Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
Monitum in Sequentes Duas Orationes (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 59:491〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
MONITUM IN SEQUENTES DUAS ORATIONES. De duabus sequentibus orationibus hæc monet Fronto Ducæns in margine prioris: Hæ duæ oratio- nes sequentes primum editæ sunt Romæ Græce et Lati- ne, anno , industria et interpretatione Gerardi Vossii. Concors est autem eruditorum opinio esse am bas spurias Chrysostomoque indignas. Id styli genus, id omnia suadent: neque est ea in re probandə din- tius immorandum. Interpretationem Latinamı Gerardi Vossii aliquot in locis castigavimus. ORATIO ENCOMIASTICA, IN PRINCIPES APOSTOLORUM PETRUM ET PAULUM, EORUMDEMQUE GLORIOSISSIMUM MARTYRIUM (a). hac solemni apostolorum memoria celebranda. Nam et cælestium potestatum agmina collaudant honestis vocibus corum labore mixtam doctrinam : quippe quorum opera dispensationis ipsis mysterium in- notuit: quemadmodum exclamat Paulus; Ut innote- seat nunc principatibus et potestatibus in cælestibus per Ecclesiam, multiformis sapientia Dei (Ephes. 3. ): et in orbe terrarmin homines dignam, apostolorum principes exornando, laudationem proferre totis ner- vis ac viribus conantur, ut qui per eos salntem ade- pti sunt. Quid enim Petro majus, quid par Paulo? qui opere atque sermione creatam omnem naturam cæle- stem simul ac terrestrem superarunt : atque homines corporis luto complicati, angelis ipsis meliores exsti- terunt. Quid igitur de utriusque natura: doctoribus di- cemus? Neque enim dignam orationem invenio, qua laudes eas compensem, quibus hi genus nostrum tân- topere honestarunt, qui terram omnem et mare cir- (a) Collata cum tribus Mss. Regiis, et cum marginalibus notis Savil. cuierunt, scelerum radices evulserunt, pietatisque semina in corde infidelium injecerunt. Petrus, apo. stolorum dux; Paulus, orbis doctor, et supernarum virtutum consors: Petrus, ingratorum Judæorum frenum; Paulus, gentium cohortatio 1. Cerne mibi sublimem Domini sapientiam, qua quidem Petrum e piscatoribus, Paulum vero e pellionibus elegit ( Matth. Judæoruin gloria deprimebatur (Ibid. et ). Qua- propter huic tamquam piscatori recte Dominus fidit, cum diceret Vade ad mare, et mitte hamum : el cum piscem qui prius ascenderit, tolle : et aperto ore ejus, invenies staterem (Matth. . ): sceleratorum "Ju- dæorum instabilem mentem, mare vocans, Hamus artificiosum doctrinæ sermonem, pi-cis legem signi- ficatos aperire, est interpretari quod autem in illo staterem invenerit, id significat ipsum spiritualı- ter dijudicare. Paulo vero tamquam sutori gentes commisit universas: ut tam ens qui a lege, quam qui a gratia nudi erant, veste coccinea indueret, Domini ↑ Alias legitur, sagister, pro, cohortatio. . ). Mel autem sylvestre, propterea quod Judæi 5. sec. Septuag.): oportet inc detergere antiquum cor- 4. Certare inter se cælum terramque conspicio, de 4. Marc. 1. Act. 4) : idque ad utilitatem fecit: nam SPURIA. ait Videbam Ascensorem asini, et ascensorem cameli (Isai. .7). Ascensorem enim asini dicit Christum; propterea quod asino insidens Jerosolyma fuit ingres- 3us: ascensorem autem cameli illum, qui în ultimo dierum, efficiente diabolo, in mundum venturus est Antichristus. Habebat autem Joannes vestimentum suum de pilis cameli. Cum enim jam pietatis prarconio ethnicos, pilorum instar diabolum cooperientes, ad se convertisset, illoque denudato et Ecclesia conden- sata, ejusdem Ecclesiæ corpus per fidei unitatem velut contexuisset, salutis ipse sibi vestimentum con- fecerat. Habebat autem zonum pelliceam circa lumbos suos. Lumiborum et zonæ pelliceæ Scriptura memi- nit: ut per zonam ex mortuis pellibus confectam, fo- ris cingentem, omnem in ipso libidinis affectum ca- stitatis studio edomitum mortuumque fuisse ostendat. Hoc enim virginitatis, que intus occulebatur, mini- me mendax argumentum. Vescebatur autem, inquit, locustis et melle sylvestri. Ilic Judos a lege et præ- ceptis resilientes denotat, ut alibi Scriptura: Exsi- liebat ut bruchus promiscums tuus: vel ut locusta in sepe, in die glaciei. Exortus est sol, et absiliebat ; et non cognovit amp
PG 59:495Εἰς τοὺς ἁγίους δώδεκα ἀποστόλους. Εἰκότως καὶ τήμερον ἐπὶ φοιτήσει τοῦ ἁγίου Πνεύ-ματος ἡ τῶν ἁλιέων αὕτη πεπλήρωται σαγήνη, αὐτο-κελεύστως ἐν αὐτῇ τῶν λογικῶν ἰχθύων ἡμῶν εἰσπη-δώντων. Ὁ γὰρ λόγος τοῦ Λόγου τοὺς ἀγραμμάτους σοφίσας, καὶ γλώσσαις πυρίναις τοὺς βραδυγλώσσους στομώσας, τὴν τέχνην αὐτῶν μετέθηκε ἐπὶ τὸ θειότερον, λέγων, Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Εἶπε, Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ πάντα πρὸς τὸ κρεῖττον εὐθὺς μετεβλήθη. Δώδεκα ἐπιλεχθέντες ἐτύγχανον ἀθληταὶ, καὶ τούτων οὐδαμῶς οὐδεὶς ἔμεινεν ἀστεφάνωτος. Ἡ γὰρ μία χάρις τοῖς ἅπασι συνῆλθε καὶ συνέτρεχε, καὶ τὴν ἑκάστου νίκην δοκιμωτέραν ἐδείκνυε. Μόνος ὁ τάλας Ἰούδας τῆς τοιαύτης ἀγκύρας ἑαυτὸν ἀπεσχοίνισε, φιλήματι τοῖς λύκοις ὑποδείξας τὸ πρόβα-τον, καὶ τριάκοντα ἀργυρίων πωλήσας τὸν Κύριον· οὗ τὸ αἷμα τὸν κόσμον ἠγόρασεν. Ἀλλ’ ὢ τῆς ὑμῶν, ἀπόστο-λοι, μακαρίας καὶ λαμπρᾶς ξυνωρίδος ὅτι τὰ πάντα τοῖς πᾶσι γεγόνατε χάριτι, οὐ καλάμῳ, ἀλλὰ λόγῳ τὰς τῶν ἀνθρώπων ἀγέλας ἐμπείρως ζωγρήσαντες. Ὑμεῖς γάρ ἐστε τῆς ὀρθοδοξίας ἀμετάθετοι στῦλοι, τῆς Ἐκκλη-σίας πέτρα, τῆς βασιλείας σκῆπτρα, καὶ τοῦ ποιμνίου μάλιστα τούτου ἄγρυπνοι προστάται, τῆς νοσούσης ἀν-θρωπότητος ἄμισθοι ἰατροὶ, καὶ τῆς ἡμῶν μετανοίας πρὸς Θεὸν ἀνάδοχοι συμπαθεῖς. Ὡς γὰρ ἄκμονές τινες ἔμψυχοι τυγχάνοντες, ἐν τῷ τύπτεσθαι τοὺς τύπτοντας ἐχαλκεύσατε πρὸς ἐπίγνωσιν. Πέτρος ἐντεῦθεν μαθητεύει τὴν Ῥώμην. Παῦλος ἐκεῖ-θεν εὐαγγελίζεται κόσμον. Ἀνδρέας τῆς Ἑλλάδος σο-φοὺς διορθοῦται· Σίμων διδάσκει τὸν Θεὸν τοὺς βαρβά-ρους· Θωμᾶς διὰ βαπτίσματος λευκαίνει τοὺς Αἰθίοπας· Ἰακώβου τὴν καθέδραν ἡ Ἰουδαία τιμᾷ· Μάρκου τὸν θρόνον Ἀλεξάνδρεια ἡ παρὰ Νεῖλον ἀσπάζεται· Λουκᾶς καὶ Ματθαῖος γράφουσι τὰ Εὐαγγέλια· Ἰωάννης ἔτι θεολογῶν, καὶ μετὰ τέλος ὡς ζῶν θεραπεύει τὴν Ἔφε-σον· Βαρθολομαῖος παιδαγωγεῖ σωφρονεῖν τοὺς Λυκάο-νας· Φίλιππος θαυματουργῶν σώζει τὴν Ἱεράπολιν. Ἅπαντες ἁπανταχοῦ πάντας εὐεργετοῦντες οὐ παύον-ται· κόνιν ἀθάνατον ἐν τάφοις καταλελοίπασι, νῦν μὲν θεραπευταὶ, μετ’ ὀλίγον δὲ δικασταὶ τοῦ κόσμου προκαθ-ήμενοι. Τούτῳ προσπελάσας χωλὸς, ἀρτίπους ἀνέλυ-σεν· ἐκείνῳ συντυχὼν παράλυτος, κλινοφορεῖν ἐκελεύετο· ἄλλος ἐκάλει νεκροὺς, καὶ τούτους εἶχεν εὐθὺς ὑπακούον-τας· ἑτέρου καὶ σκιὰ μόνη τὰς νόσους ἐδίωκεν· ἄλλου τὴν ἐπίκλησιν οἱ δαίμονες ἔφριττον, καὶ τὰ σουδάρια τούτων ἀπέσταζον ἴασιν. Μαθηταὶ γὰρ ὑπῆρχον ἐκείνου, οὗπερ τὸ κράσπεδον κλαπὲν τῆς αἱμοῤῥοούσης ἁφῇ τὴν ἐρυθρὰν τῶν αἱμάτων ἀπεξήρανε θάλασσαν. Ἀλλ’ ἐγὼ πρὸς τοὺς κορυφαίους τῶν ἀποστόλων ἐπάνειμι τῷ λόγῳ, καὶ τῆς προφητικῆς ἐκείνης ἐπιμέμνημαι φωνῆς· Ἰδοὺ δὴ τί καλὸν, ἢ τί τερπνὸν, ἀλλ’ ἢ τὸ κατοικεῖν τοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό; Ἡγείσθω τοίνυν τοῦ λό-γου Πέτρος, ἐπειδὴ καὶ πρότερος εἰς τὸν ἀμπελῶνα τοῦ Κυρίου μεμίσθωται, Πέτρος τῆς τοῦ καλοῦ ποιμένοσ
495 SPURIA. mancipavit. Perfecto denique octo et sexaginta anno- rum vitæ cursu, quem pro pietate institutum tenuerat, quievit. Vobis beatas vestras voces vicissim reddimus. Gaudete in Domino semper (Philipp. 4. 4) : absque in- termissione pro nobis orate (1. Thess. 5. 17): repro- missiones vestras explete. Succlamas enim, beate Petre, sic dicens: Studebo post meum obitum memo- riam vestri facere (2. Petr. 1. 15). Est ergo beatus ubi Petrus apostolus Christi a Bethsaida Galilæa, Dominus noster Jesus Christus plurima miracula ope- ratus est: unde et Philippus prodiit : beatus vero Paulus ex urbe Cilicia Tarso. Obdoriniere autein ambo in magna urbe Roma veteri, vigesimo nono die mensis Junii, sub iniquissimo Imperatore Nerone e medio sublati (Act. 21. 39), et ad omnium Dominum atque Magistrum plurimis rebus præclarissine gestis 496 profecti. Omne itaque studium, carissimi, adhibea- mus, precantes omnium regem Christum Deum no- strum, uti nos pro suo in humanum genus amore dignos reddat; qui possimus illorum traditionibus atque doctrinis feliciter insistere, ut consequamur misericordiam coram tribunali ipsius: per quem, et cum quo, Deo et Patri honor, cum sanctissimo et optimo et vivifico Spiritu, nunc et semper, in sæcula sæculorum. Amien'. 1 Unus Regius habet..... vigesimo nono die mensis Junii sub imperatore Nerone. Ea autem nos gratia dignabitur Deus Dominus, ut illorum doctrinæ traditionibusqué hæren- tes, per ipsorum sanctissimas preces, misericordiam conse- quamur ante tribunal Christi, cum quo Patri honor..... in sæcula seculorum. Amen, SERMO IN SANCTOS DUODECIM APOSTOLOS. Merito etiam hodie in adventu Spiritus sancti sa- gena hæc piscatorum impleta est, dum nos in eam pisces rationis compotes ultro insilimus. Nam Verbum verbi illiteratos erudiens, et linguis igneis tardiloquos corroborans, artem eorum in divinius quoddam trans- tulit, cum diceret: Venite post me, et faciam vos pi. scatores hominum (Matth. 4. 19). Dixit, Venite post me, el cuncta e vestigio in melius fuere traducta. Duodecim electi erant athletæ, et horum nemo re- mansit incoronatus. Una enim gratia cum omnibus simul certabat et currebat, quæ uniuscujusque victo- riam reddidit illustriorem. Unus infelix Judas ab hu- jusmodi anchora se divulsit, osculo lupis prodens ovem, et triginta argenteis vendens Dominum : san- guis autem venditi redemit mundum. Sed, o felicem illam et præclaram, apostoli, vestram societatem, qua omnibus omnia facti estis gratia ; non arundine, sed sermone hominum greges sapienter cepistis. Yos enim rectæ fidei immobiles estis columnæ, Ecclesiæ petra, regni sceptrum, et hujus maxime gregis vi- giles præfecti, infirmitatis humanæ gratis medici, nostræque versus Deum pœnitentiæ compatientes fide- jussores. Tamquam enim incudes quadam animatæ, dum ferirenini, qui vos feribant, eos ad intelligentiam fabrefecistis. Apostolorum divisio.— Petrus hinc Romam erudit : Paulus inde mundo evangelium annuntiat: Andreas Græciæ sapientes corrigit : Simon Deum docet bar- baros: Thomas baptismate Æthiopas dealbat: Jacobi cathedram Judæa honorat: Marci thronum Alexan- dria ad Nilum complectitur : Lucas et Matthæus con- scribunt Evangelia: Joannes autem divina_tractans mysteria, etiam post mortem tamquam vivus Ephesum curat: Bartholomæus Lycaonas ad temperantiam in- stituit Philippus miraculis conservat llierapolim. Omnes ubique omnibus beneficia conferre non desi- stunt pulverem immortaleın in sepulcris relique- runt nunc quidem cultores, non multo post sublimes mundi judices consessuri. Huic cum claudus adhæsis- set, rectis pedibus recessit: in illum paralyticus in- eidens, lectum portare jussus est: alius mortuos vo- cabat, et hos statim sibi audientes habuit: alterius vel sola umbra morbos propulit: alterius invocation nem perhorrescebant dæmones, illorumque sudaria distillabant medelam. Nam discipuli illius erant, cu- jus vestimenti fimbria furtivo contactu arrepta, san- guinis fluxum patienti, rubeum sanguinis exsiccavit mare. Sed jam ad principes apostolorum_converto Ecce sermonem, illius propheticæ vocis memor : quam honum, et quam jucundum habitare fratres in unum. (Psal. 132. 1)! Præeat igitur oratione Petrus, quin- loquidem et prior in vineam Domini conductus fuit: Petrus boni Pastoris gregis primogenita ovis, Petrus * Savil, in margine habet, ab kujusmodi choro. qui e stagno in cælum ascendit, nautas dimisit, et cuur angelis colloqui meritus est: qui navem reliquit, cl Ecclesiæ regimen assumpsit : qui claviger regui cœ- loruin vocatus est, et ligandi atque solvendi in terra potestatem accepit: ad vocationein celer, et in fide non ambiguus, et in omnibus fervens Magistri coope- rator: qui dixit: Tu es Christus, Filius Dei vivi (Matth. et usque ad Caiphæ atrium, una cum vincto Redem- ptore ingressus est: qui etiam negans dignus fuit venia, et poenitens admirabilis. Neque enim tam pro- pterea quod negarit reprehendendus, quam, quod se pœnituerit, est felix prædicandus. Nobis siquidem et errans utilis fuit, quia cito flens delictum inundatione abluit, et ad modicum fluctuans, in perpetuum inven- tus est fundamentum fidelium. Etenim si consideres, o dilecte, opportunum illius temporis metum, Petruni magna reprehensioni profecto non reperies obnoxium. Nam cum sol fugiebat, ca∙lum abscondebatur, terra commovebatur, petræ scindebantur, ut quæ ferre ne- quirent tantain Creatoris contumeliam: tunc Petrus la- psus est, tunc coryphæus negavit, et rationis expertem diei nuntium reperit, statim redarguentem prædict m negationem. Priusquam gallus cantet, ter me negabis (Matth. 26. 34). Verum cum primus negasset, primus ad sepulcrum cucurrit, primus vitæ datoreni a mor- tuis resurrexisse vidit : id a Maria edoctus, quod ei angelus super lapiden sedens, dicere non erat ausus. Caeterum post eum prodeat in medium Paulus, totius orbis terrarum sapientissimus orator: qui ex lupo factus est agnus, ex vepribus racemus, ex zizariis frumentum, ex inimico amicus, ex Hebræis llebræus manens qui apud illos Sanlus spirans necem et cæ- dem, apud nos autem Paulus Jesu Christi vocatus apostolus, ex blasphemo theologus, ex persequutore evangelii prædicator, ex pirata gubernator, ex pro- ditore miles: qui Romam una cum Petro sortitus est sepulcrum : quorum neuter tamen hanc Sichem coi tempsere : qui ratione Benjamin, Joseph frater, et ratione Theclæ, filiorum pater atque magister ſuisti : qui ante Damascum carcus, et in unaquaque civitate prædicationis oculus; ex cælo vocatus, et in cælum raptus es: qui priusquam hinc discederet, paradisum contemplatus, victoriæque coronam adhuc certans accepit, eamque sibi debitam affirmat. Quid enim ait? Quam reddet mihi Dominus in illo die (2. Tim. fectus vir, persequutor suavis, et dum persequutiones patitur, dulcis : qui Romanus et Pharisæus, et om- nia omnibus propter fidem factus. Christus enim qui dixit Petro: Oportet te pati ( Act. 9. 16): etiam de Paulo dixit, quam multa oporteret eum pro nomine ipsius pati: ut ille quidem cruoi affixus, hic vero truncatus capite, una fide propagata, uncque etiam cursu terminato, veri testes resurrectionis ejus essent, 16. 16): qui simul cum Domino mori proposuerat, 4. 3). Paulus ex novissimis primus, ex abortivis per-
PG 59:496ἀγέλης τὸ πρωτότοκον πρόβατον, Πέτρος ὁ ἀπὸ λίμνης εἰς οὐρανὸν ἀναβὰς, ὁ τοὺς ναύτας ἀφεὶς, καὶ συλλαλεῖν ἀγγέλοις ἀξιωθεὶς, ὁ τὴν ὁλκάδα καταλιπὼν, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν παραλαβὼν εἰς κυβέρνησιν· ὁ κλειδοῦχος τῶν οὐρανῶν προσκληθεὶς, καὶ τὸ δεσμοῦν καὶ λύειν ἐπὶ γῆς ἐν ἐξουσίᾳ δεξάμενος· ὁ πρὸς τὴν κλῆσιν ταχὺς, καὶ πρὸς τὴν πίστιν ἀνενδοίαστος, καὶ περὶ πάντα θερμὸς τοῦ Διδασκάλου συνήγορος, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, φθεγξάμενος· ὁ συναπο-θνήσκειν τῷ Δεσπότῃ προθέμενος, καὶ μέχρι τῆς αὐλῆς τοῦ Καϊάφα τῷ δεδεμένῳ λυτρωτῇ συνεισερχόμε-νος· ὁ καὶ ἀρνούμενος συγγνωστὸς, καὶ μεταμελόμενος θαυμαστός. Οὐδὲ γὰρ μέμψεως τοσοῦτον διὰ τὴν ἄρνη-σιν, ὅσον μακαρισμοῦ διὰ τὴν μετάνοιαν ἄξιος. Ἡμῖν γὰρ καὶ σφαλλόμενος ὠφέλιμος, ὅτι ταχὺ δακρύσας τὸ πταῖσμα κατέκλυσε, καὶ πρὸς μικρὸν σαλευθεὶς, εἰς αἰῶνα τῶν πιστῶν εὑρέθη θεμέλιος. Ἂν γὰρ σκοπήσῃς, ἀγαπητὲ, τὸν τότε καιρὸν τῆς εὐκαίρου δειλίας, οὐκ ἂν εὕροις πολὺ τὸν Πέτρον πρὸς τὴν μέμψιν ὑπεύθυνον. Ὅτε γὰρ ἥλιος ἔφυγεν, οὐρανὸς ἐκρύπτετο, γῆ ἐσα-λεύετο, πέτραι διεθρύπτοντο, οὐ δυνάμεναι φέρειν τὴν ὕβριν τοῦ κτίσαντος· τότε Πέτρος ὤκλασε, τότε ὁ κορυ-φαῖος ἠρνήσατο· καὶ τὸν ἄλογον τῆς ἡμέρας ἄγγελον, ἔλεγχον εὐθὺς εὗρε τῆς προῤῥηθείσης ἀρνήσεως· Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, ἀπαρνήσῃ με τρίς. Ἀλλὰ πρῶτος ἀρνησάμενος, πρῶτος ἐπὶ τὸν τάφον ἔδραμε, πρῶτος εἶδεν ἀναστάντα τὸν ζωοδότην τῶν νεκρῶν, παρὰ Μαρίας μαθὼν ὅπερ αὐτῷ οὐκ ἐθάῤῥησεν ὁ ἐπάνω τοῦ λίθου καθήμενος ἄγγελος. Ἀλλ’ ἔλθῃ μετ’ αὐτὸν εἰς μέσον Παῦλος ὁ πάνσοφος τῆς οἰκουμένης ῥήτωρ, ὁ ἀπὸ λύκου ἀμνὸς, ὁ ἐξ ἀκανθῶν βότρυς, ὁ ἐκ ζιζανίων σῖτος, ὁ ἀπὸ ἐχθροῦ φίλος, ὁ ἀπὸ Ἑβραίων μένων Ἑβραῖος, ὁ παρ’ ἐκείνοις Σαῦλος ἐμπνέων ἀπειλῆς καὶ φόνου, παρ’ ἡμῖν δὲ Παῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ κλητὸς ἀπόστολος, ὁ ἀπὸ βλασφήμου θεολόγος, ὁ ἀπὸ διώκτου εὐαγγελιστὴς, ὁ ἀπὸ πειρατοῦ κυβερνήτης, ὁ ἀπὸ προδότου στρατιώ-της· ὁ μετὰ Πέτρου τὴν Ῥώμην λαχὼν εἰς ταφὴν, καὶ μετ’ αὐτοῦ καὶ ταύτην μὴ παρορῶν τὴν Συχέμ· ὁ κατὰ τὸν Βενιαμὶν τοῦ Ἰωσὴφ ἀδελφὸς, καὶ κατὰ τὴν Θέκλαν καὶ τῶν παίδων πατὴρ καὶ διδάσκαλος· ὁ πρὸ τῆς Δαμα-σκοῦ τυφλὸς, καὶ καθ’ ἑκάστην πόλιν τοῦ κηρύγματος ὀφθαλμός· ὁ ἐξ οὐρανοῦ κληθεὶς, καὶ εἰς οὐρανὸν ἁρπα-γείς· ὁ θεωρήσας τὸν παράδεισον πρὸ τῆς ἐντεῦθεν ἀφ-ίξεως, καὶ τὸν στέφανον τῆς νίκης ἔτι παλαίων λαβὼν, καὶ πάλιν, ὡς λέγει, χρεωστούμενον. Τί γάρ φησιν; Ὃν ἀποδώσει μοι Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. Παῦ-λος ὁ ἐξ ἐσχάτων πρῶτος, ὁ ἀπὸ ἐκτρωμάτων τέλειος
495 SPURIA. mancipavit. Perfecto denique octo et sexaginta anno- rum vitæ cursu, quem pro pietate institutum tenuerat, quievit. Vobis beatas vestras voces vicissim reddimus. Gaudete in Domino semper (Philipp. 4. 4) : absque in- termissione pro nobis orate (1. Thess. 5. 17): repro- missiones vestras explete. Succlamas enim, beate Petre, sic dicens: Studebo post meum obitum memo- riam vestri facere (2. Petr. 1. 15). Est ergo beatus ubi Petrus apostolus Christi a Bethsaida Galilæa, Dominus noster Jesus Christus plurima miracula ope- ratus est: unde et Philippus prodiit : beatus vero Paulus ex urbe Cilicia Tarso. Obdoriniere autein ambo in magna urbe Roma veteri, vigesimo nono die mensis Junii, sub iniquissimo Imperatore Nerone e medio sublati (Act. 21. 39), et ad omnium Dominum atque Magistrum plurimis rebus præclarissine gestis 496 profecti. Omne itaque studium, carissimi, adhibea- mus, precantes omnium regem Christum Deum no- strum, uti nos pro suo in humanum genus amore dignos reddat; qui possimus illorum traditionibus atque doctrinis feliciter insistere, ut consequamur misericordiam coram tribunali ipsius: per quem, et cum quo, Deo et Patri honor, cum sanctissimo et optimo et vivifico Spiritu, nunc et semper, in sæcula sæculorum. Amien'. 1 Unus Regius habet..... vigesimo nono die mensis Junii sub imperatore Nerone. Ea autem nos gratia dignabitur Deus Dominus, ut illorum doctrinæ traditionibusqué hæren- tes, per ipsorum sanctissimas preces, misericordiam conse- quamur ante tribunal Christi, cum quo Patri honor..... in sæcula seculorum. Amen, SERMO IN SANCTOS DUODECIM APOSTOLOS. Merito etiam hodie in adventu Spiritus sancti sa- gena hæc piscatorum impleta est, dum nos in eam pisces rationis compotes ultro insilimus. Nam Verbum verbi illiteratos erudiens, et linguis igneis tardiloquos corroborans, artem eorum in divinius quoddam trans- tulit, cum diceret: Venite post me, et faciam vos pi. scatores hominum (Matth. 4. 19). Dixit, Venite post me, el cuncta e vestigio in melius fuere traducta. Duodecim electi erant athletæ, et horum nemo re- mansit incoronatus. Una enim gratia cum omnibus simul certabat et currebat, quæ uniuscujusque victo- riam reddidit illustriorem. Unus infelix Judas ab hu- jusmodi anchora se divulsit, osculo lupis prodens ovem, et triginta argenteis vendens Dominum : san- guis autem venditi redemit mundum. Sed, o felicem illam et præclaram, apostoli, vestram societatem, qua omnibus omnia facti estis gratia ; non arundine, sed sermone hominum greges sapienter cepistis. Yos enim rectæ fidei immobiles estis columnæ, Ecclesiæ petra, regni sceptrum, et hujus maxime gregis vi- giles præfecti, infirmitatis humanæ gratis medici, nostræque versus Deum pœnitentiæ compatientes fide- jussores. Tamquam enim incudes quadam animatæ, dum ferirenini, qui vos feribant, eos ad intelligentiam fabrefecistis. Apostolorum divisio.— Petrus hinc Romam erudit : Paulus inde mundo evangelium annuntiat: Andreas Græciæ sapientes corrigit : Simon Deum docet bar- baros: Thomas baptismate Æthiopas dealbat: Jacobi cathedram Judæa honorat: Marci thronum Alexan- dria ad Nilum complectitur : Lucas et Matthæus con- scribunt Evangelia: Joannes autem divina_tractans mysteria, etiam post mortem tamquam vivus Ephesum curat: Bartholomæus Lycaonas ad temperantiam in- stituit Philippus miraculis conservat llierapolim. Omnes ubique omnibus beneficia conferre non desi- stunt pulverem immortaleın in sepulcris relique- runt nunc quidem cultores, non multo post sublimes mundi judices consessuri. Huic cum claudus adhæsis- set, rectis pedibus recessit: in illum paralyticus in- eidens, lectum portare jussus est: alius mortuos vo- cabat, et hos statim sibi audientes habuit: alterius vel sola umbra morbos propulit: alterius invocation nem perhorrescebant dæmones, illorumque sudaria distillabant medelam. Nam discipuli illius erant, cu- jus vestimenti fimbria furtivo contactu arrepta, san- guinis fluxum patienti, rubeum sanguinis exsiccavit mare. Sed jam ad principes apostolorum_converto Ecce sermonem, illius propheticæ vocis memor : quam honum, et quam jucundum habitare fratres in unum. (Psal. 132. 1)! Præeat igitur oratione Petrus, quin- loquidem et prior in vineam Domini conductus fuit: Petrus boni Pastoris gregis primogenita ovis, Petrus * Savil, in margine habet, ab kujusmodi choro. qui e stagno in cælum ascendit, nautas dimisit, et cuur angelis colloqui meritus est: qui navem reliquit, cl Ecclesiæ regimen assumpsit : qui claviger regui cœ- loruin vocatus est, et ligandi atque solvendi in terra potestatem accepit: ad vocationein celer, et in fide non ambiguus, et in omnibus fervens Magistri coope- rator: qui dixit: Tu es Christus, Filius Dei vivi (Matth. et usque ad Caiphæ atrium, una cum vincto Redem- ptore ingressus est: qui etiam negans dignus fuit venia, et poenitens admirabilis. Neque enim tam pro- pterea quod negarit reprehendendus, quam, quod se pœnituerit, est felix prædicandus. Nobis siquidem et errans utilis fuit, quia cito flens delictum inundatione abluit, et ad modicum fluctuans, in perpetuum inven- tus est fundamentum fidelium. Etenim si consideres, o dilecte, opportunum illius temporis metum, Petruni magna reprehensioni profecto non reperies obnoxium. Nam cum sol fugiebat, ca∙lum abscondebatur, terra commovebatur, petræ scindebantur, ut quæ ferre ne- quirent tantain Creatoris contumeliam: tunc Petrus la- psus est, tunc coryphæus negavit, et rationis expertem diei nuntium reperit, statim redarguentem prædict m negationem. Priusquam gallus cantet, ter me negabis (Matth. 26. 34). Verum cum primus negasset, primus ad sepulcrum cucurrit, primus vitæ datoreni a mor- tuis resurrexisse vidit : id a Maria edoctus, quod ei angelus super lapiden sedens, dicere non erat ausus. Caeterum post eum prodeat in medium Paulus, totius orbis terrarum sapientissimus orator: qui ex lupo factus est agnus, ex vepribus racemus, ex zizariis frumentum, ex inimico amicus, ex Hebræis llebræus manens qui apud illos Sanlus spirans necem et cæ- dem, apud nos autem Paulus Jesu Christi vocatus apostolus, ex blasphemo theologus, ex persequutore evangelii prædicator, ex pirata gubernator, ex pro- ditore miles: qui Romam una cum Petro sortitus est sepulcrum : quorum neuter tamen hanc Sichem coi tempsere : qui ratione Benjamin, Joseph frater, et ratione Theclæ, filiorum pater atque magister ſuisti : qui ante Damascum carcus, et in unaquaque civitate prædicationis oculus; ex cælo vocatus, et in cælum raptus es: qui priusquam hinc discederet, paradisum contemplatus, victoriæque coronam adhuc certans accepit, eamque sibi debitam affirmat. Quid enim ait? Quam reddet mihi Dominus in illo die (2. Tim. fectus vir, persequutor suavis, et dum persequutiones patitur, dulcis : qui Romanus et Pharisæus, et om- nia omnibus propter fidem factus. Christus enim qui dixit Petro: Oportet te pati ( Act. 9. 16): etiam de Paulo dixit, quam multa oporteret eum pro nomine ipsius pati: ut ille quidem cruoi affixus, hic vero truncatus capite, una fide propagata, uncque etiam cursu terminato, veri testes resurrectionis ejus essent, 16. 16): qui simul cum Domino mori proposuerat, 4. 3). Paulus ex novissimis primus, ex abortivis per-
ἀνὴρ, ὁ καὶ διώκων ἡδὺς, καὶ διωκόμενος γλυκύς· ὁ Ῥω-μαῖος, καὶ Φαρισαῖος, καὶ πάντα τοῖς πᾶσι διὰ πίστιν γενόμενος. Ὁ Χριστὸς γὰρ ὁ εἰπὼν Πέτρῳ, Δεῖ σε πα-θεῖν, εἶπε καὶ περὶ Παύλου, ὅσα αὐτὸν ἔδει ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ παθεῖν, ἵνα ὁ μὲν σταυρούμενος, ὁ δὲ
495 SPURIA. mancipavit. Perfecto denique octo et sexaginta anno- rum vitæ cursu, quem pro pietate institutum tenuerat, quievit. Vobis beatas vestras voces vicissim reddimus. Gaudete in Domino semper (Philipp. 4. 4) : absque in- termissione pro nobis orate (1. Thess. 5. 17): repro- missiones vestras explete. Succlamas enim, beate Petre, sic dicens: Studebo post meum obitum memo- riam vestri facere (2. Petr. 1. 15). Est ergo beatus ubi Petrus apostolus Christi a Bethsaida Galilæa, Dominus noster Jesus Christus plurima miracula ope- ratus est: unde et Philippus prodiit : beatus vero Paulus ex urbe Cilicia Tarso. Obdoriniere autein ambo in magna urbe Roma veteri, vigesimo nono die mensis Junii, sub iniquissimo Imperatore Nerone e medio sublati (Act. 21. 39), et ad omnium Dominum atque Magistrum plurimis rebus præclarissine gestis 496 profecti. Omne itaque studium, carissimi, adhibea- mus, precantes omnium regem Christum Deum no- strum, uti nos pro suo in humanum genus amore dignos reddat; qui possimus illorum traditionibus atque doctrinis feliciter insistere, ut consequamur misericordiam coram tribunali ipsius: per quem, et cum quo, Deo et Patri honor, cum sanctissimo et optimo et vivifico Spiritu, nunc et semper, in sæcula sæculorum. Amien'. 1 Unus Regius habet..... vigesimo nono die mensis Junii sub imperatore Nerone. Ea autem nos gratia dignabitur Deus Dominus, ut illorum doctrinæ traditionibusqué hæren- tes, per ipsorum sanctissimas preces, misericordiam conse- quamur ante tribunal Christi, cum quo Patri honor..... in sæcula seculorum. Amen, SERMO IN SANCTOS DUODECIM APOSTOLOS. Merito etiam hodie in adventu Spiritus sancti sa- gena hæc piscatorum impleta est, dum nos in eam pisces rationis compotes ultro insilimus. Nam Verbum verbi illiteratos erudiens, et linguis igneis tardiloquos corroborans, artem eorum in divinius quoddam trans- tulit, cum diceret: Venite post me, et faciam vos pi. scatores hominum (Matth. 4. 19). Dixit, Venite post me, el cuncta e vestigio in melius fuere traducta. Duodecim electi erant athletæ, et horum nemo re- mansit incoronatus. Una enim gratia cum omnibus simul certabat et currebat, quæ uniuscujusque victo- riam reddidit illustriorem. Unus infelix Judas ab hu- jusmodi anchora se divulsit, osculo lupis prodens ovem, et triginta argenteis vendens Dominum : san- guis autem venditi redemit mundum. Sed, o felicem illam et præclaram, apostoli, vestram societatem, qua omnibus omnia facti estis gratia ; non arundine, sed sermone hominum greges sapienter cepistis. Yos enim rectæ fidei immobiles estis columnæ, Ecclesiæ petra, regni sceptrum, et hujus maxime gregis vi- giles præfecti, infirmitatis humanæ gratis medici, nostræque versus Deum pœnitentiæ compatientes fide- jussores. Tamquam enim incudes quadam animatæ, dum ferirenini, qui vos feribant, eos ad intelligentiam fabrefecistis. Apostolorum divisio.— Petrus hinc Romam erudit : Paulus inde mundo evangelium annuntiat: Andreas Græciæ sapientes corrigit : Simon Deum docet bar- baros: Thomas baptismate Æthiopas dealbat: Jacobi cathedram Judæa honorat: Marci thronum Alexan- dria ad Nilum complectitur : Lucas et Matthæus con- scribunt Evangelia: Joannes autem divina_tractans mysteria, etiam post mortem tamquam vivus Ephesum curat: Bartholomæus Lycaonas ad temperantiam in- stituit Philippus miraculis conservat llierapolim. Omnes ubique omnibus beneficia conferre non desi- stunt pulverem immortaleın in sepulcris relique- runt nunc quidem cultores, non multo post sublimes mundi judices consessuri. Huic cum claudus adhæsis- set, rectis pedibus recessit: in illum paralyticus in- eidens, lectum portare jussus est: alius mortuos vo- cabat, et hos statim sibi audientes habuit: alterius vel sola umbra morbos propulit: alterius invocation nem perhorrescebant dæmones, illorumque sudaria distillabant medelam. Nam discipuli illius erant, cu- jus vestimenti fimbria furtivo contactu arrepta, san- guinis fluxum patienti, rubeum sanguinis exsiccavit mare. Sed jam ad principes apostolorum_converto Ecce sermonem, illius propheticæ vocis memor : quam honum, et quam jucundum habitare fratres in unum. (Psal. 132. 1)! Præeat igitur oratione Petrus, quin- loquidem et prior in vineam Domini conductus fuit: Petrus boni Pastoris gregis primogenita ovis, Petrus * Savil, in margine habet, ab kujusmodi choro. qui e stagno in cælum ascendit, nautas dimisit, et cuur angelis colloqui meritus est: qui navem reliquit, cl Ecclesiæ regimen assumpsit : qui claviger regui cœ- loruin vocatus est, et ligandi atque solvendi in terra potestatem accepit: ad vocationein celer, et in fide non ambiguus, et in omnibus fervens Magistri coope- rator: qui dixit: Tu es Christus, Filius Dei vivi (Matth. et usque ad Caiphæ atrium, una cum vincto Redem- ptore ingressus est: qui etiam negans dignus fuit venia, et poenitens admirabilis. Neque enim tam pro- pterea quod negarit reprehendendus, quam, quod se pœnituerit, est felix prædicandus. Nobis siquidem et errans utilis fuit, quia cito flens delictum inundatione abluit, et ad modicum fluctuans, in perpetuum inven- tus est fundamentum fidelium. Etenim si consideres, o dilecte, opportunum illius temporis metum, Petruni magna reprehensioni profecto non reperies obnoxium. Nam cum sol fugiebat, ca∙lum abscondebatur, terra commovebatur, petræ scindebantur, ut quæ ferre ne- quirent tantain Creatoris contumeliam: tunc Petrus la- psus est, tunc coryphæus negavit, et rationis expertem diei nuntium reperit, statim redarguentem prædict m negationem. Priusquam gallus cantet, ter me negabis (Matth. 26. 34). Verum cum primus negasset, primus ad sepulcrum cucurrit, primus vitæ datoreni a mor- tuis resurrexisse vidit : id a Maria edoctus, quod ei angelus super lapiden sedens, dicere non erat ausus. Caeterum post eum prodeat in medium Paulus, totius orbis terrarum sapientissimus orator: qui ex lupo factus est agnus, ex vepribus racemus, ex zizariis frumentum, ex inimico amicus, ex Hebræis llebræus manens qui apud illos Sanlus spirans necem et cæ- dem, apud nos autem Paulus Jesu Christi vocatus apostolus, ex blasphemo theologus, ex persequutore evangelii prædicator, ex pirata gubernator, ex pro- ditore miles: qui Romam una cum Petro sortitus est sepulcrum : quorum neuter tamen hanc Sichem coi tempsere : qui ratione Benjamin, Joseph frater, et ratione Theclæ, filiorum pater atque magister ſuisti : qui ante Damascum carcus, et in unaquaque civitate prædicationis oculus; ex cælo vocatus, et in cælum raptus es: qui priusquam hinc discederet, paradisum contemplatus, victoriæque coronam adhuc certans accepit, eamque sibi debitam affirmat. Quid enim ait? Quam reddet mihi Dominus in illo die (2. Tim. fectus vir, persequutor suavis, et dum persequutiones patitur, dulcis : qui Romanus et Pharisæus, et om- nia omnibus propter fidem factus. Christus enim qui dixit Petro: Oportet te pati ( Act. 9. 16): etiam de Paulo dixit, quam multa oporteret eum pro nomine ipsius pati: ut ille quidem cruoi affixus, hic vero truncatus capite, una fide propagata, uncque etiam cursu terminato, veri testes resurrectionis ejus essent, 16. 16): qui simul cum Domino mori proposuerat, 4. 3). Paulus ex novissimis primus, ex abortivis per-
PG 59:497τὴν κεφαλὴν τεμνόμενος, μίαν πίστιν κηρύξαντες, ἕνα δρόμον τελέσαντες, μάρτυρες ἀληθεῖς τῆς ἀναστάσεως ἔσωνται τοῦ παθόντος καὶ ταφέντος καὶ ἀναστάντος, ὡς εἶδε, καὶ εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς φθάσαντος, ὅνπερ οὐδέποτε καταλέλοιπε. Πρὸς οὓς αὐτὸς ὁ Δεσπότης προ-φητικῶς διαλέγεται· Κυκλώσατε τὴν νέαν ταύτην Σιὼν, καὶ περιλάβετε αὐτήν· τουτέστι, Φυλάξατε, τειχίσατε, ταῖς εὐχαῖς ὀχυρώσατε, ἵνα, ὅταν εὐκαίρως ὀργίζωμαι, καὶ σαλεύω τὴν σύμπασαν, βλέπων τὸν ὑμῶν ἀτελεύτη-τον τάφον, καὶ ἅπερ ἑκουσίως δι’ ἐμὲ βαστάζετε στί-γματα, νικῶ τὸν θυμὸν εὐσπλαγχνίᾳ, καὶ προλαμβάνω τὴν ὑμῶν διὰ ταύτην πρεσβείαν. Ἱερωσύνην γὰρ καὶ
497 τὴν κεφαλὴν τεμνόμενος, μίαν πίστιν κηρύξαντες, ένα δρόμον τελέσαντες, μάρτυρες ἀληθεῖς τῆς ἀναστάσεως ἔσωνται τοῦ παθόντος καὶ ταφέντος καὶ ἀναστάντος, ὡς εἶδε, καὶ εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς φθάσαντος, ὅνπερ οὐδέποτε καταλέλοιπε. Πρὸς οὓς αὐτὸς ὁ Δεσπότης προ- φητικῶς διαλέγεται· Κυκλώσατε την νέαν ταύτην Σιών, καὶ περιλάβετε αὐτήν· τουτέστι, φυλάξατε, τειχίσατε, ταῖς εὐχαῖς ὀχυρώσατε, ἵνα, ὅταν εὐκαίρως ὀργίζωμαι, καὶ σαλεύω τὴν σύμπασαν, βλέπων τὸν ὑμῶν ἀτελεύτη- τον τάφον, καὶ ἅπερ ἑκουσίως δι᾿ ἐμὲ βαστάζετε στι γματα, νικῶ τὸν θυμὸν εὐσπλαγχνίᾳ, καὶ προλαμβάνω τὴν ὑμῶν διὰ ταύτην πρεσβείαν. Ἱερωσύνην γὰρ καὶ SPURIA. 493 βασιλείαν ὅταν ἴδω δακρύουσαν, εὐθὺς πρὸς οἶκτον ὡς συμπαθῆς ἐπικάμπτομαι, καὶ τῆς ἐμῆς ἐκείνης φωνής ἐπιμέμνημαι· Υπερασπιῶ τῆς πόλεως ταύτης διὰ Δαὐτὸ τὸν δοῦλόν μου, καὶ Ααρὼν τὸν ἅγιόν μου· οἵτινες ὡς ὑμεῖς ὁμονοήσαντες τῇ πίστει, καὶ τὰς ἀξίας αυθαιρέτῳ ταπεινοφροσύνῃ καλύψαντες, καὶ τῇ στολῇ δείξαντες τῆς ψυχῆς τὴν ταπείνωσιν, πολλάς μοι τῶν μαθητῶν μυριάδας προσήνεγκαν, ἐμὲ φερούσας, καὶ παρ' ἐμοῦ τῷ κόσμῳ τὸν ἱλασμὸν αἰτούσας. Εἶπον γὰρ, Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ ἀε', εἰς τοὺς αἰῶν νας τῶν αἰώνων. Αμήν. ADMONITIO [13] Probe de hac oratione sic sententiam tulit Savilius: Orationem hanc editam Burdigalæ a Frontonz Ducæo, accurate emendavimus ex Cod. Bavarico. Quominus autem credam duabus Synodis, scilicet Latero- nensi et V’I universali Constantinopolitanæ, Chrysostome hanc orationem asserentibus, facit totius homiliæ textura el stylus a Chrysostomo, meo judicio, diversissimus. Est enim oratio tota fere dramatica, et ex prosopopais confata. Neque, ut alias monui, novum est aut nuper natum, fetus ὑποβολιμαίους claris parentibus subdere. Idipsum opinatur Fronto Ducæus in notis ad Tomum VI Parisinæ Editionis anni 1636, ubi sic loquitur pag. 1035 : Hunc quoque nobis Chrysostomi sermonem monasterii Crypia Ferrata mss. Codices conservarunt, ex quibus exscriptus, et ad nos ab illustriss. Card. Baronio transmissus est. Licet autem ut genuinum cum auctoris nostri fetum propter styli disparitatem non agnoscamus, tamen eum commendat auctoritas Synodi Lateranensis sub Martino I coactæ circa annum 650 contra Monothelitas : in cujus consultatione citatur ex co locus hoc modo : Item S. Joannis episcopi Constantinop. in Thomam apostolum : Hæc audiens mundavi animam a perfidia, etc.; quæ habes hic, p. 326. Profertur idem locus in sexta Synodo universali Constantino- poli sub Agathone habita contra eosdem Monothelitas, anno Christi 681, inter testimonia ostendentia duas voluntates et duas operationes in Domino, exscripta ex libris patriarchii Constantinopolitani actione 10: Item relectum est ex eodem codicillo testimonium S. Joannis archiep. Constantinopelitani ex Sermone in Tho- inam apostolum et contra Arianos, cujus initium: Legi quidem et Ecclesiæ obtemperans, continens ista : Hæc audiens, purgavi animam a perfidia, et exui me ambiguam sententiam, assumpsi credulum sensum, accepi corpus gaudens ac tremens. Expendi cum digitis et animæ oculum, et duas per hoc operationes sensi. Quod testimonium similiter collatum est cum libro membranaceo prolato a parte sedis Apostolicæ antiquæ Romæ et constitut. Rectius tamen legitur hic, τῷ μὲν νόμῳ τῆς Ἐκκλησίας, quam illic, legi quidem et Ecclesiæ. [14] Εἰς τὸν ἅγιον Θωμᾶν τὸν ἀπόστολον, καὶ κατὰ Ἀρειανῶν, καὶ εἰς τὸν ἐν τῇ Θρᾴκῃ τυραννήσαντα καὶ ἀναιρεθέντα, καὶ αὐτὸν Ἀρειανόν. Τῷ μὲν νόμῳ τῆς Ἐκκλησίας πειθόμενος ήψάμην, ὡς στόν τε, του βήματος· τῷ δὲ μεγέθει τῆς ὑποθέσεως ἐχνικώμενος ἐλιγγιῶ, καὶ πανταχόθεν συνέχομαι, πῶς ἀπαντήσω τῷ πράγματι, ποίαν εύρω τῷ λόγῳ διέξοδον. Ὡς ζῶντα κηρύξω τὸν Θωμᾶν; Αλλ' ὁ τάφος ἀνακης ρύττει τὸν θάνατον. Ὡς νεκρὸν διηγήσομαι; Αλλ' ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἐλέγχομαι. Καὶ νεκρός ἐστι, καὶ ἀθά νατος· καὶ τέθνηκεν ὡς ἄνθρωπος, και διατρέχει τὸν κόσμον ὡς ἄγγελος· καὶ πάθος ἐδέξατο, καὶ πάθεσι μάθ χεται· καὶ κάτω κεῖται, καὶ ἄνω εὐφραίνεται *. Οὐδὲν γὰρ αὐτὸν ἴσχυσεν ἀποκρύψαι, οὐδεὶς αὐτὸν ἠφάνισε τόπος· ὅλην τὴν οἰκουμένην ἐφώτισεν. Έλαβε τάφον, ἀλλὰ πανταχόθεν ὡς ἥλιος ανατέλλει· ἐνίκησε τὴν γῆν τὰ λείψανα τοῦ δικαίου, καὶ πλατύτερος ἐφάνη τῆς κτίσεως ὅλης· ἔσπειρεν αὐτὸν ἡ χάρις εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Πάτα γωνία μέρος έχει τοῦ Θωμᾶ, πάντα τὸν κόσμον ἐπλη • Reg. et Savil. in marg καὶ ἄνω παραφαίνεται.
PG 59:498βασιλείαν ὅταν ἴδω δακρύουσαν, εὐθὺς πρὸς οἶκτον ὡς συμπαθὴς ἐπικάμπτομαι, καὶ τῆς ἐμῆς ἐκείνης φωνῆς ἐπιμέμνημαι· Ὑπερασπιῶ τῆς πόλεως ταύτης διὰ Δαυὶ̈δ τὸν δοῦλόν μου, καὶ Ἀαρὼν τὸν ἅγιόν μου· οἵτινες ὡς ὑμεῖς ὁμονοήσαντες τῇ πίστει, καὶ τὰς ἀξίας αὐθαιρέτῳ ταπεινοφροσύνῃ καλύψαντες, καὶ τῇ στολῇ δείξαντες τῆς ψυχῆς τὴν ταπείνωσιν, πολλάς μοι τῶν μαθητῶν μυριάδας προσήνεγκαν, ἐμὲ φερούσας, καὶ παρ’ ἐμοῦ τῷ κόσμῳ τὸν ἱλασμὸν αἰτούσας. Εἶπον γὰρ, Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ, εἰς τοὺς αἰῶ-νας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
497 τὴν κεφαλὴν τεμνόμενος, μίαν πίστιν κηρύξαντες, ένα δρόμον τελέσαντες, μάρτυρες ἀληθεῖς τῆς ἀναστάσεως ἔσωνται τοῦ παθόντος καὶ ταφέντος καὶ ἀναστάντος, ὡς εἶδε, καὶ εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς φθάσαντος, ὅνπερ οὐδέποτε καταλέλοιπε. Πρὸς οὓς αὐτὸς ὁ Δεσπότης προ- φητικῶς διαλέγεται· Κυκλώσατε την νέαν ταύτην Σιών, καὶ περιλάβετε αὐτήν· τουτέστι, φυλάξατε, τειχίσατε, ταῖς εὐχαῖς ὀχυρώσατε, ἵνα, ὅταν εὐκαίρως ὀργίζωμαι, καὶ σαλεύω τὴν σύμπασαν, βλέπων τὸν ὑμῶν ἀτελεύτη- τον τάφον, καὶ ἅπερ ἑκουσίως δι᾿ ἐμὲ βαστάζετε στι γματα, νικῶ τὸν θυμὸν εὐσπλαγχνίᾳ, καὶ προλαμβάνω τὴν ὑμῶν διὰ ταύτην πρεσβείαν. Ἱερωσύνην γὰρ καὶ SPURIA. 493 βασιλείαν ὅταν ἴδω δακρύουσαν, εὐθὺς πρὸς οἶκτον ὡς συμπαθῆς ἐπικάμπτομαι, καὶ τῆς ἐμῆς ἐκείνης φωνής ἐπιμέμνημαι· Υπερασπιῶ τῆς πόλεως ταύτης διὰ Δαὐτὸ τὸν δοῦλόν μου, καὶ Ααρὼν τὸν ἅγιόν μου· οἵτινες ὡς ὑμεῖς ὁμονοήσαντες τῇ πίστει, καὶ τὰς ἀξίας αυθαιρέτῳ ταπεινοφροσύνῃ καλύψαντες, καὶ τῇ στολῇ δείξαντες τῆς ψυχῆς τὴν ταπείνωσιν, πολλάς μοι τῶν μαθητῶν μυριάδας προσήνεγκαν, ἐμὲ φερούσας, καὶ παρ' ἐμοῦ τῷ κόσμῳ τὸν ἱλασμὸν αἰτούσας. Εἶπον γὰρ, Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ ἀε', εἰς τοὺς αἰῶν νας τῶν αἰώνων. Αμήν. ADMONITIO [13] Probe de hac oratione sic sententiam tulit Savilius: Orationem hanc editam Burdigalæ a Frontonz Ducæo, accurate emendavimus ex Cod. Bavarico. Quominus autem credam duabus Synodis, scilicet Latero- nensi et V’I universali Constantinopolitanæ, Chrysostome hanc orationem asserentibus, facit totius homiliæ textura el stylus a Chrysostomo, meo judicio, diversissimus. Est enim oratio tota fere dramatica, et ex prosopopais confata. Neque, ut alias monui, novum est aut nuper natum, fetus ὑποβολιμαίους claris parentibus subdere. Idipsum opinatur Fronto Ducæus in notis ad Tomum VI Parisinæ Editionis anni 1636, ubi sic loquitur pag. 1035 : Hunc quoque nobis Chrysostomi sermonem monasterii Crypia Ferrata mss. Codices conservarunt, ex quibus exscriptus, et ad nos ab illustriss. Card. Baronio transmissus est. Licet autem ut genuinum cum auctoris nostri fetum propter styli disparitatem non agnoscamus, tamen eum commendat auctoritas Synodi Lateranensis sub Martino I coactæ circa annum 650 contra Monothelitas : in cujus consultatione citatur ex co locus hoc modo : Item S. Joannis episcopi Constantinop. in Thomam apostolum : Hæc audiens mundavi animam a perfidia, etc.; quæ habes hic, p. 326. Profertur idem locus in sexta Synodo universali Constantino- poli sub Agathone habita contra eosdem Monothelitas, anno Christi 681, inter testimonia ostendentia duas voluntates et duas operationes in Domino, exscripta ex libris patriarchii Constantinopolitani actione 10: Item relectum est ex eodem codicillo testimonium S. Joannis archiep. Constantinopelitani ex Sermone in Tho- inam apostolum et contra Arianos, cujus initium: Legi quidem et Ecclesiæ obtemperans, continens ista : Hæc audiens, purgavi animam a perfidia, et exui me ambiguam sententiam, assumpsi credulum sensum, accepi corpus gaudens ac tremens. Expendi cum digitis et animæ oculum, et duas per hoc operationes sensi. Quod testimonium similiter collatum est cum libro membranaceo prolato a parte sedis Apostolicæ antiquæ Romæ et constitut. Rectius tamen legitur hic, τῷ μὲν νόμῳ τῆς Ἐκκλησίας, quam illic, legi quidem et Ecclesiæ. [14] Εἰς τὸν ἅγιον Θωμᾶν τὸν ἀπόστολον, καὶ κατὰ Ἀρειανῶν, καὶ εἰς τὸν ἐν τῇ Θρᾴκῃ τυραννήσαντα καὶ ἀναιρεθέντα, καὶ αὐτὸν Ἀρειανόν. Τῷ μὲν νόμῳ τῆς Ἐκκλησίας πειθόμενος ήψάμην, ὡς στόν τε, του βήματος· τῷ δὲ μεγέθει τῆς ὑποθέσεως ἐχνικώμενος ἐλιγγιῶ, καὶ πανταχόθεν συνέχομαι, πῶς ἀπαντήσω τῷ πράγματι, ποίαν εύρω τῷ λόγῳ διέξοδον. Ὡς ζῶντα κηρύξω τὸν Θωμᾶν; Αλλ' ὁ τάφος ἀνακης ρύττει τὸν θάνατον. Ὡς νεκρὸν διηγήσομαι; Αλλ' ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἐλέγχομαι. Καὶ νεκρός ἐστι, καὶ ἀθά νατος· καὶ τέθνηκεν ὡς ἄνθρωπος, και διατρέχει τὸν κόσμον ὡς ἄγγελος· καὶ πάθος ἐδέξατο, καὶ πάθεσι μάθ χεται· καὶ κάτω κεῖται, καὶ ἄνω εὐφραίνεται *. Οὐδὲν γὰρ αὐτὸν ἴσχυσεν ἀποκρύψαι, οὐδεὶς αὐτὸν ἠφάνισε τόπος· ὅλην τὴν οἰκουμένην ἐφώτισεν. Έλαβε τάφον, ἀλλὰ πανταχόθεν ὡς ἥλιος ανατέλλει· ἐνίκησε τὴν γῆν τὰ λείψανα τοῦ δικαίου, καὶ πλατύτερος ἐφάνη τῆς κτίσεως ὅλης· ἔσπειρεν αὐτὸν ἡ χάρις εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Πάτα γωνία μέρος έχει τοῦ Θωμᾶ, πάντα τὸν κόσμον ἐπλη • Reg. et Savil. in marg καὶ ἄνω παραφαίνεται.
Second witness · khazarzar edition
In duodecim apostolos Εἰς τοὺς ἁγίους δώδεκα ἀποστόλους. 59.495 Εἰκότως καὶ τήμερον ἐπὶ φοιτήσει τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἡ τῶν ἁλιέων αὕτη πεπλήρωται σαγήνη, αὐτοκελεύστως ἐν αὐτῇ τῶν λογικῶν ἰχθύων ἡμῶν εἰσπηδώντων. Ὁ γὰρ λόγος τοῦ Λόγου τοὺς ἀγραμμάτους σοφίσας, καὶ γλώσσαις πυρίναις τοὺς βραδυγλώσσους στομώσας, τὴν τέχνην αὐτῶν μετέθηκε ἐπὶ τὸ θειότερον, λέγων, Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Εἶπε, Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ πάντα πρὸς τὸ κρεῖττον εὐθὺς μετεβλήθη. Δώδεκα ἐπιλεχθέντες ἐτύγχανον ἀθληταὶ, καὶ τούτων οὐδαμῶς οὐδεὶς ἔμεινεν ἀστεφάνωτος. Ἡ γὰρ μία χάρις τοῖς ἅπασι συνῆλθε καὶ συνέτρεχε, καὶ τὴν ἑκάστου νίκην δοκιμωτέραν ἐδείκνυε. Μόνος ὁ τάλας Ἰούδας τῆς τοιαύτης ἀγκύρας ἑαυτὸν ἀπεσχοίνισε, φιλήματι τοῖς λύκοις ὑποδείξας τὸ πρόβατον, καὶ τριάκοντα ἀργυρίων πωλήσας τὸν Κύριον· οὗ τὸ αἷμα τὸν κόσμον ἠγόρασεν. Ἀλλ' ὢ τῆς ὑμῶν, ἀπόστολοι, μακαρίας καὶ λαμπρᾶς ξυνωρίδος! ὅτι τὰ πάντα τοῖς πᾶσι γεγόνατε χάριτι, οὐ καλάμῳ, ἀλλὰ λόγῳ τὰς τῶν ἀνθρώπων ἀγέλας ἐμπείρως ζωγρήσαντες. Ὑμεῖς γάρ ἐστε τῆς ὀρθοδοξίας ἀμετάθετοι στῦλοι, τῆς Ἐκκλησίας πέτρα, τῆς βασιλείας σκῆπτρα, καὶ τοῦ ποιμνίου μάλιστα τούτου ἄγρυπνοι προστάται, τῆς νοσούσης ἀνθρωπότητος ἄμισθοι ἰατροὶ, καὶ τῆς ἡμῶν μετανοίας πρὸς Θεὸν ἀνάδοχοι συμπαθεῖς. Ὡς γὰρ ἄκμονές τινες ἔμψυχοι τυγχάνοντες, ἐν τῷ τύπτεσθαι τοὺς τύπτοντας ἐχαλκεύσατε πρὸς ἐπίγνωσιν. Πέτρος ἐντεῦθεν μαθητεύει τὴν Ῥώμην. Παῦλος ἐκεῖθεν εὐαγγελίζεται κόσμον. Ἀνδρέας τῆς Ἑλλάδος σοφοὺς διορθοῦται· Σίμων διδάσκει τὸν Θεὸν τοὺς βαρβάρους· Θωμᾶς διὰ βαπτίσματος λευκαίνει τοὺς Αἰθίοπας· Ἰακώβου τὴν καθέδραν ἡ Ἰουδαία τιμᾷ· Μάρκου τὸν θρόνον Ἀλεξάνδρεια ἡ παρὰ Νεῖλον ἀσπάζεται· Λουκᾶς καὶ Ματθαῖος γράφουσι τὰ Εὐαγγέλια· Ἰωάννης ἔτι θεολογῶν, καὶ μετὰ τέλος ὡς ζῶν θεραπεύει τὴν Ἔφεσον· Βαρθολομαῖος παιδαγωγεῖ σωφρονεῖν τοὺς Λυκάονας· Φίλιππος θαυματουργῶν σώζει τὴν Ἱεράπολιν. Ἅπαντες ἁπανταχοῦ πάντας εὐεργετοῦντες οὐ παύονται· κόνιν ἀθάνατον ἐν τάφοις καταλελοίπασι, νῦν μὲν θεραπευταὶ, μετ' ὀλίγον δὲ δικασταὶ τοῦ κόσμου προκαθήμενοι. Τούτῳ προσπελάσας χωλὸς, ἀρτίπους ἀνέλυσεν· ἐκείνῳ συντυχὼν παράλυτος, κλινοφορεῖν ἐκελεύετο· ἄλλος ἐκάλει νεκροὺς, καὶ τούτους εἶχεν εὐθὺς ὑπακούοντας· ἑτέρου καὶ σκιὰ μόνη τὰς νόσους ἐδίωκεν· ἄλλου τὴν ἐπίκλησιν οἱ δαίμονες ἔφριττον, καὶ τὰ σουδάρια τούτων ἀπέσταζον ἴασιν. Μαθηταὶ γὰρ ὑπῆρχον ἐκείνου, οὗπερ τὸ κράσπεδον κλαπὲν τῆς αἱμοῤῥοούσης ἁφῇ τὴν ἐρυθρὰν τῶν αἱμάτων ἀπεξήρανε θάλασσαν. Ἀλλ' ἐγὼ πρὸς τοὺς κορυφαίους τῶν ἀποστόλων ἐπάνειμι τῷ λόγῳ, καὶ τῆς προφητικῆς ἐκείνης ἐπιμέμνημαι φωνῆς· Ἰδοὺ δὴ τί καλὸν, ἢ τί τερπνὸν, ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν τοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό; Ἡγείσθω τοίνυν τοῦ λόγου Πέτρος, ἐπειδὴ καὶ πρότερος εἰς τὸν ἀμπελῶνα τοῦ Κυρίου μεμίσθωται, Πέτρος τῆς τοῦ καλοῦ ποιμένος 59.496 ἀγέλης τὸ πρωτότοκον πρόβατον, Πέτρος ὁ ἀπὸ λίμνης εἰς οὐρανὸν ἀναβὰς, ὁ τοὺς ναύτας ἀφεὶς, καὶ συλλαλεῖν ἀγγέλοις ἀξιωθεὶς, ὁ τὴν ὁλκάδα καταλιπὼν, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν παραλαβὼν εἰς κυβέρνησιν· ὁ κλειδοῦχος τῶν οὐρανῶν προσκληθεὶς, καὶ τὸ δεσμοῦν καὶ λύειν ἐπὶ γῆς ἐν ἐξουσίᾳ δεξάμενος· ὁ πρὸς τὴν κλῆσιν ταχὺς, καὶ πρὸς τὴν πίστιν ἀνενδοίαστος, καὶ περὶ πάντα θερμὸς τοῦ Διδασκάλου συνήγορος, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, φθεγξάμενος· ὁ συναποθνήσκειν τῷ Δεσπότῃ
1
προθέμενος, καὶ μέχρι τῆς αὐλῆς τοῦ Καϊάφα τῷ δεδεμένῳ λυτρωτῇ συνεισερχόμενος· ὁ καὶ ἀρνούμενος συγγνωστὸς, καὶ μεταμελόμενος θαυμαστός. Οὐδὲ γὰρ μέμψεως τοσοῦτον διὰ τὴν ἄρνησιν, ὅσον μακαρισμοῦ διὰ τὴν μετάνοιαν ἄξιος. Ἡμῖν γὰρ καὶ σφαλλόμενος ὠφέλιμος, ὅτι ταχὺ δακρύσας τὸ πταῖσμα κατέκλυσε, καὶ πρὸς μικρὸν σαλευθεὶς, εἰς αἰῶνα τῶν πιστῶν εὑρέθη θεμέλιος. Ἂν γὰρ σκοπήσῃς, ἀγαπητὲ, τὸν τότε καιρὸν τῆς εὐκαίρου δειλίας, οὐκ ἂν εὕροις πολὺ τὸν Πέτρον πρὸς τὴν μέμψιν ὑπεύθυνον. Ὅτε γὰρ ἥλιος ἔφυγεν, οὐρανὸς ἐκρύπτετο, γῆ ἐσαλεύετο, πέτραι διεθρύπτοντο, οὐ δυνάμεναι φέρειν τὴν ὕβριν τοῦ κτίσαντος· τότε Πέτρος ὤκλασε, τότε ὁ κορυφαῖος ἠρνήσατο· καὶ τὸν ἄλογον τῆς ἡμέρας ἄγγελον, ἔλεγχον εὐθὺς εὗρε τῆς προῤῥηθείσης ἀρνήσεως· Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, ἀπαρνήσῃ με τρίς. Ἀλλὰ πρῶτος ἀρνησάμενος, πρῶτος ἐπὶ τὸν τάφον ἔδραμε, πρῶτος εἶδεν ἀναστάντα τὸν ζωοδότην τῶν νεκρῶν, παρὰ Μαρίας μαθὼν ὅπερ αὐτῷ οὐκ ἐθάῤῥησεν ὁ ἐπάνω τοῦ λίθου καθήμενος ἄγγελος. Ἀλλ' ἔλθῃ μετ' αὐτὸν εἰς μέσον Παῦλος ὁ πάνσοφος τῆς οἰκουμένης ῥήτωρ, ὁ ἀπὸ λύκου ἀμνὸς, ὁ ἐξ ἀκανθῶν βότρυς, ὁ ἐκ ζιζανίων σῖτος, ὁ ἀπὸ ἐχθροῦ φίλος, ὁ ἀπὸ Ἑβραίων μένων Ἑβραῖος, ὁ παρ' ἐκείνοις Σαῦλος ἐμπνέων ἀπειλῆς καὶ φόνου, παρ' ἡμῖν δὲ Παῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ κλητὸς ἀπόστολος, ὁ ἀπὸ βλασφήμου θεολόγος, ὁ ἀπὸ διώκτου εὐαγγελιστὴς, ὁ ἀπὸ πειρατοῦ κυβερνήτης, ὁ ἀπὸ προδότου στρατιώτης· ὁ μετὰ Πέτρου τὴν Ῥώμην λαχὼν εἰς ταφὴν, καὶ μετ' αὐτοῦ καὶ ταύτην μὴ παρορῶν τὴν Συχέμ· ὁ κατὰ τὸν Βενιαμὶν τοῦ Ἰωσὴφ ἀδελφὸς, καὶ κατὰ τὴν Θέκλαν καὶ τῶν παίδων πατὴρ καὶ διδάσκαλος· ὁ πρὸ τῆς Δαμασκοῦ τυφλὸς, καὶ καθ' ἑκάστην πόλιν τοῦ κηρύγματος ὀφθαλμός· ὁ ἐξ οὐρανοῦ κληθεὶς, καὶ εἰς οὐρανὸν ἁρπαγείς· ὁ θεωρήσας τὸν παράδεισον πρὸ τῆς ἐντεῦθεν ἀφίξεως, καὶ τὸν στέφανον τῆς νίκης ἔτι παλαίων λαβὼν, καὶ πάλιν, ὡς λέγει, χρεωστούμενον. Τί γάρ φησιν; Ὃν ἀποδώσει μοι Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. Παῦλος ὁ ἐξ ἐσχάτων πρῶτος, ὁ ἀπὸ ἐκτρωμάτων τέλειος ἀνὴρ, ὁ καὶ διώκων ἡδὺς, καὶ διωκόμενος γλυκύς· ὁ Ῥωμαῖος, καὶ Φαρισαῖος, καὶ πάντα τοῖς πᾶσι διὰ πίστιν γενόμενος. Ὁ Χριστὸς γὰρ ὁ εἰπὼν Πέτρῳ, Δεῖ σε παθεῖν, εἶπε καὶ περὶ Παύλου, ὅσα αὐτὸν ἔδει ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ παθεῖν, ἵνα ὁ μὲν σταυρούμενος, ὁ δὲ 59.497 τὴν κεφαλὴν τεμνόμενος, μίαν πίστιν κηρύξαντες, ἕνα δρόμον τελέσαντες, μάρτυρες ἀληθεῖς τῆς ἀναστάσεως ἔσωνται τοῦ παθόντος καὶ ταφέντος καὶ ἀναστάντος, ὡς εἶδε, καὶ εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς φθάσαντος, ὅνπερ οὐδέποτε καταλέλοιπε. Πρὸς οὓς αὐτὸς ὁ Δεσπότης προφητικῶς διαλέγεται· Κυκλώσατε τὴν νέαν ταύτην Σιὼν, καὶ περιλάβετε αὐτήν· τουτέστι, Φυλάξατε, τειχίσατε, ταῖς εὐχαῖς ὀχυρώσατε, ἵνα, ὅταν εὐκαίρως ὀργίζωμαι, καὶ σαλεύω τὴν σύμπασαν, βλέπων τὸν ὑμῶν ἀτελεύτητον τάφον, καὶ ἅπερ ἑκουσίως δι' ἐμὲ βαστάζετε στίγματα, νικῶ τὸν θυμὸν εὐσπλαγχνίᾳ, καὶ προλαμβάνω τὴν ὑμῶν διὰ ταύτην πρεσβείαν. Ἱερωσύνην γὰρ καὶ 59.498 βασιλείαν ὅταν ἴδω δακρύουσαν, εὐθὺς πρὸς οἶκτον ὡς συμπαθὴς ἐπικάμπτομαι, καὶ τῆς ἐμῆς ἐκείνης φωνῆς ἐπιμέμνημαι· Ὑπερασπιῶ τῆς πόλεως ταύτης διὰ Δαυῒδ τὸν δοῦλόν μου, καὶ Ἀαρὼν τὸν ἅγιόν μου· οἵτινες ὡς ὑμεῖς ὁμονοήσαντες τῇ πίστει, καὶ τὰς ἀξίας αὐθαιρέτῳ ταπεινοφροσύνῃ καλύψαντες, καὶ τῇ στολῇ δείξαντες τῆς ψυχῆς τὴν ταπείνωσιν, πολλάς μοι τῶν μαθητῶν μυριάδας προσήνεγκαν, ἐμὲ φερούσας, καὶ παρ' ἐμοῦ τῷ κόσμῳ τὸν ἱλασμὸν αἰτούσας. Εἶπον γὰρ, Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Continue reading PG 59: In decem virgines →≣ entire volume