Admonitio ad opuscula sequentia (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 95:78〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
rva Dioscori et Severi. Ex quarto ejus libro festalium orationum, false dicta festalis oratio, cujus initium est: c Jucunda et admiratione digna, etc. Et versus finem. Maledicti, invisique Deo Benjamin qui profanus Lege Ceepto quadraginta dierum jejunio, seu octo hebdomadum, modeste et caste jejunantes, ad exstinctionem octo cogitationum quæ adversus animum insurgunt, a vicesima septima Mechir Ægypliaci, usque ad decimum mensis Pharmuthi. Ejusdem, ex tricesima prima oratione, festalis nomine falso inscripta, quæ et hoc modo incipit ‹ Et nunc audire mihi videor, › et in fine. Jejunium octo hebdomadarum auspicati, hoc est, sancta Quadragesima; qula inter jejuniorum sanctorum dies, neque Sabbatum, neque Dominica numerantur; a decima nimirum octava mensis Mechir secundum Ægyptios, et Idibus Februarii secundum Romanos, quæ est decima tertia Februarii sancta vero hebdomade salutaris Pascha incipiente ab octava. Pharmuthi mensis Ægyptiorum: secundum Romanos vero tertio Nonas Aprilis, sive die tertia Aprilis, ac deinceps, et sauctis Paschæ diebus transactis, profundo vespere Sabbati sancti jejunium absolvemus. Benjamin iste Alexandrinus Jacobitarum octo hebdomadum ante Passionem Domini jejuCoplitarumve patriarcha fuit sub Heraclio imp. Sed cum dia latitasset, postquam Saraceni Ægypluni occupavere, borum fretus auctoritate, Ecclesias pene omnes invasit. Hujus meminit Sophronius in epistola ad Sergium CP.: et perinde maledictum vocat. Benjamin Alexandrinus, et Joannes, et Sergius, et Thomas, et Seve rus, Syri, qui maledictam exsecrandamque adhuc vitam agunt. De hoc Benjamin videsis Elmakin, pag. Chronicum patriarch. Alexandrin. ab Ecchellensi Latine translatum, Vanslebium, et alios. Cæterum Severi et Benjamini testimoniis constat nium apud Jacobitas Heraclio imperatore vetustius esse, falsique Eutychius Alexandrinus convincitur, qui, ut et alii Ægyptii, in Annalibus tradit, hos Christianos, velut etiam Melchitas, voto se suosque nepotes obstrinxisse jejunandi per hebdomadem Tyrophagi eodem modo quo in Quadragesima, ut. Heraclius immanis apud Deum feret, qui contra- fidem Judæis datam multos eorum interfecisset, ob stragem quam ediderant, Christianorum. Græ culi vero aiunt, Heraclium jejunium suum instituisse, cum in Persas pergeret, Dorotheus vero, ut supra vidimus, jejunii istius præparatorii jam ante meminerat. ADMONITIO. Opusculum quod sequitur, Epistola est Joannis Damasceni ad quemdam monachum, quem vitiorum capitalium genera docet, modosque ea tum vitandi, tum superandi. Quæ omnia strictim exsequitur, in compendium redigens, quæ de eodem argumento Cassianus, Nilus, aliique præstantissimi asceticæ vitæ magistri multis edisseruerunt. In anterioribus nostri auctoris editionibus hoc opus etiam Latine habetur ex translatione Bilibaldi Pircheymeri Norimbergensis; quam quidem, quia sæpe diversissima est a Græco contextu quem damus, typis idcirco rursus edendam censui. In primis enim nihil est in Pircheymeri transłatione quod epistola modum referat, uti nec in codice Cesareo num. , ex quo titulura bune, et principium, utrumque mendosissimum prorsus, Lambecius descripsit: 'lávou seu DE OCTO SPIRITIBUS NEQUITIE. - ADMONITIO. Alexandria Egypti episcopus fuit pessimæ ill.us caterva Dioscori et Severi. Ex quarto ejus libro festalium orationum, false dicta festalis oratio, cujus initium est: c Jucunda et admiratione digna, etc. Et versus finem. Maledicti, invisique Deo Benjamin qui profanus Lege Ceepto quadraginta dierum jejunio, seu octo hebdomadum, modeste et caste jejunantes, ad exstinctionem octo cogitationum quæ adversus animum insurgunt, a vicesima septima Mechir Ægypliaci, usque ad decimum mensis Pharmuthi. Ejusdem, ex tricesima prima oratione, festalis nomine falso inscripta, quæ et hoc modo incipit: ‹ Et nunc audire mihi videor, › et in fine. Jejunium octo hebdomadarum auspicati, hoc est, sancta Quadragesima; qula inter jejuniorum sanctorum dies, neque Sabbatum, neque Dominica numerantur; a decima nimirum octava mensis Mechir secund
PG 95:80ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΠΟΝΗΡΙΑΣ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ. α. Γίνωσκε, ἀδελφὲ, ὅτι ὀκτώ εἰσιν οἱ λογισμοὶ οἱ πολεμοῦντες τὸν μοναχὸν, καθὼς λέγουσιν οἱ Πατέρες. Πρῶτον ὁ τῆς γαστριμαργίας· δεύτερος ὁ τῆς κακῆς καὶ αἰσχρᾶς ἐπιθυμίας· τρίτος ὁ τῆς φιλαργυρίας· τέταρτος ὁ τῆς λύπης· πέμπτος ὁ τῆς ὀργῆς· ἕκτος ὁ τῆς ἀκηδίας· ἕβδομος ὁ τῆς κενοδοξίας· καὶ ὁ τῆς ὑπερηφανίας ὄγδοος. β. Ὀφείλεις οὖν γινώσκειν, ὦ μοναχὲ, καὶ προςέχειν ἀκριβῶς, εἰς ποῖον πάθος παρὰ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν καὶ πνευμάτων τῆς πονηρίας ἐκταράττῃ καὶ θορυβῇ, καὶ πρὸς ποῖον ἐμπαθὲς νόημα ὁ νοῦς σου συγκατατίθεται. γ. Καὶ εἰ μὲν συνορᾷς, ὅτι ὑπὸ γαστριμαργίας, καὶ ὑπὸ τρυφῆς ταράττῃ, στένωσόν σου τὴν γαστέρα, περιορίζων ἐν σταθμῷ καὶ μέτρῳ τὴν τρυφὴν καὶ τὸ πόμα· ἔχε μνήμην διηνεκῆ τοῦ χωρισμοῦ τῆς ψυχῆς, τῆς τε μελλούσης κρίσεως καὶ τῆς φοβερᾶς γεέννης· ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ πόθου τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Οὕτω γὰρ δυνήσῃ τὴν ἡδονὴν διὰ γαστρὸς νικῆσαι, καὶ βδελύξασθαι. δ.έργειαν καὶ ἁμαρτίαν διαιρετίζονται (legend. διερετίζοντες) πρῶτον, ὁ τῆς γαστριμαργίας, κ. τ. ε. Joannis Damasceni de cogitationibus, et triplex animæ purs. Nosse oportet Christianos omnes,
cogitationes quæ universas complectuntur, octo esse, quibus anima nostra continuis præliis
lacessitur, atque tum ad continentiam tum ad actionem, tum etiam ad peccatum excitatur.
Prima est, gulæ, etc. Græcum epistolæ textum peramanter mihi ex Anglia transmisit, dum
in vivis adhuc ageret, vir humanissimus doctissimusque Abrahamus Sellerus, descriptum ex
Bibliothecæ suæ codice, in quo itidem proxime subsequebatur tractatus ille alter Damasceni,
quem statim subjiciam, De virtutibus et vitiis. Hunc enim epistolæ velut appendicem fuisse
conjicio, tum quia in eo de triplici parte animæ disputatur, cujus mentio fit in titulo codicis
Cesarei, tum etiam ob epilogum, qui Epistola veluti postscriptum est. Et certe, priora verba
hac, si cod. Regium 2928, sequamur, Ιστέον οὖν, Scire agitur attinet, tractatus seriem, quam
alia præcesserint, indicant, non ejus exordium. Hujus porro posterioris lucubrationis translationem vir pereruditus Leo Allatius Combefisio nostro miserat: Græca vero reperi in cod.
Regio.
ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ
ΠΕΡΙ
ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΠΟΝΗΡΙΑΣ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ.
DE OCTO SPIRITIBUS NEQUITIÆ.
4. Noveris, frater, octo cogitationes vitiosas esse,
quibus monachus infestatur, quemadmodum Patres
narrant. Prima est cogitatio gulæ, secunda malæ
et turpis cupiditatis, tertia avaritia, quarta tristitime, quinta ire, sexta acedis, septima vana glorize, et octava superbiz.
2. Incumbit itaque tibi, o monache, ut cognoscas, animumque diligenter advertas, quanam affectione, quæ ab adversariis nostris et nequitize
spiritibus proficiscatur, commoveri te et turbari
sentias, et in quamnam cogitationem mens lua
cum affectu, sive passione, proclivis sit.
3. Ac si quidem te gulæ aut voluptatis æstu
cieri cognoscis, ventrem coerce, definito in pouα'. Γίνωσκε, ἀδελφὲ, ὅτι ὀκτώ εἰσιν οἱ λογισμοὶ οἱ
πολεμοῦντες τὸν μοναχὸν, καθώς λέγουσιν οἱ Πατέρες. Ηρῶτον ὁ τῆς γαστριμαργίας· δεύτερος ὁ τῆς
κακῆς καὶ αἰσχρᾶς ἐπιθυμίας· τρίτος ὁ τῆς φιλο
αργυρίας· τέταρτος ὁ τῆς λύπης· πέμπτος ὁ τῆς
ὀργῆς· ἔκτος ὁ τῆς ἀκηδίας· ἔβδομος ὁ τῆς κενοδο
ξίας· καὶ ὁ τῆς ὑπερηφανίας όγδοος.
β'. Οφείλεις οὖν γινώσκειν, ὦ μοναχέ, καὶ προσέχειν ἀκριβῶς, εἰς· ποῖον πάθος παρὰ τῶν ἐχθρῶν
ἡμῶν καὶ πνευμάτων τῆς πονηρίας ἐκταράττῃ καὶ
θορυβῇ, καὶ πρὸς ποῖον ἐμπαθές νόημα ὁ νοῦς σου
συγκατατίθεται.
γ'. Καὶ εἰ μὲν συνορᾷς, ὅτι ὑπὸ γαστριμαργίας,
καὶ ὑπὸ τρυφῆς ταράττῃ, στένωσόν σου τὴν γα
dere et mensura cibo et potu: separationem animæ στέρα, περιορίζων ἐν σταθμῷ καὶ μέτρῳ τὴν τρο
a corpore, judicium venturum, horrendamque gehennæ flammam, necnon regni cœlestis desiderium, perpetuo memoria tene. Hoc pacto signidem voluptatem ventris superare, atque abominari
puteris.
4. Sin vero rursum a turpis vesanæque cupiditatis spiritu occuparis, frenando corpori, conterendæ animæ, vigiliis, cum assiduis precibus te
ipsum exerce. 507 Insuper nodestiam cole;
neminem judices, aut laceres nec prorsus abomineris. Quin et mortem animo versa, sitim libens
tolera, nullam prorsus cum mulieribus consuetudinem habe, ut nec earum vultum intuearis: alque
bọc modo ab hac passione liberaberis.
φὴν καὶ τὸ πόμα· Εχει μνήμην διηνεκή τοῦ χωριο
σμοῦ τῆς ψυχῆς, τῆς τε μελλούσης κρίσεως καὶ τῆς
φοβερᾶς γεέννης· ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ πόθου τῆς βα
σιλείας τῶν οὐρανῶν. Οὕτω γὰρ δυνήσῃ τὴν ἡδονὴν
διὰ γαστρὸς νικῆσαι, καὶ βδελύξασθαι.
δ'. Εἰ δὲ πάλιν ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῆς αἰσχρᾶς καὶ
κακῆς ἐπιθυμίας κατέχῃ, ἄσκησον ἐγκράτειαν σώ
ματος, καὶ συντριβὴν ψυχῆς, καὶ ἀγρυπνίας, μετά
ἐκτενοῦς προσευχῆς· πρὸς τούτοις ἔχε καὶ τὸ ἀπ
αῤῥησίαστον, καὶ τὸ μὴ κρίναι τινὰ ἢ καταλαλησαι, ἢ τὸ παράπαν βδελύξασθαι. Ενθυμοῦ δὲ καὶ
τὸν θάνατον, καὶ ἀγάπησον τὴν δίψαν· καὶ μηδόλως
θέλε παραβάλλειν ταῖς γυναιξὶν, ἢ καν ὅλως τὴν
τούτων ὄψιν ἰδεῖν, καὶ τοῦ πάθους ἀπαλλαγήσῃ.
Εἰ δὲ πάλιν ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῆς αἰσχρᾶς καὶ κακῆς ἐπιθυμίας κατέχῃ, ἄσκησον ἐγκράτειαν σώματος, καὶ συντριβὴν ψυχῆς, καὶ ἀγρυπνίας, μετὰ ἐκτενοῦς προσευχῆς· πρὸς τούτοις ἔχε καὶ τὸ ἀπαῤῥησίαστον, καὶ τὸ μὴ κρίναι τινὰ ἢ καταλαλῆσαι, ἢ τὸ παράπαν βδελύξασθαι. Ἐνθυμοῦ δὲ καὶ τὸν θάνατον, καὶ ἀγάπησον τὴν δίψαν· καὶ μηδόλως θέλε παραβάλλειν ταῖς γυναιξὶν, ἢ κἂν ὅλως τὴν τούτων ὄψιν ἰδεῖν, καὶ τοῦ πάθους ἀπαλλαγήσῃ. ε. Εἰ δὲ θέλεις νικῆσαι τὴν φιλαργυρίαν, ἀγάπα τὴν ἀκτημοσύνην, καὶ τὴν ἀτέλειαν· καὶ ἐνθυμοῦ τὴν τοῦ Ἰούδα κατάκρισιν. καὶ ὅτι δι’ αὐτῆς προδέδωκε τὸν Κύριον τοῖς ἀνόμοις· καὶ ὅτι πᾶς φιλάργυρος καὶ εἰδωλολάτρης καλεῖται παρὰ τῆς θείας Γραφῆς· καὶ ὅτι τῆς ἐλπίδος ἡμᾶς ἀφιστᾷ τοῦ Θεοῦ· καὶ ὅτι ἡ ἀπόλαυσις τῶν χρημάτων πρόςκαιρος, τοῖς δὲ φιλαργύροις ἡ κόλασις ἀθάνατος· ταῦτα οὖν λογιζόμενος, καὶ μηδὲν πλέον τῆς αὐταρκείας ζητῶν, τὸ πάθος τοῦτο νικήσεις. 2.έργειαν καὶ ἁμαρτίαν διαιρετίζονται (legend. διερετίζοντες) πρῶτον, ὁ τῆς γαστριμαργίας, κ. τ. ε. Joannis Damasceni de cogitationibus, et triplex animæ purs. Nosse oportet Christianos omnes,
cogitationes quæ universas complectuntur, octo esse, quibus anima nostra continuis præliis
lacessitur, atque tum ad continentiam tum ad actionem, tum etiam ad peccatum excitatur.
Prima est, gulæ, etc. Græcum epistolæ textum peramanter mihi ex Anglia transmisit, dum
in vivis adhuc ageret, vir humanissimus doctissimusque Abrahamus Sellerus, descriptum ex
Bibliothecæ suæ codice, in quo itidem proxime subsequebatur tractatus ille alter Damasceni,
quem statim subjiciam, De virtutibus et vitiis. Hunc enim epistolæ velut appendicem fuisse
conjicio, tum quia in eo de triplici parte animæ disputatur, cujus mentio fit in titulo codicis
Cesarei, tum etiam ob epilogum, qui Epistola veluti postscriptum est. Et certe, priora verba
hac, si cod. Regium 2928, sequamur, Ιστέον οὖν, Scire agitur attinet, tractatus seriem, quam
alia præcesserint, indicant, non ejus exordium. Hujus porro posterioris lucubrationis translationem vir pereruditus Leo Allatius Combefisio nostro miserat: Græca vero reperi in cod.
Regio.
ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ
ΠΕΡΙ
ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΠΟΝΗΡΙΑΣ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ.
DE OCTO SPIRITIBUS NEQUITIÆ.
4. Noveris, frater, octo cogitationes vitiosas esse,
quibus monachus infestatur, quemadmodum Patres
narrant. Prima est cogitatio gulæ, secunda malæ
et turpis cupiditatis, tertia avaritia, quarta tristitime, quinta ire, sexta acedis, septima vana glorize, et octava superbiz.
2. Incumbit itaque tibi, o monache, ut cognoscas, animumque diligenter advertas, quanam affectione, quæ ab adversariis nostris et nequitize
spiritibus proficiscatur, commoveri te et turbari
sentias, et in quamnam cogitationem mens lua
cum affectu, sive passione, proclivis sit.
3. Ac si quidem te gulæ aut voluptatis æstu
cieri cognoscis, ventrem coerce, definito in pouα'. Γίνωσκε, ἀδελφὲ, ὅτι ὀκτώ εἰσιν οἱ λογισμοὶ οἱ
πολεμοῦντες τὸν μοναχὸν, καθώς λέγουσιν οἱ Πατέρες. Ηρῶτον ὁ τῆς γαστριμαργίας· δεύτερος ὁ τῆς
κακῆς καὶ αἰσχρᾶς ἐπιθυμίας· τρίτος ὁ τῆς φιλο
αργυρίας· τέταρτος ὁ τῆς λύπης· πέμπτος ὁ τῆς
ὀργῆς· ἔκτος ὁ τῆς ἀκηδίας· ἔβδομος ὁ τῆς κενοδο
ξίας· καὶ ὁ τῆς ὑπερηφανίας όγδοος.
β'. Οφείλεις οὖν γινώσκειν, ὦ μοναχέ, καὶ προσέχειν ἀκριβῶς, εἰς· ποῖον πάθος παρὰ τῶν ἐχθρῶν
ἡμῶν καὶ πνευμάτων τῆς πονηρίας ἐκταράττῃ καὶ
θορυβῇ, καὶ πρὸς ποῖον ἐμπαθές νόημα ὁ νοῦς σου
συγκατατίθεται.
γ'. Καὶ εἰ μὲν συνορᾷς, ὅτι ὑπὸ γαστριμαργίας,
καὶ ὑπὸ τρυφῆς ταράττῃ, στένωσόν σου τὴν γα
dere et mensura cibo et potu: separationem animæ στέρα, περιορίζων ἐν σταθμῷ καὶ μέτρῳ τὴν τρο
a corpore, judicium venturum, horrendamque gehennæ flammam, necnon regni cœlestis desiderium, perpetuo memoria tene. Hoc pacto signidem voluptatem ventris superare, atque abominari
puteris.
4. Sin vero rursum a turpis vesanæque cupiditatis spiritu occuparis, frenando corpori, conterendæ animæ, vigiliis, cum assiduis precibus te
ipsum exerce. 507 Insuper nodestiam cole;
neminem judices, aut laceres nec prorsus abomineris. Quin et mortem animo versa, sitim libens
tolera, nullam prorsus cum mulieribus consuetudinem habe, ut nec earum vultum intuearis: alque
bọc modo ab hac passione liberaberis.
φὴν καὶ τὸ πόμα· Εχει μνήμην διηνεκή τοῦ χωριο
σμοῦ τῆς ψυχῆς, τῆς τε μελλούσης κρίσεως καὶ τῆς
φοβερᾶς γεέννης· ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ πόθου τῆς βα
σιλείας τῶν οὐρανῶν. Οὕτω γὰρ δυνήσῃ τὴν ἡδονὴν
διὰ γαστρὸς νικῆσαι, καὶ βδελύξασθαι.
δ'. Εἰ δὲ πάλιν ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῆς αἰσχρᾶς καὶ
κακῆς ἐπιθυμίας κατέχῃ, ἄσκησον ἐγκράτειαν σώ
ματος, καὶ συντριβὴν ψυχῆς, καὶ ἀγρυπνίας, μετά
ἐκτενοῦς προσευχῆς· πρὸς τούτοις ἔχε καὶ τὸ ἀπ
αῤῥησίαστον, καὶ τὸ μὴ κρίναι τινὰ ἢ καταλαλησαι, ἢ τὸ παράπαν βδελύξασθαι. Ενθυμοῦ δὲ καὶ
τὸν θάνατον, καὶ ἀγάπησον τὴν δίψαν· καὶ μηδόλως
θέλε παραβάλλειν ταῖς γυναιξὶν, ἢ καν ὅλως τὴν
τούτων ὄψιν ἰδεῖν, καὶ τοῦ πάθους ἀπαλλαγήσῃ.
PG 95:81Εἰ δὲ πάλιν ἐκ τῆς κοσμικῆς λύπης ἐκταράττῃ, καὶ θορυβῇ, ὀφείλεις εὔχεσθαι συνεχῶς, καὶ τὴν ἐλπίδα πᾶσαν πρὸς τὸν Θεὸν θεῖναι, καὶ μελέτην ἀσκεῖν τῶν θείων Γραφῶν, καὶ μετ’ εὐλαβῶν μοναχῶν καὶ φοβουμένων τὸν Κύριον συναναστρέφεσθαι, καὶ πάντων τῶν παρόντων, ὡς μὴ ὄντων καταφρονεῖν, καὶ τὴν χαρὰν τὴν ἐν οὐρανοῖς ἐννοεῖν, τάς τε τῶν δικαίων ἀπολαύσεις. Καὶ ἐὰν τυφθῇς ὑπό τινος, ἢ ἀτιμασθῇς, ἢ ἐκδιωχθῇς, μὴ λυπηθῇς, ἀλλὰ μᾶλλον χαῖρε· τότε δὲ μόνον λυποῦ, ὅταν εἰς Θεὸν ἁμάρτῃς· οὕτω γὰρ πνεύματι δυνήσῃ τοῦ πάθους ἀπαλλαγῆναι. ζ. Ὅταν δὲ πάλιν ὑπὸ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ὀξυχολίας ταράττῃ, συμπάθειαν ἀναλαβοῦ, καὶ δούλωσον πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς, καὶ εἰ δυνατὸν, νίπτε τοὺς πόδας αὐτῶν συνεχῶς ἐν ταπεινοφρονήματι, καὶ συγχώρησιν ζήτει παρὰ παντὸς ἀνθρώπου, καὶ τοὺς ἀσθενοῦντας συνεχῶς ἐπισκέπτου, τήν τε γλῶςσαν κίνει πρὸς ψαλμῳδίαν, καὶ τάχιστα τοῦ πάθους ἀπαλλαγήσῃ. η. Εἰ δὲ τὴν ἀκηδίαν θέλεις νικῆσαι, κάμνε τί ποτε μικρὸν ἐργόχειρον, καὶ ἀναγίνωσκε, καὶ προςεύχου πυκνῶς μετ’ ἐλπίδος βεβαίας τῶν καλῶν·
ἐννόει τούς τε ψυχοῤῥαγοῦντας, καὶ τὴν βίαν καὶ τὸν πνιγμὸν τῶν ἁμαρτωλῶν, πῶς ἀνηλεῶς τιμωροῦνται καὶ βασανίζονται, καὶ οὕτω τοῦ πάθους ἕξεις ἀνάπαυσιν. θ. Εἰ δὲ ὑπὸ τῆς κενοδοξίας καὶ τοῦ τῶν ἀνθρώπων ἐπαίνου δεινῶς τυραννῇ, ὀφείλεις μηδὲν πρὸς ἐπίδειξιν τῶν ἀνθρώπων ποιεῖν, ἀλλὰ πᾶσαν τὴν ἐργασίαν σου ποιεῖν ἐν κρυπτῷ, μηδενὸς ἄλλου εἰδότος, ἢ τοῦ Θεοῦ μόνου· καὶ μὴ ἀγάπα τοὺς ἐπαίνους, μηδὲ τὰς τιμὰς τῶν ἀνθρώπων, μηδὲ τὰ καλὰ ἱμάτια, μηδὲ τὴν προτίμησιν, καὶ τὴν πρωτοκαθεδρίαν· μᾶλλον δὲ ἀγάπα ἵνα σε ψέγωσιν οἱ ἄνθρωποι, καὶ κατηγορῶσι καὶ ἀτιμάζωσι ψευδόμενοι· καὶ ἔχε ἑαυτὸν παντὸς ἁμαρτωλοῦ ἁμαρτωλότερον. ι. Εἰ δὲ ὑπὸ τοῦ δαιμονιώδους πάθους τῆς κακίστης ὑπερηφανίας σεαυτὸν ὁρᾷς πολεμούμενον, ὀφείλεις μηδένα λοιδορῆσαι, ἢ κρῖναι, ἢ ἐξουδενῶσαι τὸ σύνολον, ἀλλ’ ἑαυτὸν περίψημα πάντων λογίζεσθαι, καὶ ἐννοεῖν συνεχῶς, ὅτι ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες· καὶ πάντοτε χρεωφειλέτην λογίζεσθαι ἑαυτὸν, καὶ ἐξουθενεῖν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ πάντων ἀνθρώπων. Καὶ μὴ θάρσει, ἕως οὗ τὴν ἀπόφασιν δέξῃ·
PG 95:84ὁρῶν ἐκεῖνον, τὸν καὶ μετὰ τὴν ἐν νυμφῶνι κατάκλισιν, χεῖρας καὶ πόδας δεσμούμενον, καὶ εἰς τὸ σκότος αἰώνιον ἐξοριζόμενον· ἀλλὰ κἂν νηστεύῃς, κἂν ἀγρυπνῇς, κἂν χαμαικοιτῇς, κἂν ψάλλῃς, κἂν διαμονῇς, κἂν μετανοίας πολλὰς ποιῇς, κἂν ἄλλο τι καλὸν ποιῇς, μὴ λέγου, ὅτι ἐξ ἰδίου μου κόπου, ἢ ἀπὸ ἰδίας προθυμίας γεγένηται, ἀλλ’ ἐκ τῆς Θεοῦ βοηθείας καὶ ἀντιλήψεως γίνεται, καὶ οὐχὶ ἐκ τῆς ἐμῆς σπουδῆς. Σπούδασον πάντοτε, ἀδελφὲ, ἵνα ὑπάρχῃς ἀεὶ ἁπλοῦς καὶ ἄμωμος· καὶ μὴ ἔχε ἄλλα ἐν τῇ καρδίᾳ, ἄλλα ἐν τῷ στόματί σου· τοῦτο γὰρ δόλιόν ἐστι· καὶ συνεχῶς μετὰ δακρύων προσεύχου· καὶ οὕτω ποιῶν ἀπαλλαγήσῃ τοῦ ὀλεθρίου καὶ πονηροῦ παραπτώματος. Τῶν παθῶν, τὰ μέν ἐστι σωματικὰ, τὰ δὲ ψυχικά· καὶ σωματικὰ μὲν λέγομεν, γαστριμαργίαν, πορνείαν, μέθην, ἀσέλγειαν. Ψυχικὰ δὲ, μῖσος πρὸς τὸ πλησίον, φθόνον, ἔριν, κενοδοξίαν, ὑπερηφανίαν. Αὐτὰ δὲ ἐνεργοῦσιν εἰς τὴν ἡμετέραν ψυχὴν, ἀπούσης ἀγάπης καὶ ἐγκρατείας· τὰ δὲ ὑπὸ νηστείας καὶ ἀγρυπνίας. Τότε γὰρ ὁ νοῦς καὶ τὸ οἰκεῖον φῶς ἀπολαμβάνει, καὶ τὸν Θεὸν ἀπαρεμποδίστως ὁρᾷ.
(legend. Joannis Damasceni de cogitationibus, et triplex animæ purs. Nosse oportet Christianos omnes,
cogitationes quæ universas complectuntur, octo esse, quibus anima nostra continuis præliis
lacessitur, atque tum ad continentiam tum ad actionem, tum etiam ad peccatum excitatur.
Prima est, gulæ, etc. Græcum epistolæ textum peramanter mihi ex Anglia transmisit, dum
in vivis adhuc ageret, vir humanissimus doctissimusque Abrahamus Sellerus, descriptum ex
Bibliothecæ suæ codice, in quo itidem proxime subsequebatur tractatus ille alter Damasceni,
quem statim subjiciam, De virtutibus et vitiis. Hunc enim epistolæ velut appendicem fuisse
conjicio, tum quia in eo de triplici parte animæ disputatur, cujus mentio fit in titulo codicis
Cesarei, tum etiam ob epilogum, qui Epistola veluti postscriptum est. Et certe, priora verba
hac, si cod. Regium 2928, sequamur, Scire agitur attinet, tractatus seriem, quam
alia præcesserint, indicant, non ejus exordium. Hujus porro posterioris lucubrationis translationem vir pereruditus Leo Allatius Combefisio nostro miserat: Græca vero reperi in cod.
Regio.
DE OCTO SPIRITIBUS NEQUITIÆ.
4. Noveris, frater, octo cogitationes vitiosas esse,
quibus monachus infestatur, quemadmodum Patres
narrant. Prima est cogitatio gulæ, secunda malæ
et turpis cupiditatis, tertia avaritia, quarta tristitime, quinta ire, sexta acedis, septima vana glorize, et octava superbiz.
2. Incumbit itaque tibi, o monache, ut cognoscas, animumque diligenter advertas, quanam affectione, quæ ab adversariis nostris et nequitize
spiritibus proficiscatur, commoveri te et turbari
sentias, et in quamnam cogitationem mens lua
cum affectu, sive passione, proclivis sit.
3. Ac si quidem te gulæ aut voluptatis æstu
cieri cognoscis, ventrem coerce, definito in pouα'.
dere et mensura cibo et potu: separationem animæ
a corpore, judicium venturum, horrendamque gehennæ flammam, necnon regni cœlestis desiderium, perpetuo memoria tene. Hoc pacto signidem voluptatem ventris superare, atque abominari
puteris.
4. Sin vero rursum a turpis vesanæque cupiditatis spiritu occuparis, frenando corpori, conterendæ animæ, vigiliis, cum assiduis precibus te
ipsum exerce. 507 Insuper nodestiam cole;
neminem judices, aut laceres nec prorsus abomineris. Quin et mortem animo versa, sitim libens
tolera, nullam prorsus cum mulieribus consuetudinem habe, ut nec earum vultum intuearis: alque
bọc modo ab hac passione liberaberis.
Second witness · khazarzar edition
De octo spiritibus nequitiae ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΠΟΝΗΡΙΑΣ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ. αʹ. Γίνωσκε, ἀδελφὲ, ὅτι ὀκτώ εἰσιν οἱ λογισμοὶ οἱ πολεμοῦντες τὸν μοναχὸν, καθὼς λέγουσιν οἱ Πατέρες. Πρῶτον ὁ τῆς γαστριμαργίας· δεύτερος ὁ τῆς κακῆς καὶ αἰσχρᾶς ἐπιθυμίας· τρίτος ὁ τῆς φιλαργυρίας· τέταρτος ὁ τῆς λύπης· πέμπτος ὁ τῆς ὀργῆς· ἕκτος ὁ τῆς ἀκηδίας· ἕβδομος ὁ τῆς κενοδοξίας· καὶ ὁ τῆς ὑπερηφανίας ὄγδοος. βʹ. Ὀφείλεις οὖν γινώσκειν, ὦ μοναχὲ, καὶ προσέχειν ἀκριβῶς, εἰς ποῖον πάθος παρὰ τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν καὶ πνευμάτων τῆς πονηρίας ἐκταράττῃ καὶ θορυβῇ, καὶ πρὸς ποῖον ἐμπαθὲς νόημα ὁ νοῦς σου συγκατατίθεται. γʹ. Καὶ εἰ μὲν συνορᾷς, ὅτι ὑπὸ γαστριμαργίας, καὶ ὑπὸ τρυφῆς ταράττῃ, στένωσόν σου τὴν γαστέρα, περιορίζων ἐν σταθμῷ καὶ μέτρῳ τὴν τρυφὴν καὶ τὸ πόμα· ἔχε μνήμην διηνεκῆ τοῦ χωρισμοῦ τῆς ψυχῆς, τῆς τε μελλούσης κρίσεως καὶ τῆς φοβερᾶς γεέννης· ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ πόθου τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Οὕτω γὰρ δυνήσῃ τὴν ἡδονὴν διὰ γαστρὸς νικῆσαι, καὶ βδελύξασθαι. δʹ. Εἰ δὲ πάλιν ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῆς αἰσχρᾶς καὶ κακῆς ἐπιθυμίας κατέχῃ, ἄσκησον ἐγκράτειαν σώματος, καὶ συντριβὴν ψυχῆς, καὶ ἀγρυπνίας, μετὰ ἐκτενοῦς προσευχῆς· πρὸς τούτοις ἔχε καὶ τὸ ἀπαῤῥησίαστον, καὶ τὸ μὴ κρίναι τινὰ ἢ καταλαλῆσαι, ἢ τὸ παράπαν βδελύξασθαι. Ἐνθυμοῦ δὲ καὶ τὸν θάνατον, καὶ ἀγάπησον τὴν δίψαν· καὶ μηδόλως θέλε παραβάλλειν ταῖς γυναιξὶν, ἢ κἂν ὅλως τὴν τούτων ὄψιν ἰδεῖν, καὶ τοῦ πάθους ἀπαλλαγήσῃ. εʹ. Εἰ δὲ θέλεις νικῆσαι τὴν φιλαργυρίαν, ἀγάπα τὴν ἀκτημοσύνην, καὶ τὴν ἀτέλειαν· καὶ ἐνθυμοῦ τὴν τοῦ Ἰούδα κατάκρισιν. καὶ ὅτι δι' αὐτῆς προδέδωκε τὸν Κύριον τοῖς ἀνόμοις· καὶ ὅτι πᾶς φιλάργυρος καὶ εἰδωλολάτρης καλεῖται παρὰ τῆς θείας Γραφῆς· καὶ ὅτι τῆς ἐλπίδος ἡμᾶς ἀφιστᾷ τοῦ Θεοῦ· καὶ ὅτι ἡ ἀπόλαυσις τῶν χρημάτων πρόσκαιρος, τοῖς δὲ φιλαργύροις ἡ κόλασις ἀθάνατος· ταῦτα οὖν λογιζόμενος, καὶ μηδὲν πλέον τῆς αὐταρκείας ζητῶν, τὸ πάθος τοῦτο νικήσεις. ϛʹ. Εἰ δὲ πάλιν ἐκ τῆς κοσμικῆς λύπης ἐκταράττῃ, καὶ θορυβῇ, ὀφείλεις εὔχεσθαι συνεχῶς, καὶ τὴν ἐλπίδα πᾶσαν πρὸς τὸν Θεὸν θεῖναι, καὶ μελέτην ἀσκεῖν τῶν θείων Γραφῶν, καὶ μετ' εὐλαβῶν μοναχῶν καὶ φοβουμένων τὸν Κύριον συναναστρέφεσθαι, καὶ πάντων τῶν παρόντων, ὡς μὴ ὄντων καταφρονεῖν, καὶ τὴν χαρὰν τὴν ἐν οὐρανοῖς ἐννοεῖν, τάς τε τῶν δικαίων ἀπολαύσεις. Καὶ ἐὰν τυφθῇς ὑπό τινος, ἢ ἀτιμασθῇς, ἢ ἐκδιωχθῇς, μὴ λυπηθῇς, ἀλλὰ μᾶλλον χαῖρε· τότε δὲ μόνον λυποῦ, ὅταν εἰς Θεὸν ἁμάρτῃς· οὕτω γὰρ πνεύματι δυνήσῃ τοῦ πάθους ἀπαλλαγῆναι. ζʹ. Ὅταν δὲ πάλιν ὑπὸ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ὀξυχολίας ταράττῃ, συμπάθειαν ἀναλαβοῦ, καὶ δούλωσον πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς, καὶ εἰ δυνατὸν, νίπτε τοὺς πόδας αὐτῶν συνεχῶς ἐν ταπεινοφρονήματι, καὶ συγχώρησιν ζήτει παρὰ παντὸς ἀνθρώπου, καὶ τοὺς ἀσθενοῦντας συνεχῶς ἐπισκέπτου, τήν τε γλῶσσαν κίνει πρὸς ψαλμῳδίαν, καὶ τάχιστα τοῦ πάθους ἀπαλλαγήσῃ. ηʹ. Εἰ δὲ τὴν ἀκηδίαν θέλεις νικῆσαι, κάμνε τί ποτε μικρὸν ἐργόχειρον, καὶ ἀναγίνωσκε, καὶ προσεύχου πυκνῶς μετ' ἐλπίδος βεβαίας τῶν καλῶν· ἐννόει τούς τε ψυχοῤῥαγοῦντας, καὶ τὴν βίαν καὶ τὸν πνιγμὸν τῶν ἁμαρτωλῶν, πῶς ἀνηλεῶς τιμωροῦνται καὶ βασανίζονται, καὶ οὕτω τοῦ πάθους ἕξεις ἀνάπαυσιν.
θʹ. Εἰ δὲ ὑπὸ τῆς κενοδοξίας καὶ τοῦ τῶν ἀνθρώπων ἐπαίνου δεινῶς τυραννῇ, ὀφείλεις μηδὲν πρὸς ἐπίδειξιν τῶν ἀνθρώπων ποιεῖν, ἀλλὰ πᾶσαν τὴν ἐργασίαν σου ποιεῖν ἐν κρυπτῷ, μηδενὸς ἄλλου εἰδότος, ἢ τοῦ Θεοῦ μόνου· καὶ μὴ ἀγάπα τοὺς ἐπαίνους, μηδὲ τὰς τιμὰς τῶν ἀνθρώπων, μηδὲ τὰ καλὰ ἱμάτια, μηδὲ τὴν προτίμησιν, καὶ τὴν πρωτοκαθεδρίαν· μᾶλλον δὲ ἀγάπα ἵνα σε ψέγωσιν οἱ ἄνθρωποι, καὶ κατηγορῶσι καὶ ἀτιμάζωσι ψευδόμενοι· καὶ ἔχε ἑαυτὸν παντὸς ἁμαρτωλοῦ ἁμαρτωλότερον. ιʹ. Εἰ δὲ ὑπὸ τοῦ δαιμονιώδους πάθους τῆς κακίστης ὑπερηφανίας σεαυτὸν ὁρᾷς πολεμούμενον, ὀφείλεις μηδένα λοιδορῆσαι, ἢ κρῖναι, ἢ ἐξουδενῶσαι τὸ σύνολον, ἀλλ' ἑαυτὸν περίψημα πάντων λογίζεσθαι, καὶ ἐννοεῖν συνεχῶς, ὅτι ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες· καὶ πάντοτε χρεωφειλέτην λογίζεσθαι ἑαυτὸν, καὶ ἐξουθενεῖν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ πάντωνἀνθρώπων. Καὶ μὴ θάρσει, ἕως οὗ τὴν ἀπόφασιν δέξῃ· ὁρῶν ἐκεῖνον, τὸν καὶ μετὰ τὴν ἐν νυμφῶνι κατάκλισιν, χεῖρας καὶ πόδας δεσμούμενον, καὶ εἰς τὸ σκότος αἰώνιον ἐξοριζόμενον· ἀλλὰ κἂν νηστεύῃς, κἂν ἀγρυπνῇς, κἂν χαμαικοιτῇς, κἂν ψάλλῃς, κἂν διαμονῇς, κἂν μετανοίας πολλὰς ποιῇς, κἂν ἄλλο τι καλὸν ποιῇς, μὴ λέγου, ὅτι ἐξ ἰδίου μου κόπου, ἢ ἀπὸ ἰδίας προθυμίας γεγένηται, ἀλλ' ἐκ τῆς Θεοῦ βοηθείας καὶ ἀντιλήψεως γίνεται, καὶ οὐχὶ ἐκ τῆς ἐμῆς σπουδῆς. Σπούδασον πάντοτε, ἀδελφὲ, ἵνα ὑπάρχῃς ἀεὶ ἁπλοῦς καὶ ἄμωμος· καὶ μὴ ἔχε ἄλλα ἐν τῇ καρδίᾳ, ἄλλα ἐν τῷ στόματί σου· τοῦτο γὰρ δόλιόν ἐστι· καὶ συνεχῶς μετὰ δακρύων προσεύχου· καὶ οὕτω ποιῶν ἀπαλλαγήσῃ τοῦ ὀλεθρίου καὶ πονηροῦ παραπτώματος. Τῶν παθῶν, τὰ μέν ἐστι σωματικὰ, τὰ δὲ ψυχικά· καὶ σωματικὰ μὲν λέγομεν, γαστριμαργίαν, πορνείαν, μέθην, ἀσέλγειαν. Ψυχικὰ δὲ, μῖσος πρὸς τὸ πλησίον, φθόνον, ἔριν, κενοδοξίαν, ὑπερηφανίαν. Αὐτὰ δὲ ἐνεργοῦσιν εἰς τὴν ἡμετέραν ψυχὴν, ἀπούσης ἀγάπης καὶ ἐγκρατείας· τὰ δὲ ὑπὸ νηστείας καὶ ἀγρυπνίας. Τότε γὰρ ὁ νοῦς καὶ τὸ οἰκεῖον φῶς ἀπολαμβάνει, καὶ τὸν Θεὸν ἀπαρεμποδίστως ὁρᾷ.