶν ὀργῆς, ἐν ᾧ οἱ μὲν τῆς δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ πειραθήσονται· οἱ δὲ δόξαν καὶ τιμὴν, καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ ζωὴν αἰώνιον ἀπολήψονται. ] Δανείζεται ὁ ἁμαρτωλὸς, καὶ οὐκ ἀποτίσει. Οὐκ ἀντιδίδωσι, φησιν, ὁ ἁμαρτωλὸς εὐχαριστίαν ὑπὲρ ὧν εὐεργετείται παρὰ Θεοῦ. ῾Ο δὲ δίκαιος οικτείρει, καὶ δίδωσιν. ᾿Αντιδίδωσι, φησὶν, οἰκτιρμούς, τὸν ἑαυτοῦ Δεσπότην μιμούμενος. " S. ATHANASH OPP. PARS III. - EXEGETICA. modica Domini misericordia, quam omnes mundi divitiar.] cias prosperitatem eorum, sed exspectato finem, et videbis perniciem. Ira autem est appetitus vindi- ctæ vindicta autem mali retributio. Noli æmulari ut maligneris. Probe nosti quod ii qui ad divinam se spem commiserunt, et frugi vitam delegerunt, cum tranquillitate et pace, et voluptate degunt, fir- mam obtinentes conscientiæ puritatem; qui autem teniporaneæ prosperitati fidunt, promptam inve- ■ient mutationem, et oblivioni penitus tradentur. dicto huic : Impii autem radicitus peribunt **. Daniel Barbarus. 11. Mansueti autem hæreditabunt terram. Terram hæreditabunt qui perniciosum iracundiæ affectum spiraverint. Ira enim et prudentes perdit, siquidem quominus honeste se gerant impediuntur. Ira enim viri Dei justitiam non operatur. Cæterum ab ira et furore Dei securus est, qui abstinet ab iis quæ iram et furorem concitant. Et delectabuntur in multitudine pacis. Delectatio justi summa pax est, et est quædam ceu indolentia animi cum vera rerum scientia. potest opportune accipi, atque bisce consolationem affert iis qui injuria afficiuntur. Exhibet enim pec- catoren dolentem ac furentem. adversus eos qui tranquillam amplexi sunt vitam; justum vero ju- dicem deridentem ejus gesta: quippe qui mox fu- turam ejus. mortem prospiciat. quit, peccatorun insidias adversus justum; seiens quidem quod diem statuit, in quo huic quidem mcmam vitam, illi vero sempiternum supplicium retribuet. eorum intret in corda ipsorum. Ea, inquit, dæmo- nes mala sunt perpessi, quæ sanctis inferre molie- Lantur. approbat et honorat. Et hæreditas eorum in æler- num erit. Incorruptæ namque et sempiternæ sunt sanctorum mercedes. • secutionum, inquit, temporibus, deficientibus ma gistris, ipse Dominus suopte spiritu enutried eos qui in ipsum crediderint. [Non confundentur in tempore male. Malum tem- pus est iræ ac furoris contra impios, quando illi quidem justum Dei judicium experientur ; justi au- tem gloriam, honorem, incorruptionem et vitam æternam consequentur.] tias agit, inquit, peccator, de collatis sibi a Deo beneliciis. Justus autem miseretur, et tribuit. Mise- ricordiam retributionis loco solvit, Dominum suum imitatus. job 18, 7. ** Jac. 1, 20. C " a D 8. Desine ab ira, et derelinque furorem. Ne respi- 10. Εt quares locum ejus. et non invenies. Simile 12. Observabit peccator justum. Il de diabolo 13. Dominus autem irridebit eum. Irridet, in- 44. Gladium evaginaverunt peccatores... gladius 18. Novit Dominus vias immaculatorum. ld est, 49. Non confundentur in tempore malo. In per- 21. Mutuabitur peccator, et non solvet. Non gra-
Καὶ τυχοῦσα τῆς σωτηρίας ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία, δεῖται πάλιν τῆς τοῦ Θεοῦ προμηθείας διὰ τὰς παντοδαπὰς τῶν ἀνθρώπων καὶ δαιμόνων ἐπαναστάσεις, ὧν ἐν τοῖς ἑξῆς μνήμην ποιεῖται. Ὅτι περιέσχον με κακὰ ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Τὰ μετὰ τὴν ἀπιστίαν τὴν εἰς Χριστὸν συμβεβηκότα αὐτοῖς διηγεῖται κακά. Ἐπληθύνθησαν ὑπὲρ τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς μου, καὶ ἡ καρδία μου ἐγκατέλιπέ με. Ὅμοιον ὡσεὶ ἔλεγεν· Ἴσος γέγονα τοῖς οὐκ ἔχουσι νοῦν ἢ καρδίαν· γέγονε γὰρ λαὸς μωρὸς, καὶ οὐχὶ σοφός. Ἀποστραφείησαν εἰς τὰ ὀπίσω καὶ καταισχυνθείησαν οἱ θέλοντές μοι κακά. Ἢ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν καταβοῶσιν, ἢ τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων τῶν ἐπιβουλευσάντων τῇ σωτηρίᾳ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, λεγόντων αὐτῶν περὶ Χριστοῦ ποτὲ μέν· Οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια εἰ μὴ ἐν Βεελζεβούλ· ποτὲ δέ· Δαιμόνιον ἔχεις, τίς σε ζητεῖ ἀποκτεῖναι; Ἐγὼ δὲ πτωχός εἰμι καὶ πένης· Κύριος φροντιεῖ μου. Ὁ πάνυ θρασὺς Ἰσραὴλ, ἐν μεταγνώσει γενόμενος, πένητα καὶ πτωχὸν ἑαυτὸν ἀποκαλεῖ. Καὶ μὴν καὶ αὐτὸν ἔχειν τὸν Κύριον τὴν ἐλπίδα ἐπιγράφεται. Βοηθός μου καὶ ὑπερασπιστής μου εἶ σύ· ὁ Θεός μου, μὴ χρονίσῃς.
Α έστι μικρὸν ἔλεος τοῦ Κυρίου ὑπὲρ πάντα τὸν πλοῦ τον τοῦ κόσμου. ] • Παῦσαι ἀπὸ ὀργῆς, καὶ ἐγκατάλειπε θυμόν. Με ἴδῃς αὐτῶν τὴν εὐημερίαν, ἀλλὰ πρόσμεινον τὸ τέ λος, καὶ ὄψει τὸν ὄλεθρον. Οργή δέ ἐστιν ὄρεξις τι μωρίας τιμωρία δέ ἐστι κακοῦ ἀνταπόδοσις. Μη παραζήλου ὥστε πονηρεύεσθαι. Εὖ ἴσθι, ὅτι οἱ μὲν τῆς θείας ἐλπίδος σφᾶς αὐτοὺς ἀναρτήσαντες, καὶ τὸν ἐπιεικῇ προαιρούμενοι βίον, ἐν ἀπραγμοσύνῃ, καὶ εἰρήνῃ διατελοῦσι, τρυφὴν ἔχοντες μόνιμον τοῦ συνει δότος τὴν καθαρότητα· οἱ δὲ τῇ προσκαίρῳ ευημερία θαῤῥοῦντες ταχεῖαν δέξονται τὴν μεταβολὴν, καὶ λή θα παραδοθήσονται παντελεῖ. Καὶ ζητήσεις τὸν τόπον αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εἶ ρης. Ὅμοιον τῷ εἰρημένῳ· Οἱ δὲ ἀσεβεῖς ὁλόγ Β ριζοι ἀπολοῦνται. σε Καὶ κατατρυφήσουσιν ἐπὶ πλήθει εἰρήνης. Τρι φὴ δικαίου, πλῆθος εἰρήνης ἐστίν· ἀπάθεια δὲ ψυχῆς, μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Παρατηρήσεται ὁ ἁμαρτωλὸς τὸν δίκαιον. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ διαβόλου ληφθῆναι πρόσφορον, καὶ διὰ τού των παραψυχὴν τοῖ, ἀδικουμένοις προσφέρει. Δείχνο σε γὰρ τὸν μὲν παράνομον λυποῦντα καὶ μεμηνότα κατὰ τῶν ἀπράγμονα βίον ἀσπαζομένων, τὸν δὲ δία καιον κριτὴν καταγελώντα τῆς ἐγχειρήσεως, ἅτε δὴ τὴν ταχεῖαν αὐτοῦ τελευτὴν προορῶντα. Ὁ δὲ Κύριος ἐκγελάσεται αὐτόν. Διαγελα, φησί, τὰς κατὰ τοῦ δικαίου ἐπιβουλὰς τοῦ ἁμαρτωλοῦ· εἰδὼς, ὡς ἔστησεν ἡμέραν καθ᾿ ἣν τῷ μὲν ἀποδώσει τὴν αἰώνιον ζωήν, τῷ δὲ τὴν αἰώνιον κόλασιν. Ρομφαίαν ἐσπάσαντο οἱ ἁμαρτωλοί, ἐνέτειναν τόξον αὐτῶν . . . ἡ ῥομφαία αὐτῶν εἰσέλθοι εἰς καρδίαν αὐτῶν. Ταῦτα, φησί, πεπόνθασιν οἱ πονηρεί δαίμονες, ἃ ποιήσειν τοῖς ἁγίοις ἐπεβούλευσαν. Γινώσκει Κύριος τὰς ὁδοὺς τῶν ἀμώμων. Αντί τοῦ, ἀποδέχεται καὶ τιμῇ. Καὶ ἡ κληρονομία αὐτῶν εἰς αἰῶν, ἔσται. Αφθαρτοι γὰρ καὶ αἰώνιοι τῶν ἁγίων αἱ ἀνταποδόσεις. Οὐ καταισχυνθήσονται ἐν καιρῷ πονηρῷ. Εν τοῖς τῶν διωγμῶν, φησί, καιροῖς, ἐκλειπόντων τῶν διδασκάλων, αὐτὸς ὁ Κύριος τῷ ἑαυτοῦ πνεύματι θρέ ψει τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας. [οὐ καταισχυνθήσονται ἐν καιρῷ πονηρῷ. Καιρός πονηρὸς ὁ τῆς κατὰ τῶν ἀσεβῶν ὀργῆς, ἐν ᾧ οἱ μὲν τῆς δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ πειραθήσονται· οἱ δὲ δόξαν καὶ τιμὴν, καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ ζωὴν αἰώνιον ἀπολήψονται. ] Δανείζεται ὁ ἁμαρτωλὸς, καὶ οὐκ ἀποτίσει. Οὐκ ἀντιδίδωσι, φησιν, ὁ ἁμαρτωλὸς εὐχαριστίαν ὑπὲρ ὧν εὐεργετείται παρὰ Θεοῦ. ῾Ο δὲ δίκαιος οικτείρει, καὶ δίδωσιν. ᾿Αντιδίδωσι, φησὶν, οἰκτιρμούς, τὸν ἑαυτοῦ Δεσπότην μιμούμενος. " S. ATHANASH OPP. PARS III. - EXEGETICA. modica Domini misericordia, quam omnes mundi divitiar.] cias prosperitatem eorum, sed exspectato finem, et videbis perniciem. Ira autem est appetitus vindi- ctæ vindicta autem mali retributio. Noli æmulari ut maligneris. Probe nosti quod ii qui ad divinam se spem commiserunt, et frugi vitam delegerunt, cum tranquillitate et pace, et voluptate degunt, fir- mam obtinentes conscientiæ puritatem; qui autem teniporaneæ prosperitati fidunt, promptam inve- ■ient mutationem, et oblivioni penitus tradentur. dicto huic : Impii autem radicitus peribunt **. Daniel Barbarus. 11. Mansueti autem hæreditabunt terram. Terram hæreditabunt qui perniciosum iracundiæ affectum spiraverint. Ira enim et prudentes perdit, siquidem quominus honeste se gerant impediuntur. Ira enim viri Dei justitiam non operatur. Cæterum ab ira et furore Dei securus est, qui abstinet ab iis quæ iram et furorem concitant. Et delectabuntur in multitudine pacis. Delectatio justi summa pax est, et est quædam ceu indolentia animi cum vera rerum scientia. potest opportune accipi, atque bisce consolationem affert iis qui injuria afficiuntur. Exhibet enim pec- catoren dolentem ac furentem. adversus eos qui tranquillam amplexi sunt vitam; justum vero ju- dicem deridentem ejus gesta: quippe qui mox fu- turam ejus. mortem prospiciat. quit, peccatorun insidias adversus justum; seiens quidem quod diem statuit, in quo huic quidem mcmam vitam, illi vero sempiternum supplicium retribuet. eorum intret in corda ipsorum. Ea, inquit, dæmo- nes mala sunt perpessi, quæ sanctis inferre molie- Lantur. approbat et honorat. Et hæreditas eorum in æler- num erit. Incorruptæ namque et sempiternæ sunt sanctorum mercedes. • secutionum, inquit, temporibus, deficientibus ma gistris, ipse Dominus suopte spiritu enutried eos qui in ipsum crediderint. [Non confundentur in tempore male. Malum tem- pus est iræ ac furoris contra impios, quando illi quidem justum Dei judicium experientur ; justi au- tem gloriam, honorem, incorruptionem et vitam æternam consequentur.] tias agit, inquit, peccator, de collatis sibi a Deo beneliciis. Justus autem miseretur, et tribuit. Mise- ricordiam retributionis loco solvit, Dominum suum imitatus. job 18, 7. ** Jac. 1, 20. C " a D 8. Desine ab ira, et derelinque furorem. Ne respi- 10. Εt quares locum ejus. et non invenies. Simile 12. Observabit peccator justum. Il de diabolo 13. Dominus autem irridebit eum. Irridet, in- 44. Gladium evaginaverunt peccatores... gladius 18. Novit Dominus vias immaculatorum. ld est, 49. Non confundentur in tempore malo. In per- 21. Mutuabitur peccator, et non solvet. Non gra-
PG 27:196Εἰς δὲ ταῦτα τὰ τέλη, φησὶ, προβήσεται ἡ Ἐκκλησία πτωχεύσασα πρότερον καὶ διὰ πενίας πολλῆς ἐλθοῦσα ἐν κόσμῳ, καὶ τῇ παρὰ σοῦ πλουτήσασα δυνάμει, καὶ τῇ παρὰ σοῦ δοξασθεῖσα ἐπικουρίᾳ, ἣν αἰτεῖ μὴ χρονίζειν, καὶ διὰ τὴν αἴτησιν οὐ χρονιεῖ, καθὰ λέγεται τό· Ὁ ἐρχόμενος ἥξει, καὶ οὐ χρονιεῖ.
Ἐγὼ δὲ πτωχός εἰμι καὶ πένης: Κύριος φρον- τιεῖ μου. Ὁ πάνυ θρασὺς Ἰσραήλ, ἐν μεταγνώσει γενόμενος, πένητα καὶ πτωχὸν ἑαυτὸν ἀποκαλεῖ. Καὶ μὴν καὶ αὐτὸν ἔχειν τὸν Κύριον τὴν ἐλπίδα ἐπιγρά- φεται. Β Βοηθός μου καὶ ὑπερασπιστής μου εἶ σύ· ὁ Θεός μου, μὴ χρονίσῃς. Εἰς δὲ ταῦτα τὰ τέλη, φησί, προβήσεται ἡ Ἐκκλησία πτωχεύσασα πρότε ρον καὶ διὰ πενίας πολλῆς ἐλθοῦσα ἐν κόσμῳ, καὶ τῇ παρὰ σοῦ πλουτήσασα δυνάμει, καὶ τῇ παρὰ σοῦ δοξασθεῖσα ἐπικουρίᾳ, ἣν αἰτεῖ μὴ χρονίζειν, και διὰ τὴν αἴτησιν οὐ χρονιεῖ, καθὰ λέγεται τό· Ὁ έρω χόμενος ἥξει, καὶ οὐ χρονιεῖ. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Μ. Υπόθεσις. Ο προκείμενος ψαλμὸς μακαρίζει τοὺς πιστεύσαν τας εἰς αὐτὸν τὸν Χριστόν· καὶ μὴν καὶ ἀμοιβὰς αὐτοῖς τῆς πίστεως δίδωσι τὴν παρ' αὐτοῦ ἐπικου - ρίαν. Εἰσφέρεται δὲ καὶ αὐτὸ τοῦ Σωτῆρος τὸ πρόσωπον, καταλέγον τῶν τε ἀρχόντων τοῦ Ἰου δαίων λαοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ προδότου ἐξαιρέτως. Μακάριος ὁ συνιὼν ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα. Πτωχὸν καὶ πένητα τὸν Χριστὸν ἀποκαλεῖ κατὰ τὸ εἰρημένον· Πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε δι' ἡμᾶς. Ἠθικὴν ἐνταῦθα διδασκαλίαν τῆς προφητείας της έταξεν, ὠφελῆσαι τὸν ψαλμὸν τὰ ἐξ ἑκατέρου βουλό- μενος. Καὶ τίνα μακαρίζει; τὸν ἐπὶ πτωχὸν συνιέντα καὶ πένητα· τουτέστι τὸν νοοῦντα, ὅτι τούτου χάριν ὁ Χριστὸς πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε, ἵνα καὶ ἡμεῖς τοὺς πτωχοὺς ὡς ἀδελφοὺς τοῦ ἡμετέρου Δημιουρ γοῦ καὶ κριτοῦ ἐλεήσωμεν. Καὶ τί τῆς φιλοπτωχίας τὸ κέρδος; Ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ ῥύσεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Δηλοῖ δὲ τὴν τῆς κρίσεως ὀδύνας τοῖς ἁμαρ τωλοῖς καὶ πόνους ἐπιφέρουσαν. Ρύσεται φῶς τους φιλοπτώχους ὁ Κύριος. Χρεωστεῖ γὰρ αὐτοῖς φιλαν θρωπίαν, ὡς αὐτὸς τὴν ἐλεημοσύνην παρ' αὐτοῖς δα- νεισάμενος· καὶ διὰ μὲν τοῦ Σολομῶντος εἰπών ῾Ο ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεόν· οἰκείᾳ δὲ γλώτ τῇ· Ἐφ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν έλα. χίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ φύ σεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Ἡμέραν πονηρὰν τὴν τῶν πειρασμῶν ἐπίθεσιν φησι καὶ τὰς διώξεις τῶν ἐχθρῶν. Αἰνίττεται δὲ, οἶμαι, καὶ τὴν τῆς κρίσεως ἡμέραν φοβερὰν οὖσαν, καὶ τῶν παρανόμων κακο η τικήν. Υπισχνείται τὴν εἰλικρινή γνῶσιν τῆς πτω χείας ἐκείνης· τῶν τῆς φοβερᾶς αὐτὸν ἡμέρας ἀπαλ λάξαι κακῶν. [ Μακάριος ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος ὁ ἐννοῶν & προσῆκε περὶ τῶν πενήτων, ἀντὶ τοῦ· Ὁ συνιέναι δυνάμε νος τὴν πτωχείαν, ἣν δι' ἡμᾶς ἀνείληφεν ὁ Χρι στός. ] Κύριος διαφυλάξαι αὐτὸν καὶ ζῆσαι αὐτὸν, καὶ μακαρίσαι αὐτὸν ἐν τῇ γῇ, καὶ μὴ παραδῷ αὐ τὸν εἰς χεῖρας ἐχθρῶν αὐτοῦ. Ἐχθρῶν τῶν νοη τῶν δηλονότι. Ολην τὴν κοίτην αὐτοῦ ἔστρεψας ἐν τῇ ἀρ * - EXEGETICA. S. ATHANASI OPP. PARS III. nus sollicitus erit mei. Israel ille olim admodum ferox ad pœnitentiam versus, sese pauperem et mendicum vocat. Et adjungit se Dominum spem labere suam. Adjutor meus et protector meus lu es, Deus neus, me tardaveris. (12) Daniel Barbarus. Hunc exitum, inquit, habebit Ecclesia, ut quæ prius pauper fuit el in mundo inopia. graviter premeretur, tandem potentia tua ditetur, et auxilio tuo gloriosa redda - tur, quod petit ne in longum protrabatur, et pro- pter ejus petitionem nihil morabitur, juxta illud quod dicitur *: Veniens veniet et non tardabit. Argumentum. Praesens psalmus beatos prælicat eos qui credi- derunt in ipsum Christum, qui sane fidei præ- mia ipsis tribuit, suum scilicet auxilium. Indu- citur autem ipsa Salvatoris persona maledicens Judaici populi principibus, maxime autem om- nium, proditori. C (Incerto auctore.) rem. Egenum et pauperem Christum vocat, juxta id quod dictum est: Dives cum esset, inops pro pler nos effectus est. Moralem hoc loco doctrinam præmisit prophetiæ, ut ex psalmo utilitas utrinque proveniret. Ecquem beatum prædical? eum qui intelligit super egenum et pauperem, videlicet eum qui cogitat quod, hujus gratia Christus, dives cum esset, pauper effectus est, ut nos quoque paupe- rum utpote fratrum Creatoris et judicis nostri mi- sereremur. Ecquod amoris erga pauperes lucrum ? In die mala liberabit eum Dominus. Significat au- tem judicii diem, quæ dolores peccatoribus atque labores inferet. Liberabit Dominus, qui lux es', pauperum amantes. Nam debitor illis est humani- fatis atque officii, quippe cum ab illis eleemosynam sit mutuatus; nam per Salomonem`dixit: Qui mi- cercls: pauperis (@neratur Deo '; et suople ore : In quantum fecisti uni ex his minimis meis, mihi ſe- cisti *. In die mala liberabit eum Dominus. Diem malam, tentationum impetum dicit et inimicorum vexationes. Adumbrat autem, opinor, judicii diem, terribilem sane, improborumque ultricem. Polli- cetur autem puram illius paupertatis cognitionem, horribilis illius dici malis ipsum liberaturam. [Beatus vir ille, qui de pauperibus uti consen- taneum est cogitat; ac si diceret, Qui intelligere va- let inopiam, quam nostri causa suscepit Christus.] beatum faciat eum in terra, et non tradat eum in animam inimicorum ejus. Inimicorum spiritualiu m videlicet. Matth. xxv, 40. › Habac. 11, 3. • Cor. viii, 9. • Prov. xix, 17. 18. Ego autem mendicus sum et pauper, Domi- A 1. In finem PSALMUS David. XL. 2. Beatus qui intelligit super egenum et paupe- 3. Dominus conservel eum, et vivificet eum, et 4. Universum stratum ejus versasti in infirmitate (12) Apud solum Danies. Barbarum nomine Athanasii habetur.
To the End, a Psalm of David 4Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ 4
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. Μ. Ὑπόθεσις. ( ινξερτο αυξτορε.) Ὁ προκείμενος ψαλμὸς μακαρίζει τοὺς πιστεύσαντας εἰς αὐτὸν τὸν Χριστόν· καὶ μὴν καὶ ἀμοιβὰς αὐτοῖς τῆς πίστεως δίδωσι τὴν παρ’ αὐτοῦ ἐπικουρίαν. Εἰσφέρεται δὲ καὶ αὐτὸ τοῦ Σωτῆρος τὸ πρόσωπον, καταλέγον τῶν τε ἀρνόντων τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ προδότου ἐξαιρέτως Μακάριος ὁ συνιὼν ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα. Πτωχὸν καὶ πένητα τὸν Χριστὸν ἀποκαλεῖ κατὰ τὸ εἰρημένον· Πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε δι’ ἡμᾶς. Ἠθικὴν ἐνταῦθα διδασκαλίαν τῆς προφητείας προέταξεν, ὠφελῆσαι τὸν ψαλμὸν τὰ ἐξ ἑκατέρου βουλόμενος. Καὶ τίνα μακαρίζει; τὸν ἐπὶ πτωχὸν συνιέντα καὶ πένητα· τουτέστι τὸν νοοῦντα, ὅτι τούτου χάριν ὁ Χριστὸς πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε, ἵνα καὶ ἡμεῖς τοὺς πτωχοὺς ὡς ἀδελφοὺς τοῦ ἡμετέρου Δημιουργοῦ καὶ κριτοῦ ἐλεήσωμεν.
Ἐγὼ δὲ πτωχός εἰμι καὶ πένης: Κύριος φρον- τιεῖ μου. Ὁ πάνυ θρασὺς Ἰσραήλ, ἐν μεταγνώσει γενόμενος, πένητα καὶ πτωχὸν ἑαυτὸν ἀποκαλεῖ. Καὶ μὴν καὶ αὐτὸν ἔχειν τὸν Κύριον τὴν ἐλπίδα ἐπιγρά- φεται. Β Βοηθός μου καὶ ὑπερασπιστής μου εἶ σύ· ὁ Θεός μου, μὴ χρονίσῃς. Εἰς δὲ ταῦτα τὰ τέλη, φησί, προβήσεται ἡ Ἐκκλησία πτωχεύσασα πρότε ρον καὶ διὰ πενίας πολλῆς ἐλθοῦσα ἐν κόσμῳ, καὶ τῇ παρὰ σοῦ πλουτήσασα δυνάμει, καὶ τῇ παρὰ σοῦ δοξασθεῖσα ἐπικουρίᾳ, ἣν αἰτεῖ μὴ χρονίζειν, και διὰ τὴν αἴτησιν οὐ χρονιεῖ, καθὰ λέγεται τό· Ὁ έρω χόμενος ἥξει, καὶ οὐ χρονιεῖ. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Μ. Υπόθεσις. Ο προκείμενος ψαλμὸς μακαρίζει τοὺς πιστεύσαν τας εἰς αὐτὸν τὸν Χριστόν· καὶ μὴν καὶ ἀμοιβὰς αὐτοῖς τῆς πίστεως δίδωσι τὴν παρ' αὐτοῦ ἐπικου - ρίαν. Εἰσφέρεται δὲ καὶ αὐτὸ τοῦ Σωτῆρος τὸ πρόσωπον, καταλέγον τῶν τε ἀρχόντων τοῦ Ἰου δαίων λαοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ προδότου ἐξαιρέτως. Μακάριος ὁ συνιὼν ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα. Πτωχὸν καὶ πένητα τὸν Χριστὸν ἀποκαλεῖ κατὰ τὸ εἰρημένον· Πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε δι' ἡμᾶς. Ἠθικὴν ἐνταῦθα διδασκαλίαν τῆς προφητείας της έταξεν, ὠφελῆσαι τὸν ψαλμὸν τὰ ἐξ ἑκατέρου βουλό- μενος. Καὶ τίνα μακαρίζει; τὸν ἐπὶ πτωχὸν συνιέντα καὶ πένητα· τουτέστι τὸν νοοῦντα, ὅτι τούτου χάριν ὁ Χριστὸς πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε, ἵνα καὶ ἡμεῖς τοὺς πτωχοὺς ὡς ἀδελφοὺς τοῦ ἡμετέρου Δημιουρ γοῦ καὶ κριτοῦ ἐλεήσωμεν. Καὶ τί τῆς φιλοπτωχίας τὸ κέρδος; Ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ ῥύσεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Δηλοῖ δὲ τὴν τῆς κρίσεως ὀδύνας τοῖς ἁμαρ τωλοῖς καὶ πόνους ἐπιφέρουσαν. Ρύσεται φῶς τους φιλοπτώχους ὁ Κύριος. Χρεωστεῖ γὰρ αὐτοῖς φιλαν θρωπίαν, ὡς αὐτὸς τὴν ἐλεημοσύνην παρ' αὐτοῖς δα- νεισάμενος· καὶ διὰ μὲν τοῦ Σολομῶντος εἰπών ῾Ο ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεόν· οἰκείᾳ δὲ γλώτ τῇ· Ἐφ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν έλα. χίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ φύ σεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Ἡμέραν πονηρὰν τὴν τῶν πειρασμῶν ἐπίθεσιν φησι καὶ τὰς διώξεις τῶν ἐχθρῶν. Αἰνίττεται δὲ, οἶμαι, καὶ τὴν τῆς κρίσεως ἡμέραν φοβερὰν οὖσαν, καὶ τῶν παρανόμων κακο η τικήν. Υπισχνείται τὴν εἰλικρινή γνῶσιν τῆς πτω χείας ἐκείνης· τῶν τῆς φοβερᾶς αὐτὸν ἡμέρας ἀπαλ λάξαι κακῶν. [ Μακάριος ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος ὁ ἐννοῶν & προσῆκε περὶ τῶν πενήτων, ἀντὶ τοῦ· Ὁ συνιέναι δυνάμε νος τὴν πτωχείαν, ἣν δι' ἡμᾶς ἀνείληφεν ὁ Χρι στός. ] Κύριος διαφυλάξαι αὐτὸν καὶ ζῆσαι αὐτὸν, καὶ μακαρίσαι αὐτὸν ἐν τῇ γῇ, καὶ μὴ παραδῷ αὐ τὸν εἰς χεῖρας ἐχθρῶν αὐτοῦ. Ἐχθρῶν τῶν νοη τῶν δηλονότι. Ολην τὴν κοίτην αὐτοῦ ἔστρεψας ἐν τῇ ἀρ * - EXEGETICA. S. ATHANASI OPP. PARS III. nus sollicitus erit mei. Israel ille olim admodum ferox ad pœnitentiam versus, sese pauperem et mendicum vocat. Et adjungit se Dominum spem labere suam. Adjutor meus et protector meus lu es, Deus neus, me tardaveris. (12) Daniel Barbarus. Hunc exitum, inquit, habebit Ecclesia, ut quæ prius pauper fuit el in mundo inopia. graviter premeretur, tandem potentia tua ditetur, et auxilio tuo gloriosa redda - tur, quod petit ne in longum protrabatur, et pro- pter ejus petitionem nihil morabitur, juxta illud quod dicitur *: Veniens veniet et non tardabit. Argumentum. Praesens psalmus beatos prælicat eos qui credi- derunt in ipsum Christum, qui sane fidei præ- mia ipsis tribuit, suum scilicet auxilium. Indu- citur autem ipsa Salvatoris persona maledicens Judaici populi principibus, maxime autem om- nium, proditori. C (Incerto auctore.) rem. Egenum et pauperem Christum vocat, juxta id quod dictum est: Dives cum esset, inops pro pler nos effectus est. Moralem hoc loco doctrinam præmisit prophetiæ, ut ex psalmo utilitas utrinque proveniret. Ecquem beatum prædical? eum qui intelligit super egenum et pauperem, videlicet eum qui cogitat quod, hujus gratia Christus, dives cum esset, pauper effectus est, ut nos quoque paupe- rum utpote fratrum Creatoris et judicis nostri mi- sereremur. Ecquod amoris erga pauperes lucrum ? In die mala liberabit eum Dominus. Significat au- tem judicii diem, quæ dolores peccatoribus atque labores inferet. Liberabit Dominus, qui lux es', pauperum amantes. Nam debitor illis est humani- fatis atque officii, quippe cum ab illis eleemosynam sit mutuatus; nam per Salomonem`dixit: Qui mi- cercls: pauperis (@neratur Deo '; et suople ore : In quantum fecisti uni ex his minimis meis, mihi ſe- cisti *. In die mala liberabit eum Dominus. Diem malam, tentationum impetum dicit et inimicorum vexationes. Adumbrat autem, opinor, judicii diem, terribilem sane, improborumque ultricem. Polli- cetur autem puram illius paupertatis cognitionem, horribilis illius dici malis ipsum liberaturam. [Beatus vir ille, qui de pauperibus uti consen- taneum est cogitat; ac si diceret, Qui intelligere va- let inopiam, quam nostri causa suscepit Christus.] beatum faciat eum in terra, et non tradat eum in animam inimicorum ejus. Inimicorum spiritualiu m videlicet. Matth. xxv, 40. › Habac. 11, 3. • Cor. viii, 9. • Prov. xix, 17. 18. Ego autem mendicus sum et pauper, Domi- A 1. In finem PSALMUS David. XL. 2. Beatus qui intelligit super egenum et paupe- 3. Dominus conservel eum, et vivificet eum, et 4. Universum stratum ejus versasti in infirmitate (12) Apud solum Danies. Barbarum nomine Athanasii habetur.
Καὶ τί τῆς φιλοπτωχίας τὸ κέρδος; Ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ ῥύσεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Δηλοῖ δὲ τὴν τῆς κρίσεως ὀδύνας τοῖς ἁμαρτωλοῖς καὶ πόνους ἐπιφέρουσαν. Ῥύσεται φῶς τοὺς φιλοπτώχους ὁ Κύριος. Χρεωστεῖ γὰρ αὐτοῖς φιλανθρωπίαν, ὡς αὐτὸς τὴν ἐλεημοσύνην παρ’ αὐτοῖς δανεισάμενος· καὶ διὰ μὲν τοῦ Σολομῶντος εἰπών· Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεόν· οἰκείᾳ δὲ γλώττῃ· Ἐφ’ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ ῥύσεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Ἡμέραν πονηρὰν τὴν τῶν πειρασμῶν ἐπίθεσίν φησι καὶ τὰς διώξεις τῶν ἐχθρῶν. Αἰνίττεται δὲ, οἶμαι, καὶ τὴν τῆς κρίσεως ἡμέραν φοβερὰν οὖσαν, καὶ τῶν παρανόμων κακωτικήν. Ὑπισχνεῖται τὴν εἰλικρινῆ γνῶσιν τῆς πτωχείας ἐκείνης· τῶν τῆς φοβερᾶς αὐτὸν ἡμέρας ἀπαλλάξαι κακῶν. [Μακάριος ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος ὁ ἐννοῶν ἃ προσῆκε περὶ τῶν πενήτων, ἀντὶ τοῦ· Ὁ συνιέναι δυνάμενος τὴν πτωχείαν, ἢν δι’ ἡμᾶς ἀνείληφεν ὁ Χριστός.] Κύριος διαφυλάξαι αὐτὸν καὶ ζήσαι αὐτὸν, καὶ μακαρίσαι αὐτὸν ἐν τῇ γῇ, καὶ μὴ παραδῷ αὐτὸν εἰς χεῖρας ἐχθρῶν αὐτοῦ. Ἐχθρῶν τῶν νοητῶν δηλονότι. Ὅλην τὴν κοίτην αὐτοῦ ἔστρεψας ἐν τῇ ἀῤῥωστίᾳ αὐτοῦ.
Ἐγὼ δὲ πτωχός εἰμι καὶ πένης: Κύριος φρον- τιεῖ μου. Ὁ πάνυ θρασὺς Ἰσραήλ, ἐν μεταγνώσει γενόμενος, πένητα καὶ πτωχὸν ἑαυτὸν ἀποκαλεῖ. Καὶ μὴν καὶ αὐτὸν ἔχειν τὸν Κύριον τὴν ἐλπίδα ἐπιγρά- φεται. Β Βοηθός μου καὶ ὑπερασπιστής μου εἶ σύ· ὁ Θεός μου, μὴ χρονίσῃς. Εἰς δὲ ταῦτα τὰ τέλη, φησί, προβήσεται ἡ Ἐκκλησία πτωχεύσασα πρότε ρον καὶ διὰ πενίας πολλῆς ἐλθοῦσα ἐν κόσμῳ, καὶ τῇ παρὰ σοῦ πλουτήσασα δυνάμει, καὶ τῇ παρὰ σοῦ δοξασθεῖσα ἐπικουρίᾳ, ἣν αἰτεῖ μὴ χρονίζειν, και διὰ τὴν αἴτησιν οὐ χρονιεῖ, καθὰ λέγεται τό· Ὁ έρω χόμενος ἥξει, καὶ οὐ χρονιεῖ. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. Μ. Υπόθεσις. Ο προκείμενος ψαλμὸς μακαρίζει τοὺς πιστεύσαν τας εἰς αὐτὸν τὸν Χριστόν· καὶ μὴν καὶ ἀμοιβὰς αὐτοῖς τῆς πίστεως δίδωσι τὴν παρ' αὐτοῦ ἐπικου - ρίαν. Εἰσφέρεται δὲ καὶ αὐτὸ τοῦ Σωτῆρος τὸ πρόσωπον, καταλέγον τῶν τε ἀρχόντων τοῦ Ἰου δαίων λαοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ προδότου ἐξαιρέτως. Μακάριος ὁ συνιὼν ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα. Πτωχὸν καὶ πένητα τὸν Χριστὸν ἀποκαλεῖ κατὰ τὸ εἰρημένον· Πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε δι' ἡμᾶς. Ἠθικὴν ἐνταῦθα διδασκαλίαν τῆς προφητείας της έταξεν, ὠφελῆσαι τὸν ψαλμὸν τὰ ἐξ ἑκατέρου βουλό- μενος. Καὶ τίνα μακαρίζει; τὸν ἐπὶ πτωχὸν συνιέντα καὶ πένητα· τουτέστι τὸν νοοῦντα, ὅτι τούτου χάριν ὁ Χριστὸς πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε, ἵνα καὶ ἡμεῖς τοὺς πτωχοὺς ὡς ἀδελφοὺς τοῦ ἡμετέρου Δημιουρ γοῦ καὶ κριτοῦ ἐλεήσωμεν. Καὶ τί τῆς φιλοπτωχίας τὸ κέρδος; Ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ ῥύσεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Δηλοῖ δὲ τὴν τῆς κρίσεως ὀδύνας τοῖς ἁμαρ τωλοῖς καὶ πόνους ἐπιφέρουσαν. Ρύσεται φῶς τους φιλοπτώχους ὁ Κύριος. Χρεωστεῖ γὰρ αὐτοῖς φιλαν θρωπίαν, ὡς αὐτὸς τὴν ἐλεημοσύνην παρ' αὐτοῖς δα- νεισάμενος· καὶ διὰ μὲν τοῦ Σολομῶντος εἰπών ῾Ο ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει Θεόν· οἰκείᾳ δὲ γλώτ τῇ· Ἐφ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν έλα. χίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ φύ σεται αὐτὸν ὁ Κύριος. Ἡμέραν πονηρὰν τὴν τῶν πειρασμῶν ἐπίθεσιν φησι καὶ τὰς διώξεις τῶν ἐχθρῶν. Αἰνίττεται δὲ, οἶμαι, καὶ τὴν τῆς κρίσεως ἡμέραν φοβερὰν οὖσαν, καὶ τῶν παρανόμων κακο η τικήν. Υπισχνείται τὴν εἰλικρινή γνῶσιν τῆς πτω χείας ἐκείνης· τῶν τῆς φοβερᾶς αὐτὸν ἡμέρας ἀπαλ λάξαι κακῶν. [ Μακάριος ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος ὁ ἐννοῶν & προσῆκε περὶ τῶν πενήτων, ἀντὶ τοῦ· Ὁ συνιέναι δυνάμε νος τὴν πτωχείαν, ἣν δι' ἡμᾶς ἀνείληφεν ὁ Χρι στός. ] Κύριος διαφυλάξαι αὐτὸν καὶ ζῆσαι αὐτὸν, καὶ μακαρίσαι αὐτὸν ἐν τῇ γῇ, καὶ μὴ παραδῷ αὐ τὸν εἰς χεῖρας ἐχθρῶν αὐτοῦ. Ἐχθρῶν τῶν νοη τῶν δηλονότι. Ολην τὴν κοίτην αὐτοῦ ἔστρεψας ἐν τῇ ἀρ * - EXEGETICA. S. ATHANASI OPP. PARS III. nus sollicitus erit mei. Israel ille olim admodum ferox ad pœnitentiam versus, sese pauperem et mendicum vocat. Et adjungit se Dominum spem labere suam. Adjutor meus et protector meus lu es, Deus neus, me tardaveris. (12) Daniel Barbarus. Hunc exitum, inquit, habebit Ecclesia, ut quæ prius pauper fuit el in mundo inopia. graviter premeretur, tandem potentia tua ditetur, et auxilio tuo gloriosa redda - tur, quod petit ne in longum protrabatur, et pro- pter ejus petitionem nihil morabitur, juxta illud quod dicitur *: Veniens veniet et non tardabit. Argumentum. Praesens psalmus beatos prælicat eos qui credi- derunt in ipsum Christum, qui sane fidei præ- mia ipsis tribuit, suum scilicet auxilium. Indu- citur autem ipsa Salvatoris persona maledicens Judaici populi principibus, maxime autem om- nium, proditori. C (Incerto auctore.) rem. Egenum et pauperem Christum vocat, juxta id quod dictum est: Dives cum esset, inops pro pler nos effectus est. Moralem hoc loco doctrinam præmisit prophetiæ, ut ex psalmo utilitas utrinque proveniret. Ecquem beatum prædical? eum qui intelligit super egenum et pauperem, videlicet eum qui cogitat quod, hujus gratia Christus, dives cum esset, pauper effectus est, ut nos quoque paupe- rum utpote fratrum Creatoris et judicis nostri mi- sereremur. Ecquod amoris erga pauperes lucrum ? In die mala liberabit eum Dominus. Significat au- tem judicii diem, quæ dolores peccatoribus atque labores inferet. Liberabit Dominus, qui lux es', pauperum amantes. Nam debitor illis est humani- fatis atque officii, quippe cum ab illis eleemosynam sit mutuatus; nam per Salomonem`dixit: Qui mi- cercls: pauperis (@neratur Deo '; et suople ore : In quantum fecisti uni ex his minimis meis, mihi ſe- cisti *. In die mala liberabit eum Dominus. Diem malam, tentationum impetum dicit et inimicorum vexationes. Adumbrat autem, opinor, judicii diem, terribilem sane, improborumque ultricem. Polli- cetur autem puram illius paupertatis cognitionem, horribilis illius dici malis ipsum liberaturam. [Beatus vir ille, qui de pauperibus uti consen- taneum est cogitat; ac si diceret, Qui intelligere va- let inopiam, quam nostri causa suscepit Christus.] beatum faciat eum in terra, et non tradat eum in animam inimicorum ejus. Inimicorum spiritualiu m videlicet. Matth. xxv, 40. › Habac. 11, 3. • Cor. viii, 9. • Prov. xix, 17. 18. Ego autem mendicus sum et pauper, Domi- A 1. In finem PSALMUS David. XL. 2. Beatus qui intelligit super egenum et paupe- 3. Dominus conservel eum, et vivificet eum, et 4. Universum stratum ejus versasti in infirmitate (12) Apud solum Danies. Barbarum nomine Athanasii habetur.
PG 27:197Πρὸς τὰ ἀμείνω μετενεχθήσεται, φησὶ, καὶ μεταβολὴν ἕξει πρὸς εὐρωστίαν. Ἔθος γὰρ τῇ θείᾳ Γραφῇ τὴν στροφὴν ἀντὶ τῆς μεταβολῆς τιθέναι, ὡς τό· Ἔστρεψας τὸν κοπετόν μου εἰς χαρὰν ἐμοί. Ἐγὼ εἶπα· Κύριε, ἐλέησόν με, ἴασαι τὴν ψυχήν μου. Καὶ ὑπὲρ τῆς ἰδίας ἁμαρτίας ὁ Δαυὶ̈δ εὔχεται, ἅτε δὴ ἐν ἑαυτῷ εἰδὼς ἕνα τῶν συνιέντων ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα. Πάλιν τὰς ἀνθρώπων ἁμαρτίας ἰδίας ὁ ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχων λέγει, καὶ τὸν ἐπὶ ταύταις ἔλεον εἰς ἡμᾶς ἐφ’ ἑαυτοῦ ζητεῖ, ὃς λύει τὴν τῶν ἀγνοούντων ἐπ’ αὐτῷ καταφρόνησιν, ἐκφαίνων τὴν δόξαν· ἐπ’ αὐτοῦ μὲν κατὰ τὴν ἰδίαν δύναμιν, ἐφ’ ἡμῶν δὲ κατὰ τὴν Χριστοῦ χάριν. Οἱ ἐχθροί μου εἶπον κακά μοι. Ἐντεῦθεν τὸ πρόσωπον εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ, διηγούμενον τὰ παρὰ τῶν Ἰουδαίων αὐτῷ γεγενημένα. Μέχρι μὲν τοῦ παρόντος στίχου περὶ πάσης τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας εἰρηκέναι τὸν προφήτην ὑποληπτέον, ὡς ἑκάστῳ τῶν σπουδαίων ἁρμόττειν μᾶλλον ἢ τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ. Οὐ γὰρ, ὥς τινες ὑπειλήφασι, περὶ αὐτοῦ καὶ μόνου φάσκει τὰ εἰρημένα· οὐ γὰρ ἔφησε μετὰ τοῦ ἄρθρου· Μακάριος ὁ συνιὼν ἐπὶ τὸν πτωχὸν καὶ πένητα.
ρωστίᾳ αὐτοῦ. Πρὸς τὰ ἀμείνω μετενεχθήσεται, φησὶ, καὶ μεταβολὴν ἕξει πρὸς εὐρωστίαν. Εθος γὰρ τῇ θείᾳ Γραφῇ τὴν στροφὴν ἀντὶ τῆς μεταβολῆς τι θέναι, ὡς τό· Εστρεψας τὸν κοπετόν μου εἰς χα ρὰν ἐμοί. Ἐγὼ εἶπα· Κύριε, ἐλέησόν με, ἴασαι τὴν ψυ χήν μου. Καὶ ὑπὲρ τῆς ἰδίας ἁμαρτίας ὁ Δαυΐδ εν χεται, ἅτε δὴ ἐν ἑαυτῷ εἰδὼς ἕνα τῶν συνιέντων ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα. Πάλιν τὰς ἀνθρώπων ἁμαρ τίας ἰδίας ὁ ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχων λέγει, καὶ τὸν ἐπὶ ταύταις ἔλεον εἰς ἡμᾶς ἐφ᾽ ἑαυτοῦ ζητεῖ, ὅς λύει τὴν τῶν ἀγνοούντων ἐπ' αὐτῷ καταφρόνησιν, ἐκφαί- νων τὴν δόξαν· ἐπ' αὐτοῦ μὲν κατὰ τὴν ἰδίαν δύνα- μιν, ἐφ' ἡμῶν δὲ κατὰ τὴν Χριστοῦ χάριν. Οἱ ἐχθροί μου εἶπον κακά μοι. Ἐντεῦθεν τὸ πρόσωπον εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ, διηγούμενον Β τὰ παρὰ τῶν Ἰουδαίων αὐτῷ γεγενημένα. Μέχρι μὲν τοῦ παρόντος στίχου περὶ πάσης τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας εἰρηκέναι τὸν προφήτην υποληπτέον, ὡς ἑκάστῳ τῶν σπουδαίων ἁρμόττειν μᾶλλον ἢ τῷ Κυ- ριακῷ ἀνθρώπῳ. Οὐ γὰρ, ὥς τινες ὑπειλήφασι, περὶ αὐτοῦ καὶ μόνου φάσκει τὰ εἰρημένα· οὐ γὰρ ἔφη σε μετὰ τοῦ ἄρθρου Μακάριος ὁ συνιὼν ἐπὶ τὸν πτωχὸν καὶ πένητα. Τοῦτο δὲ χωρὶς ἄρθρου λεγό- μενον τὸν τινὰ σημαίνει καὶ μερικόν. Μετὰ δὲ ταῦ τα μέτεισιν ἀπὸ τῶν ἄλλων τῆς Ἐκκλησίας μελῶν ἐπ᾿ αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν Κύριον δηλονότι Χριστόν, ὅστις δὴ καί φησιν· Οἱ ἐχθροί μου, καὶ τὰ ἑξῆς. Πότε ἀποθανεῖται καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ; Βαρύς ἐστιν ἡμῖν καὶ βλεπόμενος γάρ. Καὶ εἰ εἰσεπορεύετο τοῦ ἰδεῖν, μάτην ἐλάλει. Ταῦτα περὶ τοῦ Ἰούδα φησίν. Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐσχηκὼς εἴσοδον πρός με, διὰ τὸ τετάχθαι ἐν μαθηταῖς, δίγλωσσος καὶ πολυπράγμων ἦν· ἐλά λει γὰρ μάτην, τουτέστιν οὐκ ἀληθὴς ἦν. Ἡ καρδία αὐτοῦ συνήγαγεν ἀνομίαν ἑαυτῷ. Ἐκεκρίκει, φησί, παραδοῦναι τοῖς φθονοῦσιν ἐμέ. Εξεπορεύετο ἔξω, καὶ ἐλάλει ἐπὶ τὸ αὐτό· τὸ, Τί θέλετέ μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; Κατ' ἐμοῦ ἐψιθύριζον πάντες οἱ ἐχθροί μου. Τὰ κατ᾿ αὐτοῦ τῶν Ἰουδαίων σκώμματα, τὰς κατ' αὐτ τοῦ τῶν Ἰουδαίων συσκευὰς σημαίνει, καὶ τὰ λελη θότα σκέμματα, τοὺς ἀρχιερεῖς τοὺς συμφωνοῦντας πρὸς τὸν Ἰούδαν λέγων, οἵτινες ἐψιθύριζον, τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ σύμφωνα πρὸς τὸν Ἰούδαν τιθέμενοι. Εψιθύριζον· οὐδὲ γὰρ ἐτόλμων φανερῶς ταῦτα τὸ πλῆθος εὐλαβούμενοι τίθεσθαι. Λόγον παράνομον κατέθεντο κατ' ἐμοῦ. Τὸ, Αραι, ἆραι, σταύρωσον αὐτόν. Οὗτος δὲ ὅτι παρά νομος ἦν, δῆλον ἐκ τοῦ εἰρημένου· Αθῶον καὶ δι- καιον οὐκ ἀποκτενεῖς. Μὴ ὁ κοιμώμενος, οὐχὶ προσθήσει τοῦ ἀναστῆναι; Διαγελᾷ τῶν Ἰουδαίων τὰ σκέμματα ὡς οἱομένων διὰ τοῦ θανάτου θραύ ειν αὐτὸν ὡς ἕνα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς. Ο δέ φησι · Πῶς νομίζετε θανάτῳ περιβαλεῖν τὴν ζωήν; Ὕπνος γάρ EXPOSITIO IN PSALMUM XL. A ejus. Ad meliora, ait, transferetur, et revertetur C ad sanitatem. Mos enim divinæ Scripturæ versin- nem pro mutatione ponere. ut illud: Convertisti planctum meum in gaudium mihi *. meam,etc. Et pro peccato suo David orat, utpote qui in seipso unum conspiciat ex iis qui intelli- gunt super egenum et pauperem (12'). Rursum ho- minum peccata qui pro hominibus passus est sua esse dicit, et pro his misericordiam pro nobis in sese postulat, ac ignorantium contemptum sol - vit, suam exhibens:gloriam ; in se quidem per pro- priam virtutem, in nobis vero per gratiam Christi. inducitur Christi, narrans quæ sibi a Judæis illata sint mala. Usque ad praesentem versum, asti- maudum de tota Ecclesia catholica sermonem babuisse Prophetam, ita ut proborum cuilibet pe- tius conveniat quam Dominico homini (13). Non enim, ut arbitrantur, de ipso solo superius locu- tus est: neque enim cum articulo dixisset, Beatus ille qui intelligit super egenum et pauperem. Nam dictum sine articulo, quemdam et specialem signi - ficaret. Posthæc ab aliis Ecclesiæ membris transit ad ipsum Christum scilicet Dominum, qui dicit : Inimici mei, etc. Quando morietur et peribit nomen ejus? Gravis nobis est vel ipso conspectu. Hæc ait de Juda. Id autem sibi vult: Cum aditus ei ad me esset, quia in discipulorum numero con- stitutus erat, erat bilinguis et negotiator: vana quippe loquebatur, id est verax non erat. Cor ejus congregavit iniquitatem sibi. Decreveral, inquit, me invidis tradere. Egrediebatur foras et loquebatur in idipsum : illud nempe : Quid vullis mihi dare, et ego vobis eum tradam '? Derisiones atque insidias et conspirationes Judæo- rum adversum se structas significat, necnon oc- culta eorum consilia, principes sacerdotum cun Juda paciscentes indicans, qui susurrabant, pretium D Jesu consonum cum Judaconstituentes. Susurrabant scilicet, non ausi palam isthæc metu plebis agere. Illud scilicet: Tolle, tolle, crucifige eum³. Quo:l autem iniquum esset, palam est ex illo: Insortem et justum non occides. Nunquid qui dormit non ad- jiciel ultra utresurgat? Deridet Judæorum consilia, arbitrantium posse se illum per mortem abolere quasi unum ex nobis. Ille autem ait: Qut arbitra- mini posse vos morte vitam circumvenire? Somnus • Psal. xxix, 12. Matth. xxvi, 15. • Joan. xix, 15. • Exod. xx111, 7. 5. Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam 6. Inimici mei dixerunt mala mihi. Hinc persona 7. Εt si ingrediebatur ut videret, vana loquebatur: 8. Adversum me susurrabant omnes inimici met. 9. Verbum iniquum constituerunt adversum me. (12) Hæc sunt Apollinarit. (13) Dominicus homo, vox Athanasiana.
Τοῦτο δὲ χωρὶς ἄρθρου λεγόμενον τὸν τινὰ σημαίνει καὶ μερικόν. Μετὰ δὲ ταῦτα μέτεισιν ἀπὸ τῶν ἄλλων τῆς Ἐκκλησίας μελῶν ἐπ’ αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν Κύριον δηλονότι Χριστὸν, ὅστις δὴ καί φησιν· Οἱ ἐχθροί μου, καὶ τὰ ἑξῆς. Πότε ἀποθανεῖται καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ; Βαρύς ἐστιν ἡμῖν καὶ βλεπόμενος γάρ. Καὶ εἰ εἰσεπορεύετο τοῦ ἰδεῖν, μάτην ἐλάλει. Ταῦτα περὶ τοῦ Ἰούδα φησίν. Ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐσχηκὼς εἴσοδον πρός με, διὰ τὸ τετάχθαι ἐν μαθηταῖς, δίγλωσσος καὶ πολυπράγμων ἦν· ἐλάλει γὰρ μάτην, τουτέστιν οὐκ ἀληθὴς ἦν. Ἡ καρδία αὐτοῦ συνήγαγεν ἀνομίαν ἑαυτῷ. Ἐκεκρίκει, φησὶ, παραδοῦναι τοῖς φθονοῦσιν ἐμέ. Ἐξεπορεύετο ἔξω, καὶ ἐλάλει ἐπὶ τὸ αὐτό· τὸ, Τί θέλετέ μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; Κατ’ ἐμοῦ ἐψιθύριζον πάντες οἱ ἐχθροί μου. Τὰ κατ’ αὐτοῦ τῶν Ἰουδαίων σκώμματα, τὰς κατ’ αὐτοῦ τῶν Ἰουδαίων συσκευὰς σημαίνει, καὶ τὰ λεληθότα σκέμματα, τοὺς ἀρχιερεῖς τοὺς συμφωνοῦντας πρὸς τὸν Ἰούδαν λέγων, οἵτινες ἐψιθύριζον, τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ σύμφωνα πρὸς τὸν Ἰούδαν τιθέμενοι. Ἐψιθύριζον· οὐδὲ γὰρ ἐτόλμων φανερῶς ταῦτα τὸ πλῆθος εὐλαβούμενοι τίθεσθαι.
ρωστίᾳ αὐτοῦ. Πρὸς τὰ ἀμείνω μετενεχθήσεται, φησὶ, καὶ μεταβολὴν ἕξει πρὸς εὐρωστίαν. Εθος γὰρ τῇ θείᾳ Γραφῇ τὴν στροφὴν ἀντὶ τῆς μεταβολῆς τι θέναι, ὡς τό· Εστρεψας τὸν κοπετόν μου εἰς χα ρὰν ἐμοί. Ἐγὼ εἶπα· Κύριε, ἐλέησόν με, ἴασαι τὴν ψυ χήν μου. Καὶ ὑπὲρ τῆς ἰδίας ἁμαρτίας ὁ Δαυΐδ εν χεται, ἅτε δὴ ἐν ἑαυτῷ εἰδὼς ἕνα τῶν συνιέντων ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα. Πάλιν τὰς ἀνθρώπων ἁμαρ τίας ἰδίας ὁ ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχων λέγει, καὶ τὸν ἐπὶ ταύταις ἔλεον εἰς ἡμᾶς ἐφ᾽ ἑαυτοῦ ζητεῖ, ὅς λύει τὴν τῶν ἀγνοούντων ἐπ' αὐτῷ καταφρόνησιν, ἐκφαί- νων τὴν δόξαν· ἐπ' αὐτοῦ μὲν κατὰ τὴν ἰδίαν δύνα- μιν, ἐφ' ἡμῶν δὲ κατὰ τὴν Χριστοῦ χάριν. Οἱ ἐχθροί μου εἶπον κακά μοι. Ἐντεῦθεν τὸ πρόσωπον εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ, διηγούμενον Β τὰ παρὰ τῶν Ἰουδαίων αὐτῷ γεγενημένα. Μέχρι μὲν τοῦ παρόντος στίχου περὶ πάσης τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας εἰρηκέναι τὸν προφήτην υποληπτέον, ὡς ἑκάστῳ τῶν σπουδαίων ἁρμόττειν μᾶλλον ἢ τῷ Κυ- ριακῷ ἀνθρώπῳ. Οὐ γὰρ, ὥς τινες ὑπειλήφασι, περὶ αὐτοῦ καὶ μόνου φάσκει τὰ εἰρημένα· οὐ γὰρ ἔφη σε μετὰ τοῦ ἄρθρου Μακάριος ὁ συνιὼν ἐπὶ τὸν πτωχὸν καὶ πένητα. Τοῦτο δὲ χωρὶς ἄρθρου λεγό- μενον τὸν τινὰ σημαίνει καὶ μερικόν. Μετὰ δὲ ταῦ τα μέτεισιν ἀπὸ τῶν ἄλλων τῆς Ἐκκλησίας μελῶν ἐπ᾿ αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν Κύριον δηλονότι Χριστόν, ὅστις δὴ καί φησιν· Οἱ ἐχθροί μου, καὶ τὰ ἑξῆς. Πότε ἀποθανεῖται καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ; Βαρύς ἐστιν ἡμῖν καὶ βλεπόμενος γάρ. Καὶ εἰ εἰσεπορεύετο τοῦ ἰδεῖν, μάτην ἐλάλει. Ταῦτα περὶ τοῦ Ἰούδα φησίν. Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐσχηκὼς εἴσοδον πρός με, διὰ τὸ τετάχθαι ἐν μαθηταῖς, δίγλωσσος καὶ πολυπράγμων ἦν· ἐλά λει γὰρ μάτην, τουτέστιν οὐκ ἀληθὴς ἦν. Ἡ καρδία αὐτοῦ συνήγαγεν ἀνομίαν ἑαυτῷ. Ἐκεκρίκει, φησί, παραδοῦναι τοῖς φθονοῦσιν ἐμέ. Εξεπορεύετο ἔξω, καὶ ἐλάλει ἐπὶ τὸ αὐτό· τὸ, Τί θέλετέ μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; Κατ' ἐμοῦ ἐψιθύριζον πάντες οἱ ἐχθροί μου. Τὰ κατ᾿ αὐτοῦ τῶν Ἰουδαίων σκώμματα, τὰς κατ' αὐτ τοῦ τῶν Ἰουδαίων συσκευὰς σημαίνει, καὶ τὰ λελη θότα σκέμματα, τοὺς ἀρχιερεῖς τοὺς συμφωνοῦντας πρὸς τὸν Ἰούδαν λέγων, οἵτινες ἐψιθύριζον, τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ σύμφωνα πρὸς τὸν Ἰούδαν τιθέμενοι. Εψιθύριζον· οὐδὲ γὰρ ἐτόλμων φανερῶς ταῦτα τὸ πλῆθος εὐλαβούμενοι τίθεσθαι. Λόγον παράνομον κατέθεντο κατ' ἐμοῦ. Τὸ, Αραι, ἆραι, σταύρωσον αὐτόν. Οὗτος δὲ ὅτι παρά νομος ἦν, δῆλον ἐκ τοῦ εἰρημένου· Αθῶον καὶ δι- καιον οὐκ ἀποκτενεῖς. Μὴ ὁ κοιμώμενος, οὐχὶ προσθήσει τοῦ ἀναστῆναι; Διαγελᾷ τῶν Ἰουδαίων τὰ σκέμματα ὡς οἱομένων διὰ τοῦ θανάτου θραύ ειν αὐτὸν ὡς ἕνα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς. Ο δέ φησι · Πῶς νομίζετε θανάτῳ περιβαλεῖν τὴν ζωήν; Ὕπνος γάρ EXPOSITIO IN PSALMUM XL. A ejus. Ad meliora, ait, transferetur, et revertetur C ad sanitatem. Mos enim divinæ Scripturæ versin- nem pro mutatione ponere. ut illud: Convertisti planctum meum in gaudium mihi *. meam,etc. Et pro peccato suo David orat, utpote qui in seipso unum conspiciat ex iis qui intelli- gunt super egenum et pauperem (12'). Rursum ho- minum peccata qui pro hominibus passus est sua esse dicit, et pro his misericordiam pro nobis in sese postulat, ac ignorantium contemptum sol - vit, suam exhibens:gloriam ; in se quidem per pro- priam virtutem, in nobis vero per gratiam Christi. inducitur Christi, narrans quæ sibi a Judæis illata sint mala. Usque ad praesentem versum, asti- maudum de tota Ecclesia catholica sermonem babuisse Prophetam, ita ut proborum cuilibet pe- tius conveniat quam Dominico homini (13). Non enim, ut arbitrantur, de ipso solo superius locu- tus est: neque enim cum articulo dixisset, Beatus ille qui intelligit super egenum et pauperem. Nam dictum sine articulo, quemdam et specialem signi - ficaret. Posthæc ab aliis Ecclesiæ membris transit ad ipsum Christum scilicet Dominum, qui dicit : Inimici mei, etc. Quando morietur et peribit nomen ejus? Gravis nobis est vel ipso conspectu. Hæc ait de Juda. Id autem sibi vult: Cum aditus ei ad me esset, quia in discipulorum numero con- stitutus erat, erat bilinguis et negotiator: vana quippe loquebatur, id est verax non erat. Cor ejus congregavit iniquitatem sibi. Decreveral, inquit, me invidis tradere. Egrediebatur foras et loquebatur in idipsum : illud nempe : Quid vullis mihi dare, et ego vobis eum tradam '? Derisiones atque insidias et conspirationes Judæo- rum adversum se structas significat, necnon oc- culta eorum consilia, principes sacerdotum cun Juda paciscentes indicans, qui susurrabant, pretium D Jesu consonum cum Judaconstituentes. Susurrabant scilicet, non ausi palam isthæc metu plebis agere. Illud scilicet: Tolle, tolle, crucifige eum³. Quo:l autem iniquum esset, palam est ex illo: Insortem et justum non occides. Nunquid qui dormit non ad- jiciel ultra utresurgat? Deridet Judæorum consilia, arbitrantium posse se illum per mortem abolere quasi unum ex nobis. Ille autem ait: Qut arbitra- mini posse vos morte vitam circumvenire? Somnus • Psal. xxix, 12. Matth. xxvi, 15. • Joan. xix, 15. • Exod. xx111, 7. 5. Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam 6. Inimici mei dixerunt mala mihi. Hinc persona 7. Εt si ingrediebatur ut videret, vana loquebatur: 8. Adversum me susurrabant omnes inimici met. 9. Verbum iniquum constituerunt adversum me. (12) Hæc sunt Apollinarit. (13) Dominicus homo, vox Athanasiana.
Λόγον παράνομον κατέθεντο κατ’ ἐμοῦ. Τὸ, Ἆραι, ἆραι, σταύρωσον αὐτόν. Οὗτος δὲ ὅτι παράνομος ἦν, δῆλον ἐκ τοῦ εἰρημένου· Ἀθῶον καὶ δίκαιον οὐκ ἀποκτενεῖς. Μὴ ὁ κοιμώμενος, οὐχὶ προσθήσει τοῦ ἀναστῆναι; Διαγελᾷ τῶν Ἰουδαίων τὰ σκέμματα ὡς οἰομένων διὰ τοῦ θανάτου θραύειν αὐτὸν ὡς ἕνα τῶν καθ’ ἡμᾶς. Ὁ δέ φησι· Πῶς νομίζετε θανάτῳ περιβαλεῖν τὴν ζωήν; Ὕπνος γάρ ἐστιν ἐμοὶ τὸ παθεῖν. Ἀναγκαίως δὲ λέγει τῇ κοιμήσει τὴν ἀνάστασιν ἕπεσθαι. Ἡ δὲ κοίμησίς ἐστιν ὁ θάνατος· ἀναγκαίως τῷ θανάτῳ ἀκολουθήσει καὶ ἡ ἀνάστασις. Καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης μου ἐφ’ ὃν ἤλπισα, ὁ ἐσθίων ἄρτους μου, ἐμεγάλυνεν ἐπ’ ἐμὲ πτερνισμόν. Ἐμπαιγμὸν, ἐπιβουλὴν, δόλον. Εἰρήνης ἄνθρωπον τὸν Ἰούδαν φησὶ, διὰ τὸ δοκεῖν ἐν τοῖς εὐνοοῦσιν αὐτῷ τετάχθαι καὶ φίλοις· τόγε ἥκων εἰς τὸ εἶναι μαθητήν. Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέησόν με, καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. Ἀνθρωπίνως μᾶλλον διὰ τὴν κένωσιν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα ποιεῖται τὸν λόγον, καίτοι αὐτὸς ὢν τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. Ἐν τούτῳ ἔγνων, ὅτι τεθέληκάς με. Λαλεῖ πάλιν ὡς ἄνθρωπος, ἵνα ἑαυτὸν παραθῇ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί.
ρωστίᾳ αὐτοῦ. Πρὸς τὰ ἀμείνω μετενεχθήσεται, φησὶ, καὶ μεταβολὴν ἕξει πρὸς εὐρωστίαν. Εθος γὰρ τῇ θείᾳ Γραφῇ τὴν στροφὴν ἀντὶ τῆς μεταβολῆς τι θέναι, ὡς τό· Εστρεψας τὸν κοπετόν μου εἰς χα ρὰν ἐμοί. Ἐγὼ εἶπα· Κύριε, ἐλέησόν με, ἴασαι τὴν ψυ χήν μου. Καὶ ὑπὲρ τῆς ἰδίας ἁμαρτίας ὁ Δαυΐδ εν χεται, ἅτε δὴ ἐν ἑαυτῷ εἰδὼς ἕνα τῶν συνιέντων ἐπὶ πτωχὸν καὶ πένητα. Πάλιν τὰς ἀνθρώπων ἁμαρ τίας ἰδίας ὁ ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχων λέγει, καὶ τὸν ἐπὶ ταύταις ἔλεον εἰς ἡμᾶς ἐφ᾽ ἑαυτοῦ ζητεῖ, ὅς λύει τὴν τῶν ἀγνοούντων ἐπ' αὐτῷ καταφρόνησιν, ἐκφαί- νων τὴν δόξαν· ἐπ' αὐτοῦ μὲν κατὰ τὴν ἰδίαν δύνα- μιν, ἐφ' ἡμῶν δὲ κατὰ τὴν Χριστοῦ χάριν. Οἱ ἐχθροί μου εἶπον κακά μοι. Ἐντεῦθεν τὸ πρόσωπον εἰσφέρεται τὸ τοῦ Χριστοῦ, διηγούμενον Β τὰ παρὰ τῶν Ἰουδαίων αὐτῷ γεγενημένα. Μέχρι μὲν τοῦ παρόντος στίχου περὶ πάσης τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας εἰρηκέναι τὸν προφήτην υποληπτέον, ὡς ἑκάστῳ τῶν σπουδαίων ἁρμόττειν μᾶλλον ἢ τῷ Κυ- ριακῷ ἀνθρώπῳ. Οὐ γὰρ, ὥς τινες ὑπειλήφασι, περὶ αὐτοῦ καὶ μόνου φάσκει τὰ εἰρημένα· οὐ γὰρ ἔφη σε μετὰ τοῦ ἄρθρου Μακάριος ὁ συνιὼν ἐπὶ τὸν πτωχὸν καὶ πένητα. Τοῦτο δὲ χωρὶς ἄρθρου λεγό- μενον τὸν τινὰ σημαίνει καὶ μερικόν. Μετὰ δὲ ταῦ τα μέτεισιν ἀπὸ τῶν ἄλλων τῆς Ἐκκλησίας μελῶν ἐπ᾿ αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν Κύριον δηλονότι Χριστόν, ὅστις δὴ καί φησιν· Οἱ ἐχθροί μου, καὶ τὰ ἑξῆς. Πότε ἀποθανεῖται καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ; Βαρύς ἐστιν ἡμῖν καὶ βλεπόμενος γάρ. Καὶ εἰ εἰσεπορεύετο τοῦ ἰδεῖν, μάτην ἐλάλει. Ταῦτα περὶ τοῦ Ἰούδα φησίν. Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐσχηκὼς εἴσοδον πρός με, διὰ τὸ τετάχθαι ἐν μαθηταῖς, δίγλωσσος καὶ πολυπράγμων ἦν· ἐλά λει γὰρ μάτην, τουτέστιν οὐκ ἀληθὴς ἦν. Ἡ καρδία αὐτοῦ συνήγαγεν ἀνομίαν ἑαυτῷ. Ἐκεκρίκει, φησί, παραδοῦναι τοῖς φθονοῦσιν ἐμέ. Εξεπορεύετο ἔξω, καὶ ἐλάλει ἐπὶ τὸ αὐτό· τὸ, Τί θέλετέ μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; Κατ' ἐμοῦ ἐψιθύριζον πάντες οἱ ἐχθροί μου. Τὰ κατ᾿ αὐτοῦ τῶν Ἰουδαίων σκώμματα, τὰς κατ' αὐτ τοῦ τῶν Ἰουδαίων συσκευὰς σημαίνει, καὶ τὰ λελη θότα σκέμματα, τοὺς ἀρχιερεῖς τοὺς συμφωνοῦντας πρὸς τὸν Ἰούδαν λέγων, οἵτινες ἐψιθύριζον, τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ σύμφωνα πρὸς τὸν Ἰούδαν τιθέμενοι. Εψιθύριζον· οὐδὲ γὰρ ἐτόλμων φανερῶς ταῦτα τὸ πλῆθος εὐλαβούμενοι τίθεσθαι. Λόγον παράνομον κατέθεντο κατ' ἐμοῦ. Τὸ, Αραι, ἆραι, σταύρωσον αὐτόν. Οὗτος δὲ ὅτι παρά νομος ἦν, δῆλον ἐκ τοῦ εἰρημένου· Αθῶον καὶ δι- καιον οὐκ ἀποκτενεῖς. Μὴ ὁ κοιμώμενος, οὐχὶ προσθήσει τοῦ ἀναστῆναι; Διαγελᾷ τῶν Ἰουδαίων τὰ σκέμματα ὡς οἱομένων διὰ τοῦ θανάτου θραύ ειν αὐτὸν ὡς ἕνα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς. Ο δέ φησι · Πῶς νομίζετε θανάτῳ περιβαλεῖν τὴν ζωήν; Ὕπνος γάρ EXPOSITIO IN PSALMUM XL. A ejus. Ad meliora, ait, transferetur, et revertetur C ad sanitatem. Mos enim divinæ Scripturæ versin- nem pro mutatione ponere. ut illud: Convertisti planctum meum in gaudium mihi *. meam,etc. Et pro peccato suo David orat, utpote qui in seipso unum conspiciat ex iis qui intelli- gunt super egenum et pauperem (12'). Rursum ho- minum peccata qui pro hominibus passus est sua esse dicit, et pro his misericordiam pro nobis in sese postulat, ac ignorantium contemptum sol - vit, suam exhibens:gloriam ; in se quidem per pro- priam virtutem, in nobis vero per gratiam Christi. inducitur Christi, narrans quæ sibi a Judæis illata sint mala. Usque ad praesentem versum, asti- maudum de tota Ecclesia catholica sermonem babuisse Prophetam, ita ut proborum cuilibet pe- tius conveniat quam Dominico homini (13). Non enim, ut arbitrantur, de ipso solo superius locu- tus est: neque enim cum articulo dixisset, Beatus ille qui intelligit super egenum et pauperem. Nam dictum sine articulo, quemdam et specialem signi - ficaret. Posthæc ab aliis Ecclesiæ membris transit ad ipsum Christum scilicet Dominum, qui dicit : Inimici mei, etc. Quando morietur et peribit nomen ejus? Gravis nobis est vel ipso conspectu. Hæc ait de Juda. Id autem sibi vult: Cum aditus ei ad me esset, quia in discipulorum numero con- stitutus erat, erat bilinguis et negotiator: vana quippe loquebatur, id est verax non erat. Cor ejus congregavit iniquitatem sibi. Decreveral, inquit, me invidis tradere. Egrediebatur foras et loquebatur in idipsum : illud nempe : Quid vullis mihi dare, et ego vobis eum tradam '? Derisiones atque insidias et conspirationes Judæo- rum adversum se structas significat, necnon oc- culta eorum consilia, principes sacerdotum cun Juda paciscentes indicans, qui susurrabant, pretium D Jesu consonum cum Judaconstituentes. Susurrabant scilicet, non ausi palam isthæc metu plebis agere. Illud scilicet: Tolle, tolle, crucifige eum³. Quo:l autem iniquum esset, palam est ex illo: Insortem et justum non occides. Nunquid qui dormit non ad- jiciel ultra utresurgat? Deridet Judæorum consilia, arbitrantium posse se illum per mortem abolere quasi unum ex nobis. Ille autem ait: Qut arbitra- mini posse vos morte vitam circumvenire? Somnus • Psal. xxix, 12. Matth. xxvi, 15. • Joan. xix, 15. • Exod. xx111, 7. 5. Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam 6. Inimici mei dixerunt mala mihi. Hinc persona 7. Εt si ingrediebatur ut videret, vana loquebatur: 8. Adversum me susurrabant omnes inimici met. 9. Verbum iniquum constituerunt adversum me. (12) Hæc sunt Apollinarit. (13) Dominicus homo, vox Athanasiana.
PG 27:200Ὅτι οὐ μὴ ἐπιχαρῇ ὁ ἐχθρός μου ἐπ’ ἐμέ. Εἰ μὲν ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος ταῦτα λέγει ὁ Χριστὸς, ἐχθρὸς ἂν νοηθείη ὁ τὸν θάνατον ἡμῖν κατασκευάσας· εἰ δὲ ὡς ἐξ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντάς φησιν. Ὅτι γὰρ λελύπηνται, δῆλον ἐκ τοῦ συκοφαντῆσαι αὐτοῦ τὴν ἀνάστασιν. Ἐμοῦ δὲ διὰ τὴν ἀκακίαν ἀντελάβου. Ἡ πάντων ἀντίληψις ἀντιλήψεως τετυχηκέναι φησίν· οὐκ αὐτὸς ταύτης δεόμενος, καθ’ ὃ νοεῖται Θεὸς, ἀλλὰ γενόμενος ἄνθρωπος, ὑπὲρ ἀνθρώπων ποιεῖται λόγους. Εὐλογητὸς Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ ἀπὸ τοῦ αἰῶνος. Σφραγίζει καὶ νῦν εἰς εὐχαριστίαν τὴν προκειμένην ᾠδήν. Ἀπὸ τοῦ παρόντος, φησὶν, εἰς τὸν μέλλοντα· οὐκοῦν ἀπὸ μὲν τοῦ παρόντος ἡ εὐλογία παρ’ ἡμῶν εἰς τὸν Θεὸν ἄρχεται, τελειοῦται δὲ ἐν τῷ μέλλοντι· ἐκ μέρους γὰρ γινώσκομεν, καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν, ὅθεν καὶ ἐκ μέρους εὐλογοῦμεν· Ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, φησὶν ὁ Παῦλος, τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται. Τῇ γὰρ ἐπὶ τὸ μεῖζον προκοπῇ τὸ ἀπὸ μέρους παύεται. Διὰ τοῦτο ὁ Ψαλμῳδὸς ἐπήγαγε, Γένοιτο, γένοιτο, καὶ διπλασιάζει τὴν εὐχήν.
έστιν ἐμοὶ τὸ παθεῖν. ᾿Αναγκαίως δὲ λέγει τῇ κοι μήσει τὴν ἀνάστασιν ἕπεσθαι. Ἡ δὲ κοίμησίς ἐστιν ὁ θάνατος· ἀναγκαίως τῷ θανάτῳ ἀκολουθήσει καὶ ἡ ἀνάστασις. Καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης μου ἐφ᾿ ὃν ἤλπισα, ὁ ἐσθίων ἄρτους μου, ἐμεγάλυνεν ἐπ' ἐμὲ πτερνισμόν. Ἐμπαιγμόν, ἐπιβουλὴν, δόλον. Εἰρήνης ἄνθρωπον τὸν Ἰούδαν φησί, διὰ τὸ δοκεῖν ἐν τοῖς εὐνοοῦσιν αὐτῷ τετάχθαι καὶ φίλοις· τόγε ήχων εἰς τὸ εἶναι μαθητήν. Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέησόν με, καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. Ανθρωπίνως μᾶλλον διὰ τὴν κένωσιν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα ποιεῖται τὸν λόγον, καίτοι αὐτὸς ὢν τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ Πα· τρὸς, καὶ ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. Ἐν τούτῳ ἔγνων, ὅτι τεθέληκάς με. Λαλεῖ πά- λιν ὡς ἄνθρωπος, ἵνα ἑαυτὸν παραθῇ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ότι οὐ μὴ ἐπιχαρῇ ὁ ἐχθρός μου ἐπ' ἐμέ. Εἰ μὲν ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος ταῦτα λέγει ὁ Χριστὸς, ἐχθρὸς ἂν νοηθείη ὁ τὸν θάνατον ἡμῖν και τασκευάσας· εἰ δὲ ὡς ἐξ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντας φησιν. Ὅτι γὰρ λελύπην ται, δῆλον ἐκ τοῦ συκοφαντῆσαι αὐτοῦ τὴν ἀνάστα σιν. Ἐμοῦ δὲ διὰ τὴν ἀκακίαν ἀντελάβου. Ή πάνω των ἀντίληψις ἀντιλήψεως τετυχηκέναι φησίν· οὐκ αὐτὸς ταύτης δεόμενος, καθ᾽ ὅ νοεῖται Θεὸς, ἀλλὰ γενόμενος ἄνθρωπος, ὑπὲρ ἀνθρώπων ποιεῖται λό- γους. Εὐλογητὸς Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ ἀπὸ τοῦ αἰῶν νος. Σφραγίζει καὶ νῦν εἰς εὐχαριστίαν τὴν προκειμέ την ᾠδήν. ᾿Απὸ τοῦ παρόντος, φησὶν, εἰς τὸν μέλο λεντα· οὐκοῦν ἀπὸ μὲν τοῦ παρόντος ἡ εὐλογία παρ' ἡμῶν εἰς τὸν Θεὸν ἄρχεται, τελειοῦται δὲ ἐν τῷ μέλο λοντι· ἐκ μέρους γὰρ γινώσκομεν, καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν, ὅθεν καὶ ἐκ μέρους εὐλογοῦμεν Νταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, φησὶν ὁ Παῦλος, τὸ ἐκ μέρους κατ αργηθήσεται. Τῇ γὰρ ἐπὶ τὸ μεῖζον προκοπῇ τὸ ἀπὸ μέρους παύεται. Διὰ τοῦτο ὁ Ψαλμῳδὸς ἐπήγαγε, Γέ νοιτο, γένοιτο, καὶ διπλασιάζει τὴν εὐχήν. Μακάριον γὰρ ἐντεῦθεν τῆς εὐλογίας τῆς εἰς τὸν Θεὸν διὰ πίστεως καὶ τῆς τῶν ἄλλων ἀγαθῶν κατορθώσεως ἄρξασθαι, οὕτω τε αὐτὴν στεφανῶσαι εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλο λοντα, ὡς οἴ γε ἀσεβεῖς καὶ ἄπιστοι εὐλογεῖν ἐκεῖ Α τὸν Θεὸν οὐκ ἐπιτρέπονται. Εἰδέναι δὲ δεῖ, ὅτι τὴν ψαλμικὴν ταύτην προφητείαν εἰς πέντε τινὲς δια ελόντες βίβλους, μέχρι τούτου τοῦ ψαλμοῦ τὴν πρώτ την νομίζουσιν· ἐπειδὴ πρὸς τῷ τέλει στέφανον ὥσπερ τὴν εὐλογίαν τὴν εἰς Θεὸν κέκτηται. "Οθεν οὕτω διαιροῦσι καὶ τὰς ὑπάρξεις τὰς τέσσαρας. Εἰς τὸ τέλος εἰς σύνεσιν τοῖς υἱοῖς τοῦ Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΜΑ'. Υπόθεσις. Ἱεροψάλται μὲν γεγόνασιν οἱ τοῦ Κορὲ υἱοί, ᾅδους, δὲ τὴν ᾠδὴν λαβόντες παρὰ τῶν συνθέντων αὐ τὴν, τουτέστι τοῦ Δαυΐδ, τὰ ἐπ' ἐσχάτων σημαί νοντες τῶν καιρῶν. Εἰσφέρουσι δὲ τὸ αὐτοῦ τοῦ S. ATHANASI OPP. PARS III. ramque mihi passio est. Ilinc consequitur arbitrari A ipsum post dormitionem subsequi resurrectionem. Dormitio mors est: ergo mortem subsequetur re- surrectio. edebat panes meos, magnifcavit super me supplania- tic nem. Ludibrium, insidias, dolum. Pacis homi- nem Judam vocat, quia videbatur inter benevolos et amicos ejus computari, et in discipulo:um nu- Lacrum allectus fuerat. me, et retribuam eis. Humano more propter humi- liationem suam ad Patrem suum verba facit, etiam- si ille sit misericordia Dei et Patris, et resurrectio alque vita. quitur ut homo, ut seipsum offerat Deo et Patri. Quoniam non gaudebit inimicus meus super me. Si ex hu...abitatis persona hoc dicit Christus, inimi cus plane intelligatur esse qui mortem nobis pa- ravit. Sin quasi ex ipso Christo, Judeorum princi- pes ait. Quod enim res ipsis permolesta fuerit, pa- lam ex eo est quod ejus resurrectionem sint calum- niati. omnium est patrocinium, sibi quoque patrocinium fuisse ait. Non quod ille quatenus Deus intelligi- tur eo indigeat: sed homo factus cum sit, pro he minibus verba facit. B C ". - EXECETICA. 2:0 Jam obsignat canticum in gratiarum actionem de- sinens. A praesenti, inquit, usque ad futurum. præsenti igitur benedictio a nobis Deo oblata ini- tium ducit, completurque in faturo: nam ex parle cognoscimus et ex parte prophetamus ¹º, quare ex parte benedicimus: Cum autem venerit quod per- fectum est, inquit Paulus", evacuabitur quod ex parte est. Nam profectu ad meliora accedente, ces- sat quod ex parte est. Ideoque Psalmista adjunxit, Fiat, fiat, et duplicat orationem. Siquidem beatum est, per fidem et alia bona opera benedictionem in Deum exordiri, àtque ita illam coronare in futuro sæculo, ut impiis et infidelibus Deum illic laudare nullatenus concedatur. Sciendum autem, nonnullos hanc psalmorum prophetiam in libros quinque di- D videre: atque ad hunc usque psalmum priorem constituere; quia in fine benedictionem in Deum seu coronam habet. Unde etiam sic sequentes qua- tuor partiuntur. PSALMUS XLI. Argumentum. Sacri fuere cantores filii Core, canunt autem can- ticum ab auctoribus acceptum, videliceta Davide, quæ in postremis temporibus obventura essent significantes. Inducunt etiam ipsius Israelis per- Cor. x1, 9. et il.id. 10. 10. Etenim homo pacis meæ in quo speravi, qui 11. Τu autem, Domine, miserere mei, et resuscita 12. In hoc cognovi quia voluisti me. Rursum 10- 13. Me autem propter innocentiam suscepisti. Qui 14. Benedictus Dominus Deus Israel a seculo. 1. In finem ad intelligentiam filiis Core.
Μακάριον γὰρ ἐντεῦθεν τῆς εὐλογίας τῆς εἰς τὸν Θεὸν διὰ πίστεως καὶ τῆς τῶν ἄλλων ἀγαθῶν κατορθώσεως ἄρξασθαι, οὕτω τε αὐτὴν στεφανῶσαι εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα, ὡς οἵ γε ἀσεβεῖς καὶ ἄπιστοι εὐλογεῖν ἐκεῖ τὸν Θεὸν οὐκ ἐπιτρέπονται. Εἰδέναι δὲ δεῖ, ὅτι τὴν ψαλμικὴν ταύτην προφητείαν εἰς πέντε τινὲς διελόντες βίβλους, μέχρι τούτου τοῦ ψαλμοῦ τὴν πρώτην νομίζουσιν· ἐπειδὴ πρὸς τῷ τέλει στέφανον ὥσπερ τὴν εὐλογίαν τὴν εἰς Θεὸν κέκτηται. Ὅθεν οὕτω διαιροῦσι καὶ τὰς ὑπάρξεις τὰς τέσσαρας.
έστιν ἐμοὶ τὸ παθεῖν. ᾿Αναγκαίως δὲ λέγει τῇ κοι μήσει τὴν ἀνάστασιν ἕπεσθαι. Ἡ δὲ κοίμησίς ἐστιν ὁ θάνατος· ἀναγκαίως τῷ θανάτῳ ἀκολουθήσει καὶ ἡ ἀνάστασις. Καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης μου ἐφ᾿ ὃν ἤλπισα, ὁ ἐσθίων ἄρτους μου, ἐμεγάλυνεν ἐπ' ἐμὲ πτερνισμόν. Ἐμπαιγμόν, ἐπιβουλὴν, δόλον. Εἰρήνης ἄνθρωπον τὸν Ἰούδαν φησί, διὰ τὸ δοκεῖν ἐν τοῖς εὐνοοῦσιν αὐτῷ τετάχθαι καὶ φίλοις· τόγε ήχων εἰς τὸ εἶναι μαθητήν. Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέησόν με, καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. Ανθρωπίνως μᾶλλον διὰ τὴν κένωσιν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα ποιεῖται τὸν λόγον, καίτοι αὐτὸς ὢν τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ Πα· τρὸς, καὶ ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. Ἐν τούτῳ ἔγνων, ὅτι τεθέληκάς με. Λαλεῖ πά- λιν ὡς ἄνθρωπος, ἵνα ἑαυτὸν παραθῇ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ότι οὐ μὴ ἐπιχαρῇ ὁ ἐχθρός μου ἐπ' ἐμέ. Εἰ μὲν ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος ταῦτα λέγει ὁ Χριστὸς, ἐχθρὸς ἂν νοηθείη ὁ τὸν θάνατον ἡμῖν και τασκευάσας· εἰ δὲ ὡς ἐξ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντας φησιν. Ὅτι γὰρ λελύπην ται, δῆλον ἐκ τοῦ συκοφαντῆσαι αὐτοῦ τὴν ἀνάστα σιν. Ἐμοῦ δὲ διὰ τὴν ἀκακίαν ἀντελάβου. Ή πάνω των ἀντίληψις ἀντιλήψεως τετυχηκέναι φησίν· οὐκ αὐτὸς ταύτης δεόμενος, καθ᾽ ὅ νοεῖται Θεὸς, ἀλλὰ γενόμενος ἄνθρωπος, ὑπὲρ ἀνθρώπων ποιεῖται λό- γους. Εὐλογητὸς Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ ἀπὸ τοῦ αἰῶν νος. Σφραγίζει καὶ νῦν εἰς εὐχαριστίαν τὴν προκειμέ την ᾠδήν. ᾿Απὸ τοῦ παρόντος, φησὶν, εἰς τὸν μέλο λεντα· οὐκοῦν ἀπὸ μὲν τοῦ παρόντος ἡ εὐλογία παρ' ἡμῶν εἰς τὸν Θεὸν ἄρχεται, τελειοῦται δὲ ἐν τῷ μέλο λοντι· ἐκ μέρους γὰρ γινώσκομεν, καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν, ὅθεν καὶ ἐκ μέρους εὐλογοῦμεν Νταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, φησὶν ὁ Παῦλος, τὸ ἐκ μέρους κατ αργηθήσεται. Τῇ γὰρ ἐπὶ τὸ μεῖζον προκοπῇ τὸ ἀπὸ μέρους παύεται. Διὰ τοῦτο ὁ Ψαλμῳδὸς ἐπήγαγε, Γέ νοιτο, γένοιτο, καὶ διπλασιάζει τὴν εὐχήν. Μακάριον γὰρ ἐντεῦθεν τῆς εὐλογίας τῆς εἰς τὸν Θεὸν διὰ πίστεως καὶ τῆς τῶν ἄλλων ἀγαθῶν κατορθώσεως ἄρξασθαι, οὕτω τε αὐτὴν στεφανῶσαι εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλο λοντα, ὡς οἴ γε ἀσεβεῖς καὶ ἄπιστοι εὐλογεῖν ἐκεῖ Α τὸν Θεὸν οὐκ ἐπιτρέπονται. Εἰδέναι δὲ δεῖ, ὅτι τὴν ψαλμικὴν ταύτην προφητείαν εἰς πέντε τινὲς δια ελόντες βίβλους, μέχρι τούτου τοῦ ψαλμοῦ τὴν πρώτ την νομίζουσιν· ἐπειδὴ πρὸς τῷ τέλει στέφανον ὥσπερ τὴν εὐλογίαν τὴν εἰς Θεὸν κέκτηται. "Οθεν οὕτω διαιροῦσι καὶ τὰς ὑπάρξεις τὰς τέσσαρας. Εἰς τὸ τέλος εἰς σύνεσιν τοῖς υἱοῖς τοῦ Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΜΑ'. Υπόθεσις. Ἱεροψάλται μὲν γεγόνασιν οἱ τοῦ Κορὲ υἱοί, ᾅδους, δὲ τὴν ᾠδὴν λαβόντες παρὰ τῶν συνθέντων αὐ τὴν, τουτέστι τοῦ Δαυΐδ, τὰ ἐπ' ἐσχάτων σημαί νοντες τῶν καιρῶν. Εἰσφέρουσι δὲ τὸ αὐτοῦ τοῦ S. ATHANASI OPP. PARS III. ramque mihi passio est. Ilinc consequitur arbitrari A ipsum post dormitionem subsequi resurrectionem. Dormitio mors est: ergo mortem subsequetur re- surrectio. edebat panes meos, magnifcavit super me supplania- tic nem. Ludibrium, insidias, dolum. Pacis homi- nem Judam vocat, quia videbatur inter benevolos et amicos ejus computari, et in discipulo:um nu- Lacrum allectus fuerat. me, et retribuam eis. Humano more propter humi- liationem suam ad Patrem suum verba facit, etiam- si ille sit misericordia Dei et Patris, et resurrectio alque vita. quitur ut homo, ut seipsum offerat Deo et Patri. Quoniam non gaudebit inimicus meus super me. Si ex hu...abitatis persona hoc dicit Christus, inimi cus plane intelligatur esse qui mortem nobis pa- ravit. Sin quasi ex ipso Christo, Judeorum princi- pes ait. Quod enim res ipsis permolesta fuerit, pa- lam ex eo est quod ejus resurrectionem sint calum- niati. omnium est patrocinium, sibi quoque patrocinium fuisse ait. Non quod ille quatenus Deus intelligi- tur eo indigeat: sed homo factus cum sit, pro he minibus verba facit. B C ". - EXECETICA. 2:0 Jam obsignat canticum in gratiarum actionem de- sinens. A praesenti, inquit, usque ad futurum. præsenti igitur benedictio a nobis Deo oblata ini- tium ducit, completurque in faturo: nam ex parle cognoscimus et ex parte prophetamus ¹º, quare ex parte benedicimus: Cum autem venerit quod per- fectum est, inquit Paulus", evacuabitur quod ex parte est. Nam profectu ad meliora accedente, ces- sat quod ex parte est. Ideoque Psalmista adjunxit, Fiat, fiat, et duplicat orationem. Siquidem beatum est, per fidem et alia bona opera benedictionem in Deum exordiri, àtque ita illam coronare in futuro sæculo, ut impiis et infidelibus Deum illic laudare nullatenus concedatur. Sciendum autem, nonnullos hanc psalmorum prophetiam in libros quinque di- D videre: atque ad hunc usque psalmum priorem constituere; quia in fine benedictionem in Deum seu coronam habet. Unde etiam sic sequentes qua- tuor partiuntur. PSALMUS XLI. Argumentum. Sacri fuere cantores filii Core, canunt autem can- ticum ab auctoribus acceptum, videliceta Davide, quæ in postremis temporibus obventura essent significantes. Inducunt etiam ipsius Israelis per- Cor. x1, 9. et il.id. 10. 10. Etenim homo pacis meæ in quo speravi, qui 11. Τu autem, Domine, miserere mei, et resuscita 12. In hoc cognovi quia voluisti me. Rursum 10- 13. Me autem propter innocentiam suscepisti. Qui 14. Benedictus Dominus Deus Israel a seculo. 1. In finem ad intelligentiam filiis Core.
To the End: For Understanding, to the Sons of...Εἰς τὸ τέλος εἰς σύνεσιν τοῖς υἱοῖς τοῦ…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος εἰς σύνεσιν τοῖς υἱοῖς τοῦ Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΜΑ. Ὑπόθεσις. Ἱεροψάλται μὲν γεγόνασιν οἱ τοῦ Κορὲ υἱοὶ, ᾄδουσι δὲ τὴν ᾠδὴν λαβόντες παρὰ τῶν συνθέντων αὐτὴν, τουτέστι τοῦ Δαυὶ̈δ, τὰ ἐπ’ ἐσχάτων σημαίνοντες τῶν καιρῶν. Εἰσφέρουσι δὲ τὸ αὐτοῦ τοῦ Ἰσραὴλ πρόσωπον ἐξομολογούμενον Χριστῷ διὰ τῆς μεταγνώσεως, ἧς ποιήσονται ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων. Ὃν τρόπον ἐπιποθεῖ ἡ ἔλαφος ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων, οὕτως ἐπιποθεῖ ἡ ψυχή μου πρὸς σὲ, ὁ Θεός. Αἱ λογικαὶ ἔλαφοι, διαλειπούσης αὐτὰς διὰ τὰς ἀνομίας τῆς νοητῆς πηγῆς, ἀπεκλαίοντο νυκτὸς καὶ μεθ’ ἡμέραν τὴν ἀπώλειαν ἑαυτῶν.
έστιν ἐμοὶ τὸ παθεῖν. ᾿Αναγκαίως δὲ λέγει τῇ κοι μήσει τὴν ἀνάστασιν ἕπεσθαι. Ἡ δὲ κοίμησίς ἐστιν ὁ θάνατος· ἀναγκαίως τῷ θανάτῳ ἀκολουθήσει καὶ ἡ ἀνάστασις. Καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης μου ἐφ᾿ ὃν ἤλπισα, ὁ ἐσθίων ἄρτους μου, ἐμεγάλυνεν ἐπ' ἐμὲ πτερνισμόν. Ἐμπαιγμόν, ἐπιβουλὴν, δόλον. Εἰρήνης ἄνθρωπον τὸν Ἰούδαν φησί, διὰ τὸ δοκεῖν ἐν τοῖς εὐνοοῦσιν αὐτῷ τετάχθαι καὶ φίλοις· τόγε ήχων εἰς τὸ εἶναι μαθητήν. Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέησόν με, καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. Ανθρωπίνως μᾶλλον διὰ τὴν κένωσιν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα ποιεῖται τὸν λόγον, καίτοι αὐτὸς ὢν τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ Πα· τρὸς, καὶ ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. Ἐν τούτῳ ἔγνων, ὅτι τεθέληκάς με. Λαλεῖ πά- λιν ὡς ἄνθρωπος, ἵνα ἑαυτὸν παραθῇ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ότι οὐ μὴ ἐπιχαρῇ ὁ ἐχθρός μου ἐπ' ἐμέ. Εἰ μὲν ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος ταῦτα λέγει ὁ Χριστὸς, ἐχθρὸς ἂν νοηθείη ὁ τὸν θάνατον ἡμῖν και τασκευάσας· εἰ δὲ ὡς ἐξ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντας φησιν. Ὅτι γὰρ λελύπην ται, δῆλον ἐκ τοῦ συκοφαντῆσαι αὐτοῦ τὴν ἀνάστα σιν. Ἐμοῦ δὲ διὰ τὴν ἀκακίαν ἀντελάβου. Ή πάνω των ἀντίληψις ἀντιλήψεως τετυχηκέναι φησίν· οὐκ αὐτὸς ταύτης δεόμενος, καθ᾽ ὅ νοεῖται Θεὸς, ἀλλὰ γενόμενος ἄνθρωπος, ὑπὲρ ἀνθρώπων ποιεῖται λό- γους. Εὐλογητὸς Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ ἀπὸ τοῦ αἰῶν νος. Σφραγίζει καὶ νῦν εἰς εὐχαριστίαν τὴν προκειμέ την ᾠδήν. ᾿Απὸ τοῦ παρόντος, φησὶν, εἰς τὸν μέλο λεντα· οὐκοῦν ἀπὸ μὲν τοῦ παρόντος ἡ εὐλογία παρ' ἡμῶν εἰς τὸν Θεὸν ἄρχεται, τελειοῦται δὲ ἐν τῷ μέλο λοντι· ἐκ μέρους γὰρ γινώσκομεν, καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν, ὅθεν καὶ ἐκ μέρους εὐλογοῦμεν Νταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, φησὶν ὁ Παῦλος, τὸ ἐκ μέρους κατ αργηθήσεται. Τῇ γὰρ ἐπὶ τὸ μεῖζον προκοπῇ τὸ ἀπὸ μέρους παύεται. Διὰ τοῦτο ὁ Ψαλμῳδὸς ἐπήγαγε, Γέ νοιτο, γένοιτο, καὶ διπλασιάζει τὴν εὐχήν. Μακάριον γὰρ ἐντεῦθεν τῆς εὐλογίας τῆς εἰς τὸν Θεὸν διὰ πίστεως καὶ τῆς τῶν ἄλλων ἀγαθῶν κατορθώσεως ἄρξασθαι, οὕτω τε αὐτὴν στεφανῶσαι εἰς τὸν αἰῶνα τὸν μέλο λοντα, ὡς οἴ γε ἀσεβεῖς καὶ ἄπιστοι εὐλογεῖν ἐκεῖ Α τὸν Θεὸν οὐκ ἐπιτρέπονται. Εἰδέναι δὲ δεῖ, ὅτι τὴν ψαλμικὴν ταύτην προφητείαν εἰς πέντε τινὲς δια ελόντες βίβλους, μέχρι τούτου τοῦ ψαλμοῦ τὴν πρώτ την νομίζουσιν· ἐπειδὴ πρὸς τῷ τέλει στέφανον ὥσπερ τὴν εὐλογίαν τὴν εἰς Θεὸν κέκτηται. "Οθεν οὕτω διαιροῦσι καὶ τὰς ὑπάρξεις τὰς τέσσαρας. Εἰς τὸ τέλος εἰς σύνεσιν τοῖς υἱοῖς τοῦ Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΜΑ'. Υπόθεσις. Ἱεροψάλται μὲν γεγόνασιν οἱ τοῦ Κορὲ υἱοί, ᾅδους, δὲ τὴν ᾠδὴν λαβόντες παρὰ τῶν συνθέντων αὐ τὴν, τουτέστι τοῦ Δαυΐδ, τὰ ἐπ' ἐσχάτων σημαί νοντες τῶν καιρῶν. Εἰσφέρουσι δὲ τὸ αὐτοῦ τοῦ S. ATHANASI OPP. PARS III. ramque mihi passio est. Ilinc consequitur arbitrari A ipsum post dormitionem subsequi resurrectionem. Dormitio mors est: ergo mortem subsequetur re- surrectio. edebat panes meos, magnifcavit super me supplania- tic nem. Ludibrium, insidias, dolum. Pacis homi- nem Judam vocat, quia videbatur inter benevolos et amicos ejus computari, et in discipulo:um nu- Lacrum allectus fuerat. me, et retribuam eis. Humano more propter humi- liationem suam ad Patrem suum verba facit, etiam- si ille sit misericordia Dei et Patris, et resurrectio alque vita. quitur ut homo, ut seipsum offerat Deo et Patri. Quoniam non gaudebit inimicus meus super me. Si ex hu...abitatis persona hoc dicit Christus, inimi cus plane intelligatur esse qui mortem nobis pa- ravit. Sin quasi ex ipso Christo, Judeorum princi- pes ait. Quod enim res ipsis permolesta fuerit, pa- lam ex eo est quod ejus resurrectionem sint calum- niati. omnium est patrocinium, sibi quoque patrocinium fuisse ait. Non quod ille quatenus Deus intelligi- tur eo indigeat: sed homo factus cum sit, pro he minibus verba facit. B C ". - EXECETICA. 2:0 Jam obsignat canticum in gratiarum actionem de- sinens. A praesenti, inquit, usque ad futurum. præsenti igitur benedictio a nobis Deo oblata ini- tium ducit, completurque in faturo: nam ex parle cognoscimus et ex parte prophetamus ¹º, quare ex parte benedicimus: Cum autem venerit quod per- fectum est, inquit Paulus", evacuabitur quod ex parte est. Nam profectu ad meliora accedente, ces- sat quod ex parte est. Ideoque Psalmista adjunxit, Fiat, fiat, et duplicat orationem. Siquidem beatum est, per fidem et alia bona opera benedictionem in Deum exordiri, àtque ita illam coronare in futuro sæculo, ut impiis et infidelibus Deum illic laudare nullatenus concedatur. Sciendum autem, nonnullos hanc psalmorum prophetiam in libros quinque di- D videre: atque ad hunc usque psalmum priorem constituere; quia in fine benedictionem in Deum seu coronam habet. Unde etiam sic sequentes qua- tuor partiuntur. PSALMUS XLI. Argumentum. Sacri fuere cantores filii Core, canunt autem can- ticum ab auctoribus acceptum, videliceta Davide, quæ in postremis temporibus obventura essent significantes. Inducunt etiam ipsius Israelis per- Cor. x1, 9. et il.id. 10. 10. Etenim homo pacis meæ in quo speravi, qui 11. Τu autem, Domine, miserere mei, et resuscita 12. In hoc cognovi quia voluisti me. Rursum 10- 13. Me autem propter innocentiam suscepisti. Qui 14. Benedictus Dominus Deus Israel a seculo. 1. In finem ad intelligentiam filiis Core.
PG 27:201Πότε ἥξω, καὶ ὀφθήσομαι τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ; Πρόσωπον τοῦ Θεοῦ ὁ Λόγος. Σημαίνει τὸ λίαν ἐπιθυμεῖν αὐτοὺς εἰς καιρὸν ἀφικέσθαι αὐτοὺς καθ’ ὃν καὶ ἡ αὐτῶν ἔσται κλῆσις· ὥστε καὶ αὐτοὺς ἐμφανεῖς γενέσθαι τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Ταυτὸ δέ ἐστι καὶ τὸ τοῦ Υἱοῦ. Ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως καὶ ἐξομολογήσεως ἤχους ἑορτάζοντος. Προευαγγελίζεται ἑαυτὸν ὡς ἐν καιρῷ τευξόμενος τῆς διὰ Χριστοῦ σωτηρίας καὶ ζωῆς, καὶ ταῖς θείαις αὐλαῖς ὁμοῦ τοῖς ἄλλοις ἁγίοις ἐνδιαιτησόμενος. Ἵνα τί περίλυπος εἶ, ἡ ψυχή μου, καὶ ἵνα τί συνταράσσεις με; Ἐπιτιμᾷ ταῖς λύπαις τῇ εἰς Χριστὸν ἐλπίδι ὀχυρόμενος. Εἰ τετήρηται, φησὶν, ὦ ψυχὴ, καιρὸς καθ’ ὃν ἡ διὰ πίστεως ἡμῶν κλῆσις εἰσάγοι ἡμᾶς μετὰ τῶν ἑορταζόντων εἰς τὴν σκηνὴν, διὰ τί περίλυπος εἶ, καὶ κατατρύχῃ ταῖς λύπαις; Διὰ τοῦτο μνησθήσομαί σου ἐκ γῆς Ἰορδάνου καὶ Ἑρμωνιεὶμ ἀπὸ ὄρους μικροῦ. Ἐπειδὴ ἐταράχθη, φησὶν, ἡ ψυχή μου, ἀναμνήσαντός μου ἐμαυτὸν τῶν σῶν θαυμασίων, ὧν τε κατὰ τὸν Ἰορδάνην ἡμῖν ἔδειξας, ὧν τε κατὰ τὸ ὄρος τὸ Ἀερμὼν, παραμυθήσομαι ἐμαυτόν. Ἢ οὕτως·
Γενόμενος, φησὶν, ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, τουτέστιν ἀξιωθεὶς τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, τὸ τηνικαῦτά σου μνησθήσομαι διὰ τοῦ ῥήματος τῆς ὁμολογίας. Μνησθήσομαι δὲ καὶ τοῦ Ἑρμωνιείμ. Ἑρμωνιεὶμ δὲ ἑρμηνεύεται ὁδὸς λύχνου, ὡς τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ὁδὸν αὐτοῖς ἀνοίγοντος φωτισμοῦ. Ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται εἰς φωνὴν τῶν καταρακτῶν σου. Ἑτέρων πάλιν θαυμασίων ἀναμιμνήσκουσιν ἑαυτούς. Ὅτε γὰρ ἀλλόφυλοι κατεστράτευσαν αὐτῶν, γενομένης ὑπὲρ αὐτῶν θυσίας παρὰ τοῦ Σαμουὴλ, κατηνέχθη κατὰ τῶν πολεμίων χάλαζα τοσαύτη, ὡς τοὺς ἐχθροὺς σχεδὸν ἅπαντας, οὐδενὸς αὐτοῖς ἀνθρώπων μαχομένου, πεσεῖν. Ἄβυςσον τοίνυν ἐπ’ ἀβύσσῳ τρέχουσαν καλεῖ τὴν τῆς χαλάζης φοράν. Τὸ δὲ, ἐπικαλεῖται, ἀντὶ τοῦ, ἐγκαλεῖται. Φωναὶ δὲ τῶν καταρακτῶν αἱ τῶν χαλαζῶν φοραὶ νοηθεῖεν ἄν. Ἀλλαχοῦ δὲ καταῤῥάκται οἱ τοῦ Θεοῦ προφῆται. Πάντες οἱ μετεωρισμοί σου καὶ τὰ κύματά σου ἐπ’ ἐμὲ διῆλθον. Ἑτέρου πάλιν ἑαυτὸν ἀναμιμνήσκει θαύματος. Διῆλθον γὰρ διὰ θαλάσσης μέσον τὴν τοῦ Φαραὼ φεύγοντες μοχθηρίαν. Καὶ ἐδόκουν μὲν οἱ τῶν κυμάτων μετεωρισμοὶ, τουτέστιν αἱ ὑψώσεις, κατ’ αὐτῶν φέρεσθαι· ἀλλ’ ἠδίκουν οὐδέν·
PG 27:204ἐπάγη γὰρ ὡσεὶ τεῖχος τὰ ὕδατα. [ Ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται. Ἄβυσσος ὁ Πατὴρ, ἄβυσσος ὁ Υἱός. Ἄβυσσος ἡ τῶν ἁμαρτιῶν ἐπικαλεῖται τὴν ἄβυσσον τῆς εὐσπλαγχνίας τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ καταῤῥάξαι τὴν ἁμαρτίαν καὶ τοὺς ταύτης αἰτίους καὶ τὴν φθοράν· οἷον ὅτι Ἔθος σοι τοῖς ἁμαρτωλοῖς δεομένοις σου ἐπικάμπτεσθαι. Καὶ ἵνα τί ἡμᾶς παραβλέπεις προσπίπτοντάς σοι;] Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ, καὶ νυκτὸς ᾠδὴ αὐτοῦ. Ἑτέρου πάλιν μέμνηται θαύματος. Ὁ γὰρ Ῥαψάκης, περικυκλώσας τὴν Ἱερουσαλὴμ, ἠπείλει μηδὲ τὸν Θεὸν ἰσχύειν ἐξελέσθαι αὐτοὺς ἐκ χειρὸς Ἀσσυρίων· ἀλλ’ ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς λέγων· Ὑπερασπιῶ ὑπὲρ τῆς πόλεως ταύτης. Εἶτα τὴν ἐπαγγελίαν πληρῶν ἐν μιᾷ νυκτὶ ἑκατὸν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας ἀνεῖλε τῶν Ἀσσυρίων. Καὶ τοῦτό ἐστιν· Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Προσευχὴ τῷ Θεῷ τῆς ζωῆς μου. Ὡς ἤδη πεπιστευκὼς τὰ τοῖς πιστεύουσι πρέποντα ἀναφέρει ῥήματα, αὐτῷ τὴν οἰκείαν ἀναγραφόμενος ζωήν. Ἐρῶ τῷ Θεῷ, Ἀντιλήπτωρ μου εἶ. Ἐπαναλαμβάνει τὴν ἱκετηρίαν ὁ μεταγινώσκων λαὸς, ἐπὶ πλεῖον ἐκκαλούμενος εἰς ἔλεον τὸν Θεόν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ ἀνεπίγραφος παρ’ Ἑβραίοις. ΜΒ.
μέσον τὴν τοῦ Φαραώ φεύγοντες μοχθηρίαν. Καὶ ἐδόκουν μὲν οἱ τῶν κυμάτων μετεωρισμοί, τουτέστιν αἱ ὑψώσεις, κατ' αὐτῶν φέρεσθαι· ἀλλ' ἡδίκουν ούτ δέν· ἐπάγη γὰρ ὡσεὶ τεῖχος τὰ ὕδατα. [Άβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται. Αβυσσος ὁ Πατήρ, ἄβυσσος ὁ Υἱός. Αβυσσος ἡ τῶν ἁμαρτιῶν ἐπικαλεῖται τὴν ἄβυσσον τῆς εὐσπλαγχνίας τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ καταῤῥάξαι τὴν ἁμαρτίαν καὶ τοὺς ταύτης απ τίους καὶ τὴν φθοράν· οἷον ὅτι Εθος σοι τοῖς ἁμαρτω λοῖς δεομένοις σου ἐπικάμπτεσθαι. Καὶ ἵνα τί ἡμᾶς παραβλέπεις προσπίπτοντάς σοι ; ] Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ, καὶ νυκτὸς ᾠδὴ αὐτοῦ. Ἑτέρου πάλιν μέμνηται θαύ ματος. Ο γὰρ Ραψάκης, περικυκλώσας τὴν Ἱερου σαλήμ, ἠπείλει μηδὲ τὸν Θεὸν ἰσχύειν ἐξελέσθαι αὐτ τοὺς ἐκ χειρὸς Ἀσσυρίων· ἀλλ' ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς λέγων· Υπερασπιῶ ὑπὲρ τῆς πόλεως ταύτης. Εἶτα τὴν ἐπαγγελίαν πληρῶν ἐν μιᾷ νυκτὶ ἑκατὸν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας ἀνεῖλε τῶν ᾿Ασσυρίων. Καὶ τοῦτό ἐστιν· Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Προσευχὴ τῷ Θεῷ τῆς ζωῆς μου. Ως ἤδη πεπιστευκὼς τὰ τοῖς πιστεύουσι πρέποντα ἀναφέρει ῥήματα, αὐτῷ τὴν οἰκείαν ἀναγραφόμενος ζωήν. Ερῶ τῷ Θεῷ, Ἀντιλήπτωρ μου εἶ. Επαναλαμ βάνει τὴν ἱκετηρίαν ὁ μεταγινώσκων λαὸς, ἐπὶ πλεῖον ἐκκαλούμενος εἰς ἔλεον τὸν Θεόν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἀνεπίγραφος παρ 'Εβραίοις. ΜΒ. • Κρινόν με, ὁ Θεὸς, καὶ δίκασον. Τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν τῷ ὀπίσω καὶ ὁ παρὼν ἔχει ψαλμός. Προστ έρχονται γὰρ πάλιν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ τὴν διὰ Χριστοῦ σωτηρίαν ἐξαιτούμενοι. Διό φησιν· Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου. Αὐτὸς γὰρ αὐ τοὺς καὶ εἰς τὸ ἅγιον ὄρος εἰσάγειν ἔμελλε, τουτέστιν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ εἰς τὰς ἄνω μονάς, ὥσπερ καὶ σκηνώματα ὀνομάζει· καὶ εἰς τὸ νοητὸν θυσιαστήριον καὶ αὐτὸς αὐτῶν ἔμελλεν εὐφραίνειν τὴν νεότητα. Νεότητα δὲ καλεῖ τὴν εὐφροσύνην, τὴν καὶ ἀνανεου- μένην αὐτῶν τὴν ψυχήν. Διὸ καὶ ἐν κιθάρα ὑπο ισχνοῦνται αὐτῷ προσφέρειν τὴν ἐξομολόγησιν. Κιθά ραν δὲ πολλάκις τὸ σῶμα νοεῖν ἐδιδάξαμεν. Εἰς τὸ τέλος τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν. ΨΑΛΜΟΣ ΜΓ. Υπόθεσις. [Καὶ ἔτι οὗτος της αὐτῆς ὑποθέσεως ἔχεται· τὰς πα- λαιὰς εὐεργεσίας διηγουμένων, καὶ προσληφθῆναι ἀξιούντων διὰ τοῦ αὐτὸν ἐπιγράφεσθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἐξομολογεῖσθαι. Ἐταπεινώθη εἰς χοῦν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Οὕτω φα- σὶν ἐπειδὴ, ἀπωσάμενοι φρονεῖν τὰ Χριστοῦ, εἰς φρόνημα σαρκικὸν κατέστησαν.] . Ὁ Κύριος, ἐν τοῖς ὠσὶν ἡμῶν ἠκούσαμεν. Νυνὶ δὲ ἀπώσω, καὶ κατῄσχυνας ἡμᾶς. Καὶ οὐκ ἐξελεύσῃ, Θεὸς, ἐν ταῖς δυνάμεσιν ἡμῶν. Πάλαι, φη- σὶν, συνεστρατήγεις ἡμῖν· νῦν δὲ οὐ μόνον οὐ συνεξέρχη S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA elationes, in eos ferri. Sed nihil læsi sunt, nam & aquæ seu murus coagulatæ sunt. [Abyssus abyssum invocat. Abyssus Pater, abys- sus Filius Abyssus peccatorum invocat abyssum commiserationis Dei, ut ipse peccatum frangat ejusque auctores, itemque corruptionem; [ac si dicat, Mosest tibi ut, peccatoribus supplicantibus, animo flectaris. Ecquid nos despicis qui tibi pro- cumbimus ? j et nocte canticum ejus. Aliud memorat miraculum. Rapsaces enim, cum Jerosolymam obsedisset, mi- nabatur ne Deum quidem posse eripere eos de manu Assyriorum: at Deus hisce verbis pollicitus est : Protegam hanc urbem 19. Postea vero promissa complens, una nocte centum octoginta quinque millia Assyriorum occidit ". Et hoc est quod dicit: In die mandabit Dominus misericordiam suam. Ora- tio Deo vitæ meæ. Utpote qui jam crediderit, quæ fidelibus congruentia verba sunt profert, suam vitam adscribens ipsi. qui pœnitentiam agit resumit supplicationem, ma- gis magisque Deum evocans ad misericordiam. PSALMUS ipsi David, qui apud Hebræos caret inscriptione. XLII. B Judica me, Deus,et discerne, etc. Hic psalmus (15) C ejusdem est atque superior argumenti. Accedunt enim iterum Israelite salutem per Christum partam postulantes. Quamobrem ait: Emitte lucem tuam et veritatem tuam. Futurum namque erat ut ipse in montem sanctum illos adduceret, id est ad cœlum et ad supernas mansiones, quæ tabernacula nun- cupat; necnon ad spirituale altare: futurum item erat ut ipse lætificaret eorum juventutem. Juven- tutem autem vocat lætitiam quæ et renovat eorum anımam. Quare in cithara pollicentur se illi con- fessionem oblaturos. Sæpe autem monuimus ci- tharæ nomine corpus esse intelligendum. In finem filiis Core ad intelligentiam. PSALMUS XLIII. Argumentum. Hic quoque psalmus eidem argumento insistit ; estque hominum, qui antiqua beneficia recensent, et assumi postulant, quia ipsum Dominum spem sibi ascripserunt, et in nomine ejus confitentur. Humiliata est in pulvere anima nostra. Ita lo- quuntur, qui depulsi a sensu eorum quæ Christi sunt, in sensum carnalem sunt delapsi.? Deus, auribus nostris audivimus. non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Olim, in- quit, una nobiscum pugnabas. Nunc autem non ¹³ IV Reg. xix, 33. ibid. 35. D 9. In die mandabit Dominus misericordiam suan, 11. Dicam Deo, Susceptor meus es. Populus ille 10. Nunc autem repulisti, et confudista nos. Ει (15) Est explicatio brevis totius psalmi Judica me.
Κρῖνόν με, ὁ Θεὸς, καὶ δίκασον. Τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν τῷ ὀπίσω καὶ ὁ παρὼν ἔχει ψαλμός. Προςέρχονται γὰρ πάλιν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ τὴν διὰ Χριστοῦ σωτηρίαν ἐξαιτούμενοι. Διό φησιν· Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου. Αὐτὸς γὰρ αὐτοὺς καὶ εἰς τὸ ἅγιον ὄρος εἰσάγειν ἔμελλε, τουτέστιν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ εἰς τὰς ἄνω μονὰς, ἅσπερ καὶ σκηνώματα ὀνομάζει· καὶ εἰς τὸ νοητὸν θυσιαστήριον· καὶ αὐτὸς αὐτῶν ἔμελλεν εὐφραίνειν τὴν νεότητα. Νεότητα δὲ καλεῖ τὴν εὐφροσύνην, τὴν καὶ ἀνανεουμένην αὐτῶν τὴν ψυχήν. Διὸ καὶ ἐν κιθάρᾳ ὑπισχνοῦνται αὐτῷ προσφέρειν τὴν ἐξομολόγησιν. Κιθάραν δὲ πολλάκις τὸ σῶμα νοεῖν ἐδιδάξαμεν.
μέσον τὴν τοῦ Φαραώ φεύγοντες μοχθηρίαν. Καὶ ἐδόκουν μὲν οἱ τῶν κυμάτων μετεωρισμοί, τουτέστιν αἱ ὑψώσεις, κατ' αὐτῶν φέρεσθαι· ἀλλ' ἡδίκουν ούτ δέν· ἐπάγη γὰρ ὡσεὶ τεῖχος τὰ ὕδατα. [Άβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται. Αβυσσος ὁ Πατήρ, ἄβυσσος ὁ Υἱός. Αβυσσος ἡ τῶν ἁμαρτιῶν ἐπικαλεῖται τὴν ἄβυσσον τῆς εὐσπλαγχνίας τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ καταῤῥάξαι τὴν ἁμαρτίαν καὶ τοὺς ταύτης απ τίους καὶ τὴν φθοράν· οἷον ὅτι Εθος σοι τοῖς ἁμαρτω λοῖς δεομένοις σου ἐπικάμπτεσθαι. Καὶ ἵνα τί ἡμᾶς παραβλέπεις προσπίπτοντάς σοι ; ] Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ, καὶ νυκτὸς ᾠδὴ αὐτοῦ. Ἑτέρου πάλιν μέμνηται θαύ ματος. Ο γὰρ Ραψάκης, περικυκλώσας τὴν Ἱερου σαλήμ, ἠπείλει μηδὲ τὸν Θεὸν ἰσχύειν ἐξελέσθαι αὐτ τοὺς ἐκ χειρὸς Ἀσσυρίων· ἀλλ' ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς λέγων· Υπερασπιῶ ὑπὲρ τῆς πόλεως ταύτης. Εἶτα τὴν ἐπαγγελίαν πληρῶν ἐν μιᾷ νυκτὶ ἑκατὸν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας ἀνεῖλε τῶν ᾿Ασσυρίων. Καὶ τοῦτό ἐστιν· Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Προσευχὴ τῷ Θεῷ τῆς ζωῆς μου. Ως ἤδη πεπιστευκὼς τὰ τοῖς πιστεύουσι πρέποντα ἀναφέρει ῥήματα, αὐτῷ τὴν οἰκείαν ἀναγραφόμενος ζωήν. Ερῶ τῷ Θεῷ, Ἀντιλήπτωρ μου εἶ. Επαναλαμ βάνει τὴν ἱκετηρίαν ὁ μεταγινώσκων λαὸς, ἐπὶ πλεῖον ἐκκαλούμενος εἰς ἔλεον τὸν Θεόν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἀνεπίγραφος παρ 'Εβραίοις. ΜΒ. • Κρινόν με, ὁ Θεὸς, καὶ δίκασον. Τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν τῷ ὀπίσω καὶ ὁ παρὼν ἔχει ψαλμός. Προστ έρχονται γὰρ πάλιν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ τὴν διὰ Χριστοῦ σωτηρίαν ἐξαιτούμενοι. Διό φησιν· Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου. Αὐτὸς γὰρ αὐ τοὺς καὶ εἰς τὸ ἅγιον ὄρος εἰσάγειν ἔμελλε, τουτέστιν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ εἰς τὰς ἄνω μονάς, ὥσπερ καὶ σκηνώματα ὀνομάζει· καὶ εἰς τὸ νοητὸν θυσιαστήριον καὶ αὐτὸς αὐτῶν ἔμελλεν εὐφραίνειν τὴν νεότητα. Νεότητα δὲ καλεῖ τὴν εὐφροσύνην, τὴν καὶ ἀνανεου- μένην αὐτῶν τὴν ψυχήν. Διὸ καὶ ἐν κιθάρα ὑπο ισχνοῦνται αὐτῷ προσφέρειν τὴν ἐξομολόγησιν. Κιθά ραν δὲ πολλάκις τὸ σῶμα νοεῖν ἐδιδάξαμεν. Εἰς τὸ τέλος τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν. ΨΑΛΜΟΣ ΜΓ. Υπόθεσις. [Καὶ ἔτι οὗτος της αὐτῆς ὑποθέσεως ἔχεται· τὰς πα- λαιὰς εὐεργεσίας διηγουμένων, καὶ προσληφθῆναι ἀξιούντων διὰ τοῦ αὐτὸν ἐπιγράφεσθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἐξομολογεῖσθαι. Ἐταπεινώθη εἰς χοῦν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Οὕτω φα- σὶν ἐπειδὴ, ἀπωσάμενοι φρονεῖν τὰ Χριστοῦ, εἰς φρόνημα σαρκικὸν κατέστησαν.] . Ὁ Κύριος, ἐν τοῖς ὠσὶν ἡμῶν ἠκούσαμεν. Νυνὶ δὲ ἀπώσω, καὶ κατῄσχυνας ἡμᾶς. Καὶ οὐκ ἐξελεύσῃ, Θεὸς, ἐν ταῖς δυνάμεσιν ἡμῶν. Πάλαι, φη- σὶν, συνεστρατήγεις ἡμῖν· νῦν δὲ οὐ μόνον οὐ συνεξέρχη S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA elationes, in eos ferri. Sed nihil læsi sunt, nam & aquæ seu murus coagulatæ sunt. [Abyssus abyssum invocat. Abyssus Pater, abys- sus Filius Abyssus peccatorum invocat abyssum commiserationis Dei, ut ipse peccatum frangat ejusque auctores, itemque corruptionem; [ac si dicat, Mosest tibi ut, peccatoribus supplicantibus, animo flectaris. Ecquid nos despicis qui tibi pro- cumbimus ? j et nocte canticum ejus. Aliud memorat miraculum. Rapsaces enim, cum Jerosolymam obsedisset, mi- nabatur ne Deum quidem posse eripere eos de manu Assyriorum: at Deus hisce verbis pollicitus est : Protegam hanc urbem 19. Postea vero promissa complens, una nocte centum octoginta quinque millia Assyriorum occidit ". Et hoc est quod dicit: In die mandabit Dominus misericordiam suam. Ora- tio Deo vitæ meæ. Utpote qui jam crediderit, quæ fidelibus congruentia verba sunt profert, suam vitam adscribens ipsi. qui pœnitentiam agit resumit supplicationem, ma- gis magisque Deum evocans ad misericordiam. PSALMUS ipsi David, qui apud Hebræos caret inscriptione. XLII. B Judica me, Deus,et discerne, etc. Hic psalmus (15) C ejusdem est atque superior argumenti. Accedunt enim iterum Israelite salutem per Christum partam postulantes. Quamobrem ait: Emitte lucem tuam et veritatem tuam. Futurum namque erat ut ipse in montem sanctum illos adduceret, id est ad cœlum et ad supernas mansiones, quæ tabernacula nun- cupat; necnon ad spirituale altare: futurum item erat ut ipse lætificaret eorum juventutem. Juven- tutem autem vocat lætitiam quæ et renovat eorum anımam. Quare in cithara pollicentur se illi con- fessionem oblaturos. Sæpe autem monuimus ci- tharæ nomine corpus esse intelligendum. In finem filiis Core ad intelligentiam. PSALMUS XLIII. Argumentum. Hic quoque psalmus eidem argumento insistit ; estque hominum, qui antiqua beneficia recensent, et assumi postulant, quia ipsum Dominum spem sibi ascripserunt, et in nomine ejus confitentur. Humiliata est in pulvere anima nostra. Ita lo- quuntur, qui depulsi a sensu eorum quæ Christi sunt, in sensum carnalem sunt delapsi.? Deus, auribus nostris audivimus. non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Olim, in- quit, una nobiscum pugnabas. Nunc autem non ¹³ IV Reg. xix, 33. ibid. 35. D 9. In die mandabit Dominus misericordiam suan, 11. Dicam Deo, Susceptor meus es. Populus ille 10. Nunc autem repulisti, et confudista nos. Ει (15) Est explicatio brevis totius psalmi Judica me.
To the End: For the Sons of Korah, for UnderstandingΕἰς τὸ τέλος τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν. ΨΑΛΜΟΣ ΜΓ. Ὑπόθεσις. [Καὶ ἔτι οὗτος τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως ἔχεται· τὰς παλαιὰς εὐεργεσίας διηγουμένων, καὶ προσληφθῆναι ἀξιούντων διὰ τοῦ αὐτὸν ἐπιγράφεσθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἐξομολογεῖσθαι. Ἐταπεινώθη εἰς χοῦν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Οὕτω φασὶν ἐπειδὴ, ἀπωσάμενοι φρονεῖν τὰ Χριστοῦ, εἰς φρόνημα σαρκικὸν κατέστησαν.] Ὁ Κύριος, ἐν τοῖς ὠσὶν ἡμῶν ἠκούσαμεν. Νυνὶ δὲ ἀπώσω, καὶ κατῄσχυνας ἡμᾶς.
μέσον τὴν τοῦ Φαραώ φεύγοντες μοχθηρίαν. Καὶ ἐδόκουν μὲν οἱ τῶν κυμάτων μετεωρισμοί, τουτέστιν αἱ ὑψώσεις, κατ' αὐτῶν φέρεσθαι· ἀλλ' ἡδίκουν ούτ δέν· ἐπάγη γὰρ ὡσεὶ τεῖχος τὰ ὕδατα. [Άβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται. Αβυσσος ὁ Πατήρ, ἄβυσσος ὁ Υἱός. Αβυσσος ἡ τῶν ἁμαρτιῶν ἐπικαλεῖται τὴν ἄβυσσον τῆς εὐσπλαγχνίας τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ καταῤῥάξαι τὴν ἁμαρτίαν καὶ τοὺς ταύτης απ τίους καὶ τὴν φθοράν· οἷον ὅτι Εθος σοι τοῖς ἁμαρτω λοῖς δεομένοις σου ἐπικάμπτεσθαι. Καὶ ἵνα τί ἡμᾶς παραβλέπεις προσπίπτοντάς σοι ; ] Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ, καὶ νυκτὸς ᾠδὴ αὐτοῦ. Ἑτέρου πάλιν μέμνηται θαύ ματος. Ο γὰρ Ραψάκης, περικυκλώσας τὴν Ἱερου σαλήμ, ἠπείλει μηδὲ τὸν Θεὸν ἰσχύειν ἐξελέσθαι αὐτ τοὺς ἐκ χειρὸς Ἀσσυρίων· ἀλλ' ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς λέγων· Υπερασπιῶ ὑπὲρ τῆς πόλεως ταύτης. Εἶτα τὴν ἐπαγγελίαν πληρῶν ἐν μιᾷ νυκτὶ ἑκατὸν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας ἀνεῖλε τῶν ᾿Ασσυρίων. Καὶ τοῦτό ἐστιν· Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Προσευχὴ τῷ Θεῷ τῆς ζωῆς μου. Ως ἤδη πεπιστευκὼς τὰ τοῖς πιστεύουσι πρέποντα ἀναφέρει ῥήματα, αὐτῷ τὴν οἰκείαν ἀναγραφόμενος ζωήν. Ερῶ τῷ Θεῷ, Ἀντιλήπτωρ μου εἶ. Επαναλαμ βάνει τὴν ἱκετηρίαν ὁ μεταγινώσκων λαὸς, ἐπὶ πλεῖον ἐκκαλούμενος εἰς ἔλεον τὸν Θεόν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἀνεπίγραφος παρ 'Εβραίοις. ΜΒ. • Κρινόν με, ὁ Θεὸς, καὶ δίκασον. Τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν τῷ ὀπίσω καὶ ὁ παρὼν ἔχει ψαλμός. Προστ έρχονται γὰρ πάλιν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ τὴν διὰ Χριστοῦ σωτηρίαν ἐξαιτούμενοι. Διό φησιν· Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου. Αὐτὸς γὰρ αὐ τοὺς καὶ εἰς τὸ ἅγιον ὄρος εἰσάγειν ἔμελλε, τουτέστιν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ εἰς τὰς ἄνω μονάς, ὥσπερ καὶ σκηνώματα ὀνομάζει· καὶ εἰς τὸ νοητὸν θυσιαστήριον καὶ αὐτὸς αὐτῶν ἔμελλεν εὐφραίνειν τὴν νεότητα. Νεότητα δὲ καλεῖ τὴν εὐφροσύνην, τὴν καὶ ἀνανεου- μένην αὐτῶν τὴν ψυχήν. Διὸ καὶ ἐν κιθάρα ὑπο ισχνοῦνται αὐτῷ προσφέρειν τὴν ἐξομολόγησιν. Κιθά ραν δὲ πολλάκις τὸ σῶμα νοεῖν ἐδιδάξαμεν. Εἰς τὸ τέλος τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν. ΨΑΛΜΟΣ ΜΓ. Υπόθεσις. [Καὶ ἔτι οὗτος της αὐτῆς ὑποθέσεως ἔχεται· τὰς πα- λαιὰς εὐεργεσίας διηγουμένων, καὶ προσληφθῆναι ἀξιούντων διὰ τοῦ αὐτὸν ἐπιγράφεσθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἐξομολογεῖσθαι. Ἐταπεινώθη εἰς χοῦν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Οὕτω φα- σὶν ἐπειδὴ, ἀπωσάμενοι φρονεῖν τὰ Χριστοῦ, εἰς φρόνημα σαρκικὸν κατέστησαν.] . Ὁ Κύριος, ἐν τοῖς ὠσὶν ἡμῶν ἠκούσαμεν. Νυνὶ δὲ ἀπώσω, καὶ κατῄσχυνας ἡμᾶς. Καὶ οὐκ ἐξελεύσῃ, Θεὸς, ἐν ταῖς δυνάμεσιν ἡμῶν. Πάλαι, φη- σὶν, συνεστρατήγεις ἡμῖν· νῦν δὲ οὐ μόνον οὐ συνεξέρχη S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA elationes, in eos ferri. Sed nihil læsi sunt, nam & aquæ seu murus coagulatæ sunt. [Abyssus abyssum invocat. Abyssus Pater, abys- sus Filius Abyssus peccatorum invocat abyssum commiserationis Dei, ut ipse peccatum frangat ejusque auctores, itemque corruptionem; [ac si dicat, Mosest tibi ut, peccatoribus supplicantibus, animo flectaris. Ecquid nos despicis qui tibi pro- cumbimus ? j et nocte canticum ejus. Aliud memorat miraculum. Rapsaces enim, cum Jerosolymam obsedisset, mi- nabatur ne Deum quidem posse eripere eos de manu Assyriorum: at Deus hisce verbis pollicitus est : Protegam hanc urbem 19. Postea vero promissa complens, una nocte centum octoginta quinque millia Assyriorum occidit ". Et hoc est quod dicit: In die mandabit Dominus misericordiam suam. Ora- tio Deo vitæ meæ. Utpote qui jam crediderit, quæ fidelibus congruentia verba sunt profert, suam vitam adscribens ipsi. qui pœnitentiam agit resumit supplicationem, ma- gis magisque Deum evocans ad misericordiam. PSALMUS ipsi David, qui apud Hebræos caret inscriptione. XLII. B Judica me, Deus,et discerne, etc. Hic psalmus (15) C ejusdem est atque superior argumenti. Accedunt enim iterum Israelite salutem per Christum partam postulantes. Quamobrem ait: Emitte lucem tuam et veritatem tuam. Futurum namque erat ut ipse in montem sanctum illos adduceret, id est ad cœlum et ad supernas mansiones, quæ tabernacula nun- cupat; necnon ad spirituale altare: futurum item erat ut ipse lætificaret eorum juventutem. Juven- tutem autem vocat lætitiam quæ et renovat eorum anımam. Quare in cithara pollicentur se illi con- fessionem oblaturos. Sæpe autem monuimus ci- tharæ nomine corpus esse intelligendum. In finem filiis Core ad intelligentiam. PSALMUS XLIII. Argumentum. Hic quoque psalmus eidem argumento insistit ; estque hominum, qui antiqua beneficia recensent, et assumi postulant, quia ipsum Dominum spem sibi ascripserunt, et in nomine ejus confitentur. Humiliata est in pulvere anima nostra. Ita lo- quuntur, qui depulsi a sensu eorum quæ Christi sunt, in sensum carnalem sunt delapsi.? Deus, auribus nostris audivimus. non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Olim, in- quit, una nobiscum pugnabas. Nunc autem non ¹³ IV Reg. xix, 33. ibid. 35. D 9. In die mandabit Dominus misericordiam suan, 11. Dicam Deo, Susceptor meus es. Populus ille 10. Nunc autem repulisti, et confudista nos. Ει (15) Est explicatio brevis totius psalmi Judica me.
Καὶ οὐκ ἐξελεύσῃ, Θεὸς, ἐν ταῖς δυνάμεσιν ἡμῶν. Πάλαι, φησὶν, συνεστρατήγεις ἡμῖν· νῦν δὲ οὐ μόνον οὐ συνεξέρχῃ ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ ἀπέστρεψας ἡμᾶς, ὡς καὶ τοῖς μισοῦσιν ἡμᾶς γενέσθαι εἰς διαρπαγήν. Ταῦτα δέ φησιν ὁ χορὸς ὁ προφητικὸς οἰκειούμενος τοῦ λαοῦ τὰς συμφοράς. Καὶ οἱ μισοῦντες ἡμᾶς διήρπαζον ἑαυτοῖς. Ἐκλάγμασιν, φησὶν, ἡμᾶς εἰς ἀτιμίαν. Καὶ οὐκ ἦν πλῆθος ἐν τοῖς ἀλαλάγμασιν [ἀλλάγμασιν] ἡμῶν. Ἀλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ᾠδή. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος· Οὕτως, φησὶν, ἀπέῤῥιψας ἡμᾶς ὡς καὶ ὀλίγοις ἡμᾶς ἡττηθῆναι, καὶ τοὺς ἀλαλάζοντας καθ’ ἡμῶν μικροὺς εἶναί τινας. Ἔθου ἡμᾶς ὄνειδος τοῖς γείτοσιν ἡμῶν. Πάντα ὅσα ἐποίησαν εἰς Χριστὸν ἀποδέδοται αὐτοῖς· ὠνείδισαν, ὠνειδίσθησαν· ἐχλεύασαν, ἀντεχλευάσθησαν· ἐκίνησαν ἐπ’ αὐτῷ τὰς κεφαλὰς, ἐκίνησαν καὶ ἕτεροι τὰς κεφαλὰς ἐπ’ αὐτοῖς. Ὅλην τὴν ἡμέραν ἡ ἐντροπή μου κατεναντίον μου ἐστίν. Μακρὰ, φησὶν, καὶ διηνεκὴς ἡ καθ’ ἡμῶν γέγονε αἰσχύνη. Ταῦτα πάντα ἦλθον ἐφ’ ἡμᾶς, καὶ οὐκ ἐπελαθόμεθά σου. Ἤδη ἔφημεν, ὡς οἱ προφῆταί εἰσιν οἱ ἀναφέροντες τὴν ἱκετηρίαν ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ, οἰκειοποιούμενοι τὰ διὰ τὰς αὐτῶν ἁμαρτίας συμβάντα κακά.
μέσον τὴν τοῦ Φαραώ φεύγοντες μοχθηρίαν. Καὶ ἐδόκουν μὲν οἱ τῶν κυμάτων μετεωρισμοί, τουτέστιν αἱ ὑψώσεις, κατ' αὐτῶν φέρεσθαι· ἀλλ' ἡδίκουν ούτ δέν· ἐπάγη γὰρ ὡσεὶ τεῖχος τὰ ὕδατα. [Άβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται. Αβυσσος ὁ Πατήρ, ἄβυσσος ὁ Υἱός. Αβυσσος ἡ τῶν ἁμαρτιῶν ἐπικαλεῖται τὴν ἄβυσσον τῆς εὐσπλαγχνίας τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ καταῤῥάξαι τὴν ἁμαρτίαν καὶ τοὺς ταύτης απ τίους καὶ τὴν φθοράν· οἷον ὅτι Εθος σοι τοῖς ἁμαρτω λοῖς δεομένοις σου ἐπικάμπτεσθαι. Καὶ ἵνα τί ἡμᾶς παραβλέπεις προσπίπτοντάς σοι ; ] Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ, καὶ νυκτὸς ᾠδὴ αὐτοῦ. Ἑτέρου πάλιν μέμνηται θαύ ματος. Ο γὰρ Ραψάκης, περικυκλώσας τὴν Ἱερου σαλήμ, ἠπείλει μηδὲ τὸν Θεὸν ἰσχύειν ἐξελέσθαι αὐτ τοὺς ἐκ χειρὸς Ἀσσυρίων· ἀλλ' ἐπηγγείλατο ὁ Θεὸς λέγων· Υπερασπιῶ ὑπὲρ τῆς πόλεως ταύτης. Εἶτα τὴν ἐπαγγελίαν πληρῶν ἐν μιᾷ νυκτὶ ἑκατὸν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας ἀνεῖλε τῶν ᾿Ασσυρίων. Καὶ τοῦτό ἐστιν· Ἡμέρας ἐντελεῖται Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Προσευχὴ τῷ Θεῷ τῆς ζωῆς μου. Ως ἤδη πεπιστευκὼς τὰ τοῖς πιστεύουσι πρέποντα ἀναφέρει ῥήματα, αὐτῷ τὴν οἰκείαν ἀναγραφόμενος ζωήν. Ερῶ τῷ Θεῷ, Ἀντιλήπτωρ μου εἶ. Επαναλαμ βάνει τὴν ἱκετηρίαν ὁ μεταγινώσκων λαὸς, ἐπὶ πλεῖον ἐκκαλούμενος εἰς ἔλεον τὸν Θεόν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ ἀνεπίγραφος παρ 'Εβραίοις. ΜΒ. • Κρινόν με, ὁ Θεὸς, καὶ δίκασον. Τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν τῷ ὀπίσω καὶ ὁ παρὼν ἔχει ψαλμός. Προστ έρχονται γὰρ πάλιν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ τὴν διὰ Χριστοῦ σωτηρίαν ἐξαιτούμενοι. Διό φησιν· Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου. Αὐτὸς γὰρ αὐ τοὺς καὶ εἰς τὸ ἅγιον ὄρος εἰσάγειν ἔμελλε, τουτέστιν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ εἰς τὰς ἄνω μονάς, ὥσπερ καὶ σκηνώματα ὀνομάζει· καὶ εἰς τὸ νοητὸν θυσιαστήριον καὶ αὐτὸς αὐτῶν ἔμελλεν εὐφραίνειν τὴν νεότητα. Νεότητα δὲ καλεῖ τὴν εὐφροσύνην, τὴν καὶ ἀνανεου- μένην αὐτῶν τὴν ψυχήν. Διὸ καὶ ἐν κιθάρα ὑπο ισχνοῦνται αὐτῷ προσφέρειν τὴν ἐξομολόγησιν. Κιθά ραν δὲ πολλάκις τὸ σῶμα νοεῖν ἐδιδάξαμεν. Εἰς τὸ τέλος τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν. ΨΑΛΜΟΣ ΜΓ. Υπόθεσις. [Καὶ ἔτι οὗτος της αὐτῆς ὑποθέσεως ἔχεται· τὰς πα- λαιὰς εὐεργεσίας διηγουμένων, καὶ προσληφθῆναι ἀξιούντων διὰ τοῦ αὐτὸν ἐπιγράφεσθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἐξομολογεῖσθαι. Ἐταπεινώθη εἰς χοῦν ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Οὕτω φα- σὶν ἐπειδὴ, ἀπωσάμενοι φρονεῖν τὰ Χριστοῦ, εἰς φρόνημα σαρκικὸν κατέστησαν.] . Ὁ Κύριος, ἐν τοῖς ὠσὶν ἡμῶν ἠκούσαμεν. Νυνὶ δὲ ἀπώσω, καὶ κατῄσχυνας ἡμᾶς. Καὶ οὐκ ἐξελεύσῃ, Θεὸς, ἐν ταῖς δυνάμεσιν ἡμῶν. Πάλαι, φη- σὶν, συνεστρατήγεις ἡμῖν· νῦν δὲ οὐ μόνον οὐ συνεξέρχη S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA elationes, in eos ferri. Sed nihil læsi sunt, nam & aquæ seu murus coagulatæ sunt. [Abyssus abyssum invocat. Abyssus Pater, abys- sus Filius Abyssus peccatorum invocat abyssum commiserationis Dei, ut ipse peccatum frangat ejusque auctores, itemque corruptionem; [ac si dicat, Mosest tibi ut, peccatoribus supplicantibus, animo flectaris. Ecquid nos despicis qui tibi pro- cumbimus ? j et nocte canticum ejus. Aliud memorat miraculum. Rapsaces enim, cum Jerosolymam obsedisset, mi- nabatur ne Deum quidem posse eripere eos de manu Assyriorum: at Deus hisce verbis pollicitus est : Protegam hanc urbem 19. Postea vero promissa complens, una nocte centum octoginta quinque millia Assyriorum occidit ". Et hoc est quod dicit: In die mandabit Dominus misericordiam suam. Ora- tio Deo vitæ meæ. Utpote qui jam crediderit, quæ fidelibus congruentia verba sunt profert, suam vitam adscribens ipsi. qui pœnitentiam agit resumit supplicationem, ma- gis magisque Deum evocans ad misericordiam. PSALMUS ipsi David, qui apud Hebræos caret inscriptione. XLII. B Judica me, Deus,et discerne, etc. Hic psalmus (15) C ejusdem est atque superior argumenti. Accedunt enim iterum Israelite salutem per Christum partam postulantes. Quamobrem ait: Emitte lucem tuam et veritatem tuam. Futurum namque erat ut ipse in montem sanctum illos adduceret, id est ad cœlum et ad supernas mansiones, quæ tabernacula nun- cupat; necnon ad spirituale altare: futurum item erat ut ipse lætificaret eorum juventutem. Juven- tutem autem vocat lætitiam quæ et renovat eorum anımam. Quare in cithara pollicentur se illi con- fessionem oblaturos. Sæpe autem monuimus ci- tharæ nomine corpus esse intelligendum. In finem filiis Core ad intelligentiam. PSALMUS XLIII. Argumentum. Hic quoque psalmus eidem argumento insistit ; estque hominum, qui antiqua beneficia recensent, et assumi postulant, quia ipsum Dominum spem sibi ascripserunt, et in nomine ejus confitentur. Humiliata est in pulvere anima nostra. Ita lo- quuntur, qui depulsi a sensu eorum quæ Christi sunt, in sensum carnalem sunt delapsi.? Deus, auribus nostris audivimus. non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Olim, in- quit, una nobiscum pugnabas. Nunc autem non ¹³ IV Reg. xix, 33. ibid. 35. D 9. In die mandabit Dominus misericordiam suan, 11. Dicam Deo, Susceptor meus es. Populus ille 10. Nunc autem repulisti, et confudista nos. Ει (15) Est explicatio brevis totius psalmi Judica me.
PG 27:205Καὶ ἐξέκλινας τὰς τρίβους ἡμῶν ἀπὸ τῆς ὁδοῦ σου. Ταῦτά φασιν, ὅτι, ἀσεβήσαντες εἰς Χριστὸν, καὶ τοῦ τελεῖν τὴν κατὰ νόμον θυσίαν ἐξώσθησαν. Ὅτι ἐταπείνωσας ἡμᾶς ἐν τόπῳ κακώσεως. Τοῦτό φησιν διὰ τὸ μηδὲν ἔτι δύνασθαι φρονεῖν τῶν ἐπηρμένων· Καὶ ἤλεγξας ἡμᾶς ἐν τῷ κόσμῳ ἡμαρτηκότας. Καὶ ἐπεκάλυψεν ἡμᾶς σκιὰ θανάτου. Τὸν σκότον τὸν γενόμενον ἐν ταῖς τῶν ἀπιστησάντων καρδίαις κατασημαίνει. Εἰ ἐπελαθόμεθα τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Τοῦτό φασιν, ὡς μηκέτι μετὰ τὴν τελευταίαν ἔκπτωσιν εἰδωλολατρήσαντες, ἢ πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῶν προφητῶν. Ὅτι ἕνεκά σου θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν. Ὅμοιον τῷ εἰρημένῳ· Ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον. Ὥσπερ δὲ τὰ τοῦ λαοῦ ἁμαρτήματα οἰκειοποιοῦνται, οὕτω καὶ τὰ ἑαυτῶν ἀγαθὰ εἰς πρόσωπον ὥσπερ τοῦ λαοῦ ἀναφέρουσιν, καθάπερ ἑνὸς ὄντος σώματος τοῦ παντός. Ἢ καὶ οὕτως· Διὰ τὴν εἰς σὲ γεγονυῖαν ἡμῖν ἀπιστίαν, φησὶν, εἰς τοσοῦτον ἥκομεν κακὸν, ὡς ἐοικέναι ἀνθρώποις τὴν ἐπὶ θάνατον φέρουσιν ψῆφον, καὶ μὴν καὶ προβάτοις εἰς σφαγὴν ἀγομένοις. Ἐξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε;
ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ ἀπέστρεψας ἡμᾶς, ὡς καὶ τοῖς μι· σοῦσιν ἡμᾶς γενέσθαι εἰς διαρπαγήν. Ταῦτα δέ φη- σιν ὁ χορὸς ὁ προφητικὸς οἰκειούμενος τοῦ λαοῦ τὰς συμφοράς. Καὶ οἱ μισοῦντες ἡμᾶς διήρπαζον ἑαυτοῖς. Ἐκ- λάγμασιν, φησὶν, ἡμᾶς εἰς ἀτιμίαν. Καὶ οὐκ ἦν πλῆθος ἐν τοῖς ἀλαλάγμασιν άλ- λάγμασιν] ἡμῶν. Ἀλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ᾠδή. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος· Οὕτως, φησίν, ἀπέρριψας ἡμᾶς ὡς καὶ ὀλίγοις ἡμᾶς ἡττηθῆναι, καὶ τοὺς ἀλαλάζοντας καθ' ἡμῶν μικροὺς εἶναί τινας. Εθου ἡμᾶς ὄνειδος τοῖς γείτοσιν ἡμῶν. Πάντα ὅσα ἐποίησαν εἰς Χριστὸν ἀποδέδοται αὐτοῖς· ὠνεί - δισαν, ὠνειδίσθησαν· ἐχλεύασαν, ἀντεχλευάσθησαν· ἐκίνησαν ἐπ' αὐτῷ τὰς κεφαλὰς, ἐκίνησαν καὶ ἔτε- Β ρος τὰς κεφαλὰς ἐπ' αὐτοῖς. Ολην τὴν ἡμέραν ἡ ἐντροπή μου κατεναντίον μου ἐστίν. Μακρά, φησὶν, καὶ διηνεκής ἡ καθ' ἡμῶν γέγονε αἰσχύνη. Ταῦτα πάντα ἦλθον ἐφ' ἡμᾶς, καὶ οὐκ ἐπελαθό μεθά σου. Ἤδη ἔφημεν, ὡς οἱ προφῆταί εἰσιν οἱ αναφέροντες τὴν ἱκετηρίαν ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ, οἰκειοποιούμενοι τὰ διὰ τὰς αὐτῶν ἁμαρτίας συμβάντα κακά. Καὶ ἐξέκλινας τὰς τρίβους ἡμῶν ἀπὸ τῆς ὁδοῦ σου. Ταῦτά φασιν, ὅτι, ἀσεβήσαντες εἰς Χριστὸν, καὶ τοῦ τελεῖν τὴν κατὰ νόμον θυσίαν ἐξώσθησαν. *Οτι εταπείνωσας ἡμᾶς ἐν τόπῳ κακώσεως. Ταῦτό φησιν διὰ τὸ μηδὲν ἔτι δύνασθαι φρονεῖν τῶν ἐπηρμένων· Καὶ ἤλεγξας ἡμᾶς ἐν τῷ κόσμῳ ἡμαρ σηκότας. Καὶ ἐπεκάλυψεν ἡμᾶς σκιά θανάτου. Τὸν σκότον τὸν γενόμενον ἐν ταῖς τῶν ἀπιστησάντων καρδίαις κατασημαίνει. Εἰ ἐπελαθόμεθα τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Τοῦτό φασιν, ὡς μηκέτι μετὰ τὴν τελευταίαν ἔκ- πτωσιν εἰδωλολατρήσαντες, ἢ πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῶν προφητῶν. Οτι ἕνεκά σου θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν. Ομοιον τῷ εἰρημένῳ· Ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον. Ὥσπερ δὲ τὰ τοῦ λαοῦ ἁμαρτήματα οικειοποιοῦνται, οὕτω καὶ τὰ ἑαυ τῶν ἀγαθὰ εἰς πρόσωπον ὥσπερ τοῦ λαοῦ ἀναφέ ρουσιν, καθάπερ ἑνὸς ὄντος σώματος τοῦ παντός. Η καὶ οὕτως· Διὰ τὴν εἰς σὲ γεγονυῖαν ἡμῖν ἀπιστία», τησὶν, εἰς τοσοῦτον ἥκομεν κακόν, ὡς ἐοικέναι ἀν θρώποις τὴν ἐπὶ θάνατον φέρουσιν ψῆφον, καὶ μὴν καὶ προβάτοις εἰς σφαγὴν ἀγομένοις. Εξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε; Την πολυ τὴν ἀνοχὴν τοῦ Θεοῦ, ἣν ἐποιεῖτο διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, ὕπνῳ παραβάλλουσιν. Ανάστηθι, καὶ μὴ ἀπ ώσῃ εἰς τέλος. ᾿Ανάστηθι, λέγει, οὐχ ὅπως ἐναλλάξῃ τὸ σχῆμα· τὸ θεῖον γὰρ ἀσχημάτιστον, ἀλλ᾽ ἵνα κι- νήσῃ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν εἰς ἡμετέραν βοήθειαν. Καὶ μὴ ἀπώσῃ εἰς τέλος μήτε τους ποιοῦντας, μήτε τοὺς πάσχοντας, ἵνα μήτε οι πάσχοντες, ὡς ὁλοκλή ρως δοθέντες τοῖς πειρασμοῖς ὀλισθήσωσι, μήτε οἱ EXPOSITIO IN PSALMUM XLIII. A modo non nobiscum procedis ad pugnam ; sed etiam Hebr. xı, 37, avertisti nos, ut inimicis etiam nostris direptioni simus. Hæc autem prophetarum chorus dicit, qua- si sibi proprias recensens populi calamitates. miniam, inquit, nos tradidisti. Jubilatio, est victoriæ canticum. Sententia autem hæc est : Ila, inquit, nos abjecisti, ut et a paucis superemur, et qui victoriæ carmen contra nos edunt modico sint numero. cunque in Christum fecerunt, ipsis vicissim illata sunt : vituperarunt, vituperali sunt : irriserunt, ir- risi sunt: capita moverunt in eum, capita more- runt in illos alii. | 16. Tota die verecundia mea contra me est. Diu- turna, inquit, et assidua fuit verecundia nostra. sumus te. Jam diximus prophetas esse qui ex populi persona supplicationes offerunt, quasi propria sibi reputantes mala ipsi peccatorum causa obvenientia. aiunt, quia cum erga Christum impie egissent, a sacrificio juxta legem offerendo cohibiti sunt. Hoc ait quia de insurgentibus malis quid æstimaret C non haberet Et coarguisti nos ob admissum in mundo peccatum. Et cooperuit nos umbra mortis. Tenebras significat infidelium cordibus circumfusas. D quia scilicet a postreino suo lapsu non ulterius idola coluerunt, aut rursum ceu ex persona pro- phetarum. huic est : Lapidati sunt, secti sunt, in occisione gla- dii mortui sunt ". Quemadmodum autem (populi peccata sibi propria faciunt ita et sua bona quasi ad populi personam referunt, ac si unum corpus omnes sint. Vel hoc modo: Ob nostram in te, ait, infidelitatem in tantum ruimus mali, ut similes si- mus hominibus mortis sententiam ferentibus, at- que ovibus ad occisionem ductis. Dei tolerantiam qua eorum peccata ferebat, somno comparant. Exsurge et ne repellas in finem. Exsurge, ait, non ut immutet habitum: divinum enim quod- libet est habitus et figuræ expers; sed ut virtutem suam ad nostrum moveat auxiliam. Et ne repellas in finem, nec inferentes, neque patientes mala, ut ne ii qui patiuntur, quasi tentationibus prorsus dediti labantur: neque ii qui mala inferunt diu- 11. Et qui oderunt nos diripiebant sibi. Ad igno- 13. Et non fuit multitudo in jubilationibus nostris. 14. Posuisti nos opprobrium vicinis nostris. Quæ- 18. Hæc omnia venerunt super nos, nec obliti 49. Et declinasti semitas nostras a via tua. Hæc 20. Quoniam humiliasti nos in loco afflictionis. 21. Si obliti sumus nomen Der nostri. Iloc aiunt, 22. Quia propter te mortificamur tota due. Simile 23. Exsurge, quare obdormis, Domine? Magnanı
Τὴν πολλὴν ἀνοχὴν τοῦ Θεοῦ, ἣν ἐποιεῖτο διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, ὕπνῳ παραβάλλουσιν. Ἀνάστηθι, καὶ μὴ ἀπώσῃ εἰς τέλος. Ἀνάστηθι, λέγει, οὐχ ὅπως ἐναλλάξῃ τὸ σχῆμα· τὸ θεῖον γὰρ ἀσχημάτιστον, ἀλλ’ ἵνα κινήσῃ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν εἰς ἡμετέραν βοήθειαν. Καὶ μὴ ἀπώσῃ εἰς τέλος μήτε τοὺς ποιοῦντας, μήτε τοὺς πάσχοντας, ἵνα μήτε οἱ πάσχοντες, ὡς ὁλοκλήρως δοθέντες τοῖς πειρασμοῖς ὀλισθήσωσι, μήτε οἱ ποιοῦντες, τῇ τοῦ κριτοῦ μακροθυμίᾳ θαῤῥήσαντες, ἐπὶ πλεῖον ἀνομίας προκόψωσιν. Δοθῆναι αὐτοῖς εὔχονται τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἐπ’ ἐσχάτων τῶν καιρῶν, ἵνα μὴ τῆς παρ’ αὐτοῦ ἀμοιρήσωσι ζωῆς. Ἐκολλήθη εἰς χοῦν ἡ γαστὴρ ἡμῶν. Ταῦτά φασιν, ἐπειδὴ, ἀπωσάμενοι τὸ φρονεῖν τὰ Χριστοῦ, εἰς φρόνημα κατέπεσον σαρκικόν. Ἀνάστα, Κύριε, βοήθησον ἡμῖν. Ἀντιλαβοῦ, φησὶν, ἡμῶν, καὶ δίδου τὸ εὐμενὲς καὶ καιρὸν ἐπιστροφῆς τοῖς τὴν εἰς σὲ ἀληθινὴν πίστιν ὁμολογοῦσιν.
ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ ἀπέστρεψας ἡμᾶς, ὡς καὶ τοῖς μι· σοῦσιν ἡμᾶς γενέσθαι εἰς διαρπαγήν. Ταῦτα δέ φη- σιν ὁ χορὸς ὁ προφητικὸς οἰκειούμενος τοῦ λαοῦ τὰς συμφοράς. Καὶ οἱ μισοῦντες ἡμᾶς διήρπαζον ἑαυτοῖς. Ἐκ- λάγμασιν, φησὶν, ἡμᾶς εἰς ἀτιμίαν. Καὶ οὐκ ἦν πλῆθος ἐν τοῖς ἀλαλάγμασιν άλ- λάγμασιν] ἡμῶν. Ἀλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ᾠδή. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος· Οὕτως, φησίν, ἀπέρριψας ἡμᾶς ὡς καὶ ὀλίγοις ἡμᾶς ἡττηθῆναι, καὶ τοὺς ἀλαλάζοντας καθ' ἡμῶν μικροὺς εἶναί τινας. Εθου ἡμᾶς ὄνειδος τοῖς γείτοσιν ἡμῶν. Πάντα ὅσα ἐποίησαν εἰς Χριστὸν ἀποδέδοται αὐτοῖς· ὠνεί - δισαν, ὠνειδίσθησαν· ἐχλεύασαν, ἀντεχλευάσθησαν· ἐκίνησαν ἐπ' αὐτῷ τὰς κεφαλὰς, ἐκίνησαν καὶ ἔτε- Β ρος τὰς κεφαλὰς ἐπ' αὐτοῖς. Ολην τὴν ἡμέραν ἡ ἐντροπή μου κατεναντίον μου ἐστίν. Μακρά, φησὶν, καὶ διηνεκής ἡ καθ' ἡμῶν γέγονε αἰσχύνη. Ταῦτα πάντα ἦλθον ἐφ' ἡμᾶς, καὶ οὐκ ἐπελαθό μεθά σου. Ἤδη ἔφημεν, ὡς οἱ προφῆταί εἰσιν οἱ αναφέροντες τὴν ἱκετηρίαν ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ, οἰκειοποιούμενοι τὰ διὰ τὰς αὐτῶν ἁμαρτίας συμβάντα κακά. Καὶ ἐξέκλινας τὰς τρίβους ἡμῶν ἀπὸ τῆς ὁδοῦ σου. Ταῦτά φασιν, ὅτι, ἀσεβήσαντες εἰς Χριστὸν, καὶ τοῦ τελεῖν τὴν κατὰ νόμον θυσίαν ἐξώσθησαν. *Οτι εταπείνωσας ἡμᾶς ἐν τόπῳ κακώσεως. Ταῦτό φησιν διὰ τὸ μηδὲν ἔτι δύνασθαι φρονεῖν τῶν ἐπηρμένων· Καὶ ἤλεγξας ἡμᾶς ἐν τῷ κόσμῳ ἡμαρ σηκότας. Καὶ ἐπεκάλυψεν ἡμᾶς σκιά θανάτου. Τὸν σκότον τὸν γενόμενον ἐν ταῖς τῶν ἀπιστησάντων καρδίαις κατασημαίνει. Εἰ ἐπελαθόμεθα τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Τοῦτό φασιν, ὡς μηκέτι μετὰ τὴν τελευταίαν ἔκ- πτωσιν εἰδωλολατρήσαντες, ἢ πάλιν ὡς ἐκ προσώπου τῶν προφητῶν. Οτι ἕνεκά σου θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν. Ομοιον τῷ εἰρημένῳ· Ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρας ἀπέθανον. Ὥσπερ δὲ τὰ τοῦ λαοῦ ἁμαρτήματα οικειοποιοῦνται, οὕτω καὶ τὰ ἑαυ τῶν ἀγαθὰ εἰς πρόσωπον ὥσπερ τοῦ λαοῦ ἀναφέ ρουσιν, καθάπερ ἑνὸς ὄντος σώματος τοῦ παντός. Η καὶ οὕτως· Διὰ τὴν εἰς σὲ γεγονυῖαν ἡμῖν ἀπιστία», τησὶν, εἰς τοσοῦτον ἥκομεν κακόν, ὡς ἐοικέναι ἀν θρώποις τὴν ἐπὶ θάνατον φέρουσιν ψῆφον, καὶ μὴν καὶ προβάτοις εἰς σφαγὴν ἀγομένοις. Εξεγέρθητι, ἵνα τί ὑπνοῖς, Κύριε; Την πολυ τὴν ἀνοχὴν τοῦ Θεοῦ, ἣν ἐποιεῖτο διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, ὕπνῳ παραβάλλουσιν. Ανάστηθι, καὶ μὴ ἀπ ώσῃ εἰς τέλος. ᾿Ανάστηθι, λέγει, οὐχ ὅπως ἐναλλάξῃ τὸ σχῆμα· τὸ θεῖον γὰρ ἀσχημάτιστον, ἀλλ᾽ ἵνα κι- νήσῃ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν εἰς ἡμετέραν βοήθειαν. Καὶ μὴ ἀπώσῃ εἰς τέλος μήτε τους ποιοῦντας, μήτε τοὺς πάσχοντας, ἵνα μήτε οι πάσχοντες, ὡς ὁλοκλή ρως δοθέντες τοῖς πειρασμοῖς ὀλισθήσωσι, μήτε οἱ EXPOSITIO IN PSALMUM XLIII. A modo non nobiscum procedis ad pugnam ; sed etiam Hebr. xı, 37, avertisti nos, ut inimicis etiam nostris direptioni simus. Hæc autem prophetarum chorus dicit, qua- si sibi proprias recensens populi calamitates. miniam, inquit, nos tradidisti. Jubilatio, est victoriæ canticum. Sententia autem hæc est : Ila, inquit, nos abjecisti, ut et a paucis superemur, et qui victoriæ carmen contra nos edunt modico sint numero. cunque in Christum fecerunt, ipsis vicissim illata sunt : vituperarunt, vituperali sunt : irriserunt, ir- risi sunt: capita moverunt in eum, capita more- runt in illos alii. | 16. Tota die verecundia mea contra me est. Diu- turna, inquit, et assidua fuit verecundia nostra. sumus te. Jam diximus prophetas esse qui ex populi persona supplicationes offerunt, quasi propria sibi reputantes mala ipsi peccatorum causa obvenientia. aiunt, quia cum erga Christum impie egissent, a sacrificio juxta legem offerendo cohibiti sunt. Hoc ait quia de insurgentibus malis quid æstimaret C non haberet Et coarguisti nos ob admissum in mundo peccatum. Et cooperuit nos umbra mortis. Tenebras significat infidelium cordibus circumfusas. D quia scilicet a postreino suo lapsu non ulterius idola coluerunt, aut rursum ceu ex persona pro- phetarum. huic est : Lapidati sunt, secti sunt, in occisione gla- dii mortui sunt ". Quemadmodum autem (populi peccata sibi propria faciunt ita et sua bona quasi ad populi personam referunt, ac si unum corpus omnes sint. Vel hoc modo: Ob nostram in te, ait, infidelitatem in tantum ruimus mali, ut similes si- mus hominibus mortis sententiam ferentibus, at- que ovibus ad occisionem ductis. Dei tolerantiam qua eorum peccata ferebat, somno comparant. Exsurge et ne repellas in finem. Exsurge, ait, non ut immutet habitum: divinum enim quod- libet est habitus et figuræ expers; sed ut virtutem suam ad nostrum moveat auxiliam. Et ne repellas in finem, nec inferentes, neque patientes mala, ut ne ii qui patiuntur, quasi tentationibus prorsus dediti labantur: neque ii qui mala inferunt diu- 11. Et qui oderunt nos diripiebant sibi. Ad igno- 13. Et non fuit multitudo in jubilationibus nostris. 14. Posuisti nos opprobrium vicinis nostris. Quæ- 18. Hæc omnia venerunt super nos, nec obliti 49. Et declinasti semitas nostras a via tua. Hæc 20. Quoniam humiliasti nos in loco afflictionis. 21. Si obliti sumus nomen Der nostri. Iloc aiunt, 22. Quia propter te mortificamur tota due. Simile 23. Exsurge, quare obdormis, Domine? Magnanı
To the End: For Those Who Shall Be Changed, to the Sons of...Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων τοῖς υἱοῖς…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:208Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν, ᾠδὴ ὑπὲρ τοῦ Ἀγαπητοῦ. ΜΔ. Ὑπόθεσις.
ποιοῦντες, τῇ τοῦ κριτοῦ μακροθυμία θαῤῥήσαντες, ἐπὶ πλεῖον ἀνομίας προκόψωσιν. Δοθῆναι αὐτοῖς εὐ χονται τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἐπ᾿ ἐσχά των τῶν καιρῶν, ἵνα μὴ τῆς παρ' αὐτοῦ ἀμοιρήσωσι ζωῆς. Εκολλήθη εἰς χοῦν ἡ γαστὴρ ἡμῶν. Ταῦτά φασιν, ἐπειδὴ, ἀπωσάμενοι τὸ φρονεῖν τὰ Χριστοῦ, εἰς φρόνημα κατέπεσον σαρκικόν. Ανάστα, Κύριε, βοήθησον ἡμῖν. Αντιλαβοῦ, φησίν, ἡμῶν, καὶ δίδου τὸ εὐμενὲς καὶ καιρὸν ἐπι- στροφῆς τοῖς τὴν εἰς σὲ ἀληθινὴν πίστιν ὁμολο γοῦσιν. Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν, ᾠδὴ ὑπὲρ τοῦ ᾿Αγαπη τοῦ. ΜΔ'. Υπόθεσις. Την προκειμένην ᾠδὴν ἀνατίθησι τῷ ᾿Αγαπητῷ ὁ Δαυΐδ, τουτέστι Χριστῷ, τῷ ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμε ρῶν ἐληλυθότι, καὶ τὴν ἀλλοίωσιν πεποιηκότι, τουτέστι, τὴν μεταβολὴν τὴν ἐξ εἰδωλολατρείας εἰς θεοσέβειαν. Μέμνηται δὲ καὶ τῶν υἱῶν Κορέ, εἰς τοὺς ἀποστόλους ἀναπέμπων τὸ πρόσωπον. Ταῦτα δὲ πάντα ἀναγκαῖον συνιέναι ἡμᾶς· διὸ καὶ εἰς σύνεσιν ἐπιγέγραπται. Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν. Τοῦτή φησιν ὁ Πατὴρ περὶ τοῦ Υἱοῦ· γεγένηται γὰρ Θεὸς ἐκ Θεοῦ. Λέγω ἐγὼ τὰ ἔργα μου τῷ βασιλεῖ. "Ωσπερ βα- σιλεὺς ὑπάρχων ὡς Θεὸς εἰς βασιλείας ἀρχὴν λέγεται ἔρχεσθαι διὰ τὸ σεσαρκῶσθαι αὐτόν· οὕτω καὶ ἅπερ οἶδε φυσικῶς ὡς Θεός, ταῦτα πάλιν ἀκούειν λέγεται διὰ τὸ ἀνθρώπινον οἰκονομικῶς. Ἡ γλῶσσά μου κά λαμος γραμματέως ὀξυγράφου. "Ον εἴρηκε λόγον, τοῦτον καὶ γλῶσσαν αὐτοῦ ἀποκαλεῖ. Κάλαμος δὲ γραμματέως ὀξυγράφου ὠνόμασται, διὰ τὸ λέγειν π καὶ εὐθέως γίνεσθαι, ὡς τό· Θέλω, καθαρίσθητι καὶ εὐθέως ἐκαθαρίσθη· καὶ, Νεανίσκε, σοὶ λέγω, ἐγέρθητι· καὶ εὐθέως ἀνέστη. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τό Λόγον συντετμημένον ποιήσει Κύριος ἐν τῇ οἰκουμένῃ ὅλῃ. Ὡραῖος κάλλει παρὰ τοὺς υἱούς των ανθρώ πων. Τὴν σύγκρισιν τοῦ ἀγαθοῦ Πνεύματος ἔστιν ἰδεῖν ἀφ᾽ ὧν ὁ Ἰωάννης φησὶν, ὅτι ῾Ο νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη, ἡ δὲ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Κάλαμος γὰρ καλὸς καὶ ὁ Μωσέως· ἔγραψε γὰρ ἡμῖν νόμον παιδαγωγόν· ἀλλὰ οὐ τοιοῦτος ὡς καὶ ἔγραψε τὰ ὀνόματα ἡμῶν ἐν οὐρανοῖς. Ἐξεχύθη χάρις ἐν χείλεσί σου. Γλυ- κύφωνος γὰρ ὁ Κύριος ἡμῶν λέγων· Ἐγὼ ἦλθον ἵνα ζωὴν ἔχωσι, καὶ περισσότερον ἔχωσι· καὶ, Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς· καὶ, διδοὺς ζωήν τῷ κόσμῳ. Περίζωσαι τὴν ῥομφαίαν σου ἐπὶ τὸν μηρόν σου, δυνατέ. Εἰς μάχην τὴν ὑπὲρ ἡμῶν διεγείρει τὸν Μονογενή. Εἶτα καὶ ἐπειδὴ στρατιωτικὸν αὐτῷ σχῆμα δέδωκεν, ῥομφαίαν εἰπὼν, καὶ μηρὸν προσ- επάγει. Αὐτοῦ γὰρ ὡς Θεοῦ, καὶ οὐκ ἔξωθεν ἡ ῥομ φαία· δυνατὸς γάρ ἐστι, τουτέστι τῶν δυνάμεων • . S. ATHANASII OPP. PARS IH. - EXEGETICA. turna judicis tolerantia audaciores effecti, magis A magisque iniquitatem augeant. Rogant id gratiæ sibi tribuatur, ut adveniat Christus in novissimis temporibus, ne vitæ ejus sint expertes. quando a sensu et cogitatione eorum quæ Christum spectant aversi, in carnalem sensum deciderunt. inquit, nobis, et da veram fidem profitentibus tempus ad conversionem. ad intellectum canticum pro Dilecto. XLIV. Argumentum. Præseus cauticum Dilecto David offert, scilicet Chri- sto, qui novissimis diebus venit et commutatio- nem effecit, id est conversionem ex idololatria ad veram religionem. Meminit item filiorum Core, personain ad apostolos transferens. Hæc autem omnia intelligere nos oportet, quæ causa est quod, ad intellectum. psalmus inscribatur. ait de Filio genitus namque est Deus ex Deo. Dico ego opera mea regi. Quatenus rex est utpote Deus per incarnationem imperium inisse dicitur; sic et ea quæ naturaliter novit utpote Deus, ea item dispensatione quadam audire dicitur propter hu- manitatem. Lingua mea calamus scribæ velociter scribentis. Quem dixit verbum, eumdem et linguam vocal suam. Calamus porro scribæ velociter scri- bentis vocatur, quia quidquid dicit ac jubet statim efficitur, ut illud: Volo, mundare, et statim sana- tus est : et, Adolescens, tibi dico, surge; et sta- tim surrexit 16. Imo etiam illud: Verbum abbrevia- tum faciet Deus in toto orbe 19. Joan- qua rationem boni Spiritus videre est ex iis nes inquit: Lex per Mosen dala est, gratia autem et veritas per Jesum Christum facta est 18. Præstans enim quoque Mosis calamus, qui legem nobis in pædagogum descripsit, sed non talis qui nomina nostra scriberet in coelis. Difusa est gratia in la- biis tuis : dulciloquus namque Dominus noster est, qui ait. Ego veni ut vitam habeant, et abundatius habeant : et, Ego sum panis qui de calo descen- dit ; et, qui dat vitam mundo 10. rentissime. Ad pugnam nostri causa committendam excitat Unigenitum. Deinceps quoniam militarem ipsi habitum dedit, postquam gladium dixit, femur insuper commemorat. Ad eum namque, utpote Deum, gladius pertinet, nec extrinsecus affertur: B C D Joan. v1, 41., * Matth. viii, 3. "Luc. vi, 14. ¹7 Isa. x,23, juxta LXX Joan. 1, 17. s Joan. x, 10. 25. Adhesit in terra venter noster. Hæc dicunt, 26. Exsurge, Domine, adjuva nos. Patrocinare, 1. In finem pro iis qui commutabuntur fliis Core, 2. Eructavit cor meum verbum bonum. Hoc Pater 3. Speciosus forma præ filiis hominum. Compa- 4. Accingere gladio tuo super femur tuum, po-
Τὴν προκειμένην ᾠδὴν ἀνατίθησι τῷ Ἀγαπητῷ ὁ Δαυὶ̈δ, τουτέστι Χριστῷ, τῷ ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν ἐληλυθότι, καὶ τὴν ἀλλοίωσιν πεποιηκότι, τουτέστι, τὴν μεταβολὴν τὴν ἐξ εἰδωλολατρείας εἰς θεοσέβειαν. Μέμνηται δὲ καὶ τῶν υἱῶν Κορὲ, εἰς τοὺς ἀποστόλους ἀναπέμπων τὸ πρόσωπον. Ταῦτα δὲ πάντα ἀναγκαῖον συνιέναι ἡμᾶς· διὸ καὶ εἰς σύνεσιν ἐπιγέγραπται. Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν. Τοῦτό φησιν ὁ Πατὴρ περὶ τοῦ Υἱοῦ· γεγένηται γὰρ Θεὸς ἐκ Θεοῦ. Λέγω ἐγὼ τὰ ἔργα μου τῷ βασιλεῖ. Ὥσπερ βασιλεὺς ὑπάρχων ὡς Θεὸς εἰς βασιλείας ἀρχὴν λέγεται ἔρχεσθαι διὰ τὸ σεσαρκῶσθαι αὐτόν· οὕτω καὶ ἅπερ οἶδε φυσικῶς ὡς Θεὸς, ταῦτα πάλιν ἀκούειν λέγεται διὰ τὸ ἀνθρώπινον οἰκονομικῶς. Ἡ γλῶσσά μου κάλαμος γραμματέως ὀξυγράφου. Ὃν εἴρηκε λόγον, τοῦτον καὶ γλῶσσαν αὐτοῦ ἀποκαλεῖ. Κάλαμος δὲ γραμματέως ὀξυγράφου ὠνόμασται, διὰ τὸ λέγειν τι καὶ εὐθέως γίνεσθαι, ὡς τό· Θέλω, καθαρίσθητι· καὶ εὐθέως ἐκαθαρίσθη· καὶ, Νεανίσκε, σοὶ λέγω, ἐγέρθητι· καὶ εὐθέως ἀνέστη. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τό· Λόγον συντετμημένον ποιήσει Κύριος ἐν τῇ οἰκουμένῃ ὅλῃ. Ὡραῖος κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων.
ποιοῦντες, τῇ τοῦ κριτοῦ μακροθυμία θαῤῥήσαντες, ἐπὶ πλεῖον ἀνομίας προκόψωσιν. Δοθῆναι αὐτοῖς εὐ χονται τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἐπ᾿ ἐσχά των τῶν καιρῶν, ἵνα μὴ τῆς παρ' αὐτοῦ ἀμοιρήσωσι ζωῆς. Εκολλήθη εἰς χοῦν ἡ γαστὴρ ἡμῶν. Ταῦτά φασιν, ἐπειδὴ, ἀπωσάμενοι τὸ φρονεῖν τὰ Χριστοῦ, εἰς φρόνημα κατέπεσον σαρκικόν. Ανάστα, Κύριε, βοήθησον ἡμῖν. Αντιλαβοῦ, φησίν, ἡμῶν, καὶ δίδου τὸ εὐμενὲς καὶ καιρὸν ἐπι- στροφῆς τοῖς τὴν εἰς σὲ ἀληθινὴν πίστιν ὁμολο γοῦσιν. Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν, ᾠδὴ ὑπὲρ τοῦ ᾿Αγαπη τοῦ. ΜΔ'. Υπόθεσις. Την προκειμένην ᾠδὴν ἀνατίθησι τῷ ᾿Αγαπητῷ ὁ Δαυΐδ, τουτέστι Χριστῷ, τῷ ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμε ρῶν ἐληλυθότι, καὶ τὴν ἀλλοίωσιν πεποιηκότι, τουτέστι, τὴν μεταβολὴν τὴν ἐξ εἰδωλολατρείας εἰς θεοσέβειαν. Μέμνηται δὲ καὶ τῶν υἱῶν Κορέ, εἰς τοὺς ἀποστόλους ἀναπέμπων τὸ πρόσωπον. Ταῦτα δὲ πάντα ἀναγκαῖον συνιέναι ἡμᾶς· διὸ καὶ εἰς σύνεσιν ἐπιγέγραπται. Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν. Τοῦτή φησιν ὁ Πατὴρ περὶ τοῦ Υἱοῦ· γεγένηται γὰρ Θεὸς ἐκ Θεοῦ. Λέγω ἐγὼ τὰ ἔργα μου τῷ βασιλεῖ. "Ωσπερ βα- σιλεὺς ὑπάρχων ὡς Θεὸς εἰς βασιλείας ἀρχὴν λέγεται ἔρχεσθαι διὰ τὸ σεσαρκῶσθαι αὐτόν· οὕτω καὶ ἅπερ οἶδε φυσικῶς ὡς Θεός, ταῦτα πάλιν ἀκούειν λέγεται διὰ τὸ ἀνθρώπινον οἰκονομικῶς. Ἡ γλῶσσά μου κά λαμος γραμματέως ὀξυγράφου. "Ον εἴρηκε λόγον, τοῦτον καὶ γλῶσσαν αὐτοῦ ἀποκαλεῖ. Κάλαμος δὲ γραμματέως ὀξυγράφου ὠνόμασται, διὰ τὸ λέγειν π καὶ εὐθέως γίνεσθαι, ὡς τό· Θέλω, καθαρίσθητι καὶ εὐθέως ἐκαθαρίσθη· καὶ, Νεανίσκε, σοὶ λέγω, ἐγέρθητι· καὶ εὐθέως ἀνέστη. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τό Λόγον συντετμημένον ποιήσει Κύριος ἐν τῇ οἰκουμένῃ ὅλῃ. Ὡραῖος κάλλει παρὰ τοὺς υἱούς των ανθρώ πων. Τὴν σύγκρισιν τοῦ ἀγαθοῦ Πνεύματος ἔστιν ἰδεῖν ἀφ᾽ ὧν ὁ Ἰωάννης φησὶν, ὅτι ῾Ο νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη, ἡ δὲ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Κάλαμος γὰρ καλὸς καὶ ὁ Μωσέως· ἔγραψε γὰρ ἡμῖν νόμον παιδαγωγόν· ἀλλὰ οὐ τοιοῦτος ὡς καὶ ἔγραψε τὰ ὀνόματα ἡμῶν ἐν οὐρανοῖς. Ἐξεχύθη χάρις ἐν χείλεσί σου. Γλυ- κύφωνος γὰρ ὁ Κύριος ἡμῶν λέγων· Ἐγὼ ἦλθον ἵνα ζωὴν ἔχωσι, καὶ περισσότερον ἔχωσι· καὶ, Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς· καὶ, διδοὺς ζωήν τῷ κόσμῳ. Περίζωσαι τὴν ῥομφαίαν σου ἐπὶ τὸν μηρόν σου, δυνατέ. Εἰς μάχην τὴν ὑπὲρ ἡμῶν διεγείρει τὸν Μονογενή. Εἶτα καὶ ἐπειδὴ στρατιωτικὸν αὐτῷ σχῆμα δέδωκεν, ῥομφαίαν εἰπὼν, καὶ μηρὸν προσ- επάγει. Αὐτοῦ γὰρ ὡς Θεοῦ, καὶ οὐκ ἔξωθεν ἡ ῥομ φαία· δυνατὸς γάρ ἐστι, τουτέστι τῶν δυνάμεων • . S. ATHANASII OPP. PARS IH. - EXEGETICA. turna judicis tolerantia audaciores effecti, magis A magisque iniquitatem augeant. Rogant id gratiæ sibi tribuatur, ut adveniat Christus in novissimis temporibus, ne vitæ ejus sint expertes. quando a sensu et cogitatione eorum quæ Christum spectant aversi, in carnalem sensum deciderunt. inquit, nobis, et da veram fidem profitentibus tempus ad conversionem. ad intellectum canticum pro Dilecto. XLIV. Argumentum. Præseus cauticum Dilecto David offert, scilicet Chri- sto, qui novissimis diebus venit et commutatio- nem effecit, id est conversionem ex idololatria ad veram religionem. Meminit item filiorum Core, personain ad apostolos transferens. Hæc autem omnia intelligere nos oportet, quæ causa est quod, ad intellectum. psalmus inscribatur. ait de Filio genitus namque est Deus ex Deo. Dico ego opera mea regi. Quatenus rex est utpote Deus per incarnationem imperium inisse dicitur; sic et ea quæ naturaliter novit utpote Deus, ea item dispensatione quadam audire dicitur propter hu- manitatem. Lingua mea calamus scribæ velociter scribentis. Quem dixit verbum, eumdem et linguam vocal suam. Calamus porro scribæ velociter scri- bentis vocatur, quia quidquid dicit ac jubet statim efficitur, ut illud: Volo, mundare, et statim sana- tus est : et, Adolescens, tibi dico, surge; et sta- tim surrexit 16. Imo etiam illud: Verbum abbrevia- tum faciet Deus in toto orbe 19. Joan- qua rationem boni Spiritus videre est ex iis nes inquit: Lex per Mosen dala est, gratia autem et veritas per Jesum Christum facta est 18. Præstans enim quoque Mosis calamus, qui legem nobis in pædagogum descripsit, sed non talis qui nomina nostra scriberet in coelis. Difusa est gratia in la- biis tuis : dulciloquus namque Dominus noster est, qui ait. Ego veni ut vitam habeant, et abundatius habeant : et, Ego sum panis qui de calo descen- dit ; et, qui dat vitam mundo 10. rentissime. Ad pugnam nostri causa committendam excitat Unigenitum. Deinceps quoniam militarem ipsi habitum dedit, postquam gladium dixit, femur insuper commemorat. Ad eum namque, utpote Deum, gladius pertinet, nec extrinsecus affertur: B C D Joan. v1, 41., * Matth. viii, 3. "Luc. vi, 14. ¹7 Isa. x,23, juxta LXX Joan. 1, 17. s Joan. x, 10. 25. Adhesit in terra venter noster. Hæc dicunt, 26. Exsurge, Domine, adjuva nos. Patrocinare, 1. In finem pro iis qui commutabuntur fliis Core, 2. Eructavit cor meum verbum bonum. Hoc Pater 3. Speciosus forma præ filiis hominum. Compa- 4. Accingere gladio tuo super femur tuum, po-
Τὴν σύγκρισιν τοῦ ἀγαθοῦ Πνεύματος ἔστιν ἰδεῖν ἀφ’ ὧν ὁ Ἰωάννης φησὶν, ὅτι Ὁ νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη, ἡ δὲ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Κάλαμος γὰρ καλὸς καὶ ὁ Μωσέως· ἔγραψε γὰρ ἡμῖν νόμον παιδαγωγόν· ἀλλὰ οὐ τοιοῦτος ὡς καὶ ἔγραψε τὰ ὀνόματα ἡμῶν ἐν οὐρανοῖς. Ἐξεχύθη χάρις ἐν χείλεσί σου. Γλυκύφωνος γὰρ ὁ Κύριος ἡμῶν λέγων· Ἐγὼ ἦλθον ἵνα ζωὴν ἔχωσι, καὶ περισσότερον ἔχωσι καὶ, Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς· καὶ, διδοὺς ζωὴν τῷ κόσμῳ. Περίζωσαι τὴν ῥομφαίαν σου ἐπὶ τὸν μηρόν σου, δυνατέ. Εἰς μάχην τὴν ὑπὲρ ἡμῶν διεγείρει τὸν Μονογενῆ. Εἶτα καὶ ἐπειδὴ στρατιωτικὸν αὐτῷ σχῆμα δέδωκεν, ῥομφαίαν εἰπὼν, καὶ μηρὸν προςεπάγει. Αὐτοῦ γὰρ ὡς Θεοῦ, καὶ οὐκ ἔξωθεν ἡ ῥομφαία· δυνατὸς γάρ ἐστι, τουτέστι τῶν δυνάμεων Κύριος· καὶ τοῦτο κατὰ φύσιν αὐτῷ. Ἔστι δὲ καὶ ὡραῖος μὲν τοῖς ἐπεγνωκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ, καὶ τὸ ὑπερκόσμιον κάλλος κατανοεῖν δυναμένοις. Τῷ δὲ μηρῷ τὴν ῥομφαίαν ἐνήρμοσεν πρὸς τὴν τῶν ἀπιστούντων ἀπειλὴν καὶ τῶν ἀντικειμένων τὰς φάλαγγας. Περὶ γοῦν τῶν ἀπειθούντων φησὶν ὁ ψαλμός· Ἐὰν μὴ ἐπιστραφῆτε, τὴν ῥομφαίαν αὐτοῦ στιλβώσει.
ποιοῦντες, τῇ τοῦ κριτοῦ μακροθυμία θαῤῥήσαντες, ἐπὶ πλεῖον ἀνομίας προκόψωσιν. Δοθῆναι αὐτοῖς εὐ χονται τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἐπ᾿ ἐσχά των τῶν καιρῶν, ἵνα μὴ τῆς παρ' αὐτοῦ ἀμοιρήσωσι ζωῆς. Εκολλήθη εἰς χοῦν ἡ γαστὴρ ἡμῶν. Ταῦτά φασιν, ἐπειδὴ, ἀπωσάμενοι τὸ φρονεῖν τὰ Χριστοῦ, εἰς φρόνημα κατέπεσον σαρκικόν. Ανάστα, Κύριε, βοήθησον ἡμῖν. Αντιλαβοῦ, φησίν, ἡμῶν, καὶ δίδου τὸ εὐμενὲς καὶ καιρὸν ἐπι- στροφῆς τοῖς τὴν εἰς σὲ ἀληθινὴν πίστιν ὁμολο γοῦσιν. Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων τοῖς υἱοῖς Κορὲ εἰς σύνεσιν, ᾠδὴ ὑπὲρ τοῦ ᾿Αγαπη τοῦ. ΜΔ'. Υπόθεσις. Την προκειμένην ᾠδὴν ἀνατίθησι τῷ ᾿Αγαπητῷ ὁ Δαυΐδ, τουτέστι Χριστῷ, τῷ ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμε ρῶν ἐληλυθότι, καὶ τὴν ἀλλοίωσιν πεποιηκότι, τουτέστι, τὴν μεταβολὴν τὴν ἐξ εἰδωλολατρείας εἰς θεοσέβειαν. Μέμνηται δὲ καὶ τῶν υἱῶν Κορέ, εἰς τοὺς ἀποστόλους ἀναπέμπων τὸ πρόσωπον. Ταῦτα δὲ πάντα ἀναγκαῖον συνιέναι ἡμᾶς· διὸ καὶ εἰς σύνεσιν ἐπιγέγραπται. Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν. Τοῦτή φησιν ὁ Πατὴρ περὶ τοῦ Υἱοῦ· γεγένηται γὰρ Θεὸς ἐκ Θεοῦ. Λέγω ἐγὼ τὰ ἔργα μου τῷ βασιλεῖ. "Ωσπερ βα- σιλεὺς ὑπάρχων ὡς Θεὸς εἰς βασιλείας ἀρχὴν λέγεται ἔρχεσθαι διὰ τὸ σεσαρκῶσθαι αὐτόν· οὕτω καὶ ἅπερ οἶδε φυσικῶς ὡς Θεός, ταῦτα πάλιν ἀκούειν λέγεται διὰ τὸ ἀνθρώπινον οἰκονομικῶς. Ἡ γλῶσσά μου κά λαμος γραμματέως ὀξυγράφου. "Ον εἴρηκε λόγον, τοῦτον καὶ γλῶσσαν αὐτοῦ ἀποκαλεῖ. Κάλαμος δὲ γραμματέως ὀξυγράφου ὠνόμασται, διὰ τὸ λέγειν π καὶ εὐθέως γίνεσθαι, ὡς τό· Θέλω, καθαρίσθητι καὶ εὐθέως ἐκαθαρίσθη· καὶ, Νεανίσκε, σοὶ λέγω, ἐγέρθητι· καὶ εὐθέως ἀνέστη. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τό Λόγον συντετμημένον ποιήσει Κύριος ἐν τῇ οἰκουμένῃ ὅλῃ. Ὡραῖος κάλλει παρὰ τοὺς υἱούς των ανθρώ πων. Τὴν σύγκρισιν τοῦ ἀγαθοῦ Πνεύματος ἔστιν ἰδεῖν ἀφ᾽ ὧν ὁ Ἰωάννης φησὶν, ὅτι ῾Ο νόμος διὰ Μωσέως ἐδόθη, ἡ δὲ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. Κάλαμος γὰρ καλὸς καὶ ὁ Μωσέως· ἔγραψε γὰρ ἡμῖν νόμον παιδαγωγόν· ἀλλὰ οὐ τοιοῦτος ὡς καὶ ἔγραψε τὰ ὀνόματα ἡμῶν ἐν οὐρανοῖς. Ἐξεχύθη χάρις ἐν χείλεσί σου. Γλυ- κύφωνος γὰρ ὁ Κύριος ἡμῶν λέγων· Ἐγὼ ἦλθον ἵνα ζωὴν ἔχωσι, καὶ περισσότερον ἔχωσι· καὶ, Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς· καὶ, διδοὺς ζωήν τῷ κόσμῳ. Περίζωσαι τὴν ῥομφαίαν σου ἐπὶ τὸν μηρόν σου, δυνατέ. Εἰς μάχην τὴν ὑπὲρ ἡμῶν διεγείρει τὸν Μονογενή. Εἶτα καὶ ἐπειδὴ στρατιωτικὸν αὐτῷ σχῆμα δέδωκεν, ῥομφαίαν εἰπὼν, καὶ μηρὸν προσ- επάγει. Αὐτοῦ γὰρ ὡς Θεοῦ, καὶ οὐκ ἔξωθεν ἡ ῥομ φαία· δυνατὸς γάρ ἐστι, τουτέστι τῶν δυνάμεων • . S. ATHANASII OPP. PARS IH. - EXEGETICA. turna judicis tolerantia audaciores effecti, magis A magisque iniquitatem augeant. Rogant id gratiæ sibi tribuatur, ut adveniat Christus in novissimis temporibus, ne vitæ ejus sint expertes. quando a sensu et cogitatione eorum quæ Christum spectant aversi, in carnalem sensum deciderunt. inquit, nobis, et da veram fidem profitentibus tempus ad conversionem. ad intellectum canticum pro Dilecto. XLIV. Argumentum. Præseus cauticum Dilecto David offert, scilicet Chri- sto, qui novissimis diebus venit et commutatio- nem effecit, id est conversionem ex idololatria ad veram religionem. Meminit item filiorum Core, personain ad apostolos transferens. Hæc autem omnia intelligere nos oportet, quæ causa est quod, ad intellectum. psalmus inscribatur. ait de Filio genitus namque est Deus ex Deo. Dico ego opera mea regi. Quatenus rex est utpote Deus per incarnationem imperium inisse dicitur; sic et ea quæ naturaliter novit utpote Deus, ea item dispensatione quadam audire dicitur propter hu- manitatem. Lingua mea calamus scribæ velociter scribentis. Quem dixit verbum, eumdem et linguam vocal suam. Calamus porro scribæ velociter scri- bentis vocatur, quia quidquid dicit ac jubet statim efficitur, ut illud: Volo, mundare, et statim sana- tus est : et, Adolescens, tibi dico, surge; et sta- tim surrexit 16. Imo etiam illud: Verbum abbrevia- tum faciet Deus in toto orbe 19. Joan- qua rationem boni Spiritus videre est ex iis nes inquit: Lex per Mosen dala est, gratia autem et veritas per Jesum Christum facta est 18. Præstans enim quoque Mosis calamus, qui legem nobis in pædagogum descripsit, sed non talis qui nomina nostra scriberet in coelis. Difusa est gratia in la- biis tuis : dulciloquus namque Dominus noster est, qui ait. Ego veni ut vitam habeant, et abundatius habeant : et, Ego sum panis qui de calo descen- dit ; et, qui dat vitam mundo 10. rentissime. Ad pugnam nostri causa committendam excitat Unigenitum. Deinceps quoniam militarem ipsi habitum dedit, postquam gladium dixit, femur insuper commemorat. Ad eum namque, utpote Deum, gladius pertinet, nec extrinsecus affertur: B C D Joan. v1, 41., * Matth. viii, 3. "Luc. vi, 14. ¹7 Isa. x,23, juxta LXX Joan. 1, 17. s Joan. x, 10. 25. Adhesit in terra venter noster. Hæc dicunt, 26. Exsurge, Domine, adjuva nos. Patrocinare, 1. In finem pro iis qui commutabuntur fliis Core, 2. Eructavit cor meum verbum bonum. Hoc Pater 3. Speciosus forma præ filiis hominum. Compa- 4. Accingere gladio tuo super femur tuum, po-
PG 27:209Τῇ ὡραιότητί σου καὶ τῷ κάλλει σου. Ὡραιότης δὲ καὶ κάλλος τοῦ στρατευσαμένου ἡ θεότης αὐτοῦ καὶ ἡ κατὰ πάντων ὑπεροχή. Καὶ ἔντεινον, καὶ κατευοδοῦ, καὶ βασίλευε. Ἔντεινον τὰ τόξα σου, φησὶ, κατευοδοῦ δὲ δεδικαιωμένους ὑπὸ σοῦ, ὧν βασιλεύεις, φησὶν, ἀπαλλάξας αὐτοὺς τοῦ τυράννου. Δείκνυσι νοερὰν οὖσαν τὴν νίκην· ὅπλων γὰρ μνημονεύσας, μέμνηται καὶ πραότητος. Πράου δέ ἐστι τὰ μὲν εἰς ἑαυτὸν ἀφεῖναι τοῖς ἀδικουμένοις. Καὶ ὁδηγήσει σε θαυμαστῶς ἡ δεξιά σου. Ἐπειδὴ γὰρ ῥομφαίας ἐμνημόνευσεν, ἀκόλουθον καὶ δεξιᾶς ἐποιήσατο μνήμην. Δεξιὰ δὲ αὐτοῦ τὰ δεξιὰ βουλεύματα, οἷς κεχρημένος τὴν τῆς ἁμαρτίας οὐκ ἐδέξατο προσβολήν. Τὰ βέλη σου ἠκονημένα, δυνατέ. Βέλη τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησὶν, οἳ καὶ ἐν καρδίᾳ καιρίας δεδώκασι πληγὰς τοῖς ἐχθροῖς τοῦ Βασιλέως τῶν βασιλευόντων. Ταῦτα δὲ τὰ βέλη, πλήξαντα εἰς καρδίαν τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς, ἴσχυσε προσενέγκαι τὴν ὑπ’ οὐρανὸν ὑπὸ πόδας Χριστοῦ, καὶ τῆς αὐτοῦ βασιλείας ὑποθεῖναι τοῖς ζυγοῖς. Ἐν ὑπερβατῷ δὲ οἱ στίχοι, ἵνα ὦσιν οὕτως· Τὰ βέλη σου ἠκονημένα, δυνατὲ, ἐν καρδίαις τῶν ἐχθρῶν τοῦ βασιλέως.
Α νάμεις, μεγαλοπρέπεια, δόξα, κατά τό ῾Ο Κύριος αετα ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο, ἐνεδύσατο Κύριος δύναμιν καὶ περιεζώσατο. Αὕτη δὴ οὖν ἡ δόξα αὐτοῦ καὶ ἡ μεγαλοπρέπεια εὐώδης γέγονεν ἡμῖν, καὶ ὡς ἐν τάξει θυμιάματος παντὸς κατὰ τὸ ἀλλαχοῦ εἰρημένον· Μύρον εκκενωθὲν ὄνομά σου· καὶ τὸ, Εἰς ὀσμὴν εὐωδίας του δραμοῦμαι. Έστιν ἡ στακτὴ σμύρνης εἶδος λεπτότατον· ἐκθλιβέντος γάρ ο τοῦ ἀρώματος, ὅσον μὲν γὰρ αὐτοῦ ῥυτὸν εἰς σταχτήν ἀπομερίζεται· τὸ δὲ παχύτερον ἀπομένον σμύρνα προσαγορεύεται. Ἡ δὲ κασία φλοιός τίς ἐστι λεπτό τατος καὶ εὐώδης, ξυλώδη κάρφη περιτεινόμενος. Ἀπὸ βάρεων ἐλεφαντίνων ἐξ ὧν ηὔφραναν σε. Βάρεις μὲν οἱ πολυτελεῖς καὶ ἐξαίρετοι οἶκοι, ἤτοι οἱ ναοί. Ελεφαντίνας δὲ τὰς ἀπεξεσμένας οἱονεὶ καὶ περικαλλεστάτας φησίν. Βασιλέας δὲ ὀνομάζει τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, οἳ καὶ συμβασιλεύουσι τῷ Χρι στῷ. Θυγατέρας δὲ αὐτῶν τὰς δι' αὐτῶν εἰς θεο γνωσίαν ἀναγεγεννημένας ψυχὰς, αἳ καὶ ναοὺς τὰς ἑαυτῶν καρδίας ἀποτελοῦσι περικαλλεστάτους, εἰς τιμὴν τοῦ Θεοῦ εὐφραινούσας αὐτόν. "Ομοιον οὖν ὡς εἰ λέγῃ· Εὐφρανθήσῃ, φησίν, ὦ Δέσποτα, ἀπὸ βά ρεων ελεφαντίνων ὧν κατεσκεύασαν εἰς τὴν τιμὴν αἱ τῶν βασιλέων θυγατέρες. Παρέστη ή βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου ἐν ἱματισμῷ διαχρύσω. Βασίλισσα μὲν ἡ Ἐκκλησία, ὡς νύμφη γενομένη τοῦ μεγάλου βασιλέως· ἡ δὲ στάσις ἡ ἐκ δεξιῶν τὴν τιμὴν ση μαίνει ἧς ἀπολαύσει ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· ἱματι- σμὸς δὲ αὐτῆς ποικίλος πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη· ἔχει δὲ καὶ ἕτερον ἱμάτιον λαμπρότερον, τὸν Χριστὸν αὐτ τόν. Οσοι γάρ, φησὶν, εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε. *Ακουσον, θύγατερ, καὶ ἴδε. Καὶ πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ὁ λόγος οὗτος. Καὶ ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου. Οὐκ ἂν γάρ τις καθαρὸς τῇ διὰ Χριστοῦ προσέρχεται πίστει, μὴ παντελῆ λήθην τῶν προτέρων ποιησάμενος και κῶν. Λαὸς δὲ πάλαι τῆς Ἐκκλησίας οἱ εἰδωλολάτραι. Οἶκος δὲ τοῦ πατρὸς αὐτῆς, οἱ σοφοὶ τοῦ αἰῶνος, ἐν οἷς κατοικεῖ ὥσπερ ἐν οἴκοις ὁ Σατανᾶς. Καὶ θυγά- της Τύρου ἐν δώροις. Ἀπὸ ἑνὸς ἔθνους, τοῦ Τυ ρίων φημί, τὴν τῶν ἐθνῶν κλήσιν κατασημαίνει. Τοὺς Τυρίους δὲ ὠνόμασε, διὰ τὸ μάλιστα αὐτοὺς ἐχθροὺς εἶναι τοῦ εὐσεβοῦς πολιτεύματος. Τὸ πρόσωπόν σου λιτανεύσουσιν οἱ πλού- σιοι τοῦ λαοῦ. Τοῦτό φησιν εὐαγγελιζόμενος καὶ αὐτοὺς τοὺς βασιλεῖς, καὶ τοὺς ἐν ὑπεροχαῖς ὄντας · Προσκύνησον τὴν Ἐκκλησίαν, ἤτοι τὸν ἑαυτῆς Κύ ριον. Πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν ἐν κροσσωτοῖς χρυσοῖς. Τὸ εὐσεβὲς ἔσω θεν σημαίνει· νοητὸς γὰρ ὁ κόσμος τῆς Ἐκκλησίας· κροσσοὺς δὲ τὰς πολυειδεῖς ἀρετάς. Απενεχθήσονται τῷ βασιλεῖ παρθένοι ὀπίσω αὐτῆς. Ὅμοιον τό, Αρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς αέρα. Πάλιν δὲ διὰ S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. B gnifcentia, gloria, juxta illud : Dominus regnavit, decorem indutus est, indutus est Dominus virtutem et præcinxit se ". Isthæc igitur gloria et magnif- centia ejus, boni nobis odoris fuit, et quasi genus omne odoramenti et incensi, juxta illud alibi di- : et il- ctum : Unguentum effusum nomen tuum “ lud : In odorem unguentorum tuorum curram. (16) Est autem stacte, sive gutta, myrrhæ genus tenuis- simum. Nam contrito aromate, quidquid fluidum in illo habetur in stacten sive guttam dividitur : quod crassius residuum est, myrrha vocatur. Ca- sia autem est cortex tenuissimus, odoratissimus, qui ligneos surculos obtendit. A domibus eburneis ex quibus delectaverunt te. Domus, ædes splendidæ et magnifice structæ atque templa dicuntur. Eburneas autem dicit, ceu affabre elaboratas ac pulcherrimus. Reges vocal sanctos apostolos qui una cum Christo regnant. Filias autem eorum, animas quæ ipsorum opera ad Dei cognitionem regeneratæ sunt, quæ corda sua in templa concin- nant ornatissima in Dei honorem, atque delectant ipsum. Perinde igitur est ac si diceret : Delectabe- ris, o Domine, a domibus eburneis, quas in hono- rem tuum filiæ regum adornarunt. Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato. Regina quidem Ecclesia est, utpote regi magno desponsata. Collo- catio autem a dextris, honorem significat quo fruetur in futuro sæculo. Vestitus autem pretiosus sunt, fides, spes, charitas. Sed et aliud splendi- dius vestimentum habet, ipsum scilicet Christum. Quicunque enim, ait, in Christum baptizati. estis, Christum induistis 18. siam sermo est. Et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Nemo quippe purus ad Christi fidem accedit, nisi præteritoruin malorum memo- riam omnino aboleat. Populus autem Ecclesiæ olim erant idololatræ. Domus autem patris ejus sa- pientes sæculi, iu quibus quasi in domo inhabitat Satanas. Et filia Tyri in muneribus. Ab una Ty- riorum gente, gentium vecationem significat. Tyrios autem memoravit, quia ipsi potissimum piæ institutionis inimici essent. C Hoc ait Evangelium regibus prædicans, et opti- matibus Adora Ecclesiam sive ejus Dominum. Omnis gloria filiæ regis ab intus, in fimbriis au- rcis. Pietatem voce, ab intus, significat : spiri- tualis namque est ornatus Ecclesiæ. Fimbrias au- tem dicit multiplices specie virtutes. huic Rapiemur in nubibus obviam Domino in Rursum per virginem Ecclesiam indicat : • Psal. xc, 1. Cant. 2. ibid. 3. sasat. 111, 17. | Thess. 1V, 16. 11. Audi, filia, et vide. Rursus ceu ad Eccle- 13. Vultum tuum deprecabuntur divites plebis. D 45. Adducentur regi virgines post eam. Simile (16) In aliis catenis læc Basilii esse dicuntur.
Ὁ θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Οἱ κεκλημένοι διὰ τῶν ἀποστόλων, ὁμολογοῦντες τοῦ Μονογενοῦς τὴν θεότητα, φασίν· Ὁ θρόνος σου, ὁ Θεὸς εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Ῥάβδος εὐθύτητος ἡ ῥάβδος τῆς βασιλείας σου. Ἡ εὐθύτης παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ δικαιοσύνην σημαίνει. Λέγει τοίνυν, ὡς οἱ βασιλευόμενοι παρὰ Χριστοῦ, τὴν τῆς δικαιοσύνης μάθοιεν βαδίζειν ὁδόν. Ἠγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀνομίαν. Ἐπειδὴ, τὴν τροπὴν παθοῦσα, ἡ ἀνθρώπων φύσις καταλείψασα τὴν δικαιοσύνην ἠγάπησε τὴν ἀνομίαν, ταύτῃ τοι γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενὴς, κατορθῶν ἐν ἑαυτῷ τῇ ἀνθρώπων φύσει τὸ ἀγαπᾷν δικαιοσύνην καὶ μισεῖν ἀνομίαν· καὶ ἡ τῆς ἐνανθρωπήσεως αὕτη αἰτία. Διό φησιν· Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός. Διὰ τοῦτο δὲ, ποῖον; ἢ ὥστε καὶ τοὺς ἐν μεθέξει σου γενομένους ἀγαλλιᾶσθαι· ἅτε δὴ ὡς ἠλεημένους διὰ τὸ κατωρθῶσθαι αὐτοῖς διὰ σοῦ τὸ ἀγαπᾷν δικαιοσύνην καὶ μισεῖν ἀνομίαν. Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου. Ἐπὶ τοῦτο ἤλειψέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου, φησί· τὸ γὰρ ἔχρισεν, ἤλειψεν ἑρμηνεύεται. Συνῆπται δὲ ἡ τούτου ἑρμηνεία ἄνωθεν εἰς τὸ, Ἠγάπησας δικαιοσύνην.
Α νάμεις, μεγαλοπρέπεια, δόξα, κατά τό ῾Ο Κύριος αετα ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο, ἐνεδύσατο Κύριος δύναμιν καὶ περιεζώσατο. Αὕτη δὴ οὖν ἡ δόξα αὐτοῦ καὶ ἡ μεγαλοπρέπεια εὐώδης γέγονεν ἡμῖν, καὶ ὡς ἐν τάξει θυμιάματος παντὸς κατὰ τὸ ἀλλαχοῦ εἰρημένον· Μύρον εκκενωθὲν ὄνομά σου· καὶ τὸ, Εἰς ὀσμὴν εὐωδίας του δραμοῦμαι. Έστιν ἡ στακτὴ σμύρνης εἶδος λεπτότατον· ἐκθλιβέντος γάρ ο τοῦ ἀρώματος, ὅσον μὲν γὰρ αὐτοῦ ῥυτὸν εἰς σταχτήν ἀπομερίζεται· τὸ δὲ παχύτερον ἀπομένον σμύρνα προσαγορεύεται. Ἡ δὲ κασία φλοιός τίς ἐστι λεπτό τατος καὶ εὐώδης, ξυλώδη κάρφη περιτεινόμενος. Ἀπὸ βάρεων ἐλεφαντίνων ἐξ ὧν ηὔφραναν σε. Βάρεις μὲν οἱ πολυτελεῖς καὶ ἐξαίρετοι οἶκοι, ἤτοι οἱ ναοί. Ελεφαντίνας δὲ τὰς ἀπεξεσμένας οἱονεὶ καὶ περικαλλεστάτας φησίν. Βασιλέας δὲ ὀνομάζει τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, οἳ καὶ συμβασιλεύουσι τῷ Χρι στῷ. Θυγατέρας δὲ αὐτῶν τὰς δι' αὐτῶν εἰς θεο γνωσίαν ἀναγεγεννημένας ψυχὰς, αἳ καὶ ναοὺς τὰς ἑαυτῶν καρδίας ἀποτελοῦσι περικαλλεστάτους, εἰς τιμὴν τοῦ Θεοῦ εὐφραινούσας αὐτόν. "Ομοιον οὖν ὡς εἰ λέγῃ· Εὐφρανθήσῃ, φησίν, ὦ Δέσποτα, ἀπὸ βά ρεων ελεφαντίνων ὧν κατεσκεύασαν εἰς τὴν τιμὴν αἱ τῶν βασιλέων θυγατέρες. Παρέστη ή βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου ἐν ἱματισμῷ διαχρύσω. Βασίλισσα μὲν ἡ Ἐκκλησία, ὡς νύμφη γενομένη τοῦ μεγάλου βασιλέως· ἡ δὲ στάσις ἡ ἐκ δεξιῶν τὴν τιμὴν ση μαίνει ἧς ἀπολαύσει ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· ἱματι- σμὸς δὲ αὐτῆς ποικίλος πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη· ἔχει δὲ καὶ ἕτερον ἱμάτιον λαμπρότερον, τὸν Χριστὸν αὐτ τόν. Οσοι γάρ, φησὶν, εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε. *Ακουσον, θύγατερ, καὶ ἴδε. Καὶ πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ὁ λόγος οὗτος. Καὶ ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου. Οὐκ ἂν γάρ τις καθαρὸς τῇ διὰ Χριστοῦ προσέρχεται πίστει, μὴ παντελῆ λήθην τῶν προτέρων ποιησάμενος και κῶν. Λαὸς δὲ πάλαι τῆς Ἐκκλησίας οἱ εἰδωλολάτραι. Οἶκος δὲ τοῦ πατρὸς αὐτῆς, οἱ σοφοὶ τοῦ αἰῶνος, ἐν οἷς κατοικεῖ ὥσπερ ἐν οἴκοις ὁ Σατανᾶς. Καὶ θυγά- της Τύρου ἐν δώροις. Ἀπὸ ἑνὸς ἔθνους, τοῦ Τυ ρίων φημί, τὴν τῶν ἐθνῶν κλήσιν κατασημαίνει. Τοὺς Τυρίους δὲ ὠνόμασε, διὰ τὸ μάλιστα αὐτοὺς ἐχθροὺς εἶναι τοῦ εὐσεβοῦς πολιτεύματος. Τὸ πρόσωπόν σου λιτανεύσουσιν οἱ πλού- σιοι τοῦ λαοῦ. Τοῦτό φησιν εὐαγγελιζόμενος καὶ αὐτοὺς τοὺς βασιλεῖς, καὶ τοὺς ἐν ὑπεροχαῖς ὄντας · Προσκύνησον τὴν Ἐκκλησίαν, ἤτοι τὸν ἑαυτῆς Κύ ριον. Πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν ἐν κροσσωτοῖς χρυσοῖς. Τὸ εὐσεβὲς ἔσω θεν σημαίνει· νοητὸς γὰρ ὁ κόσμος τῆς Ἐκκλησίας· κροσσοὺς δὲ τὰς πολυειδεῖς ἀρετάς. Απενεχθήσονται τῷ βασιλεῖ παρθένοι ὀπίσω αὐτῆς. Ὅμοιον τό, Αρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς αέρα. Πάλιν δὲ διὰ S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. B gnifcentia, gloria, juxta illud : Dominus regnavit, decorem indutus est, indutus est Dominus virtutem et præcinxit se ". Isthæc igitur gloria et magnif- centia ejus, boni nobis odoris fuit, et quasi genus omne odoramenti et incensi, juxta illud alibi di- : et il- ctum : Unguentum effusum nomen tuum “ lud : In odorem unguentorum tuorum curram. (16) Est autem stacte, sive gutta, myrrhæ genus tenuis- simum. Nam contrito aromate, quidquid fluidum in illo habetur in stacten sive guttam dividitur : quod crassius residuum est, myrrha vocatur. Ca- sia autem est cortex tenuissimus, odoratissimus, qui ligneos surculos obtendit. A domibus eburneis ex quibus delectaverunt te. Domus, ædes splendidæ et magnifice structæ atque templa dicuntur. Eburneas autem dicit, ceu affabre elaboratas ac pulcherrimus. Reges vocal sanctos apostolos qui una cum Christo regnant. Filias autem eorum, animas quæ ipsorum opera ad Dei cognitionem regeneratæ sunt, quæ corda sua in templa concin- nant ornatissima in Dei honorem, atque delectant ipsum. Perinde igitur est ac si diceret : Delectabe- ris, o Domine, a domibus eburneis, quas in hono- rem tuum filiæ regum adornarunt. Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato. Regina quidem Ecclesia est, utpote regi magno desponsata. Collo- catio autem a dextris, honorem significat quo fruetur in futuro sæculo. Vestitus autem pretiosus sunt, fides, spes, charitas. Sed et aliud splendi- dius vestimentum habet, ipsum scilicet Christum. Quicunque enim, ait, in Christum baptizati. estis, Christum induistis 18. siam sermo est. Et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Nemo quippe purus ad Christi fidem accedit, nisi præteritoruin malorum memo- riam omnino aboleat. Populus autem Ecclesiæ olim erant idololatræ. Domus autem patris ejus sa- pientes sæculi, iu quibus quasi in domo inhabitat Satanas. Et filia Tyri in muneribus. Ab una Ty- riorum gente, gentium vecationem significat. Tyrios autem memoravit, quia ipsi potissimum piæ institutionis inimici essent. C Hoc ait Evangelium regibus prædicans, et opti- matibus Adora Ecclesiam sive ejus Dominum. Omnis gloria filiæ regis ab intus, in fimbriis au- rcis. Pietatem voce, ab intus, significat : spiri- tualis namque est ornatus Ecclesiæ. Fimbrias au- tem dicit multiplices specie virtutes. huic Rapiemur in nubibus obviam Domino in Rursum per virginem Ecclesiam indicat : • Psal. xc, 1. Cant. 2. ibid. 3. sasat. 111, 17. | Thess. 1V, 16. 11. Audi, filia, et vide. Rursus ceu ad Eccle- 13. Vultum tuum deprecabuntur divites plebis. D 45. Adducentur regi virgines post eam. Simile (16) In aliis catenis læc Basilii esse dicuntur.
Σμύρνα καὶ στακτὴ καὶ κασία ἀπὸ τῶν ἱματίων σου. Ἱμάτια τοῦ Μονογενοῦς νοηθεῖεν ἂν δυνάμεις, μεγαλοπρέπεια, δόξα, κατὰ τό· Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο, ἐνεδύσατο Κύριος δύναμιν καὶ περιεζώσατο. Αὕτη δὴ οὖν ἡ δόξα αὐτοῦ καὶ ἡ μεγαλοπρέπεια εὐώδης γέγονεν ἡμῖν, καὶ ὡς ἐν τάξει θυμιάματος παντὸς κατὰ τὸ ἀλλαχοῦ εἰρημένον· Μύρον ἐκκενωθὲν ὄνομά σου· καὶ τὸ, Εἰς ὀσμὴν εὐωδίας σου δραμοῦμαι. Ἔστιν ἡ στακτὴ σμύρνης εἶδος λεπτότατον· ἐκθλιβέντος γὰρ τοῦ ἀρώματος, ὅσον μὲν γὰρ αὐτοῦ ῥυτὸν εἰς στακτὴν ἀπομερίζεται· τὸ δὲ παχύτερον ἀπομένον σμύρνα προσαγορεύεται. Ἡ δὲ κασία φλοιός τίς ἐστι λεπτότατος καὶ εὐώδης, ξυλώδη κάρφη περιτεινόμενος. Ἀπὸ βάρεων ἐλεφαντίνων ἐξ ὧν ηὔφρανάν σε. Βάρεις μὲν οἱ πολυτελεῖς καὶ ἐξαίρετοι οἶκοι, ἤτοι οἱ ναοί. Ἐλεφαντίνας δὲ τὰς ἀπεξεσμένας οἱονεὶ καὶ περικαλλεστάτας φησίν. Βασιλέας δὲ ὀνομάζει τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, οἳ καὶ συμβασιλεύουσι τῷ Χριστῷ. Θυγατέρας δὲ αὐτῶν τὰς δι’ αὐτῶν εἰς θεογνωσίαν ἀναγεγεννημένας ψυχὰς, αἳ καὶ ναοὺς τὰς ἑαυτῶν καρδίας ἀποτελοῦσι περικαλλεστάτους, εἰς τιμὴν τοῦ Θεοῦ εὐφραινούσας αὐτόν. Ὅμοιον οὖν ὡς εἰ λέγῃ·
Α νάμεις, μεγαλοπρέπεια, δόξα, κατά τό ῾Ο Κύριος αετα ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο, ἐνεδύσατο Κύριος δύναμιν καὶ περιεζώσατο. Αὕτη δὴ οὖν ἡ δόξα αὐτοῦ καὶ ἡ μεγαλοπρέπεια εὐώδης γέγονεν ἡμῖν, καὶ ὡς ἐν τάξει θυμιάματος παντὸς κατὰ τὸ ἀλλαχοῦ εἰρημένον· Μύρον εκκενωθὲν ὄνομά σου· καὶ τὸ, Εἰς ὀσμὴν εὐωδίας του δραμοῦμαι. Έστιν ἡ στακτὴ σμύρνης εἶδος λεπτότατον· ἐκθλιβέντος γάρ ο τοῦ ἀρώματος, ὅσον μὲν γὰρ αὐτοῦ ῥυτὸν εἰς σταχτήν ἀπομερίζεται· τὸ δὲ παχύτερον ἀπομένον σμύρνα προσαγορεύεται. Ἡ δὲ κασία φλοιός τίς ἐστι λεπτό τατος καὶ εὐώδης, ξυλώδη κάρφη περιτεινόμενος. Ἀπὸ βάρεων ἐλεφαντίνων ἐξ ὧν ηὔφραναν σε. Βάρεις μὲν οἱ πολυτελεῖς καὶ ἐξαίρετοι οἶκοι, ἤτοι οἱ ναοί. Ελεφαντίνας δὲ τὰς ἀπεξεσμένας οἱονεὶ καὶ περικαλλεστάτας φησίν. Βασιλέας δὲ ὀνομάζει τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, οἳ καὶ συμβασιλεύουσι τῷ Χρι στῷ. Θυγατέρας δὲ αὐτῶν τὰς δι' αὐτῶν εἰς θεο γνωσίαν ἀναγεγεννημένας ψυχὰς, αἳ καὶ ναοὺς τὰς ἑαυτῶν καρδίας ἀποτελοῦσι περικαλλεστάτους, εἰς τιμὴν τοῦ Θεοῦ εὐφραινούσας αὐτόν. "Ομοιον οὖν ὡς εἰ λέγῃ· Εὐφρανθήσῃ, φησίν, ὦ Δέσποτα, ἀπὸ βά ρεων ελεφαντίνων ὧν κατεσκεύασαν εἰς τὴν τιμὴν αἱ τῶν βασιλέων θυγατέρες. Παρέστη ή βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου ἐν ἱματισμῷ διαχρύσω. Βασίλισσα μὲν ἡ Ἐκκλησία, ὡς νύμφη γενομένη τοῦ μεγάλου βασιλέως· ἡ δὲ στάσις ἡ ἐκ δεξιῶν τὴν τιμὴν ση μαίνει ἧς ἀπολαύσει ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· ἱματι- σμὸς δὲ αὐτῆς ποικίλος πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη· ἔχει δὲ καὶ ἕτερον ἱμάτιον λαμπρότερον, τὸν Χριστὸν αὐτ τόν. Οσοι γάρ, φησὶν, εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε. *Ακουσον, θύγατερ, καὶ ἴδε. Καὶ πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ὁ λόγος οὗτος. Καὶ ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου. Οὐκ ἂν γάρ τις καθαρὸς τῇ διὰ Χριστοῦ προσέρχεται πίστει, μὴ παντελῆ λήθην τῶν προτέρων ποιησάμενος και κῶν. Λαὸς δὲ πάλαι τῆς Ἐκκλησίας οἱ εἰδωλολάτραι. Οἶκος δὲ τοῦ πατρὸς αὐτῆς, οἱ σοφοὶ τοῦ αἰῶνος, ἐν οἷς κατοικεῖ ὥσπερ ἐν οἴκοις ὁ Σατανᾶς. Καὶ θυγά- της Τύρου ἐν δώροις. Ἀπὸ ἑνὸς ἔθνους, τοῦ Τυ ρίων φημί, τὴν τῶν ἐθνῶν κλήσιν κατασημαίνει. Τοὺς Τυρίους δὲ ὠνόμασε, διὰ τὸ μάλιστα αὐτοὺς ἐχθροὺς εἶναι τοῦ εὐσεβοῦς πολιτεύματος. Τὸ πρόσωπόν σου λιτανεύσουσιν οἱ πλού- σιοι τοῦ λαοῦ. Τοῦτό φησιν εὐαγγελιζόμενος καὶ αὐτοὺς τοὺς βασιλεῖς, καὶ τοὺς ἐν ὑπεροχαῖς ὄντας · Προσκύνησον τὴν Ἐκκλησίαν, ἤτοι τὸν ἑαυτῆς Κύ ριον. Πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν ἐν κροσσωτοῖς χρυσοῖς. Τὸ εὐσεβὲς ἔσω θεν σημαίνει· νοητὸς γὰρ ὁ κόσμος τῆς Ἐκκλησίας· κροσσοὺς δὲ τὰς πολυειδεῖς ἀρετάς. Απενεχθήσονται τῷ βασιλεῖ παρθένοι ὀπίσω αὐτῆς. Ὅμοιον τό, Αρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς αέρα. Πάλιν δὲ διὰ S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. B gnifcentia, gloria, juxta illud : Dominus regnavit, decorem indutus est, indutus est Dominus virtutem et præcinxit se ". Isthæc igitur gloria et magnif- centia ejus, boni nobis odoris fuit, et quasi genus omne odoramenti et incensi, juxta illud alibi di- : et il- ctum : Unguentum effusum nomen tuum “ lud : In odorem unguentorum tuorum curram. (16) Est autem stacte, sive gutta, myrrhæ genus tenuis- simum. Nam contrito aromate, quidquid fluidum in illo habetur in stacten sive guttam dividitur : quod crassius residuum est, myrrha vocatur. Ca- sia autem est cortex tenuissimus, odoratissimus, qui ligneos surculos obtendit. A domibus eburneis ex quibus delectaverunt te. Domus, ædes splendidæ et magnifice structæ atque templa dicuntur. Eburneas autem dicit, ceu affabre elaboratas ac pulcherrimus. Reges vocal sanctos apostolos qui una cum Christo regnant. Filias autem eorum, animas quæ ipsorum opera ad Dei cognitionem regeneratæ sunt, quæ corda sua in templa concin- nant ornatissima in Dei honorem, atque delectant ipsum. Perinde igitur est ac si diceret : Delectabe- ris, o Domine, a domibus eburneis, quas in hono- rem tuum filiæ regum adornarunt. Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato. Regina quidem Ecclesia est, utpote regi magno desponsata. Collo- catio autem a dextris, honorem significat quo fruetur in futuro sæculo. Vestitus autem pretiosus sunt, fides, spes, charitas. Sed et aliud splendi- dius vestimentum habet, ipsum scilicet Christum. Quicunque enim, ait, in Christum baptizati. estis, Christum induistis 18. siam sermo est. Et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Nemo quippe purus ad Christi fidem accedit, nisi præteritoruin malorum memo- riam omnino aboleat. Populus autem Ecclesiæ olim erant idololatræ. Domus autem patris ejus sa- pientes sæculi, iu quibus quasi in domo inhabitat Satanas. Et filia Tyri in muneribus. Ab una Ty- riorum gente, gentium vecationem significat. Tyrios autem memoravit, quia ipsi potissimum piæ institutionis inimici essent. C Hoc ait Evangelium regibus prædicans, et opti- matibus Adora Ecclesiam sive ejus Dominum. Omnis gloria filiæ regis ab intus, in fimbriis au- rcis. Pietatem voce, ab intus, significat : spiri- tualis namque est ornatus Ecclesiæ. Fimbrias au- tem dicit multiplices specie virtutes. huic Rapiemur in nubibus obviam Domino in Rursum per virginem Ecclesiam indicat : • Psal. xc, 1. Cant. 2. ibid. 3. sasat. 111, 17. | Thess. 1V, 16. 11. Audi, filia, et vide. Rursus ceu ad Eccle- 13. Vultum tuum deprecabuntur divites plebis. D 45. Adducentur regi virgines post eam. Simile (16) In aliis catenis læc Basilii esse dicuntur.
PG 27:212Εὐφρανθήσῃ, φησὶν, ὦ Δέσποτα, ἀπὸ βάρεων ἐλεφαντίνων ὧν κατεσκεύασαν εἰς σὴν τιμὴν αἱ τῶν βασιλέων θυγατέρες. Παρέστη ἡ βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου ἐν ἱματισμῷ διαχρύσῳ. Βασίλισσα μὲν ἡ Ἐκκλησία, ὡς νύμφη γενομένη τοῦ μεγάλου βασιλέως· ἡ δὲ στάσις ἡ ἐκ δεξιῶν τὴν τιμὴν σημαίνει ἧς ἀπολαύσει ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· ἱματισμὸς δὲ αὐτῆς ποικίλος πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη· ἔχει δὲ καὶ ἕτερον ἱμάτιον λαμπρότερον, τὸν Χριστὸν αὐτόν. Ὅσοι γὰρ, φησὶν, εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε. Ἄκουσον, θύγατερ, καὶ ἴδε. Καὶ πάλιν ὡς πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν ὁ λόγος οὗτος. Καὶ ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου. Οὐκ ἂν γάρ τις καθαρὸς τῇ διὰ Χριστοῦ προσέρχεται πίστει, μὴ παντελῆ λήθην τῶν προτέρων ποιησάμενος κακῶν. Λαὸς δὲ πάλαι τῆς Ἐκκλησίας οἱ εἰδωλολάτραι. Οἶκος δὲ τοῦ πατρὸς αὐτῆς, οἱ σοφοὶ τοῦ αἰῶνος, ἐν οἷς κατοικεῖ ὥσπερ ἐν οἴκοις ὁ Σατανᾶς. Καὶ θυγάτηρ Τύρου ἐν δώροις. Ἀπὸ ἑνὸς ἔθνους, τοῦ Τυρίων φημὶ, τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν κατασημαίνει. Τοὺς Τυρίους δὲ ὠνόμασε, διὰ τὸ μάλιστα αὐτοὺς ἐχθροὺς εἶναι τοῦ εὐσεβοῦς πολιτεύματος.
Τὸ πρόσωπόν σου λιτανεύσουσιν οἱ πλούσιοι τοῦ λαοῦ. Τοῦτό φησιν εὐαγγελιζόμενος καὶ αὐτοὺς τοὺς βασιλεῖς, καὶ τοὺς ἐν ὑπεροχαῖς ὄντας· Προσκύνησον τὴν Ἐκκλησίαν, ἤτοι τὸν ἑαυτῆς Κύριον. Πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν ἐν κροσσωτοῖς χρυσοῖς. Τὸ εὐσεβὲς ἔσωθεν σημαίνει· νοητὸς γὰρ ὁ κόσμος τῆς Ἐκκλησίας· κροσσοὺς δὲ τὰς πολυειδεῖς ἀρετάς. Ἀπενεχθήσονται τῷ βασιλεῖ παρθένοι ὀπίσω αὐτῆς. Ὅμοιον τὸ, Ἁρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα. Πάλιν δὲ διὰ τῆς παρθένου τὴν Ἐκκλησίαν σημαίνει· Ἡρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι τῷ Θεῷ. Αἱ πλησίον αὐτῆς ἀπενεχθήσονταί σοι. Τῆς γὰρ παρθενίας πλησίον ἡ ἐγκράτεια. Ὅσαι τοίνυν ἐγκρατεύονται ψυχαὶ δηλονότι ἀπὸ πράξεων πονηρῶν, καὶ αὐταὶ συναπαχθήσονται. Συμβαίνει δὲ τὰς ἀπαγομένας εὐφροσύνην καὶ ἀγαλλίασιν αἰώνιον εὑρεῖν. Ἀχθήσονται εἰς ναὸν βασιλέως. Τὸν ἐπουράνιόν φησιν. Ἀντὶ τῶν πατέρων σου ἐγεννήθησαν υἱοί σου. Ἐπειδὴ εἶπεν αὐτῇ, Ἐπιλάθου τοῦ πατρός σου, φησὶν, ἀντὶ τῶν πάλαι πατέρων σου, τουτέστιν ἀντὶ τῶν διδασκάλων, ἔσονταί σοι υἱοί.
PG 27:213Υἱοὺς δὲ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησὶ, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου· Οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβαλοῦσι; Ἢ καὶ τούτους τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγουμένους, οἳ γεγόνασι μὲν τῆς Ἐκκλησίας υἱοὶ, κατεστάθησαν δὲ ἄρχοντες ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν παρὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Καταστήσεις αὐτοὺς ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν· μνησθήσονται τοῦ ὀνόματός σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Διὰ τῶν θείων συγγραμμάτων δηλονότι· ἐν ταῖς ἱεραῖς συλλαβαῖς μνημονεύεται τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομα. Διὰ τοῦτο λαοὶ ἐξομολογήσονταί σοι εἰς τὸν αἰῶνα. Διὰ τὸ κήρυγμα· ὡς πρὸς τὸν Χριστὸν δὲ ὁ λόγος. Διὰ τὸ μνημονεύειν αὐτοὺς διὰ τῶν Γραφῶν τῶν θαυμασίων τοῦ Θεοῦ ὧν ἐποίησεν ἀπὸ γενεῶν ἀρχαίων, καὶ διδάσκειν τὰς ἐρχομένας γενεάς.
τῆς παρθένου τὴν Ἐκκλησίαν σημαίνει· Ηρμοσά- μὴν γὰρ ὑμᾶς παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι τῷ Θεῷ. Αἱ πλησίον αὐτῆς ἀπενεχθήσονταί σοι. Τῆς γὰρ παρθενίας πλησίον ἡ ἐγκράτεια. "Οσαι τοίνυν ἐγκρα τεύονται ψυχαί δηλονότι ἀπὸ πράξεων πονηρῶν, καὶ αὐταὶ συναπαχθήσονται. Συμβαίνει δὲ τὰς ἀπαγο- μένας εὐφροσύνην καὶ ἀγαλλίασιν αἰώνιον εὑρεῖν. Αχθήσονται εἰς ναὸν βασιλέως. Τὸν ἐπουράνιόν φησιν. ᾿Αντὶ τῶν πατέρων στν ἐγεννήθησαν υιοί σου. Ἐπειδὴ εἶπεν αὐτῇ, Επιλάθου τοῦ πατρός σου, φη- σὶν, ἀντὶ τῶν πάλαι πατέρων σου, τουτέστιν ἀντὶ τῶν διδασκάλων, ἔσυνταί σοι υἱοί. Υἱοὺς δὲ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησί, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου· Οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβαλοῦσι ; Ἢ καὶ τούτους τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγουμένους, οι γεγόνασι μὲν τῆς Ἐκκλησίας υἱοί, κατεστάθησαν δὲ ἄρχοντες ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν παρὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Καταστήσεις αὐτοὺς ἄρχοντας ἐπὶ πᾶ σαν τὴν γῆν μνησθήσονται τοῦ ὀνόματός σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Διὰ τῶν θείων συγγραμ μάτων δηλονότι· ἐν ταῖς ἱεραῖς συλλαβαῖς μνημο νεύεται τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομα. . Διὰ τοῦτο λαοὶ ἐξομολογήσονταί σοι εἰς τὸν αἰῶνα. Διὰ τὸ κήρυγμα ὡς πρὸς τὸν Χριστὸν δὲ ὁ λόγος. Διὰ τὸ μνημονεύειν αὐτοὺς διὰ τῶν Γραφών τῶν θαυμασίων τοῦ Θεοῦ ὧν ἐποίησεν ἀπὸ γενεῶν ἀρχαίων, καὶ διδάσκειν τὰς ἐρχομένας γενεάς. Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορὲ ὑπὲρ τῶν κρυφίων. ΨΑΛΜΟΣ ΜΕ'. Υπόθεσις. Τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ὁ παρὼν κατασημαίνει ψαλ μὸς, καὶ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν ἐκβολὴν, καὶ τὴν κάθε ειρξιν αὐτῶν τὴν ἐν τῇ ἀβύσσῳ. Ἐπειδὴ δὲ ταῦτα ὥσπερ διὰ παραβολῶν εἴρηται, εἰκότως ὑπὲρ κρυφίων ἐπιγέγραπται ὁ ψαλμός. Αδουσι δὲ αὐτὸν οἱ πιστεύσαντες εἰς Χριστὸν, καὶ πρό γε πάντων οἱ ἀπόστολοι αὐτοῦ. Β Ὁ Θεὸς ἡμῶν καταφυγὴ καὶ δύναμις. Ταῦτά φησι διὰ τοὺς ἐπαναστάντας αὐτοῖς παρὰ τῶν νοητῶν τε καὶ αἰσθητῶν ἐχθρῶν διωγμούς. Διὰ τοῦτο οὐ φοβηθησόμεθα ἐν τῷ ταράσσεσθαι τὴν γῆν. Δια τὸ ἔχειν σε, φησὶν, βοηθὸν, πάσης ταραχῆς ἐπανιστα- η μένης ἡμῖν καταφρονήσομεν. Έταράττετο γὰρ ἡ πᾶσα γῆ, ἀρχομένου τοῦ κηρύγματος, τῶν μενόντων ἐν ἀπιστία ἐπανισταμένων τοῖς πιστεύουσι τῷ κηρύγ ματι. Καὶ μετατίθεσθαι ὄρη ἐν καρδίαις θαλασσών. Καρδίας θαλασσῶν τὰς ἀβύσσους φησίν· ὅρη δὲ τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις. Ως μέλλοντες οὖν εἰς τὴν ἄβυσσον ἐκβάλλεσθαι οἱ δαίμονες, διήγειρον τὸν κατ' αὐτῶν πόλεμον. Ἀλλ᾿ οὐ φοβηθησόμεθα τοὺς τοιού- τους, φασίν. [Βοηθὸς ἐν θλίψεσι. Διὰ τὸ ἔχειν σε, φησί, βοη- θὸν, πάσης ταραχῆς ἐπανισταμένης ἡμῖν καταφρονή- σομεν. EXPOSITIO IN PSALMUM XLV. Proximæ ejus afferentur tibi. Nam virginitati proxi- ma est continentia. Quotquot igitur animæ se con- tinent a malis actibus, ipsæ quoque una abducen- tur. Quæ abducuntur autem lætitiam et exsultatio- nem consequuntur. Adducentur in templum regis. Coeleste videlicet. A Despondi enim vos virginem puram exhibere Deo. B C Luc. XI, 19. Matth. XXVIII, 19. dixerat illi, Obliviscere patris tui, modo dicit, pro patribus quondam tuis, id est, pro magistris erunt tibi filii. Filios porro sanctos apostolos dicit, juxta illud a Domino dictum : Filii vestri in quo ejiciunt s? Aut etiam eosdem Ecclesiarum duces, qui facti sunt Ecclesiae alii, et constituti a Domi no Jesu sunt principes super omnem terram, juxta id quod dictum est: Euntes docete omnes gen- tes 18. Constitues eos principes super omnem terram, memores erunt nominis tui in omni generatione et generatione. Per divinas videlicet Scripturas: in sacris namque syllabis memoratur nomen Domini. num. Per prædicationem scilicet: sermo autem est ceu ad Christum. Eo quod ipsi per Scripturas commemorent mirabilia Dei quæ edidit a geners- tionibus antiquis, et doceant generationes ven- turas. In finem, filiis Core,pro arcanis. PSALMUS XLV Argumentum. Gentium vocationem, spiritualium inimicorum de- pulsionem, eorumque in abyssum detrusionem significat præsens psalmus. Quandoquidem au- tem isthæc ceu per parabolas dicta sunt; jure pro arcanis inscribitur psalmus. Canunt autem illum qui in Christum crediderunt, ut maxime omnium apostoli ejus. surgentes adversum ipsos spiritualium et sensibi- lium inimicorum opera persecutiones. Propterea non timebimus dum turbabitur terra. Quoniam te adjutorem habemus, inquit, quamcunque adver- sum nos insurgentem perturbationem despiciemus. Turbabatur namque tota terra, cum prædicatio in- choaretur: dum ii qui in infidelitate perseverabant, adversus eos qui crediderant insurgerent. Et trans- ferentur montes in cor maris. Cor maris alyssos vocal montes autem adversarias potestates. Cum futurum esset ut dæmones dejicerentur in abyssum, excitabant ii adversus fideles bellum. Sed ejus- modi inimicos nequaquam reformidabimus, in- quit. [ Adjutor in tribulationibus. Quoniam, inquit, te adjutorem habemus, quamcunque nobis imminen- tem perturbationem despiciemus 17. Pro patribus tuis nali sunt tibi filii. Quoniam 18. Propterea populi confitebuntur tibi in æter- 2. Deus noster refugium et virtus. Hoc ait ob in-
To the End, for the Sons of Korah, for the...Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορὲ ὑπὲρ τῶν…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορὲ ὑπὲρ τῶν κρυφίων. ΨΑΛΜΟΣ ΜΕ. Ὑπόθεσις. Τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ὁ παρὼν κατασημαίνει ψαλμὸς, καὶ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν ἐκβολὴν, καὶ τὴν κάθειρξιν αὐτῶν τὴν ἐν τῇ ἀβύσσῳ. Ἐπειδὴ δὲ ταῦτα ὥσπερ διὰ παραβολῶν εἴρηται, εἰκότως ὑπὲρ κρυφίων ἐπιγέγραπται ὁ ψαλμός.
τῆς παρθένου τὴν Ἐκκλησίαν σημαίνει· Ηρμοσά- μὴν γὰρ ὑμᾶς παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι τῷ Θεῷ. Αἱ πλησίον αὐτῆς ἀπενεχθήσονταί σοι. Τῆς γὰρ παρθενίας πλησίον ἡ ἐγκράτεια. "Οσαι τοίνυν ἐγκρα τεύονται ψυχαί δηλονότι ἀπὸ πράξεων πονηρῶν, καὶ αὐταὶ συναπαχθήσονται. Συμβαίνει δὲ τὰς ἀπαγο- μένας εὐφροσύνην καὶ ἀγαλλίασιν αἰώνιον εὑρεῖν. Αχθήσονται εἰς ναὸν βασιλέως. Τὸν ἐπουράνιόν φησιν. ᾿Αντὶ τῶν πατέρων στν ἐγεννήθησαν υιοί σου. Ἐπειδὴ εἶπεν αὐτῇ, Επιλάθου τοῦ πατρός σου, φη- σὶν, ἀντὶ τῶν πάλαι πατέρων σου, τουτέστιν ἀντὶ τῶν διδασκάλων, ἔσυνταί σοι υἱοί. Υἱοὺς δὲ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησί, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου· Οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβαλοῦσι ; Ἢ καὶ τούτους τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγουμένους, οι γεγόνασι μὲν τῆς Ἐκκλησίας υἱοί, κατεστάθησαν δὲ ἄρχοντες ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν παρὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Καταστήσεις αὐτοὺς ἄρχοντας ἐπὶ πᾶ σαν τὴν γῆν μνησθήσονται τοῦ ὀνόματός σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Διὰ τῶν θείων συγγραμ μάτων δηλονότι· ἐν ταῖς ἱεραῖς συλλαβαῖς μνημο νεύεται τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομα. . Διὰ τοῦτο λαοὶ ἐξομολογήσονταί σοι εἰς τὸν αἰῶνα. Διὰ τὸ κήρυγμα ὡς πρὸς τὸν Χριστὸν δὲ ὁ λόγος. Διὰ τὸ μνημονεύειν αὐτοὺς διὰ τῶν Γραφών τῶν θαυμασίων τοῦ Θεοῦ ὧν ἐποίησεν ἀπὸ γενεῶν ἀρχαίων, καὶ διδάσκειν τὰς ἐρχομένας γενεάς. Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορὲ ὑπὲρ τῶν κρυφίων. ΨΑΛΜΟΣ ΜΕ'. Υπόθεσις. Τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ὁ παρὼν κατασημαίνει ψαλ μὸς, καὶ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν ἐκβολὴν, καὶ τὴν κάθε ειρξιν αὐτῶν τὴν ἐν τῇ ἀβύσσῳ. Ἐπειδὴ δὲ ταῦτα ὥσπερ διὰ παραβολῶν εἴρηται, εἰκότως ὑπὲρ κρυφίων ἐπιγέγραπται ὁ ψαλμός. Αδουσι δὲ αὐτὸν οἱ πιστεύσαντες εἰς Χριστὸν, καὶ πρό γε πάντων οἱ ἀπόστολοι αὐτοῦ. Β Ὁ Θεὸς ἡμῶν καταφυγὴ καὶ δύναμις. Ταῦτά φησι διὰ τοὺς ἐπαναστάντας αὐτοῖς παρὰ τῶν νοητῶν τε καὶ αἰσθητῶν ἐχθρῶν διωγμούς. Διὰ τοῦτο οὐ φοβηθησόμεθα ἐν τῷ ταράσσεσθαι τὴν γῆν. Δια τὸ ἔχειν σε, φησὶν, βοηθὸν, πάσης ταραχῆς ἐπανιστα- η μένης ἡμῖν καταφρονήσομεν. Έταράττετο γὰρ ἡ πᾶσα γῆ, ἀρχομένου τοῦ κηρύγματος, τῶν μενόντων ἐν ἀπιστία ἐπανισταμένων τοῖς πιστεύουσι τῷ κηρύγ ματι. Καὶ μετατίθεσθαι ὄρη ἐν καρδίαις θαλασσών. Καρδίας θαλασσῶν τὰς ἀβύσσους φησίν· ὅρη δὲ τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις. Ως μέλλοντες οὖν εἰς τὴν ἄβυσσον ἐκβάλλεσθαι οἱ δαίμονες, διήγειρον τὸν κατ' αὐτῶν πόλεμον. Ἀλλ᾿ οὐ φοβηθησόμεθα τοὺς τοιού- τους, φασίν. [Βοηθὸς ἐν θλίψεσι. Διὰ τὸ ἔχειν σε, φησί, βοη- θὸν, πάσης ταραχῆς ἐπανισταμένης ἡμῖν καταφρονή- σομεν. EXPOSITIO IN PSALMUM XLV. Proximæ ejus afferentur tibi. Nam virginitati proxi- ma est continentia. Quotquot igitur animæ se con- tinent a malis actibus, ipsæ quoque una abducen- tur. Quæ abducuntur autem lætitiam et exsultatio- nem consequuntur. Adducentur in templum regis. Coeleste videlicet. A Despondi enim vos virginem puram exhibere Deo. B C Luc. XI, 19. Matth. XXVIII, 19. dixerat illi, Obliviscere patris tui, modo dicit, pro patribus quondam tuis, id est, pro magistris erunt tibi filii. Filios porro sanctos apostolos dicit, juxta illud a Domino dictum : Filii vestri in quo ejiciunt s? Aut etiam eosdem Ecclesiarum duces, qui facti sunt Ecclesiae alii, et constituti a Domi no Jesu sunt principes super omnem terram, juxta id quod dictum est: Euntes docete omnes gen- tes 18. Constitues eos principes super omnem terram, memores erunt nominis tui in omni generatione et generatione. Per divinas videlicet Scripturas: in sacris namque syllabis memoratur nomen Domini. num. Per prædicationem scilicet: sermo autem est ceu ad Christum. Eo quod ipsi per Scripturas commemorent mirabilia Dei quæ edidit a geners- tionibus antiquis, et doceant generationes ven- turas. In finem, filiis Core,pro arcanis. PSALMUS XLV Argumentum. Gentium vocationem, spiritualium inimicorum de- pulsionem, eorumque in abyssum detrusionem significat præsens psalmus. Quandoquidem au- tem isthæc ceu per parabolas dicta sunt; jure pro arcanis inscribitur psalmus. Canunt autem illum qui in Christum crediderunt, ut maxime omnium apostoli ejus. surgentes adversum ipsos spiritualium et sensibi- lium inimicorum opera persecutiones. Propterea non timebimus dum turbabitur terra. Quoniam te adjutorem habemus, inquit, quamcunque adver- sum nos insurgentem perturbationem despiciemus. Turbabatur namque tota terra, cum prædicatio in- choaretur: dum ii qui in infidelitate perseverabant, adversus eos qui crediderant insurgerent. Et trans- ferentur montes in cor maris. Cor maris alyssos vocal montes autem adversarias potestates. Cum futurum esset ut dæmones dejicerentur in abyssum, excitabant ii adversus fideles bellum. Sed ejus- modi inimicos nequaquam reformidabimus, in- quit. [ Adjutor in tribulationibus. Quoniam, inquit, te adjutorem habemus, quamcunque nobis imminen- tem perturbationem despiciemus 17. Pro patribus tuis nali sunt tibi filii. Quoniam 18. Propterea populi confitebuntur tibi in æter- 2. Deus noster refugium et virtus. Hoc ait ob in-
Ἄδουσι δὲ αὐτὸν οἱ πιστεύσαντες εἰς Χριστὸν, καὶ πρό γε πάντων οἱ ἀπόστολοι αὐτοῦ. Ὁ Θεὸς ἡμῶν καταφυγὴ καὶ δύναμις. Ταῦτά φησι διὰ τοὺς ἐπαναστάντας αὐτοῖς παρὰ τῶν νοητῶν τε καὶ αἰσθητῶν ἐχθρῶν διωγμούς. Διὰ τοῦτο οὐ φοβηθησόμεθα ἐν τῷ ταράσσεσθαι τὴν γῆν. Διὰ τὸ ἔχειν σε, φησὶν, βοηθὸν, πάσης ταραχῆς ἐπανισταμένης ἡμῖν καταφρονήσομεν. Ἐταράττετο γὰρ ἡ πᾶσα γῆ, ἀρχομένου τοῦ κηρύγματος, τῶν μενόντων ἐν ἀπιστίᾳ ἐπανισταμένων τοῖς πιστεύουσι τῷ κηρύγματι. Καὶ μετατίθεσθαι ὄρη ἐν καρδίαις θαλασσῶν. Καρδίας θαλασσῶν τὰς ἀβύσσους φησίν· ὄρη δὲ τὰς ἀντινειμένας δυνάμεις. Ὡς μέλλοντες οὖν εἰς τὴν ἄβυσσον ἐκβάλλεσθαι οἱ δαίμονες, διήγειρον τὸν κατ’ αὐτῶν πόλεμον. Ἀλλ’ οὐ φοβηθησόμεθα τοὺς τοιούτους, φασίν. [ Βοηθὸς ἐν θλίψεσι. Διὰ τὸ ἔχειν σε, φησὶ, βοηθὸν, πάσης ταραχῆς ἐπανισταμένης ἡμῖν καταφρονήσομεν. Ἢ ὄρη τοὺς δαίμονάς φησι, τοὺς πάλαι ὑψηλοὺς καὶ περιφανεῖς, καὶ ὄρεσι διὰ τοῦτο ὁμοιουμένους.] Ἤχησαν καὶ ἐταράχθησαν τὰ ὕδατα αὐτῶν. Ὕδατα ἐν τούτοις τὰ πλήθη φησὶν, ἃ καὶ συνετάραξε τὸ ξένον τοῦ κηρύγματος. Ἐταράχθησαν τὰ ὄρη ἐν τῇ κραταιότητι αὐτοῦ.
τῆς παρθένου τὴν Ἐκκλησίαν σημαίνει· Ηρμοσά- μὴν γὰρ ὑμᾶς παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι τῷ Θεῷ. Αἱ πλησίον αὐτῆς ἀπενεχθήσονταί σοι. Τῆς γὰρ παρθενίας πλησίον ἡ ἐγκράτεια. "Οσαι τοίνυν ἐγκρα τεύονται ψυχαί δηλονότι ἀπὸ πράξεων πονηρῶν, καὶ αὐταὶ συναπαχθήσονται. Συμβαίνει δὲ τὰς ἀπαγο- μένας εὐφροσύνην καὶ ἀγαλλίασιν αἰώνιον εὑρεῖν. Αχθήσονται εἰς ναὸν βασιλέως. Τὸν ἐπουράνιόν φησιν. ᾿Αντὶ τῶν πατέρων στν ἐγεννήθησαν υιοί σου. Ἐπειδὴ εἶπεν αὐτῇ, Επιλάθου τοῦ πατρός σου, φη- σὶν, ἀντὶ τῶν πάλαι πατέρων σου, τουτέστιν ἀντὶ τῶν διδασκάλων, ἔσυνταί σοι υἱοί. Υἱοὺς δὲ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησί, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου· Οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβαλοῦσι ; Ἢ καὶ τούτους τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγουμένους, οι γεγόνασι μὲν τῆς Ἐκκλησίας υἱοί, κατεστάθησαν δὲ ἄρχοντες ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν παρὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. Καταστήσεις αὐτοὺς ἄρχοντας ἐπὶ πᾶ σαν τὴν γῆν μνησθήσονται τοῦ ὀνόματός σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Διὰ τῶν θείων συγγραμ μάτων δηλονότι· ἐν ταῖς ἱεραῖς συλλαβαῖς μνημο νεύεται τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομα. . Διὰ τοῦτο λαοὶ ἐξομολογήσονταί σοι εἰς τὸν αἰῶνα. Διὰ τὸ κήρυγμα ὡς πρὸς τὸν Χριστὸν δὲ ὁ λόγος. Διὰ τὸ μνημονεύειν αὐτοὺς διὰ τῶν Γραφών τῶν θαυμασίων τοῦ Θεοῦ ὧν ἐποίησεν ἀπὸ γενεῶν ἀρχαίων, καὶ διδάσκειν τὰς ἐρχομένας γενεάς. Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορὲ ὑπὲρ τῶν κρυφίων. ΨΑΛΜΟΣ ΜΕ'. Υπόθεσις. Τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ὁ παρὼν κατασημαίνει ψαλ μὸς, καὶ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν ἐκβολὴν, καὶ τὴν κάθε ειρξιν αὐτῶν τὴν ἐν τῇ ἀβύσσῳ. Ἐπειδὴ δὲ ταῦτα ὥσπερ διὰ παραβολῶν εἴρηται, εἰκότως ὑπὲρ κρυφίων ἐπιγέγραπται ὁ ψαλμός. Αδουσι δὲ αὐτὸν οἱ πιστεύσαντες εἰς Χριστὸν, καὶ πρό γε πάντων οἱ ἀπόστολοι αὐτοῦ. Β Ὁ Θεὸς ἡμῶν καταφυγὴ καὶ δύναμις. Ταῦτά φησι διὰ τοὺς ἐπαναστάντας αὐτοῖς παρὰ τῶν νοητῶν τε καὶ αἰσθητῶν ἐχθρῶν διωγμούς. Διὰ τοῦτο οὐ φοβηθησόμεθα ἐν τῷ ταράσσεσθαι τὴν γῆν. Δια τὸ ἔχειν σε, φησὶν, βοηθὸν, πάσης ταραχῆς ἐπανιστα- η μένης ἡμῖν καταφρονήσομεν. Έταράττετο γὰρ ἡ πᾶσα γῆ, ἀρχομένου τοῦ κηρύγματος, τῶν μενόντων ἐν ἀπιστία ἐπανισταμένων τοῖς πιστεύουσι τῷ κηρύγ ματι. Καὶ μετατίθεσθαι ὄρη ἐν καρδίαις θαλασσών. Καρδίας θαλασσῶν τὰς ἀβύσσους φησίν· ὅρη δὲ τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις. Ως μέλλοντες οὖν εἰς τὴν ἄβυσσον ἐκβάλλεσθαι οἱ δαίμονες, διήγειρον τὸν κατ' αὐτῶν πόλεμον. Ἀλλ᾿ οὐ φοβηθησόμεθα τοὺς τοιού- τους, φασίν. [Βοηθὸς ἐν θλίψεσι. Διὰ τὸ ἔχειν σε, φησί, βοη- θὸν, πάσης ταραχῆς ἐπανισταμένης ἡμῖν καταφρονή- σομεν. EXPOSITIO IN PSALMUM XLV. Proximæ ejus afferentur tibi. Nam virginitati proxi- ma est continentia. Quotquot igitur animæ se con- tinent a malis actibus, ipsæ quoque una abducen- tur. Quæ abducuntur autem lætitiam et exsultatio- nem consequuntur. Adducentur in templum regis. Coeleste videlicet. A Despondi enim vos virginem puram exhibere Deo. B C Luc. XI, 19. Matth. XXVIII, 19. dixerat illi, Obliviscere patris tui, modo dicit, pro patribus quondam tuis, id est, pro magistris erunt tibi filii. Filios porro sanctos apostolos dicit, juxta illud a Domino dictum : Filii vestri in quo ejiciunt s? Aut etiam eosdem Ecclesiarum duces, qui facti sunt Ecclesiae alii, et constituti a Domi no Jesu sunt principes super omnem terram, juxta id quod dictum est: Euntes docete omnes gen- tes 18. Constitues eos principes super omnem terram, memores erunt nominis tui in omni generatione et generatione. Per divinas videlicet Scripturas: in sacris namque syllabis memoratur nomen Domini. num. Per prædicationem scilicet: sermo autem est ceu ad Christum. Eo quod ipsi per Scripturas commemorent mirabilia Dei quæ edidit a geners- tionibus antiquis, et doceant generationes ven- turas. In finem, filiis Core,pro arcanis. PSALMUS XLV Argumentum. Gentium vocationem, spiritualium inimicorum de- pulsionem, eorumque in abyssum detrusionem significat præsens psalmus. Quandoquidem au- tem isthæc ceu per parabolas dicta sunt; jure pro arcanis inscribitur psalmus. Canunt autem illum qui in Christum crediderunt, ut maxime omnium apostoli ejus. surgentes adversum ipsos spiritualium et sensibi- lium inimicorum opera persecutiones. Propterea non timebimus dum turbabitur terra. Quoniam te adjutorem habemus, inquit, quamcunque adver- sum nos insurgentem perturbationem despiciemus. Turbabatur namque tota terra, cum prædicatio in- choaretur: dum ii qui in infidelitate perseverabant, adversus eos qui crediderant insurgerent. Et trans- ferentur montes in cor maris. Cor maris alyssos vocal montes autem adversarias potestates. Cum futurum esset ut dæmones dejicerentur in abyssum, excitabant ii adversus fideles bellum. Sed ejus- modi inimicos nequaquam reformidabimus, in- quit. [ Adjutor in tribulationibus. Quoniam, inquit, te adjutorem habemus, quamcunque nobis imminen- tem perturbationem despiciemus 17. Pro patribus tuis nali sunt tibi filii. Quoniam 18. Propterea populi confitebuntur tibi in æter- 2. Deus noster refugium et virtus. Hoc ait ob in-
PG 27:216Ἡ ἰσχὺς, φησὶ, τοῦ κηρυττομένου κατέσεισε τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας τοὺς πάλαι ὑψηλοὺς καὶ περιφανεῖς, καὶ ὄρεσι διὰ τοῦτο ὡμοιομένους. Τοῦ ποταμοῦ ὁρμήματα εὐφραίνουσι τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ. Ποταμὸν τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησὶν, ὃς καὶ εὐφραίνει τὴν Ἐκκλησίαν. Ἡγίασε τὸ σκήνωμα αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος. Ἅγιος γάρ ἐστιν ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος, κατασκηνῶν ἐν ἁγίοις· ἥτις ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία. Ὁ Θεὸς ἐν μέσῳ αὐτῆς, καὶ οὐ σαλευθήσεται, τῆς Ἐκκλησίας δηλονότι. Βοηθήσει αὐτῇ ὁ Θεὸς τὸ πρὸς πρωί̈. Τὸ νεῦσαι πρωὶ̈ περὶ τὸν ὄρθρον. Τὸ γὰρ, βοηθήσει αὐτῇ, καὶ ἐνταῦθα τὸ πρόσωπον τῆς Ἐκκλησίας νοηθεῖεν ἂν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, καὶ οἱ κατὰ διαδοχὴν ἡγούμενοι αὐτῆς, οὓς καὶ νευροῖ συντόνως πρὸς τὸ δύνασθαι ἀντιλαμβάνεσθαι τοῦ κηρύγματος. Ἐταράχθησαν ἔθνη, ἔκλιναν βασιλεῖαι. Ἐπολέμησαν μὲν, φησὶν, κατὰ τῆς Ἐκκλησίας τὰ ἔθνη· ἀλλ’ ὅμως ἔκλιναν αὐτῶν οἱ βασιλεῖς, τουτέστιν ἥττηνται καὶ πεφεύγασιν· ἀλλ’ ὕστερον ἔκαμψαν καὶ αὐτοὶ τῷ Χριστῷ αὐχένα. Λέγει γὰρ, ὅτι ταχὺ οἰκοδομηθήσῃ ὑφ’ ὧν καθῃρέθης. Ὕψωσαν γὰρ τὴν Ἐκκλησίαν, παγκάλως δῶρα προσφέροντες. Ἔδωκε φωνὴν αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος, καὶ ἐσαλεύθη ἡ γῆ.
Η ὄρη τοὺς δαίμονάς φησι, τοὺς πάλαι ὑψηλοὺς καὶ περιφανεῖς, καὶ ὄρεσι διὰ τοῦτο ὁμοιουμένους.] Ἤχησαν καὶ ἐταράχθησαν τὰ ὕδατα αὐτῶν. ὕδατα ἐν τούτοις τὰ πλήθη φησίν, ἃ καὶ συνετάραξε τὸ ξένον τοῦ κηρύγματος. Εταράχθησαν τὰ ὄρη ἐν τῇ κραταιότητι αὐτοῦ. Ἡ ἰσχὺς, φησί, τοῦ κη ρυττομένου κατέσεισε τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας τοὺς πάλαι ὑψηλοὺς καὶ περιφανεῖς, καὶ ὄρεσι διὰ τοῦτο ὡμοιομένους. Τοῦ ποταμοῦ ὁρμήματα εὐφραίνουσι τὴν πό- λιν τοῦ Θεοῦ. Ποταμὸν τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησὶν, ὃς καὶ εὐφραίνει τὴν Ἐκκλησίαν. Ἡγίασε τὸ σκή νωμα αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος. "Αγιος γάρ ἐστιν ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος, κατασκηνῶν ἐν ἁγίοις· ἥτις ἐστὶν ἢ Ἐκκλησία. Ὁ Θεὸς ἐν μέσῳ αὐτῆς, καὶ οὐ σαλευθήσεται, τῆς Ἐκκλησίας δηλονότι. Βοηθήσει αὐτῇ ὁ Θεὸς τὸ πρὸς πρωί. Τὸ νεῦσαι πρωί περὶ τὸν ὄρθρον. Το γὰρ, βοηθήσει αὐτῇ, καὶ ἐνταῦθα τὸ πρόσωπον τῆς Ἐκκλησίας νοηθεῖεν ἂν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, καὶ οἱ κατὰ διαδοχὴν ἡγούμενοι αὐτῆς, οὓς καὶ νευροῖ συν- τόνως πρὸς τὸ δύνασθαι ἀντιλαμβάνεσθαι τοῦ κηρύ γματος. Εταράχθησαν ἔθνη, ἔκλιναν βασιλεῖαι. Επο- λέμησαν μὲν, φησίν, κατὰ τῆς Ἐκκλησίας τὰ ἔθνη· ἀλλ' ὅμως ἔκλιναν αὐτῶν οἱ βασιλεῖς, τουτέστιν ήττην ται καὶ πεφεύγασιν· ἀλλ᾽ ὕστερον ἔκαμψαν καὶ αὐτοὶ τῷ Χριστῷ αὐχένα. Λέγει γάρ, ὅτι ταχὺ οἰκοδομη θήσῃ ὑφ' ὧν καθῃρέθης. Ύψωσαν γὰρ τὴν Ἐκκλη- σίαν, παγκάλως δῶρα προσφέροντες. Ἔδωκε φωνὴν αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος, καὶ ἐσαλεύθη ἡ γῆ. Ὁ Χριστὸς ἐπὶ σταυροῦ. Φωνὴν αὐτοῦ τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησίν. Ἐὰν γὰρ ἀκούσῃ φωνὴν Κυρίου ψυχή λογική, σαλεύεται μεταβαίνουσα ἀπὸ κακίας εἰς ἀρετὴν, καὶ ἀπὸ ἀγνωσίας εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ. Κύριος τῶν δυνάμεων μεθ' ἡμῶν, ἀντιλήπτωρ ἡμῶν ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Την νίκην τὴν γενομένην κατά τῶν νοητῶν ἐχθρῶν αὐτῷ τῷ Κυρίῳ ἀνατίθησιν. Εὐ καίρως δὲ τοῦ Ἰακὼς ἡ μνήμη διὰ τὴν πάλην τὴν γενομένην πρὸς αὐτόν. Δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, ὁ ἔθετο τέ γατα ἐπὶ τῆς γῆς. Την γενομένην διὰ τοῦ κηρύγματ τος εἰρήνην κατασημαίνει, διὰ τοῦ πάντα πόλεμον λέγειν πεπαῦσθαι ἀπὸ τῆς γῆς. Τέρατα δὲ τοὺς ἀφα νισμούς, ἤτοι τὰς καταργήσεις, φησίν· κατήργησε γὰρ πάντα πόλεμον. Τόξον συντρίψει, καὶ συνθλάσει ὅπλον, καὶ θυρεοὺς κατακαύσει ἐν πυρί. Τόξον νῦν, καὶ τὸ ὅπλον, καὶ ὁ θυρεὸς κατάστασιν χειρίστην σημαίνει, καὶ λογισμοὺς πονηρούς. Σχολάσατε, καὶ γνῶτε, ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός. Ε μὴ γάρ τις πάσης κοσμικής φροντίδος γένηται ἐκτὸς, οὐ δύναται γνῶναι τὸν Θεόν. Σχολῆς γὰρ χρεία πρὸς τὸ γνῶναι τὸν Θεόν. Υψωθήσομαι ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὑψωθήσομαι ἐν τῇ γῇ. Τὴν ἐπικράτησιν τοῦ κη ρύγματος τὴν κατὰ τῶν ἐθνῶν αὐτοῖς ἐπαγγέλλεται. Κύριος τῶν δυνάμεων μεθ' ἡμῶν, ἀντιλήπτωρ S. ATHANASH OPP. PARS Aut montes dæmones dicit, qui olim excelsi A ac conspicui erant, ac proinde montibus similes. ] hic dicit multitudinem populorum, quos prædica- tionis novitas perturbavit. Conturbati sunt montes in fortirudine ejus. Vis, inquit, ejus qui prædica- batur impuros damones commovit, olim superbos et conspicuos, atque ideo montibus similes dictos. Flumen evangelicum verbum appellat, quod lætifi- cat Ecclesiam. Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Sanctus enim est qui in sanctis re- quiescit, babitans in sanctis, id est in Ecclesia. medio Ecclesiæ videlicet. Adjuvabit eam Deus mane diluculo. Id ait quod declinet diluculum ad ma- tulinum. Illud autem : adjuvabit eam, personan Ecclesiæ respicit, quam hic repræsentant apostoli, et qui per successionem ejus sunt præfecti, quos impense roborat, ut possint prædicationi operam navare. B IN. EXEGETICA. - gna. Pugnaverunt quidem, ait, gentes adversus Ecclesiam; sed tamen earum reges inclinati sunt, id est superati, et terga dederunt; verum postremo et ipsi Christo cervicem submisere. Dicit enim Ec- clesiam celeriter constructum iri ab iis qui eam diruerant. Nam pulcherrimis eam douis auctam in G sublime extulerunt. Dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Christus scilicet in cruce. Vocem suam, evangelicum seilicet sermonem. Si namque anima rationalis vocem Domini audierit, commove- tur, transitque ab improbitate ad virtutem et ab ignorantia ad Dei notitiam, Deus Jacob. Victoriam adversus spirituales hostes partam ipsi Domino ascribit. Opportune autem hic Jacobi mentio babetur ob luctam cum eo ha- lilam. gia super terram. Pacem prædicatione initam si- gnificat, cum ait bellum omne in terra finem ha- buisse. Prodigia autem dicit cessationes et com- pressiones. Cessare fecit enim omne bellum. comburet igni. Arcum, telum et scutum, pessimum indicant statum, et perversas cogitationes. 11. Vacate et viaete quoniam ego sum Deus. Nisi quis enim mundanam omnem curam abjiciat, non potest nosse Deum. Vacatione enim opus est ad Dei cognitionem. Exaltabor in gentibus, exal- tabor in terra. Prædicationis adversus omnes gen- tes victoriam ipsis pollicetur. D 4. Sonuerunt et turbate sunt aquæ eorum. Aquas 5. Fluminis impetus latificant civitatem Dei. 6. Deus in medio ejus, et non commovebitur, in 7. Conturbata sunt gentes et inclinata sunt re- 8. Dominus virtutum nobiscum, susceptor noster 9. Venite et videte opera Dei, quæ posui: prodi- 10. Arcum conteret et confringet arma, et scula 12. Dominus virtutum nobiscum, susceptor wo-
Ὁ Χριστὸς ἐπὶ σταυροῦ. Φωνὴν αὐτοῦ τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησίν. Ἐὰν γὰρ ἀκούσῃ φωνὴν Κυρίου ψυχὴ λογικὴ, σαλεύεται μεταβαίνουσα ἀπὸ κακίας εἰς ἀρετὴν, καὶ ἀπὸ ἀγνωσίας εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ. Κύριος τῶν δυνάμεων μεθ’ ἡμῶν, ἀντιλήπτωρ ἡμῶν ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Τὴν νίκην τὴν γενομένην κατὰ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν αὐτῷ τῷ Κυρίῳ ἀνατίθησιν. Εὐκαίρως δὲ τοῦ Ἰακὼβ ἡ μνήμη διὰ τὴν πάλην τὴν γενομένην πρὸς αὐτόν. Δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, ἃ ἔθετο τέρατα ἐπὶ τῆς γῆς. Τὴν γενομένην διὰ τοῦ κηρύγματος εἰρήνην κατασημαίνει, διὰ τοῦ πάντα πόλεμον λέγειν πεπαῦσθαι ἀπὸ τῆς γῆς. Τέρατα δὲ τοὺς ἀφανισμοὺς, ἤτοι τὰς καταργήσεις, φησίν· κατήργησε γὰρ πάντα πόλεμον. Τόξον συντρίψει, καὶ συνθλάσει ὅπλον, καὶ θυρεοὺς κατακαύσει ἐν πυρί. Τόξον νῦν, καὶ τὸ ὅπλον, καὶ ὁ θυρεὸς κατάστασιν χειρίστην σημαίνει, καὶ λογισμοὺς πονηρούς. Σχολάσατε, καὶ γνῶτε, ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός. Εἰ μὴ γάρ τις πάσης κοσμικῆς φροντίδος γένηται ἐκτὸς, οὐ δύναται γνῶναι τὸν Θεόν. Σχολῆς γὰρ χρεία πρὸς τὸ γνῶναι τὸν Θεόν. Ὑψωθήσομαι ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὑψωθήσομαι ἐν τῇ γῇ.
Η ὄρη τοὺς δαίμονάς φησι, τοὺς πάλαι ὑψηλοὺς καὶ περιφανεῖς, καὶ ὄρεσι διὰ τοῦτο ὁμοιουμένους.] Ἤχησαν καὶ ἐταράχθησαν τὰ ὕδατα αὐτῶν. ὕδατα ἐν τούτοις τὰ πλήθη φησίν, ἃ καὶ συνετάραξε τὸ ξένον τοῦ κηρύγματος. Εταράχθησαν τὰ ὄρη ἐν τῇ κραταιότητι αὐτοῦ. Ἡ ἰσχὺς, φησί, τοῦ κη ρυττομένου κατέσεισε τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας τοὺς πάλαι ὑψηλοὺς καὶ περιφανεῖς, καὶ ὄρεσι διὰ τοῦτο ὡμοιομένους. Τοῦ ποταμοῦ ὁρμήματα εὐφραίνουσι τὴν πό- λιν τοῦ Θεοῦ. Ποταμὸν τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησὶν, ὃς καὶ εὐφραίνει τὴν Ἐκκλησίαν. Ἡγίασε τὸ σκή νωμα αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος. "Αγιος γάρ ἐστιν ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος, κατασκηνῶν ἐν ἁγίοις· ἥτις ἐστὶν ἢ Ἐκκλησία. Ὁ Θεὸς ἐν μέσῳ αὐτῆς, καὶ οὐ σαλευθήσεται, τῆς Ἐκκλησίας δηλονότι. Βοηθήσει αὐτῇ ὁ Θεὸς τὸ πρὸς πρωί. Τὸ νεῦσαι πρωί περὶ τὸν ὄρθρον. Το γὰρ, βοηθήσει αὐτῇ, καὶ ἐνταῦθα τὸ πρόσωπον τῆς Ἐκκλησίας νοηθεῖεν ἂν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, καὶ οἱ κατὰ διαδοχὴν ἡγούμενοι αὐτῆς, οὓς καὶ νευροῖ συν- τόνως πρὸς τὸ δύνασθαι ἀντιλαμβάνεσθαι τοῦ κηρύ γματος. Εταράχθησαν ἔθνη, ἔκλιναν βασιλεῖαι. Επο- λέμησαν μὲν, φησίν, κατὰ τῆς Ἐκκλησίας τὰ ἔθνη· ἀλλ' ὅμως ἔκλιναν αὐτῶν οἱ βασιλεῖς, τουτέστιν ήττην ται καὶ πεφεύγασιν· ἀλλ᾽ ὕστερον ἔκαμψαν καὶ αὐτοὶ τῷ Χριστῷ αὐχένα. Λέγει γάρ, ὅτι ταχὺ οἰκοδομη θήσῃ ὑφ' ὧν καθῃρέθης. Ύψωσαν γὰρ τὴν Ἐκκλη- σίαν, παγκάλως δῶρα προσφέροντες. Ἔδωκε φωνὴν αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος, καὶ ἐσαλεύθη ἡ γῆ. Ὁ Χριστὸς ἐπὶ σταυροῦ. Φωνὴν αὐτοῦ τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησίν. Ἐὰν γὰρ ἀκούσῃ φωνὴν Κυρίου ψυχή λογική, σαλεύεται μεταβαίνουσα ἀπὸ κακίας εἰς ἀρετὴν, καὶ ἀπὸ ἀγνωσίας εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ. Κύριος τῶν δυνάμεων μεθ' ἡμῶν, ἀντιλήπτωρ ἡμῶν ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Την νίκην τὴν γενομένην κατά τῶν νοητῶν ἐχθρῶν αὐτῷ τῷ Κυρίῳ ἀνατίθησιν. Εὐ καίρως δὲ τοῦ Ἰακὼς ἡ μνήμη διὰ τὴν πάλην τὴν γενομένην πρὸς αὐτόν. Δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, ὁ ἔθετο τέ γατα ἐπὶ τῆς γῆς. Την γενομένην διὰ τοῦ κηρύγματ τος εἰρήνην κατασημαίνει, διὰ τοῦ πάντα πόλεμον λέγειν πεπαῦσθαι ἀπὸ τῆς γῆς. Τέρατα δὲ τοὺς ἀφα νισμούς, ἤτοι τὰς καταργήσεις, φησίν· κατήργησε γὰρ πάντα πόλεμον. Τόξον συντρίψει, καὶ συνθλάσει ὅπλον, καὶ θυρεοὺς κατακαύσει ἐν πυρί. Τόξον νῦν, καὶ τὸ ὅπλον, καὶ ὁ θυρεὸς κατάστασιν χειρίστην σημαίνει, καὶ λογισμοὺς πονηρούς. Σχολάσατε, καὶ γνῶτε, ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός. Ε μὴ γάρ τις πάσης κοσμικής φροντίδος γένηται ἐκτὸς, οὐ δύναται γνῶναι τὸν Θεόν. Σχολῆς γὰρ χρεία πρὸς τὸ γνῶναι τὸν Θεόν. Υψωθήσομαι ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὑψωθήσομαι ἐν τῇ γῇ. Τὴν ἐπικράτησιν τοῦ κη ρύγματος τὴν κατὰ τῶν ἐθνῶν αὐτοῖς ἐπαγγέλλεται. Κύριος τῶν δυνάμεων μεθ' ἡμῶν, ἀντιλήπτωρ S. ATHANASH OPP. PARS Aut montes dæmones dicit, qui olim excelsi A ac conspicui erant, ac proinde montibus similes. ] hic dicit multitudinem populorum, quos prædica- tionis novitas perturbavit. Conturbati sunt montes in fortirudine ejus. Vis, inquit, ejus qui prædica- batur impuros damones commovit, olim superbos et conspicuos, atque ideo montibus similes dictos. Flumen evangelicum verbum appellat, quod lætifi- cat Ecclesiam. Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Sanctus enim est qui in sanctis re- quiescit, babitans in sanctis, id est in Ecclesia. medio Ecclesiæ videlicet. Adjuvabit eam Deus mane diluculo. Id ait quod declinet diluculum ad ma- tulinum. Illud autem : adjuvabit eam, personan Ecclesiæ respicit, quam hic repræsentant apostoli, et qui per successionem ejus sunt præfecti, quos impense roborat, ut possint prædicationi operam navare. B IN. EXEGETICA. - gna. Pugnaverunt quidem, ait, gentes adversus Ecclesiam; sed tamen earum reges inclinati sunt, id est superati, et terga dederunt; verum postremo et ipsi Christo cervicem submisere. Dicit enim Ec- clesiam celeriter constructum iri ab iis qui eam diruerant. Nam pulcherrimis eam douis auctam in G sublime extulerunt. Dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Christus scilicet in cruce. Vocem suam, evangelicum seilicet sermonem. Si namque anima rationalis vocem Domini audierit, commove- tur, transitque ab improbitate ad virtutem et ab ignorantia ad Dei notitiam, Deus Jacob. Victoriam adversus spirituales hostes partam ipsi Domino ascribit. Opportune autem hic Jacobi mentio babetur ob luctam cum eo ha- lilam. gia super terram. Pacem prædicatione initam si- gnificat, cum ait bellum omne in terra finem ha- buisse. Prodigia autem dicit cessationes et com- pressiones. Cessare fecit enim omne bellum. comburet igni. Arcum, telum et scutum, pessimum indicant statum, et perversas cogitationes. 11. Vacate et viaete quoniam ego sum Deus. Nisi quis enim mundanam omnem curam abjiciat, non potest nosse Deum. Vacatione enim opus est ad Dei cognitionem. Exaltabor in gentibus, exal- tabor in terra. Prædicationis adversus omnes gen- tes victoriam ipsis pollicetur. D 4. Sonuerunt et turbate sunt aquæ eorum. Aquas 5. Fluminis impetus latificant civitatem Dei. 6. Deus in medio ejus, et non commovebitur, in 7. Conturbata sunt gentes et inclinata sunt re- 8. Dominus virtutum nobiscum, susceptor noster 9. Venite et videte opera Dei, quæ posui: prodi- 10. Arcum conteret et confringet arma, et scula 12. Dominus virtutum nobiscum, susceptor wo-
Τὴν ἐπικράτησιν τοῦ κηρύγματος τὴν κατὰ τῶν ἐθνῶν αὐτοῖς ἐπαγγέλλεται. Κύριος τῶν δυνάμεων μεθ’ ἡμῶν, ἀντιλήπτωρ ἡμῶν ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Τὴν εὐχαριστίαν ἀναδιπλασιάζουσιν οἱ εἰς Χριστὸν πιστεύσαντες.
Η ὄρη τοὺς δαίμονάς φησι, τοὺς πάλαι ὑψηλοὺς καὶ περιφανεῖς, καὶ ὄρεσι διὰ τοῦτο ὁμοιουμένους.] Ἤχησαν καὶ ἐταράχθησαν τὰ ὕδατα αὐτῶν. ὕδατα ἐν τούτοις τὰ πλήθη φησίν, ἃ καὶ συνετάραξε τὸ ξένον τοῦ κηρύγματος. Εταράχθησαν τὰ ὄρη ἐν τῇ κραταιότητι αὐτοῦ. Ἡ ἰσχὺς, φησί, τοῦ κη ρυττομένου κατέσεισε τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας τοὺς πάλαι ὑψηλοὺς καὶ περιφανεῖς, καὶ ὄρεσι διὰ τοῦτο ὡμοιομένους. Τοῦ ποταμοῦ ὁρμήματα εὐφραίνουσι τὴν πό- λιν τοῦ Θεοῦ. Ποταμὸν τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησὶν, ὃς καὶ εὐφραίνει τὴν Ἐκκλησίαν. Ἡγίασε τὸ σκή νωμα αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος. "Αγιος γάρ ἐστιν ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος, κατασκηνῶν ἐν ἁγίοις· ἥτις ἐστὶν ἢ Ἐκκλησία. Ὁ Θεὸς ἐν μέσῳ αὐτῆς, καὶ οὐ σαλευθήσεται, τῆς Ἐκκλησίας δηλονότι. Βοηθήσει αὐτῇ ὁ Θεὸς τὸ πρὸς πρωί. Τὸ νεῦσαι πρωί περὶ τὸν ὄρθρον. Το γὰρ, βοηθήσει αὐτῇ, καὶ ἐνταῦθα τὸ πρόσωπον τῆς Ἐκκλησίας νοηθεῖεν ἂν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, καὶ οἱ κατὰ διαδοχὴν ἡγούμενοι αὐτῆς, οὓς καὶ νευροῖ συν- τόνως πρὸς τὸ δύνασθαι ἀντιλαμβάνεσθαι τοῦ κηρύ γματος. Εταράχθησαν ἔθνη, ἔκλιναν βασιλεῖαι. Επο- λέμησαν μὲν, φησίν, κατὰ τῆς Ἐκκλησίας τὰ ἔθνη· ἀλλ' ὅμως ἔκλιναν αὐτῶν οἱ βασιλεῖς, τουτέστιν ήττην ται καὶ πεφεύγασιν· ἀλλ᾽ ὕστερον ἔκαμψαν καὶ αὐτοὶ τῷ Χριστῷ αὐχένα. Λέγει γάρ, ὅτι ταχὺ οἰκοδομη θήσῃ ὑφ' ὧν καθῃρέθης. Ύψωσαν γὰρ τὴν Ἐκκλη- σίαν, παγκάλως δῶρα προσφέροντες. Ἔδωκε φωνὴν αὐτοῦ ὁ Ὕψιστος, καὶ ἐσαλεύθη ἡ γῆ. Ὁ Χριστὸς ἐπὶ σταυροῦ. Φωνὴν αὐτοῦ τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησίν. Ἐὰν γὰρ ἀκούσῃ φωνὴν Κυρίου ψυχή λογική, σαλεύεται μεταβαίνουσα ἀπὸ κακίας εἰς ἀρετὴν, καὶ ἀπὸ ἀγνωσίας εἰς ἐπίγνωσιν Θεοῦ. Κύριος τῶν δυνάμεων μεθ' ἡμῶν, ἀντιλήπτωρ ἡμῶν ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Την νίκην τὴν γενομένην κατά τῶν νοητῶν ἐχθρῶν αὐτῷ τῷ Κυρίῳ ἀνατίθησιν. Εὐ καίρως δὲ τοῦ Ἰακὼς ἡ μνήμη διὰ τὴν πάλην τὴν γενομένην πρὸς αὐτόν. Δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ, ὁ ἔθετο τέ γατα ἐπὶ τῆς γῆς. Την γενομένην διὰ τοῦ κηρύγματ τος εἰρήνην κατασημαίνει, διὰ τοῦ πάντα πόλεμον λέγειν πεπαῦσθαι ἀπὸ τῆς γῆς. Τέρατα δὲ τοὺς ἀφα νισμούς, ἤτοι τὰς καταργήσεις, φησίν· κατήργησε γὰρ πάντα πόλεμον. Τόξον συντρίψει, καὶ συνθλάσει ὅπλον, καὶ θυρεοὺς κατακαύσει ἐν πυρί. Τόξον νῦν, καὶ τὸ ὅπλον, καὶ ὁ θυρεὸς κατάστασιν χειρίστην σημαίνει, καὶ λογισμοὺς πονηρούς. Σχολάσατε, καὶ γνῶτε, ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός. Ε μὴ γάρ τις πάσης κοσμικής φροντίδος γένηται ἐκτὸς, οὐ δύναται γνῶναι τὸν Θεόν. Σχολῆς γὰρ χρεία πρὸς τὸ γνῶναι τὸν Θεόν. Υψωθήσομαι ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὑψωθήσομαι ἐν τῇ γῇ. Τὴν ἐπικράτησιν τοῦ κη ρύγματος τὴν κατὰ τῶν ἐθνῶν αὐτοῖς ἐπαγγέλλεται. Κύριος τῶν δυνάμεων μεθ' ἡμῶν, ἀντιλήπτωρ S. ATHANASH OPP. PARS Aut montes dæmones dicit, qui olim excelsi A ac conspicui erant, ac proinde montibus similes. ] hic dicit multitudinem populorum, quos prædica- tionis novitas perturbavit. Conturbati sunt montes in fortirudine ejus. Vis, inquit, ejus qui prædica- batur impuros damones commovit, olim superbos et conspicuos, atque ideo montibus similes dictos. Flumen evangelicum verbum appellat, quod lætifi- cat Ecclesiam. Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Sanctus enim est qui in sanctis re- quiescit, babitans in sanctis, id est in Ecclesia. medio Ecclesiæ videlicet. Adjuvabit eam Deus mane diluculo. Id ait quod declinet diluculum ad ma- tulinum. Illud autem : adjuvabit eam, personan Ecclesiæ respicit, quam hic repræsentant apostoli, et qui per successionem ejus sunt præfecti, quos impense roborat, ut possint prædicationi operam navare. B IN. EXEGETICA. - gna. Pugnaverunt quidem, ait, gentes adversus Ecclesiam; sed tamen earum reges inclinati sunt, id est superati, et terga dederunt; verum postremo et ipsi Christo cervicem submisere. Dicit enim Ec- clesiam celeriter constructum iri ab iis qui eam diruerant. Nam pulcherrimis eam douis auctam in G sublime extulerunt. Dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Christus scilicet in cruce. Vocem suam, evangelicum seilicet sermonem. Si namque anima rationalis vocem Domini audierit, commove- tur, transitque ab improbitate ad virtutem et ab ignorantia ad Dei notitiam, Deus Jacob. Victoriam adversus spirituales hostes partam ipsi Domino ascribit. Opportune autem hic Jacobi mentio babetur ob luctam cum eo ha- lilam. gia super terram. Pacem prædicatione initam si- gnificat, cum ait bellum omne in terra finem ha- buisse. Prodigia autem dicit cessationes et com- pressiones. Cessare fecit enim omne bellum. comburet igni. Arcum, telum et scutum, pessimum indicant statum, et perversas cogitationes. 11. Vacate et viaete quoniam ego sum Deus. Nisi quis enim mundanam omnem curam abjiciat, non potest nosse Deum. Vacatione enim opus est ad Dei cognitionem. Exaltabor in gentibus, exal- tabor in terra. Prædicationis adversus omnes gen- tes victoriam ipsis pollicetur. D 4. Sonuerunt et turbate sunt aquæ eorum. Aquas 5. Fluminis impetus latificant civitatem Dei. 6. Deus in medio ejus, et non commovebitur, in 7. Conturbata sunt gentes et inclinata sunt re- 8. Dominus virtutum nobiscum, susceptor noster 9. Venite et videte opera Dei, quæ posui: prodi- 10. Arcum conteret et confringet arma, et scula 12. Dominus virtutum nobiscum, susceptor wo-
To the End, for the Sons of KorahΕἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορέ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:217Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ Μ. Ὑπόθεσις. Ἄδεται ὁ ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων παραινούντων τοῖς ἔθνεσιν ἀνασκιρτᾷν διὰ πράξεων ἀγαθῶν ἐπὶ τῇ γενομένῃ νίκῃ κατὰ τῶν ἀλιτηρίων δαιμόνων. Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας. Ἀντὶ τοῦ, Πράξεις ἀγαθὰς ἐπιτηδεύσατε. Ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Ἐπινίκιος ᾠδή ἐστιν ὁ ψαλμός. Ὡς οὖν πεπτωκότων τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων, ᾄδειν τὰ ἔθνη παρακελεύεται. Ὅτι Κύριος Ὕψιστος φοβερός. Ὕψιστος μὲν διὰ τὴν Ἐκκλησίαν γενόμενος, φοβερὸς δὲ κατὰ τῶν ἐχθρῶν. Βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Οὐκ ἔτι, φησὶν, οἱ πονηροὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἄρχουσιν. Δέδωκε γὰρ αὐτοῖς πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων, καὶ αὐτὰ τὰ ἔθνη τῶν πονηρῶν δαιμόνων ὑπέταξεν αὐτῶν τοῖς ποσίν. Ὑπέταξε λαοὺς ἡμῖν καὶ ἔθνη ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν. Χαίρουσιν ἐπὶ τοῖς δεδομένοις αὐτοῖς παρὰ τοῦ Κυρίου κλήροις. Ἐξελέξατο ἡμῖν τὴν κληρονομίαν ἑαυτῷ.
ἡμῶν ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Τὴν εὐχαριστίαν ἀναδιπλασιά- ζουσιν οἱ εἰς Χριστὸν πιστεύσαντες. Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορέ ΨΑΛΜΟΣ ΜϚ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων παραινούντων τοῖς ἔθνεσιν ἀνασκιρτᾷν διὰ πράξεων ἀγαθῶν ἐπὶ τῇ γενομένῃ νίκῃ κατὰ τῶν ἀλιτηρίων δαιμόνων. Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας. Ἀντὶ τοῦ, Πράξεις ἀγαθὰς ἐπιτηδεύσατε. Αλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Ἐπινίκιος ᾠδή ἐστιν ἡ ψαλ- μός. Ὡς οὖν πεπτωκότων τῶν ἀντικειμένων δυνά- μεων, ᾄδειν τὰ ἔθνη παρακελεύεται. *Οτι Κύριος "Υψιστος φοβερός. Ὕψιστος μὲν διὰ Β τὴν Ἐκκλησίαν γενόμενος, φοβερὸς δὲ κατὰ τῶν ἐχθρῶν. Βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Οὐκ ἔτι, φησὶν, οἱ πονηροὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἄρχουσιν. Δέ- δωκε γὰρ αὐτοῖς πατεῖν ἐπάνω ἔφεων καὶ σκορπίων, καὶ αὐτὰ τὰ ἔθνη τῶν πονηρῶν δαιμόνων ὑπέταξεν αὐτῶν τοῖς ποσίν. Υπέταξε λαοὺς ἡμῖν καὶ ἔθνη ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν. Χαίρουσιν ἐπὶ τοῖς δεδομένοις αὐτοῖς παρὰ τοῦ Κυρίου κλήροις. Ἐξελέξατο ἡμῖν τὴν κληρονομίαν ἑαυτῷ. Καὶ τὶς ἂν εἴη ἡ κληρονομία Κυρίου ἢ περὶ ξαλέλεκται παρὰ τοῦ Πατρὸς, Αἴτησαι ἀπ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου; Τὴν καλλο- νὴν Ἰακὼβ ἣν ἠγάπησεν. Τὴν καλλονὴν Ἰακώβ φησι τὴν προφητείαν τὴν περὶ τῶν ἐθνῶν, περὶ ἧς εἶπε· Καὶ αὐτὸς ἔσται προσδοκία ἐθνῶν· Αὕτη δὲ καὶ ἠγαπημένη ἐστίν. Καὶ τίνι ἠγαπημένη ἢ τῷ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τεθεικότι ὑπὲρ αὐτῆς; Ταύτην οὖν τὴν Αγαπημένην, φησὶν, ἐξελέξατο. Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ. Ἡ εἰς οὐρανοὺς Άνοδος διὰ τούτων τοῦ Κυρίου σημαίνεται. Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος. Τὰς αἰνέσεις τῶν συναναβαινόν των αὐτῷ σάλπιγγος ὠνόμασε φωνήν. Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν, ψάλατε ψάλατε τῷ Βασιλεῖ ἡμῶν, ψάλατε. Ἐπειδὴ οἱ ἄγγελοι, φησί, τὸν ἀναβαίνοντα ὑμνοῦσι, καὶ ὑμεῖς, ὦ ἔθνη, τὴν αὐτὴν ἀποσώζοντες λειτουργίαν, ψάλατε τῷ βασιλεύσαντι Θεῷ τῆς γῆς· τῶν γὰρ κατὰ Θεὸν εὐθυμούντων ἐστὶ τὸ ψάλλειν, Εὐθυμεῖ, φησὶν, ἐν ὑμῖν τις ; ψαλλέτω. Ψάλλετε συνετῶς. Μὴ διὰ κιθαρῶν, ὡς οἱ πρώην τοῦτο γὰρ τὸ, συνετώς.] Ἐβασίλευσεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὰ ἔθνη. Παρεδέξαντο γὰρ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν. Ὁ Θεὸς κάθηται ἐπὶ θρός νου ἁγίου αὐτοῦ. Τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ἄφιξιν ση- μαίνει, δι' ἧς καθίσει κρῖναι τὴν οἰκουμένην. Αρχοντες λαών συνήχθησαν μετὰ τοῦ Θεοῦ Αβραάμ. Ομοιον τό, Καθήσεσθε ἐπὶ δώδεκα θρό τους κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ. 'υτι τοῦ Θεοῦ οἱ κραταιοὶ τῆς γῆς σφόδρα ἐπήρ- θησαν. Ἐν τῇ γῇ, φησί, τῶν πραέων τῇ ἀποδοθησι- μένῃ τοῖς ἁγίοις οἱ κραταιοί τοῦ Θεοῦ ὑπερυψώθη- σαν, καὶ ὑπερεδοξάσθησαν, ὡς ἐδιδάχθημεν, ἐκ τοῦ φήσαντος λόγου· Καθήσεσθε ἐπὶ θρόνων δώδεκα. * Εt EXPOSITIO IN PSALMUM XLVI. A ster Deus Jacob. Qui in Christum crediderunt gra- tiarum actiones duplicant. Luc. x, 19. Psal. 11, 8. Gen. XLIX, 10. D PSALMUS XLVI. Argumentum. Canitur hic psalmus ex persona sanctorum apo- stolorum, qui gentes hortantur ut per bona opera exsultent de parta adversus scelestos dæ- mones victoria. Opera bona facere studete. Jubilate Deo in voce ex- sultationis. Victoriæ carmen hic psalmus est. Ita- que utpote lapsis adversariis potestatibus, ad ça- nendum gentes concitat. sus propter Ecclesiam, terribilis contra hostes. Reæ magnus super omnem terram. Non ultra, inquit, improbi, terrenis imperant. Dedit enim eis (nem- pe discipulis) potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et ipsam improborum dæmonum turbam pedibus eorum subjecit. 4, 5. Subjecit populos nobis, et gentes sub pedi bus nostris. Gaudent de concessa sibi a Domine sorte. Elegit nobis hæreditatem sibi. Ecqua fuerit hæreditas Domini nisi ea de qua dicitur a Patre, Postula a me, et dabo tibi gentes hæreditatem tuam ? Speciem Jacob quam dilexit. Speciem Ja- cob vocat ejus de gentibus prophetiam, de qua dicit : ipse erit exspectatio gentium s. Ipsa quo- que dilecta est. Eccui dilecta est alii, nisi ei qui animam suam pro ea posuit? Hanc itaque dile- ctam, inquit, elegit. . 6, 7. Ascendit Deus in jubilo. Hisce significatur Domini ad cœlos ascensus. Dominus in voce tubæ. Laudes ab iis qui una ascendebant ipsi datas vo- cem tubæ vocat. Psallite Deo nostro, psallile : psallite Regi nostro, psallite. Quoniam angeli, in- quit, ascendentem in cœluni hymnis prosequuntur. et vos etiam, o gentes, idem observantes ministe- rium, psallite Deo terra imperanti. Eorum enim qui læto secundum Deum animo sunt est psallere. Læto, inquit, animo quis est in vobis? psallat ”. [ Psallite sapienter. Non cum citharis, ut ii qui ante fuere : id enim significat illud, sapienter. ] ejus acceperunt. Deus sedet super sedem sanctam suam. Futurum ejus adventum significat quo sede- bit ut judicet orbem. Deo Ahraham. Simile est illud: Sedebitis super duodecim thronos judicantes duodecim tribus Is- rael 33. Quoniam Dei fortes terræ vehementer elevati sunt. In terra, inquit, mansuetorum quæ sanctis assignabitur, fortes Dei vehementer exaltati sunt, et gloria mirum in modum aucti, ut edidicimus ex ea sententia Sedebitis super thronos duodecim. » Jac. v, 31. ss Matth. xix, 28. : 1. In finem pro filiis Core. 2. Omnes gentes, plaudite manibus. Quasi dicat, 3. Quonium Dominus excelsus, terribilis. Excel- 8. Regnabit Deus super gentes. Fidem namque 9. Principes populorum congregati sunt cum
Καὶ τίς ἂν εἴη ἡ κληρονομία Κυρίου ἢ περὶ ἧς λέλεκται παρὰ τοῦ Πατρὸς, Αἴτησαι ἀπ’ ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου; Τὴν καλλονὴν Ἰακὼβ ἣν ἠγάπησεν. Τὴν καλλονὴν Ἰακώβ φησι τὴν προφητείαν τὴν περὶ τῶν ἐθνῶν, περὶ ἧς εἶπεν· Καὶ αὐτὸς ἔσται προσδοκία ἐθνῶν· Αὕτη δὲ καὶ ἠγαπημένη ἐστίν. Καὶ τίνι ἠγαπημένη ἢ τῷ τὴν ψυχὴν αὑτοῦ τεθεικότι ὑπὲρ αὐτῆς; Ταύτην οὖν τὴν ἠγαπημένην, φησὶν, ἐξελέξατο. Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ. Ἡ εἰς οὐρανοὺς ἄνοδος διὰ τούτων τοῦ Κυρίου σημαίνεται. Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος. Τὰς αἰνέσεις τῶν συναναβαινόντων αὐτῷ σάλπιγγος ὠνόμασε φωνήν. Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν, ψάλατε· ψάλατε τῷ Βασιλεῖ ἡμῶν, ψάλατε. Ἐπειδὴ οἱ ἄγγελοι, φησὶ, τὸν ἀναβαίνοντα ὑμνοῦσι, καὶ ὑμεῖς, ὦ ἔθνη, τὴν αὐτὴν ἀποσώζοντες λειτουργίαν, ψάλατε τῷ βασιλεύσαντι Θεῷ τῆς γῆς· τῶν γὰρ κατὰ Θεὸν εὐθυμούντων ἐστὶ τὸ ψάλλειν. Εὐθυμεῖ, φησὶν, ἐν ὑμῖν τις; ψαλλέτω. [ Ψάλλετε συνετῶς. Μὴ διὰ κιθαρῶν, ὡς οἱ πρώην· τοῦτο γὰρ τὸ, συνετῶς. ] Ἐβασίλευσεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὰ ἔθνη. Παρεδέξαντο γὰρ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν. Ὁ Θεὸς κάθηται ἐπὶ θρόνου ἁγίου αὐτοῦ.
ἡμῶν ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Τὴν εὐχαριστίαν ἀναδιπλασιά- ζουσιν οἱ εἰς Χριστὸν πιστεύσαντες. Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορέ ΨΑΛΜΟΣ ΜϚ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων παραινούντων τοῖς ἔθνεσιν ἀνασκιρτᾷν διὰ πράξεων ἀγαθῶν ἐπὶ τῇ γενομένῃ νίκῃ κατὰ τῶν ἀλιτηρίων δαιμόνων. Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας. Ἀντὶ τοῦ, Πράξεις ἀγαθὰς ἐπιτηδεύσατε. Αλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Ἐπινίκιος ᾠδή ἐστιν ἡ ψαλ- μός. Ὡς οὖν πεπτωκότων τῶν ἀντικειμένων δυνά- μεων, ᾄδειν τὰ ἔθνη παρακελεύεται. *Οτι Κύριος "Υψιστος φοβερός. Ὕψιστος μὲν διὰ Β τὴν Ἐκκλησίαν γενόμενος, φοβερὸς δὲ κατὰ τῶν ἐχθρῶν. Βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Οὐκ ἔτι, φησὶν, οἱ πονηροὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἄρχουσιν. Δέ- δωκε γὰρ αὐτοῖς πατεῖν ἐπάνω ἔφεων καὶ σκορπίων, καὶ αὐτὰ τὰ ἔθνη τῶν πονηρῶν δαιμόνων ὑπέταξεν αὐτῶν τοῖς ποσίν. Υπέταξε λαοὺς ἡμῖν καὶ ἔθνη ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν. Χαίρουσιν ἐπὶ τοῖς δεδομένοις αὐτοῖς παρὰ τοῦ Κυρίου κλήροις. Ἐξελέξατο ἡμῖν τὴν κληρονομίαν ἑαυτῷ. Καὶ τὶς ἂν εἴη ἡ κληρονομία Κυρίου ἢ περὶ ξαλέλεκται παρὰ τοῦ Πατρὸς, Αἴτησαι ἀπ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου; Τὴν καλλο- νὴν Ἰακὼβ ἣν ἠγάπησεν. Τὴν καλλονὴν Ἰακώβ φησι τὴν προφητείαν τὴν περὶ τῶν ἐθνῶν, περὶ ἧς εἶπε· Καὶ αὐτὸς ἔσται προσδοκία ἐθνῶν· Αὕτη δὲ καὶ ἠγαπημένη ἐστίν. Καὶ τίνι ἠγαπημένη ἢ τῷ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τεθεικότι ὑπὲρ αὐτῆς; Ταύτην οὖν τὴν Αγαπημένην, φησὶν, ἐξελέξατο. Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ. Ἡ εἰς οὐρανοὺς Άνοδος διὰ τούτων τοῦ Κυρίου σημαίνεται. Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος. Τὰς αἰνέσεις τῶν συναναβαινόν των αὐτῷ σάλπιγγος ὠνόμασε φωνήν. Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν, ψάλατε ψάλατε τῷ Βασιλεῖ ἡμῶν, ψάλατε. Ἐπειδὴ οἱ ἄγγελοι, φησί, τὸν ἀναβαίνοντα ὑμνοῦσι, καὶ ὑμεῖς, ὦ ἔθνη, τὴν αὐτὴν ἀποσώζοντες λειτουργίαν, ψάλατε τῷ βασιλεύσαντι Θεῷ τῆς γῆς· τῶν γὰρ κατὰ Θεὸν εὐθυμούντων ἐστὶ τὸ ψάλλειν, Εὐθυμεῖ, φησὶν, ἐν ὑμῖν τις ; ψαλλέτω. Ψάλλετε συνετῶς. Μὴ διὰ κιθαρῶν, ὡς οἱ πρώην τοῦτο γὰρ τὸ, συνετώς.] Ἐβασίλευσεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὰ ἔθνη. Παρεδέξαντο γὰρ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν. Ὁ Θεὸς κάθηται ἐπὶ θρός νου ἁγίου αὐτοῦ. Τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ἄφιξιν ση- μαίνει, δι' ἧς καθίσει κρῖναι τὴν οἰκουμένην. Αρχοντες λαών συνήχθησαν μετὰ τοῦ Θεοῦ Αβραάμ. Ομοιον τό, Καθήσεσθε ἐπὶ δώδεκα θρό τους κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ. 'υτι τοῦ Θεοῦ οἱ κραταιοὶ τῆς γῆς σφόδρα ἐπήρ- θησαν. Ἐν τῇ γῇ, φησί, τῶν πραέων τῇ ἀποδοθησι- μένῃ τοῖς ἁγίοις οἱ κραταιοί τοῦ Θεοῦ ὑπερυψώθη- σαν, καὶ ὑπερεδοξάσθησαν, ὡς ἐδιδάχθημεν, ἐκ τοῦ φήσαντος λόγου· Καθήσεσθε ἐπὶ θρόνων δώδεκα. * Εt EXPOSITIO IN PSALMUM XLVI. A ster Deus Jacob. Qui in Christum crediderunt gra- tiarum actiones duplicant. Luc. x, 19. Psal. 11, 8. Gen. XLIX, 10. D PSALMUS XLVI. Argumentum. Canitur hic psalmus ex persona sanctorum apo- stolorum, qui gentes hortantur ut per bona opera exsultent de parta adversus scelestos dæ- mones victoria. Opera bona facere studete. Jubilate Deo in voce ex- sultationis. Victoriæ carmen hic psalmus est. Ita- que utpote lapsis adversariis potestatibus, ad ça- nendum gentes concitat. sus propter Ecclesiam, terribilis contra hostes. Reæ magnus super omnem terram. Non ultra, inquit, improbi, terrenis imperant. Dedit enim eis (nem- pe discipulis) potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et ipsam improborum dæmonum turbam pedibus eorum subjecit. 4, 5. Subjecit populos nobis, et gentes sub pedi bus nostris. Gaudent de concessa sibi a Domine sorte. Elegit nobis hæreditatem sibi. Ecqua fuerit hæreditas Domini nisi ea de qua dicitur a Patre, Postula a me, et dabo tibi gentes hæreditatem tuam ? Speciem Jacob quam dilexit. Speciem Ja- cob vocat ejus de gentibus prophetiam, de qua dicit : ipse erit exspectatio gentium s. Ipsa quo- que dilecta est. Eccui dilecta est alii, nisi ei qui animam suam pro ea posuit? Hanc itaque dile- ctam, inquit, elegit. . 6, 7. Ascendit Deus in jubilo. Hisce significatur Domini ad cœlos ascensus. Dominus in voce tubæ. Laudes ab iis qui una ascendebant ipsi datas vo- cem tubæ vocat. Psallite Deo nostro, psallile : psallite Regi nostro, psallite. Quoniam angeli, in- quit, ascendentem in cœluni hymnis prosequuntur. et vos etiam, o gentes, idem observantes ministe- rium, psallite Deo terra imperanti. Eorum enim qui læto secundum Deum animo sunt est psallere. Læto, inquit, animo quis est in vobis? psallat ”. [ Psallite sapienter. Non cum citharis, ut ii qui ante fuere : id enim significat illud, sapienter. ] ejus acceperunt. Deus sedet super sedem sanctam suam. Futurum ejus adventum significat quo sede- bit ut judicet orbem. Deo Ahraham. Simile est illud: Sedebitis super duodecim thronos judicantes duodecim tribus Is- rael 33. Quoniam Dei fortes terræ vehementer elevati sunt. In terra, inquit, mansuetorum quæ sanctis assignabitur, fortes Dei vehementer exaltati sunt, et gloria mirum in modum aucti, ut edidicimus ex ea sententia Sedebitis super thronos duodecim. » Jac. v, 31. ss Matth. xix, 28. : 1. In finem pro filiis Core. 2. Omnes gentes, plaudite manibus. Quasi dicat, 3. Quonium Dominus excelsus, terribilis. Excel- 8. Regnabit Deus super gentes. Fidem namque 9. Principes populorum congregati sunt cum
Τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ἄφιξιν σημαίνει, δι’ ἧς καθίσει κρῖναι τὴν οἰκουμένην. Ἄρχοντες λαῶν συνήχθησαν μετὰ τοῦ Θεοῦ Ἀβραάμ. Ὅμοιον τὸ, Καθήσεσθε ἐπὶ δώδεκα θρόνους κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ. Ὅτι τοῦ Θεοῦ οἱ κραταιοὶ τῆς γῆς σφόδρα ἐπήρθησαν. Ἐν τῇ γῇ, φησὶ, τῶν πραέων τῇ ἀποδοθησομένῃ τοῖς ἁγίοις οἱ κραταιοὶ τοῦ Θεοῦ ὑπερυψώθησαν, καὶ ὑπερεδοξάσθησαν, ὡς ἐδιδάχθημεν, ἐκ τοῦ φήσαντος λόγου· Καθήσεσθε ἐπὶ θρόνων δώδεκα.
ἡμῶν ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Τὴν εὐχαριστίαν ἀναδιπλασιά- ζουσιν οἱ εἰς Χριστὸν πιστεύσαντες. Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν υἱῶν Κορέ ΨΑΛΜΟΣ ΜϚ'. Υπόθεσις. Αδεται ὁ ψαλμὸς ἐκ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων παραινούντων τοῖς ἔθνεσιν ἀνασκιρτᾷν διὰ πράξεων ἀγαθῶν ἐπὶ τῇ γενομένῃ νίκῃ κατὰ τῶν ἀλιτηρίων δαιμόνων. Πάντα τὰ ἔθνη, κροτήσατε χεῖρας. Ἀντὶ τοῦ, Πράξεις ἀγαθὰς ἐπιτηδεύσατε. Αλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνῇ ἀγαλλιάσεως. Ἐπινίκιος ᾠδή ἐστιν ἡ ψαλ- μός. Ὡς οὖν πεπτωκότων τῶν ἀντικειμένων δυνά- μεων, ᾄδειν τὰ ἔθνη παρακελεύεται. *Οτι Κύριος "Υψιστος φοβερός. Ὕψιστος μὲν διὰ Β τὴν Ἐκκλησίαν γενόμενος, φοβερὸς δὲ κατὰ τῶν ἐχθρῶν. Βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Οὐκ ἔτι, φησὶν, οἱ πονηροὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἄρχουσιν. Δέ- δωκε γὰρ αὐτοῖς πατεῖν ἐπάνω ἔφεων καὶ σκορπίων, καὶ αὐτὰ τὰ ἔθνη τῶν πονηρῶν δαιμόνων ὑπέταξεν αὐτῶν τοῖς ποσίν. Υπέταξε λαοὺς ἡμῖν καὶ ἔθνη ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν. Χαίρουσιν ἐπὶ τοῖς δεδομένοις αὐτοῖς παρὰ τοῦ Κυρίου κλήροις. Ἐξελέξατο ἡμῖν τὴν κληρονομίαν ἑαυτῷ. Καὶ τὶς ἂν εἴη ἡ κληρονομία Κυρίου ἢ περὶ ξαλέλεκται παρὰ τοῦ Πατρὸς, Αἴτησαι ἀπ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου; Τὴν καλλο- νὴν Ἰακὼβ ἣν ἠγάπησεν. Τὴν καλλονὴν Ἰακώβ φησι τὴν προφητείαν τὴν περὶ τῶν ἐθνῶν, περὶ ἧς εἶπε· Καὶ αὐτὸς ἔσται προσδοκία ἐθνῶν· Αὕτη δὲ καὶ ἠγαπημένη ἐστίν. Καὶ τίνι ἠγαπημένη ἢ τῷ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τεθεικότι ὑπὲρ αὐτῆς; Ταύτην οὖν τὴν Αγαπημένην, φησὶν, ἐξελέξατο. Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ. Ἡ εἰς οὐρανοὺς Άνοδος διὰ τούτων τοῦ Κυρίου σημαίνεται. Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος. Τὰς αἰνέσεις τῶν συναναβαινόν των αὐτῷ σάλπιγγος ὠνόμασε φωνήν. Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν, ψάλατε ψάλατε τῷ Βασιλεῖ ἡμῶν, ψάλατε. Ἐπειδὴ οἱ ἄγγελοι, φησί, τὸν ἀναβαίνοντα ὑμνοῦσι, καὶ ὑμεῖς, ὦ ἔθνη, τὴν αὐτὴν ἀποσώζοντες λειτουργίαν, ψάλατε τῷ βασιλεύσαντι Θεῷ τῆς γῆς· τῶν γὰρ κατὰ Θεὸν εὐθυμούντων ἐστὶ τὸ ψάλλειν, Εὐθυμεῖ, φησὶν, ἐν ὑμῖν τις ; ψαλλέτω. Ψάλλετε συνετῶς. Μὴ διὰ κιθαρῶν, ὡς οἱ πρώην τοῦτο γὰρ τὸ, συνετώς.] Ἐβασίλευσεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὰ ἔθνη. Παρεδέξαντο γὰρ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν. Ὁ Θεὸς κάθηται ἐπὶ θρός νου ἁγίου αὐτοῦ. Τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ἄφιξιν ση- μαίνει, δι' ἧς καθίσει κρῖναι τὴν οἰκουμένην. Αρχοντες λαών συνήχθησαν μετὰ τοῦ Θεοῦ Αβραάμ. Ομοιον τό, Καθήσεσθε ἐπὶ δώδεκα θρό τους κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ. 'υτι τοῦ Θεοῦ οἱ κραταιοὶ τῆς γῆς σφόδρα ἐπήρ- θησαν. Ἐν τῇ γῇ, φησί, τῶν πραέων τῇ ἀποδοθησι- μένῃ τοῖς ἁγίοις οἱ κραταιοί τοῦ Θεοῦ ὑπερυψώθη- σαν, καὶ ὑπερεδοξάσθησαν, ὡς ἐδιδάχθημεν, ἐκ τοῦ φήσαντος λόγου· Καθήσεσθε ἐπὶ θρόνων δώδεκα. * Εt EXPOSITIO IN PSALMUM XLVI. A ster Deus Jacob. Qui in Christum crediderunt gra- tiarum actiones duplicant. Luc. x, 19. Psal. 11, 8. Gen. XLIX, 10. D PSALMUS XLVI. Argumentum. Canitur hic psalmus ex persona sanctorum apo- stolorum, qui gentes hortantur ut per bona opera exsultent de parta adversus scelestos dæ- mones victoria. Opera bona facere studete. Jubilate Deo in voce ex- sultationis. Victoriæ carmen hic psalmus est. Ita- que utpote lapsis adversariis potestatibus, ad ça- nendum gentes concitat. sus propter Ecclesiam, terribilis contra hostes. Reæ magnus super omnem terram. Non ultra, inquit, improbi, terrenis imperant. Dedit enim eis (nem- pe discipulis) potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et ipsam improborum dæmonum turbam pedibus eorum subjecit. 4, 5. Subjecit populos nobis, et gentes sub pedi bus nostris. Gaudent de concessa sibi a Domine sorte. Elegit nobis hæreditatem sibi. Ecqua fuerit hæreditas Domini nisi ea de qua dicitur a Patre, Postula a me, et dabo tibi gentes hæreditatem tuam ? Speciem Jacob quam dilexit. Speciem Ja- cob vocat ejus de gentibus prophetiam, de qua dicit : ipse erit exspectatio gentium s. Ipsa quo- que dilecta est. Eccui dilecta est alii, nisi ei qui animam suam pro ea posuit? Hanc itaque dile- ctam, inquit, elegit. . 6, 7. Ascendit Deus in jubilo. Hisce significatur Domini ad cœlos ascensus. Dominus in voce tubæ. Laudes ab iis qui una ascendebant ipsi datas vo- cem tubæ vocat. Psallite Deo nostro, psallile : psallite Regi nostro, psallite. Quoniam angeli, in- quit, ascendentem in cœluni hymnis prosequuntur. et vos etiam, o gentes, idem observantes ministe- rium, psallite Deo terra imperanti. Eorum enim qui læto secundum Deum animo sunt est psallere. Læto, inquit, animo quis est in vobis? psallat ”. [ Psallite sapienter. Non cum citharis, ut ii qui ante fuere : id enim significat illud, sapienter. ] ejus acceperunt. Deus sedet super sedem sanctam suam. Futurum ejus adventum significat quo sede- bit ut judicet orbem. Deo Ahraham. Simile est illud: Sedebitis super duodecim thronos judicantes duodecim tribus Is- rael 33. Quoniam Dei fortes terræ vehementer elevati sunt. In terra, inquit, mansuetorum quæ sanctis assignabitur, fortes Dei vehementer exaltati sunt, et gloria mirum in modum aucti, ut edidicimus ex ea sententia Sedebitis super thronos duodecim. » Jac. v, 31. ss Matth. xix, 28. : 1. In finem pro filiis Core. 2. Omnes gentes, plaudite manibus. Quasi dicat, 3. Quonium Dominus excelsus, terribilis. Excel- 8. Regnabit Deus super gentes. Fidem namque 9. Principes populorum congregati sunt cum
Psalm 15ΨΑΛΜΟΣ 15
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:220ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τοῖς υἱοῖς Κορὲ δευτέρα Σαββάτου. ΜΖ. Ὑπόθεσις. Καὶ οὗτος ᾄδεται ὁ ψαλμὸς ἀπὸ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων, διηγουμένων τοὺς διὰ τὸ κήρυγμα διωγμοὺς, καὶ τὰς νίκας τὰς ἐπὶ τούτων γινομένας. Μέγας Κύριος καὶ αἰνετὸς σφόδρα ἐν πόλει τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἐν ὄρει ἁγίῳ αὐτοῦ. Οὐκ ἔτι, φησὶν, ἐπὶ τὴν Ἰουδαίαν μόνην, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ἡγιασμένον. Ὄρος δὲ ἐνταῦθα τὴν Ἐκκλησίαν φησὶ, διὰ τὸ ὑψηλὸν τῶν περὶ Θεοῦ δογμάτων. Εὐρίζων ἀγαλλιάματι πάσης τῆς γῆς. Ἐξέτεινε, φησὶ, τὸ ἀγαλλίαμα ἐπὶ πάσης τῆς γῆς· εἰς πᾶσαν γὰρ τὴν γῆν τὸ ἀγαλλίαμα τῆς αὐτοῦ θεοφανείας καὶ τὴν χάριν ἐπλάτυνεν. Ὄρη Σιὼν τὰ πλευρὰ τοῦ βοῤῥᾶ.
ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τοῖς υἱοῖς Κορέ δευτέρα Σαββάτου. ΜΖ'. Υπόθεσις. Καὶ οὗτος ἄδεται ὁ ψαλμὸς ἀπὸ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων, διηγουμένων τοὺς διὰ τὸ κήρυγμα διωγμούς, καὶ τὰς νίκας τὰς ἐπὶ τούτων γινομένας.. Μέγας Κύριος καὶ αἰνετὸς σφόδρα ἐν πόλει τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἐν ὄρει ἁγίῳ αὐτοῦ. Οὐκ ἔτι, φησίν, ἐπὶ τὴν Ἰουδαίαν μόνην, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ἡγιασμένον. ῎Ορος δὲ ἐνταῦθα τὴν Ἐκκλησίαν φησί, διὰ τὸ ὑψηλὸν τῶν περὶ Θεοῦ δογμάτων. Εὐρίζων ἀγαλλιάματι πάσης τῆς γῆς. Ἐξέτεινε, φησί, τὸ ἀγαλλίαμα ἐπὶ πάσης τῆς γῆς· εἰς πᾶσαν γὰρ τὴν γῆν τὸ ἀγαλλίαμα τῆς αὐτοῦ θεοφανείας και τὴν χάριν ἐπλάτυνεν. Ορη Σιὼν τὰ πλευρὰ τοῦ βορρά. Η μὲν Ἱερουσαλὴμ ἐν τῷ νότῳ κεῖται, τὰ δὲ ἔθνη ἐν τῷ βοῤῥᾷ. Ἐπειδὴ δὲ μέγα εφρόνουν οἱ Ἰουδαῖοι ὡς μόνοι τὴν Σιών οἰκοῦντες, δείκνυσιν λόγος, ὅτι Σιών ἐστι τὰ ἔθνη τὰ παραδεξάμενα τὸν εὐαγγελικὸν λόγον. Τὸ γὰρ ἑδραίωμα τῆς Σιὼν τὸ κλίμα ἐστὶ τοῦ βοῤῥᾶ, ὅπερ κλίμα τοῦ διὰ τῶν πλευ- ρῶν δηλοῦται βοῤῥᾶ· ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν τὸ κλίμα τοῦ βοῤῥᾶ, τὰ πλευρά είρηκεν. Πρότερον μὲν ἦν ὁ Παῦ λος πλευρὰ τοῦ βοῤῥᾶ, ἐφ᾽ οὗ ἐξεκαύθη πάντα τὰ κακὰ ἐπὶ τῆς γῆς· νῦν δὲ γέγονεν ὄρη Σιών, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν λαλοῦντα Χριστὸν, τὸν ἐλθόντα ἐκ Σιὼν καὶ ἀποστρέψαντα ἀσέβειαν ἀπὸ Ἰακώβ. Ἡ πόλις τοῦ βασιλέως τοῦ μεγάλου. Ταῦτα, φησί, τὰ πλευρα τοῦ βορρά, ἤτοι τὰ ἔθνη, ἡ πόλις κληθεῖεν ἂν, ἐν οἷς γινώσκεται ὁ Θεὸς ἀντιλαμβανόμενος καὶ σώζων αὐτ τοὺς ἐκ τῶν πειρασμῶν. Ὁ Θεὸς ἐν ταῖς βάρεσιν αὐτῆς γινώσκεται, όταν ἀντιλαμβάνεται αὐτῆς. Αἱ βάρεις οἱ μεγάλοι καὶ ἐξαίρετοι τῆς τοῦ Θεοῦ πόλεως οἱ ἐν αὐτῇ ὑπερέχον- τες εἶεν ἄν. *Οτι ἰδοὺ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς συνήχθησαν. Ο πόλεμος ὁ κατὰ τῶν ἀποστόλων διὰ τὸ κήρυγμα γε νόμενος ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν βασιλέων τῶν ἐθνῶν, καὶ μὴν καὶ τῶν ἀοράτων δαιμόνων τῶν πάλαι βασιλευ- όντων, διελύθη καὶ ἠφανίσθη. Αὐτοὶ ἰδόντες οὕτως ἐθαύμασαν. Κατεπλάγησαν, φησί, καὶ ἐξέστησαν τὴν γενομένην βοήθειαν παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῖς ἁγίοις θεωροῦντες. Εταράχθησαν, ἐσαλεύθησαν, τρόμος ἐπελάβετο αὐτούς. Ἡ γὰρ ὑπερβολὴ τῆς ἰσχύος τοῦ σώζοντος, τὸ θαῦμα αὐτοῖς καὶ τὴν κατάπληξιν εἴργασται. Εν πνεύματι βιαίῳ συντρίψεις πλοῖα Θαρσείς. Πλοίοις Θαρσεῖς, οἱονεὶ πολυτίμοις καὶ πολυφόρτοις, τοὺς βασιλεῖς παρεικάζει. Πνεῦμα δὲ βίαιον, δι᾿ οὗ αὐτοὺς συνέτριψε, νοήσεις τινὰς δυνάμεις δι' ὧν τοὺς ἐχθροὺς τῶν ἀποστόλων κατεπολέμησεν Καθάπερ ἠκούσαμεν, οὕτως εἴδομεν. "Ην ἐπηγ γείλω, φησίν, ὦ Δέσποτα, σωτηρίαν ἡμῖν, ταύτην δι' ἔργων τεθεάμεθα. Εν πόλει Κυρίου τῶν δυνάμεων, ἐν πόλει τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ὅπου τὴν ἐπαγγελίαν εἶδον πληρωθεῖσαν σημαίνει. Ποῦ δὲ ἢ ἐν τῇ Ἐκκλη- | S. ATHANASI OPP. PARS III. Subbati. XLVII. Argumentum. Hic quoque psalmus ex persona sanctorum apo- stolorum canitur, narrantium vexationes ob prædicationein illatas, et victorias de iis partas. tate Dei nostri, in monte sancto ejus. Non jam in sola, inquit, Judæa, sed in monte sancto. Montem autem hic dicit Ecclesiam, ob sublimem de Deo doctrinam. dit, inquit, exsultationem per omnem terram ; nam in omnem terrain pervasit exsultatio ejus ma- nifestationis, et gratiam dilatavit. Montes Sion la- tera aquilonis. Jerusalem ad meridiem sita est : gentes ad aquilonem. Quoniam autem Judæi, ut- pote soli montem Sion incolentes magnifice sentie- bant, hic ostenditur Sion esse gentes evangelicum sermonem excipientes. Nam Sionis sedes est boreæ climatus, qui boreæ climatus per latera signilica tur : nam ubi dicturus erat boreæ climatus, latera aquilonis dixit. Et prius quidem Paulus fuit latera aquilonis, a quo universa mala per orbem confla- grarunt; jam vero factus est montes Sion, habens in sese loquentem Christum, qui venit ex Sion *, et avertit impietatem ex Jacob *. Civitas regis magni. Hæc latera aquilonis, ait, sive gentes, civi- tas jure vocentur, in quibus Deus intelligitur iis patrocinari et eos a tentationibus eripere. vit eam. Domus ii fuerint qui magni et praestan- tiores in civitate Dei sunt. 5-7. Quoniam ecce reges terræ congregati sunt. Bellum apostolis ob Christi prædicationem a regi- bus gentium illatum, sive ab inaspectabilibus dæmonibus qui olim regnabant, compressum et sublatum fuit. Ipsi videntes sic admirati sunt. Stu- pore, inquit, affecti et perculsi sunt, auxilium ceruentes sanctis a Deo præstitum. Conturbati sunt, commoti sunt, tremor apprehendit eos. Etenim præstantia virtutis ejus qui salutem ipsis parabat, in admirationem e “uporem coniecit eos. Navibus Tharsis, utpote pretiosis copiosisque mer- cibus instructis, reges comparat. Spiritus autem vehemens, quo contrivit illos, virtutes quasdam in- telligas quibus adversus inimicos apostolorum di- unicavit. quit, promisisti nobis, Domine, salutem, eam per opera vidimus. In civitate Domini virtutum, in ci vitate Dei nostri. Significat quo loco promissionem impletan viderint. Ubinam autem, nisi in Ecclesia, st Peal. xiii. 7. Psal. LXXXIV, 2. B C - EXEGETICA. D 1. PSALMUS cantici, filiis Core, secunda 2. Magnus Dominus et laudabilis nimis in ciri- 3. Fundatur exsultatione universæ terræ. Exten- 4. Deus in domibus ejus cognoscitur, cum susci- 8. In spiritu vehementi conteres naves Tharsis. 9. Sicut audivimus, ita et vidimus. Quam, in-
Ἡ μὲν Ἱερουσαλὴμ ἐν τῷ νότῳ κεῖται, τὰ δὲ ἔθνη ἐν τῷ βοῤῥᾷ. Ἐπειδὴ δὲ μέγα ἐφρόνουν οἱ Ἰουδαῖοι ὡς μόνοι τὴν Σιὼν οἰκοῦντες, δείκνυσιν ὁ λόγος, ὅτι Σιών ἐστι τὰ ἔθνη τὰ παραδεξάμενα τὸν εὐαγγελικὸν λόγον. Τὸ γὰρ ἑδραίωμα τῆς Σιὼν τὸ κλίμα ἐστὶ τοῦ βοῤῥᾶ, ὅπερ κλίμα τοῦ διὰ τῶν πλευρῶν δηλοῦται βοῤῥᾶ· ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν τὸ κλίμα τοῦ βοῤῥᾶ, τὰ πλευρὰ εἴρηκεν. Πρότερον μὲν ἦν ὁ Παῦλος πλευρὰ τοῦ βοῤῥᾶ, ἐφ’ οὗ ἐξεκαύθη πάντα τὰ κακὰ ἐπὶ τῆς γῆς· νῦν δὲ γέγονεν ὄρη Σιὼν, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν λαλοῦντα Χριστὸν, τὸν ἐλθόντα ἐκ Σιὼν καὶ ἀποστρέψαντα ἀσέβειαν ἀπὸ Ἰακώβ. Ἡ πόλις τοῦ βασιλέως τοῦ μεγάλου. Ταῦτα, φησὶ, τὰ πλευρὰ τοῦ βοῤῥᾶ, ἤτοι τὰ ἔθνη, ἡ πόλις κληθεῖεν ἂν, ἐν οἷς γινώσκεται ὁ Θεὸς ἀντιλαμβανόμενος καὶ σώζων αὐτοὺς ἐκ τῶν πειρασμῶν. Ὁ Θεὸς ἐν ταῖς βάρεσιν αὐτῆς γινώσκεται, ὅταν ἀντιλαμβάνηται αὐτῆς. Αἱ βάρεις οἱ μεγάλοι καὶ ἐξαίρετοι τῆς τοῦ Θεοῦ πόλεως οἱ ἐν αὐτῇ ὑπερέχοντες εἶεν ἄν. Ὅτι ἰδοὺ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς συνήχθησαν.
ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τοῖς υἱοῖς Κορέ δευτέρα Σαββάτου. ΜΖ'. Υπόθεσις. Καὶ οὗτος ἄδεται ὁ ψαλμὸς ἀπὸ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων, διηγουμένων τοὺς διὰ τὸ κήρυγμα διωγμούς, καὶ τὰς νίκας τὰς ἐπὶ τούτων γινομένας.. Μέγας Κύριος καὶ αἰνετὸς σφόδρα ἐν πόλει τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἐν ὄρει ἁγίῳ αὐτοῦ. Οὐκ ἔτι, φησίν, ἐπὶ τὴν Ἰουδαίαν μόνην, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ἡγιασμένον. ῎Ορος δὲ ἐνταῦθα τὴν Ἐκκλησίαν φησί, διὰ τὸ ὑψηλὸν τῶν περὶ Θεοῦ δογμάτων. Εὐρίζων ἀγαλλιάματι πάσης τῆς γῆς. Ἐξέτεινε, φησί, τὸ ἀγαλλίαμα ἐπὶ πάσης τῆς γῆς· εἰς πᾶσαν γὰρ τὴν γῆν τὸ ἀγαλλίαμα τῆς αὐτοῦ θεοφανείας και τὴν χάριν ἐπλάτυνεν. Ορη Σιὼν τὰ πλευρὰ τοῦ βορρά. Η μὲν Ἱερουσαλὴμ ἐν τῷ νότῳ κεῖται, τὰ δὲ ἔθνη ἐν τῷ βοῤῥᾷ. Ἐπειδὴ δὲ μέγα εφρόνουν οἱ Ἰουδαῖοι ὡς μόνοι τὴν Σιών οἰκοῦντες, δείκνυσιν λόγος, ὅτι Σιών ἐστι τὰ ἔθνη τὰ παραδεξάμενα τὸν εὐαγγελικὸν λόγον. Τὸ γὰρ ἑδραίωμα τῆς Σιὼν τὸ κλίμα ἐστὶ τοῦ βοῤῥᾶ, ὅπερ κλίμα τοῦ διὰ τῶν πλευ- ρῶν δηλοῦται βοῤῥᾶ· ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν τὸ κλίμα τοῦ βοῤῥᾶ, τὰ πλευρά είρηκεν. Πρότερον μὲν ἦν ὁ Παῦ λος πλευρὰ τοῦ βοῤῥᾶ, ἐφ᾽ οὗ ἐξεκαύθη πάντα τὰ κακὰ ἐπὶ τῆς γῆς· νῦν δὲ γέγονεν ὄρη Σιών, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν λαλοῦντα Χριστὸν, τὸν ἐλθόντα ἐκ Σιὼν καὶ ἀποστρέψαντα ἀσέβειαν ἀπὸ Ἰακώβ. Ἡ πόλις τοῦ βασιλέως τοῦ μεγάλου. Ταῦτα, φησί, τὰ πλευρα τοῦ βορρά, ἤτοι τὰ ἔθνη, ἡ πόλις κληθεῖεν ἂν, ἐν οἷς γινώσκεται ὁ Θεὸς ἀντιλαμβανόμενος καὶ σώζων αὐτ τοὺς ἐκ τῶν πειρασμῶν. Ὁ Θεὸς ἐν ταῖς βάρεσιν αὐτῆς γινώσκεται, όταν ἀντιλαμβάνεται αὐτῆς. Αἱ βάρεις οἱ μεγάλοι καὶ ἐξαίρετοι τῆς τοῦ Θεοῦ πόλεως οἱ ἐν αὐτῇ ὑπερέχον- τες εἶεν ἄν. *Οτι ἰδοὺ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς συνήχθησαν. Ο πόλεμος ὁ κατὰ τῶν ἀποστόλων διὰ τὸ κήρυγμα γε νόμενος ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν βασιλέων τῶν ἐθνῶν, καὶ μὴν καὶ τῶν ἀοράτων δαιμόνων τῶν πάλαι βασιλευ- όντων, διελύθη καὶ ἠφανίσθη. Αὐτοὶ ἰδόντες οὕτως ἐθαύμασαν. Κατεπλάγησαν, φησί, καὶ ἐξέστησαν τὴν γενομένην βοήθειαν παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῖς ἁγίοις θεωροῦντες. Εταράχθησαν, ἐσαλεύθησαν, τρόμος ἐπελάβετο αὐτούς. Ἡ γὰρ ὑπερβολὴ τῆς ἰσχύος τοῦ σώζοντος, τὸ θαῦμα αὐτοῖς καὶ τὴν κατάπληξιν εἴργασται. Εν πνεύματι βιαίῳ συντρίψεις πλοῖα Θαρσείς. Πλοίοις Θαρσεῖς, οἱονεὶ πολυτίμοις καὶ πολυφόρτοις, τοὺς βασιλεῖς παρεικάζει. Πνεῦμα δὲ βίαιον, δι᾿ οὗ αὐτοὺς συνέτριψε, νοήσεις τινὰς δυνάμεις δι' ὧν τοὺς ἐχθροὺς τῶν ἀποστόλων κατεπολέμησεν Καθάπερ ἠκούσαμεν, οὕτως εἴδομεν. "Ην ἐπηγ γείλω, φησίν, ὦ Δέσποτα, σωτηρίαν ἡμῖν, ταύτην δι' ἔργων τεθεάμεθα. Εν πόλει Κυρίου τῶν δυνάμεων, ἐν πόλει τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ὅπου τὴν ἐπαγγελίαν εἶδον πληρωθεῖσαν σημαίνει. Ποῦ δὲ ἢ ἐν τῇ Ἐκκλη- | S. ATHANASI OPP. PARS III. Subbati. XLVII. Argumentum. Hic quoque psalmus ex persona sanctorum apo- stolorum canitur, narrantium vexationes ob prædicationein illatas, et victorias de iis partas. tate Dei nostri, in monte sancto ejus. Non jam in sola, inquit, Judæa, sed in monte sancto. Montem autem hic dicit Ecclesiam, ob sublimem de Deo doctrinam. dit, inquit, exsultationem per omnem terram ; nam in omnem terrain pervasit exsultatio ejus ma- nifestationis, et gratiam dilatavit. Montes Sion la- tera aquilonis. Jerusalem ad meridiem sita est : gentes ad aquilonem. Quoniam autem Judæi, ut- pote soli montem Sion incolentes magnifice sentie- bant, hic ostenditur Sion esse gentes evangelicum sermonem excipientes. Nam Sionis sedes est boreæ climatus, qui boreæ climatus per latera signilica tur : nam ubi dicturus erat boreæ climatus, latera aquilonis dixit. Et prius quidem Paulus fuit latera aquilonis, a quo universa mala per orbem confla- grarunt; jam vero factus est montes Sion, habens in sese loquentem Christum, qui venit ex Sion *, et avertit impietatem ex Jacob *. Civitas regis magni. Hæc latera aquilonis, ait, sive gentes, civi- tas jure vocentur, in quibus Deus intelligitur iis patrocinari et eos a tentationibus eripere. vit eam. Domus ii fuerint qui magni et praestan- tiores in civitate Dei sunt. 5-7. Quoniam ecce reges terræ congregati sunt. Bellum apostolis ob Christi prædicationem a regi- bus gentium illatum, sive ab inaspectabilibus dæmonibus qui olim regnabant, compressum et sublatum fuit. Ipsi videntes sic admirati sunt. Stu- pore, inquit, affecti et perculsi sunt, auxilium ceruentes sanctis a Deo præstitum. Conturbati sunt, commoti sunt, tremor apprehendit eos. Etenim præstantia virtutis ejus qui salutem ipsis parabat, in admirationem e “uporem coniecit eos. Navibus Tharsis, utpote pretiosis copiosisque mer- cibus instructis, reges comparat. Spiritus autem vehemens, quo contrivit illos, virtutes quasdam in- telligas quibus adversus inimicos apostolorum di- unicavit. quit, promisisti nobis, Domine, salutem, eam per opera vidimus. In civitate Domini virtutum, in ci vitate Dei nostri. Significat quo loco promissionem impletan viderint. Ubinam autem, nisi in Ecclesia, st Peal. xiii. 7. Psal. LXXXIV, 2. B C - EXEGETICA. D 1. PSALMUS cantici, filiis Core, secunda 2. Magnus Dominus et laudabilis nimis in ciri- 3. Fundatur exsultatione universæ terræ. Exten- 4. Deus in domibus ejus cognoscitur, cum susci- 8. In spiritu vehementi conteres naves Tharsis. 9. Sicut audivimus, ita et vidimus. Quam, in-
Ὁ πόλεμος ὁ κατὰ τῶν ἀποστόλων διὰ τὸ κήρυγμα γενόμενος ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν βασιλέων τῶν ἐθνῶν, καὶ μὴν καὶ τῶν ἀοράτων δαιμόνων τῶν πάλαι βασιλευόντων, διελύθη καὶ ἠφανίσθη. Αὐτοὶ ἰδόντες οὕτως ἐθαύμασαν. Κατεπλάγησαν, φησὶ, καὶ ἐξέστησαν τὴν γενομένην βοήθειαν παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῖς ἁγίοις θεωροῦντες. Ἐταράχθησαν, ἐσαλεύθησαν, τρόμος ἐπελάβετο αὐτούς. Ἡ γὰρ ὑπερβολὴ τῆς ἰσχύος τοῦ σώζοντος, τὸ θαῦμα αὐτοῖς καὶ τὴν κατάπληξιν εἴργασται. Ἐν πνεύματι βιαίῳ συντρίψεις πλοῖα Θαρσεῖς. Πλοίοις Θαρσεῖς, οἱονεὶ πολυτίμοις καὶ πολυφόρτοις, τοὺς βασιλεῖς παρεικάζει. Πνεῦμα δὲ βίαιον, δι’ οὗ αὐτοὺς συνέτριψε, νοήσεις τινὰς δυνάμεις δι’ ὧν τοὺς ἐχθροὺς τῶν ἀποστόλων κατεπολέμησεν Καθάπερ ἠκούσαμεν, οὕτως εἴδομεν. Ἣν ἐπηγγείλω, φησὶν, ὦ Δέσποτα, σωτηρίαν ἡμῖν, ταύτην δι’ ἔργων τεθεάμεθα. Ἐν πόλει Κυρίου τῶν δυνάμεων, ἐν πόλει τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ὅπου τὴν ἐπαγγελίαν εἶδον πληρωθεῖσαν σημαίνει. Ποῦ δὲ ἢ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἥτις ἐστὶ πόλις τοῦ Θεοῦ; Ὁ Θεὸς ἐθεμελίωσεν αὐτὴν εἰς αἰῶνα. Ὅμοιον τῷ εἰρημένῳ παρὰ τοῦ Κυρίου Ἐγὼ ἐπὶ τὴν πέτραν οἰκοδομήσω μου τὴν Ἐκκλησίαν.
ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τοῖς υἱοῖς Κορέ δευτέρα Σαββάτου. ΜΖ'. Υπόθεσις. Καὶ οὗτος ἄδεται ὁ ψαλμὸς ἀπὸ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων, διηγουμένων τοὺς διὰ τὸ κήρυγμα διωγμούς, καὶ τὰς νίκας τὰς ἐπὶ τούτων γινομένας.. Μέγας Κύριος καὶ αἰνετὸς σφόδρα ἐν πόλει τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἐν ὄρει ἁγίῳ αὐτοῦ. Οὐκ ἔτι, φησίν, ἐπὶ τὴν Ἰουδαίαν μόνην, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ ἡγιασμένον. ῎Ορος δὲ ἐνταῦθα τὴν Ἐκκλησίαν φησί, διὰ τὸ ὑψηλὸν τῶν περὶ Θεοῦ δογμάτων. Εὐρίζων ἀγαλλιάματι πάσης τῆς γῆς. Ἐξέτεινε, φησί, τὸ ἀγαλλίαμα ἐπὶ πάσης τῆς γῆς· εἰς πᾶσαν γὰρ τὴν γῆν τὸ ἀγαλλίαμα τῆς αὐτοῦ θεοφανείας και τὴν χάριν ἐπλάτυνεν. Ορη Σιὼν τὰ πλευρὰ τοῦ βορρά. Η μὲν Ἱερουσαλὴμ ἐν τῷ νότῳ κεῖται, τὰ δὲ ἔθνη ἐν τῷ βοῤῥᾷ. Ἐπειδὴ δὲ μέγα εφρόνουν οἱ Ἰουδαῖοι ὡς μόνοι τὴν Σιών οἰκοῦντες, δείκνυσιν λόγος, ὅτι Σιών ἐστι τὰ ἔθνη τὰ παραδεξάμενα τὸν εὐαγγελικὸν λόγον. Τὸ γὰρ ἑδραίωμα τῆς Σιὼν τὸ κλίμα ἐστὶ τοῦ βοῤῥᾶ, ὅπερ κλίμα τοῦ διὰ τῶν πλευ- ρῶν δηλοῦται βοῤῥᾶ· ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν τὸ κλίμα τοῦ βοῤῥᾶ, τὰ πλευρά είρηκεν. Πρότερον μὲν ἦν ὁ Παῦ λος πλευρὰ τοῦ βοῤῥᾶ, ἐφ᾽ οὗ ἐξεκαύθη πάντα τὰ κακὰ ἐπὶ τῆς γῆς· νῦν δὲ γέγονεν ὄρη Σιών, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν λαλοῦντα Χριστὸν, τὸν ἐλθόντα ἐκ Σιὼν καὶ ἀποστρέψαντα ἀσέβειαν ἀπὸ Ἰακώβ. Ἡ πόλις τοῦ βασιλέως τοῦ μεγάλου. Ταῦτα, φησί, τὰ πλευρα τοῦ βορρά, ἤτοι τὰ ἔθνη, ἡ πόλις κληθεῖεν ἂν, ἐν οἷς γινώσκεται ὁ Θεὸς ἀντιλαμβανόμενος καὶ σώζων αὐτ τοὺς ἐκ τῶν πειρασμῶν. Ὁ Θεὸς ἐν ταῖς βάρεσιν αὐτῆς γινώσκεται, όταν ἀντιλαμβάνεται αὐτῆς. Αἱ βάρεις οἱ μεγάλοι καὶ ἐξαίρετοι τῆς τοῦ Θεοῦ πόλεως οἱ ἐν αὐτῇ ὑπερέχον- τες εἶεν ἄν. *Οτι ἰδοὺ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς συνήχθησαν. Ο πόλεμος ὁ κατὰ τῶν ἀποστόλων διὰ τὸ κήρυγμα γε νόμενος ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν βασιλέων τῶν ἐθνῶν, καὶ μὴν καὶ τῶν ἀοράτων δαιμόνων τῶν πάλαι βασιλευ- όντων, διελύθη καὶ ἠφανίσθη. Αὐτοὶ ἰδόντες οὕτως ἐθαύμασαν. Κατεπλάγησαν, φησί, καὶ ἐξέστησαν τὴν γενομένην βοήθειαν παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῖς ἁγίοις θεωροῦντες. Εταράχθησαν, ἐσαλεύθησαν, τρόμος ἐπελάβετο αὐτούς. Ἡ γὰρ ὑπερβολὴ τῆς ἰσχύος τοῦ σώζοντος, τὸ θαῦμα αὐτοῖς καὶ τὴν κατάπληξιν εἴργασται. Εν πνεύματι βιαίῳ συντρίψεις πλοῖα Θαρσείς. Πλοίοις Θαρσεῖς, οἱονεὶ πολυτίμοις καὶ πολυφόρτοις, τοὺς βασιλεῖς παρεικάζει. Πνεῦμα δὲ βίαιον, δι᾿ οὗ αὐτοὺς συνέτριψε, νοήσεις τινὰς δυνάμεις δι' ὧν τοὺς ἐχθροὺς τῶν ἀποστόλων κατεπολέμησεν Καθάπερ ἠκούσαμεν, οὕτως εἴδομεν. "Ην ἐπηγ γείλω, φησίν, ὦ Δέσποτα, σωτηρίαν ἡμῖν, ταύτην δι' ἔργων τεθεάμεθα. Εν πόλει Κυρίου τῶν δυνάμεων, ἐν πόλει τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ὅπου τὴν ἐπαγγελίαν εἶδον πληρωθεῖσαν σημαίνει. Ποῦ δὲ ἢ ἐν τῇ Ἐκκλη- | S. ATHANASI OPP. PARS III. Subbati. XLVII. Argumentum. Hic quoque psalmus ex persona sanctorum apo- stolorum canitur, narrantium vexationes ob prædicationein illatas, et victorias de iis partas. tate Dei nostri, in monte sancto ejus. Non jam in sola, inquit, Judæa, sed in monte sancto. Montem autem hic dicit Ecclesiam, ob sublimem de Deo doctrinam. dit, inquit, exsultationem per omnem terram ; nam in omnem terrain pervasit exsultatio ejus ma- nifestationis, et gratiam dilatavit. Montes Sion la- tera aquilonis. Jerusalem ad meridiem sita est : gentes ad aquilonem. Quoniam autem Judæi, ut- pote soli montem Sion incolentes magnifice sentie- bant, hic ostenditur Sion esse gentes evangelicum sermonem excipientes. Nam Sionis sedes est boreæ climatus, qui boreæ climatus per latera signilica tur : nam ubi dicturus erat boreæ climatus, latera aquilonis dixit. Et prius quidem Paulus fuit latera aquilonis, a quo universa mala per orbem confla- grarunt; jam vero factus est montes Sion, habens in sese loquentem Christum, qui venit ex Sion *, et avertit impietatem ex Jacob *. Civitas regis magni. Hæc latera aquilonis, ait, sive gentes, civi- tas jure vocentur, in quibus Deus intelligitur iis patrocinari et eos a tentationibus eripere. vit eam. Domus ii fuerint qui magni et praestan- tiores in civitate Dei sunt. 5-7. Quoniam ecce reges terræ congregati sunt. Bellum apostolis ob Christi prædicationem a regi- bus gentium illatum, sive ab inaspectabilibus dæmonibus qui olim regnabant, compressum et sublatum fuit. Ipsi videntes sic admirati sunt. Stu- pore, inquit, affecti et perculsi sunt, auxilium ceruentes sanctis a Deo præstitum. Conturbati sunt, commoti sunt, tremor apprehendit eos. Etenim præstantia virtutis ejus qui salutem ipsis parabat, in admirationem e “uporem coniecit eos. Navibus Tharsis, utpote pretiosis copiosisque mer- cibus instructis, reges comparat. Spiritus autem vehemens, quo contrivit illos, virtutes quasdam in- telligas quibus adversus inimicos apostolorum di- unicavit. quit, promisisti nobis, Domine, salutem, eam per opera vidimus. In civitate Domini virtutum, in ci vitate Dei nostri. Significat quo loco promissionem impletan viderint. Ubinam autem, nisi in Ecclesia, st Peal. xiii. 7. Psal. LXXXIV, 2. B C - EXEGETICA. D 1. PSALMUS cantici, filiis Core, secunda 2. Magnus Dominus et laudabilis nimis in ciri- 3. Fundatur exsultatione universæ terræ. Exten- 4. Deus in domibus ejus cognoscitur, cum susci- 8. In spiritu vehementi conteres naves Tharsis. 9. Sicut audivimus, ita et vidimus. Quam, in-
PG 27:221Ὑπελάβομεν, ὁ Θεὸς, τὸ ἔλεός σου ἐν μέσῳ τοῦ ναοῦ σου. Ἀντὶ τοῦ, τεθεάμεθα, προσεδοκήσαμεν, φησὶν, εἰς ἅπασαν τὴν γῆν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ δοξασθησόμενον, ἐκ τοῦ ἐλέου τεκμαιρόμενοι μὴ περιοψομένους τοὺς ἀνθρώπους ἐκτὸς τοῦ Ἰσραὴλ, ἀλλὰ καὶ ἐγκαθιδρυμένοι τόπῳ τε καὶ ναῷ, τὸν παγκόσμιον ἠλπίσαμεν ἔλεον, εἰδότες τὸ ὄνομά σου καθολικὸν καὶ ἐπὶ πᾶσιν ὄν. Κατὰ τὸ ὄνομά σου, ὁ Θεὸς, οὕτως καὶ ἡ αἴνεσίς σου. Τοῦτό φησι, διότι πᾶσιν ἁπλῶς καὶ ἀπροςωπολήπτως δέδωκε τὴν χάριν, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ οὐκ ἔνι δοῦλος, οὐδὲ ἐλεύθερος. Εὐφρανθήτω ὄρος Σιών. Ὄρος Σιὼν, ἡ Ἐκκλησία δηλονότι. Καὶ ἀγαλλιάσθωσαν αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. Θυγατέρας τῆς Ἰουδαίας τὰς τῶν ἁγίων ἀποστόλων εἶναί φησι ψυχάς· ἦσαν γὰρ ἐξ Ἰουδαίων. Ἕνεκεν τῶν κριμάτων σου, Κύριε. Κρίνας τὴν κρίσιν τῶν ἐθνῶν, ἐξήλασας τὸν κατ’ αὐτῶν πόλεμον τῶν δαιμόνων. Κυκλώσατε Σιὼν, καὶ περιλάβετε αὐτήν. Ταῦτα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῖς ἀποστόλοις παρακελεύεται, οἱονεὶ τεῖχος αὐτοὺς γενέσθαι τῆς Σιὼν, τουτέστιν τοῦ θεοσεβοῦς πολιτεύματος. Διηγήσασθε ἐν τοῖς πύργοις αὐτῆς.
S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. Β Εἰς τέλος τοῖς υἱοῖς Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΜΗ Υπόθεσις. Διὰ του παρόντος ψαλμοῦ τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστη ρίου τοῖς πᾶσιν ἀνθρώποις κηρύττεται, καὶ ἡ ἡμέρα ἐκείνη, καθ᾽ ἣν ἄξει ὁ Θεὸς πᾶν τὸ ποίημα εἰς κρίσιν. Ἔχοιεν δ' ἂν οἱ υἱοὶ Κορὲ τῶν ἀποστό λων τὸ πρόσωπον, τῶν μυσταγωγησάντων τὴν ὑπ' οὐρανόν. Ακούσατε ταῦτα, πάντα τὰ ἔθνη, ἐνωτίσασθε πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην. Ωσπερ ἐπὶ σωτηρίᾳ πᾶν γένος ἀνθρώπων παρακαλεῖ, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ διδασκαλίαν τῆς θείας κρίσεως ὁμοῦ πάντας ὁ λόγος ἀνακαλεῖται. Οἱ τε γηγενεῖς καὶ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Γηγε νεῖς μὲν τοὺς βαρυτέρους τῶν ἀνθρώπων καλεῖ τοὺς βαρβάρους, καὶ ἐν ἐρημίαις οἰκοῦντας, καὶ μὴ νομί- μως πολιτευομένους· υἱοὺς δὲ ἀνθρώπων τοὺς ἡμε ρωτέραν πολιτείαν μετερχομένους, καὶ νόμοις διοι κουμένους. Τὸ στόμα μου λαλήσει σοφίαν. Ὥσπερ εἰς τάγ ματα πλεῖστα τοὺς ἀκροατὰς διείλεν, οὕτως καὶ τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν εἰς τρόπους ἀφορίζει διαφόρους. Ὁ χορὸς δέ ἐστιν ὁ ἀποστολικὸς ὁ ταῦτα φθεγγόμε- νος, καὶ ἐπὶ στόματος φέρων τὸν Χριστὸν, ὅς ἐστιν ἡ σοφία τοῦ Πατρός. "Ατε δὴ οὖν τὸν Χριστὸν ἐπὶ στό ματος φέροντες, καὶ τοῦτον εἰς νοῦν ἀεὶ ἐκμελετῶν τες, σύνεσιν εἶχον. Οὕτω δὲ αὐτῶν ἠκόνητο πρὸς σύνεσιν ὁ νοῦς, ὡς καὶ τὰς παραβολὰς τοῦ Σωτῆρος τὰς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φερομένας συνιέναι. Διο λέ- γοντος αὐτοῖς τοῦ Χριστοῦ· Συνήκατε ταῦτα πάντα; ἔλεγον αὐτῷ· Κλινῶ εἰς παραβολὴν τὸ οὖς μου. Ἐγὼ μὲν, φησίν, ἀκονήσας τὸν ἐμαυτοῦ νοῦν εἰς σύνεσιν τῶν σωτηρίων παραβολῶν, δεδύνημαι ἐπακολουθῆσαι τῇ φερομένῃ αὐτοῖς διανοίᾳ· τοῖς δὲ μὴ τοῦτο πράττειν δυναμένοις διὰ νηπιότητα ἀνοίξω τὰ κεκλεισμένα, καὶ διασαφήσω τὰ προβλήματα καὶ τὰς παραβολάς. Καὶ ταῦτα πράξω διὰ τοῦ ἐμαυτοῦ ψαλτηρίου, τοῦ σώμα τος δηλαδή, ὀργάνου δίκην ἐπηχοῦντος, δι' οὗ πρὸς ὕμνον τρέπεται ἡ ψυχή, δι᾿ ἑκάστου αισθητηρίου καὶ μέλους καὶ μέρους επιστημόνως κινουμένη. "Ινα τί φοβοῦμαι ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ; Ἐντεῦθεν ἄρχεται, τῆς διδασκαλίας τὰ πρῶτα ὡς ἐν προοιμίοις διαλαλήσας. "Αρχεται δὲ κατ' ἐρώτησιν, ἵνα καὶ ἀπό κρισιν λάβοι. Η δὲ ἐρώτησίς ἐστιν αὕτη· Ινα τί φοβοῦμαι ; μέχρι γὰρ τοῦ φοβοῦμαι δεῖ στίξαι, ἵνα ᾗ ἡ διάνοια αὕτη· Εἴ τις ἐρωτᾷ, φησίν, Ινα τί φο- βοῦμαι; τὴν αἰτίαν θέλων γνῶναι παρ' ἐμοῦ τῆς συνεχούσης με αγωνίας, ἀκουέτω μετά παρρησίας, ὡς ἔστιν ἡμέρα πονηρά, ἦν αὐτὸς φρίττων φοβοῦμαι. Φρίττω δὲ, ὅτι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἡ ἀνομία τῆς πτέρνης μου κυκλώσει με, τουτέστιν ἡ παρεκτροπή τῆς θείας ὁδοῦ, ἦν πεποίημαι κατὰ τὸν βίον, περι- σπασμῷ καὶ ἀπάτῃ τὸν θεῖον παραβὰς νόμον. Αὕτη οὖν ἡ ἀσέβεια κυκλώσει με, φησίν· ἀντὶ τοῦ, Περι- στήσεται με τὰ ἔργα τὰ πονηρὰ ἅ πέπραχα, κυ Argumentum. Que ad divinum tribunal pertinent hoc psalmo omnibus hominibus prædicantur, necnon dies illa qua Deus condita omnia ad judicium addu- cet. Fortasse vero fili Core apostolorum perso- nam gerant qui mysteriis orbem initiaṛunt. omnes qui habitatis orbem. Sicut ad salutem totum humanum genus vocat, eodem modo ad doctrinam divini judicii, una omnes sermo evocat. nas vocat agrestiores homines barbarosque, qui in desertis habitant, neque legibus cultos; alios ho- minum dicit eos qui humaniorem ducunt vitæ ra- tionem et legibus parent. ceu in varios ordines distribuit auditores, ita et doctrinam suam in modes distinguit varios. Cho- rus autem apostolicus est qui hæc loquitur, et qui in ore Christum habet, qui est sapientia Patris. Utpote igitur Christum in ore ferentes, et eum sem- per mente versantes intelligentiam obtinebant. Ita autem mens eorum ad intelligentiam acuta et expe- dita erat, ut etiam parabolas Salvatoris in Evange- liis descriptas intelligerent. Quamobrem cum dice- ret Christus : Intellexistis hæc omnia? dicebant ei : Elium. quidem, ait, postquam mentem meam acui ad in- telligentiam parabolarum Salvatoris, in iis com- prehensam sententiam assequi potui. lis autem qui id agere ob infantiam non valent aperiam ea quæ clausa sunt, et problemata explicabo atque para- bolas. Hæc autem per psalterium sive corpus meum efficiam, quod quasi organum resonat, et quo anima mea ad hymuum vertitur concinen- dum, per singulos sensus, membra partesque peri- tissime mota. quam priorem doctrina partem ceu in proemio A C - Nal. expendit. Orditur autem per interrogationem, ut D responsionem accipiat. Hæc autem est interroga- tio. Cur timebo ? nam ad vocem timebo, interpun- gendum, ut isthæc sit sententia. Si quis interrogat, inquit, Cur timebo ? volens a me causam ediscere ejus qua occupor afflictionis, cum fiducia audiat, esse aliquam diem malam, quam ego metu per- culsus exhorresco. Exhorresco autem, quoniam in illa die iniquitas calcanei mei circumdabit me, id est deflexio a divina via, qua per hujusce vitæ distractionem et fallaciam, divinam legem trans- gressus sum. Isthæc igitur impietas, inquit, cir- cumdabit me; quasi dicat: Circumsistent me mala ss Matth. xit, 51. 1. In finem, filiis Core. PSALMUS XLVIII. 2. Audite hæc, omnes gentes, auribus percipite, 3. Quique terrigena et flii hominum. Terrige- 4. Os meum loquetur sapientiam. Quemadmodum 5. Inclinabo in parabolam aurem meam. Ego 6. Cur timebo in die mala ? Hinc orditur, post-
Καὶ τίνες ἂν εἶεν οἱ πύργοι τῆς Ἐκκλησίας ἢ οἱ κατὰ καιρὸν αὐτῆς ἡγούμενοι καὶ οἱ δίκαιοι, οἷς καὶ διηγοῦνται τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ οἱ ἀπόστολοι; [Ταῖς τὴν Ἐκκλησίαν καὶ τὸ θεοσεβὲς πολίτευμα φρουρούσαις θείαις δυνάμεσιν, ἀγγέλοις τε ἁγίοις προσφωνεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγον· Κυκλώσατε τοὺς πύργους. Τὰ γὰρ κρείττονα τῆς πόλεως ὡς ἀναγκαιότερα πρὸς παραφυλακὴν ἀριθμῷ παραδέδοται τοῖς φρουροῖς.] Θέσθε τὰς καρδίας ὑμῶν εἰς τὴν δύναμιν αὐτῆς. Δύναμις πάλιν τῆς Ἐκκλησίας οἱ ὑποστηρίζοντες αὐτὴν λόγοι, οὓς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας κελεύει τοὺς ἁγίους ἀποστόλους νουθετεῖν. Καὶ καταδιέλεσθε τὰς βάρεις αὐτῆς. Ἕκαστος, φησὶ, μέρους βασιλευέτω τῶν ἐθνῶν. Διείλαντο γὰρ, φησὶ, τὴν οἰκουμένην οἱ δώδεκα. Ὅπως διηγήσησθε εἰς γενεὰν ἑτέραν. Οἱ γὰρ ἀπόστολοι καὶ ταῖς μετ’ αὐτοὺς διηγοῦνται γενεαῖς, δι’ ὧν καταλελοίπασι συγγραμμάτων περὶ Χριστοῦ. Ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν εἰς τὸν αἰῶνα. Τῆς διανεμήσεως τὴν αἰτίαν φησί.
S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. Β Εἰς τέλος τοῖς υἱοῖς Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΜΗ Υπόθεσις. Διὰ του παρόντος ψαλμοῦ τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστη ρίου τοῖς πᾶσιν ἀνθρώποις κηρύττεται, καὶ ἡ ἡμέρα ἐκείνη, καθ᾽ ἣν ἄξει ὁ Θεὸς πᾶν τὸ ποίημα εἰς κρίσιν. Ἔχοιεν δ' ἂν οἱ υἱοὶ Κορὲ τῶν ἀποστό λων τὸ πρόσωπον, τῶν μυσταγωγησάντων τὴν ὑπ' οὐρανόν. Ακούσατε ταῦτα, πάντα τὰ ἔθνη, ἐνωτίσασθε πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην. Ωσπερ ἐπὶ σωτηρίᾳ πᾶν γένος ἀνθρώπων παρακαλεῖ, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ διδασκαλίαν τῆς θείας κρίσεως ὁμοῦ πάντας ὁ λόγος ἀνακαλεῖται. Οἱ τε γηγενεῖς καὶ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Γηγε νεῖς μὲν τοὺς βαρυτέρους τῶν ἀνθρώπων καλεῖ τοὺς βαρβάρους, καὶ ἐν ἐρημίαις οἰκοῦντας, καὶ μὴ νομί- μως πολιτευομένους· υἱοὺς δὲ ἀνθρώπων τοὺς ἡμε ρωτέραν πολιτείαν μετερχομένους, καὶ νόμοις διοι κουμένους. Τὸ στόμα μου λαλήσει σοφίαν. Ὥσπερ εἰς τάγ ματα πλεῖστα τοὺς ἀκροατὰς διείλεν, οὕτως καὶ τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν εἰς τρόπους ἀφορίζει διαφόρους. Ὁ χορὸς δέ ἐστιν ὁ ἀποστολικὸς ὁ ταῦτα φθεγγόμε- νος, καὶ ἐπὶ στόματος φέρων τὸν Χριστὸν, ὅς ἐστιν ἡ σοφία τοῦ Πατρός. "Ατε δὴ οὖν τὸν Χριστὸν ἐπὶ στό ματος φέροντες, καὶ τοῦτον εἰς νοῦν ἀεὶ ἐκμελετῶν τες, σύνεσιν εἶχον. Οὕτω δὲ αὐτῶν ἠκόνητο πρὸς σύνεσιν ὁ νοῦς, ὡς καὶ τὰς παραβολὰς τοῦ Σωτῆρος τὰς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φερομένας συνιέναι. Διο λέ- γοντος αὐτοῖς τοῦ Χριστοῦ· Συνήκατε ταῦτα πάντα; ἔλεγον αὐτῷ· Κλινῶ εἰς παραβολὴν τὸ οὖς μου. Ἐγὼ μὲν, φησίν, ἀκονήσας τὸν ἐμαυτοῦ νοῦν εἰς σύνεσιν τῶν σωτηρίων παραβολῶν, δεδύνημαι ἐπακολουθῆσαι τῇ φερομένῃ αὐτοῖς διανοίᾳ· τοῖς δὲ μὴ τοῦτο πράττειν δυναμένοις διὰ νηπιότητα ἀνοίξω τὰ κεκλεισμένα, καὶ διασαφήσω τὰ προβλήματα καὶ τὰς παραβολάς. Καὶ ταῦτα πράξω διὰ τοῦ ἐμαυτοῦ ψαλτηρίου, τοῦ σώμα τος δηλαδή, ὀργάνου δίκην ἐπηχοῦντος, δι' οὗ πρὸς ὕμνον τρέπεται ἡ ψυχή, δι᾿ ἑκάστου αισθητηρίου καὶ μέλους καὶ μέρους επιστημόνως κινουμένη. "Ινα τί φοβοῦμαι ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ; Ἐντεῦθεν ἄρχεται, τῆς διδασκαλίας τὰ πρῶτα ὡς ἐν προοιμίοις διαλαλήσας. "Αρχεται δὲ κατ' ἐρώτησιν, ἵνα καὶ ἀπό κρισιν λάβοι. Η δὲ ἐρώτησίς ἐστιν αὕτη· Ινα τί φοβοῦμαι ; μέχρι γὰρ τοῦ φοβοῦμαι δεῖ στίξαι, ἵνα ᾗ ἡ διάνοια αὕτη· Εἴ τις ἐρωτᾷ, φησίν, Ινα τί φο- βοῦμαι; τὴν αἰτίαν θέλων γνῶναι παρ' ἐμοῦ τῆς συνεχούσης με αγωνίας, ἀκουέτω μετά παρρησίας, ὡς ἔστιν ἡμέρα πονηρά, ἦν αὐτὸς φρίττων φοβοῦμαι. Φρίττω δὲ, ὅτι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἡ ἀνομία τῆς πτέρνης μου κυκλώσει με, τουτέστιν ἡ παρεκτροπή τῆς θείας ὁδοῦ, ἦν πεποίημαι κατὰ τὸν βίον, περι- σπασμῷ καὶ ἀπάτῃ τὸν θεῖον παραβὰς νόμον. Αὕτη οὖν ἡ ἀσέβεια κυκλώσει με, φησίν· ἀντὶ τοῦ, Περι- στήσεται με τὰ ἔργα τὰ πονηρὰ ἅ πέπραχα, κυ Argumentum. Que ad divinum tribunal pertinent hoc psalmo omnibus hominibus prædicantur, necnon dies illa qua Deus condita omnia ad judicium addu- cet. Fortasse vero fili Core apostolorum perso- nam gerant qui mysteriis orbem initiaṛunt. omnes qui habitatis orbem. Sicut ad salutem totum humanum genus vocat, eodem modo ad doctrinam divini judicii, una omnes sermo evocat. nas vocat agrestiores homines barbarosque, qui in desertis habitant, neque legibus cultos; alios ho- minum dicit eos qui humaniorem ducunt vitæ ra- tionem et legibus parent. ceu in varios ordines distribuit auditores, ita et doctrinam suam in modes distinguit varios. Cho- rus autem apostolicus est qui hæc loquitur, et qui in ore Christum habet, qui est sapientia Patris. Utpote igitur Christum in ore ferentes, et eum sem- per mente versantes intelligentiam obtinebant. Ita autem mens eorum ad intelligentiam acuta et expe- dita erat, ut etiam parabolas Salvatoris in Evange- liis descriptas intelligerent. Quamobrem cum dice- ret Christus : Intellexistis hæc omnia? dicebant ei : Elium. quidem, ait, postquam mentem meam acui ad in- telligentiam parabolarum Salvatoris, in iis com- prehensam sententiam assequi potui. lis autem qui id agere ob infantiam non valent aperiam ea quæ clausa sunt, et problemata explicabo atque para- bolas. Hæc autem per psalterium sive corpus meum efficiam, quod quasi organum resonat, et quo anima mea ad hymuum vertitur concinen- dum, per singulos sensus, membra partesque peri- tissime mota. quam priorem doctrina partem ceu in proemio A C - Nal. expendit. Orditur autem per interrogationem, ut D responsionem accipiat. Hæc autem est interroga- tio. Cur timebo ? nam ad vocem timebo, interpun- gendum, ut isthæc sit sententia. Si quis interrogat, inquit, Cur timebo ? volens a me causam ediscere ejus qua occupor afflictionis, cum fiducia audiat, esse aliquam diem malam, quam ego metu per- culsus exhorresco. Exhorresco autem, quoniam in illa die iniquitas calcanei mei circumdabit me, id est deflexio a divina via, qua per hujusce vitæ distractionem et fallaciam, divinam legem trans- gressus sum. Isthæc igitur impietas, inquit, cir- cumdabit me; quasi dicat: Circumsistent me mala ss Matth. xit, 51. 1. In finem, filiis Core. PSALMUS XLVIII. 2. Audite hæc, omnes gentes, auribus percipite, 3. Quique terrigena et flii hominum. Terrige- 4. Os meum loquetur sapientiam. Quemadmodum 5. Inclinabo in parabolam aurem meam. Ego 6. Cur timebo in die mala ? Hinc orditur, post-
Τούτου χάριν διδάξατε καὶ διέλεσθε, ἵνα καὶ ταῖς ὕστερον γενησομέναις γενεαῖς ἀκουστὸν γένηται, ὅτι οὗτος ὁ δικαίως ποιμάνας λαὸν (λέγει δὲ Κύριον) οὗτός ἐστιν ὁ καὶ εἰς τοὺς μέλλοντας καὶ ἀτελευτήτους αἰῶνας μέλλων ποιμαίνειν.
S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. Β Εἰς τέλος τοῖς υἱοῖς Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΜΗ Υπόθεσις. Διὰ του παρόντος ψαλμοῦ τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστη ρίου τοῖς πᾶσιν ἀνθρώποις κηρύττεται, καὶ ἡ ἡμέρα ἐκείνη, καθ᾽ ἣν ἄξει ὁ Θεὸς πᾶν τὸ ποίημα εἰς κρίσιν. Ἔχοιεν δ' ἂν οἱ υἱοὶ Κορὲ τῶν ἀποστό λων τὸ πρόσωπον, τῶν μυσταγωγησάντων τὴν ὑπ' οὐρανόν. Ακούσατε ταῦτα, πάντα τὰ ἔθνη, ἐνωτίσασθε πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην. Ωσπερ ἐπὶ σωτηρίᾳ πᾶν γένος ἀνθρώπων παρακαλεῖ, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ διδασκαλίαν τῆς θείας κρίσεως ὁμοῦ πάντας ὁ λόγος ἀνακαλεῖται. Οἱ τε γηγενεῖς καὶ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Γηγε νεῖς μὲν τοὺς βαρυτέρους τῶν ἀνθρώπων καλεῖ τοὺς βαρβάρους, καὶ ἐν ἐρημίαις οἰκοῦντας, καὶ μὴ νομί- μως πολιτευομένους· υἱοὺς δὲ ἀνθρώπων τοὺς ἡμε ρωτέραν πολιτείαν μετερχομένους, καὶ νόμοις διοι κουμένους. Τὸ στόμα μου λαλήσει σοφίαν. Ὥσπερ εἰς τάγ ματα πλεῖστα τοὺς ἀκροατὰς διείλεν, οὕτως καὶ τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν εἰς τρόπους ἀφορίζει διαφόρους. Ὁ χορὸς δέ ἐστιν ὁ ἀποστολικὸς ὁ ταῦτα φθεγγόμε- νος, καὶ ἐπὶ στόματος φέρων τὸν Χριστὸν, ὅς ἐστιν ἡ σοφία τοῦ Πατρός. "Ατε δὴ οὖν τὸν Χριστὸν ἐπὶ στό ματος φέροντες, καὶ τοῦτον εἰς νοῦν ἀεὶ ἐκμελετῶν τες, σύνεσιν εἶχον. Οὕτω δὲ αὐτῶν ἠκόνητο πρὸς σύνεσιν ὁ νοῦς, ὡς καὶ τὰς παραβολὰς τοῦ Σωτῆρος τὰς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φερομένας συνιέναι. Διο λέ- γοντος αὐτοῖς τοῦ Χριστοῦ· Συνήκατε ταῦτα πάντα; ἔλεγον αὐτῷ· Κλινῶ εἰς παραβολὴν τὸ οὖς μου. Ἐγὼ μὲν, φησίν, ἀκονήσας τὸν ἐμαυτοῦ νοῦν εἰς σύνεσιν τῶν σωτηρίων παραβολῶν, δεδύνημαι ἐπακολουθῆσαι τῇ φερομένῃ αὐτοῖς διανοίᾳ· τοῖς δὲ μὴ τοῦτο πράττειν δυναμένοις διὰ νηπιότητα ἀνοίξω τὰ κεκλεισμένα, καὶ διασαφήσω τὰ προβλήματα καὶ τὰς παραβολάς. Καὶ ταῦτα πράξω διὰ τοῦ ἐμαυτοῦ ψαλτηρίου, τοῦ σώμα τος δηλαδή, ὀργάνου δίκην ἐπηχοῦντος, δι' οὗ πρὸς ὕμνον τρέπεται ἡ ψυχή, δι᾿ ἑκάστου αισθητηρίου καὶ μέλους καὶ μέρους επιστημόνως κινουμένη. "Ινα τί φοβοῦμαι ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ; Ἐντεῦθεν ἄρχεται, τῆς διδασκαλίας τὰ πρῶτα ὡς ἐν προοιμίοις διαλαλήσας. "Αρχεται δὲ κατ' ἐρώτησιν, ἵνα καὶ ἀπό κρισιν λάβοι. Η δὲ ἐρώτησίς ἐστιν αὕτη· Ινα τί φοβοῦμαι ; μέχρι γὰρ τοῦ φοβοῦμαι δεῖ στίξαι, ἵνα ᾗ ἡ διάνοια αὕτη· Εἴ τις ἐρωτᾷ, φησίν, Ινα τί φο- βοῦμαι; τὴν αἰτίαν θέλων γνῶναι παρ' ἐμοῦ τῆς συνεχούσης με αγωνίας, ἀκουέτω μετά παρρησίας, ὡς ἔστιν ἡμέρα πονηρά, ἦν αὐτὸς φρίττων φοβοῦμαι. Φρίττω δὲ, ὅτι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἡ ἀνομία τῆς πτέρνης μου κυκλώσει με, τουτέστιν ἡ παρεκτροπή τῆς θείας ὁδοῦ, ἦν πεποίημαι κατὰ τὸν βίον, περι- σπασμῷ καὶ ἀπάτῃ τὸν θεῖον παραβὰς νόμον. Αὕτη οὖν ἡ ἀσέβεια κυκλώσει με, φησίν· ἀντὶ τοῦ, Περι- στήσεται με τὰ ἔργα τὰ πονηρὰ ἅ πέπραχα, κυ Argumentum. Que ad divinum tribunal pertinent hoc psalmo omnibus hominibus prædicantur, necnon dies illa qua Deus condita omnia ad judicium addu- cet. Fortasse vero fili Core apostolorum perso- nam gerant qui mysteriis orbem initiaṛunt. omnes qui habitatis orbem. Sicut ad salutem totum humanum genus vocat, eodem modo ad doctrinam divini judicii, una omnes sermo evocat. nas vocat agrestiores homines barbarosque, qui in desertis habitant, neque legibus cultos; alios ho- minum dicit eos qui humaniorem ducunt vitæ ra- tionem et legibus parent. ceu in varios ordines distribuit auditores, ita et doctrinam suam in modes distinguit varios. Cho- rus autem apostolicus est qui hæc loquitur, et qui in ore Christum habet, qui est sapientia Patris. Utpote igitur Christum in ore ferentes, et eum sem- per mente versantes intelligentiam obtinebant. Ita autem mens eorum ad intelligentiam acuta et expe- dita erat, ut etiam parabolas Salvatoris in Evange- liis descriptas intelligerent. Quamobrem cum dice- ret Christus : Intellexistis hæc omnia? dicebant ei : Elium. quidem, ait, postquam mentem meam acui ad in- telligentiam parabolarum Salvatoris, in iis com- prehensam sententiam assequi potui. lis autem qui id agere ob infantiam non valent aperiam ea quæ clausa sunt, et problemata explicabo atque para- bolas. Hæc autem per psalterium sive corpus meum efficiam, quod quasi organum resonat, et quo anima mea ad hymuum vertitur concinen- dum, per singulos sensus, membra partesque peri- tissime mota. quam priorem doctrina partem ceu in proemio A C - Nal. expendit. Orditur autem per interrogationem, ut D responsionem accipiat. Hæc autem est interroga- tio. Cur timebo ? nam ad vocem timebo, interpun- gendum, ut isthæc sit sententia. Si quis interrogat, inquit, Cur timebo ? volens a me causam ediscere ejus qua occupor afflictionis, cum fiducia audiat, esse aliquam diem malam, quam ego metu per- culsus exhorresco. Exhorresco autem, quoniam in illa die iniquitas calcanei mei circumdabit me, id est deflexio a divina via, qua per hujusce vitæ distractionem et fallaciam, divinam legem trans- gressus sum. Isthæc igitur impietas, inquit, cir- cumdabit me; quasi dicat: Circumsistent me mala ss Matth. xit, 51. 1. In finem, filiis Core. PSALMUS XLVIII. 2. Audite hæc, omnes gentes, auribus percipite, 3. Quique terrigena et flii hominum. Terrige- 4. Os meum loquetur sapientiam. Quemadmodum 5. Inclinabo in parabolam aurem meam. Ego 6. Cur timebo in die mala ? Hinc orditur, post-
To the end, for the sons of KorahΕἰς τέλος τοῖς υἱοῖς Κορέ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:224Εἰς τέλος τοῖς υἱοῖς Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΜΗ Ὑπόθεσις. Διὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστηρίου τοῖς πᾶσιν ἀνθρώποις κηρύττεται, καὶ ἡ ἡμέρα ἐκείνη, καθ’ ἣν ἄξει ὁ Θεὸς πᾶν τὸ ποίημα εἰς κρίσιν. Ἔχοιεν δ’ ἂν οἱ υἱοὶ Κορὲ τῶν ἀποστόλων τὸ πρόσωπον, τῶν μυσταγωγησάντων τὴν ὑπ’ οὐρανόν. Ἀκούσατε ταῦτα, πάντα τὰ ἔθνη, ἐνωτίσασθε πάντες οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην. Ὥσπερ ἐπὶ σωτηρίᾳ πᾶν γένος ἀνθρώπων παρακαλεῖ, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ διδασκαλίαν τῆς θείας κρίσεως ὁμοῦ πάντας ὁ λόγος ἀνακαλεῖται. Οἵ τε γηγενεῖς καὶ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Γηγενεῖς μὲν τοὺς βαρυτέρους τῶν ἀνθρώπων καλεῖ τοὺς βαρβάρους, καὶ ἐν ἐρημίαις οἰκοῦντας, καὶ μὴ νομίμως πολιτευομένους· υἱοὺς δὲ ἀνθρώπων τοὺς ἡμερωτέραν πολιτείαν μετερχομένους, καὶ νόμοις διοικουμένους. Τὸ στόμα μου λαλήσει σοφίαν.
Ὥσπερ εἰς τάγματα πλεῖστα τοὺς ἀκροατὰς διεῖλεν, οὕτως καὶ τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν εἰς τρόπους ἀφορίζει διαφόρους. Ὁ χορὸς δέ ἐστιν ὁ ἀποστολικὸς ὁ ταῦτα φθεγγόμενος, καὶ ἐπὶ στόματος φέρων τὸν Χριστὸν, ὅς ἐστιν ἡ σοφία τοῦ Πατρός. Ἅτε δὴ οὖν τὸν Χριστὸν ἐπὶ στόματος φέροντες, καὶ τοῦτον εἰς νοῦν ἀεὶ ἐκμελετῶντες, σύνεσιν εἶχον. Οὕτω δὲ αὐτῶν ἠκόνητο πρὸς σύνεσιν ὁ νοῦς, ὡς καὶ τὰς παραβολὰς τοῦ Σωτῆρος τὰς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φερομένας συνιέναι. Διὸ λέγοντος αὐτοῖς τοῦ Χριστοῦ· Συνήκατε ταῦτα πάντα; ἔλεγον αὐτῷ· Ναί. Κλινῶ εἰς παραβολὴν τὸ οὖς μου. Ἐγὼ μὲν, φησὶν, ἀκονήσας τὸν ἐμαυτοῦ νοῦν εἰς σύνεσιν τῶν σωτηρίων παραβολῶν, δεδύνημαι ἐπακολουθῆσαι τῇ φερομένῃ αὐτοῖς διανοίᾳ· τοῖς δὲ μὴ τοῦτο πράττειν δυναμένοις διὰ νηπιότητα ἀνοίξω τὰ κεκλεισμένα, καὶ διασαφήσω τὰ προβλήματα καὶ τὰς παραβολάς. Καὶ ταῦτα πράξω διὰ τοῦ ἐμαυτοῦ ψαλτηρίου, τοῦ σώματος δηλαδὴ, ὀργάνου δίκην ἐπηχοῦντος, δι’ οὗ πρὸς ὕμνον τρέπεται ἡ ψυχὴ, δι’ ἑκάστου αἰσθητηρίου καὶ μέλους καὶ μέρους ἐπιστημόνως κινουμένη. Ἵνα τί φοβοῦμαι ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ;
Ἐντεῦθεν ἄρχεται, τῆς διδασκαλίας τὰ πρῶτα ὡς ἐν προοιμίοις διαλαλήσας. Ἄρχεται δὲ κατ’ ἐρώτησιν, ἵνα καὶ ἀπόκρισιν λάβοι. Ἡ δὲ ἐρώτησίς ἐστιν αὕτη· Ἵνα τί φοβοῦμαι; μέχρι γὰρ τοῦ φοβοῦμαι δεῖ στίξαι, ἵνα ᾖ ἡ διάνοια αὕτη Εἴ τις ἐρωτᾷ, φησὶν, Ἵνα τί φοβοῦμαι; τὴν αἰτίαν θέλων γνῶναι παρ’ ἐμοῦ τῆς συνεχούσης με ἀγωνίας, ἀκουέτω μετὰ παῤῥησίας, ὡς ἔστιν ἡμέρα πονηρὰ, ἣν αὐτὸς φρίττων φοβοῦμαι. Φρίττω δὲ, ὅτι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἡ ἀνομία τῆς πτέρνης μου κυκλώσει με, τουτέστιν ἡ παρεκτροπὴ τῆς θείας ὁδοῦ, ἣν πεποίημαι κατὰ τὸν βίον, περισπασμῷ καὶ ἀπάτῃ τὸν θεῖον παραβὰς νόμον. Αὕτη οὖν ἡ ἀσέβεια κυκλώσει με, φησίν· ἀντὶ τοῦ, Περιστήσεταί με τὰ ἔργα τὰ πονηρὰ ἃ πέπραχα, κυκλοῦντά με πανταχοῦ καὶ πολιορκοῦντα, καὶ μὴ ἐῶντά με τὴν κόλασιν ἐκφυγεῖν. Πονηρὰν τὴν τῆς κρίσεως ἡμέραν φησὶν, ἅτε δὴ πονηρὰν τοῖς κολαζομένοις ὑπάρχουσαν. Ὁ δὲ Ἀπόστολος καὶ ἡμέραν τῆς ὀργῆς αὐτὴν ἐκάλεσεν, εἰρηκώς· Θησαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς. Οἱ πεποιθότες ἐπὶ τῇ δυνάμει αὐτῶν. Ἀπὸ κοινοῦ τὸ, Ἀκούσατε ταῦτα οἱ ἐπὶ πλούτῳ καὶ τῇ δυνάμει θαῤῥοῦντες.
PG 27:225Τίνα δέ ἐστιν ἃ ὀφείλουσιν ἀκούειν ἢ ἐκεῖνα, ὡς οὐδὲ αὐτοὺς κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν ὁ πλοῦτος ὀνήσει; Οὐδὲν γὰρ λυτρώσεται αὐτοὺς τῆς ἐπαχθησομένης αὐτοῖς διὰ τῆς ἁμαρτίας ὀργῆς· ὥσπερ οὖν οὐδὲ ἀδελφὸς, φέρε εἰπεῖν, θεοφιλὴς, οὔτε ἄλλος τις ἀνθρώπων ἰσχύει λυτρώσασθαι ἐν τῇ τότε ἡμέρᾳ τινά· καὶ εἰ ὁ ἀδελφὸς οὐκ ἰσχύει, καὶ ταῦτα θεοφιλὴς, πολλῷ πλέον οὐκ ἰσχύσει ὁ πλοῦτος. [ Ὁ ἀδελφὸς οὐ λυτροῦται· ἀδελφὸν θεοφιλῆ λέγει καὶ τίμιον.] Καὶ τὴν τιμὴν τῆς λυτρώσεως τῆς ψυχῆς αὐτοῦ. Διδάξας, ὡς οὐδὲν ὁ πλοῦτος ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ὠφελεῖ, διδάσκει καὶ τὸ ὠφελοῦν. Τί δὲ τοῦτο ἢ τὸ ἔγκοπον καὶ ἐπίπονον βίον κτήσασθαι; Οὗτοι γὰρ καὶ τῆς ἐπηγγελμένης ζωῆς κατὰ τὸν μέλλοντα αἰῶνα ἀξιωθήσονται. Ὁ κοπιῶν διὰ τῆς πρακτικῆς ζήσεται εἰς τέλος διὰ τῆς γνώσεως, καὶ παύσεται εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ζήσεται εἰς νῖκος. Καὶ ἐκοπίασεν εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ζήσεται εἰς τέλος. Οὐκ ὄψεται καταφθορὰν, ὅταν ἴδῃ σοφοὺς ἀποθνήσκοντας. Εἰς τοσοῦτον γὰρ μακρὰν ἔσονται τῶν ἀσεβῶν, ὡς μηδὲ πλησιάζειν αὐτῶν τῇ ἀπωλείᾳ. Τίνες δὲ ἀποθνήσκοντες σοφοὶ ἢ περὶ ὧν λέλεκται·
κλοῦντά με πανταχοῦ καὶ πολιορκοῦντα, καὶ μὴ ἐῶντά με τὴν κόλασιν ἐκφυγεῖν. Πονηρὰν τὴν τῆς κρίσεως - ἡμέραν φησίν, ἅτε δὴ πονηρὰν τοῖς κολαζομένοις ὑπάρχουσαν. Ὁ δὲ ᾿Απόστολος καὶ ἡμέραν τῆς ὀργῆς αὐτὴν ἐκάλεσεν, εἰρηκώς· Θησαυρίζεις σεαυτῷ όρ- τὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς. Οἱ πεποιθότες ἐπὶ τῇ δυνάμει αὐτῶν. Ἀπὸ κοι- νοῦ τὸ, 'Ακούσατε ταῦτα οἱ ἐπὶ πλούτῳ καὶ τῇ δυνά- μει θαῤῥοῦντες. Τίνα δέ ἐστιν ἃ ὀφείλουσιν ἀκούειν ἡ ἐκεῖνα, ὡς οὐδὲ αὐτοὺς κατ᾽ ἐκείνην τὴν ἡμέραν ὁ πλοῦτος ὀνήσει; Οὐδὲν γὰρ λυτρώσεται αὐτοὺς τῆς ἐπαχθησομένης αὐτοῖς διὰ τῆς ἁμαρτίας ὀργῆς· ὥσπερ οὖν οὐδὲ ἀδελφὸς, φέρε εἰπεῖν, θεοφιλής, οὔτε ἄλλος τις ἀνθρώπων ισχύει λυτρώσασθαι ἐν τῇ τότε ἡμέρᾳ τινά· καὶ εἰ ὁ ἀδελφὸς οὐκ ἰσχύει, καὶ ταῦτα · θεοφιλής, πολλῷ πλέον οὐκ ἰσχύσει ὁ πλοῦτος. Ο αιελφὸς οὐ λυτροῦται· ἀδελφὸν θεοφιλή λέ. γει καὶ τίμιον.] Καὶ τὴν τιμὴν τῆς λυτρώσεως τῆς ψυχῆς αὐτ τοῦ. Διδάξας, ὡς οὐδὲν ὁ πλοῦτος ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ὠφελεῖ, διδάσκει καὶ τὸ ὠφελοῦν. Τί δὲ τοῦτο ἢ τὸ ἔγκοπον καὶ ἐπίπονον βίον κτήσασθαι ; Οὗτοι γὰρ καὶ τῆς ἐπηγγελμένης ζωῆς κατὰ τὸν μέλλοντα αἰῶνα αξιωθήσονται. Ο κοπιῶν διὰ τῆς πρακτικῆς ζήσεται εἰς τέλος διὰ τῆς γνώσεως, καὶ παύσεται εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ζήσεται εἰς νίκος. Καὶ ἐκοπίασεν εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ζήσεται εἰς τέλος. Οὐκ ὄψεται καταφθοράν, ὅταν ἴδῃ σοφοὺς ἀπο θνήσκοντας. Εἰς τοσοῦτον γὰρ μακρὰν ἔσονται τῶν ἀσεβῶν, ὡς μηδὲ πλησιάζειν αὐτῶν τῇ ἀπωλεία. Τίνες δὲ ἀποθνήσκοντες σοφοὶ ἢ περὶ ὧν λέλεκται· Ἀπολῶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν καὶ τὴν σύνεσιν τῶν συνετῶν ἀθετήσω; Παιδεύει γὰρ διὰ πάντων ἡ παροῦσα Γραφή, ὡς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως οὔτε πλούσιος ἑαυτὸν ῥύεται, οὔτε ὁ γενομισμένος σοφός. Μόνος δὲ ἐκεῖνος τεύξεται τῆς αἰωνίου ζωῆς ὁ ἐν τῷ παρόντι βίῳ κατατήξας. Ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἄφρων καὶ ἄνους ἀπολοῦνται. Ομοῦ σοφοί, φησί, καὶ ἄφρονες ἀπωλείᾳ παραδοθήσονται· οὐ διενηνό χασιν γὰρ ἀλλήλων οὐδὲν, ὁμοίως εἰδωλολατροῦντες. Καὶ καταλείψουσιν ἀλλοτρίοις τὸν πλοῦτον αύ τῶν. Οὐ γὰρ ἠθέλησαν αὐτὸν οἰκεῖον ποιήσασθαι διὰ τῆς εἰς τοὺς δεομένους εὐεργεσίας. Καὶ οἱ τάφοι αὐτῶν οἰκίαι αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα. Διὰ τῶν τάφων τὴν νεκρότητα σημαίνει ἣν ἐνέδυσαν τὴν ψυχὴν αὐτῶν, οὐδὲν ὀρθὸν οὐδὲ εὐθὲς φρονήσαν τες περὶ Θεοῦ. Σκηνώματα αὐτῶν εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Αί σκηναί, φησίν, ἐν οἷς ζῶντες ᾤχουν ἀφ' ἑτέρων εἰς ἑτέρους ήξουσι κατὰ γενεάς· τοῦτο γὰρ καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν, ὅτι καταλείψουσιν ἀλλοτρί οις τὸν πλοῦτον αὐτῶν. Ἐπεκαλέσαντο τὰ ὀνό ματα αὐτῶν ἐπὶ τῶν γαιῶν. Δέον, φησί, διὰ πί- στεως καὶ πολιτείας λαμπρᾶς παρασκευάσαι γραφή- ναι αὐτῶν τὰ ὀνόματα ἐν τοῖς οὐρανοῖς· οἱ δὲ ἐπὶ τῆς γῆς αὐτὰ ἐπεκαλέσαντο ἐπωνύμους αὐτοῖς κτίζοντες πόλεις. * EXPOSITIO IN PSALMUM XLVIII. A opera quæ feci, meque undique conclusum obside- L bunt, nec sinent me supplicium effugere. Malam vero judicii diem appellat, ut quæ supplicio affe- ctis dira et gravis futura sit. Apostolus autem eam iræ diem vocavit, cum dixit s : Thesaurizas tibi iram in die iræ. mune ait illud: Audite hæc omnes qui in divitiis et in virtute confiditis. Quænam autem audiant oportet, nisi illa, quod scilicet nihil illis utilitatis in illa die divitiæ sint allaturæ ? Neque enim redi- met eos ab ira et vindicta ob peccatum ipsis indi- genda. Itaque ne frater quidem, ut ita dicam, etiamsi religiosus sit, neque alius quispiam homi- num in illa die quemquam poterit redimere. Quod B si ne frater quidem possit, etsi religiosus, multo minus poterunt divitiæ. * [Frater non redimit, fratrem religiosum et ho norabilem virum dicit. ] quam docuit nihil profuturas divitias in die judicii, docet quid profuturum sit. Quid autem illud, nisi vitam laboribus plenam ducere? Isti enim pro- missa vita in futuro sæculo dignabuntur. Qui per actiones laborat, vivet usque in finem per cogni- tionem, requiescet in sæculum, vivet ad victoriam. Et laboravit in æternum, et vivet adhuc in finem. C morientes. Ita longo ab impiis intervallo separabun- tur, ut eorum perditioni ne minimum quidem appro- pinquent. Qui sunt autem illi sapientes morientes, nisi ii de quibus dictum : Perdam sapientiam sa- pientium, et intelligentium intelligentiam despiciam. Docet enim ubique præsens Scriptura, quod in die judicii, neque dives seipsum redempturus sit, ne D Rom. 11, 5. w Isa. XXIX, 14; Cor. 1, 19. que quivis sapiens existimatus. Vitam autem æter- nam is solus consequetur qui in hac vita se mace- raverit. Simul insipiens et stultus peribunt : Una, inquit, sapientes et stulti perniciei tradentur : non differunt enim mutuo, simili idololatriæ generi dediti. Et relinquent alienis divitias suas. Neque enim illas sibi proprias et firmas constituere vo- luerunt, beneficiis erga egemos. num. Per sepulcra mortalitatem significat qua in- duerunt animam suam, nihil probum, nihil rectum avimo versantes circa Deum. Tabernacula eorum in progenie et progenie. Tabernacula, in quibus dum vitam agerent habitabant, ab aliis ad alios consequenter per generationes varias devenient : illud enim superius quoque dixerat, relinquent alienis divitias suas. Vocaverunt nomina sua in terris. Par erat, ait, ut per fidem et præclaram in- stitutionem id efficerent, ut ipsorum nomina in cœlis describerentur; illi autem in terris vocave- runt, cum cognomines sibi urbes construerent. 7. Qui confidunt in virtute sua. Quasi in com- 9. Et pretium redemptionis animæ suæ. Post- 10. Non videbit interitum cum viderit sapientes 12. Et sepulcra eorum domus illorum in æter-
Ἀπολῶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν καὶ τὴν σύνεσιν τῶν συνετῶν ἀθετήσω; Παιδεύει γὰρ διὰ πάντων ἡ παροῦσα Γραφὴ, ὡς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως οὔτε πλούσιος ἑαυτὸν ῥύεται, οὔτε ὁ νενομισμένος σοφός. Μόνος δὲ ἐκεῖνος τεύξεται τῆς αἰωνίου ζωῆς ὁ ἐν τῷ παρόντι βίῳ κατατήξας. Ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἄφρων καὶ ἄνους ἀπολοῦνται. Ὁμοῦ σοφοὶ, φησὶ, καὶ ἄφρονες ἀπωλείᾳ παραδοθήσονται· οὐ διενηνόχασιν γὰρ ἀλλήλων οὐδὲν, ὁμοίως εἰδωλολατροῦντες. Καὶ καταλείψουσιν ἀλλοτρίοις τὸν πλοῦτον αὐτῶν. Οὐ γὰρ ἠθέλησαν αὐτὸν οἰκεῖον ποιήσασθαι διὰ τῆς εἰς τοὺς δεομένους εὐεργεσίας. Καὶ οἱ τάφοι αὐτῶν οἰκίαι αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα. Διὰ τῶν τάφων τὴν νεκρότητα σημαίνει ἣν ἐνέδυσαν τὴν ψυχὴν αὐτῶν, οὐδὲν ὀρθὸν οὐδὲ εὐθὲς φρονήσαντες περὶ Θεοῦ. Σκηνώματα αὐτῶν εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Αἱ σκηναὶ, φησὶν, ἐν αἷς ζῶντες ᾤκουν ἀφ’ ἑτέρων εἰς ἑτέρους ἥξουσι κατὰ γενεάς· τοῦτο γὰρ καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν, ὅτι καταλείψουσιν ἀλλοτρίοις τὸν πλοῦτον αὐτῶν. Ἐπεκαλέσαντο τὰ ὀνόματα αὐτῶν ἐπὶ τῶν γαιῶν. Δέον, φησὶ, διὰ πίστεως καὶ πολιτείας λαμπρᾶς παρασκευάσαι γραφῆναι αὐτῶν τὰ ὀνόματα ἐν τοῖς οὐρανοῖς·
κλοῦντά με πανταχοῦ καὶ πολιορκοῦντα, καὶ μὴ ἐῶντά με τὴν κόλασιν ἐκφυγεῖν. Πονηρὰν τὴν τῆς κρίσεως - ἡμέραν φησίν, ἅτε δὴ πονηρὰν τοῖς κολαζομένοις ὑπάρχουσαν. Ὁ δὲ ᾿Απόστολος καὶ ἡμέραν τῆς ὀργῆς αὐτὴν ἐκάλεσεν, εἰρηκώς· Θησαυρίζεις σεαυτῷ όρ- τὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς. Οἱ πεποιθότες ἐπὶ τῇ δυνάμει αὐτῶν. Ἀπὸ κοι- νοῦ τὸ, 'Ακούσατε ταῦτα οἱ ἐπὶ πλούτῳ καὶ τῇ δυνά- μει θαῤῥοῦντες. Τίνα δέ ἐστιν ἃ ὀφείλουσιν ἀκούειν ἡ ἐκεῖνα, ὡς οὐδὲ αὐτοὺς κατ᾽ ἐκείνην τὴν ἡμέραν ὁ πλοῦτος ὀνήσει; Οὐδὲν γὰρ λυτρώσεται αὐτοὺς τῆς ἐπαχθησομένης αὐτοῖς διὰ τῆς ἁμαρτίας ὀργῆς· ὥσπερ οὖν οὐδὲ ἀδελφὸς, φέρε εἰπεῖν, θεοφιλής, οὔτε ἄλλος τις ἀνθρώπων ισχύει λυτρώσασθαι ἐν τῇ τότε ἡμέρᾳ τινά· καὶ εἰ ὁ ἀδελφὸς οὐκ ἰσχύει, καὶ ταῦτα · θεοφιλής, πολλῷ πλέον οὐκ ἰσχύσει ὁ πλοῦτος. Ο αιελφὸς οὐ λυτροῦται· ἀδελφὸν θεοφιλή λέ. γει καὶ τίμιον.] Καὶ τὴν τιμὴν τῆς λυτρώσεως τῆς ψυχῆς αὐτ τοῦ. Διδάξας, ὡς οὐδὲν ὁ πλοῦτος ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ὠφελεῖ, διδάσκει καὶ τὸ ὠφελοῦν. Τί δὲ τοῦτο ἢ τὸ ἔγκοπον καὶ ἐπίπονον βίον κτήσασθαι ; Οὗτοι γὰρ καὶ τῆς ἐπηγγελμένης ζωῆς κατὰ τὸν μέλλοντα αἰῶνα αξιωθήσονται. Ο κοπιῶν διὰ τῆς πρακτικῆς ζήσεται εἰς τέλος διὰ τῆς γνώσεως, καὶ παύσεται εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ζήσεται εἰς νίκος. Καὶ ἐκοπίασεν εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ζήσεται εἰς τέλος. Οὐκ ὄψεται καταφθοράν, ὅταν ἴδῃ σοφοὺς ἀπο θνήσκοντας. Εἰς τοσοῦτον γὰρ μακρὰν ἔσονται τῶν ἀσεβῶν, ὡς μηδὲ πλησιάζειν αὐτῶν τῇ ἀπωλεία. Τίνες δὲ ἀποθνήσκοντες σοφοὶ ἢ περὶ ὧν λέλεκται· Ἀπολῶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν καὶ τὴν σύνεσιν τῶν συνετῶν ἀθετήσω; Παιδεύει γὰρ διὰ πάντων ἡ παροῦσα Γραφή, ὡς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως οὔτε πλούσιος ἑαυτὸν ῥύεται, οὔτε ὁ γενομισμένος σοφός. Μόνος δὲ ἐκεῖνος τεύξεται τῆς αἰωνίου ζωῆς ὁ ἐν τῷ παρόντι βίῳ κατατήξας. Ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἄφρων καὶ ἄνους ἀπολοῦνται. Ομοῦ σοφοί, φησί, καὶ ἄφρονες ἀπωλείᾳ παραδοθήσονται· οὐ διενηνό χασιν γὰρ ἀλλήλων οὐδὲν, ὁμοίως εἰδωλολατροῦντες. Καὶ καταλείψουσιν ἀλλοτρίοις τὸν πλοῦτον αύ τῶν. Οὐ γὰρ ἠθέλησαν αὐτὸν οἰκεῖον ποιήσασθαι διὰ τῆς εἰς τοὺς δεομένους εὐεργεσίας. Καὶ οἱ τάφοι αὐτῶν οἰκίαι αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα. Διὰ τῶν τάφων τὴν νεκρότητα σημαίνει ἣν ἐνέδυσαν τὴν ψυχὴν αὐτῶν, οὐδὲν ὀρθὸν οὐδὲ εὐθὲς φρονήσαν τες περὶ Θεοῦ. Σκηνώματα αὐτῶν εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Αί σκηναί, φησίν, ἐν οἷς ζῶντες ᾤχουν ἀφ' ἑτέρων εἰς ἑτέρους ήξουσι κατὰ γενεάς· τοῦτο γὰρ καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν, ὅτι καταλείψουσιν ἀλλοτρί οις τὸν πλοῦτον αὐτῶν. Ἐπεκαλέσαντο τὰ ὀνό ματα αὐτῶν ἐπὶ τῶν γαιῶν. Δέον, φησί, διὰ πί- στεως καὶ πολιτείας λαμπρᾶς παρασκευάσαι γραφή- ναι αὐτῶν τὰ ὀνόματα ἐν τοῖς οὐρανοῖς· οἱ δὲ ἐπὶ τῆς γῆς αὐτὰ ἐπεκαλέσαντο ἐπωνύμους αὐτοῖς κτίζοντες πόλεις. * EXPOSITIO IN PSALMUM XLVIII. A opera quæ feci, meque undique conclusum obside- L bunt, nec sinent me supplicium effugere. Malam vero judicii diem appellat, ut quæ supplicio affe- ctis dira et gravis futura sit. Apostolus autem eam iræ diem vocavit, cum dixit s : Thesaurizas tibi iram in die iræ. mune ait illud: Audite hæc omnes qui in divitiis et in virtute confiditis. Quænam autem audiant oportet, nisi illa, quod scilicet nihil illis utilitatis in illa die divitiæ sint allaturæ ? Neque enim redi- met eos ab ira et vindicta ob peccatum ipsis indi- genda. Itaque ne frater quidem, ut ita dicam, etiamsi religiosus sit, neque alius quispiam homi- num in illa die quemquam poterit redimere. Quod B si ne frater quidem possit, etsi religiosus, multo minus poterunt divitiæ. * [Frater non redimit, fratrem religiosum et ho norabilem virum dicit. ] quam docuit nihil profuturas divitias in die judicii, docet quid profuturum sit. Quid autem illud, nisi vitam laboribus plenam ducere? Isti enim pro- missa vita in futuro sæculo dignabuntur. Qui per actiones laborat, vivet usque in finem per cogni- tionem, requiescet in sæculum, vivet ad victoriam. Et laboravit in æternum, et vivet adhuc in finem. C morientes. Ita longo ab impiis intervallo separabun- tur, ut eorum perditioni ne minimum quidem appro- pinquent. Qui sunt autem illi sapientes morientes, nisi ii de quibus dictum : Perdam sapientiam sa- pientium, et intelligentium intelligentiam despiciam. Docet enim ubique præsens Scriptura, quod in die judicii, neque dives seipsum redempturus sit, ne D Rom. 11, 5. w Isa. XXIX, 14; Cor. 1, 19. que quivis sapiens existimatus. Vitam autem æter- nam is solus consequetur qui in hac vita se mace- raverit. Simul insipiens et stultus peribunt : Una, inquit, sapientes et stulti perniciei tradentur : non differunt enim mutuo, simili idololatriæ generi dediti. Et relinquent alienis divitias suas. Neque enim illas sibi proprias et firmas constituere vo- luerunt, beneficiis erga egemos. num. Per sepulcra mortalitatem significat qua in- duerunt animam suam, nihil probum, nihil rectum avimo versantes circa Deum. Tabernacula eorum in progenie et progenie. Tabernacula, in quibus dum vitam agerent habitabant, ab aliis ad alios consequenter per generationes varias devenient : illud enim superius quoque dixerat, relinquent alienis divitias suas. Vocaverunt nomina sua in terris. Par erat, ait, ut per fidem et præclaram in- stitutionem id efficerent, ut ipsorum nomina in cœlis describerentur; illi autem in terris vocave- runt, cum cognomines sibi urbes construerent. 7. Qui confidunt in virtute sua. Quasi in com- 9. Et pretium redemptionis animæ suæ. Post- 10. Non videbit interitum cum viderit sapientes 12. Et sepulcra eorum domus illorum in æter-
οἱ δὲ ἐπὶ τῆς γῆς αὐτὰ ἐπεκαλέσαντο ἐπωνύμους αὐτοῖς κτίζοντες πόλεις. Καὶ ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκε. Τὸ αἴτιον τοῦ ἐκπεσεῖν αὐτοὺς εἰς τὸ μέγα φρονεῖν τὰ σαρκὸς ἐπιθυμήματα λέγει. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ μὴ συνιέναι τὴν τιμὴν αὐτῶν, ὅτι δὴ κατ’ εἰκόνα πεποίηνται Θεοῦ. Ὁμοίως δὲ τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις γῆν οἰκεῖν ἀντὶ τῶν οὐρανίων σκηνῶν κατηλλάξαντο, καὶ τάφους ἀντὶ τῆς παρὰ Θεοῦ ζωῆς. Αὕτη ἡ ὁδὸς αὐτῶν σκάνδαλον αὐτοῖς. Ὁδὸν ἡ θεία Γραφὴ τὸν ἑκάστου βίον οἶδε καλεῖν, καὶ τὸν ἑκάστου τῆς ζωῆς χρόνον. Ταύτην οὖν, φησὶ, τὴν ὁδὸν τραχεῖαν καὶ ἐχθρὰν κατεσκεύασεν αὐτοῖς, ἅτε μηδὲν εὐθὲς πεφρονηκότες. Ἀλλ’ ὅτε μὲν προσέκοπτον ἐν αὐτῇ, οὐκ ᾐσθάνοντο τῶν σκανδάλων. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐν τῷ στόματι αὐτῶν εὐδοκήσουσιν, ἀντὶ τοῦ, Ὁμολογήσουσι μετανοήσαντες ἐφ’ οἷς τοιαύτην ὥδευσαν τρίβον, ὅτε οὐχ ἕξουσι τῆς μετανοίας καιρόν. Ὡς πρόβατα ἐν ᾅδῃ ἔθεντο. Ἐπειδὴ οὐκ ἠθέλησαν ὑπὸ τὸν ἀγαθὸν εἶναι ποιμένα, ἀλλὰ τὴν ἑαυτῶν τιμὴν ἀπωσάμενοι, παραπλησίως τοῖς κτήνεσι τὰ σώματα διεφθάρησαν·
κλοῦντά με πανταχοῦ καὶ πολιορκοῦντα, καὶ μὴ ἐῶντά με τὴν κόλασιν ἐκφυγεῖν. Πονηρὰν τὴν τῆς κρίσεως - ἡμέραν φησίν, ἅτε δὴ πονηρὰν τοῖς κολαζομένοις ὑπάρχουσαν. Ὁ δὲ ᾿Απόστολος καὶ ἡμέραν τῆς ὀργῆς αὐτὴν ἐκάλεσεν, εἰρηκώς· Θησαυρίζεις σεαυτῷ όρ- τὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς. Οἱ πεποιθότες ἐπὶ τῇ δυνάμει αὐτῶν. Ἀπὸ κοι- νοῦ τὸ, 'Ακούσατε ταῦτα οἱ ἐπὶ πλούτῳ καὶ τῇ δυνά- μει θαῤῥοῦντες. Τίνα δέ ἐστιν ἃ ὀφείλουσιν ἀκούειν ἡ ἐκεῖνα, ὡς οὐδὲ αὐτοὺς κατ᾽ ἐκείνην τὴν ἡμέραν ὁ πλοῦτος ὀνήσει; Οὐδὲν γὰρ λυτρώσεται αὐτοὺς τῆς ἐπαχθησομένης αὐτοῖς διὰ τῆς ἁμαρτίας ὀργῆς· ὥσπερ οὖν οὐδὲ ἀδελφὸς, φέρε εἰπεῖν, θεοφιλής, οὔτε ἄλλος τις ἀνθρώπων ισχύει λυτρώσασθαι ἐν τῇ τότε ἡμέρᾳ τινά· καὶ εἰ ὁ ἀδελφὸς οὐκ ἰσχύει, καὶ ταῦτα · θεοφιλής, πολλῷ πλέον οὐκ ἰσχύσει ὁ πλοῦτος. Ο αιελφὸς οὐ λυτροῦται· ἀδελφὸν θεοφιλή λέ. γει καὶ τίμιον.] Καὶ τὴν τιμὴν τῆς λυτρώσεως τῆς ψυχῆς αὐτ τοῦ. Διδάξας, ὡς οὐδὲν ὁ πλοῦτος ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ὠφελεῖ, διδάσκει καὶ τὸ ὠφελοῦν. Τί δὲ τοῦτο ἢ τὸ ἔγκοπον καὶ ἐπίπονον βίον κτήσασθαι ; Οὗτοι γὰρ καὶ τῆς ἐπηγγελμένης ζωῆς κατὰ τὸν μέλλοντα αἰῶνα αξιωθήσονται. Ο κοπιῶν διὰ τῆς πρακτικῆς ζήσεται εἰς τέλος διὰ τῆς γνώσεως, καὶ παύσεται εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ζήσεται εἰς νίκος. Καὶ ἐκοπίασεν εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ζήσεται εἰς τέλος. Οὐκ ὄψεται καταφθοράν, ὅταν ἴδῃ σοφοὺς ἀπο θνήσκοντας. Εἰς τοσοῦτον γὰρ μακρὰν ἔσονται τῶν ἀσεβῶν, ὡς μηδὲ πλησιάζειν αὐτῶν τῇ ἀπωλεία. Τίνες δὲ ἀποθνήσκοντες σοφοὶ ἢ περὶ ὧν λέλεκται· Ἀπολῶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν καὶ τὴν σύνεσιν τῶν συνετῶν ἀθετήσω; Παιδεύει γὰρ διὰ πάντων ἡ παροῦσα Γραφή, ὡς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως οὔτε πλούσιος ἑαυτὸν ῥύεται, οὔτε ὁ γενομισμένος σοφός. Μόνος δὲ ἐκεῖνος τεύξεται τῆς αἰωνίου ζωῆς ὁ ἐν τῷ παρόντι βίῳ κατατήξας. Ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἄφρων καὶ ἄνους ἀπολοῦνται. Ομοῦ σοφοί, φησί, καὶ ἄφρονες ἀπωλείᾳ παραδοθήσονται· οὐ διενηνό χασιν γὰρ ἀλλήλων οὐδὲν, ὁμοίως εἰδωλολατροῦντες. Καὶ καταλείψουσιν ἀλλοτρίοις τὸν πλοῦτον αύ τῶν. Οὐ γὰρ ἠθέλησαν αὐτὸν οἰκεῖον ποιήσασθαι διὰ τῆς εἰς τοὺς δεομένους εὐεργεσίας. Καὶ οἱ τάφοι αὐτῶν οἰκίαι αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα. Διὰ τῶν τάφων τὴν νεκρότητα σημαίνει ἣν ἐνέδυσαν τὴν ψυχὴν αὐτῶν, οὐδὲν ὀρθὸν οὐδὲ εὐθὲς φρονήσαν τες περὶ Θεοῦ. Σκηνώματα αὐτῶν εἰς γενεὰν καὶ γενεάν. Αί σκηναί, φησίν, ἐν οἷς ζῶντες ᾤχουν ἀφ' ἑτέρων εἰς ἑτέρους ήξουσι κατὰ γενεάς· τοῦτο γὰρ καὶ ἀνωτέρω εἴρηκεν, ὅτι καταλείψουσιν ἀλλοτρί οις τὸν πλοῦτον αὐτῶν. Ἐπεκαλέσαντο τὰ ὀνό ματα αὐτῶν ἐπὶ τῶν γαιῶν. Δέον, φησί, διὰ πί- στεως καὶ πολιτείας λαμπρᾶς παρασκευάσαι γραφή- ναι αὐτῶν τὰ ὀνόματα ἐν τοῖς οὐρανοῖς· οἱ δὲ ἐπὶ τῆς γῆς αὐτὰ ἐπεκαλέσαντο ἐπωνύμους αὐτοῖς κτίζοντες πόλεις. * EXPOSITIO IN PSALMUM XLVIII. A opera quæ feci, meque undique conclusum obside- L bunt, nec sinent me supplicium effugere. Malam vero judicii diem appellat, ut quæ supplicio affe- ctis dira et gravis futura sit. Apostolus autem eam iræ diem vocavit, cum dixit s : Thesaurizas tibi iram in die iræ. mune ait illud: Audite hæc omnes qui in divitiis et in virtute confiditis. Quænam autem audiant oportet, nisi illa, quod scilicet nihil illis utilitatis in illa die divitiæ sint allaturæ ? Neque enim redi- met eos ab ira et vindicta ob peccatum ipsis indi- genda. Itaque ne frater quidem, ut ita dicam, etiamsi religiosus sit, neque alius quispiam homi- num in illa die quemquam poterit redimere. Quod B si ne frater quidem possit, etsi religiosus, multo minus poterunt divitiæ. * [Frater non redimit, fratrem religiosum et ho norabilem virum dicit. ] quam docuit nihil profuturas divitias in die judicii, docet quid profuturum sit. Quid autem illud, nisi vitam laboribus plenam ducere? Isti enim pro- missa vita in futuro sæculo dignabuntur. Qui per actiones laborat, vivet usque in finem per cogni- tionem, requiescet in sæculum, vivet ad victoriam. Et laboravit in æternum, et vivet adhuc in finem. C morientes. Ita longo ab impiis intervallo separabun- tur, ut eorum perditioni ne minimum quidem appro- pinquent. Qui sunt autem illi sapientes morientes, nisi ii de quibus dictum : Perdam sapientiam sa- pientium, et intelligentium intelligentiam despiciam. Docet enim ubique præsens Scriptura, quod in die judicii, neque dives seipsum redempturus sit, ne D Rom. 11, 5. w Isa. XXIX, 14; Cor. 1, 19. que quivis sapiens existimatus. Vitam autem æter- nam is solus consequetur qui in hac vita se mace- raverit. Simul insipiens et stultus peribunt : Una, inquit, sapientes et stulti perniciei tradentur : non differunt enim mutuo, simili idololatriæ generi dediti. Et relinquent alienis divitias suas. Neque enim illas sibi proprias et firmas constituere vo- luerunt, beneficiis erga egemos. num. Per sepulcra mortalitatem significat qua in- duerunt animam suam, nihil probum, nihil rectum avimo versantes circa Deum. Tabernacula eorum in progenie et progenie. Tabernacula, in quibus dum vitam agerent habitabant, ab aliis ad alios consequenter per generationes varias devenient : illud enim superius quoque dixerat, relinquent alienis divitias suas. Vocaverunt nomina sua in terris. Par erat, ait, ut per fidem et præclaram in- stitutionem id efficerent, ut ipsorum nomina in cœlis describerentur; illi autem in terris vocave- runt, cum cognomines sibi urbes construerent. 7. Qui confidunt in virtute sua. Quasi in com- 9. Et pretium redemptionis animæ suæ. Post- 10. Non videbit interitum cum viderit sapientes 12. Et sepulcra eorum domus illorum in æter-
PG 27:228ταύτῃ τοι καὶ θρέμματα γεγόνασιν ᾅδου, ὡς λοιπὸν αὐτὸν ποιμαίνοντα αὐτοὺς εἰς τὰς αὐτοῦ νομὰς ἀπάξειν, τοὺς μὲν εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τοὺς δὲ ὅπου ὁ κλαυθμὸς καὶ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, τοὺς δὲ εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον. Καὶ κατακυριεύσουσιν αὐτῶν οἱ εὐθεῖς τὸ πρωί̈. Οὐκέτι ὥσπερ ἐν τῷ παρόντι βίῳ ὄντες, κατεξανίστανται τῶν εὐσεβῶν· τοὐναντίον δὲ οἱ τοῦ καιροῦ τῆς πρωί̈ας ἀξιωθέντες καὶ τοῦ νέου φωτὸς τῶν ἀσεβῶν κατακυριεύσουσι. Καὶ ἡ βοήθεια αὐτῶν παλαιωθήσεται ἐν τῷ ᾅδῃ. Πᾶσα, φησὶν, ἡ βοήθεια αὐτῶν, ἤτοι ἡ ἰσχὺς ἣν ἔσχον ἐκ τῆς δόξης, τῷ θανάτῳ διαλυθήσεται. Τὸ γὰρ, παλαιωθήσεται, ἀντὶ τοῦ, διαλυθήσεται, τέθειται. Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με. Ἐμοῦ, φησὶ, τοῦ ταῦτα λέγοντος λυτρώσεται ὁ Θεὸς τὴν ψυχὴν, πρὸς τὸ μὴ συναπαχθῆναι αὐτὴν, καὶ ἐρημωθῆναι μετὰ τῶν τοῦ ᾅδου προβάτων. Μὴ φοβοῦ, ὅταν πλουτήσῃ ἄνθρωπος. Μαθὼν, φησὶν, οἷον ἔσται τῶν ἀσεβῶν τὸ τέλος, μὴ μακαρίσῃς τοὺς ἐν τῷ βίῳ πλουτοῦντας, μηδὲ φοβηθῇς ὡς πάσης ἀποκεκλεισμένος ἐλπίδος, μὴ ἀθυμῇς δὲ ὡς μεγάλων ἀγαθῶν τῶν παρόντων ἐστερημένος.
Καὶ ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὧν οὐ συνῆκε. Τὸ αἴτιον τοῦ ἐκπεσεῖν αὐτοὺς εἰς τὸ μέγα φρονεῖν τὰ σαρκὸς ἐπιθυμήματα λέγει. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ μὴ συνιέναι τὴν τιμὴν αὐτῶν, ὅτι δὴ κατ' εἰκόνα πεποίηνται Θεοῦ. Ομοίως δὲ τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις γῆν οἰκεῖν ἀντὶ τῶν οὐρανίων σκηνῶν κατηλλάξαντο, καὶ τάφους ἀντὶ τῆς παρὰ Θεοῦ ζωῆς, Αὕτη ἡ ὁδὸς αὐτῶν σκάνδαλον αὐτοῖς. Οδὸν ἡ θεία Γραφὴ τὸν ἑκάστου βίον οἶδε καλεῖν, καὶ τὸν ἑκάστου τῆς ζωῆς χρόνον. Ταύτην οὖν, φησί, τὴν ὁδὸν τραχεῖαν καὶ ἐχθρὰν κατεσκεύασεν αὐτοῖς, ἅτε μηδὲν εὐθὲς πεφρονηκότες. Ἀλλ' ὅτε μὲν προσέχο πτον ἐν αὐτῇ, οὐκ ᾔσθάνοντο τῶν σκανδάλων. Μετα Β δὲ ταῦτα ἐν τῷ στόματι αὐτῶν εὐδοκήσουσιν, ἀντὶ τοῦ, Ὁμολογήσουσι μετανοήσαντες ἐφ᾽ οἷς τοι αύτην ὤδευσαν τρίβον, ὅτε οὐχ ἔξουσι τῆς μετανοίας καιρόν. Ως πρόβατα ἐν ᾅδῃ ἔθεντο. Ἐπειδὴ οὐκ ἠθέλη σαν ὑπὸ τὸν ἀγαθὸν εἶναι ποιμένα, ἀλλὰ τὴν ἑαυτῶν τιμὴν ἀπωσάμενοι, παραπλησίως τοῖς κτήνεσι τα σώματα διεφθάρησαν· ταύτῃ τοι καὶ θρέμματα γεγέ νασιν ᾅδου, ὡς λοιπὸν αὐτὸν ποιμαίνοντα αὐτοὺς εἰς τὰς αὐτοῦ νομὰς ἀπάξειν, τοὺς μὲν εἰς τὸ πῦρ αἰώνιον, τοὺς δὲ ὅπου ὁ κλαυθμὸς καὶ βρυγμός των ὀδόντων, τοὺς δὲ εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον. Καὶ κατακυριεύσουσιν αὐτῶν οἱ εὐθεῖς τὸ πρωΐ. Οὐκέτι ὥσπερ ἐν τῷ παρόντι βίῳ ὄντες, κατεξαν ίστανται τῶν εὐσεβῶν· τοὐναντίον δὲ οἱ τοῦ καιροῦ τῆς πρωΐας ἀξιωθέντες καὶ τοῦ νέου φωτὸς τῶν ἀσε δῶν κατακυριεύσουσι. Καὶ ἡ βοήθεια αὐτῶν πα λαιωθήσεται ἐν τῷ ᾅδῃ. Πᾶσα, φησίν, ἡ βοήθεια αὐτῶν, ἤτοι ἡ ἰσχὺς ἣν ἔσχον ἐκ τῆς δόξης, τῷ θα νάτῳ διαλυθήσεται. Τὸ γὰρ, παλαιωθήσεται, ἀντὶ τοῦ, διαλυθήσεται, τέθειται. Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με. Ἐμοῦ, φησί, τοῦ ταῦτα λέγοντος λυτρώσεται ὁ Θεὸς τὴν ψυχήν, πρὸς τὸ μὴ συναπαχθῆναι αὐτὴν, καὶ ἐρημωθῆναι μετὰ τῶν τοῦ ᾅδου προβάτων. φησὶν, οἷον ἔσται τῶν ἀσεβῶν τὸ τέλος, μὴ μακαρί σῃς τοὺς ἐν τῷ βίῳ πλουτούντας, μηδὲ φοβηθῇς ὡς πάσης ἀποκεκλεισμένος ἐλπίδος, μὴ ἀθυμῆς δὲ ὡς μεγάλων ἀγαθῶν τῶν παρόντων ἐστερημένος. Εξ ἴσθι, ὅτι σὲ μὲν περιμένει ἡ ἐκ θανάτου λύτρωσις καὶ ἡ αἰώνιος ζωή· ὁ δὲ παρὰ τοῖς πολλοῖς εὐδαιμο- νιζόμενος διὰ πλοῦτον καὶ δόξαν, καὶ διὰ τὴν ψευδώ νυμον σοφίαν, οὐδὲν πλέον ἕξει· γυμνὸς γὰρ πάντων ἀπαχθήσεται τῶν τοῦ βίου. Ὅτι οὐκ ἐν τῷ ἀποθνήσκειν αὐτὸν λήψεται τὰ πάντα. Τοῦτο, φησί, μόνον ἔδοξαν κερδαίνειν οἱ ἄθεος S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. Quæ causa fuerit quod ipsi eo lapsi sint ut alte de se sentirent, enuntiat ille, videlicet carnis concu- piscentiæ. Hoc autem est honorem proprium non intelligere, quod scilicet ad imaginem Dei facti sint. Ad similitudinem autem jumentorum insipientium, præ celestibus tabernaculis terram incolere dele- gerunt, et sepulcra a Deo concedendæ vitæ præ- tulerunt. - vinæ litteræ cujusque hominis vitam appellare consueverunt, et vitæ hominum tempus. Hanc ergo, ait, asperam et odiosam vitam paravit illis, quia rectum nibil sentirent. Sed quando in illa profecerunt, tum scandala ne sentiebant quidem. Postea vero in ore suo complacebunt, quasi dicat, Confitebuntur penitentiam agentes, quod in hujus- modi via incesserint; sed quando non erit ultra poenitentiæ tempus. noluerunt sub bono pastore agere: sed repulso honore, perinde atque jumenta corpore corrupti sunt; idcirco pecora inferni effecti sunt, ita ut de- mum pastor eorum ad pascua sua abducat eos, alios quidem in ignem æternum; illos eo ubi fletus et stridor dentium, alios in tenebras exteriores. Adjicit Daniel Barbarus. Cæterum juxta Symmachum : Hæc via illorum dementiæ ipsis, poster¡ vero illorum sermonem probabunt : non enim primis sat fuit uti dementiæ via, nisi etiam perni- ciosum posteris exemplum facti sinile ad sui imitationem studium illis relinquerent, ut et posteri in morum suorum via sibi placerent, et illos imitatione sequerentur. Et dominabuntur eorum justi in matutino. Non C ulterius, quemadmodum in hac vita cum essent, 2dversus pios homines insurgunt; verum contra qui matutino tempore dignati sunt et novo lumi- uc, impiis imperabunt. Et auxilium eorum tele- rascet in inferno, etc. Omne, inquit, auxilium eo- rum, scilicet virtus quam obtinebant ex gloria, morte dissolvetur. Illud enim, veterascet, pro sol- vetur positum est. de manu inferi, cum acceperit me. Mei, inquit, ita loquentis animam redimet Deus, ut ne una abdu- catur illa, et deseratur cum ovibus inferni. Cum didiceris, ait, qui tinis erit impiorum, ne D beatos prædices eos qui in vita divites et opulenti sunt, non timeas quasi omni spe interclusus, nec ut magnis orbatus præsentis vitæ bonis, animo deficias. Probe nosti quia te exspectat redemptio a morte et vita æterna. Qui autem a multis prædica- tur ob divitias gloriamque, et ob illam falso nun- cupatam sapientiam, nihil plus habebit, nudatus quippe omnibus, a vitæ bonis abripietur. Hoc solum lucri, ait, a divitiis accepisse videntur by Google Digitized by 13. Et homo cum in honore esset non intellexit. A 44. Hæc via illorum scandalum tpsis. Viam di- 15. Sicut oves in inferno positi sunt. Quando 16. Verumtamen Deus redimet animam meam 17. Ne timueris cum dives factus fuerit homo. Μὴ φοβοῦ, ὅταν πλουτήσῃ ἄνθρωπος. Μαθών, 18. Quoniam cum interierit non sumet omnia.
Εὖ ἴσθι, ὅτι σὲ μὲν περιμένει ἡ ἐκ θανάτου λύτρωσις καὶ ἡ αἰώνιος ζωή· ὁ δὲ παρὰ τοῖς πολλοῖς εὐδαιμονιζόμενος διὰ πλοῦτον καὶ δόξαν, καὶ διὰ τὴν ψευδώνυμον σοφίαν, οὐδὲν πλέον ἕξει· γυμνὸς γὰρ πάντων ἀπαχθήσεται τῶν τοῦ βίου. Ὅτι οὐκ ἐν τῷ ἀποθνήσκειν αὐτὸν λήψεται τὰ πάντα. Τοῦτο, φησὶ, μόνον ἔδοξαν κερδαίνειν οἱ ἄθεοι ἀπὸ τοῦ πλούτου, τὸ εὐλογηθῆναι τὴν ψυχὴν αὐτῶν ἐν τῇ θνητῇ καὶ προσκαίρῳ ζωῇ. Ἐκείνων ἐπαινούντων αὐτοὺς καὶ εὐδαιμονιζόντων ἐφ’ οἷς ἔδοξαν ἔχειν ἀγαθοῖς. Οὐδὲ συγκαταβήσεται αὐτῷ ἡ δόξα αὐτοῦ. Ἐπειδὴ πάντα πρόσκαιρα, φησὶ, τότε χάριν ἀποδώσει σοι τῷ δημιουργῷ ὁ τοιοῦτος, ὅταν πληθύνῃς τὰ ὄντα αὐτῷ. Εἱσελεύσεται ἕως γενεὰς πατέρων αὐτοῦ. Μιμήσεται, φησὶ, τῶν πατέρων τὸν ζῆλον, καὶ ἐκ πονηρῶν ὢν τὴν πονηρίαν διαδέξεται. Ἕως αἰῶνος οὐκ ὄψεται φῶς. Οἱ γὰρ τοιαῦτα φρονοῦντες τυφλοὶ ταῖς ψυχαῖς γεγόνασι, μήτε ἐν τῷ θνητῷ βίῳ τῷ φωτὶ τῆς γνώσεως φωτισθέντες, μήτε ἐν τῷ μέλλοντι τοῦ αἰωνίου φωτὸς ἀξιωθησόμενοι.
Καὶ ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὧν οὐ συνῆκε. Τὸ αἴτιον τοῦ ἐκπεσεῖν αὐτοὺς εἰς τὸ μέγα φρονεῖν τὰ σαρκὸς ἐπιθυμήματα λέγει. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ μὴ συνιέναι τὴν τιμὴν αὐτῶν, ὅτι δὴ κατ' εἰκόνα πεποίηνται Θεοῦ. Ομοίως δὲ τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις γῆν οἰκεῖν ἀντὶ τῶν οὐρανίων σκηνῶν κατηλλάξαντο, καὶ τάφους ἀντὶ τῆς παρὰ Θεοῦ ζωῆς, Αὕτη ἡ ὁδὸς αὐτῶν σκάνδαλον αὐτοῖς. Οδὸν ἡ θεία Γραφὴ τὸν ἑκάστου βίον οἶδε καλεῖν, καὶ τὸν ἑκάστου τῆς ζωῆς χρόνον. Ταύτην οὖν, φησί, τὴν ὁδὸν τραχεῖαν καὶ ἐχθρὰν κατεσκεύασεν αὐτοῖς, ἅτε μηδὲν εὐθὲς πεφρονηκότες. Ἀλλ' ὅτε μὲν προσέχο πτον ἐν αὐτῇ, οὐκ ᾔσθάνοντο τῶν σκανδάλων. Μετα Β δὲ ταῦτα ἐν τῷ στόματι αὐτῶν εὐδοκήσουσιν, ἀντὶ τοῦ, Ὁμολογήσουσι μετανοήσαντες ἐφ᾽ οἷς τοι αύτην ὤδευσαν τρίβον, ὅτε οὐχ ἔξουσι τῆς μετανοίας καιρόν. Ως πρόβατα ἐν ᾅδῃ ἔθεντο. Ἐπειδὴ οὐκ ἠθέλη σαν ὑπὸ τὸν ἀγαθὸν εἶναι ποιμένα, ἀλλὰ τὴν ἑαυτῶν τιμὴν ἀπωσάμενοι, παραπλησίως τοῖς κτήνεσι τα σώματα διεφθάρησαν· ταύτῃ τοι καὶ θρέμματα γεγέ νασιν ᾅδου, ὡς λοιπὸν αὐτὸν ποιμαίνοντα αὐτοὺς εἰς τὰς αὐτοῦ νομὰς ἀπάξειν, τοὺς μὲν εἰς τὸ πῦρ αἰώνιον, τοὺς δὲ ὅπου ὁ κλαυθμὸς καὶ βρυγμός των ὀδόντων, τοὺς δὲ εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον. Καὶ κατακυριεύσουσιν αὐτῶν οἱ εὐθεῖς τὸ πρωΐ. Οὐκέτι ὥσπερ ἐν τῷ παρόντι βίῳ ὄντες, κατεξαν ίστανται τῶν εὐσεβῶν· τοὐναντίον δὲ οἱ τοῦ καιροῦ τῆς πρωΐας ἀξιωθέντες καὶ τοῦ νέου φωτὸς τῶν ἀσε δῶν κατακυριεύσουσι. Καὶ ἡ βοήθεια αὐτῶν πα λαιωθήσεται ἐν τῷ ᾅδῃ. Πᾶσα, φησίν, ἡ βοήθεια αὐτῶν, ἤτοι ἡ ἰσχὺς ἣν ἔσχον ἐκ τῆς δόξης, τῷ θα νάτῳ διαλυθήσεται. Τὸ γὰρ, παλαιωθήσεται, ἀντὶ τοῦ, διαλυθήσεται, τέθειται. Πλὴν ὁ Θεὸς λυτρώσεται τὴν ψυχήν μου ἐκ χειρὸς ᾅδου, ὅταν λαμβάνῃ με. Ἐμοῦ, φησί, τοῦ ταῦτα λέγοντος λυτρώσεται ὁ Θεὸς τὴν ψυχήν, πρὸς τὸ μὴ συναπαχθῆναι αὐτὴν, καὶ ἐρημωθῆναι μετὰ τῶν τοῦ ᾅδου προβάτων. φησὶν, οἷον ἔσται τῶν ἀσεβῶν τὸ τέλος, μὴ μακαρί σῃς τοὺς ἐν τῷ βίῳ πλουτούντας, μηδὲ φοβηθῇς ὡς πάσης ἀποκεκλεισμένος ἐλπίδος, μὴ ἀθυμῆς δὲ ὡς μεγάλων ἀγαθῶν τῶν παρόντων ἐστερημένος. Εξ ἴσθι, ὅτι σὲ μὲν περιμένει ἡ ἐκ θανάτου λύτρωσις καὶ ἡ αἰώνιος ζωή· ὁ δὲ παρὰ τοῖς πολλοῖς εὐδαιμο- νιζόμενος διὰ πλοῦτον καὶ δόξαν, καὶ διὰ τὴν ψευδώ νυμον σοφίαν, οὐδὲν πλέον ἕξει· γυμνὸς γὰρ πάντων ἀπαχθήσεται τῶν τοῦ βίου. Ὅτι οὐκ ἐν τῷ ἀποθνήσκειν αὐτὸν λήψεται τὰ πάντα. Τοῦτο, φησί, μόνον ἔδοξαν κερδαίνειν οἱ ἄθεος S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. Quæ causa fuerit quod ipsi eo lapsi sint ut alte de se sentirent, enuntiat ille, videlicet carnis concu- piscentiæ. Hoc autem est honorem proprium non intelligere, quod scilicet ad imaginem Dei facti sint. Ad similitudinem autem jumentorum insipientium, præ celestibus tabernaculis terram incolere dele- gerunt, et sepulcra a Deo concedendæ vitæ præ- tulerunt. - vinæ litteræ cujusque hominis vitam appellare consueverunt, et vitæ hominum tempus. Hanc ergo, ait, asperam et odiosam vitam paravit illis, quia rectum nibil sentirent. Sed quando in illa profecerunt, tum scandala ne sentiebant quidem. Postea vero in ore suo complacebunt, quasi dicat, Confitebuntur penitentiam agentes, quod in hujus- modi via incesserint; sed quando non erit ultra poenitentiæ tempus. noluerunt sub bono pastore agere: sed repulso honore, perinde atque jumenta corpore corrupti sunt; idcirco pecora inferni effecti sunt, ita ut de- mum pastor eorum ad pascua sua abducat eos, alios quidem in ignem æternum; illos eo ubi fletus et stridor dentium, alios in tenebras exteriores. Adjicit Daniel Barbarus. Cæterum juxta Symmachum : Hæc via illorum dementiæ ipsis, poster¡ vero illorum sermonem probabunt : non enim primis sat fuit uti dementiæ via, nisi etiam perni- ciosum posteris exemplum facti sinile ad sui imitationem studium illis relinquerent, ut et posteri in morum suorum via sibi placerent, et illos imitatione sequerentur. Et dominabuntur eorum justi in matutino. Non C ulterius, quemadmodum in hac vita cum essent, 2dversus pios homines insurgunt; verum contra qui matutino tempore dignati sunt et novo lumi- uc, impiis imperabunt. Et auxilium eorum tele- rascet in inferno, etc. Omne, inquit, auxilium eo- rum, scilicet virtus quam obtinebant ex gloria, morte dissolvetur. Illud enim, veterascet, pro sol- vetur positum est. de manu inferi, cum acceperit me. Mei, inquit, ita loquentis animam redimet Deus, ut ne una abdu- catur illa, et deseratur cum ovibus inferni. Cum didiceris, ait, qui tinis erit impiorum, ne D beatos prædices eos qui in vita divites et opulenti sunt, non timeas quasi omni spe interclusus, nec ut magnis orbatus præsentis vitæ bonis, animo deficias. Probe nosti quia te exspectat redemptio a morte et vita æterna. Qui autem a multis prædica- tur ob divitias gloriamque, et ob illam falso nun- cupatam sapientiam, nihil plus habebit, nudatus quippe omnibus, a vitæ bonis abripietur. Hoc solum lucri, ait, a divitiis accepisse videntur by Google Digitized by 13. Et homo cum in honore esset non intellexit. A 44. Hæc via illorum scandalum tpsis. Viam di- 15. Sicut oves in inferno positi sunt. Quando 16. Verumtamen Deus redimet animam meam 17. Ne timueris cum dives factus fuerit homo. Μὴ φοβοῦ, ὅταν πλουτήσῃ ἄνθρωπος. Μαθών, 18. Quoniam cum interierit non sumet omnia.
Psalm 16ΨΑΛΜΟΣ 16
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:227ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσάφ. ΜΘ. Ὑπόθεσις.
PG 27:229Ἄδει τὸν ψαλμὸν ὁ Ἀσὰφ τοῦ νομοθέτου τὸ πρόςωπον εἰσφέρων, τὰς πάλαι μὲν ἀνατρέπων θυσίας, εἰσφέρων δὲ τὰς τῆς Νέας Διαθήκης, τὰς δι’ αἰνέσεως δωροφορίας. [Οἱ Ἰουδαίων πρῶτοι ἀρετῆς ἀμελοῦντες τὸ ( σιξ ) ἐνόμιζον εἶναι ἐν τῷ τοὺς νόμους ἀποστοματίζειν καὶ διαγγέλλειν, καὶ θυσίας προσφέρειν. Νόμου δὲ ἀνάγνωσις, καὶ θυσιῶν προσφορὰ τῆς ἐνυπαρχούσης εἰσὶν ἀρετῆς καρπός· ἄνευ δὲ ταύτης ἐκεῖνα ποιεῖν μόνον ὅμοιόν ἐστιν ἀλείφεσθαι μὲν ἐπὶ τῷ παλαίειν, αὐτῶν δὲ τῶν παλαισμάτων καταμελεῖν, ἐξ ὧν ὁ στέφανος. Πρὸς οὖν τοὺς οὕτω διακειμένους ἔλεγχον ποιεῖται ὁ μακάριος Δαυὶ̈δ, τὸν Θεὸν εἰσάγων ὀνειδίζοντα καὶ δεικνύντα, ὅτι μὴ οὔσης ἀρετῆς, τὰς θυσίας ἀποςτρέφεται, ὃ καὶ διὰ Ἡσαί̈ου ἔλεγεν· Ὁ ἄνομος ὁ θύων μοι μόσχον, ὡς ὁ τύπτων ἄνδρα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἐν εἰκόνι οὖν σχηματίζει τὸν Λόγον, καὶ εἰσάγει τὸν Θεὸν ἐξ οὐρανοῦ παραγινόμενον, καὶ καθίζοντα κριτήριον, καὶ τοὺς τῶν Ἰουδαίων κρίνοντα ἄρχοντας, Θεὸς θεῶν ἐλάλησε. ] Θεὸς θεῶν Κύριος ἐλάλησε, καὶ ἐκάλεσε τὴν γῆν. Θεοὶ μὲν οἱ ἅγιοι παρὰ τῷ Θεῷ· Δέδωκά σε τῷ Φαραὼ εἰς Θεόν· καὶ, Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε.
ἀπὸ τοῦ πλούτου, τὸ εὐλογηθῆναι τὴν ψυχὴν αὐτῶν ἐν τῇ θνητῇ καὶ προσκαίρῳ ζωῇ. Ἐκείνων επαινούν των αὐτοὺς καὶ εὐδαιμονιζόντων ἐφ᾽ οἷς ἔδοξαν ἔχειν ἀγαθοῖς. Οὐδὲ συγκαταθήσεται αὐτῷ ἡ δόξα αὐ- τοῦ. Ἐπειδὴ πάντα πρόσκαιρα, φησί, τότε χάριν ἀποδώσει σοι τῷ δημιουργῷ ὁ τοιοῦτος, ὅταν πληθύ- νῃς τὰ ὄντα αὐτῷ. Εἰσελεύσεται ἕως γενεὰς πατέρων αὐτοῦ. Μια μήσεται, φησί, τῶν πατέρων τὸν ζῆλον, καὶ ἐκ πονη- ρῶν ὧν τὴν πονηρίαν διαδέξεται. "Εως αἰῶνος οὐκ ὄψεται φῶς. Οἱ γὰρ τοιαῦτα φρονοῦντες τυφλοὶ ταῖς ψυχαῖς γεγόνασι, μήτε ἐν τῷ θνητῷ βίῳ τῷ φωτὶ τῆς γνώσεως φωτισθέντες, μήτε ἐν τῷ μέλλοντι τοῦ αἰωνίου φωτὸς ἀξιωθησόμενοι. ΨΑΛΜΟΣ τῷ ᾿Ασάφ. ΜΘ'. Υπόθεσις. Αδει τὸν ψαλμὸν ὁ Ἀσάφ τοῦ νομοθέτου τὸ πρόσ- ωπον εἰσφέρων, τὰς πάλαι μὲν ἀνατρέπων θυσίας, εἰσφέρων δὲ τὰς τῆς Νέας Διαθήκης, τὰς δι' αἰνέ- σεως δωροφορίας. [ Οἱ Ἰουδαίων πρῶτοι ἀρετῆς ἀμελοῦντες τὸ ἐνόμιζον εἶναι ἐν τῷ τοὺς νότ μους ἀποστοματίζειν καὶ διαγγέλλειν, καὶ θυσίας προσφέρειν. Νόμου δὲ ἀνάγνωσις, καὶ θυσιῶν προσφορὰ τῆς ἐνυπαρχούσης εἰσὶν ἀρετῆς καρπός- ἄνευ δὲ ταύτης ἐκεῖνα ποιεῖν μόνον ὅμοιόν ἐστιν ἀλείφεσθαι μὲν ἐπὶ τῷ παλαίειν, αὐτῶν δὲ τῶν παλαισμάτων καταμελεῖν, ἐξ ὧν ὁ στέφανος. Πρὸς · οὖν τοὺς οὕτω διακειμένους ἔλεγχον ποιεῖται ὁ μα κάριος Δαυΐδ, τὸν Θεὸν εἰσάγων ὀνειδίζοντα καὶ · δεικνύντα, ὅτι μὴ οὔσης ἀρετῆς, τὰς θυσίας ἀποστ τρέφεται, δ καὶ διὰ Ησαΐου ἔλεγεν· ῾Ο ἄνομος ὁ θύων μοι μόσχον, ὡς ὁ τύπτων ἄνδρα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἐν εἰκόνι οὖν σχηματίζει τὸν Λόγον, καὶ εἰσάγει τὸν Θεὸν ἐξ οὐρανοῦ παραγινόμενον, καὶ καθίζοντα κριτήριον, καὶ τοὺς τῶν Ἰουδαίων κρίσ νοντα ἄρχοντας, Θεὸς θεῶν ἐλάλησε. ] Θεὸς θεῶν Κύριος ἐλάλησε, καὶ ἐκάλεσε τὴν γῆν. Θεοὶ μὲν οἱ ἅγιοι παρὰ τῷ Θεῷ· Δέδωκά σε τῷ Φαραὼ εἰς Θεόν· καὶ, Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Καλοῦνται δὲ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ πότε, ἢ ὅτε ἐνανθρωπή- σας ἐλάλησε, καὶ πᾶσαν συνεκάλεσε τὴν γῆν ; Τί δὲ ἐλάλησεν ἢ τὸ, Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, καὶ τό· Δεῖ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον τοῦτο ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ; Εκ Σιὼν ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ. Ἐκ γὰρ τῆς ἄνω Σιὼν καὶ δευτέραν παρουσίαν ποιήσεται. Ἐκ Σιὼν ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ. Θεὸς ἐμφανῶς ἤξει. Τὸ μὲν, ἐκ Σιών, την προτέ-, ραν λέγει παρουσίαν σημαίνειν· τὸ δὲ, ἐμφανῶς, δευτέραν. Κατὰ μὲν οὖν τὴν πρώτην αὐτοῦ παρουσίαν καὶ τὴν ἔνδοξον θεοφάνειαν ἐσιώπα ὑπ' ἀνθρώπων κρινόμενος, οὐδὲ ἐμφανῆ τὴν ἑαυτοῦ θεότητα ἐδείκνυ ἐπειδὰν δὲ τὸ δεύτερον ἀφίκηται, ἥξει ἐμφανῶς, καὶ οὐ παρασιωπήσεται· ἀλλ' ἐλέγξει τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν. Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἤξει, ὁ δὲ Χρι EXPOSITIO IN PSALMUM XLIX. A impii, quod anima eorum in hac mortali et tempo- (sic) B D [ ISA. LXVI, ranea vita ab divitiis celebrata fuerit. Laudati scilicet et felices dicti, ob bona quæ habere vide- pantur. Neque descendel cum eo gloria ejus, etc. Quoniam, inquit, omnia temporanea, tum gratiam reddet tibi creatori hujusmodi liono, cum ejus fa- cultates auxeris. Imitabitur, inquit, patrum suorum studium : et cum ex improbis ortum ducat, improbitatem exci- piet. Usque in æternum non videbit lumen. Omnes enim qui hoc modo sentiunt, animo cæcutiunt, ne- que in hac mortali vita lumine cognitionis illu- strati, neque in futura æterno lumine donandi. PSALMUS Asaph. XLIX. Argumentum. Psalmum canit Asaph, personam inferens legisla- toris, qui antiqua sacrificia evertit, et quæ ad Novum Testamentum pertinent dona cum laude conjuncta affert. [ Judzorum primi, neglecta virtute, religionem putabant esse sitam in recitan- dis et enuntiandis legibus, offerendisque sacrifi- ciis. Lectio autem legis et sacrificiorum oblatio, virtutis intus exsistentis fructus esse debent : qua deficiente illa solum præstare, perinde fueri. ac si quis ungatur ad palæstram, et certamina ipsa nihil curet, quibus corona obtinetur. Eos itaque qui sic affecti sunt, coarguit beatus Da- vid, Deumque inducit exprobrantem ac decla- rantem se, si deficiat virtus, a sacrificiis abhor- rere, quod per Isaiam quoque dicebat ". Im- pius qui mihi vitulum immolabat, est quasi ille qui virum cædit, etc. In imagine igitur Verbumn adumbrat, inducitque Deum de coelo advenien- tem, ac sedentem ad judicium, et de Judæoru principibus judicium ferentem, Deus deorum lo . cutus est. ] • terram. Sancti ut dii apud Deum sunt: Dedi te Pharaoni in Deum * et : Ego dixi : Dii estis Quandonam ita a Deo vocantur, nisi cun incarna- tus locutus est, et totam convocavit terram? Quid vero locutus est, nisi: Euntes baptizate omnes gentes “; et illud : Oportet prædicari Evangelium hoc in universo mundo **? Sion secundo adveniet. [Ex Sion species decoris ejus. Deus, manifeste veniet. illud, ex Sion, priorem dicit adventum significare; illud autem, manifeste, secundum. Quod itaque priorem ejus adventum, atque gloriosam Dei ma- nifestationem, silebat dum ab hominibus judicare tur, neque conspicue divinitatem suam ostendebat. quando autem secundo accedet, manifeste veniet, et non silebit, sed arguet mundi peccatum. Si namque Deus manifeste veniat, Christus autem Deus - ss Marc. xull, 10. 19. Introibit usque in progenies patrum suorum. 1. Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit 2. Ex Sion species decoris ejus. Nam ex superna 3. * Exod. vu, 1. * Psal XLVI, 6. "Matth. xxvını, 19.
Καλοῦνται δὲ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ πότε, ἢ ὅτε ἐνανθρωπήσας ἐλάλησε, καὶ πᾶσαν συνεκάλεσε τὴν γῆν; Τί δὲ ἐλάλησεν ἢ τὸ, Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, καὶ τό· Δεῖ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον τοῦτο ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ; Ἐκ Σιὼν ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ. Ἐκ γὰρ τῆς ἄνω Σιὼν καὶ δευτέραν παρουσίαν ποιήσεται. [ Ἐκ Σιὼν ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ. Θεὸς ἐμφανῶς ἥξει. Τὸ μὲν, ἐκ Σιὼν, τὴν προτέραν λέγει παρουσίαν σημαίνειν· τὸ δὲ, ἐμφανῶς, δευτέραν. Κατὰ μὲν οὖν τὴν πρώτην αὐτοῦ παρουσίαν καὶ τὴν ἔνδοξον θεοφάνειαν ἐσιώπα ὑπ’ ἀνθρώπων κρινόμενος, οὐδὲ ἐμφανῆ τὴν ἑαυτοῦ θεότητα ἐδείκνυ· ἐπειδὰν δὲ τὸ δεύτερον ἀφίκηται, ἥξει ἐμφανῶς, καὶ οὐ παρασιωπήσεται· ἀλλ’ ἐλέγξει τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν. Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἥξει, ὁ δὲ Χριστὸς Θεός ἐστι, τὸ, ἐμφανῶς, ἄρα τὴν σάρκα δηλοῖ.] Ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἥξει. Οὐ γὰρ κατὰ τὴν προτέραν παρουσίαν λεληθότως· ἀλλ’ ὡς αὐτός φησιν, ὡς ἀστραπὴ πληροῦσα ἀπὸ ἀνατολῶν ἕως δυσμῶν. Ὁ Θεὸς ἡμῶν καὶ οὐ παρασιωπήσεται. Οὐχ ὥσπερ τὸ πρότερον, φησὶν, ἐσιώπα τοῖς ἀσεβέσιν, οὕτω καὶ τότε. Πῦρ ἐνώπιον αὐτοῦ καυθήσεται.
ἀπὸ τοῦ πλούτου, τὸ εὐλογηθῆναι τὴν ψυχὴν αὐτῶν ἐν τῇ θνητῇ καὶ προσκαίρῳ ζωῇ. Ἐκείνων επαινούν των αὐτοὺς καὶ εὐδαιμονιζόντων ἐφ᾽ οἷς ἔδοξαν ἔχειν ἀγαθοῖς. Οὐδὲ συγκαταθήσεται αὐτῷ ἡ δόξα αὐ- τοῦ. Ἐπειδὴ πάντα πρόσκαιρα, φησί, τότε χάριν ἀποδώσει σοι τῷ δημιουργῷ ὁ τοιοῦτος, ὅταν πληθύ- νῃς τὰ ὄντα αὐτῷ. Εἰσελεύσεται ἕως γενεὰς πατέρων αὐτοῦ. Μια μήσεται, φησί, τῶν πατέρων τὸν ζῆλον, καὶ ἐκ πονη- ρῶν ὧν τὴν πονηρίαν διαδέξεται. "Εως αἰῶνος οὐκ ὄψεται φῶς. Οἱ γὰρ τοιαῦτα φρονοῦντες τυφλοὶ ταῖς ψυχαῖς γεγόνασι, μήτε ἐν τῷ θνητῷ βίῳ τῷ φωτὶ τῆς γνώσεως φωτισθέντες, μήτε ἐν τῷ μέλλοντι τοῦ αἰωνίου φωτὸς ἀξιωθησόμενοι. ΨΑΛΜΟΣ τῷ ᾿Ασάφ. ΜΘ'. Υπόθεσις. Αδει τὸν ψαλμὸν ὁ Ἀσάφ τοῦ νομοθέτου τὸ πρόσ- ωπον εἰσφέρων, τὰς πάλαι μὲν ἀνατρέπων θυσίας, εἰσφέρων δὲ τὰς τῆς Νέας Διαθήκης, τὰς δι' αἰνέ- σεως δωροφορίας. [ Οἱ Ἰουδαίων πρῶτοι ἀρετῆς ἀμελοῦντες τὸ ἐνόμιζον εἶναι ἐν τῷ τοὺς νότ μους ἀποστοματίζειν καὶ διαγγέλλειν, καὶ θυσίας προσφέρειν. Νόμου δὲ ἀνάγνωσις, καὶ θυσιῶν προσφορὰ τῆς ἐνυπαρχούσης εἰσὶν ἀρετῆς καρπός- ἄνευ δὲ ταύτης ἐκεῖνα ποιεῖν μόνον ὅμοιόν ἐστιν ἀλείφεσθαι μὲν ἐπὶ τῷ παλαίειν, αὐτῶν δὲ τῶν παλαισμάτων καταμελεῖν, ἐξ ὧν ὁ στέφανος. Πρὸς · οὖν τοὺς οὕτω διακειμένους ἔλεγχον ποιεῖται ὁ μα κάριος Δαυΐδ, τὸν Θεὸν εἰσάγων ὀνειδίζοντα καὶ · δεικνύντα, ὅτι μὴ οὔσης ἀρετῆς, τὰς θυσίας ἀποστ τρέφεται, δ καὶ διὰ Ησαΐου ἔλεγεν· ῾Ο ἄνομος ὁ θύων μοι μόσχον, ὡς ὁ τύπτων ἄνδρα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἐν εἰκόνι οὖν σχηματίζει τὸν Λόγον, καὶ εἰσάγει τὸν Θεὸν ἐξ οὐρανοῦ παραγινόμενον, καὶ καθίζοντα κριτήριον, καὶ τοὺς τῶν Ἰουδαίων κρίσ νοντα ἄρχοντας, Θεὸς θεῶν ἐλάλησε. ] Θεὸς θεῶν Κύριος ἐλάλησε, καὶ ἐκάλεσε τὴν γῆν. Θεοὶ μὲν οἱ ἅγιοι παρὰ τῷ Θεῷ· Δέδωκά σε τῷ Φαραὼ εἰς Θεόν· καὶ, Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Καλοῦνται δὲ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ πότε, ἢ ὅτε ἐνανθρωπή- σας ἐλάλησε, καὶ πᾶσαν συνεκάλεσε τὴν γῆν ; Τί δὲ ἐλάλησεν ἢ τὸ, Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, καὶ τό· Δεῖ κηρυχθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον τοῦτο ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ; Εκ Σιὼν ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ. Ἐκ γὰρ τῆς ἄνω Σιὼν καὶ δευτέραν παρουσίαν ποιήσεται. Ἐκ Σιὼν ἡ εὐπρέπεια τῆς ὡραιότητος αὐτοῦ. Θεὸς ἐμφανῶς ἤξει. Τὸ μὲν, ἐκ Σιών, την προτέ-, ραν λέγει παρουσίαν σημαίνειν· τὸ δὲ, ἐμφανῶς, δευτέραν. Κατὰ μὲν οὖν τὴν πρώτην αὐτοῦ παρουσίαν καὶ τὴν ἔνδοξον θεοφάνειαν ἐσιώπα ὑπ' ἀνθρώπων κρινόμενος, οὐδὲ ἐμφανῆ τὴν ἑαυτοῦ θεότητα ἐδείκνυ ἐπειδὰν δὲ τὸ δεύτερον ἀφίκηται, ἥξει ἐμφανῶς, καὶ οὐ παρασιωπήσεται· ἀλλ' ἐλέγξει τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν. Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἤξει, ὁ δὲ Χρι EXPOSITIO IN PSALMUM XLIX. A impii, quod anima eorum in hac mortali et tempo- (sic) B D [ ISA. LXVI, ranea vita ab divitiis celebrata fuerit. Laudati scilicet et felices dicti, ob bona quæ habere vide- pantur. Neque descendel cum eo gloria ejus, etc. Quoniam, inquit, omnia temporanea, tum gratiam reddet tibi creatori hujusmodi liono, cum ejus fa- cultates auxeris. Imitabitur, inquit, patrum suorum studium : et cum ex improbis ortum ducat, improbitatem exci- piet. Usque in æternum non videbit lumen. Omnes enim qui hoc modo sentiunt, animo cæcutiunt, ne- que in hac mortali vita lumine cognitionis illu- strati, neque in futura æterno lumine donandi. PSALMUS Asaph. XLIX. Argumentum. Psalmum canit Asaph, personam inferens legisla- toris, qui antiqua sacrificia evertit, et quæ ad Novum Testamentum pertinent dona cum laude conjuncta affert. [ Judzorum primi, neglecta virtute, religionem putabant esse sitam in recitan- dis et enuntiandis legibus, offerendisque sacrifi- ciis. Lectio autem legis et sacrificiorum oblatio, virtutis intus exsistentis fructus esse debent : qua deficiente illa solum præstare, perinde fueri. ac si quis ungatur ad palæstram, et certamina ipsa nihil curet, quibus corona obtinetur. Eos itaque qui sic affecti sunt, coarguit beatus Da- vid, Deumque inducit exprobrantem ac decla- rantem se, si deficiat virtus, a sacrificiis abhor- rere, quod per Isaiam quoque dicebat ". Im- pius qui mihi vitulum immolabat, est quasi ille qui virum cædit, etc. In imagine igitur Verbumn adumbrat, inducitque Deum de coelo advenien- tem, ac sedentem ad judicium, et de Judæoru principibus judicium ferentem, Deus deorum lo . cutus est. ] • terram. Sancti ut dii apud Deum sunt: Dedi te Pharaoni in Deum * et : Ego dixi : Dii estis Quandonam ita a Deo vocantur, nisi cun incarna- tus locutus est, et totam convocavit terram? Quid vero locutus est, nisi: Euntes baptizate omnes gentes “; et illud : Oportet prædicari Evangelium hoc in universo mundo **? Sion secundo adveniet. [Ex Sion species decoris ejus. Deus, manifeste veniet. illud, ex Sion, priorem dicit adventum significare; illud autem, manifeste, secundum. Quod itaque priorem ejus adventum, atque gloriosam Dei ma- nifestationem, silebat dum ab hominibus judicare tur, neque conspicue divinitatem suam ostendebat. quando autem secundo accedet, manifeste veniet, et non silebit, sed arguet mundi peccatum. Si namque Deus manifeste veniat, Christus autem Deus - ss Marc. xull, 10. 19. Introibit usque in progenies patrum suorum. 1. Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit 2. Ex Sion species decoris ejus. Nam ex superna 3. * Exod. vu, 1. * Psal XLVI, 6. "Matth. xxvını, 19.
PG 27:232Πῦρ, ἵνα τοὺς ἀξίους διὰ τὴν ἀσέβειαν αὐτῶν παραδῷ. Ὅμοιον δὲ τὸ, Ἔμπροσθεν αὐτοῦ εἷλκε ποταμὸς πυρός. Σφόδρα ταῦτα καὶ ὁ μακάριος ἐθεάσατο Δανιήλ. Ποταμὸς γὰρ, φησὶ, πυρὸς εἷλκεν ἔμπροσθεν αὐτοῦ· ὁ θρόνος αὐτοῦ φλὸξ πυρός οἱ τροχοὶ αὐτοῦ πῦρ φλέγον. ( ξορδεριυς σιξ. ) Τὸ δὲ πῦρ ἢ τὸ φῶς σημαίνει τὸ ἐξ αὐτοῦ· τῆς γὰρ γνώσεως τοῦ Χριστοῦ τὸ διὰ πίστεως ἡγεῖται φῶς νοητὸν, οὗ τύπος ὁ τοῦ Ἰσραὴλ ἐν νυκτὶ καθηγησάμενος στῦλος πυρός· ἢ ὅτι τοὺς ἀπεψυγμένους ἡμᾶς εἰς ἅπασαν ἁμαρτίαν ἀνεζωπύρησεν ὁ Σωτὴρ εἰς προθυμίαν παντὸς ἀγαθοῦ· πῦρ ὥσπερ νοητὸν τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος μέθεξιν ἐμβαλών. Ἔφη γοῦν ὅτι· Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν· γεγόναμεν γὰρ τῷ πνεύματι ζῶντες, ὅσοι τῆς τοιαύτης ἠξιώμεθα χάριτος. Διὸ καὶ ἐν τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάριτι πυρὸς δήλωσις συνεισφέρεται· βαπτιζόμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ κατὰ τὴν Ἰωάννου φωνὴν ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Ἔφη δέ τις καὶ τῶν προφητῶν· ὅτι Αὐτὸς ἐκπορεύεται ὡς πῦρ χωνευτηρίου, καὶ ὡς πόα πλυνόντων· καὶ καθιεῖται χωνεύων καὶ καθαρίζων ὡς τὸ ἀργύριον καὶ χρυσίον. Ἐκτήκει γὰρ ἅπαντα ῥύπον ἐν ἡμῖν ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος δύναμις.
μαθηταῖς συμπράττουσιν ἄγγελοι, δηλοῖ λέγων ὁ Α Παῦλος· Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικά πνεύματα, εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν; Τοῦτο καὶ ἡ κλίμαξ ἐδή- λωσεν, ἣν εἶδεν Ἰακὼβ τὴν ἐκ γῆς διήκουσαν εἰς τὸν οὐρανὸν, ἐφ᾿ ἧς ἐπεστήρικτο Κύριος, ἄνω κάτω διαθεόντων ἀγγέλων. Τοιοῦτον καὶ τό· Παρεμβαλεῖ Κύριος κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσε ται αὐτούς· δι' ὧν οὖν συμπράττουσι καὶ αὐτοὶ δια- κρίνουσι τὸν λαόν. Προσκαλέσεται τὸν οὐρανὸν ἄνω. Τους δικαίους, φησί, τοὺς οὐράνιον πολιτείαν ἐπιτηδεύοντας, συνάξει εἰς τὰς ἄνω μονάς. Καὶ τὴν γῆν τοῦ διακρῖναι τὸν λαὸν αὐτοῦ. Τοὺς ἁμαρτωλούς φησι καὶ πάντας τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς συνάξαι, ἐπὶ τὸ χωρίσαι τοὺς δια καίους τῶν μὴ τοιούτων. Συναγάγετε αὐτῷ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τοὺς ἀγγέλους ὁ λόγος, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου· καὶ ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ, καὶ συνάξουσι τους δικαίους ἐκ τῶν τεσσάρων ἀνέμων τῆς γῆς· τοὺς διαθεμένους την διαθή την αὐτοῦ ἐπὶ θυσίας. Θυσίας τὰς πνευματικὰς λέγει. Καὶ ἀναγγελοῦσιν οἱ οὐρανοὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Δοξάσουσι, φησίν, οἱ οὐρανοὶ τὸν Θεὸν, ὅτι δὴ καὶ ἀνθρώπους τῶν οὐρανίων διατριβῶν ἠξίωσε. • Βούλεται τοὺς ὁσίους τοῦ πρότερον λαοῦ πρὸ τῆς μελλούσης κρίσεως παῦσαι τῆς θυσίας τῆς διὰ τῶν ἀλόγων ζώων σφαγῆς, ἀναλαβεῖν τὴν κατ' ἐπιστήμην καὶ γνῶσιν. Ἐπὶ δὲ τούτοις τὸν κριτὴν αἱ οὐράνιαι δυνάμεις ἀνυμνοῦσιν, ὅτι ἀπὸ τῶν ὁσίων κατήρξατο, καὶ οἱ οὐρανοὶ διαγγέλλουσι τὴν δικαιοσύ τὴν αὐτοῦ, συγχαίροντες αὐτῶν τῇ σωτηρίᾳ. Τὸ δὲ τῆς γῆς οἰκητήριον τῷ μὴ τῆς οὐρανίου κλήσεως ἠξιωμένῳ τάγματι καταληφθήσεται (α). "Οτι ό Θεός κριτής ἐστιν. Ἐνταῦθα προδήλως τὸν Χριστὸν λέγει Θεόν· πᾶσαν γὰρ τὴν κρίσιν δέδωκεν ὁ Πατήρ τῷ Υἱῷ. Καὶ εἰ πᾶσαν τὴν κρίσιν δέδωκεν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ, ὁ δὲ θεὸς κριτής ἐστι· Θεός ἐστιν ὁ Χριστός. Ακουσον, λαός μου, καὶ λαλήσω σοι. Καινῶς νομοθεσίας εἰσαγωγὴν ποιούμενος, ἵνα μή τις άνω θρώπινον τὸν λόγον ή τινος ἀγγελικῆς δυνάμεως ὑπολάβοι, προτάττει τὸ, Ο Θεός ὁ Θεός σου είμι ἐγώ. Ἡ δὲ διάνοια αὕτη· Μὴ νόμιζε ἕτερον εἶναί με, διὰ τὸ ἕτερα νομοθετεῖν σήμερον· ἀλλ' αὐτὸς ἐκεῖνός εἰμι ὁ παρὰ Μωσῇ τὰ περὶ θυσιῶν νομοθετήσας. Μαρτύρομαι δέ σε, ὡς οὐκ ἔγκληθήση παραβας τοὺς παρὰ Μωσῇ νόμους. Αὐτὸς γάρ εἰμι ὁ κἀκεῖ διαταξά- μενος τῷ παιδί μου συμφερόντως, καὶ νῦν τάδε μαρ- τύρομαι, ὅτι μὴ ἀνάγκη σοι τὰ περὶ θυσιῶν φυλάτ- τειν νόμιμα. Καν γὰρ μὴ προσφέρῃς αὐτά, οὕτως προσενηνεγμένα ἐστί. Τὰ γὰρ ὁλοκαυτώματά σου ἐνώπιόν μου ἐστι διαπαντός, κἂν μὴ προσφέρη- ται. Εἰ δὲ ἐξ ἅπαντος σπουδάζεις ὥσπερ τινὰ τίμια καὶ ἀναγκαῖα ταῦτα προσάγειν, ἄκουε μετὰ παρ ῥησίας, ὡς οὐδὲν τούτων παρὰ σοῦ δέξομαι. Περιττά * ΙΙΙ, 12. (α) καταλειφθήσεται. EXPOSITIO IN PSALMUM XLIX. lus dicens ": Nonne omnes sunt administratorii spi B C (Corderius.) ritus in ministerium missi propter eos qui hæredita- tem capturi sunt salutis? Hoc item indicavit scala quam, vidit Jacob a terra and coelum pertingentem, super qua firmiter consistebat Dominus, angelis sursum deo:sum discurrentibus 53. Ejusmodi item illud est : Castramelabitur Dominus in circuitu li- mentium eum, et eripiet eos 54; dum itaque illi au- xiliantur, discernunt populum. Advocabit cælum desursum. Justos scilicet, qui cœleste institutum sectantur, congregabit in super- Dis mansionibus. Et terram discernere populum suum. Peccatores jubet omnesque in terra degentes congregare, ad separandum justos a non justis. est sermo, juxta illud a Domino dictum: Et mittet angelos suos, et congregabunt justos ex quatuor ventis terræ **. Qui ordinant testamentum ejus su- per sacrificia. Sacrificia dicit spiritualia. inquit, Deo tribuent coeli, quia scilicet homines cœlestibus mansionibus dignatus est. Optat ut sancti prioris populi ante futurum judicium finem faciant sacrificii per mactationem brutorum fieri soliti, et illud assumant quod secundum scientiam et cognitionem offertur. Super his cœlestes virtu- tes judicem celebrant, quia a sanctis incipit, et cœli annuntiant justitiam ejus, de eorum salute una lætantes. Terrenum vero domicilium ei or- dini relinquetur qui cœ esti vocatione dignatus non fuerit. Quoniam Deus judex est, Hic manifeste Christum dicit Deum: nam omne judicium dedit Pater Filio ". Quodsi omne judicium dedit illi, et Deus judex est: ergo Deus est Christus. vam legislationem introduceret, ne quis humanum verbum esse, aut a quadam angelica virtute profi- cisci existimaret, præmittit illud: Deus Deus tuus ego sum. Hæc autem est sententia : Ne alium putes D me esse, quod hodie alias sanciam leges : sed Hebr. 1, 14. * Gen. s Psal. XXXI, Interpres legisse videtur ΕDIT. PATROL. GR. XXVII. idem ipse sum qui apud Mosem de sacrificiis le- gem tuli. Testificor autem tibi te non culpatum iri si leges Mosis prætergressus fueris. Ipse enim ego sum qui illas tunc puero meo ad utilitatem ejus tradidi, et jam testificor, tibi non necessum esse legalia de sacrificiis præcepta servare, Eliam. si enim ea non obtuleris, nihilominus sunt obla- ta: nam Holocausta tua in conspectu tuo sunt sem- per, eliamsi non offerantur. Si autem omnino cu- ras ea ceu pretiosa quædam et necessaria offer- re, cum fiducia audi, me eorum nihil a te ac- 5. Congregate illi sanctos ejus. Quasi ad angelos 6. Et annuntiabunt cali justitiam ejus, Gloriam, 7. Audi, populus meus, et loquar tibi. Cum no- 8. σε Matth. xu, 41. so Joan. v, 92.
Ἀλλ’ οὐδὲν ὤνησε τὴν Ἰουδαίων Συναγωγὴν, ὅτι μὴ τὴν χάριν προςήκαντο, περὶ ὧν ἐν Ἱερεμίᾳ φησὶν ὁ Θεός· Ἐξέλειπε φυσητὴρ ἀπὸ πυρὸς, ἐξέλειπε μόλιβδος. Εἰς κενὸν ἀργυροκόπος ἀργυροκοπεῖ· πονηρίαι αὐτῶν οὐκ ἐτάκησαν. Προσκαλέσεται τὸν οὐρανὸν ἄνω. ( ξορδεριυς. ) Πάλαι μὲν οἱ ἐπὶ γῆς μερίδες ἦσαν ἀλωπέκων, ὡς ἐν Ψαλμοῖς πού φησι, τοῖς ἀκαθάρτοις λατρεύοντες πνεύμασι, καὶ κατὰ τόπον ἕκαστον Θεὸν ἡγούμενοι τὸ δοκοῦν. Ἀλλ’ ἐπιφανεὶς ὁ Σωτὴρ, ἐνήστραψεν ἡμῖν τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας τὸ φῶς, ἐπέστρεψε τὸ πεπλανημένον, κατέδησε τὸ ἠῤῥωστηκὸς, ὡς ποιμὴν ἀγαθὸς, ἀπεσόβησε τοὺς θῆρας τῆς τῶν προβάτων αὐλῆς· ἡγίασε πνεύματι, ἠσφαλίσατο δυνάμεσιν ἀγγελικαῖς, ἐπέστησε τοὺς ἀνὰ πᾶσαν τὴν γῆν ἁγίους μυσταγωγούς. Προσκαλέσεται τοίνυν, φησὶ, τοὺς ἐν οὐρανοῖς ἀγγέλους, καὶ τοὺς ἐξειλεγμένους ἐν γῇ πρὸς ἀποστολὴν, ὥστε τὸν λαὸν αὐτοῦ διακρῖναι. Οἱ γὰρ ἀπόστολοι τοὺς μὲν πειθομένους προσήνεγκαν τῷ Θεῷ, ἀπιστοῦντας δὲ τῷ Σατανᾷ παρέπεμψαν, μονονουχὶ λέγοντες· Πορεύεσθε οὖν, φησὶ, τῷ φωτὶ τοῦ πυρὸς ὑμῶν καὶ τῇ φλογὶ ᾗ ἐξεκαύσατε. Τοῖς γοῦν Ἰουδαίοις ἀπιστοῦσί φασιν·
μαθηταῖς συμπράττουσιν ἄγγελοι, δηλοῖ λέγων ὁ Α Παῦλος· Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικά πνεύματα, εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν; Τοῦτο καὶ ἡ κλίμαξ ἐδή- λωσεν, ἣν εἶδεν Ἰακὼβ τὴν ἐκ γῆς διήκουσαν εἰς τὸν οὐρανὸν, ἐφ᾿ ἧς ἐπεστήρικτο Κύριος, ἄνω κάτω διαθεόντων ἀγγέλων. Τοιοῦτον καὶ τό· Παρεμβαλεῖ Κύριος κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσε ται αὐτούς· δι' ὧν οὖν συμπράττουσι καὶ αὐτοὶ δια- κρίνουσι τὸν λαόν. Προσκαλέσεται τὸν οὐρανὸν ἄνω. Τους δικαίους, φησί, τοὺς οὐράνιον πολιτείαν ἐπιτηδεύοντας, συνάξει εἰς τὰς ἄνω μονάς. Καὶ τὴν γῆν τοῦ διακρῖναι τὸν λαὸν αὐτοῦ. Τοὺς ἁμαρτωλούς φησι καὶ πάντας τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς συνάξαι, ἐπὶ τὸ χωρίσαι τοὺς δια καίους τῶν μὴ τοιούτων. Συναγάγετε αὐτῷ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τοὺς ἀγγέλους ὁ λόγος, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου· καὶ ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ, καὶ συνάξουσι τους δικαίους ἐκ τῶν τεσσάρων ἀνέμων τῆς γῆς· τοὺς διαθεμένους την διαθή την αὐτοῦ ἐπὶ θυσίας. Θυσίας τὰς πνευματικὰς λέγει. Καὶ ἀναγγελοῦσιν οἱ οὐρανοὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Δοξάσουσι, φησίν, οἱ οὐρανοὶ τὸν Θεὸν, ὅτι δὴ καὶ ἀνθρώπους τῶν οὐρανίων διατριβῶν ἠξίωσε. • Βούλεται τοὺς ὁσίους τοῦ πρότερον λαοῦ πρὸ τῆς μελλούσης κρίσεως παῦσαι τῆς θυσίας τῆς διὰ τῶν ἀλόγων ζώων σφαγῆς, ἀναλαβεῖν τὴν κατ' ἐπιστήμην καὶ γνῶσιν. Ἐπὶ δὲ τούτοις τὸν κριτὴν αἱ οὐράνιαι δυνάμεις ἀνυμνοῦσιν, ὅτι ἀπὸ τῶν ὁσίων κατήρξατο, καὶ οἱ οὐρανοὶ διαγγέλλουσι τὴν δικαιοσύ τὴν αὐτοῦ, συγχαίροντες αὐτῶν τῇ σωτηρίᾳ. Τὸ δὲ τῆς γῆς οἰκητήριον τῷ μὴ τῆς οὐρανίου κλήσεως ἠξιωμένῳ τάγματι καταληφθήσεται (α). "Οτι ό Θεός κριτής ἐστιν. Ἐνταῦθα προδήλως τὸν Χριστὸν λέγει Θεόν· πᾶσαν γὰρ τὴν κρίσιν δέδωκεν ὁ Πατήρ τῷ Υἱῷ. Καὶ εἰ πᾶσαν τὴν κρίσιν δέδωκεν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ, ὁ δὲ θεὸς κριτής ἐστι· Θεός ἐστιν ὁ Χριστός. Ακουσον, λαός μου, καὶ λαλήσω σοι. Καινῶς νομοθεσίας εἰσαγωγὴν ποιούμενος, ἵνα μή τις άνω θρώπινον τὸν λόγον ή τινος ἀγγελικῆς δυνάμεως ὑπολάβοι, προτάττει τὸ, Ο Θεός ὁ Θεός σου είμι ἐγώ. Ἡ δὲ διάνοια αὕτη· Μὴ νόμιζε ἕτερον εἶναί με, διὰ τὸ ἕτερα νομοθετεῖν σήμερον· ἀλλ' αὐτὸς ἐκεῖνός εἰμι ὁ παρὰ Μωσῇ τὰ περὶ θυσιῶν νομοθετήσας. Μαρτύρομαι δέ σε, ὡς οὐκ ἔγκληθήση παραβας τοὺς παρὰ Μωσῇ νόμους. Αὐτὸς γάρ εἰμι ὁ κἀκεῖ διαταξά- μενος τῷ παιδί μου συμφερόντως, καὶ νῦν τάδε μαρ- τύρομαι, ὅτι μὴ ἀνάγκη σοι τὰ περὶ θυσιῶν φυλάτ- τειν νόμιμα. Καν γὰρ μὴ προσφέρῃς αὐτά, οὕτως προσενηνεγμένα ἐστί. Τὰ γὰρ ὁλοκαυτώματά σου ἐνώπιόν μου ἐστι διαπαντός, κἂν μὴ προσφέρη- ται. Εἰ δὲ ἐξ ἅπαντος σπουδάζεις ὥσπερ τινὰ τίμια καὶ ἀναγκαῖα ταῦτα προσάγειν, ἄκουε μετὰ παρ ῥησίας, ὡς οὐδὲν τούτων παρὰ σοῦ δέξομαι. Περιττά * ΙΙΙ, 12. (α) καταλειφθήσεται. EXPOSITIO IN PSALMUM XLIX. lus dicens ": Nonne omnes sunt administratorii spi B C (Corderius.) ritus in ministerium missi propter eos qui hæredita- tem capturi sunt salutis? Hoc item indicavit scala quam, vidit Jacob a terra and coelum pertingentem, super qua firmiter consistebat Dominus, angelis sursum deo:sum discurrentibus 53. Ejusmodi item illud est : Castramelabitur Dominus in circuitu li- mentium eum, et eripiet eos 54; dum itaque illi au- xiliantur, discernunt populum. Advocabit cælum desursum. Justos scilicet, qui cœleste institutum sectantur, congregabit in super- Dis mansionibus. Et terram discernere populum suum. Peccatores jubet omnesque in terra degentes congregare, ad separandum justos a non justis. est sermo, juxta illud a Domino dictum: Et mittet angelos suos, et congregabunt justos ex quatuor ventis terræ **. Qui ordinant testamentum ejus su- per sacrificia. Sacrificia dicit spiritualia. inquit, Deo tribuent coeli, quia scilicet homines cœlestibus mansionibus dignatus est. Optat ut sancti prioris populi ante futurum judicium finem faciant sacrificii per mactationem brutorum fieri soliti, et illud assumant quod secundum scientiam et cognitionem offertur. Super his cœlestes virtu- tes judicem celebrant, quia a sanctis incipit, et cœli annuntiant justitiam ejus, de eorum salute una lætantes. Terrenum vero domicilium ei or- dini relinquetur qui cœ esti vocatione dignatus non fuerit. Quoniam Deus judex est, Hic manifeste Christum dicit Deum: nam omne judicium dedit Pater Filio ". Quodsi omne judicium dedit illi, et Deus judex est: ergo Deus est Christus. vam legislationem introduceret, ne quis humanum verbum esse, aut a quadam angelica virtute profi- cisci existimaret, præmittit illud: Deus Deus tuus ego sum. Hæc autem est sententia : Ne alium putes D me esse, quod hodie alias sanciam leges : sed Hebr. 1, 14. * Gen. s Psal. XXXI, Interpres legisse videtur ΕDIT. PATROL. GR. XXVII. idem ipse sum qui apud Mosem de sacrificiis le- gem tuli. Testificor autem tibi te non culpatum iri si leges Mosis prætergressus fueris. Ipse enim ego sum qui illas tunc puero meo ad utilitatem ejus tradidi, et jam testificor, tibi non necessum esse legalia de sacrificiis præcepta servare, Eliam. si enim ea non obtuleris, nihilominus sunt obla- ta: nam Holocausta tua in conspectu tuo sunt sem- per, eliamsi non offerantur. Si autem omnino cu- ras ea ceu pretiosa quædam et necessaria offer- re, cum fiducia audi, me eorum nihil a te ac- 5. Congregate illi sanctos ejus. Quasi ad angelos 6. Et annuntiabunt cali justitiam ejus, Gloriam, 7. Audi, populus meus, et loquar tibi. Cum no- 8. σε Matth. xu, 41. so Joan. v, 92.
Ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον πρῶτον λαλῆσαι τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ· ἐπειδὴ δὲ ἀπωθεῖσθε αὐτὸν, καὶ ἀναξίους ἑαυτοὺς κρίνετε τῆς αἰωνίου ζωῆς, ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη. Ὅτι δὲ τοῖς μυσταγωγοῦσι καὶ τοῖς αὐτῶν μαθηταῖς συμπράττουσιν ἄγγελοι, δηλοῖ λέγων ὁ Παῦλος· Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα, εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν; Τοῦτο καὶ ἡ κλίμαξ ἐδήλωσεν, ἣν εἶδεν Ἰακὼβ τὴν ἐκ γῆς διήκουσαν εἰς τὸν οὐρανὸν, ἐφ’ ἧς ἐπεστήρικτο Κύριος, ἄνω κάτω διαθεόντων ἀγγέλων. Τοιοῦτον καὶ τό· Παρεμβαλεῖ Κύριος κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς· δι’ ὧν οὖν συμπράττουσι καὶ αὐτοὶ διακρίνουσι τὸν λαόν. Προσκαλέσεται τὸν οὐρανὸν ἄνω. Τοὺς δικαίους, φησὶ, τοὺς οὐράνιον πολιτείαν ἐπιτηδεύοντας, συνάξει εἰς τὰς ἄνω μονάς. Καὶ τὴν γῆν τοῦ διακρῖναι τὸν λαὸν αὐτοῦ. Τοὺς ἁμαρτωλούς φησι καὶ πάντας τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς συνάξαι, ἐπὶ τὸ χωρίσαι τοὺς δικαίους τῶν μὴ τοιούτων. Συναγάγετε αὐτῷ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τοὺς ἀγγέλους ὁ λόγος, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου·
μαθηταῖς συμπράττουσιν ἄγγελοι, δηλοῖ λέγων ὁ Α Παῦλος· Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικά πνεύματα, εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν; Τοῦτο καὶ ἡ κλίμαξ ἐδή- λωσεν, ἣν εἶδεν Ἰακὼβ τὴν ἐκ γῆς διήκουσαν εἰς τὸν οὐρανὸν, ἐφ᾿ ἧς ἐπεστήρικτο Κύριος, ἄνω κάτω διαθεόντων ἀγγέλων. Τοιοῦτον καὶ τό· Παρεμβαλεῖ Κύριος κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσε ται αὐτούς· δι' ὧν οὖν συμπράττουσι καὶ αὐτοὶ δια- κρίνουσι τὸν λαόν. Προσκαλέσεται τὸν οὐρανὸν ἄνω. Τους δικαίους, φησί, τοὺς οὐράνιον πολιτείαν ἐπιτηδεύοντας, συνάξει εἰς τὰς ἄνω μονάς. Καὶ τὴν γῆν τοῦ διακρῖναι τὸν λαὸν αὐτοῦ. Τοὺς ἁμαρτωλούς φησι καὶ πάντας τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς συνάξαι, ἐπὶ τὸ χωρίσαι τοὺς δια καίους τῶν μὴ τοιούτων. Συναγάγετε αὐτῷ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τοὺς ἀγγέλους ὁ λόγος, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου· καὶ ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ, καὶ συνάξουσι τους δικαίους ἐκ τῶν τεσσάρων ἀνέμων τῆς γῆς· τοὺς διαθεμένους την διαθή την αὐτοῦ ἐπὶ θυσίας. Θυσίας τὰς πνευματικὰς λέγει. Καὶ ἀναγγελοῦσιν οἱ οὐρανοὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Δοξάσουσι, φησίν, οἱ οὐρανοὶ τὸν Θεὸν, ὅτι δὴ καὶ ἀνθρώπους τῶν οὐρανίων διατριβῶν ἠξίωσε. • Βούλεται τοὺς ὁσίους τοῦ πρότερον λαοῦ πρὸ τῆς μελλούσης κρίσεως παῦσαι τῆς θυσίας τῆς διὰ τῶν ἀλόγων ζώων σφαγῆς, ἀναλαβεῖν τὴν κατ' ἐπιστήμην καὶ γνῶσιν. Ἐπὶ δὲ τούτοις τὸν κριτὴν αἱ οὐράνιαι δυνάμεις ἀνυμνοῦσιν, ὅτι ἀπὸ τῶν ὁσίων κατήρξατο, καὶ οἱ οὐρανοὶ διαγγέλλουσι τὴν δικαιοσύ τὴν αὐτοῦ, συγχαίροντες αὐτῶν τῇ σωτηρίᾳ. Τὸ δὲ τῆς γῆς οἰκητήριον τῷ μὴ τῆς οὐρανίου κλήσεως ἠξιωμένῳ τάγματι καταληφθήσεται (α). "Οτι ό Θεός κριτής ἐστιν. Ἐνταῦθα προδήλως τὸν Χριστὸν λέγει Θεόν· πᾶσαν γὰρ τὴν κρίσιν δέδωκεν ὁ Πατήρ τῷ Υἱῷ. Καὶ εἰ πᾶσαν τὴν κρίσιν δέδωκεν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ, ὁ δὲ θεὸς κριτής ἐστι· Θεός ἐστιν ὁ Χριστός. Ακουσον, λαός μου, καὶ λαλήσω σοι. Καινῶς νομοθεσίας εἰσαγωγὴν ποιούμενος, ἵνα μή τις άνω θρώπινον τὸν λόγον ή τινος ἀγγελικῆς δυνάμεως ὑπολάβοι, προτάττει τὸ, Ο Θεός ὁ Θεός σου είμι ἐγώ. Ἡ δὲ διάνοια αὕτη· Μὴ νόμιζε ἕτερον εἶναί με, διὰ τὸ ἕτερα νομοθετεῖν σήμερον· ἀλλ' αὐτὸς ἐκεῖνός εἰμι ὁ παρὰ Μωσῇ τὰ περὶ θυσιῶν νομοθετήσας. Μαρτύρομαι δέ σε, ὡς οὐκ ἔγκληθήση παραβας τοὺς παρὰ Μωσῇ νόμους. Αὐτὸς γάρ εἰμι ὁ κἀκεῖ διαταξά- μενος τῷ παιδί μου συμφερόντως, καὶ νῦν τάδε μαρ- τύρομαι, ὅτι μὴ ἀνάγκη σοι τὰ περὶ θυσιῶν φυλάτ- τειν νόμιμα. Καν γὰρ μὴ προσφέρῃς αὐτά, οὕτως προσενηνεγμένα ἐστί. Τὰ γὰρ ὁλοκαυτώματά σου ἐνώπιόν μου ἐστι διαπαντός, κἂν μὴ προσφέρη- ται. Εἰ δὲ ἐξ ἅπαντος σπουδάζεις ὥσπερ τινὰ τίμια καὶ ἀναγκαῖα ταῦτα προσάγειν, ἄκουε μετὰ παρ ῥησίας, ὡς οὐδὲν τούτων παρὰ σοῦ δέξομαι. Περιττά * ΙΙΙ, 12. (α) καταλειφθήσεται. EXPOSITIO IN PSALMUM XLIX. lus dicens ": Nonne omnes sunt administratorii spi B C (Corderius.) ritus in ministerium missi propter eos qui hæredita- tem capturi sunt salutis? Hoc item indicavit scala quam, vidit Jacob a terra and coelum pertingentem, super qua firmiter consistebat Dominus, angelis sursum deo:sum discurrentibus 53. Ejusmodi item illud est : Castramelabitur Dominus in circuitu li- mentium eum, et eripiet eos 54; dum itaque illi au- xiliantur, discernunt populum. Advocabit cælum desursum. Justos scilicet, qui cœleste institutum sectantur, congregabit in super- Dis mansionibus. Et terram discernere populum suum. Peccatores jubet omnesque in terra degentes congregare, ad separandum justos a non justis. est sermo, juxta illud a Domino dictum: Et mittet angelos suos, et congregabunt justos ex quatuor ventis terræ **. Qui ordinant testamentum ejus su- per sacrificia. Sacrificia dicit spiritualia. inquit, Deo tribuent coeli, quia scilicet homines cœlestibus mansionibus dignatus est. Optat ut sancti prioris populi ante futurum judicium finem faciant sacrificii per mactationem brutorum fieri soliti, et illud assumant quod secundum scientiam et cognitionem offertur. Super his cœlestes virtu- tes judicem celebrant, quia a sanctis incipit, et cœli annuntiant justitiam ejus, de eorum salute una lætantes. Terrenum vero domicilium ei or- dini relinquetur qui cœ esti vocatione dignatus non fuerit. Quoniam Deus judex est, Hic manifeste Christum dicit Deum: nam omne judicium dedit Pater Filio ". Quodsi omne judicium dedit illi, et Deus judex est: ergo Deus est Christus. vam legislationem introduceret, ne quis humanum verbum esse, aut a quadam angelica virtute profi- cisci existimaret, præmittit illud: Deus Deus tuus ego sum. Hæc autem est sententia : Ne alium putes D me esse, quod hodie alias sanciam leges : sed Hebr. 1, 14. * Gen. s Psal. XXXI, Interpres legisse videtur ΕDIT. PATROL. GR. XXVII. idem ipse sum qui apud Mosem de sacrificiis le- gem tuli. Testificor autem tibi te non culpatum iri si leges Mosis prætergressus fueris. Ipse enim ego sum qui illas tunc puero meo ad utilitatem ejus tradidi, et jam testificor, tibi non necessum esse legalia de sacrificiis præcepta servare, Eliam. si enim ea non obtuleris, nihilominus sunt obla- ta: nam Holocausta tua in conspectu tuo sunt sem- per, eliamsi non offerantur. Si autem omnino cu- ras ea ceu pretiosa quædam et necessaria offer- re, cum fiducia audi, me eorum nihil a te ac- 5. Congregate illi sanctos ejus. Quasi ad angelos 6. Et annuntiabunt cali justitiam ejus, Gloriam, 7. Audi, populus meus, et loquar tibi. Cum no- 8. σε Matth. xu, 41. so Joan. v, 92.
PG 27:233Καὶ ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ, καὶ συνάξουσι τοὺς δικαίους ἐκ τῶν τεσσάρων ἀνέμων τῆς γῆς· τοὺς διαθεμένους τὴν διαθήκην αὐτοῦ ἐπὶ θυσίας. Θυσίας τὰς πνευματικὰς λέγει. Καὶ ἀναγγελοῦσιν οἱ οὐρανοὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Δοξάσουσι, φησὶν, οἱ οὐρανοὶ τὸν Θεὸν, ὅτι δὴ καὶ ἀνθρώπους τῶν οὐρανίων διατριβῶν ἠξίωσε. ( ξορδεριυς. ) Βούλεται τοὺς ὁσίους τοῦ πρότερον λαοῦ πρὸ τῆς μελλούσης κρίσεως παῦσαι τῆς θυσίας τῆς διὰ τῶν ἀλόγων ζώων σφαγῆς, ἀναλαβεῖν τὴν κατ’ ἐπιστήμην καὶ γνῶσιν. Ἐπὶ δὲ τούτοις τὸν κριτὴν αἱ οὐράνιαι δυνάμεις ἀνυμνοῦσιν, ὅτι ἀπὸ τῶν ὁσίων κατήρξατο, καὶ οἱ οὐρανοὶ διαγγέλλουσι τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, συγχαίροντες αὐτῶν τῇ σωτηρίᾳ. Τὸ δὲ τῆς γῆς οἰκητήριον τῷ μὴ τῆς οὐρανίου κλήσεως ἠξιωμένῳ τάγματι καταληφθήσεται ( α ). Ὅτι ὁ Θεὸς κριτής ἐστιν. Ἐνταῦθα προδήλως τὸν Χριστὸν λέγει Θεόν· πᾶσαν γὰρ τὴν κρίσιν δέδωκεν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ. Καὶ εἰ πᾶσαν τὴν κρίσιν δέδωκεν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ, ὁ δὲ Θεὸς κριτής ἐστι· Θεός ἐστιν ὁ Χριστός. Ἄκουσον, λαός μου, καὶ λαλήσω σοι.
Λ γάρ μοι πάντα· ἐπειδὴ καὶ τὰ ἐν ἀγροῖς νεμόμενα Εt ζῶα βόες καὶ κτήνη, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἡ ὡραιότης τοῦ ἀγροῦ, πάντα ἐμὰ τυγχάνει, καὶ ἀνενδεής παντὸς ὑπάρχω. Εἰ δὲ καὶ χρεία μοι γένοιτό ποτε τροφῆς, οὐχ οὕτως ἐνδεὴς ἐγώ, ὡς παρὰ σοῦ τὰ τοιαῦτα αἰτεῖν· Ἐμὴ γάρ ἐστιν ἡ οἰκουμένη. Τίνας δέ μοι προσηνεῖς θύσεις θυσίας; τὴν αἴνεσιν, τὸν ὕμνον, τὴν θεολογίαν. Ἐπειδὴ δὲ ταῦτα πληρώσεις, τὸ τηνικαῦτα ὡς ἂν νόμον πληρώσας θεῖον, ἀντίδοσιν λήψῃ τὸ ἐπικαλούμενος εἰσακουσθῆναι. Καὶ δεικνὺς πρὸς ποῖον λαὸν διαλέγεται, ἐπήγαγεν· Ἰσραὴλ, καὶ διαμαρτύρομαί σοι. Εἶτα τὴν οἰκείαν δείκνυσι δεσποτείαν· Ὁ Θεὸς ὁ Θεός σου εἰμι ἐγώ, ὁ τῆς Αιγυπτιακῆς σε δουλείας ελευθερώσας, ὁ τὴν θάλατ ταν ὁδὸν δωρησάμενος, ὁ ἐν ἐρήμῳ διαθρέψας, ὁ τὸν νόμον ἐκεῖνόν σοι δεδωκώς. Μὴ γὰρ δὴ ἄλλον με νομοθέτην νομίσῃς, τῶν νόμων ὁρῶν τὸ διά φορον. [῾Ο Θεός ὁ Θεός σου. Τουτέστιν, ὁ μεγάλα θαν μάσια ἀρχῆθεν μέχρι τοῦ νῦν τῷ γένει ὑμῶν ἐνδει- ξάμενος.] Οὐκ ἐπὶ ταῖς θυσίαις σου ἐλέγξω σε. Οὐκ ἀμέλειάν σοι, φησίν, ἐγκαλῶ θυσιῶν· προσφέρεις γὰρ ταύτας διηνεκῶς· ἀλλὰ μὴ ταύταις ὁρίσασθαι τὴν δικαιοσύνην παρεγγυώ. Τῷ δὲ ἁμαρτωλῷ εἶπεν ὁ Θεός· Ἵνα τί σε ἐκδιηγῇ τὰ δικαιώματά μου; Αμαρτωλὸν ἐνταῦθα τὸν νομοθέτην τῶν θείων Γραφῶν φησιν. Ομοιον δε τῷ εἰρημένῳ· Οὐχ ὡραῖος αἶνος ἐν στόματι ἁμαρτ τωλοῦ. Εἰ γὰρ πάσας παραβαίνει τὰς ἐντολὰς καὶ πᾶσαν ἐπιτηδεύει κακίαν, καὶ δολίαν ἀποδίδωσι τὴν γλῶσσαν· τί καὶ τὰς θείας ἐπὶ στόματος φέρει Γραφάς ; Υπέλαβες ανομίαν, ὅτι ἔσομαί σοι όμοιος. Πάλαι μὲν, φησὶν, ἐμακροθύμησα, ἀλλ᾽ οὐ νῦν τοῦτο ποιήσων παραστήσω γὰρ εἰς τὸν κατὰ τοῦ ἔλεγχον τὰ τὰ ἁμαρτήματα, ἃ δὲ σὺ μὲν ὑπέλαβες μηκέτι ὑφεστάναι, μηδὲ εἰς μνήμην ἥξειν τινός· ἐγὼ δὲ ὡς Θεὸς εἰς φῶς παράξω, καὶ προτεθήσονται ενώπιον σου· οὐ κρύπτων ὥσπερ σύ, καὶ ὁμοιωμένος σοι. Παράξω δὲ αὐτὰ, ὅπως αὐτὰ καὶ γνωρίζων αἰσχύνην καταχέω. Ελέγξω σε, καὶ παραστήσω κατὰ πρόσ ωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου. Σύνετε δὴ ταῦτα, οἱ ἐπιλανθανόμενοι τοῦ Θεοῦ. Ὡς φιλάνθρωπος μετὰ τὸν ἔλεγχον επιφέρει καὶ παραίνεσιν, μετανοίας τύπον διδούς. Σύνετε, ὅτι μὴ χαίρων τοῖς ὑφ' ὑμῶν γενομένοις μακροθυμῶ, καιρὸν δὲ μετανοίας διδούς. Εἰ δὲ μή, ἁρπάζει ἡμᾶς ὁ ἄνοι μος, ήγουν ἢ ἀνομία, μηδενὸς ἡμᾶς φυομένου. Ῥύομαι γὰρ τοὺς νοοῦντας οι κακῶν εἰσι, καὶ παν- σαμένους καὶ λέγοντας· Ἡνομήσαμεν, ἠδικήσαμεν, ἠσεβήσαμεν. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐξομολογεῖσθαι τὸν ὅτι τὸ κακὸν ἐνεργοῦντα. Μή ποτε ἁρπάσῃ, καὶ μὴ ῇ ὁ ρυόμενος. Μή ποτε, φησίν, ἀφέληται τὴν ψυ χὴν ὁ θάνατος, μετανοήσατε· οὐκ ἔστι γὰρ ὁ ῥυόμεν νος τοὺς ἐν ᾅδου· κατειλημμένους ταῖς ἁμαρτίαις. 23.5 S. ATHANASII OPP. PARS I. - EXEGETICA. cepturum. Superfua enim mihi omnia sunt. Quan- doquidem et quæ in agris pascuntur animantia, boves, jumenta, volucres coli, et pulchritudo agri, omnia mea sunt,et horum nihil egeo. Quodsi quando mibi necessitas foret alimenti, non ita egenus ego sum, ut a te talia postulem: Meus est enim orbis terræ ". Sed quænam grata mihi offeres sacrificia ? laudem, canticum, divinum sermonem. Cum au- tem hæc impleveris, tum ac si legem implesses divinau, mercedem accipies ; ut cum invocaveris, exaudiaris. declarans quem populum alloquatur, intulit: Israel, et testificabor tibi. Exinde vero suum ostendit dominium: Deus Deus tuus ego sum, qui te Ægyptiaca servitute liberavi, qui mare in viam dedi, qui in deserto enutrivi, qui eam tibi legem dedi. Nam ne alium me legislatorem existi- maveris, ceruens legum diversitatem. [Deus Deus tuus. Id est, qui magna miracula ab initio usque ad hoc tempus generi vestro exhibuit.] quam te negligentiæ in offerendis sacrificiis arguo : illa namque offers assidue; sed præcipio ne hisce justitiam circumscribas. ras justitias meas? Peccatorem hoc loco promul- gatorem · divinarum Scripturarum dicit. Simile autem est huic dicto: Non speciosa laus est in ore peccatoris st. Si nanque omnia præcepta transgre- ditur, et omni malitiæ studet, et lingua utitur do- .osa, cur postea divinas litteras in ore habet ? quidem, ait, diu toleravi, sed non jam id faciam : in medium enim tui arguendi causa afferam peccata tua, quæ tu quidem existimabas non ultra exsiste- re, neque in cujuspiam memoriam ventura esse. Ego vero utpote Deus ad lucem producam illa, at- que apponentur in conspectum tuum. Neque abs- condam quemadmodum tu facis, nec similis tui ero. Producam item illa, ut palam faciens pudore te afficiam. Arguam te, et statuam contra faciem tuam peccata tua. pote clemens, post increpationem adhortationem adjicit, dans penitentiæ locum. Intelligite, me non ideo tandiu tolerare quod de facinoribus vestris gaudeam, sed ut dem pœnitentiæ locum. Alioquin abripit nos iniquus, sive iniquitas, nemine liberante. Eripio enim eos qui intelligunt et a malis desi- stunt, atque dicunt : Injuste egimus, iniquitatem fecimus, impie egimus”. Nam qui adhuc in malis versatur confiteri non potest. Ne quando rapiat et non sit qui eripiat. Ne quando, inquit, auferat mors animam, poenitentiam agite; nemo enim est qui eripia! eos qui propter peccata in inferno conclusi vers. 12. ss Eccli. xv. 9. Il Paral. VI, 37. B • C D . 8. Non in sacrificiis tuis arguam te. Nequa- 16. Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enar- 21. Existimasti inique, quod ero tui similis. Olim 22. Intelligite hæc, qui obliviscimini Deum. Ut-
Καινῶς νομοθεσίας εἰσαγωγὴν ποιούμενος, ἵνα μή τις ἀνθρώπινον τὸν λόγον ἤ τινος ἀγγελικῆς δυνάμεως ὑπολάβοι, προτάττει τὸ, Ὁ Θεὸς ὁ Θεός σού εἰμι ἐγώ. Ἡ δὲ διάνοια αὕτη· Μὴ νόμιζε ἕτερον εἶναί με, διὰ τὸ ἕτερα νομοθετεῖν σήμερον· ἀλλ’ αὐτὸς ἐκεῖνός εἰμι ὁ παρὰ Μωσῇ τὰ περὶ θυσιῶν νομοθετήσας. Μαρτύρομαι δέ σε, ὡς οὐκ ἐγκληθήσῃ παραβὰς τοὺς παρὰ Μωσῇ νόμους. Αὐτὸς γάρ εἰμι ὁ κἀκεῖ διαταξάμενος τῷ παιδί μου συμφερόντως, καὶ νῦν τάδε μαρτύρομαι, ὅτι μὴ ἀνάγκη σοι τὰ περὶ θυσιῶν φυλάττειν νόμιμα. Κἂν γὰρ μὴ προσφέρῃς αὐτὰ, οὕτως προσενηνεγμένα ἐστί. Τὰ γὰρ ὁλοκαυτώματά σου ἐνώπιόν μού ἐστι διαπαντὸς, κἂν μὴ προσφέρηται. Εἰ δὲ ἐξ ἅπαντος σπουδάζεις ὥσπερ τινὰ τίμια καὶ ἀναγκαῖα ταῦτα προσάγειν, ἄκουε μετὰ παῤῥησίας, ὡς οὐδὲν τούτων παρὰ σοῦ δέξομαι. Περιττὰ γάρ μοι πάντα· ἐπειδὴ καὶ τὰ ἐν ἀγροῖς νεμόμενα ζῶα βόες καὶ κτήνη, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἡ ὡραιότης τοῦ ἀγροῦ, πάντα ἐμὰ τυγχάνει, καὶ ἀνενδεὴς παντὸς ὑπάρχω. Εἰ δὲ καὶ χρεία μοι γένοιτό ποτε τροφῆς, οὐχ οὕτως ἐνδεὴς ἐγὼ, ὡς παρὰ σοῦ τὰ τοιαῦτα αἰτεῖν· Ἐμὴ γάρ ἐστιν ἡ οἰκουμένη.
Λ γάρ μοι πάντα· ἐπειδὴ καὶ τὰ ἐν ἀγροῖς νεμόμενα Εt ζῶα βόες καὶ κτήνη, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἡ ὡραιότης τοῦ ἀγροῦ, πάντα ἐμὰ τυγχάνει, καὶ ἀνενδεής παντὸς ὑπάρχω. Εἰ δὲ καὶ χρεία μοι γένοιτό ποτε τροφῆς, οὐχ οὕτως ἐνδεὴς ἐγώ, ὡς παρὰ σοῦ τὰ τοιαῦτα αἰτεῖν· Ἐμὴ γάρ ἐστιν ἡ οἰκουμένη. Τίνας δέ μοι προσηνεῖς θύσεις θυσίας; τὴν αἴνεσιν, τὸν ὕμνον, τὴν θεολογίαν. Ἐπειδὴ δὲ ταῦτα πληρώσεις, τὸ τηνικαῦτα ὡς ἂν νόμον πληρώσας θεῖον, ἀντίδοσιν λήψῃ τὸ ἐπικαλούμενος εἰσακουσθῆναι. Καὶ δεικνὺς πρὸς ποῖον λαὸν διαλέγεται, ἐπήγαγεν· Ἰσραὴλ, καὶ διαμαρτύρομαί σοι. Εἶτα τὴν οἰκείαν δείκνυσι δεσποτείαν· Ὁ Θεὸς ὁ Θεός σου εἰμι ἐγώ, ὁ τῆς Αιγυπτιακῆς σε δουλείας ελευθερώσας, ὁ τὴν θάλατ ταν ὁδὸν δωρησάμενος, ὁ ἐν ἐρήμῳ διαθρέψας, ὁ τὸν νόμον ἐκεῖνόν σοι δεδωκώς. Μὴ γὰρ δὴ ἄλλον με νομοθέτην νομίσῃς, τῶν νόμων ὁρῶν τὸ διά φορον. [῾Ο Θεός ὁ Θεός σου. Τουτέστιν, ὁ μεγάλα θαν μάσια ἀρχῆθεν μέχρι τοῦ νῦν τῷ γένει ὑμῶν ἐνδει- ξάμενος.] Οὐκ ἐπὶ ταῖς θυσίαις σου ἐλέγξω σε. Οὐκ ἀμέλειάν σοι, φησίν, ἐγκαλῶ θυσιῶν· προσφέρεις γὰρ ταύτας διηνεκῶς· ἀλλὰ μὴ ταύταις ὁρίσασθαι τὴν δικαιοσύνην παρεγγυώ. Τῷ δὲ ἁμαρτωλῷ εἶπεν ὁ Θεός· Ἵνα τί σε ἐκδιηγῇ τὰ δικαιώματά μου; Αμαρτωλὸν ἐνταῦθα τὸν νομοθέτην τῶν θείων Γραφῶν φησιν. Ομοιον δε τῷ εἰρημένῳ· Οὐχ ὡραῖος αἶνος ἐν στόματι ἁμαρτ τωλοῦ. Εἰ γὰρ πάσας παραβαίνει τὰς ἐντολὰς καὶ πᾶσαν ἐπιτηδεύει κακίαν, καὶ δολίαν ἀποδίδωσι τὴν γλῶσσαν· τί καὶ τὰς θείας ἐπὶ στόματος φέρει Γραφάς ; Υπέλαβες ανομίαν, ὅτι ἔσομαί σοι όμοιος. Πάλαι μὲν, φησὶν, ἐμακροθύμησα, ἀλλ᾽ οὐ νῦν τοῦτο ποιήσων παραστήσω γὰρ εἰς τὸν κατὰ τοῦ ἔλεγχον τὰ τὰ ἁμαρτήματα, ἃ δὲ σὺ μὲν ὑπέλαβες μηκέτι ὑφεστάναι, μηδὲ εἰς μνήμην ἥξειν τινός· ἐγὼ δὲ ὡς Θεὸς εἰς φῶς παράξω, καὶ προτεθήσονται ενώπιον σου· οὐ κρύπτων ὥσπερ σύ, καὶ ὁμοιωμένος σοι. Παράξω δὲ αὐτὰ, ὅπως αὐτὰ καὶ γνωρίζων αἰσχύνην καταχέω. Ελέγξω σε, καὶ παραστήσω κατὰ πρόσ ωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου. Σύνετε δὴ ταῦτα, οἱ ἐπιλανθανόμενοι τοῦ Θεοῦ. Ὡς φιλάνθρωπος μετὰ τὸν ἔλεγχον επιφέρει καὶ παραίνεσιν, μετανοίας τύπον διδούς. Σύνετε, ὅτι μὴ χαίρων τοῖς ὑφ' ὑμῶν γενομένοις μακροθυμῶ, καιρὸν δὲ μετανοίας διδούς. Εἰ δὲ μή, ἁρπάζει ἡμᾶς ὁ ἄνοι μος, ήγουν ἢ ἀνομία, μηδενὸς ἡμᾶς φυομένου. Ῥύομαι γὰρ τοὺς νοοῦντας οι κακῶν εἰσι, καὶ παν- σαμένους καὶ λέγοντας· Ἡνομήσαμεν, ἠδικήσαμεν, ἠσεβήσαμεν. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐξομολογεῖσθαι τὸν ὅτι τὸ κακὸν ἐνεργοῦντα. Μή ποτε ἁρπάσῃ, καὶ μὴ ῇ ὁ ρυόμενος. Μή ποτε, φησίν, ἀφέληται τὴν ψυ χὴν ὁ θάνατος, μετανοήσατε· οὐκ ἔστι γὰρ ὁ ῥυόμεν νος τοὺς ἐν ᾅδου· κατειλημμένους ταῖς ἁμαρτίαις. 23.5 S. ATHANASII OPP. PARS I. - EXEGETICA. cepturum. Superfua enim mihi omnia sunt. Quan- doquidem et quæ in agris pascuntur animantia, boves, jumenta, volucres coli, et pulchritudo agri, omnia mea sunt,et horum nihil egeo. Quodsi quando mibi necessitas foret alimenti, non ita egenus ego sum, ut a te talia postulem: Meus est enim orbis terræ ". Sed quænam grata mihi offeres sacrificia ? laudem, canticum, divinum sermonem. Cum au- tem hæc impleveris, tum ac si legem implesses divinau, mercedem accipies ; ut cum invocaveris, exaudiaris. declarans quem populum alloquatur, intulit: Israel, et testificabor tibi. Exinde vero suum ostendit dominium: Deus Deus tuus ego sum, qui te Ægyptiaca servitute liberavi, qui mare in viam dedi, qui in deserto enutrivi, qui eam tibi legem dedi. Nam ne alium me legislatorem existi- maveris, ceruens legum diversitatem. [Deus Deus tuus. Id est, qui magna miracula ab initio usque ad hoc tempus generi vestro exhibuit.] quam te negligentiæ in offerendis sacrificiis arguo : illa namque offers assidue; sed præcipio ne hisce justitiam circumscribas. ras justitias meas? Peccatorem hoc loco promul- gatorem · divinarum Scripturarum dicit. Simile autem est huic dicto: Non speciosa laus est in ore peccatoris st. Si nanque omnia præcepta transgre- ditur, et omni malitiæ studet, et lingua utitur do- .osa, cur postea divinas litteras in ore habet ? quidem, ait, diu toleravi, sed non jam id faciam : in medium enim tui arguendi causa afferam peccata tua, quæ tu quidem existimabas non ultra exsiste- re, neque in cujuspiam memoriam ventura esse. Ego vero utpote Deus ad lucem producam illa, at- que apponentur in conspectum tuum. Neque abs- condam quemadmodum tu facis, nec similis tui ero. Producam item illa, ut palam faciens pudore te afficiam. Arguam te, et statuam contra faciem tuam peccata tua. pote clemens, post increpationem adhortationem adjicit, dans penitentiæ locum. Intelligite, me non ideo tandiu tolerare quod de facinoribus vestris gaudeam, sed ut dem pœnitentiæ locum. Alioquin abripit nos iniquus, sive iniquitas, nemine liberante. Eripio enim eos qui intelligunt et a malis desi- stunt, atque dicunt : Injuste egimus, iniquitatem fecimus, impie egimus”. Nam qui adhuc in malis versatur confiteri non potest. Ne quando rapiat et non sit qui eripiat. Ne quando, inquit, auferat mors animam, poenitentiam agite; nemo enim est qui eripia! eos qui propter peccata in inferno conclusi vers. 12. ss Eccli. xv. 9. Il Paral. VI, 37. B • C D . 8. Non in sacrificiis tuis arguam te. Nequa- 16. Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enar- 21. Existimasti inique, quod ero tui similis. Olim 22. Intelligite hæc, qui obliviscimini Deum. Ut-
PG 27:236Τίνας δέ μοι προσηνεῖς θύσεις θυσίας; τὴν αἴνεσιν, τὸν ὕμνον, τὴν θεολογίαν. Ἐπειδὴ δὲ ταῦτα πληρώσεις, τὸ τηνικαῦτα ὡς ἂν νόμον πληρώσας θεῖον, ἀντίδοσιν λήψῃ τὸ ἐπικαλούμενος εἰσακουσθῆναι. Καὶ δεικνὺς πρὸς ποῖον λαὸν διαλέγεται, ἐπήγαγεν· Ἰσραὴλ, καὶ διαμαρτύρομαί σοι. Εἶτα τὴν οἰκείαν δείκνυσι δεσποτείαν· Ὁ Θεὸς ὁ Θεός σού εἰμι ἐγὼ, ὁ τῆς Αἰγυπτιακῆς σε δουλείας ἐλευθερώσας, ὁ τὴν θάλατταν ὁδὸν δωρησάμενος, ὁ ἐν ἐρήμῳ διαθρέψας, ὁ τὸν νόμον ἐκεῖνόν σοι δεδωκώς. Μὴ γὰρ δὴ ἄλλον με νομοθέτην νομίσῃς, τῶν νόμων ὁρῶν τὸ διάφορον. [ Ὁ Θεὸς ὁ Θεός σου. Τουτέστιν, ὁ μεγάλα θαυμάσια ἀρχῆθεν μέχρι τοῦ νῦν τῷ γένει ὑμῶν ἐνδειξάμενος.] Οὐκ ἐπὶ ταῖς θυσίαις σου ἐλέγξω σε. Οὐκ ἀμέλειάν σοι, φησὶν, ἐγκαλῶ θυσιῶν· προσφέρεις γὰρ ταύτας διηνεκῶς· ἀλλὰ μὴ ταύταις ὁρίσασθαι τὴν δικαιοσύνην παρεγγυῶ. Τῷ δὲ ἁμαρτωλῷ εἶπεν ὁ Θεός· Ἵνα τί σὺ ἐκδιηγῇ τὰ δικαιώματά μου; Ἁμαρτωλὸν ἐνταῦθα τὸν νομοθέτην τῶν θείων Γραφῶν φησιν. Ὅμοιον δὲ τῷ εἰρημένῳ· Οὐχ ὡραῖος αἶνος ἐν στόματι ἁμαρτωλοῦ. Εἰ γὰρ πάσας παραβαίνει τὰς ἐντολὰς καὶ πᾶσαν ἐπιτηδεύει κακίαν, καὶ δολίαν ἀποδίδωσι τὴν γλῶσσαν·
τί καὶ τὰς θείας ἐπὶ στόματος φέρει Γραφάς; Ὑπέλαβες ἀνομίαν, ὅτι ἔσομαί σοι ὅμοιος. Πάλαι μὲν, φησὶν, ἐμακροθύμησα, ἀλλ’ οὐ νῦν τοῦτο ποιήσω· παραστήσω γὰρ εἰς τὸν κατὰ σοῦ ἔλεγχον τὰ σὰ ἁμαρτήματα, ἃ δὴ σὺ μὲν ὑπέλαβες μηκέτι ὑφεστάναι, μηδὲ εἰς μνήμην ἥξειν τινός· ἐγὼ δὲ ὡς Θεὸς εἰς φῶς παράξω, καὶ προτεθήσονται ἐνώπιόν σου· οὐ κρύπτων ὥσπερ σὺ, καὶ ὡμοιωμένος σοι. Παράξω δὲ αὐτὰ, ὅπως αὐτὰ καὶ γνωρίζων αἰσχύνην καταχέω. Ἐλέγξω σε, καὶ παραστήσω κατὰ πρόςωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου. Σύνετε δὴ ταῦτα, οἱ ἐπιλανθανόμενοι τοῦ Θεοῦ. Ὡς φιλάνθρωπος μετὰ τὸν ἔλεγχον ἐπιφέρει καὶ παραίνεσιν, μετανοίας τόπον διδούς. Σύνετε, ὅτι μὴ χαίρων τοῖς ὑφ’ ὑμῶν γενομένοις μακροθυμῶ, καιρὸν δὲ μετανοίας διδούς. Εἰ δὲ μὴ, ἁρπάζει ἡμᾶς ὁ ἄνομος, ἤγουν ἡ ἀνομία, μηδενὸς ἡμᾶς ῥυομένου. Ῥύομαι γὰρ τοὺς νοοῦντας οἷ κακῶν εἰσι, καὶ παυσαμένους καὶ λέγοντας· Ἠνομήσαμεν, ἠδικήσαμεν, ἠσεβήσαμεν. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐξομολογεῖσθαι τὸν ἔτι τὸ κακὸν ἐνεργοῦντα. Μή ποτε ἁρπάσῃ, καὶ μὴ ᾖ ὁ ῥυόμενος. Μή ποτε, φησὶν, ἀφέληται τὴν ψυχὴν ὁ θάνατος, μετανοήσατε·
οὐκ ἔστι γὰρ ὁ ῥυόμενος τοὺς ἐν ᾅδου κατειλημμένους ταῖς ἁμαρτίαις. Ἁρπάζεται γὰρ ψυχὴ, ὡς παντελῶς ἐκπεσοῦσα Θεοῦ. Θυσία αἰνέσεως δοξάσει με. Ἐπαναλαμβάνει τὰ εἰρημένα, τὴν λογικὴν ἐπιτελεῖν λατρείαν παρακελευόμενος. Μετὰ τὴν πολλὴν κατηγορίαν τὸ φάρμακον τῆς ἁμαρτίας ἔδειξε, τῶν μυστηρίων δηλαδὴ τὴν ἀπόλαυσιν. Ἐκείνη γὰρ ἀληθῶς θυσία αἰνέσεως τὸν Θεὸν δοξάζουσα. Ἐπειδὴ μετὰ τῶν ἀγγέλων αἰνοῦντες τότε καὶ μετὰ τῆς κτίσεως ἱστάμεθα. Καὶ ἐκεῖ ὁδὸς ἣν δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου. Ἐν τῇ θυσίᾳ, φησὶ, τῆς αἰνέσεως ὁδός ἐστι τῆς παρὰ Θεῷ σωτηρίας.
To the End: A Psalm of the Ode of David 2Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τῷ Δαυί̈δ 2
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:237Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τῷ Δαυί̈δ. Ν. Ἐν τῷ ἐλθεῖν πρὸς αὐτὸν Νάθαν τὸν προφήτην, ἡνίκα εἰσῆλθε πρὸς Βηρσαβεέ. Ὑπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ἐξομολόγησιν δύο ἐγκλημάτων περιέχοντα, τῆς τε μιαιφονίας Οὐρίου καὶ μοιχείας πρὸς Βηρσαβεέ. [Ὑποδείκνυσι καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις σωτηρίας ὁδὸν τὴν μετάνοιαν, οἷόν τινα τέχνην τῆς διηνεκοῦς κατὰ τοῦ ἐχθροῦ νίκης. Ὁ γὰρ ταύτην ἀεὶ μελετῶν καὶ κατορθῶν διαπαντὸς γίνεται νικητὴς τοῦ ἀεὶ προσπαλαίοντος. Εἰσάγει δὲ καὶ τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπολύτρωσιν, Ῥαντιεῖς με, λέγων.
Αρπάζεται γὰρ ψυχή, ὡς παντελῶς ἐκπεσοῦσα Θεοῦ. Θυσία αινέσεως δοξάσει με. Ἐπαναλαμβάνει τὰ εἰρημένα, τὴν λογικὴν ἐπιτελεῖν λατρείαν πα ρακελευόμενος. Μετὰ τὴν πολλὴν κατηγορίαν τὸ φάρμακον τῆς ἁμαρτίας ἔδειξε, τῶν μυστηρίων δη- λαδὴ τὴν ἀπόλαυσιν. Ἐκείνη γὰρ ἀληθῶς θυσία αἰνέσεως τὸν Θεὸν δοξάζουσα. Ἐπειδὴ μετὰ τῶν ἀγ γέλων αἰνοῦντες τότε καὶ μετὰ τῆς κτίσεως ἱστάμεθα. Καὶ ἐκεῖ ὁδὸς ἣν δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου. Ἐν τῇ θυσίᾳ, φησί, τῆς αἰνέσεως ὁδός ἐστι τῆς παρὰ θεῷ σωτηρίας. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ. Ν'. Ἐν τῷ ἐλθεῖν πρὸς αὐτὸν Νάθαν τὸν προφήτην, ἡνίκα εἰσῆλθε προς Βηρσαβεέ. Υπόθεσις. Γοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ἐξομολόγησιν δύο ἐγκλημά των περιέχοντα, τῆς τε μιαιφονίας Οὐρίου καὶ μοι- χείας πρὸς Βηρσαβεέ. [ Ὑποδείκνυσι καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις σωτηρίας ὁδὸν τὴν μετάνοιαν, οἷόν τινα τέχνην τῆς διηνεκούς κατὰ τοῦ ἐχθροῦ νίκης. Ο γὰρ ταύτην ἀεὶ μελετῶν καὶ κατορθῶν διαπαντός γίνεται νικητής τοὺ ἀεὶ προσπαλαίοντος. Εἰσάγει δὲ καὶ τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπολύτρωσιν, Ραντιεῖς με, λέγων. Ναὶ μὴν καὶ διδάσκει, ὡς πεφύλακται αὐτῷ τὸ τῆς προφητείας χάρισμα. Οὐ γὰρ αἰτεῖ ὡς ἐστερημένος αὐτοῦ, ἀλλὰ μὴ ἀφαιρε θῆναι ἱκετεύει λέγων· Μὴ ἀντανέλῃς.] Εἰσάγει δὲ καὶ τῆς καθ᾽ ὅλου γενησομένης τῶν ἁμαρτη- μάτων λυτρώσεως τὴν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος προφητείαν, καὶ τῆς ἐν πνεύματι λατρείας διδα- σκαλίαν. Πανταχοῦ δὲ τῶν δύο παρανομημάτων εὑρήσεις ἐξιλεούμενον. Ελέησόν με, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου. Ὡς ἐπὶ μεγάλου ἁμαρτήματος, τοῦ μεγάλου ἐλέου τοῦ Θεοῦ δέεται τυχεῖν. Καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Μόνων γάρ ἐστι τῶν τοῦ Θεοῦ οἰκτιρμῶν τῆς μιαιφονίας ἀπολοῦσαι τὰς χεῖρας. [Σαφέστερον δὲ ὁ λέγει ποιῶν φησιν· Ἐπὶ πλεῖον πλυνόν με. Κάνταῦθα τὸν πλεονασμόν ᾔτησε τῆς καθάρσεως, διὰ τὸ δεῖξαι πανταχοῦ τὸ πλημμέλημα μέγα· ἢ, ἐπεὶ παρὰ Νάθαν ἤκουσε την συγχώρησιν, καὶ αἱ παντοδαπαὶ δὲ συμφοραὶ τὸ πολὺ ὑπετέμνοντο τῆς ἁμαρτίας, φησὶ νῦν, ὅτι Δέομαι ῥυμμάτων καὶ ἐκπλύσεων, ἵνα τέλεον ὁ προστετηκὼς ἀποξεσθῇ ῥύπος.] Ἐπὶ πλεῖον πλῦνόν μὲ ἀπὸ τῆς ἀνομίας μου, τῆς ἐπὶ τῷ φόνῳ, φησί. Καὶ ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας μου καθάρισόν με, τῆς ἐπὶ μοιχεία. "Οτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ γινώσκω. Καὶ τοῦτο ἐπὶ τῷ φόνῳ εἴρηκε. Καὶ ἡ ἁμαρτία μου ἐνώπιόν μου ἐστι δια παντός. ῎Ανω καὶ κάτω περιστρέφει τῆς ἁμαρτίας τὴν μνήμην τῆς ἐπὶ τῇ μοιχείᾳ γινομένης, ὡς οὐκ ἑώσης αὐτὸν οὔτε ἀναχωρούσης, ἀλλὰ διαπαντὸς συνοῦσαν αὐτῷ καὶ ἄγχουσαν. Εt EXPOSITIO IN PSALMUM L. A sunt. Abripitur enim anima, utpote omnino a Deo B lapsa. quæ dicta sunt, jubens iterum ut rationale sacrifi- cium perficiatur. Post gravem et magnam accusa- tionem, peccati remedium scilicet, mysteriorum usum et fructum indicat. Illud quippe revera sa- crificium laudis est quo Deus honorificatur. Siqui- dem tunc cum angelis laudes cauimus ac cum crea- tura stamus. Et illic iter quo ostendam illi salutare meum. In sacrificio, inquit, laudis, via est ad salu- tem a Deo paratam. intravit ad Bersabee. Argumentum. Hunc canit psalmum qui criminum duorum, cædis scilicet Uriæ et adulterii cum Bersabee, confes- sionem continet. [Subindicat etiam omnibus ho- minibus salutis viam esse pœnitentiam, ceu quamdam artem obtinendæ semper contra inimi- cum victoriæ. Nam qui semper de illa cogitat, eaque recte utitur, victor semper erit inimici assidue instantis. Inducit etiam redemptionem, quæ per sanctum baptisma affertur, Asperges me, dicens. Imo etiam docet, conservatum sibi prophetiæ donum. Non postulat enim quasi ipso privatus, sed supplicat non auferri sibi, dicens, Ne auferas.] Prophetiam quoque inducit redem- ptionis a peccatis omnibus per sanctum baptisma futuræ, et spiritualis Dei cultus doctrinam. Pas- sim autem invenies duorum criminum expiatio- nem efflagitantem. cordiam tuam. Utpote magno lapsus crimine, ma- gnam Dei misericordiam implorat (18). Et secun- dum multitudinem miserationum tuarum dele ini- quitatem meam. Namn solis Dei miserationibus com- petit a crimine cædis abluere manus. [Apertius autem sententiam explicans ait : Am- plius lava me. Atque hic quoque vim copiamque purgationis expetiit, ut magnum esse facinus osten derel : aut, quia a Nathan acceperat, veniam sibi fuisse concessam, et variæ calamitates vim pecca D minuebant, nunc ait : Opus mihi est purgationibus et ablutionibus, ut jam liquefactæ et exsiccata sordes penitus abradantur.] 4, 5. Amplius lava me ab iniquitate mea, patrate caedis, ait. a peccato meo munda me, adulterii videlicet. Quoniam iniquitatem meam ego cognosco. Id quoque de cæde intelligendum. Et peccatum meum contra me est semper. Peccati memoriam ul- tro citroque versat, adulterii videlicet, utpote quæ nondum deseruisset eum, neque abscessisset; sed semper adesset atque in angorem animi conjiceret. 23. Sacrificium laudis honorificabit me. Repetit 1. In finem PSALMUS cantici David. L. 2. Cum venit ad eum Nathan propheta, quando 3. Miserere mei, Deus, secundum magnam miseri- (48) Hisce quædam adjicit Dan. Barbarus, quæ sunt Hesychii.
Ναὶ μὴν καὶ διδάσκει, ὡς πεφύλακται αὐτῷ τὸ τῆς προφητείας χάρισμα Οὐ γὰρ αἰτεῖ ὡς ἐστερημένος αὐτοῦ, ἀλλὰ μὴ ἀφαιρεθῆναι ἱκετεύει λέγων· Μὴ ἀντανέλῃς ] Εἰσάγει δὲ καὶ τῆς καθ’ ὅλου γενησομένης τῶν ἁμαρτημάτων λυτρώσεως τὴν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος προφητείαν, καὶ τῆς ἐν πνεύματι λατρείας διδασκαλίαν. Πανταχοῦ δὲ τῶν δύο παρανομημάτων εὑρήσεις ἐξιλεούμενον. Ἐλέησόν με, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου. Ὡς ἐπὶ μεγάλου ἁμαρτήματος, τοῦ μεγάλου ἐλέου τοῦ Θεοῦ δέεται τυχεῖν. Καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Μόνων γάρ ἐστι τῶν τοῦ Θεοῦ οἰκτιρμῶν τῆς μιαιφονίας ἀπολοῦσαι τὰς χεῖρας. [Σαφέστερον δὲ ὃ λέγει ποιῶν φησιν· Ἐπὶ πλεῖον πλῦνόν με. Κἀνταῦθα τὸν πλεονασμὸν ᾔτησε τῆς καθάρσεως, διὰ τὸ δεῖξαι πανταχοῦ τὸ πλημμέλημα μέγα· ἢ, ἐπεὶ παρὰ Νάθαν ἤκουσε τὴν συγχώρησιν, καὶ αἱ παντοδαπαὶ δὲ συμφοραὶ τὸ πολὺ ὑπετέμνοντο τῆς ἁμαρτίας, φησὶ νῦν, ὅτι Δέομαι ῥυμμάτων καὶ ἐκπλύσεων, ἵνα τέλεον ὁ προστετηκὼς ἀποξεσθῇ ῥύπος.] Ἐπὶ πλεῖον πλῦνόν με ἀπὸ τῆς ἀνομίας μου, τῆς ἐπὶ τῷ φόνῳ, φησί. Καὶ ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας μου καθάρισόν με, τῆς ἐπὶ μοιχείᾳ.
Αρπάζεται γὰρ ψυχή, ὡς παντελῶς ἐκπεσοῦσα Θεοῦ. Θυσία αινέσεως δοξάσει με. Ἐπαναλαμβάνει τὰ εἰρημένα, τὴν λογικὴν ἐπιτελεῖν λατρείαν πα ρακελευόμενος. Μετὰ τὴν πολλὴν κατηγορίαν τὸ φάρμακον τῆς ἁμαρτίας ἔδειξε, τῶν μυστηρίων δη- λαδὴ τὴν ἀπόλαυσιν. Ἐκείνη γὰρ ἀληθῶς θυσία αἰνέσεως τὸν Θεὸν δοξάζουσα. Ἐπειδὴ μετὰ τῶν ἀγ γέλων αἰνοῦντες τότε καὶ μετὰ τῆς κτίσεως ἱστάμεθα. Καὶ ἐκεῖ ὁδὸς ἣν δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου. Ἐν τῇ θυσίᾳ, φησί, τῆς αἰνέσεως ὁδός ἐστι τῆς παρὰ θεῷ σωτηρίας. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ. Ν'. Ἐν τῷ ἐλθεῖν πρὸς αὐτὸν Νάθαν τὸν προφήτην, ἡνίκα εἰσῆλθε προς Βηρσαβεέ. Υπόθεσις. Γοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ἐξομολόγησιν δύο ἐγκλημά των περιέχοντα, τῆς τε μιαιφονίας Οὐρίου καὶ μοι- χείας πρὸς Βηρσαβεέ. [ Ὑποδείκνυσι καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις σωτηρίας ὁδὸν τὴν μετάνοιαν, οἷόν τινα τέχνην τῆς διηνεκούς κατὰ τοῦ ἐχθροῦ νίκης. Ο γὰρ ταύτην ἀεὶ μελετῶν καὶ κατορθῶν διαπαντός γίνεται νικητής τοὺ ἀεὶ προσπαλαίοντος. Εἰσάγει δὲ καὶ τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπολύτρωσιν, Ραντιεῖς με, λέγων. Ναὶ μὴν καὶ διδάσκει, ὡς πεφύλακται αὐτῷ τὸ τῆς προφητείας χάρισμα. Οὐ γὰρ αἰτεῖ ὡς ἐστερημένος αὐτοῦ, ἀλλὰ μὴ ἀφαιρε θῆναι ἱκετεύει λέγων· Μὴ ἀντανέλῃς.] Εἰσάγει δὲ καὶ τῆς καθ᾽ ὅλου γενησομένης τῶν ἁμαρτη- μάτων λυτρώσεως τὴν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος προφητείαν, καὶ τῆς ἐν πνεύματι λατρείας διδα- σκαλίαν. Πανταχοῦ δὲ τῶν δύο παρανομημάτων εὑρήσεις ἐξιλεούμενον. Ελέησόν με, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου. Ὡς ἐπὶ μεγάλου ἁμαρτήματος, τοῦ μεγάλου ἐλέου τοῦ Θεοῦ δέεται τυχεῖν. Καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Μόνων γάρ ἐστι τῶν τοῦ Θεοῦ οἰκτιρμῶν τῆς μιαιφονίας ἀπολοῦσαι τὰς χεῖρας. [Σαφέστερον δὲ ὁ λέγει ποιῶν φησιν· Ἐπὶ πλεῖον πλυνόν με. Κάνταῦθα τὸν πλεονασμόν ᾔτησε τῆς καθάρσεως, διὰ τὸ δεῖξαι πανταχοῦ τὸ πλημμέλημα μέγα· ἢ, ἐπεὶ παρὰ Νάθαν ἤκουσε την συγχώρησιν, καὶ αἱ παντοδαπαὶ δὲ συμφοραὶ τὸ πολὺ ὑπετέμνοντο τῆς ἁμαρτίας, φησὶ νῦν, ὅτι Δέομαι ῥυμμάτων καὶ ἐκπλύσεων, ἵνα τέλεον ὁ προστετηκὼς ἀποξεσθῇ ῥύπος.] Ἐπὶ πλεῖον πλῦνόν μὲ ἀπὸ τῆς ἀνομίας μου, τῆς ἐπὶ τῷ φόνῳ, φησί. Καὶ ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας μου καθάρισόν με, τῆς ἐπὶ μοιχεία. "Οτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ γινώσκω. Καὶ τοῦτο ἐπὶ τῷ φόνῳ εἴρηκε. Καὶ ἡ ἁμαρτία μου ἐνώπιόν μου ἐστι δια παντός. ῎Ανω καὶ κάτω περιστρέφει τῆς ἁμαρτίας τὴν μνήμην τῆς ἐπὶ τῇ μοιχείᾳ γινομένης, ὡς οὐκ ἑώσης αὐτὸν οὔτε ἀναχωρούσης, ἀλλὰ διαπαντὸς συνοῦσαν αὐτῷ καὶ ἄγχουσαν. Εt EXPOSITIO IN PSALMUM L. A sunt. Abripitur enim anima, utpote omnino a Deo B lapsa. quæ dicta sunt, jubens iterum ut rationale sacrifi- cium perficiatur. Post gravem et magnam accusa- tionem, peccati remedium scilicet, mysteriorum usum et fructum indicat. Illud quippe revera sa- crificium laudis est quo Deus honorificatur. Siqui- dem tunc cum angelis laudes cauimus ac cum crea- tura stamus. Et illic iter quo ostendam illi salutare meum. In sacrificio, inquit, laudis, via est ad salu- tem a Deo paratam. intravit ad Bersabee. Argumentum. Hunc canit psalmum qui criminum duorum, cædis scilicet Uriæ et adulterii cum Bersabee, confes- sionem continet. [Subindicat etiam omnibus ho- minibus salutis viam esse pœnitentiam, ceu quamdam artem obtinendæ semper contra inimi- cum victoriæ. Nam qui semper de illa cogitat, eaque recte utitur, victor semper erit inimici assidue instantis. Inducit etiam redemptionem, quæ per sanctum baptisma affertur, Asperges me, dicens. Imo etiam docet, conservatum sibi prophetiæ donum. Non postulat enim quasi ipso privatus, sed supplicat non auferri sibi, dicens, Ne auferas.] Prophetiam quoque inducit redem- ptionis a peccatis omnibus per sanctum baptisma futuræ, et spiritualis Dei cultus doctrinam. Pas- sim autem invenies duorum criminum expiatio- nem efflagitantem. cordiam tuam. Utpote magno lapsus crimine, ma- gnam Dei misericordiam implorat (18). Et secun- dum multitudinem miserationum tuarum dele ini- quitatem meam. Namn solis Dei miserationibus com- petit a crimine cædis abluere manus. [Apertius autem sententiam explicans ait : Am- plius lava me. Atque hic quoque vim copiamque purgationis expetiit, ut magnum esse facinus osten derel : aut, quia a Nathan acceperat, veniam sibi fuisse concessam, et variæ calamitates vim pecca D minuebant, nunc ait : Opus mihi est purgationibus et ablutionibus, ut jam liquefactæ et exsiccata sordes penitus abradantur.] 4, 5. Amplius lava me ab iniquitate mea, patrate caedis, ait. a peccato meo munda me, adulterii videlicet. Quoniam iniquitatem meam ego cognosco. Id quoque de cæde intelligendum. Et peccatum meum contra me est semper. Peccati memoriam ul- tro citroque versat, adulterii videlicet, utpote quæ nondum deseruisset eum, neque abscessisset; sed semper adesset atque in angorem animi conjiceret. 23. Sacrificium laudis honorificabit me. Repetit 1. In finem PSALMUS cantici David. L. 2. Cum venit ad eum Nathan propheta, quando 3. Miserere mei, Deus, secundum magnam miseri- (48) Hisce quædam adjicit Dan. Barbarus, quæ sunt Hesychii.
Ὅτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ γινώσκω. Καὶ τοῦτο ἐπὶ τῷ φόνῳ εἴρηκε. Καὶ ἡ ἁμαρτία μου ἐνώπιόν μού ἐστι διαπαντός. Ἄνω καὶ κάτω περιστρέφει τῆς ἁμαρτίας τὴν μνήμην τῆς ἐπὶ τῇ μοιχείᾳ γινομένης, ὡς οὐκ ἐώσης αὐτὸν οὔτε ἀναχωρούσης, ἀλλὰ διαπαντὸς συνοῦσαν αὐτῷ καὶ ἄγχουσαν. [ Ἐπὶ πλεῖον πλῦνόν με ἀπὸ τῆς ἀνομίας μου, καὶ ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας μου καθάρισόν με. Ἁμαρτίαν δὲ τὴν μοιχείαν. Ἰστέον, ὡς ἁμαρτία μὲν ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ἀπόπτωσίς ἐστιν· ἀνομία δὲ ἡ περὶ τὸν θεῖον νόμον πλημμέλεια· καὶ ταῦτα ἔχουσιν ἀρχὴν ἑκάτερον τούτων. Συμφέρονται δὲ καὶ κατὰ ταυτόν· ὅτε γὰρ ἁμαρτάνων τοῦ κατὰ φύσιν καὶ ἐν τῇ φύσει ἀπέτυχε σκοποῦ τῇ γὰρ ἀνθρωπείᾳ φύσει σκοπὸς τὸ κατὰ τὸν λόγον ζῇν τῆς ἀλογίας πόῤῥω ἀπῳκισμένη. Ὡσαύτως καὶ ὁ ἀνομῶν πλημμελεῖ περὶ τὸν ἐν τῇ φύσει δεδομένον νόμον, διαγενόμενος ἀκρατῶς. Καλῶς οὖν καὶ ἀπόστολος Ἰωάννης καὶ μαθητὴς τοῦ Χριστοῦ εἰς ταυτὸν ἀμφότερα περιέστησεν εἰπών· Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὴν ἀνομίαν ποιεῖ· ἄλλως· Ἡ ἁμαρτία κατάλληλος τῇ ἀνομίᾳ. Πᾶς γὰρ ὁ ἀνομῶν ἁμαρτάνει, οὐ παντὸς ἁμαρτάνοντος ἀνομοῦντος. Δύναται δὲ καὶ ἐκ παραλλήλου εἰρῆσθαι διὰ τό·
Αρπάζεται γὰρ ψυχή, ὡς παντελῶς ἐκπεσοῦσα Θεοῦ. Θυσία αινέσεως δοξάσει με. Ἐπαναλαμβάνει τὰ εἰρημένα, τὴν λογικὴν ἐπιτελεῖν λατρείαν πα ρακελευόμενος. Μετὰ τὴν πολλὴν κατηγορίαν τὸ φάρμακον τῆς ἁμαρτίας ἔδειξε, τῶν μυστηρίων δη- λαδὴ τὴν ἀπόλαυσιν. Ἐκείνη γὰρ ἀληθῶς θυσία αἰνέσεως τὸν Θεὸν δοξάζουσα. Ἐπειδὴ μετὰ τῶν ἀγ γέλων αἰνοῦντες τότε καὶ μετὰ τῆς κτίσεως ἱστάμεθα. Καὶ ἐκεῖ ὁδὸς ἣν δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου. Ἐν τῇ θυσίᾳ, φησί, τῆς αἰνέσεως ὁδός ἐστι τῆς παρὰ θεῷ σωτηρίας. Εἰς τὸ τέλος ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ. Ν'. Ἐν τῷ ἐλθεῖν πρὸς αὐτὸν Νάθαν τὸν προφήτην, ἡνίκα εἰσῆλθε προς Βηρσαβεέ. Υπόθεσις. Γοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ἐξομολόγησιν δύο ἐγκλημά των περιέχοντα, τῆς τε μιαιφονίας Οὐρίου καὶ μοι- χείας πρὸς Βηρσαβεέ. [ Ὑποδείκνυσι καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις σωτηρίας ὁδὸν τὴν μετάνοιαν, οἷόν τινα τέχνην τῆς διηνεκούς κατὰ τοῦ ἐχθροῦ νίκης. Ο γὰρ ταύτην ἀεὶ μελετῶν καὶ κατορθῶν διαπαντός γίνεται νικητής τοὺ ἀεὶ προσπαλαίοντος. Εἰσάγει δὲ καὶ τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπολύτρωσιν, Ραντιεῖς με, λέγων. Ναὶ μὴν καὶ διδάσκει, ὡς πεφύλακται αὐτῷ τὸ τῆς προφητείας χάρισμα. Οὐ γὰρ αἰτεῖ ὡς ἐστερημένος αὐτοῦ, ἀλλὰ μὴ ἀφαιρε θῆναι ἱκετεύει λέγων· Μὴ ἀντανέλῃς.] Εἰσάγει δὲ καὶ τῆς καθ᾽ ὅλου γενησομένης τῶν ἁμαρτη- μάτων λυτρώσεως τὴν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος προφητείαν, καὶ τῆς ἐν πνεύματι λατρείας διδα- σκαλίαν. Πανταχοῦ δὲ τῶν δύο παρανομημάτων εὑρήσεις ἐξιλεούμενον. Ελέησόν με, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου. Ὡς ἐπὶ μεγάλου ἁμαρτήματος, τοῦ μεγάλου ἐλέου τοῦ Θεοῦ δέεται τυχεῖν. Καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Μόνων γάρ ἐστι τῶν τοῦ Θεοῦ οἰκτιρμῶν τῆς μιαιφονίας ἀπολοῦσαι τὰς χεῖρας. [Σαφέστερον δὲ ὁ λέγει ποιῶν φησιν· Ἐπὶ πλεῖον πλυνόν με. Κάνταῦθα τὸν πλεονασμόν ᾔτησε τῆς καθάρσεως, διὰ τὸ δεῖξαι πανταχοῦ τὸ πλημμέλημα μέγα· ἢ, ἐπεὶ παρὰ Νάθαν ἤκουσε την συγχώρησιν, καὶ αἱ παντοδαπαὶ δὲ συμφοραὶ τὸ πολὺ ὑπετέμνοντο τῆς ἁμαρτίας, φησὶ νῦν, ὅτι Δέομαι ῥυμμάτων καὶ ἐκπλύσεων, ἵνα τέλεον ὁ προστετηκὼς ἀποξεσθῇ ῥύπος.] Ἐπὶ πλεῖον πλῦνόν μὲ ἀπὸ τῆς ἀνομίας μου, τῆς ἐπὶ τῷ φόνῳ, φησί. Καὶ ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας μου καθάρισόν με, τῆς ἐπὶ μοιχεία. "Οτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ γινώσκω. Καὶ τοῦτο ἐπὶ τῷ φόνῳ εἴρηκε. Καὶ ἡ ἁμαρτία μου ἐνώπιόν μου ἐστι δια παντός. ῎Ανω καὶ κάτω περιστρέφει τῆς ἁμαρτίας τὴν μνήμην τῆς ἐπὶ τῇ μοιχείᾳ γινομένης, ὡς οὐκ ἑώσης αὐτὸν οὔτε ἀναχωρούσης, ἀλλὰ διαπαντὸς συνοῦσαν αὐτῷ καὶ ἄγχουσαν. Εt EXPOSITIO IN PSALMUM L. A sunt. Abripitur enim anima, utpote omnino a Deo B lapsa. quæ dicta sunt, jubens iterum ut rationale sacrifi- cium perficiatur. Post gravem et magnam accusa- tionem, peccati remedium scilicet, mysteriorum usum et fructum indicat. Illud quippe revera sa- crificium laudis est quo Deus honorificatur. Siqui- dem tunc cum angelis laudes cauimus ac cum crea- tura stamus. Et illic iter quo ostendam illi salutare meum. In sacrificio, inquit, laudis, via est ad salu- tem a Deo paratam. intravit ad Bersabee. Argumentum. Hunc canit psalmum qui criminum duorum, cædis scilicet Uriæ et adulterii cum Bersabee, confes- sionem continet. [Subindicat etiam omnibus ho- minibus salutis viam esse pœnitentiam, ceu quamdam artem obtinendæ semper contra inimi- cum victoriæ. Nam qui semper de illa cogitat, eaque recte utitur, victor semper erit inimici assidue instantis. Inducit etiam redemptionem, quæ per sanctum baptisma affertur, Asperges me, dicens. Imo etiam docet, conservatum sibi prophetiæ donum. Non postulat enim quasi ipso privatus, sed supplicat non auferri sibi, dicens, Ne auferas.] Prophetiam quoque inducit redem- ptionis a peccatis omnibus per sanctum baptisma futuræ, et spiritualis Dei cultus doctrinam. Pas- sim autem invenies duorum criminum expiatio- nem efflagitantem. cordiam tuam. Utpote magno lapsus crimine, ma- gnam Dei misericordiam implorat (18). Et secun- dum multitudinem miserationum tuarum dele ini- quitatem meam. Namn solis Dei miserationibus com- petit a crimine cædis abluere manus. [Apertius autem sententiam explicans ait : Am- plius lava me. Atque hic quoque vim copiamque purgationis expetiit, ut magnum esse facinus osten derel : aut, quia a Nathan acceperat, veniam sibi fuisse concessam, et variæ calamitates vim pecca D minuebant, nunc ait : Opus mihi est purgationibus et ablutionibus, ut jam liquefactæ et exsiccata sordes penitus abradantur.] 4, 5. Amplius lava me ab iniquitate mea, patrate caedis, ait. a peccato meo munda me, adulterii videlicet. Quoniam iniquitatem meam ego cognosco. Id quoque de cæde intelligendum. Et peccatum meum contra me est semper. Peccati memoriam ul- tro citroque versat, adulterii videlicet, utpote quæ nondum deseruisset eum, neque abscessisset; sed semper adesset atque in angorem animi conjiceret. 23. Sacrificium laudis honorificabit me. Repetit 1. In finem PSALMUS cantici David. L. 2. Cum venit ad eum Nathan propheta, quando 3. Miserere mei, Deus, secundum magnam miseri- (48) Hisce quædam adjicit Dan. Barbarus, quæ sunt Hesychii.
PG 27:240Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὴν ἀνομίαν ποιεῖ. ] Σοὶ μόνῳ ἥμαρτον, καὶ τὸ πονηρὸν ἐνώπιόν σου ἐποίησα. Ἀντὶ τοῦ· Τοὺς πάντων ἀποκρυψάμενος ὀφθαλμοὺς ἐν τῷ παρανομήματι, τοὺς σοὺς μόνους οὐ διέλαθον. Διό φησι· Καὶ τὸ πονηρὸν ἐνώπιόν σου ἐποίησα. Πολλῶν γὰρ ἀπολαύσας παρὰ σοῦ, τοῖς ἐναντίοις ἠμειψάμην. Καὶ οὐ τοῦτο λέγει, ὡς οὐκ ἠδίκησε τὸν Οὐρίαν· πῶς γάρ; ἀλλ’ ὅτι ἡ μεγίστη παρανομία εἰς αὐτὸν τετόλμηται τὸν Θεὸν τὸν ἐκλεξάμενον καὶ βασιλέα ἐκ προβατέως πεποιηκότα· ἢ ἐπεὶ τοὺς πάντων ἀποκρυψάμενος ὀφθαλμοὺς, τοὺς τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔλαθεν, ἀλλ’ ἠλέγχθη διὰ τοῦ προφήτου· ἢ ὡς μὲν βασιλεὺς νόμῳ ἀνθρώπων οὐχ ὑπέκειτο, ὡς δὲ θεοσεβὴς τῷ Θεῷ μόνῳ· ἢ ἐπεὶ ἀνθρώπων μὲν οὐδεὶς ἤλεγχεν, Θεὸς δὲ διωρθώσατο μόνος. Σοὶ, φησὶ, μόνῳ ἥμαρτον. Ὅπως ἂν δικαιωθῇς ἐν τοῖς λόγοις σου. Ἤλεγξάς με, φησὶ, διὰ τοῦ προφήτου παρανομήσαντα· καὶ σὺ μὲν δίκαιος ὢν καὶ τῶν ἐχθρῶν πάντοτε ῥυσάμενος, καὶ βασιλείᾳ καὶ προφητείᾳ τιμήσας· ἐγὼ δὲ βέβηλος καὶ μιαιφόνος. Καὶ νικήσῃς ἐν τῷ κρίνεσθαί σε. Ἀπόδειξις ἤτοι ὁμολογία τῶν ἁμαρτημάτων.
Ἰδοὺ γὰρ ἀλήθειαν ἠγάπησας, τὰ ἄδηλα καὶ Α τὰ κρύφια τῆς σοφίας σου ἐδήλωσάς μοι. Ο νοῦς οὗτος· Σύ, φησί, Κύριε, ὁ ἀλήθεια ὢν, ἀληθείας ἀγαπῶν, βουλόμενος ἡμᾶς ἐν ἀληθείᾳ διάγειν, ἀπο- καθαριεῖς ἡμᾶς τῆς ἀρχαίας ἁμαρτίας· καὶ οὕτως ἀποκαθαριεῖς ἡμῖν δι᾽ ὑσσώπου ὡς καὶ ὑπὲρ χιόνα λευκανθῆναι. Υσσώπῳ δὲ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ενέργειαν ἀφομοιοι, θερμὴν οὖσαν καὶ πάντα τὸν ἐν ἡμῖν ρύπον ἀποσμήχουσαν. [ Ἡ ἀποκάθαρσις δι' ὑσσώπου γενήσεται, ἤτοι διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ύσσωπος γὰρ βοτάνη καθαρτική.] Τὸ δὲ, Τὰ ἄδηλα καὶ τὰ κρύψιά σου ἐδήλωσάς μοι τῆς σοφίας, δηλοῦντός ἐστιν, ὡς πάντα αὐτῷ τὰ ἑσόμενα ὅσα ἐν τῇ ἰδίᾳ σοφίᾳ ἔθετο ὁ Θεὸς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀπεκάλυψεν. Ραντιεῖς με ὑσσώπῳ, καὶ καθαρισθήσομαι. Β Εἰπὼν, ὅτι Δέδωκας νόμους θείους καὶ διατάξεις, λέ- γει τὸ μεῖζον, ὅτι Καθαρμούς τινας ἐν τῷ νόμῳ ἐχα- ρίσω, καὶ δι' ὑσσώπου ῥαντίσματος· κατὰ τοῦτον οὖν τὸν σκοπὸν καὶ ἡμῖν νῦν παράσχου τὰ ὅμοια, ὁ αὐ- τὸς ὢν Θεός. Η μυστήριον ἔοικέ τι αἰνίττεσθαι. Ἐπεὶ γὰρ Μωσῆς ἐν Αἰγύπτῳ τὸ αἷμα τοῦ προβάτου δι᾿ ὑσσώπου ταῖς φλιαῖς διεκελεύετο ἐπιῤῥαίνεσθαι, τι μιωτέρῳ καὶ ἡμεῖς ἡγοράσθημεν αἵματι. Ἐπεὶ οὖν φυλακτήριον ἐκεῖνο ἐγένετο μή τι παθεῖν τοὺς ἐνοικοῦντας ὑπὸ τοῦ ὀλοθρεύοντος, εἰκότως ὁ Δαυΐδ, τὴν τοῦ αἵματος ἐκείνου μνήμην ἐν ἀποῤῥήτῳ ποιού- μενος, Ραντιεῖς με ὑσσώπῳ, φησὶ, καὶ τὰ ἑξῆς• αἰνιττόμενος τὴν διὰ τοῦ αἵματος τοῦ ἀληθινοῦ Χρι στοῦ ἀμνοῦ γενησομένην ἅπασιν ἀποκάθαρσιν, καὶ γλιχόμενος οἷον ταύτης τυχεῖν, ἢ μόνη ἀκριβῶς ῥύψαι δύναται καὶ χιόνος θεῖναι λευκότερον. Ακουτιεῖς με ἀγαλλίασιν καὶ εὐφροσύνην. Ακουστήν μοι γενέσθαι, φησί, παρασκευάσεις πάλιν διὰ τοῦ πνεύματος τὴν ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐσομένην ἀγαλλίασιν καὶ εὐφροσύνην. Τίς δὲ ἂν εἴη αὕτη ἢ ἐκείνη ἡ γνῶσις ἡ περὶ ἀναστάσεως, ἣν ἐδίδαξεν εἰ των, Αγαλλιάσονται ὀστέα τεταπεινωμένα; Πότε δὲ ἀγαλλιάσονται τὰ σεσημμένα ἡμῶν ὀστᾶ ἡ κατὰ τὸν τῆς ἀναστάσεως καιρόν, καθ᾽ ὄν, ὡς ἕτε ρός φησι προφήτης, Τὰ ὀστᾶ ἡμῶν ὡς βοτάνη ἀνατελεί ; ᾿Αγαλλιάσεται ὀστέα τεταπεινωμένα. Αγαλλιάσεται ἡ ἰσχὺς τῆς ψυχῆς μου, ὅτι πρότερον ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας ἀσθενοῦσα. Απόστρεψον τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τῶν ἁμαρ- τιῶν μου. Πάλιν ἐπὶ τὴν ἐξομολόγησιν ἀνατρέχει. Καρδίαν καθαράν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. Τὴν παλαιωθεῖσάν μου, φησί, ψυχήν σεσαθρωμένην ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας ἀνακαίνισον. Καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. Αντὶ τοῦ, ἑδραί- ον· ὅμοιον ὡσεὶ λέγει· Ασφάλισαι τὸν νοῦν τοῦ μηχα ότι εἶναι εὔκολον καταπίπτειν εἰς ἁμαρτίαν. Καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ' ἐμοῦ. (19) Εύχεται πάλιν πνεῦμα εἰς αὐτὸν ἐλθεῖν τὸ προφητικόν. Καταλελοιπὸς γὰρ ἦν αὐτὸν διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Ει EXPOSITIO IN PSALMUM L. C D Exod. x11, 22. " Isa. Lxvi, 14. Ambrosiano videturque esse aliena: dicitur enim Davidem in pœnam peccati amisisse spiritum pro… sapientiæ tuæ manifestasti mihi. Hæc est sententia : Tu, inquit, Domine, qui veritas es et veritatem di- ligis, cum velis nos in veritate degere, purgabis nos a veteri peccato : atque ita nos hyssopo mun- dabis, ut supra nivem candidi eficiamur. Hyssopo autem Spiritus saneti efficaciam comparat, tan- quam calidam, et sordes omnes in nobis repur- gantemn. [Purgatio hyssopo conficietur, scilicet per Spiritum sanelum. Hyssopus namque est herla purgandi vi praedita.] Illud autem : Incerta et oc- culta sapientiæ tuæ manifestasti mihi, indicantis est omnia futura, quæcunque Deus in propria sapien- tia reposuit, ipsi per Spiritum revelata fuisse. dixit : Leges dedisti divinas et constitutiones, jam quod majus est dicit: Purifcationes quasdam in lege dedisti et aspersionem lyssopo factam : co- dem igitur scopo et nobis quoque similia conferas, cum ipse Deus sis. Aut videtur mysterium quod- piam hic adumbrari. Quandoquidem enim Moses in Ægypto sanguinem ovis postibus hyssopo asper- gere jussus erat", pretiosiore nos sanguine re- dempti sumus. Quoniam igitur sanguis ille præsi- dio et tutela fuit, ne læderentur ab exterminatore qui in aliqua domo degerent, merito David, san- guinis illius memoriam occulte faciens, Asperges me, inquit, hyssopo, etc., adumbrans purificationem illam omnibus per sanguinem veri agni Christi fa- ciendam, et exoptans illam quæ sola potest perfecta purgare et nive candidiorem efficere. rabis, inquit, ut auditu excipiam per spiritum illam postremis temporibus futuram exsultationem et lætitiam. Quæ autem illa fuerit, nisi cognitio illa resurrectionis, quam hisce verbis docuit : Exsultabunt ossa humiliata? Quando autem ossa nostra putrida exsultabunt, nisi tempore resurre- ctionis, quo, ut ait alius propheta, Ossa nostra quasi herba germinabunt"? Exsultabunt ossa humiliata. Exsultabit robur animæ meæ, quæ prius sub pec- cato infirma erat. ad confessionem recurrit. animam, inquit, peccato putridam renovato. spiritum rectum innova in visceribus meis. Hoc est, tirmum; quasi dicat : Firma et robora mentem meam, ut non ulterius facile in peccatum labatur. tur rursum ut spiritus propheticus in se veniat. losum enim propter peccatum reliquerat. phetiæ, et rogare ut sibi iterum concedatur, cum contra in Argumento dicatur hunc psalmum pro- phetice scriptum esse.. (19) Interpretatio hujus versus deest in codice 8. Ecce enim veritatem dilexisti, incerta et occulta 9. Asperges me hyssopo, et mundabor. Postquam 10. Auditui meo dabis gaudium et lætitiam. Cu- 11. Averte faciem tuam a peccatis meis. Rursum 12. Cor mundum crea in me, Deus. Inveteratam 13. Et Spiritum sanctum ne auferas a me. Preca-
Ἰδοὺ γὰρ ἐν ἀνομίαις συνελήφθην, καὶ ἐν ἁμαρτίαις ἐκίσσησέ με ἡ μήτηρ μου. Ἐπειδὴ ὁ προηγούμενος σκοπὸς τοῦ Θεοῦ ἦν τοῦ μὴ διὰ γάμου γενέσθαι ἡμᾶς καὶ φθορᾶς· ἡ δὲ παράβασις τῆς ἐντολῆς τὸν γάμον εἰσήγαγε διὰ τὸ ἀνομῆσαι τὸν Ἀδὰμ, τουτέστιν ἀθετῆσαι τὸν ἐκ Θεοῦ δοθέντα αὐτῷ νόμον. Πάντες οὖν οἱ ἐξ Ἀδὰμ γενόμενοι ἐν ἀνομίαις συλλαμβάνονται ὑποπίπτοντες τῇ τοῦ προπάτορος καταδίκῃ. Τὸ δὲ, Καὶ ἐν ἁμαρτίαις ἐκίσσησέ με ἡ μήτηρ μου, σημαίνει ὅτι ἡ Εὔα, ἁπάντων ἡμῶν ἡ μήτηρ, πρώτη ἐκίσσησε τὴν ἁμαρτίαν, ὥσπερ ὀργῶσα τὴν ἡδονήν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς, τῇ τῆς μητρὸς καταπίπτοντες καταδίκῃ, κισσᾶσθαι λέγομεν ἐν ἁμαρτίαις. Δείκνυσιν, ὡς ἐξ ἀρχῆς ἡ ἀνθρώπων φύσις ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν πέπτωκεν ὑπὸ τῆς ἐν Εὔᾳ παραβάσεως, καὶ ὑπὸ κατάραν ἡ γέννησις γέγονεν. Ἄνωθεν δὲ ὑφαίνει τὸν λόγον, τὸ μέγεθος τῆς τοῦ Θεοῦ δωρεᾶς δεῖξαι βουλόμενος. Ἰδοὺ γὰρ ἀλήθειαν ἠγάπησας, τὰ ἄδηλα καὶ τὰ κρύφια τῆς σοφίας σου ἐδήλωσάς μοι. Ὁ νοῦς οὗτος· Σὺ, φησὶ, Κύριε, ὁ ἀλήθεια ὢν, ἀληθείας ἀγαπῶν, βουλόμενος ἡμᾶς ἐν ἀληθεία διάγειν, ἀποκαθαριεῖς ἡμᾶς τῆς ἀρχαίας ἁμαρτίας·
Ἰδοὺ γὰρ ἀλήθειαν ἠγάπησας, τὰ ἄδηλα καὶ Α τὰ κρύφια τῆς σοφίας σου ἐδήλωσάς μοι. Ο νοῦς οὗτος· Σύ, φησί, Κύριε, ὁ ἀλήθεια ὢν, ἀληθείας ἀγαπῶν, βουλόμενος ἡμᾶς ἐν ἀληθείᾳ διάγειν, ἀπο- καθαριεῖς ἡμᾶς τῆς ἀρχαίας ἁμαρτίας· καὶ οὕτως ἀποκαθαριεῖς ἡμῖν δι᾽ ὑσσώπου ὡς καὶ ὑπὲρ χιόνα λευκανθῆναι. Υσσώπῳ δὲ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ενέργειαν ἀφομοιοι, θερμὴν οὖσαν καὶ πάντα τὸν ἐν ἡμῖν ρύπον ἀποσμήχουσαν. [ Ἡ ἀποκάθαρσις δι' ὑσσώπου γενήσεται, ἤτοι διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ύσσωπος γὰρ βοτάνη καθαρτική.] Τὸ δὲ, Τὰ ἄδηλα καὶ τὰ κρύψιά σου ἐδήλωσάς μοι τῆς σοφίας, δηλοῦντός ἐστιν, ὡς πάντα αὐτῷ τὰ ἑσόμενα ὅσα ἐν τῇ ἰδίᾳ σοφίᾳ ἔθετο ὁ Θεὸς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀπεκάλυψεν. Ραντιεῖς με ὑσσώπῳ, καὶ καθαρισθήσομαι. Β Εἰπὼν, ὅτι Δέδωκας νόμους θείους καὶ διατάξεις, λέ- γει τὸ μεῖζον, ὅτι Καθαρμούς τινας ἐν τῷ νόμῳ ἐχα- ρίσω, καὶ δι' ὑσσώπου ῥαντίσματος· κατὰ τοῦτον οὖν τὸν σκοπὸν καὶ ἡμῖν νῦν παράσχου τὰ ὅμοια, ὁ αὐ- τὸς ὢν Θεός. Η μυστήριον ἔοικέ τι αἰνίττεσθαι. Ἐπεὶ γὰρ Μωσῆς ἐν Αἰγύπτῳ τὸ αἷμα τοῦ προβάτου δι᾿ ὑσσώπου ταῖς φλιαῖς διεκελεύετο ἐπιῤῥαίνεσθαι, τι μιωτέρῳ καὶ ἡμεῖς ἡγοράσθημεν αἵματι. Ἐπεὶ οὖν φυλακτήριον ἐκεῖνο ἐγένετο μή τι παθεῖν τοὺς ἐνοικοῦντας ὑπὸ τοῦ ὀλοθρεύοντος, εἰκότως ὁ Δαυΐδ, τὴν τοῦ αἵματος ἐκείνου μνήμην ἐν ἀποῤῥήτῳ ποιού- μενος, Ραντιεῖς με ὑσσώπῳ, φησὶ, καὶ τὰ ἑξῆς• αἰνιττόμενος τὴν διὰ τοῦ αἵματος τοῦ ἀληθινοῦ Χρι στοῦ ἀμνοῦ γενησομένην ἅπασιν ἀποκάθαρσιν, καὶ γλιχόμενος οἷον ταύτης τυχεῖν, ἢ μόνη ἀκριβῶς ῥύψαι δύναται καὶ χιόνος θεῖναι λευκότερον. Ακουτιεῖς με ἀγαλλίασιν καὶ εὐφροσύνην. Ακουστήν μοι γενέσθαι, φησί, παρασκευάσεις πάλιν διὰ τοῦ πνεύματος τὴν ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐσομένην ἀγαλλίασιν καὶ εὐφροσύνην. Τίς δὲ ἂν εἴη αὕτη ἢ ἐκείνη ἡ γνῶσις ἡ περὶ ἀναστάσεως, ἣν ἐδίδαξεν εἰ των, Αγαλλιάσονται ὀστέα τεταπεινωμένα; Πότε δὲ ἀγαλλιάσονται τὰ σεσημμένα ἡμῶν ὀστᾶ ἡ κατὰ τὸν τῆς ἀναστάσεως καιρόν, καθ᾽ ὄν, ὡς ἕτε ρός φησι προφήτης, Τὰ ὀστᾶ ἡμῶν ὡς βοτάνη ἀνατελεί ; ᾿Αγαλλιάσεται ὀστέα τεταπεινωμένα. Αγαλλιάσεται ἡ ἰσχὺς τῆς ψυχῆς μου, ὅτι πρότερον ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας ἀσθενοῦσα. Απόστρεψον τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τῶν ἁμαρ- τιῶν μου. Πάλιν ἐπὶ τὴν ἐξομολόγησιν ἀνατρέχει. Καρδίαν καθαράν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. Τὴν παλαιωθεῖσάν μου, φησί, ψυχήν σεσαθρωμένην ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας ἀνακαίνισον. Καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. Αντὶ τοῦ, ἑδραί- ον· ὅμοιον ὡσεὶ λέγει· Ασφάλισαι τὸν νοῦν τοῦ μηχα ότι εἶναι εὔκολον καταπίπτειν εἰς ἁμαρτίαν. Καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ' ἐμοῦ. (19) Εύχεται πάλιν πνεῦμα εἰς αὐτὸν ἐλθεῖν τὸ προφητικόν. Καταλελοιπὸς γὰρ ἦν αὐτὸν διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Ει EXPOSITIO IN PSALMUM L. C D Exod. x11, 22. " Isa. Lxvi, 14. Ambrosiano videturque esse aliena: dicitur enim Davidem in pœnam peccati amisisse spiritum pro… sapientiæ tuæ manifestasti mihi. Hæc est sententia : Tu, inquit, Domine, qui veritas es et veritatem di- ligis, cum velis nos in veritate degere, purgabis nos a veteri peccato : atque ita nos hyssopo mun- dabis, ut supra nivem candidi eficiamur. Hyssopo autem Spiritus saneti efficaciam comparat, tan- quam calidam, et sordes omnes in nobis repur- gantemn. [Purgatio hyssopo conficietur, scilicet per Spiritum sanelum. Hyssopus namque est herla purgandi vi praedita.] Illud autem : Incerta et oc- culta sapientiæ tuæ manifestasti mihi, indicantis est omnia futura, quæcunque Deus in propria sapien- tia reposuit, ipsi per Spiritum revelata fuisse. dixit : Leges dedisti divinas et constitutiones, jam quod majus est dicit: Purifcationes quasdam in lege dedisti et aspersionem lyssopo factam : co- dem igitur scopo et nobis quoque similia conferas, cum ipse Deus sis. Aut videtur mysterium quod- piam hic adumbrari. Quandoquidem enim Moses in Ægypto sanguinem ovis postibus hyssopo asper- gere jussus erat", pretiosiore nos sanguine re- dempti sumus. Quoniam igitur sanguis ille præsi- dio et tutela fuit, ne læderentur ab exterminatore qui in aliqua domo degerent, merito David, san- guinis illius memoriam occulte faciens, Asperges me, inquit, hyssopo, etc., adumbrans purificationem illam omnibus per sanguinem veri agni Christi fa- ciendam, et exoptans illam quæ sola potest perfecta purgare et nive candidiorem efficere. rabis, inquit, ut auditu excipiam per spiritum illam postremis temporibus futuram exsultationem et lætitiam. Quæ autem illa fuerit, nisi cognitio illa resurrectionis, quam hisce verbis docuit : Exsultabunt ossa humiliata? Quando autem ossa nostra putrida exsultabunt, nisi tempore resurre- ctionis, quo, ut ait alius propheta, Ossa nostra quasi herba germinabunt"? Exsultabunt ossa humiliata. Exsultabit robur animæ meæ, quæ prius sub pec- cato infirma erat. ad confessionem recurrit. animam, inquit, peccato putridam renovato. spiritum rectum innova in visceribus meis. Hoc est, tirmum; quasi dicat : Firma et robora mentem meam, ut non ulterius facile in peccatum labatur. tur rursum ut spiritus propheticus in se veniat. losum enim propter peccatum reliquerat. phetiæ, et rogare ut sibi iterum concedatur, cum contra in Argumento dicatur hunc psalmum pro- phetice scriptum esse.. (19) Interpretatio hujus versus deest in codice 8. Ecce enim veritatem dilexisti, incerta et occulta 9. Asperges me hyssopo, et mundabor. Postquam 10. Auditui meo dabis gaudium et lætitiam. Cu- 11. Averte faciem tuam a peccatis meis. Rursum 12. Cor mundum crea in me, Deus. Inveteratam 13. Et Spiritum sanctum ne auferas a me. Preca-
PG 27:241καὶ οὕτως ἀποκαθαριεῖς ἡμῖν δι’ ὑσσώπου ὡς καὶ ὑπὲρ χιόνα λευκανθῆναι. Ὑσσώπῳ δὲ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐνέργειαν ἀφομοιοῖ, θερμὴν οὖσαν καὶ πάντα τὸν ἐν ἡμῖν ῥύπον ἀποσμήχουσαν. [Ἡ ἀποκάθαρσις δι’ ὑσσώπου γενήσεται, ἤτοι διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ὕσσωπος γὰρ βοτάνη καθαρτική.] Τὸ δὲ, Τὰ ἄδηλα καὶ τὰ κρύφιά σου ἐδήλωσάς μοι τῆς σοφίας, δηλοῦντός ἐστιν, ὡς πάντα αὐτῷ τὰ ἐσόμενα ὅσα ἐν τῇ ἰδίᾳ σοφίᾳ ἔθετο ὁ Θεὸς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀπεκάλυψεν. Ῥαντιεῖς με ὑσσώπῳ, καὶ καθαρισθήσομαι. Εἰπὼν, ὅτι Δέδωκας νόμους θείους καὶ διατάξεις, λέγει τὸ μεῖζον, ὅτι Καθαρμούς τινας ἐν τῷ νόμῳ ἐχαρίσω, καὶ δι’ ὑσσώπου ῥαντίσματος· κατὰ τοῦτον οὖν τὸν σκοπὸν καὶ ἡμῖν νῦν παράσχου τὰ ὅμοια, ὁ αὐτὸς ὢν Θεός. Ἢ μυστήριον ἔοικέ τι αἰνίττεσθαι. Ἐπεὶ γὰρ Μωσῆς ἐν Αἰγύπτῳ τὸ αἷμα τοῦ προβάτου δι’ ὑσσώπου ταῖς φλιαῖς διεκελεύετο ἐπιῤῥαίνεσθαι, τιμιωτέρῳ καὶ ἡμεῖς ἠγοράσθημεν αἵματι. Ἐπεὶ οὖν φυλακτήριον ἐκεῖνο ἐγένετο μή τι παθεῖν τοὺς ἐνοικοῦντας ὑπὸ τοῦ ὀλοθρεύοντος, εἰκότως ὁ Δαυὶ̈δ, τὴν τοῦ αἵματος ἐκείνου μνήμην ἐν ἀποῤῥήτῳ ποιούμενος, Ῥαντιεῖς με ὑσσώπῳ, φησὶ, καὶ τὰ ἑξῆς·
Β Ἀπόδος μοι τὴν ἀγαλλίασιν του σωτηριου σου. Εἰς ἅπαν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἀναφέρεται. Αγαλ λίασιν μὲν σωτηρίου τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου φη- σί, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Συμεών· Οτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου· εὔχεται δὲ καὶ αὐτὸς αὐτοῦ μεταλαβεῖν. Καὶ πνεύματι ἡγεμο- νικῷ στήριξόν με. Ὅπερ εἶπεν ἀνωτέρω πνεῦμα εὐθὲς, ἐνταῦθα ἡγεμονικὸν καλεῖ. Διδάξω ἀνόμους τὰς ὁδούς σου. Ἐπειδὴ ἄν, φησί, φυσάμενός με τῆς ἁμαρτίας, αὖθις ἐπιδῷς με τὸ σὸν ἅγιον Πνεῦμα. Τότε δὴ πάλιν τὰς τὰς ὁδοὺς βαδίζειν διδάξω τοὺς παραβαίνοντας. Ῥῦσαί με ἐξ αἱμάτων, ὁ Θεὸς ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου. Πάλιν ἱκετηρίαν ὑπὲρ τοῦ τοῦ Οὐ ρίου φόνου τίθεται, ὅπως ἂν ῥυσθείη τοῦ ἐξ αὐτοῦ μιασμοῦ· ἢ μᾶλλον, ἐξ αἱμάτων, τῶν δι' αἵματος θυσιῶν, ὡς τὰ ἐπαγόμενα τοῦ ψαλμοῦ διαδείκνυσιν εἰπόντος· Οτι, εἰ ἠθέλησας θυσίαν, ἔδωκα ἂν (20), καὶ τὰ ἑξῆς. Ἀγαλλιάσεται ἡ γλῶσσά μου τὴν δικαιοσύνην σου. Τοῦτο ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσε· Διαλαλήσει ἡ γλῶσσά μου τὴν ἐλεημοσύνην σου· οὐ γὰρ σιγήσω τῆς ἀφέσεως ἀπολαύσας, ἀλλ' ὑμνῶν σε διατελέσω καὶ τὰς σὰς διηγούμενος χάριτας. Ἐπειδὴ τὰς ἐν νόμῳ, φησί, παρῃτήσω θυσίας, οὐ γὰρ δύνανται ἀφιέναι ἁμαρτίας τούτου χάριν ἣν ἠγάπησάς σοι προσήνεγκα. Αὕτη δέ ἐστιν ἡ διὰ μετανοίας καὶ καρδίας συντετριμ μένης. Αγάθυνον, Κύριε, ἐν τῇ εὐδοκίᾳ σου τὴν Σι ών. Σιὼν ἐνταῦθα τὴν Ἐκκλησίαν φησίν. "Οταν γὰρ ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιώσαι τὰ πάντα ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, τότε καὶ τὰς ἀγαθὰς αὐτοῦ τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ δέδωκεν ἐπαγγελίας. Καὶ οἰκο- δομηθήτω τὰ τείχη Ιερουσαλήμ. Τείχη Ἱερουσα λὴμ τοὺς ἁγίους φησὶν ἱερουργούς τους περιφράτ τοντας τὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ. Τότε εὐδοκήσεις θυσίαν δικαιοσύνης. "Οταν, φησίν, ἀγαθυνεῖς τὴν Σιὼν καὶ οἰκοδομηθῇ τὰ τείχη Ἱερουσαλήμ, τότε δὴ τότε καὶ ἀνενεχθήσονται θυ- σίαι, οὐχ αἱ δι' αἱμάτων, ἀλλ᾽ αἱ τῆς δικαιοσύνης, αἱ τῆς αἰνέσεως δηλονότι. 'Αναφορὰν καὶ ὁλοκαυτώ ματα, καὶ αὐτὰ τὰ τῆς δικαιοσύνης καὶ τὰ τῆς ἀναι- μάκτου θυσίας δηλοῖ. Τότε ἀνοίσουσιν ἐπὶ τὸ θυ· σιαστήριόν σου μόσχους. Καὶ αὐτοὺς δικαιοσύνης, ὥστε εἶναι πάντα δικαιοσύνης, θυσίας, ἀναφοράς δικαιοσύνης, ὁλοκαυτώματα δικαιοσύνης, μόσχους δικαιοσύνης. Εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυΐδ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωὴν τὸν Ιδουμαῖον καὶ ἀναγγείλαι τῷ Σαούλ καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· Ἦλθε Δαυίδ εἰς τὸν οἶκον Αβιμέλεχ. ΝΑ'. Υπόθεσις. Ηνίκα ἔφυγε Δαυΐδ ἀπὸ προσώπου Σαούλ, καὶ κατο ήχθη φεύγων οἶκον ᾿Αβιμέλεχ, τῶν τε ἄρτων τῶν ἱερέων ἐγεύσατο, τήν τε ρομφαίαν τοῦ Γολιάθ δέδεκται· ἀπελθών τις ἀπαγγέλλει ταῦτα τῷ S. ATHANASII OPP. PARS III. manum genus omne refertur. Lætitiam quidem sa- lularis, adventum Domini vocat, juxta illud a Sy- meone dictum “: Quia viderunt oculi mei salulare tuum. Rogat autem ut illius particeps efficiatur. Et spiritu principali confirma me. Quem rectum superius vocavit spiritum, hic principalem vocat. me a peccato liberaveris, statim mihi concedas Spiritum sanctum tuum. Tunc autem prævarica- tores docebo incedere vias tuas. meæ. Rursum pro cæde Uriæ supplicationem affert, ut aliquo modo ex ejus pollutione liberetur: vel potius, de sanguinibus, id est de sacrificiis per san- guinem factis, ut indicant quæ in psalmo subse- quuntur sic : Quoniam si voluisses sacrifcium, de- dissem utique, etc. Et exsultabit lingua mea justi- tiam tuam. Hoc Symmachus sic interpretatus est : Loquetur lingua mea misericordiam tuam ; nequa- quam enim tacebo cum veniam sim consecutus, sed laudibus te prosequar, et beneficia tua commemo- rabo. Siquidem, ait, legalia sacrificia respuisti, quoniam non possunt peccata dimittere : ideo id quod diligis obtuli tibi. Hoc autem est quod per pœnitentiam et cor contritum offertur. Sicn. Sion bic vocat Ecclesiam. Quando enim Deo Patri placuit omnia in Filio suo renovare, tunc et bona Ecclesiæ suæ pollicitus est. Et ædificentur muri Jerusalem. Muros Jerusalem, sanctos ait, sa- erorum ministros, qui muniunt Ecclesiam ejus. inquit, beneficia Sioni tribues, et ædificati fuerint muri Jerusalem, tunc offerentur sacrificia, non per sanguinem, sed justitiæ, laudis scilicet. Oblationem ct holocausta, justitiæ scilicet et incruenti sacrifi- cii. Tunc imponent super altare tuum vitulos. Et ipsos (vitulos) justitiæ, ut sint omnia justitiæ, sa- crificia, oblationes iustitia. holocausta justitia, vi- tuli justitiae. Hic desinit Daniel Barbarus. mæus et nuntiavit Sauli: Venit David in domum Abimelech. LI. Argumentum. Quando fugit David a facie Saulis in domum Abi- melech, ac de panibus sacerdotum comedit, acce- pitque Goliæ gladium, abscedens quispiam rem nuntiavit Sauli *. Erat autem is Doec Syrus qui • Luc. 11, 30. ** Reg. xx1, 1-10. - EXEGETICA. C D repetitur. 14. Redde mihi lætitiam salutaris tui. Hoc ad hu - A 15. Docebo iniquos vias tuas. Postquam, inquit, 16. Libera me de sanguinibus, Deus Deus salutis 20. Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua 21. Tune acceptabis sacrificium justitiæ. Cum, 1. In finem, intellectus David. Cum venit Doec Idu- (20) Cod. Ambros. habet, Αἱ ἐν νόμῳ θυσίαι οὐ δύνανται ἀφιέναι ἁμαρτίας. Quæ sententia inferius
αἰνιττόμενος τὴν διὰ τοῦ αἵματος τοῦ ἀληθινοῦ Χριστοῦ ἀμνοῦ γενησομένην ἅπασιν ἀποκάθαρσιν, καὶ γλιχόμενος οἷον ταύτης τυχεῖν, ἣ μόνη ἀκριβῶς ῥύψαι δύναται καὶ χιόνος θεῖναι λευκότερον. Ἀκουτιεῖς με ἀγαλλίασιν καὶ εὐφροσύνην. Ἀκουστήν μοι γενέσθαι, φησὶ, παρασκευάσεις πάλιν διὰ τοῦ πνεύματος τὴν ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐσομένην ἀγαλλίασιν καὶ εὐφροσύνην. Τίς δὲ ἂν εἴη αὕτη ἢ ἐκείνη ἡ γνῶσις ἡ περὶ ἀναστάσεως, ἣν ἐδίδαξεν εἰπὼν, Ἀγαλλιάσονται ὀστέα τεταπεινωμένα; Πότε δὲ ἀγαλλιάσονται τὰ σεσημμένα ἡμῶν ὀστᾶ ἢ κατὰ τὸν τῆς ἀναστάσεως καιρὸν, καθ’ ὃν, ὡς ἕτερός φησι προφήτης, Τὰ ὀστᾶ ἡμῶν ὡς βοτάνη ἀνατελεῖ; Ἀγαλλιάσεται ὀστέα τεταπεινωμένα. Ἀγαλλιάσεται ἡ ἰσχὺς τῆς ψυχῆς μου, ὅτι πρότερον ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας ἀσθενοῦσα. Ἀπόστρεψον τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν μου. Πάλιν ἐπὶ τὴν ἐξομολόγησιν ἀνατρέχει. Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεός. Τὴν παλαιωθεῖσάν μου, φησὶ, ψυχὴν σεσαθρωμένην ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας ἀνακαίνισον. Καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. Ἀντὶ τοῦ, ἑδραῖον· ὅμοιον ὡσεὶ λέγει· Ἀσφάλισαι τὸν νοῦν τοῦ μηκέτι εἶναι εὔκολον καταπίπτειν εἰς ἁμαρτίαν.
Β Ἀπόδος μοι τὴν ἀγαλλίασιν του σωτηριου σου. Εἰς ἅπαν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἀναφέρεται. Αγαλ λίασιν μὲν σωτηρίου τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου φη- σί, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Συμεών· Οτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου· εὔχεται δὲ καὶ αὐτὸς αὐτοῦ μεταλαβεῖν. Καὶ πνεύματι ἡγεμο- νικῷ στήριξόν με. Ὅπερ εἶπεν ἀνωτέρω πνεῦμα εὐθὲς, ἐνταῦθα ἡγεμονικὸν καλεῖ. Διδάξω ἀνόμους τὰς ὁδούς σου. Ἐπειδὴ ἄν, φησί, φυσάμενός με τῆς ἁμαρτίας, αὖθις ἐπιδῷς με τὸ σὸν ἅγιον Πνεῦμα. Τότε δὴ πάλιν τὰς τὰς ὁδοὺς βαδίζειν διδάξω τοὺς παραβαίνοντας. Ῥῦσαί με ἐξ αἱμάτων, ὁ Θεὸς ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου. Πάλιν ἱκετηρίαν ὑπὲρ τοῦ τοῦ Οὐ ρίου φόνου τίθεται, ὅπως ἂν ῥυσθείη τοῦ ἐξ αὐτοῦ μιασμοῦ· ἢ μᾶλλον, ἐξ αἱμάτων, τῶν δι' αἵματος θυσιῶν, ὡς τὰ ἐπαγόμενα τοῦ ψαλμοῦ διαδείκνυσιν εἰπόντος· Οτι, εἰ ἠθέλησας θυσίαν, ἔδωκα ἂν (20), καὶ τὰ ἑξῆς. Ἀγαλλιάσεται ἡ γλῶσσά μου τὴν δικαιοσύνην σου. Τοῦτο ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσε· Διαλαλήσει ἡ γλῶσσά μου τὴν ἐλεημοσύνην σου· οὐ γὰρ σιγήσω τῆς ἀφέσεως ἀπολαύσας, ἀλλ' ὑμνῶν σε διατελέσω καὶ τὰς σὰς διηγούμενος χάριτας. Ἐπειδὴ τὰς ἐν νόμῳ, φησί, παρῃτήσω θυσίας, οὐ γὰρ δύνανται ἀφιέναι ἁμαρτίας τούτου χάριν ἣν ἠγάπησάς σοι προσήνεγκα. Αὕτη δέ ἐστιν ἡ διὰ μετανοίας καὶ καρδίας συντετριμ μένης. Αγάθυνον, Κύριε, ἐν τῇ εὐδοκίᾳ σου τὴν Σι ών. Σιὼν ἐνταῦθα τὴν Ἐκκλησίαν φησίν. "Οταν γὰρ ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιώσαι τὰ πάντα ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, τότε καὶ τὰς ἀγαθὰς αὐτοῦ τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ δέδωκεν ἐπαγγελίας. Καὶ οἰκο- δομηθήτω τὰ τείχη Ιερουσαλήμ. Τείχη Ἱερουσα λὴμ τοὺς ἁγίους φησὶν ἱερουργούς τους περιφράτ τοντας τὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ. Τότε εὐδοκήσεις θυσίαν δικαιοσύνης. "Οταν, φησίν, ἀγαθυνεῖς τὴν Σιὼν καὶ οἰκοδομηθῇ τὰ τείχη Ἱερουσαλήμ, τότε δὴ τότε καὶ ἀνενεχθήσονται θυ- σίαι, οὐχ αἱ δι' αἱμάτων, ἀλλ᾽ αἱ τῆς δικαιοσύνης, αἱ τῆς αἰνέσεως δηλονότι. 'Αναφορὰν καὶ ὁλοκαυτώ ματα, καὶ αὐτὰ τὰ τῆς δικαιοσύνης καὶ τὰ τῆς ἀναι- μάκτου θυσίας δηλοῖ. Τότε ἀνοίσουσιν ἐπὶ τὸ θυ· σιαστήριόν σου μόσχους. Καὶ αὐτοὺς δικαιοσύνης, ὥστε εἶναι πάντα δικαιοσύνης, θυσίας, ἀναφοράς δικαιοσύνης, ὁλοκαυτώματα δικαιοσύνης, μόσχους δικαιοσύνης. Εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυΐδ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωὴν τὸν Ιδουμαῖον καὶ ἀναγγείλαι τῷ Σαούλ καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· Ἦλθε Δαυίδ εἰς τὸν οἶκον Αβιμέλεχ. ΝΑ'. Υπόθεσις. Ηνίκα ἔφυγε Δαυΐδ ἀπὸ προσώπου Σαούλ, καὶ κατο ήχθη φεύγων οἶκον ᾿Αβιμέλεχ, τῶν τε ἄρτων τῶν ἱερέων ἐγεύσατο, τήν τε ρομφαίαν τοῦ Γολιάθ δέδεκται· ἀπελθών τις ἀπαγγέλλει ταῦτα τῷ S. ATHANASII OPP. PARS III. manum genus omne refertur. Lætitiam quidem sa- lularis, adventum Domini vocat, juxta illud a Sy- meone dictum “: Quia viderunt oculi mei salulare tuum. Rogat autem ut illius particeps efficiatur. Et spiritu principali confirma me. Quem rectum superius vocavit spiritum, hic principalem vocat. me a peccato liberaveris, statim mihi concedas Spiritum sanctum tuum. Tunc autem prævarica- tores docebo incedere vias tuas. meæ. Rursum pro cæde Uriæ supplicationem affert, ut aliquo modo ex ejus pollutione liberetur: vel potius, de sanguinibus, id est de sacrificiis per san- guinem factis, ut indicant quæ in psalmo subse- quuntur sic : Quoniam si voluisses sacrifcium, de- dissem utique, etc. Et exsultabit lingua mea justi- tiam tuam. Hoc Symmachus sic interpretatus est : Loquetur lingua mea misericordiam tuam ; nequa- quam enim tacebo cum veniam sim consecutus, sed laudibus te prosequar, et beneficia tua commemo- rabo. Siquidem, ait, legalia sacrificia respuisti, quoniam non possunt peccata dimittere : ideo id quod diligis obtuli tibi. Hoc autem est quod per pœnitentiam et cor contritum offertur. Sicn. Sion bic vocat Ecclesiam. Quando enim Deo Patri placuit omnia in Filio suo renovare, tunc et bona Ecclesiæ suæ pollicitus est. Et ædificentur muri Jerusalem. Muros Jerusalem, sanctos ait, sa- erorum ministros, qui muniunt Ecclesiam ejus. inquit, beneficia Sioni tribues, et ædificati fuerint muri Jerusalem, tunc offerentur sacrificia, non per sanguinem, sed justitiæ, laudis scilicet. Oblationem ct holocausta, justitiæ scilicet et incruenti sacrifi- cii. Tunc imponent super altare tuum vitulos. Et ipsos (vitulos) justitiæ, ut sint omnia justitiæ, sa- crificia, oblationes iustitia. holocausta justitia, vi- tuli justitiae. Hic desinit Daniel Barbarus. mæus et nuntiavit Sauli: Venit David in domum Abimelech. LI. Argumentum. Quando fugit David a facie Saulis in domum Abi- melech, ac de panibus sacerdotum comedit, acce- pitque Goliæ gladium, abscedens quispiam rem nuntiavit Sauli *. Erat autem is Doec Syrus qui • Luc. 11, 30. ** Reg. xx1, 1-10. - EXEGETICA. C D repetitur. 14. Redde mihi lætitiam salutaris tui. Hoc ad hu - A 15. Docebo iniquos vias tuas. Postquam, inquit, 16. Libera me de sanguinibus, Deus Deus salutis 20. Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua 21. Tune acceptabis sacrificium justitiæ. Cum, 1. In finem, intellectus David. Cum venit Doec Idu- (20) Cod. Ambros. habet, Αἱ ἐν νόμῳ θυσίαι οὐ δύνανται ἀφιέναι ἁμαρτίας. Quæ sententia inferius
Καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ’ ἐμοῦ. Εὔχεται πάλιν πνεῦμα εἰς αὐτὸν ἐλθεῖν τὸ προφητικόν. Καταλελοιπὸς γὰρ ἦν αὐτὸν διὰ τὴν ἁμαρτίαν. Ἀπόδος μοι τὴν ἀγαλλίασιν τοῦ σωτηρίου σου. Εἰς ἅπαν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἀναφέρεται. Ἀγαλλίασιν μὲν σωτηρίου τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου φησὶ, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Συμεών· Ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου· εὔχεται δὲ καὶ αὐτὸς αὐτοῦ μεταλαβεῖν. Καὶ πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με. Ὅπερ εἶπεν ἀνωτέρω πνεῦμα εὐθὲς, ἐνταῦθα ἡγεμονικὸν καλεῖ. Διδάξω ἀνόμους τὰς ὁδούς σου. Ἐπειδὴ ἂν, φησὶ, ῥυσάμενός με τῆς ἁμαρτίας, αὖθις ἐπιδῷς με τὸ σὸν ἅγιον Πνεῦμα. Τότε δὴ πάλιν τὰς σὰς ὁδοὺς βαδίζειν διδάξω τοὺς παραβαίνοντας. Ῥῦσαί με ἐξ αἱμάτων, ὁ Θεὸς ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου. Πάλιν ἱκετηρίαν ὑπὲρ τοῦ τοῦ Οὐρίου φόνου τίθεται, ὅπως ἂν ῥυσθείη τοῦ ἐξ αὐτοῦ μιασμοῦ· ἢ μᾶλλον, ἐξ αἱμάτων, τῶν δι’ αἵματος θυσιῶν, ὡς τὰ ἐπαγόμενα τοῦ ψαλμοῦ διαδείκνυσιν εἰπόντος· Ὅτι, εἰ ἠθέλησας θυσίαν, ἔδωκα ἂν, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἀγαλλιάσεται ἡ γλῶσσά μου τὴν δικαιοσύνην σου. Τοῦτο ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσε· Διαλαλήσει ἡ γλῶσσά μου τὴν ἐλεημοσύνην σου·
Β Ἀπόδος μοι τὴν ἀγαλλίασιν του σωτηριου σου. Εἰς ἅπαν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἀναφέρεται. Αγαλ λίασιν μὲν σωτηρίου τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου φη- σί, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Συμεών· Οτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου· εὔχεται δὲ καὶ αὐτὸς αὐτοῦ μεταλαβεῖν. Καὶ πνεύματι ἡγεμο- νικῷ στήριξόν με. Ὅπερ εἶπεν ἀνωτέρω πνεῦμα εὐθὲς, ἐνταῦθα ἡγεμονικὸν καλεῖ. Διδάξω ἀνόμους τὰς ὁδούς σου. Ἐπειδὴ ἄν, φησί, φυσάμενός με τῆς ἁμαρτίας, αὖθις ἐπιδῷς με τὸ σὸν ἅγιον Πνεῦμα. Τότε δὴ πάλιν τὰς τὰς ὁδοὺς βαδίζειν διδάξω τοὺς παραβαίνοντας. Ῥῦσαί με ἐξ αἱμάτων, ὁ Θεὸς ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου. Πάλιν ἱκετηρίαν ὑπὲρ τοῦ τοῦ Οὐ ρίου φόνου τίθεται, ὅπως ἂν ῥυσθείη τοῦ ἐξ αὐτοῦ μιασμοῦ· ἢ μᾶλλον, ἐξ αἱμάτων, τῶν δι' αἵματος θυσιῶν, ὡς τὰ ἐπαγόμενα τοῦ ψαλμοῦ διαδείκνυσιν εἰπόντος· Οτι, εἰ ἠθέλησας θυσίαν, ἔδωκα ἂν (20), καὶ τὰ ἑξῆς. Ἀγαλλιάσεται ἡ γλῶσσά μου τὴν δικαιοσύνην σου. Τοῦτο ὁ Σύμμαχος οὕτως ἡρμήνευσε· Διαλαλήσει ἡ γλῶσσά μου τὴν ἐλεημοσύνην σου· οὐ γὰρ σιγήσω τῆς ἀφέσεως ἀπολαύσας, ἀλλ' ὑμνῶν σε διατελέσω καὶ τὰς σὰς διηγούμενος χάριτας. Ἐπειδὴ τὰς ἐν νόμῳ, φησί, παρῃτήσω θυσίας, οὐ γὰρ δύνανται ἀφιέναι ἁμαρτίας τούτου χάριν ἣν ἠγάπησάς σοι προσήνεγκα. Αὕτη δέ ἐστιν ἡ διὰ μετανοίας καὶ καρδίας συντετριμ μένης. Αγάθυνον, Κύριε, ἐν τῇ εὐδοκίᾳ σου τὴν Σι ών. Σιὼν ἐνταῦθα τὴν Ἐκκλησίαν φησίν. "Οταν γὰρ ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιώσαι τὰ πάντα ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, τότε καὶ τὰς ἀγαθὰς αὐτοῦ τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ δέδωκεν ἐπαγγελίας. Καὶ οἰκο- δομηθήτω τὰ τείχη Ιερουσαλήμ. Τείχη Ἱερουσα λὴμ τοὺς ἁγίους φησὶν ἱερουργούς τους περιφράτ τοντας τὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ. Τότε εὐδοκήσεις θυσίαν δικαιοσύνης. "Οταν, φησίν, ἀγαθυνεῖς τὴν Σιὼν καὶ οἰκοδομηθῇ τὰ τείχη Ἱερουσαλήμ, τότε δὴ τότε καὶ ἀνενεχθήσονται θυ- σίαι, οὐχ αἱ δι' αἱμάτων, ἀλλ᾽ αἱ τῆς δικαιοσύνης, αἱ τῆς αἰνέσεως δηλονότι. 'Αναφορὰν καὶ ὁλοκαυτώ ματα, καὶ αὐτὰ τὰ τῆς δικαιοσύνης καὶ τὰ τῆς ἀναι- μάκτου θυσίας δηλοῖ. Τότε ἀνοίσουσιν ἐπὶ τὸ θυ· σιαστήριόν σου μόσχους. Καὶ αὐτοὺς δικαιοσύνης, ὥστε εἶναι πάντα δικαιοσύνης, θυσίας, ἀναφοράς δικαιοσύνης, ὁλοκαυτώματα δικαιοσύνης, μόσχους δικαιοσύνης. Εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυΐδ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωὴν τὸν Ιδουμαῖον καὶ ἀναγγείλαι τῷ Σαούλ καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· Ἦλθε Δαυίδ εἰς τὸν οἶκον Αβιμέλεχ. ΝΑ'. Υπόθεσις. Ηνίκα ἔφυγε Δαυΐδ ἀπὸ προσώπου Σαούλ, καὶ κατο ήχθη φεύγων οἶκον ᾿Αβιμέλεχ, τῶν τε ἄρτων τῶν ἱερέων ἐγεύσατο, τήν τε ρομφαίαν τοῦ Γολιάθ δέδεκται· ἀπελθών τις ἀπαγγέλλει ταῦτα τῷ S. ATHANASII OPP. PARS III. manum genus omne refertur. Lætitiam quidem sa- lularis, adventum Domini vocat, juxta illud a Sy- meone dictum “: Quia viderunt oculi mei salulare tuum. Rogat autem ut illius particeps efficiatur. Et spiritu principali confirma me. Quem rectum superius vocavit spiritum, hic principalem vocat. me a peccato liberaveris, statim mihi concedas Spiritum sanctum tuum. Tunc autem prævarica- tores docebo incedere vias tuas. meæ. Rursum pro cæde Uriæ supplicationem affert, ut aliquo modo ex ejus pollutione liberetur: vel potius, de sanguinibus, id est de sacrificiis per san- guinem factis, ut indicant quæ in psalmo subse- quuntur sic : Quoniam si voluisses sacrifcium, de- dissem utique, etc. Et exsultabit lingua mea justi- tiam tuam. Hoc Symmachus sic interpretatus est : Loquetur lingua mea misericordiam tuam ; nequa- quam enim tacebo cum veniam sim consecutus, sed laudibus te prosequar, et beneficia tua commemo- rabo. Siquidem, ait, legalia sacrificia respuisti, quoniam non possunt peccata dimittere : ideo id quod diligis obtuli tibi. Hoc autem est quod per pœnitentiam et cor contritum offertur. Sicn. Sion bic vocat Ecclesiam. Quando enim Deo Patri placuit omnia in Filio suo renovare, tunc et bona Ecclesiæ suæ pollicitus est. Et ædificentur muri Jerusalem. Muros Jerusalem, sanctos ait, sa- erorum ministros, qui muniunt Ecclesiam ejus. inquit, beneficia Sioni tribues, et ædificati fuerint muri Jerusalem, tunc offerentur sacrificia, non per sanguinem, sed justitiæ, laudis scilicet. Oblationem ct holocausta, justitiæ scilicet et incruenti sacrifi- cii. Tunc imponent super altare tuum vitulos. Et ipsos (vitulos) justitiæ, ut sint omnia justitiæ, sa- crificia, oblationes iustitia. holocausta justitia, vi- tuli justitiae. Hic desinit Daniel Barbarus. mæus et nuntiavit Sauli: Venit David in domum Abimelech. LI. Argumentum. Quando fugit David a facie Saulis in domum Abi- melech, ac de panibus sacerdotum comedit, acce- pitque Goliæ gladium, abscedens quispiam rem nuntiavit Sauli *. Erat autem is Doec Syrus qui • Luc. 11, 30. ** Reg. xx1, 1-10. - EXEGETICA. C D repetitur. 14. Redde mihi lætitiam salutaris tui. Hoc ad hu - A 15. Docebo iniquos vias tuas. Postquam, inquit, 16. Libera me de sanguinibus, Deus Deus salutis 20. Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua 21. Tune acceptabis sacrificium justitiæ. Cum, 1. In finem, intellectus David. Cum venit Doec Idu- (20) Cod. Ambros. habet, Αἱ ἐν νόμῳ θυσίαι οὐ δύνανται ἀφιέναι ἁμαρτίας. Quæ sententia inferius
PG 27:244οὐ γὰρ σιγήσω τῆς ἀφέσεως ἀπολαύσας, ἀλλ’ ὑμνῶν σε διατελέσω καὶ τὰς σὰς διηγούμενος χάριτας. Ἐπειδὴ τὰς ἐν νόμῳ, φησὶ, παρῃτήσω θυσίας, οὐ γὰρ δύνανται ἀφιέναι ἁμαρτίας τούτου χάριν ἣν ἠγάπησάς σοι προσήνεγκα. Αὕτη δέ ἐστιν ἡ διὰ μετανοίας καὶ καρδίας συντετριμμένης. Ἀγάθυνον, Κύριε, ἐν τῇ εὐδοκίᾳ σου τὴν Σιών. Σιὼν ἐνταῦθα τὴν Ἐκκλησίαν φησίν. Ὅταν γὰρ ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιῶσαι τὰ πάντα ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ, τότε καὶ τὰς ἀγαθὰς αὐτοῦ τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ δέδωκεν ἐπαγγελίας. Καὶ οἰκοδομηθήτω τὰ τείχη Ἱερουσαλήμ. Τείχη Ἱερουσαλὴμ τοὺς ἁγίους φησὶν ἱερουργοὺς τοὺς περιφράττοντας τὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ. Τότε εὐδοκήσεις θυσίαν δικαιοσύνης. Ὅταν, φησὶν, ἀγαθυνεῖς τὴν Σιὼν καὶ οἰκοδομηθῇ τὰ τείχη Ἱερουσαλὴμ, τότε δὴ τότε καὶ ἀνενεχθήσονται θυσίαι, οὐχ αἱ δι’ αἱμάτων, ἀλλ’ αἱ τῆς δικαιοσύνης, αἱ τῆς αἰνέσεως δηλονότι. Ἀναφορὰν καὶ ὁλοκαυτώματα, καὶ αὐτὰ τὰ τῆς δικαιοσύνης καὶ τὰ τῆς ἀναιμάκτου θυσίας δηλοῖ. Τότε ἀνοίσουσιν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν σου μόσχους.
Σαούλ. Δωήκ δὲ οὗτος ὁ Σύρος ὃς καὶ τοσοῦτον Α ἐξεπολέμωσε τὴν ψυχὴν τοῦ Σαούλ, ὡς ἀποστείλαντα πᾶσαν τὴν πόλιν τῶν ἱερέων ἀνελεῖν, καὶ μηδὲ κτήνους αὐτῶν φείσασθαι. Ταῦτα οὖν ἀκηκοώς ὁ Δαυΐδ τὰ προκείμενα λέγει, εἰς πρόσωπον τοῦ Σύρου ἀποτεινόμενος. Ἔχει δὲ καὶ ἀναφορὰν καὶ εἰς τὸ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ πρόσωπον καὶ τοῦ Ἰούδα. Περιέχει δὲ καὶ ἀγαθῶν ἐπαγγελίαν τῶν ἐσομένων, καὶ τὴν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ ἵδρυσιν τῶν ἁγίων αὐτοῦ, διὰ τοῦ λέγειν· Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. Διδ δὴ καὶ συνέσεως καὶ εἰς τὸ τέλος ἐπιγράφεται ὁ ψαλμός. Χρεία γὰρ πολλῆς συνέσεως εἰς τὸ γνω- ρίσαι τῆς οἰκονομίας τοῦ κατὰ σάρκα Δαυΐδ τὸ μυστήριον. Τί ἐγκαυχῇ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός; Ως πρὸς αὐτὸν τὸν Σύρον, ἢ τὸν ἐνεργήσαντα ἐν αὐτῷ διάβο λον, ἀποτείνει τὸν λόγον. ὡσεὶ ξυρὸν ἠκονημένον ἐποίησας δόλον. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ ὥσπερ ξυρῆσαι καὶ ἐκκόψαι πά σαν τῶν ἱερέων τὴν πόλιν. Ηγάπησας κακίαν ὑπὲρ ἀγαθωσύνην. Ἠδίκει γὰρ καταψευδόμενος τοῦ ἱερέως καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάντων σὺν αὐτῷ, καὶ τὰ μὴ πραχθέντα κατ' αὐτοῦ λέγων· τὸ γὰρ εἰπεῖν, ὡς ἐπηρώτησε τὸν Θεὸν περὶ τοῦ Δαυΐδ, ψεῦδος ἦν, καὶ οὐκ ἀλήθεια. Ηγάπησας πάντα ῥήματα καταποντισμοῦ, γλῶσσαν δολίαν. Πάντα γὰρ πρὸς ἐπιβουλήν, καὶ φθόνον καὶ θάνατον τοῦ ἱερέως καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάν των τῶν σὺν αὐτῷ τεθανατωμένων διεπράξατο διὰ βήματα καταποντισμοῦ οἱ λόγοι τῆς τοῦ Δωήκ ψευ- δολογίας εἴρηται. ᾿Αθρόως γὰρ πᾶσαν τὴν πόλιν τῶν ἱερέων ὥσπερ ἐν βυθῷ κατεπόντισε τοῖς ἑαυτοῦ δήμασι. Λέγοιτο δ' ἂν ταῦτα δικαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων τῶν Ἰουδαίων, καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ Ἰούδα. Εκτίλαι σε καὶ μεταναστεύσαι σε ἀπὸ σκη σώματός σου. Μετετέθησαν γὰρ τῆς ἱερᾶς αὐτῶν σκηνῆς, γεγονότες αἰχμάλωτοι διὰ τὸν κατὰ τοῦ Κυ ρίου σταυρόν. Καὶ τὸ ῥίζωμά σου ἐκ γῆς ζώντων. Ὅμοιον τό, Ἐξαλειφθήτωσαν ἐκ βίβλου ζών των. [Διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς καθέλοι σε εἰς τέλος. Λέ γοιτο δ᾽ ἂν ταῦτα δικαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων Ἰουδαίων καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰούδα, διὰ τὸ ἠγαπηκέναι τὰ βλαβερὰ εἰς τέλος, ἀντὶ τοῦ, παντελῶς. Διὰ τοῦτο καθελεῖ σε, ὡς οὐ καλῶς οἰκοδομηθέντα, ὁ καθαιρῶν ὑπερηφάνους, καὶ ὡς κακῶς φυτευθέντα, ἐκτίλαι σε, μεταστήσαι, ἢ ἐκριζώσαι, καὶ ἀπὸ τῆς κατοικήσεώς σου, τουτέστιν ἀπὸ τοῦ συγκατοικεῖν, ἐκβάλει.] Οψονται δίκαιοι, καὶ φοβηθήσονται. Τῶν γὰρ ἀσεβῶν ἀναιρουμένων, οἱ δίκαιοι περίφοβοι γίνονται. Καὶ σὺ μὲν, φησί, ταῦτα ὑπομένεις· οἱ δὲ δίκαιοι, τουτέστιν οἱ σοῦ λαοὶ, θεασάμενοι τὴν σὴν ἀπώλειαν, φόβῳ κατασχεθήσονται. ἱκανὴ γὰρ ἡ εἰς σὲ τιμωρία κακείνους φοβῆσαι· καίτοι διὰ τὴν εἰς ἐκείνους εύεο 246... ita animum Saulis exasperavit, ut interfectum. miserit totam sacerdotum civitatem, ac ne ju- mentis quidem pepercerit 68. Hæc igitur cum audisset David, isthæc loquitur Syri personam spectantia. Referuntur item hæc ad personam populi Judæorum, atque Judæ. Complectitur item futurorum bonorum promissionem, et assiduam sanctorum Dei commorationem in domo ejus, quandoquidem dicit: Ego autem sicut oliva fru- clifera in domo Dei. Quamobrem et intellectus, et in finem psalmus inscribitur. Multa enim opus intelligentia, ut ejus qui secundum carnem Da- vid est œconomiæ mysterium cognoscatur. . EXPOSITIO IN PSALMUM LI.. Reg. III, 18, 19, Psal. LXVII, 29. B ad ipsum Syrum, aut ad diabolum eum instigan- tem, sermonem collimat. quod totam sacerdotum civitatem quasi abraserit, et internecione deleverit. namque agebat cum sacerdotem et reliquos omnes una calumniaretur, ac quæ gesta non fuissent ad- versus eum deferret : quod enim diceret eum (Abi- melechum) Deum circa Davidem interrogasse, id mendacium, non veritas erat. dolosam. Omnia enim egit ad insidias, invidiam et. C mortem sacerdotis reliquorumque omnium qui cum eo cæsi fuere; quare verba præcipitationis dicun- tur, mendacia Doec. Confertim enim totam sacer- dotum civitatem suis verbis quasi in profundum præcipitavit. Hæc autem jure quoque dicantur de principibus Judæorum et de ipso Juda, D Translati quippe sunt de sacro tabernaculo suo, . captivi propter Christi crucem effecti. Et radicem tuam de terra. viventium. Simile illud : Deleantur de libro viventium 6. [Propterea Deus destruet te in finem. Hæc recte dicantur de principibus Judæorum et de ipso Juda, quia quæ damnosa erant dilexerunt usque in finem, ac si dicat, semper. Propterea destruel te, utpote qui non recte ædificatus fueris, qui superbos ever- tit, atque ut improhe satum evellet te et emigrabil, sive eradicabit, et a domicilio tuo, id est, ne se- cum habites, ejiciet te.]. 8, 9. Videbunt justi, et timebunt. Dum cæduntur enim impii, justi reformidant. Et tu quidem, in- quit, hæc toleras : justi autem, hoc est populi tui, conspecta tua pernicie, formidine complebuntur. Nam sufficit supplicium de te sumptum ut illi ex- terreantur. Etiamsi tuo erga illos beneficio ejus- 5. Quid gloriaris in malitia, qui potens es ? Quasi 4. Sicut novacula acuta fecisti dolum. Hoc ait, 5. Dilexisti malitiam super benignitatem. Injuste 6. Dileristi omnia verba præcipitationis, linguam 7. Evellat te et transferat te de tabernaculo tuo.
Καὶ αὐτοὺς δικαιοσύνης, ὥστε εἶναι πάντα δικαιοσύνης, θυσίας, ἀναφορὰς δικαιοσύνης, ὁλοκαυτώματα δικαιοσύνης, μόσχους δικαιοσύνης.
Σαούλ. Δωήκ δὲ οὗτος ὁ Σύρος ὃς καὶ τοσοῦτον Α ἐξεπολέμωσε τὴν ψυχὴν τοῦ Σαούλ, ὡς ἀποστείλαντα πᾶσαν τὴν πόλιν τῶν ἱερέων ἀνελεῖν, καὶ μηδὲ κτήνους αὐτῶν φείσασθαι. Ταῦτα οὖν ἀκηκοώς ὁ Δαυΐδ τὰ προκείμενα λέγει, εἰς πρόσωπον τοῦ Σύρου ἀποτεινόμενος. Ἔχει δὲ καὶ ἀναφορὰν καὶ εἰς τὸ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ πρόσωπον καὶ τοῦ Ἰούδα. Περιέχει δὲ καὶ ἀγαθῶν ἐπαγγελίαν τῶν ἐσομένων, καὶ τὴν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ ἵδρυσιν τῶν ἁγίων αὐτοῦ, διὰ τοῦ λέγειν· Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. Διδ δὴ καὶ συνέσεως καὶ εἰς τὸ τέλος ἐπιγράφεται ὁ ψαλμός. Χρεία γὰρ πολλῆς συνέσεως εἰς τὸ γνω- ρίσαι τῆς οἰκονομίας τοῦ κατὰ σάρκα Δαυΐδ τὸ μυστήριον. Τί ἐγκαυχῇ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός; Ως πρὸς αὐτὸν τὸν Σύρον, ἢ τὸν ἐνεργήσαντα ἐν αὐτῷ διάβο λον, ἀποτείνει τὸν λόγον. ὡσεὶ ξυρὸν ἠκονημένον ἐποίησας δόλον. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ ὥσπερ ξυρῆσαι καὶ ἐκκόψαι πά σαν τῶν ἱερέων τὴν πόλιν. Ηγάπησας κακίαν ὑπὲρ ἀγαθωσύνην. Ἠδίκει γὰρ καταψευδόμενος τοῦ ἱερέως καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάντων σὺν αὐτῷ, καὶ τὰ μὴ πραχθέντα κατ' αὐτοῦ λέγων· τὸ γὰρ εἰπεῖν, ὡς ἐπηρώτησε τὸν Θεὸν περὶ τοῦ Δαυΐδ, ψεῦδος ἦν, καὶ οὐκ ἀλήθεια. Ηγάπησας πάντα ῥήματα καταποντισμοῦ, γλῶσσαν δολίαν. Πάντα γὰρ πρὸς ἐπιβουλήν, καὶ φθόνον καὶ θάνατον τοῦ ἱερέως καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάν των τῶν σὺν αὐτῷ τεθανατωμένων διεπράξατο διὰ βήματα καταποντισμοῦ οἱ λόγοι τῆς τοῦ Δωήκ ψευ- δολογίας εἴρηται. ᾿Αθρόως γὰρ πᾶσαν τὴν πόλιν τῶν ἱερέων ὥσπερ ἐν βυθῷ κατεπόντισε τοῖς ἑαυτοῦ δήμασι. Λέγοιτο δ' ἂν ταῦτα δικαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων τῶν Ἰουδαίων, καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ Ἰούδα. Εκτίλαι σε καὶ μεταναστεύσαι σε ἀπὸ σκη σώματός σου. Μετετέθησαν γὰρ τῆς ἱερᾶς αὐτῶν σκηνῆς, γεγονότες αἰχμάλωτοι διὰ τὸν κατὰ τοῦ Κυ ρίου σταυρόν. Καὶ τὸ ῥίζωμά σου ἐκ γῆς ζώντων. Ὅμοιον τό, Ἐξαλειφθήτωσαν ἐκ βίβλου ζών των. [Διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς καθέλοι σε εἰς τέλος. Λέ γοιτο δ᾽ ἂν ταῦτα δικαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων Ἰουδαίων καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰούδα, διὰ τὸ ἠγαπηκέναι τὰ βλαβερὰ εἰς τέλος, ἀντὶ τοῦ, παντελῶς. Διὰ τοῦτο καθελεῖ σε, ὡς οὐ καλῶς οἰκοδομηθέντα, ὁ καθαιρῶν ὑπερηφάνους, καὶ ὡς κακῶς φυτευθέντα, ἐκτίλαι σε, μεταστήσαι, ἢ ἐκριζώσαι, καὶ ἀπὸ τῆς κατοικήσεώς σου, τουτέστιν ἀπὸ τοῦ συγκατοικεῖν, ἐκβάλει.] Οψονται δίκαιοι, καὶ φοβηθήσονται. Τῶν γὰρ ἀσεβῶν ἀναιρουμένων, οἱ δίκαιοι περίφοβοι γίνονται. Καὶ σὺ μὲν, φησί, ταῦτα ὑπομένεις· οἱ δὲ δίκαιοι, τουτέστιν οἱ σοῦ λαοὶ, θεασάμενοι τὴν σὴν ἀπώλειαν, φόβῳ κατασχεθήσονται. ἱκανὴ γὰρ ἡ εἰς σὲ τιμωρία κακείνους φοβῆσαι· καίτοι διὰ τὴν εἰς ἐκείνους εύεο 246... ita animum Saulis exasperavit, ut interfectum. miserit totam sacerdotum civitatem, ac ne ju- mentis quidem pepercerit 68. Hæc igitur cum audisset David, isthæc loquitur Syri personam spectantia. Referuntur item hæc ad personam populi Judæorum, atque Judæ. Complectitur item futurorum bonorum promissionem, et assiduam sanctorum Dei commorationem in domo ejus, quandoquidem dicit: Ego autem sicut oliva fru- clifera in domo Dei. Quamobrem et intellectus, et in finem psalmus inscribitur. Multa enim opus intelligentia, ut ejus qui secundum carnem Da- vid est œconomiæ mysterium cognoscatur. . EXPOSITIO IN PSALMUM LI.. Reg. III, 18, 19, Psal. LXVII, 29. B ad ipsum Syrum, aut ad diabolum eum instigan- tem, sermonem collimat. quod totam sacerdotum civitatem quasi abraserit, et internecione deleverit. namque agebat cum sacerdotem et reliquos omnes una calumniaretur, ac quæ gesta non fuissent ad- versus eum deferret : quod enim diceret eum (Abi- melechum) Deum circa Davidem interrogasse, id mendacium, non veritas erat. dolosam. Omnia enim egit ad insidias, invidiam et. C mortem sacerdotis reliquorumque omnium qui cum eo cæsi fuere; quare verba præcipitationis dicun- tur, mendacia Doec. Confertim enim totam sacer- dotum civitatem suis verbis quasi in profundum præcipitavit. Hæc autem jure quoque dicantur de principibus Judæorum et de ipso Juda, D Translati quippe sunt de sacro tabernaculo suo, . captivi propter Christi crucem effecti. Et radicem tuam de terra. viventium. Simile illud : Deleantur de libro viventium 6. [Propterea Deus destruet te in finem. Hæc recte dicantur de principibus Judæorum et de ipso Juda, quia quæ damnosa erant dilexerunt usque in finem, ac si dicat, semper. Propterea destruel te, utpote qui non recte ædificatus fueris, qui superbos ever- tit, atque ut improhe satum evellet te et emigrabil, sive eradicabit, et a domicilio tuo, id est, ne se- cum habites, ejiciet te.]. 8, 9. Videbunt justi, et timebunt. Dum cæduntur enim impii, justi reformidant. Et tu quidem, in- quit, hæc toleras : justi autem, hoc est populi tui, conspecta tua pernicie, formidine complebuntur. Nam sufficit supplicium de te sumptum ut illi ex- terreantur. Etiamsi tuo erga illos beneficio ejus- 5. Quid gloriaris in malitia, qui potens es ? Quasi 4. Sicut novacula acuta fecisti dolum. Hoc ait, 5. Dilexisti malitiam super benignitatem. Injuste 6. Dileristi omnia verba præcipitationis, linguam 7. Evellat te et transferat te de tabernaculo tuo.
To the end, a psalm of understanding for David, in the...εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυὶ̈δ, ἐν τῷ…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
εἰς τὸ τέλος, συνέσεως τῷ Δαυὶ̈δ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωὴκ τὸν Ἰδουμαῖον καὶ ἀναγγεῖλαι τῷ Σαοὺλ καὶ εἰπεῖν αὐτῷ. Ἦλθε Δαυὶ̈δ εἰς τὸν οἶκον Ἀβιμέλεχ. ΝΑ. Ὑπόθεσις. Ἡνίκα ἔφυγε Δαυὶ̈δ ἀπὸ προσώπου Σαοὺλ, καὶ κατήχθη φεύγων οἶκον Ἀβιμέλεχ, τῶν τε ἄρτων τῶν ἱερέων ἐγεύσατο, τήν τε ῥομφαίαν τοῦ Γολιὰθ δέδεκται· ἀπελθών τις ἀπαγγέλλει ταῦτα τῷ Σαούλ. Δωὴκ δὲ οὗτος ὁ Σύρος ὃς καὶ τοσοῦτον ἐξεπολέμωσε τὴν ψυχὴν τοῦ Σαοὺλ, ὡς ἀποστείλαντα πᾶσαν τὴν πόλιν τῶν ἱερέων ἀνελεῖν, καὶ μηδὲ κτήνους αὐτῶν φείσασθαι. Ταῦτα οὖν ἀκηκοὼς ὁ Δαυὶ̈δ τὰ προκείμενα λέγει, εἰς πρόσωπον τοῦ Σύρου ἀποτεινόμενος. Ἔχει δὲ καὶ ἀναφορὰν καὶ εἰς τὸ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ πρόσωπον καὶ τοῦ Ἰούδα. Περιέχει δὲ καὶ ἀγαθῶν ἐπαγγελίαν τῶν ἐσομένων, καὶ τὴν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ ἵδρυσιν τῶν ἁγίων αὐτοῦ, διὰ τοῦ λέγειν· Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. Διὸ δὴ καὶ συνέσεως καὶ εἰς τὸ τέλος ἐπιγράφεται ὁ ψαλμός.
Σαούλ. Δωήκ δὲ οὗτος ὁ Σύρος ὃς καὶ τοσοῦτον Α ἐξεπολέμωσε τὴν ψυχὴν τοῦ Σαούλ, ὡς ἀποστείλαντα πᾶσαν τὴν πόλιν τῶν ἱερέων ἀνελεῖν, καὶ μηδὲ κτήνους αὐτῶν φείσασθαι. Ταῦτα οὖν ἀκηκοώς ὁ Δαυΐδ τὰ προκείμενα λέγει, εἰς πρόσωπον τοῦ Σύρου ἀποτεινόμενος. Ἔχει δὲ καὶ ἀναφορὰν καὶ εἰς τὸ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ πρόσωπον καὶ τοῦ Ἰούδα. Περιέχει δὲ καὶ ἀγαθῶν ἐπαγγελίαν τῶν ἐσομένων, καὶ τὴν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ ἵδρυσιν τῶν ἁγίων αὐτοῦ, διὰ τοῦ λέγειν· Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ. Διδ δὴ καὶ συνέσεως καὶ εἰς τὸ τέλος ἐπιγράφεται ὁ ψαλμός. Χρεία γὰρ πολλῆς συνέσεως εἰς τὸ γνω- ρίσαι τῆς οἰκονομίας τοῦ κατὰ σάρκα Δαυΐδ τὸ μυστήριον. Τί ἐγκαυχῇ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός; Ως πρὸς αὐτὸν τὸν Σύρον, ἢ τὸν ἐνεργήσαντα ἐν αὐτῷ διάβο λον, ἀποτείνει τὸν λόγον. ὡσεὶ ξυρὸν ἠκονημένον ἐποίησας δόλον. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ ὥσπερ ξυρῆσαι καὶ ἐκκόψαι πά σαν τῶν ἱερέων τὴν πόλιν. Ηγάπησας κακίαν ὑπὲρ ἀγαθωσύνην. Ἠδίκει γὰρ καταψευδόμενος τοῦ ἱερέως καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάντων σὺν αὐτῷ, καὶ τὰ μὴ πραχθέντα κατ' αὐτοῦ λέγων· τὸ γὰρ εἰπεῖν, ὡς ἐπηρώτησε τὸν Θεὸν περὶ τοῦ Δαυΐδ, ψεῦδος ἦν, καὶ οὐκ ἀλήθεια. Ηγάπησας πάντα ῥήματα καταποντισμοῦ, γλῶσσαν δολίαν. Πάντα γὰρ πρὸς ἐπιβουλήν, καὶ φθόνον καὶ θάνατον τοῦ ἱερέως καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάν των τῶν σὺν αὐτῷ τεθανατωμένων διεπράξατο διὰ βήματα καταποντισμοῦ οἱ λόγοι τῆς τοῦ Δωήκ ψευ- δολογίας εἴρηται. ᾿Αθρόως γὰρ πᾶσαν τὴν πόλιν τῶν ἱερέων ὥσπερ ἐν βυθῷ κατεπόντισε τοῖς ἑαυτοῦ δήμασι. Λέγοιτο δ' ἂν ταῦτα δικαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων τῶν Ἰουδαίων, καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ Ἰούδα. Εκτίλαι σε καὶ μεταναστεύσαι σε ἀπὸ σκη σώματός σου. Μετετέθησαν γὰρ τῆς ἱερᾶς αὐτῶν σκηνῆς, γεγονότες αἰχμάλωτοι διὰ τὸν κατὰ τοῦ Κυ ρίου σταυρόν. Καὶ τὸ ῥίζωμά σου ἐκ γῆς ζώντων. Ὅμοιον τό, Ἐξαλειφθήτωσαν ἐκ βίβλου ζών των. [Διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς καθέλοι σε εἰς τέλος. Λέ γοιτο δ᾽ ἂν ταῦτα δικαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων Ἰουδαίων καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰούδα, διὰ τὸ ἠγαπηκέναι τὰ βλαβερὰ εἰς τέλος, ἀντὶ τοῦ, παντελῶς. Διὰ τοῦτο καθελεῖ σε, ὡς οὐ καλῶς οἰκοδομηθέντα, ὁ καθαιρῶν ὑπερηφάνους, καὶ ὡς κακῶς φυτευθέντα, ἐκτίλαι σε, μεταστήσαι, ἢ ἐκριζώσαι, καὶ ἀπὸ τῆς κατοικήσεώς σου, τουτέστιν ἀπὸ τοῦ συγκατοικεῖν, ἐκβάλει.] Οψονται δίκαιοι, καὶ φοβηθήσονται. Τῶν γὰρ ἀσεβῶν ἀναιρουμένων, οἱ δίκαιοι περίφοβοι γίνονται. Καὶ σὺ μὲν, φησί, ταῦτα ὑπομένεις· οἱ δὲ δίκαιοι, τουτέστιν οἱ σοῦ λαοὶ, θεασάμενοι τὴν σὴν ἀπώλειαν, φόβῳ κατασχεθήσονται. ἱκανὴ γὰρ ἡ εἰς σὲ τιμωρία κακείνους φοβῆσαι· καίτοι διὰ τὴν εἰς ἐκείνους εύεο 246... ita animum Saulis exasperavit, ut interfectum. miserit totam sacerdotum civitatem, ac ne ju- mentis quidem pepercerit 68. Hæc igitur cum audisset David, isthæc loquitur Syri personam spectantia. Referuntur item hæc ad personam populi Judæorum, atque Judæ. Complectitur item futurorum bonorum promissionem, et assiduam sanctorum Dei commorationem in domo ejus, quandoquidem dicit: Ego autem sicut oliva fru- clifera in domo Dei. Quamobrem et intellectus, et in finem psalmus inscribitur. Multa enim opus intelligentia, ut ejus qui secundum carnem Da- vid est œconomiæ mysterium cognoscatur. . EXPOSITIO IN PSALMUM LI.. Reg. III, 18, 19, Psal. LXVII, 29. B ad ipsum Syrum, aut ad diabolum eum instigan- tem, sermonem collimat. quod totam sacerdotum civitatem quasi abraserit, et internecione deleverit. namque agebat cum sacerdotem et reliquos omnes una calumniaretur, ac quæ gesta non fuissent ad- versus eum deferret : quod enim diceret eum (Abi- melechum) Deum circa Davidem interrogasse, id mendacium, non veritas erat. dolosam. Omnia enim egit ad insidias, invidiam et. C mortem sacerdotis reliquorumque omnium qui cum eo cæsi fuere; quare verba præcipitationis dicun- tur, mendacia Doec. Confertim enim totam sacer- dotum civitatem suis verbis quasi in profundum præcipitavit. Hæc autem jure quoque dicantur de principibus Judæorum et de ipso Juda, D Translati quippe sunt de sacro tabernaculo suo, . captivi propter Christi crucem effecti. Et radicem tuam de terra. viventium. Simile illud : Deleantur de libro viventium 6. [Propterea Deus destruet te in finem. Hæc recte dicantur de principibus Judæorum et de ipso Juda, quia quæ damnosa erant dilexerunt usque in finem, ac si dicat, semper. Propterea destruel te, utpote qui non recte ædificatus fueris, qui superbos ever- tit, atque ut improhe satum evellet te et emigrabil, sive eradicabit, et a domicilio tuo, id est, ne se- cum habites, ejiciet te.]. 8, 9. Videbunt justi, et timebunt. Dum cæduntur enim impii, justi reformidant. Et tu quidem, in- quit, hæc toleras : justi autem, hoc est populi tui, conspecta tua pernicie, formidine complebuntur. Nam sufficit supplicium de te sumptum ut illi ex- terreantur. Etiamsi tuo erga illos beneficio ejus- 5. Quid gloriaris in malitia, qui potens es ? Quasi 4. Sicut novacula acuta fecisti dolum. Hoc ait, 5. Dilexisti malitiam super benignitatem. Injuste 6. Dileristi omnia verba præcipitationis, linguam 7. Evellat te et transferat te de tabernaculo tuo.
PG 27:245Χρεία γὰρ πολλῆς συνέσεως εἰς τὸ γνωρίσαι τῆς οἰκονομίας τοῦ κατὰ σάρκα Δαυὶ̈δ τὸ μυστήριον. Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός; Ὡς πρὸς αὐτὸν τὸν Σύρον, ἢ τὸν ἐνεργήσαντα ἐν αὐτῷ διάβολον, ἀποτείνει τὸν λόγον. Ὡσεὶ ξυρὸν ἠκονημένον ἐποίησας δόλον. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ ὥσπερ ξυρῆσαι καὶ ἐκκόψαι πᾶσαν τῶν ἱερέων τὴν πόλιν. Ἠγάπησας κακίαν ὑπὲρ ἀγαθωσύνην. Ἠδίκει γὰρ καταψευδόμενος τοῦ ἱερέως καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάντων σὺν αὐτῷ, καὶ τὰ μὴ πραχθέντα κατ’ αὐτοῦ λέγων· τὸ γὰρ εἰπεῖν, ὡς ἐπηρώτησε τὸν Θεὸν περὶ τοῦ Δαυί̈δ, ψεῦδος ἦν, καὶ οὐκ ἀλήθεια. Ἠγάπησας πάντα ῥήματα καταποντισμοῦ, γλῶσσαν δολίαν. Πάντα γὰρ πρὸς ἐπιβουλὴν, καὶ φθόνον καὶ θάνατον τοῦ ἱερέως καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάντων τῶν σὺν αὐτῷ τεθανατωμένων διεπράξατο· διὸ ῥήματα καταποντισμοῦ οἱ λόγοι τῆς τοῦ Δωὴκ ψευδολογίας εἴρηται. Ἀθρόως γὰρ πᾶσαν τὴν πόλιν τῶν ἱερέων ὥσπερ ἐν βυθῷ κατεπόντισε τοῖς ἑαυτοῦ ῥήμασι. Λέγοιτο δ’ ἂν ταῦτα δικαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων τῶν Ἰουδαίων, καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ Ἰούδα. Ἐκτίλαι σε καὶ μεταναστεύσαι σε ἀπὸ σκηνώματός σου.
Μετετέθησαν γὰρ τῆς ἱερᾶς αὐτῶν σκηνῆς, γεγονότες αἰχμάλωτοι διὰ τὸν κατὰ τοῦ Κυρίου σταυρόν. Καὶ τὸ ῥίζωμά σου ἐκ γῆς ζώντων. Ὅμοιον τὸ, Ἐξαλειφθήτωσαν ἐκ βίβλου ζώντων. [ Διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς καθέλοι σε εἰς τέλος. Λέγοιτο δ’ ἂν ταῦτα δικαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων Ἰουδαίων καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰούδα, διὰ τὸ ἠγαπηκέναι τὰ βλαβερὰ εἰς τέλος, ἀντὶ τοῦ, παντελῶς. Διὰ τοῦτο καθελεῖ σε, ὡς οὐ καλῶς οἰκοδομηθέντα, ὁ καθαιρῶν ὑπερηφάνους, καὶ ὡς κακῶς φυτευθέντα, ἐκτίλαι σε, μεταστήσαι, ἢ ἐκριζώσαι, καὶ ἀπὸ τῆς κατοικήσεώς σου, τουτέστιν ἀπὸ τοῦ συγκατοικεῖν, ἐκβάλοι.] Ὄψονται δίκαιοι, καὶ φοβηθήσονται. Τῶν γὰρ ἀσεβῶν ἀναιρουμένων, οἱ δίκαιοι περίφοβοι γίνονται. Καὶ σὺ μὲν, φησὶ, ταῦτα ὑπομένεις· οἱ δὲ δίκαιοι, τουτέστιν οἱ σοῦ λαοὶ, θεασάμενοι τὴν σὴν ἀπώλειαν, φόβῳ κατασχεθήσονται. Ἱκανὴ γὰρ ἡ εἰς σὲ τιμωρία κἀκείνους φοβῆσαι· καίτοι διὰ τὴν εἰς ἐκείνους εὐεργεσίαν τοιαῦτά σου πάσχειν μέλλοντος. Ἰδοὺ ἄνθρωπος ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Ἠγάπησε γὰρ χρυσίον μᾶλλον ὁ προδότης λαβεῖν, ἢ βοηθὸν ἔχειν τὸν Ἰησοῦν.
PG 27:248Καὶ ἐνεδυναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ. Ἀντὶ τοῦ· Καὶ ἐνίσχυσε πληρῶσαι τὴν ματαίαν αὐτοῦ καρδίαν, οὐ μεταμεληθεὶς τῆς ἀσεβείας ἐπαύσατο. [ Ἀλλ’ ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Καλῶς δὲ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν δυναστείαν ματαιότητα ἐκάλεσεν ἀπὸ τοῦ πράγματος· οὔτε γὰρ τὸν Δωὴκ ὤνησαν, οὔτε Ἀσσυρίους, ὁπότε ἑνὸς ἀγγέλου παρουσία αὐτοὺς ἀπέκτεινε, καὶ ἄταφοι ἔκειντο.] Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος. Ἀειθαλὴς γὰρ τῶν πιστευόντων εἰς Χριστὸν ἡ δόξα. [ Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρὰ, εἰρήνη, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτον τοίνυν τὸν καρπὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ ὁ ἅγιος ἔλεγεν· Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος· ἐλαίᾳ δὲ κατακάρπῳ ὁμοιοῖ ἑαυτὸν, ἐπειδὴ, ἐλεημοσύνης ἐπικρατούσης ἐν αὐτῷ, ἀκολούθως εἵποντο αἱ λοιπαὶ ἀρεταί. Οὕτω καὶ τὸν Ἰὼβ ἀνδρεῖον μὲν, καὶ τὸν Ἰωσὴφ σώφρονα, καὶ τοὺς λοιποὺς ἀπὸ τῆς ἐπικρατούσης ἀρετῆς ὀνομάζοντες αὐτούς.] Ἤλπισα ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἔλεος τοῦ Θεοῦ αἱ θεῖαι Γραφαὶ ὀνομάζουσι τὸν Κύριον, διὰ τὸ γενέσθαι ἡμῖν δι’ αὐτοῦ ἔλεος· ἀνεκεφαλαιώσατο γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὰ πάντα, καὶ ἀνεστοιχείωσεν.
Καὶ ὑπομενῶ τὸ ὄνομά σου, ὅτι χρηστὸν ἐναντίον τῶν ὁσίων σου. Ἐν τῷ ὀνόματί σου, φησὶ, σχοίην πεποίθησιν, καὶ ταύτην ἐναντίον πάντων τῶν σῶν ἁγίων ἐξαγγελῶ. Ἔσται γάρ μοι τὸ πρᾶγμα χρηστόν τε καὶ ἀγαθόν.
To the end, for Mahalath, a psalm of instruction of DavidΕἰς τέλος ὑπὲρ Μαελὲθ συνέσεως τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελὲθ συνέσεως τῷ Δαυί̈δ. ΝΒ. Ὑπόθεσις. Ἄδει τὸν παρόντα ὑπὲρ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων καὶ πιστευσάντων εἰς Χριστόν· οἳ καὶ ἠγαλλιῶντο καὶ ηὐφραίνοντο. Μαελὲθ δὲ ἑρμηνεύεται χορὸς, ἤτοι χορεία. Ἀναγκαίως δὲ τὰ πρὸ τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου λέγει, ἵνα δείξῃ ὅση τῆς παρουσίας ὠφέλεια. Ἰστέον δὲ, ὡς καὶ τὴν αὐτὴν διάνοιαν πᾶσαν ὁ τρισκαιδέκατος ψαλμὸς περιέχει, καὶ τὰς αὐτὰς λέξεις σχεδὸν ἁπάσας· ὥστε ἐξ ἐκείνου φανερὸν γενέσθαι τοῖς ἐπιζητοῦσι τὴν ἑρμηνείαν. Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός ... Ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Ἐπειδὴ, μὴ λογισάμενοι τὸν Θεὸν ἐφορῶντα τὰ ἀνθρώπινα, κρίνοντα κρίσει δικαίᾳ, καὶ πᾶσαν ἀθεμιτουργίαν εἴργοντα, τούτου χάριν ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Τοῦτο γὰρ σαφῶς τὴν εἰς ἀνθρώπους τοῦ Κυρίου πάροδον σημαίνει. Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν ἀγαθὸν, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός.
Οὐχ ὑπερβολικῶς ταῦτα εἴρηται· οὐδὲν γὰρ ὑπερβολικῶς, μετ’ ἀληθείας δὲ πάντα παρὰ τῇ Γραφῇ εἴρηται. Πάντες τοίνυν Ἰουδαῖοι ἐξέκλιναν τὴν ὁδὸν τὴν λέγουσαν· Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός. Ὅθεν καὶ ἀχρεῖοι γεγόνασι, ταύτην παραλαβεῖν οὐ βουληθέντες, οὐδενὸς ποιοῦντος τὸ ἀγαθόν. Ἐν ἀγνοίᾳ γὰρ αὐτοῦ πάντες ἐτύγχανον ὑπὸ τοῦ νομικοῦ πεπωρωμένοι γράμματος.
To the end, in hymns, a psalm of instruction of DavidΕἰς τέλος ἐν ὕμνοις συνέσεως τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:249Εἰς τέλος ἐν ὕμνοις συνέσεως τῷ Δαυί̈δ. Ἐν τῷ ἐλθεῖν τοὺς Ζιφαίους καὶ εἰπεῖν τῷ Σαούλ· Οὐκ ἰδοὺ Δαυὶ̈δ κέκρυπται παρ’ ἡμῖν; ΝΓ. Ὑπόθεσις. Φεύγων ὁ Δαυὶ̈δ τὸν Σαοὺλ ἐκάθισεν ἐν τῇ ἐρήμῳ Ζήφ. Εἶτα ἀπελθόντες οἱ Ζιφαῖοι πρὸς τὸν Σαοὺλ ἀπήγγειλαν τὸν τόπον ἐν ᾧ ἦν ἀποδιδράσκων. Ἠξίουν δὲ ἐλθόντα συλλαβέσθαι αὐτόν. Ὁ δὲ, μετὰ χεῖρας τὴν λύραν λαβὼν, ἅτε ἐγνωκὼς τῷ προφητικῷ πνεύματι, ὡς οὐδὲν δεινὸν πείσεται παρὰ τοῦ Σαοὺλ, τὰ προκείμενα ᾄδει. Καὶ γὰρ ἀπελθὼν εἰς σύλληψιν αὐτοῦ Σαοὺλ, ἤκουσεν ἀγγελίαν τῶν ἀλλοφύλων, καὶ ὑπέστρεψε σπεύδων μετὰ τῶν ἀνδρῶν αὐτοῦ.
τοίνυν Ἰουδαῖοι ἐξέκλιναν τὴν ὁδὸν τὴν λέγουσαν · Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός. "Οθεν καὶ ἀχρεῖοι γεγόνασι, ταύ την παραλαβεῖν οὐ βουληθέντες, οὐδενὸς ποιοῦντος τὸ ἀγαθόν. Ἐν ἀγνοίᾳ γὰρ αὐτοῦ πάντες ἐτύγχανον ὑπὸ τοῦ νομικοῦ πεπωρωμένοι γράμματος. Εἰς τέλος ἐν ὕμνοις συνέσεως τῷ Δαυΐδ. Ἐν τῷ ἐλθεῖν τοὺς Ζιφαίους καὶ εἰπεῖν τῷ Σαούλ· Οὐκ ἰδοὺ Δαυΐδ κέκρυπται παρ' ἡμῖν ; ΝΓ. Υπόθεσις. Φεύγων ὁ Δαυίδ τὸν Σαούλ ἐκάθισεν ἐν τῇ ἐρήμῳ Ζήφ. Εἶτα ἀπελθόντες οἱ Ζιφαῖοι πρὸς τὸν Σαούλ ἀπήγγειλαν τὸν τόπον ἐν ᾧ ἦν ἀποδιδράσκων. Ἠξίουν δὲ ἐλθόντα συλλαβέσθαι αὐτόν. Ὁ δὲ, μετὰ χεῖρας τὴν λύραν λαβών, ἅτε έγνωκώς τῷ προφη τικῷ πνεύματι, ὡς οὐδὲν δεινὸν πείσεται παρὰ τοῦ Σαούλ, τὰ προκείμενα ᾄδει. Καὶ γὰρ ἀπελθὼν εἰς σύλληψιν αὐτοῦ Σαούλ, ἤκουσεν ἀγγελίαν τῶν ἀλο λοφύλων, καὶ ὑπέστρεψε σπεύδων μετὰ τῶν ἀνδρῶν αὐτοῦ. Ἔχοι δ' ἂν τὰ παρόντα ἀναφορὰν καὶ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ, ὡς τὰς ἐπανα- στάσεις τὰς παρὰ τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, καὶ βασιλέων δὲ τῶν ἐθνῶν τὸν θυμὸν διηγούμενος, τὸν Θεὸν ἀξιοῖ ἐξ ἁπάντων σωθῆναι διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ. Προφητικῶς τε ἀποφαίνει, ὡς περιστρέψει τοῖς ἐχθροῖς εἰς κεφαλὴν ὁ Θεὸς τὰ κακὰ, αὐτὸς δὲ τὰς ἐπινικίους προσάξει θυσίας. Διὸ καὶ συνέσεως ἐπιγέγραπται, εἰς τὸν εἰρημένον νοῦν ἀναπέμπον τος ἡμᾶς τοῦ ψαλμοῦ. Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με. Οὐχὶ δι' Β ἄλλου τινὸς ἢ διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ σωθῆναι ἀξιοῖ. & Ἐπειδὴ δὲ, φησί, τὸ σὸν ὄνομα ἐπικαλοῦμαι, ἐν αὐτ τῷ τούτῳ τὴν σωτηρίαν μου παράσχου. Καὶ ἐν δυ ναστείᾳ σου, τουτέστι τῷ Υἱῷ σου, κρινεῖς με· ἀντὶ τοῦ· Οὐκ ἄλλοις κριταῖς, ἀλλὰ τῇ δυνάμει σου εἰς ἐξέτασιν παραδοθῆναι.] Καὶ ἐν τῇ δυνάμει σου κρινεῖς με. Κρίνας γὰρ τὴν κρίσιν αὐτῶν, τοὺς μὲν ἀπωλείᾳ παρέδωκε, τοὺς δὲ ἔσωσεν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν. Ο Θεός, εισάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Δέ ξαι μου τὰς ἱκετείας σὺν εὐμενείᾳ. Ενώτισαι τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου. "Ομοιον τῷ· Καὶ νῦν, Κύριε, ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπειλὰς αὐτῶν. Εἰς τέλος ἐν ὕμνοις συνέσεως τῷ Δαυΐδ. ΝΔ'. Υπόθεσις. Τῷ Πνεύματι θεωρήσας ὁ Προφήτης τὰ ἑσόμενα και τὰ Χριστοῦ παρὰ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰούδα, λύπης πληρούμενος καὶ ἀμηχανίας, ἣν καὶ ἀδολεσχίαν ἐν τῷ παρόντι ὠνόμασε, διατελεί ταραττόμενος καὶ ἀπορῶν ἐν τοῖς τολμωμένοις, παρακαλεῖ τὸν Θεὸν ἐνωτίσασθαι τὴν προσευχὴν αὐτοῦ, καὶ τοῦτο αὐτῷ παρασχεῖν· εἶτα δεύτερον γνῶναι τὴν διὰ τῆς προσευχῆς ἀναπεμπομένην δέησιν· καὶ τρίτον τὴν κατάστασιν θεάσασθαι τοῦ τὴν προσευχὴν ἀναπέμποντος· καὶ οὕτως αὐτὸν καταξιῶσαι τῆς ἑαυτοῦ ἀκοῆς· διὸ ἐπιλέγει· Πρόσχες μοι, καὶ εἰσάκουσόν μου. Ενώτισαι, ὁ Θεὸς, τὴν προσευχήν μου. Δια * EXPOSITIO IN PSALMUM LIV. A dicuntur. Omnes itaque Judæi declinaverunt a via quæ dicit : Ego sum ria. Unde et inutiles facti sunt, cum eam admittere nollent, quia nemo faceret bonum. In ignorantia enim ejus versabantur omaes a legali scriptura excæcati. venissent Ziphæi et dixissent ad Saul : Nonne Da- vid absconditus est apud nos ? LIII. Argumentum. Cum fugeret David a Saule, consedit in deserto Ziph. Deinde digressi Ziphæi ad Saul, in quem locum profugisset, indicarunt. Rogabant autein ut accederet, atque eum comprehenderet ”. Ille vero, accepta manibus lyra, utpote prophetico spi- ritu gnarus se nihil mali a Saule passurum, hæc canit. Nam profectus ad capiendum eum Saul, nuntium accepit adventus alienigenarum, et re- gressu properavit cum manu virorum se comi- tantium. Hæc autem referri videntur ad personam apostolici chori, quasi ille narrans irruptiones Judaici populi, ac regum gentium furorem, Deum supplicet per nomen ejus ab omnibus eripi malis. Prophetice autem edicit, futurum ut mala Deus in caput inimicorum retorqueat, ipse vero in signum partæ victoriæ sacrificia offerat. Pro- pterea intellectus inscribitur, psalmo nos ad supra dictam sententiam deducente Deus, in nomine tuo salvum me fac. Per nomen ipsius, non per aliud quidpiam, salutem consequi [ rogat. [Quandoquidem autem, ait, nomen tuum in- voco, in hoc ipso salutem mihi præbeas. Et in virtute tua, id est in Filio tuo, judicabis me ; ac si diceret: Non aliis judicibus, sed virtuti tuæ exami nandum me tradas.] Et in virtute tua judicabis îne. Judicans enim eorum causam, alios perniciei tradi- dit, alios salvos fecit ab inimicis. meam excipe supplicationem. Auribus percipe verba oris mei. Simile illi : Et nunc, Domine, considera minas eorum 70. Argumentum. mala Christo per Judæos illata, ac per ipsum Judam, dolore plenus et anxietate, quam in præ- senti exercitationem vocat : perturbatus et dubius animi, in considerando hujusmodi facinore mo- ram extrahit, rogatque Deum ut auribus perci- piat orationem suam, et id sibi concedat ; secun- do, ut obsecrationem precibus emissam respiciat; tertio, ut statum precantis contempletur ; atque ita dignetur eum audire, quamobrem adjicit; Intende mili, et exaudi me. D Spiritu Propheta contemplatus quæ futura essent Joan. XI, 6. " I Reg. xxi, 19; xxvi, 1, seqq. 7. Act. IV, 29. 1. In finem in carminibus intellectus David. 2. Cum 4. Deus, exaudi orationem meam. Bono animo 1. In finem in hymnis intellectus ipsi David, LIV. 2. Eraudi, Deus, orationem meam, elc. Varias
Ἔχοι δ’ ἂν τὰ παρόντα ἀναφορὰν καὶ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ, ὡς τὰς ἐπαναστάσεις τὰς παρὰ τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, καὶ βασιλέων δὲ τῶν ἐθνῶν τὸν θυμὸν διηγούμενος, τὸν Θεὸν ἀξιοῖ ἐξ ἁπάντων σωθῆναι διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ. Προφητικῶς τε ἀποφαίνει, ὡς περιστρέψει τοῖς ἐχθροῖς εἰς κεφαλὴν ὁ Θεὸς τὰ κακὰ, αὐτὸς δὲ τὰς ἐπινικίους προσάξει θυσίας. Διὸ καὶ συνέσεως ἐπιγέγραπται, εἰς τὸν εἰρημένον νοῦν ἀναπέμποντος ἡμᾶς τοῦ ψαλμοῦ. Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με. Οὐχὶ δι’ ἄλλου τινὸς ἢ διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ σωθῆναι ἀξιοῖ. [Ἐπειδὴ δὲ, φησὶ, τὸ σὸν ὄνομα ἐπικαλοῦμαι, ἐν αὐτῷ τούτῳ τὴν σωτηρίαν μου παράσχου. Καὶ ἐν δυναστείᾳ σου, τουτέστι τῷ Υἱῷ σου, κρινεῖς με· ἀντὶ τοῦ· Οὐκ ἄλλοις κριταῖς, ἀλλὰ τῇ δυνάμει σου εἰς ἐξέτασιν παραδοθῆναι.] Καὶ ἐν τῇ δυνάμει σου κρινεῖς με. Κρίνας γὰρ τὴν κρίσιν αὐτῶν, τοὺς μὲν ἀπωλείᾳ παρέδωκε, τοὺς δὲ ἔσωσεν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν. Ὁ Θεὸς, εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Δέξαι μου τὰς ἱκετείας σὺν εὐμενείᾳ. Ἐνώτισαι τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου. Ὅμοιον τῷ· Καὶ νῦν, Κύριε, ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπειλὰς αὐτῶν. Εἰς τέλος ἐν ὕμνοις συνέσεως τῷ Δαυί̈δ. ΝΔ.
τοίνυν Ἰουδαῖοι ἐξέκλιναν τὴν ὁδὸν τὴν λέγουσαν · Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός. "Οθεν καὶ ἀχρεῖοι γεγόνασι, ταύ την παραλαβεῖν οὐ βουληθέντες, οὐδενὸς ποιοῦντος τὸ ἀγαθόν. Ἐν ἀγνοίᾳ γὰρ αὐτοῦ πάντες ἐτύγχανον ὑπὸ τοῦ νομικοῦ πεπωρωμένοι γράμματος. Εἰς τέλος ἐν ὕμνοις συνέσεως τῷ Δαυΐδ. Ἐν τῷ ἐλθεῖν τοὺς Ζιφαίους καὶ εἰπεῖν τῷ Σαούλ· Οὐκ ἰδοὺ Δαυΐδ κέκρυπται παρ' ἡμῖν ; ΝΓ. Υπόθεσις. Φεύγων ὁ Δαυίδ τὸν Σαούλ ἐκάθισεν ἐν τῇ ἐρήμῳ Ζήφ. Εἶτα ἀπελθόντες οἱ Ζιφαῖοι πρὸς τὸν Σαούλ ἀπήγγειλαν τὸν τόπον ἐν ᾧ ἦν ἀποδιδράσκων. Ἠξίουν δὲ ἐλθόντα συλλαβέσθαι αὐτόν. Ὁ δὲ, μετὰ χεῖρας τὴν λύραν λαβών, ἅτε έγνωκώς τῷ προφη τικῷ πνεύματι, ὡς οὐδὲν δεινὸν πείσεται παρὰ τοῦ Σαούλ, τὰ προκείμενα ᾄδει. Καὶ γὰρ ἀπελθὼν εἰς σύλληψιν αὐτοῦ Σαούλ, ἤκουσεν ἀγγελίαν τῶν ἀλο λοφύλων, καὶ ὑπέστρεψε σπεύδων μετὰ τῶν ἀνδρῶν αὐτοῦ. Ἔχοι δ' ἂν τὰ παρόντα ἀναφορὰν καὶ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ, ὡς τὰς ἐπανα- στάσεις τὰς παρὰ τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, καὶ βασιλέων δὲ τῶν ἐθνῶν τὸν θυμὸν διηγούμενος, τὸν Θεὸν ἀξιοῖ ἐξ ἁπάντων σωθῆναι διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ. Προφητικῶς τε ἀποφαίνει, ὡς περιστρέψει τοῖς ἐχθροῖς εἰς κεφαλὴν ὁ Θεὸς τὰ κακὰ, αὐτὸς δὲ τὰς ἐπινικίους προσάξει θυσίας. Διὸ καὶ συνέσεως ἐπιγέγραπται, εἰς τὸν εἰρημένον νοῦν ἀναπέμπον τος ἡμᾶς τοῦ ψαλμοῦ. Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με. Οὐχὶ δι' Β ἄλλου τινὸς ἢ διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ σωθῆναι ἀξιοῖ. & Ἐπειδὴ δὲ, φησί, τὸ σὸν ὄνομα ἐπικαλοῦμαι, ἐν αὐτ τῷ τούτῳ τὴν σωτηρίαν μου παράσχου. Καὶ ἐν δυ ναστείᾳ σου, τουτέστι τῷ Υἱῷ σου, κρινεῖς με· ἀντὶ τοῦ· Οὐκ ἄλλοις κριταῖς, ἀλλὰ τῇ δυνάμει σου εἰς ἐξέτασιν παραδοθῆναι.] Καὶ ἐν τῇ δυνάμει σου κρινεῖς με. Κρίνας γὰρ τὴν κρίσιν αὐτῶν, τοὺς μὲν ἀπωλείᾳ παρέδωκε, τοὺς δὲ ἔσωσεν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν. Ο Θεός, εισάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Δέ ξαι μου τὰς ἱκετείας σὺν εὐμενείᾳ. Ενώτισαι τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου. "Ομοιον τῷ· Καὶ νῦν, Κύριε, ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπειλὰς αὐτῶν. Εἰς τέλος ἐν ὕμνοις συνέσεως τῷ Δαυΐδ. ΝΔ'. Υπόθεσις. Τῷ Πνεύματι θεωρήσας ὁ Προφήτης τὰ ἑσόμενα και τὰ Χριστοῦ παρὰ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰούδα, λύπης πληρούμενος καὶ ἀμηχανίας, ἣν καὶ ἀδολεσχίαν ἐν τῷ παρόντι ὠνόμασε, διατελεί ταραττόμενος καὶ ἀπορῶν ἐν τοῖς τολμωμένοις, παρακαλεῖ τὸν Θεὸν ἐνωτίσασθαι τὴν προσευχὴν αὐτοῦ, καὶ τοῦτο αὐτῷ παρασχεῖν· εἶτα δεύτερον γνῶναι τὴν διὰ τῆς προσευχῆς ἀναπεμπομένην δέησιν· καὶ τρίτον τὴν κατάστασιν θεάσασθαι τοῦ τὴν προσευχὴν ἀναπέμποντος· καὶ οὕτως αὐτὸν καταξιῶσαι τῆς ἑαυτοῦ ἀκοῆς· διὸ ἐπιλέγει· Πρόσχες μοι, καὶ εἰσάκουσόν μου. Ενώτισαι, ὁ Θεὸς, τὴν προσευχήν μου. Δια * EXPOSITIO IN PSALMUM LIV. A dicuntur. Omnes itaque Judæi declinaverunt a via quæ dicit : Ego sum ria. Unde et inutiles facti sunt, cum eam admittere nollent, quia nemo faceret bonum. In ignorantia enim ejus versabantur omaes a legali scriptura excæcati. venissent Ziphæi et dixissent ad Saul : Nonne Da- vid absconditus est apud nos ? LIII. Argumentum. Cum fugeret David a Saule, consedit in deserto Ziph. Deinde digressi Ziphæi ad Saul, in quem locum profugisset, indicarunt. Rogabant autein ut accederet, atque eum comprehenderet ”. Ille vero, accepta manibus lyra, utpote prophetico spi- ritu gnarus se nihil mali a Saule passurum, hæc canit. Nam profectus ad capiendum eum Saul, nuntium accepit adventus alienigenarum, et re- gressu properavit cum manu virorum se comi- tantium. Hæc autem referri videntur ad personam apostolici chori, quasi ille narrans irruptiones Judaici populi, ac regum gentium furorem, Deum supplicet per nomen ejus ab omnibus eripi malis. Prophetice autem edicit, futurum ut mala Deus in caput inimicorum retorqueat, ipse vero in signum partæ victoriæ sacrificia offerat. Pro- pterea intellectus inscribitur, psalmo nos ad supra dictam sententiam deducente Deus, in nomine tuo salvum me fac. Per nomen ipsius, non per aliud quidpiam, salutem consequi [ rogat. [Quandoquidem autem, ait, nomen tuum in- voco, in hoc ipso salutem mihi præbeas. Et in virtute tua, id est in Filio tuo, judicabis me ; ac si diceret: Non aliis judicibus, sed virtuti tuæ exami nandum me tradas.] Et in virtute tua judicabis îne. Judicans enim eorum causam, alios perniciei tradi- dit, alios salvos fecit ab inimicis. meam excipe supplicationem. Auribus percipe verba oris mei. Simile illi : Et nunc, Domine, considera minas eorum 70. Argumentum. mala Christo per Judæos illata, ac per ipsum Judam, dolore plenus et anxietate, quam in præ- senti exercitationem vocat : perturbatus et dubius animi, in considerando hujusmodi facinore mo- ram extrahit, rogatque Deum ut auribus perci- piat orationem suam, et id sibi concedat ; secun- do, ut obsecrationem precibus emissam respiciat; tertio, ut statum precantis contempletur ; atque ita dignetur eum audire, quamobrem adjicit; Intende mili, et exaudi me. D Spiritu Propheta contemplatus quæ futura essent Joan. XI, 6. " I Reg. xxi, 19; xxvi, 1, seqq. 7. Act. IV, 29. 1. In finem in carminibus intellectus David. 2. Cum 4. Deus, exaudi orationem meam. Bono animo 1. In finem in hymnis intellectus ipsi David, LIV. 2. Eraudi, Deus, orationem meam, elc. Varias
Ὑπόθεσις. Τῷ Πνεύματι θεωρήσας ὁ Προφήτης τὰ ἐσόμενα κατὰ Χριστοῦ παρὰ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰούδα, λύπης πληρούμενος καὶ ἀμηχανίας, ἢν καὶ ἀδολεσχίαν ἐν τῷ παρόντι ὠνόμασε, διατελεῖ ταραττόμενος καὶ ἀπορῶν ἐν τοῖς τολμωμένοις, παρακαλεῖ τὸν Θεὸν ἐνωτίσασθαι τὴν προσευχὴν αὐτοῦ, καὶ τοῦτο αὐτῷ παρασχεῖν· εἶτα δεύτερον γνῶναι τὴν διὰ τῆς προσευχῆς ἀναπεμπομένην δέησιν· καὶ τρίτον τὴν κατάστασιν θεάσασθαι τοῦ τὴν προσευχὴν ἀναπέμποντος· καὶ οὕτως αὐτὸν καταξιῶσαι τῆς ἑαυτοῦ ἀκοῆς· διὸ ἐπιλέγει· Πρόσχες μοι, καὶ εἰσάκουσόν μου. Ἐνώτισαι, ὁ Θεὸς, τὴν προσευχήν μου. Διαφόρους ἱκετείας προσφέρει δεχθῆναι ταύτας ἀντιβολῶν. Μὴ παρίδῃς γάρ με, φησὶ, ποτνιώμενον, ἀλλ’ εὐμενῶς μοι πρόσχες, καὶ τὴν βοήθειαν ὤρεξον. Ἐλυπήθην ἐν τῇ ἀδολεσχίᾳ μου, καὶ ἐταράχθην. Ἀμηχανίας γὰρ ἐπληροῦτο, βλέπων τὴν κατὰ τοῦ Σωτῆρος γινομένην παρανομίαν, ἣν καὶ διδάσκει ἐφεξῆς λέγων· Ἀπὸ φωνῆς ἐχθροῦ καὶ ἀπὸ θλίψεως ἁμαρτωλοῦ. Ὁ δὲ πᾶς νοῦς οὗτος· Πρόσχες ὅπως ἐλυπήθην, ὅπως ἐταράχθην, ὅπως ἀδολεσχίᾳ πεπλήρωμαι· ἀποδεξάμενός τε ταῦτα, εἰσάκουσόν μου. Ὅτι ἐξέκλιναν ἐπ’ ἐμὲ ἀνομίαι.
τοίνυν Ἰουδαῖοι ἐξέκλιναν τὴν ὁδὸν τὴν λέγουσαν · Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός. "Οθεν καὶ ἀχρεῖοι γεγόνασι, ταύ την παραλαβεῖν οὐ βουληθέντες, οὐδενὸς ποιοῦντος τὸ ἀγαθόν. Ἐν ἀγνοίᾳ γὰρ αὐτοῦ πάντες ἐτύγχανον ὑπὸ τοῦ νομικοῦ πεπωρωμένοι γράμματος. Εἰς τέλος ἐν ὕμνοις συνέσεως τῷ Δαυΐδ. Ἐν τῷ ἐλθεῖν τοὺς Ζιφαίους καὶ εἰπεῖν τῷ Σαούλ· Οὐκ ἰδοὺ Δαυΐδ κέκρυπται παρ' ἡμῖν ; ΝΓ. Υπόθεσις. Φεύγων ὁ Δαυίδ τὸν Σαούλ ἐκάθισεν ἐν τῇ ἐρήμῳ Ζήφ. Εἶτα ἀπελθόντες οἱ Ζιφαῖοι πρὸς τὸν Σαούλ ἀπήγγειλαν τὸν τόπον ἐν ᾧ ἦν ἀποδιδράσκων. Ἠξίουν δὲ ἐλθόντα συλλαβέσθαι αὐτόν. Ὁ δὲ, μετὰ χεῖρας τὴν λύραν λαβών, ἅτε έγνωκώς τῷ προφη τικῷ πνεύματι, ὡς οὐδὲν δεινὸν πείσεται παρὰ τοῦ Σαούλ, τὰ προκείμενα ᾄδει. Καὶ γὰρ ἀπελθὼν εἰς σύλληψιν αὐτοῦ Σαούλ, ἤκουσεν ἀγγελίαν τῶν ἀλο λοφύλων, καὶ ὑπέστρεψε σπεύδων μετὰ τῶν ἀνδρῶν αὐτοῦ. Ἔχοι δ' ἂν τὰ παρόντα ἀναφορὰν καὶ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ, ὡς τὰς ἐπανα- στάσεις τὰς παρὰ τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, καὶ βασιλέων δὲ τῶν ἐθνῶν τὸν θυμὸν διηγούμενος, τὸν Θεὸν ἀξιοῖ ἐξ ἁπάντων σωθῆναι διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ. Προφητικῶς τε ἀποφαίνει, ὡς περιστρέψει τοῖς ἐχθροῖς εἰς κεφαλὴν ὁ Θεὸς τὰ κακὰ, αὐτὸς δὲ τὰς ἐπινικίους προσάξει θυσίας. Διὸ καὶ συνέσεως ἐπιγέγραπται, εἰς τὸν εἰρημένον νοῦν ἀναπέμπον τος ἡμᾶς τοῦ ψαλμοῦ. Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με. Οὐχὶ δι' Β ἄλλου τινὸς ἢ διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ σωθῆναι ἀξιοῖ. & Ἐπειδὴ δὲ, φησί, τὸ σὸν ὄνομα ἐπικαλοῦμαι, ἐν αὐτ τῷ τούτῳ τὴν σωτηρίαν μου παράσχου. Καὶ ἐν δυ ναστείᾳ σου, τουτέστι τῷ Υἱῷ σου, κρινεῖς με· ἀντὶ τοῦ· Οὐκ ἄλλοις κριταῖς, ἀλλὰ τῇ δυνάμει σου εἰς ἐξέτασιν παραδοθῆναι.] Καὶ ἐν τῇ δυνάμει σου κρινεῖς με. Κρίνας γὰρ τὴν κρίσιν αὐτῶν, τοὺς μὲν ἀπωλείᾳ παρέδωκε, τοὺς δὲ ἔσωσεν ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν. Ο Θεός, εισάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Δέ ξαι μου τὰς ἱκετείας σὺν εὐμενείᾳ. Ενώτισαι τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου. "Ομοιον τῷ· Καὶ νῦν, Κύριε, ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπειλὰς αὐτῶν. Εἰς τέλος ἐν ὕμνοις συνέσεως τῷ Δαυΐδ. ΝΔ'. Υπόθεσις. Τῷ Πνεύματι θεωρήσας ὁ Προφήτης τὰ ἑσόμενα και τὰ Χριστοῦ παρὰ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰούδα, λύπης πληρούμενος καὶ ἀμηχανίας, ἣν καὶ ἀδολεσχίαν ἐν τῷ παρόντι ὠνόμασε, διατελεί ταραττόμενος καὶ ἀπορῶν ἐν τοῖς τολμωμένοις, παρακαλεῖ τὸν Θεὸν ἐνωτίσασθαι τὴν προσευχὴν αὐτοῦ, καὶ τοῦτο αὐτῷ παρασχεῖν· εἶτα δεύτερον γνῶναι τὴν διὰ τῆς προσευχῆς ἀναπεμπομένην δέησιν· καὶ τρίτον τὴν κατάστασιν θεάσασθαι τοῦ τὴν προσευχὴν ἀναπέμποντος· καὶ οὕτως αὐτὸν καταξιῶσαι τῆς ἑαυτοῦ ἀκοῆς· διὸ ἐπιλέγει· Πρόσχες μοι, καὶ εἰσάκουσόν μου. Ενώτισαι, ὁ Θεὸς, τὴν προσευχήν μου. Δια * EXPOSITIO IN PSALMUM LIV. A dicuntur. Omnes itaque Judæi declinaverunt a via quæ dicit : Ego sum ria. Unde et inutiles facti sunt, cum eam admittere nollent, quia nemo faceret bonum. In ignorantia enim ejus versabantur omaes a legali scriptura excæcati. venissent Ziphæi et dixissent ad Saul : Nonne Da- vid absconditus est apud nos ? LIII. Argumentum. Cum fugeret David a Saule, consedit in deserto Ziph. Deinde digressi Ziphæi ad Saul, in quem locum profugisset, indicarunt. Rogabant autein ut accederet, atque eum comprehenderet ”. Ille vero, accepta manibus lyra, utpote prophetico spi- ritu gnarus se nihil mali a Saule passurum, hæc canit. Nam profectus ad capiendum eum Saul, nuntium accepit adventus alienigenarum, et re- gressu properavit cum manu virorum se comi- tantium. Hæc autem referri videntur ad personam apostolici chori, quasi ille narrans irruptiones Judaici populi, ac regum gentium furorem, Deum supplicet per nomen ejus ab omnibus eripi malis. Prophetice autem edicit, futurum ut mala Deus in caput inimicorum retorqueat, ipse vero in signum partæ victoriæ sacrificia offerat. Pro- pterea intellectus inscribitur, psalmo nos ad supra dictam sententiam deducente Deus, in nomine tuo salvum me fac. Per nomen ipsius, non per aliud quidpiam, salutem consequi [ rogat. [Quandoquidem autem, ait, nomen tuum in- voco, in hoc ipso salutem mihi præbeas. Et in virtute tua, id est in Filio tuo, judicabis me ; ac si diceret: Non aliis judicibus, sed virtuti tuæ exami nandum me tradas.] Et in virtute tua judicabis îne. Judicans enim eorum causam, alios perniciei tradi- dit, alios salvos fecit ab inimicis. meam excipe supplicationem. Auribus percipe verba oris mei. Simile illi : Et nunc, Domine, considera minas eorum 70. Argumentum. mala Christo per Judæos illata, ac per ipsum Judam, dolore plenus et anxietate, quam in præ- senti exercitationem vocat : perturbatus et dubius animi, in considerando hujusmodi facinore mo- ram extrahit, rogatque Deum ut auribus perci- piat orationem suam, et id sibi concedat ; secun- do, ut obsecrationem precibus emissam respiciat; tertio, ut statum precantis contempletur ; atque ita dignetur eum audire, quamobrem adjicit; Intende mili, et exaudi me. D Spiritu Propheta contemplatus quæ futura essent Joan. XI, 6. " I Reg. xxi, 19; xxvi, 1, seqq. 7. Act. IV, 29. 1. In finem in carminibus intellectus David. 2. Cum 4. Deus, exaudi orationem meam. Bono animo 1. In finem in hymnis intellectus ipsi David, LIV. 2. Eraudi, Deus, orationem meam, elc. Varias
PG 27:252Πάντα γὰρ τὰ κατὰ τοῦ Σωτῆρος συμβάντα πρὸς τὸ οἰκεῖον ἀναφέρει πρόσωπον. [Διὰ μνησικακίαν μοι ταῦτα ἐποίουν τεχθεῖσαν ἐξ ὀργῆς ἀλόγου. Κότος ἡ ἐπίμονος ὀργή. Διὰ ταύτην δὲ τὴν αἰτίαν περιδεὴς ἐγενόμην καὶ τεταραγμένος, ὡς ἐπιστάντος μοι ἤδη τοῦ θανάτου, καὶ τοσαύτη μοι ἦλθεν ἀγωνία καὶ φόβος, ὡς μηδὲ δοκεῖν τὴν ἀκτῖνα φαίνειν, ἀλλ’ ἐσκοτίσθαι· καὶ ἐλογισάμην τὴν φυγὴν εἶναι πάντων ἀμείνω, καὶ ηὐχόμην γενέσθαι μοι πτέρυγας ἐπὶ τῷ μεταστῆναι καὶ ἀλλαχοῦ καταπαῦσαι.] Ἡ καρδία μου ἐταράχθη ἐν ἐμοὶ, καὶ δειλία θανάτου ἐπέπεσεν ἐπ’ ἐμέ. Ἰδοὺ ἡ καρδία μου, φησὶ, διέστρεψε τὰ ἔνδον μου· ἀλλὰ καὶ δειλία θανάτου ἐπέπεσεν ἐπ’ ἐμέ. Ἤτοι δὲ τοῦ σωτηρίου θανάτου λέγει, ἐφ’ ᾧ δειλίας ὁ Προφήτης ἐπληροῦτο ἀνθρωπίνῳ λογισμῷ κινούμενος· ἢ τοῦ τῶν ψυχῶν θανάτου, τῶν ἀπόλλυσθαι μελλόντων διὰ τὰ τοιαῦτα τολμήματα. Ἀλλὰ φόβος καὶ τρόμος ἐπέπεσε τῷ Προφήτῃ ὁρῶντι τὸν ἀγαπητὸν τοῦ Θεοῦ τοιαῦτα ὑπὸ τῶν ἀσεβῶν πάσχοντα, ἔκρυπτε δὲ αὐτὸν σκότος, ὡς ἂν σκότου ἀληθῶς ἄξια τὰ κατὰ τοῦ Σωτῆρος δρώμενα.
EXPOSITIO IN PSALMUM LV. δή, γινώσκοντες αὐτὸν εἶναι τὸν κληρονόμον, εἶπον· Α Δεῦτε, ἀποκτείνωμεν αὐτόν· τὴν γὰρ γνῶσιν ἀντὶ τῆς ζωῆς ἐτεθείκει. Ἐγὼ πρὸς τὸν Θεὸν ἐκέκραξα, καὶ ὁ Κύριος εἰσ- ήκουσέ μου. Ἐγὼ πρὸς τὸν Θεὸν ἐκέκραξα. Καὶ τί ἐκέκραξεν; ἢ λυτρωθῆναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ζητούντων ἀπολέσαι αὐτήν. Διὸ δὴ καὶ εἰσήκου- σται. Εσπέρας καὶ πρωὶ καὶ μεσημβρίας διηγήσομαι. Αντὶ τοῦ, Οὐ παύσομαι διηγούμενος, ὅτι δὴ εἰσακού σας λελύτρωσαι τὴν ψυχήν μου. Ὅτι ἐν πολλοῖς ἦσαν σὺν ἐμοί. Οτι οἱ πολλοὶ συνίεσαν (22) κατ' ἐμοῦ βουλόμενοι την ψυχήν μου ἐξαίρειν. Οὐ γάρ ἐστιν αὐτοῖς ἀντάλλαγμα. Ταπεινωθή- σονται, φησὶν, ἐπειδὴ οὐδὲ ἔχουσι τῆς ψυχῆς αὐτῶν Β ἀντάλλαγμα. Απαξ γὰρ ἀρνησάμενοι τὸ τίμιον αἷμα Χριστοῦ, τὸ εἰλημμένον ἀντάλλαγμα ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς, οὐκέτι εὐποροῦσι λύτρου. Ἐξέτεινε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐν τῷ ἀποδιδόναι. Αὐτὸς μὲν ἐξέτεινε τὴν παρεκτικὴν χεῖρα τῶν ἀγα- θῶν εἰς τὸ μεταλαβεῖν αὐτοὺς τῆς εὐλογίας· οἱ δὲ οὐ μόνον οὐκ ἐδέξαντο· ἀλλὰ καὶ τὴν διαθήκην ἐβεβή λωσαν, δηλονότι τὴν εὐαγγελικήν. Διεμερίσθησαν ἀπὸ ὀργῆς τοῦ προσώπου αὐ τοῦ. Ἐπειδὴ κακοῦργοι περὶ τὸν εὐεργέτην γεγόνασι, ταύτῃ τοι καὶ εἰς πάντα ἄνεμον αὐτοὺς διεσκόρπισε. Καὶ ἤγγισαν αἱ καρδίαι αὐτῶν. Πάλιν περὶ τοῦ Ἰούδα τὸν λόγον ἀποτείνεται· Τῇ καρδίᾳ, φησί, κατ- εδέξατο τὸ προδοῦναι Χριστόν. Καὶ δὴ λόγους προσ- έφερεν ἁπαλούς τε καὶ λείους, ἀλλ᾽ ἦσαν κακίας πλή- ρεις. Τίνες δὲ οἱ λόγοι ἢ τὸ Χαῖρε, Ραββί, ἐπὶ προ- δοσίᾳ λεγόμενον ; Ἐπίρριψον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμνάν σου, καὶ αὐτός σε διαθρέψει. "Ομοιον τό· Μὴ μεριμνήσητε τί φάγητε, ἢ τί πίητε, ἢ τί ἐνδύσησθε. Οὐ δώσει εἰς τὸν αἰῶνα σάλον τῷ δικαίῳ. Ἀντὶ τοῦ· Εκσπά- σει τοὺς δικαίους ἐν παντὶ καιρῷ ἀπὸ πάσης ἐπανα- στάσεως ἐχθρῶν. Σὺ δὲ, ὁ Θεὸς, κατάξεις αὐτοὺς εἰς φρέαρ δια φθορᾶς. Τοὺς ἐπαναστάντας δηλονότι καὶ σταυρῷ παραδόντας. Φρέαρ γὰρ διαφθορᾶς τὸν ᾅδην φησίν. "Ανδρες αἱμάτων καὶ δολιότητος οὐ μὴ ἡμισεύ σωσι τὰς ἡμέρας αὐτῶν. "Ανδρας αἱμάτων τοὺς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς ἀποκτείναντάς φησιν, οἳ καὶ τῆς ζωῆς οὐ πεπληρώκασι τὸν χρόνον, τῇ Ῥωμαίων πα ραδοθέντες μαχαίρα. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἀπὸ τῶν ἁγίων μεμα- κρυμμένου, τῷ Δαυΐδ εἰς στηλογραφίαν, οπότε ἐκράτησαν αὐτὶν οἱ ἀλλόφυλοι ἐν Γέθ. ΝΕ'. Υπόθεσις. Δαυτό φεύγων τὸν Σαούλ ἔσχε τους συνακολουθοῦν- τας αὐτῷ ἄνδρας εξακοσίους. Εἶτα παρερχόμενος εἰς Γεθ τετίμηται παρὰ τῶν ἀλλοφύλων· ἀφώρισαν γὰρ αὐτῷ οἰκητήριον τὴν Σικελάν. Αναφέροιτο δ' ipsum læredem esse, dixerunt, Venile, occidamus cum ; nam cognitionem pro vita posuit. exaudivit me. Ego ad Dominum clamavi. Ecquid clamavit? nisi ut eriperetur anima ejus ab iis qui eam perdere quærebant. Quamobrem exaudi- tus est. dicat: Non finem faciam enarrandi, quod exau- diens me redemeris animam meam. niam multi convenerunt contra me, volentes aui- mam auferre mihi. tur, inquit, quando non habent commutationem animæ suæ. Nam cum semel pretiosum Christi sanguinem abnegarint, qui acceptus fuit in commu- tationem pro vita mundi, non ultra suppetit pretium redemptionis. quidem extendit manum suam bonorum largitri cem ut ipsi perciperent benedictionem ; illi vero non modo non receperunt, sed etiam contaminare- runt testamentum, scilicet evangelicum. quit, in benefactorem improbi et maligni fuerunt, ideo dissipavit illos in omnem ventum. Et appro- pinquaverunt corda illorum. Rursum de Juda ser- monem instituit : Corde, inquit, prodendi Christi C consilium admisit. Et quidem lenia et blanda pro- ferebat, sed quæ essent malitia plena. Quæ verba ? nisi illud : Ave, Rabbi ", quod in prodendo pro- . p tulit. enutriet. Simile illud : Nolite sollicili esse, quid manducabilis, aut quid bibetis, aut quo operiemini”. Non dabit in æternum fluctuationem justo. Quasi dicat : Omni tempore justos extrahet ab omni im- petu inimicorum. itus. Eos scilicet qui insurgerent, ut crucifigendum traderent. Puteum enim interitus infernum vocat. Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos. Viros sanguinum dicit eos qui vitæ principem in- terfecerunt, qui etiam tempus vitæ suæ non perfe- cerunt, Romanorum gladio traditi. est, ipsi David in tituli inscriptionem, cum tenue- runt eum allophyli in Geth. LV. Argumentum, David Saulem fugiens, sexcentos viros habuit se- quentes se. Deinde transiens in Gelli, cum ho- nore excipitur ab alienigenis : nam ipsi separatim in domicilium tradiderunt Sicelam". Referri item Matth. xxi, 58. ” Matth. xxvi, 49. Matth. vi, 31. 7* Reg. xxvii, 2-6. 17. Ego autem ad Deum clamavi, et Dominus 18. Vespere et mane et meridie narrabo. Quasi 19. Quoniam inter multos erant mecum. Quo- 20. Non enim est illis commutatio. Humiliabun- 21. Extendit manum suam in retribuendo. Ipsa 22. Divisi sunt ab ira vultus ejus. Quoniam, in- 23. Jacta super Dominum curam tuam, et ipse te 24. Tu vero, Deus, deduces eos in puteum intera 1. In finem, pro populo qui a sanctis longe facius (22) Forte συνήεσαν, et mox εξαιρεῖν. Επιτ.
Εἶτα, ὥσπερ ἀπολειφθεὶς ἐν μέσῳ τῶν ταῦτα δρώντων, μήτε μίαν τε ἔχων ἀποφυγὴν, μηδὲ ὅποι κλίνας ἑαυτὸν ἐκτὸς τῶν κακῶν γένοιτο, εὔχεται μετέωρος ἐπαρθῆναι, καὶ πτηνὸς γενόμενος δι’ ἀέρος ἐκφυγεῖν. Προσεδεχόμην τὸν Θεὸν σώζοντά με, ἀπὸ ὀλιγοψυχίας καὶ ἀπὸ καταιγίδος. Καταιγίδα ὀνομάζει τὴν διὰ τοῦ πάθους αὐτῷ συμβᾶσαν λύπην. Ὅτι εἶδον ἀνομίαν καὶ ἀντιλογίαν ἐν τῇ πόλει. Αἰτίαν παρατίθησι δι’ ἣν καὶ τὴν προσευχὴν ἐποιήσατο. Ὅτι, εἰ ἐχθρὸς ὠνείδισέ με, ὑπήνεγκα ἄν. Ταῦτα εἰς πρόσωπον τοῦ προδότου ἀναφέροιτ’ ἂν δικαίως. Σὺ δὲ, ἄνθρωπε ἰσόψυχε, ἡγεμών μου καὶ γνωστέ μου. Ἀντὶ τοῦ, Κατεστάθης ἡγεμὼν ὑπ’ ἐμοῦ, ὁ Ἰούδας δηλονότι. Ὃς ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐγλύκανάς μοι ἐδέσματα. Ὅμοιον ὡσεὶ λέγοι· Τῆς αὐτῆς τραπέζης πολλάκις ἠξιωμένος. Ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ ἐπορεύθημεν ἐν ὁμονοίᾳ. Τοῦτό φησι διὰ τὸ συνεληλυθέναι αὐτῷ πολλάκις εἰς τὸ ἱερόν. Ἐλθέτω δὴ θάνατος ἐπ’ αὐτοὺς, καὶ καταβήτωσαν εἰς ᾅδου ζῶντες. Ἐπειδὴ οὐκ ἐθέλησάν σε τὴν ζωὴν παραδέξασθαι, ταύτῃ τοι θάνατος διαδέξεται αὐτούς. Τὸ δὲ, Καταβήτωσαν εἰς ᾅδου ζῶντες, ὅτι δὴ, γινώσκοντες αὐτὸν εἶναι τὸν κληρονόμον, εἶπον·
EXPOSITIO IN PSALMUM LV. δή, γινώσκοντες αὐτὸν εἶναι τὸν κληρονόμον, εἶπον· Α Δεῦτε, ἀποκτείνωμεν αὐτόν· τὴν γὰρ γνῶσιν ἀντὶ τῆς ζωῆς ἐτεθείκει. Ἐγὼ πρὸς τὸν Θεὸν ἐκέκραξα, καὶ ὁ Κύριος εἰσ- ήκουσέ μου. Ἐγὼ πρὸς τὸν Θεὸν ἐκέκραξα. Καὶ τί ἐκέκραξεν; ἢ λυτρωθῆναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ζητούντων ἀπολέσαι αὐτήν. Διὸ δὴ καὶ εἰσήκου- σται. Εσπέρας καὶ πρωὶ καὶ μεσημβρίας διηγήσομαι. Αντὶ τοῦ, Οὐ παύσομαι διηγούμενος, ὅτι δὴ εἰσακού σας λελύτρωσαι τὴν ψυχήν μου. Ὅτι ἐν πολλοῖς ἦσαν σὺν ἐμοί. Οτι οἱ πολλοὶ συνίεσαν (22) κατ' ἐμοῦ βουλόμενοι την ψυχήν μου ἐξαίρειν. Οὐ γάρ ἐστιν αὐτοῖς ἀντάλλαγμα. Ταπεινωθή- σονται, φησὶν, ἐπειδὴ οὐδὲ ἔχουσι τῆς ψυχῆς αὐτῶν Β ἀντάλλαγμα. Απαξ γὰρ ἀρνησάμενοι τὸ τίμιον αἷμα Χριστοῦ, τὸ εἰλημμένον ἀντάλλαγμα ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς, οὐκέτι εὐποροῦσι λύτρου. Ἐξέτεινε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐν τῷ ἀποδιδόναι. Αὐτὸς μὲν ἐξέτεινε τὴν παρεκτικὴν χεῖρα τῶν ἀγα- θῶν εἰς τὸ μεταλαβεῖν αὐτοὺς τῆς εὐλογίας· οἱ δὲ οὐ μόνον οὐκ ἐδέξαντο· ἀλλὰ καὶ τὴν διαθήκην ἐβεβή λωσαν, δηλονότι τὴν εὐαγγελικήν. Διεμερίσθησαν ἀπὸ ὀργῆς τοῦ προσώπου αὐ τοῦ. Ἐπειδὴ κακοῦργοι περὶ τὸν εὐεργέτην γεγόνασι, ταύτῃ τοι καὶ εἰς πάντα ἄνεμον αὐτοὺς διεσκόρπισε. Καὶ ἤγγισαν αἱ καρδίαι αὐτῶν. Πάλιν περὶ τοῦ Ἰούδα τὸν λόγον ἀποτείνεται· Τῇ καρδίᾳ, φησί, κατ- εδέξατο τὸ προδοῦναι Χριστόν. Καὶ δὴ λόγους προσ- έφερεν ἁπαλούς τε καὶ λείους, ἀλλ᾽ ἦσαν κακίας πλή- ρεις. Τίνες δὲ οἱ λόγοι ἢ τὸ Χαῖρε, Ραββί, ἐπὶ προ- δοσίᾳ λεγόμενον ; Ἐπίρριψον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμνάν σου, καὶ αὐτός σε διαθρέψει. "Ομοιον τό· Μὴ μεριμνήσητε τί φάγητε, ἢ τί πίητε, ἢ τί ἐνδύσησθε. Οὐ δώσει εἰς τὸν αἰῶνα σάλον τῷ δικαίῳ. Ἀντὶ τοῦ· Εκσπά- σει τοὺς δικαίους ἐν παντὶ καιρῷ ἀπὸ πάσης ἐπανα- στάσεως ἐχθρῶν. Σὺ δὲ, ὁ Θεὸς, κατάξεις αὐτοὺς εἰς φρέαρ δια φθορᾶς. Τοὺς ἐπαναστάντας δηλονότι καὶ σταυρῷ παραδόντας. Φρέαρ γὰρ διαφθορᾶς τὸν ᾅδην φησίν. "Ανδρες αἱμάτων καὶ δολιότητος οὐ μὴ ἡμισεύ σωσι τὰς ἡμέρας αὐτῶν. "Ανδρας αἱμάτων τοὺς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς ἀποκτείναντάς φησιν, οἳ καὶ τῆς ζωῆς οὐ πεπληρώκασι τὸν χρόνον, τῇ Ῥωμαίων πα ραδοθέντες μαχαίρα. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἀπὸ τῶν ἁγίων μεμα- κρυμμένου, τῷ Δαυΐδ εἰς στηλογραφίαν, οπότε ἐκράτησαν αὐτὶν οἱ ἀλλόφυλοι ἐν Γέθ. ΝΕ'. Υπόθεσις. Δαυτό φεύγων τὸν Σαούλ ἔσχε τους συνακολουθοῦν- τας αὐτῷ ἄνδρας εξακοσίους. Εἶτα παρερχόμενος εἰς Γεθ τετίμηται παρὰ τῶν ἀλλοφύλων· ἀφώρισαν γὰρ αὐτῷ οἰκητήριον τὴν Σικελάν. Αναφέροιτο δ' ipsum læredem esse, dixerunt, Venile, occidamus cum ; nam cognitionem pro vita posuit. exaudivit me. Ego ad Dominum clamavi. Ecquid clamavit? nisi ut eriperetur anima ejus ab iis qui eam perdere quærebant. Quamobrem exaudi- tus est. dicat: Non finem faciam enarrandi, quod exau- diens me redemeris animam meam. niam multi convenerunt contra me, volentes aui- mam auferre mihi. tur, inquit, quando non habent commutationem animæ suæ. Nam cum semel pretiosum Christi sanguinem abnegarint, qui acceptus fuit in commu- tationem pro vita mundi, non ultra suppetit pretium redemptionis. quidem extendit manum suam bonorum largitri cem ut ipsi perciperent benedictionem ; illi vero non modo non receperunt, sed etiam contaminare- runt testamentum, scilicet evangelicum. quit, in benefactorem improbi et maligni fuerunt, ideo dissipavit illos in omnem ventum. Et appro- pinquaverunt corda illorum. Rursum de Juda ser- monem instituit : Corde, inquit, prodendi Christi C consilium admisit. Et quidem lenia et blanda pro- ferebat, sed quæ essent malitia plena. Quæ verba ? nisi illud : Ave, Rabbi ", quod in prodendo pro- . p tulit. enutriet. Simile illud : Nolite sollicili esse, quid manducabilis, aut quid bibetis, aut quo operiemini”. Non dabit in æternum fluctuationem justo. Quasi dicat : Omni tempore justos extrahet ab omni im- petu inimicorum. itus. Eos scilicet qui insurgerent, ut crucifigendum traderent. Puteum enim interitus infernum vocat. Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos. Viros sanguinum dicit eos qui vitæ principem in- terfecerunt, qui etiam tempus vitæ suæ non perfe- cerunt, Romanorum gladio traditi. est, ipsi David in tituli inscriptionem, cum tenue- runt eum allophyli in Geth. LV. Argumentum, David Saulem fugiens, sexcentos viros habuit se- quentes se. Deinde transiens in Gelli, cum ho- nore excipitur ab alienigenis : nam ipsi separatim in domicilium tradiderunt Sicelam". Referri item Matth. xxi, 58. ” Matth. xxvi, 49. Matth. vi, 31. 7* Reg. xxvii, 2-6. 17. Ego autem ad Deum clamavi, et Dominus 18. Vespere et mane et meridie narrabo. Quasi 19. Quoniam inter multos erant mecum. Quo- 20. Non enim est illis commutatio. Humiliabun- 21. Extendit manum suam in retribuendo. Ipsa 22. Divisi sunt ab ira vultus ejus. Quoniam, in- 23. Jacta super Dominum curam tuam, et ipse te 24. Tu vero, Deus, deduces eos in puteum intera 1. In finem, pro populo qui a sanctis longe facius (22) Forte συνήεσαν, et mox εξαιρεῖν. Επιτ.
PG 27:253Δεῦτε, ἀποκτείνωμεν αὐτόν· τὴν γὰρ γνῶσιν ἀντὶ τῆς ζωῆς ἐτεθείκει. Ἐγὼ πρὸς τὸν Θεὸν ἐκέκραξα, καὶ ὁ Κύριος εἰςήκουσέ μου. Ἐγὼ πρὸς τὸν Θεὸν ἐκέκραξα. Καὶ τί ἐκέκραξεν; ἢ λυτρωθῆναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ζητούντων ἀπολέσαι αὐτήν. Διὸ δὴ καὶ εἰσήκουσται. Ἑσπέρας καὶ πρωὶ καὶ μεσημβρίας διηγήσομαι. Ἀντὶ τοῦ, Οὐ παύσομαι διηγούμενος, ὅτι δὴ εἰσακούσας λελύτρωσαι τὴν ψυχήν μου. Ὅτι ἐν πολλοῖς ἦσαν σὺν ἐμοί. Ὅτι οἱ πολλοὶ συνίεσαν κατ’ ἐμοῦ βουλόμενοι τὴν ψυχήν μου ἐξαίρειν. Οὐ γάρ ἐστιν αὐτοῖς ἀντάλλαγμα. Ταπεινωθήσονται, φησὶν, ἐπειδὴ οὐδὲ ἔχουσι τῆς ψυχῆς αὐτῶν ἀντάλλαγμα. Ἅπαξ γὰρ ἀρνησάμενοι τὸ τίμιον αἷμα Χριστοῦ, τὸ εἰλημμένον ἀντάλλαγμα ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς, οὐκέτι εὐποροῦσι λύτρου. Ἐξέτεινε τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐν τῷ ἀποδιδόναι. Αὐτὸς μὲν ἐξέτεινε τὴν παρεκτικὴν χεῖρα τῶν ἀγαθῶν εἰς τὸ μεταλαβεῖν αὐτοὺς τῆς εὐλογίας· οἱ δὲ οὐ μόνον οὐκ ἐδέξαντο· ἀλλὰ καὶ τὴν διαθήκην ἐβεβήλωσαν, δηλονότι τὴν εὐαγγελικήν. Διεμερίσθησαν ἀπὸ ὀργῆς τοῦ προσώπου αὐτοῦ. Ἐπειδὴ κακοῦργοι περὶ τὸν εὐεργέτην γεγόνασι, ταύτῃ τοι καὶ εἰς πάντα ἄνεμον αὐτοὺς διεσκόρπισε.
Καὶ ἤγγισαν αἱ καρδίαι αὐτῶν. Πάλιν περὶ τοῦ Ἰούδα τὸν λόγον ἀποτείνεται· Τῇ καρδίᾳ, φησὶ, κατεδέξατο τὸ προδοῦναι Χριστόν. Καὶ δὴ λόγους προςέφερεν ἁπαλούς τε καὶ λείους, ἀλλ’ ἦσαν κακίας πλήρεις. Τίνες δὲ οἱ λόγοι ἢ τὸ, Χαῖρε, Ῥαββὶ, ἐπὶ προδοσίᾳ λεγόμενον; Ἐπίῤῥιψον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμνάν σου, καὶ αὐτός σε διαθρέψει. Ὅμοιον τό· Μὴ μεριμνήσητε τί φάγητε, ἢ τί πίητε, ἢ τί ἐνδύσησθε. Οὐ δώσει εἰς τὸν αἰῶνα σάλον τῷ δικαίῳ. Ἀντὶ τοῦ· Ἐκσπάσει τοὺς δικαίους ἐν παντὶ καιρῷ ἀπὸ πάσης ἐπαναστάσεως ἐχθρῶν. Σὺ δὲ, ὁ Θεὸς, κατάξεις αὐτοὺς εἰς φρέαρ διαφθορᾶς. Τοὺς ἐπαναστάντας δηλονότι καὶ σταυρῷ παραδόντας. Φρέαρ γὰρ διαφθορᾶς τὸν ᾅδην φησίν. Ἄνδρες αἱμάτων καὶ δολιότητος οὐ μὴ ἡμισεύσωσι τὰς ἡμέρας αὐτῶν. Ἄνδρας αἱμάτων τοὺς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς ἀποκτείναντάς φησιν, οἳ καὶ τῆς ζωῆς οὐ πεπληρώκασι τὸν χρόνον, τῇ Ῥωμαίων παραδοθέντες μαχαίρᾳ.
To the End: For the People from the...Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἀπὸ τῶν…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἀπὸ τῶν ἁγίων μεμακρυμμένου, τῷ Δαυὶ̈δ εἰς στηλογραφίαν, ὁπότε ἐκράτησαν αὐτὸν οἱ ἀλλόφυλοι ἐν Γέθ. ΝΕ. Ὑπόθεσις. Δαυὶ̈δ φεύγων τὸν Σαοὺλ ἔσχε τοὺς συνακολουθοῦντας αὐτῷ ἄνδρας ἑξακοσίους.
Εἶτα παρερχόμενος εἰς Γὲθ τετίμηται παρὰ τῶν ἀλλοφύλων· ἀφώρισαν γὰρ αὐτῷ οἰκητήριον τὴν Σικελάν. Ἀναφέροιτο δ’ ἂν ὁ ψαλμὸς καὶ εἰς πρόσωπον τῆς Ἐκκλησίας τῆς πάλαι μὲν ἀπὸ τῶν ἁγίων μεμακρυμμένης, καθ’ ὃν εἰδωλολάτρει καιρὸν, καὶ δουλευούσης δαίμοσι. Ῥυσθείσης δὲ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν διὰ τοῦ γεγονότος ἐκ σπέρματος τοῦ κατὰ σάρκα Δαυὶ̈δ, τοῦ καὶ πολεμήσαντος ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ὥσπερ ἐν στήλῃ τὴν ὑπὲρ ἡμῶν νίκην γράψαντος. Τότε γὰρ καὶ τιμῆς αὐτὸν οἱ ἀλλόφυλοι ἠξίωσαν, τουτέστιν οἱ ἐξ ἐθνῶν πιστεύοντες εἰς αὐτόν. Ἐλέησόν με, ὁ Θεὸς, ὅτι κατεπάτησέ με ἄνθρωπος. Ἢ περὶ τοῦ Σαοὺλ ὁ Δαυί̈δ φησιν, ἢ καὶ ἅγιος πᾶς, διὰ τὰς θλίψεις ἃς ἔχουσιν ἐν τῷ κόσμῳ. Πολλάκις δὲ καὶ ὁ καθεὶς ἡμῶν ἄνθρωπος τὸν χαλεπὸν τοῦτον ὑφίσταται πόλεμον, ὅλην τὴν ἡμέραν παρὰ τοῦ Σατανᾶ πολεμούμενος καὶ παρ’ αὐτοῦ πατούμενος. Εἰ γὰρ καὶ ἀνθρώπου ὁ ψαλμὸς ἐμνημόνευσεν, ἀλλ’ ὅμως τὸν Σατανᾶν αὐτὸν, ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ πολλάκις ὀνομαζόμενον ἤ τινα τῶν ἐκεῖ στρατευομένων αἰνίττεται.
PG 27:256Πλὴν καὶ τὸν λαὸν τῶν ἐθνῶν ταῦτα ὑποψάλλειν ἁρμόδιον, χρόνῳ πολλῷ ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ ἀπατηθέντα, καὶ τὸν παρ’ αὐτοῦ πόλεμον διὰ τῆς τῶν δαιμόνων ἐπιβουλῆς ὑπομείναντα, οὓς ἐν τοῖς ἑξῆς σαφέστερον ἔφησεν αἰνιττόμενος. Κατεπάτησάν με οἱ ἐχθροί μου ὅλην τὴν ἡμέραν. Ἤδει, ὅτι Σαοὺλ ἐπεβούλευσεν αὐτῷ ἐνηχούμενος παρὰ τῶν ἀοράτων δαιμόνων. Ἢ καὶ τὸ, Οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, δηλοῖ, ἀλλὰ πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. Ὅτι πολλοὶ οἱ πολεμοῦντές με ἀπὸ ὕψους. Εἰ καὶ ἐπανίστανται, φησὶν, ἀλλ’ ἡττήσω πάντας ἐλπίζων ἐπὶ σέ. Αὕτη γάρ μοι ἡ ἐλπὶς τοσαύτην ἰσχὺν παρέσχεν, ὡς τοὺς πάλαι πολεμοῦντας μὴ δεδοικέναι με. Ἐν τῷ Θεῷ ἐπαινέσω τοὺς λόγους μου. Πολεμούμενος παρὰ τῶν ἐχθρῶν, φησὶ, καθοπλίζω ἐμαυτὸν εἰς τὸ μηδὲν παθεῖν κακὸν, ὅλους τοὺς λόγους μου ὕμνους ποιῶν καὶ ἀνατιθεὶς τῷ Θεῷ, καὶ τὴν ἐλπίδα ἐπ’ αὐτῷ ποιούμενος· διὸ καὶ πάσης σαρκὸς ἔξω τὸν φόβον ἐποιούμην. Ὅλην τὴν ἡμέραν τοὺς λόγους μου ἐβδελύςσοντο. Ἐγὼ μὲν, φησὶν, ὅλην τὴν ἡμέραν ἀνετίθουν τοὺς λόγους μου τῷ Θεῷ·
ἂν ὁ ψαλμὸς καὶ εἰς πρόσωπον τῆς Ἐκκλησίας τῆς πάλαι μὲν ἀπὸ τῶν ἁγίων μεμακρυμμένης, καθ' ἂν εἰδωλολάτρει καιρὸν, καὶ δουλευούσης δαίμοσι. Ῥυσθείσης δὲ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν διὰ τοῦ γεγονό τος ἐκ σπέρματος τοῦ κατὰ σάρκα Δαυΐδ, τοῦ καὶ πολεμήσαντος ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ὥσπερ ἐν στήλῃ τὴν ὑπὲρ ἡμῶν νίκην γράψαντος. Τότε γὰρ καὶ τιμῆς αὐτὸν οἱ ἀλλόφυλοι ἠξίωσαν, τουτέστιν οἱ ἐξ ἐθνῶν πιστεύοντες εἰς αὐτόν. Β Ἐλέησόν με, ὁ Θεὸς, ὅτι κατεπάτησέ με ἂν θρωπος. Η περὶ τοῦ Σαούλ ὁ Δαυΐδ φησιν, ἢ καὶ ἅγιος πᾶς, διὰ τὰς θλίψεις ἂς ἔχουσιν ἐν τῷ κα σμῳ (22). Πολλάκις δὲ καὶ ὁ καθεὶς ἡμῶν ἄνθρωπος τὸν χαλεπὸν τοῦτον ὑφίσταται πόλεμον, ὅλην τὴν ἡμέραν παρὰ τοῦ Σατανᾶ πολεμούμενος καὶ παρ' αὐ τοῦ πατούμενος. Εἰ γὰρ καὶ ἀνθρώπου ὁ ψαλμὸς ἐμνημόνευσεν, ἀλλ' ὅμως τὸν Σατανᾶν αὐτὸν, ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ πολλάκις όνομαζόμενον ή τινὰ τῶν ἐκεῖ στρατευομένων αινίττεται. Πλὴν καὶ τὸν λαὸν τῶν ἐθνῶν ταῦτα ὑποψάλλειν (23) ἁρμόδιον, χρόνῳ πολλῷ ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ ἀπατηθέντα, καὶ τὸν παρ' αὐτοῦ τό λεμον διὰ τῆς τῶν δαιμόνων ἐπιβουλῆς ὑπομείναντα, οὓς ἐν τοῖς ἑξῆς σαφέστερον ἔφησεν αἰνιττόμενος. Κατεπάτησάν με οἱ ἐχθροί μου ὅλην τὴν ἡμε ραν. "Ηδει, ὅτι Σαούλ ἐπεβούλευσεν αὐτῷ ἐνηχούμε νος παρὰ τῶν ἀοράτων δαιμόνων. Η καὶ τὸ, Οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, δηλοί, ἀλλὰ πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. Ὅτι πολλοὶ οἱ πολεμοῦντές με ἀπὸ ὕψους. Εἰ καὶ ἐπανίστανται, φησὶν, ἀλλ' ἡττήσω πάν τας ἐλπίζων ἐπὶ σέ. Αὕτη γάρ μοι ἡ ἐλπὶς τοσαύτην ἰσχὺν παρέσχεν, ὡς τοὺς πάλαι πολεμοῦντας μὴ δὲν δοικέναι με. Ἐν τῷ Θεῷ ἐπαινέσω τοὺς λόγους μου. Πολς - μούμενος παρὰ τῶν ἐχθρῶν, φησὶ, καθοπλίζω εμαν τὸν εἰς τὸ μηδὲν παθεῖν κακὸν, ὅλους τοὺς λόγους με ὕμνους ποιῶν καὶ ἀνατιθεὶς τῷ Θεῷ, καὶ τὴν ἐλπίδε ἐπ' αὐτῷ ποιούμενος· διὸ καὶ πάσης σαρκὸς ἔξω τὸν φόβον ἐποιούμην. Ολην τὴν ἡμέραν τοὺς λόγους μου ἐβδελυσ σοντο. Ἐγὼ μὲν, φησίν, ὅλην τὴν ἡμέραν ἀνετίθουν τοὺς λόγους μου τῷ Θεῷ· αὐτοὶ δὲ οὐ διέλειπον πα σαν ἡμέραν κατ' ἐμοῦ τὴν σπουδὴν ἑαυτῶν συντιθέν τες εἰς κακά. Παροικήσουσι καὶ κατακρύψουσιν, αὐτοὶ τὴν πτέρναν μου φυλάξουσι. Το, παροική σουσι, ἀντὶ τοῦ, συναχθήσονται, τέθειται. Ο δὲ νοῦς οὗτος· Οὕτω, φησί, διὰ πάσης ἡμέρας ἐσχύλα ζον τοὺς κατ' ἐμοῦ λόγους κινοῦντες, καὶ πᾶς ὁ δια λογισμὸς αὐτῶν κατ᾿ ἐμοῦ ἐγίνετο, ὡς σπουδάζειν συνάγεσθαι αὐτοὺς ὁμοῦ καὶ λαθραίας ποιεῖσθαι τὰς κατ᾿ ἐμοῦ σκευὰς, καὶ μὴ μέχρι τούτου χωρεῖν, ἀλλὰ καὶ περιεργάζεσθαί μου τὴν πτέρναν, τουτέστι τὴν τοῦ βίου πορείαν, εἴ πως σκελίσαντες δυνηθείεν και ταβαλεῖν με. Καὶ τὰ ἴχνη δέ μου παρετήρουν ὁποῖα - EXEGETICA. S. ATHANASII OPP. PARS III. potest psalmus ad personam Ecclesiæ, quæ qui- A dem olim procul a sanctis posita erat, quo tem - pore erat idololatriæ dedita, et dæmonibus ser. viebat. Eo autem a spiritualibus inimicis erepta ost per. eum qui ex senine David secundum car nem prodiit, qui bellum pro nobis gessit, et quasi in cippo victoriam pro nobis partam descripsit. Tunc enim eum alienigenæ honore affecerunt, id est, qui ex gentium numero crediderunt in eum. B homo. Aut de Saule illud David ait, aut sanctus quilibet, ob ærumnas quæ in hac vita accidunt. Plerumque autem contingit ut demissus noster homo hoc gravissimum subeat bellum, tota die per Satanam impugnatus, atque ab ipso conculcatus. Licet enim hominem psalmus commemoret, atta- men ipsum Satanam plerumque in divina Scriptura nominatum, aut aliquem ex ejus commilitonibus subindicat. Caeterum hæc ab ipso gentilium populo respondendo cantari consentaneum est, qui diuturno tempore per Salaman deceptus ac circumventus fuit, ejusque bellum per dæmonum insidias sueti nuit : quos in sequentibus apertius subindicat. Saudem insidias sibi parare, instigantibus invisi- bilibus dæmonibus. Aut illud indicat : Non est nobis pugna cum carne et sanguine, sed cum spiri- tualibus nequitiæ in cœlestibus ”. Quoniam multi bellantes adversum me, ab altitudine. Etiamsi ir- rumpant, inquit, sed spe tui fretus omnes supera- " bo. Hæc enim spes tantam mihi tribuit fortitudi- nem, ut eos qui mihi hostes olim erant minime reformidem. inquit, bello appetitus, ut nihil lxdar arma sumpsi, sermones meos omnes in cantica converti et Deo obtuli, spemque in illum collocavi : quamobremn universæ carnis timorem ejeci. C . ait, tota die verba mea Deo offerebam; illi vero non finem faciebant tota die curandi ut malum mil:i infligerent. Inhabitabunt et abscondent, ipsi cal- caneum meum observabunt. Illud, inhabitabunt, pro, D congregabuntur, positumn est. Haec est autem senten- tia : lla, inquit, tota die in eo operam ponebant, ut dicta in me commoverent, omnesque eorum cogita- tiones contra me vertebantur, ut curarent omnes una convenire atque clam in me conspirationem conflare, sed nec hactenus sistere gradum, imo etiam calcaneum meum, id est vitæ meæ rationem curiosius observare, si quomodo possent me detur- bare. Atque vestigia mea curiose considerabant, quocunque loco incederem, ut me comprehenderent. * Ephes. vi, 12. 2. Miserere mei, Deus, quoniam conculcavit me 5. Conculcaverunt me inimici mei tota die. Sciebat 5. In Deo laudabo sermones meos. Ab inimieis, 6. Tota die verba mea exsecrabantur. Ego quidem, (22) In R. 2, tribuitur Hesychio. (23) Vide Onomast.
αὐτοὶ δὲ οὐ διέλειπον πᾶσαν ἡμέραν κατ’ ἐμοῦ τὴν σπουδὴν ἑαυτῶν συντιθέντες εἰς κακά. Παροικήσουσι καὶ κατακρύψουσιν, αὐτοὶ τὴν πτέρναν μου φυλάξουσι. Τὸ, παροικήσουσι, ἀντὶ τοῦ, συναχθήσονται, τέθειται. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος· Οὕτω, φησὶ, διὰ πάσης ἡμέρας ἐσχόλαζον τοὺς κατ’ ἐμοῦ λόγους κινοῦντες, καὶ πᾶς ὁ διαλογισμὸς αὐτῶν κατ’ ἐμοῦ ἐγίνετο, ὡς σπουδάζειν συνάγεσθαι αὐτοὺς ὁμοῦ καὶ λαθραίας ποιεῖσθαι τὰς κατ’ ἐμοῦ σκευὰς, καὶ μὴ μέχρι τούτου χωρεῖν, ἀλλὰ καὶ περιεργάζεσθαί μου τὴν πτέρναν, τουτέστι τὴν τοῦ βίου πορείαν, εἴ πως σκελίσαντες δυνηθεῖεν καταβαλεῖν με. Καὶ τὰ ἴχνη δέ μου παρετήρουν ὁποῖα βαδίζοιμι, ἵνα ἐπιλάβωνταί μου. Καὶ ταῦτα μὲν οἱ μάτην διώκοντες κατ’ ἐμοῦ ἔπραττον· σὺ δὲ, Κύριε, ἡ ἐμὴ ἐλπὶς, ἐμὲ μὲν τῆς ἀδίκου αὐτῶν κατασκευῆς ῥῦσαι· αὐτοὺς δὲ μετελθὼν τῇ σαυτοῦ ὀργῇ κατάβαλε. Ὁ Θεὸς, τὴν ζωήν μου ἐπήγγειλά σοι. Παῤῥησίαν ἄγων, φησὶ, καὶ μὴ ἐπαισχυνόμενος τῇ ἐμαυτοῦ ζωῇ, ταύτην σοι πᾶσαν ἐξήγγειλα. Σὺ δὲ ἀποδεχόμενος αὐτὴν τὰ δάκρυά μου οὐκ ἀπώσω· ἀλλὰ πρὸ τῶν σῶν ὀφθαλμῶν ἔθου αὐτὰ, πιστούμενος τὴν σὴν ἐπαγγελίαν τὴν λέγουσαν· Ἔτι σοῦ λαλοῦντος ἐρῶ·
ἂν ὁ ψαλμὸς καὶ εἰς πρόσωπον τῆς Ἐκκλησίας τῆς πάλαι μὲν ἀπὸ τῶν ἁγίων μεμακρυμμένης, καθ' ἂν εἰδωλολάτρει καιρὸν, καὶ δουλευούσης δαίμοσι. Ῥυσθείσης δὲ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν διὰ τοῦ γεγονό τος ἐκ σπέρματος τοῦ κατὰ σάρκα Δαυΐδ, τοῦ καὶ πολεμήσαντος ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ὥσπερ ἐν στήλῃ τὴν ὑπὲρ ἡμῶν νίκην γράψαντος. Τότε γὰρ καὶ τιμῆς αὐτὸν οἱ ἀλλόφυλοι ἠξίωσαν, τουτέστιν οἱ ἐξ ἐθνῶν πιστεύοντες εἰς αὐτόν. Β Ἐλέησόν με, ὁ Θεὸς, ὅτι κατεπάτησέ με ἂν θρωπος. Η περὶ τοῦ Σαούλ ὁ Δαυΐδ φησιν, ἢ καὶ ἅγιος πᾶς, διὰ τὰς θλίψεις ἂς ἔχουσιν ἐν τῷ κα σμῳ (22). Πολλάκις δὲ καὶ ὁ καθεὶς ἡμῶν ἄνθρωπος τὸν χαλεπὸν τοῦτον ὑφίσταται πόλεμον, ὅλην τὴν ἡμέραν παρὰ τοῦ Σατανᾶ πολεμούμενος καὶ παρ' αὐ τοῦ πατούμενος. Εἰ γὰρ καὶ ἀνθρώπου ὁ ψαλμὸς ἐμνημόνευσεν, ἀλλ' ὅμως τὸν Σατανᾶν αὐτὸν, ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ πολλάκις όνομαζόμενον ή τινὰ τῶν ἐκεῖ στρατευομένων αινίττεται. Πλὴν καὶ τὸν λαὸν τῶν ἐθνῶν ταῦτα ὑποψάλλειν (23) ἁρμόδιον, χρόνῳ πολλῷ ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ ἀπατηθέντα, καὶ τὸν παρ' αὐτοῦ τό λεμον διὰ τῆς τῶν δαιμόνων ἐπιβουλῆς ὑπομείναντα, οὓς ἐν τοῖς ἑξῆς σαφέστερον ἔφησεν αἰνιττόμενος. Κατεπάτησάν με οἱ ἐχθροί μου ὅλην τὴν ἡμε ραν. "Ηδει, ὅτι Σαούλ ἐπεβούλευσεν αὐτῷ ἐνηχούμε νος παρὰ τῶν ἀοράτων δαιμόνων. Η καὶ τὸ, Οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, δηλοί, ἀλλὰ πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. Ὅτι πολλοὶ οἱ πολεμοῦντές με ἀπὸ ὕψους. Εἰ καὶ ἐπανίστανται, φησὶν, ἀλλ' ἡττήσω πάν τας ἐλπίζων ἐπὶ σέ. Αὕτη γάρ μοι ἡ ἐλπὶς τοσαύτην ἰσχὺν παρέσχεν, ὡς τοὺς πάλαι πολεμοῦντας μὴ δὲν δοικέναι με. Ἐν τῷ Θεῷ ἐπαινέσω τοὺς λόγους μου. Πολς - μούμενος παρὰ τῶν ἐχθρῶν, φησὶ, καθοπλίζω εμαν τὸν εἰς τὸ μηδὲν παθεῖν κακὸν, ὅλους τοὺς λόγους με ὕμνους ποιῶν καὶ ἀνατιθεὶς τῷ Θεῷ, καὶ τὴν ἐλπίδε ἐπ' αὐτῷ ποιούμενος· διὸ καὶ πάσης σαρκὸς ἔξω τὸν φόβον ἐποιούμην. Ολην τὴν ἡμέραν τοὺς λόγους μου ἐβδελυσ σοντο. Ἐγὼ μὲν, φησίν, ὅλην τὴν ἡμέραν ἀνετίθουν τοὺς λόγους μου τῷ Θεῷ· αὐτοὶ δὲ οὐ διέλειπον πα σαν ἡμέραν κατ' ἐμοῦ τὴν σπουδὴν ἑαυτῶν συντιθέν τες εἰς κακά. Παροικήσουσι καὶ κατακρύψουσιν, αὐτοὶ τὴν πτέρναν μου φυλάξουσι. Το, παροική σουσι, ἀντὶ τοῦ, συναχθήσονται, τέθειται. Ο δὲ νοῦς οὗτος· Οὕτω, φησί, διὰ πάσης ἡμέρας ἐσχύλα ζον τοὺς κατ' ἐμοῦ λόγους κινοῦντες, καὶ πᾶς ὁ δια λογισμὸς αὐτῶν κατ᾿ ἐμοῦ ἐγίνετο, ὡς σπουδάζειν συνάγεσθαι αὐτοὺς ὁμοῦ καὶ λαθραίας ποιεῖσθαι τὰς κατ᾿ ἐμοῦ σκευὰς, καὶ μὴ μέχρι τούτου χωρεῖν, ἀλλὰ καὶ περιεργάζεσθαί μου τὴν πτέρναν, τουτέστι τὴν τοῦ βίου πορείαν, εἴ πως σκελίσαντες δυνηθείεν και ταβαλεῖν με. Καὶ τὰ ἴχνη δέ μου παρετήρουν ὁποῖα - EXEGETICA. S. ATHANASII OPP. PARS III. potest psalmus ad personam Ecclesiæ, quæ qui- A dem olim procul a sanctis posita erat, quo tem - pore erat idololatriæ dedita, et dæmonibus ser. viebat. Eo autem a spiritualibus inimicis erepta ost per. eum qui ex senine David secundum car nem prodiit, qui bellum pro nobis gessit, et quasi in cippo victoriam pro nobis partam descripsit. Tunc enim eum alienigenæ honore affecerunt, id est, qui ex gentium numero crediderunt in eum. B homo. Aut de Saule illud David ait, aut sanctus quilibet, ob ærumnas quæ in hac vita accidunt. Plerumque autem contingit ut demissus noster homo hoc gravissimum subeat bellum, tota die per Satanam impugnatus, atque ab ipso conculcatus. Licet enim hominem psalmus commemoret, atta- men ipsum Satanam plerumque in divina Scriptura nominatum, aut aliquem ex ejus commilitonibus subindicat. Caeterum hæc ab ipso gentilium populo respondendo cantari consentaneum est, qui diuturno tempore per Salaman deceptus ac circumventus fuit, ejusque bellum per dæmonum insidias sueti nuit : quos in sequentibus apertius subindicat. Saudem insidias sibi parare, instigantibus invisi- bilibus dæmonibus. Aut illud indicat : Non est nobis pugna cum carne et sanguine, sed cum spiri- tualibus nequitiæ in cœlestibus ”. Quoniam multi bellantes adversum me, ab altitudine. Etiamsi ir- rumpant, inquit, sed spe tui fretus omnes supera- " bo. Hæc enim spes tantam mihi tribuit fortitudi- nem, ut eos qui mihi hostes olim erant minime reformidem. inquit, bello appetitus, ut nihil lxdar arma sumpsi, sermones meos omnes in cantica converti et Deo obtuli, spemque in illum collocavi : quamobremn universæ carnis timorem ejeci. C . ait, tota die verba mea Deo offerebam; illi vero non finem faciebant tota die curandi ut malum mil:i infligerent. Inhabitabunt et abscondent, ipsi cal- caneum meum observabunt. Illud, inhabitabunt, pro, D congregabuntur, positumn est. Haec est autem senten- tia : lla, inquit, tota die in eo operam ponebant, ut dicta in me commoverent, omnesque eorum cogita- tiones contra me vertebantur, ut curarent omnes una convenire atque clam in me conspirationem conflare, sed nec hactenus sistere gradum, imo etiam calcaneum meum, id est vitæ meæ rationem curiosius observare, si quomodo possent me detur- bare. Atque vestigia mea curiose considerabant, quocunque loco incederem, ut me comprehenderent. * Ephes. vi, 12. 2. Miserere mei, Deus, quoniam conculcavit me 5. Conculcaverunt me inimici mei tota die. Sciebat 5. In Deo laudabo sermones meos. Ab inimieis, 6. Tota die verba mea exsecrabantur. Ego quidem, (22) In R. 2, tribuitur Hesychio. (23) Vide Onomast.
PG 27:257Ἰδοὺ πάρειμι. Διὸ συνέβαινεν, ἐμοῦ εἰσακουομένου, τοὺς ἐχθρούς μου εἰς τὰ ὀπίσω ἀναχωρεῖν· ὅθεν φημί· Ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἐπικαλέσωμαί σε. Ἐπιστρέψουσιν οἱ ἐχθροί μου εἰς τὰ ὀπίσω. Αὐτοῖς ἔργοις, φησὶ, παρείληφα, καὶ ἔγνων ἀκριβῶς, ὅτι οὐκ ἐπὶ ματαίῳ ἡ ἐλπίς· ἀλλὰ Θεὸν βοηθὸν ἐκτησάμην. Ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, εὐχαὶ, ἃς ἀποδώσω αἰνέσεώς σου. Ἐπειδὴ τῆς σῆς οἰκονομίας ἠξίωσας ἡμᾶς, φησὶ, καὶ ἔσωσας, τί ἀνταποδώσομέν σοι, ἢ θυσίας αἰνέσεως; Ὅτι ἐῤῥύσω τὴν ψυχήν μου ἐκ θανάτου. Τοῦ νοητοῦ, φησὶ, τουτέστι τῆς ἀγνωσίας τῆς περὶ Θεοῦ. Καὶ τοὺς πόδας μου ἀπὸ ὀλισθήματος. Τῆς ἁμαρτίας λέγει, αὕτη γὰρ κατέφερεν εἰς θάνατον. Εὐαρεστήσω ἐνώπιον Κυρίου ἐν φωτὶ ζώντων. Ὁ γὰρ ῥυσθεὶς τῆς ἁμαρτίας καὶ καθαρὸς ἀποτελεσθεὶς, οὗτος ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι ἐν τῇ τῶν ζώντων χώρᾳ εὐαρεστήσει τῷ Κυρίῳ. Τοῦ δὲ ῥυσθῆναι ἐκ θανάτου καὶ ἐλευθερωθῆναι ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, μερίδα δὲ σχεῖν καὶ ἐν τῇ τῶν ζώντων χώρᾳ, πρόξενος ἡμῖν γέγονεν ἡ τοῦ Κυρίου παρουσία. Διὸ καὶ στηλογραφία τῷ Δαυὶ̈δ ἀναγέγραπται ὁ ψαλμός.
γεσίαν τοιαῦτά σου πάσχειν μέλλοντος. Ἰδοὺ ἄνθρω· Β πος ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Αγάπησε γὰρ χρυσίον μᾶλλον ὁ προδότης λαβεῖν, ἢ βοηθὸν ἔχειν τὸν Ἰησοῦν. Καὶ ἐνεδυναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ. Ἀντὶ τοῦ· Καὶ ἐνίσχυσε πλη- ρῶσαι τὴν ματαίαν αὐτοῦ καρδίαν, οὐ μεταμεληθεὶς τῆς ἀσεβείας ἐπαύσατο. ['Αλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Καλῶς δὲ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν δυναστείαν ματαιότητα εκάλεσεν ἀπὸ τοῦ πράγματος· οὔτε γὰρ τὸν Δωήκ ὤνησαν, οὔτε Ασσυρίους, ὁπότε ἑνὸ; ἀγγέλου παρουσία αὐτοὺς ἀπέκτεινε, καὶ ἄταφοι ἔκειντο.] Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος. Αειθαλής γὰρ τῶν πιστευόντων εἰς Χριστὸν ἡ δόξα. [ Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, ειρήνη, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτον τοίνυν τὸν καρπὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ ὁ ἅγιος ἔλεγεν Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐλαίᾳ δὲ κατακάρπῳ ὁμοιοῖ ἑαυτὸν, ἐπειδὴ, ἐλεημο σύνης ἐπικρατούσης ἐν αὐτῷ, ἀκολούθως εἶποντο απ λοιπαὶ ἀρεται. Οὕτω καὶ τὸν Ἰὼβ ἀνδρεῖον μὲν, καὶ τὸν Ἰωσὴφ σώφρονα, καὶ τοὺς λοιποὺς ἀπὸ τῆς ἐπικρατούσης ἀρετῆς ὀνομάζοντες αὐτούς. ] Ηλπισα ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἔλεος τοῦ Θεοῦ αἱ θεῖαι Γραφαὶ ὀνομάζουσι τὸν Κύριον, διὰ τὸ γενέσθαι ἡμῖν δι᾽ αὐτοῦ ἔλεος· ἀν- εκεφαλαιώσατο γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὰ πάντα, καὶ ἀν εστοιχείωσεν. Καὶ ὑπομενῶ τὸ ὄνομά σου, ὅτι χρηστὸν έναν τίον τῶν ὁσίων σου. Ἐν τῷ ὀνόματί σου, φησί, σχοίην πεποίθησιν, καὶ ταύτην ἐναντίον πάντων τῶν σῶν ἁγίων ἐξαγγελῶ. Εσται γάρ μοι τὸ πρᾶγμα χρηστόν τε καὶ ἀγαθόν. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελὲθ συνέσεως τῷ Δαυΐδ. ΝΒ. Υπόθεσις. Αδει τὸν παρόντα ὑπὲρ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων καὶ πιστευσάντων εἰς Χριστόν· οἳ καὶ ἠγαλλιῶντο καὶ ηὐφραίνοντο. Μαελὲθ δὲ ἑρμηνεύεται χορός, ήταν χορεία. Αναγκαίως δὲ τὰ πρὸ τῆς παρουσίας του Κυρίου λέγει, ἵνα δείξῃ ὅση τῆς παρουσίας ὠφέ λεια. Ιστέον δὲ, ὡς καὶ τὴν αὐτὴν διάνοιαν πᾶσαν ὁ τρισκαιδέκατος ψαλμός περιέχει, καὶ τὰς αὐτὰς λέξεις σχεδὸν ἁπάσας· ὥστε ἐξ ἐκείνου φανερὸν γενέσθαι τοῖς ἐπιζητοῦσι τὴν ἑρμηνείαν. Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός... Ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Επειδή, μή λογισάμενοι τὸν Θεὸν ἐφορῶντα τὰ ἀνθρώπινα, κρίνοντα κρίσει δικαίᾳ, καὶ πᾶσαν ἀθεμιτουργίαν είργοντα, τούτου χάριν ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Τοῦτο γὰρ σαφῶς τὴν εἰς ἀνθρώπους τοῦ Κυρίου πάροδον σημαίνει. Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἡχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν ἀγαθὸν, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός. Οὐχ ὑπερβολι κῶς ταῦτα εἴρηται· οὐδὲν γὰρ ὑπερβολικῶς, μετ' ἀληθείας δὲ πάντα παρὰ τῇ Γραφῇ εἴρηται. Πάντες S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - modi passurus es. Ecce homo qui no: posuit Deum A adjutorem suum, sed speruvit in multitudine divitia- rum suarum. Maluit enim proditor aurum accipere, quam adjutorem habere Jesum. Et prævaluit in vanitate sua; quasi dicat: Et vanum cor suum in)- plere potuit, neque poenitentia ductus finem fecit impietatis. [Sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Pulchre divitias et potestatem, vanitatem vocavit, se- cundum veram rei naturam: neque enim Doeco profuerunt, neque Assyriis, quando unius angeli adventu interempti sunt, ac insepulti jacuerunt.] que semper eorum gloria qui credunt in Christum. Fructus autem Spiritus est, charitus, gaudium, pax", etc. Hunc itaque fructum cum in seipso ha- beret sanctus ille vir, aiebat: Ego autem sicut oliva fructifera; olivæ autem fructiferæ se comparat, quia cum misericordia in ipso consistat et domi- netur, ex consequenti hærebant et reliquæ virtutes. Eodem prorsus modo et Jobum virilem, et Jose- phum temperantem, cæterosque, es virtute in ip- sis obtinente ac dominante nuncupaverunt.] Spe- ravi in misericordia Dei in æternum. Misericordiam Dei diving Scripturæ Dominum vocant, quia per eum nobis misericordia concessa est. Omnia enim in seipso instauravit et reparavit. est in conspectu sanctorum tuorum. In nomine tuo, inquit, fiduciam habebo, atque cam in conspectu omnium sanctorum tuorum annuntiabo. Erit enim mihi illud jucundum atque bonum. Argumentum. C Hunc canit psa.mum in gratiam apostolorum chori, qui et crediderant in Christum : qui exsultabant et lætabantur. Maeleth vero explicatur chorus sive chorea. Necessario autem ea quæ Christi incarnationem præcesserunt enuntiat, ut decla- ret quæ sit adventus ejus utilitas. Sciendum au- tem est, totum decimum tertium psalmum eamdem sententiam habere, iisdemque ferme omnibus verbis constare, ita ut ii qui interpretationem D hujus perquirunt, ex illo eam aperte mutuentur. Deus de cœlo prospexit super filios hominum. Quia Deum non cogitaverunt, humana inspectantem, ju- dicantem judicio justo, ac nefarium opus quod- cunque coercentem: ideo Deus de cœlo prospexit. Id enim aperte Domini ad homines transitum signi- ficat. non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Non hyperbolice dicta sunt isthæc ; nihil enim hy- perbolice, sed cum !veritate omnia in Scriptura * Galat. v, 23. 10. Ego autem sicut oliva fructifera. Floret nam- 11. Et exspectabo nomen tuum, quoniam bonum 1. In finem pro Mueleth intellectus Davidi. LII. 2. Dixit insipiens in corde suo : Non est Deus... 4. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt,
To the End: Do Not Destroy, of David, for...Εἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς τὸν Δαυὶ̈δ, εἰς…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς τὸν Δαυὶ̈δ, εἰς στηλογραφίαν, ἐν τῷ ἀποδιδράσκειν ἀπὸ προσώπου Σαοὺλ εἰς τὸ σπήλαιον. ΨΑΛΜΟΣ Ν. Ὑπόθεσις. Φεύγων τὸν Σαοὺλ ὁ Δαυὶ̈δ διώκοντα ἦλθεν εἰς σπήλαιον μετὰ ἀνδρῶν τετρακοσίων, ὅτε καὶ τὴν διπλοί̈δα τοῦ πτερυγίου ἔτεμε τοῦ Σαούλ. Τότε δὲ καὶ τὸν ψαλμὸν ᾄδει. Ἀναφέρεται δὲ καὶ εἰς τὰ πεπραγμένα ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Χριστῷ, ὅτε ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν ὀφθεὶς μετὰ σαρκὸς ἐπὶ τῆς γῆς ἀπήλασεν ἡμῶν τὴν φθοράν. Ἐλέησόν με, ὁ Θεὸς, ἐλέησόν με. Ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος τὴν εἰς αὐτὸν ὑμνῳδίαν προσέφερεν. Ὅτι ἐν σοὶ πέποιθε ἡ ψυχή μου, καὶ ἐν τῇ σκιᾷ τῶν πτερύγων σου ἐλπιῶ. Ἔθος τῇ θείᾳ Γραφῇ πτέρυγας καλεῖν τὴν ἐπισκοπικὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου ὃν τρόπον ὄρνις ἐπισυνάγει τὰ νοσσία αὐτῆς ὑπὸ τὰς πτέρυγας. Ἐπὶ τῇ σῇ οὖν βοηθείᾳ, φησὶ, τὴν ἐλπίδα ἔχω. Ἕως οὗ παρέλθῃ ἡ ἀνομία. Τουτέστιν, ἕως οὗ ἐκ μέσου γένηται ὁ Σατανᾶς καὶ αἱ σὺν αὐτῷ δυνάμεις αἱ πονηραί. Κεκράξομαι πρὸς τὸν Θεὸν τὸν ὕψιστον, τὸν Θεὸν τὸν εὐεργετήσαντά με.
γεσίαν τοιαῦτά σου πάσχειν μέλλοντος. Ἰδοὺ ἄνθρω· Β πος ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Αγάπησε γὰρ χρυσίον μᾶλλον ὁ προδότης λαβεῖν, ἢ βοηθὸν ἔχειν τὸν Ἰησοῦν. Καὶ ἐνεδυναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ. Ἀντὶ τοῦ· Καὶ ἐνίσχυσε πλη- ρῶσαι τὴν ματαίαν αὐτοῦ καρδίαν, οὐ μεταμεληθεὶς τῆς ἀσεβείας ἐπαύσατο. ['Αλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Καλῶς δὲ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν δυναστείαν ματαιότητα εκάλεσεν ἀπὸ τοῦ πράγματος· οὔτε γὰρ τὸν Δωήκ ὤνησαν, οὔτε Ασσυρίους, ὁπότε ἑνὸ; ἀγγέλου παρουσία αὐτοὺς ἀπέκτεινε, καὶ ἄταφοι ἔκειντο.] Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος. Αειθαλής γὰρ τῶν πιστευόντων εἰς Χριστὸν ἡ δόξα. [ Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, ειρήνη, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτον τοίνυν τὸν καρπὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ ὁ ἅγιος ἔλεγεν Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐλαίᾳ δὲ κατακάρπῳ ὁμοιοῖ ἑαυτὸν, ἐπειδὴ, ἐλεημο σύνης ἐπικρατούσης ἐν αὐτῷ, ἀκολούθως εἶποντο απ λοιπαὶ ἀρεται. Οὕτω καὶ τὸν Ἰὼβ ἀνδρεῖον μὲν, καὶ τὸν Ἰωσὴφ σώφρονα, καὶ τοὺς λοιποὺς ἀπὸ τῆς ἐπικρατούσης ἀρετῆς ὀνομάζοντες αὐτούς. ] Ηλπισα ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἔλεος τοῦ Θεοῦ αἱ θεῖαι Γραφαὶ ὀνομάζουσι τὸν Κύριον, διὰ τὸ γενέσθαι ἡμῖν δι᾽ αὐτοῦ ἔλεος· ἀν- εκεφαλαιώσατο γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὰ πάντα, καὶ ἀν εστοιχείωσεν. Καὶ ὑπομενῶ τὸ ὄνομά σου, ὅτι χρηστὸν έναν τίον τῶν ὁσίων σου. Ἐν τῷ ὀνόματί σου, φησί, σχοίην πεποίθησιν, καὶ ταύτην ἐναντίον πάντων τῶν σῶν ἁγίων ἐξαγγελῶ. Εσται γάρ μοι τὸ πρᾶγμα χρηστόν τε καὶ ἀγαθόν. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελὲθ συνέσεως τῷ Δαυΐδ. ΝΒ. Υπόθεσις. Αδει τὸν παρόντα ὑπὲρ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων καὶ πιστευσάντων εἰς Χριστόν· οἳ καὶ ἠγαλλιῶντο καὶ ηὐφραίνοντο. Μαελὲθ δὲ ἑρμηνεύεται χορός, ήταν χορεία. Αναγκαίως δὲ τὰ πρὸ τῆς παρουσίας του Κυρίου λέγει, ἵνα δείξῃ ὅση τῆς παρουσίας ὠφέ λεια. Ιστέον δὲ, ὡς καὶ τὴν αὐτὴν διάνοιαν πᾶσαν ὁ τρισκαιδέκατος ψαλμός περιέχει, καὶ τὰς αὐτὰς λέξεις σχεδὸν ἁπάσας· ὥστε ἐξ ἐκείνου φανερὸν γενέσθαι τοῖς ἐπιζητοῦσι τὴν ἑρμηνείαν. Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός... Ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Επειδή, μή λογισάμενοι τὸν Θεὸν ἐφορῶντα τὰ ἀνθρώπινα, κρίνοντα κρίσει δικαίᾳ, καὶ πᾶσαν ἀθεμιτουργίαν είργοντα, τούτου χάριν ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Τοῦτο γὰρ σαφῶς τὴν εἰς ἀνθρώπους τοῦ Κυρίου πάροδον σημαίνει. Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἡχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν ἀγαθὸν, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός. Οὐχ ὑπερβολι κῶς ταῦτα εἴρηται· οὐδὲν γὰρ ὑπερβολικῶς, μετ' ἀληθείας δὲ πάντα παρὰ τῇ Γραφῇ εἴρηται. Πάντες S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - modi passurus es. Ecce homo qui no: posuit Deum A adjutorem suum, sed speruvit in multitudine divitia- rum suarum. Maluit enim proditor aurum accipere, quam adjutorem habere Jesum. Et prævaluit in vanitate sua; quasi dicat: Et vanum cor suum in)- plere potuit, neque poenitentia ductus finem fecit impietatis. [Sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Pulchre divitias et potestatem, vanitatem vocavit, se- cundum veram rei naturam: neque enim Doeco profuerunt, neque Assyriis, quando unius angeli adventu interempti sunt, ac insepulti jacuerunt.] que semper eorum gloria qui credunt in Christum. Fructus autem Spiritus est, charitus, gaudium, pax", etc. Hunc itaque fructum cum in seipso ha- beret sanctus ille vir, aiebat: Ego autem sicut oliva fructifera; olivæ autem fructiferæ se comparat, quia cum misericordia in ipso consistat et domi- netur, ex consequenti hærebant et reliquæ virtutes. Eodem prorsus modo et Jobum virilem, et Jose- phum temperantem, cæterosque, es virtute in ip- sis obtinente ac dominante nuncupaverunt.] Spe- ravi in misericordia Dei in æternum. Misericordiam Dei diving Scripturæ Dominum vocant, quia per eum nobis misericordia concessa est. Omnia enim in seipso instauravit et reparavit. est in conspectu sanctorum tuorum. In nomine tuo, inquit, fiduciam habebo, atque cam in conspectu omnium sanctorum tuorum annuntiabo. Erit enim mihi illud jucundum atque bonum. Argumentum. C Hunc canit psa.mum in gratiam apostolorum chori, qui et crediderant in Christum : qui exsultabant et lætabantur. Maeleth vero explicatur chorus sive chorea. Necessario autem ea quæ Christi incarnationem præcesserunt enuntiat, ut decla- ret quæ sit adventus ejus utilitas. Sciendum au- tem est, totum decimum tertium psalmum eamdem sententiam habere, iisdemque ferme omnibus verbis constare, ita ut ii qui interpretationem D hujus perquirunt, ex illo eam aperte mutuentur. Deus de cœlo prospexit super filios hominum. Quia Deum non cogitaverunt, humana inspectantem, ju- dicantem judicio justo, ac nefarium opus quod- cunque coercentem: ideo Deus de cœlo prospexit. Id enim aperte Domini ad homines transitum signi- ficat. non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Non hyperbolice dicta sunt isthæc ; nihil enim hy- perbolice, sed cum !veritate omnia in Scriptura * Galat. v, 23. 10. Ego autem sicut oliva fructifera. Floret nam- 11. Et exspectabo nomen tuum, quoniam bonum 1. In finem pro Mueleth intellectus Davidi. LII. 2. Dixit insipiens in corde suo : Non est Deus... 4. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt,
PG 27:260Ἐξομολογήσομαι, φησὶ, καὶ εὐχαριστίας ἀναθήσω σοι τῷ εὐεργέτῃ μου. Ἐξαπέστειλεν ἐξ οὐρανοῦ, καὶ ἔσωσέ με. Σαφῶς τὴν κάθοδον τοῦ Κυρίου κηρύσσει. Ἔδωκεν εἰς ὄνειδος τοὺς καταπατοῦντάς με. Τὰς νοητὰς δηλονότι καὶ ἀντικειμένας δυνάμεις. [Παράσχου οὖν τὴν εὐεργεσίαν, ἵνα ἐξῇ μοι λέγειν μετὰ παῤῥησίας, ὅτι ἐξ οὐρανοῦ ἐπεῖδες τὰ καθ’ ἡμᾶς· καὶ τὰ μὲν ἡμέτερα διωρθώσω, τὰ δὲ τῶν ἐχθρῶν πρὸς ὀνειδισμὸν ἤγαγες. Ἢ δὴ τὴν σωτηρίαν φησὶν, ᾗ ἐσώθη ἐν τῷ σπηλαίῳ ὅτε μᾶλλον ὑπεξούσιον ἔλαβε τὸν ἐχθρὸν, εἰ δὲ, ἐφείσατο. Ὃ δὴ καὶ ὄνειδος ἦν τῷ σεσωσμένῳ, ὡς μάτην ἐπιβουλεύοντι τῷ Σωτῆρι.] Ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ ἔλεος αὐτοῦ καὶ τὴν ἀλήθειαν αὐτοῦ. Ἔλεος καὶ ἀλήθεια τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός. Καὶ ἐῤῥύσατο τὴν ψυχήν μου ἐκ μέσου σκύμνων. [Μέσος δὴ ἀπολειφθεὶς σκύμνων τῶν τῆς Τὲθ ἀλλοφύλων. Ἢ τὸ ὅσον ἐπ’ ἐμὲ, καὶ τῇ ἀνθρωπίνη ἀσεβείᾳ ἐκοιμήθην τεταραγμένος. Ἀλλ’ ὁ Ὕψιστος, τὸν Λόγον αὐτοῦ ἀποστείλας, ἐῤῥύσατο τὴν ψυχήν μου, ὡς μηδὲν αὐτὴν ἐκ τῆς ταραχῆς τῶν σκύμνων βλαβῆναι. Τίνα δὲ τὰ θηρία ταῦτα; υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων εἰσὶν ἄν· οἱ ὀδόντες ὅπλα καὶ αἱ βουλαί· ἀντὶ τοῦ, βλαπτικοί εἰσι διὰ πάντων.
γεσίαν τοιαῦτά σου πάσχειν μέλλοντος. Ἰδοὺ ἄνθρω· Β πος ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Αγάπησε γὰρ χρυσίον μᾶλλον ὁ προδότης λαβεῖν, ἢ βοηθὸν ἔχειν τὸν Ἰησοῦν. Καὶ ἐνεδυναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ. Ἀντὶ τοῦ· Καὶ ἐνίσχυσε πλη- ρῶσαι τὴν ματαίαν αὐτοῦ καρδίαν, οὐ μεταμεληθεὶς τῆς ἀσεβείας ἐπαύσατο. ['Αλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Καλῶς δὲ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν δυναστείαν ματαιότητα εκάλεσεν ἀπὸ τοῦ πράγματος· οὔτε γὰρ τὸν Δωήκ ὤνησαν, οὔτε Ασσυρίους, ὁπότε ἑνὸ; ἀγγέλου παρουσία αὐτοὺς ἀπέκτεινε, καὶ ἄταφοι ἔκειντο.] Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος. Αειθαλής γὰρ τῶν πιστευόντων εἰς Χριστὸν ἡ δόξα. [ Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, ειρήνη, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτον τοίνυν τὸν καρπὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ ὁ ἅγιος ἔλεγεν Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐλαίᾳ δὲ κατακάρπῳ ὁμοιοῖ ἑαυτὸν, ἐπειδὴ, ἐλεημο σύνης ἐπικρατούσης ἐν αὐτῷ, ἀκολούθως εἶποντο απ λοιπαὶ ἀρεται. Οὕτω καὶ τὸν Ἰὼβ ἀνδρεῖον μὲν, καὶ τὸν Ἰωσὴφ σώφρονα, καὶ τοὺς λοιποὺς ἀπὸ τῆς ἐπικρατούσης ἀρετῆς ὀνομάζοντες αὐτούς. ] Ηλπισα ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἔλεος τοῦ Θεοῦ αἱ θεῖαι Γραφαὶ ὀνομάζουσι τὸν Κύριον, διὰ τὸ γενέσθαι ἡμῖν δι᾽ αὐτοῦ ἔλεος· ἀν- εκεφαλαιώσατο γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὰ πάντα, καὶ ἀν εστοιχείωσεν. Καὶ ὑπομενῶ τὸ ὄνομά σου, ὅτι χρηστὸν έναν τίον τῶν ὁσίων σου. Ἐν τῷ ὀνόματί σου, φησί, σχοίην πεποίθησιν, καὶ ταύτην ἐναντίον πάντων τῶν σῶν ἁγίων ἐξαγγελῶ. Εσται γάρ μοι τὸ πρᾶγμα χρηστόν τε καὶ ἀγαθόν. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελὲθ συνέσεως τῷ Δαυΐδ. ΝΒ. Υπόθεσις. Αδει τὸν παρόντα ὑπὲρ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων καὶ πιστευσάντων εἰς Χριστόν· οἳ καὶ ἠγαλλιῶντο καὶ ηὐφραίνοντο. Μαελὲθ δὲ ἑρμηνεύεται χορός, ήταν χορεία. Αναγκαίως δὲ τὰ πρὸ τῆς παρουσίας του Κυρίου λέγει, ἵνα δείξῃ ὅση τῆς παρουσίας ὠφέ λεια. Ιστέον δὲ, ὡς καὶ τὴν αὐτὴν διάνοιαν πᾶσαν ὁ τρισκαιδέκατος ψαλμός περιέχει, καὶ τὰς αὐτὰς λέξεις σχεδὸν ἁπάσας· ὥστε ἐξ ἐκείνου φανερὸν γενέσθαι τοῖς ἐπιζητοῦσι τὴν ἑρμηνείαν. Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός... Ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Επειδή, μή λογισάμενοι τὸν Θεὸν ἐφορῶντα τὰ ἀνθρώπινα, κρίνοντα κρίσει δικαίᾳ, καὶ πᾶσαν ἀθεμιτουργίαν είργοντα, τούτου χάριν ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Τοῦτο γὰρ σαφῶς τὴν εἰς ἀνθρώπους τοῦ Κυρίου πάροδον σημαίνει. Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἡχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν ἀγαθὸν, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός. Οὐχ ὑπερβολι κῶς ταῦτα εἴρηται· οὐδὲν γὰρ ὑπερβολικῶς, μετ' ἀληθείας δὲ πάντα παρὰ τῇ Γραφῇ εἴρηται. Πάντες S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - modi passurus es. Ecce homo qui no: posuit Deum A adjutorem suum, sed speruvit in multitudine divitia- rum suarum. Maluit enim proditor aurum accipere, quam adjutorem habere Jesum. Et prævaluit in vanitate sua; quasi dicat: Et vanum cor suum in)- plere potuit, neque poenitentia ductus finem fecit impietatis. [Sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Pulchre divitias et potestatem, vanitatem vocavit, se- cundum veram rei naturam: neque enim Doeco profuerunt, neque Assyriis, quando unius angeli adventu interempti sunt, ac insepulti jacuerunt.] que semper eorum gloria qui credunt in Christum. Fructus autem Spiritus est, charitus, gaudium, pax", etc. Hunc itaque fructum cum in seipso ha- beret sanctus ille vir, aiebat: Ego autem sicut oliva fructifera; olivæ autem fructiferæ se comparat, quia cum misericordia in ipso consistat et domi- netur, ex consequenti hærebant et reliquæ virtutes. Eodem prorsus modo et Jobum virilem, et Jose- phum temperantem, cæterosque, es virtute in ip- sis obtinente ac dominante nuncupaverunt.] Spe- ravi in misericordia Dei in æternum. Misericordiam Dei diving Scripturæ Dominum vocant, quia per eum nobis misericordia concessa est. Omnia enim in seipso instauravit et reparavit. est in conspectu sanctorum tuorum. In nomine tuo, inquit, fiduciam habebo, atque cam in conspectu omnium sanctorum tuorum annuntiabo. Erit enim mihi illud jucundum atque bonum. Argumentum. C Hunc canit psa.mum in gratiam apostolorum chori, qui et crediderant in Christum : qui exsultabant et lætabantur. Maeleth vero explicatur chorus sive chorea. Necessario autem ea quæ Christi incarnationem præcesserunt enuntiat, ut decla- ret quæ sit adventus ejus utilitas. Sciendum au- tem est, totum decimum tertium psalmum eamdem sententiam habere, iisdemque ferme omnibus verbis constare, ita ut ii qui interpretationem D hujus perquirunt, ex illo eam aperte mutuentur. Deus de cœlo prospexit super filios hominum. Quia Deum non cogitaverunt, humana inspectantem, ju- dicantem judicio justo, ac nefarium opus quod- cunque coercentem: ideo Deus de cœlo prospexit. Id enim aperte Domini ad homines transitum signi- ficat. non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Non hyperbolice dicta sunt isthæc ; nihil enim hy- perbolice, sed cum !veritate omnia in Scriptura * Galat. v, 23. 10. Ego autem sicut oliva fructifera. Floret nam- 11. Et exspectabo nomen tuum, quoniam bonum 1. In finem pro Mueleth intellectus Davidi. LII. 2. Dixit insipiens in corde suo : Non est Deus... 4. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt,
Ὥσπερ ἡ μάχαιρα, ἠκονημένη οὖσα, ῥᾳδίως ἀναιρεῖ, οὕτω καὶ ἡ γλῶσσα, τετηγμένη οὖσα, ταῖς καταλαλιαῖς ἀναιρεῖ.] Σκύμνων τῶν νοητῶν δηλονότι. Ἐκοιμήθην τεταραγμένος. Ἐπειδὴ ἐῤῥύσθην, φησὶν, ἐκ τῶν νοητῶν σκύμνων, τούτου χάριν καὶ ἀναπαύσομαι, καίτοι πάλαι ὑπ’ αὐτῶν ταραττόμενος. Υἱοὶ ἀνθρώπων, οἱ ὀδόντες αὐτῶν ὅπλα καὶ βέλη. Ταῦτά φησι κατασημαίνων τὰ τῷ Σωτῆρι συμβάντα κατὰ τὸν τοῦ πάθους καιρὸν, ἡνίκα πρὸς Πιλᾶτον ἔκραζον οἱ Ἰουδαῖοι κατὰ Χριστοῦ τὸ, Ἆρον, ἆρον, σταύρωσον αὐτὸν, καὶ ὅτι Εἰ μὴ ἦν οὗτος κακοῦργος, οὐκ ἄν σοι παρεδώκαμεν αὐτόν. Ὑψώθητι ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς, ὁ Θεὸς, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου. Εἰ καὶ καθῆκας, φησὶν, ἑαυτὸν διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν εἰς ἑκούσιον κένωσιν, καὶ γέγονας ὑπήκοος μέχρι θανάτου, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἄνελθε εἰς οὐρανοὺς, ὅτι καὶ ἀνελθὼν τῆς σῆς δόξης πληρώσεις πᾶσαν τὴν γῆν. Παγίδα ἡτοίμασαν τοῖς ποσί μου. Τοὺς καταβάλλοντάς με, φησὶ, διὰ τῶν παγίδων παρεσκεύασας εἰς αὐτὸν ὃν ὤρυξαν βόθρον ἐμπεσεῖν. Διὸ δὴ καὶ ταῦτα κατορθώσας ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς ὑψώθητι. Ἑτοίμη ἡ καρδία μου, ὁ Θεὸς, ἑτοίμη ἡ καρδία μου.
γεσίαν τοιαῦτά σου πάσχειν μέλλοντος. Ἰδοὺ ἄνθρω· Β πος ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Αγάπησε γὰρ χρυσίον μᾶλλον ὁ προδότης λαβεῖν, ἢ βοηθὸν ἔχειν τὸν Ἰησοῦν. Καὶ ἐνεδυναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ. Ἀντὶ τοῦ· Καὶ ἐνίσχυσε πλη- ρῶσαι τὴν ματαίαν αὐτοῦ καρδίαν, οὐ μεταμεληθεὶς τῆς ἀσεβείας ἐπαύσατο. ['Αλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Καλῶς δὲ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν δυναστείαν ματαιότητα εκάλεσεν ἀπὸ τοῦ πράγματος· οὔτε γὰρ τὸν Δωήκ ὤνησαν, οὔτε Ασσυρίους, ὁπότε ἑνὸ; ἀγγέλου παρουσία αὐτοὺς ἀπέκτεινε, καὶ ἄταφοι ἔκειντο.] Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος. Αειθαλής γὰρ τῶν πιστευόντων εἰς Χριστὸν ἡ δόξα. [ Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, ειρήνη, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτον τοίνυν τὸν καρπὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ ὁ ἅγιος ἔλεγεν Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐλαίᾳ δὲ κατακάρπῳ ὁμοιοῖ ἑαυτὸν, ἐπειδὴ, ἐλεημο σύνης ἐπικρατούσης ἐν αὐτῷ, ἀκολούθως εἶποντο απ λοιπαὶ ἀρεται. Οὕτω καὶ τὸν Ἰὼβ ἀνδρεῖον μὲν, καὶ τὸν Ἰωσὴφ σώφρονα, καὶ τοὺς λοιποὺς ἀπὸ τῆς ἐπικρατούσης ἀρετῆς ὀνομάζοντες αὐτούς. ] Ηλπισα ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἔλεος τοῦ Θεοῦ αἱ θεῖαι Γραφαὶ ὀνομάζουσι τὸν Κύριον, διὰ τὸ γενέσθαι ἡμῖν δι᾽ αὐτοῦ ἔλεος· ἀν- εκεφαλαιώσατο γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὰ πάντα, καὶ ἀν εστοιχείωσεν. Καὶ ὑπομενῶ τὸ ὄνομά σου, ὅτι χρηστὸν έναν τίον τῶν ὁσίων σου. Ἐν τῷ ὀνόματί σου, φησί, σχοίην πεποίθησιν, καὶ ταύτην ἐναντίον πάντων τῶν σῶν ἁγίων ἐξαγγελῶ. Εσται γάρ μοι τὸ πρᾶγμα χρηστόν τε καὶ ἀγαθόν. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελὲθ συνέσεως τῷ Δαυΐδ. ΝΒ. Υπόθεσις. Αδει τὸν παρόντα ὑπὲρ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων καὶ πιστευσάντων εἰς Χριστόν· οἳ καὶ ἠγαλλιῶντο καὶ ηὐφραίνοντο. Μαελὲθ δὲ ἑρμηνεύεται χορός, ήταν χορεία. Αναγκαίως δὲ τὰ πρὸ τῆς παρουσίας του Κυρίου λέγει, ἵνα δείξῃ ὅση τῆς παρουσίας ὠφέ λεια. Ιστέον δὲ, ὡς καὶ τὴν αὐτὴν διάνοιαν πᾶσαν ὁ τρισκαιδέκατος ψαλμός περιέχει, καὶ τὰς αὐτὰς λέξεις σχεδὸν ἁπάσας· ὥστε ἐξ ἐκείνου φανερὸν γενέσθαι τοῖς ἐπιζητοῦσι τὴν ἑρμηνείαν. Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός... Ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Επειδή, μή λογισάμενοι τὸν Θεὸν ἐφορῶντα τὰ ἀνθρώπινα, κρίνοντα κρίσει δικαίᾳ, καὶ πᾶσαν ἀθεμιτουργίαν είργοντα, τούτου χάριν ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Τοῦτο γὰρ σαφῶς τὴν εἰς ἀνθρώπους τοῦ Κυρίου πάροδον σημαίνει. Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἡχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν ἀγαθὸν, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός. Οὐχ ὑπερβολι κῶς ταῦτα εἴρηται· οὐδὲν γὰρ ὑπερβολικῶς, μετ' ἀληθείας δὲ πάντα παρὰ τῇ Γραφῇ εἴρηται. Πάντες S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - modi passurus es. Ecce homo qui no: posuit Deum A adjutorem suum, sed speruvit in multitudine divitia- rum suarum. Maluit enim proditor aurum accipere, quam adjutorem habere Jesum. Et prævaluit in vanitate sua; quasi dicat: Et vanum cor suum in)- plere potuit, neque poenitentia ductus finem fecit impietatis. [Sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Pulchre divitias et potestatem, vanitatem vocavit, se- cundum veram rei naturam: neque enim Doeco profuerunt, neque Assyriis, quando unius angeli adventu interempti sunt, ac insepulti jacuerunt.] que semper eorum gloria qui credunt in Christum. Fructus autem Spiritus est, charitus, gaudium, pax", etc. Hunc itaque fructum cum in seipso ha- beret sanctus ille vir, aiebat: Ego autem sicut oliva fructifera; olivæ autem fructiferæ se comparat, quia cum misericordia in ipso consistat et domi- netur, ex consequenti hærebant et reliquæ virtutes. Eodem prorsus modo et Jobum virilem, et Jose- phum temperantem, cæterosque, es virtute in ip- sis obtinente ac dominante nuncupaverunt.] Spe- ravi in misericordia Dei in æternum. Misericordiam Dei diving Scripturæ Dominum vocant, quia per eum nobis misericordia concessa est. Omnia enim in seipso instauravit et reparavit. est in conspectu sanctorum tuorum. In nomine tuo, inquit, fiduciam habebo, atque cam in conspectu omnium sanctorum tuorum annuntiabo. Erit enim mihi illud jucundum atque bonum. Argumentum. C Hunc canit psa.mum in gratiam apostolorum chori, qui et crediderant in Christum : qui exsultabant et lætabantur. Maeleth vero explicatur chorus sive chorea. Necessario autem ea quæ Christi incarnationem præcesserunt enuntiat, ut decla- ret quæ sit adventus ejus utilitas. Sciendum au- tem est, totum decimum tertium psalmum eamdem sententiam habere, iisdemque ferme omnibus verbis constare, ita ut ii qui interpretationem D hujus perquirunt, ex illo eam aperte mutuentur. Deus de cœlo prospexit super filios hominum. Quia Deum non cogitaverunt, humana inspectantem, ju- dicantem judicio justo, ac nefarium opus quod- cunque coercentem: ideo Deus de cœlo prospexit. Id enim aperte Domini ad homines transitum signi- ficat. non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Non hyperbolice dicta sunt isthæc ; nihil enim hy- perbolice, sed cum !veritate omnia in Scriptura * Galat. v, 23. 10. Ego autem sicut oliva fructifera. Floret nam- 11. Et exspectabo nomen tuum, quoniam bonum 1. In finem pro Mueleth intellectus Davidi. LII. 2. Dixit insipiens in corde suo : Non est Deus... 4. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt,
Παρακαλεῖ δέξασθαι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὃ ἐπηγγείλατο ἀνερχόμενος πέμψειν ὁ Μονογενὴς, ἑτοίμην εἰς τὸ δέξασθαι λέγων γεγενῆσθαι τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν. Ἐξεγέρθητι, ἡ δόξα μου. Δόξαν ἑαυτοῦ τὸ πνεῦμα τὸ προφητικόν φησιν. Ἐξεγέρθητι, ψαλτήριον καὶ κιθάρα. Ψαλτήριον μὲν τὴν ψυχήν φησι, κιθάραν δὲ τὸ σῶμα καλεῖ. Ἐξεγερθήσομαι ὄρθρου. Ἐν αἰσθήσει, φησὶ, τοῦ νοητοῦ φωτὸς γενόμενος ἐπὶ τὸ ὑμνεῖν ἐξεγερθήσομαι. Ἐξομολογήσομαί σοι ἐν λαοῖς, Κύριε, ψαλῶ σοι ἐν ἔθνεσι. Τὴν τῶν ἐθνῶν ἁπάντων ἐπιστροφὴν εὐαγγελίζεται δι’ ὧν ἐξομολογεῖται, ἅτε δὴ πάντων τῶν ἐθνῶν τοὺς αὐτοῦ ᾀδόντων ὕμνους. Ὅτι ἐμεγαλύνθη ἕως τὸν οὐρανὸν τὸ ἔλεός σου. Ὅμοιον τῷ Ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς φθορᾶς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἕως τῶν νεφελῶν ἡ ἀλήθειά σου. Ἀληθεῖς, φησὶ, τὰς τῶν νεφελῶν, τουτέστι τῶν προφητῶν, διὰ τῶν πραγμάτων ἀπέδειξάς σου φωνάς. [ Ἕως τῶν νεφελῶν ἡ ἀλήθειά σου. Ἀληθεῖς, φησὶ, τὰς τῶν νεφελῶν, τουτέστι τῶν προφητῶν, διὰ πραγμάτων ἐπεδείξαντο φωνάς. Ἕως τῶν οὐρανῶν, ὅμοιον τῷ·
γεσίαν τοιαῦτά σου πάσχειν μέλλοντος. Ἰδοὺ ἄνθρω· Β πος ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Αγάπησε γὰρ χρυσίον μᾶλλον ὁ προδότης λαβεῖν, ἢ βοηθὸν ἔχειν τὸν Ἰησοῦν. Καὶ ἐνεδυναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ. Ἀντὶ τοῦ· Καὶ ἐνίσχυσε πλη- ρῶσαι τὴν ματαίαν αὐτοῦ καρδίαν, οὐ μεταμεληθεὶς τῆς ἀσεβείας ἐπαύσατο. ['Αλλ' ἐπήλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ. Καλῶς δὲ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν δυναστείαν ματαιότητα εκάλεσεν ἀπὸ τοῦ πράγματος· οὔτε γὰρ τὸν Δωήκ ὤνησαν, οὔτε Ασσυρίους, ὁπότε ἑνὸ; ἀγγέλου παρουσία αὐτοὺς ἀπέκτεινε, καὶ ἄταφοι ἔκειντο.] Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος. Αειθαλής γὰρ τῶν πιστευόντων εἰς Χριστὸν ἡ δόξα. [ Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, ειρήνη, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτον τοίνυν τὸν καρπὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ ὁ ἅγιος ἔλεγεν Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος ἐλαίᾳ δὲ κατακάρπῳ ὁμοιοῖ ἑαυτὸν, ἐπειδὴ, ἐλεημο σύνης ἐπικρατούσης ἐν αὐτῷ, ἀκολούθως εἶποντο απ λοιπαὶ ἀρεται. Οὕτω καὶ τὸν Ἰὼβ ἀνδρεῖον μὲν, καὶ τὸν Ἰωσὴφ σώφρονα, καὶ τοὺς λοιποὺς ἀπὸ τῆς ἐπικρατούσης ἀρετῆς ὀνομάζοντες αὐτούς. ] Ηλπισα ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἔλεος τοῦ Θεοῦ αἱ θεῖαι Γραφαὶ ὀνομάζουσι τὸν Κύριον, διὰ τὸ γενέσθαι ἡμῖν δι᾽ αὐτοῦ ἔλεος· ἀν- εκεφαλαιώσατο γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὰ πάντα, καὶ ἀν εστοιχείωσεν. Καὶ ὑπομενῶ τὸ ὄνομά σου, ὅτι χρηστὸν έναν τίον τῶν ὁσίων σου. Ἐν τῷ ὀνόματί σου, φησί, σχοίην πεποίθησιν, καὶ ταύτην ἐναντίον πάντων τῶν σῶν ἁγίων ἐξαγγελῶ. Εσται γάρ μοι τὸ πρᾶγμα χρηστόν τε καὶ ἀγαθόν. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελὲθ συνέσεως τῷ Δαυΐδ. ΝΒ. Υπόθεσις. Αδει τὸν παρόντα ὑπὲρ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων καὶ πιστευσάντων εἰς Χριστόν· οἳ καὶ ἠγαλλιῶντο καὶ ηὐφραίνοντο. Μαελὲθ δὲ ἑρμηνεύεται χορός, ήταν χορεία. Αναγκαίως δὲ τὰ πρὸ τῆς παρουσίας του Κυρίου λέγει, ἵνα δείξῃ ὅση τῆς παρουσίας ὠφέ λεια. Ιστέον δὲ, ὡς καὶ τὴν αὐτὴν διάνοιαν πᾶσαν ὁ τρισκαιδέκατος ψαλμός περιέχει, καὶ τὰς αὐτὰς λέξεις σχεδὸν ἁπάσας· ὥστε ἐξ ἐκείνου φανερὸν γενέσθαι τοῖς ἐπιζητοῦσι τὴν ἑρμηνείαν. Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός... Ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων. Επειδή, μή λογισάμενοι τὸν Θεὸν ἐφορῶντα τὰ ἀνθρώπινα, κρίνοντα κρίσει δικαίᾳ, καὶ πᾶσαν ἀθεμιτουργίαν είργοντα, τούτου χάριν ὁ Θεὸς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Τοῦτο γὰρ σαφῶς τὴν εἰς ἀνθρώπους τοῦ Κυρίου πάροδον σημαίνει. Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἡχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν ἀγαθὸν, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός. Οὐχ ὑπερβολι κῶς ταῦτα εἴρηται· οὐδὲν γὰρ ὑπερβολικῶς, μετ' ἀληθείας δὲ πάντα παρὰ τῇ Γραφῇ εἴρηται. Πάντες S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - modi passurus es. Ecce homo qui no: posuit Deum A adjutorem suum, sed speruvit in multitudine divitia- rum suarum. Maluit enim proditor aurum accipere, quam adjutorem habere Jesum. Et prævaluit in vanitate sua; quasi dicat: Et vanum cor suum in)- plere potuit, neque poenitentia ductus finem fecit impietatis. [Sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Pulchre divitias et potestatem, vanitatem vocavit, se- cundum veram rei naturam: neque enim Doeco profuerunt, neque Assyriis, quando unius angeli adventu interempti sunt, ac insepulti jacuerunt.] que semper eorum gloria qui credunt in Christum. Fructus autem Spiritus est, charitus, gaudium, pax", etc. Hunc itaque fructum cum in seipso ha- beret sanctus ille vir, aiebat: Ego autem sicut oliva fructifera; olivæ autem fructiferæ se comparat, quia cum misericordia in ipso consistat et domi- netur, ex consequenti hærebant et reliquæ virtutes. Eodem prorsus modo et Jobum virilem, et Jose- phum temperantem, cæterosque, es virtute in ip- sis obtinente ac dominante nuncupaverunt.] Spe- ravi in misericordia Dei in æternum. Misericordiam Dei diving Scripturæ Dominum vocant, quia per eum nobis misericordia concessa est. Omnia enim in seipso instauravit et reparavit. est in conspectu sanctorum tuorum. In nomine tuo, inquit, fiduciam habebo, atque cam in conspectu omnium sanctorum tuorum annuntiabo. Erit enim mihi illud jucundum atque bonum. Argumentum. C Hunc canit psa.mum in gratiam apostolorum chori, qui et crediderant in Christum : qui exsultabant et lætabantur. Maeleth vero explicatur chorus sive chorea. Necessario autem ea quæ Christi incarnationem præcesserunt enuntiat, ut decla- ret quæ sit adventus ejus utilitas. Sciendum au- tem est, totum decimum tertium psalmum eamdem sententiam habere, iisdemque ferme omnibus verbis constare, ita ut ii qui interpretationem D hujus perquirunt, ex illo eam aperte mutuentur. Deus de cœlo prospexit super filios hominum. Quia Deum non cogitaverunt, humana inspectantem, ju- dicantem judicio justo, ac nefarium opus quod- cunque coercentem: ideo Deus de cœlo prospexit. Id enim aperte Domini ad homines transitum signi- ficat. non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Non hyperbolice dicta sunt isthæc ; nihil enim hy- perbolice, sed cum !veritate omnia in Scriptura * Galat. v, 23. 10. Ego autem sicut oliva fructifera. Floret nam- 11. Et exspectabo nomen tuum, quoniam bonum 1. In finem pro Mueleth intellectus Davidi. LII. 2. Dixit insipiens in corde suo : Non est Deus... 4. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt,
PG 27:261Ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς φθορᾶς εἰς ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ. ]
Α σιν, ἐπειδὴ τῶν λεόντων ἐν τοῖς ὁδοῦσιν ἡ δύναμις· Εξουδενωθήσονται ὡσεὶ ὕδωρ διαπορευόμενον. Εὐκαταφρόνητοι, φησίν, ἔσονται ὕδατι παραπλησίως ἐσκεδασμένῳ καὶ παντελῶς ἀχρήστῳ. Εντενεῖ τὸ τόξον αὐτοῦ ἕως οὗ ἀσθενήσωσι. Τόξον ἐν τού τοῖς τὴν ἀπόφασιν τὴν ἐν τῷ θείῳ βήματι γενησομέ νην φησί. Τὸ δὲ, ἕως οὗ, ἀντὶ τοῦ, καὶ, κεῖται· ἵνα ᾖ, καὶ ἀσθενήσουσιν. Έπεσε τὸ πῦρ ἐπ' αὐτοὺς, καὶ οὐκ εἶδον τὸν ἥλιον. Ἐμβληθέντες, φησίν, εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τῆς δικαιοσύνης τὸν ἥλιον οὐκ ἐθεάσαντο. Ομοιον δὲ τή· Ἀρθήτω ὁ ἀσεβὴς, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν Κυρίου. Πρὸ τοῦ συνιέναι τὰς ἀκάνθας ὑμῶν τὴν βά μνον. Ράμνος ἀκανθῶδες φυτόν. Λέγει δὲ τὸν ἀκάν θινον στέφανον. Πριν, φησίν, αὐξῆσαι τὰς ἀκάνθας ὑμῶν, τουτέστι τὰς ἁμαρτίας, καὶ γενέσθαι ῥάμνον, ἀντὶ τοῦ ἐξανθῆσαι καὶ καρποφορῆσαι, μετελεύσεται ὑμᾶς ἡ θεία ὀργή. Εὐφρανθήσεται δίκαιος, ὅταν ἴδῃ ἐκδίκησιν. Οἱ δίκαιοι, φησὶν, ἐκ μέσου γιγνομένους τοὺς ἁλιτης ρίους θεώμενοι δαίμονας κατὰ τὸν τῆς δικαιοκρισίας καιρὸν, ἐπὶ τῷ δικαίῳ κρίματι τοῦ Θεοῦ εὐφρανθή - σονται· ἅτε δὴ ἀθῶοι αὐτοὶ εὑρεθέντες τῆς ἐπὶ τῷ θανάτῳ κολάσεως. Τὸ γὰρ, νίψεται, ἐπὶ τοῦ ἀθώου ληπτέον κατὰ τό· Νίψομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖράς μου. Αρα ἐστὶν ὁ Θεὸς κρίνων αὐτοὺς ἐν τῇ γῇ. Τὸ, ἄρα, ἀντὶ τοῦ, ὄντως, τέθειται. "Αρα ἐστὶν ὁ Θεὸς κρίνων αὐτούς. Ὁμολογοῦσι, φησὶν, ὄντως δικαίαν ὑπάρχειν τὴν ἐπ' αὐτῶν ἐξενεχθεῖσαν κρίσιν τοῦ Θεοῦ. λογραφίαν, οπότε απέστειλε Σαούλ, καὶ ἐφύ λαξε τὸν οἶκον αὐτοῦ, τοῦ θανατῶσαι αὐτόν. ΨΑΛΜΟΣ ΝΗ'. Υπόθεσις. Διαφθονήσας τῷ Δαυΐδ ὁ Σαούλ, καίτοι εὐεργέτην εν τα, ἐζήτει ἀποκτεῖναι, ποτὲ μὲν ἀκοντίζων τὸ δόρυ κατ' αὐτοῦ, ποτὲ δὲ ἐν τῷ οἴκῳ ἐκπολιορκῶν αὐτόν. ᾿Αναφέρεται δὲ εἰς πρόσωπον τοῦ Σωτῆρος, τοῦ εὐεργετοῦντος μὲν τὸν ἀχάριστον Ισραήλ, οὗ καὶ πρόσωπον εἶχεν ὁ Σαούλ, ἐπιβουλευομένου δὲ παρ᾽ αὐτοῦ. Εὐαγγελίζεται δὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν ἀπάν των κλήσιν, ἐκβαλλομένου δηλονότι διὰ τὴν δυσσέ βειαν τῆς κατὰ Θεὸν πολιτείας τοῦ Ἰσραήλ. Ἐξέλου με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου, ὁ Θεός. Ευχε ται αἰσθητῶν τε καὶ νοητῶν ἀπαλλαγῆναι ἐχθρῶν. Οὗτοι γὰρ δὴ ἄνομα πραττόμενοι ἐφθόνουν κατ' αὐτ του. Οὔτε ἡ ἀνομία μου, οὔτε ἡ ἁμαρτία μου, Κύριε. Ομοιον τῷ · Οτι ἀνομίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέ θη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. Πρόσχες τοῦ ἐπισκέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη. Εὔχεται ἐπιστροφὴν γενέσθαι ἐπὶ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν τῶν εἰδωλολατρῶν, ἀποβολὴν δὲ τοῦ Ἰσραὴλ διὰ τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Μὴ οἰκτειρήσῃς πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Ἐπιστρέφουσιν εἰς ἑσπέραν. Τὴν αἰτίαν φησὶ δι' ἧς μὴ οἰκτείρεσθαι S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. quia leonum vis in dentibus est. Ad nihilum dere- nient tanquam aqua quit, erant, perinde atque effusa aqua prorsusque inutiis. Intendel arcum suum donec infirmentur. Arcum hic vocat sententiam quam in divino tribu- nali laturus est. Illud autem, donec, pro, et, jacet, ut sententia sit, et infirmabuntur. Supercecidit ignis et non viderunt solem. Injecti, inquit, in ignem æternum, solemn justitiæ non viderunt. Simile autem est illud: Tollatur impius, ut non videat gloriam Domini 8. decurrens. Despicabiles, in- num. Rhamnus est spinosa arbor, loquitur autem de spinea corona. Priusquam, ait, augeantur spinæ vestra, id est peccata vestra, et rhamnus fiant, id B est eflorescant et fructum ferant, invadet vos ira divina. 1!, 12. Lætabitur justus cum viderit vindictam. Ju- sti, inquit, cum e medio sublatos improbos dæmonas tempere justi judicii conspicient, de justo Dei judi- cio gaudebunt. Quia scilicet innoxii reperti sunt, atque liberi a supplicio pro morte infligendo. Illud enim, lavabit, de innocente accipiendum, juxta illud, Lavabo inter innocentes manus meas **. Ulique est Deus judicans eos in terra. Illud utique pro retera positum est. Utique est Deus judicans eos. Conf. tentur, vere justum esse judicium Dei in eos latum. ptionem, quando misit Saul, et custodivit domum ejus, ut eum interficeret. PSALMUS LVIII. Argumentum. Livore in Davidem ductus Saul, etiamsi beneficus sibi erat, quærebat interficere eum, modo ejacu- lans in eum hastam 8, modo obsidens in domo ". Refertur autem ad personam Salvatoris, qui in- gratum Israelem beneficiis affecit, cujus personam ferebat Saul, insidiis autem ejus appetitus est. Prænuntiat quoque omnium gentium vocationem, ejecto videlicet ob impietatem Israele, ab eo quod secundum Deum est vitæ instituto. ab inimicis cum sensibilibus tum spiritualibus eripi. Isti enim iniqua agentes invidebant ipsi. Domine. Simile illi est: Quia iniquitatem non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus *¹, verti ad Christi fidem idololatras, et ejici Israelem ob iniquitatem suam. Ne miserearis omnibus qui operantur iniquitatem. Convertentur ad vesperam. Causam dicit cur precetur ut non misereantur eis. Causa vero est quia conspirationem adversus Sal- D Isa. xxvi, sec. LXX. "Psal. xxv, 6. "1 Reg. xix, 10. • ibil, 15, 16. º¹ | Petr. 11, 2.2. 10. Priusquam intelligerent spina vestræ rham- 4. In finem, ne disperdas, Davidi, in tituli inscri- C Εἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς, τῷ Δαυΐδ, εἰς στη 2. Eripe me de inimicis meis, Deus meus. Rogat 5. Neque iniquitas mea, neque peccatum meum, 6. Intende ad visitandas omnes gentes. Rogat con-
To the End: Do Not Destroy, of David, for...Εἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς, τῷ Δαυὶ̈δ εἰς…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς, τῷ Δαυὶ̈δ εἰς στηλογραφίαν. ΨΑΛΜΟΣ ΝΖ Ὑπόθεσις. Τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν ἔχει τῷ προλαβόντι ὁ παρὼν ψαλμὸς, μᾶλλον δὲ σαφῶς ἐξηγεῖται ποῖον κατὰ τῶν ἐπαναστάντων τῷ Σωτῆρι τὸ τέλος γέγονεν. Εἰ ἀληθῶς ἄρα δικαιοσύνην λαλεῖτε. Ἐπειδὴ συνήγοντο κατὰ τοῦ Σωτῆρος, ὡς ἐκδικοῦντες τὸν νόμον, εἰκότως αὐτοῖς τὸ προφητικὸν ἐντέλλεται πνεῦμα, εἴ γε ἄρα τοῦ δικαίου φροντίζουσιν, εὐθέα κρίνειν, τουτέστι δίκαια. Οἱ δὲ οὐκ ἔκριναν δίκαια, τὸν ἀθῶον καὶ δίκαιον ἀποκτεῖναι βουλόμενοι. Καὶ γὰρ ἐν καρδίᾳ ἀνομίας ἐργάζεσθε ἐν τῇ γῇ. Εἰ καὶ οἱ λόγοι, φησὶ, χρηστοὶ, διεκδικεῖν προσποιούμενοι τὸν νόμον· ἀλλ’ ἡ καρδία πικρίας ἐστὶ πλήρης, καὶ αἱ πράξεις δὲ ὁμοίως ἀνομίας πεπλήρωνται. Ἀπηλλοτριώθησαν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ μήτρας. Δείκνυσι τὸ μηδεμίαν αὐτοὺς τὸ παράπαν ἐσχηκότας αἰτίαν εἰς σωτηρίαν. [Διὰ γὰρ Ἡσαί̈ου τοῦ προφήτου πρὸς Ἰουδαίους ὁ Θεὸς ἔφη· Ἔγνων, ὅτι ἀθετῶν ἀθετήσεις, καὶ ἄνομος εἶ, καὶ ἐκ κοιλίας κληθήσῃ·
Α σιν, ἐπειδὴ τῶν λεόντων ἐν τοῖς ὁδοῦσιν ἡ δύναμις· Εξουδενωθήσονται ὡσεὶ ὕδωρ διαπορευόμενον. Εὐκαταφρόνητοι, φησίν, ἔσονται ὕδατι παραπλησίως ἐσκεδασμένῳ καὶ παντελῶς ἀχρήστῳ. Εντενεῖ τὸ τόξον αὐτοῦ ἕως οὗ ἀσθενήσωσι. Τόξον ἐν τού τοῖς τὴν ἀπόφασιν τὴν ἐν τῷ θείῳ βήματι γενησομέ νην φησί. Τὸ δὲ, ἕως οὗ, ἀντὶ τοῦ, καὶ, κεῖται· ἵνα ᾖ, καὶ ἀσθενήσουσιν. Έπεσε τὸ πῦρ ἐπ' αὐτοὺς, καὶ οὐκ εἶδον τὸν ἥλιον. Ἐμβληθέντες, φησίν, εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τῆς δικαιοσύνης τὸν ἥλιον οὐκ ἐθεάσαντο. Ομοιον δὲ τή· Ἀρθήτω ὁ ἀσεβὴς, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν Κυρίου. Πρὸ τοῦ συνιέναι τὰς ἀκάνθας ὑμῶν τὴν βά μνον. Ράμνος ἀκανθῶδες φυτόν. Λέγει δὲ τὸν ἀκάν θινον στέφανον. Πριν, φησίν, αὐξῆσαι τὰς ἀκάνθας ὑμῶν, τουτέστι τὰς ἁμαρτίας, καὶ γενέσθαι ῥάμνον, ἀντὶ τοῦ ἐξανθῆσαι καὶ καρποφορῆσαι, μετελεύσεται ὑμᾶς ἡ θεία ὀργή. Εὐφρανθήσεται δίκαιος, ὅταν ἴδῃ ἐκδίκησιν. Οἱ δίκαιοι, φησὶν, ἐκ μέσου γιγνομένους τοὺς ἁλιτης ρίους θεώμενοι δαίμονας κατὰ τὸν τῆς δικαιοκρισίας καιρὸν, ἐπὶ τῷ δικαίῳ κρίματι τοῦ Θεοῦ εὐφρανθή - σονται· ἅτε δὴ ἀθῶοι αὐτοὶ εὑρεθέντες τῆς ἐπὶ τῷ θανάτῳ κολάσεως. Τὸ γὰρ, νίψεται, ἐπὶ τοῦ ἀθώου ληπτέον κατὰ τό· Νίψομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖράς μου. Αρα ἐστὶν ὁ Θεὸς κρίνων αὐτοὺς ἐν τῇ γῇ. Τὸ, ἄρα, ἀντὶ τοῦ, ὄντως, τέθειται. "Αρα ἐστὶν ὁ Θεὸς κρίνων αὐτούς. Ὁμολογοῦσι, φησὶν, ὄντως δικαίαν ὑπάρχειν τὴν ἐπ' αὐτῶν ἐξενεχθεῖσαν κρίσιν τοῦ Θεοῦ. λογραφίαν, οπότε απέστειλε Σαούλ, καὶ ἐφύ λαξε τὸν οἶκον αὐτοῦ, τοῦ θανατῶσαι αὐτόν. ΨΑΛΜΟΣ ΝΗ'. Υπόθεσις. Διαφθονήσας τῷ Δαυΐδ ὁ Σαούλ, καίτοι εὐεργέτην εν τα, ἐζήτει ἀποκτεῖναι, ποτὲ μὲν ἀκοντίζων τὸ δόρυ κατ' αὐτοῦ, ποτὲ δὲ ἐν τῷ οἴκῳ ἐκπολιορκῶν αὐτόν. ᾿Αναφέρεται δὲ εἰς πρόσωπον τοῦ Σωτῆρος, τοῦ εὐεργετοῦντος μὲν τὸν ἀχάριστον Ισραήλ, οὗ καὶ πρόσωπον εἶχεν ὁ Σαούλ, ἐπιβουλευομένου δὲ παρ᾽ αὐτοῦ. Εὐαγγελίζεται δὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν ἀπάν των κλήσιν, ἐκβαλλομένου δηλονότι διὰ τὴν δυσσέ βειαν τῆς κατὰ Θεὸν πολιτείας τοῦ Ἰσραήλ. Ἐξέλου με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου, ὁ Θεός. Ευχε ται αἰσθητῶν τε καὶ νοητῶν ἀπαλλαγῆναι ἐχθρῶν. Οὗτοι γὰρ δὴ ἄνομα πραττόμενοι ἐφθόνουν κατ' αὐτ του. Οὔτε ἡ ἀνομία μου, οὔτε ἡ ἁμαρτία μου, Κύριε. Ομοιον τῷ · Οτι ἀνομίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέ θη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. Πρόσχες τοῦ ἐπισκέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη. Εὔχεται ἐπιστροφὴν γενέσθαι ἐπὶ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν τῶν εἰδωλολατρῶν, ἀποβολὴν δὲ τοῦ Ἰσραὴλ διὰ τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Μὴ οἰκτειρήσῃς πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Ἐπιστρέφουσιν εἰς ἑσπέραν. Τὴν αἰτίαν φησὶ δι' ἧς μὴ οἰκτείρεσθαι S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. quia leonum vis in dentibus est. Ad nihilum dere- nient tanquam aqua quit, erant, perinde atque effusa aqua prorsusque inutiis. Intendel arcum suum donec infirmentur. Arcum hic vocat sententiam quam in divino tribu- nali laturus est. Illud autem, donec, pro, et, jacet, ut sententia sit, et infirmabuntur. Supercecidit ignis et non viderunt solem. Injecti, inquit, in ignem æternum, solemn justitiæ non viderunt. Simile autem est illud: Tollatur impius, ut non videat gloriam Domini 8. decurrens. Despicabiles, in- num. Rhamnus est spinosa arbor, loquitur autem de spinea corona. Priusquam, ait, augeantur spinæ vestra, id est peccata vestra, et rhamnus fiant, id B est eflorescant et fructum ferant, invadet vos ira divina. 1!, 12. Lætabitur justus cum viderit vindictam. Ju- sti, inquit, cum e medio sublatos improbos dæmonas tempere justi judicii conspicient, de justo Dei judi- cio gaudebunt. Quia scilicet innoxii reperti sunt, atque liberi a supplicio pro morte infligendo. Illud enim, lavabit, de innocente accipiendum, juxta illud, Lavabo inter innocentes manus meas **. Ulique est Deus judicans eos in terra. Illud utique pro retera positum est. Utique est Deus judicans eos. Conf. tentur, vere justum esse judicium Dei in eos latum. ptionem, quando misit Saul, et custodivit domum ejus, ut eum interficeret. PSALMUS LVIII. Argumentum. Livore in Davidem ductus Saul, etiamsi beneficus sibi erat, quærebat interficere eum, modo ejacu- lans in eum hastam 8, modo obsidens in domo ". Refertur autem ad personam Salvatoris, qui in- gratum Israelem beneficiis affecit, cujus personam ferebat Saul, insidiis autem ejus appetitus est. Prænuntiat quoque omnium gentium vocationem, ejecto videlicet ob impietatem Israele, ab eo quod secundum Deum est vitæ instituto. ab inimicis cum sensibilibus tum spiritualibus eripi. Isti enim iniqua agentes invidebant ipsi. Domine. Simile illi est: Quia iniquitatem non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus *¹, verti ad Christi fidem idololatras, et ejici Israelem ob iniquitatem suam. Ne miserearis omnibus qui operantur iniquitatem. Convertentur ad vesperam. Causam dicit cur precetur ut non misereantur eis. Causa vero est quia conspirationem adversus Sal- D Isa. xxvi, sec. LXX. "Psal. xxv, 6. "1 Reg. xix, 10. • ibil, 15, 16. º¹ | Petr. 11, 2.2. 10. Priusquam intelligerent spina vestræ rham- 4. In finem, ne disperdas, Davidi, in tituli inscri- C Εἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς, τῷ Δαυΐδ, εἰς στη 2. Eripe me de inimicis meis, Deus meus. Rogat 5. Neque iniquitas mea, neque peccatum meum, 6. Intende ad visitandas omnes gentes. Rogat con-
κοιλίαν τὸ ἅγιον βάπτισμα λέγων.] Θυμὸς αὐτοῖς κατὰ τὴν ὁμοίωσιν τοῦ ὄφεως. Θυμόν φησι τὴν ψυχὴν, ἣν καὶ ὁμοίαν εἶναί φησι τοῦ ἐν παραδείσῳ ὄφεως· ὃς ὑποκρινάμενος ῥήματα φιλίας, τὸν θάνατον εἰσήγαγεν. Ἐπειδὴ τοίνυν καὶ οὗτοι παραπλησίως, Ῥαββὶ, καὶ Διδάσκαλε, λέγοντες, καὶ, Οἴδαμεν, ὅτι ἀπὸ Θεοῦ ἐλήλυθας, καὶ τὰ τοιαῦτα προφερόμενοι ῥήματα, ἐβουλεύοντο παραδοῦναι σταυρῷ· τούτου χάριν τῇ ὁμοιώσει τοῦ ὄφεως παρεβλήθησαν. Ὡσεὶ ἀσπίδος κωφῆς καὶ βυούσης τὰ ὦτα αὐτῆς. Οὐ μόνῳ τῷ ὄφει, φησὶ, παρεικασθεῖεν ἂν, ἀλλὰ καὶ ἀσπίδι ἐπὶ τῶν ὀδόντων ἐχούσῃ τὸν ἰὸν, μὴ βουλομένῃ τε ἐπακούειν τῶν ἐπῳδῶν εἰς τὸ τοῦ θυμοῦ παύεσθαι. Ταῦτα δέ φησιν, ἐπειδὴ καὶ αὐτοὶ κατὰ τὴν Ἡσαί̈ου φωνὴν ἐβάρυναν τὰ ὦτα, τοῦ μὴ ἀκοῦσαι τοὺς παρὰ τοῦ Κυρίου λόγους. Ὁ Θεὸς συντρίψει τοὺς ὀδόντας αὐτῶν ἐν τῷ στόματι αὐτῶν. Ὀδόντας ἐν τούτῳ τὰς συκοφαντίας ἃς πεποίηνται κατὰ τοῦ Κυρίου φησὶ, καὶ μάλιστα τὰς ἐπὶ τῆς ἀναστάσεως· ἢ ὀδόντας τὴν δύναμίν φησιν, ἐπειδὴ τῶν λεόντων ἐν τοῖς ὀδοῦσιν ἡ δύναμις. Ἐξουδενωθήσονται ὡσεὶ ὕδωρ διαπορευόμενον.
Α σιν, ἐπειδὴ τῶν λεόντων ἐν τοῖς ὁδοῦσιν ἡ δύναμις· Εξουδενωθήσονται ὡσεὶ ὕδωρ διαπορευόμενον. Εὐκαταφρόνητοι, φησίν, ἔσονται ὕδατι παραπλησίως ἐσκεδασμένῳ καὶ παντελῶς ἀχρήστῳ. Εντενεῖ τὸ τόξον αὐτοῦ ἕως οὗ ἀσθενήσωσι. Τόξον ἐν τού τοῖς τὴν ἀπόφασιν τὴν ἐν τῷ θείῳ βήματι γενησομέ νην φησί. Τὸ δὲ, ἕως οὗ, ἀντὶ τοῦ, καὶ, κεῖται· ἵνα ᾖ, καὶ ἀσθενήσουσιν. Έπεσε τὸ πῦρ ἐπ' αὐτοὺς, καὶ οὐκ εἶδον τὸν ἥλιον. Ἐμβληθέντες, φησίν, εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τῆς δικαιοσύνης τὸν ἥλιον οὐκ ἐθεάσαντο. Ομοιον δὲ τή· Ἀρθήτω ὁ ἀσεβὴς, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν Κυρίου. Πρὸ τοῦ συνιέναι τὰς ἀκάνθας ὑμῶν τὴν βά μνον. Ράμνος ἀκανθῶδες φυτόν. Λέγει δὲ τὸν ἀκάν θινον στέφανον. Πριν, φησίν, αὐξῆσαι τὰς ἀκάνθας ὑμῶν, τουτέστι τὰς ἁμαρτίας, καὶ γενέσθαι ῥάμνον, ἀντὶ τοῦ ἐξανθῆσαι καὶ καρποφορῆσαι, μετελεύσεται ὑμᾶς ἡ θεία ὀργή. Εὐφρανθήσεται δίκαιος, ὅταν ἴδῃ ἐκδίκησιν. Οἱ δίκαιοι, φησὶν, ἐκ μέσου γιγνομένους τοὺς ἁλιτης ρίους θεώμενοι δαίμονας κατὰ τὸν τῆς δικαιοκρισίας καιρὸν, ἐπὶ τῷ δικαίῳ κρίματι τοῦ Θεοῦ εὐφρανθή - σονται· ἅτε δὴ ἀθῶοι αὐτοὶ εὑρεθέντες τῆς ἐπὶ τῷ θανάτῳ κολάσεως. Τὸ γὰρ, νίψεται, ἐπὶ τοῦ ἀθώου ληπτέον κατὰ τό· Νίψομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖράς μου. Αρα ἐστὶν ὁ Θεὸς κρίνων αὐτοὺς ἐν τῇ γῇ. Τὸ, ἄρα, ἀντὶ τοῦ, ὄντως, τέθειται. "Αρα ἐστὶν ὁ Θεὸς κρίνων αὐτούς. Ὁμολογοῦσι, φησὶν, ὄντως δικαίαν ὑπάρχειν τὴν ἐπ' αὐτῶν ἐξενεχθεῖσαν κρίσιν τοῦ Θεοῦ. λογραφίαν, οπότε απέστειλε Σαούλ, καὶ ἐφύ λαξε τὸν οἶκον αὐτοῦ, τοῦ θανατῶσαι αὐτόν. ΨΑΛΜΟΣ ΝΗ'. Υπόθεσις. Διαφθονήσας τῷ Δαυΐδ ὁ Σαούλ, καίτοι εὐεργέτην εν τα, ἐζήτει ἀποκτεῖναι, ποτὲ μὲν ἀκοντίζων τὸ δόρυ κατ' αὐτοῦ, ποτὲ δὲ ἐν τῷ οἴκῳ ἐκπολιορκῶν αὐτόν. ᾿Αναφέρεται δὲ εἰς πρόσωπον τοῦ Σωτῆρος, τοῦ εὐεργετοῦντος μὲν τὸν ἀχάριστον Ισραήλ, οὗ καὶ πρόσωπον εἶχεν ὁ Σαούλ, ἐπιβουλευομένου δὲ παρ᾽ αὐτοῦ. Εὐαγγελίζεται δὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν ἀπάν των κλήσιν, ἐκβαλλομένου δηλονότι διὰ τὴν δυσσέ βειαν τῆς κατὰ Θεὸν πολιτείας τοῦ Ἰσραήλ. Ἐξέλου με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου, ὁ Θεός. Ευχε ται αἰσθητῶν τε καὶ νοητῶν ἀπαλλαγῆναι ἐχθρῶν. Οὗτοι γὰρ δὴ ἄνομα πραττόμενοι ἐφθόνουν κατ' αὐτ του. Οὔτε ἡ ἀνομία μου, οὔτε ἡ ἁμαρτία μου, Κύριε. Ομοιον τῷ · Οτι ἀνομίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέ θη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. Πρόσχες τοῦ ἐπισκέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη. Εὔχεται ἐπιστροφὴν γενέσθαι ἐπὶ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν τῶν εἰδωλολατρῶν, ἀποβολὴν δὲ τοῦ Ἰσραὴλ διὰ τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Μὴ οἰκτειρήσῃς πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Ἐπιστρέφουσιν εἰς ἑσπέραν. Τὴν αἰτίαν φησὶ δι' ἧς μὴ οἰκτείρεσθαι S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. quia leonum vis in dentibus est. Ad nihilum dere- nient tanquam aqua quit, erant, perinde atque effusa aqua prorsusque inutiis. Intendel arcum suum donec infirmentur. Arcum hic vocat sententiam quam in divino tribu- nali laturus est. Illud autem, donec, pro, et, jacet, ut sententia sit, et infirmabuntur. Supercecidit ignis et non viderunt solem. Injecti, inquit, in ignem æternum, solemn justitiæ non viderunt. Simile autem est illud: Tollatur impius, ut non videat gloriam Domini 8. decurrens. Despicabiles, in- num. Rhamnus est spinosa arbor, loquitur autem de spinea corona. Priusquam, ait, augeantur spinæ vestra, id est peccata vestra, et rhamnus fiant, id B est eflorescant et fructum ferant, invadet vos ira divina. 1!, 12. Lætabitur justus cum viderit vindictam. Ju- sti, inquit, cum e medio sublatos improbos dæmonas tempere justi judicii conspicient, de justo Dei judi- cio gaudebunt. Quia scilicet innoxii reperti sunt, atque liberi a supplicio pro morte infligendo. Illud enim, lavabit, de innocente accipiendum, juxta illud, Lavabo inter innocentes manus meas **. Ulique est Deus judicans eos in terra. Illud utique pro retera positum est. Utique est Deus judicans eos. Conf. tentur, vere justum esse judicium Dei in eos latum. ptionem, quando misit Saul, et custodivit domum ejus, ut eum interficeret. PSALMUS LVIII. Argumentum. Livore in Davidem ductus Saul, etiamsi beneficus sibi erat, quærebat interficere eum, modo ejacu- lans in eum hastam 8, modo obsidens in domo ". Refertur autem ad personam Salvatoris, qui in- gratum Israelem beneficiis affecit, cujus personam ferebat Saul, insidiis autem ejus appetitus est. Prænuntiat quoque omnium gentium vocationem, ejecto videlicet ob impietatem Israele, ab eo quod secundum Deum est vitæ instituto. ab inimicis cum sensibilibus tum spiritualibus eripi. Isti enim iniqua agentes invidebant ipsi. Domine. Simile illi est: Quia iniquitatem non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus *¹, verti ad Christi fidem idololatras, et ejici Israelem ob iniquitatem suam. Ne miserearis omnibus qui operantur iniquitatem. Convertentur ad vesperam. Causam dicit cur precetur ut non misereantur eis. Causa vero est quia conspirationem adversus Sal- D Isa. xxvi, sec. LXX. "Psal. xxv, 6. "1 Reg. xix, 10. • ibil, 15, 16. º¹ | Petr. 11, 2.2. 10. Priusquam intelligerent spina vestræ rham- 4. In finem, ne disperdas, Davidi, in tituli inscri- C Εἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς, τῷ Δαυΐδ, εἰς στη 2. Eripe me de inimicis meis, Deus meus. Rogat 5. Neque iniquitas mea, neque peccatum meum, 6. Intende ad visitandas omnes gentes. Rogat con-
PG 27:264Εὐκαταφρόνητοι, φησὶν, ἔσονται ὕδατι παραπλησίως ἐσκεδασμένῳ καὶ παντελῶς ἀχρήστῳ. Ἐντενεῖ τὸ τόξον αὐτοῦ ἕως οὗ ἀσθενήσωσι. Τόξον ἐν τούτοις τὴν ἀπόφασιν τὴν ἐν τῷ θείῳ βήματι γενησομένην φησί. Τὸ δὲ, ἕως οὗ, ἀντὶ τοῦ, καὶ, κεῖται· ἵνα ᾖ, καὶ ἀσθενήσουσιν. Ἔπεσε τὸ πῦρ ἐπ’ αὐτοὺς, καὶ οὐκ εἶδον τὸν ἥλιον. Ἐμβληθέντες, φησὶν, εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τῆς δικαιοσύνης τὸν ἥλιον οὐκ ἐθεάσαντο. Ὅμοιον δὲ τό· Ἀρθήτω ὁ ἀσεβὴς, ἵνα μὴ ἴδῃ τὴν δόξαν Κυρίου. Πρὸ τοῦ συνιέναι τὰς ἀκάνθας ὑμῶν τὴν ῥάμνον. Ῥάμνος ἀκανθῶδες φυτόν. Λέγει δὲ τὸν ἀκάνθινον στέφανον. Πρὶν, φησὶν, αὐξῆσαι τὰς ἀκάνθας ὑμῶν, τουτέστι τὰς ἁμαρτίας, καὶ γενέσθαι ῥάμνον, ἀντὶ τοῦ ἐξανθῆσαι καὶ καρποφορῆσαι, μετελεύσεται ὑμᾶς ἡ θεία ὀργή. Εὐφρανθήσεται δίκαιος, ὅταν ἴδῃ ἐκδίκησιν. Οἱ δίκαιοι, φησὶν, ἐκ μέσου γιγνομένους τοὺς ἀλιτηρίους θεώμενοι δαίμονας κατὰ τὸν τῆς δικαιοκρισίας καιρὸν, ἐπὶ τῷ δικαίῳ κρίματι τοῦ Θεοῦ εὐφρανθήσονται· ἅτε δὴ ἀθῶοι αὐτοὶ εὑρεθέντες τῆς ἐπὶ τῷ θανάτῳ κολάσεως. Τὸ γὰρ, νίψεται, ἐπὶ τοῦ ἀθώου ληπτέον κατὰ τό· Νίψομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖράς μου. Ἄρα ἐστὶν ὁ Θεὸς κρίνων αὐτοὺς ἐν τῇ γῇ.
Τὸ, ἄρα, ἀντὶ τοῦ, ὄντως, τέθειται. Ἄρα ἐστὶν ὁ Θεὸς κρίνων αὐτούς. Ὁμολογοῦσι, φησὶν, ὄντως δικαίαν ὑπάρχειν τὴν ἐπ’ αὐτῶν ἐξενεχθεῖσαν κρίσιν τοῦ Θεοῦ. Εἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς, τῷ Δαυὶ̈δ, εἰς στηλογραφίαν, ὁπότε ἀπέστειλε Σαοὺλ, καὶ ἐφύλαξε τὸν οἶκον αὐτοῦ, τοῦ θανατῶσαι αὐτόν. ΨΑΛΜΟΣ ΝΗ. Ὑπόθεσις. Διαφθονήσας τῷ Δαυὶ̈δ ὁ Σαοὺλ, καίτοι εὐεργέτην ὄντα, ἐζήτει ἀποκτεῖναι, ποτὲ μὲν ἀκοντίζων τὸ δόρυ κατ’ αὐτοῦ, ποτὲ δὲ ἐν τῷ οἴκῳ ἐκπολιορκῶν αὐτόν. Ἀναφέρεται δὲ εἰς πρόσωπον τοῦ Σωτῆρος, τοῦ εὐεργετοῦντος μὲν τὸν ἀχάριστον Ἰσραὴλ, οὗ καὶ πρόσωπον εἶχεν ὁ Σαοὺλ, ἐπιβουλευομένου δὲ παρ’ αὐτοῦ. Εὐαγγελίζεται δὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν ἁπάντων κλῆσιν, ἐκβαλλομένου δηλονότι διὰ τὴν δυσσέβειαν τῆς κατὰ Θεὸν πολιτείας τοῦ Ἰσραήλ. Ἐξέλου με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου, ὁ Θεός. Εὔχεται αἰσθητῶν τε καὶ νοητῶν ἀπαλλαγῆναι ἐχθρῶν. Οὗτοι γὰρ δὴ ἄνομα πραττόμενοι ἐφθόνουν κατ’ αὐτοῦ. Οὔτε ἡ ἀνομία μου, οὔτε ἡ ἁμαρτία μου, Κύριε. Ὅμοιον τῷ· Ὅτι ἀνομίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. Πρόσχες τοῦ ἐπισκέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη.
Εὔχεται ἐπιστροφὴν γενέσθαι ἐπὶ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν τῶν εἰδωλολατρῶν, ἀποβολὴν δὲ τοῦ Ἰσραὴλ διὰ τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Μὴ οἰκτειρήσῃς πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Ἐπιστρέφουσιν εἰς ἑσπέραν. Τὴν αἰτίαν φησὶ δι’ ἧς μὴ οἰκτείρεσθαι αὐτοὺς ηὔξατο. Ἡ αἰτία δὲ, ὅτι συστροφὴν κατὰ τοῦ Σωτῆρος ποιήσονται κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, καθ’ ὃν ἐπ’ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν ἐπεδήμησε τῷ κόσμῳ μετὰ σαρκός. Καὶ λιμώξουσιν ὡς κύων· λιμώξουσι μὲν διὰ τὸ μὴ δέξασθαι αὐτοὺς τὸν ἄρτον τὸν ζωοποιόν· κύνας δὲ αὐτοὺς διὰ τὸ ἀναιδὲς κατονομάζει τῆς ψυχῆς. Τὸ δέ· Κυκλώσουσι πόλιν, ὅτι δὴ, ἐκπεσόντες τῆς πατρίδος νόμοις τε βασιλικοῖς εἰργόμενοι αὐτῆς, ἔξωθεν κύκλῳ περιέρχονται, μόλις μακρόθεν ποθὲν αὐτὴν θεώμενοι. Ἰδοὺ αὐτοὶ ἀποφθέγξονται ἐν τῷ στόματι αὐτῶν. Ἀντὶ τοῦ, βλασφημήσουσι. Καὶ ῥομφαία ἐν τοῖς χείλεσιν αὐτῶν. Τό· Αἶρε, αἶρε, σταύρωσον αὐτόν. Καὶ σὺ, Κύριε, ἐκγελάσῃ αὐτούς. Ἐβλαςφήμουν, φησὶ, καὶ μὴν καὶ μέχρι σταυροῦ ἐπεβούλευσαν λέγοντες, ὡς οὐκ ὄψεται ὁ Θεὸς τοὺς λόγους καὶ τὰς πράξεις αὐτῶν.
PG 27:265Ἀλλ’ εἰ καὶ ταῦτα διενοήθησαν, σὺ, Κύριε, φησὶ, καταγελάστους αὐτοὺς παρασκευάσεις ἐγγενέσθαι. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἐκεῖνα τολμῶσι, σὺ δὲ καὶ ἀκούεις, καὶ βλέπεις, καὶ γελᾷς αὐτῶν τὴν ματαίαν μανίαν. Ἐξουδενώσεις πάντα τὰ ἔθνη. Τὰ νοητὰ δηλονότι, τὰ καὶ αὐτοὺς εἰς τὸν κατὰ τοῦ Κυρίου ἐγείραντα πόλεμον. Ἄνω εἶπε· Πρόσχες τοῦ ἐπισκέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη· ἐνταῦθα· Ἐξουδενώσεις πάντα τὰ ἔθνη· πολλῇ δι’ ὅλου τῇ τάξει τοῦ λόγου καὶ διὰ τῶν ἐν μέσῳ χρησάμενος. Δεικνὺς γὰρ, ὅτι μὴ ἁπλῶς αἰτεῖ τὴν κατ’ αὐτῶν τιμωρίαν, πρότερον ᾔτησεν ἐπιδεῖν τε τὸν Θεὸν καὶ ἐξετάσαι τὰ γιγνόμενα· εἶτα διηγήσατο οἷα πράττουσιν, οὐδὲ εἶναί τινα τὸν προνοοῦντα νομίζοντες. Καὶ τότε τὴν τιμωρίαν ἐπήγαγεν, τοῦτο λέγων, ὅτι· Ἐπὶ τούτοις ἀξίως αὐτοὺς κολάσεις, καὶ τῇ παρὰ σοῦ τιμωρίᾳ τὸ μηδὲν ἀποφανεῖς. Τὸ κράτος μου πρὸς σὲ φυλάξω. Ἐκεῖνοι μὲν, φησὶ, τὰ τοιαῦτα δεδυσσεβήκασι κατὰ σοῦ, ἐγὼ δὲ ὁ προφήτης ὁ ταῦτα λέγων, τῷ πνεύματι τὴν ἰσχύν μου καὶ τὴν βασιλείαν μου διὰ σοῦ φυλαχθησομένην ἕξω·
αὐτοὺς ηὔξατο. Η αιτία δὲ, ὅτι συστροφὴν κατὰ τοῦ Σωτῆρος ποιήσονται κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, καθ' ὃν ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν ἐπεδήμησε τῷ κόσμῳ μετὰ σαρκός. Καὶ λιμώξουσιν ὡς κύων· λιμώξουσι μὲν διὰ τὸ μὴ δέξασθαι αὐτοὺς τὸν ἄρτον τὸν ζωο- ποιόν· κύνας δὲ αὐτοὺς διὰ τὸ ἀναιδὲς κατονομάζει τῆς ψυχῆς. Τὸ δέ· Κυκλώσουσι πόλιν, ὅτι δή, ἐκ- πεσόντες τῆς πατρίδος νόμοις τε βασιλικοῖς εἰργό μενοι αὐτῆς, ἔξωθεν κύκλῳ περιέρχονται, μόλις μακρόθεν ποθὲν αὐτὴν θεώμενοι. Εt Ἰδοὺ αὐτοὶ ἀποφθέγξονται ἐν τῷ στόματι αὐτ τῶν. Ἀντὶ τοῦ, βλασφημήσουσι. Καὶ ῥομφαία ἐν τοῖς χείλεσιν αὐτῶν. Τό· Αίρε, αἵρε, σταύρωσον αὐτόν. Καὶ σύ, Κύριε, ἐκγελάσῃ αὐτούς. Ἐβλασ φήμουν, φησί, καὶ μὴν καὶ μέχρι σταυροῦ ἐπεβού- λευσαν λέγοντες, ὡς οὐκ ὄψεται ὁ Θεὸς τοὺς λόγους καὶ τὰς πράξεις αὐτῶν. Ἀλλ᾽ εἰ καὶ ταῦτα διενοή- θησαν, σύ, Κύριε, φησί, καταγελάστους αὐτοὺς πα- ρασκευάσεις ἐγγενέσθαι. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἐκεῖνα τολ μῶσι, σὺ δὲ καὶ ἀκούεις, καὶ βλέπεις, καὶ γελᾶς αὐτ τῶν τὴν ματαίαν μανίαν. Εξουδενώσεις πάντα τὰ ἔθνη. Τὰ νοητά δηλονότι, τὰ καὶ αὐτοὺς εἰς τὸν κατὰ τοῦ Κυρίου ἐγείραντα πόλεμον. ῎Ανω εἶπε· Πρόσχες τοῦ ἐπισκέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη· ἐν ταῦθα· Εξουδενώσεις πάντα τὰ ἔθνη· πολλῇ δι' όλου τῇ τάξει τοῦ λόγου καὶ διὰ τῶν ἐν μέσῳ χρη- σάμενος. Δεικνὺς γὰρ, ὅτι μὴ ἁπλῶς αἰτεῖ τὴν κατ' αὐτῶν τιμωρίαν, πρότερον ήτησεν ἐπιδεῖν τε τὸν Θεὸν καὶ ἐξετάσαι τὰ γιγνόμενα· εἶτα διηγήσατο οἷα πράττουσιν, οὐδὲ εἶναί τινα τὸν προνοοῦντα νομίζον- η τες. Καὶ τότε τὴν τιμωρίαν ἐπήγαγεν, τοῦτο λέγων, ὅτι· Ἐπὶ τούτοις ἀξίως αὐτοὺς κολάσεις, καὶ τῇ παρὰ σοῦ τιμωρίᾳ τὸ μηδὲν ἀποφανεῖς. Το κράτος μου πρὸς σὲ φυλάξω. Ἐκεῖνοι μὲν, φησί, τὰ τοιαῦτα δεδυσσεβήκασι κατὰ σοῦ, ἐγὼ δὲ ὁ προφήτης ὁ ταῦτα λέγων, τῷ πνεύματι τὴν ἰσχύν μου καὶ τὴν βασιλείαν μου διὰ σοῦ φυλαχθησομένην ἕξω· ὅτι δὴ καὶ συναντελάβου μου, καὶ πρὸ τῶν δεή- σεων τῷ ἐλέει σου περιέσφιγξας, ὡς καὶ τὴν πτῶσιν ἐπιδεῖν με τῶν ἐχθρῶν μου. Μὴ ἀποκτείνῃς αὐτοὺς, μή ποτε ἐπιλάθωνται τοῦ νόμου σου. Εύχεται μεν μὴ εἰς τὸ παντελὲς ἐξ ἀνθρώπων ἀφανισθῆναι τὸ γένος τῶν ἐπαναστάντων κατὰ τοῦ Κυρίου· διασκορπισθῆναι δὲ μᾶλλον καὶ ἐν αἰχμαλωσία ζῇν αὐτοὺς ἀξιοῖ διὰ τὴν ἁμαρτίαν τοῦ στόματος αὐτῶν, καὶ διὰ τὴν ὑπερηφανίαν αὐτῶν. Καὶ ἐξ ὁρᾶς καὶ ψεύδους διαγγελήσονται ἐν συντελείᾳ. Εξάκουστος, φησί, γένοιτο αὐτῶν ἡ συντέλεια διὰ τὰς κατάρας ἃς καταρῶνται σε, κατα- ψευδόμενοι τῆς σῆς δόξης. Συντέλειαν δὲ οὐ τὴν εἰς τὸ παντελὲς ἀπώλειαν τοῦ ἔθνους φησὶν, ἀλλὰ τὴν καταστροφὴν τῆς δόξης αὐτῶν. Δόξα δὲ αὐτῶν αἱ κατά νόμον λατρείαι, ὁ θεῖος ναός, οἱ προφῆται, οἱ ἀρχιερεῖς, οἱ νομοδιδάσκαλοι, ἡ ἐπιφάνεια τῶν ἀγγέ- λων· ἅπερ ἅπαντα αθρόως μετὰ τὴν κατὰ τοῦ Κυ μίου μιαιφονίαν συντετέλεσται. EXPOSITIO IN PSALMUM LVIII. A valorem facturi erant, quo tempore illa in novissimo dierum in mundum cum carne advenit. Et famem patientur ut canis; famem quidem patientur quod panem vivificum non accepturi sint, canes autem vocat illos ob impudentiam animi. Illud autem: Cir- cuibunt civitatem, quia scilicet patria lapsi, et im- peratorio decreto ejus accessu prohibiti (24), ex- trinsecus circumeunt, vixque procul eam conspi- cere possunt. 8,9. Ecce loquentur in ore suo. Quasi dicat, blas- phemabunt. gladius in labiis eorum. Illud scili Et cet : Tolle, tolle, crucifige eum ”. Et tu, Domine, deridebis eos. Blasphemabant, inquit, et usque ad crucem parabant insidias, dicentes, non conspi- B cienda a Deo fore verba et opera ipsorum. Sed etiamsi isthæc cogitaverunt, tu, Domine, eos deri- deri curabis. Illi quidem hæc aggredi audent, tu autem audis atque vides, ridesque vanum eo- rum furorem. Ad nihilum deduces omnes gentes. Spirituales videlicet, quæ contra Dominum bellum excitarunt. Superius dixit : Intende ad visitandas omnes gentes; hic vero: Ad nihilum deduces omnes gentes; multum accurato usus ordine orationis per ea queis in medio est usus. Ostendens enim se non simpliciter postulare ut supplicio aliciantur, pri- mum rogavit Deum ut ea perpenderet et gesta exa- minaret. Exinde narravit qualia ipsi fecissent, rati neminem esse qui rebus provideret. Ac tunc de sup- plicio sumendo hæc subjunxit : His de causis me- C rito de illis pœnas sumes, atque supplicio ad nihi- lum eos deduces. D dem, ait, eo pacto adversum te impie egerunt: ego vero propheta qui isthæc loquor, spiritualem forti- tudinem meam et regnum meum per te conserva- tum retinebo, quia scilicet patrocinaris mihi, et antequam precarer, me misericordia tua circum- plexus es, ut etiam ruinam inimicorum meorum conspicerem. tuæ. Precatur ut non funditus deleatur genus eorum qui insurrexerunt adversus Dominum. Sed rogat magis ut dispergantur et in captivitate vitam agant, propter delictum oris eorum, et propter eorum su- perbiam. tur in consummatione. Evulgetur, inquit, eorum consummatio, propter maledicta quibus te onerant, gloriam tuam calumniantes. Consummationem au- tem, non generis universi exitium, sed eversionem gloriæ eorum appellat. Gloria autem eorum sunt legales cultus atque ritus, divinum templum, pro- pheta, principes sacerdotum, doctores legis, appa- ritio angelorum, quæ confertim omnia post Domini cædem consummata sunt.' " Jean. xix, 15. PATROL. GR. XXVII. 10. Fortitudinem meam ad te custodiam. Illi qui- 12. Ne occidas eos, ne quando obliviscantur legis 13. Et de exsecratione et mendacio annuntiabun- (24) Adrianus imperator vetuit Judæos Jerosolvmam accedere.
ὅτι δὴ καὶ συναντελάβου μου, καὶ πρὸ τῶν δεήσεων τῷ ἐλέει σου περιέσφιγξας, ὡς καὶ τὴν πτῶσιν ἐπιδεῖν με τῶν ἐχθρῶν μου. Μὴ ἀποκτείνῃς αὐτοὺς, μή ποτε ἐπιλάθωνται τοῦ νόμου σου. Εὔχεται μὲν μὴ εἰς τὸ παντελὲς ἐξ ἀνθρώπων ἀφανισθῆναι τὸ γένος τῶν ἐπαναστάντων κατὰ τοῦ Κυρίου· διασκορπισθῆναι δὲ μᾶλλον καὶ ἐν αἰχμαλωσίᾳ ζῇν αὐτοὺς ἀξιοῖ διὰ τὴν ἁμαρτίαν τοῦ στόματος αὐτῶν, καὶ διὰ τὴν ὑπερηφανίαν αὐτῶν. Καὶ ἐξ ἀρᾶς καὶ ψεύδους διαγγελήσονται ἐν συντελείᾳ. Ἐξάκουστος, φησὶ, γένοιτο αὐτῶν ἡ συντέλεια διὰ τὰς κατάρας ἃς καταρῶνταί σε, καταψευδόμενοι τῆς σῆς δόξης. Συντέλειαν δὲ οὐ τὴν εἰς τὸ παντελὲς ἀπώλειαν τοῦ ἔθνους φησὶν, ἀλλὰ τὴν καταστροφὴν τῆς δόξης αὐτῶν. Δόξα δὲ αὐτῶν αἱ κατὰ νόμον λατρεῖαι, ὁ θεῖος ναὸς, οἱ προφῆται, οἱ ἀρχιερεῖς, οἱ νομοδιδάσκαλοι, ἡ ἐπιφάνεια τῶν ἀγγέλων· ἅπερ ἅπαντα ἀθρόως μετὰ τὴν κατὰ τοῦ Κυρίου μιαιφονίαν συντετέλεσται. Καὶ γνώσονται, ὅτι ὁ Θεὸς δεσπόζει τοῦ Ἰακὼβ, καὶ τῶν περάτων τῆς γῆς. Ἁπάσης τῆς δόξης ἀφαιρεθέντες, φησὶν, ἔργῳ γνώσονται, ὅτι δὴ σὺ εἶ ὁ Δεσπότης τοῦ Ἰακὼβ, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς ἐκτείνας τὴν σὴν Ἐκκλησίαν.
αὐτοὺς ηὔξατο. Η αιτία δὲ, ὅτι συστροφὴν κατὰ τοῦ Σωτῆρος ποιήσονται κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον, καθ' ὃν ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν ἐπεδήμησε τῷ κόσμῳ μετὰ σαρκός. Καὶ λιμώξουσιν ὡς κύων· λιμώξουσι μὲν διὰ τὸ μὴ δέξασθαι αὐτοὺς τὸν ἄρτον τὸν ζωο- ποιόν· κύνας δὲ αὐτοὺς διὰ τὸ ἀναιδὲς κατονομάζει τῆς ψυχῆς. Τὸ δέ· Κυκλώσουσι πόλιν, ὅτι δή, ἐκ- πεσόντες τῆς πατρίδος νόμοις τε βασιλικοῖς εἰργό μενοι αὐτῆς, ἔξωθεν κύκλῳ περιέρχονται, μόλις μακρόθεν ποθὲν αὐτὴν θεώμενοι. Εt Ἰδοὺ αὐτοὶ ἀποφθέγξονται ἐν τῷ στόματι αὐτ τῶν. Ἀντὶ τοῦ, βλασφημήσουσι. Καὶ ῥομφαία ἐν τοῖς χείλεσιν αὐτῶν. Τό· Αίρε, αἵρε, σταύρωσον αὐτόν. Καὶ σύ, Κύριε, ἐκγελάσῃ αὐτούς. Ἐβλασ φήμουν, φησί, καὶ μὴν καὶ μέχρι σταυροῦ ἐπεβού- λευσαν λέγοντες, ὡς οὐκ ὄψεται ὁ Θεὸς τοὺς λόγους καὶ τὰς πράξεις αὐτῶν. Ἀλλ᾽ εἰ καὶ ταῦτα διενοή- θησαν, σύ, Κύριε, φησί, καταγελάστους αὐτοὺς πα- ρασκευάσεις ἐγγενέσθαι. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἐκεῖνα τολ μῶσι, σὺ δὲ καὶ ἀκούεις, καὶ βλέπεις, καὶ γελᾶς αὐτ τῶν τὴν ματαίαν μανίαν. Εξουδενώσεις πάντα τὰ ἔθνη. Τὰ νοητά δηλονότι, τὰ καὶ αὐτοὺς εἰς τὸν κατὰ τοῦ Κυρίου ἐγείραντα πόλεμον. ῎Ανω εἶπε· Πρόσχες τοῦ ἐπισκέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη· ἐν ταῦθα· Εξουδενώσεις πάντα τὰ ἔθνη· πολλῇ δι' όλου τῇ τάξει τοῦ λόγου καὶ διὰ τῶν ἐν μέσῳ χρη- σάμενος. Δεικνὺς γὰρ, ὅτι μὴ ἁπλῶς αἰτεῖ τὴν κατ' αὐτῶν τιμωρίαν, πρότερον ήτησεν ἐπιδεῖν τε τὸν Θεὸν καὶ ἐξετάσαι τὰ γιγνόμενα· εἶτα διηγήσατο οἷα πράττουσιν, οὐδὲ εἶναί τινα τὸν προνοοῦντα νομίζον- η τες. Καὶ τότε τὴν τιμωρίαν ἐπήγαγεν, τοῦτο λέγων, ὅτι· Ἐπὶ τούτοις ἀξίως αὐτοὺς κολάσεις, καὶ τῇ παρὰ σοῦ τιμωρίᾳ τὸ μηδὲν ἀποφανεῖς. Το κράτος μου πρὸς σὲ φυλάξω. Ἐκεῖνοι μὲν, φησί, τὰ τοιαῦτα δεδυσσεβήκασι κατὰ σοῦ, ἐγὼ δὲ ὁ προφήτης ὁ ταῦτα λέγων, τῷ πνεύματι τὴν ἰσχύν μου καὶ τὴν βασιλείαν μου διὰ σοῦ φυλαχθησομένην ἕξω· ὅτι δὴ καὶ συναντελάβου μου, καὶ πρὸ τῶν δεή- σεων τῷ ἐλέει σου περιέσφιγξας, ὡς καὶ τὴν πτῶσιν ἐπιδεῖν με τῶν ἐχθρῶν μου. Μὴ ἀποκτείνῃς αὐτοὺς, μή ποτε ἐπιλάθωνται τοῦ νόμου σου. Εύχεται μεν μὴ εἰς τὸ παντελὲς ἐξ ἀνθρώπων ἀφανισθῆναι τὸ γένος τῶν ἐπαναστάντων κατὰ τοῦ Κυρίου· διασκορπισθῆναι δὲ μᾶλλον καὶ ἐν αἰχμαλωσία ζῇν αὐτοὺς ἀξιοῖ διὰ τὴν ἁμαρτίαν τοῦ στόματος αὐτῶν, καὶ διὰ τὴν ὑπερηφανίαν αὐτῶν. Καὶ ἐξ ὁρᾶς καὶ ψεύδους διαγγελήσονται ἐν συντελείᾳ. Εξάκουστος, φησί, γένοιτο αὐτῶν ἡ συντέλεια διὰ τὰς κατάρας ἃς καταρῶνται σε, κατα- ψευδόμενοι τῆς σῆς δόξης. Συντέλειαν δὲ οὐ τὴν εἰς τὸ παντελὲς ἀπώλειαν τοῦ ἔθνους φησὶν, ἀλλὰ τὴν καταστροφὴν τῆς δόξης αὐτῶν. Δόξα δὲ αὐτῶν αἱ κατά νόμον λατρείαι, ὁ θεῖος ναός, οἱ προφῆται, οἱ ἀρχιερεῖς, οἱ νομοδιδάσκαλοι, ἡ ἐπιφάνεια τῶν ἀγγέ- λων· ἅπερ ἅπαντα αθρόως μετὰ τὴν κατὰ τοῦ Κυ μίου μιαιφονίαν συντετέλεσται. EXPOSITIO IN PSALMUM LVIII. A valorem facturi erant, quo tempore illa in novissimo dierum in mundum cum carne advenit. Et famem patientur ut canis; famem quidem patientur quod panem vivificum non accepturi sint, canes autem vocat illos ob impudentiam animi. Illud autem: Cir- cuibunt civitatem, quia scilicet patria lapsi, et im- peratorio decreto ejus accessu prohibiti (24), ex- trinsecus circumeunt, vixque procul eam conspi- cere possunt. 8,9. Ecce loquentur in ore suo. Quasi dicat, blas- phemabunt. gladius in labiis eorum. Illud scili Et cet : Tolle, tolle, crucifige eum ”. Et tu, Domine, deridebis eos. Blasphemabant, inquit, et usque ad crucem parabant insidias, dicentes, non conspi- B cienda a Deo fore verba et opera ipsorum. Sed etiamsi isthæc cogitaverunt, tu, Domine, eos deri- deri curabis. Illi quidem hæc aggredi audent, tu autem audis atque vides, ridesque vanum eo- rum furorem. Ad nihilum deduces omnes gentes. Spirituales videlicet, quæ contra Dominum bellum excitarunt. Superius dixit : Intende ad visitandas omnes gentes; hic vero: Ad nihilum deduces omnes gentes; multum accurato usus ordine orationis per ea queis in medio est usus. Ostendens enim se non simpliciter postulare ut supplicio aliciantur, pri- mum rogavit Deum ut ea perpenderet et gesta exa- minaret. Exinde narravit qualia ipsi fecissent, rati neminem esse qui rebus provideret. Ac tunc de sup- plicio sumendo hæc subjunxit : His de causis me- C rito de illis pœnas sumes, atque supplicio ad nihi- lum eos deduces. D dem, ait, eo pacto adversum te impie egerunt: ego vero propheta qui isthæc loquor, spiritualem forti- tudinem meam et regnum meum per te conserva- tum retinebo, quia scilicet patrocinaris mihi, et antequam precarer, me misericordia tua circum- plexus es, ut etiam ruinam inimicorum meorum conspicerem. tuæ. Precatur ut non funditus deleatur genus eorum qui insurrexerunt adversus Dominum. Sed rogat magis ut dispergantur et in captivitate vitam agant, propter delictum oris eorum, et propter eorum su- perbiam. tur in consummatione. Evulgetur, inquit, eorum consummatio, propter maledicta quibus te onerant, gloriam tuam calumniantes. Consummationem au- tem, non generis universi exitium, sed eversionem gloriæ eorum appellat. Gloria autem eorum sunt legales cultus atque ritus, divinum templum, pro- pheta, principes sacerdotum, doctores legis, appa- ritio angelorum, quæ confertim omnia post Domini cædem consummata sunt.' " Jean. xix, 15. PATROL. GR. XXVII. 10. Fortitudinem meam ad te custodiam. Illi qui- 12. Ne occidas eos, ne quando obliviscantur legis 13. Et de exsecratione et mendacio annuntiabun- (24) Adrianus imperator vetuit Judæos Jerosolvmam accedere.
PG 27:268Ἐπιστρέψουσιν εἰς ἑσπέραν. Ἐπαναλαμβάνει τὰ προειρημένα, βεβαιοτέραν τὴν κατ’ αὐτῶν προφητείαν κατεργαζόμενος. [Ἐπειδὴ εἶπεν, Ἐν ὀργῇ συντελείας, καὶ οὐ μὴ ὑπάρξωσιν, ἵνα μή τις ἐναντία εἰρηκέναι νομίσῃ τὸν προφήτην τῷ εἰπεῖν, Διασκέδασον αὐτοὺς ἐν τῇ δυνάμει σου· εἰκότως τῇ ταυτολογίᾳ ἐχρήσατο τῷ, Ἐπιστρέψουσι· κατὰ τὸ ῥητὸν ἀσάφειαν ἔχουσιν οἱ στίχοι. Βούλεται γὰρ εἰπεῖν τὸ τῶν κυνῶν ὑπόδειγμα, οἳ, συνηγμένοι ἔν τινι τροφῇ, ἀλλήλους κατεσθίουσι πρὶν τοῦ βρώματος ἅψασθαι· διὸ καὶ μερίζονται ἀποτυγχάνοντες τροφῆς πολλάκις.] Αὐτοὶ διασκορπισθήσονται τοῦ φαγεῖν· ἐὰν δὲ μὴ χορτασθῶσι, καὶ γογγύσουσιν. Περιέλθωσι μὲν ζητοῦντες τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, καὶ οὐ μὴ εὕρωσιν. Ἐὰν δὲ καί ποτε, λέξεώς τινος μετειληφότες τῆς θείας Γραφῆς, δόξωσιν εἰς κόρον ἀπολαῦσαι, καὶ οὕτω γογγύσουσιν, ἅτε ἀεὶ γογγυσταὶ ὄντες καὶ τοῦ Θεοῦ καταλαλοῦντες. Ἐγὼ δὲ ᾄσομαι τὴν δύναμίν σου. Ἐκεῖνοι μὲν οὕτως, φησίν· ἐγὼ δὲ, ὁ ἐξ ἐθνῶν δηλονότι λαὸς, ἅτε τὴν σὴν δύναμιν ἐπιγνοὺς, χαρήσομαι ἐπὶ τῷ ἐλέει σου τῷ γενομένῳ ἐν φωτὶ, καὶ τῇ ἀναστασίμῳ σου ἡμέρᾳ.
Καὶ γνώσονται, ὅτι ὁ Θεὸς δεσπόζει τοῦ Ἰακὼν, καὶ τῶν περάτων τῆς γῆς. Απάσης τῆς δόξης ἀφαιρεθέντες, φησὶν, ἔργῳ γνώσονται, ὅτι δὴ σὺ εξ ὁ Δεσπότης τοῦ Ἰακώβ, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς ἐκτείνας τὴν σὴν Ἐκκλησίαν. Ἐπιστρέψουσιν εἰς ἑσπέραν. Ἐπαναλαμβάνει τα προειρημένα, βεβαιοτέραν τὴν κατ' αὐτῶν προφη τείαν κατεργαζόμενος. [ Επειδή εἶπεν, Ἐν ὀργῇ συντελείας, καὶ οὐ μὴ ὑπάρξωσιν, ἵνα μή τις ἐναντία εἰρηκέναι νομίσῃ τὸν προφήτην τῷ εἰπεῖν, Διασκέδασον αὐτοὺς ἐν τῇ δυνάμει σου· εἰκότως τῇ ταυτολογίᾳ ἐχρήσατο τῷ, Ἐπιστρέψουσι· κατὰ τὸ ῥητὸν ἀσάφειαν ἔχουσιν οἱ στίχοι. Βούλεται γὰρ εἰ- πεῖν τὸ τῶν κυνῶν ὑπόδειγμα, οἱ, συνηγμένοι ἔν τινι τροφῇ, ἀλλήλους κατεσθίουσι πρὶν τοῦ βρώματος ἅψα- Β σθαι· διὸ καὶ μερίζονται ἀποτυγχάνοντες τροφῆς πολλάκις.] Αὐτοὶ διασκορπισθήσονται τοῦ φαγεῖν· ἐὰν δὲ μὴ χορτασθῶσι, καὶ γογγύσουσιν. Περιέλθωσι μὲν ζητοῦντες τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, καὶ οὐ μὴ εὔ- ρωσιν. Ἐὰν δὲ καί ποτε, λέξεώς τινος μετειληφότες τῆς θείας Γραφῆς, δόξωσιν εἰς κόρον ἀπολαῦσαι, καὶ οὕτω γογγύσουσιν, ἅτε ἀεὶ γογγυσταὶ ὄντες καὶ τοῦ Θεοῦ καταλαλοῦντες. Ἐγὼ δὲ ᾄσομαι τὴν δύναμίν σου. Ἐκεῖνοι μὲν οὕτως, φησίν· ἐγὼ δὲ, ὁ ἐξ ἐθνῶν δηλονότι λαὸς, ἅτε τὴν σὴν δύναμιν ἐπιγνούς, χαρήσομαι ἐπὶ τῷ ἐλέει σου τῷ γενομένῳ ἐν φωτὶ, καὶ τῇ ἀναστασίμων σου ἡμέρᾳ. Δι' αὐτοῦ γὰρ καὶ ἀντελάβου ἡμῶν καὶ και ταφυγὴ ἐν θλίψει ἐγένου. Διὸ καὶ ψαλμοὺς ἀναπέμπω σοι τῷ Θεῷ τῷ ἐλεήσαντί με. Ὅτι ἐγενήθης ἀντι λήπτωρ μου καὶ καταφυγή μου. Απήλαυσα γὰρ τῆς σῆς ἐπικουρίας ἀεὶ, καὶ διὰ τῆς σῆς προνοίας τὰς προσπεσούσας διέφυγον συμφοράς. Οὗ δὴ χάριν σὲ μόνον οἶδα Θεὸν, καὶ σὲ πηγὴν ἐλέους καὶ φιλαν θρωπίας καλώ. Ταῦτα ὁ μακάριος Δαυΐδ πόρρωθεν προφητικοῖς ἰδὼν ὀφθαλμοῖς, καὶ τὰς Ἰουδαίων προ είρηκε συμφοράς, καὶ αὐτὸς ὑμνήσειν ἀεὶ τὸν Δεσπό την ὑπέσχετο· καὶ πληροῖ γε τὰς ὑποσχέσεις, διὰ τῶν εὐσεβῶν τὴν ὑμνῳδίαν προσφέρων. Εἰς τέλος. Τοῖς ἀλλοιωθησομένοις, ἔτι εἰς στη λογραφίαν τῷ Δαυΐδ, εἰς διδαχὴν, οπότε ἐνα επύρισε την Μεσοποταμίαν Συρίας, καὶ τὴν Συρίαν Σοβάλ, καὶ ἐπέστρεψεν Ιωάβ, καὶ ἐπάταξε τὴν φάραγγα τῶν 'Αλώνι β' χιλιάδας. ΨΑΛΜΟΣ ΝΘ'. Υπόθεσις. Σαφοῦς οὔσης τῆς ἱστορίας, διὰ τὸ ἀκριβῶς αὐτὴν ἀναγεγράφθαι ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν Βασιλειῶν, τὸ ἐξ αὐτῆς χρήσιμον ἐροῦμεν, ὡς ἀναφέρεται τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Δαυΐδ εἰς πρόσωπον τοῦ Κυρίου, τοῦ καὶ τὴν ἀλλοίωσιν καὶ τὴν καινότητα τῶν πραγμάτων ἐπ' ἐσχάτου δεδωκότος τῶν καιρῶν καὶ πατάξαντος τὰ ἀλλόφυλα ἔθνη, τουτέστι τὰ νοητά. Ταῦτα γὰρ ἡμᾶς ἡ Γραφὴ ἐκπαιδεύει λέγουσα εἰς διδαχήν. Διδασκόμεθα οὖν, ὡς κατὰ τὸν καιρὸν καθ᾽ ἂν τοὺς μὲν ἐχθροὺς ἐπάταξεν ὁ ἐκ σπέρμα- τος κατὰ σάρκα τοῦ Δαυΐδ, τὰ δὲ ἔθνη οἰκεῖα πε ποίηται ὁ τῶν Ἰουδαίων λαὸς, ἐν αἰσθήσει τῆς S. ATHANASHI OPP. PARS III. terra. Omni gloria spoliati, inquit, re et opere co- gnoscent, quod tu sis Dominus Jacob, qui in fines terræ extendisti Ecclesiam tuam. prius dixerat, ut prophetiam adversus eos datam firmiorem efficial. [Quoniam dixit: 1n ira consum- mutionis, et non erunt; ne quis opposita dixisse prophetam arbitretur, cum sic loquitur: Disperge išlos in virtute tua; merito eamdem vocem repetit, Convertentur, quod dictum nonnihil obscuritatis in versibus affert. Vult enim canum exemplum expri- mere, qui cum ad escam congregantur, antequam cibum attingant, sese mutuo devorant, ac plerum- que discerpuntur non sumpto cibo.] non fuerint saturati, et murmurabunt. Circuibunt quærentes verbum Domini, nec invenient. Quod si quando aliqua percepta Scripturæ divinæ sententia, videantur ea ad satietatem usque frui; ita quoque murmurabunt, utpote qui semper murmuratores sint et adversus Deum loquantur. inquit, hoc modo : Ego autem, populus scilicet ex gentibus conversus, qui tuam novi virtutem, gau- debo de tua misericordia quæ in lumine advenit in die: resurrectionis tuæ. Per eum namque patroci natus nobis es, et refugium in tribulatione effectus. Quapropter psalmos tibi Deo qui mei misertus es persolyo. Quia fuisti adjutor meus et refugium meum. Semper enim tuo potitus sum auxilio, ac per pro- videntiam tuam} occurrentes effugi calamitates. Cujus rei causa te solum agnosco Deum, te miseri- cordiæ et clementiæ fontem voco. Hæc beatus David longe ante propheticis videns oculis Judæo- *am calamitates prædixit; atque se promisit sem- per Dominum laudibus celebraturum : ac promissa complet piorum persona canticum offerens. inscriptionem, ipsi David, in doctrinam, cum suc- cendit Mesopotamiam Syriæ et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit in valle Salinarum duo- decim millia. PSALMUS LIX. Argumentum. Cum perspicua sit historia, quod accurate in se- cundo Regnorum descripta sit, id dicemus quod in ea utile occurrit : personam scilicet Davidis referri ad personam Domini, qui et mutationem et novitatem rerum in novissimo temporum dedit, et alienigenas gentes percussit, id est spirituales. Ilæc namque Scriptura ad doctrinam et institu- tionem nostram enarrat. Docemur itaque, quo tempore qui ex semine David secundum carnem est inimicos percussit, et gentes sibi proprias ef- fecit Judæorum populus, cum supplicium ob Chri- stum (necatum) sentiret, quodammodo et ipsum EXEGETICA. C D • 14. Et scient quia Deus dominatur Jacob et finium A 15. Convertentur ad vesperam. Resumit ea quæ 16. Ipsi dispergentur ad manducandum, si vero 17. Ego autem cantabo fortitudinem tuam. Illi, 1. In finem. Pro his qui immutabuntur. 2. In tituli
Δι’ αὐτοῦ γὰρ καὶ ἀντελάβου ἡμῶν καὶ καταφυγὴ ἐν θλίψει ἐγένου. Διὸ καὶ ψαλμοὺς ἀναπέμπω σοι τῷ Θεῷ τῷ ἐλεήσαντί με. Ὅτι ἐγενήθης ἀντιλήπτωρ μου καὶ καταφυγή μου. Ἀπήλαυσα γὰρ τῆς σῆς ἐπικουρίας ἀεὶ, καὶ διὰ τῆς σῆς προνοίας τὰς προσπεσούσας διέφυγον συμφοράς. Οὗ δὴ χάριν σὲ μόνον οἶδα Θεὸν, καὶ σὲ πηγὴν ἐλέους καὶ φιλανθρωπίας καλῶ. Ταῦτα ὁ μακάριος Δαυὶ̈δ πόῤῥωθεν προφητικοῖς ἰδὼν ὀφθαλμοῖς, καὶ τὰς Ἰουδαίων προείρηκε συμφορὰς, καὶ αὐτὸς ὑμνήσειν ἀεὶ τὸν Δεσπότην ὑπέσχετο· καὶ πληροῖ γε τὰς ὑποσχέσεις, διὰ τῶν εὐσεβῶν τὴν ὑμνῳδίαν προσφέρων.
Καὶ γνώσονται, ὅτι ὁ Θεὸς δεσπόζει τοῦ Ἰακὼν, καὶ τῶν περάτων τῆς γῆς. Απάσης τῆς δόξης ἀφαιρεθέντες, φησὶν, ἔργῳ γνώσονται, ὅτι δὴ σὺ εξ ὁ Δεσπότης τοῦ Ἰακώβ, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς ἐκτείνας τὴν σὴν Ἐκκλησίαν. Ἐπιστρέψουσιν εἰς ἑσπέραν. Ἐπαναλαμβάνει τα προειρημένα, βεβαιοτέραν τὴν κατ' αὐτῶν προφη τείαν κατεργαζόμενος. [ Επειδή εἶπεν, Ἐν ὀργῇ συντελείας, καὶ οὐ μὴ ὑπάρξωσιν, ἵνα μή τις ἐναντία εἰρηκέναι νομίσῃ τὸν προφήτην τῷ εἰπεῖν, Διασκέδασον αὐτοὺς ἐν τῇ δυνάμει σου· εἰκότως τῇ ταυτολογίᾳ ἐχρήσατο τῷ, Ἐπιστρέψουσι· κατὰ τὸ ῥητὸν ἀσάφειαν ἔχουσιν οἱ στίχοι. Βούλεται γὰρ εἰ- πεῖν τὸ τῶν κυνῶν ὑπόδειγμα, οἱ, συνηγμένοι ἔν τινι τροφῇ, ἀλλήλους κατεσθίουσι πρὶν τοῦ βρώματος ἅψα- Β σθαι· διὸ καὶ μερίζονται ἀποτυγχάνοντες τροφῆς πολλάκις.] Αὐτοὶ διασκορπισθήσονται τοῦ φαγεῖν· ἐὰν δὲ μὴ χορτασθῶσι, καὶ γογγύσουσιν. Περιέλθωσι μὲν ζητοῦντες τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, καὶ οὐ μὴ εὔ- ρωσιν. Ἐὰν δὲ καί ποτε, λέξεώς τινος μετειληφότες τῆς θείας Γραφῆς, δόξωσιν εἰς κόρον ἀπολαῦσαι, καὶ οὕτω γογγύσουσιν, ἅτε ἀεὶ γογγυσταὶ ὄντες καὶ τοῦ Θεοῦ καταλαλοῦντες. Ἐγὼ δὲ ᾄσομαι τὴν δύναμίν σου. Ἐκεῖνοι μὲν οὕτως, φησίν· ἐγὼ δὲ, ὁ ἐξ ἐθνῶν δηλονότι λαὸς, ἅτε τὴν σὴν δύναμιν ἐπιγνούς, χαρήσομαι ἐπὶ τῷ ἐλέει σου τῷ γενομένῳ ἐν φωτὶ, καὶ τῇ ἀναστασίμων σου ἡμέρᾳ. Δι' αὐτοῦ γὰρ καὶ ἀντελάβου ἡμῶν καὶ και ταφυγὴ ἐν θλίψει ἐγένου. Διὸ καὶ ψαλμοὺς ἀναπέμπω σοι τῷ Θεῷ τῷ ἐλεήσαντί με. Ὅτι ἐγενήθης ἀντι λήπτωρ μου καὶ καταφυγή μου. Απήλαυσα γὰρ τῆς σῆς ἐπικουρίας ἀεὶ, καὶ διὰ τῆς σῆς προνοίας τὰς προσπεσούσας διέφυγον συμφοράς. Οὗ δὴ χάριν σὲ μόνον οἶδα Θεὸν, καὶ σὲ πηγὴν ἐλέους καὶ φιλαν θρωπίας καλώ. Ταῦτα ὁ μακάριος Δαυΐδ πόρρωθεν προφητικοῖς ἰδὼν ὀφθαλμοῖς, καὶ τὰς Ἰουδαίων προ είρηκε συμφοράς, καὶ αὐτὸς ὑμνήσειν ἀεὶ τὸν Δεσπό την ὑπέσχετο· καὶ πληροῖ γε τὰς ὑποσχέσεις, διὰ τῶν εὐσεβῶν τὴν ὑμνῳδίαν προσφέρων. Εἰς τέλος. Τοῖς ἀλλοιωθησομένοις, ἔτι εἰς στη λογραφίαν τῷ Δαυΐδ, εἰς διδαχὴν, οπότε ἐνα επύρισε την Μεσοποταμίαν Συρίας, καὶ τὴν Συρίαν Σοβάλ, καὶ ἐπέστρεψεν Ιωάβ, καὶ ἐπάταξε τὴν φάραγγα τῶν 'Αλώνι β' χιλιάδας. ΨΑΛΜΟΣ ΝΘ'. Υπόθεσις. Σαφοῦς οὔσης τῆς ἱστορίας, διὰ τὸ ἀκριβῶς αὐτὴν ἀναγεγράφθαι ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν Βασιλειῶν, τὸ ἐξ αὐτῆς χρήσιμον ἐροῦμεν, ὡς ἀναφέρεται τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Δαυΐδ εἰς πρόσωπον τοῦ Κυρίου, τοῦ καὶ τὴν ἀλλοίωσιν καὶ τὴν καινότητα τῶν πραγμάτων ἐπ' ἐσχάτου δεδωκότος τῶν καιρῶν καὶ πατάξαντος τὰ ἀλλόφυλα ἔθνη, τουτέστι τὰ νοητά. Ταῦτα γὰρ ἡμᾶς ἡ Γραφὴ ἐκπαιδεύει λέγουσα εἰς διδαχήν. Διδασκόμεθα οὖν, ὡς κατὰ τὸν καιρὸν καθ᾽ ἂν τοὺς μὲν ἐχθροὺς ἐπάταξεν ὁ ἐκ σπέρμα- τος κατὰ σάρκα τοῦ Δαυΐδ, τὰ δὲ ἔθνη οἰκεῖα πε ποίηται ὁ τῶν Ἰουδαίων λαὸς, ἐν αἰσθήσει τῆς S. ATHANASHI OPP. PARS III. terra. Omni gloria spoliati, inquit, re et opere co- gnoscent, quod tu sis Dominus Jacob, qui in fines terræ extendisti Ecclesiam tuam. prius dixerat, ut prophetiam adversus eos datam firmiorem efficial. [Quoniam dixit: 1n ira consum- mutionis, et non erunt; ne quis opposita dixisse prophetam arbitretur, cum sic loquitur: Disperge išlos in virtute tua; merito eamdem vocem repetit, Convertentur, quod dictum nonnihil obscuritatis in versibus affert. Vult enim canum exemplum expri- mere, qui cum ad escam congregantur, antequam cibum attingant, sese mutuo devorant, ac plerum- que discerpuntur non sumpto cibo.] non fuerint saturati, et murmurabunt. Circuibunt quærentes verbum Domini, nec invenient. Quod si quando aliqua percepta Scripturæ divinæ sententia, videantur ea ad satietatem usque frui; ita quoque murmurabunt, utpote qui semper murmuratores sint et adversus Deum loquantur. inquit, hoc modo : Ego autem, populus scilicet ex gentibus conversus, qui tuam novi virtutem, gau- debo de tua misericordia quæ in lumine advenit in die: resurrectionis tuæ. Per eum namque patroci natus nobis es, et refugium in tribulatione effectus. Quapropter psalmos tibi Deo qui mei misertus es persolyo. Quia fuisti adjutor meus et refugium meum. Semper enim tuo potitus sum auxilio, ac per pro- videntiam tuam} occurrentes effugi calamitates. Cujus rei causa te solum agnosco Deum, te miseri- cordiæ et clementiæ fontem voco. Hæc beatus David longe ante propheticis videns oculis Judæo- *am calamitates prædixit; atque se promisit sem- per Dominum laudibus celebraturum : ac promissa complet piorum persona canticum offerens. inscriptionem, ipsi David, in doctrinam, cum suc- cendit Mesopotamiam Syriæ et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit in valle Salinarum duo- decim millia. PSALMUS LIX. Argumentum. Cum perspicua sit historia, quod accurate in se- cundo Regnorum descripta sit, id dicemus quod in ea utile occurrit : personam scilicet Davidis referri ad personam Domini, qui et mutationem et novitatem rerum in novissimo temporum dedit, et alienigenas gentes percussit, id est spirituales. Ilæc namque Scriptura ad doctrinam et institu- tionem nostram enarrat. Docemur itaque, quo tempore qui ex semine David secundum carnem est inimicos percussit, et gentes sibi proprias ef- fecit Judæorum populus, cum supplicium ob Chri- stum (necatum) sentiret, quodammodo et ipsum EXEGETICA. C D • 14. Et scient quia Deus dominatur Jacob et finium A 15. Convertentur ad vesperam. Resumit ea quæ 16. Ipsi dispergentur ad manducandum, si vero 17. Ego autem cantabo fortitudinem tuam. Illi, 1. In finem. Pro his qui immutabuntur. 2. In tituli
To the endΕἰς τέλος
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τέλος. Τοῖς ἀλλοιωθησομένοις, ἔτι εἰς στηλογραφίαν τῷ Δαυὶ̈δ, εἰς διδαχὴν, ὁπότε ἐνεπύρισε τὴν Μεσοποταμίαν Συρίας, καὶ τὴν Συρίαν Σοβὰλ, καὶ ἐπέστρεψεν Ἰωὰβ, καὶ ἐπάταξε τὴν φάραγγα τῶν Ἁλῶν· ιβ χιλιάδας. ΨΑΛΜΟΣ ΝΘ. Ὑπόθεσις.
Καὶ γνώσονται, ὅτι ὁ Θεὸς δεσπόζει τοῦ Ἰακὼν, καὶ τῶν περάτων τῆς γῆς. Απάσης τῆς δόξης ἀφαιρεθέντες, φησὶν, ἔργῳ γνώσονται, ὅτι δὴ σὺ εξ ὁ Δεσπότης τοῦ Ἰακώβ, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς ἐκτείνας τὴν σὴν Ἐκκλησίαν. Ἐπιστρέψουσιν εἰς ἑσπέραν. Ἐπαναλαμβάνει τα προειρημένα, βεβαιοτέραν τὴν κατ' αὐτῶν προφη τείαν κατεργαζόμενος. [ Επειδή εἶπεν, Ἐν ὀργῇ συντελείας, καὶ οὐ μὴ ὑπάρξωσιν, ἵνα μή τις ἐναντία εἰρηκέναι νομίσῃ τὸν προφήτην τῷ εἰπεῖν, Διασκέδασον αὐτοὺς ἐν τῇ δυνάμει σου· εἰκότως τῇ ταυτολογίᾳ ἐχρήσατο τῷ, Ἐπιστρέψουσι· κατὰ τὸ ῥητὸν ἀσάφειαν ἔχουσιν οἱ στίχοι. Βούλεται γὰρ εἰ- πεῖν τὸ τῶν κυνῶν ὑπόδειγμα, οἱ, συνηγμένοι ἔν τινι τροφῇ, ἀλλήλους κατεσθίουσι πρὶν τοῦ βρώματος ἅψα- Β σθαι· διὸ καὶ μερίζονται ἀποτυγχάνοντες τροφῆς πολλάκις.] Αὐτοὶ διασκορπισθήσονται τοῦ φαγεῖν· ἐὰν δὲ μὴ χορτασθῶσι, καὶ γογγύσουσιν. Περιέλθωσι μὲν ζητοῦντες τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, καὶ οὐ μὴ εὔ- ρωσιν. Ἐὰν δὲ καί ποτε, λέξεώς τινος μετειληφότες τῆς θείας Γραφῆς, δόξωσιν εἰς κόρον ἀπολαῦσαι, καὶ οὕτω γογγύσουσιν, ἅτε ἀεὶ γογγυσταὶ ὄντες καὶ τοῦ Θεοῦ καταλαλοῦντες. Ἐγὼ δὲ ᾄσομαι τὴν δύναμίν σου. Ἐκεῖνοι μὲν οὕτως, φησίν· ἐγὼ δὲ, ὁ ἐξ ἐθνῶν δηλονότι λαὸς, ἅτε τὴν σὴν δύναμιν ἐπιγνούς, χαρήσομαι ἐπὶ τῷ ἐλέει σου τῷ γενομένῳ ἐν φωτὶ, καὶ τῇ ἀναστασίμων σου ἡμέρᾳ. Δι' αὐτοῦ γὰρ καὶ ἀντελάβου ἡμῶν καὶ και ταφυγὴ ἐν θλίψει ἐγένου. Διὸ καὶ ψαλμοὺς ἀναπέμπω σοι τῷ Θεῷ τῷ ἐλεήσαντί με. Ὅτι ἐγενήθης ἀντι λήπτωρ μου καὶ καταφυγή μου. Απήλαυσα γὰρ τῆς σῆς ἐπικουρίας ἀεὶ, καὶ διὰ τῆς σῆς προνοίας τὰς προσπεσούσας διέφυγον συμφοράς. Οὗ δὴ χάριν σὲ μόνον οἶδα Θεὸν, καὶ σὲ πηγὴν ἐλέους καὶ φιλαν θρωπίας καλώ. Ταῦτα ὁ μακάριος Δαυΐδ πόρρωθεν προφητικοῖς ἰδὼν ὀφθαλμοῖς, καὶ τὰς Ἰουδαίων προ είρηκε συμφοράς, καὶ αὐτὸς ὑμνήσειν ἀεὶ τὸν Δεσπό την ὑπέσχετο· καὶ πληροῖ γε τὰς ὑποσχέσεις, διὰ τῶν εὐσεβῶν τὴν ὑμνῳδίαν προσφέρων. Εἰς τέλος. Τοῖς ἀλλοιωθησομένοις, ἔτι εἰς στη λογραφίαν τῷ Δαυΐδ, εἰς διδαχὴν, οπότε ἐνα επύρισε την Μεσοποταμίαν Συρίας, καὶ τὴν Συρίαν Σοβάλ, καὶ ἐπέστρεψεν Ιωάβ, καὶ ἐπάταξε τὴν φάραγγα τῶν 'Αλώνι β' χιλιάδας. ΨΑΛΜΟΣ ΝΘ'. Υπόθεσις. Σαφοῦς οὔσης τῆς ἱστορίας, διὰ τὸ ἀκριβῶς αὐτὴν ἀναγεγράφθαι ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν Βασιλειῶν, τὸ ἐξ αὐτῆς χρήσιμον ἐροῦμεν, ὡς ἀναφέρεται τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Δαυΐδ εἰς πρόσωπον τοῦ Κυρίου, τοῦ καὶ τὴν ἀλλοίωσιν καὶ τὴν καινότητα τῶν πραγμάτων ἐπ' ἐσχάτου δεδωκότος τῶν καιρῶν καὶ πατάξαντος τὰ ἀλλόφυλα ἔθνη, τουτέστι τὰ νοητά. Ταῦτα γὰρ ἡμᾶς ἡ Γραφὴ ἐκπαιδεύει λέγουσα εἰς διδαχήν. Διδασκόμεθα οὖν, ὡς κατὰ τὸν καιρὸν καθ᾽ ἂν τοὺς μὲν ἐχθροὺς ἐπάταξεν ὁ ἐκ σπέρμα- τος κατὰ σάρκα τοῦ Δαυΐδ, τὰ δὲ ἔθνη οἰκεῖα πε ποίηται ὁ τῶν Ἰουδαίων λαὸς, ἐν αἰσθήσει τῆς S. ATHANASHI OPP. PARS III. terra. Omni gloria spoliati, inquit, re et opere co- gnoscent, quod tu sis Dominus Jacob, qui in fines terræ extendisti Ecclesiam tuam. prius dixerat, ut prophetiam adversus eos datam firmiorem efficial. [Quoniam dixit: 1n ira consum- mutionis, et non erunt; ne quis opposita dixisse prophetam arbitretur, cum sic loquitur: Disperge išlos in virtute tua; merito eamdem vocem repetit, Convertentur, quod dictum nonnihil obscuritatis in versibus affert. Vult enim canum exemplum expri- mere, qui cum ad escam congregantur, antequam cibum attingant, sese mutuo devorant, ac plerum- que discerpuntur non sumpto cibo.] non fuerint saturati, et murmurabunt. Circuibunt quærentes verbum Domini, nec invenient. Quod si quando aliqua percepta Scripturæ divinæ sententia, videantur ea ad satietatem usque frui; ita quoque murmurabunt, utpote qui semper murmuratores sint et adversus Deum loquantur. inquit, hoc modo : Ego autem, populus scilicet ex gentibus conversus, qui tuam novi virtutem, gau- debo de tua misericordia quæ in lumine advenit in die: resurrectionis tuæ. Per eum namque patroci natus nobis es, et refugium in tribulatione effectus. Quapropter psalmos tibi Deo qui mei misertus es persolyo. Quia fuisti adjutor meus et refugium meum. Semper enim tuo potitus sum auxilio, ac per pro- videntiam tuam} occurrentes effugi calamitates. Cujus rei causa te solum agnosco Deum, te miseri- cordiæ et clementiæ fontem voco. Hæc beatus David longe ante propheticis videns oculis Judæo- *am calamitates prædixit; atque se promisit sem- per Dominum laudibus celebraturum : ac promissa complet piorum persona canticum offerens. inscriptionem, ipsi David, in doctrinam, cum suc- cendit Mesopotamiam Syriæ et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit in valle Salinarum duo- decim millia. PSALMUS LIX. Argumentum. Cum perspicua sit historia, quod accurate in se- cundo Regnorum descripta sit, id dicemus quod in ea utile occurrit : personam scilicet Davidis referri ad personam Domini, qui et mutationem et novitatem rerum in novissimo temporum dedit, et alienigenas gentes percussit, id est spirituales. Ilæc namque Scriptura ad doctrinam et institu- tionem nostram enarrat. Docemur itaque, quo tempore qui ex semine David secundum carnem est inimicos percussit, et gentes sibi proprias ef- fecit Judæorum populus, cum supplicium ob Chri- stum (necatum) sentiret, quodammodo et ipsum EXEGETICA. C D • 14. Et scient quia Deus dominatur Jacob et finium A 15. Convertentur ad vesperam. Resumit ea quæ 16. Ipsi dispergentur ad manducandum, si vero 17. Ego autem cantabo fortitudinem tuam. Illi, 1. In finem. Pro his qui immutabuntur. 2. In tituli
Σαφοῦς οὔσης τῆς ἱστορίας, διὰ τὸ ἀκριβῶς αὐτὴν ἀναγεγράφθαι ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν Βασιλειῶν, τὸ ἐξ αὐτῆς χρήσιμον ἐροῦμεν, ὡς ἀναφέρεται τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Δαυὶ̈δ εἰς πρόσωπον τοῦ Κυρίου, τοῦ καὶ τὴν ἀλλοίωσιν καὶ τὴν καινότητα τῶν πραγμάτων ἐπ’ ἐσχάτου δεδωκότος τῶν καιρῶν καὶ πατάξαντος τὰ ἀλλόφυλα ἔθνη, τουτέστι τὰ νοητά. Ταῦτα γὰρ ἡμᾶς ἡ Γραφὴ ἐκπαιδεύει λέγουσα εἰς διδαχήν. Διδασκόμεθα οὖν, ὡς κατὰ τὸν καιρὸν καθ’ ὃν τοὺς μὲν ἐχθροὺς ἐπάταξεν ὁ ἐκ σπέρματος κατὰ σάρκα τοῦ Δαυὶ̈δ, τὰ δὲ ἔθνη οἰκεῖα πεποίηται ὁ τῶν Ἰουδαίων λαὸς, ἐν αἰσθήσει τῆς διὰ Χριστὸν τιμωρίας γεγονὼς, ἐπιστροφήν τινα ποιεῖται, αἰτῶν καὶ αὐτὸς τῆς διὰ Χριστὸν χάριτος ἀξιωθῆναι. Ἀποκλαίεται δὲ πρῶτον τὴν γενομένην αὐτῷ διὰ τὴν εἰς Χριστὸν δυσσέβειαν καταστροφὴν, διὸ καί φησιν· Ὁ Θεὸς, ἀπώσω ἡμᾶς, καὶ καθεῖλες ἡμᾶς, ὠργίσθης καὶ ᾠκτείρησας ἡμᾶς. Ἐτιμωρήσω ἡμᾶς, φησὶ, διὰ τὴν εἰς σὲ γεγενημένην δυσσέβειαν. Ἀλλὰ καὶ ᾠκτείρησας ἡμᾶς· τὸ γὰρ, ᾠκτείρησας, ἀντὶ τοῦ, οἰκτείρησον, ἢ ἄλλως τὸ, ᾠκτείρησας, ἐλεεινοὺς καὶ ἀθλίους ἀπέφηνας, ὡς διὰ τὰς συμφορὰς καιρὸν εἶναι κατοικτείρεσθαι λοιπόν.
Καὶ γνώσονται, ὅτι ὁ Θεὸς δεσπόζει τοῦ Ἰακὼν, καὶ τῶν περάτων τῆς γῆς. Απάσης τῆς δόξης ἀφαιρεθέντες, φησὶν, ἔργῳ γνώσονται, ὅτι δὴ σὺ εξ ὁ Δεσπότης τοῦ Ἰακώβ, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς ἐκτείνας τὴν σὴν Ἐκκλησίαν. Ἐπιστρέψουσιν εἰς ἑσπέραν. Ἐπαναλαμβάνει τα προειρημένα, βεβαιοτέραν τὴν κατ' αὐτῶν προφη τείαν κατεργαζόμενος. [ Επειδή εἶπεν, Ἐν ὀργῇ συντελείας, καὶ οὐ μὴ ὑπάρξωσιν, ἵνα μή τις ἐναντία εἰρηκέναι νομίσῃ τὸν προφήτην τῷ εἰπεῖν, Διασκέδασον αὐτοὺς ἐν τῇ δυνάμει σου· εἰκότως τῇ ταυτολογίᾳ ἐχρήσατο τῷ, Ἐπιστρέψουσι· κατὰ τὸ ῥητὸν ἀσάφειαν ἔχουσιν οἱ στίχοι. Βούλεται γὰρ εἰ- πεῖν τὸ τῶν κυνῶν ὑπόδειγμα, οἱ, συνηγμένοι ἔν τινι τροφῇ, ἀλλήλους κατεσθίουσι πρὶν τοῦ βρώματος ἅψα- Β σθαι· διὸ καὶ μερίζονται ἀποτυγχάνοντες τροφῆς πολλάκις.] Αὐτοὶ διασκορπισθήσονται τοῦ φαγεῖν· ἐὰν δὲ μὴ χορτασθῶσι, καὶ γογγύσουσιν. Περιέλθωσι μὲν ζητοῦντες τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, καὶ οὐ μὴ εὔ- ρωσιν. Ἐὰν δὲ καί ποτε, λέξεώς τινος μετειληφότες τῆς θείας Γραφῆς, δόξωσιν εἰς κόρον ἀπολαῦσαι, καὶ οὕτω γογγύσουσιν, ἅτε ἀεὶ γογγυσταὶ ὄντες καὶ τοῦ Θεοῦ καταλαλοῦντες. Ἐγὼ δὲ ᾄσομαι τὴν δύναμίν σου. Ἐκεῖνοι μὲν οὕτως, φησίν· ἐγὼ δὲ, ὁ ἐξ ἐθνῶν δηλονότι λαὸς, ἅτε τὴν σὴν δύναμιν ἐπιγνούς, χαρήσομαι ἐπὶ τῷ ἐλέει σου τῷ γενομένῳ ἐν φωτὶ, καὶ τῇ ἀναστασίμων σου ἡμέρᾳ. Δι' αὐτοῦ γὰρ καὶ ἀντελάβου ἡμῶν καὶ και ταφυγὴ ἐν θλίψει ἐγένου. Διὸ καὶ ψαλμοὺς ἀναπέμπω σοι τῷ Θεῷ τῷ ἐλεήσαντί με. Ὅτι ἐγενήθης ἀντι λήπτωρ μου καὶ καταφυγή μου. Απήλαυσα γὰρ τῆς σῆς ἐπικουρίας ἀεὶ, καὶ διὰ τῆς σῆς προνοίας τὰς προσπεσούσας διέφυγον συμφοράς. Οὗ δὴ χάριν σὲ μόνον οἶδα Θεὸν, καὶ σὲ πηγὴν ἐλέους καὶ φιλαν θρωπίας καλώ. Ταῦτα ὁ μακάριος Δαυΐδ πόρρωθεν προφητικοῖς ἰδὼν ὀφθαλμοῖς, καὶ τὰς Ἰουδαίων προ είρηκε συμφοράς, καὶ αὐτὸς ὑμνήσειν ἀεὶ τὸν Δεσπό την ὑπέσχετο· καὶ πληροῖ γε τὰς ὑποσχέσεις, διὰ τῶν εὐσεβῶν τὴν ὑμνῳδίαν προσφέρων. Εἰς τέλος. Τοῖς ἀλλοιωθησομένοις, ἔτι εἰς στη λογραφίαν τῷ Δαυΐδ, εἰς διδαχὴν, οπότε ἐνα επύρισε την Μεσοποταμίαν Συρίας, καὶ τὴν Συρίαν Σοβάλ, καὶ ἐπέστρεψεν Ιωάβ, καὶ ἐπάταξε τὴν φάραγγα τῶν 'Αλώνι β' χιλιάδας. ΨΑΛΜΟΣ ΝΘ'. Υπόθεσις. Σαφοῦς οὔσης τῆς ἱστορίας, διὰ τὸ ἀκριβῶς αὐτὴν ἀναγεγράφθαι ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν Βασιλειῶν, τὸ ἐξ αὐτῆς χρήσιμον ἐροῦμεν, ὡς ἀναφέρεται τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ Δαυΐδ εἰς πρόσωπον τοῦ Κυρίου, τοῦ καὶ τὴν ἀλλοίωσιν καὶ τὴν καινότητα τῶν πραγμάτων ἐπ' ἐσχάτου δεδωκότος τῶν καιρῶν καὶ πατάξαντος τὰ ἀλλόφυλα ἔθνη, τουτέστι τὰ νοητά. Ταῦτα γὰρ ἡμᾶς ἡ Γραφὴ ἐκπαιδεύει λέγουσα εἰς διδαχήν. Διδασκόμεθα οὖν, ὡς κατὰ τὸν καιρὸν καθ᾽ ἂν τοὺς μὲν ἐχθροὺς ἐπάταξεν ὁ ἐκ σπέρμα- τος κατὰ σάρκα τοῦ Δαυΐδ, τὰ δὲ ἔθνη οἰκεῖα πε ποίηται ὁ τῶν Ἰουδαίων λαὸς, ἐν αἰσθήσει τῆς S. ATHANASHI OPP. PARS III. terra. Omni gloria spoliati, inquit, re et opere co- gnoscent, quod tu sis Dominus Jacob, qui in fines terræ extendisti Ecclesiam tuam. prius dixerat, ut prophetiam adversus eos datam firmiorem efficial. [Quoniam dixit: 1n ira consum- mutionis, et non erunt; ne quis opposita dixisse prophetam arbitretur, cum sic loquitur: Disperge išlos in virtute tua; merito eamdem vocem repetit, Convertentur, quod dictum nonnihil obscuritatis in versibus affert. Vult enim canum exemplum expri- mere, qui cum ad escam congregantur, antequam cibum attingant, sese mutuo devorant, ac plerum- que discerpuntur non sumpto cibo.] non fuerint saturati, et murmurabunt. Circuibunt quærentes verbum Domini, nec invenient. Quod si quando aliqua percepta Scripturæ divinæ sententia, videantur ea ad satietatem usque frui; ita quoque murmurabunt, utpote qui semper murmuratores sint et adversus Deum loquantur. inquit, hoc modo : Ego autem, populus scilicet ex gentibus conversus, qui tuam novi virtutem, gau- debo de tua misericordia quæ in lumine advenit in die: resurrectionis tuæ. Per eum namque patroci natus nobis es, et refugium in tribulatione effectus. Quapropter psalmos tibi Deo qui mei misertus es persolyo. Quia fuisti adjutor meus et refugium meum. Semper enim tuo potitus sum auxilio, ac per pro- videntiam tuam} occurrentes effugi calamitates. Cujus rei causa te solum agnosco Deum, te miseri- cordiæ et clementiæ fontem voco. Hæc beatus David longe ante propheticis videns oculis Judæo- *am calamitates prædixit; atque se promisit sem- per Dominum laudibus celebraturum : ac promissa complet piorum persona canticum offerens. inscriptionem, ipsi David, in doctrinam, cum suc- cendit Mesopotamiam Syriæ et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit in valle Salinarum duo- decim millia. PSALMUS LIX. Argumentum. Cum perspicua sit historia, quod accurate in se- cundo Regnorum descripta sit, id dicemus quod in ea utile occurrit : personam scilicet Davidis referri ad personam Domini, qui et mutationem et novitatem rerum in novissimo temporum dedit, et alienigenas gentes percussit, id est spirituales. Ilæc namque Scriptura ad doctrinam et institu- tionem nostram enarrat. Docemur itaque, quo tempore qui ex semine David secundum carnem est inimicos percussit, et gentes sibi proprias ef- fecit Judæorum populus, cum supplicium ob Chri- stum (necatum) sentiret, quodammodo et ipsum EXEGETICA. C D • 14. Et scient quia Deus dominatur Jacob et finium A 15. Convertentur ad vesperam. Resumit ea quæ 16. Ipsi dispergentur ad manducandum, si vero 17. Ego autem cantabo fortitudinem tuam. Illi, 1. In finem. Pro his qui immutabuntur. 2. In tituli
PG 27:269Συνέσεισας τὴν γῆν, καὶ συνετάραξας αὐτήν. Τὴν Ἱερουσαλήμ φησι, διὰ τὸ πολιορκηθῆναι αὐτὴν, καὶ τὸν ἐν αὐτῇ καταστραφῆναι νεών. Ἢ καὶ τὴν νοητὴν αὐτῶν γῆν φησιν, ἥτις διὰ τὴν ἀποστροφὴν τὴν γενομένην κατ’ αὐτῶν κατακεκλόνηται. Ἴασαι τὰ συντρίμματα αὐτῆς, ὅτι ἐσαλεύθη. Πάλιν τὰ γεγενημένα διέξεισιν. Ἔδειξας τῷ λαῷ σου σκληρά. Τῷ πλήθει, φησὶ, τῶν συμφορῶν, καθάπερ οἴνῳ τινὶ κάρον ἡμῖν ἐνεποίησας, καὶ ὀδύνης ἐνέπλησας τὰς ἡμετέρας ψυχάς. Ἐπότισας ἡμᾶς οἴνῳ κατανύξεως. Οὕτω καὶ ὁ Ἀκύλας ἡρμήνευσεν· Ἐπότισας ἡμᾶς οἴνῳ καρώσεως. Οἶνον κατανύξεως τὰς ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς τιμωρίας φησὶ, τὰς προανακηρυχθείσας αὐτοῖς τῆς εἰς Χριστὸν δυσσεβείας ἕνεκα. Ἀναγινώσκοντες γὰρ καὶ τῇ πείρᾳ τὰ προηγορευμένα μανθάνοντες, κατανύττονται τὸ συνειδός. Ἔδωκας τοῖς φοβουμένοις σε σημείωσιν τοῦ φυγεῖν ἀπὸ προσώπου τόξου. Σημείωσις ὁ φωτισμὸς, καθ’ ὃν δύναταί τις διάκρισιν ἔχειν πνευμάτων, καὶ ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ. Ταύτης γὰρ τῆς γνώσεως ὑπαρξάσης, φεύγομεν ἀπὸ τῶν χειρόνων, μακρὰν κακοῦ ἔργου καὶ πνεύματος πονηροῦ γινόμενοι. Τοῦ αὐτοῦ. Ἡμεῖς μὲν, φησὶ, δι’ ἣν ἐπράξαμεν δυσσέβειαν τετιμωρήμεθα·
διὰ Χριστὸν τιμωρίας γεγονώς, επιστροφήν τινα & ποιεῖται, αἰτῶν καὶ αὐτὸς τῆς διὰ Χριστὸν χάριτος ἀξιωθῆναι. Αποκλαίεται δὲ πρῶτον τὴν γενομένην αὐτῷ διὰ τὴν εἰς Χριστὸν δυσσέβειαν καταστροφήν, διὸ καί φησιν • Ὁ Θεὸς, ἀπώσω ἡμᾶς, καὶ καθεῖλες ἡμᾶς, ὡρ γίσθης καὶ ᾠκτείρησας ἡμᾶς. Ἐτιμωρήσω ἡμᾶς, φησί, διὰ τὴν εἰς σὲ γεγενημένην δυσσέβειαν. ᾿Αλλὰ καὶ ᾠκτείρησας ἡμᾶς· τὸ γὰρ, ᾠκτείρησας, ἀντὶ τοῦ, οἰκτείρησον, ἢ ἄλλως τὸ, ᾠκτείρησας, ἐλεεινούς καὶ ἀθλίους ἀπέφηνας, ὡς διὰ τὰς συμφορὰς καιρὸν εἶναι κατοικτείρεσθαι λοιπόν. Συνέσεισας τὴν γῆν, καὶ συνετάραξας αὐτήν. Τὴν Ἱερουσαλήμ φησι, διὰ τὸ πολιορκηθῆναι αὐτὴν, καὶ τὸν ἐν αὐτῇ κατα- στραφῆναι νεών. Η καὶ τὴν νοητὴν αὐτῶν γῆν φη- σιν, ἥτις διὰ τὴν ἀποστροφὴν τὴν γενομένην κατ' Β αὐτῶν κατακεκλόνηται. τὰ συντρίμματα αὐ- τῆς, ὅτι ἐσαλεύθη. Πάλιν τὰ γεγενημένα διέξεισιν. *Εδειξας τῷ λαῷ σου σκληρά. Τῷ πλήθει, φησί, τῶν συμφορῶν, καθάπερ οίνῳ τινὶ κάρον ἡμῖν ἐν- εποίησας, καὶ ἐδύνης ἐνέπλησας τὰς ἡμετέρας ψυχάς. Επότισας ἡμᾶς οἴκῳ κατανύξεως. Οὕτω καὶ ὁ ᾿Ακύλας ἡρμήνευσεν· Ἐπότισας ἡμᾶς οἶνῳ καρώ σεως. Οἶνον κατανύξεως τὰς ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς τιμωρίας φησί, τὰς προανακηρυχθείσας αὐτοῖς τῆς εἰς Χριστὸν δυσσεβείας ἕνεκα. Αναγινώσκοντες γὰρ καὶ τῇ πείρᾳ τὰ προηγορευμένα μανθάνοντες, κατα νύττονται τὸ συνειδός. "Εδωκας τοῖς φοβουμένοις σε σημείωσιν τοῦ φυγεῖν ἀπὸ προσώπου τόξου. Σημείωσις ὁ φωτισμός, καθ᾽ ἂν δύναταί τις διάκρισιν ἔχειν πνευμάτων, καὶ ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ. Ταύτης γὰρ τῆς γνώσεως ὑπαρξάσης, φεύγομεν ἀπὸ τῶν χειρόνων, μακρὰν κακοῦ ἔργου καὶ πνεύματος πονη- ροῦ γινόμενοι. Τοῦ αὐτοῦ. Ἡμεῖς μὲν, φησί, δι᾿ ἣν ἐπράξαμεν δυσσέβειαν τετιμωρήμεθα· οἱ δὲ φοβού μενοί σε σημεῖον ἐδέξαντο (δῆλον δὲ, ὅτι ἐν ᾧ ἐσφρα γίσθη μεν), ὅπως ἂν ἔξω πάσης κολαστικῆς ἐπηρείας γένοιντο. Τούτου δὲ τοῦ σημείου τύπος ἦν τὸ ἐν ταῖς φλιαῖς τῶν προβάτων ἐν Αἰγύπτῳ χριόμενον αἷμα. ῾Ο Θεὺς ἐλάλησεν ἐν τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. Ὅμοιον τῷ· Επ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Τί δὲ ἐλάλησε, καὶ πρὸς τίνα ἐλάλησεν ; Ἐπειδὴ ηύξατο ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ λέγων· Ὑψώθητι ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς, ὁ Θεὸς, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου· τούτου χάριν ἀποκρί- νεται, ὡς τὰ Σίκημα μὲν διαμεριεῖ, τουτέστι τὸ βα- σίλειον τοῦ Ἰσραήλ· ἐν Σικήμοις γὰρ ἦν. Δέδωκε γὰρ αὐτὸ ἀλλοφύλοις ἔθνεσι τοῖς πιστεύσασιν εἰς αὐτ τόν. Καὶ τὴν κοιλάδα τῶν σκηνῶν διαμετρήσω. Κοιλάδα ή θεία Γραφὴ τὸ πάντων ἀνθρώπων οἰκητή- ρεόν φησι. Ταύτην οὖν, φησί, τὴν κοιλάδα πᾶσαν εἰς σκηνὰς ἐμαυτῷ διαμετρήσω· τουτέστιν ἐκκλησιῶν πληρεστάτην ἀποτελέσω. Ἐμός ἐστι Γαλαάδ, καὶ ἐμός ἐστι Μανασσῆς. Διὰ Γαλαάδ καὶ Μανασσῆ σημαίνει, ὡς ἐν τῇ ἐπιφα νείᾳ αὐτοῦ πρώτους Ἰουδαίοις κηρύσσει τὴν χάριν. » EXPOSITIO IN PSALMUM LIX. converti, postulantem dari sibi gratiam per Chri stum. Deplorat autem primum illatam sibi ob im- pietatem in Christum ruinam, quare ait : 5, 4. Deus, repulisti nos et destruxisti nos, iratus es et misertus es nobis. Supplicium, inquit, de nobis sumpsisti ob nostram erga te impietatem. Sed mi- sertus es nobis; illud autem, misertus es pro mise- rere positum est, aut alio modo, misertus es, mise- ros effecisti, ita ut propter calamitates jam tempus sit, ut nobis misericordia impendatur. Commovisti terram et conturbasti eam. Jerusalem dicit, quia ob- sessa fuit et templum ejus solo æquatum. Aut spi- ritualem eorum terram dicit, quæ propter aversio- ejus quia commota est. Rursum quæ gesta sunt enarrat. nem quæ ipsi obvenit commota est. Sana contritiones Iacαι C Hebr. 1, 2. D . 5, 6. Ostendisti populo tuo dura. Multitudine, in- quit, calamitatum, quasi vino quodam soporem no- bis effecisti, ac dolore animas nostras complevisti. Polasti nos vino compunctionis. Ita Aquila est inter- pretatus : Polasti nos vino saporis. Vinum compun- ctionis, supplicia in Scripturis memorata vocat, prae nuntiata illis ob ipsorum erga Christum impietatem. Dum legunt enim, et quæ prædicta sunt experien- tia ediscunt, conscientia compunguntur. Dedisti me- trentibus te significationem ut fugiant a facie arcus. Significatio est illuminatio qua potest discretio ha- beri spirituum, necnon boni et mali. Hac enim præ- diti notitia, fugimus a malis, longeque declinamus ab improbo opere et a maligno spiritu. Ejusdem. Nos, inquit, ob nostrani impietatem supplicio sumus affecti : at qui timent te, signum acceperunt (palam autem est illud signum esse quo obsignati sumus), ut omni supplicio liberi sint. Hujus autem signi typus erat sanguis ovium in Ægypto postibus in- spersum. et In novissimo dierum istorum locutus est nobis in Filio. Ipse namque est sanctus Dei et Patris. Quid et cui locutus est? Postquam in præcedenti psalmo precatus fuerat : Exaltare super cœlos, Deus, super omnem terram gloria tua; ideo respondet, se quidem Sichima divisurum, id est, regiam Israe- lis quæ in Sichimis erat. Nam dedit eam alienis gentibus, quæ crediderant in ipsum. Et convallem tabernaculorum metibor. Convallem divina Scriptura omnium hominum domicilium vocat. Hanc igitur omnem convallem in tabernacula mihi dimetiar, id est, ecclesiarum plenissimam effician. laad et Manassen significat se in adventu suo Ju- dæis primum gratiam prædicaturum. Imo etiam 8. Deus locutus est in sancto suo. Simile huic : 9. Meus est Galaad et meus est Manasses. Per Ga-
οἱ δὲ φοβούμενοί σε σημεῖον ἐδέξαντο (δῆλον δὲ, ὅτι ἐν ᾧ ἐσφραγίσθημεν), ὅπως ἂν ἔξω πάσης κολαστικῆς ἐπηρείας γένοιντο. Τούτου δὲ τοῦ σημείου τύπος ἦν τὸ ἐν ταῖς φλιαῖς τῶν προβάτων ἐν Αἰγύπτῳ χριόμενον αἷμα. Ὁ Θεὸς ἐλάλησεν ἐν τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. Ὅμοιον τῷ· Ἐπ’ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Τί δὲ ἐλάλησε, καὶ πρὸς τίνα ἐλάλησεν; Ἐπειδὴ ηὔξατο ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ λέγων· Ὑψώθητι ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς, ὁ Θεὸς, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου· τούτου χάριν ἀποκρίνεται, ὡς τὰ Σίκημα μὲν διαμεριεῖ, τουτέστι τὸ βασίλειον τοῦ Ἰσραήλ· ἐν Σικήμοις γὰρ ἦν. Δέδωκε γὰρ αὐτὸ ἀλλοφύλοις ἔθνεσι τοῖς πιστεύσασιν εἰς αὐτόν. Καὶ τὴν κοιλάδα τῶν σκηνῶν διαμετρήσω. Κοιλάδα ἡ θεία Γραφὴ τὸ πάντων ἀνθρώπων οἰκητήριόν φησι. Ταύτην οὖν, φησὶ, τὴν κοιλάδα πᾶσαν εἰς σκηνὰς ἐμαυτῷ διαμετρήσω· τουτέστιν ἐκκλησιῶν πληρεστάτην ἀποτελέσω. Ἐμός ἐστι Γαλαὰδ, καὶ ἐμός ἐστι Μανασσῆς. Διὰ Γαλαὰδ καὶ Μανασσῆ σημαίνει, ὡς ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ αὐτοῦ πρώτοις Ἰουδαίοις κηρύσσει τὴν χάριν.
διὰ Χριστὸν τιμωρίας γεγονώς, επιστροφήν τινα & ποιεῖται, αἰτῶν καὶ αὐτὸς τῆς διὰ Χριστὸν χάριτος ἀξιωθῆναι. Αποκλαίεται δὲ πρῶτον τὴν γενομένην αὐτῷ διὰ τὴν εἰς Χριστὸν δυσσέβειαν καταστροφήν, διὸ καί φησιν • Ὁ Θεὸς, ἀπώσω ἡμᾶς, καὶ καθεῖλες ἡμᾶς, ὡρ γίσθης καὶ ᾠκτείρησας ἡμᾶς. Ἐτιμωρήσω ἡμᾶς, φησί, διὰ τὴν εἰς σὲ γεγενημένην δυσσέβειαν. ᾿Αλλὰ καὶ ᾠκτείρησας ἡμᾶς· τὸ γὰρ, ᾠκτείρησας, ἀντὶ τοῦ, οἰκτείρησον, ἢ ἄλλως τὸ, ᾠκτείρησας, ἐλεεινούς καὶ ἀθλίους ἀπέφηνας, ὡς διὰ τὰς συμφορὰς καιρὸν εἶναι κατοικτείρεσθαι λοιπόν. Συνέσεισας τὴν γῆν, καὶ συνετάραξας αὐτήν. Τὴν Ἱερουσαλήμ φησι, διὰ τὸ πολιορκηθῆναι αὐτὴν, καὶ τὸν ἐν αὐτῇ κατα- στραφῆναι νεών. Η καὶ τὴν νοητὴν αὐτῶν γῆν φη- σιν, ἥτις διὰ τὴν ἀποστροφὴν τὴν γενομένην κατ' Β αὐτῶν κατακεκλόνηται. τὰ συντρίμματα αὐ- τῆς, ὅτι ἐσαλεύθη. Πάλιν τὰ γεγενημένα διέξεισιν. *Εδειξας τῷ λαῷ σου σκληρά. Τῷ πλήθει, φησί, τῶν συμφορῶν, καθάπερ οίνῳ τινὶ κάρον ἡμῖν ἐν- εποίησας, καὶ ἐδύνης ἐνέπλησας τὰς ἡμετέρας ψυχάς. Επότισας ἡμᾶς οἴκῳ κατανύξεως. Οὕτω καὶ ὁ ᾿Ακύλας ἡρμήνευσεν· Ἐπότισας ἡμᾶς οἶνῳ καρώ σεως. Οἶνον κατανύξεως τὰς ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς τιμωρίας φησί, τὰς προανακηρυχθείσας αὐτοῖς τῆς εἰς Χριστὸν δυσσεβείας ἕνεκα. Αναγινώσκοντες γὰρ καὶ τῇ πείρᾳ τὰ προηγορευμένα μανθάνοντες, κατα νύττονται τὸ συνειδός. "Εδωκας τοῖς φοβουμένοις σε σημείωσιν τοῦ φυγεῖν ἀπὸ προσώπου τόξου. Σημείωσις ὁ φωτισμός, καθ᾽ ἂν δύναταί τις διάκρισιν ἔχειν πνευμάτων, καὶ ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ. Ταύτης γὰρ τῆς γνώσεως ὑπαρξάσης, φεύγομεν ἀπὸ τῶν χειρόνων, μακρὰν κακοῦ ἔργου καὶ πνεύματος πονη- ροῦ γινόμενοι. Τοῦ αὐτοῦ. Ἡμεῖς μὲν, φησί, δι᾿ ἣν ἐπράξαμεν δυσσέβειαν τετιμωρήμεθα· οἱ δὲ φοβού μενοί σε σημεῖον ἐδέξαντο (δῆλον δὲ, ὅτι ἐν ᾧ ἐσφρα γίσθη μεν), ὅπως ἂν ἔξω πάσης κολαστικῆς ἐπηρείας γένοιντο. Τούτου δὲ τοῦ σημείου τύπος ἦν τὸ ἐν ταῖς φλιαῖς τῶν προβάτων ἐν Αἰγύπτῳ χριόμενον αἷμα. ῾Ο Θεὺς ἐλάλησεν ἐν τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. Ὅμοιον τῷ· Επ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Τί δὲ ἐλάλησε, καὶ πρὸς τίνα ἐλάλησεν ; Ἐπειδὴ ηύξατο ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ λέγων· Ὑψώθητι ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς, ὁ Θεὸς, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου· τούτου χάριν ἀποκρί- νεται, ὡς τὰ Σίκημα μὲν διαμεριεῖ, τουτέστι τὸ βα- σίλειον τοῦ Ἰσραήλ· ἐν Σικήμοις γὰρ ἦν. Δέδωκε γὰρ αὐτὸ ἀλλοφύλοις ἔθνεσι τοῖς πιστεύσασιν εἰς αὐτ τόν. Καὶ τὴν κοιλάδα τῶν σκηνῶν διαμετρήσω. Κοιλάδα ή θεία Γραφὴ τὸ πάντων ἀνθρώπων οἰκητή- ρεόν φησι. Ταύτην οὖν, φησί, τὴν κοιλάδα πᾶσαν εἰς σκηνὰς ἐμαυτῷ διαμετρήσω· τουτέστιν ἐκκλησιῶν πληρεστάτην ἀποτελέσω. Ἐμός ἐστι Γαλαάδ, καὶ ἐμός ἐστι Μανασσῆς. Διὰ Γαλαάδ καὶ Μανασσῆ σημαίνει, ὡς ἐν τῇ ἐπιφα νείᾳ αὐτοῦ πρώτους Ἰουδαίοις κηρύσσει τὴν χάριν. » EXPOSITIO IN PSALMUM LIX. converti, postulantem dari sibi gratiam per Chri stum. Deplorat autem primum illatam sibi ob im- pietatem in Christum ruinam, quare ait : 5, 4. Deus, repulisti nos et destruxisti nos, iratus es et misertus es nobis. Supplicium, inquit, de nobis sumpsisti ob nostram erga te impietatem. Sed mi- sertus es nobis; illud autem, misertus es pro mise- rere positum est, aut alio modo, misertus es, mise- ros effecisti, ita ut propter calamitates jam tempus sit, ut nobis misericordia impendatur. Commovisti terram et conturbasti eam. Jerusalem dicit, quia ob- sessa fuit et templum ejus solo æquatum. Aut spi- ritualem eorum terram dicit, quæ propter aversio- ejus quia commota est. Rursum quæ gesta sunt enarrat. nem quæ ipsi obvenit commota est. Sana contritiones Iacαι C Hebr. 1, 2. D . 5, 6. Ostendisti populo tuo dura. Multitudine, in- quit, calamitatum, quasi vino quodam soporem no- bis effecisti, ac dolore animas nostras complevisti. Polasti nos vino compunctionis. Ita Aquila est inter- pretatus : Polasti nos vino saporis. Vinum compun- ctionis, supplicia in Scripturis memorata vocat, prae nuntiata illis ob ipsorum erga Christum impietatem. Dum legunt enim, et quæ prædicta sunt experien- tia ediscunt, conscientia compunguntur. Dedisti me- trentibus te significationem ut fugiant a facie arcus. Significatio est illuminatio qua potest discretio ha- beri spirituum, necnon boni et mali. Hac enim præ- diti notitia, fugimus a malis, longeque declinamus ab improbo opere et a maligno spiritu. Ejusdem. Nos, inquit, ob nostrani impietatem supplicio sumus affecti : at qui timent te, signum acceperunt (palam autem est illud signum esse quo obsignati sumus), ut omni supplicio liberi sint. Hujus autem signi typus erat sanguis ovium in Ægypto postibus in- spersum. et In novissimo dierum istorum locutus est nobis in Filio. Ipse namque est sanctus Dei et Patris. Quid et cui locutus est? Postquam in præcedenti psalmo precatus fuerat : Exaltare super cœlos, Deus, super omnem terram gloria tua; ideo respondet, se quidem Sichima divisurum, id est, regiam Israe- lis quæ in Sichimis erat. Nam dedit eam alienis gentibus, quæ crediderant in ipsum. Et convallem tabernaculorum metibor. Convallem divina Scriptura omnium hominum domicilium vocat. Hanc igitur omnem convallem in tabernacula mihi dimetiar, id est, ecclesiarum plenissimam effician. laad et Manassen significat se in adventu suo Ju- dæis primum gratiam prædicaturum. Imo etiam 8. Deus locutus est in sancto suo. Simile huic : 9. Meus est Galaad et meus est Manasses. Per Ga-
PG 27:272Ἀλλὰ καὶ Ἐφραὶ̈μ, φησὶ, καὶ ὁ Ἰούδας, αἱ δύο βασιλεῖαι τοῦ Ἰσραὴλ, ὁμοίως δέξονται τὴν χάριν. Τὸ δὲ, Κραταίωσις τῆς κεφαλῆς μου, ἀντὶ τοῦ, ἰσχὺς τῆς ἀρχῆς μου. Τῆς γὰρ ἀρχῆς αὐτοῦ ἧς ἦρχεν, τουτέστι τοῦ Ἰσραὴλ, ὁ Ἐφραὶ̈μ ἦν ἡ ἰσχύς· ἐξ αὐτοῦ γὰρ ἦν ἡ βασιλεία τοῦ Ἰσραήλ. Μωὰβ λέβης τῆς ἐλπίδος μου. Λέβης. μὲν τὸ δοχεῖον. Λέγει δὲ, ὡς καὶ οἱ Μωαβῖται, τουτέστι τὸ πρώην ἄθεον ἔθνος ὑποδέχεται τὴν εἰς ἐμὲ ἐλπίδα. Ἐπὶ τὴν Ἰδουμαίαν ἐκτενῶ τὸ ὑπόδημά μου. Καὶ ἐν τῇ Ἰδουμαίᾳ, φησὶν, ἐμπεριπατήσω. Ἰδουμαία δὲ πάλιν ἀλλοφύλων ἦν ἔθνος. Δηλοῦται δὲ διὰ τούτων ἡμῖν, ὡς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν καὶ τὰ ἔθνη παραδέξονται· διό φησιν· Ἐμοὶ ἀλλόφυλοι ὑπετάγησαν. Τίς ἀπάξει με εἰς πόλιν περιοχῆς; Ἀκούσας διὰ τοῦ Πνεύματος ὁ προφήτης, ὡς τὰ ἔθνη δέχεται τὴν χάριν, φησί· Τίς με ἀπάξει εἰς πόλιν τῆς περιοχῆς; Πόλιν δὲ περιοχῆς τὴν Ἐκκλησίαν φησὶ, τὴν περιπεφραγμένην τῇ τοῦ Θεοῦ δυνάμει. Ταῦτα δὲ ὁ προφήτης ὡς ἐκ προσώπου τοῦ μετανοοῦντος λαοῦ τῶν Ἰουδαίων φησὶ, καὶ ἀγαπῶντος δέξασθαι τὴν πίστιν τὴν εἰς Χριστόν. Ἢ τίς ὁδηγήσει με ἕως τῆς Ἰδουμαίας; Δηλοῖ τίς ἐστιν ἡ πόλις τῆς περιοχῆς.
᾿Αλλὰ καὶ Ἐφραίμ, φησὶ, καὶ ὁ Ἰούδας, αἱ δύο βα σιλεῖαι τοῦ Ἰσραήλ, ὁμοίως δέξονται τὴν χάριν. Τὸ δὲ, Κραταίωσις τῆς κεφαλῆς μου, ἀντὶ τοῦ, ἰσχὺς τῆς ἀρχῆς μου. Τῆς γὰρ ἀρχῆς αὐτοῦ ἧς ἦρχεν, τουτέστι τοῦ Ἰσραὴλ, ὁ Ἐφραὶμ ἦν ἡ ἰσχύς· ἐξ αὐ τοῦ γὰρ ἦν ἡ βασιλεία του Ισραήλ. Μωαβ λέβης τῆς ἐλπίδος μου. Λέβης. μὲν τὸ δοχεῖον. Λέγει δὲ, ὡς καὶ οἱ Μωαβίται, τουτέστι τὸ πρώην ἄθεον ἔθνος ὑποδέχεται τὴν εἰς ἐμὲ ἐλπίδα. Ἐπὶ τὴν Ἰδουμαίαν ἐκτενῶ τὸ ὑπόδημά μου. Καὶ ἐν τῇ Ἰδουμαία, φησὶν, ἐμπεριπατήσω. Ιδουμαία δὲ πάλιν ἀλλοφύ λων ἦν ἔθνος. Δηλοῦται δὲ διὰ τούτων ἡμῖν, ὡς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν καὶ τὰ ἔθνη παραδέξονται· διό φη- σιν· Ἐμοὶ ἀλλόφυλοι ὑπετάγησαν. Τίς ἀπάξει με εἰς πόλιν περιοχῆς; 'Ακούσας διὰ τοῦ Πνεύματος ὁ προφήτης, ὡς τὰ ἔθνη δέχεται τὴν χάριν, φησί· Τίς με ἀπάξει εἰς πόλιν τῆς πε ριοχῆς; Πόλιν δὲ περιοχῆς τὴν Ἐκκλησίαν φησί, τὴν περιπεφραγμένην τῇ τοῦ Θεοῦ δυνάμει. Ταῦτα δὲ ὁ προφήτης ὡς ἐκ προσώπου τοῦ μετανοοῦντος λαοῦ τῶν Ἰουδαίων φησί, καὶ ἀγαπῶντος δέξασθαι τὴν πίστιν τὴν εἰς Χριστόν. Η τίς οδηγήσει με έως τῆς Ἰδουμαίας; Δηλοῖ τίς ἐστιν ἡ πόλις τῆς περιο- χῆς. Τίς οὖν ἐστιν ἢ ἡ Ἰδουμαία; Ἀπὸ δὲ τῆς Ιδουμαίας πάντα τὰ ἔθνη σημαίνει τὰ τὴν χάριν ὑποδεξάμενα. Οὐχὶ σὺ ὁ Θεὸς ὁ ἀπωσάμενος ἡμᾶς; Τίς ἄλλος, φησὶν, ἡμᾶς εἰς τὴν πόλιν ἀγάγοι τῆς περιοχῆς ἢ σὺ αὐτὸς, ὁ καὶ διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν τῆς σῆς οἰκειώσεως ἐκβαλών ; Δὸς ἡμῖν βοήθειαν ἐκ θλίψεων, καὶ ματαία σωτηρία ανθρώπου. Οὐ διὰ ἀνθρωπίνης, φησί, συμ μαχίας τῶν ἐπελευσομένων ἡμῖν θλίψεων ἐλπίζομεν ἐλευθερωθήσεσθαι, ἀλλ᾽ ἢ διὰ τῆς σῆς μόνης ἐπι κουρίας. Καὶ ματαία σωτηρία ανθρώπου. Πᾶς γὰρ ὁ ἐλπίζων ἐπὶ σωτηρίαν ἀνθρώπου εἰς ματαίαν ἐλε πίδα ήλπισε. Σαφέστερον ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσε, προσθεὶς τὸν σύνδεσμον καὶ εἰπών· Δὸς ἡμῖν βοή θειαν ἐκ θλίψεως· καὶ γὰρ ματαία σωτηρία αν θρώπου. Ἐν τῷ Θεῷ ποιήσομεν δύναμιν. Ἐπάμυνον, φησί, διακειμένοις κακῶς. Σοὶ μόνῳ δυνατὸν διαλύ- σαι τὰς συμφοράς. Αἵ τε τῶν ἀνθρώπων ἐπικουρίας, σοῦ μὴ νεύοντος, μάταιαι. Τὴν τοίνυν αὐτοῦ ἐπικα λεσόμεθα πρόνοιαν, καὶ τῇ αὐτοῦ δυνάμει θαῤῥήσο μεν. Αὕτη γὰρ ἀρκεῖ μόνη λῦσαι τὰ χαλεπὰ, καὶ τῶν πολεμούντων ἡμῖν καταλῦσαι τὴν δυναστείαν. Αλ λήλοις ὥσπερ ἐπιφωνοῦσιν ἐπὶ τῷ Θεῷ μόνῳ λοιπόν τὰς ἐλπίδας ἔχειν τῆς σωτηρίας. Διό φησιν. "Οτα ἐπὶ τῷ Θεῷ δυναμοῦσθαι ἐλπίσωμεν, τότε καὶ οὐδὲ ὄντας τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν εὐρήσομεν. Εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις τῷ Δαυίδ. ΨΑΛΜΟΣ Ε'. Υπόθεσις. Εὐχαριστίαν ἀναφέρει Θεῷ ὑπέρ τε ἑαυτοῦ καὶ τοῦ · σωθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Ἐπαγγέλλε· αἱ τε καὶ ἐν ταῖς αἰωνίοις γεγονώς μοναῖς ἀκαταλήκτως ἀναπέμπειν τὴν αἴνεσιν. Εισάκουσον, ὁ Θεὸς, τῆς δεήσεώς μου. Επειδή εἰς τὴν καταδυναστείαν καὶ εἰς τὴν τυραννίδα τῶν δαιμόνων ἀφορῶν, ἀκηδίας πεπλήρωμαι· τούτου χάριν | " . S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Ephraim et Judas duæ regiæ tribus Israel gratiam A similiter accipient. Illud autem : Fortitudo capitis mei, positum est pro, fortitudo principatus mei. Imperii enim sui, il est, Israelis fortitudo Ephraim eral; ex eo namque regnum Israel erat. Moab olla spei meæ. Olla est vas. Ait autem Moabitas qui nu- per athei erant, spem in eum accepturos esse. In Idumæam extendam calceamentum meum. Idumæam quoque, inquit, circuibo. Idumæa item aliena gens erat. His autem nobis declaratur, gentes etiam ejus fidem amplexuras esse: quare ait : Mihi alie- nigenæ subditi sunt. 11, 12. Quis deducet me in civitatem munitam ? Cum per Spiritum audisset propheta gentes gratiam B esse accepturas, ait: Quis deducet me in civitatem munitam ? Civitatem autem nunitam vocat Eccle- siam, quæ Dei virtute circumvallata est. Hæc autem propheta ait quasi ex persona pœnitentis Judæorum populi, et optantis accipere fidem in Christum. Aut quis deducet me usque in Idumeam? Declarat quæ sit civitas munita. Quæ igitur est, nisi Idumæa? Per Idumæam enim significat omnes gentes quæ fi- dem acceperunt. Nonne tu, Deus, qui repulisti nos? Quis alius, ait, nos in civitatem munitam duxerit, nisi tu ipse qui, propter iniquitates nostras, nos a qua familiaritate repulisti? salus hominis. Non per humanam, inquit, belli so- cietatem, ab ingruentibus nobis calamitatibus eripi speramus, sed per tuum solum auxilium. Et vana salus hominis. Qui sperat in salutem hominis vanam sibi spem proponit. Apertius Symmachus interpre- tatus est, adjiciens particulam conjunctivam ac di- cens: Da nobis auxilium de tribulatione. Etenim vana salus hominis. iis qui se male habent. Tu namque solus potes ca- lamitatibus liberare. Hominum enim auxilia te non annuente vana sunt. Ejus itaque providentiam in- vocabimus, et in ejus virtute confdemus. Ilæc enim sola sufficit ad gravia quæque solvenda, et ad inimi- corum nos impugnantium potentiam opprimendam. Mutuis ceu vocibus colloquuntur, dicuntque se in solo Deo spem reposuisse. Quamobrem ait : Cum a solo Deo vim futuram nobis speraverimus, tunc nihil esse inimicos nostros reperiemus. Argumentum. Gratias Deo refert cum pro seipso, tum pro populo salutem per gratiam adepto. Pollicetur autem se cum in æternis degerit mansionibus incessanter laudes emissurum. 2, 3. Eraudi, Beus, deprecationem meam. Quo- miam potentiam ac tyrannidem demonum respi- ciens, auxietate plenus sum ; ideo obsecro, ut ad C D 13. Da nobis auxilium de tribulatione, quia vana 14. In Deo faciemus virtutem. Auxiliare, inquit, 1. In finem in hymnis David, PSALMUS LX.
Τίς οὖν ἐστιν ἢ ἡ Ἰδουμαία; Ἀπὸ δὲ τῆς Ἰδουμαίας πάντα τὰ ἔθνη σημαίνει τὰ τὴν χάριν ὑποδεξάμενα. Οὐχὶ σὺ ὁ Θεὸς ὁ ἀπωσάμενος ἡμᾶς; Τίς ἄλλος, φησὶν, ἡμᾶς εἰς τὴν πόλιν ἀγάγοι τῆς περιοχῆς ἢ σὺ αὐτὸς, ὁ καὶ διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν τῆς σῆς οἰκειώσεως ἐκβαλών; Δὸς ἡμῖν βοήθειαν ἐκ θλίψεων, καὶ ματαία σωτηρία ἀνθρώπου. Οὐ διὰ ἀνθρωπίνης, φησὶ, συμμαχίας τῶν ἐπελευσομένων ἡμῖν θλίψεων ἐλπίζομεν ἐλευθερωθήσεσθαι, ἀλλ’ ἢ διὰ τῆς σῆς μόνης ἐπικουρίας. Καὶ ματαία σωτηρία ἀνθρώπου. Πᾶς γὰρ ὁ ἐλπίζων ἐπὶ σωτηρίαν ἀνθρώπου εἰς ματαίαν ἐλπίδα ἤλπισε. Σαφέστερον ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσε, προσθεὶς τὸν σύνδεσμον καὶ εἰπών· Δὸς ἡμῖν βοήθειαν ἐκ θλίψεως· καὶ γὰρ ματαία σωτηρία ἀνθρώπου. Ἐν τῷ Θεῷ ποιήσομεν δύναμιν. Ἐπάμυνον, φησὶ, διακειμένοις κακῶς. Σοὶ μόνῳ δυνατὸν διαλῦσαι τὰς συμφοράς. Αἵ τε τῶν ἀνθρώπων ἐπικουρίαι, σοῦ μὴ νεύοντος, μάταιαι. Τὴν τοίνυν αὐτοῦ ἐπικαλεσόμεθα πρόνοιαν, καὶ τῇ αὐτοῦ δυνάμει θαῤῥήσομεν. Αὕτη γὰρ ἀρκεῖ μόνη λῦσαι τὰ χαλεπὰ, καὶ τῶν πολεμούντων ἡμῖν καταλῦσαι τὴν δυναστείαν. Ἀλλήλοις ὥσπερ ἐπιφωνοῦσιν ἐπὶ τῷ Θεῷ μόνῳ λοιπὸν τὰς ἐλπίδας ἔχειν τῆς σωτηρίας.
᾿Αλλὰ καὶ Ἐφραίμ, φησὶ, καὶ ὁ Ἰούδας, αἱ δύο βα σιλεῖαι τοῦ Ἰσραήλ, ὁμοίως δέξονται τὴν χάριν. Τὸ δὲ, Κραταίωσις τῆς κεφαλῆς μου, ἀντὶ τοῦ, ἰσχὺς τῆς ἀρχῆς μου. Τῆς γὰρ ἀρχῆς αὐτοῦ ἧς ἦρχεν, τουτέστι τοῦ Ἰσραὴλ, ὁ Ἐφραὶμ ἦν ἡ ἰσχύς· ἐξ αὐ τοῦ γὰρ ἦν ἡ βασιλεία του Ισραήλ. Μωαβ λέβης τῆς ἐλπίδος μου. Λέβης. μὲν τὸ δοχεῖον. Λέγει δὲ, ὡς καὶ οἱ Μωαβίται, τουτέστι τὸ πρώην ἄθεον ἔθνος ὑποδέχεται τὴν εἰς ἐμὲ ἐλπίδα. Ἐπὶ τὴν Ἰδουμαίαν ἐκτενῶ τὸ ὑπόδημά μου. Καὶ ἐν τῇ Ἰδουμαία, φησὶν, ἐμπεριπατήσω. Ιδουμαία δὲ πάλιν ἀλλοφύ λων ἦν ἔθνος. Δηλοῦται δὲ διὰ τούτων ἡμῖν, ὡς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν καὶ τὰ ἔθνη παραδέξονται· διό φη- σιν· Ἐμοὶ ἀλλόφυλοι ὑπετάγησαν. Τίς ἀπάξει με εἰς πόλιν περιοχῆς; 'Ακούσας διὰ τοῦ Πνεύματος ὁ προφήτης, ὡς τὰ ἔθνη δέχεται τὴν χάριν, φησί· Τίς με ἀπάξει εἰς πόλιν τῆς πε ριοχῆς; Πόλιν δὲ περιοχῆς τὴν Ἐκκλησίαν φησί, τὴν περιπεφραγμένην τῇ τοῦ Θεοῦ δυνάμει. Ταῦτα δὲ ὁ προφήτης ὡς ἐκ προσώπου τοῦ μετανοοῦντος λαοῦ τῶν Ἰουδαίων φησί, καὶ ἀγαπῶντος δέξασθαι τὴν πίστιν τὴν εἰς Χριστόν. Η τίς οδηγήσει με έως τῆς Ἰδουμαίας; Δηλοῖ τίς ἐστιν ἡ πόλις τῆς περιο- χῆς. Τίς οὖν ἐστιν ἢ ἡ Ἰδουμαία; Ἀπὸ δὲ τῆς Ιδουμαίας πάντα τὰ ἔθνη σημαίνει τὰ τὴν χάριν ὑποδεξάμενα. Οὐχὶ σὺ ὁ Θεὸς ὁ ἀπωσάμενος ἡμᾶς; Τίς ἄλλος, φησὶν, ἡμᾶς εἰς τὴν πόλιν ἀγάγοι τῆς περιοχῆς ἢ σὺ αὐτὸς, ὁ καὶ διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν τῆς σῆς οἰκειώσεως ἐκβαλών ; Δὸς ἡμῖν βοήθειαν ἐκ θλίψεων, καὶ ματαία σωτηρία ανθρώπου. Οὐ διὰ ἀνθρωπίνης, φησί, συμ μαχίας τῶν ἐπελευσομένων ἡμῖν θλίψεων ἐλπίζομεν ἐλευθερωθήσεσθαι, ἀλλ᾽ ἢ διὰ τῆς σῆς μόνης ἐπι κουρίας. Καὶ ματαία σωτηρία ανθρώπου. Πᾶς γὰρ ὁ ἐλπίζων ἐπὶ σωτηρίαν ἀνθρώπου εἰς ματαίαν ἐλε πίδα ήλπισε. Σαφέστερον ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσε, προσθεὶς τὸν σύνδεσμον καὶ εἰπών· Δὸς ἡμῖν βοή θειαν ἐκ θλίψεως· καὶ γὰρ ματαία σωτηρία αν θρώπου. Ἐν τῷ Θεῷ ποιήσομεν δύναμιν. Ἐπάμυνον, φησί, διακειμένοις κακῶς. Σοὶ μόνῳ δυνατὸν διαλύ- σαι τὰς συμφοράς. Αἵ τε τῶν ἀνθρώπων ἐπικουρίας, σοῦ μὴ νεύοντος, μάταιαι. Τὴν τοίνυν αὐτοῦ ἐπικα λεσόμεθα πρόνοιαν, καὶ τῇ αὐτοῦ δυνάμει θαῤῥήσο μεν. Αὕτη γὰρ ἀρκεῖ μόνη λῦσαι τὰ χαλεπὰ, καὶ τῶν πολεμούντων ἡμῖν καταλῦσαι τὴν δυναστείαν. Αλ λήλοις ὥσπερ ἐπιφωνοῦσιν ἐπὶ τῷ Θεῷ μόνῳ λοιπόν τὰς ἐλπίδας ἔχειν τῆς σωτηρίας. Διό φησιν. "Οτα ἐπὶ τῷ Θεῷ δυναμοῦσθαι ἐλπίσωμεν, τότε καὶ οὐδὲ ὄντας τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν εὐρήσομεν. Εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις τῷ Δαυίδ. ΨΑΛΜΟΣ Ε'. Υπόθεσις. Εὐχαριστίαν ἀναφέρει Θεῷ ὑπέρ τε ἑαυτοῦ καὶ τοῦ · σωθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Ἐπαγγέλλε· αἱ τε καὶ ἐν ταῖς αἰωνίοις γεγονώς μοναῖς ἀκαταλήκτως ἀναπέμπειν τὴν αἴνεσιν. Εισάκουσον, ὁ Θεὸς, τῆς δεήσεώς μου. Επειδή εἰς τὴν καταδυναστείαν καὶ εἰς τὴν τυραννίδα τῶν δαιμόνων ἀφορῶν, ἀκηδίας πεπλήρωμαι· τούτου χάριν | " . S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Ephraim et Judas duæ regiæ tribus Israel gratiam A similiter accipient. Illud autem : Fortitudo capitis mei, positum est pro, fortitudo principatus mei. Imperii enim sui, il est, Israelis fortitudo Ephraim eral; ex eo namque regnum Israel erat. Moab olla spei meæ. Olla est vas. Ait autem Moabitas qui nu- per athei erant, spem in eum accepturos esse. In Idumæam extendam calceamentum meum. Idumæam quoque, inquit, circuibo. Idumæa item aliena gens erat. His autem nobis declaratur, gentes etiam ejus fidem amplexuras esse: quare ait : Mihi alie- nigenæ subditi sunt. 11, 12. Quis deducet me in civitatem munitam ? Cum per Spiritum audisset propheta gentes gratiam B esse accepturas, ait: Quis deducet me in civitatem munitam ? Civitatem autem nunitam vocat Eccle- siam, quæ Dei virtute circumvallata est. Hæc autem propheta ait quasi ex persona pœnitentis Judæorum populi, et optantis accipere fidem in Christum. Aut quis deducet me usque in Idumeam? Declarat quæ sit civitas munita. Quæ igitur est, nisi Idumæa? Per Idumæam enim significat omnes gentes quæ fi- dem acceperunt. Nonne tu, Deus, qui repulisti nos? Quis alius, ait, nos in civitatem munitam duxerit, nisi tu ipse qui, propter iniquitates nostras, nos a qua familiaritate repulisti? salus hominis. Non per humanam, inquit, belli so- cietatem, ab ingruentibus nobis calamitatibus eripi speramus, sed per tuum solum auxilium. Et vana salus hominis. Qui sperat in salutem hominis vanam sibi spem proponit. Apertius Symmachus interpre- tatus est, adjiciens particulam conjunctivam ac di- cens: Da nobis auxilium de tribulatione. Etenim vana salus hominis. iis qui se male habent. Tu namque solus potes ca- lamitatibus liberare. Hominum enim auxilia te non annuente vana sunt. Ejus itaque providentiam in- vocabimus, et in ejus virtute confdemus. Ilæc enim sola sufficit ad gravia quæque solvenda, et ad inimi- corum nos impugnantium potentiam opprimendam. Mutuis ceu vocibus colloquuntur, dicuntque se in solo Deo spem reposuisse. Quamobrem ait : Cum a solo Deo vim futuram nobis speraverimus, tunc nihil esse inimicos nostros reperiemus. Argumentum. Gratias Deo refert cum pro seipso, tum pro populo salutem per gratiam adepto. Pollicetur autem se cum in æternis degerit mansionibus incessanter laudes emissurum. 2, 3. Eraudi, Beus, deprecationem meam. Quo- miam potentiam ac tyrannidem demonum respi- ciens, auxietate plenus sum ; ideo obsecro, ut ad C D 13. Da nobis auxilium de tribulatione, quia vana 14. In Deo faciemus virtutem. Auxiliare, inquit, 1. In finem in hymnis David, PSALMUS LX.
Διό φησιν· Ὅταν ἐπὶ τῷ Θεῷ δυναμοῦσθαι ἐλπίσωμεν, τότε καὶ οὐδὲν ὄντας τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν εὑρήσομεν.
᾿Αλλὰ καὶ Ἐφραίμ, φησὶ, καὶ ὁ Ἰούδας, αἱ δύο βα σιλεῖαι τοῦ Ἰσραήλ, ὁμοίως δέξονται τὴν χάριν. Τὸ δὲ, Κραταίωσις τῆς κεφαλῆς μου, ἀντὶ τοῦ, ἰσχὺς τῆς ἀρχῆς μου. Τῆς γὰρ ἀρχῆς αὐτοῦ ἧς ἦρχεν, τουτέστι τοῦ Ἰσραὴλ, ὁ Ἐφραὶμ ἦν ἡ ἰσχύς· ἐξ αὐ τοῦ γὰρ ἦν ἡ βασιλεία του Ισραήλ. Μωαβ λέβης τῆς ἐλπίδος μου. Λέβης. μὲν τὸ δοχεῖον. Λέγει δὲ, ὡς καὶ οἱ Μωαβίται, τουτέστι τὸ πρώην ἄθεον ἔθνος ὑποδέχεται τὴν εἰς ἐμὲ ἐλπίδα. Ἐπὶ τὴν Ἰδουμαίαν ἐκτενῶ τὸ ὑπόδημά μου. Καὶ ἐν τῇ Ἰδουμαία, φησὶν, ἐμπεριπατήσω. Ιδουμαία δὲ πάλιν ἀλλοφύ λων ἦν ἔθνος. Δηλοῦται δὲ διὰ τούτων ἡμῖν, ὡς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν καὶ τὰ ἔθνη παραδέξονται· διό φη- σιν· Ἐμοὶ ἀλλόφυλοι ὑπετάγησαν. Τίς ἀπάξει με εἰς πόλιν περιοχῆς; 'Ακούσας διὰ τοῦ Πνεύματος ὁ προφήτης, ὡς τὰ ἔθνη δέχεται τὴν χάριν, φησί· Τίς με ἀπάξει εἰς πόλιν τῆς πε ριοχῆς; Πόλιν δὲ περιοχῆς τὴν Ἐκκλησίαν φησί, τὴν περιπεφραγμένην τῇ τοῦ Θεοῦ δυνάμει. Ταῦτα δὲ ὁ προφήτης ὡς ἐκ προσώπου τοῦ μετανοοῦντος λαοῦ τῶν Ἰουδαίων φησί, καὶ ἀγαπῶντος δέξασθαι τὴν πίστιν τὴν εἰς Χριστόν. Η τίς οδηγήσει με έως τῆς Ἰδουμαίας; Δηλοῖ τίς ἐστιν ἡ πόλις τῆς περιο- χῆς. Τίς οὖν ἐστιν ἢ ἡ Ἰδουμαία; Ἀπὸ δὲ τῆς Ιδουμαίας πάντα τὰ ἔθνη σημαίνει τὰ τὴν χάριν ὑποδεξάμενα. Οὐχὶ σὺ ὁ Θεὸς ὁ ἀπωσάμενος ἡμᾶς; Τίς ἄλλος, φησὶν, ἡμᾶς εἰς τὴν πόλιν ἀγάγοι τῆς περιοχῆς ἢ σὺ αὐτὸς, ὁ καὶ διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν τῆς σῆς οἰκειώσεως ἐκβαλών ; Δὸς ἡμῖν βοήθειαν ἐκ θλίψεων, καὶ ματαία σωτηρία ανθρώπου. Οὐ διὰ ἀνθρωπίνης, φησί, συμ μαχίας τῶν ἐπελευσομένων ἡμῖν θλίψεων ἐλπίζομεν ἐλευθερωθήσεσθαι, ἀλλ᾽ ἢ διὰ τῆς σῆς μόνης ἐπι κουρίας. Καὶ ματαία σωτηρία ανθρώπου. Πᾶς γὰρ ὁ ἐλπίζων ἐπὶ σωτηρίαν ἀνθρώπου εἰς ματαίαν ἐλε πίδα ήλπισε. Σαφέστερον ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσε, προσθεὶς τὸν σύνδεσμον καὶ εἰπών· Δὸς ἡμῖν βοή θειαν ἐκ θλίψεως· καὶ γὰρ ματαία σωτηρία αν θρώπου. Ἐν τῷ Θεῷ ποιήσομεν δύναμιν. Ἐπάμυνον, φησί, διακειμένοις κακῶς. Σοὶ μόνῳ δυνατὸν διαλύ- σαι τὰς συμφοράς. Αἵ τε τῶν ἀνθρώπων ἐπικουρίας, σοῦ μὴ νεύοντος, μάταιαι. Τὴν τοίνυν αὐτοῦ ἐπικα λεσόμεθα πρόνοιαν, καὶ τῇ αὐτοῦ δυνάμει θαῤῥήσο μεν. Αὕτη γὰρ ἀρκεῖ μόνη λῦσαι τὰ χαλεπὰ, καὶ τῶν πολεμούντων ἡμῖν καταλῦσαι τὴν δυναστείαν. Αλ λήλοις ὥσπερ ἐπιφωνοῦσιν ἐπὶ τῷ Θεῷ μόνῳ λοιπόν τὰς ἐλπίδας ἔχειν τῆς σωτηρίας. Διό φησιν. "Οτα ἐπὶ τῷ Θεῷ δυναμοῦσθαι ἐλπίσωμεν, τότε καὶ οὐδὲ ὄντας τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν εὐρήσομεν. Εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις τῷ Δαυίδ. ΨΑΛΜΟΣ Ε'. Υπόθεσις. Εὐχαριστίαν ἀναφέρει Θεῷ ὑπέρ τε ἑαυτοῦ καὶ τοῦ · σωθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Ἐπαγγέλλε· αἱ τε καὶ ἐν ταῖς αἰωνίοις γεγονώς μοναῖς ἀκαταλήκτως ἀναπέμπειν τὴν αἴνεσιν. Εισάκουσον, ὁ Θεὸς, τῆς δεήσεώς μου. Επειδή εἰς τὴν καταδυναστείαν καὶ εἰς τὴν τυραννίδα τῶν δαιμόνων ἀφορῶν, ἀκηδίας πεπλήρωμαι· τούτου χάριν | " . S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Ephraim et Judas duæ regiæ tribus Israel gratiam A similiter accipient. Illud autem : Fortitudo capitis mei, positum est pro, fortitudo principatus mei. Imperii enim sui, il est, Israelis fortitudo Ephraim eral; ex eo namque regnum Israel erat. Moab olla spei meæ. Olla est vas. Ait autem Moabitas qui nu- per athei erant, spem in eum accepturos esse. In Idumæam extendam calceamentum meum. Idumæam quoque, inquit, circuibo. Idumæa item aliena gens erat. His autem nobis declaratur, gentes etiam ejus fidem amplexuras esse: quare ait : Mihi alie- nigenæ subditi sunt. 11, 12. Quis deducet me in civitatem munitam ? Cum per Spiritum audisset propheta gentes gratiam B esse accepturas, ait: Quis deducet me in civitatem munitam ? Civitatem autem nunitam vocat Eccle- siam, quæ Dei virtute circumvallata est. Hæc autem propheta ait quasi ex persona pœnitentis Judæorum populi, et optantis accipere fidem in Christum. Aut quis deducet me usque in Idumeam? Declarat quæ sit civitas munita. Quæ igitur est, nisi Idumæa? Per Idumæam enim significat omnes gentes quæ fi- dem acceperunt. Nonne tu, Deus, qui repulisti nos? Quis alius, ait, nos in civitatem munitam duxerit, nisi tu ipse qui, propter iniquitates nostras, nos a qua familiaritate repulisti? salus hominis. Non per humanam, inquit, belli so- cietatem, ab ingruentibus nobis calamitatibus eripi speramus, sed per tuum solum auxilium. Et vana salus hominis. Qui sperat in salutem hominis vanam sibi spem proponit. Apertius Symmachus interpre- tatus est, adjiciens particulam conjunctivam ac di- cens: Da nobis auxilium de tribulatione. Etenim vana salus hominis. iis qui se male habent. Tu namque solus potes ca- lamitatibus liberare. Hominum enim auxilia te non annuente vana sunt. Ejus itaque providentiam in- vocabimus, et in ejus virtute confdemus. Ilæc enim sola sufficit ad gravia quæque solvenda, et ad inimi- corum nos impugnantium potentiam opprimendam. Mutuis ceu vocibus colloquuntur, dicuntque se in solo Deo spem reposuisse. Quamobrem ait : Cum a solo Deo vim futuram nobis speraverimus, tunc nihil esse inimicos nostros reperiemus. Argumentum. Gratias Deo refert cum pro seipso, tum pro populo salutem per gratiam adepto. Pollicetur autem se cum in æternis degerit mansionibus incessanter laudes emissurum. 2, 3. Eraudi, Beus, deprecationem meam. Quo- miam potentiam ac tyrannidem demonum respi- ciens, auxietate plenus sum ; ideo obsecro, ut ad C D 13. Da nobis auxilium de tribulatione, quia vana 14. In Deo faciemus virtutem. Auxiliare, inquit, 1. In finem in hymnis David, PSALMUS LX.
To the End: In Hymns, of DavidΕἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις τῷ Δαυί̈δ. ΨΑΛΜΟΣ Ξ. Ὑπόθεσις. Εὐχαριστίαν ἀναφέρει Θεῷ ὑπέρ τε ἑαυτοῦ καὶ τοῦ σωθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Ἐπαγγέλλεταί τε καὶ ἐν ταῖς αἰωνίοις γεγονὼς μοναῖς ἀκαταλήκτως ἀναπέμπειν τὴν αἴνεσιν. Εἰσάκουσον, ὁ Θεὸς, τῆς δεήσεώς μου. Ἐπειδὴ εἰς τὴν καταδυναστείαν καὶ εἰς τὴν τυραννίδα τῶν δαιμόνων ἀφορῶν, ἀκηδίας πεπλήρωμαι· τούτου χάριν ἱκετεύω, ὅπως ἐπιφανεὶς τῆς τῶν βιαζομένων ἡμᾶς ἐξέλῃ χειρός. Τὸ δὲ, Ἀπὸ τῶν περάτων τῆς γῆς, σημαίνει ὑπὲρ πάσης αὐτὸν τῆς οἰκουμένης ποιούμενον τὰς λιτάς. Ἀπὸ τῶν περάτων τῆς γῆς πρὸς σὲ ἐκέκραξα. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοῖς σταθμοῖς ἡ Βαβυλὼν τῆς Παλαιστίνης ἀφέστηκε, τὰς ἐσχατιὰς ὑπελάμβανον τῆς οἰκουμένης οἰκεῖν οἱ ἐξανδραποδισθέντες, κἀκείνην τεταγμένοι τὴν γῆν οἰκεῖν. Ἐν πέτρᾳ ὕψωσάς με. Δείκνυσιν εὐθέως εἰσακουσθεὶς, κατὰ τό· Ἔτι σοῦ λαλοῦντος, ἐρῶ· Ἰδοὺ πάρειμι. Σαφῶς τε κηρύττει διὰ τίνος ἡ σωτηρία· ὑψῶσθαι γάρ φησιν ἐν πέτρᾳ.
᾿Αλλὰ καὶ Ἐφραίμ, φησὶ, καὶ ὁ Ἰούδας, αἱ δύο βα σιλεῖαι τοῦ Ἰσραήλ, ὁμοίως δέξονται τὴν χάριν. Τὸ δὲ, Κραταίωσις τῆς κεφαλῆς μου, ἀντὶ τοῦ, ἰσχὺς τῆς ἀρχῆς μου. Τῆς γὰρ ἀρχῆς αὐτοῦ ἧς ἦρχεν, τουτέστι τοῦ Ἰσραὴλ, ὁ Ἐφραὶμ ἦν ἡ ἰσχύς· ἐξ αὐ τοῦ γὰρ ἦν ἡ βασιλεία του Ισραήλ. Μωαβ λέβης τῆς ἐλπίδος μου. Λέβης. μὲν τὸ δοχεῖον. Λέγει δὲ, ὡς καὶ οἱ Μωαβίται, τουτέστι τὸ πρώην ἄθεον ἔθνος ὑποδέχεται τὴν εἰς ἐμὲ ἐλπίδα. Ἐπὶ τὴν Ἰδουμαίαν ἐκτενῶ τὸ ὑπόδημά μου. Καὶ ἐν τῇ Ἰδουμαία, φησὶν, ἐμπεριπατήσω. Ιδουμαία δὲ πάλιν ἀλλοφύ λων ἦν ἔθνος. Δηλοῦται δὲ διὰ τούτων ἡμῖν, ὡς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν καὶ τὰ ἔθνη παραδέξονται· διό φη- σιν· Ἐμοὶ ἀλλόφυλοι ὑπετάγησαν. Τίς ἀπάξει με εἰς πόλιν περιοχῆς; 'Ακούσας διὰ τοῦ Πνεύματος ὁ προφήτης, ὡς τὰ ἔθνη δέχεται τὴν χάριν, φησί· Τίς με ἀπάξει εἰς πόλιν τῆς πε ριοχῆς; Πόλιν δὲ περιοχῆς τὴν Ἐκκλησίαν φησί, τὴν περιπεφραγμένην τῇ τοῦ Θεοῦ δυνάμει. Ταῦτα δὲ ὁ προφήτης ὡς ἐκ προσώπου τοῦ μετανοοῦντος λαοῦ τῶν Ἰουδαίων φησί, καὶ ἀγαπῶντος δέξασθαι τὴν πίστιν τὴν εἰς Χριστόν. Η τίς οδηγήσει με έως τῆς Ἰδουμαίας; Δηλοῖ τίς ἐστιν ἡ πόλις τῆς περιο- χῆς. Τίς οὖν ἐστιν ἢ ἡ Ἰδουμαία; Ἀπὸ δὲ τῆς Ιδουμαίας πάντα τὰ ἔθνη σημαίνει τὰ τὴν χάριν ὑποδεξάμενα. Οὐχὶ σὺ ὁ Θεὸς ὁ ἀπωσάμενος ἡμᾶς; Τίς ἄλλος, φησὶν, ἡμᾶς εἰς τὴν πόλιν ἀγάγοι τῆς περιοχῆς ἢ σὺ αὐτὸς, ὁ καὶ διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν τῆς σῆς οἰκειώσεως ἐκβαλών ; Δὸς ἡμῖν βοήθειαν ἐκ θλίψεων, καὶ ματαία σωτηρία ανθρώπου. Οὐ διὰ ἀνθρωπίνης, φησί, συμ μαχίας τῶν ἐπελευσομένων ἡμῖν θλίψεων ἐλπίζομεν ἐλευθερωθήσεσθαι, ἀλλ᾽ ἢ διὰ τῆς σῆς μόνης ἐπι κουρίας. Καὶ ματαία σωτηρία ανθρώπου. Πᾶς γὰρ ὁ ἐλπίζων ἐπὶ σωτηρίαν ἀνθρώπου εἰς ματαίαν ἐλε πίδα ήλπισε. Σαφέστερον ὁ Σύμμαχος ἡρμήνευσε, προσθεὶς τὸν σύνδεσμον καὶ εἰπών· Δὸς ἡμῖν βοή θειαν ἐκ θλίψεως· καὶ γὰρ ματαία σωτηρία αν θρώπου. Ἐν τῷ Θεῷ ποιήσομεν δύναμιν. Ἐπάμυνον, φησί, διακειμένοις κακῶς. Σοὶ μόνῳ δυνατὸν διαλύ- σαι τὰς συμφοράς. Αἵ τε τῶν ἀνθρώπων ἐπικουρίας, σοῦ μὴ νεύοντος, μάταιαι. Τὴν τοίνυν αὐτοῦ ἐπικα λεσόμεθα πρόνοιαν, καὶ τῇ αὐτοῦ δυνάμει θαῤῥήσο μεν. Αὕτη γὰρ ἀρκεῖ μόνη λῦσαι τὰ χαλεπὰ, καὶ τῶν πολεμούντων ἡμῖν καταλῦσαι τὴν δυναστείαν. Αλ λήλοις ὥσπερ ἐπιφωνοῦσιν ἐπὶ τῷ Θεῷ μόνῳ λοιπόν τὰς ἐλπίδας ἔχειν τῆς σωτηρίας. Διό φησιν. "Οτα ἐπὶ τῷ Θεῷ δυναμοῦσθαι ἐλπίσωμεν, τότε καὶ οὐδὲ ὄντας τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν εὐρήσομεν. Εἰς τὸ τέλος ἐν ὕμνοις τῷ Δαυίδ. ΨΑΛΜΟΣ Ε'. Υπόθεσις. Εὐχαριστίαν ἀναφέρει Θεῷ ὑπέρ τε ἑαυτοῦ καὶ τοῦ · σωθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Ἐπαγγέλλε· αἱ τε καὶ ἐν ταῖς αἰωνίοις γεγονώς μοναῖς ἀκαταλήκτως ἀναπέμπειν τὴν αἴνεσιν. Εισάκουσον, ὁ Θεὸς, τῆς δεήσεώς μου. Επειδή εἰς τὴν καταδυναστείαν καὶ εἰς τὴν τυραννίδα τῶν δαιμόνων ἀφορῶν, ἀκηδίας πεπλήρωμαι· τούτου χάριν | " . S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Ephraim et Judas duæ regiæ tribus Israel gratiam A similiter accipient. Illud autem : Fortitudo capitis mei, positum est pro, fortitudo principatus mei. Imperii enim sui, il est, Israelis fortitudo Ephraim eral; ex eo namque regnum Israel erat. Moab olla spei meæ. Olla est vas. Ait autem Moabitas qui nu- per athei erant, spem in eum accepturos esse. In Idumæam extendam calceamentum meum. Idumæam quoque, inquit, circuibo. Idumæa item aliena gens erat. His autem nobis declaratur, gentes etiam ejus fidem amplexuras esse: quare ait : Mihi alie- nigenæ subditi sunt. 11, 12. Quis deducet me in civitatem munitam ? Cum per Spiritum audisset propheta gentes gratiam B esse accepturas, ait: Quis deducet me in civitatem munitam ? Civitatem autem nunitam vocat Eccle- siam, quæ Dei virtute circumvallata est. Hæc autem propheta ait quasi ex persona pœnitentis Judæorum populi, et optantis accipere fidem in Christum. Aut quis deducet me usque in Idumeam? Declarat quæ sit civitas munita. Quæ igitur est, nisi Idumæa? Per Idumæam enim significat omnes gentes quæ fi- dem acceperunt. Nonne tu, Deus, qui repulisti nos? Quis alius, ait, nos in civitatem munitam duxerit, nisi tu ipse qui, propter iniquitates nostras, nos a qua familiaritate repulisti? salus hominis. Non per humanam, inquit, belli so- cietatem, ab ingruentibus nobis calamitatibus eripi speramus, sed per tuum solum auxilium. Et vana salus hominis. Qui sperat in salutem hominis vanam sibi spem proponit. Apertius Symmachus interpre- tatus est, adjiciens particulam conjunctivam ac di- cens: Da nobis auxilium de tribulatione. Etenim vana salus hominis. iis qui se male habent. Tu namque solus potes ca- lamitatibus liberare. Hominum enim auxilia te non annuente vana sunt. Ejus itaque providentiam in- vocabimus, et in ejus virtute confdemus. Ilæc enim sola sufficit ad gravia quæque solvenda, et ad inimi- corum nos impugnantium potentiam opprimendam. Mutuis ceu vocibus colloquuntur, dicuntque se in solo Deo spem reposuisse. Quamobrem ait : Cum a solo Deo vim futuram nobis speraverimus, tunc nihil esse inimicos nostros reperiemus. Argumentum. Gratias Deo refert cum pro seipso, tum pro populo salutem per gratiam adepto. Pollicetur autem se cum in æternis degerit mansionibus incessanter laudes emissurum. 2, 3. Eraudi, Beus, deprecationem meam. Quo- miam potentiam ac tyrannidem demonum respi- ciens, auxietate plenus sum ; ideo obsecro, ut ad C D 13. Da nobis auxilium de tribulatione, quia vana 14. In Deo faciemus virtutem. Auxiliare, inquit, 1. In finem in hymnis David, PSALMUS LX.
PG 27:273Κρείττους γὰρ καὶ ἀνωτέρω τῶν ἐπηρεαζόντων δαιμόνων γεγόναμεν διὰ Χριστοῦ, ὃς πέτρα παρὰ τῷ μακαρίῳ Παύλῳ κατωνόμασται. Ὡδήγησάς με, ὅτι ἐγενήθης ἐλπίς μου. Εἰ γὰρ αὐτός ἐστιν ἡ ὁδὸς, καὶ αὐτός ἐστιν ἡ θύρα, δῆλον, ὅτι τὴν ἀγαθὴν ἡμᾶς βαδίζειν διδάξει τρίβον, εἰς αὐτὸν ἐλπίζειν παρασκευάσας. Πύργος ἰσχύος ἀπὸ προσώπου ἐχθροῦ. Ὅμοιον ὡς εἰ λέγοι· Τεῖχος καὶ ἀσφάλεια γέγονας εἰς τὸ μηδὲν παθεῖν ἐπηρεαζόντων τῶν ἐχθρῶν. Παροικήσω ἐν τῷ σκηνώματί σου εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀφ’ ὧν ἤδη εἴληφεν ἀγαθῶν, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἐλπίζει· ὅτι δὴ, εἰς τὰς ἄνω σκηνὰς γεγονὼς, ὑπὸ τὴν αὐτοῦ διαπαντὸς γενήσεται σκέπην. Ἔδωκας κληρονομίαν τοῖς φοβουμένοις τὸ ὄνομά σου. Καὶ τίς ἡ κληρονομία ἢ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν; Δεῦτε γὰρ, φησὶν, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, καὶ τὰ ἑξῆς· ὥστε κληρονομεῖν τὴν βασιλείαν. τοῦ Θεοῦ, καὶ λέγεσθαι ἐπὶ τῆς γῆς Χριστιανούς. Ἡμέρας ἐφ’ ἡμέρας τοῦ βασιλέως προσθήσεις. Σημαίνει ὁ λόγος, ὡς καὶ τοῦτο μέρος τῆς κληρονομίας ἐστὶν, ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος.
ἱκετεύω, ὅπως ἐπιφανεὶς τῆς τῶν βιαζομένων ἡμᾶς ἐξέλῃ χειρός. Τὸ δὲ, Ἀπὸ τῶν περάτων τῆς γῆς, σημαίνει ὑπὲρ πάσης αὐτὸν τῆς οἰκουμένης ποιούμε νον τὰς λιτάς. Ἀπὸ τῶν περάτων τῆς γῆς πρὸς σὲ ἐκέκραξα. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοῖς σταθμοῖς ἡ Βαβυλών τῆς Παλαιστίνης ἀφέστηκε, τὰς ἐσχατιὰς ὑπελάμβα- νον τῆς οἰκουμένης οἰκεῖν οἱ ἐξανδραποδισθέντες, κἀκείνην τεταγμένοι τὴν γῆν οἰκεῖν. Ἐν πέτρα ὕψωσάς με. Δείκνυσιν εὐθέως εἰσακουσθείς, κατὰ τό· Ετι σοῦ λαλοῦντος, ἐρῶ· Ἰδοὺ πάρειμι. Σα φῶς τε κηρύττει διὰ τίνος ἡ σωτηρία· ὑψῶσθαι γάρ φησιν ἐν πέτρα. Κρείττους γὰρ καὶ ἀνωτέρω τῶν ἐπηρεαζόντων δαιμόνων γεγόναμεν διὰ Χριστοῦ, ὅς πέτρα παρὰ τῷ μακαρίῳ Παύλῳ κατωνόμασται. Οδήγησάς με, ὅτι ἐγενήθης ἐλπίς μου. Εἰ γὰρ αὐτός ἐστιν ἡ ὁδὸς, καὶ αὐτός ἐστιν ἡ θύρα, δῆλον, ὅτι τὴν ἀγαθὴν ἡμᾶς βαδίζειν διδάξει τρίβον, εἰς αὐ τὸν ἐλπίζειν παρασκευάσας. Πύργος ἰσχύος ἀπὸ προσώπου ἐχθροῦ. ῾Ομοιον ὡς εἰ λέγοι· Τεῖχος καὶ ἀσφάλεια γέγονας εἰς τὸ μηδὲν παθεῖν ἐπηρεαζόντων τῶν ἐχθρῶν. Παροικήσω ἐν τῷ σκηνώματί σου εἰς τοὺς αἰῶν νας. Αφ' ὧν ἤδη εἴληφεν ἀγαθῶν, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἐλπίζει· ὅτι δή, εἰς τὰς ἄνω σκηνὰς γεγο νὼς, ὑπὸ τὴν αὐτοῦ διαπαντός γενήσεται σκέπην. *Εδωκας κληρονομίαν τοῖς φοβουμένοις τὸ ὄνο μά σου. Καὶ τίς ἡ κληρονομία ἢ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν; Δεῦτε γὰρ, φησίν, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, καὶ τὰ ἑξῆς· ὥστε κληρονομεῖν τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ λέγεσθαι ἐπὶ τῆς γῆς Χριστιανούς. Ημέρας ἐφ' ἡμέρας τοῦ βασιλέως προσθήσεις. Σημαίνει ὁ λόγος, ὡς καὶ τοῦτο μέρος τῆς κληρονο μίας ἐστὶν, ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος. Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἡμέ- ρας ἡμερῶν τοῖς ἔτεσι τοῦ βασιλέως προσθεῖναι. Σημαίνει γὰρ διὰ τῶν ἡμερῶν χρόνους τινὰς καὶ αἰῶνας. Διαμενεῖ εἰς τὸν αἰῶνα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· ἔλεος καὶ ἀλήθειαν αὐτοῦ τίς ἐκζητήσει; Ἐξ ἀναστροφῆς ὁ λόγος, ἵνα ᾗ τοιοῦτος. Εἴ τις ἐκζητήσει τὸ ἔλεος αὐτοῦ καὶ τὴν ἀλήθειαν αὐτοῦ, οὗτος ἐν τοῖς ἀτελευτήτοις αἰῶσι διαμένει ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Οὕτως ψαλῶ τῷ ὀνόματί σου εἰς τοὺς αἰῶνας. Οὕτως, πῶς; ἢ διαμείνας ενώπιόν σου ἐν τῷ μέλο λοντι αἰῶνι ; Τότε γὰρ τῆς μακαρίας εκείνης στάσεως ἀξιωθεὶς, ἀδιαλείπτως ἀναπέμψω τοὺς ὕμνους. Οὕτως, καὶ οὐκ ἄλλως δοξολογῶν ὁ ἄνθρωπος, οὐ παύσεται εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τὰς εὐχάς. Οἱ πιστοὶ γὰρ οὐ παύονται ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐπιτε- λοῦντες τὰ θεῖα μυστήρια. Εἰς τὸ τέλος. Ὑπὸ τοῦ Ἰδιθούμ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΣΑ'. Υπόθεσις. Ὁ Ἰδιθούμ εἷς ἦν τῶν χοροστατῶν τῶν ἐν τῷ θείῳ ναῷ. Οὗτος εἰς ἁμαρτίαν καταπεσὼν δέχεται παρά τοῦ Δαυΐδ τὸν ψαλμόν, ἀνάκλησιν αὐτῷ παρασκευά ζοντα τῆς ἀρετῆς. Προφητεύει δὲ ἐν αὐτῷ καὶ τὴν » EXPOSITIO IN PSALMUM LXI. A nostrum conspectum veniens eripias nos de manu ´eorum qui vim nobis inferunt. Illud autem, A fini- bus terræ, significat eum pro toto orbe terrarum supplicationes offerre. A finibus terre ad te clamavi. Quoniam stationibus multis Babylon a Palaestina distal, extremna orbis inhabitare se putabant, qui in captivitatem deducti eam terram incolere jussi fue- rant. In petra exaltasti me. Declarat se cito exaudi- tum, juxta illud: Adhuc te loquente dicam : Ecce ad- sum”. Aperte autem prædicat per quem salus futura sit, exaltatum enim se in petra fuisse ait. Fortiores namque ac superiores mala inferentibus dæmoni- bus per Christum effecti sumus, qui a beato Paulo petra appellatus est. B C ipse via est, et ipse porta, palam est eum nos bo- nam incedere viam edocturum, atque curaturum ut in eum speremus. Turris fortitudinis a facie inimici. Quasi diceret Turris mibi ac præsidium fuisti ut mala inferentibus inimicis,nihil lædar. quæ jam acceperat, factum ut de futuris speret : quia in supernis tabernaculis constitutus, sub ejus tegumento et præsidio semper deget. Ecqua hæreditas illa nisi regnum cœlorum ? Venite enim, inquit, benedicli Putris mei, possidere para- tum vobis regnum a constitutione mundi¹³, et cætera; ita ut regnum Dei possideant, et Christiani in terra dicantur. tem hæreditatis esse vitam æternam. Illud enim est, dies super dies annis regis adjici. Significat enim per dies tempora quædam et sæcula. Permanet in æternum in conspectu Dei, misericordiam et veritatem ejus quis requiret? Præpostere sermo positus est,. ut hæc sit sententia: Si quis requirat misericordiam. et veritatem ejus, hic per infinita sæcula manet in. conspectu Dei. D turo sæculo ? Tube enim beata illa mansione di- Isa. LVIII, quomodo, nisi manendo in conspectu tuo in fu- gnatus, sine fine bymnos emittam. Sic et non alio modo, gloriam et laudes proferens homo, non fir nem faciet in sæculum reddendi Domino vota sua. Fideles namque non cessant quotidie divina cele- brare mysteria. EXI. Argumentum. Idithum unus erat ex chori moderatoribus in divino templo. Hic lapsus in peccatum a Davide psal- mum accipit, qui virtutis ipsi redintegrationem paret. Prædicit autem in co redemptionem per 4. Deduristi me quia factus es spes mea. Si enim 5. Inhabitabo in tabernaculo tuo in sæcula. Per bona 6. Dedisti hæreditatem timentibus nomen tuum. 7. Dies super dies regis adjicies. Significatur par- 9. 98 Matth. xxv, 34. 8. Sic psalmum dicam nomini tuo in secula. Sic, 1. In finem. Ab Idithum, PSALMUS ipsi David.
Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ἡμέρας ἡμερῶν τοῖς ἔτεσι τοῦ βασιλέως προσθεῖναι. Σημαίνει γὰρ διὰ τῶν ἡμερῶν χρόνους τινὰς καὶ αἰῶνας. Διαμενεῖ εἰς τὸν αἰῶνα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· ἔλεος καὶ ἀλήθειαν αὐτοῦ τίς ἐκζητήσει; Ἐξ ἀναστροφῆς ὁ λόγος, ἵνα ᾖ τοιοῦτος. Εἴ τις ἐκζητήσει τὸ ἔλεος αὐτοῦ καὶ τὴν ἀλήθειαν αὐτοῦ, οὗτος ἐν τοῖς ἀτελευτήτοις αἰῶσι διαμένει ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Οὕτως ψαλῶ τῷ ὀνόματί σου εἰς τοὺς αἰῶνας. Οὕτως, πῶς; ἢ διαμείνας ἐνώπιόν σου ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι; Τότε γὰρ τῆς μακαρίας ἐκείνης στάσεως ἀξιωθεὶς, ἀδιαλείπτως ἀναπέμψω τοὺς ὕμνους. Οὕτως, καὶ οὐκ ἄλλως δοξολογῶν ὁ ἄνθρωπος, οὐ παύσεται εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τὰς εὐχάς. Οἱ πιστοὶ γὰρ οὐ παύονται ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐπιτελοῦντες τὰ θεῖα μυστήρια.
ἱκετεύω, ὅπως ἐπιφανεὶς τῆς τῶν βιαζομένων ἡμᾶς ἐξέλῃ χειρός. Τὸ δὲ, Ἀπὸ τῶν περάτων τῆς γῆς, σημαίνει ὑπὲρ πάσης αὐτὸν τῆς οἰκουμένης ποιούμε νον τὰς λιτάς. Ἀπὸ τῶν περάτων τῆς γῆς πρὸς σὲ ἐκέκραξα. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοῖς σταθμοῖς ἡ Βαβυλών τῆς Παλαιστίνης ἀφέστηκε, τὰς ἐσχατιὰς ὑπελάμβα- νον τῆς οἰκουμένης οἰκεῖν οἱ ἐξανδραποδισθέντες, κἀκείνην τεταγμένοι τὴν γῆν οἰκεῖν. Ἐν πέτρα ὕψωσάς με. Δείκνυσιν εὐθέως εἰσακουσθείς, κατὰ τό· Ετι σοῦ λαλοῦντος, ἐρῶ· Ἰδοὺ πάρειμι. Σα φῶς τε κηρύττει διὰ τίνος ἡ σωτηρία· ὑψῶσθαι γάρ φησιν ἐν πέτρα. Κρείττους γὰρ καὶ ἀνωτέρω τῶν ἐπηρεαζόντων δαιμόνων γεγόναμεν διὰ Χριστοῦ, ὅς πέτρα παρὰ τῷ μακαρίῳ Παύλῳ κατωνόμασται. Οδήγησάς με, ὅτι ἐγενήθης ἐλπίς μου. Εἰ γὰρ αὐτός ἐστιν ἡ ὁδὸς, καὶ αὐτός ἐστιν ἡ θύρα, δῆλον, ὅτι τὴν ἀγαθὴν ἡμᾶς βαδίζειν διδάξει τρίβον, εἰς αὐ τὸν ἐλπίζειν παρασκευάσας. Πύργος ἰσχύος ἀπὸ προσώπου ἐχθροῦ. ῾Ομοιον ὡς εἰ λέγοι· Τεῖχος καὶ ἀσφάλεια γέγονας εἰς τὸ μηδὲν παθεῖν ἐπηρεαζόντων τῶν ἐχθρῶν. Παροικήσω ἐν τῷ σκηνώματί σου εἰς τοὺς αἰῶν νας. Αφ' ὧν ἤδη εἴληφεν ἀγαθῶν, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἐλπίζει· ὅτι δή, εἰς τὰς ἄνω σκηνὰς γεγο νὼς, ὑπὸ τὴν αὐτοῦ διαπαντός γενήσεται σκέπην. *Εδωκας κληρονομίαν τοῖς φοβουμένοις τὸ ὄνο μά σου. Καὶ τίς ἡ κληρονομία ἢ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν; Δεῦτε γὰρ, φησίν, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, καὶ τὰ ἑξῆς· ὥστε κληρονομεῖν τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ λέγεσθαι ἐπὶ τῆς γῆς Χριστιανούς. Ημέρας ἐφ' ἡμέρας τοῦ βασιλέως προσθήσεις. Σημαίνει ὁ λόγος, ὡς καὶ τοῦτο μέρος τῆς κληρονο μίας ἐστὶν, ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος. Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἡμέ- ρας ἡμερῶν τοῖς ἔτεσι τοῦ βασιλέως προσθεῖναι. Σημαίνει γὰρ διὰ τῶν ἡμερῶν χρόνους τινὰς καὶ αἰῶνας. Διαμενεῖ εἰς τὸν αἰῶνα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· ἔλεος καὶ ἀλήθειαν αὐτοῦ τίς ἐκζητήσει; Ἐξ ἀναστροφῆς ὁ λόγος, ἵνα ᾗ τοιοῦτος. Εἴ τις ἐκζητήσει τὸ ἔλεος αὐτοῦ καὶ τὴν ἀλήθειαν αὐτοῦ, οὗτος ἐν τοῖς ἀτελευτήτοις αἰῶσι διαμένει ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Οὕτως ψαλῶ τῷ ὀνόματί σου εἰς τοὺς αἰῶνας. Οὕτως, πῶς; ἢ διαμείνας ενώπιόν σου ἐν τῷ μέλο λοντι αἰῶνι ; Τότε γὰρ τῆς μακαρίας εκείνης στάσεως ἀξιωθεὶς, ἀδιαλείπτως ἀναπέμψω τοὺς ὕμνους. Οὕτως, καὶ οὐκ ἄλλως δοξολογῶν ὁ ἄνθρωπος, οὐ παύσεται εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τὰς εὐχάς. Οἱ πιστοὶ γὰρ οὐ παύονται ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐπιτε- λοῦντες τὰ θεῖα μυστήρια. Εἰς τὸ τέλος. Ὑπὸ τοῦ Ἰδιθούμ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΣΑ'. Υπόθεσις. Ὁ Ἰδιθούμ εἷς ἦν τῶν χοροστατῶν τῶν ἐν τῷ θείῳ ναῷ. Οὗτος εἰς ἁμαρτίαν καταπεσὼν δέχεται παρά τοῦ Δαυΐδ τὸν ψαλμόν, ἀνάκλησιν αὐτῷ παρασκευά ζοντα τῆς ἀρετῆς. Προφητεύει δὲ ἐν αὐτῷ καὶ τὴν » EXPOSITIO IN PSALMUM LXI. A nostrum conspectum veniens eripias nos de manu ´eorum qui vim nobis inferunt. Illud autem, A fini- bus terræ, significat eum pro toto orbe terrarum supplicationes offerre. A finibus terre ad te clamavi. Quoniam stationibus multis Babylon a Palaestina distal, extremna orbis inhabitare se putabant, qui in captivitatem deducti eam terram incolere jussi fue- rant. In petra exaltasti me. Declarat se cito exaudi- tum, juxta illud: Adhuc te loquente dicam : Ecce ad- sum”. Aperte autem prædicat per quem salus futura sit, exaltatum enim se in petra fuisse ait. Fortiores namque ac superiores mala inferentibus dæmoni- bus per Christum effecti sumus, qui a beato Paulo petra appellatus est. B C ipse via est, et ipse porta, palam est eum nos bo- nam incedere viam edocturum, atque curaturum ut in eum speremus. Turris fortitudinis a facie inimici. Quasi diceret Turris mibi ac præsidium fuisti ut mala inferentibus inimicis,nihil lædar. quæ jam acceperat, factum ut de futuris speret : quia in supernis tabernaculis constitutus, sub ejus tegumento et præsidio semper deget. Ecqua hæreditas illa nisi regnum cœlorum ? Venite enim, inquit, benedicli Putris mei, possidere para- tum vobis regnum a constitutione mundi¹³, et cætera; ita ut regnum Dei possideant, et Christiani in terra dicantur. tem hæreditatis esse vitam æternam. Illud enim est, dies super dies annis regis adjici. Significat enim per dies tempora quædam et sæcula. Permanet in æternum in conspectu Dei, misericordiam et veritatem ejus quis requiret? Præpostere sermo positus est,. ut hæc sit sententia: Si quis requirat misericordiam. et veritatem ejus, hic per infinita sæcula manet in. conspectu Dei. D turo sæculo ? Tube enim beata illa mansione di- Isa. LVIII, quomodo, nisi manendo in conspectu tuo in fu- gnatus, sine fine bymnos emittam. Sic et non alio modo, gloriam et laudes proferens homo, non fir nem faciet in sæculum reddendi Domino vota sua. Fideles namque non cessant quotidie divina cele- brare mysteria. EXI. Argumentum. Idithum unus erat ex chori moderatoribus in divino templo. Hic lapsus in peccatum a Davide psal- mum accipit, qui virtutis ipsi redintegrationem paret. Prædicit autem in co redemptionem per 4. Deduristi me quia factus es spes mea. Si enim 5. Inhabitabo in tabernaculo tuo in sæcula. Per bona 6. Dedisti hæreditatem timentibus nomen tuum. 7. Dies super dies regis adjicies. Significatur par- 9. 98 Matth. xxv, 34. 8. Sic psalmum dicam nomini tuo in secula. Sic, 1. In finem. Ab Idithum, PSALMUS ipsi David.
To the End 2Εἰς τὸ τέλος 2
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος. Ὑπὸ τοῦ Ἰδιθοὺμ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΞΑ. Ὑπόθεσις. Ὁ Ἰδιθοὺμ εἷς ἦν τῶν χοροστατῶν τῶν ἐν τῷ θείῳ ναῷ. Οὗτος εἰς ἁμαρτίαν καταπεσὼν δέχεται παρὰ τοῦ Δαυὶ̈δ τὸν ψαλμὸν, ἀνάκλησιν αὐτῷ παρασκευάζοντα τῆς ἀρετῆς. Προφητεύει δὲ ἐν αὐτῷ καὶ τὴν διὰ τῆς τοῦ Σωτῆρος οἰκονομίας παντὶ τῷ τῶν ἀνθρώπων γένει ἐσομένην λύτρωσιν, καὶ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν τὴν ἀνατροπήν·
ἱκετεύω, ὅπως ἐπιφανεὶς τῆς τῶν βιαζομένων ἡμᾶς ἐξέλῃ χειρός. Τὸ δὲ, Ἀπὸ τῶν περάτων τῆς γῆς, σημαίνει ὑπὲρ πάσης αὐτὸν τῆς οἰκουμένης ποιούμε νον τὰς λιτάς. Ἀπὸ τῶν περάτων τῆς γῆς πρὸς σὲ ἐκέκραξα. Ἐπειδὴ γὰρ πολλοῖς σταθμοῖς ἡ Βαβυλών τῆς Παλαιστίνης ἀφέστηκε, τὰς ἐσχατιὰς ὑπελάμβα- νον τῆς οἰκουμένης οἰκεῖν οἱ ἐξανδραποδισθέντες, κἀκείνην τεταγμένοι τὴν γῆν οἰκεῖν. Ἐν πέτρα ὕψωσάς με. Δείκνυσιν εὐθέως εἰσακουσθείς, κατὰ τό· Ετι σοῦ λαλοῦντος, ἐρῶ· Ἰδοὺ πάρειμι. Σα φῶς τε κηρύττει διὰ τίνος ἡ σωτηρία· ὑψῶσθαι γάρ φησιν ἐν πέτρα. Κρείττους γὰρ καὶ ἀνωτέρω τῶν ἐπηρεαζόντων δαιμόνων γεγόναμεν διὰ Χριστοῦ, ὅς πέτρα παρὰ τῷ μακαρίῳ Παύλῳ κατωνόμασται. Οδήγησάς με, ὅτι ἐγενήθης ἐλπίς μου. Εἰ γὰρ αὐτός ἐστιν ἡ ὁδὸς, καὶ αὐτός ἐστιν ἡ θύρα, δῆλον, ὅτι τὴν ἀγαθὴν ἡμᾶς βαδίζειν διδάξει τρίβον, εἰς αὐ τὸν ἐλπίζειν παρασκευάσας. Πύργος ἰσχύος ἀπὸ προσώπου ἐχθροῦ. ῾Ομοιον ὡς εἰ λέγοι· Τεῖχος καὶ ἀσφάλεια γέγονας εἰς τὸ μηδὲν παθεῖν ἐπηρεαζόντων τῶν ἐχθρῶν. Παροικήσω ἐν τῷ σκηνώματί σου εἰς τοὺς αἰῶν νας. Αφ' ὧν ἤδη εἴληφεν ἀγαθῶν, καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἐλπίζει· ὅτι δή, εἰς τὰς ἄνω σκηνὰς γεγο νὼς, ὑπὸ τὴν αὐτοῦ διαπαντός γενήσεται σκέπην. *Εδωκας κληρονομίαν τοῖς φοβουμένοις τὸ ὄνο μά σου. Καὶ τίς ἡ κληρονομία ἢ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν; Δεῦτε γὰρ, φησίν, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, καὶ τὰ ἑξῆς· ὥστε κληρονομεῖν τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ λέγεσθαι ἐπὶ τῆς γῆς Χριστιανούς. Ημέρας ἐφ' ἡμέρας τοῦ βασιλέως προσθήσεις. Σημαίνει ὁ λόγος, ὡς καὶ τοῦτο μέρος τῆς κληρονο μίας ἐστὶν, ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος. Τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἡμέ- ρας ἡμερῶν τοῖς ἔτεσι τοῦ βασιλέως προσθεῖναι. Σημαίνει γὰρ διὰ τῶν ἡμερῶν χρόνους τινὰς καὶ αἰῶνας. Διαμενεῖ εἰς τὸν αἰῶνα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· ἔλεος καὶ ἀλήθειαν αὐτοῦ τίς ἐκζητήσει; Ἐξ ἀναστροφῆς ὁ λόγος, ἵνα ᾗ τοιοῦτος. Εἴ τις ἐκζητήσει τὸ ἔλεος αὐτοῦ καὶ τὴν ἀλήθειαν αὐτοῦ, οὗτος ἐν τοῖς ἀτελευτήτοις αἰῶσι διαμένει ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Οὕτως ψαλῶ τῷ ὀνόματί σου εἰς τοὺς αἰῶνας. Οὕτως, πῶς; ἢ διαμείνας ενώπιόν σου ἐν τῷ μέλο λοντι αἰῶνι ; Τότε γὰρ τῆς μακαρίας εκείνης στάσεως ἀξιωθεὶς, ἀδιαλείπτως ἀναπέμψω τοὺς ὕμνους. Οὕτως, καὶ οὐκ ἄλλως δοξολογῶν ὁ ἄνθρωπος, οὐ παύσεται εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ ἀποδοῦναι Κυρίῳ τὰς εὐχάς. Οἱ πιστοὶ γὰρ οὐ παύονται ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐπιτε- λοῦντες τὰ θεῖα μυστήρια. Εἰς τὸ τέλος. Ὑπὸ τοῦ Ἰδιθούμ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΣΑ'. Υπόθεσις. Ὁ Ἰδιθούμ εἷς ἦν τῶν χοροστατῶν τῶν ἐν τῷ θείῳ ναῷ. Οὗτος εἰς ἁμαρτίαν καταπεσὼν δέχεται παρά τοῦ Δαυΐδ τὸν ψαλμόν, ἀνάκλησιν αὐτῷ παρασκευά ζοντα τῆς ἀρετῆς. Προφητεύει δὲ ἐν αὐτῷ καὶ τὴν » EXPOSITIO IN PSALMUM LXI. A nostrum conspectum veniens eripias nos de manu ´eorum qui vim nobis inferunt. Illud autem, A fini- bus terræ, significat eum pro toto orbe terrarum supplicationes offerre. A finibus terre ad te clamavi. Quoniam stationibus multis Babylon a Palaestina distal, extremna orbis inhabitare se putabant, qui in captivitatem deducti eam terram incolere jussi fue- rant. In petra exaltasti me. Declarat se cito exaudi- tum, juxta illud: Adhuc te loquente dicam : Ecce ad- sum”. Aperte autem prædicat per quem salus futura sit, exaltatum enim se in petra fuisse ait. Fortiores namque ac superiores mala inferentibus dæmoni- bus per Christum effecti sumus, qui a beato Paulo petra appellatus est. B C ipse via est, et ipse porta, palam est eum nos bo- nam incedere viam edocturum, atque curaturum ut in eum speremus. Turris fortitudinis a facie inimici. Quasi diceret Turris mibi ac præsidium fuisti ut mala inferentibus inimicis,nihil lædar. quæ jam acceperat, factum ut de futuris speret : quia in supernis tabernaculis constitutus, sub ejus tegumento et præsidio semper deget. Ecqua hæreditas illa nisi regnum cœlorum ? Venite enim, inquit, benedicli Putris mei, possidere para- tum vobis regnum a constitutione mundi¹³, et cætera; ita ut regnum Dei possideant, et Christiani in terra dicantur. tem hæreditatis esse vitam æternam. Illud enim est, dies super dies annis regis adjici. Significat enim per dies tempora quædam et sæcula. Permanet in æternum in conspectu Dei, misericordiam et veritatem ejus quis requiret? Præpostere sermo positus est,. ut hæc sit sententia: Si quis requirat misericordiam. et veritatem ejus, hic per infinita sæcula manet in. conspectu Dei. D turo sæculo ? Tube enim beata illa mansione di- Isa. LVIII, quomodo, nisi manendo in conspectu tuo in fu- gnatus, sine fine bymnos emittam. Sic et non alio modo, gloriam et laudes proferens homo, non fir nem faciet in sæculum reddendi Domino vota sua. Fideles namque non cessant quotidie divina cele- brare mysteria. EXI. Argumentum. Idithum unus erat ex chori moderatoribus in divino templo. Hic lapsus in peccatum a Davide psal- mum accipit, qui virtutis ipsi redintegrationem paret. Prædicit autem in co redemptionem per 4. Deduristi me quia factus es spes mea. Si enim 5. Inhabitabo in tabernaculo tuo in sæcula. Per bona 6. Dedisti hæreditatem timentibus nomen tuum. 7. Dies super dies regis adjicies. Significatur par- 9. 98 Matth. xxv, 34. 8. Sic psalmum dicam nomini tuo in secula. Sic, 1. In finem. Ab Idithum, PSALMUS ipsi David.
PG 27:276καὶ παραίνεσιν ἀποτροπὴν κακίας περιέχουσαν τοῖς ἀνθρώποις εἰσάγει, τὰ περὶ τῆς κρίσεως αὐτοῖς ὑποτιθέμενος τοῦ Θεοῦ. Οὐχὶ τῷ Θεῷ ὑποταγήσεται ἡ ψυχή μου; Εἰ καὶ σεσάλευσαι, φησὶ, ὦ ψυχὴ, καὶ τῆς κατ’ ἀρετὴν ἐξέπεσας στάσεως, ἀλλ’ ὑποτάγηθι τῷ Κυρίῳ. Ὅτι δὴ αὐτός σου καὶ ἀντιλήψεται, καὶ σώσει τοῦ μὴ ἐπὶ πλεῖον σαλεύεσθαι. Καὶ γὰρ αὐτὸς Θεός μου. Καὶ γὰρ αὐτὸς παρέξει τὴν σωτηρίαν ἀδικουμένῳ παρ’ ὑμῶν, καὶ ἀπαλλάξει πάντως ὑμῶν τῆς μοχθηρίας. Ἕως πότε ἐπιτίθεσθε ἐπ’ ἄνθρωπον; Τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων καταβοᾷ· ὅτι δὴ νενευκυίᾳ τῇ τοῦ ἀνθρώπου φύσει ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐπιτίθενται, καὶ ὁμοίᾳ πως οὔσῃ διὰ τὴν φυσικὴν ἀσθένειαν κλίναντι τοίχῳ καὶ καταπίπτειν μέλλοντι, καὶ φραγμῷ ἀνατετραμμένῳ. Πλὴν τὴν τιμήν μου ἐβουλεύσαντο ἀπώσασθαι. Μόνον οὐχὶ γὰρ καὶ αὐτοῦ τοῦ λογικοῦ ἡμᾶς ἀπεστέρησαν, ξύλα καὶ λίθους ἀναγκάσαντες προσκυνεῖν, ὡς καὶ λέγεσθαι περὶ ἡμῶν, ὅτι Ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκεν. Ἔδραμον ἐν δίψει. Τοῦτον, φησὶ, τὸν δρόμον ἔτρεχον αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις, διψῶσαι τοῦ ἀποστερῆσαί με τῆς τιμῆς. Τῷ στόματι αὐτῶν ηὐλόγουν, καὶ τῇ καρδίᾳ αὐτῶν κατηρῶντο.
Πλὴν μάταιοι οἱ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Εἰδὼς, ὅτι Α πάντες δέξονται τὴν διὰ τοῦ Εὐαγγελίου κλήσιν, τα λανίζει τοὺς μὴ πιστεύοντας, καὶ μάλιστα τοὺς τῶν Ἰουδαίων καθηγητάς, οἳ καὶ ψευδεῖς ἦσαν, ἅτε δὴ τὴν ἀλήθειαν ἀπωθούμενοι· καὶ οὐ μόνον ζυγῷ καὶ στα θμοῖς τὴν ἀδικίαν ἐπετήδευον, ἀλλὰ καὶ συνήγοντο ἐπὶ ματαιότητι. Μάταιος γὰρ ἀληθῶς ἡ παρ' αὐτῶν κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπιβουλή. Μὴ ἐλπίζετε ἐπ' ἀδι- κίαν καὶ ἐπὶ ἅρπαγμα μὴ ἐπιποθεῖτε. Τοῦτό φησι πρὸς αὐτοὺς, ἐπειδὴ πλεονεξίας ἕνεκεν ἐπεβούλευσαν αὐτῷ, ἐλπίζοντες τὰς ἐκ τοῦ νόμου καρποφορίας παρ' αὐτῶν λαμβάνειν. Απαξ ἐλάλησεν ὁ Θεός, δύο ταῦτα ἤκουσα· ἔτι τὸ κράτος τοῦ Θεοῦ. ᾿Απεφήνατο, φησί, λόγον περὶ τῆς κρίσεως ὁ Θεὸς, δι' οὗ ταῦτα τὰ δύο ἀκήκοα· ἓν μὲν, ὅτι τοῖς μὲν δεηθεῖσιν ὀργῆς διὰ τὴν τῶν ἁμαρτημάτων ὑπερβολὴν ὀργὴν ἀποδώσει· τοῖς δὲ ἄξια πεποιηκόσιν ἑλέου, ἀπονέμοι ἔλεον. Τὸ γὰρ κρά- τος τὴν ὀργὴν ὑποσημαίνει, καὶ τὴν ἀποτομίαν τὴν κατὰ τῶν ἀξίων αὐτῆς γενομένην. Τῷ Δαυΐδ ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς Ἰουδαίας. ΨΑΛΜΟΣ ΕΒ. Υπόθεσις. Καὶ τοῦτον μὲν ἄδει τὸν ψαλμὸν, φεύγων ἀπὸ προσ ώπου Σαούλ, καὶ διὰ τῆς κατὰ τὸν βίον ἀρετῆς ἐπικαλούμενος εἰς βοήθειαν τὸν Θεόν. Αναφέρεται δὲ καὶ εἰς τὴν ψυχὴν τὴν πάλαι ἐν ἐρημίᾳ γεγο- νυῖαν παντὸς ἀγαθοῦ, εἶτα ἐπιστραφεῖσαν τῇ Χρι- στοῦ χάριτι. Β Ὁ Θεὸς, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω. Τὸ σπου- δαῖον τῆς προσεδρίας διὰ τῶν παρόντων κατασημαί- νει. Πρὸς σέ, φησί, διανίσταμαι ὄρθρου, εἰς τὸ σου τούς τε ὕμνους καὶ τὰς εὐχὰς ἀναπέμψαι. Εδίψησε σε ἡ ψυχή μου. Οὐ μόνον, φησὶν, ἡ ψυχὴ τοῦ ἔρω- τος εμπέπλησται τοῦ θείου· ἀλλὰ γὰρ πλέον τι καὶ ἡ σάρξ. Οὐ γὰρ μόνον τὴν εὐσέβειαν ἡμᾶς ἐπιτηδεύειν δεῖ, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ σώματος ἀρέσκειν Θεῷ, οἷον διὰ νηστείας, διὰ συνεχούς προσευχῆς, διὰ χαμευνίας, διὰ τῆς ἐργασίας τῶν χειρῶν, εἰς τὸ δεομένοις χορη γεῖν. Εν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ. Οὐδεμίαν ἀπὸ τῆς ἐρημίας βλάβην εἰσεδεξάμην, φησίν, ἀλλ' ὡς παρ' αὐτὴν ἑστηκὼς τὴν ἱεράν σου σκηνήν, ὑμνῳδίαν προσφέρω. Τὸ γὰρ, ἐν τῷ ἁγίῳ, τὴν σκηνὴν λέγει.. Οὔπω γὰρ ὁ θεῖος νεώς ᾠκοδόμητο. Οὕτως ἐν τῷ ἁγίῳ ὤφθην σοι. Οὕτως, πῶς ἢ διψῶν καὶ ἐπι- παθῶν τὴν περὶ σὲ τὸν ἅγιον συνάφειαν ; Τίς δ' ἂν εἴη ἅγιος ἢ ὁ Μονογενής ; *Οτι κρείσσον τὸ ἔλεός σου ὑπὲρ ζωάς. "Οτι οι τῷ ἐλέει προσελθόντες τοῦ Θεοῦ, τουτέστι Χριστῷ, οὐδὲν ἡγοῦνται τοῦ παρόντος βίου τὴν ζωήν, τὴν τοι αὐτὴν ἀναφθέγγονται φωνήν· ὑπὲρ πλήθους ζωῆς, τῆς παρούσης δηλονότι, λέγοντες εἶναι τὸ δεδομένον αὐτοῖς διὰ τοῦ Μονογενοῦς ἔλεος. Οὕτως εὐλογήσω σε ἐν τῇ ζωῇ μου. Τοῦτο δὲ παρὰ πάντα μου τὸν βίον διατελέσω ποιῶν, ὑμνῶν μὲν τῇ γλώττη, τὰς δὲ χεῖρας ἐκτείνων, καὶ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν αἰτῶν. Ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀρῶ τὰς χεῖράς μου. Οὐκέτι, φησίν, ὡς καὶ πρώην, πρὸς Θεὸν ἀλλότριον τὰς χεῖρας EXPOSITIO IN PSALMUM LXII. C 10, 11. Verumtamen vani filii hominum, etc. Gnarus omnes Evangelii vocationem accepturos, infelices prædicat eos qui non credituri sunt, maxime vero Judæorum magistros, qui et menda- ces erant, utpote qui a veritate repulsi fuissent. Et non modo bilancibus et stateris injustitiam exerce- bant, sed etiam pro vanitate congregabantur. Van quippe fuerunt eorum adversus Salvatorem insi- diæ. Notite sperare in iniquitate, et rapinam nolite concupiscere. Hoc ait illis quia avaritiæ causa in- sidiati sunt illi, sperantes legis se fructum acceptu- ros ab eo. potestas Dei est, etc. Deus, inquit, declaravit ser- monem de judicio, ex quo hæc duo audivi : unum quidem, quod iis qui per peccatorum magnitudinem iram expetierint, iram daturus; iis vero qui opera misericordiæ digna perpetrarint, misericordiam praestiturus sit. Illud enim, potestas, iram significat atque furorem adversus eos qui fuerint ira digni. MUS LXII. Argumentum. Et hune canit psalmum, fugiens a facie Saulis, et per institutum vitæ cum virtute actum Dei im- plorat auxilium. Refertur etiam ad animam quæ¸ olim omni vacua bono fuerat, et quæ postea per Christi gratiam eonversa est. 2, 5. Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. His significat assiduitatem. Ad te, inquit, nane surgens respicio, ut bymnos tibi et orationes offeram. Siti- vit in te anima med. Non modo, inquit, anima mea divino amore repleta est; sed etiam multipliciter caro mea. Non solum enim par est nos pietatem co- lere, sed etiam corpore placere Deo ; videlicet, per jejunium, per frequentem orationem, per chameu- niam, per opera manuum, ad eleemosynam erogan- dam. In terra deserta et invia. Nullum ex deserto loco nocumentum sensi, inquit, sed quasi apud sa- crum tabernaculum tuum starem, hymnumn offero. Illud enim, in sancto, tabernaculum significat. Nondum enim divinum templum exstructum fue- p rat. Sic in sancto apparui tibi. Sic, quomodo, nisi sitiens atque exoplans tecum, qui sanctus es, con- jungi? Quis vero sanctus ille fuerit nisi Unigenitus ? 4, 5. Quoniam melior est misericordia tua super vitas. Quoniam qui ad Dei misericordiam accedunt, id est ad Christum, nihil ducunt hujus mundi vi- tam, ejusmodi vocem proferunt, dicuntque miseri- cordiam sibi per Unigenitum concessam præstan- tiorem esse vitæ præsentis diuturnitate. Sic bene- dicam te in vita mea. Hoc per totam vitam agere pergam, lingua scilicet hymnos cantabo, manus ex. tendam, et tuam rogabo clementiam. In nomine tuo levabo manus meas. Non ultra, inquit, sicut ante feci, manus extendam ad Deum alienum, sed ad te 12. Semel locutus est Deus, duo hæc audivi : quia 1. Ipsi David, cum esset in deserto Judææ. PSAL-
Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ, τὰ ἡδέα ἡμῖν ὑποβάλλοντες, δι’ αὐτῶν κατάρας ἡμᾶς ἀποφαίνουσι τέκνα. Πλὴν τῷ Θεῷ ὑποτάγηθι, ἡ ψυχή μου. Πάλιν τῇ ψυχῇ διαλέγεται, τὴν ὑποταγὴν αὐτῆς τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἐπιτείνων. Ἐνδείκνυται δὲ τὸ μέγεθος τῶν πειρασμῶν, καὶ τὸ τοῦ Ἀποστόλου λέγει· Ὅτι οὐκ ἐάσει ὑμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνασθε ὑπενεγκεῖν. Ἐπὶ τῷ Θεῷ τὸ σωτήριόν μου καὶ ἡ δόξα μου. Ἐπὶ αὐτῷ τῆς σωτηρίας καὶ τῆς δόξης ἔχω τὴν ἐλπίδα. Τουτέστιν, αὐτός με καὶ περισώσει καὶ ἐπίδοξον ποιήσει, νικητὴν τούτων ἐργασάμενος. [ Πλὴν τῷ Θεῷ ὑποτάγηθι, ἡ ψυχή μου. Μονονουχὶ γὰρ καὶ αὐτοῦ τοῦ λογικοῦ ἡμᾶς ἀπεστέρησαν, ξύλα καὶ λίθους ἀναγκάσαντες προσκυνεῖν, ὡς καὶ λέγεσθαι περὶ ἡμῶν· Ἄνθρωπος ἐν τιμῇ ὢν οὐ συνῆκεν. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι μὲν, ὦ ψυχὴ, τοιοῦτοι· σὺ δὲ ὑποτάγηθι τῆς δουλείας αὐτοῦ. Εἶτα ἐπάγει, ὅτι Αὐτὸ τοῦτο παρ’ αὐτοῦ ἐλπίζω, τὸ σωτηρίας τυχεῖν, ἀντιλαμβανομένου, καὶ μὴ συγχωροῦντος μετανάστην γενέσθαι καὶ φυγάδα ἀπ’ αὐτοῦ, ἤτοι δεσποτείαν ἑτέραν ἀλλάξασθαι. Ἐκεῖθεν γὰρ προσδοκῶ καὶ σώζεσθαι, καὶ τὸ βοηθεῖσθαι, ἐκ τοῦ ἐπ’ αὐτὸν ἐλπίζειν.] Ἐλπίσατε ἐπ’ αὐτὸν, πᾶσα συναγωγὴ λαῶν.
Πλὴν μάταιοι οἱ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Εἰδὼς, ὅτι Α πάντες δέξονται τὴν διὰ τοῦ Εὐαγγελίου κλήσιν, τα λανίζει τοὺς μὴ πιστεύοντας, καὶ μάλιστα τοὺς τῶν Ἰουδαίων καθηγητάς, οἳ καὶ ψευδεῖς ἦσαν, ἅτε δὴ τὴν ἀλήθειαν ἀπωθούμενοι· καὶ οὐ μόνον ζυγῷ καὶ στα θμοῖς τὴν ἀδικίαν ἐπετήδευον, ἀλλὰ καὶ συνήγοντο ἐπὶ ματαιότητι. Μάταιος γὰρ ἀληθῶς ἡ παρ' αὐτῶν κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπιβουλή. Μὴ ἐλπίζετε ἐπ' ἀδι- κίαν καὶ ἐπὶ ἅρπαγμα μὴ ἐπιποθεῖτε. Τοῦτό φησι πρὸς αὐτοὺς, ἐπειδὴ πλεονεξίας ἕνεκεν ἐπεβούλευσαν αὐτῷ, ἐλπίζοντες τὰς ἐκ τοῦ νόμου καρποφορίας παρ' αὐτῶν λαμβάνειν. Απαξ ἐλάλησεν ὁ Θεός, δύο ταῦτα ἤκουσα· ἔτι τὸ κράτος τοῦ Θεοῦ. ᾿Απεφήνατο, φησί, λόγον περὶ τῆς κρίσεως ὁ Θεὸς, δι' οὗ ταῦτα τὰ δύο ἀκήκοα· ἓν μὲν, ὅτι τοῖς μὲν δεηθεῖσιν ὀργῆς διὰ τὴν τῶν ἁμαρτημάτων ὑπερβολὴν ὀργὴν ἀποδώσει· τοῖς δὲ ἄξια πεποιηκόσιν ἑλέου, ἀπονέμοι ἔλεον. Τὸ γὰρ κρά- τος τὴν ὀργὴν ὑποσημαίνει, καὶ τὴν ἀποτομίαν τὴν κατὰ τῶν ἀξίων αὐτῆς γενομένην. Τῷ Δαυΐδ ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς Ἰουδαίας. ΨΑΛΜΟΣ ΕΒ. Υπόθεσις. Καὶ τοῦτον μὲν ἄδει τὸν ψαλμὸν, φεύγων ἀπὸ προσ ώπου Σαούλ, καὶ διὰ τῆς κατὰ τὸν βίον ἀρετῆς ἐπικαλούμενος εἰς βοήθειαν τὸν Θεόν. Αναφέρεται δὲ καὶ εἰς τὴν ψυχὴν τὴν πάλαι ἐν ἐρημίᾳ γεγο- νυῖαν παντὸς ἀγαθοῦ, εἶτα ἐπιστραφεῖσαν τῇ Χρι- στοῦ χάριτι. Β Ὁ Θεὸς, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω. Τὸ σπου- δαῖον τῆς προσεδρίας διὰ τῶν παρόντων κατασημαί- νει. Πρὸς σέ, φησί, διανίσταμαι ὄρθρου, εἰς τὸ σου τούς τε ὕμνους καὶ τὰς εὐχὰς ἀναπέμψαι. Εδίψησε σε ἡ ψυχή μου. Οὐ μόνον, φησὶν, ἡ ψυχὴ τοῦ ἔρω- τος εμπέπλησται τοῦ θείου· ἀλλὰ γὰρ πλέον τι καὶ ἡ σάρξ. Οὐ γὰρ μόνον τὴν εὐσέβειαν ἡμᾶς ἐπιτηδεύειν δεῖ, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ σώματος ἀρέσκειν Θεῷ, οἷον διὰ νηστείας, διὰ συνεχούς προσευχῆς, διὰ χαμευνίας, διὰ τῆς ἐργασίας τῶν χειρῶν, εἰς τὸ δεομένοις χορη γεῖν. Εν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ. Οὐδεμίαν ἀπὸ τῆς ἐρημίας βλάβην εἰσεδεξάμην, φησίν, ἀλλ' ὡς παρ' αὐτὴν ἑστηκὼς τὴν ἱεράν σου σκηνήν, ὑμνῳδίαν προσφέρω. Τὸ γὰρ, ἐν τῷ ἁγίῳ, τὴν σκηνὴν λέγει.. Οὔπω γὰρ ὁ θεῖος νεώς ᾠκοδόμητο. Οὕτως ἐν τῷ ἁγίῳ ὤφθην σοι. Οὕτως, πῶς ἢ διψῶν καὶ ἐπι- παθῶν τὴν περὶ σὲ τὸν ἅγιον συνάφειαν ; Τίς δ' ἂν εἴη ἅγιος ἢ ὁ Μονογενής ; *Οτι κρείσσον τὸ ἔλεός σου ὑπὲρ ζωάς. "Οτι οι τῷ ἐλέει προσελθόντες τοῦ Θεοῦ, τουτέστι Χριστῷ, οὐδὲν ἡγοῦνται τοῦ παρόντος βίου τὴν ζωήν, τὴν τοι αὐτὴν ἀναφθέγγονται φωνήν· ὑπὲρ πλήθους ζωῆς, τῆς παρούσης δηλονότι, λέγοντες εἶναι τὸ δεδομένον αὐτοῖς διὰ τοῦ Μονογενοῦς ἔλεος. Οὕτως εὐλογήσω σε ἐν τῇ ζωῇ μου. Τοῦτο δὲ παρὰ πάντα μου τὸν βίον διατελέσω ποιῶν, ὑμνῶν μὲν τῇ γλώττη, τὰς δὲ χεῖρας ἐκτείνων, καὶ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν αἰτῶν. Ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀρῶ τὰς χεῖράς μου. Οὐκέτι, φησίν, ὡς καὶ πρώην, πρὸς Θεὸν ἀλλότριον τὰς χεῖρας EXPOSITIO IN PSALMUM LXII. C 10, 11. Verumtamen vani filii hominum, etc. Gnarus omnes Evangelii vocationem accepturos, infelices prædicat eos qui non credituri sunt, maxime vero Judæorum magistros, qui et menda- ces erant, utpote qui a veritate repulsi fuissent. Et non modo bilancibus et stateris injustitiam exerce- bant, sed etiam pro vanitate congregabantur. Van quippe fuerunt eorum adversus Salvatorem insi- diæ. Notite sperare in iniquitate, et rapinam nolite concupiscere. Hoc ait illis quia avaritiæ causa in- sidiati sunt illi, sperantes legis se fructum acceptu- ros ab eo. potestas Dei est, etc. Deus, inquit, declaravit ser- monem de judicio, ex quo hæc duo audivi : unum quidem, quod iis qui per peccatorum magnitudinem iram expetierint, iram daturus; iis vero qui opera misericordiæ digna perpetrarint, misericordiam praestiturus sit. Illud enim, potestas, iram significat atque furorem adversus eos qui fuerint ira digni. MUS LXII. Argumentum. Et hune canit psalmum, fugiens a facie Saulis, et per institutum vitæ cum virtute actum Dei im- plorat auxilium. Refertur etiam ad animam quæ¸ olim omni vacua bono fuerat, et quæ postea per Christi gratiam eonversa est. 2, 5. Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. His significat assiduitatem. Ad te, inquit, nane surgens respicio, ut bymnos tibi et orationes offeram. Siti- vit in te anima med. Non modo, inquit, anima mea divino amore repleta est; sed etiam multipliciter caro mea. Non solum enim par est nos pietatem co- lere, sed etiam corpore placere Deo ; videlicet, per jejunium, per frequentem orationem, per chameu- niam, per opera manuum, ad eleemosynam erogan- dam. In terra deserta et invia. Nullum ex deserto loco nocumentum sensi, inquit, sed quasi apud sa- crum tabernaculum tuum starem, hymnumn offero. Illud enim, in sancto, tabernaculum significat. Nondum enim divinum templum exstructum fue- p rat. Sic in sancto apparui tibi. Sic, quomodo, nisi sitiens atque exoplans tecum, qui sanctus es, con- jungi? Quis vero sanctus ille fuerit nisi Unigenitus ? 4, 5. Quoniam melior est misericordia tua super vitas. Quoniam qui ad Dei misericordiam accedunt, id est ad Christum, nihil ducunt hujus mundi vi- tam, ejusmodi vocem proferunt, dicuntque miseri- cordiam sibi per Unigenitum concessam præstan- tiorem esse vitæ præsentis diuturnitate. Sic bene- dicam te in vita mea. Hoc per totam vitam agere pergam, lingua scilicet hymnos cantabo, manus ex. tendam, et tuam rogabo clementiam. In nomine tuo levabo manus meas. Non ultra, inquit, sicut ante feci, manus extendam ad Deum alienum, sed ad te 12. Semel locutus est Deus, duo hæc audivi : quia 1. Ipsi David, cum esset in deserto Judææ. PSAL-
Ἐν αὐτῷ πρώτῳ παρασκευάσας τὸν εἰς μετάνοιαν δρόμον, καὶ τοὺς ἄλλους εἰς τοῦτο παρακαλεῖ, ἅμα δὲ καὶ προφητικώτερον τὴν τῶν ἐθνῶν πάντων προαναφωνεῖ κλῆσιν. Ἐκχέατε ἐνώπιον αὐτοῦ τὰς καρδίας ὑμῶν. Ὅμοιον ὡσεὶ λέγοι· Μὴ προσέλθητε αὐτῷ ἐν καρδίᾳ δισσῇ· ἀλλ’ ὡς γέγραπται· Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου. Πλὴν μάταιοι οἱ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Εἰδὼς, ὅτι πάντες δέξονται τὴν διὰ τοῦ Εὐαγγελίου κλῆσιν, ταλανίζει τοὺς μὴ πιστεύοντας, καὶ μάλιστα τοὺς τῶν Ἰουδαίων καθηγητὰς, οἳ καὶ ψευδεῖς ἦσαν, ἅτε δὴ τὴν ἀλήθειαν ἀπωθούμενοι· καὶ οὐ μόνον ζυγῷ καὶ σταθμοῖς τὴν ἀδικίαν ἐπετήδευον, ἀλλὰ καὶ συνήγοντο ἐπὶ ματαιότητι. Μάταιος γὰρ ἀληθῶς ἡ παρ’ αὐτῶν κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπιβουλή. Μὴ ἐλπίζετε ἐπ’ ἀδικίαν καὶ ἐπὶ ἅρπαγμα μὴ ἐπιποθεῖτε. Τοῦτό φησι πρὸς αὐτοὺς, ἐπειδὴ πλεονεξίας ἕνεκεν ἐπεβούλευσαν αὐτῷ, ἐλπίζοντες τὰς ἐκ τοῦ νόμου καρποφορίας παρ’ αὐτῶν λαμβάνειν. Ἅπαξ ἐλάλησεν ὁ Θεὸς, δύο ταῦτα ἤκουσα· ὅτι τὸ κράτος τοῦ Θεοῦ. Ἀπεφήνατο, φησὶ, λόγον περὶ τῆς κρίσεως ὁ Θεὸς, δι’ οὗ ταῦτα τὰ δύο ἀκήκοα·
Πλὴν μάταιοι οἱ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων. Εἰδὼς, ὅτι Α πάντες δέξονται τὴν διὰ τοῦ Εὐαγγελίου κλήσιν, τα λανίζει τοὺς μὴ πιστεύοντας, καὶ μάλιστα τοὺς τῶν Ἰουδαίων καθηγητάς, οἳ καὶ ψευδεῖς ἦσαν, ἅτε δὴ τὴν ἀλήθειαν ἀπωθούμενοι· καὶ οὐ μόνον ζυγῷ καὶ στα θμοῖς τὴν ἀδικίαν ἐπετήδευον, ἀλλὰ καὶ συνήγοντο ἐπὶ ματαιότητι. Μάταιος γὰρ ἀληθῶς ἡ παρ' αὐτῶν κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπιβουλή. Μὴ ἐλπίζετε ἐπ' ἀδι- κίαν καὶ ἐπὶ ἅρπαγμα μὴ ἐπιποθεῖτε. Τοῦτό φησι πρὸς αὐτοὺς, ἐπειδὴ πλεονεξίας ἕνεκεν ἐπεβούλευσαν αὐτῷ, ἐλπίζοντες τὰς ἐκ τοῦ νόμου καρποφορίας παρ' αὐτῶν λαμβάνειν. Απαξ ἐλάλησεν ὁ Θεός, δύο ταῦτα ἤκουσα· ἔτι τὸ κράτος τοῦ Θεοῦ. ᾿Απεφήνατο, φησί, λόγον περὶ τῆς κρίσεως ὁ Θεὸς, δι' οὗ ταῦτα τὰ δύο ἀκήκοα· ἓν μὲν, ὅτι τοῖς μὲν δεηθεῖσιν ὀργῆς διὰ τὴν τῶν ἁμαρτημάτων ὑπερβολὴν ὀργὴν ἀποδώσει· τοῖς δὲ ἄξια πεποιηκόσιν ἑλέου, ἀπονέμοι ἔλεον. Τὸ γὰρ κρά- τος τὴν ὀργὴν ὑποσημαίνει, καὶ τὴν ἀποτομίαν τὴν κατὰ τῶν ἀξίων αὐτῆς γενομένην. Τῷ Δαυΐδ ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς Ἰουδαίας. ΨΑΛΜΟΣ ΕΒ. Υπόθεσις. Καὶ τοῦτον μὲν ἄδει τὸν ψαλμὸν, φεύγων ἀπὸ προσ ώπου Σαούλ, καὶ διὰ τῆς κατὰ τὸν βίον ἀρετῆς ἐπικαλούμενος εἰς βοήθειαν τὸν Θεόν. Αναφέρεται δὲ καὶ εἰς τὴν ψυχὴν τὴν πάλαι ἐν ἐρημίᾳ γεγο- νυῖαν παντὸς ἀγαθοῦ, εἶτα ἐπιστραφεῖσαν τῇ Χρι- στοῦ χάριτι. Β Ὁ Θεὸς, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω. Τὸ σπου- δαῖον τῆς προσεδρίας διὰ τῶν παρόντων κατασημαί- νει. Πρὸς σέ, φησί, διανίσταμαι ὄρθρου, εἰς τὸ σου τούς τε ὕμνους καὶ τὰς εὐχὰς ἀναπέμψαι. Εδίψησε σε ἡ ψυχή μου. Οὐ μόνον, φησὶν, ἡ ψυχὴ τοῦ ἔρω- τος εμπέπλησται τοῦ θείου· ἀλλὰ γὰρ πλέον τι καὶ ἡ σάρξ. Οὐ γὰρ μόνον τὴν εὐσέβειαν ἡμᾶς ἐπιτηδεύειν δεῖ, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ σώματος ἀρέσκειν Θεῷ, οἷον διὰ νηστείας, διὰ συνεχούς προσευχῆς, διὰ χαμευνίας, διὰ τῆς ἐργασίας τῶν χειρῶν, εἰς τὸ δεομένοις χορη γεῖν. Εν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ. Οὐδεμίαν ἀπὸ τῆς ἐρημίας βλάβην εἰσεδεξάμην, φησίν, ἀλλ' ὡς παρ' αὐτὴν ἑστηκὼς τὴν ἱεράν σου σκηνήν, ὑμνῳδίαν προσφέρω. Τὸ γὰρ, ἐν τῷ ἁγίῳ, τὴν σκηνὴν λέγει.. Οὔπω γὰρ ὁ θεῖος νεώς ᾠκοδόμητο. Οὕτως ἐν τῷ ἁγίῳ ὤφθην σοι. Οὕτως, πῶς ἢ διψῶν καὶ ἐπι- παθῶν τὴν περὶ σὲ τὸν ἅγιον συνάφειαν ; Τίς δ' ἂν εἴη ἅγιος ἢ ὁ Μονογενής ; *Οτι κρείσσον τὸ ἔλεός σου ὑπὲρ ζωάς. "Οτι οι τῷ ἐλέει προσελθόντες τοῦ Θεοῦ, τουτέστι Χριστῷ, οὐδὲν ἡγοῦνται τοῦ παρόντος βίου τὴν ζωήν, τὴν τοι αὐτὴν ἀναφθέγγονται φωνήν· ὑπὲρ πλήθους ζωῆς, τῆς παρούσης δηλονότι, λέγοντες εἶναι τὸ δεδομένον αὐτοῖς διὰ τοῦ Μονογενοῦς ἔλεος. Οὕτως εὐλογήσω σε ἐν τῇ ζωῇ μου. Τοῦτο δὲ παρὰ πάντα μου τὸν βίον διατελέσω ποιῶν, ὑμνῶν μὲν τῇ γλώττη, τὰς δὲ χεῖρας ἐκτείνων, καὶ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν αἰτῶν. Ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀρῶ τὰς χεῖράς μου. Οὐκέτι, φησίν, ὡς καὶ πρώην, πρὸς Θεὸν ἀλλότριον τὰς χεῖρας EXPOSITIO IN PSALMUM LXII. C 10, 11. Verumtamen vani filii hominum, etc. Gnarus omnes Evangelii vocationem accepturos, infelices prædicat eos qui non credituri sunt, maxime vero Judæorum magistros, qui et menda- ces erant, utpote qui a veritate repulsi fuissent. Et non modo bilancibus et stateris injustitiam exerce- bant, sed etiam pro vanitate congregabantur. Van quippe fuerunt eorum adversus Salvatorem insi- diæ. Notite sperare in iniquitate, et rapinam nolite concupiscere. Hoc ait illis quia avaritiæ causa in- sidiati sunt illi, sperantes legis se fructum acceptu- ros ab eo. potestas Dei est, etc. Deus, inquit, declaravit ser- monem de judicio, ex quo hæc duo audivi : unum quidem, quod iis qui per peccatorum magnitudinem iram expetierint, iram daturus; iis vero qui opera misericordiæ digna perpetrarint, misericordiam praestiturus sit. Illud enim, potestas, iram significat atque furorem adversus eos qui fuerint ira digni. MUS LXII. Argumentum. Et hune canit psalmum, fugiens a facie Saulis, et per institutum vitæ cum virtute actum Dei im- plorat auxilium. Refertur etiam ad animam quæ¸ olim omni vacua bono fuerat, et quæ postea per Christi gratiam eonversa est. 2, 5. Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. His significat assiduitatem. Ad te, inquit, nane surgens respicio, ut bymnos tibi et orationes offeram. Siti- vit in te anima med. Non modo, inquit, anima mea divino amore repleta est; sed etiam multipliciter caro mea. Non solum enim par est nos pietatem co- lere, sed etiam corpore placere Deo ; videlicet, per jejunium, per frequentem orationem, per chameu- niam, per opera manuum, ad eleemosynam erogan- dam. In terra deserta et invia. Nullum ex deserto loco nocumentum sensi, inquit, sed quasi apud sa- crum tabernaculum tuum starem, hymnumn offero. Illud enim, in sancto, tabernaculum significat. Nondum enim divinum templum exstructum fue- p rat. Sic in sancto apparui tibi. Sic, quomodo, nisi sitiens atque exoplans tecum, qui sanctus es, con- jungi? Quis vero sanctus ille fuerit nisi Unigenitus ? 4, 5. Quoniam melior est misericordia tua super vitas. Quoniam qui ad Dei misericordiam accedunt, id est ad Christum, nihil ducunt hujus mundi vi- tam, ejusmodi vocem proferunt, dicuntque miseri- cordiam sibi per Unigenitum concessam præstan- tiorem esse vitæ præsentis diuturnitate. Sic bene- dicam te in vita mea. Hoc per totam vitam agere pergam, lingua scilicet hymnos cantabo, manus ex. tendam, et tuam rogabo clementiam. In nomine tuo levabo manus meas. Non ultra, inquit, sicut ante feci, manus extendam ad Deum alienum, sed ad te 12. Semel locutus est Deus, duo hæc audivi : quia 1. Ipsi David, cum esset in deserto Judææ. PSAL-
PG 27:277ἓν μὲν, ὅτι τοῖς μὲν δεηθεῖσιν ὀργῆς διὰ τὴν τῶν ἁμαρτημάτων ὑπερβολὴν ὀργὴν ἀποδώσει· τοῖς δὲ ἄξια πεποιηκόσιν ἐλέου, ἀπονέμοι ἔλεον. Τὸ γὰρ κράτος τὴν ὀργὴν ὑποσημαίνει, καὶ τὴν ἀποτομίαν τὴν κατὰ τῶν ἀξίων αὐτῆς γενομένην.
Α ἐκτενῶ, ἀλλ᾽ ἢ σοὶ μόνῳ, καὶ τὸ σὸν ἐν προσευχαῖς ἐπικαλούμενος ὄνομα. Ὡς ἐκ στέατος καὶ πιότητος ἐμπλησθείη ἡ ψυχή μου. Δείκνυσι πόσον τὸ κέρδος τῶν ἐπ' αὐτῷ μόνῳ τὰς ἐλπίδας ἔχειν ᾑρημένων. Καὶ χείλη ἀγαλ λιάσεως αινέσει τὸ στόμα μου. Οταν, φησί, τοῦ σοῦ ἐν μνήμῃ ὀνόματος γίνωμαι, τότε δὴ τότε χαρᾶς πληροῦται τὰ χείλη μου. Εἰ ἐμνημόνευόν σου ἐπὶ τῆς στρωμνής μου. Τό, Εἰ ἐμνημόνευον, ἀντὶ τοῦ, μνημονεύων, τέθειται· ἵνα ᾖ, μνημονεύων σου, φησὶν, ἄϋπνος ἐγενόμην περὶ τὰς σὰς αἰνέσεις, καὶ τὰς φωτεινάς σου χορη γίας, ἃς τοῖς ἐπικαλουμένοις σε δίδως. Ὅτι ἐγενή θης βοηθός μου, καὶ ἐν τῇ σκέπῃ τῶν πτερύγων σου ἀγαλλιάσομαι. Ἐπειδὴ αὐτός μοι βοηθεῖς τῇ φυλακῇ τῆς σῆς βοηθείας, τὴν εὐφροσύνην δέχομαι. Σκέπην γὰρ πτερύγων καλεῖ τὴν ἀπὸ τῆς βοηθείας φυλακήν. Σκεπόμενος, φησί, παρὰ σοῦ χαρά χαρή- σομαι. Ἐκολλήθη ἡ ψυχή μου ὀπίσω σου. Οὐδὲ πρὸς βραχὺ τὸν ἐμὸν λογισμόν, φησί, τῆς σῆς ἀποστῆσαι δύναμαι μνήμης. ᾿Αλλὰ φίλτρῳ θερμῷ πυρσευόμενος οἷόν τινι κόλλῃ τῇ μνήμῃ, τῷ σῷ πόθῳ προσδέδεμαι. Εἶτα δείκνυσι τὸν τοῦ πόθου καρπόν. Ἐμοῦ δὲ ἀντο ελάβετο ή δεξιά σου. Καὶ τίς ἂν εἴη δεξιὰ τοῦ Πα- τρὸς ἢ ὁ μονογενὴς αὐτοῦ Υἱός ; Αὐτοὶ δὲ εἰς μάτην εζήτησαν την ψυχήν μου. Κατακράζει λοιπὸν τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων, ἣν ὑπέμεινε προβαλλόμενος βίαν, εὐχόμενος ταῖς αἰω- νίοις αὐτοὺς παραδοθῆναι κολάσεσιν. Ὁ δὲ βασιλεὺς εὐφρανθήσεται ἐπὶ τῷ Θεῷ. Τὸ τέλος τῶν εἰς Χριστὸν ἀσεβησάντων διεξελθών, καὶ δείξας, ὡς μερὶς καὶ κλῆρος αὐτοῖς γενήσεται τὰ και τώτατα μέρη τῆς γῆς, ἐπὶ τὸ ἕτερον τάγμα τὸν λό- γον μεθίστησι· τοῦτο δὲ ἦν τὸ τῶν πιστευσάντων εἰς Χριστὸν, οἶ, καὶ βασιλείας ἠξιωμένοι τῶν οὐρανῶν, εἰκότως καὶ βασιλεῖς ὀνομάζονται, κατὰ τὸ εἰρημέν νον παρὰ τῷ ᾿Αποστόλῳ· Καὶ ὠφελόν με ἐβασιλεύ σατε. Οὗτος δὲ ἦν ὁ βασιλεύων λαὸς, ὃς εὐφραίνεται τὴν νοητὴν εὐφροσύνην, ἣν αὐτὸς αὐτῷ κεχάρισται ὁ Θεός. Εγώ, φησίν, ὁ παρὰ σοῦ τὴν βασιλείαν λαβὼν, τῇ σῇ ἐπικουρίᾳ, οὐ τῷ θανάτῳ ἐκείνων, ἐφήδομαι. Επαινεθήσεται πᾶς ὁ ὀμνύων ἐν αὐτῷ. Οὕτως, φησὶ, καὶ καύχημα αὐτῶν ἔσται Χριστός, τῶν βασι- λευσάντων δηλονότι· ὡς καὶ ὅρκιον αὐτὸν ποιουμέ νους ἐπαινεῖσθαι δικαίως. Ομοῦνται γὰρ Θεὸν ἀλη θινὸν, κατὰ τὸ γεγραμμένον· "Οτι ἐνεφράγη στόμα λαλούντων άδικα. Καὶ τίνες οὗτοι ἢ οἱ τολμήσαν τες εἰπεῖν, Αἷμε ἐκ τῆς γῆς τὸν τοιοῦτον· οὐ γὰρ καθῆκεν αὐτὸν ζῆν ; Τούτων δὴ οὖν ἐνεφράγη τὸ στόμα, πατήσαντος τοῦ Κυρίου τὸν θάνατον, καὶ τριη μέρου ἀναστάντος. Καὶ αὐτῶν δὲ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων ἐνεφράγη τὸ στόμα, ἀνῃρημένης τῆς ἁμαρ τίας διὰ τῆς χάριτος, κατὰ τὸ εἰρημένον ἀλλαχοῦ· Καὶ πᾶσα ἀνομία ἐμφράξει τὸ στόμα αὐτῆς. Θεὸς γὰρ ὁ δικαιῶν, καὶ τὶς ὁ κατακρίνων ; • S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - solum, et tuum in precationibus nomen invo- cabo. Ostendit quantum sit lucrum eorum qui in ipsum solum spem posuerint. Et labiis exsultationis lau- dabit os meum. Cum, inquit, in memoriam mihi venit nomen tuum, tunc gaudio replentur labia mea. Si memor ſui, positum pro, cum memor sum; ut sit sententia : cum memor tui essem, inquit, insomnes duxi noctes, laudibus tuis vacans, et illustria dona tua accipiens, quæ invocantibus te tribuis. Quia fuisti adjutor meus, et in velamento alarum tuarum exsultabo. Quandoquidem, ait, tu mihi custodiæ tuæ auxilium impendis, lætitiam excipio. Velamentum enim alarum vocat custodiæ auxilium. A te, inquit, protectus summopere gaudebo. dem possum a cogitatione mea memoriam tui aver- tere. Sed amoris incentivo adustus, ceu glutino quodam memoriæ, tibi desiderio conjunctus sum. Me suscepit dextera tua. Ecqua autem fuerit Patris dextera, nisi unigenitus ejus Filius? Occlamat demum contra adversarias potestates, vim illatam sibi objiciens, rogans æternis ipsas tradi suppliciis (25). Tò, eorum enarravit qui erga Christum impii ſuerunt, et declaravit in partem ipsis et sortem fore inferiora terræ, ad alium hominum statum et ordinem ser- monem convertit, id est, eorum qui in Christum crediderunt, qui cum regno calorum dignati sint, reges jure vocantur, juxta illud dictum Apostoli : Et utinam regnetis". Hic autem erat populus qui regnabat, quique lætabatur lætitia spirituali, quam ipsi Deus ipse largitus est. Ego, inquit, qui regnum accepi de auxilio tuo, non de ipsorum morte gau- deo. Laudabuntur omnes qui jurant in eo. Ita, in- quit, gloria ipsorum Christus erit, eorum videlicet qui regnabunt; ut jure laudentur, quia eum jura- anenti Deum statuunt. Jurabunt enim per Deum ve- D rum, sicut scriptum est. Quia obstructum est os lo- quentium iniqua. Ecquinam sunt illi, nisi qui ausi sunt dicere: Tolle de terra hujusmodi, non enim ex- pɛdit eum vivere¹? IIorum itaque os obstructum est, postquam Dominus mortem conculcasset ac post triduum resurrexisset. Ipsarumque adversa- riarum potestatum os obstructum fuit, ablato per gratiam peccato, ut alibi dictum est: Et omnis ini- quitas oppilabit os suum³. Deus enim est qui judicat, et quis est qui condemnet? » Cor. iv, 8. Act. XXII, 22. * Psal. cvi, 42. Rom. viii, 51. 6. Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea. 7. Si memor fui tui super stratum meum. Illud : 9. Adhæsit anima mea post te. Ne tantillum qui- 10. Ipsi vero in canum quæsierunt animam meam. 12. Rex vero lætabitur in Deo. Postquam finem (25) A Corderio alia afferuntur quæ sunt Theodori.
To David when he was in...Τῷ Δαυὶ̈δ ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τῇ…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Τῷ Δαυὶ̈δ ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς Ἰουδαίας. ΨΑΛΜΟΣ ΞΒ. Ὑπόθεσις. Καὶ τοῦτον μὲν ᾄδει τὸν ψαλμὸν, φεύγων ἀπὸ προςώπου Σαοὺλ, καὶ διὰ τῆς κατὰ τὸν βίον ἀρετῆς ἐπικαλούμενος εἰς βοήθειαν τὸν Θεόν. Ἀναφέρεται δὲ καὶ εἰς τὴν ψυχὴν τὴν πάλαι ἐν ἐρημίᾳ γεγονυῖαν παντὸς ἀγαθοῦ, εἶτα ἐπιστραφεῖσαν τῇ Χριστοῦ χάριτι. Ὁ Θεὸς, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω. Τὸ σπουδαῖον τῆς προσεδρίας διὰ τῶν παρόντων κατασημαίνει. Πρὸς σὲ, φησὶ, διανίσταμαι ὄρθρου, εἰς τὸ σοὶ τούς τε ὕμνους καὶ τὰς εὐχὰς ἀναπέμψαι. Ἐδίψησέ σε ἡ ψυχή μου. Οὐ μόνον, φησὶν, ἡ ψυχὴ τοῦ ἔρωτος ἐμπέπλησται τοῦ θείου· ἀλλὰ γὰρ πλέον τι καὶ ἡ σάρξ. Οὐ γὰρ μόνον τὴν εὐσέβειαν ἡμᾶς ἐπιτηδεύειν δεῖ, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ σώματος ἀρέσκειν Θεῷ, οἷον διὰ νηστείας, διὰ συνεχοῦς προσευχῆς, διὰ χαμευνίας, διὰ τῆς ἐργασίας τῶν χειρῶν, εἰς τὸ δεομένοις χορηγεῖν. Ἐν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ.
Α ἐκτενῶ, ἀλλ᾽ ἢ σοὶ μόνῳ, καὶ τὸ σὸν ἐν προσευχαῖς ἐπικαλούμενος ὄνομα. Ὡς ἐκ στέατος καὶ πιότητος ἐμπλησθείη ἡ ψυχή μου. Δείκνυσι πόσον τὸ κέρδος τῶν ἐπ' αὐτῷ μόνῳ τὰς ἐλπίδας ἔχειν ᾑρημένων. Καὶ χείλη ἀγαλ λιάσεως αινέσει τὸ στόμα μου. Οταν, φησί, τοῦ σοῦ ἐν μνήμῃ ὀνόματος γίνωμαι, τότε δὴ τότε χαρᾶς πληροῦται τὰ χείλη μου. Εἰ ἐμνημόνευόν σου ἐπὶ τῆς στρωμνής μου. Τό, Εἰ ἐμνημόνευον, ἀντὶ τοῦ, μνημονεύων, τέθειται· ἵνα ᾖ, μνημονεύων σου, φησὶν, ἄϋπνος ἐγενόμην περὶ τὰς σὰς αἰνέσεις, καὶ τὰς φωτεινάς σου χορη γίας, ἃς τοῖς ἐπικαλουμένοις σε δίδως. Ὅτι ἐγενή θης βοηθός μου, καὶ ἐν τῇ σκέπῃ τῶν πτερύγων σου ἀγαλλιάσομαι. Ἐπειδὴ αὐτός μοι βοηθεῖς τῇ φυλακῇ τῆς σῆς βοηθείας, τὴν εὐφροσύνην δέχομαι. Σκέπην γὰρ πτερύγων καλεῖ τὴν ἀπὸ τῆς βοηθείας φυλακήν. Σκεπόμενος, φησί, παρὰ σοῦ χαρά χαρή- σομαι. Ἐκολλήθη ἡ ψυχή μου ὀπίσω σου. Οὐδὲ πρὸς βραχὺ τὸν ἐμὸν λογισμόν, φησί, τῆς σῆς ἀποστῆσαι δύναμαι μνήμης. ᾿Αλλὰ φίλτρῳ θερμῷ πυρσευόμενος οἷόν τινι κόλλῃ τῇ μνήμῃ, τῷ σῷ πόθῳ προσδέδεμαι. Εἶτα δείκνυσι τὸν τοῦ πόθου καρπόν. Ἐμοῦ δὲ ἀντο ελάβετο ή δεξιά σου. Καὶ τίς ἂν εἴη δεξιὰ τοῦ Πα- τρὸς ἢ ὁ μονογενὴς αὐτοῦ Υἱός ; Αὐτοὶ δὲ εἰς μάτην εζήτησαν την ψυχήν μου. Κατακράζει λοιπὸν τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων, ἣν ὑπέμεινε προβαλλόμενος βίαν, εὐχόμενος ταῖς αἰω- νίοις αὐτοὺς παραδοθῆναι κολάσεσιν. Ὁ δὲ βασιλεὺς εὐφρανθήσεται ἐπὶ τῷ Θεῷ. Τὸ τέλος τῶν εἰς Χριστὸν ἀσεβησάντων διεξελθών, καὶ δείξας, ὡς μερὶς καὶ κλῆρος αὐτοῖς γενήσεται τὰ και τώτατα μέρη τῆς γῆς, ἐπὶ τὸ ἕτερον τάγμα τὸν λό- γον μεθίστησι· τοῦτο δὲ ἦν τὸ τῶν πιστευσάντων εἰς Χριστὸν, οἶ, καὶ βασιλείας ἠξιωμένοι τῶν οὐρανῶν, εἰκότως καὶ βασιλεῖς ὀνομάζονται, κατὰ τὸ εἰρημέν νον παρὰ τῷ ᾿Αποστόλῳ· Καὶ ὠφελόν με ἐβασιλεύ σατε. Οὗτος δὲ ἦν ὁ βασιλεύων λαὸς, ὃς εὐφραίνεται τὴν νοητὴν εὐφροσύνην, ἣν αὐτὸς αὐτῷ κεχάρισται ὁ Θεός. Εγώ, φησίν, ὁ παρὰ σοῦ τὴν βασιλείαν λαβὼν, τῇ σῇ ἐπικουρίᾳ, οὐ τῷ θανάτῳ ἐκείνων, ἐφήδομαι. Επαινεθήσεται πᾶς ὁ ὀμνύων ἐν αὐτῷ. Οὕτως, φησὶ, καὶ καύχημα αὐτῶν ἔσται Χριστός, τῶν βασι- λευσάντων δηλονότι· ὡς καὶ ὅρκιον αὐτὸν ποιουμέ νους ἐπαινεῖσθαι δικαίως. Ομοῦνται γὰρ Θεὸν ἀλη θινὸν, κατὰ τὸ γεγραμμένον· "Οτι ἐνεφράγη στόμα λαλούντων άδικα. Καὶ τίνες οὗτοι ἢ οἱ τολμήσαν τες εἰπεῖν, Αἷμε ἐκ τῆς γῆς τὸν τοιοῦτον· οὐ γὰρ καθῆκεν αὐτὸν ζῆν ; Τούτων δὴ οὖν ἐνεφράγη τὸ στόμα, πατήσαντος τοῦ Κυρίου τὸν θάνατον, καὶ τριη μέρου ἀναστάντος. Καὶ αὐτῶν δὲ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων ἐνεφράγη τὸ στόμα, ἀνῃρημένης τῆς ἁμαρ τίας διὰ τῆς χάριτος, κατὰ τὸ εἰρημένον ἀλλαχοῦ· Καὶ πᾶσα ἀνομία ἐμφράξει τὸ στόμα αὐτῆς. Θεὸς γὰρ ὁ δικαιῶν, καὶ τὶς ὁ κατακρίνων ; • S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - solum, et tuum in precationibus nomen invo- cabo. Ostendit quantum sit lucrum eorum qui in ipsum solum spem posuerint. Et labiis exsultationis lau- dabit os meum. Cum, inquit, in memoriam mihi venit nomen tuum, tunc gaudio replentur labia mea. Si memor ſui, positum pro, cum memor sum; ut sit sententia : cum memor tui essem, inquit, insomnes duxi noctes, laudibus tuis vacans, et illustria dona tua accipiens, quæ invocantibus te tribuis. Quia fuisti adjutor meus, et in velamento alarum tuarum exsultabo. Quandoquidem, ait, tu mihi custodiæ tuæ auxilium impendis, lætitiam excipio. Velamentum enim alarum vocat custodiæ auxilium. A te, inquit, protectus summopere gaudebo. dem possum a cogitatione mea memoriam tui aver- tere. Sed amoris incentivo adustus, ceu glutino quodam memoriæ, tibi desiderio conjunctus sum. Me suscepit dextera tua. Ecqua autem fuerit Patris dextera, nisi unigenitus ejus Filius? Occlamat demum contra adversarias potestates, vim illatam sibi objiciens, rogans æternis ipsas tradi suppliciis (25). Tò, eorum enarravit qui erga Christum impii ſuerunt, et declaravit in partem ipsis et sortem fore inferiora terræ, ad alium hominum statum et ordinem ser- monem convertit, id est, eorum qui in Christum crediderunt, qui cum regno calorum dignati sint, reges jure vocantur, juxta illud dictum Apostoli : Et utinam regnetis". Hic autem erat populus qui regnabat, quique lætabatur lætitia spirituali, quam ipsi Deus ipse largitus est. Ego, inquit, qui regnum accepi de auxilio tuo, non de ipsorum morte gau- deo. Laudabuntur omnes qui jurant in eo. Ita, in- quit, gloria ipsorum Christus erit, eorum videlicet qui regnabunt; ut jure laudentur, quia eum jura- anenti Deum statuunt. Jurabunt enim per Deum ve- D rum, sicut scriptum est. Quia obstructum est os lo- quentium iniqua. Ecquinam sunt illi, nisi qui ausi sunt dicere: Tolle de terra hujusmodi, non enim ex- pɛdit eum vivere¹? IIorum itaque os obstructum est, postquam Dominus mortem conculcasset ac post triduum resurrexisset. Ipsarumque adversa- riarum potestatum os obstructum fuit, ablato per gratiam peccato, ut alibi dictum est: Et omnis ini- quitas oppilabit os suum³. Deus enim est qui judicat, et quis est qui condemnet? » Cor. iv, 8. Act. XXII, 22. * Psal. cvi, 42. Rom. viii, 51. 6. Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea. 7. Si memor fui tui super stratum meum. Illud : 9. Adhæsit anima mea post te. Ne tantillum qui- 10. Ipsi vero in canum quæsierunt animam meam. 12. Rex vero lætabitur in Deo. Postquam finem (25) A Corderio alia afferuntur quæ sunt Theodori.
Οὐδεμίαν ἀπὸ τῆς ἐρημίας βλάβην εἰσεδεξάμην, φησὶν, ἀλλ’ ὡς παρ’ αὐτὴν ἑστηκὼς τὴν ἱεράν σου σκηνὴν, ὑμνῳδίαν προσφέρω. Τὸ γὰρ, ἐν τῷ ἁγίῳ, τὴν σκηνὴν λέγει. Οὔπω γὰρ ὁ θεῖος νεὼς ᾠκοδόμητο. Οὕτως ἐν τῷ ἁγίῳ ὤφθην σοι. Οὕτως, πῶς ἢ διψῶν καὶ ἐπιποθῶν τὴν περὶ σὲ τὸν ἅγιον συνάφειαν; Τίς δ’ ἂν εἴη ἅγιος ἢ ὁ Μονογενής; Ὅτι κρεῖσσον τὸ ἔλεός σου ὑπὲρ ζωάς. Ὅτι οἱ τῷ ἐλέει προσελθόντες τοῦ Θεοῦ, τουτέστι Χριστῷ, οὐδὲν ἡγοῦνται τοῦ παρόντος βίου τὴν ζωὴν, τὴν τοιαύτην ἀναφθέγγονται φωνήν· ὑπὲρ πλήθους ζωῆς, τῆς παρούσης δηλονότι, λέγοντες εἶναι τὸ δεδομένον αὐτοῖς διὰ τοῦ Μονογενοῦς ἔλεος. Οὕτως εὐλογήσω σε ἐν τῇ ζωῇ μου. Τοῦτο δὲ παρὰ πάντα μου τὸν βίον διατελέσω ποιῶν, ὑμνῶν μὲν τῇ γλώττῃ, τὰς δὲ χεῖρας ἐκτείνων, καὶ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν αἰτῶν. Ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀρῶ τὰς χεῖράς μου. Οὐκέτι, φησὶν, ὡς καὶ πρώην, πρὸς Θεὸν ἀλλότριον τὰς χεῖρας ἐκτενῶ, ἀλλ’ ἢ σοὶ μόνῳ, καὶ τὸ σὸν ἐν προσευχαῖς ἐπικαλούμενος ὄνομα. Ὡς ἐκ στέατος καὶ πιότητος ἐμπλησθείη ἡ ψυχή μου. Δείκνυσι πόσον τὸ κέρδος τῶν ἐπ’ αὐτῷ μόνῳ τὰς ἐλπίδας ἔχειν ᾑρημένων. Καὶ χείλη ἀγαλλιάσεως αἰνέσει τὸ στόμα μου.
Α ἐκτενῶ, ἀλλ᾽ ἢ σοὶ μόνῳ, καὶ τὸ σὸν ἐν προσευχαῖς ἐπικαλούμενος ὄνομα. Ὡς ἐκ στέατος καὶ πιότητος ἐμπλησθείη ἡ ψυχή μου. Δείκνυσι πόσον τὸ κέρδος τῶν ἐπ' αὐτῷ μόνῳ τὰς ἐλπίδας ἔχειν ᾑρημένων. Καὶ χείλη ἀγαλ λιάσεως αινέσει τὸ στόμα μου. Οταν, φησί, τοῦ σοῦ ἐν μνήμῃ ὀνόματος γίνωμαι, τότε δὴ τότε χαρᾶς πληροῦται τὰ χείλη μου. Εἰ ἐμνημόνευόν σου ἐπὶ τῆς στρωμνής μου. Τό, Εἰ ἐμνημόνευον, ἀντὶ τοῦ, μνημονεύων, τέθειται· ἵνα ᾖ, μνημονεύων σου, φησὶν, ἄϋπνος ἐγενόμην περὶ τὰς σὰς αἰνέσεις, καὶ τὰς φωτεινάς σου χορη γίας, ἃς τοῖς ἐπικαλουμένοις σε δίδως. Ὅτι ἐγενή θης βοηθός μου, καὶ ἐν τῇ σκέπῃ τῶν πτερύγων σου ἀγαλλιάσομαι. Ἐπειδὴ αὐτός μοι βοηθεῖς τῇ φυλακῇ τῆς σῆς βοηθείας, τὴν εὐφροσύνην δέχομαι. Σκέπην γὰρ πτερύγων καλεῖ τὴν ἀπὸ τῆς βοηθείας φυλακήν. Σκεπόμενος, φησί, παρὰ σοῦ χαρά χαρή- σομαι. Ἐκολλήθη ἡ ψυχή μου ὀπίσω σου. Οὐδὲ πρὸς βραχὺ τὸν ἐμὸν λογισμόν, φησί, τῆς σῆς ἀποστῆσαι δύναμαι μνήμης. ᾿Αλλὰ φίλτρῳ θερμῷ πυρσευόμενος οἷόν τινι κόλλῃ τῇ μνήμῃ, τῷ σῷ πόθῳ προσδέδεμαι. Εἶτα δείκνυσι τὸν τοῦ πόθου καρπόν. Ἐμοῦ δὲ ἀντο ελάβετο ή δεξιά σου. Καὶ τίς ἂν εἴη δεξιὰ τοῦ Πα- τρὸς ἢ ὁ μονογενὴς αὐτοῦ Υἱός ; Αὐτοὶ δὲ εἰς μάτην εζήτησαν την ψυχήν μου. Κατακράζει λοιπὸν τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων, ἣν ὑπέμεινε προβαλλόμενος βίαν, εὐχόμενος ταῖς αἰω- νίοις αὐτοὺς παραδοθῆναι κολάσεσιν. Ὁ δὲ βασιλεὺς εὐφρανθήσεται ἐπὶ τῷ Θεῷ. Τὸ τέλος τῶν εἰς Χριστὸν ἀσεβησάντων διεξελθών, καὶ δείξας, ὡς μερὶς καὶ κλῆρος αὐτοῖς γενήσεται τὰ και τώτατα μέρη τῆς γῆς, ἐπὶ τὸ ἕτερον τάγμα τὸν λό- γον μεθίστησι· τοῦτο δὲ ἦν τὸ τῶν πιστευσάντων εἰς Χριστὸν, οἶ, καὶ βασιλείας ἠξιωμένοι τῶν οὐρανῶν, εἰκότως καὶ βασιλεῖς ὀνομάζονται, κατὰ τὸ εἰρημέν νον παρὰ τῷ ᾿Αποστόλῳ· Καὶ ὠφελόν με ἐβασιλεύ σατε. Οὗτος δὲ ἦν ὁ βασιλεύων λαὸς, ὃς εὐφραίνεται τὴν νοητὴν εὐφροσύνην, ἣν αὐτὸς αὐτῷ κεχάρισται ὁ Θεός. Εγώ, φησίν, ὁ παρὰ σοῦ τὴν βασιλείαν λαβὼν, τῇ σῇ ἐπικουρίᾳ, οὐ τῷ θανάτῳ ἐκείνων, ἐφήδομαι. Επαινεθήσεται πᾶς ὁ ὀμνύων ἐν αὐτῷ. Οὕτως, φησὶ, καὶ καύχημα αὐτῶν ἔσται Χριστός, τῶν βασι- λευσάντων δηλονότι· ὡς καὶ ὅρκιον αὐτὸν ποιουμέ νους ἐπαινεῖσθαι δικαίως. Ομοῦνται γὰρ Θεὸν ἀλη θινὸν, κατὰ τὸ γεγραμμένον· "Οτι ἐνεφράγη στόμα λαλούντων άδικα. Καὶ τίνες οὗτοι ἢ οἱ τολμήσαν τες εἰπεῖν, Αἷμε ἐκ τῆς γῆς τὸν τοιοῦτον· οὐ γὰρ καθῆκεν αὐτὸν ζῆν ; Τούτων δὴ οὖν ἐνεφράγη τὸ στόμα, πατήσαντος τοῦ Κυρίου τὸν θάνατον, καὶ τριη μέρου ἀναστάντος. Καὶ αὐτῶν δὲ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων ἐνεφράγη τὸ στόμα, ἀνῃρημένης τῆς ἁμαρ τίας διὰ τῆς χάριτος, κατὰ τὸ εἰρημένον ἀλλαχοῦ· Καὶ πᾶσα ἀνομία ἐμφράξει τὸ στόμα αὐτῆς. Θεὸς γὰρ ὁ δικαιῶν, καὶ τὶς ὁ κατακρίνων ; • S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - solum, et tuum in precationibus nomen invo- cabo. Ostendit quantum sit lucrum eorum qui in ipsum solum spem posuerint. Et labiis exsultationis lau- dabit os meum. Cum, inquit, in memoriam mihi venit nomen tuum, tunc gaudio replentur labia mea. Si memor ſui, positum pro, cum memor sum; ut sit sententia : cum memor tui essem, inquit, insomnes duxi noctes, laudibus tuis vacans, et illustria dona tua accipiens, quæ invocantibus te tribuis. Quia fuisti adjutor meus, et in velamento alarum tuarum exsultabo. Quandoquidem, ait, tu mihi custodiæ tuæ auxilium impendis, lætitiam excipio. Velamentum enim alarum vocat custodiæ auxilium. A te, inquit, protectus summopere gaudebo. dem possum a cogitatione mea memoriam tui aver- tere. Sed amoris incentivo adustus, ceu glutino quodam memoriæ, tibi desiderio conjunctus sum. Me suscepit dextera tua. Ecqua autem fuerit Patris dextera, nisi unigenitus ejus Filius? Occlamat demum contra adversarias potestates, vim illatam sibi objiciens, rogans æternis ipsas tradi suppliciis (25). Tò, eorum enarravit qui erga Christum impii ſuerunt, et declaravit in partem ipsis et sortem fore inferiora terræ, ad alium hominum statum et ordinem ser- monem convertit, id est, eorum qui in Christum crediderunt, qui cum regno calorum dignati sint, reges jure vocantur, juxta illud dictum Apostoli : Et utinam regnetis". Hic autem erat populus qui regnabat, quique lætabatur lætitia spirituali, quam ipsi Deus ipse largitus est. Ego, inquit, qui regnum accepi de auxilio tuo, non de ipsorum morte gau- deo. Laudabuntur omnes qui jurant in eo. Ita, in- quit, gloria ipsorum Christus erit, eorum videlicet qui regnabunt; ut jure laudentur, quia eum jura- anenti Deum statuunt. Jurabunt enim per Deum ve- D rum, sicut scriptum est. Quia obstructum est os lo- quentium iniqua. Ecquinam sunt illi, nisi qui ausi sunt dicere: Tolle de terra hujusmodi, non enim ex- pɛdit eum vivere¹? IIorum itaque os obstructum est, postquam Dominus mortem conculcasset ac post triduum resurrexisset. Ipsarumque adversa- riarum potestatum os obstructum fuit, ablato per gratiam peccato, ut alibi dictum est: Et omnis ini- quitas oppilabit os suum³. Deus enim est qui judicat, et quis est qui condemnet? » Cor. iv, 8. Act. XXII, 22. * Psal. cvi, 42. Rom. viii, 51. 6. Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea. 7. Si memor fui tui super stratum meum. Illud : 9. Adhæsit anima mea post te. Ne tantillum qui- 10. Ipsi vero in canum quæsierunt animam meam. 12. Rex vero lætabitur in Deo. Postquam finem (25) A Corderio alia afferuntur quæ sunt Theodori.
PG 27:280Ὅταν, φησὶ, τοῦ σοῦ ἐν μνήμῃ ὀνόματος γίνωμαι, τότε δὴ τότε χαρᾶς πληροῦται τὰ χείλη μου. Εἰ ἐμνημόνευόν σου ἐπὶ τῆς στρωμνῆς μου. Τὸ, Εἰ ἐμνημόνευον, ἀντὶ τοῦ, μνημονεύων, τέθειται· ἵνα ᾖ, μνημονεύων σου, φησὶν, ἄϋπνος ἐγενόμην περὶ τὰς σὰς αἰνέσεις, καὶ τὰς φωτεινάς σου χορηγίας, ἃς τοῖς ἐπικαλουμένοις σε δίδως. Ὅτι ἐγενήθης βοηθός μου, καὶ ἐν τῇ σκέπῃ τῶν πτερύγων σου ἀγαλλιάσομαι. Ἐπειδὴ αὐτός μοι βοηθεῖς τῇ φυλακῇ τῆς σῆς βοηθείας, τὴν εὐφροσύνην δέχομαι. Σκέπην γὰρ πτερύγων καλεῖ τὴν ἀπὸ τῆς βοηθείας φυλακήν. Σκεπόμενος, φησὶ, παρὰ σοῦ χαρᾷ χαρήσομαι. Ἐκολλήθη ἡ ψυχή μου ὀπίσω σου. Οὐδὲ πρὸς βραχὺ τὸν ἐμὸν λογισμὸν, φησὶ, τῆς σῆς ἀποστῆσαι δύναμαι μνήμης. Ἀλλὰ φίλτρῳ θερμῷ πυρσευόμενος οἷόν τινι κόλλῃ τῇ μνήμῃ, τῷ σῷ πόθῳ προσδέδεμαι. Εἶτα δείκνυσι τὸν τοῦ πόθου καρπόν. Ἐμοῦ δὲ ἀντελάβετο ἡ δεξιά σου. Καὶ τίς ἂν εἴη δεξιὰ τοῦ Πατρὸς ἢ ὁ μονογενὴς αὐτοῦ Υἱός; Αὐτοὶ δὲ εἰς μάτην ἐζήτησαν τὴν ψυχήν μου. Κατακράζει λοιπὸν τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων, ἣν ὑπέμεινε προβαλλόμενος βίαν, εὐχόμενος ταῖς αἰωνίοις αὐτοὺς παραδοθῆναι κολάσεσιν.
Ὁ δὲ βασιλεὺς εὐφρανθήσεται ἐπὶ τῷ Θεῷ. Τὸ τέλος τῶν εἰς Χριστὸν ἀσεβησάντων διεξελθὼν, καὶ δείξας, ὡς μερὶς καὶ κλῆρος αὐτοῖς γενήσεται τὰ κατώτατα μέρη τῆς γῆς, ἐπὶ τὸ ἕτερον τάγμα τὸν λόγον μεθίστησι· τοῦτο δὲ ἦν τὸ τῶν πιστευσάντων εἰς Χριστὸν, οἳ, καὶ βασιλείας ἠξιωμένοι τῶν οὐρανῶν, εἰκότως καὶ βασιλεῖς ὀνομάζονται, κατὰ τὸ εἰρημένον παρὰ τῷ Ἀποστόλῳ· Καὶ ὤφελόν γε ἐβασιλεύσατε. Οὗτος δὲ ἦν ὁ βασιλεύων λαὸς, ὃς εὐφραίνεται τὴν νοητὴν εὐφροσύνην, ἣν αὐτὸς αὐτῷ κεχάρισται ὁ Θεός. Ἐγὼ, φησὶν, ὁ παρὰ σοῦ τὴν βασιλείαν λαβὼν, τῇ σῇ ἐπικουρίᾳ, οὐ τῷ θανάτῳ ἐκείνων, ἐφήδομαι. Ἐπαινεθήσεται πᾶς ὁ ὀμνύων ἐν αὐτῷ. Οὕτως, φησὶ, καὶ καύχημα αὐτῶν ἔσται Χριστὸς, τῶν βασιλευσάντων δηλονότι· ὡς καὶ ὅρκιον αὐτὸν ποιουμένους ἐπαινεῖσθαι δικαίως. Ὀμοῦνται γὰρ Θεὸν ἀληθινὸν, κατὰ τὸ γεγραμμένον· Ὅτι ἐνεφράγη στόμα λαλούντων ἄδικα. Καὶ τίνες οὗτοι ἢ οἱ τολμήσαντες εἰπεῖν, Αἶρε ἐκ τῆς γῆς τὸν τοιοῦτον· οὐ γὰρ καθῆκεν αὐτὸν ζῇν; Τούτων δὴ οὖν ἐνεφράγη τὸ στόμα, πατήσαντος τοῦ Κυρίου τὸν θάνατον, καὶ τριημέρου ἀναστάντος.
Καὶ αὐτῶν δὲ τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων ἐνεφράγη τὸ στόμα, ἀνῃρημένης τῆς ἁμαρτίας διὰ τῆς χάριτος, κατὰ τὸ εἰρημένον ἀλλαχοῦ· Καὶ πᾶσα ἀνομία ἐμφράξει τὸ στόμα αὐτῆς. Θεὸς γὰρ ὁ δικαιῶν, καὶ τίς ὁ κατακρίνων;
To the End: A Psalm of David 3Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ 3
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:281Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΞΓ. Ὑπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ἐκ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων, εὐχομένων ἀπαλλαγῆναι τῶν ἐχθρῶν τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, διηγουμένων τε σαφῶς τὰ κατασκευασθέντα αὐτοῖς παρὰ τῶν ἀρχόντων τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, ἅ τε ὑπομεμενήκασιν αὐτοὶ, δῆλον δὲ, ὅτι οἱ προλεχθέντες ἄρχοντες, τῆς εἰς Χριστὸν ἀσεβείας ἕνεκεν. Εἰσάκουσον, ὁ Θεὸς, φωνῆς μου ἐν τῷ δέεσθαί με. Δέξαι μου, φησὶ, Δέσποτα, τὴν ἱκετείαν, καὶ ῥῶσόν μου τὴν διάνοιαν, ὥστε μὴ δεδιέναι τὰς προσβολάς. Ἀπὸ φόβου ἐχθροῦ ἐξελοῦ τὴν ψυχήν μου. Ὅμοιον τῷ· Καὶ νῦν, Κύριε, ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπειλὰς αὐτῶν, καὶ δὸς τοῖς δούλοις σου μετὰ παῤῥησίας λαλεῖν τὸν λόγον σου. Οἵτινες ἠκόνησαν ὡς ῥομφαίαν τὰς γλώσσας αὐτῶν. Ταῦτά φησι, διὰ τὸ βλασφημοῦντας αὐτοὺς τὸν Ἰησοῦν λέγειν τοῖς ἀποστόλοις· Παραγγελίᾳ παρηγγείλαμεν ὑμῖν μηδενὶ λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τούτῳ.
Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΕΓ'. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ἐκ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων, εὐχομένων ἀπαλλαγῆναι τῶν ἐχθρῶν τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, διηγουμένων τε σα- φῶς τὰ κατασκευασθέντα αὐτοῖς παρὰ τῶν ἀρχόν των τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, ἅ τε ὑπομεμενήκασιν αὐτοὶ, δῆλον δὲ, ὅτι οἱ προλεχθέντες ἄρχοντες, τῆς εἰς Χριστὸν ἀσεβείας ἕνεκεν. Εἰσάκουσον, ὁ Θεὸς, φωνῆς μου ἐν τῷ δέεσθαί με. Δέξαι μου, φησί, Δέσποτα, τὴν ἱκετείαν, καὶ ῥῶ- σόν μου τὴν διάνοιαν, ὥστε μὴ δεδιέναι τὰς προσβο- λάς. Ἀπὸ φόβου ἐχθροῦ ἐξελοῦ τὴν ψυχήν μου. Ομοιον τῷ· Καὶ νῦν, Κύριε, ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπει- λὰς αὐτῶν, καὶ δὸς τοῖς δούλοις σου μετὰ παρ- ῥησίας λαλεῖν τὸν λόγον σου. Οἵτινες ἠκόνησαν ὡς ῥομφαίαν τὰς γλώσσας αὐτῶν. Ταῦτά φησι, διὰ τὸ βλασφημοῦντας αὐτοὺς τὸν Ἰησοῦν λέγειν τοῖς ἀποστόλοις· Παραγγελία παρηγγείλαμεν ὑμῖν μηδενὶ λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνό ματι τούτῳ. Ενέτειναν τόξον αὐτῶν πρᾶγμα πικρόν. Τόξου βολῇ τὰ θανατοποιὰ τῆς γλώσσης αὐτ τῶν παραβάλλει ῥήματα. Πῶς γὰρ οὐ θανατοποιὰ τὰ πείθειν ἐπιχειροῦντα μὴ Θεὸν πιστεύειν εἶναι τὸν Ἰησοῦν ; - Εξάπινα κατατοξεύσουσιν αὐτὸν, καὶ οὐ φο βηθήσονται. Λοχῶντες, φησιν, ἐξαίφνης ἐπίασιν, οὐ δεδιότες τὸν ἐφορῶντα Θεόν. Εκραταίωσαν ἑαυτοῖς λόγον πονηρόν · τὸ διαβεβαιοῦσθαι· Οὐκ ἀνέστη ὁ Κύριος ἐκ νεκρῶν. Διηγήσαντο τοῦ κρύψαι παγίδα. *Ανω καὶ κάτω, φησίν, ἐβουλεύοντο ἀποκτεῖναι λάθρα τῶν εὐαγγελικῶν δογμάτων τους κήρυκας. Τίς, εἶπαν, δύεται αὐτούς; Ταῦτα ἔπραττον, φησί, νομίζοντες μὴ ἀπαιτεῖν αὐτοὺς τὸν Θεὸν τῆς τοιαύτης ἀσεβείας τὰς δίκας. Προσελεύσεται ἄνθρωπος καὶ καρδία βαθεῖα. Οἱ μὲν παράνομοι, φησίν, οὐ διέλιπον πονηρὰ κατὰ τοῦ Κυρίου βουλευόμενοι· τοῦτο γὰρ ἐστι τό· Ἐξ- ηρεύνησαν ἀνομίαν· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ὁ συνετά βουλευόμενος ( τοῦτο γὰρ ἡ βαθεῖα καρδία δηλοί), ἅτε ἀκριβῶς νοήσας τὸ μυστήριον, τοῖς προσήκουσιν ὕμνοις κεχρημένος, ὑψώσει τὸν Θεὸν, κατὰ τὸ εἰρη μένον ἀλλαχοῦ· Υψώσω σε, Κύριε ὁ Θεός μου, ὁ βασιλεύς μου. Βέλος νηπίων ἐγενήθησαν αἱ πλη- γαὶ αὐτῶν. Εἰπὼν αὐτῶν τὸ κατὰ τῶν ἁγίων κηρύ- χων έπαρμα, διεξέρχεται καὶ τὴν ἔκπτωσιν. Καὶ ἐφοβήθη πᾶς ἄνθρωπος. Τίς γὰρ οὐκ ἂν φο- 6ηθείη, ἐπισκοπὴν ἐκ Θεοῦ ὁρῶν γινομένην κατά τῶν ἀσεβῶν ; Β Εὐφρανθήσεται δίκαιος ἐν τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐλ πιεῖ ἐπ' αὐτῷ. Διαφερόντως οἱ τῶν θείων νόμων ἐπι μελούμενοι θυμηδίας εμφορηθέντες, τὴν εἰς τὸν Θεὸν ἐλπίδα βεβαίαν ἐργάσονται. Καὶ ἐπαινεθήσονται πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Καὶ τὴν παρὰ ἀνθρώ- των καρπώσονται εύκλειαν οἱ πρὸς Θεὸν διευθύνον τες, καὶ τῆς ὁδοῦ τῆς εὐθείας ἔξω βαδίζειν οὐκ ἀνεχόμενοι. * EXPOSITIO IN PSALMUM LXIII. C D A - Argumentum. Hunc canit psalmum ex persona sanctorum apo- stolorum, qui rogant liberari se ab inimicis evangelicæ prædicationis, et dilucide narrant quæ adversum se a principibus populi Judaici gesta sint : quæque ipsi, videlicet populi principes, impietatis erga Christum causa sint perpessi. Accipe, inquit, Domine, supplicationem meam, et mentem confirma meam, ut ne timeam impetus inimicorum. A timore inimici eripe animam meam. Simile illi : Et nunc, Domine, respice in minas eorum et da servis tuis cum fiducia loqui verbum tuum * (26). ait, quia blasphema in Jesum dicta proferentes, dicebant apostolis Præcipiendo præcepimus vobis ne doceretis in nomine isto". · Intenderunt arcum rem amaram. Arcus missili lethifera linguæ eorum dicta comparat. Quomodo enim non lethifera fuerint, quæ nituntur persuadere Jesum non credi debere Deum ? diantes, inquit, subito impetum fecerunt, non me- tuentes inspectorem Deum. Firmaverunt sibi ser- monem nequam, quod affirmarent Dominum a mor- tuis non resurrexisse. Narraverunt ut absconderent laqueos. Sursum deorsum, inquit, consilium inibant quo pacto evangelicæ doctrinæ præcones clam oc- ciderent. Dixerunt, quis videbit eos? Hæc, inquit, agebant rati Deum de tanta impietate pœnas non exposcere. ait, finem non fecerunt mala contra Dominum ma- chinandi : id enim significatur per hæc verba : Scrutati sunt iniquitatem. At homo Dei, qui pru- dentia consilia init (illud enim significat, cor altum), cum accurate mysterium perpenderit, hymnis usus congruentibus, Deum exaltabit, juxta illud quod alibi dictum est : Exaltabo te, Domine Deus meus, rex meus'. Sagittæ parvulorum factæ sunt plagæ eorum. Postquam eorum adversus sanctos præcones impetum enarravit, jam eorum ruinam describit. inspectionem et perquisitionem a Deo adversus impios factam cernens? Qui divinas curant leges, ingenti gaudio perfusi, spem erga Deum firmam efficient (27). Et lauda- buntur omnes recti corde. Gloriæ laudisque fructum apud hornines ferent, qui a Deo diriguntur, nec sus- tinent extra viam rectam incedere. Act. 1v, 29: * Act. v, 8. • Psal. xxix, 2. sunt Theodori. • 1. In finem; PSALMUS David. LXIII. 2. Exaudi, Deus, orationem meam cum deprecor. 4. Quia exacuerunt ut gladium linguas suas. Hæc 6. Subito sagittabunt eum et non timebunt. Insi- 8. Accedet homo et cor allum. Iniqui homines, 10. Et timuit omnis homo. Quis non timeret, 11. Lætabitur justus in Domino et sperabit în co. (26) Hic Corderius alia tribuit Athanasio quæ (27) Hic alia affert Corderi's, quæ sunt Theodori.
Ἐνέτειναν τόξον αὐτῶν πρᾶγμα πικρόν. Τόξου βολῇ τὰ θανατοποιὰ τῆς γλώσσης αὐτῶν παραβάλλει ῥήματα. Πῶς γὰρ οὐ θανατοποιὰ τὰ πείθειν ἐπιχειροῦντα μὴ Θεὸν πιστεύειν εἶναι τὸν Ἰησοῦν; Ἐξάπινα κατατοξεύσουσιν αὐτὸν, καὶ οὐ φοβηθήσονται. Λοχῶντες, φησὶν, ἐξαίφνης ἐπίασιν, οὐ δεδιότες τὸν ἐφορῶντα Θεόν. Ἐκραταίωσαν ἑαυτοῖς λόγον πονηρόν· τὸ διαβεβαιοῦσθαι· Οὐκ ἀνέστη ὁ Κύριος ἐκ νεκρῶν. Διηγήσαντο τοῦ κρύψαι παγίδα. Ἄνω καὶ κάτω, φησὶν, ἐβουλεύοντο ἀποκτεῖναι λάθρα τῶν εὐαγγελικῶν δογμάτων τοὺς κήρυκας. Τίς, εἶπαν, ὄψεται αὐτούς; Ταῦτα ἔπραττον, φησὶ, νομίζοντες μὴ ἀπαιτεῖν αὐτοὺς τὸν Θεὸν τῆς τοιαύτης ἀσεβείας τὰς δίκας. Προσελεύσεται ἄνθρωπος καὶ καρδία βαθεῖα. Οἱ μὲν παράνομοι, φησὶν, οὐ διέλιπον πονηρὰ κατὰ τοῦ Κυρίου βουλευόμενοι· τοῦτο γάρ ἐστι τό· Ἐξηρεύνησαν ἀνομίαν· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ὁ συνετὰ βουλευόμενος (τοῦτο γὰρ ἡ βαθεῖα καρδία δηλοῖ), ἅτε ἀκριβῶς νοήσας τὸ μυστήριον, τοῖς προσήκουσιν ὕμνοις κεχρημένος, ὑψώσει τὸν Θεὸν, κατὰ τὸ εἰρημένον ἀλλαχοῦ Ὑψώσω σε, Κύριε ὁ Θεός μου, ὁ βασιλεύς μου. Βέλος νηπίων ἐγενήθησαν αἱ πληγαὶ αὐτῶν.
Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΕΓ'. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ἐκ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων, εὐχομένων ἀπαλλαγῆναι τῶν ἐχθρῶν τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, διηγουμένων τε σα- φῶς τὰ κατασκευασθέντα αὐτοῖς παρὰ τῶν ἀρχόν των τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, ἅ τε ὑπομεμενήκασιν αὐτοὶ, δῆλον δὲ, ὅτι οἱ προλεχθέντες ἄρχοντες, τῆς εἰς Χριστὸν ἀσεβείας ἕνεκεν. Εἰσάκουσον, ὁ Θεὸς, φωνῆς μου ἐν τῷ δέεσθαί με. Δέξαι μου, φησί, Δέσποτα, τὴν ἱκετείαν, καὶ ῥῶ- σόν μου τὴν διάνοιαν, ὥστε μὴ δεδιέναι τὰς προσβο- λάς. Ἀπὸ φόβου ἐχθροῦ ἐξελοῦ τὴν ψυχήν μου. Ομοιον τῷ· Καὶ νῦν, Κύριε, ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπει- λὰς αὐτῶν, καὶ δὸς τοῖς δούλοις σου μετὰ παρ- ῥησίας λαλεῖν τὸν λόγον σου. Οἵτινες ἠκόνησαν ὡς ῥομφαίαν τὰς γλώσσας αὐτῶν. Ταῦτά φησι, διὰ τὸ βλασφημοῦντας αὐτοὺς τὸν Ἰησοῦν λέγειν τοῖς ἀποστόλοις· Παραγγελία παρηγγείλαμεν ὑμῖν μηδενὶ λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνό ματι τούτῳ. Ενέτειναν τόξον αὐτῶν πρᾶγμα πικρόν. Τόξου βολῇ τὰ θανατοποιὰ τῆς γλώσσης αὐτ τῶν παραβάλλει ῥήματα. Πῶς γὰρ οὐ θανατοποιὰ τὰ πείθειν ἐπιχειροῦντα μὴ Θεὸν πιστεύειν εἶναι τὸν Ἰησοῦν ; - Εξάπινα κατατοξεύσουσιν αὐτὸν, καὶ οὐ φο βηθήσονται. Λοχῶντες, φησιν, ἐξαίφνης ἐπίασιν, οὐ δεδιότες τὸν ἐφορῶντα Θεόν. Εκραταίωσαν ἑαυτοῖς λόγον πονηρόν · τὸ διαβεβαιοῦσθαι· Οὐκ ἀνέστη ὁ Κύριος ἐκ νεκρῶν. Διηγήσαντο τοῦ κρύψαι παγίδα. *Ανω καὶ κάτω, φησίν, ἐβουλεύοντο ἀποκτεῖναι λάθρα τῶν εὐαγγελικῶν δογμάτων τους κήρυκας. Τίς, εἶπαν, δύεται αὐτούς; Ταῦτα ἔπραττον, φησί, νομίζοντες μὴ ἀπαιτεῖν αὐτοὺς τὸν Θεὸν τῆς τοιαύτης ἀσεβείας τὰς δίκας. Προσελεύσεται ἄνθρωπος καὶ καρδία βαθεῖα. Οἱ μὲν παράνομοι, φησίν, οὐ διέλιπον πονηρὰ κατὰ τοῦ Κυρίου βουλευόμενοι· τοῦτο γὰρ ἐστι τό· Ἐξ- ηρεύνησαν ἀνομίαν· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ὁ συνετά βουλευόμενος ( τοῦτο γὰρ ἡ βαθεῖα καρδία δηλοί), ἅτε ἀκριβῶς νοήσας τὸ μυστήριον, τοῖς προσήκουσιν ὕμνοις κεχρημένος, ὑψώσει τὸν Θεὸν, κατὰ τὸ εἰρη μένον ἀλλαχοῦ· Υψώσω σε, Κύριε ὁ Θεός μου, ὁ βασιλεύς μου. Βέλος νηπίων ἐγενήθησαν αἱ πλη- γαὶ αὐτῶν. Εἰπὼν αὐτῶν τὸ κατὰ τῶν ἁγίων κηρύ- χων έπαρμα, διεξέρχεται καὶ τὴν ἔκπτωσιν. Καὶ ἐφοβήθη πᾶς ἄνθρωπος. Τίς γὰρ οὐκ ἂν φο- 6ηθείη, ἐπισκοπὴν ἐκ Θεοῦ ὁρῶν γινομένην κατά τῶν ἀσεβῶν ; Β Εὐφρανθήσεται δίκαιος ἐν τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐλ πιεῖ ἐπ' αὐτῷ. Διαφερόντως οἱ τῶν θείων νόμων ἐπι μελούμενοι θυμηδίας εμφορηθέντες, τὴν εἰς τὸν Θεὸν ἐλπίδα βεβαίαν ἐργάσονται. Καὶ ἐπαινεθήσονται πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Καὶ τὴν παρὰ ἀνθρώ- των καρπώσονται εύκλειαν οἱ πρὸς Θεὸν διευθύνον τες, καὶ τῆς ὁδοῦ τῆς εὐθείας ἔξω βαδίζειν οὐκ ἀνεχόμενοι. * EXPOSITIO IN PSALMUM LXIII. C D A - Argumentum. Hunc canit psalmum ex persona sanctorum apo- stolorum, qui rogant liberari se ab inimicis evangelicæ prædicationis, et dilucide narrant quæ adversum se a principibus populi Judaici gesta sint : quæque ipsi, videlicet populi principes, impietatis erga Christum causa sint perpessi. Accipe, inquit, Domine, supplicationem meam, et mentem confirma meam, ut ne timeam impetus inimicorum. A timore inimici eripe animam meam. Simile illi : Et nunc, Domine, respice in minas eorum et da servis tuis cum fiducia loqui verbum tuum * (26). ait, quia blasphema in Jesum dicta proferentes, dicebant apostolis Præcipiendo præcepimus vobis ne doceretis in nomine isto". · Intenderunt arcum rem amaram. Arcus missili lethifera linguæ eorum dicta comparat. Quomodo enim non lethifera fuerint, quæ nituntur persuadere Jesum non credi debere Deum ? diantes, inquit, subito impetum fecerunt, non me- tuentes inspectorem Deum. Firmaverunt sibi ser- monem nequam, quod affirmarent Dominum a mor- tuis non resurrexisse. Narraverunt ut absconderent laqueos. Sursum deorsum, inquit, consilium inibant quo pacto evangelicæ doctrinæ præcones clam oc- ciderent. Dixerunt, quis videbit eos? Hæc, inquit, agebant rati Deum de tanta impietate pœnas non exposcere. ait, finem non fecerunt mala contra Dominum ma- chinandi : id enim significatur per hæc verba : Scrutati sunt iniquitatem. At homo Dei, qui pru- dentia consilia init (illud enim significat, cor altum), cum accurate mysterium perpenderit, hymnis usus congruentibus, Deum exaltabit, juxta illud quod alibi dictum est : Exaltabo te, Domine Deus meus, rex meus'. Sagittæ parvulorum factæ sunt plagæ eorum. Postquam eorum adversus sanctos præcones impetum enarravit, jam eorum ruinam describit. inspectionem et perquisitionem a Deo adversus impios factam cernens? Qui divinas curant leges, ingenti gaudio perfusi, spem erga Deum firmam efficient (27). Et lauda- buntur omnes recti corde. Gloriæ laudisque fructum apud hornines ferent, qui a Deo diriguntur, nec sus- tinent extra viam rectam incedere. Act. 1v, 29: * Act. v, 8. • Psal. xxix, 2. sunt Theodori. • 1. In finem; PSALMUS David. LXIII. 2. Exaudi, Deus, orationem meam cum deprecor. 4. Quia exacuerunt ut gladium linguas suas. Hæc 6. Subito sagittabunt eum et non timebunt. Insi- 8. Accedet homo et cor allum. Iniqui homines, 10. Et timuit omnis homo. Quis non timeret, 11. Lætabitur justus in Domino et sperabit în co. (26) Hic Corderius alia tribuit Athanasio quæ (27) Hic alia affert Corderi's, quæ sunt Theodori.
Εἰπὼν αὐτῶν τὸ κατὰ τῶν ἁγίων κηρύκων ἔπαρμα, διεξέρχεται καὶ τὴν ἔκπτωσιν. Καὶ ἐφοβήθη πᾶς ἄνθρωπος. Τίς γὰρ οὐκ ἂν φοβηθείη, ἐπισκοπὴν ἐκ Θεοῦ ὁρῶν γινομένην κατὰ τῶν ἀσεβῶν; Εὐφρανθήσεται δίκαιος ἐν τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐλπιεῖ ἐπ’ αὐτῷ. Διαφερόντως οἱ τῶν θείων νόμων ἐπιμελούμενοι θυμηδίας ἐμφορηθέντες, τὴν εἰς τὸν Θεὸν ἐλπίδα βεβαίαν ἐργάσονται. Καὶ ἐπαινεθήσονται πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Καὶ τὴν παρὰ ἀνθρώπων καρπώσονται εὔκλειαν οἱ πρὸς Θεὸν διευθύνοντες, καὶ τῆς ὁδοῦ τῆς εὐθείας ἔξω βαδίζειν οὐκ ἀνεχόμενοι.
Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΕΓ'. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ἐκ προσώπου τῶν ἁγίων ἀποστόλων, εὐχομένων ἀπαλλαγῆναι τῶν ἐχθρῶν τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, διηγουμένων τε σα- φῶς τὰ κατασκευασθέντα αὐτοῖς παρὰ τῶν ἀρχόν των τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, ἅ τε ὑπομεμενήκασιν αὐτοὶ, δῆλον δὲ, ὅτι οἱ προλεχθέντες ἄρχοντες, τῆς εἰς Χριστὸν ἀσεβείας ἕνεκεν. Εἰσάκουσον, ὁ Θεὸς, φωνῆς μου ἐν τῷ δέεσθαί με. Δέξαι μου, φησί, Δέσποτα, τὴν ἱκετείαν, καὶ ῥῶ- σόν μου τὴν διάνοιαν, ὥστε μὴ δεδιέναι τὰς προσβο- λάς. Ἀπὸ φόβου ἐχθροῦ ἐξελοῦ τὴν ψυχήν μου. Ομοιον τῷ· Καὶ νῦν, Κύριε, ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπει- λὰς αὐτῶν, καὶ δὸς τοῖς δούλοις σου μετὰ παρ- ῥησίας λαλεῖν τὸν λόγον σου. Οἵτινες ἠκόνησαν ὡς ῥομφαίαν τὰς γλώσσας αὐτῶν. Ταῦτά φησι, διὰ τὸ βλασφημοῦντας αὐτοὺς τὸν Ἰησοῦν λέγειν τοῖς ἀποστόλοις· Παραγγελία παρηγγείλαμεν ὑμῖν μηδενὶ λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνό ματι τούτῳ. Ενέτειναν τόξον αὐτῶν πρᾶγμα πικρόν. Τόξου βολῇ τὰ θανατοποιὰ τῆς γλώσσης αὐτ τῶν παραβάλλει ῥήματα. Πῶς γὰρ οὐ θανατοποιὰ τὰ πείθειν ἐπιχειροῦντα μὴ Θεὸν πιστεύειν εἶναι τὸν Ἰησοῦν ; - Εξάπινα κατατοξεύσουσιν αὐτὸν, καὶ οὐ φο βηθήσονται. Λοχῶντες, φησιν, ἐξαίφνης ἐπίασιν, οὐ δεδιότες τὸν ἐφορῶντα Θεόν. Εκραταίωσαν ἑαυτοῖς λόγον πονηρόν · τὸ διαβεβαιοῦσθαι· Οὐκ ἀνέστη ὁ Κύριος ἐκ νεκρῶν. Διηγήσαντο τοῦ κρύψαι παγίδα. *Ανω καὶ κάτω, φησίν, ἐβουλεύοντο ἀποκτεῖναι λάθρα τῶν εὐαγγελικῶν δογμάτων τους κήρυκας. Τίς, εἶπαν, δύεται αὐτούς; Ταῦτα ἔπραττον, φησί, νομίζοντες μὴ ἀπαιτεῖν αὐτοὺς τὸν Θεὸν τῆς τοιαύτης ἀσεβείας τὰς δίκας. Προσελεύσεται ἄνθρωπος καὶ καρδία βαθεῖα. Οἱ μὲν παράνομοι, φησίν, οὐ διέλιπον πονηρὰ κατὰ τοῦ Κυρίου βουλευόμενοι· τοῦτο γὰρ ἐστι τό· Ἐξ- ηρεύνησαν ἀνομίαν· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ὁ συνετά βουλευόμενος ( τοῦτο γὰρ ἡ βαθεῖα καρδία δηλοί), ἅτε ἀκριβῶς νοήσας τὸ μυστήριον, τοῖς προσήκουσιν ὕμνοις κεχρημένος, ὑψώσει τὸν Θεὸν, κατὰ τὸ εἰρη μένον ἀλλαχοῦ· Υψώσω σε, Κύριε ὁ Θεός μου, ὁ βασιλεύς μου. Βέλος νηπίων ἐγενήθησαν αἱ πλη- γαὶ αὐτῶν. Εἰπὼν αὐτῶν τὸ κατὰ τῶν ἁγίων κηρύ- χων έπαρμα, διεξέρχεται καὶ τὴν ἔκπτωσιν. Καὶ ἐφοβήθη πᾶς ἄνθρωπος. Τίς γὰρ οὐκ ἂν φο- 6ηθείη, ἐπισκοπὴν ἐκ Θεοῦ ὁρῶν γινομένην κατά τῶν ἀσεβῶν ; Β Εὐφρανθήσεται δίκαιος ἐν τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐλ πιεῖ ἐπ' αὐτῷ. Διαφερόντως οἱ τῶν θείων νόμων ἐπι μελούμενοι θυμηδίας εμφορηθέντες, τὴν εἰς τὸν Θεὸν ἐλπίδα βεβαίαν ἐργάσονται. Καὶ ἐπαινεθήσονται πάντες οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Καὶ τὴν παρὰ ἀνθρώ- των καρπώσονται εύκλειαν οἱ πρὸς Θεὸν διευθύνον τες, καὶ τῆς ὁδοῦ τῆς εὐθείας ἔξω βαδίζειν οὐκ ἀνεχόμενοι. * EXPOSITIO IN PSALMUM LXIII. C D A - Argumentum. Hunc canit psalmum ex persona sanctorum apo- stolorum, qui rogant liberari se ab inimicis evangelicæ prædicationis, et dilucide narrant quæ adversum se a principibus populi Judaici gesta sint : quæque ipsi, videlicet populi principes, impietatis erga Christum causa sint perpessi. Accipe, inquit, Domine, supplicationem meam, et mentem confirma meam, ut ne timeam impetus inimicorum. A timore inimici eripe animam meam. Simile illi : Et nunc, Domine, respice in minas eorum et da servis tuis cum fiducia loqui verbum tuum * (26). ait, quia blasphema in Jesum dicta proferentes, dicebant apostolis Præcipiendo præcepimus vobis ne doceretis in nomine isto". · Intenderunt arcum rem amaram. Arcus missili lethifera linguæ eorum dicta comparat. Quomodo enim non lethifera fuerint, quæ nituntur persuadere Jesum non credi debere Deum ? diantes, inquit, subito impetum fecerunt, non me- tuentes inspectorem Deum. Firmaverunt sibi ser- monem nequam, quod affirmarent Dominum a mor- tuis non resurrexisse. Narraverunt ut absconderent laqueos. Sursum deorsum, inquit, consilium inibant quo pacto evangelicæ doctrinæ præcones clam oc- ciderent. Dixerunt, quis videbit eos? Hæc, inquit, agebant rati Deum de tanta impietate pœnas non exposcere. ait, finem non fecerunt mala contra Dominum ma- chinandi : id enim significatur per hæc verba : Scrutati sunt iniquitatem. At homo Dei, qui pru- dentia consilia init (illud enim significat, cor altum), cum accurate mysterium perpenderit, hymnis usus congruentibus, Deum exaltabit, juxta illud quod alibi dictum est : Exaltabo te, Domine Deus meus, rex meus'. Sagittæ parvulorum factæ sunt plagæ eorum. Postquam eorum adversus sanctos præcones impetum enarravit, jam eorum ruinam describit. inspectionem et perquisitionem a Deo adversus impios factam cernens? Qui divinas curant leges, ingenti gaudio perfusi, spem erga Deum firmam efficient (27). Et lauda- buntur omnes recti corde. Gloriæ laudisque fructum apud hornines ferent, qui a Deo diriguntur, nec sus- tinent extra viam rectam incedere. Act. 1v, 29: * Act. v, 8. • Psal. xxix, 2. sunt Theodori. • 1. In finem; PSALMUS David. LXIII. 2. Exaudi, Deus, orationem meam cum deprecor. 4. Quia exacuerunt ut gladium linguas suas. Hæc 6. Subito sagittabunt eum et non timebunt. Insi- 8. Accedet homo et cor allum. Iniqui homines, 10. Et timuit omnis homo. Quis non timeret, 11. Lætabitur justus in Domino et sperabit în co. (26) Hic Corderius alia tribuit Athanasio quæ (27) Hic alia affert Corderi's, quæ sunt Theodori.
To the End: A Psalm of David 4Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ 4
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:284Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. Ὠδὴ Ἱερεμίου καὶ Ἰεζεκιὴλ τοῦ λαοῦ τῆς παροικίας, ὅτε ἔμελλον ἐκπορεύεσθαι. ΞΔ. Ὑπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ εἰσάγει τὸ πρόσωπον τῶν ἐθνῶν τῶν πιστευσάντων εἰς Χριστὸν, καταβοώντων τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τούτου, αἰτούντων τε τῆς προτέρας ἀσεβείας ἄφεσιν. Ἔτι τε εὐχὴν ἀναπέμπει ὑπὲρ αὐτῶν, ὄντων μὲν πάλαι ἀκάρπων γενομένων δὲ εὐφόρων διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Σοὶ πρέπει ὕμνος, ὁ Θεὸς, ἐν Σιών.
καὶ Ἰεζεκιὴλ τοῦ λαοῦ τῆς παροικίας, ὅτε ἔμελλον ἐκπορεύεσθαι. ΕΔ'. . Β Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ εἰσάγει τὸ πρόσωπον τῶν ἐθνῶν τῶν πιστευσάντων εἰς Χριστὸν, καταβοώντων τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τούτου, αιτούντων τε τῆς προ- τέρας ἀσεβείας ἄφεσιν. Ἔτι τε εὐχὴν ἀναπέμπει ὑπὲρ αὐτῶν, ὄντων μὲν πάλαι ἀκάρπων, γενομέ νων δὲ εὐφόρων διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Σοι πρέπει ὕμνος, ὁ Θεὸς, ἐν Σιών. Οὐκέτι, φησὶν, οἷς ἐνομίζομεν θεοῖς τοὺς ὕμνους αναπέμψο μεν, εἰδότες ὡς ἐκείνοις μὲν οὐ πρέπει ἀνυμνεῖν, ξύ λοις καὶ λίθοις καὶ δαιμονίοις οὖσιν· σοὶ δὲ μόνῳ τὸ τοιοῦτον ἐφείλημα πρεπωδέστατον. Καὶ σοὶ ἀποδο- θήσεται εὐχὴ ἐν Ἱερουσαλήμ. "Η τῇ ἐπὶ γῆς φησιν, ἥτις ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία, ἢ τῇ ἐπουρανίῳ, ὅπου παρα γενόμενοι τὰς αἰνέσεις ἀναπέμψομεν. Εἰσάκουσον προσευχῆς μου, πρὸς σὲ πᾶσα σὰρξ ἥξει. Εὐαγγελίζεται διὰ τούτων τὴν κλῆσιν ἀπάντων τῶν ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ Ἰωήλ· Ἐκχεῶ ἀπὸ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα. Λόγοι ἀνόμων ὑπερεδυνάμωσαν ἡμᾶς. Λόγους ἀνόμων φησὶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τού- του, δι' ἧς καὶ ἐξησθένησαν, τῆς ἀληθοῦς ἐκπεσόντες γνώσεως. Καὶ ταῖς ἀσεβείαις ἡμῶν ἱλάσῃ. Εὔχον ται τῆς συμβάσης ἐν τῇ πλάνῃ ἀσεβείας ἀπαλλαγῆναι. Μακάριος ὃν ἐξελέξω καὶ προσελάβου. Τους τε λειωθέντας κατ' ἀρετὴν, καὶ εἰς τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω φθάσαντας κλήσεως, μακαρίους ἀποκαλοῦσι. Πλη σθησόμεθα ἐν τοῖς ἀγαθοῖς τοῦ οἴκου σου. Αγαθὰ τοῦ οἴκου τὰ διάφορα τοῦ Πνεύματος λέγει χαρίσματα. τῇ μὲν γὰρ, φησὶ, δίδοται διὰ τοῦ Πνεύματος λό- γος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως, καὶ τὰ ἕτερα τῶν χαρισμάτων. Ἄγιος ὁ ναός σου· ἢ ὁ ἐπουρά νιός, ἢ ὁ ἐπίγειος, κατὰ τὸ εἰρημένον· ῾Ο γὰρ ναὸς τοῦ Θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς. [ Πλήρεις ἁγιασμοῦ· καὶ τὴν σὴν δικαιοσύνην διὰ τῶν σῶν λογίων τους προσιόντας παιδεύει.] Ἐπάκουσον ἡμῶν, ὁ Θεὸς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν, ἡ ἐλπὶς πάντων τῶν περάτων τῆς γῆς. Οὐκοῦν ἐπ- άκουσον ἡμῶν, καὶ ταῦτα παράσχου. Εἰς σέ, φησί, τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης ἐλπιοῦσι, καὶ οἱ μακρὰν τῆς θαλάσσης οἰκοῦντες. Δηλοῦται δὲ πάλιν διὰ τούτων τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα. Ετοιμάζων ὄρη ἐν τῇ ἰσχύϊ αὐτοῦ. Ἐνταῦθα τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν. Ετοιμάζων δὲ εἰς τιμωρίαν· ἡτοίμασε γὰρ αὐτοῖς τὴν ἄβυσσον. Τοῦτο δὲ ποιήσεις δυνατὸς ὤν. ῾Ο συνταράσσων τὸ κύτος τῆς θαλάσσης. Θάλασσαν ἐνταῦθα τὸ πλῆθος τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων φησὶν, ὁ καὶ συνταράττεται τῇ τοῦ Χριστοῦ παρουσίᾳ. Διὸ καὶ φοβούμενοι ἔλεγον· Ἦλθες πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς. Ταραχθήσονται τὰ ἔθνη, καὶ φοβηθήσονται οἱ κατοικοῦντες τα πέρατα, ἀπὸ τῶν σημείων σου, S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Ezechielis populo transmigrationis, cum inciperent exire. LXIV. Argumentum. in hoc psalmo personam inducit gentium, quæ oc- clamantibus licet hujus sæculi sapientibus, cre- diderant in Christum, et jam postulant pristinæ impietatis remissionem. Ad hæc pro iis oratio- nem emittit, qui scilicet infructuosi olim erant, jam vero per Christi fidem frugiferi facti sunt. inquit, iis quos olim deos æstimabamus hymnos canimus, gnari non par esse illus celebrari, qui li- gna, lapides et dæmonia .sunt. Sed tibi soli hoc officium convenientissimum est. Et tibi reddetur votum in Jerusalem. Aut Jerusalemn terrenam ait, quæ est Ecclesia, aut cœlestem, ad quam cum per- venerimus laudes offeremus. niet. His omnium gentium vocationem annuntiat juxta id quod dictum est apud Joelem': Effundam de Spiritu meo super omnem carnem. Verba iniquorum dicit sapientiam sapientum sæculi hujus, qua infirmi fuerunt, a vera lapsi cognitione. Et impietatibus nostris tu propitiaberis. Rogant li- berari ab impietate in qua olim erraverant. crant virtute perfecti, et ad bravium superuæ vo- cationis pervenerant, beatos appellant. Replebimur in bonis domus tua. Bona domus vocat diversa Spi- ritus dona. Huic enim, inquit, datur per Spiritum sermo sapientia, alii autem sermo scientia et reli- qua dona. Sanctum est templum tuum, aut cœleste aut terrenum, juxta dictum illud : Templum Dei sanctum est, quod estis vos". [Qui pleni estis sanctificatione (templumque illud tuum), per eloquia tua accedentes erudit atque do- cet justitiam tuam.] nium finium terra. Exaudi nos itaque et hæc nobis præbeas. In te, inquit, fines terra sperabunt, et qui procul a mari habitant. His autem significat terminos terræ. vocat adversarias potestates. Præparans autem ad supplicium, præparavit namque illis abyssum. Hoc autem facies, potens cum sis. Qui conturbas pro- fundum maris. Mare dicit, multitudinem immundo- rum spirituum, quæ Christi adventu conturbatur. Quamobrem metuentes aiebant: Venisti ante tem- pus torquere nos 10. terminos, a signis tuis. Quando, inquit, gentes, id Juel II, 28. Cor. 11, 8. Cor. 111, 17. c D by Google Digitized by 1. In finen, PSALMUS David. Canticum Jeremiæet A Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ᾠδὴ Ἱερεμίου 2. Te decet hymnus, Deus, in Sion. Non ultra, 3. Exaudi orationem meam, ad te omnis caro ve- 4. Verba iniquorum prævaluerant super nos. 5. Beatus quem elegisti et assumpsisti. Eos qui 6. Eraudi nos, Deus, salutaris noster, spes om- 7. Præparans montes in virtute sua. Montes hic 9. Turbabuntur gentes, et timebunt qui habitant 1. Matth. vin, 29.
Οὐκέτι, φησὶν, οἷς ἐνομίζομεν θεοῖς τοὺς ὕμνους ἀναπέμψομεν, εἰδότες ὡς ἐκείνοις μὲν οὐ πρέπει ἀνυμνεῖν, ξύλοις καὶ λίθοις καὶ δαιμονίοις οὖσιν· σοὶ δὲ μόνῳ τὸ τοιοῦτον ὀφείλημα πρεπωδέστατον. Καὶ σοὶ ἀποδοθήσεται εὐχὴ ἐν Ἱερουσαλήμ. Ἢ τῇ ἐπὶ γῆς φησιν, ἥτις ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία, ἢ τῇ ἐπουρανίῳ, ὅπου παραγενόμενοι τὰς αἰνέσεις ἀναπέμψομεν. Εἰσάκουσον προσευχῆς μου, πρὸς σὲ πᾶσα σὰρξ ἥξει. Εὐαγγελίζεται διὰ τούτων τὴν κλῆσιν ἁπάντων τῶν ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ Ἰωήλ· Ἐκχεῶ ἀπὸ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα. Λόγοι ἀνόμων ὑπερεδυνάμωσαν ἡμᾶς. Λόγους ἀνόμων φησὶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τούτου, δι’ ἧς καὶ ἐξησθένησαν, τῆς ἀληθοῦς ἐκπεσόντες γνώσεως. Καὶ ταῖς ἀσεβείαις ἡμῶν ἱλάσῃ. Εὔχονται τῆς συμβάσης ἐν τῇ πλάνῃ ἀσεβείας ἀπαλλαγῆναι. Μακάριος ὃν ἐξελέξω καὶ προσελάβου. Τοὺς τελειωθέντας κατ’ ἀρετὴν, καὶ εἰς τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω φθάσαντας κλήσεως, μακαρίους ἀποκαλοῦσι. Πλησθησόμεθα ἐν τοῖς ἀγαθοῖς τοῦ οἴκου σου. Ἀγαθὰ τοῦ οἴκου τὰ διάφορα τοῦ Πνεύματος λέγει χαρίσματα.
καὶ Ἰεζεκιὴλ τοῦ λαοῦ τῆς παροικίας, ὅτε ἔμελλον ἐκπορεύεσθαι. ΕΔ'. . Β Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ εἰσάγει τὸ πρόσωπον τῶν ἐθνῶν τῶν πιστευσάντων εἰς Χριστὸν, καταβοώντων τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τούτου, αιτούντων τε τῆς προ- τέρας ἀσεβείας ἄφεσιν. Ἔτι τε εὐχὴν ἀναπέμπει ὑπὲρ αὐτῶν, ὄντων μὲν πάλαι ἀκάρπων, γενομέ νων δὲ εὐφόρων διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Σοι πρέπει ὕμνος, ὁ Θεὸς, ἐν Σιών. Οὐκέτι, φησὶν, οἷς ἐνομίζομεν θεοῖς τοὺς ὕμνους αναπέμψο μεν, εἰδότες ὡς ἐκείνοις μὲν οὐ πρέπει ἀνυμνεῖν, ξύ λοις καὶ λίθοις καὶ δαιμονίοις οὖσιν· σοὶ δὲ μόνῳ τὸ τοιοῦτον ἐφείλημα πρεπωδέστατον. Καὶ σοὶ ἀποδο- θήσεται εὐχὴ ἐν Ἱερουσαλήμ. "Η τῇ ἐπὶ γῆς φησιν, ἥτις ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία, ἢ τῇ ἐπουρανίῳ, ὅπου παρα γενόμενοι τὰς αἰνέσεις ἀναπέμψομεν. Εἰσάκουσον προσευχῆς μου, πρὸς σὲ πᾶσα σὰρξ ἥξει. Εὐαγγελίζεται διὰ τούτων τὴν κλῆσιν ἀπάντων τῶν ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ Ἰωήλ· Ἐκχεῶ ἀπὸ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα. Λόγοι ἀνόμων ὑπερεδυνάμωσαν ἡμᾶς. Λόγους ἀνόμων φησὶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τού- του, δι' ἧς καὶ ἐξησθένησαν, τῆς ἀληθοῦς ἐκπεσόντες γνώσεως. Καὶ ταῖς ἀσεβείαις ἡμῶν ἱλάσῃ. Εὔχον ται τῆς συμβάσης ἐν τῇ πλάνῃ ἀσεβείας ἀπαλλαγῆναι. Μακάριος ὃν ἐξελέξω καὶ προσελάβου. Τους τε λειωθέντας κατ' ἀρετὴν, καὶ εἰς τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω φθάσαντας κλήσεως, μακαρίους ἀποκαλοῦσι. Πλη σθησόμεθα ἐν τοῖς ἀγαθοῖς τοῦ οἴκου σου. Αγαθὰ τοῦ οἴκου τὰ διάφορα τοῦ Πνεύματος λέγει χαρίσματα. τῇ μὲν γὰρ, φησὶ, δίδοται διὰ τοῦ Πνεύματος λό- γος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως, καὶ τὰ ἕτερα τῶν χαρισμάτων. Ἄγιος ὁ ναός σου· ἢ ὁ ἐπουρά νιός, ἢ ὁ ἐπίγειος, κατὰ τὸ εἰρημένον· ῾Ο γὰρ ναὸς τοῦ Θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς. [ Πλήρεις ἁγιασμοῦ· καὶ τὴν σὴν δικαιοσύνην διὰ τῶν σῶν λογίων τους προσιόντας παιδεύει.] Ἐπάκουσον ἡμῶν, ὁ Θεὸς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν, ἡ ἐλπὶς πάντων τῶν περάτων τῆς γῆς. Οὐκοῦν ἐπ- άκουσον ἡμῶν, καὶ ταῦτα παράσχου. Εἰς σέ, φησί, τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης ἐλπιοῦσι, καὶ οἱ μακρὰν τῆς θαλάσσης οἰκοῦντες. Δηλοῦται δὲ πάλιν διὰ τούτων τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα. Ετοιμάζων ὄρη ἐν τῇ ἰσχύϊ αὐτοῦ. Ἐνταῦθα τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν. Ετοιμάζων δὲ εἰς τιμωρίαν· ἡτοίμασε γὰρ αὐτοῖς τὴν ἄβυσσον. Τοῦτο δὲ ποιήσεις δυνατὸς ὤν. ῾Ο συνταράσσων τὸ κύτος τῆς θαλάσσης. Θάλασσαν ἐνταῦθα τὸ πλῆθος τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων φησὶν, ὁ καὶ συνταράττεται τῇ τοῦ Χριστοῦ παρουσίᾳ. Διὸ καὶ φοβούμενοι ἔλεγον· Ἦλθες πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς. Ταραχθήσονται τὰ ἔθνη, καὶ φοβηθήσονται οἱ κατοικοῦντες τα πέρατα, ἀπὸ τῶν σημείων σου, S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Ezechielis populo transmigrationis, cum inciperent exire. LXIV. Argumentum. in hoc psalmo personam inducit gentium, quæ oc- clamantibus licet hujus sæculi sapientibus, cre- diderant in Christum, et jam postulant pristinæ impietatis remissionem. Ad hæc pro iis oratio- nem emittit, qui scilicet infructuosi olim erant, jam vero per Christi fidem frugiferi facti sunt. inquit, iis quos olim deos æstimabamus hymnos canimus, gnari non par esse illus celebrari, qui li- gna, lapides et dæmonia .sunt. Sed tibi soli hoc officium convenientissimum est. Et tibi reddetur votum in Jerusalem. Aut Jerusalemn terrenam ait, quæ est Ecclesia, aut cœlestem, ad quam cum per- venerimus laudes offeremus. niet. His omnium gentium vocationem annuntiat juxta id quod dictum est apud Joelem': Effundam de Spiritu meo super omnem carnem. Verba iniquorum dicit sapientiam sapientum sæculi hujus, qua infirmi fuerunt, a vera lapsi cognitione. Et impietatibus nostris tu propitiaberis. Rogant li- berari ab impietate in qua olim erraverant. crant virtute perfecti, et ad bravium superuæ vo- cationis pervenerant, beatos appellant. Replebimur in bonis domus tua. Bona domus vocat diversa Spi- ritus dona. Huic enim, inquit, datur per Spiritum sermo sapientia, alii autem sermo scientia et reli- qua dona. Sanctum est templum tuum, aut cœleste aut terrenum, juxta dictum illud : Templum Dei sanctum est, quod estis vos". [Qui pleni estis sanctificatione (templumque illud tuum), per eloquia tua accedentes erudit atque do- cet justitiam tuam.] nium finium terra. Exaudi nos itaque et hæc nobis præbeas. In te, inquit, fines terra sperabunt, et qui procul a mari habitant. His autem significat terminos terræ. vocat adversarias potestates. Præparans autem ad supplicium, præparavit namque illis abyssum. Hoc autem facies, potens cum sis. Qui conturbas pro- fundum maris. Mare dicit, multitudinem immundo- rum spirituum, quæ Christi adventu conturbatur. Quamobrem metuentes aiebant: Venisti ante tem- pus torquere nos 10. terminos, a signis tuis. Quando, inquit, gentes, id Juel II, 28. Cor. 11, 8. Cor. 111, 17. c D by Google Digitized by 1. In finen, PSALMUS David. Canticum Jeremiæet A Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ᾠδὴ Ἱερεμίου 2. Te decet hymnus, Deus, in Sion. Non ultra, 3. Exaudi orationem meam, ad te omnis caro ve- 4. Verba iniquorum prævaluerant super nos. 5. Beatus quem elegisti et assumpsisti. Eos qui 6. Eraudi nos, Deus, salutaris noster, spes om- 7. Præparans montes in virtute sua. Montes hic 9. Turbabuntur gentes, et timebunt qui habitant 1. Matth. vin, 29.
Ὧ μὲν γὰρ, φησὶ, δίδοται διὰ τοῦ Πνεύματος λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως, καὶ τὰ ἕτερα τῶν χαρισμάτων. Ἅγιος ὁ ναός σου· ἢ ὁ ἐπουράνιος, ἢ ὁ ἐπίγειος, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ὁ γὰρ ναὸς τοῦ Θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς. [Πλήρεις ἁγιασμοῦ· καὶ τὴν σὴν δικαιοσύνην διὰ τῶν σῶν λογίων τοὺς προσιόντας παιδεύει.] Ἐπάκουσον ἡμῶν, ὁ Θεὸς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν, ἡ ἐλπὶς πάντων τῶν περάτων τῆς γῆς. Οὐκοῦν ἐπάκουσον ἡμῶν, καὶ ταῦτα παράσχου. Εἰς σὲ, φησὶ, τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης ἐλπιοῦσι, καὶ οἱ μακρὰν τῆς θαλάσσης οἰκοῦντες. Δηλοῦται δὲ πάλιν διὰ τούτων τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα. Ἑτοιμάζων ὄρη ἐν τῇ ἰσχύϊ αὐτοῦ. Ἐνταῦθα τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν. Ἑτοιμάζων δὲ εἰς τιμωρίαν· ἡτοίμασε γὰρ αὐτοῖς τὴν ἄβυσσον. Τοῦτο δὲ ποιήσεις δυνατὸς ὤν. Ὁ συνταράσσων τὸ κύτος τῆς θαλάσσης. Θάλασσαν ἐνταῦθα τὸ πλῆθος τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων φησὶν, ὃ καὶ συνταράττεται τῇ τοῦ Χριστοῦ παρουσίᾳ. Διὸ καὶ φοβούμενοι ἔλεγον· Ἦλθες πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς. Ταραχθήσονται τὰ ἔθνη, καὶ φοβηθήσονται οἱ κατοικοῦντες τὰ πέρατα, ἀπὸ τῶν σημείων σου.
καὶ Ἰεζεκιὴλ τοῦ λαοῦ τῆς παροικίας, ὅτε ἔμελλον ἐκπορεύεσθαι. ΕΔ'. . Β Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ εἰσάγει τὸ πρόσωπον τῶν ἐθνῶν τῶν πιστευσάντων εἰς Χριστὸν, καταβοώντων τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τούτου, αιτούντων τε τῆς προ- τέρας ἀσεβείας ἄφεσιν. Ἔτι τε εὐχὴν ἀναπέμπει ὑπὲρ αὐτῶν, ὄντων μὲν πάλαι ἀκάρπων, γενομέ νων δὲ εὐφόρων διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Σοι πρέπει ὕμνος, ὁ Θεὸς, ἐν Σιών. Οὐκέτι, φησὶν, οἷς ἐνομίζομεν θεοῖς τοὺς ὕμνους αναπέμψο μεν, εἰδότες ὡς ἐκείνοις μὲν οὐ πρέπει ἀνυμνεῖν, ξύ λοις καὶ λίθοις καὶ δαιμονίοις οὖσιν· σοὶ δὲ μόνῳ τὸ τοιοῦτον ἐφείλημα πρεπωδέστατον. Καὶ σοὶ ἀποδο- θήσεται εὐχὴ ἐν Ἱερουσαλήμ. "Η τῇ ἐπὶ γῆς φησιν, ἥτις ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία, ἢ τῇ ἐπουρανίῳ, ὅπου παρα γενόμενοι τὰς αἰνέσεις ἀναπέμψομεν. Εἰσάκουσον προσευχῆς μου, πρὸς σὲ πᾶσα σὰρξ ἥξει. Εὐαγγελίζεται διὰ τούτων τὴν κλῆσιν ἀπάντων τῶν ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ Ἰωήλ· Ἐκχεῶ ἀπὸ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα. Λόγοι ἀνόμων ὑπερεδυνάμωσαν ἡμᾶς. Λόγους ἀνόμων φησὶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν τοῦ αἰῶνος τού- του, δι' ἧς καὶ ἐξησθένησαν, τῆς ἀληθοῦς ἐκπεσόντες γνώσεως. Καὶ ταῖς ἀσεβείαις ἡμῶν ἱλάσῃ. Εὔχον ται τῆς συμβάσης ἐν τῇ πλάνῃ ἀσεβείας ἀπαλλαγῆναι. Μακάριος ὃν ἐξελέξω καὶ προσελάβου. Τους τε λειωθέντας κατ' ἀρετὴν, καὶ εἰς τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω φθάσαντας κλήσεως, μακαρίους ἀποκαλοῦσι. Πλη σθησόμεθα ἐν τοῖς ἀγαθοῖς τοῦ οἴκου σου. Αγαθὰ τοῦ οἴκου τὰ διάφορα τοῦ Πνεύματος λέγει χαρίσματα. τῇ μὲν γὰρ, φησὶ, δίδοται διὰ τοῦ Πνεύματος λό- γος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως, καὶ τὰ ἕτερα τῶν χαρισμάτων. Ἄγιος ὁ ναός σου· ἢ ὁ ἐπουρά νιός, ἢ ὁ ἐπίγειος, κατὰ τὸ εἰρημένον· ῾Ο γὰρ ναὸς τοῦ Θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς. [ Πλήρεις ἁγιασμοῦ· καὶ τὴν σὴν δικαιοσύνην διὰ τῶν σῶν λογίων τους προσιόντας παιδεύει.] Ἐπάκουσον ἡμῶν, ὁ Θεὸς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν, ἡ ἐλπὶς πάντων τῶν περάτων τῆς γῆς. Οὐκοῦν ἐπ- άκουσον ἡμῶν, καὶ ταῦτα παράσχου. Εἰς σέ, φησί, τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης ἐλπιοῦσι, καὶ οἱ μακρὰν τῆς θαλάσσης οἰκοῦντες. Δηλοῦται δὲ πάλιν διὰ τούτων τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα. Ετοιμάζων ὄρη ἐν τῇ ἰσχύϊ αὐτοῦ. Ἐνταῦθα τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν. Ετοιμάζων δὲ εἰς τιμωρίαν· ἡτοίμασε γὰρ αὐτοῖς τὴν ἄβυσσον. Τοῦτο δὲ ποιήσεις δυνατὸς ὤν. ῾Ο συνταράσσων τὸ κύτος τῆς θαλάσσης. Θάλασσαν ἐνταῦθα τὸ πλῆθος τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων φησὶν, ὁ καὶ συνταράττεται τῇ τοῦ Χριστοῦ παρουσίᾳ. Διὸ καὶ φοβούμενοι ἔλεγον· Ἦλθες πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς. Ταραχθήσονται τὰ ἔθνη, καὶ φοβηθήσονται οἱ κατοικοῦντες τα πέρατα, ἀπὸ τῶν σημείων σου, S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - Ezechielis populo transmigrationis, cum inciperent exire. LXIV. Argumentum. in hoc psalmo personam inducit gentium, quæ oc- clamantibus licet hujus sæculi sapientibus, cre- diderant in Christum, et jam postulant pristinæ impietatis remissionem. Ad hæc pro iis oratio- nem emittit, qui scilicet infructuosi olim erant, jam vero per Christi fidem frugiferi facti sunt. inquit, iis quos olim deos æstimabamus hymnos canimus, gnari non par esse illus celebrari, qui li- gna, lapides et dæmonia .sunt. Sed tibi soli hoc officium convenientissimum est. Et tibi reddetur votum in Jerusalem. Aut Jerusalemn terrenam ait, quæ est Ecclesia, aut cœlestem, ad quam cum per- venerimus laudes offeremus. niet. His omnium gentium vocationem annuntiat juxta id quod dictum est apud Joelem': Effundam de Spiritu meo super omnem carnem. Verba iniquorum dicit sapientiam sapientum sæculi hujus, qua infirmi fuerunt, a vera lapsi cognitione. Et impietatibus nostris tu propitiaberis. Rogant li- berari ab impietate in qua olim erraverant. crant virtute perfecti, et ad bravium superuæ vo- cationis pervenerant, beatos appellant. Replebimur in bonis domus tua. Bona domus vocat diversa Spi- ritus dona. Huic enim, inquit, datur per Spiritum sermo sapientia, alii autem sermo scientia et reli- qua dona. Sanctum est templum tuum, aut cœleste aut terrenum, juxta dictum illud : Templum Dei sanctum est, quod estis vos". [Qui pleni estis sanctificatione (templumque illud tuum), per eloquia tua accedentes erudit atque do- cet justitiam tuam.] nium finium terra. Exaudi nos itaque et hæc nobis præbeas. In te, inquit, fines terra sperabunt, et qui procul a mari habitant. His autem significat terminos terræ. vocat adversarias potestates. Præparans autem ad supplicium, præparavit namque illis abyssum. Hoc autem facies, potens cum sis. Qui conturbas pro- fundum maris. Mare dicit, multitudinem immundo- rum spirituum, quæ Christi adventu conturbatur. Quamobrem metuentes aiebant: Venisti ante tem- pus torquere nos 10. terminos, a signis tuis. Quando, inquit, gentes, id Juel II, 28. Cor. 11, 8. Cor. 111, 17. c D by Google Digitized by 1. In finen, PSALMUS David. Canticum Jeremiæet A Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ᾠδὴ Ἱερεμίου 2. Te decet hymnus, Deus, in Sion. Non ultra, 3. Exaudi orationem meam, ad te omnis caro ve- 4. Verba iniquorum prævaluerant super nos. 5. Beatus quem elegisti et assumpsisti. Eos qui 6. Eraudi nos, Deus, salutaris noster, spes om- 7. Præparans montes in virtute sua. Montes hic 9. Turbabuntur gentes, et timebunt qui habitant 1. Matth. vin, 29.
PG 27:285Ὅτε, φησὶ, τὰ ἔθνη ταραχθήσονται, τουτέστι τῶν δαιμόνων τὰ συστήματα, τότε δὴ τότε καὶ οἱ ἐν τοῖς πέρασι τῆς οἰκουμένης ἄνθρωποι φοβηθήσονταί σε, τὰ μεγάλα σημεῖα θεωρήσαντες. Σημεῖα δὲ τὰ ἐν τῇ παρουσίᾳ γεγενημένα λέγει. Ἐξόδους πρωίας καὶ ἑσπέρας τέρψεις. Ὅταν γὰρ τὰ μεγάλα σημεῖα θεωρήσαντες οἱ τὴν οἰκουμένην ἄνθρωποι κατοικοῦντες, φοβηθῶσι τὸν ἀγαθὸν φόβον, τότε δὴ τότε καὶ εἰς τὰς πρωίας καὶ εἰς τὰς ἑσπέρας ἐξόδους, τουτέστιν ἐν παντὶ καιρῷ, τέρψις ἔσται αὐτοῖς, ἀγαλλιωμένοις ἐφ’ οἷς κατώρθωσεν ἡ σὴ παρουσία. Ἐπεσκέψω τὴν γῆν, καὶ ἐμέθυσας αὐτήν. Δείκνυσιν ἐπὶ τίσι τῶν ἐθνῶν ἁπάντων ἡ τέρψις. Ἐπὶ τίσι δὲ ἢ ἐπὶ τῷ τῆς ἐπισκοπῆς ἀξιῶσαι τὴν γῆν, καὶ μεθῦσαι αὐτὴν τῶν παρ’ αὐτοῦ δηλονότι χαρισμάτων; Ὁ ποταμὸς τοῦ Θεοῦ ἐπληρώθη ὑδάτων. Ποταμὸν ἐνταῦθα τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησί· πεπληρῶσθαι δὲ αὐτὸν ὑδάτων· τίνων ἢ τῶν θείων ἐπαγγελιῶν, φησὶν, ὧν τοῖς ἀξίοις τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐπηγγείλατο; Εἶεν δ’ ἂν αἱ ἐπαγγελίαι τό· Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, καὶ οἱ ἑξῆς τῶν μακαρισμῶν. Ἡτοίμασας τὴν τροφὴν αὐτῶν. Τροφὴν μὲν τὴν πνευματικήν φησιν.
Ὅτε, φησί, τὰ ἔθνη ταραχθήσονται, τουτέστι τῶν δαιμόνων τὰ συστήματα, τότε δὴ τότε καὶ οἱ ἐν τοῖς πέρασι τῆς οἰκουμένης ἄνθρωποι φοβηθήσονταί σε, τὰ μεγάλα σημεία θεωρήσαντες. Σημεῖα δὲ τὰ ἐν τῇ παρουσίᾳ γεγενημένα λέγει. Εξόδους πρωίας καὶ ἑσπέρας τέρψεις. Όταν γὰρ τὰ μεγάλα σημεία θεωρήσαντες οἱ τὴν οἰκουμένην ἄνθρωποι κατοικοῦν τες, φοβηθῶσι τὸν ἀγαθὸν φόβον, τότε δὴ τότε καὶ εἰς τὰς πρωίας καὶ εἰς τὰς ἑσπέρας ἐξόδους, τουτέστιν ἐν παντὶ καιρῷ, τέρψις ἔσται αὐτοῖς, ἀγαλλιωμένοις ͵ ἐφ᾽ οἷς κατώρθωσεν ἡ σὴ παρουσία. Επεσκέψω τὴν γῆν, καὶ ἐμέθυσας αὐτήν. Δεί κνυσιν ἐπὶ τίσι τῶν ἐθνῶν ἁπάντων ἡ τέρψις. Ἐπὶ τίσι δὲ ἡ ἐπὶ τῷ τῆς ἐπισκοπῆς ἀξιῶσαι τὴν γῆν, καὶ μεθῦσαι αὐτὴν τῶν παρ' αὐτοῦ δηλονότι χαρισμάτων; Ὁ ποταμὸς τοῦ Θεοῦ ἐπληρώθη ὑδάτων. Ποταμὸν ἐνταῦθα τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησί· πεπληρώσθαι δὲ αὐτὸν ὑδάτων· τίνων ἢ τῶν θείων ἐπαγγελιών, φησὶν, ὧν τοῖς ἀξίοις τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐπηγγείλατο; Εἶεν δ' ἂν αἱ ἐπαγγελίαι τό· Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, καὶ οἱ ἑξῆς τῶν μακαρισμῶν. Ντοίμασας τὴν τροφὴν αὐτῶν. Τροφὴν μὲν τὴν πνευματικήν φησιν. Ητοιμάσθαι δὲ αὐτὴν λέγει, διότι πρὸ καταβολῆς κόσμου ὥρισται τὸ περὶ Χρι- στοῦ μυστήριον, ὅς ἐστιν ἄρτος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Β Τοὺς αύλακας αὐτῆς μέθυσον, πλήθυνον τὰ γεννήματα αὐτῆς. Αὐλακάς φησι τὰ βάθη τῶν καρ διῶν, γεννήματα δὲ τοὺς εὐσεβεῖς λογισμούς. Εν ταῖς σταγόσιν αὐτῆς εὐφρανθήσεται ἀνατέλ- λουσα. Καὶ τὰ μικρὰ, φησί, τῶν θείων χαρισμάτων τῶν διδομένων αὐτῇ εὐφραίνειν αὐτὴν, καὶ ἀνα- τέλλειν παρασκευάζει, τὸν νοητόν δηλονότι καρπόν. Νοήσεις δὲ τὰς σταγόνας αὐτῆς ἀπὸ τοῦ εἰρημένου περὶ Χριστοῦ· Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ κόκκον, καὶ ὡς ἡ σταγὼν ἡ στάζουσα ἐπὶ τὴν γῆν. Εὐλογήσεις τὸν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός σου. Ενιαυτόν φησι τὸν τοῦ μέλλον τος αἰῶνος καιρὸν, καὶ στέφανον χρηστότητος ἀπο- καλεῖ, διὰ τὸ ἐν πολλῇ χρηστότητι τοὺς ἁγίους ἐν αὐτῷ στεφανοῦσθαι. Καὶ τὰ πεδία σου πλησθήσον- ται πιότητας. Πεδία πάλιν τὰς τῶν εἰς αὐτὸν πεπι- στευκότων ψυχὰς καλεῖ. Πιανθήσονται τὰ ὡραῖα τῆς ἐρήμου. Ορη μὲν τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καὶ εὐαγγελιστάς φησι, τοὺς εὐτραφεῖς γεγενημένους τοῖς πνευματικοῖς χαρίσμασιν· ἔρημον δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν ἀποκαλεῖ, τὴν πάλαι ἔρημον οὖσαν τῆς περὶ Θεοῦ γνώσεως. Καὶ ἀγαλλίασιν οἱ βουνοὶ προέδρους φησίν. Ἐνεδύσαντο οἱ κριοὶ τῶν προβάτων. Κριοὺς μὲν τῶν προβάτων τοὺς ἄρχοντας τῶν λαῶν φησι. Τί δὲ ἐνδύ- σονται ἢ τὸ τῆς ἀφθαρσίας ἱμάτιον καὶ τὸν τῆς εὐφρο σύνης χιτῶνα ; Κριοὺς ὀνομάζει προβάτων καὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, ὡς προκύψαντας καὶ τοὺς ἐχθροὺς κερατίζειν ἰσχύοντας . καθὼς ὁ Κύριος ἔφη· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστελῶ ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων. περιζώσονται. Βουνοὺς τοὺς τῶν Ἐκκλησιῶν EXPOSITIO IN PSALMUM LXIV. terminis terræ versantur homines, turbabuntur, si- gna magna eonspicientes. Signa autem ea sunt, quæ in ejus adventu sunt edita. Eritus matutini et vespere delectabis. Cum enim signa magna conspi- cati homines qui orbem terræ incolunt, bono metu timebunt, tum et ad matutinos et ad vespertinos exitus ; hoc est, omni tempore, delectatio erit eis, exsultantibus ob res præclare a te adveniente gestas. A est, dæmonum catervæ turbabuntur, tunc qui in B quibus de rebus delectatio fuerit omnibus genti- bus. Quibusnam, nisi quia visitatione sua terram totam dignatus est, suisque donis inebriavit eam ? Flumen Dei repletum est aquis. Flumen hic dicit evangelicum sermonem, et repletum aquis fuisse dicit : quibusnam, nisi divinis promissis, quæ di- gnis regno calorum pollicitus est? Promissa au- tem hæc fuerint : Beati pauperes spiritu, et reli- quæ beatitudines ". Parasti cibum illorum. Cibum spiritualem dicit. Quoniam ante mundi constitu- tionem, decretum est mysterium Christi, qui est panis qui de cœlo descendit et dat vitam mundo 19. c Rivos dicit profunda cordium : genimina, pias co- gitationes. In stillicidiis ejus lætabitur germinans. Quantumvis parva, inquit, dona ipsi collata, eam lætari ac germinare faciunt, spiritualem scilicet fructum. Stillicidia porro ejus intelliges ex eo quod de Christo dicitur: Descendet sicut pluvia in vel- lus, et sicut stillicidia stillantia super terram 48. 12, 13. Benedices coronæ anni benignitatis tuæ. Annum dicit futuri sæculi tempus, et coronam be- nignitatis vocat, quia multa cum benignitate sancti in ipso coronantur. Et cumpi tui replebuntur uber- tate. Campum iterum animas in ipsum credentes vocal. Pinguescent speciosa deserti. Montes dicit sanctos apostolos et evangelistas, qui spiritualibus donis pingues effecti sunt. Desertum vero gentium Ecclesiam vocat, quæ deserta olim erat Dei cogni- tione. Et exsultatione colles accingentur. Colles vo- cat præsides Ecclesiarum. Matth. v, seqq. Joan. vi, D cat principes populorum. Quo autem induentur nisi vestimento incorruptibilitatis, et tunica læti- tia? Arietes ovium, sanctos item apostolos vocat, utpote qui demisso capite irrumpant, et inimicos cornu petere valeant, quemadmodum ait Dominus: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum 33, Psal. Las1, 6. Matth. x1, 16. 10. Fisilasti terram et inebriasti eam. Declarat 11. livos ejus inebria, multiplica genimina ejus. 14. Induti sunt arietes ovium. Arietes ovium vo-
Ἡτοιμάσθαι δὲ αὐτὴν λέγει, διότι πρὸ καταβολῆς κόσμου ὥρισται τὸ περὶ Χριστοῦ μυστήριον, ὅς ἐστιν ἄρτος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Τοὺς αὔλακας αὐτῆς μέθυσον, πλήθυνον τὰ γεννήματα αὐτῆς. Αὔλακάς φησι τὰ βάθη τῶν καρδιῶν, γεννήματα δὲ τοὺς εὐσεβεῖς λογισμούς. Ἐν ταῖς σταγόσιν αὐτῆς εὐφρανθήσεται ἀνατέλλουσα. Καὶ τὰ μικρὰ, φησὶ, τῶν θείων χαρισμάτων τῶν διδομένων αὐτῇ εὐφραίνειν αὐτὴν, καὶ ἀνατέλλειν παρασκευάζει, τὸν νοητὸν δηλονότι καρπόν. Νοήσεις δὲ τὰς σταγόνας αὐτῆς ἀπὸ τοῦ εἰρημένου περὶ Χριστοῦ· Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ κόκκον, καὶ ὡς ἡ σταγὼν ἡ στάζουσα ἐπὶ τὴν γῆν. Εὐλογήσεις τὸν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός σου. Ἐνιαυτόν φησι τὸν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος καιρὸν, καὶ στέφανον χρηστότητος ἀποκαλεῖ, διὰ τὸ ἐν πολλῇ χρηστότητι τοὺς ἁγίους ἐν αὐτῷ στεφανοῦσθαι. Καὶ τὰ πεδία σου πλησθήσονται πιότητος. Πεδία πάλιν τὰς τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευκότων ψυχὰς καλεῖ. Πιανθήσονται τὰ ὡραῖα τῆς ἐρήμου. Ὄρη μὲν τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καὶ εὐαγγελιστάς φησι, τοὺς εὐτραφεῖς γεγενημένους τοῖς πνευματικοῖς χαρίσμασιν·
Ὅτε, φησί, τὰ ἔθνη ταραχθήσονται, τουτέστι τῶν δαιμόνων τὰ συστήματα, τότε δὴ τότε καὶ οἱ ἐν τοῖς πέρασι τῆς οἰκουμένης ἄνθρωποι φοβηθήσονταί σε, τὰ μεγάλα σημεία θεωρήσαντες. Σημεῖα δὲ τὰ ἐν τῇ παρουσίᾳ γεγενημένα λέγει. Εξόδους πρωίας καὶ ἑσπέρας τέρψεις. Όταν γὰρ τὰ μεγάλα σημεία θεωρήσαντες οἱ τὴν οἰκουμένην ἄνθρωποι κατοικοῦν τες, φοβηθῶσι τὸν ἀγαθὸν φόβον, τότε δὴ τότε καὶ εἰς τὰς πρωίας καὶ εἰς τὰς ἑσπέρας ἐξόδους, τουτέστιν ἐν παντὶ καιρῷ, τέρψις ἔσται αὐτοῖς, ἀγαλλιωμένοις ͵ ἐφ᾽ οἷς κατώρθωσεν ἡ σὴ παρουσία. Επεσκέψω τὴν γῆν, καὶ ἐμέθυσας αὐτήν. Δεί κνυσιν ἐπὶ τίσι τῶν ἐθνῶν ἁπάντων ἡ τέρψις. Ἐπὶ τίσι δὲ ἡ ἐπὶ τῷ τῆς ἐπισκοπῆς ἀξιῶσαι τὴν γῆν, καὶ μεθῦσαι αὐτὴν τῶν παρ' αὐτοῦ δηλονότι χαρισμάτων; Ὁ ποταμὸς τοῦ Θεοῦ ἐπληρώθη ὑδάτων. Ποταμὸν ἐνταῦθα τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησί· πεπληρώσθαι δὲ αὐτὸν ὑδάτων· τίνων ἢ τῶν θείων ἐπαγγελιών, φησὶν, ὧν τοῖς ἀξίοις τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐπηγγείλατο; Εἶεν δ' ἂν αἱ ἐπαγγελίαι τό· Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, καὶ οἱ ἑξῆς τῶν μακαρισμῶν. Ντοίμασας τὴν τροφὴν αὐτῶν. Τροφὴν μὲν τὴν πνευματικήν φησιν. Ητοιμάσθαι δὲ αὐτὴν λέγει, διότι πρὸ καταβολῆς κόσμου ὥρισται τὸ περὶ Χρι- στοῦ μυστήριον, ὅς ἐστιν ἄρτος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Β Τοὺς αύλακας αὐτῆς μέθυσον, πλήθυνον τὰ γεννήματα αὐτῆς. Αὐλακάς φησι τὰ βάθη τῶν καρ διῶν, γεννήματα δὲ τοὺς εὐσεβεῖς λογισμούς. Εν ταῖς σταγόσιν αὐτῆς εὐφρανθήσεται ἀνατέλ- λουσα. Καὶ τὰ μικρὰ, φησί, τῶν θείων χαρισμάτων τῶν διδομένων αὐτῇ εὐφραίνειν αὐτὴν, καὶ ἀνα- τέλλειν παρασκευάζει, τὸν νοητόν δηλονότι καρπόν. Νοήσεις δὲ τὰς σταγόνας αὐτῆς ἀπὸ τοῦ εἰρημένου περὶ Χριστοῦ· Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ κόκκον, καὶ ὡς ἡ σταγὼν ἡ στάζουσα ἐπὶ τὴν γῆν. Εὐλογήσεις τὸν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός σου. Ενιαυτόν φησι τὸν τοῦ μέλλον τος αἰῶνος καιρὸν, καὶ στέφανον χρηστότητος ἀπο- καλεῖ, διὰ τὸ ἐν πολλῇ χρηστότητι τοὺς ἁγίους ἐν αὐτῷ στεφανοῦσθαι. Καὶ τὰ πεδία σου πλησθήσον- ται πιότητας. Πεδία πάλιν τὰς τῶν εἰς αὐτὸν πεπι- στευκότων ψυχὰς καλεῖ. Πιανθήσονται τὰ ὡραῖα τῆς ἐρήμου. Ορη μὲν τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καὶ εὐαγγελιστάς φησι, τοὺς εὐτραφεῖς γεγενημένους τοῖς πνευματικοῖς χαρίσμασιν· ἔρημον δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν ἀποκαλεῖ, τὴν πάλαι ἔρημον οὖσαν τῆς περὶ Θεοῦ γνώσεως. Καὶ ἀγαλλίασιν οἱ βουνοὶ προέδρους φησίν. Ἐνεδύσαντο οἱ κριοὶ τῶν προβάτων. Κριοὺς μὲν τῶν προβάτων τοὺς ἄρχοντας τῶν λαῶν φησι. Τί δὲ ἐνδύ- σονται ἢ τὸ τῆς ἀφθαρσίας ἱμάτιον καὶ τὸν τῆς εὐφρο σύνης χιτῶνα ; Κριοὺς ὀνομάζει προβάτων καὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, ὡς προκύψαντας καὶ τοὺς ἐχθροὺς κερατίζειν ἰσχύοντας . καθὼς ὁ Κύριος ἔφη· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστελῶ ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων. περιζώσονται. Βουνοὺς τοὺς τῶν Ἐκκλησιῶν EXPOSITIO IN PSALMUM LXIV. terminis terræ versantur homines, turbabuntur, si- gna magna eonspicientes. Signa autem ea sunt, quæ in ejus adventu sunt edita. Eritus matutini et vespere delectabis. Cum enim signa magna conspi- cati homines qui orbem terræ incolunt, bono metu timebunt, tum et ad matutinos et ad vespertinos exitus ; hoc est, omni tempore, delectatio erit eis, exsultantibus ob res præclare a te adveniente gestas. A est, dæmonum catervæ turbabuntur, tunc qui in B quibus de rebus delectatio fuerit omnibus genti- bus. Quibusnam, nisi quia visitatione sua terram totam dignatus est, suisque donis inebriavit eam ? Flumen Dei repletum est aquis. Flumen hic dicit evangelicum sermonem, et repletum aquis fuisse dicit : quibusnam, nisi divinis promissis, quæ di- gnis regno calorum pollicitus est? Promissa au- tem hæc fuerint : Beati pauperes spiritu, et reli- quæ beatitudines ". Parasti cibum illorum. Cibum spiritualem dicit. Quoniam ante mundi constitu- tionem, decretum est mysterium Christi, qui est panis qui de cœlo descendit et dat vitam mundo 19. c Rivos dicit profunda cordium : genimina, pias co- gitationes. In stillicidiis ejus lætabitur germinans. Quantumvis parva, inquit, dona ipsi collata, eam lætari ac germinare faciunt, spiritualem scilicet fructum. Stillicidia porro ejus intelliges ex eo quod de Christo dicitur: Descendet sicut pluvia in vel- lus, et sicut stillicidia stillantia super terram 48. 12, 13. Benedices coronæ anni benignitatis tuæ. Annum dicit futuri sæculi tempus, et coronam be- nignitatis vocat, quia multa cum benignitate sancti in ipso coronantur. Et cumpi tui replebuntur uber- tate. Campum iterum animas in ipsum credentes vocal. Pinguescent speciosa deserti. Montes dicit sanctos apostolos et evangelistas, qui spiritualibus donis pingues effecti sunt. Desertum vero gentium Ecclesiam vocat, quæ deserta olim erat Dei cogni- tione. Et exsultatione colles accingentur. Colles vo- cat præsides Ecclesiarum. Matth. v, seqq. Joan. vi, D cat principes populorum. Quo autem induentur nisi vestimento incorruptibilitatis, et tunica læti- tia? Arietes ovium, sanctos item apostolos vocat, utpote qui demisso capite irrumpant, et inimicos cornu petere valeant, quemadmodum ait Dominus: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum 33, Psal. Las1, 6. Matth. x1, 16. 10. Fisilasti terram et inebriasti eam. Declarat 11. livos ejus inebria, multiplica genimina ejus. 14. Induti sunt arietes ovium. Arietes ovium vo-
ἔρημον δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν ἀποκαλεῖ, τὴν πάλαι ἔρημον οὖσαν τῆς περὶ Θεοῦ γνώσεως. Καὶ ἀγαλλίασιν οἱ βουνοὶ περιζώσονται. Βουνοὺς τοὺς τῶν Ἐκκλησιῶν προέδρους φησίν. Ἐνεδύσαντο οἱ κριοὶ τῶν προβάτων. Κριοὺς μὲν τῶν προβάτων τοὺς ἄρχοντας τῶν λαῶν φησι. Τί δὲ ἐνδύσονται ἢ τὸ τῆς ἀφθαρσίας ἱμάτιον καὶ τὸν τῆς εὐφροσύνης χιτῶνα; Κριοὺς ὀνομάζει προβάτων καὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, ὡς προκύψαντας καὶ τοὺς ἐχθροὺς κερατίζειν ἰσχύοντας. καθὼς ὁ Κύριος ἔφη· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστελῶ ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων. Καὶ αἱ κοιλάδες πληθυνοῦσι σῖτον. Αἱ πάλαι, φησὶν, ἀπορώτατοι καὶ ἄγονοι τῶν ἐθνῶν ψυχαὶ πνευματικῶν καρπῶν ἔσονται πλήρεις. Κεκράξονται· καὶ γὰρ ὑμνήσουσιν. Ἐπὶ τὸ βέλτιον μεταβαλοῦσαι, φησὶν, αἱ κοιλάδες καὶ πληθυνθεῖσαι νοητῶν καρπῶν, ἐκτενῶς σοι τοὺς ὕμνους ἀναπέμψουσιν.
Ὅτε, φησί, τὰ ἔθνη ταραχθήσονται, τουτέστι τῶν δαιμόνων τὰ συστήματα, τότε δὴ τότε καὶ οἱ ἐν τοῖς πέρασι τῆς οἰκουμένης ἄνθρωποι φοβηθήσονταί σε, τὰ μεγάλα σημεία θεωρήσαντες. Σημεῖα δὲ τὰ ἐν τῇ παρουσίᾳ γεγενημένα λέγει. Εξόδους πρωίας καὶ ἑσπέρας τέρψεις. Όταν γὰρ τὰ μεγάλα σημεία θεωρήσαντες οἱ τὴν οἰκουμένην ἄνθρωποι κατοικοῦν τες, φοβηθῶσι τὸν ἀγαθὸν φόβον, τότε δὴ τότε καὶ εἰς τὰς πρωίας καὶ εἰς τὰς ἑσπέρας ἐξόδους, τουτέστιν ἐν παντὶ καιρῷ, τέρψις ἔσται αὐτοῖς, ἀγαλλιωμένοις ͵ ἐφ᾽ οἷς κατώρθωσεν ἡ σὴ παρουσία. Επεσκέψω τὴν γῆν, καὶ ἐμέθυσας αὐτήν. Δεί κνυσιν ἐπὶ τίσι τῶν ἐθνῶν ἁπάντων ἡ τέρψις. Ἐπὶ τίσι δὲ ἡ ἐπὶ τῷ τῆς ἐπισκοπῆς ἀξιῶσαι τὴν γῆν, καὶ μεθῦσαι αὐτὴν τῶν παρ' αὐτοῦ δηλονότι χαρισμάτων; Ὁ ποταμὸς τοῦ Θεοῦ ἐπληρώθη ὑδάτων. Ποταμὸν ἐνταῦθα τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησί· πεπληρώσθαι δὲ αὐτὸν ὑδάτων· τίνων ἢ τῶν θείων ἐπαγγελιών, φησὶν, ὧν τοῖς ἀξίοις τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐπηγγείλατο; Εἶεν δ' ἂν αἱ ἐπαγγελίαι τό· Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, καὶ οἱ ἑξῆς τῶν μακαρισμῶν. Ντοίμασας τὴν τροφὴν αὐτῶν. Τροφὴν μὲν τὴν πνευματικήν φησιν. Ητοιμάσθαι δὲ αὐτὴν λέγει, διότι πρὸ καταβολῆς κόσμου ὥρισται τὸ περὶ Χρι- στοῦ μυστήριον, ὅς ἐστιν ἄρτος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Β Τοὺς αύλακας αὐτῆς μέθυσον, πλήθυνον τὰ γεννήματα αὐτῆς. Αὐλακάς φησι τὰ βάθη τῶν καρ διῶν, γεννήματα δὲ τοὺς εὐσεβεῖς λογισμούς. Εν ταῖς σταγόσιν αὐτῆς εὐφρανθήσεται ἀνατέλ- λουσα. Καὶ τὰ μικρὰ, φησί, τῶν θείων χαρισμάτων τῶν διδομένων αὐτῇ εὐφραίνειν αὐτὴν, καὶ ἀνα- τέλλειν παρασκευάζει, τὸν νοητόν δηλονότι καρπόν. Νοήσεις δὲ τὰς σταγόνας αὐτῆς ἀπὸ τοῦ εἰρημένου περὶ Χριστοῦ· Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ κόκκον, καὶ ὡς ἡ σταγὼν ἡ στάζουσα ἐπὶ τὴν γῆν. Εὐλογήσεις τὸν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός σου. Ενιαυτόν φησι τὸν τοῦ μέλλον τος αἰῶνος καιρὸν, καὶ στέφανον χρηστότητος ἀπο- καλεῖ, διὰ τὸ ἐν πολλῇ χρηστότητι τοὺς ἁγίους ἐν αὐτῷ στεφανοῦσθαι. Καὶ τὰ πεδία σου πλησθήσον- ται πιότητας. Πεδία πάλιν τὰς τῶν εἰς αὐτὸν πεπι- στευκότων ψυχὰς καλεῖ. Πιανθήσονται τὰ ὡραῖα τῆς ἐρήμου. Ορη μὲν τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καὶ εὐαγγελιστάς φησι, τοὺς εὐτραφεῖς γεγενημένους τοῖς πνευματικοῖς χαρίσμασιν· ἔρημον δὲ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν ἀποκαλεῖ, τὴν πάλαι ἔρημον οὖσαν τῆς περὶ Θεοῦ γνώσεως. Καὶ ἀγαλλίασιν οἱ βουνοὶ προέδρους φησίν. Ἐνεδύσαντο οἱ κριοὶ τῶν προβάτων. Κριοὺς μὲν τῶν προβάτων τοὺς ἄρχοντας τῶν λαῶν φησι. Τί δὲ ἐνδύ- σονται ἢ τὸ τῆς ἀφθαρσίας ἱμάτιον καὶ τὸν τῆς εὐφρο σύνης χιτῶνα ; Κριοὺς ὀνομάζει προβάτων καὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, ὡς προκύψαντας καὶ τοὺς ἐχθροὺς κερατίζειν ἰσχύοντας . καθὼς ὁ Κύριος ἔφη· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστελῶ ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων. περιζώσονται. Βουνοὺς τοὺς τῶν Ἐκκλησιῶν EXPOSITIO IN PSALMUM LXIV. terminis terræ versantur homines, turbabuntur, si- gna magna eonspicientes. Signa autem ea sunt, quæ in ejus adventu sunt edita. Eritus matutini et vespere delectabis. Cum enim signa magna conspi- cati homines qui orbem terræ incolunt, bono metu timebunt, tum et ad matutinos et ad vespertinos exitus ; hoc est, omni tempore, delectatio erit eis, exsultantibus ob res præclare a te adveniente gestas. A est, dæmonum catervæ turbabuntur, tunc qui in B quibus de rebus delectatio fuerit omnibus genti- bus. Quibusnam, nisi quia visitatione sua terram totam dignatus est, suisque donis inebriavit eam ? Flumen Dei repletum est aquis. Flumen hic dicit evangelicum sermonem, et repletum aquis fuisse dicit : quibusnam, nisi divinis promissis, quæ di- gnis regno calorum pollicitus est? Promissa au- tem hæc fuerint : Beati pauperes spiritu, et reli- quæ beatitudines ". Parasti cibum illorum. Cibum spiritualem dicit. Quoniam ante mundi constitu- tionem, decretum est mysterium Christi, qui est panis qui de cœlo descendit et dat vitam mundo 19. c Rivos dicit profunda cordium : genimina, pias co- gitationes. In stillicidiis ejus lætabitur germinans. Quantumvis parva, inquit, dona ipsi collata, eam lætari ac germinare faciunt, spiritualem scilicet fructum. Stillicidia porro ejus intelliges ex eo quod de Christo dicitur: Descendet sicut pluvia in vel- lus, et sicut stillicidia stillantia super terram 48. 12, 13. Benedices coronæ anni benignitatis tuæ. Annum dicit futuri sæculi tempus, et coronam be- nignitatis vocat, quia multa cum benignitate sancti in ipso coronantur. Et cumpi tui replebuntur uber- tate. Campum iterum animas in ipsum credentes vocal. Pinguescent speciosa deserti. Montes dicit sanctos apostolos et evangelistas, qui spiritualibus donis pingues effecti sunt. Desertum vero gentium Ecclesiam vocat, quæ deserta olim erat Dei cogni- tione. Et exsultatione colles accingentur. Colles vo- cat præsides Ecclesiarum. Matth. v, seqq. Joan. vi, D cat principes populorum. Quo autem induentur nisi vestimento incorruptibilitatis, et tunica læti- tia? Arietes ovium, sanctos item apostolos vocat, utpote qui demisso capite irrumpant, et inimicos cornu petere valeant, quemadmodum ait Dominus: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum 33, Psal. Las1, 6. Matth. x1, 16. 10. Fisilasti terram et inebriasti eam. Declarat 11. livos ejus inebria, multiplica genimina ejus. 14. Induti sunt arietes ovium. Arietes ovium vo-
To the End: An Ode of a Psalm of ResurrectionΕἰς τὸ τέλος ᾠδὴ ΨΑΛΜΟΥ ἀναστάσεως
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:288Εἰς τὸ τέλος ᾠδὴ ΨΑΛΜΟΥ ἀναστάσεως. ΞΕ. Ὑπόθεσις. Τὴν κλῆσιν τῶν ἐθνῶν διὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ κατασημαίνει, καὶ τὴν ἀνάστασιν τὴν γενησομένην τῶν ψυχῶν αὐτῶν εὐαγγελίζεται, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ὁ ἀνιστῶν ἀπὸ γῆς πτωχόν.
Καὶ αἱ κοιλάδες πληθυνοῦσι σἶτον. Αἱ πάλαι, φη- σιν, ἀπορώτατοι καὶ ἄγονοι τῶν ἐθνῶν ψυχαὶ πνευ ματικῶν καρπῶν ἔσονται πλήρεις. Κεκράξονται· καὶ γὰρ ὑμνήσουσιν. Ἐπὶ τὸ βέλτιον μεταβαλοῦσαι, φησὶν, αἱ κοιλάδες καὶ πληθυνθεῖσαι νοητῶν καρπῶν, ἐκτενῶς σοι τοὺς ὕμνους αναπέμψουσιν. αὐτῷ συμβασιλεύσομεν, καὶ τῇ χαρᾷ τῇ ἀνεκλαλήτῳ Εἰς τὸ τέλος ᾠδὴ ΨΑΛΜΟΥ ἀναστάσεως. ΣΕ. Υπόθεσις. Τὴν κλῆσιν τῶν ἐθνῶν διὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ και τασημαίνει, καὶ τὴν ἀνάστασιν τὴν γενησομένην τῶν ψυχῶν αὐτῶν εὐαγγελίζεται, κατὰ τὸ εἰρημέ νον· ῾Ο ἀνιστῶν ἀπὸ γῆς πτωχόν. Καὶ μὴν καὶ τῶν ἀποστόλων εἰσφέρει τὸ πρόσωπον, διδασκόν των ὅσα ὑπὲρ τοῦ κηρύγματος πεπόνθασι τοῦ εὐαγ γελικοῦ, καὶ ὅσαι θλίψεις εἰς αἰωνίους εὐφροσύνας ἐξήγαγον αὐτούς. Ετι μὴν καὶ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ σημαίνεται ἡ ἀποβολή. Αλαλάξατε τῷ Θεῷ πᾶσα ἡ γῆ, ψάλατε δὴ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. ᾿Αλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ὕμνος, ἀδόμενος ἐπὶ πεπτωκόσιν ἐχθροῖς. Ὡς οὖν ἀνῃρημέν νων τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου, διὰ τῆς παρ ουσίας δηλονότι Χριστοῦ, πάντα τὰ ἔθνη τοὺς ἐπινι- κίους ὕμνους ἀναπέμπειν παρακελεύονται. Εἴπατε τῷ Θεῷ· Ως φοβερὰ τὰ ἔργα σου. Καὶ ποῖα ἔργα ἢ τὰς θεοσημείας φησὶ, καὶ τὸ ἐκποδὼν γενέσθαι τῶν ἀκαθάρτων δαιμόνων τὰ πλήθη ; Ἐν τῷ πλήθει τῆς δυνάμεώς σου ψεύσονται σε οἱ ἐχθροί σου. Τῆς Ἰουδαίων ἀποπληξίας ἐνταῦθα κατηγορεῖν, ὡς μηδὲ τῶν θαυμάτων τῆς ὑπερβολῆς παρενεγκούσης αὐτοὺς εἰς τὸ πείθεσθαι. Πᾶσα ἡ γῆ προσκυνησάτωσάν σοι καὶ ψαλάτωσάν σοι. Ἐπειδὴ Ἰουδαῖοι, φησί, καίτοι ὑπερβολὰς ὁρῶντες πραττομένας σημείων, ἐψεύσθησάν σοι. ᾿Αλλ᾽ οὖν ἀντ᾽ ἐκείνων προσκυνήσει σοι πᾶσα τῶν ἐθνῶν ἡ πληθύς. Δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ. Τῶν ἀποστό λων ἐνταῦθα εἰσάγεται τὸ πρόσωπον, διδασκόντων τὰ ἔθνη, ὡς ἄρα αὐτὸς οὗτος ὁ ἐν τῇ κατὰ σάρκα παρ- ουσίᾳ τὰς θεοσημείας ἐργαζόμενος αὐτός ἐστι καὶ ὁ πάλαι τὴν Ἐρυθρὰν ξηράνας θάλασσαν, καὶ μὴν καὶ τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ ἀνακόψας τὰ ρεύματα, ὡς ποδὶ παρελθεῖν τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ. Ο μεταστρέφων τὴν θάλασσαν εἰς ξηράν. Καὶ τούτου ἀπόδειξις τὰ ἤδη γενόμενα, ὅπως τὴν θάλασ σαν μετέβαλεν εἰς ξηράν. Σύμμαχος οὕτως λέγει· Μετέβαλε θάλασσαν εἰς ξηράν· ποταμὸν διέβη- σαν ποδί. Οὗτος γὰρ ἐστιν ὁ Θεὸς, φησὶν, ὁ καὶ ἡμῖν τὴν ἐπάνοδον καὶ ἡμῖν σωτηρίαν δωρούμενος· ὁ πάλαι καὶ θάλατταν καὶ ποταμὸν διαστήσας, καὶ τοὺς ἡμετέρους προγόνους ἀκινδύνως διαβῆναι κελεύσας. Ἐκεῖ εὐφρανθησόμεθα ἐπ' αὐτῷ. Τὸ ἐκεῖ χρόνου ἐστὶ σημαντικόν. Λέγει οὖν, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον καθ᾽ ἂν τοῦ νέου αἰῶνος βασιλεύσει, ἐκεῖ σὺν εὐφρανθησόμεθα. Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἐπὶ τὰ ἔθνη ἐπιβλέπουσι. Πᾶσι προσέχει, καὶ πάντα ἐξετάζει τὰ γενόμενα. Οι S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. El valles abundabunt frumento. lllæ, inquit, olim A pauperrimæ ac steriles gentium animnæ, spirituali - bus fructibus replebuntur. Clamabunt, etenim hy- mnum dicent. Ad meliorem, inquit, deductæ sta- tum, valles, ac repletæ spiritualibus fructibus, by- mnos tibi totis viribus offerent. Argumentum. Vocalionem gentium per hunc psalmum significat, annuntiatque futuram animarum resurrectio- nem, juxta dictum illud: Suscitans a terra ino- pem 48. Personam item inducit apostolorum, enarrantium quanta sint pro evangelica prædica- tione perpessi, et quot ærumnis ad æterna gau- dia deducti sint. Insuperque Judaici populi re- probatio hic significatur. B 2-4. Jubilate Deo, omnis terra, psalmum dicile nomini ejus. Jubilatio est victoriæ canticum, quod canitur profligatis inimicis. Cæsis itaque per Chri- sti adventum hujus sæculi principibus, jubentur omnes gentes victoriæ cantica modulari (28). Dicile Deo : Quam terribilia sunt opera tua, Domine! Cujusmodi opera, nisi divina signa, et quod impu- rorum dæmonum catervæ profligatæ sint? In mul- titudine virtutis tuæ mentientur tibi inimici tui. Ju- dæorum hic stuporem coarguit, qui non sivit eos miraculorum magnitudini obtemperare. Omnis terra adoret te et psallat tibi. Quoniam, inquit, Judæi, eliamsi ingentia per te edita signa conspexerant, C mentiti tamen sunt tibi. At eorum loco te adora- Lit omnium gentium multitudo. personam inducit, qui gentes docent, eum qui in suo secunduin carnem adventu divina signa edidit, ipsum esse qui Rubrum olim mare exsiccavit, et qui Jordanis fluenta divisit, ut filii Israel pedibus transmitterent. gumentum est quod olim gestum fuit, cum conver- tit mare in aridam. Ita Symmachus ait: Mutavit mare in aridam: flumen pertransierunt pede. Hic enim, inquit, Deus est qui reditum nobis concessit, et salutem dedit: qui olim mare et flumen divisit, et proavos nostros absque periculo trajicere jussit. ibi lætabimur in ipso. Illud, ibi, tempus indicat. Ait igitur : Quo tempore ille in novum sæculuin regnabit, nos una cum ipso regnabimus et ineffa- bili gaudio perfundemur. tus est omnibus, omnia gesta inspicit et examinat. Psal. cx11, 7. D 4. In finem canticum PSALMI Resurrectionis. LX V. 5. Venite et videle opera Dei. Apostolorum hic 6. Qui convertit mare in aridam. Hujusce rei ar- 7. Oculi ejus super gentes respiciunt (99). Inten- (28) Quæ habet Corderius ad hunc locum sunt Theodori. (29) Hac sunt Theodori.
Καὶ μὴν καὶ τῶν ἀποστόλων εἰσφέρει τὸ πρόσωπον, διδασκόντων ὅσα ὑπὲρ τοῦ κηρύγματος πεπόνθασι τοῦ εὐαγγελικοῦ, καὶ ὅσαι θλίψεις εἰς αἰωνίους εὐφροσύνας ἐξήγαγον αὐτούς. Ἔτι μὴν καὶ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ σημαίνεται ἡ ἀποβολή. Ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ πᾶσα ἡ γῆ, ψάλατε δὴ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. Ἀλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ὕμνος, ᾀδόμενος ἐπὶ πεπτωκόσιν ἐχθροῖς. Ὡς οὖν ἀνῃρημένων τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου, διὰ τῆς παρουσίας δηλονότι Χριστοῦ, πάντα τὰ ἔθνη τοὺς ἐπινικίους ὕμνους ἀναπέμπειν παρακελεύονται. Εἴπατε τῷ Θεῷ· Ὡς φοβερὰ τὰ ἔργα σου. Καὶ ποῖα ἔργα ἢ τὰς θεοσημείας φησὶ, καὶ τὸ ἐκποδὼν γενέσθαι τῶν ἀκαθάρτων δαιμόνων τὰ πλήθη; Ἐν τῷ πλήθει τῆς δυνάμεώς σου ψεύσονταί σε οἱ ἐχθροί σου. Τῆς Ἰουδαίων ἀποπληξίας ἐνταῦθα κατηγορεῖ, ὡς μηδὲ τῶν θαυμάτων τῆς ὑπερβολῆς παρενεγκούσης αὐτοὺς εἰς τὸ πείθεσθαι. Πᾶσα ἡ γῆ προσκυνησάτωσάν σοι καὶ ψαλάτωσάν σοι. Ἐπειδὴ Ἰουδαῖοι, φησὶ, καίτοι ὑπερβολὰς ὁρῶντες πραττομένας σημείων, ἐψεύσθησάν σοι. Ἀλλ’ οὖν ἀντ’ ἐκείνων προσκυνήσει σοι πᾶσα τῶν ἐθνῶν ἡ πληθύς. Δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ.
Καὶ αἱ κοιλάδες πληθυνοῦσι σἶτον. Αἱ πάλαι, φη- σιν, ἀπορώτατοι καὶ ἄγονοι τῶν ἐθνῶν ψυχαὶ πνευ ματικῶν καρπῶν ἔσονται πλήρεις. Κεκράξονται· καὶ γὰρ ὑμνήσουσιν. Ἐπὶ τὸ βέλτιον μεταβαλοῦσαι, φησὶν, αἱ κοιλάδες καὶ πληθυνθεῖσαι νοητῶν καρπῶν, ἐκτενῶς σοι τοὺς ὕμνους αναπέμψουσιν. αὐτῷ συμβασιλεύσομεν, καὶ τῇ χαρᾷ τῇ ἀνεκλαλήτῳ Εἰς τὸ τέλος ᾠδὴ ΨΑΛΜΟΥ ἀναστάσεως. ΣΕ. Υπόθεσις. Τὴν κλῆσιν τῶν ἐθνῶν διὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ και τασημαίνει, καὶ τὴν ἀνάστασιν τὴν γενησομένην τῶν ψυχῶν αὐτῶν εὐαγγελίζεται, κατὰ τὸ εἰρημέ νον· ῾Ο ἀνιστῶν ἀπὸ γῆς πτωχόν. Καὶ μὴν καὶ τῶν ἀποστόλων εἰσφέρει τὸ πρόσωπον, διδασκόν των ὅσα ὑπὲρ τοῦ κηρύγματος πεπόνθασι τοῦ εὐαγ γελικοῦ, καὶ ὅσαι θλίψεις εἰς αἰωνίους εὐφροσύνας ἐξήγαγον αὐτούς. Ετι μὴν καὶ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ σημαίνεται ἡ ἀποβολή. Αλαλάξατε τῷ Θεῷ πᾶσα ἡ γῆ, ψάλατε δὴ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. ᾿Αλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ὕμνος, ἀδόμενος ἐπὶ πεπτωκόσιν ἐχθροῖς. Ὡς οὖν ἀνῃρημέν νων τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου, διὰ τῆς παρ ουσίας δηλονότι Χριστοῦ, πάντα τὰ ἔθνη τοὺς ἐπινι- κίους ὕμνους ἀναπέμπειν παρακελεύονται. Εἴπατε τῷ Θεῷ· Ως φοβερὰ τὰ ἔργα σου. Καὶ ποῖα ἔργα ἢ τὰς θεοσημείας φησὶ, καὶ τὸ ἐκποδὼν γενέσθαι τῶν ἀκαθάρτων δαιμόνων τὰ πλήθη ; Ἐν τῷ πλήθει τῆς δυνάμεώς σου ψεύσονται σε οἱ ἐχθροί σου. Τῆς Ἰουδαίων ἀποπληξίας ἐνταῦθα κατηγορεῖν, ὡς μηδὲ τῶν θαυμάτων τῆς ὑπερβολῆς παρενεγκούσης αὐτοὺς εἰς τὸ πείθεσθαι. Πᾶσα ἡ γῆ προσκυνησάτωσάν σοι καὶ ψαλάτωσάν σοι. Ἐπειδὴ Ἰουδαῖοι, φησί, καίτοι ὑπερβολὰς ὁρῶντες πραττομένας σημείων, ἐψεύσθησάν σοι. ᾿Αλλ᾽ οὖν ἀντ᾽ ἐκείνων προσκυνήσει σοι πᾶσα τῶν ἐθνῶν ἡ πληθύς. Δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ. Τῶν ἀποστό λων ἐνταῦθα εἰσάγεται τὸ πρόσωπον, διδασκόντων τὰ ἔθνη, ὡς ἄρα αὐτὸς οὗτος ὁ ἐν τῇ κατὰ σάρκα παρ- ουσίᾳ τὰς θεοσημείας ἐργαζόμενος αὐτός ἐστι καὶ ὁ πάλαι τὴν Ἐρυθρὰν ξηράνας θάλασσαν, καὶ μὴν καὶ τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ ἀνακόψας τὰ ρεύματα, ὡς ποδὶ παρελθεῖν τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ. Ο μεταστρέφων τὴν θάλασσαν εἰς ξηράν. Καὶ τούτου ἀπόδειξις τὰ ἤδη γενόμενα, ὅπως τὴν θάλασ σαν μετέβαλεν εἰς ξηράν. Σύμμαχος οὕτως λέγει· Μετέβαλε θάλασσαν εἰς ξηράν· ποταμὸν διέβη- σαν ποδί. Οὗτος γὰρ ἐστιν ὁ Θεὸς, φησὶν, ὁ καὶ ἡμῖν τὴν ἐπάνοδον καὶ ἡμῖν σωτηρίαν δωρούμενος· ὁ πάλαι καὶ θάλατταν καὶ ποταμὸν διαστήσας, καὶ τοὺς ἡμετέρους προγόνους ἀκινδύνως διαβῆναι κελεύσας. Ἐκεῖ εὐφρανθησόμεθα ἐπ' αὐτῷ. Τὸ ἐκεῖ χρόνου ἐστὶ σημαντικόν. Λέγει οὖν, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον καθ᾽ ἂν τοῦ νέου αἰῶνος βασιλεύσει, ἐκεῖ σὺν εὐφρανθησόμεθα. Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἐπὶ τὰ ἔθνη ἐπιβλέπουσι. Πᾶσι προσέχει, καὶ πάντα ἐξετάζει τὰ γενόμενα. Οι S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. El valles abundabunt frumento. lllæ, inquit, olim A pauperrimæ ac steriles gentium animnæ, spirituali - bus fructibus replebuntur. Clamabunt, etenim hy- mnum dicent. Ad meliorem, inquit, deductæ sta- tum, valles, ac repletæ spiritualibus fructibus, by- mnos tibi totis viribus offerent. Argumentum. Vocalionem gentium per hunc psalmum significat, annuntiatque futuram animarum resurrectio- nem, juxta dictum illud: Suscitans a terra ino- pem 48. Personam item inducit apostolorum, enarrantium quanta sint pro evangelica prædica- tione perpessi, et quot ærumnis ad æterna gau- dia deducti sint. Insuperque Judaici populi re- probatio hic significatur. B 2-4. Jubilate Deo, omnis terra, psalmum dicile nomini ejus. Jubilatio est victoriæ canticum, quod canitur profligatis inimicis. Cæsis itaque per Chri- sti adventum hujus sæculi principibus, jubentur omnes gentes victoriæ cantica modulari (28). Dicile Deo : Quam terribilia sunt opera tua, Domine! Cujusmodi opera, nisi divina signa, et quod impu- rorum dæmonum catervæ profligatæ sint? In mul- titudine virtutis tuæ mentientur tibi inimici tui. Ju- dæorum hic stuporem coarguit, qui non sivit eos miraculorum magnitudini obtemperare. Omnis terra adoret te et psallat tibi. Quoniam, inquit, Judæi, eliamsi ingentia per te edita signa conspexerant, C mentiti tamen sunt tibi. At eorum loco te adora- Lit omnium gentium multitudo. personam inducit, qui gentes docent, eum qui in suo secunduin carnem adventu divina signa edidit, ipsum esse qui Rubrum olim mare exsiccavit, et qui Jordanis fluenta divisit, ut filii Israel pedibus transmitterent. gumentum est quod olim gestum fuit, cum conver- tit mare in aridam. Ita Symmachus ait: Mutavit mare in aridam: flumen pertransierunt pede. Hic enim, inquit, Deus est qui reditum nobis concessit, et salutem dedit: qui olim mare et flumen divisit, et proavos nostros absque periculo trajicere jussit. ibi lætabimur in ipso. Illud, ibi, tempus indicat. Ait igitur : Quo tempore ille in novum sæculuin regnabit, nos una cum ipso regnabimus et ineffa- bili gaudio perfundemur. tus est omnibus, omnia gesta inspicit et examinat. Psal. cx11, 7. D 4. In finem canticum PSALMI Resurrectionis. LX V. 5. Venite et videle opera Dei. Apostolorum hic 6. Qui convertit mare in aridam. Hujusce rei ar- 7. Oculi ejus super gentes respiciunt (99). Inten- (28) Quæ habet Corderius ad hunc locum sunt Theodori. (29) Hac sunt Theodori.
Τῶν ἀποστόλων ἐνταῦθα εἰσάγεται τὸ πρόσωπον, διδασκόντων τὰ ἔθνη, ὡς ἄρα αὐτὸς οὗτος ὁ ἐν τῇ κατὰ σάρκα παρουσίᾳ τὰς θεοσημείας ἐργαζόμενος αὐτός ἐστι καὶ ὁ πάλαι τὴν Ἐρυθρὰν ξηράνας θάλασσαν, καὶ μὴν καὶ τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ ἀνακόψας τὰ ῥεύματα, ὡς ποδὶ παρελθεῖν τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ. Ὁ μεταστρέφων τὴν θάλασσαν εἰς ξηράν. Καὶ τούτου ἀπόδειξις τὰ ἤδη γενόμενα, ὅπως τὴν θάλαςσαν μετέβαλεν εἰς ξηράν. Σύμμαχος οὕτως λέγει· Μετέβαλε θάλασσαν εἰς ξηράν· ποταμὸν διέβησαν ποδί. Οὗτος γάρ ἐστιν ὁ Θεὸς, φησὶν, ὁ καὶ ἡμῖν τὴν ἐπάνοδον καὶ ἡμῖν σωτηρίαν δωρούμενος· ὁ πάλαι καὶ θάλατταν καὶ ποταμὸν διαστήσας, καὶ τοὺς ἡμετέρους προγόνους ἀκινδύνως διαβῆναι κελεύσας. Ἐκεῖ εὐφρανθησόμεθα ἐπ’ αὐτῷ. Τὸ ἐκεῖ χρόνου ἐστὶ σημαντικόν. Λέγει οὖν, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον καθ’ ὃν τοῦ νέου αἰῶνος βασιλεύσει, ἐκεῖ σὺν αὐτῷ συμβασιλεύσομεν, καὶ τῇ χαρᾷ τῇ ἀνεκλαλήτῳ εὐφρανθησόμεθα. Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἐπὶ τὰ ἔθνη ἐπιβλέπουσι. Πᾶσι προσέχει, καὶ πάντα ἐξετάζει τὰ γενόμενα. Οἱ παραπικραίνοντες μὴ ὑψούσθωσαν ἐν ἑαυτοῖς.
Καὶ αἱ κοιλάδες πληθυνοῦσι σἶτον. Αἱ πάλαι, φη- σιν, ἀπορώτατοι καὶ ἄγονοι τῶν ἐθνῶν ψυχαὶ πνευ ματικῶν καρπῶν ἔσονται πλήρεις. Κεκράξονται· καὶ γὰρ ὑμνήσουσιν. Ἐπὶ τὸ βέλτιον μεταβαλοῦσαι, φησὶν, αἱ κοιλάδες καὶ πληθυνθεῖσαι νοητῶν καρπῶν, ἐκτενῶς σοι τοὺς ὕμνους αναπέμψουσιν. αὐτῷ συμβασιλεύσομεν, καὶ τῇ χαρᾷ τῇ ἀνεκλαλήτῳ Εἰς τὸ τέλος ᾠδὴ ΨΑΛΜΟΥ ἀναστάσεως. ΣΕ. Υπόθεσις. Τὴν κλῆσιν τῶν ἐθνῶν διὰ τοῦ παρόντος ψαλμοῦ και τασημαίνει, καὶ τὴν ἀνάστασιν τὴν γενησομένην τῶν ψυχῶν αὐτῶν εὐαγγελίζεται, κατὰ τὸ εἰρημέ νον· ῾Ο ἀνιστῶν ἀπὸ γῆς πτωχόν. Καὶ μὴν καὶ τῶν ἀποστόλων εἰσφέρει τὸ πρόσωπον, διδασκόν των ὅσα ὑπὲρ τοῦ κηρύγματος πεπόνθασι τοῦ εὐαγ γελικοῦ, καὶ ὅσαι θλίψεις εἰς αἰωνίους εὐφροσύνας ἐξήγαγον αὐτούς. Ετι μὴν καὶ τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ σημαίνεται ἡ ἀποβολή. Αλαλάξατε τῷ Θεῷ πᾶσα ἡ γῆ, ψάλατε δὴ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. ᾿Αλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ὕμνος, ἀδόμενος ἐπὶ πεπτωκόσιν ἐχθροῖς. Ὡς οὖν ἀνῃρημέν νων τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου, διὰ τῆς παρ ουσίας δηλονότι Χριστοῦ, πάντα τὰ ἔθνη τοὺς ἐπινι- κίους ὕμνους ἀναπέμπειν παρακελεύονται. Εἴπατε τῷ Θεῷ· Ως φοβερὰ τὰ ἔργα σου. Καὶ ποῖα ἔργα ἢ τὰς θεοσημείας φησὶ, καὶ τὸ ἐκποδὼν γενέσθαι τῶν ἀκαθάρτων δαιμόνων τὰ πλήθη ; Ἐν τῷ πλήθει τῆς δυνάμεώς σου ψεύσονται σε οἱ ἐχθροί σου. Τῆς Ἰουδαίων ἀποπληξίας ἐνταῦθα κατηγορεῖν, ὡς μηδὲ τῶν θαυμάτων τῆς ὑπερβολῆς παρενεγκούσης αὐτοὺς εἰς τὸ πείθεσθαι. Πᾶσα ἡ γῆ προσκυνησάτωσάν σοι καὶ ψαλάτωσάν σοι. Ἐπειδὴ Ἰουδαῖοι, φησί, καίτοι ὑπερβολὰς ὁρῶντες πραττομένας σημείων, ἐψεύσθησάν σοι. ᾿Αλλ᾽ οὖν ἀντ᾽ ἐκείνων προσκυνήσει σοι πᾶσα τῶν ἐθνῶν ἡ πληθύς. Δεῦτε καὶ ἴδετε τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ. Τῶν ἀποστό λων ἐνταῦθα εἰσάγεται τὸ πρόσωπον, διδασκόντων τὰ ἔθνη, ὡς ἄρα αὐτὸς οὗτος ὁ ἐν τῇ κατὰ σάρκα παρ- ουσίᾳ τὰς θεοσημείας ἐργαζόμενος αὐτός ἐστι καὶ ὁ πάλαι τὴν Ἐρυθρὰν ξηράνας θάλασσαν, καὶ μὴν καὶ τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ ἀνακόψας τὰ ρεύματα, ὡς ποδὶ παρελθεῖν τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ. Ο μεταστρέφων τὴν θάλασσαν εἰς ξηράν. Καὶ τούτου ἀπόδειξις τὰ ἤδη γενόμενα, ὅπως τὴν θάλασ σαν μετέβαλεν εἰς ξηράν. Σύμμαχος οὕτως λέγει· Μετέβαλε θάλασσαν εἰς ξηράν· ποταμὸν διέβη- σαν ποδί. Οὗτος γὰρ ἐστιν ὁ Θεὸς, φησὶν, ὁ καὶ ἡμῖν τὴν ἐπάνοδον καὶ ἡμῖν σωτηρίαν δωρούμενος· ὁ πάλαι καὶ θάλατταν καὶ ποταμὸν διαστήσας, καὶ τοὺς ἡμετέρους προγόνους ἀκινδύνως διαβῆναι κελεύσας. Ἐκεῖ εὐφρανθησόμεθα ἐπ' αὐτῷ. Τὸ ἐκεῖ χρόνου ἐστὶ σημαντικόν. Λέγει οὖν, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον καθ᾽ ἂν τοῦ νέου αἰῶνος βασιλεύσει, ἐκεῖ σὺν εὐφρανθησόμεθα. Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἐπὶ τὰ ἔθνη ἐπιβλέπουσι. Πᾶσι προσέχει, καὶ πάντα ἐξετάζει τὰ γενόμενα. Οι S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. El valles abundabunt frumento. lllæ, inquit, olim A pauperrimæ ac steriles gentium animnæ, spirituali - bus fructibus replebuntur. Clamabunt, etenim hy- mnum dicent. Ad meliorem, inquit, deductæ sta- tum, valles, ac repletæ spiritualibus fructibus, by- mnos tibi totis viribus offerent. Argumentum. Vocalionem gentium per hunc psalmum significat, annuntiatque futuram animarum resurrectio- nem, juxta dictum illud: Suscitans a terra ino- pem 48. Personam item inducit apostolorum, enarrantium quanta sint pro evangelica prædica- tione perpessi, et quot ærumnis ad æterna gau- dia deducti sint. Insuperque Judaici populi re- probatio hic significatur. B 2-4. Jubilate Deo, omnis terra, psalmum dicile nomini ejus. Jubilatio est victoriæ canticum, quod canitur profligatis inimicis. Cæsis itaque per Chri- sti adventum hujus sæculi principibus, jubentur omnes gentes victoriæ cantica modulari (28). Dicile Deo : Quam terribilia sunt opera tua, Domine! Cujusmodi opera, nisi divina signa, et quod impu- rorum dæmonum catervæ profligatæ sint? In mul- titudine virtutis tuæ mentientur tibi inimici tui. Ju- dæorum hic stuporem coarguit, qui non sivit eos miraculorum magnitudini obtemperare. Omnis terra adoret te et psallat tibi. Quoniam, inquit, Judæi, eliamsi ingentia per te edita signa conspexerant, C mentiti tamen sunt tibi. At eorum loco te adora- Lit omnium gentium multitudo. personam inducit, qui gentes docent, eum qui in suo secunduin carnem adventu divina signa edidit, ipsum esse qui Rubrum olim mare exsiccavit, et qui Jordanis fluenta divisit, ut filii Israel pedibus transmitterent. gumentum est quod olim gestum fuit, cum conver- tit mare in aridam. Ita Symmachus ait: Mutavit mare in aridam: flumen pertransierunt pede. Hic enim, inquit, Deus est qui reditum nobis concessit, et salutem dedit: qui olim mare et flumen divisit, et proavos nostros absque periculo trajicere jussit. ibi lætabimur in ipso. Illud, ibi, tempus indicat. Ait igitur : Quo tempore ille in novum sæculuin regnabit, nos una cum ipso regnabimus et ineffa- bili gaudio perfundemur. tus est omnibus, omnia gesta inspicit et examinat. Psal. cx11, 7. D 4. In finem canticum PSALMI Resurrectionis. LX V. 5. Venite et videle opera Dei. Apostolorum hic 6. Qui convertit mare in aridam. Hujusce rei ar- 7. Oculi ejus super gentes respiciunt (99). Inten- (28) Quæ habet Corderius ad hunc locum sunt Theodori. (29) Hac sunt Theodori.
PG 27:289Καὶ τίνες ἂν εἶεν οἱ παραπικραίνοντες ἢ περὶ ὧν εἴρηται, Υἱὲ ἀνθρώπου, πορεύθητι πρὸς τὸν οἶκον τὸν παραπικραίνοντά με; Καὶ μὴν παρεπίκραναν αὐτὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ· καὶ πάλιν· Μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν ὡς ἐν τῷ παραπικρασμῷ. Εὐλογεῖτε, ἔθνη, τὸν Θεόν. Πάντες δὲ κατὰ ταυτὸν γενόμενοι, μᾶλλον αὐτὸν ἐπαινεῖτε καὶ θαυμάζετε. [ Τοῦ θεμένου τὴν ψυχήν μου εἰς ζωήν. Εὐφρανθήσομαι δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις θαυμασίοις, καὶ τῷ ταῦτα πεποιηκότι, ὃς, ἅτε Δεσπότης καὶ πάντα ἐφορῶν, διάκρισιν ποιεῖται τῶν ἐπὶ γῆς, καὶ τιμωρίαις περιβάλλει τοὺς ἀναξίους. Ὀφθαλμοὺς τοὺς ἀποστόλους λέγει.] Ὅτι ἐδοκίμασας ἡμᾶς, Θεὸς, ἐπύρωσας ἡμᾶς. Τὰς θλίψεις τὰς γενησομένας διὰ τὸ κήρυγμα τοῖς ἀποστόλοις προαναφωνεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ προφητικόν· ἐκ προσώπου αὐτῶν καταλέγον καὶ τὰς παγίδας, ἤτοι τὰ δεσμωτήρια, τούς τε πειρασμοὺς τοὺς διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος κατασημαίνει. Εἰσελεύσομαι εἰς τὸν οἶκόν σου ἐν ὁλοκαυτώμασι. Τὸν ἐπουράνιον δηλονότι· ὅλους γὰρ ἑαυτοὺς ἀνέθηκαν τῷ Θεῷ ἐν τάξει ὁλοκαυτωμάτων. [Ὁλοκαυτώμασι δὲ νοητοῖς. Ἀλλὰ τὰ μὲν σὰ, φησὶ, Δέσποτα, τοιαῦτα·
Α χημα προσφέρει τῷ Θεῷ τὸ ἔξω πάσης ἀδικίας γενέ- σθαι· διὸ καὶ εἰσακούεσθαι θαῤῥεῖ. Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις ΨΑΛΜΟΣ, τῷ Δαυΐδ. Ε. Υπόθεσις. Πάλιν κἀνταῦθα τῶν ἀποστόλων τὸ πρόσωπον εἰσάγε ται, διδασκαλίαν ποιούμενον τῶν ἐθνῶν, ῥυσθῆ ναί τε εὐχόμενον τῶν ἀντιλεγόντων τῇ διδασκα λίᾳ αὐτῶν. [ Ακόλουθος καὶ οὗτος τῷ πρὸ αὐτοῦ· ἰδίωμα γὰρ ἔχει τῆς τῶν ἱερῶν εὐλογίας, καὶ κεῖται ἐν τοῖς Κριταῖς ἡ εὐχὴ πᾶσα σχεδόν. Ὡς οὖν μέλ λοντος καὶ τούτου γίνεσθαι, μετὰ τὴν ἐπάνοδον προεφητεύθη, κηρύττει δὲ καὶ τὴν θείαν ἀνθρώ- πησιν καὶ ἐπιφάνειαν, καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν σωτη- ρίαν. Ἐν ὕμνοις δὲ ἐπιγέγραπται, ἐπεὶ Θεοῦ τὸ ὑμνεῖσθαι, ἀνθρώπων δὲ τὸ δι' ἐπαίνων εγκωμιά ζεσθσι. ] Ο Θεός οίκτειρήσαι ἡμᾶς καὶ εὐλογήσει ἡμᾶς. Τῶν σῶν οἰκτιρμῶν δεόμεθα, φησὶ, Δέσποτα, καὶ τῆς ἐπιφανείας του προσώπου σου, πρὸς τὸ δύο νασθαι φανερὰν τὴν ὁδὸν τοῦ ἁγίου σου Εὐαγγελίου πᾶσι τοῖς ἔθνεσι κηρύξαι. Σωτήριον γὰρ πανταχοῦ τὴν παρουσίαν αὐτοῦ φησιν. Ἐξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ, ὁ Θεός. Πάντων τῶν ἐθνῶν τὴν εἰς Χριστὸν ὁμολογίαν προφητεύει. Εὐφρανθήτωσαν καὶ ἀγαλλιάσθωσαν ἔθνη. Ηδό μενον τὸ προφητικὸν Πνεῦμα τῇ σωτηρία τῆς οἰκουμένης, πολλάκις τὰ αὐτὰ φθέγγεται, τῇ συν εχεί διηγήσει εὐφροσύνης ἀπολαῦον. Εξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ, ὁ Θεὸς, ἐξ- ομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ πάντες. Οὐχ ἁπλῶς τὴν ταυτολογίαν τέθεικεν, ἀλλὰ προθυμοτέρους τοὺς ἀκούοντας ἐργαζόμενος. Γῆ ἔδωκε τὸν καρπὸν αὐτ τῆς. Ἡ νοητή δηλονότι. Καρπὸς δὲ αὐτῆς αἱ κατ' εὐσέβειαν προκοπαί. [Εξομολογησάσθωσάν σοι οἱ λαοὶ, ὁ Θεός. Ωσπερ δἰς τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνῳδίαν διήγειρεν, οὕτω δὶς αὐτοῖς τὴν εὐλογίαν ἐζήτησεν· ἀπολαύσαντα δηλονότι καὶ αὐτῆς εὐλογίας. Η ὅτι ἐπεὶ οὐκ ἀγνοοῦσιν οἱ ἐξ αὐτ τῆς τὸν ἐπὶ πάντων Θεὸν, ἀλλὰ τὸν ἥδιστον αὐτῷ προσφέρουσι τῆς εὐσεβείας καρπόν· ὃν εἴ προσφέρου μέν σοι, ἤτοι τὴν τῆς ἀρετῆς ἐπιτήδευσιν, εὐλογού μεθα παρὰ σοῦ.] [Εὐλογήσαι ἡμᾶς ὁ Θεός. Εἰδέναι μὲν προσήκει, ὡς, εὐλογοῦντες ἄνθρωποι τὸν Θεὸν, λόγους αὐτῷ προσ φέρουσι μόνους, ἔργῳ δὲ αὐτὸν εὐεργετῆσαι οὐ δύ νανται. Ὁ δὲ Θεός, εὐλογῶν, βεβαιοί τοὺς λόγους τῷ ἔργῳ, καὶ παντοδαπῶν ἀγαθῶν παρέχει τοῖς εὐλο γουμένοις φοράν. Εἶτα διδάσκει πῶς. ] Εἰς τὸ τέλος, τῆς ᾠδῆς Δαυΐδ ΨΑΛΜΟΣ. ΕΖ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου στην μαίνει, καὶ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν καθαίρεσιν, καὶ τῆς νοητῆς αἰχμαλωσίας τὴν ἀπόλυσιν. Ἔτι γε μήν S. ATHANASHI OPP. PARS III. EXEGETICA. - riatur quodammodo apud Deum, quod extra ini- quitatem omnem versetur, quamobrem se exau- diendum fore confidit. David. LXVI. Argumentum. Rursum hic apostolorum personam inducit, qui doctrina gentes imbuunt, et rogant liberari ab iis qui doctrinæ suæ contradicunt. [Hic psalmus præcedenti consentaneus est: proprie enim agit de benedictione sacrorum, atque tota pene ora- tio in libro Judicum jacet. Ac si igitur futurum sit ut hoc eveniat, postquam reditum vaticinatus est, prædicat divinam incarnationem et adven- tum, atque futuram gentium salutem. Inscriptus autem est, In hymnis, quia Dei est hymnis cele- brari, hominum autem est laudibus ornari.] ut Tuam, inquit, miserationem obsecrainus, Domine, rogamusque ut exhibeąs vultum tuum nobis, viam sancti Evangelii tui gentibus omnibus prædi- care possimus. Suluture enim, ipsius adventum ubique significat. sti confessionem ab omnibus gentibus emittendam fore. Latentur et exsultent gentes. Cum propheticus Spiritus de salute orbis summopere delectetur, ple- rumque eadem ipsa repetit, ex frequenti narratione gaudio affectus. populi omnes (31). Non sine causa repetit, sed ut alacriores reddat auditores. Terra dedit fructum suum. Spiritualis videlicet. Fructus autem sunt ejus in pietate profectus. [Confiteantur tibi populi, Deus. Quemadmodum bis gentes ad hymnos concinendos excitavit, ita bis ipsas ad benedictionem quæsivit: cum bis sci- licet eam benedictionem accepisset. Aut quia ilæ benedictione repletæ non ignorant Deum qui super omnia est, sed dulcissimum ipsi offerunt pietatis fructum quem si tibi offeramus, id est virtutis studium accuratum, a te benedictionem accipie- mus.] [Benedicat nos Deus. Sciendum homines Deum: benedicentes, ipsi verba solum proferre, sed opere ipsi beneficia impendere non posse. At Deus cum benedicit, operibus verba confirmat, ac bonorum omnium copiam iis quibus benedicit elargitur. Deinde docet quomodo.] David. LXVII. Argumentum. In hoc psalmo adventum Domini significat, necnon spiritualium hostium depulsionem, spiritualisque captivitatis solutionem. Docet insuper se ipsum B G C D 4. In finem, PSALMUS in hymnis, ipsi 2. Deus misereatur nostri et benedicat nobis, etc. 4. Confiteantur tibi populi, Deus. Prædicit Chri- 6. Confiteantur tibi populi, Deus, confleantur tibi 1. In finem, PSALMUS cantici, ipsi (51) In R. 111, hæc dicuntur Theodoreti.
τὰ δὲ ἡμέτερα, τὸ οἷα εἰσελθεῖν εἰς τὸν ναὸν καὶ θῦσαί σοι χαριστήρια, τὸ αὐτὸ δὲ λέγει διέστειλε καὶ ἐλάλησε. Τοῦτο δὲ λέγει ὅσα ηὐξάμην.] Ἀποδώσω σοι τὰς εὐχάς μου. Ἃ ηὐξάμην, φησὶ, θλιβόμενος ἀποδώσω σοι. Ηὐξάμην δὲ, ὡς τῆς θλίψεως τῆς παρούσης ῥυσθεὶς διαπαντὸς ἀναπέμψω σοι τὰς αἰνέσεις. Ὁλοκαυτώματα μεμυαλωμένα ἀνοίσω σοι. Ὁπόσα σοι προσφέρειν προσέταξας, ἱερεύσω προθύμως. Μεμυαλωμένα δὲ κέκληκε τὰ εὐτραφῆ καὶ πίονα· οὕτω γὰρ καὶ ὁ νόμος προσφέρειν ἐκέλευσεν ἄμωμά τε καὶ ἄρτια. Ἐπαρᾶται δὲ καὶ ὁ προφήτης Μαλαχίας τοῖς τὰ τοιαῦτα μὲν ἔχουσιν, ἀνάπηρα δὲ προςφέρουσιν. Αὕτη δὲ καὶ τῷ Κάϊν ἐγένετο τῶν κακῶν ἐκείνων ἡ ἀρχή. Διδασκόμεθα δὲ καὶ ἡμεῖς τοῖς τιμιωτέροις ὧν ἔχομεν τὸ θεῖον γεραίρειν. Ἀνοίσω σοι βόας μετὰ χιμάρων. Πνευματικὰ δὲ πάντα, ὡς ἔφην, καὶ τὰ ὁλοκαυτώματα καὶ οἱ βόες καὶ οἱ χίμαροι, οὓς ἀποδώσειν ἐπαγγέλλεται. Δεῦτε, καὶ ἀκούσατε, καὶ διηγήσομαι. Καὶ τίνα ἕτερα διηγεῖται ἢ ἃ φθάσας ἐξηγήσατο, τὸ, ὅτι Ἐδοκίμασας ἡμᾶς, καὶ τὰ λοιπά; Ἀδικίαν εἰ ἐθεώρουν ἐν καρδίᾳ μου, μὴ εἰςακουσάτω μου Κύριος.
Α χημα προσφέρει τῷ Θεῷ τὸ ἔξω πάσης ἀδικίας γενέ- σθαι· διὸ καὶ εἰσακούεσθαι θαῤῥεῖ. Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις ΨΑΛΜΟΣ, τῷ Δαυΐδ. Ε. Υπόθεσις. Πάλιν κἀνταῦθα τῶν ἀποστόλων τὸ πρόσωπον εἰσάγε ται, διδασκαλίαν ποιούμενον τῶν ἐθνῶν, ῥυσθῆ ναί τε εὐχόμενον τῶν ἀντιλεγόντων τῇ διδασκα λίᾳ αὐτῶν. [ Ακόλουθος καὶ οὗτος τῷ πρὸ αὐτοῦ· ἰδίωμα γὰρ ἔχει τῆς τῶν ἱερῶν εὐλογίας, καὶ κεῖται ἐν τοῖς Κριταῖς ἡ εὐχὴ πᾶσα σχεδόν. Ὡς οὖν μέλ λοντος καὶ τούτου γίνεσθαι, μετὰ τὴν ἐπάνοδον προεφητεύθη, κηρύττει δὲ καὶ τὴν θείαν ἀνθρώ- πησιν καὶ ἐπιφάνειαν, καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν σωτη- ρίαν. Ἐν ὕμνοις δὲ ἐπιγέγραπται, ἐπεὶ Θεοῦ τὸ ὑμνεῖσθαι, ἀνθρώπων δὲ τὸ δι' ἐπαίνων εγκωμιά ζεσθσι. ] Ο Θεός οίκτειρήσαι ἡμᾶς καὶ εὐλογήσει ἡμᾶς. Τῶν σῶν οἰκτιρμῶν δεόμεθα, φησὶ, Δέσποτα, καὶ τῆς ἐπιφανείας του προσώπου σου, πρὸς τὸ δύο νασθαι φανερὰν τὴν ὁδὸν τοῦ ἁγίου σου Εὐαγγελίου πᾶσι τοῖς ἔθνεσι κηρύξαι. Σωτήριον γὰρ πανταχοῦ τὴν παρουσίαν αὐτοῦ φησιν. Ἐξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ, ὁ Θεός. Πάντων τῶν ἐθνῶν τὴν εἰς Χριστὸν ὁμολογίαν προφητεύει. Εὐφρανθήτωσαν καὶ ἀγαλλιάσθωσαν ἔθνη. Ηδό μενον τὸ προφητικὸν Πνεῦμα τῇ σωτηρία τῆς οἰκουμένης, πολλάκις τὰ αὐτὰ φθέγγεται, τῇ συν εχεί διηγήσει εὐφροσύνης ἀπολαῦον. Εξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ, ὁ Θεὸς, ἐξ- ομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ πάντες. Οὐχ ἁπλῶς τὴν ταυτολογίαν τέθεικεν, ἀλλὰ προθυμοτέρους τοὺς ἀκούοντας ἐργαζόμενος. Γῆ ἔδωκε τὸν καρπὸν αὐτ τῆς. Ἡ νοητή δηλονότι. Καρπὸς δὲ αὐτῆς αἱ κατ' εὐσέβειαν προκοπαί. [Εξομολογησάσθωσάν σοι οἱ λαοὶ, ὁ Θεός. Ωσπερ δἰς τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνῳδίαν διήγειρεν, οὕτω δὶς αὐτοῖς τὴν εὐλογίαν ἐζήτησεν· ἀπολαύσαντα δηλονότι καὶ αὐτῆς εὐλογίας. Η ὅτι ἐπεὶ οὐκ ἀγνοοῦσιν οἱ ἐξ αὐτ τῆς τὸν ἐπὶ πάντων Θεὸν, ἀλλὰ τὸν ἥδιστον αὐτῷ προσφέρουσι τῆς εὐσεβείας καρπόν· ὃν εἴ προσφέρου μέν σοι, ἤτοι τὴν τῆς ἀρετῆς ἐπιτήδευσιν, εὐλογού μεθα παρὰ σοῦ.] [Εὐλογήσαι ἡμᾶς ὁ Θεός. Εἰδέναι μὲν προσήκει, ὡς, εὐλογοῦντες ἄνθρωποι τὸν Θεὸν, λόγους αὐτῷ προσ φέρουσι μόνους, ἔργῳ δὲ αὐτὸν εὐεργετῆσαι οὐ δύ νανται. Ὁ δὲ Θεός, εὐλογῶν, βεβαιοί τοὺς λόγους τῷ ἔργῳ, καὶ παντοδαπῶν ἀγαθῶν παρέχει τοῖς εὐλο γουμένοις φοράν. Εἶτα διδάσκει πῶς. ] Εἰς τὸ τέλος, τῆς ᾠδῆς Δαυΐδ ΨΑΛΜΟΣ. ΕΖ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου στην μαίνει, καὶ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν καθαίρεσιν, καὶ τῆς νοητῆς αἰχμαλωσίας τὴν ἀπόλυσιν. Ἔτι γε μήν S. ATHANASHI OPP. PARS III. EXEGETICA. - riatur quodammodo apud Deum, quod extra ini- quitatem omnem versetur, quamobrem se exau- diendum fore confidit. David. LXVI. Argumentum. Rursum hic apostolorum personam inducit, qui doctrina gentes imbuunt, et rogant liberari ab iis qui doctrinæ suæ contradicunt. [Hic psalmus præcedenti consentaneus est: proprie enim agit de benedictione sacrorum, atque tota pene ora- tio in libro Judicum jacet. Ac si igitur futurum sit ut hoc eveniat, postquam reditum vaticinatus est, prædicat divinam incarnationem et adven- tum, atque futuram gentium salutem. Inscriptus autem est, In hymnis, quia Dei est hymnis cele- brari, hominum autem est laudibus ornari.] ut Tuam, inquit, miserationem obsecrainus, Domine, rogamusque ut exhibeąs vultum tuum nobis, viam sancti Evangelii tui gentibus omnibus prædi- care possimus. Suluture enim, ipsius adventum ubique significat. sti confessionem ab omnibus gentibus emittendam fore. Latentur et exsultent gentes. Cum propheticus Spiritus de salute orbis summopere delectetur, ple- rumque eadem ipsa repetit, ex frequenti narratione gaudio affectus. populi omnes (31). Non sine causa repetit, sed ut alacriores reddat auditores. Terra dedit fructum suum. Spiritualis videlicet. Fructus autem sunt ejus in pietate profectus. [Confiteantur tibi populi, Deus. Quemadmodum bis gentes ad hymnos concinendos excitavit, ita bis ipsas ad benedictionem quæsivit: cum bis sci- licet eam benedictionem accepisset. Aut quia ilæ benedictione repletæ non ignorant Deum qui super omnia est, sed dulcissimum ipsi offerunt pietatis fructum quem si tibi offeramus, id est virtutis studium accuratum, a te benedictionem accipie- mus.] [Benedicat nos Deus. Sciendum homines Deum: benedicentes, ipsi verba solum proferre, sed opere ipsi beneficia impendere non posse. At Deus cum benedicit, operibus verba confirmat, ac bonorum omnium copiam iis quibus benedicit elargitur. Deinde docet quomodo.] David. LXVII. Argumentum. In hoc psalmo adventum Domini significat, necnon spiritualium hostium depulsionem, spiritualisque captivitatis solutionem. Docet insuper se ipsum B G C D 4. In finem, PSALMUS in hymnis, ipsi 2. Deus misereatur nostri et benedicat nobis, etc. 4. Confiteantur tibi populi, Deus. Prædicit Chri- 6. Confiteantur tibi populi, Deus, confleantur tibi 1. In finem, PSALMUS cantici, ipsi (51) In R. 111, hæc dicuntur Theodoreti.
Ἤδειν δὲ, ὅτι οὐκ ἂν, ἐμοῦ περὶ ἀδικίαν ἔχοντος, ἀκοῦσαί μου τῆς προσευχῆς ὁ Θεὸς ἀνέχοιτο. Ἀκύλας· Ἀνωφελὲς ἰδὼν ἐν καρδίᾳ μου, οὐκ εἰσακούσεται Κύριος. Βούλεται δὲ εἰπεῖν, ὅτι, τὰς αἰτήσεις τῷ Θεῷ προσάγων, ἐπεμελούμην τοῦ πρέποντος, εἰδὼς, ὡς οὐδέν μοι τῆς αἰτήσεως ὄφελος, μὴ ποιοῦντι τὰ δέοντα. Καὶ ἕτερόν τι καύχημα προσφέρει τῷ Θεῷ τὸ ἔξω πάσης ἀδικίας γενέσθαι· διὸ καὶ εἰσακούεσθαι θαῤῥεῖ.
Α χημα προσφέρει τῷ Θεῷ τὸ ἔξω πάσης ἀδικίας γενέ- σθαι· διὸ καὶ εἰσακούεσθαι θαῤῥεῖ. Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις ΨΑΛΜΟΣ, τῷ Δαυΐδ. Ε. Υπόθεσις. Πάλιν κἀνταῦθα τῶν ἀποστόλων τὸ πρόσωπον εἰσάγε ται, διδασκαλίαν ποιούμενον τῶν ἐθνῶν, ῥυσθῆ ναί τε εὐχόμενον τῶν ἀντιλεγόντων τῇ διδασκα λίᾳ αὐτῶν. [ Ακόλουθος καὶ οὗτος τῷ πρὸ αὐτοῦ· ἰδίωμα γὰρ ἔχει τῆς τῶν ἱερῶν εὐλογίας, καὶ κεῖται ἐν τοῖς Κριταῖς ἡ εὐχὴ πᾶσα σχεδόν. Ὡς οὖν μέλ λοντος καὶ τούτου γίνεσθαι, μετὰ τὴν ἐπάνοδον προεφητεύθη, κηρύττει δὲ καὶ τὴν θείαν ἀνθρώ- πησιν καὶ ἐπιφάνειαν, καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν σωτη- ρίαν. Ἐν ὕμνοις δὲ ἐπιγέγραπται, ἐπεὶ Θεοῦ τὸ ὑμνεῖσθαι, ἀνθρώπων δὲ τὸ δι' ἐπαίνων εγκωμιά ζεσθσι. ] Ο Θεός οίκτειρήσαι ἡμᾶς καὶ εὐλογήσει ἡμᾶς. Τῶν σῶν οἰκτιρμῶν δεόμεθα, φησὶ, Δέσποτα, καὶ τῆς ἐπιφανείας του προσώπου σου, πρὸς τὸ δύο νασθαι φανερὰν τὴν ὁδὸν τοῦ ἁγίου σου Εὐαγγελίου πᾶσι τοῖς ἔθνεσι κηρύξαι. Σωτήριον γὰρ πανταχοῦ τὴν παρουσίαν αὐτοῦ φησιν. Ἐξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ, ὁ Θεός. Πάντων τῶν ἐθνῶν τὴν εἰς Χριστὸν ὁμολογίαν προφητεύει. Εὐφρανθήτωσαν καὶ ἀγαλλιάσθωσαν ἔθνη. Ηδό μενον τὸ προφητικὸν Πνεῦμα τῇ σωτηρία τῆς οἰκουμένης, πολλάκις τὰ αὐτὰ φθέγγεται, τῇ συν εχεί διηγήσει εὐφροσύνης ἀπολαῦον. Εξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ, ὁ Θεὸς, ἐξ- ομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ πάντες. Οὐχ ἁπλῶς τὴν ταυτολογίαν τέθεικεν, ἀλλὰ προθυμοτέρους τοὺς ἀκούοντας ἐργαζόμενος. Γῆ ἔδωκε τὸν καρπὸν αὐτ τῆς. Ἡ νοητή δηλονότι. Καρπὸς δὲ αὐτῆς αἱ κατ' εὐσέβειαν προκοπαί. [Εξομολογησάσθωσάν σοι οἱ λαοὶ, ὁ Θεός. Ωσπερ δἰς τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνῳδίαν διήγειρεν, οὕτω δὶς αὐτοῖς τὴν εὐλογίαν ἐζήτησεν· ἀπολαύσαντα δηλονότι καὶ αὐτῆς εὐλογίας. Η ὅτι ἐπεὶ οὐκ ἀγνοοῦσιν οἱ ἐξ αὐτ τῆς τὸν ἐπὶ πάντων Θεὸν, ἀλλὰ τὸν ἥδιστον αὐτῷ προσφέρουσι τῆς εὐσεβείας καρπόν· ὃν εἴ προσφέρου μέν σοι, ἤτοι τὴν τῆς ἀρετῆς ἐπιτήδευσιν, εὐλογού μεθα παρὰ σοῦ.] [Εὐλογήσαι ἡμᾶς ὁ Θεός. Εἰδέναι μὲν προσήκει, ὡς, εὐλογοῦντες ἄνθρωποι τὸν Θεὸν, λόγους αὐτῷ προσ φέρουσι μόνους, ἔργῳ δὲ αὐτὸν εὐεργετῆσαι οὐ δύ νανται. Ὁ δὲ Θεός, εὐλογῶν, βεβαιοί τοὺς λόγους τῷ ἔργῳ, καὶ παντοδαπῶν ἀγαθῶν παρέχει τοῖς εὐλο γουμένοις φοράν. Εἶτα διδάσκει πῶς. ] Εἰς τὸ τέλος, τῆς ᾠδῆς Δαυΐδ ΨΑΛΜΟΣ. ΕΖ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου στην μαίνει, καὶ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν καθαίρεσιν, καὶ τῆς νοητῆς αἰχμαλωσίας τὴν ἀπόλυσιν. Ἔτι γε μήν S. ATHANASHI OPP. PARS III. EXEGETICA. - riatur quodammodo apud Deum, quod extra ini- quitatem omnem versetur, quamobrem se exau- diendum fore confidit. David. LXVI. Argumentum. Rursum hic apostolorum personam inducit, qui doctrina gentes imbuunt, et rogant liberari ab iis qui doctrinæ suæ contradicunt. [Hic psalmus præcedenti consentaneus est: proprie enim agit de benedictione sacrorum, atque tota pene ora- tio in libro Judicum jacet. Ac si igitur futurum sit ut hoc eveniat, postquam reditum vaticinatus est, prædicat divinam incarnationem et adven- tum, atque futuram gentium salutem. Inscriptus autem est, In hymnis, quia Dei est hymnis cele- brari, hominum autem est laudibus ornari.] ut Tuam, inquit, miserationem obsecrainus, Domine, rogamusque ut exhibeąs vultum tuum nobis, viam sancti Evangelii tui gentibus omnibus prædi- care possimus. Suluture enim, ipsius adventum ubique significat. sti confessionem ab omnibus gentibus emittendam fore. Latentur et exsultent gentes. Cum propheticus Spiritus de salute orbis summopere delectetur, ple- rumque eadem ipsa repetit, ex frequenti narratione gaudio affectus. populi omnes (31). Non sine causa repetit, sed ut alacriores reddat auditores. Terra dedit fructum suum. Spiritualis videlicet. Fructus autem sunt ejus in pietate profectus. [Confiteantur tibi populi, Deus. Quemadmodum bis gentes ad hymnos concinendos excitavit, ita bis ipsas ad benedictionem quæsivit: cum bis sci- licet eam benedictionem accepisset. Aut quia ilæ benedictione repletæ non ignorant Deum qui super omnia est, sed dulcissimum ipsi offerunt pietatis fructum quem si tibi offeramus, id est virtutis studium accuratum, a te benedictionem accipie- mus.] [Benedicat nos Deus. Sciendum homines Deum: benedicentes, ipsi verba solum proferre, sed opere ipsi beneficia impendere non posse. At Deus cum benedicit, operibus verba confirmat, ac bonorum omnium copiam iis quibus benedicit elargitur. Deinde docet quomodo.] David. LXVII. Argumentum. In hoc psalmo adventum Domini significat, necnon spiritualium hostium depulsionem, spiritualisque captivitatis solutionem. Docet insuper se ipsum B G C D 4. In finem, PSALMUS in hymnis, ipsi 2. Deus misereatur nostri et benedicat nobis, etc. 4. Confiteantur tibi populi, Deus. Prædicit Chri- 6. Confiteantur tibi populi, Deus, confleantur tibi 1. In finem, PSALMUS cantici, ipsi (51) In R. 111, hæc dicuntur Theodoreti.
To the End: In Hymns, a Psalm of DavidΕἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις ΨΑΛΜΟΣ, τῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:292Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις ΨΑΛΜΟΣ, τῷ Δαυί̈δ. Ξ. Ὑπόθεσις. Πάλιν κἀνταῦθα τῶν ἀποστόλων τὸ πρόσωπον εἰσάγεται, διδασκαλίαν ποιούμενον τῶν ἐθνῶν, ῥυσθῆναί τε εὐχόμενον τῶν ἀντιλεγόντων τῇ διδασκαλίᾳ αὐτῶν. [Ἀκόλουθος καὶ οὗτος τῷ πρὸ αὐτοῦ· ἰδίωμα γὰρ ἔχει τῆς τῶν ἱερῶν εὐλογίας, καὶ κεῖται ἐν τοῖς Κριταῖς ἡ εὐχὴ πᾶσα σχεδόν. Ὡς οὖν μέλλοντος καὶ τούτου γίνεσθαι, μετὰ τὴν ἐπάνοδον προεφητεύθη, κηρύττει δὲ καὶ τὴν θείαν ἀνθρώπησιν καὶ ἐπιφάνειαν, καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν σωτηρίαν. Ἐν ὕμνοις δὲ ἐπιγέγραπται, ἐπεὶ Θεοῦ τὸ ὑμνεῖσθαι, ἀνθρώπων δὲ τὸ δι’ ἐπαίνων ἐγκωμιάζεσθαι.] Ὁ Θεὸς οἰκτειρήσαι ἡμᾶς καὶ εὐλογήσαι ἡμᾶς.
διδάσκει, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ καὶ πάλαι τοὺς υἱοὺς Δ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου ἐξαγαγών. Πρὸς δὲ τούτοις, ὑποδεξαμένοις τὸ κήρυγμα, Πνεύματος ἁγίου δόσιν ἐπαγγέλλεται. Καὶ μὴν καὶ τοῖς ἀποστόλοις εἰσάγει παράκλησιν, ἐκ πάσης θλίψεως εύεσθαι ἐπαγγελ- λόμενος, τῆς γενομένης δηλονότι διὰ τὸ κήρυγμα. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἐπιστρέφειν ἐκ τῶν παραπικραι- νόντων ὑπισχνείται πολλοὺς, καὶ μὴν καὶ ἐκ τῶν καταπεσόντων εἰς τὸ τῶν ἡδονῶν πέλαγος. Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῶν ἀποστόλων κηρύττει τὴν ἀνάδει ξιν, καὶ τίνες καὶ πόθεν ἦσαν. Πάντων τε τῶν ἐθνῶν τὴν εἰς τὸν Κύριον πίστιν εὐαγγελίζεται. Ἐφ᾽ ἅπα- σι δὲ τούτοις τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον τοῦ Κυρίου ἐκδιδάσκει σαφῶς. Εξεστι δὲ ταῦτα πάντα κατὰ μέρος τοῖς στίχοις ἐπιβαλόντα θεωρεῖν. Αναστήτω ὁ Θεὸς, καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ. Τὴν εἰς τὸ κρίνειν τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας παρορμὴν τοῦ Θεοῦ ὁ λόγος σημαίνει. Τ γὰρ αὐτοῦ παρουσίᾳ τῆς τῶν ἀνθρώπων τυραννίδος ἐξηλάθησαν. Οδοποιήσατε τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν. Εύ πρεπεῖς γένεσθε, φησὶν, εἰς τὸ ταῖς ὁδοῖς ἐκείνου πορεύεσθαι, τοῦ ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν χρόνων ὀφθέντος ἐν σαρκὶ τοῖς ἐπὶ γῆς. Η, τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυ- σμῶν, τῷ μέχρις ᾅδου πεποιημένῳ τὴν κάθοδον. Τα- ραχθήτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Τὰ ἔθνη τῶν δαιμόνων δηλονότι. Τοῦ πατρὸς ὀργανῶν καὶ κρι- τοῦ τῶν χηρῶν. Ορφανῶν μὲν τῶν ἀπροστατεύτων λέγει, χηρῶν δὲ τῶν ψυχῶν, τῶν μὴ ἐχουσῶν τὸν νυμ φίον Λόγον. Προστάτης γάρ ἐστι τῶν ἀσθενῶν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην οὐκ ἐχόντων βοήθειαν, οἷον ἡμεῖς. Τίς δὲ οὗτος καὶ οἷος ; Ο Θεὸς ἐν τόπῳ ἁγίῳ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ εἶπεν αὐ τὸν ἐπιβεβηκότα ταῖς δυσμαῖς, τουτέστι μέχρι τῶν ᾅδου μυχῶν, διδάσκει πάλιν, ὡς ἀνελθὼν εἰς οὐρα νοὺς ἐν τοῖς ἰδίοις γέγονε τόποις· εἰ καὶ τὰ μάλιστα οὐδέποτε ἀφειστήκει αὐτῶν τῇ τῆς θεότητος φύσει. ῾Ο Θεὸς κατοικίζει μονοτρόπους ἐν οἴκῳ. Μονο- τρόπους φησὶ τοὺς αὐτῷ καὶ μόνῳ ἀναθέντας τὴν ἰδίαν ζωὴν, καὶ πάσης διχοψυχίας καὶ κοσμικῆς ἐπιθυμίας αὐτὴν ἀλλοτριώσαντας. Τούτους δὴ οὖν καὶ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ τῇ ἐπουρανίῳ πόλει κατοικίζειν ἐπαγγέλλεται. Εξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ. Ομοιον τῷ εἰρημένῳ· Τοῖς ἐν δεσμοῖς, ἐξέλθετε· καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, ἀνακαλύφθητε. Δεσμοὺς δὲ καὶ σκότος τὴν τῶν δαιμόνων λατρείαν φησίν. Ομοίως τοὺς παραπικραίνοντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις. Τοῦτό φησιν, ὅτι, καὶ ἐν ᾅδου πορευθεὶς, καὶ τοῖς ἐκεῖ πνεύμασιν ἐκήρυξεν, ἀπειθήσασί ποτε. Τὸ γὰρ, παραπικραίνοντας, ἀντὶ τοῦ, παραπικράναντας, τέθεικεν. ῾Ο Θεῖς, ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαί σε ἐνώπιον τοῦ λαοῦ σου, ἐν τῷ διαβαίνειν σε ἐν τῇ ἐρήμῳ. Δεί- κνυσιν, ὡς καὶ ὁ μέχρις ᾅδου καταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι διὰ Μωσέως ἐξαγαγὼν ἐξ Αἰγύπτου τὸν Ἰσραήλ. Λέγει οὖν, ὅτι, ἐν τῷ προπορεύεσθαί σε τοῦ ἐξεληλυθότος σου ἐξ Αἰγύπτου λαοῦ, γῆ ἐπείσθη, τουτο 162. EXPOSITIO IN PSALMUM LXVI. B C D ILIS, 9. esse, qui olim filios Israel ex Ægypto eduxerit. Ad hæc omnia iis qui prædicationem acceperint Spiritus sancti donum pollicetur. Apostolos item consolatur, pollicitus omnem prædicationis causa susceptam tribulationem removendam fore. Pro- mittitque multorum ex iis qui ante ad iram con- citabant futuram conversionem, necnon eorum qui in profundum voluptatis pelagus demersi es- sent. Nihilominus autem apostolorum delectum enarrat, et quinam undeque fuerint. Annuntiat item futuram omnium gentium in Dominum fi- dem. Ad hæc omnia Domini in cœlos ascensuin palam edocet. Licet autem hæc omnia cuilibet, versibus. singulis insistenti, animadvertere. Dei ad judicandos impuros diemones motus signi- ficatur. Nam ejus adventu a tyrannide qua homines opprimebant expulsi sunt. 5, 6. Iter facite ei qui ascendit super occasum. Probe, inquit, parali estote, ut in viis ejus ambu- letis, qui in novissimo temporum iis qui in terra degebant visus est in carne. Aut, ei qui ascendit super occasum, qui usque ad infernum descende- rat. Turbentur a facie ejus. Dæmonum scilicet tur- bæ. Patris orphanorum et judicis viduarum. Orpha- norum, id est, eorum quibus nullum patrocinium ; viduarum autem, id est animarum, quibus Ver- bum sponsus non est. Patronus enim est infirmo- rum, qui humanum auxilium non habent, quales nos sumus. Quis autem et qualis est hic? ' ascendere super occasum id est usque ad antra inferni : docet iterun, eum cum in coelos ascen- disset in propriis locis fuisse, etiamsi nunquam ab illis remotus fuit natura divinitatis. Deus inha- bitare facit unius moris in domo. Unius moris vocat eos qui ipsi soli vitam suam obtulerunt, et quam- libet mentis duplicitatem et mundanam concupi- scentiam abjecerunt. Polliceturque futurum ut ii in domo ipsius, id est in cœlesti civitate inhabi- tent. Qui educit vinctos in fortitudine. Simile est huic dicto: Iis qui vincti sunt, exite: et his qui in tenebris, revelamini 30. Vincula autem et tenebras dæmonum cultum vocat. Similiter eos qui exaspe- rant, qui habitant in sepulcris. Hoc ait quia in in- fernum profectus, spiritibus istic versantibus præ- dicavit qui increduli olim fuerant. Illud enim, exasperant, positum est pro, qui exasperaverunt. qui 8, 9. Deus, cum egredereris in conspectu populi tui, cum pertransires in deserto. Declarat, eum qui ad infernum usque descendit, eumdem ipsum esse qui olim per Mosem eduxit Israelem ex Ægypto. Ait igitur : Cum populum tuum ex Ægypto egres- sum præcederes, terra niota est, id est, per omnem 2. Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus. 7. Deus in loco sancto suo. Postquam dixit ipsum
Τῶν σῶν οἰκτιρμῶν δεόμεθα, φησὶ, Δέσποτα, καὶ τῆς ἐπιφανείας τοῦ προσώπου σου, πρὸς τὸ δύνασθαι φανερὰν τὴν ὁδὸν τοῦ ἁγίου σου Εὐαγγελίου πᾶσι τοῖς ἔθνεσι κηρύξαι. Σωτήριον γὰρ πανταχοῦ τὴν παρουσίαν αὐτοῦ φησιν. Ἐξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ, ὁ Θεός. Πάντων τῶν ἐθνῶν τὴν εἰς Χριστὸν ὁμολογίαν προφητεύει. Εὐφρανθήτωσαν καὶ ἀγαλλιάσθωσαν ἔθνη. Ἡδόμενον τὸ προφητικὸν Πνεῦμα τῇ σωτηρίᾳ τῆς οἰκουμένης, πολλάκις τὰ αὐτὰ φθέγγεται, τῇ συνεχεῖ διηγήσει εὐφροσύνης ἀπολαῦον. Ἐξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ, ὁ Θεὸς, ἐξομολογησάσθωσάν σοι λαοὶ πάντες. Οὐχ ἁπλῶς τὴν ταυτολογίαν τέθεικεν, ἀλλὰ προθυμοτέρους τοὺς ἀκούοντας ἐργαζόμενος. Γῆ ἔδωκε τὸν καρπὸν αὐτῆς. Ἡ νοητὴ δηλονότι. Καρπὸς δὲ αὐτῆς αἱ κατ’ εὐσέβειαν προκοπαί. [ Ἐξομολογησάσθωσάν σοι οἱ λαοὶ, ὁ Θεός. Ὥσπερ δὶς τὰ ἔθνη πρὸς ὑμνῳδίαν διήγειρεν, οὕτω δὶς αὐτοῖς τὴν εὐλογίαν ἐζήτησεν· ἀπολαύσαντα δηλονότι καὶ αὐτῆς εὐλογίας. Ἢ ὅτι ἐπεὶ οὐκ ἀγνοοῦσιν οἱ ἐξ αὐτῆς τὸν ἐπὶ πάντων Θεὸν, ἀλλὰ τὸν ἥδιστον αὐτῷ προσφέρουσι τῆς εὐσεβείας καρπόν·
διδάσκει, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ καὶ πάλαι τοὺς υἱοὺς Δ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου ἐξαγαγών. Πρὸς δὲ τούτοις, ὑποδεξαμένοις τὸ κήρυγμα, Πνεύματος ἁγίου δόσιν ἐπαγγέλλεται. Καὶ μὴν καὶ τοῖς ἀποστόλοις εἰσάγει παράκλησιν, ἐκ πάσης θλίψεως εύεσθαι ἐπαγγελ- λόμενος, τῆς γενομένης δηλονότι διὰ τὸ κήρυγμα. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἐπιστρέφειν ἐκ τῶν παραπικραι- νόντων ὑπισχνείται πολλοὺς, καὶ μὴν καὶ ἐκ τῶν καταπεσόντων εἰς τὸ τῶν ἡδονῶν πέλαγος. Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῶν ἀποστόλων κηρύττει τὴν ἀνάδει ξιν, καὶ τίνες καὶ πόθεν ἦσαν. Πάντων τε τῶν ἐθνῶν τὴν εἰς τὸν Κύριον πίστιν εὐαγγελίζεται. Ἐφ᾽ ἅπα- σι δὲ τούτοις τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον τοῦ Κυρίου ἐκδιδάσκει σαφῶς. Εξεστι δὲ ταῦτα πάντα κατὰ μέρος τοῖς στίχοις ἐπιβαλόντα θεωρεῖν. Αναστήτω ὁ Θεὸς, καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ. Τὴν εἰς τὸ κρίνειν τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας παρορμὴν τοῦ Θεοῦ ὁ λόγος σημαίνει. Τ γὰρ αὐτοῦ παρουσίᾳ τῆς τῶν ἀνθρώπων τυραννίδος ἐξηλάθησαν. Οδοποιήσατε τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν. Εύ πρεπεῖς γένεσθε, φησὶν, εἰς τὸ ταῖς ὁδοῖς ἐκείνου πορεύεσθαι, τοῦ ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν χρόνων ὀφθέντος ἐν σαρκὶ τοῖς ἐπὶ γῆς. Η, τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυ- σμῶν, τῷ μέχρις ᾅδου πεποιημένῳ τὴν κάθοδον. Τα- ραχθήτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Τὰ ἔθνη τῶν δαιμόνων δηλονότι. Τοῦ πατρὸς ὀργανῶν καὶ κρι- τοῦ τῶν χηρῶν. Ορφανῶν μὲν τῶν ἀπροστατεύτων λέγει, χηρῶν δὲ τῶν ψυχῶν, τῶν μὴ ἐχουσῶν τὸν νυμ φίον Λόγον. Προστάτης γάρ ἐστι τῶν ἀσθενῶν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην οὐκ ἐχόντων βοήθειαν, οἷον ἡμεῖς. Τίς δὲ οὗτος καὶ οἷος ; Ο Θεὸς ἐν τόπῳ ἁγίῳ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ εἶπεν αὐ τὸν ἐπιβεβηκότα ταῖς δυσμαῖς, τουτέστι μέχρι τῶν ᾅδου μυχῶν, διδάσκει πάλιν, ὡς ἀνελθὼν εἰς οὐρα νοὺς ἐν τοῖς ἰδίοις γέγονε τόποις· εἰ καὶ τὰ μάλιστα οὐδέποτε ἀφειστήκει αὐτῶν τῇ τῆς θεότητος φύσει. ῾Ο Θεὸς κατοικίζει μονοτρόπους ἐν οἴκῳ. Μονο- τρόπους φησὶ τοὺς αὐτῷ καὶ μόνῳ ἀναθέντας τὴν ἰδίαν ζωὴν, καὶ πάσης διχοψυχίας καὶ κοσμικῆς ἐπιθυμίας αὐτὴν ἀλλοτριώσαντας. Τούτους δὴ οὖν καὶ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ τῇ ἐπουρανίῳ πόλει κατοικίζειν ἐπαγγέλλεται. Εξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ. Ομοιον τῷ εἰρημένῳ· Τοῖς ἐν δεσμοῖς, ἐξέλθετε· καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, ἀνακαλύφθητε. Δεσμοὺς δὲ καὶ σκότος τὴν τῶν δαιμόνων λατρείαν φησίν. Ομοίως τοὺς παραπικραίνοντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις. Τοῦτό φησιν, ὅτι, καὶ ἐν ᾅδου πορευθεὶς, καὶ τοῖς ἐκεῖ πνεύμασιν ἐκήρυξεν, ἀπειθήσασί ποτε. Τὸ γὰρ, παραπικραίνοντας, ἀντὶ τοῦ, παραπικράναντας, τέθεικεν. ῾Ο Θεῖς, ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαί σε ἐνώπιον τοῦ λαοῦ σου, ἐν τῷ διαβαίνειν σε ἐν τῇ ἐρήμῳ. Δεί- κνυσιν, ὡς καὶ ὁ μέχρις ᾅδου καταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι διὰ Μωσέως ἐξαγαγὼν ἐξ Αἰγύπτου τὸν Ἰσραήλ. Λέγει οὖν, ὅτι, ἐν τῷ προπορεύεσθαί σε τοῦ ἐξεληλυθότος σου ἐξ Αἰγύπτου λαοῦ, γῆ ἐπείσθη, τουτο 162. EXPOSITIO IN PSALMUM LXVI. B C D ILIS, 9. esse, qui olim filios Israel ex Ægypto eduxerit. Ad hæc omnia iis qui prædicationem acceperint Spiritus sancti donum pollicetur. Apostolos item consolatur, pollicitus omnem prædicationis causa susceptam tribulationem removendam fore. Pro- mittitque multorum ex iis qui ante ad iram con- citabant futuram conversionem, necnon eorum qui in profundum voluptatis pelagus demersi es- sent. Nihilominus autem apostolorum delectum enarrat, et quinam undeque fuerint. Annuntiat item futuram omnium gentium in Dominum fi- dem. Ad hæc omnia Domini in cœlos ascensuin palam edocet. Licet autem hæc omnia cuilibet, versibus. singulis insistenti, animadvertere. Dei ad judicandos impuros diemones motus signi- ficatur. Nam ejus adventu a tyrannide qua homines opprimebant expulsi sunt. 5, 6. Iter facite ei qui ascendit super occasum. Probe, inquit, parali estote, ut in viis ejus ambu- letis, qui in novissimo temporum iis qui in terra degebant visus est in carne. Aut, ei qui ascendit super occasum, qui usque ad infernum descende- rat. Turbentur a facie ejus. Dæmonum scilicet tur- bæ. Patris orphanorum et judicis viduarum. Orpha- norum, id est, eorum quibus nullum patrocinium ; viduarum autem, id est animarum, quibus Ver- bum sponsus non est. Patronus enim est infirmo- rum, qui humanum auxilium non habent, quales nos sumus. Quis autem et qualis est hic? ' ascendere super occasum id est usque ad antra inferni : docet iterun, eum cum in coelos ascen- disset in propriis locis fuisse, etiamsi nunquam ab illis remotus fuit natura divinitatis. Deus inha- bitare facit unius moris in domo. Unius moris vocat eos qui ipsi soli vitam suam obtulerunt, et quam- libet mentis duplicitatem et mundanam concupi- scentiam abjecerunt. Polliceturque futurum ut ii in domo ipsius, id est in cœlesti civitate inhabi- tent. Qui educit vinctos in fortitudine. Simile est huic dicto: Iis qui vincti sunt, exite: et his qui in tenebris, revelamini 30. Vincula autem et tenebras dæmonum cultum vocat. Similiter eos qui exaspe- rant, qui habitant in sepulcris. Hoc ait quia in in- fernum profectus, spiritibus istic versantibus præ- dicavit qui increduli olim fuerant. Illud enim, exasperant, positum est pro, qui exasperaverunt. qui 8, 9. Deus, cum egredereris in conspectu populi tui, cum pertransires in deserto. Declarat, eum qui ad infernum usque descendit, eumdem ipsum esse qui olim per Mosem eduxit Israelem ex Ægypto. Ait igitur : Cum populum tuum ex Ægypto egres- sum præcederes, terra niota est, id est, per omnem 2. Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus. 7. Deus in loco sancto suo. Postquam dixit ipsum
ὃν εἰ προσφέρομέν σοι, ἤτοι τὴν τῆς ἀρετῆς ἐπιτήδευσιν, εὐλογούμεθα παρὰ σοῦ] [ Εὐλογήσαι ἡμᾶς ὁ Θεός. Εἰδέναι μὲν προσήκει, ὡς, εὐλογοῦντες ἄνθρωποι τὸν Θεὸν, λόγους αὐτῷ προςφέρουσι μόνους, ἔργῳ δὲ αὐτὸν εὐεργετῆσαι οὐ δύνανται. Ὁ δὲ Θεὸς, εὐλογῶν, βεβαιοῖ τοὺς λόγους τῷ ἔργῳ, καὶ παντοδαπῶν ἀγαθῶν παρέχει τοῖς εὐλογουμένοις φοράν. Εἶτα διδάσκει πῶς.]
διδάσκει, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ καὶ πάλαι τοὺς υἱοὺς Δ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου ἐξαγαγών. Πρὸς δὲ τούτοις, ὑποδεξαμένοις τὸ κήρυγμα, Πνεύματος ἁγίου δόσιν ἐπαγγέλλεται. Καὶ μὴν καὶ τοῖς ἀποστόλοις εἰσάγει παράκλησιν, ἐκ πάσης θλίψεως εύεσθαι ἐπαγγελ- λόμενος, τῆς γενομένης δηλονότι διὰ τὸ κήρυγμα. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἐπιστρέφειν ἐκ τῶν παραπικραι- νόντων ὑπισχνείται πολλοὺς, καὶ μὴν καὶ ἐκ τῶν καταπεσόντων εἰς τὸ τῶν ἡδονῶν πέλαγος. Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῶν ἀποστόλων κηρύττει τὴν ἀνάδει ξιν, καὶ τίνες καὶ πόθεν ἦσαν. Πάντων τε τῶν ἐθνῶν τὴν εἰς τὸν Κύριον πίστιν εὐαγγελίζεται. Ἐφ᾽ ἅπα- σι δὲ τούτοις τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον τοῦ Κυρίου ἐκδιδάσκει σαφῶς. Εξεστι δὲ ταῦτα πάντα κατὰ μέρος τοῖς στίχοις ἐπιβαλόντα θεωρεῖν. Αναστήτω ὁ Θεὸς, καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ. Τὴν εἰς τὸ κρίνειν τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας παρορμὴν τοῦ Θεοῦ ὁ λόγος σημαίνει. Τ γὰρ αὐτοῦ παρουσίᾳ τῆς τῶν ἀνθρώπων τυραννίδος ἐξηλάθησαν. Οδοποιήσατε τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν. Εύ πρεπεῖς γένεσθε, φησὶν, εἰς τὸ ταῖς ὁδοῖς ἐκείνου πορεύεσθαι, τοῦ ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν χρόνων ὀφθέντος ἐν σαρκὶ τοῖς ἐπὶ γῆς. Η, τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυ- σμῶν, τῷ μέχρις ᾅδου πεποιημένῳ τὴν κάθοδον. Τα- ραχθήτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Τὰ ἔθνη τῶν δαιμόνων δηλονότι. Τοῦ πατρὸς ὀργανῶν καὶ κρι- τοῦ τῶν χηρῶν. Ορφανῶν μὲν τῶν ἀπροστατεύτων λέγει, χηρῶν δὲ τῶν ψυχῶν, τῶν μὴ ἐχουσῶν τὸν νυμ φίον Λόγον. Προστάτης γάρ ἐστι τῶν ἀσθενῶν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην οὐκ ἐχόντων βοήθειαν, οἷον ἡμεῖς. Τίς δὲ οὗτος καὶ οἷος ; Ο Θεὸς ἐν τόπῳ ἁγίῳ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ εἶπεν αὐ τὸν ἐπιβεβηκότα ταῖς δυσμαῖς, τουτέστι μέχρι τῶν ᾅδου μυχῶν, διδάσκει πάλιν, ὡς ἀνελθὼν εἰς οὐρα νοὺς ἐν τοῖς ἰδίοις γέγονε τόποις· εἰ καὶ τὰ μάλιστα οὐδέποτε ἀφειστήκει αὐτῶν τῇ τῆς θεότητος φύσει. ῾Ο Θεὸς κατοικίζει μονοτρόπους ἐν οἴκῳ. Μονο- τρόπους φησὶ τοὺς αὐτῷ καὶ μόνῳ ἀναθέντας τὴν ἰδίαν ζωὴν, καὶ πάσης διχοψυχίας καὶ κοσμικῆς ἐπιθυμίας αὐτὴν ἀλλοτριώσαντας. Τούτους δὴ οὖν καὶ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ τῇ ἐπουρανίῳ πόλει κατοικίζειν ἐπαγγέλλεται. Εξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ. Ομοιον τῷ εἰρημένῳ· Τοῖς ἐν δεσμοῖς, ἐξέλθετε· καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, ἀνακαλύφθητε. Δεσμοὺς δὲ καὶ σκότος τὴν τῶν δαιμόνων λατρείαν φησίν. Ομοίως τοὺς παραπικραίνοντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις. Τοῦτό φησιν, ὅτι, καὶ ἐν ᾅδου πορευθεὶς, καὶ τοῖς ἐκεῖ πνεύμασιν ἐκήρυξεν, ἀπειθήσασί ποτε. Τὸ γὰρ, παραπικραίνοντας, ἀντὶ τοῦ, παραπικράναντας, τέθεικεν. ῾Ο Θεῖς, ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαί σε ἐνώπιον τοῦ λαοῦ σου, ἐν τῷ διαβαίνειν σε ἐν τῇ ἐρήμῳ. Δεί- κνυσιν, ὡς καὶ ὁ μέχρις ᾅδου καταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι διὰ Μωσέως ἐξαγαγὼν ἐξ Αἰγύπτου τὸν Ἰσραήλ. Λέγει οὖν, ὅτι, ἐν τῷ προπορεύεσθαί σε τοῦ ἐξεληλυθότος σου ἐξ Αἰγύπτου λαοῦ, γῆ ἐπείσθη, τουτο 162. EXPOSITIO IN PSALMUM LXVI. B C D ILIS, 9. esse, qui olim filios Israel ex Ægypto eduxerit. Ad hæc omnia iis qui prædicationem acceperint Spiritus sancti donum pollicetur. Apostolos item consolatur, pollicitus omnem prædicationis causa susceptam tribulationem removendam fore. Pro- mittitque multorum ex iis qui ante ad iram con- citabant futuram conversionem, necnon eorum qui in profundum voluptatis pelagus demersi es- sent. Nihilominus autem apostolorum delectum enarrat, et quinam undeque fuerint. Annuntiat item futuram omnium gentium in Dominum fi- dem. Ad hæc omnia Domini in cœlos ascensuin palam edocet. Licet autem hæc omnia cuilibet, versibus. singulis insistenti, animadvertere. Dei ad judicandos impuros diemones motus signi- ficatur. Nam ejus adventu a tyrannide qua homines opprimebant expulsi sunt. 5, 6. Iter facite ei qui ascendit super occasum. Probe, inquit, parali estote, ut in viis ejus ambu- letis, qui in novissimo temporum iis qui in terra degebant visus est in carne. Aut, ei qui ascendit super occasum, qui usque ad infernum descende- rat. Turbentur a facie ejus. Dæmonum scilicet tur- bæ. Patris orphanorum et judicis viduarum. Orpha- norum, id est, eorum quibus nullum patrocinium ; viduarum autem, id est animarum, quibus Ver- bum sponsus non est. Patronus enim est infirmo- rum, qui humanum auxilium non habent, quales nos sumus. Quis autem et qualis est hic? ' ascendere super occasum id est usque ad antra inferni : docet iterun, eum cum in coelos ascen- disset in propriis locis fuisse, etiamsi nunquam ab illis remotus fuit natura divinitatis. Deus inha- bitare facit unius moris in domo. Unius moris vocat eos qui ipsi soli vitam suam obtulerunt, et quam- libet mentis duplicitatem et mundanam concupi- scentiam abjecerunt. Polliceturque futurum ut ii in domo ipsius, id est in cœlesti civitate inhabi- tent. Qui educit vinctos in fortitudine. Simile est huic dicto: Iis qui vincti sunt, exite: et his qui in tenebris, revelamini 30. Vincula autem et tenebras dæmonum cultum vocat. Similiter eos qui exaspe- rant, qui habitant in sepulcris. Hoc ait quia in in- fernum profectus, spiritibus istic versantibus præ- dicavit qui increduli olim fuerant. Illud enim, exasperant, positum est pro, qui exasperaverunt. qui 8, 9. Deus, cum egredereris in conspectu populi tui, cum pertransires in deserto. Declarat, eum qui ad infernum usque descendit, eumdem ipsum esse qui olim per Mosem eduxit Israelem ex Ægypto. Ait igitur : Cum populum tuum ex Ægypto egres- sum præcederes, terra niota est, id est, per omnem 2. Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus. 7. Deus in loco sancto suo. Postquam dixit ipsum
To the End: Of the Ode of David, a PsalmΕἰς τὸ τέλος, τῆς ᾠδῆς Δαυὶ̈δ ΨΑΛΜΟΣ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, τῆς ᾠδῆς Δαυὶ̈δ ΨΑΛΜΟΣ. ΞΖ. Ὑπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου σημαίνει, καὶ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν καθαίρεσιν, καὶ τῆς νοητῆς αἰχμαλωσίας τὴν ἀπόλυσιν. Ἔτι γε μὴν διδάσκει, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ καὶ πάλαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου ἐξαγαγών. Πρὸς δὲ τούτοις, ὑποδεξαμένοις τὸ κήρυγμα, Πνεύματος ἁγίου δόσιν ἐπαγγέλλεται. Καὶ μὴν καὶ τοῖς ἀποστόλοις εἰσάγει παράκλησιν, ἐκ πάσης θλίψεως ῥύεσθαι ἐπαγγελλόμενος, τῆς γενομένης δηλονότι διὰ τὸ κήρυγμα. Ἀλλὰ μὴν καὶ ἐπιστρέφειν ἐκ τῶν παραπικραινόντων ὑπισχνεῖται πολλοὺς, καὶ μὴν καὶ ἐκ τῶν καταπεσόντων εἰς τὸ τῶν ἡδονῶν πέλαγος. Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῶν ἀποστόλων κηρύττει τὴν ἀνάδειξιν, καὶ τίνες καὶ πόθεν ἦσαν.
διδάσκει, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ καὶ πάλαι τοὺς υἱοὺς Δ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπτου ἐξαγαγών. Πρὸς δὲ τούτοις, ὑποδεξαμένοις τὸ κήρυγμα, Πνεύματος ἁγίου δόσιν ἐπαγγέλλεται. Καὶ μὴν καὶ τοῖς ἀποστόλοις εἰσάγει παράκλησιν, ἐκ πάσης θλίψεως εύεσθαι ἐπαγγελ- λόμενος, τῆς γενομένης δηλονότι διὰ τὸ κήρυγμα. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ἐπιστρέφειν ἐκ τῶν παραπικραι- νόντων ὑπισχνείται πολλοὺς, καὶ μὴν καὶ ἐκ τῶν καταπεσόντων εἰς τὸ τῶν ἡδονῶν πέλαγος. Οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῶν ἀποστόλων κηρύττει τὴν ἀνάδει ξιν, καὶ τίνες καὶ πόθεν ἦσαν. Πάντων τε τῶν ἐθνῶν τὴν εἰς τὸν Κύριον πίστιν εὐαγγελίζεται. Ἐφ᾽ ἅπα- σι δὲ τούτοις τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον τοῦ Κυρίου ἐκδιδάσκει σαφῶς. Εξεστι δὲ ταῦτα πάντα κατὰ μέρος τοῖς στίχοις ἐπιβαλόντα θεωρεῖν. Αναστήτω ὁ Θεὸς, καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ. Τὴν εἰς τὸ κρίνειν τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας παρορμὴν τοῦ Θεοῦ ὁ λόγος σημαίνει. Τ γὰρ αὐτοῦ παρουσίᾳ τῆς τῶν ἀνθρώπων τυραννίδος ἐξηλάθησαν. Οδοποιήσατε τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν. Εύ πρεπεῖς γένεσθε, φησὶν, εἰς τὸ ταῖς ὁδοῖς ἐκείνου πορεύεσθαι, τοῦ ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν χρόνων ὀφθέντος ἐν σαρκὶ τοῖς ἐπὶ γῆς. Η, τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυ- σμῶν, τῷ μέχρις ᾅδου πεποιημένῳ τὴν κάθοδον. Τα- ραχθήτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Τὰ ἔθνη τῶν δαιμόνων δηλονότι. Τοῦ πατρὸς ὀργανῶν καὶ κρι- τοῦ τῶν χηρῶν. Ορφανῶν μὲν τῶν ἀπροστατεύτων λέγει, χηρῶν δὲ τῶν ψυχῶν, τῶν μὴ ἐχουσῶν τὸν νυμ φίον Λόγον. Προστάτης γάρ ἐστι τῶν ἀσθενῶν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην οὐκ ἐχόντων βοήθειαν, οἷον ἡμεῖς. Τίς δὲ οὗτος καὶ οἷος ; Ο Θεὸς ἐν τόπῳ ἁγίῳ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ εἶπεν αὐ τὸν ἐπιβεβηκότα ταῖς δυσμαῖς, τουτέστι μέχρι τῶν ᾅδου μυχῶν, διδάσκει πάλιν, ὡς ἀνελθὼν εἰς οὐρα νοὺς ἐν τοῖς ἰδίοις γέγονε τόποις· εἰ καὶ τὰ μάλιστα οὐδέποτε ἀφειστήκει αὐτῶν τῇ τῆς θεότητος φύσει. ῾Ο Θεὸς κατοικίζει μονοτρόπους ἐν οἴκῳ. Μονο- τρόπους φησὶ τοὺς αὐτῷ καὶ μόνῳ ἀναθέντας τὴν ἰδίαν ζωὴν, καὶ πάσης διχοψυχίας καὶ κοσμικῆς ἐπιθυμίας αὐτὴν ἀλλοτριώσαντας. Τούτους δὴ οὖν καὶ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ τῇ ἐπουρανίῳ πόλει κατοικίζειν ἐπαγγέλλεται. Εξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ. Ομοιον τῷ εἰρημένῳ· Τοῖς ἐν δεσμοῖς, ἐξέλθετε· καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, ἀνακαλύφθητε. Δεσμοὺς δὲ καὶ σκότος τὴν τῶν δαιμόνων λατρείαν φησίν. Ομοίως τοὺς παραπικραίνοντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις. Τοῦτό φησιν, ὅτι, καὶ ἐν ᾅδου πορευθεὶς, καὶ τοῖς ἐκεῖ πνεύμασιν ἐκήρυξεν, ἀπειθήσασί ποτε. Τὸ γὰρ, παραπικραίνοντας, ἀντὶ τοῦ, παραπικράναντας, τέθεικεν. ῾Ο Θεῖς, ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαί σε ἐνώπιον τοῦ λαοῦ σου, ἐν τῷ διαβαίνειν σε ἐν τῇ ἐρήμῳ. Δεί- κνυσιν, ὡς καὶ ὁ μέχρις ᾅδου καταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι διὰ Μωσέως ἐξαγαγὼν ἐξ Αἰγύπτου τὸν Ἰσραήλ. Λέγει οὖν, ὅτι, ἐν τῷ προπορεύεσθαί σε τοῦ ἐξεληλυθότος σου ἐξ Αἰγύπτου λαοῦ, γῆ ἐπείσθη, τουτο 162. EXPOSITIO IN PSALMUM LXVI. B C D ILIS, 9. esse, qui olim filios Israel ex Ægypto eduxerit. Ad hæc omnia iis qui prædicationem acceperint Spiritus sancti donum pollicetur. Apostolos item consolatur, pollicitus omnem prædicationis causa susceptam tribulationem removendam fore. Pro- mittitque multorum ex iis qui ante ad iram con- citabant futuram conversionem, necnon eorum qui in profundum voluptatis pelagus demersi es- sent. Nihilominus autem apostolorum delectum enarrat, et quinam undeque fuerint. Annuntiat item futuram omnium gentium in Dominum fi- dem. Ad hæc omnia Domini in cœlos ascensuin palam edocet. Licet autem hæc omnia cuilibet, versibus. singulis insistenti, animadvertere. Dei ad judicandos impuros diemones motus signi- ficatur. Nam ejus adventu a tyrannide qua homines opprimebant expulsi sunt. 5, 6. Iter facite ei qui ascendit super occasum. Probe, inquit, parali estote, ut in viis ejus ambu- letis, qui in novissimo temporum iis qui in terra degebant visus est in carne. Aut, ei qui ascendit super occasum, qui usque ad infernum descende- rat. Turbentur a facie ejus. Dæmonum scilicet tur- bæ. Patris orphanorum et judicis viduarum. Orpha- norum, id est, eorum quibus nullum patrocinium ; viduarum autem, id est animarum, quibus Ver- bum sponsus non est. Patronus enim est infirmo- rum, qui humanum auxilium non habent, quales nos sumus. Quis autem et qualis est hic? ' ascendere super occasum id est usque ad antra inferni : docet iterun, eum cum in coelos ascen- disset in propriis locis fuisse, etiamsi nunquam ab illis remotus fuit natura divinitatis. Deus inha- bitare facit unius moris in domo. Unius moris vocat eos qui ipsi soli vitam suam obtulerunt, et quam- libet mentis duplicitatem et mundanam concupi- scentiam abjecerunt. Polliceturque futurum ut ii in domo ipsius, id est in cœlesti civitate inhabi- tent. Qui educit vinctos in fortitudine. Simile est huic dicto: Iis qui vincti sunt, exite: et his qui in tenebris, revelamini 30. Vincula autem et tenebras dæmonum cultum vocat. Similiter eos qui exaspe- rant, qui habitant in sepulcris. Hoc ait quia in in- fernum profectus, spiritibus istic versantibus præ- dicavit qui increduli olim fuerant. Illud enim, exasperant, positum est pro, qui exasperaverunt. qui 8, 9. Deus, cum egredereris in conspectu populi tui, cum pertransires in deserto. Declarat, eum qui ad infernum usque descendit, eumdem ipsum esse qui olim per Mosem eduxit Israelem ex Ægypto. Ait igitur : Cum populum tuum ex Ægypto egres- sum præcederes, terra niota est, id est, per omnem 2. Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus. 7. Deus in loco sancto suo. Postquam dixit ipsum
PG 27:293Πάντων τε τῶν ἐθνῶν τὴν εἰς τὸν Κύριον πίστιν εὐαγγελίζεται. Ἐφ’ ἅπασι δὲ τούτοις τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον τοῦ Κυρίου ἐκδιδάσκει σαφῶς. Ἔξεστι δὲ ταῦτα πάντα κατὰ μέρος τοῖς στίχοις ἐπιβαλόντα θεωρεῖν. Ἀναστήτω ὁ Θεὸς, καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ. Τὴν εἰς τὸ κρίνειν τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας παρορμὴν τοῦ Θεοῦ ὁ λόγος σημαίνει. Τῇ γὰρ αὐτοῦ παρουσίᾳ τῆς τῶν ἀνθρώπων τυραννίδος ἐξηλάθησαν. Ὁδοποιήσατε τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν. Εὐπρεπεῖς γένεσθε, φησὶν, εἰς τὸ ταῖς ὁδοῖς ἐκείνου πορεύεσθαι, τοῦ ἐπ’ ἐσχάτου τῶν χρόνων ὀφθέντος ἐν σαρκὶ τοῖς ἐπὶ γῆς. Ἢ, τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ δυσμῶν, τῷ μέχρις ᾅδου πεποιημένῳ τὴν κάθοδον. Ταραχθήτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ. Τὰ ἔθνη τῶν δαιμόνων δηλονότι. Τοῦ πατρὸς ὀρφανῶν καὶ κριτοῦ τῶν χηρῶν. Ὀρφανῶν μὲν τῶν ἀπροστατεύτων λέγει, χηρῶν δὲ τῶν ψυχῶν, τῶν μὴ ἐχουσῶν τὸν νυμφίον Λόγον. Προστάτης γάρ ἐστι τῶν ἀσθενῶν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην οὐκ ἐχόντων βοήθειαν, οἷον ἡμεῖς. Τίς δὲ οὗτος καὶ οἷος; Ὁ Θεὸς ἐν τόπῳ ἁγίῳ αὐτοῦ.
ἡ ἐστιν εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξάκουστος ἡ ἐξοδος αὐτοῦ γεγένηται. Γῆ ἐσείσθη· καὶ γὰρ οἱ οὐρανοὶ ἔσταξαν. Έσταξαν οἱ οὐρανοὶ τὴν πνευματικὴν τρο φὴν δηλονότι· λέγει δὲ καὶ τὸ μάννα. Ἀπὸ προσ· ώπου τοῦ Θεοῦ τοῦ Σινά. Αντὶ τοῦ, ἐν ὄρει Σινά τὸν νόμον ὁρίσαντος. Από προσώπου τοῦ Θεοῦ Ἰσραήλ. Ἰσραὴλ νοῦς ὁρῶν Θεόν. Βροχὴν ἑκουσίαν ἀφοριεῖς, ὁ Θεὸς, τῇ κληρο- νομίᾳ σου. Βροχὴν μὲν τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησί. κατά τό· Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ πόκον. Εκού- σιον δὲ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς νομικῆς λατρείας. Ἐκεῖνα γὰρ οὐκ ἦν αὐτῷ ἑκούσια κατὰ τὸ εἰρημέν νον· Τίς γὰρ ἐξεζήτησεν αὐτὰ ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν : καὶ τό· Τὰ ὁλοκαυτώματά σου οὐκ εἰσὶ δεκτὰ, καὶ αἱ θυσίαι ὑμῶν οὐχ ἥδυνάν μοι.-Καὶ ἠσθένησε, σὺ δὲ κατηρτίσω αὐτήν. Ησθένησε μὲν πάλαι, ὅτε εἰδωλολάτρει· κατηρτίσω δὲ αὐτὴν, διὰ τοῦ εὐαγγελικοῦ καλέσας κηρύγματος. : Τα ζωά σου κατοικοῦσιν ἐν αὐτῇ. Ζῶς ἐνταῦθά φησι τοὺς τῆς ζωοποιοῦ τροφῆς μετειληφότας. Εν αὐτῇ δὲ, τίνι ἢ τῇ κληρονομίᾳ αὐτοῦ; Ητοίμασας ἐν τῇ χρηστότητί σου τῷ πτωχῷ, ὁ Θεός. Καὶ τί ἡτοίμασεν ἢ ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε; Τίς δὲ ὁ πτωχὸς ἢ περὶ ὧν εἴρηκε, Μακά- ριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἡ βασι λεία τῶν οὐρανῶν; Κύριος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυ νάμει πολλῇ. Αὐτὸς, φησί, τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις αὐτοῦ δώσει ῥῆμα, εἰς τὸ δύνασθαι κηρύξαι τὸ Εὐαγ γέλιον. Ὅμοιον δὲ τό· Μὴ μεριμνήσητε τί είπητε, ἢ τί λαλήσητε· δοθήσεται γὰρ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τί εἴπητε. Καὶ οὐχ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρός μου τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν. Τό, δυνάμει πολλῇ, πρὸς τὸν Κύριος δώσει ῥῆμα, οὐ πρὸς τὸν εὐαγγελιζομένοις, ὥς τινες ἐνό μισαν. Βούλεται γὰρ εἰπεῖν, ὅτι μετὰ πολλῆς ὁ Θεὸς τῆς ἰσχύος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις, τουτ- ἐστι, τοῦ διαγγέλλειν τὰ ἡμέτερα ἀγαθὰ βουλομένοις, αὐτὸς παρέχει τὸν λόγον, ὁ καὶ τὴν ἀφορμὴν τοῦ εὐαγ γελίσασθαι. Ο βασιλεὺς τῶν δυνάμεων τοῦ ἀγαπητοῦ. Αὐτ τὸς Κύριος ὁ διδοὺς ῥῆμα τοῖς μυσταγωγοῖς· αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ βασιλεὺς τοῦ ἀγαπητοῦ λαοῦ· αὐτὸς δὲ ἐστι πάλιν ἡ δύναμις αὐτοῦ. Τῇ ὡραιότητι τοῦ οἴκου διελέσθαι σκύλα. Οἶκος μὲν οἱ πιστεύσαντες εἰς Μετάφρενα Χριστόν· ὡραιότης δὲ τοῦ οἴκου οἱ ἅγιοι αὐτοῦ μα θηταὶ καὶ ἀπόστολοι. Λέγει οὖν, ὅτι τῇ ὡραιότητι τοῦ οἴκου, τουτέστι τοῖς εὐαγγελισταῖς, αὐτὸς δώσει ῥῆ μα, πρὸς τὸ διελέσθαι σκύλα, τουτέστιν ἑλκῦσαι τὰ ἔθνη τῇ πίστει, καὶ σκυλεῦσαι τὸν Σατανᾶν. Ἐὰν κοιμηθῆτε ἀνὰ μέσον τῶν κλήρων. Πρὸς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ὁ λόγος. Ἐὰν, φησί, δέξωνται ὑμᾶς οἱ κλῆροι. Κλήρους δὲ τοὺς ἐκ τῶν δύο λαῶν πιστεύσαντας ἔφη. Ἐὰν οὖν, φησὶν, ἀναπαύσησθε ἐν αὐτοῖς, δοθήσονται αὐτοῖς πτέρυγες περιστερᾶς, τὰ μετάφρενα ἐχούσης περικεχρυσωμένα. Λέγει δὲ, ὡς Πνεύματος ἁγίου ἀξιωθήσονται οἱ τοὺς ἁγίους ἀπο- S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA: - terram pervasit fama exitus eorum. Terra mola est, elenim cali distillaverunt. Distillaverunt coeli spiri- tualem escam videlicet, id est manna. A facie Dei Sinai. ld est, Dei qui in monte Sina legem dedit. A facie Dei Israel. Israel est meus Deum videns. reditati tuæ. Pluviam dicit, evangelicom verbum, juxta illud: Descendet sicut pluvia in vellus ". Vo- luntariam autem, ad discrimen legalis cultus. Ille enim non voluntarius erat juxta hoc dictum: Quis enim requisivit ipsa de manibus vestris *? et illud : Holocausta vestra non sunt accepta, et sacrificia vestra non placuerunt mihi **. Et infirmata est, tu vero perfecisti eam. Iulirmata, inquit, est olim cum idola coleret. Perfecisti porro eam, per evan- gelicum verbum vocando ipsam. - vocat eos qui vivificam escam degustarunt. In ea, in qua, nisi in hæreditate ipsius? Parasti in dulce- dine tua pauperi, Deus. Ecquid paravit, nisi quod oculus non vidit, nec auris audivit "? Quis pauper, nisi de quo dixit : Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum cœlorum * ? tute multa. Ipse, inquit, sanctis apostolis suis dabit verbum, ut possint Evangelium prædicare. Simile autem est illud : Nolite cogitare quomodo aut quid loquamini : dabitur enim vobis in illa hora quid lo- quamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spi- ritus Patris mei qui loquitur in vobis”. Illud, vir- tute multa, refertur ad hæc verba, Dominus dabit verbum, non autem ad illud, evangelizantibus, ut quidam æstimarunt. Significat enim, quod magna virtute Deus verbum daturus sit evangelizantibus, id est, iis qui voluerint bona nostra annuntiare, ipse sermonem præbet, qui evangelizandi occasio- nem dedit. B C qui dedit verbum initiantibus: ipse namque est rex dilecti populi ipse item est virtus ejus. Speciei domus dividere spolia. Domus sunt qui in Christum crediderunt : species autem domus, sancti ejus di- D scipuli et apostoli. Ait igitur, eum evangelistis da- turum esse verbum, ut dividant spolia, id est ut trahant gentes ad fidem, et exspolient Satanam. apostolos sermo refertur. Si, inquit, vos accipiant cleri. Cleros autem vocat eos qui ex duobus popu - lis credidere : si in ipsis requiem habeatis, dabun- tur eis penna columba, cujus posteriora dorsi deau- rata erunt. Ait autem Spiritum sanctum acceptu- rus esse qui apostolos receperint. vero, Jerem. vi, 20. Psal. Lxxi, 6. ss Isa. 1, 12. Cor. 11, 9. as Matth. v, 3. Matth. 7, 19, 20. 10. Pluviam voluntariam segregabis, Deus, hæ- 11. Animalia tua habitabunt in ea. Animalia hic 12. Dominus dabil verbum evangelizuntibus vir- 13. Rex virtutum dilecti. Ipse scilicet Dominus 14. Si dormialis inter medios cleros. Ad sanctos
Ἐπειδὴ εἶπεν αὐτὸν ἐπιβεβηκότα ταῖς δυσμαῖς, τουτέστι μέχρι τῶν ᾅδου μυχῶν, διδάσκει πάλιν, ὡς ἀνελθὼν εἰς οὐρανοὺς ἐν τοῖς ἰδίοις γέγονε τόποις· εἰ καὶ τὰ μάλιστα οὐδέποτε ἀφειστήκει αὐτῶν τῇ τῆς θεότητος φύσει. Ὁ Θεὸς κατοικίζει μονοτρόπους ἐν οἴκῳ. Μονοτρόπους φησὶ τοὺς αὐτῷ καὶ μόνῳ ἀναθέντας τὴν ἰδίαν ζωὴν, καὶ πάσης διχοψυχίας καὶ κοσμικῆς ἐπιθυμίας αὐτὴν ἀλλοτριώσαντας. Τούτους δὴ οὖν καὶ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ τῇ ἐπουρανίῳ πόλει κατοικίζειν ἐπαγγέλλεται. Ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ. Ὅμοιον τῷ εἰρημένῳ· Τοῖς ἐν δεσμοῖς, ἐξέλθετε· καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, ἀνακαλύφθητε. Δεσμοὺς δὲ καὶ σκότος τὴν τῶν δαιμόνων λατρείαν φησίν. Ὁμοίως τοὺς παραπικραίνοντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις. Τοῦτό φησιν, ὅτι, καὶ ἐν ᾅδου πορευθεὶς, καὶ τοῖς ἐκεῖ πνεύμασιν ἐκήρυξεν, ἀπειθήσασί ποτε. Τὸ γὰρ, παραπικραίνοντας, ἀντὶ τοῦ, παραπικράναντας, τέθεικεν. Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ ἐκπορεύεσθαί σε ἐνώπιον τοῦ λαοῦ σου, ἐν τῷ διαβαίνειν σε ἐν τῇ ἐρήμῳ. Δείκνυσιν, ὡς καὶ ὁ μέχρις ᾅδου καταβὰς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι διὰ Μωσέως ἐξαγαγὼν ἐξ Αἰγύπτου τὸν Ἰσραήλ.
ἡ ἐστιν εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξάκουστος ἡ ἐξοδος αὐτοῦ γεγένηται. Γῆ ἐσείσθη· καὶ γὰρ οἱ οὐρανοὶ ἔσταξαν. Έσταξαν οἱ οὐρανοὶ τὴν πνευματικὴν τρο φὴν δηλονότι· λέγει δὲ καὶ τὸ μάννα. Ἀπὸ προσ· ώπου τοῦ Θεοῦ τοῦ Σινά. Αντὶ τοῦ, ἐν ὄρει Σινά τὸν νόμον ὁρίσαντος. Από προσώπου τοῦ Θεοῦ Ἰσραήλ. Ἰσραὴλ νοῦς ὁρῶν Θεόν. Βροχὴν ἑκουσίαν ἀφοριεῖς, ὁ Θεὸς, τῇ κληρο- νομίᾳ σου. Βροχὴν μὲν τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησί. κατά τό· Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ πόκον. Εκού- σιον δὲ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς νομικῆς λατρείας. Ἐκεῖνα γὰρ οὐκ ἦν αὐτῷ ἑκούσια κατὰ τὸ εἰρημέν νον· Τίς γὰρ ἐξεζήτησεν αὐτὰ ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν : καὶ τό· Τὰ ὁλοκαυτώματά σου οὐκ εἰσὶ δεκτὰ, καὶ αἱ θυσίαι ὑμῶν οὐχ ἥδυνάν μοι.-Καὶ ἠσθένησε, σὺ δὲ κατηρτίσω αὐτήν. Ησθένησε μὲν πάλαι, ὅτε εἰδωλολάτρει· κατηρτίσω δὲ αὐτὴν, διὰ τοῦ εὐαγγελικοῦ καλέσας κηρύγματος. : Τα ζωά σου κατοικοῦσιν ἐν αὐτῇ. Ζῶς ἐνταῦθά φησι τοὺς τῆς ζωοποιοῦ τροφῆς μετειληφότας. Εν αὐτῇ δὲ, τίνι ἢ τῇ κληρονομίᾳ αὐτοῦ; Ητοίμασας ἐν τῇ χρηστότητί σου τῷ πτωχῷ, ὁ Θεός. Καὶ τί ἡτοίμασεν ἢ ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε; Τίς δὲ ὁ πτωχὸς ἢ περὶ ὧν εἴρηκε, Μακά- ριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἡ βασι λεία τῶν οὐρανῶν; Κύριος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυ νάμει πολλῇ. Αὐτὸς, φησί, τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις αὐτοῦ δώσει ῥῆμα, εἰς τὸ δύνασθαι κηρύξαι τὸ Εὐαγ γέλιον. Ὅμοιον δὲ τό· Μὴ μεριμνήσητε τί είπητε, ἢ τί λαλήσητε· δοθήσεται γὰρ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τί εἴπητε. Καὶ οὐχ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρός μου τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν. Τό, δυνάμει πολλῇ, πρὸς τὸν Κύριος δώσει ῥῆμα, οὐ πρὸς τὸν εὐαγγελιζομένοις, ὥς τινες ἐνό μισαν. Βούλεται γὰρ εἰπεῖν, ὅτι μετὰ πολλῆς ὁ Θεὸς τῆς ἰσχύος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις, τουτ- ἐστι, τοῦ διαγγέλλειν τὰ ἡμέτερα ἀγαθὰ βουλομένοις, αὐτὸς παρέχει τὸν λόγον, ὁ καὶ τὴν ἀφορμὴν τοῦ εὐαγ γελίσασθαι. Ο βασιλεὺς τῶν δυνάμεων τοῦ ἀγαπητοῦ. Αὐτ τὸς Κύριος ὁ διδοὺς ῥῆμα τοῖς μυσταγωγοῖς· αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ βασιλεὺς τοῦ ἀγαπητοῦ λαοῦ· αὐτὸς δὲ ἐστι πάλιν ἡ δύναμις αὐτοῦ. Τῇ ὡραιότητι τοῦ οἴκου διελέσθαι σκύλα. Οἶκος μὲν οἱ πιστεύσαντες εἰς Μετάφρενα Χριστόν· ὡραιότης δὲ τοῦ οἴκου οἱ ἅγιοι αὐτοῦ μα θηταὶ καὶ ἀπόστολοι. Λέγει οὖν, ὅτι τῇ ὡραιότητι τοῦ οἴκου, τουτέστι τοῖς εὐαγγελισταῖς, αὐτὸς δώσει ῥῆ μα, πρὸς τὸ διελέσθαι σκύλα, τουτέστιν ἑλκῦσαι τὰ ἔθνη τῇ πίστει, καὶ σκυλεῦσαι τὸν Σατανᾶν. Ἐὰν κοιμηθῆτε ἀνὰ μέσον τῶν κλήρων. Πρὸς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ὁ λόγος. Ἐὰν, φησί, δέξωνται ὑμᾶς οἱ κλῆροι. Κλήρους δὲ τοὺς ἐκ τῶν δύο λαῶν πιστεύσαντας ἔφη. Ἐὰν οὖν, φησὶν, ἀναπαύσησθε ἐν αὐτοῖς, δοθήσονται αὐτοῖς πτέρυγες περιστερᾶς, τὰ μετάφρενα ἐχούσης περικεχρυσωμένα. Λέγει δὲ, ὡς Πνεύματος ἁγίου ἀξιωθήσονται οἱ τοὺς ἁγίους ἀπο- S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA: - terram pervasit fama exitus eorum. Terra mola est, elenim cali distillaverunt. Distillaverunt coeli spiri- tualem escam videlicet, id est manna. A facie Dei Sinai. ld est, Dei qui in monte Sina legem dedit. A facie Dei Israel. Israel est meus Deum videns. reditati tuæ. Pluviam dicit, evangelicom verbum, juxta illud: Descendet sicut pluvia in vellus ". Vo- luntariam autem, ad discrimen legalis cultus. Ille enim non voluntarius erat juxta hoc dictum: Quis enim requisivit ipsa de manibus vestris *? et illud : Holocausta vestra non sunt accepta, et sacrificia vestra non placuerunt mihi **. Et infirmata est, tu vero perfecisti eam. Iulirmata, inquit, est olim cum idola coleret. Perfecisti porro eam, per evan- gelicum verbum vocando ipsam. - vocat eos qui vivificam escam degustarunt. In ea, in qua, nisi in hæreditate ipsius? Parasti in dulce- dine tua pauperi, Deus. Ecquid paravit, nisi quod oculus non vidit, nec auris audivit "? Quis pauper, nisi de quo dixit : Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum cœlorum * ? tute multa. Ipse, inquit, sanctis apostolis suis dabit verbum, ut possint Evangelium prædicare. Simile autem est illud : Nolite cogitare quomodo aut quid loquamini : dabitur enim vobis in illa hora quid lo- quamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spi- ritus Patris mei qui loquitur in vobis”. Illud, vir- tute multa, refertur ad hæc verba, Dominus dabit verbum, non autem ad illud, evangelizantibus, ut quidam æstimarunt. Significat enim, quod magna virtute Deus verbum daturus sit evangelizantibus, id est, iis qui voluerint bona nostra annuntiare, ipse sermonem præbet, qui evangelizandi occasio- nem dedit. B C qui dedit verbum initiantibus: ipse namque est rex dilecti populi ipse item est virtus ejus. Speciei domus dividere spolia. Domus sunt qui in Christum crediderunt : species autem domus, sancti ejus di- D scipuli et apostoli. Ait igitur, eum evangelistis da- turum esse verbum, ut dividant spolia, id est ut trahant gentes ad fidem, et exspolient Satanam. apostolos sermo refertur. Si, inquit, vos accipiant cleri. Cleros autem vocat eos qui ex duobus popu - lis credidere : si in ipsis requiem habeatis, dabun- tur eis penna columba, cujus posteriora dorsi deau- rata erunt. Ait autem Spiritum sanctum acceptu- rus esse qui apostolos receperint. vero, Jerem. vi, 20. Psal. Lxxi, 6. ss Isa. 1, 12. Cor. 11, 9. as Matth. v, 3. Matth. 7, 19, 20. 10. Pluviam voluntariam segregabis, Deus, hæ- 11. Animalia tua habitabunt in ea. Animalia hic 12. Dominus dabil verbum evangelizuntibus vir- 13. Rex virtutum dilecti. Ipse scilicet Dominus 14. Si dormialis inter medios cleros. Ad sanctos
Λέγει οὖν, ὅτι, ἐν τῷ προπορεύεσθαί σε τοῦ ἐξεληλυθότος σου ἐξ Αἰγύπτου λαοῦ, γῆ ἐσείσθη, τουτέστιν εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξάκουστος ἡ ἔξοδος αὐτοῦ γεγένηται. Γῆ ἐσείσθη· καὶ γὰρ οἱ οὐρανοὶ ἔσταξαν. Ἔσταξαν οἱ οὐρανοὶ τὴν πνευματικὴν τροφὴν δηλονότι· λέγει δὲ καὶ τὸ μάννα. Ἀπὸ προςώπου τοῦ Θεοῦ τοῦ Σινά. Ἀντὶ τοῦ, ἐν ὄρει Σινὰ τὸν νόμον ὁρίσαντος. Ἀπὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ Ἰσραήλ. Ἰσραὴλ νοῦς ὁρῶν Θεόν. Βροχὴν ἑκουσίαν ἀφοριεῖς, ὁ Θεὸς, τῇ κληρονομίᾳ σου. Βροχὴν μὲν τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησὶ, κατὰ τό· Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ πόκον. Ἑκούσιον δὲ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς νομικῆς λατρείας. Ἐκεῖνα γὰρ οὐκ ἦν αὐτῷ ἑκούσια κατὰ τὸ εἰρημένον· Τίς γὰρ ἐξεζήτησεν αὐτὰ ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν; καὶ τό· Τὰ ὁλοκαυτώματά σου οὐκ εἰσὶ δεκτὰ, καὶ αἱ θυσίαι ὑμῶν οὐχ ἥδυνάν μοι. Καὶ ἠσθένησε, σὺ δὲ κατηρτίσω αὐτήν. Ἠσθένησε μὲν πάλαι, ὅτε εἰδωλολάτρει· κατηρτίσω δὲ αὐτὴν, διὰ τοῦ εὐαγγελικοῦ καλέσας κηρύγματος. Τὰ ζῶά σου κατοικοῦσιν ἐν αὐτῇ. Ζῶα ἐνταῦθά φησι τοὺς τῆς ζωοποιοῦ τροφῆς μετειληφότας. Ἐν αὐτῇ δὲ, τίνι ἢ τῇ κληρονομίᾳ αὐτοῦ; Ἡτοίμασας ἐν τῇ χρηστότητί σου τῷ πτωχῷ, ὁ Θεός.
ἡ ἐστιν εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξάκουστος ἡ ἐξοδος αὐτοῦ γεγένηται. Γῆ ἐσείσθη· καὶ γὰρ οἱ οὐρανοὶ ἔσταξαν. Έσταξαν οἱ οὐρανοὶ τὴν πνευματικὴν τρο φὴν δηλονότι· λέγει δὲ καὶ τὸ μάννα. Ἀπὸ προσ· ώπου τοῦ Θεοῦ τοῦ Σινά. Αντὶ τοῦ, ἐν ὄρει Σινά τὸν νόμον ὁρίσαντος. Από προσώπου τοῦ Θεοῦ Ἰσραήλ. Ἰσραὴλ νοῦς ὁρῶν Θεόν. Βροχὴν ἑκουσίαν ἀφοριεῖς, ὁ Θεὸς, τῇ κληρο- νομίᾳ σου. Βροχὴν μὲν τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησί. κατά τό· Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ πόκον. Εκού- σιον δὲ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς νομικῆς λατρείας. Ἐκεῖνα γὰρ οὐκ ἦν αὐτῷ ἑκούσια κατὰ τὸ εἰρημέν νον· Τίς γὰρ ἐξεζήτησεν αὐτὰ ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν : καὶ τό· Τὰ ὁλοκαυτώματά σου οὐκ εἰσὶ δεκτὰ, καὶ αἱ θυσίαι ὑμῶν οὐχ ἥδυνάν μοι.-Καὶ ἠσθένησε, σὺ δὲ κατηρτίσω αὐτήν. Ησθένησε μὲν πάλαι, ὅτε εἰδωλολάτρει· κατηρτίσω δὲ αὐτὴν, διὰ τοῦ εὐαγγελικοῦ καλέσας κηρύγματος. : Τα ζωά σου κατοικοῦσιν ἐν αὐτῇ. Ζῶς ἐνταῦθά φησι τοὺς τῆς ζωοποιοῦ τροφῆς μετειληφότας. Εν αὐτῇ δὲ, τίνι ἢ τῇ κληρονομίᾳ αὐτοῦ; Ητοίμασας ἐν τῇ χρηστότητί σου τῷ πτωχῷ, ὁ Θεός. Καὶ τί ἡτοίμασεν ἢ ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε; Τίς δὲ ὁ πτωχὸς ἢ περὶ ὧν εἴρηκε, Μακά- ριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἡ βασι λεία τῶν οὐρανῶν; Κύριος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυ νάμει πολλῇ. Αὐτὸς, φησί, τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις αὐτοῦ δώσει ῥῆμα, εἰς τὸ δύνασθαι κηρύξαι τὸ Εὐαγ γέλιον. Ὅμοιον δὲ τό· Μὴ μεριμνήσητε τί είπητε, ἢ τί λαλήσητε· δοθήσεται γὰρ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τί εἴπητε. Καὶ οὐχ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρός μου τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν. Τό, δυνάμει πολλῇ, πρὸς τὸν Κύριος δώσει ῥῆμα, οὐ πρὸς τὸν εὐαγγελιζομένοις, ὥς τινες ἐνό μισαν. Βούλεται γὰρ εἰπεῖν, ὅτι μετὰ πολλῆς ὁ Θεὸς τῆς ἰσχύος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις, τουτ- ἐστι, τοῦ διαγγέλλειν τὰ ἡμέτερα ἀγαθὰ βουλομένοις, αὐτὸς παρέχει τὸν λόγον, ὁ καὶ τὴν ἀφορμὴν τοῦ εὐαγ γελίσασθαι. Ο βασιλεὺς τῶν δυνάμεων τοῦ ἀγαπητοῦ. Αὐτ τὸς Κύριος ὁ διδοὺς ῥῆμα τοῖς μυσταγωγοῖς· αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ βασιλεὺς τοῦ ἀγαπητοῦ λαοῦ· αὐτὸς δὲ ἐστι πάλιν ἡ δύναμις αὐτοῦ. Τῇ ὡραιότητι τοῦ οἴκου διελέσθαι σκύλα. Οἶκος μὲν οἱ πιστεύσαντες εἰς Μετάφρενα Χριστόν· ὡραιότης δὲ τοῦ οἴκου οἱ ἅγιοι αὐτοῦ μα θηταὶ καὶ ἀπόστολοι. Λέγει οὖν, ὅτι τῇ ὡραιότητι τοῦ οἴκου, τουτέστι τοῖς εὐαγγελισταῖς, αὐτὸς δώσει ῥῆ μα, πρὸς τὸ διελέσθαι σκύλα, τουτέστιν ἑλκῦσαι τὰ ἔθνη τῇ πίστει, καὶ σκυλεῦσαι τὸν Σατανᾶν. Ἐὰν κοιμηθῆτε ἀνὰ μέσον τῶν κλήρων. Πρὸς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ὁ λόγος. Ἐὰν, φησί, δέξωνται ὑμᾶς οἱ κλῆροι. Κλήρους δὲ τοὺς ἐκ τῶν δύο λαῶν πιστεύσαντας ἔφη. Ἐὰν οὖν, φησὶν, ἀναπαύσησθε ἐν αὐτοῖς, δοθήσονται αὐτοῖς πτέρυγες περιστερᾶς, τὰ μετάφρενα ἐχούσης περικεχρυσωμένα. Λέγει δὲ, ὡς Πνεύματος ἁγίου ἀξιωθήσονται οἱ τοὺς ἁγίους ἀπο- S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA: - terram pervasit fama exitus eorum. Terra mola est, elenim cali distillaverunt. Distillaverunt coeli spiri- tualem escam videlicet, id est manna. A facie Dei Sinai. ld est, Dei qui in monte Sina legem dedit. A facie Dei Israel. Israel est meus Deum videns. reditati tuæ. Pluviam dicit, evangelicom verbum, juxta illud: Descendet sicut pluvia in vellus ". Vo- luntariam autem, ad discrimen legalis cultus. Ille enim non voluntarius erat juxta hoc dictum: Quis enim requisivit ipsa de manibus vestris *? et illud : Holocausta vestra non sunt accepta, et sacrificia vestra non placuerunt mihi **. Et infirmata est, tu vero perfecisti eam. Iulirmata, inquit, est olim cum idola coleret. Perfecisti porro eam, per evan- gelicum verbum vocando ipsam. - vocat eos qui vivificam escam degustarunt. In ea, in qua, nisi in hæreditate ipsius? Parasti in dulce- dine tua pauperi, Deus. Ecquid paravit, nisi quod oculus non vidit, nec auris audivit "? Quis pauper, nisi de quo dixit : Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum cœlorum * ? tute multa. Ipse, inquit, sanctis apostolis suis dabit verbum, ut possint Evangelium prædicare. Simile autem est illud : Nolite cogitare quomodo aut quid loquamini : dabitur enim vobis in illa hora quid lo- quamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spi- ritus Patris mei qui loquitur in vobis”. Illud, vir- tute multa, refertur ad hæc verba, Dominus dabit verbum, non autem ad illud, evangelizantibus, ut quidam æstimarunt. Significat enim, quod magna virtute Deus verbum daturus sit evangelizantibus, id est, iis qui voluerint bona nostra annuntiare, ipse sermonem præbet, qui evangelizandi occasio- nem dedit. B C qui dedit verbum initiantibus: ipse namque est rex dilecti populi ipse item est virtus ejus. Speciei domus dividere spolia. Domus sunt qui in Christum crediderunt : species autem domus, sancti ejus di- D scipuli et apostoli. Ait igitur, eum evangelistis da- turum esse verbum, ut dividant spolia, id est ut trahant gentes ad fidem, et exspolient Satanam. apostolos sermo refertur. Si, inquit, vos accipiant cleri. Cleros autem vocat eos qui ex duobus popu - lis credidere : si in ipsis requiem habeatis, dabun- tur eis penna columba, cujus posteriora dorsi deau- rata erunt. Ait autem Spiritum sanctum acceptu- rus esse qui apostolos receperint. vero, Jerem. vi, 20. Psal. Lxxi, 6. ss Isa. 1, 12. Cor. 11, 9. as Matth. v, 3. Matth. 7, 19, 20. 10. Pluviam voluntariam segregabis, Deus, hæ- 11. Animalia tua habitabunt in ea. Animalia hic 12. Dominus dabil verbum evangelizuntibus vir- 13. Rex virtutum dilecti. Ipse scilicet Dominus 14. Si dormialis inter medios cleros. Ad sanctos
PG 27:296Καὶ τί ἡτοίμασεν ἢ ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε; Τίς δὲ ὁ πτωχὸς ἢ περὶ ὧν εἴρηκε, Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν; Κύριος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῇ. Αὐτὸς, φησὶ, τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις αὐτοῦ δώσει ῥῆμα, εἰς τὸ δύνασθαι κηρύξαι τὸ Εὐαγγέλιον. Ὅμοιον δὲ τό· Μὴ μεριμνήσητε τί εἴπητε, ἢ τί λαλήσητε· δοθήσεται γὰρ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τί εἴπητε. Καὶ οὐχ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρός μου τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν. Τὸ, δυνάμει πολλῇ, πρὸς τὸ, Κύριος δώσει ῥῆμα, οὐ πρὸς τὸ, εὐαγγελιζομένοις, ὥς τινες ἐνόμισαν. Βούλεται γὰρ εἰπεῖν, ὅτι μετὰ πολλῆς· ὁ Θεὸς τῆς ἰσχύος δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις, τουτέστι, τοῦ διαγγέλλειν τὰ ἡμέτερα ἀγαθὰ βουλομένοις, αὐτὸς παρέχει τὸν λόγον, ὁ καὶ τὴν ἀφορμὴν τοῦ εὐαγγελίσασθαι. Ὁ βασιλεὺς τῶν δυνάμεων τοῦ ἀγαπητοῦ. Αὐτὸς Κύριος ὁ διδοὺς ῥῆμα τοῖς μυσταγωγοῖς· αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ βασιλεὺς τοῦ ἀγαπητοῦ λαοῦ· αὐτὸς δέ ἐστι πάλιν ἡ δύναμις αὐτοῦ. Τῇ ὡραιότητι τοῦ οἴκου διελέσθαι σκύλα. Οἶκος μὲν οἱ πιστεύσαντες εἰς Χριστόν·
ὡραιότης δὲ τοῦ οἴκου οἱ ἅγιοι αὐτοῦ μαθηταὶ καὶ ἀπόστολοι. Λέγει οὖν, ὅτι τῇ ὡραιότητι τοῦ οἴκου, τουτέστι τοῖς εὐαγγελισταῖς, αὐτὸς δώσει ῥῆμα, πρὸς τὸ διελέσθαι σκύλα, τουτέστιν ἑλκῦσαι τὰ ἔθνη τῇ πίστει, καὶ σκυλεῦσαι τὸν Σατανᾶν. Ἐὰν κοιμηθῆτε ἀνὰ μέσον τῶν κλήρων. Πρὸς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ὁ λόγος. Ἐὰν, φησὶ, δέξωνται ὑμᾶς οἱ κλῆροι. Κλήρους δὲ τοὺς ἐκ τῶν δύο λαῶν πιστεύσαντας ἔφη. Ἐὰν οὖν, φησὶν, ἀναπαύσησθε ἐν αὐτοῖς, δοθήσονται αὐτοῖς πτέρυγες περιστερᾶς, τὰ μετάφρενα ἐχούσης περικεχρυσωμένα. Λέγει δὲ, ὡς Πνεύματος ἁγίου ἀξιωθήσονται οἱ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους δεξάμενοι. Μετάφρενα δὲ τῆς περιστερᾶς κεχρυσωμένα φησὶ, διότι τιμίας ἤτοι σοφὰς τὰς φρένας τῶν δεξαμένων ποιεῖ. Ἐν τῷ διαστέλλειν τὸν ἐπουράνιον βασιλεῖς ἐπ’ αὐτῆς. Βασιλεῖς μὲν τοὺς ἄρξαντας ἀποστόλους τῆς κληρονομίας αὐτοῦ φησι. Χιονωθήσονται δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἀποκαθαρθήσονται. Ἐν Σελμὼν δὲ, ἐν ἀνταποδόσει, ἑρμηνεύεται. Λέγει οὖν, ὅτι οἱ δεξάμενοι τοὺς ἁγίους ἀποστόλους τὰς παρὰ τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως ἀνταποδόσεις, ἤτοι ἀμοιβὰς, δέξονται τῆς ὑποδοχῆς, τὸν καθαρμὸν τῶν ἁμαρτιῶν. Ὄρος τοῦ Θεοῦ ὄρος πῖον.
PG 27:297Ὄρος μὲν τὴν Ἐκκλησίαν ὀνομάζει, πῖον δὲ, ὅτι εὐτραφεῖς καὶ λιπαρὰς τῶν ἐν αὐτῇ τὰς ψυχὰς ἀπεργάζεται. Ὄρος τετυρωμένον; ὄρος πῖον· ἵνα τί ὑπολαμβάνετε ὄρη τετυρωμένα; Καὶ μὴν καὶ τετυρωμένον, τουτέστι γάλακτος μεστὸν, ἁπλουστέρου δηλαδὴ λόγου, κατὰ τό· Γάλα ὑμᾶς ἐπότισα, οὐ βρῶμα. Ἐπιτιμᾷ οὖν τοῖς τὰς τῶν αἱρετικῶν ἐκκλησίας ὑπολαμβάνουσιν εἶναι τετυρωμένας. Οὐδὲν γὰρ ἐν αὐταῖς τὸ δυνάμενον τρέφειν εἰς ἕξιν πνευματικήν. Ἵνα τί τοίνυν ὑπολαμβάνετε, ὦ οὗτοι, ἕτερα ὄρη εἶναι ἔξω τῆς Ἐκκλησίας τετυρωμένα, καὶ μὴ μᾶλλον τοῦτο μόνον τὸ ὄρος, ἐν ᾧ ὁ Θεὸς ηὐδόκησεν κατοικῆσαι ἐν αὐτῷ; Ὅτι γὰρ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ κατοικεῖ, δῆλον ἐξ ὧν αὐτὸς ἔφη· Ὧδε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν. Τὸ ἅρμα τοῦ Θεοῦ μυριοπλάσιον, χιλιάδες εὐθηνούντων. Ἅρμα τοῦ Θεοῦ τὰς ἐπουρανίους καὶ νοητὰς δυνάμεις φησὶν, αἷς ἐποχεῖται ὁ Θεός. Ὅμοιον δὲ τῷ εἰρημένῳ· Χίλιαι χιλιάδες ἐλειτούργουν αὐτῷ, καὶ μύριαι μυριάδες παρειστήκεισαν αὐτῷ. Οὗτοι δέ εἰσι καὶ εὐθηνοῦντες, ἅτε ἀπηλλαγμένοι τῆς ἁμαρτίας.
στόλους δεξάμενοι. Μετάφρενα δὲ τῆς περιστερᾶς κεχρυσωμένα φησί, διότι τιμίας ήτοι σοφὰς τὰς φρέ- νας τῶν δεξαμένων ποιεῖ. Ἐν τῷ διαστέλλειν τὸν ἐπουράνιον βασιλεῖς ἐπ' αὐτῆς. Βασιλεῖς μὲν τοὺς ἄρξαντας ἀποστόλους τῆς κληρονομίας αὐτοῦ φησι. Χιονωθήσονται δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἀποκαθαρθήσονται. Εν Σελμών· δὲ, ἐν ἀντ- αποδόσει, ερμηνεύεται. Λέγει οὖν, ὅτι οἱ δεξάμενοι τοὺς ἁγίους ἀποστόλους τὰς παρὰ τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως ἀνταποδόσεις, ἤτοι ἀμοιβάς, δέξονται τῆς ὑποδοχῆς, τὸν καθαρμὸν τῶν ἁμαρτιῶν. φρένας Ορος τοῦ Θεοῦ ὄρος πῖον. Ὄρος μὲν τὴν Ἐκ- κλησίαν ὀνομάζει, πῖον δὲ, ὅτι εὐτραφεῖς καὶ λιπα ρὰς τῶν ἐν αὐτῇ τὰς ψυχὰς ἀπεργάζεται. "Ορος τε- ευρωμένον; ὄρος πιον· ἵνα τί ὑπολαμβάνετε ὄρη τετυρωμένα; Καὶ μὴν καὶ τετυρωμένον, τουτέστι Β γάλακτος μεστόν, ἁπλουστέρου δηλαδὴ λόγου, κατά τό· Γάλα ὑμᾶς ἐπότισα, οὐ βρώμα. Επιτιμᾷ οὖν τοῖς τὰς τῶν αἱρετικῶν ἐκκλησίας ὑπολαμβάνουσιν εἶναι τετυρωμένας. Οὐδὲν γὰρ ἐν αὐταῖς τὸ δυνάμε- νον τρέφειν εἰς ἕξιν πνευματικήν. Ινα τί τοίνυν ὑπο- λαμβάνετε, ὦ οὗτοι, ἕτερα όρη εἶναι ἔξω τῆς Ἐκκλη σίας τετυρωμένα, καὶ μὴ μᾶλλον τοῦτο μόνον τὸ ὄρος, ἐν ᾧ ὁ Θεὸς ηὐδόκησεν κατοικῆσαι ἐν αὐτῷ; Ὅτι γὰρ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ κατοικεῖ, δῆλον ἐξ ὧν αὐτ τὸς ἔφη· δε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν. Τὸ ἅρμα τοῦ Θεοῦ μυριοπλάσιον, χιλιάδες εύ- θηνούντων. "Αρμα τοῦ Θεοῦ τὰς ἐπουρανίους καὶ νοητὰς δυνάμεις φησὶν, αἷς ἐποχεῖται ὁ Θεός. Ομοιον δὲ τῷ εἰρημένῳ· Χίλιαι χιλιάδες ἐλειτούργουν αὐτ τῷ, καὶ μύριαι μυριάδες παρειστήκεισαν αὐτῷ. Οὗτοι δὲ εἰσι καὶ εὐθηνοῦντες, ἅτε ἀπηλλαγμένοι τῆς ἁμαρτίας. Ὁ ἐν τούτῳ οὖν τῷ ἄρματι ἐποχούμενος τῶν μυριάδων αὐτός ἐστιν ὁ Κύριος, ὁ καὶ ἐν τῷ Σινὰ τῷ ἁγίῳ ὄρει τὸν νόμον δούς. Αὐτὸς δὲ πάλιν ὁ εἰς ὕψος ἀναβὰς, λέγει δὲ τὸ τοῦ σταυροῦ, καὶ αἰχμα λωτεύσας αἰχμαλωσίαν, τουτέστι τὰς αἰχμαλωτισθεί- σας ψυχὰς παρὰ τοῦ διαβόλου ἀνταιχμαλωτεύσας. Τοῦτο γὰρ αὐτὸς ἐπηγγέλλετο λέγων· Οτ' ἂν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. Ἔλαβες δόματα ἐν ἀνθρώποις. Καὶ παρὰ τίνος έλαβε δόματα ἀνθρώπων ἢ παρὰ τοῦ Πατρὸς τοῦ εἰρηκότος· Αίτη σαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη την κληρονο μίαν σου ; Καὶ γὰρ ἀπειθοῦντας τοῦ κατασκηνώσαι. Ο τοι, φησίν, οἱ ἄνθρωποι, οὓς ἔλαβες δόματα, πάλαι ἦσαν ἀπειθοῦντες. Ἀλλὰ καὶ τούτοις, φησί, κατεσκή- νωσας. Ἔστι δὲ δι᾽ ὑπερβατοῦ ἡ διάνοια. Ελαβες δόματα ἐν ἀνθρώποις, ὥστε κατασκηνώσαι ἐν αὐτ τοῖς, δηλονότι τοῖς διδομένοις. Αὐτοὶ δὲ οὗτοι, φησὶν, οἷς ἔλαβες, πάλαι ἦταν ἀπειθεῖς. Δῆλον δὲ, ὅτι, ὅτε τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα ἐλάτρευον. Κύριος ὁ Θεὸς εὐλογητὸς, εὐλογητός Κύριος ἡμέραν καθ' ἡμέραν. Ἐπὶ μεγάλῳ κατορθώματι ὕμνον ἀναπέμπει τῷ Θεῷ, ὁ χορὸς δὲ δηλονότι τῶν ἀποστόλων Κατευοδώσει ἡμῖν ὁ Θεὸς τῶν σωτη- | EXPOSITIO IN PSALMUM LXVII. A sive, posteriora dorsi columba, deaurata dicit, quia pretiosas et sapientes seu mentes eo- rum qui acceperint efficiunt. vocat apostolos hæreditati suæ imperantes. Nive dealbabuntur, quasi dicat purgabuntur : In Selmon interpretatur in retributione. Ait igitur eos qui san- ctos apostolos receperint, a coelesti rege retributio- nes, sive premia accepturos, scilicet purgationen peccatorum. clesiam : pinguem dicit, quia pingues et opimas red- dit animas quæ in illa degunt. Mons coagulatus, mons pinguis, utquid suspicamini montes coagula- tos? Coagulatum, est lacte plenum, simpliciore vi- C D delicet sermone, juxta illud : Lacte vos potavi, non cibo s. Objurgat itaque eos qui hæreticorum eccle- sias coagulatas esse suspicantur. Nihil quippe inest eis quod alere possit ad spiritualem vitam. Heus vos, quid suspicamini alios extra Ecclesiam montes esse coagulatos, et non potius montem illum solum suspicitis, in quo beneplacitum est Deo habitare in eo? Quod enim in Ecclesia habitet, palam est ex ejus verbis: Hic habitabo quoniam elegi eam ”. 18, 19. Currus Dei decem millibus multiplex, mil- lia lætantium, etc. Currum Dei vocal cœlestes ac spirituales virtutes, quibus vehitur Deus. Simile est illi: Millia millium ministrabant ei, et decies millies dena millia assistebant ei ". Hi sunt qui lætantur utpote a peccato liberati. Qui hoc denorum millium curru vehitur, Dominus est, qui et in monte sancto Sinai legem dedit. Is ipse item est qui in altum, sive in crucem ascendens, captivam duxit captivi- tatem 3º, id est animas a diabolo in captivitatem ductas ipse iterum cepit. Id enim ipse pollicitus est quando dixit: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum ". Accepisti dona in hominibus. A quonam accepit dona hominibus præbenda, nisi a Patre qui dixit ** : Postula a me et dabo tibi antes hæreditatem tuam ? homines, quos accepisti in dona, olim erant non credentes. Sed in illis, ait, iubabitasti. Quod per hy- perbaton, sive transgressionem verborum.intelligen- dum. Accepisti dona in hominibus, ita ut inhabites in eis, videlicet in eis qui dati sunt. li autem ipsi, ait, quos accepisti, olim non credentes erant : pa- lam autem est id tum evenisse, quando creaturam potius quam Creatorem colebant ª. Dominus Deus benedictus, benedictus Dominus die quotidie. Ob rem præclare gestam hymnum ofert Deo chorus, ut palam est, apostolorum. Prosperum iter faciet nobis Deus salutarium nostrorum. Tu, ss Joan. XIII, 32. ss Psal. 11, 8. Cor. 111, 2. Psal. cxxx1, 14. o Dan. vi, 10. Ephes. IV, 8. w Rem. 1, 25. PATROL. GR. XXVII. 15. Dum discernit calestis reges super eam. Reges 16. Mons Dei, mons pinguis. Montem vocat Ec- 20. Etenim non credentes inhabitare. Hi, inquit,
Ὁ ἐν τούτῳ οὖν τῷ ἅρματι ἐποχούμενος τῶν μυριάδων αὐτός ἐστιν ὁ Κύριος, ὁ καὶ ἐν τῷ Σινᾷ τῷ ἁγίῳ ὄρει τὸν νόμον δούς. Αὐτὸς δὲ πάλιν ὁ εἰς ὕψος ἀναβὰς, λέγει δὲ τὸ τοῦ σταυροῦ, καὶ αἰχμαλωτεύσας αἰχμαλωσίαν, τουτέστι τὰς αἰχμαλωτισθείσας ψυχὰς παρὰ τοῦ διαβόλου ἀνταιχμαλωτεύσας. Τοῦτο γὰρ αὐτὸς ἐπηγγέλλετο λέγων· Ὅτ’ ἂν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. Ἔλαβες δόματα ἐν ἀνθρώποις. Καὶ παρὰ τίνος ἔλαβε δόματα ἀνθρώπων ἢ παρὰ τοῦ Πατρὸς τοῦ εἰρηκότος· Αἴτησαι παρ’ ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου; Καὶ γὰρ ἀπειθοῦντας τοῦ κατασκηνῶσαι. Οὗτοι, φησὶν, οἱ ἄνθρωποι, οὓς ἔλαβες δόματα, πάλαι ἦσαν ἀπειθοῦντες. Ἀλλὰ καὶ τούτοις, φησὶ, κατεσκήνωσας. Ἔστι δὲ δι’ ὑπερβατοῦ ἡ διάνοια. Ἔλαβες δόματα ἐν ἀνθρώποις, ὥστε κατασκηνῶσαι ἐν αὐτοῖς, δηλονότι τοῖς διδομένοις. Αὐτοὶ δὲ οὗτοι, φησὶν, οὓς ἔλαβες, πάλαι ἦσαν ἀπειθεῖς. Δῆλον δὲ, ὅτι, ὅτε τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα ἐλάτρευον. Κύριος ὁ Θεὸς εὐλογητὸς, εὐλογητὸς Κύριος ἡμέραν καθ’ ἡμέραν. Ἐπὶ μεγάλῳ κατορθώματι ὕμνον ἀναπέμπει τῷ Θεῷ, ὁ χορὸς δὲ δηλονότι τῶν ἀποστόλων Κατευοδώσει ἡμῖν ὁ Θεὸς τῶν σωτηρίων ἡμῶν.
στόλους δεξάμενοι. Μετάφρενα δὲ τῆς περιστερᾶς κεχρυσωμένα φησί, διότι τιμίας ήτοι σοφὰς τὰς φρέ- νας τῶν δεξαμένων ποιεῖ. Ἐν τῷ διαστέλλειν τὸν ἐπουράνιον βασιλεῖς ἐπ' αὐτῆς. Βασιλεῖς μὲν τοὺς ἄρξαντας ἀποστόλους τῆς κληρονομίας αὐτοῦ φησι. Χιονωθήσονται δὲ, ἀντὶ τοῦ, ἀποκαθαρθήσονται. Εν Σελμών· δὲ, ἐν ἀντ- αποδόσει, ερμηνεύεται. Λέγει οὖν, ὅτι οἱ δεξάμενοι τοὺς ἁγίους ἀποστόλους τὰς παρὰ τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως ἀνταποδόσεις, ἤτοι ἀμοιβάς, δέξονται τῆς ὑποδοχῆς, τὸν καθαρμὸν τῶν ἁμαρτιῶν. φρένας Ορος τοῦ Θεοῦ ὄρος πῖον. Ὄρος μὲν τὴν Ἐκ- κλησίαν ὀνομάζει, πῖον δὲ, ὅτι εὐτραφεῖς καὶ λιπα ρὰς τῶν ἐν αὐτῇ τὰς ψυχὰς ἀπεργάζεται. "Ορος τε- ευρωμένον; ὄρος πιον· ἵνα τί ὑπολαμβάνετε ὄρη τετυρωμένα; Καὶ μὴν καὶ τετυρωμένον, τουτέστι Β γάλακτος μεστόν, ἁπλουστέρου δηλαδὴ λόγου, κατά τό· Γάλα ὑμᾶς ἐπότισα, οὐ βρώμα. Επιτιμᾷ οὖν τοῖς τὰς τῶν αἱρετικῶν ἐκκλησίας ὑπολαμβάνουσιν εἶναι τετυρωμένας. Οὐδὲν γὰρ ἐν αὐταῖς τὸ δυνάμε- νον τρέφειν εἰς ἕξιν πνευματικήν. Ινα τί τοίνυν ὑπο- λαμβάνετε, ὦ οὗτοι, ἕτερα όρη εἶναι ἔξω τῆς Ἐκκλη σίας τετυρωμένα, καὶ μὴ μᾶλλον τοῦτο μόνον τὸ ὄρος, ἐν ᾧ ὁ Θεὸς ηὐδόκησεν κατοικῆσαι ἐν αὐτῷ; Ὅτι γὰρ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ κατοικεῖ, δῆλον ἐξ ὧν αὐτ τὸς ἔφη· δε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν. Τὸ ἅρμα τοῦ Θεοῦ μυριοπλάσιον, χιλιάδες εύ- θηνούντων. "Αρμα τοῦ Θεοῦ τὰς ἐπουρανίους καὶ νοητὰς δυνάμεις φησὶν, αἷς ἐποχεῖται ὁ Θεός. Ομοιον δὲ τῷ εἰρημένῳ· Χίλιαι χιλιάδες ἐλειτούργουν αὐτ τῷ, καὶ μύριαι μυριάδες παρειστήκεισαν αὐτῷ. Οὗτοι δὲ εἰσι καὶ εὐθηνοῦντες, ἅτε ἀπηλλαγμένοι τῆς ἁμαρτίας. Ὁ ἐν τούτῳ οὖν τῷ ἄρματι ἐποχούμενος τῶν μυριάδων αὐτός ἐστιν ὁ Κύριος, ὁ καὶ ἐν τῷ Σινὰ τῷ ἁγίῳ ὄρει τὸν νόμον δούς. Αὐτὸς δὲ πάλιν ὁ εἰς ὕψος ἀναβὰς, λέγει δὲ τὸ τοῦ σταυροῦ, καὶ αἰχμα λωτεύσας αἰχμαλωσίαν, τουτέστι τὰς αἰχμαλωτισθεί- σας ψυχὰς παρὰ τοῦ διαβόλου ἀνταιχμαλωτεύσας. Τοῦτο γὰρ αὐτὸς ἐπηγγέλλετο λέγων· Οτ' ἂν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. Ἔλαβες δόματα ἐν ἀνθρώποις. Καὶ παρὰ τίνος έλαβε δόματα ἀνθρώπων ἢ παρὰ τοῦ Πατρὸς τοῦ εἰρηκότος· Αίτη σαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη την κληρονο μίαν σου ; Καὶ γὰρ ἀπειθοῦντας τοῦ κατασκηνώσαι. Ο τοι, φησίν, οἱ ἄνθρωποι, οὓς ἔλαβες δόματα, πάλαι ἦσαν ἀπειθοῦντες. Ἀλλὰ καὶ τούτοις, φησί, κατεσκή- νωσας. Ἔστι δὲ δι᾽ ὑπερβατοῦ ἡ διάνοια. Ελαβες δόματα ἐν ἀνθρώποις, ὥστε κατασκηνώσαι ἐν αὐτ τοῖς, δηλονότι τοῖς διδομένοις. Αὐτοὶ δὲ οὗτοι, φησὶν, οἷς ἔλαβες, πάλαι ἦταν ἀπειθεῖς. Δῆλον δὲ, ὅτι, ὅτε τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα ἐλάτρευον. Κύριος ὁ Θεὸς εὐλογητὸς, εὐλογητός Κύριος ἡμέραν καθ' ἡμέραν. Ἐπὶ μεγάλῳ κατορθώματι ὕμνον ἀναπέμπει τῷ Θεῷ, ὁ χορὸς δὲ δηλονότι τῶν ἀποστόλων Κατευοδώσει ἡμῖν ὁ Θεὸς τῶν σωτη- | EXPOSITIO IN PSALMUM LXVII. A sive, posteriora dorsi columba, deaurata dicit, quia pretiosas et sapientes seu mentes eo- rum qui acceperint efficiunt. vocat apostolos hæreditati suæ imperantes. Nive dealbabuntur, quasi dicat purgabuntur : In Selmon interpretatur in retributione. Ait igitur eos qui san- ctos apostolos receperint, a coelesti rege retributio- nes, sive premia accepturos, scilicet purgationen peccatorum. clesiam : pinguem dicit, quia pingues et opimas red- dit animas quæ in illa degunt. Mons coagulatus, mons pinguis, utquid suspicamini montes coagula- tos? Coagulatum, est lacte plenum, simpliciore vi- C D delicet sermone, juxta illud : Lacte vos potavi, non cibo s. Objurgat itaque eos qui hæreticorum eccle- sias coagulatas esse suspicantur. Nihil quippe inest eis quod alere possit ad spiritualem vitam. Heus vos, quid suspicamini alios extra Ecclesiam montes esse coagulatos, et non potius montem illum solum suspicitis, in quo beneplacitum est Deo habitare in eo? Quod enim in Ecclesia habitet, palam est ex ejus verbis: Hic habitabo quoniam elegi eam ”. 18, 19. Currus Dei decem millibus multiplex, mil- lia lætantium, etc. Currum Dei vocal cœlestes ac spirituales virtutes, quibus vehitur Deus. Simile est illi: Millia millium ministrabant ei, et decies millies dena millia assistebant ei ". Hi sunt qui lætantur utpote a peccato liberati. Qui hoc denorum millium curru vehitur, Dominus est, qui et in monte sancto Sinai legem dedit. Is ipse item est qui in altum, sive in crucem ascendens, captivam duxit captivi- tatem 3º, id est animas a diabolo in captivitatem ductas ipse iterum cepit. Id enim ipse pollicitus est quando dixit: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum ". Accepisti dona in hominibus. A quonam accepit dona hominibus præbenda, nisi a Patre qui dixit ** : Postula a me et dabo tibi antes hæreditatem tuam ? homines, quos accepisti in dona, olim erant non credentes. Sed in illis, ait, iubabitasti. Quod per hy- perbaton, sive transgressionem verborum.intelligen- dum. Accepisti dona in hominibus, ita ut inhabites in eis, videlicet in eis qui dati sunt. li autem ipsi, ait, quos accepisti, olim non credentes erant : pa- lam autem est id tum evenisse, quando creaturam potius quam Creatorem colebant ª. Dominus Deus benedictus, benedictus Dominus die quotidie. Ob rem præclare gestam hymnum ofert Deo chorus, ut palam est, apostolorum. Prosperum iter faciet nobis Deus salutarium nostrorum. Tu, ss Joan. XIII, 32. ss Psal. 11, 8. Cor. 111, 2. Psal. cxxx1, 14. o Dan. vi, 10. Ephes. IV, 8. w Rem. 1, 25. PATROL. GR. XXVII. 15. Dum discernit calestis reges super eam. Reges 16. Mons Dei, mons pinguis. Montem vocat Ec- 20. Etenim non credentes inhabitare. Hi, inquit,
PG 27:300Σὺ, φησὶν, ὦ Δέσποτα, ἀνοίξεις θύραν τοῦ λόγου, εἰς τὸ τὴν ὁδὸν τοῦ κηρύγματος κατευοδωθῆναι ἡμῖν. Ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ Θεὸς τοῦ σῶσαι, καὶ τοῦ Κυρίου Κυρίου αἱ διέξοδοι τοῦ θανάτου. Θαρσεῖ σαφῶς, ὡς καὶ μέχρι θανάτου ἐλθόντας διὰ τὸ κήρυγμα ἐξάξει γενναίως. Αὐτοῦ γὰρ εἶναί φησι τὰς ἐξόδους τοῦ θανάτου. Πλὴν ὁ Θεὸς συνθλάσει κεφαλὰς ἐχθρῶν αὐτοῦ· αὐτοῦ μὲν τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ. Ῥυόμενος γὰρ αὐτοὺς ῥύσεται, τῶν ἐχθρῶν δηλονότι συνθραύων τὰς κεφαλάς. Ἐλήφθη δὲ ἡ λέξις ἐξ ὁμοιώσεως τῶν ὄφεων, οἳ, ἐπειδὰν ἀρθῶσι κατὰ τινὸς, τότε ἐπὶ τῇ κεφαλῇ πληττόμενοι ὄλλυνται. Ἔχει δὲ ὁ λόγος ἀναφορὰν καὶ εἰς τοὺς ἄρχοντας τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ. Κορυφὴν τριχὸς διαπορευομένων ἐν πλημμελείαις αὐτῶν. Κορυφὴν μὲν τριχὸς πάλιν τὴν κεφαλήν φησι. Λέγει δὲ, ὡς τούτων συνθλάσει τὰς κεφαλὰς, τῶν ἀμετανόητα ἁμαρτανόντων. Εἶπεν Κύριος· Ἐκ Βασὰν ἐπιστρέψω. Βασὰν ἑρμηνεύεται πικρία, ἤτοι παραπικρασμός. Λέγει οὖν, ὡς ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ παραπικραίνοντος, τουτέστι τοῦ Ἰσραὴλ, ἐπιστρέψω πρὸς ἐμαυτόν. Ἐπιστρέψω ἐν βυθοῖς θαλάσσης. Καὶ τοὺς κατενεχθέντας, φησὶν, εἰς τὸν τῶν ἡδονῶν βυθὸν ἐπιστρέψω πρὸς ἐμαυτόν.
ματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείας, τῆς εὐαγγελικής δηλον- Α ότι. Ἐν μέσῳ νεανίδων τυμπανιστριών. Νεάνιδάς φησι τὰς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἰσχυρὰς γενομένας τῶν πιστευσάντων ψυχάς, τὰς κατακτυπούσας τῷ εὐαγγελικῷ κηρύγματι τὴν ὑπ' οὐρανόν. ἂν ἐν μέσῳ γεγόνασιν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, δηλονότι τῆς λατρείας ἐξάρχοντες. Εν ἐκκλησίαις εὐλογεῖτε τὸν Θεὸν Κύριον ἐκ πηγῶν Ἰσραήλ. Πηγαὶ μὲν τοῦ Ἰσραὴλ εἶεν ἂν οἱ μακάριοι προφῆται, καὶ πρό γε τούτων ὁ νόμος. Λέγει οὖν, ὡς ἄλλοθεν οὐ προσῆκεν ἡμῖν τὸν Θεὸν ἢ ἐκ τού- των αὐτῶν ἀρυομένους ὑμνολογεῖν. Τοῦτο δέ φησι διὰ τὰ ἑτερόδοξα τῶν αἱρετικῶν συγγράμματα. Εκ γὰρ τῶν νομικῶν καὶ προφητικῶν Γραφῶν ὁ Κύριος εὐλογεῖται πρὸς τῶν δυναμένων ἀντλεῖν ἐξ αὐτῶν συντηρίου πηγὴν οὐσῶν μετ᾿ εὐφροσύνης ὕδωρ, περὶ οὗ ἔλεγεν ὁ Σωτήρ· Ος δ' ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δίδωμι αὐτῷ, ἕξει ἐν ἑαυτῷ πηγὴν ὕδατος αλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον. Ἐλεγκτέον δὲ τοὺς διαιροῦντας τὴν Παλαιὰν καὶ Νέαν Γραφὴν, ὡς οὐ δύνανται ἐν ἐκκλησίαις εὐλογεῖν τὸν Θεὸν, οὐκ ἔχον- τες τὰς τοῦ Ἰσραὴλ πηγὰς, οὐδὲ τὸν Κύριον αὐτῶν· ἅτε καὶ τὴν θεότητα διαιρεῖν τολμῶντες. Ἐκεῖ Βενιαμὶν νεώτερος ἐν ἐκστάσει. Ἐκεῖ, που, ἢ ἐν μέσῳ τῶν ψαλλόντων; Τίς δὲ ὁ Βενιαμὶν ἢ ὁ μα κάριος ἀπόστολος Παῦλος, ὁ ἐκ φυλῆς Βενιαμίν; Το δὲ νεώτερος, διὰ τὸ ὕστερον αὐτῷ τῶν ἀποστόλων ἀφθῆναι τὸν Κύριον. Ἐν ἐκστάσει δὲ διὰ τὰς ὑπερ- βολὰς τῶν ἀποκαλύψεών φησι, κατὰ τὸ παρ' αὐτοῦ εἰρημένον· Εἴτε ἐξέστημεν Θεῷ, εἴτε σωφρονοῦ- μεν ὑμῖν. Εἰκότως δὲ αὐτοῦ πρώτου τῶν ἄλλων ἐμνη- μόνευσεν, ἅτε περισσότερον τῶν ἄλλων κοπιάσαντος. Αρχοντες Ἰούδα ἡγεμόνες αὐτῶν. ῎Αρχοντες Ἰού- Τα αὐτῶν τῶν ψαλλόντων ἡγεμόνες, φησί, καὶ ἄρχον- τις ἐχειροτονήθησαν. Εκ τε τῆς Ἰούδα φυλῆς, ἔκ τε τῆς Ζαβουλών, ἐκ τε τῆς Νεφθαλείμ. Καὶ ἐκ μὲν Ζα- βουλὼν καὶ Νεφθαλείμ Πέτρος καὶ ᾿Ανδρέας καὶ Ἰά- κωβος καὶ Ἰωάννης, καθὸ τὸ Εὐαγγέλιον δηλοῖ· ἐκ δὲ Ἰούδα ὁ Λευΐ, ἤτοι Ματθαῖος, καὶ οἱ ἕτεροι τῶν ἀποστόλων. Β Εντειλαι, ὁ Θεός, τῇ δυνάμει σου. Δύναμιν τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν φησι, κατά τό Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Παρακαλεῖ τοίνυν τὸν Πατέρα ὁ ἀποστολικός χορός, ἵνα δυναμώσῃ αὐτοῖς, κατήρτισεν αὐτοῖς. Τί δὲ κατήρτισεν αὐτοῖς ἢ τὸ σῶμα; Αἰτοῦσιν οὖν τῆς φθορᾶς ἀπαλλάξαντα τὴν ἀφθαρσίαν ἐνδύσαι, δ καὶ ποιήσει ὁ Κύριος ὅτε και ταβήσεται ἐξ οὐρανοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι. Ἀπὸ τοῦ ναοῦ σου ἐπὶ Ἱερουσαλῇμ σοι οἴσουσι βασιλεῖς τώρα. Ναὸν μὲν αὐτοῦ τὴν Ἐκκλησίαν φησί, βασιλέας δὲ τοὺς πιστεύσαντας εἰς Χριστὸν λέγει, κατὰ τὸ εἰρημένον αὐτοῖς ·Υμεῖς δὲ βασί λειον ιεράτευμα. Φησὶν οὖν, ὡς οἱ κεκλημένοι διὰ τῆς πίστεως ἀπὸ τοῦ ἐπιγείου ναοῦ, τουτέστι τῆς Ἐκκλησίας, εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ δῶρα αὐτῷ προσκομίσουσι· δῆλον δὲ, ὅτι νοητά. *3 EXPOSITIO IN PSALMUM LXVII. et veritate "s, id est evangelicam. In medio juvencu- C D Joan. iv, 24. ibid. 15, 14. larum tympanistriàrum. Juvenculas dicit credentium animas, quæ per Spiritum sanctum fortes effectæ sunt, quæ sono evangelicæ prædicationis orbem re- pleverunt. In quarum medio fuere sancti apostoli, μtpote adlorationis principes. Israel. Fontes Israel fuerint beati prophetæ, et ante eos lex. Dicit igitur, nequaquam par esse hymnos aliunde quam ex iis haustos offerre Deo. Hoc au- tem ait propter heterodoxa hæreticorum scripta. Ex legalibus quippe propheticisque Scripturis Do- mino benedicitur ab iis qui possunt ex illis quæ sunt fons salutis, aquam cum lætitia haurire, de qua dicit Salvator : Qui biberit ex aqua quam ego do ei, habebit in seipso fontem vitæ salientis in vitam æternam. Coarguendi autem sunt qui dividunt veterem Scripturam a nova, quod non possint in ecclesiis benedicere Deo, cum non habeant fontes Israelis, neque Dominum eorum, utpote qui deitatem dividere non audeant. *: • :: Ibi, ubinam nisi in medio psallentium ? Quis est au- tem Benjamin, nisi beatus Paulus qui ex tribu Ben- jamin erat? Illud autem, adolescentulus, dicitur, quia ipsi post alios apostolos visus est Dominus. 7. excessu autem dicitur, ob revelationum excellentiam, juxta illud ab eo dictum : Sive mente excedimus Deo, sive sapientes sumus vobis *. Jure autem illum prius quam alios memorat, quia abundantius quam alii laboravit. Principes Juda duces eorum. Principes Juda, pallentium duces, inquit, et principes con- stituti sunt. Ex tribu Juda, ex tribu Zabulon et ex tribu Nephthali. Et ex tribu quidem Zabulon et Nephtali erant Petrus, Andreas, Jacobus et Joannes. sicut Evangelium declarat 38. Ex tribu Juda, Levi, sive Matthæus, et alii apostoli. lium dicit, juxta illud: Christus Dei virtus et De sapientia". Rogat itaque Patrem apostolicus cho- rus ut confirmet in eis, quod operatus est in eis. Quid operatus est sive perfecit in eis, nisi corpus ? Postulant itaque ut liberet ipsos a corruptione, et induat incorruptionem, quod facturus Dominus est cum descendet ex cœlo et mortui resurgent incor- rupti 40. munera. Templum suum dicit Ecclesiam ; reges vero, eos qui crediderunt in Christum; juxta id quod dictum est illis : Vos autem regale sacerdo- tium. Ait igitur eos qui per fidem vocati sunt a ter- reno templo, id est Ecclesia, ad supernam Jerusalem dona ipsi oblaturos esse, nimirum spiritualia. II Cor. v, 13. as Matth. 1V, 13. "I Cor. 1, 24. * Cor. xv, 82. Petr. 11, 9. 27. In ecclesiis benedicite Deo Domino de fontibus 28. Ibi Benjamin adolescentulus in mentis excessu. 29. Manda, Deus, virtuti tuæ. Virtutem Patris F: · 50. A templo tuo in Jerusalem tibi ofer:nt reges
Ὅπως ὂν βαφῇ ὁ ποῦς σου ἐν αἵματι. Πῶς ἐπιστρέψουσι διδάσκει. Πῶς δὲ ἐπιστρέψουσιν ἢ αὐτῶν ἀναιρεθεισῶν δηλονότι τῶν πονηρῶν δυνάμεων; Κατήγαγον γὰρ αὐτῶν τὸ αἷμα εἰς γῆν, κατὰ τὴν Ἡσαί̈ου φωνὴν, ὡς καὶ τὸν πόδα αὐτοῦ βαφῆναι ἐν αἵματι. Ἱστορικώτερον δὲ τὰ τοιάδε γράφει ὁ λόγος. Ἡ γλῶςσα τῶν κυνῶν σου ἐξ ἐχθρῶν παρ’ αὐτοῦ. Κύνας μὲν τοὺς τῆς νοητῆς ποίμνης φύλακάς φησι, τοὺς ἁγίους κήρυκας· ὧν δὲ καὶ ἡ γλῶσσα μονονουχὶ τοῦ αἵματος τῶν νοητῶν ἐχθρῶν ἀπογεύεται. Λέγει οὖν, ὡς μονονουχὶ θανάτου αἰτία τῶν πονηρῶν δαιμόνων γενήσεται ἡ τῶν ἀποστόλων φωνή. Ἐθεωρήθησαν αἱ πορεῖαί σου, ὁ Θεός. Πορείας Θεοῦ φησι τὰς ἐν τῇ οἰκονομίᾳ πράξεις γενομένας· οἷον τὴν διὰ Παρθένου ἀπότεξιν, τήν τε τῶν σημείων ἐργασίαν, τήν τε ἀνάβασιν τὴν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, τόν τε θάνατον τὸν γενόμενον οἰκονομικῶς, τήν τε ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν, καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον. Ταύτας τὰς πορείας φανερὰς γεγενῆσθαί φησιν· Αἱ πορεῖαι τοῦ Θεοῦ μου, τοῦ βασιλέως μου τοῦ ἐν τῷ ἁγίῳ. Ὅρα, ὡς σαφῶς τοῦτον τὸν τὰς πορείας πεποιημένον καὶ Θεὸν εἶναί φησι, καὶ βασιλέα ἑαυτοῦ.
ματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείας, τῆς εὐαγγελικής δηλον- Α ότι. Ἐν μέσῳ νεανίδων τυμπανιστριών. Νεάνιδάς φησι τὰς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἰσχυρὰς γενομένας τῶν πιστευσάντων ψυχάς, τὰς κατακτυπούσας τῷ εὐαγγελικῷ κηρύγματι τὴν ὑπ' οὐρανόν. ἂν ἐν μέσῳ γεγόνασιν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, δηλονότι τῆς λατρείας ἐξάρχοντες. Εν ἐκκλησίαις εὐλογεῖτε τὸν Θεὸν Κύριον ἐκ πηγῶν Ἰσραήλ. Πηγαὶ μὲν τοῦ Ἰσραὴλ εἶεν ἂν οἱ μακάριοι προφῆται, καὶ πρό γε τούτων ὁ νόμος. Λέγει οὖν, ὡς ἄλλοθεν οὐ προσῆκεν ἡμῖν τὸν Θεὸν ἢ ἐκ τού- των αὐτῶν ἀρυομένους ὑμνολογεῖν. Τοῦτο δέ φησι διὰ τὰ ἑτερόδοξα τῶν αἱρετικῶν συγγράμματα. Εκ γὰρ τῶν νομικῶν καὶ προφητικῶν Γραφῶν ὁ Κύριος εὐλογεῖται πρὸς τῶν δυναμένων ἀντλεῖν ἐξ αὐτῶν συντηρίου πηγὴν οὐσῶν μετ᾿ εὐφροσύνης ὕδωρ, περὶ οὗ ἔλεγεν ὁ Σωτήρ· Ος δ' ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δίδωμι αὐτῷ, ἕξει ἐν ἑαυτῷ πηγὴν ὕδατος αλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον. Ἐλεγκτέον δὲ τοὺς διαιροῦντας τὴν Παλαιὰν καὶ Νέαν Γραφὴν, ὡς οὐ δύνανται ἐν ἐκκλησίαις εὐλογεῖν τὸν Θεὸν, οὐκ ἔχον- τες τὰς τοῦ Ἰσραὴλ πηγὰς, οὐδὲ τὸν Κύριον αὐτῶν· ἅτε καὶ τὴν θεότητα διαιρεῖν τολμῶντες. Ἐκεῖ Βενιαμὶν νεώτερος ἐν ἐκστάσει. Ἐκεῖ, που, ἢ ἐν μέσῳ τῶν ψαλλόντων; Τίς δὲ ὁ Βενιαμὶν ἢ ὁ μα κάριος ἀπόστολος Παῦλος, ὁ ἐκ φυλῆς Βενιαμίν; Το δὲ νεώτερος, διὰ τὸ ὕστερον αὐτῷ τῶν ἀποστόλων ἀφθῆναι τὸν Κύριον. Ἐν ἐκστάσει δὲ διὰ τὰς ὑπερ- βολὰς τῶν ἀποκαλύψεών φησι, κατὰ τὸ παρ' αὐτοῦ εἰρημένον· Εἴτε ἐξέστημεν Θεῷ, εἴτε σωφρονοῦ- μεν ὑμῖν. Εἰκότως δὲ αὐτοῦ πρώτου τῶν ἄλλων ἐμνη- μόνευσεν, ἅτε περισσότερον τῶν ἄλλων κοπιάσαντος. Αρχοντες Ἰούδα ἡγεμόνες αὐτῶν. ῎Αρχοντες Ἰού- Τα αὐτῶν τῶν ψαλλόντων ἡγεμόνες, φησί, καὶ ἄρχον- τις ἐχειροτονήθησαν. Εκ τε τῆς Ἰούδα φυλῆς, ἔκ τε τῆς Ζαβουλών, ἐκ τε τῆς Νεφθαλείμ. Καὶ ἐκ μὲν Ζα- βουλὼν καὶ Νεφθαλείμ Πέτρος καὶ ᾿Ανδρέας καὶ Ἰά- κωβος καὶ Ἰωάννης, καθὸ τὸ Εὐαγγέλιον δηλοῖ· ἐκ δὲ Ἰούδα ὁ Λευΐ, ἤτοι Ματθαῖος, καὶ οἱ ἕτεροι τῶν ἀποστόλων. Β Εντειλαι, ὁ Θεός, τῇ δυνάμει σου. Δύναμιν τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν φησι, κατά τό Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Παρακαλεῖ τοίνυν τὸν Πατέρα ὁ ἀποστολικός χορός, ἵνα δυναμώσῃ αὐτοῖς, κατήρτισεν αὐτοῖς. Τί δὲ κατήρτισεν αὐτοῖς ἢ τὸ σῶμα; Αἰτοῦσιν οὖν τῆς φθορᾶς ἀπαλλάξαντα τὴν ἀφθαρσίαν ἐνδύσαι, δ καὶ ποιήσει ὁ Κύριος ὅτε και ταβήσεται ἐξ οὐρανοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι. Ἀπὸ τοῦ ναοῦ σου ἐπὶ Ἱερουσαλῇμ σοι οἴσουσι βασιλεῖς τώρα. Ναὸν μὲν αὐτοῦ τὴν Ἐκκλησίαν φησί, βασιλέας δὲ τοὺς πιστεύσαντας εἰς Χριστὸν λέγει, κατὰ τὸ εἰρημένον αὐτοῖς ·Υμεῖς δὲ βασί λειον ιεράτευμα. Φησὶν οὖν, ὡς οἱ κεκλημένοι διὰ τῆς πίστεως ἀπὸ τοῦ ἐπιγείου ναοῦ, τουτέστι τῆς Ἐκκλησίας, εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ δῶρα αὐτῷ προσκομίσουσι· δῆλον δὲ, ὅτι νοητά. *3 EXPOSITIO IN PSALMUM LXVII. et veritate "s, id est evangelicam. In medio juvencu- C D Joan. iv, 24. ibid. 15, 14. larum tympanistriàrum. Juvenculas dicit credentium animas, quæ per Spiritum sanctum fortes effectæ sunt, quæ sono evangelicæ prædicationis orbem re- pleverunt. In quarum medio fuere sancti apostoli, μtpote adlorationis principes. Israel. Fontes Israel fuerint beati prophetæ, et ante eos lex. Dicit igitur, nequaquam par esse hymnos aliunde quam ex iis haustos offerre Deo. Hoc au- tem ait propter heterodoxa hæreticorum scripta. Ex legalibus quippe propheticisque Scripturis Do- mino benedicitur ab iis qui possunt ex illis quæ sunt fons salutis, aquam cum lætitia haurire, de qua dicit Salvator : Qui biberit ex aqua quam ego do ei, habebit in seipso fontem vitæ salientis in vitam æternam. Coarguendi autem sunt qui dividunt veterem Scripturam a nova, quod non possint in ecclesiis benedicere Deo, cum non habeant fontes Israelis, neque Dominum eorum, utpote qui deitatem dividere non audeant. *: • :: Ibi, ubinam nisi in medio psallentium ? Quis est au- tem Benjamin, nisi beatus Paulus qui ex tribu Ben- jamin erat? Illud autem, adolescentulus, dicitur, quia ipsi post alios apostolos visus est Dominus. 7. excessu autem dicitur, ob revelationum excellentiam, juxta illud ab eo dictum : Sive mente excedimus Deo, sive sapientes sumus vobis *. Jure autem illum prius quam alios memorat, quia abundantius quam alii laboravit. Principes Juda duces eorum. Principes Juda, pallentium duces, inquit, et principes con- stituti sunt. Ex tribu Juda, ex tribu Zabulon et ex tribu Nephthali. Et ex tribu quidem Zabulon et Nephtali erant Petrus, Andreas, Jacobus et Joannes. sicut Evangelium declarat 38. Ex tribu Juda, Levi, sive Matthæus, et alii apostoli. lium dicit, juxta illud: Christus Dei virtus et De sapientia". Rogat itaque Patrem apostolicus cho- rus ut confirmet in eis, quod operatus est in eis. Quid operatus est sive perfecit in eis, nisi corpus ? Postulant itaque ut liberet ipsos a corruptione, et induat incorruptionem, quod facturus Dominus est cum descendet ex cœlo et mortui resurgent incor- rupti 40. munera. Templum suum dicit Ecclesiam ; reges vero, eos qui crediderunt in Christum; juxta id quod dictum est illis : Vos autem regale sacerdo- tium. Ait igitur eos qui per fidem vocati sunt a ter- reno templo, id est Ecclesia, ad supernam Jerusalem dona ipsi oblaturos esse, nimirum spiritualia. II Cor. v, 13. as Matth. 1V, 13. "I Cor. 1, 24. * Cor. xv, 82. Petr. 11, 9. 27. In ecclesiis benedicite Deo Domino de fontibus 28. Ibi Benjamin adolescentulus in mentis excessu. 29. Manda, Deus, virtuti tuæ. Virtutem Patris F: · 50. A templo tuo in Jerusalem tibi ofer:nt reges
Καὶ αὐτὸν κηρύττει ὄντα τὸν ἐν τῷ ἁγίῳ, τουτέστιν ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ, κατὰ τὸ ὀπίσω εἰρημένον· Κύριος ἐν αὐτοῖς, ἐν Σινᾷ, ἐν ἁγίῳ. Προέφθασαν ἄρχοντες ἐχόμενοι ψαλλόντων. Ἄρχοντας μὲν τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησὶ, περὶ ὧν εἴρηται· Καταστήσεις αὐτοὺς ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν· ψάλλοντας δὲ τοὺς τὰς δι’ αἰνέσεως ἀναπέμποντας λογικὰς θυσίας. Λέγει οὖν ὡς οἱ ἄρχοντες ἔφθασαν, ἤτοι ἤρξαντο πρῶτοι τῆς ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείας, τῆς εὐαγγελικῆς δηλονότι. Ἐν μέσῳ νεανίδων τυμπανιστριῶν. Νεάνιδάς φησι τὰς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἰσχυρὰς γενομένας τῶν πιστευσάντων ψυχὰς, τὰς κατακτυπούσας τῷ εὐαγγελικῷ κηρύγματι τὴν ὑπ’ οὐρανόν. Ὧν ἐν μέσῳ γεγόνασιν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, δηλονότι τῆς λατρείας ἐξάρχοντες. Ἐν ἐκκλησίαις εὐλογεῖτε τὸν Θεὸν Κύριον ἐκ πηγῶν Ἰσραήλ. Πηγαὶ μὲν τοῦ Ἰσραὴλ εἶεν ἂν οἱ μακάριοι προφῆται, καὶ πρό γε τούτων ὁ νόμος. Λέγει οὖν, ὡς ἄλλοθεν οὐ προσῆκεν ἡμῖν τὸν Θεὸν ἢ ἐκ τούτων αὐτῶν ἀρυομένους ὑμνολογεῖν. Τοῦτο δέ φησι διὰ τὰ ἑτερόδοξα τῶν αἱρετικῶν συγγράμματα.
ματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείας, τῆς εὐαγγελικής δηλον- Α ότι. Ἐν μέσῳ νεανίδων τυμπανιστριών. Νεάνιδάς φησι τὰς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἰσχυρὰς γενομένας τῶν πιστευσάντων ψυχάς, τὰς κατακτυπούσας τῷ εὐαγγελικῷ κηρύγματι τὴν ὑπ' οὐρανόν. ἂν ἐν μέσῳ γεγόνασιν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, δηλονότι τῆς λατρείας ἐξάρχοντες. Εν ἐκκλησίαις εὐλογεῖτε τὸν Θεὸν Κύριον ἐκ πηγῶν Ἰσραήλ. Πηγαὶ μὲν τοῦ Ἰσραὴλ εἶεν ἂν οἱ μακάριοι προφῆται, καὶ πρό γε τούτων ὁ νόμος. Λέγει οὖν, ὡς ἄλλοθεν οὐ προσῆκεν ἡμῖν τὸν Θεὸν ἢ ἐκ τού- των αὐτῶν ἀρυομένους ὑμνολογεῖν. Τοῦτο δέ φησι διὰ τὰ ἑτερόδοξα τῶν αἱρετικῶν συγγράμματα. Εκ γὰρ τῶν νομικῶν καὶ προφητικῶν Γραφῶν ὁ Κύριος εὐλογεῖται πρὸς τῶν δυναμένων ἀντλεῖν ἐξ αὐτῶν συντηρίου πηγὴν οὐσῶν μετ᾿ εὐφροσύνης ὕδωρ, περὶ οὗ ἔλεγεν ὁ Σωτήρ· Ος δ' ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δίδωμι αὐτῷ, ἕξει ἐν ἑαυτῷ πηγὴν ὕδατος αλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον. Ἐλεγκτέον δὲ τοὺς διαιροῦντας τὴν Παλαιὰν καὶ Νέαν Γραφὴν, ὡς οὐ δύνανται ἐν ἐκκλησίαις εὐλογεῖν τὸν Θεὸν, οὐκ ἔχον- τες τὰς τοῦ Ἰσραὴλ πηγὰς, οὐδὲ τὸν Κύριον αὐτῶν· ἅτε καὶ τὴν θεότητα διαιρεῖν τολμῶντες. Ἐκεῖ Βενιαμὶν νεώτερος ἐν ἐκστάσει. Ἐκεῖ, που, ἢ ἐν μέσῳ τῶν ψαλλόντων; Τίς δὲ ὁ Βενιαμὶν ἢ ὁ μα κάριος ἀπόστολος Παῦλος, ὁ ἐκ φυλῆς Βενιαμίν; Το δὲ νεώτερος, διὰ τὸ ὕστερον αὐτῷ τῶν ἀποστόλων ἀφθῆναι τὸν Κύριον. Ἐν ἐκστάσει δὲ διὰ τὰς ὑπερ- βολὰς τῶν ἀποκαλύψεών φησι, κατὰ τὸ παρ' αὐτοῦ εἰρημένον· Εἴτε ἐξέστημεν Θεῷ, εἴτε σωφρονοῦ- μεν ὑμῖν. Εἰκότως δὲ αὐτοῦ πρώτου τῶν ἄλλων ἐμνη- μόνευσεν, ἅτε περισσότερον τῶν ἄλλων κοπιάσαντος. Αρχοντες Ἰούδα ἡγεμόνες αὐτῶν. ῎Αρχοντες Ἰού- Τα αὐτῶν τῶν ψαλλόντων ἡγεμόνες, φησί, καὶ ἄρχον- τις ἐχειροτονήθησαν. Εκ τε τῆς Ἰούδα φυλῆς, ἔκ τε τῆς Ζαβουλών, ἐκ τε τῆς Νεφθαλείμ. Καὶ ἐκ μὲν Ζα- βουλὼν καὶ Νεφθαλείμ Πέτρος καὶ ᾿Ανδρέας καὶ Ἰά- κωβος καὶ Ἰωάννης, καθὸ τὸ Εὐαγγέλιον δηλοῖ· ἐκ δὲ Ἰούδα ὁ Λευΐ, ἤτοι Ματθαῖος, καὶ οἱ ἕτεροι τῶν ἀποστόλων. Β Εντειλαι, ὁ Θεός, τῇ δυνάμει σου. Δύναμιν τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν φησι, κατά τό Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Παρακαλεῖ τοίνυν τὸν Πατέρα ὁ ἀποστολικός χορός, ἵνα δυναμώσῃ αὐτοῖς, κατήρτισεν αὐτοῖς. Τί δὲ κατήρτισεν αὐτοῖς ἢ τὸ σῶμα; Αἰτοῦσιν οὖν τῆς φθορᾶς ἀπαλλάξαντα τὴν ἀφθαρσίαν ἐνδύσαι, δ καὶ ποιήσει ὁ Κύριος ὅτε και ταβήσεται ἐξ οὐρανοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι. Ἀπὸ τοῦ ναοῦ σου ἐπὶ Ἱερουσαλῇμ σοι οἴσουσι βασιλεῖς τώρα. Ναὸν μὲν αὐτοῦ τὴν Ἐκκλησίαν φησί, βασιλέας δὲ τοὺς πιστεύσαντας εἰς Χριστὸν λέγει, κατὰ τὸ εἰρημένον αὐτοῖς ·Υμεῖς δὲ βασί λειον ιεράτευμα. Φησὶν οὖν, ὡς οἱ κεκλημένοι διὰ τῆς πίστεως ἀπὸ τοῦ ἐπιγείου ναοῦ, τουτέστι τῆς Ἐκκλησίας, εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ δῶρα αὐτῷ προσκομίσουσι· δῆλον δὲ, ὅτι νοητά. *3 EXPOSITIO IN PSALMUM LXVII. et veritate "s, id est evangelicam. In medio juvencu- C D Joan. iv, 24. ibid. 15, 14. larum tympanistriàrum. Juvenculas dicit credentium animas, quæ per Spiritum sanctum fortes effectæ sunt, quæ sono evangelicæ prædicationis orbem re- pleverunt. In quarum medio fuere sancti apostoli, μtpote adlorationis principes. Israel. Fontes Israel fuerint beati prophetæ, et ante eos lex. Dicit igitur, nequaquam par esse hymnos aliunde quam ex iis haustos offerre Deo. Hoc au- tem ait propter heterodoxa hæreticorum scripta. Ex legalibus quippe propheticisque Scripturis Do- mino benedicitur ab iis qui possunt ex illis quæ sunt fons salutis, aquam cum lætitia haurire, de qua dicit Salvator : Qui biberit ex aqua quam ego do ei, habebit in seipso fontem vitæ salientis in vitam æternam. Coarguendi autem sunt qui dividunt veterem Scripturam a nova, quod non possint in ecclesiis benedicere Deo, cum non habeant fontes Israelis, neque Dominum eorum, utpote qui deitatem dividere non audeant. *: • :: Ibi, ubinam nisi in medio psallentium ? Quis est au- tem Benjamin, nisi beatus Paulus qui ex tribu Ben- jamin erat? Illud autem, adolescentulus, dicitur, quia ipsi post alios apostolos visus est Dominus. 7. excessu autem dicitur, ob revelationum excellentiam, juxta illud ab eo dictum : Sive mente excedimus Deo, sive sapientes sumus vobis *. Jure autem illum prius quam alios memorat, quia abundantius quam alii laboravit. Principes Juda duces eorum. Principes Juda, pallentium duces, inquit, et principes con- stituti sunt. Ex tribu Juda, ex tribu Zabulon et ex tribu Nephthali. Et ex tribu quidem Zabulon et Nephtali erant Petrus, Andreas, Jacobus et Joannes. sicut Evangelium declarat 38. Ex tribu Juda, Levi, sive Matthæus, et alii apostoli. lium dicit, juxta illud: Christus Dei virtus et De sapientia". Rogat itaque Patrem apostolicus cho- rus ut confirmet in eis, quod operatus est in eis. Quid operatus est sive perfecit in eis, nisi corpus ? Postulant itaque ut liberet ipsos a corruptione, et induat incorruptionem, quod facturus Dominus est cum descendet ex cœlo et mortui resurgent incor- rupti 40. munera. Templum suum dicit Ecclesiam ; reges vero, eos qui crediderunt in Christum; juxta id quod dictum est illis : Vos autem regale sacerdo- tium. Ait igitur eos qui per fidem vocati sunt a ter- reno templo, id est Ecclesia, ad supernam Jerusalem dona ipsi oblaturos esse, nimirum spiritualia. II Cor. v, 13. as Matth. 1V, 13. "I Cor. 1, 24. * Cor. xv, 82. Petr. 11, 9. 27. In ecclesiis benedicite Deo Domino de fontibus 28. Ibi Benjamin adolescentulus in mentis excessu. 29. Manda, Deus, virtuti tuæ. Virtutem Patris F: · 50. A templo tuo in Jerusalem tibi ofer:nt reges
PG 27:301Ἐκ γὰρ τῶν νομικῶν καὶ προφητικῶν Γραφῶν ὁ Κύριος εὐλογεῖται πρὸς τῶν δυναμένων ἀντλεῖν ἐξ αὐτῶν σωτηρίου πηγὴν οὐσῶν μετ’ εὐφροσύνης ὕδωρ, περὶ οὗ ἔλεγεν ὁ Σωτήρ· Ὃς δ’ ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δίδωμι αὐτῷ, ἕξει ἐν ἑαυτῷ πηγὴν ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον. Ἐλεγκτέον δὲ τοὺς διαιροῦντας τὴν Παλαιὰν καὶ Νέαν Γραφὴν, ὡς οὐ δύνανται ἐν ἐκκλησίαις εὐλογεῖν τὸν Θεὸν, οὐκ ἔχοντες τὰς τοῦ Ἰσραὴλ πηγὰς, οὐδὲ τὸν Κύριον αὐτῶν· ἅτε καὶ τὴν θεότητα διαιρεῖν τολμῶντες. Ἐκεῖ Βενιαμὶν νεώτερος ἐν ἐκστάσει. Ἐκεῖ, ποῦ, ἢ ἐν μέσῳ τῶν ψαλλόντων; Τίς δὲ ὁ Βενιαμὶν ἢ ὁ μακάριος ἀπόστολος Παῦλος, ὁ ἐκ φυλῆς Βενιαμίν; Τὸ δὲ νεώτερος, διὰ τὸ ὕστερον αὐτῷ τῶν ἀποστόλων ὀφθῆναι τὸν Κύριον. Ἐν ἐκστάσει δὲ διὰ τὰς ὑπερβολὰς τῶν ἀποκαλύψεών φησι, κατὰ τὸ παρ’ αὐτοῦ εἰρημένον. Εἴτε ἐξέστημεν Θεῷ, εἴτε σωφρονοῦμεν ὑμῖν. Εἰκότως δὲ αὐτοῦ πρώτου τῶν ἄλλων ἐμνημόνευσεν, ἅτε περισσότερον τῶν ἄλλων κοπιάσαντος. Ἄρχοντες Ἰούδα ἡγεμόνες αὐτῶν. Ἄρχοντες Ἰούδα αὐτῶν τῶν ψαλλόντων ἡγεμόνες, φησὶ, καὶ ἄρχοντες ἐχειροτονήθησαν. Ἔκ τε τῆς Ἰούδα φυλῆς, ἔκ τε τῆς Ζαβουλὼν, ἔκ τε τῆς Νεφθαλείμ.
Επιτίμησον τοῖς θηρίοις τοῦ καλάμου. Επει- Α δὴ πολλοὶ οἱ τῇ κατὰ Θεὸν πολιτείᾳ τῶν ἁγίων δυσ- μεναίνοντες, καὶ μάλιστα οἱ ἀκάθαρτοι δαίμονες, τούτου χάριν εὔχεται ἐπιτιμηθῆναι αὐτοὺς θηρία ὄντας καλάμου. Κάλαμος δὲ τόπος ἐστὶν ἐν τῇ Πα- λαιστίνη, ὃν διώδευον οἱ ἀνιόντες εἰς Ἱερουσαλήμ. Οὗτος δὲ δὴ ὁ κάλαμος καὶ μεστὸς λεόντων ἐστὶν Εμφωλευόντων παρὰ τὸ ἔλος· οἳ καὶ ἐπεβούλευον τοῖς ἀνιοῦσιν εἰς Ἱερουσαλήμ. Ωσπερ οὖν τοῖς ἐν τῇ Ἱερουσαλὴμ ἀνιοῦσιν ἐπεβούλευον οἱ λέοντες, οὕτως καὶ τοῖς ἐν τῇ νοητῇ Ἱερουσαλήμ ἀνιοῦσιν ἐπιβου- λεύουσιν οἱ νοητοὶ λέοντες. Ἡ συναγωγὴ τῶν ταύ- ρων ἐν ταῖς δαμάλεσι τῶν λαῶν. Ἑτέρους έναν- τίους τῷ κηρύγματά φησι. Τίνες δὲ οὗτοι, ἢ οἱ ἄρ χοντες τοῦ τῶν Ἰουδαίων δήμου, οἳ καὶ ταῦροι προς ηγορεύθησαν; δαμάλεων ὠνομασμένων τοῦ λαοῦ. Β Ὅτι δὲ ταῦροι προσηγορεύθησαν, δῆλον ἐκ τοῦ· Πε ριεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί, ταῦροι πίονες περιέσχον με, οἵτινες καὶ τὸ πλῆθος εἰς τὸν κατὰ τῶν κηρύκων ἔγειραν πόλεμον. Τοῦ ἐκκλεισθῆναι τοὺς δεδοκιμασμένους τῷ ἀργυρίῳ. Αργύριον μὲν τὰ θεῖα λόγια. Λέγει δέ· Διὰ τοῦτο ἐπιτίμησον τοῖς νοητοῖς καὶ αἰσθητοῖς ἐχθροῖς, ὅπως ἂν μὴ οἱ τοῦ Εὐαγγελίου κήρυκες συγκλεισθῶσι τοῦ μὴ κηρύττειν ἔτι. Η καὶ οὕτως· Ἐπιτίμησον, φησί, τούτοις τε κακείνοις· ὅπως ἂν μὴ ἐκκλεισθῶσι τοῦ κηρύττειν οἱ κήρυκες. Διασκόρπισον ἔθνη τὰ τοὺς πολέμους θέλοντα. Τὰ νοητά δηλονότι· πολέμους δὲ τοὺς κατὰ τῶν ἁγίων. Ἥξουσι πρέσβεις ἐξ Αἰγύπτου, Αιθιοπία προ- φθάσει χεῖρα αὐτῆς τῷ Θεῷ. Ὡς διασκορπισθέν- των καὶ δεθέντων τῶν ἐχθρῶν τῶν νοητῶν, λοιπὸν ἐπὶ τὸ κήρυγμα δραμοῦνται Αἰγύπτιοι τε καὶ Αἰ Οίοπες. Σημαίνει δὲ διὰ μὲν τῶν Αἰγυπτίων τοὺς ἄγαν εἰδωλολάτρας καὶ ἐναντίους τῇ πολιτείᾳ τοῦ Ἰσραὴλ, διὰ δὲ τῶν Αἰθιόπων τὰ πέρατα τῆς γῆς. Πῶς δὲ προσέδραμεν ἡ Αἰθιοπία εἰς τὸ κήρυγμα, ἔξεστιν ἀπὸ τοῦ εὐνούχου Αιθίοπος ἰδεῖν. Αἱ βασιλεῖαι τῆς γῆς, ὅσατε τῷ Θεῷ. Δηλοί, ὡς καὶ τὰ ἄλλα ἅπαντα ἔθνη μετὰ τῶν ἰδίων βασι- λέων πιστεύσουσιν εἰς Χριστόν. Ψάλατε τῷ Κυρίῳ τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ. Ἐπειδὴ τὸ πάθος ἐκήρυξεν ἐν τοῖς ὀπίσω τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν μέχρις ᾅδου και τάβασιν, τούτου χάριν καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς αὐτοῦ κηρύττει ἀναφοίτησιν. Τὸ δὲ, κατ' ἀνατολὰς, παρα- βολικόν ἐστιν. Ωσπερ γὰρ ὁ ἥλιος ἀπὸ δυσμῶν ἐπ' ἀνατολὰς ἄνεισι, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Κύριος οἱονεὶ ἀπὸ τῶν τοῦ ᾅδου μυχῶν ἐπέβη τοῦ οὐρανοῦ τὸν οὐρανόν. Ἰδοὺ δώσει τῇ φωνῇ αὐτοῦ φωνὴν δυνάμεως. Φωνήν δυνάμεώς φησι τὴν ἐγείρουσαν πάντας τοὺς νεκρούς· καθὸ ἐν κελεύσματι αὐτοῦ ἀναστήσονται. Δότε δόξαν τῷ Θεῷ. Οὕτω καὶ Παῦλος· Δοξά- σατε, φησί, τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν, καὶ ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν· ἄτινά ἐστιν αὐτοῦ. Δίκαιον γὰρ τὸν εὐεργέτην διά πάντων δοξάζειν. Ἐπὶ τὸν III. EXEGETICA. - S. ATHANASHI OPP. PARS autem illi tauri runcupati fuerint, palam est ex li- ei, quod secundum Deum est, sanctorum instituto inimici, maximeque impuri dæmones; ideo rogat eos ceu feras increpari arundine. Calamus autem sive arundo, locus est in Palæstina, qua pertrans- ibant qui ascendebant in Jerusalem. Ipse autem arundines plenæ leonibus erant, qui latibula in pa- ludibus habebant, qui ascendentibus in Jerusalem insidiabantur. Quemadmodum igitur ascendentibus in Jerusalem leones insidiabantur; ita ascendenti- bus etiam in spiritualem Jerusalem spirituales leones insidiantur. Congregatio tauroruṁ in vaccis populo- rum. Alios prædicationi adversantes indicat. Qui- nam illi nisi principes Judaici populi, qui tauri nun- cupati sunt? vaccæ autem plebeji appellantur. Quod cto illo Circumdederunt me vituli multi, tauri pin- gues obsederunt me “, qui multitudinem populi ad bellum contra prædicatores excitarunt. Ut excludant eos qui probati sunt argento. Argentum divina elo- quia sunt. Ait autem : Increpa tumn spirituales, tum sensibiles inimicos, ut ne præcones Evangelii inter- cludantur a prædicatione. Aut hoc modo : Hos atque illos, ait, increpa; ue intercludantur præcones prædicatione. Dissipa gentes quæ bella volunt. Spi- rituales scilicet, bellum autem contra sanctos ex- citatum intelligitur. C niet manum ejus Deo. Utpote dissipatis atque ligatis D es Psal. xxi, 13. ** Act. viii, 2, seqq. "I Cor. vi, inimicis spiritualibus, demum ad prædicationem ac- currunt Ægyptii et Æthiopes. Significat autem per Ægyptios, eos qui idolorum cultui summopere de- diti sunt adversariique instituto Israelitarum; per Æthiopes autem, terminos terræ. Quomodo Æthio- pia ad prædicationem accurrerit, ex eunucho Ethiope conspicere licet gentes cum regibus suis in Christum credituras esse. Quoniam in superioribus Christi passionem prædi- cavit, et descensum ad infernum, ideo jam ejus að celos ascensum prædicat. Illud autern : Adorientem, parabolicum est. Quemadmodum enim sol ab oc- cidente ad orientem ascendit, ita et Dominus ceu ab inferni recessibus ascendit super cœlum cœli. Ecce dabit voci suæ vocem rirtutis. Vocem virtutis appel- lat eam quæ mortuos omnes excitabit: cum ejus jussu suscitabuntur. inquit *, Deum in corpore vestro et in spiritu vestro, quæ sunt ejus. Æquum enim est benefactorem për omnia glorificare. Super Israel magnificentia ejus, 20. 31. Increpa feras arundinis. Quoniam multi sunt 32. Venient legati ex Ægyp'o, Ethiopia præve- 53. Regna terra, cantate Deo. Declarat alias omnes 34. Psallite Deo qui ascendit super calum cali, 35. Date gloriam Deo. Ita et Paulus : Glorificate,
Καὶ ἐκ μὲν Ζαβουλὼν καὶ Νεφθαλεὶμ Πέτρος καὶ Ἀνδρέας καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, καθὸ τὸ Εὐαγγέλιον δηλοῖ· ἐκ δὲ Ἰούδα ὁ Λευὶ̈, ἤτοι Ματθαῖος, καὶ οἱ ἕτεροι τῶν ἀποστόλων. Ἔντειλαι, ὁ Θεὸς, τῇ δυνάμει σου. Δύναμιν τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν φησι, κατὰ τό· Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Παρακαλεῖ τοίνυν τὸν Πατέρα ὁ ἀποστολικὸς χορὸς, ἵνα δυναμώσῃ αὐτοῖς, ὃ κατήρτισεν αὐτοῖς. Τί δὲ κατήρτισεν αὐτοῖς ἢ τὸ σῶμα; Αἰτοῦσιν οὖν τῆς φθορᾶς ἀπαλλάξαντα τὴν ἀφθαρσίαν ἐνδῦσαι, ὃ καὶ ποιήσει ὁ Κύριος ὅτε καταβήσεται ἐξ οὐρανοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι. Ἀπὸ τοῦ ναοῦ σου ἐπὶ Ἱερουσαλήμ σοι οἴσουσι βασιλεῖς δῶρα. Ναὸν μὲν αὐτοῦ τὴν Ἐκκλησίαν φησὶ, βασιλέας δὲ τοὺς πιστεύσαντας εἰς Χριστὸν λέγει, κατὰ τὸ εἰρημένον αὐτοῖς· Ὑμεῖς δὲ βασίλειον ἱεράτευμα. Φησὶν οὖν, ὡς οἱ κεκλημένοι διὰ τῆς πίστεως ἀπὸ τοῦ ἐπιγείου ναοῦ, τουτέστι τῆς Ἐκκλησίας, εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ δῶρα αὐτῷ προσκομίσουσι· δῆλον δὲ, ὅτι νοητά. Ἐπιτίμησον τοῖς θηρίοις τοῦ καλάμου.
Επιτίμησον τοῖς θηρίοις τοῦ καλάμου. Επει- Α δὴ πολλοὶ οἱ τῇ κατὰ Θεὸν πολιτείᾳ τῶν ἁγίων δυσ- μεναίνοντες, καὶ μάλιστα οἱ ἀκάθαρτοι δαίμονες, τούτου χάριν εὔχεται ἐπιτιμηθῆναι αὐτοὺς θηρία ὄντας καλάμου. Κάλαμος δὲ τόπος ἐστὶν ἐν τῇ Πα- λαιστίνη, ὃν διώδευον οἱ ἀνιόντες εἰς Ἱερουσαλήμ. Οὗτος δὲ δὴ ὁ κάλαμος καὶ μεστὸς λεόντων ἐστὶν Εμφωλευόντων παρὰ τὸ ἔλος· οἳ καὶ ἐπεβούλευον τοῖς ἀνιοῦσιν εἰς Ἱερουσαλήμ. Ωσπερ οὖν τοῖς ἐν τῇ Ἱερουσαλὴμ ἀνιοῦσιν ἐπεβούλευον οἱ λέοντες, οὕτως καὶ τοῖς ἐν τῇ νοητῇ Ἱερουσαλήμ ἀνιοῦσιν ἐπιβου- λεύουσιν οἱ νοητοὶ λέοντες. Ἡ συναγωγὴ τῶν ταύ- ρων ἐν ταῖς δαμάλεσι τῶν λαῶν. Ἑτέρους έναν- τίους τῷ κηρύγματά φησι. Τίνες δὲ οὗτοι, ἢ οἱ ἄρ χοντες τοῦ τῶν Ἰουδαίων δήμου, οἳ καὶ ταῦροι προς ηγορεύθησαν; δαμάλεων ὠνομασμένων τοῦ λαοῦ. Β Ὅτι δὲ ταῦροι προσηγορεύθησαν, δῆλον ἐκ τοῦ· Πε ριεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοί, ταῦροι πίονες περιέσχον με, οἵτινες καὶ τὸ πλῆθος εἰς τὸν κατὰ τῶν κηρύκων ἔγειραν πόλεμον. Τοῦ ἐκκλεισθῆναι τοὺς δεδοκιμασμένους τῷ ἀργυρίῳ. Αργύριον μὲν τὰ θεῖα λόγια. Λέγει δέ· Διὰ τοῦτο ἐπιτίμησον τοῖς νοητοῖς καὶ αἰσθητοῖς ἐχθροῖς, ὅπως ἂν μὴ οἱ τοῦ Εὐαγγελίου κήρυκες συγκλεισθῶσι τοῦ μὴ κηρύττειν ἔτι. Η καὶ οὕτως· Ἐπιτίμησον, φησί, τούτοις τε κακείνοις· ὅπως ἂν μὴ ἐκκλεισθῶσι τοῦ κηρύττειν οἱ κήρυκες. Διασκόρπισον ἔθνη τὰ τοὺς πολέμους θέλοντα. Τὰ νοητά δηλονότι· πολέμους δὲ τοὺς κατὰ τῶν ἁγίων. Ἥξουσι πρέσβεις ἐξ Αἰγύπτου, Αιθιοπία προ- φθάσει χεῖρα αὐτῆς τῷ Θεῷ. Ὡς διασκορπισθέν- των καὶ δεθέντων τῶν ἐχθρῶν τῶν νοητῶν, λοιπὸν ἐπὶ τὸ κήρυγμα δραμοῦνται Αἰγύπτιοι τε καὶ Αἰ Οίοπες. Σημαίνει δὲ διὰ μὲν τῶν Αἰγυπτίων τοὺς ἄγαν εἰδωλολάτρας καὶ ἐναντίους τῇ πολιτείᾳ τοῦ Ἰσραὴλ, διὰ δὲ τῶν Αἰθιόπων τὰ πέρατα τῆς γῆς. Πῶς δὲ προσέδραμεν ἡ Αἰθιοπία εἰς τὸ κήρυγμα, ἔξεστιν ἀπὸ τοῦ εὐνούχου Αιθίοπος ἰδεῖν. Αἱ βασιλεῖαι τῆς γῆς, ὅσατε τῷ Θεῷ. Δηλοί, ὡς καὶ τὰ ἄλλα ἅπαντα ἔθνη μετὰ τῶν ἰδίων βασι- λέων πιστεύσουσιν εἰς Χριστόν. Ψάλατε τῷ Κυρίῳ τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ. Ἐπειδὴ τὸ πάθος ἐκήρυξεν ἐν τοῖς ὀπίσω τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν μέχρις ᾅδου και τάβασιν, τούτου χάριν καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς αὐτοῦ κηρύττει ἀναφοίτησιν. Τὸ δὲ, κατ' ἀνατολὰς, παρα- βολικόν ἐστιν. Ωσπερ γὰρ ὁ ἥλιος ἀπὸ δυσμῶν ἐπ' ἀνατολὰς ἄνεισι, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Κύριος οἱονεὶ ἀπὸ τῶν τοῦ ᾅδου μυχῶν ἐπέβη τοῦ οὐρανοῦ τὸν οὐρανόν. Ἰδοὺ δώσει τῇ φωνῇ αὐτοῦ φωνὴν δυνάμεως. Φωνήν δυνάμεώς φησι τὴν ἐγείρουσαν πάντας τοὺς νεκρούς· καθὸ ἐν κελεύσματι αὐτοῦ ἀναστήσονται. Δότε δόξαν τῷ Θεῷ. Οὕτω καὶ Παῦλος· Δοξά- σατε, φησί, τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν, καὶ ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν· ἄτινά ἐστιν αὐτοῦ. Δίκαιον γὰρ τὸν εὐεργέτην διά πάντων δοξάζειν. Ἐπὶ τὸν III. EXEGETICA. - S. ATHANASHI OPP. PARS autem illi tauri runcupati fuerint, palam est ex li- ei, quod secundum Deum est, sanctorum instituto inimici, maximeque impuri dæmones; ideo rogat eos ceu feras increpari arundine. Calamus autem sive arundo, locus est in Palæstina, qua pertrans- ibant qui ascendebant in Jerusalem. Ipse autem arundines plenæ leonibus erant, qui latibula in pa- ludibus habebant, qui ascendentibus in Jerusalem insidiabantur. Quemadmodum igitur ascendentibus in Jerusalem leones insidiabantur; ita ascendenti- bus etiam in spiritualem Jerusalem spirituales leones insidiantur. Congregatio tauroruṁ in vaccis populo- rum. Alios prædicationi adversantes indicat. Qui- nam illi nisi principes Judaici populi, qui tauri nun- cupati sunt? vaccæ autem plebeji appellantur. Quod cto illo Circumdederunt me vituli multi, tauri pin- gues obsederunt me “, qui multitudinem populi ad bellum contra prædicatores excitarunt. Ut excludant eos qui probati sunt argento. Argentum divina elo- quia sunt. Ait autem : Increpa tumn spirituales, tum sensibiles inimicos, ut ne præcones Evangelii inter- cludantur a prædicatione. Aut hoc modo : Hos atque illos, ait, increpa; ue intercludantur præcones prædicatione. Dissipa gentes quæ bella volunt. Spi- rituales scilicet, bellum autem contra sanctos ex- citatum intelligitur. C niet manum ejus Deo. Utpote dissipatis atque ligatis D es Psal. xxi, 13. ** Act. viii, 2, seqq. "I Cor. vi, inimicis spiritualibus, demum ad prædicationem ac- currunt Ægyptii et Æthiopes. Significat autem per Ægyptios, eos qui idolorum cultui summopere de- diti sunt adversariique instituto Israelitarum; per Æthiopes autem, terminos terræ. Quomodo Æthio- pia ad prædicationem accurrerit, ex eunucho Ethiope conspicere licet gentes cum regibus suis in Christum credituras esse. Quoniam in superioribus Christi passionem prædi- cavit, et descensum ad infernum, ideo jam ejus að celos ascensum prædicat. Illud autern : Adorientem, parabolicum est. Quemadmodum enim sol ab oc- cidente ad orientem ascendit, ita et Dominus ceu ab inferni recessibus ascendit super cœlum cœli. Ecce dabit voci suæ vocem rirtutis. Vocem virtutis appel- lat eam quæ mortuos omnes excitabit: cum ejus jussu suscitabuntur. inquit *, Deum in corpore vestro et in spiritu vestro, quæ sunt ejus. Æquum enim est benefactorem për omnia glorificare. Super Israel magnificentia ejus, 20. 31. Increpa feras arundinis. Quoniam multi sunt 32. Venient legati ex Ægyp'o, Ethiopia præve- 53. Regna terra, cantate Deo. Declarat alias omnes 34. Psallite Deo qui ascendit super calum cali, 35. Date gloriam Deo. Ita et Paulus : Glorificate,
PG 27:303Ἐπειδὴ πολλοὶ οἱ τῇ κατὰ Θεὸν πολιτείᾳ τῶν ἁγίων δυςμεναίνοντες, καὶ μάλιστα οἱ ἀκάθαρτοι δαίμονες, τούτου χάριν εὔχεται ἐπιτιμηθῆναι αὐτοὺς θηρία ὄντας καλάμου. Κάλαμος δὲ τόπος ἐστὶν ἐν τῇ Παλαιστίνῃ, ὃν διώδευον οἱ ἀνιόντες εἰς Ἱερουσαλήμ. Οὗτος δὲ δὴ ὁ κάλαμος καὶ μεστὸς λεόντων ἐστὶν ἐμφωλευόντων παρὰ τὸ ἕλος· οἳ καὶ ἐπεβούλευον τοῖς ἀνιοῦσιν εἰς Ἱερουσαλήμ. Ὥσπερ οὖν τοῖς ἐν τῇ Ἱερουσαλὴμ ἀνιοῦσιν ἐπεβούλευον οἱ λέοντες, οὕτως καὶ τοῖς ἐν τῇ νοητῇ Ἱερουσαλὴμ ἀνιοῦσιν ἐπιβουλεύουσιν οἱ νοητοὶ λέοντες. Ἡ συναγωγὴ τῶν ταύρων ἐν ταῖς δαμάλεσι τῶν λαῶν. Ἑτέρους ἐναντίους τῷ κηρύγματί φησι. Τίνες δὲ οὗτοι, ἢ οἱ ἄρχοντες τοῦ τῶν Ἰουδαίων δήμου, οἳ καὶ ταῦροι προςηγορεύθησαν; δαμάλεων ὠνομασμένων τοῦ λαοῦ. Ὅτι δὲ ταῦροι προσηγορεύθησαν, δῆλον ἐκ τοῦ· Περιεκύκλωσάν με μόσχοι πολλοὶ, ταῦροι πίονες περιέσχον με, οἵτινες καὶ τὸ πλῆθος εἰς τὸν κατὰ τῶν κηρύκων ἔγειραν πόλεμον. Τοῦ ἐκκλεισθῆναι τοὺς δεδοκιμασμένους τῷ ἀργυρίῳ. Ἀργύριον μὲν τὰ θεῖα λόγια. Λέγει δέ·
Διὰ τοῦτο ἐπιτίμησον τοῖς νοητοῖς καὶ αἰσθητοῖς ἐχθροῖς, ὅπως ἂν μὴ οἱ τοῦ Εὐαγγελίου κήρυκες συγκλεισθῶσι τοῦ μὴ κηρύττειν ἔτι. Ἢ καὶ οὕτως· Ἐπιτίμησον, φησὶ, τούτοις τε κἀκείνοις· ὅπως ἂν μὴ ἐκκλεισθῶσι τοῦ κηρύττειν οἱ κήρυκες. Διασκόρπισον ἔθνη τὰ τοὺς πολέμους θέλοντα. Τὰ νοητὰ δηλονότι· πολέμους δὲ τοὺς κατὰ τῶν ἁγίων. Ἥξουσι πρέσβεις ἐξ Αἰγύπτου, Αἰθιοπία προφθάσει χεῖρα αὐτῆς τῷ Θεῷ. Ὡς διασκορπισθέντων καὶ δεθέντων τῶν ἐχθρῶν τῶν νοητῶν, λοιπὸν ἐπὶ τὸ κήρυγμα δραμοῦνται Αἰγύπτιοί τε καὶ Αἰθίοπες. Σημαίνει δὲ διὰ μὲν τῶν Αἰγυπτίων τοὺς ἄγαν εἰδωλολάτρας καὶ ἐναντίους τῇ πολιτείᾳ τοῦ Ἰσραὴλ, διὰ δὲ τῶν Αἰθιόπων τὰ πέρατα τῆς γῆς. Πῶς δὲ προσέδραμεν ἡ Αἰθιοπία εἰς τὸ κήρυγμα, ἔξεστιν ἀπὸ τοῦ εὐνούχου Αἰθίοπος ἰδεῖν. Αἱ βασιλεῖαι τῆς γῆς, ᾄσατε τῷ Θεῷ. Δηλοῖ, ὡς καὶ τὰ ἄλλα ἅπαντα ἔθνη μετὰ τῶν ἰδίων βασιλέων πιστεύσουσιν εἰς Χριστόν. Ψάλατε τῷ Κυρίῳ τῷ ἐπιβεβηκότι ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ. Ἐπειδὴ τὸ πάθος ἐκήρυξεν ἐν τοῖς ὀπίσω τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν μέχρις ᾅδου κατάβασιν, τούτου χάριν καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς αὐτοῦ κηρύττει ἀναφοίτησιν.
Τὸ δὲ, κατ’ ἀνατολὰς, παραβολικόν ἐστιν. Ὥσπερ γὰρ ὁ ἥλιος ἀπὸ δυσμῶν ἐπ’ ἀνατολὰς ἄνεισι, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Κύριος οἱονεὶ ἀπὸ τῶν τοῦ ᾅδου μυχῶν ἐπέβη τοῦ οὐρανοῦ τὸν οὐρανόν. Ἰδοὺ δώσει τῇ φωνῇ αὐτοῦ φωνὴν δυνάμεως. Φωνὴν δυνάμεώς φησι τὴν ἐγείρουσαν πάντας τοὺς νεκρούς· καθὸ ἐν κελεύσματι αὐτοῦ ἀναστήσονται. Δότε δόξαν τῷ Θεῷ. Οὕτω καὶ Παῦλος· Δοξάσατε, φησὶ, τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν, καὶ ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν· ἅτινά ἐστιν αὐτοῦ. Δίκαιον γὰρ τὸν εὐεργέτην διὰ πάντων δοξάζειν. Ἐπὶ τὸν Ἰσραὴλ ἡ μεγαλοπρέπεια αὐτοῦ, καὶ ἡ δύναμις αὐτοῦ ἐν ταῖς νεφέλαις. Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ αὐτὸς δώσει δύναμιν καὶ κραταίωσιν τῷ λαῷ αὐτοῦ, εὐλογητὸς ὁ Θεός. Ἐπειδὴ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας μνήμην ὁ λόγος πεποίηται, καθ’ ἣν πάντας ἀναστήσει τοὺς νεκροὺς, τούτου χάριν καὶ τὰς διαφόρως ἀποδοθησομένας τοῖς ἁγίοις τιμὰς ἡμᾶς διδάσκει, καὶ τὰ διάφορα τῶν ἁγίων τάγματα. Καὶ τὰ μὲν τάγματα διά τε τοῦ Ἰσραὴλ, διά τε τῶν νεφελῶν, διά τε τῶν ἁγίων, διά τε τοῦ λαοῦ κατασημαίνει·
PG 27:305τὰς δὲ τιμὰς διά τε τῆς μεγαλοπρεπείας, διά τε τῆς δυνάμεως, διά τε τοῦ θαύματος, διά τε τοῦ κράτους διαδείκνυσιν. Ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις εὐλογητὸν τὸν Θεόν φησιν εἶναι. Δῆλον γὰρ, ὅτι ἐν ἐκείναις γενόμενοι οἱ ἅγιοι ταῖς μοναῖς, ταῖς ἐπουρανίοις δὲ δηλονότι, ἀδιαλείπτως εὐλογήσουσι τὸν Θεὸν, τὴν τῶν ἄνω πνευμάτων τάξιν μιμούμενοι. Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων, τῷ Δαυί̈δ. ΨΑΛΜΟΣ ΞΗ. Ὑπόθεσις. Περιέχει ὁ ψαλμὸς προσευχὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος προσφερομένην, τάς τε αἰτίας δι’ ἃς αὐτῷ τὸν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ προσήνεγκαν θάνατον. Ἔτι τε αὐτὸ τὸ πάθος διηγεῖται σαφῶς, καὶ τὰς μετὰ τὸ πάθος τοῖς Ἰουδαίοις συμβησομένας συμφοράς· πρὸς δὲ τούτοις καὶ εἰσαγωγὴν τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας, τῆς τε ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείας τὴν διδασκαλίαν, εἰς ἣν καὶ περιγράφει τὸν ψαλμόν. Ὅτι δὲ πᾶσαν ἣν ηὔξατο ὁ Σωτὴρ προσευχὴν, ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρώπου φύσεως ηὔξατο, τοῦτο ἐπισημαίνει ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ ψαλμοῦ, καί φησιν, Ὅτι ἐξήκουσε τῶν πενήτων ὁ Κύριος, καὶ τοὺς πεπεδημένους αὐτοῦ οὐκ ἐξουδένωσεν. Σῶσόν με, ὁ Θεὸς, ὅτι εἰσήλθοσαν ὕδατα ἕως ψυχῆς μου.
Ἰσραὴλ ἡ μεγαλοπρέπεια αὐτοῦ, καὶ ἡ δύναμις αὐ- τοῦ ἐν ταῖς νεφέλαις. Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ αὐτὸς δώσει δύναμιν καὶ κραταίωσιν τῷ λαῷ αὐτοῦ, εὐλογητὸς ὁ Θεός. Ἐπειδὴ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας μνήμην ὁ λόγος πεποίηται, καθ᾽ ἣν πάντας ἀναστήσει τους νεκρούς, τούτου χάριν καὶ τὰς διαφόρως ἀποδοθησομένας τοῖς ἁγίοις τιμὰς ἡμᾶς διδάσκει, καὶ τὰ διάφορα τῶν ἁγίων τάγματα. Καὶ τὰ μὲν τάγματα διά τε τοῦ Ἰσραὴλ, διά τε τῶν νεφελῶν, διά τε τῶν ἁγίων, διά τε τοῦ λαοῦ κατασημαίνει· τὰς δὲ τιμὰς διά τε τῆς μεγαλοπρεπείας, διά τε τῆς δυνάμεως, διά τε τοῦ θαύματος, διά τε τοῦ κράτους διαδείκνυσιν. Ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις εὐλογητὸν τὸν Θεόν φησιν εἶναι. Δῆ- λον γὰρ, ὅτι ἐν ἐκείναις γενόμενοι οἱ ἅγιοι ταῖς εὐλογήσουσι τὸν Θεὸν, τὴν τῶν ἄνω πνευμάτων τάξιν μιμούμενοι. Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων, τῷ Β 1. Ιn Δαυΐδ. ΨΑΛΜΟΣ ΞΗ. Υπόθεσις. Περιέχει ὁ ψαλμὸς προσευχὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος προσφερομένην, τάς τε αἰτίας δι᾽ ἂς αὐτῷ τὸν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ προσήνεγκαν θάνατον. Έτι τε αὐτὸ τὸ πάθος διηγεῖται σαφῶς, καὶ τὰς μετὰ τὸ πάθος τοῖς Ἰουδαίοις συμβησομένας συμφοράς· πρὸς δὲ τού- τοις καὶ εἰσαγωγὴν τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας, τῆς τε ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείας τὴν διδασκα λίαν, εἰς ἦν καὶ περιγράφει τὸν ψαλμόν. Οτι δὲ πᾶσαν ἣν ηύξατο ὁ Σωτὴρ προσευχήν, ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρώπου φύσεως ηύξατο, τοῦτο ἐπισημαίνει ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ ψαλμοῦ, καί φησιν, "Οτι ἐξή κουσε τῶν πενήτων ὁ Κύριος, καὶ τοὺς πεπεδη μένους αὐτοῦ οὐκ ἐξουδένωσεν. Σωσόν με, ὁ Θεὸς, ὅτι εἰσήλθοσαν ὕδατα ἕως ψυχῆς μου. Ἐπειδὴ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀνέλαβε, περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται· εἰκότως καὶ προσεύχεται ῥυσθῆναι ἐκ τῶν πειρασμῶν, χειμάρρου δίκην κυκλω σάντων αὐτοῦ τὴν ψυχήν. Ενεπάγην εἰς ὕλην βυθοῦ, καὶ οὐκ ἔστιν ὑπό- στασις. Ταῦτα γὰρ ἡ ἀνθρωπεία φύσις ἐπεπόνθει, κατενεχθεῖσα ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας εἰς θάνατον, καὶ εἰς αὐτὸν τὸν τοῦ ᾅδου χῶρον· ὃν καὶ ὕλην βυθοῦ καὶ θαλάσσης βάθος ἐν τοῖς παροῦσιν ὀνομάζει. Εκοπίασα κράζων, ἐβραγχίασεν ο λάρυγξ μου. Τίνα ἦν ἃ ἔκραξε, καὶ ἐπὶ τίσιν, ἐν τοῖς ἑξῆς σαφῶς ἐδίδαξεν, εἰπών· Ῥυσθείην ἐκ τῶν μισούν- των με, καὶ ἐκ τοῦ βάθους τῶν ὑδάτων, καὶ, Μή με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, καὶ τὰ ἑξῆς ἐπιλεγόμενα. Ηὔχετο γάρ, ὡς ἔφην, ὑπὲρ τῆς ἀν θρώπου φύσεως· ὅπως καταργηθῇ τοῦ θανάτου τὸ κράτος, μὴ συγκλείοντος κατ' αὐτῆς τὸ στόμα τοῦ ᾅδου· διὸ καὶ λέγει· Μηδὲ συσχέτω ἐπ' ἐμὲ φρέαρ τὸ στόμα αὐτοῦ. Επληθύνθησαν ὑπὲρ τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς μου οἱ μισοῦντές με δωρεάν. Πολλοὶ γὰρ οἱ τῆς ἀνθρωπείας φύσεως ἐπίβουλοι δαίμονες, οἱ μηδὲν Αδικημένοι παρ' ἡμῶν, καὶ σπεύδοντες ἀνελεῖν. μοναῖς, ταῖς ἐπουρανίοις δὲ δηλονότι, ἀδιαλείπτως η EXPOSITIO IN PSALMUM LXVII. A et virtus ejus in nubibus. Mirabilis Deus in sanctis ejus, Deus Israel ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi sum, benedictus Deus. Quoniam secundi ejus adventus mentio facta est, quo tempore omnes mor· tuos suscitabit, ideo honores sanctis vario modo concedendos nos edocet, atque diversos sancto- rum ordines. Hos autem ordines, per Israelem, per nubes, per sanctos et per populum significat. Ho- nores autem per magnificentiam, per virtutem, per miraculum et per fortitudinem indicat. Ad hæc au- tem omnia, benedictum dicit Deum. Manifestum enim est sanctos in cœlestibus illis mansionibus constitutos, sine fine benedicturos esse Deum, su- pernorum spirituum ordinem imitatos. fuem pro iis qui commutabuntur, ipsi David. ss Isa. Lili, seq.. C D " PSALMUS LXVIII. Argumentum. Continet psalmus precationem Salvatoris, ex per- sona humanitatis oblatam, et narrat quæ causæ fuerint quod ei mortem crucis obtulerint. Insuper ipsam passionem clare narrat, necnon calamitates quas post passionem Judæis contingere futurum est. Ad hæc etiam introducendum esse evange- licum institutum, atque doctrinam cultus qui in spiritu et veritate erit, in cujus rei limitibus psal- mum circumscribit. Quod autem orationem totam Salvator ex humanæ naturæ persona obtulerit, id in fine psalmi significat, aitque : Quoniam ex- audivit pauperes Dominus, et vinctus suos non de- spexit. usque ad animam meam. Quoniam peccata nostra suscepit, pro nobis cruciatur ** : ac jure rogat eripi se a tentationibus, quæ torrentis instar animam ejus circumdederunt. stantia, etc. Haec enim patiebatur humana natura, deducta per peccatum in mortem, et in ipsum in- ferni locum, quem limum profundi et maris altitu- dinem hic vocat. Quænam clamando dixerit et quibus de causis, in sequentibus aperte docet dicendo : Libera me ab iis qui oderunt me et de profundis aquarum, el : Non me demergat tempestas aqua '', etc. Rogabat siquidem, uti jam dixi, pro hominis natura, ut destrueretur mortis imperium, inferno os suum post ipsum non claudente, quamobrem dicit, neque claudat super me puteus us suum es. • Vers. 15. Vers. 16. lbid. oderunt me gratis. Multi namque dæmones humanæ naturæ insidiantur, qui nihil a nobis læsi fuerant, et tamen necem moliuntur nobis. Confortati sunt . 2. Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aqua 3. Infixus sum in limo profundi, et non est sub- 4. Laboravi clamans, raucæ factæ sunt fauces mcæ. 5. Multiplicati sunt super capillos capitis mei qui
Ἐπειδὴ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀνέλαβε, περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται· εἰκότως καὶ προσεύχεται ῥυσθῆναι ἐκ τῶν πειρασμῶν, χειμάῤῥου δίκην κυκλωσάντων αὐτοῦ τὴν ψυχήν. Ἐνεπάγην εἰς ὕλην βυθοῦ, καὶ οὐκ ἔστιν ὑπόστασις. Ταῦτα γὰρ ἡ ἀνθρωπεία φύσις ἐπεπόνθει, κατενεχθεῖσα ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας εἰς θάνατον, καὶ εἰς αὐτὸν τὸν τοῦ ᾅδου χῶρον· ὃν καὶ ὕλην βυθοῦ καὶ θαλάσσης βάθος ἐν τοῖς παροῦσιν ὀνομάζει. Ἐκοπίασα κράζων, ἐβραγχίασεν ὁ λάρυγξ μου. Τίνα ἦν ἃ ἔκραξε, καὶ ἐπὶ τίσιν, ἐν τοῖς ἑξῆς σαφῶς ἐδίδαξεν, εἰπών· Ῥυσθείην ἐκ τῶν μισούντων με, καὶ ἐκ τοῦ βάθους τῶν ὑδάτων, καὶ, Μή με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, καὶ τὰ ἑξῆς ἐπιλεγόμενα. Ηὔχετο γὰρ, ὡς ἔφην, ὑπὲρ τῆς ἀνθρώπου φύσεως· ὅπως καταργηθῇ τοῦ θανάτου τὸ κράτος, μὴ συγκλείοντος κατ’ αὐτῆς τὸ στόμα τοῦ ᾅδου· διὸ καὶ λέγει· Μηδὲ συσχέτω ἐπ’ ἐμὲ φρέαρ τὸ στόμα αὐτοῦ. Ἐπληθύνθησαν ὑπὲρ τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς μου οἱ μισοῦντές με δωρεάν. Πολλοὶ γὰρ οἱ τῆς ἀνθρωπείας φύσεως ἐπίβουλοι δαίμονες, οἱ μηδὲν ἠδικημένοι παρ’ ἡμῶν, καὶ σπεύδοντες ἀνελεῖν. Ἐκραταιώθησαν οἱ ἐχθροί μου, οἱ ἐκδιώκοντές με ἀδίκως.
Ἰσραὴλ ἡ μεγαλοπρέπεια αὐτοῦ, καὶ ἡ δύναμις αὐ- τοῦ ἐν ταῖς νεφέλαις. Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ αὐτὸς δώσει δύναμιν καὶ κραταίωσιν τῷ λαῷ αὐτοῦ, εὐλογητὸς ὁ Θεός. Ἐπειδὴ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας μνήμην ὁ λόγος πεποίηται, καθ᾽ ἣν πάντας ἀναστήσει τους νεκρούς, τούτου χάριν καὶ τὰς διαφόρως ἀποδοθησομένας τοῖς ἁγίοις τιμὰς ἡμᾶς διδάσκει, καὶ τὰ διάφορα τῶν ἁγίων τάγματα. Καὶ τὰ μὲν τάγματα διά τε τοῦ Ἰσραὴλ, διά τε τῶν νεφελῶν, διά τε τῶν ἁγίων, διά τε τοῦ λαοῦ κατασημαίνει· τὰς δὲ τιμὰς διά τε τῆς μεγαλοπρεπείας, διά τε τῆς δυνάμεως, διά τε τοῦ θαύματος, διά τε τοῦ κράτους διαδείκνυσιν. Ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις εὐλογητὸν τὸν Θεόν φησιν εἶναι. Δῆ- λον γὰρ, ὅτι ἐν ἐκείναις γενόμενοι οἱ ἅγιοι ταῖς εὐλογήσουσι τὸν Θεὸν, τὴν τῶν ἄνω πνευμάτων τάξιν μιμούμενοι. Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων, τῷ Β 1. Ιn Δαυΐδ. ΨΑΛΜΟΣ ΞΗ. Υπόθεσις. Περιέχει ὁ ψαλμὸς προσευχὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος προσφερομένην, τάς τε αἰτίας δι᾽ ἂς αὐτῷ τὸν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ προσήνεγκαν θάνατον. Έτι τε αὐτὸ τὸ πάθος διηγεῖται σαφῶς, καὶ τὰς μετὰ τὸ πάθος τοῖς Ἰουδαίοις συμβησομένας συμφοράς· πρὸς δὲ τού- τοις καὶ εἰσαγωγὴν τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας, τῆς τε ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείας τὴν διδασκα λίαν, εἰς ἦν καὶ περιγράφει τὸν ψαλμόν. Οτι δὲ πᾶσαν ἣν ηύξατο ὁ Σωτὴρ προσευχήν, ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρώπου φύσεως ηύξατο, τοῦτο ἐπισημαίνει ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ ψαλμοῦ, καί φησιν, "Οτι ἐξή κουσε τῶν πενήτων ὁ Κύριος, καὶ τοὺς πεπεδη μένους αὐτοῦ οὐκ ἐξουδένωσεν. Σωσόν με, ὁ Θεὸς, ὅτι εἰσήλθοσαν ὕδατα ἕως ψυχῆς μου. Ἐπειδὴ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀνέλαβε, περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται· εἰκότως καὶ προσεύχεται ῥυσθῆναι ἐκ τῶν πειρασμῶν, χειμάρρου δίκην κυκλω σάντων αὐτοῦ τὴν ψυχήν. Ενεπάγην εἰς ὕλην βυθοῦ, καὶ οὐκ ἔστιν ὑπό- στασις. Ταῦτα γὰρ ἡ ἀνθρωπεία φύσις ἐπεπόνθει, κατενεχθεῖσα ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας εἰς θάνατον, καὶ εἰς αὐτὸν τὸν τοῦ ᾅδου χῶρον· ὃν καὶ ὕλην βυθοῦ καὶ θαλάσσης βάθος ἐν τοῖς παροῦσιν ὀνομάζει. Εκοπίασα κράζων, ἐβραγχίασεν ο λάρυγξ μου. Τίνα ἦν ἃ ἔκραξε, καὶ ἐπὶ τίσιν, ἐν τοῖς ἑξῆς σαφῶς ἐδίδαξεν, εἰπών· Ῥυσθείην ἐκ τῶν μισούν- των με, καὶ ἐκ τοῦ βάθους τῶν ὑδάτων, καὶ, Μή με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, καὶ τὰ ἑξῆς ἐπιλεγόμενα. Ηὔχετο γάρ, ὡς ἔφην, ὑπὲρ τῆς ἀν θρώπου φύσεως· ὅπως καταργηθῇ τοῦ θανάτου τὸ κράτος, μὴ συγκλείοντος κατ' αὐτῆς τὸ στόμα τοῦ ᾅδου· διὸ καὶ λέγει· Μηδὲ συσχέτω ἐπ' ἐμὲ φρέαρ τὸ στόμα αὐτοῦ. Επληθύνθησαν ὑπὲρ τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς μου οἱ μισοῦντές με δωρεάν. Πολλοὶ γὰρ οἱ τῆς ἀνθρωπείας φύσεως ἐπίβουλοι δαίμονες, οἱ μηδὲν Αδικημένοι παρ' ἡμῶν, καὶ σπεύδοντες ἀνελεῖν. μοναῖς, ταῖς ἐπουρανίοις δὲ δηλονότι, ἀδιαλείπτως η EXPOSITIO IN PSALMUM LXVII. A et virtus ejus in nubibus. Mirabilis Deus in sanctis ejus, Deus Israel ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi sum, benedictus Deus. Quoniam secundi ejus adventus mentio facta est, quo tempore omnes mor· tuos suscitabit, ideo honores sanctis vario modo concedendos nos edocet, atque diversos sancto- rum ordines. Hos autem ordines, per Israelem, per nubes, per sanctos et per populum significat. Ho- nores autem per magnificentiam, per virtutem, per miraculum et per fortitudinem indicat. Ad hæc au- tem omnia, benedictum dicit Deum. Manifestum enim est sanctos in cœlestibus illis mansionibus constitutos, sine fine benedicturos esse Deum, su- pernorum spirituum ordinem imitatos. fuem pro iis qui commutabuntur, ipsi David. ss Isa. Lili, seq.. C D " PSALMUS LXVIII. Argumentum. Continet psalmus precationem Salvatoris, ex per- sona humanitatis oblatam, et narrat quæ causæ fuerint quod ei mortem crucis obtulerint. Insuper ipsam passionem clare narrat, necnon calamitates quas post passionem Judæis contingere futurum est. Ad hæc etiam introducendum esse evange- licum institutum, atque doctrinam cultus qui in spiritu et veritate erit, in cujus rei limitibus psal- mum circumscribit. Quod autem orationem totam Salvator ex humanæ naturæ persona obtulerit, id in fine psalmi significat, aitque : Quoniam ex- audivit pauperes Dominus, et vinctus suos non de- spexit. usque ad animam meam. Quoniam peccata nostra suscepit, pro nobis cruciatur ** : ac jure rogat eripi se a tentationibus, quæ torrentis instar animam ejus circumdederunt. stantia, etc. Haec enim patiebatur humana natura, deducta per peccatum in mortem, et in ipsum in- ferni locum, quem limum profundi et maris altitu- dinem hic vocat. Quænam clamando dixerit et quibus de causis, in sequentibus aperte docet dicendo : Libera me ab iis qui oderunt me et de profundis aquarum, el : Non me demergat tempestas aqua '', etc. Rogabat siquidem, uti jam dixi, pro hominis natura, ut destrueretur mortis imperium, inferno os suum post ipsum non claudente, quamobrem dicit, neque claudat super me puteus us suum es. • Vers. 15. Vers. 16. lbid. oderunt me gratis. Multi namque dæmones humanæ naturæ insidiantur, qui nihil a nobis læsi fuerant, et tamen necem moliuntur nobis. Confortati sunt . 2. Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aqua 3. Infixus sum in limo profundi, et non est sub- 4. Laboravi clamans, raucæ factæ sunt fauces mcæ. 5. Multiplicati sunt super capillos capitis mei qui
PG 27:308Δείκνυσιν, ὡς ἀδίκως ἡ κατ’ αὐτοῦ ψῆφος ἐξενήνεκται. Ὁ Θεὸς, σὺ ἔγνως τὴν ἀφροσύνην μου. Ἀφροσύνην φησὶ τὴν νομισθεῖσαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις μωρίαν, τὴν τοῦ πάθους φημί. Γέγονε γὰρ, κατὰ τὸν ἱερὸν Ἀπόστολον, ὁ τοῦ Κυρίου σταυρὸς Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, ἔθνεσι δὲ μωρία. Σὺ οὖν, ὦ Πάτερ, φησὶν, ἔγνως τὴν διὰ τοῦ σταυροῦ οἰκονομίαν. Τοῦτο δὲ λέγει, ἐπειδὴ γέγονεν ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Καὶ αἱ πλημμέλειαί μου ἀπὸ σοῦ οὐκ ἀπεκρύβησαν. Ὅμοιον τῷ· Τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν ἁμαρτίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἐποίησε. Καὶ τοῦτό ἐστι τό· Ἀπὸ σοῦ οὐκ ἐκρύβησαν. Μὴ αἰσχυνθείησαν ἐπ’ ἐμὲ οἱ ὑπομένοντές σε, Κύριε, Κύριε τῶν δυνάμεων. Τὸ μὲν, ἐπ’ ἐμὲ, ἀντὶ τοῦ, δι’ ἐμὲ, ἤτοι διὰ τοῦ ἐμοῦ ὑπὲρ αὐτῶν πάθους· τὸ δὲ, Μὴ αἰσχυνθείησαν, ἀντὶ τοῦ, μηκέτι αἰσχυνθείησαν, ὡς πάλαι αὐτῶν ᾐσχυνομένων δι’ ἣν ὑπέμειναν φθοράν. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος· Ἐπειδὴ ἐγὼ, φησὶ, κατεδεξάμην ὑπὲρ αὐτῶν γεύσασθαι θανάτου, ἀναιρεθείη ἡ πάλαι κατ’ αὐτῶν γενομένη διὰ τὸν θάνατον αἰσχύνη. Αἰσχύνη γὰρ ἦν τοῦ κατ’ εἰκόνα Θεοῦ κτισθέντος ἀνθρώπου βασιλεύων ὁ θάνατος.
Σημαίνει οὖν, ὡς διὰ τῆς αὐτοῦ ἀναστάσεως ἐκ μέσου γενήσεται ὁ θάνατος. Συνῆπται οὖν ἐν ταύτῃ τῇ ἑρμηνείᾳ καὶ ὁ ἕτερος στίχος, ὁ τούτου παρόμοιος· Μηδὲ ἐντραπείησαν ἐπ’ ἐμὲ οἱ ζητοῦντές σε. Καλῶς καὶ ἄνω εἶπε τὸ, ἐπ’ ἐμὲ, καὶ ὧδε. Ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸς ἦν ὁ προτρέψας, ἡττηθεὶς αἰσχύνην ἔφερε τοῖς πεισθεῖσιν, ὡς ἀπάτῃ καὶ εὐκολίᾳ τὸν κίνδυνον ἑλομένοις. Ὅτι ἕνεκά σου ὑπήνεγκα ὀνειδισμόν. Αἰτῶ, φησὶν, ἐκποδὼν γενέσθαι τὸν θάνατον· ἐπειδὴ καί σοι γεγονὼς ὑπήκοος, αὐτὸν ἀναδέδειγμαι. Ἀπηλλοτριωμένος ἐγενήθην τοῖς ἀδελφοῖς μου. Τοῦτό φησι διὰ τὴν γενομένην αὐτῷ ἐπὶ τοῦ πάθους παρὰ πάντων ἐγκατάλειψιν. Ὅτι ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου κατέφαγέ με. Ἠρνήσαντό με, φησὶν, ἐπειδὴ ἤλεγχον ἀσεβεῖς αὐτοὺς γενομένους περὶ τὸν οἶκον τὸν σόν. Διηγεῖται δὲ τὴν ἱστορίαν σαφῶς ὁ Ἰωάννης· ὅτε ἐξέβαλε μετὰ φραγγελίου ἐκ τοῦ ἱεροῦ. Καὶ οἱ ὀνειδισμοὶ τῶν ὀνειδιζόντων σε ἐπέπεσον ἐπ’ ἐμέ. Οὐ μόνον ξένος ἐγενήθην, φησὶ, καὶ ἀπηλλοτριωμένος, ἀλλὰ καὶ ὠνειδιζόμην ἐξ ἐκείνων τῶν ἀπὸ πονηρῶν πράξεων ὀνειδιζόντων σε. Δι’ οὐδὲν δὲ ἕτερον τὰ τοιαῦτα ἔπασχον ἢ διὰ τὸν ζῆλον τοῦ οἴκου σου.
Καὶ συνεκάλυψα ἐν νηστείᾳ τὴν ψυχήν μου. Ἀλγῶν, φησὶ, διὰ τὴν ἐσομένην αὐτῶν ἀπώλειαν τῶν ψυχῶν, τὸ καὶ τὸ ἐποίουν. Οἱ δὲ ὑπὲρ ὧν τὰ τοιαῦτα ἔδρων, ἐν παντὶ καιρῷ καὶ τόπῳ ἐπὶ στόματος ἐμὲ ἔφερον, ἃς ὑπὲρ αὐτῶν ἐποιούμην κακοπαθείας ὀνειδίζοντές με. Ἐγὼ δὲ τῇ προσευχῇ μου πρὸς σὲ, Κύριε. Εἰ καὶ πονηρὰ, φησὶν, ἀνταπεδίδοσάν μοι ἀντὶ ἀγαθῶν, ἀλλ’ οὖν τὰς ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ οὐ παύομαι ποιούμενος προσευχάς. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐξ ὧν παρέθηκεν αὐτὸν ὁ εὐαγγελιστὴς, καὶ παρὰ τῷ σταυρῷ ὑπὲρ τῶν σταυρούντων εὐχόμενον. Καιρὸς εὐδοκίας. Ὅτε ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικὸς, γενόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ. Ὁ εἰς τοῦτο ἐλθών φησι· Καιρὸς εὐδοκίας, ὁ Θεός. Σῶσόν με ἀπὸ πηλοῦ, ἵνα μὴ ἐμπαγῶ. Ταῦτα ἦν ἃ καὶ προσευχόμενος ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπότητος ἔκραζεν, ὡς καὶ λέγειν αὐτόν· Ἐβραγχίασεν ὁ λάρυγξ μου. Τὸ δὲ, ἐβραγχίασε, τὸ ἐκτενὲς τῆς προσευχῆς κατασημαίνει. Μή με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, μηδὲ καταπιέτω με βυθός.
PG 27:309Ὅρου καὶ κατάρας φρικτῆς προκειμένης, ἵνα κἂν ἄγγελος εὐαγγελίσηται, ἢ διδάξῃ ἡμᾶς παρ’ ὃ ὁ Παῦλος ἐδίδαξεν, ἀνάθεμα ἔστω. Τίς ἐστιν ὁ ὑπερκεφαλῆσαι Παῦλον, μᾶλλον δὲ τὸν ἐν αὐτῷ λαλοῦντα Χριστὸν δυνάμενος; Οὐκοῦν καὶ εἰς ἑαυτὸν τὴν τοιαύτην εὐχὴν ἀναφέρει, καὶ μαρτυρεῖ λέγων ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους Ἐπιστολῇ, ὅτι ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, τουτέστιν ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἐρχόμενος, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου, τουτέστι πρὸς τὸν Πατέρα, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσήνεγκε, καὶ εἰσακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας· καίπερ ὢν Υἱὸς, ἔμαθεν ἀφ’ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοήν. Ἐνταῦθα Παῦλος, μᾶλλον δὲ ὁ ἐν αὐτῷ λαλῶν Χριστὸς, καὶ τὰ σεσιγημένα καὶ λείποντα τοῖς εὐαγγελισταῖς ἡμᾶς ἐδίδαξε, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων λέγων γενέσθαι τὴν προσευχὴν, τοῦ, Πάτερ, παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, οὐκ ἐν ὑποκρίσει, οὐκ ἐπὶ τὸ δελεάσαι τὸν Σατανᾶν, οὐ τὸ τοῦ κόσμου οἰκειούμενος θέλημα·
νος προσευχάς. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐξ ὧν παρέθηκεν αὐτὸν ὁ εὐαγγελιστὴς, καὶ παρὰ τῷ σταυρῷ ὑπὲρ τῶν σταυρούντων εὐχόμενον. Καιρὸς εὐδοκίας. Ὅτε ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικὸς, γε- νόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγο ράσῃ. Ὁ εἰς τοῦτο ἐλθών φησι· Καιρὸς εὐδοκίας, ὁ Θεός. Σωσόν με ἀπὸ πηλοῦ, ἵνα μὴ ἐμπαγῶ. Ταῦτα ἦν & καὶ προσευχόμενος ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπότητος ἔκραζεν, ὡς καὶ λέγειν αὐτόν· Ἐβραγχίασεν ὁ λάρυγξ μου. Τὸ δὲ, ἐβραγχίασε, τὸ ἐκτενὲς τῆς προσευχῆς κατασημαίνει. Β Μή με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, μηδὲ καταπιέτω με βυθός. ῎Ορου καὶ κατάρας φρικτῆς προκειμένης, ἵνα κἂν ἄγγελος εὐαγγελίσηται, ή δι- δάξῃ ἡμᾶς παρ' ὅ ὁ Παῦλος ἐδίδαξεν, ἀνάθεμα ἔστω. Τίς ἐστιν ὁ ὑπερκεφαλῆσαι Παῦλον, μᾶλλον δὲ τὸν ἐν αὐτῷ λαλοῦντα Χριστὸν δυνάμενος; Οὐκοῦν καὶ εἰς ἑαυτὸν τὴν τοιαύτην εὐχὴν ἀναφέρει, καὶ μαρ- τυρεῖ λέγων ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους Επιστολῇ, ὅτι ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, τουτέστιν ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἐρχόμενος, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου, τουτ ἐστι πρὸς τὸν Πατέρα, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσήνεγκε, και εισακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας· καίπερ ὢν Υἱὸς, ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοήν. Ἐνταῦθα Παῦλος, μᾶλλον δὲ ὁ ἐν αὐτῷ λαλῶν Χριστὸς, καὶ τὰ σεσιγημένα καὶ λείποντα τοῖς εὐαγγελισταῖς ἡμᾶς ἐδίδαξε, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων λέγων γενέσθαι τὴν προσευχὴν, τοῦ, Πάτερ, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, οὐκ ἐν ὑποκρίσει, οὐκ ἐπὶ τὸ δελεάσαι τὸν Σατανᾶν, οὐ τὸ τοῦ κόσμου οἰκειούμενος θέλημα· ἀλλ' ἐξ οἰκείου προσώπου ὁ Χριστὸς οἰκονομικῶς ἑκουσίως προσεύ χεται μετὰ κραυγῆς, μετὰ δακρύων, μετὰ ἱδρώτων καὶ θρόμβου αἵματος, μετὰ ἀγγέλου ἐνισχύοντος, καὶ οἱονεὶ παρακαλοῦντος καὶ παρηγοροῦντος αὐτὸν, καί- περ Υἱὸς Θεοῦ ἀληθῶς ὑπάρχων. ᾿Αλλὰ καὶ ἐν ἀγωνίᾳ γενόμενος προσηύχετο, ὥς φησιν ὁ εὐαγ γελιστής, ἀλλὰ καὶ ἐκτενέστερον, ἀλλὰ καὶ δὶς, καὶ τρὶς τὴν εὐχὴν τῷ Πατρὶ προσάγει. Τοῦ οὖν Παύλου, μᾶλλον δὲ πάλιν λέγω τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἐν αὐτῷ τῷ Παύλῳ λαλοῦντος, εἰς ἑαυτὸν ἀναφέροντος τὴν τοιαύτην προσευχήν· τίς ἐστιν ὁ παραχαράξαι δυνά μενος, ἃ αὐτὸς ὁ Χριστὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐμαρτύρησεν; Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου. Ἐπειδὴ ἀποστραφεὶς ἦν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν τὴν ἀνθρώπου φύσιν, τούτου χάριν πάλιν αὐτὸν ἐπιστρέψαι πρὸς αὐτὴν τὸ πρόσωπον παρακαλεῖ. Πρόσχες τῇ ψυχῇ μου, καὶ λύτρωσαι αὐτήνο ἐκ τοῦ κατασχόντος, δηλονότι τοῦ θανάτου. Ενεκα τῶν ἐχθρῶν μου ῥῦσαί με. Ἐξ ἧς πεπόνθαμεν ἀδικίας παρὰ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν, ἀπὸ ταύτης ἐπὶ τὸν ἔλεον τὸν ἡμέτερον διεγείρει τὸν Πατέρα. Σὺ γὰρ γινώσκεις τὸν ὀνειδισμόν μου. "Ομοιον τῷ εἰρημένῳ· Οτι ἕνεκέν σου ὑπήνεγκα ὀνει- Τα EXPOSITIO IN PSALMUM LXVIII. in cruce pro crucifigentibus orantem repræsentet. Tempus beneplaciti, Deus. Ubi venit plenitudo tem- poris, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redi- meret s. Qui ad hoc venit ait : Tempus beneplacili, A hoc manifestum est, quod evangelista eum nobis Deus. bat cum pro humana natura precaretur, ita ut di- ceret : Rauca facia sunt fauces meæ. Illud autern, Rauce factæ sunt, vehementiam orationis signi- ficat. 16, 17. Non me demergat tempestas aquæ, neque absorbeat me profundum. Cum decretum et maledi- etio proposita sint, ut si vel angelus evangelizet aut doceat nos præter ea quæ Paulus docuit, anathema sit, quis est qui Paulo sive potius Christo in eo lo- quenti superior esse possit? Ad sese igitur (Chri- stus) lane precationem refert, ut testificatur Apo- stolus in Epistola ad Hebræos, quod in diebus car- nis suæ, hoc est cum ad crucem venisset, obsecra- tiones et supplicationes cum valido clamore atque la- crymis offerebat ei qui poterat ipsum liberare a morte, id est Patri, et exauditus est pro sua reve- rentia vs : licet Filius esset, edidicit ex passione sua obedientiam. Hic Paulus, imo potius qui in ipso loquebatur Christus, quæ in Evangeliis silentio præ- termissa sunt, nos edocuit, quando dixit, cum cla- more valido et lacrymis emissam fuisse orationem illam : Pater, transeat a me calix iste ", non in hy- pocrisi, non ut Satanam inescaret et deciperet, non quod mundi voluntatem ut propriam efferret, sed ex propria persona Christus, per dispensationem, sponte precatur, cum clamore, cum lacrymis, cum sudore et gutta sanguinis, confortante angelo, et quasi consolante illum, etiamsi vere Filius Dei es- set. Sed etiam factus in agonia precabatur, ut ait evangelista **, imo vero prolixius, et usque bis ter- que orationem Patri offert. Paulo itaque, imo po- tius ipso Christo qui in Paulo loquebatur, eam ora- tionem ad se referente: quis est qui ea adulterare possit quæ ipse Christus de se testificatus est? G D Galat. 19, 5, Hebr. v, 7. * Matth, xxνι, 35. et Pater, propter Adæ transgressionem, humanam naturam aversabatur, ideo rogat ut convertat faciem suam ad eam. delicet occupante. Propter inimicos meos eripe me. Ex injuria nobis per inimicos spirituales illata, ad misericordiam nostri Patrem excitat. 20-22. scis improperium meum. Simile est dicto illi : Quoniam propter te sustinui opprobrium”. ** Luc. xxi, 45. 15. Eripe me de luto ut non infigar. Hæc clama- 13. Ne avertas faciem tuam a puero tuo. Quia Deus 19. Intende animæ meæ et libera eam, a morte vi 5. Vers..8.
ἀλλ’ ἐξ οἰκείου προσώπου ὁ Χριστὸς οἰκονομικῶς ἑκουσίως προσεύχεται μετὰ κραυγῆς, μετὰ δακρύων, μετὰ ἱδρώτων καὶ θρόμβου αἵματος, μετὰ ἀγγέλου ἐνισχύοντος, καὶ οἱονεὶ παρακαλοῦντος καὶ παρηγοροῦντος αὐτὸν, καίπερ Υἱὸς Θεοῦ ἀληθῶς ὑπάρχων. Ἀλλὰ καὶ ἐν ἀγωνίᾳ γενόμενος προσηύχετο, ὥς φησιν ὁ εὐαγγελιστὴς, ἀλλὰ καὶ ἐκτενέστερον, ἀλλὰ καὶ δὶς, καὶ τρὶς τὴν εὐχὴν τῷ Πατρὶ προσάγει. Τοῦ οὖν Παύλου, μᾶλλον δὲ πάλιν λέγω τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἐν αὐτῷ τῷ Παύλῳ λαλοῦντος, εἰς ἑαυτὸν ἀναφέροντος τὴν τοιαύτην προσευχήν· τίς ἐστιν ὁ παραχαράξαι δυνάμενος, ἃ αὐτὸς ὁ Χριστὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐμαρτύρησεν; Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου. Ἐπειδὴ ἀποστραφεὶς ἦν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν τὴν ἀνθρώπου φύσιν, τούτου χάριν πάλιν αὐτὸν ἐπιστρέψαι πρὸς αὐτὴν τὸ πρόσωπον παρακαλεῖ. Πρόσχες τῇ ψυχῇ μου, καὶ λύτρωσαι αὐτήν· ἐκ τοῦ κατασχόντος, δηλονότι τοῦ θανάτου. Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν μου ῥῦσαί με. Ἐξ ἧς πεπόνθαμεν ἀδικίας παρὰ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν, ἀπὸ ταύτης ἐπὶ τὸν ἔλεον τὸν ἡμέτερον διεγείρει τὸν Πατέρα. Σὺ γὰρ γινώσκεις τὸν ὀνειδισμόν μου. Ὅμοιον τῷ εἰρημένῳ·
νος προσευχάς. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐξ ὧν παρέθηκεν αὐτὸν ὁ εὐαγγελιστὴς, καὶ παρὰ τῷ σταυρῷ ὑπὲρ τῶν σταυρούντων εὐχόμενον. Καιρὸς εὐδοκίας. Ὅτε ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικὸς, γε- νόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγο ράσῃ. Ὁ εἰς τοῦτο ἐλθών φησι· Καιρὸς εὐδοκίας, ὁ Θεός. Σωσόν με ἀπὸ πηλοῦ, ἵνα μὴ ἐμπαγῶ. Ταῦτα ἦν & καὶ προσευχόμενος ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπότητος ἔκραζεν, ὡς καὶ λέγειν αὐτόν· Ἐβραγχίασεν ὁ λάρυγξ μου. Τὸ δὲ, ἐβραγχίασε, τὸ ἐκτενὲς τῆς προσευχῆς κατασημαίνει. Β Μή με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, μηδὲ καταπιέτω με βυθός. ῎Ορου καὶ κατάρας φρικτῆς προκειμένης, ἵνα κἂν ἄγγελος εὐαγγελίσηται, ή δι- δάξῃ ἡμᾶς παρ' ὅ ὁ Παῦλος ἐδίδαξεν, ἀνάθεμα ἔστω. Τίς ἐστιν ὁ ὑπερκεφαλῆσαι Παῦλον, μᾶλλον δὲ τὸν ἐν αὐτῷ λαλοῦντα Χριστὸν δυνάμενος; Οὐκοῦν καὶ εἰς ἑαυτὸν τὴν τοιαύτην εὐχὴν ἀναφέρει, καὶ μαρ- τυρεῖ λέγων ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους Επιστολῇ, ὅτι ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, τουτέστιν ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἐρχόμενος, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου, τουτ ἐστι πρὸς τὸν Πατέρα, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσήνεγκε, και εισακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας· καίπερ ὢν Υἱὸς, ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοήν. Ἐνταῦθα Παῦλος, μᾶλλον δὲ ὁ ἐν αὐτῷ λαλῶν Χριστὸς, καὶ τὰ σεσιγημένα καὶ λείποντα τοῖς εὐαγγελισταῖς ἡμᾶς ἐδίδαξε, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων λέγων γενέσθαι τὴν προσευχὴν, τοῦ, Πάτερ, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, οὐκ ἐν ὑποκρίσει, οὐκ ἐπὶ τὸ δελεάσαι τὸν Σατανᾶν, οὐ τὸ τοῦ κόσμου οἰκειούμενος θέλημα· ἀλλ' ἐξ οἰκείου προσώπου ὁ Χριστὸς οἰκονομικῶς ἑκουσίως προσεύ χεται μετὰ κραυγῆς, μετὰ δακρύων, μετὰ ἱδρώτων καὶ θρόμβου αἵματος, μετὰ ἀγγέλου ἐνισχύοντος, καὶ οἱονεὶ παρακαλοῦντος καὶ παρηγοροῦντος αὐτὸν, καί- περ Υἱὸς Θεοῦ ἀληθῶς ὑπάρχων. ᾿Αλλὰ καὶ ἐν ἀγωνίᾳ γενόμενος προσηύχετο, ὥς φησιν ὁ εὐαγ γελιστής, ἀλλὰ καὶ ἐκτενέστερον, ἀλλὰ καὶ δὶς, καὶ τρὶς τὴν εὐχὴν τῷ Πατρὶ προσάγει. Τοῦ οὖν Παύλου, μᾶλλον δὲ πάλιν λέγω τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἐν αὐτῷ τῷ Παύλῳ λαλοῦντος, εἰς ἑαυτὸν ἀναφέροντος τὴν τοιαύτην προσευχήν· τίς ἐστιν ὁ παραχαράξαι δυνά μενος, ἃ αὐτὸς ὁ Χριστὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐμαρτύρησεν; Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου. Ἐπειδὴ ἀποστραφεὶς ἦν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν τὴν ἀνθρώπου φύσιν, τούτου χάριν πάλιν αὐτὸν ἐπιστρέψαι πρὸς αὐτὴν τὸ πρόσωπον παρακαλεῖ. Πρόσχες τῇ ψυχῇ μου, καὶ λύτρωσαι αὐτήνο ἐκ τοῦ κατασχόντος, δηλονότι τοῦ θανάτου. Ενεκα τῶν ἐχθρῶν μου ῥῦσαί με. Ἐξ ἧς πεπόνθαμεν ἀδικίας παρὰ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν, ἀπὸ ταύτης ἐπὶ τὸν ἔλεον τὸν ἡμέτερον διεγείρει τὸν Πατέρα. Σὺ γὰρ γινώσκεις τὸν ὀνειδισμόν μου. "Ομοιον τῷ εἰρημένῳ· Οτι ἕνεκέν σου ὑπήνεγκα ὀνει- Τα EXPOSITIO IN PSALMUM LXVIII. in cruce pro crucifigentibus orantem repræsentet. Tempus beneplaciti, Deus. Ubi venit plenitudo tem- poris, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redi- meret s. Qui ad hoc venit ait : Tempus beneplacili, A hoc manifestum est, quod evangelista eum nobis Deus. bat cum pro humana natura precaretur, ita ut di- ceret : Rauca facia sunt fauces meæ. Illud autern, Rauce factæ sunt, vehementiam orationis signi- ficat. 16, 17. Non me demergat tempestas aquæ, neque absorbeat me profundum. Cum decretum et maledi- etio proposita sint, ut si vel angelus evangelizet aut doceat nos præter ea quæ Paulus docuit, anathema sit, quis est qui Paulo sive potius Christo in eo lo- quenti superior esse possit? Ad sese igitur (Chri- stus) lane precationem refert, ut testificatur Apo- stolus in Epistola ad Hebræos, quod in diebus car- nis suæ, hoc est cum ad crucem venisset, obsecra- tiones et supplicationes cum valido clamore atque la- crymis offerebat ei qui poterat ipsum liberare a morte, id est Patri, et exauditus est pro sua reve- rentia vs : licet Filius esset, edidicit ex passione sua obedientiam. Hic Paulus, imo potius qui in ipso loquebatur Christus, quæ in Evangeliis silentio præ- termissa sunt, nos edocuit, quando dixit, cum cla- more valido et lacrymis emissam fuisse orationem illam : Pater, transeat a me calix iste ", non in hy- pocrisi, non ut Satanam inescaret et deciperet, non quod mundi voluntatem ut propriam efferret, sed ex propria persona Christus, per dispensationem, sponte precatur, cum clamore, cum lacrymis, cum sudore et gutta sanguinis, confortante angelo, et quasi consolante illum, etiamsi vere Filius Dei es- set. Sed etiam factus in agonia precabatur, ut ait evangelista **, imo vero prolixius, et usque bis ter- que orationem Patri offert. Paulo itaque, imo po- tius ipso Christo qui in Paulo loquebatur, eam ora- tionem ad se referente: quis est qui ea adulterare possit quæ ipse Christus de se testificatus est? G D Galat. 19, 5, Hebr. v, 7. * Matth, xxνι, 35. et Pater, propter Adæ transgressionem, humanam naturam aversabatur, ideo rogat ut convertat faciem suam ad eam. delicet occupante. Propter inimicos meos eripe me. Ex injuria nobis per inimicos spirituales illata, ad misericordiam nostri Patrem excitat. 20-22. scis improperium meum. Simile est dicto illi : Quoniam propter te sustinui opprobrium”. ** Luc. xxi, 45. 15. Eripe me de luto ut non infigar. Hæc clama- 13. Ne avertas faciem tuam a puero tuo. Quia Deus 19. Intende animæ meæ et libera eam, a morte vi 5. Vers..8.
Ὅτι ἕνεκέν σου ὑπήνεγκα ὀνειδισμόν. Ὀνειδισμὸν προσεδόκησεν ἡ ψυχή μου. Ἐντεῦθεν ἡμῖν τὸ πάθος διηγεῖται· ὃ σαφῶς καὶ οἱ εὐαγγελισταὶ διηγήσαντο. Γενηθήτω ἡ τράπεζα αὐτῶν ἐνώπιον αὐτῶν εἰς παγίδα. Ἐντεῦθεν τὰ συμβησόμενα τοῖς Ἰουδαίοις μετὰ τὸ πάθος κατασημαίνει. Ὅμοιον δὲ ὡσεὶ λέγοι· Τὰ παραπλήσια ὑπομείνοιεν ὧν πεῖραν παρεσκεύασάν με λαβεῖν. Οὐαὶ γὰρ πονηρῷ, ὅτι πονηρὰ κατὰ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ συμβήσεται αὐτῷ. Σκοτισθήτωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν. Πῶς γὰρ οὐκ ἐσκοτίσθησαν, μὴ δεξάμενοι τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον; Καὶ τὸν νῶτον αὐτῶν διαπαντὸς σύγκαμψον. Οὐ γὰρ πρόσκαιρος αὐτοῖς, ὥσπερ ἐπὶ Βαβυλωνίων, γέγονεν ἡ αἰχμαλωσία. Γενηθήτω ἡ ἔπαυλις αὐτῶν ἠρημωμένη. Τοῦτό φησι διὰ τὴν πόρθησιν τὴν συμβᾶσαν τῇ Ἱερουσαλήμ. Καὶ ἐν τοῖς σκηνώμασιν αὐτῶν μὴ ἔστω ὁ κατοικῶν. Ἐξ αὐτῶν δηλονότι· οὐ γάρ τις τῶν Ἰουδαίων ἔτι τὰς ἐν Ἱερουσαλὴμ κατοικεῖ σκηνάς. Ὅτι ὃν σὺ ἐπάταξας αὐτοὶ κατεδίωξαν. Αἰτίας παράθεσις δι’ ἣν τὰ τοιαῦτα πείσονται. Ὅμοιον δὲ τῷ· Πατάξω τὸν ποιμένα, καὶ διασκορπισθήσονται τὰ πρόβατα.
νος προσευχάς. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐξ ὧν παρέθηκεν αὐτὸν ὁ εὐαγγελιστὴς, καὶ παρὰ τῷ σταυρῷ ὑπὲρ τῶν σταυρούντων εὐχόμενον. Καιρὸς εὐδοκίας. Ὅτε ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικὸς, γε- νόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγο ράσῃ. Ὁ εἰς τοῦτο ἐλθών φησι· Καιρὸς εὐδοκίας, ὁ Θεός. Σωσόν με ἀπὸ πηλοῦ, ἵνα μὴ ἐμπαγῶ. Ταῦτα ἦν & καὶ προσευχόμενος ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπότητος ἔκραζεν, ὡς καὶ λέγειν αὐτόν· Ἐβραγχίασεν ὁ λάρυγξ μου. Τὸ δὲ, ἐβραγχίασε, τὸ ἐκτενὲς τῆς προσευχῆς κατασημαίνει. Β Μή με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, μηδὲ καταπιέτω με βυθός. ῎Ορου καὶ κατάρας φρικτῆς προκειμένης, ἵνα κἂν ἄγγελος εὐαγγελίσηται, ή δι- δάξῃ ἡμᾶς παρ' ὅ ὁ Παῦλος ἐδίδαξεν, ἀνάθεμα ἔστω. Τίς ἐστιν ὁ ὑπερκεφαλῆσαι Παῦλον, μᾶλλον δὲ τὸν ἐν αὐτῷ λαλοῦντα Χριστὸν δυνάμενος; Οὐκοῦν καὶ εἰς ἑαυτὸν τὴν τοιαύτην εὐχὴν ἀναφέρει, καὶ μαρ- τυρεῖ λέγων ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους Επιστολῇ, ὅτι ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, τουτέστιν ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἐρχόμενος, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου, τουτ ἐστι πρὸς τὸν Πατέρα, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσήνεγκε, και εισακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας· καίπερ ὢν Υἱὸς, ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοήν. Ἐνταῦθα Παῦλος, μᾶλλον δὲ ὁ ἐν αὐτῷ λαλῶν Χριστὸς, καὶ τὰ σεσιγημένα καὶ λείποντα τοῖς εὐαγγελισταῖς ἡμᾶς ἐδίδαξε, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων λέγων γενέσθαι τὴν προσευχὴν, τοῦ, Πάτερ, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο, οὐκ ἐν ὑποκρίσει, οὐκ ἐπὶ τὸ δελεάσαι τὸν Σατανᾶν, οὐ τὸ τοῦ κόσμου οἰκειούμενος θέλημα· ἀλλ' ἐξ οἰκείου προσώπου ὁ Χριστὸς οἰκονομικῶς ἑκουσίως προσεύ χεται μετὰ κραυγῆς, μετὰ δακρύων, μετὰ ἱδρώτων καὶ θρόμβου αἵματος, μετὰ ἀγγέλου ἐνισχύοντος, καὶ οἱονεὶ παρακαλοῦντος καὶ παρηγοροῦντος αὐτὸν, καί- περ Υἱὸς Θεοῦ ἀληθῶς ὑπάρχων. ᾿Αλλὰ καὶ ἐν ἀγωνίᾳ γενόμενος προσηύχετο, ὥς φησιν ὁ εὐαγ γελιστής, ἀλλὰ καὶ ἐκτενέστερον, ἀλλὰ καὶ δὶς, καὶ τρὶς τὴν εὐχὴν τῷ Πατρὶ προσάγει. Τοῦ οὖν Παύλου, μᾶλλον δὲ πάλιν λέγω τοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἐν αὐτῷ τῷ Παύλῳ λαλοῦντος, εἰς ἑαυτὸν ἀναφέροντος τὴν τοιαύτην προσευχήν· τίς ἐστιν ὁ παραχαράξαι δυνά μενος, ἃ αὐτὸς ὁ Χριστὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐμαρτύρησεν; Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου. Ἐπειδὴ ἀποστραφεὶς ἦν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν τὴν ἀνθρώπου φύσιν, τούτου χάριν πάλιν αὐτὸν ἐπιστρέψαι πρὸς αὐτὴν τὸ πρόσωπον παρακαλεῖ. Πρόσχες τῇ ψυχῇ μου, καὶ λύτρωσαι αὐτήνο ἐκ τοῦ κατασχόντος, δηλονότι τοῦ θανάτου. Ενεκα τῶν ἐχθρῶν μου ῥῦσαί με. Ἐξ ἧς πεπόνθαμεν ἀδικίας παρὰ τῶν νοητῶν ἐχθρῶν, ἀπὸ ταύτης ἐπὶ τὸν ἔλεον τὸν ἡμέτερον διεγείρει τὸν Πατέρα. Σὺ γὰρ γινώσκεις τὸν ὀνειδισμόν μου. "Ομοιον τῷ εἰρημένῳ· Οτι ἕνεκέν σου ὑπήνεγκα ὀνει- Τα EXPOSITIO IN PSALMUM LXVIII. in cruce pro crucifigentibus orantem repræsentet. Tempus beneplaciti, Deus. Ubi venit plenitudo tem- poris, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redi- meret s. Qui ad hoc venit ait : Tempus beneplacili, A hoc manifestum est, quod evangelista eum nobis Deus. bat cum pro humana natura precaretur, ita ut di- ceret : Rauca facia sunt fauces meæ. Illud autern, Rauce factæ sunt, vehementiam orationis signi- ficat. 16, 17. Non me demergat tempestas aquæ, neque absorbeat me profundum. Cum decretum et maledi- etio proposita sint, ut si vel angelus evangelizet aut doceat nos præter ea quæ Paulus docuit, anathema sit, quis est qui Paulo sive potius Christo in eo lo- quenti superior esse possit? Ad sese igitur (Chri- stus) lane precationem refert, ut testificatur Apo- stolus in Epistola ad Hebræos, quod in diebus car- nis suæ, hoc est cum ad crucem venisset, obsecra- tiones et supplicationes cum valido clamore atque la- crymis offerebat ei qui poterat ipsum liberare a morte, id est Patri, et exauditus est pro sua reve- rentia vs : licet Filius esset, edidicit ex passione sua obedientiam. Hic Paulus, imo potius qui in ipso loquebatur Christus, quæ in Evangeliis silentio præ- termissa sunt, nos edocuit, quando dixit, cum cla- more valido et lacrymis emissam fuisse orationem illam : Pater, transeat a me calix iste ", non in hy- pocrisi, non ut Satanam inescaret et deciperet, non quod mundi voluntatem ut propriam efferret, sed ex propria persona Christus, per dispensationem, sponte precatur, cum clamore, cum lacrymis, cum sudore et gutta sanguinis, confortante angelo, et quasi consolante illum, etiamsi vere Filius Dei es- set. Sed etiam factus in agonia precabatur, ut ait evangelista **, imo vero prolixius, et usque bis ter- que orationem Patri offert. Paulo itaque, imo po- tius ipso Christo qui in Paulo loquebatur, eam ora- tionem ad se referente: quis est qui ea adulterare possit quæ ipse Christus de se testificatus est? G D Galat. 19, 5, Hebr. v, 7. * Matth, xxνι, 35. et Pater, propter Adæ transgressionem, humanam naturam aversabatur, ideo rogat ut convertat faciem suam ad eam. delicet occupante. Propter inimicos meos eripe me. Ex injuria nobis per inimicos spirituales illata, ad misericordiam nostri Patrem excitat. 20-22. scis improperium meum. Simile est dicto illi : Quoniam propter te sustinui opprobrium”. ** Luc. xxi, 45. 15. Eripe me de luto ut non infigar. Hæc clama- 13. Ne avertas faciem tuam a puero tuo. Quia Deus 19. Intende animæ meæ et libera eam, a morte vi 5. Vers..8.
PG 27:312Τοῦτον οὖν, φησὶ, τὸν κατὰ σὴν εὐδοκίαν ἐν παταγμῷ διὰ τὸ πάθος γενόμενον αὐτοὶ οὐ παραδεξάμενοι, ἔξω που τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας ἀπήλασαν. Καὶ ἐπὶ τὸ ἄλγος τῶν τραυμάτων μου παρέθηκαν. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ αὐτὸς μὲν ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, οἱ δὲ καὶ θανάτῳ περιέβαλον. Πρόσθες ἀνομίαν ἐπὶ τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Καὶ τοῦτο λέγει, ἐπειδὴ μετὰ τὸν σταυρὸν καὶ τὴν ἀνάστασιν αὐτὸν ἐσυκοφάντησαν. Καὶ μὴ εἰσελθέτωσαν ἐν δικαιοσύνῃ σου. Πόῤῥω γενήσονται, φησὶ, τῆς τοῖς δικαίοις ἀποδοθησομένης τρυφῆς. Ἐξαλειφθήτωσαν ἐκ βίβλου ζώντων. Εἰ καὶ ἐνεγράφησαν, φησὶ, κατὰ τὸ αὐτῶν εἶναι τὰς ἐπαγγελίας, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ καὶ τὰ ἐποίησαν, εἰκότως ἐξαλειφθήσονται. Πτωχὸς καὶ ἀλγῶν εἰμι ἐγὼ, ἡ σωτηρία σου, ὁ Θεὸς, ἀντελάβετό μου, κ.τ.λ. Ἐντεῦθεν ἡ εὐαγγελικὴ πολιτεία κηρύττεται, ἧς ἦρξεν ὁ κατὰ Θεὸν πτωχός· ᾧ καὶ εἴρηται· Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι. Εἰσέρχεται δὲ οὗτος ὁ πτωχὸς χορὸς εὐχαριστῶν ἐπὶ τῇ γενομένῃ αὐτῷ σωτηρίᾳ παρὰ τοῦ Μονογενοῦς. Αὐτὸς γάρ ἐστι τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός. Ἐπαγγέλλεται δὲ μηκέτι τὰς δι’ αἱμάτων προσφέρειν θυσίας· τὰς δι’ αἰνέσεως δὲ μᾶλλον καὶ πνευματικῆς ᾠδῆς.
Ἐκραταιώθησαν οἱ ἐχθροί μεν, οἱ ἐκδιώκοντές με ἀδίκως. Δείκνυσιν, ὡς ἀδίκως ἡ κατ' αὐτοῦ ψῆφος ἐξενήνεκται. Τu ο Pου Β οι Ο Θεός, σὺ ἔγνως τὴν ἀφροσύνην μου. Αφρο σύνην φησὶ τὴν νομισθεῖσαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις μωρίαν, τὴν τοῦ πάθους φημί. Γέγονε γὰρ, κατὰ τὸν ἱερὸν ᾿Απόστολον, ὁ τοῦ Κυρίου σταυρὸς Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, ἔθνεσι δὲ μωρία. Σὺ οὖν, ὦ Πάτερ, φησὶν, ἔγνως τὴν διὰ τοῦ σταυροῦ οἰκονομίαν. Τοῦτο δὲ λέγει, ἐπειδὴ γέγονεν ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Καὶ αἱ πλημμέλεια μου ἀπὸ σοῦ οὐκ ἀπεκρύβησαν. Ὅμοιον τῷ· Τέν μὴ γνόντα αμαρτίαν ἁμαρτίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἐποίησε. Καὶ τοῦτό ἐστι τό· Ἀπὸ σοῦ οὐκ ἐκρύβησαν. Μὴ αἰσχυνθείησαν ἐπ' ἐμὲ οἱ ὑπομένοντές σε, Κύριε, Κύριε τῶν δυνάμεων. Τὸ μὲν ἐπ' ἐμὲ ἀν- τὶ τοῦ, δι' ἐμὲ, ἤτοι διὰ τοῦ ἐμοῦ ὑπὲρ αὐτῶν πάθους· τὸ δὲ, Μὴ αἰσχυνθείησαν, ἀντὶ τοῦ, μηκέτι αἰ σχυνθείησαν, ὡς πάλαι αὐτῶν ᾔσχυνομένων δι᾿ ἣν ὑπέμειναν φθοράν. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος· Ἐπειδὴ ἐγώ, φησί, κατεδεξάμην ὑπὲρ αὐτῶν γεύσασθαι θανάτου, ἀναιρεθείη ἡ πάλαι κατ᾿ αὐτῶν γενομένη διὰ τὸν θάνατον αἰσχύνη. Αἰσχύνη γὰρ ἦν τοῦ κατ' εἰκόνα Θεοῦ κτισθέντος ἀνθρώπου βασιλεύων ὁ θάνατος. Στο μαίνει οὖν, ὡς διὰ τῆς αὐτοῦ ἀναστάσεως ἐκ μέσου γενήσεται ὁ θάνατος. Συνήπται οὖν ἐν ταύτῃ τῇ ἑρμηνείᾳ καὶ ὁ ἕτερος στίχος, ὁ τούτου παρόμοιος· Μηδὲ ἐντραπείησαν ἐπ᾿ ἐμὲ οἱ ζητοῦντές σε. Καλῶς καὶ ἄνω εἶπε τὸ, ἐπ' ἐμὲ, καὶ ὧδε. Ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸς ἦν ὁ προτρέψας, ήττηθεὶς αἰσχύνην ἔφερε τοῖς πεισθεῖσιν, ὡς ἀπάτῃ καὶ εὐκολίᾳ τὸν κίνδυνον ἐλομένοις. "Οτι ἔνεκα σου υπήνεγκα ὀνειδισμόν. Αὐτῶ, φησίν, ἐκποδὼν γενέσθαι τὸν θάνατον· ἐπειδὴ καί σοι γεγονὼς ὑπήκοος, αὐτὸν ἀναδέδειγμαι. Απηλλα τριωμένος ἐγενήθην τοῖς ἀδελφοῖς μου. Τοῦτό φησι διὰ τὴν γενομένην αὐτῷ ἐπὶ τοῦ πάθους παρὰ πάντων εγκατάλειψιν. *Οτι ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου κατέφαγέ με. Ηρνή σαντό με, φησὶν, ἐπειδὴ ἤλεγχον ἀσεβεῖς αὐτοὺς γε νομένους περὶ τὸν οἶκον τὸν σόν. Διηγεῖται δὲ τὴν ἱστορίαν σαφῶς ὁ Ἰωάννης· ὅτε ἐξέβαλε μετὰ φραγ γελίου ἐκ τοῦ ἱεροῦ. Καὶ οἱ ὀνειδισμοὶ τῶν ὀνει διζόντων σε ἐπέπεσον ἐπ' ἐμέ. Οὐ μόνον ξένος ἐγενήθην, φησί, καὶ ἀπηλλοτριωμένος, ἀλλὰ καὶ ὠνειδιζόμην ἐξ ἐκείνων τῶν ἀπὸ πονηρῶν πράξεων ὀνειδιζόντων σε. Δι᾿ οὐδὲν δὲ ἕτερον τὰ τοιαῦτα ἔπασχον ἢ διὰ τὸν ζῆλον τοῦ οἴκου σου. Και συνεκάλυψα ἐν νηστείᾳ τὴν ψυχήν μου. Αλγῶν, φησί, διὰ τὴν ἐσομένην αὐτῶν ἀπώλειαν τῶν ψυχῶν, τὸ καὶ τὸ ἐποίουν. Οἱ δὲ ὑπὲρ ὧν τὰ τοιαῦτα ἔδρων, ἐν παντὶ καιρῷ καὶ τόπῳ ἐπὶ στόμα τος ἐμὲ ἔφερον, ἃς ὑπὲρ αὐτῶν ἐποιούμην κακοπα θείας ὀνειδίζοντές με. Ἐγὼ δὲ τῇ προσευχῇ μου πρὸς σέ, Κύριε. Ει καὶ πονηρά, φησὶν, ἀνταπεδίδοσαν μοι ἀντὶ ἀγαθῶν, ἀλλ᾽ οὖν τὰς ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ οὐ παύομαι ποιούμε S. ATHANASI OPP. PARS III. EXEGETICA. - qui persecuti sunt me inimici mei injuste. Declarat A quam injuste sententia contra eum lata sit. dicit, eam quæ talis videtur hominibus, stultitiam dico passionis. Facta enim est, juxta sacrum Apo- stolum ", crux Domini Judæis quidem scandalum, gentibus autem stultitia. igitur, Pater, inquit, Tu nosti oeconomiam crucis. Hoc autem ait quia fuit obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis. Et delicta mea a te non sunt abscondita. Si- mile est huic: Qui non novit peccatum, peccatum pro nobis fecit ".; atque hoc est quod dicitur : A te non sunt abscondita. Domine virtutum. Illud, in me, id est, per me, sive per meam pro iis passionem. Illud autem, Non eru- bescant, quasi dicas, ne ultra erubescant sicut olim quando ob corruptionem quam patiebantur pudore affecti erant. Hæc autem sententia: Quando, inquit, ego id in me suscepi, ut pro illis mortem gustarem, aboleatur illa per mortem ipsis olim illata infamia. Nam nors vere infamia erat, in hominem ad ima- ginem Dei creatum regnum obtinens. Significat ita- que per ejus resurrectionem de medio tollendam esse mortem. Huic interpretationi adjungitur versus isti consimilis : Non confundantur super me qui quæ- runt te. Pulchre superius et hoc item loco dixit, su- per me. Quia enim ipse erat qui concitabat ; si vi- ctus fuisset, pudorem allaturus erat iis qui sibi ob- temperassent, utpote qui per fraudem et facilitatem animi pericula adiissent. 8, 9. Quoniam propter te sustinui opprobrium. stulo, inquit, ut mors de medio tollatur, quoniam obediens tibi factus ipsam accepi. Extraneus factus sum fratribus meis. Hoc ait quia tempore passionis ab omnibus derelictus est. C negarunt, inquit, quia coarguebam eos quod impii in domum tuam essent. Enarrat autem historiam diserte Joannes, quod flagello ejecerit eos de tem- plo * Et opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me. Non modo, inquit, extraneus factus sum et pe- regrinus, sed etiam opprobria sustinebam ab iis qui p per mala opera exprobrabant tibi. Nulla autem alia de causa id patiebar, nisi propter zelum domus 11-13. Et operui in jejunio animam meam, etc. Dolens, inquit, de futura animarum eorum pernicie, hoc atque illud agebam. Hi vero pro quibus ejus- modi res efficiebam, omni tempore et loco me in ore versabant, exprobrantes mihi macerationes il- Jas quas eorum causa sustinebam. Etiamsi, inquit, retribuerunt mihi mala pro bonis, at ego non finem facio preces pro iis offerendi. Et * Cor. 1, 23. Cor. v, 21. Joan. 1, 15. 6. Deus, tu scis insipientiam meam. Insipientiam 7. Non erubescant in me qui exspectant te, Domine, 10. Quoniam zelus domus tuæ comedit me. Me ab- 14. Ego vero orationem meam ad te, Domine.
Ἰδέτωσαν πτωχοὶ, καὶ εὐφρανθήτωσαν κ.τ.λ. Ταῦτα γνόντες, φησὶν, οἱ τῷ πνεύματι πτωχοὶ, ἀγαλλιασθήσονται. Λέγουσι δὲ ταῦτα οἱ ἀπόστολοι διὰ τοὺς δι’ αὐτῶν πιστεύσαντας εἰς Χριστόν. Ὅτι εἰσήκουσε τῶν πενήτων ὁ Κύριος. Καὶ ποίας εὐχῆς, ἢ ἧς ὑπὲρ αὐτῶν ηὔχετο ὁ Μονογενής; Περὶ τίνος δὲ ηὔχετο, ἢ ῥυσθῆναι αὐτοὺς ἐκ τῶν τοῦ θανάτου δεσμῶν; Διό φησι· Καὶ τοὺς πεπεδημένους αὐτοῦ οὐκ ἐξουδένωσε. Διέῤῥηξε γὰρ πάντων τὰ δεσμὰ, εἰρηκὼς τοῖς ἐν δεσμοῖς, Ἐξέλθετε· καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, Ἀνακαλύφθητε. Καὶ τοὺς πεπεδημένους αὐτοῦ οὐκ ἐξουδένωσε. Καὶ οὐ διέπτυσεν ἡμᾶς ἐν συμφοραῖς ὄντας, καλῶς δὲ αὐτοὺς πεπεδημένους εἶπε δι’ ὧν ἔπασχον ταῦτα. Αἰνεσάτωσαν αὐτὸν οἱ οὐρανοὶ καὶ ἡ γῆ. Εἰ χαρὰ γίνεται ἐν οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι, πολλῷ πλέον χαρήσονται συμπάσης ἐλευθερωθείσης τῆς γῆς. Εἰ δὲ οὐρανὸς ἐπὶ τῇ τῶν ἀνθρώπων χαίρει σωτηρίᾳ, καὶ αἰνεῖ ἐπὶ τούτῳ τὸν Θεόν· πολλῷ μᾶλλον καὶ αὐτοὶ οἱ σωθέντες ἐπὶ τῆς γῆς αἰνέσουσι τὸν σώσαντα· διὸ προσέθηκε· Θάλασσα καὶ πάντα τὰ ἕρποντα ἐν αὐτοῖς. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ καὶ ἐν ταῖς νήσοις ἔμελλον τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ παραδέχεσθαι.
Ἐκραταιώθησαν οἱ ἐχθροί μεν, οἱ ἐκδιώκοντές με ἀδίκως. Δείκνυσιν, ὡς ἀδίκως ἡ κατ' αὐτοῦ ψῆφος ἐξενήνεκται. Τu ο Pου Β οι Ο Θεός, σὺ ἔγνως τὴν ἀφροσύνην μου. Αφρο σύνην φησὶ τὴν νομισθεῖσαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις μωρίαν, τὴν τοῦ πάθους φημί. Γέγονε γὰρ, κατὰ τὸν ἱερὸν ᾿Απόστολον, ὁ τοῦ Κυρίου σταυρὸς Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, ἔθνεσι δὲ μωρία. Σὺ οὖν, ὦ Πάτερ, φησὶν, ἔγνως τὴν διὰ τοῦ σταυροῦ οἰκονομίαν. Τοῦτο δὲ λέγει, ἐπειδὴ γέγονεν ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Καὶ αἱ πλημμέλεια μου ἀπὸ σοῦ οὐκ ἀπεκρύβησαν. Ὅμοιον τῷ· Τέν μὴ γνόντα αμαρτίαν ἁμαρτίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἐποίησε. Καὶ τοῦτό ἐστι τό· Ἀπὸ σοῦ οὐκ ἐκρύβησαν. Μὴ αἰσχυνθείησαν ἐπ' ἐμὲ οἱ ὑπομένοντές σε, Κύριε, Κύριε τῶν δυνάμεων. Τὸ μὲν ἐπ' ἐμὲ ἀν- τὶ τοῦ, δι' ἐμὲ, ἤτοι διὰ τοῦ ἐμοῦ ὑπὲρ αὐτῶν πάθους· τὸ δὲ, Μὴ αἰσχυνθείησαν, ἀντὶ τοῦ, μηκέτι αἰ σχυνθείησαν, ὡς πάλαι αὐτῶν ᾔσχυνομένων δι᾿ ἣν ὑπέμειναν φθοράν. Ὁ δὲ νοῦς οὗτος· Ἐπειδὴ ἐγώ, φησί, κατεδεξάμην ὑπὲρ αὐτῶν γεύσασθαι θανάτου, ἀναιρεθείη ἡ πάλαι κατ᾿ αὐτῶν γενομένη διὰ τὸν θάνατον αἰσχύνη. Αἰσχύνη γὰρ ἦν τοῦ κατ' εἰκόνα Θεοῦ κτισθέντος ἀνθρώπου βασιλεύων ὁ θάνατος. Στο μαίνει οὖν, ὡς διὰ τῆς αὐτοῦ ἀναστάσεως ἐκ μέσου γενήσεται ὁ θάνατος. Συνήπται οὖν ἐν ταύτῃ τῇ ἑρμηνείᾳ καὶ ὁ ἕτερος στίχος, ὁ τούτου παρόμοιος· Μηδὲ ἐντραπείησαν ἐπ᾿ ἐμὲ οἱ ζητοῦντές σε. Καλῶς καὶ ἄνω εἶπε τὸ, ἐπ' ἐμὲ, καὶ ὧδε. Ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸς ἦν ὁ προτρέψας, ήττηθεὶς αἰσχύνην ἔφερε τοῖς πεισθεῖσιν, ὡς ἀπάτῃ καὶ εὐκολίᾳ τὸν κίνδυνον ἐλομένοις. "Οτι ἔνεκα σου υπήνεγκα ὀνειδισμόν. Αὐτῶ, φησίν, ἐκποδὼν γενέσθαι τὸν θάνατον· ἐπειδὴ καί σοι γεγονὼς ὑπήκοος, αὐτὸν ἀναδέδειγμαι. Απηλλα τριωμένος ἐγενήθην τοῖς ἀδελφοῖς μου. Τοῦτό φησι διὰ τὴν γενομένην αὐτῷ ἐπὶ τοῦ πάθους παρὰ πάντων εγκατάλειψιν. *Οτι ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου κατέφαγέ με. Ηρνή σαντό με, φησὶν, ἐπειδὴ ἤλεγχον ἀσεβεῖς αὐτοὺς γε νομένους περὶ τὸν οἶκον τὸν σόν. Διηγεῖται δὲ τὴν ἱστορίαν σαφῶς ὁ Ἰωάννης· ὅτε ἐξέβαλε μετὰ φραγ γελίου ἐκ τοῦ ἱεροῦ. Καὶ οἱ ὀνειδισμοὶ τῶν ὀνει διζόντων σε ἐπέπεσον ἐπ' ἐμέ. Οὐ μόνον ξένος ἐγενήθην, φησί, καὶ ἀπηλλοτριωμένος, ἀλλὰ καὶ ὠνειδιζόμην ἐξ ἐκείνων τῶν ἀπὸ πονηρῶν πράξεων ὀνειδιζόντων σε. Δι᾿ οὐδὲν δὲ ἕτερον τὰ τοιαῦτα ἔπασχον ἢ διὰ τὸν ζῆλον τοῦ οἴκου σου. Και συνεκάλυψα ἐν νηστείᾳ τὴν ψυχήν μου. Αλγῶν, φησί, διὰ τὴν ἐσομένην αὐτῶν ἀπώλειαν τῶν ψυχῶν, τὸ καὶ τὸ ἐποίουν. Οἱ δὲ ὑπὲρ ὧν τὰ τοιαῦτα ἔδρων, ἐν παντὶ καιρῷ καὶ τόπῳ ἐπὶ στόμα τος ἐμὲ ἔφερον, ἃς ὑπὲρ αὐτῶν ἐποιούμην κακοπα θείας ὀνειδίζοντές με. Ἐγὼ δὲ τῇ προσευχῇ μου πρὸς σέ, Κύριε. Ει καὶ πονηρά, φησὶν, ἀνταπεδίδοσαν μοι ἀντὶ ἀγαθῶν, ἀλλ᾽ οὖν τὰς ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ οὐ παύομαι ποιούμε S. ATHANASI OPP. PARS III. EXEGETICA. - qui persecuti sunt me inimici mei injuste. Declarat A quam injuste sententia contra eum lata sit. dicit, eam quæ talis videtur hominibus, stultitiam dico passionis. Facta enim est, juxta sacrum Apo- stolum ", crux Domini Judæis quidem scandalum, gentibus autem stultitia. igitur, Pater, inquit, Tu nosti oeconomiam crucis. Hoc autem ait quia fuit obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis. Et delicta mea a te non sunt abscondita. Si- mile est huic: Qui non novit peccatum, peccatum pro nobis fecit ".; atque hoc est quod dicitur : A te non sunt abscondita. Domine virtutum. Illud, in me, id est, per me, sive per meam pro iis passionem. Illud autem, Non eru- bescant, quasi dicas, ne ultra erubescant sicut olim quando ob corruptionem quam patiebantur pudore affecti erant. Hæc autem sententia: Quando, inquit, ego id in me suscepi, ut pro illis mortem gustarem, aboleatur illa per mortem ipsis olim illata infamia. Nam nors vere infamia erat, in hominem ad ima- ginem Dei creatum regnum obtinens. Significat ita- que per ejus resurrectionem de medio tollendam esse mortem. Huic interpretationi adjungitur versus isti consimilis : Non confundantur super me qui quæ- runt te. Pulchre superius et hoc item loco dixit, su- per me. Quia enim ipse erat qui concitabat ; si vi- ctus fuisset, pudorem allaturus erat iis qui sibi ob- temperassent, utpote qui per fraudem et facilitatem animi pericula adiissent. 8, 9. Quoniam propter te sustinui opprobrium. stulo, inquit, ut mors de medio tollatur, quoniam obediens tibi factus ipsam accepi. Extraneus factus sum fratribus meis. Hoc ait quia tempore passionis ab omnibus derelictus est. C negarunt, inquit, quia coarguebam eos quod impii in domum tuam essent. Enarrat autem historiam diserte Joannes, quod flagello ejecerit eos de tem- plo * Et opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me. Non modo, inquit, extraneus factus sum et pe- regrinus, sed etiam opprobria sustinebam ab iis qui p per mala opera exprobrabant tibi. Nulla autem alia de causa id patiebar, nisi propter zelum domus 11-13. Et operui in jejunio animam meam, etc. Dolens, inquit, de futura animarum eorum pernicie, hoc atque illud agebam. Hi vero pro quibus ejus- modi res efficiebam, omni tempore et loco me in ore versabant, exprobrantes mihi macerationes il- Jas quas eorum causa sustinebam. Etiamsi, inquit, retribuerunt mihi mala pro bonis, at ego non finem facio preces pro iis offerendi. Et * Cor. 1, 23. Cor. v, 21. Joan. 1, 15. 6. Deus, tu scis insipientiam meam. Insipientiam 7. Non erubescant in me qui exspectant te, Domine, 10. Quoniam zelus domus tuæ comedit me. Me ab- 14. Ego vero orationem meam ad te, Domine.
PG 27:313Τὸ δὲ, ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐν τῇ γῇ καὶ ἐν τῇ θαλάσσῃ. Ὅτι ὁ Θεὸς σώσει τὴν Σιὼν, καὶ οἰκοδομηθήσονται αἱ πόλεις τῆς Ἰουδαίας. Τίνα φησὶν εἶναι τὴν Σιὼν ἢ τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν, ἧς καὶ αἱ πόλεις ᾠκοδομήθησαν, αἱ διεγηγερμέναι δηλονότι τῶν ἀνθρώπων ψυχαί; Πεσοῦσαι γὰρ ἦσαν ὅτε ἠγνόουν τὸν Θεόν. Αὗται δέ εἰσιν αἱ διὰ τῆς ἐξομολογήσεως ἀνεγερθεῖσαι. Ἰουδαία γὰρ ἐξομολόγησις ἑρμηνεύεται. Καὶ κατοικήσουσιν ἐκεῖ, καὶ κληρονομήσουσιν αὐτήν. Οἱ νῦν, φησὶν, αἰχμάλωτοι, τῆς ἐπανόδου τυχόντες, καὶ τὰς οἰκείας οἰκοδομήσουσι πόλεις, καὶ κατοικήσουσιν αὐτάς. Οὐκ αὐτοὶ δὲ μόνοι, ἀλλὰ καὶ οἱ τούτων παῖδες καὶ οἱ ἔκγονοι· τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν. Καὶ τὸ σπέρμα τῶν δούλων αὐτοῦ καθέξουσιν αὐτὴν, καὶ οἱ ἀγαπῶντες τὸ ὄνομά σου κατασκηνώσουσιν ἐν αὐτῇ. Δοῦλοι μὲν αὐτοῦ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, ὡς Παῦλος, δοῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ· σπέρμα δὲ αὐτῶν οἱ δι’ αὐτῶν εἰς Χριστὸν πιστεύσαντες.
Β Ἐγὼ δὲ πτωχός εἰμι καὶ πένης. Ἀντὶ τοῦ, τῆς τῶν προειρημένων δικαιοσύνης ἑστέρημαι, καὶ πτω χίᾳ συζῶν, τῆς δικαιοσύνης οὐκ ἔχω τὸν πλοῦτον· διὸ τῆς σῆς ἐπικουρίας ἱκετεύω τυχεῖν. Βοηθός μου καὶ ῥύστης μου εἶ σὺ, Κύριε, μὴ χρονίσῃς. Τῆς σῆς γὰρ προμηθείας τετύχηκα. Ἐπάκουσον ὅτι τά χιστα, καὶ μὴ ἀναβάλῃ τὴν αἴτησιν. Τῷ Δαυΐδ ΨΑΛΜΟΣ, εἰς τὸ τέλος, τῶν υἱῶν Ἰω- ναδάβ, καὶ τῶν πρώτων αἰχμαλωτισθέντων. Ανεπίγραφος παρ' Εβραίοις. Ο'. Υπόθεσις. Οἱ υἱοὶ τοῦ Ἰωναδιό γεγόνασιν ἄνδρες εὐλαβεῖς τε καὶ δίκαιοι, καὶ τῶν τοῦ πατρὸς ἐντολῶν φύλακες ἀκριβεῖς, καὶ οὕτω θεοσεβεῖς καὶ τὸ ἦθος χρηστοί, ὡς καὶ μάρτυρα τῆς αὐτῶν ἀρετῆς γενέσθαι Θεὸν τῷ προφήτῃ διαλεγόμενον Ἱερεμίᾳ. Ἐπὶ τούτων δὲ καὶ ἡ πρώτη τῆς Ἱερουσαλήμ ὑπὸ Χαλδαίων αἰχμαλωσία γεγένηται. Σχοῖεν δ᾽ ἂν οὗτοι πρόσε ωπον τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ, τοῦ καὶ σφόδρα τὰς τοῦ ἐπουρανίου Πατρὸς φυλάξαντος ἐντολὰς, καὶ τοὺς ἐπαίνους ειληφότος διὰ τῶν πρὸς αὐτοὺς είν ρημένων μακαρισμῶν. Ομοίως γοῦν καὶ ἐπὶ τού- των τῶν ἀποστόλων, φημί, ἡ πρώτη τῆς Ἱερου- σαλὴμ αἰχμαλωσία ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο. Εἰπ- άγονται οὖν οὗτοι οἱ θεοφιλεῖς, τουτέστιν ὁ ἀποστο λικὸς χορός, διὰ τοῦ προκειμένου ψαλμοῦ εὐχήν σε καὶ εὐχαριστίαν ὑπὲρ ἑαυτῶν ἀναφέροντες τῷ Θεῷ, ἐφ᾽ οἷς θλιβομένους αὐτοὺς ἀπό τε τῶν διω κόντων διὰ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, ἀπό τε τῶν νοητῶν ἐπιβούλων τῆς αὐτῶν ψυχῆς δαιμόνων διέσωσεν· ἔτι τε ὑπισχνούμενοι μόνας τὰς δι' αἰνέσεως ἀναπέμπειν θυσίας, ἀπηλλαγμένοι δηλονότι τῆς κατὰ νόμον λατρείας. Ἐπὶ σοι, Κύριε, ἤλπισα, μὴ καταισχυνθείην εἰς τὸν αἰῶνα. Μέγα θάρσος τῆς πεποιθήσεως αὐτῷ προβάλλεται, τὴν ἐπὶ τῷ Θεῷ ἐλπίδα. Ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ῥῦσαι με. Δικαιοσύνη τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, δι' οὗ ἐμφύσθημεν τῆς κατεχούσης ἡμᾶς ἁμαρ τίας εἰς φθοράν. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Εἰδὼς ὁ ἀποστολικὸς χορός, ὡς αὐτὸς ἐπήγγελται τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν ἔσεσθαι τεῖχος πυρὸς κυκλόθεν, τὴν τοιαύτην ὑπόσχεσιν ἔργῳ εἰς ἑαυτὸν πληροῦσθαι παρακαλεῖ. "Οτι στερέωμά μου καὶ καταφυγή μου εἶ σύ. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ πέτρα, ἐφ᾽ ἣν οἱ ο- κοδομηθέντες τὸν θεμέλιον ἔχομεν· καὶ αὐτὸς τὸ τεῖ χος τὸ συνέχον ἡμᾶς, πρὸς τὸ μηδὲν παθεῖν ἐξ ἐπι δρομῆς κακῶν. Απάλλαξόν με, φησί, τούτων τῶν κρατούντων, καὶ ὑπὸ τὴν δουλείαν ὥσπερ χειρί τινι ἀγόντων ἀνδρῶν, ἁμαρτίας πεπληρωμένων, ἀνόμων τε καὶ ἀδίκων. Ο Θεός μου, ῥῦσαί με ἐκ χειρὸς ἁμαρτωλού, καὶ ἐκ χειρὸς παρανομοῦντος καὶ ἀδικοῦντος. Τοῦ ἁμαρτωλοῦ, τῶν Ἰουδαίων φησιν· αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ καὶ παράνομος καὶ ἄδικος· παράνομος μὲν, ὅτι τοὺς ἀθώους κατέκρινεν· ἄδικος δὲ, ὅτι οὐδεμίαν εἰς αὐτοὺς εἶχεν εὔλογον πρόφασιν. : S. ATHANASII OPP. PARS III. dicat Justitia eorum qui prius memorati sunt pri- vatus sum, ac in paupertate vivens, divitiarum ju- stitiæ expers sum: quapropter tuum imploro auxi- lium. Adjutor meus et liberator meus es tu, Domine, ne moreris. Tuam enim providentiam consecutus sum. Exaudi quam citissime, et ne differas postu- latum concedere. priorum captivorum. Caret inscriptione apud He- bros. LXX. Argumentum. Filii Jonadab viri fuere pii et justi, qui patris præ- cepta accurate servabant, atque ita religiosi et moribus mansueti, ut eorum virtutis testis ipse Deus, prophetam Jeremiam alloquens, fuerit ". Eorum tempore prior captivitas Jerusalem sub Chaldæis fuit. Hi fortasse personam gerant apo- stolorum chori, qui naviter cœlestis Patris præ- cepta servavit, et laudibus celebratus est per beatitudines quas audierunt. Similiter et aposto- lorum tempore prior Hierosolymæ captivitas sub Romanis accidit. Introducuntur itaque ipsi reli- giosi viri, scilicet apostolorum chorus, qui per præsentem psalmum orationem et gratiarum actio- nem pro seipsis Deo offerunt, quod se oppressos, cum a persecutoribus ob evangelicam prædica- tionem, tum a spiritualibus insidiatoribus dæmio- nibus, liberarit. Insuperque promittunt se sacri- ficia laudis solum oblaturos, legali videlicet cultu liberatos. C EXEGETICA. num. Ingentem fiduciam exhibet, nempe spem in Deum. In justitia tua libera me. Justitia Patris est Filius, per quem liberati sumus a peccato, quo in corruptione detinebamur. stolicus chorus pollicitum esse Deum, quod ipse in marum ignis in circuitu futurus sit iis qui cuedide- rint in ipsum, rogat eam promissionem re jam in se compleri. Quoniam firmamentum meum et refu- gium meum es tu. Ipse namque est petra supra quam ædificati fundamentum habemus ; et ipse murus est qui continet nos, ut nihil ex incursu malorum læ- damur. Libera me, inquit, ab iis hominibus qui imperium obtinent, et ceu manu quadam nos in servitutem agunt, viris scilicet peccatorum plenis, iniquis, injustis. manu contra legem agentis et iniqui. Peccatoris no- mine Judæos intelligit, ipsi enim erant et contra legem agentes et iniqui: contra legem agentes, quia innoxios damnabant ; iniqui autem, quia nul- lam haberent adversus illos rationi consentaneam occasionem. Jer. xxv, 5-13 D T 6. Ego autem mendicus sum et pauper. Quasi A 1. PSALMUS Davidi, in finem, filiorum Jonadab et 2. In te, Domine, sperari, non confundar in @ter- 3. Esto mihi in Deum protectorem. Gnarus apo- 4. Deus meus, eripe me de manu peccatoris, et de
To the End, a Psalm of David, LXIXΕἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ, ΞΘ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ, ΞΘ. Εἰς ἀνάμνησιν εἰς τὸ σῶσαί με Κύριον. Ὑπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ἐκ προσώπου τῆς ἀνθρωπότητος, ἀξιούσης εἰς τὸ βοηθεῖν αὐτῇ διαναστῆναι τὸν Θεόν.
Β Ἐγὼ δὲ πτωχός εἰμι καὶ πένης. Ἀντὶ τοῦ, τῆς τῶν προειρημένων δικαιοσύνης ἑστέρημαι, καὶ πτω χίᾳ συζῶν, τῆς δικαιοσύνης οὐκ ἔχω τὸν πλοῦτον· διὸ τῆς σῆς ἐπικουρίας ἱκετεύω τυχεῖν. Βοηθός μου καὶ ῥύστης μου εἶ σὺ, Κύριε, μὴ χρονίσῃς. Τῆς σῆς γὰρ προμηθείας τετύχηκα. Ἐπάκουσον ὅτι τά χιστα, καὶ μὴ ἀναβάλῃ τὴν αἴτησιν. Τῷ Δαυΐδ ΨΑΛΜΟΣ, εἰς τὸ τέλος, τῶν υἱῶν Ἰω- ναδάβ, καὶ τῶν πρώτων αἰχμαλωτισθέντων. Ανεπίγραφος παρ' Εβραίοις. Ο'. Υπόθεσις. Οἱ υἱοὶ τοῦ Ἰωναδιό γεγόνασιν ἄνδρες εὐλαβεῖς τε καὶ δίκαιοι, καὶ τῶν τοῦ πατρὸς ἐντολῶν φύλακες ἀκριβεῖς, καὶ οὕτω θεοσεβεῖς καὶ τὸ ἦθος χρηστοί, ὡς καὶ μάρτυρα τῆς αὐτῶν ἀρετῆς γενέσθαι Θεὸν τῷ προφήτῃ διαλεγόμενον Ἱερεμίᾳ. Ἐπὶ τούτων δὲ καὶ ἡ πρώτη τῆς Ἱερουσαλήμ ὑπὸ Χαλδαίων αἰχμαλωσία γεγένηται. Σχοῖεν δ᾽ ἂν οὗτοι πρόσε ωπον τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ, τοῦ καὶ σφόδρα τὰς τοῦ ἐπουρανίου Πατρὸς φυλάξαντος ἐντολὰς, καὶ τοὺς ἐπαίνους ειληφότος διὰ τῶν πρὸς αὐτοὺς είν ρημένων μακαρισμῶν. Ομοίως γοῦν καὶ ἐπὶ τού- των τῶν ἀποστόλων, φημί, ἡ πρώτη τῆς Ἱερου- σαλὴμ αἰχμαλωσία ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο. Εἰπ- άγονται οὖν οὗτοι οἱ θεοφιλεῖς, τουτέστιν ὁ ἀποστο λικὸς χορός, διὰ τοῦ προκειμένου ψαλμοῦ εὐχήν σε καὶ εὐχαριστίαν ὑπὲρ ἑαυτῶν ἀναφέροντες τῷ Θεῷ, ἐφ᾽ οἷς θλιβομένους αὐτοὺς ἀπό τε τῶν διω κόντων διὰ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, ἀπό τε τῶν νοητῶν ἐπιβούλων τῆς αὐτῶν ψυχῆς δαιμόνων διέσωσεν· ἔτι τε ὑπισχνούμενοι μόνας τὰς δι' αἰνέσεως ἀναπέμπειν θυσίας, ἀπηλλαγμένοι δηλονότι τῆς κατὰ νόμον λατρείας. Ἐπὶ σοι, Κύριε, ἤλπισα, μὴ καταισχυνθείην εἰς τὸν αἰῶνα. Μέγα θάρσος τῆς πεποιθήσεως αὐτῷ προβάλλεται, τὴν ἐπὶ τῷ Θεῷ ἐλπίδα. Ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ῥῦσαι με. Δικαιοσύνη τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, δι' οὗ ἐμφύσθημεν τῆς κατεχούσης ἡμᾶς ἁμαρ τίας εἰς φθοράν. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Εἰδὼς ὁ ἀποστολικὸς χορός, ὡς αὐτὸς ἐπήγγελται τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν ἔσεσθαι τεῖχος πυρὸς κυκλόθεν, τὴν τοιαύτην ὑπόσχεσιν ἔργῳ εἰς ἑαυτὸν πληροῦσθαι παρακαλεῖ. "Οτι στερέωμά μου καὶ καταφυγή μου εἶ σύ. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ πέτρα, ἐφ᾽ ἣν οἱ ο- κοδομηθέντες τὸν θεμέλιον ἔχομεν· καὶ αὐτὸς τὸ τεῖ χος τὸ συνέχον ἡμᾶς, πρὸς τὸ μηδὲν παθεῖν ἐξ ἐπι δρομῆς κακῶν. Απάλλαξόν με, φησί, τούτων τῶν κρατούντων, καὶ ὑπὸ τὴν δουλείαν ὥσπερ χειρί τινι ἀγόντων ἀνδρῶν, ἁμαρτίας πεπληρωμένων, ἀνόμων τε καὶ ἀδίκων. Ο Θεός μου, ῥῦσαί με ἐκ χειρὸς ἁμαρτωλού, καὶ ἐκ χειρὸς παρανομοῦντος καὶ ἀδικοῦντος. Τοῦ ἁμαρτωλοῦ, τῶν Ἰουδαίων φησιν· αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ καὶ παράνομος καὶ ἄδικος· παράνομος μὲν, ὅτι τοὺς ἀθώους κατέκρινεν· ἄδικος δὲ, ὅτι οὐδεμίαν εἰς αὐτοὺς εἶχεν εὔλογον πρόφασιν. : S. ATHANASII OPP. PARS III. dicat Justitia eorum qui prius memorati sunt pri- vatus sum, ac in paupertate vivens, divitiarum ju- stitiæ expers sum: quapropter tuum imploro auxi- lium. Adjutor meus et liberator meus es tu, Domine, ne moreris. Tuam enim providentiam consecutus sum. Exaudi quam citissime, et ne differas postu- latum concedere. priorum captivorum. Caret inscriptione apud He- bros. LXX. Argumentum. Filii Jonadab viri fuere pii et justi, qui patris præ- cepta accurate servabant, atque ita religiosi et moribus mansueti, ut eorum virtutis testis ipse Deus, prophetam Jeremiam alloquens, fuerit ". Eorum tempore prior captivitas Jerusalem sub Chaldæis fuit. Hi fortasse personam gerant apo- stolorum chori, qui naviter cœlestis Patris præ- cepta servavit, et laudibus celebratus est per beatitudines quas audierunt. Similiter et aposto- lorum tempore prior Hierosolymæ captivitas sub Romanis accidit. Introducuntur itaque ipsi reli- giosi viri, scilicet apostolorum chorus, qui per præsentem psalmum orationem et gratiarum actio- nem pro seipsis Deo offerunt, quod se oppressos, cum a persecutoribus ob evangelicam prædica- tionem, tum a spiritualibus insidiatoribus dæmio- nibus, liberarit. Insuperque promittunt se sacri- ficia laudis solum oblaturos, legali videlicet cultu liberatos. C EXEGETICA. num. Ingentem fiduciam exhibet, nempe spem in Deum. In justitia tua libera me. Justitia Patris est Filius, per quem liberati sumus a peccato, quo in corruptione detinebamur. stolicus chorus pollicitum esse Deum, quod ipse in marum ignis in circuitu futurus sit iis qui cuedide- rint in ipsum, rogat eam promissionem re jam in se compleri. Quoniam firmamentum meum et refu- gium meum es tu. Ipse namque est petra supra quam ædificati fundamentum habemus ; et ipse murus est qui continet nos, ut nihil ex incursu malorum læ- damur. Libera me, inquit, ab iis hominibus qui imperium obtinent, et ceu manu quadam nos in servitutem agunt, viris scilicet peccatorum plenis, iniquis, injustis. manu contra legem agentis et iniqui. Peccatoris no- mine Judæos intelligit, ipsi enim erant et contra legem agentes et iniqui: contra legem agentes, quia innoxios damnabant ; iniqui autem, quia nul- lam haberent adversus illos rationi consentaneam occasionem. Jer. xxv, 5-13 D T 6. Ego autem mendicus sum et pauper. Quasi A 1. PSALMUS Davidi, in finem, filiorum Jonadab et 2. In te, Domine, sperari, non confundar in @ter- 3. Esto mihi in Deum protectorem. Gnarus apo- 4. Deus meus, eripe me de manu peccatoris, et de
Οὕτω γὰρ συνέβαινεν ἐντραπῆναι μὲν τοὺς ἀντικειμένους αὐτῇ πολεμίους δαίμονας, εὐφρανθῆναι δὲ τοὺς ὅσοι χαίρουσιν ἐπὶ τῇ σωτηρίᾳ αὐτῆς. Ὁ Θεὸς, εἰς τὴν βοήθειάν μου πρόσχες, κ.τ.λ. Αἰσχυνθήτωσαν καὶ ἐντραπήτωσαν. Διαμάρτοιεν, φησὶν, οἱ τῆς ἐμῆς σφαγῆς ἐφιέμενοι, καὶ τὴν ἐντεῦθεν αἰσχύνην καρπώσαιντο. Ἀποστραφήτωσαν εἰς τὰ ὀπίσω, κ.τ.λ. Καὶ πάλιν κἀνταῦθα ἐν τοῖς παροῦσι στίχοις ἐπαρᾶται μὲν τοῖς αὐτὸν ἐπιβουλεύουσι, καὶ θέλουσιν αὐτὸν κακῶς παθεῖν· καὶ λέγει πρὸς αὐτούς· Οἱ τοῖς ἐμοῖς κακοῖς ἐφηδόμενοι τράποιντο εἰς φυγὴν μετὰ αἰσχύνης, τὴν ἐμὴν ὁρῶντες μεταβολήν. Ἀποστραφήτωσαν παραυτίκα αἰσχυνόμενοι. Οἱ ἐπὶ τῷ γενομένῳ μοι πάλαι πτώματι διὰ τὴν τοῦ θανάτου κατάραν ἐπιχαρέντες Ἐγὼ δὲ πτωχός εἰμι καὶ πένης. Ἀντὶ τοῦ, Τῆς τῶν προειρημένων δικαιοσύνης ἐστέρημαι, καὶ πτωχίᾳ συζῶν, τῆς δικαιοσύνης οὐκ ἔχω τὸν πλοῦτον· διὸ τῆς σῆς ἐπικουρίας ἱκετεύω τυχεῖν. Βοηθός μου καὶ ῥύστης μου εἶ σὺ, Κύριε, μὴ χρονίσῃς. Τῆς σῆς γὰρ προμηθείας τετύχηκα. Ἐπάκουσον ὅτι τάχιστα, καὶ μὴ ἀναβάλῃ τὴν αἴτησιν.
Β Ἐγὼ δὲ πτωχός εἰμι καὶ πένης. Ἀντὶ τοῦ, τῆς τῶν προειρημένων δικαιοσύνης ἑστέρημαι, καὶ πτω χίᾳ συζῶν, τῆς δικαιοσύνης οὐκ ἔχω τὸν πλοῦτον· διὸ τῆς σῆς ἐπικουρίας ἱκετεύω τυχεῖν. Βοηθός μου καὶ ῥύστης μου εἶ σὺ, Κύριε, μὴ χρονίσῃς. Τῆς σῆς γὰρ προμηθείας τετύχηκα. Ἐπάκουσον ὅτι τά χιστα, καὶ μὴ ἀναβάλῃ τὴν αἴτησιν. Τῷ Δαυΐδ ΨΑΛΜΟΣ, εἰς τὸ τέλος, τῶν υἱῶν Ἰω- ναδάβ, καὶ τῶν πρώτων αἰχμαλωτισθέντων. Ανεπίγραφος παρ' Εβραίοις. Ο'. Υπόθεσις. Οἱ υἱοὶ τοῦ Ἰωναδιό γεγόνασιν ἄνδρες εὐλαβεῖς τε καὶ δίκαιοι, καὶ τῶν τοῦ πατρὸς ἐντολῶν φύλακες ἀκριβεῖς, καὶ οὕτω θεοσεβεῖς καὶ τὸ ἦθος χρηστοί, ὡς καὶ μάρτυρα τῆς αὐτῶν ἀρετῆς γενέσθαι Θεὸν τῷ προφήτῃ διαλεγόμενον Ἱερεμίᾳ. Ἐπὶ τούτων δὲ καὶ ἡ πρώτη τῆς Ἱερουσαλήμ ὑπὸ Χαλδαίων αἰχμαλωσία γεγένηται. Σχοῖεν δ᾽ ἂν οὗτοι πρόσε ωπον τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ, τοῦ καὶ σφόδρα τὰς τοῦ ἐπουρανίου Πατρὸς φυλάξαντος ἐντολὰς, καὶ τοὺς ἐπαίνους ειληφότος διὰ τῶν πρὸς αὐτοὺς είν ρημένων μακαρισμῶν. Ομοίως γοῦν καὶ ἐπὶ τού- των τῶν ἀποστόλων, φημί, ἡ πρώτη τῆς Ἱερου- σαλὴμ αἰχμαλωσία ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο. Εἰπ- άγονται οὖν οὗτοι οἱ θεοφιλεῖς, τουτέστιν ὁ ἀποστο λικὸς χορός, διὰ τοῦ προκειμένου ψαλμοῦ εὐχήν σε καὶ εὐχαριστίαν ὑπὲρ ἑαυτῶν ἀναφέροντες τῷ Θεῷ, ἐφ᾽ οἷς θλιβομένους αὐτοὺς ἀπό τε τῶν διω κόντων διὰ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, ἀπό τε τῶν νοητῶν ἐπιβούλων τῆς αὐτῶν ψυχῆς δαιμόνων διέσωσεν· ἔτι τε ὑπισχνούμενοι μόνας τὰς δι' αἰνέσεως ἀναπέμπειν θυσίας, ἀπηλλαγμένοι δηλονότι τῆς κατὰ νόμον λατρείας. Ἐπὶ σοι, Κύριε, ἤλπισα, μὴ καταισχυνθείην εἰς τὸν αἰῶνα. Μέγα θάρσος τῆς πεποιθήσεως αὐτῷ προβάλλεται, τὴν ἐπὶ τῷ Θεῷ ἐλπίδα. Ἐν τῇ δι καιοσύνῃ σου ῥῦσαι με. Δικαιοσύνη τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, δι' οὗ ἐμφύσθημεν τῆς κατεχούσης ἡμᾶς ἁμαρ τίας εἰς φθοράν. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Εἰδὼς ὁ ἀποστολικὸς χορός, ὡς αὐτὸς ἐπήγγελται τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν ἔσεσθαι τεῖχος πυρὸς κυκλόθεν, τὴν τοιαύτην ὑπόσχεσιν ἔργῳ εἰς ἑαυτὸν πληροῦσθαι παρακαλεῖ. "Οτι στερέωμά μου καὶ καταφυγή μου εἶ σύ. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ πέτρα, ἐφ᾽ ἣν οἱ ο- κοδομηθέντες τὸν θεμέλιον ἔχομεν· καὶ αὐτὸς τὸ τεῖ χος τὸ συνέχον ἡμᾶς, πρὸς τὸ μηδὲν παθεῖν ἐξ ἐπι δρομῆς κακῶν. Απάλλαξόν με, φησί, τούτων τῶν κρατούντων, καὶ ὑπὸ τὴν δουλείαν ὥσπερ χειρί τινι ἀγόντων ἀνδρῶν, ἁμαρτίας πεπληρωμένων, ἀνόμων τε καὶ ἀδίκων. Ο Θεός μου, ῥῦσαί με ἐκ χειρὸς ἁμαρτωλού, καὶ ἐκ χειρὸς παρανομοῦντος καὶ ἀδικοῦντος. Τοῦ ἁμαρτωλοῦ, τῶν Ἰουδαίων φησιν· αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ καὶ παράνομος καὶ ἄδικος· παράνομος μὲν, ὅτι τοὺς ἀθώους κατέκρινεν· ἄδικος δὲ, ὅτι οὐδεμίαν εἰς αὐτοὺς εἶχεν εὔλογον πρόφασιν. : S. ATHANASII OPP. PARS III. dicat Justitia eorum qui prius memorati sunt pri- vatus sum, ac in paupertate vivens, divitiarum ju- stitiæ expers sum: quapropter tuum imploro auxi- lium. Adjutor meus et liberator meus es tu, Domine, ne moreris. Tuam enim providentiam consecutus sum. Exaudi quam citissime, et ne differas postu- latum concedere. priorum captivorum. Caret inscriptione apud He- bros. LXX. Argumentum. Filii Jonadab viri fuere pii et justi, qui patris præ- cepta accurate servabant, atque ita religiosi et moribus mansueti, ut eorum virtutis testis ipse Deus, prophetam Jeremiam alloquens, fuerit ". Eorum tempore prior captivitas Jerusalem sub Chaldæis fuit. Hi fortasse personam gerant apo- stolorum chori, qui naviter cœlestis Patris præ- cepta servavit, et laudibus celebratus est per beatitudines quas audierunt. Similiter et aposto- lorum tempore prior Hierosolymæ captivitas sub Romanis accidit. Introducuntur itaque ipsi reli- giosi viri, scilicet apostolorum chorus, qui per præsentem psalmum orationem et gratiarum actio- nem pro seipsis Deo offerunt, quod se oppressos, cum a persecutoribus ob evangelicam prædica- tionem, tum a spiritualibus insidiatoribus dæmio- nibus, liberarit. Insuperque promittunt se sacri- ficia laudis solum oblaturos, legali videlicet cultu liberatos. C EXEGETICA. num. Ingentem fiduciam exhibet, nempe spem in Deum. In justitia tua libera me. Justitia Patris est Filius, per quem liberati sumus a peccato, quo in corruptione detinebamur. stolicus chorus pollicitum esse Deum, quod ipse in marum ignis in circuitu futurus sit iis qui cuedide- rint in ipsum, rogat eam promissionem re jam in se compleri. Quoniam firmamentum meum et refu- gium meum es tu. Ipse namque est petra supra quam ædificati fundamentum habemus ; et ipse murus est qui continet nos, ut nihil ex incursu malorum læ- damur. Libera me, inquit, ab iis hominibus qui imperium obtinent, et ceu manu quadam nos in servitutem agunt, viris scilicet peccatorum plenis, iniquis, injustis. manu contra legem agentis et iniqui. Peccatoris no- mine Judæos intelligit, ipsi enim erant et contra legem agentes et iniqui: contra legem agentes, quia innoxios damnabant ; iniqui autem, quia nul- lam haberent adversus illos rationi consentaneam occasionem. Jer. xxv, 5-13 D T 6. Ego autem mendicus sum et pauper. Quasi A 1. PSALMUS Davidi, in finem, filiorum Jonadab et 2. In te, Domine, sperari, non confundar in @ter- 3. Esto mihi in Deum protectorem. Gnarus apo- 4. Deus meus, eripe me de manu peccatoris, et de
Psalm to David, for the end, of the sons...Τῷ Δαυὶ̈δ ΨΑΛΜΟΣ, εἰς τὸ τέλος, τῶν υἱῶν…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:316Τῷ Δαυὶ̈δ ΨΑΛΜΟΣ, εἰς τὸ τέλος, τῶν υἱῶν Ἰωναδὰβ, καὶ τῶν πρώτων αἰχμαλωτισθέντων.
Οτι σὺ εἶ ἡ ὑπομονή μου, Κύριε, Κύριε, ἡ ἐλ- Α πίς μου ἐκ νεότητός μου. 'Ρῦσαί με, φησὶν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ παρανόμου λαοῦ, διότι καὶ διὰ σὲ τὰ τοι- αῦτα ὑπομένω καὶ διὰ τὴν εἰς σὲ ἐλπίδα, ἣν ἐδεξάμην ἐκ τῆς πρώτης καὶ ἐξ ἀρχῆς μου διὰ σοῦ γεννήσεως, κατὰ τὸ εἰρημένον· Οσοι ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι. Ἐπὶ σὲ ἐπεστηρίχθην ἀπὸ γαστρός. Δείκνυ σιν, ὡς ὁ Χριστὸς δι᾽ ἂν τὰ τοιαῦτα ὑπέμενον, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ ἔτι κυομένους αὐτοὺς ἐν γαστρὶ τῇ δη μιουργικῇ ἑαυτοῦ προνοίᾳ ἐξαγαγὼν εἰς φῶς. Ἐκ κοιλίας μητρός μου σύ μου εἶ σκεπαστής. Έπει- δὴ, φησί, σὺ αὐτὸς ὁ Κύριος, καὶ ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός μου ἔτι ὄντα ἔσκεπες τῇ θείᾳ σου δυνάμει, καὶ ἐῤῥύσω ἐκ τοῦ παρανομοῦντος λαοῦ· τούτου χά ριν καὶ αὐτὸς ἐγώ, ἅτε τῆς οὕτω συνεχούς ᾐσθημένος Β εὐεργεσίας, οὐ παύομαι τοὺς εἰς σὲ ὕμνους ἀναπέμ πων διηνεκώς. Ἐν σοὶ ἡ ὕμνησίς μου διαπαντός. Σὲ ὑμνῶν καὶ δοξάζων διατελῶ, καὶ διὰ τῆς σῆς προνοίας έγε νόμην περίβλεπτος. Ὡσεὶ τέρας ἐγενήθην τοῖς πολ- τοῖς. Τέρας μὲν τὸ παράδοξον καὶ μέγα τι φησίν· ὅ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Εἰ καὶ ἤρθην ὑψοῦ, φησί, καὶ μέγας τις καὶ ἐξαίρετος ἐν τοῖς πολλοῖς τεθάρση- μαι ἔθνεσιν· ἀλλ᾽ οὐκ οἰκείᾳ δυνάμει τὸ τοιοῦτον ἔσχον ἀγαθόν. Σὺ γὰρ ἦς αὐτὸς ὁ κράτιστόν με καὶ γενναῖον διὰ τῆς σαυτοῦ βοηθείας ποιῶν. Πληρωθήτω τὸ στόμα μου αινέσεως, ὅπως ὑμνήσω τὴν δόξαν σου. Ἐπειδὴ τῶν τοιούτων ὑπαρχθεισῶν μοι εὐεργεσιῶν, ἄνθρωπος ὤν, οὐ δύνα- μαι τὰς ἀξίας ἀποδοῦναι ἀμοιβάς· τούτου χάριν ἐκ τῆς σῆς σοφίας αἰνέσεώς μου τὸ στόμα πληρωθῆναι ἀξιῶ· οὕτω γὰρ καὶ μόλις τὴν σὴν δόξαν ὑμνῆσαι δυνήσομαι. Ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν μεγαλοπρέπειαν σου. Ἐπειδὰν, πληρωθέντος μου τοῦ στόματος αινέ- σεως, φησί, τὴν σὴν δόξαν ἄρξωμαι ὑμνεῖν, ὑμνήσω καὶ διὰ πάσης ἡμέρας τὴν μεγαλοπρέπειάν σου. Δό- ξαν δὲ ἦν ἐπὶ γῆς ἐποιήσατο οἰκονομίαν φησί, δι' ἧς ἐπλήρωσε τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ. Μεγαλοπρέπειαν δὲ τὴν θεότητα λέγει, δι' ἧς πάντα ἐκεῖνα ἀνομαλῶς εἰργάσατο. [Πληρωθήτω τὸ στόμα μου αινέσεως. Δυνατόν μὲν διαπαντὸς αἰνεῖν τὸν Θεὸν, καὶ διαπαντὸς εὐλο γεῖν, καὶ διαπαντὸς σωφρονεῖν· πῶς δὲ δυνατὸν δια- παντὸς ἐλπίζειν; Ὁ γὰρ ἐλπίζων διαπαντός, οὐδέ ποτε τυγχάνει τοῦ πράγματος ἐκείνου, οὗ ἐλπίζει τυχεῖν. Καὶ ὁ μὲν ἐρεῖ τὸ διαπαντός, οὐ κατὰ τοῦ πλάτους τῶν αἰώνων τεθεῖσθαι, ἀλλὰ κατὰ τῆς ζωῆς τῆς αἰσθητῆς· ἕτερος δὲ καὶ κατὰ τοῦ πλάτους τῶν αἰώνων τὸ διαπαντὸς ἐκλήψεται, ἵνα ᾗ τὸ πέρας τῆς ἐλπίδος ἡ γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος.] Μὴ ἀπορρίψης με εἰς καιρὸν γήρως. Γῆρας ἐν ταῦθα τὴν ἀσθένειάν φησι. Λέγει οὖν, ὅτι Μὴ γένοιτο, ὦ Δέσποτα, καιρὸς καθ' ὃν ἀσθενὴς ὢν ἐπιδειχθείην Εὔχεται οὖν μηδέποτε τῆς εἰς Χριστὸν ἐλπίδος ἐκπε- σεῖν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἰσχὺς ἡμῶν. Ἐν τῷ ἐκλεί EXPOSITIO IN PSALMUM LXX. spes mea a juventute mea. Libera me, inquit, a po- pulo isto legis transgressore, quia propter te, et propter spem quam in te habui ab initio, et a mea per te generatione, illa sustineo, juxta illud : Quot- quot receperunt eum dedit eis potestatem filios Dei fieri " • stum propter quem illa sustinebant, ipsum esse qui adhuc eos in utero gestatos virtute sua creatrice in lucem eduxit. De ventre matris meæ tu es protector meus. Quandoquidem, ait, tu ipse Dominus me, dum adhuc in ventre matris essem, protegebas di- vina tua virtute, et liberasti me ex populo contra legem agente; ideo ego, utpote qui tam frequenter tua senserim beneficia, nunquam cesso lymnos tibi offerre. dibus tuis proferendis persevero, et per providen- tiam tuam præclarus evasi. Tanquam. prodigium factus sum multis. Prodigium, obstupescendum et magnum aliquid significat. Hujusmodi autem est quod ait : Eliamsi in sublime elevatus sum, inquit, et magnus præclarusque, apud multas gentes fidu- cia plenus sum: sed non propria mea virtute tan- tum boni adeptus sum. Tu enim eras qui me tuo auxilio et fortissimum et generosum efficiebas tuam. Quoniam tantis beneficiis affectus, homo C cum sim, non possum diguas retributiones repen- dere; ideo ex tua sapientia rogo os meum laude repleri, atque ita vix potero gloriam celebrare tuam. Tota die magnificentiam tuam. Postquam, ore mea laude repleto, tuam celebrare gloriam incmpero, tota die magnificentiam quoque tuam decantabo · gloriam autem vocat, cconomiam quam exhibuit in terra, qua terram gloria sua replevit. Magnificen- tiam autem vocat deitatem, per quam omnia illa variis modis effecit. D "Joan. 1, 12. [Repleatur os meum laude. Possumus quidem laudare semper Deum, semper benedicere, semper temperanter nos gerere : at qui possibile est sem- persperare? Nam qui semper sperat, nunquam rem quam sperat consequitur. Alius quidem ait, illud semper, non sæculorum spatium spectare, sed vitam solum istam sensibilem: alter spatium quo- que sæculorum illud semper spectare ait, ut spei terminus sit cognitio sanctæ Trinitatis.] ctutem hic vocat infirmitatem. Ait igitur : Absit, Domine, tempus illud quo infirmus appaream ! Ro- gat igitur ut nunquam sua in Christum spe labatur. Ipse namque est virtus nostra. Cum defecerit virtus 5. Quoniam tu es patientia mea, Domine, Domine, 6. In te confirmatus sum ex utero. Declarat Chrı- 7. In te cantatio mea semper. In bymnis et lau- 8. Repleatur os meum laude ut cantem gloriam 9. Ne projicias me in tempore senectutis. Sene-
Ἀνεπίγραφος παρ’ Ἑβραίοις. Ο. Ὑπόθεσις. Οἱ υἱοὶ τοῦ Ἰωναδὰβ γεγόνασιν ἄνδρες εὐλαβεῖς τε καὶ δίκαιοι, καὶ τῶν τοῦ πατρὸς ἐντολῶν φύλακες ἀκριβεῖς, καὶ οὕτω θεοσεβεῖς καὶ τὸ ἦθος χρηστοὶ, ὡς καὶ μάρτυρα τῆς αὐτῶν ἀρετῆς γενέσθαι Θεὸν τῷ προφήτῃ διαλεγόμενον Ἱερεμίᾳ. Ἐπὶ τούτων δὲ καὶ ἡ πρώτη τῆς Ἱερουσαλὴμ ὑπὸ Χαλδαίων αἰχμαλωσία γεγένηται. Σχοῖεν δ’ ἂν οὗτοι πρόςωπον τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ, τοῦ καὶ σφόδρα τὰς τοῦ ἐπουρανίου Πατρὸς φυλάξαντος ἐντολὰς, καὶ τοὺς ἐπαίνους εἰληφότος διὰ τῶν πρὸς αὐτοὺς εἰρημένων μακαρισμῶν. Ὁμοίως γοῦν καὶ ἐπὶ τούτων τῶν ἀποστόλων, φημὶ, ἡ πρώτη τῆς Ἱερουσαλὴμ αἰχμαλωσία ὑπὸ Ῥωμαίων ἐγένετο. Εἰςάγονται οὖν οὗτοι οἱ θεοφιλεῖς, τουτέστιν ὁ ἀποστολικὸς χορὸς, διὰ τοῦ προκειμένου ψαλμοῦ εὐχήν τε καὶ εὐχαριστίαν ὑπὲρ ἑαυτῶν ἀναφέροντες τῷ Θεῷ, ἐφ’ οἷς θλιβομένους αὐτοὺς ἀπό τε τῶν διωκόντων διὰ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, ἀπό τε τῶν νοητῶν ἐπιβούλων τῆς αὐτῶν ψυχῆς δαιμόνων διέσωσεν· ἔτι τε ὑπισχνούμενοι μόνας τὰς δι’ αἰνέσεως ἀναπέμπειν θυσίας, ἀπηλλαγμένοι δηλονότι τῆς κατὰ νόμον λατρείας. Ἐπὶ σοὶ, Κύριε, ἤλπισα, μὴ καταισχυνθείην εἰς τὸν αἰῶνα.
Οτι σὺ εἶ ἡ ὑπομονή μου, Κύριε, Κύριε, ἡ ἐλ- Α πίς μου ἐκ νεότητός μου. 'Ρῦσαί με, φησὶν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ παρανόμου λαοῦ, διότι καὶ διὰ σὲ τὰ τοι- αῦτα ὑπομένω καὶ διὰ τὴν εἰς σὲ ἐλπίδα, ἣν ἐδεξάμην ἐκ τῆς πρώτης καὶ ἐξ ἀρχῆς μου διὰ σοῦ γεννήσεως, κατὰ τὸ εἰρημένον· Οσοι ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι. Ἐπὶ σὲ ἐπεστηρίχθην ἀπὸ γαστρός. Δείκνυ σιν, ὡς ὁ Χριστὸς δι᾽ ἂν τὰ τοιαῦτα ὑπέμενον, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ ἔτι κυομένους αὐτοὺς ἐν γαστρὶ τῇ δη μιουργικῇ ἑαυτοῦ προνοίᾳ ἐξαγαγὼν εἰς φῶς. Ἐκ κοιλίας μητρός μου σύ μου εἶ σκεπαστής. Έπει- δὴ, φησί, σὺ αὐτὸς ὁ Κύριος, καὶ ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός μου ἔτι ὄντα ἔσκεπες τῇ θείᾳ σου δυνάμει, καὶ ἐῤῥύσω ἐκ τοῦ παρανομοῦντος λαοῦ· τούτου χά ριν καὶ αὐτὸς ἐγώ, ἅτε τῆς οὕτω συνεχούς ᾐσθημένος Β εὐεργεσίας, οὐ παύομαι τοὺς εἰς σὲ ὕμνους ἀναπέμ πων διηνεκώς. Ἐν σοὶ ἡ ὕμνησίς μου διαπαντός. Σὲ ὑμνῶν καὶ δοξάζων διατελῶ, καὶ διὰ τῆς σῆς προνοίας έγε νόμην περίβλεπτος. Ὡσεὶ τέρας ἐγενήθην τοῖς πολ- τοῖς. Τέρας μὲν τὸ παράδοξον καὶ μέγα τι φησίν· ὅ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Εἰ καὶ ἤρθην ὑψοῦ, φησί, καὶ μέγας τις καὶ ἐξαίρετος ἐν τοῖς πολλοῖς τεθάρση- μαι ἔθνεσιν· ἀλλ᾽ οὐκ οἰκείᾳ δυνάμει τὸ τοιοῦτον ἔσχον ἀγαθόν. Σὺ γὰρ ἦς αὐτὸς ὁ κράτιστόν με καὶ γενναῖον διὰ τῆς σαυτοῦ βοηθείας ποιῶν. Πληρωθήτω τὸ στόμα μου αινέσεως, ὅπως ὑμνήσω τὴν δόξαν σου. Ἐπειδὴ τῶν τοιούτων ὑπαρχθεισῶν μοι εὐεργεσιῶν, ἄνθρωπος ὤν, οὐ δύνα- μαι τὰς ἀξίας ἀποδοῦναι ἀμοιβάς· τούτου χάριν ἐκ τῆς σῆς σοφίας αἰνέσεώς μου τὸ στόμα πληρωθῆναι ἀξιῶ· οὕτω γὰρ καὶ μόλις τὴν σὴν δόξαν ὑμνῆσαι δυνήσομαι. Ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν μεγαλοπρέπειαν σου. Ἐπειδὰν, πληρωθέντος μου τοῦ στόματος αινέ- σεως, φησί, τὴν σὴν δόξαν ἄρξωμαι ὑμνεῖν, ὑμνήσω καὶ διὰ πάσης ἡμέρας τὴν μεγαλοπρέπειάν σου. Δό- ξαν δὲ ἦν ἐπὶ γῆς ἐποιήσατο οἰκονομίαν φησί, δι' ἧς ἐπλήρωσε τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ. Μεγαλοπρέπειαν δὲ τὴν θεότητα λέγει, δι' ἧς πάντα ἐκεῖνα ἀνομαλῶς εἰργάσατο. [Πληρωθήτω τὸ στόμα μου αινέσεως. Δυνατόν μὲν διαπαντὸς αἰνεῖν τὸν Θεὸν, καὶ διαπαντὸς εὐλο γεῖν, καὶ διαπαντὸς σωφρονεῖν· πῶς δὲ δυνατὸν δια- παντὸς ἐλπίζειν; Ὁ γὰρ ἐλπίζων διαπαντός, οὐδέ ποτε τυγχάνει τοῦ πράγματος ἐκείνου, οὗ ἐλπίζει τυχεῖν. Καὶ ὁ μὲν ἐρεῖ τὸ διαπαντός, οὐ κατὰ τοῦ πλάτους τῶν αἰώνων τεθεῖσθαι, ἀλλὰ κατὰ τῆς ζωῆς τῆς αἰσθητῆς· ἕτερος δὲ καὶ κατὰ τοῦ πλάτους τῶν αἰώνων τὸ διαπαντὸς ἐκλήψεται, ἵνα ᾗ τὸ πέρας τῆς ἐλπίδος ἡ γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος.] Μὴ ἀπορρίψης με εἰς καιρὸν γήρως. Γῆρας ἐν ταῦθα τὴν ἀσθένειάν φησι. Λέγει οὖν, ὅτι Μὴ γένοιτο, ὦ Δέσποτα, καιρὸς καθ' ὃν ἀσθενὴς ὢν ἐπιδειχθείην Εὔχεται οὖν μηδέποτε τῆς εἰς Χριστὸν ἐλπίδος ἐκπε- σεῖν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἰσχὺς ἡμῶν. Ἐν τῷ ἐκλεί EXPOSITIO IN PSALMUM LXX. spes mea a juventute mea. Libera me, inquit, a po- pulo isto legis transgressore, quia propter te, et propter spem quam in te habui ab initio, et a mea per te generatione, illa sustineo, juxta illud : Quot- quot receperunt eum dedit eis potestatem filios Dei fieri " • stum propter quem illa sustinebant, ipsum esse qui adhuc eos in utero gestatos virtute sua creatrice in lucem eduxit. De ventre matris meæ tu es protector meus. Quandoquidem, ait, tu ipse Dominus me, dum adhuc in ventre matris essem, protegebas di- vina tua virtute, et liberasti me ex populo contra legem agente; ideo ego, utpote qui tam frequenter tua senserim beneficia, nunquam cesso lymnos tibi offerre. dibus tuis proferendis persevero, et per providen- tiam tuam præclarus evasi. Tanquam. prodigium factus sum multis. Prodigium, obstupescendum et magnum aliquid significat. Hujusmodi autem est quod ait : Eliamsi in sublime elevatus sum, inquit, et magnus præclarusque, apud multas gentes fidu- cia plenus sum: sed non propria mea virtute tan- tum boni adeptus sum. Tu enim eras qui me tuo auxilio et fortissimum et generosum efficiebas tuam. Quoniam tantis beneficiis affectus, homo C cum sim, non possum diguas retributiones repen- dere; ideo ex tua sapientia rogo os meum laude repleri, atque ita vix potero gloriam celebrare tuam. Tota die magnificentiam tuam. Postquam, ore mea laude repleto, tuam celebrare gloriam incmpero, tota die magnificentiam quoque tuam decantabo · gloriam autem vocat, cconomiam quam exhibuit in terra, qua terram gloria sua replevit. Magnificen- tiam autem vocat deitatem, per quam omnia illa variis modis effecit. D "Joan. 1, 12. [Repleatur os meum laude. Possumus quidem laudare semper Deum, semper benedicere, semper temperanter nos gerere : at qui possibile est sem- persperare? Nam qui semper sperat, nunquam rem quam sperat consequitur. Alius quidem ait, illud semper, non sæculorum spatium spectare, sed vitam solum istam sensibilem: alter spatium quo- que sæculorum illud semper spectare ait, ut spei terminus sit cognitio sanctæ Trinitatis.] ctutem hic vocat infirmitatem. Ait igitur : Absit, Domine, tempus illud quo infirmus appaream ! Ro- gat igitur ut nunquam sua in Christum spe labatur. Ipse namque est virtus nostra. Cum defecerit virtus 5. Quoniam tu es patientia mea, Domine, Domine, 6. In te confirmatus sum ex utero. Declarat Chrı- 7. In te cantatio mea semper. In bymnis et lau- 8. Repleatur os meum laude ut cantem gloriam 9. Ne projicias me in tempore senectutis. Sene-
Μέγα θάρσος τῆς πεποιθήσεως αὐτῷ προβάλλεται, τὴν ἐπὶ τῷ Θεῷ ἐλπίδα. Ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ῥῦσαί με. Δικαιοσύνη τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, δι’ οὗ ἐῤῥύσθημεν τῆς κατεχούσης ἡμᾶς ἁμαρτίας εἰς φθοράν. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερασπιστήν. Εἰδὼς ὁ ἀποστολικὸς χορὸς, ὡς αὐτὸς ἐπήγγελται τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσιν ἔσεσθαι τεῖχος πυρὸς κυκλόθεν, τὴν τοιαύτην ὑπόσχεσιν ἔργῳ εἰς ἑαυτὸν πληροῦσθαι παρακαλεῖ. Ὅτι στερέωμά μου καὶ καταφυγή μου εἶ σύ. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ πέτρα, ἐφ’ ἣν οἱ οἰκοδομηθέντες τὸν θεμέλιον ἔχομεν· καὶ αὐτὸς τὸ τεῖχος τὸ συνέχον ἡμᾶς, πρὸς τὸ μηδὲν παθεῖν ἐξ ἐπιδρομῆς κακῶν. Ἀπάλλαξόν με, φησὶ, τούτων τῶν κρατούντων, καὶ ὑπὸ τὴν δουλείαν ὥσπερ χειρί τινι ἀγόντων ἀνδρῶν, ἁμαρτίας πεπληρωμένων, ἀνόμων τε καὶ ἀδίκων. Ὁ Θεός μου, ῥῦσαί με ἐκ χειρὸς ἁμαρτωλοῦ, καὶ ἐκ χειρὸς παρανομοῦντος καὶ ἀδικοῦντος. Τοῦ ἁμαρτωλοῦ, τῶν Ἰουδαίων φησιν· αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ καὶ παράνομος καὶ ἄδικος· παράνομος μὲν, ὅτι τοὺς ἀθώους κατέκρινεν· ἄδικος δὲ, ὅτι οὐδεμίαν εἰς αὐτοὺς εἶχεν εὔλογον πρόφασιν. Ὅτι σὺ εἶ ἡ ὑπομονή μου, Κύριε, Κύριε, ἡ ἐλπίς μου ἐκ νεότητός μου.
Οτι σὺ εἶ ἡ ὑπομονή μου, Κύριε, Κύριε, ἡ ἐλ- Α πίς μου ἐκ νεότητός μου. 'Ρῦσαί με, φησὶν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ παρανόμου λαοῦ, διότι καὶ διὰ σὲ τὰ τοι- αῦτα ὑπομένω καὶ διὰ τὴν εἰς σὲ ἐλπίδα, ἣν ἐδεξάμην ἐκ τῆς πρώτης καὶ ἐξ ἀρχῆς μου διὰ σοῦ γεννήσεως, κατὰ τὸ εἰρημένον· Οσοι ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι. Ἐπὶ σὲ ἐπεστηρίχθην ἀπὸ γαστρός. Δείκνυ σιν, ὡς ὁ Χριστὸς δι᾽ ἂν τὰ τοιαῦτα ὑπέμενον, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ ἔτι κυομένους αὐτοὺς ἐν γαστρὶ τῇ δη μιουργικῇ ἑαυτοῦ προνοίᾳ ἐξαγαγὼν εἰς φῶς. Ἐκ κοιλίας μητρός μου σύ μου εἶ σκεπαστής. Έπει- δὴ, φησί, σὺ αὐτὸς ὁ Κύριος, καὶ ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός μου ἔτι ὄντα ἔσκεπες τῇ θείᾳ σου δυνάμει, καὶ ἐῤῥύσω ἐκ τοῦ παρανομοῦντος λαοῦ· τούτου χά ριν καὶ αὐτὸς ἐγώ, ἅτε τῆς οὕτω συνεχούς ᾐσθημένος Β εὐεργεσίας, οὐ παύομαι τοὺς εἰς σὲ ὕμνους ἀναπέμ πων διηνεκώς. Ἐν σοὶ ἡ ὕμνησίς μου διαπαντός. Σὲ ὑμνῶν καὶ δοξάζων διατελῶ, καὶ διὰ τῆς σῆς προνοίας έγε νόμην περίβλεπτος. Ὡσεὶ τέρας ἐγενήθην τοῖς πολ- τοῖς. Τέρας μὲν τὸ παράδοξον καὶ μέγα τι φησίν· ὅ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Εἰ καὶ ἤρθην ὑψοῦ, φησί, καὶ μέγας τις καὶ ἐξαίρετος ἐν τοῖς πολλοῖς τεθάρση- μαι ἔθνεσιν· ἀλλ᾽ οὐκ οἰκείᾳ δυνάμει τὸ τοιοῦτον ἔσχον ἀγαθόν. Σὺ γὰρ ἦς αὐτὸς ὁ κράτιστόν με καὶ γενναῖον διὰ τῆς σαυτοῦ βοηθείας ποιῶν. Πληρωθήτω τὸ στόμα μου αινέσεως, ὅπως ὑμνήσω τὴν δόξαν σου. Ἐπειδὴ τῶν τοιούτων ὑπαρχθεισῶν μοι εὐεργεσιῶν, ἄνθρωπος ὤν, οὐ δύνα- μαι τὰς ἀξίας ἀποδοῦναι ἀμοιβάς· τούτου χάριν ἐκ τῆς σῆς σοφίας αἰνέσεώς μου τὸ στόμα πληρωθῆναι ἀξιῶ· οὕτω γὰρ καὶ μόλις τὴν σὴν δόξαν ὑμνῆσαι δυνήσομαι. Ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν μεγαλοπρέπειαν σου. Ἐπειδὰν, πληρωθέντος μου τοῦ στόματος αινέ- σεως, φησί, τὴν σὴν δόξαν ἄρξωμαι ὑμνεῖν, ὑμνήσω καὶ διὰ πάσης ἡμέρας τὴν μεγαλοπρέπειάν σου. Δό- ξαν δὲ ἦν ἐπὶ γῆς ἐποιήσατο οἰκονομίαν φησί, δι' ἧς ἐπλήρωσε τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ. Μεγαλοπρέπειαν δὲ τὴν θεότητα λέγει, δι' ἧς πάντα ἐκεῖνα ἀνομαλῶς εἰργάσατο. [Πληρωθήτω τὸ στόμα μου αινέσεως. Δυνατόν μὲν διαπαντὸς αἰνεῖν τὸν Θεὸν, καὶ διαπαντὸς εὐλο γεῖν, καὶ διαπαντὸς σωφρονεῖν· πῶς δὲ δυνατὸν δια- παντὸς ἐλπίζειν; Ὁ γὰρ ἐλπίζων διαπαντός, οὐδέ ποτε τυγχάνει τοῦ πράγματος ἐκείνου, οὗ ἐλπίζει τυχεῖν. Καὶ ὁ μὲν ἐρεῖ τὸ διαπαντός, οὐ κατὰ τοῦ πλάτους τῶν αἰώνων τεθεῖσθαι, ἀλλὰ κατὰ τῆς ζωῆς τῆς αἰσθητῆς· ἕτερος δὲ καὶ κατὰ τοῦ πλάτους τῶν αἰώνων τὸ διαπαντὸς ἐκλήψεται, ἵνα ᾗ τὸ πέρας τῆς ἐλπίδος ἡ γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος.] Μὴ ἀπορρίψης με εἰς καιρὸν γήρως. Γῆρας ἐν ταῦθα τὴν ἀσθένειάν φησι. Λέγει οὖν, ὅτι Μὴ γένοιτο, ὦ Δέσποτα, καιρὸς καθ' ὃν ἀσθενὴς ὢν ἐπιδειχθείην Εὔχεται οὖν μηδέποτε τῆς εἰς Χριστὸν ἐλπίδος ἐκπε- σεῖν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἰσχὺς ἡμῶν. Ἐν τῷ ἐκλεί EXPOSITIO IN PSALMUM LXX. spes mea a juventute mea. Libera me, inquit, a po- pulo isto legis transgressore, quia propter te, et propter spem quam in te habui ab initio, et a mea per te generatione, illa sustineo, juxta illud : Quot- quot receperunt eum dedit eis potestatem filios Dei fieri " • stum propter quem illa sustinebant, ipsum esse qui adhuc eos in utero gestatos virtute sua creatrice in lucem eduxit. De ventre matris meæ tu es protector meus. Quandoquidem, ait, tu ipse Dominus me, dum adhuc in ventre matris essem, protegebas di- vina tua virtute, et liberasti me ex populo contra legem agente; ideo ego, utpote qui tam frequenter tua senserim beneficia, nunquam cesso lymnos tibi offerre. dibus tuis proferendis persevero, et per providen- tiam tuam præclarus evasi. Tanquam. prodigium factus sum multis. Prodigium, obstupescendum et magnum aliquid significat. Hujusmodi autem est quod ait : Eliamsi in sublime elevatus sum, inquit, et magnus præclarusque, apud multas gentes fidu- cia plenus sum: sed non propria mea virtute tan- tum boni adeptus sum. Tu enim eras qui me tuo auxilio et fortissimum et generosum efficiebas tuam. Quoniam tantis beneficiis affectus, homo C cum sim, non possum diguas retributiones repen- dere; ideo ex tua sapientia rogo os meum laude repleri, atque ita vix potero gloriam celebrare tuam. Tota die magnificentiam tuam. Postquam, ore mea laude repleto, tuam celebrare gloriam incmpero, tota die magnificentiam quoque tuam decantabo · gloriam autem vocat, cconomiam quam exhibuit in terra, qua terram gloria sua replevit. Magnificen- tiam autem vocat deitatem, per quam omnia illa variis modis effecit. D "Joan. 1, 12. [Repleatur os meum laude. Possumus quidem laudare semper Deum, semper benedicere, semper temperanter nos gerere : at qui possibile est sem- persperare? Nam qui semper sperat, nunquam rem quam sperat consequitur. Alius quidem ait, illud semper, non sæculorum spatium spectare, sed vitam solum istam sensibilem: alter spatium quo- que sæculorum illud semper spectare ait, ut spei terminus sit cognitio sanctæ Trinitatis.] ctutem hic vocat infirmitatem. Ait igitur : Absit, Domine, tempus illud quo infirmus appaream ! Ro- gat igitur ut nunquam sua in Christum spe labatur. Ipse namque est virtus nostra. Cum defecerit virtus 5. Quoniam tu es patientia mea, Domine, Domine, 6. In te confirmatus sum ex utero. Declarat Chrı- 7. In te cantatio mea semper. In bymnis et lau- 8. Repleatur os meum laude ut cantem gloriam 9. Ne projicias me in tempore senectutis. Sene-
PG 27:317Ῥῦσαί με, φησὶν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ παρανόμου λαοῦ, διότι καὶ διὰ σὲ τὰ τοιαῦτα ὑπομένω καὶ διὰ τὴν εἰς σὲ ἐλπίδα, ἣν ἐδεξάμην ἐκ τῆς πρώτης καὶ ἐξ ἀρχῆς μου διὰ σοῦ γεννήσεως, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ὅσοι ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι. Ἐπὶ σὲ ἐπεστηρίχθην ἀπὸ γαστρός. Δείκνυσιν, ὡς ὁ Χριστὸς δι’ ὃν τὰ τοιαῦτα ὑπέμενον, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ ἔτι κυομένους αὐτοὺς ἐν γαστρὶ τῇ δημιουργικῇ ἑαυτοῦ προνοίᾳ ἐξαγαγὼν εἰς φῶς. Ἐκ κοιλίας μητρός μου σύ μου εἶ σκεπαστής. Ἐπειδὴ, φησὶ, σὺ αὐτὸς ὁ Κύριος, καὶ ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός μου ἔτι ὄντα ἔσκεπες τῇ θείᾳ σου δυνάμει, καὶ ἐῤῥύσω ἐκ τοῦ παρανομοῦντος λαοῦ· τούτου χάριν καὶ αὐτὸς ἐγὼ, ἅτε τῆς οὕτω συνεχοῦς ᾐσθημένος εὐεργεσίας, οὐ παύομαι τοὺς εἰς σὲ ὕμνους ἀναπέμπων διηνεκῶς. Ἐν σοὶ ἡ ὕμνησίς μου διαπαντός. Σὲ ὑμνῶν καὶ δοξάζων διατελῶ, καὶ διὰ τῆς σῆς προνοίας ἐγενόμην περίβλεπτος. Ὡσεὶ τέρας ἐγενήθην τοῖς πολλοῖς. Τέρας μὲν τὸ παράδοξον καὶ μέγα τι φησίν· ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Εἰ καὶ ἤρθην ὑψοῦ, φησὶ, καὶ μέγας τις καὶ ἐξαίρετος ἐν τοῖς πολλοῖς τεθάρσημαι ἔθνεσιν·
Α πειν τὴν ἰσχύν μου μὴ ἐγκαταλίπῃς με. Εἰ καὶ Β συνέβη ἄνθρωπον όντα, φησί, ποτὲ ἁμαρτεῖν, μὴ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἐγκαταλίπῃς με, Κύριε· ἀλλὰ ἀνακά- λεσαι πάλιν ὡς φιλάνθρωπος. Ὅτι εἶπον οἱ ἐχθροί μου ἐμοί. Τό,"Οτι εἶπον, ἀντὶ τοῦ· Μήποτε εἴποιεν οἱ ἐχθροί μου, Ἐπιθώμεθα αὐτῷ· ἔσται γὰρ ἡμῖν εἰς προνομὴν, μὴ ἐπικουροῦν- τος Θεοῦ. ῾Ο Θεός μου, μὴ μακρύνῃς ἀπ' ἐμοῦ. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐκεῖνοι ταῦτά φασι, μὴ ἐπιμήκιστον ὑπερθῇς τὴν βοήθειαν. Ὁ Θεός μου, εἰς τὴν βοήθειάν μου πρόσχες. Αἰσχυνθήτωσαν καὶ ἐκλειπέτωσαν οἱ ἐνδιαβάλ- λοντες τὴν ψυχήν μου. Επειδὰν, ἐκείνων ἐπιτιθε- μένων, φησί, διὰ τὸ δόξαι με εγκαταλειφθῆναι παρὰ σοῦ, εἰ βοηθήσῃς αὐτὸς, αὐτοὶ εἰς αἰσχύνην ἀποστρα φήσονται, ἅτε ματαίας ευρόντες, ἂς κατὰ τῆς ψυχῆς μου ἐποιήσαντο διαβολάς. Τίνες δὲ αἱ διαβολαὶ ἢ αἱ Α λέγουσαι· Ὁ Θεὸς ἐγκατέλιπεν αὐτόν ; Ἐγὼ δὲ διαπαντὸς ἐλπιῶ ἐπὶ σέ. Οὐ παύονται γὰρ διὰ τῶν ἰδίων συγγραμμάτων ὁμολογοῦντες τὴν ἐλπίδα τὴν εἰς Χριστόν. Καὶ προσθήσω ἐπὶ πᾶσαν τὴν αἴνεσίν σου. Διὰ τῆς ὑμνολογίας τῶν δι' αὐτῶν σωζομένων. Τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν δικαιοσύνην σου. Ἐπὶ στόματος ἀεὶ, φησὶν, ὦ Δέσποτα, τὴν σὴν φέρ ρειν δικαιοσύνην οὐ παύομαι. Δικαιοσύνη γὰρ του Πατρὸς ὁ Μονογενής αὐτοῦ. Ἐγεννήθη γὰρ ἡμῖν δια καιοσύνη ἀπὸ Θεοῦ κατὰ τὸν ἱερὸν ᾿Απόστολον. Ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν σωτηρίαν σου. Διαπαντὸς μνη- σθήσομαι, φησί, τῆς οἰκονομίας δι' ἧς ἡμῖν τὴν σω τηρίαν ἐχαρίσω. Ὅτι οὐκ ἔγνων γραμματείας.. Γραμματείας ἢ τοὺς ματαίους καὶ πολυπλόκους τοῦ βίου περισπασμούς φησιν, ἢ τὰς διὰ τοῦ νόμου κε κελευσμένας πολυτρόπους προσάγεσθαι θυσίας. Ἐπει- δὴ ταύτας συμπάσας, φησὶν, ἐπεβαλόμην, εἰς τὰς ἄνω εἰσελεύσομαι μονᾶς, εἰς τοῦτο δύναμίν μοι τοῦ Κυρίου παρέχοντος. Ὅμοιον δὲ τῷ εἰρημένῳ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα, καὶ ἠκολουθήσαμέν σο τί ἡμῖν ἔσται; Ὅτε καὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας τὴν ὑπόσχεσιν διὰ ταῦτα ἐδέχοντο. Εἰσελεύσομαι ἐν δυναστείᾳ Κυρίου. Τῇ σῇ δυ νάμει καὶ βοηθείᾳ τεύξομαι τῆς εἰσόδου τῆς εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Κύριε, μνησθήσομαι τῆς δι καιοσύνης σου μόνου. Πάντα τὰ εἰρημένα ἀφεὶς, φησί, μόνης μνημονεύσω τῆς δικαιοσύνης, δι' ἧς ἡμᾶς τῆς ἁμαρτίας ἠλευθέρωσας, Ὁ Θεός μου, ἃ ἐδίδαξάς μοι ἐκ νεότητός μου. Ἀπὸ γὰρ πρώτης, ὡς εἰπεῖν, ἡμέρας, ἧς αὐτοὺς ἐξ- ελέξατο, παρέδωκεν αὐτοῖς τὰ περὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀπαγγελῶ τὰ θαυμά σιά σου. Οὐκ ἀμνήμων, φησὶν, ὧν ἐδιδάχθην γεγέ- νημαι· ἀλλ᾽ ἅπερ αὐτὸς ἔμαθον, ταῦτα καὶ τοῖς ἄλ- λοις ἀπήγγειλα. Καὶ ἕως γήρως καὶ πρεσβείου. Ἐπειδὴ αὐτὸς Χριστὸς μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν ὑπέσχετο λέ γων αὐτοῖς· Ἰδοὺ μεθ' ὑμῶν, εἰμι πάσας τὰς ἡμέ S. ATHANASH OPP. PARS II. EXEGETICA. - nea ne derelinquas me. Etiamsi contigerit mihi ut, homo cum sim, in peccatum cadam, ne me propter peccatum deseras, Domine, sed me iterum revoca, clemens cum sis. dixerunt, positum pro : Ne forte dicant inimici mei : Irrunpamus in eurn, erit quippe nobis in præ- dam, Deo non opitulante, tur id illi dicunt, ne diutius differas auxilium. Deus meus, in auxilium meum respice. meæ. Quandoquidem ipsi, inquit, impetum in me ſecerunt, rati me a te derelictum; si auxilium af- feras, prae pudore ipsi discedent, cum vanas de- prehenderint calumnias in animam meam structas. Quæ autem illæ calumniæ sunt, nisi quæ dicebant illi : Deus dereliquit eum ? . 14. Ego autem semper sperabo in te. Non cessant enim per scripta sua spem erga Christum suam confiteri. Et adjiciam super omnem laudem tuam. Per hymnos eorum qui ipsorum opera salutem consecuti sunt. cesso, inquit, Domine, semper justitiam tuam in ore versare. Etenim justitia Patris est Unigenitus ejus. Nam genita nobis est justitia a Deo juxta sa- crum Apostolum 6. Tota die salutare tuum. Sem- per, inquit, memor ero economiæ qua nobis salu- tem elargitus es. Quoniam non cognovi litteratu- ram. Per litteraturam aut vanas et implicatas vitæ distractiones intelligit, aut varia quæ lex offerre jubebat sacrificia. Quando, inquit, eas omnes abje- ci, in supernas introibo mansiones, Domino vir- tutem mihi ad eam rem præbente. Simile autem est dicto huic : Ecce nos reliquimus omnia, et se- cuti sumus te, quid ergo erit nobis ? Cum hujusce rei causa promissionem regni cœlorum acceperunt. auxilio ingressum inveniam ad terram promissionis. Domine, memorabor justitiæ tuæ solius. Prædictis omnibus dimissis, inquit, solius justitiæ luæ memor ero, qua nos a peccato liberasti. A prima, ut ita dicam, die qua ipsos elegit, dedit illis ea quæ regnum cœlorum spectant. Et usque nunc pronuntiabo mirabilia tua. Non immenor, in- quit, factus sum eorum quæ doctus fui: sed etiam ea quæ didici, aliis annuntiavi. 18, 19. Et usque in senectam et senium. Quoniam ipse Christus postquam resurrexit a mortuis pro- misit eis dicens ". Ecce vobiscum sum omnibus die- "I Cor. 1, 30. « Matth. xix, 27. C D "Matth. xxvını, 20. 10. Quia dixerunt inimici mei mihi. Illud : Quia 12. Deus meus, ne elongeris a me. Quoniam igi- 13. Confundantur et deficiant detrahentes animæ 15. Os meum annuntiabit justitiam tuam. Non 16. Introibo in potentias Domini. Tua virtute et 17. Deus meus, quæ docuisti me a juventute mea.
ἀλλ’ οὐκ οἰκείᾳ δυνάμει τὸ τοιοῦτον ἔσχον ἀγαθόν. Σὺ γὰρ ἦς αὐτὸς ὁ κράτιστόν με καὶ γενναῖον διὰ τῆς σαυτοῦ βοηθείας ποιῶν. Πληρωθήτω τὸ στόμα μου αἰνέσεως, ὅπως ὑμνήσω τὴν δόξαν σου. Ἐπειδὴ τῶν τοιούτων ὑπαρχθεισῶν μοι εὐεργεσιῶν, ἄνθρωπος ὢν, οὐ δύναμαι τὰς ἀξίας ἀποδοῦναι ἀμοιβάς· τούτου χάριν ἐκ τῆς σῆς σοφίας αἰνέσεώς μου τὸ στόμα πληρωθῆναι ἀξιῶ· οὕτω γὰρ καὶ μόλις τὴν σὴν δόξαν ὑμνῆσαι δυνήσομαι. Ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν μεγαλοπρέπειάν σου. Ἐπειδὰν, πληρωθέντος μου τοῦ στόματος αἰνέσεως, φησὶ, τὴν σὴν δόξαν ἄρξωμαι ὑμνεῖν, ὑμνήσω καὶ διὰ πάσης ἡμέρας τὴν μεγαλοπρέπειάν σου. Δόξαν δὲ ἣν ἐπὶ γῆς ἐποιήσατο οἰκονομίαν φησὶ, δι’ ἧς ἐπλήρωσε τὴν γῆν τῆς δόξης αὐτοῦ. Μεγαλοπρέπειαν δὲ τὴν θεότητα λέγει, δι’ ἧς πάντα ἐκεῖνα ἀνομαλῶς εἰργάσατο. [ Πληρωθήτω τὸ στόμα μου αἰνέσεως. Δυνατὸν μὲν διαπαντὸς αἰνεῖν τὸν Θεὸν, καὶ διαπαντὸς εὐλογεῖν, καὶ διαπαντὸς σωφρονεῖν· πῶς δὲ δυνατὸν διαπαντὸς ἐλπίζειν; Ὁ γὰρ ἐλπίζων διαπαντὸς, οὐδέποτε τυγχάνει τοῦ πράγματος ἐκείνου, οὗ ἐλπίζει τυχεῖν.
Α πειν τὴν ἰσχύν μου μὴ ἐγκαταλίπῃς με. Εἰ καὶ Β συνέβη ἄνθρωπον όντα, φησί, ποτὲ ἁμαρτεῖν, μὴ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἐγκαταλίπῃς με, Κύριε· ἀλλὰ ἀνακά- λεσαι πάλιν ὡς φιλάνθρωπος. Ὅτι εἶπον οἱ ἐχθροί μου ἐμοί. Τό,"Οτι εἶπον, ἀντὶ τοῦ· Μήποτε εἴποιεν οἱ ἐχθροί μου, Ἐπιθώμεθα αὐτῷ· ἔσται γὰρ ἡμῖν εἰς προνομὴν, μὴ ἐπικουροῦν- τος Θεοῦ. ῾Ο Θεός μου, μὴ μακρύνῃς ἀπ' ἐμοῦ. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐκεῖνοι ταῦτά φασι, μὴ ἐπιμήκιστον ὑπερθῇς τὴν βοήθειαν. Ὁ Θεός μου, εἰς τὴν βοήθειάν μου πρόσχες. Αἰσχυνθήτωσαν καὶ ἐκλειπέτωσαν οἱ ἐνδιαβάλ- λοντες τὴν ψυχήν μου. Επειδὰν, ἐκείνων ἐπιτιθε- μένων, φησί, διὰ τὸ δόξαι με εγκαταλειφθῆναι παρὰ σοῦ, εἰ βοηθήσῃς αὐτὸς, αὐτοὶ εἰς αἰσχύνην ἀποστρα φήσονται, ἅτε ματαίας ευρόντες, ἂς κατὰ τῆς ψυχῆς μου ἐποιήσαντο διαβολάς. Τίνες δὲ αἱ διαβολαὶ ἢ αἱ Α λέγουσαι· Ὁ Θεὸς ἐγκατέλιπεν αὐτόν ; Ἐγὼ δὲ διαπαντὸς ἐλπιῶ ἐπὶ σέ. Οὐ παύονται γὰρ διὰ τῶν ἰδίων συγγραμμάτων ὁμολογοῦντες τὴν ἐλπίδα τὴν εἰς Χριστόν. Καὶ προσθήσω ἐπὶ πᾶσαν τὴν αἴνεσίν σου. Διὰ τῆς ὑμνολογίας τῶν δι' αὐτῶν σωζομένων. Τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν δικαιοσύνην σου. Ἐπὶ στόματος ἀεὶ, φησὶν, ὦ Δέσποτα, τὴν σὴν φέρ ρειν δικαιοσύνην οὐ παύομαι. Δικαιοσύνη γὰρ του Πατρὸς ὁ Μονογενής αὐτοῦ. Ἐγεννήθη γὰρ ἡμῖν δια καιοσύνη ἀπὸ Θεοῦ κατὰ τὸν ἱερὸν ᾿Απόστολον. Ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν σωτηρίαν σου. Διαπαντὸς μνη- σθήσομαι, φησί, τῆς οἰκονομίας δι' ἧς ἡμῖν τὴν σω τηρίαν ἐχαρίσω. Ὅτι οὐκ ἔγνων γραμματείας.. Γραμματείας ἢ τοὺς ματαίους καὶ πολυπλόκους τοῦ βίου περισπασμούς φησιν, ἢ τὰς διὰ τοῦ νόμου κε κελευσμένας πολυτρόπους προσάγεσθαι θυσίας. Ἐπει- δὴ ταύτας συμπάσας, φησὶν, ἐπεβαλόμην, εἰς τὰς ἄνω εἰσελεύσομαι μονᾶς, εἰς τοῦτο δύναμίν μοι τοῦ Κυρίου παρέχοντος. Ὅμοιον δὲ τῷ εἰρημένῳ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα, καὶ ἠκολουθήσαμέν σο τί ἡμῖν ἔσται; Ὅτε καὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας τὴν ὑπόσχεσιν διὰ ταῦτα ἐδέχοντο. Εἰσελεύσομαι ἐν δυναστείᾳ Κυρίου. Τῇ σῇ δυ νάμει καὶ βοηθείᾳ τεύξομαι τῆς εἰσόδου τῆς εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Κύριε, μνησθήσομαι τῆς δι καιοσύνης σου μόνου. Πάντα τὰ εἰρημένα ἀφεὶς, φησί, μόνης μνημονεύσω τῆς δικαιοσύνης, δι' ἧς ἡμᾶς τῆς ἁμαρτίας ἠλευθέρωσας, Ὁ Θεός μου, ἃ ἐδίδαξάς μοι ἐκ νεότητός μου. Ἀπὸ γὰρ πρώτης, ὡς εἰπεῖν, ἡμέρας, ἧς αὐτοὺς ἐξ- ελέξατο, παρέδωκεν αὐτοῖς τὰ περὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀπαγγελῶ τὰ θαυμά σιά σου. Οὐκ ἀμνήμων, φησὶν, ὧν ἐδιδάχθην γεγέ- νημαι· ἀλλ᾽ ἅπερ αὐτὸς ἔμαθον, ταῦτα καὶ τοῖς ἄλ- λοις ἀπήγγειλα. Καὶ ἕως γήρως καὶ πρεσβείου. Ἐπειδὴ αὐτὸς Χριστὸς μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν ὑπέσχετο λέ γων αὐτοῖς· Ἰδοὺ μεθ' ὑμῶν, εἰμι πάσας τὰς ἡμέ S. ATHANASH OPP. PARS II. EXEGETICA. - nea ne derelinquas me. Etiamsi contigerit mihi ut, homo cum sim, in peccatum cadam, ne me propter peccatum deseras, Domine, sed me iterum revoca, clemens cum sis. dixerunt, positum pro : Ne forte dicant inimici mei : Irrunpamus in eurn, erit quippe nobis in præ- dam, Deo non opitulante, tur id illi dicunt, ne diutius differas auxilium. Deus meus, in auxilium meum respice. meæ. Quandoquidem ipsi, inquit, impetum in me ſecerunt, rati me a te derelictum; si auxilium af- feras, prae pudore ipsi discedent, cum vanas de- prehenderint calumnias in animam meam structas. Quæ autem illæ calumniæ sunt, nisi quæ dicebant illi : Deus dereliquit eum ? . 14. Ego autem semper sperabo in te. Non cessant enim per scripta sua spem erga Christum suam confiteri. Et adjiciam super omnem laudem tuam. Per hymnos eorum qui ipsorum opera salutem consecuti sunt. cesso, inquit, Domine, semper justitiam tuam in ore versare. Etenim justitia Patris est Unigenitus ejus. Nam genita nobis est justitia a Deo juxta sa- crum Apostolum 6. Tota die salutare tuum. Sem- per, inquit, memor ero economiæ qua nobis salu- tem elargitus es. Quoniam non cognovi litteratu- ram. Per litteraturam aut vanas et implicatas vitæ distractiones intelligit, aut varia quæ lex offerre jubebat sacrificia. Quando, inquit, eas omnes abje- ci, in supernas introibo mansiones, Domino vir- tutem mihi ad eam rem præbente. Simile autem est dicto huic : Ecce nos reliquimus omnia, et se- cuti sumus te, quid ergo erit nobis ? Cum hujusce rei causa promissionem regni cœlorum acceperunt. auxilio ingressum inveniam ad terram promissionis. Domine, memorabor justitiæ tuæ solius. Prædictis omnibus dimissis, inquit, solius justitiæ luæ memor ero, qua nos a peccato liberasti. A prima, ut ita dicam, die qua ipsos elegit, dedit illis ea quæ regnum cœlorum spectant. Et usque nunc pronuntiabo mirabilia tua. Non immenor, in- quit, factus sum eorum quæ doctus fui: sed etiam ea quæ didici, aliis annuntiavi. 18, 19. Et usque in senectam et senium. Quoniam ipse Christus postquam resurrexit a mortuis pro- misit eis dicens ". Ecce vobiscum sum omnibus die- "I Cor. 1, 30. « Matth. xix, 27. C D "Matth. xxvını, 20. 10. Quia dixerunt inimici mei mihi. Illud : Quia 12. Deus meus, ne elongeris a me. Quoniam igi- 13. Confundantur et deficiant detrahentes animæ 15. Os meum annuntiabit justitiam tuam. Non 16. Introibo in potentias Domini. Tua virtute et 17. Deus meus, quæ docuisti me a juventute mea.
Καὶ ὁ μὲν ἐρεῖ τὸ, διαπαντὸς, οὐ κατὰ τοῦ πλάτους τῶν αἰώνων τεθεῖσθαι, ἀλλὰ κατὰ τῆς ζωῆς τῆς αἰσθητῆς· ἕτερος δὲ καὶ κατὰ τοῦ πλάτους τῶν αἰώνων τὸ διαπαντὸς ἐκλήψεται, ἵνα ᾖ τὸ πέρας τῆς ἐλπίδος ἡ γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος.] Μὴ ἀποῤῥίψῃς με εἰς καιρὸν γήρως. Γῆρας ἐνταῦθα τὴν ἀσθένειάν φησι. Λέγει οὖν, ὅτι Μὴ γένοιτο, ὦ Δέσποτα, καιρὸς καθ’ ὃν ἀσθενὴς ὢν ἐπιδειχθείην Εὔχεται οὖν μηδέποτε τῆς εἰς Χριστὸν ἐλπίδος ἐκπεσεῖν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἰσχὺς ἡμῶν. Ἐν τῷ ἐκλείπειν τὴν ἰσχύν μου μὴ ἐγκαταλίπῃς με. Εἰ καὶ συνέβη ἄνθρωπον ὄντα, φησὶ, ποτὲ ἁμαρτεῖν, μὴ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἐγκαταλίπῃς με, Κύριε· ἀλλὰ ἀνακάλεσαι πάλιν ὡς φιλάνθρωπος. Ὅτι εἶπον οἱ ἐχθροί μου ἐμοί. Τὸ, Ὅτι εἶπον, ἀντὶ τοῦ· Μήποτε εἴποιεν οἱ ἐχθροί μου, Ἐπιθώμεθα αὐτῷ· ἔσται γὰρ ἡμῖν εἰς προνομὴν, μὴ ἐπικουροῦντος Θεοῦ. Ὁ Θεός μου, μὴ μακρύνῃς ἀπ’ ἐμοῦ. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐκεῖνοι ταῦτά φασι, μὴ ἐπιμήκιστον ὑπερθῇς τὴν βοήθειαν. Ὁ Θεός μου, εἰς τὴν βοήθειάν μου πρόσχες. Αἰσχυνθήτωσαν καὶ ἐκλειπέτωσαν οἱ ἐνδιαβάλλοντες τὴν ψυχήν μου.
Α πειν τὴν ἰσχύν μου μὴ ἐγκαταλίπῃς με. Εἰ καὶ Β συνέβη ἄνθρωπον όντα, φησί, ποτὲ ἁμαρτεῖν, μὴ διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἐγκαταλίπῃς με, Κύριε· ἀλλὰ ἀνακά- λεσαι πάλιν ὡς φιλάνθρωπος. Ὅτι εἶπον οἱ ἐχθροί μου ἐμοί. Τό,"Οτι εἶπον, ἀντὶ τοῦ· Μήποτε εἴποιεν οἱ ἐχθροί μου, Ἐπιθώμεθα αὐτῷ· ἔσται γὰρ ἡμῖν εἰς προνομὴν, μὴ ἐπικουροῦν- τος Θεοῦ. ῾Ο Θεός μου, μὴ μακρύνῃς ἀπ' ἐμοῦ. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐκεῖνοι ταῦτά φασι, μὴ ἐπιμήκιστον ὑπερθῇς τὴν βοήθειαν. Ὁ Θεός μου, εἰς τὴν βοήθειάν μου πρόσχες. Αἰσχυνθήτωσαν καὶ ἐκλειπέτωσαν οἱ ἐνδιαβάλ- λοντες τὴν ψυχήν μου. Επειδὰν, ἐκείνων ἐπιτιθε- μένων, φησί, διὰ τὸ δόξαι με εγκαταλειφθῆναι παρὰ σοῦ, εἰ βοηθήσῃς αὐτὸς, αὐτοὶ εἰς αἰσχύνην ἀποστρα φήσονται, ἅτε ματαίας ευρόντες, ἂς κατὰ τῆς ψυχῆς μου ἐποιήσαντο διαβολάς. Τίνες δὲ αἱ διαβολαὶ ἢ αἱ Α λέγουσαι· Ὁ Θεὸς ἐγκατέλιπεν αὐτόν ; Ἐγὼ δὲ διαπαντὸς ἐλπιῶ ἐπὶ σέ. Οὐ παύονται γὰρ διὰ τῶν ἰδίων συγγραμμάτων ὁμολογοῦντες τὴν ἐλπίδα τὴν εἰς Χριστόν. Καὶ προσθήσω ἐπὶ πᾶσαν τὴν αἴνεσίν σου. Διὰ τῆς ὑμνολογίας τῶν δι' αὐτῶν σωζομένων. Τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν δικαιοσύνην σου. Ἐπὶ στόματος ἀεὶ, φησὶν, ὦ Δέσποτα, τὴν σὴν φέρ ρειν δικαιοσύνην οὐ παύομαι. Δικαιοσύνη γὰρ του Πατρὸς ὁ Μονογενής αὐτοῦ. Ἐγεννήθη γὰρ ἡμῖν δια καιοσύνη ἀπὸ Θεοῦ κατὰ τὸν ἱερὸν ᾿Απόστολον. Ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν σωτηρίαν σου. Διαπαντὸς μνη- σθήσομαι, φησί, τῆς οἰκονομίας δι' ἧς ἡμῖν τὴν σω τηρίαν ἐχαρίσω. Ὅτι οὐκ ἔγνων γραμματείας.. Γραμματείας ἢ τοὺς ματαίους καὶ πολυπλόκους τοῦ βίου περισπασμούς φησιν, ἢ τὰς διὰ τοῦ νόμου κε κελευσμένας πολυτρόπους προσάγεσθαι θυσίας. Ἐπει- δὴ ταύτας συμπάσας, φησὶν, ἐπεβαλόμην, εἰς τὰς ἄνω εἰσελεύσομαι μονᾶς, εἰς τοῦτο δύναμίν μοι τοῦ Κυρίου παρέχοντος. Ὅμοιον δὲ τῷ εἰρημένῳ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα, καὶ ἠκολουθήσαμέν σο τί ἡμῖν ἔσται; Ὅτε καὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας τὴν ὑπόσχεσιν διὰ ταῦτα ἐδέχοντο. Εἰσελεύσομαι ἐν δυναστείᾳ Κυρίου. Τῇ σῇ δυ νάμει καὶ βοηθείᾳ τεύξομαι τῆς εἰσόδου τῆς εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Κύριε, μνησθήσομαι τῆς δι καιοσύνης σου μόνου. Πάντα τὰ εἰρημένα ἀφεὶς, φησί, μόνης μνημονεύσω τῆς δικαιοσύνης, δι' ἧς ἡμᾶς τῆς ἁμαρτίας ἠλευθέρωσας, Ὁ Θεός μου, ἃ ἐδίδαξάς μοι ἐκ νεότητός μου. Ἀπὸ γὰρ πρώτης, ὡς εἰπεῖν, ἡμέρας, ἧς αὐτοὺς ἐξ- ελέξατο, παρέδωκεν αὐτοῖς τὰ περὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀπαγγελῶ τὰ θαυμά σιά σου. Οὐκ ἀμνήμων, φησὶν, ὧν ἐδιδάχθην γεγέ- νημαι· ἀλλ᾽ ἅπερ αὐτὸς ἔμαθον, ταῦτα καὶ τοῖς ἄλ- λοις ἀπήγγειλα. Καὶ ἕως γήρως καὶ πρεσβείου. Ἐπειδὴ αὐτὸς Χριστὸς μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν ὑπέσχετο λέ γων αὐτοῖς· Ἰδοὺ μεθ' ὑμῶν, εἰμι πάσας τὰς ἡμέ S. ATHANASH OPP. PARS II. EXEGETICA. - nea ne derelinquas me. Etiamsi contigerit mihi ut, homo cum sim, in peccatum cadam, ne me propter peccatum deseras, Domine, sed me iterum revoca, clemens cum sis. dixerunt, positum pro : Ne forte dicant inimici mei : Irrunpamus in eurn, erit quippe nobis in præ- dam, Deo non opitulante, tur id illi dicunt, ne diutius differas auxilium. Deus meus, in auxilium meum respice. meæ. Quandoquidem ipsi, inquit, impetum in me ſecerunt, rati me a te derelictum; si auxilium af- feras, prae pudore ipsi discedent, cum vanas de- prehenderint calumnias in animam meam structas. Quæ autem illæ calumniæ sunt, nisi quæ dicebant illi : Deus dereliquit eum ? . 14. Ego autem semper sperabo in te. Non cessant enim per scripta sua spem erga Christum suam confiteri. Et adjiciam super omnem laudem tuam. Per hymnos eorum qui ipsorum opera salutem consecuti sunt. cesso, inquit, Domine, semper justitiam tuam in ore versare. Etenim justitia Patris est Unigenitus ejus. Nam genita nobis est justitia a Deo juxta sa- crum Apostolum 6. Tota die salutare tuum. Sem- per, inquit, memor ero economiæ qua nobis salu- tem elargitus es. Quoniam non cognovi litteratu- ram. Per litteraturam aut vanas et implicatas vitæ distractiones intelligit, aut varia quæ lex offerre jubebat sacrificia. Quando, inquit, eas omnes abje- ci, in supernas introibo mansiones, Domino vir- tutem mihi ad eam rem præbente. Simile autem est dicto huic : Ecce nos reliquimus omnia, et se- cuti sumus te, quid ergo erit nobis ? Cum hujusce rei causa promissionem regni cœlorum acceperunt. auxilio ingressum inveniam ad terram promissionis. Domine, memorabor justitiæ tuæ solius. Prædictis omnibus dimissis, inquit, solius justitiæ luæ memor ero, qua nos a peccato liberasti. A prima, ut ita dicam, die qua ipsos elegit, dedit illis ea quæ regnum cœlorum spectant. Et usque nunc pronuntiabo mirabilia tua. Non immenor, in- quit, factus sum eorum quæ doctus fui: sed etiam ea quæ didici, aliis annuntiavi. 18, 19. Et usque in senectam et senium. Quoniam ipse Christus postquam resurrexit a mortuis pro- misit eis dicens ". Ecce vobiscum sum omnibus die- "I Cor. 1, 30. « Matth. xix, 27. C D "Matth. xxvını, 20. 10. Quia dixerunt inimici mei mihi. Illud : Quia 12. Deus meus, ne elongeris a me. Quoniam igi- 13. Confundantur et deficiant detrahentes animæ 15. Os meum annuntiabit justitiam tuam. Non 16. Introibo in potentias Domini. Tua virtute et 17. Deus meus, quæ docuisti me a juventute mea.
PG 27:320Ἐπειδὰν, ἐκείνων ἐπιτιθεμένων, φησὶ, διὰ τὸ δόξαι με ἐγκαταλειφθῆναι παρὰ σοῦ, εἰ βοηθήσῃς αὐτὸς, αὐτοὶ εἰς αἰσχύνην ἀποστραφήσονται, ἅτε ματαίας εὑρόντες, ἃς κατὰ τῆς ψυχῆς μου ἐποιήσαντο διαβολάς. Τίνες δὲ αἱ διαβολαὶ ἢ αἱ λέγουσαι· Ὁ Θεὸς ἐγκατέλιπεν αὐτόν; Ἐγὼ δὲ διαπαντὸς ἐλπιῶ ἐπὶ σέ. Οὐ παύονται γὰρ διὰ τῶν ἰδίων συγγραμμάτων ὁμολογοῦντες τὴν ἐλπίδα τὴν εἰς Χριστόν. Καὶ προσθήσω ἐπὶ πᾶσαν τὴν αἴνεσίν σου. Διὰ τῆς ὑμνολογίας τῶν δι’ αὐτῶν σωζομένων. Τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν δικαιοσύνην σου. Ἐπὶ στόματος ἀεὶ, φησὶν, ὦ Δέσποτα, τὴν σὴν φέρειν δικαιοσύνην οὐ παύομαι. Δικαιοσύνη γὰρ τοῦ Πατρὸς ὁ Μονογενὴς αὐτοῦ. Ἐγεννήθη γὰρ ἡμῖν δικαιοσύνη ἀπὸ Θεοῦ κατὰ τὸν ἱερὸν Ἀπόστολον. Ὅλην τὴν ἡμέραν τὴν σωτηρίαν σου. Διαπαντὸς μνησθήσομαι, φησὶ, τῆς οἰκονομίας δι’ ἧς ἡμῖν τὴν σωτηρίαν ἐχαρίσω. Ὅτι οὐκ ἔγνων γραμματείας. Γραμματείας ἢ τοὺς ματαίους καὶ πολυπλόκους τοῦ βίου περισπασμούς φησιν, ἢ τὰς διὰ τοῦ νόμου κεκελευσμένας πολυτρόπους προσάγεσθαι θυσίας. Ἐπειδὴ ταύτας συμπάσας, φησὶν, ἐπεβαλόμην, εἰς τὰς ἄνω εἰσελεύσομαι μονὰς, εἰς τοῦτο δύναμίν μοι τοῦ Κυρίου παρέχοντος.
Ὅμοιον δὲ τῷ εἰρημένῳ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα, καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι· τί ἡμῖν ἔσται; Ὅτε καὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας τὴν ὑπόσχεσιν διὰ ταῦτα ἐδέχοντο. Εἰσελεύσομαι ἐν δυναστείᾳ Κυρίου. Τῇ σῇ δυνάμει καὶ βοηθείᾳ τεύξομαι τῆς εἰσόδου τῆς εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Κύριε, μνησθήσομαι τῆς δικαιοσύνης σου μόνου. Πάντα τὰ εἰρημένα ἀφεὶς, φησὶ, μόνης μνημονεύσω τῆς δικαιοσύνης, δι’ ἧς ἡμᾶς τῆς ἁμαρτίας ἠλευθέρωσας. Ὁ Θεός μου, ἃ ἐδίδαξάς μοι ἐκ νεότητός μου. Ἀπὸ γὰρ πρώτης, ὡς εἰπεῖν, ἡμέρας, ἧς αὐτοὺς ἐξελέξατο, παρέδωκεν αὐτοῖς τὰ περὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀπαγγελῶ τὰ θαυμάσιά σου. Οὐκ ἀμνήμων, φησὶν, ὧν ἐδιδάχθην γεγένημαι· ἀλλ’ ἅπερ αὐτὸς ἔμαθον, ταῦτα καὶ τοῖς ἄλλοις ἀπήγγειλα. Καὶ ἕως γήρως καὶ πρεσβείου. Ἐπειδὴ αὐτὸς ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν ὑπέσχετο λέγων αὐτοῖς· Ἰδοὺ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος· τούτου χάριν αἰτεῖ ταύτην αὐτῷ πληρωθῆναι τὴν ὑπόσχεσιν. Ὁ Θεός μου, μὴ ἐγκαταλείπῃς με, ἕως ἂν ἀπαγγείλω τὸν βραχίονά σου.
PG 27:321Ἐὰν μὴ ἐγκαταλείπῃς με, φησὶ, κατὰ τὴν σὴν ὑπόσχεσιν, ὦ Δέσποτα, τότε γενήσεται δυνατὸν τὸν σὸν ἀπαγγεῖλαι βραχίονα τῇ ἐξ ἐθνῶν ἐσομένῃ πιστῇ γενεᾷ. Τίς δὲ ὁ βραχίων ἐπιφέρει λέγων· Τὴν δυναστείαν σου καὶ τὴν δικαιοσύνην σου. Καὶ δυναστείαν μὲν, διὰ τὸ δῆσαι τὸν ἰσχυρόν φησι, καὶ διαρπάσαι τὰ σκεύη αὐτοῦ· δικαιοσύνην δὲ, ὅτι ἀδίκως ἡμᾶς αἰχμαλωσίᾳ κατεχομένους λελύτρωται. Ὁ Θεὸς ἕως τῶν ὑψίστων. Ἀπαγγελῶ, φησὶν, ὅτι οὐ μόνον τὰ ἐπὶ γῆς, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν οὐρανοῖς διὰ τοῦ ἰδίου ἐλυτρώσω αἵματος. Ὅμοιον δὲ τῷ· Ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς. Ὁ Θεὸς, τίς ὅμοιός σοι; Εὐχαριστεῖ ἐφ’ οἷς, καίτοι πάλαι διὰ τὴν ἁμαρτίαν δικαίως καταδεδικασμένος θανάτῳ, οὐκ ἐναπέμεινεν τῷ θανάτῳ· ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίᾳ ἀπολέλυται διὰ Χριστοῦ τῆς φθορᾶς. Ὅσας ἔδειξάς μοι θλίψεις πολλάς; Οἵων γάρ με καὶ ὅσων πεῖραν λαβεῖν ἐποίησας κακῶν; Καὶ ἐπιστρέψας ἐζωοποίησάς με, καὶ ἐκ τῶν ἀβύσσων τῆς γῆς ἀνήγαγές με. Ἐπλεόνασας ἐπ’ ἐμὲ τὴν μεγαλοσύνην σου, καὶ ἐπιστρέψας παρεκάλεσάς με.
ρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος· τούτου χάριν αἰτεῖ ταύτην αὐτῷ πληρωθῆναι τὴν ὑπόσχεσιν. Ὁ Θεός μου, μὴ ἐγκαταλείπῃς με, ἕως ἂν ἀπαγγεί- λω τὸν βραχίονά σου. Ἐὰν μὴ ἐγκαταλείπῃς με, φησί, κατὰ τὴν σὴν ὑπόσχεσιν, ὦ Δέσποτα, τότε γε- νήσεται δυνατὸν τὸν σὸν ἀπαγγεῖλαι βραχίονα τῇ ἐξ ἐθνῶν ἐσομένῃ πιστῇ γενεᾷ. Τίς δὲ ὁ βραχίων ἐπι- φέρει λέγων· Τὴν δυναστείαν σου καὶ τὴν δικαιο- σύνην σου. Καὶ δυναστείαν μὲν, διὰ τὸ δῆσαι τὸν ἐσχυρόν φησι, καὶ διαρπάσαι τὰ σκεύη αὐτοῦ δικαιο- σύνην δὲ, ὅτι ἀδίκως ἡμᾶς αἰχμαλωσίᾳ κατεχομένους λελύτρωται. Ὁ Θεὸς ἕως τῶν ὑψίστων. Απαγγελῶ, φησὶν, ὅτι οὐ μόνον τὰ ἐπὶ γῆς, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν οὐ ρανοῖς διὰ τοῦ ἰδίου ἐλυτρώσω αἵματος. Ομοιον δὲ τῷ· Ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς. Ο Θεός, τίς ὅμοιός σοι; Εὐχαριστεῖ ἐφ' οἷς, καίτοι πάλαι διὰ τὴν ἁμαρτίαν δικαίως καταδεδικασμένος θανάτῳ, οὐκ ἐναπέμεινεν τῷ θανάτῳ· ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίᾳ ἀπολέλυ- ται διὰ Χριστοῦ τῆς φθορᾶς. Οσας ἔδειξάς μοι θλίψεις πολλάς ; Οίων γάρ με καὶ ὅσων πεῖραν λαβεῖν ἐποίησας κακῶν; Καὶ ἐπιστρέψας ἐζωοποίησάς με, καὶ ἐκ τῶν ἀβύσσων τῆς γῆς ἀνήγαγές με. Ἐπλεόνασας ἐπ' ἐμὲ τὴν μεγαλοσύνην σου, καὶ ἐπιστρέψας παρεκάλεσάς με. Ὁ διπλασιασμὸς ἔοικε σημαίνειν τὴν ἐπὶ τοῖς με τὰ τὸ βάπτισμα πλημμελήμασι γινομένην μετάνοιαν δεκτὴν ὑπάρχειν τῷ, ὡς εἴρηται, πλεονάσαντι ἐφ' ἡμᾶς τὴν αὐτοῦ ἀγαθότητά τε καὶ δικαιοσύνην. Διὸ πρότερον μὲν τὸ ἐζωοποίησάς με, ὡς ἐπὶ ἀναγεν- η νήσεως είρηται· δεύτερον δὲ τὸ, παρεκάλεσας, ὡς ἐπὶ καταπονουμένου τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἀθυμίᾳ. Ἔστι μέντοι καὶ ἐπὶ τῆς ἐξ Αἰγύπτου μὲν λυτρώσεως τὰ πρότερα μὲν ἐκδέξασθαι, ἐπὶ τῆς τοῦ Κυρίου δὲ παρουσίας τὰ δεύτερα νοῆσαι, ὅτε καὶ ἡ παντελής ἡμῖν γέγονε παράκλησις. Οἱ γὰρ ἐξ Αἰγύπτου ἐξελη- λυθότες, εἰ καὶ ἐῤῥύσθησαν τοῦ προσκαίρου θανάτου, ἀλλ' ὑπέπιπτον τῷ αἰωνίῳ, ὡς μηδέπω τῆς ἀναστ σεως δεδωρημένης. Καὶ γὰρ ἐγὼ ἐξομολογήσομαί σοι ἐν σκεύεσι ψαλμοῦ τὴν ἀλήθειάν σου, ὁ Θεός. Οὕτω, φησίν, ἐμαυτὸν παρασκευάσω διὰ τῆς ἐξομολογήσεως ἐπι- τήδειον γενηθῆναι πρὸς τὸ σκεῦος ὑμνολογίας κληθῆ- ναι. Εἰ δὲ σκεῦος κληθῆναι ἐκλογῆς λέλεκται, δηλον ὅτι καὶ σκεῦος ὑμνολογίας. Ψαλῶ σοι ἐν κιθάρᾳ. Τῇ τῆς ψυχῆς ἁρμονία φησίν. "Οταν γὰρ μηδὲν ἐναν τίον ἑαυτῇ μήτε κατὰ τὸν βίον μήτε περὶ τὰ δόγματα ποιῇ ή πάσχῃ ἡ ψυχή, τότε δή τότε νοητή κιθάρα κληθείη δικαίως. Αγαλλιάσονται τὰ χείλη μου, ὅταν ψαλῶ σοι. Τοῦτο πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ νόμου λέλεκται· ὅτι ἐκεῖνα μὲν τὰ ἐπιτάγματα ἦν φορτικά, ὡς δυσκατόρ θωτα, ταῦτα δὲ χρηστά τε καὶ ἐλαφρὰ, ὡς καὶ ἡδο νῆς ἀποπληροῦντα τοὺς ἀξιωθέντας αὐτῶν. Καὶ ἡ ψυχή μου ἣν ἐλυτρώσω, τῆς ἁμαρτίας τῆς φθο ρᾶς, τῆς δουλείας τοῦ Σατανᾶ, τοῦ θανάτου αὐτοῦ. EXPOSITIO IN PSALMUM LXX. A bus usque ad consummationem sæculi, ideo rog B Rom. xxvin, 21. C D eam promissionem erga se impleri. Deus meus, ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum. Si me, inquit, juxta promissionem tuam non derelin- quas, Domine, tunc futurum est ut annuntiem ~o- bustum brachium tuum fideli generationi ex genti- bus futuræ. Quid autem sit brachium subinfert his verbis Potentiam tuam et justitiam tuam. Poten- tiam dicit, quia ligavit fortem illum et diripuit vasa ejus ; justitiam vero, quia nos captivitate injuste detentos redemit. Deus usque in altissima. Annun- tiabo, inquit, quod non modo terrena, sed eliar coelestia per proprium sanguinem redemeris. Simile autem est illi: Quoniam et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis 65. Deus quis similis tibi ? Gratias agit, quod, etiamsi olim merito peccati causa morte damnatus sit, non in morte remanserit ; sed Dei clementia per Christum liberatus sit a corru- plione. 20, 21. Quantas ostendistı mihi tribulationes mul- tas ? Qualium me quantorumque malorum experi- mentum sumere fecisti? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terræ iterum reduxisti me. Multi- plicasti magnificentiam tuam, et conversus consola- tus es me. Repetitio videtur significare, pœnitentiam de peccatis post baptismum admnissis acceptam ei esse, qui, ut dictum est, multiplicavit super nos bonitatem et justitiam suam. Quapropter prius, vivifcasti me, quasi de regeneratione dictum est : secundo autem, consolatus es me, quasi de eo di- ctum est qui admissi peccati tristitia laborat. Pos- sunt etiam priora de liberatione ex Ægypto intelli- gi, et secunda de Domini adventu explicari, quando nobis plena consolatio fuit. Qui enim ex Ægypto egressi sunt, etsi liberati fuerunt a temporanea morte, at inciderunt in æternam, cum nondum re- surrectionis gratia data esset veritatem tuam, Deus. Me, inquit, per confessionem ita adornabo, ut aptus sim qui vas hymnologiæ appeller. Quod si dictus est vas electionis, dictus est etiam vas hymnologiæ. Psallam tibi in cithara. Animæ, inquit, concentu. Cum enim illa nihil sibi contrarium, sive secundum vitam, sive secundum doctrinam fecerit aut passa fuerit, tunc same spiri- tualis cithara jure appelletur. Hoc ait ad discrimen legis, quia ejus quidem præ- cepta onerosa erant et observatu difficilia. Hæc autem mansueta ac levia sunt, ita ut eos qui illis dignati sunt voluptate repleant. Et anima mea quam redemisti, a peccato corruptionis, a servitute Sata- næ, ab ipsa morte. 22. Nam et ego confitebor tibi in vasis psalmi 23. Exsultabunt labia mea cum cantavero tibi.
Ὁ διπλασιασμὸς ἔοικε σημαίνειν τὴν ἐπὶ τοῖς μετὰ τὸ βάπτισμα πλημμελήμασι γινομένην μετάνοιαν δεκτὴν ὑπάρχειν τῷ, ὡς εἴρηται, πλεονάσαντι ἐφ’ ἡμᾶς τὴν αὐτοῦ ἀγαθότητά τε καὶ δικαιοσύνην. Διὸ πρότερον μὲν τὸ, ἐζωοποίησάς με, ὡς ἐπὶ ἀναγεννήσεως εἴρηται· δεύτερον δὲ τὸ, παρεκάλεσας, ὡς ἐπὶ καταπονουμένου τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἀθυμίᾳ. Ἔστι μέντοι καὶ ἐπὶ τῆς ἐξ Αἰγύπτου μὲν λυτρώσεως τὰ πρότερα μὲν ἐκδέξασθαι, ἐπὶ τῆς τοῦ Κυρίου δὲ παρουσίας τὰ δεύτερα νοῆσαι, ὅτε καὶ ἡ παντελὴς ἡμῖν γέγονε παράκλησις. Οἱ γὰρ ἐξ Αἰγύπτου ἐξεληλυθότες, εἰ καὶ ἐῤῥύσθησαν τοῦ προσκαίρου θανάτου, ἀλλ’ ὑπέπιπτον τῷ αἰωνίῳ, ὡς μηδέπω τῆς ἀναστάσεως δεδωρημένης. Καὶ γὰρ ἐγὼ ἐξομολογήσομαί σοι ἐν σκεύεσι ψαλμοῦ τὴν ἀλήθειάν σου, ὁ Θεός. Οὕτω, φησὶν, ἐμαυτὸν παρασκευάσω διὰ τῆς ἐξομολογήσεως ἐπιτήδειον γενηθῆναι πρὸς τὸ σκεῦος ὑμνολογίας κληθῆναι. Εἰ δὲ σκεῦος κληθῆναι ἐκλογῆς λέλεκται, δηλονότι καὶ σκεῦος ὑμνολογίας. Ψαλῶ σοι ἐν κιθάρᾳ. Τῇ τῆς ψυχῆς ἁρμονίᾳ φησίν· Ὅταν γὰρ μηδὲν ἐναντίον ἑαυτῇ μήτε κατὰ τὸν βίον μήτε περὶ τὰ δόγματα ποιῇ ἢ πάσχῃ ἡ ψυχὴ, τότε δὴ τότε νοητὴ κιθάρα κληθείη δικαίως.
ρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος· τούτου χάριν αἰτεῖ ταύτην αὐτῷ πληρωθῆναι τὴν ὑπόσχεσιν. Ὁ Θεός μου, μὴ ἐγκαταλείπῃς με, ἕως ἂν ἀπαγγεί- λω τὸν βραχίονά σου. Ἐὰν μὴ ἐγκαταλείπῃς με, φησί, κατὰ τὴν σὴν ὑπόσχεσιν, ὦ Δέσποτα, τότε γε- νήσεται δυνατὸν τὸν σὸν ἀπαγγεῖλαι βραχίονα τῇ ἐξ ἐθνῶν ἐσομένῃ πιστῇ γενεᾷ. Τίς δὲ ὁ βραχίων ἐπι- φέρει λέγων· Τὴν δυναστείαν σου καὶ τὴν δικαιο- σύνην σου. Καὶ δυναστείαν μὲν, διὰ τὸ δῆσαι τὸν ἐσχυρόν φησι, καὶ διαρπάσαι τὰ σκεύη αὐτοῦ δικαιο- σύνην δὲ, ὅτι ἀδίκως ἡμᾶς αἰχμαλωσίᾳ κατεχομένους λελύτρωται. Ὁ Θεὸς ἕως τῶν ὑψίστων. Απαγγελῶ, φησὶν, ὅτι οὐ μόνον τὰ ἐπὶ γῆς, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν οὐ ρανοῖς διὰ τοῦ ἰδίου ἐλυτρώσω αἵματος. Ομοιον δὲ τῷ· Ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς. Ο Θεός, τίς ὅμοιός σοι; Εὐχαριστεῖ ἐφ' οἷς, καίτοι πάλαι διὰ τὴν ἁμαρτίαν δικαίως καταδεδικασμένος θανάτῳ, οὐκ ἐναπέμεινεν τῷ θανάτῳ· ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίᾳ ἀπολέλυ- ται διὰ Χριστοῦ τῆς φθορᾶς. Οσας ἔδειξάς μοι θλίψεις πολλάς ; Οίων γάρ με καὶ ὅσων πεῖραν λαβεῖν ἐποίησας κακῶν; Καὶ ἐπιστρέψας ἐζωοποίησάς με, καὶ ἐκ τῶν ἀβύσσων τῆς γῆς ἀνήγαγές με. Ἐπλεόνασας ἐπ' ἐμὲ τὴν μεγαλοσύνην σου, καὶ ἐπιστρέψας παρεκάλεσάς με. Ὁ διπλασιασμὸς ἔοικε σημαίνειν τὴν ἐπὶ τοῖς με τὰ τὸ βάπτισμα πλημμελήμασι γινομένην μετάνοιαν δεκτὴν ὑπάρχειν τῷ, ὡς εἴρηται, πλεονάσαντι ἐφ' ἡμᾶς τὴν αὐτοῦ ἀγαθότητά τε καὶ δικαιοσύνην. Διὸ πρότερον μὲν τὸ ἐζωοποίησάς με, ὡς ἐπὶ ἀναγεν- η νήσεως είρηται· δεύτερον δὲ τὸ, παρεκάλεσας, ὡς ἐπὶ καταπονουμένου τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἀθυμίᾳ. Ἔστι μέντοι καὶ ἐπὶ τῆς ἐξ Αἰγύπτου μὲν λυτρώσεως τὰ πρότερα μὲν ἐκδέξασθαι, ἐπὶ τῆς τοῦ Κυρίου δὲ παρουσίας τὰ δεύτερα νοῆσαι, ὅτε καὶ ἡ παντελής ἡμῖν γέγονε παράκλησις. Οἱ γὰρ ἐξ Αἰγύπτου ἐξελη- λυθότες, εἰ καὶ ἐῤῥύσθησαν τοῦ προσκαίρου θανάτου, ἀλλ' ὑπέπιπτον τῷ αἰωνίῳ, ὡς μηδέπω τῆς ἀναστ σεως δεδωρημένης. Καὶ γὰρ ἐγὼ ἐξομολογήσομαί σοι ἐν σκεύεσι ψαλμοῦ τὴν ἀλήθειάν σου, ὁ Θεός. Οὕτω, φησίν, ἐμαυτὸν παρασκευάσω διὰ τῆς ἐξομολογήσεως ἐπι- τήδειον γενηθῆναι πρὸς τὸ σκεῦος ὑμνολογίας κληθῆ- ναι. Εἰ δὲ σκεῦος κληθῆναι ἐκλογῆς λέλεκται, δηλον ὅτι καὶ σκεῦος ὑμνολογίας. Ψαλῶ σοι ἐν κιθάρᾳ. Τῇ τῆς ψυχῆς ἁρμονία φησίν. "Οταν γὰρ μηδὲν ἐναν τίον ἑαυτῇ μήτε κατὰ τὸν βίον μήτε περὶ τὰ δόγματα ποιῇ ή πάσχῃ ἡ ψυχή, τότε δή τότε νοητή κιθάρα κληθείη δικαίως. Αγαλλιάσονται τὰ χείλη μου, ὅταν ψαλῶ σοι. Τοῦτο πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ νόμου λέλεκται· ὅτι ἐκεῖνα μὲν τὰ ἐπιτάγματα ἦν φορτικά, ὡς δυσκατόρ θωτα, ταῦτα δὲ χρηστά τε καὶ ἐλαφρὰ, ὡς καὶ ἡδο νῆς ἀποπληροῦντα τοὺς ἀξιωθέντας αὐτῶν. Καὶ ἡ ψυχή μου ἣν ἐλυτρώσω, τῆς ἁμαρτίας τῆς φθο ρᾶς, τῆς δουλείας τοῦ Σατανᾶ, τοῦ θανάτου αὐτοῦ. EXPOSITIO IN PSALMUM LXX. A bus usque ad consummationem sæculi, ideo rog B Rom. xxvin, 21. C D eam promissionem erga se impleri. Deus meus, ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum. Si me, inquit, juxta promissionem tuam non derelin- quas, Domine, tunc futurum est ut annuntiem ~o- bustum brachium tuum fideli generationi ex genti- bus futuræ. Quid autem sit brachium subinfert his verbis Potentiam tuam et justitiam tuam. Poten- tiam dicit, quia ligavit fortem illum et diripuit vasa ejus ; justitiam vero, quia nos captivitate injuste detentos redemit. Deus usque in altissima. Annun- tiabo, inquit, quod non modo terrena, sed eliar coelestia per proprium sanguinem redemeris. Simile autem est illi: Quoniam et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis 65. Deus quis similis tibi ? Gratias agit, quod, etiamsi olim merito peccati causa morte damnatus sit, non in morte remanserit ; sed Dei clementia per Christum liberatus sit a corru- plione. 20, 21. Quantas ostendistı mihi tribulationes mul- tas ? Qualium me quantorumque malorum experi- mentum sumere fecisti? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terræ iterum reduxisti me. Multi- plicasti magnificentiam tuam, et conversus consola- tus es me. Repetitio videtur significare, pœnitentiam de peccatis post baptismum admnissis acceptam ei esse, qui, ut dictum est, multiplicavit super nos bonitatem et justitiam suam. Quapropter prius, vivifcasti me, quasi de regeneratione dictum est : secundo autem, consolatus es me, quasi de eo di- ctum est qui admissi peccati tristitia laborat. Pos- sunt etiam priora de liberatione ex Ægypto intelli- gi, et secunda de Domini adventu explicari, quando nobis plena consolatio fuit. Qui enim ex Ægypto egressi sunt, etsi liberati fuerunt a temporanea morte, at inciderunt in æternam, cum nondum re- surrectionis gratia data esset veritatem tuam, Deus. Me, inquit, per confessionem ita adornabo, ut aptus sim qui vas hymnologiæ appeller. Quod si dictus est vas electionis, dictus est etiam vas hymnologiæ. Psallam tibi in cithara. Animæ, inquit, concentu. Cum enim illa nihil sibi contrarium, sive secundum vitam, sive secundum doctrinam fecerit aut passa fuerit, tunc same spiri- tualis cithara jure appelletur. Hoc ait ad discrimen legis, quia ejus quidem præ- cepta onerosa erant et observatu difficilia. Hæc autem mansueta ac levia sunt, ita ut eos qui illis dignati sunt voluptate repleant. Et anima mea quam redemisti, a peccato corruptionis, a servitute Sata- næ, ab ipsa morte. 22. Nam et ego confitebor tibi in vasis psalmi 23. Exsultabunt labia mea cum cantavero tibi.
Ἀγαλλιάσονται τὰ χείλη μου, ὅταν ψαλῶ σοι. Τοῦτο πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ νόμου λέλεκται· ὅτι ἐκεῖνα μὲν τὰ ἐπιτάγματα ἦν φορτικὰ, ὡς δυσκατόρθωτα, ταῦτα δὲ χρηστά τε καὶ ἐλαφρὰ, ὡς καὶ ἡδονῆς ἀποπληροῦντα τοὺς ἀξιωθέντας αὐτῶν. Καὶ ἡ ψυχή μου ἣν ἐλυτρώσω, τῆς ἁμαρτίας τῆς φθορᾶς, τῆς δουλείας τοῦ Σατανᾶ, τοῦ θανάτου αὐτοῦ. Ἔτι δὲ καὶ ἡ γλῶσσά μου ὅλην τὴν ἡμέραν μελετήσει τὴν δικαιοσύνην σου, ὅταν αἰσχυνθῶσι, καὶ ἐντραπῶσιν οἱ ζητοῦντες τὰ κακά μοι. Ὅταν ἐκ μέσου γένωνται, φησὶν, οἱ νοητοί μου ἐχθροὶ, καὶ τὴν ἄβυσσον οἰκοῦντες περιβάλωνται αἰσχύνην· τότε δὴ, ὡς μηδενὸς ἔτι παρεμποδίζοντος, ἀκαταλήκτοις ὕμνοις αἰνέσω σε, Δέσποτα.
ρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος· τούτου χάριν αἰτεῖ ταύτην αὐτῷ πληρωθῆναι τὴν ὑπόσχεσιν. Ὁ Θεός μου, μὴ ἐγκαταλείπῃς με, ἕως ἂν ἀπαγγεί- λω τὸν βραχίονά σου. Ἐὰν μὴ ἐγκαταλείπῃς με, φησί, κατὰ τὴν σὴν ὑπόσχεσιν, ὦ Δέσποτα, τότε γε- νήσεται δυνατὸν τὸν σὸν ἀπαγγεῖλαι βραχίονα τῇ ἐξ ἐθνῶν ἐσομένῃ πιστῇ γενεᾷ. Τίς δὲ ὁ βραχίων ἐπι- φέρει λέγων· Τὴν δυναστείαν σου καὶ τὴν δικαιο- σύνην σου. Καὶ δυναστείαν μὲν, διὰ τὸ δῆσαι τὸν ἐσχυρόν φησι, καὶ διαρπάσαι τὰ σκεύη αὐτοῦ δικαιο- σύνην δὲ, ὅτι ἀδίκως ἡμᾶς αἰχμαλωσίᾳ κατεχομένους λελύτρωται. Ὁ Θεὸς ἕως τῶν ὑψίστων. Απαγγελῶ, φησὶν, ὅτι οὐ μόνον τὰ ἐπὶ γῆς, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν οὐ ρανοῖς διὰ τοῦ ἰδίου ἐλυτρώσω αἵματος. Ομοιον δὲ τῷ· Ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς. Ο Θεός, τίς ὅμοιός σοι; Εὐχαριστεῖ ἐφ' οἷς, καίτοι πάλαι διὰ τὴν ἁμαρτίαν δικαίως καταδεδικασμένος θανάτῳ, οὐκ ἐναπέμεινεν τῷ θανάτῳ· ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίᾳ ἀπολέλυ- ται διὰ Χριστοῦ τῆς φθορᾶς. Οσας ἔδειξάς μοι θλίψεις πολλάς ; Οίων γάρ με καὶ ὅσων πεῖραν λαβεῖν ἐποίησας κακῶν; Καὶ ἐπιστρέψας ἐζωοποίησάς με, καὶ ἐκ τῶν ἀβύσσων τῆς γῆς ἀνήγαγές με. Ἐπλεόνασας ἐπ' ἐμὲ τὴν μεγαλοσύνην σου, καὶ ἐπιστρέψας παρεκάλεσάς με. Ὁ διπλασιασμὸς ἔοικε σημαίνειν τὴν ἐπὶ τοῖς με τὰ τὸ βάπτισμα πλημμελήμασι γινομένην μετάνοιαν δεκτὴν ὑπάρχειν τῷ, ὡς εἴρηται, πλεονάσαντι ἐφ' ἡμᾶς τὴν αὐτοῦ ἀγαθότητά τε καὶ δικαιοσύνην. Διὸ πρότερον μὲν τὸ ἐζωοποίησάς με, ὡς ἐπὶ ἀναγεν- η νήσεως είρηται· δεύτερον δὲ τὸ, παρεκάλεσας, ὡς ἐπὶ καταπονουμένου τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἀθυμίᾳ. Ἔστι μέντοι καὶ ἐπὶ τῆς ἐξ Αἰγύπτου μὲν λυτρώσεως τὰ πρότερα μὲν ἐκδέξασθαι, ἐπὶ τῆς τοῦ Κυρίου δὲ παρουσίας τὰ δεύτερα νοῆσαι, ὅτε καὶ ἡ παντελής ἡμῖν γέγονε παράκλησις. Οἱ γὰρ ἐξ Αἰγύπτου ἐξελη- λυθότες, εἰ καὶ ἐῤῥύσθησαν τοῦ προσκαίρου θανάτου, ἀλλ' ὑπέπιπτον τῷ αἰωνίῳ, ὡς μηδέπω τῆς ἀναστ σεως δεδωρημένης. Καὶ γὰρ ἐγὼ ἐξομολογήσομαί σοι ἐν σκεύεσι ψαλμοῦ τὴν ἀλήθειάν σου, ὁ Θεός. Οὕτω, φησίν, ἐμαυτὸν παρασκευάσω διὰ τῆς ἐξομολογήσεως ἐπι- τήδειον γενηθῆναι πρὸς τὸ σκεῦος ὑμνολογίας κληθῆ- ναι. Εἰ δὲ σκεῦος κληθῆναι ἐκλογῆς λέλεκται, δηλον ὅτι καὶ σκεῦος ὑμνολογίας. Ψαλῶ σοι ἐν κιθάρᾳ. Τῇ τῆς ψυχῆς ἁρμονία φησίν. "Οταν γὰρ μηδὲν ἐναν τίον ἑαυτῇ μήτε κατὰ τὸν βίον μήτε περὶ τὰ δόγματα ποιῇ ή πάσχῃ ἡ ψυχή, τότε δή τότε νοητή κιθάρα κληθείη δικαίως. Αγαλλιάσονται τὰ χείλη μου, ὅταν ψαλῶ σοι. Τοῦτο πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ νόμου λέλεκται· ὅτι ἐκεῖνα μὲν τὰ ἐπιτάγματα ἦν φορτικά, ὡς δυσκατόρ θωτα, ταῦτα δὲ χρηστά τε καὶ ἐλαφρὰ, ὡς καὶ ἡδο νῆς ἀποπληροῦντα τοὺς ἀξιωθέντας αὐτῶν. Καὶ ἡ ψυχή μου ἣν ἐλυτρώσω, τῆς ἁμαρτίας τῆς φθο ρᾶς, τῆς δουλείας τοῦ Σατανᾶ, τοῦ θανάτου αὐτοῦ. EXPOSITIO IN PSALMUM LXX. A bus usque ad consummationem sæculi, ideo rog B Rom. xxvin, 21. C D eam promissionem erga se impleri. Deus meus, ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum. Si me, inquit, juxta promissionem tuam non derelin- quas, Domine, tunc futurum est ut annuntiem ~o- bustum brachium tuum fideli generationi ex genti- bus futuræ. Quid autem sit brachium subinfert his verbis Potentiam tuam et justitiam tuam. Poten- tiam dicit, quia ligavit fortem illum et diripuit vasa ejus ; justitiam vero, quia nos captivitate injuste detentos redemit. Deus usque in altissima. Annun- tiabo, inquit, quod non modo terrena, sed eliar coelestia per proprium sanguinem redemeris. Simile autem est illi: Quoniam et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis 65. Deus quis similis tibi ? Gratias agit, quod, etiamsi olim merito peccati causa morte damnatus sit, non in morte remanserit ; sed Dei clementia per Christum liberatus sit a corru- plione. 20, 21. Quantas ostendistı mihi tribulationes mul- tas ? Qualium me quantorumque malorum experi- mentum sumere fecisti? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terræ iterum reduxisti me. Multi- plicasti magnificentiam tuam, et conversus consola- tus es me. Repetitio videtur significare, pœnitentiam de peccatis post baptismum admnissis acceptam ei esse, qui, ut dictum est, multiplicavit super nos bonitatem et justitiam suam. Quapropter prius, vivifcasti me, quasi de regeneratione dictum est : secundo autem, consolatus es me, quasi de eo di- ctum est qui admissi peccati tristitia laborat. Pos- sunt etiam priora de liberatione ex Ægypto intelli- gi, et secunda de Domini adventu explicari, quando nobis plena consolatio fuit. Qui enim ex Ægypto egressi sunt, etsi liberati fuerunt a temporanea morte, at inciderunt in æternam, cum nondum re- surrectionis gratia data esset veritatem tuam, Deus. Me, inquit, per confessionem ita adornabo, ut aptus sim qui vas hymnologiæ appeller. Quod si dictus est vas electionis, dictus est etiam vas hymnologiæ. Psallam tibi in cithara. Animæ, inquit, concentu. Cum enim illa nihil sibi contrarium, sive secundum vitam, sive secundum doctrinam fecerit aut passa fuerit, tunc same spiri- tualis cithara jure appelletur. Hoc ait ad discrimen legis, quia ejus quidem præ- cepta onerosa erant et observatu difficilia. Hæc autem mansueta ac levia sunt, ita ut eos qui illis dignati sunt voluptate repleant. Et anima mea quam redemisti, a peccato corruptionis, a servitute Sata- næ, ab ipsa morte. 22. Nam et ego confitebor tibi in vasis psalmi 23. Exsultabunt labia mea cum cantavero tibi.
To the End: A Psalm of David for SolomonΕἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ εἰς Σαλομῶνα
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:324Εἰς τὸ τέλος, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ εἰς Σαλομῶνα. ΟΑ. Ὑπόθεσις. Παρουσία Χριστοῦ διὰ τῶν παρόντων κατασημαίνεται, καὶ κλῆσις ἐθνῶν. Εἰς Σαλομὼν δὲ ἐπιγέγραπται ὁ ψαλμός. Οὗτος γάρ ἐστιν ἀληθὴς Σαλομὼν ὁ εἰρηναῖος, διότι καὶ πεποίηκεν ἓν ἀμφότερα, καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ ἔλυσεν. Ὁ Θεὸς τὸ κρῖμά σου τῷ βασιλεῖ δός. Κέκριταί σοι, φησὶν, ὦ Πάτερ, τὸν μονογενῆ σου Υἱὸν ἐπιλάμψαι τοῖς ἐπὶ γῆς. Τοῦτο οὖν, φησὶ, τὸ πάλαι κριθὲν, εἰς πέρας ἀγέσθω.
Καὶ τὴν δικαιοσύνην τῷ υἱῷ τοῦ βασιλέως. Αὐτὸς ὢν ἡ δικαιοσύνη τοῦ Πατρὸς, δικαιοσύνην λέγεται εἰληφέναι διὰ τὸ ἀνθρώπινον. Αὐτὸς δέ ἐστιν ὁ Χριστὸς καὶ ὁ βασιλεὺς, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ βασιλέως. Κρίνειν τὸν λαόν σου ἐν δικαιοσύνῃ. Αὕτη τῆς ἐνανθρωπήσεως ἡ αἰτία τὸ κρῖναι τὴν καθ’ ἡμῶν πλεονεξίαν τοῦ Σατανᾶ· διὸ καὶ μέλλων σταυροῦσθαι ἔφασκε· Νῦν ἡ κρίσις ἐστὶ τοῦ κόσμου τούτου· ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται ἔξω. Ἀναλαβέτω τὰ ὄρη εἰρήνην τῷ λαῷ, καὶ οἱ βουνοὶ δικαιοσύνην. Ὄρη καὶ βουνοὺς ἐνταῦθα τὰς εὐαγγελικὰς δυνάμεις φησὶ, τὰς πάλαι μὲν, διὰ τὴν κεχυμένην ἀσέβειαν, μὴ ἐπιχωριαζούσας τῇ γῇ, νῦν δὲ εἰρήνην πρὸς πάντας ἀνθρώπους ἀναλαμβάνειν κελευομένας. Κρινεῖ τοὺς πτωχοὺς τοῦ λαοῦ. Πένητας τῶν ἐξ εἰδωλολατρῶν πατέρων φησὶ τῶν πτωχευόντων ἀπὸ παντὸς καλοῦ, καὶ καθόλου πάντων ἀνθρώπων τὸ γένος. Πάντες γὰρ ἐκκεκλίκασι κατὰ τὴν τοῦ ψαλμοῦ φωνήν. Καὶ ταπεινώσει συκοφάντην. Τὸν διάβολόν φησιν. Καὶ συμπαραμενεῖ τῷ ἡλίῳ. Εἰς αἰῶνας, φησὶν, ἡ βασιλεία αὐτοῦ ἐκταθήσεται. Καὶ πρὸ τῆς σελήνης γενεὰς γενεῶν.
Οὗτος, φησὶν, ὁ βασιλεύσας ἐν τῇ παρουσίᾳ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ πρὸ αἰώνων τῶν ὅλων δημιουργός. Καταβήσεται ὡς ὑετὸς ἐπὶ πόκον. Ἀψοφητὶ, φησί· τοῦτο δὲ εἶπε διὰ τὴν λαθραίαν αὐτοῦ παρουσίαν. Ἀνατελεῖ ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ δικαιοσύνη. Κατὰ γὰρ τὸν καιρὸν τῆς παρουσίας αὐτοῦ ἅπας πόλεμος ἀνῄρηται [ αμβρος. ἀνῄρητο] τῶν ἐθνῶν. Καὶ πλῆθος εἰρήνης ἕως οὗ ἀνταναιρεθῇ ἡ σελήνην. Τοσοῦτον ἔσται, φησὶ, τῆς εἰρήνης τὸ πλῆθος ὃ γενήσεται ἐν τῇ αὐτοῦ παρουσίᾳ, ὡς καὶ εἰς τοὺς μέλλοντας ἐκταθῆναι χρόνους, καθ’ οὓς ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. Καὶ κατακυριεύσει ἀπὸ θαλάσσης ἕως θαλάςσης. Τοῦτό φησι διὰ τὸ πάντα τὰ ἔθνη παραδέξασθαι τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν· ἀντὶ τοῦ, Πάντων κρατήσει τῶν τερμάτων τῆς οἰκουμένης. Ἐπειδὴ γὰρ πέραν τῆς γῆς τὰ μεγάλα καὶ ἄπλετα πελάγη, ἅτινά τινες Ἀτλαντικὰ καλοῦσιν, Ὠκεανὸν, ἑσπέριον καὶ ἑῷον· εἰκότως τῆς οἰκουμένης τὸ κράτος ταῖς ἔξωθεν κυκλούσαις θαλάσσαις ἐδήλωσε· καὶ τοῦτο σαφέστερον ὁ μετὰ τούτων ἐποίησε στίχος. Καὶ οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ χοῦν λείξουσι.
PG 27:325Σφόδρα ὑποταγήσονται οἱ πολέμιοι, ὡς μὴ ὁρᾶσθαι μάχην πρὸς αὐτὸν, ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἐπὶ γῆς πιπτόντων καὶ τὴν ὑποταγὴν σημαινόντων. Ὅτι ἐῤῥύσατο πτωχὸν ἐκ δυνάστου. Ἀπ’ ἄκρων, φησὶ, περάτων τῆς οἰκουμένης ἕως ἄκρων προσκυνήσουσιν αὐτῷ τά τε ἔθνη καὶ οἱ βασιλεῖς, εὐχαριστοῦντες ἐφ’ οἷς τῆς καταδυναστείας αὐτοὺς ἐλυτρώσατο τοῦ Σατανᾶ. Ἐκ τόκου καὶ ἐξ ἀδικίας λυτρώσεται τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Ἐξαλείφων τὸ κατ’ αὐτῶν χειρόγραφον καὶ χαριζόμενος καὶ τῷ τὰ πεντακόσια καὶ τῷ τὰ πεντήκοντα ὀφείλοντι. Καὶ ἔντιμον τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Σεβάσμιος, φησὶν, ἔσται παρὰ πᾶσι καὶ ἔνδοξος. Καὶ ζήσεται, καὶ δοθήσεται αὐτῷ ἐκ τοῦ χρυσίου τῆς Ἀραβίας. Ταῦτά φησι διὰ τὸν ἀποστείλαντα Ἡρώδην ἀνελεῖν τὰ βρέφη. Λέγει οὖν, ὡς οὐ συμπεριληφθήσεται τοῖς ἀναιρουμένοις παιδίοις. Τὸ δὲ, Καὶ δοθήσεται αὐτῷ χρυσίον Ἀραβικὸν, δηλοῖ σαφῶς ἃ προσήνεγκαν οἱ μάγοι δῶρα. Καὶ προσεύξονται περὶ αὐτοῦ διαπαντός. Αὐτὸν ὀνομάζοντες ἐν προσευχαῖς, καὶ δι’ αὐτοῦ δοῦναι τὸν Πατέρα αὐτοῖς ἀξιοῦντες τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν. Ἔσται στήριγμα ἐν τῇ γῇ. Τῆς Ἐκκλησίας, φησὶ, καὶ τῆς οἰκουμένης.
σερμάτων τῆς οἰκουμένης. Ἐπειδὴ γὰρ πέραν της γῆς τὰ μεγάλα καὶ ἄπλετα πελάγη, ἅτινά τινες Ατλαντικὰ καλοῦσιν, Ὠκεανὸν, ἑσπέριον καὶ ἑῷον εἰκότως τῆς οἰκουμένης τὸ κράτος ταῖς ἔξωθεν κυ κλούσαις θαλάσσαις ἐδήλωσε· καὶ τοῦτο σαφέστερον ὁ μετὰ τούτων ἐποίησε στίχος. Καὶ οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ χοῦν λείξουσι. Σφόδρα υπου ταγήσονται οἱ πολέμιοι, ὡς μὴ ὁρᾶσθαι μάχην πρὸς αὐτὸν, ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἐπὶ γῆς πιπτόντων καὶ τὴν ὑποταγὴν σημαινόντων. Η "Οτι ερρύσατο πτωχὸν ἐκ δυνάστου. Απ' ἄκρων, φησί, περάτων τῆς οἰκουμένης ἕως ἄκρων προσκυ νήσουσιν αὐτῷ τά τε ἔθνη καὶ οἱ βασιλεῖς, εὐχαρι στοῦντες ἐφ᾽ οἷς τῆς καταδυναστείας αὐτοὺς ἐλυτρώ- σατο τοῦ Σατανᾶ. Εκ τόκου καὶ ἐξ ἀδικίας λυτρώ σεται τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Ἐξαλείφων τὸ κατ' αὐτῶν χειρόγραφον καὶ χαριζόμενος καὶ τῷ τὰ πεντακόσια καὶ τῷ τὰ πεντήκοντα ὀφείλοντι. Καὶ ἔντιμον τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Σεβάσμιος, φησίν, ἔσται παρὰ πᾶσι καὶ ἔνδοξος. Β Καὶ ζήσεται, καὶ δοθήσεται αὐτῷ ἐκ τοῦ χρυ σίου τῆς Ἀραβίας. Ταῦτά φησι διὰ τὸν ἀποστείλαντα Ἡρώδην· ἀνελεῖν τὰ βρέφη. Λέγει οὖν, ὡς οὐ συμ- περιληφθήσεται τοῖς ἀναιρουμένοις παιδίοις. Τὸ δὲ, Καὶ δοθήσεται αὐτῷ χρυσίον Αραβικόν, δηλοῖ σα φῶς & προσήνεγκαν οἱ μάγοι δῶρα. Καὶ προσεύ- ξονται περὶ αὐτοῦ διαπαντός. Αὐτὸν ὀνομάζοντες ἐν προσευχαῖς, καὶ δι' αὐτοῦ δοῦναι τὸν Πατέρα αὐτ τοῖς ἀξιοῦντες τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν. *Εσται στήριγμα ἐν τῇ γῇ. Τῆς Ἐκκλησίας, φη- σὶ, καὶ τῆς οἰκουμένης. Επ' ἄκρων τῶν ὀρέων, τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Ὑπεραρθήσεται ὑπὲρ τὸν Λίβανον δ καρπὸς αὐτοῦ. Λίβανος μὲν ἡ Ἱερουσα λήμ· καρπὸς δὲ αὐτοῦ ὁ εὐαγγελικός λόγος. Λέγει οὖν, ὡς ὑπὲρ τὴν κατὰ νόμον λατρείαν ἔσται τὸ κή- ρυγμα τὸ εὐαγγελικόν. Καὶ ἐξανθήσουσιν ἐκ πό- λεως ὡσεὶ χόρτος τῆς γῆς. Πόλιν τὴν Ἐκκλησίαν σημαίνει, περὶ ἧς γέγραπται· Δεδοξασμένα ελαλή θη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Δείχνυ- σιν, ὡς οὗτος ὁ μὴ ἀποκτανθεὶς μετὰ τῶν βρεφῶν ἐστιν ὁ πρὸ καταβολής κόσμου ὑπάρχων μετὰ τοῦ Πατρός. Εὐλογητὸς ὁ Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ, ὁ ποιῶν θαυμάσια μόνος. Διεξελθών πάντα ἃ κατορθώσει ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, ὕμνον ἀναπέμπει αὐτῷ λέγων, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ Θεὸς Ἰσραήλ, ὁ μόνος δυνη- θεὶς ταῦτα ποιῆσαι τὰ θαυμάσια. Ποῖα δὲ θαυμάσια, ἢ τὸ καταργῆσαι τὴν δυναστείαν τοῦ Σατανᾶ, καὶ ἐξελέσθαι τοὺς ἐπιβουλευομένους τῆς τῶν δαιμόνων τυραννίδος ; Σκόπει δὲ, ὡς οὐχ ἁρμόσει τῷ Σολομῶντι τῷ ἐκ τῆς τοῦ Οὐρίου οὐδὲν τῶν εἰρημένων ἐν τῷ ψαλμῷ· οὔτε τό· Πρὸ τοῦ ἡλίου τὸ ὄνομα αὐτοῦ· οὔτε τό· Πάντα τὰ ἔθνη δουλεύσουσιν αὐτῷ· οὐδὲ τό· Πρὸ τῆς σελήνης γενεάς γενεῶν. Ἐκ πάντων οὖν τούτων δῆλον, ὅτι εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν λέλεκται. * Εt 8:25 EXPOSITIO IN PSALMUM LXXI. A ultra fines terra magna et immensa maria sunt, quæ Atlantica quidam vocant, Oceanum, occiden- tale et orientale; jure orbis imperium ambiente pelago circumscribit: quod apertius subsequenti versiculo explicatur. tus ei erunt inimici, ut nihil pugnæ adversus eum videatur, ex metaphora eorum qui in terram pro- cidunt in obsequentiæ signum. 12-14. Quia liberabit pauperem a potente. Ab extremis ad extremos usque fines terræ adorabunt eum gentes atque reges, gratias agentes, quod eos a tyrannide Satanæ liberaverit. Ex usuris et iniqui- tate redimet animas eorum. Delens chirographum adversus eos scriptum, et gratis debitum remit- tens ei qui quingenta atque ei qui quinquaginta debebat. Et honorabile nomen eorum corum illo. Venerandus, inquit, et gloriosus apud omnes erit. ait propter Herodem qui misit occisum infantes. Ait igitur eum non una cum pueris enecandis comprehendendum fore. Illud autem: Et dabitur · ei aurum Arabicum, declarat manifeste quæ Magi dona obtulerunt ". Et adorabunt de ipso semper. Ipsum compellantes in orationibus, et per eum a Matth. 11, 11. ♥ Psal. lxxxvi, 3. C D Patre dari sibi bonorum munera rogantes. in summis montium, apostolorum et prophetarum. Superextolletur super Libanum fructus ejus. Libanus est Jerusalem; fructus autem ejus est evangelicum verbum. Ait igitur prædicationem evangelicam su- periorem fore legali cultu. forebunt de civitate sicut fenum terra. Per civitatem designat Eccle- siam, de qua scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, civilas Dei eum qui non una cum infantibus interfectus cst, eumdem esse qui ante mundi constitutionem cur Patre exsistit. mirabilia solus. Postquam recensuit omnia quæ tempore economiæ beneficia terrigenis conferet, hymnum offert Deo, aiens eum esse Deum Israel, qui solus potuit hæc mirabilia facere. Quæ mira- bilia, nisi destruere imperium Satanæ, et liberare cos qui insidiis appetuntur a dæmonum tyrannide ? Animadverte porro nihil eorum quæ in psalmno di- cuntur Salomoni uxoris Uriæ filio convenire: ne- que illud: Ante solem permanet nomen ejus; neque illud : Omnes gentes servient ei; neque: Ante lu- nam in generationem et generationem. Ex his itaque omnibus palam est de Domino nostro Jesu Christo dictum fuisse psalmum. 9. Et inimici ejus terram lingent. Subjecti peni- 15. Et vivet et dabilur ei de auro Arabia. Hæc 16. Erit firmamentum in terra. Ecclesiæ et orbis: 17. Ante soiem permanet nomen ejus. Declarat 18. Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit
Ἐπ’ ἄκρων τῶν ὀρέων, τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Ὑπεραρθήσεται ὑπὲρ τὸν Λίβανον ὁ καρπὸς αὐτοῦ. Λίβανος μὲν ἡ Ἱερουσαλήμ· καρπὸς δὲ αὐτοῦ ὁ εὐαγγελικὸς λόγος. Λέγει οὖν, ὡς ὑπὲρ τὴν κατὰ νόμον λατρείαν ἔσται τὸ κήρυγμα τὸ εὐαγγελικόν. Καὶ ἐξανθήσουσιν ἐκ πόλεως ὡσεὶ χόρτος τῆς γῆς. Πόλιν τὴν Ἐκκλησίαν σημαίνει, περὶ ἧς γέγραπται· Δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Δείκνυσιν, ὡς οὗτος ὁ μὴ ἀποκτανθεὶς μετὰ τῶν βρεφῶν ἐστιν ὁ πρὸ καταβολῆς κόσμου ὑπάρχων μετὰ τοῦ Πατρός. Εὐλογητὸς ὁ Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ, ὁ ποιῶν θαυμάσια μόνος. Διεξελθὼν πάντα ἃ κατορθώσει ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, ὕμνον ἀναπέμπει αὐτῷ λέγων, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ, ὁ μόνος δυνηθεὶς ταῦτα ποιῆσαι τὰ θαυμάσια. Ποῖα δὲ θαυμάσια, ἢ τὸ καταργῆσαι τὴν δυναστείαν τοῦ Σατανᾶ, καὶ ἐξελέσθαι τοὺς ἐπιβουλευομένους τῆς τῶν δαιμόνων τυραννίδος; Σκόπει δὲ, ὡς οὐχ ἁρμόσει τῷ Σολομῶντι τῷ ἐκ τῆς τοῦ Οὐρίου οὐδὲν τῶν εἰρημένων ἐν τῷ ψαλμῷ· οὔτε τό· Πρὸ τοῦ ἡλίου τὸ ὄνομα αὐτοῦ· οὔτε τό· Πάντα τὰ ἔθνη δουλεύσουσιν αὐτῷ· οὐδὲ τό· Πρὸ τῆς σελήνης γενεὰς γενεῶν.
σερμάτων τῆς οἰκουμένης. Ἐπειδὴ γὰρ πέραν της γῆς τὰ μεγάλα καὶ ἄπλετα πελάγη, ἅτινά τινες Ατλαντικὰ καλοῦσιν, Ὠκεανὸν, ἑσπέριον καὶ ἑῷον εἰκότως τῆς οἰκουμένης τὸ κράτος ταῖς ἔξωθεν κυ κλούσαις θαλάσσαις ἐδήλωσε· καὶ τοῦτο σαφέστερον ὁ μετὰ τούτων ἐποίησε στίχος. Καὶ οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ χοῦν λείξουσι. Σφόδρα υπου ταγήσονται οἱ πολέμιοι, ὡς μὴ ὁρᾶσθαι μάχην πρὸς αὐτὸν, ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἐπὶ γῆς πιπτόντων καὶ τὴν ὑποταγὴν σημαινόντων. Η "Οτι ερρύσατο πτωχὸν ἐκ δυνάστου. Απ' ἄκρων, φησί, περάτων τῆς οἰκουμένης ἕως ἄκρων προσκυ νήσουσιν αὐτῷ τά τε ἔθνη καὶ οἱ βασιλεῖς, εὐχαρι στοῦντες ἐφ᾽ οἷς τῆς καταδυναστείας αὐτοὺς ἐλυτρώ- σατο τοῦ Σατανᾶ. Εκ τόκου καὶ ἐξ ἀδικίας λυτρώ σεται τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Ἐξαλείφων τὸ κατ' αὐτῶν χειρόγραφον καὶ χαριζόμενος καὶ τῷ τὰ πεντακόσια καὶ τῷ τὰ πεντήκοντα ὀφείλοντι. Καὶ ἔντιμον τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Σεβάσμιος, φησίν, ἔσται παρὰ πᾶσι καὶ ἔνδοξος. Β Καὶ ζήσεται, καὶ δοθήσεται αὐτῷ ἐκ τοῦ χρυ σίου τῆς Ἀραβίας. Ταῦτά φησι διὰ τὸν ἀποστείλαντα Ἡρώδην· ἀνελεῖν τὰ βρέφη. Λέγει οὖν, ὡς οὐ συμ- περιληφθήσεται τοῖς ἀναιρουμένοις παιδίοις. Τὸ δὲ, Καὶ δοθήσεται αὐτῷ χρυσίον Αραβικόν, δηλοῖ σα φῶς & προσήνεγκαν οἱ μάγοι δῶρα. Καὶ προσεύ- ξονται περὶ αὐτοῦ διαπαντός. Αὐτὸν ὀνομάζοντες ἐν προσευχαῖς, καὶ δι' αὐτοῦ δοῦναι τὸν Πατέρα αὐτ τοῖς ἀξιοῦντες τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν. *Εσται στήριγμα ἐν τῇ γῇ. Τῆς Ἐκκλησίας, φη- σὶ, καὶ τῆς οἰκουμένης. Επ' ἄκρων τῶν ὀρέων, τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Ὑπεραρθήσεται ὑπὲρ τὸν Λίβανον δ καρπὸς αὐτοῦ. Λίβανος μὲν ἡ Ἱερουσα λήμ· καρπὸς δὲ αὐτοῦ ὁ εὐαγγελικός λόγος. Λέγει οὖν, ὡς ὑπὲρ τὴν κατὰ νόμον λατρείαν ἔσται τὸ κή- ρυγμα τὸ εὐαγγελικόν. Καὶ ἐξανθήσουσιν ἐκ πό- λεως ὡσεὶ χόρτος τῆς γῆς. Πόλιν τὴν Ἐκκλησίαν σημαίνει, περὶ ἧς γέγραπται· Δεδοξασμένα ελαλή θη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Δείχνυ- σιν, ὡς οὗτος ὁ μὴ ἀποκτανθεὶς μετὰ τῶν βρεφῶν ἐστιν ὁ πρὸ καταβολής κόσμου ὑπάρχων μετὰ τοῦ Πατρός. Εὐλογητὸς ὁ Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ, ὁ ποιῶν θαυμάσια μόνος. Διεξελθών πάντα ἃ κατορθώσει ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, ὕμνον ἀναπέμπει αὐτῷ λέγων, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ Θεὸς Ἰσραήλ, ὁ μόνος δυνη- θεὶς ταῦτα ποιῆσαι τὰ θαυμάσια. Ποῖα δὲ θαυμάσια, ἢ τὸ καταργῆσαι τὴν δυναστείαν τοῦ Σατανᾶ, καὶ ἐξελέσθαι τοὺς ἐπιβουλευομένους τῆς τῶν δαιμόνων τυραννίδος ; Σκόπει δὲ, ὡς οὐχ ἁρμόσει τῷ Σολομῶντι τῷ ἐκ τῆς τοῦ Οὐρίου οὐδὲν τῶν εἰρημένων ἐν τῷ ψαλμῷ· οὔτε τό· Πρὸ τοῦ ἡλίου τὸ ὄνομα αὐτοῦ· οὔτε τό· Πάντα τὰ ἔθνη δουλεύσουσιν αὐτῷ· οὐδὲ τό· Πρὸ τῆς σελήνης γενεάς γενεῶν. Ἐκ πάντων οὖν τούτων δῆλον, ὅτι εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν λέλεκται. * Εt 8:25 EXPOSITIO IN PSALMUM LXXI. A ultra fines terra magna et immensa maria sunt, quæ Atlantica quidam vocant, Oceanum, occiden- tale et orientale; jure orbis imperium ambiente pelago circumscribit: quod apertius subsequenti versiculo explicatur. tus ei erunt inimici, ut nihil pugnæ adversus eum videatur, ex metaphora eorum qui in terram pro- cidunt in obsequentiæ signum. 12-14. Quia liberabit pauperem a potente. Ab extremis ad extremos usque fines terræ adorabunt eum gentes atque reges, gratias agentes, quod eos a tyrannide Satanæ liberaverit. Ex usuris et iniqui- tate redimet animas eorum. Delens chirographum adversus eos scriptum, et gratis debitum remit- tens ei qui quingenta atque ei qui quinquaginta debebat. Et honorabile nomen eorum corum illo. Venerandus, inquit, et gloriosus apud omnes erit. ait propter Herodem qui misit occisum infantes. Ait igitur eum non una cum pueris enecandis comprehendendum fore. Illud autem: Et dabitur · ei aurum Arabicum, declarat manifeste quæ Magi dona obtulerunt ". Et adorabunt de ipso semper. Ipsum compellantes in orationibus, et per eum a Matth. 11, 11. ♥ Psal. lxxxvi, 3. C D Patre dari sibi bonorum munera rogantes. in summis montium, apostolorum et prophetarum. Superextolletur super Libanum fructus ejus. Libanus est Jerusalem; fructus autem ejus est evangelicum verbum. Ait igitur prædicationem evangelicam su- periorem fore legali cultu. forebunt de civitate sicut fenum terra. Per civitatem designat Eccle- siam, de qua scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, civilas Dei eum qui non una cum infantibus interfectus cst, eumdem esse qui ante mundi constitutionem cur Patre exsistit. mirabilia solus. Postquam recensuit omnia quæ tempore economiæ beneficia terrigenis conferet, hymnum offert Deo, aiens eum esse Deum Israel, qui solus potuit hæc mirabilia facere. Quæ mira- bilia, nisi destruere imperium Satanæ, et liberare cos qui insidiis appetuntur a dæmonum tyrannide ? Animadverte porro nihil eorum quæ in psalmno di- cuntur Salomoni uxoris Uriæ filio convenire: ne- que illud: Ante solem permanet nomen ejus; neque illud : Omnes gentes servient ei; neque: Ante lu- nam in generationem et generationem. Ex his itaque omnibus palam est de Domino nostro Jesu Christo dictum fuisse psalmum. 9. Et inimici ejus terram lingent. Subjecti peni- 15. Et vivet et dabilur ei de auro Arabia. Hæc 16. Erit firmamentum in terra. Ecclesiæ et orbis: 17. Ante soiem permanet nomen ejus. Declarat 18. Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit
Ἐκ πάντων οὖν τούτων δῆλον, ὅτι εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν λέλεκται. Καὶ εὐλογημένον τὸ ὄνομα τῆς δόξης. Διὸ προςήκει παρὰ πάντων αὐτὸν ὑμνεῖσθαι. Εἰ γὰρ καὶ τὴν φύσιν αὐτοῦ ὡς ἀνέφικτον ἀγνοοῦμεν, ἀλλὰ τὸ σωτήριον αὐτοῦ ἐδιδάχθημεν ὄνομα.
σερμάτων τῆς οἰκουμένης. Ἐπειδὴ γὰρ πέραν της γῆς τὰ μεγάλα καὶ ἄπλετα πελάγη, ἅτινά τινες Ατλαντικὰ καλοῦσιν, Ὠκεανὸν, ἑσπέριον καὶ ἑῷον εἰκότως τῆς οἰκουμένης τὸ κράτος ταῖς ἔξωθεν κυ κλούσαις θαλάσσαις ἐδήλωσε· καὶ τοῦτο σαφέστερον ὁ μετὰ τούτων ἐποίησε στίχος. Καὶ οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ χοῦν λείξουσι. Σφόδρα υπου ταγήσονται οἱ πολέμιοι, ὡς μὴ ὁρᾶσθαι μάχην πρὸς αὐτὸν, ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἐπὶ γῆς πιπτόντων καὶ τὴν ὑποταγὴν σημαινόντων. Η "Οτι ερρύσατο πτωχὸν ἐκ δυνάστου. Απ' ἄκρων, φησί, περάτων τῆς οἰκουμένης ἕως ἄκρων προσκυ νήσουσιν αὐτῷ τά τε ἔθνη καὶ οἱ βασιλεῖς, εὐχαρι στοῦντες ἐφ᾽ οἷς τῆς καταδυναστείας αὐτοὺς ἐλυτρώ- σατο τοῦ Σατανᾶ. Εκ τόκου καὶ ἐξ ἀδικίας λυτρώ σεται τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Ἐξαλείφων τὸ κατ' αὐτῶν χειρόγραφον καὶ χαριζόμενος καὶ τῷ τὰ πεντακόσια καὶ τῷ τὰ πεντήκοντα ὀφείλοντι. Καὶ ἔντιμον τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Σεβάσμιος, φησίν, ἔσται παρὰ πᾶσι καὶ ἔνδοξος. Β Καὶ ζήσεται, καὶ δοθήσεται αὐτῷ ἐκ τοῦ χρυ σίου τῆς Ἀραβίας. Ταῦτά φησι διὰ τὸν ἀποστείλαντα Ἡρώδην· ἀνελεῖν τὰ βρέφη. Λέγει οὖν, ὡς οὐ συμ- περιληφθήσεται τοῖς ἀναιρουμένοις παιδίοις. Τὸ δὲ, Καὶ δοθήσεται αὐτῷ χρυσίον Αραβικόν, δηλοῖ σα φῶς & προσήνεγκαν οἱ μάγοι δῶρα. Καὶ προσεύ- ξονται περὶ αὐτοῦ διαπαντός. Αὐτὸν ὀνομάζοντες ἐν προσευχαῖς, καὶ δι' αὐτοῦ δοῦναι τὸν Πατέρα αὐτ τοῖς ἀξιοῦντες τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν. *Εσται στήριγμα ἐν τῇ γῇ. Τῆς Ἐκκλησίας, φη- σὶ, καὶ τῆς οἰκουμένης. Επ' ἄκρων τῶν ὀρέων, τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Ὑπεραρθήσεται ὑπὲρ τὸν Λίβανον δ καρπὸς αὐτοῦ. Λίβανος μὲν ἡ Ἱερουσα λήμ· καρπὸς δὲ αὐτοῦ ὁ εὐαγγελικός λόγος. Λέγει οὖν, ὡς ὑπὲρ τὴν κατὰ νόμον λατρείαν ἔσται τὸ κή- ρυγμα τὸ εὐαγγελικόν. Καὶ ἐξανθήσουσιν ἐκ πό- λεως ὡσεὶ χόρτος τῆς γῆς. Πόλιν τὴν Ἐκκλησίαν σημαίνει, περὶ ἧς γέγραπται· Δεδοξασμένα ελαλή θη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Πρὸ τοῦ ἡλίου διαμένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Δείχνυ- σιν, ὡς οὗτος ὁ μὴ ἀποκτανθεὶς μετὰ τῶν βρεφῶν ἐστιν ὁ πρὸ καταβολής κόσμου ὑπάρχων μετὰ τοῦ Πατρός. Εὐλογητὸς ὁ Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ, ὁ ποιῶν θαυμάσια μόνος. Διεξελθών πάντα ἃ κατορθώσει ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, ὕμνον ἀναπέμπει αὐτῷ λέγων, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ Θεὸς Ἰσραήλ, ὁ μόνος δυνη- θεὶς ταῦτα ποιῆσαι τὰ θαυμάσια. Ποῖα δὲ θαυμάσια, ἢ τὸ καταργῆσαι τὴν δυναστείαν τοῦ Σατανᾶ, καὶ ἐξελέσθαι τοὺς ἐπιβουλευομένους τῆς τῶν δαιμόνων τυραννίδος ; Σκόπει δὲ, ὡς οὐχ ἁρμόσει τῷ Σολομῶντι τῷ ἐκ τῆς τοῦ Οὐρίου οὐδὲν τῶν εἰρημένων ἐν τῷ ψαλμῷ· οὔτε τό· Πρὸ τοῦ ἡλίου τὸ ὄνομα αὐτοῦ· οὔτε τό· Πάντα τὰ ἔθνη δουλεύσουσιν αὐτῷ· οὐδὲ τό· Πρὸ τῆς σελήνης γενεάς γενεῶν. Ἐκ πάντων οὖν τούτων δῆλον, ὅτι εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν λέλεκται. * Εt 8:25 EXPOSITIO IN PSALMUM LXXI. A ultra fines terra magna et immensa maria sunt, quæ Atlantica quidam vocant, Oceanum, occiden- tale et orientale; jure orbis imperium ambiente pelago circumscribit: quod apertius subsequenti versiculo explicatur. tus ei erunt inimici, ut nihil pugnæ adversus eum videatur, ex metaphora eorum qui in terram pro- cidunt in obsequentiæ signum. 12-14. Quia liberabit pauperem a potente. Ab extremis ad extremos usque fines terræ adorabunt eum gentes atque reges, gratias agentes, quod eos a tyrannide Satanæ liberaverit. Ex usuris et iniqui- tate redimet animas eorum. Delens chirographum adversus eos scriptum, et gratis debitum remit- tens ei qui quingenta atque ei qui quinquaginta debebat. Et honorabile nomen eorum corum illo. Venerandus, inquit, et gloriosus apud omnes erit. ait propter Herodem qui misit occisum infantes. Ait igitur eum non una cum pueris enecandis comprehendendum fore. Illud autem: Et dabitur · ei aurum Arabicum, declarat manifeste quæ Magi dona obtulerunt ". Et adorabunt de ipso semper. Ipsum compellantes in orationibus, et per eum a Matth. 11, 11. ♥ Psal. lxxxvi, 3. C D Patre dari sibi bonorum munera rogantes. in summis montium, apostolorum et prophetarum. Superextolletur super Libanum fructus ejus. Libanus est Jerusalem; fructus autem ejus est evangelicum verbum. Ait igitur prædicationem evangelicam su- periorem fore legali cultu. forebunt de civitate sicut fenum terra. Per civitatem designat Eccle- siam, de qua scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, civilas Dei eum qui non una cum infantibus interfectus cst, eumdem esse qui ante mundi constitutionem cur Patre exsistit. mirabilia solus. Postquam recensuit omnia quæ tempore economiæ beneficia terrigenis conferet, hymnum offert Deo, aiens eum esse Deum Israel, qui solus potuit hæc mirabilia facere. Quæ mira- bilia, nisi destruere imperium Satanæ, et liberare cos qui insidiis appetuntur a dæmonum tyrannide ? Animadverte porro nihil eorum quæ in psalmno di- cuntur Salomoni uxoris Uriæ filio convenire: ne- que illud: Ante solem permanet nomen ejus; neque illud : Omnes gentes servient ei; neque: Ante lu- nam in generationem et generationem. Ex his itaque omnibus palam est de Domino nostro Jesu Christo dictum fuisse psalmum. 9. Et inimici ejus terram lingent. Subjecti peni- 15. Et vivet et dabilur ei de auro Arabia. Hæc 16. Erit firmamentum in terra. Ecclesiæ et orbis: 17. Ante soiem permanet nomen ejus. Declarat 18. Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit
The hymns of David the son of Jesse have endedἘξέλιπον οἱ ὕμνοι Δαυὶ̈δ τοῦ υἱοῦ Ἰεσσαί
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:328Ἐξέλιπον οἱ ὕμνοι Δαυὶ̈δ τοῦ υἱοῦ Ἰεσσαί. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσάφ. ΟΒ. Ὑπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὴν ἀνωμαλίαν τῶν ἀνθρώπων ἣν ἔχουσι περὶ τὰ τοῦ Θεοῦ κρίματα ἐξηγεῖται. Αὐτὰ μὲν γάρ ἐστι βαθέα τε καὶ ἀνεξερεύνητα, καὶ ἀκαταληψίας γέμοντα πολλῆς· οἱ δὲ τοὺς λόγους τῆς ἐν ἑκάστῳ γιγνομένης οἰκονομίας ἀγνοοῦντες εἰς ἀμηχάνους ἐκπίπτουσι λογισμούς. Διὸ δὴ, πρότερον αὐτοὺς προθεὶς ἡμῖν τοὺς λογισμοὺς, οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ διὰ τὴν εὐπραγίαν τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων ἐπισυμβαίνοντες· Ἰδοὺ γὰρ ἁμαρτωλοὶ, φησὶ, καὶ εὐθηνοῦντες, διδάσκει μετὰ τοῦτο καὶ ποῖον αὐτῶν τῶν ἀσεβῶν ἔσται τὸ τέλος· ὅπως ἂν, τὰ τοιαῦτα γνόντες σαφῶς, μὴ ἀπορῶμεν ἐν ταῖς ἀνωμαλίαις τῶν ἐν τῷδε τῷ βίῳ πραγμάτων. Ὡς ἀγαθὸς ὁ Θεὸς τῷ Ἰσραὴλ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ.
Διήλθοσαν εἰς διάθεσιν καρδίας. Η παράνομος Α εὐημερία, φησίν, ἕξιν αὐτοῖς πονηρὰν εἰργάσατο περὶ τὴν ψυχήν. Καὶ πόθεν δῆλον ἢ ἐκ τοῦ διανοεῖσθαι αυτ τοὺς καὶ λαλεῖν πονηρίαν ; Αδικίαν εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν. Ἐπίτασιν τῆς πονηρίας αὐτῶν σημαίνει, ὡς λοιπὸν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἀναφέρειν τὴν βλασφημίαν. Ἔθεντο εἰς οὐρανὸν τὸ στόμα αὐτῶν. Βλάσφημα, φησί, προ- έφερον κατὰ τοῦ Θεοῦ ῥήματα, καὶ ταῦτα ταπεινοὶ ὄντες καὶ τὴν γλῶσσαν ἐπὶ γῆς ἔχοντες. Διὰ τοῦτο ἐπιστρέψει ὁ λαός μου. Διὰ τοῦτο μέν τοι ἐπαρθέντας αὐτοὺς καταβληθῆναι. * Ο δὲ νοῦς οὕτως· Ωφέλειά τις, φησὶ, καὶ ἐπιστροφὴ τῷ ἐμῷ λαῷ γενήσεται, ἡ τούτων τιμωρία. Εωρακότες γὰρ οἷον τοὺς ἀσεβεῖς διαδέξεται τέλος, οὐκ ἄν ποτε εἰς Β τοῦτο ἔλθοιεν, ἐφορᾷν τὰ ἀνθρώπινα σαφῶς ἐγνωκό- τις Θεόν. Καὶ ἡμέραι πλήρεις εὑρεθήσονται ἐν αὐ τοῖς. Οταν, φησὶ, τὴν τοιαύτην κτήσωνται γνώμην, τότε δὴ τότε τῆς ζωῆς αὐτῶν τὸν χρόνον καλῶς ἀνα- πληρώσουσι, κατὰ τὸ εἰρημένον ὅτι· Ἐκοιμήθη πλήρης ἡμερῶν· τουτέστι πλήρεις αἱ ἡμέραι αὐτῶν παντὸς γεγόνασιν ἀγαθοῦ. Καὶ εἶπαν, πῶς ἔγνω ὁ Θεός; Ὁ μὲν ἐμὸς λαδί, φησὶν, ἐκ τοῦ καταβληθῆναι τοὺς ἀσεβεῖς ὠφεληθή σεται. Οἱ δὲ προλεχθέντες δυσσεβεῖς καὶ ἄθεοι οὕτως ἠσέβουν, ὡς σκάνδαλον γενέσθαι τοῖς ὁρῶσι τὸν βίον αὐτῶν, καὶ ἀμηχανεῖν καὶ λέγειν· Εἰ ἄρα ἐφορᾷ τὰ ανθρώπινα ὁ Θεός; Τὸ γὰρ, Πὼς ἔγνω, ἀντὶ τοῦ, Πῶς γινώσκειν τὰ καθ᾿ ἡμᾶς καὶ διοικεῖν λέγεται, καὶ πῶς γνῶσιν ἔχει τῶν ἡμετέρων ; Ἰδοὺ οὗτοι ἁμαρτωλοὶ καὶ εὐθηνοῦντες εἰς τὸν αἰῶνα κατέσχον πλούτου. Τὸ αἴτιον τοῦ σκανδάλου τῶν ὁρώντων εὐθηνουμένους τοὺς ἀσεβεῖς παρατί θεται. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ διαιωνίζειν αὐτοὺς κατὰ τὸν παρόντα βίον τῇ εὐημερίᾳ. Καὶ εἶπα· ἄρα ματαίως ἐδικαίωσα τὴν καρδίαν μου. Κἀγώ, φησί, ταῦτα ὁρῶν, ἐθορυβούμην τοῖς λογισμοῖς, κατ' ἐμαυτὸν ἐν- νοῶν, μήπως ἄρα ὁ ὑπὲρ ἀρετῆς πόνος ἔσται μοι μάταιος. Ην δὲ ὁ πόνος τὸ δικαιοσύνην ἀσκεῖν, καὶ τὸ καθαρεύειν ἀδίκου πράξεως, καὶ τὸ ὑπὲρ τῶν προτέρων ἁμαρτημάτων ἑαυτὸν μαστίζειν τῇ ἐξομο λογήσει, καὶ εἰς τοῦτο ὥσπερ ἐκ κοίτης διανίστασθαι εἰς τὸ ὑπὲρ τῶν ἁμαρτημάτων κακοῦν ἑαυτόν. . Εἰ ἔλεγον· Διηγήσομαι οὕτως· ἰδοὺ τῇ γενεᾷ υἱῶν σου συνθέτηκα. Ταῦτα, φησίν, ἐνενόουν κατ' ἐμαυτὸν, ὡς, εἰ τούτους τοὺς ὑπεισελθόντας μοι λογισμοὺς ἑτέροις ἐπαγγείλω (οὗτοι δὲ ἦσαν τό Αρα ματαίως εδικαίωσα τὴν καρδίαν μου), παντὸς σκανδάλου αὐτοῖς γενοίμην αἴτιος. Τοῦτο δὲ ποιῶν παρέβαινον τῶν σῶν υἱῶν τὰς συνθήκας, τῶν δι- καίων ἀνδρῶν δηλαδή. Αὗται δὲ ἦσαν τῶν ἁγίων αἱ συνθῆκαι, τὸ μὴ ἀλλήλοις σκανδάλου αἴτιος γίνεσθαι. Καὶ ὑπέλαβον τοῦ γνῶναι τοῦτο, κόπος ἐστὶν ἐνώπιόν μου. Υπονοήσας, φησί, τὰ οὕτω βαθέα γνῶναι κρίματα, ἐν κόπῳ ἐνέβαλλον ἐμαυτὸν, ἅτε " EXPOSITIO IN PSALMUM LXXII. Gen. xxv, 8. PATROL. GA. XXVII. C D licitas, inquit, malum ipsis habitum in anima pe perit. Et undenam id manifestum erit, nisi quia cogitant et loquuntur iniquitatem ? 8, 9. Iniquitatem in excelso locuti sunt. Augmen- tum iniquitatis eorum significat, ita ut vel in ip- sum Deum blasphema dicta proferre audeant. Po- suerunt in cœlum os suum, etc. Blasphema, inquit, verba in Deum proferebant, licet viles essent et linguam in terra haberent. superbia elatos dejici continget. Sensus autem hic est : Utilitatem quamdam et conversionem populo meo afferet eorum supplicium. Cum viderint enim qui finis excipiet impios, nunquam ad quid simile agendum accesserint, gnari Deum humana omnia conspicere. Et dies pleni invenientur in eis. Cum tali erunt, inquit, mente instructi, tunc vitæ su tempus probe conficient, juxta illud dictum: Dor- mivit plenus dierum "; id est, omnes eorum dies omni bono pleni fuere. meus, inquit, cum dejecti et deturbati fuerint im- pii, hinc utilitatem accipiet. Illi autem supradicti im- pii et athei tanta impietate fuerunt, ut videntibus eorum vitam offendiculo essent, ita ut hi dicerent anxii et dubii: Num Deus respicit humana? Illud enim, Quomodo scit, id est, Cur dicitur ea quæ nos spectant cognoscere et administrare, et quo pacto rerum nostrarum scientiam habet? 12-14. Ecce ipsi peccatores et abundantes in sæ- culo obtinuerunt divitias. Causam declarat offen- diculi videntium impios in abundantia esse. Hoc autem ita dicitur, quia diuturnam hanc vitam cum felicitate ducunt. Et dixi: Ergo sine causa justificavi cor meum, etc. Ego, inquit, his conspectis, mente perturbatus eram, mecum reputans ne pro virtute susceptus labor inutilis esset mibi. Erat autem la - bor hujusmodi, justitiam exercere, omni iniquo opere purum esse, pro præteritis peccatis sese fla- gellare in confessione, et ad eam rem lecto surrere mane, ad sese peccati causa macerandum. rum tuorum reprobavi. Hæc, inquit, mecum cogi- tabam, si eas cogitationes me invadentes aliis renuntiavero erant autem illæ : Ergo sine cau- sa justificavi cor meum), offendiculi ipsis causa ero. Hoc autem agens pacta filiorum tuorum præter- gressus sum, justorum videlicet virorum. Hæc aut tem erant pacta sanctorum, ut non sibi mutuo of- fendiculi causa essent. ante me. Cum existimarem, inquit, tam profunda judicia me cognoscere, in laborem me conjeci, 7. Transierunt in affectum cordis. Iniqua illa fe- 10. Ideo convertetur populus meus hic. Ideo eos 11. Et dixerunt: Quomodo scit Deus? Populus 15. Si dicebam: Narrabo sic; ecce nationem filio- 16. Existimabam ut cognoscerem hoc, labor est.
Μέλλων διηγεῖσθαι τὴν τῶν ἐν ἀσεβείᾳ διαγόντων ἀνθρώπων γινομένην εὐημερίαν, καὶ τὴν μετὰ ταῦτα αὐτοῖς ἀποκειμένην κόλασιν πικρὰν, προτάττει τὸ τοῖς εὐθέσιν ἀγαθὸν εἶναι τὸν Θεόν· ὅπως ἂν γνοῖεν οἱ τὴν εὐσεβῆ αἱρούμενοι μερίδα, ὡς μόνοις τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ ἔσται ἀγαθὸς ὁ Θεός· οὐ μὴν ἔτι καὶ τοῖς φαυλότατα ἁμαρτάνουσιν. Ὥστε, εἰ καὶ δοκοῦσιν εὐημερεῖν, φησὶ, ταραττέσθω μηδεὶς, τὸ μικρὸν ὕστερον αὐτοὺς ἐκδεξόμενον κολαστήριον ἐννοῶν. [ Ἐμοῦ δὲ παρὰ μικρὸν ἐσαλεύθησαν οἱ πόδες. Διηγεῖται τοιοῦτον τοὺς εὐσεβεῖς ὑπομένειν τὸν θάνατον, ὡς μή τινα ἀνανεύειν εἴ τις αὐτὸν ἔροιτο, εἰ βούλοιτο τοιούτου θανάτου τυχεῖν.] Ὅτι ἐζήλωσα ἐπὶ τοῖς ἀνόμοις, εἰρήνην ἁμαρτωλῶν ὁρῶν, κ.τ.λ. Τὰ τὸν κλόνον αὐτῷ ποιήσαντα τῆς ψυχῆς ἀφηγεῖται. Ταῦτα δέ ἐστι, τὸ πρῶτον μὲν ἐν εἰρήνῃ αὐτοὺς βαθείᾳ διατελεῖν· ἔπειτα διαπαντὸς εὐημερεῖν τοῦ βίου, ὡς καὶ μέχρι θανάτου τὴν εὐημερίαν συνεκτείνεσθαι, καὶ τοιοῦτον τοὺς ἀσεβεῖς ὑπομένειν αὐτὸν, ὡς μή τινα ἀνανεύειν εἴ τις αὐτὸν ἔροιτο, εἰ βούλοιτο τοῦ τοιούτου θανάτου τυχεῖν·
Διήλθοσαν εἰς διάθεσιν καρδίας. Η παράνομος Α εὐημερία, φησίν, ἕξιν αὐτοῖς πονηρὰν εἰργάσατο περὶ τὴν ψυχήν. Καὶ πόθεν δῆλον ἢ ἐκ τοῦ διανοεῖσθαι αυτ τοὺς καὶ λαλεῖν πονηρίαν ; Αδικίαν εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν. Ἐπίτασιν τῆς πονηρίας αὐτῶν σημαίνει, ὡς λοιπὸν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἀναφέρειν τὴν βλασφημίαν. Ἔθεντο εἰς οὐρανὸν τὸ στόμα αὐτῶν. Βλάσφημα, φησί, προ- έφερον κατὰ τοῦ Θεοῦ ῥήματα, καὶ ταῦτα ταπεινοὶ ὄντες καὶ τὴν γλῶσσαν ἐπὶ γῆς ἔχοντες. Διὰ τοῦτο ἐπιστρέψει ὁ λαός μου. Διὰ τοῦτο μέν τοι ἐπαρθέντας αὐτοὺς καταβληθῆναι. * Ο δὲ νοῦς οὕτως· Ωφέλειά τις, φησὶ, καὶ ἐπιστροφὴ τῷ ἐμῷ λαῷ γενήσεται, ἡ τούτων τιμωρία. Εωρακότες γὰρ οἷον τοὺς ἀσεβεῖς διαδέξεται τέλος, οὐκ ἄν ποτε εἰς Β τοῦτο ἔλθοιεν, ἐφορᾷν τὰ ἀνθρώπινα σαφῶς ἐγνωκό- τις Θεόν. Καὶ ἡμέραι πλήρεις εὑρεθήσονται ἐν αὐ τοῖς. Οταν, φησὶ, τὴν τοιαύτην κτήσωνται γνώμην, τότε δὴ τότε τῆς ζωῆς αὐτῶν τὸν χρόνον καλῶς ἀνα- πληρώσουσι, κατὰ τὸ εἰρημένον ὅτι· Ἐκοιμήθη πλήρης ἡμερῶν· τουτέστι πλήρεις αἱ ἡμέραι αὐτῶν παντὸς γεγόνασιν ἀγαθοῦ. Καὶ εἶπαν, πῶς ἔγνω ὁ Θεός; Ὁ μὲν ἐμὸς λαδί, φησὶν, ἐκ τοῦ καταβληθῆναι τοὺς ἀσεβεῖς ὠφεληθή σεται. Οἱ δὲ προλεχθέντες δυσσεβεῖς καὶ ἄθεοι οὕτως ἠσέβουν, ὡς σκάνδαλον γενέσθαι τοῖς ὁρῶσι τὸν βίον αὐτῶν, καὶ ἀμηχανεῖν καὶ λέγειν· Εἰ ἄρα ἐφορᾷ τὰ ανθρώπινα ὁ Θεός; Τὸ γὰρ, Πὼς ἔγνω, ἀντὶ τοῦ, Πῶς γινώσκειν τὰ καθ᾿ ἡμᾶς καὶ διοικεῖν λέγεται, καὶ πῶς γνῶσιν ἔχει τῶν ἡμετέρων ; Ἰδοὺ οὗτοι ἁμαρτωλοὶ καὶ εὐθηνοῦντες εἰς τὸν αἰῶνα κατέσχον πλούτου. Τὸ αἴτιον τοῦ σκανδάλου τῶν ὁρώντων εὐθηνουμένους τοὺς ἀσεβεῖς παρατί θεται. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ διαιωνίζειν αὐτοὺς κατὰ τὸν παρόντα βίον τῇ εὐημερίᾳ. Καὶ εἶπα· ἄρα ματαίως ἐδικαίωσα τὴν καρδίαν μου. Κἀγώ, φησί, ταῦτα ὁρῶν, ἐθορυβούμην τοῖς λογισμοῖς, κατ' ἐμαυτὸν ἐν- νοῶν, μήπως ἄρα ὁ ὑπὲρ ἀρετῆς πόνος ἔσται μοι μάταιος. Ην δὲ ὁ πόνος τὸ δικαιοσύνην ἀσκεῖν, καὶ τὸ καθαρεύειν ἀδίκου πράξεως, καὶ τὸ ὑπὲρ τῶν προτέρων ἁμαρτημάτων ἑαυτὸν μαστίζειν τῇ ἐξομο λογήσει, καὶ εἰς τοῦτο ὥσπερ ἐκ κοίτης διανίστασθαι εἰς τὸ ὑπὲρ τῶν ἁμαρτημάτων κακοῦν ἑαυτόν. . Εἰ ἔλεγον· Διηγήσομαι οὕτως· ἰδοὺ τῇ γενεᾷ υἱῶν σου συνθέτηκα. Ταῦτα, φησίν, ἐνενόουν κατ' ἐμαυτὸν, ὡς, εἰ τούτους τοὺς ὑπεισελθόντας μοι λογισμοὺς ἑτέροις ἐπαγγείλω (οὗτοι δὲ ἦσαν τό Αρα ματαίως εδικαίωσα τὴν καρδίαν μου), παντὸς σκανδάλου αὐτοῖς γενοίμην αἴτιος. Τοῦτο δὲ ποιῶν παρέβαινον τῶν σῶν υἱῶν τὰς συνθήκας, τῶν δι- καίων ἀνδρῶν δηλαδή. Αὗται δὲ ἦσαν τῶν ἁγίων αἱ συνθῆκαι, τὸ μὴ ἀλλήλοις σκανδάλου αἴτιος γίνεσθαι. Καὶ ὑπέλαβον τοῦ γνῶναι τοῦτο, κόπος ἐστὶν ἐνώπιόν μου. Υπονοήσας, φησί, τὰ οὕτω βαθέα γνῶναι κρίματα, ἐν κόπῳ ἐνέβαλλον ἐμαυτὸν, ἅτε " EXPOSITIO IN PSALMUM LXXII. Gen. xxv, 8. PATROL. GA. XXVII. C D licitas, inquit, malum ipsis habitum in anima pe perit. Et undenam id manifestum erit, nisi quia cogitant et loquuntur iniquitatem ? 8, 9. Iniquitatem in excelso locuti sunt. Augmen- tum iniquitatis eorum significat, ita ut vel in ip- sum Deum blasphema dicta proferre audeant. Po- suerunt in cœlum os suum, etc. Blasphema, inquit, verba in Deum proferebant, licet viles essent et linguam in terra haberent. superbia elatos dejici continget. Sensus autem hic est : Utilitatem quamdam et conversionem populo meo afferet eorum supplicium. Cum viderint enim qui finis excipiet impios, nunquam ad quid simile agendum accesserint, gnari Deum humana omnia conspicere. Et dies pleni invenientur in eis. Cum tali erunt, inquit, mente instructi, tunc vitæ su tempus probe conficient, juxta illud dictum: Dor- mivit plenus dierum "; id est, omnes eorum dies omni bono pleni fuere. meus, inquit, cum dejecti et deturbati fuerint im- pii, hinc utilitatem accipiet. Illi autem supradicti im- pii et athei tanta impietate fuerunt, ut videntibus eorum vitam offendiculo essent, ita ut hi dicerent anxii et dubii: Num Deus respicit humana? Illud enim, Quomodo scit, id est, Cur dicitur ea quæ nos spectant cognoscere et administrare, et quo pacto rerum nostrarum scientiam habet? 12-14. Ecce ipsi peccatores et abundantes in sæ- culo obtinuerunt divitias. Causam declarat offen- diculi videntium impios in abundantia esse. Hoc autem ita dicitur, quia diuturnam hanc vitam cum felicitate ducunt. Et dixi: Ergo sine causa justificavi cor meum, etc. Ego, inquit, his conspectis, mente perturbatus eram, mecum reputans ne pro virtute susceptus labor inutilis esset mibi. Erat autem la - bor hujusmodi, justitiam exercere, omni iniquo opere purum esse, pro præteritis peccatis sese fla- gellare in confessione, et ad eam rem lecto surrere mane, ad sese peccati causa macerandum. rum tuorum reprobavi. Hæc, inquit, mecum cogi- tabam, si eas cogitationes me invadentes aliis renuntiavero erant autem illæ : Ergo sine cau- sa justificavi cor meum), offendiculi ipsis causa ero. Hoc autem agens pacta filiorum tuorum præter- gressus sum, justorum videlicet virorum. Hæc aut tem erant pacta sanctorum, ut non sibi mutuo of- fendiculi causa essent. ante me. Cum existimarem, inquit, tam profunda judicia me cognoscere, in laborem me conjeci, 7. Transierunt in affectum cordis. Iniqua illa fe- 10. Ideo convertetur populus meus hic. Ideo eos 11. Et dixerunt: Quomodo scit Deus? Populus 15. Si dicebam: Narrabo sic; ecce nationem filio- 16. Existimabam ut cognoscerem hoc, labor est.
πρὸς δὲ τοῦτο καὶ εἰ ἄρα συνέβη ἐπὶ τῇ ἁμαρτίᾳ αὐτῶν μάστιξ ἐπιστρεπτικὴ, ταύτην μὴ εἶναι χαλεπὴν, ἀλλ’ ἐλαφράν τε καὶ εὐπαρακόμιστον· ἐφ’ ἅπασι δὲ τούτοις τὸ μὴ τῶν ἀνθρωπίνων συναπολαύειν κόπων, μηδὲ δέεσθαι τῆς καθ’ ἡμέραν ἐργασίας εἰς διατροφὴν ἀναγκαίων τροφῶν. Οὗτος γὰρ αὐτῶν ὁ διὰ χειρῶν κόπος οἷον ἀντὶ μαστίγων τοῖς ἀνθρώποις δέδοται. Διὰ τοῦτο ἐκράτησεν αὐτοὺς ἡ ὑπερηφανία, εἰς τέλος. Ἐπειδὴ πάντων μὲν ἀπολαύουσι τῶν ἀγαθῶν, κακοῦ δὲ οὐδενὸς, τούτου χάριν περισσῶς ἐπετήδευσαν τὴν ὑπερηφανίαν· ἥτις καὶ ἀδίκους καὶ ἀσεβεῖς αὐτοὺς ἀπετέλεσε, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον, ὡς καὶ τὰς ἀσεβείας αὐτῶν παχεῖς εἶναι καὶ οἱονεὶ εὐτραφεῖς. Διήλθοσαν εἰς διάθεσιν καρδίας. Ἡ παράνομος εὐημερία, φησὶν, ἕξιν αὐτοῖς πονηρὰν εἰργάσατο περὶ τὴν ψυχήν. Καὶ πόθεν δῆλον ἢ ἐκ τοῦ διανοεῖσθαι αὐτοὺς καὶ λαλεῖν πονηρίαν; Ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν. Ἐπίτασιν τῆς πονηρίας αὐτῶν σημαίνει, ὡς λοιπὸν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἀναφέρειν τὴν βλασφημίαν. Ἔθεντο εἰς οὐρανὸν τὸ στόμα αὐτῶν. Βλάσφημα, φησὶ, προέφερον κατὰ τοῦ Θεοῦ ῥήματα, καὶ ταῦτα ταπεινοὶ ὄντες καὶ τὴν γλῶσσαν ἐπὶ γῆς ἔχοντες.
Διήλθοσαν εἰς διάθεσιν καρδίας. Η παράνομος Α εὐημερία, φησίν, ἕξιν αὐτοῖς πονηρὰν εἰργάσατο περὶ τὴν ψυχήν. Καὶ πόθεν δῆλον ἢ ἐκ τοῦ διανοεῖσθαι αυτ τοὺς καὶ λαλεῖν πονηρίαν ; Αδικίαν εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν. Ἐπίτασιν τῆς πονηρίας αὐτῶν σημαίνει, ὡς λοιπὸν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἀναφέρειν τὴν βλασφημίαν. Ἔθεντο εἰς οὐρανὸν τὸ στόμα αὐτῶν. Βλάσφημα, φησί, προ- έφερον κατὰ τοῦ Θεοῦ ῥήματα, καὶ ταῦτα ταπεινοὶ ὄντες καὶ τὴν γλῶσσαν ἐπὶ γῆς ἔχοντες. Διὰ τοῦτο ἐπιστρέψει ὁ λαός μου. Διὰ τοῦτο μέν τοι ἐπαρθέντας αὐτοὺς καταβληθῆναι. * Ο δὲ νοῦς οὕτως· Ωφέλειά τις, φησὶ, καὶ ἐπιστροφὴ τῷ ἐμῷ λαῷ γενήσεται, ἡ τούτων τιμωρία. Εωρακότες γὰρ οἷον τοὺς ἀσεβεῖς διαδέξεται τέλος, οὐκ ἄν ποτε εἰς Β τοῦτο ἔλθοιεν, ἐφορᾷν τὰ ἀνθρώπινα σαφῶς ἐγνωκό- τις Θεόν. Καὶ ἡμέραι πλήρεις εὑρεθήσονται ἐν αὐ τοῖς. Οταν, φησὶ, τὴν τοιαύτην κτήσωνται γνώμην, τότε δὴ τότε τῆς ζωῆς αὐτῶν τὸν χρόνον καλῶς ἀνα- πληρώσουσι, κατὰ τὸ εἰρημένον ὅτι· Ἐκοιμήθη πλήρης ἡμερῶν· τουτέστι πλήρεις αἱ ἡμέραι αὐτῶν παντὸς γεγόνασιν ἀγαθοῦ. Καὶ εἶπαν, πῶς ἔγνω ὁ Θεός; Ὁ μὲν ἐμὸς λαδί, φησὶν, ἐκ τοῦ καταβληθῆναι τοὺς ἀσεβεῖς ὠφεληθή σεται. Οἱ δὲ προλεχθέντες δυσσεβεῖς καὶ ἄθεοι οὕτως ἠσέβουν, ὡς σκάνδαλον γενέσθαι τοῖς ὁρῶσι τὸν βίον αὐτῶν, καὶ ἀμηχανεῖν καὶ λέγειν· Εἰ ἄρα ἐφορᾷ τὰ ανθρώπινα ὁ Θεός; Τὸ γὰρ, Πὼς ἔγνω, ἀντὶ τοῦ, Πῶς γινώσκειν τὰ καθ᾿ ἡμᾶς καὶ διοικεῖν λέγεται, καὶ πῶς γνῶσιν ἔχει τῶν ἡμετέρων ; Ἰδοὺ οὗτοι ἁμαρτωλοὶ καὶ εὐθηνοῦντες εἰς τὸν αἰῶνα κατέσχον πλούτου. Τὸ αἴτιον τοῦ σκανδάλου τῶν ὁρώντων εὐθηνουμένους τοὺς ἀσεβεῖς παρατί θεται. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ διαιωνίζειν αὐτοὺς κατὰ τὸν παρόντα βίον τῇ εὐημερίᾳ. Καὶ εἶπα· ἄρα ματαίως ἐδικαίωσα τὴν καρδίαν μου. Κἀγώ, φησί, ταῦτα ὁρῶν, ἐθορυβούμην τοῖς λογισμοῖς, κατ' ἐμαυτὸν ἐν- νοῶν, μήπως ἄρα ὁ ὑπὲρ ἀρετῆς πόνος ἔσται μοι μάταιος. Ην δὲ ὁ πόνος τὸ δικαιοσύνην ἀσκεῖν, καὶ τὸ καθαρεύειν ἀδίκου πράξεως, καὶ τὸ ὑπὲρ τῶν προτέρων ἁμαρτημάτων ἑαυτὸν μαστίζειν τῇ ἐξομο λογήσει, καὶ εἰς τοῦτο ὥσπερ ἐκ κοίτης διανίστασθαι εἰς τὸ ὑπὲρ τῶν ἁμαρτημάτων κακοῦν ἑαυτόν. . Εἰ ἔλεγον· Διηγήσομαι οὕτως· ἰδοὺ τῇ γενεᾷ υἱῶν σου συνθέτηκα. Ταῦτα, φησίν, ἐνενόουν κατ' ἐμαυτὸν, ὡς, εἰ τούτους τοὺς ὑπεισελθόντας μοι λογισμοὺς ἑτέροις ἐπαγγείλω (οὗτοι δὲ ἦσαν τό Αρα ματαίως εδικαίωσα τὴν καρδίαν μου), παντὸς σκανδάλου αὐτοῖς γενοίμην αἴτιος. Τοῦτο δὲ ποιῶν παρέβαινον τῶν σῶν υἱῶν τὰς συνθήκας, τῶν δι- καίων ἀνδρῶν δηλαδή. Αὗται δὲ ἦσαν τῶν ἁγίων αἱ συνθῆκαι, τὸ μὴ ἀλλήλοις σκανδάλου αἴτιος γίνεσθαι. Καὶ ὑπέλαβον τοῦ γνῶναι τοῦτο, κόπος ἐστὶν ἐνώπιόν μου. Υπονοήσας, φησί, τὰ οὕτω βαθέα γνῶναι κρίματα, ἐν κόπῳ ἐνέβαλλον ἐμαυτὸν, ἅτε " EXPOSITIO IN PSALMUM LXXII. Gen. xxv, 8. PATROL. GA. XXVII. C D licitas, inquit, malum ipsis habitum in anima pe perit. Et undenam id manifestum erit, nisi quia cogitant et loquuntur iniquitatem ? 8, 9. Iniquitatem in excelso locuti sunt. Augmen- tum iniquitatis eorum significat, ita ut vel in ip- sum Deum blasphema dicta proferre audeant. Po- suerunt in cœlum os suum, etc. Blasphema, inquit, verba in Deum proferebant, licet viles essent et linguam in terra haberent. superbia elatos dejici continget. Sensus autem hic est : Utilitatem quamdam et conversionem populo meo afferet eorum supplicium. Cum viderint enim qui finis excipiet impios, nunquam ad quid simile agendum accesserint, gnari Deum humana omnia conspicere. Et dies pleni invenientur in eis. Cum tali erunt, inquit, mente instructi, tunc vitæ su tempus probe conficient, juxta illud dictum: Dor- mivit plenus dierum "; id est, omnes eorum dies omni bono pleni fuere. meus, inquit, cum dejecti et deturbati fuerint im- pii, hinc utilitatem accipiet. Illi autem supradicti im- pii et athei tanta impietate fuerunt, ut videntibus eorum vitam offendiculo essent, ita ut hi dicerent anxii et dubii: Num Deus respicit humana? Illud enim, Quomodo scit, id est, Cur dicitur ea quæ nos spectant cognoscere et administrare, et quo pacto rerum nostrarum scientiam habet? 12-14. Ecce ipsi peccatores et abundantes in sæ- culo obtinuerunt divitias. Causam declarat offen- diculi videntium impios in abundantia esse. Hoc autem ita dicitur, quia diuturnam hanc vitam cum felicitate ducunt. Et dixi: Ergo sine causa justificavi cor meum, etc. Ego, inquit, his conspectis, mente perturbatus eram, mecum reputans ne pro virtute susceptus labor inutilis esset mibi. Erat autem la - bor hujusmodi, justitiam exercere, omni iniquo opere purum esse, pro præteritis peccatis sese fla- gellare in confessione, et ad eam rem lecto surrere mane, ad sese peccati causa macerandum. rum tuorum reprobavi. Hæc, inquit, mecum cogi- tabam, si eas cogitationes me invadentes aliis renuntiavero erant autem illæ : Ergo sine cau- sa justificavi cor meum), offendiculi ipsis causa ero. Hoc autem agens pacta filiorum tuorum præter- gressus sum, justorum videlicet virorum. Hæc aut tem erant pacta sanctorum, ut non sibi mutuo of- fendiculi causa essent. ante me. Cum existimarem, inquit, tam profunda judicia me cognoscere, in laborem me conjeci, 7. Transierunt in affectum cordis. Iniqua illa fe- 10. Ideo convertetur populus meus hic. Ideo eos 11. Et dixerunt: Quomodo scit Deus? Populus 15. Si dicebam: Narrabo sic; ecce nationem filio- 16. Existimabam ut cognoscerem hoc, labor est.
PG 27:329Διὰ τοῦτο ἐπιστρέψει ὁ λαός μου. Διὰ τοῦτο μέντοι ἐπαρθέντας αὐτοὺς καταβληθῆναι. Ὁ δὲ νοῦς οὕτως· Ὠφέλειά τις, φησὶ, καὶ ἐπιστροφὴ τῷ ἐμῷ λαῷ γενήσεται, ἡ τούτων τιμωρία. Ἑωρακότες γὰρ οἶον τοὺς ἀσεβεῖς διαδέξεται τέλος, οὐκ ἄν ποτε εἰς τοῦτο ἔλθοιεν, ἐφορᾷν τὰ ἀνθρώπινα σαφῶς ἐγνωκότες Θεόν. Καὶ ἡμέραι πλήρεις εὑρεθήσονται ἐν αὐτοῖς. Ὅταν, φησὶ, τὴν τοιαύτην κτήσωνται γνώμην, τότε δὴ τότε τῆς ζωῆς αὐτῶν τὸν χρόνον καλῶς ἀναπληρώσουσι, κατὰ τὸ εἰρημένον ὅτι· Ἐκοιμήθη πλήρης ἡμερῶν· τουτέστι πλήρεις αἱ ἡμέραι αὐτῶν παντὸς γεγόνασιν ἀγαθοῦ. Καὶ εἶπαν, πῶς ἔγνω ὁ Θεός; Ὁ μὲν ἐμὸς λαὸς, φησὶν, ἐκ τοῦ καταβληθῆναι τοὺς ἀσεβεῖς ὠφεληθήσεται. Οἱ δὲ προλεχθέντες δυσσεβεῖς καὶ ἄθεοι οὕτως ἠσέβουν, ὡς σκάνδαλον γενέσθαι τοῖς ὁρῶσι τὸν βίον αὐτῶν, καὶ ἀμηχανεῖν καὶ λέγειν· Εἰ ἆρα ἐφορᾷ τὰ ἀνθρώπινα ὁ Θεός; Τὸ γὰρ, Πῶς ἔγνω, ἀντὶ τοῦ, Πῶς γινώσκειν τὰ καθ’ ἡμᾶς καὶ διοικεῖν λέγεται, καὶ πῶς γνῶσιν ἔχει τῶν ἡμετέρων; Ἰδοὺ οὗτοι ἁμαρτωλοὶ καὶ εὐθηνοῦντες εἰς τὸν αἰῶνα κατέσχον πλούτου. Τὸ αἴτιον τοῦ σκανδάλου τῶν ὁρώντων εὐθηνουμένους τοὺς ἀσεβεῖς παρατίθεται.
Τοῦτο δέ ἐστι τὸ διαιωνίζειν αὐτοὺς κατὰ τὸν παρόντα βίον τῇ εὐημερίᾳ. Καὶ εἶπα· ἆρα ματαίως ἐδικαίωσα τὴν καρδίαν μου. Κἀγὼ, φησὶ, ταῦτα ὁρῶν, ἐθορυβούμην τοῖς λογισμοῖς, κατ’ ἐμαυτὸν ἐννοῶν, μήπως ἄρα ὁ ὑπὲρ ἀρετῆς πόνος ἔσται μοι μάταιος. Ἦν δὲ ὁ πόνος τὸ δικαιοσύνην ἀσκεῖν, καὶ τὸ καθαρεύειν ἀδίκου πράξεως, καὶ τὸ ὑπὲρ τῶν προτέρων ἁμαρτημάτων ἑαυτὸν μαστίζειν τῇ ἐξομολογήσει, καὶ εἰς τοῦτο ὥσπερ ἐκ κοίτης διανίστασθαι εἰς τὸ ὑπὲρ τῶν ἁμαρτημάτων κακοῦν ἑαυτόν. Εἰ ἔλεγον· Διηγήσομαι οὕτως· ἰδοὺ τῇ γενεᾷ υἱῶν σου ἠσυνθέτηκα. Ταῦτα, φησὶν, ἐνενόουν κατ’ ἐμαυτὸν, ὡς, εἰ τούτους τοὺς ὑπεισελθόντας μοι λογισμοὺς ἑτέροις ἐπαγγείλω (οὗτοι δὲ ἦσαν τό· Ἆρα ματαίως ἐδικαίωσα τὴν καρδίαν μου ), παντὸς σκανδάλου αὐτοῖς γενοίμην αἴτιος. Τοῦτο δὲ ποιῶν παρέβαινον τῶν σῶν υἱῶν τὰς συνθήκας, τῶν δικαίων ἀνδρῶν δηλαδή. Αὗται δὲ ἦσαν τῶν ἁγίων αἱ συνθῆκαι, τὸ μὴ ἀλλήλοις σκανδάλου αἴτιος γίνεσθαι. Καὶ ὑπέλαβον τοῦ γνῶναι τοῦτο, κόπος ἐστὶν ἐνώπιόν μου. Ὑπονοήσας, φησὶ, τὰ οὕτω βαθέα γνῶναι κρίματα, ἐν κόπῳ ἐνέβαλλον ἐμαυτὸν, ἅτε βαθέων ὄντων καὶ ἀνεξερευνήτων.
PG 27:332Πλὴν τὸν δέοντα εἰς τὴν τούτων γνῶσιν πεπόρισμαι ἐμαυτῷ καιρόν· οὗτος δὲ ἦν ὁ τοῦ θείου δικαστηρίου καιρὸς, ὅτε ἀποδώσεις ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Πλὴν διὰ τὰς δολιότητας αὐτῶν ἔθου αὐτοῖς κακά, κ.τ.λ. Ἐγὼ μὲν, φησὶν, ἐπιτήδειον τῆς ἀκριβοῦς περὶ τούτων γνώσεως ἐθέμην ἐμαυτῷ τὸν μέλλοντα καιρόν· ὅπως, τῷ προφητικῷ πνεύματι γνοὺς τὰ ἐσόμενα, φημὶ, ὡς αἰτία πικρῶν κολάσεων αὐτοῖς ἡ τοῦ τρόπου δολιότης γενήσεται. Ἔσται γὰρ αὐτῶν εἰς πτῶσιν τὸ ὕψωμα. Καὶ οὗτος ὁ παρὼν αὐτοῖς κριθείη πλοῦτος ὥσπερ ἂν καὶ τῶν ὀνειρωττόντων τὰ φάςματα ἀνυπόστατα καὶ πάσης σκιᾶς ἀσθενέστερα. Καὶ ἐν τῇ πόλει σου τὴν εἰκόνα αὐτῶν ἐξουδενώσεις. Πόλις μὲν τοῦ Κυρίου ἡ ἄνω Ἱερουσαλὴμ, εἰκὼν δὲ αὐτῶν ἡ τοῦ χοϊκοῦ. Ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐπειδὴ τὴν τοῦ χοϊκοῦ, φησὶ, πεφορήκασιν εἰκόνα, καὶ οὐ τὴν τοῦ ἐπουρανίου, ταύτῃ τοι καὶ ἐξουδενωθήσονται· ἀκούσονται γὰρ κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ· Οὐκ οἶδα ὑμᾶς· ἅτε μὴ φοροῦντες τὴν αὐτοῦ τοῦ ἐπουρανίου εἰκόνα. Ὅτι ἐξεκαύθη ἡ καρδία μου, καὶ οἱ νεφροί μου ἠλλοιώθησαν, κἀγὼ ἐξουδενωμένος, καὶ οὐκ ἔγνων, κ.τ.λ.
βαθέων ὄντων καὶ ἀνεξερευνήτων. Πλὴν τὸν δέοντα εἰς τὴν τούτων γνῶσιν πεπόρισμαι ἐμαυτῷ καιρόν · οὗτος δὲ ἦν ὁ τοῦ θείου δικαστηρίου καιρός, ὅτε ἀπο δώσεις ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. 18, 19. ο Β Πλὴν διὰ τὰς δολιότητας αὐτῶν ἔθον αὐτοῖς κακά, κ. τ. λ. Ἐγὼ μὲν, φησὶν, ἐπιτήδειον τῆς ἀκριβοῦς περὶ τούτων γνώσεως ἐθέμην έμαυτῷ τὸν μέλλοντα καιρόν· ὅπως, τῷ προφητικῷ πνεύματι γνοὺς τὰ ἐσό μενα, φημί, ὡς αἰτία πικρῶν κολάσεων αὐτοῖς ἡ τοῦ τρόπου δολιότης γενήσεται. Ἔσται γὰρ αὐτῶν εἰς πτῶσιν τὸ ὕψωμα. Καὶ οὗτος ὁ παρὼν αὐτοῖς κριθείη πλοῦτος ὥσπερ ἂν καὶ τῶν ὀνειρωττόντων τὰ φάσ ματα ἀνυπόστατα καὶ πάσης σκιᾶς ἀσθενέστερα. Καὶ ἐν τῇ πόλει σου τὴν εἰκόνα αὐτῶν ἐξου δενώσεις. Πόλις μὲν τοῦ Κυρίου ἡ ἄνω Ἱερουσαλήμ, εἰκὼν δὲ αὐτῶν ἡ τοῦ χοϊκοῦ. “Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐπειδὴ τὴν τοῦ χοϊκοῦ, φησί, πεφορήκασιν εἰκόνα, καὶ οὐ τὴν τοῦ ἐπουρανίου, ταύτῃ τοι καὶ ἐξουδενωθήσονται· ἀκούσονται γὰρ κατ' ἐκεῖνο και ροῦ· Οὐκ οἶδα ὑμᾶς· ἅτε μὴ φοροῦντες τὴν αὐτοῦ τοῦ ἐπουρανίου εἰκόνα. Ὅτι ἐξεκαύθη ἡ καρδία μου, καὶ οἱ νεφροί μου ἠλλοιώθησαν, κἀγὼ ἐξουδενωμένος, καὶ οὐκ - νων, κ. τ. λ. Ἐπειδὴ ζηλῶν ἐζήλωκα τῷ Κυρίῳ, ὡς καὶ τὴν καρδίαν καὶ τοὺς νεφρούς πληρωθῆναι ζήλῳ πυ- ρὸς, τούτου χάριν ἠξιώθην φωτισθῆναι καὶ γνῶναι τὰ περὶ τῆς σῆς πόλεως πεποιημένα, καὶ τὰ περὶ τῆς εἰκόνος τῶν ἀσεβῶν. ᾿Αλλὰ δίκην κτήνους ἀλόγου διετέλεσα πρότερον, μὴ δυνάμενος ἐπιβαλεῖν τοῖς τῆς Προνοίας λόγοις. Ὅμως οὐκ ἀπελιπόμην σοῦ τοῦ Θεοῦ, οὐδὲ ἐξέπιπτον τῆς ἐπὶ σὲ ἐλπίδος· συνήμην δέ σοι διαπαντός. Καὶ τοῦτο ἔπραττον οὐκ ἐξ ἐμῆς δυνάμεως, ἀλλ' ἐκ τῆς σῆς χάριτος. Σὺ γὰρ αὐτὸς, τῇ σαυτοῦ φιλανθρωπίᾳ τῆς ἐμῆς δεξιᾶς ἐπιλαβόμε- νος, συνεῖχες καὶ συνεκράτεις πρὸς τὸ μὴ διασεισθή- ναί μου τὰ διαβήματα, μηδὲ τοὺς πόδας μου σαλεύε- σθαι τῆς παρὰ σοὶ στάσεως. τί ἠθέλησα ἐπὶ γῆς, κ. τ. λ. Επειδὴ οὐδέν μοι, φησίν, Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ παρὰ σοῦ ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, πλὴν σοῦ μόνου, ἀναγκαίως οὐδέ τι τῶν ἐπὶ γῆς ἠθέλησα δέξασθαι ἅτε φθαρτῶν ὄντων ἁπάντων καὶ προσκαίρων. Ἑνὸς δὲ μόνου τύ χόμην τυχεῖν, καὶ τῷ τούτου πόθῳ κατέτρυχον έμαυ τὸν ἐπὶ τῆς γῆς· τοῦτο δέ ἐστι τὸ σὲ μερίδα μοι καὶ Ο μόνην γενέσθαι. Ἰδοὺ ὅτι οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπο ολοῦνται, κ. ν. λ. Τῆς σῆς ἀντεχόμην, ὦ Δέσποτα, συνα- φείας, φησί· καὶ τοῦτο καλῶς εἰδὼς, ὡς τῶν ἔξω τοῦ τυγχανόντων ὄλεθρος ἔσται τὸ πέρας. Οἱ δὲ συνόντες ἀγαθὴν ἕξουσι μερίδα. Συμβήσεται γὰρ αὐτοῖς, ἐν τῇ ἐπουρανίῳ γενομένοις Ιερουσαλήμ, τὴν καλὴν μερίδα κληρονομεῖν. Αὕτη δέ ἐστι τὸ τοῖς σοῖς ὕμνοις ἐντρυφᾶν ἀεί. Συνέσεως τῷ Ασάφ. ΟΓ. Υπόθεσις. Ἱκετηρίαν ἐν τούτοις ὁ προφήτης ᾄδει, τὴν ἔσχατον · ὁρῶν αἰχμαλωσίαν τοῦ Ἰσραήλ· ὅπως ἂν μὴ εἰς τὸ παντελὲς αὐτοὺς ἐξέλῃ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειώσεως, -- EXEGETICA. S. ATHANASI OPP. PARS III. cum ea sint, profunda et inscrutabilia. Caeterum A opportunum mihi ad eam cognitionem tempus as- signavi : est autem illud, tempus divini tribunalis, quando reddes unicuique secundum opera sua 75. Verumtamen propter dolos posuisti eis ma- la, etc. Ego, inquit, opportunum mili ad accuratam earum rerum cognitionem assignavi futurum vi- delicet tempus; ac prophetico spiritu futura prae- noscens dico dolosos mores gravissimorum ipsis suppliciorum in causa futuros. Erit namque illis exaltatio in ruinam. Atque hujus vitæ divi- tiæ perinde illis judicabuntur, atque somniantium visa, inania et umbra ipsa infirmiora. hilum rediges. Civitas Domini superna est Jerusa- lem, imaginem ipsorum, id est, terreni. Hæc est autem sententia. Quandoquidem, ait, terreni ima- ginem gestarunt, et non coelestis ", ideo ad nihilum redigentur, audient enim eo tempore: Nescio vos " ; utpote qui non gerant cœlestis imaginem. 21-24. Quia inflammatum est cor meum et renes mei commutati sunt, et ego ad nihilum reductus sum, et nescivi, etc. Quoniam zelo zelatus sum pro Do- mino 78, ita ut renes mei implerentur zelo ignis, ideo dignus habitus sum qui illuminarer, et co- gnoscerem quæ in civitate tua geruntur, et quæ imaginem impiorum spectant. Sed antea ut ju- mentum insipiens vixi ", cum non possem divinæ provillentiæ rationes attingere. Attamen non a te Deus meus, derelictus sum, neque excidi spe erga te mea, sed semper tecum eram. Idque non mea vir- zute, sed ex tua gratia effeci. Tu enim ipse ex cle- ¡nentia tua meam dexteram apprehendens, tenui- sti ne moveantur vestigia mea, neque pedes mei mutent, nec amplius tecum consistere possint. 25, 26. Quid enim mihi est in cœlo, et a te quia volui super terram ? etc. Quoniam, inquit, nihil mihi in cœlo est præter te solum, hinc consequen- ter nolui quidpiam terrenorum accipere, utpote quæ ·corruptibilia omnia sint et temporanea. Unum solum consequi opto, cujus desiderio memetipsum macera- Dam in terra: illud autem est, ut tu solus portio. inea sis. Tibi assidue conjungimur, Domine, idque ju- re ac merito, gnari scilicet eos qui extra te consistunt in perniciem ituros in fine. Qui autem técum sunt bonam portionem consequentur. Con- tinget enim illis in coelesti Jerusalem pulchram portionem obtinere. Hæc autem est, ut tuis ca- mendis hymnis semper delectantur. Argumentum. Supplicationem hisce canit Propheta, cernens pos- tremam Israelis captivitatem: ne prorsus eos a sua protectione rejiciat, sed relinquat ipsis aliquam ¶ Rom. 11, 6. "I Cor. xv, 49. Matth. xxv, C 20. Et in civitate tua imaginem ipsorum ad ni- 28. Quin ecce qui elongant se a te peribunt, etc. 1. Intellectus Asaph. LXXIII. 10. 78 III Reg. xix, 10. 79 Psal. LXXII 23.
Ἐπειδὴ ζηλῶν ἐζήλωκα τῷ Κυρίῳ, ὡς καὶ τὴν καρδίαν καὶ τοὺς νεφροὺς πληρωθῆναι ζήλῳ πυρὸς, τούτου χάριν ἠξιώθην φωτισθῆναι καὶ γνῶναι τὰ περὶ τῆς σῆς πόλεως πεποιημένα, καὶ τὰ περὶ τῆς εἰκόνος τῶν ἀσεβῶν. Ἀλλὰ δίκην κτήνους ἀλόγου διετέλεσα πρότερον, μὴ δυνάμενος ἐπιβαλεῖν τοῖς τῆς Προνοίας λόγοις. Ὅμως οὐκ ἀπελιπόμην σοῦ τοῦ Θεοῦ, οὐδὲ ἐξέπιπτον τῆς ἐπὶ σὲ ἐλπίδος συνήμην δέ σοι διαπαντός. Καὶ τοῦτο ἔπραττον οὐκ ἐξ ἐμῆς δυνάμεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς σῆς χάριτος. Σὺ γὰρ αὐτὸς, τῇ σαυτοῦ φιλανθρωπίᾳ τῆς ἐμῆς δεξιᾶς ἐπιλαβόμενος, συνεῖχες καὶ συνεκράτεις πρὸς τὸ μὴ διασεισθῆναί μου τὰ διαβήματα, μηδὲ τοὺς πόδας μου σαλεύεσθαι τῆς παρὰ σοὶ στάσεως. Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ παρὰ σοῦ τί ἠθέλησα ἐπὶ γῆς, κ.τ.λ. Ἐπειδὴ οὐδέν μοι, φησὶν, ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, πλὴν σοῦ μόνου, ἀναγκαίως οὐδέ τι τῶν ἐπὶ γῆς ἠθέλησα δέξασθαι ἅτε φθαρτῶν ὄντων ἁπάντων καὶ προσκαίρων. Ἑνὸς δὲ μόνου ηὐχόμην τυχεῖν, καὶ τῷ τούτου πόθῳ κατέτρυχον ἐμαυτὸν ἐπὶ τῆς γῆς· τοῦτο δέ ἐστι τὸ σὲ μερίδα μοι καὶ μόνην γενέσθαι. Ἰδοὺ ὅτι οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπολοῦνται, κ.τ.λ.
βαθέων ὄντων καὶ ἀνεξερευνήτων. Πλὴν τὸν δέοντα εἰς τὴν τούτων γνῶσιν πεπόρισμαι ἐμαυτῷ καιρόν · οὗτος δὲ ἦν ὁ τοῦ θείου δικαστηρίου καιρός, ὅτε ἀπο δώσεις ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. 18, 19. ο Β Πλὴν διὰ τὰς δολιότητας αὐτῶν ἔθον αὐτοῖς κακά, κ. τ. λ. Ἐγὼ μὲν, φησὶν, ἐπιτήδειον τῆς ἀκριβοῦς περὶ τούτων γνώσεως ἐθέμην έμαυτῷ τὸν μέλλοντα καιρόν· ὅπως, τῷ προφητικῷ πνεύματι γνοὺς τὰ ἐσό μενα, φημί, ὡς αἰτία πικρῶν κολάσεων αὐτοῖς ἡ τοῦ τρόπου δολιότης γενήσεται. Ἔσται γὰρ αὐτῶν εἰς πτῶσιν τὸ ὕψωμα. Καὶ οὗτος ὁ παρὼν αὐτοῖς κριθείη πλοῦτος ὥσπερ ἂν καὶ τῶν ὀνειρωττόντων τὰ φάσ ματα ἀνυπόστατα καὶ πάσης σκιᾶς ἀσθενέστερα. Καὶ ἐν τῇ πόλει σου τὴν εἰκόνα αὐτῶν ἐξου δενώσεις. Πόλις μὲν τοῦ Κυρίου ἡ ἄνω Ἱερουσαλήμ, εἰκὼν δὲ αὐτῶν ἡ τοῦ χοϊκοῦ. “Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐπειδὴ τὴν τοῦ χοϊκοῦ, φησί, πεφορήκασιν εἰκόνα, καὶ οὐ τὴν τοῦ ἐπουρανίου, ταύτῃ τοι καὶ ἐξουδενωθήσονται· ἀκούσονται γὰρ κατ' ἐκεῖνο και ροῦ· Οὐκ οἶδα ὑμᾶς· ἅτε μὴ φοροῦντες τὴν αὐτοῦ τοῦ ἐπουρανίου εἰκόνα. Ὅτι ἐξεκαύθη ἡ καρδία μου, καὶ οἱ νεφροί μου ἠλλοιώθησαν, κἀγὼ ἐξουδενωμένος, καὶ οὐκ - νων, κ. τ. λ. Ἐπειδὴ ζηλῶν ἐζήλωκα τῷ Κυρίῳ, ὡς καὶ τὴν καρδίαν καὶ τοὺς νεφρούς πληρωθῆναι ζήλῳ πυ- ρὸς, τούτου χάριν ἠξιώθην φωτισθῆναι καὶ γνῶναι τὰ περὶ τῆς σῆς πόλεως πεποιημένα, καὶ τὰ περὶ τῆς εἰκόνος τῶν ἀσεβῶν. ᾿Αλλὰ δίκην κτήνους ἀλόγου διετέλεσα πρότερον, μὴ δυνάμενος ἐπιβαλεῖν τοῖς τῆς Προνοίας λόγοις. Ὅμως οὐκ ἀπελιπόμην σοῦ τοῦ Θεοῦ, οὐδὲ ἐξέπιπτον τῆς ἐπὶ σὲ ἐλπίδος· συνήμην δέ σοι διαπαντός. Καὶ τοῦτο ἔπραττον οὐκ ἐξ ἐμῆς δυνάμεως, ἀλλ' ἐκ τῆς σῆς χάριτος. Σὺ γὰρ αὐτὸς, τῇ σαυτοῦ φιλανθρωπίᾳ τῆς ἐμῆς δεξιᾶς ἐπιλαβόμε- νος, συνεῖχες καὶ συνεκράτεις πρὸς τὸ μὴ διασεισθή- ναί μου τὰ διαβήματα, μηδὲ τοὺς πόδας μου σαλεύε- σθαι τῆς παρὰ σοὶ στάσεως. τί ἠθέλησα ἐπὶ γῆς, κ. τ. λ. Επειδὴ οὐδέν μοι, φησίν, Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ παρὰ σοῦ ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, πλὴν σοῦ μόνου, ἀναγκαίως οὐδέ τι τῶν ἐπὶ γῆς ἠθέλησα δέξασθαι ἅτε φθαρτῶν ὄντων ἁπάντων καὶ προσκαίρων. Ἑνὸς δὲ μόνου τύ χόμην τυχεῖν, καὶ τῷ τούτου πόθῳ κατέτρυχον έμαυ τὸν ἐπὶ τῆς γῆς· τοῦτο δέ ἐστι τὸ σὲ μερίδα μοι καὶ Ο μόνην γενέσθαι. Ἰδοὺ ὅτι οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπο ολοῦνται, κ. ν. λ. Τῆς σῆς ἀντεχόμην, ὦ Δέσποτα, συνα- φείας, φησί· καὶ τοῦτο καλῶς εἰδὼς, ὡς τῶν ἔξω τοῦ τυγχανόντων ὄλεθρος ἔσται τὸ πέρας. Οἱ δὲ συνόντες ἀγαθὴν ἕξουσι μερίδα. Συμβήσεται γὰρ αὐτοῖς, ἐν τῇ ἐπουρανίῳ γενομένοις Ιερουσαλήμ, τὴν καλὴν μερίδα κληρονομεῖν. Αὕτη δέ ἐστι τὸ τοῖς σοῖς ὕμνοις ἐντρυφᾶν ἀεί. Συνέσεως τῷ Ασάφ. ΟΓ. Υπόθεσις. Ἱκετηρίαν ἐν τούτοις ὁ προφήτης ᾄδει, τὴν ἔσχατον · ὁρῶν αἰχμαλωσίαν τοῦ Ἰσραήλ· ὅπως ἂν μὴ εἰς τὸ παντελὲς αὐτοὺς ἐξέλῃ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειώσεως, -- EXEGETICA. S. ATHANASI OPP. PARS III. cum ea sint, profunda et inscrutabilia. Caeterum A opportunum mihi ad eam cognitionem tempus as- signavi : est autem illud, tempus divini tribunalis, quando reddes unicuique secundum opera sua 75. Verumtamen propter dolos posuisti eis ma- la, etc. Ego, inquit, opportunum mili ad accuratam earum rerum cognitionem assignavi futurum vi- delicet tempus; ac prophetico spiritu futura prae- noscens dico dolosos mores gravissimorum ipsis suppliciorum in causa futuros. Erit namque illis exaltatio in ruinam. Atque hujus vitæ divi- tiæ perinde illis judicabuntur, atque somniantium visa, inania et umbra ipsa infirmiora. hilum rediges. Civitas Domini superna est Jerusa- lem, imaginem ipsorum, id est, terreni. Hæc est autem sententia. Quandoquidem, ait, terreni ima- ginem gestarunt, et non coelestis ", ideo ad nihilum redigentur, audient enim eo tempore: Nescio vos " ; utpote qui non gerant cœlestis imaginem. 21-24. Quia inflammatum est cor meum et renes mei commutati sunt, et ego ad nihilum reductus sum, et nescivi, etc. Quoniam zelo zelatus sum pro Do- mino 78, ita ut renes mei implerentur zelo ignis, ideo dignus habitus sum qui illuminarer, et co- gnoscerem quæ in civitate tua geruntur, et quæ imaginem impiorum spectant. Sed antea ut ju- mentum insipiens vixi ", cum non possem divinæ provillentiæ rationes attingere. Attamen non a te Deus meus, derelictus sum, neque excidi spe erga te mea, sed semper tecum eram. Idque non mea vir- zute, sed ex tua gratia effeci. Tu enim ipse ex cle- ¡nentia tua meam dexteram apprehendens, tenui- sti ne moveantur vestigia mea, neque pedes mei mutent, nec amplius tecum consistere possint. 25, 26. Quid enim mihi est in cœlo, et a te quia volui super terram ? etc. Quoniam, inquit, nihil mihi in cœlo est præter te solum, hinc consequen- ter nolui quidpiam terrenorum accipere, utpote quæ ·corruptibilia omnia sint et temporanea. Unum solum consequi opto, cujus desiderio memetipsum macera- Dam in terra: illud autem est, ut tu solus portio. inea sis. Tibi assidue conjungimur, Domine, idque ju- re ac merito, gnari scilicet eos qui extra te consistunt in perniciem ituros in fine. Qui autem técum sunt bonam portionem consequentur. Con- tinget enim illis in coelesti Jerusalem pulchram portionem obtinere. Hæc autem est, ut tuis ca- mendis hymnis semper delectantur. Argumentum. Supplicationem hisce canit Propheta, cernens pos- tremam Israelis captivitatem: ne prorsus eos a sua protectione rejiciat, sed relinquat ipsis aliquam ¶ Rom. 11, 6. "I Cor. xv, 49. Matth. xxv, C 20. Et in civitate tua imaginem ipsorum ad ni- 28. Quin ecce qui elongant se a te peribunt, etc. 1. Intellectus Asaph. LXXIII. 10. 78 III Reg. xix, 10. 79 Psal. LXXII 23.
Τῆς σῆς ἀντεχόμην, ὦ Δέσποτα, συναφείας, φησί· καὶ τοῦτο καλῶ, εἰδὼς, ὡς τῶν ἔξω σοῦ τυγχανόντων ὄλεθρος ἔσται τὸ πέρας. Οἱ δὲ συνόντες ἀγαθὴν ἕξουσι μερίδα. Συμβήσεται γὰρ αὐτοῖς, ἐν τῇ ἐπουρανίῳ γενομένοις Ἱερουσαλὴμ, τὴν καλὴν μερίδα κληρονομεῖν. Αὕτη δέ ἐστι τὸ τοῖς σοῖς ὕμνοις ἐντρυφᾷν ἀεί.
βαθέων ὄντων καὶ ἀνεξερευνήτων. Πλὴν τὸν δέοντα εἰς τὴν τούτων γνῶσιν πεπόρισμαι ἐμαυτῷ καιρόν · οὗτος δὲ ἦν ὁ τοῦ θείου δικαστηρίου καιρός, ὅτε ἀπο δώσεις ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. 18, 19. ο Β Πλὴν διὰ τὰς δολιότητας αὐτῶν ἔθον αὐτοῖς κακά, κ. τ. λ. Ἐγὼ μὲν, φησὶν, ἐπιτήδειον τῆς ἀκριβοῦς περὶ τούτων γνώσεως ἐθέμην έμαυτῷ τὸν μέλλοντα καιρόν· ὅπως, τῷ προφητικῷ πνεύματι γνοὺς τὰ ἐσό μενα, φημί, ὡς αἰτία πικρῶν κολάσεων αὐτοῖς ἡ τοῦ τρόπου δολιότης γενήσεται. Ἔσται γὰρ αὐτῶν εἰς πτῶσιν τὸ ὕψωμα. Καὶ οὗτος ὁ παρὼν αὐτοῖς κριθείη πλοῦτος ὥσπερ ἂν καὶ τῶν ὀνειρωττόντων τὰ φάσ ματα ἀνυπόστατα καὶ πάσης σκιᾶς ἀσθενέστερα. Καὶ ἐν τῇ πόλει σου τὴν εἰκόνα αὐτῶν ἐξου δενώσεις. Πόλις μὲν τοῦ Κυρίου ἡ ἄνω Ἱερουσαλήμ, εἰκὼν δὲ αὐτῶν ἡ τοῦ χοϊκοῦ. “Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐπειδὴ τὴν τοῦ χοϊκοῦ, φησί, πεφορήκασιν εἰκόνα, καὶ οὐ τὴν τοῦ ἐπουρανίου, ταύτῃ τοι καὶ ἐξουδενωθήσονται· ἀκούσονται γὰρ κατ' ἐκεῖνο και ροῦ· Οὐκ οἶδα ὑμᾶς· ἅτε μὴ φοροῦντες τὴν αὐτοῦ τοῦ ἐπουρανίου εἰκόνα. Ὅτι ἐξεκαύθη ἡ καρδία μου, καὶ οἱ νεφροί μου ἠλλοιώθησαν, κἀγὼ ἐξουδενωμένος, καὶ οὐκ - νων, κ. τ. λ. Ἐπειδὴ ζηλῶν ἐζήλωκα τῷ Κυρίῳ, ὡς καὶ τὴν καρδίαν καὶ τοὺς νεφρούς πληρωθῆναι ζήλῳ πυ- ρὸς, τούτου χάριν ἠξιώθην φωτισθῆναι καὶ γνῶναι τὰ περὶ τῆς σῆς πόλεως πεποιημένα, καὶ τὰ περὶ τῆς εἰκόνος τῶν ἀσεβῶν. ᾿Αλλὰ δίκην κτήνους ἀλόγου διετέλεσα πρότερον, μὴ δυνάμενος ἐπιβαλεῖν τοῖς τῆς Προνοίας λόγοις. Ὅμως οὐκ ἀπελιπόμην σοῦ τοῦ Θεοῦ, οὐδὲ ἐξέπιπτον τῆς ἐπὶ σὲ ἐλπίδος· συνήμην δέ σοι διαπαντός. Καὶ τοῦτο ἔπραττον οὐκ ἐξ ἐμῆς δυνάμεως, ἀλλ' ἐκ τῆς σῆς χάριτος. Σὺ γὰρ αὐτὸς, τῇ σαυτοῦ φιλανθρωπίᾳ τῆς ἐμῆς δεξιᾶς ἐπιλαβόμε- νος, συνεῖχες καὶ συνεκράτεις πρὸς τὸ μὴ διασεισθή- ναί μου τὰ διαβήματα, μηδὲ τοὺς πόδας μου σαλεύε- σθαι τῆς παρὰ σοὶ στάσεως. τί ἠθέλησα ἐπὶ γῆς, κ. τ. λ. Επειδὴ οὐδέν μοι, φησίν, Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ παρὰ σοῦ ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, πλὴν σοῦ μόνου, ἀναγκαίως οὐδέ τι τῶν ἐπὶ γῆς ἠθέλησα δέξασθαι ἅτε φθαρτῶν ὄντων ἁπάντων καὶ προσκαίρων. Ἑνὸς δὲ μόνου τύ χόμην τυχεῖν, καὶ τῷ τούτου πόθῳ κατέτρυχον έμαυ τὸν ἐπὶ τῆς γῆς· τοῦτο δέ ἐστι τὸ σὲ μερίδα μοι καὶ Ο μόνην γενέσθαι. Ἰδοὺ ὅτι οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπο ολοῦνται, κ. ν. λ. Τῆς σῆς ἀντεχόμην, ὦ Δέσποτα, συνα- φείας, φησί· καὶ τοῦτο καλῶς εἰδὼς, ὡς τῶν ἔξω τοῦ τυγχανόντων ὄλεθρος ἔσται τὸ πέρας. Οἱ δὲ συνόντες ἀγαθὴν ἕξουσι μερίδα. Συμβήσεται γὰρ αὐτοῖς, ἐν τῇ ἐπουρανίῳ γενομένοις Ιερουσαλήμ, τὴν καλὴν μερίδα κληρονομεῖν. Αὕτη δέ ἐστι τὸ τοῖς σοῖς ὕμνοις ἐντρυφᾶν ἀεί. Συνέσεως τῷ Ασάφ. ΟΓ. Υπόθεσις. Ἱκετηρίαν ἐν τούτοις ὁ προφήτης ᾄδει, τὴν ἔσχατον · ὁρῶν αἰχμαλωσίαν τοῦ Ἰσραήλ· ὅπως ἂν μὴ εἰς τὸ παντελὲς αὐτοὺς ἐξέλῃ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειώσεως, -- EXEGETICA. S. ATHANASI OPP. PARS III. cum ea sint, profunda et inscrutabilia. Caeterum A opportunum mihi ad eam cognitionem tempus as- signavi : est autem illud, tempus divini tribunalis, quando reddes unicuique secundum opera sua 75. Verumtamen propter dolos posuisti eis ma- la, etc. Ego, inquit, opportunum mili ad accuratam earum rerum cognitionem assignavi futurum vi- delicet tempus; ac prophetico spiritu futura prae- noscens dico dolosos mores gravissimorum ipsis suppliciorum in causa futuros. Erit namque illis exaltatio in ruinam. Atque hujus vitæ divi- tiæ perinde illis judicabuntur, atque somniantium visa, inania et umbra ipsa infirmiora. hilum rediges. Civitas Domini superna est Jerusa- lem, imaginem ipsorum, id est, terreni. Hæc est autem sententia. Quandoquidem, ait, terreni ima- ginem gestarunt, et non coelestis ", ideo ad nihilum redigentur, audient enim eo tempore: Nescio vos " ; utpote qui non gerant cœlestis imaginem. 21-24. Quia inflammatum est cor meum et renes mei commutati sunt, et ego ad nihilum reductus sum, et nescivi, etc. Quoniam zelo zelatus sum pro Do- mino 78, ita ut renes mei implerentur zelo ignis, ideo dignus habitus sum qui illuminarer, et co- gnoscerem quæ in civitate tua geruntur, et quæ imaginem impiorum spectant. Sed antea ut ju- mentum insipiens vixi ", cum non possem divinæ provillentiæ rationes attingere. Attamen non a te Deus meus, derelictus sum, neque excidi spe erga te mea, sed semper tecum eram. Idque non mea vir- zute, sed ex tua gratia effeci. Tu enim ipse ex cle- ¡nentia tua meam dexteram apprehendens, tenui- sti ne moveantur vestigia mea, neque pedes mei mutent, nec amplius tecum consistere possint. 25, 26. Quid enim mihi est in cœlo, et a te quia volui super terram ? etc. Quoniam, inquit, nihil mihi in cœlo est præter te solum, hinc consequen- ter nolui quidpiam terrenorum accipere, utpote quæ ·corruptibilia omnia sint et temporanea. Unum solum consequi opto, cujus desiderio memetipsum macera- Dam in terra: illud autem est, ut tu solus portio. inea sis. Tibi assidue conjungimur, Domine, idque ju- re ac merito, gnari scilicet eos qui extra te consistunt in perniciem ituros in fine. Qui autem técum sunt bonam portionem consequentur. Con- tinget enim illis in coelesti Jerusalem pulchram portionem obtinere. Hæc autem est, ut tuis ca- mendis hymnis semper delectantur. Argumentum. Supplicationem hisce canit Propheta, cernens pos- tremam Israelis captivitatem: ne prorsus eos a sua protectione rejiciat, sed relinquat ipsis aliquam ¶ Rom. 11, 6. "I Cor. xv, 49. Matth. xxv, C 20. Et in civitate tua imaginem ipsorum ad ni- 28. Quin ecce qui elongant se a te peribunt, etc. 1. Intellectus Asaph. LXXIII. 10. 78 III Reg. xix, 10. 79 Psal. LXXII 23.
Instruction of AsaphΣυνέσεως τῷ Ἀσάφ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Συνέσεως τῷ Ἀσάφ. ΟΓ. Ὑπόθεσις. Ἱκετηρίαν ἐν τούτοις ὁ προφήτης ᾄδει, τὴν ἔσχατον ὁρῶν αἰχμαλωσίαν τοῦ Ἰσραήλ· ὅπως ἂν μὴ εἰς τὸ παντελὲς αὐτοὺς ἐξέλῃ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειώσεως, καταλείπῃ δέ τινα αὐτοῖς εἰς σωτηρίαν ἀφορμήν. Διαγράφει δὲ καὶ τὴν ἅλωσιν τὴν συμβᾶσαν αὐτῇ τε τῇ πόλει καὶ τῷ θείῳ ναῷ. Ἵνα τί, ὁ Θεὸς, ἀπώσω εἰς τέλος; Ὅμοιον τῷ· Ἔφθασεν ἐπ’ αὐτοὺς ἡ ὀργὴ ἤδη εἰς τέλος. Οὐ γὰρ ἔτι ἀνάπαυλαν ἕξονται τῶν κακῶν. Μνήσθητι τῆς συναγωγῆς σοι ἧς ἐκτήσω ἀπ’ ἀρχῆς. Διὰ τῶν Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ. Ἐλυτρώσω ῥάβδῳ τὴν κληρονομίαν σου. Ἀπὸ κοινοῦ τό· Μνήσθητι ἧς ἐλυτρώσω ῥάβδῳ κληρονομίας σου· τουτέστι κληρονομίας εἰς βασίλειον ηὐτρεπισμένης, καθ’ ὃ πρὸς αὐτοὺς εἴρηται· Ἔσεσθέ μοι ἐξ ἁπάντων τῶν ἐθνῶν γένος ἐκλεκτὸν, βασίλειον ἱεράτευμα. Ὄρος Σιὼν τοῦτο ὃ κατεσκήνωσας ἐν αὐτῷ.
βαθέων ὄντων καὶ ἀνεξερευνήτων. Πλὴν τὸν δέοντα εἰς τὴν τούτων γνῶσιν πεπόρισμαι ἐμαυτῷ καιρόν · οὗτος δὲ ἦν ὁ τοῦ θείου δικαστηρίου καιρός, ὅτε ἀπο δώσεις ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. 18, 19. ο Β Πλὴν διὰ τὰς δολιότητας αὐτῶν ἔθον αὐτοῖς κακά, κ. τ. λ. Ἐγὼ μὲν, φησὶν, ἐπιτήδειον τῆς ἀκριβοῦς περὶ τούτων γνώσεως ἐθέμην έμαυτῷ τὸν μέλλοντα καιρόν· ὅπως, τῷ προφητικῷ πνεύματι γνοὺς τὰ ἐσό μενα, φημί, ὡς αἰτία πικρῶν κολάσεων αὐτοῖς ἡ τοῦ τρόπου δολιότης γενήσεται. Ἔσται γὰρ αὐτῶν εἰς πτῶσιν τὸ ὕψωμα. Καὶ οὗτος ὁ παρὼν αὐτοῖς κριθείη πλοῦτος ὥσπερ ἂν καὶ τῶν ὀνειρωττόντων τὰ φάσ ματα ἀνυπόστατα καὶ πάσης σκιᾶς ἀσθενέστερα. Καὶ ἐν τῇ πόλει σου τὴν εἰκόνα αὐτῶν ἐξου δενώσεις. Πόλις μὲν τοῦ Κυρίου ἡ ἄνω Ἱερουσαλήμ, εἰκὼν δὲ αὐτῶν ἡ τοῦ χοϊκοῦ. “Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐπειδὴ τὴν τοῦ χοϊκοῦ, φησί, πεφορήκασιν εἰκόνα, καὶ οὐ τὴν τοῦ ἐπουρανίου, ταύτῃ τοι καὶ ἐξουδενωθήσονται· ἀκούσονται γὰρ κατ' ἐκεῖνο και ροῦ· Οὐκ οἶδα ὑμᾶς· ἅτε μὴ φοροῦντες τὴν αὐτοῦ τοῦ ἐπουρανίου εἰκόνα. Ὅτι ἐξεκαύθη ἡ καρδία μου, καὶ οἱ νεφροί μου ἠλλοιώθησαν, κἀγὼ ἐξουδενωμένος, καὶ οὐκ - νων, κ. τ. λ. Ἐπειδὴ ζηλῶν ἐζήλωκα τῷ Κυρίῳ, ὡς καὶ τὴν καρδίαν καὶ τοὺς νεφρούς πληρωθῆναι ζήλῳ πυ- ρὸς, τούτου χάριν ἠξιώθην φωτισθῆναι καὶ γνῶναι τὰ περὶ τῆς σῆς πόλεως πεποιημένα, καὶ τὰ περὶ τῆς εἰκόνος τῶν ἀσεβῶν. ᾿Αλλὰ δίκην κτήνους ἀλόγου διετέλεσα πρότερον, μὴ δυνάμενος ἐπιβαλεῖν τοῖς τῆς Προνοίας λόγοις. Ὅμως οὐκ ἀπελιπόμην σοῦ τοῦ Θεοῦ, οὐδὲ ἐξέπιπτον τῆς ἐπὶ σὲ ἐλπίδος· συνήμην δέ σοι διαπαντός. Καὶ τοῦτο ἔπραττον οὐκ ἐξ ἐμῆς δυνάμεως, ἀλλ' ἐκ τῆς σῆς χάριτος. Σὺ γὰρ αὐτὸς, τῇ σαυτοῦ φιλανθρωπίᾳ τῆς ἐμῆς δεξιᾶς ἐπιλαβόμε- νος, συνεῖχες καὶ συνεκράτεις πρὸς τὸ μὴ διασεισθή- ναί μου τὰ διαβήματα, μηδὲ τοὺς πόδας μου σαλεύε- σθαι τῆς παρὰ σοὶ στάσεως. τί ἠθέλησα ἐπὶ γῆς, κ. τ. λ. Επειδὴ οὐδέν μοι, φησίν, Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ παρὰ σοῦ ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, πλὴν σοῦ μόνου, ἀναγκαίως οὐδέ τι τῶν ἐπὶ γῆς ἠθέλησα δέξασθαι ἅτε φθαρτῶν ὄντων ἁπάντων καὶ προσκαίρων. Ἑνὸς δὲ μόνου τύ χόμην τυχεῖν, καὶ τῷ τούτου πόθῳ κατέτρυχον έμαυ τὸν ἐπὶ τῆς γῆς· τοῦτο δέ ἐστι τὸ σὲ μερίδα μοι καὶ Ο μόνην γενέσθαι. Ἰδοὺ ὅτι οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπο ολοῦνται, κ. ν. λ. Τῆς σῆς ἀντεχόμην, ὦ Δέσποτα, συνα- φείας, φησί· καὶ τοῦτο καλῶς εἰδὼς, ὡς τῶν ἔξω τοῦ τυγχανόντων ὄλεθρος ἔσται τὸ πέρας. Οἱ δὲ συνόντες ἀγαθὴν ἕξουσι μερίδα. Συμβήσεται γὰρ αὐτοῖς, ἐν τῇ ἐπουρανίῳ γενομένοις Ιερουσαλήμ, τὴν καλὴν μερίδα κληρονομεῖν. Αὕτη δέ ἐστι τὸ τοῖς σοῖς ὕμνοις ἐντρυφᾶν ἀεί. Συνέσεως τῷ Ασάφ. ΟΓ. Υπόθεσις. Ἱκετηρίαν ἐν τούτοις ὁ προφήτης ᾄδει, τὴν ἔσχατον · ὁρῶν αἰχμαλωσίαν τοῦ Ἰσραήλ· ὅπως ἂν μὴ εἰς τὸ παντελὲς αὐτοὺς ἐξέλῃ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειώσεως, -- EXEGETICA. S. ATHANASI OPP. PARS III. cum ea sint, profunda et inscrutabilia. Caeterum A opportunum mihi ad eam cognitionem tempus as- signavi : est autem illud, tempus divini tribunalis, quando reddes unicuique secundum opera sua 75. Verumtamen propter dolos posuisti eis ma- la, etc. Ego, inquit, opportunum mili ad accuratam earum rerum cognitionem assignavi futurum vi- delicet tempus; ac prophetico spiritu futura prae- noscens dico dolosos mores gravissimorum ipsis suppliciorum in causa futuros. Erit namque illis exaltatio in ruinam. Atque hujus vitæ divi- tiæ perinde illis judicabuntur, atque somniantium visa, inania et umbra ipsa infirmiora. hilum rediges. Civitas Domini superna est Jerusa- lem, imaginem ipsorum, id est, terreni. Hæc est autem sententia. Quandoquidem, ait, terreni ima- ginem gestarunt, et non coelestis ", ideo ad nihilum redigentur, audient enim eo tempore: Nescio vos " ; utpote qui non gerant cœlestis imaginem. 21-24. Quia inflammatum est cor meum et renes mei commutati sunt, et ego ad nihilum reductus sum, et nescivi, etc. Quoniam zelo zelatus sum pro Do- mino 78, ita ut renes mei implerentur zelo ignis, ideo dignus habitus sum qui illuminarer, et co- gnoscerem quæ in civitate tua geruntur, et quæ imaginem impiorum spectant. Sed antea ut ju- mentum insipiens vixi ", cum non possem divinæ provillentiæ rationes attingere. Attamen non a te Deus meus, derelictus sum, neque excidi spe erga te mea, sed semper tecum eram. Idque non mea vir- zute, sed ex tua gratia effeci. Tu enim ipse ex cle- ¡nentia tua meam dexteram apprehendens, tenui- sti ne moveantur vestigia mea, neque pedes mei mutent, nec amplius tecum consistere possint. 25, 26. Quid enim mihi est in cœlo, et a te quia volui super terram ? etc. Quoniam, inquit, nihil mihi in cœlo est præter te solum, hinc consequen- ter nolui quidpiam terrenorum accipere, utpote quæ ·corruptibilia omnia sint et temporanea. Unum solum consequi opto, cujus desiderio memetipsum macera- Dam in terra: illud autem est, ut tu solus portio. inea sis. Tibi assidue conjungimur, Domine, idque ju- re ac merito, gnari scilicet eos qui extra te consistunt in perniciem ituros in fine. Qui autem técum sunt bonam portionem consequentur. Con- tinget enim illis in coelesti Jerusalem pulchram portionem obtinere. Hæc autem est, ut tuis ca- mendis hymnis semper delectantur. Argumentum. Supplicationem hisce canit Propheta, cernens pos- tremam Israelis captivitatem: ne prorsus eos a sua protectione rejiciat, sed relinquat ipsis aliquam ¶ Rom. 11, 6. "I Cor. xv, 49. Matth. xxv, C 20. Et in civitate tua imaginem ipsorum ad ni- 28. Quin ecce qui elongant se a te peribunt, etc. 1. Intellectus Asaph. LXXIII. 10. 78 III Reg. xix, 10. 79 Psal. LXXII 23.
PG 27:333Διὰ τὸ ἐπιφαίνεσθαι ἐν τῷ θείῳ ναῷ τὸν Θεόν. Ἔπαρον τὰς χεῖράς σου ἐπὶ τὰς ὑπερηφανίας αὐτῶν εἰς τέλος. Τῶν καταστρατευσαμένων κατὰ τοῦ θείου ναοῦ. Καὶ ἐνεκαυχήσαντο οἱ μισοῦντές σε ἐν μέσῳ τῆς ἑορτῆς σου. Ἐπειδὴ ἐν τῷ Πάσχα τῇ ἑορτῇ τὸν κατὰ τοῦ Κυρίου ἤραντο πόλεμον, τούτου χάριν ἐν αὐτῷ τῷ καιρῷ τοῖς πολεμίοις παρεδόθησαν. Τῷ γὰρ Πάσχα συνηγμένων κατὰ τὸν νόμον τῶν Ἰουδαίων ἁπάντων, ἡ πολιορκία γεγένηται δικαίως ἐν ᾧ καιρῷ καὶ τῷ σταυρῷ τὸν Σωτῆρα προσήλωσαν. Ἔθεντο τὰ σημεῖα αὐτῶν σημεῖα. Τὰ σύμβολά φησι τοῦ πολέμου· λέγει δὲ τὰ καλούμενα παρὰ τοῖς στρατεύμασι σίγνα, ὅτι ἔθεντο εἰς τὴν ὁδὸν τῆς πόλεως. Καὶ οὐ μέχρι τούτων ἔστησαν· ἀλλὰ καὶ ὑπερήλαντο, φησὶ, τουτέστι καὶ εἰς αὐτὸν τὸν θεῖον ναὸν εἰσεπήδησαν, οὐ γινώσκοντες, ὅτι Θεὸς ἦν ὁ παραδιδοὺς τὴν πόλιν αὐτοῖς διὰ τὴν τῶν ἐνοικούντων ἀσέβειαν. Ἅτε δὴ τοῦτο ἀγνοήσαντες, τὴν μὲν οἰκείαν ἀπεθαύμασαν δύναμιν, ἀσθένειαν δὲ κατεψηφίζοντο τοῦ ἐν τῷ θείῳ ναῷ προσκυνουμένου Θεοῦ. Διὸ προϊών φησιν· Ἕως πότε, Κύριε, ὀνειδιεῖ ὁ ἐχθρός;
Α ροι προφῆται τῷ λαῷ καὶ τοῖς βασιλεῦσι προβλεγον τὰ ἐσόμενα, καὶ τῶν πολεμίων τὰς ἐπιδουλὰς κατα- δήλους ἐποίουν. Καὶ τοῦτο ἐκ τῆς ἱστορίας καταμα- θεῖν εὐπετές. Τὰ σημεῖα ἡμῶν οὐκ εἴδομεν. Ἐκεῖνοι μὲν παρ ώξυνον ἀλλήλους, εἰς τὸ παύσειν. ἔτι τελουμένας τὰς ἑορτὰς τοῦ Κυρίου, καὶ δὴ τοῖς λόγοις προσήγα- γον τὰ ἔργα · ἡμεῖς δὲ καθ᾽ ἂν ταῦτα ἐπράττετο, οὐ γεγόναμεν θεαταὶ τῶν σημείων ἐκείνων ὧν πολλάκις ἐπὶ προτέροις πολέμοις αυτόπται γεγενήμεθα. Ταῦτα δὲ ἦν τὰ σημεῖα, ἐπικουρία τῶν συνεχόντων δεινῶν. Διὸ δὴ ὡς τούτων μὴ γενόμενος θεαταί φαμεν· Ἵνα τί ὁ Θεὸς ἀπώσω εἰς τέλος; Οὐκ ἔστιν ἔτι προ- φήτης, καὶ ἡμᾶς οὐ γνώσεται ἔτι. Καὶ τοῦτο ἡμᾶς μάλιστα ἀπευδοκεῖν τῆς σωτηρίας ποιεῖ, τὸ μηκέτι ἐν τῷ ἔθνει προφήτην ὁρᾶν τὸν δυνάμενον ὑπὲρ ἡμῶν ἐκδυσωπεῖν τὸν Θεόν. Εως πότε, ὁ Θεὸς, ὀνειδιεῖ ὁ ἐχθρός; Πληρώσας τὴν διαγραφὴν τῆς ἁλώσεως ἀπὸ τοῦ προσώπου τῶν ἐχθρῶν, εἰς ἔλεος εκκαλεῖται τὸν Θεὸν, καὶ θέαν, πῶς τὰ γινόμενα πάντα εἰς ὕβριν τοῦ Θεοῦ· τῷ τε εἰπεῖν· Ἐν μέσῳ τῆς ἑορτῆς σου, καὶ τὸ, Αγια- στήριόν σου, καὶ τὸ, Σκήνωμα τοῦ ὀνόματός σου, καὶ, Τὰς ἑορτὰς τοῦ Κυρίου, καὶ, Τὸ ὄνομά σου εἰς τέλος. Ἵνα τί ἀποστρέφεις τὴν χεῖρά σου, κ. τ. 2. ; Ινα τί, φησίν, ἀνακόπτεις τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν, ὧν πάλαι ὥσπερ ἐκ κόλπου παρείχες ἡμῖν. Ὁ δὲ Θεὸς βασιλεὺς ἡμῶν πρὸ αἰῶνος. Νῦν μὲν, φησίν, ἀνακόπτεις ἐξ ἡμῶν τῶν ἀγαθῶν τὴν ἀναφοράν· πάλαι δὲ, καὶ Θεὸς ἡμῶν ἀξιῶν προσαγο- ρεύεσθαι καὶ βασιλεὺς, τοιαύτην ἡμῶν ἐποιήσω τὴν σωτηρίαν ὡς μηδένα λαθεῖν τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰργάσατο σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Ἐντεῦθεν λαβόντες τινὲς ἀπεφήναντο τὰ Ἱεροσόλυμα ὀφθαλμὸν εἶναι τῆς γῆς. Σὺ ἐκραταίωσας ἐν τῇ δυνάμει σου τὴν θά λασσαν, σὺ συνέτριψας τὰς κεφαλὰς τῶν δρα κόντων ἐπὶ τοῦ ὕδατος. Διαγράφει τῷ λόγῳ τίνι τρόπῳ τὴν πάλαι αὐτῶν σωτηρίαν εἰργάσατο. Καὶ πρῶτον μὲν τὸ παγῆναι ὡσεὶ τεῖχος τῆς θαλάσσης τὰ ὕδατα, ὅτε ἐξ Αἰγύπτου ἐξῄεσαν· καὶ τοῦτό ἐστι τὸ, Ἐκραταίωσας τὴν θάλασσαν δεύτερον δὲ, τὸ συντριβῆναι τὴν Αἰγυπτίων ἐπὶ τῶν ὑδάτων κεφα λὴν, οὓς καὶ δράκοντας διὰ τὸ πονηρὸν τῆς γλώσσης ὀνομάζει· εἶτα μετ' αὐτῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐξάρχοντος αὐτῶν βασιλέως, ἂν καὶ αὐτὸν ὁμοίως δράκοντα προσ- αγορεύει. [Σὺ ἐκραταίωσας ἐν τῇ δυνάμει σου τὴν θάλασ σαν. Τὸν Φαραὼ σὺν τριστάταις καὶ ἅρμασι συντρίψας ὡς δρακοντείας κεφαλὰς, διὰ τὸ πονηρὸν τῆς γνώμης, ἐπὶ τοῦ ὕδατος· ὡς τοὺς Αἰγυπτίους πλησιοχώρους Αιθίοψιν ὄντας παρέδωκας αὐτοῖς εἰς κατάβρωμα, αὐτοὺς καὶ τὸν βασιλέα αὐτῶν ἥττησας ἀπὸ προσ- ώπου Αιθιόπων.] Εδωκας αὐτὸν βρῶμα λαοῖς Αἰθίοψιν. Αὐτὸν τὸν Φαραώ, μετὰ τῆς στρατείας δὲ δηλονότι. Λαούς δὲ ἐνταῦθα τὰς τῶν παρὰ Ἰνδοῖς ὀρνέων ἀγέλας φησίν· α? καὶ τῶν Αἰγυπτίων κατήσθιον τὰ σκηνώ ματα ἐκριμέντα ἀπὸ τῆς θαλάσσης ἐν τῇ γῇ. S. ATHANASI OPP. PARS III. EXEGETICA. - Malachiam. Et qui istis antiquiores erant propheta, populo atque regibus futura prænuntiabant, et ini- micorum insidias palam faciebant. Quod ex histo- ria ediscere in promptu est. tuo concitabant, ut quiescere facerent festos Domi- ni, qui adhuc celebrabantur. Et vero verba in opus deducebant. Nos autem, dum hæc agerentur, non vidimus signa illa quorum plerumque in prioribus bellis testes oculati fuimus. Ista autem signa in au- xilium nobis erant adversus instantes calamitates. Quamobrem utpote qui ea non viderimus dicimus : Ui quid, Deus, repulisti in finem ? Jam non est pro- pheta, el nos non cognoscet amplius. Et hoc maxime in causa est quod de salute desperemus, quod non anaplius prophetam videamus in gente nostra, qui possit nobis placare Deum. quam absolvit excidii descriptionem a facie inimi- corum, Deum vocat ad misericordiam, et rogat animadvertere, hæc omuia ad Dei contumeliam spectare. Cum dicit, In medio solemnitatis tuæ, el, Sanctuarium tuum, et, Tabernaculum nominis tui, et, Dies festos Domini, et, Nomen tuum in finem. præscindis, inquit, bonorum dona, quæ olim quasi ex sinu tuo largiebaris nobis. nobis bonorum copiam præscindis : olim vero cum et Deus noster et rex noster vocari dignareris, ta- lem nobis salutem operatus es, ut nemini lateret in terra. Operatus est salutem in medio terræ. Hinc occasione accepta, quidam existimarunt Jeroso- lymam esse terræ oculum. B C capita draconum in aquis. Describit his verbis quo pacto olim eorum salutem operatus est. Et primo quidem quod consolidatæ sint aquæ maris quasi murus, quando ex Ægypto egressi sunt. Et hoc si- gnificat illud, Confrmasti mare. Secundo, quod con- trita sint capita Ægyptiorum in aquis, quos ob ma- lignitatem linguæ dracones vocat. Ac cum illis re- gis ipsis imperantis caput, quem regem similiter D draconem appellat. [ Tu confirmasti in virtute tua mare. Quando Pharaonem cum ducibus et curribus ob pravam mentem ac propositum contrivisti quasi capita draconum in aqua: sic Ægyptios Æthiopibus con- terminis dedisti in escam, ipsos ac regem ipsorum vicisti a facie Æthiopum.] Pharaonem, et quidem post bellicam expeditionem. Populos autem dicit avium catervas, quæ apud In- dos sunt: quæ Ægyptiorum corpora per maris flu- ctus ad littus rejecta vorarunt. 9. Signa nostra non vidimus. Illi quidem se mu- 10. Usquequo, Deus, improperabit inimicus ? Post- 11. Uiquid avertis manum tuam, etc. Ut quid 12. Deus autem rex noster ante sæcula. Nunc, ait, 13. Tu confirmasti in virtute tua mare, contrivisti 14. Dedisti eum escam populis Æthiopum. Ipsum
Τὸ δὲ ἀναδιπλασιάσαι ἐν τῷ κατονομάζειν τὰ σημεῖα ἀποθαυμάζοντος εἴη πῶς ὁ θεῖος ναὸς ταῖς τῶν πολεμίων παρεδόθη χερσίν. Ὡς ἐν δρυμῷ ξύλων ἀξίναις ἐξέκοψαν τὰς θύρας αὐτῆς, κ.τ.λ. Διαγράφει ἐν τοῖς προκειμένοις τῆς τε πόλεως τοῦ τε θείου ναοῦ τὴν καταστροφήν. Ὑλοτομικοῖς καὶ τεκτονικοῖς ὀργάνοις χρώμενοι, καὶ τοὺς περιβόλους κατέλυον, καὶ τῶν οἰκιῶν τὰς θύρας συνέκοπτον, τὰ εὖ καὶ καλῶς ἠσκημένα ὡς δρυμὸν διαφθείροντες. Ἐνεπύρισαν ἐν πυρὶ τὸ ἁγιαστήριόν σου, κ.τ.λ. Μετὰ πολλῆς ἐπελθόντες ἡμῖν τῆς συμφορᾶς, ἕνα σκοπὸν εἶχον, τὸν ὑπὸ σοῦ δεδομένον καταλῦσαι νόμον. Διὰ γὰρ τῶν ἑορτῶν τὴν κατὰ νόμον λατρείαν ἐδήλωσε. Ταῦτα δὲ, φησὶν, ἐτόλμων, μήτε τὰς ἐπὶ τῶν προγόνων ἡμῶν ὁρῶντες θαυματουργίας, μήτε ὑπὸ προφητικῆς ἐλεγχόμενοι χάριτος. Τούτων γὰρ ἁπάντων ἐξαίφνης κατέστησαν ἔρημοι. Πάλαι γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἐπάνοδον ἔσχον προφήτας, τὸν Ἀγγαῖον, τὸν Ζαχαρίαν, τὸν Μαλαχίαν. Καὶ οἱ τούτων δὲ πρεσβύτεροι προφῆται τῷ λαῷ καὶ τοῖς βασιλεῦσι προὔλεγον τὰ ἐσόμενα, καὶ τῶν πολεμίων τὰς ἐπιβουλὰς καταδήλους ἐποίουν. Καὶ τοῦτο ἐκ τῆς ἱστορίας καταμαθεῖν εὐπετές. Τὰ σημεῖα ἡμῶν οὐκ εἴδομεν.
Α ροι προφῆται τῷ λαῷ καὶ τοῖς βασιλεῦσι προβλεγον τὰ ἐσόμενα, καὶ τῶν πολεμίων τὰς ἐπιδουλὰς κατα- δήλους ἐποίουν. Καὶ τοῦτο ἐκ τῆς ἱστορίας καταμα- θεῖν εὐπετές. Τὰ σημεῖα ἡμῶν οὐκ εἴδομεν. Ἐκεῖνοι μὲν παρ ώξυνον ἀλλήλους, εἰς τὸ παύσειν. ἔτι τελουμένας τὰς ἑορτὰς τοῦ Κυρίου, καὶ δὴ τοῖς λόγοις προσήγα- γον τὰ ἔργα · ἡμεῖς δὲ καθ᾽ ἂν ταῦτα ἐπράττετο, οὐ γεγόναμεν θεαταὶ τῶν σημείων ἐκείνων ὧν πολλάκις ἐπὶ προτέροις πολέμοις αυτόπται γεγενήμεθα. Ταῦτα δὲ ἦν τὰ σημεῖα, ἐπικουρία τῶν συνεχόντων δεινῶν. Διὸ δὴ ὡς τούτων μὴ γενόμενος θεαταί φαμεν· Ἵνα τί ὁ Θεὸς ἀπώσω εἰς τέλος; Οὐκ ἔστιν ἔτι προ- φήτης, καὶ ἡμᾶς οὐ γνώσεται ἔτι. Καὶ τοῦτο ἡμᾶς μάλιστα ἀπευδοκεῖν τῆς σωτηρίας ποιεῖ, τὸ μηκέτι ἐν τῷ ἔθνει προφήτην ὁρᾶν τὸν δυνάμενον ὑπὲρ ἡμῶν ἐκδυσωπεῖν τὸν Θεόν. Εως πότε, ὁ Θεὸς, ὀνειδιεῖ ὁ ἐχθρός; Πληρώσας τὴν διαγραφὴν τῆς ἁλώσεως ἀπὸ τοῦ προσώπου τῶν ἐχθρῶν, εἰς ἔλεος εκκαλεῖται τὸν Θεὸν, καὶ θέαν, πῶς τὰ γινόμενα πάντα εἰς ὕβριν τοῦ Θεοῦ· τῷ τε εἰπεῖν· Ἐν μέσῳ τῆς ἑορτῆς σου, καὶ τὸ, Αγια- στήριόν σου, καὶ τὸ, Σκήνωμα τοῦ ὀνόματός σου, καὶ, Τὰς ἑορτὰς τοῦ Κυρίου, καὶ, Τὸ ὄνομά σου εἰς τέλος. Ἵνα τί ἀποστρέφεις τὴν χεῖρά σου, κ. τ. 2. ; Ινα τί, φησίν, ἀνακόπτεις τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν, ὧν πάλαι ὥσπερ ἐκ κόλπου παρείχες ἡμῖν. Ὁ δὲ Θεὸς βασιλεὺς ἡμῶν πρὸ αἰῶνος. Νῦν μὲν, φησίν, ἀνακόπτεις ἐξ ἡμῶν τῶν ἀγαθῶν τὴν ἀναφοράν· πάλαι δὲ, καὶ Θεὸς ἡμῶν ἀξιῶν προσαγο- ρεύεσθαι καὶ βασιλεὺς, τοιαύτην ἡμῶν ἐποιήσω τὴν σωτηρίαν ὡς μηδένα λαθεῖν τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰργάσατο σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Ἐντεῦθεν λαβόντες τινὲς ἀπεφήναντο τὰ Ἱεροσόλυμα ὀφθαλμὸν εἶναι τῆς γῆς. Σὺ ἐκραταίωσας ἐν τῇ δυνάμει σου τὴν θά λασσαν, σὺ συνέτριψας τὰς κεφαλὰς τῶν δρα κόντων ἐπὶ τοῦ ὕδατος. Διαγράφει τῷ λόγῳ τίνι τρόπῳ τὴν πάλαι αὐτῶν σωτηρίαν εἰργάσατο. Καὶ πρῶτον μὲν τὸ παγῆναι ὡσεὶ τεῖχος τῆς θαλάσσης τὰ ὕδατα, ὅτε ἐξ Αἰγύπτου ἐξῄεσαν· καὶ τοῦτό ἐστι τὸ, Ἐκραταίωσας τὴν θάλασσαν δεύτερον δὲ, τὸ συντριβῆναι τὴν Αἰγυπτίων ἐπὶ τῶν ὑδάτων κεφα λὴν, οὓς καὶ δράκοντας διὰ τὸ πονηρὸν τῆς γλώσσης ὀνομάζει· εἶτα μετ' αὐτῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐξάρχοντος αὐτῶν βασιλέως, ἂν καὶ αὐτὸν ὁμοίως δράκοντα προσ- αγορεύει. [Σὺ ἐκραταίωσας ἐν τῇ δυνάμει σου τὴν θάλασ σαν. Τὸν Φαραὼ σὺν τριστάταις καὶ ἅρμασι συντρίψας ὡς δρακοντείας κεφαλὰς, διὰ τὸ πονηρὸν τῆς γνώμης, ἐπὶ τοῦ ὕδατος· ὡς τοὺς Αἰγυπτίους πλησιοχώρους Αιθίοψιν ὄντας παρέδωκας αὐτοῖς εἰς κατάβρωμα, αὐτοὺς καὶ τὸν βασιλέα αὐτῶν ἥττησας ἀπὸ προσ- ώπου Αιθιόπων.] Εδωκας αὐτὸν βρῶμα λαοῖς Αἰθίοψιν. Αὐτὸν τὸν Φαραώ, μετὰ τῆς στρατείας δὲ δηλονότι. Λαούς δὲ ἐνταῦθα τὰς τῶν παρὰ Ἰνδοῖς ὀρνέων ἀγέλας φησίν· α? καὶ τῶν Αἰγυπτίων κατήσθιον τὰ σκηνώ ματα ἐκριμέντα ἀπὸ τῆς θαλάσσης ἐν τῇ γῇ. S. ATHANASI OPP. PARS III. EXEGETICA. - Malachiam. Et qui istis antiquiores erant propheta, populo atque regibus futura prænuntiabant, et ini- micorum insidias palam faciebant. Quod ex histo- ria ediscere in promptu est. tuo concitabant, ut quiescere facerent festos Domi- ni, qui adhuc celebrabantur. Et vero verba in opus deducebant. Nos autem, dum hæc agerentur, non vidimus signa illa quorum plerumque in prioribus bellis testes oculati fuimus. Ista autem signa in au- xilium nobis erant adversus instantes calamitates. Quamobrem utpote qui ea non viderimus dicimus : Ui quid, Deus, repulisti in finem ? Jam non est pro- pheta, el nos non cognoscet amplius. Et hoc maxime in causa est quod de salute desperemus, quod non anaplius prophetam videamus in gente nostra, qui possit nobis placare Deum. quam absolvit excidii descriptionem a facie inimi- corum, Deum vocat ad misericordiam, et rogat animadvertere, hæc omuia ad Dei contumeliam spectare. Cum dicit, In medio solemnitatis tuæ, el, Sanctuarium tuum, et, Tabernaculum nominis tui, et, Dies festos Domini, et, Nomen tuum in finem. præscindis, inquit, bonorum dona, quæ olim quasi ex sinu tuo largiebaris nobis. nobis bonorum copiam præscindis : olim vero cum et Deus noster et rex noster vocari dignareris, ta- lem nobis salutem operatus es, ut nemini lateret in terra. Operatus est salutem in medio terræ. Hinc occasione accepta, quidam existimarunt Jeroso- lymam esse terræ oculum. B C capita draconum in aquis. Describit his verbis quo pacto olim eorum salutem operatus est. Et primo quidem quod consolidatæ sint aquæ maris quasi murus, quando ex Ægypto egressi sunt. Et hoc si- gnificat illud, Confrmasti mare. Secundo, quod con- trita sint capita Ægyptiorum in aquis, quos ob ma- lignitatem linguæ dracones vocat. Ac cum illis re- gis ipsis imperantis caput, quem regem similiter D draconem appellat. [ Tu confirmasti in virtute tua mare. Quando Pharaonem cum ducibus et curribus ob pravam mentem ac propositum contrivisti quasi capita draconum in aqua: sic Ægyptios Æthiopibus con- terminis dedisti in escam, ipsos ac regem ipsorum vicisti a facie Æthiopum.] Pharaonem, et quidem post bellicam expeditionem. Populos autem dicit avium catervas, quæ apud In- dos sunt: quæ Ægyptiorum corpora per maris flu- ctus ad littus rejecta vorarunt. 9. Signa nostra non vidimus. Illi quidem se mu- 10. Usquequo, Deus, improperabit inimicus ? Post- 11. Uiquid avertis manum tuam, etc. Ut quid 12. Deus autem rex noster ante sæcula. Nunc, ait, 13. Tu confirmasti in virtute tua mare, contrivisti 14. Dedisti eum escam populis Æthiopum. Ipsum
PG 27:336Ἐκεῖνοι μὲν παρώξυνον ἀλλήλους, εἰς τὸ παύσειν ἔτι τελουμένας τὰς ἑορτὰς τοῦ Κυρίου, καὶ δὴ τοῖς λόγοις προσήγαγον τὰ ἔργα· ἡμεῖς δὲ καθ’ ὃν ταῦτα ἐπράττετο, οὐ γεγόναμεν θεαταὶ τῶν σημείων ἐκείνων ὧν πολλάκις ἐπὶ προτέροις πολέμοις αὐτόπται γεγενήμεθα. Ταῦτα δὲ ἦν τὰ σημεῖα, ἐπικουρία τῶν συνεχόντων δεινῶν. Διὸ δὴ ὡς τούτων μὴ γενόμενοι θεαταί φαμεν· Ἵνα τί ὁ Θεὸς ἀπώσω εἰς τέλος; Οὐκ ἔστιν ἔτι προφήτης, καὶ ἡμᾶς οὐ γνώσεται ἔτι. Καὶ τοῦτο ἡμᾶς μάλιστα ἀπευδοκεῖν τῆς σωτηρίας ποιεῖ, τὸ μηκέτι ἐν τῷ ἔθνει προφήτην ὁρᾷν τὸν δυνάμενον ὑπὲρ ἡμῶν ἐκδυσωπεῖν τὸν Θεόν. Ἕως πότε, ὁ Θεὸς, ὀνειδιεῖ ὁ ἐχθρός; Πληρώσας τὴν διαγραφὴν τῆς ἁλώσεως ἀπὸ τοῦ προσώπου τῶν ἐχθρῶν, εἰς ἔλεος ἐκκαλεῖται τὸν Θεὸν, καὶ θέαν, πῶς τὰ γινόμενα πάντα εἰς ὕβριν τοῦ Θεοῦ· τῷ τε εἰπεῖν· Ἐν μέσῳ τῆς ἑορτῆς σου, καὶ τὸ, Ἁγιαστήριόν σου, καὶ τὸ, Σκήνωμα τοῦ ὀνόματός σου, καὶ, Τὰς ἑορτὰς τοῦ Κυρίου, καὶ Τὸ ὄνομά σου εἰς τέλος. Ἵνα τί ἀποστρέφεις τὴν χεῖρά σου, κ.τ.λ.; Ἵνα τί, φησὶν, ἀνακόπτεις τῶν ἀγαθῶν τὴν δόσιν, ὧν πάλαι ὥσπερ ἐκ κόλπου παρεῖχες ἡμῖν. Ὁ δὲ Θεὸς βασιλεὺς ἡμῶν πρὸ αἰῶνος.
Σὺ διέρρηξας πηγὰς καὶ χειμάρρους. Τὰ ἐν τῇ Α ἐρήμῳ φησὶν, ὅτε ἐπότισε τὸν λαὸν ἐκ πέτρας. Σὺ ἐξήρανας ποταμούς Ἠθάμ. Ἠθὰμ ἑρμηνεύεται νότος· εἰς νότον γὰρ τῆς Ἰουδαίων χώρας ὁ Ἰορ δάνης κεῖται. Σἡ ἐστιν ἡ ἡμέρα καὶ σὴ ἡ νύξ. Οὐ μόνον, φησι, τῶν ἐν Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ καὶ τῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ γέ γονας ἡμῶν χορηγός· ἀλλὰ καὶ σύμπαντι τῶν ἀν- θρώπων γένει ἀγαθῶν γεγένησαι πρόξενος· τοῦτο μὲν ἡμέραν καὶ νύκτα δημιουργήσας, τοῦτο δὲ ἥλιον καὶ σελήνην, τοῦτο δὲ θέρος καὶ ἔαρ, τοῦτο δὲ πήξας ὅρια ἐν τῇ γῇ. Ταῦτα δὲ νῦν φησι καὶ εἰς τὴν νῦν ἐπικου- ρίαν αὐτὸν ἐπικαλούμενος. Διό φησι· Μνήσθητι ταύ της τῆς κτίσεώς σου. Εἰ διὰ τοὺς ἀνθρώπους, φησί, τὴν κτίσιν ἐποίησας, παράσχου τὴν ἐπικουρίαν δι' οὓς ἡ κτίσις ἐγένετο. Μνήσθητι ταύτης, ὁ ἐχθρὸς ὠνείδισέ σε, Κύ- ριε. Επικαλεσαμένου διὰ τῆς κτίσεως εἰς οἶκον τοῦ λαοῦ τὸν Θεόν· πάλιν ἑτέρῳ τρόπῳ αὐτὸν εἰς οἶκτον ἐπικαλεῖται. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ τρόπος τὸ μέγα φρο νεῖν τὸν ἐχθρόν. Καὶ λαὸς ἄφρων παρώξυνε τὸ ὄνομά σου. Ορα πάλιν ἕτερον οἰκτιρμοῦ τρόπον, διὰ τὸ τοὺς ἐχθροὺς παροξύναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Μὴ παραδῷς τοῖς θηρίοις ψυχὴν ἐξομολογου- μένην σοι. Ἐπανέτεινε τὸν τρόπον τῶν οἰκτιρμῶν, θηρία τοὺς ἐχθροὺς ἀποκαλέσας· ὡς ἔχοντάς τι τοὺς ἡμαρτηκότας συγγνώμης διὰ τῆς ἐξομολογήσεως. Τοῦτο δὲ εὔχεται μὴ ὁμοτρόπως ἀπολέσθαι τὸν Ἰσραὴλ, δ γέγονε. Πολλαὶ γὰρ καὶ τῶν σταυρωσάν- των μυριάδες ἐπίστευσαν, καὶ ἐσώθησαν. Ἐπίβλεψον εἰς τὴν διαθήκην σου. Ετερος πά- λιν οἰκτιρμοῦ τρόπος· ἀφ᾽ ὧν γὰρ ἀγαθὸς περὶ αὐ τοὺς ἐγένετο διαθέμενος διαθήκην αὐτοῖς, ἀπὸ τού των ἐπισπῶνται τὸν ἔλεον. "Οτι επληρώθησαν οἱ ἐσκοτισμένοι τῆς γῆς οἰκων ἀνομιῶν. Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Εἰ καὶ πλήρεις σκότους γεγόνασιν οἶκοι πολλοὶ διὰ τὰς εἰς σέ, Κύριε, γεγενημένας παρ' αὐτῶν ἀνομίας· ἀλλὰ μὴ πᾶς ὁ λαὸς ἀποστραφή, μηδὲ αἰσχύνῃ παραδοθῇ. Εἶχον γάρ τινες ἐν ἑαυτοῖς σωτηρίας ἐλπίδα, οἳ καὶ διὰ τῶν ἀποστόλων ἐσώθη- σαν, καὶ μάλιστα διὰ Πέτρου ἐν ταῖς πρώταις δημηγο- ρίαις, ὡς κατὰ τρισχιλίους καὶ πεντακισχιλίους καὶ μυριάδας αὐτοὺς γενέσθαι. [Πτωχὸς καὶ πένης αινέσουσι τὸ ὄνομά σου. Σωθέντων, φησί, τῶν σωτηρίας ἀξίων, ὁ πτωχὸς πνεύματι, τουτέστιν ὁ τῶν ἀποστόλων χορός, κατά τὸ, Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, τάς σοι πρε- πούσας ἀναπέμπουσι δοξολογίας.] Ἀνάστα, ὁ Θεὸς, δίκασον τὴν δίκην σου. Εἰς τὴν τῶν ἀπατησάντων τὸν λαὸν τιμωρίαν ἱκετεύων διανίστησι τὸν Θεόν. Μνήσθητι τοῦ ὀνειδισμοῦ σου. Πάλιν διὰ τοῦ αὐτὸν ὀνειδίζεσθαι εἰς οἶκτον ἐπικα- λεῖται τὸν Θεόν. Εἰς τὸ τέλος, μή διαφθείρης, τῷ Ἀσάφ. ΨΑΛΜΟΣ. ΟΔ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τὸ πρόσωπον τῶν ἀποστόλων εἰσφέρεται, EXPOSITIO IN PSALMUM LXXIV. B C gestis in deserto, quando populum ex petra pota- vit. Tu siccasti fluvios Etham. Ellam interpretatur auster; nam ad austrum Judæorum regionis Jorda- nis situs est. 16, 17. Tuus est dies et tua est not. Non solum inquit, in mari Rubro et in deserto bona largitus es nobis; sed etiam toti hominum generi bona tribuis : sive diem atque noctem, sive solem et lu- nam condens; sive æstatem, et vernum tempus, sive terminos in terra constituens. Hoc autem nunc ait ad praesens auxilium evocans. Quare ait : Me mor esto hujusce creaturæ tuæ. Si propter homi- nes, inquit, creaturas condidisti, præbe auxilium iis quorum causa creaturæ conditæ sunt. Domine. Postquam per creaturæ statum ad mise- rationem populi Deum evocavit, alio rursum modo ad misericordiam vocat. Hic autem modus est quod inimicus magnifice sentiat. Et populus insi- piens incitavit nomen tuum. Vide rursum aliam commiserationis rationem, quia scilicet inimici in- citarunt nomen ejus. Extendit commiserationis causam, inimicos vo- cans bestias. Quia qui peccarunt per confessionem veniam consequuntur. Rogat autem ut he pari modo omnis Israel pereat, quod etiam factum est. Multæ namque myriades eorum qui Christum crucifixe- runt, postea crediderunt et salutem consecutæ sunt. commiserationis modus affertur, quod enim Deus erga illos bonus et clemens fuerit, testamentum dans illis, hinc misericordiam sibi attrahere conan- tur. Quia repleti sunt qui obscurati sunt terræ do- mibus iniquitatum. Quod ait ejusmodi est : Etiamsi multa domus ob iniquitatem erga te ipsarum, te- nebris plenæ fuerunt: at quæso ne omnis populus abjiciatur, et infaniæ tradatur. Habuerunt enin quidam in seipsis spem salutis, qui etiam aposto- lorum opera salutem macti sunt : maxime vero prioribus Petri concionibus, ubi modo ter mille, modo quinquies mille, modo etiam myriades acces D sere ad fidem. [21. Pauper et inops laudabunt nomen tuum. Postquam, inquit, saluten consecuti sunt qui ea digni sunt, pauper spiritu, scilicet apostolorum chorus, secundum illud, Beati pauperes spirits ", congruentes tibi laudes emittit.] supplicatione Deum excitat ad supplicium de iis sumendum qui populum deceperunt. Memor esto improperii tui. Rursum quia ipse improperatus fuit ad misericordian: Deum vocat. LXXIV. Argumentum. In hoc psalmo persona apostolorum inducitur, 15. Τu dirupisti fontes et torrentes. Loquitur de 18. Memor esto hujus, inimicus improperavit tibi, 19. Ne tradas bestiis animam confitentem tibi. 20. Respice in testamentum tuum. Alius iterum 22. Exsurge, Deus, judica causam tuam. Hac 1. In finem, ne corrumpas. PSALMUS Asaph.
Νῦν μὲν, φησὶν, ἀνακόπτεις ἐξ ἡμῶν τῶν ἀγαθῶν τὴν ἀναφοράν· πάλαι δὲ, καὶ Θεὸς ἡμῶν ἀξιῶν προσαγορεύεσθαι καὶ βασιλεὺς, τοιαύτην ἡμῶν ἐποιήσω τὴν σωτηρίαν ὡς μηδένα λαθεῖν τῶν ἐπὶ γῆς. Εἰργάσατο σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς. Ἐντεῦθεν λαβόντες τινὲς ἀπεφήναντο τὰ Ἱεροσόλυμα ὀφθαλμὸν εἶναι τῆς γῆς. Σὺ ἐκραταίωσας ἐν τῇ δυνάμει σου τὴν θάλασσαν, σὺ συνέτριψας τὰς κεφαλὰς τῶν δρακόντων ἐπὶ τοῦ ὕδατος. Διαγράφει τῷ λόγῳ τίνι τρόπῳ τὴν πάλαι αὐτῶν σωτηρίαν εἰργάσατο. Καὶ πρῶτον μὲν τὸ παγῆναι ὡσεὶ τεῖχος τῆς θαλάσσης τὰ ὕδατα, ὅτε ἐξ Αἰγύπτου ἐξῄεσαν· καὶ τοῦτό ἐστι τὸ, Ἐκραταίωσας τὴν θάλασσαν· δεύτερον δὲ, τὸ συντριβῆναι τὴν Αἰγυπτίων ἐπὶ τῶν ὑδάτων κεφαλὴν, οὓς καὶ δράκοντας διὰ τὸ πονηρὸν τῆς γλώσσης ὀνομάζει· εἶτα μετ’ αὐτῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐξάρχοντος αὐτῶν βασιλέως, ὃν καὶ αὐτὸν ὁμοίως δράκοντα προςαγορεύει. [ Σὺ ἐκραταίωσας ἐν τῇ δυνάμει σου τὴν θάλαςσαν. Τὸν Φαραὼ σὺν τριστάταις καὶ ἅρμασι συντρίψας ὡς δρακοντείας κεφαλὰς, διὰ τὸ πονηρὸν τῆς γνώμης, ἐπὶ τοῦ ὕδατος·
Σὺ διέρρηξας πηγὰς καὶ χειμάρρους. Τὰ ἐν τῇ Α ἐρήμῳ φησὶν, ὅτε ἐπότισε τὸν λαὸν ἐκ πέτρας. Σὺ ἐξήρανας ποταμούς Ἠθάμ. Ἠθὰμ ἑρμηνεύεται νότος· εἰς νότον γὰρ τῆς Ἰουδαίων χώρας ὁ Ἰορ δάνης κεῖται. Σἡ ἐστιν ἡ ἡμέρα καὶ σὴ ἡ νύξ. Οὐ μόνον, φησι, τῶν ἐν Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ καὶ τῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ γέ γονας ἡμῶν χορηγός· ἀλλὰ καὶ σύμπαντι τῶν ἀν- θρώπων γένει ἀγαθῶν γεγένησαι πρόξενος· τοῦτο μὲν ἡμέραν καὶ νύκτα δημιουργήσας, τοῦτο δὲ ἥλιον καὶ σελήνην, τοῦτο δὲ θέρος καὶ ἔαρ, τοῦτο δὲ πήξας ὅρια ἐν τῇ γῇ. Ταῦτα δὲ νῦν φησι καὶ εἰς τὴν νῦν ἐπικου- ρίαν αὐτὸν ἐπικαλούμενος. Διό φησι· Μνήσθητι ταύ της τῆς κτίσεώς σου. Εἰ διὰ τοὺς ἀνθρώπους, φησί, τὴν κτίσιν ἐποίησας, παράσχου τὴν ἐπικουρίαν δι' οὓς ἡ κτίσις ἐγένετο. Μνήσθητι ταύτης, ὁ ἐχθρὸς ὠνείδισέ σε, Κύ- ριε. Επικαλεσαμένου διὰ τῆς κτίσεως εἰς οἶκον τοῦ λαοῦ τὸν Θεόν· πάλιν ἑτέρῳ τρόπῳ αὐτὸν εἰς οἶκτον ἐπικαλεῖται. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ τρόπος τὸ μέγα φρο νεῖν τὸν ἐχθρόν. Καὶ λαὸς ἄφρων παρώξυνε τὸ ὄνομά σου. Ορα πάλιν ἕτερον οἰκτιρμοῦ τρόπον, διὰ τὸ τοὺς ἐχθροὺς παροξύναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Μὴ παραδῷς τοῖς θηρίοις ψυχὴν ἐξομολογου- μένην σοι. Ἐπανέτεινε τὸν τρόπον τῶν οἰκτιρμῶν, θηρία τοὺς ἐχθροὺς ἀποκαλέσας· ὡς ἔχοντάς τι τοὺς ἡμαρτηκότας συγγνώμης διὰ τῆς ἐξομολογήσεως. Τοῦτο δὲ εὔχεται μὴ ὁμοτρόπως ἀπολέσθαι τὸν Ἰσραὴλ, δ γέγονε. Πολλαὶ γὰρ καὶ τῶν σταυρωσάν- των μυριάδες ἐπίστευσαν, καὶ ἐσώθησαν. Ἐπίβλεψον εἰς τὴν διαθήκην σου. Ετερος πά- λιν οἰκτιρμοῦ τρόπος· ἀφ᾽ ὧν γὰρ ἀγαθὸς περὶ αὐ τοὺς ἐγένετο διαθέμενος διαθήκην αὐτοῖς, ἀπὸ τού των ἐπισπῶνται τὸν ἔλεον. "Οτι επληρώθησαν οἱ ἐσκοτισμένοι τῆς γῆς οἰκων ἀνομιῶν. Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Εἰ καὶ πλήρεις σκότους γεγόνασιν οἶκοι πολλοὶ διὰ τὰς εἰς σέ, Κύριε, γεγενημένας παρ' αὐτῶν ἀνομίας· ἀλλὰ μὴ πᾶς ὁ λαὸς ἀποστραφή, μηδὲ αἰσχύνῃ παραδοθῇ. Εἶχον γάρ τινες ἐν ἑαυτοῖς σωτηρίας ἐλπίδα, οἳ καὶ διὰ τῶν ἀποστόλων ἐσώθη- σαν, καὶ μάλιστα διὰ Πέτρου ἐν ταῖς πρώταις δημηγο- ρίαις, ὡς κατὰ τρισχιλίους καὶ πεντακισχιλίους καὶ μυριάδας αὐτοὺς γενέσθαι. [Πτωχὸς καὶ πένης αινέσουσι τὸ ὄνομά σου. Σωθέντων, φησί, τῶν σωτηρίας ἀξίων, ὁ πτωχὸς πνεύματι, τουτέστιν ὁ τῶν ἀποστόλων χορός, κατά τὸ, Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, τάς σοι πρε- πούσας ἀναπέμπουσι δοξολογίας.] Ἀνάστα, ὁ Θεὸς, δίκασον τὴν δίκην σου. Εἰς τὴν τῶν ἀπατησάντων τὸν λαὸν τιμωρίαν ἱκετεύων διανίστησι τὸν Θεόν. Μνήσθητι τοῦ ὀνειδισμοῦ σου. Πάλιν διὰ τοῦ αὐτὸν ὀνειδίζεσθαι εἰς οἶκτον ἐπικα- λεῖται τὸν Θεόν. Εἰς τὸ τέλος, μή διαφθείρης, τῷ Ἀσάφ. ΨΑΛΜΟΣ. ΟΔ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τὸ πρόσωπον τῶν ἀποστόλων εἰσφέρεται, EXPOSITIO IN PSALMUM LXXIV. B C gestis in deserto, quando populum ex petra pota- vit. Tu siccasti fluvios Etham. Ellam interpretatur auster; nam ad austrum Judæorum regionis Jorda- nis situs est. 16, 17. Tuus est dies et tua est not. Non solum inquit, in mari Rubro et in deserto bona largitus es nobis; sed etiam toti hominum generi bona tribuis : sive diem atque noctem, sive solem et lu- nam condens; sive æstatem, et vernum tempus, sive terminos in terra constituens. Hoc autem nunc ait ad praesens auxilium evocans. Quare ait : Me mor esto hujusce creaturæ tuæ. Si propter homi- nes, inquit, creaturas condidisti, præbe auxilium iis quorum causa creaturæ conditæ sunt. Domine. Postquam per creaturæ statum ad mise- rationem populi Deum evocavit, alio rursum modo ad misericordiam vocat. Hic autem modus est quod inimicus magnifice sentiat. Et populus insi- piens incitavit nomen tuum. Vide rursum aliam commiserationis rationem, quia scilicet inimici in- citarunt nomen ejus. Extendit commiserationis causam, inimicos vo- cans bestias. Quia qui peccarunt per confessionem veniam consequuntur. Rogat autem ut he pari modo omnis Israel pereat, quod etiam factum est. Multæ namque myriades eorum qui Christum crucifixe- runt, postea crediderunt et salutem consecutæ sunt. commiserationis modus affertur, quod enim Deus erga illos bonus et clemens fuerit, testamentum dans illis, hinc misericordiam sibi attrahere conan- tur. Quia repleti sunt qui obscurati sunt terræ do- mibus iniquitatum. Quod ait ejusmodi est : Etiamsi multa domus ob iniquitatem erga te ipsarum, te- nebris plenæ fuerunt: at quæso ne omnis populus abjiciatur, et infaniæ tradatur. Habuerunt enin quidam in seipsis spem salutis, qui etiam aposto- lorum opera salutem macti sunt : maxime vero prioribus Petri concionibus, ubi modo ter mille, modo quinquies mille, modo etiam myriades acces D sere ad fidem. [21. Pauper et inops laudabunt nomen tuum. Postquam, inquit, saluten consecuti sunt qui ea digni sunt, pauper spiritu, scilicet apostolorum chorus, secundum illud, Beati pauperes spirits ", congruentes tibi laudes emittit.] supplicatione Deum excitat ad supplicium de iis sumendum qui populum deceperunt. Memor esto improperii tui. Rursum quia ipse improperatus fuit ad misericordian: Deum vocat. LXXIV. Argumentum. In hoc psalmo persona apostolorum inducitur, 15. Τu dirupisti fontes et torrentes. Loquitur de 18. Memor esto hujus, inimicus improperavit tibi, 19. Ne tradas bestiis animam confitentem tibi. 20. Respice in testamentum tuum. Alius iterum 22. Exsurge, Deus, judica causam tuam. Hac 1. In finem, ne corrumpas. PSALMUS Asaph.
ὡς τοὺς Αἰγυπτίους πλησιοχώρους Αἰθίοψιν ὄντας παρέδωκας αὐτοῖς εἰς κατάβρωμα, αὐτοὺς καὶ τὸν βασιλέα αὐτῶν ἥττησας ἀπὸ προςώπου Αἰθιόπων.] Ἔδωκας αὐτὸν βρῶμα λαοῖς Αἰθίοψιν. Αὐτὸν τὸν Φαραὼ, μετὰ τῆς στρατείας δὲ δηλονότι. Λαοὺς δὲ ἐνταῦθα τὰς τῶν παρὰ Ἰνδοῖς ὀρνέων ἀγέλας φησίν· αἳ καὶ τῶν Αἰγυπτίων κατήσθιον τὰ σκηνώματα ἐκριφέντα ἀπὸ τῆς θαλάσσης ἐν τῇ γῇ. Σὺ διέῤῥηξας πηγὰς καὶ χειμάῤῥους. Τὰ ἐν τῇ ἐρήμῳ φησὶν, ὅτε ἐπότισε τὸν λαὸν ἐκ πέτρας. Σὺ ἐξήρανας ποταμοὺς Ἠθάμ. Ἠθὰμ ἑρμηνεύεται νότος· εἰς νότον γὰρ τῆς Ἰουδαίων χώρας ὁ Ἰορδάνης κεῖται. Σή ἐστιν ἡ ἡμέρα καὶ σὴ ἡ νύξ. Οὐ μόνον, φησι, τῶν ἐν Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ καὶ τῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ γέγονας ἡμῶν χορηγός· ἀλλὰ καὶ σύμπαντι τῶν ἀνθρώπων γένει ἀγαθῶν γεγένησαι πρόξενος· τοῦτο μὲν ἡμέραν καὶ νύκτα δημιουργήσας, τοῦτο δὲ ἥλιον καὶ σελήνην, τοῦτο δὲ θέρος καὶ ἔαρ, τοῦτο δὲ πήξας ὅρια ἐν τῇ γῇ. Ταῦτα δὲ νῦν φησι καὶ εἰς τὴν νῦν ἐπικουρίαν αὐτὸν ἐπικαλούμενος. Διό φησι· Μνήσθητι ταύτης τῆς κτίσεώς σου. Εἰ διὰ τοὺς ἀνθρώπους, φησὶ, τὴν κτίσιν ἐποίησας, παράσχου τὴν ἐπικουρίαν δι’ οὓς ἡ κτίσις ἐγένετο.
Σὺ διέρρηξας πηγὰς καὶ χειμάρρους. Τὰ ἐν τῇ Α ἐρήμῳ φησὶν, ὅτε ἐπότισε τὸν λαὸν ἐκ πέτρας. Σὺ ἐξήρανας ποταμούς Ἠθάμ. Ἠθὰμ ἑρμηνεύεται νότος· εἰς νότον γὰρ τῆς Ἰουδαίων χώρας ὁ Ἰορ δάνης κεῖται. Σἡ ἐστιν ἡ ἡμέρα καὶ σὴ ἡ νύξ. Οὐ μόνον, φησι, τῶν ἐν Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ καὶ τῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ γέ γονας ἡμῶν χορηγός· ἀλλὰ καὶ σύμπαντι τῶν ἀν- θρώπων γένει ἀγαθῶν γεγένησαι πρόξενος· τοῦτο μὲν ἡμέραν καὶ νύκτα δημιουργήσας, τοῦτο δὲ ἥλιον καὶ σελήνην, τοῦτο δὲ θέρος καὶ ἔαρ, τοῦτο δὲ πήξας ὅρια ἐν τῇ γῇ. Ταῦτα δὲ νῦν φησι καὶ εἰς τὴν νῦν ἐπικου- ρίαν αὐτὸν ἐπικαλούμενος. Διό φησι· Μνήσθητι ταύ της τῆς κτίσεώς σου. Εἰ διὰ τοὺς ἀνθρώπους, φησί, τὴν κτίσιν ἐποίησας, παράσχου τὴν ἐπικουρίαν δι' οὓς ἡ κτίσις ἐγένετο. Μνήσθητι ταύτης, ὁ ἐχθρὸς ὠνείδισέ σε, Κύ- ριε. Επικαλεσαμένου διὰ τῆς κτίσεως εἰς οἶκον τοῦ λαοῦ τὸν Θεόν· πάλιν ἑτέρῳ τρόπῳ αὐτὸν εἰς οἶκτον ἐπικαλεῖται. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ τρόπος τὸ μέγα φρο νεῖν τὸν ἐχθρόν. Καὶ λαὸς ἄφρων παρώξυνε τὸ ὄνομά σου. Ορα πάλιν ἕτερον οἰκτιρμοῦ τρόπον, διὰ τὸ τοὺς ἐχθροὺς παροξύναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Μὴ παραδῷς τοῖς θηρίοις ψυχὴν ἐξομολογου- μένην σοι. Ἐπανέτεινε τὸν τρόπον τῶν οἰκτιρμῶν, θηρία τοὺς ἐχθροὺς ἀποκαλέσας· ὡς ἔχοντάς τι τοὺς ἡμαρτηκότας συγγνώμης διὰ τῆς ἐξομολογήσεως. Τοῦτο δὲ εὔχεται μὴ ὁμοτρόπως ἀπολέσθαι τὸν Ἰσραὴλ, δ γέγονε. Πολλαὶ γὰρ καὶ τῶν σταυρωσάν- των μυριάδες ἐπίστευσαν, καὶ ἐσώθησαν. Ἐπίβλεψον εἰς τὴν διαθήκην σου. Ετερος πά- λιν οἰκτιρμοῦ τρόπος· ἀφ᾽ ὧν γὰρ ἀγαθὸς περὶ αὐ τοὺς ἐγένετο διαθέμενος διαθήκην αὐτοῖς, ἀπὸ τού των ἐπισπῶνται τὸν ἔλεον. "Οτι επληρώθησαν οἱ ἐσκοτισμένοι τῆς γῆς οἰκων ἀνομιῶν. Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Εἰ καὶ πλήρεις σκότους γεγόνασιν οἶκοι πολλοὶ διὰ τὰς εἰς σέ, Κύριε, γεγενημένας παρ' αὐτῶν ἀνομίας· ἀλλὰ μὴ πᾶς ὁ λαὸς ἀποστραφή, μηδὲ αἰσχύνῃ παραδοθῇ. Εἶχον γάρ τινες ἐν ἑαυτοῖς σωτηρίας ἐλπίδα, οἳ καὶ διὰ τῶν ἀποστόλων ἐσώθη- σαν, καὶ μάλιστα διὰ Πέτρου ἐν ταῖς πρώταις δημηγο- ρίαις, ὡς κατὰ τρισχιλίους καὶ πεντακισχιλίους καὶ μυριάδας αὐτοὺς γενέσθαι. [Πτωχὸς καὶ πένης αινέσουσι τὸ ὄνομά σου. Σωθέντων, φησί, τῶν σωτηρίας ἀξίων, ὁ πτωχὸς πνεύματι, τουτέστιν ὁ τῶν ἀποστόλων χορός, κατά τὸ, Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, τάς σοι πρε- πούσας ἀναπέμπουσι δοξολογίας.] Ἀνάστα, ὁ Θεὸς, δίκασον τὴν δίκην σου. Εἰς τὴν τῶν ἀπατησάντων τὸν λαὸν τιμωρίαν ἱκετεύων διανίστησι τὸν Θεόν. Μνήσθητι τοῦ ὀνειδισμοῦ σου. Πάλιν διὰ τοῦ αὐτὸν ὀνειδίζεσθαι εἰς οἶκτον ἐπικα- λεῖται τὸν Θεόν. Εἰς τὸ τέλος, μή διαφθείρης, τῷ Ἀσάφ. ΨΑΛΜΟΣ. ΟΔ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τὸ πρόσωπον τῶν ἀποστόλων εἰσφέρεται, EXPOSITIO IN PSALMUM LXXIV. B C gestis in deserto, quando populum ex petra pota- vit. Tu siccasti fluvios Etham. Ellam interpretatur auster; nam ad austrum Judæorum regionis Jorda- nis situs est. 16, 17. Tuus est dies et tua est not. Non solum inquit, in mari Rubro et in deserto bona largitus es nobis; sed etiam toti hominum generi bona tribuis : sive diem atque noctem, sive solem et lu- nam condens; sive æstatem, et vernum tempus, sive terminos in terra constituens. Hoc autem nunc ait ad praesens auxilium evocans. Quare ait : Me mor esto hujusce creaturæ tuæ. Si propter homi- nes, inquit, creaturas condidisti, præbe auxilium iis quorum causa creaturæ conditæ sunt. Domine. Postquam per creaturæ statum ad mise- rationem populi Deum evocavit, alio rursum modo ad misericordiam vocat. Hic autem modus est quod inimicus magnifice sentiat. Et populus insi- piens incitavit nomen tuum. Vide rursum aliam commiserationis rationem, quia scilicet inimici in- citarunt nomen ejus. Extendit commiserationis causam, inimicos vo- cans bestias. Quia qui peccarunt per confessionem veniam consequuntur. Rogat autem ut he pari modo omnis Israel pereat, quod etiam factum est. Multæ namque myriades eorum qui Christum crucifixe- runt, postea crediderunt et salutem consecutæ sunt. commiserationis modus affertur, quod enim Deus erga illos bonus et clemens fuerit, testamentum dans illis, hinc misericordiam sibi attrahere conan- tur. Quia repleti sunt qui obscurati sunt terræ do- mibus iniquitatum. Quod ait ejusmodi est : Etiamsi multa domus ob iniquitatem erga te ipsarum, te- nebris plenæ fuerunt: at quæso ne omnis populus abjiciatur, et infaniæ tradatur. Habuerunt enin quidam in seipsis spem salutis, qui etiam aposto- lorum opera salutem macti sunt : maxime vero prioribus Petri concionibus, ubi modo ter mille, modo quinquies mille, modo etiam myriades acces D sere ad fidem. [21. Pauper et inops laudabunt nomen tuum. Postquam, inquit, saluten consecuti sunt qui ea digni sunt, pauper spiritu, scilicet apostolorum chorus, secundum illud, Beati pauperes spirits ", congruentes tibi laudes emittit.] supplicatione Deum excitat ad supplicium de iis sumendum qui populum deceperunt. Memor esto improperii tui. Rursum quia ipse improperatus fuit ad misericordian: Deum vocat. LXXIV. Argumentum. In hoc psalmo persona apostolorum inducitur, 15. Τu dirupisti fontes et torrentes. Loquitur de 18. Memor esto hujus, inimicus improperavit tibi, 19. Ne tradas bestiis animam confitentem tibi. 20. Respice in testamentum tuum. Alius iterum 22. Exsurge, Deus, judica causam tuam. Hac 1. In finem, ne corrumpas. PSALMUS Asaph.
PG 27:337Μνήσθητι ταύτης, ὁ ἐχθρὸς ὠνείδισέ σε, Κύριε. Ἐπικαλεσαμένου διὰ τῆς κτίσεως εἰς οἶκτον τοῦ λαοῦ τὸν Θεόν· πάλιν ἑτέρῳ τρόπῳ αὐτὸν εἰς οἶκτον ἐπικαλεῖται. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ τρόπος τὸ μέγα φρονεῖν τὸν ἐχθρόν. Καὶ λαὸς ἄφρων παρώξυνε τὸ ὄνομά σου. Ὅρα πάλιν ἕτερον οἰκτιρμοῦ τρόπον, διὰ τὸ τοὺς ἐχθροὺς παροξῦναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Μὴ παραδῷς τοῖς θηρίοις ψυχὴν ἐξομολογουμένην σοι. Ἐπανέτεινε τὸν τρόπον τῶν οἰκτιρμῶν, θηρία τοὺς ἐχθροὺς ἀποκαλέσας· ὡς ἔχοντάς τι τοὺς ἡμαρτηκότας συγγνώμης διὰ τῆς ἐξομολογήσεως. Τοῦτο δὲ εὔχεται μὴ ὁμοτρόπως ἀπολέσθαι τὸν Ἰσραὴλ, ὃ γέγονε. Πολλαὶ γὰρ καὶ τῶν σταυρωσάντων μυριάδες ἐπίστευσαν, καὶ ἐσώθησαν. Ἐπίβλεψον εἰς τὴν διαθήκην σου. Ἕτερος πάλιν οἰκτιρμοῦ τρόπος· ἀφ’ ὧν γὰρ ἀγαθὸς περὶ αὐτοὺς ἐγένετο διαθέμενος διαθήκην αὐτοῖς, ἀπὸ τούτων ἐπισπῶνται τὸν ἔλεον. Ὅτι ἐπληρώθησαν οἱ ἐσκοτισμένοι τῆς γῆς οἴκων ἀνομιῶν. Ὃ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Εἰ καὶ πλήρεις σκότους γεγόνασιν οἶκοι πολλοὶ διὰ τὰς εἰς σὲ, Κύριε, γεγενημένας παρ’ αὐτῶν ἀνομίας· ἀλλὰ μὴ πᾶς ὁ λαὸς ἀποστραφῇ, μηδὲ αἰσχύνῃ παραδοθῇ.
Β παραινοῦν τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἀσεβειας παύεσθαι, ὑποτιθέμενον αὐτοῖς τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο καὶ θεῖον δικαστήριον. Ἐξομολογησόμεθά σοι, ὁ Θεός. . . . Διηγήσος μαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου. Διηγεῖσθαι τοῦ Θεοῦ τὰ θαυμάσια ὑπισχνείται ὁ ἀποστολικός χορός, τῶν διωκόντων ἀπαλλαγείς. Ἐγὼ εὐθύτητας κρινῶ. Ταῦτα ὁ Σωτήρ φησιν ὑπακούων αὐτῶν τῇ ὑπο- σχέσει. Ἐτάκη ἡ γῆ καὶ πάντες οἱ οἰκοῦντες ἐν αὐτῇ. Δίκαια, φησί, κρίνων κατέτηξας τὴν γῆν, δηλαδή τὴν Ἱερουσαλήμ, καὶ πάντας τοὺς ἐν αὐτῇ κατ οικοῦντας. Δύναται δὲ τοῦτο διττῶς νοεῖσθαι και ἐπὶ ἀγαθοῦ, τὸ ἐτάκη, ἀντὶ τοῦ, ὑπενδέδωκε τῇ πονηρίᾳ· καὶ ἐπὶ κακοῦ, ἵνα δηλώσῃ τὴν τιμωρίαν τὴν γενομένην κατ᾿ αὐτῶν. Ἐγὼ ἐστερέωσα τοὺς στύλους αὐτῆς. Στύλοι τῆς Ἱερουσαλήμ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, κατὰ τὸ εἰρημένον· Στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας. [Φησὶν ὁ Ἀπόστολος· Καὶ γνόντες τὴν δοθεῖσάν μοι Ιάκωβος καὶ Κηρᾶς καὶ Ἰωάννης, οι δοκοῦντες στῦλοι είναι.] Εἶπα τοῖς παρανομοῦσι· Μὴ παρανομεῖτε. Ένα τεῦθεν τῶν ἀποστόλων τὸ πρόσωπον παραινοῦν τῆς ἀσεβείας τοῖς ἀνθρώποις παύσασθαι. [Ταπεινοῖ δὲ Ἰουδαϊκὸν λαὸν διὰ τὴν ὑπερηφανίαν αὐτοῦ· ὑψοῖ δὲ τὸν ἐξ ἐθνῶν διὰ τὴν ταπεινοφροσύνην αὐτοῦ.] Μὴ ἐπαίρετε εἰς ὕψος τὸ κέρας ὑμῶν. Καὶ γὰρ τα κερασφόρα ζῶα σφόδρα ἐπὶ τοῖς κέρασι γαυριά. Παρεγγυᾷ δὲ αὐτοῖς ὁ λόγος μὴ αὔξειν τῇ ἀλαζονεία τὴν ἀνομίαν, μηδὲ κατὰ τοῦ Θεοῦ γλῶτταν κινεῖν. *Οτι οὔτε ἐξ ἐξόδων, οὔτε ἀπὸ δυσμῶν, οὔτε ἀπὸ ἐρήμων ὀρέων. Διὰ τούτων τὸν πάντα κόσμον τῆς οἰκουμένης δηλοῖ· ἔξοδον μὲν τὴν ἀνατολὴν, ἀφ' ἧς ὁ ἥλιος ἔξεισι, δυσμὰς δὲ τὴν ἑσπέραν ὄρη δὲ ἔρημα τά τε ἀρκτῶα καὶ τὰ νότια· ταῦτα γὰρ δι' ἀμετρίαν κρύους τε καὶ καύσωνος ἀοίκητά ἐστι. Μὴ παρανομεῖτε τοίνυν, φησίν, ὅτι οὐδεὶς ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ λάθοι τὸν Θεὸν βλάσφημον τι λέγων κατ' αὐτοῦ. Τοῦτον ταπεινοῖ, καὶ τοῦτον ὑψοῖ. Κριτής, φησίν, ὑπάρχων ἀγαθὸς, ταπεινοῖ μὲν τοὺς ἀσεβεῖς, ὑψοῖ δὲ τοὺς ταπεινοὺς τὴν καρδίαν. Ἐκληπτέον δὲ ταῦτα καὶ ἐπὶ τοὺς δύο λαούς, τῶν Ἰουδαίων τέ φημι καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν· ὁ μὲν γὰρ τεταπείνωται διὰ τὴν ἀλαζονείαν· ὁ δὲ ὑψοῦται διὰ τὴν ταπεινοφροσύ νην. Αὐτὸς γὰρ καθιστῷ βασιλεῖς, καὶ μεθιστᾷ, ἐγείρει ἀπὸ γῆς πτωχὸν, καὶ ἀπὸ κοπρίας ἀνίστησι πένητα. ᾿Αλλὰ καὶ ταπεινώσας τοὺς ἐκ πε- ριτομῆς, τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ὕψωσεν. Ὅτι ποτήριον ἐν χειρὶ Κυρίου οίνου ἀκράτου πλήρες κεράσματος. Ποτήριον, φησίν, ἐστὶν ἐν τῇ τοῦ Κυρίου χειρί, εἰς ὃ ἑκάστου ἀνθρώπου τοὺς καρποὺς καὶ τοὺς ἀγαθοὺς καὶ τοὺς πονηροὺς οἰονες ἐκπιέζων, καὶ τὰ ἀγαθὰ τοῖς πονηροῖς ἀνακιρνῶν, πλῆρες αὐτὸ ἀποτελεῖ. Εἶτα ὧν οὐκ ἐκχεῖται ὁ τρυ γίας, τουτέστιν ὧν ἐναπομένουσιν αἱ ἁμαρτίαι, οὗτοι αὐτὸ ἐκπίονται· τουτέστι τοῖς ἰδίοις μεθυσθήσοντα: S. ATHANASII OPF. PARS III. EXEGETICA. cohortans homines nt impietatis tinem faciant, A ac repræsentans ipsis horrendum illud ac divi- num tribunal. 2, 3. Confitebimur tibi, Deus . . . Narrabo omnia mirabilia tua. Dei mirabilia enarraturum se polli- cetur apostolicus chorus a persequentibus liberatus. Ego justitias judicabo. Hæc ait Salvator respondens eorum promissioni. ea. Cum justa judicares, inquit, liquefecisti terram, videlicet Jerosolymam, et omnes qui habitant in ea. Potest autem illud duplici modo intelligi, atque in bonam partem, scilicet liquefacta est, id est, ma- liliæ condonavit; et in malam, ut declaret suppli- cium de iis sumptum. Ego confirmari columnas ejus. Columna Jerusalem sunt sancti apostoli, juxta id quod dictum est : Columna et firmamen- tum veritatis s. [Ait Apostolus: Et cum cognovissent gratiam quæ data est mihi Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnæ esse 88.] lorum persona effertur, quæ homines hortatur ut quiescant ab impietate. [Humiliat autem Judaicum populum ob ejus superbiam : exaltat vero populum ex gentibus où humilitatem ejus.] cornuta animalia multum de cornibus gloriantur. Jubetur autem iniquis, ut ne arrogantia iniquita tem augeant, neque moveant linguam adversus Deum. C - neque a desertis montibus. Hisce totum orbem ter- rarum significat. Exitus autem dicit orientem, a quo sol exit; occidentem autem vesperias partes; aesertos montes, septentrionem et meridiem; quæ partes ob vehementiam frigoris et æstus habitari nequeunt. Ne, inquit, inique agalis, quia nemo in toto orbe Deum latuerit, si impium quid proferat in eum. Hunc humiliat, et hunc exaltat. Cum sit bonus judex, ait, impios humiliat, exaltat autem humiles corde. Hæc porro accipienda sunt de duobus po- pulis, Judæorum scilicet et gentium. Ille namque humiliatus fuit propter arrogantiam, hic exaltatus propter humilitatem. Ipse namque constituit reges, D et deturbat, suscitat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem. Imo etiam postquam humiliavit eos qui ex circumcisione sunt, gentes exaltavit. misto. Calix, inquit, est in manu Domini, in quem fructus hominis sive bonos sive malos quasi expri- mens et bona malis commiscens, ipsum plenum ef- ficit. Exinde vero quorum fæx non effunditur, id est, ii in quibus peccata remanent, ipsum bibunt, id est, propriis inebriabuntur malis, sicut contra sancti bibent calicem vitæ in regno cœlorum cum Tim. 111, 15. se Galat. 11, 9. (Corderius.) 4. Liquefacta est terra et omnes qui habitant in 5. Dixi iniquis : Nolite inique agere. Ilic aposto- 6. Nolite extollere in alium cornu vestrum. Nam 7. Quia neque ab exilibus, neque ab occidente, 9. Quia catix in manu Domini vini meri plenus
Εἶχον γάρ τινες ἐν ἑαυτοῖς σωτηρίας ἐλπίδα, οἳ καὶ διὰ τῶν ἀποστόλων ἐσώθησαν, καὶ μάλιστα διὰ Πέτρου ἐν ταῖς πρώταις δημηγορίαις, ὡς κατὰ τρισχιλίους καὶ πεντακισχιλίους καὶ μυριάδας αὐτοὺς γενέσθαι. [ Πτωχὸς καὶ πένης αἰνέσουσι τὸ ὄνομά σου. Σωθέντων, φησὶ, τῶν σωτηρίας ἀξίων, ὁ πτωχὸς πνεύματι, τουτέστιν ὁ τῶν ἀποστόλων χορὸς, κατὰ τὸ, Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, τάς σοι πρεπούσας ἀναπέμπουσι δοξολογίας.] Ἀνάστα, ὁ Θεὸς, δίκασον τὴν δίκην σου. Εἰς τὴν τῶν ἀπατησάντων τὸν λαὸν τιμωρίαν ἱκετεύων διανίστησι τὸν Θεόν. Μνήσθητι τοῦ ὀνειδισμοῦ σου. Πάλιν διὰ τοῦ αὐτὸν ὀνειδίζεσθαι εἰς οἶκτον ἐπικαλεῖται τὸν Θεόν.
Β παραινοῦν τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἀσεβειας παύεσθαι, ὑποτιθέμενον αὐτοῖς τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο καὶ θεῖον δικαστήριον. Ἐξομολογησόμεθά σοι, ὁ Θεός. . . . Διηγήσος μαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου. Διηγεῖσθαι τοῦ Θεοῦ τὰ θαυμάσια ὑπισχνείται ὁ ἀποστολικός χορός, τῶν διωκόντων ἀπαλλαγείς. Ἐγὼ εὐθύτητας κρινῶ. Ταῦτα ὁ Σωτήρ φησιν ὑπακούων αὐτῶν τῇ ὑπο- σχέσει. Ἐτάκη ἡ γῆ καὶ πάντες οἱ οἰκοῦντες ἐν αὐτῇ. Δίκαια, φησί, κρίνων κατέτηξας τὴν γῆν, δηλαδή τὴν Ἱερουσαλήμ, καὶ πάντας τοὺς ἐν αὐτῇ κατ οικοῦντας. Δύναται δὲ τοῦτο διττῶς νοεῖσθαι και ἐπὶ ἀγαθοῦ, τὸ ἐτάκη, ἀντὶ τοῦ, ὑπενδέδωκε τῇ πονηρίᾳ· καὶ ἐπὶ κακοῦ, ἵνα δηλώσῃ τὴν τιμωρίαν τὴν γενομένην κατ᾿ αὐτῶν. Ἐγὼ ἐστερέωσα τοὺς στύλους αὐτῆς. Στύλοι τῆς Ἱερουσαλήμ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, κατὰ τὸ εἰρημένον· Στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας. [Φησὶν ὁ Ἀπόστολος· Καὶ γνόντες τὴν δοθεῖσάν μοι Ιάκωβος καὶ Κηρᾶς καὶ Ἰωάννης, οι δοκοῦντες στῦλοι είναι.] Εἶπα τοῖς παρανομοῦσι· Μὴ παρανομεῖτε. Ένα τεῦθεν τῶν ἀποστόλων τὸ πρόσωπον παραινοῦν τῆς ἀσεβείας τοῖς ἀνθρώποις παύσασθαι. [Ταπεινοῖ δὲ Ἰουδαϊκὸν λαὸν διὰ τὴν ὑπερηφανίαν αὐτοῦ· ὑψοῖ δὲ τὸν ἐξ ἐθνῶν διὰ τὴν ταπεινοφροσύνην αὐτοῦ.] Μὴ ἐπαίρετε εἰς ὕψος τὸ κέρας ὑμῶν. Καὶ γὰρ τα κερασφόρα ζῶα σφόδρα ἐπὶ τοῖς κέρασι γαυριά. Παρεγγυᾷ δὲ αὐτοῖς ὁ λόγος μὴ αὔξειν τῇ ἀλαζονεία τὴν ἀνομίαν, μηδὲ κατὰ τοῦ Θεοῦ γλῶτταν κινεῖν. *Οτι οὔτε ἐξ ἐξόδων, οὔτε ἀπὸ δυσμῶν, οὔτε ἀπὸ ἐρήμων ὀρέων. Διὰ τούτων τὸν πάντα κόσμον τῆς οἰκουμένης δηλοῖ· ἔξοδον μὲν τὴν ἀνατολὴν, ἀφ' ἧς ὁ ἥλιος ἔξεισι, δυσμὰς δὲ τὴν ἑσπέραν ὄρη δὲ ἔρημα τά τε ἀρκτῶα καὶ τὰ νότια· ταῦτα γὰρ δι' ἀμετρίαν κρύους τε καὶ καύσωνος ἀοίκητά ἐστι. Μὴ παρανομεῖτε τοίνυν, φησίν, ὅτι οὐδεὶς ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ λάθοι τὸν Θεὸν βλάσφημον τι λέγων κατ' αὐτοῦ. Τοῦτον ταπεινοῖ, καὶ τοῦτον ὑψοῖ. Κριτής, φησίν, ὑπάρχων ἀγαθὸς, ταπεινοῖ μὲν τοὺς ἀσεβεῖς, ὑψοῖ δὲ τοὺς ταπεινοὺς τὴν καρδίαν. Ἐκληπτέον δὲ ταῦτα καὶ ἐπὶ τοὺς δύο λαούς, τῶν Ἰουδαίων τέ φημι καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν· ὁ μὲν γὰρ τεταπείνωται διὰ τὴν ἀλαζονείαν· ὁ δὲ ὑψοῦται διὰ τὴν ταπεινοφροσύ νην. Αὐτὸς γὰρ καθιστῷ βασιλεῖς, καὶ μεθιστᾷ, ἐγείρει ἀπὸ γῆς πτωχὸν, καὶ ἀπὸ κοπρίας ἀνίστησι πένητα. ᾿Αλλὰ καὶ ταπεινώσας τοὺς ἐκ πε- ριτομῆς, τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ὕψωσεν. Ὅτι ποτήριον ἐν χειρὶ Κυρίου οίνου ἀκράτου πλήρες κεράσματος. Ποτήριον, φησίν, ἐστὶν ἐν τῇ τοῦ Κυρίου χειρί, εἰς ὃ ἑκάστου ἀνθρώπου τοὺς καρποὺς καὶ τοὺς ἀγαθοὺς καὶ τοὺς πονηροὺς οἰονες ἐκπιέζων, καὶ τὰ ἀγαθὰ τοῖς πονηροῖς ἀνακιρνῶν, πλῆρες αὐτὸ ἀποτελεῖ. Εἶτα ὧν οὐκ ἐκχεῖται ὁ τρυ γίας, τουτέστιν ὧν ἐναπομένουσιν αἱ ἁμαρτίαι, οὗτοι αὐτὸ ἐκπίονται· τουτέστι τοῖς ἰδίοις μεθυσθήσοντα: S. ATHANASII OPF. PARS III. EXEGETICA. cohortans homines nt impietatis tinem faciant, A ac repræsentans ipsis horrendum illud ac divi- num tribunal. 2, 3. Confitebimur tibi, Deus . . . Narrabo omnia mirabilia tua. Dei mirabilia enarraturum se polli- cetur apostolicus chorus a persequentibus liberatus. Ego justitias judicabo. Hæc ait Salvator respondens eorum promissioni. ea. Cum justa judicares, inquit, liquefecisti terram, videlicet Jerosolymam, et omnes qui habitant in ea. Potest autem illud duplici modo intelligi, atque in bonam partem, scilicet liquefacta est, id est, ma- liliæ condonavit; et in malam, ut declaret suppli- cium de iis sumptum. Ego confirmari columnas ejus. Columna Jerusalem sunt sancti apostoli, juxta id quod dictum est : Columna et firmamen- tum veritatis s. [Ait Apostolus: Et cum cognovissent gratiam quæ data est mihi Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnæ esse 88.] lorum persona effertur, quæ homines hortatur ut quiescant ab impietate. [Humiliat autem Judaicum populum ob ejus superbiam : exaltat vero populum ex gentibus où humilitatem ejus.] cornuta animalia multum de cornibus gloriantur. Jubetur autem iniquis, ut ne arrogantia iniquita tem augeant, neque moveant linguam adversus Deum. C - neque a desertis montibus. Hisce totum orbem ter- rarum significat. Exitus autem dicit orientem, a quo sol exit; occidentem autem vesperias partes; aesertos montes, septentrionem et meridiem; quæ partes ob vehementiam frigoris et æstus habitari nequeunt. Ne, inquit, inique agalis, quia nemo in toto orbe Deum latuerit, si impium quid proferat in eum. Hunc humiliat, et hunc exaltat. Cum sit bonus judex, ait, impios humiliat, exaltat autem humiles corde. Hæc porro accipienda sunt de duobus po- pulis, Judæorum scilicet et gentium. Ille namque humiliatus fuit propter arrogantiam, hic exaltatus propter humilitatem. Ipse namque constituit reges, D et deturbat, suscitat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem. Imo etiam postquam humiliavit eos qui ex circumcisione sunt, gentes exaltavit. misto. Calix, inquit, est in manu Domini, in quem fructus hominis sive bonos sive malos quasi expri- mens et bona malis commiscens, ipsum plenum ef- ficit. Exinde vero quorum fæx non effunditur, id est, ii in quibus peccata remanent, ipsum bibunt, id est, propriis inebriabuntur malis, sicut contra sancti bibent calicem vitæ in regno cœlorum cum Tim. 111, 15. se Galat. 11, 9. (Corderius.) 4. Liquefacta est terra et omnes qui habitant in 5. Dixi iniquis : Nolite inique agere. Ilic aposto- 6. Nolite extollere in alium cornu vestrum. Nam 7. Quia neque ab exilibus, neque ab occidente, 9. Quia catix in manu Domini vini meri plenus
To the End: Do Not Destroy, of AsaphΕἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς, τῷ Ἀσάφ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, μὴ διαφθείρῃς, τῷ Ἀσάφ. ΨΑΛΜΟΣ. ΟΔ. Ὑπόθεσις. Ἐν τούτῳ τὸ πρόσωπον τῶν ἀποστόλων εἰσφέρεται, παραινοῦν τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἀσεβείας παύεσθαι, ὑποτιθέμενον αὐτοῖς τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο καὶ θεῖον δικαστήριον. Ἐξομολογησόμεθά σοι, ὁ Θεός ... Διηγήσομαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου. Διηγεῖσθαι τοῦ Θεοῦ τὰ θαυμάσια ὑπισχνεῖται ὁ ἀποστολικὸς χορὸς, τῶν διωκόντων ἀπαλλαγείς. Ἐγὼ εὐθύτητας κρινῶ. Ταῦτα ὁ Σωτήρ φησιν ὑπακούων αὐτῶν τῇ ὑποσχέσει.
Β παραινοῦν τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἀσεβειας παύεσθαι, ὑποτιθέμενον αὐτοῖς τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο καὶ θεῖον δικαστήριον. Ἐξομολογησόμεθά σοι, ὁ Θεός. . . . Διηγήσος μαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου. Διηγεῖσθαι τοῦ Θεοῦ τὰ θαυμάσια ὑπισχνείται ὁ ἀποστολικός χορός, τῶν διωκόντων ἀπαλλαγείς. Ἐγὼ εὐθύτητας κρινῶ. Ταῦτα ὁ Σωτήρ φησιν ὑπακούων αὐτῶν τῇ ὑπο- σχέσει. Ἐτάκη ἡ γῆ καὶ πάντες οἱ οἰκοῦντες ἐν αὐτῇ. Δίκαια, φησί, κρίνων κατέτηξας τὴν γῆν, δηλαδή τὴν Ἱερουσαλήμ, καὶ πάντας τοὺς ἐν αὐτῇ κατ οικοῦντας. Δύναται δὲ τοῦτο διττῶς νοεῖσθαι και ἐπὶ ἀγαθοῦ, τὸ ἐτάκη, ἀντὶ τοῦ, ὑπενδέδωκε τῇ πονηρίᾳ· καὶ ἐπὶ κακοῦ, ἵνα δηλώσῃ τὴν τιμωρίαν τὴν γενομένην κατ᾿ αὐτῶν. Ἐγὼ ἐστερέωσα τοὺς στύλους αὐτῆς. Στύλοι τῆς Ἱερουσαλήμ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, κατὰ τὸ εἰρημένον· Στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας. [Φησὶν ὁ Ἀπόστολος· Καὶ γνόντες τὴν δοθεῖσάν μοι Ιάκωβος καὶ Κηρᾶς καὶ Ἰωάννης, οι δοκοῦντες στῦλοι είναι.] Εἶπα τοῖς παρανομοῦσι· Μὴ παρανομεῖτε. Ένα τεῦθεν τῶν ἀποστόλων τὸ πρόσωπον παραινοῦν τῆς ἀσεβείας τοῖς ἀνθρώποις παύσασθαι. [Ταπεινοῖ δὲ Ἰουδαϊκὸν λαὸν διὰ τὴν ὑπερηφανίαν αὐτοῦ· ὑψοῖ δὲ τὸν ἐξ ἐθνῶν διὰ τὴν ταπεινοφροσύνην αὐτοῦ.] Μὴ ἐπαίρετε εἰς ὕψος τὸ κέρας ὑμῶν. Καὶ γὰρ τα κερασφόρα ζῶα σφόδρα ἐπὶ τοῖς κέρασι γαυριά. Παρεγγυᾷ δὲ αὐτοῖς ὁ λόγος μὴ αὔξειν τῇ ἀλαζονεία τὴν ἀνομίαν, μηδὲ κατὰ τοῦ Θεοῦ γλῶτταν κινεῖν. *Οτι οὔτε ἐξ ἐξόδων, οὔτε ἀπὸ δυσμῶν, οὔτε ἀπὸ ἐρήμων ὀρέων. Διὰ τούτων τὸν πάντα κόσμον τῆς οἰκουμένης δηλοῖ· ἔξοδον μὲν τὴν ἀνατολὴν, ἀφ' ἧς ὁ ἥλιος ἔξεισι, δυσμὰς δὲ τὴν ἑσπέραν ὄρη δὲ ἔρημα τά τε ἀρκτῶα καὶ τὰ νότια· ταῦτα γὰρ δι' ἀμετρίαν κρύους τε καὶ καύσωνος ἀοίκητά ἐστι. Μὴ παρανομεῖτε τοίνυν, φησίν, ὅτι οὐδεὶς ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ λάθοι τὸν Θεὸν βλάσφημον τι λέγων κατ' αὐτοῦ. Τοῦτον ταπεινοῖ, καὶ τοῦτον ὑψοῖ. Κριτής, φησίν, ὑπάρχων ἀγαθὸς, ταπεινοῖ μὲν τοὺς ἀσεβεῖς, ὑψοῖ δὲ τοὺς ταπεινοὺς τὴν καρδίαν. Ἐκληπτέον δὲ ταῦτα καὶ ἐπὶ τοὺς δύο λαούς, τῶν Ἰουδαίων τέ φημι καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν· ὁ μὲν γὰρ τεταπείνωται διὰ τὴν ἀλαζονείαν· ὁ δὲ ὑψοῦται διὰ τὴν ταπεινοφροσύ νην. Αὐτὸς γὰρ καθιστῷ βασιλεῖς, καὶ μεθιστᾷ, ἐγείρει ἀπὸ γῆς πτωχὸν, καὶ ἀπὸ κοπρίας ἀνίστησι πένητα. ᾿Αλλὰ καὶ ταπεινώσας τοὺς ἐκ πε- ριτομῆς, τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ὕψωσεν. Ὅτι ποτήριον ἐν χειρὶ Κυρίου οίνου ἀκράτου πλήρες κεράσματος. Ποτήριον, φησίν, ἐστὶν ἐν τῇ τοῦ Κυρίου χειρί, εἰς ὃ ἑκάστου ἀνθρώπου τοὺς καρποὺς καὶ τοὺς ἀγαθοὺς καὶ τοὺς πονηροὺς οἰονες ἐκπιέζων, καὶ τὰ ἀγαθὰ τοῖς πονηροῖς ἀνακιρνῶν, πλῆρες αὐτὸ ἀποτελεῖ. Εἶτα ὧν οὐκ ἐκχεῖται ὁ τρυ γίας, τουτέστιν ὧν ἐναπομένουσιν αἱ ἁμαρτίαι, οὗτοι αὐτὸ ἐκπίονται· τουτέστι τοῖς ἰδίοις μεθυσθήσοντα: S. ATHANASII OPF. PARS III. EXEGETICA. cohortans homines nt impietatis tinem faciant, A ac repræsentans ipsis horrendum illud ac divi- num tribunal. 2, 3. Confitebimur tibi, Deus . . . Narrabo omnia mirabilia tua. Dei mirabilia enarraturum se polli- cetur apostolicus chorus a persequentibus liberatus. Ego justitias judicabo. Hæc ait Salvator respondens eorum promissioni. ea. Cum justa judicares, inquit, liquefecisti terram, videlicet Jerosolymam, et omnes qui habitant in ea. Potest autem illud duplici modo intelligi, atque in bonam partem, scilicet liquefacta est, id est, ma- liliæ condonavit; et in malam, ut declaret suppli- cium de iis sumptum. Ego confirmari columnas ejus. Columna Jerusalem sunt sancti apostoli, juxta id quod dictum est : Columna et firmamen- tum veritatis s. [Ait Apostolus: Et cum cognovissent gratiam quæ data est mihi Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnæ esse 88.] lorum persona effertur, quæ homines hortatur ut quiescant ab impietate. [Humiliat autem Judaicum populum ob ejus superbiam : exaltat vero populum ex gentibus où humilitatem ejus.] cornuta animalia multum de cornibus gloriantur. Jubetur autem iniquis, ut ne arrogantia iniquita tem augeant, neque moveant linguam adversus Deum. C - neque a desertis montibus. Hisce totum orbem ter- rarum significat. Exitus autem dicit orientem, a quo sol exit; occidentem autem vesperias partes; aesertos montes, septentrionem et meridiem; quæ partes ob vehementiam frigoris et æstus habitari nequeunt. Ne, inquit, inique agalis, quia nemo in toto orbe Deum latuerit, si impium quid proferat in eum. Hunc humiliat, et hunc exaltat. Cum sit bonus judex, ait, impios humiliat, exaltat autem humiles corde. Hæc porro accipienda sunt de duobus po- pulis, Judæorum scilicet et gentium. Ille namque humiliatus fuit propter arrogantiam, hic exaltatus propter humilitatem. Ipse namque constituit reges, D et deturbat, suscitat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem. Imo etiam postquam humiliavit eos qui ex circumcisione sunt, gentes exaltavit. misto. Calix, inquit, est in manu Domini, in quem fructus hominis sive bonos sive malos quasi expri- mens et bona malis commiscens, ipsum plenum ef- ficit. Exinde vero quorum fæx non effunditur, id est, ii in quibus peccata remanent, ipsum bibunt, id est, propriis inebriabuntur malis, sicut contra sancti bibent calicem vitæ in regno cœlorum cum Tim. 111, 15. se Galat. 11, 9. (Corderius.) 4. Liquefacta est terra et omnes qui habitant in 5. Dixi iniquis : Nolite inique agere. Ilic aposto- 6. Nolite extollere in alium cornu vestrum. Nam 7. Quia neque ab exilibus, neque ab occidente, 9. Quia catix in manu Domini vini meri plenus
PG 27:340Ἐτάκη ἡ γῆ καὶ πάντες οἱ οἰκοῦντες ἐν αὐτῇ. Δίκαια, φησὶ, κρίνων κατέτηξας τὴν γῆν, δηλαδὴ τὴν Ἱερουσαλὴμ, καὶ πάντας τοὺς ἐν αὐτῇ κατοικοῦντας. Δύναται δὲ τοῦτο διττῶς νοεῖσθαι καὶ ἐπὶ ἀγαθοῦ, τὸ, ἐτάκη, ἀντὶ τοῦ, ὑπενδέδωκε τῇ πονηρίᾳ· καὶ ἐπὶ κακοῦ, ἵνα δηλώσῃ τὴν τιμωρίαν τὴν γενομένην κατ’ αὐτῶν. Ἐγὼ ἐστερέωσα τοὺς στύλους αὐτῆς. Στῦλοι τῆς Ἱερουσαλὴμ οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, κατὰ τὸ εἰρημένον· Στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας. [Φησὶν ὁ Ἀπόστολος· Καὶ γνόντες τὴν δοθεῖσάν μοι Ἰάκωβος καὶ Κηφᾶς καὶ Ἰωάννης, οἱ δοκοῦντες στῦλοι εἶναι. ] Εἶπα τοῖς παρανομοῦσι· Μὴ παρανομεῖτε. Ἐντεῦθεν τῶν ἀποστόλων τὸ πρόσωπον παραινοῦν τῆς ἀσεβείας τοῖς ἀνθρώποις παύσασθαι. [Ταπεινοῖ δὲ Ἰουδαϊκὸν λαὸν διὰ τὴν ὑπερηφανίαν αὐτοῦ· ὑψοῖ δὲ τὸν ἐξ ἐθνῶν διὰ τὴν ταπεινοφροσύνην αὐτοῦ.] Μὴ ἐπαίρετε εἰς ὕψος τὸ κέρας ὑμῶν. Καὶ γὰρ τὰ κερασφόρα ζῶα σφόδρα ἐπὶ τοῖς κέρασι γαυριᾷ. Παρεγγυᾷ δὲ αὐτοῖς ὁ λόγος μὴ αὔξειν τῇ ἀλαζονείᾳ τὴν ἀνομίαν, μηδὲ κατὰ τοῦ Θεοῦ γλῶτταν κινεῖν. Ὅτι οὔτε ἐξ ἐξόδων, οὔτε ἀπὸ δυσμῶν, οὔτε ἀπὸ ἐρήμων ὀρέων. Διὰ τούτων τὸν πάντα κόσμον τῆς οἰκουμένης δηλοῖ·
ἔξοδον μὲν τὴν ἀνατολὴν, ἀφ’ ἧς ὁ ἥλιος ἔξεισι, δυσμὰς δὲ τὴν ἑσπέραν· ὄρη δὲ ἔρημα τά τε ἀρκτῷα καὶ τὰ νότια· ταῦτα γὰρ δι’ ἀμετρίαν κρύους τε καὶ καύσωνος ἀοίκητά ἐστι. Μὴ παρανομεῖτε τοίνυν, φησὶν, ὅτι οὐδεὶς ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ λάθοι τὸν Θεὸν βλάσφημόν τι λέγων κατ’ αὐτοῦ. Τοῦτον ταπεινοῖ, καὶ τοῦτον ὑψοῖ. Κριτὴς, φησὶν, ὑπάρχων ἀγαθὸς, ταπεινοῖ μὲν τοὺς ἀσεβεῖς, ὑψοῖ δὲ τοὺς ταπεινοὺς τὴν καρδίαν. Ἐκληπτέον δὲ ταῦτα καὶ ἐπὶ τοὺς δύο λαοὺς, τῶν Ἰουδαίων τέ φημι καὶ τὸν ἐξ ἐθνῶν· ὁ μὲν γὰρ τεταπείνωται διὰ τὴν ἀλαζονείαν· ὁ δὲ ὑψοῦται διὰ τὴν ταπεινοφροσύνην. ( ξορδεριυς. ) Αὐτὸς γὰρ καθιστᾷ βασιλεῖς, καὶ μεθιστᾷ, ἐγείρει ἀπὸ γῆς πτωχὸν, καὶ ἀπὸ κοπρίας ἀνίστησι πένητα. Ἀλλὰ καὶ ταπεινώσας τοὺς ἐκ περιτομῆς, τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ὕψωσεν. Ὅτι ποτήριον ἐν χειρὶ Κυρίου οἴνου ἀκράτου πλῆρες κεράσματος. Ποτήριον, φησὶν, ἐστὶν ἐν τῇ τοῦ Κυρίου χειρὶ, εἰς ὃ ἑκάστου ἀνθρώπου τοὺς καρποὺς καὶ τοὺς ἀγαθοὺς καὶ τοὺς πονηροὺς οἱονεὶ ἐκπιέζων, καὶ τὰ ἀγαθὰ τοῖς πονηροῖς ἀνακιρνῶν, πλῆρες αὐτὸ ἀποτελεῖ.
Εἶτα ὧν οὐκ ἐκχεῖται ὁ τρυγίας, τουτέστιν ὧν ἐναπομένουσιν αἱ ἁμαρτίαι, οὗτοι αὐτὸ ἐκπίονται· τουτέστι τοῖς ἰδίοις μεθυσθήσονται κακοῖς· ὥσπερ ἀμέλει καὶ οἱ ἅγιοι πίονται τὸ ποτήριον τῆς ζωῆς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μετὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου αὐτοῦ φωνήν· μεθ’ ὑμῶν. Ἐγὼ δὲ ἀγαλλιάσομαι εἰς τὸν αἰῶνα, ψαλῶ τῷ Θεῷ Ἰακώβ. Ἐπειδὴ ἂν, φησὶ, τοῦ ποτηρίου μεταλάβω τῆς ζωῆς, εὐφροσύνη μοι γενήσεται ἐξ αὐτοῦ. Καὶ πάντα τὰ κέρατα τῶν ἁμαρτωλῶν συνθλάσω. Εἰ, ταπεινουμένων τῶν ἁμαρτωλῶν εἰς ὕψος αἴρεται τὸ κέρας, δηλονότι καὶ ὑψουμένων ἁγίων, συντριβήσονται τῶν ἁμαρτωλῶν τὰ κέρατα. Τίνες δὲ ἂν εἶεν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἢ οἱ ἀντικείμενοι τοῖς τοῦ Θεοῦ ἀνθρώποις πονηροὶ δαίμονες; Καὶ ὑψωθήσεται τὸ κέρας τοῦ δικαίου. Κέρας μὲν τὴν βασιλείαν φησὶν, ἤτοι τὴν δυναστείαν. Ἐπειδὴ ἂν οὖν, φησὶ, τὴν ἰσχὺν λάβωσιν οἱ δίκαιοι, ἀνῃρημένων δηλαδὴ τῶν πονηρῶν δυνάμεων, τότε δὴ τότε καὶ τοῦ Θεοῦ δειχθήσονται τὰ θαυμάσια. Διὸ καὶ ἀρχόμενος τοῦ ψαλμοῦ ἔλεγεν· Διηγήσομαι τὰ θαυμάσιά σου, ὅτ’ ἂν λάβω καιρόν.
To the End: In Hymns, a Psalm of Asaph...Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσὰφ,…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:341Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσὰφ, ᾠδὴ πρὸς τὸν Ἀσσύριον. ΟΕ. Ὑπόθεσις.
κακοῖς· ὥσπερ ἀμέλει καὶ οἱ ἅγιοι πίονται τὸ ποτή- ριον τῆς ζωῆς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μετὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου αὐτοῦ φωνήν· μεθ' ὑμῶν. Ἐγὼ δὲ ἀγαλλιάσομαι εἰς τὸν αἰῶνα, ψαλῶ τῷ Θεῷ ᾿Ιακώβ. Ἐπειδὴ ἂν, φησί, τοῦ ποτηρίου με ταλάβω τῆς ζωῆς, εὐφροσύνη μοι γενήσεται ἐξ αὐτοῦ. Εως οὗ πίω αὐτὸ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν Καὶ πάντα τὰ κέρατα τῶν ἁμαρτωλῶν συν- 11. θλάσω. Ε', ταπεινουμένων τῶν ἁμαρτωλῶν εἰς ὕψος αἴρεται τὸ κέρας, δηλονότι καὶ ὑψουμένων ἁγίων, συντριβήσονται τῶν ἁμαρτωλῶν τὰ κέρατα. Τίνες δὲ ἂν εἶεν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἢ οἱ ἀντικείμενοι τοῖς τοῦ Θεοῦ Ει ἀνθρώποις πονηροί δαίμονες; Καὶ ὑψωθήσεται τὸ κέρας τοῦ δικαίου. Κέρας μὲν τὴν βασιλείαν φησίν, ἤτοι τὴν δυναστείαν. Ἐπειδὴ ἂν οὖν, φησί, τὴν Ισχὺν λάβωσιν οἱ δίκαιοι, ἀνῃρημένων δηλαδὴ τῶν πονηρῶν δυνάμεων, τότε δὴ τότε καὶ τοῦ Θεοῦ δει- Β χθήσονται τὰ θαυμάσια. Διὸ καὶ ἀρχόμενος τοῦ ψαλμοῦ ἔλεγεν Διηγήσομαι τὰ θαυμάσιά σου, ὅτ' ἂν λάβω καιρόν. Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις, ΨΑΛΜΟΣ τῷ ᾿Ασάφ, ᾠδὴ πρὸς τὸν Ασσύριον. ΟΕ'. Υπόθεσις. Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τῆς αὐτῆς ἔχεται ὑποθέσεως τῷ ὀπίσω· καὶ αὐτὸς γὰρ τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστη ρίου διηγεῖται. Γνωστὸς ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ὁ Θεὸς, καὶ ἐν Ἰσραὴλ μέγα τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ἰουδαίαν ἐνταῦθα καὶ Ἰg- ραὴλ τὴν ἐγνωκυίαν τὸν Θεὸν ψυχήν φησιν· αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀληθῆς Ἰουδαία καὶ ὁ ἀληθὴς Ἰσραήλ. Εγενήθη ἐν εἰρήνῃ ὁ τόπος αὐτοῦ. Εἰ γὰρ Ε περὶ τῆς ἄνω Ἰουδαίας γέγραπται, ἔνθα ἀπέδρα ὀδύνη, λύπη καὶ στεναγμός, δηλονότι εἰρήνης ἔσται τόπος. Καὶ τὸ κατοικητήριον αὐτοῦ ἐν Σιών. Τῇ νοητῇ φησιν, ἤτοι τῇ ἄνω, ἢ τῇ τῶν ἁγίων ψυχῇ. [ Εγενήθη ἐν εἰρήνῃ ὁ τόπος αὐτοῦ. Τῇ τῶν ἁγίων ψυχῇ. Τὸ ῾Εβραϊκὸν Σαλὴμ ἔχει, καὶ οἱ λοιποὶ οὕτως ἡρμήνευσαν· ὅ ἐστιν εἰρήνη. Ἐν ταύτῃ οὖν ἢ τῇ ψυχῇ, * τῇ Ἐκκλησίᾳ τὰ πεπυρωμένα βέλη, & ὁ πονηρὸς πέμπει, συντρίβονται, ἢ τῇ ἄνω Ἱερουσαλήμ.] Εκεί συνέτριψε τὰ κράτη τῶν τόξων. Σημαίνει διὰ τούτων τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις· αἱ συντρί βονται, ἐπειδὴ ἂν οἱ ἅγιοι τὰς ἐκεῖ λάχωσι κατοι- κεῖν μονάς. Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αιωνίων. Ορη αἰώνια τοὺς οὐρανούς φησι. Φωτίζει δὲ ἡμᾶς ἄνωθεν ὁ Θεὸς, τὸ Πνεῦμα ἡμῖν καταπέμψας ἐξ οὐρα νῶν. Φωτισμός σὺ ὑπερμεγέθης ἀπὸ ἐρέων ἁλώ σεως. Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων θήρας. Φοβερὸς εἶ θαυμαστῶς ἀπὸ ἐρέων καρπίμων. [Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αιωνιων. Ἐκεῖθεν καταπέμπει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀπὸ ὀρέων αἰωνίων· τὴν Σιών λέγει, ἀφ' ἧς ᾤοντο τὸν Θεὸν ὁρμώ μενον ταῦτα ποιεῖν· οὗ καὶ ναὸς αὐτῷ ᾠκοδόμητο.] EXPOSITIO IN PSALMUM LXXV. A Domino Jesu, secundum ipsius Domini vocem : Donec bibam illum vobiscum in regno cœlorum ª³. Deo Jacob. Cum calici vitæ participavero, tune mihi lætitia hinc eveniet. Et omnia cornua peccatorum confringam. Si humiliatis sanctis, peccatorum cornu in altum extollitur, sane exaltatis sanctis confringentur cor- nua peccatorum. Quinam fuerint peccatores, nisi maligni demones, hominibus Dei oppositi? exaltabitur cornu justi. Cornu dicit regnum, sive potentiam. Postquam igitur, ait, justi fortitudinem acceperint, sublatis videlicet malignis potestatibus, tunc Dei mirabilia ostendentur. Quare initio psalmi dixit: Narrabe mirabilia tua, cum accepero tempus. D es Matth. xxvi, 29. . ticum ad Assyrium. LXXV. Argumentum. Hic quoque psalmus in eodem versatur argumento quo superior; nam quæ divinum tribunal spe- clant enarrat. men ejus. Judæam hic et Israel vocat animam quæ Deum novit : ipsa namque est vera Judæa et verus Israel. perna Judæa dietum est : hinc effugit dolor, tristi- tia et gemitus; sane pacis locus erit. Et habitatio ejus in Sion. In spirituali videlicet, sive superna, aut in sanctorum anima. [Factus est in pace locus ejus. In anima sancio- rum. Hebraicus textus habet Salem, ac reliqui sic interpretati sunt : quod est par. In ista igitur ani - ma, aut in Ecclesia, tela ignea, quæ malignus ille emittit, conteruntur; vel intelligitur in superna Jerusalem.] adversarias potestates, quæ confringuntur postquam sancti id consecuti sunt, ut in illis mansionibus habitent. Montes æternos dicit coelos. Illuminat autem nos. Dominus, quando mittit Spiritum de cœlis. Illumi- natio tu es perquum maxima, a montibus venationis.. Illuminas tu mirabiliter a montibus venationis. Ter- ribilis es mirabiliter a montibus fructuosis. [Illuminas tu mirabiliter a montibus æternis. Inde emittit Spiritum sanctum, scilicet a montibus æternis : Sion dicit, ex qua putabant Deum profe - clum talia patrare : ubi ctiam templun. ipsi con- structum fuerat. 10. Ego autem exsullabo in sæculum, cantabo 1. In finem, in laudibus, PSALMUS Asaph, can- 2. Notus in Judæa Deus, in Israel magnum no- 5. Factus est in pace locus ejus. Si enim de su- 4. Ibi confregit potentias arcuum. His significat 5. Illuminas tu mirabiliter 'a montibus aternis.
Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τῆς αὐτῆς ἔχεται ὑποθέσεως τῷ ὀπίσω· καὶ αὐτὸς γὰρ τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστηρίου διηγεῖται. Γνωστὸς ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ὁ Θεὸς, καὶ ἐν Ἰσραὴλ μέγα τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ἰουδαίαν ἐνταῦθα καὶ Ἰςραὴλ τὴν ἐγνωκυῖαν τὸν Θεὸν ψυχήν φησιν· αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀληθὴς Ἰουδαία καὶ ὁ ἀληθὴς Ἰσραήλ. Ἐγενήθη ἐν εἰρήνῃ ὁ τόπος αὐτοῦ. Εἰ γὰρ περὶ τῆς ἄνω Ἰουδαίας γέγραπται, ἔνθα ἀπέδρα ὀδύνη, λύπη καὶ στεναγμὸς, δηλονότι εἰρήνης ἔσται τόπος. Καὶ τὸ κατοικητήριον αὐτοῦ ἐν Σιών. Τῇ νοητῇ φησιν, ἤτοι τῇ ἄνω, ἢ τῇ τῶν ἁγίων ψυχῇ. [ Ἐγενήθη ἐν εἰρήνῃ ὁ τόπος αὐτοῦ. Τῇ τῶν ἁγίων ψυχῇ. Τὸ Ἑβραϊκὸν Σαλὴμ ἔχει, καὶ οἱ λοιποὶ οὕτως ἡρμήνευσαν· ὅ ἐστιν εἰρήνη. Ἐν ταύτῃ οὖν ἢ τῇ ψυχῇ, ἢ τῇ Ἐκκλησίᾳ τὰ πεπυρωμένα βέλη, ἃ ὁ πονηρὸς πέμπει, συντρίβονται, ἢ τῇ ἄνω Ἱερουσαλήμ.] Ἐκεῖ συνέτριψε τὰ κράτη τῶν τόξων. Σημαίνει διὰ τούτων τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις· αἳ συντρίβονται, ἐπειδὴ ἂν οἱ ἅγιοι τὰς ἐκεῖ λάχωσι κατοικεῖν μονάς. Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αἰωνίων. Ὄρη αἰώνια τοὺς οὐρανούς φησι. Φωτίζει δὲ ἡμᾶς ἄνωθεν ὁ Θεὸς, τὸ Πνεῦμα ἡμῖν καταπέμψας ἐξ οὐρανῶν.
κακοῖς· ὥσπερ ἀμέλει καὶ οἱ ἅγιοι πίονται τὸ ποτή- ριον τῆς ζωῆς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μετὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου αὐτοῦ φωνήν· μεθ' ὑμῶν. Ἐγὼ δὲ ἀγαλλιάσομαι εἰς τὸν αἰῶνα, ψαλῶ τῷ Θεῷ ᾿Ιακώβ. Ἐπειδὴ ἂν, φησί, τοῦ ποτηρίου με ταλάβω τῆς ζωῆς, εὐφροσύνη μοι γενήσεται ἐξ αὐτοῦ. Εως οὗ πίω αὐτὸ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν Καὶ πάντα τὰ κέρατα τῶν ἁμαρτωλῶν συν- 11. θλάσω. Ε', ταπεινουμένων τῶν ἁμαρτωλῶν εἰς ὕψος αἴρεται τὸ κέρας, δηλονότι καὶ ὑψουμένων ἁγίων, συντριβήσονται τῶν ἁμαρτωλῶν τὰ κέρατα. Τίνες δὲ ἂν εἶεν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἢ οἱ ἀντικείμενοι τοῖς τοῦ Θεοῦ Ει ἀνθρώποις πονηροί δαίμονες; Καὶ ὑψωθήσεται τὸ κέρας τοῦ δικαίου. Κέρας μὲν τὴν βασιλείαν φησίν, ἤτοι τὴν δυναστείαν. Ἐπειδὴ ἂν οὖν, φησί, τὴν Ισχὺν λάβωσιν οἱ δίκαιοι, ἀνῃρημένων δηλαδὴ τῶν πονηρῶν δυνάμεων, τότε δὴ τότε καὶ τοῦ Θεοῦ δει- Β χθήσονται τὰ θαυμάσια. Διὸ καὶ ἀρχόμενος τοῦ ψαλμοῦ ἔλεγεν Διηγήσομαι τὰ θαυμάσιά σου, ὅτ' ἂν λάβω καιρόν. Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις, ΨΑΛΜΟΣ τῷ ᾿Ασάφ, ᾠδὴ πρὸς τὸν Ασσύριον. ΟΕ'. Υπόθεσις. Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τῆς αὐτῆς ἔχεται ὑποθέσεως τῷ ὀπίσω· καὶ αὐτὸς γὰρ τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστη ρίου διηγεῖται. Γνωστὸς ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ὁ Θεὸς, καὶ ἐν Ἰσραὴλ μέγα τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ἰουδαίαν ἐνταῦθα καὶ Ἰg- ραὴλ τὴν ἐγνωκυίαν τὸν Θεὸν ψυχήν φησιν· αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀληθῆς Ἰουδαία καὶ ὁ ἀληθὴς Ἰσραήλ. Εγενήθη ἐν εἰρήνῃ ὁ τόπος αὐτοῦ. Εἰ γὰρ Ε περὶ τῆς ἄνω Ἰουδαίας γέγραπται, ἔνθα ἀπέδρα ὀδύνη, λύπη καὶ στεναγμός, δηλονότι εἰρήνης ἔσται τόπος. Καὶ τὸ κατοικητήριον αὐτοῦ ἐν Σιών. Τῇ νοητῇ φησιν, ἤτοι τῇ ἄνω, ἢ τῇ τῶν ἁγίων ψυχῇ. [ Εγενήθη ἐν εἰρήνῃ ὁ τόπος αὐτοῦ. Τῇ τῶν ἁγίων ψυχῇ. Τὸ ῾Εβραϊκὸν Σαλὴμ ἔχει, καὶ οἱ λοιποὶ οὕτως ἡρμήνευσαν· ὅ ἐστιν εἰρήνη. Ἐν ταύτῃ οὖν ἢ τῇ ψυχῇ, * τῇ Ἐκκλησίᾳ τὰ πεπυρωμένα βέλη, & ὁ πονηρὸς πέμπει, συντρίβονται, ἢ τῇ ἄνω Ἱερουσαλήμ.] Εκεί συνέτριψε τὰ κράτη τῶν τόξων. Σημαίνει διὰ τούτων τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις· αἱ συντρί βονται, ἐπειδὴ ἂν οἱ ἅγιοι τὰς ἐκεῖ λάχωσι κατοι- κεῖν μονάς. Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αιωνίων. Ορη αἰώνια τοὺς οὐρανούς φησι. Φωτίζει δὲ ἡμᾶς ἄνωθεν ὁ Θεὸς, τὸ Πνεῦμα ἡμῖν καταπέμψας ἐξ οὐρα νῶν. Φωτισμός σὺ ὑπερμεγέθης ἀπὸ ἐρέων ἁλώ σεως. Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων θήρας. Φοβερὸς εἶ θαυμαστῶς ἀπὸ ἐρέων καρπίμων. [Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αιωνιων. Ἐκεῖθεν καταπέμπει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀπὸ ὀρέων αἰωνίων· τὴν Σιών λέγει, ἀφ' ἧς ᾤοντο τὸν Θεὸν ὁρμώ μενον ταῦτα ποιεῖν· οὗ καὶ ναὸς αὐτῷ ᾠκοδόμητο.] EXPOSITIO IN PSALMUM LXXV. A Domino Jesu, secundum ipsius Domini vocem : Donec bibam illum vobiscum in regno cœlorum ª³. Deo Jacob. Cum calici vitæ participavero, tune mihi lætitia hinc eveniet. Et omnia cornua peccatorum confringam. Si humiliatis sanctis, peccatorum cornu in altum extollitur, sane exaltatis sanctis confringentur cor- nua peccatorum. Quinam fuerint peccatores, nisi maligni demones, hominibus Dei oppositi? exaltabitur cornu justi. Cornu dicit regnum, sive potentiam. Postquam igitur, ait, justi fortitudinem acceperint, sublatis videlicet malignis potestatibus, tunc Dei mirabilia ostendentur. Quare initio psalmi dixit: Narrabe mirabilia tua, cum accepero tempus. D es Matth. xxvi, 29. . ticum ad Assyrium. LXXV. Argumentum. Hic quoque psalmus in eodem versatur argumento quo superior; nam quæ divinum tribunal spe- clant enarrat. men ejus. Judæam hic et Israel vocat animam quæ Deum novit : ipsa namque est vera Judæa et verus Israel. perna Judæa dietum est : hinc effugit dolor, tristi- tia et gemitus; sane pacis locus erit. Et habitatio ejus in Sion. In spirituali videlicet, sive superna, aut in sanctorum anima. [Factus est in pace locus ejus. In anima sancio- rum. Hebraicus textus habet Salem, ac reliqui sic interpretati sunt : quod est par. In ista igitur ani - ma, aut in Ecclesia, tela ignea, quæ malignus ille emittit, conteruntur; vel intelligitur in superna Jerusalem.] adversarias potestates, quæ confringuntur postquam sancti id consecuti sunt, ut in illis mansionibus habitent. Montes æternos dicit coelos. Illuminat autem nos. Dominus, quando mittit Spiritum de cœlis. Illumi- natio tu es perquum maxima, a montibus venationis.. Illuminas tu mirabiliter a montibus venationis. Ter- ribilis es mirabiliter a montibus fructuosis. [Illuminas tu mirabiliter a montibus æternis. Inde emittit Spiritum sanctum, scilicet a montibus æternis : Sion dicit, ex qua putabant Deum profe - clum talia patrare : ubi ctiam templun. ipsi con- structum fuerat. 10. Ego autem exsullabo in sæculum, cantabo 1. In finem, in laudibus, PSALMUS Asaph, can- 2. Notus in Judæa Deus, in Israel magnum no- 5. Factus est in pace locus ejus. Si enim de su- 4. Ibi confregit potentias arcuum. His significat 5. Illuminas tu mirabiliter 'a montibus aternis.
Φωτισμὸς σὺ ὑπερμεγέθης ἀπὸ ὀρέων ἁλώσεως. Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων θήρας. Φοβερὸς εἶ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων καρπίμων. [ Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αἰωνίων. Ἐκεῖθεν καταπέμπει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀπὸ ὀρέων αἰωνίων· τὴν Σιὼν λέγει, ἀφ’ ἧς ᾤοντο τὸν Θεὸν ὁρμώμενον ταῦτα ποιεῖν· οὗ καὶ ναὸς αὐτῷ ᾠκοδόμητο.] Ἐταράχθησαν πάντες οἱ ἀσύνετοι τῇ καρδίᾳ. Οἱ μὴ δεξάμενοι τὸν φωτισμὸν τὸν διὰ τοῦ Πνεύματος, ἐν ταράχῳ καὶ σάλῳ γενήσονται, τοῦ θείου ἐπιφανέντος δικαστηρίου. Ὕπνωσαν ὕπνον αὐτῶν, καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν. Ἀμελείᾳ, φησὶ, καὶ ῥᾳθυμίᾳ παραδεδωκότες τὸν βίον κατὰ τὸν καιρὸν τῆς θείας κρίσεως, ὡς οὐδὲν εὗρον ἑαυτοὺς εἰς τὰς χεῖρας κατέχοντας, οἱ πάλαι ἐν τῷ θνητῷ βίῳ πλούσιοι. Πῶς γὰρ καὶ εἶχον εὑρεῖν ἃ οὐκ εἰργάσαντο; Πάντες οἱ ἄνδρες τοῦ πλούτου χερσὶν αὐτῶν. Ὁ δὲ Σύμμαχος οὕτως· Πάντες οἱ ἄνδρες οἱ ἰσχυροὶ τὰς χεῖρας αὐτῶν. Οὐδὲν αὐτοὺς, φησὶν, ὤνησε τῶν χειρῶν ἡ ῥώμη, δι’ ἧς τῶν ἁπάντων ἁρπάσειν προσεδόκησαν πλοῦτον. Καὶ διδάσκων τί δήποτε οὐδὲν ἐντεῦθεν ἀπώναντο, ἐπήγαγεν· Ἀπὸ ἐπιτιμήσεώς σου, ὁ Θεὸς Ἰακὼβ, ἐνύσταξαν οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις.
κακοῖς· ὥσπερ ἀμέλει καὶ οἱ ἅγιοι πίονται τὸ ποτή- ριον τῆς ζωῆς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μετὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου αὐτοῦ φωνήν· μεθ' ὑμῶν. Ἐγὼ δὲ ἀγαλλιάσομαι εἰς τὸν αἰῶνα, ψαλῶ τῷ Θεῷ ᾿Ιακώβ. Ἐπειδὴ ἂν, φησί, τοῦ ποτηρίου με ταλάβω τῆς ζωῆς, εὐφροσύνη μοι γενήσεται ἐξ αὐτοῦ. Εως οὗ πίω αὐτὸ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν Καὶ πάντα τὰ κέρατα τῶν ἁμαρτωλῶν συν- 11. θλάσω. Ε', ταπεινουμένων τῶν ἁμαρτωλῶν εἰς ὕψος αἴρεται τὸ κέρας, δηλονότι καὶ ὑψουμένων ἁγίων, συντριβήσονται τῶν ἁμαρτωλῶν τὰ κέρατα. Τίνες δὲ ἂν εἶεν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἢ οἱ ἀντικείμενοι τοῖς τοῦ Θεοῦ Ει ἀνθρώποις πονηροί δαίμονες; Καὶ ὑψωθήσεται τὸ κέρας τοῦ δικαίου. Κέρας μὲν τὴν βασιλείαν φησίν, ἤτοι τὴν δυναστείαν. Ἐπειδὴ ἂν οὖν, φησί, τὴν Ισχὺν λάβωσιν οἱ δίκαιοι, ἀνῃρημένων δηλαδὴ τῶν πονηρῶν δυνάμεων, τότε δὴ τότε καὶ τοῦ Θεοῦ δει- Β χθήσονται τὰ θαυμάσια. Διὸ καὶ ἀρχόμενος τοῦ ψαλμοῦ ἔλεγεν Διηγήσομαι τὰ θαυμάσιά σου, ὅτ' ἂν λάβω καιρόν. Εἰς τὸ τέλος, ἐν ὕμνοις, ΨΑΛΜΟΣ τῷ ᾿Ασάφ, ᾠδὴ πρὸς τὸν Ασσύριον. ΟΕ'. Υπόθεσις. Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τῆς αὐτῆς ἔχεται ὑποθέσεως τῷ ὀπίσω· καὶ αὐτὸς γὰρ τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστη ρίου διηγεῖται. Γνωστὸς ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ὁ Θεὸς, καὶ ἐν Ἰσραὴλ μέγα τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ἰουδαίαν ἐνταῦθα καὶ Ἰg- ραὴλ τὴν ἐγνωκυίαν τὸν Θεὸν ψυχήν φησιν· αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀληθῆς Ἰουδαία καὶ ὁ ἀληθὴς Ἰσραήλ. Εγενήθη ἐν εἰρήνῃ ὁ τόπος αὐτοῦ. Εἰ γὰρ Ε περὶ τῆς ἄνω Ἰουδαίας γέγραπται, ἔνθα ἀπέδρα ὀδύνη, λύπη καὶ στεναγμός, δηλονότι εἰρήνης ἔσται τόπος. Καὶ τὸ κατοικητήριον αὐτοῦ ἐν Σιών. Τῇ νοητῇ φησιν, ἤτοι τῇ ἄνω, ἢ τῇ τῶν ἁγίων ψυχῇ. [ Εγενήθη ἐν εἰρήνῃ ὁ τόπος αὐτοῦ. Τῇ τῶν ἁγίων ψυχῇ. Τὸ ῾Εβραϊκὸν Σαλὴμ ἔχει, καὶ οἱ λοιποὶ οὕτως ἡρμήνευσαν· ὅ ἐστιν εἰρήνη. Ἐν ταύτῃ οὖν ἢ τῇ ψυχῇ, * τῇ Ἐκκλησίᾳ τὰ πεπυρωμένα βέλη, & ὁ πονηρὸς πέμπει, συντρίβονται, ἢ τῇ ἄνω Ἱερουσαλήμ.] Εκεί συνέτριψε τὰ κράτη τῶν τόξων. Σημαίνει διὰ τούτων τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις· αἱ συντρί βονται, ἐπειδὴ ἂν οἱ ἅγιοι τὰς ἐκεῖ λάχωσι κατοι- κεῖν μονάς. Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αιωνίων. Ορη αἰώνια τοὺς οὐρανούς φησι. Φωτίζει δὲ ἡμᾶς ἄνωθεν ὁ Θεὸς, τὸ Πνεῦμα ἡμῖν καταπέμψας ἐξ οὐρα νῶν. Φωτισμός σὺ ὑπερμεγέθης ἀπὸ ἐρέων ἁλώ σεως. Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων θήρας. Φοβερὸς εἶ θαυμαστῶς ἀπὸ ἐρέων καρπίμων. [Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αιωνιων. Ἐκεῖθεν καταπέμπει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀπὸ ὀρέων αἰωνίων· τὴν Σιών λέγει, ἀφ' ἧς ᾤοντο τὸν Θεὸν ὁρμώ μενον ταῦτα ποιεῖν· οὗ καὶ ναὸς αὐτῷ ᾠκοδόμητο.] EXPOSITIO IN PSALMUM LXXV. A Domino Jesu, secundum ipsius Domini vocem : Donec bibam illum vobiscum in regno cœlorum ª³. Deo Jacob. Cum calici vitæ participavero, tune mihi lætitia hinc eveniet. Et omnia cornua peccatorum confringam. Si humiliatis sanctis, peccatorum cornu in altum extollitur, sane exaltatis sanctis confringentur cor- nua peccatorum. Quinam fuerint peccatores, nisi maligni demones, hominibus Dei oppositi? exaltabitur cornu justi. Cornu dicit regnum, sive potentiam. Postquam igitur, ait, justi fortitudinem acceperint, sublatis videlicet malignis potestatibus, tunc Dei mirabilia ostendentur. Quare initio psalmi dixit: Narrabe mirabilia tua, cum accepero tempus. D es Matth. xxvi, 29. . ticum ad Assyrium. LXXV. Argumentum. Hic quoque psalmus in eodem versatur argumento quo superior; nam quæ divinum tribunal spe- clant enarrat. men ejus. Judæam hic et Israel vocat animam quæ Deum novit : ipsa namque est vera Judæa et verus Israel. perna Judæa dietum est : hinc effugit dolor, tristi- tia et gemitus; sane pacis locus erit. Et habitatio ejus in Sion. In spirituali videlicet, sive superna, aut in sanctorum anima. [Factus est in pace locus ejus. In anima sancio- rum. Hebraicus textus habet Salem, ac reliqui sic interpretati sunt : quod est par. In ista igitur ani - ma, aut in Ecclesia, tela ignea, quæ malignus ille emittit, conteruntur; vel intelligitur in superna Jerusalem.] adversarias potestates, quæ confringuntur postquam sancti id consecuti sunt, ut in illis mansionibus habitent. Montes æternos dicit coelos. Illuminat autem nos. Dominus, quando mittit Spiritum de cœlis. Illumi- natio tu es perquum maxima, a montibus venationis.. Illuminas tu mirabiliter a montibus venationis. Ter- ribilis es mirabiliter a montibus fructuosis. [Illuminas tu mirabiliter a montibus æternis. Inde emittit Spiritum sanctum, scilicet a montibus æternis : Sion dicit, ex qua putabant Deum profe - clum talia patrare : ubi ctiam templun. ipsi con- structum fuerat. 10. Ego autem exsullabo in sæculum, cantabo 1. In finem, in laudibus, PSALMUS Asaph, can- 2. Notus in Judæa Deus, in Israel magnum no- 5. Factus est in pace locus ejus. Si enim de su- 4. Ibi confregit potentias arcuum. His significat 5. Illuminas tu mirabiliter 'a montibus aternis.
PG 27:344Ἐξενεχθείσης, φησὶ, τῆς κατ’ αὐτῶν δικαίας ψήφου, οἱονεὶ ὕπνῳ καὶ κάρῳ παραδέδονται· τουτέστιν ἀνανεύειν οὐκ ἴσχυσαν. Τίνες δὲ οὗτοι ἢ οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις; Ἵππους δὲ ἡ θεία Γραφὴ ἐξ ἔθους καλεῖ τοὺς ἀσχέτως ἐκκεκλικότας πρὸς ἡδονάς· κατὰ τὸ, Ἵπποι θηλυμανεῖς ἐγενήθησαν· ἕκαστος ἐπὶ τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον αὐτοῦ ἐχρεμέτιζεν. Σὺ φοβερὸς εἶ, καὶ τίς ἀντιστήσεταί σοι; Ἐὰν γὰρ κλείσῃ κατὰ ἀνθρώπου, τίς ἀνοίξει; κατὰ τὴν Ἡσαί̈ου φωνήν. Ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἠκούτισας κρίσιν. Οὐδεμίαν, φησὶν, ἀπολογίαν ἕξουσι κολαζόμενοι· προεκήρυξε γὰρ αὐτοῖς τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστηρίου. Γῆ ἐφοβήθη, καὶ ἡσύχασε. Γῆν ἐνταῦθα πᾶσαν τῶν ἀνθρώπων τὴν φύσιν φησὶν, ἣ καὶ δειλιάσει τότε. Οὐδεὶς γὰρ ἔσται τότε ὃς οὐ φοβηθείη, ἐκείνης ἐπιστάσης τῆς ἡμέρας. [Οὐράνιος γὰρ, φησὶ, Θεὸς ὢν, ἔκρινας, καὶ τὴν κρίσιν ἐποίησας ἔνδηλον, τιμωρήσας τοὺς πολεμίους τῆς Ἱερουσαλήμ.] Εἰς τὸ ἀναστῆναι εἰς κρίσιν τὸν Θεὸν, τοῦ σῶσαι πάντας τοὺς πραεῖς τῆς γῆς. Τὸ θεῖον, φησὶ, δικαστήριον τοῖς πραέσιν ἀποδώσει τὴν σωτηρίαν· ὥσπερ ἀμέλει καὶ τοῖς ἁμαρτωλοῖς τὰς κολάσεις ἀποδίδωσιν.
Εταράχθησαν πάντες οἱ ἀσύνετοι τῇ καρδίᾳ. Οἱ μὴ δεξάμενοι τὸν φωτισμὸν τὸν διὰ τοῦ Πνεύμα τος, ἐν ταράχῳ καὶ σάλῳ γενήσονται, τοῦ θείου ἐπι φανέντος δικαστηρίου. Υπνωσαν ὕπνον αὐτῶν, καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν. Αμελείᾳ, φησὶ, καὶ ῥᾳθυμίᾳ παραδεδωκότες τὸν βίον κατὰ τὸν καιρὸν τῆς θείας κρίσεως, ὡς οὐδὲν εὗρον ἑαυτοὺς εἰς τὰς χεῖρας κατ έχοντας, οἱ πάλαι ἐν τῷ θνητῷ βίῳ πλούσιοι. Πῶς γὰρ καὶ εἶχον εὑρεῖν ἃ οὐκ εἰργάσαντο; Πάντες οἱ ἄνδρες τοῦ πλούτου χερσὶν αὐτῶν. Ὁ δὲ Σύμμα χος οὕτως· Πάντες οἱ ἄνδρες οἱ ἰσχυροὶ τὰς χεῖ ρας αὐτῶν. Οὐδὲν αὐτοὺς, φησίν, ὤνησε τῶν χειρῶν ή ρώμη, δι' ἧς τῶν ἁπάντων ἁρπάσειν προσεδόκησαν πλοῦτον. Καὶ διδάσκων τί δήποτε οὐδὲν ἐντεῦθεν ἀπώναντο, ἐπήγαγεν ᾿Απὸ ἐπιτιμήσεώς σου, ὁ Θεὸς Ιακώβ, ἐνύστα- ξαν οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις. Ἐξενεχθείσης, φησί, τῆς κατ' αὐτῶν δικαίας ψήφου, οἱονεὶ ὕπνῳ καὶ κάρῳ παραδέδονται· τουτέστιν ἀνανεύειν οὐκ ίσχυσαν. Τίνες δὲ οὗτοι ἢ οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις ; Ιππους δὲ ἡ θεία Γραφὴ ἐξ ἔθους καλεῖ τοὺς ἀσχέ τως εκκεκλικότας πρὸς ἡδονάς· κατὰ τὸ, Ιπποι θη λυμανεῖς ἐγενήθησαν· ἕκαστος ἐπὶ τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον αὐτοῦ ἐχρεμέτιζεν. Σὺ φοβερὸς εἶ, καὶ τὶς ἀντιστήσεταί σοι; Ἐὰν γὰρ κλείσῃ κατὰ ἀνθρώπου, τίς ἀνοίξει ; κατὰ τὴν Ησαίου φωνήν. Ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἠκούτισας κρίσιν. Οὐδεμίαν, φησίν, ἀπολογίαν ἕξουσι κολαζόμενοι προεκήρυξε γὰρ αὐτοῖς τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστηρίου. Γῆ ἐφο βήθη, καὶ ἡσύχασε. Γῆν ἐνταῦθα πᾶσαν τῶν ἀν- θρώπων τὴν φύσιν φησίν, ἢ καὶ δειλιάσει τότε. Οὐδεὶς γὰρ ἔσται τότε ὃς οὐ φοβηθείη, ἐκείνης επιστάσης τῆς ἡμέρας. [Ουράνιος γάρ, φησί, Θεὸς ὤν, ἔκρινας, καὶ τὴν κρίσιν ἐποίησας ένδηλον, τιμωρήσας τοὺς πολεμίους τῆς Ἱερουσαλήμ.] Εἰς τὸ ἀναστῆναι εἰς κρίσιν τὸν Θεὸν, τοῦ σῶσαι πάντας τοὺς πραεῖς τῆς γῆς. Τὸ θεῖον, φησί, δικαστήριον τοῖς πραέσιν ἀποδώσει τὴν σωτη ρίαν· ὥσπερ ἀμέλει καὶ τοῖς ἁμαρτωλοῖς τὰς κολά- σεις ἀποδίδωσιν. "Οτι ἐνθύμιον ἀνθρώπου ἐξομολογήσεται σοι. Παραστησόμεθα ἐν ἐκείνῳ τῷ φοβερῷ βήματι, οὐ μόνον ὧν ἐπράξαμεν, ἀλλὰ καὶ ὧν βεβουλεύμεθα εὐθύνας ἀπαιτούμενοι. Καὶ ἐγκατάλειμμα ἐνθυμίου ἑορτάσει σοι. Εγκατάλειμμα ἐνθυμίου ὁ κεκαθαρ μένος ἐστὶ λογισμός, κατὰ τὸ λείμμα κατ' ἐκλογὴν χάριτος. Ἐπειδὴ ἂν οὖν, φησίν, ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ καθαρός εὑρέθη λογισμός, τότε δὴ τότε καὶ τῆς σῆς μεταλάβοι ἑορτῆς. [Ὅτι ἐνθύμιον ἀνθρώπου ἐξομολογήσεταί σοι. "Οτι πᾶσα γλώσσα, καὶ πᾶς λογισμὸς καὶ ἐνθύμημα έξω ομολογήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν τῷ τῆς κρίσεως καιρῷ, ὅτε καὶ τὰ κρυπτὰ θριαμβεύονται.] Εὔξασθε, καὶ ἀπόδοτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν. Ἐπὶ παραίνεσιν ὁ λόγος τρέπεται. Ἐπειδὴ τὰ εἰρη S. ATHANASII OPP. PARS III. receperunt illuminationem quæ per Spiritum datur, in perturbatione et agitatione versabuntur, cum divinum tribunal apparebit. Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt. Negligentia et segnitiei dediti in vita. tempore divini judicii nihil invene- runt manibus suis retinentes, qui olim in mortali vita divites erant : quomodo enim invenire possent quæ non operati sunt? Omnes viri divitiarum in manibus suis. Symmachus sic habet: Omnes viri fortes manibus suis. Nihil, inquit, profuit illis for- titudo manuum, quibus se omnium divitias dire- pturos sperabant. Et docens quæ causa fuerit quod uibil lucri habuerint, subjungit: runt qui ascenderunt equos. Lato, inquit, adversus eos justo judicio, quasi somno et veterno traditi sunt, id est excitare se non potuerunt. Quinam au- tem illi sunt, nisi qui ascenderunt equos ? Equos autem divina Scriptura pro more vocat eos qui ef- frenate ad voluptates declinant; juxta illud: Equi *ffeminati facti sunt. Unusquisque ad uxorem pro- zimi sui hinniebat *. inquit, clauserit contra hominem, quis aperiet "*? juxta Isaiæ vocem. quit, erit eis defensionis locus cum punientur : prænuntiavit enim illis quæ divinum tribunal spe- ctant. Terra tremuit, et quievit. Terram hic vocat totam hominum naturam, quæ tunc reformidabit. Nemo enim tunc erit quin pertimescat, illa instante die. [Cum enim, inquit, Deus sis coelestis, judicasti et judicium fecisti manifestum, ultus inimicos Je- rosolymæ.] faceret omnes mansuelos terra. Divinum, inquit, tribunal mansuetis salutem tribuet : quemadmodum revera supplicia dabit peccatoribus. - Sistemur ante horrendum illud tribunal, non solum de iis quæ fecimus, sed etiam de iis quæ cogitavi mus, rationem daturi. Et reliquiæ cogitationis diem festum agent tibi. Reliquia cogitationis sunt purif- cata cogitatio, in eo quod residuum erit per ele- ctionem gratie. Si igitur illo tempore pura depre- hendatur cogitatio esse, tunc festivitatis tuæ parti- ceps erit. [Quoniam cogitatio hominis confitebitur tibi. Quo- niam omnis lingua, omnis cogitatio, omne ratioci- arium confitebitur Domino in tempore judicii, quando etiam occulta in publicum proferentur.] bortationem sermo convertitur. Quoniam, inquit, es Jarem. v, S. ** Isa. xx11, 82. C D - EXEGETICA 6. Turbati sunt omnes insipientes corde. Qui non A 7. Ab increpatione tua, Deus Jacob, dormitave- B 8. Tu terribilis es, et quis resistet tibi? Si enim, 9. De cœlo auditum fecisti judicium. Nullus, in- 10. Cum exsurgeret in judicium Deus, ut salvos 11. Quoniam cogitatio hominis confitebitur tibi. 12. Vovele et reddite Domino Deo vestro. Ad co-
Ὅτι ἐνθύμιον ἀνθρώπου ἐξομολογήσεταί σοι. Παραστησόμεθα ἐν ἐκείνῳ τῷ φοβερῷ βήματι, οὐ μόνον ὧν ἐπράξαμεν, ἀλλὰ καὶ ὧν βεβουλεύμεθα εὐθύνας ἀπαιτούμενοι. Καὶ ἐγκατάλειμμα ἐνθυμίου ἑορτάσει σοι. Ἐγκατάλειμμα ἐνθυμίου ὁ κεκαθαρμένος ἐστὶ λογισμὸς, κατὰ τὸ λεῖμμα κατ’ ἐκλογὴν χάριτος. Ἐπειδὴ ἂν οὖν, φησὶν, ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ καθαρὸς εὑρέθη λογισμὸς, τότε δὴ τότε καὶ τῆς σῆς μεταλάβοι ἑορτῆς. [Ὅτι ἐνθύμιον ἀνθρώπου ἐξομολογήσεταί σοι. Ὅτι πᾶσα γλῶσσα, καὶ πᾶς λογισμὸς καὶ ἐνθύμημα ἐξομολογήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν τῷ τῆς κρίσεως καιρῷ, ὅτε καὶ τὰ κρυπτὰ θριαμβεύονται.] Εὔξασθε, καὶ ἀπόδοτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν. Ἐπὶ παραίνεσιν ὁ λόγος τρέπεται. Ἐπειδὴ τὰ εἰρημένα, φησὶν, ἔσται ἐν τῷ θείῳ δικαστηρίῳ, τούτου χάριν ἕως ἐστὲ ἐν τῷ παρόντι βίῳ, εὔξασθε τῷ Κυρίῳ ἀγαθῶν ἔργων εἶναι ἐπιμεληταὶ, καὶ τούτων μὴ βραδύνητε ποιήσασθαι τὴν ἀπόδοσιν. Κομιοῦσι δὲ τὰ δῶρα, ὑπὸ τῶν γεγενημένων ἐκδειματωθέντες θαυμάτων. Τῷ φοβερῷ καὶ ἀφαιρουμένῳ πνεύματα ἀρχόντων. Ἐπαγγείλασθε, φησὶν, ἀγαθοεργεῖν, εἰδότες, ὡς δεῖ ὑμᾶς ἐν ἐκείνῳ γενομένους τῷ τόπῳ, οἱονεὶ δῶρα τὰς ἑαυτῶν πράξεις προσαγαγεῖν τῷ Θεῷ.
Εταράχθησαν πάντες οἱ ἀσύνετοι τῇ καρδίᾳ. Οἱ μὴ δεξάμενοι τὸν φωτισμὸν τὸν διὰ τοῦ Πνεύμα τος, ἐν ταράχῳ καὶ σάλῳ γενήσονται, τοῦ θείου ἐπι φανέντος δικαστηρίου. Υπνωσαν ὕπνον αὐτῶν, καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν. Αμελείᾳ, φησὶ, καὶ ῥᾳθυμίᾳ παραδεδωκότες τὸν βίον κατὰ τὸν καιρὸν τῆς θείας κρίσεως, ὡς οὐδὲν εὗρον ἑαυτοὺς εἰς τὰς χεῖρας κατ έχοντας, οἱ πάλαι ἐν τῷ θνητῷ βίῳ πλούσιοι. Πῶς γὰρ καὶ εἶχον εὑρεῖν ἃ οὐκ εἰργάσαντο; Πάντες οἱ ἄνδρες τοῦ πλούτου χερσὶν αὐτῶν. Ὁ δὲ Σύμμα χος οὕτως· Πάντες οἱ ἄνδρες οἱ ἰσχυροὶ τὰς χεῖ ρας αὐτῶν. Οὐδὲν αὐτοὺς, φησίν, ὤνησε τῶν χειρῶν ή ρώμη, δι' ἧς τῶν ἁπάντων ἁρπάσειν προσεδόκησαν πλοῦτον. Καὶ διδάσκων τί δήποτε οὐδὲν ἐντεῦθεν ἀπώναντο, ἐπήγαγεν ᾿Απὸ ἐπιτιμήσεώς σου, ὁ Θεὸς Ιακώβ, ἐνύστα- ξαν οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις. Ἐξενεχθείσης, φησί, τῆς κατ' αὐτῶν δικαίας ψήφου, οἱονεὶ ὕπνῳ καὶ κάρῳ παραδέδονται· τουτέστιν ἀνανεύειν οὐκ ίσχυσαν. Τίνες δὲ οὗτοι ἢ οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις ; Ιππους δὲ ἡ θεία Γραφὴ ἐξ ἔθους καλεῖ τοὺς ἀσχέ τως εκκεκλικότας πρὸς ἡδονάς· κατὰ τὸ, Ιπποι θη λυμανεῖς ἐγενήθησαν· ἕκαστος ἐπὶ τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον αὐτοῦ ἐχρεμέτιζεν. Σὺ φοβερὸς εἶ, καὶ τὶς ἀντιστήσεταί σοι; Ἐὰν γὰρ κλείσῃ κατὰ ἀνθρώπου, τίς ἀνοίξει ; κατὰ τὴν Ησαίου φωνήν. Ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἠκούτισας κρίσιν. Οὐδεμίαν, φησίν, ἀπολογίαν ἕξουσι κολαζόμενοι προεκήρυξε γὰρ αὐτοῖς τὰ περὶ τοῦ θείου δικαστηρίου. Γῆ ἐφο βήθη, καὶ ἡσύχασε. Γῆν ἐνταῦθα πᾶσαν τῶν ἀν- θρώπων τὴν φύσιν φησίν, ἢ καὶ δειλιάσει τότε. Οὐδεὶς γὰρ ἔσται τότε ὃς οὐ φοβηθείη, ἐκείνης επιστάσης τῆς ἡμέρας. [Ουράνιος γάρ, φησί, Θεὸς ὤν, ἔκρινας, καὶ τὴν κρίσιν ἐποίησας ένδηλον, τιμωρήσας τοὺς πολεμίους τῆς Ἱερουσαλήμ.] Εἰς τὸ ἀναστῆναι εἰς κρίσιν τὸν Θεὸν, τοῦ σῶσαι πάντας τοὺς πραεῖς τῆς γῆς. Τὸ θεῖον, φησί, δικαστήριον τοῖς πραέσιν ἀποδώσει τὴν σωτη ρίαν· ὥσπερ ἀμέλει καὶ τοῖς ἁμαρτωλοῖς τὰς κολά- σεις ἀποδίδωσιν. "Οτι ἐνθύμιον ἀνθρώπου ἐξομολογήσεται σοι. Παραστησόμεθα ἐν ἐκείνῳ τῷ φοβερῷ βήματι, οὐ μόνον ὧν ἐπράξαμεν, ἀλλὰ καὶ ὧν βεβουλεύμεθα εὐθύνας ἀπαιτούμενοι. Καὶ ἐγκατάλειμμα ἐνθυμίου ἑορτάσει σοι. Εγκατάλειμμα ἐνθυμίου ὁ κεκαθαρ μένος ἐστὶ λογισμός, κατὰ τὸ λείμμα κατ' ἐκλογὴν χάριτος. Ἐπειδὴ ἂν οὖν, φησίν, ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ καθαρός εὑρέθη λογισμός, τότε δὴ τότε καὶ τῆς σῆς μεταλάβοι ἑορτῆς. [Ὅτι ἐνθύμιον ἀνθρώπου ἐξομολογήσεταί σοι. "Οτι πᾶσα γλώσσα, καὶ πᾶς λογισμὸς καὶ ἐνθύμημα έξω ομολογήσεται τῷ Κυρίῳ ἐν τῷ τῆς κρίσεως καιρῷ, ὅτε καὶ τὰ κρυπτὰ θριαμβεύονται.] Εὔξασθε, καὶ ἀπόδοτε Κυρίῳ τῷ Θεῷ ὑμῶν. Ἐπὶ παραίνεσιν ὁ λόγος τρέπεται. Ἐπειδὴ τὰ εἰρη S. ATHANASII OPP. PARS III. receperunt illuminationem quæ per Spiritum datur, in perturbatione et agitatione versabuntur, cum divinum tribunal apparebit. Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt. Negligentia et segnitiei dediti in vita. tempore divini judicii nihil invene- runt manibus suis retinentes, qui olim in mortali vita divites erant : quomodo enim invenire possent quæ non operati sunt? Omnes viri divitiarum in manibus suis. Symmachus sic habet: Omnes viri fortes manibus suis. Nihil, inquit, profuit illis for- titudo manuum, quibus se omnium divitias dire- pturos sperabant. Et docens quæ causa fuerit quod uibil lucri habuerint, subjungit: runt qui ascenderunt equos. Lato, inquit, adversus eos justo judicio, quasi somno et veterno traditi sunt, id est excitare se non potuerunt. Quinam au- tem illi sunt, nisi qui ascenderunt equos ? Equos autem divina Scriptura pro more vocat eos qui ef- frenate ad voluptates declinant; juxta illud: Equi *ffeminati facti sunt. Unusquisque ad uxorem pro- zimi sui hinniebat *. inquit, clauserit contra hominem, quis aperiet "*? juxta Isaiæ vocem. quit, erit eis defensionis locus cum punientur : prænuntiavit enim illis quæ divinum tribunal spe- ctant. Terra tremuit, et quievit. Terram hic vocat totam hominum naturam, quæ tunc reformidabit. Nemo enim tunc erit quin pertimescat, illa instante die. [Cum enim, inquit, Deus sis coelestis, judicasti et judicium fecisti manifestum, ultus inimicos Je- rosolymæ.] faceret omnes mansuelos terra. Divinum, inquit, tribunal mansuetis salutem tribuet : quemadmodum revera supplicia dabit peccatoribus. - Sistemur ante horrendum illud tribunal, non solum de iis quæ fecimus, sed etiam de iis quæ cogitavi mus, rationem daturi. Et reliquiæ cogitationis diem festum agent tibi. Reliquia cogitationis sunt purif- cata cogitatio, in eo quod residuum erit per ele- ctionem gratie. Si igitur illo tempore pura depre- hendatur cogitatio esse, tunc festivitatis tuæ parti- ceps erit. [Quoniam cogitatio hominis confitebitur tibi. Quo- niam omnis lingua, omnis cogitatio, omne ratioci- arium confitebitur Domino in tempore judicii, quando etiam occulta in publicum proferentur.] bortationem sermo convertitur. Quoniam, inquit, es Jarem. v, S. ** Isa. xx11, 82. C D - EXEGETICA 6. Turbati sunt omnes insipientes corde. Qui non A 7. Ab increpatione tua, Deus Jacob, dormitave- B 8. Tu terribilis es, et quis resistet tibi? Si enim, 9. De cœlo auditum fecisti judicium. Nullus, in- 10. Cum exsurgeret in judicium Deus, ut salvos 11. Quoniam cogitatio hominis confitebitur tibi. 12. Vovele et reddite Domino Deo vestro. Ad co-
PG 27:345Οὕτως δὲ ὁ Θεὸς φοβερός ἐστιν, ὡς καὶ ἀπὸ τῶν πάλαι ἀρξάντων καὶ γενομένων πονηρῶν τὸ πνεῦμα ἀφαιρεθήσεται. Ἐν γὰρ ἐκείνῳ τῷ θείῳ καὶ φοβερῷ βήματι ἐξ ἑκάστου τῶν ἡμαρτηκότων ἀφαιρεῖται τὸ δοθὲν διὰ τοῦ βαπτίσματος. Καὶ τοῦτό ἐστιν ὃ ὁ Κύριος ἔλεγε· Διχοτομήσει τὸν δοῦλον τὸν πονηρὸν ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ, καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τὸν ἄπιστον θήσει.
μένα, φησίν, ἔσται ἐν τῷ θείῳ δικαστηρίῳ, τούτου χάριν ἕως ἐστὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ, εὔξασθε τῷ Κυ ρίῳ ἀγαθῶν ἔργων εἶναι ἐπιμεληται, καὶ τούτων μή βραδύνητε ποιήσασθαι τὴν ἀπόδοσιν. Κομιοῦσι δὲ τὰ δῶρα, ὑπὸ τῶν γεγενημένων εκδειματωθέντες θαυ μάτων. Τῷ φοβερῷ καὶ ἀφαιρουμένῳ πνεύματα ἀρχόν των. Ἐπαγγείλασθε, φησίν, ἀγαθοεργεῖν, εἰδότες, ὡς δεῖ ὑμᾶς ἐν ἐκείνῳ γενομένους τῷ τόπῳ, οἱονεὶ δῶρα τὰς ἑαυτῶν πράξεις προσαγαγεῖν τῷ Θεῷ. Οὕτως δὲ ὁ Θεὸς φοβερός ἐστιν, ὡς καὶ ἀπὸ τῶν πά λαι ἀρξάντων καὶ γενομένων πονηρῶν τὸ πνεῦμα ἀφαιρεθήσεται. Ἐν γὰρ ἐκείνῳ τῷ θείῳ καὶ φοβερῷ βήματι ἐξ ἑκάστου τῶν ἡμαρτηκότων ἀφαιρεῖται τὸ δοθὲν διὰ τοῦ βαπτίσματος. Καὶ τοῦτό ἐστιν ὁ ὁ Κύ ριος έλεγε· Διχοτομήσει τὸν δοῦλον τὸν πονηρὸν Β ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ, καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τὸν ἄπιστον θήσει. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ Ιδιθούμ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ασάφ. ΟΣ. Υπόθεσις. Ακούσας Ἰδιθούμ τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἑβραίων· ταῦτα δὲ ἦν τάδε· Ινα τί ὁ Θεὸς ἀπώσω εἰς τέλος; ὑπερήλγει καὶ ἐταράττετο, την παντ τελῆ αὐτῶν ἀποβολήν θρηνῶν. Εἶτα συντίθησιν αὐτῷ ὁ Ἀσάφ ψαλμόν, διδάσκων αὐτὸν, ὡς ἐν τοῖς περὶ τούτων πράγμασι πρὸς μόνον τὸν Θεὸν κατα- φεύγειν δεῖ, κἀκεῖθεν τὴν παραμυθίαν εὑρίσκεσθαι διὸ καὶ ἀρχομενός φησι· Φωνῇ μου πρὸς Κύριον ἐκέκραξα, φωνῇ μου πρὸς τὸν θεὸν, καὶ προσέσχε μοι. Διδάσκει ἀρχό μενος τοῦ ψαλμοῦ τῷ Ἰδιθούμ, ὡς ἐγγὺς Κύριος τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν. Ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς μου τὸν Θεὸν ἐξεζήτησα ταῖς χερσί μου νυκτὸς ἐναντίον αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἠπατήθην. Τοσαύτη, φησί, περιέκλυσε θλίψις την ψυχήν μου, ὡς οὐ μόνον μεθ᾿ ἡμέραν τὰς ἱκετείας ποιεῖσθαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ αὐτὸν τὸν καιρὸν τῶν νυκ- τῶν καταναλίσκειν εἰς προσευχάς. ᾿Αλλὰ ταῦτα πράτ- των, οὐκ εἰς κενὸν ἔδραμον, οὐκ εἰς κενὸν ἐκοπίασα· καὶ τοῦτό ἐστι τὸ, Οὐκ ἠπατήθην. Απηνήνατο παρακληθῆναι ἡ ψυχή μου, ἐμνή σθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Ανθρώπων μὲν πα ραμυθίας, φησίν, οὐδὲ μιᾶς ἠνεσχόμην μόνη δέ μοι ἡ τοῦ Θεοῦ μνήμη εὐφροσύνη καρδίας ἐγένετο. 'Ηδο- λέσχησα, καὶ ὀλιγοψύχησε τὸ πνεῦμά μου. Ότε, φησί, λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις ἐχρώμην· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, Ηδολέσχησα, τότε δὴ τότε καὶ εἰς ὀλιγω- ρίαν κατεφερόμην. Προκατελάβοντο φυλακας οἱ ὀφθαλμοί μου, εταράχθην καὶ οὐκ ἐλάλησα. Τοῦτο γὰρ, φησί, ταράττεσθαι ποιεῖ τῶν ἐχθρῶν προκαταλαβόντων τῶν ἡμετέρων φυλακών τους τόπους· τουτέστι τῶν τει· χῶν τὰς ἐπάλξεις. Διελογισάμην ἡμέρας ἀρχαίας. Ἐκεῖνα, φησὶν, ἐνενόουν κατ' ἐμαυτὸν, καὶ ἐταραττόμην πῶς πάλαι μὲν ὁ Θεὸς ἐβοήθει τῷ λαῷ, νυνὶ δὲ ἀπώσατο. Καὶ οι . EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVI. A ea quæ supra diximus in divino tribunali contin- gent, ideo, dum in praesenti vita estis, vovete Du- mino, vos de bonis operibus deinceps edendis cura- turos, et ne lardelis ea vola implere. Afferent au- tem munera, perterriti de mirabilibus editis. Promittite, inquit, vos bona opera edituros, gnari oportere vos in illo loco constitutos, quasi dona opera vestra offerre Deo. Hic autem Deus terribilis est. Itaque ab iis qui olim imperarunt et improbi fuerunt spiritus auferetur. In divino namque ac terribili illo tribunali a singulis peccatoribus au- feretur spiritus per baptismum datus. Et illud est quod Dominus dicebat: Exscindet servum improbum dominus ejus quando venerit, et portionem ejus post C D Luc. XII, 46. infidelem ponet **. Asaph. LXXVI. Argumentum. Cum audisset Idithum quæ dicebantur de populo Hebræorum, quæ isthæc erant : Utquid Deus re- pulisti in finem ? summopere dolebat et turbaba- tur, lugens quod omnino abjecti fugissent. Tum in ejus gratiam Asaph psalmum edit, docens il- lum, in ejusmodi negotiis ad Deum esse confu- giendum, atque inde consolationem mutuari oportere : quare sic orditur : Deum, et intendit mihi. Psalmum ordiens docet Idi- thum, quod prope sit Dominus invocantibus eum. nibus meis nocte contra eum, et non sum deceptus. Tanta, inquit, tribulatio demersit animam meam ut non solum die supplicationes offerrem, sed e ipsum noctium tempus in precibus insumerem. Ve- rum hæc agens non cucurri in vanum, non frue stra laboravi atque id sibi vult illud: Non sum deceplus. delectatus sum. Nullas, inquit, hominum consola- tiones admittebam: sed sola Dei memoria lætitia cordis erat mihi. Exercitatus sum, defecit spiri- tus meus. Cum humanis, inquit, utebar ratiociniis ; id enim significat illud : Exercitatus sum, tunc in defectionem animi dejectus sum. et non sum locutus. Hoc nos, inquit, in perturba- tionem conjicit, quod inimici custodiarum nostra- rum loca occupent, id est, murorum propugnacula. cogitabam, et turbabar perpendens quo pacto Deus olim populo auxiliaretur, nunc autem repulerit. • 13. Terribili et ei qui aufert spiritum principum. 1. In finem, pro Idithum, PSALMUS 2. Voce mea ad Dominum clamari, voce mea ad 3. In die tribulationis meæ Deum exquisivi mia- 4. Renuit consolari anima mea, memor fui Dei, et 5. Anticipaverunt vigilias oculi mei, turbatus sum 6. Cogitari dies antiquos. Illa, inquit, mecum
To the End: For Jeduthun, a Psalm of AsaphΕἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ Ἰδιθοὺμ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσάφ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ Ἰδιθοὺμ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσάφ. ΟΣ. Ὑπόθεσις. Ἀκούσας Ἰδιθοὺμ τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἑβραίων· ταῦτα δὲ ἦν τάδε· Ἵνα τί ὁ Θεὸς ἀπώσω εἰς τέλος; ὑπερήλγει καὶ ἐταράττετο, τὴν παντελῆ αὐτῶν ἀποβολὴν θρηνῶν. Εἶτα συντίθησιν αὐτῷ ὁ Ἀσὰφ ψαλμὸν, διδάσκων αὐτὸν, ὡς ἐν τοῖς περὶ τούτων πράγμασι πρὸς μόνον τὸν Θεὸν καταφεύγειν δεῖ, κἀκεῖθεν τὴν παραμυθίαν εὑρίσκεσθαι· διὸ καὶ ἀρχόμενός φησι· Φωνῇ μου πρὸς Κύριον ἐκέκραξα, φωνῇ μου πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ προσέσχε μοι. Διδάσκει ἀρχόμενος τοῦ ψαλμοῦ τῷ Ἰδιθοὺμ, ὡς ἐγγὺς Κύριος τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν. Ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς μου τὸν Θεὸν ἐξεζήτησα ταῖς χερσί μου νυκτὸς ἐναντίον αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἠπατήθην.
μένα, φησίν, ἔσται ἐν τῷ θείῳ δικαστηρίῳ, τούτου χάριν ἕως ἐστὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ, εὔξασθε τῷ Κυ ρίῳ ἀγαθῶν ἔργων εἶναι ἐπιμεληται, καὶ τούτων μή βραδύνητε ποιήσασθαι τὴν ἀπόδοσιν. Κομιοῦσι δὲ τὰ δῶρα, ὑπὸ τῶν γεγενημένων εκδειματωθέντες θαυ μάτων. Τῷ φοβερῷ καὶ ἀφαιρουμένῳ πνεύματα ἀρχόν των. Ἐπαγγείλασθε, φησίν, ἀγαθοεργεῖν, εἰδότες, ὡς δεῖ ὑμᾶς ἐν ἐκείνῳ γενομένους τῷ τόπῳ, οἱονεὶ δῶρα τὰς ἑαυτῶν πράξεις προσαγαγεῖν τῷ Θεῷ. Οὕτως δὲ ὁ Θεὸς φοβερός ἐστιν, ὡς καὶ ἀπὸ τῶν πά λαι ἀρξάντων καὶ γενομένων πονηρῶν τὸ πνεῦμα ἀφαιρεθήσεται. Ἐν γὰρ ἐκείνῳ τῷ θείῳ καὶ φοβερῷ βήματι ἐξ ἑκάστου τῶν ἡμαρτηκότων ἀφαιρεῖται τὸ δοθὲν διὰ τοῦ βαπτίσματος. Καὶ τοῦτό ἐστιν ὁ ὁ Κύ ριος έλεγε· Διχοτομήσει τὸν δοῦλον τὸν πονηρὸν Β ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ, καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τὸν ἄπιστον θήσει. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ Ιδιθούμ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ασάφ. ΟΣ. Υπόθεσις. Ακούσας Ἰδιθούμ τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἑβραίων· ταῦτα δὲ ἦν τάδε· Ινα τί ὁ Θεὸς ἀπώσω εἰς τέλος; ὑπερήλγει καὶ ἐταράττετο, την παντ τελῆ αὐτῶν ἀποβολήν θρηνῶν. Εἶτα συντίθησιν αὐτῷ ὁ Ἀσάφ ψαλμόν, διδάσκων αὐτὸν, ὡς ἐν τοῖς περὶ τούτων πράγμασι πρὸς μόνον τὸν Θεὸν κατα- φεύγειν δεῖ, κἀκεῖθεν τὴν παραμυθίαν εὑρίσκεσθαι διὸ καὶ ἀρχομενός φησι· Φωνῇ μου πρὸς Κύριον ἐκέκραξα, φωνῇ μου πρὸς τὸν θεὸν, καὶ προσέσχε μοι. Διδάσκει ἀρχό μενος τοῦ ψαλμοῦ τῷ Ἰδιθούμ, ὡς ἐγγὺς Κύριος τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν. Ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς μου τὸν Θεὸν ἐξεζήτησα ταῖς χερσί μου νυκτὸς ἐναντίον αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἠπατήθην. Τοσαύτη, φησί, περιέκλυσε θλίψις την ψυχήν μου, ὡς οὐ μόνον μεθ᾿ ἡμέραν τὰς ἱκετείας ποιεῖσθαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ αὐτὸν τὸν καιρὸν τῶν νυκ- τῶν καταναλίσκειν εἰς προσευχάς. ᾿Αλλὰ ταῦτα πράτ- των, οὐκ εἰς κενὸν ἔδραμον, οὐκ εἰς κενὸν ἐκοπίασα· καὶ τοῦτό ἐστι τὸ, Οὐκ ἠπατήθην. Απηνήνατο παρακληθῆναι ἡ ψυχή μου, ἐμνή σθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Ανθρώπων μὲν πα ραμυθίας, φησίν, οὐδὲ μιᾶς ἠνεσχόμην μόνη δέ μοι ἡ τοῦ Θεοῦ μνήμη εὐφροσύνη καρδίας ἐγένετο. 'Ηδο- λέσχησα, καὶ ὀλιγοψύχησε τὸ πνεῦμά μου. Ότε, φησί, λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις ἐχρώμην· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, Ηδολέσχησα, τότε δὴ τότε καὶ εἰς ὀλιγω- ρίαν κατεφερόμην. Προκατελάβοντο φυλακας οἱ ὀφθαλμοί μου, εταράχθην καὶ οὐκ ἐλάλησα. Τοῦτο γὰρ, φησί, ταράττεσθαι ποιεῖ τῶν ἐχθρῶν προκαταλαβόντων τῶν ἡμετέρων φυλακών τους τόπους· τουτέστι τῶν τει· χῶν τὰς ἐπάλξεις. Διελογισάμην ἡμέρας ἀρχαίας. Ἐκεῖνα, φησὶν, ἐνενόουν κατ' ἐμαυτὸν, καὶ ἐταραττόμην πῶς πάλαι μὲν ὁ Θεὸς ἐβοήθει τῷ λαῷ, νυνὶ δὲ ἀπώσατο. Καὶ οι . EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVI. A ea quæ supra diximus in divino tribunali contin- gent, ideo, dum in praesenti vita estis, vovete Du- mino, vos de bonis operibus deinceps edendis cura- turos, et ne lardelis ea vola implere. Afferent au- tem munera, perterriti de mirabilibus editis. Promittite, inquit, vos bona opera edituros, gnari oportere vos in illo loco constitutos, quasi dona opera vestra offerre Deo. Hic autem Deus terribilis est. Itaque ab iis qui olim imperarunt et improbi fuerunt spiritus auferetur. In divino namque ac terribili illo tribunali a singulis peccatoribus au- feretur spiritus per baptismum datus. Et illud est quod Dominus dicebat: Exscindet servum improbum dominus ejus quando venerit, et portionem ejus post C D Luc. XII, 46. infidelem ponet **. Asaph. LXXVI. Argumentum. Cum audisset Idithum quæ dicebantur de populo Hebræorum, quæ isthæc erant : Utquid Deus re- pulisti in finem ? summopere dolebat et turbaba- tur, lugens quod omnino abjecti fugissent. Tum in ejus gratiam Asaph psalmum edit, docens il- lum, in ejusmodi negotiis ad Deum esse confu- giendum, atque inde consolationem mutuari oportere : quare sic orditur : Deum, et intendit mihi. Psalmum ordiens docet Idi- thum, quod prope sit Dominus invocantibus eum. nibus meis nocte contra eum, et non sum deceptus. Tanta, inquit, tribulatio demersit animam meam ut non solum die supplicationes offerrem, sed e ipsum noctium tempus in precibus insumerem. Ve- rum hæc agens non cucurri in vanum, non frue stra laboravi atque id sibi vult illud: Non sum deceplus. delectatus sum. Nullas, inquit, hominum consola- tiones admittebam: sed sola Dei memoria lætitia cordis erat mihi. Exercitatus sum, defecit spiri- tus meus. Cum humanis, inquit, utebar ratiociniis ; id enim significat illud : Exercitatus sum, tunc in defectionem animi dejectus sum. et non sum locutus. Hoc nos, inquit, in perturba- tionem conjicit, quod inimici custodiarum nostra- rum loca occupent, id est, murorum propugnacula. cogitabam, et turbabar perpendens quo pacto Deus olim populo auxiliaretur, nunc autem repulerit. • 13. Terribili et ei qui aufert spiritum principum. 1. In finem, pro Idithum, PSALMUS 2. Voce mea ad Dominum clamari, voce mea ad 3. In die tribulationis meæ Deum exquisivi mia- 4. Renuit consolari anima mea, memor fui Dei, et 5. Anticipaverunt vigilias oculi mei, turbatus sum 6. Cogitari dies antiquos. Illa, inquit, mecum
Τοσαύτη, φησὶ, περιέκλυσε θλίψις τὴν ψυχήν μου, ὡς οὐ μόνον μεθ’ ἡμέραν τὰς ἱκετείας ποιεῖσθαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ αὐτὸν τὸν καιρὸν τῶν νυκτῶν καταναλίσκειν εἰς προσευχάς. Ἀλλὰ ταῦτα πράττων, οὐκ εἰς κενὸν ἔδραμον, οὐκ εἰς κενὸν ἐκοπίασα καὶ τοῦτό ἐστι τὸ, Οὐκ ἠπατήθην. Ἀπηνήνατο παρακληθῆναι ἡ ψυχή μου, ἐμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Ἀνθρώπων μὲν παραμυθίας, φησὶν, οὐδὲ μιᾶς ἠνεσχόμην· μόνη δέ μοι ἡ τοῦ Θεοῦ μνήμη εὐφροσύνη καρδίας ἐγένετο. Ἠδολέσχησα, καὶ ὠλιγοψύχησε τὸ πνεῦμά μου. Ὅτε, φησὶ, λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις ἐχρώμην· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, Ἠδολέσχησα, τότε δὴ τότε καὶ εἰς ὀλιγωρίαν κατεφερόμην. Προκατελάβοντο φυλακὰς οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐταράχθην καὶ οὐκ ἐλάλησα. Τοῦτο γὰρ, φησὶ, ταράττεσθαι ποιεῖ τῶν ἐχθρῶν προκαταλαβόντων τῶν ἡμετέρων φυλακῶν τοὺς τόπους· τουτέστι τῶν τειχῶν τὰς ἐπάλξεις. Διελογισάμην ἡμέρας ἀρχαίας. Ἐκεῖνα, φησὶν, ἐνενόουν κατ’ ἐμαυτὸν, καὶ ἐταραττόμην πῶς πάλαι μὲν ὁ Θεὸς ἐβοήθει τῷ λαῷ, νυνὶ δὲ ἀπώσατο. Καὶ τουτό μοι τὴν ἀθυμίαν ἐκίνει, τὸ μὴ ἄρα εἰς τὸ διηνεκὲς αὐτῶν ἡ ἀποστροφὴ γένηται. Ὑπεμιμνησκόμην ἐκείνων τῶν παλαιῶν ἡμερῶν.
μένα, φησίν, ἔσται ἐν τῷ θείῳ δικαστηρίῳ, τούτου χάριν ἕως ἐστὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ, εὔξασθε τῷ Κυ ρίῳ ἀγαθῶν ἔργων εἶναι ἐπιμεληται, καὶ τούτων μή βραδύνητε ποιήσασθαι τὴν ἀπόδοσιν. Κομιοῦσι δὲ τὰ δῶρα, ὑπὸ τῶν γεγενημένων εκδειματωθέντες θαυ μάτων. Τῷ φοβερῷ καὶ ἀφαιρουμένῳ πνεύματα ἀρχόν των. Ἐπαγγείλασθε, φησίν, ἀγαθοεργεῖν, εἰδότες, ὡς δεῖ ὑμᾶς ἐν ἐκείνῳ γενομένους τῷ τόπῳ, οἱονεὶ δῶρα τὰς ἑαυτῶν πράξεις προσαγαγεῖν τῷ Θεῷ. Οὕτως δὲ ὁ Θεὸς φοβερός ἐστιν, ὡς καὶ ἀπὸ τῶν πά λαι ἀρξάντων καὶ γενομένων πονηρῶν τὸ πνεῦμα ἀφαιρεθήσεται. Ἐν γὰρ ἐκείνῳ τῷ θείῳ καὶ φοβερῷ βήματι ἐξ ἑκάστου τῶν ἡμαρτηκότων ἀφαιρεῖται τὸ δοθὲν διὰ τοῦ βαπτίσματος. Καὶ τοῦτό ἐστιν ὁ ὁ Κύ ριος έλεγε· Διχοτομήσει τὸν δοῦλον τὸν πονηρὸν Β ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ, καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τὸν ἄπιστον θήσει. Εἰς τὸ τέλος, ὑπὲρ Ιδιθούμ, ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ασάφ. ΟΣ. Υπόθεσις. Ακούσας Ἰδιθούμ τὰ λεγόμενα περὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἑβραίων· ταῦτα δὲ ἦν τάδε· Ινα τί ὁ Θεὸς ἀπώσω εἰς τέλος; ὑπερήλγει καὶ ἐταράττετο, την παντ τελῆ αὐτῶν ἀποβολήν θρηνῶν. Εἶτα συντίθησιν αὐτῷ ὁ Ἀσάφ ψαλμόν, διδάσκων αὐτὸν, ὡς ἐν τοῖς περὶ τούτων πράγμασι πρὸς μόνον τὸν Θεὸν κατα- φεύγειν δεῖ, κἀκεῖθεν τὴν παραμυθίαν εὑρίσκεσθαι διὸ καὶ ἀρχομενός φησι· Φωνῇ μου πρὸς Κύριον ἐκέκραξα, φωνῇ μου πρὸς τὸν θεὸν, καὶ προσέσχε μοι. Διδάσκει ἀρχό μενος τοῦ ψαλμοῦ τῷ Ἰδιθούμ, ὡς ἐγγὺς Κύριος τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν. Ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς μου τὸν Θεὸν ἐξεζήτησα ταῖς χερσί μου νυκτὸς ἐναντίον αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἠπατήθην. Τοσαύτη, φησί, περιέκλυσε θλίψις την ψυχήν μου, ὡς οὐ μόνον μεθ᾿ ἡμέραν τὰς ἱκετείας ποιεῖσθαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ αὐτὸν τὸν καιρὸν τῶν νυκ- τῶν καταναλίσκειν εἰς προσευχάς. ᾿Αλλὰ ταῦτα πράτ- των, οὐκ εἰς κενὸν ἔδραμον, οὐκ εἰς κενὸν ἐκοπίασα· καὶ τοῦτό ἐστι τὸ, Οὐκ ἠπατήθην. Απηνήνατο παρακληθῆναι ἡ ψυχή μου, ἐμνή σθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Ανθρώπων μὲν πα ραμυθίας, φησίν, οὐδὲ μιᾶς ἠνεσχόμην μόνη δέ μοι ἡ τοῦ Θεοῦ μνήμη εὐφροσύνη καρδίας ἐγένετο. 'Ηδο- λέσχησα, καὶ ὀλιγοψύχησε τὸ πνεῦμά μου. Ότε, φησί, λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις ἐχρώμην· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, Ηδολέσχησα, τότε δὴ τότε καὶ εἰς ὀλιγω- ρίαν κατεφερόμην. Προκατελάβοντο φυλακας οἱ ὀφθαλμοί μου, εταράχθην καὶ οὐκ ἐλάλησα. Τοῦτο γὰρ, φησί, ταράττεσθαι ποιεῖ τῶν ἐχθρῶν προκαταλαβόντων τῶν ἡμετέρων φυλακών τους τόπους· τουτέστι τῶν τει· χῶν τὰς ἐπάλξεις. Διελογισάμην ἡμέρας ἀρχαίας. Ἐκεῖνα, φησὶν, ἐνενόουν κατ' ἐμαυτὸν, καὶ ἐταραττόμην πῶς πάλαι μὲν ὁ Θεὸς ἐβοήθει τῷ λαῷ, νυνὶ δὲ ἀπώσατο. Καὶ οι . EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVI. A ea quæ supra diximus in divino tribunali contin- gent, ideo, dum in praesenti vita estis, vovete Du- mino, vos de bonis operibus deinceps edendis cura- turos, et ne lardelis ea vola implere. Afferent au- tem munera, perterriti de mirabilibus editis. Promittite, inquit, vos bona opera edituros, gnari oportere vos in illo loco constitutos, quasi dona opera vestra offerre Deo. Hic autem Deus terribilis est. Itaque ab iis qui olim imperarunt et improbi fuerunt spiritus auferetur. In divino namque ac terribili illo tribunali a singulis peccatoribus au- feretur spiritus per baptismum datus. Et illud est quod Dominus dicebat: Exscindet servum improbum dominus ejus quando venerit, et portionem ejus post C D Luc. XII, 46. infidelem ponet **. Asaph. LXXVI. Argumentum. Cum audisset Idithum quæ dicebantur de populo Hebræorum, quæ isthæc erant : Utquid Deus re- pulisti in finem ? summopere dolebat et turbaba- tur, lugens quod omnino abjecti fugissent. Tum in ejus gratiam Asaph psalmum edit, docens il- lum, in ejusmodi negotiis ad Deum esse confu- giendum, atque inde consolationem mutuari oportere : quare sic orditur : Deum, et intendit mihi. Psalmum ordiens docet Idi- thum, quod prope sit Dominus invocantibus eum. nibus meis nocte contra eum, et non sum deceptus. Tanta, inquit, tribulatio demersit animam meam ut non solum die supplicationes offerrem, sed e ipsum noctium tempus in precibus insumerem. Ve- rum hæc agens non cucurri in vanum, non frue stra laboravi atque id sibi vult illud: Non sum deceplus. delectatus sum. Nullas, inquit, hominum consola- tiones admittebam: sed sola Dei memoria lætitia cordis erat mihi. Exercitatus sum, defecit spiri- tus meus. Cum humanis, inquit, utebar ratiociniis ; id enim significat illud : Exercitatus sum, tunc in defectionem animi dejectus sum. et non sum locutus. Hoc nos, inquit, in perturba- tionem conjicit, quod inimici custodiarum nostra- rum loca occupent, id est, murorum propugnacula. cogitabam, et turbabar perpendens quo pacto Deus olim populo auxiliaretur, nunc autem repulerit. • 13. Terribili et ei qui aufert spiritum principum. 1. In finem, pro Idithum, PSALMUS 2. Voce mea ad Dominum clamari, voce mea ad 3. In die tribulationis meæ Deum exquisivi mia- 4. Renuit consolari anima mea, memor fui Dei, et 5. Anticipaverunt vigilias oculi mei, turbatus sum 6. Cogitari dies antiquos. Illa, inquit, mecum
PG 27:348Αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου. Κινῶν, φησὶ, τοὺς περὶ τῆς ἀποβολῆς τοῦ ἔθνους λογισμοὺς, ὀψέ ποτε συνῆκα, ὡς ἡ μεταβολὴ αὕτη ἡ ἐξ ἀγαθῶν εἰς κακὰ γεγενημένη τῷ ἔθνει δι’ οὐδὲν ἕτερον γεγένηται ἢ διὰ τὴν τοῦ Ὑψίστου δεξιάν. Ὡς εἰ σαφέστερον ἔλεγεν· Διὰ τὰ κατὰ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ πεπραγμένα, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρός. Ὅτι μνησθήσομαι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῶν θαυμασίων σου. Ἐνενόησα, φησὶν, ὅσα αὐτὸς αὐτοῖς ἐνεδείξατο ἀγαθὰ, οἷα δὲ αὐτῷ ἀνταπέδωκαν κακά. Καὶ μελετήσω ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου. Εἰ καὶ οὕτως, φησὶν, ἐκεῖνοι, ἀλλ’ ἐγὼ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ὧν εἰς ἡμᾶς ἤρξω εὐεργεσιῶν, μέχρι τέλους διεξέλθοιμι· τουτέστιν, οὐδὲν τῶν ἐν ἡμῖν γεγενημένων καλῶν λήθῃ παραδῶ. Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ ἁγίῳ ἡ ὁδός σου. Ἅγιόν φησιν ἢ τὸν ἡγιασμένον τῶν ἀποστόλων χορὸν, μεθ’ ὃν ἦν ἐπιτελῶν τὰς παραδόξους θεοσημείας· ἢ ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρὸς τὸν Πατέρα εἰ μὴ διὰ Χριστοῦ, ὅς ἐστι κατὰ ἀλήθειαν ἅγιος ὡς Θεός. Τίς Θεὸς μέγας ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν; Πάντων ὑπερέχεις, Δέσποτα μόνος γὰρ ἅπερ θέλεις θαυματουργεῖς. Ἐλυτρώσω ἐν τῷ βραχίονί σου τὸν λαόν σου, τοὺς υἱοὺς Ἰακὼβ καὶ Ἰωσήφ.
Ἐν τῇ θαλάσσῃ ὁδός σου, καὶ αἱ τρίβοι σου ἐν Α ὕδασι πολλοῖς. Θάλασσαν μὲν τὸν κόσμον, ὕδατα δὲ πολλὰ τὰ ἐν αὐτῷ διάφορα τῶν ἀνθρώπων γένη. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Χριστὸς ἐνετείλατο λέγων τοῖς ἀποστό λοις· Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. καὶ, Ἰδοὺ μεθ' ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας διέδραμον δὲ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, καὶ ἐκήρυξαν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, συνόντος αὐτοῖς ἀοράτως δηλονότι τοῦ Κυ ρίου, κατὰ τὰς ἀψευδεῖς αὐτοῦ ἐπαγγελίας· τούτου χάριν ἐπήγαγε· Καὶ τὰ ἴχνη σου οὐ γνωσθήσονται, διὰ τὸ ἀόρατον τῆς μετ᾿ αὐτῶν πορείας τοῦ Κυρίου. Πλὴν καὶ μόνος αὐτὸς ὡς Θεὸς ἐποιήσατο ἐπὶ τῆς αἰσθητῆς θαλάσσης τὴν πορείαν, ὥς φησιν ὁ εὐαγ γελιστής. Οδήγησας ὡς πρόβατα τὸν λαόν σου. Καὶ ὥστ περ πρόβατα οὐκ εἰδότα ὅποι τε ἄπεισι καὶ ὅποι πορεύεται, οὕτως ἡμᾶς αὐτὸς διήγες, ὑπηρέταις πρὸς τοῦτο τοῖς περὶ τὸν Μωϋσέα καὶ Ααρών κεχρη- μένος. Πάντα μέντοι· ἀπὸ τοῦ· Ἐμνήσθην τῶν ἔρ γκιν Κυρίου, ἀπέδωκε πρὸς τό· Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Τούτων γάρ, φησίν, υπομιμνη- σκόμενος, παρεκαλού μην τὴν διάνοιαν καὶ εὐφραινό- μην. Εννοῶν γὰρ ὅσα τε καὶ οἷα ἡμῖν ὑπῆρξε τῇ σῇ βοηθείᾳ, ἐπειθόμην, ὡς οὐκ ἄν ποτε τοσαῦτα περ ποιηκὼς ἐπὶ τῇ ἡμετέρα σωτηρία καὶ τῇ τῶν κατ εχόντων τότε ἀπαλλαγῇ,νῦν ἀνάσχοιο πάντη υπεριδείν ἡμᾶς ἐν δουλείᾳ τε ὄντας καὶ αἰχμαλωσίᾳ καὶ συμ- φορᾷ. Ἐν χειρὶ Μωϋσῇ καὶ 'Ααρών. Σὺ αὐτὸς, φη- σὶν, ὦ Δέσποτα, ὁ μετὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων συνών, καὶ πάλαι ποτὲ διὰ Μωϋσέως εξήγαγες ἐξ Αἰγύπτου τὸν λαόν σου, στρατηγοῦντος Μωϋσέως καὶ Ααρών. Συνέσεως τῷ ᾿Ασάφ. ΨΑΛΜΟΣ. ΟΖ'. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ᾿Ασάφ, τῷ νέῳ λαῷ παραινῶν τῷ νόμῳ προσέχειν τῷ εὐαγγελικῷ, τοῦ τε παλαιοῦ ἐκείνου τῶν Ἰουδαίων δήμου κατηγορῶν, δι᾿ οὗ πολλὰ εὐεργετημένοι, οὐδενὸς ἐμνημόνευσαν, μᾶλ λον δὲ καὶ εἰς τοὐναντίον ἔτρεψαν τὰς εὐχαρι στίας, ἀχαριστία τὸν εὐεργέτην ἀμειβόμενοι. Προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον μου. Καὶ ποίῳ λαῷ ἢ τῷ ἐξ ἐθνῶν παραινεῖ; Καὶ ποίῳ νόμῳ προσ- έχειν, παρακελεύεται ἢ τῷ εὐαγγελικῷ; "Οτι δὲ λαὸς αὐτοῦ τὰ ἔθνη, ὁ προφήτης Ζαχαρίας φησί· Καὶ και τα εύξονται ἔθνη πολλὰ ἐπὶ τὸν Κύριον, καὶ ἔσονται· αὐτῷ εἰς λαόν. Κλίνατε τὸ οὖς ὑμῶν πρὸς τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου. Προθύμως γάρ, φησί, τῶν παρ' ἐμοῦ λεγομένων ἀκούσατε. Ανοίξω ἐν παραβολαῖς τὸ στόμα μου. Σαφώς τοῦτο ὁ εὐαγγελιστὴς ἡρμήνευσε πληρωθέν, ὅτε τὰς πολλὰς παραβολὰς εἶπεν ὁ Κύριος ἐν τοῖς Εὐαγγε λίοις. Καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν διηγήσαντο ἡμῖν. "Οσα παρὰ τῶν πατέρων, φησί, δεδιδάγμεθα ἀκούσαντες, πάντα ταῦτα διὰ τῶν ἔργων καὶ τῆς αὐτοῦ παρου σίας ἐγνώκαμεν. Οὐκ ἐκρύβη ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῶν εἰς γενεὰν ἑτέραν. Οὐχ ἑτέρα, φησί, γενεᾷ, ἀλλὰ τοῖς τέκνοις * Τu EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVII. B C Matth. xxviii, 19, 20. "Zach. 11, 12. D tis. Mare vocat mundum, aquas autem multas, di versa in eo hominum genera. Quoniam autem Christus præcepit apostolis dicens : Euntes do- cete omnes gentes; et, Ecce robiscum sum omnibus diebus; ipsi vero totum orbem percurrerunt, et prædicaverunt omnibus gentibus, Domino invisi- biliter, secundum veraces suas promissiones, ipsis assistente; ideo intulit: Et vestigia tua non cogno- scentur, ob invisibilem Domini progressum cum eis. Cæterum ipse solus, utpote Deus, viam fecit in mari sensibili, ut ait evangelista. € 21. Deduxisti sicut oves populum tuum. Quemad- modum oves quæ nesciunt quo vadant et ubi ince- dant, sic nos ipse deduxisti, administris ad le usus Moyse et Aarone. Omnia itaque ab his verbis : Memor fui operum Domini, refert ad illud: Memor fui Dei, et delectatus sum. Horum, inquit, recorda- tus, consolatio mihi et latitia fuit. Cum enim me- cum reputarem quanta et qualia nobis per auxi- lium tuum obvenerint, confidebam nunquam fu- turum esse, ut postquam pro nostra salute et pro liberatione eorum qui olim detinebantur tanta ef- fecisti, nunc feras ut despicias nos in servitute, captivitate et calamitate consistentes. In manu Moysi et Aaron. ipse, inquit, Domine, qui una cum sanctis apostolis es, olim per Moysen eduxisti populum tuum ex Ægypto, ducibus Moyse et Aa- rone. Intellectus Asaph. PSALMUS. LXXVII. Argumentum. Hunc canit psalmum Asaph, novum populum ad- meneus, ut evangelica legi attendat; populum- que illum antiquum Judaicum accusat, quod multis acceptis beneficiis, nullius memores fue- rint, sed contra loco gratiarum actionis, ingra- titudine beneficum remunerarint. populum cohortatur, nisi qui ex gentibus est. Ec- cui legi attendere jubet nisi evangelica? Quod au-.. tem gentes sint populus ejus, id ait propheta Za- charias: Et confugient gentes multæ ad Dominum . et erunt ipsi in populum s. Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Alacriter, inquit, verba mea audite. evangelista explicavit ut impletum ", quando mul- tas parabolas dixit Dominus in Evangeliis. inquit, a patribus edidicimus, læc omnia per ope- ra et per ejus adventum novimus. tione altera. Non pro altera, inquit, generatione 9: Matth. xili, 36. 20. In mari via tua et semitæ tuæ in aquis mul- 4. Attendite, popule meus, legem meam. Ecquem 2. Aperiam in parabolis os vieum. Hoc aperte 3. Et patres nostri narraverunt nobis. Quotquot, 4. Non sunt occultata a filiis eorum in genera-
Αὐτοῖς γὰρ πρώτοις ἐκήρυξε τὸ Εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Ὁ βραχίων Κυρίου, τουτέστιν ὁ Χριστός. Εἴδοσάν σε ὕδατα, ὁ Θεὸς, καὶ ἐφοβήθησαν. Καὶ πότε αὐτὸν ἰδόντα ἐφοβήθη τὰ ὕδατα, ἢ ὅτε ἐπετίμησε τῇ θαλάσσῃ καὶ πεφίμωτο; Φωνὴν ἔδωκαν αἱ νεφέλαι. Καὶ γὰρ τὰ βέλη σου διαπορεύονται. Νεφέλας ἐν τούτοις τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησὶ τοὺς τὸν οὐράνιον καὶ εὐαγγελικὸν διακονοῦντας λόγον· βέλη δὲ τὰς ἐνεργείας τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ὅμοιον οὖν ὡσεὶ λέγοιεν· Αἱ ἐνέργειαι αἱ εἰς τοὺς ἁγίους σου μαθητὰς ἐξάκουστοι πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ γεγόνασιν. Ἰστέον δὲ, ὡς καὶ αὐτὸς βέλος ἐκλεκτὸν παρὰ τῷ προφήτῃ Ἡσαί̈ᾳ ὠνόμασται. Φωνὴ τῆς βροντῆς σου ἐν τῷ τροχῷ. Βροντὴν τὸν εὐαγγελικὸν λόγον φησὶ, τὸν κατακτυπήσαντα τὴν ὑπ’ οὐρανόν. Διὸ καὶ τὸν εὐαγγελιστὴν υἱὸν ἀπεκάλεσε βροντῆς. Τροχὸν δὲ τῶν ἀνθρώπων τὸν βίον φησίν· ὡς καὶ ἐκ τοῦ Ἰεζεκιὴλ ἔστι μαθεῖν. Ὅμοιον οὖν ὡσεὶ λέγοι· Ὁ λόγος σου ὁ εὐαγγελικὸς παντὶ διαδέδοται ἀνθρωπίνῳ γένει. Ἔφαναν αἱ ἀστραπαί σου τῇ οἰκουμένῃ. Καὶ τίνες ἂν εἶεν αἱ ἀστραπαὶ ἢ αἱ τὸ νοητὸν ἡμῖν ἀστράπτουσαι φῶς, οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι καὶ εὐαγγελισταί;
Ἐν τῇ θαλάσσῃ ὁδός σου, καὶ αἱ τρίβοι σου ἐν Α ὕδασι πολλοῖς. Θάλασσαν μὲν τὸν κόσμον, ὕδατα δὲ πολλὰ τὰ ἐν αὐτῷ διάφορα τῶν ἀνθρώπων γένη. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Χριστὸς ἐνετείλατο λέγων τοῖς ἀποστό λοις· Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. καὶ, Ἰδοὺ μεθ' ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας διέδραμον δὲ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, καὶ ἐκήρυξαν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, συνόντος αὐτοῖς ἀοράτως δηλονότι τοῦ Κυ ρίου, κατὰ τὰς ἀψευδεῖς αὐτοῦ ἐπαγγελίας· τούτου χάριν ἐπήγαγε· Καὶ τὰ ἴχνη σου οὐ γνωσθήσονται, διὰ τὸ ἀόρατον τῆς μετ᾿ αὐτῶν πορείας τοῦ Κυρίου. Πλὴν καὶ μόνος αὐτὸς ὡς Θεὸς ἐποιήσατο ἐπὶ τῆς αἰσθητῆς θαλάσσης τὴν πορείαν, ὥς φησιν ὁ εὐαγ γελιστής. Οδήγησας ὡς πρόβατα τὸν λαόν σου. Καὶ ὥστ περ πρόβατα οὐκ εἰδότα ὅποι τε ἄπεισι καὶ ὅποι πορεύεται, οὕτως ἡμᾶς αὐτὸς διήγες, ὑπηρέταις πρὸς τοῦτο τοῖς περὶ τὸν Μωϋσέα καὶ Ααρών κεχρη- μένος. Πάντα μέντοι· ἀπὸ τοῦ· Ἐμνήσθην τῶν ἔρ γκιν Κυρίου, ἀπέδωκε πρὸς τό· Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Τούτων γάρ, φησίν, υπομιμνη- σκόμενος, παρεκαλού μην τὴν διάνοιαν καὶ εὐφραινό- μην. Εννοῶν γὰρ ὅσα τε καὶ οἷα ἡμῖν ὑπῆρξε τῇ σῇ βοηθείᾳ, ἐπειθόμην, ὡς οὐκ ἄν ποτε τοσαῦτα περ ποιηκὼς ἐπὶ τῇ ἡμετέρα σωτηρία καὶ τῇ τῶν κατ εχόντων τότε ἀπαλλαγῇ,νῦν ἀνάσχοιο πάντη υπεριδείν ἡμᾶς ἐν δουλείᾳ τε ὄντας καὶ αἰχμαλωσίᾳ καὶ συμ- φορᾷ. Ἐν χειρὶ Μωϋσῇ καὶ 'Ααρών. Σὺ αὐτὸς, φη- σὶν, ὦ Δέσποτα, ὁ μετὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων συνών, καὶ πάλαι ποτὲ διὰ Μωϋσέως εξήγαγες ἐξ Αἰγύπτου τὸν λαόν σου, στρατηγοῦντος Μωϋσέως καὶ Ααρών. Συνέσεως τῷ ᾿Ασάφ. ΨΑΛΜΟΣ. ΟΖ'. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ᾿Ασάφ, τῷ νέῳ λαῷ παραινῶν τῷ νόμῳ προσέχειν τῷ εὐαγγελικῷ, τοῦ τε παλαιοῦ ἐκείνου τῶν Ἰουδαίων δήμου κατηγορῶν, δι᾿ οὗ πολλὰ εὐεργετημένοι, οὐδενὸς ἐμνημόνευσαν, μᾶλ λον δὲ καὶ εἰς τοὐναντίον ἔτρεψαν τὰς εὐχαρι στίας, ἀχαριστία τὸν εὐεργέτην ἀμειβόμενοι. Προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον μου. Καὶ ποίῳ λαῷ ἢ τῷ ἐξ ἐθνῶν παραινεῖ; Καὶ ποίῳ νόμῳ προσ- έχειν, παρακελεύεται ἢ τῷ εὐαγγελικῷ; "Οτι δὲ λαὸς αὐτοῦ τὰ ἔθνη, ὁ προφήτης Ζαχαρίας φησί· Καὶ και τα εύξονται ἔθνη πολλὰ ἐπὶ τὸν Κύριον, καὶ ἔσονται· αὐτῷ εἰς λαόν. Κλίνατε τὸ οὖς ὑμῶν πρὸς τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου. Προθύμως γάρ, φησί, τῶν παρ' ἐμοῦ λεγομένων ἀκούσατε. Ανοίξω ἐν παραβολαῖς τὸ στόμα μου. Σαφώς τοῦτο ὁ εὐαγγελιστὴς ἡρμήνευσε πληρωθέν, ὅτε τὰς πολλὰς παραβολὰς εἶπεν ὁ Κύριος ἐν τοῖς Εὐαγγε λίοις. Καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν διηγήσαντο ἡμῖν. "Οσα παρὰ τῶν πατέρων, φησί, δεδιδάγμεθα ἀκούσαντες, πάντα ταῦτα διὰ τῶν ἔργων καὶ τῆς αὐτοῦ παρου σίας ἐγνώκαμεν. Οὐκ ἐκρύβη ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῶν εἰς γενεὰν ἑτέραν. Οὐχ ἑτέρα, φησί, γενεᾷ, ἀλλὰ τοῖς τέκνοις * Τu EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVII. B C Matth. xxviii, 19, 20. "Zach. 11, 12. D tis. Mare vocat mundum, aquas autem multas, di versa in eo hominum genera. Quoniam autem Christus præcepit apostolis dicens : Euntes do- cete omnes gentes; et, Ecce robiscum sum omnibus diebus; ipsi vero totum orbem percurrerunt, et prædicaverunt omnibus gentibus, Domino invisi- biliter, secundum veraces suas promissiones, ipsis assistente; ideo intulit: Et vestigia tua non cogno- scentur, ob invisibilem Domini progressum cum eis. Cæterum ipse solus, utpote Deus, viam fecit in mari sensibili, ut ait evangelista. € 21. Deduxisti sicut oves populum tuum. Quemad- modum oves quæ nesciunt quo vadant et ubi ince- dant, sic nos ipse deduxisti, administris ad le usus Moyse et Aarone. Omnia itaque ab his verbis : Memor fui operum Domini, refert ad illud: Memor fui Dei, et delectatus sum. Horum, inquit, recorda- tus, consolatio mihi et latitia fuit. Cum enim me- cum reputarem quanta et qualia nobis per auxi- lium tuum obvenerint, confidebam nunquam fu- turum esse, ut postquam pro nostra salute et pro liberatione eorum qui olim detinebantur tanta ef- fecisti, nunc feras ut despicias nos in servitute, captivitate et calamitate consistentes. In manu Moysi et Aaron. ipse, inquit, Domine, qui una cum sanctis apostolis es, olim per Moysen eduxisti populum tuum ex Ægypto, ducibus Moyse et Aa- rone. Intellectus Asaph. PSALMUS. LXXVII. Argumentum. Hunc canit psalmum Asaph, novum populum ad- meneus, ut evangelica legi attendat; populum- que illum antiquum Judaicum accusat, quod multis acceptis beneficiis, nullius memores fue- rint, sed contra loco gratiarum actionis, ingra- titudine beneficum remunerarint. populum cohortatur, nisi qui ex gentibus est. Ec- cui legi attendere jubet nisi evangelica? Quod au-.. tem gentes sint populus ejus, id ait propheta Za- charias: Et confugient gentes multæ ad Dominum . et erunt ipsi in populum s. Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Alacriter, inquit, verba mea audite. evangelista explicavit ut impletum ", quando mul- tas parabolas dixit Dominus in Evangeliis. inquit, a patribus edidicimus, læc omnia per ope- ra et per ejus adventum novimus. tione altera. Non pro altera, inquit, generatione 9: Matth. xili, 36. 20. In mari via tua et semitæ tuæ in aquis mul- 4. Attendite, popule meus, legem meam. Ecquem 2. Aperiam in parabolis os vieum. Hoc aperte 3. Et patres nostri narraverunt nobis. Quotquot, 4. Non sunt occultata a filiis eorum in genera-
οἷς ἔλεγεν ὁ Σωτήρ· Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. Ἐσαλεύθη καὶ ἔντρομος ἐγενήθη ἡ γῆ. Ἀντὶ τοῦ, Ἐξάκουστον τοῖς ἀνὰ πᾶσαν τὴν γῆν γέγονε τὸ σωτήριον κήρυγμα, δι’ οὗ καὶ φόβος ἁγνὸς πάντας ἔλαβε, κατὰ τό· Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν φόβῳ, καὶ ἀγαλλιᾶσθε αὐτῷ ἐν τρόμῳ. Ἐν τῇ θαλάσσῃ ὁδός σου, καὶ αἱ τρίβοι σου ἐν ὕδασι πολλοῖς. Θάλασσαν μὲν τὸν κόσμον, ὕδατα δὲ πολλὰ τὰ ἐν αὐτῷ διάφορα τῶν ἀνθρώπων γένη. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Χριστὸς ἐνετείλατο λέγων τοῖς ἀποστόλοις· Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. καὶ, Ἰδοὺ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας· διέδραμον δὲ τὴν ὑπ’ οὐρανὸν, καὶ ἐκήρυξαν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, συνόντος αὐτοῖς ἀοράτως δηλονότι τοῦ Κυρίου, κατὰ τὰς ἀψευδεῖς αὐτοῦ ἐπαγγελίας· τούτου χάριν ἐπήγαγε· Καὶ τὰ ἴχνη σου οὐ γνωσθήσονται, διὰ τὸ ἀόρατον τῆς μετ’ αὐτῶν πορείας τοῦ Κυρίου. Πλὴν καὶ μόνος αὐτὸς ὡς Θεὸς ἐποιήσατο ἐπὶ τῆς αἰσθητῆς θαλάσσης τὴν πορείαν, ὥς φησιν ὁ εὐαγγελιστής. Ὡδήγησας ὡς πρόβατα τὸν λαόν σου. Καὶ ὥςπερ πρόβατα οὐκ εἰδότα ὅποι τε ἄπεισι καὶ ὅποι πορεύεται, οὕτως ἡμᾶς αὐτὸς διῆγες, ὑπηρέταις πρὸς τοῦτο τοῖς περὶ τὸν Μωϋσέα καὶ Ἀαρὼν κεχρημένος.
Ἐν τῇ θαλάσσῃ ὁδός σου, καὶ αἱ τρίβοι σου ἐν Α ὕδασι πολλοῖς. Θάλασσαν μὲν τὸν κόσμον, ὕδατα δὲ πολλὰ τὰ ἐν αὐτῷ διάφορα τῶν ἀνθρώπων γένη. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Χριστὸς ἐνετείλατο λέγων τοῖς ἀποστό λοις· Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη. καὶ, Ἰδοὺ μεθ' ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας διέδραμον δὲ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, καὶ ἐκήρυξαν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, συνόντος αὐτοῖς ἀοράτως δηλονότι τοῦ Κυ ρίου, κατὰ τὰς ἀψευδεῖς αὐτοῦ ἐπαγγελίας· τούτου χάριν ἐπήγαγε· Καὶ τὰ ἴχνη σου οὐ γνωσθήσονται, διὰ τὸ ἀόρατον τῆς μετ᾿ αὐτῶν πορείας τοῦ Κυρίου. Πλὴν καὶ μόνος αὐτὸς ὡς Θεὸς ἐποιήσατο ἐπὶ τῆς αἰσθητῆς θαλάσσης τὴν πορείαν, ὥς φησιν ὁ εὐαγ γελιστής. Οδήγησας ὡς πρόβατα τὸν λαόν σου. Καὶ ὥστ περ πρόβατα οὐκ εἰδότα ὅποι τε ἄπεισι καὶ ὅποι πορεύεται, οὕτως ἡμᾶς αὐτὸς διήγες, ὑπηρέταις πρὸς τοῦτο τοῖς περὶ τὸν Μωϋσέα καὶ Ααρών κεχρη- μένος. Πάντα μέντοι· ἀπὸ τοῦ· Ἐμνήσθην τῶν ἔρ γκιν Κυρίου, ἀπέδωκε πρὸς τό· Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Τούτων γάρ, φησίν, υπομιμνη- σκόμενος, παρεκαλού μην τὴν διάνοιαν καὶ εὐφραινό- μην. Εννοῶν γὰρ ὅσα τε καὶ οἷα ἡμῖν ὑπῆρξε τῇ σῇ βοηθείᾳ, ἐπειθόμην, ὡς οὐκ ἄν ποτε τοσαῦτα περ ποιηκὼς ἐπὶ τῇ ἡμετέρα σωτηρία καὶ τῇ τῶν κατ εχόντων τότε ἀπαλλαγῇ,νῦν ἀνάσχοιο πάντη υπεριδείν ἡμᾶς ἐν δουλείᾳ τε ὄντας καὶ αἰχμαλωσίᾳ καὶ συμ- φορᾷ. Ἐν χειρὶ Μωϋσῇ καὶ 'Ααρών. Σὺ αὐτὸς, φη- σὶν, ὦ Δέσποτα, ὁ μετὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων συνών, καὶ πάλαι ποτὲ διὰ Μωϋσέως εξήγαγες ἐξ Αἰγύπτου τὸν λαόν σου, στρατηγοῦντος Μωϋσέως καὶ Ααρών. Συνέσεως τῷ ᾿Ασάφ. ΨΑΛΜΟΣ. ΟΖ'. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ᾿Ασάφ, τῷ νέῳ λαῷ παραινῶν τῷ νόμῳ προσέχειν τῷ εὐαγγελικῷ, τοῦ τε παλαιοῦ ἐκείνου τῶν Ἰουδαίων δήμου κατηγορῶν, δι᾿ οὗ πολλὰ εὐεργετημένοι, οὐδενὸς ἐμνημόνευσαν, μᾶλ λον δὲ καὶ εἰς τοὐναντίον ἔτρεψαν τὰς εὐχαρι στίας, ἀχαριστία τὸν εὐεργέτην ἀμειβόμενοι. Προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον μου. Καὶ ποίῳ λαῷ ἢ τῷ ἐξ ἐθνῶν παραινεῖ; Καὶ ποίῳ νόμῳ προσ- έχειν, παρακελεύεται ἢ τῷ εὐαγγελικῷ; "Οτι δὲ λαὸς αὐτοῦ τὰ ἔθνη, ὁ προφήτης Ζαχαρίας φησί· Καὶ και τα εύξονται ἔθνη πολλὰ ἐπὶ τὸν Κύριον, καὶ ἔσονται· αὐτῷ εἰς λαόν. Κλίνατε τὸ οὖς ὑμῶν πρὸς τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου. Προθύμως γάρ, φησί, τῶν παρ' ἐμοῦ λεγομένων ἀκούσατε. Ανοίξω ἐν παραβολαῖς τὸ στόμα μου. Σαφώς τοῦτο ὁ εὐαγγελιστὴς ἡρμήνευσε πληρωθέν, ὅτε τὰς πολλὰς παραβολὰς εἶπεν ὁ Κύριος ἐν τοῖς Εὐαγγε λίοις. Καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν διηγήσαντο ἡμῖν. "Οσα παρὰ τῶν πατέρων, φησί, δεδιδάγμεθα ἀκούσαντες, πάντα ταῦτα διὰ τῶν ἔργων καὶ τῆς αὐτοῦ παρου σίας ἐγνώκαμεν. Οὐκ ἐκρύβη ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῶν εἰς γενεὰν ἑτέραν. Οὐχ ἑτέρα, φησί, γενεᾷ, ἀλλὰ τοῖς τέκνοις * Τu EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVII. B C Matth. xxviii, 19, 20. "Zach. 11, 12. D tis. Mare vocat mundum, aquas autem multas, di versa in eo hominum genera. Quoniam autem Christus præcepit apostolis dicens : Euntes do- cete omnes gentes; et, Ecce robiscum sum omnibus diebus; ipsi vero totum orbem percurrerunt, et prædicaverunt omnibus gentibus, Domino invisi- biliter, secundum veraces suas promissiones, ipsis assistente; ideo intulit: Et vestigia tua non cogno- scentur, ob invisibilem Domini progressum cum eis. Cæterum ipse solus, utpote Deus, viam fecit in mari sensibili, ut ait evangelista. € 21. Deduxisti sicut oves populum tuum. Quemad- modum oves quæ nesciunt quo vadant et ubi ince- dant, sic nos ipse deduxisti, administris ad le usus Moyse et Aarone. Omnia itaque ab his verbis : Memor fui operum Domini, refert ad illud: Memor fui Dei, et delectatus sum. Horum, inquit, recorda- tus, consolatio mihi et latitia fuit. Cum enim me- cum reputarem quanta et qualia nobis per auxi- lium tuum obvenerint, confidebam nunquam fu- turum esse, ut postquam pro nostra salute et pro liberatione eorum qui olim detinebantur tanta ef- fecisti, nunc feras ut despicias nos in servitute, captivitate et calamitate consistentes. In manu Moysi et Aaron. ipse, inquit, Domine, qui una cum sanctis apostolis es, olim per Moysen eduxisti populum tuum ex Ægypto, ducibus Moyse et Aa- rone. Intellectus Asaph. PSALMUS. LXXVII. Argumentum. Hunc canit psalmum Asaph, novum populum ad- meneus, ut evangelica legi attendat; populum- que illum antiquum Judaicum accusat, quod multis acceptis beneficiis, nullius memores fue- rint, sed contra loco gratiarum actionis, ingra- titudine beneficum remunerarint. populum cohortatur, nisi qui ex gentibus est. Ec- cui legi attendere jubet nisi evangelica? Quod au-.. tem gentes sint populus ejus, id ait propheta Za- charias: Et confugient gentes multæ ad Dominum . et erunt ipsi in populum s. Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Alacriter, inquit, verba mea audite. evangelista explicavit ut impletum ", quando mul- tas parabolas dixit Dominus in Evangeliis. inquit, a patribus edidicimus, læc omnia per ope- ra et per ejus adventum novimus. tione altera. Non pro altera, inquit, generatione 9: Matth. xili, 36. 20. In mari via tua et semitæ tuæ in aquis mul- 4. Attendite, popule meus, legem meam. Ecquem 2. Aperiam in parabolis os vieum. Hoc aperte 3. Et patres nostri narraverunt nobis. Quotquot, 4. Non sunt occultata a filiis eorum in genera-
PG 27:349Πάντα μέντοι ἀπὸ τοῦ· Ἐμνήσθην τῶν ἔργων Κυρίου, ἀπέδωκε πρὸς τό· Ἐμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Τούτων γὰρ, φησὶν, ὑπομιμνησκόμενος, παρεκαλούμην τὴν διάνοιαν καὶ εὐφραινόμην. Ἐννοῶν γὰρ ὅσα τε καὶ οἷα ἡμῖν ὑπῆρξε τῇ σῇ βοηθείᾳ, ἐπειθόμην, ὡς οὐκ ἄν ποτε τοσαῦτα πεποιηκὼς ἐπὶ τῇ ἡμετέρᾳ σωτηρίᾳ καὶ τῇ τῶν κατεχόντων τότε ἀπαλλαγῇ, νῦν ἀνάσχοιο πάντη ὑπεριδεῖν ἡμᾶς ἐν δουλείᾳ τε ὄντας καὶ αἰχμαλωσίᾳ καὶ συμφορᾷ. Ἐν χειρὶ Μωϋσῇ καὶ Ἀαρών. Σὺ αὐτὸς, φησὶν, ὦ Δέσποτα, ὁ μετὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων συνὼν, καὶ πάλαι ποτὲ διὰ Μωϋσέως ἐξήγαγες ἐξ Αἰγύπτου τὸν λαόν σου, στρατηγοῦντος Μωϋσέως καὶ Ἀαρών.
Α αὐτῶν πάντα πέπρακται τὰ παρὰ τοῦ Σωτῆρος με γαλουργήματα· διὸ οὐκ ἐπαύσαντο αὐτοῖς προαγγέλ λοντες τὰς ανέσεις τοῦ Κυρίου καὶ τὰς δυνα στείας αὐτοῦ. Καὶ νόμον ἔθετο ἐν Ισραήλ. Νόμον, φησὶν, ἔδωκε τοῖς πατράσιν αὐτῶν, καὶ τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, παιδαγωγῶν αὐτοὺς εἰς τὸ γνῶναι διὰ τοῦ νόμου τὸν κατὰ καιροὺς ἐπιδημήσαντα Σωτήρα τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων. Υἱοὶ τεχθησόμενοι. Σημαίνει δὲ διὰ τούτων τοὺς ἁγίους τοῦ Σωτῆρος μαθητάς, οἵτινες τὰ θαυμάσια & κατώρθωσεν ὁ Χριστὸς, τοῖς υἱοῖς αὐτῶν ἀπαγγέλ λουσι· τουτέστι τοῖς προσελθοῦσι δι' αὐτῶν τῇ πίστει. Καὶ μὴ ἐπιλάθωνται τῶν ἔργων τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα διηγήσονται αὐτοῖς, δι' ὧν δυνήσονται μόνον ἐλπίδα Β τὸν Θεὸν ἐπιγράψασθαι. Ἵνα μὴ γένωνται ὡς οἱ πατέρες αὐτῶν. Απαγ γελοῦσι, φησί, τὰς αἰνέσεις τοῦ Θεοῦ τοῖς δι' αὐτοῦ παιδαγωγουμένοις οἱ ἀπόστολοι ἵνα καὶ ἐκζητήσωσι τὰς τοῦ Θεοῦ ἐντολὰς, καὶ μὴ τὴν τῶν πατέρων και κοδαιμονίαν μιμήσωνται. Ἐκείνη γάρ, φησὶν, ἡ γενεὰ οὐκ ἔσχεν εὐθῆ τὴν καρδίαν πρὸς Θεὸν, οὐδὲ πίστιν ἔσχε τὸ πνεῦμα αὐτῆς μετὰ τοῦ Θεοῦ. Γενεά· ἥτις οὐ κατεύθυνε τὴν καρδίαν αὐτῆς. Ἐκεῖνοι γὰρ βεβαίαν τὴν εἰς τὸν Θεὸν οὐκ ἐκτήσαντο πίστιν, τὴν εὐθεῖαν οὐκ ἐθελήσαντες πορείαν ὁδεῦσαι, ἀλλὰ γνώμην ἐσχηκότες τοῖς θείοις ἐναντιουμένην θεσμοῖς. Υἱοὶ Ἐφραὶμ ἐντείνοντες καὶ βάλλοντες τόξοις. Ἀπὸ μόνης τῆς φυλῆς τοῦ Ἐφραὶμ ὅλον τὸν λαὸν τοῦ Ἰσραὴλ τὸν ἀποσχισθέντα τοῦ Ἰούδα ἐδήλωσεν. Οὗτοι γὰρ καὶ τὰς δαμάλεις ἔστησαν, καὶ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἀπέστησαν. Αψάμενος τῆς τῶν πα- τέρων πονηρίας, ἐφεξῆς καταλέγει πᾶσαν τὴν κακίαν αὐτῶν, τήν τε παρὰ τοῦ Θεοῦ εἰς αὐτοὺς ἀγαθῶν δαψίλειαν, τήν τε πρὸς τὸν Θεὸν αὐτῶν ἀπιστίαν, τόν τε διαδεξάμενον αὐτοὺς διὰ ταῦτα ὄλεθρον· ἵνα διὰ τούτων παιδαγωγηθέντες, τὸν πονηρὸν φύγωσι ζῆλον. Λέγει δὲ, ὡς οἱ τοῦ Ἐφραὶμ υἱοὶ, τουτέστιν ἅπας Ἰσραήλ, οἱ δεδιδαγμένοι τοῖς πονηροῖς μάχεσθαι δαίμοσι, καὶ εἰς τοῦτο ὥσπερ τόξον κατασκευασθέν τες, παρ' αὐτὸν τὸν τοῦ πολέμου καιρὸν μετεβλήθη σαν, τὸν μὲν Δεσπότην καὶ Θεὸν ἀρνησάμενοι, προσο κλίναντες ἑαυτοὺς τῷ Βαραββᾷ, τουτέστι τῷ Σατανά. Οὐκ ἐφύλαξαν τὴν διαθήκην τοῦ Θεοῦ. Τὴν καινὴν τοῦ Εὐαγγελίου παράδοσιν φησι, καὶ τόν Ἰδοὺ ἡμέρα ἔρχεται, καὶ διαθήσομαι αὐτοῖς διαθήκην καινήν. Αἰτίας δέ ἐστιν ἀπόδοσις, ὅτι, ταύτην με φυλάξαντες, ἥτις ἐστὶ καινὸς νόμος τοῦ Θεοῦ, ἐστράφησαν ἐν ἡμέρᾳ πολέμου. Οὐ γὰρ ἐπίστευον αὐτῷ λέγοντι· Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω. Δέον γὰρ βάλλειν καὶ πολεμεῖν τοὺς Θεῷ που λεμοῦντας· οἱ δὲ κατὰ Θεοῦ ἤραντο πόλεμον. Καὶ ἐπελάθοντο τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοῦ. Καίτοι, φησί, πολλὰ εὐεργετημένοι, πάντα ἀπὸ τῆς μνήμης ἀνεῤῥίπισαν. Καὶ τούτου ἀπόδειξις τὸ παραδοῦναι Πιλάτῳ. Ἐπελάθοντο τὸ πῶς διῆλθεν εὐεργετῶν αὐτ S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - sed pro filiis eorum omnia Salvatoris mirabilia opera patrata sunt: quare non çessarunt ipsis nar- rantes laudes Domini et virtutes ejus. dit patribus eorum, et tabernaculum testimonii, instituens eos ut per legem cognoscerent Salvato- rem, qui in tempore ad genus hominum advenit. "atoris discipulos, qui mirabilia per Christum edita aliis suis annuntiant; id est, iis qui ipsorum opera ad fidem accedunt. enarrabunt, ex quibus solis poterunt Deum sibi spem ascribere. quit, apostoli laudes Dei iis qui per ipsum instituti sunt: ut exquirant Dei mandata, et ne patrum suo- rum infelicitatem imitentur. Illa namque generatio cor rectum non habuit erga Deum, neque fidem habuit cum Deo spiritus ejus. Generatio quæ non direxit cor suum. Illi namque spem in Deo firmam non habuerunt, quia noluerunt rectam ingredi viam; sed sententiam habuere divinis adversan- tem legibus. Per solam tribum Ephraim totum populum Israel a Juda segregatum et divisum significavit. Ipsi enim et vitulos erexerunt, et a legali cultu desciverunt. Postquam ante tetigerat patrum malignitatem, jam eorum improbitatem ex integro recenset, atque bonorum copiam a Deo illis concessam; eorum er- ga Deum infidelitatem, denique perniciem quæ his de causis illos excepit. Ut iis instituti, malum ze- lum effugerent. Dicit autem filios Ephraim, id est totum Israelem, qui didicerunt cum malignis dæ- monibus pugnare, atque ad eam rem in modum ar- cus adornati erant, ipso pugnæ tempore mutasse sententiam, atque Dominum et Deum negasse, ut voluntate ad Barabbam, id est ad Satanam, decli- narent. C Evangelii traditionem dicit, atque illud: Ecce dies D venit, et disponam cum eis testamentum novum 95. Causa autem bic redditur, quia illud non custo- dientes, quod est nova lex Dei, conversi sunt in die belli. Non enim credebant ei dicenti: Ego ex Patre exivi et venio ". Cum enim par fuisset ad- versus eos pugnare qui contra Deum bellum gere- rent,'illi adversus Deum bellum moverunt. multa beneficia acceperint, omnia a memoria sua abjecerunt. Et ejusce rei argumentum illud est, quod cum tradiderint Pilato. Obliti sunt quomodo **Baruch 11, 35. * Joall. IV, 27. 5. Et legem posuit in Israel. Legem, inquit, de- 6. Filii qui nascentur. His significat sanctos Sal- 7. Et non obliviscantur operum Dei. Hæc ipsis 3. Ne fant sicut patres eorum. Annuntiabunt, in- 9. Filii Ephraim intendentes et millentes arcubus. 10. Non custodierunt testamentum Dei. Novam 11. Et obliti sunt benefactorum ejus. Licet enim
Instruction of Asaph 2Συνέσεως τῷ Ἀσάφ 2
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Συνέσεως τῷ Ἀσάφ. ΨΑΛΜΟΣ. ΟΖ. Ὑπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν Ἀσὰφ, τῷ νέῳ λαῷ παραινῶν τῷ νόμῳ προσέχειν τῷ εὐαγγελικῷ, τοῦ τε παλαιοῦ ἐκείνου τῶν Ἰουδαίων δήμου κατηγορῶν, δι’ οὗ πολλὰ εὐεργετημένοι, οὐδενὸς ἐμνημόνευσαν, μᾶλλον δὲ καὶ εἰς τοὐναντίον ἔτρεψαν τὰς εὐχαριστίας, ἀχαριστίᾳ τὸν εὐεργέτην ἀμειβόμενοι. Προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον μου. Καὶ ποίῳ λαῷ ἢ τῷ ἐξ ἐθνῶν παραινεῖ; Καὶ ποίῳ νόμῳ προςέχειν παρακελεύεται ἢ τῷ εὐαγγελικῷ;
Α αὐτῶν πάντα πέπρακται τὰ παρὰ τοῦ Σωτῆρος με γαλουργήματα· διὸ οὐκ ἐπαύσαντο αὐτοῖς προαγγέλ λοντες τὰς ανέσεις τοῦ Κυρίου καὶ τὰς δυνα στείας αὐτοῦ. Καὶ νόμον ἔθετο ἐν Ισραήλ. Νόμον, φησὶν, ἔδωκε τοῖς πατράσιν αὐτῶν, καὶ τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, παιδαγωγῶν αὐτοὺς εἰς τὸ γνῶναι διὰ τοῦ νόμου τὸν κατὰ καιροὺς ἐπιδημήσαντα Σωτήρα τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων. Υἱοὶ τεχθησόμενοι. Σημαίνει δὲ διὰ τούτων τοὺς ἁγίους τοῦ Σωτῆρος μαθητάς, οἵτινες τὰ θαυμάσια & κατώρθωσεν ὁ Χριστὸς, τοῖς υἱοῖς αὐτῶν ἀπαγγέλ λουσι· τουτέστι τοῖς προσελθοῦσι δι' αὐτῶν τῇ πίστει. Καὶ μὴ ἐπιλάθωνται τῶν ἔργων τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα διηγήσονται αὐτοῖς, δι' ὧν δυνήσονται μόνον ἐλπίδα Β τὸν Θεὸν ἐπιγράψασθαι. Ἵνα μὴ γένωνται ὡς οἱ πατέρες αὐτῶν. Απαγ γελοῦσι, φησί, τὰς αἰνέσεις τοῦ Θεοῦ τοῖς δι' αὐτοῦ παιδαγωγουμένοις οἱ ἀπόστολοι ἵνα καὶ ἐκζητήσωσι τὰς τοῦ Θεοῦ ἐντολὰς, καὶ μὴ τὴν τῶν πατέρων και κοδαιμονίαν μιμήσωνται. Ἐκείνη γάρ, φησὶν, ἡ γενεὰ οὐκ ἔσχεν εὐθῆ τὴν καρδίαν πρὸς Θεὸν, οὐδὲ πίστιν ἔσχε τὸ πνεῦμα αὐτῆς μετὰ τοῦ Θεοῦ. Γενεά· ἥτις οὐ κατεύθυνε τὴν καρδίαν αὐτῆς. Ἐκεῖνοι γὰρ βεβαίαν τὴν εἰς τὸν Θεὸν οὐκ ἐκτήσαντο πίστιν, τὴν εὐθεῖαν οὐκ ἐθελήσαντες πορείαν ὁδεῦσαι, ἀλλὰ γνώμην ἐσχηκότες τοῖς θείοις ἐναντιουμένην θεσμοῖς. Υἱοὶ Ἐφραὶμ ἐντείνοντες καὶ βάλλοντες τόξοις. Ἀπὸ μόνης τῆς φυλῆς τοῦ Ἐφραὶμ ὅλον τὸν λαὸν τοῦ Ἰσραὴλ τὸν ἀποσχισθέντα τοῦ Ἰούδα ἐδήλωσεν. Οὗτοι γὰρ καὶ τὰς δαμάλεις ἔστησαν, καὶ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἀπέστησαν. Αψάμενος τῆς τῶν πα- τέρων πονηρίας, ἐφεξῆς καταλέγει πᾶσαν τὴν κακίαν αὐτῶν, τήν τε παρὰ τοῦ Θεοῦ εἰς αὐτοὺς ἀγαθῶν δαψίλειαν, τήν τε πρὸς τὸν Θεὸν αὐτῶν ἀπιστίαν, τόν τε διαδεξάμενον αὐτοὺς διὰ ταῦτα ὄλεθρον· ἵνα διὰ τούτων παιδαγωγηθέντες, τὸν πονηρὸν φύγωσι ζῆλον. Λέγει δὲ, ὡς οἱ τοῦ Ἐφραὶμ υἱοὶ, τουτέστιν ἅπας Ἰσραήλ, οἱ δεδιδαγμένοι τοῖς πονηροῖς μάχεσθαι δαίμοσι, καὶ εἰς τοῦτο ὥσπερ τόξον κατασκευασθέν τες, παρ' αὐτὸν τὸν τοῦ πολέμου καιρὸν μετεβλήθη σαν, τὸν μὲν Δεσπότην καὶ Θεὸν ἀρνησάμενοι, προσο κλίναντες ἑαυτοὺς τῷ Βαραββᾷ, τουτέστι τῷ Σατανά. Οὐκ ἐφύλαξαν τὴν διαθήκην τοῦ Θεοῦ. Τὴν καινὴν τοῦ Εὐαγγελίου παράδοσιν φησι, καὶ τόν Ἰδοὺ ἡμέρα ἔρχεται, καὶ διαθήσομαι αὐτοῖς διαθήκην καινήν. Αἰτίας δέ ἐστιν ἀπόδοσις, ὅτι, ταύτην με φυλάξαντες, ἥτις ἐστὶ καινὸς νόμος τοῦ Θεοῦ, ἐστράφησαν ἐν ἡμέρᾳ πολέμου. Οὐ γὰρ ἐπίστευον αὐτῷ λέγοντι· Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω. Δέον γὰρ βάλλειν καὶ πολεμεῖν τοὺς Θεῷ που λεμοῦντας· οἱ δὲ κατὰ Θεοῦ ἤραντο πόλεμον. Καὶ ἐπελάθοντο τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοῦ. Καίτοι, φησί, πολλὰ εὐεργετημένοι, πάντα ἀπὸ τῆς μνήμης ἀνεῤῥίπισαν. Καὶ τούτου ἀπόδειξις τὸ παραδοῦναι Πιλάτῳ. Ἐπελάθοντο τὸ πῶς διῆλθεν εὐεργετῶν αὐτ S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - sed pro filiis eorum omnia Salvatoris mirabilia opera patrata sunt: quare non çessarunt ipsis nar- rantes laudes Domini et virtutes ejus. dit patribus eorum, et tabernaculum testimonii, instituens eos ut per legem cognoscerent Salvato- rem, qui in tempore ad genus hominum advenit. "atoris discipulos, qui mirabilia per Christum edita aliis suis annuntiant; id est, iis qui ipsorum opera ad fidem accedunt. enarrabunt, ex quibus solis poterunt Deum sibi spem ascribere. quit, apostoli laudes Dei iis qui per ipsum instituti sunt: ut exquirant Dei mandata, et ne patrum suo- rum infelicitatem imitentur. Illa namque generatio cor rectum non habuit erga Deum, neque fidem habuit cum Deo spiritus ejus. Generatio quæ non direxit cor suum. Illi namque spem in Deo firmam non habuerunt, quia noluerunt rectam ingredi viam; sed sententiam habuere divinis adversan- tem legibus. Per solam tribum Ephraim totum populum Israel a Juda segregatum et divisum significavit. Ipsi enim et vitulos erexerunt, et a legali cultu desciverunt. Postquam ante tetigerat patrum malignitatem, jam eorum improbitatem ex integro recenset, atque bonorum copiam a Deo illis concessam; eorum er- ga Deum infidelitatem, denique perniciem quæ his de causis illos excepit. Ut iis instituti, malum ze- lum effugerent. Dicit autem filios Ephraim, id est totum Israelem, qui didicerunt cum malignis dæ- monibus pugnare, atque ad eam rem in modum ar- cus adornati erant, ipso pugnæ tempore mutasse sententiam, atque Dominum et Deum negasse, ut voluntate ad Barabbam, id est ad Satanam, decli- narent. C Evangelii traditionem dicit, atque illud: Ecce dies D venit, et disponam cum eis testamentum novum 95. Causa autem bic redditur, quia illud non custo- dientes, quod est nova lex Dei, conversi sunt in die belli. Non enim credebant ei dicenti: Ego ex Patre exivi et venio ". Cum enim par fuisset ad- versus eos pugnare qui contra Deum bellum gere- rent,'illi adversus Deum bellum moverunt. multa beneficia acceperint, omnia a memoria sua abjecerunt. Et ejusce rei argumentum illud est, quod cum tradiderint Pilato. Obliti sunt quomodo **Baruch 11, 35. * Joall. IV, 27. 5. Et legem posuit in Israel. Legem, inquit, de- 6. Filii qui nascentur. His significat sanctos Sal- 7. Et non obliviscantur operum Dei. Hæc ipsis 3. Ne fant sicut patres eorum. Annuntiabunt, in- 9. Filii Ephraim intendentes et millentes arcubus. 10. Non custodierunt testamentum Dei. Novam 11. Et obliti sunt benefactorum ejus. Licet enim
Ὅτι δὲ λαὸς αὐτοῦ τὰ ἔθνη, ὁ προφήτης Ζαχαρίας φησί· Καὶ καταφεύξονται ἔθνη πολλὰ ἐπὶ τὸν Κύριον, καὶ ἔσονται αὐτῷ εἰς λαόν. Κλίνατε τὸ οὖς ὑμῶν πρὸς τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου. Προθύμως γὰρ, φησὶ, τῶν παρ’ ἐμοῦ λεγομένων ἀκούσατε. Ἀνοίξω ἐν παραβολαῖς τὸ στόμα μου. Σαφῶς τοῦτο ὁ εὐαγγελιστὴς ἡρμήνευσε πληρωθὲν, ὅτε τὰς πολλὰς παραβολὰς εἶπεν ὁ Κύριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις. Καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν διηγήσαντο ἡμῖν. Ὅσα παρὰ τῶν πατέρων, φησὶ, δεδιδάγμεθα ἀκούσαντες, πάντα ταῦτα διὰ τῶν ἔργων καὶ τῆς αὐτοῦ παρουσίας ἐγνώκαμεν. Οὐκ ἐκρύβη ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῶν εἰς γενεὰν ἑτέραν. Οὐχ ἑτέρᾳ, φησὶ, γενεᾷ, ἀλλὰ τοῖς τέκνοις αὐτῶν πάντα πέπρακται τὰ παρὰ τοῦ Σωτῆρος μεγαλουργήματα· διὸ οὐκ ἐπαύσαντο αὐτοῖς προαγγέλλοντες τὰς αἰνέσεις τοῦ Κυρίου καὶ τὰς δυναστείας αὐτοῦ. Καὶ νόμον ἔθετο ἐν Ἰσραήλ. Νόμον, φησὶν, ἔδωκε τοῖς πατράσιν αὐτῶν, καὶ τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, παιδαγωγῶν αὐτοὺς εἰς τὸ γνῶναι διὰ τοῦ νόμου τὸν κατὰ καιροὺς ἐπιδημήσαντα Σωτῆρα τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων. Υἱοὶ τεχθησόμενοι.
Α αὐτῶν πάντα πέπρακται τὰ παρὰ τοῦ Σωτῆρος με γαλουργήματα· διὸ οὐκ ἐπαύσαντο αὐτοῖς προαγγέλ λοντες τὰς ανέσεις τοῦ Κυρίου καὶ τὰς δυνα στείας αὐτοῦ. Καὶ νόμον ἔθετο ἐν Ισραήλ. Νόμον, φησὶν, ἔδωκε τοῖς πατράσιν αὐτῶν, καὶ τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, παιδαγωγῶν αὐτοὺς εἰς τὸ γνῶναι διὰ τοῦ νόμου τὸν κατὰ καιροὺς ἐπιδημήσαντα Σωτήρα τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων. Υἱοὶ τεχθησόμενοι. Σημαίνει δὲ διὰ τούτων τοὺς ἁγίους τοῦ Σωτῆρος μαθητάς, οἵτινες τὰ θαυμάσια & κατώρθωσεν ὁ Χριστὸς, τοῖς υἱοῖς αὐτῶν ἀπαγγέλ λουσι· τουτέστι τοῖς προσελθοῦσι δι' αὐτῶν τῇ πίστει. Καὶ μὴ ἐπιλάθωνται τῶν ἔργων τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα διηγήσονται αὐτοῖς, δι' ὧν δυνήσονται μόνον ἐλπίδα Β τὸν Θεὸν ἐπιγράψασθαι. Ἵνα μὴ γένωνται ὡς οἱ πατέρες αὐτῶν. Απαγ γελοῦσι, φησί, τὰς αἰνέσεις τοῦ Θεοῦ τοῖς δι' αὐτοῦ παιδαγωγουμένοις οἱ ἀπόστολοι ἵνα καὶ ἐκζητήσωσι τὰς τοῦ Θεοῦ ἐντολὰς, καὶ μὴ τὴν τῶν πατέρων και κοδαιμονίαν μιμήσωνται. Ἐκείνη γάρ, φησὶν, ἡ γενεὰ οὐκ ἔσχεν εὐθῆ τὴν καρδίαν πρὸς Θεὸν, οὐδὲ πίστιν ἔσχε τὸ πνεῦμα αὐτῆς μετὰ τοῦ Θεοῦ. Γενεά· ἥτις οὐ κατεύθυνε τὴν καρδίαν αὐτῆς. Ἐκεῖνοι γὰρ βεβαίαν τὴν εἰς τὸν Θεὸν οὐκ ἐκτήσαντο πίστιν, τὴν εὐθεῖαν οὐκ ἐθελήσαντες πορείαν ὁδεῦσαι, ἀλλὰ γνώμην ἐσχηκότες τοῖς θείοις ἐναντιουμένην θεσμοῖς. Υἱοὶ Ἐφραὶμ ἐντείνοντες καὶ βάλλοντες τόξοις. Ἀπὸ μόνης τῆς φυλῆς τοῦ Ἐφραὶμ ὅλον τὸν λαὸν τοῦ Ἰσραὴλ τὸν ἀποσχισθέντα τοῦ Ἰούδα ἐδήλωσεν. Οὗτοι γὰρ καὶ τὰς δαμάλεις ἔστησαν, καὶ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἀπέστησαν. Αψάμενος τῆς τῶν πα- τέρων πονηρίας, ἐφεξῆς καταλέγει πᾶσαν τὴν κακίαν αὐτῶν, τήν τε παρὰ τοῦ Θεοῦ εἰς αὐτοὺς ἀγαθῶν δαψίλειαν, τήν τε πρὸς τὸν Θεὸν αὐτῶν ἀπιστίαν, τόν τε διαδεξάμενον αὐτοὺς διὰ ταῦτα ὄλεθρον· ἵνα διὰ τούτων παιδαγωγηθέντες, τὸν πονηρὸν φύγωσι ζῆλον. Λέγει δὲ, ὡς οἱ τοῦ Ἐφραὶμ υἱοὶ, τουτέστιν ἅπας Ἰσραήλ, οἱ δεδιδαγμένοι τοῖς πονηροῖς μάχεσθαι δαίμοσι, καὶ εἰς τοῦτο ὥσπερ τόξον κατασκευασθέν τες, παρ' αὐτὸν τὸν τοῦ πολέμου καιρὸν μετεβλήθη σαν, τὸν μὲν Δεσπότην καὶ Θεὸν ἀρνησάμενοι, προσο κλίναντες ἑαυτοὺς τῷ Βαραββᾷ, τουτέστι τῷ Σατανά. Οὐκ ἐφύλαξαν τὴν διαθήκην τοῦ Θεοῦ. Τὴν καινὴν τοῦ Εὐαγγελίου παράδοσιν φησι, καὶ τόν Ἰδοὺ ἡμέρα ἔρχεται, καὶ διαθήσομαι αὐτοῖς διαθήκην καινήν. Αἰτίας δέ ἐστιν ἀπόδοσις, ὅτι, ταύτην με φυλάξαντες, ἥτις ἐστὶ καινὸς νόμος τοῦ Θεοῦ, ἐστράφησαν ἐν ἡμέρᾳ πολέμου. Οὐ γὰρ ἐπίστευον αὐτῷ λέγοντι· Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω. Δέον γὰρ βάλλειν καὶ πολεμεῖν τοὺς Θεῷ που λεμοῦντας· οἱ δὲ κατὰ Θεοῦ ἤραντο πόλεμον. Καὶ ἐπελάθοντο τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοῦ. Καίτοι, φησί, πολλὰ εὐεργετημένοι, πάντα ἀπὸ τῆς μνήμης ἀνεῤῥίπισαν. Καὶ τούτου ἀπόδειξις τὸ παραδοῦναι Πιλάτῳ. Ἐπελάθοντο τὸ πῶς διῆλθεν εὐεργετῶν αὐτ S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. - sed pro filiis eorum omnia Salvatoris mirabilia opera patrata sunt: quare non çessarunt ipsis nar- rantes laudes Domini et virtutes ejus. dit patribus eorum, et tabernaculum testimonii, instituens eos ut per legem cognoscerent Salvato- rem, qui in tempore ad genus hominum advenit. "atoris discipulos, qui mirabilia per Christum edita aliis suis annuntiant; id est, iis qui ipsorum opera ad fidem accedunt. enarrabunt, ex quibus solis poterunt Deum sibi spem ascribere. quit, apostoli laudes Dei iis qui per ipsum instituti sunt: ut exquirant Dei mandata, et ne patrum suo- rum infelicitatem imitentur. Illa namque generatio cor rectum non habuit erga Deum, neque fidem habuit cum Deo spiritus ejus. Generatio quæ non direxit cor suum. Illi namque spem in Deo firmam non habuerunt, quia noluerunt rectam ingredi viam; sed sententiam habuere divinis adversan- tem legibus. Per solam tribum Ephraim totum populum Israel a Juda segregatum et divisum significavit. Ipsi enim et vitulos erexerunt, et a legali cultu desciverunt. Postquam ante tetigerat patrum malignitatem, jam eorum improbitatem ex integro recenset, atque bonorum copiam a Deo illis concessam; eorum er- ga Deum infidelitatem, denique perniciem quæ his de causis illos excepit. Ut iis instituti, malum ze- lum effugerent. Dicit autem filios Ephraim, id est totum Israelem, qui didicerunt cum malignis dæ- monibus pugnare, atque ad eam rem in modum ar- cus adornati erant, ipso pugnæ tempore mutasse sententiam, atque Dominum et Deum negasse, ut voluntate ad Barabbam, id est ad Satanam, decli- narent. C Evangelii traditionem dicit, atque illud: Ecce dies D venit, et disponam cum eis testamentum novum 95. Causa autem bic redditur, quia illud non custo- dientes, quod est nova lex Dei, conversi sunt in die belli. Non enim credebant ei dicenti: Ego ex Patre exivi et venio ". Cum enim par fuisset ad- versus eos pugnare qui contra Deum bellum gere- rent,'illi adversus Deum bellum moverunt. multa beneficia acceperint, omnia a memoria sua abjecerunt. Et ejusce rei argumentum illud est, quod cum tradiderint Pilato. Obliti sunt quomodo **Baruch 11, 35. * Joall. IV, 27. 5. Et legem posuit in Israel. Legem, inquit, de- 6. Filii qui nascentur. His significat sanctos Sal- 7. Et non obliviscantur operum Dei. Hæc ipsis 3. Ne fant sicut patres eorum. Annuntiabunt, in- 9. Filii Ephraim intendentes et millentes arcubus. 10. Non custodierunt testamentum Dei. Novam 11. Et obliti sunt benefactorum ejus. Licet enim
PG 27:352Σημαίνει δὲ διὰ τούτων τοὺς ἁγίους τοῦ Σωτῆρος μαθητὰς, οἵτινες τὰ θαυμάσια ἃ κατώρθωσεν ὁ Χριστὸς, τοῖς υἱοῖς αὐτῶν ἀπαγγέλλουσι· τουτέστι τοῖς προσελθοῦσι δι’ αὐτῶν τῇ πίστει. Καὶ μὴ ἐπιλάθωνται τῶν ἔργων τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα διηγήσονται αὐτοῖς, δι’ ὧν δυνήσονται μόνον ἐλπίδα τὸν Θεὸν ἐπιγράψασθαι. Ἵνα μὴ γένωνται ὡς οἱ πατέρες αὐτῶν. Ἀπαγγελοῦσι, φησὶ, τὰς αἰνέσεις τοῦ Θεοῦ τοῖς δι’ αὐτοῦ παιδαγωγουμένοις οἱ ἀπόστολοι· ἵνα καὶ ἐκζητήσωσι τὰς τοῦ Θεοῦ ἐντολὰς, καὶ μὴ τὴν τῶν πατέρων κακοδαιμονίαν μιμήσωνται. Ἐκείνη γὰρ, φησὶν, ἡ γενεὰ οὐκ ἔσχεν εὐθῆ τὴν καρδίαν πρὸς Θεὸν, οὐδὲ πίστιν ἔσχε τὸ πνεῦμα αὐτῆς μετὰ τοῦ Θεοῦ. Γενεὰ ἥτις οὐ κατεύθυνε τὴν καρδίαν αὐτῆς. Ἐκεῖνοι γὰρ βεβαίαν τὴν εἰς τὸν Θεὸν οὐκ ἐκτήσαντο πίστιν, τὴν εὐθεῖαν οὐκ ἐθελήσαντες πορείαν ὁδεῦσαι, ἀλλὰ γνώμην ἐσχηκότες τοῖς θείοις ἐναντιουμένην θεσμοῖς. Υἱοὶ Ἐφραὶ̈μ ἐντείνοντες καὶ βάλλοντες τόξοις. Ἀπὸ μόνης τῆς φυλῆς τοῦ Ἐφραὶ̈μ ὅλον τὸν λαὸν τοῦ Ἰσραὴλ τὸν ἀποσχισθέντα τοῦ Ἰούδα ἐδήλωσεν. Οὗτοι γὰρ καὶ τὰς δαμάλεις ἔστησαν, καὶ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἀπέστησαν.
Ἁψάμενος τῆς τῶν πατέρων πονηρίας, ἐφεξῆς καταλέγει πᾶσαν τὴν κακίαν αὐτῶν, τήν τε παρὰ τοῦ Θεοῦ εἰς αὐτοὺς ἀγαθῶν δαψίλειαν, τήν τε πρὸς τὸν Θεὸν αὐτῶν ἀπιστίαν, τόν τε διαδεξάμενον αὐτοὺς διὰ ταῦτα ὄλεθρον· ἵνα διὰ τούτων παιδαγωγηθέντες, τὸν πονηρὸν φύγωσι ζῆλον. Λέγει δὲ, ὡς οἱ τοῦ Ἐφραὶ̈μ υἱοὶ, τουτέστιν ἅπας Ἰσραὴλ, οἱ δεδιδαγμένοι τοῖς πονηροῖς μάχεσθαι δαίμοσι, καὶ εἰς τοῦτο ὥσπερ τόξον κατασκευασθέντες, παρ’ αὐτὸν τὸν τοῦ πολέμου καιρὸν μετεβλήθησαν, τὸν μὲν Δεσπότην καὶ Θεὸν ἀρνησάμενοι, προςκλίναντες ἑαυτοὺς τῷ Βαραββᾷ, τουτέστι τῷ Σατανᾷ. Οὐκ ἐφύλαξαν τὴν διαθήκην τοῦ Θεοῦ. Τὴν καινὴν τοῦ Εὐαγγελίου παράδοσίν φησι, καὶ τό· Ἰδοὺ ἡμέρα ἔρχεται, καὶ διαθήσομαι αὐτοῖς διαθήκην καινήν. Αἰτίας δέ ἐστιν ἀπόδοσις, ὅτι, ταύτην μὴ φυλάξαντες, ἥτις ἐστὶ καινὸς νόμος τοῦ Θεοῦ, ἐστράφησαν ἐν ἡμέρᾳ πολέμου. Οὐ γὰρ ἐπίστευον αὐτῷ λέγοντι· Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω. Δέον γὰρ βάλλειν καὶ πολεμεῖν τοὺς Θεῷ πολεμοῦντας· οἱ δὲ κατὰ Θεοῦ ἤραντο πόλεμον. Καὶ ἐπελάθοντο τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοῦ. Καίτοι, φησὶ, πολλὰ εὐεργετημένοι, πάντα ἀπὸ τῆς μνήμης ἀνεῤῥίπισαν.
Καὶ τούτου ἀπόδειξις τὸ παραδοῦναι Πιλάτῳ. Ἐπελάθοντο τὸ πῶς διῆλθεν εὐεργετῶν αὐτοὺς πάντας, καὶ ἰώμενος τοὺς καταδυναστευομένους ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Ἐναντίον τῶν πατέρων αὐτῶν ἃ ἐποίησε θαυμάσια. Οὕτω, φησὶ, τῶν εὐεργεσιῶν καὶ τῶν θαυμασίων ἐπελάθοντο τοῦ Χριστοῦ, ὥσπερ ἀμέλει καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ γεγενημένων, ὅτε αὐτοὺς ἠλευθέρου ὁ Θεός. Τοιοῦτον γάρ τι ἔοικεν ὑποσημαίνειν τὸ, Ἐναντίον τῶν πατέρων αὐτῶν· ὡσεὶ σαφέστερον ἔλεγεν· Ὁμοιότροποι τῷ ζήλῳ τῶν πατέρων αὐτῶν γεγόνασι τῷ πονηρῷ· καὶ ὥσπερ ἐκεῖνοι ἐπελάθοντο τοῦ Θεοῦ, οὕτω καὶ οὗτοι. Διέῤῥηξε θάλασσαν, καὶ διήγαγεν αὐτούς. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον φησὶν, ἀλλὰ καὶ θάλασσαν διελὼν ἅπαντας διεβίβασεν. Ἐντεῦθεν ἄρχεται τὰ ἐπὶ τῆς προτέρας λυτρώσεως διηγεῖσθαι θαυμάσια. Καταδιαιρεθείσης γὰρ εἰς διαιρέσεις πολλὰς τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης, καὶ τῶν ὑδάτων διοριζομένων καὶ ἐξ ἑκάστου μέρους μετεωριζομένων, καὶ αἰρομένων εἰς ὕψος, ὥσπερ ἐν ἀσκῷ τινι συνέκλεισεν αὐτὰ θείᾳ τινὶ δυνάμει, ὅπως μὴ διαχεόμενα ἐπικλύσῃ τὸ πλῆθος. Διὰ τοῦτο ἤκουσε Κύριος καὶ ἀνεβάλετο. Ἀντὶ τοῦ·
PG 27:353Ὑπερέθετο μικρὸν, καὶ οἱονεὶ ἀνέκοψε τὴν εὐεργετικὴν χεῖρα. Καὶ ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς. Οὐ μόνον, φησὶ, τῷ μάννα τὰ σώματα ἔτρεφεν, ἀλλὰ γὰρ καὶ λογικῇ τινι καὶ οὐρανίῳ δυνάμει διέτρεφεν αὐτῶν τὰς ψυχάς· ὥσπερ ἀμέλει διατρέφει καὶ τοὺς ἀγγέλους. Καὶ τοῦτό ἐστι μὲν καὶ ἐκ τοῦ συνδέσμου ἰδεῖν, τῷ ὥσπερ ἐν ἐπαγωγῇ εἰπεῖν τό· Καὶ ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς. Ἔστι δὲ οὐδὲν ἧττον καὶ τοῦ Ἀποστόλου μαθεῖν, περὶ αὐτῶν εἰρηκότος, ὡς πνευματικὸν ἔφαγον βρῶμα. Τοῦτο δὲ ἦν ὁ νῦν ἄρτος ἀγγέλων ὀνομαζόμενος. Καὶ ὡσεὶ ἄμμον θαλασσῶν πετεινὰ πτερωτά. Τὴν ὀρτυγομήτραν φησὶν ἐνταῦθα. Ἔτι τῆς βρώσεως οὔσης ἐν τῷ στόματι αὐτῶν. Γέγονε γὰρ αὐτοῖς εἰς χολέραν ἕξιν ἡ τροφὴ, ἅτε ὅλον διόλου ἐκνενευκότων εἰς τὴν τῶν κρεῶν πλησμονήν. Καὶ ἐμνήσθη, ὅτι σάρξ εἰσιν, πνεῦμα πορευόμενον καὶ οὐκ ἐπιστρέφον. Ἠλέει αὐτοὺς, φησὶ, καίτοι ὁρῶν αὐτοὺς ὁλοτρόπως ἐκκεκλικότας εἰς σάρκας, ἀντὶ τοῦ εἰς τὸ τὰ σαρκὸς φρονεῖν, καὶ πνεῦμα ἔχοντας, εἰς ἐπιθυμίαν σαρκὸς ἀεὶ πορευόμενον, καὶ οὐκ ἐπιστρέφον εἰς τὸ μετανοεῖν, καὶ ἐκζητεῖν ἐξ ὅλης ψυχῆς τὸν Θεόν.
τοὺς πάντας, καὶ ἰώμενος τοὺς καταδυναστευομένους ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Εναντίον τῶν πατέρων αὐτῶν ὁ ἐποίησε θαυ μάσια. Οὕτω, φησί, τῶν εὐεργεσιῶν καὶ τῶν θαυ μασίων ἐπελάθοντο τοῦ Χριστοῦ, ὥσπερ ἀμέλει καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ γεγενημένων, ὅτε αὐτοὺς ἠλευθέρου ὁ Θεός. Τοιοῦτον γάρ τι ἔοικεν ὑποσημαίνειν τὸ, Εναντίον τῶν πατέρων αὐτῶν ὡσεὶ σαφέστερον ἔλεγεν• Ομοιότροποι τῷ ζήλῳ τῶν πατέρων αὐτῶν γεγόνασι τῷ πονηρῷ· καὶ ὥσπερ ἐκεῖνοι ἐπελάθοντο τοῦ Θεοῦ, οὕτω καὶ οὗτοι. Διέρρηξε θάλασσαν, καὶ διήγαγεν αὐτούς. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον φησὶν, ἀλλὰ καὶ θάλασσαν διελών ἅπαντας διεβίβασεν. Ἐντεῦθεν ἄρχεται τὰ ἐπὶ τῆς προτέρας λυτρώσεως διηγεῖσθαι θαυμάσια. Καταδι- αιρεθείσης γὰρ εἰς διαιρέσεις πολλὰς τῆς Ἐρυθράς θαλάσσης, καὶ τῶν ὑδάτων διοριζομένων καὶ ἐξ ἑκά- στου μέρους μετεωριζομένων, καὶ αἱρομένων εἰς ὕψος, ὥσπερ ἐν ἀσκῷ τινι συνέκλεισεν αὐτὰ θείᾳ τινὶ δυνάμει, ὅπως μὴ διαχεόμενα ἐπικλύσῃ τὸ πλῆθος. Διὰ τοῦτο ἤκουσε Κύριος καὶ ἀνεβάλετο. Αντί τοῦ· Ὑπερέθετο μικρὸν, καὶ οἱονεὶ ἀνέκοψε τὴν εὐ εργετικὴν χεῖρα. Καὶ ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς. Οὐ μόνον, φησί, τῷ μάννα τὰ σώματα ἔτρεφεν, ἀλλὰ γὰρ καὶ λογικῇ τινι καὶ οὐρανίῳ δυνάμει διέτρεφεν αὐτῶν τὰς ψυχάς· ὥσπερ ἀμέλει διατρέφει καὶ τοὺς ἀγγέ λους. Καὶ τοῦτό ἐστι μὲν καὶ ἐκ τοῦ συνδέσμου ἰδεῖν, τῷ ὥσπερ ἐν ἐπαγωγῇ εἰπεῖν τό· Καὶ ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς. Ἔστι δὲ οὐδὲν ἧττον καὶ τοῦ ᾿Απο στόλου μαθεῖν, περὶ αὐτῶν εἰρηκότος, ὡς πνευματι κὴν ἔφαγον βρώμα. Τοῦτο δὲ ἦν ὁ νῦν ἄρτος ἀγγέλων ὀνομαζόμενος. Καὶ ὡσεὶ ἄμμον θαλασσών πετεινὰ πτερωτά. Τὴν ὀρτυγομήτραν φησὶν ἐνταῦθα. Ετι τῆς βρώσεως οὔσης ἐν τῷ στόματι αὐτῶν. Γέγονε γὰρ αὐτοῖς εἰς χολέραν ἕξιν ἡ τροφή, ἅτε ὅλον διόλου εκνενευκότων εἰς τὴν τῶν κρεῶν πλη- σμονήν. Καὶ ἐμνήσθη, ὅτι σάρξ εἰσιν, πνεῦμα πορευό- μενον καὶ οὐκ ἐπιστρέφον. Ἠλέει αὐτοὺς, φησί, καίτοι ὁρῶν αὐτοὺς ὁλοτρόπως εκκεκλικότας εἰς σάρ- κας, ἀντὶ τοῦ εἰς τὸ τὰ σαρκὸς φρονεῖν, καὶ πνεῦμα ἔχοντας, εἰς ἐπιθυμίαν σαρκὸς ἀεὶ πορευόμενον, καὶ οὐκ ἐπιστρέφον εἰς τὸ μετανοεῖν, καὶ ἐκζητεῖν ἐξ ὅλης ψυχῆς τὸν Θεόν. Δι' οὐδὲν οὖν ἕτερον ἠλέει καὶ ἔσωσεν, ἢ διὰ τὴν οἰκείαν μόνον φιλανθρωπίαν. Διδ καὶ προλαβὼν εἶπεν· Αὐτὸς γάρ ἐστιν οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων. Οὐκ ἐμνήσθησαν τῆς χειρὸς αὐτοῦ ἡμέρας ἧς ἐλυτρώσατο αὐτοὺς ἐκ χειρὸς θλίβοντος. Καταλέ- ξας τὰ ἐν τῇ θαλάσσῃ καὶ ἐν ἐρήμῳ αὐτοῖς δεδομένα ἀγαθὰ, ἕτερον εὐεργεσίας καταλέγει τρόπον. Ταῦτα δέ ἐστι τὰ περιστάντα δεινὰ τοὺς ἐχθρούς· ἥ τε εἰς αἷμα μεταβολὴ τοῦ ποταμοῦ, καὶ ἡ κυνόμυια, καὶ ὁ βάτραχος, καὶ ἡ ἐρυσίβη, καὶ ἡ ἀκρὶς, καὶ ἡ χάλαζα, καὶ ἡ πάχνη, καὶ τὸ πῦρ, καὶ ἡ τῶν πονηρῶν ἁγγέ- λων αποστολή· καὶ τὰ λοιπὰ μέχρι τῆς τῶν πρωτο- τόχων ἀπωλείας. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVII. A pertransierit benefciis eos cumulans, et sanans eos qui sub potestate diaboli essent. B C neficiorum et mirabilium Christi obliti sunt, sicut patres eorum qui in Ægypto fuere quando libera- vit eos Dominus. Simile enim quidpiam videtur si- gnificare illud : Coram patribus eorum; ac si aper- uus diceret Similes patribus suis in malis studiis fuere; et sicut illi obliti sunt Deum, ita et isti. 13-15. Interrupit mare et perduxit eos. Non 80- lum hoc, inquit, sed etiam mare dividens, omnes pertransire fecit. Hinc incipit ea quæ in priori li- beratione edita sunt miracula recensere. Diviso enim in multas divisiones Rubro mari, ac separatis aquis et ex utraque parte in sublime elatis, quasi in utre quodam divina virtute conclusit eas, ne effusa multitudinem demergerent. ceret, Supersedit parum, et operatricem manum quasi cohibuit manna corpora nutriebat, sed et rationabili qua- dam et cœlesti virtute alebat eorum animas, sicut revera etiam alit angelos. Atque illud potest ex conjunctione animadverti, quæ quasi in quadam additione jacet cum dicitur: Et panem coli dedit eis. Nihilominus autem possumus id ex Apostolo ediscere, qui de illis dicit quod spiritualem cibum comederent. Illud autem erat quod hic panis ange- lorum vocatur. coturnice bic loquitur. sus est illis cibus in iracundiam, utpote qui omni- no ad saturitatem carnium declinatint. dens et non rediens. Miserabatur, inquit, illos, etsi videret eos omnino declinasse ad carnes, id est, ut ea quæ carnis sunt saperent, ac spiritum habere ad D concupiscentiam carnis semper vadentem, nec con- vertentem se ad pœnitentiam, ut quæreret Deuni ex tota anima. Nulla igitur alia de causa misera- tus est et salvum fecit illum, nisi propter suam solum clementiam. Quare prius dixit : Ipse enim miserator et misericors. 42, 49. Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Postquam enume- ravit bona in mari et in deserto ipsis collata, alium recenset beneficiorum modum. Hæc autem sunt mala inimicis illata, scilicet mutatio fluminis in sanguinem, cynomyia, ranæ, ærugo, locusta, grando, pruina, ignis, immissio angelorum malo- rum, et reliqua usque ad primogenitorum exi- tium. 12. Coram patribus eorum fecit mirabilia. Ita be- 21. Ideo audivit Dominus et distulit. Quasi di- 24. Ει panem cœli dedit eis. Non solum, inquit, 27. Et sicut arenam maris volatilia pennata. De 30. Adhuc escæ eorum erant in ore ipsorum. Ver- 39. Et recordatus est, quia caro sunt, spiri.us va-
Δι’ οὐδὲν οὖν ἕτερον ἠλέει καὶ ἔσωσεν, ἢ διὰ τὴν οἰκείαν μόνον φιλανθρωπίαν. Διὸ καὶ προλαβὼν εἶπεν· Αὐτὸς γάρ ἐστιν οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων. Οὐκ ἐμνήσθησαν τῆς χειρὸς αὐτοῦ ἡμέρας ἧς ἐλυτρώσατο αὐτοὺς ἐκ χειρὸς θλίβοντος. Καταλέξας τὰ ἐν τῇ θαλάσσῃ καὶ ἐν ἐρήμῳ αὐτοῖς δεδομένα ἀγαθὰ, ἕτερον εὐεργεσίας καταλέγει τρόπον. Ταῦτα δέ ἐστι τὰ περιστάντα δεινὰ τοὺς ἐχθρούς· ἥ τε εἰς αἷμα μεταβολὴ τοῦ ποταμοῦ, καὶ ἡ κυνόμυια, καὶ ὁ βάτραχος, καὶ ἡ ἐρυσίβη, καὶ ἡ ἀκρὶς, καὶ ἡ χάλαζα, καὶ ἡ πάχνη, καὶ τὸ πῦρ, καὶ ἡ τῶν πονηρῶν ἀγγέλων ἀποστολή· καὶ τὰ λοιπὰ μέχρι τῆς τῶν πρωτοτόκων ἀπωλείας. Ὡδοποίησε τρίβον τῇ ὀργῇ αὐτοῦ. Δεδωκὼς, φησὶ, τοῦ ἀμνοῦ τὸ μυστήριον, διέξοδον δέδωκε τῇ ὀργῇ, ὅπως τὸν αὐτοῦ παρέλθῃ λαὸν, καὶ μὴ ἅψηται τῶν αὐτοῦ τελούντων τὸ μυστήριον. Ἀλλὰ φυλάξας τούτους διὰ τοῦ ἔξοδον δοῦναι τῇ ὀργῇ, αὐτῶν τῶν ψυχῶν, δηλαδὴ τῶν Αἰγυπτίων, οὐκ ἐφείσατο ἀπὸ θανάτου· παρέδωκε γὰρ τῷ ἐξολοθρευτῇ. Καὶ εἰσήγαγεν αὐτοὺς εἰς ὄρος ἁγιάσματος αὐτοῦ. Ἱερουσαλήμ φησι καὶ τὸν μετὰ ταῦτα οἰκοδομηθέντα ἐν αὐτῇ ναόν. Ὄρος τοῦτο ὃ ἐκτήσατο ἡ δεξιὰ αὐτοῦ.
τοὺς πάντας, καὶ ἰώμενος τοὺς καταδυναστευομένους ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Εναντίον τῶν πατέρων αὐτῶν ὁ ἐποίησε θαυ μάσια. Οὕτω, φησί, τῶν εὐεργεσιῶν καὶ τῶν θαυ μασίων ἐπελάθοντο τοῦ Χριστοῦ, ὥσπερ ἀμέλει καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ γεγενημένων, ὅτε αὐτοὺς ἠλευθέρου ὁ Θεός. Τοιοῦτον γάρ τι ἔοικεν ὑποσημαίνειν τὸ, Εναντίον τῶν πατέρων αὐτῶν ὡσεὶ σαφέστερον ἔλεγεν• Ομοιότροποι τῷ ζήλῳ τῶν πατέρων αὐτῶν γεγόνασι τῷ πονηρῷ· καὶ ὥσπερ ἐκεῖνοι ἐπελάθοντο τοῦ Θεοῦ, οὕτω καὶ οὗτοι. Διέρρηξε θάλασσαν, καὶ διήγαγεν αὐτούς. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον φησὶν, ἀλλὰ καὶ θάλασσαν διελών ἅπαντας διεβίβασεν. Ἐντεῦθεν ἄρχεται τὰ ἐπὶ τῆς προτέρας λυτρώσεως διηγεῖσθαι θαυμάσια. Καταδι- αιρεθείσης γὰρ εἰς διαιρέσεις πολλὰς τῆς Ἐρυθράς θαλάσσης, καὶ τῶν ὑδάτων διοριζομένων καὶ ἐξ ἑκά- στου μέρους μετεωριζομένων, καὶ αἱρομένων εἰς ὕψος, ὥσπερ ἐν ἀσκῷ τινι συνέκλεισεν αὐτὰ θείᾳ τινὶ δυνάμει, ὅπως μὴ διαχεόμενα ἐπικλύσῃ τὸ πλῆθος. Διὰ τοῦτο ἤκουσε Κύριος καὶ ἀνεβάλετο. Αντί τοῦ· Ὑπερέθετο μικρὸν, καὶ οἱονεὶ ἀνέκοψε τὴν εὐ εργετικὴν χεῖρα. Καὶ ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς. Οὐ μόνον, φησί, τῷ μάννα τὰ σώματα ἔτρεφεν, ἀλλὰ γὰρ καὶ λογικῇ τινι καὶ οὐρανίῳ δυνάμει διέτρεφεν αὐτῶν τὰς ψυχάς· ὥσπερ ἀμέλει διατρέφει καὶ τοὺς ἀγγέ λους. Καὶ τοῦτό ἐστι μὲν καὶ ἐκ τοῦ συνδέσμου ἰδεῖν, τῷ ὥσπερ ἐν ἐπαγωγῇ εἰπεῖν τό· Καὶ ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς. Ἔστι δὲ οὐδὲν ἧττον καὶ τοῦ ᾿Απο στόλου μαθεῖν, περὶ αὐτῶν εἰρηκότος, ὡς πνευματι κὴν ἔφαγον βρώμα. Τοῦτο δὲ ἦν ὁ νῦν ἄρτος ἀγγέλων ὀνομαζόμενος. Καὶ ὡσεὶ ἄμμον θαλασσών πετεινὰ πτερωτά. Τὴν ὀρτυγομήτραν φησὶν ἐνταῦθα. Ετι τῆς βρώσεως οὔσης ἐν τῷ στόματι αὐτῶν. Γέγονε γὰρ αὐτοῖς εἰς χολέραν ἕξιν ἡ τροφή, ἅτε ὅλον διόλου εκνενευκότων εἰς τὴν τῶν κρεῶν πλη- σμονήν. Καὶ ἐμνήσθη, ὅτι σάρξ εἰσιν, πνεῦμα πορευό- μενον καὶ οὐκ ἐπιστρέφον. Ἠλέει αὐτοὺς, φησί, καίτοι ὁρῶν αὐτοὺς ὁλοτρόπως εκκεκλικότας εἰς σάρ- κας, ἀντὶ τοῦ εἰς τὸ τὰ σαρκὸς φρονεῖν, καὶ πνεῦμα ἔχοντας, εἰς ἐπιθυμίαν σαρκὸς ἀεὶ πορευόμενον, καὶ οὐκ ἐπιστρέφον εἰς τὸ μετανοεῖν, καὶ ἐκζητεῖν ἐξ ὅλης ψυχῆς τὸν Θεόν. Δι' οὐδὲν οὖν ἕτερον ἠλέει καὶ ἔσωσεν, ἢ διὰ τὴν οἰκείαν μόνον φιλανθρωπίαν. Διδ καὶ προλαβὼν εἶπεν· Αὐτὸς γάρ ἐστιν οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων. Οὐκ ἐμνήσθησαν τῆς χειρὸς αὐτοῦ ἡμέρας ἧς ἐλυτρώσατο αὐτοὺς ἐκ χειρὸς θλίβοντος. Καταλέ- ξας τὰ ἐν τῇ θαλάσσῃ καὶ ἐν ἐρήμῳ αὐτοῖς δεδομένα ἀγαθὰ, ἕτερον εὐεργεσίας καταλέγει τρόπον. Ταῦτα δέ ἐστι τὰ περιστάντα δεινὰ τοὺς ἐχθρούς· ἥ τε εἰς αἷμα μεταβολὴ τοῦ ποταμοῦ, καὶ ἡ κυνόμυια, καὶ ὁ βάτραχος, καὶ ἡ ἐρυσίβη, καὶ ἡ ἀκρὶς, καὶ ἡ χάλαζα, καὶ ἡ πάχνη, καὶ τὸ πῦρ, καὶ ἡ τῶν πονηρῶν ἁγγέ- λων αποστολή· καὶ τὰ λοιπὰ μέχρι τῆς τῶν πρωτο- τόχων ἀπωλείας. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVII. A pertransierit benefciis eos cumulans, et sanans eos qui sub potestate diaboli essent. B C neficiorum et mirabilium Christi obliti sunt, sicut patres eorum qui in Ægypto fuere quando libera- vit eos Dominus. Simile enim quidpiam videtur si- gnificare illud : Coram patribus eorum; ac si aper- uus diceret Similes patribus suis in malis studiis fuere; et sicut illi obliti sunt Deum, ita et isti. 13-15. Interrupit mare et perduxit eos. Non 80- lum hoc, inquit, sed etiam mare dividens, omnes pertransire fecit. Hinc incipit ea quæ in priori li- beratione edita sunt miracula recensere. Diviso enim in multas divisiones Rubro mari, ac separatis aquis et ex utraque parte in sublime elatis, quasi in utre quodam divina virtute conclusit eas, ne effusa multitudinem demergerent. ceret, Supersedit parum, et operatricem manum quasi cohibuit manna corpora nutriebat, sed et rationabili qua- dam et cœlesti virtute alebat eorum animas, sicut revera etiam alit angelos. Atque illud potest ex conjunctione animadverti, quæ quasi in quadam additione jacet cum dicitur: Et panem coli dedit eis. Nihilominus autem possumus id ex Apostolo ediscere, qui de illis dicit quod spiritualem cibum comederent. Illud autem erat quod hic panis ange- lorum vocatur. coturnice bic loquitur. sus est illis cibus in iracundiam, utpote qui omni- no ad saturitatem carnium declinatint. dens et non rediens. Miserabatur, inquit, illos, etsi videret eos omnino declinasse ad carnes, id est, ut ea quæ carnis sunt saperent, ac spiritum habere ad D concupiscentiam carnis semper vadentem, nec con- vertentem se ad pœnitentiam, ut quæreret Deuni ex tota anima. Nulla igitur alia de causa misera- tus est et salvum fecit illum, nisi propter suam solum clementiam. Quare prius dixit : Ipse enim miserator et misericors. 42, 49. Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Postquam enume- ravit bona in mari et in deserto ipsis collata, alium recenset beneficiorum modum. Hæc autem sunt mala inimicis illata, scilicet mutatio fluminis in sanguinem, cynomyia, ranæ, ærugo, locusta, grando, pruina, ignis, immissio angelorum malo- rum, et reliqua usque ad primogenitorum exi- tium. 12. Coram patribus eorum fecit mirabilia. Ita be- 21. Ideo audivit Dominus et distulit. Quasi di- 24. Ει panem cœli dedit eis. Non solum, inquit, 27. Et sicut arenam maris volatilia pennata. De 30. Adhuc escæ eorum erant in ore ipsorum. Ver- 39. Et recordatus est, quia caro sunt, spiri.us va-
PG 27:356Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ Χριστὸς ἡ δεξιὰ τοῦ Πατρὸς, ὁ καὶ πάλαι προπορευόμενος τοῦ λαοῦ, καὶ κατακληροδοτῶν αὐτοῖς τῆς ἐπαγγελίας τὴν γῆν. Καὶ ἐξέβαλεν ἀπὸ προσώπου αὐτῶν ἔθνη. Τὸν Ἀμοῤῥαῖον καὶ τὸν Χετταῖον, καὶ τοὺς ἑξῆς δηλουμένους. Καὶ ἐκληροδότησεν αὐτοὺς ἐν σχοινίῳ κληροδοσίας. Αὐτῶν τῶν ἐξελαθέντων καὶ ἀνῃρημένων ἑπτὰ ἐθνῶν. Τὰς γὰρ πόλεις αὐτῶν τῶν ἐκβεβλημένων καὶ τοὺς οἴκους ἐκληρονόμησαν. Καὶ ἐπείρασαν καὶ παρεπίκραναν τὸν Θεὸν τὸν ὕψιστον. Τὴν ἐπὶ τῶν κριτῶν γενομένην εἰδωλολατρείαν σημαίνει, καὶ τὴν ἐπὶ τῶν βασιλειῶν. Καὶ τὰ μαρτύρια αὐτοῦ οὐκ ἐφυλάξαντο. Καὶ ἀπέστρεψαν, καὶ ἠθέτησαν, καθὼς καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν. Ὥσπερ οἱ πατέρες αὐτῶν, φησὶν, ἐν τῇ ἐρήμῳ τὸν μόσχον πεποιήκασι, τὸν λυτρωτὴν ἀρνησάμενοι· οὕτω καὶ οὗτοι πάλιν τὰς δαμάλεις ἀναθέντες ἔθυον, ἐγκαταλιπόντες Θεόν. Καὶ παρώργισαν αὐτὸν ἐν τοῖς βουνοῖς αὐτῶν. Ἐπὶ πᾶσαν γὰρ κορυφὴν ὄρους τοῖς ἀκαθάρτοις ἔθυον δαίμοσιν, ὡς ὁ προφήτης Ὠσηέ φησιν. Ἤκουσεν ὁ Θεὸς καὶ ὑπερεῖδε, καὶ ἐξουδένωσε σφόδρα Ἰσραήλ. Παρεδόθησαν γὰρ εἰς διαφόρους αἰχμαλωσίας. Καὶ ἀπώσατο τὴν σκηνὴν Σηλώμ.
Ἐν Σηλὼμ γὰρ ἦν τὸ πρότερον ἡ σκηνὴ, ἡνίκα ἱεράτευσαν Ἡλεὶ καὶ Σαμουήλ. Σκήνωμα ὃ κατεσκήνωσεν ἐν ἀνθρώποις. Σκήνωμα τὴν κιβωτόν φησιν, ἥπερ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων ἀφῄρηται τῶν πέντε σατραπειῶν τῶν λαβουσῶν αὐτήν. Καὶ παρέδωκεν εἰς αἰχμαλωσίαν τὴν ἰσχὺν αὐτῶν, καὶ καλλονὴν αὐτῶν. Ἰσχὺς αὐτῶν καὶ μὴν καὶ καλλονὴ ἡ κιβωτὸς ἦν ἣ παραδέδοται Ἀζωτίων εἰς χεῖρας. Καὶ συνέκλεισεν εἰς ῥομφαίαν τὸν λαὸν αὐτοῦ. Ἀγόμενοι γὰρ αἰχμάλωτοι, ἀπέθνησκον, οὐδενὸς αὐτοῖς ἐπικουροῦντος, διὰ τὸ προδεδαπανῆσθαι πυρὶ τοὺς ἐπιτηδείους αὐτῶν. Οἱ ἱερεῖς αὐτῶν ἐν ῥομφαίᾳ ἔπεσον. Τοὺς υἱοὺς Ἡλεὶ τοῦ ἱερέως λέγει. Καὶ αἱ χῆραι αὐτῶν οὐ κλαυθήσονται. Συνδιολώλασι γὰρ τῇ αὐτῶν ἀπωλείᾳ, καὶ τῷ τῶν ἀνδρῶν θανάτῳ συνήφθησαν, μηδὲ τῶν ἐπὶ νεκροῖς ἀξιωθεῖσαι δακρύων. Καὶ ἐπάταξε τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ εἰς τὰ ὀπίσω. Τοῦτό φησι διὰ τὸ Ἀζωτίους καὶ Ἀσκαλωνίτας εἰς τὰς ἕδρας πατάξαι, ἄχρις οὗ τὴν κιβωτὸν ἀπέστειλαν. Καὶ ἀπώσατο τὸ σκήνωμα Ἰωσήφ. Τοῦτό φησι διὰ τὸ τὴν Σηλὼμ ἐν τῇ μερίδι εἶναι τοῦ Ἰωσήφ· Ἐφραὶ̈μ δὲ υἱὸς Ἰωσήφ. Καὶ ἐξελέξατο τὴν φυλὴν Ἰούδα. Ἀπὸ γὰρ ταύτης τοὺς βασιλέας ἐποίησεν, ὧν πρῶτος Δαυί̈δ.
PG 27:357Ἰστέον δὲ, ὡς φυλὴν ἀντὶ φυλῆς ἐξελέξατο, τὴν Ἰούδα ἀντὶ τῆς Ἰωσήφ· καὶ τόπον ἀντὶ τόπου, τὸ ὄρος Σιὼν ἀντὶ τῆς Σηλώμ. Καὶ ᾠκοδόμησεν ὡς μονοκέρωτος τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. Ἁγίασμα μὲν τὸν θεῖον ἐν Ἱερουσαλὴμ ᾠκοδομηθέντα λέγει ναόν· Μονόκερως δὲ θηρίον ἐστὶν ἀκαταμάχητον, διὰ τὸ ὀξὺ κέρας ἐπὶ μετώπου φέρειν, καὶ πάντα τούτῳ ἀναιρεῖν τὰ θηρία. Λέγει οὖν, Ὅτε οὕτως ὁ θεῖος ᾠκοδομήθη ναὸς, ὡς πάντα τὰ ἔθνη τῆς ἐνούσης ἐν αὐτῷ ἰσχύος δεύτερα φαίνεσθαι. Ἐξόπισθεν τῶν λοχευομένων ἔλαβεν αὐτόν. Τικτομένων καὶ γεννωμένων. Ἀπὸ τῆς ποιμαντικῆς, φησὶν, ἐπιστήμης, καὶ τοῦ εἰδέναι τὰ λοχευόμενα τῶν προβάτων διαφυλάττειν, καλῶς ἀναλαβὼν καὶ τῶν λογικῶν θρεμμάτων ποιμένα πεποίηκε. Ποιμαίνειν Ἰακὼβ τὸν δοῦλον αὐτοῦ. Τουτέστι, διδάσκαλος αὐτοῖς ἀγαθῶν τρόπων ἐγένετο, δι’ ὧν ἐπεδείκνυτο παιδεύσας αὐτούς. Καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδήγησεν αὐτούς. Σύνεσιν χειρῶν πᾶσαν τὴν ἐν τῷ προσήκοντι πρᾶξιν γινομένην φησίν.
διὰ τὸ τὴν Σηλώμ ἐν τῇ μερίδι εἶναι τοῦ Ἰωσήφ & Ἐφραὶμ δὲ υἱὸς Ἰωσήφ. Καὶ ἐξελέξατο τὴν φυλὴν Ἰούδα. Ἀπὸ γὰρ ταύτης τοὺς βασιλέας ἐποίησεν, ὧν πρῶτος Δαυΐδ. Ιστέον δὲ, ὡς φυλὴν ἀντὶ φυλῆς ἐξελέξατο, την Ἰούδα ἀντὶ τῆς Ἰωσήφ· καὶ τόπον ἀντὶ τόπου, τὸ ὄρος Σιὼν ἀντὶ τῆς Σηλώμ. Καὶ ᾠκοδόμησεν ὡς μονοκέρωτος τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. ῾Αγίασμα μὲν τὸν θεῖον ἐν Ἱερουσαλὴμ ᾠκοδομηθέντα λέγει ναόν· Μονόκερως δὲ θηρίον ἐστὶν ἀκαταμάχητον, διὰ τὸ ὀξὺ κέρας ἐπὶ μετώπου φέρειν, καὶ πάντα τούτῳ ἀναιρεῖν τὰ θηρία. Λέγει οὖν, Οτε οὕτως ὁ θεῖος ᾠκοδομήθη ναός, ὡς πάντα τὰ ἔθνη τῆς ἐνούσης ἐν αὐτῷ ἰσχύος δεύτερα φαίνεσθαι. Ἐξόπισθεν τῶν λοχευομένων ἔλαβεν αὐτόν. Τικτομένων και γεννωμένων. ᾿Απὸ τῆς ποιμαντικῆς, φησὶν, ἐπιστήμης, καὶ τοῦ εἰδέναι τὰ λοχευόμενα τῶν προβάτων διαφυλάττειν, καλῶς ἀναλαβὼν καὶ τῶν λογικῶν θρεμμάτων ποιμένα πεποίηκε. Ποιμαί- νειν Ἰακὼβ τὸν δοῦλον αὐτοῦ. Τουτέστι, διδάσκα λος αὐτοῖς ἀγαθῶν τρόπων ἐγένετο, δι᾿ ὧν ἐπεδεί κνυτο παιδεύσας αὐτούς. Καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδή- γησεν αὐτούς. Σύνεσιν χειρῶν πᾶσαν τὴν ἐν τῷ προσήκοντι πρᾶξιν γινομένην φησίν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ασάφ. ΟΗ. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ὑπὲρ τῶν ἀναιρεθέντων πιο κρῶς κατὰ τοὺς καιροὺς τοῦ ᾿Αντιόχου· αἰτῶν τε διὰ τῆς ἱκετείας ἐκδίκησιν γενέσθαι τῆς εἰς τὸ Έθνος γινομένης μιαιφονίας, μεταστραφεισῶν δη λονότι τῶν συμφορῶν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐπάγοντας αὐτάς. Ὁ Θεὸς, ἤλθοσαν ἔθνη εἰς τὴν κληρονομίαν σου. Πολλοὺς γὰρ εἰσαγαγὼν ὁ ᾿Αντίοχος, εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ἐνέπρησε τὸν θεῖον ναόν. Εμία- ναν τὸν ναὸν τὸν ἅγιόν σου. Ιδού, φησί, τῶν σῶν ἐκράτησαν ἄλλοι, καὶ τὰ σὰ ὑπὸ ἀλλοφύλων κατα έχεται. Εθεντο 'Ιερουσαλήμ εἰς ὀπωροφυλάκιον. Λιθολόγιος τόπος ὅπου την σκηνήν ἔχει ὁ τὰς οπώρας φυλάσσων. Ἔθεντο τὰ θνησιμαῖα τῶν δούλων σου βρώ ματα τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ. Διὰ γὰρ ὑπερ βολὴν ἀπανθρωπίας οὐδὲ θάπτειν τοῖς οἰκείοις ἐπ έτρεπον οἱ πολέμιοι τοὺς νεκρούς. Τὰς σάρκας τῶν ὁσίων σου τοῖς θηρίοις τῆς γῆς. Πῶς γὰρ οὐχ ὅσιοι οἱ τὸ αἷμα ἐκχυθέντες ὑπὲρ τῆς τοῦ νόμου φυ λακῆς, ὧν ἦσαν οἱ Μαχαβαῖοι ; Εκκαυθήσεται ὡς πῦρ ὁ ζῆλός σου. Ζήλωσον, φησὶ, διὰ τὸ σὸν ὄνομα τὸ βλασφημούμενον παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Μὴ μνησθῇς ἡμῶν ἀνομιῶν ἀρχαίων. Τὰς ἐν Αἰγύπτῳ λέγει ἁμαρτίας ἀρχαίας. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἔστιν ὁ Θεὸς αὐτ τῶν ; Εἰ καὶ ἐμποδίζει, φησί, τῇ ἡμετέρα σωτηρία τὸ πλῆθος τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν· ἀλλὰ διὰ τὸ σὸν ὄνομα ποίησον ἡμῖν διὰ τὸν ὀνειδισμὸν ὅν ἐπιφέρουσε EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVIII. Silom erat in portione Joseph; Ephraim autem f- lius erat Joseph. B constituit, quorum primus fuit David. Sciendum autem tribum pro tribu elegisse Deum, tribum Juda pro tribu Josephi; et locum pro loco, montem Sion pro Silom. suum. Sanctificium dicit, divinum in Jerusalem ex- citatum templum. Unicornis autem, fera est inex- pugnabilis, quia acutum in fronte cornu habet, at- que illo belluas omnes interficit. Ait igitur, Cum exstructum fuit templum illud, omnes gentes vir- tute in illo contenta inferiores fuisse visas. 70, 71. De post ferantes accepit illum.Fetantes dicit natas et recens emissas. Davidem, quod esset pasto- ritiæ artis peritus, et quia sciret fetas oves custom dire, merito assumpsit, et rationabilium ovium pastorem constituit. Pascere Jacob servum suum. Id est, doctor ipsis proborum morum fuit, per ea quæ fecit erudiens eos. Intellectum manuum, omnes actus convenienti tempore editos dicit. Argumentum. Hunc canit psalmum pro iis qui in tempore Antio- chi dire cæsi sunt. Rogans supplicatione sua ul- tionem cædis in populo factæ, conversis scilicet calamitatibus in eos qui ipsas intulissent. Deus, venerunt gentes in hæreditatem tuam. Mul- tas enim adducens gentes Antiochus, ingressus est Jerosolymam, et divinum templum incendit. Pollue- runt templum sanctum tuum. Ecce, inquit, tua alil occuparunt, et quæ tua sunt ab alienigenis deti- nentur. Posuerunt Jerusalem in pomorum custodiam. Lapidibus electis constructus est locus, ubi taber- naculum habet qui poma custodit. 2, 3. Pusuerunt morticino servorum tuorum escas volatilibus cœli. Ob inhumanitatis vehementiam, ne concedebant quidem cognatis ut mortuos humarent. D Carnes sanctorum tuorum bestiis terra. Quomodo enim sancti non fuerint quorum sanguis effusus est pro legis observantia, ex quorum erant numero Machabæi. 5, 6. Exardescet sicut ignis zelus tuus. Zelo ac- cendere, inquit, propter nomen tuum ab inimicis blasphematum. rum. Peçcata dicit antiqua quæ in Ægypto admissa sunt. rum? Etiamsi, inquit, multitudo peccatorum no- strorum impedimentum est nostræ salutis : sed propter nomen tuum adjuva no3, propter convi- 68. Sed elegit tribum Juda. Ex ea enim reges 69. Et ædificavit sicut unicornium sanctificium 72. Et intellectibus manuum suarum deduxit eos. 1. PSALMUS Asaph. LXXVIII. 8. Ne memineris iniquitatum nostrarum antiqua- 10. Ne forte dicant in gentibus: Ubi est Deus eo-
Psalm 17ΨΑΛΜΟΣ 17
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσάφ. ΟΗ. Ὑπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ὑπὲρ τῶν ἀναιρεθέντων πικρῶς κατὰ τοὺς καιροὺς τοῦ Ἀντιόχου·
διὰ τὸ τὴν Σηλώμ ἐν τῇ μερίδι εἶναι τοῦ Ἰωσήφ & Ἐφραὶμ δὲ υἱὸς Ἰωσήφ. Καὶ ἐξελέξατο τὴν φυλὴν Ἰούδα. Ἀπὸ γὰρ ταύτης τοὺς βασιλέας ἐποίησεν, ὧν πρῶτος Δαυΐδ. Ιστέον δὲ, ὡς φυλὴν ἀντὶ φυλῆς ἐξελέξατο, την Ἰούδα ἀντὶ τῆς Ἰωσήφ· καὶ τόπον ἀντὶ τόπου, τὸ ὄρος Σιὼν ἀντὶ τῆς Σηλώμ. Καὶ ᾠκοδόμησεν ὡς μονοκέρωτος τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. ῾Αγίασμα μὲν τὸν θεῖον ἐν Ἱερουσαλὴμ ᾠκοδομηθέντα λέγει ναόν· Μονόκερως δὲ θηρίον ἐστὶν ἀκαταμάχητον, διὰ τὸ ὀξὺ κέρας ἐπὶ μετώπου φέρειν, καὶ πάντα τούτῳ ἀναιρεῖν τὰ θηρία. Λέγει οὖν, Οτε οὕτως ὁ θεῖος ᾠκοδομήθη ναός, ὡς πάντα τὰ ἔθνη τῆς ἐνούσης ἐν αὐτῷ ἰσχύος δεύτερα φαίνεσθαι. Ἐξόπισθεν τῶν λοχευομένων ἔλαβεν αὐτόν. Τικτομένων και γεννωμένων. ᾿Απὸ τῆς ποιμαντικῆς, φησὶν, ἐπιστήμης, καὶ τοῦ εἰδέναι τὰ λοχευόμενα τῶν προβάτων διαφυλάττειν, καλῶς ἀναλαβὼν καὶ τῶν λογικῶν θρεμμάτων ποιμένα πεποίηκε. Ποιμαί- νειν Ἰακὼβ τὸν δοῦλον αὐτοῦ. Τουτέστι, διδάσκα λος αὐτοῖς ἀγαθῶν τρόπων ἐγένετο, δι᾿ ὧν ἐπεδεί κνυτο παιδεύσας αὐτούς. Καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδή- γησεν αὐτούς. Σύνεσιν χειρῶν πᾶσαν τὴν ἐν τῷ προσήκοντι πρᾶξιν γινομένην φησίν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ασάφ. ΟΗ. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ὑπὲρ τῶν ἀναιρεθέντων πιο κρῶς κατὰ τοὺς καιροὺς τοῦ ᾿Αντιόχου· αἰτῶν τε διὰ τῆς ἱκετείας ἐκδίκησιν γενέσθαι τῆς εἰς τὸ Έθνος γινομένης μιαιφονίας, μεταστραφεισῶν δη λονότι τῶν συμφορῶν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐπάγοντας αὐτάς. Ὁ Θεὸς, ἤλθοσαν ἔθνη εἰς τὴν κληρονομίαν σου. Πολλοὺς γὰρ εἰσαγαγὼν ὁ ᾿Αντίοχος, εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ἐνέπρησε τὸν θεῖον ναόν. Εμία- ναν τὸν ναὸν τὸν ἅγιόν σου. Ιδού, φησί, τῶν σῶν ἐκράτησαν ἄλλοι, καὶ τὰ σὰ ὑπὸ ἀλλοφύλων κατα έχεται. Εθεντο 'Ιερουσαλήμ εἰς ὀπωροφυλάκιον. Λιθολόγιος τόπος ὅπου την σκηνήν ἔχει ὁ τὰς οπώρας φυλάσσων. Ἔθεντο τὰ θνησιμαῖα τῶν δούλων σου βρώ ματα τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ. Διὰ γὰρ ὑπερ βολὴν ἀπανθρωπίας οὐδὲ θάπτειν τοῖς οἰκείοις ἐπ έτρεπον οἱ πολέμιοι τοὺς νεκρούς. Τὰς σάρκας τῶν ὁσίων σου τοῖς θηρίοις τῆς γῆς. Πῶς γὰρ οὐχ ὅσιοι οἱ τὸ αἷμα ἐκχυθέντες ὑπὲρ τῆς τοῦ νόμου φυ λακῆς, ὧν ἦσαν οἱ Μαχαβαῖοι ; Εκκαυθήσεται ὡς πῦρ ὁ ζῆλός σου. Ζήλωσον, φησὶ, διὰ τὸ σὸν ὄνομα τὸ βλασφημούμενον παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Μὴ μνησθῇς ἡμῶν ἀνομιῶν ἀρχαίων. Τὰς ἐν Αἰγύπτῳ λέγει ἁμαρτίας ἀρχαίας. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἔστιν ὁ Θεὸς αὐτ τῶν ; Εἰ καὶ ἐμποδίζει, φησί, τῇ ἡμετέρα σωτηρία τὸ πλῆθος τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν· ἀλλὰ διὰ τὸ σὸν ὄνομα ποίησον ἡμῖν διὰ τὸν ὀνειδισμὸν ὅν ἐπιφέρουσε EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVIII. Silom erat in portione Joseph; Ephraim autem f- lius erat Joseph. B constituit, quorum primus fuit David. Sciendum autem tribum pro tribu elegisse Deum, tribum Juda pro tribu Josephi; et locum pro loco, montem Sion pro Silom. suum. Sanctificium dicit, divinum in Jerusalem ex- citatum templum. Unicornis autem, fera est inex- pugnabilis, quia acutum in fronte cornu habet, at- que illo belluas omnes interficit. Ait igitur, Cum exstructum fuit templum illud, omnes gentes vir- tute in illo contenta inferiores fuisse visas. 70, 71. De post ferantes accepit illum.Fetantes dicit natas et recens emissas. Davidem, quod esset pasto- ritiæ artis peritus, et quia sciret fetas oves custom dire, merito assumpsit, et rationabilium ovium pastorem constituit. Pascere Jacob servum suum. Id est, doctor ipsis proborum morum fuit, per ea quæ fecit erudiens eos. Intellectum manuum, omnes actus convenienti tempore editos dicit. Argumentum. Hunc canit psalmum pro iis qui in tempore Antio- chi dire cæsi sunt. Rogans supplicatione sua ul- tionem cædis in populo factæ, conversis scilicet calamitatibus in eos qui ipsas intulissent. Deus, venerunt gentes in hæreditatem tuam. Mul- tas enim adducens gentes Antiochus, ingressus est Jerosolymam, et divinum templum incendit. Pollue- runt templum sanctum tuum. Ecce, inquit, tua alil occuparunt, et quæ tua sunt ab alienigenis deti- nentur. Posuerunt Jerusalem in pomorum custodiam. Lapidibus electis constructus est locus, ubi taber- naculum habet qui poma custodit. 2, 3. Pusuerunt morticino servorum tuorum escas volatilibus cœli. Ob inhumanitatis vehementiam, ne concedebant quidem cognatis ut mortuos humarent. D Carnes sanctorum tuorum bestiis terra. Quomodo enim sancti non fuerint quorum sanguis effusus est pro legis observantia, ex quorum erant numero Machabæi. 5, 6. Exardescet sicut ignis zelus tuus. Zelo ac- cendere, inquit, propter nomen tuum ab inimicis blasphematum. rum. Peçcata dicit antiqua quæ in Ægypto admissa sunt. rum? Etiamsi, inquit, multitudo peccatorum no- strorum impedimentum est nostræ salutis : sed propter nomen tuum adjuva no3, propter convi- 68. Sed elegit tribum Juda. Ex ea enim reges 69. Et ædificavit sicut unicornium sanctificium 72. Et intellectibus manuum suarum deduxit eos. 1. PSALMUS Asaph. LXXVIII. 8. Ne memineris iniquitatum nostrarum antiqua- 10. Ne forte dicant in gentibus: Ubi est Deus eo-
αἰτῶν τε διὰ τῆς ἱκετείας ἐκδίκησιν γενέσθαι τῆς εἰς τὸ ἔθνος γινομένης μιαιφονίας, μεταστραφεισῶν δηλονότι τῶν συμφορῶν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐπάγοντας αὐτάς. Ὁ Θεὸς, ἤλθοσαν ἔθνη εἰς τὴν κληρονομίαν σου. Πολλοὺς γὰρ εἰσαγαγὼν ὁ Ἀντίοχος, εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ἐνέπρησε τὸν θεῖον ναόν. Ἐμίαναν τὸν ναὸν τὸν ἅγιόν σου. Ἰδοὺ, φησὶ, τῶν σῶν ἐκράτησαν ἄλλοι, καὶ τὰ σὰ ὑπὸ ἀλλοφύλων κατέχεται. Ἔθεντο Ἱερουσαλὴμ εἰς ὀπωροφυλάκιον. Λιθολόγιος τόπος ὅπου τὴν σκηνὴν ἔχει ὁ τὰς ὀπώρας φυλάσσων. Ἔθεντο τὰ θνησιμαῖα τῶν δούλων σου βρώματα τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ. Διὰ γὰρ ὑπερβολὴν ἀπανθρωπίας οὐδὲ θάπτειν τοῖς οἰκείοις ἐπέτρεπον οἱ πολέμιοι τοὺς νεκρούς. Τὰς σάρκας τῶν ὁσίων σου τοῖς θηρίοις τῆς γῆς. Πῶς γὰρ οὐχ ὅσιοι οἱ τὸ αἷμα ἐκχυθέντες ὑπὲρ τῆς τοῦ νόμου φυλακῆς, ὧν ἦσαν οἱ Μαχαβαῖοι; Ἐκκαυθήσεται ὡς πῦρ ὁ ζῆλός σου. Ζήλωσον, φησὶ, διὰ τὸ σὸν ὄνομα τὸ βλασφημούμενον παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Μὴ μνησθῇς ἡμῶν ἀνομιῶν ἀρχαίων. Τὰς ἐν Αἰγύπτῳ λέγει ἁμαρτίας ἀρχαίας. Μήποτε εἴπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἔστιν ὁ Θεὸς αὐτῶν; Εἰ καὶ ἐμποδίζει, φησὶ, τῇ ἡμετέρᾳ σωτηρίᾳ τὸ πλῆθος τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν·
διὰ τὸ τὴν Σηλώμ ἐν τῇ μερίδι εἶναι τοῦ Ἰωσήφ & Ἐφραὶμ δὲ υἱὸς Ἰωσήφ. Καὶ ἐξελέξατο τὴν φυλὴν Ἰούδα. Ἀπὸ γὰρ ταύτης τοὺς βασιλέας ἐποίησεν, ὧν πρῶτος Δαυΐδ. Ιστέον δὲ, ὡς φυλὴν ἀντὶ φυλῆς ἐξελέξατο, την Ἰούδα ἀντὶ τῆς Ἰωσήφ· καὶ τόπον ἀντὶ τόπου, τὸ ὄρος Σιὼν ἀντὶ τῆς Σηλώμ. Καὶ ᾠκοδόμησεν ὡς μονοκέρωτος τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. ῾Αγίασμα μὲν τὸν θεῖον ἐν Ἱερουσαλὴμ ᾠκοδομηθέντα λέγει ναόν· Μονόκερως δὲ θηρίον ἐστὶν ἀκαταμάχητον, διὰ τὸ ὀξὺ κέρας ἐπὶ μετώπου φέρειν, καὶ πάντα τούτῳ ἀναιρεῖν τὰ θηρία. Λέγει οὖν, Οτε οὕτως ὁ θεῖος ᾠκοδομήθη ναός, ὡς πάντα τὰ ἔθνη τῆς ἐνούσης ἐν αὐτῷ ἰσχύος δεύτερα φαίνεσθαι. Ἐξόπισθεν τῶν λοχευομένων ἔλαβεν αὐτόν. Τικτομένων και γεννωμένων. ᾿Απὸ τῆς ποιμαντικῆς, φησὶν, ἐπιστήμης, καὶ τοῦ εἰδέναι τὰ λοχευόμενα τῶν προβάτων διαφυλάττειν, καλῶς ἀναλαβὼν καὶ τῶν λογικῶν θρεμμάτων ποιμένα πεποίηκε. Ποιμαί- νειν Ἰακὼβ τὸν δοῦλον αὐτοῦ. Τουτέστι, διδάσκα λος αὐτοῖς ἀγαθῶν τρόπων ἐγένετο, δι᾿ ὧν ἐπεδεί κνυτο παιδεύσας αὐτούς. Καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδή- γησεν αὐτούς. Σύνεσιν χειρῶν πᾶσαν τὴν ἐν τῷ προσήκοντι πρᾶξιν γινομένην φησίν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ασάφ. ΟΗ. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ὑπὲρ τῶν ἀναιρεθέντων πιο κρῶς κατὰ τοὺς καιροὺς τοῦ ᾿Αντιόχου· αἰτῶν τε διὰ τῆς ἱκετείας ἐκδίκησιν γενέσθαι τῆς εἰς τὸ Έθνος γινομένης μιαιφονίας, μεταστραφεισῶν δη λονότι τῶν συμφορῶν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐπάγοντας αὐτάς. Ὁ Θεὸς, ἤλθοσαν ἔθνη εἰς τὴν κληρονομίαν σου. Πολλοὺς γὰρ εἰσαγαγὼν ὁ ᾿Αντίοχος, εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ἐνέπρησε τὸν θεῖον ναόν. Εμία- ναν τὸν ναὸν τὸν ἅγιόν σου. Ιδού, φησί, τῶν σῶν ἐκράτησαν ἄλλοι, καὶ τὰ σὰ ὑπὸ ἀλλοφύλων κατα έχεται. Εθεντο 'Ιερουσαλήμ εἰς ὀπωροφυλάκιον. Λιθολόγιος τόπος ὅπου την σκηνήν ἔχει ὁ τὰς οπώρας φυλάσσων. Ἔθεντο τὰ θνησιμαῖα τῶν δούλων σου βρώ ματα τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ. Διὰ γὰρ ὑπερ βολὴν ἀπανθρωπίας οὐδὲ θάπτειν τοῖς οἰκείοις ἐπ έτρεπον οἱ πολέμιοι τοὺς νεκρούς. Τὰς σάρκας τῶν ὁσίων σου τοῖς θηρίοις τῆς γῆς. Πῶς γὰρ οὐχ ὅσιοι οἱ τὸ αἷμα ἐκχυθέντες ὑπὲρ τῆς τοῦ νόμου φυ λακῆς, ὧν ἦσαν οἱ Μαχαβαῖοι ; Εκκαυθήσεται ὡς πῦρ ὁ ζῆλός σου. Ζήλωσον, φησὶ, διὰ τὸ σὸν ὄνομα τὸ βλασφημούμενον παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Μὴ μνησθῇς ἡμῶν ἀνομιῶν ἀρχαίων. Τὰς ἐν Αἰγύπτῳ λέγει ἁμαρτίας ἀρχαίας. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἔστιν ὁ Θεὸς αὐτ τῶν ; Εἰ καὶ ἐμποδίζει, φησί, τῇ ἡμετέρα σωτηρία τὸ πλῆθος τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν· ἀλλὰ διὰ τὸ σὸν ὄνομα ποίησον ἡμῖν διὰ τὸν ὀνειδισμὸν ὅν ἐπιφέρουσε EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVIII. Silom erat in portione Joseph; Ephraim autem f- lius erat Joseph. B constituit, quorum primus fuit David. Sciendum autem tribum pro tribu elegisse Deum, tribum Juda pro tribu Josephi; et locum pro loco, montem Sion pro Silom. suum. Sanctificium dicit, divinum in Jerusalem ex- citatum templum. Unicornis autem, fera est inex- pugnabilis, quia acutum in fronte cornu habet, at- que illo belluas omnes interficit. Ait igitur, Cum exstructum fuit templum illud, omnes gentes vir- tute in illo contenta inferiores fuisse visas. 70, 71. De post ferantes accepit illum.Fetantes dicit natas et recens emissas. Davidem, quod esset pasto- ritiæ artis peritus, et quia sciret fetas oves custom dire, merito assumpsit, et rationabilium ovium pastorem constituit. Pascere Jacob servum suum. Id est, doctor ipsis proborum morum fuit, per ea quæ fecit erudiens eos. Intellectum manuum, omnes actus convenienti tempore editos dicit. Argumentum. Hunc canit psalmum pro iis qui in tempore Antio- chi dire cæsi sunt. Rogans supplicatione sua ul- tionem cædis in populo factæ, conversis scilicet calamitatibus in eos qui ipsas intulissent. Deus, venerunt gentes in hæreditatem tuam. Mul- tas enim adducens gentes Antiochus, ingressus est Jerosolymam, et divinum templum incendit. Pollue- runt templum sanctum tuum. Ecce, inquit, tua alil occuparunt, et quæ tua sunt ab alienigenis deti- nentur. Posuerunt Jerusalem in pomorum custodiam. Lapidibus electis constructus est locus, ubi taber- naculum habet qui poma custodit. 2, 3. Pusuerunt morticino servorum tuorum escas volatilibus cœli. Ob inhumanitatis vehementiam, ne concedebant quidem cognatis ut mortuos humarent. D Carnes sanctorum tuorum bestiis terra. Quomodo enim sancti non fuerint quorum sanguis effusus est pro legis observantia, ex quorum erant numero Machabæi. 5, 6. Exardescet sicut ignis zelus tuus. Zelo ac- cendere, inquit, propter nomen tuum ab inimicis blasphematum. rum. Peçcata dicit antiqua quæ in Ægypto admissa sunt. rum? Etiamsi, inquit, multitudo peccatorum no- strorum impedimentum est nostræ salutis : sed propter nomen tuum adjuva no3, propter convi- 68. Sed elegit tribum Juda. Ex ea enim reges 69. Et ædificavit sicut unicornium sanctificium 72. Et intellectibus manuum suarum deduxit eos. 1. PSALMUS Asaph. LXXVIII. 8. Ne memineris iniquitatum nostrarum antiqua- 10. Ne forte dicant in gentibus: Ubi est Deus eo-
ἀλλὰ διὰ τὸ σὸν ὄνομα ποίησον ἡμῖν διὰ τὸν ὀνειδισμὸν ὃν ἐπιφέρουσι σοὶ, διὰ τὸ αἷμα τὸ ἐκχυνόμενον τῶν σῶν δούλων, διὰ τὸν στεναγμὸν τῶν πεπεδημένων. Κατὰ τὴν μεγαλωσύνην τοῦ βραχίονός σου περιποίησαι τοὺς υἱοὺς τῶν τεθανατωμένων. Τῇ δυνάμει, φησὶ, τοῦ βραχίονός σου σῶσον τοὺς καταλειφθέντας ἐκ τῶν ἀνῃρημένων.
διὰ τὸ τὴν Σηλώμ ἐν τῇ μερίδι εἶναι τοῦ Ἰωσήφ & Ἐφραὶμ δὲ υἱὸς Ἰωσήφ. Καὶ ἐξελέξατο τὴν φυλὴν Ἰούδα. Ἀπὸ γὰρ ταύτης τοὺς βασιλέας ἐποίησεν, ὧν πρῶτος Δαυΐδ. Ιστέον δὲ, ὡς φυλὴν ἀντὶ φυλῆς ἐξελέξατο, την Ἰούδα ἀντὶ τῆς Ἰωσήφ· καὶ τόπον ἀντὶ τόπου, τὸ ὄρος Σιὼν ἀντὶ τῆς Σηλώμ. Καὶ ᾠκοδόμησεν ὡς μονοκέρωτος τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. ῾Αγίασμα μὲν τὸν θεῖον ἐν Ἱερουσαλὴμ ᾠκοδομηθέντα λέγει ναόν· Μονόκερως δὲ θηρίον ἐστὶν ἀκαταμάχητον, διὰ τὸ ὀξὺ κέρας ἐπὶ μετώπου φέρειν, καὶ πάντα τούτῳ ἀναιρεῖν τὰ θηρία. Λέγει οὖν, Οτε οὕτως ὁ θεῖος ᾠκοδομήθη ναός, ὡς πάντα τὰ ἔθνη τῆς ἐνούσης ἐν αὐτῷ ἰσχύος δεύτερα φαίνεσθαι. Ἐξόπισθεν τῶν λοχευομένων ἔλαβεν αὐτόν. Τικτομένων και γεννωμένων. ᾿Απὸ τῆς ποιμαντικῆς, φησὶν, ἐπιστήμης, καὶ τοῦ εἰδέναι τὰ λοχευόμενα τῶν προβάτων διαφυλάττειν, καλῶς ἀναλαβὼν καὶ τῶν λογικῶν θρεμμάτων ποιμένα πεποίηκε. Ποιμαί- νειν Ἰακὼβ τὸν δοῦλον αὐτοῦ. Τουτέστι, διδάσκα λος αὐτοῖς ἀγαθῶν τρόπων ἐγένετο, δι᾿ ὧν ἐπεδεί κνυτο παιδεύσας αὐτούς. Καὶ ἐν ταῖς συνέσεσι τῶν χειρῶν αὐτοῦ ὡδή- γησεν αὐτούς. Σύνεσιν χειρῶν πᾶσαν τὴν ἐν τῷ προσήκοντι πρᾶξιν γινομένην φησίν. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ασάφ. ΟΗ. Υπόθεσις. Τοῦτον ᾄδει τὸν ψαλμὸν ὑπὲρ τῶν ἀναιρεθέντων πιο κρῶς κατὰ τοὺς καιροὺς τοῦ ᾿Αντιόχου· αἰτῶν τε διὰ τῆς ἱκετείας ἐκδίκησιν γενέσθαι τῆς εἰς τὸ Έθνος γινομένης μιαιφονίας, μεταστραφεισῶν δη λονότι τῶν συμφορῶν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐπάγοντας αὐτάς. Ὁ Θεὸς, ἤλθοσαν ἔθνη εἰς τὴν κληρονομίαν σου. Πολλοὺς γὰρ εἰσαγαγὼν ὁ ᾿Αντίοχος, εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ἐνέπρησε τὸν θεῖον ναόν. Εμία- ναν τὸν ναὸν τὸν ἅγιόν σου. Ιδού, φησί, τῶν σῶν ἐκράτησαν ἄλλοι, καὶ τὰ σὰ ὑπὸ ἀλλοφύλων κατα έχεται. Εθεντο 'Ιερουσαλήμ εἰς ὀπωροφυλάκιον. Λιθολόγιος τόπος ὅπου την σκηνήν ἔχει ὁ τὰς οπώρας φυλάσσων. Ἔθεντο τὰ θνησιμαῖα τῶν δούλων σου βρώ ματα τοῖς πετεινοῖς τοῦ οὐρανοῦ. Διὰ γὰρ ὑπερ βολὴν ἀπανθρωπίας οὐδὲ θάπτειν τοῖς οἰκείοις ἐπ έτρεπον οἱ πολέμιοι τοὺς νεκρούς. Τὰς σάρκας τῶν ὁσίων σου τοῖς θηρίοις τῆς γῆς. Πῶς γὰρ οὐχ ὅσιοι οἱ τὸ αἷμα ἐκχυθέντες ὑπὲρ τῆς τοῦ νόμου φυ λακῆς, ὧν ἦσαν οἱ Μαχαβαῖοι ; Εκκαυθήσεται ὡς πῦρ ὁ ζῆλός σου. Ζήλωσον, φησὶ, διὰ τὸ σὸν ὄνομα τὸ βλασφημούμενον παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Μὴ μνησθῇς ἡμῶν ἀνομιῶν ἀρχαίων. Τὰς ἐν Αἰγύπτῳ λέγει ἁμαρτίας ἀρχαίας. Μήποτε είπωσι τὰ ἔθνη· Ποῦ ἔστιν ὁ Θεὸς αὐτ τῶν ; Εἰ καὶ ἐμποδίζει, φησί, τῇ ἡμετέρα σωτηρία τὸ πλῆθος τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν· ἀλλὰ διὰ τὸ σὸν ὄνομα ποίησον ἡμῖν διὰ τὸν ὀνειδισμὸν ὅν ἐπιφέρουσε EXPOSITIO IN PSALMUM LXXVIII. Silom erat in portione Joseph; Ephraim autem f- lius erat Joseph. B constituit, quorum primus fuit David. Sciendum autem tribum pro tribu elegisse Deum, tribum Juda pro tribu Josephi; et locum pro loco, montem Sion pro Silom. suum. Sanctificium dicit, divinum in Jerusalem ex- citatum templum. Unicornis autem, fera est inex- pugnabilis, quia acutum in fronte cornu habet, at- que illo belluas omnes interficit. Ait igitur, Cum exstructum fuit templum illud, omnes gentes vir- tute in illo contenta inferiores fuisse visas. 70, 71. De post ferantes accepit illum.Fetantes dicit natas et recens emissas. Davidem, quod esset pasto- ritiæ artis peritus, et quia sciret fetas oves custom dire, merito assumpsit, et rationabilium ovium pastorem constituit. Pascere Jacob servum suum. Id est, doctor ipsis proborum morum fuit, per ea quæ fecit erudiens eos. Intellectum manuum, omnes actus convenienti tempore editos dicit. Argumentum. Hunc canit psalmum pro iis qui in tempore Antio- chi dire cæsi sunt. Rogans supplicatione sua ul- tionem cædis in populo factæ, conversis scilicet calamitatibus in eos qui ipsas intulissent. Deus, venerunt gentes in hæreditatem tuam. Mul- tas enim adducens gentes Antiochus, ingressus est Jerosolymam, et divinum templum incendit. Pollue- runt templum sanctum tuum. Ecce, inquit, tua alil occuparunt, et quæ tua sunt ab alienigenis deti- nentur. Posuerunt Jerusalem in pomorum custodiam. Lapidibus electis constructus est locus, ubi taber- naculum habet qui poma custodit. 2, 3. Pusuerunt morticino servorum tuorum escas volatilibus cœli. Ob inhumanitatis vehementiam, ne concedebant quidem cognatis ut mortuos humarent. D Carnes sanctorum tuorum bestiis terra. Quomodo enim sancti non fuerint quorum sanguis effusus est pro legis observantia, ex quorum erant numero Machabæi. 5, 6. Exardescet sicut ignis zelus tuus. Zelo ac- cendere, inquit, propter nomen tuum ab inimicis blasphematum. rum. Peçcata dicit antiqua quæ in Ægypto admissa sunt. rum? Etiamsi, inquit, multitudo peccatorum no- strorum impedimentum est nostræ salutis : sed propter nomen tuum adjuva no3, propter convi- 68. Sed elegit tribum Juda. Ex ea enim reges 69. Et ædificavit sicut unicornium sanctificium 72. Et intellectibus manuum suarum deduxit eos. 1. PSALMUS Asaph. LXXVIII. 8. Ne memineris iniquitatum nostrarum antiqua- 10. Ne forte dicant in gentibus: Ubi est Deus eo-
To the End, for those who shall be changed, a Testimony of...Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων, μαρτύ- ριον τοῦ…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:360Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων, μαρτύριον τοῦ Ἀσὰφ, ΨΑΛΜΟΣ ὑπὲρ τῶν Ἀσσυρίων. ΟΘ. Ὑπόθεσις. Κατὰ μὲν τὸ πρόχειρον τῆς λέξεως ἐλεηθῆναι ἀξιοῖ τοὺς ὑπὸ τοῦ Ἀσσυρίου καταδουλωθέντας· κατὰ δὲ τὴν ὑψηλοτέραν διάνοιαν, ὑπὲρ τῶν ὑπομεινάντων τὴν αἰχμαλωσίαν τὴν νοητὴν, μετὰ τὸν κατὰ τοῦ Κυρίου σταυρὸν ὑπὸ τῶν νοητῶν Ἀσσυρίων, καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρχοντος αὐτῶν, φημὶ δὴ τοῦ Σατανᾶ. Ἱκετείαν οὖν προβάλλεται, ἀξιῶν ἐπιφάνειαν γενέσθαι τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, καὶ ἐλευθέρωσιν τοῦ παντὸς γένους τοῦ Ἰσραήλ. Ὁ ποιμαίνων τὸν Ἰσραὴλ, πρόσχες. Σὲ, Δέσποτα, τὸν ποιμένος δίκην τοῦ λαοῦ προμηθούμενον, δέξασθαί μου τὴν ἱκετείαν ἀντιβολῶ. Ὁ καθήμενος ἐπὶ τῶν χερουβὶμ, ἐμφάνηθι ἐναντίον Ἐφραὶ̈μ, καὶ Βενιαμὶν, καὶ Μανασσῆ.
Ἐν τῇ πορείᾳ τῆς σκηνῆς ἐβάδιζον τρεῖς φυλαὶ, Ἰούδα, καὶ Ἰσάχαρ, καὶ Ζαβουλών. Ἠκολούθουν δὲ κατὰ νότον τρεῖς ἕτεραι· ἡ τοῦ Ἐφραὶ̈μ, ἡ τοῦ Βενιαμὶν καὶ τοῦ Μανασσῆ. Ἦν δὲ ἐπὶ τῶν χρυσῶν χερουβὶμ τῶν ἐπάνω τῆς κιβωτοῦ δόξα Θεοῦ· προεβάδισε γὰρ αὐτῶν κατὰ τὴν πορείαν. Σὺ οὖν ὁ καθήμενος ἐπὶ τῶν χερουβὶμ, καὶ προπορευόμενος τῆς κιβωτοῦ, ὡς εἶναι ἔμπροσθεν τοῦ Ἐφραὶ̈μ, Βενιαμὶν καὶ Μανασσῆ (τὸ γὰρ ἐναντίον σημαίνει τὸ ἔμπροσθεν), διὰ τῆς σαυτοῦ δυναστείας τὴν σωτηρίαν ἐπιδίδου. Ἄμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας. Τὸν Ἰσραήλ φησιν. Ἐξέβαλες ἔθνη, καὶ κατεφύτευσας αὐτήν. Προπορευόμενος γὰρ, ἐξέβαλες ἀπὸ προσώπου αὐτῶν τὰ ἔθνη. Ἐκάλυψεν ὄρη ἡ σκιὰ αὐτῆς. Σκιὰ μὲν τῆς ἀμπέλου ἡ κατὰ νόμον λατρεία, διὰ τὸ σκιὰν ἔχειν τὸν νόμον τῶν μελλόντων ἀγαθῶν· ὄρη δὲ τό τε ἐν Σηλὼμ καὶ τὸ ἐν Σιών φησιν. Ἐν τούτοις γὰρ τοῖς δυσὶ τόποις ἵδρυτο ἡ σκηνή. Οὐδὲν οὖν ἕτερον σημαίνει, ἢ ὅτι τὰ ἐν νόμῳ, ἅτινα ἦν σκιὰ τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, ἐν τοῖς δυσὶ τούτοις ἐτελεῖτο ὄρεσι. Καὶ ἀναδενδράδες αὐτῆς τὰς κέδρους τοῦ Θεοῦ. Κέδροι μὲν αἱ οὐράνιαι δυνάμεις·
ἀναδενδράδες δὲ τῆς ἀμπέλου οἱ ἐκ τοῦ λαοῦ προφῆται εἰς ὕψος ἠρμένοι, καὶ ἐπαναπαυόμενοι ταῖς ἄνω καὶ λογικαῖς δυνάμεσιν. Ἐξέτεινε τὰ κλήματα αὐτῆς ἕως θαλάσσης. Κλήματα καὶ παραφυάδες τῆς ἀμπέλου τὸ πᾶν πλῆθος τοῦ λαοῦ φησιν, ὃ κατέσχεν ἀπὸ ποταμοῦ Εὐφράτου μέχρι θαλάσσης τῆς Ἰνδικῆς. Ἵνα τί καθεῖλες τὸν φραγμὸν αὐτῆς; Φραγμὸς ἦν αὐτῇ ἡ τῶν ἀγγέλων φυλακὴ, ἣν ἀπέστησεν ἀπ’ αὐτῶν ὁ Θεός. Καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν πάντες οἱ παραπορευόμενοι τὴν ὁδόν. Δέδοται γὰρ εἰς βόσκημα τοῖς ἀκαθάρτοις δαίμοσιν, οἵτινες καὶ νέμονται αὐτῶν τὰς ψυχὰς, τῆς νοητῆς εὐκαρπίας ἀπογυμνοῦντες. Ὁ Θεὸς δυνάμεων, ἐπίστρεψον. Ἱκετεύω σε τοίνυν τὸν δυνατὸν Δεσπότην ἰδεῖν ἄνωθεν τῆς ἀμπέλου τὴν λώβην, καὶ θεραπείας ἀξιῶσαι τὸ πάθος. Ἡ σὴ γὰρ αὕτη πρόνοια τὴν προτέραν ἔδωκεν εὐκληρίαν. Καὶ κατάρτισαι αὐτὴν ἣν ἐφύτευσεν ἡ δεξιά σου. Ἐπειδὴ σὺ αὐτὴν, φησὶ, κατεφύτευσας, εἶτα γέγονεν ἐμπεπυρισμένη καὶ κατεσκαμμένη καὶ ἀπόλωλε, σοῦ αὐτὴν ἐπιτιμήσαντος, κατάρτισαι αὐτὴν καὶ ἑτοίμην εἰς σωτηρίαν παρασκεύασον· παρασκεύασον δὲ διὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ γὰρ, ἐπὶ υἱὸν ἀνθρώπου, διὰ τοῦ υἱοῦ ἀνθρώπου σημαίνει.
PG 27:361Τίς δέ ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἢ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φησί; Γενηθήτω ἡ χείρ σου ἐπ’ ἄνδρα δεξιᾶς σου. Αὕτη, φησὶν, ἡ πρᾶξις ἡ τῆς σωτηρίας τοῦ λαοῦ, ἥτις καὶ διὰ τῆς χειρὸς σημαίνεται, ἐπ’ ἄνδρα δεξιᾶς σου γενηθήτω, τουτέστι διὰ τοῦ ἀνδρὸς τοῦ ὄντος δεξιᾶς σου. Καὶ τίς οὗτος ἢ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρὸς, εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος; Ἐπειδὰν δὲ τοῦτο γένηται, καὶ σώσῃ ἡμᾶς, φησὶν, ἡ δεξιά σου, ὁ χρηματίσας ἀνὴρ καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου, οὐκ ἄν ποτε ἀποστῶμεν ἀπὸ σοῦ, ἅτε τῆς σῆς ζωῆς μεταλαβόντες, καὶ τῷ σῷ ἐπικληθέντες ὀνόματι, τουτέστι Χριστιανοί. Κύριε ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ἐπίστρεψον ἡμᾶς. Συνεχῶς τὴν ἱκεσίαν προβάλλεται, ἐπισπεύδων τὴν ἐπιφάνειαν γενέσθαι τοῦ Μονογενοῦς, δι’ οὗ καὶ σωθήσονται.
τοῖς ἀκαθάρτοις δαίμοσιν, οἵτινες καὶ νέμονται αύ- τῶν τὰς ψυχὰς, τῆς νοητῆς εὐκαρπίας ἀπογυμνοῦντες. Ὁ Θεὸς δυνάμεων, ἐπίστρεψον. Ικετεύω σε τοίνυν τὸν δυνατὸν Δεσπότην ἰδεῖν ἄνωθεν τῆς ἀμπέ- λου τὴν λώβην, καὶ θεραπείας ἀξιῶσαι τὸ πάθος. Η σὴ γὰρ αὕτη πρόνοια τὴν προτέραν ἔδωκεν εὐκλη- ρίαν. Καὶ κατάρτισαι αὐτὴν ἣν ἐφύτευσεν ή δεξιά σου. Ἐπειδὴ σὺ αὐτὴν, φησί, κατεφύτευσας, εἶτα γέγονεν εμπεπυρισμένη καὶ κατεσκαμμένη· καὶ ἀπόλωλε, σοῦ αὐτὴν ἐπιτιμήσαντος, κατάρτισαι αὐτ τὴν καὶ ἑτοίμην εἰς σωτηρίαν παρασκεύασον παρα- σκεύασον δὲ διὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ γὰρ, ἐπὶ υἱὸν ἀνθρώπου, διὰ τοῦ υἱοῦ ἀνθρώπου σημαίνει. Τίς δέ ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἢ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φησί ; Β Γενηθήτω ἡ χείρ σου ἐπ' ἄνδρα δεξιᾶς σου. Αὕτη, φησίν, ἡ πρᾶξις ἡ τῆς σωτηρίας τοῦ λαοῦ, ἥτις καὶ διὰ τῆς χειρὸς σημαίνεται, ἐπ' ἄνδρα δε ξιᾶς σου γενηθήτω, τουτέστι διὰ τοῦ ἀνδρὸς τοῦ ὄντος δεξιάς σου. Καὶ τίς οὗτος ἢ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώ που, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρὸς, εἰ καὶ γέγονεν ἄν θρωπος; Επειδὰν δὲ τοῦτο γένηται, καὶ σώσῃ ἡμᾶς, φησίν, ἡ δεξιά σου, ὁ χρηματίσας ἀνὴρ καὶ Υἱὸς ἀν θρώπου, οὐκ ἄν ποτε ἀποστῶμεν ἀπὸ σοῦ, ἅτε τῆς σῆς ζωῆς μεταλαβόντες, καὶ τῷ σῷ ἐπικληθέντες ὀνόματι, τουτέστι Χριστιανοί. Κύριε ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ἐπίστρεψον ἡμᾶς. Συνεχῶς τὴν ἱκεσίαν προβάλλεται, ἐπισπεύδων τὴν ἐπιφάνειαν γενέσθαι τοῦ Μονογενοῦς, δι' οὗ καὶ σω- θήσονται. Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσάρ, ἀλληλούια. Π'. Υπόθεσις. Ηδη τὸν ὄγδοον ἑρμηνεύοντες ἀποδεδώκαμεν εἶναι ληνοὺς τὰς Ἐκκλησίας. Εστιν οὖν καὶ ἐκ τούτου τοῦ ψαλμοῦ ἰδεῖν, ὡς καλεῖ τὰ ἔθνη πρὸς τὴν πί στιν τὴν εἰς τὸν Κύριον· αὐτοῖς διδασκαλίαν ποιού- μενος τοῦ μήποτε ἀποστῆναι αὐτοῦ, τὴν τοῦ προ τέρου λαοῦ διὰ τὴν κακίαν ἀποβολὴν λέγων. Αγα ιλιᾶσθε τῷ Θεῷ τῷ βοηθῷ ἡμῶν, ἀλαλά- ξατε τῷ Θεῷ Ἰακώβ. Αλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ὕμνος. Παρακελεύεται οὖν τοῖς ἔθνεσι τῷ βοηθήσαντι Θεῷ, καὶ ἐκ τῆς τῶν δαιμόνων αὐτοὺς φυσαμένῳ καταδυναστείας, τὰς ἐπινικίους ἄδειν ᾠδάς. Λάβετε ψαλμὸν, καὶ δότε τύμπανον. Ψαλμὸν ἐν τούτοις τὴν θείαν διδασκαλίαν φησί. Τύμπανον δὲ Οργανόν ἐστι ἐκ δερμάτων πεποιημένον. Λέγει οὖν Ἐπήκοοι τοῖς θείοις λογίοις γενόμενοι, παραστή- σατε τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν, εὐπρόσδε στον τῷ Θεῷ. Ψαλτήριον τερπνὸν μετὰ κιθάρας. Ψαλτήριον πάλιν τὸ σῶμά φησι, διὰ τὴν γινομένην συμφωνίαν καὶ συναρμονίαν πρὸς αὐτὸ τῆς ψυχῆς· ῖν ἄρτιοι γένωνται οἱ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωποι, καὶ τὰς ψυχὰς ἀνατιθέντες τῷ Θεῷ, καὶ τὸ σῶμα, οὐ τῷ κό σμῳ, ἀλλὰ Κυρίῳ. Σαλπίσατε ἐν νεομηνία σάλπιγγε. Ὥσπερ πάλαι » EXPOSITIO IN PSALMUM LXXX. A puris damnonibus, qui etiam depascunt eorum ani- B mas, et spirituali fructuum copia exspoliant. potentem Dominum, ut respicias de colo viney perniciem, et remedium vulneri applices. Tua enim ipsa providentia priorem illam optimam conditio- nem dederat. 16, 17. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. Quonian tu, inquit, plantasti illan, ac deinde fuit incensa igni et suffossa atque periit, te illam corri- piente, perfice eam et paratam redde ad salutem ; prepara autem illam per ilium hominis : illud enim, super filium hominis, per filium hominis si- gnificat. Quis autem est filius hominis nisi ipse Dominus noster, ut ipse de se in Evangeliis dicit ? Rom. xn. 1. PATROL. GR. XXVII. c 18, 19. Fiat manus tua super virum dexterae tua. Hlec, inquit, est operatio salutis populi, quæ per manum indicatur, super virum dexteræ tuæ fiat, id est per virum qui est dextera tua. Ecquis ille est nisi Filius hominis, qui est dextera Patris, etiamsi factus sit homio? Cum autem hoc factum fuerit et salvos nos fecerit dextera tua, qui vocaris vir et Filius Dei, nunquam discedemus a te, utpote qui vitæ tuæ participes simus, et tuo nomine appelle- mur, id est Christiani. supplicationem emittit gestiens, ut Unigenitus ap. pareat, ver auem salutem ipsi consequentur. ipsi Asaph. LXXX. Argumentum. Jam cum octavum interpretaremur diximus torcu laria Ecclesias esse. Videre igitur est ex hoc quoque psalmo ipsum vocare gentes ad fidem in Dominum. Eam doctrinam præbens illis ut nun- quam discedant ab ipso, prioris populi impiets- tis causa abjectionem significans. Jacob. Jubilatio est victoriæ carmen. Cohortatur itaque gentes ut Deo auxilianti, qui a dæmonum potestate ipsos liberaverat, hymnos victori D canant. Sumile psalmum, et dule tympanum. Psalmum hic vocat, divinam doctrinam; tympanum autem est instrumentum pellibus confectum. Ait igitur : Obsequentes divinis eloquiis, exhibele corpora ve- stra hostiam viventem, Deo placentem". Psulterium jucundum cum cithara. Psalterium rursum corpus di- cit, ob consensum et coaptationem animæ cum illo. ut Dei homines perfecti sint, et animas Deo dican- tes et corpus, non mundo, sed lo.uino. 4, 5. Buccinate in neomenia tuba. Sicut olim Is- 45. Deus virtutum, convertere. Deprecor te igitur 20. Domine Deus virtutum, conterle nos. Assidue 1. In finem, pro torcularibus PSALMUS 2. Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo
To the end, for the winepresses, a Psalm of Asaph...Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσὰφ,…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσὰφ, ἀλληλούϊα. Π. Ὑπόθεσις. Ἤδη τὸν ὄγδοον ἑρμηνεύοντες ἀποδεδώκαμεν εἶναι ληνοὺς τὰς Ἐκκλησίας. Ἔστιν οὖν καὶ ἐκ τούτου τοῦ ψαλμοῦ ἰδεῖν, ὡς καλεῖ τὰ ἔθνη πρὸς τὴν πίστιν τὴν εἰς τὸν Κύριον·
τοῖς ἀκαθάρτοις δαίμοσιν, οἵτινες καὶ νέμονται αύ- τῶν τὰς ψυχὰς, τῆς νοητῆς εὐκαρπίας ἀπογυμνοῦντες. Ὁ Θεὸς δυνάμεων, ἐπίστρεψον. Ικετεύω σε τοίνυν τὸν δυνατὸν Δεσπότην ἰδεῖν ἄνωθεν τῆς ἀμπέ- λου τὴν λώβην, καὶ θεραπείας ἀξιῶσαι τὸ πάθος. Η σὴ γὰρ αὕτη πρόνοια τὴν προτέραν ἔδωκεν εὐκλη- ρίαν. Καὶ κατάρτισαι αὐτὴν ἣν ἐφύτευσεν ή δεξιά σου. Ἐπειδὴ σὺ αὐτὴν, φησί, κατεφύτευσας, εἶτα γέγονεν εμπεπυρισμένη καὶ κατεσκαμμένη· καὶ ἀπόλωλε, σοῦ αὐτὴν ἐπιτιμήσαντος, κατάρτισαι αὐτ τὴν καὶ ἑτοίμην εἰς σωτηρίαν παρασκεύασον παρα- σκεύασον δὲ διὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ γὰρ, ἐπὶ υἱὸν ἀνθρώπου, διὰ τοῦ υἱοῦ ἀνθρώπου σημαίνει. Τίς δέ ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἢ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φησί ; Β Γενηθήτω ἡ χείρ σου ἐπ' ἄνδρα δεξιᾶς σου. Αὕτη, φησίν, ἡ πρᾶξις ἡ τῆς σωτηρίας τοῦ λαοῦ, ἥτις καὶ διὰ τῆς χειρὸς σημαίνεται, ἐπ' ἄνδρα δε ξιᾶς σου γενηθήτω, τουτέστι διὰ τοῦ ἀνδρὸς τοῦ ὄντος δεξιάς σου. Καὶ τίς οὗτος ἢ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώ που, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρὸς, εἰ καὶ γέγονεν ἄν θρωπος; Επειδὰν δὲ τοῦτο γένηται, καὶ σώσῃ ἡμᾶς, φησίν, ἡ δεξιά σου, ὁ χρηματίσας ἀνὴρ καὶ Υἱὸς ἀν θρώπου, οὐκ ἄν ποτε ἀποστῶμεν ἀπὸ σοῦ, ἅτε τῆς σῆς ζωῆς μεταλαβόντες, καὶ τῷ σῷ ἐπικληθέντες ὀνόματι, τουτέστι Χριστιανοί. Κύριε ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ἐπίστρεψον ἡμᾶς. Συνεχῶς τὴν ἱκεσίαν προβάλλεται, ἐπισπεύδων τὴν ἐπιφάνειαν γενέσθαι τοῦ Μονογενοῦς, δι' οὗ καὶ σω- θήσονται. Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσάρ, ἀλληλούια. Π'. Υπόθεσις. Ηδη τὸν ὄγδοον ἑρμηνεύοντες ἀποδεδώκαμεν εἶναι ληνοὺς τὰς Ἐκκλησίας. Εστιν οὖν καὶ ἐκ τούτου τοῦ ψαλμοῦ ἰδεῖν, ὡς καλεῖ τὰ ἔθνη πρὸς τὴν πί στιν τὴν εἰς τὸν Κύριον· αὐτοῖς διδασκαλίαν ποιού- μενος τοῦ μήποτε ἀποστῆναι αὐτοῦ, τὴν τοῦ προ τέρου λαοῦ διὰ τὴν κακίαν ἀποβολὴν λέγων. Αγα ιλιᾶσθε τῷ Θεῷ τῷ βοηθῷ ἡμῶν, ἀλαλά- ξατε τῷ Θεῷ Ἰακώβ. Αλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ὕμνος. Παρακελεύεται οὖν τοῖς ἔθνεσι τῷ βοηθήσαντι Θεῷ, καὶ ἐκ τῆς τῶν δαιμόνων αὐτοὺς φυσαμένῳ καταδυναστείας, τὰς ἐπινικίους ἄδειν ᾠδάς. Λάβετε ψαλμὸν, καὶ δότε τύμπανον. Ψαλμὸν ἐν τούτοις τὴν θείαν διδασκαλίαν φησί. Τύμπανον δὲ Οργανόν ἐστι ἐκ δερμάτων πεποιημένον. Λέγει οὖν Ἐπήκοοι τοῖς θείοις λογίοις γενόμενοι, παραστή- σατε τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν, εὐπρόσδε στον τῷ Θεῷ. Ψαλτήριον τερπνὸν μετὰ κιθάρας. Ψαλτήριον πάλιν τὸ σῶμά φησι, διὰ τὴν γινομένην συμφωνίαν καὶ συναρμονίαν πρὸς αὐτὸ τῆς ψυχῆς· ῖν ἄρτιοι γένωνται οἱ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωποι, καὶ τὰς ψυχὰς ἀνατιθέντες τῷ Θεῷ, καὶ τὸ σῶμα, οὐ τῷ κό σμῳ, ἀλλὰ Κυρίῳ. Σαλπίσατε ἐν νεομηνία σάλπιγγε. Ὥσπερ πάλαι » EXPOSITIO IN PSALMUM LXXX. A puris damnonibus, qui etiam depascunt eorum ani- B mas, et spirituali fructuum copia exspoliant. potentem Dominum, ut respicias de colo viney perniciem, et remedium vulneri applices. Tua enim ipsa providentia priorem illam optimam conditio- nem dederat. 16, 17. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. Quonian tu, inquit, plantasti illan, ac deinde fuit incensa igni et suffossa atque periit, te illam corri- piente, perfice eam et paratam redde ad salutem ; prepara autem illam per ilium hominis : illud enim, super filium hominis, per filium hominis si- gnificat. Quis autem est filius hominis nisi ipse Dominus noster, ut ipse de se in Evangeliis dicit ? Rom. xn. 1. PATROL. GR. XXVII. c 18, 19. Fiat manus tua super virum dexterae tua. Hlec, inquit, est operatio salutis populi, quæ per manum indicatur, super virum dexteræ tuæ fiat, id est per virum qui est dextera tua. Ecquis ille est nisi Filius hominis, qui est dextera Patris, etiamsi factus sit homio? Cum autem hoc factum fuerit et salvos nos fecerit dextera tua, qui vocaris vir et Filius Dei, nunquam discedemus a te, utpote qui vitæ tuæ participes simus, et tuo nomine appelle- mur, id est Christiani. supplicationem emittit gestiens, ut Unigenitus ap. pareat, ver auem salutem ipsi consequentur. ipsi Asaph. LXXX. Argumentum. Jam cum octavum interpretaremur diximus torcu laria Ecclesias esse. Videre igitur est ex hoc quoque psalmo ipsum vocare gentes ad fidem in Dominum. Eam doctrinam præbens illis ut nun- quam discedant ab ipso, prioris populi impiets- tis causa abjectionem significans. Jacob. Jubilatio est victoriæ carmen. Cohortatur itaque gentes ut Deo auxilianti, qui a dæmonum potestate ipsos liberaverat, hymnos victori D canant. Sumile psalmum, et dule tympanum. Psalmum hic vocat, divinam doctrinam; tympanum autem est instrumentum pellibus confectum. Ait igitur : Obsequentes divinis eloquiis, exhibele corpora ve- stra hostiam viventem, Deo placentem". Psulterium jucundum cum cithara. Psalterium rursum corpus di- cit, ob consensum et coaptationem animæ cum illo. ut Dei homines perfecti sint, et animas Deo dican- tes et corpus, non mundo, sed lo.uino. 4, 5. Buccinate in neomenia tuba. Sicut olim Is- 45. Deus virtutum, convertere. Deprecor te igitur 20. Domine Deus virtutum, conterle nos. Assidue 1. In finem, pro torcularibus PSALMUS 2. Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo
αὐτοῖς διδασκαλίαν ποιούμενος τοῦ μήποτε ἀποστῆναι αὐτοῦ, τὴν τοῦ προτέρου λαοῦ διὰ τὴν κακίαν ἀποβολὴν λέγων. Ἀγαλλιᾶσθε τῷ Θεῷ τῷ βοηθῷ ἡμῶν, ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ Ἰακώβ. Ἀλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ὕμνος. Παρακελεύεται οὖν τοῖς ἔθνεσι τῷ βοηθήσαντι Θεῷ, καὶ ἐκ τῆς τῶν δαιμόνων αὐτοὺς ῥυσαμένῳ καταδυναστείας, τὰς ἐπινικίους ᾄδειν ᾠδάς. Λάβετε ψαλμὸν, καὶ δότε τύμπανον. Ψαλμὸν ἐν τούτοις τὴν θείαν διδασκαλίαν φησί. Τύμπανον δὲ ὄργανόν ἐστι ἐκ δερμάτων πεποιημένον. Λέγει οὖν· Ἐπήκοοι τοῖς θείοις λογίοις γενόμενοι, παραστήσατε τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν, εὐπρόσδεκτον τῷ Θεῷ. Ψαλτήριον τερπνὸν μετὰ κιθάρας. Ψαλτήριον πάλιν τὸ σῶμά φησι, διὰ τὴν γινομένην συμφωνίαν καὶ συναρμονίαν πρὸς αὐτὸ τῆς ψυχῆς· ἵν’ ἄρτιοι γένωνται οἱ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωποι, καὶ τὰς ψυχὰς ἀνατιθέντες τῷ Θεῷ, καὶ τὸ σῶμα, οὐ τῷ κόσμῳ, ἀλλὰ Κυρίῳ. Σαλπίσατε ἐν νεομηνίᾳ σάλπιγγι. Ὥσπερ πάλαι ποτὲ ὁ Ἰσραὴλ αἰσθητὰς λαμβάνων σάλπιγγας ἐν τῇ νεομηνίᾳ ἐσάλπιζε, τοῦτο πρόσταγμα δεδωκότος τοῦ Θεοῦ, καὶ μαρτύριον τοῦ ἐλευθερωθῆναι αὐτοὺς τῆς ἐξ Αἰγύπτου δουλείας·
τοῖς ἀκαθάρτοις δαίμοσιν, οἵτινες καὶ νέμονται αύ- τῶν τὰς ψυχὰς, τῆς νοητῆς εὐκαρπίας ἀπογυμνοῦντες. Ὁ Θεὸς δυνάμεων, ἐπίστρεψον. Ικετεύω σε τοίνυν τὸν δυνατὸν Δεσπότην ἰδεῖν ἄνωθεν τῆς ἀμπέ- λου τὴν λώβην, καὶ θεραπείας ἀξιῶσαι τὸ πάθος. Η σὴ γὰρ αὕτη πρόνοια τὴν προτέραν ἔδωκεν εὐκλη- ρίαν. Καὶ κατάρτισαι αὐτὴν ἣν ἐφύτευσεν ή δεξιά σου. Ἐπειδὴ σὺ αὐτὴν, φησί, κατεφύτευσας, εἶτα γέγονεν εμπεπυρισμένη καὶ κατεσκαμμένη· καὶ ἀπόλωλε, σοῦ αὐτὴν ἐπιτιμήσαντος, κατάρτισαι αὐτ τὴν καὶ ἑτοίμην εἰς σωτηρίαν παρασκεύασον παρα- σκεύασον δὲ διὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ γὰρ, ἐπὶ υἱὸν ἀνθρώπου, διὰ τοῦ υἱοῦ ἀνθρώπου σημαίνει. Τίς δέ ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἢ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φησί ; Β Γενηθήτω ἡ χείρ σου ἐπ' ἄνδρα δεξιᾶς σου. Αὕτη, φησίν, ἡ πρᾶξις ἡ τῆς σωτηρίας τοῦ λαοῦ, ἥτις καὶ διὰ τῆς χειρὸς σημαίνεται, ἐπ' ἄνδρα δε ξιᾶς σου γενηθήτω, τουτέστι διὰ τοῦ ἀνδρὸς τοῦ ὄντος δεξιάς σου. Καὶ τίς οὗτος ἢ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώ που, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρὸς, εἰ καὶ γέγονεν ἄν θρωπος; Επειδὰν δὲ τοῦτο γένηται, καὶ σώσῃ ἡμᾶς, φησίν, ἡ δεξιά σου, ὁ χρηματίσας ἀνὴρ καὶ Υἱὸς ἀν θρώπου, οὐκ ἄν ποτε ἀποστῶμεν ἀπὸ σοῦ, ἅτε τῆς σῆς ζωῆς μεταλαβόντες, καὶ τῷ σῷ ἐπικληθέντες ὀνόματι, τουτέστι Χριστιανοί. Κύριε ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ἐπίστρεψον ἡμᾶς. Συνεχῶς τὴν ἱκεσίαν προβάλλεται, ἐπισπεύδων τὴν ἐπιφάνειαν γενέσθαι τοῦ Μονογενοῦς, δι' οὗ καὶ σω- θήσονται. Εἰς τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσάρ, ἀλληλούια. Π'. Υπόθεσις. Ηδη τὸν ὄγδοον ἑρμηνεύοντες ἀποδεδώκαμεν εἶναι ληνοὺς τὰς Ἐκκλησίας. Εστιν οὖν καὶ ἐκ τούτου τοῦ ψαλμοῦ ἰδεῖν, ὡς καλεῖ τὰ ἔθνη πρὸς τὴν πί στιν τὴν εἰς τὸν Κύριον· αὐτοῖς διδασκαλίαν ποιού- μενος τοῦ μήποτε ἀποστῆναι αὐτοῦ, τὴν τοῦ προ τέρου λαοῦ διὰ τὴν κακίαν ἀποβολὴν λέγων. Αγα ιλιᾶσθε τῷ Θεῷ τῷ βοηθῷ ἡμῶν, ἀλαλά- ξατε τῷ Θεῷ Ἰακώβ. Αλαλαγμός ἐστιν ἐπινίκιος ὕμνος. Παρακελεύεται οὖν τοῖς ἔθνεσι τῷ βοηθήσαντι Θεῷ, καὶ ἐκ τῆς τῶν δαιμόνων αὐτοὺς φυσαμένῳ καταδυναστείας, τὰς ἐπινικίους ἄδειν ᾠδάς. Λάβετε ψαλμὸν, καὶ δότε τύμπανον. Ψαλμὸν ἐν τούτοις τὴν θείαν διδασκαλίαν φησί. Τύμπανον δὲ Οργανόν ἐστι ἐκ δερμάτων πεποιημένον. Λέγει οὖν Ἐπήκοοι τοῖς θείοις λογίοις γενόμενοι, παραστή- σατε τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν, εὐπρόσδε στον τῷ Θεῷ. Ψαλτήριον τερπνὸν μετὰ κιθάρας. Ψαλτήριον πάλιν τὸ σῶμά φησι, διὰ τὴν γινομένην συμφωνίαν καὶ συναρμονίαν πρὸς αὐτὸ τῆς ψυχῆς· ῖν ἄρτιοι γένωνται οἱ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωποι, καὶ τὰς ψυχὰς ἀνατιθέντες τῷ Θεῷ, καὶ τὸ σῶμα, οὐ τῷ κό σμῳ, ἀλλὰ Κυρίῳ. Σαλπίσατε ἐν νεομηνία σάλπιγγε. Ὥσπερ πάλαι » EXPOSITIO IN PSALMUM LXXX. A puris damnonibus, qui etiam depascunt eorum ani- B mas, et spirituali fructuum copia exspoliant. potentem Dominum, ut respicias de colo viney perniciem, et remedium vulneri applices. Tua enim ipsa providentia priorem illam optimam conditio- nem dederat. 16, 17. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. Quonian tu, inquit, plantasti illan, ac deinde fuit incensa igni et suffossa atque periit, te illam corri- piente, perfice eam et paratam redde ad salutem ; prepara autem illam per ilium hominis : illud enim, super filium hominis, per filium hominis si- gnificat. Quis autem est filius hominis nisi ipse Dominus noster, ut ipse de se in Evangeliis dicit ? Rom. xn. 1. PATROL. GR. XXVII. c 18, 19. Fiat manus tua super virum dexterae tua. Hlec, inquit, est operatio salutis populi, quæ per manum indicatur, super virum dexteræ tuæ fiat, id est per virum qui est dextera tua. Ecquis ille est nisi Filius hominis, qui est dextera Patris, etiamsi factus sit homio? Cum autem hoc factum fuerit et salvos nos fecerit dextera tua, qui vocaris vir et Filius Dei, nunquam discedemus a te, utpote qui vitæ tuæ participes simus, et tuo nomine appelle- mur, id est Christiani. supplicationem emittit gestiens, ut Unigenitus ap. pareat, ver auem salutem ipsi consequentur. ipsi Asaph. LXXX. Argumentum. Jam cum octavum interpretaremur diximus torcu laria Ecclesias esse. Videre igitur est ex hoc quoque psalmo ipsum vocare gentes ad fidem in Dominum. Eam doctrinam præbens illis ut nun- quam discedant ab ipso, prioris populi impiets- tis causa abjectionem significans. Jacob. Jubilatio est victoriæ carmen. Cohortatur itaque gentes ut Deo auxilianti, qui a dæmonum potestate ipsos liberaverat, hymnos victori D canant. Sumile psalmum, et dule tympanum. Psalmum hic vocat, divinam doctrinam; tympanum autem est instrumentum pellibus confectum. Ait igitur : Obsequentes divinis eloquiis, exhibele corpora ve- stra hostiam viventem, Deo placentem". Psulterium jucundum cum cithara. Psalterium rursum corpus di- cit, ob consensum et coaptationem animæ cum illo. ut Dei homines perfecti sint, et animas Deo dican- tes et corpus, non mundo, sed lo.uino. 4, 5. Buccinate in neomenia tuba. Sicut olim Is- 45. Deus virtutum, convertere. Deprecor te igitur 20. Domine Deus virtutum, conterle nos. Assidue 1. In finem, pro torcularibus PSALMUS 2. Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo
PG 27:364οὕτω καὶ ὁ νέος λαὸς, τῇ εὐαγγελικῇ χρώμενος σάλπιγγι, ἧς ὁ φθόγγος εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν, κελεύεται ἐν ταῖς νεομηνίαις σαλπίζειν, τουτέστιν ἐν τῇ ἀνακαινίσει τοῦ νοὸς αὐτοῦ· ὁμολογῶν καὶ αὐτὸς καὶ μαρτυρῶν, ὅτι δὴ αὐτὸν ἐκ τῆς νοητῆς ἠλευθέρωσεν Αἰγύπτου, τουτέστιν ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους. Γλῶσσαν ἣν οὐκ ἔγνω ἤκουσεν. Ὁ λαὸς, φησὶν, ἐξελθὼν ἐκ τῆς Αἰγύπτου, ἤκουσε γλῶσσαν ἣν πάλαι οὐκ ἔγνω. Καὶ ποία αὕτη ἢ ἡ τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν λαὸν γινομένη ἐν τῷ ὄρει φωνή; Ἀπέστησεν ἀπὸ ἄρσεων τὸν νῶτον αὐτοῦ. Ἀντὶ τοῦ, ἐξ ἄρσεων. Λέγει δὲ, ὅτι τῶν βασταγμάτων αὐτοὺς ἠλευθέρωσεν, ὧν ἐπεφέροντο οἰκοδομοῦντες τὰς πόλεις τῷ Φαραώ. Αἱ χεῖρες αὐτοῦ ἐν τῷ κοφίνῳ ἐδούλευσαν. Τοῦτό φησι διότι τὸν πηλὸν καὶ τὰ ἄχυρα ἐν κοφίνοις ἐπὶ τὸ ἔργον ἐπεφέροντο. Ἐν θλίψει ἐπεκαλέσω με, καὶ ἐῤῥυσάμην σε. Ὅμοιον τῷ, Ὅτι ἤκουσα τῶν στεναγμῶν αὐτῶν, καὶ τῆς φωνῆς αὐτῶν ἤκουσα, καὶ κατέβην τοῦ ἐξελέσθαι αὐτούς. Ἐπήκουσά σου ἐν ἀποκρύφῳ τῆς καταιγίδος. Ἀντὶ τοῦ, Ἐκ μεγάλης καὶ ὑπερβαλλούσης ἐῤῥυσάμην σε θλίψεως. Ἐδοκίμασά σε ἐπὶ ὕδατος ἀντιλογίας. Ὅτε διψήσας ὁ λαὸς ἔλεγε πρὸς Μωσῆν·
ταῦθα καὶ τὰς αἰτίας σαφέστερον ἐκδίδωσι, δι᾿ ἂς Δ αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἀπεβάλετο. Ὁ Θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν. Θεοὺς τοὺς ἄρχοντας τῶν Ἰουδαίων ἐκάλεσε, τοὺς υἱοὺς κληθέν- τας Θεοῦ. Ἔστη οὖν ἐν μέσῳ αὐτῶν ὁ Θεὸς, ὅτε τὴν σωτήριον παρουσίαν πεποίηται, ὅπως διακρίνῃ αὐ τοὺς, ἔλεγχον τῶν αὐτοῖς πεπραγμένων ποιῶν. Εως πότε κρίνετε ἀδικίαν ; Τὴν ἀδικίαν τὴν για νομένην εἰς τὸν λαὸν παρ' αὐτῶν εἰς μέσον ἄγει. Σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Θε- μέλια τῆς γῆς τοὺς ἄρχοντας τοῦ αἰῶνος τούτου φη- σίν· οἵτινες καὶ πρό γε τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων ἔδω- καν δίκην, ἐκβληθέντες τῆς καθ' ἡμῶν τυραννίδος διὰ τοῦ λεχθέντος πρὸς ἡμᾶς λογίου· Νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται. ἔξω. Ἐσαλεύθησαν γὰρ ἧς πάλαι ποτὲ εἶχον στάσεως. "Ατε δὴ ὡς πρώ- των αὐτῶν καταργηθέντων διὰ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, εἶτα τῆς ἐκβολῆς γενομένης τοῦ Ἰσραὴλ μετὰ τὸ κη- ρυχθῆναι εἰς πάντα τὰ ἔθνη τὸ Εὐαγγέλιον, ἐπήγα γεν· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Ὑμεῖς δὲ ὡς ἄνθρω ποι ἀποθνήσκετε· πίπτετε δὲ καὶ ὡς εἰς τῶν ἀρ- χόντων. Καὶ ποίων ἀρχόντων, ἢ ὧν μικρῷ πρότε ρον ἐδήλωσε διὰ τῶν σαλευομένων θεμελίων τῆς γῆς ; Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τῷ Ασάφ. ΙΒ. Ὑπόθεσις. Εὐχὴν ἐνταῦθα ανατείνει πρὸς Θεὸν, τῆς ἀλαζονείας ἀξιῶν τὰ ἔθνη τιμωρήσασθαι τὰ τῶν ᾿Ασσυρίων εἰς τὸν κατὰ τῆς Ἱερουσαλήμ συμπράξαντα πόλε- ον. Οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ ἑξῆς ἐν τῷ ψαλμῷ δηλούμε 9. Ο Θεός, τίς ὁμοιωθήσεταί σοι; μὴ σιγήσῃς μηδὲ καταπραΰνῃς, ὁ Θεός. Σοὶ μὲν, φησίν, οὐδεὶς ἔσται ὅμοιος, ἀμνησίκακος καὶ μακροθυμῶν ἐπὶ ταῖς ἀδικίαις· ἐγὼ δὲ εὔχομαι μὴ σιγῆσαι ἐπὶ ταῖς καθ᾿ ἡμῶν παρὰ τῶν ἐχθρῶν γενομέναις ἀδίκοις εφόδοις. *Οτι ἰδοὺ οἱ ἐχθροί σου ἤχησαν. Ἐξάκουστος, φησὶν, ἡ καθ' ἡμῶν παρ' αὐτῶν ἀδικία γεγένηται. Εγενήθησαν εἰς ἀντίληψιν τοῖς υἱοῖς Λώτ. Αντελάβοντο, φησί, καὶ συνεμαχήσαντο εἰς τὸν καθ' ἡμῶν πόλεμον οἱ προδηλωθέντες τοῖς υἱοῖς Λώτ. Υιοι δὲ Λὼτ Μωαβίται καὶ ᾿Αμμανίται. Ἐντεῦθεν δὲ για νώσκομεν, ὅτι προσκαλοῦνται ἀλλήλους οἱ δαίμονες ἐπ' ἀπωλείᾳ ψυχῆς, πανωλεθρίαν ἡμῖν ἐπάγειν, καὶ λήθῃ παραδοῦναι τὴν πολυθρύλλητον Ισραήλ. Εἶτα καταλέγει ὁμόρους, ὑφ᾽ ὧν συγκληθέντες καὶ οἱ ἄλλοι συνῆλθον. Ποίησον αὐτοῖς ὡς τῇ Μαδιάμ καὶ τῷ Σισάρα, Ὥσπερ ποτὲ Μαδιὰμ καὶ ὁ Σισάρα, ἔτι τε καὶ ὁ Ἰα- δεὶν ἐξαναστάντες κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ ἐξωλοθρεύθησαν, οἱ μὲν ἐν τῷ ᾽χειμάρρω Κισσών, οἱ δὲ ἐν Λενδώρο τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ οἱ ἐπιθέμενοι ἡμῖν μετὰ τοῦ Ασσούρ, τῆς ὁμοίας τιμωρίας τύχοιεν. Σισάρα μὲν ἄρχων τῆς δυνάμεως, Ἰαβεὶν δὲ βασιλεὺς Χαναάν. Τροποῦνται ἐν τῷ χειμάρρω Κισσὼν ἐν τοῖς Κριταῖς ἐν χειρὶ Βαραὰκ καὶ Δεδόοια γυναικός Ισραήλ. * EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXII. B C D Joan. III, 31. • Judic. I, 14. locutus est, hic quæ causæ sint quod a Deo ab- jectus fuerit clarius recenset. principes Judæorum, qui filii Dei vocabantur. Stett igitur in medio eorum Deus, in salutari suo ad- ventu, ut judicaret eos, facinorum eorum convi- ctionem afferens. 2, 3. Usquequo‘judicatis iniquitatem? etc. Ini- quitatem, qua erga populam usi sunt, in medium adducit. 5-7. Moveantur omnia fundamenta terra. Funda- menta terræ dicit principes sæculi hujus, qui ante Judæorum populum pœnas dederunt, a tyrannide qua nos opprimebant expulsi, per illud dictum : Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras*. Exacti sunt a loco quem prius occupabant. Cum itaque prius illi compressi fuissent per crucem ejus, ac deinde abjectus sit Israel postquam Evangelium per totam terram prædicatum fuit, subjunxit: Ego dixi: Dii estis. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis. Et quibus prin- cipibus, nisi iis quos paulo ante significavit per commota fundamenta terræ Argumentum. Precationem hic effundit ad Deum, rogans ut de arrogantia gentium, quæ cum Assyriis bellum gesserant adversus Jerusalem, sumat pœnas. Hæ autem gentes inferius in psalmo indicantur. compescaris, Deus. Nemo, inquit, tibi similis erit, immemor videlicet injuriarum, et æquanimiter to- lerans iniquitates. Ego autem precor ut non taceas super iniquis iucursionibus inimicorum, quibus nos adoriuntur. inquit, fuit eorum adversum nos iniquitas. rius memorati sunt auxilium et opem attulerunt filiis Lot. Filii autem Lot sunt Moabitæ et Ammo- nitæ. Hinc autem cognoscimus, dæmones sese mutuo provocare ad perniciem animæ, ut nos fun- ditus perdant, et famosum illum Israelem in obli vionem ducant. Deinde finitimos enumerat, a qui- bus evocati alii convenerunt, olim Madian, Sisara et Jabin insurgentes contra Ig- raelem disperierunt, alii in torrente Cisson, ali in Endor; eodem modo qui cum Assur nos ad- oriuntur easdem pœnas luant. Sisara dux exercitus erat ; Jabin autem rex Chanaan. Qui in fugam ver- tuntur in torrente Cisson, de qua re in libro Judicum, {manu Barac et Deboræ mulieris Israc- lilae 4. Deus stetit in synagoga deorum. Deos vocat 1. Canticum PSALMI Asaph. LXXXII. 2. Deus, quis similis erit tibi? ne taceas neque 3. Quoniam ecce inimici tui souuerunt. Publicata, 9. Facti sunt in adjutorium filiis Lot. Qui supe- 10. Fac illis sicut Madian et Sisare, etc. Sicut
Δὸς ἡμῖν ὕδωρ ἵνα πίωμεν, ἔλεγε· Τί λοιδορεῖσθέ με καὶ πειράζετε τὸν Κύριον; Ἄκουσον, λαός μου. Τῷ λαῷ παραίνεσιν εἰσφέρει λέγων παρεσκευάσθαι ἐπήκοον γενέσθαι αὐτῷ. Καὶ γὰρ, εἰ τοῦτο ποιήσει, οὐκ ἂν ἑτέρῳ δουλεύῃ Θεῷ, οὐδὲ γενήσεται αὐτῷ αὐτὸς ὁ Κύριος εἰς Θεὸν πρόσφατον. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ καὶ πάλαι αὐτοὺς ἐξ Αἰγύπτου λυτρωσάμενος. Πλάτυνον τὸ στόμα σου, καὶ πληρώσω αὐτό. Ὑπισχνεῖται τοῖς πειθαρχοῦσιν αὐτῷ καὶ σαρκικὰς τροφὰς καὶ πνευματικάς. Καὶ οὐκ ἤκουσεν ὁ λαός μου τῆς φωνῆς μου. Ἐπειδὴ ταῦτα μὲν ὑπεσχόμην ἐγὼ, αὐτοὶ δὲ τὰ ὦτα ἐκώφευσαν· τούτου χάριν ἀπεβαλόμην αὐτοὺς, ἀξίαν τῶν ἐπιτηδευμάτων αὐτοῖς τὴν τιμωρίαν διδούς. Οἱ ἐχθροὶ Κυρίου ἐψεύσαντο αὐτῷ, καὶ ἔσται ὁ καιρὸς αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα. Ὡσεὶ σαφέστερον ἔλεγεν· Ἀντὶ τοῦ ψεύσασθαι τῷ Κυρίῳ τὸν λαὸν, ἔσται καιρὸς αὐτῷ τιμωρίας· οὗτος δέ ἐστιν ὁ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Καὶ ἐψώμισεν αὐτοὺς ἐκ στέατος πυροῦ. Αὐτοὶ μὲν, φησὶν, ἐψεύσαντο αὐτῷ· αὐτὸς δὲ, ἅτε ἀγαθὸς ὑπάρχων, ἐνέπλησεν αὐτοὺς νοητῆς τροφῆς· αὕτη δέ ἐστιν αὐτὸς ὁ Κύριος, ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐξ οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ.
ταῦθα καὶ τὰς αἰτίας σαφέστερον ἐκδίδωσι, δι᾿ ἂς Δ αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἀπεβάλετο. Ὁ Θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν. Θεοὺς τοὺς ἄρχοντας τῶν Ἰουδαίων ἐκάλεσε, τοὺς υἱοὺς κληθέν- τας Θεοῦ. Ἔστη οὖν ἐν μέσῳ αὐτῶν ὁ Θεὸς, ὅτε τὴν σωτήριον παρουσίαν πεποίηται, ὅπως διακρίνῃ αὐ τοὺς, ἔλεγχον τῶν αὐτοῖς πεπραγμένων ποιῶν. Εως πότε κρίνετε ἀδικίαν ; Τὴν ἀδικίαν τὴν για νομένην εἰς τὸν λαὸν παρ' αὐτῶν εἰς μέσον ἄγει. Σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Θε- μέλια τῆς γῆς τοὺς ἄρχοντας τοῦ αἰῶνος τούτου φη- σίν· οἵτινες καὶ πρό γε τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων ἔδω- καν δίκην, ἐκβληθέντες τῆς καθ' ἡμῶν τυραννίδος διὰ τοῦ λεχθέντος πρὸς ἡμᾶς λογίου· Νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται. ἔξω. Ἐσαλεύθησαν γὰρ ἧς πάλαι ποτὲ εἶχον στάσεως. "Ατε δὴ ὡς πρώ- των αὐτῶν καταργηθέντων διὰ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, εἶτα τῆς ἐκβολῆς γενομένης τοῦ Ἰσραὴλ μετὰ τὸ κη- ρυχθῆναι εἰς πάντα τὰ ἔθνη τὸ Εὐαγγέλιον, ἐπήγα γεν· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Ὑμεῖς δὲ ὡς ἄνθρω ποι ἀποθνήσκετε· πίπτετε δὲ καὶ ὡς εἰς τῶν ἀρ- χόντων. Καὶ ποίων ἀρχόντων, ἢ ὧν μικρῷ πρότε ρον ἐδήλωσε διὰ τῶν σαλευομένων θεμελίων τῆς γῆς ; Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τῷ Ασάφ. ΙΒ. Ὑπόθεσις. Εὐχὴν ἐνταῦθα ανατείνει πρὸς Θεὸν, τῆς ἀλαζονείας ἀξιῶν τὰ ἔθνη τιμωρήσασθαι τὰ τῶν ᾿Ασσυρίων εἰς τὸν κατὰ τῆς Ἱερουσαλήμ συμπράξαντα πόλε- ον. Οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ ἑξῆς ἐν τῷ ψαλμῷ δηλούμε 9. Ο Θεός, τίς ὁμοιωθήσεταί σοι; μὴ σιγήσῃς μηδὲ καταπραΰνῃς, ὁ Θεός. Σοὶ μὲν, φησίν, οὐδεὶς ἔσται ὅμοιος, ἀμνησίκακος καὶ μακροθυμῶν ἐπὶ ταῖς ἀδικίαις· ἐγὼ δὲ εὔχομαι μὴ σιγῆσαι ἐπὶ ταῖς καθ᾿ ἡμῶν παρὰ τῶν ἐχθρῶν γενομέναις ἀδίκοις εφόδοις. *Οτι ἰδοὺ οἱ ἐχθροί σου ἤχησαν. Ἐξάκουστος, φησὶν, ἡ καθ' ἡμῶν παρ' αὐτῶν ἀδικία γεγένηται. Εγενήθησαν εἰς ἀντίληψιν τοῖς υἱοῖς Λώτ. Αντελάβοντο, φησί, καὶ συνεμαχήσαντο εἰς τὸν καθ' ἡμῶν πόλεμον οἱ προδηλωθέντες τοῖς υἱοῖς Λώτ. Υιοι δὲ Λὼτ Μωαβίται καὶ ᾿Αμμανίται. Ἐντεῦθεν δὲ για νώσκομεν, ὅτι προσκαλοῦνται ἀλλήλους οἱ δαίμονες ἐπ' ἀπωλείᾳ ψυχῆς, πανωλεθρίαν ἡμῖν ἐπάγειν, καὶ λήθῃ παραδοῦναι τὴν πολυθρύλλητον Ισραήλ. Εἶτα καταλέγει ὁμόρους, ὑφ᾽ ὧν συγκληθέντες καὶ οἱ ἄλλοι συνῆλθον. Ποίησον αὐτοῖς ὡς τῇ Μαδιάμ καὶ τῷ Σισάρα, Ὥσπερ ποτὲ Μαδιὰμ καὶ ὁ Σισάρα, ἔτι τε καὶ ὁ Ἰα- δεὶν ἐξαναστάντες κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ ἐξωλοθρεύθησαν, οἱ μὲν ἐν τῷ ᾽χειμάρρω Κισσών, οἱ δὲ ἐν Λενδώρο τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ οἱ ἐπιθέμενοι ἡμῖν μετὰ τοῦ Ασσούρ, τῆς ὁμοίας τιμωρίας τύχοιεν. Σισάρα μὲν ἄρχων τῆς δυνάμεως, Ἰαβεὶν δὲ βασιλεὺς Χαναάν. Τροποῦνται ἐν τῷ χειμάρρω Κισσὼν ἐν τοῖς Κριταῖς ἐν χειρὶ Βαραὰκ καὶ Δεδόοια γυναικός Ισραήλ. * EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXII. B C D Joan. III, 31. • Judic. I, 14. locutus est, hic quæ causæ sint quod a Deo ab- jectus fuerit clarius recenset. principes Judæorum, qui filii Dei vocabantur. Stett igitur in medio eorum Deus, in salutari suo ad- ventu, ut judicaret eos, facinorum eorum convi- ctionem afferens. 2, 3. Usquequo‘judicatis iniquitatem? etc. Ini- quitatem, qua erga populam usi sunt, in medium adducit. 5-7. Moveantur omnia fundamenta terra. Funda- menta terræ dicit principes sæculi hujus, qui ante Judæorum populum pœnas dederunt, a tyrannide qua nos opprimebant expulsi, per illud dictum : Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras*. Exacti sunt a loco quem prius occupabant. Cum itaque prius illi compressi fuissent per crucem ejus, ac deinde abjectus sit Israel postquam Evangelium per totam terram prædicatum fuit, subjunxit: Ego dixi: Dii estis. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis. Et quibus prin- cipibus, nisi iis quos paulo ante significavit per commota fundamenta terræ Argumentum. Precationem hic effundit ad Deum, rogans ut de arrogantia gentium, quæ cum Assyriis bellum gesserant adversus Jerusalem, sumat pœnas. Hæ autem gentes inferius in psalmo indicantur. compescaris, Deus. Nemo, inquit, tibi similis erit, immemor videlicet injuriarum, et æquanimiter to- lerans iniquitates. Ego autem precor ut non taceas super iniquis iucursionibus inimicorum, quibus nos adoriuntur. inquit, fuit eorum adversum nos iniquitas. rius memorati sunt auxilium et opem attulerunt filiis Lot. Filii autem Lot sunt Moabitæ et Ammo- nitæ. Hinc autem cognoscimus, dæmones sese mutuo provocare ad perniciem animæ, ut nos fun- ditus perdant, et famosum illum Israelem in obli vionem ducant. Deinde finitimos enumerat, a qui- bus evocati alii convenerunt, olim Madian, Sisara et Jabin insurgentes contra Ig- raelem disperierunt, alii in torrente Cisson, ali in Endor; eodem modo qui cum Assur nos ad- oriuntur easdem pœnas luant. Sisara dux exercitus erat ; Jabin autem rex Chanaan. Qui in fugam ver- tuntur in torrente Cisson, de qua re in libro Judicum, {manu Barac et Deboræ mulieris Israc- lilae 4. Deus stetit in synagoga deorum. Deos vocat 1. Canticum PSALMI Asaph. LXXXII. 2. Deus, quis similis erit tibi? ne taceas neque 3. Quoniam ecce inimici tui souuerunt. Publicata, 9. Facti sunt in adjutorium filiis Lot. Qui supe- 10. Fac illis sicut Madian et Sisare, etc. Sicut
Καὶ ἐκ πέτρας μέλι ἐχόρτασεν αὐτούς. Πέτρα αὐτὸς ὁ Κύριος, μέλι δὲ τὰ θεῖα αὐτοῦ λόγια. Λέγει γοῦν, ὅτι τῶν ὁσίων αὐτοῦ λογίων ἐνέπλησεν αὐτούς.
ταῦθα καὶ τὰς αἰτίας σαφέστερον ἐκδίδωσι, δι᾿ ἂς Δ αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἀπεβάλετο. Ὁ Θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν. Θεοὺς τοὺς ἄρχοντας τῶν Ἰουδαίων ἐκάλεσε, τοὺς υἱοὺς κληθέν- τας Θεοῦ. Ἔστη οὖν ἐν μέσῳ αὐτῶν ὁ Θεὸς, ὅτε τὴν σωτήριον παρουσίαν πεποίηται, ὅπως διακρίνῃ αὐ τοὺς, ἔλεγχον τῶν αὐτοῖς πεπραγμένων ποιῶν. Εως πότε κρίνετε ἀδικίαν ; Τὴν ἀδικίαν τὴν για νομένην εἰς τὸν λαὸν παρ' αὐτῶν εἰς μέσον ἄγει. Σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Θε- μέλια τῆς γῆς τοὺς ἄρχοντας τοῦ αἰῶνος τούτου φη- σίν· οἵτινες καὶ πρό γε τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων ἔδω- καν δίκην, ἐκβληθέντες τῆς καθ' ἡμῶν τυραννίδος διὰ τοῦ λεχθέντος πρὸς ἡμᾶς λογίου· Νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται. ἔξω. Ἐσαλεύθησαν γὰρ ἧς πάλαι ποτὲ εἶχον στάσεως. "Ατε δὴ ὡς πρώ- των αὐτῶν καταργηθέντων διὰ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, εἶτα τῆς ἐκβολῆς γενομένης τοῦ Ἰσραὴλ μετὰ τὸ κη- ρυχθῆναι εἰς πάντα τὰ ἔθνη τὸ Εὐαγγέλιον, ἐπήγα γεν· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Ὑμεῖς δὲ ὡς ἄνθρω ποι ἀποθνήσκετε· πίπτετε δὲ καὶ ὡς εἰς τῶν ἀρ- χόντων. Καὶ ποίων ἀρχόντων, ἢ ὧν μικρῷ πρότε ρον ἐδήλωσε διὰ τῶν σαλευομένων θεμελίων τῆς γῆς ; Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τῷ Ασάφ. ΙΒ. Ὑπόθεσις. Εὐχὴν ἐνταῦθα ανατείνει πρὸς Θεὸν, τῆς ἀλαζονείας ἀξιῶν τὰ ἔθνη τιμωρήσασθαι τὰ τῶν ᾿Ασσυρίων εἰς τὸν κατὰ τῆς Ἱερουσαλήμ συμπράξαντα πόλε- ον. Οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ ἑξῆς ἐν τῷ ψαλμῷ δηλούμε 9. Ο Θεός, τίς ὁμοιωθήσεταί σοι; μὴ σιγήσῃς μηδὲ καταπραΰνῃς, ὁ Θεός. Σοὶ μὲν, φησίν, οὐδεὶς ἔσται ὅμοιος, ἀμνησίκακος καὶ μακροθυμῶν ἐπὶ ταῖς ἀδικίαις· ἐγὼ δὲ εὔχομαι μὴ σιγῆσαι ἐπὶ ταῖς καθ᾿ ἡμῶν παρὰ τῶν ἐχθρῶν γενομέναις ἀδίκοις εφόδοις. *Οτι ἰδοὺ οἱ ἐχθροί σου ἤχησαν. Ἐξάκουστος, φησὶν, ἡ καθ' ἡμῶν παρ' αὐτῶν ἀδικία γεγένηται. Εγενήθησαν εἰς ἀντίληψιν τοῖς υἱοῖς Λώτ. Αντελάβοντο, φησί, καὶ συνεμαχήσαντο εἰς τὸν καθ' ἡμῶν πόλεμον οἱ προδηλωθέντες τοῖς υἱοῖς Λώτ. Υιοι δὲ Λὼτ Μωαβίται καὶ ᾿Αμμανίται. Ἐντεῦθεν δὲ για νώσκομεν, ὅτι προσκαλοῦνται ἀλλήλους οἱ δαίμονες ἐπ' ἀπωλείᾳ ψυχῆς, πανωλεθρίαν ἡμῖν ἐπάγειν, καὶ λήθῃ παραδοῦναι τὴν πολυθρύλλητον Ισραήλ. Εἶτα καταλέγει ὁμόρους, ὑφ᾽ ὧν συγκληθέντες καὶ οἱ ἄλλοι συνῆλθον. Ποίησον αὐτοῖς ὡς τῇ Μαδιάμ καὶ τῷ Σισάρα, Ὥσπερ ποτὲ Μαδιὰμ καὶ ὁ Σισάρα, ἔτι τε καὶ ὁ Ἰα- δεὶν ἐξαναστάντες κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ ἐξωλοθρεύθησαν, οἱ μὲν ἐν τῷ ᾽χειμάρρω Κισσών, οἱ δὲ ἐν Λενδώρο τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ οἱ ἐπιθέμενοι ἡμῖν μετὰ τοῦ Ασσούρ, τῆς ὁμοίας τιμωρίας τύχοιεν. Σισάρα μὲν ἄρχων τῆς δυνάμεως, Ἰαβεὶν δὲ βασιλεὺς Χαναάν. Τροποῦνται ἐν τῷ χειμάρρω Κισσὼν ἐν τοῖς Κριταῖς ἐν χειρὶ Βαραὰκ καὶ Δεδόοια γυναικός Ισραήλ. * EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXII. B C D Joan. III, 31. • Judic. I, 14. locutus est, hic quæ causæ sint quod a Deo ab- jectus fuerit clarius recenset. principes Judæorum, qui filii Dei vocabantur. Stett igitur in medio eorum Deus, in salutari suo ad- ventu, ut judicaret eos, facinorum eorum convi- ctionem afferens. 2, 3. Usquequo‘judicatis iniquitatem? etc. Ini- quitatem, qua erga populam usi sunt, in medium adducit. 5-7. Moveantur omnia fundamenta terra. Funda- menta terræ dicit principes sæculi hujus, qui ante Judæorum populum pœnas dederunt, a tyrannide qua nos opprimebant expulsi, per illud dictum : Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras*. Exacti sunt a loco quem prius occupabant. Cum itaque prius illi compressi fuissent per crucem ejus, ac deinde abjectus sit Israel postquam Evangelium per totam terram prædicatum fuit, subjunxit: Ego dixi: Dii estis. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis. Et quibus prin- cipibus, nisi iis quos paulo ante significavit per commota fundamenta terræ Argumentum. Precationem hic effundit ad Deum, rogans ut de arrogantia gentium, quæ cum Assyriis bellum gesserant adversus Jerusalem, sumat pœnas. Hæ autem gentes inferius in psalmo indicantur. compescaris, Deus. Nemo, inquit, tibi similis erit, immemor videlicet injuriarum, et æquanimiter to- lerans iniquitates. Ego autem precor ut non taceas super iniquis iucursionibus inimicorum, quibus nos adoriuntur. inquit, fuit eorum adversum nos iniquitas. rius memorati sunt auxilium et opem attulerunt filiis Lot. Filii autem Lot sunt Moabitæ et Ammo- nitæ. Hinc autem cognoscimus, dæmones sese mutuo provocare ad perniciem animæ, ut nos fun- ditus perdant, et famosum illum Israelem in obli vionem ducant. Deinde finitimos enumerat, a qui- bus evocati alii convenerunt, olim Madian, Sisara et Jabin insurgentes contra Ig- raelem disperierunt, alii in torrente Cisson, ali in Endor; eodem modo qui cum Assur nos ad- oriuntur easdem pœnas luant. Sisara dux exercitus erat ; Jabin autem rex Chanaan. Qui in fugam ver- tuntur in torrente Cisson, de qua re in libro Judicum, {manu Barac et Deboræ mulieris Israc- lilae 4. Deus stetit in synagoga deorum. Deos vocat 1. Canticum PSALMI Asaph. LXXXII. 2. Deus, quis similis erit tibi? ne taceas neque 3. Quoniam ecce inimici tui souuerunt. Publicata, 9. Facti sunt in adjutorium filiis Lot. Qui supe- 10. Fac illis sicut Madian et Sisare, etc. Sicut
Psalm 18ΨΑΛΜΟΣ 18
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Ἀσάφ. ΠΑ. Ὑπόθεσις. Τὴν ἀποβολὴν τοῦ λαοῦ ἐν τῷ πρὸ αὐτοῦ ψαλμῷ, ἐνταῦθα καὶ τὰς αἰτίας σαφέστερον ἐκδίδωσι, δι’ ἃς αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἀπεβάλετο. Ὁ Θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν. Θεοὺς τοὺς ἄρχοντας τῶν Ἰουδαίων ἐκάλεσε, τοὺς υἱοὺς κληθέντας Θεοῦ. Ἔστη οὖν ἐν μέσῳ αὐτῶν ὁ Θεὸς, ὅτε τὴν σωτήριον παρουσίαν πεποίηται, ὅπως διακρίνῃ αὐτοὺς, ἔλεγχον τῶν αὐτοῖς πεπραγμένων ποιῶν. Ἕως πότε κρίνετε ἀδικίαν, Τὴν ἀδικίαν τὴν γινομένην εἰς τὸν λαὸν παρ’ αὐτῶν εἰς μέσον ἄγει. Σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Θεμέλια τῆς γῆς τοὺς ἄρχοντας τοῦ αἰῶνος τούτου φησίν· οἵτινες καὶ πρό γε τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων ἔδωκαν δίκην, ἐκβληθέντες τῆς καθ’ ἡμῶν τυραννίδος διὰ τοῦ λεχθέντος πρὸς ἡμᾶς λογίου· Νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται ἔξω. Ἐσαλεύθησαν γὰρ ἧς πάλαι ποτὲ εἶχον στάσεως.
ταῦθα καὶ τὰς αἰτίας σαφέστερον ἐκδίδωσι, δι᾿ ἂς Δ αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἀπεβάλετο. Ὁ Θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν. Θεοὺς τοὺς ἄρχοντας τῶν Ἰουδαίων ἐκάλεσε, τοὺς υἱοὺς κληθέν- τας Θεοῦ. Ἔστη οὖν ἐν μέσῳ αὐτῶν ὁ Θεὸς, ὅτε τὴν σωτήριον παρουσίαν πεποίηται, ὅπως διακρίνῃ αὐ τοὺς, ἔλεγχον τῶν αὐτοῖς πεπραγμένων ποιῶν. Εως πότε κρίνετε ἀδικίαν ; Τὴν ἀδικίαν τὴν για νομένην εἰς τὸν λαὸν παρ' αὐτῶν εἰς μέσον ἄγει. Σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς. Θε- μέλια τῆς γῆς τοὺς ἄρχοντας τοῦ αἰῶνος τούτου φη- σίν· οἵτινες καὶ πρό γε τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων ἔδω- καν δίκην, ἐκβληθέντες τῆς καθ' ἡμῶν τυραννίδος διὰ τοῦ λεχθέντος πρὸς ἡμᾶς λογίου· Νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται. ἔξω. Ἐσαλεύθησαν γὰρ ἧς πάλαι ποτὲ εἶχον στάσεως. "Ατε δὴ ὡς πρώ- των αὐτῶν καταργηθέντων διὰ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, εἶτα τῆς ἐκβολῆς γενομένης τοῦ Ἰσραὴλ μετὰ τὸ κη- ρυχθῆναι εἰς πάντα τὰ ἔθνη τὸ Εὐαγγέλιον, ἐπήγα γεν· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Ὑμεῖς δὲ ὡς ἄνθρω ποι ἀποθνήσκετε· πίπτετε δὲ καὶ ὡς εἰς τῶν ἀρ- χόντων. Καὶ ποίων ἀρχόντων, ἢ ὧν μικρῷ πρότε ρον ἐδήλωσε διὰ τῶν σαλευομένων θεμελίων τῆς γῆς ; Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τῷ Ασάφ. ΙΒ. Ὑπόθεσις. Εὐχὴν ἐνταῦθα ανατείνει πρὸς Θεὸν, τῆς ἀλαζονείας ἀξιῶν τὰ ἔθνη τιμωρήσασθαι τὰ τῶν ᾿Ασσυρίων εἰς τὸν κατὰ τῆς Ἱερουσαλήμ συμπράξαντα πόλε- ον. Οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ ἑξῆς ἐν τῷ ψαλμῷ δηλούμε 9. Ο Θεός, τίς ὁμοιωθήσεταί σοι; μὴ σιγήσῃς μηδὲ καταπραΰνῃς, ὁ Θεός. Σοὶ μὲν, φησίν, οὐδεὶς ἔσται ὅμοιος, ἀμνησίκακος καὶ μακροθυμῶν ἐπὶ ταῖς ἀδικίαις· ἐγὼ δὲ εὔχομαι μὴ σιγῆσαι ἐπὶ ταῖς καθ᾿ ἡμῶν παρὰ τῶν ἐχθρῶν γενομέναις ἀδίκοις εφόδοις. *Οτι ἰδοὺ οἱ ἐχθροί σου ἤχησαν. Ἐξάκουστος, φησὶν, ἡ καθ' ἡμῶν παρ' αὐτῶν ἀδικία γεγένηται. Εγενήθησαν εἰς ἀντίληψιν τοῖς υἱοῖς Λώτ. Αντελάβοντο, φησί, καὶ συνεμαχήσαντο εἰς τὸν καθ' ἡμῶν πόλεμον οἱ προδηλωθέντες τοῖς υἱοῖς Λώτ. Υιοι δὲ Λὼτ Μωαβίται καὶ ᾿Αμμανίται. Ἐντεῦθεν δὲ για νώσκομεν, ὅτι προσκαλοῦνται ἀλλήλους οἱ δαίμονες ἐπ' ἀπωλείᾳ ψυχῆς, πανωλεθρίαν ἡμῖν ἐπάγειν, καὶ λήθῃ παραδοῦναι τὴν πολυθρύλλητον Ισραήλ. Εἶτα καταλέγει ὁμόρους, ὑφ᾽ ὧν συγκληθέντες καὶ οἱ ἄλλοι συνῆλθον. Ποίησον αὐτοῖς ὡς τῇ Μαδιάμ καὶ τῷ Σισάρα, Ὥσπερ ποτὲ Μαδιὰμ καὶ ὁ Σισάρα, ἔτι τε καὶ ὁ Ἰα- δεὶν ἐξαναστάντες κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ ἐξωλοθρεύθησαν, οἱ μὲν ἐν τῷ ᾽χειμάρρω Κισσών, οἱ δὲ ἐν Λενδώρο τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ οἱ ἐπιθέμενοι ἡμῖν μετὰ τοῦ Ασσούρ, τῆς ὁμοίας τιμωρίας τύχοιεν. Σισάρα μὲν ἄρχων τῆς δυνάμεως, Ἰαβεὶν δὲ βασιλεὺς Χαναάν. Τροποῦνται ἐν τῷ χειμάρρω Κισσὼν ἐν τοῖς Κριταῖς ἐν χειρὶ Βαραὰκ καὶ Δεδόοια γυναικός Ισραήλ. * EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXII. B C D Joan. III, 31. • Judic. I, 14. locutus est, hic quæ causæ sint quod a Deo ab- jectus fuerit clarius recenset. principes Judæorum, qui filii Dei vocabantur. Stett igitur in medio eorum Deus, in salutari suo ad- ventu, ut judicaret eos, facinorum eorum convi- ctionem afferens. 2, 3. Usquequo‘judicatis iniquitatem? etc. Ini- quitatem, qua erga populam usi sunt, in medium adducit. 5-7. Moveantur omnia fundamenta terra. Funda- menta terræ dicit principes sæculi hujus, qui ante Judæorum populum pœnas dederunt, a tyrannide qua nos opprimebant expulsi, per illud dictum : Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras*. Exacti sunt a loco quem prius occupabant. Cum itaque prius illi compressi fuissent per crucem ejus, ac deinde abjectus sit Israel postquam Evangelium per totam terram prædicatum fuit, subjunxit: Ego dixi: Dii estis. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis. Et quibus prin- cipibus, nisi iis quos paulo ante significavit per commota fundamenta terræ Argumentum. Precationem hic effundit ad Deum, rogans ut de arrogantia gentium, quæ cum Assyriis bellum gesserant adversus Jerusalem, sumat pœnas. Hæ autem gentes inferius in psalmo indicantur. compescaris, Deus. Nemo, inquit, tibi similis erit, immemor videlicet injuriarum, et æquanimiter to- lerans iniquitates. Ego autem precor ut non taceas super iniquis iucursionibus inimicorum, quibus nos adoriuntur. inquit, fuit eorum adversum nos iniquitas. rius memorati sunt auxilium et opem attulerunt filiis Lot. Filii autem Lot sunt Moabitæ et Ammo- nitæ. Hinc autem cognoscimus, dæmones sese mutuo provocare ad perniciem animæ, ut nos fun- ditus perdant, et famosum illum Israelem in obli vionem ducant. Deinde finitimos enumerat, a qui- bus evocati alii convenerunt, olim Madian, Sisara et Jabin insurgentes contra Ig- raelem disperierunt, alii in torrente Cisson, ali in Endor; eodem modo qui cum Assur nos ad- oriuntur easdem pœnas luant. Sisara dux exercitus erat ; Jabin autem rex Chanaan. Qui in fugam ver- tuntur in torrente Cisson, de qua re in libro Judicum, {manu Barac et Deboræ mulieris Israc- lilae 4. Deus stetit in synagoga deorum. Deos vocat 1. Canticum PSALMI Asaph. LXXXII. 2. Deus, quis similis erit tibi? ne taceas neque 3. Quoniam ecce inimici tui souuerunt. Publicata, 9. Facti sunt in adjutorium filiis Lot. Qui supe- 10. Fac illis sicut Madian et Sisare, etc. Sicut
PG 27:365Ἅτε δὴ ὡς πρώτων αὐτῶν καταργηθέντων διὰ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, εἶτα τῆς ἐκβολῆς γενομένης τοῦ Ἰσραὴλ μετὰ τὸ κηρυχθῆναι εἰς πάντα τὰ ἔθνη τὸ Εὐαγγέλιον, ἐπήγαγεν· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Ὑμεῖς δὲ ὡς ἄνθρωποι ἀποθνήσκετε· πίπτετε δὲ καὶ ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων. Καὶ ποίων ἀρχόντων, ἢ ὧν μικρῷ πρότερον ἐδήλωσε διὰ τῶν σαλευομένων θεμελίων τῆς γῆς;
Psalm Ode to AsaphὨ|δὴ ΨΑΛΜΟΥ τῷ Ἀσάφ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τῷ Ἀσάφ. ΠΒ. Ὑπόθεσις. Εὐχὴν ἐνταῦθα ἀνατείνει πρὸς Θεὸν, τῆς ἀλαζονείας ἀξιῶν τὰ ἔθνη τιμωρήσασθαι τὰ τῶν Ἀσσυρίων εἰς τὸν κατὰ τῆς Ἱερουσαλὴμ συμπράξαντα πόλεμον. Οὗτοι δὲ ἦσαν οἱ ἑξῆς ἐν τῷ ψαλμῷ δηλούμενοι. Ὁ Θεὸς, τίς ὁμοιωθήσεταί σοι; μὴ σιγήσῃς μηδὲ καταπραύ̈νῃς, ὁ Θεός. Σοὶ μὲν, φησὶν, οὐδεὶς ἔσται ὅμοιος, ἀμνησίκακος καὶ μακροθυμῶν ἐπὶ ταῖς ἀδικίαις· ἐγὼ δὲ εὔχομαι μὴ σιγῆσαι ἐπὶ ταῖς καθ’ ἡμῶν παρὰ τῶν ἐχθρῶν γενομέναις ἀδίκοις ἐφόδοις. Ὅτι ἰδοὺ οἱ ἐχθροί σου ἤχησαν. Ἐξάκουστος, φησὶν, ἡ καθ’ ἡμῶν παρ’ αὐτῶν ἀδικία γεγένηται. Ἐγενήθησαν εἰς ἀντίληψιν τοῖς υἱοῖς Λώτ. Ἀντελάβοντο, φησὶ, καὶ συνεμαχήσαντο εἰς τὸν καθ’ ἡμῶν πόλεμον οἱ προδηλωθέντες τοῖς υἱοῖς Λώτ. Υἱοὶ δὲ Λὼτ Μωαβῖται καὶ Ἀμμανῖται.
Ἐντεῦθεν δὲ γινώσκομεν, ὅτι προσκαλοῦνται ἀλλήλους οἱ δαίμονες ἐπ’ ἀπωλείᾳ ψυχῆς, πανωλεθρίαν ἡμῖν ἐπάγειν, καὶ λήθῃ παραδοῦναι τὸν πολυθρύλλητον Ἰσραήλ. Εἶτα καταλέγει ὁμόρους, ὑφ’ ὧν συγκληθέντες καὶ οἱ ἄλλοι συνῆλθον. Ποίησον αὐτοῖς ὡς τῇ Μαδιὰμ καὶ τῷ Σισάρα. Ὥσπερ ποτὲ Μαδιὰμ καὶ ὁ Σισάρα, ἔτι τε καὶ ὁ Ἰαβεὶν ἐξαναστάντες κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ ἐξωλοθρεύθησαν, οἱ μὲν ἐν τῷ χειμάῤῥῳ Κισσὼν, οἱ δὲ ἐν Ἀενδώρ· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ οἱ ἐπιθέμενοι ἡμῖν μετὰ τοῦ Ἀσσοὺρ, τῆς ὁμοίας τιμωρίας τύχοιεν. Σισάρα μὲν ἄρχων τῆς δυνάμεως, Ἰαβεὶν δὲ βασιλεὺς Χαναάν. Τροποῦνται ἐν τῷ χειμάῤῥῳ Κισσὼν ἐν τοῖς Κριταῖς ἐν χειρὶ Βαραὰκ καὶ Δεβόῤῥα γυναικὸς Ἰσραήλ. Ἐξωλοθρεύθησαν ἐν Ἀενδώρ. Ἐν ἀσχήμῳ τόπῳ. Ἀενδὼρ γὰρ ἀπρέπεια δηλοῦται. Ἐγενήθησαν ὡσεὶ κόπρος τῇ γῇ. Ἄταφοι γὰρ μένοντες διελύθησαν, καὶ οἷόν τις κόπρος τῇ γῇ συνεμίγησαν. Θοῦ τοὺς ἄρχοντας αὐτῶν ὡς τὸν Ὠρήβ. Τῶν Ἰδουμαίων καὶ Ἰσμαηλιτῶν καὶ Μωαβιτῶν καὶ Ἀγαρηνῶν καὶ τῶν δηλωθέντων ἑταίρων τὰ ἴσα παθεῖν παρασκεύασον τῷ Ὡρὲβ καὶ τοῖς ἑτέροις. Οὗτοι δὲ καὶ κακοὶ κακῶς ἀπολώλασιν. Ὁ Θεός μου, θοῦ αὐτοὺς ὡς τροχόν.
PG 27:368Τουτέστι, Μὴ μείνοιεν ἐν τῇ αὐτῇ στάσει, ἀλλὰ κυλιέσθωσαν εἰς τοὔμπαλιν. Ὡς καλάμην κατὰ πρόσωπον ἀνέμου. Τουτέστιν εὐρίπιστοι γενήσονται, ὥσπερ ἀμέλει καὶ ἡ καλάμη τοῦ στάχυος. Ὡσεὶ πῦρ ὃ διαφλέξει δρυμόν. Ἀπολαυέτωσαν, φησὶ, τοῦ πυρὸς ὃ αὐτοὶ ἐξέκαυσαν, καὶ αὐτὸ τὸ πῦρ αὐτοὺς καταφάγεται, ὡσπερανεὶ καὶ αἰσθητὸν πῦρ καταφάγει δρυμόν. Ὅμοιον δὲ τῷ· Ἰδοὺ πάντες ὑμεῖς πῦρ καίετε, πορεύεσθε τῷ φωτὶ τοῦ πυρὸς ὑμῶν, καὶ τῇ φλογὶ ᾗ ἐξεκαύσατε. Ὡσεὶ φλὸξ κατακαῦσαι ὄρη. Παραβολικὸς ὁ λόγος. Ὥσπερ πῦρ ἐμπεσὸν, φησὶ, καίει ὄρη, οὕτω κατακαυθήσονται ὑπὸ τῆς παρὰ σοῦ ἐπενεχθησομένης αὐτοῖς τιμωρίας, ἥντινα καὶ καταιγίδι παρέβαλε διὰ τὸ σφοδρὸν καὶ ἐπιτεταμένον. Πλήρωσον τὰ πρόσωπα αὐτῶν ἀτιμίας. Διαμαρτόντες γὰρ ὧν βούλονται, καὶ αἰσχύνης ἐμπλησθέντες, ἐπιγνώσονταί σου τὴν δύναμιν. Καὶ ζητήσουσι τὸ ὄνομά σου, Κύριε. Τοῦτο λέγει, ὡς ἔσται αὐτοῖς ἐκ τῶν τιμωριῶν ὠφέλεια. Τὸ, ζητήσουσιν, ἀντὶ τοῦ, γνώσονται.
Εξωλοθρεύθησαν ἐν Λενδώρ. Ἐν ἀσχήμῳ τόπῳ. Δενδὼρ γὰρ ἀπρέπεια δηλοῦται. Εγενήθησαν ὡσεὶ κόπρος τῇ γῇ. Αταφοι γὰρ μένοντες διελύ θησαν, καὶ οἷόν τις κόπρος τῇ γῇ συνεμίγησαν. Θοῦ τοὺς ἄρχοντας αὐτῶν ὡς τὸν Ωρήβ. Τῶν Ιδουμαίων καὶ Ἰσμαηλιτῶν καὶ Μωαβ τῶν καὶ ᾿Αγα ρηνῶν καὶ τῶν δηλωθέντων ἑταίρων τὰ ἴσα παθεῖν παρασκεύασον τῷ ὡρὲβ καὶ τοῖς ἑτέροις. Οὗτοι δὲ καὶ κακοὶ κακῶς ἀπολώλασιν. - Ο Θεός μου, θοῦ αὐτοὺς ὡς τροχόν. Τουτέστι, Μὴ μείνοιεν ἐν τῇ αὐτῇ στάσει, ἀλλὰ κυλιέσθωσαν εἰς τοὔμπαλιν. Ὡς καλάμην κατὰ πρόσωπον ἀνέ μου. Τουτέστιν εὐρίπιστοι γενήσονται, ὥσπερ ἀμέτ λει καὶ ἡ καλάμη του στάχυος. ὡσεὶ πῦρ δ διαλέ ξει δρυμόν. Απολαυέτωσαν, φησί, τοῦ πυρὸς ὁ αὐ τοὶ ἐξέκαυσαν, καὶ αὐτὸ τὸ πῦρ αὐτοὺς καταφάγεται, ὡσπερανεὶ καὶ αἰσθητὸν πῦρ καταφάγει δρυμόν. Ομοιον δὲ τῷ· Ἰδοὺ πάντες ὑμεῖς πῦρ καίετε, πορεύεσθε τῷ φωτὶ τοῦ πυρὸς ὑμῶν, καὶ τῇ φλογ ᾗ ἐξεκαύσατε. ὡσεὶ φλὺξ κατακαῦσαι ὄρη. Παρα- βολικὸς ὁ λόγος. Ὥσπερ πῦρ ἐμπετόν, φησί, καίε: ὄρη, οὕτω κατακαυθήσονται ὑπὸ τῆς παρὰ σοῦ ἐπὶ ενεχθησομένης αὐτοῖς τιμωρίας, ἥντινα καὶ καταιγίδι παρέβαλε διὰ τὸ σφοδρὸν καὶ ἐπιτεταμένον. Πλήρωσον τὰ πρόσωπα αὐτῶν ἀτιμίας. Διαμαρ τόντες γὰρ ὧν βούλονται, καὶ αἰσχύνης ἐμπλησθέν τες, ἐπιγνώσονταί σου τὴν δύναμιν. Καὶ ζητήσουσι τὸ ὄνομά σου, Κύριε. Τοῦτο λέγει, ὡς ἔσται αὐτοῖς ἐκ τῶν τιμωριῶν ὠφέλεια. Τό, ζητήσουσιν, ἀντὶ τοῦ, γνώσονται. Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν τοῖς υἱοῖς Κορέ, ΨΑΛΜΟΣ ΠΓ'. Υπόθεσις. Πάλιν ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ ἐν τούτῳ τῷ ψαλμό ποιεῖται τὸν λόγον, καὶ δῆλον ἐκ τοῦ ὑπὲρ τῶν ἀπο νῶν αὐτὸν ἐπιγεγράφθαι. Ὡς ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου, Κύριε τῶν δυ νάμεων! Σκηνώματά φησι τὰς κατὰ τόπον ἱδρυνθεί σας ἁγίας ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ, εἰς ἃς καὶ πᾶσα θεο φιλὴς ἐπισπουδάζει ψυχή. Η καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ήγαλλιάσαντο εἰς Θεὸν ζῶντα. Ὅμοιον ὡσεὶ λέγοι· Καὶ τῷ σώματι καὶ ψυχῇ παρέστησα ἐμαυτὸν εἰς τὸ δουλεύειν Θεῷ ζῶντι καὶ ἀληθινῷ. Τὸ δὲ, Θεῷ ζῶντι, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν εἰδώλων είν Ο ρηται· ἅτε νεκρῶν ὄντων ἐκείνων, καὶ ἐξ ὕλης ἀψύ 'χου τυγχανόντων. Καὶ γὰρ στρουθίον εὗρεν ἑαυτῷ οἰκίαν, καὶ τρυ των νοσσιάν ἑαυτῇ, οὗ θήσει τὰ νοσσία ἑαυτῆς, τὰ θυσιαστήριά σου, Κύριε. Στρουθίον μὲν τὴν τῶν ἀνθρώπων αινίττεται ψυχήν, τὴν ὑπὸ τοῦ νοητού θηρευτοῦ ἀγρευομένην, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ἡ ψυχή ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· τρυγόνα δὲ τὴν ἐν ἁγνείᾳ καὶ σωφρο- σύνῃ συζῶσαν ψυχήν. Λέγει οὖν, ὅτι πᾶσα ψυχή ταύτην εὑρήσει καταφυγὴν, τὴν εἰς τὰ θυσιαστή κ εἴσοδον. ▼ S. ATHANASII OPP. PARS dor enim indecentiam significat. Facti sunt ut stercus terræ. Insepulti enim jacentes dissoluti sunt, ct quasi stercus, terre admisti. mæis, Ismaelitis, Moabitis, Agarenis et memoratis eorum sociis immitte mala in Oreb et in reliquos. Ipsi enim mali male perierunt. 14-16. Deus meus, pone illos ut rolam. Id est, ne maneant in eodem statu, sed in contrarium revol- vantur. Sicut stipulam ante faciem venti, id est versatiles fient, ut est revera stipula spicæ. Sicut ignis qui comburit silvam. Fruantur, inquit, igne quem ipsi accenderunt, atque ipse ignis eos con- sumat, sicut et sensibilis ignis comburit silvam. Simile est autem huic dico: Ecce vos omnes ignem accenditis, ealis ad lumen ignis vestri, et flamma quam accendistis'. Sicut flamma comburens montes. Parabolicus est sermo. Quemadmodum, inquit, ignis decidens comburit montes, ita comburentur illi per supplicium a te inflictum, quod ob vehe- mentiam et gravitatem tempestati comparavit. optatis suis, et pudore repleti, agnoscent tuam po- testatem. Et quærent nomen tuum, Domine. Id ait, quia ex datis poenis utilitatem percepturi sunt. 11- lud, quarent, positum est pro, cognoscent. PSALMUS LXXXIII. Argumentum. Rursum pro Ecclesiis in hoc psalmo verba facit, eɩ palam est ex eo quod pro torcularibus in- scribatur. 2, 5. Quam dilecla tabernacula tua, Domine vir- tutum. Tabernacula dicit sanctas ecclesias Dei, per diversa loca constructas, erga quas studio fer- tur religiosa anima. Cor meum et caro mea exsulta- verunt in Deum virum. Perinde est ac si diceret: Et corpore et anima me obtuli ad serviendum Deo viventi et vero . Illud autem, Deo viventi, ad dis- crimen idolorum dictum est, quæ mortua sunt et ex materia sensu carente fabrefacta. nidum sibi ubi ponat pullos suos. Altaria tua, Do- mine. Passer hominum animam adumbrat, cui ve- nando insidiatur spiritualis venator, juxta id quod dictum est: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium'. Turturem autem vocat animam quæ in castitate et temperantia versatur. Ait igitur oinnem animam hoc inventuram perfugium, iu- gressum scilicet in altaria, B C IN. EXEGETICA. Isa. £, 11:0 * Hebr. 1, 14. ' Psal. cxxını, 7. 11. Disperierunt in Endor. In indecenti loco. En- A 12. Pone principes eorum sicut Oreb. Paria Idu- 47. Imple facies eorum ignominia. Lapsi enim 1. In finem, pro torcularibus, filiis Core, 4. Etenim passer invenit sibi domum, et turtur
To the End: For the Winepresses, to the Sons of...Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν τοῖς υἱοῖς…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν τοῖς υἱοῖς Κορὲ, ΨΑΛΜΟΣ ΠΓ. Ὑπόθεσις.
Εξωλοθρεύθησαν ἐν Λενδώρ. Ἐν ἀσχήμῳ τόπῳ. Δενδὼρ γὰρ ἀπρέπεια δηλοῦται. Εγενήθησαν ὡσεὶ κόπρος τῇ γῇ. Αταφοι γὰρ μένοντες διελύ θησαν, καὶ οἷόν τις κόπρος τῇ γῇ συνεμίγησαν. Θοῦ τοὺς ἄρχοντας αὐτῶν ὡς τὸν Ωρήβ. Τῶν Ιδουμαίων καὶ Ἰσμαηλιτῶν καὶ Μωαβ τῶν καὶ ᾿Αγα ρηνῶν καὶ τῶν δηλωθέντων ἑταίρων τὰ ἴσα παθεῖν παρασκεύασον τῷ ὡρὲβ καὶ τοῖς ἑτέροις. Οὗτοι δὲ καὶ κακοὶ κακῶς ἀπολώλασιν. - Ο Θεός μου, θοῦ αὐτοὺς ὡς τροχόν. Τουτέστι, Μὴ μείνοιεν ἐν τῇ αὐτῇ στάσει, ἀλλὰ κυλιέσθωσαν εἰς τοὔμπαλιν. Ὡς καλάμην κατὰ πρόσωπον ἀνέ μου. Τουτέστιν εὐρίπιστοι γενήσονται, ὥσπερ ἀμέτ λει καὶ ἡ καλάμη του στάχυος. ὡσεὶ πῦρ δ διαλέ ξει δρυμόν. Απολαυέτωσαν, φησί, τοῦ πυρὸς ὁ αὐ τοὶ ἐξέκαυσαν, καὶ αὐτὸ τὸ πῦρ αὐτοὺς καταφάγεται, ὡσπερανεὶ καὶ αἰσθητὸν πῦρ καταφάγει δρυμόν. Ομοιον δὲ τῷ· Ἰδοὺ πάντες ὑμεῖς πῦρ καίετε, πορεύεσθε τῷ φωτὶ τοῦ πυρὸς ὑμῶν, καὶ τῇ φλογ ᾗ ἐξεκαύσατε. ὡσεὶ φλὺξ κατακαῦσαι ὄρη. Παρα- βολικὸς ὁ λόγος. Ὥσπερ πῦρ ἐμπετόν, φησί, καίε: ὄρη, οὕτω κατακαυθήσονται ὑπὸ τῆς παρὰ σοῦ ἐπὶ ενεχθησομένης αὐτοῖς τιμωρίας, ἥντινα καὶ καταιγίδι παρέβαλε διὰ τὸ σφοδρὸν καὶ ἐπιτεταμένον. Πλήρωσον τὰ πρόσωπα αὐτῶν ἀτιμίας. Διαμαρ τόντες γὰρ ὧν βούλονται, καὶ αἰσχύνης ἐμπλησθέν τες, ἐπιγνώσονταί σου τὴν δύναμιν. Καὶ ζητήσουσι τὸ ὄνομά σου, Κύριε. Τοῦτο λέγει, ὡς ἔσται αὐτοῖς ἐκ τῶν τιμωριῶν ὠφέλεια. Τό, ζητήσουσιν, ἀντὶ τοῦ, γνώσονται. Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν τοῖς υἱοῖς Κορέ, ΨΑΛΜΟΣ ΠΓ'. Υπόθεσις. Πάλιν ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ ἐν τούτῳ τῷ ψαλμό ποιεῖται τὸν λόγον, καὶ δῆλον ἐκ τοῦ ὑπὲρ τῶν ἀπο νῶν αὐτὸν ἐπιγεγράφθαι. Ὡς ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου, Κύριε τῶν δυ νάμεων! Σκηνώματά φησι τὰς κατὰ τόπον ἱδρυνθεί σας ἁγίας ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ, εἰς ἃς καὶ πᾶσα θεο φιλὴς ἐπισπουδάζει ψυχή. Η καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ήγαλλιάσαντο εἰς Θεὸν ζῶντα. Ὅμοιον ὡσεὶ λέγοι· Καὶ τῷ σώματι καὶ ψυχῇ παρέστησα ἐμαυτὸν εἰς τὸ δουλεύειν Θεῷ ζῶντι καὶ ἀληθινῷ. Τὸ δὲ, Θεῷ ζῶντι, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν εἰδώλων είν Ο ρηται· ἅτε νεκρῶν ὄντων ἐκείνων, καὶ ἐξ ὕλης ἀψύ 'χου τυγχανόντων. Καὶ γὰρ στρουθίον εὗρεν ἑαυτῷ οἰκίαν, καὶ τρυ των νοσσιάν ἑαυτῇ, οὗ θήσει τὰ νοσσία ἑαυτῆς, τὰ θυσιαστήριά σου, Κύριε. Στρουθίον μὲν τὴν τῶν ἀνθρώπων αινίττεται ψυχήν, τὴν ὑπὸ τοῦ νοητού θηρευτοῦ ἀγρευομένην, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ἡ ψυχή ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· τρυγόνα δὲ τὴν ἐν ἁγνείᾳ καὶ σωφρο- σύνῃ συζῶσαν ψυχήν. Λέγει οὖν, ὅτι πᾶσα ψυχή ταύτην εὑρήσει καταφυγὴν, τὴν εἰς τὰ θυσιαστή κ εἴσοδον. ▼ S. ATHANASII OPP. PARS dor enim indecentiam significat. Facti sunt ut stercus terræ. Insepulti enim jacentes dissoluti sunt, ct quasi stercus, terre admisti. mæis, Ismaelitis, Moabitis, Agarenis et memoratis eorum sociis immitte mala in Oreb et in reliquos. Ipsi enim mali male perierunt. 14-16. Deus meus, pone illos ut rolam. Id est, ne maneant in eodem statu, sed in contrarium revol- vantur. Sicut stipulam ante faciem venti, id est versatiles fient, ut est revera stipula spicæ. Sicut ignis qui comburit silvam. Fruantur, inquit, igne quem ipsi accenderunt, atque ipse ignis eos con- sumat, sicut et sensibilis ignis comburit silvam. Simile est autem huic dico: Ecce vos omnes ignem accenditis, ealis ad lumen ignis vestri, et flamma quam accendistis'. Sicut flamma comburens montes. Parabolicus est sermo. Quemadmodum, inquit, ignis decidens comburit montes, ita comburentur illi per supplicium a te inflictum, quod ob vehe- mentiam et gravitatem tempestati comparavit. optatis suis, et pudore repleti, agnoscent tuam po- testatem. Et quærent nomen tuum, Domine. Id ait, quia ex datis poenis utilitatem percepturi sunt. 11- lud, quarent, positum est pro, cognoscent. PSALMUS LXXXIII. Argumentum. Rursum pro Ecclesiis in hoc psalmo verba facit, eɩ palam est ex eo quod pro torcularibus in- scribatur. 2, 5. Quam dilecla tabernacula tua, Domine vir- tutum. Tabernacula dicit sanctas ecclesias Dei, per diversa loca constructas, erga quas studio fer- tur religiosa anima. Cor meum et caro mea exsulta- verunt in Deum virum. Perinde est ac si diceret: Et corpore et anima me obtuli ad serviendum Deo viventi et vero . Illud autem, Deo viventi, ad dis- crimen idolorum dictum est, quæ mortua sunt et ex materia sensu carente fabrefacta. nidum sibi ubi ponat pullos suos. Altaria tua, Do- mine. Passer hominum animam adumbrat, cui ve- nando insidiatur spiritualis venator, juxta id quod dictum est: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium'. Turturem autem vocat animam quæ in castitate et temperantia versatur. Ait igitur oinnem animam hoc inventuram perfugium, iu- gressum scilicet in altaria, B C IN. EXEGETICA. Isa. £, 11:0 * Hebr. 1, 14. ' Psal. cxxını, 7. 11. Disperierunt in Endor. In indecenti loco. En- A 12. Pone principes eorum sicut Oreb. Paria Idu- 47. Imple facies eorum ignominia. Lapsi enim 1. In finem, pro torcularibus, filiis Core, 4. Etenim passer invenit sibi domum, et turtur
Πάλιν ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ ποιεῖται τὸν λόγον, καὶ δῆλον ἐκ τοῦ ὑπὲρ τῶν ληνῶν αὐτὸν ἐπιγεγράφθαι. Ὡς ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου, Κύριε τῶν δυνάμεων Σκηνώματά φησι τὰς κατὰ τόπον ἱδρυνθείσας ἁγίας ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ, εἰς ἃς καὶ πᾶσα θεοφιλὴς ἐπισπουδάζει ψυχή. Ἡ καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ἠγαλλιάσαντο εἰς Θεὸν ζῶντα. Ὅμοιον ὡσεὶ λέγοι· Καὶ τῷ σώματι καὶ ψυχῇ παρέστησα ἐμαυτὸν εἰς τὸ δουλεύειν Θεῷ ζῶντι καὶ ἀληθινῷ. Τὸ δὲ, Θεῷ ζῶντι, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν εἰδώλων εἴρηται· ἅτε νεκρῶν ὄντων ἐκείνων, καὶ ἐξ ὕλης ἀψύχου τυγχανόντων. Καὶ γὰρ στρουθίον εὗρεν ἑαυτῷ οἰκίαν, καὶ τρυγὼν νοσσιὰν ἑαυτῇ, οὗ θήσει τὰ νοσσία ἑαυτῆς, τὰ θυσιαστήριά σου, Κύριε. Στρουθίον μὲν τὴν τῶν ἀνθρώπων αἰνίττεται ψυχὴν, τὴν ὑπὸ τοῦ νοητοῦ θηρευτοῦ ἀγρευομένην, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ἡ ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· τρυγόνα δὲ τὴν ἐν ἁγνείᾳ καὶ σωφροσύνῃ συζῶσαν ψυχήν. Λέγει οὖν, ὅτι πᾶσα ψυχὴ ταύτην εὑρήσει καταφυγὴν, τὴν εἰς τὰ θυσιαστήρια εἴσοδον. Μακάριοι οἱ κατοικοῦντες ἐν τῷ οἴκῳ σου· τῷ ἐπουρανίῳ δηλονότι.
Εξωλοθρεύθησαν ἐν Λενδώρ. Ἐν ἀσχήμῳ τόπῳ. Δενδὼρ γὰρ ἀπρέπεια δηλοῦται. Εγενήθησαν ὡσεὶ κόπρος τῇ γῇ. Αταφοι γὰρ μένοντες διελύ θησαν, καὶ οἷόν τις κόπρος τῇ γῇ συνεμίγησαν. Θοῦ τοὺς ἄρχοντας αὐτῶν ὡς τὸν Ωρήβ. Τῶν Ιδουμαίων καὶ Ἰσμαηλιτῶν καὶ Μωαβ τῶν καὶ ᾿Αγα ρηνῶν καὶ τῶν δηλωθέντων ἑταίρων τὰ ἴσα παθεῖν παρασκεύασον τῷ ὡρὲβ καὶ τοῖς ἑτέροις. Οὗτοι δὲ καὶ κακοὶ κακῶς ἀπολώλασιν. - Ο Θεός μου, θοῦ αὐτοὺς ὡς τροχόν. Τουτέστι, Μὴ μείνοιεν ἐν τῇ αὐτῇ στάσει, ἀλλὰ κυλιέσθωσαν εἰς τοὔμπαλιν. Ὡς καλάμην κατὰ πρόσωπον ἀνέ μου. Τουτέστιν εὐρίπιστοι γενήσονται, ὥσπερ ἀμέτ λει καὶ ἡ καλάμη του στάχυος. ὡσεὶ πῦρ δ διαλέ ξει δρυμόν. Απολαυέτωσαν, φησί, τοῦ πυρὸς ὁ αὐ τοὶ ἐξέκαυσαν, καὶ αὐτὸ τὸ πῦρ αὐτοὺς καταφάγεται, ὡσπερανεὶ καὶ αἰσθητὸν πῦρ καταφάγει δρυμόν. Ομοιον δὲ τῷ· Ἰδοὺ πάντες ὑμεῖς πῦρ καίετε, πορεύεσθε τῷ φωτὶ τοῦ πυρὸς ὑμῶν, καὶ τῇ φλογ ᾗ ἐξεκαύσατε. ὡσεὶ φλὺξ κατακαῦσαι ὄρη. Παρα- βολικὸς ὁ λόγος. Ὥσπερ πῦρ ἐμπετόν, φησί, καίε: ὄρη, οὕτω κατακαυθήσονται ὑπὸ τῆς παρὰ σοῦ ἐπὶ ενεχθησομένης αὐτοῖς τιμωρίας, ἥντινα καὶ καταιγίδι παρέβαλε διὰ τὸ σφοδρὸν καὶ ἐπιτεταμένον. Πλήρωσον τὰ πρόσωπα αὐτῶν ἀτιμίας. Διαμαρ τόντες γὰρ ὧν βούλονται, καὶ αἰσχύνης ἐμπλησθέν τες, ἐπιγνώσονταί σου τὴν δύναμιν. Καὶ ζητήσουσι τὸ ὄνομά σου, Κύριε. Τοῦτο λέγει, ὡς ἔσται αὐτοῖς ἐκ τῶν τιμωριῶν ὠφέλεια. Τό, ζητήσουσιν, ἀντὶ τοῦ, γνώσονται. Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ τῶν ληνῶν τοῖς υἱοῖς Κορέ, ΨΑΛΜΟΣ ΠΓ'. Υπόθεσις. Πάλιν ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ ἐν τούτῳ τῷ ψαλμό ποιεῖται τὸν λόγον, καὶ δῆλον ἐκ τοῦ ὑπὲρ τῶν ἀπο νῶν αὐτὸν ἐπιγεγράφθαι. Ὡς ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου, Κύριε τῶν δυ νάμεων! Σκηνώματά φησι τὰς κατὰ τόπον ἱδρυνθεί σας ἁγίας ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ, εἰς ἃς καὶ πᾶσα θεο φιλὴς ἐπισπουδάζει ψυχή. Η καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ήγαλλιάσαντο εἰς Θεὸν ζῶντα. Ὅμοιον ὡσεὶ λέγοι· Καὶ τῷ σώματι καὶ ψυχῇ παρέστησα ἐμαυτὸν εἰς τὸ δουλεύειν Θεῷ ζῶντι καὶ ἀληθινῷ. Τὸ δὲ, Θεῷ ζῶντι, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν εἰδώλων είν Ο ρηται· ἅτε νεκρῶν ὄντων ἐκείνων, καὶ ἐξ ὕλης ἀψύ 'χου τυγχανόντων. Καὶ γὰρ στρουθίον εὗρεν ἑαυτῷ οἰκίαν, καὶ τρυ των νοσσιάν ἑαυτῇ, οὗ θήσει τὰ νοσσία ἑαυτῆς, τὰ θυσιαστήριά σου, Κύριε. Στρουθίον μὲν τὴν τῶν ἀνθρώπων αινίττεται ψυχήν, τὴν ὑπὸ τοῦ νοητού θηρευτοῦ ἀγρευομένην, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ἡ ψυχή ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· τρυγόνα δὲ τὴν ἐν ἁγνείᾳ καὶ σωφρο- σύνῃ συζῶσαν ψυχήν. Λέγει οὖν, ὅτι πᾶσα ψυχή ταύτην εὑρήσει καταφυγὴν, τὴν εἰς τὰ θυσιαστή κ εἴσοδον. ▼ S. ATHANASII OPP. PARS dor enim indecentiam significat. Facti sunt ut stercus terræ. Insepulti enim jacentes dissoluti sunt, ct quasi stercus, terre admisti. mæis, Ismaelitis, Moabitis, Agarenis et memoratis eorum sociis immitte mala in Oreb et in reliquos. Ipsi enim mali male perierunt. 14-16. Deus meus, pone illos ut rolam. Id est, ne maneant in eodem statu, sed in contrarium revol- vantur. Sicut stipulam ante faciem venti, id est versatiles fient, ut est revera stipula spicæ. Sicut ignis qui comburit silvam. Fruantur, inquit, igne quem ipsi accenderunt, atque ipse ignis eos con- sumat, sicut et sensibilis ignis comburit silvam. Simile est autem huic dico: Ecce vos omnes ignem accenditis, ealis ad lumen ignis vestri, et flamma quam accendistis'. Sicut flamma comburens montes. Parabolicus est sermo. Quemadmodum, inquit, ignis decidens comburit montes, ita comburentur illi per supplicium a te inflictum, quod ob vehe- mentiam et gravitatem tempestati comparavit. optatis suis, et pudore repleti, agnoscent tuam po- testatem. Et quærent nomen tuum, Domine. Id ait, quia ex datis poenis utilitatem percepturi sunt. 11- lud, quarent, positum est pro, cognoscent. PSALMUS LXXXIII. Argumentum. Rursum pro Ecclesiis in hoc psalmo verba facit, eɩ palam est ex eo quod pro torcularibus in- scribatur. 2, 5. Quam dilecla tabernacula tua, Domine vir- tutum. Tabernacula dicit sanctas ecclesias Dei, per diversa loca constructas, erga quas studio fer- tur religiosa anima. Cor meum et caro mea exsulta- verunt in Deum virum. Perinde est ac si diceret: Et corpore et anima me obtuli ad serviendum Deo viventi et vero . Illud autem, Deo viventi, ad dis- crimen idolorum dictum est, quæ mortua sunt et ex materia sensu carente fabrefacta. nidum sibi ubi ponat pullos suos. Altaria tua, Do- mine. Passer hominum animam adumbrat, cui ve- nando insidiatur spiritualis venator, juxta id quod dictum est: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium'. Turturem autem vocat animam quæ in castitate et temperantia versatur. Ait igitur oinnem animam hoc inventuram perfugium, iu- gressum scilicet in altaria, B C IN. EXEGETICA. Isa. £, 11:0 * Hebr. 1, 14. ' Psal. cxxını, 7. 11. Disperierunt in Endor. In indecenti loco. En- A 12. Pone principes eorum sicut Oreb. Paria Idu- 47. Imple facies eorum ignominia. Lapsi enim 1. In finem, pro torcularibus, filiis Core, 4. Etenim passer invenit sibi domum, et turtur
PG 27:369Μακάριος ὁ ἀνὴρ οὗ ἐστιν ἀντίληψις αὐτῷ παρὰ σοί· ἀναβάσεις ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ διέθετο. Ὡς ἀντιλήπτορα, φησὶν, ἐπιγεγραμμένος, ἀγαθοὺς λογισμοὺς ἑαυτῷ καθ’ ἑκάστην οἰκοδομεῖ, οὕστινας καὶ ἀναβάσεις πρὸς τὸ παρὸν εἴρηκε, διὰ τὸ ἐν αὐτοῖς οἱονεὶ ἀπὸ τῶν γηί̈νων ἀνάβασιν εἶναι εἰς ἐπουράνια. Εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ κλαυθμῶνος. Κοιλάδα τοῦ κλαυθμῶνος τὸν θνητὸν βίον φησί. Λέγει οὖν· Ἐν τῷ θνητῷ βίῳ πλήσεις ἀγαθῶν λογισμῶν αὐτοὺς καθεκάστην οἰκοδομῶν. Αἴσθησις αὐτοῖς γέγονεν ἐκ τῆς σῆς ἀντιλήψεως. Καὶ γὰρ εὐλογίας δώσει ὁ νομοθετῶν· πορεύσονται ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν. Ἀμοιβὰς, φησὶ, τῶν καλῶν λογισμῶν δώσει αὐτοῖς ὁ νομοθετῶν, τουτέστιν ὁ τὸν νόμον αὐτοῖς τῆς Καινῆς δεδωκὼς Διαθήκης. Τίνες δ’ ἂν εἶεν αἱ εὐλογίαι, ἢ τὸ ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν πορευθῆναι; Λέγει δὲ ἀπὸ τῆς ἐνταῦθα πολιτείας τῆς κατὰ Θεὸν εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ, ἔνθα καὶ ἀπελθόντες ὄψονται τὸν Θεὸν καθώς ἐστιν. Ἐπίβλεψον εἰς πρόσωπον τοῦ Χριστοῦ σου. Χριστὸν ἐνταῦθα τὸν κεκλημένον λαὸν εἰς βασίλειον ἱεράτευμά φησι. Ὅτι κρείσσων ἡμέρα μία ἐν ταῖς αὐλαῖς σου ὑπὲρ χιλιάδας.
ο Β καὶ τὴν γενομένην αὐτοῖς διὰ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἐπιστροφῆς ἄφεσιν. Ἔτι τε εἰσάγει τὸν Ἰουδαίων λαὸν μετὰ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ἐξομολογούμενον ἐφ᾽ οἷς ἥμαρτεν, ἀξιοῦντα καὶ αὐτὸν τοῦ διὰ τοῦ Χριστοῦ ἐλέους τυχεῖν. Εὐδόκησας, Κύριε, τὴν γῆν σου. Καὶ γὰρ ἀλη θῶς εὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιώσα- σθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ. Ἀπέστρεψας τὴν αἰχμαλωσίαν Ἰακώβ. Αὐτοῖς γὰρ πρῶτον κηρύξας τοῖς Ἰουδαίοις, λελύτρωται πολλοὺς τῆς καταλαβού- σης αὐτοὺς νοητῆς αἰχμαλωσίας. Εδήλωσεν ὁ Σω τὴρ μετὰ τὴν Ησαίου προφητείαν, τὴν φήσασαν Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ, οὗ εἵνεκεν έχρισέ με, ευαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, εἰπών· Σήμερον πεπλήρωται ἡ προφητεία αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν. Αὐτὸς γὰρ ὁ παύσας δουλεύον τας ἡμᾶς πολυθέῳ πλάνῃ καὶ δαίμοσι, τάς τε τῶν ἁμαρτημάτων λύσας σειράς. Αμφότερα ἐνταῦθα προφητεύεται ἥ τε ἀπὸ Βα- βυλῶνος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπάνοδος καὶ τῆς οίκου μένης σωτηρία· καὶ διττῶς ὅλον ἐξηγεῖται. Πρὸς δὲ διάνοιαν· Εὐδοκεῖ Κύριος τὴν ἀγαθὴν καὶ σπουδαίαν καρδίαν, γῆν αὐτοῦ τυγχάνουσαν, διὰ τὸ δέχεσθαι τὸν σπόρον τὸν παρ' αὐτοῦ, καὶ ἑκατονταπλασίονα καρποφορεῖν. Ἀφῆκας τὰς ἀνομίας τῷ λαῷ σου. Τοῦ διὰ τῆς πίστεως γενομένου αὐτοῦ λαοῦ· λέγει δὲ τὸ ἐξ ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ Ζαχαρίου τοῦ προ φήτου· Εν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καταφεύξονται ἐπὶ Ο τὸν Κύριον ἔθνη πολλὰ, καὶ ἔσονται αὐτῷ εἰς λαόν. Επίστρεψον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς τῶν σωτηρίων ἡμῶν. Ἐντεῦθεν ἱκετείαν ἀναπέμπει ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, ἀξιούντων καὶ αὐτοὺς τυχεῖν τῆς χάριτος. Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἔλεός σου. Κύρου του Περσῶν βασιλεύσαντος, κατὰ τὴν τοῦ Ἡσαΐου προ- φητείαν, δεδωκότος τῆς ἐπανόδου τὴν ἐξουσίαν, ἐπείγονται τὴν ἐνεγκοῦσαν καταλαβεῖν. Διὰ δὴ τοῦτο τὸν Θεὸν ἱκετεύουσι, ταχεῖαν αὐτοῖς διὰ φιλανθρω τίας παρασχεῖν σωτηρίαν. Τάχιστα, φησίν, ὦ Δέσ σποτα, τὴν σὴν ἡμῖν ἀγαθότητα δεῖξον, ἵνα τύχωμεν τῆς τῆς σωτηρίας καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἀπαλλαγῆς. Οὕτω τὴν ἱκετείαν ὡς ἐξ ἐκείνων ὁ προφήτης προσενεγκών, δέχεται τοῦ Θεοῦ τὴν ἀπόκρισιν καί φησιν· 'Ακούσο- μαι τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ Κύριος ὁ Θεός. Παυσάμε νος ὁ προφήτης ἱκεσίας, τὴν παρὰ τοῦ Πνεύματος · ἀπόκρισιν ἐκδέχεται σιωπῶν. Πλὴν ἐγγὺς τῶν φοβουμένων αὐτὸν τὸ σωτή ριον αὐτοῦ. Ἐκδεχόμενος ὁ προφήτης τὴν ἀπόκρι σιν, ἣν ἀκούσομαι περὶ τοῦ γένους μου παρὰ τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνο ἔγνω, ὡς πᾶσιν ἕτοιμος εἴη γενέσθαι ἐγγὺς, εἴ γε τὸν αὐτοῦ φόβον ἀσπάζοιντο· συμβή σεται δὲ τοῖς ἀσπαζομένοις τὸ ἐν δόξῃ κακασκηνώ σα:. Τοῦ κατασκηνῶσαι δόξαν ἐν τῇ γῇ ἡμῶν. S. ATHANASII OPP. PARS et remissionem ob suam ad Deum conversionem A ipsis concessam. Ad hæc inducit Judaicum popu- lum, qui post vocationem gentium peccata sua confitetur, et rogat ipse quoque ut per Christum misericordiam consequatur. Deus et Pater benedixit, sive placuit ipsi omnia in Christo instaurare. Avertisli captivitatem Jacob. Nam cum Judais primum prædicaverit, multos re- demit a spirituali captivitate in quam abducti fue- rant. Hæc (37) significavit Dominus post prophe- tiam Isaiæ, quæ sic habet: Spiritus Domini super ne, eo quod unxerit me, evangelizare pauperibus misit me, prædicare captivis remissionem et cæcis restitutionem visus 10, dicens : Hodie impleta est pro- phetia hæc in auribus vestris ". Ipse enim est, qui nos a multorum deorum erroneo cultu et a dæmo- num servitute liberavit, et catenas peccatorum sol- vit. Utrumque hic propheta prædicit, filiorum Israel ex Babylone reditum, et salutem mundi : ac dupli- ei modo totun enarrat. Sensus autem est : Deo ac- ceptum est cor bonum ac studiosum, quod ipsius terra est, quia recipit ejus semen, ac reddit fructum centuplum. dem ad ipsum accessit, ait autem populum ex gen- tibus coactum, juxta illud a Zacharia propheta di- ctum : In illa die confugient ad Dominum gentes multæ, et erunt ipsi in populum 19. tionem offert ex persona populi Judæorum, rogan. tium ut et ipsi gratiam consequantur. 8-9. Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam. Cum Cyrus Persarum rex, juxta Isaiæ prophetiam, redeundi potestatem dedisset, festinant patriam re- petere suam, et propterea Deum precantur, ut promptam ipsis pro clementia sua salutem confe- rat. Citissime, inquit, Domine, tuan nobis boni- tatcın ostende, ut tuam salutem consequamur, et ex his locis commigrare possimus. Cum sic pro- pheta supplicationem quasi ex illorum persona of- III. - EXEGETICA. Carat, Dei responsum accipit et ait : Audiam quid D loquatur in me Dominus Deus. Cum finem suppli- candi fecisset propheta, responsum a Spiritu cum silentio excipit. ipsius. Excipiens propheta responsum quod audi- turus erat a Deo de genere suo, illud notat, quod paratus sit ominibus prope adesse, si ejus timorem uplexi fuerint : continget autem iis qui Dei timo- rem amplexi fuerint, quod in gloria inhabitent. Ut inhabitet gloria in terra nostra. Ilis significat œco- Luc. IV, 21. Isa. Lyl, 1. Zach. 1, 11. • 2. Benedixisti, Domine, terram tuam. Et revera 3. Remisisti iniquitatem plebis tuæ. Quæ per fi- 5. Converte nos, Deus salutaris noster. Depreca- 10. Verumtamen prope timentes eum salutare (37) Hæc dubia sunt.
Ἡμέραν μίαν τῶν αὐλῶν τοῦ Θεοῦ, τουτέστι τῶν ἐκκλησιῶν, τὴν ἀναστάσιμον ἡμέραν τοῦ Σωτῆρος ὑποδηλοῖ. Χιλιάδας δὲ, ἤτοι χιλιάδα, οὕτω γὰρ εὕρηται ἐν τῇ Ἑβραίων Γραφῇ, τὴν κατὰ νόμον λατρείαν φησὶν, ἥτις εἰς χιλιάδα ἐτῶν κεκράτηκεν, ἀρξαμένη ἀπὸ τῶν τοῦ Σολομῶντος χρόνων, ἀφ’ οὗ τεθεμελίωται ὁ θεῖος ναὸς, μέχρι τῆς τοῦ Σωτῆρος παρουσίας. Δείκνυσιν οὖν, ὡς πολὺ τὸ μεῖζον τῆς εὐαγγελικῆς πρὸς τὴν νομικὴν λατρείαν. Ἐξελεξάμην παραριπτεῖσθαι ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ μου. Οἷον ὡς εἰ λέγοι· Μικρός τις καὶ εὐτελὴς εἶναι μᾶλλον ἂν βουλοίμην τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἢ μέγας τῶν ἐν τῷ ἁμαρτωλῷ λαῷ. Ταῦτα τοῖς ἐν Βαβυλῶνι πρόςφορα, καὶ ἡμῖν ἐπιτήδεια. Καὶ γὰρ ἐκείνους ἐδίδασκεν ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος μὴ παραβλέπειν τοῦ θείου οἴκου τὴν ἐρημίαν, καὶ ἡμεῖς παιδευόμεθα τοὺς τῷ Θεῷ ἀφιερωμένους σηκοὺς ἀεὶ ποθεῖν καὶ ἀγαπᾷν. Κύριος οὐ στερήσει τὰ ἀγαθὰ τοῖς πορευομένοις ἐν ἀκακίᾳ. Οἱ γὰρ ταύτην ἔχοντες τὴν διάθεσιν, τούτων ἁπάντων ἀπολαύουσι τῶν ἀγαθῶν. Ἔλεος γὰρ ἐκ τῶν θείων ἀναβλαστάνει σηκῶν, καὶ πολλὴ ἐκεῖθεν ἄφθονος τῆς ἀληθείας ἡ χορηγία.
ο Β καὶ τὴν γενομένην αὐτοῖς διὰ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἐπιστροφῆς ἄφεσιν. Ἔτι τε εἰσάγει τὸν Ἰουδαίων λαὸν μετὰ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ἐξομολογούμενον ἐφ᾽ οἷς ἥμαρτεν, ἀξιοῦντα καὶ αὐτὸν τοῦ διὰ τοῦ Χριστοῦ ἐλέους τυχεῖν. Εὐδόκησας, Κύριε, τὴν γῆν σου. Καὶ γὰρ ἀλη θῶς εὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιώσα- σθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ. Ἀπέστρεψας τὴν αἰχμαλωσίαν Ἰακώβ. Αὐτοῖς γὰρ πρῶτον κηρύξας τοῖς Ἰουδαίοις, λελύτρωται πολλοὺς τῆς καταλαβού- σης αὐτοὺς νοητῆς αἰχμαλωσίας. Εδήλωσεν ὁ Σω τὴρ μετὰ τὴν Ησαίου προφητείαν, τὴν φήσασαν Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ, οὗ εἵνεκεν έχρισέ με, ευαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, εἰπών· Σήμερον πεπλήρωται ἡ προφητεία αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν. Αὐτὸς γὰρ ὁ παύσας δουλεύον τας ἡμᾶς πολυθέῳ πλάνῃ καὶ δαίμοσι, τάς τε τῶν ἁμαρτημάτων λύσας σειράς. Αμφότερα ἐνταῦθα προφητεύεται ἥ τε ἀπὸ Βα- βυλῶνος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπάνοδος καὶ τῆς οίκου μένης σωτηρία· καὶ διττῶς ὅλον ἐξηγεῖται. Πρὸς δὲ διάνοιαν· Εὐδοκεῖ Κύριος τὴν ἀγαθὴν καὶ σπουδαίαν καρδίαν, γῆν αὐτοῦ τυγχάνουσαν, διὰ τὸ δέχεσθαι τὸν σπόρον τὸν παρ' αὐτοῦ, καὶ ἑκατονταπλασίονα καρποφορεῖν. Ἀφῆκας τὰς ἀνομίας τῷ λαῷ σου. Τοῦ διὰ τῆς πίστεως γενομένου αὐτοῦ λαοῦ· λέγει δὲ τὸ ἐξ ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ Ζαχαρίου τοῦ προ φήτου· Εν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καταφεύξονται ἐπὶ Ο τὸν Κύριον ἔθνη πολλὰ, καὶ ἔσονται αὐτῷ εἰς λαόν. Επίστρεψον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς τῶν σωτηρίων ἡμῶν. Ἐντεῦθεν ἱκετείαν ἀναπέμπει ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, ἀξιούντων καὶ αὐτοὺς τυχεῖν τῆς χάριτος. Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἔλεός σου. Κύρου του Περσῶν βασιλεύσαντος, κατὰ τὴν τοῦ Ἡσαΐου προ- φητείαν, δεδωκότος τῆς ἐπανόδου τὴν ἐξουσίαν, ἐπείγονται τὴν ἐνεγκοῦσαν καταλαβεῖν. Διὰ δὴ τοῦτο τὸν Θεὸν ἱκετεύουσι, ταχεῖαν αὐτοῖς διὰ φιλανθρω τίας παρασχεῖν σωτηρίαν. Τάχιστα, φησίν, ὦ Δέσ σποτα, τὴν σὴν ἡμῖν ἀγαθότητα δεῖξον, ἵνα τύχωμεν τῆς τῆς σωτηρίας καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἀπαλλαγῆς. Οὕτω τὴν ἱκετείαν ὡς ἐξ ἐκείνων ὁ προφήτης προσενεγκών, δέχεται τοῦ Θεοῦ τὴν ἀπόκρισιν καί φησιν· 'Ακούσο- μαι τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ Κύριος ὁ Θεός. Παυσάμε νος ὁ προφήτης ἱκεσίας, τὴν παρὰ τοῦ Πνεύματος · ἀπόκρισιν ἐκδέχεται σιωπῶν. Πλὴν ἐγγὺς τῶν φοβουμένων αὐτὸν τὸ σωτή ριον αὐτοῦ. Ἐκδεχόμενος ὁ προφήτης τὴν ἀπόκρι σιν, ἣν ἀκούσομαι περὶ τοῦ γένους μου παρὰ τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνο ἔγνω, ὡς πᾶσιν ἕτοιμος εἴη γενέσθαι ἐγγὺς, εἴ γε τὸν αὐτοῦ φόβον ἀσπάζοιντο· συμβή σεται δὲ τοῖς ἀσπαζομένοις τὸ ἐν δόξῃ κακασκηνώ σα:. Τοῦ κατασκηνῶσαι δόξαν ἐν τῇ γῇ ἡμῶν. S. ATHANASII OPP. PARS et remissionem ob suam ad Deum conversionem A ipsis concessam. Ad hæc inducit Judaicum popu- lum, qui post vocationem gentium peccata sua confitetur, et rogat ipse quoque ut per Christum misericordiam consequatur. Deus et Pater benedixit, sive placuit ipsi omnia in Christo instaurare. Avertisli captivitatem Jacob. Nam cum Judais primum prædicaverit, multos re- demit a spirituali captivitate in quam abducti fue- rant. Hæc (37) significavit Dominus post prophe- tiam Isaiæ, quæ sic habet: Spiritus Domini super ne, eo quod unxerit me, evangelizare pauperibus misit me, prædicare captivis remissionem et cæcis restitutionem visus 10, dicens : Hodie impleta est pro- phetia hæc in auribus vestris ". Ipse enim est, qui nos a multorum deorum erroneo cultu et a dæmo- num servitute liberavit, et catenas peccatorum sol- vit. Utrumque hic propheta prædicit, filiorum Israel ex Babylone reditum, et salutem mundi : ac dupli- ei modo totun enarrat. Sensus autem est : Deo ac- ceptum est cor bonum ac studiosum, quod ipsius terra est, quia recipit ejus semen, ac reddit fructum centuplum. dem ad ipsum accessit, ait autem populum ex gen- tibus coactum, juxta illud a Zacharia propheta di- ctum : In illa die confugient ad Dominum gentes multæ, et erunt ipsi in populum 19. tionem offert ex persona populi Judæorum, rogan. tium ut et ipsi gratiam consequantur. 8-9. Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam. Cum Cyrus Persarum rex, juxta Isaiæ prophetiam, redeundi potestatem dedisset, festinant patriam re- petere suam, et propterea Deum precantur, ut promptam ipsis pro clementia sua salutem confe- rat. Citissime, inquit, Domine, tuan nobis boni- tatcın ostende, ut tuam salutem consequamur, et ex his locis commigrare possimus. Cum sic pro- pheta supplicationem quasi ex illorum persona of- III. - EXEGETICA. Carat, Dei responsum accipit et ait : Audiam quid D loquatur in me Dominus Deus. Cum finem suppli- candi fecisset propheta, responsum a Spiritu cum silentio excipit. ipsius. Excipiens propheta responsum quod audi- turus erat a Deo de genere suo, illud notat, quod paratus sit ominibus prope adesse, si ejus timorem uplexi fuerint : continget autem iis qui Dei timo- rem amplexi fuerint, quod in gloria inhabitent. Ut inhabitet gloria in terra nostra. Ilis significat œco- Luc. IV, 21. Isa. Lyl, 1. Zach. 1, 11. • 2. Benedixisti, Domine, terram tuam. Et revera 3. Remisisti iniquitatem plebis tuæ. Quæ per fi- 5. Converte nos, Deus salutaris noster. Depreca- 10. Verumtamen prope timentes eum salutare (37) Hæc dubia sunt.
Ἐκεῖθεν γὰρ τῶν ἀγαθῶν δογμάτων τὴν διδασκαλίαν δεχόμεθα, καὶ χάριν δὲ θείαν ἐκ τῶν τοῦ παναγίου Πνεύματος κρουνῶν ἀρυόμεθα· καὶ μέντοι καὶ περίβλεπτοι ἐντεῦθεν γινόμεθα, καὶ λίαν περιφανεῖς, καὶ συλλήβδην εἰπεῖν, πᾶσαν τῶν ἀγαθῶν δεχόμεθα τὴν ἀπόλαυσιν, κακίας μὲν καὶ πονηρίας ἀπαλλαττόμεθα, ἁπλότητι δὲ καὶ ἀληθείᾳ συζῇν προαιρούμενοι.
ο Β καὶ τὴν γενομένην αὐτοῖς διὰ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἐπιστροφῆς ἄφεσιν. Ἔτι τε εἰσάγει τὸν Ἰουδαίων λαὸν μετὰ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ἐξομολογούμενον ἐφ᾽ οἷς ἥμαρτεν, ἀξιοῦντα καὶ αὐτὸν τοῦ διὰ τοῦ Χριστοῦ ἐλέους τυχεῖν. Εὐδόκησας, Κύριε, τὴν γῆν σου. Καὶ γὰρ ἀλη θῶς εὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιώσα- σθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ. Ἀπέστρεψας τὴν αἰχμαλωσίαν Ἰακώβ. Αὐτοῖς γὰρ πρῶτον κηρύξας τοῖς Ἰουδαίοις, λελύτρωται πολλοὺς τῆς καταλαβού- σης αὐτοὺς νοητῆς αἰχμαλωσίας. Εδήλωσεν ὁ Σω τὴρ μετὰ τὴν Ησαίου προφητείαν, τὴν φήσασαν Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ, οὗ εἵνεκεν έχρισέ με, ευαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, εἰπών· Σήμερον πεπλήρωται ἡ προφητεία αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν. Αὐτὸς γὰρ ὁ παύσας δουλεύον τας ἡμᾶς πολυθέῳ πλάνῃ καὶ δαίμοσι, τάς τε τῶν ἁμαρτημάτων λύσας σειράς. Αμφότερα ἐνταῦθα προφητεύεται ἥ τε ἀπὸ Βα- βυλῶνος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπάνοδος καὶ τῆς οίκου μένης σωτηρία· καὶ διττῶς ὅλον ἐξηγεῖται. Πρὸς δὲ διάνοιαν· Εὐδοκεῖ Κύριος τὴν ἀγαθὴν καὶ σπουδαίαν καρδίαν, γῆν αὐτοῦ τυγχάνουσαν, διὰ τὸ δέχεσθαι τὸν σπόρον τὸν παρ' αὐτοῦ, καὶ ἑκατονταπλασίονα καρποφορεῖν. Ἀφῆκας τὰς ἀνομίας τῷ λαῷ σου. Τοῦ διὰ τῆς πίστεως γενομένου αὐτοῦ λαοῦ· λέγει δὲ τὸ ἐξ ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ Ζαχαρίου τοῦ προ φήτου· Εν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καταφεύξονται ἐπὶ Ο τὸν Κύριον ἔθνη πολλὰ, καὶ ἔσονται αὐτῷ εἰς λαόν. Επίστρεψον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς τῶν σωτηρίων ἡμῶν. Ἐντεῦθεν ἱκετείαν ἀναπέμπει ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, ἀξιούντων καὶ αὐτοὺς τυχεῖν τῆς χάριτος. Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἔλεός σου. Κύρου του Περσῶν βασιλεύσαντος, κατὰ τὴν τοῦ Ἡσαΐου προ- φητείαν, δεδωκότος τῆς ἐπανόδου τὴν ἐξουσίαν, ἐπείγονται τὴν ἐνεγκοῦσαν καταλαβεῖν. Διὰ δὴ τοῦτο τὸν Θεὸν ἱκετεύουσι, ταχεῖαν αὐτοῖς διὰ φιλανθρω τίας παρασχεῖν σωτηρίαν. Τάχιστα, φησίν, ὦ Δέσ σποτα, τὴν σὴν ἡμῖν ἀγαθότητα δεῖξον, ἵνα τύχωμεν τῆς τῆς σωτηρίας καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἀπαλλαγῆς. Οὕτω τὴν ἱκετείαν ὡς ἐξ ἐκείνων ὁ προφήτης προσενεγκών, δέχεται τοῦ Θεοῦ τὴν ἀπόκρισιν καί φησιν· 'Ακούσο- μαι τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ Κύριος ὁ Θεός. Παυσάμε νος ὁ προφήτης ἱκεσίας, τὴν παρὰ τοῦ Πνεύματος · ἀπόκρισιν ἐκδέχεται σιωπῶν. Πλὴν ἐγγὺς τῶν φοβουμένων αὐτὸν τὸ σωτή ριον αὐτοῦ. Ἐκδεχόμενος ὁ προφήτης τὴν ἀπόκρι σιν, ἣν ἀκούσομαι περὶ τοῦ γένους μου παρὰ τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνο ἔγνω, ὡς πᾶσιν ἕτοιμος εἴη γενέσθαι ἐγγὺς, εἴ γε τὸν αὐτοῦ φόβον ἀσπάζοιντο· συμβή σεται δὲ τοῖς ἀσπαζομένοις τὸ ἐν δόξῃ κακασκηνώ σα:. Τοῦ κατασκηνῶσαι δόξαν ἐν τῇ γῇ ἡμῶν. S. ATHANASII OPP. PARS et remissionem ob suam ad Deum conversionem A ipsis concessam. Ad hæc inducit Judaicum popu- lum, qui post vocationem gentium peccata sua confitetur, et rogat ipse quoque ut per Christum misericordiam consequatur. Deus et Pater benedixit, sive placuit ipsi omnia in Christo instaurare. Avertisli captivitatem Jacob. Nam cum Judais primum prædicaverit, multos re- demit a spirituali captivitate in quam abducti fue- rant. Hæc (37) significavit Dominus post prophe- tiam Isaiæ, quæ sic habet: Spiritus Domini super ne, eo quod unxerit me, evangelizare pauperibus misit me, prædicare captivis remissionem et cæcis restitutionem visus 10, dicens : Hodie impleta est pro- phetia hæc in auribus vestris ". Ipse enim est, qui nos a multorum deorum erroneo cultu et a dæmo- num servitute liberavit, et catenas peccatorum sol- vit. Utrumque hic propheta prædicit, filiorum Israel ex Babylone reditum, et salutem mundi : ac dupli- ei modo totun enarrat. Sensus autem est : Deo ac- ceptum est cor bonum ac studiosum, quod ipsius terra est, quia recipit ejus semen, ac reddit fructum centuplum. dem ad ipsum accessit, ait autem populum ex gen- tibus coactum, juxta illud a Zacharia propheta di- ctum : In illa die confugient ad Dominum gentes multæ, et erunt ipsi in populum 19. tionem offert ex persona populi Judæorum, rogan. tium ut et ipsi gratiam consequantur. 8-9. Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam. Cum Cyrus Persarum rex, juxta Isaiæ prophetiam, redeundi potestatem dedisset, festinant patriam re- petere suam, et propterea Deum precantur, ut promptam ipsis pro clementia sua salutem confe- rat. Citissime, inquit, Domine, tuan nobis boni- tatcın ostende, ut tuam salutem consequamur, et ex his locis commigrare possimus. Cum sic pro- pheta supplicationem quasi ex illorum persona of- III. - EXEGETICA. Carat, Dei responsum accipit et ait : Audiam quid D loquatur in me Dominus Deus. Cum finem suppli- candi fecisset propheta, responsum a Spiritu cum silentio excipit. ipsius. Excipiens propheta responsum quod audi- turus erat a Deo de genere suo, illud notat, quod paratus sit ominibus prope adesse, si ejus timorem uplexi fuerint : continget autem iis qui Dei timo- rem amplexi fuerint, quod in gloria inhabitent. Ut inhabitet gloria in terra nostra. Ilis significat œco- Luc. IV, 21. Isa. Lyl, 1. Zach. 1, 11. • 2. Benedixisti, Domine, terram tuam. Et revera 3. Remisisti iniquitatem plebis tuæ. Quæ per fi- 5. Converte nos, Deus salutaris noster. Depreca- 10. Verumtamen prope timentes eum salutare (37) Hæc dubia sunt.
To the End, for the Sons of KorahΕἰς τέλος, τοῖς υἱοῖς Κορέ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τέλος, τοῖς υἱοῖς Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΠΔ. Ὑπόθεσις. Διὰ τούτου τοῦ ψαλμοῦ τὴν κλῆσιν τῶν ἐθνῶν δηλοῖ, καὶ τὴν γενομένην αὐτοῖς διὰ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἐπιστροφῆς ἄφεσιν. Ἔτι τε εἰσάγει τὸν Ἰουδαίων λαὸν μετὰ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ἐξομολογούμενον ἐφ’ οἷς ἥμαρτεν, ἀξιοῦντα καὶ αὐτὸν τοῦ διὰ τοῦ Χριστοῦ ἐλέους τυχεῖν. Εὐδόκησας, Κύριε, τὴν γῆν σου. Καὶ γὰρ ἀληθῶς εὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ. Ἀπέστρεψας τὴν αἰχμαλωσίαν Ἰακώβ. Αὐτοῖς γὰρ πρῶτον κηρύξας τοῖς Ἰουδαίοις, λελύτρωται πολλοὺς τῆς καταλαβούσης αὐτοὺς νοητῆς αἰχμαλωσίας. Ἐδήλωσεν ὁ Σωτὴρ μετὰ τὴν Ἡσαί̈ου προφητείαν, τὴν φήσασαν·
ο Β καὶ τὴν γενομένην αὐτοῖς διὰ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἐπιστροφῆς ἄφεσιν. Ἔτι τε εἰσάγει τὸν Ἰουδαίων λαὸν μετὰ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν ἐξομολογούμενον ἐφ᾽ οἷς ἥμαρτεν, ἀξιοῦντα καὶ αὐτὸν τοῦ διὰ τοῦ Χριστοῦ ἐλέους τυχεῖν. Εὐδόκησας, Κύριε, τὴν γῆν σου. Καὶ γὰρ ἀλη θῶς εὐδόκησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀνακεφαλαιώσα- σθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ. Ἀπέστρεψας τὴν αἰχμαλωσίαν Ἰακώβ. Αὐτοῖς γὰρ πρῶτον κηρύξας τοῖς Ἰουδαίοις, λελύτρωται πολλοὺς τῆς καταλαβού- σης αὐτοὺς νοητῆς αἰχμαλωσίας. Εδήλωσεν ὁ Σω τὴρ μετὰ τὴν Ησαίου προφητείαν, τὴν φήσασαν Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ, οὗ εἵνεκεν έχρισέ με, ευαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, εἰπών· Σήμερον πεπλήρωται ἡ προφητεία αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν. Αὐτὸς γὰρ ὁ παύσας δουλεύον τας ἡμᾶς πολυθέῳ πλάνῃ καὶ δαίμοσι, τάς τε τῶν ἁμαρτημάτων λύσας σειράς. Αμφότερα ἐνταῦθα προφητεύεται ἥ τε ἀπὸ Βα- βυλῶνος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπάνοδος καὶ τῆς οίκου μένης σωτηρία· καὶ διττῶς ὅλον ἐξηγεῖται. Πρὸς δὲ διάνοιαν· Εὐδοκεῖ Κύριος τὴν ἀγαθὴν καὶ σπουδαίαν καρδίαν, γῆν αὐτοῦ τυγχάνουσαν, διὰ τὸ δέχεσθαι τὸν σπόρον τὸν παρ' αὐτοῦ, καὶ ἑκατονταπλασίονα καρποφορεῖν. Ἀφῆκας τὰς ἀνομίας τῷ λαῷ σου. Τοῦ διὰ τῆς πίστεως γενομένου αὐτοῦ λαοῦ· λέγει δὲ τὸ ἐξ ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ Ζαχαρίου τοῦ προ φήτου· Εν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καταφεύξονται ἐπὶ Ο τὸν Κύριον ἔθνη πολλὰ, καὶ ἔσονται αὐτῷ εἰς λαόν. Επίστρεψον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς τῶν σωτηρίων ἡμῶν. Ἐντεῦθεν ἱκετείαν ἀναπέμπει ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, ἀξιούντων καὶ αὐτοὺς τυχεῖν τῆς χάριτος. Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἔλεός σου. Κύρου του Περσῶν βασιλεύσαντος, κατὰ τὴν τοῦ Ἡσαΐου προ- φητείαν, δεδωκότος τῆς ἐπανόδου τὴν ἐξουσίαν, ἐπείγονται τὴν ἐνεγκοῦσαν καταλαβεῖν. Διὰ δὴ τοῦτο τὸν Θεὸν ἱκετεύουσι, ταχεῖαν αὐτοῖς διὰ φιλανθρω τίας παρασχεῖν σωτηρίαν. Τάχιστα, φησίν, ὦ Δέσ σποτα, τὴν σὴν ἡμῖν ἀγαθότητα δεῖξον, ἵνα τύχωμεν τῆς τῆς σωτηρίας καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἀπαλλαγῆς. Οὕτω τὴν ἱκετείαν ὡς ἐξ ἐκείνων ὁ προφήτης προσενεγκών, δέχεται τοῦ Θεοῦ τὴν ἀπόκρισιν καί φησιν· 'Ακούσο- μαι τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ Κύριος ὁ Θεός. Παυσάμε νος ὁ προφήτης ἱκεσίας, τὴν παρὰ τοῦ Πνεύματος · ἀπόκρισιν ἐκδέχεται σιωπῶν. Πλὴν ἐγγὺς τῶν φοβουμένων αὐτὸν τὸ σωτή ριον αὐτοῦ. Ἐκδεχόμενος ὁ προφήτης τὴν ἀπόκρι σιν, ἣν ἀκούσομαι περὶ τοῦ γένους μου παρὰ τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνο ἔγνω, ὡς πᾶσιν ἕτοιμος εἴη γενέσθαι ἐγγὺς, εἴ γε τὸν αὐτοῦ φόβον ἀσπάζοιντο· συμβή σεται δὲ τοῖς ἀσπαζομένοις τὸ ἐν δόξῃ κακασκηνώ σα:. Τοῦ κατασκηνῶσαι δόξαν ἐν τῇ γῇ ἡμῶν. S. ATHANASII OPP. PARS et remissionem ob suam ad Deum conversionem A ipsis concessam. Ad hæc inducit Judaicum popu- lum, qui post vocationem gentium peccata sua confitetur, et rogat ipse quoque ut per Christum misericordiam consequatur. Deus et Pater benedixit, sive placuit ipsi omnia in Christo instaurare. Avertisli captivitatem Jacob. Nam cum Judais primum prædicaverit, multos re- demit a spirituali captivitate in quam abducti fue- rant. Hæc (37) significavit Dominus post prophe- tiam Isaiæ, quæ sic habet: Spiritus Domini super ne, eo quod unxerit me, evangelizare pauperibus misit me, prædicare captivis remissionem et cæcis restitutionem visus 10, dicens : Hodie impleta est pro- phetia hæc in auribus vestris ". Ipse enim est, qui nos a multorum deorum erroneo cultu et a dæmo- num servitute liberavit, et catenas peccatorum sol- vit. Utrumque hic propheta prædicit, filiorum Israel ex Babylone reditum, et salutem mundi : ac dupli- ei modo totun enarrat. Sensus autem est : Deo ac- ceptum est cor bonum ac studiosum, quod ipsius terra est, quia recipit ejus semen, ac reddit fructum centuplum. dem ad ipsum accessit, ait autem populum ex gen- tibus coactum, juxta illud a Zacharia propheta di- ctum : In illa die confugient ad Dominum gentes multæ, et erunt ipsi in populum 19. tionem offert ex persona populi Judæorum, rogan. tium ut et ipsi gratiam consequantur. 8-9. Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam. Cum Cyrus Persarum rex, juxta Isaiæ prophetiam, redeundi potestatem dedisset, festinant patriam re- petere suam, et propterea Deum precantur, ut promptam ipsis pro clementia sua salutem confe- rat. Citissime, inquit, Domine, tuan nobis boni- tatcın ostende, ut tuam salutem consequamur, et ex his locis commigrare possimus. Cum sic pro- pheta supplicationem quasi ex illorum persona of- III. - EXEGETICA. Carat, Dei responsum accipit et ait : Audiam quid D loquatur in me Dominus Deus. Cum finem suppli- candi fecisset propheta, responsum a Spiritu cum silentio excipit. ipsius. Excipiens propheta responsum quod audi- turus erat a Deo de genere suo, illud notat, quod paratus sit ominibus prope adesse, si ejus timorem uplexi fuerint : continget autem iis qui Dei timo- rem amplexi fuerint, quod in gloria inhabitent. Ut inhabitet gloria in terra nostra. Ilis significat œco- Luc. IV, 21. Isa. Lyl, 1. Zach. 1, 11. • 2. Benedixisti, Domine, terram tuam. Et revera 3. Remisisti iniquitatem plebis tuæ. Quæ per fi- 5. Converte nos, Deus salutaris noster. Depreca- 10. Verumtamen prope timentes eum salutare (37) Hæc dubia sunt.
PG 27:372Πνεῦμα Κυρίου ἐπ’ ἐμὲ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με, εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, κηρῦξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, εἰπών· Σήμερον πεπλήρωται ἡ προφητεία αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν. Αὐτὸς γὰρ ὁ παύσας δουλεύοντας ἡμᾶς πολυθέῳ πλάνῃ καὶ δαίμοσι, τάς τε τῶν ἁμαρτημάτων λύσας σειράς. Ἀμφότερα ἐνταῦθα προφητεύεται ἥ τε ἀπὸ Βαβυλῶνος τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπάνοδος καὶ τῆς οἰκουμένης σωτηρία· καὶ διττῶς ὅλον ἐξηγεῖται. Πρὸς δὲ διάνοιαν· Εὐδοκεῖ Κύριος τὴν ἀγαθὴν καὶ σπουδαίαν καρδίαν, γῆν αὐτοῦ τυγχάνουσαν, διὰ τὸ δέχεσθαι τὸν σπόρον τὸν παρ’ αὐτοῦ, καὶ ἑκατονταπλασίονα καρποφορεῖν. Ἀφῆκας τὰς ἀνομίας τῷ λαῷ σου. Τοῦ διὰ τῆς πίστεως γενομένου αὐτοῦ λαοῦ· λέγει δὲ τὸ ἐξ ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ Ζαχαρίου τοῦ προφήτου· Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καταφεύξονται ἐπὶ τὸν Κύριον ἔθνη πολλὰ, καὶ ἔσονται αὐτῷ εἰς λαόν. Ἐπίστρεψον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς τῶν σωτηρίων ἡμῶν. Ἐντεῦθεν ἱκετείαν ἀναπέμπει ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, ἀξιούντων καὶ αὐτοὺς τυχεῖν τῆς χάριτος. Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἔλεός σου.
Κύρου τοῦ Περσῶν βασιλεύσαντος, κατὰ τὴν τοῦ Ἡσαί̈ου προφητείαν, δεδωκότος τῆς ἐπανόδου τὴν ἐξουσίαν, ἐπείγονται τὴν ἐνεγκοῦσαν καταλαβεῖν. Διὰ δὴ τοῦτο τὸν Θεὸν ἱκετεύουσι, ταχεῖαν αὐτοῖς διὰ φιλανθρωπίας παρασχεῖν σωτηρίαν. Τάχιστα, φησὶν, ὦ Δέσποτα, τὴν σὴν ἡμῖν ἀγαθότητα δεῖξον, ἵνα τύχωμεν τῆς σῆς σωτηρίας καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἀπαλλαγῆς. Οὕτω τὴν ἱκετείαν ὡς ἐξ ἐκείνων ὁ προφήτης προσενεγκὼν, δέχεται τοῦ Θεοῦ τὴν ἀπόκρισιν καί φησιν· Ἀκούσομαι τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ Κύριος ὁ Θεός. Παυσάμενος ὁ προφήτης ἱκεσίας, τὴν παρὰ τοῦ Πνεύματος ἀπόκρισιν ἐκδέχεται σιωπῶν. Πλὴν ἐγγὺς τῶν φοβουμένων αὐτὸν τὸ σωτήριον αὐτοῦ. Ἐκδεχόμενος ὁ προφήτης τὴν ἀπόκρισιν, ἣν ἀκούσομαι περὶ τοῦ γένους μου παρὰ τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνο ἔγνω, ὡς πᾶσιν ἕτοιμος εἴη γενέσθαι ἐγγὺς, εἴ γε τὸν αὐτοῦ φόβον ἀσπάζοιντο· συμβήσεται δὲ τοῖς ἀσπαζομένοις τὸ ἐν δόξῃ κακασκηνῶσαι. Τοῦ κατασκηνῶσαι δόξαν ἐν τῇ γῇ ἡμῶν. Τὴν μετὰ σαρκὸς οἰκονομίαν τοῦ Μονογενοῦς διὰ τούτων σημαίνει. Γέγονε γὰρ ἡμῖν παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη καὶ ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Ἐλεήσας δὲ ἡμᾶς ἐδίδαξε τὴν ἀλήθειαν·
PG 27:373καὶ μὴν καὶ δικαίους ἀπέφηνεν, εἰρηνοποιήσας τὰ πάντα ἐν αὐτῷ τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. Ἔλεος καὶ ἀλήθεια συνήντησαν. Σαφῶς τὴν διὰ τῆς Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ κηρύττει ἀλήθειαν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἀλήθεια, εἰ καὶ γεγένηται ἐκ γυναικός. Δικαιοσύνη γὰρ καὶ ἀλήθεια κατεφίλησαν σαφῶς διὰ τὴν ἐκ τῆς Ἀειπαρθένου Θεοτόκου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ ἀλήθειαν. Καὶ δικαιοσύνη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν. Ὅμοιον τὸ εἰρημένον πρὸς τὴν Παρθένον· Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ γὰρ ὁ Κύριος δώσει χρηστότητα. Ὅταν, φησὶ, καθ’ ὑπερβολὴν χρηστότητος ἐπιλάμψῃ τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Κύριος, τότε καὶ ἡμεῖς, νοητὴ ὑπάρχοντες γῆ, τοὺς πνευματικοὺς καρποὺς ἀποδώσομεν τῆς δικαιοσύνης. Δικαιοσύνη ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Εἰπὼν, ὡς δώσει ἡ νοητὴ γῆ τὸν καρπὸν, διδάσκει πῶς δώσει. Πῶς δὲ δώσει, ἢ ὅταν αὐτοῦ τοῦ ἐργαζομένου τὸ ἀγαθὸν ἡ δικαιοσύνη, προβαδίσασα εἰς τὴν ἄνω ἄγουσαν ὁδὸν, κατευθύνῃ τοῦ αὐτὴν πορευομένου τὰ διαβήματα;
Τὴν μετὰ σαρκὸς οἰκονομίαν τοῦ Μονογενοῦς διὰ τούτων σημαίνει. Γέγονε γὰρ ἡμῖν παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη καὶ ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Ἐλεήσας δὲ ἡμᾶς ἐδίδαξε τὴν ἀλήθειαν καὶ μὴν καὶ δικαίους ἀπέφηνεν, εἰρηνοποιήσας τὰ πάντα ἐν αὐτῷ τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. Ελεος καὶ ἀλήθεια συνήντησαν. Σαφῶς τὴν διὰ τῆς Θεοτόκου καὶ ᾿Αειπαρθένου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ κηρύττει ἀλήθειαν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἀλή θεια, εἰ καὶ γεγένηται ἐκ γυναικός. Δικαιοσύνη γὰρ καὶ ἀλήθεια κατεφίλησαν σαφῶς διὰ τὴν ἐκ τῆς ᾿Αειπαρθένου Θεοτόκου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ ἀλήθειαν. Καὶ δικαιοσύνη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν. 12. Εt Ομοιον τὸ εἰρημένον πρὸς τὴν Παρθένον· Πνεῦμα Β ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ γὰρ ὁ Κύριος δώσει χρηστότητα. "Οταν, φησί, καθ᾽ ὑπερβολὴν χρηστότητος ἐπιλάμψῃ τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Κύριος, τότε καὶ ἡμεῖς, νοητὴ ὑπάρ χοντες γῆ, τοὺς πνευματικοὺς καρποὺς ἀποδώσομεν τῆς δικαιοσύνης. Δικαιοσύνη ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Εἰπὼν, ὡς δώσει ἡ νοητὴ γῆ τὸν καρπὸν, διδάσκει πῶς δώσει. Πῶς δὲ δώσει, ἢ ὅταν αὐτοῦ τοῦ ἐργα ζομένου τὸ ἀγαθὸν ἡ δικαιοσύνη, προβαδίσασα εἰς τὴν ἄνω ἄγουσαν ὁδὸν, κατευθύνῃ τοῦ αὐτὴν πορευομέ- του τὰ διαβήματα; Προσευχὴ τῷ Δαυΐδ. ΨΑΛΜΟΣ ΠΕ'. Υπόθεσις. Φωτισθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Μονογενοῦς ὁ μακάριος Δαυΐδ, καὶ τὴν ἐσο μένην παντὶ τῷ καταφεύγοντι πρὸς αὐτὸν τῶν ἁμαρτημάτων ἄφεσιν, εἰκότως ἀναπέμπει προσ- ευχήν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἀξιῶν εὑρεθῆναι τῶν σω ζομένων διὰ τῆς χάριτος. Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς σου καὶ ἐπάκουσόν μου. Μέγα γὰρ ὡς ἀληθῶς ἐφόδιον πρὸς τὸ εὐχόμε- νον ἐπακούεσθαι ἡ ταπεινοφροσύνη. "Οτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Ταπεινοφρονήματος τῆς προστ ευχῆς τὸ προοίμιον. Τῆς γὰρ δικαιοσύνης ἄμφω κεκτημένοι τὸν πλοῦτον, ὅ τε Δαυΐδ καὶ ὁ Ἐζεκίας πρὸς τοῦτον μὲν οὐχ ἑώρων, εἰς δὲ τὴν τῆς φύσεως πενίαν ἀπέβλεπον, καὶ τὸν Θεὸν ἡντιβόλησαν οἰκτεῖραι ταύτην πτωχείᾳ συνεζευγμένην. Τὸ δὲ, Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς σου, ἐκ μεταφορᾶς τέθεικεν ἀρρώ στου τινὸς ὑπὸ ἀσθενείας γεγωνότερον οὐ δυναμένου λαλεῖν, καὶ τὸν ἰατρὸν προσκλίνειν τῷ στόματι τὴν ἀκοὴν ἀναγκάζοντος. Φύλαξον τὴν ψυχήν μου, ὅτι ὅσιος εἰμι. Αφ' ὧν κατώρθωσεν ἀγαθῶν ἐπακουσθῆναι ἐξαιτεί. Σῶσον τὸν δοῦλον σου, ὁ Θεός μου, τὸν ἐλπί ζοντα ἐπὶ σοί. Ἐπειδὴ ὅσιον ἑαυτὸν ἀνηγόρευσεν, ἐπὶ τὸ ταπεινὸν πάλιν καταφέρει τὸν λόγον, δοῦλον ἑαυτὸν ἀπογραφόμενος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπ' αὐτῷ μόνῳ τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ἔχειν ἐπαγγειλάμενος. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXV. 374' est a Deo et Patre justitia et pax et misericordia et veritas. Nosque miseratus docuit veritatem; imo et justos reddidit mos, pacificans omnia in seipso que in cœlo el quæ in terra¹³ A nomiam Unigeniti cum carne. Facta quippe nobis ritatem quæ per Deiparam et semper Virginem mundo exorta est aperte prædicat. Ipse namque est veritas, etiamsi ex muliere natus sit. Justitia enim el pax vere osculate sunt, per veritatem illam ex semper Virgine Deipara mundo orientem. justitia de calo prospexit. Simile est id quod ad Virginem dictum fuit : Spiritus sanctus su- B C perveniet in tes, etc. quit, ob summam benignitatem, eos qui in terra sunt illuminaverit Dominus, tunc et nos qui terra sumus spiritualis, spirituales justitiæ fructus dabi- mus. spiritualem terram daturam esse fructum suum, jam docet quo pacto datura sit. Quomodo dabit, nisi cum justitia præambulans, gressus ejus qui operatur bonum et incedit in via quæ sursum ten- dit, in ipsa via direxerit? Oratio ipsi David. PSALMUS LXXXV. Argumentum. Cum per Spiritum illuminatus nosset beatus David quæ adventum Unigeniti spectabant, atque futu- ram omnibus qui ad eum confugerent peccato- rum remissionem, jure orationem offert, rogans ut ipse unus esse deprehendatur eorum qui per gratiam salutem consequuntur. Opportuna sane via ut quis exaudiatur, est Immili- tas. Quoniam inops et pauper sum ego. (38) Humi- litatis est proœmium in oratione. Nam justitiæ am- bo divitias possidentes David atque Ezechias, ad eas non respiciebant, sed naturæ inopiam specta- bant, et Deo supplicabant ut eam paupertate affc- ctam miseraretur. Illud autem : Inclina, Domine, D aurem tuam, ex metaphora positum est, quasi ex Coloss. 1, 20. 1* Luc. 1, 34. infirmitate non possit altius clamare, et medicum cogat ut aures ori admoveat. Ob bona opera quæ edidit postulat exaudiri se. Sal- vum fac servum tuum, Deus meus, sperantem in te. Postquam se sanctum esse dixit, ad humilitatem rursum sermonem convertit, servum sese Domino ascribens, atque spem salutis in illum tantum ha- bere se testificatus 11. Misericordia et veritas obviaverunt sibi. Ve 15. Etenim Dominus dabit benignitatem. Cum, in- 14. Justitia ante eum ambulabit. Cum dixisset 1. Inclina, Domine, aurem tuam, et exaudi me. 2. Custodi animum meam, quoniam sanctus sum. (38) Locus suspectus, est in uno tantum codice nomine Athanasii.
Prayer of David 2Προσευχὴ τῷ Δαυί̈δ 2
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Προσευχὴ τῷ Δαυί̈δ. ΨΑΛΜΟΣ ΠΕ. Ὑπόθεσις.
Τὴν μετὰ σαρκὸς οἰκονομίαν τοῦ Μονογενοῦς διὰ τούτων σημαίνει. Γέγονε γὰρ ἡμῖν παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη καὶ ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Ἐλεήσας δὲ ἡμᾶς ἐδίδαξε τὴν ἀλήθειαν καὶ μὴν καὶ δικαίους ἀπέφηνεν, εἰρηνοποιήσας τὰ πάντα ἐν αὐτῷ τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. Ελεος καὶ ἀλήθεια συνήντησαν. Σαφῶς τὴν διὰ τῆς Θεοτόκου καὶ ᾿Αειπαρθένου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ κηρύττει ἀλήθειαν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἀλή θεια, εἰ καὶ γεγένηται ἐκ γυναικός. Δικαιοσύνη γὰρ καὶ ἀλήθεια κατεφίλησαν σαφῶς διὰ τὴν ἐκ τῆς ᾿Αειπαρθένου Θεοτόκου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ ἀλήθειαν. Καὶ δικαιοσύνη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν. 12. Εt Ομοιον τὸ εἰρημένον πρὸς τὴν Παρθένον· Πνεῦμα Β ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ γὰρ ὁ Κύριος δώσει χρηστότητα. "Οταν, φησί, καθ᾽ ὑπερβολὴν χρηστότητος ἐπιλάμψῃ τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Κύριος, τότε καὶ ἡμεῖς, νοητὴ ὑπάρ χοντες γῆ, τοὺς πνευματικοὺς καρποὺς ἀποδώσομεν τῆς δικαιοσύνης. Δικαιοσύνη ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Εἰπὼν, ὡς δώσει ἡ νοητὴ γῆ τὸν καρπὸν, διδάσκει πῶς δώσει. Πῶς δὲ δώσει, ἢ ὅταν αὐτοῦ τοῦ ἐργα ζομένου τὸ ἀγαθὸν ἡ δικαιοσύνη, προβαδίσασα εἰς τὴν ἄνω ἄγουσαν ὁδὸν, κατευθύνῃ τοῦ αὐτὴν πορευομέ- του τὰ διαβήματα; Προσευχὴ τῷ Δαυΐδ. ΨΑΛΜΟΣ ΠΕ'. Υπόθεσις. Φωτισθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Μονογενοῦς ὁ μακάριος Δαυΐδ, καὶ τὴν ἐσο μένην παντὶ τῷ καταφεύγοντι πρὸς αὐτὸν τῶν ἁμαρτημάτων ἄφεσιν, εἰκότως ἀναπέμπει προσ- ευχήν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἀξιῶν εὑρεθῆναι τῶν σω ζομένων διὰ τῆς χάριτος. Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς σου καὶ ἐπάκουσόν μου. Μέγα γὰρ ὡς ἀληθῶς ἐφόδιον πρὸς τὸ εὐχόμε- νον ἐπακούεσθαι ἡ ταπεινοφροσύνη. "Οτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Ταπεινοφρονήματος τῆς προστ ευχῆς τὸ προοίμιον. Τῆς γὰρ δικαιοσύνης ἄμφω κεκτημένοι τὸν πλοῦτον, ὅ τε Δαυΐδ καὶ ὁ Ἐζεκίας πρὸς τοῦτον μὲν οὐχ ἑώρων, εἰς δὲ τὴν τῆς φύσεως πενίαν ἀπέβλεπον, καὶ τὸν Θεὸν ἡντιβόλησαν οἰκτεῖραι ταύτην πτωχείᾳ συνεζευγμένην. Τὸ δὲ, Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς σου, ἐκ μεταφορᾶς τέθεικεν ἀρρώ στου τινὸς ὑπὸ ἀσθενείας γεγωνότερον οὐ δυναμένου λαλεῖν, καὶ τὸν ἰατρὸν προσκλίνειν τῷ στόματι τὴν ἀκοὴν ἀναγκάζοντος. Φύλαξον τὴν ψυχήν μου, ὅτι ὅσιος εἰμι. Αφ' ὧν κατώρθωσεν ἀγαθῶν ἐπακουσθῆναι ἐξαιτεί. Σῶσον τὸν δοῦλον σου, ὁ Θεός μου, τὸν ἐλπί ζοντα ἐπὶ σοί. Ἐπειδὴ ὅσιον ἑαυτὸν ἀνηγόρευσεν, ἐπὶ τὸ ταπεινὸν πάλιν καταφέρει τὸν λόγον, δοῦλον ἑαυτὸν ἀπογραφόμενος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπ' αὐτῷ μόνῳ τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ἔχειν ἐπαγγειλάμενος. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXV. 374' est a Deo et Patre justitia et pax et misericordia et veritas. Nosque miseratus docuit veritatem; imo et justos reddidit mos, pacificans omnia in seipso que in cœlo el quæ in terra¹³ A nomiam Unigeniti cum carne. Facta quippe nobis ritatem quæ per Deiparam et semper Virginem mundo exorta est aperte prædicat. Ipse namque est veritas, etiamsi ex muliere natus sit. Justitia enim el pax vere osculate sunt, per veritatem illam ex semper Virgine Deipara mundo orientem. justitia de calo prospexit. Simile est id quod ad Virginem dictum fuit : Spiritus sanctus su- B C perveniet in tes, etc. quit, ob summam benignitatem, eos qui in terra sunt illuminaverit Dominus, tunc et nos qui terra sumus spiritualis, spirituales justitiæ fructus dabi- mus. spiritualem terram daturam esse fructum suum, jam docet quo pacto datura sit. Quomodo dabit, nisi cum justitia præambulans, gressus ejus qui operatur bonum et incedit in via quæ sursum ten- dit, in ipsa via direxerit? Oratio ipsi David. PSALMUS LXXXV. Argumentum. Cum per Spiritum illuminatus nosset beatus David quæ adventum Unigeniti spectabant, atque futu- ram omnibus qui ad eum confugerent peccato- rum remissionem, jure orationem offert, rogans ut ipse unus esse deprehendatur eorum qui per gratiam salutem consequuntur. Opportuna sane via ut quis exaudiatur, est Immili- tas. Quoniam inops et pauper sum ego. (38) Humi- litatis est proœmium in oratione. Nam justitiæ am- bo divitias possidentes David atque Ezechias, ad eas non respiciebant, sed naturæ inopiam specta- bant, et Deo supplicabant ut eam paupertate affc- ctam miseraretur. Illud autem : Inclina, Domine, D aurem tuam, ex metaphora positum est, quasi ex Coloss. 1, 20. 1* Luc. 1, 34. infirmitate non possit altius clamare, et medicum cogat ut aures ori admoveat. Ob bona opera quæ edidit postulat exaudiri se. Sal- vum fac servum tuum, Deus meus, sperantem in te. Postquam se sanctum esse dixit, ad humilitatem rursum sermonem convertit, servum sese Domino ascribens, atque spem salutis in illum tantum ha- bere se testificatus 11. Misericordia et veritas obviaverunt sibi. Ve 15. Etenim Dominus dabit benignitatem. Cum, in- 14. Justitia ante eum ambulabit. Cum dixisset 1. Inclina, Domine, aurem tuam, et exaudi me. 2. Custodi animum meam, quoniam sanctus sum. (38) Locus suspectus, est in uno tantum codice nomine Athanasii.
Φωτισθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Μονογενοῦς ὁ μακάριος Δαυὶ̈δ, καὶ τὴν ἐσομένην παντὶ τῷ καταφεύγοντι πρὸς αὐτὸν τῶν ἁμαρτημάτων ἄφεσιν, εἰκότως ἀναπέμπει προςευχὴν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἀξιῶν εὑρεθῆναι τῶν σωζομένων διὰ τῆς χάριτος. Κλῖνον, Κύριε, τὸ οὖς σου καὶ ἐπάκουσόν μου. Μέγα γὰρ ὡς ἀληθῶς ἐφόδιον πρὸς τὸ εὐχόμενον ἐπακούεσθαι ἡ ταπεινοφροσύνη. Ὅτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Ταπεινοφρονήματος τῆς προςευχῆς τὸ προοίμιον. Τῆς γὰρ δικαιοσύνης ἄμφω κεκτημένοι τὸν πλοῦτον, ὅ τε Δαυὶ̈δ καὶ ὁ Ἐζεκίας πρὸς τοῦτον μὲν οὐχ ἑώρων, εἰς δὲ τὴν τῆς φύσεως πενίαν ἀπέβλεπον, καὶ τὸν Θεὸν ἠντιβόλησαν οἰκτεῖραι ταύτην πτωχείᾳ συνεζευγμένην. Τὸ δὲ, Κλῖνον, Κύριε, τὸ οὖς σου, ἐκ μεταφορᾶς τέθεικεν ἀῤῥώστου τινὸς ὑπὸ ἀσθενείας γεγωνότερον οὐ δυναμένου λαλεῖν, καὶ τὸν ἰατρὸν προσκλίνειν τῷ στόματι τὴν ἀκοὴν ἀναγκάζοντος. Φύλαξον τὴν ψυχήν μου, ὅτι ὅσιός εἰμι. Ἀφ’ ὧν κατώρθωσεν ἀγαθῶν ἐπακουσθῆναι ἐξαιτεῖ. Σῶσον τὸν δοῦλόν σου, ὁ Θεός μου, τὸν ἐλπίζοντα ἐπὶ σοί.
Τὴν μετὰ σαρκὸς οἰκονομίαν τοῦ Μονογενοῦς διὰ τούτων σημαίνει. Γέγονε γὰρ ἡμῖν παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη καὶ ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Ἐλεήσας δὲ ἡμᾶς ἐδίδαξε τὴν ἀλήθειαν καὶ μὴν καὶ δικαίους ἀπέφηνεν, εἰρηνοποιήσας τὰ πάντα ἐν αὐτῷ τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. Ελεος καὶ ἀλήθεια συνήντησαν. Σαφῶς τὴν διὰ τῆς Θεοτόκου καὶ ᾿Αειπαρθένου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ κηρύττει ἀλήθειαν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἀλή θεια, εἰ καὶ γεγένηται ἐκ γυναικός. Δικαιοσύνη γὰρ καὶ ἀλήθεια κατεφίλησαν σαφῶς διὰ τὴν ἐκ τῆς ᾿Αειπαρθένου Θεοτόκου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ ἀλήθειαν. Καὶ δικαιοσύνη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν. 12. Εt Ομοιον τὸ εἰρημένον πρὸς τὴν Παρθένον· Πνεῦμα Β ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ γὰρ ὁ Κύριος δώσει χρηστότητα. "Οταν, φησί, καθ᾽ ὑπερβολὴν χρηστότητος ἐπιλάμψῃ τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Κύριος, τότε καὶ ἡμεῖς, νοητὴ ὑπάρ χοντες γῆ, τοὺς πνευματικοὺς καρποὺς ἀποδώσομεν τῆς δικαιοσύνης. Δικαιοσύνη ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Εἰπὼν, ὡς δώσει ἡ νοητὴ γῆ τὸν καρπὸν, διδάσκει πῶς δώσει. Πῶς δὲ δώσει, ἢ ὅταν αὐτοῦ τοῦ ἐργα ζομένου τὸ ἀγαθὸν ἡ δικαιοσύνη, προβαδίσασα εἰς τὴν ἄνω ἄγουσαν ὁδὸν, κατευθύνῃ τοῦ αὐτὴν πορευομέ- του τὰ διαβήματα; Προσευχὴ τῷ Δαυΐδ. ΨΑΛΜΟΣ ΠΕ'. Υπόθεσις. Φωτισθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Μονογενοῦς ὁ μακάριος Δαυΐδ, καὶ τὴν ἐσο μένην παντὶ τῷ καταφεύγοντι πρὸς αὐτὸν τῶν ἁμαρτημάτων ἄφεσιν, εἰκότως ἀναπέμπει προσ- ευχήν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἀξιῶν εὑρεθῆναι τῶν σω ζομένων διὰ τῆς χάριτος. Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς σου καὶ ἐπάκουσόν μου. Μέγα γὰρ ὡς ἀληθῶς ἐφόδιον πρὸς τὸ εὐχόμε- νον ἐπακούεσθαι ἡ ταπεινοφροσύνη. "Οτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Ταπεινοφρονήματος τῆς προστ ευχῆς τὸ προοίμιον. Τῆς γὰρ δικαιοσύνης ἄμφω κεκτημένοι τὸν πλοῦτον, ὅ τε Δαυΐδ καὶ ὁ Ἐζεκίας πρὸς τοῦτον μὲν οὐχ ἑώρων, εἰς δὲ τὴν τῆς φύσεως πενίαν ἀπέβλεπον, καὶ τὸν Θεὸν ἡντιβόλησαν οἰκτεῖραι ταύτην πτωχείᾳ συνεζευγμένην. Τὸ δὲ, Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς σου, ἐκ μεταφορᾶς τέθεικεν ἀρρώ στου τινὸς ὑπὸ ἀσθενείας γεγωνότερον οὐ δυναμένου λαλεῖν, καὶ τὸν ἰατρὸν προσκλίνειν τῷ στόματι τὴν ἀκοὴν ἀναγκάζοντος. Φύλαξον τὴν ψυχήν μου, ὅτι ὅσιος εἰμι. Αφ' ὧν κατώρθωσεν ἀγαθῶν ἐπακουσθῆναι ἐξαιτεί. Σῶσον τὸν δοῦλον σου, ὁ Θεός μου, τὸν ἐλπί ζοντα ἐπὶ σοί. Ἐπειδὴ ὅσιον ἑαυτὸν ἀνηγόρευσεν, ἐπὶ τὸ ταπεινὸν πάλιν καταφέρει τὸν λόγον, δοῦλον ἑαυτὸν ἀπογραφόμενος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπ' αὐτῷ μόνῳ τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ἔχειν ἐπαγγειλάμενος. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXV. 374' est a Deo et Patre justitia et pax et misericordia et veritas. Nosque miseratus docuit veritatem; imo et justos reddidit mos, pacificans omnia in seipso que in cœlo el quæ in terra¹³ A nomiam Unigeniti cum carne. Facta quippe nobis ritatem quæ per Deiparam et semper Virginem mundo exorta est aperte prædicat. Ipse namque est veritas, etiamsi ex muliere natus sit. Justitia enim el pax vere osculate sunt, per veritatem illam ex semper Virgine Deipara mundo orientem. justitia de calo prospexit. Simile est id quod ad Virginem dictum fuit : Spiritus sanctus su- B C perveniet in tes, etc. quit, ob summam benignitatem, eos qui in terra sunt illuminaverit Dominus, tunc et nos qui terra sumus spiritualis, spirituales justitiæ fructus dabi- mus. spiritualem terram daturam esse fructum suum, jam docet quo pacto datura sit. Quomodo dabit, nisi cum justitia præambulans, gressus ejus qui operatur bonum et incedit in via quæ sursum ten- dit, in ipsa via direxerit? Oratio ipsi David. PSALMUS LXXXV. Argumentum. Cum per Spiritum illuminatus nosset beatus David quæ adventum Unigeniti spectabant, atque futu- ram omnibus qui ad eum confugerent peccato- rum remissionem, jure orationem offert, rogans ut ipse unus esse deprehendatur eorum qui per gratiam salutem consequuntur. Opportuna sane via ut quis exaudiatur, est Immili- tas. Quoniam inops et pauper sum ego. (38) Humi- litatis est proœmium in oratione. Nam justitiæ am- bo divitias possidentes David atque Ezechias, ad eas non respiciebant, sed naturæ inopiam specta- bant, et Deo supplicabant ut eam paupertate affc- ctam miseraretur. Illud autem : Inclina, Domine, D aurem tuam, ex metaphora positum est, quasi ex Coloss. 1, 20. 1* Luc. 1, 34. infirmitate non possit altius clamare, et medicum cogat ut aures ori admoveat. Ob bona opera quæ edidit postulat exaudiri se. Sal- vum fac servum tuum, Deus meus, sperantem in te. Postquam se sanctum esse dixit, ad humilitatem rursum sermonem convertit, servum sese Domino ascribens, atque spem salutis in illum tantum ha- bere se testificatus 11. Misericordia et veritas obviaverunt sibi. Ve 15. Etenim Dominus dabit benignitatem. Cum, in- 14. Justitia ante eum ambulabit. Cum dixisset 1. Inclina, Domine, aurem tuam, et exaudi me. 2. Custodi animum meam, quoniam sanctus sum. (38) Locus suspectus, est in uno tantum codice nomine Athanasii.
Ἐπειδὴ ὅσιον ἑαυτὸν ἀνηγόρευσεν, ἐπὶ τὸ ταπεινὸν πάλιν καταφέρει τὸν λόγον, δοῦλον ἑαυτὸν ἀπογραφόμενος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπ’ αὐτῷ μόνῳ τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ἔχειν ἐπαγγειλάμενος. Ἐλέησόν με, Κύριε, ὅτι πρὸς σὲ κεκράξομαι· Διδάσκει ἡμᾶς ὁ λόγος, ὡς τὸν βουλόμενόν τι παρὰ τοῦ Θεοῦ λαβεῖν ἀγαθὸν, ἀδιάλειπτον δεῖ εἶναι ἐν προςευχαῖς. Ὅτι σὺ, Κύριε, χρηστὸς καὶ ἐπιεικής. Διδάσκει τοὺς προσερχομένους Θεῷ μὴ ἀκηδιᾷν, εἰ καὶ πρὸς ὀλίγον τὴν δόσιν ἀναβάλλεται. Ἔσται γὰρ πάντως αὐτοῖς ἐπήκοος, ἅτε χρηστὸς ὣν καὶ πολὺ λίαν εἰς ἔλεος πλούσιος. Οὐκ ἔστιν ὅμοιός σοι ἐν θεοῖς, Κύριε. Θεοὺς μὲν γὰρ τοὺς ἁγίους προφήτας φησὶ, πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο. Λέγει δὲ, ὅτι οὐδεὶς τῶν προφητῶν ἐξελέσθαι τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἁμαρτίας ἴσχυσεν ἢ μόνος αὐτὸς ὁ Κύριος, κατὰ τὸ εἰρημένον ἀλλαχοῦ· Οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν ἡμᾶς. Εὐφρανθήτω ἡ καρδία μου, τοῦ φοβεῖσθαι τὸ ὄνομά σου. Ὁ τὴν περὶ Θεὸν εὐλάβειαν κεκτημένος τὴν ἔννομον ἀσπάζεται πολιτείαν. Μήτηρ δὲ εὐφροσύνης ἡ τοιαύτη ζωή. Εἰκότως τοίνυν ὁ προφήτης τῷ φόβῳ τὴν οἰκείαν εὐφρανθῆναι καρδίαν ὑπώπτευσεν.
Τὴν μετὰ σαρκὸς οἰκονομίαν τοῦ Μονογενοῦς διὰ τούτων σημαίνει. Γέγονε γὰρ ἡμῖν παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη καὶ ἔλεος καὶ ἀλήθεια. Ἐλεήσας δὲ ἡμᾶς ἐδίδαξε τὴν ἀλήθειαν καὶ μὴν καὶ δικαίους ἀπέφηνεν, εἰρηνοποιήσας τὰ πάντα ἐν αὐτῷ τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. Ελεος καὶ ἀλήθεια συνήντησαν. Σαφῶς τὴν διὰ τῆς Θεοτόκου καὶ ᾿Αειπαρθένου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ κηρύττει ἀλήθειαν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἀλή θεια, εἰ καὶ γεγένηται ἐκ γυναικός. Δικαιοσύνη γὰρ καὶ ἀλήθεια κατεφίλησαν σαφῶς διὰ τὴν ἐκ τῆς ᾿Αειπαρθένου Θεοτόκου ἀνατείλασαν τῷ κόσμῳ ἀλήθειαν. Καὶ δικαιοσύνη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν. 12. Εt Ομοιον τὸ εἰρημένον πρὸς τὴν Παρθένον· Πνεῦμα Β ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ γὰρ ὁ Κύριος δώσει χρηστότητα. "Οταν, φησί, καθ᾽ ὑπερβολὴν χρηστότητος ἐπιλάμψῃ τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Κύριος, τότε καὶ ἡμεῖς, νοητὴ ὑπάρ χοντες γῆ, τοὺς πνευματικοὺς καρποὺς ἀποδώσομεν τῆς δικαιοσύνης. Δικαιοσύνη ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Εἰπὼν, ὡς δώσει ἡ νοητὴ γῆ τὸν καρπὸν, διδάσκει πῶς δώσει. Πῶς δὲ δώσει, ἢ ὅταν αὐτοῦ τοῦ ἐργα ζομένου τὸ ἀγαθὸν ἡ δικαιοσύνη, προβαδίσασα εἰς τὴν ἄνω ἄγουσαν ὁδὸν, κατευθύνῃ τοῦ αὐτὴν πορευομέ- του τὰ διαβήματα; Προσευχὴ τῷ Δαυΐδ. ΨΑΛΜΟΣ ΠΕ'. Υπόθεσις. Φωτισθεὶς διὰ τοῦ Πνεύματος τὰ περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Μονογενοῦς ὁ μακάριος Δαυΐδ, καὶ τὴν ἐσο μένην παντὶ τῷ καταφεύγοντι πρὸς αὐτὸν τῶν ἁμαρτημάτων ἄφεσιν, εἰκότως ἀναπέμπει προσ- ευχήν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἀξιῶν εὑρεθῆναι τῶν σω ζομένων διὰ τῆς χάριτος. Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς σου καὶ ἐπάκουσόν μου. Μέγα γὰρ ὡς ἀληθῶς ἐφόδιον πρὸς τὸ εὐχόμε- νον ἐπακούεσθαι ἡ ταπεινοφροσύνη. "Οτι πτωχὸς καὶ πένης εἰμὶ ἐγώ. Ταπεινοφρονήματος τῆς προστ ευχῆς τὸ προοίμιον. Τῆς γὰρ δικαιοσύνης ἄμφω κεκτημένοι τὸν πλοῦτον, ὅ τε Δαυΐδ καὶ ὁ Ἐζεκίας πρὸς τοῦτον μὲν οὐχ ἑώρων, εἰς δὲ τὴν τῆς φύσεως πενίαν ἀπέβλεπον, καὶ τὸν Θεὸν ἡντιβόλησαν οἰκτεῖραι ταύτην πτωχείᾳ συνεζευγμένην. Τὸ δὲ, Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς σου, ἐκ μεταφορᾶς τέθεικεν ἀρρώ στου τινὸς ὑπὸ ἀσθενείας γεγωνότερον οὐ δυναμένου λαλεῖν, καὶ τὸν ἰατρὸν προσκλίνειν τῷ στόματι τὴν ἀκοὴν ἀναγκάζοντος. Φύλαξον τὴν ψυχήν μου, ὅτι ὅσιος εἰμι. Αφ' ὧν κατώρθωσεν ἀγαθῶν ἐπακουσθῆναι ἐξαιτεί. Σῶσον τὸν δοῦλον σου, ὁ Θεός μου, τὸν ἐλπί ζοντα ἐπὶ σοί. Ἐπειδὴ ὅσιον ἑαυτὸν ἀνηγόρευσεν, ἐπὶ τὸ ταπεινὸν πάλιν καταφέρει τὸν λόγον, δοῦλον ἑαυτὸν ἀπογραφόμενος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπ' αὐτῷ μόνῳ τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ἔχειν ἐπαγγειλάμενος. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXV. 374' est a Deo et Patre justitia et pax et misericordia et veritas. Nosque miseratus docuit veritatem; imo et justos reddidit mos, pacificans omnia in seipso que in cœlo el quæ in terra¹³ A nomiam Unigeniti cum carne. Facta quippe nobis ritatem quæ per Deiparam et semper Virginem mundo exorta est aperte prædicat. Ipse namque est veritas, etiamsi ex muliere natus sit. Justitia enim el pax vere osculate sunt, per veritatem illam ex semper Virgine Deipara mundo orientem. justitia de calo prospexit. Simile est id quod ad Virginem dictum fuit : Spiritus sanctus su- B C perveniet in tes, etc. quit, ob summam benignitatem, eos qui in terra sunt illuminaverit Dominus, tunc et nos qui terra sumus spiritualis, spirituales justitiæ fructus dabi- mus. spiritualem terram daturam esse fructum suum, jam docet quo pacto datura sit. Quomodo dabit, nisi cum justitia præambulans, gressus ejus qui operatur bonum et incedit in via quæ sursum ten- dit, in ipsa via direxerit? Oratio ipsi David. PSALMUS LXXXV. Argumentum. Cum per Spiritum illuminatus nosset beatus David quæ adventum Unigeniti spectabant, atque futu- ram omnibus qui ad eum confugerent peccato- rum remissionem, jure orationem offert, rogans ut ipse unus esse deprehendatur eorum qui per gratiam salutem consequuntur. Opportuna sane via ut quis exaudiatur, est Immili- tas. Quoniam inops et pauper sum ego. (38) Humi- litatis est proœmium in oratione. Nam justitiæ am- bo divitias possidentes David atque Ezechias, ad eas non respiciebant, sed naturæ inopiam specta- bant, et Deo supplicabant ut eam paupertate affc- ctam miseraretur. Illud autem : Inclina, Domine, D aurem tuam, ex metaphora positum est, quasi ex Coloss. 1, 20. 1* Luc. 1, 34. infirmitate non possit altius clamare, et medicum cogat ut aures ori admoveat. Ob bona opera quæ edidit postulat exaudiri se. Sal- vum fac servum tuum, Deus meus, sperantem in te. Postquam se sanctum esse dixit, ad humilitatem rursum sermonem convertit, servum sese Domino ascribens, atque spem salutis in illum tantum ha- bere se testificatus 11. Misericordia et veritas obviaverunt sibi. Ve 15. Etenim Dominus dabit benignitatem. Cum, in- 14. Justitia ante eum ambulabit. Cum dixisset 1. Inclina, Domine, aurem tuam, et exaudi me. 2. Custodi animum meam, quoniam sanctus sum. (38) Locus suspectus, est in uno tantum codice nomine Athanasii.
PG 27:376Οὕτω γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Εὐφρανθήτω καρδία ζητούντων τὸν Κύριον· καὶ πάλιν· Ἐμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε ὁ Θεός μου, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. Μεταβαλὼν τὴν προσευχὴν εὐθὺς εἰς ἐξομολόγησιν, ἐφ’ οἷς ἐῤῥύσθη τοῦ ᾅδου, τὴν αἰτίαν ἐξαγορεύει δι’ ἣν ἥμαρτε, λέγων ἐπιβουλὴν πολλῶν τε καὶ κραταιῶν, αἰνιττόμενος τὰς ἀοράτους δυνάμεις, μὴ θεμένας πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τὸν Θεόν. Σὺ δὲ, Κύριε, φησὶν, ἅπερ ἐκεῖνοι μὴ προσεδόκησαν συνεχώρησας, ῥυσάμενος τὴν ψυχήν μου ἐξ ᾄδου κατωτάτου φιλανθρωπία τῇ σῇ. Λέγει δὲ ταῦτα Χριστὸς, παραστάντων τῶν βασιλέων τῆς γῆς, καὶ τῶν ἀρχόντων συναχθέντων ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατ’ αὐτοῦ. Ὅτι τὸ ἔλεός σου μέγα ἐπ’ ἐμέ. Ὡς ἤδη εἰς πέρας αὐτῶν ἀχθείσης τῆς προσευχῆς, τὸ μέγα ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τοὺς αἰῶνας αἰνέσειν φησίν· ὅτι δὴ καὶ αὐτῶν ἐκ χειρὸς ᾅδου τὰς ψυχὰς ἠλευθέρωσεν. Ὁ Θεὸς, παράνομοι ἐπανέστησαν ἐπ’ ἐμέ. Δείκνυσι διὰ τούτων, ὡς εἰς τὴν ἁμαρτίαν ἐκείνην κατέπεσεν. Πῶς δὲ, ἢ ἐκ τοῦ συναγωγήν τινα πονηρῶν πνευμάτων ἐπαναστῆναι καὶ ὑποσκελίσαι αὐτὸν τοῦ κατ’ ἀρετὴν δρόμου; Καὶ σὺ, Κύριε ὁ Θεός μου, οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων.
Ελέησόν με, Κύριε, ὅτι πρὸς σὲ κεκράξομαι Διδάσκει ἡμᾶς ὁ λόγος, ὡς τὸν βουλόμενόν τι παρὰ τοῦ Θεοῦ λαβεῖν ἀγαθὸν, ἀδιάλειπτον δεῖ εἶναι ἐν προσ ευχαίς. "Οτι σύ, Κύριε, χρηστὸς καὶ ἐπιεικής. Διδάσκει τοὺς προσερχομένους Θεῷ μὴ ἀκηδιᾷν, εἰ καὶ πρὸς ὀλίγον τὴν δόσιν ἀναβάλλεται. "Εσται γὰρ πάντως αὐτοῖς ἐπήκοος, ἅτε χρηστὸς ὢν καὶ πολὺ λίαν εἰς Έλεος πλούσιος. Οὐκ ἔστιν ὅμοιός σοι ἐν θεοῖς, Κύριε. Θεοὺς μὲν γὰρ τοὺς ἁγίους προφήτας φησί, πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο. Λέγει δὲ, ὅτι οὐδεὶς τῶν προφητῶν ἐξελέσθαι τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἁμαρτίας ἴσχυσεν ἢ μόνος αὐτὸς ὁ Κύριος, κατὰ τὸ εἰρημένον ἀλλαχοῦ· Οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος Β ἔσωσεν ἡμᾶς. Ο Εὐφρανθήτω ἡ καρδία μου, τοῦ φοβεῖσθαι τὸ ὄνομά σου. Ὁ τὴν περὶ Θεὸν εὐλάβειαν κεκτημένος τὴν ἔννομον ἀσπάζεται πολιτείαν. Μήτηρ δὲ εὐφρο σύνης ἡ τοιαύτη ζωή. Εἰκότως τοίνυν ὁ προφήτης τῷ φόβῳ τὴν οἰκείαν εὐφρανθῆναι καρδίαν υπώπτευ σεν. Οὕτω γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Εὐφρανθήτω καρδία ζητούντων τὸν Κύριον· καὶ πάλιν· Εμνή- σθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Εξομολογήσομαί σοι, Κύριε ὁ Θεός μου, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. Μεταβαλὼν τὴν προσευχὴν εὐθὺς εἰς ἐξομολόγησιν, ἐφ᾽ οἷς ἐβούσθη τοῦ ᾅδου, τὴν αἰ τίαν ἐξαγορεύει δι' ἣν ἥμαρτε, λέγων ἐπιβουλὴν πολύ λῶν τε καὶ κραταιῶν, αινιττόμενος τὰς ἀοράτους δυ- νάμεις, μὴ θεμένας πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τὸν Θεόν. Σὺ δὲ, Κύριε, φησὶν, ἅπερ ἐκεῖνοι μὴ προσεδόκησαν συνεχώρησας, φυσάμενος τὴν ψυχήν μου ἐξ ᾅδου κατωτάτου φιλανθρωπίᾳ τῇ σῇ. Λέγει δὲ ταῦτα Χρι- στὸς, παραστάντων τῶν βασιλέων τῆς γῆς, καὶ τῶν ἀρχόντων συναχθέντων ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατ' αὐτοῦ. *Οτι τὸ ἔλεός σου μέγα ἐπ' ἐμέ. Ὡς ἤδη εἰς πέρας αὐτῶν ἀχθείσης τῆς προσευχῆς, τὸ μέγα ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τοὺς αἰῶνας αἰνέσειν φησίν· ὅτι δὴ καὶ αὐτῶν ἐκ χειρὸς ᾅδου τὰς ψυχὰς ἠλευθέρωσεν. ῾Ο Θεός, παράνομοι ἐπανέστησαν ἐπ' ἐμέ. Δείκνυσι διὰ τούτων, ὡς εἰς τὴν ἁμαρτίαν ἐκείνην κατέπεσεν. Πῶς δὲ, ἢ ἐκ τοῦ συναγωγήν τινα πονηρῶν πνευμά των ἐπαναστῆναι καὶ ὑποσκελίσαι αὐτὸν τοῦ κατ' Ο ἀρετὴν δρόμου; Καί σύ, Κύριε ο Θεος μου, οικτίρμων καὶ ἐλεήμων. Εἰ καὶ, ἐπαναστάντων μοι τῶν πονηρῶν πνευμάτων, φησί, κατηνέχθην εἰς ἁμαρτίαν, καὶ δι' αὐτῆς εἰς τὸν προκείμενον κατώτατον ᾅδην· ἀλλὰ σύ, Κύριε, αὐτὸς, τοὺς οἰκείους οἰκτιρμούς καὶ ἐπ' ἐμοὶ ἐφαπλώσας, ἐῤῥύσω τὴν ψυχήν μου· διὸ καὶ πά λιν ἐλεεῖσθαι ἐξαιτῶ. Ἔσται δέ μοι ὁ ἔλεος διὰ τοῦ ἐπιβλέψαι σε εἰς ἐμέ. Ποίησον μετ' ἐμοῦ σημεῖον εἰς ἀγαθόν. Ωσπερ πάλαι ἐν Αἰγύπτῳ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ σημεῖον δέ δωκεν ὁ Θεὸς, τοῦ μὴ ἀδικηθῆναι αὐτοὺς παρὰ τοῦ ** S. ATHANASII OPP. PARS Docemur hisce, eum qui a Deo quidpiam boni acci- pere voluerit, debere incessanter in precibus ver- sari. qui ad Deum accedunt, ut ne anxii sint, si dona tan- tisper differat. Erit quippe illis propitius, utpote qui mansuetus sit et dives in misericordia. cat sanctos prophetas ad quos sermo Domini fa- clus. Ait autem neminem prophetarum potuisse li- berare homines a peccato, nisi solum Dominum, juxta id quod alibi dictum est: Non legatus, non angelus, sed ipse Dominus salvavit nos ¹³. pietate erga Deum instructus est, legitimum vitæ institutum amplectitur. Hujusmodi autem vita ma- ter est laetitia. Merito itaque Propheta divino ti- more cor suum lætificari posse putavit. Ita euim alibi quoque ait ¹: Lætetur cor quærentium Domi- num, et iterum : Memor fui Dei, et delectatus sum. meo. Mutata repente oratione in confessionem, eo quo: liberatus fuerit ab inferno, causam enuntiat cur peccaverit, insidias multorum atque potentium commemorans, iisque adumbrans invisibiles pote- states, quæ Deum ante oculos non constituunt. Tu autem, Domine, ait, concessisti ea quæ minime illi exspectabant, tua clementia liberaus animam meam ex inferno inferiori. Hæc autem dicit Christus astantibus regibus terræ et principibus coactis in unum contra ipsum. Quasi jam consecutus quod precibus postulavit, magnam Dei misericordiam se in sæcula laudatu- rum ait, quia eorum animas de manu inferi libe- ravit. ostendit se in peccatum illud delapsum fuisse. Quomodo autem, nisi quia synagoga quædam ma- lignorum spirituum insurrexit, et supplantavit eum ne virtutis cursum teneret? • 15, 16. Et tu, Domine Deus meus, miserator, el misericors, etc. Etiamsi, inquit, insurgentibus in, me malignis spiritibus, in peccatum dejectus sum, ac per illud in infernum illum inferiorem, sed tu ipse, Domine, tuas illas miserationes in me elun- dens liberasti animam meam; quare rursum mise- ricordiam postulo. Veniet autem mihi misericordia, eum me respicias. Egypto filiis Israel signum dedit Dominus, ut non lelerentur. ab exterminatore; ita et sibi signum III. EXEGETICA. - Isa. xxxIII. 2. Psal, ci, 5. Psal. LXXVI. 2. 3. Miserere mei, Domine, quoniam ad te clamabo. A 5. Quoniam tu, Domine, suavis et milis. Docet eos 8. Non est similis tui in diis, Domine. Deos vo- 11. Laletur cor meum ut timeat nomen tuum. Qui 12. Confitebor tibi, Domine Deus meus, in tole corde 13. Quia misericordia tua magna est super me. 14. Deus, iniqui insurrexerunt super me. His 17. Fac mecum signum in bonum. Sicut olim in
Εἰ καὶ, ἐπαναστάντων μοι τῶν πονηρῶν πνευμάτων, φησὶ, κατηνέχθην εἰς ἁμαρτίαν, καὶ δι’ αὐτῆς εἰς τὸν προκείμενον κατώτατον ᾅδην· ἀλλὰ σὺ, Κύριε, αὐτὸς, τοὺς οἰκείους οἰκτιρμοὺς καὶ ἐπ’ ἐμοὶ ἐφαπλώσας, ἐῤῥύσω τὴν ψυχήν μου διὸ καὶ πάλιν ἐλεεῖσθαι ἐξαιτῶ. Ἔσται δέ μοι ὁ ἔλεος διὰ τοῦ ἐπιβλέψαι σε εἰς ἐμέ. Ποίησον μετ’ ἐμοῦ σημεῖον εἰς ἀγαθόν. Ὥσπερ πάλαι ἐν Αἰγύπτῳ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ σημεῖον δέδωκεν ὁ Θεὸς, τοῦ μὴ ἀδικηθῆναι αὐτοὺς παρὰ τοῦ ὀλοθρευτοῦ, οὕτω καὶ αὐτῷ σημεῖον δοθῆναι ἐξαιτεῖ, ὅπως ἂν καὶ φυλαχθῇ δι’ αὐτοῦ, καὶ καταισχύνῃ τοὺς ἐχθρούς.
Ελέησόν με, Κύριε, ὅτι πρὸς σὲ κεκράξομαι Διδάσκει ἡμᾶς ὁ λόγος, ὡς τὸν βουλόμενόν τι παρὰ τοῦ Θεοῦ λαβεῖν ἀγαθὸν, ἀδιάλειπτον δεῖ εἶναι ἐν προσ ευχαίς. "Οτι σύ, Κύριε, χρηστὸς καὶ ἐπιεικής. Διδάσκει τοὺς προσερχομένους Θεῷ μὴ ἀκηδιᾷν, εἰ καὶ πρὸς ὀλίγον τὴν δόσιν ἀναβάλλεται. "Εσται γὰρ πάντως αὐτοῖς ἐπήκοος, ἅτε χρηστὸς ὢν καὶ πολὺ λίαν εἰς Έλεος πλούσιος. Οὐκ ἔστιν ὅμοιός σοι ἐν θεοῖς, Κύριε. Θεοὺς μὲν γὰρ τοὺς ἁγίους προφήτας φησί, πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο. Λέγει δὲ, ὅτι οὐδεὶς τῶν προφητῶν ἐξελέσθαι τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἁμαρτίας ἴσχυσεν ἢ μόνος αὐτὸς ὁ Κύριος, κατὰ τὸ εἰρημένον ἀλλαχοῦ· Οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος Β ἔσωσεν ἡμᾶς. Ο Εὐφρανθήτω ἡ καρδία μου, τοῦ φοβεῖσθαι τὸ ὄνομά σου. Ὁ τὴν περὶ Θεὸν εὐλάβειαν κεκτημένος τὴν ἔννομον ἀσπάζεται πολιτείαν. Μήτηρ δὲ εὐφρο σύνης ἡ τοιαύτη ζωή. Εἰκότως τοίνυν ὁ προφήτης τῷ φόβῳ τὴν οἰκείαν εὐφρανθῆναι καρδίαν υπώπτευ σεν. Οὕτω γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Εὐφρανθήτω καρδία ζητούντων τὸν Κύριον· καὶ πάλιν· Εμνή- σθην τοῦ Θεοῦ, καὶ εὐφράνθην. Εξομολογήσομαί σοι, Κύριε ὁ Θεός μου, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου. Μεταβαλὼν τὴν προσευχὴν εὐθὺς εἰς ἐξομολόγησιν, ἐφ᾽ οἷς ἐβούσθη τοῦ ᾅδου, τὴν αἰ τίαν ἐξαγορεύει δι' ἣν ἥμαρτε, λέγων ἐπιβουλὴν πολύ λῶν τε καὶ κραταιῶν, αινιττόμενος τὰς ἀοράτους δυ- νάμεις, μὴ θεμένας πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τὸν Θεόν. Σὺ δὲ, Κύριε, φησὶν, ἅπερ ἐκεῖνοι μὴ προσεδόκησαν συνεχώρησας, φυσάμενος τὴν ψυχήν μου ἐξ ᾅδου κατωτάτου φιλανθρωπίᾳ τῇ σῇ. Λέγει δὲ ταῦτα Χρι- στὸς, παραστάντων τῶν βασιλέων τῆς γῆς, καὶ τῶν ἀρχόντων συναχθέντων ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατ' αὐτοῦ. *Οτι τὸ ἔλεός σου μέγα ἐπ' ἐμέ. Ὡς ἤδη εἰς πέρας αὐτῶν ἀχθείσης τῆς προσευχῆς, τὸ μέγα ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τοὺς αἰῶνας αἰνέσειν φησίν· ὅτι δὴ καὶ αὐτῶν ἐκ χειρὸς ᾅδου τὰς ψυχὰς ἠλευθέρωσεν. ῾Ο Θεός, παράνομοι ἐπανέστησαν ἐπ' ἐμέ. Δείκνυσι διὰ τούτων, ὡς εἰς τὴν ἁμαρτίαν ἐκείνην κατέπεσεν. Πῶς δὲ, ἢ ἐκ τοῦ συναγωγήν τινα πονηρῶν πνευμά των ἐπαναστῆναι καὶ ὑποσκελίσαι αὐτὸν τοῦ κατ' Ο ἀρετὴν δρόμου; Καί σύ, Κύριε ο Θεος μου, οικτίρμων καὶ ἐλεήμων. Εἰ καὶ, ἐπαναστάντων μοι τῶν πονηρῶν πνευμάτων, φησί, κατηνέχθην εἰς ἁμαρτίαν, καὶ δι' αὐτῆς εἰς τὸν προκείμενον κατώτατον ᾅδην· ἀλλὰ σύ, Κύριε, αὐτὸς, τοὺς οἰκείους οἰκτιρμούς καὶ ἐπ' ἐμοὶ ἐφαπλώσας, ἐῤῥύσω τὴν ψυχήν μου· διὸ καὶ πά λιν ἐλεεῖσθαι ἐξαιτῶ. Ἔσται δέ μοι ὁ ἔλεος διὰ τοῦ ἐπιβλέψαι σε εἰς ἐμέ. Ποίησον μετ' ἐμοῦ σημεῖον εἰς ἀγαθόν. Ωσπερ πάλαι ἐν Αἰγύπτῳ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ σημεῖον δέ δωκεν ὁ Θεὸς, τοῦ μὴ ἀδικηθῆναι αὐτοὺς παρὰ τοῦ ** S. ATHANASII OPP. PARS Docemur hisce, eum qui a Deo quidpiam boni acci- pere voluerit, debere incessanter in precibus ver- sari. qui ad Deum accedunt, ut ne anxii sint, si dona tan- tisper differat. Erit quippe illis propitius, utpote qui mansuetus sit et dives in misericordia. cat sanctos prophetas ad quos sermo Domini fa- clus. Ait autem neminem prophetarum potuisse li- berare homines a peccato, nisi solum Dominum, juxta id quod alibi dictum est: Non legatus, non angelus, sed ipse Dominus salvavit nos ¹³. pietate erga Deum instructus est, legitimum vitæ institutum amplectitur. Hujusmodi autem vita ma- ter est laetitia. Merito itaque Propheta divino ti- more cor suum lætificari posse putavit. Ita euim alibi quoque ait ¹: Lætetur cor quærentium Domi- num, et iterum : Memor fui Dei, et delectatus sum. meo. Mutata repente oratione in confessionem, eo quo: liberatus fuerit ab inferno, causam enuntiat cur peccaverit, insidias multorum atque potentium commemorans, iisque adumbrans invisibiles pote- states, quæ Deum ante oculos non constituunt. Tu autem, Domine, ait, concessisti ea quæ minime illi exspectabant, tua clementia liberaus animam meam ex inferno inferiori. Hæc autem dicit Christus astantibus regibus terræ et principibus coactis in unum contra ipsum. Quasi jam consecutus quod precibus postulavit, magnam Dei misericordiam se in sæcula laudatu- rum ait, quia eorum animas de manu inferi libe- ravit. ostendit se in peccatum illud delapsum fuisse. Quomodo autem, nisi quia synagoga quædam ma- lignorum spirituum insurrexit, et supplantavit eum ne virtutis cursum teneret? • 15, 16. Et tu, Domine Deus meus, miserator, el misericors, etc. Etiamsi, inquit, insurgentibus in, me malignis spiritibus, in peccatum dejectus sum, ac per illud in infernum illum inferiorem, sed tu ipse, Domine, tuas illas miserationes in me elun- dens liberasti animam meam; quare rursum mise- ricordiam postulo. Veniet autem mihi misericordia, eum me respicias. Egypto filiis Israel signum dedit Dominus, ut non lelerentur. ab exterminatore; ita et sibi signum III. EXEGETICA. - Isa. xxxIII. 2. Psal, ci, 5. Psal. LXXVI. 2. 3. Miserere mei, Domine, quoniam ad te clamabo. A 5. Quoniam tu, Domine, suavis et milis. Docet eos 8. Non est similis tui in diis, Domine. Deos vo- 11. Laletur cor meum ut timeat nomen tuum. Qui 12. Confitebor tibi, Domine Deus meus, in tole corde 13. Quia misericordia tua magna est super me. 14. Deus, iniqui insurrexerunt super me. His 17. Fac mecum signum in bonum. Sicut olim in
Psalm of a song for the sons of KorahΤοῖς υἱοῖς Κορὲ ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:377Τοῖς υἱοῖς Κορὲ ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς. Π. Ὑπόθεσις. Ἄδουσι πάλιν τὸν ψαλμὸν τοῦτον οἱ τοῦ Κορὲ υἱοὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, δι’ αὐτοῦ κηρύσσοντες τῶν ἐθνῶν τὴν κλῆσιν, καὶ τὴν γενομένην ἐπίλαμψιν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Μονογενοῦς διὰ τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας. Οἱ θεμέλιοι αὐτοῦ ἐν τοῖς ὄρεσι τοῖς ἁγίοις. Αὐτοῦ μὲν τοῦ κληθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Λέγει δὲ, ὅτι ἐξ ἐθνῶν λαὸς ἐπῳκοδομήθη ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Ἀγαπᾷ Κύριος τὰς πύλας Σιὼν ὑπὲρ πάντα τὰ σκηνώματα Ἰακώβ.
ολοθρευτοῦ, οὕτω καὶ αὐτῷ σημεῖον δοθῆναι ἐξαιτεῖ, ὅπως ἂν καὶ φυλαχθῇ δι' αὐτοῦ, καὶ καταισχύνῃ τοὺς ἐχθρούς. Τοῖς υἱοῖς Κορὲ ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς. ΠϚ'. Υπόθεσις. Αδουσι πάλιν τὸν ψαλμὸν τοῦτον οἱ τοῦ Κορὲ υἱοὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, δι᾿ αὐτοῦ κηρύσσοντες τῶν ἐθνῶν τὴν κλῆσιν, καὶ τὴν γενομένην ἐπιλαμψιν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Μονογενούς διὰ τῆς μετὰ σαρ- κὸς οἰκονομίας. Οἱ θεμέλιοι αὐτοῦ ἐν τοῖς ὄρεσι τοῖς ἁγίοις. Αὐτοῦ μὲν τοῦ κληθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Λέ- γει δὲ, ὅτι ἐξ ἐθνῶν λαὸς ἐπῳκοδομήθη ἐπὶ τῷ θεμε λίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Αγαπᾷ Κύριος τὰς πύλας Σιὼν ὑπὲρ πάντα τὰ σκηνώματα Ιακώβ. Πύλας Σιὼν τὴν εἰσαγω γικὴν καὶ στοιχειώδη διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας φησίν σκηνώματα δὲ Ἰακὼβ τὴν κατὰ νόμον λατρείαν. Φησὶν οὖν ὡς αἱρετωτέρα κέκριται παρὰ τῷ Θεῷ ἡ εὐαγγελική πολιτεία τῆς κατά νόμον λατρείας. Δεδοξασμένα αλαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Πόλις μὲν ἡ Ἐκκλησία. Ποῖα δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ αὐτῆς, ἢ τὸ κατοικῆσαι ἐν αὐτῇ τὸν Μονογενή, κατὰ τὸ εἰρημένον· δε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν; Μνησθήσομαι Ραάβ καὶ Βαβυλῶνος. Τῶν ἐπιστρεφόντων εἰς ἐμὲ, φησί, μνήμην εἰς ἀγαθὸν ποιήσομαι, ἢ καὶ τῶν ἐκτόπως εἰς φιληδονίαν έχε κεκλικότων, καὶ τῶν ἄγαν εἰδωλολατρούντων. Ταῦτα γὰρ ἡμῖν ἐσήμανε διὰ τῆς Ῥαὰς καὶ Βαβυλῶνος. Καὶ Ἰδοὺ ἀλλόφυλοι καὶ Τύρος καὶ λαὸς τῶν Αιθιόπων. Διδάσκει ἡμᾶς ὁ λόγος σαφῶς, ὅτι δὴ ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν ἡ Ἐκκλησία συνέστηκεν. Μήτηρ Σιὼν ἐρεῖ· ῎Ανθρωπος, καὶ ἄνθρωπος ἐγεννήθη ἐν αὐτῇ. Μητέρα φησί, δῆλον δὲ, ὅτι οἱ πεπιστευκότες τὴν Σιών ἤτοι τὴν Ἐκκλησίαν ἐπι γραψόμεθα, ἐν ᾗ ὁ ἄνθρωπος, ἢ ὁ αὐτὸς ὁ θεμελιώτας αὐτήν. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ γενόμενος δι᾿ ἡμᾶς ἄν- θρωπος, καὶ ἐπαγγελλόμενος ἐπὶ τὴν πέτραν θεμε λιῶσαι τὴν Ἐκκλησίαν. Κύριος διηγήσεται ἐν γραφῇ λαῶν καὶ ἀρ χόντων. Τῶν λαῶν, φησὶ, καὶ τῶν ἀρχόντων τῶν ἐν αὐτῇ τῇ Ἐκκλησίᾳ γενομένων, ὁ Κύριος διηγή- σεται τὴν γραφήν. Καὶ πῶς ἂν, φησὶν, ἢ τὴν ἀπο- γραφὴν τὴν γενομένην ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἣν αὐτὸς αὐτοῖς διηγήσεται λέγων· Χαίρετε, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγράψη ἐν τοῖς οὐρανοῖς ; ὡς εὐφραινομένων πάντων ή κατοικία ἐν σοί. Οταν, φησὶν, ἐν σοὶ πάντων ἡ κατοικία τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γένηται, τότε καὶ εὐφροσύνης ἔσονται πλήρεις. Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τοῖς υἱοῖς Κορέ. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελεθ τοῦ ἀποκριθῆναι, συνέσεως Εθὰμ τῷ Ισραηλίτῃ. ΠΖ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῳ ψαλμῷ ὁ τοῦ Χριστοῦ εἰσφέρεται θάνατος, ὃν ὑπὲρ ἡμῶν ἀνεδέξατο· ὅπως καὶ τοῖς EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXVII. A dari rogat, ut per illud servetur, et inimicos con- B C fundat. Argumentum. Hunc rursus psalmum canunt filii Core in Ecclesiæ gratiam, vocationem gentium prædicantes, et illustrationem Unigeniti in Ecclesia futuram per œconomiam carnis Fundamenta ejus in montibus sanctis. Ejus sci- licet populi qui per fidem vocatus est. Ait autem ex gentibus ædificatum fuisse populum super fun- damentum apostolorum et prophetarum. nacula Jacob. Portas Sion initialem et elementa- rem Ecclesiæ doctrinam dicit, tabernacula autem Jacob legalem cultum. Ait igitur optabilius apud Deum esse evangelicum institutum legali cultu. est Ecclesia. Quænam gloriosa dicta sunt de illa, nisi quod in ea habitet Unigenitus, juxta dictum illud: Hic habitabo quoniam elegi cam 18? ad me convertuntur, ait, memoriam ad bonum con- servabo aut eorum qui indecenter ad voluptatem declinarunt, sive eorum qui idololatriæ valde addicti fuere. Hæc enim nobis significavit per Rabab et Babylonem. Ecce alienigena et Tyrus et populus Æthiopum. Palam his verbis edocemur ex omni- bus gentibus Ecclesiam constare. ea. Matrem dicit, manifestum autem est nos qui credimus id Sioni sive Ecclesiæ ascripturos, in qua est homo, sive is ipse qui fundavit cam Hic autem est qui pro nobis homo factus est, et qui pollicitus est se supra petram ædificaturum Ecclesiam. principum. Populorum, inquit, et principum qui in ipsa Ecclesia erunt scripturam Dominus enarrabit. Et qua ratione illud, nisi quia descriptionem illam D in caelis factam illis ipse narrabit dicens : Gau- so Psal. cxxxi, 14. ‹ Luc. x, 20. dete quia nomina vestra scripta sunt in cœlis ? Quando, ait, omnium qui in Ecclesia sunt habita- tio in te fuerit, tunc lætitia pleni erunt. respondendum, intellectus Etham Israelitæ [Vulg. cum Hebr. Etham Ezrahita]. LXXXVII. Argumentum. In hoc psalmo Christi mors, quam pro nobis sus- cepit, memoratur : ut postquam spiritibus qui 1. Filiis uore PSALMUS Cantici. LXXXVI. 2. Diligit Dominus portas Sion super omnia taber- 3. Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. Civitas 4. Memor ero Rahab et Babylonis. Eorum qui 5. Mater Sion dicet: Homo, et homo natus est in 6. Dominus narrabit in scripturis populorum et 7. Sicut latantium omnium habitatio est in le. 1. Canticum PSALMI. In finem pro Mahelell ad
Πύλας Σιὼν τὴν εἰσαγωγικὴν καὶ στοιχειώδη διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας φησί· σκηνώματα δὲ Ἰακὼβ τὴν κατὰ νόμον λατρείαν. Φησὶν οὖν ὡς αἱρετωτέρα κέκριται παρὰ τῷ Θεῷ ἡ εὐαγγελικὴ πολιτεία τῆς κατὰ νόμον λατρείας. Λεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Πόλις μὲν ἡ Ἐκκλησία. Ποῖα δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ αὐτῆς, ἢ τὸ κατοικῆσαι ἐν αὐτῇ τὸν Μονογενῆ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ὧδε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν; Μνησθήσομαι Ῥαὰβ καὶ Βαβυλῶνος. Τῶν ἐπιστρεφόντων εἰς ἐμὲ, φησὶ, μνήμην εἰς ἀγαθὸν ποιήσομαι, ἢ καὶ τῶν ἐκτόπως εἰς φιληδονίαν ἐκκεκλικότων, καὶ τῶν ἄγαν εἰδωλολατρούντων. Ταῦτα γὰρ ἡμῖν ἐσήμανε διὰ τῆς Ῥαὰβ καὶ Βαβυλῶνος. Καὶ Ἰδοὺ ἀλλόφυλοι καὶ Τύρος καὶ λαὸς τῶν Αἰθιόπων. Διδάσκει ἡμᾶς ὁ λόγος σαφῶς, ὅτι δὴ ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν ἡ Ἐκκλησία συνέστηκεν. Μήτηρ Σιὼν ἐρεῖ· Ἄνθρωπος, καὶ ἄνθρωπος ἐγεννήθη ἐν αὐτῇ. Μητέρα φησὶ, δῆλον δὲ, ὅτι οἱ πεπιστευκότες τὴν Σιὼν ἤτοι τὴν Ἐκκλησίαν ἐπιγραψόμεθα, ἐν ᾗ ὁ ἄνθρωπος, ἢ ὁ αὐτὸς ὁ θεμελιώσας αὐτήν. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ γενόμενος δι’ ἡμᾶς ἄνθρωπος, καὶ ἐπαγγελλόμενος ἐπὶ τὴν πέτραν θεμελιῶσαι τὴν Ἐκκλησίαν.
ολοθρευτοῦ, οὕτω καὶ αὐτῷ σημεῖον δοθῆναι ἐξαιτεῖ, ὅπως ἂν καὶ φυλαχθῇ δι' αὐτοῦ, καὶ καταισχύνῃ τοὺς ἐχθρούς. Τοῖς υἱοῖς Κορὲ ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς. ΠϚ'. Υπόθεσις. Αδουσι πάλιν τὸν ψαλμὸν τοῦτον οἱ τοῦ Κορὲ υἱοὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, δι᾿ αὐτοῦ κηρύσσοντες τῶν ἐθνῶν τὴν κλῆσιν, καὶ τὴν γενομένην ἐπιλαμψιν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Μονογενούς διὰ τῆς μετὰ σαρ- κὸς οἰκονομίας. Οἱ θεμέλιοι αὐτοῦ ἐν τοῖς ὄρεσι τοῖς ἁγίοις. Αὐτοῦ μὲν τοῦ κληθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Λέ- γει δὲ, ὅτι ἐξ ἐθνῶν λαὸς ἐπῳκοδομήθη ἐπὶ τῷ θεμε λίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Αγαπᾷ Κύριος τὰς πύλας Σιὼν ὑπὲρ πάντα τὰ σκηνώματα Ιακώβ. Πύλας Σιὼν τὴν εἰσαγω γικὴν καὶ στοιχειώδη διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας φησίν σκηνώματα δὲ Ἰακὼβ τὴν κατὰ νόμον λατρείαν. Φησὶν οὖν ὡς αἱρετωτέρα κέκριται παρὰ τῷ Θεῷ ἡ εὐαγγελική πολιτεία τῆς κατά νόμον λατρείας. Δεδοξασμένα αλαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Πόλις μὲν ἡ Ἐκκλησία. Ποῖα δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ αὐτῆς, ἢ τὸ κατοικῆσαι ἐν αὐτῇ τὸν Μονογενή, κατὰ τὸ εἰρημένον· δε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν; Μνησθήσομαι Ραάβ καὶ Βαβυλῶνος. Τῶν ἐπιστρεφόντων εἰς ἐμὲ, φησί, μνήμην εἰς ἀγαθὸν ποιήσομαι, ἢ καὶ τῶν ἐκτόπως εἰς φιληδονίαν έχε κεκλικότων, καὶ τῶν ἄγαν εἰδωλολατρούντων. Ταῦτα γὰρ ἡμῖν ἐσήμανε διὰ τῆς Ῥαὰς καὶ Βαβυλῶνος. Καὶ Ἰδοὺ ἀλλόφυλοι καὶ Τύρος καὶ λαὸς τῶν Αιθιόπων. Διδάσκει ἡμᾶς ὁ λόγος σαφῶς, ὅτι δὴ ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν ἡ Ἐκκλησία συνέστηκεν. Μήτηρ Σιὼν ἐρεῖ· ῎Ανθρωπος, καὶ ἄνθρωπος ἐγεννήθη ἐν αὐτῇ. Μητέρα φησί, δῆλον δὲ, ὅτι οἱ πεπιστευκότες τὴν Σιών ἤτοι τὴν Ἐκκλησίαν ἐπι γραψόμεθα, ἐν ᾗ ὁ ἄνθρωπος, ἢ ὁ αὐτὸς ὁ θεμελιώτας αὐτήν. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ γενόμενος δι᾿ ἡμᾶς ἄν- θρωπος, καὶ ἐπαγγελλόμενος ἐπὶ τὴν πέτραν θεμε λιῶσαι τὴν Ἐκκλησίαν. Κύριος διηγήσεται ἐν γραφῇ λαῶν καὶ ἀρ χόντων. Τῶν λαῶν, φησὶ, καὶ τῶν ἀρχόντων τῶν ἐν αὐτῇ τῇ Ἐκκλησίᾳ γενομένων, ὁ Κύριος διηγή- σεται τὴν γραφήν. Καὶ πῶς ἂν, φησὶν, ἢ τὴν ἀπο- γραφὴν τὴν γενομένην ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἣν αὐτὸς αὐτοῖς διηγήσεται λέγων· Χαίρετε, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγράψη ἐν τοῖς οὐρανοῖς ; ὡς εὐφραινομένων πάντων ή κατοικία ἐν σοί. Οταν, φησὶν, ἐν σοὶ πάντων ἡ κατοικία τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γένηται, τότε καὶ εὐφροσύνης ἔσονται πλήρεις. Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τοῖς υἱοῖς Κορέ. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελεθ τοῦ ἀποκριθῆναι, συνέσεως Εθὰμ τῷ Ισραηλίτῃ. ΠΖ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῳ ψαλμῷ ὁ τοῦ Χριστοῦ εἰσφέρεται θάνατος, ὃν ὑπὲρ ἡμῶν ἀνεδέξατο· ὅπως καὶ τοῖς EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXVII. A dari rogat, ut per illud servetur, et inimicos con- B C fundat. Argumentum. Hunc rursus psalmum canunt filii Core in Ecclesiæ gratiam, vocationem gentium prædicantes, et illustrationem Unigeniti in Ecclesia futuram per œconomiam carnis Fundamenta ejus in montibus sanctis. Ejus sci- licet populi qui per fidem vocatus est. Ait autem ex gentibus ædificatum fuisse populum super fun- damentum apostolorum et prophetarum. nacula Jacob. Portas Sion initialem et elementa- rem Ecclesiæ doctrinam dicit, tabernacula autem Jacob legalem cultum. Ait igitur optabilius apud Deum esse evangelicum institutum legali cultu. est Ecclesia. Quænam gloriosa dicta sunt de illa, nisi quod in ea habitet Unigenitus, juxta dictum illud: Hic habitabo quoniam elegi cam 18? ad me convertuntur, ait, memoriam ad bonum con- servabo aut eorum qui indecenter ad voluptatem declinarunt, sive eorum qui idololatriæ valde addicti fuere. Hæc enim nobis significavit per Rabab et Babylonem. Ecce alienigena et Tyrus et populus Æthiopum. Palam his verbis edocemur ex omni- bus gentibus Ecclesiam constare. ea. Matrem dicit, manifestum autem est nos qui credimus id Sioni sive Ecclesiæ ascripturos, in qua est homo, sive is ipse qui fundavit cam Hic autem est qui pro nobis homo factus est, et qui pollicitus est se supra petram ædificaturum Ecclesiam. principum. Populorum, inquit, et principum qui in ipsa Ecclesia erunt scripturam Dominus enarrabit. Et qua ratione illud, nisi quia descriptionem illam D in caelis factam illis ipse narrabit dicens : Gau- so Psal. cxxxi, 14. ‹ Luc. x, 20. dete quia nomina vestra scripta sunt in cœlis ? Quando, ait, omnium qui in Ecclesia sunt habita- tio in te fuerit, tunc lætitia pleni erunt. respondendum, intellectus Etham Israelitæ [Vulg. cum Hebr. Etham Ezrahita]. LXXXVII. Argumentum. In hoc psalmo Christi mors, quam pro nobis sus- cepit, memoratur : ut postquam spiritibus qui 1. Filiis uore PSALMUS Cantici. LXXXVI. 2. Diligit Dominus portas Sion super omnia taber- 3. Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. Civitas 4. Memor ero Rahab et Babylonis. Eorum qui 5. Mater Sion dicet: Homo, et homo natus est in 6. Dominus narrabit in scripturis populorum et 7. Sicut latantium omnium habitatio est in le. 1. Canticum PSALMI. In finem pro Mahelell ad
Κύριος διηγήσεται ἐν γραφῇ λαῶν καὶ ἀρχόντων. Τῶν λαῶν, φησὶ, καὶ τῶν ἀρχόντων τῶν ἐν αὐτῇ τῇ Ἐκκλησίᾳ γενομένων, ὁ Κύριος διηγήσεται τὴν γραφήν. Καὶ πῶς ἂν, φησὶν, ἢ τὴν ἀπογραφὴν τὴν γενομένην ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἣν αὐτὸς αὐτοῖς διηγήσεται λέγων· Χαίρετε, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγράφη ἐν τοῖς οὐρανοῖς; Ὡς εὐφραινομένων πάντων ἡ κατοικία ἐν σοί. Ὅταν, φησὶν, ἐν σοὶ πάντων ἡ κατοικία τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γένηται, τότε καὶ εὐφροσύνης ἔσονται πλήρεις.
ολοθρευτοῦ, οὕτω καὶ αὐτῷ σημεῖον δοθῆναι ἐξαιτεῖ, ὅπως ἂν καὶ φυλαχθῇ δι' αὐτοῦ, καὶ καταισχύνῃ τοὺς ἐχθρούς. Τοῖς υἱοῖς Κορὲ ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς. ΠϚ'. Υπόθεσις. Αδουσι πάλιν τὸν ψαλμὸν τοῦτον οἱ τοῦ Κορὲ υἱοὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, δι᾿ αὐτοῦ κηρύσσοντες τῶν ἐθνῶν τὴν κλῆσιν, καὶ τὴν γενομένην ἐπιλαμψιν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Μονογενούς διὰ τῆς μετὰ σαρ- κὸς οἰκονομίας. Οἱ θεμέλιοι αὐτοῦ ἐν τοῖς ὄρεσι τοῖς ἁγίοις. Αὐτοῦ μὲν τοῦ κληθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Λέ- γει δὲ, ὅτι ἐξ ἐθνῶν λαὸς ἐπῳκοδομήθη ἐπὶ τῷ θεμε λίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Αγαπᾷ Κύριος τὰς πύλας Σιὼν ὑπὲρ πάντα τὰ σκηνώματα Ιακώβ. Πύλας Σιὼν τὴν εἰσαγω γικὴν καὶ στοιχειώδη διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας φησίν σκηνώματα δὲ Ἰακὼβ τὴν κατὰ νόμον λατρείαν. Φησὶν οὖν ὡς αἱρετωτέρα κέκριται παρὰ τῷ Θεῷ ἡ εὐαγγελική πολιτεία τῆς κατά νόμον λατρείας. Δεδοξασμένα αλαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Πόλις μὲν ἡ Ἐκκλησία. Ποῖα δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ αὐτῆς, ἢ τὸ κατοικῆσαι ἐν αὐτῇ τὸν Μονογενή, κατὰ τὸ εἰρημένον· δε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν; Μνησθήσομαι Ραάβ καὶ Βαβυλῶνος. Τῶν ἐπιστρεφόντων εἰς ἐμὲ, φησί, μνήμην εἰς ἀγαθὸν ποιήσομαι, ἢ καὶ τῶν ἐκτόπως εἰς φιληδονίαν έχε κεκλικότων, καὶ τῶν ἄγαν εἰδωλολατρούντων. Ταῦτα γὰρ ἡμῖν ἐσήμανε διὰ τῆς Ῥαὰς καὶ Βαβυλῶνος. Καὶ Ἰδοὺ ἀλλόφυλοι καὶ Τύρος καὶ λαὸς τῶν Αιθιόπων. Διδάσκει ἡμᾶς ὁ λόγος σαφῶς, ὅτι δὴ ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν ἡ Ἐκκλησία συνέστηκεν. Μήτηρ Σιὼν ἐρεῖ· ῎Ανθρωπος, καὶ ἄνθρωπος ἐγεννήθη ἐν αὐτῇ. Μητέρα φησί, δῆλον δὲ, ὅτι οἱ πεπιστευκότες τὴν Σιών ἤτοι τὴν Ἐκκλησίαν ἐπι γραψόμεθα, ἐν ᾗ ὁ ἄνθρωπος, ἢ ὁ αὐτὸς ὁ θεμελιώτας αὐτήν. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ γενόμενος δι᾿ ἡμᾶς ἄν- θρωπος, καὶ ἐπαγγελλόμενος ἐπὶ τὴν πέτραν θεμε λιῶσαι τὴν Ἐκκλησίαν. Κύριος διηγήσεται ἐν γραφῇ λαῶν καὶ ἀρ χόντων. Τῶν λαῶν, φησὶ, καὶ τῶν ἀρχόντων τῶν ἐν αὐτῇ τῇ Ἐκκλησίᾳ γενομένων, ὁ Κύριος διηγή- σεται τὴν γραφήν. Καὶ πῶς ἂν, φησὶν, ἢ τὴν ἀπο- γραφὴν τὴν γενομένην ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἣν αὐτὸς αὐτοῖς διηγήσεται λέγων· Χαίρετε, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγράψη ἐν τοῖς οὐρανοῖς ; ὡς εὐφραινομένων πάντων ή κατοικία ἐν σοί. Οταν, φησὶν, ἐν σοὶ πάντων ἡ κατοικία τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γένηται, τότε καὶ εὐφροσύνης ἔσονται πλήρεις. Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τοῖς υἱοῖς Κορέ. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελεθ τοῦ ἀποκριθῆναι, συνέσεως Εθὰμ τῷ Ισραηλίτῃ. ΠΖ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῳ ψαλμῷ ὁ τοῦ Χριστοῦ εἰσφέρεται θάνατος, ὃν ὑπὲρ ἡμῶν ἀνεδέξατο· ὅπως καὶ τοῖς EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXVII. A dari rogat, ut per illud servetur, et inimicos con- B C fundat. Argumentum. Hunc rursus psalmum canunt filii Core in Ecclesiæ gratiam, vocationem gentium prædicantes, et illustrationem Unigeniti in Ecclesia futuram per œconomiam carnis Fundamenta ejus in montibus sanctis. Ejus sci- licet populi qui per fidem vocatus est. Ait autem ex gentibus ædificatum fuisse populum super fun- damentum apostolorum et prophetarum. nacula Jacob. Portas Sion initialem et elementa- rem Ecclesiæ doctrinam dicit, tabernacula autem Jacob legalem cultum. Ait igitur optabilius apud Deum esse evangelicum institutum legali cultu. est Ecclesia. Quænam gloriosa dicta sunt de illa, nisi quod in ea habitet Unigenitus, juxta dictum illud: Hic habitabo quoniam elegi cam 18? ad me convertuntur, ait, memoriam ad bonum con- servabo aut eorum qui indecenter ad voluptatem declinarunt, sive eorum qui idololatriæ valde addicti fuere. Hæc enim nobis significavit per Rabab et Babylonem. Ecce alienigena et Tyrus et populus Æthiopum. Palam his verbis edocemur ex omni- bus gentibus Ecclesiam constare. ea. Matrem dicit, manifestum autem est nos qui credimus id Sioni sive Ecclesiæ ascripturos, in qua est homo, sive is ipse qui fundavit cam Hic autem est qui pro nobis homo factus est, et qui pollicitus est se supra petram ædificaturum Ecclesiam. principum. Populorum, inquit, et principum qui in ipsa Ecclesia erunt scripturam Dominus enarrabit. Et qua ratione illud, nisi quia descriptionem illam D in caelis factam illis ipse narrabit dicens : Gau- so Psal. cxxxi, 14. ‹ Luc. x, 20. dete quia nomina vestra scripta sunt in cœlis ? Quando, ait, omnium qui in Ecclesia sunt habita- tio in te fuerit, tunc lætitia pleni erunt. respondendum, intellectus Etham Israelitæ [Vulg. cum Hebr. Etham Ezrahita]. LXXXVII. Argumentum. In hoc psalmo Christi mors, quam pro nobis sus- cepit, memoratur : ut postquam spiritibus qui 1. Filiis uore PSALMUS Cantici. LXXXVI. 2. Diligit Dominus portas Sion super omnia taber- 3. Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. Civitas 4. Memor ero Rahab et Babylonis. Eorum qui 5. Mater Sion dicet: Homo, et homo natus est in 6. Dominus narrabit in scripturis populorum et 7. Sicut latantium omnium habitatio est in le. 1. Canticum PSALMI. In finem pro Mahelell ad
Psalm Ode to the sons of KorahὨ|δὴ ΨΑΛΜΟΥ τοῖς υἱοῖς Κορέ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τοῖς υἱοῖς Κορέ. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελὲθ τοῦ ἀποκριθῆναι, συνέσεως Ἐθὰμ τῷ Ἰσραηλίτῃ. ΠΖ. Ὑπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ ὁ τοῦ Χριστοῦ εἰσφέρεται θάνατος, ὃν ὑπὲρ ἡμῶν ἀνεδέξατο· ὅπως καὶ τοῖς ἐν ᾅδου κηρύξας πνεύμασι δωρήσηται τὴν ἀνάστασιν. Ἀποκλαίεται δὲ καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ, ἅτε δὴ ἐκπεσουμένην τῆς εἰς αὐτὸν ἐλπίδος. Αὕτη δὲ ἡ Ἱερουσαλὴμ, ἤτοι ὁ λαὸς, πάλαι οἷόν τις χορὸς ἦν, καθὸ καὶ μερὶς αὐτοῦ καὶ κλῆρος προσηγορεύετο· διὸ καὶ πρὸς Μαελὲθ ἐπιγέγραπται ὁ ψαλμὸς, ὅ ἐστι χορείας ἤτοι χοροῦ. Ἐπειδὴ δὲ βαθὺ τὸ Χριστοῦ μυστήριον, καὶ λίαν λεπτῆς διανοίας δεῖ πνευματικῆς πρὸς τὸ συνιέναι αὐτό· τούτου χάριν Συνέσεως ἐπιγέγραπται.
ολοθρευτοῦ, οὕτω καὶ αὐτῷ σημεῖον δοθῆναι ἐξαιτεῖ, ὅπως ἂν καὶ φυλαχθῇ δι' αὐτοῦ, καὶ καταισχύνῃ τοὺς ἐχθρούς. Τοῖς υἱοῖς Κορὲ ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς. ΠϚ'. Υπόθεσις. Αδουσι πάλιν τὸν ψαλμὸν τοῦτον οἱ τοῦ Κορὲ υἱοὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, δι᾿ αὐτοῦ κηρύσσοντες τῶν ἐθνῶν τὴν κλῆσιν, καὶ τὴν γενομένην ἐπιλαμψιν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Μονογενούς διὰ τῆς μετὰ σαρ- κὸς οἰκονομίας. Οἱ θεμέλιοι αὐτοῦ ἐν τοῖς ὄρεσι τοῖς ἁγίοις. Αὐτοῦ μὲν τοῦ κληθέντος διὰ τῆς πίστεως λαοῦ. Λέ- γει δὲ, ὅτι ἐξ ἐθνῶν λαὸς ἐπῳκοδομήθη ἐπὶ τῷ θεμε λίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Αγαπᾷ Κύριος τὰς πύλας Σιὼν ὑπὲρ πάντα τὰ σκηνώματα Ιακώβ. Πύλας Σιὼν τὴν εἰσαγω γικὴν καὶ στοιχειώδη διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας φησίν σκηνώματα δὲ Ἰακὼβ τὴν κατὰ νόμον λατρείαν. Φησὶν οὖν ὡς αἱρετωτέρα κέκριται παρὰ τῷ Θεῷ ἡ εὐαγγελική πολιτεία τῆς κατά νόμον λατρείας. Δεδοξασμένα αλαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Πόλις μὲν ἡ Ἐκκλησία. Ποῖα δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ αὐτῆς, ἢ τὸ κατοικῆσαι ἐν αὐτῇ τὸν Μονογενή, κατὰ τὸ εἰρημένον· δε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν; Μνησθήσομαι Ραάβ καὶ Βαβυλῶνος. Τῶν ἐπιστρεφόντων εἰς ἐμὲ, φησί, μνήμην εἰς ἀγαθὸν ποιήσομαι, ἢ καὶ τῶν ἐκτόπως εἰς φιληδονίαν έχε κεκλικότων, καὶ τῶν ἄγαν εἰδωλολατρούντων. Ταῦτα γὰρ ἡμῖν ἐσήμανε διὰ τῆς Ῥαὰς καὶ Βαβυλῶνος. Καὶ Ἰδοὺ ἀλλόφυλοι καὶ Τύρος καὶ λαὸς τῶν Αιθιόπων. Διδάσκει ἡμᾶς ὁ λόγος σαφῶς, ὅτι δὴ ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν ἡ Ἐκκλησία συνέστηκεν. Μήτηρ Σιὼν ἐρεῖ· ῎Ανθρωπος, καὶ ἄνθρωπος ἐγεννήθη ἐν αὐτῇ. Μητέρα φησί, δῆλον δὲ, ὅτι οἱ πεπιστευκότες τὴν Σιών ἤτοι τὴν Ἐκκλησίαν ἐπι γραψόμεθα, ἐν ᾗ ὁ ἄνθρωπος, ἢ ὁ αὐτὸς ὁ θεμελιώτας αὐτήν. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ γενόμενος δι᾿ ἡμᾶς ἄν- θρωπος, καὶ ἐπαγγελλόμενος ἐπὶ τὴν πέτραν θεμε λιῶσαι τὴν Ἐκκλησίαν. Κύριος διηγήσεται ἐν γραφῇ λαῶν καὶ ἀρ χόντων. Τῶν λαῶν, φησὶ, καὶ τῶν ἀρχόντων τῶν ἐν αὐτῇ τῇ Ἐκκλησίᾳ γενομένων, ὁ Κύριος διηγή- σεται τὴν γραφήν. Καὶ πῶς ἂν, φησὶν, ἢ τὴν ἀπο- γραφὴν τὴν γενομένην ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἣν αὐτὸς αὐτοῖς διηγήσεται λέγων· Χαίρετε, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγράψη ἐν τοῖς οὐρανοῖς ; ὡς εὐφραινομένων πάντων ή κατοικία ἐν σοί. Οταν, φησὶν, ἐν σοὶ πάντων ἡ κατοικία τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γένηται, τότε καὶ εὐφροσύνης ἔσονται πλήρεις. Ὠδὴ ΨΑΛΜΟΥ τοῖς υἱοῖς Κορέ. Εἰς τέλος ὑπὲρ Μαελεθ τοῦ ἀποκριθῆναι, συνέσεως Εθὰμ τῷ Ισραηλίτῃ. ΠΖ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῳ ψαλμῷ ὁ τοῦ Χριστοῦ εἰσφέρεται θάνατος, ὃν ὑπὲρ ἡμῶν ἀνεδέξατο· ὅπως καὶ τοῖς EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXVII. A dari rogat, ut per illud servetur, et inimicos con- B C fundat. Argumentum. Hunc rursus psalmum canunt filii Core in Ecclesiæ gratiam, vocationem gentium prædicantes, et illustrationem Unigeniti in Ecclesia futuram per œconomiam carnis Fundamenta ejus in montibus sanctis. Ejus sci- licet populi qui per fidem vocatus est. Ait autem ex gentibus ædificatum fuisse populum super fun- damentum apostolorum et prophetarum. nacula Jacob. Portas Sion initialem et elementa- rem Ecclesiæ doctrinam dicit, tabernacula autem Jacob legalem cultum. Ait igitur optabilius apud Deum esse evangelicum institutum legali cultu. est Ecclesia. Quænam gloriosa dicta sunt de illa, nisi quod in ea habitet Unigenitus, juxta dictum illud: Hic habitabo quoniam elegi cam 18? ad me convertuntur, ait, memoriam ad bonum con- servabo aut eorum qui indecenter ad voluptatem declinarunt, sive eorum qui idololatriæ valde addicti fuere. Hæc enim nobis significavit per Rabab et Babylonem. Ecce alienigena et Tyrus et populus Æthiopum. Palam his verbis edocemur ex omni- bus gentibus Ecclesiam constare. ea. Matrem dicit, manifestum autem est nos qui credimus id Sioni sive Ecclesiæ ascripturos, in qua est homo, sive is ipse qui fundavit cam Hic autem est qui pro nobis homo factus est, et qui pollicitus est se supra petram ædificaturum Ecclesiam. principum. Populorum, inquit, et principum qui in ipsa Ecclesia erunt scripturam Dominus enarrabit. Et qua ratione illud, nisi quia descriptionem illam D in caelis factam illis ipse narrabit dicens : Gau- so Psal. cxxxi, 14. ‹ Luc. x, 20. dete quia nomina vestra scripta sunt in cœlis ? Quando, ait, omnium qui in Ecclesia sunt habita- tio in te fuerit, tunc lætitia pleni erunt. respondendum, intellectus Etham Israelitæ [Vulg. cum Hebr. Etham Ezrahita]. LXXXVII. Argumentum. In hoc psalmo Christi mors, quam pro nobis sus- cepit, memoratur : ut postquam spiritibus qui 1. Filiis uore PSALMUS Cantici. LXXXVI. 2. Diligit Dominus portas Sion super omnia taber- 3. Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei. Civitas 4. Memor ero Rahab et Babylonis. Eorum qui 5. Mater Sion dicet: Homo, et homo natus est in 6. Dominus narrabit in scripturis populorum et 7. Sicut latantium omnium habitatio est in le. 1. Canticum PSALMI. In finem pro Mahelell ad
PG 27:380Λέγεται δὲ τοῦ Αἰμὰν εἶναι ὁ ψαλμὸς, ἐν Αἰγύπτῳ πρὸς Μωσέως πεποιημένος. Οὗτος δὲ ὁ Αἰμὰν ἀπόγονος ἦν τοῦ Ἰσραὴλ, ἅτε ἔκγονος ὢν τοῦ Ζαρὰ, ὃς ἦν υἱὸς τοῦ Ἰούδα, τοῦ υἱοῦ Ἰσραήλ. Κύριε ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου, ἡμέρας ἐκέκραξα. Ἅτε ἀγαθὸς ὢν, εἰδὼς τὴν ἔκπτωσιν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν τοῦ μαθητοῦ ἀπώλειαν, τὰς ὑπὲρ αὐτῶν ἀναπέμπεται πρὸς τὸν Πατέρα εὐχάς· ὅπως ἂν, τῆς κακίας μὴ μεταλαβόντες, καὶ αὐτοὶ τῆς δι’ αὐτοῦ σωτηρίας τύχοιεν. Ὅτι ἐπλήσθη κακῶν ἡ ψυχή μου. Εἰ καὶ αὐτὸς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἐβάστασε, καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται, εἰκότως καὶ κακῶν ἐμπέπλησταί φησι. Καὶ ἡ ζωή μου τῷ ᾅδῃ ἤγγισε. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ ὑπὲρ παντὸς χάριτι Θεοῦ ἐγεύσατο θανάτου. Ἐγενήθην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Μόνος Ἰησοῦς καὶ ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἀνομιῶν τοῦ λαοῦ ἀγόμενος εἰς θάνατον, κατὰ τὴν Ἡσαί̈ου φωνήν· καὶ νεκρὸς ἂν ἐλεύθερος ἦν μόνος· οὐ γὰρ εἶχεν ἁμαρτίαν τὴν κάτοχον αὐτὸν ποιοῦσαν θανάτῳ. Διὸ καὶ ἔλεγεν· Ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχήν μου, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Ὡσεὶ τραυματίαι καθεύδοντες ἐν τάφῳ.
ἐν ᾅδου κηρύξας πνεύμασι δωρήσηται τὴν ἀνάστα σιν. ᾿Αποκλαίεται δὲ καὶ τὴν Ἱερουσαλήμ, ἅτε δὴ ἐκπεσουμένην τῆς εἰς αὐτὸν ἐλπίδος. Αὕτη δὲ ἡ Ἱερουσαλήμ, ήτοι ὁ λαὸς, πάλαι οἷόν τις χορὸς ἦν, καθὸ καὶ μερὶς αὐτοῦ καὶ κλῆρος προσηγο ρεύετο· διὸ καὶ πρὸς Μαελὲθ ἐπιγέγραπται ὁ ψαλ μὸς, ὅ ἐστι χορείας ήτοι χοροῦ. Ἐπειδὴ δὲ βαθύ τὸ Χριστοῦ μυστήριον, καὶ λίαν λεπτής διανοίας δεῖ πνευματικῆς πρὸς τὸ συνιέναι αὐτό· τούτου χάριν Συνέσεως ἐπιγέγραπται. Λέγεται δὲ τοῦ Αἰμὰν εἶναι ὁ ψαλμός, ἐν Αἰγύπτῳ πρὸς Μωσέως πεποιημένος. Οὗτος δὲ ὁ Αἰμὰν (59) ἀπόγονος ἦν τοῦ Ἰσραὴλ, ἅτε ἔκγονος ὢν τοῦ Ζαρὰ, ὃς ἦν υἱὸς τοῦ Ἰούδα, τοῦ υἱοῦ Ἰσραήλ. Κύριε ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου, ἡμέρας ἐκέ κραξα. "Ατε ἀγαθὸς ὢν, εἰδὼς τὴν ἔκπτωσιν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν τοῦ μαθητοῦ ἀπώλειαν, τὰς ὑπὲρ αὐτ τῶν ἀναπέμπεται πρὸς τὸν Πατέρα εὐχάς· ὅπως ἂν, τῆς κακίας μὴ μεταλαβόντες, καὶ αὐτοὶ τῆς δι' αύτ τοῦ σωτηρίας τύχοιεν. “Οτι επλήσθη κακῶν ἡ ψυχή μου. Εἰ καὶ αι τὸς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἐβάστασε, καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται, εἰκότως καὶ κακῶν ἐμπέπλησταί φησι. Καὶ ἡ ζωή μου τῷ ᾅδῃ ἤγγισε. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ ὑπὲρ παντός χάριτι Θεοῦ ἐγεύσατο θα νάτου. Εγενήθην ὡσεὶ ἄνθρωπος αβοήθητος ἐν νε- κροῖς ἐλεύθερος. Μόνος Ἰησοῦς καὶ ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἀνομιῶν τοῦ λαοῦ ἀγόμενος εἰς θάνατον, κατα τὴν Ἡσαΐου φωνήν· καὶ νεκρὸς ἂν ἐλεύθερος ἦν μέσ νος· οὐ γὰρ εἶχεν ἁμαρτίαν τὴν κάτοχον αὐτὸν ποιοῦσαν θανάτῳ. Διὸ καὶ ἔλεγεν• Εξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχήν μου, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Ωσεί τραυματίαι καθεύδοντες ἐν τάφῳ. Παρ όμοιος, φησί, γέγονα ἀνθρώποις τετραυματισμένοις καὶ κειμένοις ἐν μνήμασιν, οι, τῆς σῆς μή τυχόν- τες ἐπικουρίας, οὐ τετυχήκασιν ἀναστάσεως. Ἐγὼ δὲ τετραυμάτισμαι, φησί, διὰ τὰς ἁμαρτίας του λαοῦ, καὶ ἐν τάφοις γέγονα, οὐ μὴν καὶ ἀπέμεινα· διότι μου καὶ μετὰ τὴν τρῶσιν καὶ τὴν ἐν τῷ τάξῳ κατάθεσιν εμνήσθης. Ανέστην γὰρ πατήσας τὸν θάνατον. Επ' ἐμὲ ἐπεστηρίχθη ό θυμός σου. Θυμὸν τοῦ Θεοῦ φησι τὴν ἐπενεχθεῖσαν τῷ τῶν ἀνθρώπων γέ- νει τοῦ θανάτου κατάραν. Ἐπειδὴ τοίνυν γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, τούτου χάριν τὸν θυμὸν τοῦ Θεοῦ ἐπ' αὐτὸν ἐπεστηρίχθαι φησί. Καὶ πάντας τοὺς μετεωρισμούς σου ἐπήγαγες ἐπ' ἐμέ. Μετεωρισμούς τὴν μετὰ σφοδρότητος ἐπι ενεχθεῖσαν τῷ τῶν ἀνθρώπων γένει ὑπὲρ τῆς τα ραβάσεως δίκην φησί. Σημαίνει δὲ πάλιν τὸν (ά νατον. Εμάκρυνας τους γνωστούς μου ἀπ' ἐμοῦ. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ πάντες αὐτὸν κατέλιπον κατά τὸν τοῦ πάθους καιρόν. "Εθεντό με βδέλυγμα εκ S. ATHANASI OPP. PARS in inferno erant prædicasset, daret resurrectio- A nem. Defet autem Jerusalem, utpote quæ exci-- disset a spe in ipsum. Ipsa autem Jerusalem sive populus, olim ceu quidam chorus erat, secundum quod portio et sors ejus nuncupabatur; quamob- rem pro Maheleth inscriptus est psalmus, quod dicitur, choreæ sive chori. Quoniam autem pro- fundum est Christi mysterium, valde subtili et spirituali mente opus est ad illud intelligendum; quare, Intellectus, inscribitur. Dicitur autem psalmus Æman esse, in Ægypto a Moyse factus. Hic autem Æman nepos erat Israelis, utpote qui descenderet ex Zara, qui erat filius Judæ filii Israelis. Utpote bonus, cum videret populi lapsum et disci- puli perniciem, preces pro iis effudit ad Patrem, ut, improbitatis minime participes, salutem et ipsi per eum nanciscerentur. ipse peccata nostra pertulit, et pro nobis dolet, jure se malis repletum ait. Et vita mea inferno uppropin- quavit. Iloc ait quia per gratiam Dei pro universo mundo gustavit mortem. tuos liber. Solus Jesus et mortuus est pro iniquitati- bus populi ductus ad mortem, juxta Isaiæ vocem 20: et mortuus cum esset solus erat liber ". Neque enim peccatum habebat quod ipsum morti faceret obno- xium. Quapropter dixit": Potestatem habeo ponen- Li animam meam, et iterum potestatem habeo sumen- di eam. lis, inquit, factus sum hominibus vulneratis et ja- centibus in sepulcris, qui cum tuum auxilium non accepissent, non acceperunt resurrectionem. Ego autem vulneratus sum, inquit, propter peccata po- puli, et in sepulcris fui, sed non ibi remansi, qua et post vulnerationem, et post depositionem in se- pulero, mei meministi. Resurrexi enim calcata morte. B C Dei vocat maledictionem mortis, hominum generi D illatam. Quia igitur maledictio pro nobis factus est, ideo furorem Dei super se confirmatum dicit. Et omnes fluctus tuos induxisti super me. Fluctus sive elationes vocat, vehementem pœnam homini- bus prævaricationis causa inflictam. Significat item mortem. tempore passionis omnes reliquerunt eum. Posue- runt me abominationem sibi. Vide quomodo etiam- III. - EXEGETICA. Isa. Lill, 8. *1 Psal. lxxxvii, 6. " Joan. x, 18. 2. Domine Deus salutis meæ, in die clamavi. 4. Quia repleta est malis anima mea. Tametsi 5. Factus sum sicut homo sine adjutorio inter mor- 6. Sicut vulnerati dormientes in sepulcris. Simi- 8. Super me confirmatus est furor tuus. Furorem 9. Longe fecisti notos meos a me. Hoc ait quia (39) Sic Vulgata Eman. Sed Græca Psalmorum exemplaria, Εθά!.
Παρόμοιος, φησὶ, γέγονα ἀνθρώποις τετραυματισμένοις καὶ κειμένοις ἐν μνήμασιν, οἳ, τῆς σῆς μὴ τυχόντες ἐπικουρίας, οὐ τετυχήκασιν ἀναστάσεως. Ἐγὼ δὲ τετραυμάτισμαι, φησὶ, διὰ τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ, καὶ ἐν τάφοις γέγονα, οὐ μὴν καὶ ἀπέμεινα· διότι μου καὶ μετὰ τὴν τρῶσιν καὶ τὴν ἐν τῷ τάφῳ κατάθεσιν ἐμνήσθης. Ἀνέστην γὰρ πατήσας τὸν θάνατον. Ἐπ’ ἐμὲ ἐπεστηρίχθη ὁ θυμός σου. Θυμὸν τοῦ Θεοῦ φησι τὴν ἐπενεχθεῖσαν τῷ τῶν ἀνθρώπων γένει τοῦ θανάτου κατάραν. Ἐπειδὴ τοίνυν γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, τούτου χάριν τὸν θυμὸν τοῦ Θεοῦ ἐπ’ αὐτὸν ἐπεστηρίχθαι φησί. Καὶ πάντας τοὺς μετεωρισμούς σου ἐπήγαγες ἐπ’ ἐμέ. Μετεωρισμοὺς τὴν μετὰ σφοδρότητος ἐπενεχθεῖσαν τῷ τῶν ἀνθρώπων γένει ὑπὲρ τῆς παραβάσεως δίκην φησί. Σημαίνει δὲ πάλιν τὸν θάνατον. Ἐμάκρυνας τοὺς γνωστούς μου ἀπ’ ἐμοῦ. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ πάντες αὐτὸν κατέλιπον κατὰ τὸν τοῦ πάθους καιρόν. Ἔθεντό με βδέλυγμα ἑαυτοῖς. Ὅρα πῶς καὶ μέχρι νῦν Ἰουδαῖοι τὸ Χριστοῦ ὄνομα βδελύσσονται. Παρεδόθην, καὶ οὐκ ἐξεπορευόμην. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ κατάκλειστον αὐτὸν γενέσθαι ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ ἀρχισυναγώγου.
ἐν ᾅδου κηρύξας πνεύμασι δωρήσηται τὴν ἀνάστα σιν. ᾿Αποκλαίεται δὲ καὶ τὴν Ἱερουσαλήμ, ἅτε δὴ ἐκπεσουμένην τῆς εἰς αὐτὸν ἐλπίδος. Αὕτη δὲ ἡ Ἱερουσαλήμ, ήτοι ὁ λαὸς, πάλαι οἷόν τις χορὸς ἦν, καθὸ καὶ μερὶς αὐτοῦ καὶ κλῆρος προσηγο ρεύετο· διὸ καὶ πρὸς Μαελὲθ ἐπιγέγραπται ὁ ψαλ μὸς, ὅ ἐστι χορείας ήτοι χοροῦ. Ἐπειδὴ δὲ βαθύ τὸ Χριστοῦ μυστήριον, καὶ λίαν λεπτής διανοίας δεῖ πνευματικῆς πρὸς τὸ συνιέναι αὐτό· τούτου χάριν Συνέσεως ἐπιγέγραπται. Λέγεται δὲ τοῦ Αἰμὰν εἶναι ὁ ψαλμός, ἐν Αἰγύπτῳ πρὸς Μωσέως πεποιημένος. Οὗτος δὲ ὁ Αἰμὰν (59) ἀπόγονος ἦν τοῦ Ἰσραὴλ, ἅτε ἔκγονος ὢν τοῦ Ζαρὰ, ὃς ἦν υἱὸς τοῦ Ἰούδα, τοῦ υἱοῦ Ἰσραήλ. Κύριε ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου, ἡμέρας ἐκέ κραξα. "Ατε ἀγαθὸς ὢν, εἰδὼς τὴν ἔκπτωσιν τοῦ λαοῦ καὶ τὴν τοῦ μαθητοῦ ἀπώλειαν, τὰς ὑπὲρ αὐτ τῶν ἀναπέμπεται πρὸς τὸν Πατέρα εὐχάς· ὅπως ἂν, τῆς κακίας μὴ μεταλαβόντες, καὶ αὐτοὶ τῆς δι' αύτ τοῦ σωτηρίας τύχοιεν. “Οτι επλήσθη κακῶν ἡ ψυχή μου. Εἰ καὶ αι τὸς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἐβάστασε, καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται, εἰκότως καὶ κακῶν ἐμπέπλησταί φησι. Καὶ ἡ ζωή μου τῷ ᾅδῃ ἤγγισε. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ ὑπὲρ παντός χάριτι Θεοῦ ἐγεύσατο θα νάτου. Εγενήθην ὡσεὶ ἄνθρωπος αβοήθητος ἐν νε- κροῖς ἐλεύθερος. Μόνος Ἰησοῦς καὶ ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἀνομιῶν τοῦ λαοῦ ἀγόμενος εἰς θάνατον, κατα τὴν Ἡσαΐου φωνήν· καὶ νεκρὸς ἂν ἐλεύθερος ἦν μέσ νος· οὐ γὰρ εἶχεν ἁμαρτίαν τὴν κάτοχον αὐτὸν ποιοῦσαν θανάτῳ. Διὸ καὶ ἔλεγεν• Εξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχήν μου, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Ωσεί τραυματίαι καθεύδοντες ἐν τάφῳ. Παρ όμοιος, φησί, γέγονα ἀνθρώποις τετραυματισμένοις καὶ κειμένοις ἐν μνήμασιν, οι, τῆς σῆς μή τυχόν- τες ἐπικουρίας, οὐ τετυχήκασιν ἀναστάσεως. Ἐγὼ δὲ τετραυμάτισμαι, φησί, διὰ τὰς ἁμαρτίας του λαοῦ, καὶ ἐν τάφοις γέγονα, οὐ μὴν καὶ ἀπέμεινα· διότι μου καὶ μετὰ τὴν τρῶσιν καὶ τὴν ἐν τῷ τάξῳ κατάθεσιν εμνήσθης. Ανέστην γὰρ πατήσας τὸν θάνατον. Επ' ἐμὲ ἐπεστηρίχθη ό θυμός σου. Θυμὸν τοῦ Θεοῦ φησι τὴν ἐπενεχθεῖσαν τῷ τῶν ἀνθρώπων γέ- νει τοῦ θανάτου κατάραν. Ἐπειδὴ τοίνυν γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, τούτου χάριν τὸν θυμὸν τοῦ Θεοῦ ἐπ' αὐτὸν ἐπεστηρίχθαι φησί. Καὶ πάντας τοὺς μετεωρισμούς σου ἐπήγαγες ἐπ' ἐμέ. Μετεωρισμούς τὴν μετὰ σφοδρότητος ἐπι ενεχθεῖσαν τῷ τῶν ἀνθρώπων γένει ὑπὲρ τῆς τα ραβάσεως δίκην φησί. Σημαίνει δὲ πάλιν τὸν (ά νατον. Εμάκρυνας τους γνωστούς μου ἀπ' ἐμοῦ. Τοῦτό φησιν, ἐπειδὴ πάντες αὐτὸν κατέλιπον κατά τὸν τοῦ πάθους καιρόν. "Εθεντό με βδέλυγμα εκ S. ATHANASI OPP. PARS in inferno erant prædicasset, daret resurrectio- A nem. Defet autem Jerusalem, utpote quæ exci-- disset a spe in ipsum. Ipsa autem Jerusalem sive populus, olim ceu quidam chorus erat, secundum quod portio et sors ejus nuncupabatur; quamob- rem pro Maheleth inscriptus est psalmus, quod dicitur, choreæ sive chori. Quoniam autem pro- fundum est Christi mysterium, valde subtili et spirituali mente opus est ad illud intelligendum; quare, Intellectus, inscribitur. Dicitur autem psalmus Æman esse, in Ægypto a Moyse factus. Hic autem Æman nepos erat Israelis, utpote qui descenderet ex Zara, qui erat filius Judæ filii Israelis. Utpote bonus, cum videret populi lapsum et disci- puli perniciem, preces pro iis effudit ad Patrem, ut, improbitatis minime participes, salutem et ipsi per eum nanciscerentur. ipse peccata nostra pertulit, et pro nobis dolet, jure se malis repletum ait. Et vita mea inferno uppropin- quavit. Iloc ait quia per gratiam Dei pro universo mundo gustavit mortem. tuos liber. Solus Jesus et mortuus est pro iniquitati- bus populi ductus ad mortem, juxta Isaiæ vocem 20: et mortuus cum esset solus erat liber ". Neque enim peccatum habebat quod ipsum morti faceret obno- xium. Quapropter dixit": Potestatem habeo ponen- Li animam meam, et iterum potestatem habeo sumen- di eam. lis, inquit, factus sum hominibus vulneratis et ja- centibus in sepulcris, qui cum tuum auxilium non accepissent, non acceperunt resurrectionem. Ego autem vulneratus sum, inquit, propter peccata po- puli, et in sepulcris fui, sed non ibi remansi, qua et post vulnerationem, et post depositionem in se- pulero, mei meministi. Resurrexi enim calcata morte. B C Dei vocat maledictionem mortis, hominum generi D illatam. Quia igitur maledictio pro nobis factus est, ideo furorem Dei super se confirmatum dicit. Et omnes fluctus tuos induxisti super me. Fluctus sive elationes vocat, vehementem pœnam homini- bus prævaricationis causa inflictam. Significat item mortem. tempore passionis omnes reliquerunt eum. Posue- runt me abominationem sibi. Vide quomodo etiam- III. - EXEGETICA. Isa. Lill, 8. *1 Psal. lxxxvii, 6. " Joan. x, 18. 2. Domine Deus salutis meæ, in die clamavi. 4. Quia repleta est malis anima mea. Tametsi 5. Factus sum sicut homo sine adjutorio inter mor- 6. Sicut vulnerati dormientes in sepulcris. Simi- 8. Super me confirmatus est furor tuus. Furorem 9. Longe fecisti notos meos a me. Hoc ait quia (39) Sic Vulgata Eman. Sed Græca Psalmorum exemplaria, Εθά!.
PG 27:381Οἱ ὀφθαλμοί μου ἠσθένησαν ἀπὸ πτωχείας. Ἀπεκλαιόμην, φησὶν, ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, ἰδὼν αὐτοὺς τοῦ κατὰ Θεὸν πλούτου ἐκπεσουμένους καὶ εἰς πτωχείαν κατενηνεγμένους ἐσχάτην. Ἐκέκραξα πρὸς σὲ, Κύριε, ὅλην τὴν ἡμέραν. Ἕνα τοίνυν πόρον δὸς τῆς τῶν δεινῶν ἀπαλλαγῆς, τὴν σὴν, Δέσποτα, προμηθείαν. Ἐκτείνων γὰρ ἀεὶ τὰς χεῖρας ἀντιβολῶ σε. Τὴν πικρὰν δὲ τῆς ψυχῆς ὀδύνην τοῦτο τὸ σχῆμα δηλοῖ. Ὑπὸ γὰρ τῆς χρείας ἀναγκαζόμενος, σπουδαιότερόν τις ἱκετεύει τὸν δοῦναι δυνάμενον. Μὴ τοῖς νεκροῖς ποιήσεις θαυμάσια; Ἰατροὶ ἀναστήσουσι; Τὰς αἰτίας ἡμᾶς διδάσκει τῆς εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ καθόδου, μονονουχὶ λέγων· Ἐπειδὴ οὔτε νεκροῖς δυνατὸν, φησὶ, ποιήσασθαι θαυμάσια, οὔτε ἰατροῖς ἀναστῆσαι, ἵνα ἐξομολογήσωνταί σοι, οὔτε μὴν οἱ ἐν τῇ ἀπωλείᾳ δυνατοὶ ἦσαν γνῶναί σου τὴν ἀλήθειαν· τούτου χάριν, ὦ Πάτερ, καὶ τοῖς ἐν ᾅδου καταλελόγισμαι· ἵνα ἀναστάντες οἱ ἐν τῇ ἐπιλελησμένῃ γῇ καὶ τῶν θαυμασίων σου πεῖραν λάβοιεν, καὶ διηγήσωνται οἱ πάλαι ἐν τῷ σκότει τὴν ἀλήθειάν σου. Μὴ διηγήσεταί τις ἐν τῷ τάφῳ τὸ ἔλεός σου;
Α τοὺς γνωστούς μου ἀπὸ ταλαιπωρίας. Ταλαιπω ρίαν τὸν τοῦ πάθους καιρὸν κατασημαίνει. Λέγει οὖν, ὡς παρὰ τὸ πάθος αὐτὸν καὶ οἱ φίλοι καὶ οἱ γνώρι μοι εγκατέλιπον. Ἐπειδὴ δὲ γέγονεν ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, ἐν δὲ τῷ σταυρῷ καταλέλειπται παρὰ τῶν μαθητῶν· τού του χάριν τὸν Πατέρα αὐτοῦ μακρύναι τους φίλους καὶ τοὺς γνωρίμους λέγει. Τu, ο ΨΑΛΜΟΣ συνέσεως Αἰθὰμ τῷ Ἰσραηλίτῃ. ΠΗ. Υπόθεσις. Ἐν τοῖς παροῦσι τὴν ἐκ σπέρματος Δαυτό γέννησιν τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ θεσπίζει, καὶ μὴν καὶ τὸ πάθος τὸ σωτήριον ὁ ὑπέμεινεν ὑπὲρ ἡμῶν. Συνέσεως δὲ ἐπιγέγραπται, ἐπειδὴ πνευματικοῦ μάλιστα χρεία νοῦ πρὸς τὸ νοῆσαι τὸ βάθος τῶν αὐτοῦ μυστηρίων. Τὰ δὲ περὶ τοῦ Αἰμά, ὡς καὶ οὗτος προφήτης ἦν, ἐν τοῖς προλαβοῦσι σε φῶς διηγόρευται. Τὰ ἐλέη σου, Κύριε, εἰς τὸν αἰῶνα ᾄσομαι. Καὶ ποῖα τὰ ἐλέη τοῦ Κυρίου, ἃ πεποίηκεν εἰς ἡμᾶς, ἃ καὶ ἄδειν ὀφείλομεν; ἢ τὸ καθελεῖν μὲν τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, καὶ αὐτὸ τοῦ διαβόλου τὸ κράτος· ἐλευθερῶσαι δὲ ἡμᾶς ἁμαρτίας καὶ θανάτου. Εἰς γε- νεὰν καὶ γενεὰν ἀπαγγελῶ τὴν ἀλήθειάν σου ἐν τῷ στόματί μου. Αλήθεια μὲν τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, ὃν καὶ εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἐπὶ στόματος οἱ ἅγιοι φέρ ρουσιν· ἔστι γὰρ ὁ λόγος ὡς ἀπὸ τοῦ ἀποστολικοῦ χορού. Ὅτι εἶπας· Εἰς τὸν αἰῶνα ἔλεος οικοδομηθήσε ται. Σὺ, ὦ Δέσποτα, φησίν, ἐπαγγείλασθαι κατηξίωσας, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα διηνεκῶς ἔλεος μέγα καὶ θαυμα στὸν οἰκοδομηθήσεται· ὅ ἐστι κατασκευασθήσεται, ἤγουν ἐγερθήσεται. Τὸ γὰρ οἰκοδομούμενον ἐγείρεται πως καὶ ἀνίσταται. Ἔστι δὲ τοῦτο ἡ διὰ Χριστοῦ σω- τηρία καὶ χάρις. Τὸ μὲν ἔλεος τοῦ Θεοῦ τοὺς ἀνθρώ τους οἰκοδομεῖ, ἡ δὲ ἀλήθεια ἑτοιμάζει τὰς ἁγία; δυνάμεις. Ετοιμασθήσεται ἡ ἀλήθειά σου. Ὥσπερ ἡ διὰ Χριστοῦ σωτηρία ἔλεος καὶ χάρις, οὕτω καὶ ἡ ἀλήθεια πάλιν καλεῖται, ἢ καὶ μέχρις ουρανων εγη γερται, φησί, διὰ τοῦ αἵματος, εἴτε ἐπὶ γῆς εἴτε ἐν οὐρανῷ. Διεθέμην διαθήκην τοῖς ἐκλεκτοῖς μου· Α6- ραάμ, φησὶ, καὶ Ἰακώβ· τούτοις γὰρ δὴ τὰς περὶ Χρι- στοῦ ἐπαγγελίας δέδωκε κατὰ τὸ εἰρημένον· Καὶ ἐνευλογηθήσονται ἐν τῷ σπέρματί σου πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς. Ἀμοσα Δαυΐδ τῷ δούλῳ μου. Καὶ ποῦ ὤμοσεν ἢ ἐν τῷ εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· Καὶ ἔσται ὅταν πληρωθώσιν αἱ ἡμέραι σου, καὶ κοιμηθήση μετὰ τῶν πατέρων σου· ἀναστήσεται ἐκ τοῦ σπέρματός σου ἄλλος, ὃς ἔσται ἐκ τῆς κοιλίας σου. Καὶ ἑτοιμάσω εἰς τὸν αἰῶνα τὴν βασιλείαν αὐτοῦ. Αὐτὸς οἰκοδομήσει οἶκον τῷ ὀνόματί μου. Καὶ ἀνορθώσω τὴν βασιλείαν αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐγὼ ἔσομαι αὐτῷ εἰς πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς υἱόν. Εξομολογήσονται οι ουρανοὶ τα θαυμάσιά σου. Τοῦτό φησι διὰ τοῦ γεννηθέντος Χριστοῦ, καὶ ποιμέσι | S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. , - meos a miseria. Miseriam vocat passionis tempus. Ait igitur tempore passionis amicos et notos reli- quisse ipsum. Ac quoniam factus est Patri obe- diens usque ad mortem, mortem autem crucis " in cruce autem relictus est a discipulis, ideo Patreni suum elongasse amicos et notos dicit. cum Hebr., Etham Ezrahitæ]. LXXXVI)I. Argumentum. In praesentibus Christi ex semine David generatio- nem, et ejus regnum, vaticinatur, insuperque salutarem passionem quam pro nobis sustinuit. Intellectus autem inscriptus est, quia spirituali mente opus est maxime ad intelligendam myste- B riorum ejus profunditatem. De Æman autem, quod et ipse propheta fuerit, in præcedentibus jam enarratum est. tabo. Et quas misericordias Domini? quasnam erga nos effecit, quas cantare debeamus ? nimirum quod principatus et potestates de medio sustulerit, et ipsum diaboli imperium : nosque liberaverit a pec- cato et morte. In generationem et generationem an- nuntiabo veritatem tuam in ore meo. Veritas Patris est Filius, quem sancti in generationem et genera- tionem in ore gestant: sermo enim quasi ab apo- stolico choro procedit. cdifcabitur. inquit, Domine, dignatus es polliceri, in æternum misericordiam magnam et mirabilem assidue ædificandam in cœlis, id est preparandan, sive excitandam. Nam quol edifica- tur quodammodo excitatur et erigitur. Est autem illud salus et gratia per Christum data. Misericor- dia quidem Dei homines ædificat, veritas autem præparat sanctas virtutes. Præparabitur veritas tua. Quemadmodum salus Christi misericordia et gratia vocatur, ita quoque vocatur veritas, quæ usque ad cœlos, ait, excitata est per sanguinem, sive in terra sive in coelo. inquit, et Jacobo : iis enim promissiones de Chri- sto dedit, juxta id quo: dictum est : Et benedicen- tur in semine tuo omnes tribus terræ ". Juravi Da- vid servo meo. Et ubinam juravit, nisi cum diceret illi: Et erit pos!quam impleti fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, exsurget de semine tuo alius, qui erit ex ventre tuo : Et præparabo in æter- num regnum ejus. Ipse ædificabit domum nomini meo. Et erigam regnum ejus in sæculum. Ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium **? C D Christum natum, et quod angeli pastoribus annun - » Philipp. 11, 8. * Gen. xxx, 18. Paral. xvΙ, 11-14. I 1. PSALMUS intellectus Atham Israelitæ [Vulg. 2. Misericordias tuas, Domine, in æternum can- 5. Quoniam dixisti : In æternum misericordia 4. Disposui testamentum electis meis, Abrahamo, 5. Confitebuntur cœli mirabilia tua. Hoc ait ob
Μὴ δυνατὸν, φησὶ, τοὺς εἰς κόνιν διαλυθέντας νεκροὺς καὶ ἐν τῷ ζόφῳ τοῦ θανάτου διάγοντας, καὶ λήθῃ παραδεδομένους, τῆς σῆς ἔσεσθαι φιλανθρωπίας, καὶ τῶν σῶν θαυμάτων θεατὰς καταστῆσαι; Μὴ γνωσθήσεται ἐν τῷ σκότει τὰ θαυμάσιά σου; Ὥσπερ ἐν τοῖς ἀπολωλόσιν οὐκ ἔστιν ἀλήθεια, οὕτως ἐν τοῖς ἐσκοτισμένοις οὐκ ἔστι θαυμάσια. Γῆ ἐπιλελησμένη ἐστὶ ψυχὴ λογικὴ τῶν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐστερημένη καρπῶν. Ἵνα τί, Κύριε, ἀπωθεῖς τὴν ψυχήν μου, ἀποστρέφεις τὸ πρόσωπόν σου ἀπ’ ἐμοῦ; Ὁ μὲν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ προσηύχετο, οἱ δὲ ἀναξίους ἑαυτοὺς τῆς σωτηρίας δι’ ὑπερβολὴν κακίας ἀποφαίνονται· οἱονεὶ ἄπρακτον αὐτοῦ τὴν ὑπὲρ αὐτῶν καθιστῶντες εὐχήν. Πτωχός εἰμι ἐγὼ καὶ ἐν κόποις ἐκ νεότητός μου. Πτωχὸς μὲν διὰ τὸ δούλου λαβεῖν μορφήν· ἐν κόποις δὲ ἐκ νεότητος, διότι ἐκ σπαργάνων αὐτῶν ἐπεβουλεύετο παρά τε Ἡρώδου καὶ τῶν ὁμοίων αὐτῷ. Ὑψωθεὶς δὲ ἐταπεινώθην καὶ ἐξηπορήθην. Ὕψωσιν μὲν τὴν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ἄνοδόν φησι, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπ’ αὐτοῦ· Ὅταν ὑψώσητε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ δὲ, ἐταπεινώθην, διὰ τὴν μέχρις ᾅδου κάθοδον λέγει. Ἐπ’ ἐμὲ διῆλθον αἱ ὀργαί σου.
Α τοὺς γνωστούς μου ἀπὸ ταλαιπωρίας. Ταλαιπω ρίαν τὸν τοῦ πάθους καιρὸν κατασημαίνει. Λέγει οὖν, ὡς παρὰ τὸ πάθος αὐτὸν καὶ οἱ φίλοι καὶ οἱ γνώρι μοι εγκατέλιπον. Ἐπειδὴ δὲ γέγονεν ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, ἐν δὲ τῷ σταυρῷ καταλέλειπται παρὰ τῶν μαθητῶν· τού του χάριν τὸν Πατέρα αὐτοῦ μακρύναι τους φίλους καὶ τοὺς γνωρίμους λέγει. Τu, ο ΨΑΛΜΟΣ συνέσεως Αἰθὰμ τῷ Ἰσραηλίτῃ. ΠΗ. Υπόθεσις. Ἐν τοῖς παροῦσι τὴν ἐκ σπέρματος Δαυτό γέννησιν τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ θεσπίζει, καὶ μὴν καὶ τὸ πάθος τὸ σωτήριον ὁ ὑπέμεινεν ὑπὲρ ἡμῶν. Συνέσεως δὲ ἐπιγέγραπται, ἐπειδὴ πνευματικοῦ μάλιστα χρεία νοῦ πρὸς τὸ νοῆσαι τὸ βάθος τῶν αὐτοῦ μυστηρίων. Τὰ δὲ περὶ τοῦ Αἰμά, ὡς καὶ οὗτος προφήτης ἦν, ἐν τοῖς προλαβοῦσι σε φῶς διηγόρευται. Τὰ ἐλέη σου, Κύριε, εἰς τὸν αἰῶνα ᾄσομαι. Καὶ ποῖα τὰ ἐλέη τοῦ Κυρίου, ἃ πεποίηκεν εἰς ἡμᾶς, ἃ καὶ ἄδειν ὀφείλομεν; ἢ τὸ καθελεῖν μὲν τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, καὶ αὐτὸ τοῦ διαβόλου τὸ κράτος· ἐλευθερῶσαι δὲ ἡμᾶς ἁμαρτίας καὶ θανάτου. Εἰς γε- νεὰν καὶ γενεὰν ἀπαγγελῶ τὴν ἀλήθειάν σου ἐν τῷ στόματί μου. Αλήθεια μὲν τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, ὃν καὶ εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἐπὶ στόματος οἱ ἅγιοι φέρ ρουσιν· ἔστι γὰρ ὁ λόγος ὡς ἀπὸ τοῦ ἀποστολικοῦ χορού. Ὅτι εἶπας· Εἰς τὸν αἰῶνα ἔλεος οικοδομηθήσε ται. Σὺ, ὦ Δέσποτα, φησίν, ἐπαγγείλασθαι κατηξίωσας, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα διηνεκῶς ἔλεος μέγα καὶ θαυμα στὸν οἰκοδομηθήσεται· ὅ ἐστι κατασκευασθήσεται, ἤγουν ἐγερθήσεται. Τὸ γὰρ οἰκοδομούμενον ἐγείρεται πως καὶ ἀνίσταται. Ἔστι δὲ τοῦτο ἡ διὰ Χριστοῦ σω- τηρία καὶ χάρις. Τὸ μὲν ἔλεος τοῦ Θεοῦ τοὺς ἀνθρώ τους οἰκοδομεῖ, ἡ δὲ ἀλήθεια ἑτοιμάζει τὰς ἁγία; δυνάμεις. Ετοιμασθήσεται ἡ ἀλήθειά σου. Ὥσπερ ἡ διὰ Χριστοῦ σωτηρία ἔλεος καὶ χάρις, οὕτω καὶ ἡ ἀλήθεια πάλιν καλεῖται, ἢ καὶ μέχρις ουρανων εγη γερται, φησί, διὰ τοῦ αἵματος, εἴτε ἐπὶ γῆς εἴτε ἐν οὐρανῷ. Διεθέμην διαθήκην τοῖς ἐκλεκτοῖς μου· Α6- ραάμ, φησὶ, καὶ Ἰακώβ· τούτοις γὰρ δὴ τὰς περὶ Χρι- στοῦ ἐπαγγελίας δέδωκε κατὰ τὸ εἰρημένον· Καὶ ἐνευλογηθήσονται ἐν τῷ σπέρματί σου πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς. Ἀμοσα Δαυΐδ τῷ δούλῳ μου. Καὶ ποῦ ὤμοσεν ἢ ἐν τῷ εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· Καὶ ἔσται ὅταν πληρωθώσιν αἱ ἡμέραι σου, καὶ κοιμηθήση μετὰ τῶν πατέρων σου· ἀναστήσεται ἐκ τοῦ σπέρματός σου ἄλλος, ὃς ἔσται ἐκ τῆς κοιλίας σου. Καὶ ἑτοιμάσω εἰς τὸν αἰῶνα τὴν βασιλείαν αὐτοῦ. Αὐτὸς οἰκοδομήσει οἶκον τῷ ὀνόματί μου. Καὶ ἀνορθώσω τὴν βασιλείαν αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐγὼ ἔσομαι αὐτῷ εἰς πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς υἱόν. Εξομολογήσονται οι ουρανοὶ τα θαυμάσιά σου. Τοῦτό φησι διὰ τοῦ γεννηθέντος Χριστοῦ, καὶ ποιμέσι | S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. , - meos a miseria. Miseriam vocat passionis tempus. Ait igitur tempore passionis amicos et notos reli- quisse ipsum. Ac quoniam factus est Patri obe- diens usque ad mortem, mortem autem crucis " in cruce autem relictus est a discipulis, ideo Patreni suum elongasse amicos et notos dicit. cum Hebr., Etham Ezrahitæ]. LXXXVI)I. Argumentum. In praesentibus Christi ex semine David generatio- nem, et ejus regnum, vaticinatur, insuperque salutarem passionem quam pro nobis sustinuit. Intellectus autem inscriptus est, quia spirituali mente opus est maxime ad intelligendam myste- B riorum ejus profunditatem. De Æman autem, quod et ipse propheta fuerit, in præcedentibus jam enarratum est. tabo. Et quas misericordias Domini? quasnam erga nos effecit, quas cantare debeamus ? nimirum quod principatus et potestates de medio sustulerit, et ipsum diaboli imperium : nosque liberaverit a pec- cato et morte. In generationem et generationem an- nuntiabo veritatem tuam in ore meo. Veritas Patris est Filius, quem sancti in generationem et genera- tionem in ore gestant: sermo enim quasi ab apo- stolico choro procedit. cdifcabitur. inquit, Domine, dignatus es polliceri, in æternum misericordiam magnam et mirabilem assidue ædificandam in cœlis, id est preparandan, sive excitandam. Nam quol edifica- tur quodammodo excitatur et erigitur. Est autem illud salus et gratia per Christum data. Misericor- dia quidem Dei homines ædificat, veritas autem præparat sanctas virtutes. Præparabitur veritas tua. Quemadmodum salus Christi misericordia et gratia vocatur, ita quoque vocatur veritas, quæ usque ad cœlos, ait, excitata est per sanguinem, sive in terra sive in coelo. inquit, et Jacobo : iis enim promissiones de Chri- sto dedit, juxta id quo: dictum est : Et benedicen- tur in semine tuo omnes tribus terræ ". Juravi Da- vid servo meo. Et ubinam juravit, nisi cum diceret illi: Et erit pos!quam impleti fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, exsurget de semine tuo alius, qui erit ex ventre tuo : Et præparabo in æter- num regnum ejus. Ipse ædificabit domum nomini meo. Et erigam regnum ejus in sæculum. Ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium **? C D Christum natum, et quod angeli pastoribus annun - » Philipp. 11, 8. * Gen. xxx, 18. Paral. xvΙ, 11-14. I 1. PSALMUS intellectus Atham Israelitæ [Vulg. 2. Misericordias tuas, Domine, in æternum can- 5. Quoniam dixisti : In æternum misericordia 4. Disposui testamentum electis meis, Abrahamo, 5. Confitebuntur cœli mirabilia tua. Hoc ait ob
Πᾶσαν, φησὶν, ἐκίνησας κατ’ ἐμοῦ τὴν ὀργήν· καὶ ταῖς φοβερωτάταις με διετάραξας τιμωρίαις, καὶ ταύταις καθάπερ ὕδασιν ὑποβρύχιόν με πεποίηκας. Ἐμάκρυνας ἀπ’ ἐμοῦ φίλον καὶ πλησίον καὶ τοὺς γνωστούς μου ἀπὸ ταλαιπωρίας. Ταλαιπωρίαν τὸν τοῦ πάθους καιρὸν κατασημαίνει. Λέγει οὖν, ὡς παρὰ τὸ πάθος αὐτὸν καὶ οἱ φίλοι καὶ οἱ γνώριμοι ἐγκατέλιπον. Ἐπειδὴ δὲ γέγονεν ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, ἐν δὲ τῷ σταυρῷ καταλέλειπται παρὰ τῶν μαθητῶν· τούτου χάριν τὸν Πατέρα αὐτοῦ μακρῦναι τοὺς φίλους καὶ τοὺς γνωρίμους λέγει.
Α τοὺς γνωστούς μου ἀπὸ ταλαιπωρίας. Ταλαιπω ρίαν τὸν τοῦ πάθους καιρὸν κατασημαίνει. Λέγει οὖν, ὡς παρὰ τὸ πάθος αὐτὸν καὶ οἱ φίλοι καὶ οἱ γνώρι μοι εγκατέλιπον. Ἐπειδὴ δὲ γέγονεν ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, ἐν δὲ τῷ σταυρῷ καταλέλειπται παρὰ τῶν μαθητῶν· τού του χάριν τὸν Πατέρα αὐτοῦ μακρύναι τους φίλους καὶ τοὺς γνωρίμους λέγει. Τu, ο ΨΑΛΜΟΣ συνέσεως Αἰθὰμ τῷ Ἰσραηλίτῃ. ΠΗ. Υπόθεσις. Ἐν τοῖς παροῦσι τὴν ἐκ σπέρματος Δαυτό γέννησιν τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ θεσπίζει, καὶ μὴν καὶ τὸ πάθος τὸ σωτήριον ὁ ὑπέμεινεν ὑπὲρ ἡμῶν. Συνέσεως δὲ ἐπιγέγραπται, ἐπειδὴ πνευματικοῦ μάλιστα χρεία νοῦ πρὸς τὸ νοῆσαι τὸ βάθος τῶν αὐτοῦ μυστηρίων. Τὰ δὲ περὶ τοῦ Αἰμά, ὡς καὶ οὗτος προφήτης ἦν, ἐν τοῖς προλαβοῦσι σε φῶς διηγόρευται. Τὰ ἐλέη σου, Κύριε, εἰς τὸν αἰῶνα ᾄσομαι. Καὶ ποῖα τὰ ἐλέη τοῦ Κυρίου, ἃ πεποίηκεν εἰς ἡμᾶς, ἃ καὶ ἄδειν ὀφείλομεν; ἢ τὸ καθελεῖν μὲν τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, καὶ αὐτὸ τοῦ διαβόλου τὸ κράτος· ἐλευθερῶσαι δὲ ἡμᾶς ἁμαρτίας καὶ θανάτου. Εἰς γε- νεὰν καὶ γενεὰν ἀπαγγελῶ τὴν ἀλήθειάν σου ἐν τῷ στόματί μου. Αλήθεια μὲν τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, ὃν καὶ εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἐπὶ στόματος οἱ ἅγιοι φέρ ρουσιν· ἔστι γὰρ ὁ λόγος ὡς ἀπὸ τοῦ ἀποστολικοῦ χορού. Ὅτι εἶπας· Εἰς τὸν αἰῶνα ἔλεος οικοδομηθήσε ται. Σὺ, ὦ Δέσποτα, φησίν, ἐπαγγείλασθαι κατηξίωσας, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα διηνεκῶς ἔλεος μέγα καὶ θαυμα στὸν οἰκοδομηθήσεται· ὅ ἐστι κατασκευασθήσεται, ἤγουν ἐγερθήσεται. Τὸ γὰρ οἰκοδομούμενον ἐγείρεται πως καὶ ἀνίσταται. Ἔστι δὲ τοῦτο ἡ διὰ Χριστοῦ σω- τηρία καὶ χάρις. Τὸ μὲν ἔλεος τοῦ Θεοῦ τοὺς ἀνθρώ τους οἰκοδομεῖ, ἡ δὲ ἀλήθεια ἑτοιμάζει τὰς ἁγία; δυνάμεις. Ετοιμασθήσεται ἡ ἀλήθειά σου. Ὥσπερ ἡ διὰ Χριστοῦ σωτηρία ἔλεος καὶ χάρις, οὕτω καὶ ἡ ἀλήθεια πάλιν καλεῖται, ἢ καὶ μέχρις ουρανων εγη γερται, φησί, διὰ τοῦ αἵματος, εἴτε ἐπὶ γῆς εἴτε ἐν οὐρανῷ. Διεθέμην διαθήκην τοῖς ἐκλεκτοῖς μου· Α6- ραάμ, φησὶ, καὶ Ἰακώβ· τούτοις γὰρ δὴ τὰς περὶ Χρι- στοῦ ἐπαγγελίας δέδωκε κατὰ τὸ εἰρημένον· Καὶ ἐνευλογηθήσονται ἐν τῷ σπέρματί σου πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς. Ἀμοσα Δαυΐδ τῷ δούλῳ μου. Καὶ ποῦ ὤμοσεν ἢ ἐν τῷ εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· Καὶ ἔσται ὅταν πληρωθώσιν αἱ ἡμέραι σου, καὶ κοιμηθήση μετὰ τῶν πατέρων σου· ἀναστήσεται ἐκ τοῦ σπέρματός σου ἄλλος, ὃς ἔσται ἐκ τῆς κοιλίας σου. Καὶ ἑτοιμάσω εἰς τὸν αἰῶνα τὴν βασιλείαν αὐτοῦ. Αὐτὸς οἰκοδομήσει οἶκον τῷ ὀνόματί μου. Καὶ ἀνορθώσω τὴν βασιλείαν αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐγὼ ἔσομαι αὐτῷ εἰς πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς υἱόν. Εξομολογήσονται οι ουρανοὶ τα θαυμάσιά σου. Τοῦτό φησι διὰ τοῦ γεννηθέντος Χριστοῦ, καὶ ποιμέσι | S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. , - meos a miseria. Miseriam vocat passionis tempus. Ait igitur tempore passionis amicos et notos reli- quisse ipsum. Ac quoniam factus est Patri obe- diens usque ad mortem, mortem autem crucis " in cruce autem relictus est a discipulis, ideo Patreni suum elongasse amicos et notos dicit. cum Hebr., Etham Ezrahitæ]. LXXXVI)I. Argumentum. In praesentibus Christi ex semine David generatio- nem, et ejus regnum, vaticinatur, insuperque salutarem passionem quam pro nobis sustinuit. Intellectus autem inscriptus est, quia spirituali mente opus est maxime ad intelligendam myste- B riorum ejus profunditatem. De Æman autem, quod et ipse propheta fuerit, in præcedentibus jam enarratum est. tabo. Et quas misericordias Domini? quasnam erga nos effecit, quas cantare debeamus ? nimirum quod principatus et potestates de medio sustulerit, et ipsum diaboli imperium : nosque liberaverit a pec- cato et morte. In generationem et generationem an- nuntiabo veritatem tuam in ore meo. Veritas Patris est Filius, quem sancti in generationem et genera- tionem in ore gestant: sermo enim quasi ab apo- stolico choro procedit. cdifcabitur. inquit, Domine, dignatus es polliceri, in æternum misericordiam magnam et mirabilem assidue ædificandam in cœlis, id est preparandan, sive excitandam. Nam quol edifica- tur quodammodo excitatur et erigitur. Est autem illud salus et gratia per Christum data. Misericor- dia quidem Dei homines ædificat, veritas autem præparat sanctas virtutes. Præparabitur veritas tua. Quemadmodum salus Christi misericordia et gratia vocatur, ita quoque vocatur veritas, quæ usque ad cœlos, ait, excitata est per sanguinem, sive in terra sive in coelo. inquit, et Jacobo : iis enim promissiones de Chri- sto dedit, juxta id quo: dictum est : Et benedicen- tur in semine tuo omnes tribus terræ ". Juravi Da- vid servo meo. Et ubinam juravit, nisi cum diceret illi: Et erit pos!quam impleti fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, exsurget de semine tuo alius, qui erit ex ventre tuo : Et præparabo in æter- num regnum ejus. Ipse ædificabit domum nomini meo. Et erigam regnum ejus in sæculum. Ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium **? C D Christum natum, et quod angeli pastoribus annun - » Philipp. 11, 8. * Gen. xxx, 18. Paral. xvΙ, 11-14. I 1. PSALMUS intellectus Atham Israelitæ [Vulg. 2. Misericordias tuas, Domine, in æternum can- 5. Quoniam dixisti : In æternum misericordia 4. Disposui testamentum electis meis, Abrahamo, 5. Confitebuntur cœli mirabilia tua. Hoc ait ob
Psalm 19ΨΑΛΜΟΣ 19
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:384ΨΑΛΜΟΣ συνέσεως Αἰθὰμ τῷ Ἰσραηλίτῃ. ΠΗ. Ὑπόθεσις. Ἐν τοῖς παροῦσι τὴν ἐκ σπέρματος Δαυὶ̈δ γέννησιν τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ θεσπίζει, καὶ μὴν καὶ τὸ πάθος τὸ σωτήριον ὃ ὑπέμεινεν ὑπὲρ ἡμῶν. Συνέσεως δὲ ἐπιγέγραπται, ἐπειδὴ πνευματικοῦ μάλιστα χρεία νοῦ πρὸς τὸ νοῆσαι τὸ βάθος τῶν αὐτοῦ μυστηρίων. Τὰ δὲ περὶ τοῦ Αἰμὰν, ὡς καὶ οὗτος προφήτης ἦν, ἐν τοῖς προλαβοῦσι σαφῶς διηγόρευται. Τὰ ἐλέη σου, Κύριε, εἰς τὸν αἰῶνα ᾄσομαι. Καὶ ποῖα τὰ ἐλέη τοῦ Κυρίου, ἃ πεποίηκεν εἰς ἡμᾶς, ἃ καὶ ᾄδειν ὀφείλομεν;
ἢ τὸ καθελεῖν μὲν τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, καὶ αὐτὸ τοῦ διαβόλου τὸ κράτος· ἐλευθερῶσαι δὲ ἡμᾶς ἁμαρτίας καὶ θανάτου. Εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἀπαγγελῶ τὴν ἀλήθειάν σου ἐν τῷ στόματί μου. Ἀλήθεια μὲν τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ὃν καὶ εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν ἐπὶ στόματος οἱ ἅγιοι φέρουσιν· ἔστι γὰρ ὁ λόγος ὡς ἀπὸ τοῦ ἀποστολικοῦ χοροῦ. Ὅτι εἶπας· Εἰς τὸν αἰῶνα ἔλεος οἰκοδομηθήσεται. Σὺ, ὦ Δέσποτα, φησὶν, ἐπαγγείλασθαι κατηξίωσας, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα διηνεκῶς ἔλεος μέγα καὶ θαυμαστὸν οἰκοδομηθήσεται· ὅ ἐστι κατασκευασθήσεται, ἤγουν ἐγερθήσεται. Τὸ γὰρ οἰκοδομούμενον ἐγείρεταί πως καὶ ἀνίσταται. Ἔστι δὲ τοῦτο ἡ διὰ Χριστοῦ σωτηρία καὶ χάρις. Τὸ μὲν ἔλεος τοῦ Θεοῦ τοὺς ἀνθρώπους οἰκοδομεῖ, ἡ δὲ ἀλήθεια ἑτοιμάζει τὰς ἁγίας δυνάμεις. Ἑτοιμασθήσεται ἡ ἀλήθειά σου. Ὥσπερ ἡ διὰ Χριστοῦ σωτηρία ἔλεος καὶ χάρις, οὕτω καὶ ἡ ἀλήθεια πάλιν καλεῖται, ἢ καὶ μέχρις οὐρανῶν ἐγηγερται, φησὶ, διὰ τοῦ αἵματος, εἴτε ἐπὶ γῆς εἴτε ἐν οὐρανῷ. Διεθέμην διαθήκην τοῖς ἐκλεκτοῖς μου· Ἀβραὰμ, φησὶ, καὶ Ἰακώβ· τούτοις γὰρ δὴ τὰς περὶ Χριστοῦ ἐπαγγελίας δέδωκε κατὰ τὸ εἰρημένον·
Καὶ ἐνευλογηθήσονται ἐν τῷ σπέρματί σου πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς. Ὤμοσα Δαυὶ̈δ τῷ δούλῳ μου. Καὶ ποῦ ὤμοσεν ἢ ἐν τῷ εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· Καὶ ἔσται ὅταν πληρωθῶσιν αἱ ἡμέραι σου, καὶ κοιμηθήσῃ μετὰ τῶν πατέρων σου· ἀναστήσεται ἐκ τοῦ σπέρματός σου ἄλλος, ὃς ἔσται ἐκ τῆς κοιλίας σου. Καὶ ἑτοιμάσω εἰς τὸν αἰῶνα τὴν βασιλείαν αὐτοῦ. Αὐτὸς οἰκοδομήσει οἶκον τῷ ὀνόματί μου. Καὶ ἀνορθώσω τὴν βασιλείαν αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐγὼ ἔσομαι αὐτῷ εἰς πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς υἱόν. Ἐξομολογήσονται οἱ οὐρανοὶ τὰ θαυμάσιά σου. Τοῦτό φησι διὰ τοῦ γεννηθέντος Χριστοῦ, καὶ ποιμέσι τοὺς ἀγγέλους εὐαγγελίζεσθαι λέγοντας· Ὅτι ἐτέχθη ἡμῖν σήμερον Χριστὸς Κύριος ἐν πόλει Δαυί̈δ. Καὶ ἑτέρας δὲ ἐπουρανίου στρατείας πλῆθος ὀφθῆναι λεγόντων· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Ὅτι τίς ἐν νεφέλαις ἰσωθήσεται τῷ Κυρίῳ; Εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος, φησὶν, ὁ Μονογενὴς, καὶ καθῆκεν ἑαυτὸν εἰς ἑκούσιον κένωσιν, καὶ ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφήν· ἀλλὰ καὶ οὕτως ἐστὶν ἀσύγκριτος ὑπὲρ πάντας καὶ οὐρανίους δυνάμεις· αἱ μὲν γὰρ οἰκετικὸν ἔχουσι τάγμα· ὁ δὲ Δεσπότης τῶν ὅλων ἐστὶ καὶ κύριος.
PG 27:385Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἐν υἱοῖς Θεοῦ ὅμοιός τίς ἐστιν αὐτῷ. Καὶ τοῦτο αὐτοὶ μαρτυροῦσι λέγοντες, ὅτι Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ πάντες ἡμεῖς ἐλάβομεν. Οὐκοῦν ὁ μὲν δίδωσιν ὡς Θεὸς, οἱ δὲ πλουτοῦσι τὰ παρ’ αὐτοῦ. Ὁ Θεὸς ἐνδοξαζόμενος ἐν βουλῇ ἁγίων, μέγας καὶ φοβερός. Ὥσπερ οἱ ἀσύνετοι σκανδαλίζονται ὁρῶντες αὐτὸν ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ, ἀκούοντες δὲ λέγοντος αὐτοῦ· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· καὶ, Πρὸ τοῦ Ἀβραὰμ γενέσθαι ἐγώ εἰμι· οὕτως οἱ ἅγιοι τοὔμπαλιν δοξάζουσιν αὐτὸν, καὶ μέγαν καὶ φοβερὸν καλοῦσι. Καὶ τοῦτο ἐκεῖθεν δῆλον, ἐκ τοῦ τὸν μὲν Πέτρον ὥσπερ ἐκ στόματος ἁπάντων βοᾷν· Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· πάλιν δὲ τοὺς πάντας· Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ· ὅτε τῇ θαλάσσῃ καὶ τοῖς ἀνέμοις ἐπετίμησεν. Δυνατὸς εἶ, Κύριε, καὶ ἡ ἀλήθειά σου κύκλῳ σου· σὺ δεσπόζεις τοῦ κράτους τῆς θαλάσσης. Δείκνυσιν ὁ λόγος, ὡς αὐτὸς ὁ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ ἐστιν ὁ καὶ τὴν ὑγρὰν ἐξ ἀρχῆς παραγαγὼν οὐσίαν· καὶ αὐτός ἐστιν ὁ τεθεικὼς ἄμμον ὅριον τῇ θαλάσσῃ, καὶ εἰρηκὼς αὐτῇ· Μέχρι τούτου ἐλεύσῃ, καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ.
τοὺς ἀγγέλους εὐαγγελίζεσθαι λέγοντας· Οτι ἐτέ- χθη ἡμῖν σήμερον Χριστὸς Κύριος ἐν πόλει Δαυίδ. Καὶ ἑτέρας δὲ ἐπουρανίου στρατείας πλῆθος ὀφθῆναι λεγόντων· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰ μήνη. "Οτι τίς ἐν νεφέλαις ισωθήσεται τῷ Κυρίῳ; Εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος, φησὶν, ὁ Μονογενής, καὶ καθ- ἧκεν ἑαυτὸν εἰς ἑκούσιον κένωσιν, καὶ ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφήν· ἀλλὰ καὶ οὕτως ἐστὶν ἀσύγκριτος ὑπὲρ πάντας καὶ οὐρανίους δυνάμεις· αἱ μὲν γὰρ οἱ- κετικὸν ἔχουσι τάγμα· ὁ δὲ Δεσπότης τῶν ὅλων ἐστὶ καὶ κύριος. ᾿Αλλὰ μὴν οὐδὲ ἐν υἱοῖς Θεοῦ ὅμοιός τίς ἐστιν αὐτῷ. Καὶ τοῦτο αὐτοὶ μαρτυροῦσι λέγοντες, ὅτι Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ πάντες ἡμεῖς ἐλά- βομεν. Οὐκοῦν ὁ μὲν δίδωσιν ὡς Θεός, οἱ δὲ πλουτούσι τὰ παρ' αὐτοῦ. Ὁ Θεὸς ἐνδοξαζόμενος ἐν βουλῇ ἁγίων, μέγας καὶ φοβερός. "Ωσπερ οἱ ἀσύνετοι σκανδαλίζονται ὁρῶντες αὐτὸν ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ, ἀκούοντες δὲ λέγοντος αὐτοῦ· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· και, Πρὸ τοῦ Ἀβραὰμ γενέσθαι ἐγώ εἰμι· οὕτως οἱ ἅγιοι τούμπαλιν δοξάζουσιν αὐτὸν, καὶ μέγαν καὶ φοβερὸν καλοῦσι. Καὶ τοῦτο ἐκεῖθεν δῆλον, ἐκ τοῦ τὸν μὲν Πέ- τρον ὥσπερ ἐκ στόματος ἁπάντων βοᾷν· Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· πάλιν δὲ τοὺς πάντας· Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ· ὅτε τῇ θα λάσσῃ καὶ τοῖς ἀνέμοις επετίμησεν. Δυνατὸς εἶ, Κύριε, καὶ ἡ ἀλήθειά σου κύκλῳ σου· σὺ δεσπόζεις τοῦ κράτους τῆς θαλάσσης. Δείκνυσιν ὁ λόγος, ὡς αὐτὸς ὁ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορ- φῇ ἐστιν ὁ καὶ τὴν ὑγρὰν ἐξ ἀρχῆς παραγαγών οὐ σίαν· καὶ αὐτός ἐστιν ὁ τεθεικὼς ἄμμον ὅριον τῇ θαλάσσῃ. καὶ εἰρηκὼς αὐτῇ· Μέχρι τούτου ἐλεύσῃ, καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ. "Εδειξε δὲ τοῦτο ὑπάρχον ἀληθὲς, ἐπιτιμήσας καὶ τῇ θαλάσσῃ καὶ τοῖς ἀνέμοις, ὅτε μετὰ τῶν μαθητῶν συνέπλεε. Τὸν δὲ σάλον τῶν κυμάτων αὐτῆς σὺ καταπραΰνεις. Σὺ ἐταπείνω σας ὡς τραυματίαν τὸν ὑπερήφανον. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ δήσας τὸν ἰσχυρὸν καὶ τὸν ὑπερήφανον, καὶ δεδωκὼς τοῖς αὐτοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄψεων καὶ σκορ- πίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. Σοί εἰσιν οἱ οὐρανοὶ, καὶ σή ἐστιν ἡ γῆ.Ωσπερ τῆς θαλάσσης Δεσπότης ἐστὶν, οὕτω καὶ τῶν οὐρανῶν ποιητὴς καὶ γῆς ἁπάσης. Τὴν οἰκουμένην καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς σὺ ἐθεμελίωσας. Τὸν βοῤῥᾶν καὶ τὴν θάλασσαν σὺ ἔκτισας. Θαβώρ καὶ Ἑρμών. Τὰ τέσσαρα μέρη τῆς οἰκουμένης διὰ τούτων σημαί- νει· διὰ μὲν τοῦ βορρᾶ τὰ ἀρκτῷα μέρη, διὰ δὲ τῆς θαλάσσης τὰ τῆς ἑσπέρας. Θάλασσαν γὰρ ἡ Γραφή τὴν ἑσπέραν καλεῖ· διὰ δὲ τοῦ Ἑρμὼν ὅρους τὸν νέο τον· διὰ δὲ τοῦ Θαβώρ ὄρους πάλιν τὴν ἀνατολήν. Σὺς ὁ βραχίων μετὰ δυναστείας. Ὁ σὸς, ὦ Δέ- σποτα, βραχίων, φησὶν, ἐπιδειχθείη τοῖς πᾶσι μετὰ δυναστείας. Εἰ γὰρ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος καὶ πέφηνε καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλ' ἐμφανής κατέστη ἡ τῆς μεγαλειότη- * χιν, 33. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXVIII. A tiaverint dicentes : Quia natus est nobis hodie Chri- Luc. 1, 11. ss Matth. stus Dominus in civitate David ". Et quod alterius coclestis exercitus multitudo visa fuerit dicentium : Gloria in excelsis Deo, et in terra pax 28. Eliamsi, inquit, Unigenitus factus sit homo, et de- misit se ad voluntariam evacuationem, atque acce- pit servi formam, atqui etiam sic est incomparabi- lis, et omnes etiam cœlestes virtutes antecellit. Illæ namque domesticum et ministerialem habent ordi- nem; Dominus autem universorum est dominator. Imo vero neque in filiis Dei quispiam similis ei est. Et hoc ipsi testificantur dicentes: Ex plenitudine ejus nos omnes accepimus ". Et ille quidem dat B utpote Deus, hi vero ejus donis divites sunt. C D • magnus et terribilis. Quemadmodum imprudentes scandalizantur videntes eum in servi forma, audien- tesque tamen eum dicentem: Ego sum veritas * et: Antequam Abraham feret ego sum 31; contra sancti glorificant eum, magnumque ac terribilem vocant. Quod hinc palam est, quod Petrus ceu ex omnium ore clamet: Tu es Chris'us Filius Dei vivi ™; ominesque rursum : Vere Filius Dei es ss, quando mare et ventos increpavit. 9, 10. Potens es, Domine, et veritas tua in cir- cuitu tuo. Tu dominaris potestati maris. Declaratur eum qui in forma servi est, cundem ipsum esse qui humidam substantiam produxit; atque eumdem ipsum esse qui posuit arenam in terminum maris et dixit ei Hucusque venies, nec pertransibis ". Hoc autem verum esse commonstravit quando in- crepavit mare et ventos, can navigaret una cum discipulis. Motum autem fuctuum ejus tu mitigas. Tu humiliasti sicut vulnerutum superbum. Ipse nam- que est qui ligavit fortem et superbum 35, et suis dedit potestatem calcandi super serpentes et scorpio- nes, et super omnem virtutem inimici 3. 12, 13. Tui sunt culi, et tua est terra. Sicut ma- ris est Dominus, ita et cœlorum et universæ terræ conditor. Orbem terra et plenitudinem ejus tu fun- dasti. Aquilonem et mare tu creasti. Thabor et Her- mon. Hisce verbis quatuor terræ partes significat, per aquilonem, septentrionales regiones; per mare, occidentales. Mare namque Scriptura vocat occi- dentem : per montem llermon, meridiem ; per Thabor, orientem. quit, Domine, brachium omnibus ostendatur cum potentia. Etiamsi enim homo factus sit, et similis nobis apparuerit; at perspicua fuit magnitudinis' ibid. 14. ” Joan. 1, 16. Joan. XIV, * Job xxxvi, 41. Matth. XII, 29. "Luc. x, 19. 7. Quoniam quis in nubibus aquabilur Dominos 8. Deus qui glorificatur in consilio sanctorum, 14. Tuum brachium cum potentia, etc. Tuum, in- 6. 31 Joan. vi, 56. ** Matth. xvi, 16..
Ἔδειξε δὲ τοῦτο ὑπάρχον ἀληθὲς, ἐπιτιμήσας καὶ τῇ θαλάσσῃ καὶ τοῖς ἀνέμοις, ὅτε μετὰ τῶν μαθητῶν συνέπλεε. Τὸν δὲ σάλον τῶν κυμάτων αὐτῆς σὺ καταπραύ̈νεις. Σὺ ἐταπείνωσας ὡς τραυματίαν τὸν ὑπερήφανον. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ δήσας τὸν ἰσχυρὸν καὶ τὸν ὑπερήφανον, καὶ δεδωκὼς τοῖς αὐτοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. Σοί εἰσιν οἱ οὐρανοὶ, καὶ σή ἐστιν ἡ γῆ. Ὥσπερ τῆς θαλάσσης Δεσπότης ἐστὶν, οὕτω καὶ τῶν οὐρανῶν ποιητὴς καὶ γῆς ἁπάσης. Τὴν οἰκουμένην καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς σὺ ἐθεμελίωσας. Τὸν βοῤῥᾶν καὶ τὴν θάλασσαν σὺ ἔκτισας. Θαβὼρ καὶ Ἑρμών. Τὰ τέσσαρα μέρη τῆς οἰκουμένης διὰ τούτων σημαίνει· διὰ μὲν τοῦ βοῤῥᾶ τὰ ἀρκτῷα μέρη, διὰ δὲ τῆς θαλάσσης τὰ τῆς ἑσπέρας. Θάλασσαν γὰρ ἡ Γραφὴ τὴν ἑσπέραν καλεῖ· διὰ δὲ τοῦ Ἑρμὼν ὄρους τὸν νότον· διὰ δὲ τοῦ Θαβὼρ ὄρους πάλιν τὴν ἀνατολήν. Σὸς ὁ βραχίων μετὰ δυναστείας. Ὁ σὸς, ὦ Δέσποτα, βραχίων, φησὶν, ἐπιδειχθείη τοῖς πᾶσι μετὰ δυναστείας. Εἰ γὰρ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος καὶ πέφηνε καθ’ ἡμᾶς, ἀλλ’ ἐμφανὴς κατέστη ἡ τῆς μεγαλειότητος αὐτοῦ ὑπεροχή. Καὶ τοῦτό ἐστι τό· Κραταιωθήτω ἡ χείρ σου·
τοὺς ἀγγέλους εὐαγγελίζεσθαι λέγοντας· Οτι ἐτέ- χθη ἡμῖν σήμερον Χριστὸς Κύριος ἐν πόλει Δαυίδ. Καὶ ἑτέρας δὲ ἐπουρανίου στρατείας πλῆθος ὀφθῆναι λεγόντων· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰ μήνη. "Οτι τίς ἐν νεφέλαις ισωθήσεται τῷ Κυρίῳ; Εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος, φησὶν, ὁ Μονογενής, καὶ καθ- ἧκεν ἑαυτὸν εἰς ἑκούσιον κένωσιν, καὶ ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφήν· ἀλλὰ καὶ οὕτως ἐστὶν ἀσύγκριτος ὑπὲρ πάντας καὶ οὐρανίους δυνάμεις· αἱ μὲν γὰρ οἱ- κετικὸν ἔχουσι τάγμα· ὁ δὲ Δεσπότης τῶν ὅλων ἐστὶ καὶ κύριος. ᾿Αλλὰ μὴν οὐδὲ ἐν υἱοῖς Θεοῦ ὅμοιός τίς ἐστιν αὐτῷ. Καὶ τοῦτο αὐτοὶ μαρτυροῦσι λέγοντες, ὅτι Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ πάντες ἡμεῖς ἐλά- βομεν. Οὐκοῦν ὁ μὲν δίδωσιν ὡς Θεός, οἱ δὲ πλουτούσι τὰ παρ' αὐτοῦ. Ὁ Θεὸς ἐνδοξαζόμενος ἐν βουλῇ ἁγίων, μέγας καὶ φοβερός. "Ωσπερ οἱ ἀσύνετοι σκανδαλίζονται ὁρῶντες αὐτὸν ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ, ἀκούοντες δὲ λέγοντος αὐτοῦ· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· και, Πρὸ τοῦ Ἀβραὰμ γενέσθαι ἐγώ εἰμι· οὕτως οἱ ἅγιοι τούμπαλιν δοξάζουσιν αὐτὸν, καὶ μέγαν καὶ φοβερὸν καλοῦσι. Καὶ τοῦτο ἐκεῖθεν δῆλον, ἐκ τοῦ τὸν μὲν Πέ- τρον ὥσπερ ἐκ στόματος ἁπάντων βοᾷν· Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· πάλιν δὲ τοὺς πάντας· Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ· ὅτε τῇ θα λάσσῃ καὶ τοῖς ἀνέμοις επετίμησεν. Δυνατὸς εἶ, Κύριε, καὶ ἡ ἀλήθειά σου κύκλῳ σου· σὺ δεσπόζεις τοῦ κράτους τῆς θαλάσσης. Δείκνυσιν ὁ λόγος, ὡς αὐτὸς ὁ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορ- φῇ ἐστιν ὁ καὶ τὴν ὑγρὰν ἐξ ἀρχῆς παραγαγών οὐ σίαν· καὶ αὐτός ἐστιν ὁ τεθεικὼς ἄμμον ὅριον τῇ θαλάσσῃ. καὶ εἰρηκὼς αὐτῇ· Μέχρι τούτου ἐλεύσῃ, καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ. "Εδειξε δὲ τοῦτο ὑπάρχον ἀληθὲς, ἐπιτιμήσας καὶ τῇ θαλάσσῃ καὶ τοῖς ἀνέμοις, ὅτε μετὰ τῶν μαθητῶν συνέπλεε. Τὸν δὲ σάλον τῶν κυμάτων αὐτῆς σὺ καταπραΰνεις. Σὺ ἐταπείνω σας ὡς τραυματίαν τὸν ὑπερήφανον. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ δήσας τὸν ἰσχυρὸν καὶ τὸν ὑπερήφανον, καὶ δεδωκὼς τοῖς αὐτοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄψεων καὶ σκορ- πίων καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. Σοί εἰσιν οἱ οὐρανοὶ, καὶ σή ἐστιν ἡ γῆ.Ωσπερ τῆς θαλάσσης Δεσπότης ἐστὶν, οὕτω καὶ τῶν οὐρανῶν ποιητὴς καὶ γῆς ἁπάσης. Τὴν οἰκουμένην καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς σὺ ἐθεμελίωσας. Τὸν βοῤῥᾶν καὶ τὴν θάλασσαν σὺ ἔκτισας. Θαβώρ καὶ Ἑρμών. Τὰ τέσσαρα μέρη τῆς οἰκουμένης διὰ τούτων σημαί- νει· διὰ μὲν τοῦ βορρᾶ τὰ ἀρκτῷα μέρη, διὰ δὲ τῆς θαλάσσης τὰ τῆς ἑσπέρας. Θάλασσαν γὰρ ἡ Γραφή τὴν ἑσπέραν καλεῖ· διὰ δὲ τοῦ Ἑρμὼν ὅρους τὸν νέο τον· διὰ δὲ τοῦ Θαβώρ ὄρους πάλιν τὴν ἀνατολήν. Σὺς ὁ βραχίων μετὰ δυναστείας. Ὁ σὸς, ὦ Δέ- σποτα, βραχίων, φησὶν, ἐπιδειχθείη τοῖς πᾶσι μετὰ δυναστείας. Εἰ γὰρ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος καὶ πέφηνε καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλ' ἐμφανής κατέστη ἡ τῆς μεγαλειότη- * χιν, 33. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXVIII. A tiaverint dicentes : Quia natus est nobis hodie Chri- Luc. 1, 11. ss Matth. stus Dominus in civitate David ". Et quod alterius coclestis exercitus multitudo visa fuerit dicentium : Gloria in excelsis Deo, et in terra pax 28. Eliamsi, inquit, Unigenitus factus sit homo, et de- misit se ad voluntariam evacuationem, atque acce- pit servi formam, atqui etiam sic est incomparabi- lis, et omnes etiam cœlestes virtutes antecellit. Illæ namque domesticum et ministerialem habent ordi- nem; Dominus autem universorum est dominator. Imo vero neque in filiis Dei quispiam similis ei est. Et hoc ipsi testificantur dicentes: Ex plenitudine ejus nos omnes accepimus ". Et ille quidem dat B utpote Deus, hi vero ejus donis divites sunt. C D • magnus et terribilis. Quemadmodum imprudentes scandalizantur videntes eum in servi forma, audien- tesque tamen eum dicentem: Ego sum veritas * et: Antequam Abraham feret ego sum 31; contra sancti glorificant eum, magnumque ac terribilem vocant. Quod hinc palam est, quod Petrus ceu ex omnium ore clamet: Tu es Chris'us Filius Dei vivi ™; ominesque rursum : Vere Filius Dei es ss, quando mare et ventos increpavit. 9, 10. Potens es, Domine, et veritas tua in cir- cuitu tuo. Tu dominaris potestati maris. Declaratur eum qui in forma servi est, cundem ipsum esse qui humidam substantiam produxit; atque eumdem ipsum esse qui posuit arenam in terminum maris et dixit ei Hucusque venies, nec pertransibis ". Hoc autem verum esse commonstravit quando in- crepavit mare et ventos, can navigaret una cum discipulis. Motum autem fuctuum ejus tu mitigas. Tu humiliasti sicut vulnerutum superbum. Ipse nam- que est qui ligavit fortem et superbum 35, et suis dedit potestatem calcandi super serpentes et scorpio- nes, et super omnem virtutem inimici 3. 12, 13. Tui sunt culi, et tua est terra. Sicut ma- ris est Dominus, ita et cœlorum et universæ terræ conditor. Orbem terra et plenitudinem ejus tu fun- dasti. Aquilonem et mare tu creasti. Thabor et Her- mon. Hisce verbis quatuor terræ partes significat, per aquilonem, septentrionales regiones; per mare, occidentales. Mare namque Scriptura vocat occi- dentem : per montem llermon, meridiem ; per Thabor, orientem. quit, Domine, brachium omnibus ostendatur cum potentia. Etiamsi enim homo factus sit, et similis nobis apparuerit; at perspicua fuit magnitudinis' ibid. 14. ” Joan. 1, 16. Joan. XIV, * Job xxxvi, 41. Matth. XII, 29. "Luc. x, 19. 7. Quoniam quis in nubibus aquabilur Dominos 8. Deus qui glorificatur in consilio sanctorum, 14. Tuum brachium cum potentia, etc. Tuum, in- 6. 31 Joan. vi, 56. ** Matth. xvi, 16..
PG 27:388ὑψωθήτω ἡ δεξιά σου. Μακάριος ὁ λαὸς ὁ γινώσκων ἀλαλαγμόν. Κηρύξας τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Μονογενοῦς, εἰκότως μακαρίζει τοὺς τὸ αὐτοῦ ἐκμαθόντας μυστήριον. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ τοὺς ἐπινικίους ᾄδειν αὐτῷ. Ἀλαλαγμὸς γάρ ἐστιν ἡ ἐπὶ τοῖς πεσοῦσιν ἐχθροῖς γινομένη ᾠδή. Παρετάξατο δὲ ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ νενίκηκε τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις. Κύριε, ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προςώπου σου πορεύσονται, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται. Τοὺς ἁγίους αὐτοῦ ἀποστόλους μακαρίζει, ὅτι δὴ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ καὶ τῇ δυνάμει αὐτοῦ ἐποίουν ὅσα ἐποίουν παράδοξα. Καὶ ἐν τῇ εὐδοκίᾳ σου ὑψωθήσεται τὸ κέρας ἡμῶν. Κέρας τὴν δόξαν φησί. Λέγει οὖν, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα· Ἐπειδὴ σὺ ηὐδόκησας ἀποστεῖλαι τὸν Μονογενῆ, τούτου χάριν ἡ δόξα ἡμῶν διεγήγερται. Ἐδοξάσθημεν γὰρ συνεγερθέντες Χριστῷ, καὶ συμβασιλεύσαντες αὐτῷ. Τότε ἐλάλησας ἐν ὁράσει τοῖς υἱοῖς σου. Τότε, ἀντὶ τοῦ, πάλαι, φησὶ, δι’ ὁράσεων προφητικῶν τοῖς υἱοῖς σου, λέγει δὲ τοῖς κεκλημένοις εἰς τὸ τῆς υἱοθεσίας ἀξίωμα, ἐλάλησας. Τί δὲ ἐλάλησας ἢ τό· Ἐθέμην βοήθειαν ἐπὶ δυνατόν; Ὅμοιον δὲ ὡσεὶ λέγοι·
Δέδωκα, φησὶ, βοήθειαν ἐπὶ δυνατὸν τοῖς [ἀσθενέσι καὶ πλεονεκτουμένοις ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, τοῦ καταφυγεῖν ἐπὶ δυνατόν. Ὁ δέ γε δυνατὸς, ὃν δέδωκεν ἡμῖν εἰς βοήθειαν ὁ Πατὴρ, Χριστός που πάντως ἐστί· καὶ γάρ ἐστι δυνάμεων Κύριος· Ὕψωσα ἐκλεκτὸν ἐκ τοῦ λαοῦ μου, εὗρον Δαυὶ̈δ τὸν δοῦλόν μου. Ἐννόει Χριστὸν τὸν ἐκ σπέρματος Δαυὶ̈δ, ἐκλεκτὸν κεκλημένον, διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε. Δαυὶ̈δ δὲ πάλιν αὐτὸν ὀνομάζει, καθὸ ἐκ σπέρματος ἦν Δαυί̈δ· καὶ μὴν καὶ δοῦλον, διὰ τὸ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ πεφηνέναι. Ἐν ἐλαίῳ ἁγίῳ μου ἔχρισα αὐτόν. Ὅτε Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, ἐγεννήθη κατὰ σάρκα ἐκ γυναικὸς, καὶ προῆλθεν ἄνθρωπος, μένων ὡς ἦν Θεός· τότε, τὴν κρίσιν διὰ σὲ λαβὼν, ὠνομάσθη Χριστός. Θεὸς γὰρ ὢν ὁ Λόγος καὶ βασιλεὺς πρὸ αἰώνων ὑπάρχων, ἰδιοποιήσατο τὰ ἡμέτερα, ἵνα καὶ ἡμεῖς τὰ αὐτοῦ πλουτήσωμεν. Ἡ γὰρ χείρ μου συναντιλήψεται αὐτῷ. Ὁ Σωτὴρ ἔφασκε· Τὰ ἔργα ἃ δέδωκέ μοι ὁ Πατὴρ ἵνα ποιήσω, αὐτὰ τὰ ἔργα μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ, ὅτι αὐτός με ἀπέσταλκε· καὶ πάλιν· Ἀπ’ ἐμαυτοῦ λαλῶ οὐδέν. Ὁ δὲ Πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μένων ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός. Καὶ τοῦτό ἐστιν ὃ λέγει νῦν ὁ Πατὴρ περὶ αὐτοῦ·
Ἡ γὰρ χείρ μου συναντιλήψεται αὐτῷ, καὶ ὁ βραχίων μου κατισχύσει αὐτόν. Οὐκ ὠφελήσει ἐχθρὸς ἐν αὐτῷ. Εἰ καὶ εἰρήκασι· Δεῦτε, ἀποκτείνωμεν αὐτὸν, καὶ σχῶμεν αὐτοῖς τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ· ἀλλ’ ἦν ἀνόνητος τῷ Σατανᾷ καὶ τοῖς Ἰουδαίοις ἡ σκέψις, καὶ εἰς ἄφρακτον ἐκβέβηκεν αὐτοῖς τὸ ἐγχείρημα. Ἀνεβίω γὰρ ὁ Σωτὴρ τριήμερος, πατήσας τὸν θάνατον καὶ σκυλεύσας τὸν ᾅδην· καὶ ἀνέβη πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεόν· καὶ ἔστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, πάντων κατάρχων μετὰ τοῦ ἰδίου γεννήτορος. Οὐκοῦν ἀληθὲς τὸ εἰρημένον, ὅτι Οὐκ ὠφελήσει ἐχθρὸς ἐν αὐτῷ. Καὶ συγκόψω ἀπὸ τοῦ προσώπου αὐτοῦ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Παραδέδονται γὰρ τῇ Ῥωμαίων στρατείᾳ, καὶ διολώλασι παντελῶς. Καὶ ἡ ἀλήθειά μου καὶ τὸ ἔλεός μου μετ’ αὐτοῦ. Ἀλήθειαν τὴν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείαν φησὶν, ἣν εἰσηγήσατο ἡμῖν ὁ Χριστὸς κατὰ τὸ εἰρημένον πρὸς τὴν ἐν τῇ Σαμαρείᾳ γυναῖκα· Πνεῦμα ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν, ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν. Καὶ τὸ ἔλεος δὲ οὐ δι’ ἄλλου πεποίηκεν ὁ Θεὸς εἰς ἡμᾶς ἢ διὰ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ.
PG 27:389Δι’ αὐτοῦ γὰρ μόνου καὶ τὴν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ ἐμάθομεν προσκύνησιν, καὶ κατηλεήθημεν, ἀναιρεθέντος θανάτου, καὶ τῆς φθορᾶς ἐκ μέσου γενομένης. Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί μου ὑψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Τοῖς γὰρ ὀνόμασιν, οἷς μάλιστα πρέπουσι τῷ Πατρὶ, καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς δοξάζεται· οἷόν τί φημι· Θεὸς ἀληθινὸς ὁ Πατήρ· τοῦτό ἐστι καὶ Υἱός· αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἀλήθεια· καὶ ἡ ζωὴ κατὰ φύσιν ὁ Πατήρ ἐστί τε καὶ ὀνομάζεται, τοῦτο δὲ πάλιν καὶ ὁ Υἱός· αὐτὸς γάρ φησιν· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. Τοῦτο ἔλεγε πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ὅτι Πάντα τὰ ἐμὰ σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά. Καὶ θήσομαι ἐν θαλάσσῃ χεῖρα αὐτοῦ. Θάλαςσαν μὲν, ὡς προειρήκαμεν, τὴν ἐν δυσμαῖς χώραν φησί· ποταμοὺς δὲ τὴν μέσην τῶν ποταμῶν λέγει, ἤτοι τὴν ἀνατολήν. Φησὶν οὖν, ὅτι εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἡ αὐτοῦ πρᾶξις ἐκταθήσεται. Καὶ ἐν ποταμοῖς δεξιὰν αὐτοῦ. Ἐν μὲν τῇ θαλάσσῃ τίθεται ἡ χεὶρ τοῦ Χριστοῦ, ἐν δὲ τοῖς ποταμοῖς ἡ δεξιὰ αὐτοῦ. Πλὴν ἐὰν θελήσῃ, ἡ θάλασσα γίνεται ποταμός· καὶ πάλιν ὁ ποταμὸς, ἐὰν τηρήσῃ τὸν ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥέοντα ποταμὸν, τοῦ ζῶντος ὕδατος γίνεται θάλασσα. Αὐτὸς ἐπικαλέσεταί με·
λωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, πάντων κατάρχων μετὰ τοῦ Ιδίου γεννήτορος. Οὐκοῦν ἀληθὲς τὸ εἰρημένον, ὅτι Οὐκ ὠφελήσει ἐχθρὸς ἐν αὐτῷ. Καὶ συγκόψω ἀπὸ τοῦ προσώπου αὐτοῦ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Παραδέδονται γὰρ τῇ Ῥωμαίων στρατείᾳ, καὶ διολώλασι παντελῶς. Καὶ ἡ ἀλήθειά μου καὶ τὸ ἔλεός μου μετ' αὐτοῦ. Αλήθειαν τὴν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείαν φη- σὶν, ἣν εἰσηγήσατο ἡμῖν ὁ Χριστὸς κατὰ τὸ εἰρημέν νον πρὸς τὴν ἐν τῇ Σαμαρείᾳ γυναῖκα· Πνεῦμα ὁ Θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν, ἐν πνεύ- ματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν. Καὶ τὸ ἔλεος δὲ οὐ δι' ἄλλου πεποίηκεν ὁ Θεὸς εἰς ἡμᾶς ἢ διὰ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ. Δι' αὐτοῦ γὰρ μόνου καὶ τὴν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ ἐμάθομεν προσκύνησιν, καὶ κατηλεήθημεν, ἀναιρεθέντος θανάτου, καὶ τῆς φθο- ρᾶς ἐκ μέσου γενομένης. Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί μου ὑψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Τοῖς γὰρ ὀνόμασιν, οἷς μάλιστα πρέπουσι τῷ Πατρὶ, καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς δοξάζεται· οἷόν τί φημι· Θεὸς ἀληθινὸς ὁ Πατήρ τοῦτό ἐστι καὶ Υἱός· αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἀλήθεια· καὶ ἡ ζωὴ κατὰ φύσιν ὁ Πατήρ ἐστί τε καὶ ὀνομάζεται, τοῦτο δὲ πάλιν καὶ ὁ Υἱός· αὐτὸς γάρ φησιν· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. (59) Τοῦτο ἔλεγε πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ὅτι Πάντα τὰ ἐμὰ σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά. • Καὶ θήσομαι ἐν θαλάσσῃ χεῖρα αὐτοῦ. Θάλασ σαν μὲν, ὡς προειρήκαμεν, τὴν ἐν δυσμαῖς χώραν φησί· ποταμοὺς δὲ τὴν μέσην τῶν ποταμῶν λέγει, ἤτοι τὴν ἀνατολήν. Φησὶν οὖν, ὅτι εἰς πᾶσαν τὴν οἰ- κουμένην ἡ αὐτοῦ πρᾶξις ἐκταθήσεται. Καὶ ἐν που ταμεῖς δεξιὰν αὐτοῦ. Ἐν μὲν τῇ θαλάσσῃ τίθεται ἡ χεὶρ τοῦ Χριστοῦ, ἐν δὲ τοῖς ποταμοῖς ἡ δεξιὰ αὐτοῦ. Πλὴν ἐὰν θελήσῃ, ἡ θάλασσα γίνεται ποταμός· καὶ πάλιν ὁ ποταμὸς, ἐὰν τηρήσῃ τὸν ἐκ τῆς κοιλίας αὐτ τοῦ ῥέοντα ποταμόν, τοῦ ζῶντος ὕδατος γίνεται θά· λασσα. Β Αὐτὸς ἐπικαλέσεται με· Πατήρ μου εἶ σὺ, Θεός μου. Πάλιν ἐνταῦθα οἰκονομικῶς ὁ σεσαρκω- μένος Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα καλεῖ, λέγων· Πορεύο- μαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. Ὁ γὰρ προφήτης φησὶ περὶ αὐτοῦ, παιδίον γεννώμενον προφητεύων, Θεὸν ἰσχυρὸν ἔλεγεν αὐτὸν, Πατέρα τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Εἰς τὸν αἰῶνα φυλάξω αὐτῷ τὸ ἔλεός μου καὶ διαθήκην μου. Αὐτῷ μὲν τῷ πεπιστευκότι δι' αὐτοῦ λαῷ φησιν. Ἔλεος δὲ τὴν διὰ πίστεως ἄφεσιν λέγει. Διαθήκην δὲ τὴν νέαν φησὶν, ἣν καὶ πιστὴν εἶναι, ἀντὶ τῶν, ἀσφαλῆ καὶ βεβαίαν καὶ μένουσαν. Ἡ μὲν γὰρ πρώτη διαθήκη πέπαυται διὰ τὸ αὐτῆς ἀσθενὲς καὶ ἀνωφελές· οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος. Καὶ θήσομαι εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος τὸ σπέρ μα αὐτοῦ. Οὐ παύσεται γὰρ τὸ Χριστιανῶν ὄνομα, καὶ τῆς εὐαγγελικῆς λατρείας ή δύναμις· διηνεκής δὲ μᾶλλον ἔσται καὶ ἀκατάληκτος. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXVIII. 3:0 A excelsis, omnibus imperans cum genitore suo. Ve- c D rum itaque est quod dicitur: Nihil proficiet inimi- cus in eo. diti namque sunt Romanorum exercitui, et fundi- tus perierunt. Veritatem dicit cultum in spiritu et veritate, quem induxit nobis Christus, juxta id quod dictum est ad Samaritanam mulierem : Spiritus est Deus, et qui adorant eum in spiritu et veritate oportet adorare“. Misericordiam vero non per alium nobis contulit Deus quam per unigenitum Filium suum. Per ip- sum enim solum et adorationem in spiritu et veri- tate edidicimus, et misericordiam consecuti sumus, deleta morte et corruptione de medio sublata. Et in nomine meo exaltabitur cornu ejus. Nominibus enim quæ maxime Patri conveniunt, ipse quoque Filius ornatur exempli causa dico: Deus verus est Pater; idipsum est Filius : ipse namque est veri- tas et vita secundum naturam Pater est et voca- tur, illud item est Filius : ipse namque ait : Ego sum resurrectio et vila. (59) Hoc dicebat ille ad Pa- trem: Omnia mua tua sunt, et tua nea sunt 4. Joan. iv, 24. “ Joan. xvi, 10. Joan. xx, 17. pra diximus, occidentalem regionem vocat ; flumi na vero Mesopotamiam sive orientem nuncupat. Ait itaque per omnem terram ejus opus extensum iri. Et in fluminibus dexteram ejus. In mari ponitur manus Christi, in fluminibus auteni dextera ejus. Verum si velit, mare efficitur flumen: et contra flu- men si alvei sui aquam retineat, aquæ vivæ mare efficitur. meus. Hoc loco qui incarnatus est per œconomiam Deum vocat Patrem suum dicens: Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, Deum meum et Deum vestrum 48. Nam propheta de illo loquitur, cum de puero nato prænuntians, Deum fortem vocavit illum, Patrem futuri saeculi 49. et testamentum meum. Ipsi scilicet populo qui per eum credidit. Misericordiam autem vocat remissio- nem quæ per fidem obtinetur. Testamentum vero novum ait, quod fidele dicit, scilicet firmum, secu- rum et manens. Nam primum illud testamentum ob infirmitatem et inutilitatem suam desiit. Nihil enin ad perfectum deduxit lex. Nunquam cessabit enim Christianorum nomen, et virtus evangelici cultus; imo potius perpetua erit et interminabilis. 157. 15, 6. 24. Et concidam a facie ipsius inimicos ejus. Tra- 25. Εt veritas mea et misericordia mea cum ipso. (39) fic defcit contextus. 26. Et ponam in mari manum ejus. Mare, uti su- 27. Ipse invocabit me : Pater meus es tu, Deus 29. In æternum servabo illi misericordiam meam 30. Et ponam in sæculum sæculi semen ejus.
Πατήρ μου εἶ σὺ, Θεός μου. Πάλιν ἐνταῦθα οἰκονομικῶς ὁ σεσαρκωμένος Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα καλεῖ, λέγων· Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. Ὁ γὰρ προφήτης φησὶ περὶ αὐτοῦ, παιδίον γεννώμενον προφητεύων, Θεὸν ἰσχυρὸν ἔλεγεν αὐτὸν, Πατέρα τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Εἰς τὸν αἰῶνα φυλάξω αὐτῷ τὸ ἔλεός μου καὶ διαθήκην μου. Αὐτῷ μὲν τῷ πεπιστευκότι δι’ αὐτοῦ λαῷ φησιν. Ἔλεος δὲ τὴν διὰ πίστεως ἄφεσιν λέγει. Διαθήκην δὲ τὴν νέαν φησὶν, ἣν καὶ πιστὴν εἶναι, ἀντὶ τῶν, ἀσφαλῆ καὶ βεβαίαν καὶ μένουσαν. Ἡ μὲν γὰρ πρώτη διαθήκη πέπαυται διὰ τὸ αὐτῆς ἀσθενὲς καὶ ἀνωφελές· οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος. Καὶ θήσομαι εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος τὸ σπέρμα αὐτοῦ. Οὐ παύσεται γὰρ τὸ Χριστιανῶν ὄνομα, καὶ τῆς εὐαγγελικῆς λατρείας ἡ δύναμις· διηνεκὴς δὲ μᾶλλον ἔσται καὶ ἀκατάληκτος. Ἅπαξ ὤμοσα ἐν τῷ ἁγίῳ μου, εἰ τῷ Δαυὶ̈δ ψεύσομαι. Ὅμοιον τῷ ἀλλαχοῦ εἰρημένῳ· Ὤμοσε Κύριος τῷ Δαυὶ̈δ ἀλήθειαν, καὶ οὐ μὴ ἀθετήσει. Τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μένει. Σπέρμα τοῦ Δαυί̈δ φησι τὸν ἐκ σπέρματος Δαυὶ̈δ κατὰ σάρκα γεγεννημένον Χριστόν. Ὃς καὶ εἰς τὸν αἰῶνα μένει.
λωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, πάντων κατάρχων μετὰ τοῦ Ιδίου γεννήτορος. Οὐκοῦν ἀληθὲς τὸ εἰρημένον, ὅτι Οὐκ ὠφελήσει ἐχθρὸς ἐν αὐτῷ. Καὶ συγκόψω ἀπὸ τοῦ προσώπου αὐτοῦ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Παραδέδονται γὰρ τῇ Ῥωμαίων στρατείᾳ, καὶ διολώλασι παντελῶς. Καὶ ἡ ἀλήθειά μου καὶ τὸ ἔλεός μου μετ' αὐτοῦ. Αλήθειαν τὴν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ λατρείαν φη- σὶν, ἣν εἰσηγήσατο ἡμῖν ὁ Χριστὸς κατὰ τὸ εἰρημέν νον πρὸς τὴν ἐν τῇ Σαμαρείᾳ γυναῖκα· Πνεῦμα ὁ Θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν, ἐν πνεύ- ματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν. Καὶ τὸ ἔλεος δὲ οὐ δι' ἄλλου πεποίηκεν ὁ Θεὸς εἰς ἡμᾶς ἢ διὰ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ. Δι' αὐτοῦ γὰρ μόνου καὶ τὴν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ ἐμάθομεν προσκύνησιν, καὶ κατηλεήθημεν, ἀναιρεθέντος θανάτου, καὶ τῆς φθο- ρᾶς ἐκ μέσου γενομένης. Καὶ ἐν τῷ ὀνόματί μου ὑψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ. Τοῖς γὰρ ὀνόμασιν, οἷς μάλιστα πρέπουσι τῷ Πατρὶ, καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς δοξάζεται· οἷόν τί φημι· Θεὸς ἀληθινὸς ὁ Πατήρ τοῦτό ἐστι καὶ Υἱός· αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ἀλήθεια· καὶ ἡ ζωὴ κατὰ φύσιν ὁ Πατήρ ἐστί τε καὶ ὀνομάζεται, τοῦτο δὲ πάλιν καὶ ὁ Υἱός· αὐτὸς γάρ φησιν· Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. (59) Τοῦτο ἔλεγε πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, ὅτι Πάντα τὰ ἐμὰ σά ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά. • Καὶ θήσομαι ἐν θαλάσσῃ χεῖρα αὐτοῦ. Θάλασ σαν μὲν, ὡς προειρήκαμεν, τὴν ἐν δυσμαῖς χώραν φησί· ποταμοὺς δὲ τὴν μέσην τῶν ποταμῶν λέγει, ἤτοι τὴν ἀνατολήν. Φησὶν οὖν, ὅτι εἰς πᾶσαν τὴν οἰ- κουμένην ἡ αὐτοῦ πρᾶξις ἐκταθήσεται. Καὶ ἐν που ταμεῖς δεξιὰν αὐτοῦ. Ἐν μὲν τῇ θαλάσσῃ τίθεται ἡ χεὶρ τοῦ Χριστοῦ, ἐν δὲ τοῖς ποταμοῖς ἡ δεξιὰ αὐτοῦ. Πλὴν ἐὰν θελήσῃ, ἡ θάλασσα γίνεται ποταμός· καὶ πάλιν ὁ ποταμὸς, ἐὰν τηρήσῃ τὸν ἐκ τῆς κοιλίας αὐτ τοῦ ῥέοντα ποταμόν, τοῦ ζῶντος ὕδατος γίνεται θά· λασσα. Β Αὐτὸς ἐπικαλέσεται με· Πατήρ μου εἶ σὺ, Θεός μου. Πάλιν ἐνταῦθα οἰκονομικῶς ὁ σεσαρκω- μένος Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα καλεῖ, λέγων· Πορεύο- μαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. Ὁ γὰρ προφήτης φησὶ περὶ αὐτοῦ, παιδίον γεννώμενον προφητεύων, Θεὸν ἰσχυρὸν ἔλεγεν αὐτὸν, Πατέρα τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Εἰς τὸν αἰῶνα φυλάξω αὐτῷ τὸ ἔλεός μου καὶ διαθήκην μου. Αὐτῷ μὲν τῷ πεπιστευκότι δι' αὐτοῦ λαῷ φησιν. Ἔλεος δὲ τὴν διὰ πίστεως ἄφεσιν λέγει. Διαθήκην δὲ τὴν νέαν φησὶν, ἣν καὶ πιστὴν εἶναι, ἀντὶ τῶν, ἀσφαλῆ καὶ βεβαίαν καὶ μένουσαν. Ἡ μὲν γὰρ πρώτη διαθήκη πέπαυται διὰ τὸ αὐτῆς ἀσθενὲς καὶ ἀνωφελές· οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος. Καὶ θήσομαι εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος τὸ σπέρ μα αὐτοῦ. Οὐ παύσεται γὰρ τὸ Χριστιανῶν ὄνομα, καὶ τῆς εὐαγγελικῆς λατρείας ή δύναμις· διηνεκής δὲ μᾶλλον ἔσται καὶ ἀκατάληκτος. EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXVIII. 3:0 A excelsis, omnibus imperans cum genitore suo. Ve- c D rum itaque est quod dicitur: Nihil proficiet inimi- cus in eo. diti namque sunt Romanorum exercitui, et fundi- tus perierunt. Veritatem dicit cultum in spiritu et veritate, quem induxit nobis Christus, juxta id quod dictum est ad Samaritanam mulierem : Spiritus est Deus, et qui adorant eum in spiritu et veritate oportet adorare“. Misericordiam vero non per alium nobis contulit Deus quam per unigenitum Filium suum. Per ip- sum enim solum et adorationem in spiritu et veri- tate edidicimus, et misericordiam consecuti sumus, deleta morte et corruptione de medio sublata. Et in nomine meo exaltabitur cornu ejus. Nominibus enim quæ maxime Patri conveniunt, ipse quoque Filius ornatur exempli causa dico: Deus verus est Pater; idipsum est Filius : ipse namque est veri- tas et vita secundum naturam Pater est et voca- tur, illud item est Filius : ipse namque ait : Ego sum resurrectio et vila. (59) Hoc dicebat ille ad Pa- trem: Omnia mua tua sunt, et tua nea sunt 4. Joan. iv, 24. “ Joan. xvi, 10. Joan. xx, 17. pra diximus, occidentalem regionem vocat ; flumi na vero Mesopotamiam sive orientem nuncupat. Ait itaque per omnem terram ejus opus extensum iri. Et in fluminibus dexteram ejus. In mari ponitur manus Christi, in fluminibus auteni dextera ejus. Verum si velit, mare efficitur flumen: et contra flu- men si alvei sui aquam retineat, aquæ vivæ mare efficitur. meus. Hoc loco qui incarnatus est per œconomiam Deum vocat Patrem suum dicens: Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, Deum meum et Deum vestrum 48. Nam propheta de illo loquitur, cum de puero nato prænuntians, Deum fortem vocavit illum, Patrem futuri saeculi 49. et testamentum meum. Ipsi scilicet populo qui per eum credidit. Misericordiam autem vocat remissio- nem quæ per fidem obtinetur. Testamentum vero novum ait, quod fidele dicit, scilicet firmum, secu- rum et manens. Nam primum illud testamentum ob infirmitatem et inutilitatem suam desiit. Nihil enin ad perfectum deduxit lex. Nunquam cessabit enim Christianorum nomen, et virtus evangelici cultus; imo potius perpetua erit et interminabilis. 157. 15, 6. 24. Et concidam a facie ipsius inimicos ejus. Tra- 25. Εt veritas mea et misericordia mea cum ipso. (39) fic defcit contextus. 26. Et ponam in mari manum ejus. Mare, uti su- 27. Ipse invocabit me : Pater meus es tu, Deus 29. In æternum servabo illi misericordiam meam 30. Et ponam in sæculum sæculi semen ejus.
PG 27:392Οὐ γάρ ἐστι τῶν ἐνδεχομένων, Θεὸν ὄντα καὶ Θεοῦ κατ’ ἀλήθειαν Υἱὸν, μὴ πάντη τε καὶ πάντων εἶναι αἰώνιον. Καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου. Θρόνον Χριστοῦ ἐννόει τὴν Ἐκκλησίαν· ἐπαναπαύεται γὰρ αὐτῇ. Ἔσται οὖν, φησὶν, ἡ Ἐκκλησία Χριστοῦ καταστράπτουσα καὶ φωτίζουσα τὴν ὑπ’ οὐρανὸν, καὶ μένουσα διηνεκῶς ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη. Τὸ γὰρ ῥητὸν τοῦτο οὕτω φησί· Καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου, καὶ ὡς ἡ σελήνη κατηρτισμένη εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ὁ μάρτυς ἐν οὐρανῷ πιστός. Σὺ δὲ ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, ἀνεβάλου τὸν Χριστόν σου. Τὰ συμβεβηκότα ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ οἱ μακάριοι προφῆταί φασι. Λέγουσιν οὖν, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεόν· Ἐπηγγείλω, φησὶν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα μένει τὸ σπέρμα Δαυὶ̈δ, καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη· ἀλλ’ ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας· ἀνεβάλου τὸν Χριστόν σου. Τὸ δὲ, ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, ἀντὶ τοῦ, ἀπωσθῆναι, καὶ ἐξουδενωθῆναι συγκεχώρηκας. Οὐ γὰρ ὁ Πατὴρ ἀπώσατο καὶ ἐξουδένωσε τὸν ἴδιον Υἱόν· Ἰουδαῖοι δὲ μᾶλλον τοῦτο πεπράχασι· πλὴν κατὰ συγχώρησιν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ εἰρημένον·
Απαξ ώμοσα ἐν τῷ ἁγίῳ μου, εἰ τῷ Δαυΐδ ψεύ- σομαι. Ὅμοιον τῷ ἀλλαχοῦ εἰρημένῳ· Ἄμοσε Κύ ριος τῷ Δαυΐδ ἀλήθειαν, καὶ οὐ μὴ ἀθετήσει. Τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μένει. Σπέρμα τοῦ Δαυΐδ φησι τὸν ἐκ σπέρματος Δαυίδ κατὰ σάρκα γε- γεννημένον Χριστόν. Ὃς καὶ εἰς τὸν αἰῶνα μένει. Οὐ γάρ ἐστι τῶν ἐνδεχομένων, Θεὸν ὄντα καὶ Θεοῦ κατ' ἀλήθειαν Υἱὸν, μὴ πάντη τε καὶ πάντων, εἶναι αἰώ γιου. Καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου. • Θρόνον Χριστοῦ ἐννόει τὴν Ἐκκλησίαν· ἐπαναπαύε ται γὰρ αὐτῇ. Εσται οὖν, φησίν, ἡ Ἐκκλησία Χρι στοῦ καταστράπτουσα καὶ φωτίζουσα τὴν ὑπ' ουρα νὸν, καὶ μένουσα διηνεκώς (40) ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη. Τὸ γὰρ ῥητὸν τοῦτο οὕτω φησί· Καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ Β ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου, καὶ ὡς ἡ σελήνη κατ- ηρτισμένη εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ὁ μάρτυς ἐν οὐρα νῷ πιστός. Σὺ δὲ ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, ἀνεβάλον τὸν Χριστόν σου. Τὰ συμβεβηκότα ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ οἱ μακάριοι προφῆται φασι. Λέγουσιν οὖν, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεόν· Ἐπηγγείλω, φησίν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα μένει τὸ σπέρμα Δαυΐδ, καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη· ἀλλ' ἀπώσω καὶ ἐξουδένω σας· ἀνεβάλον τὸν Χριστόν σου. Τὸ δὲ, ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, ἀντὶ τοῦ, ἀπωσθῆναι, καὶ ἐξου δενωθῆναι συγκεχώρηκας. Οὐ γὰρ ὁ Πατὴρ ἀπώσατο καὶ ἐξουδένωσε τὸν ἴδιον Υἱόν· Ἰουδαῖοι δὲ μᾶλλον τοῦτο πεπράχασι· πλὴν κατὰ συγχώρησιν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ εἰρημένον· Ος γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν παρέδωκεν αὐτόν. Κατέστρεψας τὴν διαθήκην τοῦ δούλου σου. Ὑπερέθον πληρῶσαι, φησί, τὰς ἐπαγγελίας τὰς περὶ αὐτοῦ· πέπονθε γὰρ μεταξύ. Πῶς δὲ ὑπερέθετο, λέγει· Κατέστρεψας φάσκων την διαθήκην τοῦ δούλου σου. Ἐπηγγείλω γάρ, φησίν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα μέσα νει· καὶ αὕτη γέγονεν ἡ παρὰ σοῦ περὶ αὐτοῦ δια- θήκη. Αλλ' ἐσταύρωσαν αὐτὸν Ἰουδαῖοι, καὶ κατ- ελογίσθη μετὰ νεκρῶν. Πέπονθε γάρ, φησὶ, καὶ ἐσταυ ρώθη· οὐκοῦν κατέστρεψας τὴν διαθήκην τοῦ δού λου σου. Ἐβεβήλωσας εἰς τὴν γῆν τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. Ἔῤῥιψας, φησὶν, εἰς τὴν γῆν τὴν δόξαν αὐτ τοῦ· ὡς γὰρ ἧκεν εἰς τὸ παθεῖν, ψιλὸς ἄνθρωπος ἐνομίσθη τοῖς παρανόμοις Ἰουδαίοις. Ἀλλ᾿ οὐ μεμέ- νηκε νεκρός, ὁ ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν· οὔτε μὴν ἀδοξίαν τινὰ προσετρί ψατο τὸ πάθος αὐτῷ, ἀλλ᾽ ἐδοξάσθη μᾶλλον διὰ τοῦ καταργῆσαι τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτ ἐστι τὸν διάβολον, καὶ ἐλευθερῶσαι τῶν ἀνθρώπων τὸ γένος. Πλὴν τὰ συμβεβηκότα φασὶν οἱ προφῆται. Καθεῖλες πάντας τοὺς φραγμοὺς αὐτοῦ. Φρα- γμοὺς αὐτοῦ καὶ ὀχυρώματα τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησὶν, οἳ καὶ, πάντες ἀφέντες αὐτὸν, ἔφυγον δειλιά- σαντες· καὶ διὰ τοῦτό φησιν· Ἔθου τὰ ὀχυρώματα αὐτοῦ δειλίαν. Διήρπαζον αὐτόν . . . . . Εὔφρανας πάντας τοὺς 5º i S. ATHANASII OPP. PARS III. 36, 37. Semeljùravi in sancto meo, si David men- A tiar. Simile est ei quod alio loco dicitur: Juravit Dominus David veritatem, et non frustrabitur ". Se- men ejus in æternum manebit. Semen Davidis Chri- stum dicit, qui secundum carnem ex semine David natus est. Qui et in æternum manebit. Non potest quippe fieri eum qui Deus sit, et vere Dei Filius, non omni modo ac ratione æternum esse. Thronun Christi intellige Ecclesiam : in illa quippe requiescit. Erit igitur, inquit, Ecclesia Christi ful- gens et illuminans orbem, manensque in æternum sicut sol et luna. Nam dictum illud ita se habet : Et thronus ejus sicut sol in conspectu meo, et sicut luna perfecta in æternum, et testis in cœlo fidelis. stum tuum. Quæ in veneranda cruce contigerunt, beati prophetæ annuntiant. Dicunt itaque Patri et Beo Promisisti in æternum permansurum semen David, et thronum ejus sicut solem et lunam futu- rum : sed repulisti et despexisti, distulisti Christum tuum. Illud autem, repulisti et despexisti, significat, repelli et despici concessisti. Neque enim Pater re- pulit et despexit proprium Filium ; sed Judai potius illud egerunt at secundum permissionem Dei et Patris. Atque illud est quod dicitur: Qui proprio Filio non pepercit, sed vro nobis tradidit illum *1. quit, implere promissiones quæ illum spectabant : interea enim ille passus est. Quo pacto autem dis- tulerit, ita declarat : Evertisii, inquit, testamen- tum servi tui. Promiseras enim eum in æternum mansurum. Et hoc ipsum fuit testamentum tuum de illo. Verum Judæi crucifixerunt eum, et repu- talus est cum mortuis. Passus est, inquit, et cru- cifixus est. Itaque evertisti testamentum servi tui. Profanasti in terra sanctuarium ejus. Projecisti, ait, in terran gloriam ejus : nam ubi venit ad pas- sionem, vilis homo ab iniquis Judæis æstimatus est. Sed non remansit mortuus, qui inter mortuos liber fuit, juxta Prophetæ vocem : neque infa- miam ullam conspersit ipsi passio ejus; imo vero gloriam potius accepit, quia prostravit eum qui imperium habebat mortis *, id est diabolum, et liberavit hominum genus. Cæterum ea quæ tunc acciderunt annuntiant prophetæ. dia sanctos apostolos dicit, qui, illo derelicto, fu- gerunt omnes metu perculsi ", ac propterea dicit : Posuisti præsidia ejus formidinem. 42, 43. Diripuerunt eum Latificasti omnes ***** - EXEGETICA. C D Psal. cxxxı, 11. * Rom. viii, 32. s Psal. L FAITI, 6. ss Hebr. n, 14. ** Matth. xxvi, 56. 38. Et thronus ejus sicut sol in conspectu meo. 39. t u vero repuisti et despexisti, distulisti Chri- 40. Evertisla testamentum serri tui. Distulisti, in- 41. Destruxisti omnes sepes ejus. Sepes et præsi- (40) Desideratur wç. Edit.
Ὅς γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ’ ὑπὲρ ἡμῶν παρέδωκεν αὐτόν. Κατέστρεψας τὴν διαθήκην τοῦ δούλου σου. Ὑπερέθου πληρῶσαι, φησὶ, τὰς ἐπαγγελίας τὰς περὶ αὐτοῦ· πέπονθε γὰρ μεταξύ. Πῶς δὲ ὑπερέθετο, λέγει· Κατέστρεψας φάσκων τὴν διαθήκην τοῦ δούλου σου. Ἐπηγγείλω γὰρ, φησὶν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα μένει· καὶ αὕτη γέγονεν ἡ παρὰ σοῦ περὶ αὐτοῦ διαθήκη. Ἀλλ’ ἐσταύρωσαν αὐτὸν Ἰουδαῖοι, καὶ κατελογίσθη μετὰ νεκρῶν. Πέπονθε γὰρ, φησὶ, καὶ ἐσταυρώθη· οὐκοῦν κατέστρεψας τὴν διαθήκην τοῦ δούλου σου. Ἐβεβήλωσας εἰς τὴν γῆν τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. Ἔῤῥιψας, φησὶν, εἰς τὴν γῆν τὴν δόξαν αὐτοῦ· ὡς γὰρ ἧκεν εἰς τὸ παθεῖν, ψιλὸς ἄνθρωπος ἐνομίσθη τοῖς παρανόμοις Ἰουδαίοις. Ἀλλ’ οὐ μεμένηκε νεκρὸς, ὁ ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν· οὔτε μὴν ἀδοξίαν τινὰ προσετρίψατο τὸ πάθος αὐτῷ, ἀλλ’ ἐδοξάσθη μᾶλλον διὰ τοῦ καταργῆσαι τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι τὸν διάβολον, καὶ ἐλευθερῶσαι τῶν ἀνθρώπων τὸ γένος. Πλὴν τὰ συμβεβηκότα φασὶν οἱ προφῆται. Καθεῖλες πάντας τοὺς φραγμοὺς αὐτοῦ.
Απαξ ώμοσα ἐν τῷ ἁγίῳ μου, εἰ τῷ Δαυΐδ ψεύ- σομαι. Ὅμοιον τῷ ἀλλαχοῦ εἰρημένῳ· Ἄμοσε Κύ ριος τῷ Δαυΐδ ἀλήθειαν, καὶ οὐ μὴ ἀθετήσει. Τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μένει. Σπέρμα τοῦ Δαυΐδ φησι τὸν ἐκ σπέρματος Δαυίδ κατὰ σάρκα γε- γεννημένον Χριστόν. Ὃς καὶ εἰς τὸν αἰῶνα μένει. Οὐ γάρ ἐστι τῶν ἐνδεχομένων, Θεὸν ὄντα καὶ Θεοῦ κατ' ἀλήθειαν Υἱὸν, μὴ πάντη τε καὶ πάντων, εἶναι αἰώ γιου. Καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου. • Θρόνον Χριστοῦ ἐννόει τὴν Ἐκκλησίαν· ἐπαναπαύε ται γὰρ αὐτῇ. Εσται οὖν, φησίν, ἡ Ἐκκλησία Χρι στοῦ καταστράπτουσα καὶ φωτίζουσα τὴν ὑπ' ουρα νὸν, καὶ μένουσα διηνεκώς (40) ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη. Τὸ γὰρ ῥητὸν τοῦτο οὕτω φησί· Καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ Β ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου, καὶ ὡς ἡ σελήνη κατ- ηρτισμένη εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ὁ μάρτυς ἐν οὐρα νῷ πιστός. Σὺ δὲ ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, ἀνεβάλον τὸν Χριστόν σου. Τὰ συμβεβηκότα ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ οἱ μακάριοι προφῆται φασι. Λέγουσιν οὖν, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεόν· Ἐπηγγείλω, φησίν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα μένει τὸ σπέρμα Δαυΐδ, καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη· ἀλλ' ἀπώσω καὶ ἐξουδένω σας· ἀνεβάλον τὸν Χριστόν σου. Τὸ δὲ, ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, ἀντὶ τοῦ, ἀπωσθῆναι, καὶ ἐξου δενωθῆναι συγκεχώρηκας. Οὐ γὰρ ὁ Πατὴρ ἀπώσατο καὶ ἐξουδένωσε τὸν ἴδιον Υἱόν· Ἰουδαῖοι δὲ μᾶλλον τοῦτο πεπράχασι· πλὴν κατὰ συγχώρησιν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ εἰρημένον· Ος γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν παρέδωκεν αὐτόν. Κατέστρεψας τὴν διαθήκην τοῦ δούλου σου. Ὑπερέθον πληρῶσαι, φησί, τὰς ἐπαγγελίας τὰς περὶ αὐτοῦ· πέπονθε γὰρ μεταξύ. Πῶς δὲ ὑπερέθετο, λέγει· Κατέστρεψας φάσκων την διαθήκην τοῦ δούλου σου. Ἐπηγγείλω γάρ, φησίν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα μέσα νει· καὶ αὕτη γέγονεν ἡ παρὰ σοῦ περὶ αὐτοῦ δια- θήκη. Αλλ' ἐσταύρωσαν αὐτὸν Ἰουδαῖοι, καὶ κατ- ελογίσθη μετὰ νεκρῶν. Πέπονθε γάρ, φησὶ, καὶ ἐσταυ ρώθη· οὐκοῦν κατέστρεψας τὴν διαθήκην τοῦ δού λου σου. Ἐβεβήλωσας εἰς τὴν γῆν τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. Ἔῤῥιψας, φησὶν, εἰς τὴν γῆν τὴν δόξαν αὐτ τοῦ· ὡς γὰρ ἧκεν εἰς τὸ παθεῖν, ψιλὸς ἄνθρωπος ἐνομίσθη τοῖς παρανόμοις Ἰουδαίοις. Ἀλλ᾿ οὐ μεμέ- νηκε νεκρός, ὁ ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν· οὔτε μὴν ἀδοξίαν τινὰ προσετρί ψατο τὸ πάθος αὐτῷ, ἀλλ᾽ ἐδοξάσθη μᾶλλον διὰ τοῦ καταργῆσαι τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτ ἐστι τὸν διάβολον, καὶ ἐλευθερῶσαι τῶν ἀνθρώπων τὸ γένος. Πλὴν τὰ συμβεβηκότα φασὶν οἱ προφῆται. Καθεῖλες πάντας τοὺς φραγμοὺς αὐτοῦ. Φρα- γμοὺς αὐτοῦ καὶ ὀχυρώματα τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησὶν, οἳ καὶ, πάντες ἀφέντες αὐτὸν, ἔφυγον δειλιά- σαντες· καὶ διὰ τοῦτό φησιν· Ἔθου τὰ ὀχυρώματα αὐτοῦ δειλίαν. Διήρπαζον αὐτόν . . . . . Εὔφρανας πάντας τοὺς 5º i S. ATHANASII OPP. PARS III. 36, 37. Semeljùravi in sancto meo, si David men- A tiar. Simile est ei quod alio loco dicitur: Juravit Dominus David veritatem, et non frustrabitur ". Se- men ejus in æternum manebit. Semen Davidis Chri- stum dicit, qui secundum carnem ex semine David natus est. Qui et in æternum manebit. Non potest quippe fieri eum qui Deus sit, et vere Dei Filius, non omni modo ac ratione æternum esse. Thronun Christi intellige Ecclesiam : in illa quippe requiescit. Erit igitur, inquit, Ecclesia Christi ful- gens et illuminans orbem, manensque in æternum sicut sol et luna. Nam dictum illud ita se habet : Et thronus ejus sicut sol in conspectu meo, et sicut luna perfecta in æternum, et testis in cœlo fidelis. stum tuum. Quæ in veneranda cruce contigerunt, beati prophetæ annuntiant. Dicunt itaque Patri et Beo Promisisti in æternum permansurum semen David, et thronum ejus sicut solem et lunam futu- rum : sed repulisti et despexisti, distulisti Christum tuum. Illud autem, repulisti et despexisti, significat, repelli et despici concessisti. Neque enim Pater re- pulit et despexit proprium Filium ; sed Judai potius illud egerunt at secundum permissionem Dei et Patris. Atque illud est quod dicitur: Qui proprio Filio non pepercit, sed vro nobis tradidit illum *1. quit, implere promissiones quæ illum spectabant : interea enim ille passus est. Quo pacto autem dis- tulerit, ita declarat : Evertisii, inquit, testamen- tum servi tui. Promiseras enim eum in æternum mansurum. Et hoc ipsum fuit testamentum tuum de illo. Verum Judæi crucifixerunt eum, et repu- talus est cum mortuis. Passus est, inquit, et cru- cifixus est. Itaque evertisti testamentum servi tui. Profanasti in terra sanctuarium ejus. Projecisti, ait, in terran gloriam ejus : nam ubi venit ad pas- sionem, vilis homo ab iniquis Judæis æstimatus est. Sed non remansit mortuus, qui inter mortuos liber fuit, juxta Prophetæ vocem : neque infa- miam ullam conspersit ipsi passio ejus; imo vero gloriam potius accepit, quia prostravit eum qui imperium habebat mortis *, id est diabolum, et liberavit hominum genus. Cæterum ea quæ tunc acciderunt annuntiant prophetæ. dia sanctos apostolos dicit, qui, illo derelicto, fu- gerunt omnes metu perculsi ", ac propterea dicit : Posuisti præsidia ejus formidinem. 42, 43. Diripuerunt eum Latificasti omnes ***** - EXEGETICA. C D Psal. cxxxı, 11. * Rom. viii, 32. s Psal. L FAITI, 6. ss Hebr. n, 14. ** Matth. xxvi, 56. 38. Et thronus ejus sicut sol in conspectu meo. 39. t u vero repuisti et despexisti, distulisti Chri- 40. Evertisla testamentum serri tui. Distulisti, in- 41. Destruxisti omnes sepes ejus. Sepes et præsi- (40) Desideratur wç. Edit.
Φραγμοὺς αὐτοῦ καὶ ὀχυρώματα τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησὶν, οἳ καὶ, πάντες ἀφέντες αὐτὸν, ἔφυγον δειλιάσαντες· καὶ διὰ τοῦτό φησιν· Ἔθου τὰ ὀχυρώματα αὐτοῦ δειλίαν. Διήρπαζον αὐτόν ... Εὔφρανας πάντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Ἔχαιρον γὰρ καὶ ἐπέσειον αὐτῷ τὰς κεφαλὰς, ὁρῶντες αὐτὸν ἐπὶ ξύλου κρεμάμενον. Ἀπέστρεψας τὴν βοήθειαν τῆς ῥομφαίας αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ἀξίους ὄντας τὴν ἐσχάτην δίκην ἀποτῖσαι τοὺς σταυρώσαντας τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Υἱὸν οὐ τετιμώρηται παραχρῆμα, διὰ πολλὴν φιλανθρωπίαν καιρὸν μετανοίας, τὸν διὰ βαπτίσματος, καὶ αὐτοῖς χαριζόμενος· τούτου χάριν ἀποστρέψαι λέγεται τὴν βοήθειαν τῆς ῥομφαίας αὐτοῦ. Τὸ δὲ, ἀπέστρεψας, ἀντὶ, ἐπέσχες. Κατέλυσας ἀπὸ καθαρισμοῦ αὐτοῦ. Τὸ, κατέλυσας, ἀντὶ τοῦ, κατήνεγκας. Κατήνεγκας οὖν, φησὶν, ἤτοι παρεσκεύασας εἰς τὸ πιστεύεσθαι, ὅτι καθαρός ἐστιν. Ἐπενοήθη γὰρ εἶναι πονηρὸς, καὶ ὡς ἁμαρτωλὸς κατεκρίθη, καὶ ἐν τοῖς ἀνόμοις ἐλογίσθη. Τὸν θρόνον αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν κατέῤῥαξας. Ἐπειδὴ πέπονθε σαρκικῶς, καὶ γέγονεν ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος·
Απαξ ώμοσα ἐν τῷ ἁγίῳ μου, εἰ τῷ Δαυΐδ ψεύ- σομαι. Ὅμοιον τῷ ἀλλαχοῦ εἰρημένῳ· Ἄμοσε Κύ ριος τῷ Δαυΐδ ἀλήθειαν, καὶ οὐ μὴ ἀθετήσει. Τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μένει. Σπέρμα τοῦ Δαυΐδ φησι τὸν ἐκ σπέρματος Δαυίδ κατὰ σάρκα γε- γεννημένον Χριστόν. Ὃς καὶ εἰς τὸν αἰῶνα μένει. Οὐ γάρ ἐστι τῶν ἐνδεχομένων, Θεὸν ὄντα καὶ Θεοῦ κατ' ἀλήθειαν Υἱὸν, μὴ πάντη τε καὶ πάντων, εἶναι αἰώ γιου. Καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου. • Θρόνον Χριστοῦ ἐννόει τὴν Ἐκκλησίαν· ἐπαναπαύε ται γὰρ αὐτῇ. Εσται οὖν, φησίν, ἡ Ἐκκλησία Χρι στοῦ καταστράπτουσα καὶ φωτίζουσα τὴν ὑπ' ουρα νὸν, καὶ μένουσα διηνεκώς (40) ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη. Τὸ γὰρ ῥητὸν τοῦτο οὕτω φησί· Καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ Β ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου, καὶ ὡς ἡ σελήνη κατ- ηρτισμένη εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ὁ μάρτυς ἐν οὐρα νῷ πιστός. Σὺ δὲ ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, ἀνεβάλον τὸν Χριστόν σου. Τὰ συμβεβηκότα ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ οἱ μακάριοι προφῆται φασι. Λέγουσιν οὖν, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεόν· Ἐπηγγείλω, φησίν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα μένει τὸ σπέρμα Δαυΐδ, καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη· ἀλλ' ἀπώσω καὶ ἐξουδένω σας· ἀνεβάλον τὸν Χριστόν σου. Τὸ δὲ, ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, ἀντὶ τοῦ, ἀπωσθῆναι, καὶ ἐξου δενωθῆναι συγκεχώρηκας. Οὐ γὰρ ὁ Πατὴρ ἀπώσατο καὶ ἐξουδένωσε τὸν ἴδιον Υἱόν· Ἰουδαῖοι δὲ μᾶλλον τοῦτο πεπράχασι· πλὴν κατὰ συγχώρησιν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ εἰρημένον· Ος γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν παρέδωκεν αὐτόν. Κατέστρεψας τὴν διαθήκην τοῦ δούλου σου. Ὑπερέθον πληρῶσαι, φησί, τὰς ἐπαγγελίας τὰς περὶ αὐτοῦ· πέπονθε γὰρ μεταξύ. Πῶς δὲ ὑπερέθετο, λέγει· Κατέστρεψας φάσκων την διαθήκην τοῦ δούλου σου. Ἐπηγγείλω γάρ, φησίν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα μέσα νει· καὶ αὕτη γέγονεν ἡ παρὰ σοῦ περὶ αὐτοῦ δια- θήκη. Αλλ' ἐσταύρωσαν αὐτὸν Ἰουδαῖοι, καὶ κατ- ελογίσθη μετὰ νεκρῶν. Πέπονθε γάρ, φησὶ, καὶ ἐσταυ ρώθη· οὐκοῦν κατέστρεψας τὴν διαθήκην τοῦ δού λου σου. Ἐβεβήλωσας εἰς τὴν γῆν τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. Ἔῤῥιψας, φησὶν, εἰς τὴν γῆν τὴν δόξαν αὐτ τοῦ· ὡς γὰρ ἧκεν εἰς τὸ παθεῖν, ψιλὸς ἄνθρωπος ἐνομίσθη τοῖς παρανόμοις Ἰουδαίοις. Ἀλλ᾿ οὐ μεμέ- νηκε νεκρός, ὁ ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν· οὔτε μὴν ἀδοξίαν τινὰ προσετρί ψατο τὸ πάθος αὐτῷ, ἀλλ᾽ ἐδοξάσθη μᾶλλον διὰ τοῦ καταργῆσαι τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτ ἐστι τὸν διάβολον, καὶ ἐλευθερῶσαι τῶν ἀνθρώπων τὸ γένος. Πλὴν τὰ συμβεβηκότα φασὶν οἱ προφῆται. Καθεῖλες πάντας τοὺς φραγμοὺς αὐτοῦ. Φρα- γμοὺς αὐτοῦ καὶ ὀχυρώματα τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησὶν, οἳ καὶ, πάντες ἀφέντες αὐτὸν, ἔφυγον δειλιά- σαντες· καὶ διὰ τοῦτό φησιν· Ἔθου τὰ ὀχυρώματα αὐτοῦ δειλίαν. Διήρπαζον αὐτόν . . . . . Εὔφρανας πάντας τοὺς 5º i S. ATHANASII OPP. PARS III. 36, 37. Semeljùravi in sancto meo, si David men- A tiar. Simile est ei quod alio loco dicitur: Juravit Dominus David veritatem, et non frustrabitur ". Se- men ejus in æternum manebit. Semen Davidis Chri- stum dicit, qui secundum carnem ex semine David natus est. Qui et in æternum manebit. Non potest quippe fieri eum qui Deus sit, et vere Dei Filius, non omni modo ac ratione æternum esse. Thronun Christi intellige Ecclesiam : in illa quippe requiescit. Erit igitur, inquit, Ecclesia Christi ful- gens et illuminans orbem, manensque in æternum sicut sol et luna. Nam dictum illud ita se habet : Et thronus ejus sicut sol in conspectu meo, et sicut luna perfecta in æternum, et testis in cœlo fidelis. stum tuum. Quæ in veneranda cruce contigerunt, beati prophetæ annuntiant. Dicunt itaque Patri et Beo Promisisti in æternum permansurum semen David, et thronum ejus sicut solem et lunam futu- rum : sed repulisti et despexisti, distulisti Christum tuum. Illud autem, repulisti et despexisti, significat, repelli et despici concessisti. Neque enim Pater re- pulit et despexit proprium Filium ; sed Judai potius illud egerunt at secundum permissionem Dei et Patris. Atque illud est quod dicitur: Qui proprio Filio non pepercit, sed vro nobis tradidit illum *1. quit, implere promissiones quæ illum spectabant : interea enim ille passus est. Quo pacto autem dis- tulerit, ita declarat : Evertisii, inquit, testamen- tum servi tui. Promiseras enim eum in æternum mansurum. Et hoc ipsum fuit testamentum tuum de illo. Verum Judæi crucifixerunt eum, et repu- talus est cum mortuis. Passus est, inquit, et cru- cifixus est. Itaque evertisti testamentum servi tui. Profanasti in terra sanctuarium ejus. Projecisti, ait, in terran gloriam ejus : nam ubi venit ad pas- sionem, vilis homo ab iniquis Judæis æstimatus est. Sed non remansit mortuus, qui inter mortuos liber fuit, juxta Prophetæ vocem : neque infa- miam ullam conspersit ipsi passio ejus; imo vero gloriam potius accepit, quia prostravit eum qui imperium habebat mortis *, id est diabolum, et liberavit hominum genus. Cæterum ea quæ tunc acciderunt annuntiant prophetæ. dia sanctos apostolos dicit, qui, illo derelicto, fu- gerunt omnes metu perculsi ", ac propterea dicit : Posuisti præsidia ejus formidinem. 42, 43. Diripuerunt eum Latificasti omnes ***** - EXEGETICA. C D Psal. cxxxı, 11. * Rom. viii, 32. s Psal. L FAITI, 6. ss Hebr. n, 14. ** Matth. xxvi, 56. 38. Et thronus ejus sicut sol in conspectu meo. 39. t u vero repuisti et despexisti, distulisti Chri- 40. Evertisla testamentum serri tui. Distulisti, in- 41. Destruxisti omnes sepes ejus. Sepes et præsi- (40) Desideratur wç. Edit.
PG 27:393νομίσαντες οἱ σταυρώσαντες, ὅτι πεπονθὼς συνεστάλη, καὶ πέπαυται τοῦ καὶ ὅλως εἶναι καὶ ὀνομάζεσθαι· διὰ τοῦτο τὰς τῶν σταυρωσάντων ὑπονοίας διερμηνεύει λέγων· Τὸν θρόνον αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν κατέῤῥαξας. Ἕως πότε, Κύριε, ἀποστρέφῃ εἰς τέλος, ἐκκαυθήσεται ὡς πῦρ ἡ ὀργή σου; Τουτέστι, Μέχρι τίνος ἰσχύσει τὰ τῶν Ἰουδαίων τολμήματα, ἐπισπουδαζόντων τὴν τοῦ Μονογενοῦς καὶ Σωτῆρος ἡμῶν σταύρωσιν; Ὁ δὲ Σύμμαχος· Ἕως τίνος, Κύριε, ἀποκρυβήσῃ εἰς τέλος, φλεγήσεται ὡς πῦρ ὁ θυμός σου; Μέχρι τίνος, φησὶ, Δέσποτα, οὐκ ἐθέλεις ἰδεῖν τὰς ἡμετέρας ὀδύνας, οὐδ’ ἐπιφαίνῃ καὶ λύεις τὰς συμφοράς· ἀλλὰ καθάπερ πῦρ τὴν ὀργὴν τῇ μνήμῃ ἡμετέρων ἁμαρτάδων ἐκκαίεις; Μνήσθητι τίς μου ἡ ὑπόστασις. Ἐπ’ ἀφθαρσίᾳ, φησὶ, τὸν ἄνθρωπον πεποίηκας, καὶ κατ’ εἰκόνα τὴν σὴν ἔπλασας αὐτόν· ἀλλὰ γέγονεν ὑπὸ φθορὰν ἐξ ἀπάτης, φησίν. Οὐκοῦν τὴν ἀφθαρσίαν ἐπίδος ἵνα σώζωνται, καθάπερ ἐπλάσθη τὸ ποίημα. Τίς ἐστιν ἄνθρωπος ὃς ζήσεται καὶ οὐκ ὄψεται θάνατον; Οὐδεὶς, φησὶν, οὔτε θανάτου κρείττων γενήσεται, οὔτε μὴν ἐκ χειρὸς ᾅδου τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ῥύσεται, εἰ μὴ σὺ, φησὶν, ὦ Δέσποτα, τὴν ἀνάστασιν ἐπιδῷς.
Α νον τῆς τοῦ κόσμου σωτηρίας· ὃ καὶ ὠνείδισαν, ὑπο Β λαμβάνοντες αὐτὸν κεκρατῆσθαι θανάτῳ. Ἀλλ᾿ οὐκ ἀπέμεινεν ὁ ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος· ἀνέστη δὲ μᾶλλον τριήμερος. Διὸ καὶ ἐπισφραγίζει ὁ ψαλμὸς τό Εὐλογητός Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα, γένοιτο, γέ νοιτο. Ὡς ἀναστάντος ἤδη αὐτοῦ καὶ ἀνελθόντος εἰς τοὺς οὐρανοὺς, καὶ εὐλογουμένου, ἤτοι ἐξομολογου- μένου εἰς τοὺς αἰῶνας μετὰ τοῦ ἰδίου Πατρός. Προσευχὴ Μωϋσέως ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ. ΠΘ'. Υπόθεσις. Ταύτην, φησί, τὴν προσευχὴν ἐν ἀποῤῥήτοις ἀναγε γραφότα τὸν Μωσέα παραδοῦναι· ὅπως ἂν ἔχοιεν οἱ κατὰ καιροὺς εἰδέναι, πῶς δεῖ αὐτοὺς ἐξομολο- γεῖσθαι περιπεσόντας ταῖς συμφοραῖς, αἳ γεγόνα- σιν αὐτοῖς ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων μετὰ τὴν κατὰ τοῦ Κυρίου ἀπείθειάν τε καὶ μιαιφονίαν γενομένην. Οπως δὲ μὴ λήθῃ παραδοθῇ τῷ χρόνῳ, ἐντέτακται ἐν τοῖς Ψαλμοῖς· καὶ εἰκότως μετὰ τὸν πη', ὃς καὶ τὸ πάθος τοῦ Κυρίου κατασημαίνει. Κύριε, καταφυγὴ ἐγενήθης ἡμῖν ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Μέλλων ἐπικαλεῖσθαι τὸν Θεὸν εἰς ἔλεον, εἰκό τως ἐξ ὧν ἤδη πολλάκις εὐηργέτησε ποιεῖ τὸ προοί- μιον. Πῶς δὲ κατὰ γενεὰν εὐηργέτησε, τοῦτο ἴδοι τις εἴς τε τὰ ἐπὶ τοῦ Φαραὼ ἀποβλέψας εἴς τε τὰ ἐπὶ Ἰησοῦ, εἴς τε τὰ ἐπὶ Βαβυλῶνος. Πρὸ τοῦ ὄρη γενηθῆναι, καὶ πλασθῆναι τὴν γῆν. Ἐπειδὴ εἰς τὴν σάρκα ὁρῶντες τοῦ Κυρίου, ψιλόν ἄνθρωπον ἐνόμιζον λέγοντες· Οὔπω τριακον - ταετής γέγονας, καὶ ᾿Αβραὰμ ἑώρακας ; Καὶ τοῦτο αὐτοῖς μάλιστα αἴτιον τῆς ἐκπτώσεως γέγονε, τὸ ἀγνοεῖν τὴν θεότητα. Διὰ τοῦτο νῦν ἐξομολογούμενοι, σαφῶς αὐτὸν εἶναι λέγουσι τὴν πρὸ πάσης κτίσεως συνόντα τῷ Πατρί. Μὴ ἀποστρέψης ἄνθρωπον εἰς ταπείνωσιν. Ἐντεῦθεν ἡ ἐξομολόγησις. Αξιοῖ δὲ ἀφ᾽ ὧν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐκάλεσε, καὶ αὐτὸς ἐπιστραφῆναι. Σὺ εἶπας, φησὶν, ὦ Δέσποτα· Ἐπι- στρέψατε, υἱοὶ ἐπιστρέφοντες, καὶ ιάσομαι τὰ συν τρίμματα ὑμῶν. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐπεστρέψαμεν, μὴ ἀποστρέψῃς ἡμᾶς εἰς ταπείνωσιν. "Οτι χίλια ἔτη ἐν ὀφθαλμοῖς σου, Κύριε. Τον καιρὸν τῆς ἐν νόμῳ λατρείας φησί, καθ' δν μάλιστα ἐπιτελεσθέντος τοῦ θείου ναοῦ ἤνθησεν. Ἀπὸ γὰρ Σολομῶντος τοῦ τὸν οἶκον ἐγείραντος μέχρι τῆς που λιορκίας τῆς μετὰ τὸν τίμιον γενομένης σταυρὸν εἰς τοῦτο συντείνει ἔτη χίλια. ᾿Αλλὰ ταῦτα, φησί, τὰ χί- λια έτη μία ημέρα λογισθείη ἐνώπιόν σου· μᾶλλον μὲν οὖν μικρὸν ἡμέρας μόριον. Εἰκότως δὲ νυκτί παρεικάζει τὸν πρὸ τῆς ἐπιδημίας τοῦ Σωτῆρος και ρόν· ἅτε ὡς ἐν ἀωρίᾳ καὶ συγχύσει πάντων ἀνθρώ- πων ὄντων, διὰ τὸ μήπω αὐτοῖς ἀνατεῖλαι τὸν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης. S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. esse mors et sanguis ipsius, qui datus est in pre- tium pro mundi salute. Ejusmodi pretium illi ex- probraverunt, suspicati eum sub mortis imperio fuisse. Sed non remansit in ea qui est inter mor- tuos liber, sed potius tertia die resurrexit. Quare totum obsignat psalmum in hæc verba desinendo : Quasi videlicet ille jam resurrexerit et ascenderit in cuelos, et benedictus fuerit, id est, confessione ce- lebratus fuerit in sæcula cum Patre suo. Argumentum. Hanc, ait, orationem in arcanis descripsisse Moy- sen, ut qui consequentibus temporibus futuri erant nossent, quomodo oporteret confiteri de- lapsos in calamitates, quæ ipsis in extremis tem- poribus acciderunt, postquam Domino inobse- quentes fuerunt illumque occiderunt. Ut ne au- ter per temporis diuturnitatem oblivioni trade- retur, Psalmis inserta fuit, et jure post psalmum octogesimum octavum qui passionem Domini si- gnificat. Dounine, refugium factus es nobis, a genera- tione in generationem. Imploraturus Dei misericor- diam, jure proœmium ducit a beneficiis jam sæpe sabi collatis. Quæ autem beneficia generatione con- tulerit, advertere licet ex iis quæ sub Pharaone, que sub Jesu, et ex iis quæ in Babylone contige- runt. Quia carnem Domini spectantes, merum hominem G esse putabant, dicebantque : Triginta annos nondum babes et Abraham vidisti *7 ? Et hoc maxime ruinæ causa fuit illis, quod ignorarent deitatem. Quapro- pter jam confitentes dicunt cum ante omnia opifi- cia Patri coexsistere. confessionis exordium ducitur. Rogat autem ut quando gentes omnes ad cognitionem veritatis vo- cavit, ipse quoque convertatur. Tu dixisti, inquit, Domine: Convertimini, filii convertentes, et sanabo contritiones vestras *. Quia igitur conversi sumus, ne convertas nos in humilitatem seu abjectionem. etc. Tempus legalis cultus indicat, per cujus spa- tium absoluto maxime templo floruit. A Salomonis enim qui domum excitavit tempore ad usque obsi- dionem, quæ post venerabilem crucem contigit, computantur anni mille. Sed isti, inquit, mille anni, ut una dies in conspectu tuo computari pos- sunt, imo vero modica diei pars. Merito autem nocti comparat, tempus præcedens Salvatoris ad- ventum, eoquod in tenebris et in confusione omnes hómines essent, quia nondum ipsis exortus erat sol justitis. Luc. viii, 57. "Jerem. 111, 14. D 53. Benedictus Dominus in æternum, fiat, fiat. 1. Oratio Moysis hominis Dei. LXXXIX. 2. Priusquam montes fierent, et formaretur terra. 5. Ne avertas hominem in humilitatem. Ab hinc 4. Quoniam mille anni ante oculos tuos, Domine,
Ποῦ εἰσι τὰ ἐλέη σου τὰ ἀρχαῖα, Κύριε; Ἀρχαῖα ἐλέη τοῦ Θεοῦ, φησὶν, ἡ πρὸ καταβολῆς κόσμου ὡρισμένη εἰς ἀφθαρσίαν ἀναστοιχείωσις. Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ ὀνειδισμοῦ τῶν δούλων σου. Ἐπειδὴ ὠνείδισάν με, Κύριε, οἱ ἐχθροί σου, φάσκοντες ψευδεῖς εἶναι τὰς περὶ ἐμοῦ τοῖς ἔθνεσι δεδομένας ἐπαγγελίας· αὗται δὲ ἦσαν τὸ σωθῆναι αὐτὰ, καὶ ἀπαλλαγῆναι θανάτου καὶ ἁμαρτίας· ὠνείδισαν δὲ ἀφορῶντες εἰς τὸν θάνατον τὸν ἐμόν· καὶ ματαίους αὐτὰς εἶναι ἀπέφηναν· τούτου χάριν αἰτῶ σοι μνησθῆναι· τὸ γὰρ ἀντάλλαγμα τοῦ Χριστοῦ σου ὠνείδισαν, φησίν. Εἴη δὲ τὸ ἀντάλλαγμα αὐτοῦ ὁ θάνατος αὐτοῦ καὶ τὸ αἷμα, τὸ ἀντίλυτρον δεδομένον τῆς τοῦ κόσμου σωτηρίας· ὃ καὶ ὠνείδισαν, ὑπολαμβάνοντες αὐτὸν κεκρατῆσθαι θανάτῳ. Ἀλλ’ οὐκ ἀπέμεινεν ὁ ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος· ἀνέστη δὲ μᾶλλον τριήμερος. Διὸ καὶ ἐπισφραγίζει ὁ ψαλμὸς τό· Εὐλογητὸς Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα, γένοιτο, γένοιτο. Ὡς ἀναστάντος ἤδη αὐτοῦ καὶ ἀνελθόντος εἰς τοὺς οὐρανοὺς, καὶ εὐλογουμένου, ἤτοι ἐξομολογουμένου εἰς τοὺς αἰῶνας μετὰ τοῦ ἰδίου Πατρός.
Α νον τῆς τοῦ κόσμου σωτηρίας· ὃ καὶ ὠνείδισαν, ὑπο Β λαμβάνοντες αὐτὸν κεκρατῆσθαι θανάτῳ. Ἀλλ᾿ οὐκ ἀπέμεινεν ὁ ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος· ἀνέστη δὲ μᾶλλον τριήμερος. Διὸ καὶ ἐπισφραγίζει ὁ ψαλμὸς τό Εὐλογητός Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα, γένοιτο, γέ νοιτο. Ὡς ἀναστάντος ἤδη αὐτοῦ καὶ ἀνελθόντος εἰς τοὺς οὐρανοὺς, καὶ εὐλογουμένου, ἤτοι ἐξομολογου- μένου εἰς τοὺς αἰῶνας μετὰ τοῦ ἰδίου Πατρός. Προσευχὴ Μωϋσέως ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ. ΠΘ'. Υπόθεσις. Ταύτην, φησί, τὴν προσευχὴν ἐν ἀποῤῥήτοις ἀναγε γραφότα τὸν Μωσέα παραδοῦναι· ὅπως ἂν ἔχοιεν οἱ κατὰ καιροὺς εἰδέναι, πῶς δεῖ αὐτοὺς ἐξομολο- γεῖσθαι περιπεσόντας ταῖς συμφοραῖς, αἳ γεγόνα- σιν αὐτοῖς ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων μετὰ τὴν κατὰ τοῦ Κυρίου ἀπείθειάν τε καὶ μιαιφονίαν γενομένην. Οπως δὲ μὴ λήθῃ παραδοθῇ τῷ χρόνῳ, ἐντέτακται ἐν τοῖς Ψαλμοῖς· καὶ εἰκότως μετὰ τὸν πη', ὃς καὶ τὸ πάθος τοῦ Κυρίου κατασημαίνει. Κύριε, καταφυγὴ ἐγενήθης ἡμῖν ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Μέλλων ἐπικαλεῖσθαι τὸν Θεὸν εἰς ἔλεον, εἰκό τως ἐξ ὧν ἤδη πολλάκις εὐηργέτησε ποιεῖ τὸ προοί- μιον. Πῶς δὲ κατὰ γενεὰν εὐηργέτησε, τοῦτο ἴδοι τις εἴς τε τὰ ἐπὶ τοῦ Φαραὼ ἀποβλέψας εἴς τε τὰ ἐπὶ Ἰησοῦ, εἴς τε τὰ ἐπὶ Βαβυλῶνος. Πρὸ τοῦ ὄρη γενηθῆναι, καὶ πλασθῆναι τὴν γῆν. Ἐπειδὴ εἰς τὴν σάρκα ὁρῶντες τοῦ Κυρίου, ψιλόν ἄνθρωπον ἐνόμιζον λέγοντες· Οὔπω τριακον - ταετής γέγονας, καὶ ᾿Αβραὰμ ἑώρακας ; Καὶ τοῦτο αὐτοῖς μάλιστα αἴτιον τῆς ἐκπτώσεως γέγονε, τὸ ἀγνοεῖν τὴν θεότητα. Διὰ τοῦτο νῦν ἐξομολογούμενοι, σαφῶς αὐτὸν εἶναι λέγουσι τὴν πρὸ πάσης κτίσεως συνόντα τῷ Πατρί. Μὴ ἀποστρέψης ἄνθρωπον εἰς ταπείνωσιν. Ἐντεῦθεν ἡ ἐξομολόγησις. Αξιοῖ δὲ ἀφ᾽ ὧν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐκάλεσε, καὶ αὐτὸς ἐπιστραφῆναι. Σὺ εἶπας, φησὶν, ὦ Δέσποτα· Ἐπι- στρέψατε, υἱοὶ ἐπιστρέφοντες, καὶ ιάσομαι τὰ συν τρίμματα ὑμῶν. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐπεστρέψαμεν, μὴ ἀποστρέψῃς ἡμᾶς εἰς ταπείνωσιν. "Οτι χίλια ἔτη ἐν ὀφθαλμοῖς σου, Κύριε. Τον καιρὸν τῆς ἐν νόμῳ λατρείας φησί, καθ' δν μάλιστα ἐπιτελεσθέντος τοῦ θείου ναοῦ ἤνθησεν. Ἀπὸ γὰρ Σολομῶντος τοῦ τὸν οἶκον ἐγείραντος μέχρι τῆς που λιορκίας τῆς μετὰ τὸν τίμιον γενομένης σταυρὸν εἰς τοῦτο συντείνει ἔτη χίλια. ᾿Αλλὰ ταῦτα, φησί, τὰ χί- λια έτη μία ημέρα λογισθείη ἐνώπιόν σου· μᾶλλον μὲν οὖν μικρὸν ἡμέρας μόριον. Εἰκότως δὲ νυκτί παρεικάζει τὸν πρὸ τῆς ἐπιδημίας τοῦ Σωτῆρος και ρόν· ἅτε ὡς ἐν ἀωρίᾳ καὶ συγχύσει πάντων ἀνθρώ- πων ὄντων, διὰ τὸ μήπω αὐτοῖς ἀνατεῖλαι τὸν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης. S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. esse mors et sanguis ipsius, qui datus est in pre- tium pro mundi salute. Ejusmodi pretium illi ex- probraverunt, suspicati eum sub mortis imperio fuisse. Sed non remansit in ea qui est inter mor- tuos liber, sed potius tertia die resurrexit. Quare totum obsignat psalmum in hæc verba desinendo : Quasi videlicet ille jam resurrexerit et ascenderit in cuelos, et benedictus fuerit, id est, confessione ce- lebratus fuerit in sæcula cum Patre suo. Argumentum. Hanc, ait, orationem in arcanis descripsisse Moy- sen, ut qui consequentibus temporibus futuri erant nossent, quomodo oporteret confiteri de- lapsos in calamitates, quæ ipsis in extremis tem- poribus acciderunt, postquam Domino inobse- quentes fuerunt illumque occiderunt. Ut ne au- ter per temporis diuturnitatem oblivioni trade- retur, Psalmis inserta fuit, et jure post psalmum octogesimum octavum qui passionem Domini si- gnificat. Dounine, refugium factus es nobis, a genera- tione in generationem. Imploraturus Dei misericor- diam, jure proœmium ducit a beneficiis jam sæpe sabi collatis. Quæ autem beneficia generatione con- tulerit, advertere licet ex iis quæ sub Pharaone, que sub Jesu, et ex iis quæ in Babylone contige- runt. Quia carnem Domini spectantes, merum hominem G esse putabant, dicebantque : Triginta annos nondum babes et Abraham vidisti *7 ? Et hoc maxime ruinæ causa fuit illis, quod ignorarent deitatem. Quapro- pter jam confitentes dicunt cum ante omnia opifi- cia Patri coexsistere. confessionis exordium ducitur. Rogat autem ut quando gentes omnes ad cognitionem veritatis vo- cavit, ipse quoque convertatur. Tu dixisti, inquit, Domine: Convertimini, filii convertentes, et sanabo contritiones vestras *. Quia igitur conversi sumus, ne convertas nos in humilitatem seu abjectionem. etc. Tempus legalis cultus indicat, per cujus spa- tium absoluto maxime templo floruit. A Salomonis enim qui domum excitavit tempore ad usque obsi- dionem, quæ post venerabilem crucem contigit, computantur anni mille. Sed isti, inquit, mille anni, ut una dies in conspectu tuo computari pos- sunt, imo vero modica diei pars. Merito autem nocti comparat, tempus præcedens Salvatoris ad- ventum, eoquod in tenebris et in confusione omnes hómines essent, quia nondum ipsis exortus erat sol justitis. Luc. viii, 57. "Jerem. 111, 14. D 53. Benedictus Dominus in æternum, fiat, fiat. 1. Oratio Moysis hominis Dei. LXXXIX. 2. Priusquam montes fierent, et formaretur terra. 5. Ne avertas hominem in humilitatem. Ab hinc 4. Quoniam mille anni ante oculos tuos, Domine,
Prayer of Moses the man of GodΠροσευχὴ Μωϋσέως ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:396Προσευχὴ Μωϋσέως ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ. ΠΘ. Ὑπόθεσις.
Τὰ ἐξουδενώματα αὐτῶν ἔτη ἔσονται τὸ πρωτ. Α Ωσεί σαφέστερον ἔλεγε· Τὰ ἔτη αὐτῶν, τῶν ἀρνη σαμένων σε δηλονότι, ἐν ἐξουθενήσει ἔσται πολλῇ. Γεγόνασι γὰρ καταπάτημα καὶ ἀνθρώπων καὶ δαιμό- νων, ἅτε τὸν λυτρούμενον καὶ σώζοντα αὐτοὺς ἀρνη- σάμενοι. Τὸ πρωί ἀνθήσαι καὶ παρέλθοι. Πρωι μὲν τὸν καιρὸν τῆς γενομένης αὐτοῖς ἐπιφανείας Χριστοῦ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ κατασημαίνουσι. Χλόην δὲ τὴν νομικὴν λατρείαν δηλοῖ, ἅτε μικρὸν ὕστερον μαραίνεσθαι μέλ- λουσαν. Τὸ ἑσπέρας ἀποπέσοι, σκληρυνθείη καὶ ξηρανθείη. Εσπέραν φησὶ τὸν ἐπ' ἐσχάτων τοῦ αἰῶν νος καιρόν, καθ᾽ ἂν καὶ ἐπέφανεν ὁ Μονογενής· ἐν ᾧ δὴ καὶ παρῆλθεν ἡ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἄνθη- σις, σκληρυνθεῖσα ἀπάτῃ τῆς ἀπειθείας. Ὅτι ἐξελίπομεν ἐν τῇ ὀργῇ σου. Σαφῶς τὰς ἐπενεχθείσας αὐτοῖς συμφορὰς διὰ τὰ ἴδια ἁμαρτή- ματα διαγορεύουσι. Καὶ Ἰουδαίοις ταῦτα, καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἁρμόδια. Καὶ γὰρ τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις, παρανομίας τίνουσα δίκας, ὑπεβλήθη ταῖς συμφοραῖς, καὶ ταῖς παντοδαπαῖς περικλύζεται τρικυμίαις. Καὶ Ἰουδαῖοι, διὰ τὴν πονηρίαν τῆς γνώμης, τῆς ἐλευθε ρίας ἐξέπεσον. Ἔθου τὰς ἀνομίας ἡμῶν ἐναντιον σου. Οὐ παρ ἦλθες, φησί, τὰς ἀνομίας ἡμῶν, ἅτε ἡμῶν ἐπικαλε σαμένων αὐτὰς εἰς τὰς ἑαυτῶν κεφαλὰς, διὰ τὸ εἰρη- κέναι· Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν. Ὁ αἰὼν ἡμῶν εἰς φωτισμὸν τοῦ προσώπου σου. ὡσεὶ ἔλεγεν· Ο βίος ἡμῶν καὶ αἱ ἐν αὐτῷ πράξεις πονηραὶ φαίνονται τῷ προσώπῳ σου. Οὐδὲν γὰρ ἡγνόησας τῶν ἐν ἡμῖν πεπραγμένων ἀπ' ἀρχῆς μέχρι τέλους. *Οτι πᾶσαι αἱ ἡμέραι ἡμῶν ἐξέλιπον, καὶ ἐν τῇ ὀργῇ σου ἐξελίπομεν. Ἡ ἁμαρτία, φησί, τὴν σὴν ὀργὴν ἐκίνησε καθ᾿ ἡμῶν· ἡ δὲ ὀργὴ τὴν τιμωρίαν ἐπήγαγεν· ἡ δὲ τιμωρία τὰς ὁδύνας ἐπήνεγκεν. Ἐν ὀδύναις γὰρ τὸν ὀλίγον ἡμῶν διετελέσαμεν βίον. Τὰ ἔτη ἡμῶν ὡσεὶ ἀράχνη ἐμελέτων. Οὐδὲν βέβαιον, φησίν, οὐδὲ στατηρὸν ἡ ἀνθρωπεία φύσις ἔχει· δίκην ἀράχνης διασπᾶται ῥᾳδίως. Α' ἡμέραι τῶν ἐτῶν ἡμῶν ἐν αὐτοῖς ἑβδομήκον τα έτη. Έοικε ταῦτα τοῖς ὑπὸ τοῦ πατριάρχου Ια- κὡς εἰρημένοις· Αἱ ἡμέραι μου μικραὶ καὶ πονη ραὶ οὐκ ἔφθασαν εἰς τὰς ἡμέρας τῶν πατέρων μου. Εἰσὶ μὲν οὖν οἳ καὶ πλείονα τοῦ εἰρημένου διαβιοῦσι χρόνον· ἀλλ' ἐκεῖνο ἐπ' ὀλίγων συμβαίνει. Τὸ δὲ κοι- νὸν καὶ ὡς ἐπὶ τῶν πλείστων κρατοῦν ἐνταῦθα διδά- σκει. Ωσπερ γὰρ τῶν πρόωρον δεχομένων τὴν τελευ τὴν οὐκ ἐποιήσατο μνήμην, οὕτω των σφόδρα γερόν των τῷ μακροβίῳ καταλέλοιπεν. Ἀλλ' ὅμως, φησί, καὶ ὁ βραχὺς οὗτος χρόνος ὀδύνης καὶ πόνων ἐμπέ- πλησται. Οτι ἐπῆλθε πραότης ἐφ' ἡμᾶς, καὶ παι δευθησόμεθα. Ἐπειδὴ νεκρός τις καὶ εὐτελῆς ὁ βίος ἡμῶν, καὶ οὐ γινώσκομεν τί ἔσται ἡμῖν μετὰ ταῦτα ἀπὸ τοῦ κράτους σου· τούτου χάριν πράως, φησί, παίδευσον ἡμᾶς. Τὸ γὰρ, ἐπῆλθεν, ἀντὶ τοῦ, ἐπέλ- EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXIX. ss Matth. XXVII, 25. Gen. XLVII, 9. B c D mane. Quasi apertius diceret: Anni eorum qui te abnegaverunt, in contemptum magnum venient. Fuerunt enim in conculcationem et hominibus et dænionibus, utpote qui eum qui ipsos redimeret et salvos faceret abnegaverint. gnificant tempus quo apparuit illis Dominus in monte Sina. Herba autem significat legalem cultum, utpote qui haud multo post arescere debeat. Ve- spere decidat, induret et arescat: vésperam vocat tempus in fine sæculi futurum, quo apparuit Uni- geritus in quo pertransiit flos legalis cultus, falla- cia inobsequentiæ induratus. lamitates ipsis ob propria peccata illatas. Et hæc cum Judæis, tum omnibus hominibus conveniunt. Hominum quippe natura, pœnas dans iniquitatis suæ, calamitatibus subjecta est et decumanis flucti- bus demergitur. Judæi vero ob mentis malitiam,a libertate lapsi sunt. Non prætermisisti, inquit, iniquitates nostras, quippe cum nos ipsi eas in capita nostra revocave- rimus, quia diximus : Sanguis ejus super nos et su- per flios nostros". Sæculum nostrum in illumina- tione vultus tui. Ac si diceret : Vita nostra et ejus opera, mala videntur in conspectu tuo. Nihil quippe ignoras eorum quæ in nobis acta sunt ab initio usque ad finem. tua defecimus. Peccatum, inquit, iram tuam adver- sum nos concitavit; ira vero supplicium intulit; supplicium dolores induxit. In doloribus quippe modicum vitæ nostræ tempus transegimus. Anni nostri sicut aranea meditabantur. Nihil firmum, in- quit, nihil stabile naturæ nostra inest : instar ara- neæ facile discerpitur. anni, etc. Isthæc similia sunt iis quæ dixit patriar- cha Jacob Dies mei pauci et mali, non pervenerunt ad dies patrum meorum". Sunt itaque qui ultra prædictum tempus vitam extrahunt; sed id paucis contingit. Hic autem significat quod vulgo evenit, et in pluribus contingere solet. Quemadmodum enim mentionem non fecit eorum qui præmatura morte tolluntur, sic eos qui ad extremam senectutem ve- niunt, utpote grandævos prætermisit. Attamen, in- quit, perbreve illud tempus, doloris et laborum ple- num est. Quoniam supervenit mansuetudo, et corri piemur. Quoniam ceu mortua et admodum vilis est vita nostra, et ignoramus quid nobis post hæc at imperio tuo futurum sit; ideo, inquit, cum man suetudine corripe nos. Nam illud, supervenit, pro. 5. Quæ pro nihilo habentur, eorum anni erant 6. Mane floreut et transeat. Per vocem, mane, si- 7. Quia defecimus in ira tua. Aperte narrant ea- 8. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo. 9. Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira 10. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta
Ταύτην, φησὶ, τὴν προσευχὴν ἐν ἀποῤῥήτοις ἀναγεγραφότα τὸν Μωσέα παραδοῦναι· ὅπως ἂν ἔχοιεν οἱ κατὰ καιροὺς εἰδέναι, πῶς δεῖ αὐτοὺς ἐξομολογεῖσθαι περιπεσόντας ταῖς συμφοραῖς, αἳ γεγόνασιν αὐτοῖς ἐπ’ ἐσχάτων τῶν χρόνων μετὰ τὴν κατὰ τοῦ Κυρίου ἀπείθειάν τε καὶ μιαιφονίαν γενομένην. Ὅπως δὲ μὴ λήθῃ παραδοθῇ τῷ χρόνῳ, ἐντέτακται ἐν τοῖς Ψαλμοῖς· καὶ εἰκότως μετὰ τὸν πη, ὃς καὶ τὸ πάθος τοῦ Κυρίου κατασημαίνει. Κύριε, καταφυγὴ ἐγενήθης ἡμῖν ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ. Μέλλων ἐπικαλεῖσθαι τὸν Θεὸν εἰς ἔλεον, εἰκότως ἐξ ὧν ἤδη πολλάκις εὐηργέτησε ποιεῖ τὸ προοίμιον. Πῶς δὲ κατὰ γενεὰν εὐηργέτησε, τοῦτο ἴδοι τις εἴς τε τὰ ἐπὶ τοῦ Φαραὼ ἀποβλέψας εἴς τε τὰ ἐπὶ Ἰησοῦ, εἴς τε τὰ ἐπὶ Βαβυλῶνος. Πρὸ τοῦ ὄρη γενηθῆναι, καὶ πλασθῆναι τὴν γῆν. Ἐπειδὴ εἰς τὴν σάρκα ὁρῶντες τοῦ Κυρίου, ψιλὸν ἄνθρωπον ἐνόμιζον λέγοντες· Οὔπω τριακονταετὴς γέγονας, καὶ Ἀβραὰμ ἑώρακας; Καὶ τοῦτο αὐτοῖς μάλιστα αἴτιον τῆς ἐκπτώσεως γέγονε, τὸ ἀγνοεῖν τὴν θεότητα. Διὰ τοῦτο νῦν ἐξομολογούμενοι, σαφῶς αὐτὸν εἶναι λέγουσι τὸν πρὸ πάσης κτίσεως συνόντα τῷ Πατρί. Μὴ ἀποστρέψῃς ἄνθρωπον εἰς ταπείνωσιν.
Τὰ ἐξουδενώματα αὐτῶν ἔτη ἔσονται τὸ πρωτ. Α Ωσεί σαφέστερον ἔλεγε· Τὰ ἔτη αὐτῶν, τῶν ἀρνη σαμένων σε δηλονότι, ἐν ἐξουθενήσει ἔσται πολλῇ. Γεγόνασι γὰρ καταπάτημα καὶ ἀνθρώπων καὶ δαιμό- νων, ἅτε τὸν λυτρούμενον καὶ σώζοντα αὐτοὺς ἀρνη- σάμενοι. Τὸ πρωί ἀνθήσαι καὶ παρέλθοι. Πρωι μὲν τὸν καιρὸν τῆς γενομένης αὐτοῖς ἐπιφανείας Χριστοῦ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ κατασημαίνουσι. Χλόην δὲ τὴν νομικὴν λατρείαν δηλοῖ, ἅτε μικρὸν ὕστερον μαραίνεσθαι μέλ- λουσαν. Τὸ ἑσπέρας ἀποπέσοι, σκληρυνθείη καὶ ξηρανθείη. Εσπέραν φησὶ τὸν ἐπ' ἐσχάτων τοῦ αἰῶν νος καιρόν, καθ᾽ ἂν καὶ ἐπέφανεν ὁ Μονογενής· ἐν ᾧ δὴ καὶ παρῆλθεν ἡ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἄνθη- σις, σκληρυνθεῖσα ἀπάτῃ τῆς ἀπειθείας. Ὅτι ἐξελίπομεν ἐν τῇ ὀργῇ σου. Σαφῶς τὰς ἐπενεχθείσας αὐτοῖς συμφορὰς διὰ τὰ ἴδια ἁμαρτή- ματα διαγορεύουσι. Καὶ Ἰουδαίοις ταῦτα, καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἁρμόδια. Καὶ γὰρ τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις, παρανομίας τίνουσα δίκας, ὑπεβλήθη ταῖς συμφοραῖς, καὶ ταῖς παντοδαπαῖς περικλύζεται τρικυμίαις. Καὶ Ἰουδαῖοι, διὰ τὴν πονηρίαν τῆς γνώμης, τῆς ἐλευθε ρίας ἐξέπεσον. Ἔθου τὰς ἀνομίας ἡμῶν ἐναντιον σου. Οὐ παρ ἦλθες, φησί, τὰς ἀνομίας ἡμῶν, ἅτε ἡμῶν ἐπικαλε σαμένων αὐτὰς εἰς τὰς ἑαυτῶν κεφαλὰς, διὰ τὸ εἰρη- κέναι· Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν. Ὁ αἰὼν ἡμῶν εἰς φωτισμὸν τοῦ προσώπου σου. ὡσεὶ ἔλεγεν· Ο βίος ἡμῶν καὶ αἱ ἐν αὐτῷ πράξεις πονηραὶ φαίνονται τῷ προσώπῳ σου. Οὐδὲν γὰρ ἡγνόησας τῶν ἐν ἡμῖν πεπραγμένων ἀπ' ἀρχῆς μέχρι τέλους. *Οτι πᾶσαι αἱ ἡμέραι ἡμῶν ἐξέλιπον, καὶ ἐν τῇ ὀργῇ σου ἐξελίπομεν. Ἡ ἁμαρτία, φησί, τὴν σὴν ὀργὴν ἐκίνησε καθ᾿ ἡμῶν· ἡ δὲ ὀργὴ τὴν τιμωρίαν ἐπήγαγεν· ἡ δὲ τιμωρία τὰς ὁδύνας ἐπήνεγκεν. Ἐν ὀδύναις γὰρ τὸν ὀλίγον ἡμῶν διετελέσαμεν βίον. Τὰ ἔτη ἡμῶν ὡσεὶ ἀράχνη ἐμελέτων. Οὐδὲν βέβαιον, φησίν, οὐδὲ στατηρὸν ἡ ἀνθρωπεία φύσις ἔχει· δίκην ἀράχνης διασπᾶται ῥᾳδίως. Α' ἡμέραι τῶν ἐτῶν ἡμῶν ἐν αὐτοῖς ἑβδομήκον τα έτη. Έοικε ταῦτα τοῖς ὑπὸ τοῦ πατριάρχου Ια- κὡς εἰρημένοις· Αἱ ἡμέραι μου μικραὶ καὶ πονη ραὶ οὐκ ἔφθασαν εἰς τὰς ἡμέρας τῶν πατέρων μου. Εἰσὶ μὲν οὖν οἳ καὶ πλείονα τοῦ εἰρημένου διαβιοῦσι χρόνον· ἀλλ' ἐκεῖνο ἐπ' ὀλίγων συμβαίνει. Τὸ δὲ κοι- νὸν καὶ ὡς ἐπὶ τῶν πλείστων κρατοῦν ἐνταῦθα διδά- σκει. Ωσπερ γὰρ τῶν πρόωρον δεχομένων τὴν τελευ τὴν οὐκ ἐποιήσατο μνήμην, οὕτω των σφόδρα γερόν των τῷ μακροβίῳ καταλέλοιπεν. Ἀλλ' ὅμως, φησί, καὶ ὁ βραχὺς οὗτος χρόνος ὀδύνης καὶ πόνων ἐμπέ- πλησται. Οτι ἐπῆλθε πραότης ἐφ' ἡμᾶς, καὶ παι δευθησόμεθα. Ἐπειδὴ νεκρός τις καὶ εὐτελῆς ὁ βίος ἡμῶν, καὶ οὐ γινώσκομεν τί ἔσται ἡμῖν μετὰ ταῦτα ἀπὸ τοῦ κράτους σου· τούτου χάριν πράως, φησί, παίδευσον ἡμᾶς. Τὸ γὰρ, ἐπῆλθεν, ἀντὶ τοῦ, ἐπέλ- EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXIX. ss Matth. XXVII, 25. Gen. XLVII, 9. B c D mane. Quasi apertius diceret: Anni eorum qui te abnegaverunt, in contemptum magnum venient. Fuerunt enim in conculcationem et hominibus et dænionibus, utpote qui eum qui ipsos redimeret et salvos faceret abnegaverint. gnificant tempus quo apparuit illis Dominus in monte Sina. Herba autem significat legalem cultum, utpote qui haud multo post arescere debeat. Ve- spere decidat, induret et arescat: vésperam vocat tempus in fine sæculi futurum, quo apparuit Uni- geritus in quo pertransiit flos legalis cultus, falla- cia inobsequentiæ induratus. lamitates ipsis ob propria peccata illatas. Et hæc cum Judæis, tum omnibus hominibus conveniunt. Hominum quippe natura, pœnas dans iniquitatis suæ, calamitatibus subjecta est et decumanis flucti- bus demergitur. Judæi vero ob mentis malitiam,a libertate lapsi sunt. Non prætermisisti, inquit, iniquitates nostras, quippe cum nos ipsi eas in capita nostra revocave- rimus, quia diximus : Sanguis ejus super nos et su- per flios nostros". Sæculum nostrum in illumina- tione vultus tui. Ac si diceret : Vita nostra et ejus opera, mala videntur in conspectu tuo. Nihil quippe ignoras eorum quæ in nobis acta sunt ab initio usque ad finem. tua defecimus. Peccatum, inquit, iram tuam adver- sum nos concitavit; ira vero supplicium intulit; supplicium dolores induxit. In doloribus quippe modicum vitæ nostræ tempus transegimus. Anni nostri sicut aranea meditabantur. Nihil firmum, in- quit, nihil stabile naturæ nostra inest : instar ara- neæ facile discerpitur. anni, etc. Isthæc similia sunt iis quæ dixit patriar- cha Jacob Dies mei pauci et mali, non pervenerunt ad dies patrum meorum". Sunt itaque qui ultra prædictum tempus vitam extrahunt; sed id paucis contingit. Hic autem significat quod vulgo evenit, et in pluribus contingere solet. Quemadmodum enim mentionem non fecit eorum qui præmatura morte tolluntur, sic eos qui ad extremam senectutem ve- niunt, utpote grandævos prætermisit. Attamen, in- quit, perbreve illud tempus, doloris et laborum ple- num est. Quoniam supervenit mansuetudo, et corri piemur. Quoniam ceu mortua et admodum vilis est vita nostra, et ignoramus quid nobis post hæc at imperio tuo futurum sit; ideo, inquit, cum man suetudine corripe nos. Nam illud, supervenit, pro. 5. Quæ pro nihilo habentur, eorum anni erant 6. Mane floreut et transeat. Per vocem, mane, si- 7. Quia defecimus in ira tua. Aperte narrant ea- 8. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo. 9. Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira 10. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta
Ἐντεῦθεν ἡ ἐξομολόγησις. Ἀξιοῖ δὲ ἀφ’ ὧν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐκάλεσε, καὶ αὐτὸς ἐπιστραφῆναι. Σὺ εἶπας, φησὶν, ὦ Δέσποτα· Ἐπιστρέψατε, υἱοὶ ἐπιστρέφοντες, καὶ ἰάσομαι τὰ συντρίμματα ὑμῶν. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐπεστρέψαμεν, μὴ ἀποστρέψῃς ἡμᾶς εἰς ταπείνωσιν. Ὅτι χίλια ἔτη ἐν ὀφθαλμοῖς σου, Κύριε. Τὸν καιρὸν τῆς ἐν νόμῳ λατρείας φησὶ, καθ’ ὃν μάλιστα ἐπιτελεσθέντος τοῦ θείου ναοῦ ἤνθησεν. Ἀπὸ γὰρ Σολομῶντος τοῦ τὸν οἶκον ἐγείραντος μέχρι τῆς πολιορκίας τῆς μετὰ τὸν τίμιον γενομένης σταυρὸν εἰς τοῦτο συντείνει ἔτη χίλια. Ἀλλὰ ταῦτα, φησὶ, τὰ χίλια ἔτη μία ἡμέρα λογισθείη ἐνώπιόν σου· μᾶλλον μὲν οὖν μικρὸν ἡμέρας μόριον. Εἰκότως δὲ νυκτὶ παρεικάζει τὸν πρὸ τῆς ἐπιδημίας τοῦ Σωτῆρος καιρόν· ἅτε ὡς ἐν ἀωρίᾳ καὶ συγχύσει πάντων ἀνθρώπων ὄντων, διὰ τὸ μήπω αὐτοῖς ἀνατεῖλαι τὸν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης. Τὰ ἐξουδενώματα αὐτῶν ἔτη ἔσονται τὸ πρωί̈. Ὡσεὶ σαφέστερον ἔλεγε· Τὰ ἔτη αὐτῶν, τῶν ἀρνησαμένων σε δηλονότι, ἐν ἐξουθενήσει ἔσται πολλῇ. Γεγόνασι γὰρ καταπάτημα καὶ ἀνθρώπων καὶ δαιμόνων, ἅτε τὸν λυτρούμενον καὶ σώζοντα αὐτοὺς ἀρνησάμενοι.
Τὰ ἐξουδενώματα αὐτῶν ἔτη ἔσονται τὸ πρωτ. Α Ωσεί σαφέστερον ἔλεγε· Τὰ ἔτη αὐτῶν, τῶν ἀρνη σαμένων σε δηλονότι, ἐν ἐξουθενήσει ἔσται πολλῇ. Γεγόνασι γὰρ καταπάτημα καὶ ἀνθρώπων καὶ δαιμό- νων, ἅτε τὸν λυτρούμενον καὶ σώζοντα αὐτοὺς ἀρνη- σάμενοι. Τὸ πρωί ἀνθήσαι καὶ παρέλθοι. Πρωι μὲν τὸν καιρὸν τῆς γενομένης αὐτοῖς ἐπιφανείας Χριστοῦ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ κατασημαίνουσι. Χλόην δὲ τὴν νομικὴν λατρείαν δηλοῖ, ἅτε μικρὸν ὕστερον μαραίνεσθαι μέλ- λουσαν. Τὸ ἑσπέρας ἀποπέσοι, σκληρυνθείη καὶ ξηρανθείη. Εσπέραν φησὶ τὸν ἐπ' ἐσχάτων τοῦ αἰῶν νος καιρόν, καθ᾽ ἂν καὶ ἐπέφανεν ὁ Μονογενής· ἐν ᾧ δὴ καὶ παρῆλθεν ἡ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἄνθη- σις, σκληρυνθεῖσα ἀπάτῃ τῆς ἀπειθείας. Ὅτι ἐξελίπομεν ἐν τῇ ὀργῇ σου. Σαφῶς τὰς ἐπενεχθείσας αὐτοῖς συμφορὰς διὰ τὰ ἴδια ἁμαρτή- ματα διαγορεύουσι. Καὶ Ἰουδαίοις ταῦτα, καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἁρμόδια. Καὶ γὰρ τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις, παρανομίας τίνουσα δίκας, ὑπεβλήθη ταῖς συμφοραῖς, καὶ ταῖς παντοδαπαῖς περικλύζεται τρικυμίαις. Καὶ Ἰουδαῖοι, διὰ τὴν πονηρίαν τῆς γνώμης, τῆς ἐλευθε ρίας ἐξέπεσον. Ἔθου τὰς ἀνομίας ἡμῶν ἐναντιον σου. Οὐ παρ ἦλθες, φησί, τὰς ἀνομίας ἡμῶν, ἅτε ἡμῶν ἐπικαλε σαμένων αὐτὰς εἰς τὰς ἑαυτῶν κεφαλὰς, διὰ τὸ εἰρη- κέναι· Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν. Ὁ αἰὼν ἡμῶν εἰς φωτισμὸν τοῦ προσώπου σου. ὡσεὶ ἔλεγεν· Ο βίος ἡμῶν καὶ αἱ ἐν αὐτῷ πράξεις πονηραὶ φαίνονται τῷ προσώπῳ σου. Οὐδὲν γὰρ ἡγνόησας τῶν ἐν ἡμῖν πεπραγμένων ἀπ' ἀρχῆς μέχρι τέλους. *Οτι πᾶσαι αἱ ἡμέραι ἡμῶν ἐξέλιπον, καὶ ἐν τῇ ὀργῇ σου ἐξελίπομεν. Ἡ ἁμαρτία, φησί, τὴν σὴν ὀργὴν ἐκίνησε καθ᾿ ἡμῶν· ἡ δὲ ὀργὴ τὴν τιμωρίαν ἐπήγαγεν· ἡ δὲ τιμωρία τὰς ὁδύνας ἐπήνεγκεν. Ἐν ὀδύναις γὰρ τὸν ὀλίγον ἡμῶν διετελέσαμεν βίον. Τὰ ἔτη ἡμῶν ὡσεὶ ἀράχνη ἐμελέτων. Οὐδὲν βέβαιον, φησίν, οὐδὲ στατηρὸν ἡ ἀνθρωπεία φύσις ἔχει· δίκην ἀράχνης διασπᾶται ῥᾳδίως. Α' ἡμέραι τῶν ἐτῶν ἡμῶν ἐν αὐτοῖς ἑβδομήκον τα έτη. Έοικε ταῦτα τοῖς ὑπὸ τοῦ πατριάρχου Ια- κὡς εἰρημένοις· Αἱ ἡμέραι μου μικραὶ καὶ πονη ραὶ οὐκ ἔφθασαν εἰς τὰς ἡμέρας τῶν πατέρων μου. Εἰσὶ μὲν οὖν οἳ καὶ πλείονα τοῦ εἰρημένου διαβιοῦσι χρόνον· ἀλλ' ἐκεῖνο ἐπ' ὀλίγων συμβαίνει. Τὸ δὲ κοι- νὸν καὶ ὡς ἐπὶ τῶν πλείστων κρατοῦν ἐνταῦθα διδά- σκει. Ωσπερ γὰρ τῶν πρόωρον δεχομένων τὴν τελευ τὴν οὐκ ἐποιήσατο μνήμην, οὕτω των σφόδρα γερόν των τῷ μακροβίῳ καταλέλοιπεν. Ἀλλ' ὅμως, φησί, καὶ ὁ βραχὺς οὗτος χρόνος ὀδύνης καὶ πόνων ἐμπέ- πλησται. Οτι ἐπῆλθε πραότης ἐφ' ἡμᾶς, καὶ παι δευθησόμεθα. Ἐπειδὴ νεκρός τις καὶ εὐτελῆς ὁ βίος ἡμῶν, καὶ οὐ γινώσκομεν τί ἔσται ἡμῖν μετὰ ταῦτα ἀπὸ τοῦ κράτους σου· τούτου χάριν πράως, φησί, παίδευσον ἡμᾶς. Τὸ γὰρ, ἐπῆλθεν, ἀντὶ τοῦ, ἐπέλ- EXPOSITIO IN PSALMUM LXXXIX. ss Matth. XXVII, 25. Gen. XLVII, 9. B c D mane. Quasi apertius diceret: Anni eorum qui te abnegaverunt, in contemptum magnum venient. Fuerunt enim in conculcationem et hominibus et dænionibus, utpote qui eum qui ipsos redimeret et salvos faceret abnegaverint. gnificant tempus quo apparuit illis Dominus in monte Sina. Herba autem significat legalem cultum, utpote qui haud multo post arescere debeat. Ve- spere decidat, induret et arescat: vésperam vocat tempus in fine sæculi futurum, quo apparuit Uni- geritus in quo pertransiit flos legalis cultus, falla- cia inobsequentiæ induratus. lamitates ipsis ob propria peccata illatas. Et hæc cum Judæis, tum omnibus hominibus conveniunt. Hominum quippe natura, pœnas dans iniquitatis suæ, calamitatibus subjecta est et decumanis flucti- bus demergitur. Judæi vero ob mentis malitiam,a libertate lapsi sunt. Non prætermisisti, inquit, iniquitates nostras, quippe cum nos ipsi eas in capita nostra revocave- rimus, quia diximus : Sanguis ejus super nos et su- per flios nostros". Sæculum nostrum in illumina- tione vultus tui. Ac si diceret : Vita nostra et ejus opera, mala videntur in conspectu tuo. Nihil quippe ignoras eorum quæ in nobis acta sunt ab initio usque ad finem. tua defecimus. Peccatum, inquit, iram tuam adver- sum nos concitavit; ira vero supplicium intulit; supplicium dolores induxit. In doloribus quippe modicum vitæ nostræ tempus transegimus. Anni nostri sicut aranea meditabantur. Nihil firmum, in- quit, nihil stabile naturæ nostra inest : instar ara- neæ facile discerpitur. anni, etc. Isthæc similia sunt iis quæ dixit patriar- cha Jacob Dies mei pauci et mali, non pervenerunt ad dies patrum meorum". Sunt itaque qui ultra prædictum tempus vitam extrahunt; sed id paucis contingit. Hic autem significat quod vulgo evenit, et in pluribus contingere solet. Quemadmodum enim mentionem non fecit eorum qui præmatura morte tolluntur, sic eos qui ad extremam senectutem ve- niunt, utpote grandævos prætermisit. Attamen, in- quit, perbreve illud tempus, doloris et laborum ple- num est. Quoniam supervenit mansuetudo, et corri piemur. Quoniam ceu mortua et admodum vilis est vita nostra, et ignoramus quid nobis post hæc at imperio tuo futurum sit; ideo, inquit, cum man suetudine corripe nos. Nam illud, supervenit, pro. 5. Quæ pro nihilo habentur, eorum anni erant 6. Mane floreut et transeat. Per vocem, mane, si- 7. Quia defecimus in ira tua. Aperte narrant ea- 8. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo. 9. Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira 10. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta
PG 27:397Τὸ πρωὶ̈ ἀνθήσαι καὶ παρέλθοι. Πρωί̈ μὲν τὸν καιρὸν τῆς γενομένης αὐτοῖς ἐπιφανείας Χριστοῦ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ κατασημαίνουσι. Χλόην δὲ τὴν νομικὴν λατρείαν δηλοῖ, ἅτε μικρὸν ὕστερον μαραίνεσθαι μέλλουσαν. Τὸ ἑσπέρας ἀποπέσοι, σκληρυνθείη καὶ ξηρανθείη. Ἑσπέραν φησὶ τὸν ἐπ’ ἐσχάτων τοῦ αἰῶνος καιρὸν, καθ’ ὃν καὶ ἐπέφανεν ὁ Μονογενής· ἐν ᾧ δὴ καὶ παρῆλθεν ἡ τῆς κατὰ νόμον λατρείας ἄνθησις, σκληρυνθεῖσα ἀπάτῃ τῆς ἀπειθείας. Ὅτι ἐξελίπομεν ἐν τῇ ὀργῇ σου. Σαφῶς τὰς ἐπενεχθείσας αὐτοῖς συμφορὰς διὰ τὰ ἴδια ἁμαρτήματα διαγορεύουσι. Καὶ Ἰουδαίοις ταῦτα, καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἁρμόδια. Καὶ γὰρ τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις, παρανομίας τίνουσα δίκας, ὑπεβλήθη ταῖς συμφοραῖς, καὶ ταῖς παντοδαπαῖς περικλύζεται τρικυμίαις. Καὶ Ἰουδαῖοι, διὰ τὴν πονηρίαν τῆς γνώμης, τῆς ἐλευθερίας ἐξέπεσον. Ἔθου τὰς ἀνομίας ἡμῶν ἐναντίον σου. Οὐ παρῆλθες, φησὶ, τὰς ἀνομίας ἡμῶν, ἅτε ἡμῶν ἐπικαλεσαμένων αὐτὰς εἰς τὰς ἑαυτῶν κεφαλὰς, διὰ τὸ εἰρηκέναι· Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ’ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν. Ὁ αἰὼν ἡμῶν εἰς φωτισμὸν τοῦ προσώπου σου. Ὡσεὶ ἔλεγεν·
Α θοι, φησί. Αὐτοῦσι δὲ τῆς διὰ Χριστὸν παιδείας μετα λαβεῖν, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρός· διό φησι· Β Την δεξιάν σου οὕτως γνώρισόν μοι. Απο κοι- νοῦ τὸ, γνώρισον, ἵνα ᾖ· Καὶ γνώρισον ἡμῖν τὴν δε ξιάν σου, τουτέστι Χριστόν· γνώρισον δὲ ἡμῖν τοὺς τῇ καρδίᾳ τὴν σοφίαν ἔχοντας· οὗτοι δ' ἂν εἶεν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι καὶ εὐαγγελισταί, δι' ὧν καὶ ἐμάθομεν τῆς ἐπιστροφῆς τοὺς τρόπους. Ενεπλήσθημεν τὸ πρωΐ τοῦ ἐλέους σου. Ὡς ἤδη τῆς εὐχῆς εὐρόντες τὸ πέρας τὰ τοιάδε φασίν. Ανατελεῖ γὰρ καὶ αὐτοῖς ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος τούτου. Καὶ ἴδε ἐπὶ τοὺς δούλους σου, καὶ ἐπὶ τὰ ἔργα σου. Τό, ἴδε, πάλιν ἀντὶ τοῦ, ἵδες, ἤτοι ἐπεσκέψω τοὺς δούλους σου καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου. Δι' ἧς ἐπισκοπῆς τὴν λαμπρότητα καὶ τὸ φῶς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἑωρακότες, καὶ ἐπιστρέψαντες, κατευθυνθείη μὲν ἐφ᾽ οἷς τὴν τῆς ἐπιστροφῆς πρᾶξιν ἀποπληροῦ- μεν. Καὶ ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ' ἡμᾶς. Καὶ ἡμᾶς λαμπροὺς καὶ περιφανεῖς ἀπὸ έφηνε τῆς θεογνωσίας τὸ φῶς· καὶ Ἰουδαῖοι μετὰ τὴν ἐπάνοδον περίβλεπτοι πάλιν ἐγένοντο. Καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν ἡμῶν κατεύθυνον. Ἔργα τοῦ νόμου ἔργον τὸ ἐν τῇ Νέᾳ τελούμενον. Ἐν τῇ γὰρ Παλαιά διάφοροι θυσίαι· ἐν δὲ τῇ Νέᾳ μόνος ὁ Υἱὸς θύεται. Καὶ τὸ ἔργον τῶν χειρῶν ἡμῶν κατεύθυνον. Εργα μὲν χειρῶν ἐστιν ἡ καθ᾿ ἑκάστην πρᾶξις· ἔργον δὲ χειρῶν, ἐκ τούτων ἐπισυμβαίνουσα γνῶσις. Δἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ, ἀνεπίγραφος παρ' Ἑβραί- οις. κ'. Υπόθεσις. Ακολούθως μετὰ τὸ δηλῶσαι τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ τὴν ἀποστροφὴν ἐν τῷ ὀγδοηκοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ, ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὸ πρόσωπον εἰσάγει τῶν διὰ Χριστοῦ τελειουμένων, καὶ νικώντων δι' αὐτοῦ τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς, ἀρχὰς δηλαδὴ καὶ ἐξουσίας, καὶ τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τούτου, καὶ τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας, καὶ αὐτὸν τὸν ἀλιτήριον Σατανᾶν· οἱ καὶ πολυτρόπως διὰ τῶν προκειμένων κατασημαίνονται. Φόβος τε νυχτερινὸς καὶ βέλος ἡμέρας πετόμενον, καὶ πρᾶγμα διαπορευόμενον ἐν σκότει, καὶ σύμπτωμα καὶ δαιμόνιον μεσημβρινόν, καὶ χιλιάδες καὶ μυριάδες, καὶ ἀσπὶς, καὶ βασι λίσκος, καὶ λέων, καὶ δράκων. Κατὰ τούτων δὴ πάν των τὴν νίκην ἀναγορεύει τῷ τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπῳ. Ο κατοικῶν ἐν βοηθείᾳ τοῦ Ὑψίστου. Τὸ προ- φητικὸν πνεῦμα τὸν ἄνθρωπον τὸν ποιησάμενον βοή- θειαν καὶ ἐπικουρίαν Χριστὸν, ὃς καὶ ἔστιν Ὕψιστος, μακαρίζει. Πῶς γὰρ οὐ μακάριος ὁ τὸν Θεὸν τοῦ οὐρα νοῦ σκεπαστὴν ἔχειν ἀξιωθείς ; Ἐν σκέπῃ τοῦ Θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ αὐλισθήσεται. Ο μένων ἐν ταύτῃ τῇ βοηθεία σκέπεται καὶ φυλάσσεται. Ἐρεῖ τῷ Κυρίῳ· Αντιλήπτωρ μου εἶ. Καὶ τίς ὁ τῷ Κυρίῳ λέγων ἢ ἄνθρωπος ὁ πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ, καὶ ἐπὶ τῇ σωτηρίᾳ αὐτοῦ ἐπερειδόμενος; S. ATHANASII OPP. PARS HI. - EXEGETICA. superveniat, ait. Postulant autem correptionem ac- cipere per Christum, qui est dextera Patris, quam-. obrem ait : 12, 15. Dexteram tuam sic notam fac, etc. In . communi positum est illud, notam fac, ita ut sen- sus sit : Notam fac nobis dexteram tuam, id est, Christum ; notos fac nobis eos qui in corde sapien- tiam habent : illi autem esse videntur apostoli et evangelistæ, quorum opera conversionis modos edi- dicimus. 14, 15. Repleti sumus mane misericordia tua. Hæc aiunt quasi jam orationis finem et scopum invene- rint. Orietur namque illis Sol justitiæ in consum- matione sæculi hujus. respice, rursus positumn pro, respexisti, id est, in- spexisti servos tuos et opera manuum tuarum. Per quam visitationem, splendorem ac lumen Dei nostri videntes, ac conversi, rectam viam incedamus, cum conversionis opera impleverimus. Nos splendidos ac illustres effecit lumen cognitionis Dei ; et Judæi post reditum conspicui item fuerunt. Et opera manuum nostrarum dirige. Opera sunt le- gis; opus autern, est illud quod in nova lege perfi- citur. Nam in Veteri Lege varia erant sacrificia ; in Nova autem solus Filius immolatur. Et opus ma- nuum nostrarum dirige. Opera manuum sunt sin- gulæ actiones opus manuum, est cognitio quæ ex his evenit. Lats cantici David, caret inscriptione apud Hebræos. XC. Argumentum. C Postquam in octogesimo nono psalmo Judaici popu- li aversionem declaravit, consequenter in hoc psalmo personam inducit eorum qui per Chri- stum consummati sunt, et per eum spirituales hostes superant, principatus videlicet et potesta- tes, et rectores mundi tenebrarum harum, et spi- ritualia nequitiæ, ipsumque nefarium Satanam ; qui variis modis in præsenti psalmo significan- tur. Timor scilicet nocturnus, 'sagitta volans in die, negotium perambulans in tenebris, ruina et dæmonium meridianum, mille et decem millia, D aspis, basiliscus, leo et draco. Adversus hosce omnes homini Dei victoriam ascribit. cus spiritus, hominem qui auxilium et opem tulit, id est Christum, qui est etiam Altissimus, beatum prædicat. Quomodo non beatus qui, ut Deum cœli protectorem haberet dignus habitus est? In prole- clione Dei cœli commorabitur. Qui manet in hoc ad- jutorio protegitur et custoditur. est qui hoc Domino dicit, nisi homo qui confidit in ipso, et saluti ejus innixus est? 16. Respice in servos tuos, et in opera tua. Illud, 17. Et sit splendor Domini Dei nostri super nos. 4. Qui habitat in adjutorio Altissimi. Propheti- 2. Dicet Domino : Susceptor meus es tu. Ecquis
Ὁ βίος ἡμῶν καὶ αἱ ἐν αὐτῷ πράξεις πονηραὶ φαίνονται τῷ προσώπῳ σου. Οὐδὲν γὰρ ἠγνόησας τῶν ἐν ἡμῖν πεπραγμένων ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους. Ὅτι πᾶσαι αἱ ἡμέραι ἡμῶν ἐξέλιπον, καὶ ἐν τῇ ὀργῇ σου ἐξελίπομεν. Ἡ ἁμαρτία, φησὶ, τὴν σὴν ὀργὴν ἐκίνησε καθ’ ἡμῶν· ἡ δὲ ὀργὴ τὴν τιμωρίαν ἐπήγαγεν· ἡ δὲ τιμωρία τὰς ὀδύνας ἐπήνεγκεν. Ἐν ὀδύναις γὰρ τὸν ὀλίγον ἡμῶν διετελέσαμεν βίον. Τὰ ἔτη ἡμῶν ὡσεὶ ἀράχνη ἐμελέτων. Οὐδὲν βέβαιον, φησὶν, οὐδὲ στατηρὸν ἡ ἀνθρωπεία φύσις ἔχει· δίκην ἀράχνης διασπᾶται ῥᾳδίως. Αἱ ἡμέραι τῶν ἐτῶν ἡμῶν ἐν αὐτοῖς ἑβδομήκοντα ἔτη. Ἔοικε ταῦτα τοῖς ὑπὸ τοῦ πατριάρχου Ἰακὼβ εἰρημένοις· Αἱ ἡμέραι μου μικραὶ καὶ πονηραὶ οὐκ ἔφθασαν εἰς τὰς ἡμέρας τῶν πατέρων μου. Εἰσὶ μὲν οὖν οἳ καὶ πλείονα τοῦ εἰρημένου διαβιοῦσι χρόνον· ἀλλ’ ἐκεῖνο ἐπ’ ὀλίγων συμβαίνει. Τὸ δὲ κοινὸν καὶ ὡς ἐπὶ τῶν πλείστων κρατοῦν ἐνταῦθα διδάσκει. Ὥσπερ γὰρ τῶν πρόωρον δεχομένων τὴν τελευτὴν οὐκ ἐποιήσατο μνήμην, οὕτω τῶν σφόδρα γερόντων τῷ μακροβίῳ καταλέλοιπεν. Ἀλλ’ ὅμως, φησὶ, καὶ ὁ βραχὺς οὗτος χρόνος ὀδύνης καὶ πόνων ἐμπέπλησται. Ὅτι ἐπῆλθε πραότης ἐφ’ ἡμᾶς, καὶ παιδευθησόμεθα.
Α θοι, φησί. Αὐτοῦσι δὲ τῆς διὰ Χριστὸν παιδείας μετα λαβεῖν, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρός· διό φησι· Β Την δεξιάν σου οὕτως γνώρισόν μοι. Απο κοι- νοῦ τὸ, γνώρισον, ἵνα ᾖ· Καὶ γνώρισον ἡμῖν τὴν δε ξιάν σου, τουτέστι Χριστόν· γνώρισον δὲ ἡμῖν τοὺς τῇ καρδίᾳ τὴν σοφίαν ἔχοντας· οὗτοι δ' ἂν εἶεν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι καὶ εὐαγγελισταί, δι' ὧν καὶ ἐμάθομεν τῆς ἐπιστροφῆς τοὺς τρόπους. Ενεπλήσθημεν τὸ πρωΐ τοῦ ἐλέους σου. Ὡς ἤδη τῆς εὐχῆς εὐρόντες τὸ πέρας τὰ τοιάδε φασίν. Ανατελεῖ γὰρ καὶ αὐτοῖς ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος τούτου. Καὶ ἴδε ἐπὶ τοὺς δούλους σου, καὶ ἐπὶ τὰ ἔργα σου. Τό, ἴδε, πάλιν ἀντὶ τοῦ, ἵδες, ἤτοι ἐπεσκέψω τοὺς δούλους σου καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου. Δι' ἧς ἐπισκοπῆς τὴν λαμπρότητα καὶ τὸ φῶς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἑωρακότες, καὶ ἐπιστρέψαντες, κατευθυνθείη μὲν ἐφ᾽ οἷς τὴν τῆς ἐπιστροφῆς πρᾶξιν ἀποπληροῦ- μεν. Καὶ ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ' ἡμᾶς. Καὶ ἡμᾶς λαμπροὺς καὶ περιφανεῖς ἀπὸ έφηνε τῆς θεογνωσίας τὸ φῶς· καὶ Ἰουδαῖοι μετὰ τὴν ἐπάνοδον περίβλεπτοι πάλιν ἐγένοντο. Καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν ἡμῶν κατεύθυνον. Ἔργα τοῦ νόμου ἔργον τὸ ἐν τῇ Νέᾳ τελούμενον. Ἐν τῇ γὰρ Παλαιά διάφοροι θυσίαι· ἐν δὲ τῇ Νέᾳ μόνος ὁ Υἱὸς θύεται. Καὶ τὸ ἔργον τῶν χειρῶν ἡμῶν κατεύθυνον. Εργα μὲν χειρῶν ἐστιν ἡ καθ᾿ ἑκάστην πρᾶξις· ἔργον δὲ χειρῶν, ἐκ τούτων ἐπισυμβαίνουσα γνῶσις. Δἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ, ἀνεπίγραφος παρ' Ἑβραί- οις. κ'. Υπόθεσις. Ακολούθως μετὰ τὸ δηλῶσαι τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ τὴν ἀποστροφὴν ἐν τῷ ὀγδοηκοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ, ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὸ πρόσωπον εἰσάγει τῶν διὰ Χριστοῦ τελειουμένων, καὶ νικώντων δι' αὐτοῦ τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς, ἀρχὰς δηλαδὴ καὶ ἐξουσίας, καὶ τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τούτου, καὶ τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας, καὶ αὐτὸν τὸν ἀλιτήριον Σατανᾶν· οἱ καὶ πολυτρόπως διὰ τῶν προκειμένων κατασημαίνονται. Φόβος τε νυχτερινὸς καὶ βέλος ἡμέρας πετόμενον, καὶ πρᾶγμα διαπορευόμενον ἐν σκότει, καὶ σύμπτωμα καὶ δαιμόνιον μεσημβρινόν, καὶ χιλιάδες καὶ μυριάδες, καὶ ἀσπὶς, καὶ βασι λίσκος, καὶ λέων, καὶ δράκων. Κατὰ τούτων δὴ πάν των τὴν νίκην ἀναγορεύει τῷ τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπῳ. Ο κατοικῶν ἐν βοηθείᾳ τοῦ Ὑψίστου. Τὸ προ- φητικὸν πνεῦμα τὸν ἄνθρωπον τὸν ποιησάμενον βοή- θειαν καὶ ἐπικουρίαν Χριστὸν, ὃς καὶ ἔστιν Ὕψιστος, μακαρίζει. Πῶς γὰρ οὐ μακάριος ὁ τὸν Θεὸν τοῦ οὐρα νοῦ σκεπαστὴν ἔχειν ἀξιωθείς ; Ἐν σκέπῃ τοῦ Θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ αὐλισθήσεται. Ο μένων ἐν ταύτῃ τῇ βοηθεία σκέπεται καὶ φυλάσσεται. Ἐρεῖ τῷ Κυρίῳ· Αντιλήπτωρ μου εἶ. Καὶ τίς ὁ τῷ Κυρίῳ λέγων ἢ ἄνθρωπος ὁ πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ, καὶ ἐπὶ τῇ σωτηρίᾳ αὐτοῦ ἐπερειδόμενος; S. ATHANASII OPP. PARS HI. - EXEGETICA. superveniat, ait. Postulant autem correptionem ac- cipere per Christum, qui est dextera Patris, quam-. obrem ait : 12, 15. Dexteram tuam sic notam fac, etc. In . communi positum est illud, notam fac, ita ut sen- sus sit : Notam fac nobis dexteram tuam, id est, Christum ; notos fac nobis eos qui in corde sapien- tiam habent : illi autem esse videntur apostoli et evangelistæ, quorum opera conversionis modos edi- dicimus. 14, 15. Repleti sumus mane misericordia tua. Hæc aiunt quasi jam orationis finem et scopum invene- rint. Orietur namque illis Sol justitiæ in consum- matione sæculi hujus. respice, rursus positumn pro, respexisti, id est, in- spexisti servos tuos et opera manuum tuarum. Per quam visitationem, splendorem ac lumen Dei nostri videntes, ac conversi, rectam viam incedamus, cum conversionis opera impleverimus. Nos splendidos ac illustres effecit lumen cognitionis Dei ; et Judæi post reditum conspicui item fuerunt. Et opera manuum nostrarum dirige. Opera sunt le- gis; opus autern, est illud quod in nova lege perfi- citur. Nam in Veteri Lege varia erant sacrificia ; in Nova autem solus Filius immolatur. Et opus ma- nuum nostrarum dirige. Opera manuum sunt sin- gulæ actiones opus manuum, est cognitio quæ ex his evenit. Lats cantici David, caret inscriptione apud Hebræos. XC. Argumentum. C Postquam in octogesimo nono psalmo Judaici popu- li aversionem declaravit, consequenter in hoc psalmo personam inducit eorum qui per Chri- stum consummati sunt, et per eum spirituales hostes superant, principatus videlicet et potesta- tes, et rectores mundi tenebrarum harum, et spi- ritualia nequitiæ, ipsumque nefarium Satanam ; qui variis modis in præsenti psalmo significan- tur. Timor scilicet nocturnus, 'sagitta volans in die, negotium perambulans in tenebris, ruina et dæmonium meridianum, mille et decem millia, D aspis, basiliscus, leo et draco. Adversus hosce omnes homini Dei victoriam ascribit. cus spiritus, hominem qui auxilium et opem tulit, id est Christum, qui est etiam Altissimus, beatum prædicat. Quomodo non beatus qui, ut Deum cœli protectorem haberet dignus habitus est? In prole- clione Dei cœli commorabitur. Qui manet in hoc ad- jutorio protegitur et custoditur. est qui hoc Domino dicit, nisi homo qui confidit in ipso, et saluti ejus innixus est? 16. Respice in servos tuos, et in opera tua. Illud, 17. Et sit splendor Domini Dei nostri super nos. 4. Qui habitat in adjutorio Altissimi. Propheti- 2. Dicet Domino : Susceptor meus es tu. Ecquis
Ἐπειδὴ νεκρός τις καὶ εὐτελὴς ὁ βίος ἡμῶν, καὶ οὐ γινώσκομεν τί ἔσται ἡμῖν μετὰ ταῦτα ἀπὸ τοῦ κράτους σου· τούτου χάριν πράως, φησὶ, παίδευσον ἡμᾶς. Τὸ γὰρ, ἐπῆλθεν, ἀντὶ τοῦ, ἐπέλθοι, φησί. Αἰτοῦσι δὲ τῆς διὰ Χριστὸν παιδείας μεταλαβεῖν, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρός· διό φησι· Τὴν δεξιάν σου οὕτως γνώρισόν μοι. Ἀπὸ κοινοῦ τὸ, γνώρισον, ἵνα ᾖ· Καὶ γνώρισον ἡμῖν τὴν δεξιάν σου, τουτέστι Χριστόν· γνώρισον δὲ ἡμῖν τοὺς τῇ καρδίᾳ τὴν σοφίαν ἔχοντας· οὗτοι δ’ ἂν εἶεν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι καὶ εὐαγγελισταὶ, δι’ ὧν καὶ ἐμάθομεν τῆς ἐπιστροφῆς τοὺς τρόπους. Ἐνεπλήσθημεν τὸ πρωὶ̈ τοῦ ἐλέους σου. Ὡς ἤδη τῆς εὐχῆς εὑρόντες τὸ πέρας τὰ τοιάδε φασίν. Ἀνατελεῖ γὰρ καὶ αὐτοῖς ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος τούτου. Καὶ ἴδε ἐπὶ τοὺς δούλους σου, καὶ ἐπὶ τὰ ἔργα σου. Τὸ, ἴδε, πάλιν ἀντὶ τοῦ, ἴδες, ἤτοι ἐπεσκέψω τοὺς δούλους σου καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου. Δι’ ἧς ἐπισκοπῆς τὴν λαμπρότητα καὶ τὸ φῶς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἑωρακότες, καὶ ἐπιστρέψαντες, κατευθυνθείημεν ἐφ’ οἷς τὴν τῆς ἐπιστροφῆς πρᾶξιν ἀποπληροῦμεν. Καὶ ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ’ ἡμᾶς.
Α θοι, φησί. Αὐτοῦσι δὲ τῆς διὰ Χριστὸν παιδείας μετα λαβεῖν, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρός· διό φησι· Β Την δεξιάν σου οὕτως γνώρισόν μοι. Απο κοι- νοῦ τὸ, γνώρισον, ἵνα ᾖ· Καὶ γνώρισον ἡμῖν τὴν δε ξιάν σου, τουτέστι Χριστόν· γνώρισον δὲ ἡμῖν τοὺς τῇ καρδίᾳ τὴν σοφίαν ἔχοντας· οὗτοι δ' ἂν εἶεν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι καὶ εὐαγγελισταί, δι' ὧν καὶ ἐμάθομεν τῆς ἐπιστροφῆς τοὺς τρόπους. Ενεπλήσθημεν τὸ πρωΐ τοῦ ἐλέους σου. Ὡς ἤδη τῆς εὐχῆς εὐρόντες τὸ πέρας τὰ τοιάδε φασίν. Ανατελεῖ γὰρ καὶ αὐτοῖς ὁ Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος τούτου. Καὶ ἴδε ἐπὶ τοὺς δούλους σου, καὶ ἐπὶ τὰ ἔργα σου. Τό, ἴδε, πάλιν ἀντὶ τοῦ, ἵδες, ἤτοι ἐπεσκέψω τοὺς δούλους σου καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου. Δι' ἧς ἐπισκοπῆς τὴν λαμπρότητα καὶ τὸ φῶς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἑωρακότες, καὶ ἐπιστρέψαντες, κατευθυνθείη μὲν ἐφ᾽ οἷς τὴν τῆς ἐπιστροφῆς πρᾶξιν ἀποπληροῦ- μεν. Καὶ ἔστω ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ' ἡμᾶς. Καὶ ἡμᾶς λαμπροὺς καὶ περιφανεῖς ἀπὸ έφηνε τῆς θεογνωσίας τὸ φῶς· καὶ Ἰουδαῖοι μετὰ τὴν ἐπάνοδον περίβλεπτοι πάλιν ἐγένοντο. Καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν ἡμῶν κατεύθυνον. Ἔργα τοῦ νόμου ἔργον τὸ ἐν τῇ Νέᾳ τελούμενον. Ἐν τῇ γὰρ Παλαιά διάφοροι θυσίαι· ἐν δὲ τῇ Νέᾳ μόνος ὁ Υἱὸς θύεται. Καὶ τὸ ἔργον τῶν χειρῶν ἡμῶν κατεύθυνον. Εργα μὲν χειρῶν ἐστιν ἡ καθ᾿ ἑκάστην πρᾶξις· ἔργον δὲ χειρῶν, ἐκ τούτων ἐπισυμβαίνουσα γνῶσις. Δἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ, ἀνεπίγραφος παρ' Ἑβραί- οις. κ'. Υπόθεσις. Ακολούθως μετὰ τὸ δηλῶσαι τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ τὴν ἀποστροφὴν ἐν τῷ ὀγδοηκοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ, ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὸ πρόσωπον εἰσάγει τῶν διὰ Χριστοῦ τελειουμένων, καὶ νικώντων δι' αὐτοῦ τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς, ἀρχὰς δηλαδὴ καὶ ἐξουσίας, καὶ τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τούτου, καὶ τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας, καὶ αὐτὸν τὸν ἀλιτήριον Σατανᾶν· οἱ καὶ πολυτρόπως διὰ τῶν προκειμένων κατασημαίνονται. Φόβος τε νυχτερινὸς καὶ βέλος ἡμέρας πετόμενον, καὶ πρᾶγμα διαπορευόμενον ἐν σκότει, καὶ σύμπτωμα καὶ δαιμόνιον μεσημβρινόν, καὶ χιλιάδες καὶ μυριάδες, καὶ ἀσπὶς, καὶ βασι λίσκος, καὶ λέων, καὶ δράκων. Κατὰ τούτων δὴ πάν των τὴν νίκην ἀναγορεύει τῷ τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπῳ. Ο κατοικῶν ἐν βοηθείᾳ τοῦ Ὑψίστου. Τὸ προ- φητικὸν πνεῦμα τὸν ἄνθρωπον τὸν ποιησάμενον βοή- θειαν καὶ ἐπικουρίαν Χριστὸν, ὃς καὶ ἔστιν Ὕψιστος, μακαρίζει. Πῶς γὰρ οὐ μακάριος ὁ τὸν Θεὸν τοῦ οὐρα νοῦ σκεπαστὴν ἔχειν ἀξιωθείς ; Ἐν σκέπῃ τοῦ Θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ αὐλισθήσεται. Ο μένων ἐν ταύτῃ τῇ βοηθεία σκέπεται καὶ φυλάσσεται. Ἐρεῖ τῷ Κυρίῳ· Αντιλήπτωρ μου εἶ. Καὶ τίς ὁ τῷ Κυρίῳ λέγων ἢ ἄνθρωπος ὁ πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ, καὶ ἐπὶ τῇ σωτηρίᾳ αὐτοῦ ἐπερειδόμενος; S. ATHANASII OPP. PARS HI. - EXEGETICA. superveniat, ait. Postulant autem correptionem ac- cipere per Christum, qui est dextera Patris, quam-. obrem ait : 12, 15. Dexteram tuam sic notam fac, etc. In . communi positum est illud, notam fac, ita ut sen- sus sit : Notam fac nobis dexteram tuam, id est, Christum ; notos fac nobis eos qui in corde sapien- tiam habent : illi autem esse videntur apostoli et evangelistæ, quorum opera conversionis modos edi- dicimus. 14, 15. Repleti sumus mane misericordia tua. Hæc aiunt quasi jam orationis finem et scopum invene- rint. Orietur namque illis Sol justitiæ in consum- matione sæculi hujus. respice, rursus positumn pro, respexisti, id est, in- spexisti servos tuos et opera manuum tuarum. Per quam visitationem, splendorem ac lumen Dei nostri videntes, ac conversi, rectam viam incedamus, cum conversionis opera impleverimus. Nos splendidos ac illustres effecit lumen cognitionis Dei ; et Judæi post reditum conspicui item fuerunt. Et opera manuum nostrarum dirige. Opera sunt le- gis; opus autern, est illud quod in nova lege perfi- citur. Nam in Veteri Lege varia erant sacrificia ; in Nova autem solus Filius immolatur. Et opus ma- nuum nostrarum dirige. Opera manuum sunt sin- gulæ actiones opus manuum, est cognitio quæ ex his evenit. Lats cantici David, caret inscriptione apud Hebræos. XC. Argumentum. C Postquam in octogesimo nono psalmo Judaici popu- li aversionem declaravit, consequenter in hoc psalmo personam inducit eorum qui per Chri- stum consummati sunt, et per eum spirituales hostes superant, principatus videlicet et potesta- tes, et rectores mundi tenebrarum harum, et spi- ritualia nequitiæ, ipsumque nefarium Satanam ; qui variis modis in præsenti psalmo significan- tur. Timor scilicet nocturnus, 'sagitta volans in die, negotium perambulans in tenebris, ruina et dæmonium meridianum, mille et decem millia, D aspis, basiliscus, leo et draco. Adversus hosce omnes homini Dei victoriam ascribit. cus spiritus, hominem qui auxilium et opem tulit, id est Christum, qui est etiam Altissimus, beatum prædicat. Quomodo non beatus qui, ut Deum cœli protectorem haberet dignus habitus est? In prole- clione Dei cœli commorabitur. Qui manet in hoc ad- jutorio protegitur et custoditur. est qui hoc Domino dicit, nisi homo qui confidit in ipso, et saluti ejus innixus est? 16. Respice in servos tuos, et in opera tua. Illud, 17. Et sit splendor Domini Dei nostri super nos. 4. Qui habitat in adjutorio Altissimi. Propheti- 2. Dicet Domino : Susceptor meus es tu. Ecquis
PG 27:400Καὶ ἡμᾶς λαμπροὺς καὶ περιφανεῖς ἀπέφηνε τῆς θεογνωσίας τὸ φῶς· καὶ Ἰουδαῖοι μετὰ τὴν ἐπάνοδον περίβλεπτοι πάλιν ἐγένοντο. Καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν ἡμῶν κατεύθυνον. Ἔργα τοῦ νόμου· ἔργον τὸ ἐν τῇ Νέᾳ τελούμενον Ἐν τῇ γὰρ Παλαιᾷ διάφοροι θυσίαι· ἐν δὲ τῇ Νέᾳ μόνος ὁ Υἱὸς θύεται. Καὶ τὸ ἔργον τῶν χειρῶν ἡμῶν κατεύθυνον. Ἔργα μὲν χειρῶν ἐστιν ἡ καθ’ ἑκάστην πρᾶξις· ἔργον δὲ χειρῶν, ἐκ τούτων ἐπισυμβαίνουσα γνῶσις.
*Οτι αὐτὸς ῥύσεταί σε ἐκ παγίδος. Προεδίδαξεν, Α ὡς αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις διὰ τούτων κατασημαί νονται. Ἐν τοῖς μεταφρένοις αὐτοῦ ἐπισκιάσει σοι. Εἰρηκότος τοῦ ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ, ὡς Θεὸς αὐτος ῥύσεται ἐκ τῆς τῶν θηρευτῶν παγίδος, ἔκ τε τῶν ταραχωδῶν λόγων. ἀποκρίνεται τὸ Πνεῦμα τὸ προφη- τικὸν παραθαρσύνον αὐτὸν καὶ εἰς ἀνδρείαν ὑπαλεί φον πνευματικήν Ἐν τοῖς μεταφρένοις αὐτοῦ ἐπι- σκιάσει σοι • ὡσεὶ σαφέστερον λέγοι· Καλύψει σε ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν πτερύγων αὐτοῦ· καὶ μὴν καὶ ὅπλῳ σκεπάσει σε. Οὗ δὴ γενομένου, οὐδεμία τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων παραβλάψει σε. Ἀπὸ βέλους πετομένου ἡμέρας. Ακάθαρτόν τι 6. να δύναμιν νῦν βέλος ὠνόμασεν. Ἀπὸ συμπτώμα τος καὶ δαιμονίου μεσημβρινοῦ. Οὐ σύγκριμα δαι- Β μονιῶδες μεσημβρίας. Τὸν γὰρ μεθημβρινὸν δαίμονά φησιν εἶναι τῆς ἀκηδίας. Πεσεῖται ἐκ τοῦ κλίτους σου χιλιάς. Κλίτος το ἀριστερὸν μέρος σημαίνει, εἰκότως μέν. Τούτῳ δὲ τὰς χιλιάδας ἐπιβουλεύειν φησί· τοῖς γε μὴν δεξιοῖς τὰς μυριάδας. Τὰ γὰρ ἐπιδέξια τῶν πραγμάτων ἡμῶν, καὶ τῶν ἀρετῶν καὶ ἰσχυρὰ καὶ θαυμαστότερα, τὸ πλῆθος τῶν πονηρῶν δυνάμεων παραλύειν ἐπιχει ροῦσι. Πλὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς σου κατανοήσεις. Βλαβήση μὲν οὐδὲν, φησὶν, ἐκ τῶν ἐπιβουλευόντων· συμβήσε- ται δέ σοι πεσόντας ἰδεῖν τοὺς ἐχθρούς. Τὸν Ὕψιστον ἔθου καταφυγήν σου. Αντιφθέγ· γεται τὸ τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπου, τὸ Πνεῦμα τὸ προφητι- κὸν, ὅσον τῆς εἰς Θεὸν ἐλπίδος τὸ κέρδος ἐστίν. Οὐ προσελεύσεται πρὸς σὲ κακά. Η γὰρ τῆς κακίας φύσις ἔξωθεν ἐπέρχεται, τῆς ἀρετῆς οἰκοθεν τὴν πρόφασιν ἐχούσης. Εὐθῆ γὰρ ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρω- τον πεποίηκεν, ὃς, ζητήσας λογισμούς πονηρούς, ἔξωθεν ἐπεσπάσατο τὴν κακίαν. Καὶ μάστιξ οὐκ ἐγγιεῖ ἐν τῷ σκηνώματί σου. Θαῤῥεῖν αὐτοὺς καὶ μηδὲν ἀηδὲς πείσεσθαι παρακελεύεται, ἐκ τοῦ πιο στεύειν ἄγγελον βοηθὸν τῶν εἰς Θεὸν πιστευόντων καταπεμπόμενον. . Ὅτι τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ. Τοῦτο καὶ ἐν τῷ λγ' ἔφη ψαλμῷ· Παρεμβαλεῖ ἄγγε λος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς. Ακούωμεν δὲ καὶ Ἰακώβ τοῦ πα- τριάρχου λέγοντος· ῾Ο ἄγγελος ὁ φυόμενος με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου. Καὶ ὁ μέγας ᾿Αβρααμ τὸν οἰκέτην παραθαῤῥύνων ἔφη· Ὁ Θεὸς ἀποστελεῖ τὸν ἄγγελον αὐτοῦ πρὸ προσώπου σου, καὶ λήψη γυναῖκα Ἰσαὰκ τῷ υἱῷ μου ἐκεῖθεν. Πανταχόθεν τοίνυν μανθάνομεν, ὡς καὶ δι᾿ ἀγγέλων φρουρεῖ τοὺς εἰς αὐτὸν πεποιθότας ὁ τῶν ὅλων Θεός. Τοῦ διαφυ λάξαι σε ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς σου. Ὁ ἐν μηδενὶ πταίων, οὗτος διαφυλάσσεται ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον τὸν πόδα σου. Ὁ τοῦς μὲν τὴν ψυχὴν σημαίνει, ὁ δὲ λίθος τὴν ἁμαρτίαν. • ΧΧΧ!!!, 8. EXPOSITIO IN PSALMUM XC docuit adversarias potestates hisce significari. 4, Scapulis suis obumbrabit tibi, etc. Postquam dixisset homo Dei, quod Deus ipse liberaturus sit de laqueo venantium et a verbis turbulentis, re- spondet Spiritus propheticus dans ipsi fiduciam, el ad fortitudinem concitans spiritualem: Scapulis suis obumbrabit tibi, quasi clarius diceret: Sub umbra ala- rum suarum proteget te, atque etiam scuto operiet te. Quo facto nulla ex adversariis potestatibus lædet te. A sagitta volante in die, etc. Impuram quan- dam potestatein nunc sagittam vocat. A ruina et demonio meridiano. . . Nam meridianum dæmonem C D ait pigritia esse. significatur, merito quidem. Huic vero lateri millia insidiari ait: dextris autem decem millia. Dexteras quippe actiones nostras, et virtutum gesta sortia ac mirabiliora, multitudo malignarum potestatum evertere conantur. quit, ledent te insidiatores. Continget autem tibi ut lapsos videas inimicos tuos. propheticus vicissim alloquitur spiritum hominis Dei, docens quantum sit spei erga Deum lucrum. extrinsecus advenit, cum contra virtus intrinsecam habeat causam. Nam Deus feeit hominem rectum, qui quærens cogitationes malas, extrinsecus sili malitiam attraxit. Et flagellum non appropinqua- bit tabernaculo tuo. Confidere jubet cos, quod nihil ingratum accidat, utpote qui credat missum ange- lum fuisse auxiliatorem eorum qui in Deum cre- dunt. in tricesimo tertio psalmo ait: Castrametabitur an- gelus Domini in circuitu timentium eum 61. Audia- mus autem patriarcham Jacob dicentem: Angelus qui eripuit me ex omnibus malis meis ". Et magnus Abrahamn domestico suo fiduciam addens aiebat : Deus mittet angelum suum ante faciem tuam, et accipies uxorem Isaac filio meo exinde ". Ex omni parte igitur ediscimus, quod universorum Deus eos qui credunt in ipsum per angelos custodiat. Ut custodiant te in omnibus viis tuis. Qui in nullo delinquit, is custoditur in omnibus viis suis. Psal. Pes animam significat, lapis peccatum. * Gen. xvi, 16. Gen. xxiv, 7. 5. Quonam ipse liberabit te de laqueo, etc. Jam 7. Cadent a latere tuo mille, etc. Latus sinistrum 8. Verumtamen oculis tuis considerabis. Nihil, in- 9. Altissimum posuisti refugium tuum. Spiritus 10. Non accedent ad te mala. Nam mali natura 11. Quoniam angelis suis mandabit de te. llipsum 12. Ne forle offendas ad lapiden pedem tuum
A praise of an ode of David, without title among the HebrewsΑἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυὶ̈δ, ἀνεπίγραφος παρ’ Ἑβραί- οις
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Αἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυὶ̈δ, ἀνεπίγραφος παρ’ Ἑβραίοις. 1. Ὑπόθεσις. Ἀκολούθως μετὰ τὸ δηλῶσαι τοῦ Ἰουδαίων λαοῦ τὴν ἀποστροφὴν ἐν τῷ ὀγδοηκοστῷ ἐννάτῳ, ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὸ πρόσωπον εἰσάγει τῶν διὰ Χριστοῦ τελειουμένων, καὶ νικώντων δι’ αὐτοῦ τοὺς νοητοὺς ἐχθροὺς, ἀρχὰς δηλαδὴ καὶ ἐξουσίας, καὶ τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τούτου, καὶ τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας, καὶ αὐτὸν τὸν ἀλιτήριον Σατανᾶν· οἳ καὶ πολυτρόπως διὰ τῶν προκειμένων κατασημαίνονται. Φόβος τε νυκτερινὸς καὶ βέλος σκότει, καὶ σύμπτωμα καὶ δαιμόνιον μεσημβρινὸν, καὶ χιλιάδες καὶ μυριάδες, καὶ ἀσπὶς, καὶ βασιλίσκος, καὶ λέων, καὶ δράκων. Κατὰ τούτων δὴ πάντων τὴν νίκην ἀναγορεύει τῷ τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπῳ.
*Οτι αὐτὸς ῥύσεταί σε ἐκ παγίδος. Προεδίδαξεν, Α ὡς αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις διὰ τούτων κατασημαί νονται. Ἐν τοῖς μεταφρένοις αὐτοῦ ἐπισκιάσει σοι. Εἰρηκότος τοῦ ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ, ὡς Θεὸς αὐτος ῥύσεται ἐκ τῆς τῶν θηρευτῶν παγίδος, ἔκ τε τῶν ταραχωδῶν λόγων. ἀποκρίνεται τὸ Πνεῦμα τὸ προφη- τικὸν παραθαρσύνον αὐτὸν καὶ εἰς ἀνδρείαν ὑπαλεί φον πνευματικήν Ἐν τοῖς μεταφρένοις αὐτοῦ ἐπι- σκιάσει σοι • ὡσεὶ σαφέστερον λέγοι· Καλύψει σε ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν πτερύγων αὐτοῦ· καὶ μὴν καὶ ὅπλῳ σκεπάσει σε. Οὗ δὴ γενομένου, οὐδεμία τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων παραβλάψει σε. Ἀπὸ βέλους πετομένου ἡμέρας. Ακάθαρτόν τι 6. να δύναμιν νῦν βέλος ὠνόμασεν. Ἀπὸ συμπτώμα τος καὶ δαιμονίου μεσημβρινοῦ. Οὐ σύγκριμα δαι- Β μονιῶδες μεσημβρίας. Τὸν γὰρ μεθημβρινὸν δαίμονά φησιν εἶναι τῆς ἀκηδίας. Πεσεῖται ἐκ τοῦ κλίτους σου χιλιάς. Κλίτος το ἀριστερὸν μέρος σημαίνει, εἰκότως μέν. Τούτῳ δὲ τὰς χιλιάδας ἐπιβουλεύειν φησί· τοῖς γε μὴν δεξιοῖς τὰς μυριάδας. Τὰ γὰρ ἐπιδέξια τῶν πραγμάτων ἡμῶν, καὶ τῶν ἀρετῶν καὶ ἰσχυρὰ καὶ θαυμαστότερα, τὸ πλῆθος τῶν πονηρῶν δυνάμεων παραλύειν ἐπιχει ροῦσι. Πλὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς σου κατανοήσεις. Βλαβήση μὲν οὐδὲν, φησὶν, ἐκ τῶν ἐπιβουλευόντων· συμβήσε- ται δέ σοι πεσόντας ἰδεῖν τοὺς ἐχθρούς. Τὸν Ὕψιστον ἔθου καταφυγήν σου. Αντιφθέγ· γεται τὸ τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπου, τὸ Πνεῦμα τὸ προφητι- κὸν, ὅσον τῆς εἰς Θεὸν ἐλπίδος τὸ κέρδος ἐστίν. Οὐ προσελεύσεται πρὸς σὲ κακά. Η γὰρ τῆς κακίας φύσις ἔξωθεν ἐπέρχεται, τῆς ἀρετῆς οἰκοθεν τὴν πρόφασιν ἐχούσης. Εὐθῆ γὰρ ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρω- τον πεποίηκεν, ὃς, ζητήσας λογισμούς πονηρούς, ἔξωθεν ἐπεσπάσατο τὴν κακίαν. Καὶ μάστιξ οὐκ ἐγγιεῖ ἐν τῷ σκηνώματί σου. Θαῤῥεῖν αὐτοὺς καὶ μηδὲν ἀηδὲς πείσεσθαι παρακελεύεται, ἐκ τοῦ πιο στεύειν ἄγγελον βοηθὸν τῶν εἰς Θεὸν πιστευόντων καταπεμπόμενον. . Ὅτι τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ. Τοῦτο καὶ ἐν τῷ λγ' ἔφη ψαλμῷ· Παρεμβαλεῖ ἄγγε λος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς. Ακούωμεν δὲ καὶ Ἰακώβ τοῦ πα- τριάρχου λέγοντος· ῾Ο ἄγγελος ὁ φυόμενος με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου. Καὶ ὁ μέγας ᾿Αβρααμ τὸν οἰκέτην παραθαῤῥύνων ἔφη· Ὁ Θεὸς ἀποστελεῖ τὸν ἄγγελον αὐτοῦ πρὸ προσώπου σου, καὶ λήψη γυναῖκα Ἰσαὰκ τῷ υἱῷ μου ἐκεῖθεν. Πανταχόθεν τοίνυν μανθάνομεν, ὡς καὶ δι᾿ ἀγγέλων φρουρεῖ τοὺς εἰς αὐτὸν πεποιθότας ὁ τῶν ὅλων Θεός. Τοῦ διαφυ λάξαι σε ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς σου. Ὁ ἐν μηδενὶ πταίων, οὗτος διαφυλάσσεται ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον τὸν πόδα σου. Ὁ τοῦς μὲν τὴν ψυχὴν σημαίνει, ὁ δὲ λίθος τὴν ἁμαρτίαν. • ΧΧΧ!!!, 8. EXPOSITIO IN PSALMUM XC docuit adversarias potestates hisce significari. 4, Scapulis suis obumbrabit tibi, etc. Postquam dixisset homo Dei, quod Deus ipse liberaturus sit de laqueo venantium et a verbis turbulentis, re- spondet Spiritus propheticus dans ipsi fiduciam, el ad fortitudinem concitans spiritualem: Scapulis suis obumbrabit tibi, quasi clarius diceret: Sub umbra ala- rum suarum proteget te, atque etiam scuto operiet te. Quo facto nulla ex adversariis potestatibus lædet te. A sagitta volante in die, etc. Impuram quan- dam potestatein nunc sagittam vocat. A ruina et demonio meridiano. . . Nam meridianum dæmonem C D ait pigritia esse. significatur, merito quidem. Huic vero lateri millia insidiari ait: dextris autem decem millia. Dexteras quippe actiones nostras, et virtutum gesta sortia ac mirabiliora, multitudo malignarum potestatum evertere conantur. quit, ledent te insidiatores. Continget autem tibi ut lapsos videas inimicos tuos. propheticus vicissim alloquitur spiritum hominis Dei, docens quantum sit spei erga Deum lucrum. extrinsecus advenit, cum contra virtus intrinsecam habeat causam. Nam Deus feeit hominem rectum, qui quærens cogitationes malas, extrinsecus sili malitiam attraxit. Et flagellum non appropinqua- bit tabernaculo tuo. Confidere jubet cos, quod nihil ingratum accidat, utpote qui credat missum ange- lum fuisse auxiliatorem eorum qui in Deum cre- dunt. in tricesimo tertio psalmo ait: Castrametabitur an- gelus Domini in circuitu timentium eum 61. Audia- mus autem patriarcham Jacob dicentem: Angelus qui eripuit me ex omnibus malis meis ". Et magnus Abrahamn domestico suo fiduciam addens aiebat : Deus mittet angelum suum ante faciem tuam, et accipies uxorem Isaac filio meo exinde ". Ex omni parte igitur ediscimus, quod universorum Deus eos qui credunt in ipsum per angelos custodiat. Ut custodiant te in omnibus viis tuis. Qui in nullo delinquit, is custoditur in omnibus viis suis. Psal. Pes animam significat, lapis peccatum. * Gen. xvi, 16. Gen. xxiv, 7. 5. Quonam ipse liberabit te de laqueo, etc. Jam 7. Cadent a latere tuo mille, etc. Latus sinistrum 8. Verumtamen oculis tuis considerabis. Nihil, in- 9. Altissimum posuisti refugium tuum. Spiritus 10. Non accedent ad te mala. Nam mali natura 11. Quoniam angelis suis mandabit de te. llipsum 12. Ne forle offendas ad lapiden pedem tuum
Ὁ κατοικῶν ἐν βοηθείᾳ τοῦ Ὑψίστου. Τὸ προφητικὸν πνεῦμα τὸν ἄνθρωπον τὸν ποιησάμενον βοήθειαν καὶ ἐπικουρίαν Χριστὸν, ὃς καὶ ἔστιν Ὕψιστος, μακαρίζει. Πῶς γὰρ οὐ μακάριος ὁ τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ σκεπαστὴν ἔχειν ἀξιωθείς; Ἐν σκέπῃ τοῦ Θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ αὐλισθήσεται. Ὁ μένων ἐν ταύτῃ τῇ βοηθεία σκέπεται καὶ φυλάσσεται. Ἐρεῖ τῷ Κυρίῳ· Ἀντιλήπτωρ μου εἶ. Καὶ τίς ὁ τῷ Κυρίῳ λέγων ἢ ἄνθρωπος ὁ πεποιθὼς ἐπ’ αὐτῷ, καὶ ἐπὶ τῇ σωτηρίᾳ αὐτοῦ ἐπερειδόμενος; Ὅτι αὐτὸς ῥύσεταί σε ἐκ παγίδος. Προεδίδαξεν, ὡς αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις διὰ τούτων κατασημαίνονται. Ἐν τοῖς μεταφρένοις αὐτοῦ ἐπισκιάσει σοι. Εἰρηκότος τοῦ ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ, ὡς Θεὸς αὐτὸς ῥύσεται ἐκ τῆς τῶν θηρευτῶν παγίδος, ἔκ τε τῶν ταραχωδῶν λόγων, ἀποκρίνεται τὸ Πνεῦμα τὸ προφητικὸν παραθαρσύνον αὐτὸν καὶ εἰς ἀνδρείαν ὑπαλεῖφον πνευματικήν· Ἐν τοῖς μεταφρένοις αὐτοῦ ἐπισκιάσει σοι· ὡσεὶ σαφέστερον λέγοι· Καλύψει σε ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν πτερύγων αὐτοῦ· καὶ μὴν καὶ ὅπλῳ σκεπάσει σε. Οὗ δὴ γενομένου, οὐδεμία τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων παραβλάψει σε. Ἀπὸ βέλους πετομένου ἡμέρας. Ἀκάθαρτόν τινα δύναμιν νῦν βέλος ὠνόμασεν.
*Οτι αὐτὸς ῥύσεταί σε ἐκ παγίδος. Προεδίδαξεν, Α ὡς αἱ ἀντικείμεναι δυνάμεις διὰ τούτων κατασημαί νονται. Ἐν τοῖς μεταφρένοις αὐτοῦ ἐπισκιάσει σοι. Εἰρηκότος τοῦ ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ, ὡς Θεὸς αὐτος ῥύσεται ἐκ τῆς τῶν θηρευτῶν παγίδος, ἔκ τε τῶν ταραχωδῶν λόγων. ἀποκρίνεται τὸ Πνεῦμα τὸ προφη- τικὸν παραθαρσύνον αὐτὸν καὶ εἰς ἀνδρείαν ὑπαλεί φον πνευματικήν Ἐν τοῖς μεταφρένοις αὐτοῦ ἐπι- σκιάσει σοι • ὡσεὶ σαφέστερον λέγοι· Καλύψει σε ὑπὸ τὴν σκιὰν τῶν πτερύγων αὐτοῦ· καὶ μὴν καὶ ὅπλῳ σκεπάσει σε. Οὗ δὴ γενομένου, οὐδεμία τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων παραβλάψει σε. Ἀπὸ βέλους πετομένου ἡμέρας. Ακάθαρτόν τι 6. να δύναμιν νῦν βέλος ὠνόμασεν. Ἀπὸ συμπτώμα τος καὶ δαιμονίου μεσημβρινοῦ. Οὐ σύγκριμα δαι- Β μονιῶδες μεσημβρίας. Τὸν γὰρ μεθημβρινὸν δαίμονά φησιν εἶναι τῆς ἀκηδίας. Πεσεῖται ἐκ τοῦ κλίτους σου χιλιάς. Κλίτος το ἀριστερὸν μέρος σημαίνει, εἰκότως μέν. Τούτῳ δὲ τὰς χιλιάδας ἐπιβουλεύειν φησί· τοῖς γε μὴν δεξιοῖς τὰς μυριάδας. Τὰ γὰρ ἐπιδέξια τῶν πραγμάτων ἡμῶν, καὶ τῶν ἀρετῶν καὶ ἰσχυρὰ καὶ θαυμαστότερα, τὸ πλῆθος τῶν πονηρῶν δυνάμεων παραλύειν ἐπιχει ροῦσι. Πλὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς σου κατανοήσεις. Βλαβήση μὲν οὐδὲν, φησὶν, ἐκ τῶν ἐπιβουλευόντων· συμβήσε- ται δέ σοι πεσόντας ἰδεῖν τοὺς ἐχθρούς. Τὸν Ὕψιστον ἔθου καταφυγήν σου. Αντιφθέγ· γεται τὸ τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπου, τὸ Πνεῦμα τὸ προφητι- κὸν, ὅσον τῆς εἰς Θεὸν ἐλπίδος τὸ κέρδος ἐστίν. Οὐ προσελεύσεται πρὸς σὲ κακά. Η γὰρ τῆς κακίας φύσις ἔξωθεν ἐπέρχεται, τῆς ἀρετῆς οἰκοθεν τὴν πρόφασιν ἐχούσης. Εὐθῆ γὰρ ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρω- τον πεποίηκεν, ὃς, ζητήσας λογισμούς πονηρούς, ἔξωθεν ἐπεσπάσατο τὴν κακίαν. Καὶ μάστιξ οὐκ ἐγγιεῖ ἐν τῷ σκηνώματί σου. Θαῤῥεῖν αὐτοὺς καὶ μηδὲν ἀηδὲς πείσεσθαι παρακελεύεται, ἐκ τοῦ πιο στεύειν ἄγγελον βοηθὸν τῶν εἰς Θεὸν πιστευόντων καταπεμπόμενον. . Ὅτι τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ. Τοῦτο καὶ ἐν τῷ λγ' ἔφη ψαλμῷ· Παρεμβαλεῖ ἄγγε λος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς. Ακούωμεν δὲ καὶ Ἰακώβ τοῦ πα- τριάρχου λέγοντος· ῾Ο ἄγγελος ὁ φυόμενος με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου. Καὶ ὁ μέγας ᾿Αβρααμ τὸν οἰκέτην παραθαῤῥύνων ἔφη· Ὁ Θεὸς ἀποστελεῖ τὸν ἄγγελον αὐτοῦ πρὸ προσώπου σου, καὶ λήψη γυναῖκα Ἰσαὰκ τῷ υἱῷ μου ἐκεῖθεν. Πανταχόθεν τοίνυν μανθάνομεν, ὡς καὶ δι᾿ ἀγγέλων φρουρεῖ τοὺς εἰς αὐτὸν πεποιθότας ὁ τῶν ὅλων Θεός. Τοῦ διαφυ λάξαι σε ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς σου. Ὁ ἐν μηδενὶ πταίων, οὗτος διαφυλάσσεται ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον τὸν πόδα σου. Ὁ τοῦς μὲν τὴν ψυχὴν σημαίνει, ὁ δὲ λίθος τὴν ἁμαρτίαν. • ΧΧΧ!!!, 8. EXPOSITIO IN PSALMUM XC docuit adversarias potestates hisce significari. 4, Scapulis suis obumbrabit tibi, etc. Postquam dixisset homo Dei, quod Deus ipse liberaturus sit de laqueo venantium et a verbis turbulentis, re- spondet Spiritus propheticus dans ipsi fiduciam, el ad fortitudinem concitans spiritualem: Scapulis suis obumbrabit tibi, quasi clarius diceret: Sub umbra ala- rum suarum proteget te, atque etiam scuto operiet te. Quo facto nulla ex adversariis potestatibus lædet te. A sagitta volante in die, etc. Impuram quan- dam potestatein nunc sagittam vocat. A ruina et demonio meridiano. . . Nam meridianum dæmonem C D ait pigritia esse. significatur, merito quidem. Huic vero lateri millia insidiari ait: dextris autem decem millia. Dexteras quippe actiones nostras, et virtutum gesta sortia ac mirabiliora, multitudo malignarum potestatum evertere conantur. quit, ledent te insidiatores. Continget autem tibi ut lapsos videas inimicos tuos. propheticus vicissim alloquitur spiritum hominis Dei, docens quantum sit spei erga Deum lucrum. extrinsecus advenit, cum contra virtus intrinsecam habeat causam. Nam Deus feeit hominem rectum, qui quærens cogitationes malas, extrinsecus sili malitiam attraxit. Et flagellum non appropinqua- bit tabernaculo tuo. Confidere jubet cos, quod nihil ingratum accidat, utpote qui credat missum ange- lum fuisse auxiliatorem eorum qui in Deum cre- dunt. in tricesimo tertio psalmo ait: Castrametabitur an- gelus Domini in circuitu timentium eum 61. Audia- mus autem patriarcham Jacob dicentem: Angelus qui eripuit me ex omnibus malis meis ". Et magnus Abrahamn domestico suo fiduciam addens aiebat : Deus mittet angelum suum ante faciem tuam, et accipies uxorem Isaac filio meo exinde ". Ex omni parte igitur ediscimus, quod universorum Deus eos qui credunt in ipsum per angelos custodiat. Ut custodiant te in omnibus viis tuis. Qui in nullo delinquit, is custoditur in omnibus viis suis. Psal. Pes animam significat, lapis peccatum. * Gen. xvi, 16. Gen. xxiv, 7. 5. Quonam ipse liberabit te de laqueo, etc. Jam 7. Cadent a latere tuo mille, etc. Latus sinistrum 8. Verumtamen oculis tuis considerabis. Nihil, in- 9. Altissimum posuisti refugium tuum. Spiritus 10. Non accedent ad te mala. Nam mali natura 11. Quoniam angelis suis mandabit de te. llipsum 12. Ne forle offendas ad lapiden pedem tuum
PG 27:401Ἀπὸ συμπτώματος καὶ δαιμονίου μεσημβρινοῦ. Οὐ σύγκριμα δαιμονιῶδες μεσημβρίας. Τὸν γὰρ μεσημβρινὸν δαίμονά φησιν εἶναι τῆς ἀκηδίας. Πεσεῖται ἐκ τοῦ κλίτους σου χιλιάς. Κλίτος τὸ ἀριστερὸν μέρος σημαίνει, εἰκότως μέν. Τούτῳ δὲ τὰς χιλιάδας ἐπιβουλεύειν φησί· τοῖς γε μὴν δεξιοῖς τὰς μυριάδας. Τὰ γὰρ ἐπιδέξια τῶν πραγμάτων ἡμῶν, καὶ τῶν ἀρετῶν καὶ ἰσχυρὰ καὶ θαυμαστότερα, τὸ πλῆθος τῶν πονηρῶν δυνάμεων παραλύειν ἐπιχειροῦσι. Πλὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς σου κατανοήσεις. Βλαβήσῃ μὲν οὐδὲν, φησὶν, ἐκ τῶν ἐπιβουλευόντων· συμβήσεται δέ σοι πεσόντας ἰδεῖν τοὺς ἐχθρούς. Τὸν Ὕψιστον ἔθου καταφυγήν σου. Ἀντιφθέγγεται τὸ τοῦ Θεοῦ ἀνθρώπου, τὸ Πνεῦμα τὸ προφητικὸν, ὅσον τῆς εἰς Θεὸν ἐλπίδος τὸ κέρδος ἐστίν. Οὐ προσελεύσεται πρὸς σὲ κακά. Ἡ γὰρ τῆς κακίας φύσις ἔξωθεν ἐπέρχεται, τῆς ἀρετῆς οἴκοθεν τὴν πρόφασιν ἐχούσης. Εὐθῆ γὰρ ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον πεποίηκεν, ὃς, ζητήσας λογισμοὺς πονηροὺς, ἔξωθεν ἐπεσπάσατο τὴν κακίαν. Καὶ μάστιξ οὐκ ἐγγιεῖ ἐν τῷ σκηνώματί σου. Θαῤῥεῖν αὐτοὺς καὶ μηδὲν ἀηδὲς πείσεσθαι παρακελεύεται, ἐκ τοῦ πιστεύειν ἄγγελον βοηθὸν τῶν εἰς Θεὸν πιστευόντων καταπεμπόμενον.
Ὅτι τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ. Τοῦτο καὶ ἐν τῷ λγ ἔφη ψαλμῷ· Παρεμβαλεῖ ἄγγελος Κυρίου κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς. Ἀκούωμεν δὲ καὶ Ἰακὼβ τοῦ πατριάρχου λέγοντος· Ὁ ἄγγελος ὁ ῥυόμενός με ἐκ πάντων τῶν κακῶν μου. Καὶ ὁ μέγας Ἀβραὰμ τὸν οἰκέτην παραθαῤῥύνων ἔφη· Ὁ Θεὸς ἀποστελεῖ τὸν ἄγγελον αὐτοῦ πρὸ προσώπου σου, καὶ λήψῃ γυναῖκα Ἰσαὰκ τῷ υἱῷ μου ἐκεῖθεν. Πανταχόθεν τοίνυν μανθάνομεν, ὡς καὶ δι’ ἀγγέλων φρουρεῖ τοὺς εἰς αὐτὸν πεποιθότας ὁ τῶν ὅλων Θεός. Τοῦ διαφυλάξαι σε ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς σου. Ὁ ἐν μηδενὶ πταίων, οὗτος διαφυλάσσεται ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. Μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον τὸν πόδα σου. Ὁ ποῦς μὲν τὴν ψυχὴν σημαίνει, ὁ δὲ λίθος τὴν ἁμαρτίαν. Ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ. Οὐ μόνον οὐδὲν, φησὶν, ὑπομενεῖς δεινὸν, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τῶν πνευμάτων τὰ πλήθη ὑπὸ τοὺς πόδας ἴδοις ἐπενηνεγμένα τοὺς σούς· ὡς καὶ μετὰ πάσης ἀδείας τὰς αὐτῶν πατήσεις κεφαλάς. Ὅτι ἐπ’ ἐμὲ ἤλπισε, καὶ ῥύσομαι αὐτόν. Εἰσφέρει τὸ τοῦ Θεοῦ πρόσωπον, μισθὸν τῆς πίστεως τὴν σωτηρίαν ἐπαγγελλόμενον.
PG 27:404Ταῦτα λοιπὸν ὁ τῶν ὅλων ἔφη Θεὸς, διδάσκων τίς ὁ τῆς ἐλπίδος καρπός. Ῥύσομαι γὰρ αὐτὸν, φησὶν, ἐκ τῶν εἰρημένων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ἐπιβούλων, τῇ ἐμῇ ἐλπίδι φραξάμενος· διὰ τοῦτο αὐτὸν φρουρήσω, καὶ καλοῦντος ἀκούσομαι, καὶ τὴν δέησιν δέξομαι. Σκεπάσω αὐτὸν, ὅτι ἔγνω τὸ ὄνομά μου. Οὐ μόνον, φησὶ, τῶν ἐπιβουλευόντων τοὺς ἐμαυτοῦ ῥύσομαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ τὴν ἀτελεύτητον αὐτοῖς χαρίσομαι ζωήν· καὶ μὴν καὶ τοῦ σωτηρίου καταξιώσω τοῦ ἐμαυτοῦ. Εἴη δὲ τὸ σωτήριον ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς ἀγῶνα εἰσάγων, καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ παρασκευάζων. Κεκράξεται πρὸς μὲ, καὶ ἐπακούσομαι. Κεκραγὼς δὲ τῇ τῆς ψυχῆς μεγαλοφωνίᾳ πρὸς ἐμὲ, ἐπακούοντά με, καὶ ἐπινεύοντα αὐτῷ εὑρήσει. Ἀεὶ γὰρ αὐτῷ πάρειμι, κἂν ἐν περιστάσει τυγχάνῃ. Μακρότητα ἡμερῶν ἐμπλήσω αὐτὸν, καὶ δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου. Εἴη δὲ τοῦτο τὸ σωτήριον αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς αἰῶνα εἰσαγαγὼν, καὶ συμβασιλεῦσαι αὐτῷ καὶ παρασκευάζων.
Ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ. Οὐ μόνον οὐδὲν, φησίν, ὑπομενεῖς δεινόν, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τῶν πνευμάτων τὰ πλήθη ὑπὸ τοὺς πόδας ἴδοις ἐπενηνεγμένα τους σούς· ὡς καὶ μετὰ πάσης ἀδείας τὰς αὐτῶν πατήσεις κεφαλάς. "Οτι ἐπ' ἐμὲ ἤλπισε, καὶ ῥύσομαι αὐτόν. Εἰσφέρει τὸ τοῦ Θεοῦ πρόσωπον, μισθὸν τῆς πίστεως τὴν σω τηρίαν ἐπαγγελλόμενον. Ταῦτα λοιπὸν ὁ τῶν ὅλων ἔφη Θεὸς, διδάσκων τίς ὁ τῆς ἐλπίδος καρπός. Ρύ σομαι γὰρ αὐτὸν, φησίν, ἐκ τῶν εἰρημένων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ἐπιβούλων, τῇ ἐμῇ ἐλπίδι φραξάμενος· διὰ τοῦτο αὐτὸν φρουρήσω, καὶ καλοῦντος ἀκούσομαι, καὶ τὴν δέησιν δέξομαι. Σκεπάσω αὐτὸν, ὅτι ἔγνω τὸ ὄνομά μου. Οὐ μόνον, φησί, τῶν ἐπιβουλευόντων τοὺς ἐμαυτοῦ ῥύσομαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ τὴν ἀτελεύτητον Β αὐτοῖς χαρίσομαι ζωήν· καὶ μὴν καὶ τοῦ σωτηρίου καταξιώσω τοῦ ἐμαυτοῦ. Εἴη δὲ τὸ σωτήριον ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς ἀγῶνα εἰσάγων, καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ παρασκευάζων. Κεκράξεται πρὸς μὲ, καὶ ἐπακούσομαι. Κεκρα γὼς δὲ τῇ τῆς ψυχῆς μεγαλοφωνίᾳ πρὸς ἐμὲ, ἐπ- ακούοντά με, καὶ ἐπινεύοντα αὐτῷ εὑρήσει. Αεὶ γὰρ αὐτῷ πάρειμι, κἂν ἐν περιστάσει τυγχάνῃ. Μακρότητα ἡμερῶν ἐμπλήσω αὐτὸν, καὶ δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου. Εἴη δὲ τοῦτο τὸ σωτήριον αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς αἰῶνα εἰσαγαγών, καὶ συμβασιλεῦσαι αὐτῷ καὶ παρασκευάζων. ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου. ΚΑ'. Υπόθεσις. Ο Σαββατισμός, ἤτοι τὸ Σάββατον, εἴη ἂν ἡ μέλ λουσα κληρονομία, ὅτι καὶ ἀνάπαυσις τοὺς ἐνθάδε πόνους διαδέξεται, τὰς ἀμοιβὰς ἡμῶν δηλονότι ἀποληψομένων. Αἰνεῖ οὖν ἐκείνην τὴν γενησομένην ἀνάπαυσιν. Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι τῷ Κυρίῳ. Αἴνεσιν προβάλλεται, φησί, καὶ ταύτην ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς ἀπαύστως ὑπισχνείται καταλέγειν ἐφ᾽ οἷς πεποίηκεν ὁ Μονογενής. Καὶ τί πεποίηκεν ἢ τὴν ἀνάστασιν ἡμῖν παρεσκεύασεν; Τοῦ ἀναγγέλλειν τὸ πρωΐ τὸ ἔλεός σου. Απαγ γέλλειν κατ᾿ ὄρθρον τὸ ἔλεός σου, καὶ τὴν βεβαιότητά σου κατὰ νύκτα. Εν δεκαχόρδῳ ψαλτηρίῳ, μετ' ᾠδῆς ἐν κιθάρα. Δεκάχορδον ψαλτήριον τὸ σῶμά φησιν, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον καὶ πέντε ενεργείας ψυχῆς, δι' ἑκά- στης αισθήσεως γινομένης ενεργείας ἑκάστης. Ὅτι εὔφρανάς με, Κύριε, ἐν τῷ ποιήματί σου. Ὁρῶν γάρ σου τὰς δημιουργίας καὶ τὰς ἀῤῥήτους οικονομίας ἀγάλλομαί τε καὶ γάνυμαι, καὶ τῇ τῆς ψυχῆς ἡδονῇ τὴν γλῶτταν εἰς ὑμνῳδίαν κινῶ. Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! Ἐγὼ μὲν, φησὶ, τὰ σὰ ἔργα ἀνυμνῶν, καὶ τὸ βάθος τῶν σῶν λογισμῶν ἐκπλήττομαι, ὧν ἐν τῇ οἰκονομίᾳ εἰργάσω. ᾿Αλλ' οἱ ἄφρονες οὐ συνιᾶσι τοῦ μυστηρίου τὸ βάθος. Ανὴρ ἄφρων οὐ γνώσεται. Διαφόρως ταῦτα εἴ- ρηκεν, ὅτι ὁ τὰς φρένας νοσῶν καὶ συνέσεως ἔρημος III. - EXEGETICA. S. ATHANASII OPP. PARS solum, inquit, o homo Dei, nihil mali patieris ; sed etiam ipsam spirituum multitudinem ad pedes tuos dejectam videbis, ita ut cum omni confidentia eorum capita calces. personam Dei promittentem præmium fidei, videli- cet salutem. Hæc demum ait universorum Deus, docens qui sit spei fructus. Liberabo enim eum, inquit, ex prædictis cum visibilibus tum invisibili- bus insidiatoribus, eum spe vallabo; custodiam eum, loquentem audiam et supplicationem exci- piam.Protegam eum, quonian cognovit nomen meum. Non solum ab insidiatoribus meos liberabo, sed etiam interminabilem ipsis vitam concedam, et meo salutari dignos labebo. Est autem salutare nostrum Jesus Christus, qui nos ad novum certamen inducit, et efficit ut cum illo regnemus. gua mentis voce clamaverit ad me, me exaudien- tem et annuentem ipsi reperiet. Semper enim adsum illi, in quavis occasione versetur. illi salutare meum. Salutare illud est ipse Domi- nus noster Jesus Christus, qui nos in novum sæ- culum induxit, et effecit ut cum illo regna- remus. Argumentum. Sabbatismus, sive Sabbatum, videtur esse futura hæreditas, quia labores hujusce vitæ requies excipiet, nobis præmia nostra accipientibus. Laudat igitur futuram illam requiem. et iis celebrandis die nocteque indesinenter vaca- turum se promittit, pro gestis scilicet Unigeniti. Ecquid fecit aliud quam quod resurrectionem nobis paravit ? C Ad annuntiandum diluculo misericordiam tuam, et firmitatem tuam in nocte Decachordum psalterium dicit corpus, quod habet D quinque sensus, et quinque animæ operationes; per singulos nimirum sensus singulæ sunt animæ operationes. Cernens tua opificia et ineffabilem œconomiam tuam exsulto et gaudeo, atque ex mentis voluptate lin- guam ad hymnos canendos moveo. Ego quidem, ait, opera tua celebrans, profunditatem cogitationum tuarum summopere miror, videns ea quæ in mundo fecisti. Sed insipientes non intelli- gunt profunditatem mysterii. hoc enuntiat, quoniam qui mente ægrotus est et 13. Super aspidem et basiliscum ambulabis. Non A 14. Quoniam in me speravit liberabo eum. Inducit 15. Clamabit ad me et ego exaudiam. Cum na- 16. Longitudine dierum replebo eum, et ostendam 1. PSALMUS cantici David in die Sabbati. ICl. 2. Bonum est confiteri Domino, Laudes enuntiat, 3. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam. 4. In decachordo psalterio, cum cuntico in cithara. 5. Quia delectasti me, Domine, in factura tua. 6. Quam magnificata sunt opera tua, Domine, etc. ! 7. Vir insipiens non cognoscet, elc. Variis modis
Psalm 20ΨΑΛΜΟΣ 20
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου. Α. Ὑπόθεσις.
Ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ. Οὐ μόνον οὐδὲν, φησίν, ὑπομενεῖς δεινόν, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τῶν πνευμάτων τὰ πλήθη ὑπὸ τοὺς πόδας ἴδοις ἐπενηνεγμένα τους σούς· ὡς καὶ μετὰ πάσης ἀδείας τὰς αὐτῶν πατήσεις κεφαλάς. "Οτι ἐπ' ἐμὲ ἤλπισε, καὶ ῥύσομαι αὐτόν. Εἰσφέρει τὸ τοῦ Θεοῦ πρόσωπον, μισθὸν τῆς πίστεως τὴν σω τηρίαν ἐπαγγελλόμενον. Ταῦτα λοιπὸν ὁ τῶν ὅλων ἔφη Θεὸς, διδάσκων τίς ὁ τῆς ἐλπίδος καρπός. Ρύ σομαι γὰρ αὐτὸν, φησίν, ἐκ τῶν εἰρημένων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ἐπιβούλων, τῇ ἐμῇ ἐλπίδι φραξάμενος· διὰ τοῦτο αὐτὸν φρουρήσω, καὶ καλοῦντος ἀκούσομαι, καὶ τὴν δέησιν δέξομαι. Σκεπάσω αὐτὸν, ὅτι ἔγνω τὸ ὄνομά μου. Οὐ μόνον, φησί, τῶν ἐπιβουλευόντων τοὺς ἐμαυτοῦ ῥύσομαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ τὴν ἀτελεύτητον Β αὐτοῖς χαρίσομαι ζωήν· καὶ μὴν καὶ τοῦ σωτηρίου καταξιώσω τοῦ ἐμαυτοῦ. Εἴη δὲ τὸ σωτήριον ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς ἀγῶνα εἰσάγων, καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ παρασκευάζων. Κεκράξεται πρὸς μὲ, καὶ ἐπακούσομαι. Κεκρα γὼς δὲ τῇ τῆς ψυχῆς μεγαλοφωνίᾳ πρὸς ἐμὲ, ἐπ- ακούοντά με, καὶ ἐπινεύοντα αὐτῷ εὑρήσει. Αεὶ γὰρ αὐτῷ πάρειμι, κἂν ἐν περιστάσει τυγχάνῃ. Μακρότητα ἡμερῶν ἐμπλήσω αὐτὸν, καὶ δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου. Εἴη δὲ τοῦτο τὸ σωτήριον αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς αἰῶνα εἰσαγαγών, καὶ συμβασιλεῦσαι αὐτῷ καὶ παρασκευάζων. ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου. ΚΑ'. Υπόθεσις. Ο Σαββατισμός, ἤτοι τὸ Σάββατον, εἴη ἂν ἡ μέλ λουσα κληρονομία, ὅτι καὶ ἀνάπαυσις τοὺς ἐνθάδε πόνους διαδέξεται, τὰς ἀμοιβὰς ἡμῶν δηλονότι ἀποληψομένων. Αἰνεῖ οὖν ἐκείνην τὴν γενησομένην ἀνάπαυσιν. Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι τῷ Κυρίῳ. Αἴνεσιν προβάλλεται, φησί, καὶ ταύτην ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς ἀπαύστως ὑπισχνείται καταλέγειν ἐφ᾽ οἷς πεποίηκεν ὁ Μονογενής. Καὶ τί πεποίηκεν ἢ τὴν ἀνάστασιν ἡμῖν παρεσκεύασεν; Τοῦ ἀναγγέλλειν τὸ πρωΐ τὸ ἔλεός σου. Απαγ γέλλειν κατ᾿ ὄρθρον τὸ ἔλεός σου, καὶ τὴν βεβαιότητά σου κατὰ νύκτα. Εν δεκαχόρδῳ ψαλτηρίῳ, μετ' ᾠδῆς ἐν κιθάρα. Δεκάχορδον ψαλτήριον τὸ σῶμά φησιν, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον καὶ πέντε ενεργείας ψυχῆς, δι' ἑκά- στης αισθήσεως γινομένης ενεργείας ἑκάστης. Ὅτι εὔφρανάς με, Κύριε, ἐν τῷ ποιήματί σου. Ὁρῶν γάρ σου τὰς δημιουργίας καὶ τὰς ἀῤῥήτους οικονομίας ἀγάλλομαί τε καὶ γάνυμαι, καὶ τῇ τῆς ψυχῆς ἡδονῇ τὴν γλῶτταν εἰς ὑμνῳδίαν κινῶ. Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! Ἐγὼ μὲν, φησὶ, τὰ σὰ ἔργα ἀνυμνῶν, καὶ τὸ βάθος τῶν σῶν λογισμῶν ἐκπλήττομαι, ὧν ἐν τῇ οἰκονομίᾳ εἰργάσω. ᾿Αλλ' οἱ ἄφρονες οὐ συνιᾶσι τοῦ μυστηρίου τὸ βάθος. Ανὴρ ἄφρων οὐ γνώσεται. Διαφόρως ταῦτα εἴ- ρηκεν, ὅτι ὁ τὰς φρένας νοσῶν καὶ συνέσεως ἔρημος III. - EXEGETICA. S. ATHANASII OPP. PARS solum, inquit, o homo Dei, nihil mali patieris ; sed etiam ipsam spirituum multitudinem ad pedes tuos dejectam videbis, ita ut cum omni confidentia eorum capita calces. personam Dei promittentem præmium fidei, videli- cet salutem. Hæc demum ait universorum Deus, docens qui sit spei fructus. Liberabo enim eum, inquit, ex prædictis cum visibilibus tum invisibili- bus insidiatoribus, eum spe vallabo; custodiam eum, loquentem audiam et supplicationem exci- piam.Protegam eum, quonian cognovit nomen meum. Non solum ab insidiatoribus meos liberabo, sed etiam interminabilem ipsis vitam concedam, et meo salutari dignos labebo. Est autem salutare nostrum Jesus Christus, qui nos ad novum certamen inducit, et efficit ut cum illo regnemus. gua mentis voce clamaverit ad me, me exaudien- tem et annuentem ipsi reperiet. Semper enim adsum illi, in quavis occasione versetur. illi salutare meum. Salutare illud est ipse Domi- nus noster Jesus Christus, qui nos in novum sæ- culum induxit, et effecit ut cum illo regna- remus. Argumentum. Sabbatismus, sive Sabbatum, videtur esse futura hæreditas, quia labores hujusce vitæ requies excipiet, nobis præmia nostra accipientibus. Laudat igitur futuram illam requiem. et iis celebrandis die nocteque indesinenter vaca- turum se promittit, pro gestis scilicet Unigeniti. Ecquid fecit aliud quam quod resurrectionem nobis paravit ? C Ad annuntiandum diluculo misericordiam tuam, et firmitatem tuam in nocte Decachordum psalterium dicit corpus, quod habet D quinque sensus, et quinque animæ operationes; per singulos nimirum sensus singulæ sunt animæ operationes. Cernens tua opificia et ineffabilem œconomiam tuam exsulto et gaudeo, atque ex mentis voluptate lin- guam ad hymnos canendos moveo. Ego quidem, ait, opera tua celebrans, profunditatem cogitationum tuarum summopere miror, videns ea quæ in mundo fecisti. Sed insipientes non intelli- gunt profunditatem mysterii. hoc enuntiat, quoniam qui mente ægrotus est et 13. Super aspidem et basiliscum ambulabis. Non A 14. Quoniam in me speravit liberabo eum. Inducit 15. Clamabit ad me et ego exaudiam. Cum na- 16. Longitudine dierum replebo eum, et ostendam 1. PSALMUS cantici David in die Sabbati. ICl. 2. Bonum est confiteri Domino, Laudes enuntiat, 3. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam. 4. In decachordo psalterio, cum cuntico in cithara. 5. Quia delectasti me, Domine, in factura tua. 6. Quam magnificata sunt opera tua, Domine, etc. ! 7. Vir insipiens non cognoscet, elc. Variis modis
Ὁ Σαββατισμὸς, ἤτοι τὸ Σάββατον, εἴη ἂν ἡ μέλλουσα κληρονομία, ὅτι καὶ ἀνάπαυσις τοὺς ἐνθάδε πόνους διαδέξεται, τὰς ἀμοιβὰς ἡμῶν δηλονότι ἀποληψομένων. Αἰνεῖ οὖν ἐκείνην τὴν γενησομένην ἀνάπαυσιν. Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι τῷ Κυρίῳ. Αἴνεσιν προβάλλεται, φησὶ, καὶ ταύτην ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς ἀπαύστως ὑπισχνεῖται καταλέγειν ἐφ’ οἷς πεποίηκεν ὁ Μονογενής. Καὶ τί πεποίηκεν ἢ τὴν ἀνάστασιν ἡμῖν παρεσκεύασεν; Τοῦ ἀναγγέλλειν τὸ πρωὶ̈ τὸ ἔλεός σου. Ἀπαγγέλλειν κατ’ ὄρθρον τὸ ἔλεός σου, καὶ τὴν βεβαιότητά σου κατὰ νύκτα. Ἐν δεκαχόρδῳ ψαλτηρίῳ, μετ’ ᾠδῆς ἐν κιθάρᾳ. Δεκάχορδον ψαλτήριον τὸ σῶμά φησιν, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον καὶ πέντε ἐνεργείας ψυχῆς, δι’ ἑκάστης αἰσθήσεως γινομένης ἐνεργείας ἑκάστης. Ὅτι εὔφρανάς με, Κύριε, ἐν τῷ ποιήματί σου. Ὁρῶν γάρ σου τὰς δημιουργίας καὶ τὰς ἀῤῥήτους οἰκονομίας ἀγάλλομαί τε καὶ γάνυμαι, καὶ τῇ τῆς ψυχῆς ἡδονῇ τὴν γλῶτταν εἰς ὑμνῳδίαν κινῶ. Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε Ἐγὼ μὲν, φησὶ, τὰ σὰ ἔργα ἀνυμνῶν, καὶ τὸ βάθος τῶν σῶν λογισμῶν ἐκπλήττομαι, ὧν ἐν τῇ οἰκονομίᾳ εἰργάσω. Ἀλλ’ οἱ ἄφρονες οὐ συνιᾶσι τοῦ μυστηρίου τὸ βάθος. Ἀνὴρ ἄφρων οὐ γνώσεται.
Ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ. Οὐ μόνον οὐδὲν, φησίν, ὑπομενεῖς δεινόν, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τῶν πνευμάτων τὰ πλήθη ὑπὸ τοὺς πόδας ἴδοις ἐπενηνεγμένα τους σούς· ὡς καὶ μετὰ πάσης ἀδείας τὰς αὐτῶν πατήσεις κεφαλάς. "Οτι ἐπ' ἐμὲ ἤλπισε, καὶ ῥύσομαι αὐτόν. Εἰσφέρει τὸ τοῦ Θεοῦ πρόσωπον, μισθὸν τῆς πίστεως τὴν σω τηρίαν ἐπαγγελλόμενον. Ταῦτα λοιπὸν ὁ τῶν ὅλων ἔφη Θεὸς, διδάσκων τίς ὁ τῆς ἐλπίδος καρπός. Ρύ σομαι γὰρ αὐτὸν, φησίν, ἐκ τῶν εἰρημένων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ἐπιβούλων, τῇ ἐμῇ ἐλπίδι φραξάμενος· διὰ τοῦτο αὐτὸν φρουρήσω, καὶ καλοῦντος ἀκούσομαι, καὶ τὴν δέησιν δέξομαι. Σκεπάσω αὐτὸν, ὅτι ἔγνω τὸ ὄνομά μου. Οὐ μόνον, φησί, τῶν ἐπιβουλευόντων τοὺς ἐμαυτοῦ ῥύσομαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ τὴν ἀτελεύτητον Β αὐτοῖς χαρίσομαι ζωήν· καὶ μὴν καὶ τοῦ σωτηρίου καταξιώσω τοῦ ἐμαυτοῦ. Εἴη δὲ τὸ σωτήριον ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς ἀγῶνα εἰσάγων, καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ παρασκευάζων. Κεκράξεται πρὸς μὲ, καὶ ἐπακούσομαι. Κεκρα γὼς δὲ τῇ τῆς ψυχῆς μεγαλοφωνίᾳ πρὸς ἐμὲ, ἐπ- ακούοντά με, καὶ ἐπινεύοντα αὐτῷ εὑρήσει. Αεὶ γὰρ αὐτῷ πάρειμι, κἂν ἐν περιστάσει τυγχάνῃ. Μακρότητα ἡμερῶν ἐμπλήσω αὐτὸν, καὶ δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου. Εἴη δὲ τοῦτο τὸ σωτήριον αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς αἰῶνα εἰσαγαγών, καὶ συμβασιλεῦσαι αὐτῷ καὶ παρασκευάζων. ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου. ΚΑ'. Υπόθεσις. Ο Σαββατισμός, ἤτοι τὸ Σάββατον, εἴη ἂν ἡ μέλ λουσα κληρονομία, ὅτι καὶ ἀνάπαυσις τοὺς ἐνθάδε πόνους διαδέξεται, τὰς ἀμοιβὰς ἡμῶν δηλονότι ἀποληψομένων. Αἰνεῖ οὖν ἐκείνην τὴν γενησομένην ἀνάπαυσιν. Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι τῷ Κυρίῳ. Αἴνεσιν προβάλλεται, φησί, καὶ ταύτην ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς ἀπαύστως ὑπισχνείται καταλέγειν ἐφ᾽ οἷς πεποίηκεν ὁ Μονογενής. Καὶ τί πεποίηκεν ἢ τὴν ἀνάστασιν ἡμῖν παρεσκεύασεν; Τοῦ ἀναγγέλλειν τὸ πρωΐ τὸ ἔλεός σου. Απαγ γέλλειν κατ᾿ ὄρθρον τὸ ἔλεός σου, καὶ τὴν βεβαιότητά σου κατὰ νύκτα. Εν δεκαχόρδῳ ψαλτηρίῳ, μετ' ᾠδῆς ἐν κιθάρα. Δεκάχορδον ψαλτήριον τὸ σῶμά φησιν, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον καὶ πέντε ενεργείας ψυχῆς, δι' ἑκά- στης αισθήσεως γινομένης ενεργείας ἑκάστης. Ὅτι εὔφρανάς με, Κύριε, ἐν τῷ ποιήματί σου. Ὁρῶν γάρ σου τὰς δημιουργίας καὶ τὰς ἀῤῥήτους οικονομίας ἀγάλλομαί τε καὶ γάνυμαι, καὶ τῇ τῆς ψυχῆς ἡδονῇ τὴν γλῶτταν εἰς ὑμνῳδίαν κινῶ. Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! Ἐγὼ μὲν, φησὶ, τὰ σὰ ἔργα ἀνυμνῶν, καὶ τὸ βάθος τῶν σῶν λογισμῶν ἐκπλήττομαι, ὧν ἐν τῇ οἰκονομίᾳ εἰργάσω. ᾿Αλλ' οἱ ἄφρονες οὐ συνιᾶσι τοῦ μυστηρίου τὸ βάθος. Ανὴρ ἄφρων οὐ γνώσεται. Διαφόρως ταῦτα εἴ- ρηκεν, ὅτι ὁ τὰς φρένας νοσῶν καὶ συνέσεως ἔρημος III. - EXEGETICA. S. ATHANASII OPP. PARS solum, inquit, o homo Dei, nihil mali patieris ; sed etiam ipsam spirituum multitudinem ad pedes tuos dejectam videbis, ita ut cum omni confidentia eorum capita calces. personam Dei promittentem præmium fidei, videli- cet salutem. Hæc demum ait universorum Deus, docens qui sit spei fructus. Liberabo enim eum, inquit, ex prædictis cum visibilibus tum invisibili- bus insidiatoribus, eum spe vallabo; custodiam eum, loquentem audiam et supplicationem exci- piam.Protegam eum, quonian cognovit nomen meum. Non solum ab insidiatoribus meos liberabo, sed etiam interminabilem ipsis vitam concedam, et meo salutari dignos labebo. Est autem salutare nostrum Jesus Christus, qui nos ad novum certamen inducit, et efficit ut cum illo regnemus. gua mentis voce clamaverit ad me, me exaudien- tem et annuentem ipsi reperiet. Semper enim adsum illi, in quavis occasione versetur. illi salutare meum. Salutare illud est ipse Domi- nus noster Jesus Christus, qui nos in novum sæ- culum induxit, et effecit ut cum illo regna- remus. Argumentum. Sabbatismus, sive Sabbatum, videtur esse futura hæreditas, quia labores hujusce vitæ requies excipiet, nobis præmia nostra accipientibus. Laudat igitur futuram illam requiem. et iis celebrandis die nocteque indesinenter vaca- turum se promittit, pro gestis scilicet Unigeniti. Ecquid fecit aliud quam quod resurrectionem nobis paravit ? C Ad annuntiandum diluculo misericordiam tuam, et firmitatem tuam in nocte Decachordum psalterium dicit corpus, quod habet D quinque sensus, et quinque animæ operationes; per singulos nimirum sensus singulæ sunt animæ operationes. Cernens tua opificia et ineffabilem œconomiam tuam exsulto et gaudeo, atque ex mentis voluptate lin- guam ad hymnos canendos moveo. Ego quidem, ait, opera tua celebrans, profunditatem cogitationum tuarum summopere miror, videns ea quæ in mundo fecisti. Sed insipientes non intelli- gunt profunditatem mysterii. hoc enuntiat, quoniam qui mente ægrotus est et 13. Super aspidem et basiliscum ambulabis. Non A 14. Quoniam in me speravit liberabo eum. Inducit 15. Clamabit ad me et ego exaudiam. Cum na- 16. Longitudine dierum replebo eum, et ostendam 1. PSALMUS cantici David in die Sabbati. ICl. 2. Bonum est confiteri Domino, Laudes enuntiat, 3. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam. 4. In decachordo psalterio, cum cuntico in cithara. 5. Quia delectasti me, Domine, in factura tua. 6. Quam magnificata sunt opera tua, Domine, etc. ! 7. Vir insipiens non cognoscet, elc. Variis modis
Διαφόρως ταῦτα εἴρηκεν, ὅτι ὁ τὰς φρένας νοσῶν καὶ συνέσεως ἔρημος τούτων οὐδὲν γινώσκει, οὔτε μὴν ἀκούσεται περὶ τούτων. Ἐν τῷ ἀνατεῖλαι ἁμαρτωλοὺς ὡσεὶ χόρτον. Οἱ μὴ συνιέντες, φησὶ, τὸ μυστήριον δίκην χόρτου ἔσονται, μὴ ἔχοντες τὸ βάθος δηλαδὴ, καὶ ταχέως πεσοῦνται καὶ ξηρανθήσονται. Καὶ ὑψωθήσεται ὡς μονοκέρωτος τὸ κέρας μου. Ὅταν, φησὶν, ἀπολοῦνται οἱ ἐχθροὶ καὶ διασκορπισθήσονται, τότε δὴ τότε τὸ ἐμὸν κέρας, τουτέστιν ἡ βασιλεία ἡ ἡτοιμασμένη, περιφανὴς γενήσεται. Ἡμεῖς δὲ οἱ τὴν σὴν ἐπίγνωσιν ἔχοντες, τὴν τῶν ἐχθρῶν σου κατάλυσιν θεασάμενοι, γαυριάσομεν ἐπὶ σοὶ καὶ μέγα φρονήσομεν· ἅτε δὴ τῆς πολυθέου πλάνης ἀπηλλαγμένοι, καί σε τὸν ὄντα προσκυνοῦντες Θεόν. Τὸν γὰρ μονόκερων ἐνταῦθα πάλιν παρήγαγεν, ἵνα διὰ τοῦ ἑνὸς κέρατος τὸν ἕνα παραδηλώσῃ Θεόν. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνο τὸ ζῶον ἓν ἔλαβε παρὰ τῆς φύσεως κέρας· οὕτω τῆς εὐσεβείας οἱ τρόφιμοι μίαν προσκυνήσουσι θεότητα. Καὶ τὸ γῆράς μου ἐν ἐλαίῳ πίονι. Μετὰ τοὺς πόνους, φησὶν, οὓς ὑπομένω, τότε δὴ οἱονεὶ ἐλαίῳ χρήσομαι εἰς βασίλειον ἱεράτευμα· καὶ τοῦτό μοι ἔσται τῶν μακρῶν πόνων τὸ γέρας.
Ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσῃ. Οὐ μόνον οὐδὲν, φησίν, ὑπομενεῖς δεινόν, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τῶν πνευμάτων τὰ πλήθη ὑπὸ τοὺς πόδας ἴδοις ἐπενηνεγμένα τους σούς· ὡς καὶ μετὰ πάσης ἀδείας τὰς αὐτῶν πατήσεις κεφαλάς. "Οτι ἐπ' ἐμὲ ἤλπισε, καὶ ῥύσομαι αὐτόν. Εἰσφέρει τὸ τοῦ Θεοῦ πρόσωπον, μισθὸν τῆς πίστεως τὴν σω τηρίαν ἐπαγγελλόμενον. Ταῦτα λοιπὸν ὁ τῶν ὅλων ἔφη Θεὸς, διδάσκων τίς ὁ τῆς ἐλπίδος καρπός. Ρύ σομαι γὰρ αὐτὸν, φησίν, ἐκ τῶν εἰρημένων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ἐπιβούλων, τῇ ἐμῇ ἐλπίδι φραξάμενος· διὰ τοῦτο αὐτὸν φρουρήσω, καὶ καλοῦντος ἀκούσομαι, καὶ τὴν δέησιν δέξομαι. Σκεπάσω αὐτὸν, ὅτι ἔγνω τὸ ὄνομά μου. Οὐ μόνον, φησί, τῶν ἐπιβουλευόντων τοὺς ἐμαυτοῦ ῥύσομαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ τὴν ἀτελεύτητον Β αὐτοῖς χαρίσομαι ζωήν· καὶ μὴν καὶ τοῦ σωτηρίου καταξιώσω τοῦ ἐμαυτοῦ. Εἴη δὲ τὸ σωτήριον ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς ἀγῶνα εἰσάγων, καὶ συμβασιλεύειν αὐτῷ παρασκευάζων. Κεκράξεται πρὸς μὲ, καὶ ἐπακούσομαι. Κεκρα γὼς δὲ τῇ τῆς ψυχῆς μεγαλοφωνίᾳ πρὸς ἐμὲ, ἐπ- ακούοντά με, καὶ ἐπινεύοντα αὐτῷ εὑρήσει. Αεὶ γὰρ αὐτῷ πάρειμι, κἂν ἐν περιστάσει τυγχάνῃ. Μακρότητα ἡμερῶν ἐμπλήσω αὐτὸν, καὶ δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου. Εἴη δὲ τοῦτο τὸ σωτήριον αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ὁ καὶ εἰς τὸν νέον ἡμᾶς αἰῶνα εἰσαγαγών, καὶ συμβασιλεῦσαι αὐτῷ καὶ παρασκευάζων. ΨΑΛΜΟΣ ᾠδῆς εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ Σαββάτου. ΚΑ'. Υπόθεσις. Ο Σαββατισμός, ἤτοι τὸ Σάββατον, εἴη ἂν ἡ μέλ λουσα κληρονομία, ὅτι καὶ ἀνάπαυσις τοὺς ἐνθάδε πόνους διαδέξεται, τὰς ἀμοιβὰς ἡμῶν δηλονότι ἀποληψομένων. Αἰνεῖ οὖν ἐκείνην τὴν γενησομένην ἀνάπαυσιν. Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι τῷ Κυρίῳ. Αἴνεσιν προβάλλεται, φησί, καὶ ταύτην ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς ἀπαύστως ὑπισχνείται καταλέγειν ἐφ᾽ οἷς πεποίηκεν ὁ Μονογενής. Καὶ τί πεποίηκεν ἢ τὴν ἀνάστασιν ἡμῖν παρεσκεύασεν; Τοῦ ἀναγγέλλειν τὸ πρωΐ τὸ ἔλεός σου. Απαγ γέλλειν κατ᾿ ὄρθρον τὸ ἔλεός σου, καὶ τὴν βεβαιότητά σου κατὰ νύκτα. Εν δεκαχόρδῳ ψαλτηρίῳ, μετ' ᾠδῆς ἐν κιθάρα. Δεκάχορδον ψαλτήριον τὸ σῶμά φησιν, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον καὶ πέντε ενεργείας ψυχῆς, δι' ἑκά- στης αισθήσεως γινομένης ενεργείας ἑκάστης. Ὅτι εὔφρανάς με, Κύριε, ἐν τῷ ποιήματί σου. Ὁρῶν γάρ σου τὰς δημιουργίας καὶ τὰς ἀῤῥήτους οικονομίας ἀγάλλομαί τε καὶ γάνυμαι, καὶ τῇ τῆς ψυχῆς ἡδονῇ τὴν γλῶτταν εἰς ὑμνῳδίαν κινῶ. Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! Ἐγὼ μὲν, φησὶ, τὰ σὰ ἔργα ἀνυμνῶν, καὶ τὸ βάθος τῶν σῶν λογισμῶν ἐκπλήττομαι, ὧν ἐν τῇ οἰκονομίᾳ εἰργάσω. ᾿Αλλ' οἱ ἄφρονες οὐ συνιᾶσι τοῦ μυστηρίου τὸ βάθος. Ανὴρ ἄφρων οὐ γνώσεται. Διαφόρως ταῦτα εἴ- ρηκεν, ὅτι ὁ τὰς φρένας νοσῶν καὶ συνέσεως ἔρημος III. - EXEGETICA. S. ATHANASII OPP. PARS solum, inquit, o homo Dei, nihil mali patieris ; sed etiam ipsam spirituum multitudinem ad pedes tuos dejectam videbis, ita ut cum omni confidentia eorum capita calces. personam Dei promittentem præmium fidei, videli- cet salutem. Hæc demum ait universorum Deus, docens qui sit spei fructus. Liberabo enim eum, inquit, ex prædictis cum visibilibus tum invisibili- bus insidiatoribus, eum spe vallabo; custodiam eum, loquentem audiam et supplicationem exci- piam.Protegam eum, quonian cognovit nomen meum. Non solum ab insidiatoribus meos liberabo, sed etiam interminabilem ipsis vitam concedam, et meo salutari dignos labebo. Est autem salutare nostrum Jesus Christus, qui nos ad novum certamen inducit, et efficit ut cum illo regnemus. gua mentis voce clamaverit ad me, me exaudien- tem et annuentem ipsi reperiet. Semper enim adsum illi, in quavis occasione versetur. illi salutare meum. Salutare illud est ipse Domi- nus noster Jesus Christus, qui nos in novum sæ- culum induxit, et effecit ut cum illo regna- remus. Argumentum. Sabbatismus, sive Sabbatum, videtur esse futura hæreditas, quia labores hujusce vitæ requies excipiet, nobis præmia nostra accipientibus. Laudat igitur futuram illam requiem. et iis celebrandis die nocteque indesinenter vaca- turum se promittit, pro gestis scilicet Unigeniti. Ecquid fecit aliud quam quod resurrectionem nobis paravit ? C Ad annuntiandum diluculo misericordiam tuam, et firmitatem tuam in nocte Decachordum psalterium dicit corpus, quod habet D quinque sensus, et quinque animæ operationes; per singulos nimirum sensus singulæ sunt animæ operationes. Cernens tua opificia et ineffabilem œconomiam tuam exsulto et gaudeo, atque ex mentis voluptate lin- guam ad hymnos canendos moveo. Ego quidem, ait, opera tua celebrans, profunditatem cogitationum tuarum summopere miror, videns ea quæ in mundo fecisti. Sed insipientes non intelli- gunt profunditatem mysterii. hoc enuntiat, quoniam qui mente ægrotus est et 13. Super aspidem et basiliscum ambulabis. Non A 14. Quoniam in me speravit liberabo eum. Inducit 15. Clamabit ad me et ego exaudiam. Cum na- 16. Longitudine dierum replebo eum, et ostendam 1. PSALMUS cantici David in die Sabbati. ICl. 2. Bonum est confiteri Domino, Laudes enuntiat, 3. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam. 4. In decachordo psalterio, cum cuntico in cithara. 5. Quia delectasti me, Domine, in factura tua. 6. Quam magnificata sunt opera tua, Domine, etc. ! 7. Vir insipiens non cognoscet, elc. Variis modis
PG 27:405Καὶ ἐπεῖδεν ὁ ὀφθαλμός μου ἐν τοῖς ἐχθροῖς μου. Ἔσται μοι τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν, τὸ θεατήν με γενέσθαι πιπτόντων τῶν ἐπιβούλων μου τῆς ψυχῆς. Πεφυτευμένοι ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου. Οὗτοι δὲ, φησὶν, οἱ τούτοις ἀπεικασμένοι τοῖς κέδροις, φυτουργὸν μὲν ἔχουσι τὸν Θεὸν, παράδεισον δὲ τὸν θεῖον νεών. Ἐν ταῖς αὐλαῖς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀνθήσουσιν. Ἐν ταῖς ἄνω δηλονότι μοναῖς, ἃς καὶ αὐλὰς εἶναι τοῦ Κυρίου φησίν. Ἔτι πληθυνθήσονται ἐν γήρᾳ πίονι, καὶ εὐπαθοῦντες ἔσονται. Τὸ, εὐπαθοῦντες, ἀντὶ τοῦ, εὖ πάσχοντες. Ἀποδοθήσεται γὰρ αὐτοῖς ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν. Ὅτι εὐθὴς ὁ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ἐπειδὰν ἐν ταῖς ἄνω μοναῖς γενόμενοι ἀπολαύωσι τὰ ἡτοιμασμένα ἀγαθὰ, τότε δὴ τότε καὶ ταύτην ἀναγγελοῦσι τὴν φωνὴν, ὡς δίκαιος καὶ εὐθὴς ἔσται ὁ Κύριος, ὃς τοὺς μὲν παρανόμους καὶ ἀσεβεῖς δίκην χόρτου ἀποξηρανθῆναι παρεσκεύασε· τοὺς δὲ δικαίους καὶ εὐσεβεῖς οἷα κέδρους καὶ φοίνικας ἐν ταῖς ἄνω κατεφύτευσε σκηναῖς. Ἀδικία οὐκ ἔστι παρὰ τῷ Θεῷ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν κακίας ἀνεπίδεκτον.
τούτων οὐδὲν γινώσκει, οὔτε μὴν ἀκούσεται περὶ τούτων. Ἐν τῷ ἀνατεῖλαι ἁμαρτωλοὺς ὡσεὶ χόρτον. Οἱ μὴ συνιέντες, φησί, τὸ μυστήριον δίκην χόρτου έσονται, μὴ ἔχοντες τὸ βάθος δηλαδή, καὶ ταχέως περ σοῦνται καὶ ξηρανθήσονται. Καὶ ὑψωθήσεται ὡς μονοκέρωτος τὸ κέρας μου. Οταν, φησὶν, ἀπολοῦνται οἱ ἐχθροὶ καὶ διασκορπι- σθήσονται, τότε δὴ τότε τὸ ἐμὸν κέρας, τουτέστιν ἡ βασιλεία ή ήτοιμασμένη, περιφανής γενήσεται. Ἡμεῖς δὲ οἱ τὴν σὴν ἐπίγνωσιν ἔχοντες, τὴν τῶν ἐχθρῶν του κατάλυσιν θεασάμενοι, γαυριάσομεν ἐπὶ σοὶ καὶ μέγα φρονήσομεν· ἅτε δὴ τῆς πολυθέου πλάνης ἀπηλλαγμένοι, καί σε τὸν ὄντα προσκυνοῦντες Θεόν. Τὸν γὰρ μονόκερων ἐνταῦθα πάλιν παρήγαγεν, ἵνα διὰ τοῦ ἑνὸς κέρατος τὸν ἕνα παραδηλώσῃ Θεόν. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνο τὸ ζῶον ἐν ἔλαβε παρὰ τῆς φύ Φως κέρας· οὕτω τῆς εὐσεβείας οἱ τρόφιμοι μίαν προσκυνήσουσι θεότητα. Καὶ τὸ γῆρας μου ἐν ἐλαίῳ πίονι. Μετὰ τοὺς πόνους, φησίν, οὓς ὑπομένω, τότε δὴ οἱονεὶ ἐλαίῳ χρήσομαι εἰς βασίλειον ἱεράτευμα καὶ τοῦτό μοι ἔσται τῶν μακρῶν πόνων τὸ γέρας. Καὶ ἐπεῖδεν ὁ ὀφθαλμός μου ἐν τοῖς ἐχθροῖς μου. Εσται μοι τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν, τὸ θεατήν με γενέσθαι πιπτόντων τῶν ἐπιβούλων μου τῆς ψυχῆς. Β Πεφυτευμένοι ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου. Οὗτοι δὲ, φη- σὶν, οἱ τούτοις ἀπεικασμένοι τοῖς κέδροις, φυτουργὸν μὲν ἔχουσι τὸν Θεὸν, παράδεισον δὲ τὸν θεῖον νεών. Ἐν ταῖς αὐλαῖς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀνθήσουσιν. Ἐν ταῖς ἄνω δηλονότι μοναῖς, ἃς καὶ αὐλὰς εἶναι τοῦ Κυ- ρίου φησίν. *Ετι πληθυνθήσονται ἐν γήρᾳ πίονι, καὶ εὐ παθοῦντες ἔσονται. Τὸ, εὐπαθοῦντες, ἀντὶ τοῦ, εὖ πάσχοντες. ᾿Αποδοθήσεται γὰρ αὐτοῖς ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν. "Οτι εὐθὺς ὁ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ἐπειδὰν ἐν ταῖς ἄνω μοναῖς γενόμενοι ἀπολαύωσι τὰ ἡτοιμα σμένα ἀγαθά, τότε δὴ τότε καὶ ταύτην ἀναγγελοῦσι τὴν φωνὴν, ὡς δίκαιος καὶ εὐθὺς ἔσται ὁ Κύριος, ὃς τοὺς μὲν παρανόμους καὶ ἀσεβεῖς δίκην χόρτου ἀπο- ξηρανθῆναι παρεσκεύασε· τοὺς δὲ δικαίους καὶ εὐσε βεῖς οἷα κέδρους καὶ φοίνικας ἐν ταῖς ἄνω κατεφύ- τευσε σκηναίς. Αδικία οὐκ ἔστι παρὰ τῷ Θεῷ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν κακίας ἀνεπίδεκτον. Εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ πρὸ τοῦ Σαββάτου, ὅτε κατ- ᾤκιστο ἡ γῆ, αἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ. ΙΒ'. Ὑπόθεσις. Εἰς τὸ Σάββατον ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ δηλοῦται ἡ δευτέρα παρουσία τοῦ Κυρίου, καθ᾽ ἦν καὶ βγ σιλεύσει τοῦ νέου αἰῶνος μετὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. Δηλονότι τὸν πρὸ Σαββάτου, ἂν εἴη ἡ πρώτη αυτ τοῦ παρουσία, ὅτε καὶ ἡ γῆ κατώκισται, τουτέστιν ὅτε ἡ Ἐκκλησία πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ τεθεμελίωται, τῶν ἁγίων ἀποστόλων δηλονότι καὶ εὐαγγελιστῶν τὸν περὶ Χριστοῦ καταγγειλάντων τῇ γῇ λόγον. • Εt EXPOSITIO IN PSALMUM XCH. 406: A intelligentia vacuus, nihi horum cognoscit, neque C Cor. 13, 9. quidpiam de his audiet. non intelligunt mysterium, ait, quasi ſenum erunt, non habentes profunditatem, ac cito cadent, et arescent. Quando, inquit, peribunt inimici et rispergentur, tunc cornu meum, videlicet regnum præparatum, præclarum erit. Nos autem, qui tua sumus cogni- tione instructi, cum ruinam inimicorum tuorum viderimus, gloriabimur et altum sapiemus in te, ut- pote a deorum multorum errore liberati, et te qui vere Deus es adorantes. Nam unicornu hic iterum. proposuit, ut per unum cornu, unum significaret Deum. Quemadmodum enim illud animal, unum a natura cornu accepit ; sic alumni pietatis unam adorabunt deitatem. senectus mea in oleo pingui. Post labores quos sustinui, inquit, tunc ceu oleo utar ad regale sacerdotium; et hoc erit mihi in diuturnorum laborum præmium. mihi inter alia bona computabitur, quod cadentibus insidiatoribus animæ meæ, hujusce rei spectator- ego fuerim. 13, 14. Plantati in domo Domini. Hi, inquit, qui cedris illis similes sunt, cultorem habent Deum; paradisum vero, divinum templum. In atriis Dei nostri florebunt. In supernis scilicet mansiouibus,. quas atria esse Domini dicit. bene patientes erunt. Bene patientes, quasi dicas, bene tolerantes. Dabuntur enim illis quæ oculus non vi dit, nec auris audivil 64. quani in supernis mansionibus constituți parata bona nacti fuerint, hanc annuntiabunt vocem, quod justus et rectus sit Dominus, qui iniquos et impios ceu fenum arescere fecit; justos autem et pios, quasi cedros et palmas, in supernis tabernaculis plantavit. Et non est iniquitas in Deo, quia malitie capax non est. D In diem ante Subbatum, quando fundata est terra, laus cantici ipsi David, XCII. Argumentum. ✓ In præcedenti psalmo per hæc verba : In diem Sab- bati, declaratur secundus Salvatoris adventus, quando regnabit in novum sæculum cum sanctis suis. Palam autem est illud, ante Sabbatum, de. signare priorem ejus adventum, quando terra habitata est, id est quando Ecclesia in toto orbe fundata est, sanctis apostolis et evangelistis de Christo sermonem per totum orbem renun- tiantibus. 8. Cum exorti fuerint peccatores sicut fenum. Qui 11. Εt exaltabitur sicut unicornis cornu meum. 12. El respexit oculus meus inimicos meos. 1.1 15. Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi, et 16. Quoniam reclus Dominus Deus noster. Post-
On the day before the Sabbath, when...Εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ πρὸ τοῦ Σαββάτου, ὅτε…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ πρὸ τοῦ Σαββάτου, ὅτε κατῴκιστο ἡ γῆ, αἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυί̈δ. Β. Ὑπόθεσις.
τούτων οὐδὲν γινώσκει, οὔτε μὴν ἀκούσεται περὶ τούτων. Ἐν τῷ ἀνατεῖλαι ἁμαρτωλοὺς ὡσεὶ χόρτον. Οἱ μὴ συνιέντες, φησί, τὸ μυστήριον δίκην χόρτου έσονται, μὴ ἔχοντες τὸ βάθος δηλαδή, καὶ ταχέως περ σοῦνται καὶ ξηρανθήσονται. Καὶ ὑψωθήσεται ὡς μονοκέρωτος τὸ κέρας μου. Οταν, φησὶν, ἀπολοῦνται οἱ ἐχθροὶ καὶ διασκορπι- σθήσονται, τότε δὴ τότε τὸ ἐμὸν κέρας, τουτέστιν ἡ βασιλεία ή ήτοιμασμένη, περιφανής γενήσεται. Ἡμεῖς δὲ οἱ τὴν σὴν ἐπίγνωσιν ἔχοντες, τὴν τῶν ἐχθρῶν του κατάλυσιν θεασάμενοι, γαυριάσομεν ἐπὶ σοὶ καὶ μέγα φρονήσομεν· ἅτε δὴ τῆς πολυθέου πλάνης ἀπηλλαγμένοι, καί σε τὸν ὄντα προσκυνοῦντες Θεόν. Τὸν γὰρ μονόκερων ἐνταῦθα πάλιν παρήγαγεν, ἵνα διὰ τοῦ ἑνὸς κέρατος τὸν ἕνα παραδηλώσῃ Θεόν. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνο τὸ ζῶον ἐν ἔλαβε παρὰ τῆς φύ Φως κέρας· οὕτω τῆς εὐσεβείας οἱ τρόφιμοι μίαν προσκυνήσουσι θεότητα. Καὶ τὸ γῆρας μου ἐν ἐλαίῳ πίονι. Μετὰ τοὺς πόνους, φησίν, οὓς ὑπομένω, τότε δὴ οἱονεὶ ἐλαίῳ χρήσομαι εἰς βασίλειον ἱεράτευμα καὶ τοῦτό μοι ἔσται τῶν μακρῶν πόνων τὸ γέρας. Καὶ ἐπεῖδεν ὁ ὀφθαλμός μου ἐν τοῖς ἐχθροῖς μου. Εσται μοι τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν, τὸ θεατήν με γενέσθαι πιπτόντων τῶν ἐπιβούλων μου τῆς ψυχῆς. Β Πεφυτευμένοι ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου. Οὗτοι δὲ, φη- σὶν, οἱ τούτοις ἀπεικασμένοι τοῖς κέδροις, φυτουργὸν μὲν ἔχουσι τὸν Θεὸν, παράδεισον δὲ τὸν θεῖον νεών. Ἐν ταῖς αὐλαῖς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀνθήσουσιν. Ἐν ταῖς ἄνω δηλονότι μοναῖς, ἃς καὶ αὐλὰς εἶναι τοῦ Κυ- ρίου φησίν. *Ετι πληθυνθήσονται ἐν γήρᾳ πίονι, καὶ εὐ παθοῦντες ἔσονται. Τὸ, εὐπαθοῦντες, ἀντὶ τοῦ, εὖ πάσχοντες. ᾿Αποδοθήσεται γὰρ αὐτοῖς ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν. "Οτι εὐθὺς ὁ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ἐπειδὰν ἐν ταῖς ἄνω μοναῖς γενόμενοι ἀπολαύωσι τὰ ἡτοιμα σμένα ἀγαθά, τότε δὴ τότε καὶ ταύτην ἀναγγελοῦσι τὴν φωνὴν, ὡς δίκαιος καὶ εὐθὺς ἔσται ὁ Κύριος, ὃς τοὺς μὲν παρανόμους καὶ ἀσεβεῖς δίκην χόρτου ἀπο- ξηρανθῆναι παρεσκεύασε· τοὺς δὲ δικαίους καὶ εὐσε βεῖς οἷα κέδρους καὶ φοίνικας ἐν ταῖς ἄνω κατεφύ- τευσε σκηναίς. Αδικία οὐκ ἔστι παρὰ τῷ Θεῷ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν κακίας ἀνεπίδεκτον. Εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ πρὸ τοῦ Σαββάτου, ὅτε κατ- ᾤκιστο ἡ γῆ, αἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ. ΙΒ'. Ὑπόθεσις. Εἰς τὸ Σάββατον ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ δηλοῦται ἡ δευτέρα παρουσία τοῦ Κυρίου, καθ᾽ ἦν καὶ βγ σιλεύσει τοῦ νέου αἰῶνος μετὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. Δηλονότι τὸν πρὸ Σαββάτου, ἂν εἴη ἡ πρώτη αυτ τοῦ παρουσία, ὅτε καὶ ἡ γῆ κατώκισται, τουτέστιν ὅτε ἡ Ἐκκλησία πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ τεθεμελίωται, τῶν ἁγίων ἀποστόλων δηλονότι καὶ εὐαγγελιστῶν τὸν περὶ Χριστοῦ καταγγειλάντων τῇ γῇ λόγον. • Εt EXPOSITIO IN PSALMUM XCH. 406: A intelligentia vacuus, nihi horum cognoscit, neque C Cor. 13, 9. quidpiam de his audiet. non intelligunt mysterium, ait, quasi ſenum erunt, non habentes profunditatem, ac cito cadent, et arescent. Quando, inquit, peribunt inimici et rispergentur, tunc cornu meum, videlicet regnum præparatum, præclarum erit. Nos autem, qui tua sumus cogni- tione instructi, cum ruinam inimicorum tuorum viderimus, gloriabimur et altum sapiemus in te, ut- pote a deorum multorum errore liberati, et te qui vere Deus es adorantes. Nam unicornu hic iterum. proposuit, ut per unum cornu, unum significaret Deum. Quemadmodum enim illud animal, unum a natura cornu accepit ; sic alumni pietatis unam adorabunt deitatem. senectus mea in oleo pingui. Post labores quos sustinui, inquit, tunc ceu oleo utar ad regale sacerdotium; et hoc erit mihi in diuturnorum laborum præmium. mihi inter alia bona computabitur, quod cadentibus insidiatoribus animæ meæ, hujusce rei spectator- ego fuerim. 13, 14. Plantati in domo Domini. Hi, inquit, qui cedris illis similes sunt, cultorem habent Deum; paradisum vero, divinum templum. In atriis Dei nostri florebunt. In supernis scilicet mansiouibus,. quas atria esse Domini dicit. bene patientes erunt. Bene patientes, quasi dicas, bene tolerantes. Dabuntur enim illis quæ oculus non vi dit, nec auris audivil 64. quani in supernis mansionibus constituți parata bona nacti fuerint, hanc annuntiabunt vocem, quod justus et rectus sit Dominus, qui iniquos et impios ceu fenum arescere fecit; justos autem et pios, quasi cedros et palmas, in supernis tabernaculis plantavit. Et non est iniquitas in Deo, quia malitie capax non est. D In diem ante Subbatum, quando fundata est terra, laus cantici ipsi David, XCII. Argumentum. ✓ In præcedenti psalmo per hæc verba : In diem Sab- bati, declaratur secundus Salvatoris adventus, quando regnabit in novum sæculum cum sanctis suis. Palam autem est illud, ante Sabbatum, de. signare priorem ejus adventum, quando terra habitata est, id est quando Ecclesia in toto orbe fundata est, sanctis apostolis et evangelistis de Christo sermonem per totum orbem renun- tiantibus. 8. Cum exorti fuerint peccatores sicut fenum. Qui 11. Εt exaltabitur sicut unicornis cornu meum. 12. El respexit oculus meus inimicos meos. 1.1 15. Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi, et 16. Quoniam reclus Dominus Deus noster. Post-
Εἰς τὸ Σάββατον ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ δηλοῦται ἡ δευτέρα παρουσία τοῦ Κυρίου, καθ’ ἣν καὶ βασιλεύσει τοῦ νέου αἰῶνος μετὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. Δηλονότι τὸ, πρὸ Σαββάτου, ἂν εἴη ἡ πρώτη αὐτοῦ παρουσία, ὅτε καὶ ἡ γῆ κατῴκισται, τουτέστιν ὅτε ἡ Ἐκκλησία πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ τεθεμελίωται, τῶν ἁγίων ἀποστόλων δηλονότι καὶ εὐαγγελιστῶν τὸν περὶ Χριστοῦ καταγγειλάντων τῇ γῇ λόγον. Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο. Ἐπειδὴ τὸ ἀνθρώπινον γένος, ἀποστὰν τῆς ὑπὸ Θεοῦ βασιλείας, ὑπὸ τὴν τυραννίδα γέγονε τοῦ Σατανᾶ, τούτου χάριν ἐπεδήμησεν ὁ Μονογενὴς, ἵνα πάλιν αὐτὸ τοῖς ἰδίοις ὑποτάξῃ σκήπτροις, ὃ καὶ ἐγένετο· Θεοῦ εὐπρέπειαν δὲ τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ τοῦ γένους φησίν. Εἰ μὴ γὰρ σεσάρκωται, τὴν ἡμετέραν δίχα τῆς ἁμαρτίας λαβὼν φύσιν, δηλονότι οὐκ ἂν ἡμῖν ἡ σωτηρία ἐγένετο. Δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις οὗ ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Ἐνεδύσατο Κύριος δύναμιν καὶ περιεζώσατο. Διὰ τούτων τὴν καθαίρεσιν ἡμῖν τῶν ἀντικειμένων σημαίνει δυνάμεων, ἣν πεποίηται, ὥσπερ στρατιωτικὸν σχῆμα ἀναλαβών. Καὶ γὰρ ἐστερέωσε τὴν οἰκουμένην, ἥτις οὐ σαλευθήσεται.
τούτων οὐδὲν γινώσκει, οὔτε μὴν ἀκούσεται περὶ τούτων. Ἐν τῷ ἀνατεῖλαι ἁμαρτωλοὺς ὡσεὶ χόρτον. Οἱ μὴ συνιέντες, φησί, τὸ μυστήριον δίκην χόρτου έσονται, μὴ ἔχοντες τὸ βάθος δηλαδή, καὶ ταχέως περ σοῦνται καὶ ξηρανθήσονται. Καὶ ὑψωθήσεται ὡς μονοκέρωτος τὸ κέρας μου. Οταν, φησὶν, ἀπολοῦνται οἱ ἐχθροὶ καὶ διασκορπι- σθήσονται, τότε δὴ τότε τὸ ἐμὸν κέρας, τουτέστιν ἡ βασιλεία ή ήτοιμασμένη, περιφανής γενήσεται. Ἡμεῖς δὲ οἱ τὴν σὴν ἐπίγνωσιν ἔχοντες, τὴν τῶν ἐχθρῶν του κατάλυσιν θεασάμενοι, γαυριάσομεν ἐπὶ σοὶ καὶ μέγα φρονήσομεν· ἅτε δὴ τῆς πολυθέου πλάνης ἀπηλλαγμένοι, καί σε τὸν ὄντα προσκυνοῦντες Θεόν. Τὸν γὰρ μονόκερων ἐνταῦθα πάλιν παρήγαγεν, ἵνα διὰ τοῦ ἑνὸς κέρατος τὸν ἕνα παραδηλώσῃ Θεόν. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνο τὸ ζῶον ἐν ἔλαβε παρὰ τῆς φύ Φως κέρας· οὕτω τῆς εὐσεβείας οἱ τρόφιμοι μίαν προσκυνήσουσι θεότητα. Καὶ τὸ γῆρας μου ἐν ἐλαίῳ πίονι. Μετὰ τοὺς πόνους, φησίν, οὓς ὑπομένω, τότε δὴ οἱονεὶ ἐλαίῳ χρήσομαι εἰς βασίλειον ἱεράτευμα καὶ τοῦτό μοι ἔσται τῶν μακρῶν πόνων τὸ γέρας. Καὶ ἐπεῖδεν ὁ ὀφθαλμός μου ἐν τοῖς ἐχθροῖς μου. Εσται μοι τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν, τὸ θεατήν με γενέσθαι πιπτόντων τῶν ἐπιβούλων μου τῆς ψυχῆς. Β Πεφυτευμένοι ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου. Οὗτοι δὲ, φη- σὶν, οἱ τούτοις ἀπεικασμένοι τοῖς κέδροις, φυτουργὸν μὲν ἔχουσι τὸν Θεὸν, παράδεισον δὲ τὸν θεῖον νεών. Ἐν ταῖς αὐλαῖς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀνθήσουσιν. Ἐν ταῖς ἄνω δηλονότι μοναῖς, ἃς καὶ αὐλὰς εἶναι τοῦ Κυ- ρίου φησίν. *Ετι πληθυνθήσονται ἐν γήρᾳ πίονι, καὶ εὐ παθοῦντες ἔσονται. Τὸ, εὐπαθοῦντες, ἀντὶ τοῦ, εὖ πάσχοντες. ᾿Αποδοθήσεται γὰρ αὐτοῖς ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν. "Οτι εὐθὺς ὁ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ἐπειδὰν ἐν ταῖς ἄνω μοναῖς γενόμενοι ἀπολαύωσι τὰ ἡτοιμα σμένα ἀγαθά, τότε δὴ τότε καὶ ταύτην ἀναγγελοῦσι τὴν φωνὴν, ὡς δίκαιος καὶ εὐθὺς ἔσται ὁ Κύριος, ὃς τοὺς μὲν παρανόμους καὶ ἀσεβεῖς δίκην χόρτου ἀπο- ξηρανθῆναι παρεσκεύασε· τοὺς δὲ δικαίους καὶ εὐσε βεῖς οἷα κέδρους καὶ φοίνικας ἐν ταῖς ἄνω κατεφύ- τευσε σκηναίς. Αδικία οὐκ ἔστι παρὰ τῷ Θεῷ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν κακίας ἀνεπίδεκτον. Εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ πρὸ τοῦ Σαββάτου, ὅτε κατ- ᾤκιστο ἡ γῆ, αἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ. ΙΒ'. Ὑπόθεσις. Εἰς τὸ Σάββατον ἐν τῷ προλαβόντι ψαλμῷ δηλοῦται ἡ δευτέρα παρουσία τοῦ Κυρίου, καθ᾽ ἦν καὶ βγ σιλεύσει τοῦ νέου αἰῶνος μετὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. Δηλονότι τὸν πρὸ Σαββάτου, ἂν εἴη ἡ πρώτη αυτ τοῦ παρουσία, ὅτε καὶ ἡ γῆ κατώκισται, τουτέστιν ὅτε ἡ Ἐκκλησία πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ τεθεμελίωται, τῶν ἁγίων ἀποστόλων δηλονότι καὶ εὐαγγελιστῶν τὸν περὶ Χριστοῦ καταγγειλάντων τῇ γῇ λόγον. • Εt EXPOSITIO IN PSALMUM XCH. 406: A intelligentia vacuus, nihi horum cognoscit, neque C Cor. 13, 9. quidpiam de his audiet. non intelligunt mysterium, ait, quasi ſenum erunt, non habentes profunditatem, ac cito cadent, et arescent. Quando, inquit, peribunt inimici et rispergentur, tunc cornu meum, videlicet regnum præparatum, præclarum erit. Nos autem, qui tua sumus cogni- tione instructi, cum ruinam inimicorum tuorum viderimus, gloriabimur et altum sapiemus in te, ut- pote a deorum multorum errore liberati, et te qui vere Deus es adorantes. Nam unicornu hic iterum. proposuit, ut per unum cornu, unum significaret Deum. Quemadmodum enim illud animal, unum a natura cornu accepit ; sic alumni pietatis unam adorabunt deitatem. senectus mea in oleo pingui. Post labores quos sustinui, inquit, tunc ceu oleo utar ad regale sacerdotium; et hoc erit mihi in diuturnorum laborum præmium. mihi inter alia bona computabitur, quod cadentibus insidiatoribus animæ meæ, hujusce rei spectator- ego fuerim. 13, 14. Plantati in domo Domini. Hi, inquit, qui cedris illis similes sunt, cultorem habent Deum; paradisum vero, divinum templum. In atriis Dei nostri florebunt. In supernis scilicet mansiouibus,. quas atria esse Domini dicit. bene patientes erunt. Bene patientes, quasi dicas, bene tolerantes. Dabuntur enim illis quæ oculus non vi dit, nec auris audivil 64. quani in supernis mansionibus constituți parata bona nacti fuerint, hanc annuntiabunt vocem, quod justus et rectus sit Dominus, qui iniquos et impios ceu fenum arescere fecit; justos autem et pios, quasi cedros et palmas, in supernis tabernaculis plantavit. Et non est iniquitas in Deo, quia malitie capax non est. D In diem ante Subbatum, quando fundata est terra, laus cantici ipsi David, XCII. Argumentum. ✓ In præcedenti psalmo per hæc verba : In diem Sab- bati, declaratur secundus Salvatoris adventus, quando regnabit in novum sæculum cum sanctis suis. Palam autem est illud, ante Sabbatum, de. signare priorem ejus adventum, quando terra habitata est, id est quando Ecclesia in toto orbe fundata est, sanctis apostolis et evangelistis de Christo sermonem per totum orbem renun- tiantibus. 8. Cum exorti fuerint peccatores sicut fenum. Qui 11. Εt exaltabitur sicut unicornis cornu meum. 12. El respexit oculus meus inimicos meos. 1.1 15. Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi, et 16. Quoniam reclus Dominus Deus noster. Post-
PG 27:408Ἐκείνους προανελὼν, τοὺς ἀντικειμένους δηλονότι δαίμονας, ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τὴν Ἐκκλησίαν, ἧς οὐδὲ αὐταὶ κατισχύσουσιν αἱ τοῦ ᾅδου πύλαι. Ἕτοιμος ὁ θρόνος σου ἀπὸ τότε. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ προωρίσασθαι ἀπὸ καταβολῆς κόσμου τὴν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους σωτηρίαν ἐσομένην διὰ τῆς σωτηρίας αὐτοῦ. Θρόνον γὰρ τὴν εἰς τὸ κρίνειν τοὺς ἀδικήσαντας ἡμᾶς δαίμονας· ἀνάστασιν δὲ σημαίνει τοῦ Μονογενοῦς. Σὺ οὖν αὐτὸς, φησὶν, ὦ Δέσποτα, ὁ νῦν εἰς τοῦτο ὥσπερ ἐπὶ δικαστικοῦ θρόνου καθίσας, εἰς τὸ κρίνειν δηλονότι καὶ ἐκδικεῖν ἡμᾶς, ὑπάρχεις ὁ πρὸ τῶν αἰώνων Θεός. Ἐπῆραν οἱ ποταμοὶ, Κύριε, ἐπῆραν οἱ ποταμοὶ φωνὰς αὐτῶν. Ποταμοὺς ἐνταῦθα τοὺς ἁγίους ἀποστόλους καὶ εὐαγγελιστάς φησιν, οἳ καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν τοῖς πνευματικοῖς κατεύφραναν νάμασιν. Εἴρηται γὰρ πρὸς αὐτούς· Ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος. Θαυμαστοὶ οἱ μετεωρισμοὶ τῆς θαλάσσης. Αἱ πολλαὶ, φησὶ, μυσταγωγίαι, καὶ τὰ νοήματα τῶν ἀποστόλων καὶ εὐαγγελιστῶν νάματα, θαυμαστοὺς πεποίηκε τῆς θαλάσσης τοὺς μετεωρισμούς.
Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο. Ἐπειδὴ τὸ ἀνθρώπινον γένος, ἀποστὰν τῆς ὑπὸ Θεοῦ βασιλείας, ὑπὸ τὴν τυραννίδα γέγονε τοῦ Σατανᾶ, τούτου χάριν ἐπεδήμησεν ὁ Μονογενής, ἵνα πάλιν αὐτὸ τοῖς ἰδίοις ὑποτάξῃ σκήπτροις, δ καὶ ἐγένετο· Θεοῦ εὐπρέπειαν δὲ τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ τοῦ γένους φησίν. Εἰ μὴ γὰρ σεσάρκωται, τὴν ἡμετέραν δίχα τῆς ἁμαρτίας λαβὼν φύσιν, δηλονότι οὐκ ἂν ἡμῖν ἡ σωτηρία ἐγένετο. Δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις οὗ ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Ἐνεδύσατο Κύριος δύναμιν καὶ περιεζώσατο. Διὰ τούτων τὴν καθαίρεσιν ἡμῖν τῶν ἀντικειμένων σημαίνει δυνάμεων, ἣν πεποίηται, ὥσπερ στρατιωτικόν σχῆμα ἀναλαβών. Καὶ γὰρ ἐστερέωσε τὴν οἰκουμένην, ἥτις οὐ σαλευθήσε ται. Ἐκείνους προανελών, τοὺς ἀντικειμένους δηλον- ότι δαίμονας, ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τὴν Ἐκκλησίαν, ἧς οὐδὲ αὐταὶ κατισχύσουσιν αἱ τοῦ ᾅδου πύλαι. Ετοιμος ὁ θρόνος σου ἀπὸ τότε. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ προωρίσασθαι ἀπὸ καταβολῆς κόσμου τὴν τοῦ ἀν- θρωπίνου γένους σωτηρίαν ἐσομένην διὰ τῆς σωτη- ρίας αὐτοῦ. Θρόνον γὰρ τὴν εἰς τὸ κρίνειν τοὺς ἀδι κήσαντας ἡμᾶς δαίμονας· ἀνάστασιν δὲ σημαίνει τοῦ Μονογενοῦς. Σὺ οὖν αὐτὸς, φησὶν, ὦ Δέσποτα, ὁ νῦν εἰς τοῦτο ὥσπερ ἐπὶ δικαστικοῦ θρόνου καθίσας, εἰς τὸ κρίνειν δηλονότι καὶ ἐκδικεῖν ἡμᾶς, ὑπάρχεις ὁ πρὸ τῶν αἰώνων Θεός. Επῆραν οἱ ποταμοί, Κύριε, ἐπῆραν οἱ ποταμοί φωνὰς αὐτῶν. Ποταμοὺς ἐνταῦθα τοὺς ἁγίους ἀπο στόλους καὶ εὐαγγελιστάς φησιν, οἳ καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν τοῖς πνευματικοῖς κατεύφραναν νάμασιν. Εἴρηται γὰρ πρὸς αὐτούς· Ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος. Θαυμαστοὶ οἱ μετεωρισμοὶ τῆς θαλάσσης. Δε πολλαί, φησί, μυσταγωγίαι, καὶ τὰ νοήματα τῶν ἀποστόλων καὶ εὐαγγελιστῶν νάματα, θαυμαστούς πεποίηκε τῆς θαλάσσης τους μετεωρισμούς. Θάλασ σαν δὲ λέγει τῶν ἐθνῶν τῶν πιστευσάντων τὰ πλήθη, ὧν καὶ οἱ μετεωρισμοί, τουτέστιν αἱ ὑψώσεις τοῦ φρονήματος, θαυμασταὶ γεγόνασιν. Οὐκέτι γὰρ μια κρὰ καὶ ταπεινὰ φρονοῦσι περὶ Θεοῦ, ἀλλὰ μεγάλα καὶ θαυμαστά. Τὰ μαρτύριά σου ἐπιστώθησαν σφόδρα. Μαρ- τύρια τὰς ἐπαγγελίας φησὶν ἃς διὰ τῶν ἁγίων προ- φητῶν τοῖς ἔθνεσιν ἐπηγγείλατο, ἃς καὶ πιστὰς ἐπ' ἐσχάτων ἐπεδείξατο τῶν ἡμερῶν, τῇ οἰκείᾳ παρουσία ἔργῳ πληρῶν. Τῷ οἴκῳ σου πρέπει ἁγίασμα, Κύ- ριε. Οἶκος μὲν αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, πρέπει δ' αὐτῇ τὸ ἁγία εἶναι, ἅτε τὸν μόνον ἅγιον ἔχουσα ἐνοικοῦντα· ἐπειδὰν δὲ τοῦτο γένηται, καὶ ἀτελευτήτου μεταλα βαῦτα ἀπολαύσει τοῦ ἁγιάσματος. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ τετράδι Σαββάτων. Γ'. Υπόθεσις. Τὸν περὶ προνοίας ἐν τούτῳ εἰσάγει λόγον, διδάσκων μὴ θλίβεσθαι καὶ ἀδημονεῖν, κἂν εἰ πρὸς καιρὸν γένοιτο καὶ τοῖς ἁμαρτάνουσιν εὐημερία, καὶ τοῖς εὐσεβέσι διωγμός. Οὐδὲν γὰρ τούτων ὡσαύτως μέν S. ATHANASII OPP. PARE III. EXEGETICA. bumanum genus abscedens a regno Dei, sub tyran- mide Satanæ fuit, ideo advenit Unigenitus, ut illud rursum proprio sceptro subjiceret. Dei autem deco- rem, ipsius generis salutem esse dicit. Nisi enin incarnatus fuisset, assumpta præter peccatum na- tura nostra, nulla sane nobis salus fuisset. Oportet enim eum regnare donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis *. Indutus est Dominus fortitudi- nem et præcinxit se. Hisce reportatam de adversariis potestatibus victoriam nobis significat, quam ceu militaribus armis instructus retulit. Etenim frma- ril orbem terra qui non commovebitur. Postquam illos, adversarios scilicet dæmones, proligasset, Ecclesiam constituit supra petram, cui ne ipsæ quidem porte inferi prævakbunt. constitutione mundi futuram per salutem ipsius de- Linierat hominum generis salutem. Thronum quippe ait potestatem judicandi adversarios nostros dæmo- nes. Resurrectionem autem significat Unigeniti. Tu igitur ipse, ait, Domine, qui nunc ad eam rem quasi in judiciali throno sedes, ut judicium scilicet feras et nos vindices, ante sæcula Deus. B mina vocem suam. Flumina hic sanctos apostolos et evangelistas dicit, qui Dei Ecclesiam spiritualibus c fluentis laetificarunt. Dictum namque fuit illis : Flu- mina de ventre ejus fluent aquæ vivæ“. stagogiae, sententiae apostolorum et evangelistarum fluenta, mirabiles effecerunt elationes maris. Mare autem vocat, gentium quæ crediderunt multitudinem, quarum elationes, id est sublimitates sensus, mira- biles fuere. Non enim ultra parva et bumilia de Deo sentiunt, sed magna et mirabilia. stimonia dicit promissa per sanctos prophetas genu- tibus facta, quæ fidelia et firma esse in novissimis D diebus ostendit, sua praesentia promissa complens. Domum tuam decet sanctitudo, Domine. Domus ejus Ecclesia est, cui convenit quod sit sancta, quippe quæ eum inhabitantem habeat qui solus sanctus est; cum autem id factum fuerit, nacta perpetuita- tem sanctificatione fruetur. PSALMUS David, quarta Sabbatorum. XCIII. Argumentum. De providentia hic sermonem habet, docens ut ne anxii simus, neque animum despondeamus, etiamsi ad quoddam temporis spatium peccanti- bus prosperitas, piis persecutio eveniat. Nihil #] Cor. xv, 25, "Joan. VII 53. - 1. Dominus regnav::, decorem indutus est. Quoniam A 2. Paratus thronus tuus ex tunc. Hoc ait quia a 3. Elevaverunt flumina, Domine, elevaverunt flu- 4. Mirabiles elationes maris. Multæ, inquit, my- 5. Testimonia tua credibilia facta sunt nimis. Te-
Θάλαςσαν δὲ λέγει τῶν ἐθνῶν τῶν πιστευσάντων τὰ πλήθη, ὧν καὶ οἱ μετεωρισμοὶ, τουτέστιν αἱ ὑψώσεις τοῦ φρονήματος, θαυμασταὶ γεγόνασιν. Οὐκέτι γὰρ μικρὰ καὶ ταπεινὰ φρονοῦσι περὶ Θεοῦ, ἀλλὰ μεγάλα καὶ θαυμαστά. Τὰ μαρτύριά σου ἐπιστώθησαν σφόδρα. Μαρτύρια τὰς ἐπαγγελίας φησὶν ἃς διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν τοῖς ἔθνεσιν ἐπηγγείλατο, ἃς καὶ πιστὰς ἐπ’ ἐσχάτων ἐπεδείξατο τῶν ἡμερῶν, τῇ οἰκείᾳ παρουσίᾳ ἔργῳ πληρῶν. Τῷ οἴκῳ σου πρέπει ἁγίασμα, Κύριε. Οἶκος μὲν αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, πρέπει δ’ αὐτῇ τὸ ἁγία εἶναι, ἅτε τὸν μόνον ἅγιον ἔχουσα ἐνοικοῦντα· ἐπειδὰν δὲ τοῦτο γένηται, καὶ ἀτελευτήτου μεταλαβοῦσα ἀπολαύσει τοῦ ἁγιάσματος.
Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο. Ἐπειδὴ τὸ ἀνθρώπινον γένος, ἀποστὰν τῆς ὑπὸ Θεοῦ βασιλείας, ὑπὸ τὴν τυραννίδα γέγονε τοῦ Σατανᾶ, τούτου χάριν ἐπεδήμησεν ὁ Μονογενής, ἵνα πάλιν αὐτὸ τοῖς ἰδίοις ὑποτάξῃ σκήπτροις, δ καὶ ἐγένετο· Θεοῦ εὐπρέπειαν δὲ τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ τοῦ γένους φησίν. Εἰ μὴ γὰρ σεσάρκωται, τὴν ἡμετέραν δίχα τῆς ἁμαρτίας λαβὼν φύσιν, δηλονότι οὐκ ἂν ἡμῖν ἡ σωτηρία ἐγένετο. Δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις οὗ ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Ἐνεδύσατο Κύριος δύναμιν καὶ περιεζώσατο. Διὰ τούτων τὴν καθαίρεσιν ἡμῖν τῶν ἀντικειμένων σημαίνει δυνάμεων, ἣν πεποίηται, ὥσπερ στρατιωτικόν σχῆμα ἀναλαβών. Καὶ γὰρ ἐστερέωσε τὴν οἰκουμένην, ἥτις οὐ σαλευθήσε ται. Ἐκείνους προανελών, τοὺς ἀντικειμένους δηλον- ότι δαίμονας, ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τὴν Ἐκκλησίαν, ἧς οὐδὲ αὐταὶ κατισχύσουσιν αἱ τοῦ ᾅδου πύλαι. Ετοιμος ὁ θρόνος σου ἀπὸ τότε. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ προωρίσασθαι ἀπὸ καταβολῆς κόσμου τὴν τοῦ ἀν- θρωπίνου γένους σωτηρίαν ἐσομένην διὰ τῆς σωτη- ρίας αὐτοῦ. Θρόνον γὰρ τὴν εἰς τὸ κρίνειν τοὺς ἀδι κήσαντας ἡμᾶς δαίμονας· ἀνάστασιν δὲ σημαίνει τοῦ Μονογενοῦς. Σὺ οὖν αὐτὸς, φησὶν, ὦ Δέσποτα, ὁ νῦν εἰς τοῦτο ὥσπερ ἐπὶ δικαστικοῦ θρόνου καθίσας, εἰς τὸ κρίνειν δηλονότι καὶ ἐκδικεῖν ἡμᾶς, ὑπάρχεις ὁ πρὸ τῶν αἰώνων Θεός. Επῆραν οἱ ποταμοί, Κύριε, ἐπῆραν οἱ ποταμοί φωνὰς αὐτῶν. Ποταμοὺς ἐνταῦθα τοὺς ἁγίους ἀπο στόλους καὶ εὐαγγελιστάς φησιν, οἳ καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν τοῖς πνευματικοῖς κατεύφραναν νάμασιν. Εἴρηται γὰρ πρὸς αὐτούς· Ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος. Θαυμαστοὶ οἱ μετεωρισμοὶ τῆς θαλάσσης. Δε πολλαί, φησί, μυσταγωγίαι, καὶ τὰ νοήματα τῶν ἀποστόλων καὶ εὐαγγελιστῶν νάματα, θαυμαστούς πεποίηκε τῆς θαλάσσης τους μετεωρισμούς. Θάλασ σαν δὲ λέγει τῶν ἐθνῶν τῶν πιστευσάντων τὰ πλήθη, ὧν καὶ οἱ μετεωρισμοί, τουτέστιν αἱ ὑψώσεις τοῦ φρονήματος, θαυμασταὶ γεγόνασιν. Οὐκέτι γὰρ μια κρὰ καὶ ταπεινὰ φρονοῦσι περὶ Θεοῦ, ἀλλὰ μεγάλα καὶ θαυμαστά. Τὰ μαρτύριά σου ἐπιστώθησαν σφόδρα. Μαρ- τύρια τὰς ἐπαγγελίας φησὶν ἃς διὰ τῶν ἁγίων προ- φητῶν τοῖς ἔθνεσιν ἐπηγγείλατο, ἃς καὶ πιστὰς ἐπ' ἐσχάτων ἐπεδείξατο τῶν ἡμερῶν, τῇ οἰκείᾳ παρουσία ἔργῳ πληρῶν. Τῷ οἴκῳ σου πρέπει ἁγίασμα, Κύ- ριε. Οἶκος μὲν αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, πρέπει δ' αὐτῇ τὸ ἁγία εἶναι, ἅτε τὸν μόνον ἅγιον ἔχουσα ἐνοικοῦντα· ἐπειδὰν δὲ τοῦτο γένηται, καὶ ἀτελευτήτου μεταλα βαῦτα ἀπολαύσει τοῦ ἁγιάσματος. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ τετράδι Σαββάτων. Γ'. Υπόθεσις. Τὸν περὶ προνοίας ἐν τούτῳ εἰσάγει λόγον, διδάσκων μὴ θλίβεσθαι καὶ ἀδημονεῖν, κἂν εἰ πρὸς καιρὸν γένοιτο καὶ τοῖς ἁμαρτάνουσιν εὐημερία, καὶ τοῖς εὐσεβέσι διωγμός. Οὐδὲν γὰρ τούτων ὡσαύτως μέν S. ATHANASII OPP. PARE III. EXEGETICA. bumanum genus abscedens a regno Dei, sub tyran- mide Satanæ fuit, ideo advenit Unigenitus, ut illud rursum proprio sceptro subjiceret. Dei autem deco- rem, ipsius generis salutem esse dicit. Nisi enin incarnatus fuisset, assumpta præter peccatum na- tura nostra, nulla sane nobis salus fuisset. Oportet enim eum regnare donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis *. Indutus est Dominus fortitudi- nem et præcinxit se. Hisce reportatam de adversariis potestatibus victoriam nobis significat, quam ceu militaribus armis instructus retulit. Etenim frma- ril orbem terra qui non commovebitur. Postquam illos, adversarios scilicet dæmones, proligasset, Ecclesiam constituit supra petram, cui ne ipsæ quidem porte inferi prævakbunt. constitutione mundi futuram per salutem ipsius de- Linierat hominum generis salutem. Thronum quippe ait potestatem judicandi adversarios nostros dæmo- nes. Resurrectionem autem significat Unigeniti. Tu igitur ipse, ait, Domine, qui nunc ad eam rem quasi in judiciali throno sedes, ut judicium scilicet feras et nos vindices, ante sæcula Deus. B mina vocem suam. Flumina hic sanctos apostolos et evangelistas dicit, qui Dei Ecclesiam spiritualibus c fluentis laetificarunt. Dictum namque fuit illis : Flu- mina de ventre ejus fluent aquæ vivæ“. stagogiae, sententiae apostolorum et evangelistarum fluenta, mirabiles effecerunt elationes maris. Mare autem vocat, gentium quæ crediderunt multitudinem, quarum elationes, id est sublimitates sensus, mira- biles fuere. Non enim ultra parva et bumilia de Deo sentiunt, sed magna et mirabilia. stimonia dicit promissa per sanctos prophetas genu- tibus facta, quæ fidelia et firma esse in novissimis D diebus ostendit, sua praesentia promissa complens. Domum tuam decet sanctitudo, Domine. Domus ejus Ecclesia est, cui convenit quod sit sancta, quippe quæ eum inhabitantem habeat qui solus sanctus est; cum autem id factum fuerit, nacta perpetuita- tem sanctificatione fruetur. PSALMUS David, quarta Sabbatorum. XCIII. Argumentum. De providentia hic sermonem habet, docens ut ne anxii simus, neque animum despondeamus, etiamsi ad quoddam temporis spatium peccanti- bus prosperitas, piis persecutio eveniat. Nihil #] Cor. xv, 25, "Joan. VII 53. - 1. Dominus regnav::, decorem indutus est. Quoniam A 2. Paratus thronus tuus ex tunc. Hoc ait quia a 3. Elevaverunt flumina, Domine, elevaverunt flu- 4. Mirabiles elationes maris. Multæ, inquit, my- 5. Testimonia tua credibilia facta sunt nimis. Te-
Psalm 21ΨΑΛΜΟΣ 21
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυὶ̈δ τετράδι Σαββάτων. Γ. Ὑπόθεσις. Τὸν περὶ προνοίας ἐν τούτῳ εἰσάγει λόγον, διδάσκων μὴ θλίβεσθαι καὶ ἀδημονεῖν, κἂν εἰ πρὸς καιρὸν γένοιτο καὶ τοῖς ἁμαρτάνουσιν εὐημερία, καὶ τοῖς εὐσεβέσι διωγμός. Οὐδὲν γὰρ τούτων ὡσαύτως μένει, ἀλλὰ μεταβαλεῖται· τοῖς μὲν ἡ θλίψις εἰς αἰώνιον ἀπόλαυσιν ἀγαθῶν, τοῖς δὲ μετὰ τὸ δοκοῦν τὰ χρηστὰ εἰς ἀτελευτήτους αἰῶνας ἡ κόλασις. Τετράδα δὲ Σαββάτων ἐπιγέγραπται, διὰ τὸ ἐν τῷ τετάρτῳ μηνί·
Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο. Ἐπειδὴ τὸ ἀνθρώπινον γένος, ἀποστὰν τῆς ὑπὸ Θεοῦ βασιλείας, ὑπὸ τὴν τυραννίδα γέγονε τοῦ Σατανᾶ, τούτου χάριν ἐπεδήμησεν ὁ Μονογενής, ἵνα πάλιν αὐτὸ τοῖς ἰδίοις ὑποτάξῃ σκήπτροις, δ καὶ ἐγένετο· Θεοῦ εὐπρέπειαν δὲ τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ τοῦ γένους φησίν. Εἰ μὴ γὰρ σεσάρκωται, τὴν ἡμετέραν δίχα τῆς ἁμαρτίας λαβὼν φύσιν, δηλονότι οὐκ ἂν ἡμῖν ἡ σωτηρία ἐγένετο. Δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρις οὗ ἂν θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Ἐνεδύσατο Κύριος δύναμιν καὶ περιεζώσατο. Διὰ τούτων τὴν καθαίρεσιν ἡμῖν τῶν ἀντικειμένων σημαίνει δυνάμεων, ἣν πεποίηται, ὥσπερ στρατιωτικόν σχῆμα ἀναλαβών. Καὶ γὰρ ἐστερέωσε τὴν οἰκουμένην, ἥτις οὐ σαλευθήσε ται. Ἐκείνους προανελών, τοὺς ἀντικειμένους δηλον- ότι δαίμονας, ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τὴν Ἐκκλησίαν, ἧς οὐδὲ αὐταὶ κατισχύσουσιν αἱ τοῦ ᾅδου πύλαι. Ετοιμος ὁ θρόνος σου ἀπὸ τότε. Τοῦτό φησι, διὰ τὸ προωρίσασθαι ἀπὸ καταβολῆς κόσμου τὴν τοῦ ἀν- θρωπίνου γένους σωτηρίαν ἐσομένην διὰ τῆς σωτη- ρίας αὐτοῦ. Θρόνον γὰρ τὴν εἰς τὸ κρίνειν τοὺς ἀδι κήσαντας ἡμᾶς δαίμονας· ἀνάστασιν δὲ σημαίνει τοῦ Μονογενοῦς. Σὺ οὖν αὐτὸς, φησὶν, ὦ Δέσποτα, ὁ νῦν εἰς τοῦτο ὥσπερ ἐπὶ δικαστικοῦ θρόνου καθίσας, εἰς τὸ κρίνειν δηλονότι καὶ ἐκδικεῖν ἡμᾶς, ὑπάρχεις ὁ πρὸ τῶν αἰώνων Θεός. Επῆραν οἱ ποταμοί, Κύριε, ἐπῆραν οἱ ποταμοί φωνὰς αὐτῶν. Ποταμοὺς ἐνταῦθα τοὺς ἁγίους ἀπο στόλους καὶ εὐαγγελιστάς φησιν, οἳ καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν τοῖς πνευματικοῖς κατεύφραναν νάμασιν. Εἴρηται γὰρ πρὸς αὐτούς· Ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος. Θαυμαστοὶ οἱ μετεωρισμοὶ τῆς θαλάσσης. Δε πολλαί, φησί, μυσταγωγίαι, καὶ τὰ νοήματα τῶν ἀποστόλων καὶ εὐαγγελιστῶν νάματα, θαυμαστούς πεποίηκε τῆς θαλάσσης τους μετεωρισμούς. Θάλασ σαν δὲ λέγει τῶν ἐθνῶν τῶν πιστευσάντων τὰ πλήθη, ὧν καὶ οἱ μετεωρισμοί, τουτέστιν αἱ ὑψώσεις τοῦ φρονήματος, θαυμασταὶ γεγόνασιν. Οὐκέτι γὰρ μια κρὰ καὶ ταπεινὰ φρονοῦσι περὶ Θεοῦ, ἀλλὰ μεγάλα καὶ θαυμαστά. Τὰ μαρτύριά σου ἐπιστώθησαν σφόδρα. Μαρ- τύρια τὰς ἐπαγγελίας φησὶν ἃς διὰ τῶν ἁγίων προ- φητῶν τοῖς ἔθνεσιν ἐπηγγείλατο, ἃς καὶ πιστὰς ἐπ' ἐσχάτων ἐπεδείξατο τῶν ἡμερῶν, τῇ οἰκείᾳ παρουσία ἔργῳ πληρῶν. Τῷ οἴκῳ σου πρέπει ἁγίασμα, Κύ- ριε. Οἶκος μὲν αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, πρέπει δ' αὐτῇ τὸ ἁγία εἶναι, ἅτε τὸν μόνον ἅγιον ἔχουσα ἐνοικοῦντα· ἐπειδὰν δὲ τοῦτο γένηται, καὶ ἀτελευτήτου μεταλα βαῦτα ἀπολαύσει τοῦ ἁγιάσματος. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ τετράδι Σαββάτων. Γ'. Υπόθεσις. Τὸν περὶ προνοίας ἐν τούτῳ εἰσάγει λόγον, διδάσκων μὴ θλίβεσθαι καὶ ἀδημονεῖν, κἂν εἰ πρὸς καιρὸν γένοιτο καὶ τοῖς ἁμαρτάνουσιν εὐημερία, καὶ τοῖς εὐσεβέσι διωγμός. Οὐδὲν γὰρ τούτων ὡσαύτως μέν S. ATHANASII OPP. PARE III. EXEGETICA. bumanum genus abscedens a regno Dei, sub tyran- mide Satanæ fuit, ideo advenit Unigenitus, ut illud rursum proprio sceptro subjiceret. Dei autem deco- rem, ipsius generis salutem esse dicit. Nisi enin incarnatus fuisset, assumpta præter peccatum na- tura nostra, nulla sane nobis salus fuisset. Oportet enim eum regnare donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis *. Indutus est Dominus fortitudi- nem et præcinxit se. Hisce reportatam de adversariis potestatibus victoriam nobis significat, quam ceu militaribus armis instructus retulit. Etenim frma- ril orbem terra qui non commovebitur. Postquam illos, adversarios scilicet dæmones, proligasset, Ecclesiam constituit supra petram, cui ne ipsæ quidem porte inferi prævakbunt. constitutione mundi futuram per salutem ipsius de- Linierat hominum generis salutem. Thronum quippe ait potestatem judicandi adversarios nostros dæmo- nes. Resurrectionem autem significat Unigeniti. Tu igitur ipse, ait, Domine, qui nunc ad eam rem quasi in judiciali throno sedes, ut judicium scilicet feras et nos vindices, ante sæcula Deus. B mina vocem suam. Flumina hic sanctos apostolos et evangelistas dicit, qui Dei Ecclesiam spiritualibus c fluentis laetificarunt. Dictum namque fuit illis : Flu- mina de ventre ejus fluent aquæ vivæ“. stagogiae, sententiae apostolorum et evangelistarum fluenta, mirabiles effecerunt elationes maris. Mare autem vocat, gentium quæ crediderunt multitudinem, quarum elationes, id est sublimitates sensus, mira- biles fuere. Non enim ultra parva et bumilia de Deo sentiunt, sed magna et mirabilia. stimonia dicit promissa per sanctos prophetas genu- tibus facta, quæ fidelia et firma esse in novissimis D diebus ostendit, sua praesentia promissa complens. Domum tuam decet sanctitudo, Domine. Domus ejus Ecclesia est, cui convenit quod sit sancta, quippe quæ eum inhabitantem habeat qui solus sanctus est; cum autem id factum fuerit, nacta perpetuita- tem sanctificatione fruetur. PSALMUS David, quarta Sabbatorum. XCIII. Argumentum. De providentia hic sermonem habet, docens ut ne anxii simus, neque animum despondeamus, etiamsi ad quoddam temporis spatium peccanti- bus prosperitas, piis persecutio eveniat. Nihil #] Cor. xv, 25, "Joan. VII 53. - 1. Dominus regnav::, decorem indutus est. Quoniam A 2. Paratus thronus tuus ex tunc. Hoc ait quia a 3. Elevaverunt flumina, Domine, elevaverunt flu- 4. Mirabiles elationes maris. Multæ, inquit, my- 5. Testimonia tua credibilia facta sunt nimis. Te-
PG 27:409ἀντὶ γὰρ τοῦ μηνὸς τὴν ἡμέραν τέθεικεν ἐν ᾗ τῇ τοῦ Θεοῦ πόλει τὴν ἀρχὴν γενέσθαι τῶν συμφορῶν, ἐν τούτῳ ἐπιστρατευσάντων Βαβυλωνίων, ὡς Ἱερεμίας ἱστορεῖ. Θεὸς ἐκδικήσεων Κύριος, ὁ Θεὸς ἐκδικήσεων ἐπαῤῥησιάσατο. Ὥσπερ Θεὸς οἰκτίρμων ἐστὶ, καὶ Θεὸς παρακλήσεων, οὕτω καὶ Θεὸς ἐκδικήσεων. Καὶ πάλιν, τοῦτο δὲ ἐν προοιμίῳ παραμυθίαν μεγάλην τοῖς ἐκ τῶν θλίψεων ἀκηδιάσασιν ἀπεργαζόμενος. Τὸ δὲ, ἐπαῤῥησιάσατο, τὴν μετὰ ταῦτα ἐπὶ τοῦ θείου δικαστηρίου γενομένην ἀπόφασιν κατὰ τῶν ἀσεβῶν δηλοῖ, ᾗ φησι· Πορεύεσθε ἀπ’ ἐμοῦ, οἱ κατηραμένοι. Ἀπόδος ἀνταπόδοσιν τοῖς ὑπερηφάνοις. Εὐχὴν ὑπὲρ τῶν θλιβομένων ἀναπέμπει, αἰτῶν αὐτοῖς ἐπικουρίαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου ἰσχύοντος Θεοῦ. Ἕως πότε ἁμαρτωλοὶ καυχήσονται; Τὴν σφοδρὰν ἀμνησικακίαν καὶ ὑπερβάλλουσαν διὰ τούτων κατασημαίνει τοῦ Θεοῦ. Τὸν λαόν σου, Κύριε, ἐταπείνωσαν. Εἰς ζῆλον τὸν κατὰ τῶν ἐχθρῶν διεγείρει τὸν Θεὸν, λαὸν αὐτοῦ καὶ κληρονομίαν εἶναι λέγων τὴν κακουμένην παρὰ τῶν ἐχθρῶν. Χήραν καὶ ὀρφανὸν ἀπέκτειναν. Τούτων εἴρηται ἡ ἑρμηνεία ἐν τῷ ἀνωτέρῳ στίχῳ, ὅμως λεχθήσεται καὶ αὖθις.
Χήραν ψυχὴν καὶ προσήλυτον νοῦν ἀποκτείνει ὁ κακῶς τὰς θείας Γραφὰς ἐξηγούμενος. Ὀρφανὸς δέ ἐστι νοῦς ἐστερημένος οὐρανίου Πατρός. Κύριος γινώσκει τοὺς διαλογισμοὺς τῶν ἀνθρώπων, ὅτι εἰσὶ μάταιοι. Πῶς γὰρ οὔκ εἰσι ματαιότητος πλήρεις αἱ αἰσθήσεις ἐκεῖναι, αἱ τῆς προνοίας τὸ ὠφέλιμον ἐξορίζειν ἐπιχειροῦσαι τοῦ λόγου; Μακάριος ἄνθρωπος ὃν ἂν παιδεύσῃς, Κύριε. Ἐκεῖνοι μὲν ἄθλιοι καὶ ταπεινοὶ, φησὶν, οἱ τὴν σὴν μὴ δεχόμενοι παιδείαν. Μακάριοι δὲ οἱ παρὰ σοῦ παιδευθέντες, καὶ ἐκ τοῦ σοῦ διδαχθέντες νόμου. Οὗτοι γὰρ δὴ καὶ ἐν ταῖς θλίψεσι πραϋνθέντες κουφισθήσονται τῶν ἀνιαρῶν, εἰδότες, ὅτι αἱ θλίψεις εἰς ἀγαθὸν τελευτῶσαι ἐκβήσονται. Ἡμέρας πονηρὰς τὰς ἡμέρας τῆς κρίσεως λέγει. Ἕως οὗ ὠρυγῇ τῷ ἁμαρτωλῷ βόθρος. Μέχρι τοσούτου, φησὶν, οἱ παιδευθέντες θαῤῥοῦντες ὑπομενοῦσι τὰς θλίψεις, μέχρις οὗ τῷ ἁμαρτωλῷ ὠρυγῇ βόθρος, τουτέστιν, εἰς τὸ ἡτοιμασμένον αὐτῷ κολαστήριον ὁ ἁμαρτωλὸς βαδίσῃ. Ἁμαρτωλὸν δὲ τὸν Σατανᾶν φησιν, ἤτοι πᾶσαν ἀντικειμένην δύναμιν. Ὅτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ Τοῦτο ἐκείνου ἂν εἴη ἀπόδοσις τοῦ εἰρημένου ἐν τοῖς ἀνωτέρω·
Τὸν λαόν σου, Κύριε, ἐταπείνωσαν καὶ τὴν κληρονομίαν σου ἐκάκωσαν. Καὶ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ οὐκ ἐγκαταλείψει. Τοῦτο τοῦ ἄνω στίχου ἤρτηται, τοῦ, Ὅτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ. Ὡσεὶ λέγοι· Φυλάξει, φησὶ, τὸν λαὸν αὐτοῦ πάντα τῆς θλίψεως τὸν καιρόν. Καὶ μέχρι τοσούτου διακυβερνήσει καὶ καθοδηγήσει, ἕως τὸ θεῖον καθίσῃ δικαστήριον. Ἐπειδὰν δὲ εἰς τοῦτο ἡ δικαιοσύνη καθίσῃ, τουτέστι Χριστὸς, πάντες πλησίον αὐτῆς γενήσονται οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, κατὰ τὸ, Ὅτι οὗτοι τὸν Θεὸν ὄψονται. Οὕτω γὰρ δηλοῖ τὰ ἑπόμενα. Ἕως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν. Ἕως οὗ ὁ Χριστὸς κρινεῖ τὴν οἰκουμένην. Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν ἐγενήθη σοφία ἀπὸ Θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις· καὶ τὴν κρίσιν δὲ πᾶσαν αὐτῷ δέδωκεν ὁ Πατήρ. Τίς ἀναστήσεταί μοι ἐπὶ πονηρευομένοις; Αὕτη τῶν θλιβομένων ἡ φωνή. Λέγει δέ· Τίς μοι γένηται σύμμαχος κατὰ τῶν εἰς ἐμὲ πονηρευομένων; Εἶτα δεξάμενος αἴσθησιν ταχέως τοῦ βοηθοῦ, φησὶν, ὡς πάλαι ἂν αὐτοῦ εἰς ᾅδην κατήχθη ἡ ψυχὴ, εἰ μὴ τῆς παρὰ Θεοῦ ἀντιλήψεως ἔτυχεν. Εἰ ἔλεγον· Σεσάλευται ὁ ποῦς μου. Θλιβόμενος, φησὶν, ὁρῶν ἐμαυτὸν ὀλισθαίνοντα, εἶπον·
PG 27:412Πότε ὁ ποῦς μου σεσάλευται; τουτέστι, τῆς κατὰ Θεὸν ἐκπεσοῦμαι στάσεως· εὐθὺς τὴν ἀντίληψιν καὶ τὸ ἔλεός σου ᾐσθόμην ἐπίκουρον ἐμοί.
στίχου ήρτηται, τοῦ, "Οτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ. ὡσεὶ λέγοι· Φυλάξει, φησί, τὸν λαὸν αὐτοῦ πάντα τῆς θλίψεως τὸν καιρόν. Καὶ μέ χρι τοσούτου διακυβερνήσει καὶ καθοδηγήσει, ἕως τὸ θεῖον καθίσῃ δικαστήριον. Επειδὰν δὲ εἰς τοῦτο ἡ δικαιοσύνη καθίσῃ, τουτέστι Χριστὸς, πάντες πλη- σίον αὐτῆς γενήσονται οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, κατὰ τὸ, "Οτι οὗτοι τὸν Θεὸν ὄψονται. Οὕτω γὰρ δηλοῖ τὰ ἑπόμενα. Β "Εως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν. Ἕως οὗ ὁ Χριστὸς κρινεῖ τὴν οἰκουμένην. Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν ἐγενήθη σοφία ἀπὸ Θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἀγια σμὸς καὶ ἀπολύτρωσις· καὶ τὴν κρίσιν δὲ πα σαν αὐτῷ δέδωκεν ὁ Πατήρ. Τις ἀναστήσεταί μοι ἐπὶ πονηρευομένοις; Αὕτη τῶν θλιβομένων ή φωνή. Λέγει δέ· Τίς μοι γένηται σύμμαχος κατὰ τῶν εἰς ἐμὲ πονηρευομένων; Εἶτα δεξάμενος αἴσθησιν ταχέως τοῦ βοηθοῦ, φησὶν, ὡς πάλαι ἂν αὐτοῦ εἰς ᾅδην κατήχθη ἡ ψυχή, εἰ μὴ τῆς παρὰ Θεοῦ ἀντιλήψεως ἔτυχεν. Εἰ ἔλεγον· Σεσάλευται ὁ τοῦς μου. Θλιβόμενος, φησίν, ὁρῶν ἐμαυτὸν ὀλισθαίνοντα, εἶπον· Πότε ὁ ποῦς μου σεσάλευται ; τουτέστι, τῆς κατὰ Θεὸν ἐκ- πεσοῦμαι στάσεως· εὐθὺς τὴν ἀντίληψιν καὶ τὸ ἔλεός σου ᾐσθόμην ἐπίκουρον ἐμοί. Αἱ παρακλήσεις σου εὔφραναν την ψυχήν μου. Οὐκ ἀφῆκας, φησίν, απαραμύθητον· ἀλλ' ὅσας θλί ψεις ἔσχον, τοσαύτας καὶ παραμυθίας εδεχόμην παρὰ σοῦ. Αἳ καὶ εἰς εὐφροσύνην τὰς λύπας μετεβίβαζον. Μὴ συμπροσέστω σοι θρόνος ἀνομίας ὁ πλάστ σων κόπον ἐπὶ προστάγματι ; Διὰ τοῦτο, φησί, παρεκάλεσάς μου τὴν καρδίαν ἐπὶ ταῖς θλίψεσιν. "Οτι δὴ οὖν οὐ προστεθήσεταί σοι θρόνος ἀνομίας, τουτ έστιν, ὅτι δίκαιος εἴ κριτής ὡς Θεὸς, καὶ οὐκ ἔσται ἀνομία ἐν ταῖς κρίσεσί σου· ὁ γὰρ θρόνος τὴν κρίσιν σημαίνει· ὥσπερ δὴ καὶ παρ' ἐκείνῳ τῷ κόπον συμ- πλάσσοντι ἐπὶ πρόσταγμα· εἴη δ' ἂν οὗτος ὁ ἀντικεί μενος δαίμων, ὃς καὶ ἐλαφρὰς οὔσας τὰς τοῦ Θεοῦ ἐντολὰς βαρείας ποιεῖ, κόπους δὲ αὐτῶν τοῖς ἀνθρώ ποις παρέχων. Θρόνον ἀνομίας ὠνόμασε τὸν διάδο λον· ἐπειδὴ καὶ θρόνος δικαιοσύνης ἐστὶν ὁ Χριστός. ὅστις ἀντίκειται τῷ διαβόλῳ. Καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάσονται. Οὗτοι, φησίν, οἱ πονηροὶ καὶ ἀντικείμενοι δαίμονες ἐκ παντός τρό που τὴν τοῦ δικαίου ζητήσουσι θηρεῦσαι ψυχήν. ᾿Αλλ' ἐπὶ τοῦτο, φησί, κατακριθήσονται. Τοῦτο γὰρ σημαίνει· Καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάσονται. Λέγει γὰρ, ὡς ἀντὶ τοῦ ἀθώως ἐκχεομένου παρ' αὐτῶν, εἰς κρίσιν καὶ κόλασιν παραδοθήσονται. Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν. Ἐγὼ δὲ τῆς παρὰ τοῦ Δεσπότου προνοίας ἀπήλαυσα, καὶ αὐ· τὸν ἔχω περίβολον ὀχυρόν. ** S. ATHANASI! OPP. PARS HI. EXEGETICA. - non repellet Dominus plebem suam. Quasi diceret : A Custodiet populum suum omni tribulationis tem- pore. Et eo usque gubernabit et deducet, donec di- vinum constituatur tribunal. Quando autem in hoc justitia sive Christus sedebit, omnes recti corde prope ipsum accedent, juxta illud : Quoniam ipsi Deum videbunt **: ita enim rem declarant quæ sub- sequuntur. Donec Christus judicet mundum. Ipse namque fa- cius est nobis sapientia a Deu, justitia, sanctificatio, redemptio ro : et judicium omne dedit illi Pater ". Hæc est aflictorum vox. Ait autem : Quis mihi auxiliator fuerit adversus eos qui male in me agunt ? Deinceps ubi derepente sensit quis auxiliator sit, ait, jam olim animam ejus in infernum dejiciendam fuisse, nisi Dei adjutorium nactus esset. flictus, inquit, conspicerem me labi, dicebam : Quando pes meus motus est? id est, excidam a statu illo qui secundum Deum est; statim patroci- nium et misericordiam tuam sentiebam mihi auxi- liantem. meam. Non me reliquisti, ait, sine consolatione : sed quot habui tribulationes, totidem consolationes a te accepi. Quæ mihi dolores in gaudium commu- taruut. fingis laborem in præcepto? Ideo, inquit, consolatus es cor meum in tribulationibus. Igitur non adhære- bit tibi thronus iniquitatis, id est, quia utpote Deus justus judex es et nulla in judiciis tuis iniquitas erit, nam thronus judicium significat (40). Secus autem ille se habet qui fingit laborem in præcepto, videlicet adversarius dæmon, qui præcepta Dei quæ levia sunt gravia efficit, laboresque hominibus præ- bet in iis agendis, thronum iniquitatis diabolum vocavit; quia thronus justitiæ Christus est qui est diabolo oppositus. inquit, maligni et adversarii damones, omni ra- tione conabuntur justi animam quasi venatu ca- fere. Sed ea de causa, inquit, condemnabuntur. Id enim significat: Et sanguinem innocentem condemna- bunt. Ait enim pro innocente sanguine ab ipsis effuso, in judicium et supplicium tradendos fore. Ego autem Domini providentiæ fructum percepi, et ipse mihi est in vallum munitum. C D Matth. v, 8. I Cor. 1, 30. Joan. v, 22. 15. Quoadusque justitia convertatur in judicium. 16. Quis consurget mihi adversus malignantes ? 18. Si dicebam : Motus est pes meus. Dum al- 19. Consolationes tuæ lætificaverunt animam 20. Nunquid adhæret tibi sedes iniquitatis qui 21. Et sanguinem innocentem condemnabunt. Illi, 22. Εt factus est mihi Dominus in refugium. (40) Sic augurando locum vitiosum vertimus.
Your consolations have gladdened my soulΑἱ παρακλήσεις σου εὔφραναν τὴν ψυχήν μου
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Αἱ παρακλήσεις σου εὔφραναν τὴν ψυχήν μου. Οὐκ ἀφῆκας, φησὶν, ἀπαραμύθητον· ἀλλ’ ὅσας θλίψεις ἔσχον, τοσαύτας καὶ παραμυθίας ἐδεχόμην παρὰ σοῦ. Αἳ καὶ εἰς εὐφροσύνην τὰς λύπας μετεβίβαζον. Μὴ συμπροσέστω σοι θρόνος ἀνομίας ὁ πλάςσων κόπον ἐπὶ προστάγματι; Διὰ τοῦτο, φησὶ, παρεκάλεσάς μου τὴν καρδίαν ἐπὶ ταῖς θλίψεσιν. Ὅτι δὴ οὖν οὐ προστεθήσεταί σοι θρόνος ἀνομίας, τουτέστιν, ὅτι δίκαιος εἶ κριτὴς ὡς Θεὸς, καὶ οὐκ ἔσται ἀνομία ἐν ταῖς κρίσεσί σου· ὁ γὰρ θρόνος τὴν κρίσιν σημαίνει· ὥσπερ δὴ καὶ παρ’ ἐκείνῳ τῷ κόπον συμπλάσσοντι ἐπὶ πρόσταγμα· εἴη δ’ ἂν οὗτος ὁ ἀντικείμενος δαίμων, ὃς καὶ ἐλαφρὰς οὔσας τὰς τοῦ Θεοῦ ἐντολὰς βαρείας ποιεῖ, κόπους δὲ αὐτῶν τοῖς ἀνθρώποις παρέχων. Θρόνον ἀνομίας ὠνόμασε τὸν διάβολον· ἐπειδὴ καὶ θρόνος δικαιοσύνης ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ὅστις ἀντίκειται τῷ διαβόλῳ. Καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάσονται. Οὗτοι, φησὶν, οἱ πονηροὶ καὶ ἀντικείμενοι δαίμονες ἐκ παντὸς τρόπου τὴν τοῦ δικαίου ζητήσουσι θηρεῦσαι ψυχήν.
στίχου ήρτηται, τοῦ, "Οτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ. ὡσεὶ λέγοι· Φυλάξει, φησί, τὸν λαὸν αὐτοῦ πάντα τῆς θλίψεως τὸν καιρόν. Καὶ μέ χρι τοσούτου διακυβερνήσει καὶ καθοδηγήσει, ἕως τὸ θεῖον καθίσῃ δικαστήριον. Επειδὰν δὲ εἰς τοῦτο ἡ δικαιοσύνη καθίσῃ, τουτέστι Χριστὸς, πάντες πλη- σίον αὐτῆς γενήσονται οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, κατὰ τὸ, "Οτι οὗτοι τὸν Θεὸν ὄψονται. Οὕτω γὰρ δηλοῖ τὰ ἑπόμενα. Β "Εως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν. Ἕως οὗ ὁ Χριστὸς κρινεῖ τὴν οἰκουμένην. Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν ἐγενήθη σοφία ἀπὸ Θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἀγια σμὸς καὶ ἀπολύτρωσις· καὶ τὴν κρίσιν δὲ πα σαν αὐτῷ δέδωκεν ὁ Πατήρ. Τις ἀναστήσεταί μοι ἐπὶ πονηρευομένοις; Αὕτη τῶν θλιβομένων ή φωνή. Λέγει δέ· Τίς μοι γένηται σύμμαχος κατὰ τῶν εἰς ἐμὲ πονηρευομένων; Εἶτα δεξάμενος αἴσθησιν ταχέως τοῦ βοηθοῦ, φησὶν, ὡς πάλαι ἂν αὐτοῦ εἰς ᾅδην κατήχθη ἡ ψυχή, εἰ μὴ τῆς παρὰ Θεοῦ ἀντιλήψεως ἔτυχεν. Εἰ ἔλεγον· Σεσάλευται ὁ τοῦς μου. Θλιβόμενος, φησίν, ὁρῶν ἐμαυτὸν ὀλισθαίνοντα, εἶπον· Πότε ὁ ποῦς μου σεσάλευται ; τουτέστι, τῆς κατὰ Θεὸν ἐκ- πεσοῦμαι στάσεως· εὐθὺς τὴν ἀντίληψιν καὶ τὸ ἔλεός σου ᾐσθόμην ἐπίκουρον ἐμοί. Αἱ παρακλήσεις σου εὔφραναν την ψυχήν μου. Οὐκ ἀφῆκας, φησίν, απαραμύθητον· ἀλλ' ὅσας θλί ψεις ἔσχον, τοσαύτας καὶ παραμυθίας εδεχόμην παρὰ σοῦ. Αἳ καὶ εἰς εὐφροσύνην τὰς λύπας μετεβίβαζον. Μὴ συμπροσέστω σοι θρόνος ἀνομίας ὁ πλάστ σων κόπον ἐπὶ προστάγματι ; Διὰ τοῦτο, φησί, παρεκάλεσάς μου τὴν καρδίαν ἐπὶ ταῖς θλίψεσιν. "Οτι δὴ οὖν οὐ προστεθήσεταί σοι θρόνος ἀνομίας, τουτ έστιν, ὅτι δίκαιος εἴ κριτής ὡς Θεὸς, καὶ οὐκ ἔσται ἀνομία ἐν ταῖς κρίσεσί σου· ὁ γὰρ θρόνος τὴν κρίσιν σημαίνει· ὥσπερ δὴ καὶ παρ' ἐκείνῳ τῷ κόπον συμ- πλάσσοντι ἐπὶ πρόσταγμα· εἴη δ' ἂν οὗτος ὁ ἀντικεί μενος δαίμων, ὃς καὶ ἐλαφρὰς οὔσας τὰς τοῦ Θεοῦ ἐντολὰς βαρείας ποιεῖ, κόπους δὲ αὐτῶν τοῖς ἀνθρώ ποις παρέχων. Θρόνον ἀνομίας ὠνόμασε τὸν διάδο λον· ἐπειδὴ καὶ θρόνος δικαιοσύνης ἐστὶν ὁ Χριστός. ὅστις ἀντίκειται τῷ διαβόλῳ. Καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάσονται. Οὗτοι, φησίν, οἱ πονηροὶ καὶ ἀντικείμενοι δαίμονες ἐκ παντός τρό που τὴν τοῦ δικαίου ζητήσουσι θηρεῦσαι ψυχήν. ᾿Αλλ' ἐπὶ τοῦτο, φησί, κατακριθήσονται. Τοῦτο γὰρ σημαίνει· Καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάσονται. Λέγει γὰρ, ὡς ἀντὶ τοῦ ἀθώως ἐκχεομένου παρ' αὐτῶν, εἰς κρίσιν καὶ κόλασιν παραδοθήσονται. Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν. Ἐγὼ δὲ τῆς παρὰ τοῦ Δεσπότου προνοίας ἀπήλαυσα, καὶ αὐ· τὸν ἔχω περίβολον ὀχυρόν. ** S. ATHANASI! OPP. PARS HI. EXEGETICA. - non repellet Dominus plebem suam. Quasi diceret : A Custodiet populum suum omni tribulationis tem- pore. Et eo usque gubernabit et deducet, donec di- vinum constituatur tribunal. Quando autem in hoc justitia sive Christus sedebit, omnes recti corde prope ipsum accedent, juxta illud : Quoniam ipsi Deum videbunt **: ita enim rem declarant quæ sub- sequuntur. Donec Christus judicet mundum. Ipse namque fa- cius est nobis sapientia a Deu, justitia, sanctificatio, redemptio ro : et judicium omne dedit illi Pater ". Hæc est aflictorum vox. Ait autem : Quis mihi auxiliator fuerit adversus eos qui male in me agunt ? Deinceps ubi derepente sensit quis auxiliator sit, ait, jam olim animam ejus in infernum dejiciendam fuisse, nisi Dei adjutorium nactus esset. flictus, inquit, conspicerem me labi, dicebam : Quando pes meus motus est? id est, excidam a statu illo qui secundum Deum est; statim patroci- nium et misericordiam tuam sentiebam mihi auxi- liantem. meam. Non me reliquisti, ait, sine consolatione : sed quot habui tribulationes, totidem consolationes a te accepi. Quæ mihi dolores in gaudium commu- taruut. fingis laborem in præcepto? Ideo, inquit, consolatus es cor meum in tribulationibus. Igitur non adhære- bit tibi thronus iniquitatis, id est, quia utpote Deus justus judex es et nulla in judiciis tuis iniquitas erit, nam thronus judicium significat (40). Secus autem ille se habet qui fingit laborem in præcepto, videlicet adversarius dæmon, qui præcepta Dei quæ levia sunt gravia efficit, laboresque hominibus præ- bet in iis agendis, thronum iniquitatis diabolum vocavit; quia thronus justitiæ Christus est qui est diabolo oppositus. inquit, maligni et adversarii damones, omni ra- tione conabuntur justi animam quasi venatu ca- fere. Sed ea de causa, inquit, condemnabuntur. Id enim significat: Et sanguinem innocentem condemna- bunt. Ait enim pro innocente sanguine ab ipsis effuso, in judicium et supplicium tradendos fore. Ego autem Domini providentiæ fructum percepi, et ipse mihi est in vallum munitum. C D Matth. v, 8. I Cor. 1, 30. Joan. v, 22. 15. Quoadusque justitia convertatur in judicium. 16. Quis consurget mihi adversus malignantes ? 18. Si dicebam : Motus est pes meus. Dum al- 19. Consolationes tuæ lætificaverunt animam 20. Nunquid adhæret tibi sedes iniquitatis qui 21. Et sanguinem innocentem condemnabunt. Illi, 22. Εt factus est mihi Dominus in refugium. (40) Sic augurando locum vitiosum vertimus.
Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦτο, φησὶ, κατακριθήσονται. Τοῦτο γὰρ σημαίνει· Καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάσονται. Λέγει γὰρ, ὡς ἀντὶ τοῦ ἀθώως ἐκχεομένου παρ’ αὐτῶν, εἰς κρίσιν καὶ κόλασιν παραδοθήσονται. Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν. Ἐγὼ δὲ τῆς παρὰ τοῦ Δεσπότου προνοίας ἀπήλαυσα, καὶ αὐτὸν ἔχω περίβολον ὀχυρόν. Αἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυὶ̈δ, ἀνεπίγραφος παρ’ Ἑβραίοις. ΨΑΛΜΟΣ Δ Ὑπόθεσις. Ἐντεῦθεν ὁ τῶν ἁγίων χορὸς καὶ τοὺς ἀπειθεῖς τοῦ Ἰσραὴλ προτρέπεται ἐπὶ τὴν διὰ Χριστοῦ σωτηρίαν ἐλθεῖν· δεικνὺς, ὡς ἐπακούσεται, εἰ προσπέσοιεν αὐτῷ, ἅτε αὐτὸς ὢν ποιητὴς, καὶ τὸ ἴδιον ἔργον ἀγαπῶν. Εἰσφέρεται δὲ μετὰ τὴν τῶν ἁγίων παραίνεσιν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πρόςωπον, αὐτοῖς τοῖς ἀπειθέσι παρακελευόμενον μὴ τὴν τῶν πατέρων μιμήσασθαι ἀπιστίαν. Δεῦτε ἀγαλλιασώμεθα τῷ Κυρίῳ. Ὡς ἐπὶ ἑορτὴν ἐλθεῖν τοὺς ἀπειθεῖς παρακελεύονται, εἰς ἀγαλλίασιν αὐτοὺς καλοῦντες, ἵνα διὰ τούτων πείσωσι. Ἀλαλάξωμεν τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρι ἡμῶν. Εὖ τὸ, ἀλαλάξωμεν, λέγει, δὴ ἥκοντες τοὺς ἐπινικίους ᾄσωμεν ὕμνους. Ὁ γὰρ ἀλαλαγμὸς ὕμνος ἐστὶν ἐπὶ πεπτωκόσιν ἐχθροῖς.
στίχου ήρτηται, τοῦ, "Οτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ. ὡσεὶ λέγοι· Φυλάξει, φησί, τὸν λαὸν αὐτοῦ πάντα τῆς θλίψεως τὸν καιρόν. Καὶ μέ χρι τοσούτου διακυβερνήσει καὶ καθοδηγήσει, ἕως τὸ θεῖον καθίσῃ δικαστήριον. Επειδὰν δὲ εἰς τοῦτο ἡ δικαιοσύνη καθίσῃ, τουτέστι Χριστὸς, πάντες πλη- σίον αὐτῆς γενήσονται οἱ εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, κατὰ τὸ, "Οτι οὗτοι τὸν Θεὸν ὄψονται. Οὕτω γὰρ δηλοῖ τὰ ἑπόμενα. Β "Εως οὗ δικαιοσύνη ἐπιστρέψῃ εἰς κρίσιν. Ἕως οὗ ὁ Χριστὸς κρινεῖ τὴν οἰκουμένην. Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν ἐγενήθη σοφία ἀπὸ Θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἀγια σμὸς καὶ ἀπολύτρωσις· καὶ τὴν κρίσιν δὲ πα σαν αὐτῷ δέδωκεν ὁ Πατήρ. Τις ἀναστήσεταί μοι ἐπὶ πονηρευομένοις; Αὕτη τῶν θλιβομένων ή φωνή. Λέγει δέ· Τίς μοι γένηται σύμμαχος κατὰ τῶν εἰς ἐμὲ πονηρευομένων; Εἶτα δεξάμενος αἴσθησιν ταχέως τοῦ βοηθοῦ, φησὶν, ὡς πάλαι ἂν αὐτοῦ εἰς ᾅδην κατήχθη ἡ ψυχή, εἰ μὴ τῆς παρὰ Θεοῦ ἀντιλήψεως ἔτυχεν. Εἰ ἔλεγον· Σεσάλευται ὁ τοῦς μου. Θλιβόμενος, φησίν, ὁρῶν ἐμαυτὸν ὀλισθαίνοντα, εἶπον· Πότε ὁ ποῦς μου σεσάλευται ; τουτέστι, τῆς κατὰ Θεὸν ἐκ- πεσοῦμαι στάσεως· εὐθὺς τὴν ἀντίληψιν καὶ τὸ ἔλεός σου ᾐσθόμην ἐπίκουρον ἐμοί. Αἱ παρακλήσεις σου εὔφραναν την ψυχήν μου. Οὐκ ἀφῆκας, φησίν, απαραμύθητον· ἀλλ' ὅσας θλί ψεις ἔσχον, τοσαύτας καὶ παραμυθίας εδεχόμην παρὰ σοῦ. Αἳ καὶ εἰς εὐφροσύνην τὰς λύπας μετεβίβαζον. Μὴ συμπροσέστω σοι θρόνος ἀνομίας ὁ πλάστ σων κόπον ἐπὶ προστάγματι ; Διὰ τοῦτο, φησί, παρεκάλεσάς μου τὴν καρδίαν ἐπὶ ταῖς θλίψεσιν. "Οτι δὴ οὖν οὐ προστεθήσεταί σοι θρόνος ἀνομίας, τουτ έστιν, ὅτι δίκαιος εἴ κριτής ὡς Θεὸς, καὶ οὐκ ἔσται ἀνομία ἐν ταῖς κρίσεσί σου· ὁ γὰρ θρόνος τὴν κρίσιν σημαίνει· ὥσπερ δὴ καὶ παρ' ἐκείνῳ τῷ κόπον συμ- πλάσσοντι ἐπὶ πρόσταγμα· εἴη δ' ἂν οὗτος ὁ ἀντικεί μενος δαίμων, ὃς καὶ ἐλαφρὰς οὔσας τὰς τοῦ Θεοῦ ἐντολὰς βαρείας ποιεῖ, κόπους δὲ αὐτῶν τοῖς ἀνθρώ ποις παρέχων. Θρόνον ἀνομίας ὠνόμασε τὸν διάδο λον· ἐπειδὴ καὶ θρόνος δικαιοσύνης ἐστὶν ὁ Χριστός. ὅστις ἀντίκειται τῷ διαβόλῳ. Καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάσονται. Οὗτοι, φησίν, οἱ πονηροὶ καὶ ἀντικείμενοι δαίμονες ἐκ παντός τρό που τὴν τοῦ δικαίου ζητήσουσι θηρεῦσαι ψυχήν. ᾿Αλλ' ἐπὶ τοῦτο, φησί, κατακριθήσονται. Τοῦτο γὰρ σημαίνει· Καὶ αἷμα ἀθῶον καταδικάσονται. Λέγει γὰρ, ὡς ἀντὶ τοῦ ἀθώως ἐκχεομένου παρ' αὐτῶν, εἰς κρίσιν καὶ κόλασιν παραδοθήσονται. Καὶ ἐγένετό μοι Κύριος εἰς καταφυγήν. Ἐγὼ δὲ τῆς παρὰ τοῦ Δεσπότου προνοίας ἀπήλαυσα, καὶ αὐ· τὸν ἔχω περίβολον ὀχυρόν. ** S. ATHANASI! OPP. PARS HI. EXEGETICA. - non repellet Dominus plebem suam. Quasi diceret : A Custodiet populum suum omni tribulationis tem- pore. Et eo usque gubernabit et deducet, donec di- vinum constituatur tribunal. Quando autem in hoc justitia sive Christus sedebit, omnes recti corde prope ipsum accedent, juxta illud : Quoniam ipsi Deum videbunt **: ita enim rem declarant quæ sub- sequuntur. Donec Christus judicet mundum. Ipse namque fa- cius est nobis sapientia a Deu, justitia, sanctificatio, redemptio ro : et judicium omne dedit illi Pater ". Hæc est aflictorum vox. Ait autem : Quis mihi auxiliator fuerit adversus eos qui male in me agunt ? Deinceps ubi derepente sensit quis auxiliator sit, ait, jam olim animam ejus in infernum dejiciendam fuisse, nisi Dei adjutorium nactus esset. flictus, inquit, conspicerem me labi, dicebam : Quando pes meus motus est? id est, excidam a statu illo qui secundum Deum est; statim patroci- nium et misericordiam tuam sentiebam mihi auxi- liantem. meam. Non me reliquisti, ait, sine consolatione : sed quot habui tribulationes, totidem consolationes a te accepi. Quæ mihi dolores in gaudium commu- taruut. fingis laborem in præcepto? Ideo, inquit, consolatus es cor meum in tribulationibus. Igitur non adhære- bit tibi thronus iniquitatis, id est, quia utpote Deus justus judex es et nulla in judiciis tuis iniquitas erit, nam thronus judicium significat (40). Secus autem ille se habet qui fingit laborem in præcepto, videlicet adversarius dæmon, qui præcepta Dei quæ levia sunt gravia efficit, laboresque hominibus præ- bet in iis agendis, thronum iniquitatis diabolum vocavit; quia thronus justitiæ Christus est qui est diabolo oppositus. inquit, maligni et adversarii damones, omni ra- tione conabuntur justi animam quasi venatu ca- fere. Sed ea de causa, inquit, condemnabuntur. Id enim significat: Et sanguinem innocentem condemna- bunt. Ait enim pro innocente sanguine ab ipsis effuso, in judicium et supplicium tradendos fore. Ego autem Domini providentiæ fructum percepi, et ipse mihi est in vallum munitum. C D Matth. v, 8. I Cor. 1, 30. Joan. v, 22. 15. Quoadusque justitia convertatur in judicium. 16. Quis consurget mihi adversus malignantes ? 18. Si dicebam : Motus est pes meus. Dum al- 19. Consolationes tuæ lætificaverunt animam 20. Nunquid adhæret tibi sedes iniquitatis qui 21. Et sanguinem innocentem condemnabunt. Illi, 22. Εt factus est mihi Dominus in refugium. (40) Sic augurando locum vitiosum vertimus.
PG 27:413Σημαίνει δὲ διὰ τούτων, ὡς τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις πολεμήσας ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, ἐκ μέσου πεποίηκεν. Προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει. Ὡσεὶ λέγοι· Πρὶν εἰς κρίσιν καθίσῃ, τὸ πρόςωπον αὐτοῦ, ἔστι δὲ ὁ υἱὸς, τῇ ἐξομολογήσει προλάβωμεν, καὶ εὐμενὲς αὐτοῖς καταστήσωμεν. Οὕτω γὰρ ὑμῖν συμβήσεται εἰς ἀγαθὰ τελευτᾷν· ἡ γὰρ ἐξομολόγησις ἀγαθὸν ἔχει τὸ πέρας· καὶ τοῦτο δηλοῖ τὸ ἐν Ψαλμοῖς· Ἀλαλάξωμεν αὐτῷ. Καὶ βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πάντας τοὺς θεούς. Δηλαδὴ τοὺς πιστεύσαντας, καὶ ὥσπερ ἀντιμισθίαν τούτου λαχόντας τὸ ὄνομα, τὸ καλεῖσθαι θεοὶ, κατὰ τὸ εἰρημένον· Θεὸν δέδωκά σε τῷ Φαραώ. Ἐὰν τὴν ἐξομολόγησιν προσενέγκωμεν, φησὶν, οὐκ ἀποτευξόμεθα· οἰκτειρήσει γὰρ ὡς ἴδιον αὐτοῦ λαόν. Ὅτι αὐτοῦ ἐστιν ἡ θάλασσα. Δείκνυσιν, ὡς αὐτὸς, ὢν δημιουργὸς πάσης κτίσεως ὁρατῆς τε καὶ ἀοράτου, οὐκ ἂν παρίδῃ τὸ ἴδιον ποίημα προσπῖπτον δι’ ἐξομολογήσεως. Δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ. Καὶ ἑαυτοὺς τῶν προσκυνούντων καὶ κλαιόντων εἶναί φασιν, ὅπως ἂν προθυμοτέρους εἰς τὴν ἐξομολόγησιν παρασκευάσωσι τοὺς ἀκούοντας. Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε.
Αἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ, ἀνεπίγραφος παρ' 'Εβραίοις. ΨΑΛΜΟΣ Δ'. Υπόθεσις. Ἐντεῦθεν ὁ τῶν ἁγίων χορὸς καὶ τοὺς ἀπειθεῖς τοῦ Ἰσραὴλ προτρέπεται ἐπὶ τὴν διὰ Χριστοῦ σωτη- ρίαν ἐλθεῖν· δεικνύς, ὡς ἐπακούσεται, εἰ προσπέ- σοιεν αὐτῷ, ἅτε αὐτὸς ὢν ποιητὴς, καὶ τὸ ἴδιον ἔργον ἀγαπῶν. Εἰσφέρεται δὲ μετὰ τὴν τῶν ἁγίων παραίνεσιν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πρόσ ωπον, αὐτοῖς τοῖς ἀπειθέσι παρακελευόμενον μὴ τὴν τῶν πατέρων μιμήσασθαι ἀπιστίαν. Δεῦτε ἀγαλλιασώμεθα τῷ Κυρίῳ. Ὡς ἐπὶ ἑορτὴν ἐλθεῖν τοὺς ἀπειθεῖς παρακελεύονται, εἰς ἀγαλλίασιν αὐτοὺς καλοῦντες, ἵνα διὰ τούτων πείσωσι. Αλαλά- ξωμεν τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρι ἡμῶν. Εὖ τό, ἀλαλάξω- Β μεν, λέγει, δὴ ἤκοντες τοὺς ἐπινικίους ᾄσωμεν ὕμνους. Ο γὰρ ἀλαλαγμὸς ὕμνος ἐστὶν ἐπὶ πεπτω κόσιν ἐχθροῖς. Σημαίνει δὲ διὰ τούτων, ὡς τὰς ἀντι- κειμένας δυνάμεις πολεμήσας ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, ἐκ μέσου πεποίηκεν. Προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολο γήσει. ὡσεὶ λέγοι· Πρὶν εἰς κρίσιν καθίσῃ, τὸ πρόσω ωπον αὐτοῦ, ἔστι δὲ ὁ υἱὸς, τῇ ἐξομολογήσει προλά- σωμεν, καὶ εὐμενὲς αὐτοῖς καταστήσωμεν. Οὕτω γὰρ ὑμῖν συμβήσεται εἰς ἀγαθὰ τελευτᾷν· ἡ γὰρ ἐξομο- λόγησις ἀγαθὸν ἔχει τὸ πέρας· καὶ τοῦτο δηλοῖ τὸ ἐν Ψαλμοί; · Αλαλάξωμεν αὐτῷ. Καὶ βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πάντας τοὺς θεούς. Δηλαδὴ τοὺς πιστεύσαντας, καὶ ὥσπερ ἀντιμισθίαν τούτου λαχόντας τὸ ὄνομα, τὸ καλεῖσθαι θεοί, κατὰ τὸ εἰρημένον· Θεὸν δέδωκά σε τῷ Φαραώ. Ἐὰν τὴν ἐξομολόγησιν προσενέγκωμεν, φησὶν, οὐκ ἀποτευξό μεθα· οἰκτειρήσει γὰρ ὡς ἴδιον αὐτοῦ λαόν. Ότι αὐτοῦ ἐστιν ἡ θάλασσα. Δείκνυσιν, ὡς αὐτ τὸς, ὢν δημιουργός πάσης κτίσεως ὁρατῆς τε καὶ ἀοράτου, οὐκ ἂν παρίδῃ τὸ ἴδιον ποίημα προσπίπτον δι' ἐξομολογήσεως. Δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ. Καὶ ἑαυτοὺς τῶν προσκυνούντων καὶ κλαιόντων εἶναι φασιν, ὅπως ἂν προθυμοτέρους εἰς τὴν ἐξομολόγησιν παρασκευάσωσι τοὺς ἀκούοντας. Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε. Ἐν- τεῦθεν παραινοῦνται παρ' αὐτοῦ τοῦ Κυρίου εὐπει θεῖς εἶναι, καὶ μὴ τοιοῦτοι οἷοι ἐν τῇ ἐρήμῳ οἱ πα- τέρες αὐτῶν ἐπεδείχθησαν. Κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πειρασμοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὗ ἐπείρασάν με οι πατέρες ὑμῶν. Ἐξεπείρασαν γὰρ τὸν Θεὸν ἄλλοτε ἄλλην πορευόμενοι ὁδὸν, καὶ οὐκ εὐθεῖαν τὴν τοῦ Κυρίου. ῾Ως ὤμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου, εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου. Τρεῖς ἡμῖν ὁ λόγος καταπαύ σεις σημαίνει· μίαν τὴν σαρκικὴν τὴν τοῦ Σαββάτου, καὶ ἑτέραν τὴν εἴσοδον τὴν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγε- λίας, ᾗ Ἰησοῦς κατέπαυσεν αὐτούς· καὶ τρίτην τὴν ἐπουράνιον, ἣν νῦν ἡμῖν ὁ λόγος σημαίνει· οὐκ ἂν δὲ ἑτέρας ἐμέμνητο ἐνταῦθα, εἰ ἀληθῶς ἐκείνη ἐνῇ κατά- EXPOSITIO IN PSALMUM XCIV. A Laus cantici ipsi David, caret inscriptione apud He- G Exod. vii. 1. D bræos. PSALMUS XCIV. Argumentum. His sauctorum chorus eos qui increduli erant in Israele cohortatur ut ad salutem per Christum allatam accedant, declarans eum exauditurum esse si procidant ante illum, quia ipse est opifex, suumque amat opificium. Post illam autem a sanctis datam hortationem, inducitur ipsa sancti Spiritus persona: quæ non obtemperantibus præci- pit, ut ne patrum suorum incredulitaten, imitentur. accedere cohortantur eos qui non obtemperarent, ad lætitiam vocantes eos, ut ita persuadeant. Jubi - lemus Deo salutari nostro. Probe dicit, jubilemus, videlicet venientes canamus victoriæ cantica. Jubi- latio enim, est hymnus ob devictos bostes editus. His autem significat Christum, bello adversariis potestatibus pro nobis illato, ipsas de medio sustu- lisse. diceret: Priusquam sedeat, faciem ejus qui est filius confessione præoccupemus, et propitiam nobis red- damus. Ita enim continget vobis ut in bonum de- sinatis; nam confessio bonum habet terminum, et hoc palam facit illud in Psalmis, jubilemus ei. qui credunt, qui in mercedem hoc consecuti sunt ut dii appellentur, juxta dictum illud : Dedi te Deum Pharaonis ". Si confessionem offeramus, inquit, non spe labemur : nam nos ut proprium ipsi popu- lum miserabitur. sit opifex totius creaturæ visibilis atque invisibilis, nunquam despecturum esse opus suuin, si quis con- fitendo procidat ante eum. ex adorantium et plorantium numero esse dicunt, ut auditores ad confessionem promptiores efficiant. mino monentur ut obtemperantes sint, neque tales quales patres eorum in deserto fuerant. laverunt me patres vestri. Tentaverunt enim Deum alias in aliam incedentes viam, sed non illam re- ctam viam Domini. meam. Tres nobis requiei species significantur : carnalis una quæ est Sabbati; altera est ingressus in terram promissionis, qua illos quiescere fecit Jesus Nave; tertia coelestis, quæ hic jam denota- tur, non alterius enim hic mentio est, & tamen illa vera requies sit. Ostenditur itaque vere requiem 1. Venile, exsullemus Domino. Quasi ad festum 2. Preoccupemus faciem ejus in confessione. Ac si 3. Et rex magnus super omnes deos. Scilicet eos 5. Quoniam ipsius est mare. Ostendit eum cum 6. Venite, adoremus et procidamus ante illum. Sc 8. Hodie si vocem ejus audieritis. His ab ipso Do- 9. Secundum diem tentationis. in deserto, ubi ten- 11. Sicut juravi in ira mea, si introibunt in requiem
Ἐντεῦθεν παραινοῦνται παρ’ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου εὐπειθεῖς εἶναι, καὶ μὴ τοιοῦτοι οἷοι ἐν τῇ ἐρήμῳ οἱ πατέρες αὐτῶν ἐπεδείχθησαν. Κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πειρασμοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὗ ἐπείρασάν με οἱ πατέρες ὑμῶν. Ἐξεπείρασαν γὰρ τὸν Θεὸν ἄλλοτε ἄλλην πορευόμενοι ὁδὸν, καὶ οὐκ εὐθεῖαν τὴν τοῦ Κυρίου. Ὡς ὤμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου, εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου. Τρεῖς ἡμῖν ὁ λόγος καταπαύσεις σημαίνει· μίαν τὴν σαρκικὴν τὴν τοῦ Σαββάτου, καὶ ἑτέραν τὴν εἴσοδον τὴν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ᾗ Ἰησοῦς κατέπαυσεν αὐτούς· καὶ τρίτην τὴν ἐπουράνιον, ἣν νῦν ἡμῖν ὁ λόγος σημαίνει· οὐκ ἂν δὲ ἑτέρας ἐμέμνητο ἐνταῦθα, εἰ ἀληθῶς ἐκείνη ἐνῇ κατάπαυσις. Δηλοῦται οὖν, ὡς ἀληθῶς κατάπαυσίς ἐστιν ἡ μετὰ τὴν τοῦδε τοῦ κόσμου ἀπαλλαγὴ, ἡ ἐν ταῖς ἄνω μοναῖς κατοίκησις.
Αἶνος ᾠδῆς τῷ Δαυΐδ, ἀνεπίγραφος παρ' 'Εβραίοις. ΨΑΛΜΟΣ Δ'. Υπόθεσις. Ἐντεῦθεν ὁ τῶν ἁγίων χορὸς καὶ τοὺς ἀπειθεῖς τοῦ Ἰσραὴλ προτρέπεται ἐπὶ τὴν διὰ Χριστοῦ σωτη- ρίαν ἐλθεῖν· δεικνύς, ὡς ἐπακούσεται, εἰ προσπέ- σοιεν αὐτῷ, ἅτε αὐτὸς ὢν ποιητὴς, καὶ τὸ ἴδιον ἔργον ἀγαπῶν. Εἰσφέρεται δὲ μετὰ τὴν τῶν ἁγίων παραίνεσιν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πρόσ ωπον, αὐτοῖς τοῖς ἀπειθέσι παρακελευόμενον μὴ τὴν τῶν πατέρων μιμήσασθαι ἀπιστίαν. Δεῦτε ἀγαλλιασώμεθα τῷ Κυρίῳ. Ὡς ἐπὶ ἑορτὴν ἐλθεῖν τοὺς ἀπειθεῖς παρακελεύονται, εἰς ἀγαλλίασιν αὐτοὺς καλοῦντες, ἵνα διὰ τούτων πείσωσι. Αλαλά- ξωμεν τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρι ἡμῶν. Εὖ τό, ἀλαλάξω- Β μεν, λέγει, δὴ ἤκοντες τοὺς ἐπινικίους ᾄσωμεν ὕμνους. Ο γὰρ ἀλαλαγμὸς ὕμνος ἐστὶν ἐπὶ πεπτω κόσιν ἐχθροῖς. Σημαίνει δὲ διὰ τούτων, ὡς τὰς ἀντι- κειμένας δυνάμεις πολεμήσας ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, ἐκ μέσου πεποίηκεν. Προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολο γήσει. ὡσεὶ λέγοι· Πρὶν εἰς κρίσιν καθίσῃ, τὸ πρόσω ωπον αὐτοῦ, ἔστι δὲ ὁ υἱὸς, τῇ ἐξομολογήσει προλά- σωμεν, καὶ εὐμενὲς αὐτοῖς καταστήσωμεν. Οὕτω γὰρ ὑμῖν συμβήσεται εἰς ἀγαθὰ τελευτᾷν· ἡ γὰρ ἐξομο- λόγησις ἀγαθὸν ἔχει τὸ πέρας· καὶ τοῦτο δηλοῖ τὸ ἐν Ψαλμοί; · Αλαλάξωμεν αὐτῷ. Καὶ βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πάντας τοὺς θεούς. Δηλαδὴ τοὺς πιστεύσαντας, καὶ ὥσπερ ἀντιμισθίαν τούτου λαχόντας τὸ ὄνομα, τὸ καλεῖσθαι θεοί, κατὰ τὸ εἰρημένον· Θεὸν δέδωκά σε τῷ Φαραώ. Ἐὰν τὴν ἐξομολόγησιν προσενέγκωμεν, φησὶν, οὐκ ἀποτευξό μεθα· οἰκτειρήσει γὰρ ὡς ἴδιον αὐτοῦ λαόν. Ότι αὐτοῦ ἐστιν ἡ θάλασσα. Δείκνυσιν, ὡς αὐτ τὸς, ὢν δημιουργός πάσης κτίσεως ὁρατῆς τε καὶ ἀοράτου, οὐκ ἂν παρίδῃ τὸ ἴδιον ποίημα προσπίπτον δι' ἐξομολογήσεως. Δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ. Καὶ ἑαυτοὺς τῶν προσκυνούντων καὶ κλαιόντων εἶναι φασιν, ὅπως ἂν προθυμοτέρους εἰς τὴν ἐξομολόγησιν παρασκευάσωσι τοὺς ἀκούοντας. Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε. Ἐν- τεῦθεν παραινοῦνται παρ' αὐτοῦ τοῦ Κυρίου εὐπει θεῖς εἶναι, καὶ μὴ τοιοῦτοι οἷοι ἐν τῇ ἐρήμῳ οἱ πα- τέρες αὐτῶν ἐπεδείχθησαν. Κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πειρασμοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὗ ἐπείρασάν με οι πατέρες ὑμῶν. Ἐξεπείρασαν γὰρ τὸν Θεὸν ἄλλοτε ἄλλην πορευόμενοι ὁδὸν, καὶ οὐκ εὐθεῖαν τὴν τοῦ Κυρίου. ῾Ως ὤμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου, εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου. Τρεῖς ἡμῖν ὁ λόγος καταπαύ σεις σημαίνει· μίαν τὴν σαρκικὴν τὴν τοῦ Σαββάτου, καὶ ἑτέραν τὴν εἴσοδον τὴν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγε- λίας, ᾗ Ἰησοῦς κατέπαυσεν αὐτούς· καὶ τρίτην τὴν ἐπουράνιον, ἣν νῦν ἡμῖν ὁ λόγος σημαίνει· οὐκ ἂν δὲ ἑτέρας ἐμέμνητο ἐνταῦθα, εἰ ἀληθῶς ἐκείνη ἐνῇ κατά- EXPOSITIO IN PSALMUM XCIV. A Laus cantici ipsi David, caret inscriptione apud He- G Exod. vii. 1. D bræos. PSALMUS XCIV. Argumentum. His sauctorum chorus eos qui increduli erant in Israele cohortatur ut ad salutem per Christum allatam accedant, declarans eum exauditurum esse si procidant ante illum, quia ipse est opifex, suumque amat opificium. Post illam autem a sanctis datam hortationem, inducitur ipsa sancti Spiritus persona: quæ non obtemperantibus præci- pit, ut ne patrum suorum incredulitaten, imitentur. accedere cohortantur eos qui non obtemperarent, ad lætitiam vocantes eos, ut ita persuadeant. Jubi - lemus Deo salutari nostro. Probe dicit, jubilemus, videlicet venientes canamus victoriæ cantica. Jubi- latio enim, est hymnus ob devictos bostes editus. His autem significat Christum, bello adversariis potestatibus pro nobis illato, ipsas de medio sustu- lisse. diceret: Priusquam sedeat, faciem ejus qui est filius confessione præoccupemus, et propitiam nobis red- damus. Ita enim continget vobis ut in bonum de- sinatis; nam confessio bonum habet terminum, et hoc palam facit illud in Psalmis, jubilemus ei. qui credunt, qui in mercedem hoc consecuti sunt ut dii appellentur, juxta dictum illud : Dedi te Deum Pharaonis ". Si confessionem offeramus, inquit, non spe labemur : nam nos ut proprium ipsi popu- lum miserabitur. sit opifex totius creaturæ visibilis atque invisibilis, nunquam despecturum esse opus suuin, si quis con- fitendo procidat ante eum. ex adorantium et plorantium numero esse dicunt, ut auditores ad confessionem promptiores efficiant. mino monentur ut obtemperantes sint, neque tales quales patres eorum in deserto fuerant. laverunt me patres vestri. Tentaverunt enim Deum alias in aliam incedentes viam, sed non illam re- ctam viam Domini. meam. Tres nobis requiei species significantur : carnalis una quæ est Sabbati; altera est ingressus in terram promissionis, qua illos quiescere fecit Jesus Nave; tertia coelestis, quæ hic jam denota- tur, non alterius enim hic mentio est, & tamen illa vera requies sit. Ostenditur itaque vere requiem 1. Venile, exsullemus Domino. Quasi ad festum 2. Preoccupemus faciem ejus in confessione. Ac si 3. Et rex magnus super omnes deos. Scilicet eos 5. Quoniam ipsius est mare. Ostendit eum cum 6. Venite, adoremus et procidamus ante illum. Sc 8. Hodie si vocem ejus audieritis. His ab ipso Do- 9. Secundum diem tentationis. in deserto, ubi ten- 11. Sicut juravi in ira mea, si introibunt in requiem
Psalm 5 (2)ΨΑΛΜΟΣ Ε 2
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:416ΨΑΛΜΟΣ Ε. Ὠδὴ τῷ Δαυὶ̈δ, ὅτε ὁ οἶκος ᾠκοδομήθη μετὰ τὴν αἰχμαλωσίαν. Ὑπόθεσις. Ἐν τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ, τὴν ἀποβολὴν τῶν Ἰουδαίων θεσπίσας, εἴ γε ἐπιμένοιεν τῇ ἀπιστίᾳ, ἐν τούτῳ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν εἰσάγει, τὴν γενομένην μετὰ τὴν λύσιν τῆς νοητῆς αὐτῶν αἰχμαλωσίας, ὅτε καὶ καθ’ ὅλης τῆς οἰκουμένης ἡ Ἐκκλησία τεθεμελίωται.
Ἄσατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν. Τοῖς ἀποστόλοις τὸ Πνεῦμα παρακελεύεται τὸ καινὸν ᾆσμα, τουτέστι τὴν Νέαν Διαθήκην, ἐξηγεῖσθαι τοῖς ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἔθνεσιν. Ἄσατε τῷ Κυρίῳ, πᾶσα ἡ γῆ ... Εὐαγγελίζεσθε ἡμέραν ἐξ ἡμέρας τὸ σωτήριον αὐτοῦ. Οὐ γὰρ παύσονται μέχρι συντελείας κόσμου τὰ τῆς Νέας Διαθήκης ἡμῖν λαλοῦντες μυστήρια. Ὅτι μέγας Κύριος καὶ αἰνετὸς σφόδρα Διδάξατε, φησὶ, τὰ ἔθνη· καὶ γὰρ ὑπακούσαντα γνοῖεν τοῦ κηρυττομένου τὴν θεότητα καὶ τὴν μεγαλοσύνην, καὶ γνόντα ἐπαινέσουσι. Φοβερός ἐστιν ὑπὲρ πάντας τοὺς θεούς. Τοῦτο μάλιστα τὰ ἔθνη ἐπὶ τὸν τοῦ Κυρίου φόβον προτρέπεται, τὸν ἐμπρησμὸν ἑωρακότα κατὰ τῶν πάλαι ὀνομαζομένων αὐτῶν θεῶν. Ἔγνωσαν γὰρ, ὡς πάντες ἐκεῖνοι οὐκ ἦσαν θεοὶ, ἀλλὰ δαιμόνια. Μόνος δὲ ὁ Κύριος τῶν οὐρανίων ποιητής. Ὅτι πάντες οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν δαιμόνια. Οἱ μὲν γὰρ καλούμενοι θεοὶ δαίμονες ὤφθησαν πονηροὶ, ὁ δὲ ἡμέτερος Κύριος τοὺς οὐρανοὺς ἐποίησεν. Ἁγιωσύνη καὶ μεγαλοπρέπεια ἐν τῷ ἁγιάσματι αὐτοῦ. Ἁγίασμα αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία, ἥτις καὶ ἁγία ἐστὶ καὶ μεγαλοπρεπής. Ὑψηλὸς γὰρ ὁ κόσμος τῆς Ἐκκλησίας. Ἐνέγκατε τῷ Κυρίῳ, αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν.
Πατριὰς καλεῖ τοὺς τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγουμένους, ἱερέας φημὶ καὶ προέδρους. Καὶ πρέπει διὰ τῶν ἔργων τῶν ἀγαθῶν δοξάζειν τὸν Θεὸν, καὶ μὴν καὶ τιμᾷν ἀπὸ δικαίων πόνων αὐτῶν, ἔτι γε μὴν καὶ θυσίας αὐτῷ ἀναφέρειν νοητάς· ἀναφέρειν δὲ ἐν ταῖς θείαις αὐτοῦ αὐλαῖς, δηλαδὴ ταῖς ἐκκλησίαις. Σαλευθήτω ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ πᾶσα ἡ γῆ. Ἔμελλε γὰρ εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἐξάκουστον γενέσθαι κήρυγμα, καὶ οἱονεὶ τῆς προτέρας στάσεως σαλεύειν τὴν γῆν. Καὶ γὰρ κατώρθωσε τὴν οἰκουμένην ἥτις οὐ σαλευθήσεται. Ἐθεμελίωσε γὰρ ἐπὶ τὴν πέτραν τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς. Κρινεῖ λαοὺς ἐν εὐθύτητι. Ἦλθε γὰρ καὶ ἐδίκασε τὴν κρίσιν ἡμῶν, καὶ τοὺς πονηροὺς τυράννους ἐξέβαλε, τοὺς ἀκαθάρτους φησὶ δαίμονας. Εὐφραινέσθωσαν οἱ οὐρανοὶ, καὶ ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ. Ἐπὶ γὰρ τῇ κατορθώσει τῆς οἰκουμένης αἱ οὐράνιαι δυνάμεις ἔφασκον χαίρουσαι· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη. Σαλευθήτω ἡ θάλασσα καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. Θάλασσαν ἐν τούτοις. τῶν ἐθνῶν σημαίνει τὴν πληθὺν, ἥτις καὶ σεσάλευται· τουτέστιν εἰς τὸ ὑποδέξασθαι τὸ κήρυγμα κεκίνηται. Χαρήσεται τὰ πεδία καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς·
PG 27:417τότε ἀγαλλιάσονται πάντα τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ. Διὰ τῶν πεδίων καὶ μὴν καὶ τῶν ξύλων ἁγίας ψυχὰς εἶναι σημαίνει, αἳ ἐπὶ τῇ τοῦ κόσμου σωτηρίᾳ ἠγαλλιάσαντο.
τῶν ἐθνῶν σημαίνει τὴν πληθύν, ἥτις καὶ σεσάλευται· τουτέστιν εἰς τὸ ὑποδέξασθαι τὸ κήρυγμα κεκίνηται. Χαρήσεται τὰ πεδία καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς· τότε ἀγαλλιάσονται πάντα τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ. Διὰ τῶν πεδίων καὶ μὴν καὶ τῶν ξύλων ἁγίας ψυχὰς εἶναι σημαίνει, αἱ ἐπὶ τῇ τοῦ κόσμου σωτηρίᾳ ἡγαλ- λιάσαντο. ΨΑΛΜΟΣ Δαυΐδ, ὅτε ἡ γῆ αὐτοῦ καθίστα ται. ια'. Υπόθεσις. Πάλιν καὶ ἐνταῦθα την σωτηρίαν τοῦ κόσμου ση- μαίνει, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν. Κύριος ἐβασίλευσεν, ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ, εὐ φρανθήτωσαν νῆσοι πολλαί. Νήσους τὰς Ἐκκλησ σίας φησὶν, ἅτε δὴ ῥιπιζομένας ὑπὸ παντὸς πνεύ- ματος, καὶ μὴν καὶ περιῤῥεομένας ταῖς περιστάσεσι ταῖς ἁλμυραῖς. Νεφέλη καὶ γνόφος κύκλῳ αὐτοῦ. Τὴν λελη- θυῖαν αὐτοῦ ἐν ἀνθρώποις κάθοδον σημαίνει, ὅτε ἐν τῇ τοῦ δούλου πέφηνε μορφῇ. Δικαιοσύνη καὶ κρίμα κατόρθωσις τοῦ θρόνου αὐτοῦ. Αὕτη γέγονε, φησί, τῆς ἀφέσεως αἰτία· τὸ κρῖναι δικαίως την κρίσιν ἡμῶν, ἣν ἔχομεν δηλαδὴ πρὸς τὰς πονηρὰς καὶ ἀν τικειμένας δυνάμεις. Πῦρ ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Εκαυσε γὰρ τῇ θείᾳ αὐτοῦ δυνάμει πᾶσαν πονηρὰν καὶ ἀντι- κειμένην ενέργειαν. Εφαγαν αἱ ἀστραπαὶ αὐτοῦ τῇ οἰκουμένῃ. Αστραπὰς αὐτοῦ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εἶναι λέγει καὶ εὐαγγελιστὰς, οἱ φωτὸς δίκην ὑπέλαμψαν τὴν ὑπ' οι οὐρανόν. Τὰ ὄρη ἐτάκησαν ὡσεὶ κηρὸς ἀπὸ προσώπου Κυρίου. Ορη τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν, απ καὶ κηροῦ δίκην συνετάκησαν ἀπὸ τοῦ προειρημέ νου δηλονότι πυρός. Οπερ πήγνυσιν ὁ βοῤῥᾶς, τοῦτο τήκει ὁ νότος· διὸ καλῶς λέγει ἡ νύμφη ἐν τοῖς Ασμασι τῶν ἀσμάτων· Ἐξεγείρου, βορρᾶ, καὶ ἔρχου, νότε, διάπνευσον κῆπόν μου, καὶ ῥευσά- τωσαν ἀρώματά μου. Αἰσχυνθήτωσαν πάντες οἱ προσκυνοῦντες τοῖς γλυπτοῖς· ὁρῶντες δηλονότι οὓς πάλαι ἐνόμιζον θεοὺς κηροῦ δίκην λυομένους ὑπὸ τοῦ Κυρίου. Προσκυνή σατε αὐτῷ, πάντες ἄγγελοι αὐτοῦ. Ἐφ' οἷς κατ- ώρθωσε τῇ ὑπ᾽ οὐρανὸν, φησὶν, εὐχαριστήσατε. "Ηκουσε καὶ εὐφράνθη Σιών. Σιὼν μὲν ἡ Ἐκ κλησία. Τί δὲ ἤκουσεν, ἢ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγμα- τος, καὶ εὐφροσύνης αὐτῇ γέγονε πρόξενον; Καὶ ἠγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. Θυγα τέρας τῆς Ἰουδαίας τὰς ὁσίας ψυχάς φησι, τὰς δι' ἐξομολογήσεως συνημμένας Θεῷ, αἱ ἠγαλλιῶντο διὰ τὰ τοῦ Θεοῦ κρίματα, ὁρῶσαι δηλονότι τοὺς τυραν νήσαντας ἐκβεβλημένους, τοὺς δὲ δουλείᾳ κατεχο- μένους εἰς ἐλευθερίαν ενηνεγμένους. Οἱ ἀγαπῶντες τὸν Κύριον, μισεῖτε πονηρά. Παραίνεσις εἰσάγεται τοῖς τῇ ἐλευθερία λελυτρωμέ νοις, διδάσκουσα πᾶν εἶδος πονηρὸν ἀποστρέφεσθαι. Φυλάσσει Κύριος τὰς ψυχὰς τῶν ὁσίων αὐτοῦ. EXPOSITIO IN PSALMUM XCVI. A id est ad recipiendam prædicationem deducta. B rs Cant. 1, 16. C D Gaudebunt campi et omnia quæ in eis sunt. Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum. Per campos et ligna, sanctas animas significat, quæ de salute mundi exsultaverunt. constituta est. XCVl. Argumentum. Hic rursum salutem mundi significat, et fidem omnium gentium in ipsum. Dominus regnavit, exsultet terra, lætentur insulæ multæ. Insulas vocat Ecclesias, utpote omni vento agitatas, et salsis asperisque ærumnarum fluctibus circumfusas. ad homines descensum significat, quando in ser- vi forma apparuit. Justitia et judicium correctio throni ejus. Hæc, inquit, remissionis causa fuit quod juste judicaverit causam nostram quam habemus videlicet adversus malignas et adversarias potesta- tes. virtute malam omnem atque adversariam opera- tionem combussit. dicit esse sanctos apostolos et evangelistas, qui lu- minis instar illuminaverunt orbem. Montes vocat adversarias potestates, quæ sicut cera fluxerunt prædicti ignis opera. Quod aquilo coagus- lat, id auster liquefacit, quamobrem pulchre spon- sa in Canticis canticorum ait: Exsurge, aquilo, et veni, auster, perfla hortum meum et fluant aromala mea 74. Videntes scilicet quos olim deos putabant instar ceræ liquefactos Domini opera. Adorate eum, omnes angeli ejus. Gratias agite, ait, de iis quæ in terra præclare gessit. Ecquid audivit, nisi evangelicam prædicationem, quæ ætitiæ ipsi causa fuit? Et exsultaverunt filiæ Judae. Filias Judææ sanctas animas dicit, quæ Deo per confessionem conjunctæ sunt, quæque ex- sultabant propter judicia Domini, videntes scilicet ejectos tyrannos, eos autem qui in servitute deti- nebantur in libertatem vindicatos. tio inducitur iis qui in libertatem vindicati sunt, docens ut ab omni specie mala avertantur. Custo- dit Dominus animas sanctorum suorum..Qui a ma- 1. PSALMUS David quando terra ejus 2. Nubes et caligo in circuitu ejus. Latentem ejus 5. Ignis ante ipsum præcedet. Divina enim sua 4. Illuxerunt fulgura ejus orbi terræ. Fulgura sua 5. Montes sicut cera fluxerunt a facie Domini. 7. Confundantur omnes qui adorant sculptilia. 8. Audivit et lætata est Sion. Sion est Ecclesia. 10. Qui diligitis Dominum, odite mala. Adhorta-
Psalm 22ΨΑΛΜΟΣ 22
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ Δαυὶ̈δ, ὅτε ἡ γῆ αὐτοῦ καθίσταται. 12. Ὑπόθεσις. Πάλιν καὶ ἐνταῦθα τὴν σωτηρίαν τοῦ κόσμου σημαίνει, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν. Κύριος ἐβασίλευσεν, ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ, εὐφρανθήτωσαν νῆσοι πολλαί. Νήσους τὰς Ἐκκλησίας φησὶν, ἅτε δὴ ῥιπιζομένας ὑπὸ παντὸς πνεύματος, καὶ μὴν καὶ περιῤῥεομένας ταῖς περιστάσεσι ταῖς ἁλμυραῖς. Νεφέλη καὶ γνόφος κύκλῳ αὐτοῦ. Τὴν λεληθυῖαν αὐτοῦ ἐν ἀνθρώποις κάθοδον σημαίνει, ὅτε ἐν τῇ τοῦ δούλου πέφηνε μορφῇ. Δικαιοσύνη καὶ κρῖμα κατόρθωσις τοῦ θρόνου αὐτοῦ. Αὕτη γέγονε, φησὶ, τῆς ἀφέσεως αἰτία· τὸ κρῖναι δικαίως τὴν κρίσιν ἡμῶν, ἣν ἔχομεν δηλαδὴ πρὸς τὰς πονηρὰς καὶ ἀντικειμένας δυνάμεις. Πῦρ ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Ἔκαυσε γὰρ τῇ θείᾳ αὐτοῦ δυνάμει πᾶσαν πονηρὰν καὶ ἀντικειμένην ἐνέργειαν. Ἔφαναν αἱ ἀστραπαὶ αὐτοῦ τῇ οἰκουμένῃ. Ἀστραπὰς αὐτοῦ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εἶναι λέγει καὶ εὐαγγελιστὰς, οἳ φωτὸς δίκην ὑπέλαμψαν τὴν ὑπ’ οὐρανόν.
τῶν ἐθνῶν σημαίνει τὴν πληθύν, ἥτις καὶ σεσάλευται· τουτέστιν εἰς τὸ ὑποδέξασθαι τὸ κήρυγμα κεκίνηται. Χαρήσεται τὰ πεδία καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς· τότε ἀγαλλιάσονται πάντα τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ. Διὰ τῶν πεδίων καὶ μὴν καὶ τῶν ξύλων ἁγίας ψυχὰς εἶναι σημαίνει, αἱ ἐπὶ τῇ τοῦ κόσμου σωτηρίᾳ ἡγαλ- λιάσαντο. ΨΑΛΜΟΣ Δαυΐδ, ὅτε ἡ γῆ αὐτοῦ καθίστα ται. ια'. Υπόθεσις. Πάλιν καὶ ἐνταῦθα την σωτηρίαν τοῦ κόσμου ση- μαίνει, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν. Κύριος ἐβασίλευσεν, ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ, εὐ φρανθήτωσαν νῆσοι πολλαί. Νήσους τὰς Ἐκκλησ σίας φησὶν, ἅτε δὴ ῥιπιζομένας ὑπὸ παντὸς πνεύ- ματος, καὶ μὴν καὶ περιῤῥεομένας ταῖς περιστάσεσι ταῖς ἁλμυραῖς. Νεφέλη καὶ γνόφος κύκλῳ αὐτοῦ. Τὴν λελη- θυῖαν αὐτοῦ ἐν ἀνθρώποις κάθοδον σημαίνει, ὅτε ἐν τῇ τοῦ δούλου πέφηνε μορφῇ. Δικαιοσύνη καὶ κρίμα κατόρθωσις τοῦ θρόνου αὐτοῦ. Αὕτη γέγονε, φησί, τῆς ἀφέσεως αἰτία· τὸ κρῖναι δικαίως την κρίσιν ἡμῶν, ἣν ἔχομεν δηλαδὴ πρὸς τὰς πονηρὰς καὶ ἀν τικειμένας δυνάμεις. Πῦρ ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Εκαυσε γὰρ τῇ θείᾳ αὐτοῦ δυνάμει πᾶσαν πονηρὰν καὶ ἀντι- κειμένην ενέργειαν. Εφαγαν αἱ ἀστραπαὶ αὐτοῦ τῇ οἰκουμένῃ. Αστραπὰς αὐτοῦ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εἶναι λέγει καὶ εὐαγγελιστὰς, οἱ φωτὸς δίκην ὑπέλαμψαν τὴν ὑπ' οι οὐρανόν. Τὰ ὄρη ἐτάκησαν ὡσεὶ κηρὸς ἀπὸ προσώπου Κυρίου. Ορη τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν, απ καὶ κηροῦ δίκην συνετάκησαν ἀπὸ τοῦ προειρημέ νου δηλονότι πυρός. Οπερ πήγνυσιν ὁ βοῤῥᾶς, τοῦτο τήκει ὁ νότος· διὸ καλῶς λέγει ἡ νύμφη ἐν τοῖς Ασμασι τῶν ἀσμάτων· Ἐξεγείρου, βορρᾶ, καὶ ἔρχου, νότε, διάπνευσον κῆπόν μου, καὶ ῥευσά- τωσαν ἀρώματά μου. Αἰσχυνθήτωσαν πάντες οἱ προσκυνοῦντες τοῖς γλυπτοῖς· ὁρῶντες δηλονότι οὓς πάλαι ἐνόμιζον θεοὺς κηροῦ δίκην λυομένους ὑπὸ τοῦ Κυρίου. Προσκυνή σατε αὐτῷ, πάντες ἄγγελοι αὐτοῦ. Ἐφ' οἷς κατ- ώρθωσε τῇ ὑπ᾽ οὐρανὸν, φησὶν, εὐχαριστήσατε. "Ηκουσε καὶ εὐφράνθη Σιών. Σιὼν μὲν ἡ Ἐκ κλησία. Τί δὲ ἤκουσεν, ἢ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγμα- τος, καὶ εὐφροσύνης αὐτῇ γέγονε πρόξενον; Καὶ ἠγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. Θυγα τέρας τῆς Ἰουδαίας τὰς ὁσίας ψυχάς φησι, τὰς δι' ἐξομολογήσεως συνημμένας Θεῷ, αἱ ἠγαλλιῶντο διὰ τὰ τοῦ Θεοῦ κρίματα, ὁρῶσαι δηλονότι τοὺς τυραν νήσαντας ἐκβεβλημένους, τοὺς δὲ δουλείᾳ κατεχο- μένους εἰς ἐλευθερίαν ενηνεγμένους. Οἱ ἀγαπῶντες τὸν Κύριον, μισεῖτε πονηρά. Παραίνεσις εἰσάγεται τοῖς τῇ ἐλευθερία λελυτρωμέ νοις, διδάσκουσα πᾶν εἶδος πονηρὸν ἀποστρέφεσθαι. Φυλάσσει Κύριος τὰς ψυχὰς τῶν ὁσίων αὐτοῦ. EXPOSITIO IN PSALMUM XCVI. A id est ad recipiendam prædicationem deducta. B rs Cant. 1, 16. C D Gaudebunt campi et omnia quæ in eis sunt. Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum. Per campos et ligna, sanctas animas significat, quæ de salute mundi exsultaverunt. constituta est. XCVl. Argumentum. Hic rursum salutem mundi significat, et fidem omnium gentium in ipsum. Dominus regnavit, exsultet terra, lætentur insulæ multæ. Insulas vocat Ecclesias, utpote omni vento agitatas, et salsis asperisque ærumnarum fluctibus circumfusas. ad homines descensum significat, quando in ser- vi forma apparuit. Justitia et judicium correctio throni ejus. Hæc, inquit, remissionis causa fuit quod juste judicaverit causam nostram quam habemus videlicet adversus malignas et adversarias potesta- tes. virtute malam omnem atque adversariam opera- tionem combussit. dicit esse sanctos apostolos et evangelistas, qui lu- minis instar illuminaverunt orbem. Montes vocat adversarias potestates, quæ sicut cera fluxerunt prædicti ignis opera. Quod aquilo coagus- lat, id auster liquefacit, quamobrem pulchre spon- sa in Canticis canticorum ait: Exsurge, aquilo, et veni, auster, perfla hortum meum et fluant aromala mea 74. Videntes scilicet quos olim deos putabant instar ceræ liquefactos Domini opera. Adorate eum, omnes angeli ejus. Gratias agite, ait, de iis quæ in terra præclare gessit. Ecquid audivit, nisi evangelicam prædicationem, quæ ætitiæ ipsi causa fuit? Et exsultaverunt filiæ Judae. Filias Judææ sanctas animas dicit, quæ Deo per confessionem conjunctæ sunt, quæque ex- sultabant propter judicia Domini, videntes scilicet ejectos tyrannos, eos autem qui in servitute deti- nebantur in libertatem vindicatos. tio inducitur iis qui in libertatem vindicati sunt, docens ut ab omni specie mala avertantur. Custo- dit Dominus animas sanctorum suorum..Qui a ma- 1. PSALMUS David quando terra ejus 2. Nubes et caligo in circuitu ejus. Latentem ejus 5. Ignis ante ipsum præcedet. Divina enim sua 4. Illuxerunt fulgura ejus orbi terræ. Fulgura sua 5. Montes sicut cera fluxerunt a facie Domini. 7. Confundantur omnes qui adorant sculptilia. 8. Audivit et lætata est Sion. Sion est Ecclesia. 10. Qui diligitis Dominum, odite mala. Adhorta-
Τὰ ὄρη ἐτάκησαν ὡσεὶ κηρὸς ἀπὸ προσώπου Κυρίου. Ὄρη τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησὶν, αἳ καὶ κηροῦ δίκην συνετάκησαν ἀπὸ τοῦ προειρημένου δηλονότι πυρός. Ὅπερ πήγνυσιν ὁ βοῤῥᾶς, τοῦτο τήκει ὁ νότος· διὸ καλῶς λέγει ἡ νύμφη ἐν τοῖς Ἄσμασι τῶν ᾀσμάτων· Ἐξεγείρου, βοῤῥᾶ, καὶ ἔρχου, νότε, διάπνευσον κῆπόν μου, καὶ ῥευσάτωσαν ἀρώματά μου. Αἰσχυνθήτωσαν πάντες οἱ προσκυνοῦντες τοῖς γλυπτοῖς· ὁρῶντες δηλονότι οὓς πάλαι ἐνόμιζον θεοὺς κηροῦ δίκην λυομένους ὑπὸ τοῦ Κυρίου. Προσκυνήσατε αὐτῷ, πάντες ἄγγελοι αὐτοῦ. Ἐφ’ οἷς κατώρθωσε τῇ ὑπ’ οὐρανὸν, φησὶν, εὐχαριστήσατε. Ἤκουσε καὶ εὐφράνθη Σιών. Σιὼν μὲν ἡ Ἐκκλησία. Τί δὲ ἤκουσεν, ἢ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, καὶ εὐφροσύνης αὐτῇ γέγονε πρόξενον; Καὶ ἠγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. Θυγατέρας τῆς Ἰουδαίας τὰς ὁσίας ψυχάς φησι, τὰς δι’ ἐξομολογήσεως συνημμένας Θεῷ, αἳ ἠγαλλιῶντο διὰ τὰ τοῦ Θεοῦ κρίματα, ὁρῶσαι δηλονότι τοὺς τυραννήσαντας ἐκβεβλημένους, τοὺς δὲ δουλείᾳ κατεχομένους εἰς ἐλευθερίαν ἐνηνεγμένους. Οἱ ἀγαπῶντες τὸν Κύριον, μισεῖτε πονηρά.
τῶν ἐθνῶν σημαίνει τὴν πληθύν, ἥτις καὶ σεσάλευται· τουτέστιν εἰς τὸ ὑποδέξασθαι τὸ κήρυγμα κεκίνηται. Χαρήσεται τὰ πεδία καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς· τότε ἀγαλλιάσονται πάντα τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ. Διὰ τῶν πεδίων καὶ μὴν καὶ τῶν ξύλων ἁγίας ψυχὰς εἶναι σημαίνει, αἱ ἐπὶ τῇ τοῦ κόσμου σωτηρίᾳ ἡγαλ- λιάσαντο. ΨΑΛΜΟΣ Δαυΐδ, ὅτε ἡ γῆ αὐτοῦ καθίστα ται. ια'. Υπόθεσις. Πάλιν καὶ ἐνταῦθα την σωτηρίαν τοῦ κόσμου ση- μαίνει, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν. Κύριος ἐβασίλευσεν, ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ, εὐ φρανθήτωσαν νῆσοι πολλαί. Νήσους τὰς Ἐκκλησ σίας φησὶν, ἅτε δὴ ῥιπιζομένας ὑπὸ παντὸς πνεύ- ματος, καὶ μὴν καὶ περιῤῥεομένας ταῖς περιστάσεσι ταῖς ἁλμυραῖς. Νεφέλη καὶ γνόφος κύκλῳ αὐτοῦ. Τὴν λελη- θυῖαν αὐτοῦ ἐν ἀνθρώποις κάθοδον σημαίνει, ὅτε ἐν τῇ τοῦ δούλου πέφηνε μορφῇ. Δικαιοσύνη καὶ κρίμα κατόρθωσις τοῦ θρόνου αὐτοῦ. Αὕτη γέγονε, φησί, τῆς ἀφέσεως αἰτία· τὸ κρῖναι δικαίως την κρίσιν ἡμῶν, ἣν ἔχομεν δηλαδὴ πρὸς τὰς πονηρὰς καὶ ἀν τικειμένας δυνάμεις. Πῦρ ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Εκαυσε γὰρ τῇ θείᾳ αὐτοῦ δυνάμει πᾶσαν πονηρὰν καὶ ἀντι- κειμένην ενέργειαν. Εφαγαν αἱ ἀστραπαὶ αὐτοῦ τῇ οἰκουμένῃ. Αστραπὰς αὐτοῦ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εἶναι λέγει καὶ εὐαγγελιστὰς, οἱ φωτὸς δίκην ὑπέλαμψαν τὴν ὑπ' οι οὐρανόν. Τὰ ὄρη ἐτάκησαν ὡσεὶ κηρὸς ἀπὸ προσώπου Κυρίου. Ορη τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν, απ καὶ κηροῦ δίκην συνετάκησαν ἀπὸ τοῦ προειρημέ νου δηλονότι πυρός. Οπερ πήγνυσιν ὁ βοῤῥᾶς, τοῦτο τήκει ὁ νότος· διὸ καλῶς λέγει ἡ νύμφη ἐν τοῖς Ασμασι τῶν ἀσμάτων· Ἐξεγείρου, βορρᾶ, καὶ ἔρχου, νότε, διάπνευσον κῆπόν μου, καὶ ῥευσά- τωσαν ἀρώματά μου. Αἰσχυνθήτωσαν πάντες οἱ προσκυνοῦντες τοῖς γλυπτοῖς· ὁρῶντες δηλονότι οὓς πάλαι ἐνόμιζον θεοὺς κηροῦ δίκην λυομένους ὑπὸ τοῦ Κυρίου. Προσκυνή σατε αὐτῷ, πάντες ἄγγελοι αὐτοῦ. Ἐφ' οἷς κατ- ώρθωσε τῇ ὑπ᾽ οὐρανὸν, φησὶν, εὐχαριστήσατε. "Ηκουσε καὶ εὐφράνθη Σιών. Σιὼν μὲν ἡ Ἐκ κλησία. Τί δὲ ἤκουσεν, ἢ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγμα- τος, καὶ εὐφροσύνης αὐτῇ γέγονε πρόξενον; Καὶ ἠγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. Θυγα τέρας τῆς Ἰουδαίας τὰς ὁσίας ψυχάς φησι, τὰς δι' ἐξομολογήσεως συνημμένας Θεῷ, αἱ ἠγαλλιῶντο διὰ τὰ τοῦ Θεοῦ κρίματα, ὁρῶσαι δηλονότι τοὺς τυραν νήσαντας ἐκβεβλημένους, τοὺς δὲ δουλείᾳ κατεχο- μένους εἰς ἐλευθερίαν ενηνεγμένους. Οἱ ἀγαπῶντες τὸν Κύριον, μισεῖτε πονηρά. Παραίνεσις εἰσάγεται τοῖς τῇ ἐλευθερία λελυτρωμέ νοις, διδάσκουσα πᾶν εἶδος πονηρὸν ἀποστρέφεσθαι. Φυλάσσει Κύριος τὰς ψυχὰς τῶν ὁσίων αὐτοῦ. EXPOSITIO IN PSALMUM XCVI. A id est ad recipiendam prædicationem deducta. B rs Cant. 1, 16. C D Gaudebunt campi et omnia quæ in eis sunt. Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum. Per campos et ligna, sanctas animas significat, quæ de salute mundi exsultaverunt. constituta est. XCVl. Argumentum. Hic rursum salutem mundi significat, et fidem omnium gentium in ipsum. Dominus regnavit, exsultet terra, lætentur insulæ multæ. Insulas vocat Ecclesias, utpote omni vento agitatas, et salsis asperisque ærumnarum fluctibus circumfusas. ad homines descensum significat, quando in ser- vi forma apparuit. Justitia et judicium correctio throni ejus. Hæc, inquit, remissionis causa fuit quod juste judicaverit causam nostram quam habemus videlicet adversus malignas et adversarias potesta- tes. virtute malam omnem atque adversariam opera- tionem combussit. dicit esse sanctos apostolos et evangelistas, qui lu- minis instar illuminaverunt orbem. Montes vocat adversarias potestates, quæ sicut cera fluxerunt prædicti ignis opera. Quod aquilo coagus- lat, id auster liquefacit, quamobrem pulchre spon- sa in Canticis canticorum ait: Exsurge, aquilo, et veni, auster, perfla hortum meum et fluant aromala mea 74. Videntes scilicet quos olim deos putabant instar ceræ liquefactos Domini opera. Adorate eum, omnes angeli ejus. Gratias agite, ait, de iis quæ in terra præclare gessit. Ecquid audivit, nisi evangelicam prædicationem, quæ ætitiæ ipsi causa fuit? Et exsultaverunt filiæ Judae. Filias Judææ sanctas animas dicit, quæ Deo per confessionem conjunctæ sunt, quæque ex- sultabant propter judicia Domini, videntes scilicet ejectos tyrannos, eos autem qui in servitute deti- nebantur in libertatem vindicatos. tio inducitur iis qui in libertatem vindicati sunt, docens ut ab omni specie mala avertantur. Custo- dit Dominus animas sanctorum suorum..Qui a ma- 1. PSALMUS David quando terra ejus 2. Nubes et caligo in circuitu ejus. Latentem ejus 5. Ignis ante ipsum præcedet. Divina enim sua 4. Illuxerunt fulgura ejus orbi terræ. Fulgura sua 5. Montes sicut cera fluxerunt a facie Domini. 7. Confundantur omnes qui adorant sculptilia. 8. Audivit et lætata est Sion. Sion est Ecclesia. 10. Qui diligitis Dominum, odite mala. Adhorta-
Παραίνεσις εἰσάγεται τοῖς τῇ ἐλευθερίᾳ λελυτρωμένοις, διδάσκουσα πᾶν εἶδος πονηρὸν ἀποστρέφεσθαι. Φυλάσσει Κύριος τὰς ψυχὰς τῶν ὁσίων αὐτοῦ. Οἱ ἀποστραφέντες τὸν πονηρὸν, ὅσιοι γεγένησθε· Τότε δὴ συμβήσεται ὑμῖν καὶ τῆς φυλακῆς τῆς παρὰ τοῦ Κυρίου τυχεῖν ἀπὸ τοῦ πονηροῦ· οὗτος γὰρ κυρίως ἁμαρτωλός. Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ. Τὸ εὐαγγελικὸν δηλονότι. Δικαίῳ δὲ, τῷδε δικαίῳ λαῷ διὰ τῆς πίστεως. Καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ εὐφροσύνη· εἰς τὸ, τοῖς εὐθέσιν, ὑποστίξαι δεῖ, ἵνα τοῖς γινομένοις εὐθέσιν ἐν τῇ καρδίᾳ ἀνατείλῃ εὐφροσύνη. Ἀπὸ κοινοῦ δὲ τὸ, ἀνατελεῖ, ληπτέον.
τῶν ἐθνῶν σημαίνει τὴν πληθύν, ἥτις καὶ σεσάλευται· τουτέστιν εἰς τὸ ὑποδέξασθαι τὸ κήρυγμα κεκίνηται. Χαρήσεται τὰ πεδία καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς· τότε ἀγαλλιάσονται πάντα τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ. Διὰ τῶν πεδίων καὶ μὴν καὶ τῶν ξύλων ἁγίας ψυχὰς εἶναι σημαίνει, αἱ ἐπὶ τῇ τοῦ κόσμου σωτηρίᾳ ἡγαλ- λιάσαντο. ΨΑΛΜΟΣ Δαυΐδ, ὅτε ἡ γῆ αὐτοῦ καθίστα ται. ια'. Υπόθεσις. Πάλιν καὶ ἐνταῦθα την σωτηρίαν τοῦ κόσμου ση- μαίνει, καὶ τῶν ἐθνῶν ἁπάντων τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν. Κύριος ἐβασίλευσεν, ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ, εὐ φρανθήτωσαν νῆσοι πολλαί. Νήσους τὰς Ἐκκλησ σίας φησὶν, ἅτε δὴ ῥιπιζομένας ὑπὸ παντὸς πνεύ- ματος, καὶ μὴν καὶ περιῤῥεομένας ταῖς περιστάσεσι ταῖς ἁλμυραῖς. Νεφέλη καὶ γνόφος κύκλῳ αὐτοῦ. Τὴν λελη- θυῖαν αὐτοῦ ἐν ἀνθρώποις κάθοδον σημαίνει, ὅτε ἐν τῇ τοῦ δούλου πέφηνε μορφῇ. Δικαιοσύνη καὶ κρίμα κατόρθωσις τοῦ θρόνου αὐτοῦ. Αὕτη γέγονε, φησί, τῆς ἀφέσεως αἰτία· τὸ κρῖναι δικαίως την κρίσιν ἡμῶν, ἣν ἔχομεν δηλαδὴ πρὸς τὰς πονηρὰς καὶ ἀν τικειμένας δυνάμεις. Πῦρ ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται. Εκαυσε γὰρ τῇ θείᾳ αὐτοῦ δυνάμει πᾶσαν πονηρὰν καὶ ἀντι- κειμένην ενέργειαν. Εφαγαν αἱ ἀστραπαὶ αὐτοῦ τῇ οἰκουμένῃ. Αστραπὰς αὐτοῦ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους εἶναι λέγει καὶ εὐαγγελιστὰς, οἱ φωτὸς δίκην ὑπέλαμψαν τὴν ὑπ' οι οὐρανόν. Τὰ ὄρη ἐτάκησαν ὡσεὶ κηρὸς ἀπὸ προσώπου Κυρίου. Ορη τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν, απ καὶ κηροῦ δίκην συνετάκησαν ἀπὸ τοῦ προειρημέ νου δηλονότι πυρός. Οπερ πήγνυσιν ὁ βοῤῥᾶς, τοῦτο τήκει ὁ νότος· διὸ καλῶς λέγει ἡ νύμφη ἐν τοῖς Ασμασι τῶν ἀσμάτων· Ἐξεγείρου, βορρᾶ, καὶ ἔρχου, νότε, διάπνευσον κῆπόν μου, καὶ ῥευσά- τωσαν ἀρώματά μου. Αἰσχυνθήτωσαν πάντες οἱ προσκυνοῦντες τοῖς γλυπτοῖς· ὁρῶντες δηλονότι οὓς πάλαι ἐνόμιζον θεοὺς κηροῦ δίκην λυομένους ὑπὸ τοῦ Κυρίου. Προσκυνή σατε αὐτῷ, πάντες ἄγγελοι αὐτοῦ. Ἐφ' οἷς κατ- ώρθωσε τῇ ὑπ᾽ οὐρανὸν, φησὶν, εὐχαριστήσατε. "Ηκουσε καὶ εὐφράνθη Σιών. Σιὼν μὲν ἡ Ἐκ κλησία. Τί δὲ ἤκουσεν, ἢ τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγμα- τος, καὶ εὐφροσύνης αὐτῇ γέγονε πρόξενον; Καὶ ἠγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. Θυγα τέρας τῆς Ἰουδαίας τὰς ὁσίας ψυχάς φησι, τὰς δι' ἐξομολογήσεως συνημμένας Θεῷ, αἱ ἠγαλλιῶντο διὰ τὰ τοῦ Θεοῦ κρίματα, ὁρῶσαι δηλονότι τοὺς τυραν νήσαντας ἐκβεβλημένους, τοὺς δὲ δουλείᾳ κατεχο- μένους εἰς ἐλευθερίαν ενηνεγμένους. Οἱ ἀγαπῶντες τὸν Κύριον, μισεῖτε πονηρά. Παραίνεσις εἰσάγεται τοῖς τῇ ἐλευθερία λελυτρωμέ νοις, διδάσκουσα πᾶν εἶδος πονηρὸν ἀποστρέφεσθαι. Φυλάσσει Κύριος τὰς ψυχὰς τῶν ὁσίων αὐτοῦ. EXPOSITIO IN PSALMUM XCVI. A id est ad recipiendam prædicationem deducta. B rs Cant. 1, 16. C D Gaudebunt campi et omnia quæ in eis sunt. Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum. Per campos et ligna, sanctas animas significat, quæ de salute mundi exsultaverunt. constituta est. XCVl. Argumentum. Hic rursum salutem mundi significat, et fidem omnium gentium in ipsum. Dominus regnavit, exsultet terra, lætentur insulæ multæ. Insulas vocat Ecclesias, utpote omni vento agitatas, et salsis asperisque ærumnarum fluctibus circumfusas. ad homines descensum significat, quando in ser- vi forma apparuit. Justitia et judicium correctio throni ejus. Hæc, inquit, remissionis causa fuit quod juste judicaverit causam nostram quam habemus videlicet adversus malignas et adversarias potesta- tes. virtute malam omnem atque adversariam opera- tionem combussit. dicit esse sanctos apostolos et evangelistas, qui lu- minis instar illuminaverunt orbem. Montes vocat adversarias potestates, quæ sicut cera fluxerunt prædicti ignis opera. Quod aquilo coagus- lat, id auster liquefacit, quamobrem pulchre spon- sa in Canticis canticorum ait: Exsurge, aquilo, et veni, auster, perfla hortum meum et fluant aromala mea 74. Videntes scilicet quos olim deos putabant instar ceræ liquefactos Domini opera. Adorate eum, omnes angeli ejus. Gratias agite, ait, de iis quæ in terra præclare gessit. Ecquid audivit, nisi evangelicam prædicationem, quæ ætitiæ ipsi causa fuit? Et exsultaverunt filiæ Judae. Filias Judææ sanctas animas dicit, quæ Deo per confessionem conjunctæ sunt, quæque ex- sultabant propter judicia Domini, videntes scilicet ejectos tyrannos, eos autem qui in servitute deti- nebantur in libertatem vindicatos. tio inducitur iis qui in libertatem vindicati sunt, docens ut ab omni specie mala avertantur. Custo- dit Dominus animas sanctorum suorum..Qui a ma- 1. PSALMUS David quando terra ejus 2. Nubes et caligo in circuitu ejus. Latentem ejus 5. Ignis ante ipsum præcedet. Divina enim sua 4. Illuxerunt fulgura ejus orbi terræ. Fulgura sua 5. Montes sicut cera fluxerunt a facie Domini. 7. Confundantur omnes qui adorant sculptilia. 8. Audivit et lætata est Sion. Sion est Ecclesia. 10. Qui diligitis Dominum, odite mala. Adhorta-
Psalm 23ΨΑΛΜΟΣ 23
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:420ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. Ζ. Ὑπόθεσις. Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τὴν προτέραν παρουσίαν τοῦ Κυρίου σημαίνει, καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν πάντων εἰς αὐτὸν πίστιν, ἣν ἐποιήσατο κατὰ τὰς ἐπηγγελμένας τοῖς πατράσιν ἐπαγγελίας. Διὰ τοῦτο τὰ ἔθνη πάντα ἀλαλάζειν ὁ λόγος προτρέπεται τὸν ἐπινίκιον, ὃν ὑπὲρ αὐτῶν πεποίηται. Ἄσατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινὸν, ὅτι θαυμαστὰ ἐποίησε. Θαυμαστὸν γὰρ ἀληθῶς τὸ καταργηθῆναι θάνατον, καὶ ἀναβιῶναι πάλιν τὸ ἀνθρώπινον γένος. Ἔσωσεν αὐτῷ ἡ δεξιὰ αὐτοῦ.
Οἱ ἀποστραφέντες τὸν πονηρὸν, ὅσιοι γεγένησθε· Τότε δὴ συμβήσεται ὑμῖν καὶ τῆς φυλακῆς τῆς παρὰ τοῦ Κυρίου τυχεῖν ἀπὸ τοῦ πονηροῦ· οὗτος γὰρ κυ ρίως ἁμαρτωλός. Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ. Τὸ εὐαγγελικόν δη- λονότι. Δικαίῳ δὲ, τῷδε δικαίῳ λαῷ διὰ τῆς πίστεως. Καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ εὐφροσύνη· εἰς τὸ, τοῖς εὐθέσιν, ὑποστίξαι δεῖ, ἵνα τοῖς γινομένοις εὐθέσιν ἐν τῇ καρδίᾳ ἀνατείλῃ εὐφροσύνη. Από κοινοῦ δὲ τὸ, ἀνατελεῖ, ληπτέον. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΖ'. Υπόθεσις. Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τὴν προτέραν παρουσίαν τοῦ Κυρίου σημαίνει, καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν πάντων εἰς αὐτὸν πίστιν, ἣν ἐποιήσατο κατὰ τὰς ἐπηγγελμέ- νας τοῖς πατράσιν ἐπαγγελίας. Διὰ τοῦτο τὰ ἔθνη πάντα ἀλαλάζειν ὁ λόγος προτρέπεται τὸν ἐπινίκιον, ὃν ὑπὲρ αὐτῶν πεποίηται. *Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, ὅτι θαυμαστὰ ἐποίησε. Θαυμαστὸν γὰρ ἀληθῶς τὸ καταργηθῆναι θάνατον, καὶ ἀναβιῶναι πάλιν τὸ ἀνθρώπινον γένος. Εσωσεν αὐτῷ ἡ δεξιὰ αὐτοῦ. Προσήγαγε γὰρ τῷ ἰδίῳ Πατρὶ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν ὁ Χριστὸς, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρός. Οὐ γὰρ ἐδεήθη ἀνθρωπίνης βοηθείας. Εγνώρισε Κύριος τὸ σωτήριον αὐτοῦ. Σωτήριον οὖσαν τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ παρουσίαν σημαίνει· κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Συμεών· "Οτι εἶδον οἱ ὀφθαλ μοί μου τὸ σωτήριόν σου. Εναντίον τῶν ἐθνῶν ἀπεκάλυψε τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Ἐκβαλὼν μὲν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου, δικαιώσας δὲ τοὺς πάλαι τυραννηθέντας ἡμᾶς. Εμνήσθη τοῦ ἐλέους αὐτοῦ. Τοῦ Ἰακώβ· καὶ γὰρ ἐν τῷ σπέρματι αὐτοῦ εὐλογηθῆναι πάντα τὰ ἔθνη ἐπηγγείλατο. Είδοσαν πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Οὐδεὶς γὰρ τό πος ἀμέτοχος τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ. Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρα. Κιθάρα, τὴν τοῦ σώματος πρὸς τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν φησί. Σάλο πιγξιν ἐλαταῖς, καὶ φωνῇ σάλπιγγος κερατίνης, Τὸ πεπυρωμένον καὶ ἐκτεταμένον τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος διὰ τῶν ἐλατῶν σαλπίγγων σημαίνει· διὰ δὲ τῶν κερατίνων τὸ βασιλικόν, καθὸ τῷ πέρατι ἐχρίοντο οἱ βασιλεῖς. Οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐν κερα- τίνῃ τῆς βασιλείας τὴν ἐκφώνησιν ἐποιοῦντο. Σαλευθήτω ή θάλασσα καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. Θάλασσαν τὸν βίον τὸν παρόντα σημαίνει, διὰ τὸ ἁλμυρὸν τῶν ἐν αὐτῷ φροντίδων. Κεκίνηται οὖν ἐκ τῆς προτέρας στάσεως, τουτέστι τῆς εἰδωλολα τρείας. Ποταμοὶ κροτήσουσι χειρὶ ἐπὶ τὸ αὐτό. Ποτα- μοὺς τοὺς ἁγίους εἶναί φησι μυσταγωγούς, ὧν καὶ τὸ σπουδαῖον τοῦ κηρύγματος διὰ τοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ κρο- τεῖν σημαίνει. Τὰ ὄρη ἀγαλλιάσονται, ὅτι ἤκει κρῖναι τὴν γῆν. Αἱ ἀγγελικαί δηλονότι δυνάμεις. Χαρὰ γὰρ γίνεται ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦν.. S. ATHANASII OPP. PARS II. EXEGETICA. - ligno aversi estis, sancti effecti estis. Tunc enim A continget vobis ut Dominus vos custodiat a mali- gno, qui proprie peccator est. sto autem, huic populo scilicet qui per fdem justus est. Et rectis corde lætitia; in hæc verba rectis in- terpungendum, ita ut iis qui recti fuerint in corde Griatur laetitia. In communi autem illud, orta est, accipiendum. PSALMUS ipsi David. XCVII. Argumentum. Hic quoque psalmus priorem Domini adventum si- gnificat, et fidem omnium gentium erga illum, quam dedit eis ut patribus suis pollicitus fuerat. Ea de causa hic concitantur gentes, ut cum jubi- latione victoriæ carmen canant, quod eorum causa editum fuit. lia fecit. Mirabile prorsus est quod mors destructa sit, et quod humanum genus revixerit. Salvavit sibi dextera ejus. Mundum enim Patri obtulit Christus, qui est dextera Patris. Non enim humano egebat auxilio. lem ejus adventum salutarem scilicet significat. Juxta illud dictum a Simeone: Quia viderunt oculi mei salutare tuum ". In conspectu gentium revela- vit justitiam suam. Ejecto scilicet hujus sæculi principe, nobis autem qui olim sub tyrannide era- mus justificatis. Promisit enim ei futurum esse ut omnes gentes in semine ejus benedicerentur. Viderunt omnes ter- mini terræ salutare Dei nostri. Nullum enim re- guum non particeps est regni Christi. 5, 6. Psallile Deo nostro in cithara. Citharam di- cit harmoniam et consensum animæ cum corpore. In tubis ductilibus et voce tubæ corneæ. Ardens at- que vehemens studium, evangelicæ prædicationis per tubas ductiles significat; per corneam autem regiam dignitatem, quia ex cornu ungebant reges. Neque id tantum, sed quia coruea regni proclama- tionem faciebant. B C præsentem vitam, ob salsedinem et molestiamı sol- licitudinum ejus. Mota itaque est a priori statu, id est ab idololatria. cit sanctos mysteriorum initiatores, quorum præ- dicandi studium indicat eo quod plaudant simul. Montes exsultabunt a conspectu Domini, quoniam venit judicare terram. Angelicæ nimirum virtutes. Nam gaudium est super une peccatore poeniten- Liam agente ". * Luc. 1, 30. Lrc. xv, 7. 11. Lux orta est justo. Evangelica videlicet. Ju- 1. Cantate Domino canticum novum, quia mirabi- 2. Notum fecit Dominus salutare suum. Carna- 3. Recordatus est misericordie suæ. Erga Jacob. 7. Moveatur mare et plenitudo ejus. Mare vocat D 8. Flumina plaudent manu simul. Flumina di-
Προσήγαγε γὰρ τῷ ἰδίῳ Πατρὶ τὴν ὑπ’ οὐρανὸν ὁ Χριστὸς, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρός. Οὐ γὰρ ἐδεήθη ἀνθρωπίνης βοηθείας. Ἐγνώρισε Κύριος τὸ σωτήριον αὐτοῦ. Σωτήριον οὖσαν τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ παρουσίαν σημαίνει· κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Συμεών· Ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου. Ἐναντίον τῶν ἐθνῶν ἀπεκάλυψε τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Ἐκβαλὼν μὲν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου, δικαιώσας δὲ τοὺς πάλαι τυραννηθέντας ἡμᾶς. Ἐμνήσθη τοῦ ἐλέους αὐτοῦ. Τοῦ Ἰακώβ· καὶ γὰρ ἐν τῷ σπέρματι αὐτοῦ εὐλογηθῆναι πάντα τὰ ἔθνη ἐπηγγείλατο. Εἴδοσαν πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Οὐδεὶς γὰρ τόπος ἀμέτοχος τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ. Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρᾳ. Κιθάραν τὴν τοῦ σώματος πρὸς τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν φησί. Σάλπιγξιν ἐλαταῖς, καὶ φωνῇ σάλπιγγος κερατίνης, Τὸ πεπυρωμένον καὶ ἐκτεταμένον τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος διὰ τῶν ἐλατῶν σαλπίγγων σημαίνει· διὰ δὲ τῶν κερατίνων τὸ βασιλικὸν, καθὸ τῷ κέρατι ἐχρίοντο οἱ βασιλεῖς. Οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐν κερατίνῃ τῆς βασιλείας τὴν ἐκφώνησιν ἐποιοῦντο. Σαλευθήτω ἡ θάλασσα καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς.
Οἱ ἀποστραφέντες τὸν πονηρὸν, ὅσιοι γεγένησθε· Τότε δὴ συμβήσεται ὑμῖν καὶ τῆς φυλακῆς τῆς παρὰ τοῦ Κυρίου τυχεῖν ἀπὸ τοῦ πονηροῦ· οὗτος γὰρ κυ ρίως ἁμαρτωλός. Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ. Τὸ εὐαγγελικόν δη- λονότι. Δικαίῳ δὲ, τῷδε δικαίῳ λαῷ διὰ τῆς πίστεως. Καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ εὐφροσύνη· εἰς τὸ, τοῖς εὐθέσιν, ὑποστίξαι δεῖ, ἵνα τοῖς γινομένοις εὐθέσιν ἐν τῇ καρδίᾳ ἀνατείλῃ εὐφροσύνη. Από κοινοῦ δὲ τὸ, ἀνατελεῖ, ληπτέον. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΖ'. Υπόθεσις. Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τὴν προτέραν παρουσίαν τοῦ Κυρίου σημαίνει, καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν πάντων εἰς αὐτὸν πίστιν, ἣν ἐποιήσατο κατὰ τὰς ἐπηγγελμέ- νας τοῖς πατράσιν ἐπαγγελίας. Διὰ τοῦτο τὰ ἔθνη πάντα ἀλαλάζειν ὁ λόγος προτρέπεται τὸν ἐπινίκιον, ὃν ὑπὲρ αὐτῶν πεποίηται. *Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, ὅτι θαυμαστὰ ἐποίησε. Θαυμαστὸν γὰρ ἀληθῶς τὸ καταργηθῆναι θάνατον, καὶ ἀναβιῶναι πάλιν τὸ ἀνθρώπινον γένος. Εσωσεν αὐτῷ ἡ δεξιὰ αὐτοῦ. Προσήγαγε γὰρ τῷ ἰδίῳ Πατρὶ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν ὁ Χριστὸς, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρός. Οὐ γὰρ ἐδεήθη ἀνθρωπίνης βοηθείας. Εγνώρισε Κύριος τὸ σωτήριον αὐτοῦ. Σωτήριον οὖσαν τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ παρουσίαν σημαίνει· κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Συμεών· "Οτι εἶδον οἱ ὀφθαλ μοί μου τὸ σωτήριόν σου. Εναντίον τῶν ἐθνῶν ἀπεκάλυψε τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Ἐκβαλὼν μὲν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου, δικαιώσας δὲ τοὺς πάλαι τυραννηθέντας ἡμᾶς. Εμνήσθη τοῦ ἐλέους αὐτοῦ. Τοῦ Ἰακώβ· καὶ γὰρ ἐν τῷ σπέρματι αὐτοῦ εὐλογηθῆναι πάντα τὰ ἔθνη ἐπηγγείλατο. Είδοσαν πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Οὐδεὶς γὰρ τό πος ἀμέτοχος τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ. Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρα. Κιθάρα, τὴν τοῦ σώματος πρὸς τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν φησί. Σάλο πιγξιν ἐλαταῖς, καὶ φωνῇ σάλπιγγος κερατίνης, Τὸ πεπυρωμένον καὶ ἐκτεταμένον τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος διὰ τῶν ἐλατῶν σαλπίγγων σημαίνει· διὰ δὲ τῶν κερατίνων τὸ βασιλικόν, καθὸ τῷ πέρατι ἐχρίοντο οἱ βασιλεῖς. Οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐν κερα- τίνῃ τῆς βασιλείας τὴν ἐκφώνησιν ἐποιοῦντο. Σαλευθήτω ή θάλασσα καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. Θάλασσαν τὸν βίον τὸν παρόντα σημαίνει, διὰ τὸ ἁλμυρὸν τῶν ἐν αὐτῷ φροντίδων. Κεκίνηται οὖν ἐκ τῆς προτέρας στάσεως, τουτέστι τῆς εἰδωλολα τρείας. Ποταμοὶ κροτήσουσι χειρὶ ἐπὶ τὸ αὐτό. Ποτα- μοὺς τοὺς ἁγίους εἶναί φησι μυσταγωγούς, ὧν καὶ τὸ σπουδαῖον τοῦ κηρύγματος διὰ τοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ κρο- τεῖν σημαίνει. Τὰ ὄρη ἀγαλλιάσονται, ὅτι ἤκει κρῖναι τὴν γῆν. Αἱ ἀγγελικαί δηλονότι δυνάμεις. Χαρὰ γὰρ γίνεται ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦν.. S. ATHANASII OPP. PARS II. EXEGETICA. - ligno aversi estis, sancti effecti estis. Tunc enim A continget vobis ut Dominus vos custodiat a mali- gno, qui proprie peccator est. sto autem, huic populo scilicet qui per fdem justus est. Et rectis corde lætitia; in hæc verba rectis in- terpungendum, ita ut iis qui recti fuerint in corde Griatur laetitia. In communi autem illud, orta est, accipiendum. PSALMUS ipsi David. XCVII. Argumentum. Hic quoque psalmus priorem Domini adventum si- gnificat, et fidem omnium gentium erga illum, quam dedit eis ut patribus suis pollicitus fuerat. Ea de causa hic concitantur gentes, ut cum jubi- latione victoriæ carmen canant, quod eorum causa editum fuit. lia fecit. Mirabile prorsus est quod mors destructa sit, et quod humanum genus revixerit. Salvavit sibi dextera ejus. Mundum enim Patri obtulit Christus, qui est dextera Patris. Non enim humano egebat auxilio. lem ejus adventum salutarem scilicet significat. Juxta illud dictum a Simeone: Quia viderunt oculi mei salutare tuum ". In conspectu gentium revela- vit justitiam suam. Ejecto scilicet hujus sæculi principe, nobis autem qui olim sub tyrannide era- mus justificatis. Promisit enim ei futurum esse ut omnes gentes in semine ejus benedicerentur. Viderunt omnes ter- mini terræ salutare Dei nostri. Nullum enim re- guum non particeps est regni Christi. 5, 6. Psallile Deo nostro in cithara. Citharam di- cit harmoniam et consensum animæ cum corpore. In tubis ductilibus et voce tubæ corneæ. Ardens at- que vehemens studium, evangelicæ prædicationis per tubas ductiles significat; per corneam autem regiam dignitatem, quia ex cornu ungebant reges. Neque id tantum, sed quia coruea regni proclama- tionem faciebant. B C præsentem vitam, ob salsedinem et molestiamı sol- licitudinum ejus. Mota itaque est a priori statu, id est ab idololatria. cit sanctos mysteriorum initiatores, quorum præ- dicandi studium indicat eo quod plaudant simul. Montes exsultabunt a conspectu Domini, quoniam venit judicare terram. Angelicæ nimirum virtutes. Nam gaudium est super une peccatore poeniten- Liam agente ". * Luc. 1, 30. Lrc. xv, 7. 11. Lux orta est justo. Evangelica videlicet. Ju- 1. Cantate Domino canticum novum, quia mirabi- 2. Notum fecit Dominus salutare suum. Carna- 3. Recordatus est misericordie suæ. Erga Jacob. 7. Moveatur mare et plenitudo ejus. Mare vocat D 8. Flumina plaudent manu simul. Flumina di-
Θάλασσαν τὸν βίον τὸν παρόντα σημαίνει, διὰ τὸ ἁλμυρὸν τῶν ἐν αὐτῷ φροντίδων. Κεκίνηται οὖν ἐκ τῆς προτέρας στάσεως, τουτέστι τῆς εἰδωλολατρείας. Ποταμοὶ κροτήσουσι χειρὶ ἐπὶ τὸ αὐτό. Ποταμοὺς τοὺς ἁγίους εἶναί φησι μυσταγωγοὺς, ὧν καὶ τὸ σπουδαῖον τοῦ κηρύγματος διὰ τοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ κροτεῖν σημαίνει. Τὰ ὄρη ἀγαλλιάσονται, ὅτι ἤκει κρῖναι τὴν γῆν. Αἱ ἀγγελικαὶ δηλονότι δυνάμεις. Χαρὰ γὰρ γίνεται ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι.
Οἱ ἀποστραφέντες τὸν πονηρὸν, ὅσιοι γεγένησθε· Τότε δὴ συμβήσεται ὑμῖν καὶ τῆς φυλακῆς τῆς παρὰ τοῦ Κυρίου τυχεῖν ἀπὸ τοῦ πονηροῦ· οὗτος γὰρ κυ ρίως ἁμαρτωλός. Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ. Τὸ εὐαγγελικόν δη- λονότι. Δικαίῳ δὲ, τῷδε δικαίῳ λαῷ διὰ τῆς πίστεως. Καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ εὐφροσύνη· εἰς τὸ, τοῖς εὐθέσιν, ὑποστίξαι δεῖ, ἵνα τοῖς γινομένοις εὐθέσιν ἐν τῇ καρδίᾳ ἀνατείλῃ εὐφροσύνη. Από κοινοῦ δὲ τὸ, ἀνατελεῖ, ληπτέον. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυΐδ. ΙΖ'. Υπόθεσις. Καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς τὴν προτέραν παρουσίαν τοῦ Κυρίου σημαίνει, καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν πάντων εἰς αὐτὸν πίστιν, ἣν ἐποιήσατο κατὰ τὰς ἐπηγγελμέ- νας τοῖς πατράσιν ἐπαγγελίας. Διὰ τοῦτο τὰ ἔθνη πάντα ἀλαλάζειν ὁ λόγος προτρέπεται τὸν ἐπινίκιον, ὃν ὑπὲρ αὐτῶν πεποίηται. *Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν, ὅτι θαυμαστὰ ἐποίησε. Θαυμαστὸν γὰρ ἀληθῶς τὸ καταργηθῆναι θάνατον, καὶ ἀναβιῶναι πάλιν τὸ ἀνθρώπινον γένος. Εσωσεν αὐτῷ ἡ δεξιὰ αὐτοῦ. Προσήγαγε γὰρ τῷ ἰδίῳ Πατρὶ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν ὁ Χριστὸς, ὅς ἐστι δεξιὰ τοῦ Πατρός. Οὐ γὰρ ἐδεήθη ἀνθρωπίνης βοηθείας. Εγνώρισε Κύριος τὸ σωτήριον αὐτοῦ. Σωτήριον οὖσαν τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ παρουσίαν σημαίνει· κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Συμεών· "Οτι εἶδον οἱ ὀφθαλ μοί μου τὸ σωτήριόν σου. Εναντίον τῶν ἐθνῶν ἀπεκάλυψε τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. Ἐκβαλὼν μὲν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου, δικαιώσας δὲ τοὺς πάλαι τυραννηθέντας ἡμᾶς. Εμνήσθη τοῦ ἐλέους αὐτοῦ. Τοῦ Ἰακώβ· καὶ γὰρ ἐν τῷ σπέρματι αὐτοῦ εὐλογηθῆναι πάντα τὰ ἔθνη ἐπηγγείλατο. Είδοσαν πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Οὐδεὶς γὰρ τό πος ἀμέτοχος τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ. Ψάλατε τῷ Θεῷ ἡμῶν ἐν κιθάρα. Κιθάρα, τὴν τοῦ σώματος πρὸς τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν φησί. Σάλο πιγξιν ἐλαταῖς, καὶ φωνῇ σάλπιγγος κερατίνης, Τὸ πεπυρωμένον καὶ ἐκτεταμένον τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος διὰ τῶν ἐλατῶν σαλπίγγων σημαίνει· διὰ δὲ τῶν κερατίνων τὸ βασιλικόν, καθὸ τῷ πέρατι ἐχρίοντο οἱ βασιλεῖς. Οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐν κερα- τίνῃ τῆς βασιλείας τὴν ἐκφώνησιν ἐποιοῦντο. Σαλευθήτω ή θάλασσα καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. Θάλασσαν τὸν βίον τὸν παρόντα σημαίνει, διὰ τὸ ἁλμυρὸν τῶν ἐν αὐτῷ φροντίδων. Κεκίνηται οὖν ἐκ τῆς προτέρας στάσεως, τουτέστι τῆς εἰδωλολα τρείας. Ποταμοὶ κροτήσουσι χειρὶ ἐπὶ τὸ αὐτό. Ποτα- μοὺς τοὺς ἁγίους εἶναί φησι μυσταγωγούς, ὧν καὶ τὸ σπουδαῖον τοῦ κηρύγματος διὰ τοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ κρο- τεῖν σημαίνει. Τὰ ὄρη ἀγαλλιάσονται, ὅτι ἤκει κρῖναι τὴν γῆν. Αἱ ἀγγελικαί δηλονότι δυνάμεις. Χαρὰ γὰρ γίνεται ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦν.. S. ATHANASII OPP. PARS II. EXEGETICA. - ligno aversi estis, sancti effecti estis. Tunc enim A continget vobis ut Dominus vos custodiat a mali- gno, qui proprie peccator est. sto autem, huic populo scilicet qui per fdem justus est. Et rectis corde lætitia; in hæc verba rectis in- terpungendum, ita ut iis qui recti fuerint in corde Griatur laetitia. In communi autem illud, orta est, accipiendum. PSALMUS ipsi David. XCVII. Argumentum. Hic quoque psalmus priorem Domini adventum si- gnificat, et fidem omnium gentium erga illum, quam dedit eis ut patribus suis pollicitus fuerat. Ea de causa hic concitantur gentes, ut cum jubi- latione victoriæ carmen canant, quod eorum causa editum fuit. lia fecit. Mirabile prorsus est quod mors destructa sit, et quod humanum genus revixerit. Salvavit sibi dextera ejus. Mundum enim Patri obtulit Christus, qui est dextera Patris. Non enim humano egebat auxilio. lem ejus adventum salutarem scilicet significat. Juxta illud dictum a Simeone: Quia viderunt oculi mei salutare tuum ". In conspectu gentium revela- vit justitiam suam. Ejecto scilicet hujus sæculi principe, nobis autem qui olim sub tyrannide era- mus justificatis. Promisit enim ei futurum esse ut omnes gentes in semine ejus benedicerentur. Viderunt omnes ter- mini terræ salutare Dei nostri. Nullum enim re- guum non particeps est regni Christi. 5, 6. Psallile Deo nostro in cithara. Citharam di- cit harmoniam et consensum animæ cum corpore. In tubis ductilibus et voce tubæ corneæ. Ardens at- que vehemens studium, evangelicæ prædicationis per tubas ductiles significat; per corneam autem regiam dignitatem, quia ex cornu ungebant reges. Neque id tantum, sed quia coruea regni proclama- tionem faciebant. B C præsentem vitam, ob salsedinem et molestiamı sol- licitudinum ejus. Mota itaque est a priori statu, id est ab idololatria. cit sanctos mysteriorum initiatores, quorum præ- dicandi studium indicat eo quod plaudant simul. Montes exsultabunt a conspectu Domini, quoniam venit judicare terram. Angelicæ nimirum virtutes. Nam gaudium est super une peccatore poeniten- Liam agente ". * Luc. 1, 30. Lrc. xv, 7. 11. Lux orta est justo. Evangelica videlicet. Ju- 1. Cantate Domino canticum novum, quia mirabi- 2. Notum fecit Dominus salutare suum. Carna- 3. Recordatus est misericordie suæ. Erga Jacob. 7. Moveatur mare et plenitudo ejus. Mare vocat D 8. Flumina plaudent manu simul. Flumina di-
Psalm 24ΨΑΛΜΟΣ 24
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:421ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. Η. Ὑπόθεσις. Καὶ οὗτος τὴν Χριστοῦ βασιλείαν σημαίνει καὶ τὴν τῶν ἀρχιερέων αὐθάδειαν. Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, ὀργιζέσθωσαν λαοί. Ὁ Χριστός ἐστιν οὗ τὴν βασιλείαν οὐ παραδέχονται Ἰουδαῖοι ὀργιζόμενοι. Ὁ καθήμενος ἐπὶ τῶν χερουβὶμ, σαλευθήτω ἡ γῆ. Αὐτὸς γὰρ οὗτος ὁ βασιλεύσων ἐπ’ ἐσχάτων τῶν χρόνων τῶν ἐπὶ τῆς γῆς ἐστιν, ὁ καὶ τοῖς χερουβὶμ ἐποχούμενος, ὑφ’ οὗ καὶ ἐσαλεύθη ἡ γῆ. Φησὶν οὖν· Σὺ εἶ ἐπὶ τῶν χερουβὶμ, ὁ καὶ τὴν ἐπὶ κακῷ στάσιν μετακινήσας τῆς γῆς, γεγονὼς καθ’ ἡμᾶς. Στάσιν οὖν λέγει τὴν τῆς εἰδωλολατρείας. Κύριος ἐν Σιὼν μέγας. Σιών ἐστιν ἡ Ἐκκλησία, ἐν ᾗ δοξάζεται καὶ ὑψοῦται Χριστὸς, κατὰ τὸ εἰρημένον·
Α Β - ΨΑΛΜΟΣ εἰς ἐξομολόγησιν. ιθ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τοῖς ἤδη προσελθοῦσι τῇ πίστει παραίνεσιν εἰσφέρει, ὑπὲρ τοῦ ἀναφέρειν ὑπὲρ τῶν ἤδη γεγενημένων εὐχαριστίας. Η γὰρ ἐξομολόγη σις ἐν τούτῳ τὴν μετ' αινέσεως εὐχαριστίαν ση μαίνει. ᾿Αλαλάξατε τῷ Θεῷ, πᾶσα ἡ γῆ. Τὸν ἐπινίκιον τοὺς λελυτρωμένους ᾄδειν παρακελεύεται. Ησαν δὲ οἱ λελυτρωμένοι ἅπαν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος. Γῆν γὰρ τοὺς κατοικοῦντας τὴν γῆν καλεῖ. Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν εὐφροσύνῃ. Ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων δου λεία φόβον φθοροποιὸν ἐμποιεῖ, ἡ δὲ τοῦ Κυρίου δου λεία φόβον ἁγνὸν, ἐξ οὗ γίνεται τῇ ψυχῇ εὐφροσύνη. Εισέλθετε ἐνώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγαλλιάσει. Ὁ ήδη τοῦ ἀλαλαγμοῦ τὴν εἰς νοῦν δεξάμενος εὐφροσύνην, οὗτος ὥσπερ ἐνώπιον ἱστάμενος τοῦ Χριστοῦ χαρί χαίρει, καὶ τοῦτό ἐστιν ἀγαλλίασις. Γνῶτε ἔτι Κύριος αὐτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν. Οὗτος, φησὶν, ὁ Κύριος ὁ τῷ ἰδίῳ αἵματι πᾶσαν λυτρωσάμενος τὴν γῆν, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ τοῦ ἡμε τέρου ποιήματος δημιουργός. Οὐ γὰρ αὐτομάτως συν- έστημεν, ἀλλὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ ἔργον ἐσμέν. Διδ καὶ λαὸς αὐτοῦ καὶ πρόβατα αὐτοῦ τυγχάνομεν· ὡς εἶναι μὲν ὁ λαὸς λογικώτερος, πρόβατα δὲ οἱ τὴν αλογωτέραν τάξιν ἐπέχοντες, καὶ μὴ ἐν πείρᾳ τῶν θείων ὄντες λογίων, κατὰ τὸ εἰρημένον· Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός. ῾Ημεῖς δὲ λαὺς αὐτοῦ, καὶ πρόβατα νομῆς αὐτοῦ. ῎Αλλοι μὲν ὡς λαὸς αὐτοῦ, οἱ κρείττους· οἱ Ο δὲ ὡς πρόβατα νομῆς αὐτοῦ, οἱ ὑποβεβηκότες. Πλην ἀλλὰ, πάντων Θεὸς ὢν καὶ ποιητής, πάντας καλεί καὶ ἐξοικειοῦται. Ανθρώπους γὰρ καὶ κτήνη σώζει Θεός· τοὺς μὲν ὡς λαὸν αὐτοῦ, τὰ δὲ ὡς πρόβατα νομῆς αὐτοῦ. Εἰσέλθετε εἰς τὰς πύλας αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει. Πύλας τοῦ Κυρίου τὴν ἐπὶ γῆς Ἐκ κλησίαν φησὶν, ἐν ᾗ ἐξομολογεῖσθαι δεῖ, ἅτε προ- τερον ἐξαγγέλλοντες τὰ ἁμαρτήματα, τάς τε εἰς ἡμᾶς γενομένας ἀφηγεῖσθαι εὐεργεσίας. Τῷ Δαυίδ. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὸν τέλειον ἡμῖν διαγράφει, τὸν κατὰ Θεὸν πολιτευόμενον, διδάσκων ἡμᾶς ποίαν δεῖ πολιτείαν ἐπιτηδεύειν τοὺς ἐπιθυμοῦντας τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἐπιτυχεῖν. Ἔλεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Ταῦτα, φησίν, ἐπὶ στόματος φέρων διαπαντὸς ἃ οἶδι εἰς ἡμᾶς κατορθωθέντα, δοθήσεται κρίσις, τουτέστιν ἡ δικαιοκρισία. Εδικαίωσε γὰρ ἐκ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν τὴν δίκην ἡμῶν. Ψαλῶ καὶ συνήσω ἐν ὁδῷ ἀμώμῳ. Τό, ψαλῶ τὸν ὕμνον, φησὶν, ὡσεὶ λέγοι σαφέστερον· Ὑμνῶν οὐ παύσομαι καὶ τὴν ἐμὴν ὁδὸν παρασκευάζων ἄμωμον, τὴν σὴν, ὦ Δέσποτα, παρουσίαν προσδοκῶν. Δεῖ γὰρ ηὐτρεπισμένους ἡμᾶς εἶναι πρὸς τὴν τοῦ Κυρίου ἄφιξιν. Τοσαύτην γὰρ ὁ θαυμαζόμενος οὖ- τος ἀνὴρ ἐκτήσατο καθαρότητα, ὡς μετὰ παῤῥησίας S. ATHANASII OPP. PARS III. Argumen!..m. In hoc psalmo eos qui jam accesserant ad fidem ad- hortatio alloquitur, ut gratiarum actiones de iis quæ gesla sunt offerant. Confessio enim hoc in loco, gratiarum actionem cum laude conjunctam significat. cloriæ carmen canere. Redempti quippe erant omnes homines. Terram autem vocat habitantes in ea. Servite Domino in lætitia. Hominum servitus noxium timorem efficit, Domini autem servitus timorem caŭtum, ex quo animæ oboritur lætitia. Introite in conspectu ejus in exsultatione. Qui jam jubilationis lætitiam mente percepit, hic quasi stans in con- spectu Christi gaudio gaudet, et hoc est exsultatio. Hic Dominus, inquit, qui proprio sanguine totam redemit terram, ipse est nostræ facturæ opifex. Non enim ex nobis ipsis exstitimus, sed opus manuum ejus sumus. Quapropter et populus ejus et oves ejus sumus, ita ut ille quidem populus sit, qui rationa- bilior est; ores autem, qui in ordine irrationabilio- rum consistunt, neque experimentum quodpiam divini eloquii habent, juxta dictum illud : Erravi sicut oris quæ periit ªº. Alii sunt ut populus ejus, qui scilicet præstantiores sunt; alii ut oves pascuæ ejus, qui in inferiore gra- du incedunt. Cæterum, cum omnium Deus et factor sit, Gmnes vocat et proprios sibi efficit. Nam homi- nes et jumenta salvat Dominus"; illos quidem ut populum suum, hos vero ut oves pascuæ suæ. In- troite portas ejus in confessione. Portas Domini Ec- clesiam quæ in terra est vocat, in qua confiteri oportet, ac denuntiatis antea peccatis, beneficia nobis collata enarrare. Ipsi David. PSALMUS C. Argumentum. In hoc psalmo perfectum nobis hominem describit, qui secundum Deum vitam instituit, docetque nos quod vitæ genus amplecti debeant ii, qui regnum cœlorum adipisci exoptant. Cum ea quæ scio te nobis contulisse beneficia sem- per in ore feram, dabitur judicium, et sane judicium justum. Justificavit enim causam nostram adver- sus inimicos nostros. 2, 3. Psallam et intelligam in via immaculata. Psallam, inquit, hymnum, ac si diceret apertius : Non finem faciam hymnos canendi, et viam meam semper immaculatam conservabo, tuum, o Domi- ne, adventum exspectans. Oportet enim paratos nos esse ad Domini accessum. Tantam autem hic vir mirabilis puritatem obtinebat ut cum fiducia cla- * Psal. CXVII, 176. Psal. XAAV, 8. EXEGETICA. D 1. PSALMUS in confessionem. XCIX. 2. Jubilate Deo, omnis terra. Redemptos jubet vi- 3. Scitote quoniam Dominus ipse est Deus noster. 4. Nos autem populus ejus et oves pascuæ ejus. 1. Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.
Ὑψώσω σε, ὁ Θεός μου, ὁ βασιλεύς μου. Ἐξομολογησάσθωσαν τῷ ὀνόματί σου τῷ μεγάλῳ. Μέγα αὐτοῦ τὸ ὄνομα τὸ, Ἰησοῦς, καθὸ καὶ σωτηρία λαοῦ ἑρμηνεύεται. Μέγα πάλιν τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ᾧ μέλλει κάμψαι πᾶν γόνυ, καὶ πᾶσα ἐξομολογήσεται γλῶσσα, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. Ὅτι φοβερὸν καὶ ἅγιόν ἐστι. Φοβερὸν μὲν κατὰ τῶν ὀργιζομένων λαῶν καὶ μὴ προσδεχομένων αὐτοῦ τὴν βασιλείαν· ἅγιον δὲ τοῖς πιστεύουσιν εἰς αὐτόν. Καὶ τιμὴ βασιλέως κρίσιν ἀγαπᾷ. Ἐπειδὴ ἡ τιμὴ ἤτοι ἡ δόξα τοῦ βασιλέως ἀγαπᾷ τὴν δικαιοσύνην, ἥτις διὰ τῆς κρίσεως ἑρμηνεύεται· τούτου χάριν τοῖς μὲν ἀπειθήσασι τὸ πρόσταγμα αὐτοῦ φοβερὸν, τοῖς δὲ ὑπακούουσιν ἅγιον. Σὺ ἡτοίμασας εὐθύτητας. Ἐν δικαιοσύνῃ γὰρ μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην. Ὑψοῦτε Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν. Ὁ ὑψηλὸς ὡς Θεὸς καὶ ὑπὸ πόδας ἔχων πᾶσαν τὴν κτίσιν γέγονεν ἀτρέπτως ἄνθρωπος. Τοῦτον οὖν, φησὶ, τὸν γενόμενον ἀτρέπτως ἄνθρωπον ὑψοῦτε, προσκυνοῦντες αὐτὸν μιᾷ προσκυνήσει μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός. Μωϋσῆς καὶ Ἀαρὼν ἐν τοῖς ἱερεῦσιν αὐτοῦ. Οὗτος, φησὶν, ὁ νῦν, καθὸ πέφυκεν ἄνθρωπος. βασιλεύσας τῶν ἐπὶ γῆς ἦν·
Α Β - ΨΑΛΜΟΣ εἰς ἐξομολόγησιν. ιθ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τοῖς ἤδη προσελθοῦσι τῇ πίστει παραίνεσιν εἰσφέρει, ὑπὲρ τοῦ ἀναφέρειν ὑπὲρ τῶν ἤδη γεγενημένων εὐχαριστίας. Η γὰρ ἐξομολόγη σις ἐν τούτῳ τὴν μετ' αινέσεως εὐχαριστίαν ση μαίνει. ᾿Αλαλάξατε τῷ Θεῷ, πᾶσα ἡ γῆ. Τὸν ἐπινίκιον τοὺς λελυτρωμένους ᾄδειν παρακελεύεται. Ησαν δὲ οἱ λελυτρωμένοι ἅπαν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος. Γῆν γὰρ τοὺς κατοικοῦντας τὴν γῆν καλεῖ. Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν εὐφροσύνῃ. Ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων δου λεία φόβον φθοροποιὸν ἐμποιεῖ, ἡ δὲ τοῦ Κυρίου δου λεία φόβον ἁγνὸν, ἐξ οὗ γίνεται τῇ ψυχῇ εὐφροσύνη. Εισέλθετε ἐνώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγαλλιάσει. Ὁ ήδη τοῦ ἀλαλαγμοῦ τὴν εἰς νοῦν δεξάμενος εὐφροσύνην, οὗτος ὥσπερ ἐνώπιον ἱστάμενος τοῦ Χριστοῦ χαρί χαίρει, καὶ τοῦτό ἐστιν ἀγαλλίασις. Γνῶτε ἔτι Κύριος αὐτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν. Οὗτος, φησὶν, ὁ Κύριος ὁ τῷ ἰδίῳ αἵματι πᾶσαν λυτρωσάμενος τὴν γῆν, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ τοῦ ἡμε τέρου ποιήματος δημιουργός. Οὐ γὰρ αὐτομάτως συν- έστημεν, ἀλλὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ ἔργον ἐσμέν. Διδ καὶ λαὸς αὐτοῦ καὶ πρόβατα αὐτοῦ τυγχάνομεν· ὡς εἶναι μὲν ὁ λαὸς λογικώτερος, πρόβατα δὲ οἱ τὴν αλογωτέραν τάξιν ἐπέχοντες, καὶ μὴ ἐν πείρᾳ τῶν θείων ὄντες λογίων, κατὰ τὸ εἰρημένον· Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός. ῾Ημεῖς δὲ λαὺς αὐτοῦ, καὶ πρόβατα νομῆς αὐτοῦ. ῎Αλλοι μὲν ὡς λαὸς αὐτοῦ, οἱ κρείττους· οἱ Ο δὲ ὡς πρόβατα νομῆς αὐτοῦ, οἱ ὑποβεβηκότες. Πλην ἀλλὰ, πάντων Θεὸς ὢν καὶ ποιητής, πάντας καλεί καὶ ἐξοικειοῦται. Ανθρώπους γὰρ καὶ κτήνη σώζει Θεός· τοὺς μὲν ὡς λαὸν αὐτοῦ, τὰ δὲ ὡς πρόβατα νομῆς αὐτοῦ. Εἰσέλθετε εἰς τὰς πύλας αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει. Πύλας τοῦ Κυρίου τὴν ἐπὶ γῆς Ἐκ κλησίαν φησὶν, ἐν ᾗ ἐξομολογεῖσθαι δεῖ, ἅτε προ- τερον ἐξαγγέλλοντες τὰ ἁμαρτήματα, τάς τε εἰς ἡμᾶς γενομένας ἀφηγεῖσθαι εὐεργεσίας. Τῷ Δαυίδ. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὸν τέλειον ἡμῖν διαγράφει, τὸν κατὰ Θεὸν πολιτευόμενον, διδάσκων ἡμᾶς ποίαν δεῖ πολιτείαν ἐπιτηδεύειν τοὺς ἐπιθυμοῦντας τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἐπιτυχεῖν. Ἔλεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Ταῦτα, φησίν, ἐπὶ στόματος φέρων διαπαντὸς ἃ οἶδι εἰς ἡμᾶς κατορθωθέντα, δοθήσεται κρίσις, τουτέστιν ἡ δικαιοκρισία. Εδικαίωσε γὰρ ἐκ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν τὴν δίκην ἡμῶν. Ψαλῶ καὶ συνήσω ἐν ὁδῷ ἀμώμῳ. Τό, ψαλῶ τὸν ὕμνον, φησὶν, ὡσεὶ λέγοι σαφέστερον· Ὑμνῶν οὐ παύσομαι καὶ τὴν ἐμὴν ὁδὸν παρασκευάζων ἄμωμον, τὴν σὴν, ὦ Δέσποτα, παρουσίαν προσδοκῶν. Δεῖ γὰρ ηὐτρεπισμένους ἡμᾶς εἶναι πρὸς τὴν τοῦ Κυρίου ἄφιξιν. Τοσαύτην γὰρ ὁ θαυμαζόμενος οὖ- τος ἀνὴρ ἐκτήσατο καθαρότητα, ὡς μετὰ παῤῥησίας S. ATHANASII OPP. PARS III. Argumen!..m. In hoc psalmo eos qui jam accesserant ad fidem ad- hortatio alloquitur, ut gratiarum actiones de iis quæ gesla sunt offerant. Confessio enim hoc in loco, gratiarum actionem cum laude conjunctam significat. cloriæ carmen canere. Redempti quippe erant omnes homines. Terram autem vocat habitantes in ea. Servite Domino in lætitia. Hominum servitus noxium timorem efficit, Domini autem servitus timorem caŭtum, ex quo animæ oboritur lætitia. Introite in conspectu ejus in exsultatione. Qui jam jubilationis lætitiam mente percepit, hic quasi stans in con- spectu Christi gaudio gaudet, et hoc est exsultatio. Hic Dominus, inquit, qui proprio sanguine totam redemit terram, ipse est nostræ facturæ opifex. Non enim ex nobis ipsis exstitimus, sed opus manuum ejus sumus. Quapropter et populus ejus et oves ejus sumus, ita ut ille quidem populus sit, qui rationa- bilior est; ores autem, qui in ordine irrationabilio- rum consistunt, neque experimentum quodpiam divini eloquii habent, juxta dictum illud : Erravi sicut oris quæ periit ªº. Alii sunt ut populus ejus, qui scilicet præstantiores sunt; alii ut oves pascuæ ejus, qui in inferiore gra- du incedunt. Cæterum, cum omnium Deus et factor sit, Gmnes vocat et proprios sibi efficit. Nam homi- nes et jumenta salvat Dominus"; illos quidem ut populum suum, hos vero ut oves pascuæ suæ. In- troite portas ejus in confessione. Portas Domini Ec- clesiam quæ in terra est vocat, in qua confiteri oportet, ac denuntiatis antea peccatis, beneficia nobis collata enarrare. Ipsi David. PSALMUS C. Argumentum. In hoc psalmo perfectum nobis hominem describit, qui secundum Deum vitam instituit, docetque nos quod vitæ genus amplecti debeant ii, qui regnum cœlorum adipisci exoptant. Cum ea quæ scio te nobis contulisse beneficia sem- per in ore feram, dabitur judicium, et sane judicium justum. Justificavit enim causam nostram adver- sus inimicos nostros. 2, 3. Psallam et intelligam in via immaculata. Psallam, inquit, hymnum, ac si diceret apertius : Non finem faciam hymnos canendi, et viam meam semper immaculatam conservabo, tuum, o Domi- ne, adventum exspectans. Oportet enim paratos nos esse ad Domini accessum. Tantam autem hic vir mirabilis puritatem obtinebat ut cum fiducia cla- * Psal. CXVII, 176. Psal. XAAV, 8. EXEGETICA. D 1. PSALMUS in confessionem. XCIX. 2. Jubilate Deo, omnis terra. Redemptos jubet vi- 3. Scitote quoniam Dominus ipse est Deus noster. 4. Nos autem populus ejus et oves pascuæ ejus. 1. Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.
ὃν καὶ πάλαι Μωϋσῆς καὶ Ἀαρὼν καὶ Σαμουὴλ ἐπεκαλοῦντο. Εἰπὼν οὖν, ὅτι Προσκυνεῖτε τῷ ὑποποδίῳ, καὶ τὴν ἐνανθρώπησιν καὶ τὴν οἰκονομίαν κηρύξας, πάλιν ἀσφαλιζόμενος ἡμᾶς, τὴν θεότητα σημαίνει διὰ τοῦ δηλωθέντος ὄρους. Μεμένηκε γὰρ Θεὸς, εἰ καὶ ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφὴν διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν. Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, σὺ ἐπήκουσας αὐτούς. Εἰ καὶ ἔδοξάν τι ἁμαρτάνειν ὡς ἄνθρωποι, οὐ παρεώρακας, φησίν. Ἠλέγχετο οὖν ἐπὶ τοῦ μόσχου ἁμαρτάνων Ἀαρὼν καὶ Μωϋσῆς ἐπὶ τοῦ ὕδατος τῆς ἀντιλογίας. Καὶ προσκυνεῖτε εἰς ὄρος ἅγιον αὐτοῦ. Ἢ τὴν ἐπὶ γῆς ἢ τὴν ἐπουράνιον Ἱερουσαλήμ φησιν· ἢ ὄρος πάλιν αὐτὸν νοητέον τὸν Μονογενῆ, κατὰ τό· Ἐτμήθη λίθος ἐξ ὄρους ἄνευ χειρῶν.
Α Β - ΨΑΛΜΟΣ εἰς ἐξομολόγησιν. ιθ'. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τοῖς ἤδη προσελθοῦσι τῇ πίστει παραίνεσιν εἰσφέρει, ὑπὲρ τοῦ ἀναφέρειν ὑπὲρ τῶν ἤδη γεγενημένων εὐχαριστίας. Η γὰρ ἐξομολόγη σις ἐν τούτῳ τὴν μετ' αινέσεως εὐχαριστίαν ση μαίνει. ᾿Αλαλάξατε τῷ Θεῷ, πᾶσα ἡ γῆ. Τὸν ἐπινίκιον τοὺς λελυτρωμένους ᾄδειν παρακελεύεται. Ησαν δὲ οἱ λελυτρωμένοι ἅπαν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος. Γῆν γὰρ τοὺς κατοικοῦντας τὴν γῆν καλεῖ. Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν εὐφροσύνῃ. Ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων δου λεία φόβον φθοροποιὸν ἐμποιεῖ, ἡ δὲ τοῦ Κυρίου δου λεία φόβον ἁγνὸν, ἐξ οὗ γίνεται τῇ ψυχῇ εὐφροσύνη. Εισέλθετε ἐνώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγαλλιάσει. Ὁ ήδη τοῦ ἀλαλαγμοῦ τὴν εἰς νοῦν δεξάμενος εὐφροσύνην, οὗτος ὥσπερ ἐνώπιον ἱστάμενος τοῦ Χριστοῦ χαρί χαίρει, καὶ τοῦτό ἐστιν ἀγαλλίασις. Γνῶτε ἔτι Κύριος αὐτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν. Οὗτος, φησὶν, ὁ Κύριος ὁ τῷ ἰδίῳ αἵματι πᾶσαν λυτρωσάμενος τὴν γῆν, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ τοῦ ἡμε τέρου ποιήματος δημιουργός. Οὐ γὰρ αὐτομάτως συν- έστημεν, ἀλλὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ ἔργον ἐσμέν. Διδ καὶ λαὸς αὐτοῦ καὶ πρόβατα αὐτοῦ τυγχάνομεν· ὡς εἶναι μὲν ὁ λαὸς λογικώτερος, πρόβατα δὲ οἱ τὴν αλογωτέραν τάξιν ἐπέχοντες, καὶ μὴ ἐν πείρᾳ τῶν θείων ὄντες λογίων, κατὰ τὸ εἰρημένον· Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός. ῾Ημεῖς δὲ λαὺς αὐτοῦ, καὶ πρόβατα νομῆς αὐτοῦ. ῎Αλλοι μὲν ὡς λαὸς αὐτοῦ, οἱ κρείττους· οἱ Ο δὲ ὡς πρόβατα νομῆς αὐτοῦ, οἱ ὑποβεβηκότες. Πλην ἀλλὰ, πάντων Θεὸς ὢν καὶ ποιητής, πάντας καλεί καὶ ἐξοικειοῦται. Ανθρώπους γὰρ καὶ κτήνη σώζει Θεός· τοὺς μὲν ὡς λαὸν αὐτοῦ, τὰ δὲ ὡς πρόβατα νομῆς αὐτοῦ. Εἰσέλθετε εἰς τὰς πύλας αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει. Πύλας τοῦ Κυρίου τὴν ἐπὶ γῆς Ἐκ κλησίαν φησὶν, ἐν ᾗ ἐξομολογεῖσθαι δεῖ, ἅτε προ- τερον ἐξαγγέλλοντες τὰ ἁμαρτήματα, τάς τε εἰς ἡμᾶς γενομένας ἀφηγεῖσθαι εὐεργεσίας. Τῷ Δαυίδ. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Υπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὸν τέλειον ἡμῖν διαγράφει, τὸν κατὰ Θεὸν πολιτευόμενον, διδάσκων ἡμᾶς ποίαν δεῖ πολιτείαν ἐπιτηδεύειν τοὺς ἐπιθυμοῦντας τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἐπιτυχεῖν. Ἔλεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Ταῦτα, φησίν, ἐπὶ στόματος φέρων διαπαντὸς ἃ οἶδι εἰς ἡμᾶς κατορθωθέντα, δοθήσεται κρίσις, τουτέστιν ἡ δικαιοκρισία. Εδικαίωσε γὰρ ἐκ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν τὴν δίκην ἡμῶν. Ψαλῶ καὶ συνήσω ἐν ὁδῷ ἀμώμῳ. Τό, ψαλῶ τὸν ὕμνον, φησὶν, ὡσεὶ λέγοι σαφέστερον· Ὑμνῶν οὐ παύσομαι καὶ τὴν ἐμὴν ὁδὸν παρασκευάζων ἄμωμον, τὴν σὴν, ὦ Δέσποτα, παρουσίαν προσδοκῶν. Δεῖ γὰρ ηὐτρεπισμένους ἡμᾶς εἶναι πρὸς τὴν τοῦ Κυρίου ἄφιξιν. Τοσαύτην γὰρ ὁ θαυμαζόμενος οὖ- τος ἀνὴρ ἐκτήσατο καθαρότητα, ὡς μετὰ παῤῥησίας S. ATHANASII OPP. PARS III. Argumen!..m. In hoc psalmo eos qui jam accesserant ad fidem ad- hortatio alloquitur, ut gratiarum actiones de iis quæ gesla sunt offerant. Confessio enim hoc in loco, gratiarum actionem cum laude conjunctam significat. cloriæ carmen canere. Redempti quippe erant omnes homines. Terram autem vocat habitantes in ea. Servite Domino in lætitia. Hominum servitus noxium timorem efficit, Domini autem servitus timorem caŭtum, ex quo animæ oboritur lætitia. Introite in conspectu ejus in exsultatione. Qui jam jubilationis lætitiam mente percepit, hic quasi stans in con- spectu Christi gaudio gaudet, et hoc est exsultatio. Hic Dominus, inquit, qui proprio sanguine totam redemit terram, ipse est nostræ facturæ opifex. Non enim ex nobis ipsis exstitimus, sed opus manuum ejus sumus. Quapropter et populus ejus et oves ejus sumus, ita ut ille quidem populus sit, qui rationa- bilior est; ores autem, qui in ordine irrationabilio- rum consistunt, neque experimentum quodpiam divini eloquii habent, juxta dictum illud : Erravi sicut oris quæ periit ªº. Alii sunt ut populus ejus, qui scilicet præstantiores sunt; alii ut oves pascuæ ejus, qui in inferiore gra- du incedunt. Cæterum, cum omnium Deus et factor sit, Gmnes vocat et proprios sibi efficit. Nam homi- nes et jumenta salvat Dominus"; illos quidem ut populum suum, hos vero ut oves pascuæ suæ. In- troite portas ejus in confessione. Portas Domini Ec- clesiam quæ in terra est vocat, in qua confiteri oportet, ac denuntiatis antea peccatis, beneficia nobis collata enarrare. Ipsi David. PSALMUS C. Argumentum. In hoc psalmo perfectum nobis hominem describit, qui secundum Deum vitam instituit, docetque nos quod vitæ genus amplecti debeant ii, qui regnum cœlorum adipisci exoptant. Cum ea quæ scio te nobis contulisse beneficia sem- per in ore feram, dabitur judicium, et sane judicium justum. Justificavit enim causam nostram adver- sus inimicos nostros. 2, 3. Psallam et intelligam in via immaculata. Psallam, inquit, hymnum, ac si diceret apertius : Non finem faciam hymnos canendi, et viam meam semper immaculatam conservabo, tuum, o Domi- ne, adventum exspectans. Oportet enim paratos nos esse ad Domini accessum. Tantam autem hic vir mirabilis puritatem obtinebat ut cum fiducia cla- * Psal. CXVII, 176. Psal. XAAV, 8. EXEGETICA. D 1. PSALMUS in confessionem. XCIX. 2. Jubilate Deo, omnis terra. Redemptos jubet vi- 3. Scitote quoniam Dominus ipse est Deus noster. 4. Nos autem populus ejus et oves pascuæ ejus. 1. Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.
Psalm 25ΨΑΛΜΟΣ 25
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 27:424ΨΑΛΜΟΣ εἰς ἐξομολόγησιν. Θ. Ὑπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τοῖς ἤδη προσελθοῦσι τῇ πίστει παραίνεσιν εἰσφέρει, ὑπὲρ τοῦ ἀναφέρειν ὑπὲρ τῶν ἤδη γεγενημένων εὐχαριστίας. Ἡ γὰρ ἐξομολόγησις ἐν τούτῳ τὴν μετ’ αἰνέσεως εὐχαριστίαν σημαίνει. Ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ, πᾶσα ἡ γῆ. Τὸν ἐπινίκιον τοὺς λελυτρωμένους ᾄδειν παρακελεύεται. Ἦσαν δὲ οἱ λελυτρωμένοι ἅπαν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος. Γῆν γὰρ τοὺς κατοικοῦντας τὴν γῆν καλεῖ.
Δουλεύσατε τῷ Κυρίῳ ἐν εὐφροσύνῃ. Ἡ δὲ τῶν ἀνθρώπων δουλεία φόβον φθοροποιὸν ἐμποιεῖ, ἡ δὲ τοῦ Κυρίου δουλεία φόβον ἁγνὸν, ἐξ οὗ γίνεται τῇ ψυχῇ εὐφροσύνη. Εἰσέλθετε ἐνώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγαλλιάσει. Ὁ ἤδη τοῦ ἀλαλαγμοῦ τὴν εἰς νοῦν δεξάμενος εὐφροσύνην, οὗτος ὥσπερ ἐνώπιον ἱστάμενος τοῦ Χριστοῦ χαρᾷ χαίρει, καὶ τοῦτό ἐστιν ἀγαλλίασις. Γνῶτε ὅτι Κύριος αὐτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν. Οὗτος, φησὶν, ὁ Κύριος ὁ τῷ ἰδίῳ αἵματι πᾶσαν λυτρωσάμενος τὴν γῆν, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ τοῦ ἡμετέρου ποιήματος δημιουργός. Οὐ γὰρ αὐτομάτως συνέστημεν, ἀλλὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ ἔργον ἐσμέν. Διὸ καὶ λαὸς αὐτοῦ καὶ πρόβατα αὐτοῦ τυγχάνομεν· ὡς εἶναι μὲν ὁ λαὸς λογικώτερος, πρόβατα δὲ οἱ τὴν ἀλογωτέραν τάξιν ἐπέχοντες, καὶ μὴ ἐν πείρᾳ τῶν θείων ὄντες λογίων, κατὰ τὸ εἰρημένον· Ἐπλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός. Ἡμεῖς δὲ λαὸς αὐτοῦ, καὶ πρόβατα νομῆς αὐτοῦ. Ἄλλοι μὲν ὡς λαὸς αὐτοῦ, οἱ κρείττους· οἱ δὲ ὡς πρόβατα νομῆς αὐτοῦ, οἱ ὑποβεβηκότες. Πλὴν ἀλλὰ, πάντων Θεὸς ὢν καὶ ποιητὴς, πάντας καλεῖ καὶ ἐξοικειοῦται. Ἀνθρώπους γὰρ καὶ κτήνη σώζει Θεός· τοὺς μὲν ὡς λαὸν αὐτοῦ, τὰ δὲ ὡς πρόβατα νομῆς αὐτοῦ.
Εἰσέλθετε εἰς τὰς πύλας αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει. Πύλας τοῦ Κυρίου τὴν ἐπὶ γῆς Ἐκκλησίαν φησὶν, ἐν ᾗ ἐξομολογεῖσθαι δεῖ, ἅτε πρότερον ἐξαγγέλλοντες τὰ ἁμαρτήματα, τάς τε εἰς ἡμᾶς γενομένας ἀφηγεῖσθαι εὐεργεσίας.
To DavidΤῷ Δαυί̈δ
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Τῷ Δαυί̈δ. ΨΑΛΜΟΣ Ρ. Ὑπόθεσις. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ τὸν τέλειον ἡμῖν διαγράφοι, τὸν κατὰ Θεὸν πολιτευόμενον, διδάσκων ἡμᾶς ποίαν δεῖ πολιτείαν ἐπιτηδεύειν τοὺς ἐπιθυμοῦντας τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἐπιτυχεῖν. Ἔλεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Ταῦτα, φησὶν, ἐπὶ στόματος φέρων διαπαντὸς ἃ οἶδα εἰς ἡμᾶς κατορθωθέντα, δοθήσεται κρίσις, τουτέστιν ἡ δικαιοκρισία. Ἐδικαίωσε γὰρ ἐκ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν τὴν δίκην ἡμῶν. Ψαλῶ καὶ συνήσω ἐν ὁδῷ ἀμώμῳ. Τὸ, ψαλῶ τὸν ὕμνον, φησὶν, ὡσεὶ λέγοι σαφέστερον· Ὑμνῶν οὐ παύσομαι καὶ τὴν ἐμὴν ὁδὸν παρασκευάζων ἄμωμον, τὴν σὴν, ὦ Δέσποτα, παρουσίαν προσδοκῶν. Δεῖ γὰρ ηὐτρεπισμένους ἡμᾶς εἶναι πρὸς τὴν τοῦ Κυρίου ἄφιξιν. Τοσαύτην γὰρ ὁ θαυμαζόμενος οὗτος ἀνὴρ ἐκτήσατο καθαρότητα, ὡς μετὰ παῤῥησίας βοῆσαι πρὸς τὸν Θεόν· Πότε ἥξεις πρὸς μέ; Ἀντὶ τοῦ, Εὐπρεπῆ σοι τὰ βασίλεια κατέστησα, ποθῶ σου τὴν παρουσίαν, ὦ Δέσποτα, ἱμείρομαί σου τῆς ἐπιφανείας·
PG 27:425ἀλλὰ δὸς τὸ ποθούμενον. Διεπορευόμην ἐν ἀκακίᾳ καρδίας μου ἐν μέσῳ τοῦ οἴκου μου. Οὐδένα, φησὶν, ἔσχον ἄδικον συνοικοῦντα λογισμόν· ἀλλ’ ὅλως ἐμαυτῷ μετὰ καθαρότητος διεπορευόμην. Ποιοῦντας παραβάσεις ἐμίσησα. Δεῖ γὰρ μὴ μόνον ἀπέχεσθαι τῶν πονηρῶν, ἀλλὰ καὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα ποιοῦντας ἀποστρέφεσθαι. Οὐκ ἐκολλήθη μοι καρδία σκαμβή. Τὰ τοῦ διαβόλου βουλεύματα, ἅτε μηδὲν εὐθὲς ἔχοντα, σκαμβά τέ εἰσι καὶ διεστραμμένα, ἅπερ οὐδέποτε ἐν τῇ καρδίᾳ εἰσδέδεγμαι. Ἐκκλίνοντος ἀπ’ ἐμοῦ τοῦ πονηροῦ οὐκ ἐγίνωσκον. Οὕτω, φησὶν, ἐν οὐδενὶ μέρει ἐποιούμην τοὺς πονηροὺς, ὡς καὶ τὴν παρουσίαν καὶ τὴν ἀπουσίαν αὐτῶν ἀγνοεῖν· διὸ καὶ ἀπαιρόντων οὐκ ἐγίνωσκον, οὐκοῦν οὐδὲ παρόντων εἰ παρῆσαν ἐγίνωσκον. Γνώμης δὲ ἀπόδειξις ἀνακειμένης Θεῷ τὸ τῶν κάτω μηδένα ποιεῖσθαι λόγον διὰ τὴν ἄνωθεν προσοχήν. Τὸν καταλαλοῦντα λάθρα τοῦ πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον. Τὰς δὲ λάθρα γινομένας κατηγορίας οὐ προσιέμην, ἀλλὰ τοὺς τοῦτο δρᾷν πειρωμένους ἐξήλαυνον. Ὑπερηφάνῳ ὀφθαλμῷ καὶ ἀπλήστῳ καρδίᾳ, τούτῳ οὐ συνήσθιον. Οὔτε μὴν τοὺς ἀλαζονείᾳ καὶ πλεονεξίᾳ χρωμένους ἐποιούμην συσσίτους.
βοῆσαι πρὸς τὸν Θεόν· Πότε ἥξεις πρὸς μέ; Αντὶ τοῦ, Εὐπρεπῆ σοι τὰ βασίλεια κατέστησα, ποθῶ σου τὴν παρουσίαν, ὦ Δέσποτα, ἱμείρομαί σου τῆς ἐπι φανείας· ἀλλὰ δὸς τὸ ποθούμενον. Διεπορευόμην ἐν ἀκακίᾳ καρδίας μου ἐν μέσῳ τοῦ οἴκου μου. Οὐδένα, φησὶν, ἔσχον ἄδικον συνοικοῦντα λογισμόν· ἀλλ' ὅλως ἐμαυτῷ μετὰ καθαρότητος διεπορευόμην. Ποιοῦντας παραβάσεις εμίσησα. Δεῖ γὰρ μὴ μόνον ἀπέχεσθαι τῶν πονηρῶν, ἀλλὰ καὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα ποιοῦντας ἀποστρέφεσθαι. Οὐκ ἐκολλήθη μοι καρδία σκαμβή. Τὰ τοῦ διαβόλου βουλεύματα, ἅτε μηδὲν εὐθὲς ἔχοντα, σκαμβά τέ εἰσι καὶ διεστραμμένα, ἅπερ οὐδέποτε ἐν τῇ καρδίᾳ εἰσδέδεγμαι. Εκκλίνοντος ἀπ' ἐμοῦ τοῦ πονηροῦ οὐκ ἐγίνωσκον. Οὕτω, φησίν, ἐν οὐδενὶ μέρει εποιούμην τους πονηρούς, ὡς καὶ τὴν παρ- Β ουσίαν καὶ τὴν ἀπουσίαν αὐτῶν ἀγνοεῖν· διὸ καὶ ἀπαιρόντων οὐκ ἐγίνωσκον, οὐκοῦν οὐδὲ παρόντων εἰ παρῆσαν ἐγίνωσκον. Γνώμης δὲ ἀπόδειξις ἀνακε:- μένης Θεῷ τὸ τῶν κάτω μηδένα ποιεῖσθαι λόγον διὰ τὴν ἄνωθεν προσοχήν Τὸν καταλαλοῦντα λάθρα τοῦ πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον. Τὰς δὲ λάθρα γινομένας κατ- ηγορίας οὐ προσιέμην, ἀλλὰ τοὺς τοῦτο δρᾷν πειρω μένους ἐξήλαυνον. Υπερηφάνῳ ὀφθαλμῷ καὶ ἀπλήστῳ καρδίᾳ, τούτῳ οὐ συνήσθιον. Οὔτε μὴν τοὺς ἀλαζονείᾳ καὶ πλεονεξία χρωμένους ἐποιούμην συσσίτους. Οἱ ὀφθαλμοί μου ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ᾿ ἐμοῦ. Συνεδρίων δέ μοι καὶ βουλῆς ἐκοινώνουν οἱ πίστει κοσμούμενοι, καὶ περὶ πολλοῦ τὰ θεῖα ποιούμενοι. Οἱ δὲ μὴ οὕτως διακείμενοι, ἀλλὰ τἀναντία φρονοῦντες ὑπερηφανείᾳ λέγω καὶ ἀδικίᾳ καὶ ἐξουδενώσει, πόῤῥω ἀπέβαλον ἀπ' ἐμοῦ, ὥστε μὴ ὁρᾶν αὐτούς. Εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρ τωλοὺς τῆς γῆς. Αμαρτωλούς φησι τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς, οὓς ταῖς ἑωθιναῖς προσευχαῖς καὶ τῇ πρὸς Θεὸν προσεδρίᾳ ἐκόλαζε. Τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἐκ πό- λεως Κυρίου πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Πόλιν Κυρίου τὴν ἁγίαν φησὶ ψυχήν, κατὰ τὸ εἰρημένον· Δεδοξασμένα ελαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Προσευχὴ τῷ πτωχῷ, ὅταν ἀκηδιάσῃ, καὶ ἐναν τίον Κυρίου ἐκχέῃ τὴν δέησιν αὐτοῦ. ΡΑ'. Υπόθεσις. Ο κατὰ Θεὸν πτωχὸς, τουτέστιν ὁ τῶν προφητῶν χο ρὸς, ὁ λύπης πεπληρωμένος ἐπὶ τῇ τοῦ πρώτου λαοῦ καταστροφή, προσέρχεται τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ αὐτοῦ, τοῦ λαοῦ δηλονότι, ἀναπέμπων δεήσεις μετὰ νηστείας καὶ δακρύων, ὅπως ἂν καὶ αὐτὸς οίκτει ρηθῇ ὁ λαός. Κηρύττει δὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆ σιν, τὴν γενομένην ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Κύριε, εισάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Τὰ συμβάντα τῷ λαῷ οἰκειοποιεῖται ὁ προφητικός χορός. EXPOSITIO IN PSALMUM CI. A maret ad Deum : Quando venies ad me? ac si dice- Psal. LXXXVI, 3. PATROL. GR. XXVII. C ret : Regiam tibi exornaiam ac decentem paravi, tuam exopto præsentiam, o Domine, tuuni adven- tum expeto, optatum concede. Perambulabam in in- nocentia cordis mei in medio domus meæ, etc. Nul- Fam, inquit, injustam cogitationem mecum habitare concedebam, sed cum puritate ambulabam. Facien- tes prævaricationes odivi. Oportet enim non solum abstinere a malis, sed etiam aversari eos qui illa agunt. D lia, utpote quæ recti nihil habeant, prava sunt et perversa, quæ uunquam in corde admisi. Declinàn- tem a me malignum non cognoscebam. Ita, inquit, nihili faciebam malignos, ut eorum sive præsentiam sive absentiam ignorarem. Quare abscedentibus il- lis non cognoscebam, ac similiter etiamsi præsentes essent, id ignorabam. Mentis autem in Deo consi- stentis argumentum est, terrenas res nihil curare, ub studium cœlestium. hunc perse- quebar. Accusationes occulte factas non admitte- bam, imo vero eos qui huic rei dabant operam ex- pellebam. Superbo oculo et insatiabili corde, cum hoe non edebam. Nequaquam eos qui arrogantia et su- perbia tunebant, convivas admiuebam. Consessus atque consilii mecum participes erant qui fide erant ornati, et divina magni faciebant. Eos autem qui non ita affecti erant, sed contraria sentientes superbia, injustitiæ et humiliationi da- bant operam, longe a me exigebam, ita ut ne respi- cerem quidem illos. ræ. Peccatores vocat malas cogitationes, quas cum matutinis orationibus, tum in Dei præsentia consi- stendo castigabat. Ut disperderem de civitate Domini omnes operantes iniquitatem. Civitatem Domini san- clam dicit animam, juxta dictum illud * : Gloriosa dicta sunt de te, civilas Dei. spectu Domini effuderit precem suam. CI. Argumentum. Qui pauper secundum Deum est, id est propheta- rum chorus, repletus dolore ob prioris populi ex- cidium, ad Dominum accedit, pro ipso populo preces effundens cum jejunio et lacrymis, ut ipse populus misericorditer excipiatur. Prædicat item hic psalmus vocationem gentium, in adventu Salvatoris nostri Jesu Christi futuram contigerunt sibi quasi propria ascribit prophe ticus chorus. I 4. Non adhæsit mihi cor pravum. Diaboli consi- 5. Detrahentem secreto proximo suo, 6. Oculi mei ad fideles terræ ut sedeant mecum. 8. In matutino interficiebam omnes peccatores ter- 1. Oratio pauperis cum anxius fuerit, et in con- 2. Domine, exaudi orationem meam. Quæ populo
Οἱ ὀφθαλμοί μου ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ’ ἐμοῦ. Συνεδρίων δέ μοι καὶ βουλῆς ἐκοινώνουν οἱ πίστει κοσμούμενοι, καὶ περὶ πολλοῦ τὰ θεῖα ποιούμενοι. Οἱ δὲ μὴ οὕτως διακείμενοι, ἀλλὰ τἀναντία φρονοῦντες ὑπερηφανείᾳ λέγω καὶ ἀδικίᾳ καὶ ἐξουδενώσει, πόῤῥω ἀπέβαλον ἀπ’ ἐμοῦ, ὥστε μὴ ὁρᾷν αὐτούς. Εἰς τὰς πρωί̈ας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς τῆς γῆς. Ἁμαρτωλούς φησι τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς, οὓς ταῖς ἑωθιναῖς προσευχαῖς καὶ τῇ πρὸς Θεὸν προσεδρίᾳ ἐκόλαζε. Τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἐκ πόλεως Κυρίου πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Πόλιν Κυρίου τὴν ἁγίαν φησὶ ψυχὴν, κατὰ τὸ εἰρημένον· Δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ.
βοῆσαι πρὸς τὸν Θεόν· Πότε ἥξεις πρὸς μέ; Αντὶ τοῦ, Εὐπρεπῆ σοι τὰ βασίλεια κατέστησα, ποθῶ σου τὴν παρουσίαν, ὦ Δέσποτα, ἱμείρομαί σου τῆς ἐπι φανείας· ἀλλὰ δὸς τὸ ποθούμενον. Διεπορευόμην ἐν ἀκακίᾳ καρδίας μου ἐν μέσῳ τοῦ οἴκου μου. Οὐδένα, φησὶν, ἔσχον ἄδικον συνοικοῦντα λογισμόν· ἀλλ' ὅλως ἐμαυτῷ μετὰ καθαρότητος διεπορευόμην. Ποιοῦντας παραβάσεις εμίσησα. Δεῖ γὰρ μὴ μόνον ἀπέχεσθαι τῶν πονηρῶν, ἀλλὰ καὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα ποιοῦντας ἀποστρέφεσθαι. Οὐκ ἐκολλήθη μοι καρδία σκαμβή. Τὰ τοῦ διαβόλου βουλεύματα, ἅτε μηδὲν εὐθὲς ἔχοντα, σκαμβά τέ εἰσι καὶ διεστραμμένα, ἅπερ οὐδέποτε ἐν τῇ καρδίᾳ εἰσδέδεγμαι. Εκκλίνοντος ἀπ' ἐμοῦ τοῦ πονηροῦ οὐκ ἐγίνωσκον. Οὕτω, φησίν, ἐν οὐδενὶ μέρει εποιούμην τους πονηρούς, ὡς καὶ τὴν παρ- Β ουσίαν καὶ τὴν ἀπουσίαν αὐτῶν ἀγνοεῖν· διὸ καὶ ἀπαιρόντων οὐκ ἐγίνωσκον, οὐκοῦν οὐδὲ παρόντων εἰ παρῆσαν ἐγίνωσκον. Γνώμης δὲ ἀπόδειξις ἀνακε:- μένης Θεῷ τὸ τῶν κάτω μηδένα ποιεῖσθαι λόγον διὰ τὴν ἄνωθεν προσοχήν Τὸν καταλαλοῦντα λάθρα τοῦ πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον. Τὰς δὲ λάθρα γινομένας κατ- ηγορίας οὐ προσιέμην, ἀλλὰ τοὺς τοῦτο δρᾷν πειρω μένους ἐξήλαυνον. Υπερηφάνῳ ὀφθαλμῷ καὶ ἀπλήστῳ καρδίᾳ, τούτῳ οὐ συνήσθιον. Οὔτε μὴν τοὺς ἀλαζονείᾳ καὶ πλεονεξία χρωμένους ἐποιούμην συσσίτους. Οἱ ὀφθαλμοί μου ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ᾿ ἐμοῦ. Συνεδρίων δέ μοι καὶ βουλῆς ἐκοινώνουν οἱ πίστει κοσμούμενοι, καὶ περὶ πολλοῦ τὰ θεῖα ποιούμενοι. Οἱ δὲ μὴ οὕτως διακείμενοι, ἀλλὰ τἀναντία φρονοῦντες ὑπερηφανείᾳ λέγω καὶ ἀδικίᾳ καὶ ἐξουδενώσει, πόῤῥω ἀπέβαλον ἀπ' ἐμοῦ, ὥστε μὴ ὁρᾶν αὐτούς. Εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρ τωλοὺς τῆς γῆς. Αμαρτωλούς φησι τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς, οὓς ταῖς ἑωθιναῖς προσευχαῖς καὶ τῇ πρὸς Θεὸν προσεδρίᾳ ἐκόλαζε. Τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἐκ πό- λεως Κυρίου πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Πόλιν Κυρίου τὴν ἁγίαν φησὶ ψυχήν, κατὰ τὸ εἰρημένον· Δεδοξασμένα ελαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Προσευχὴ τῷ πτωχῷ, ὅταν ἀκηδιάσῃ, καὶ ἐναν τίον Κυρίου ἐκχέῃ τὴν δέησιν αὐτοῦ. ΡΑ'. Υπόθεσις. Ο κατὰ Θεὸν πτωχὸς, τουτέστιν ὁ τῶν προφητῶν χο ρὸς, ὁ λύπης πεπληρωμένος ἐπὶ τῇ τοῦ πρώτου λαοῦ καταστροφή, προσέρχεται τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ αὐτοῦ, τοῦ λαοῦ δηλονότι, ἀναπέμπων δεήσεις μετὰ νηστείας καὶ δακρύων, ὅπως ἂν καὶ αὐτὸς οίκτει ρηθῇ ὁ λαός. Κηρύττει δὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆ σιν, τὴν γενομένην ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Κύριε, εισάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Τὰ συμβάντα τῷ λαῷ οἰκειοποιεῖται ὁ προφητικός χορός. EXPOSITIO IN PSALMUM CI. A maret ad Deum : Quando venies ad me? ac si dice- Psal. LXXXVI, 3. PATROL. GR. XXVII. C ret : Regiam tibi exornaiam ac decentem paravi, tuam exopto præsentiam, o Domine, tuuni adven- tum expeto, optatum concede. Perambulabam in in- nocentia cordis mei in medio domus meæ, etc. Nul- Fam, inquit, injustam cogitationem mecum habitare concedebam, sed cum puritate ambulabam. Facien- tes prævaricationes odivi. Oportet enim non solum abstinere a malis, sed etiam aversari eos qui illa agunt. D lia, utpote quæ recti nihil habeant, prava sunt et perversa, quæ uunquam in corde admisi. Declinàn- tem a me malignum non cognoscebam. Ita, inquit, nihili faciebam malignos, ut eorum sive præsentiam sive absentiam ignorarem. Quare abscedentibus il- lis non cognoscebam, ac similiter etiamsi præsentes essent, id ignorabam. Mentis autem in Deo consi- stentis argumentum est, terrenas res nihil curare, ub studium cœlestium. hunc perse- quebar. Accusationes occulte factas non admitte- bam, imo vero eos qui huic rei dabant operam ex- pellebam. Superbo oculo et insatiabili corde, cum hoe non edebam. Nequaquam eos qui arrogantia et su- perbia tunebant, convivas admiuebam. Consessus atque consilii mecum participes erant qui fide erant ornati, et divina magni faciebant. Eos autem qui non ita affecti erant, sed contraria sentientes superbia, injustitiæ et humiliationi da- bant operam, longe a me exigebam, ita ut ne respi- cerem quidem illos. ræ. Peccatores vocat malas cogitationes, quas cum matutinis orationibus, tum in Dei præsentia consi- stendo castigabat. Ut disperderem de civitate Domini omnes operantes iniquitatem. Civitatem Domini san- clam dicit animam, juxta dictum illud * : Gloriosa dicta sunt de te, civilas Dei. spectu Domini effuderit precem suam. CI. Argumentum. Qui pauper secundum Deum est, id est propheta- rum chorus, repletus dolore ob prioris populi ex- cidium, ad Dominum accedit, pro ipso populo preces effundens cum jejunio et lacrymis, ut ipse populus misericorditer excipiatur. Prædicat item hic psalmus vocationem gentium, in adventu Salvatoris nostri Jesu Christi futuram contigerunt sibi quasi propria ascribit prophe ticus chorus. I 4. Non adhæsit mihi cor pravum. Diaboli consi- 5. Detrahentem secreto proximo suo, 6. Oculi mei ad fideles terræ ut sedeant mecum. 8. In matutino interficiebam omnes peccatores ter- 1. Oratio pauperis cum anxius fuerit, et in con- 2. Domine, exaudi orationem meam. Quæ populo
Prayer of the poor, when he is overwhelmed, and before...Προσευχὴ τῷ πτωχῷ, ὅταν ἀκηδιάσῃ, καὶ ἐναν- τίον…
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Προσευχὴ τῷ πτωχῷ, ὅταν ἀκηδιάσῃ, καὶ ἐναντίον Κυρίου ἐκχέῃ τὴν δέησιν αὐτοῦ. ΡΑ. Ὑπόθεσις. Ὁ κατὰ Θεὸν πτωχὸς, τουτέστιν ὁ τῶν προφητῶν χορὸς, ὁ λύπης πεπληρωμένος ἐπὶ τῇ τοῦ πρώτου λαοῦ καταστροφῇ, προσέρχεται τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ αὐτοῦ, τοῦ λαοῦ δηλονότι, ἀναπέμπων δεήσεις μετὰ νηστείας καὶ δακρύων, ὅπως ἂν καὶ αὐτὸς οἰκτειρηθῇ ὁ λαός. Κηρύττει δὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν, τὴν γενομένην ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
βοῆσαι πρὸς τὸν Θεόν· Πότε ἥξεις πρὸς μέ; Αντὶ τοῦ, Εὐπρεπῆ σοι τὰ βασίλεια κατέστησα, ποθῶ σου τὴν παρουσίαν, ὦ Δέσποτα, ἱμείρομαί σου τῆς ἐπι φανείας· ἀλλὰ δὸς τὸ ποθούμενον. Διεπορευόμην ἐν ἀκακίᾳ καρδίας μου ἐν μέσῳ τοῦ οἴκου μου. Οὐδένα, φησὶν, ἔσχον ἄδικον συνοικοῦντα λογισμόν· ἀλλ' ὅλως ἐμαυτῷ μετὰ καθαρότητος διεπορευόμην. Ποιοῦντας παραβάσεις εμίσησα. Δεῖ γὰρ μὴ μόνον ἀπέχεσθαι τῶν πονηρῶν, ἀλλὰ καὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα ποιοῦντας ἀποστρέφεσθαι. Οὐκ ἐκολλήθη μοι καρδία σκαμβή. Τὰ τοῦ διαβόλου βουλεύματα, ἅτε μηδὲν εὐθὲς ἔχοντα, σκαμβά τέ εἰσι καὶ διεστραμμένα, ἅπερ οὐδέποτε ἐν τῇ καρδίᾳ εἰσδέδεγμαι. Εκκλίνοντος ἀπ' ἐμοῦ τοῦ πονηροῦ οὐκ ἐγίνωσκον. Οὕτω, φησίν, ἐν οὐδενὶ μέρει εποιούμην τους πονηρούς, ὡς καὶ τὴν παρ- Β ουσίαν καὶ τὴν ἀπουσίαν αὐτῶν ἀγνοεῖν· διὸ καὶ ἀπαιρόντων οὐκ ἐγίνωσκον, οὐκοῦν οὐδὲ παρόντων εἰ παρῆσαν ἐγίνωσκον. Γνώμης δὲ ἀπόδειξις ἀνακε:- μένης Θεῷ τὸ τῶν κάτω μηδένα ποιεῖσθαι λόγον διὰ τὴν ἄνωθεν προσοχήν Τὸν καταλαλοῦντα λάθρα τοῦ πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον. Τὰς δὲ λάθρα γινομένας κατ- ηγορίας οὐ προσιέμην, ἀλλὰ τοὺς τοῦτο δρᾷν πειρω μένους ἐξήλαυνον. Υπερηφάνῳ ὀφθαλμῷ καὶ ἀπλήστῳ καρδίᾳ, τούτῳ οὐ συνήσθιον. Οὔτε μὴν τοὺς ἀλαζονείᾳ καὶ πλεονεξία χρωμένους ἐποιούμην συσσίτους. Οἱ ὀφθαλμοί μου ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ᾿ ἐμοῦ. Συνεδρίων δέ μοι καὶ βουλῆς ἐκοινώνουν οἱ πίστει κοσμούμενοι, καὶ περὶ πολλοῦ τὰ θεῖα ποιούμενοι. Οἱ δὲ μὴ οὕτως διακείμενοι, ἀλλὰ τἀναντία φρονοῦντες ὑπερηφανείᾳ λέγω καὶ ἀδικίᾳ καὶ ἐξουδενώσει, πόῤῥω ἀπέβαλον ἀπ' ἐμοῦ, ὥστε μὴ ὁρᾶν αὐτούς. Εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρ τωλοὺς τῆς γῆς. Αμαρτωλούς φησι τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς, οὓς ταῖς ἑωθιναῖς προσευχαῖς καὶ τῇ πρὸς Θεὸν προσεδρίᾳ ἐκόλαζε. Τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἐκ πό- λεως Κυρίου πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Πόλιν Κυρίου τὴν ἁγίαν φησὶ ψυχήν, κατὰ τὸ εἰρημένον· Δεδοξασμένα ελαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Προσευχὴ τῷ πτωχῷ, ὅταν ἀκηδιάσῃ, καὶ ἐναν τίον Κυρίου ἐκχέῃ τὴν δέησιν αὐτοῦ. ΡΑ'. Υπόθεσις. Ο κατὰ Θεὸν πτωχὸς, τουτέστιν ὁ τῶν προφητῶν χο ρὸς, ὁ λύπης πεπληρωμένος ἐπὶ τῇ τοῦ πρώτου λαοῦ καταστροφή, προσέρχεται τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ αὐτοῦ, τοῦ λαοῦ δηλονότι, ἀναπέμπων δεήσεις μετὰ νηστείας καὶ δακρύων, ὅπως ἂν καὶ αὐτὸς οίκτει ρηθῇ ὁ λαός. Κηρύττει δὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆ σιν, τὴν γενομένην ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Κύριε, εισάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Τὰ συμβάντα τῷ λαῷ οἰκειοποιεῖται ὁ προφητικός χορός. EXPOSITIO IN PSALMUM CI. A maret ad Deum : Quando venies ad me? ac si dice- Psal. LXXXVI, 3. PATROL. GR. XXVII. C ret : Regiam tibi exornaiam ac decentem paravi, tuam exopto præsentiam, o Domine, tuuni adven- tum expeto, optatum concede. Perambulabam in in- nocentia cordis mei in medio domus meæ, etc. Nul- Fam, inquit, injustam cogitationem mecum habitare concedebam, sed cum puritate ambulabam. Facien- tes prævaricationes odivi. Oportet enim non solum abstinere a malis, sed etiam aversari eos qui illa agunt. D lia, utpote quæ recti nihil habeant, prava sunt et perversa, quæ uunquam in corde admisi. Declinàn- tem a me malignum non cognoscebam. Ita, inquit, nihili faciebam malignos, ut eorum sive præsentiam sive absentiam ignorarem. Quare abscedentibus il- lis non cognoscebam, ac similiter etiamsi præsentes essent, id ignorabam. Mentis autem in Deo consi- stentis argumentum est, terrenas res nihil curare, ub studium cœlestium. hunc perse- quebar. Accusationes occulte factas non admitte- bam, imo vero eos qui huic rei dabant operam ex- pellebam. Superbo oculo et insatiabili corde, cum hoe non edebam. Nequaquam eos qui arrogantia et su- perbia tunebant, convivas admiuebam. Consessus atque consilii mecum participes erant qui fide erant ornati, et divina magni faciebant. Eos autem qui non ita affecti erant, sed contraria sentientes superbia, injustitiæ et humiliationi da- bant operam, longe a me exigebam, ita ut ne respi- cerem quidem illos. ræ. Peccatores vocat malas cogitationes, quas cum matutinis orationibus, tum in Dei præsentia consi- stendo castigabat. Ut disperderem de civitate Domini omnes operantes iniquitatem. Civitatem Domini san- clam dicit animam, juxta dictum illud * : Gloriosa dicta sunt de te, civilas Dei. spectu Domini effuderit precem suam. CI. Argumentum. Qui pauper secundum Deum est, id est propheta- rum chorus, repletus dolore ob prioris populi ex- cidium, ad Dominum accedit, pro ipso populo preces effundens cum jejunio et lacrymis, ut ipse populus misericorditer excipiatur. Prædicat item hic psalmus vocationem gentium, in adventu Salvatoris nostri Jesu Christi futuram contigerunt sibi quasi propria ascribit prophe ticus chorus. I 4. Non adhæsit mihi cor pravum. Diaboli consi- 5. Detrahentem secreto proximo suo, 6. Oculi mei ad fideles terræ ut sedeant mecum. 8. In matutino interficiebam omnes peccatores ter- 1. Oratio pauperis cum anxius fuerit, et in con- 2. Domine, exaudi orationem meam. Quæ populo
Κύριε, εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Τὰ συμβάντα τῷ λαῷ οἰκειοποιεῖται ὁ προφητικὸς χορός. Ὅτι ἐξέλιπον ὡσεὶ καπνὸς αἱ ἡμέραι μου, καὶ τὰ ὀστᾶ μου ὡσεὶ φρύγιον συνεφρύγησαν. Ταῦτα μὲν ὑπεράνωθεν τὴν ἑρμηνείαν ἔλαβον, ῥηθήσεται δὲ καὶ αὖθις. Πᾶσα γὰρ δύναμις αὐτῶν, δι’ ἧς συνειστήκει τὰ τῆς κατὰ νόμον λατρείας, διεφθάρη καὶ ἀπόλωλεν. Ἦν δὲ ταῦτα ἡ ἀρχιερωσύνη, ὁ ναὸς, αἱ διὰ τῶν θρεμμάτων θυσίαι, ἡ αὐτονομία τοῦ ἔθνους. Ἐγενήθην ὡσεὶ νυκτικόραξ ἐν οἰκοπέδῳ. Τοῦτό φησι διὰ τὸν κατειληφότα σκότον τὸν λαόν· ἀγνωσίαν γὰρ ἔσχε Θεοῦ. Τί δὲ τοῦ νυκτικόρακος ἀλλ’ ἢ τοῦ βοᾷν κατὰ τὰς νύκτας ἴδιον, ὅθεν ταύτην τὴν προςηγορίαν ἔλαχεν; Ἐπειδὴ τοίνυν παννύχιον ἐποίει προσευχόμενος, ἀναγκαίως ἑαυτὸν παραβάλλει τῷ νυκτικόρακι. Ἠγρύπνησα καὶ ἐγενόμην ὡς στρουθίον μονάζον ἐπὶ δώματι. Ἐγὼ, φησὶν, ὁ μὴ τῷ καιρῷ τῆς ἁμαρτίας κατειλημμένος, τοσοῦτον κατελείφθην, ὡς καὶ ἑνὶ ἐοικέναι στρουθίῳ· ἀπὸ γὰρ μυριάδων τοσούτων, εἰ καὶ πλείους ἦσαν οἱ σωζόμενοι, ἑνὶ ἂν παρεβάλοντο ὡς πρὸς τὰς μυριάδας. Ὅλην τὴν ἡμέραν ὠνείδιζόν με οἱ ἐχθροί μου. Καταγέλαστος ἐγενόμην τοῖς δυσμενέσιν·
βοῆσαι πρὸς τὸν Θεόν· Πότε ἥξεις πρὸς μέ; Αντὶ τοῦ, Εὐπρεπῆ σοι τὰ βασίλεια κατέστησα, ποθῶ σου τὴν παρουσίαν, ὦ Δέσποτα, ἱμείρομαί σου τῆς ἐπι φανείας· ἀλλὰ δὸς τὸ ποθούμενον. Διεπορευόμην ἐν ἀκακίᾳ καρδίας μου ἐν μέσῳ τοῦ οἴκου μου. Οὐδένα, φησὶν, ἔσχον ἄδικον συνοικοῦντα λογισμόν· ἀλλ' ὅλως ἐμαυτῷ μετὰ καθαρότητος διεπορευόμην. Ποιοῦντας παραβάσεις εμίσησα. Δεῖ γὰρ μὴ μόνον ἀπέχεσθαι τῶν πονηρῶν, ἀλλὰ καὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα ποιοῦντας ἀποστρέφεσθαι. Οὐκ ἐκολλήθη μοι καρδία σκαμβή. Τὰ τοῦ διαβόλου βουλεύματα, ἅτε μηδὲν εὐθὲς ἔχοντα, σκαμβά τέ εἰσι καὶ διεστραμμένα, ἅπερ οὐδέποτε ἐν τῇ καρδίᾳ εἰσδέδεγμαι. Εκκλίνοντος ἀπ' ἐμοῦ τοῦ πονηροῦ οὐκ ἐγίνωσκον. Οὕτω, φησίν, ἐν οὐδενὶ μέρει εποιούμην τους πονηρούς, ὡς καὶ τὴν παρ- Β ουσίαν καὶ τὴν ἀπουσίαν αὐτῶν ἀγνοεῖν· διὸ καὶ ἀπαιρόντων οὐκ ἐγίνωσκον, οὐκοῦν οὐδὲ παρόντων εἰ παρῆσαν ἐγίνωσκον. Γνώμης δὲ ἀπόδειξις ἀνακε:- μένης Θεῷ τὸ τῶν κάτω μηδένα ποιεῖσθαι λόγον διὰ τὴν ἄνωθεν προσοχήν Τὸν καταλαλοῦντα λάθρα τοῦ πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον. Τὰς δὲ λάθρα γινομένας κατ- ηγορίας οὐ προσιέμην, ἀλλὰ τοὺς τοῦτο δρᾷν πειρω μένους ἐξήλαυνον. Υπερηφάνῳ ὀφθαλμῷ καὶ ἀπλήστῳ καρδίᾳ, τούτῳ οὐ συνήσθιον. Οὔτε μὴν τοὺς ἀλαζονείᾳ καὶ πλεονεξία χρωμένους ἐποιούμην συσσίτους. Οἱ ὀφθαλμοί μου ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ᾿ ἐμοῦ. Συνεδρίων δέ μοι καὶ βουλῆς ἐκοινώνουν οἱ πίστει κοσμούμενοι, καὶ περὶ πολλοῦ τὰ θεῖα ποιούμενοι. Οἱ δὲ μὴ οὕτως διακείμενοι, ἀλλὰ τἀναντία φρονοῦντες ὑπερηφανείᾳ λέγω καὶ ἀδικίᾳ καὶ ἐξουδενώσει, πόῤῥω ἀπέβαλον ἀπ' ἐμοῦ, ὥστε μὴ ὁρᾶν αὐτούς. Εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτεινον πάντας τοὺς ἁμαρ τωλοὺς τῆς γῆς. Αμαρτωλούς φησι τοὺς πονηροὺς λογισμοὺς, οὓς ταῖς ἑωθιναῖς προσευχαῖς καὶ τῇ πρὸς Θεὸν προσεδρίᾳ ἐκόλαζε. Τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἐκ πό- λεως Κυρίου πάντας τοὺς ἐργαζομένους τὴν ἀνομίαν. Πόλιν Κυρίου τὴν ἁγίαν φησὶ ψυχήν, κατὰ τὸ εἰρημένον· Δεδοξασμένα ελαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ. Προσευχὴ τῷ πτωχῷ, ὅταν ἀκηδιάσῃ, καὶ ἐναν τίον Κυρίου ἐκχέῃ τὴν δέησιν αὐτοῦ. ΡΑ'. Υπόθεσις. Ο κατὰ Θεὸν πτωχὸς, τουτέστιν ὁ τῶν προφητῶν χο ρὸς, ὁ λύπης πεπληρωμένος ἐπὶ τῇ τοῦ πρώτου λαοῦ καταστροφή, προσέρχεται τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ αὐτοῦ, τοῦ λαοῦ δηλονότι, ἀναπέμπων δεήσεις μετὰ νηστείας καὶ δακρύων, ὅπως ἂν καὶ αὐτὸς οίκτει ρηθῇ ὁ λαός. Κηρύττει δὲ καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆ σιν, τὴν γενομένην ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Κύριε, εισάκουσον τῆς προσευχῆς μου. Τὰ συμβάντα τῷ λαῷ οἰκειοποιεῖται ὁ προφητικός χορός. EXPOSITIO IN PSALMUM CI. A maret ad Deum : Quando venies ad me? ac si dice- Psal. LXXXVI, 3. PATROL. GR. XXVII. C ret : Regiam tibi exornaiam ac decentem paravi, tuam exopto præsentiam, o Domine, tuuni adven- tum expeto, optatum concede. Perambulabam in in- nocentia cordis mei in medio domus meæ, etc. Nul- Fam, inquit, injustam cogitationem mecum habitare concedebam, sed cum puritate ambulabam. Facien- tes prævaricationes odivi. Oportet enim non solum abstinere a malis, sed etiam aversari eos qui illa agunt. D lia, utpote quæ recti nihil habeant, prava sunt et perversa, quæ uunquam in corde admisi. Declinàn- tem a me malignum non cognoscebam. Ita, inquit, nihili faciebam malignos, ut eorum sive præsentiam sive absentiam ignorarem. Quare abscedentibus il- lis non cognoscebam, ac similiter etiamsi præsentes essent, id ignorabam. Mentis autem in Deo consi- stentis argumentum est, terrenas res nihil curare, ub studium cœlestium. hunc perse- quebar. Accusationes occulte factas non admitte- bam, imo vero eos qui huic rei dabant operam ex- pellebam. Superbo oculo et insatiabili corde, cum hoe non edebam. Nequaquam eos qui arrogantia et su- perbia tunebant, convivas admiuebam. Consessus atque consilii mecum participes erant qui fide erant ornati, et divina magni faciebant. Eos autem qui non ita affecti erant, sed contraria sentientes superbia, injustitiæ et humiliationi da- bant operam, longe a me exigebam, ita ut ne respi- cerem quidem illos. ræ. Peccatores vocat malas cogitationes, quas cum matutinis orationibus, tum in Dei præsentia consi- stendo castigabat. Ut disperderem de civitate Domini omnes operantes iniquitatem. Civitatem Domini san- clam dicit animam, juxta dictum illud * : Gloriosa dicta sunt de te, civilas Dei. spectu Domini effuderit precem suam. CI. Argumentum. Qui pauper secundum Deum est, id est propheta- rum chorus, repletus dolore ob prioris populi ex- cidium, ad Dominum accedit, pro ipso populo preces effundens cum jejunio et lacrymis, ut ipse populus misericorditer excipiatur. Prædicat item hic psalmus vocationem gentium, in adventu Salvatoris nostri Jesu Christi futuram contigerunt sibi quasi propria ascribit prophe ticus chorus. I 4. Non adhæsit mihi cor pravum. Diaboli consi- 5. Detrahentem secreto proximo suo, 6. Oculi mei ad fideles terræ ut sedeant mecum. 8. In matutino interficiebam omnes peccatores ter- 1. Oratio pauperis cum anxius fuerit, et in con- 2. Domine, exaudi orationem meam. Quæ populo
PG 27:428οἱ δὲ πάλαι με ζηλοῦντες κατὰ τῶν ἐμῶν ὀμνύουσι συμφορῶν, εὐχόμενοι μὴ ἴσα παθεῖν. Τὸ δὲ, μετὰ σποδοῦ, αὐτὸ παραπλήσιον τῷ ἑβδομηκοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ· Ψωμιεῖς ἡμᾶς ἄρτῳ δακρύων. Εἰ δὲ ὁ τῆς τροφῆς καιρὸς ὀδύνης ὑπῆρχε μεστὸς, σχολῇ γ’ ἂν ἄλλος ἀπήλλακτο πάθους. Καὶ οἱ ἐπαινοῦντές με κατ’ ἐμοῦ ὤμνυον. Καὶ οἱ φίλοι, φησὶν, οἱ πάλαι θαυμάζοντές με, ὅρκον ἐποιοῦντο τὰς ἐμὰς συμφορὰς, λέγοντες· Μὴ τὰ αὐτὰ τῷ Ἰσραὴλ πάθοιμι Ὅτι σποδὸν ὡσεὶ ἄρτον ἔφαγον. Ἢ τὰς συμφορὰς τὰς ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ σημαίνει, ἢ τὴν κακοπάθειαν ἣν ἐποιοῦντο ὑπὲρ τοῦ οἰκτειρηθῆναι τὸν λαόν. Ὅτι ἐπάρας κατέῤῥαξάς με. Μόνος γὰρ ἐξ ἁπάντων τῶν ἐθνῶν ὑψηλὸς ἦν ὁ λαὸς Ἰσραὴλ, ἅτε καὶ μόνος γνῶσιν ἔχων τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ Αἱ ἡμέραι μου ὡσεὶ σκιὰ ἐκλίθησαν. Ἡμέρας αὐτοῦ τῆς νομικῆς λατρείας εἶναί φησιν, ἥτις καὶ σκιὰ τῶν μελλόντων ἀγαθῶν ὀνομάζεται. Κἀγὼ ὡσεὶ χόρτος ἐξηράνθην. Τὸ, ἐγὼ, ἀντὶ τοῦ, ὁ λαός. Οἰκειοποιεῖται γὰρ, ὡς ἔφην, πάντα τὰ τοῦ λαοῦ. Ὅτι ηὐδόκησαν οἱ δοῦλοί σου τοὺς λίθους αὐτῆς, καὶ τὸν χοῦν αὐτῆς οἰκτειρήσουσι.
"Οτι ἐξέλιπον ὡσεὶ καπνὸς αἱ ἡμέραι μου, καὶ τὰ ὀστᾶ μου ὡσεὶ φρύγιον συνετρύγησαν. Ταῦτα μὲν ὑπεράνωθεν τὴν ἑρμηνείαν ἔλαβον, βηθήσεται δὲ καὶ αὖθις. Πᾶσα γὰρ δύναμις αὐτῶν, δι' ἧς συν- ειστήκει τὰ τῆς κατὰ νόμον λατρείας, διεφθάρη καὶ ἀπόλωλεν. *Ην δὲ ταῦτα ἡ ἀρχιερωσύνη, ὁ ναὸς, αἱ διὰ τῶν θρεμμάτων θυσίαι, ἡ αὐτονομία τοῦ ἔθνους. Εγενήθην ὡσεὶ νυκτικόραξ εν οἰκοπέδῳ. Τοῦτό φησι διὰ τὸν κατειληφότα σκότον τὸν λαόν· ἀγνωσίαν γὰρ ἔσχε Θεοῦ. Τί δὲ τοῦ νυκτικόρακος ἀλλ᾽ ἢ τοῦ βοᾷν κατὰ τὰς νύκτας ἴδιον, ὅθεν ταύτην τὴν προστ ηγορίαν ἔλαχεν; Ἐπειδὴ τοίνυν παννύχιον ἐποίει προσευχόμενος, ἀναγκαίως ἑαυτὸν παραβάλλει τῷ νυκτικόρακι. Η γρύπνησα καὶ ἐγενόμην ὡς στρουθίον μου νάζον ἐπὶ δώματι. Ἐγώ, φησίν, ὁ μὴ τῷ καιρῷ τῆς ἁμαρτίας κατειλημμένος, τοσοῦτον κατελείφθην, ὡς καὶ ἑνὶ ἐοικέναι στρουθίῳ· ἀπὸ γὰρ μυριάδων τοσούτων, εἰ καὶ πλείους ἦσαν οἱ σωζόμενο:, ἑνὶ ἂν παρεβάλοντο ὡς πρὸς τὰς μυριάδας. *Ολην τὴν ἡμέραν ὠνείδιζόν με οἱ ἐχθροί μου. Καταγέλαστος εγενόμην τοῖς δυσμενέσιν· οἱ δὲ πάν και με ζηλούντες κατὰ τῶν ἐμῶν ὀμνύουσι συμφο ρῶν, εὐχόμενοι μὴ ἴσα παθεῖν. Τὸ δὲ, μετα υποδοῦ, αὐτὸ παραπλήσιον τῷ ἑβδομηκοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ· Ψωμιεῖς ἡμᾶς ἄρτῳ δακρύων. Εἰ δὲ ὁ τῆς τροφῆς καιρὸς ὀδύνης ὑπῆρχε μεστός, σχολῇ γ᾽ ἂν ἄλλος ἀπήλλακτο πάθους. Καὶ οἱ ἐπαινοῦντές με κατ' ἐμοῦ ὤμνυον. Καὶ οἱ φίλοι, φησίν, οἱ πάλαι θαυμά- ζοντές με, ὅρκον ἐποιοῦντο τὰς ἐμὰς συμφοράς, λέ- γοντες· Μὴ τὰ αὐτὰ τῷ Ἰσραὴλ πάθοιμι ! Ὅτι σποδὸν ὡσεὶ ἄρτον ἔφαγον. Η τὰς συμφο ρὰς τὰς ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ σημαίνει, ἢ τὴν κακοπά θειαν ἣν ἐποιοῦντο ὑπὲρ τοῦ οἰκτειρηθῆναι τὸν λαόν. *Οτι ἐπάρας κατέῤῥαξάς με. Μόνος γὰρ ἐξ ἁπάν των τῶν ἐθνῶν ὑψηλὸς ἦν ὁ λαὸς Ἰσραήλ, ἅτε καὶ μόνος γνῶσιν ἔχων τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ . Οἰκειοποιεῖται γὰρ, ὡς ἔφην, πάντα τὰ τοῦ λαοῦ. Α' ἡμέραι μου ὡσεὶ σκιὰ ἐκλίθησαν. Ἡμέρας αὐτοῦ τῆς νομικῆς λατρείας εἶναί φησιν, ἥτις καὶ σκιὰ τῶν μελλόντων ἀγαθῶν ὀνομάζεται. Κἀγὼ ὡσεὶ χόρτος ἐξηράνθην. Τό, ἐγώ, ἀντὶ τοῦ, ὁ λαός. “Οτι ηὐδόκησαν οἱ δοῦλοι σου τοὺς λίθους αὐτῆς, καὶ τὸν χοῦν αὐτῆς οἰκτειρήσουσι. Λίθους μὲν τοὺς πιστεύσαντας εἰς Χριστὸν μετὰ τὴν ἀνά- στασίν φησι, καὶ γενομένους λίθους ἁγίους, κατὰ τὴν Ζαχαρίου φωνήν· δούλους δὲ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησί, δι' ὧν ἐσώθησαν οἱ πιστεύσαντες εἰς Χριστόν. Χοῦν δὲ τοὺς λαούς, τοὺς ἔτι χοϊκώτερον ζώντας, καὶ ἔτι νῦν ἀπιστοῦντας, καὶ αὐτοὺς δὲ οἰκτιρμῶν φησιν αξίους εἶναι. Τηρείται γὰρ εἰς τὴν ἐσχάτην ἡμέραν τὸ λείψανον· σωθήσονται γὰρ καὶ αὐτοὶ διὰ Ἠλίου τοῦ προφήτου. - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. mea sicut cremium aruerunt. Horum jam multo ante interpretatio data est, at rursumn dicetur. Tota virtus eorum per quam consistebat cultus legalis, fracta est et periit. Erant autem illa sacerdotium, templum, sacrificia armentorum, libertas populi suis legibus vivendi. dicit ob tenebras quæ populum interceperunt; ignorabat enim Deum. Quid autem proprium ny- cticoraci, nisi ut clamet nocte, quamobrem hujus- modi vocabulum sortitus est? Quoniam igitur totam noctem precando transigebat, sese jure nycticoraci confert. in tecto. Ego, inquit, qui tempore peccati captus non fui, usque adeo derelictus sum, ut passeri uni similis sim. Tantæ sunt enim myriades peccatorum, ut etiamsi plurimi salutem consequantur, unus ta- men, tot myriadibus comparati, videantur. B C diculus fui inimicis meis: et qui olim mihi invide- bant, adversus meas calamitates jurant, rogantes ne sibi paria contingant. Illud autem, cum cinere, consimile est septuagesimo nono psalmo: Cibabis nos pane lacrymarum 8. Quod si cibi sumendi tempus dolore plenum fuit, vix aliud quodpiam tempus malis vacuum erit. Et qui laudabant me adversum me jurabant. Et amici, inquit, qui olim laudabant me, meas calamitates in jusjurandum – adhibebant dicentes: Absit ut talia patiar qualia Israel! Aut calamitates captivitatis significat, aut afflictio- nem qua se macerabant, ut populus misericordiam consequeretur. ex omnibus gentibus excelsus erat, quippe qui so- lus notitiam veri Dei haberet. suos aít transactos in legali cultu, qui vocatur um- bra futurorum bonorum. Et ego sicut fenum arui. illud, ego, positum est pro, populus, nam, ut dixi, omnia quæ ad populum pertinent quasi propria D sibi attribuit. et terra ejus miserebuntur. Lapides vocat eos qui post resurrectionem crediderunt in Christum, et facti sunt lapides sancti, secundum Zachariæ vo- cem : servos autem vocat sanctos apostolos, quorum opera qui crediderunt in Christum salvi facti sunt. Terram autem, populos, qui adhuc terreno more vivunt, et adhuc non credunt, quos commisera- tione dignos ait. Servantur autem reliquiæ ad no- vissimum usque diem; ipsi enim per Eliam prophe- dam salutem consequentur. »› F'sal. Lxxıx, 6. 4. Quia defecerunt sicut fumus dies mei, et ossa A 7. Factus sum sicut nycticorax in domicilio. Hoc 8. Vigilavi et factus sum sicut passer solitarius 9. Tola die exprobrabant mihi inimici mei. Ri- 10. Quia cinerem tanquam panem manducabam. 11. Quia elevans allisisti me. Solus Israel enim 12. Dies mei sicut umbra declinaverunt. Dies 15. Quoniam placuerunt servis tuis lapides ejus,
Λίθους μὲν τοὺς πιστεύσαντας εἰς Χριστὸν μετὰ τὴν ἀνάστασίν φησι, καὶ γενομένους λίθους ἁγίους, κατὰ τὴν Ζαχαρίου φωνήν· δούλους δὲ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησὶ, δι’ ὧν ἐσώθησαν οἱ πιστεύσαντες εἰς Χριστόν. Χοῦν δὲ τοὺς λαοὺς, τοὺς ἔτι χοϊκώτερον ζῶντας, καὶ ἔτι νῦν ἀπιστοῦντας, καὶ αὐτοὺς δὲ οἰκτιρμῶν φησιν ἀξίους εἶναι. Τηρεῖται γὰρ εἰς τὴν ἐσχάτην ἡμέραν τὸ λείψανον· σωθήσονται γὰρ καὶ αὐτοὶ διὰ Ἠλίου τοῦ προφήτου. Καὶ φοβηθήσονται τὰ ἔθνη τὸ ὄνομα Κυρίου. Εἰκότως μεταξὺ τοῦ εὐδοκῆσαι τοὺς λίθους τοῦ προτέρου λαοῦ τῶν ἐθνῶν ἐπισυνάπτει τὴν κλῆσιν. Καὶ πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς τὴν δόξαν σου. Οἱ βασιλεῖς ἀντὶ τοῦ, αἱ βασιλεῖαι. Οὐ γάρ ἐστι βασιλεία οὐδὲ ἔθνος ὃ μὴ προσκυνεῖ τὴν δόξαν Κυρίου. Ὅτι οἰκοδομήσει Κύριος τὴν Σιών. Τουτέστι τὴν Ἐκκλησίαν. Ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν προσευχὴν τῶν ταπεινῶν. Ἔλεγον γὰρ οἱ ἑαυτοὺς ταπεινοῦντες προσευχόμενοι προφῆται. Καὶ σὺ, Κύριε ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ, πρόσχες τοῦ ἐπισκέψασθαι πάντα τὰ ἔθνη. Γραφήτω αὕτη εἰς γενεὰν ἑτέραν.
"Οτι ἐξέλιπον ὡσεὶ καπνὸς αἱ ἡμέραι μου, καὶ τὰ ὀστᾶ μου ὡσεὶ φρύγιον συνετρύγησαν. Ταῦτα μὲν ὑπεράνωθεν τὴν ἑρμηνείαν ἔλαβον, βηθήσεται δὲ καὶ αὖθις. Πᾶσα γὰρ δύναμις αὐτῶν, δι' ἧς συν- ειστήκει τὰ τῆς κατὰ νόμον λατρείας, διεφθάρη καὶ ἀπόλωλεν. *Ην δὲ ταῦτα ἡ ἀρχιερωσύνη, ὁ ναὸς, αἱ διὰ τῶν θρεμμάτων θυσίαι, ἡ αὐτονομία τοῦ ἔθνους. Εγενήθην ὡσεὶ νυκτικόραξ εν οἰκοπέδῳ. Τοῦτό φησι διὰ τὸν κατειληφότα σκότον τὸν λαόν· ἀγνωσίαν γὰρ ἔσχε Θεοῦ. Τί δὲ τοῦ νυκτικόρακος ἀλλ᾽ ἢ τοῦ βοᾷν κατὰ τὰς νύκτας ἴδιον, ὅθεν ταύτην τὴν προστ ηγορίαν ἔλαχεν; Ἐπειδὴ τοίνυν παννύχιον ἐποίει προσευχόμενος, ἀναγκαίως ἑαυτὸν παραβάλλει τῷ νυκτικόρακι. Η γρύπνησα καὶ ἐγενόμην ὡς στρουθίον μου νάζον ἐπὶ δώματι. Ἐγώ, φησίν, ὁ μὴ τῷ καιρῷ τῆς ἁμαρτίας κατειλημμένος, τοσοῦτον κατελείφθην, ὡς καὶ ἑνὶ ἐοικέναι στρουθίῳ· ἀπὸ γὰρ μυριάδων τοσούτων, εἰ καὶ πλείους ἦσαν οἱ σωζόμενο:, ἑνὶ ἂν παρεβάλοντο ὡς πρὸς τὰς μυριάδας. *Ολην τὴν ἡμέραν ὠνείδιζόν με οἱ ἐχθροί μου. Καταγέλαστος εγενόμην τοῖς δυσμενέσιν· οἱ δὲ πάν και με ζηλούντες κατὰ τῶν ἐμῶν ὀμνύουσι συμφο ρῶν, εὐχόμενοι μὴ ἴσα παθεῖν. Τὸ δὲ, μετα υποδοῦ, αὐτὸ παραπλήσιον τῷ ἑβδομηκοστῷ ἐννάτῳ ψαλμῷ· Ψωμιεῖς ἡμᾶς ἄρτῳ δακρύων. Εἰ δὲ ὁ τῆς τροφῆς καιρὸς ὀδύνης ὑπῆρχε μεστός, σχολῇ γ᾽ ἂν ἄλλος ἀπήλλακτο πάθους. Καὶ οἱ ἐπαινοῦντές με κατ' ἐμοῦ ὤμνυον. Καὶ οἱ φίλοι, φησίν, οἱ πάλαι θαυμά- ζοντές με, ὅρκον ἐποιοῦντο τὰς ἐμὰς συμφοράς, λέ- γοντες· Μὴ τὰ αὐτὰ τῷ Ἰσραὴλ πάθοιμι ! Ὅτι σποδὸν ὡσεὶ ἄρτον ἔφαγον. Η τὰς συμφο ρὰς τὰς ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ σημαίνει, ἢ τὴν κακοπά θειαν ἣν ἐποιοῦντο ὑπὲρ τοῦ οἰκτειρηθῆναι τὸν λαόν. *Οτι ἐπάρας κατέῤῥαξάς με. Μόνος γὰρ ἐξ ἁπάν των τῶν ἐθνῶν ὑψηλὸς ἦν ὁ λαὸς Ἰσραήλ, ἅτε καὶ μόνος γνῶσιν ἔχων τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ . Οἰκειοποιεῖται γὰρ, ὡς ἔφην, πάντα τὰ τοῦ λαοῦ. Α' ἡμέραι μου ὡσεὶ σκιὰ ἐκλίθησαν. Ἡμέρας αὐτοῦ τῆς νομικῆς λατρείας εἶναί φησιν, ἥτις καὶ σκιὰ τῶν μελλόντων ἀγαθῶν ὀνομάζεται. Κἀγὼ ὡσεὶ χόρτος ἐξηράνθην. Τό, ἐγώ, ἀντὶ τοῦ, ὁ λαός. “Οτι ηὐδόκησαν οἱ δοῦλοι σου τοὺς λίθους αὐτῆς, καὶ τὸν χοῦν αὐτῆς οἰκτειρήσουσι. Λίθους μὲν τοὺς πιστεύσαντας εἰς Χριστὸν μετὰ τὴν ἀνά- στασίν φησι, καὶ γενομένους λίθους ἁγίους, κατὰ τὴν Ζαχαρίου φωνήν· δούλους δὲ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους φησί, δι' ὧν ἐσώθησαν οἱ πιστεύσαντες εἰς Χριστόν. Χοῦν δὲ τοὺς λαούς, τοὺς ἔτι χοϊκώτερον ζώντας, καὶ ἔτι νῦν ἀπιστοῦντας, καὶ αὐτοὺς δὲ οἰκτιρμῶν φησιν αξίους εἶναι. Τηρείται γὰρ εἰς τὴν ἐσχάτην ἡμέραν τὸ λείψανον· σωθήσονται γὰρ καὶ αὐτοὶ διὰ Ἠλίου τοῦ προφήτου. - S. ATHANASII OPP. PARS III. EXEGETICA. mea sicut cremium aruerunt. Horum jam multo ante interpretatio data est, at rursumn dicetur. Tota virtus eorum per quam consistebat cultus legalis, fracta est et periit. Erant autem illa sacerdotium, templum, sacrificia armentorum, libertas populi suis legibus vivendi. dicit ob tenebras quæ populum interceperunt; ignorabat enim Deum. Quid autem proprium ny- cticoraci, nisi ut clamet nocte, quamobrem hujus- modi vocabulum sortitus est? Quoniam igitur totam noctem precando transigebat, sese jure nycticoraci confert. in tecto. Ego, inquit, qui tempore peccati captus non fui, usque adeo derelictus sum, ut passeri uni similis sim. Tantæ sunt enim myriades peccatorum, ut etiamsi plurimi salutem consequantur, unus ta- men, tot myriadibus comparati, videantur. B C diculus fui inimicis meis: et qui olim mihi invide- bant, adversus meas calamitates jurant, rogantes ne sibi paria contingant. Illud autem, cum cinere, consimile est septuagesimo nono psalmo: Cibabis nos pane lacrymarum 8. Quod si cibi sumendi tempus dolore plenum fuit, vix aliud quodpiam tempus malis vacuum erit. Et qui laudabant me adversum me jurabant. Et amici, inquit, qui olim laudabant me, meas calamitates in jusjurandum – adhibebant dicentes: Absit ut talia patiar qualia Israel! Aut calamitates captivitatis significat, aut afflictio- nem qua se macerabant, ut populus misericordiam consequeretur. ex omnibus gentibus excelsus erat, quippe qui so- lus notitiam veri Dei haberet. suos aít transactos in legali cultu, qui vocatur um- bra futurorum bonorum. Et ego sicut fenum arui. illud, ego, positum est pro, populus, nam, ut dixi, omnia quæ ad populum pertinent quasi propria D sibi attribuit. et terra ejus miserebuntur. Lapides vocat eos qui post resurrectionem crediderunt in Christum, et facti sunt lapides sancti, secundum Zachariæ vo- cem : servos autem vocat sanctos apostolos, quorum opera qui crediderunt in Christum salvi facti sunt. Terram autem, populos, qui adhuc terreno more vivunt, et adhuc non credunt, quos commisera- tione dignos ait. Servantur autem reliquiæ ad no- vissimum usque diem; ipsi enim per Eliam prophe- dam salutem consequentur. »› F'sal. Lxxıx, 6. 4. Quia defecerunt sicut fumus dies mei, et ossa A 7. Factus sum sicut nycticorax in domicilio. Hoc 8. Vigilavi et factus sum sicut passer solitarius 9. Tola die exprobrabant mihi inimici mei. Ri- 10. Quia cinerem tanquam panem manducabam. 11. Quia elevans allisisti me. Solus Israel enim 12. Dies mei sicut umbra declinaverunt. Dies 15. Quoniam placuerunt servis tuis lapides ejus,
PG 27:429Ἡ διὰ τοῦ ψαλμοῦ προσευχὴ, καὶ ἡ περὶ τῶν ἐθνῶν ἐπαγγελία προφητευομένη, καθάπερ ἐν στήλῃ τυπωθεῖσα δέδοται τοῖς Ἰουδαίοις, εἰς τὸ φυλάττεσθαι τῷ νέῳ Ἰσραὴλ καὶ τῇ κατὰ Χριστὸν γενεᾷ. Καὶ λαὸς ὁ κτιζόμενος αἰνέσει τὸν Κύριον. Ὅτι ἐξέκυψεν ἐξ ὕψους ἁγίου αὐτοῦ. Τὴν αἰτίαν ἡμῖν τῆς κλήσεως τῶν ἐθνῶν παρατίθεται. Αὕτη δέ ἐστιν ἡ ἐπιφάνεια τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, ἣν ἐποίησε κλίνας οὐρανούς. Τοῦ ἀκοῦσαι τὸν στεναγμὸν τῶν πεπεδημένων. Καὶ τίνες οἱ πεπεδημένοι, ἢ οὓς σειραῖς ἁμαρτίας ἔσφιγξεν ὁ μισόκαλος δαίμων; Τοῦ λῦσαι τοὺς υἱοὺς τῶν τεθανατωμένων. Οἱ υἱοὶ τῶν τεθανατωμένων εἶεν ἂν οἱ ἐξ ἐθνῶν, καθὴν ἀπέθανον οἱ πατέρες αὐτῶν ταῖς ἰδίαις ἁμαρτίαις εἰδωλολατροῦντες ἔτι. Τοῦ ἀναγγεῖλαι ἐν Σιὼν τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Καὶ τοῦτό φησι τῆς καθόδου αἴτιον, ὅπως ἡ Ἐκκλησία ἀνυμνεῖν μάθοιεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ Σιών. Ἐν τῷ ἐπισυναχθῆναι λαοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό. Τῶν ἐθνῶν ἑωρακότες διὰ τοῦ πνεύματος τὴν ἐπὶ τὸν Κύριον συναγωγὴν οἱ προφῆται, παρεκάλεσαν καὶ αὐτοὶ καταξιωθῆναι ταύτης τῆς μακαρίας θέας καὶ τῆς τῶν πραγμάτων ἐκβάσεως. Ἀπεκρίθη αὐτῷ ἐν ὁδῷ ἰσχύος αὐτοῦ.
Α μένεις τὰς γενεάς, ἅτε δὴ καὶ σὺ αὐτὸς ὡς Θεός, ὁ καὶ τοὺς οὐρανοὺς πεποιηκὼς ἐξ ἀρχῆς. 26, 27. Εx Εt Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις. Σὺ μόνος, φησὶν, ὦ Δέσποτα, τὸ ἀΐδιον ἅτε Θεὸς ἔχεις· οἱ δὲ οὐρανοὶ, εἰ καὶ μέγα τι καὶ ἐξαίρετον ὑπάρχουσε κτίσμα, ἀλλ' ὅμως καὶ αὐτοὶ ὑποβληθήσονται φθορά. Ἡ δὲ φθορά αὕτη γενήσεται αὐτοῖς εἰς ἀνακαινισμόν ἐλιχθήσονται γὰρ εἰς βέλτιον σχῆμα μεταβαλλόμενοι Οἱ υἱοὶ τῶν δούλων σου κατασκηνώσουσιν. Οταν γὰρ ἐλιχθήσονται οἱ οὐρανοὶ, καὶ καινὴ γέ νηται κτίσις, τότε δὴ τότε ἐν ταῖς αἰωνίοις σκηναῖς γενόμενοι οἱ τῶν σῶν δούλων υἱοι· οὗτοι δ᾽ ἂν εἶεν οἱ διὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἀποστόλων πεπιστευκότες. Καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα κατευθυνθήσε- ται. Σπέρμα τῶν ἁγίων ἀποστόλων τὸ εὐαγγελικὸν Β καὶ σωτήριον κήρυγμα, ὅπερ εἰς τὸν αἰῶνα δια- μένει. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΡΒ. Υπόθεσις. ῾Ο νέος ἐξ ἐθνῶν λαὸς ἐν τούτῳ διδάσκεται ἀνυμνεῖν τὸν Θεὸν τὸν τὰ μεγάλα εὐηργετηκότα. Ταῦτα δέ ἐστι τὰ εὐεργετήματα ή τε τῆς ἁμαρτίας ἀναί- ρεσις καὶ τῆς ἀναστάσεως τὸ καύχημα. Ευλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αὐτὸς ἑα'- τὸν ἐπὶ τὸν ὕμνον διεγείρει, καλὸν ἑαυτοῦ τῆς σωτη- ρίας φάρμακον τὴν εἰς Θεὸν εὐλογίαν προβαλλόμενος. Εφ᾽ οἷς δὲ Θεὸς τὸν λαὸν ἔμελλεν ἐλεεῖν δικαιοσύνῃ δοξάζεται κριτικῇ, φθορᾶς τε ἀπαλλάττων καὶ βα- σιλείαν διδοὺς οὐρανῶν· ὡς καὶ πᾶσιν ἀρμόττειν τὸν προκείμενον ὕμνον. Καὶ πάντα τὰ ἐντός μου τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ. Διὰ τῶν ἐντὸς τὸ ἐξ ὅλης καρδίας, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος, καὶ ἐξ ὅλης δια νοίας τὸν Θεὸν ἐπικαλεῖσθαι δηλοί. Ευλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ενδιατρίβει τῇ περὶ τὸν ὕμνον ἑαυτοῦ προτροπῇ, εἰδὼς τοῦτο ἀντὶ τῶν μεγάλων αὐτοῦ εὐεργεσιῶν ἑαυτὸν ἐπο οφείλοντα. Ὁ γὰρ τῶν θείων εὐεργεσιῶν μεμνημένος οὐ παύσεται τοῦτο ὑμνῶν. Καὶ μὴ ἐπιλανθάνου πάσας τὰς ἀνταποδόσεις αὐτοῦ. ᾿Ανταπέδωκε γὰρ ἡμῖν ἀντὶ τῶν μεγάλων ἁμαρτημάτων ὧν ἡμάρτο μεν, χρηστότητα, ἔλεον, οἰκτιρμούς. Των δεῖ μὴ ἐπιλανθάνεσθαι. Τὸν εὐκλατεύοντα πάσαις ταῖς ἀνομίαις σου. Αὗταί εἰσιν αἱ περὶ ἡμῶν ἀνταποδόσεις τοῦ Θεοῦ· ὅτι πρῶτον μὲν ἱλασμὸν ἔθηκε τῶν ἡμετέρων ἁμαρ τιῶν· δεύτερον δὲ τὰς ἡμετέρας ἀσθενείας ιάσατο· τρίτον ἐκ φθορᾶς ἡμῶν τὴν ζωὴν ἐλυτρώσατο, ἀν- ελὼν τὴν ἁμαρτίαν, τέταρτον οἰκεία φιλανθρωπίᾳ καὶ ἐλέῳ καὶ οἰκτιρμοίς χρώμενος ἐστεφάνωσεν ἡμᾶς τῷ τῆς υἱοθεσίας χαρίσματι· πέμπτον τῶν πνευμα τικῶν ἡμᾶς ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, ἑαυτὸν ἡμῖν ἄρτον ὄντα ζωῆς ἐπιδιδούς. Ανακαινισθήσεται ὡς ἀετοῦ ἡ νεότης σου. Τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς παλιγγενεσίας ἀνακαινίζοντος ἡμῶν ὡς ἀετοῦ τὴν νεότητα. Τὸ τῆς ἀναστάσεως ἡμῖν κατασημαίνει χάρισμα. Αὐτῷ δὲ τοὺς ἀνακαι νουμένους παρείκασεν, ὀρνίθων ἁπάντων ὄντι ὑψηλο πετεστάτῳ καὶ βασιλικωτάτῳ, καὶ ταῖς τοῦ ἡλίου μαρμαρυγαῖς μόνῳ λαμπρῶς ἐνατενίζειν δυναμένῳ. S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. mine, usque ad illas generationes permanes, ut- pote Deus qui cœlos ab initio fecisti. Ipsi peribunt, tu autem permanes. Tu solus, inquit, o Domine, æternitatem utpote Deus habes cœli vero etsi magnum et eximium sint opificium, altamen et ipsi corruptioni subjicientur. Corruptio autem hæc erit illis in renovationem : volventur enim in meliorem formam commutati. 28, 29. Filii servorum tuorum habitabunt. Nam cum cœli mutati fuerint, et renovata fuerit crea- tura, tunc in æternis tabernaculis constituti erunt filii servorum tuorum; ii autem sunt qui per san- clos apostolos crediderunt, et semen eorum in sæ- culum dirigetur. Semen sanctorum apostolorum est evangelica et salutaris prædicatio, quæ manet in sæculum. PSALMUS ipsi David. CII. Argumentum. Novus populus ex gentibus coactus, docetur in hoc psalmo Deum hymnis celebrare, qui mia- gna ipsi beneficia contulit. Sunt autem ea, pec- cati destructio et resurrectionis gloria. hymnum excitat, optimum sibi ad salutem re- medium esse proponens, benedicere Deum. eo autem quod Deus miseraturus populum esset, de justitia sua in judicando laudatur; utpote qui a corruptione liberet et regnum cœlorum det; ita ut praesens hymnus omnibus conveniat. omnia quæ intra me sunt nomini sancto ejus. Per ea quæ intra sunt, significat Deum ex toto corde, ex tota virtute, et ex tota mente invocandum esse. sese exhortando ad canendum hymnos, probe sciens id esse officii sui pro magnis acceptis beneficiis. Nam qui divinorum beneficiorum recordatur, nun- quam finem faciet hujus hymni concinendi. Et noli oblivisci omnes retributiones ejus. Pro magnis enim peccatis nostris retribuit nobis mansuetudi- nem, misericordiam, miserationes. Quæ oblivisci non oportet. c C 3, 4. Qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis, etc. Hæ sunt retributiones Dei nobis collatæ ; primo quod propitiatus sit peccatis nostris ; secundo, quod D infirmitates nostras sanaverit; tertio, quod de inter- itu redemerit vitam nostram, cum peccatum de medio sustulit ; quarto, quod propria usus clemen- tia, misericordia et miserationibus, nos coronaverit adoptionis gratia; quinto, quod spiritualibus nos bonis repleverit, sesc nobis donans panem vitæ. generationem juventutem nostram quasi aquilæ re- novante. Resurrectionis gratiam nobis significat. Aquilæ autem eos qui renovati sunt comparat, avi omnium maxime altivolanti, regiæ, et quæ sola po- test radios solis firmiter conspicere. 1. Benedic, anima mea, Domino. Ipse sese ad 2. Benedic, anima mea, Domino. Perseverat 5. Renovabitur ut aquilæ juventus tua. Deo per re-
Ὁ προφητικὸς χορὸς μέν ἐστιν ὁ ἀποκρινόμενος, ἤτοι ἐρωτῶν τὸν Θεόν. Ὁδὸν ἰσχύος αὐτοῦ τὴν ἐπὶ γῆς παρουσίαν φησίν. Ἦλθε γὰρ ἵνα δήσῃ τὸν ἰσχυρόν. Τὴν ὀλιγότητα τῶν ἡμερῶν μου ἀνάγγειλόν μοι. Οἷός ἐστι, φησὶν, ὁ ἡμέτερος βίος ἀνάγγειλόν μοι. Ηὔχετο γὰρ ἰδεῖν εἰ φθάσει εἰς ἐκείνας τὰς ἡμέρας ἡ ζωὴ αὐτοῦ, καθ’ ἃς ἔμελλεν ἐνανθρωπήσας ἐπὶ γῆς φαίνεσθαι ὁ Μονογενής. Μὴ ἀναγάγῃς με ἐν ἡμίσει ἡμερῶν μου. Ἥμισυ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ ἤτοι τῆς ζωῆς τὸ τέως ἐν θεωρίᾳ γενέσθαι τῆς ἐπιφανείας φησίν. Ηὔχετο οὖν πληρωθῆναι αὐτοῦ τὸν ὅλον χρόνον· καὶ εἰ οἷόν τε παρεκταθῆναι τὴν ζωὴν αὐτοῦ, ὅπως ἂν καὶ αὐτῆς τῆς τῶν πραγμάτων ἐκβάσεως καταξιωθῇ. Οὕτω γὰρ ἂν ἔμελλεν ἡ πᾶσα αὐτοῦ ζωὴ πληροῦσθαι. Ἐν γενεᾷ γενεῶν τὰ ἔτη σου. Γνοὺς ὁ προφητικὸς χορὸς διὰ τοῦ πνεύματος, ὡς οὐκ ἂν φθάσοι εἰς τὸ τῶν πραγμάτων πέρας, φησίν· Ἐγὼ δὲ κοιμηθήσομαι ἅτε θνητὸς ὤν· σὺ δὲ μόνος, ὦ Δέσποτα, καὶ εἰς ἐκείνας μένεις τὰς γενεὰς, ἅτε δὴ καὶ σὺ αὐτὸς ὡς Θεὸς, ὁ καὶ τοὺς οὐρανοὺς πεποιηκὼς ἐξ ἀρχῆς. Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις. Σὺ μόνος, φησὶν, ὦ Δέσποτα, τὸ ἀί̈διον ἅτε Θεὸς ἔχεις·
Α μένεις τὰς γενεάς, ἅτε δὴ καὶ σὺ αὐτὸς ὡς Θεός, ὁ καὶ τοὺς οὐρανοὺς πεποιηκὼς ἐξ ἀρχῆς. 26, 27. Εx Εt Αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις. Σὺ μόνος, φησὶν, ὦ Δέσποτα, τὸ ἀΐδιον ἅτε Θεὸς ἔχεις· οἱ δὲ οὐρανοὶ, εἰ καὶ μέγα τι καὶ ἐξαίρετον ὑπάρχουσε κτίσμα, ἀλλ' ὅμως καὶ αὐτοὶ ὑποβληθήσονται φθορά. Ἡ δὲ φθορά αὕτη γενήσεται αὐτοῖς εἰς ἀνακαινισμόν ἐλιχθήσονται γὰρ εἰς βέλτιον σχῆμα μεταβαλλόμενοι Οἱ υἱοὶ τῶν δούλων σου κατασκηνώσουσιν. Οταν γὰρ ἐλιχθήσονται οἱ οὐρανοὶ, καὶ καινὴ γέ νηται κτίσις, τότε δὴ τότε ἐν ταῖς αἰωνίοις σκηναῖς γενόμενοι οἱ τῶν σῶν δούλων υἱοι· οὗτοι δ᾽ ἂν εἶεν οἱ διὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἀποστόλων πεπιστευκότες. Καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα κατευθυνθήσε- ται. Σπέρμα τῶν ἁγίων ἀποστόλων τὸ εὐαγγελικὸν Β καὶ σωτήριον κήρυγμα, ὅπερ εἰς τὸν αἰῶνα δια- μένει. ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυίδ. ΡΒ. Υπόθεσις. ῾Ο νέος ἐξ ἐθνῶν λαὸς ἐν τούτῳ διδάσκεται ἀνυμνεῖν τὸν Θεὸν τὸν τὰ μεγάλα εὐηργετηκότα. Ταῦτα δέ ἐστι τὰ εὐεργετήματα ή τε τῆς ἁμαρτίας ἀναί- ρεσις καὶ τῆς ἀναστάσεως τὸ καύχημα. Ευλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αὐτὸς ἑα'- τὸν ἐπὶ τὸν ὕμνον διεγείρει, καλὸν ἑαυτοῦ τῆς σωτη- ρίας φάρμακον τὴν εἰς Θεὸν εὐλογίαν προβαλλόμενος. Εφ᾽ οἷς δὲ Θεὸς τὸν λαὸν ἔμελλεν ἐλεεῖν δικαιοσύνῃ δοξάζεται κριτικῇ, φθορᾶς τε ἀπαλλάττων καὶ βα- σιλείαν διδοὺς οὐρανῶν· ὡς καὶ πᾶσιν ἀρμόττειν τὸν προκείμενον ὕμνον. Καὶ πάντα τὰ ἐντός μου τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ. Διὰ τῶν ἐντὸς τὸ ἐξ ὅλης καρδίας, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος, καὶ ἐξ ὅλης δια νοίας τὸν Θεὸν ἐπικαλεῖσθαι δηλοί. Ευλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ενδιατρίβει τῇ περὶ τὸν ὕμνον ἑαυτοῦ προτροπῇ, εἰδὼς τοῦτο ἀντὶ τῶν μεγάλων αὐτοῦ εὐεργεσιῶν ἑαυτὸν ἐπο οφείλοντα. Ὁ γὰρ τῶν θείων εὐεργεσιῶν μεμνημένος οὐ παύσεται τοῦτο ὑμνῶν. Καὶ μὴ ἐπιλανθάνου πάσας τὰς ἀνταποδόσεις αὐτοῦ. ᾿Ανταπέδωκε γὰρ ἡμῖν ἀντὶ τῶν μεγάλων ἁμαρτημάτων ὧν ἡμάρτο μεν, χρηστότητα, ἔλεον, οἰκτιρμούς. Των δεῖ μὴ ἐπιλανθάνεσθαι. Τὸν εὐκλατεύοντα πάσαις ταῖς ἀνομίαις σου. Αὗταί εἰσιν αἱ περὶ ἡμῶν ἀνταποδόσεις τοῦ Θεοῦ· ὅτι πρῶτον μὲν ἱλασμὸν ἔθηκε τῶν ἡμετέρων ἁμαρ τιῶν· δεύτερον δὲ τὰς ἡμετέρας ἀσθενείας ιάσατο· τρίτον ἐκ φθορᾶς ἡμῶν τὴν ζωὴν ἐλυτρώσατο, ἀν- ελὼν τὴν ἁμαρτίαν, τέταρτον οἰκεία φιλανθρωπίᾳ καὶ ἐλέῳ καὶ οἰκτιρμοίς χρώμενος ἐστεφάνωσεν ἡμᾶς τῷ τῆς υἱοθεσίας χαρίσματι· πέμπτον τῶν πνευμα τικῶν ἡμᾶς ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, ἑαυτὸν ἡμῖν ἄρτον ὄντα ζωῆς ἐπιδιδούς. Ανακαινισθήσεται ὡς ἀετοῦ ἡ νεότης σου. Τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς παλιγγενεσίας ἀνακαινίζοντος ἡμῶν ὡς ἀετοῦ τὴν νεότητα. Τὸ τῆς ἀναστάσεως ἡμῖν κατασημαίνει χάρισμα. Αὐτῷ δὲ τοὺς ἀνακαι νουμένους παρείκασεν, ὀρνίθων ἁπάντων ὄντι ὑψηλο πετεστάτῳ καὶ βασιλικωτάτῳ, καὶ ταῖς τοῦ ἡλίου μαρμαρυγαῖς μόνῳ λαμπρῶς ἐνατενίζειν δυναμένῳ. S. ATHANASII OPP. PARS III. - EXEGETICA. mine, usque ad illas generationes permanes, ut- pote Deus qui cœlos ab initio fecisti. Ipsi peribunt, tu autem permanes. Tu solus, inquit, o Domine, æternitatem utpote Deus habes cœli vero etsi magnum et eximium sint opificium, altamen et ipsi corruptioni subjicientur. Corruptio autem hæc erit illis in renovationem : volventur enim in meliorem formam commutati. 28, 29. Filii servorum tuorum habitabunt. Nam cum cœli mutati fuerint, et renovata fuerit crea- tura, tunc in æternis tabernaculis constituti erunt filii servorum tuorum; ii autem sunt qui per san- clos apostolos crediderunt, et semen eorum in sæ- culum dirigetur. Semen sanctorum apostolorum est evangelica et salutaris prædicatio, quæ manet in sæculum. PSALMUS ipsi David. CII. Argumentum. Novus populus ex gentibus coactus, docetur in hoc psalmo Deum hymnis celebrare, qui mia- gna ipsi beneficia contulit. Sunt autem ea, pec- cati destructio et resurrectionis gloria. hymnum excitat, optimum sibi ad salutem re- medium esse proponens, benedicere Deum. eo autem quod Deus miseraturus populum esset, de justitia sua in judicando laudatur; utpote qui a corruptione liberet et regnum cœlorum det; ita ut praesens hymnus omnibus conveniat. omnia quæ intra me sunt nomini sancto ejus. Per ea quæ intra sunt, significat Deum ex toto corde, ex tota virtute, et ex tota mente invocandum esse. sese exhortando ad canendum hymnos, probe sciens id esse officii sui pro magnis acceptis beneficiis. Nam qui divinorum beneficiorum recordatur, nun- quam finem faciet hujus hymni concinendi. Et noli oblivisci omnes retributiones ejus. Pro magnis enim peccatis nostris retribuit nobis mansuetudi- nem, misericordiam, miserationes. Quæ oblivisci non oportet. c C 3, 4. Qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis, etc. Hæ sunt retributiones Dei nobis collatæ ; primo quod propitiatus sit peccatis nostris ; secundo, quod D infirmitates nostras sanaverit; tertio, quod de inter- itu redemerit vitam nostram, cum peccatum de medio sustulit ; quarto, quod propria usus clemen- tia, misericordia et miserationibus, nos coronaverit adoptionis gratia; quinto, quod spiritualibus nos bonis repleverit, sesc nobis donans panem vitæ. generationem juventutem nostram quasi aquilæ re- novante. Resurrectionis gratiam nobis significat. Aquilæ autem eos qui renovati sunt comparat, avi omnium maxime altivolanti, regiæ, et quæ sola po- test radios solis firmiter conspicere. 1. Benedic, anima mea, Domino. Ipse sese ad 2. Benedic, anima mea, Domino. Perseverat 5. Renovabitur ut aquilæ juventus tua. Deo per re-
PG 27:432οἱ δὲ οὐρανοὶ, εἰ καὶ μέγα τι καὶ ἐξαίρετον ὑπάρχουσι κτίσμα, ἀλλ’ ὅμως καὶ αὐτοὶ ὑποβληθήσονται φθορᾷ. Ἡ δὲ φθορὰ αὕτη γενήσεται αὐτοῖς εἰς ἀνακαινισμόν· ἑλιχθήσονται γὰρ εἰς βέλτιον σχῆμα μεταβαλλόμενοι. Οἱ υἱοὶ τῶν δούλων σου κατασκηνώσουσιν. Ὅταν γὰρ ἑλιχθήσονται οἱ οὐρανοὶ, καὶ καινὴ γένηται κτίσις, τότε δὴ τότε ἐν ταῖς αἰωνίοις σκηναῖς γενόμενοι οἱ τῶν σῶν δούλων υἱοί· οὗτοι δ’ ἂν εἶεν οἱ διὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἀποστόλων πεπιστευκότες. Καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν εἰς τὸν αἰῶνα κατευθυνθήσεται. Σπέρμα τῶν ἁγίων ἀποστόλων τὸ εὐαγγελικὸν καὶ σωτήριον κήρυγμα, ὅπερ εἰς τὸν αἰῶνα διαμένει.
Ποιῶν ἐλεημοσύνας ὁ Κύριος καὶ κρῖμα πάσι Α τοῖς ἀδικουμένοις. Οὗτος, φησίν, ὁ Κύριος ὁ τῷ αὐτοῦ ἐλέει τὰ προειρημένα ἡμῖν χαρισάμενος, αυ τός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι δίκαιον κρῖμα κρίνας, καὶ λυτρωσάμενος ἐξ Αἰγύπτου τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ, καὶ δοὺς τῷ τε Μωϋσῃ καὶ παντὶ τῷ λαῷ γνῶσιν τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν. Οικτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος. Ταῦτα γὰρ καὶ τῆς τοιαύτης εὐεργεσίας καὶ πάλαι καὶ νῦν γέ- γονεν αἰτία, φήσαντος καὶ Μωϋσέως· Κύριος μακρό- θυμος, καὶ πολυέλεος, καὶ ἀληθινός· ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας. Ταύτας οὖν αὐτοῦ τὰς δυνάμεις ἐγνώρισε τῷ Μωϋσῇ, λεγομένας ὁδοὺς, καὶ τὰς ἀρετὰς καθ᾽ ἃς τὰ πάντα διέπει. Οὐκ εἰς τέλος όρο γισθήσεται. Εἰ καὶ ὠργίσθη, φησί, διὰ τὴν ἐν ᾿Αδάμ παράβασιν, καὶ κατεδίκασε θανάτῳ τὸ γένος· ἀλλ' οὐκ ἐκτείνει εἰς τέλος τὴν ὀργήν· ἐπέλαμψε γὰρ ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων εἰς ἀθέτησιν τῆς φθορᾶς. “Οτι αὐτὸς ἔγνω τὸ πλάσμα ἡμῶν. Ὡς γὰρ ἴδιον πλάσμα καὶ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ κατῳκτεί- ρησεν. Τὸ δὲ ἔλεος Κυρίου ἀπὸ τοῦ αἰῶνος. Ομοιον τό Καὶ ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας τοῖς φοβουμένοις με. Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ ἐπὶ υἱοὺς υἱῶν τοῖς φυλάσσουσι τὴν διαθήκην αὐτοῦ. "Αγιος γὰρ ὤν, ἐν ἁγίοις ἀναπαύεται, ταῖς ἀγγελικαῖς δηλονότι δύο νάμεσιν. Κύριος ἐν τῷ οὐρανῷ ἡτοίμασε τὸν θρόνον αὐτ τοῦ. Ἐπαναπαύεται μὲν, φησί, τοῖς ἄνω πνεύμα- σιν· οὐ μὴν οὐδὲ τὰ ἐπὶ γῆς· τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἀφέστηκεν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ κατεξουσιάζων τῶν ὅλων ὡς Θεός. Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ πάντων δε σπόζει. Δεσπόζειν δὲ πάντων, ἀλλ᾽ οὐ βασιλεύειν εἴρηται, ἐπεὶ μὴ πάντες ἄξιοι τῆς αὐτοῦ βασιλείας. Διὸ τοῖς τὸν εὐαγγελικὸν κατορθοῦσι βίον τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ὁ Σωτὴρ ἐπηγγείλατο. Κρατεῖ δὲ καὶ τῶν ἀξίων ὁ Κύριος. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πάντες οἱ ἄγγελοι αύτ τοῦ. Διδάσκει τὸν προσιόντα τῇ πίστει λαὸν, ὡς ὁ τὸν ὕμνον ἐπιτηδεύων τὸ αὐτὸ τοῖς ἀγγέλοις ἕξει ἀξίωμα. Εἰ γὰρ αὕτη ἐκείνων ἡ λειτουργία, τὸ α!- νεῖν καὶ δοξάζειν τὸν Θεόν· αὐτὸ δὲ τοῦτο προστάτε τεται ποιεῖν ἡ ψυχή, ἀεὶ δὴ λέγων καὶ δοξολογεῖν, δηλονότι τῆς αὐτῆς ἀξίας τυχεῖν. Τὴν γὰρ ἐπιτή- δευμα τὸ αὐτὸ, τούτων καὶ τὸ ἀξίωμα τὸ αὐτό. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτ τοῦ. Οὐ μόνον ἄγγελοι εἰς τὸν αἶνον καλοῦνται, ἀλλὰ καὶ εἴ τι ἕτερόν ἐστιν οὐράνιον τάγμα, εἴτε θρόνοι, εἴτε ἀρχαι, εἴτε ἐξουσίαι, είτε κυριότητες. Ταῦτα δὲ πάντα τὰ τάγματα διὰ τῶν δυνάμεων ἡμῖν. κατεσήμανεν. Τοῦ Δαυΐδ ἐπὶ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως. Ανεπίγραφος παρ' 'Εβραίοις. ΡΓ'. Υπόθεσις. Διδάξας διὰ τοῦ προλαβόντος ψαλμοῦ τὸν προελθόντα EXPOSITIO IN PSALMUM CIII. B C omnibus injuriam patientibus. Hic Dominus, inquit, qui sua misericordia quæ dicta sunt dedit nobis, ipse est qui olim justum judicium tulit, et redemit ex Ægypto filios Israel, ac Moysi omnique populo. dedit notitiam mandatorum suorum. 7, 8. Miserator et misericors Dominus, etc. Hæc hujusmodi beneficii et olim et nunc causa fuere, dicente Moyse: Dominus longanimis, multæ miseri- cordiæ et verax; faciens misericordiam in millia *. Has igitur misericordias suas notas fecit Moysi, quæ vocantur viæ et virtutes quibus omnia administrat. Non in perpetuum irascetur. Etiamsi, inquit, iratus est ob Adami prævaricationem, et genus nostrumi morte damnavit; sed non usque in Anem extendet iram suam : illuxit enim in novissimis temporibus ad destructionem corruptionis. figmentum suum et opera mauuum suarum nos mi- seratus est. est illud: Et faciens misericordiam in millia timen- tibus me. servant testamentum ejus. Sanctus enim cum sit, in sauctis requiescit, in angelicis videlicet virtu~ tibus. scit, inquit, in coelestibus spiritibus : neque tamen terrena ab ejus regno sunt avulsa. Ipse enim est qui utpote Deus omnium dominatur. Et regnum ipsius omnibus dominabitur. Dominari omnibus, at non re- gnare, dictum est, quandoquidem non omnes regno ejus digni sunt. Quapropter iis qui evangelicam agunt vitam, regnum cœlorum Salvator pollicitus. est. Imperat autem Dominus iis qui digni sunt. populum qui accedit ad fidem, eum qui hymnis va- cat, eamdem quam angeli dignitatem habiturum.. Nam si hoc eorum ministerium est, laudare et ce- lebrare Deum, et hoc ipsum anima facere jubetur;. cum illa glorificare semper Deum dicatur, manife- -stum est eamdem consequi dignitatem. Nam quorum idem officium, eadem et dignitas. solum angeli ad laudem vocantur, verum si quis alius est coelestis ordo, sive throni, sive principa- tus, sive potestates, sive dominationes. Hos nimi rum ordines omnes per virtutes nobis significavit. Hebræos. CIII. Argumentum. Postquam in præcedenti psalmo populum qui acce ** Exod. xxxiv, 6. 6. Faciens misericordias Dominus, et judicium 14. Quoniam ipse cognovit figmentum nostrum. Ut 17. Misericordia autem Domini ab æterno. Sinile 18. Et justitia illius in filios filiorum, his que 19. Dominus in cœlo paravit sedem suam. Requie- 20. Benedicite Domino, omnes angeli ejus. Docet 21. Benedicite Domino, omnes virtutes ejus. Non 1. Davidis de mundi ortu. Caret inscriptione apud
Psalm 26ΨΑΛΜΟΣ 26
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ΨΑΛΜΟΣ τῷ Δαυί̈δ. ΡΒ. Ὑπόθεσις. Ὁ νέος ἐξ ἐθνῶν λαὸς ἐν τούτῳ διδάσκεται ἀνυμνεῖν τὸν Θεὸν τὸν τὰ μεγάλα εὐηργετηκότα. Ταῦτα δέ ἐστι τὰ εὐεργετήματα ἥ τε τῆς ἁμαρτίας ἀναίρεσις καὶ τῆς ἀναστάσεως τὸ καύχημα. Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αὐτὸς ἑαυτὸν ἐπὶ τὸν ὕμνον διεγείρει, καλὸν ἑαυτοῦ τῆς σωτηρίας φάρμακον τὴν εἰς Θεὸν εὐλογίαν προβαλλόμενος. Ἐφ’ οἷς δὲ Θεὸς τὸν λαὸν ἤμελλεν ἐλεεῖν δικαιοσύνῃ δοξάζεται κριτικῇ, φθορᾶς τε ἀπαλλάττων καὶ βασιλείαν διδοὺς οὐρανῶν·
Ποιῶν ἐλεημοσύνας ὁ Κύριος καὶ κρῖμα πάσι Α τοῖς ἀδικουμένοις. Οὗτος, φησίν, ὁ Κύριος ὁ τῷ αὐτοῦ ἐλέει τὰ προειρημένα ἡμῖν χαρισάμενος, αυ τός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι δίκαιον κρῖμα κρίνας, καὶ λυτρωσάμενος ἐξ Αἰγύπτου τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ, καὶ δοὺς τῷ τε Μωϋσῃ καὶ παντὶ τῷ λαῷ γνῶσιν τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν. Οικτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος. Ταῦτα γὰρ καὶ τῆς τοιαύτης εὐεργεσίας καὶ πάλαι καὶ νῦν γέ- γονεν αἰτία, φήσαντος καὶ Μωϋσέως· Κύριος μακρό- θυμος, καὶ πολυέλεος, καὶ ἀληθινός· ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας. Ταύτας οὖν αὐτοῦ τὰς δυνάμεις ἐγνώρισε τῷ Μωϋσῇ, λεγομένας ὁδοὺς, καὶ τὰς ἀρετὰς καθ᾽ ἃς τὰ πάντα διέπει. Οὐκ εἰς τέλος όρο γισθήσεται. Εἰ καὶ ὠργίσθη, φησί, διὰ τὴν ἐν ᾿Αδάμ παράβασιν, καὶ κατεδίκασε θανάτῳ τὸ γένος· ἀλλ' οὐκ ἐκτείνει εἰς τέλος τὴν ὀργήν· ἐπέλαμψε γὰρ ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων εἰς ἀθέτησιν τῆς φθορᾶς. “Οτι αὐτὸς ἔγνω τὸ πλάσμα ἡμῶν. Ὡς γὰρ ἴδιον πλάσμα καὶ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ κατῳκτεί- ρησεν. Τὸ δὲ ἔλεος Κυρίου ἀπὸ τοῦ αἰῶνος. Ομοιον τό Καὶ ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας τοῖς φοβουμένοις με. Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ ἐπὶ υἱοὺς υἱῶν τοῖς φυλάσσουσι τὴν διαθήκην αὐτοῦ. "Αγιος γὰρ ὤν, ἐν ἁγίοις ἀναπαύεται, ταῖς ἀγγελικαῖς δηλονότι δύο νάμεσιν. Κύριος ἐν τῷ οὐρανῷ ἡτοίμασε τὸν θρόνον αὐτ τοῦ. Ἐπαναπαύεται μὲν, φησί, τοῖς ἄνω πνεύμα- σιν· οὐ μὴν οὐδὲ τὰ ἐπὶ γῆς· τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἀφέστηκεν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ κατεξουσιάζων τῶν ὅλων ὡς Θεός. Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ πάντων δε σπόζει. Δεσπόζειν δὲ πάντων, ἀλλ᾽ οὐ βασιλεύειν εἴρηται, ἐπεὶ μὴ πάντες ἄξιοι τῆς αὐτοῦ βασιλείας. Διὸ τοῖς τὸν εὐαγγελικὸν κατορθοῦσι βίον τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ὁ Σωτὴρ ἐπηγγείλατο. Κρατεῖ δὲ καὶ τῶν ἀξίων ὁ Κύριος. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πάντες οἱ ἄγγελοι αύτ τοῦ. Διδάσκει τὸν προσιόντα τῇ πίστει λαὸν, ὡς ὁ τὸν ὕμνον ἐπιτηδεύων τὸ αὐτὸ τοῖς ἀγγέλοις ἕξει ἀξίωμα. Εἰ γὰρ αὕτη ἐκείνων ἡ λειτουργία, τὸ α!- νεῖν καὶ δοξάζειν τὸν Θεόν· αὐτὸ δὲ τοῦτο προστάτε τεται ποιεῖν ἡ ψυχή, ἀεὶ δὴ λέγων καὶ δοξολογεῖν, δηλονότι τῆς αὐτῆς ἀξίας τυχεῖν. Τὴν γὰρ ἐπιτή- δευμα τὸ αὐτὸ, τούτων καὶ τὸ ἀξίωμα τὸ αὐτό. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτ τοῦ. Οὐ μόνον ἄγγελοι εἰς τὸν αἶνον καλοῦνται, ἀλλὰ καὶ εἴ τι ἕτερόν ἐστιν οὐράνιον τάγμα, εἴτε θρόνοι, εἴτε ἀρχαι, εἴτε ἐξουσίαι, είτε κυριότητες. Ταῦτα δὲ πάντα τὰ τάγματα διὰ τῶν δυνάμεων ἡμῖν. κατεσήμανεν. Τοῦ Δαυΐδ ἐπὶ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως. Ανεπίγραφος παρ' 'Εβραίοις. ΡΓ'. Υπόθεσις. Διδάξας διὰ τοῦ προλαβόντος ψαλμοῦ τὸν προελθόντα EXPOSITIO IN PSALMUM CIII. B C omnibus injuriam patientibus. Hic Dominus, inquit, qui sua misericordia quæ dicta sunt dedit nobis, ipse est qui olim justum judicium tulit, et redemit ex Ægypto filios Israel, ac Moysi omnique populo. dedit notitiam mandatorum suorum. 7, 8. Miserator et misericors Dominus, etc. Hæc hujusmodi beneficii et olim et nunc causa fuere, dicente Moyse: Dominus longanimis, multæ miseri- cordiæ et verax; faciens misericordiam in millia *. Has igitur misericordias suas notas fecit Moysi, quæ vocantur viæ et virtutes quibus omnia administrat. Non in perpetuum irascetur. Etiamsi, inquit, iratus est ob Adami prævaricationem, et genus nostrumi morte damnavit; sed non usque in Anem extendet iram suam : illuxit enim in novissimis temporibus ad destructionem corruptionis. figmentum suum et opera mauuum suarum nos mi- seratus est. est illud: Et faciens misericordiam in millia timen- tibus me. servant testamentum ejus. Sanctus enim cum sit, in sauctis requiescit, in angelicis videlicet virtu~ tibus. scit, inquit, in coelestibus spiritibus : neque tamen terrena ab ejus regno sunt avulsa. Ipse enim est qui utpote Deus omnium dominatur. Et regnum ipsius omnibus dominabitur. Dominari omnibus, at non re- gnare, dictum est, quandoquidem non omnes regno ejus digni sunt. Quapropter iis qui evangelicam agunt vitam, regnum cœlorum Salvator pollicitus. est. Imperat autem Dominus iis qui digni sunt. populum qui accedit ad fidem, eum qui hymnis va- cat, eamdem quam angeli dignitatem habiturum.. Nam si hoc eorum ministerium est, laudare et ce- lebrare Deum, et hoc ipsum anima facere jubetur;. cum illa glorificare semper Deum dicatur, manife- -stum est eamdem consequi dignitatem. Nam quorum idem officium, eadem et dignitas. solum angeli ad laudem vocantur, verum si quis alius est coelestis ordo, sive throni, sive principa- tus, sive potestates, sive dominationes. Hos nimi rum ordines omnes per virtutes nobis significavit. Hebræos. CIII. Argumentum. Postquam in præcedenti psalmo populum qui acce ** Exod. xxxiv, 6. 6. Faciens misericordias Dominus, et judicium 14. Quoniam ipse cognovit figmentum nostrum. Ut 17. Misericordia autem Domini ab æterno. Sinile 18. Et justitia illius in filios filiorum, his que 19. Dominus in cœlo paravit sedem suam. Requie- 20. Benedicite Domino, omnes angeli ejus. Docet 21. Benedicite Domino, omnes virtutes ejus. Non 1. Davidis de mundi ortu. Caret inscriptione apud
ὡς καὶ πᾶσιν ἁρμόττειν τὸν προκείμενον ὕμνον. Καὶ πάντα τὰ ἐντός μου τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ. Διὰ τῶν ἐντὸς τὸ ἐξ ὅλης καρδίας, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος, καὶ ἐξ ὅλης διανοίας τὸν Θεὸν ἐπικαλεῖσθαι δηλοῖ. Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Ἐνδιατρίβει τῇ περὶ τὸν ὕμνον ἑαυτοῦ προτροπῇ, εἰδὼς τοῦτο ἀντὶ τῶν μεγάλων αὐτοῦ εὐεργεσιῶν ἑαυτὸν ἐποφείλοντα. Ὁ γὰρ τῶν θείων εὐεργεσιῶν μεμνημένος οὐ παύσεται τοῦτο ὑμνῶν. Καὶ μὴ ἐπιλανθάνου πάσας τὰς ἀνταποδόσεις αὐτοῦ. Ἀνταπέδωκε γὰρ ἡμῖν ἀντὶ τῶν μεγάλων ἁμαρτημάτων ὧν ἡμάρτομεν, χρηστότητα, ἔλεον, οἰκτιρμούς. Ὧν δεῖ μὴ ἐπιλανθάνεσθαι. Τὸν εὐϊλατεύοντα πάσαις ταῖς ἀνομίαις σου. Αὗταί εἰσιν αἱ περὶ ἡμῶν ἀνταποδόσεις τοῦ Θεοῦ· ὅτι πρῶτον μὲν ἱλασμὸν ἔθηκε τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν· δεύτερον δὲ τὰς ἡμετέρας ἀσθενείας ἰάσατο· τρίτον ἐκ φθορᾶς ἡμῶν τὴν ζωὴν ἐλυτρώσατο, ἀνελὼν τὴν ἁμαρτίαν, τέταρτον οἰκείᾳ φιλανθρωπίᾳ καὶ ἐλέῳ καὶ οἰκτιρμοῖς χρώμενος ἐστεφάνωσεν ἡμᾶς τῷ τῆς υἱοθεσίας χαρίσματι· πέμπτον τῶν πνευματικῶν ἡμᾶς ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, ἑαυτὸν ἡμῖν ἄρτον ὄντα ζωῆς ἐπιδιδούς. Ἀνακαινισθήσεται ὡς ἀετοῦ ἡ νεότης σου.
Ποιῶν ἐλεημοσύνας ὁ Κύριος καὶ κρῖμα πάσι Α τοῖς ἀδικουμένοις. Οὗτος, φησίν, ὁ Κύριος ὁ τῷ αὐτοῦ ἐλέει τὰ προειρημένα ἡμῖν χαρισάμενος, αυ τός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι δίκαιον κρῖμα κρίνας, καὶ λυτρωσάμενος ἐξ Αἰγύπτου τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ, καὶ δοὺς τῷ τε Μωϋσῃ καὶ παντὶ τῷ λαῷ γνῶσιν τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν. Οικτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος. Ταῦτα γὰρ καὶ τῆς τοιαύτης εὐεργεσίας καὶ πάλαι καὶ νῦν γέ- γονεν αἰτία, φήσαντος καὶ Μωϋσέως· Κύριος μακρό- θυμος, καὶ πολυέλεος, καὶ ἀληθινός· ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας. Ταύτας οὖν αὐτοῦ τὰς δυνάμεις ἐγνώρισε τῷ Μωϋσῇ, λεγομένας ὁδοὺς, καὶ τὰς ἀρετὰς καθ᾽ ἃς τὰ πάντα διέπει. Οὐκ εἰς τέλος όρο γισθήσεται. Εἰ καὶ ὠργίσθη, φησί, διὰ τὴν ἐν ᾿Αδάμ παράβασιν, καὶ κατεδίκασε θανάτῳ τὸ γένος· ἀλλ' οὐκ ἐκτείνει εἰς τέλος τὴν ὀργήν· ἐπέλαμψε γὰρ ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων εἰς ἀθέτησιν τῆς φθορᾶς. “Οτι αὐτὸς ἔγνω τὸ πλάσμα ἡμῶν. Ὡς γὰρ ἴδιον πλάσμα καὶ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ κατῳκτεί- ρησεν. Τὸ δὲ ἔλεος Κυρίου ἀπὸ τοῦ αἰῶνος. Ομοιον τό Καὶ ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας τοῖς φοβουμένοις με. Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ ἐπὶ υἱοὺς υἱῶν τοῖς φυλάσσουσι τὴν διαθήκην αὐτοῦ. "Αγιος γὰρ ὤν, ἐν ἁγίοις ἀναπαύεται, ταῖς ἀγγελικαῖς δηλονότι δύο νάμεσιν. Κύριος ἐν τῷ οὐρανῷ ἡτοίμασε τὸν θρόνον αὐτ τοῦ. Ἐπαναπαύεται μὲν, φησί, τοῖς ἄνω πνεύμα- σιν· οὐ μὴν οὐδὲ τὰ ἐπὶ γῆς· τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἀφέστηκεν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ κατεξουσιάζων τῶν ὅλων ὡς Θεός. Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ πάντων δε σπόζει. Δεσπόζειν δὲ πάντων, ἀλλ᾽ οὐ βασιλεύειν εἴρηται, ἐπεὶ μὴ πάντες ἄξιοι τῆς αὐτοῦ βασιλείας. Διὸ τοῖς τὸν εὐαγγελικὸν κατορθοῦσι βίον τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ὁ Σωτὴρ ἐπηγγείλατο. Κρατεῖ δὲ καὶ τῶν ἀξίων ὁ Κύριος. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πάντες οἱ ἄγγελοι αύτ τοῦ. Διδάσκει τὸν προσιόντα τῇ πίστει λαὸν, ὡς ὁ τὸν ὕμνον ἐπιτηδεύων τὸ αὐτὸ τοῖς ἀγγέλοις ἕξει ἀξίωμα. Εἰ γὰρ αὕτη ἐκείνων ἡ λειτουργία, τὸ α!- νεῖν καὶ δοξάζειν τὸν Θεόν· αὐτὸ δὲ τοῦτο προστάτε τεται ποιεῖν ἡ ψυχή, ἀεὶ δὴ λέγων καὶ δοξολογεῖν, δηλονότι τῆς αὐτῆς ἀξίας τυχεῖν. Τὴν γὰρ ἐπιτή- δευμα τὸ αὐτὸ, τούτων καὶ τὸ ἀξίωμα τὸ αὐτό. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτ τοῦ. Οὐ μόνον ἄγγελοι εἰς τὸν αἶνον καλοῦνται, ἀλλὰ καὶ εἴ τι ἕτερόν ἐστιν οὐράνιον τάγμα, εἴτε θρόνοι, εἴτε ἀρχαι, εἴτε ἐξουσίαι, είτε κυριότητες. Ταῦτα δὲ πάντα τὰ τάγματα διὰ τῶν δυνάμεων ἡμῖν. κατεσήμανεν. Τοῦ Δαυΐδ ἐπὶ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως. Ανεπίγραφος παρ' 'Εβραίοις. ΡΓ'. Υπόθεσις. Διδάξας διὰ τοῦ προλαβόντος ψαλμοῦ τὸν προελθόντα EXPOSITIO IN PSALMUM CIII. B C omnibus injuriam patientibus. Hic Dominus, inquit, qui sua misericordia quæ dicta sunt dedit nobis, ipse est qui olim justum judicium tulit, et redemit ex Ægypto filios Israel, ac Moysi omnique populo. dedit notitiam mandatorum suorum. 7, 8. Miserator et misericors Dominus, etc. Hæc hujusmodi beneficii et olim et nunc causa fuere, dicente Moyse: Dominus longanimis, multæ miseri- cordiæ et verax; faciens misericordiam in millia *. Has igitur misericordias suas notas fecit Moysi, quæ vocantur viæ et virtutes quibus omnia administrat. Non in perpetuum irascetur. Etiamsi, inquit, iratus est ob Adami prævaricationem, et genus nostrumi morte damnavit; sed non usque in Anem extendet iram suam : illuxit enim in novissimis temporibus ad destructionem corruptionis. figmentum suum et opera mauuum suarum nos mi- seratus est. est illud: Et faciens misericordiam in millia timen- tibus me. servant testamentum ejus. Sanctus enim cum sit, in sauctis requiescit, in angelicis videlicet virtu~ tibus. scit, inquit, in coelestibus spiritibus : neque tamen terrena ab ejus regno sunt avulsa. Ipse enim est qui utpote Deus omnium dominatur. Et regnum ipsius omnibus dominabitur. Dominari omnibus, at non re- gnare, dictum est, quandoquidem non omnes regno ejus digni sunt. Quapropter iis qui evangelicam agunt vitam, regnum cœlorum Salvator pollicitus. est. Imperat autem Dominus iis qui digni sunt. populum qui accedit ad fidem, eum qui hymnis va- cat, eamdem quam angeli dignitatem habiturum.. Nam si hoc eorum ministerium est, laudare et ce- lebrare Deum, et hoc ipsum anima facere jubetur;. cum illa glorificare semper Deum dicatur, manife- -stum est eamdem consequi dignitatem. Nam quorum idem officium, eadem et dignitas. solum angeli ad laudem vocantur, verum si quis alius est coelestis ordo, sive throni, sive principa- tus, sive potestates, sive dominationes. Hos nimi rum ordines omnes per virtutes nobis significavit. Hebræos. CIII. Argumentum. Postquam in præcedenti psalmo populum qui acce ** Exod. xxxiv, 6. 6. Faciens misericordias Dominus, et judicium 14. Quoniam ipse cognovit figmentum nostrum. Ut 17. Misericordia autem Domini ab æterno. Sinile 18. Et justitia illius in filios filiorum, his que 19. Dominus in cœlo paravit sedem suam. Requie- 20. Benedicite Domino, omnes angeli ejus. Docet 21. Benedicite Domino, omnes virtutes ejus. Non 1. Davidis de mundi ortu. Caret inscriptione apud
Τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς παλιγγενεσίας ἀνακαινίζοντος ἡμῶν ὡς ἀετοῦ τὴν νεότητα. Τὸ τῆς ἀναστάσεως ἡμῖν κατασημαίνει χάρισμα. Ἀετῷ δὲ τοὺς ἀνακαινουμένους παρείκασεν, ὀρνίθων ἁπάντων ὄντι ὑψηλοπετεστάτῳ καὶ βασιλικωτάτῳ, καὶ ταῖς τοῦ ἡλίου μαρμαρυγαῖς μόνῳ λαμπρῶς ἐνατενίζειν δυναμένῳ. Ποιῶν ἐλεημοσύνας ὁ Κύριος καὶ κρῖμα πᾶσι τοῖς ἀδικουμένοις. Οὗτος, φησὶν, ὁ Κύριος ὁ τῷ αὐτοῦ ἐλέει τὰ προειρημένα ἡμῖν χαρισάμενος, αὐτός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι δίκαιον κρῖμα κρίνας, καὶ λυτρωσάμενος ἐξ Αἰγύπτου τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ, καὶ δοὺς τῷ τε Μωϋσῇ καὶ παντὶ τῷ λαῷ γνῶσιν τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν. Οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος. Ταῦτα γὰρ καὶ τῆς τοιαύτης εὐεργεσίας καὶ πάλαι καὶ νῦν γέγονεν αἰτία, φήσαντος καὶ Μωϋσέως· Κύριος μακρόθυμος, καὶ πολυέλεος, καὶ ἀληθινός· ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας. Ταύτας οὖν αὐτοῦ τὰς δυνάμεις ἐγνώρισε τῷ Μωϋσῇ, λεγομένας ὁδοὺς, καὶ τὰς ἀρετὰς καθ’ ἃς τὰ πάντα διέπει. Οὐκ εἰς τέλος ὀργισθήσεται. Εἰ καὶ ὠργίσθη, φησὶ, διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν, καὶ κατεδίκασε θανάτῳ τὸ γένος· ἀλλ’ οὐκ ἐκτείνει εἰς τέλος τὴν ὀργήν· ἐπέλαμψε γὰρ ἐπ’ ἐσχάτων τῶν χρόνων εἰς ἀθέτησιν τῆς φθορᾶς.
Ποιῶν ἐλεημοσύνας ὁ Κύριος καὶ κρῖμα πάσι Α τοῖς ἀδικουμένοις. Οὗτος, φησίν, ὁ Κύριος ὁ τῷ αὐτοῦ ἐλέει τὰ προειρημένα ἡμῖν χαρισάμενος, αυ τός ἐστιν ὁ καὶ πάλαι δίκαιον κρῖμα κρίνας, καὶ λυτρωσάμενος ἐξ Αἰγύπτου τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ, καὶ δοὺς τῷ τε Μωϋσῃ καὶ παντὶ τῷ λαῷ γνῶσιν τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν. Οικτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος. Ταῦτα γὰρ καὶ τῆς τοιαύτης εὐεργεσίας καὶ πάλαι καὶ νῦν γέ- γονεν αἰτία, φήσαντος καὶ Μωϋσέως· Κύριος μακρό- θυμος, καὶ πολυέλεος, καὶ ἀληθινός· ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας. Ταύτας οὖν αὐτοῦ τὰς δυνάμεις ἐγνώρισε τῷ Μωϋσῇ, λεγομένας ὁδοὺς, καὶ τὰς ἀρετὰς καθ᾽ ἃς τὰ πάντα διέπει. Οὐκ εἰς τέλος όρο γισθήσεται. Εἰ καὶ ὠργίσθη, φησί, διὰ τὴν ἐν ᾿Αδάμ παράβασιν, καὶ κατεδίκασε θανάτῳ τὸ γένος· ἀλλ' οὐκ ἐκτείνει εἰς τέλος τὴν ὀργήν· ἐπέλαμψε γὰρ ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων εἰς ἀθέτησιν τῆς φθορᾶς. “Οτι αὐτὸς ἔγνω τὸ πλάσμα ἡμῶν. Ὡς γὰρ ἴδιον πλάσμα καὶ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ κατῳκτεί- ρησεν. Τὸ δὲ ἔλεος Κυρίου ἀπὸ τοῦ αἰῶνος. Ομοιον τό Καὶ ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας τοῖς φοβουμένοις με. Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ ἐπὶ υἱοὺς υἱῶν τοῖς φυλάσσουσι τὴν διαθήκην αὐτοῦ. "Αγιος γὰρ ὤν, ἐν ἁγίοις ἀναπαύεται, ταῖς ἀγγελικαῖς δηλονότι δύο νάμεσιν. Κύριος ἐν τῷ οὐρανῷ ἡτοίμασε τὸν θρόνον αὐτ τοῦ. Ἐπαναπαύεται μὲν, φησί, τοῖς ἄνω πνεύμα- σιν· οὐ μὴν οὐδὲ τὰ ἐπὶ γῆς· τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἀφέστηκεν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ κατεξουσιάζων τῶν ὅλων ὡς Θεός. Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ πάντων δε σπόζει. Δεσπόζειν δὲ πάντων, ἀλλ᾽ οὐ βασιλεύειν εἴρηται, ἐπεὶ μὴ πάντες ἄξιοι τῆς αὐτοῦ βασιλείας. Διὸ τοῖς τὸν εὐαγγελικὸν κατορθοῦσι βίον τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ὁ Σωτὴρ ἐπηγγείλατο. Κρατεῖ δὲ καὶ τῶν ἀξίων ὁ Κύριος. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πάντες οἱ ἄγγελοι αύτ τοῦ. Διδάσκει τὸν προσιόντα τῇ πίστει λαὸν, ὡς ὁ τὸν ὕμνον ἐπιτηδεύων τὸ αὐτὸ τοῖς ἀγγέλοις ἕξει ἀξίωμα. Εἰ γὰρ αὕτη ἐκείνων ἡ λειτουργία, τὸ α!- νεῖν καὶ δοξάζειν τὸν Θεόν· αὐτὸ δὲ τοῦτο προστάτε τεται ποιεῖν ἡ ψυχή, ἀεὶ δὴ λέγων καὶ δοξολογεῖν, δηλονότι τῆς αὐτῆς ἀξίας τυχεῖν. Τὴν γὰρ ἐπιτή- δευμα τὸ αὐτὸ, τούτων καὶ τὸ ἀξίωμα τὸ αὐτό. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτ τοῦ. Οὐ μόνον ἄγγελοι εἰς τὸν αἶνον καλοῦνται, ἀλλὰ καὶ εἴ τι ἕτερόν ἐστιν οὐράνιον τάγμα, εἴτε θρόνοι, εἴτε ἀρχαι, εἴτε ἐξουσίαι, είτε κυριότητες. Ταῦτα δὲ πάντα τὰ τάγματα διὰ τῶν δυνάμεων ἡμῖν. κατεσήμανεν. Τοῦ Δαυΐδ ἐπὶ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως. Ανεπίγραφος παρ' 'Εβραίοις. ΡΓ'. Υπόθεσις. Διδάξας διὰ τοῦ προλαβόντος ψαλμοῦ τὸν προελθόντα EXPOSITIO IN PSALMUM CIII. B C omnibus injuriam patientibus. Hic Dominus, inquit, qui sua misericordia quæ dicta sunt dedit nobis, ipse est qui olim justum judicium tulit, et redemit ex Ægypto filios Israel, ac Moysi omnique populo. dedit notitiam mandatorum suorum. 7, 8. Miserator et misericors Dominus, etc. Hæc hujusmodi beneficii et olim et nunc causa fuere, dicente Moyse: Dominus longanimis, multæ miseri- cordiæ et verax; faciens misericordiam in millia *. Has igitur misericordias suas notas fecit Moysi, quæ vocantur viæ et virtutes quibus omnia administrat. Non in perpetuum irascetur. Etiamsi, inquit, iratus est ob Adami prævaricationem, et genus nostrumi morte damnavit; sed non usque in Anem extendet iram suam : illuxit enim in novissimis temporibus ad destructionem corruptionis. figmentum suum et opera mauuum suarum nos mi- seratus est. est illud: Et faciens misericordiam in millia timen- tibus me. servant testamentum ejus. Sanctus enim cum sit, in sauctis requiescit, in angelicis videlicet virtu~ tibus. scit, inquit, in coelestibus spiritibus : neque tamen terrena ab ejus regno sunt avulsa. Ipse enim est qui utpote Deus omnium dominatur. Et regnum ipsius omnibus dominabitur. Dominari omnibus, at non re- gnare, dictum est, quandoquidem non omnes regno ejus digni sunt. Quapropter iis qui evangelicam agunt vitam, regnum cœlorum Salvator pollicitus. est. Imperat autem Dominus iis qui digni sunt. populum qui accedit ad fidem, eum qui hymnis va- cat, eamdem quam angeli dignitatem habiturum.. Nam si hoc eorum ministerium est, laudare et ce- lebrare Deum, et hoc ipsum anima facere jubetur;. cum illa glorificare semper Deum dicatur, manife- -stum est eamdem consequi dignitatem. Nam quorum idem officium, eadem et dignitas. solum angeli ad laudem vocantur, verum si quis alius est coelestis ordo, sive throni, sive principa- tus, sive potestates, sive dominationes. Hos nimi rum ordines omnes per virtutes nobis significavit. Hebræos. CIII. Argumentum. Postquam in præcedenti psalmo populum qui acce ** Exod. xxxiv, 6. 6. Faciens misericordias Dominus, et judicium 14. Quoniam ipse cognovit figmentum nostrum. Ut 17. Misericordia autem Domini ab æterno. Sinile 18. Et justitia illius in filios filiorum, his que 19. Dominus in cœlo paravit sedem suam. Requie- 20. Benedicite Domino, omnes angeli ejus. Docet 21. Benedicite Domino, omnes virtutes ejus. Non 1. Davidis de mundi ortu. Caret inscriptione apud
PG 27:433Ὅτι αὐτὸς ἔγνω τὸ πλάσμα ἡμῶν. Ὡς γὰρ ἴδιον πλάσμα καὶ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ κατῳκτείρησεν. Τὸ δὲ ἔλεος Κυρίου ἀπὸ τοῦ αἰῶνος. Ὅμοιον τό· Καὶ ποιῶν ἔλεος εἰς χιλιάδας τοῖς φοβουμένοις με. Καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ ἐπὶ υἱοὺς υἱῶν τοῖς φυλάσσουσι τὴν διαθήκην αὐτοῦ. Ἅγιος γὰρ ὢν, ἐν ἁγίοις ἀναπαύεται, ταῖς ἀγγελικαῖς δηλονότι δυνάμεσιν. Κύριος ἐν τῷ οὐρανῷ ἡτοίμασε τὸν θρόνον αὐτοῦ. Ἐπαναπαύεται μὲν, φησὶ, τοῖς ἄνω πνεύμασιν· οὐ μὴν οὐδὲ τὰ ἐπὶ γῆς· τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἀφέστηκεν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ κατεξουσιάζων τῶν ὅλων ὡς Θεός. Καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ πάντων δεσπόζει. Δεσπόζειν δὲ πάντων, ἀλλ’ οὐ βασιλεύειν εἴρηται, ἐπεὶ μὴ πάντες ἄξιοι τῆς αὐτοῦ βασιλείας. Διὸ τοῖς τὸν εὐαγγελικὸν κατορθοῦσι βίον τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ὁ Σωτὴρ ἐπηγγείλατο. Κρατεῖ δὲ καὶ τῶν ἀξίων ὁ Κύριος. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ. Διδάσκει τὸν προσιόντα τῇ πίστει λαὸν, ὡς ὁ τὸν ὕμνον ἐπιτηδεύων τὸ αὐτὸ τοῖς ἀγγέλοις ἕξει ἀξίωμα. Εἰ γὰρ αὕτη ἐκείνων ἡ λειτουργία, τὸ αἰνεῖν καὶ δοξάζειν τὸν Θεόν·
ο τῇ πίστει λαὸν τοὺς ὕμνους ἀναφέρειν τῷ Θεῷ, διὰ τῶν παρόντων διδάσκει, καὶ τῆς κατὰ πάντων προνοίας αὐτοῦ ὅσον τὸ χρῆμα δείκνυσιν. "Οτι οὐ μόνον τῶν ἐπουρανίων καὶ ἀερίων τίθεται πρό νοιαν, ἀλλὰ γὰρ καὶ τῶν ἐπιγείων καὶ τῶν ἐν αὐ τοῖς σμικροτάτων· ὡς μηδὲ τῶν πάνυ εὐτελεστά- των ζώων ἀμελεῖν, ἀλλὰ καὶ τούτων προνοεῖν. Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Διδάσκει καὶ ἐπὶ τῇ μεγάλῃ προνοίᾳ τοῦ Θεοῦ εὐλογεῖν τῇ ψυχῇ τὸν Θεὸν, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῷ προλαβόντι ἐπὶ τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἀπαλλαγῇ. Κύριε ὁ Θεός μου, έμε- γαλύνθης σφόδρα. Αφορῶντες εἰς τὴν σὴν πρόνοι αν, ὦ Δέσποτα, μεγαλύνομεν τῆς σῆς προνοίας τὸ μέγεθος έκπληττόμενοι. Οὕτω γὰρ τὴν ἡμετέραν ἐξομολόγησιν καὶ εὐπρέπειαν, τουτέστι τὸν μετά Β δοξολογίας αίνον, ὥσπερ τι περιβόλαιον ἀμφιέννυσιν. Εt Αναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον. Ἀπὸ τοῦ νοουμένου φωτὸς ἄρχεται τὸν ὕμνον ἀναπλέκειν απ τῷ. Ωσπερ δὲ ἐν ἑτέρῳ λέλεκται φῶς οἰκεῖν ἀπρόσ ιτον, ἐνταῦθα αὐτὸ τοῦτο τὸ φῶς ἀναβάλλεσθαι λέ γεται. Εκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Δεύτερον τοῦτο προνοίας τίθεται ἔργον, τὸ ἐκτείνεσθαι τὸν οὐρα νὸν ὥσπερ τι ἔκταμα ἐν χερσὶ τεχνίτου. Ὁμοῦ καὶ τὸ σχῆμα παρέστησε καὶ τὴν εὐκολίαν τοῦ δημιουργήσαν τος. Καθάπερ γὰρ ἀνθρώπῳ ῥᾴδιον ἐκτεῖναι δέῤῥιν, οὕτω καὶ τῷ Θεῷ τὸν οὐκ ὄντα ποιῆσαι οὐρανόν. "Αμπ δὲ καί τι ἕτερον ηνίξατο νόημα ὑψηλὸν, ὅτι πρὸς ἔτε ρον βίον ὁδεύομεν, καὶ τὰ παρόντα σκιὰ τῶν μελλόν- των, καὶ οὐδέπω πρὸς τὰ ἄδυτα ἀφικνούμεθα, ἀλλ᾽ ἔτι ἐν σκηνῇ ἐσμεν τῷ παρόντι βίῳ. Ἡ γὰρ σκηνὴ τῶν λυομένων. Καὶ μετ' ὀλίγα· Οὕτω καὶ τοῦ οὐρα νοῦ τοῦ ἀλλασσομένου ἕτερος ἔσται τρόπος ζωῆς καὶ λῆξις τῆς παρούσης ἀμείνων. Εσται γὰρ ὁ οὐρανὸς καινὸς καὶ ἡ γῆ καινή. Ἀλλ᾿ ἀκουσώμεθα ὅσα περὶ οὐρανοῦ λέγουσιν οἱ προφῆται, ἵνα τὰ στόματα τῶν ἐπὶ τῷ πώγωνι μέγα φρονούντων ἐμφράξωμεν· οἳ τὰ ἐπελθόντα φθεγξάμενοι, καὶ ὑπὸ γῆν οὐρανὸν εἶναι λέγουσι· πρὸς οὓς ἱστάμενος ὁ προφήτης ἔλεγε· Εκε τείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Η δέῤῥις οὐ σφαῖρά τίς ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνων ληρωδίαν· ἀλλ' εξ μὴ κυκλίῳ τινὶ καὶ ἡμισφαιρίῳ προσέοικεν. Οπερ οὖν ἕτερος προφήτης δηλῶν ἔλεγεν· ῾Ο στήσας ὡς καμάραν τὸν οὐρανὸν, καὶ διατείνας ὡς σκη- τὴν κατοικεῖν ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ πάλιν, ὅτι Οὐ πε- ριδονεῖται· ἀλλ' ἔστηκε πεπηγώς. Οὕτω φησὶν ὁ γὰρ ἰδίᾳ προνοίᾳ ἄγει τὸ πρᾶγμα, ὡς καὶ δοκεῖν οὐρανῶν μέρη. προφήτης, Ο πήξας τὸν οὐρανόν. Καὶ τὴν λεπτό τητα δὲ αὐτοῦ τὴν εἰς ἄκρον παριστῶν ἔλεγεν, ὅτι Ο οὐρανὸς ὡσεὶ καπνὸς ἐστερεώθη. Ὁ στεγάζων ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ· δείκνυσιν, ὡς οὐκ εἰκῇ τὰ τῶν ὑδάτων συστήματα ἐν ἀέρι περιφέρεται· αὐτὸς ἐστεγάσθαι τῇ τῶν νεφῶν εὐαρμονίᾳ τὰ περὶ τῶν Οτι θεὶς νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ. ὡσεὶ σπο φέστερον ἔδειξεν· Ὁ καὶ μέχρι τῶν νεφελῶν αὐτῶν τὰ τῆς προνοίας ἐκτείνων. Τὴν γὰρ ἐπίβασιν ἀντὶ τῆς προνοίας τέθεικεν. Ο περιπατῶν ἐπὶ πτερύγων S. ATHANASII OPP. PARS III. dit ad fidem docuit hymnos offerre Deo ; his ducet A et declarat quanta sit res ejus erga omnes pro- videntia. Quia non modo cœlestium et aeriorum providentiam gerit, sed etiam terrenorum vel tenuissimorum ; ita ut ne vilissima quidem animalia negligat, sed etiam eorum curam gerat. Benedic, anima mea, Domino. Docet animam Deo ob magnam providentiam ejus benedicere, sicut in præcedenti de liberatione a peccatis. Domine Deus meus, magnificatus es vehementer. Ad tuam provi- dentiam respicientes, Donine, ejusdem providen- tiæ tuæ præstantiam magnificamus stupore perculsi. Ita enim nostram confessionem et decorem, id est laudem cum glorificatione induit ceu quoddam ve- stimentum. lumine hymnum orditur ipsi. Ut autem alio loco dicitur lucem habitare inaccessibilem, hic eodem lumine amictus dicitur. - EXEGETICA providentiæ opus proponitur, quod manu artificis cœ- lum quasi quoddam expansum extendatur. Una quoque formam declarat atque facilitatem opificis. Quem. admodum enim homini facile est pellem estendere, ita et Deo cœlum nondum exsistens condere. Simul aliud adumbravit sublime cogitatum, quod ad aliam vitam iter instituamus, et præsentia sint umbra fu- turorum, ac nondum ad adyta penetraverimus, sėd adhuc in praesenti vita, ceu in scena simus. Nam C seena eorum est quæ solvuntur. Et post pauca. Ita in cœlo commutato aliud erit vitæ et sortis genus præsenti melius. Erit enim cœlum novum et terra nova. Sed audiamus quænam de cœlo prophetæ di- cant, ut ora obturemus eorum qui magnam in barba confidentiam habent, qui quæ sese ultro offerunt menti loquentes, dicunt etiam sub terra cœlum esse, contra quos stans Propheta dicebat: Extendens cœ- lum sicut pellem. Pellis non est sphæra quædam, ut nugantur ipsi; sed solum hemisphærio cuidam si- milis est. Quod alius propheta dicebat: Qui statuit ut fornicem cœlum, et extendit ut tabernaculum ad habitandum in terra ". rursum : Non uulat, sed stat fixus ³7. Ita dicit propheta : Qui fixit cœlum. Te- nuitatemque ejus ad summum usque declarans ait : D Cælum sicul fumus firmatum est. Qui tegit aquis superiora ejus. Ostendit non temere aquarum fre- quentiam in aere circumferri, sed ipsum rem agere providentia quadam, ita ut nubium concin- nitate et positione videantur tegi cœlorum partes. tius diceret : Qui ad ipsas usque nubes providen- tiam extendit; ascensum enim pro providentia po- suit. Qui ambulat super pennas ventorum. Declarat Isa. xL, 22. Isa. LI, 6. 2. Amictus lumine sicut vestimento. A spirituali 3. Extendens cœlum sicut pellem. Secundum hoc 4. Qui ponit nubem ascensum suum. Quasi aper-
αὐτὸ δὲ τοῦτο προστάττεται ποιεῖν ἡ ψυχὴ, ἀεὶ δὴ λέγων καὶ δοξολογεῖν, δηλονότι τῆς αὐτῆς ἀξίας τυχεῖν. Ὧν γὰρ ἐπιτήδευμα τὸ αὐτὸ, τούτων καὶ τὸ ἀξίωμα τὸ αὐτό. Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον πᾶσαι αἱ δυνάμεις αὐτοῦ. Οὐ μόνον ἄγγελοι εἰς τὸν αἶνον καλοῦνται, ἀλλὰ καὶ εἴ τι ἕτερόν ἐστιν οὐράνιον τάγμα, εἴτε θρόνοι, εἴτε ἀρχαὶ, εἴτε ἐξουσίαι, εἴτε κυριότητες. Ταῦτα δὲ πάντα τὰ τάγματα διὰ τῶν δυνάμεων ἡμῖν κατεσήμανεν.
ο τῇ πίστει λαὸν τοὺς ὕμνους ἀναφέρειν τῷ Θεῷ, διὰ τῶν παρόντων διδάσκει, καὶ τῆς κατὰ πάντων προνοίας αὐτοῦ ὅσον τὸ χρῆμα δείκνυσιν. "Οτι οὐ μόνον τῶν ἐπουρανίων καὶ ἀερίων τίθεται πρό νοιαν, ἀλλὰ γὰρ καὶ τῶν ἐπιγείων καὶ τῶν ἐν αὐ τοῖς σμικροτάτων· ὡς μηδὲ τῶν πάνυ εὐτελεστά- των ζώων ἀμελεῖν, ἀλλὰ καὶ τούτων προνοεῖν. Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Διδάσκει καὶ ἐπὶ τῇ μεγάλῃ προνοίᾳ τοῦ Θεοῦ εὐλογεῖν τῇ ψυχῇ τὸν Θεὸν, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῷ προλαβόντι ἐπὶ τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἀπαλλαγῇ. Κύριε ὁ Θεός μου, έμε- γαλύνθης σφόδρα. Αφορῶντες εἰς τὴν σὴν πρόνοι αν, ὦ Δέσποτα, μεγαλύνομεν τῆς σῆς προνοίας τὸ μέγεθος έκπληττόμενοι. Οὕτω γὰρ τὴν ἡμετέραν ἐξομολόγησιν καὶ εὐπρέπειαν, τουτέστι τὸν μετά Β δοξολογίας αίνον, ὥσπερ τι περιβόλαιον ἀμφιέννυσιν. Εt Αναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον. Ἀπὸ τοῦ νοουμένου φωτὸς ἄρχεται τὸν ὕμνον ἀναπλέκειν απ τῷ. Ωσπερ δὲ ἐν ἑτέρῳ λέλεκται φῶς οἰκεῖν ἀπρόσ ιτον, ἐνταῦθα αὐτὸ τοῦτο τὸ φῶς ἀναβάλλεσθαι λέ γεται. Εκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Δεύτερον τοῦτο προνοίας τίθεται ἔργον, τὸ ἐκτείνεσθαι τὸν οὐρα νὸν ὥσπερ τι ἔκταμα ἐν χερσὶ τεχνίτου. Ὁμοῦ καὶ τὸ σχῆμα παρέστησε καὶ τὴν εὐκολίαν τοῦ δημιουργήσαν τος. Καθάπερ γὰρ ἀνθρώπῳ ῥᾴδιον ἐκτεῖναι δέῤῥιν, οὕτω καὶ τῷ Θεῷ τὸν οὐκ ὄντα ποιῆσαι οὐρανόν. "Αμπ δὲ καί τι ἕτερον ηνίξατο νόημα ὑψηλὸν, ὅτι πρὸς ἔτε ρον βίον ὁδεύομεν, καὶ τὰ παρόντα σκιὰ τῶν μελλόν- των, καὶ οὐδέπω πρὸς τὰ ἄδυτα ἀφικνούμεθα, ἀλλ᾽ ἔτι ἐν σκηνῇ ἐσμεν τῷ παρόντι βίῳ. Ἡ γὰρ σκηνὴ τῶν λυομένων. Καὶ μετ' ὀλίγα· Οὕτω καὶ τοῦ οὐρα νοῦ τοῦ ἀλλασσομένου ἕτερος ἔσται τρόπος ζωῆς καὶ λῆξις τῆς παρούσης ἀμείνων. Εσται γὰρ ὁ οὐρανὸς καινὸς καὶ ἡ γῆ καινή. Ἀλλ᾿ ἀκουσώμεθα ὅσα περὶ οὐρανοῦ λέγουσιν οἱ προφῆται, ἵνα τὰ στόματα τῶν ἐπὶ τῷ πώγωνι μέγα φρονούντων ἐμφράξωμεν· οἳ τὰ ἐπελθόντα φθεγξάμενοι, καὶ ὑπὸ γῆν οὐρανὸν εἶναι λέγουσι· πρὸς οὓς ἱστάμενος ὁ προφήτης ἔλεγε· Εκε τείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Η δέῤῥις οὐ σφαῖρά τίς ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνων ληρωδίαν· ἀλλ' εξ μὴ κυκλίῳ τινὶ καὶ ἡμισφαιρίῳ προσέοικεν. Οπερ οὖν ἕτερος προφήτης δηλῶν ἔλεγεν· ῾Ο στήσας ὡς καμάραν τὸν οὐρανὸν, καὶ διατείνας ὡς σκη- τὴν κατοικεῖν ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ πάλιν, ὅτι Οὐ πε- ριδονεῖται· ἀλλ' ἔστηκε πεπηγώς. Οὕτω φησὶν ὁ γὰρ ἰδίᾳ προνοίᾳ ἄγει τὸ πρᾶγμα, ὡς καὶ δοκεῖν οὐρανῶν μέρη. προφήτης, Ο πήξας τὸν οὐρανόν. Καὶ τὴν λεπτό τητα δὲ αὐτοῦ τὴν εἰς ἄκρον παριστῶν ἔλεγεν, ὅτι Ο οὐρανὸς ὡσεὶ καπνὸς ἐστερεώθη. Ὁ στεγάζων ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ· δείκνυσιν, ὡς οὐκ εἰκῇ τὰ τῶν ὑδάτων συστήματα ἐν ἀέρι περιφέρεται· αὐτὸς ἐστεγάσθαι τῇ τῶν νεφῶν εὐαρμονίᾳ τὰ περὶ τῶν Οτι θεὶς νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ. ὡσεὶ σπο φέστερον ἔδειξεν· Ὁ καὶ μέχρι τῶν νεφελῶν αὐτῶν τὰ τῆς προνοίας ἐκτείνων. Τὴν γὰρ ἐπίβασιν ἀντὶ τῆς προνοίας τέθεικεν. Ο περιπατῶν ἐπὶ πτερύγων S. ATHANASII OPP. PARS III. dit ad fidem docuit hymnos offerre Deo ; his ducet A et declarat quanta sit res ejus erga omnes pro- videntia. Quia non modo cœlestium et aeriorum providentiam gerit, sed etiam terrenorum vel tenuissimorum ; ita ut ne vilissima quidem animalia negligat, sed etiam eorum curam gerat. Benedic, anima mea, Domino. Docet animam Deo ob magnam providentiam ejus benedicere, sicut in præcedenti de liberatione a peccatis. Domine Deus meus, magnificatus es vehementer. Ad tuam provi- dentiam respicientes, Donine, ejusdem providen- tiæ tuæ præstantiam magnificamus stupore perculsi. Ita enim nostram confessionem et decorem, id est laudem cum glorificatione induit ceu quoddam ve- stimentum. lumine hymnum orditur ipsi. Ut autem alio loco dicitur lucem habitare inaccessibilem, hic eodem lumine amictus dicitur. - EXEGETICA providentiæ opus proponitur, quod manu artificis cœ- lum quasi quoddam expansum extendatur. Una quoque formam declarat atque facilitatem opificis. Quem. admodum enim homini facile est pellem estendere, ita et Deo cœlum nondum exsistens condere. Simul aliud adumbravit sublime cogitatum, quod ad aliam vitam iter instituamus, et præsentia sint umbra fu- turorum, ac nondum ad adyta penetraverimus, sėd adhuc in praesenti vita, ceu in scena simus. Nam C seena eorum est quæ solvuntur. Et post pauca. Ita in cœlo commutato aliud erit vitæ et sortis genus præsenti melius. Erit enim cœlum novum et terra nova. Sed audiamus quænam de cœlo prophetæ di- cant, ut ora obturemus eorum qui magnam in barba confidentiam habent, qui quæ sese ultro offerunt menti loquentes, dicunt etiam sub terra cœlum esse, contra quos stans Propheta dicebat: Extendens cœ- lum sicut pellem. Pellis non est sphæra quædam, ut nugantur ipsi; sed solum hemisphærio cuidam si- milis est. Quod alius propheta dicebat: Qui statuit ut fornicem cœlum, et extendit ut tabernaculum ad habitandum in terra ". rursum : Non uulat, sed stat fixus ³7. Ita dicit propheta : Qui fixit cœlum. Te- nuitatemque ejus ad summum usque declarans ait : D Cælum sicul fumus firmatum est. Qui tegit aquis superiora ejus. Ostendit non temere aquarum fre- quentiam in aere circumferri, sed ipsum rem agere providentia quadam, ita ut nubium concin- nitate et positione videantur tegi cœlorum partes. tius diceret : Qui ad ipsas usque nubes providen- tiam extendit; ascensum enim pro providentia po- suit. Qui ambulat super pennas ventorum. Declarat Isa. xL, 22. Isa. LI, 6. 2. Amictus lumine sicut vestimento. A spirituali 3. Extendens cœlum sicut pellem. Secundum hoc 4. Qui ponit nubem ascensum suum. Quasi aper-
Of David on the creation of the worldΤοῦ Δαυὶ̈δ ἐπὶ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Τοῦ Δαυὶ̈δ ἐπὶ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως. Ἀνεπίγραφος παρ’ Ἑβραίοις. ΡΓ Ὑπόθεσις. Διδάξας διὰ τοῦ προλαβόντος ψαλμοῦ τὸν προελθόντα τῇ πίστει λαὸν τοὺς ὕμνους ἀναφέρειν τῷ Θεῷ, διὰ τῶν παρόντων διδάσκει, καὶ τῆς κατὰ πάντων προνοίας αὐτοῦ ὅσον τὸ χρῆμα δείκνυσιν. Ὅτι οὐ μόνον τῶν ἐπουρανίων καὶ ἀερίων τίθεται πρόνοιαν, ἀλλὰ γὰρ καὶ τῶν ἐπιγείων καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς σμικροτάτων· ὡς μηδὲ τῶν πάνυ εὐτελεστάτων ζώων ἀμελεῖν, ἀλλὰ καὶ τούτων προνοεῖν. Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Διδάσκει καὶ ἐπὶ τῇ μεγάλῃ προνοίᾳ τοῦ Θεοῦ εὐλογεῖν τῇ ψυχῇ τὸν Θεὸν, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῷ προλαβόντι ἐπὶ τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἀπαλλαγῇ. Κύριε ὁ Θεός μου, ἐμεγαλύνθης σφόδρα.
ο τῇ πίστει λαὸν τοὺς ὕμνους ἀναφέρειν τῷ Θεῷ, διὰ τῶν παρόντων διδάσκει, καὶ τῆς κατὰ πάντων προνοίας αὐτοῦ ὅσον τὸ χρῆμα δείκνυσιν. "Οτι οὐ μόνον τῶν ἐπουρανίων καὶ ἀερίων τίθεται πρό νοιαν, ἀλλὰ γὰρ καὶ τῶν ἐπιγείων καὶ τῶν ἐν αὐ τοῖς σμικροτάτων· ὡς μηδὲ τῶν πάνυ εὐτελεστά- των ζώων ἀμελεῖν, ἀλλὰ καὶ τούτων προνοεῖν. Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Διδάσκει καὶ ἐπὶ τῇ μεγάλῃ προνοίᾳ τοῦ Θεοῦ εὐλογεῖν τῇ ψυχῇ τὸν Θεὸν, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῷ προλαβόντι ἐπὶ τῇ τῶν ἁμαρτημάτων ἀπαλλαγῇ. Κύριε ὁ Θεός μου, έμε- γαλύνθης σφόδρα. Αφορῶντες εἰς τὴν σὴν πρόνοι αν, ὦ Δέσποτα, μεγαλύνομεν τῆς σῆς προνοίας τὸ μέγεθος έκπληττόμενοι. Οὕτω γὰρ τὴν ἡμετέραν ἐξομολόγησιν καὶ εὐπρέπειαν, τουτέστι τὸν μετά Β δοξολογίας αίνον, ὥσπερ τι περιβόλαιον ἀμφιέννυσιν. Εt Αναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον. Ἀπὸ τοῦ νοουμένου φωτὸς ἄρχεται τὸν ὕμνον ἀναπλέκειν απ τῷ. Ωσπερ δὲ ἐν ἑτέρῳ λέλεκται φῶς οἰκεῖν ἀπρόσ ιτον, ἐνταῦθα αὐτὸ τοῦτο τὸ φῶς ἀναβάλλεσθαι λέ γεται. Εκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Δεύτερον τοῦτο προνοίας τίθεται ἔργον, τὸ ἐκτείνεσθαι τὸν οὐρα νὸν ὥσπερ τι ἔκταμα ἐν χερσὶ τεχνίτου. Ὁμοῦ καὶ τὸ σχῆμα παρέστησε καὶ τὴν εὐκολίαν τοῦ δημιουργήσαν τος. Καθάπερ γὰρ ἀνθρώπῳ ῥᾴδιον ἐκτεῖναι δέῤῥιν, οὕτω καὶ τῷ Θεῷ τὸν οὐκ ὄντα ποιῆσαι οὐρανόν. "Αμπ δὲ καί τι ἕτερον ηνίξατο νόημα ὑψηλὸν, ὅτι πρὸς ἔτε ρον βίον ὁδεύομεν, καὶ τὰ παρόντα σκιὰ τῶν μελλόν- των, καὶ οὐδέπω πρὸς τὰ ἄδυτα ἀφικνούμεθα, ἀλλ᾽ ἔτι ἐν σκηνῇ ἐσμεν τῷ παρόντι βίῳ. Ἡ γὰρ σκηνὴ τῶν λυομένων. Καὶ μετ' ὀλίγα· Οὕτω καὶ τοῦ οὐρα νοῦ τοῦ ἀλλασσομένου ἕτερος ἔσται τρόπος ζωῆς καὶ λῆξις τῆς παρούσης ἀμείνων. Εσται γὰρ ὁ οὐρανὸς καινὸς καὶ ἡ γῆ καινή. Ἀλλ᾿ ἀκουσώμεθα ὅσα περὶ οὐρανοῦ λέγουσιν οἱ προφῆται, ἵνα τὰ στόματα τῶν ἐπὶ τῷ πώγωνι μέγα φρονούντων ἐμφράξωμεν· οἳ τὰ ἐπελθόντα φθεγξάμενοι, καὶ ὑπὸ γῆν οὐρανὸν εἶναι λέγουσι· πρὸς οὓς ἱστάμενος ὁ προφήτης ἔλεγε· Εκε τείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Η δέῤῥις οὐ σφαῖρά τίς ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνων ληρωδίαν· ἀλλ' εξ μὴ κυκλίῳ τινὶ καὶ ἡμισφαιρίῳ προσέοικεν. Οπερ οὖν ἕτερος προφήτης δηλῶν ἔλεγεν· ῾Ο στήσας ὡς καμάραν τὸν οὐρανὸν, καὶ διατείνας ὡς σκη- τὴν κατοικεῖν ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ πάλιν, ὅτι Οὐ πε- ριδονεῖται· ἀλλ' ἔστηκε πεπηγώς. Οὕτω φησὶν ὁ γὰρ ἰδίᾳ προνοίᾳ ἄγει τὸ πρᾶγμα, ὡς καὶ δοκεῖν οὐρανῶν μέρη. προφήτης, Ο πήξας τὸν οὐρανόν. Καὶ τὴν λεπτό τητα δὲ αὐτοῦ τὴν εἰς ἄκρον παριστῶν ἔλεγεν, ὅτι Ο οὐρανὸς ὡσεὶ καπνὸς ἐστερεώθη. Ὁ στεγάζων ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ· δείκνυσιν, ὡς οὐκ εἰκῇ τὰ τῶν ὑδάτων συστήματα ἐν ἀέρι περιφέρεται· αὐτὸς ἐστεγάσθαι τῇ τῶν νεφῶν εὐαρμονίᾳ τὰ περὶ τῶν Οτι θεὶς νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ. ὡσεὶ σπο φέστερον ἔδειξεν· Ὁ καὶ μέχρι τῶν νεφελῶν αὐτῶν τὰ τῆς προνοίας ἐκτείνων. Τὴν γὰρ ἐπίβασιν ἀντὶ τῆς προνοίας τέθεικεν. Ο περιπατῶν ἐπὶ πτερύγων S. ATHANASII OPP. PARS III. dit ad fidem docuit hymnos offerre Deo ; his ducet A et declarat quanta sit res ejus erga omnes pro- videntia. Quia non modo cœlestium et aeriorum providentiam gerit, sed etiam terrenorum vel tenuissimorum ; ita ut ne vilissima quidem animalia negligat, sed etiam eorum curam gerat. Benedic, anima mea, Domino. Docet animam Deo ob magnam providentiam ejus benedicere, sicut in præcedenti de liberatione a peccatis. Domine Deus meus, magnificatus es vehementer. Ad tuam provi- dentiam respicientes, Donine, ejusdem providen- tiæ tuæ præstantiam magnificamus stupore perculsi. Ita enim nostram confessionem et decorem, id est laudem cum glorificatione induit ceu quoddam ve- stimentum. lumine hymnum orditur ipsi. Ut autem alio loco dicitur lucem habitare inaccessibilem, hic eodem lumine amictus dicitur. - EXEGETICA providentiæ opus proponitur, quod manu artificis cœ- lum quasi quoddam expansum extendatur. Una quoque formam declarat atque facilitatem opificis. Quem. admodum enim homini facile est pellem estendere, ita et Deo cœlum nondum exsistens condere. Simul aliud adumbravit sublime cogitatum, quod ad aliam vitam iter instituamus, et præsentia sint umbra fu- turorum, ac nondum ad adyta penetraverimus, sėd adhuc in praesenti vita, ceu in scena simus. Nam C seena eorum est quæ solvuntur. Et post pauca. Ita in cœlo commutato aliud erit vitæ et sortis genus præsenti melius. Erit enim cœlum novum et terra nova. Sed audiamus quænam de cœlo prophetæ di- cant, ut ora obturemus eorum qui magnam in barba confidentiam habent, qui quæ sese ultro offerunt menti loquentes, dicunt etiam sub terra cœlum esse, contra quos stans Propheta dicebat: Extendens cœ- lum sicut pellem. Pellis non est sphæra quædam, ut nugantur ipsi; sed solum hemisphærio cuidam si- milis est. Quod alius propheta dicebat: Qui statuit ut fornicem cœlum, et extendit ut tabernaculum ad habitandum in terra ". rursum : Non uulat, sed stat fixus ³7. Ita dicit propheta : Qui fixit cœlum. Te- nuitatemque ejus ad summum usque declarans ait : D Cælum sicul fumus firmatum est. Qui tegit aquis superiora ejus. Ostendit non temere aquarum fre- quentiam in aere circumferri, sed ipsum rem agere providentia quadam, ita ut nubium concin- nitate et positione videantur tegi cœlorum partes. tius diceret : Qui ad ipsas usque nubes providen- tiam extendit; ascensum enim pro providentia po- suit. Qui ambulat super pennas ventorum. Declarat Isa. xL, 22. Isa. LI, 6. 2. Amictus lumine sicut vestimento. A spirituali 3. Extendens cœlum sicut pellem. Secundum hoc 4. Qui ponit nubem ascensum suum. Quasi aper-
PG 27:436Ἀφορῶντες εἰς τὴν σὴν πρόνοιαν, ὦ Δέσποτα, μεγαλύνομεν τῆς σῆς προνοίας τὸ μέγεθος ἐκπληττόμενοι. Οὕτω γὰρ τὴν ἡμετέραν ἐξομολόγησιν καὶ εὐπρέπειαν, τουτέστι τὸν μετὰ δοξολογίας αἶνον, ὥσπερ τι περιβόλαιον ἀμφιέννυσιν. Ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον. Ἀπὸ τοῦ νοουμένου φωτὸς ἄρχεται τὸν ὕμνον ἀναπλέκειν αὐτῷ. Ὥσπερ δὲ ἐν ἑτέρῳ λέλεκται φῶς οἰκεῖν ἀπρόςιτον, ἐνταῦθα αὐτὸ τοῦτο τὸ φῶς ἀναβάλλεσθαι λέγεται. Ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Δεύτερον τοῦτο προνοίας τίθεται ἔργον, τὸ ἐκτείνεσθαι τὸν οὐρανὸν ὥσπερ τι ἔκταμα ἐν χερσὶ τεχνίτου. Ὁμοῦ καὶ τὸ σχῆμα παρέστησε καὶ τὴν εὐκολίαν τοῦ δημιουργήσαντος. Καθάπερ γὰρ ἀνθρώπῳ ῥᾴδιον ἐκτεῖναι δέῤῥιν, οὕτω καὶ τῷ Θεῷ τὸν οὐκ ὄντα ποιῆσαι οὐρανόν. Ἅμα δὲ καί τι ἕτερον ᾐνίξατο νόημα ὑψηλὸν, ὅτι πρὸς ἕτερον βίον ὁδεύομεν, καὶ τὰ παρόντα σκιὰ τῶν μελλόντων, καὶ οὐδέπω πρὸς τὰ ἄδυτα ἀφικνούμεθα, ἀλλ’ ἔτι ἐν σκηνῇ ἐσμεν τῷ παρόντι βίῳ. Ἡ γὰρ σκηνὴ τῶν λυομένων. Καὶ μετ’ ὀλίγα· Οὕτω καὶ τοῦ οὐρανοῦ τοῦ ἀλλασσομένου ἕτερος ἔσται τρόπος ζωῆς καὶ λῆξις τῆς παρούσης ἀμείνων. Ἔσται γὰρ ὁ οὐρανὸς καινὸς καὶ ἡ γῆ καινή.
Ἀλλ’ ἀκουσώμεθα ὅσα περὶ οὐρανοῦ λέγουσιν οἱ προφῆται, ἵνα τὰ στόματα τῶν ἐπὶ τῷ πώγωνι μέγα φρονούντων ἐμφράξωμεν· οἳ τὰ ἐπελθόντα φθεγξάμενοι, καὶ ὑπὸ γῆν οὐρανὸν εἶναι λέγουσι· πρὸς οὓς ἱστάμενος ὁ προφήτης ἔλεγε· Ἐκτείνων τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν. Ἡ δέῤῥις οὐ σφαῖρά τίς ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνων ληρωδίαν· ἀλλ’ εἰ μὴ κυκλίῳ τινὶ καὶ ἡμισφαιρίῳ προσέοικεν. Ὅπερ οὖν ἕτερος προφήτης δηλῶν ἔλεγεν· Ὁ στήσας ὡς καμάραν τὸν οὐρανὸν, καὶ διατείνας ὡς σκηνὴν κατοικεῖν ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ πάλιν, ὅτι Οὐ περιδονεῖται· ἀλλ’ ἕστηκε πεπηγώς. Οὕτω φησὶν ὁ προφήτης, Ὁ πήξας τὸν οὐρανόν. Καὶ τὴν λεπτότητα δὲ αὐτοῦ τὴν εἰς ἄκρον παριστῶν ἔλεγεν, ὅτι Ὁ οὐρανὸς ὡσεὶ καπνὸς ἐστερεώθη. Ὁ στεγάζων ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ· δείκνυσιν, ὡς οὐκ εἰκῆ τὰ τῶν ὑδάτων συστήματα ἐν ἀέρι περιφέρεται· αὐτὸς ἐστεγάσθαι τῇ τῶν νεφῶν εὐαρμονίᾳ τὰ περὶ τῶν Ὅτι θεὶς νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ. Ὡσεὶ σαφέστερον ἔδειξεν· Ὁ καὶ μέχρι τῶν νεφελῶν αὐτῶν τὰ τῆς προνοίας ἐκτείνων. Τὴν γὰρ ἐπίβασιν ἀντὶ τῆς προνοίας τέθεικεν. Ὁ περιπατῶν ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων. Δείκνυσιν, ὡς οὐδὲ ἡ τῶν ἀνέμων φορὰ εἰκῆ φέρεται·
PG 27:437ἀλλ’ αὐτός ἐστιν ὥσπερ τις ἡνίοχος αὐτῶν γινόμενος, διὰ τοῦ ταῖς αὐτῶν ἐπιβαίνειν πτέρυξιν. Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα. Ὁ κούφους, φησὶ, καὶ μεταρσίους τοὺς ἀγγέλους ποιῶν. Καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πῦρ φλέγον. Οὕτως εἶδε Μωϋσῆς ἐν πυρὶ φλογὸς τὸν ἄγγελον λαλοῦντα αὐτῷ. Ὁ θεμελιῶν τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν. Μετὰ τὸ δεῖξαι τὴν ἐν τῷ οὐρανῷ πρόνοιαν τοῦ δημιουργοῦ, πρόεισι καὶ περὶ τῶν ἐν τῇ γῇ πρόνοιαν αὐτοῦ. Αὐτὸ τοῦτο τὸ, στερεὰν αὐτὴν οὖσαν καὶ βαρεῖαν ἐφ’ ὑγρᾶς ἑδρασθῆναι οὐσίας. Ἄβυσσος ὡς ἱμάτιον τὸ περιβόλαιον αὐτοῦ. Αὐτοῦ μὲν τοῦ τῆς γῆς στοιχείου φησί. Λέγει δὲ, ὅτι ὥσπερ ἱματίῳ περιέβαλε τῇ ἀβύσσῳ τὴν γῆν, ἔξωθεν πᾶσαν περικυκλῶν ὕδατι. Ἐπὶ τῶν ὀρέων στήσονται ὕδατα, κ.τ.λ. Ὡς ὄρη, φησὶ, τὰ τῆς ἀβύσσου ἀνιστῶνται ὕδατα ὑψούμενα, καὶ οἱονεὶ ἀπειλοῦντα κατακλῦσαι τὴν γῆν· ἀλλὰ τῷ σῷ νεύματι καὶ τῇ σῇ δυνάμει, ἥτις καὶ διὰ τῆς βροντῆς σημαίνεται, ἀναχωροῦσι, φησίν· ἢ τάχα καὶ τὰς βροντὰς διὰ τοῦτο γεγενῆσθαί φησι, πρὸς τὸ φόβον τινὰ λαμβάνειν ἀπὸ τῶν γινομένων τῆς ἀβύσσου τὰ ὕδατα. Εἰ δὲ ἐκεῖνα τοῦτο ὑπομένει, πολλῷ πλέον τὸ τοιοῦτον δεῖ ἡμᾶς παθεῖν.
ἀνέμων. Δείκνυσιν, ὡς οὐδὲ ἡ τῶν ἀνέμων φορὰ εἰκῇ φέρεται· ἀλλ᾽ αὐτός ἐστιν ὥσπερ τις ἡνίοχος αὐτῶν γινόμενος, διὰ τοῦ ταῖς αὐτῶν ἐπιβαίνειν πτέρυξιν. ῾Ο ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα. Ο κούφους, φησί, καὶ μεταρσίους τοὺς ἀγγέλους ποιῶν. Καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πῦρ φλέγον. Οὕτως εἶδε Μωϋσῆς ἐν πυρὶ φλογὸς τὸν ἄγγελον λαλοῦντα αὐτῷ. ῾Ο θεμελιῶν τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν. Μετὰ τὸ δεῖξαι τὴν ἐν τῷ οὐρανῷ πρόνοιαν τοῦ δημιουρ- γοῦ, πρόεισι καὶ περὶ τῶν ἐν τῇ γῇ πρόνοιαν αὐτοῦ. Αὐτὸ τοῦτο τὸ, στερεὰν αὐτὴν οὖσαν καὶ βαρεῖαν ἐφ' ὑγρᾶς ἑδρασθῆναι οὐσίας. Ἄβυσσος ὡς ἱμάτιον τὸ περιβόλαιον αὐτοῦ. Αὐτοῦ μὲν τοῦ τῆς γῆς στοιχείου φησί. Λέγει δὲ, ὅτι ὥσπερ ἱματίῳ περιέβαλε τῇ ἀβύσσῳ τὴν γῆν, ἔξωθεν πᾶσαν περικυκλῶν ὕδατι. Ἐπὶ τῶν ὀρέων στήσονται ὕδατα, κ. τ. λ. Ὡς ὄρη, φησὶ, τὰ τῆς ἀβύσσου ἀν ιστώνται ὕδατα ύψούμενα, καὶ οἱονεὶ ἀπειλοῦντα και τακλύσαι τὴν γῆν· ἀλλὰ τῷ σῷ νεύματι καὶ τῇ σῇ δυνάμει, ἥτις καὶ διὰ τῆς βροντῆς σημαίνεται, ἀνα- χωροῦσε, φησίν· ἢ τάχα καὶ τὰς βροντὰς διὰ τοῦτο γεγενῆσθαί φησι, πρὸς τὴ φόβον τινὰ λαμβάνειν ἀπὸ τῶν γινομένων τῆς ἀβύσσου τὰ ὕδατα. Εἰ δὲ ἐκεῖνα τοῦτο ὑπομένει, πολλῷ πλέον τὸ τοιοῦτον δεῖ ἡμᾶς παθεῖν. Αναβαίνουσιν ὄρη καὶ καταβαίνουσι πεδία. Υψούμενα, φησί, τὰ ὕδατα παρεικασθείη ἂν ὄρεσιν · ἀλλ᾽ ἀπλούμενα πάλιν ὑπὸ τοῦ σοῦ φόβου, οιονεί πε- διὰς καὶ ὁμαλὴ γίνεται γῆ. Ἐθεμελίωσας γὰρ αὐ τοῖς τόπον ὂν οὐχ οἷόν τε ὑπερβαίνειν αὐτά. Καὶ τοῦτό ἐστι, τό· Οριον ἔθου ὃ οὐ παρελεύσονται. Διδ οὐδὲ ἐπικλῦσαι δύνανται τὴν γῆν. Ὅμοιον δὲ τὸ πρὸς τὴν θάλασσαν εἰρημένον διὰ τοῦ προφήτου· Μέχρι τούτου στήσῃ, καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ. Ἀλλ' ἐν σεαυ- τῇ συντριβήσονταί σου τὰ κύματα. Ανὰ μέσον τῶν ὀρέων διελεύσονται ὕδατα. Κατά μέρος δοξολογῶν ἐπέρχεται τῇ προνοίᾳ, καὶ τὴν μετὰ σοφίας τεθαύμακεν ἀγαθότητα, καὶ τῆς τῶν ἀλόγων ζώων πεφροντικότος διαμονῆς τοῦ Θεοῦ· ποιήσας γὰρ αὐτὰ, καὶ τρέφει καὶ ποτίζει. Διὸ τὰ δρη τεμών, πάροδον τοῖς ὕδασιν ἐτεκτήνατο. α Ποτιοῦσι πάντα τὰ θηρία τοῦ ἀγροῦ. Οὕτω καὶ τῶν ἀλόγων ζώων καὶ ἑρπετῶν καὶ θηρίων προνοεί, ὡς καὶ τούτοις τὸ πρὸς ζωὴν χρήσιμον ἐπιχορηγεῖν. Προσδέξονται ὄναγροι εἰς δίψαν αὐτῶν. Καὶ τοῦτο τῆς σῆς προνοίας ἐστὶν ἔργον, τὸ μὴ μόνον διὰ τὰς περὶ χειμάρρους ὥρας ἐν ταῖς φάραγξι καὶ τοῖς θάλα πουσι τόποις ὕδατα δίδοσθαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἀνὰ μέσ σον τῶν ὀρέων, ὅπως ἂν τῶν ἀγρίων ζώων τὰ ἤμερα διαδράσκωνται, ἐν ὥρᾳ διαναπαύσωνται. Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Ποτίζει γὰρ ὄρη καὶ πεδία οὐκ ἀπὸ τῶν ἐν ταῖς φάραγξι πηγών, ἢ τῶν φερομένων κατὰ γῆς ποταμῶν, ἀλλ᾽ ἄνωθεν τοὺς αὐτάρκεις χορηγῶν ὑετούς. Ἀπὸ καρ Ει EXPOSITIO IN PSALMUM CIII. A non temere ferri ventorum impetum; sed ipsum esse quasi aurigam quemdam, quod ascendat, super pennas ejus. B D Job xxxv, Mla inquit, leves et sublimes facit. ministros suos ignem urentem. Ita vidit Moyses in flamma ignis angelum sibi loquentem. Qui fundavit terram super stabilitatem suam. Postquam ostendit conditoris in caelo providentiam, progreditur ad providentiam ejus erga terrena. Quod Girna illa et gravis cum sit, in humida sub- stantia fundata fuerit. 6, 7. Abyssus sicut vestimentum amictus ejus, ele- menti scilicet terreni. Ait igitur, abysso ceu vesti- mento circumdedisse terram, totam exterius aquis ambiens. Super montes stabunt aquæ, etc. Abyssi aquæ, ait, instar montium sublimes insurgunt, et quasi minitantur submergere terram, sed nutu et potestate tua, quæ per tonitru significatur, rece- dunt: aut fortasse ideo tonitrua fieri ait, ut ex ge- stis rebus timore quodam afficiantur aquæ abyssi. Quod si id illis eveniat, multo magis simile nobis contingere necesse est. 8, 9. Ascendunt montes el descendunt campi. Ex- allatæ, ait, aquæ jure montibus comparentur, sed sedatæ, inquit, per timorem tuum, quasi campus et terræ planities efficiuntur. Fundasti quippe ipsis locum, quem prætergredi non possunt. Atque illud est quod dicitur: Terminum posuisti quem non transgredientur. Quare inundare terram non pos- sunt. Simile autem illud est quod mari dicit pro- pheta Hactenus stabis, neque transilies. Sed in te ipso conterentur fluctus tui *8, Providentiam celebrat minutatim gesta ejus perse- quens, scilicet bonitatem ejus cum sapientia con- junctam miratur, necnon perseverantiam Dei in curandis brutis animantibus: nam postquam ipsa condidit, eadem nutrit et potat. Quare mortes scindens, aquis transitum fabricatus est. mantibus tam reptilibus quam ſeris providet, ut ipsis necessaria ad vitam suppeditet. Exspectabunt onagri in sili sua. Et illud quoque providentiæ tu:e opus est, ut non solum ad decorem circum torren. tes atque in vallibus ac virentibus locis aquæ da- rentur ; verum etiam inter medium montium, quo agrestium animantium mansuetiora confugiant et in specioso loco quiescaut. nim montes et campos, non ex fontibus qui in cou- vallibus sunt, aut ex fluminibus in terra mananti- bus, sed desuper abundantes suppeditans pluvias. 5. Qui facit angelos suos spiritus. Qui angelos, 10. Inter medium montium pertransibunt aquæ. 11. Potabunt omnes bestiæ agri. Ita brutis aui- 13. Rigans montes de superioribus suis. Rigat e-
Ἀναβαίνουσιν ὄρη καὶ καταβαίνουσι πεδία. Ὑψούμενα, φησὶ, τὰ ὕδατα παρεικασθείη ἂν ὄρεσιν· ἀλλ’ ἁπλούμενα πάλιν ὑπὸ τοῦ σοῦ φόβου, οἱονεὶ πεδιὰς καὶ ὁμαλὴ γίνεται γῆ. Ἐθεμελίωσας γὰρ αὐτοῖς τόπον ὃν οὐχ οἷόν τε ὑπερβαίνειν αὐτά. Καὶ τοῦτό ἐστι, τό· Ὅριον ἔθου ὃ οὐ παρελεύσονται. Διὸ οὐδὲ ἐπικλῦσαι δύνανται τὴν γῆν. Ὅμοιον δὲ τὸ πρὸς τὴν θάλασσαν εἰρημένον διὰ τοῦ προφήτου· Μέχρι τούτου στήσῃ, καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ. Ἀλλ’ ἐν σεαυτῇ συντριβήσονταί σου τὰ κύματα. Ἀνὰ μέσον τῶν ὀρέων διελεύσονται ὕδατα. Κατὰ μέρος δοξολογῶν ἐπέρχεται τῇ προνοίᾳ, καὶ τὴν μετὰ σοφίας τεθαύμακεν ἀγαθότητα, καὶ τῆς τῶν ἀλόγων ζώων πεφροντικότος διαμονῆς τοῦ Θεοῦ· ποιήσας γὰρ αὐτὰ, καὶ τρέφει καὶ ποτίζει. Διὸ τὰ ὄρη τεμὼν, πάροδον τοῖς ὕδασιν ἐτεκτήνατο. Ποτιοῦσι πάντα τὰ θηρία τοῦ ἀγροῦ. Οὕτω καὶ τῶν ἀλόγων ζώων καὶ ἑρπετῶν καὶ θηρίων προνοεῖ, ὡς καὶ τούτοις τὸ πρὸς ζωὴν χρήσιμον ἐπιχορηγεῖν. Προσδέξονται ὄναγροι εἰς δίψαν αὐτῶν.
ἀνέμων. Δείκνυσιν, ὡς οὐδὲ ἡ τῶν ἀνέμων φορὰ εἰκῇ φέρεται· ἀλλ᾽ αὐτός ἐστιν ὥσπερ τις ἡνίοχος αὐτῶν γινόμενος, διὰ τοῦ ταῖς αὐτῶν ἐπιβαίνειν πτέρυξιν. ῾Ο ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα. Ο κούφους, φησί, καὶ μεταρσίους τοὺς ἀγγέλους ποιῶν. Καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πῦρ φλέγον. Οὕτως εἶδε Μωϋσῆς ἐν πυρὶ φλογὸς τὸν ἄγγελον λαλοῦντα αὐτῷ. ῾Ο θεμελιῶν τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν. Μετὰ τὸ δεῖξαι τὴν ἐν τῷ οὐρανῷ πρόνοιαν τοῦ δημιουρ- γοῦ, πρόεισι καὶ περὶ τῶν ἐν τῇ γῇ πρόνοιαν αὐτοῦ. Αὐτὸ τοῦτο τὸ, στερεὰν αὐτὴν οὖσαν καὶ βαρεῖαν ἐφ' ὑγρᾶς ἑδρασθῆναι οὐσίας. Ἄβυσσος ὡς ἱμάτιον τὸ περιβόλαιον αὐτοῦ. Αὐτοῦ μὲν τοῦ τῆς γῆς στοιχείου φησί. Λέγει δὲ, ὅτι ὥσπερ ἱματίῳ περιέβαλε τῇ ἀβύσσῳ τὴν γῆν, ἔξωθεν πᾶσαν περικυκλῶν ὕδατι. Ἐπὶ τῶν ὀρέων στήσονται ὕδατα, κ. τ. λ. Ὡς ὄρη, φησὶ, τὰ τῆς ἀβύσσου ἀν ιστώνται ὕδατα ύψούμενα, καὶ οἱονεὶ ἀπειλοῦντα και τακλύσαι τὴν γῆν· ἀλλὰ τῷ σῷ νεύματι καὶ τῇ σῇ δυνάμει, ἥτις καὶ διὰ τῆς βροντῆς σημαίνεται, ἀνα- χωροῦσε, φησίν· ἢ τάχα καὶ τὰς βροντὰς διὰ τοῦτο γεγενῆσθαί φησι, πρὸς τὴ φόβον τινὰ λαμβάνειν ἀπὸ τῶν γινομένων τῆς ἀβύσσου τὰ ὕδατα. Εἰ δὲ ἐκεῖνα τοῦτο ὑπομένει, πολλῷ πλέον τὸ τοιοῦτον δεῖ ἡμᾶς παθεῖν. Αναβαίνουσιν ὄρη καὶ καταβαίνουσι πεδία. Υψούμενα, φησί, τὰ ὕδατα παρεικασθείη ἂν ὄρεσιν · ἀλλ᾽ ἀπλούμενα πάλιν ὑπὸ τοῦ σοῦ φόβου, οιονεί πε- διὰς καὶ ὁμαλὴ γίνεται γῆ. Ἐθεμελίωσας γὰρ αὐ τοῖς τόπον ὂν οὐχ οἷόν τε ὑπερβαίνειν αὐτά. Καὶ τοῦτό ἐστι, τό· Οριον ἔθου ὃ οὐ παρελεύσονται. Διδ οὐδὲ ἐπικλῦσαι δύνανται τὴν γῆν. Ὅμοιον δὲ τὸ πρὸς τὴν θάλασσαν εἰρημένον διὰ τοῦ προφήτου· Μέχρι τούτου στήσῃ, καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ. Ἀλλ' ἐν σεαυ- τῇ συντριβήσονταί σου τὰ κύματα. Ανὰ μέσον τῶν ὀρέων διελεύσονται ὕδατα. Κατά μέρος δοξολογῶν ἐπέρχεται τῇ προνοίᾳ, καὶ τὴν μετὰ σοφίας τεθαύμακεν ἀγαθότητα, καὶ τῆς τῶν ἀλόγων ζώων πεφροντικότος διαμονῆς τοῦ Θεοῦ· ποιήσας γὰρ αὐτὰ, καὶ τρέφει καὶ ποτίζει. Διὸ τὰ δρη τεμών, πάροδον τοῖς ὕδασιν ἐτεκτήνατο. α Ποτιοῦσι πάντα τὰ θηρία τοῦ ἀγροῦ. Οὕτω καὶ τῶν ἀλόγων ζώων καὶ ἑρπετῶν καὶ θηρίων προνοεί, ὡς καὶ τούτοις τὸ πρὸς ζωὴν χρήσιμον ἐπιχορηγεῖν. Προσδέξονται ὄναγροι εἰς δίψαν αὐτῶν. Καὶ τοῦτο τῆς σῆς προνοίας ἐστὶν ἔργον, τὸ μὴ μόνον διὰ τὰς περὶ χειμάρρους ὥρας ἐν ταῖς φάραγξι καὶ τοῖς θάλα πουσι τόποις ὕδατα δίδοσθαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἀνὰ μέσ σον τῶν ὀρέων, ὅπως ἂν τῶν ἀγρίων ζώων τὰ ἤμερα διαδράσκωνται, ἐν ὥρᾳ διαναπαύσωνται. Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Ποτίζει γὰρ ὄρη καὶ πεδία οὐκ ἀπὸ τῶν ἐν ταῖς φάραγξι πηγών, ἢ τῶν φερομένων κατὰ γῆς ποταμῶν, ἀλλ᾽ ἄνωθεν τοὺς αὐτάρκεις χορηγῶν ὑετούς. Ἀπὸ καρ Ει EXPOSITIO IN PSALMUM CIII. A non temere ferri ventorum impetum; sed ipsum esse quasi aurigam quemdam, quod ascendat, super pennas ejus. B D Job xxxv, Mla inquit, leves et sublimes facit. ministros suos ignem urentem. Ita vidit Moyses in flamma ignis angelum sibi loquentem. Qui fundavit terram super stabilitatem suam. Postquam ostendit conditoris in caelo providentiam, progreditur ad providentiam ejus erga terrena. Quod Girna illa et gravis cum sit, in humida sub- stantia fundata fuerit. 6, 7. Abyssus sicut vestimentum amictus ejus, ele- menti scilicet terreni. Ait igitur, abysso ceu vesti- mento circumdedisse terram, totam exterius aquis ambiens. Super montes stabunt aquæ, etc. Abyssi aquæ, ait, instar montium sublimes insurgunt, et quasi minitantur submergere terram, sed nutu et potestate tua, quæ per tonitru significatur, rece- dunt: aut fortasse ideo tonitrua fieri ait, ut ex ge- stis rebus timore quodam afficiantur aquæ abyssi. Quod si id illis eveniat, multo magis simile nobis contingere necesse est. 8, 9. Ascendunt montes el descendunt campi. Ex- allatæ, ait, aquæ jure montibus comparentur, sed sedatæ, inquit, per timorem tuum, quasi campus et terræ planities efficiuntur. Fundasti quippe ipsis locum, quem prætergredi non possunt. Atque illud est quod dicitur: Terminum posuisti quem non transgredientur. Quare inundare terram non pos- sunt. Simile autem illud est quod mari dicit pro- pheta Hactenus stabis, neque transilies. Sed in te ipso conterentur fluctus tui *8, Providentiam celebrat minutatim gesta ejus perse- quens, scilicet bonitatem ejus cum sapientia con- junctam miratur, necnon perseverantiam Dei in curandis brutis animantibus: nam postquam ipsa condidit, eadem nutrit et potat. Quare mortes scindens, aquis transitum fabricatus est. mantibus tam reptilibus quam ſeris providet, ut ipsis necessaria ad vitam suppeditet. Exspectabunt onagri in sili sua. Et illud quoque providentiæ tu:e opus est, ut non solum ad decorem circum torren. tes atque in vallibus ac virentibus locis aquæ da- rentur ; verum etiam inter medium montium, quo agrestium animantium mansuetiora confugiant et in specioso loco quiescaut. nim montes et campos, non ex fontibus qui in cou- vallibus sunt, aut ex fluminibus in terra mananti- bus, sed desuper abundantes suppeditans pluvias. 5. Qui facit angelos suos spiritus. Qui angelos, 10. Inter medium montium pertransibunt aquæ. 11. Potabunt omnes bestiæ agri. Ita brutis aui- 13. Rigans montes de superioribus suis. Rigat e-
Καὶ τοῦτο τῆς σῆς προνοίας ἐστὶν ἔργον, τὸ μὴ μόνον διὰ τὰς περὶ χειμάῤῥους ὥρας ἐν ταῖς φάραγξι καὶ τοῖς θάλπουσι τόποις ὕδατα δίδοσθαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἀνὰ μέσον τῶν ὀρέων, ὅπως ἂν τῶν ἀγρίων ζώων τὰ ἥμερα διαδράσκωνται, ἐν ὥρᾳ διαναπαύσωνται. Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Ποτίζει γὰρ ὄρη καὶ πεδία οὐκ ἀπὸ τῶν ἐν ταῖς φάραγξι πηγῶν, ἢ τῶν φερομένων κατὰ γῆς ποταμῶν, ἀλλ’ ἄνωθεν τοὺς αὐτάρκεις χορηγῶν ὑετούς. Ἀπὸ καρποῦ τῶν ἔργων σου χορτασθήσεται ἡ γῆ. Ὥσπερ τῶν ὑδάτων δέδωκε τὴν χορηγίαν, οὕτως καὶ ἀπὸ γῆς τρέφεσθαι παρεσκεύασεν. Ὁ ἐξανατέλλων χόρτον τοῖς κτήνεσι, καὶ χλόην τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων. Δουλείαν τῶν ἀνθρώπων τὰ ἥμερα τῶν κτηνῶν φησιν, οἷον βοῦς καὶ ὄνος καὶ τὰ ὅμοια. Τοῦ ἐξαγαγεῖν ἄρτον ἐκ τῆς γῆς. Διὰ τοῦτο, φησὶν, ἐφρόντισας τῶν κτηνῶν, ἵνα δι’ αὐτῶν γεωργούντων τὰ πρὸς ζωὴν εὕρωμεν. Πάντα γὰρ ἐκεῖνα ἡμῶν χάριν εὐεργετεῖ. Χορτασθήσεται τὰ ξύλα τοῦ πεδίου. Δείκνυσι καὶ τὰ ἐν δρυμῷ αὔξοντα ξύλα, οἷον κέδρους καὶ τὰ ἕτερα, τοῖς αὐτοῦ νεύμασιν αὐξηθήσονται. Γέγονε δὲ ταῦτα καὶ δι’ ἕτερα μὲν πλεῖστα, ὧν καὶ τὴν πεῖραν ἔχομεν, καὶ τῶν στρουθίων δὲ εἰς καλιάς.
ἀνέμων. Δείκνυσιν, ὡς οὐδὲ ἡ τῶν ἀνέμων φορὰ εἰκῇ φέρεται· ἀλλ᾽ αὐτός ἐστιν ὥσπερ τις ἡνίοχος αὐτῶν γινόμενος, διὰ τοῦ ταῖς αὐτῶν ἐπιβαίνειν πτέρυξιν. ῾Ο ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα. Ο κούφους, φησί, καὶ μεταρσίους τοὺς ἀγγέλους ποιῶν. Καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πῦρ φλέγον. Οὕτως εἶδε Μωϋσῆς ἐν πυρὶ φλογὸς τὸν ἄγγελον λαλοῦντα αὐτῷ. ῾Ο θεμελιῶν τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν. Μετὰ τὸ δεῖξαι τὴν ἐν τῷ οὐρανῷ πρόνοιαν τοῦ δημιουρ- γοῦ, πρόεισι καὶ περὶ τῶν ἐν τῇ γῇ πρόνοιαν αὐτοῦ. Αὐτὸ τοῦτο τὸ, στερεὰν αὐτὴν οὖσαν καὶ βαρεῖαν ἐφ' ὑγρᾶς ἑδρασθῆναι οὐσίας. Ἄβυσσος ὡς ἱμάτιον τὸ περιβόλαιον αὐτοῦ. Αὐτοῦ μὲν τοῦ τῆς γῆς στοιχείου φησί. Λέγει δὲ, ὅτι ὥσπερ ἱματίῳ περιέβαλε τῇ ἀβύσσῳ τὴν γῆν, ἔξωθεν πᾶσαν περικυκλῶν ὕδατι. Ἐπὶ τῶν ὀρέων στήσονται ὕδατα, κ. τ. λ. Ὡς ὄρη, φησὶ, τὰ τῆς ἀβύσσου ἀν ιστώνται ὕδατα ύψούμενα, καὶ οἱονεὶ ἀπειλοῦντα και τακλύσαι τὴν γῆν· ἀλλὰ τῷ σῷ νεύματι καὶ τῇ σῇ δυνάμει, ἥτις καὶ διὰ τῆς βροντῆς σημαίνεται, ἀνα- χωροῦσε, φησίν· ἢ τάχα καὶ τὰς βροντὰς διὰ τοῦτο γεγενῆσθαί φησι, πρὸς τὴ φόβον τινὰ λαμβάνειν ἀπὸ τῶν γινομένων τῆς ἀβύσσου τὰ ὕδατα. Εἰ δὲ ἐκεῖνα τοῦτο ὑπομένει, πολλῷ πλέον τὸ τοιοῦτον δεῖ ἡμᾶς παθεῖν. Αναβαίνουσιν ὄρη καὶ καταβαίνουσι πεδία. Υψούμενα, φησί, τὰ ὕδατα παρεικασθείη ἂν ὄρεσιν · ἀλλ᾽ ἀπλούμενα πάλιν ὑπὸ τοῦ σοῦ φόβου, οιονεί πε- διὰς καὶ ὁμαλὴ γίνεται γῆ. Ἐθεμελίωσας γὰρ αὐ τοῖς τόπον ὂν οὐχ οἷόν τε ὑπερβαίνειν αὐτά. Καὶ τοῦτό ἐστι, τό· Οριον ἔθου ὃ οὐ παρελεύσονται. Διδ οὐδὲ ἐπικλῦσαι δύνανται τὴν γῆν. Ὅμοιον δὲ τὸ πρὸς τὴν θάλασσαν εἰρημένον διὰ τοῦ προφήτου· Μέχρι τούτου στήσῃ, καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ. Ἀλλ' ἐν σεαυ- τῇ συντριβήσονταί σου τὰ κύματα. Ανὰ μέσον τῶν ὀρέων διελεύσονται ὕδατα. Κατά μέρος δοξολογῶν ἐπέρχεται τῇ προνοίᾳ, καὶ τὴν μετὰ σοφίας τεθαύμακεν ἀγαθότητα, καὶ τῆς τῶν ἀλόγων ζώων πεφροντικότος διαμονῆς τοῦ Θεοῦ· ποιήσας γὰρ αὐτὰ, καὶ τρέφει καὶ ποτίζει. Διὸ τὰ δρη τεμών, πάροδον τοῖς ὕδασιν ἐτεκτήνατο. α Ποτιοῦσι πάντα τὰ θηρία τοῦ ἀγροῦ. Οὕτω καὶ τῶν ἀλόγων ζώων καὶ ἑρπετῶν καὶ θηρίων προνοεί, ὡς καὶ τούτοις τὸ πρὸς ζωὴν χρήσιμον ἐπιχορηγεῖν. Προσδέξονται ὄναγροι εἰς δίψαν αὐτῶν. Καὶ τοῦτο τῆς σῆς προνοίας ἐστὶν ἔργον, τὸ μὴ μόνον διὰ τὰς περὶ χειμάρρους ὥρας ἐν ταῖς φάραγξι καὶ τοῖς θάλα πουσι τόποις ὕδατα δίδοσθαι, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἀνὰ μέσ σον τῶν ὀρέων, ὅπως ἂν τῶν ἀγρίων ζώων τὰ ἤμερα διαδράσκωνται, ἐν ὥρᾳ διαναπαύσωνται. Ποτίζων ὄρη ἐκ τῶν ὑπερῴων αὐτοῦ. Ποτίζει γὰρ ὄρη καὶ πεδία οὐκ ἀπὸ τῶν ἐν ταῖς φάραγξι πηγών, ἢ τῶν φερομένων κατὰ γῆς ποταμῶν, ἀλλ᾽ ἄνωθεν τοὺς αὐτάρκεις χορηγῶν ὑετούς. Ἀπὸ καρ Ει EXPOSITIO IN PSALMUM CIII. A non temere ferri ventorum impetum; sed ipsum esse quasi aurigam quemdam, quod ascendat, super pennas ejus. B D Job xxxv, Mla inquit, leves et sublimes facit. ministros suos ignem urentem. Ita vidit Moyses in flamma ignis angelum sibi loquentem. Qui fundavit terram super stabilitatem suam. Postquam ostendit conditoris in caelo providentiam, progreditur ad providentiam ejus erga terrena. Quod Girna illa et gravis cum sit, in humida sub- stantia fundata fuerit. 6, 7. Abyssus sicut vestimentum amictus ejus, ele- menti scilicet terreni. Ait igitur, abysso ceu vesti- mento circumdedisse terram, totam exterius aquis ambiens. Super montes stabunt aquæ, etc. Abyssi aquæ, ait, instar montium sublimes insurgunt, et quasi minitantur submergere terram, sed nutu et potestate tua, quæ per tonitru significatur, rece- dunt: aut fortasse ideo tonitrua fieri ait, ut ex ge- stis rebus timore quodam afficiantur aquæ abyssi. Quod si id illis eveniat, multo magis simile nobis contingere necesse est. 8, 9. Ascendunt montes el descendunt campi. Ex- allatæ, ait, aquæ jure montibus comparentur, sed sedatæ, inquit, per timorem tuum, quasi campus et terræ planities efficiuntur. Fundasti quippe ipsis locum, quem prætergredi non possunt. Atque illud est quod dicitur: Terminum posuisti quem non transgredientur. Quare inundare terram non pos- sunt. Simile autem illud est quod mari dicit pro- pheta Hactenus stabis, neque transilies. Sed in te ipso conterentur fluctus tui *8, Providentiam celebrat minutatim gesta ejus perse- quens, scilicet bonitatem ejus cum sapientia con- junctam miratur, necnon perseverantiam Dei in curandis brutis animantibus: nam postquam ipsa condidit, eadem nutrit et potat. Quare mortes scindens, aquis transitum fabricatus est. mantibus tam reptilibus quam ſeris providet, ut ipsis necessaria ad vitam suppeditet. Exspectabunt onagri in sili sua. Et illud quoque providentiæ tu:e opus est, ut non solum ad decorem circum torren. tes atque in vallibus ac virentibus locis aquæ da- rentur ; verum etiam inter medium montium, quo agrestium animantium mansuetiora confugiant et in specioso loco quiescaut. nim montes et campos, non ex fontibus qui in cou- vallibus sunt, aut ex fluminibus in terra mananti- bus, sed desuper abundantes suppeditans pluvias. 5. Qui facit angelos suos spiritus. Qui angelos, 10. Inter medium montium pertransibunt aquæ. 11. Potabunt omnes bestiæ agri. Ita brutis aui- 13. Rigans montes de superioribus suis. Rigat e-
PG 27:440Τοῦ ἐρωδιοῦ ἡ οἰκία ἡγεῖται αὐτῶν. Αὐτῶν μὲν τῶν στρουθίων ἡγεῖσθαί φησιν ἤτοι τὴν καλιὰν τοῦ ἐρωδιοῦ, διὰ τὸ τὰ ὑψηλότατα τῶν δένδρων καταλαμβάνοντα νεοττεύειν ὡς ἐπίπαν ἐν ἐλάταις ταῖς πασῶν ὑψηλοτάταις τῶν δένδρων Ὄρη τὰ ὑψηλὰ ταῖς ἐλάφοις. Καὶ ταῖς ἐλάφοις, φησὶ, δέδωκε τὰ ὄρη καταφυγὴν ἐπὶ τὸ ἐκφυγεῖν τῶν ζώων τὰ ἀγριώτερα. Πέτρα καταφυγὴ τοῖς λαγωοῖς. Ὥσπερ τὰ ὄρη εἰς σωτηρίαν ταῖς ἐλάφοις ἀπέδωκεν, οὕτως καὶ τὰς καταδύσεις τῶν πετρῶν τοῖς λαγωοῖς. Διὸ δὴ καὶ αὐτοὶ ἐκ τούτων σωζόμενοι ἐν τοῖς ὀπίσω ἔλεγον τό· Ἐκ μέσου τῶν πετρῶν δώσουσι φωνάς. Αἰνοῦντες δηλονότι τὸν σώζοντα. Ἐποίησε σελήνην εἰς καιρούς. Ἀνατρέχει πάλιν ἐπὶ τὴν ἐν τοῖς οὐρανοῖς πρόνοιαν. Δι’ οὐδὲν δὲ ἕτερον γεγενῆσθαι τὴν σελήνην φησὶν ἢ πρὸς ἀριθμὸν καὶ διάγνωσιν μηνῶν τε καὶ ἡμερῶν. Ὁ ἥλιος ἔγνω τὴν δύσιν αὐτοῦ. Θείῳ καὶ αὐτὸς προστάγματι πειθόμενος. Ἔθου σκότος καὶ ἐγένετο νύξ. Τοῦτό φησιν, ἵνα μὴ ἄλλον δημιουργὸν τῆς ἡμέρας, καὶ ἄλλον τῆς νυκτὸς λογισώμεθα εἶναι. Ἐξελεύσεται ἄνθρωπος ἐπὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ. Οἱ ἄνθρωποι ἐξιέναι τε πρὸς ὁδοὺς καὶ γῆς ἐργασίαν ἐκωλύοντο.
ΜΙ γευσεν ἅτε δὴ καὶ τοῦ βίου παντὸς τοῦ ἡμετέρου ἀλμυρού τινος ὄντος, καὶ πανταχόθεν ῥιπιζομένου, καὶ κύμασιν ἀγρίας συγκλονουμένου. Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσιν. Εἴτε γὰρ ἄνθρω- ποι, εἴτε ζώων ἀγρίων ἀγέλαι, εἴτε κτηνῶν, εἴτε ἐμ- πετῶν, ἄλλως οὐκ ἂν τραφεῖεν μὴ αὐτοῦ τὰ ζωαρχή χορηγούντος. Ἀντανελεῖς τὸ πνεῦμα αὐτῶν, καὶ ἐκλείψου σιν. Δείκνυσι διὰ τούτων, ὡς αὐτός ἐστιν ὁ καὶ θα νάτου καὶ ζωῆς δεσπότης. Εὐφρανθήσεται Κύριος ἐπὶ τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Καὶ ποῖον τὸ ἔργον αὐτοῦ; Ο εἰργάσατο ἀνακαινί σας τὴν ἡμετέραν φύσιν. Σημαίνει γὰρ διὰ τούτων τὴν ἐσομένην τῶν ἀνθρώπων θεογνωσίαν, ὅτε Θεὸς εὐφρανθήσεται, οὐ προσκυνούμενος, ἀλλὰ σωζομέ- νους ὁρῶν. Ὁ ἐπιβλέπων ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ποιῶν αὐτὴν τρέμειν. Τὴν καθόλου κρίσιν ἐπισυνάπτει, ἢ καὶ φά 6ον παρέξει πᾶσι τοῖς ἐπὶ γῆς. Οὐ γάρ ἐστιν ὁ μὴ δεδοικὼς ἐκεῖνο τὸ φρικτὸν καὶ θεῖον δικαστήριον. ῾Ο ἀπτόμενος τῶν ὀρέων, καὶ καπνίζονται. Ορη τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν, ἃς καὶ ἐγκαύσει κατὰ τὸν τῆς κρίσεως καιρόν, οὗ καὶ σύμβολον δ καπνός. • Ηδυνθείη αὐτῷ ἡ διαλογή μου. Διαλογή, ἀντὶ τοῦ, ἡ ἐκλογή μου. Λέγει δὲ ὅπερ ἐξελέξατο, τὸ μόνον θέλειν ὑμνεῖν τὸν Θεὸν, ὁ καὶ ἀρέσει αὐτῷ τῷ ὕμνου- μένῳ. Εκλίποιεν ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ τῆς γῆς. Ἐν ἐκείνῳ δηλονότι τῷ καιρῷ. Ακούσονται γάρ· Πορεύεσθε ἀπ' ἐμοῦ, κατηραμένοι, εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Καὶ ἄνομοι ὥστε μὴ ὑπάρχειν αὐτούς. Ἐν τῇ τῶν εὐλογούντων τὸν Θεὸν δηλονότι μερίδι ἐκλείψουσιν. Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αὐτὸς γὰρ καὶ τοῦ τῶν πονηρῶν ἀποστήσει κλήρου, καὶ τοῦ τῶν ἁγίων ἀξιοῦσθαι ποιεί. Αλληλούϊα. ΡΔ'. Υπόθεσις. Ἔστι δὲ τὸ, ἀλληλούϊα, αἶνος τῷ ἀοράτῳ. Λέγεται δὲ τοὺς ἀγγέλους ταύτῃ τῇ φωνῇ αἰνεῖν τὸν Θεὸν, ὥσπερ τὰ χερουβὶμ τά· "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος. Καὶ τοῦτο ἅγιοι παραδεδώκασι πατέρες, αυτήκοοι γενόμενοι, ὥσπερ Ησαΐας τῶν σεραφίμ. Διαιρείται δὲ τὸ ἀλληλούϊα οὕτως, ἂλ, Θεὸς, ἢλ, ἰσχυρὸς, Β οὔτα, κραταιός. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπικαλεῖσθε τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ἀπαγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ προστάττει τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῷ ἐξ ἐθνῶν λαῷ φαν- ἐρὰς ποιῆσαι πάσας τὰς θαυματουργίας, ἃς πεποίηται ἐπὶ τῆς παρουσίας αὐτοῦ ὁ Κύριος. Επαινεῖσθε ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. Επαινος γὰρ καὶ δόξα τοῖς τὴν ἀρετὴν τοῦ Θεοῦ διη - γουμένοις. Εὐφρανθήτω καρδία ζητούντων τὸν Κύριον. Πόσον τὸ ἐκ τοῦ ἐξομολογεῖσθαι όφελος για EXPOSITIO IN PSALMUM CIV. A quædam salsugo est, undique agilata, et immanibus commota fluctibus. B C Matth. xxv, 41. " Jsa. vi, 3. 27, 28. Omnia a te exspectant. Nam sive homines, sive agrestium animalium, sive jumentorum, sive reptilium greges, ali nequaquam possunt nisi ad victum necessaria ipse suppeditet. dit ipsum esse mortis ac vitæ dominum. ejus opus? Quod fecit renovans naturam. His enim significat notitiam Dei hominibus futuram, quando Deus lætabitur, non tantum quod ipse adoretur, sed quod salutem nactos videal. versale judicium subjungit, quod terrenis omnibus terrorem incutiet. Nemo enim est quin timeat hor- rendum illud ac divinum tribunal. Qui tangit mon- tes et fumigant. Montes adversarias dicit potesta- tes, quas tempore judicii comburet, cujus symbo- lum est fumus. id est electio mea. Ait autem quid illud sit quod elegerit, videlicet solum Deum hymnis celebrare, quod ipsi qui celebratur acceptum erit. tempore. Audient enim illud: Discedite a me, maledi- cti, in ignem æternum, paratum diabolo et angeli: ejus ". Et iniqui ita ut non sint. In partibus scili- cet eorum qui Deo benedicunt non erunt. Benedic, anima mea, Domino. Ipse enim et a malignorum sorte amovebit illos, et sanctorum partibus ascri- bere dignabitur. Alleluia. CIV. Argumentum. Alleluia significat, laus invisibili. Dicuntur autem angeli bac voce laudare Deum, veluti cherubim illud : « Sanctus, Sanctus, Sanctus . . Quod a sanctis Patribus qui hæc ipsi audierant traditum est, ut Isaias seraphim audivit. Alleluia autem sic dividitur, al, Deus, el, fortis, uia, robustus. 1, 2. Confitemini Domino et invocate nomen ejus, annuntiate inter gentes opera ejus. In hoc psalmo jubet apostolis Spiritus sanctus ut gentium populo manifestent mirabilia opera omnia quæ edidit Do- minus in adventu suo. 3, 4. Laudamini in nomine sancto ejus. Laus e- nim et gloria iis qui virtutem Dei enarrant. Læte- tur cor quærentium Dominum. Docet quanta ex confessione utilitas accedat. Nam si, inquit, quæ- 29. Auferes spiritum eorum et deficient. His osten- 31. Letabitur Dominus in operibus suis. Ecquod 32. Qui respicit terram et facit eam tremere. Uni- 34. Jucundum sit ei eloquium meum. Eloquium, 55. Deficiant peccatores a terra. In illo scilicet
Τανῦν δὲ νυκτὸς ἔξεισι ζητοῦντες βρῶσιν παρὰ Θεοῦ· ἐπεὶ μὴ καὶ αὐτοῖς ἐξανέτειλεν ἡ γῆ χόρτον ἢ χλόην. Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε. Τὸν περὶ τῆς προνοίας διεξελθὼν λόγον, ἐπὶ ὕμνον τοῦ κτίσαντος τὸν λόγον μετέβαλε, διαναπαύων ὥσπερ διὰ τούτου τὴν ἀκοήν. Εἶτα πάλιν ἐφ’ ἕτερον μέρος τῆς προνοίας ἔρχεται, τὴν ἐν τῇ ὑγρᾷ πορείαν ἀναγγέλλων ἡμῖν· ἥτις οὐκ ἂν ἐγένετό ποτε, μὴ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐν αὐτῷ διακυβερνώσης προνοίας. Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας. Θαυμαστικὸν δὴ τὸ, ὡς καὶ σοφία ἐν ᾗ πάντα ἐποίησεν ὁ Κύριος· ἔστι γὰρ Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Δράκων οὗτος ὃν ἔπλασας ἐμπαίζειν αὐτῷ. Παρενέβαλε τῷ τῆς θαλάττης λόγῳ τὴν περὶ τοῦ δράκοντος μνήμην γεγενῆσθαι· δι’ οὐδὲν ἕτερον φήσας παρῆχθαι αὐτὸν, ἢ εἰς τὸ καταπαίζεσθαι. Καὶ εἰκότως ἐν τῷ περὶ τῆς θαλάσσης λόγῳ τούτου ἐμνημόνευσεν· ἅτε δὴ καὶ τοῦ βίου παντὸς τοῦ ἡμετέρου ἁλμυροῦ τινος ὄντος, καὶ πανταχόθεν ῥιπιζομένου, καὶ κύμασιν ἀγρίοις συγκλονουμένου. Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσιν. Εἴτε γὰρ ἄνθρωποι, εἴτε ζώων ἀγρίων ἀγέλαι, εἴτε κτηνῶν, εἴτε ἑρπετῶν, ἄλλως οὐκ ἂν τραφεῖεν μὴ αὐτοῦ τὰ ζωαρκῆ χορηγοῦντος.
ΜΙ γευσεν ἅτε δὴ καὶ τοῦ βίου παντὸς τοῦ ἡμετέρου ἀλμυρού τινος ὄντος, καὶ πανταχόθεν ῥιπιζομένου, καὶ κύμασιν ἀγρίας συγκλονουμένου. Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσιν. Εἴτε γὰρ ἄνθρω- ποι, εἴτε ζώων ἀγρίων ἀγέλαι, εἴτε κτηνῶν, εἴτε ἐμ- πετῶν, ἄλλως οὐκ ἂν τραφεῖεν μὴ αὐτοῦ τὰ ζωαρχή χορηγούντος. Ἀντανελεῖς τὸ πνεῦμα αὐτῶν, καὶ ἐκλείψου σιν. Δείκνυσι διὰ τούτων, ὡς αὐτός ἐστιν ὁ καὶ θα νάτου καὶ ζωῆς δεσπότης. Εὐφρανθήσεται Κύριος ἐπὶ τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Καὶ ποῖον τὸ ἔργον αὐτοῦ; Ο εἰργάσατο ἀνακαινί σας τὴν ἡμετέραν φύσιν. Σημαίνει γὰρ διὰ τούτων τὴν ἐσομένην τῶν ἀνθρώπων θεογνωσίαν, ὅτε Θεὸς εὐφρανθήσεται, οὐ προσκυνούμενος, ἀλλὰ σωζομέ- νους ὁρῶν. Ὁ ἐπιβλέπων ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ποιῶν αὐτὴν τρέμειν. Τὴν καθόλου κρίσιν ἐπισυνάπτει, ἢ καὶ φά 6ον παρέξει πᾶσι τοῖς ἐπὶ γῆς. Οὐ γάρ ἐστιν ὁ μὴ δεδοικὼς ἐκεῖνο τὸ φρικτὸν καὶ θεῖον δικαστήριον. ῾Ο ἀπτόμενος τῶν ὀρέων, καὶ καπνίζονται. Ορη τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησίν, ἃς καὶ ἐγκαύσει κατὰ τὸν τῆς κρίσεως καιρόν, οὗ καὶ σύμβολον δ καπνός. • Ηδυνθείη αὐτῷ ἡ διαλογή μου. Διαλογή, ἀντὶ τοῦ, ἡ ἐκλογή μου. Λέγει δὲ ὅπερ ἐξελέξατο, τὸ μόνον θέλειν ὑμνεῖν τὸν Θεὸν, ὁ καὶ ἀρέσει αὐτῷ τῷ ὕμνου- μένῳ. Εκλίποιεν ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ τῆς γῆς. Ἐν ἐκείνῳ δηλονότι τῷ καιρῷ. Ακούσονται γάρ· Πορεύεσθε ἀπ' ἐμοῦ, κατηραμένοι, εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Καὶ ἄνομοι ὥστε μὴ ὑπάρχειν αὐτούς. Ἐν τῇ τῶν εὐλογούντων τὸν Θεὸν δηλονότι μερίδι ἐκλείψουσιν. Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αὐτὸς γὰρ καὶ τοῦ τῶν πονηρῶν ἀποστήσει κλήρου, καὶ τοῦ τῶν ἁγίων ἀξιοῦσθαι ποιεί. Αλληλούϊα. ΡΔ'. Υπόθεσις. Ἔστι δὲ τὸ, ἀλληλούϊα, αἶνος τῷ ἀοράτῳ. Λέγεται δὲ τοὺς ἀγγέλους ταύτῃ τῇ φωνῇ αἰνεῖν τὸν Θεὸν, ὥσπερ τὰ χερουβὶμ τά· "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος. Καὶ τοῦτο ἅγιοι παραδεδώκασι πατέρες, αυτήκοοι γενόμενοι, ὥσπερ Ησαΐας τῶν σεραφίμ. Διαιρείται δὲ τὸ ἀλληλούϊα οὕτως, ἂλ, Θεὸς, ἢλ, ἰσχυρὸς, Β οὔτα, κραταιός. Εξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπικαλεῖσθε τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ἀπαγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ προστάττει τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῷ ἐξ ἐθνῶν λαῷ φαν- ἐρὰς ποιῆσαι πάσας τὰς θαυματουργίας, ἃς πεποίηται ἐπὶ τῆς παρουσίας αὐτοῦ ὁ Κύριος. Επαινεῖσθε ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. Επαινος γὰρ καὶ δόξα τοῖς τὴν ἀρετὴν τοῦ Θεοῦ διη - γουμένοις. Εὐφρανθήτω καρδία ζητούντων τὸν Κύριον. Πόσον τὸ ἐκ τοῦ ἐξομολογεῖσθαι όφελος για EXPOSITIO IN PSALMUM CIV. A quædam salsugo est, undique agilata, et immanibus commota fluctibus. B C Matth. xxv, 41. " Jsa. vi, 3. 27, 28. Omnia a te exspectant. Nam sive homines, sive agrestium animalium, sive jumentorum, sive reptilium greges, ali nequaquam possunt nisi ad victum necessaria ipse suppeditet. dit ipsum esse mortis ac vitæ dominum. ejus opus? Quod fecit renovans naturam. His enim significat notitiam Dei hominibus futuram, quando Deus lætabitur, non tantum quod ipse adoretur, sed quod salutem nactos videal. versale judicium subjungit, quod terrenis omnibus terrorem incutiet. Nemo enim est quin timeat hor- rendum illud ac divinum tribunal. Qui tangit mon- tes et fumigant. Montes adversarias dicit potesta- tes, quas tempore judicii comburet, cujus symbo- lum est fumus. id est electio mea. Ait autem quid illud sit quod elegerit, videlicet solum Deum hymnis celebrare, quod ipsi qui celebratur acceptum erit. tempore. Audient enim illud: Discedite a me, maledi- cti, in ignem æternum, paratum diabolo et angeli: ejus ". Et iniqui ita ut non sint. In partibus scili- cet eorum qui Deo benedicunt non erunt. Benedic, anima mea, Domino. Ipse enim et a malignorum sorte amovebit illos, et sanctorum partibus ascri- bere dignabitur. Alleluia. CIV. Argumentum. Alleluia significat, laus invisibili. Dicuntur autem angeli bac voce laudare Deum, veluti cherubim illud : « Sanctus, Sanctus, Sanctus . . Quod a sanctis Patribus qui hæc ipsi audierant traditum est, ut Isaias seraphim audivit. Alleluia autem sic dividitur, al, Deus, el, fortis, uia, robustus. 1, 2. Confitemini Domino et invocate nomen ejus, annuntiate inter gentes opera ejus. In hoc psalmo jubet apostolis Spiritus sanctus ut gentium populo manifestent mirabilia opera omnia quæ edidit Do- minus in adventu suo. 3, 4. Laudamini in nomine sancto ejus. Laus e- nim et gloria iis qui virtutem Dei enarrant. Læte- tur cor quærentium Dominum. Docet quanta ex confessione utilitas accedat. Nam si, inquit, quæ- 29. Auferes spiritum eorum et deficient. His osten- 31. Letabitur Dominus in operibus suis. Ecquod 32. Qui respicit terram et facit eam tremere. Uni- 34. Jucundum sit ei eloquium meum. Eloquium, 55. Deficiant peccatores a terra. In illo scilicet
PG 27:441Ἀντανελεῖς τὸ πνεῦμα αὐτῶν, καὶ ἐκλείψουσιν. Δείκνυσι διὰ τούτων, ὡς αὐτός ἐστιν ὁ καὶ θανάτου καὶ ζωῆς δεσπότης. Εὐφρανθήσεται Κύριος ἐπὶ τοῖς ἔργοις αὐτοῦ. Καὶ ποῖον τὸ ἔργον αὐτοῦ; Ὃ εἰργάσατο ἀνακαινίσας τὴν ἡμετέραν φύσιν. Σημαίνει γὰρ διὰ τούτων τὴν ἐσομένην τῶν ἀνθρώπων θεογνωσίαν, ὅτε Θεὸς εὐφρανθήσεται, οὐ προσκυνούμενος, ἀλλὰ σωζομένους ὀρῶν. Ὁ ἐπιβλέπων ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ποιῶν αὐτὴν τρέμειν. Τὴν καθόλου κρίσιν ἐπισυνάπτει, ἢ καὶ φόβον παρέξει πᾶσι τοῖς ἐπὶ γῆς. Οὐ γάρ ἐστιν ὁ μὴ δεδοικὼς ἐκεῖνο τὸ φρικτὸν καὶ θεῖον δικαστήριον. Ὁ ἁπτόμενος τῶν ὀρέων, καὶ καπνίζονται. Ὄρη τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις φησὶν, ἃς καὶ ἐγκαύσει κατὰ τὸν τῆς κρίσεως καιρὸν, οὗ καὶ σύμβολον ὁ καπνός. Ἡδυνθείη αὐτῷ ἡ διαλογή μου. Διαλογὴ, ἀντὶ τοῦ, ἡ ἐκλογή μου. Λέγει δὲ ὅπερ ἐξελέξατο, τὸ μόνον θέλειν ὑμνεῖν τὸν Θεὸν, ὃ καὶ ἀρέσει αὐτῷ τῷ ὑμνουμένῳ. Ἐκλίποιεν ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ τῆς γῆς. Ἐν ἐκείνῳ δηλονότι τῷ καιρῷ. Ἀκούσονται γάρ· Πορεύεσθε ἀπ’ ἐμοῦ, κατηραμένοι, εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Καὶ ἄνομοι ὥστε μὴ ὑπάρχειν αὐτούς.
Α νεται διδάσκει. Εἰ γὰρ ζητήσητε, φησίν, αὐτὸν, συμ- βήσεται ὑμῖν καὶ ἡ περὶ τὸν νοῦν εὐφροσύνη, καὶ τὸ κραταιωθῆναι καὶ δοξασθῆναι τὴν ἡμετέραν κε φαλήν. Μνήσθητι των θαυμασίων αὐτοῦ ὧν ἐποίησεν. των πεποίηται λέγει ἐν τῇ παρουσίᾳ θεοσημειών, εἴτε τῶν ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ, εἴτε τῶν ἐν τῇ Πα- λαιᾷ παρὰ Μωϋσῃ καὶ τοῖς πρότερον ἁγίοις. Πολλὰ γὰρ ἐθαυματούργησαν καὶ οὗτοι διὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα τοῖς ἔθνεσιν ὡς ἀγνοοῦσι παραδούναι κελεύει τοὺς αὐτῶν κήρυκας πρὸς τοῖς ἐν τῇ Καινῇ παρὰ τοῦ Σωτῆρος γεγενημένοις, ὅσα τε κέκρικεν αὐτοῦ τὸ στόμα διά τε τῆς Παλαιᾶς καὶ Καινῆς. ὡς ἂν βασιλικούς νόμους φυλάξαι κελεύσατε. Τα τέρατα αὐτοῦ καὶ τὰ κρίματα τοῦ στόματος αὐτ Β τοῦ. Τέρατα μὲν τὰ γεγενημένα θαύματα, ὡς τὸ πε- ριπετῆσαι ἐπὶ τῆς θαλάσσης, καὶ νεκρὸν ἀναστῆς σαι, καὶ τὰ λοιπά· κρίματα δὲ τοῦ στόματος αὐτοῦ τοὺς λόγους οὓς ἔλεγεν, ἐλαύνων τῶν ἀνθρώπων τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας· ἢ καὶ τὰς ἐντολὰς τῆς Καινῆς Διαθήκης. Σπέρμα Ἀβραὰμ δοῦλοι αὐτοῦ, Υἱοῦ Ἰακὼς ἐκλεκτοῦ αὐτοῦ. Ἔτι ὡς πρὸς τοὺς ἀποστόλους ὁ λόγος, ἵνα ᾖ · Ὡς σπέρμα μὲν ὄντες τοῦ ᾿Αβραὰμ καὶ δοῦλοι αὐτοῦ, καὶ υἱοὶ ὄντες τοῦ Ἰακώβ καὶ ἐκε λεκτοὶ αὐτοῦ αὐτὸς γὰρ αὐτοὺς ἐξελέξατο), ἀπαν γείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὡς αὐτός ἐστι Κύριος ο Θεος ἡμῶν. Καὶ διῆλθον ἐξ ἔθνους εἰς ἔθνος. Ἀπὸ τοῦ Βα- βυλωνίων έθνους εἰς τὸ Παλαιστίνων. Καὶ ἤλεγξεν ὑπὲρ αὐτῶν βασιλεῖς. Τὸν ᾿Αβι μέλεχ περὶ τῆς εἰς Σάῤῥαν παροινίας.. Μὴ ἅψησθε τῶν χριστών μου. Χριστοὶ καὶ οἱ περὶ τὸν ᾿Αβραάμ, διὰ τὸ τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐπιφανείας ἠξιῶσθαι ἐν δράσεσιν. Καὶ ἐκάλεσε λιμὸν ἐπὶ τὴν γῆν. Οἰκονομικῶς ἐποίησε γενέσθαι τὸν λιμὸν, ἵνα, δι' αὐτὸν κατελ θόντες εἰς Αἴγυπτον καὶ αὐξηθέντες, τὴν γῆν ἀπο λάβωσι τῆς ἐπαγγελίας. Πᾶν στήριγμα άρτου συν έτριψε. Τοῦτο κατ' ὀργὴν Θεοῦ ἐν τοῖς λιμοῖς εἴωθε συμβαίνειν, τὸ μὴ στηρίζεσθαι τοὺς ἀνθρώπους ἐσθίοντας. Μέχρι τοῦ ἐλθεῖν τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ ἀποτε λέσματα τῶν ἐνυπνίων φησί. Λέγει οὖν, ὅτι μέχρι τούτου εκακοπάθησε τὸν ὑπὲρ ψυχῆς ἀγῶνα κλαίων, ἕως ὁ τῶν ἐνυπνίων καιρὸς ἐπῆλθε τοῦ πληρῶσαι αὐτά. Τοῦ παιδεῦσαι τοὺς ἄρχοντας αὐτοῦ ὡς ἑαυ τόν. Ομοιον τό· Οὐχὶ διὰ τοῦ Θεοῦ ἡ διασάφησις αὐτῶν ἐστιν ; Οὐ γὰρ ἔλυσε τοὺς ὀνείρους τῷ Φ ραώ, μὴ τοῦ Θεοῦ παρασχόντος τὸ δύνασθαι συνιέναι αὐτούς. Καὶ εἰσῆλθεν Ἰσραὴλ εἰς Αἴγυπτον, καὶ Ἰακὼβ παρώκησεν ἐν γῇ Χάμ. Υἱο. Νοε, Σήμ, Χαμ, Ἰάφετα τοῦ δὲ Χὰμ παῖς Χαναάν. Τούτου δὲ Μεστραΐμ ἑρμη νεύεται Αἴγυπτος, ἀφ' οὗ καὶ ἡ χώρα. "Οτε τοίνυν εἰσῆλθεν Ἰακώβ εἰς Αἴγυπτον εἰκὸς ἦν τὸν Χαμ πάππον ὄντα τοῦ Μεστραὶμ ἐν Αἰγύπτῳ κατῳκηκέ ναι, τοῦ Καναὰν ἐπὶ τῆς Παλαιστίνης οἰκοῦντος. Διὰ S. ATHANASII OPP. PARS IN. EXEGETICA. - raus cum, continget vobis latitia in mente, et ut roboretur ac glorificetur caput nostrum. nempe quæ in adventu suo edidit, sive in Novo Testamento, sive in Veteri apud Moysen et priscis illis sanctis. Multa quippe et illi per Filium Dei mi- rabilia fecerunt. Hæc gentibus tradi jubet ab eo- ṛum præconibus, una cum iis quæ in Novo Testa- mento a Salvatore facta sunt: et simul quæcun- que os illius judicavit, cum per veterem tum per novam Scripturam. Jubete, inquit, hæc ceu regias leges custodiri. Prodigia ejus et judicia oris ejus. Prodigia, miracula scilicet ab ipso edita, ut ambu- lare supra mare, mortuum suscitare et cætera ; judicia autem oris ejus, verba quæ diceret, impuros dæmones pelleret ab hominibus, aut Novi Testamenti mandata. cum ejus. Quasi ad apostolos adhuc sermo dirigitur, ut hæc sit sententia: Quasi semen Abrahæ et servi ejus, et filii Jacob et electi ejus: (ipse namque e- legit illos,) annuntiate in gentibus, quod ipse sit Dominus Deus noster. Babyloniorum ad Palæstinos. ejus erga Saram intemperantiam. tur Abraham cum suis, quia in visionibus filii Dei conspectu digni habiti sunt. miam famem induxit, ut ejus causa descendentes in Ægyptum atque aucti terram promissionis acci- perent. Omne firmamentum panis contrivit. Id ex ira Dei tempore famis contingere solet, ut come- dentes homines non firmentur cibo. nes somniorum. Ait igitur hactenus mala perpes- C sum esse, atque capitis periculum deflevisse, donec D tempus accessit, ut visa per somnum implerentur. Simile est illud : Nonne per Deum venit explicatio Georum? Non enim somnia Pharaouis explicasset, nisi Deus dedisset ipsi eorum intelligentiam. cola fuit in terra Cham. Filii Noe, Sem, Chiam et Japhet. Chami autem filius erat Chanaan. Cujus filius Mestraim interpretatur Ægyptus, a quo no- men regio accepit. Quando igitur intravit Jacob in Ægyptum, verisimile est Cham avum Mestraimi ba- bitasse in Ægypto, Chanaano in Palæstina habi- 5. Memento mirabilium ejus quæ fecit. Signorum 8. Semen Abraham servi ejus, filii Jacob electi 43. Et pertransierunt de gente in gentem. A gente 14. Et corripuit pro eis reges. Abimelechum on 15. Nolite tangere christos meos. Christi vocan- 16. Et vocavit famem super terram. Per œcono- 18. Donec veniret verbum ejus. id est prædictio- 22. Ut erudiret principes ejus sicut semetipsum. 23. Et intravit Israel in Ægyptum, et Jacob aï-
Ἐν τῇ τῶν εὐλογούντων τὸν Θεὸν δηλονότι μερίδι ἐκλείψουσιν. Εὐλόγει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον. Αὐτὸς γὰρ καὶ τοῦ τῶν πονηρῶν ἀποστήσει κλήρου, καὶ τοῦ τῶν ἁγίων ἀξιοῦσθαι ποιεῖ.
Α νεται διδάσκει. Εἰ γὰρ ζητήσητε, φησίν, αὐτὸν, συμ- βήσεται ὑμῖν καὶ ἡ περὶ τὸν νοῦν εὐφροσύνη, καὶ τὸ κραταιωθῆναι καὶ δοξασθῆναι τὴν ἡμετέραν κε φαλήν. Μνήσθητι των θαυμασίων αὐτοῦ ὧν ἐποίησεν. των πεποίηται λέγει ἐν τῇ παρουσίᾳ θεοσημειών, εἴτε τῶν ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ, εἴτε τῶν ἐν τῇ Πα- λαιᾷ παρὰ Μωϋσῃ καὶ τοῖς πρότερον ἁγίοις. Πολλὰ γὰρ ἐθαυματούργησαν καὶ οὗτοι διὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα τοῖς ἔθνεσιν ὡς ἀγνοοῦσι παραδούναι κελεύει τοὺς αὐτῶν κήρυκας πρὸς τοῖς ἐν τῇ Καινῇ παρὰ τοῦ Σωτῆρος γεγενημένοις, ὅσα τε κέκρικεν αὐτοῦ τὸ στόμα διά τε τῆς Παλαιᾶς καὶ Καινῆς. ὡς ἂν βασιλικούς νόμους φυλάξαι κελεύσατε. Τα τέρατα αὐτοῦ καὶ τὰ κρίματα τοῦ στόματος αὐτ Β τοῦ. Τέρατα μὲν τὰ γεγενημένα θαύματα, ὡς τὸ πε- ριπετῆσαι ἐπὶ τῆς θαλάσσης, καὶ νεκρὸν ἀναστῆς σαι, καὶ τὰ λοιπά· κρίματα δὲ τοῦ στόματος αὐτοῦ τοὺς λόγους οὓς ἔλεγεν, ἐλαύνων τῶν ἀνθρώπων τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας· ἢ καὶ τὰς ἐντολὰς τῆς Καινῆς Διαθήκης. Σπέρμα Ἀβραὰμ δοῦλοι αὐτοῦ, Υἱοῦ Ἰακὼς ἐκλεκτοῦ αὐτοῦ. Ἔτι ὡς πρὸς τοὺς ἀποστόλους ὁ λόγος, ἵνα ᾖ · Ὡς σπέρμα μὲν ὄντες τοῦ ᾿Αβραὰμ καὶ δοῦλοι αὐτοῦ, καὶ υἱοὶ ὄντες τοῦ Ἰακώβ καὶ ἐκε λεκτοὶ αὐτοῦ αὐτὸς γὰρ αὐτοὺς ἐξελέξατο), ἀπαν γείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὡς αὐτός ἐστι Κύριος ο Θεος ἡμῶν. Καὶ διῆλθον ἐξ ἔθνους εἰς ἔθνος. Ἀπὸ τοῦ Βα- βυλωνίων έθνους εἰς τὸ Παλαιστίνων. Καὶ ἤλεγξεν ὑπὲρ αὐτῶν βασιλεῖς. Τὸν ᾿Αβι μέλεχ περὶ τῆς εἰς Σάῤῥαν παροινίας.. Μὴ ἅψησθε τῶν χριστών μου. Χριστοὶ καὶ οἱ περὶ τὸν ᾿Αβραάμ, διὰ τὸ τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐπιφανείας ἠξιῶσθαι ἐν δράσεσιν. Καὶ ἐκάλεσε λιμὸν ἐπὶ τὴν γῆν. Οἰκονομικῶς ἐποίησε γενέσθαι τὸν λιμὸν, ἵνα, δι' αὐτὸν κατελ θόντες εἰς Αἴγυπτον καὶ αὐξηθέντες, τὴν γῆν ἀπο λάβωσι τῆς ἐπαγγελίας. Πᾶν στήριγμα άρτου συν έτριψε. Τοῦτο κατ' ὀργὴν Θεοῦ ἐν τοῖς λιμοῖς εἴωθε συμβαίνειν, τὸ μὴ στηρίζεσθαι τοὺς ἀνθρώπους ἐσθίοντας. Μέχρι τοῦ ἐλθεῖν τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ ἀποτε λέσματα τῶν ἐνυπνίων φησί. Λέγει οὖν, ὅτι μέχρι τούτου εκακοπάθησε τὸν ὑπὲρ ψυχῆς ἀγῶνα κλαίων, ἕως ὁ τῶν ἐνυπνίων καιρὸς ἐπῆλθε τοῦ πληρῶσαι αὐτά. Τοῦ παιδεῦσαι τοὺς ἄρχοντας αὐτοῦ ὡς ἑαυ τόν. Ομοιον τό· Οὐχὶ διὰ τοῦ Θεοῦ ἡ διασάφησις αὐτῶν ἐστιν ; Οὐ γὰρ ἔλυσε τοὺς ὀνείρους τῷ Φ ραώ, μὴ τοῦ Θεοῦ παρασχόντος τὸ δύνασθαι συνιέναι αὐτούς. Καὶ εἰσῆλθεν Ἰσραὴλ εἰς Αἴγυπτον, καὶ Ἰακὼβ παρώκησεν ἐν γῇ Χάμ. Υἱο. Νοε, Σήμ, Χαμ, Ἰάφετα τοῦ δὲ Χὰμ παῖς Χαναάν. Τούτου δὲ Μεστραΐμ ἑρμη νεύεται Αἴγυπτος, ἀφ' οὗ καὶ ἡ χώρα. "Οτε τοίνυν εἰσῆλθεν Ἰακώβ εἰς Αἴγυπτον εἰκὸς ἦν τὸν Χαμ πάππον ὄντα τοῦ Μεστραὶμ ἐν Αἰγύπτῳ κατῳκηκέ ναι, τοῦ Καναὰν ἐπὶ τῆς Παλαιστίνης οἰκοῦντος. Διὰ S. ATHANASII OPP. PARS IN. EXEGETICA. - raus cum, continget vobis latitia in mente, et ut roboretur ac glorificetur caput nostrum. nempe quæ in adventu suo edidit, sive in Novo Testamento, sive in Veteri apud Moysen et priscis illis sanctis. Multa quippe et illi per Filium Dei mi- rabilia fecerunt. Hæc gentibus tradi jubet ab eo- ṛum præconibus, una cum iis quæ in Novo Testa- mento a Salvatore facta sunt: et simul quæcun- que os illius judicavit, cum per veterem tum per novam Scripturam. Jubete, inquit, hæc ceu regias leges custodiri. Prodigia ejus et judicia oris ejus. Prodigia, miracula scilicet ab ipso edita, ut ambu- lare supra mare, mortuum suscitare et cætera ; judicia autem oris ejus, verba quæ diceret, impuros dæmones pelleret ab hominibus, aut Novi Testamenti mandata. cum ejus. Quasi ad apostolos adhuc sermo dirigitur, ut hæc sit sententia: Quasi semen Abrahæ et servi ejus, et filii Jacob et electi ejus: (ipse namque e- legit illos,) annuntiate in gentibus, quod ipse sit Dominus Deus noster. Babyloniorum ad Palæstinos. ejus erga Saram intemperantiam. tur Abraham cum suis, quia in visionibus filii Dei conspectu digni habiti sunt. miam famem induxit, ut ejus causa descendentes in Ægyptum atque aucti terram promissionis acci- perent. Omne firmamentum panis contrivit. Id ex ira Dei tempore famis contingere solet, ut come- dentes homines non firmentur cibo. nes somniorum. Ait igitur hactenus mala perpes- C sum esse, atque capitis periculum deflevisse, donec D tempus accessit, ut visa per somnum implerentur. Simile est illud : Nonne per Deum venit explicatio Georum? Non enim somnia Pharaouis explicasset, nisi Deus dedisset ipsi eorum intelligentiam. cola fuit in terra Cham. Filii Noe, Sem, Chiam et Japhet. Chami autem filius erat Chanaan. Cujus filius Mestraim interpretatur Ægyptus, a quo no- men regio accepit. Quando igitur intravit Jacob in Ægyptum, verisimile est Cham avum Mestraimi ba- bitasse in Ægypto, Chanaano in Palæstina habi- 5. Memento mirabilium ejus quæ fecit. Signorum 8. Semen Abraham servi ejus, filii Jacob electi 43. Et pertransierunt de gente in gentem. A gente 14. Et corripuit pro eis reges. Abimelechum on 15. Nolite tangere christos meos. Christi vocan- 16. Et vocavit famem super terram. Per œcono- 18. Donec veniret verbum ejus. id est prædictio- 22. Ut erudiret principes ejus sicut semetipsum. 23. Et intravit Israel in Ægyptum, et Jacob aï-
AlleluiaἈλληλούϊα
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ἀλληλούϊα. ΡΔ. Ὑπόθεσις. Ἔστι δὲ τὸ, ἀλληλούϊα, αἶνος τῷ ἀοράτῳ. Λέγεται δὲ τοὺς ἀγγέλους ταύτῃ τῇ φωνῇ αἰνεῖν τὸν Θεὸν, ὥσπερ τὰ χερουβὶμ τό· Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος. Καὶ τοῦτο ἅγιοι παραδεδώκασι πατέρες, αὐτήκοοι γενόμενοι, ὥσπερ Ἡσαί̈ας τῶν σεραφίμ. Διαιρεῖται δὲ τὸ ἀλληλούϊα οὕτως, ἂλ, Θεὸς, ἢλ, ἰσχυρὸς, οὔϊα, κραταιός. Ἐξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐπικαλεῖσθε τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ἀπαγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ἐν τούτῳ τῷ ψαλμῷ προστάττει τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῷ ἐξ ἐθνῶν λαῷ φανερὰς ποιῆσαι πάσας τὰς θαυματουργίας, ἃς πεποίηται ἐπὶ τῆς παρουσίας αὐτοῦ ὁ Κύριος. Ἐπαινεῖσθε ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ. Ἔπαινος γὰρ καὶ δόξα τοῖς τὴν ἀρετὴν τοῦ Θεοῦ διηγουμένοις. Εὐφρανθήτω καρδία ζητούντων τὸν Κύριον. Πόσον τὸ ἐκ τοῦ ἐξομολογεῖσθαι ὄφελος γίνεται διδάσκει.
Α νεται διδάσκει. Εἰ γὰρ ζητήσητε, φησίν, αὐτὸν, συμ- βήσεται ὑμῖν καὶ ἡ περὶ τὸν νοῦν εὐφροσύνη, καὶ τὸ κραταιωθῆναι καὶ δοξασθῆναι τὴν ἡμετέραν κε φαλήν. Μνήσθητι των θαυμασίων αὐτοῦ ὧν ἐποίησεν. των πεποίηται λέγει ἐν τῇ παρουσίᾳ θεοσημειών, εἴτε τῶν ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ, εἴτε τῶν ἐν τῇ Πα- λαιᾷ παρὰ Μωϋσῃ καὶ τοῖς πρότερον ἁγίοις. Πολλὰ γὰρ ἐθαυματούργησαν καὶ οὗτοι διὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα τοῖς ἔθνεσιν ὡς ἀγνοοῦσι παραδούναι κελεύει τοὺς αὐτῶν κήρυκας πρὸς τοῖς ἐν τῇ Καινῇ παρὰ τοῦ Σωτῆρος γεγενημένοις, ὅσα τε κέκρικεν αὐτοῦ τὸ στόμα διά τε τῆς Παλαιᾶς καὶ Καινῆς. ὡς ἂν βασιλικούς νόμους φυλάξαι κελεύσατε. Τα τέρατα αὐτοῦ καὶ τὰ κρίματα τοῦ στόματος αὐτ Β τοῦ. Τέρατα μὲν τὰ γεγενημένα θαύματα, ὡς τὸ πε- ριπετῆσαι ἐπὶ τῆς θαλάσσης, καὶ νεκρὸν ἀναστῆς σαι, καὶ τὰ λοιπά· κρίματα δὲ τοῦ στόματος αὐτοῦ τοὺς λόγους οὓς ἔλεγεν, ἐλαύνων τῶν ἀνθρώπων τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας· ἢ καὶ τὰς ἐντολὰς τῆς Καινῆς Διαθήκης. Σπέρμα Ἀβραὰμ δοῦλοι αὐτοῦ, Υἱοῦ Ἰακὼς ἐκλεκτοῦ αὐτοῦ. Ἔτι ὡς πρὸς τοὺς ἀποστόλους ὁ λόγος, ἵνα ᾖ · Ὡς σπέρμα μὲν ὄντες τοῦ ᾿Αβραὰμ καὶ δοῦλοι αὐτοῦ, καὶ υἱοὶ ὄντες τοῦ Ἰακώβ καὶ ἐκε λεκτοὶ αὐτοῦ αὐτὸς γὰρ αὐτοὺς ἐξελέξατο), ἀπαν γείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὡς αὐτός ἐστι Κύριος ο Θεος ἡμῶν. Καὶ διῆλθον ἐξ ἔθνους εἰς ἔθνος. Ἀπὸ τοῦ Βα- βυλωνίων έθνους εἰς τὸ Παλαιστίνων. Καὶ ἤλεγξεν ὑπὲρ αὐτῶν βασιλεῖς. Τὸν ᾿Αβι μέλεχ περὶ τῆς εἰς Σάῤῥαν παροινίας.. Μὴ ἅψησθε τῶν χριστών μου. Χριστοὶ καὶ οἱ περὶ τὸν ᾿Αβραάμ, διὰ τὸ τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐπιφανείας ἠξιῶσθαι ἐν δράσεσιν. Καὶ ἐκάλεσε λιμὸν ἐπὶ τὴν γῆν. Οἰκονομικῶς ἐποίησε γενέσθαι τὸν λιμὸν, ἵνα, δι' αὐτὸν κατελ θόντες εἰς Αἴγυπτον καὶ αὐξηθέντες, τὴν γῆν ἀπο λάβωσι τῆς ἐπαγγελίας. Πᾶν στήριγμα άρτου συν έτριψε. Τοῦτο κατ' ὀργὴν Θεοῦ ἐν τοῖς λιμοῖς εἴωθε συμβαίνειν, τὸ μὴ στηρίζεσθαι τοὺς ἀνθρώπους ἐσθίοντας. Μέχρι τοῦ ἐλθεῖν τὸν λόγον αὐτοῦ. Τὰ ἀποτε λέσματα τῶν ἐνυπνίων φησί. Λέγει οὖν, ὅτι μέχρι τούτου εκακοπάθησε τὸν ὑπὲρ ψυχῆς ἀγῶνα κλαίων, ἕως ὁ τῶν ἐνυπνίων καιρὸς ἐπῆλθε τοῦ πληρῶσαι αὐτά. Τοῦ παιδεῦσαι τοὺς ἄρχοντας αὐτοῦ ὡς ἑαυ τόν. Ομοιον τό· Οὐχὶ διὰ τοῦ Θεοῦ ἡ διασάφησις αὐτῶν ἐστιν ; Οὐ γὰρ ἔλυσε τοὺς ὀνείρους τῷ Φ ραώ, μὴ τοῦ Θεοῦ παρασχόντος τὸ δύνασθαι συνιέναι αὐτούς. Καὶ εἰσῆλθεν Ἰσραὴλ εἰς Αἴγυπτον, καὶ Ἰακὼβ παρώκησεν ἐν γῇ Χάμ. Υἱο. Νοε, Σήμ, Χαμ, Ἰάφετα τοῦ δὲ Χὰμ παῖς Χαναάν. Τούτου δὲ Μεστραΐμ ἑρμη νεύεται Αἴγυπτος, ἀφ' οὗ καὶ ἡ χώρα. "Οτε τοίνυν εἰσῆλθεν Ἰακώβ εἰς Αἴγυπτον εἰκὸς ἦν τὸν Χαμ πάππον ὄντα τοῦ Μεστραὶμ ἐν Αἰγύπτῳ κατῳκηκέ ναι, τοῦ Καναὰν ἐπὶ τῆς Παλαιστίνης οἰκοῦντος. Διὰ S. ATHANASII OPP. PARS IN. EXEGETICA. - raus cum, continget vobis latitia in mente, et ut roboretur ac glorificetur caput nostrum. nempe quæ in adventu suo edidit, sive in Novo Testamento, sive in Veteri apud Moysen et priscis illis sanctis. Multa quippe et illi per Filium Dei mi- rabilia fecerunt. Hæc gentibus tradi jubet ab eo- ṛum præconibus, una cum iis quæ in Novo Testa- mento a Salvatore facta sunt: et simul quæcun- que os illius judicavit, cum per veterem tum per novam Scripturam. Jubete, inquit, hæc ceu regias leges custodiri. Prodigia ejus et judicia oris ejus. Prodigia, miracula scilicet ab ipso edita, ut ambu- lare supra mare, mortuum suscitare et cætera ; judicia autem oris ejus, verba quæ diceret, impuros dæmones pelleret ab hominibus, aut Novi Testamenti mandata. cum ejus. Quasi ad apostolos adhuc sermo dirigitur, ut hæc sit sententia: Quasi semen Abrahæ et servi ejus, et filii Jacob et electi ejus: (ipse namque e- legit illos,) annuntiate in gentibus, quod ipse sit Dominus Deus noster. Babyloniorum ad Palæstinos. ejus erga Saram intemperantiam. tur Abraham cum suis, quia in visionibus filii Dei conspectu digni habiti sunt. miam famem induxit, ut ejus causa descendentes in Ægyptum atque aucti terram promissionis acci- perent. Omne firmamentum panis contrivit. Id ex ira Dei tempore famis contingere solet, ut come- dentes homines non firmentur cibo. nes somniorum. Ait igitur hactenus mala perpes- C sum esse, atque capitis periculum deflevisse, donec D tempus accessit, ut visa per somnum implerentur. Simile est illud : Nonne per Deum venit explicatio Georum? Non enim somnia Pharaouis explicasset, nisi Deus dedisset ipsi eorum intelligentiam. cola fuit in terra Cham. Filii Noe, Sem, Chiam et Japhet. Chami autem filius erat Chanaan. Cujus filius Mestraim interpretatur Ægyptus, a quo no- men regio accepit. Quando igitur intravit Jacob in Ægyptum, verisimile est Cham avum Mestraimi ba- bitasse in Ægypto, Chanaano in Palæstina habi- 5. Memento mirabilium ejus quæ fecit. Signorum 8. Semen Abraham servi ejus, filii Jacob electi 43. Et pertransierunt de gente in gentem. A gente 14. Et corripuit pro eis reges. Abimelechum on 15. Nolite tangere christos meos. Christi vocan- 16. Et vocavit famem super terram. Per œcono- 18. Donec veniret verbum ejus. id est prædictio- 22. Ut erudiret principes ejus sicut semetipsum. 23. Et intravit Israel in Ægyptum, et Jacob aï-
PG 27:444Εἰ γὰρ ζητήσητε, φησὶν, αὐτὸν, συμβήσεται ὑμῖν καὶ ἡ περὶ τὸν νοῦν εὐφροσύνη, καὶ τὸ κραταιωθῆναι καὶ δοξασθῆναι τὴν ἡμετέραν κεφαλήν. Μνήσθητι τῶν θαυμασίων αὐτοῦ ὧν ἐποίησεν. Ὧν πεποίηται λέγει ἐν τῇ παρουσίᾳ θεοσημειῶν, εἴτε τῶν ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ, εἴτε τῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ παρὰ Μωϋσῇ καὶ τοῖς πρότερον ἁγίοις. Πολλὰ γὰρ ἐθαυματούργησαν καὶ οὗτοι διὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα τοῖς ἔθνεσιν ὡς ἀγνοοῦσι παραδοῦναι κελεύει τοὺς αὐτῶν κήρυκας πρὸς τοῖς ἐν τῇ Καινῇ παρὰ τοῦ Σωτῆρος γεγενημένοις, ὅσα τε κέκρικεν αὐτοῦ τὸ στόμα διά τε τῆς Παλαιᾶς καὶ Καινῆς. Ὡς ἂν βασιλικοὺς νόμους φυλάξαι κελεύσατε. Τὰ τέρατα αὐτοῦ καὶ τὰ κρίματα τοῦ στόματος αὐτοῦ. Τέρατα μὲν τὰ γεγενημένα θαύματα, ὡς τὸ περιπατῆσαι ἐπὶ τῆς θαλάσσης, καὶ νεκρὸν ἀναστῆσαι, καὶ τὰ λοιπά· κρίματα δὲ τοῦ στόματος αὐτοῦ τοὺς λόγους οὓς ἔλεγεν, ἐλαύνων τῶν ἀνθρώπων τοὺς ἀκαθάρτους δαίμονας· ἢ καὶ τὰς ἐντολὰς τῆς Καινῆς Διαθήκης. Σπέρμα Ἀβραὰμ δοῦλοι αὐτοῦ, Υἱοῦ Ἰακὼβ ἐκλεκτοῦ αὐτοῦ. Ἔτι ὡς πρὸς τοὺς ἀποστόλους ὁ λόγος, ἵνα ᾖ·