Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 96:575Β. Τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου μοναχοῦ καὶ πρεσβυτέρου τῆς ἁγίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως, ἤτοι Μανσοὺρ, λόγος εἰς τὴν ξηρανθεῖσαν συκῆν, καὶ εἰς τὴν παραβολὴν τοῦ ἀμπελῶνος. Κινεῖ με πρὸς τὸ λέγειν ὁ ἐνυπόστατος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Λόγος· ὁ τῶν πατρικῶν κόλπων μὴ ἀποστὰς, καὶ ἐν μήτρᾳ Παρθένου ἀπεριγράπτως κυοφορηθείς· ὁ δι’ ἐμὲ γενόμενος, ὃ εἰμί· ὁ ἀπαθὴς ὢν τῇ θεότητι, καὶ ὁμοιοπαθές μοι περιθέμενος σῶμα· ὁ ἐπὶ Χερουβικῶν ἁρμάτων ἐποχούμενος, καὶ ἐπὶ γῆς ἐπὶ πῶλον ὄνου ἐπιβεβηκώς· ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ὑπὸ Σεραφὶμ ἅγιος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ Πνεύματι εὐφημούμενος, καὶ τὰ τῶν παίδων ψελλίσματα ἐξ ἀπειροκάκου γλώττης ἀποδεχόμενος· Θεὸς ὢν, καὶ ἐν τῇ δούλου μορφῇ ὑπάρχων, καὶ μορφὴν δούλου λαβὼν, ὁ ἄϋλος καὶ ἀόρατος ὢν ὡς Θεὸς, καὶ ὁρατὸν καὶ ψηλαφητὸν σῶμα ἀναδεξάμενος· ὁ ἑκουσίως ἐπὶ τὸ πάθος ἐλθὼν, ἵνα μοι τὴν ἀπάθειαν χαρίσηται.
Α τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς, καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς καὶ διωκόντων. Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε. "Αφετε, καὶ ἀφεθήσεται ὑμῖν, ἵνα γένησθε υἱοὶ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν, τέλειοι καὶ οἰκτίρ - μονες, ὡς ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος, ὅτι τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθούς, καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. Ταῦτα τὰ θεῖα προστάγματα πάσῃ φυλακῇ τηρήσωμεν, ὡς ἂν καὶ ἡμεῖς τῆς θείας αὐτοῦ κατατρυφήσωμεν ὡραιότητος, τῆς αὐτοῦ γλυκυτάτης εμφορούμενοι γεύσεως, νῦν μὲν ὅσον ἐφικτὸν τοῖς τὸ γεῶδες τοῦτο πεφορτισμέ νοις σκῆνος τοῦ σώματος, ἔπειτα δὲ τρανότερόν τε καὶ καθαρώτερον, ὅταν ἐκλάμψωσιν οἱ δίκαιοι ὡς δ ἥλιος, ὅταν ἀπαλλαγέντες τῶν ἀναγκῶν τοῦ σώματος, ὡς ἄγγελοι σὺν Κυρίῳ ἄφθαρτοι ἔσονται, ἐν τῇ μετ Β γάλῃ καὶ ἐπιφανεῖ ἐξ οὐρανῶν ἀποκαλύψει αὐτοῦ τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Β. Τοῦ ὁσίου (28) Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου μοναχοῦ καὶ πρεσβυτέρου τῆς ἁγίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως, ήτοι Μανσούρ, λόγος εἰς τὴν ξηρανθεῖσαν συκῆν, καὶ εἰς τὴν παραβο λὴν τοῦ ἀμπελῶνος (29). Κινεῖ με πρὸς τὸ λέγειν ὁ ἐνυπόστατος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Λόγος· ὁ τῶν πατρικῶν κόλπων με ἀποστὰς, καὶ ἐν μήτρα Παρθένου ἀπεριγράπτως κυοφορηθείς· ὁ δι᾿ ἐμὲ γενόμενος, ὁ εἰμί· ὁ ἀπαθὴς ὢν τῇ θεότητι, καὶ ὁμοιοπαθές (30) μοι περιθέμενος σῶμα· ὁ ἐπὶ Χερουβικῶν ἁρμάτων ἐποχούμενος, καὶ ἐπὶ γῆς ἐπὶ πῶλον ὄνου ἐπιβεβηκώς· ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ὑπὸ Σεραφὶμ ἅγιος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ Πνεύματι εὐφημούμενος, καὶ τὰ τῶν παίδων ψελλί σματα ἐξ ἀπειροκάκου γλώττης ἀποδεχόμενο;· Θεὸς ῶν, καὶ ἐν τῇ δούλου μορφῇ ὑπάρχων, καὶ μορφὴν δούλου λαβὼν, ὁ ἄῦλος καὶ ἀόρατος ὢν ὡς Θεὸς, καὶ ὁρατὸν καὶ ψηλαφητὸν σῶμα ἀναδεξάμενος· ὁ ἐκου- σίως ἐπὶ τὸ πάθος ἐλθὼν, ἵνα μοι τὴν ἀπάθειαν χα ρίσηται. Ἐπειδὴ γὰρ εἶδεν τὸ πλάσμα τῶν χειρῶν αὐτοῦ τῇ ἀπάτῃ τοῦ ὄψεως δελεασθέντα, τὸν ἄνθρω πον, ὃν κατ' εἰκόνα ἰδίαν καὶ ὁμοίωσιν ἔπλασεν, καὶ τῆς αὐτοῦ ἐντολῆς ἐν παραβάσει γενόμενον, καὶ φθορᾷ ὑποχείριον, καὶ θανάτῳ ὑπεύθυνον, οὐκ ἤνεγ κεν ὁ φύσει συμπαθὴς τοῦ ποθουμένου την στέρη- σιν, ἀλλὰ πολυτρόπως αὐτὸν πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ μετάνοιαν ἐκάλεσεν, παιδεύσας ὡς δοῦλον ἀγνώμονα, ὡς υἱὸν νηπιάζοντα πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως, καὶ πάντα μηχανησάμενος τρόπον, ὅπως τὴν τοῦ τυράννου δουλείαν ἀποσεισάμενος, ἐπανέλθῃ πρὸς τὸν πλαστουργήσαντα. Αλλ' ἀδυνάτως εἶχεν πρὸς τὴν ἐπιστροφὴν, ἅπαξ ἑαυτὸν καταδουλώσας τῇ ἁμαρτία, καὶ συγκραθεὶς τῇ γηΐνῃ ἐπιθυμίᾳ ἐκ προαιρέσεως. το τοῦ ἁγίου καὶ πρεσβυτέρου του Δαμασκηνοῦ λόγος εἰς τὴν ξηρανθείσαν. S. JOANNIS DAMASCENI fun tollat, ne prohibeas 75. Diligile inimicos vestros : et benefacile illis, qui oderunt vos. Orate pro calum. niantibus et persequentibus vos v. Nolile judicare, ut non judicemini 's : dimittite, et dimittetur vobis ", ut sitis filii Patris vestri, perfecti et misericordes, sicut Pater vester cœlestis, qui solem suum oriri facil super malos et bonos, et pluit super justos et injustos ". Haec divina præcepta quam diligentissime custodiamus, ut nos etiam ex divina ejus pulchri- tudine delectemur, suavissimo ipsius gustu animos nostros exsaturantes: nunc quidem quantum asse- qui possunt, qui terreno hoc corporis tabernaculo gravantur : post autem clarius et purius, quando fulgebunt justi sicut sol, corporeisque necessitatibus liberati, tanquam angeli cum Domino immortales erunt, in magna et illustri revelatione ipsius Do- mini ac Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium, nunc, et semper, et in saecula sæcuiorum. Amen. S. Patris nostri Joannis monachi el presbyteri Ecclesiæ sanctæ Christi Dei nostri resurrectionis, qui et Mansur cognominatus est, sermo in ficum arefactam, et in parabolan vinea. Dictus est in sancta et magna secunda feria. Me ad dicendum excitat subsistens Dei ac Patris Verbum, qui paterno ex sinu non secedens, in utero Virginis sine circumscriptione conceptus fuit : qui mea causa id quod sum factus est: qui cum pali- bilis deitate non esset, corpus similibus affectioni- bus et doloribus obnoxium induit: qui cherubicis curribus insidens, in terra quoque pullum asinæ conscendit : gloriæ Res, quem una cum Patre et Spiritu sancto Seraphim clarificant, interimque bal- butientium puerorum, voces ab innocenti ipsorum minimeque mala lingua suscipit : qui Deus cum sit in forma quoque servi exsistit, propter formam quam accepit servi : qui cum materiæ expers sit, nec vi- sibilis, utpote Deus, visibile sibi corpus et tracta - bile assumpsit : qui denique ad patiendum sponte venit, ut dolorum mihi immunitatem largiretur. Enimvero ubi primum ille qui suapte natura mise- ricors est, hominem, quem suis effictum manibus ad imaginem similitudinemque suam ipse formave- rat, serpentis deceptum dolo, contemptæ jussionis reum, corruptelæ obnoxium atque addictum morti couspexit, eo quem diligebat, privari passus non est: sed multis modis ipsum ad morum mutationem et pœnitentiam vocavit: ipsum uti servum ingra- tum, uti filium varie ac multifarie ineptientem ca- sligavit, nihilque non movit, quo ia excusso servi- tutis jugo, ad factorem suum reverteretur. Cæterum in hominis potestate non erat ut sese converteret, "Exod. xx, 16; Matth. v, 40-42. ibid. 44. Matth. xx1, 7-9. C Matth. vn, 1. * Matth. vi, 14, 15. Matth. v, 45. D (28) Ex Colb. 1511, οι 1550. Prior habet: Ιωάν- (20) Sic in cod. Cl. The. Gal. 1511. (30) Sic Colb. ὁμοπαθές.
Ἐπειδὴ γὰρ εἶδεν τὸ πλάσμα τῶν χειρῶν αὐτοῦ τῇ ἀπάτῃ τοῦ ὄφεως δελεασθέντα, τὸν ἄνθρωπον, ὃν κατ’ εἰκόνα ἰδίαν καὶ ὁμοίωσιν ἔπλασεν, καὶ τῆς αὐτοῦ ἐντολῆς ἐν παραβάσει γενόμενον, καὶ φθορᾷ ὑποχείριον, καὶ θανάτῳ ὑπεύθυνον, οὐκ ἤνεγκεν ὁ φύσει συμπαθὴς τοῦ ποθουμένου τὴν στέρησιν, ἀλλὰ πολυτρόπως αὐτὸν πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ μετάνοιαν ἐκάλεσεν, παιδεύσας ὡς δοῦλον ἀγνώμονα, ὡς υἱὸν νηπιάζοντα πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως, καὶ πάντα μηχανησάμενος τρόπον, ὅπως τὴν τοῦ τυράννου δουλείαν ἀποσεισάμενος, ἐπανέλθῃ πρὸς τὸν πλαστουργήσαντα. Ἀλλ’ ἀδυνάτως εἶχεν πρὸς τὴν ἐπιστροφὴν, ἅπαξ ἑαυτὸν καταδουλώσας τῇ ἁμαρτίᾳ, καὶ συγκραθεὶς τῇ γηί̈νῃ ἐπιθυμίᾳ ἐκ προαιρέσεως. Διὸ δὴ ὁ ὑπεράγαθος Δεσπότης ἐξασθενήσασαν τὴν φύσιν ἰδὼν, ταύτην ἀναλαμβάνει. Λόγῳ γὰρ καὶ ἐντολαῖς καὶ προστάγμασι σωτηρίοις ἀπειθοῦντα τὸν ἄνθρωπον βλέπων, τί φησι; Δεῖ με ἔργῳ παιδεῦσαι τὸν ἀγνοοῦντα. Δεῖ με ἐπιλαβέσθαι πρὸς τὴν ἀρετὴν, ὅπως συνεθισθεῖσαν ταύτας αὐτὸς ἐργάσηται. Δεῖ με ὁραθῆναι, καὶ οὕτως ἰατρεῦσαι τὸν ἀσθενοῦντα.
Α τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς, καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς καὶ διωκόντων. Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε. "Αφετε, καὶ ἀφεθήσεται ὑμῖν, ἵνα γένησθε υἱοὶ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν, τέλειοι καὶ οἰκτίρ - μονες, ὡς ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος, ὅτι τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθούς, καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. Ταῦτα τὰ θεῖα προστάγματα πάσῃ φυλακῇ τηρήσωμεν, ὡς ἂν καὶ ἡμεῖς τῆς θείας αὐτοῦ κατατρυφήσωμεν ὡραιότητος, τῆς αὐτοῦ γλυκυτάτης εμφορούμενοι γεύσεως, νῦν μὲν ὅσον ἐφικτὸν τοῖς τὸ γεῶδες τοῦτο πεφορτισμέ νοις σκῆνος τοῦ σώματος, ἔπειτα δὲ τρανότερόν τε καὶ καθαρώτερον, ὅταν ἐκλάμψωσιν οἱ δίκαιοι ὡς δ ἥλιος, ὅταν ἀπαλλαγέντες τῶν ἀναγκῶν τοῦ σώματος, ὡς ἄγγελοι σὺν Κυρίῳ ἄφθαρτοι ἔσονται, ἐν τῇ μετ Β γάλῃ καὶ ἐπιφανεῖ ἐξ οὐρανῶν ἀποκαλύψει αὐτοῦ τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Β. Τοῦ ὁσίου (28) Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου μοναχοῦ καὶ πρεσβυτέρου τῆς ἁγίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως, ήτοι Μανσούρ, λόγος εἰς τὴν ξηρανθεῖσαν συκῆν, καὶ εἰς τὴν παραβο λὴν τοῦ ἀμπελῶνος (29). Κινεῖ με πρὸς τὸ λέγειν ὁ ἐνυπόστατος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Λόγος· ὁ τῶν πατρικῶν κόλπων με ἀποστὰς, καὶ ἐν μήτρα Παρθένου ἀπεριγράπτως κυοφορηθείς· ὁ δι᾿ ἐμὲ γενόμενος, ὁ εἰμί· ὁ ἀπαθὴς ὢν τῇ θεότητι, καὶ ὁμοιοπαθές (30) μοι περιθέμενος σῶμα· ὁ ἐπὶ Χερουβικῶν ἁρμάτων ἐποχούμενος, καὶ ἐπὶ γῆς ἐπὶ πῶλον ὄνου ἐπιβεβηκώς· ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ὑπὸ Σεραφὶμ ἅγιος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ Πνεύματι εὐφημούμενος, καὶ τὰ τῶν παίδων ψελλί σματα ἐξ ἀπειροκάκου γλώττης ἀποδεχόμενο;· Θεὸς ῶν, καὶ ἐν τῇ δούλου μορφῇ ὑπάρχων, καὶ μορφὴν δούλου λαβὼν, ὁ ἄῦλος καὶ ἀόρατος ὢν ὡς Θεὸς, καὶ ὁρατὸν καὶ ψηλαφητὸν σῶμα ἀναδεξάμενος· ὁ ἐκου- σίως ἐπὶ τὸ πάθος ἐλθὼν, ἵνα μοι τὴν ἀπάθειαν χα ρίσηται. Ἐπειδὴ γὰρ εἶδεν τὸ πλάσμα τῶν χειρῶν αὐτοῦ τῇ ἀπάτῃ τοῦ ὄψεως δελεασθέντα, τὸν ἄνθρω πον, ὃν κατ' εἰκόνα ἰδίαν καὶ ὁμοίωσιν ἔπλασεν, καὶ τῆς αὐτοῦ ἐντολῆς ἐν παραβάσει γενόμενον, καὶ φθορᾷ ὑποχείριον, καὶ θανάτῳ ὑπεύθυνον, οὐκ ἤνεγ κεν ὁ φύσει συμπαθὴς τοῦ ποθουμένου την στέρη- σιν, ἀλλὰ πολυτρόπως αὐτὸν πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ μετάνοιαν ἐκάλεσεν, παιδεύσας ὡς δοῦλον ἀγνώμονα, ὡς υἱὸν νηπιάζοντα πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως, καὶ πάντα μηχανησάμενος τρόπον, ὅπως τὴν τοῦ τυράννου δουλείαν ἀποσεισάμενος, ἐπανέλθῃ πρὸς τὸν πλαστουργήσαντα. Αλλ' ἀδυνάτως εἶχεν πρὸς τὴν ἐπιστροφὴν, ἅπαξ ἑαυτὸν καταδουλώσας τῇ ἁμαρτία, καὶ συγκραθεὶς τῇ γηΐνῃ ἐπιθυμίᾳ ἐκ προαιρέσεως. το τοῦ ἁγίου καὶ πρεσβυτέρου του Δαμασκηνοῦ λόγος εἰς τὴν ξηρανθείσαν. S. JOANNIS DAMASCENI fun tollat, ne prohibeas 75. Diligile inimicos vestros : et benefacile illis, qui oderunt vos. Orate pro calum. niantibus et persequentibus vos v. Nolile judicare, ut non judicemini 's : dimittite, et dimittetur vobis ", ut sitis filii Patris vestri, perfecti et misericordes, sicut Pater vester cœlestis, qui solem suum oriri facil super malos et bonos, et pluit super justos et injustos ". Haec divina præcepta quam diligentissime custodiamus, ut nos etiam ex divina ejus pulchri- tudine delectemur, suavissimo ipsius gustu animos nostros exsaturantes: nunc quidem quantum asse- qui possunt, qui terreno hoc corporis tabernaculo gravantur : post autem clarius et purius, quando fulgebunt justi sicut sol, corporeisque necessitatibus liberati, tanquam angeli cum Domino immortales erunt, in magna et illustri revelatione ipsius Do- mini ac Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium, nunc, et semper, et in saecula sæcuiorum. Amen. S. Patris nostri Joannis monachi el presbyteri Ecclesiæ sanctæ Christi Dei nostri resurrectionis, qui et Mansur cognominatus est, sermo in ficum arefactam, et in parabolan vinea. Dictus est in sancta et magna secunda feria. Me ad dicendum excitat subsistens Dei ac Patris Verbum, qui paterno ex sinu non secedens, in utero Virginis sine circumscriptione conceptus fuit : qui mea causa id quod sum factus est: qui cum pali- bilis deitate non esset, corpus similibus affectioni- bus et doloribus obnoxium induit: qui cherubicis curribus insidens, in terra quoque pullum asinæ conscendit : gloriæ Res, quem una cum Patre et Spiritu sancto Seraphim clarificant, interimque bal- butientium puerorum, voces ab innocenti ipsorum minimeque mala lingua suscipit : qui Deus cum sit in forma quoque servi exsistit, propter formam quam accepit servi : qui cum materiæ expers sit, nec vi- sibilis, utpote Deus, visibile sibi corpus et tracta - bile assumpsit : qui denique ad patiendum sponte venit, ut dolorum mihi immunitatem largiretur. Enimvero ubi primum ille qui suapte natura mise- ricors est, hominem, quem suis effictum manibus ad imaginem similitudinemque suam ipse formave- rat, serpentis deceptum dolo, contemptæ jussionis reum, corruptelæ obnoxium atque addictum morti couspexit, eo quem diligebat, privari passus non est: sed multis modis ipsum ad morum mutationem et pœnitentiam vocavit: ipsum uti servum ingra- tum, uti filium varie ac multifarie ineptientem ca- sligavit, nihilque non movit, quo ia excusso servi- tutis jugo, ad factorem suum reverteretur. Cæterum in hominis potestate non erat ut sese converteret, "Exod. xx, 16; Matth. v, 40-42. ibid. 44. Matth. xx1, 7-9. C Matth. vn, 1. * Matth. vi, 14, 15. Matth. v, 45. D (28) Ex Colb. 1511, οι 1550. Prior habet: Ιωάν- (20) Sic in cod. Cl. The. Gal. 1511. (30) Sic Colb. ὁμοπαθές.
PG 96:577Δεῖ με ἐπιστρέψαι τὸ πλανώμενον πρόβατον, καὶ ὁδηγῆσαι πρὸς τὴν ἀρχαίαν τοῦ παραδείσου μονήν. Πῶς οὖν ἐπιστρέψω μὴ θεωρούμενος; Πῶς ὀδηγήσω τὸν τὰ ἴχνη μου μὴ βλέποντα; Διὰ τοῦτο γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα δι’ ὧν ἔπραξέ τε καὶ ἔπαθεν, ἔργῳ διδάξῃ τὸν ἀγνοοῦντα τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας τῆς ἀρετῆς· ὅπως αὐτὸν ἰδόντες ἐκ τῶν πατρικῶν κόλπων ἐπὶ γῆν καταβάντα δι’ ἡμᾶς οἰκονομικῶς, καὶ ἡμεῖς ἐκ τῆς μητρὸς ἡμῶν τῆς γῆς πρὸς αὐτὸν ἀνέλθωμεν προαιρετικῶς· ἵνα ἐνδείξηται τὸν ὑπερβάλλοντα πλοῦτον τῆς ἀγάπης αὐτοῦ τῆς πρὸς ἡμᾶς. Μείζονα γὰρ ἀγάπην οὐδεὶς δύναται ἐνδείξασθαι, ἢ ἵνα τις τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θέσῃ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Πῶς οὖν ὁ μὴ ἔχων ψυχὴν, τὴν ἀγάπην ἐνδείξηται; β. Διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει σάρκα, ἵνα ὀφθῇ ἐπὶ γῆς, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφῇ. Διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει ψυχὴν, ἵνα τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν θέσῃ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Φίλων δὲ λέγω, οὐ τῶν φιλούντων αὐτὸν, ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν ποθουμένων παρ’ αὐτοῦ. Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐμισήσαμεν αὐτὸν, καὶ ἀπεστράφημεν, ἑτέρῳ δουλεύσαντες, ἀλλ’ αὐτὸς ἕστηκεν ἄτρεπτον ἔχων τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀγάπην. Διὰ τοῦτο ἔδραμεν ὀπίσω ἡμῶν.
Διὰ δὴ ὁ ὑπεράγαθος Δεσπότης ἐξασθενήσασαν τὴν φύσιν ἰδὼν, ταύτην ἀναλαμβάνει. Λόγῳ γὰρ καὶ ἐντολαῖς καὶ προστάγματι σωτηρίοις ἀπειθοῦντα τὸν ἄνθρωπον βλέπων, τί φησι; Δεν με ἔργῳ παι δεῦσαι τὸν ἀγνοοῦντα. Δεῖ με ἐπιλαβέσθαι πρὸς τὴν ἀρετὴν, ὅπως συνεθισθεῖσαν (31) ταύτας αὐτὸς ἐρο γάσηται. Δεῖ με δραθῆναι, καὶ οὕτως ἰατρεῦσαι τὸν ἀσθενοῦντα. Δεῖ με ἐπιστρέψαι τὸ πλανώμενον πρός βατον, καὶ ὁδηγῆσαι πρὸς τὴν ἀρχαίαν τοῦ παρα δείσου μονήν. Πῶς οὖν ἐπιστρέψω μὴ θεωρούμενος ; Πῶς ἐδηγήσω τὸν τὰ ἴχνη μου μὴ βλέποντα; Διὰ τοῦτο γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα δι' ὧν ἔπραξε τε καὶ ἔπαθεν, ἔργῳ διδάξῃ τὸν ἀγνοοῦντα τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας τῆς ἀρετῆς· ὅπως αὐτὸν ἰδόντες ἐκ τῶν πα τρικῶν κόλπων ἐπὶ γῆν καταβάντα δι' ἡμᾶς οἰκο- νομικῶς, καὶ ἡμεῖς ἐκ τῆς μητρὸς ἡμῶν τῆς γῆς Β πρὸς αὐτὸν ἀνέλθωμεν προαιρετικῶς· ἵνα ἐνδείξηται τὸν ὑπερβάλλοντα πλοῦτον τῆς ἀγάπης αὐτοῦ τῆς πρὸς ἡμᾶς. Μείζονα γὰρ ἀγάπην οὐδεὶς δύναται εν δείξασθαι, ἢ ἵνα τις τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θέσῃ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Πῶς οὖν ὁ μὴ ἔχων ψυχήν, τὴν ἀγάπην ἐνδείξηται; β'. Διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει σάρκα, ἵνα ὀφθῇ ἐπὶ γῆς, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφή. Διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει ψυχήν, ἵνα τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν θέσῃ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Φίλων δὲ λέγω, οὐ τῶν φι λούντων αὐτὸν, ἀλλ' ὑπὲρ τῶν ποθουμένων παρ' αὐτοῦ. Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐμισήσαμεν αὐτὸν, καὶ ἀπὸ εστράφημεν, ἑτέρῳ δουλεύσαντες, ἀλλ' αὐτὸς ἔστη κεν άτρεπτον ἔχων τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀγάπην. Διὰ τοῦτο ἔδραμεν ὀπίσω ἡμῶν. Ηλθεν πρὸς τοὺς μια τοῦντας, κατεδίωξε τοὺς φεύγοντας, καὶ φθάσας οὐ τραχύτητι ήλεγξεν, οὐ μάστιγι επέστρεψεν, ἀλλ' ὡς Ιατρὸς ἄριστος ὑπὸ φρενιτιῶντος ὑβριζόμενος, ἐμ- πτυόμενος, ῥαπιζόμενος, τὰς ἰάσεις (32) προσέφε- ρεν. Ως μέγεθος Ιατρείας τὴν αὐτοῦ θεότητα προσ ήνεγκεν τῇ φύσει τῆς ἀνθρωπότητος φάρμακον, φάρμακον ἐνεργέστατον, φάρμακον παντοδύναμον. Αὕτη τὸ ἀσθενὲς σαρκίον, τῶν ἀοράτων ἀνέδειξεν δυνατώτερον. Ωσπερ γὰρ ἀπρόσιτος ὁ σίδηρο; τῷ πυρὶ ἐνούμενος, οὕτως ο χόρτος τῆς ἡμετέρας φύσεως ἑνωθεὶς τῷ πυρὶ τῆς θεότητος, ἀπρόσιτος τῷ δια- βόλῳ γέγονε· καὶ ἐπειδὴ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα οἱ τῶν ἰατρῶν παῖδές φασιν, διὰ τῶν ἐναν τίων καταβάλλει τὰ ἐναντία· τὴν ἡδονὴν, διὰ τῶν πόνων· τὴν ὑπερηφανίαν, διὰ τῆς ταπεινώσεως. Οὐ μόνον γὰρ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, πλούσιος ὢν θεό- τητι, καὶ γενόμενος ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀνθρώ- τοις εταπείνωσεν ἑαυτόν. Τίς γὰρ ἀνθρώπων τοσοῦ τον ταπεινός; Οὐκ ἔχει μὲν γὰρ τοῦ τὴν κεφαλήν κἶναι. Οὐκ ἦν αὐτῷ ὑποζύγιον, οὐ δισσὸν περιβό λαιον, οὐ χιτῶν ἄλλος. Λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοι- HOMILIA IN FICUM AREFACTAM. A cum se libera animi inductione peccato se- mel se mancipando, terrenæ cupiditatis admistio. nem contraxisset. Quocirca Dominus naturam infir- mitate fatiscentem, pro eximia sua bonitate respi- ciens, hauc ipse assumit. Cum enim hominem ser- monibus præceptisque ac jussiouibus suis minime obsequentem cerneret, quidnam ait? Plane necesse est ut ignorantem gestis et actionibus erudiamı. Naturam ejus me oportet apprehendere, qua velut instrumento ad virtutem utar. Operæ pretium `est ut me spectandum præbeam, tum hoc pacto labo- ranti medear. Incumbit mihi ut ovem errantem re- vocem, illiusque ductor eliciar ad pristinam para- disi mansionem. Qua igitur ratione reducam, nisi conspicuus flam? Quinam me ducem dedero illius, qui ne vestigia quidem mea contuetur? Idcirco nempe factus est homo, ut per ea quæ gessit et pertulit, illum erudiret, qui virtutis excolendæ ra- tionem ignoraret ; uti nempe eum e Patris sinn in terram nostri causa dispensationis more descenden- tem videntes, nos quoque e terra quæ nostra mater est, ad ipsum libero voluntatis proposito ascenda- mus, atque immensas suæ erga nos dilectionis opes ostenderet. Majorem quippe dilectionem nemo potuerit ostentare, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis ". Quo igitur nodo fieri possit, ut, qui animaın minime babeat, dilectionis suæ specimen edat? C D retur, et cum hominibus conversaretur 80. Idcirco etiam assumpsitanimam, ut pro amicis animanı suam poneret. Amicis, inquam, non qui ipsum diligent, sed quos ipse depereal. Nos etenim odio ipsum la- buimus aversatique sumus, nosmet alteri subjicien- do. Ipse vero permansit idem, amore nos invaria- bili complectens. Quamobrem nos cursu persecutus est: ad osores suos venit : fugientes est insectatus : occupatosque non aspere coarguit, non virga, non verberibus reduxit, sed optimi de more medici, quem phreneticus contumeliis oneret, sputis insper- gal, colaphis percutial, remedia obtulit. Ob cura- tiouis magnitudinem, suam ipse deitatem adhibuit, quæ generi humano remedio foret; remedio, inquam, praesentissimo, remedio prorsus efficacissimo. Il c Ilæc imbecillem carunculam ipsismet invisibilibus poten- tiorem esse monstravit. Nam, quemadmodum fer- rum, quod cum igne unitum est, tangi nequaquam potest, sic naturæ nostræ fenum divinitatis igui com pulatum, ejusmodi fuit, uti diabolus illud contingere non ausus sit. Et quoniam contraria contrariis cu- rari ferunt medici, contraria contrariorum admini- culo prostravit, voluptatem scilicet per labores, superbiam per humilitatem et abjectionem. Non solum enim seipsum, cuin deitate dives esset, miliavit, factusque est homo; verum et ipse se inter homines humilem et abjectum fecit. Ecquis enim hominum tantumdem humilis sit? Nequidem etenim habuit ubi caput reclinaret *. Jumentum ipsi nu!- » Joan. xv, 15. so Baruch us, 38. *¹ Philipp. 11, 6-8. ss Matth. vult, 20. bu - 2. Carnem idcirco assumpsit, ut in terris vide- (32) Alter Ιατρείας. (31) Sic cod. 1511, alter συναισθηθεῖσαν.
Ἦλθεν πρὸς τοὺς μισοῦντας, κατεδίωξε τοὺς φεύγοντας, καὶ φθάσας οὐ τραχύτητι ἤλεγξεν, οὐ μάστιγι ἐπέστρεψεν, ἀλλ’ ὡς ἰατρὸς ἄριστος ὑπὸ φρενιτιῶντος ὑβριζόμενος, ἐμπτυόμενος, ῥαπιζόμενος, τὰς ἰάσεις προσέφερεν. Ὡς μέγεθος ἰατρείας τὴν αὐτοῦ θεότητα προςήνεγκεν τῇ φύσει τῆς ἀνθρωπότητος φάρμακον, φάρμακον ἐνεργέστατον, φάρμακον πανταδύναμον. Αὕτη τὸ ἀσθενὲς σαρκίον, τῶν ἀοράτων ἀνέδειξεν δυνατώτερον. Ὥσπερ γὰρ ἀπρόσιτος ὁ σίδηρος τῷ πυρὶ ἑνούμενος, οὕτως ὁ χόρτος τῆς ἡμετέρας φύσεως ἑνωθεὶς τῷ πυρὶ τῆς θεότητος, ἀπρόσιτος τῷ διαβόλῳ γέγονε· καὶ ἐπειδὴ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα οἱ τῶν ἰατρῶν παῖδές φασιν, διὰ τῶν ἐναντίων καταβάλλει τὰ ἐναντία· τὴν ἡδονὴν, διὰ τῶν πόνων· τὴν ὑπερηφανίαν, διὰ τῆς ταπεινώσεως. Οὐ μόνον γὰρ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, πλούσιος ὢν θεότητι, καὶ γενόμενος ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀνθρώποις ἐταπείνωσεν ἑαυτόν. Τίς γὰρ ἀνθρώπων τοσοῦτον ταπεινός; Οὐκ ἔχει μὲν γὰρ ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι. Οὐκ ἦν αὐτῷ ὑποζύγιον, οὐ δισσὸν περιβόλαιον, οὐ χιτὼν ἄλλος. Λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδόρει· πάσχων οὐκ ἠπείλει·
Διὰ δὴ ὁ ὑπεράγαθος Δεσπότης ἐξασθενήσασαν τὴν φύσιν ἰδὼν, ταύτην ἀναλαμβάνει. Λόγῳ γὰρ καὶ ἐντολαῖς καὶ προστάγματι σωτηρίοις ἀπειθοῦντα τὸν ἄνθρωπον βλέπων, τί φησι; Δεν με ἔργῳ παι δεῦσαι τὸν ἀγνοοῦντα. Δεῖ με ἐπιλαβέσθαι πρὸς τὴν ἀρετὴν, ὅπως συνεθισθεῖσαν (31) ταύτας αὐτὸς ἐρο γάσηται. Δεῖ με δραθῆναι, καὶ οὕτως ἰατρεῦσαι τὸν ἀσθενοῦντα. Δεῖ με ἐπιστρέψαι τὸ πλανώμενον πρός βατον, καὶ ὁδηγῆσαι πρὸς τὴν ἀρχαίαν τοῦ παρα δείσου μονήν. Πῶς οὖν ἐπιστρέψω μὴ θεωρούμενος ; Πῶς ἐδηγήσω τὸν τὰ ἴχνη μου μὴ βλέποντα; Διὰ τοῦτο γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα δι' ὧν ἔπραξε τε καὶ ἔπαθεν, ἔργῳ διδάξῃ τὸν ἀγνοοῦντα τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας τῆς ἀρετῆς· ὅπως αὐτὸν ἰδόντες ἐκ τῶν πα τρικῶν κόλπων ἐπὶ γῆν καταβάντα δι' ἡμᾶς οἰκο- νομικῶς, καὶ ἡμεῖς ἐκ τῆς μητρὸς ἡμῶν τῆς γῆς Β πρὸς αὐτὸν ἀνέλθωμεν προαιρετικῶς· ἵνα ἐνδείξηται τὸν ὑπερβάλλοντα πλοῦτον τῆς ἀγάπης αὐτοῦ τῆς πρὸς ἡμᾶς. Μείζονα γὰρ ἀγάπην οὐδεὶς δύναται εν δείξασθαι, ἢ ἵνα τις τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θέσῃ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Πῶς οὖν ὁ μὴ ἔχων ψυχήν, τὴν ἀγάπην ἐνδείξηται; β'. Διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει σάρκα, ἵνα ὀφθῇ ἐπὶ γῆς, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφή. Διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει ψυχήν, ἵνα τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν θέσῃ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Φίλων δὲ λέγω, οὐ τῶν φι λούντων αὐτὸν, ἀλλ' ὑπὲρ τῶν ποθουμένων παρ' αὐτοῦ. Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐμισήσαμεν αὐτὸν, καὶ ἀπὸ εστράφημεν, ἑτέρῳ δουλεύσαντες, ἀλλ' αὐτὸς ἔστη κεν άτρεπτον ἔχων τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀγάπην. Διὰ τοῦτο ἔδραμεν ὀπίσω ἡμῶν. Ηλθεν πρὸς τοὺς μια τοῦντας, κατεδίωξε τοὺς φεύγοντας, καὶ φθάσας οὐ τραχύτητι ήλεγξεν, οὐ μάστιγι επέστρεψεν, ἀλλ' ὡς Ιατρὸς ἄριστος ὑπὸ φρενιτιῶντος ὑβριζόμενος, ἐμ- πτυόμενος, ῥαπιζόμενος, τὰς ἰάσεις (32) προσέφε- ρεν. Ως μέγεθος Ιατρείας τὴν αὐτοῦ θεότητα προσ ήνεγκεν τῇ φύσει τῆς ἀνθρωπότητος φάρμακον, φάρμακον ἐνεργέστατον, φάρμακον παντοδύναμον. Αὕτη τὸ ἀσθενὲς σαρκίον, τῶν ἀοράτων ἀνέδειξεν δυνατώτερον. Ωσπερ γὰρ ἀπρόσιτος ὁ σίδηρο; τῷ πυρὶ ἐνούμενος, οὕτως ο χόρτος τῆς ἡμετέρας φύσεως ἑνωθεὶς τῷ πυρὶ τῆς θεότητος, ἀπρόσιτος τῷ δια- βόλῳ γέγονε· καὶ ἐπειδὴ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα οἱ τῶν ἰατρῶν παῖδές φασιν, διὰ τῶν ἐναν τίων καταβάλλει τὰ ἐναντία· τὴν ἡδονὴν, διὰ τῶν πόνων· τὴν ὑπερηφανίαν, διὰ τῆς ταπεινώσεως. Οὐ μόνον γὰρ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, πλούσιος ὢν θεό- τητι, καὶ γενόμενος ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀνθρώ- τοις εταπείνωσεν ἑαυτόν. Τίς γὰρ ἀνθρώπων τοσοῦ τον ταπεινός; Οὐκ ἔχει μὲν γὰρ τοῦ τὴν κεφαλήν κἶναι. Οὐκ ἦν αὐτῷ ὑποζύγιον, οὐ δισσὸν περιβό λαιον, οὐ χιτῶν ἄλλος. Λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοι- HOMILIA IN FICUM AREFACTAM. A cum se libera animi inductione peccato se- mel se mancipando, terrenæ cupiditatis admistio. nem contraxisset. Quocirca Dominus naturam infir- mitate fatiscentem, pro eximia sua bonitate respi- ciens, hauc ipse assumit. Cum enim hominem ser- monibus præceptisque ac jussiouibus suis minime obsequentem cerneret, quidnam ait? Plane necesse est ut ignorantem gestis et actionibus erudiamı. Naturam ejus me oportet apprehendere, qua velut instrumento ad virtutem utar. Operæ pretium `est ut me spectandum præbeam, tum hoc pacto labo- ranti medear. Incumbit mihi ut ovem errantem re- vocem, illiusque ductor eliciar ad pristinam para- disi mansionem. Qua igitur ratione reducam, nisi conspicuus flam? Quinam me ducem dedero illius, qui ne vestigia quidem mea contuetur? Idcirco nempe factus est homo, ut per ea quæ gessit et pertulit, illum erudiret, qui virtutis excolendæ ra- tionem ignoraret ; uti nempe eum e Patris sinn in terram nostri causa dispensationis more descenden- tem videntes, nos quoque e terra quæ nostra mater est, ad ipsum libero voluntatis proposito ascenda- mus, atque immensas suæ erga nos dilectionis opes ostenderet. Majorem quippe dilectionem nemo potuerit ostentare, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis ". Quo igitur nodo fieri possit, ut, qui animaın minime babeat, dilectionis suæ specimen edat? C D retur, et cum hominibus conversaretur 80. Idcirco etiam assumpsitanimam, ut pro amicis animanı suam poneret. Amicis, inquam, non qui ipsum diligent, sed quos ipse depereal. Nos etenim odio ipsum la- buimus aversatique sumus, nosmet alteri subjicien- do. Ipse vero permansit idem, amore nos invaria- bili complectens. Quamobrem nos cursu persecutus est: ad osores suos venit : fugientes est insectatus : occupatosque non aspere coarguit, non virga, non verberibus reduxit, sed optimi de more medici, quem phreneticus contumeliis oneret, sputis insper- gal, colaphis percutial, remedia obtulit. Ob cura- tiouis magnitudinem, suam ipse deitatem adhibuit, quæ generi humano remedio foret; remedio, inquam, praesentissimo, remedio prorsus efficacissimo. Il c Ilæc imbecillem carunculam ipsismet invisibilibus poten- tiorem esse monstravit. Nam, quemadmodum fer- rum, quod cum igne unitum est, tangi nequaquam potest, sic naturæ nostræ fenum divinitatis igui com pulatum, ejusmodi fuit, uti diabolus illud contingere non ausus sit. Et quoniam contraria contrariis cu- rari ferunt medici, contraria contrariorum admini- culo prostravit, voluptatem scilicet per labores, superbiam per humilitatem et abjectionem. Non solum enim seipsum, cuin deitate dives esset, miliavit, factusque est homo; verum et ipse se inter homines humilem et abjectum fecit. Ecquis enim hominum tantumdem humilis sit? Nequidem etenim habuit ubi caput reclinaret *. Jumentum ipsi nu!- » Joan. xv, 15. so Baruch us, 38. *¹ Philipp. 11, 6-8. ss Matth. vult, 20. bu - 2. Carnem idcirco assumpsit, ut in terris vide- (32) Alter Ιατρείας. (31) Sic cod. 1511, alter συναισθηθεῖσαν.
PG 96:579ὡς ἀρνίον ἄκακον ἤγετο τοῦ θύεσθαι, οὐκ ἐρίζων, οὐ κραυγάζων· ῥαπιζόμενος ἐδίδου προθύμως τὴν σιαγόνα τῷ πταίοντι· οὐκ ἀπέστρεψεν τὸ πρόσωπον ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυσμάτων· Σαμαρείτης καὶ δαιμονῶν ἀποκαλούμενος, διωκόμενος ταῦτα ὑπομένει, ὅπως καὶ ἡμεῖς τοῖς αὐτοῦ ἀκολουθήσωμεν ἴχνεσι. Ταῦτα πάντα εὐδοκίᾳ πατρικῇ ἐπετέλει. Ἐξ αὐτοῦ γὰρ ὢν Υἱὸς μονογενὴς καὶ ὁμοούσιος, τὴν πατρικὴν αὐτοῦ περὶ ἡμᾶς ἀγάπην ἐδημιοσίευσεν. Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκε λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Ὢ ἀγάπης ἀνυπερβλήτου Υἱὸν μονογενῆ συμβασιλεύοντα αὐτῷ ὑπὲρ δούλων παρηκόων, ὑπὲρ ἐχθρῶν βλασφημούντων, καὶ τῷ ἐχθρῷ λατρευόντων, καὶ τοῦτον Θεὸν ἀναγορευόντων. Ὢ βάθος πλούτου τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητος Ἀλλ’ οὐκ ἀντέστη ὁ μονογενὴς Υἱός· οὐκ ἠθέτησε τὴν πατρικὴν βουλήν. Αὐτὸς γὰρ ἦν ἡ βουλὴ καὶ ἡ θέλησις τοῦ Πατρός. Διὸ δὴ ὡς τῆς φύσεως κοινωνός τε καὶ μέτοχος· μία γὰρ φύσις ἐστὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ μία· ὡς οἰκείῳ ἐξυπηρετεῖται θελήματι, καὶ ἄνθρωπος γίνεται, καὶ καθίσταται ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, τὴν ἐμὴν παρακοὴν ἰώμενος. γ.
Α δόρει· πάσχων οὐκ ἠπείλει· ὡς ἀρνίον ἄκακον Β Ο ἤγετο τοῦ θύεσθαι, οὐκ ἐρίζων, οὐ κραυγάζων· ὁπο πιζόμενος ἐδίδου προθύμως τὴν σιαγόνα τῷ πταίοντι οὐκ ἀπέστρεψεν τὸ πρόσωπον ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυ- σμάτων· Σαμαρείτης καὶ δαιμονῶν ἀποκαλούμενος, διωκόμενος ταῦτα ὑπομένει, ὅπως καὶ ἡμεῖς τοῖς αὐτοῦ ἀκολουθήσωμεν ίχνεσι. Ταῦτα πάντα εὐδοκία πατρικῇ ἐπετέλει. Ἐξ αὐτοῦ γὰρ ὢν Υἱὸς μονογε νης καὶ ὁμοούσιος, τὴν πατρικὴν αὐτοῦ περὶ ἡμᾶς ἀγάπην ἐδημιοσίευσεν. Οὕτως γὰρ ἡγάπησεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονο γενῆ ἔδωκε λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Ὁ ἀγάπης ἀνυπερ- βλήτου! Υιόν μονογενή συμβασιλεύοντα αὐτῷ ὑπὲρ δούλων παρηκόων, ὑπὲρ ἐχθρῶν βλασφημούντων, καὶ τῷ ἐχθρῷ λατρευόντων, καὶ τοῦτον Θεὸν ἀναγο ρευόντων (33). "Ω βάθος πλούτου τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγα θότητος! 'Αλλ' οὐκ ἀντέστη ὁ μονογενής Υιός· οὐκ ἠθέτησε τὴν πατρικὴν βουλήν. Αὐτὸς γὰρ ἦν ἡ βουλὴ καὶ ἡ θέλησις τοῦ Πατρός. Διὸ δὴ ὡς τῆς φύσεως κοινωνός τε καὶ μέτοχος· μία γὰρ φύσις ἐστὶ Πατρός καὶ Υἱοῦ μία· ὡς οἰκείῳ ἐξυπηρετείται θελήματι, καὶ ἄνθρωπος γίνεται, καὶ καθίσταται ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, τὴν ἐμὴν παρακοὴν (34) ιώμενος. γ. Ερχεται τοίνυν παθεῖν ἐπειγόμενος, καὶ σπεύ- δων πιεῖν τὸ τοῦ θανάτου ποτήριον τὸ παντὸς τοῦ κόσμου σωτήριον. Έρχεται πεινῶν τὴν τῶν ἀνθρώ πων σωτηρίαν, καὶ οὐχ εὑρίσκει ἐν αὐτῇ καρπόν· ταύτην γὰρ ἡ συχῆ παραβολικῶς αινίττεται. Τίς γὰρ πρωτ ἐσθίει; Ο βασιλεὺς, ὁ Κύριος, ο Διδάσκαλος· πρωί πεινῶν, οὐκ ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν τῆς βρώσεως. Οὐ κρατεῖ τῆς φύσεως, ἀλλ' ὥσπερ τις ἀκρατὴς καὶ ἀκόλαστος, αλόγως ὁρμῇ πρὸς τὴν βρῶσιν, ἐν καιρῷ τῷ μὴ προσήκοντι. Καὶ πῶς παιδεύει τους μαθητές νηστεύειν, καὶ μὴ ἡττᾶσθαι πάθει ἐπιθυμίας; Οὐχ οὕτως τοῦτό ἐστιν· ἀλλ᾿ ὥσπερ λόγῳ διὰ παραβολῶν διδάσκων ἐλάλει, οὕτω καὶ ἔργῳ τὰς παραβολάς δια εξέρχεται. Προσῆλθε τῇ συκῇ πεινάσας. Η συχή ὑπέγραφε τὴν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν. Γλυκὺς καρπὸς τῆς συκῆς, τραχεία τὰ φύλλα, καὶ ἄχρηστα, καὶ πρὸς καῦσιν ἕτοιμα· ἀλλὰ καὶ ἡ φύσις τῆς ἀν- θρωπότητος γλυκύτατον εἶχε τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς, παρά Θεοῦ ταύτην καρποφορεῖν προστεταγμένη. Ἐπεκτήσατο δὲ διὰ τῆς ἀκαρπίας τῆς ἀρετῆς τὴν τῶν φύλλων τραχύτητα. Τί γὰρ τραχύτερον τῶν βιωτικῶν μεριμνῶν ; Γυμνὸς ἦν ποτε ὁ ᾿Αδὰμ καὶ ἡ Εύα, καὶ οὐκ ᾐσχύνοντο· γυμνὸς τῇ ἁπλότητι, καὶ ἀτέχνῳ ζωῇ (35). Οὐκ ἦσαν αὐτοῖς τέχναι καὶ βιωτικαὶ μέριμναι· οὐκ ἐπενόουν πῶς ἐπικαλύψουσι τοῦ σώ ματος τὴν γύμνωσιν· οὐκ ἐπῃσχύνοντο τῇ ἀκτημο σύνῃ· οὐ τῇ τῆς ζωῆς λειότητι (36), ἀλλ' εἰ καὶ . ρευκότων. S. JOANNIS DAMASCENI lum erat : non duplex iudumentum, non altera tu- nica. Cum malediceretur, non maledicebat : cum pa- teretur, non comminabatur ** ; tanquam agnus in- nocens mactandus ducebatur, non contendens, neque clamans ** : cum colaphis caderetur, ultro percu- tienti maxillam offerebat : cum Samaritanus ac dæmoniacus appellaretur 8, aliove modo ex- agitaretur, · hæc patienter ferebat, ut et nos vesti- giis ipsius insisteremus. Isthæc omnia prout Patri allubebat, exsequebatur. Cum enim ex ipso esset, Filios unigenitus, ejusdemque substantiæ, paternum erga uos amorem declarabat. Eo siquidem Deus et Pater amore nos persecutus est, ut Filium suum unigenitum daret in pretium quo redimeremur: o amorem insuperabilem ! Filium, inquam, unigeni- tum, ejusdem regni consortem, pro aliis refractariis, pro inimicis obtrectatoribus, quique inimicum co- lerent, et in Deum consecrarent. aluitudo divitia- rum divinæ bonitatis "I Sed nec unigenitus ille Filius repugnavit : consilium Patris nequaquam pessumdedit, ut qui consilium et voluntas esset Patris. Quocirca, quandoquidem una est Patris et Filii natura, tanquam ejus naturæ particeps et con- sors, voluntati ipsius, utpote suæ, morem gerit, factusque homo, sese præbet obsequentem Patri inobsequentiæ meæ remedium afferat. que bibere calicem mortis, qui mundo salutaris esset. Venit hominum salutis esuriens, nec in ea fructum reperit. Hoc enim parabolarum more fcus C subobscure significat. Ecquis enim ille est, qui mane comedat : plane Rex, Dominus, Magister, qui mane esuriens haud tamen cibi desiderio lacessitur. Cæ- terum naturam minime continet : sed, instar cujus- dam incontinentis et intemperantis, praeter ratio- nein fertur in cibum, tempore minus consentaneo. Quomodo vero discipulos jejunare doceat, nec affe- ctu desiderii superari? sed non ita se res habet. Verum, quemadmodum verbis et sermouibus docendo parabolis utebatur, sic factis quoque parabolas exhibet. Accessit igitur ad ficum, cum esuriret **, Ficus humanitatis naturam figurabat. Suavis est arboris ficulneæ fructus: aspera folia, et inutilia, et ad comburendum idonea. Perinde quoque huma- nitatis natura suavissimum virtutis fructam habuerat, quam proferre jussa a Deo erat : verum propter vir- tutis sterilitatem foliorum asperitatem nacta est. Quid enim asperius sit hujusce vitæ curis et solli- citudinibus? Euimvero nudus quondam erat Adam alque Eva, nec erubescebant " : nudus simplicitate, et sinceritate vitæ. Nullæ apud eos artes erant, nec vitæ sollicitudines. Nequaquam cogitabant quo pacto nuditatem suam tegerent. Non eos pudebat inopiæ st Isa. I Petr. 11, 23. XXI, 19. • Gen. 11, 25. • usque ad mortem, mortem autem crucis " D , quo Rom. x1, 33. Philipp. 11, 8. ss Matth. LIII, 7. ss Joan. vult, 48. 3. Ad patiendum itaque ultro properat, festinat- (33) Sic Colb. 1511; alter, καὶ τοῦτο Θεὸν ἀπηγο (34) Ν. ἁμαρτίαν. (35) Colb. 1511 καὶ ζωῇ τῇ ἀτέχνῳ. (50) Ley. λιτότητα.
Ἔρχεται τοίνυν παθεῖν ἐπειγόμενος, καὶ σπεύδων πιεῖν τὸ τοῦ θανάτου ποτήριον τὸ παντὸς τοῦ κόσμου σωτήριον. Ἔρχεται πεινῶν τὴν τῶν ἀνθρώπων σωτηρίαν, καὶ οὐχ εὑρίσκει ἐν αὐτῇ καρπόν· ταύτην γὰρ ἡ συκῆ παραβολικῶς αἰνίττεται. Τίς γὰρ πρωὶ̈ ἐσθίει; Ὁ βασιλεὺς, ὁ Κύριος, ὁ Διδάσκαλος· πρωὶ̈ πεινῶν, οὐκ ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν τῆς βρώσεως. Οὐ κρατεῖ τῆς φύσεως, ἀλλ’ ὥσπερ τις ἀκρατὴς καὶ ἀκόλαστος, ἀλόγως ὁρμᾷ πρὸς τὴν βρῶσιν, ἐν καιρῷ τῷ μὴ προσήκοντι. Καὶ πῶς παιδεύει τοὺς μαθητὰς νηστεύειν, καὶ μὴ ἡττᾶσθαι πάθει ἐπιθυμίας; Οὐχ οὕτως τοῦτό ἐστιν· ἀλλ’ ὥσπερ λόγῳ διὰ παραβολῶν διδάσκων ἐλάλει, οὕτω καὶ ἔργῳ τὰς παραβολὰς διεξέρχεται. Προσῆλθε τῇ συκῇ πεινάσας. Ἡ συκῆ ὑπέγραφε τὴν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν. Γλυκὺς καρπὸς τῆς συκῆς, τραχεῖα τὰ φύλλα, καὶ ἄχρηστα, καὶ πρὸς καῦσιν ἕτοιμα· ἀλλὰ καὶ ἡ φύσις τῆς ἀνθρωπότητος γλυκύτατον εἶχε τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς, παρὰ Θεοῦ ταύτην καρποφορεῖν προστεταγμένη. Ἐπεκτήσατο δὲ διὰ τῆς ἀκαρπίας τῆς ἀρετῆς τὴν τῶν φύλλων τὴν τραχύτητα. Τί γὰρ τραχύτερον τῶν βιωτικῶν μεριμνῶν; Γυμνὸς ἦν ποτε ὁ Ἀδὰμ καὶ ἡ Εὔα, καὶ οὐκ ᾐσχύνοντο·
Α δόρει· πάσχων οὐκ ἠπείλει· ὡς ἀρνίον ἄκακον Β Ο ἤγετο τοῦ θύεσθαι, οὐκ ἐρίζων, οὐ κραυγάζων· ὁπο πιζόμενος ἐδίδου προθύμως τὴν σιαγόνα τῷ πταίοντι οὐκ ἀπέστρεψεν τὸ πρόσωπον ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυ- σμάτων· Σαμαρείτης καὶ δαιμονῶν ἀποκαλούμενος, διωκόμενος ταῦτα ὑπομένει, ὅπως καὶ ἡμεῖς τοῖς αὐτοῦ ἀκολουθήσωμεν ίχνεσι. Ταῦτα πάντα εὐδοκία πατρικῇ ἐπετέλει. Ἐξ αὐτοῦ γὰρ ὢν Υἱὸς μονογε νης καὶ ὁμοούσιος, τὴν πατρικὴν αὐτοῦ περὶ ἡμᾶς ἀγάπην ἐδημιοσίευσεν. Οὕτως γὰρ ἡγάπησεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονο γενῆ ἔδωκε λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Ὁ ἀγάπης ἀνυπερ- βλήτου! Υιόν μονογενή συμβασιλεύοντα αὐτῷ ὑπὲρ δούλων παρηκόων, ὑπὲρ ἐχθρῶν βλασφημούντων, καὶ τῷ ἐχθρῷ λατρευόντων, καὶ τοῦτον Θεὸν ἀναγο ρευόντων (33). "Ω βάθος πλούτου τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγα θότητος! 'Αλλ' οὐκ ἀντέστη ὁ μονογενής Υιός· οὐκ ἠθέτησε τὴν πατρικὴν βουλήν. Αὐτὸς γὰρ ἦν ἡ βουλὴ καὶ ἡ θέλησις τοῦ Πατρός. Διὸ δὴ ὡς τῆς φύσεως κοινωνός τε καὶ μέτοχος· μία γὰρ φύσις ἐστὶ Πατρός καὶ Υἱοῦ μία· ὡς οἰκείῳ ἐξυπηρετείται θελήματι, καὶ ἄνθρωπος γίνεται, καὶ καθίσταται ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, τὴν ἐμὴν παρακοὴν (34) ιώμενος. γ. Ερχεται τοίνυν παθεῖν ἐπειγόμενος, καὶ σπεύ- δων πιεῖν τὸ τοῦ θανάτου ποτήριον τὸ παντὸς τοῦ κόσμου σωτήριον. Έρχεται πεινῶν τὴν τῶν ἀνθρώ πων σωτηρίαν, καὶ οὐχ εὑρίσκει ἐν αὐτῇ καρπόν· ταύτην γὰρ ἡ συχῆ παραβολικῶς αινίττεται. Τίς γὰρ πρωτ ἐσθίει; Ο βασιλεὺς, ὁ Κύριος, ο Διδάσκαλος· πρωί πεινῶν, οὐκ ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν τῆς βρώσεως. Οὐ κρατεῖ τῆς φύσεως, ἀλλ' ὥσπερ τις ἀκρατὴς καὶ ἀκόλαστος, αλόγως ὁρμῇ πρὸς τὴν βρῶσιν, ἐν καιρῷ τῷ μὴ προσήκοντι. Καὶ πῶς παιδεύει τους μαθητές νηστεύειν, καὶ μὴ ἡττᾶσθαι πάθει ἐπιθυμίας; Οὐχ οὕτως τοῦτό ἐστιν· ἀλλ᾿ ὥσπερ λόγῳ διὰ παραβολῶν διδάσκων ἐλάλει, οὕτω καὶ ἔργῳ τὰς παραβολάς δια εξέρχεται. Προσῆλθε τῇ συκῇ πεινάσας. Η συχή ὑπέγραφε τὴν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν. Γλυκὺς καρπὸς τῆς συκῆς, τραχεία τὰ φύλλα, καὶ ἄχρηστα, καὶ πρὸς καῦσιν ἕτοιμα· ἀλλὰ καὶ ἡ φύσις τῆς ἀν- θρωπότητος γλυκύτατον εἶχε τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς, παρά Θεοῦ ταύτην καρποφορεῖν προστεταγμένη. Ἐπεκτήσατο δὲ διὰ τῆς ἀκαρπίας τῆς ἀρετῆς τὴν τῶν φύλλων τραχύτητα. Τί γὰρ τραχύτερον τῶν βιωτικῶν μεριμνῶν ; Γυμνὸς ἦν ποτε ὁ ᾿Αδὰμ καὶ ἡ Εύα, καὶ οὐκ ᾐσχύνοντο· γυμνὸς τῇ ἁπλότητι, καὶ ἀτέχνῳ ζωῇ (35). Οὐκ ἦσαν αὐτοῖς τέχναι καὶ βιωτικαὶ μέριμναι· οὐκ ἐπενόουν πῶς ἐπικαλύψουσι τοῦ σώ ματος τὴν γύμνωσιν· οὐκ ἐπῃσχύνοντο τῇ ἀκτημο σύνῃ· οὐ τῇ τῆς ζωῆς λειότητι (36), ἀλλ' εἰ καὶ . ρευκότων. S. JOANNIS DAMASCENI lum erat : non duplex iudumentum, non altera tu- nica. Cum malediceretur, non maledicebat : cum pa- teretur, non comminabatur ** ; tanquam agnus in- nocens mactandus ducebatur, non contendens, neque clamans ** : cum colaphis caderetur, ultro percu- tienti maxillam offerebat : cum Samaritanus ac dæmoniacus appellaretur 8, aliove modo ex- agitaretur, · hæc patienter ferebat, ut et nos vesti- giis ipsius insisteremus. Isthæc omnia prout Patri allubebat, exsequebatur. Cum enim ex ipso esset, Filios unigenitus, ejusdemque substantiæ, paternum erga uos amorem declarabat. Eo siquidem Deus et Pater amore nos persecutus est, ut Filium suum unigenitum daret in pretium quo redimeremur: o amorem insuperabilem ! Filium, inquam, unigeni- tum, ejusdem regni consortem, pro aliis refractariis, pro inimicis obtrectatoribus, quique inimicum co- lerent, et in Deum consecrarent. aluitudo divitia- rum divinæ bonitatis "I Sed nec unigenitus ille Filius repugnavit : consilium Patris nequaquam pessumdedit, ut qui consilium et voluntas esset Patris. Quocirca, quandoquidem una est Patris et Filii natura, tanquam ejus naturæ particeps et con- sors, voluntati ipsius, utpote suæ, morem gerit, factusque homo, sese præbet obsequentem Patri inobsequentiæ meæ remedium afferat. que bibere calicem mortis, qui mundo salutaris esset. Venit hominum salutis esuriens, nec in ea fructum reperit. Hoc enim parabolarum more fcus C subobscure significat. Ecquis enim ille est, qui mane comedat : plane Rex, Dominus, Magister, qui mane esuriens haud tamen cibi desiderio lacessitur. Cæ- terum naturam minime continet : sed, instar cujus- dam incontinentis et intemperantis, praeter ratio- nein fertur in cibum, tempore minus consentaneo. Quomodo vero discipulos jejunare doceat, nec affe- ctu desiderii superari? sed non ita se res habet. Verum, quemadmodum verbis et sermouibus docendo parabolis utebatur, sic factis quoque parabolas exhibet. Accessit igitur ad ficum, cum esuriret **, Ficus humanitatis naturam figurabat. Suavis est arboris ficulneæ fructus: aspera folia, et inutilia, et ad comburendum idonea. Perinde quoque huma- nitatis natura suavissimum virtutis fructam habuerat, quam proferre jussa a Deo erat : verum propter vir- tutis sterilitatem foliorum asperitatem nacta est. Quid enim asperius sit hujusce vitæ curis et solli- citudinibus? Euimvero nudus quondam erat Adam alque Eva, nec erubescebant " : nudus simplicitate, et sinceritate vitæ. Nullæ apud eos artes erant, nec vitæ sollicitudines. Nequaquam cogitabant quo pacto nuditatem suam tegerent. Non eos pudebat inopiæ st Isa. I Petr. 11, 23. XXI, 19. • Gen. 11, 25. • usque ad mortem, mortem autem crucis " D , quo Rom. x1, 33. Philipp. 11, 8. ss Matth. LIII, 7. ss Joan. vult, 48. 3. Ad patiendum itaque ultro properat, festinat- (33) Sic Colb. 1511; alter, καὶ τοῦτο Θεὸν ἀπηγο (34) Ν. ἁμαρτίαν. (35) Colb. 1511 καὶ ζωῇ τῇ ἀτέχνῳ. (50) Ley. λιτότητα.
PG 96:581γυμνὸς τῇ ἁπλότητι, καὶ ἀτέχνῳ ζωῇ. Οὐκ ἦσαν αὐτοῖς τέχναι καὶ βιωτικαὶ μέριμναι· οὐκ ἐπενόουν πῶς ἐπικαλύψουσι τοῦ σώματος τὴν γύμνωσιν· οὐκ ἐπῃσχύνοντο τῇ ἀκτημοσύνῃ· οὐ τῇ τῆς ζωῆς λειότητι, ἀλλ’ εἰ καὶ γυμνοὶ ἦσαν τῷ σώματι, ἐσκέποντο τῇ θείᾳ χάριτι. Οὐκ ἦν αὐτοῖς σωματικὸν περιβόλαιον, ἀλλ’ ἦν αὐτοῖς ἔνδυμα ἀφθαρσίας· ὅσον γὰρ διὰ τῆς ὑπακοῆς ᾠκειοῦντο τῷ Θεῷ, τοσοῦτον τῷ τῆς ἀφθαρσίας ἐνδύματι. Παρακούσαντες δὲ, ἐμακρύνθησαν τῆς σκεπούσης αὐτοὺς χάριτος. Ἐγυμνώθησαν τῆς πρὸς Θεὸν ἐκστάσεως καὶ θεωρίας· εἶδον ἑαυτῶν τὴν τοῦ σώματος γύμνωσιν· ἐπεπόθησαν τὰ τοῦ βίου τερπνά· ἐπεισήχθησαν τῷ λιτῷ καὶ ἀκτήμονι βίῳ· ἔῤῥαψαν ἑαυτοῖς φύλλα συκῆς, καὶ ἐποίησαν ἑαυτοῖς περιζώματα· ἐζήτησαν λογισμοὺς πολλοὺς, καὶ εὗρον τὸν τραχὺν καὶ ἐμμέριμνον, καὶ κατόδυνον βίον. Ἐν ἱδρῶτι γὰρ τοῦ προσώπου σου φαγῇ τὸν ἄρτον σου. Ἐπικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργοις σου, ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀνατελεῖ σοι, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Φρόνημα γήϊνον ἔσχες, εἰς γῆν ἔσται ἡ ἀποστροφή σου. Παρασυνεβλήθης τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις· οὐ γὰρ συνῆκας ἐν τιμῇ ὤν. Ἐν τῷ Θεῷ ἦς, καὶ ἀρετὴν καρποφόρον οὐκ ἔγνως·
γυμνοὶ ἦσαν τῷ σώματι, ἐσκέποντο τῇ θείᾳ χάριτι. Οὐκ ἦν αὐτοῖς σωματικόν περιβόλαιον, ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς ἔνδυμα ἀφθαρσίας· ὅσον γὰρ διὰ τῆς ὑπακοῆς ᾠκειοῦντο τῷ Θεῷ, τοσοῦτον τῷ τῆς ἀφθαρσίας ενω δύματι. Παρακούσαντες δὲ, ἐμακρύνθησαν τῆς σκε πούσης αὐτοὺς χάριτος. Ἐγυμνώθησαν τῆς πρὸς Θεὸν ἐκστάσεως (37) καὶ θεωρίας· εἶδον ἑαυτῶν τὴν τοῦ σώματος γύμνωσιν· ἐπεπόθησαν (58) τὰ τοῦ βίου τερπνά· ἐπεισήχθησαν τῷ λιτῷ καὶ ἀκτήμονι βίῳ· ἔῤῥαψαν ἑαυτοῖς φύλλα συχῆς, καὶ ἐποίησαν ἑαυτοῖς περιζώματα· ἐζήτησαν λογισμούς πολλούς, καὶ εὗρον τὸν τραχὺν καὶ ἐμμέριμνον, καὶ κατόδυνο βίον. Ἐν ἱδρῶτι γὰρ τοῦ προσώπου σου φαγῇ τὶν ἄρτον σου. Επικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔρ γοις σου, ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀνατελεῖ σοι, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Φρόνημα γήϊνον ἔσχες, εἰς Β γῆν ἔσται ἡ ἀποστροφή σου. Παρασυνεβλήθης τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις· οὐ γὰρ συνῆκας ἐν τιμῇ ὤν. Ἐν τῷ Θεῷ ἧς, καὶ ἀρετὴν καρποφόρον οὐκ ἔγνως· ἀλλὰ προέκρινας τὴν τῶν γηίνων ἀπόλαυσιν, τὸν ἀλόγων ἀγαπήσας βίον. Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύση. Τῶν ἀλόγων δίκην κληρονομήσεις τὸν θάνατον. Ἐν- τεῦθεν καὶ δερματίνους χιτῶνας περιβάλλεται. Μέσ σον γὰρ ζωῆς καὶ θνητότητος ὧν τῷ σώματι, πρό τερον ὧν ἐν παραδείσῳ τρυφῆς, καὶ βασιλικῷ θα λάμῳ ἀναστρεφόμενος, θνητὸν ὕστερον καὶ παχύ τὸ σῶμα ἐκτήσατο, δυνάμενον ἀνισχεῖν πρὸς τοὺς πόνους. Όντως τραχεῖα τὰ φύλλα της συχῆς τῆς ἡμῶν φύσεως, ἡ ἀνώμαλος κακία τῆς ἡμῶν φύσεως. Πρὸς ταύτην τὴν συκῆν, τουτέστι τὴν φύσιν τῆς ἀν- θρωπότητος ἦλθεν ὁ Σωτὴρ πεινῶν, καὶ ζητῶν ἐξ αὐτῆς καρπὸν τὸν γλυκύτατον, τουτέστι τὴν γλυ- κυτάτην Θεῷ ἀρετὴν, δι' ἧς ἡ σωτηρία προσγίνεται. Αλλ' οὐχ εὗρε καρπὸν, ἀλλ' ἢ μόνον φύλλα, την τρα- χυτάτην καὶ μοχθηροτάτην ἁμαρτίαν, καὶ τὰ ἐκ ταύτης φυόμενα κακά. Διὸ δὴ (39) προς ταύτην ἀν τιφθέγγεται, ὅτι οὐκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς ἐλεύσεται. Οὐ γὰρ ἐξ ἀνθρώπων ἡ σωτηρία· οὐκ ἐξ ἀνθρωπί- νης δυνάμεως ἡ ἀρετή. Ἐγὼ τὴν σωτηρίαν ἐργάτο μαι, διὰ τοῦ ἐμοῦ πάθους τὴν ἀνάστασιν χαριζόμενος, καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ τραχυτάτου βίου χαρίζομαι. Ὁ δὴ καὶ πεποίηκεν. δ. Εἶτα τὴν δι' ἔργου παραβολὴν ποιησάμενος, εἰσῄει εἰς τὸ ἱερὸν, τὸν πατρικὸν οἶκον ἐπισκεψόμε- νος, καὶ εὑρίσκει τοὺς κακούς γεωργούς τοὺς ἀρ- χιερεῖς, τοὺς καθίσαντας μὲν ἐπὶ τῆς καθέδρας Μωϋσέως, ἐνδειξαμένους (40) τους λύκους, τοὺς προ βάτων ἔξωθεν περικειμένους Ενδυμα, τοὺς συχῇ ἀκάρπῳ ἀπεικασμένους, τοὺς οὐκ ἔχοντας καρπὸν γλυκύτατον, ἀλλὰ φύλλων τραχύτητα. Ορα γὰρ αὐτ τῶν τὴν τῶν λόγων τραχύτητα. Εν ποίᾳ ἐξουσία ταῦτα ποιεῖς ; καὶ τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν *** Αt nΟΠ ει HOMILIA IN FICUM AREFACTAM. A sum : non victus tenuitatis. Quinimo, elsi corpore C “ D Gen. 111, 7. et ibid. 17, 19. Matth. xxι, 23. XXIH, 2. » Psal. XLVIII, uudi erant, divina tamen gratia tegebantur. Corpo- rale nullum ipsis operimentum erat, sed incorrupte- la vestiebantur. Nam, quantum per obedientiam Deo addicti et familiares erant, tantumdem incorruptio- nis vestibus operiebantur. vero, ex quo inobse At quentes fuerunt, procul facti sunt a gratia qua ante tegebantur. Illo versus Deum excessu et contem- platione privati nudatique sunt. Corporis sui nudi- tatem persenserunt ”: hujus sæculi oblectamenta expetiverunt : ad tenuein et inopem vitam detrusi sunt. Consuerunt sibi folia ficus, et fecerunt sibi semicinctia. Ratiocinationes mulias quæsierunt, in- veneruntque vitam asperam, et sollicitudi- nibus atque doloribus obsitam. Dictum enim erat: 1n sudore vultus tui vesceris pane tuo. Maledicta terra in operibus tuis. Spinas et tribulos germinabit tibi ; et in terram reverteris". Terrenum sensum admisisti; ad terram erit conversio tua. Comparatus es jumen- tis insipientibus : nam, cum in honore esses, intellexisti v. Iu Deo eras, nec virtutem que fru- clum ferret agnovisti: quin satins duxisti ut terre- nis rebus fruereris: brutorum animantium vivendi morem dilexisti. Terra es, et in terram reversurus es : quemadmodum bruta ratione carentia, mortem læreditario jure consecuturus es. Atque hinc est, cur pellinis tunicis vestiatur ". Cum enim, qui prius in paradiso voluptatis agebat, atque in regio thalamo versabatur, medium quemdam locum vitam inter et mortalitatem teneret, mortale postmodum crassum corpus nactus est, quod laboribus ob- πosium foret. Plane scabra est inæqualis illa natu- ræ nostræ nequitia. Ad hanc ficum, seu naturain ho- minum, Salvator accessit et famelicus, et quærens ex ea fructum dulcissimum, virtutem scilicet Deo suavis- simam, per quam salus comparatur, Al fructum non reperit, sed tantummodo ſolia; peccatum puta, quo asperius acerbiusve nihil sit, et quæ ex eo mala, ceu folia, nascuntur. Quapropter haec ei rependit verba : Non amplius ex te fructus nascatur ". Neque enim ex hominibus salus est, nec virtus ex viribus hu- manis. Ego salutem patraturus sum per passionem meam : concedendo resurrectionem, asperrimæ vitæ commutationem largior. Id quod et ipse præstitit. plum ingrediebatur, paternam utique domum in- visurus : atque in operarios malos, pontifces of fendit, qui sederent quidem super cathedram Moysi, qui vero lupi essent, cum vestimenta ovium extra gestarent : qui infructuose ficui assi- milati fuerunt : qui duleissimum fructum non fer- rent, sed foliorum asperitatem. Sermonum siquidem eoruin videsis asperitatem: In qua potestate hæc facis? Et quis tibi dedit potestatem hanc **? Vide auimi ** Gen. 111, 21. • Matth. xxi, 19. es Matth. 13. 1311, ab oscitanti librario quopiam prætermissa. (37) Αl. εστιάσεως. (38) Leg. ίδιον. (33) Hæc quæ uncinis clauduntur, desunt in Colb. 4. Tum vero parabolam opere condens, in ten- (40) Suspecta vox.
ἀλλὰ προέκρινας τὴν τῶν γηί̈νων ἀπόλαυσιν· τὸν ἀλόγων ἀγαπήσας βίον. Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Τῶν ἀλόγων δίκην κληρονομήσεις τὸν θάνατον. Ἐντεῦθεν καὶ δερματίνους χιτῶνας περιβάλλεται. Μέσον γὰρ ζωῆς καὶ θνητότητος ὢν τῷ σώματι, πρότερον ὢν ἐν παραδείσῳ τρυφῆς, καὶ βασιλικῷ θαλάμῳ ἀναστρεφόμενος, θνητὸν ὕστερον καὶ παχὺ τὸ σῶμα ἐκτήσατο, δυνάμενον ἀνισχεῖν πρὸς τοὺς πόνους. Ὄντως τραχεῖα τὰ φύλλα τῆς συκῆς τῆς ἡμῶν φύσεως, ἡ ἀνώμαλος κακία τῆς ἡμῶν φύσεως. Πρὸς ταύτην τὴν συκῆν, τουτέστι τὴν φύσιν τῆς ἀνθρωπότητος ἦλθεν ὁ Σωτὴρ πεινῶν, καὶ ζητῶν ἐξ αὐτῆς καρπὸν τὸν γλυκύτατον, τουτέστι τὴν γλυκυτάτην Θεῷ ἀρετὴν, δι’ ἧς ἡ σωτηρία προσγίνεται. Ἀλλ’ οὐχ εὗρε καρπὸν, ἀλλ’ ἢ μόνον φύλλα, τὴν τραχυτάτην καὶ μοχθηροτάτην ἁμαρτίαν, καὶ τὰ ἐκ ταύτης φυόμενα κακά. Διὸ δὴ πρὸς ταύτην ἀντιφθέγγεται, ὅτι Οὐκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς ἐλεύσεται. Οὐ γὰρ ἐξ ἀνθρώπων ἡ σωτηρία· οὐκ ἐξ ἀνθρωπίνης δυνάμεως ἡ ἀρετή. Ἐγὼ τὴν σωτηρίαν ἐργάσομαι, διὰ τοῦ ἐμοῦ πάθους τὴν ἀνάστασιν χαριζόμενος, καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ τραχυτάτου βίου χαρίζομαι. Ὃ δὴ καὶ πεποίηκεν. δ.
γυμνοὶ ἦσαν τῷ σώματι, ἐσκέποντο τῇ θείᾳ χάριτι. Οὐκ ἦν αὐτοῖς σωματικόν περιβόλαιον, ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς ἔνδυμα ἀφθαρσίας· ὅσον γὰρ διὰ τῆς ὑπακοῆς ᾠκειοῦντο τῷ Θεῷ, τοσοῦτον τῷ τῆς ἀφθαρσίας ενω δύματι. Παρακούσαντες δὲ, ἐμακρύνθησαν τῆς σκε πούσης αὐτοὺς χάριτος. Ἐγυμνώθησαν τῆς πρὸς Θεὸν ἐκστάσεως (37) καὶ θεωρίας· εἶδον ἑαυτῶν τὴν τοῦ σώματος γύμνωσιν· ἐπεπόθησαν (58) τὰ τοῦ βίου τερπνά· ἐπεισήχθησαν τῷ λιτῷ καὶ ἀκτήμονι βίῳ· ἔῤῥαψαν ἑαυτοῖς φύλλα συχῆς, καὶ ἐποίησαν ἑαυτοῖς περιζώματα· ἐζήτησαν λογισμούς πολλούς, καὶ εὗρον τὸν τραχὺν καὶ ἐμμέριμνον, καὶ κατόδυνο βίον. Ἐν ἱδρῶτι γὰρ τοῦ προσώπου σου φαγῇ τὶν ἄρτον σου. Επικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔρ γοις σου, ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀνατελεῖ σοι, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Φρόνημα γήϊνον ἔσχες, εἰς Β γῆν ἔσται ἡ ἀποστροφή σου. Παρασυνεβλήθης τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις· οὐ γὰρ συνῆκας ἐν τιμῇ ὤν. Ἐν τῷ Θεῷ ἧς, καὶ ἀρετὴν καρποφόρον οὐκ ἔγνως· ἀλλὰ προέκρινας τὴν τῶν γηίνων ἀπόλαυσιν, τὸν ἀλόγων ἀγαπήσας βίον. Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύση. Τῶν ἀλόγων δίκην κληρονομήσεις τὸν θάνατον. Ἐν- τεῦθεν καὶ δερματίνους χιτῶνας περιβάλλεται. Μέσ σον γὰρ ζωῆς καὶ θνητότητος ὧν τῷ σώματι, πρό τερον ὧν ἐν παραδείσῳ τρυφῆς, καὶ βασιλικῷ θα λάμῳ ἀναστρεφόμενος, θνητὸν ὕστερον καὶ παχύ τὸ σῶμα ἐκτήσατο, δυνάμενον ἀνισχεῖν πρὸς τοὺς πόνους. Όντως τραχεῖα τὰ φύλλα της συχῆς τῆς ἡμῶν φύσεως, ἡ ἀνώμαλος κακία τῆς ἡμῶν φύσεως. Πρὸς ταύτην τὴν συκῆν, τουτέστι τὴν φύσιν τῆς ἀν- θρωπότητος ἦλθεν ὁ Σωτὴρ πεινῶν, καὶ ζητῶν ἐξ αὐτῆς καρπὸν τὸν γλυκύτατον, τουτέστι τὴν γλυ- κυτάτην Θεῷ ἀρετὴν, δι' ἧς ἡ σωτηρία προσγίνεται. Αλλ' οὐχ εὗρε καρπὸν, ἀλλ' ἢ μόνον φύλλα, την τρα- χυτάτην καὶ μοχθηροτάτην ἁμαρτίαν, καὶ τὰ ἐκ ταύτης φυόμενα κακά. Διὸ δὴ (39) προς ταύτην ἀν τιφθέγγεται, ὅτι οὐκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς ἐλεύσεται. Οὐ γὰρ ἐξ ἀνθρώπων ἡ σωτηρία· οὐκ ἐξ ἀνθρωπί- νης δυνάμεως ἡ ἀρετή. Ἐγὼ τὴν σωτηρίαν ἐργάτο μαι, διὰ τοῦ ἐμοῦ πάθους τὴν ἀνάστασιν χαριζόμενος, καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ τραχυτάτου βίου χαρίζομαι. Ὁ δὴ καὶ πεποίηκεν. δ. Εἶτα τὴν δι' ἔργου παραβολὴν ποιησάμενος, εἰσῄει εἰς τὸ ἱερὸν, τὸν πατρικὸν οἶκον ἐπισκεψόμε- νος, καὶ εὑρίσκει τοὺς κακούς γεωργούς τοὺς ἀρ- χιερεῖς, τοὺς καθίσαντας μὲν ἐπὶ τῆς καθέδρας Μωϋσέως, ἐνδειξαμένους (40) τους λύκους, τοὺς προ βάτων ἔξωθεν περικειμένους Ενδυμα, τοὺς συχῇ ἀκάρπῳ ἀπεικασμένους, τοὺς οὐκ ἔχοντας καρπὸν γλυκύτατον, ἀλλὰ φύλλων τραχύτητα. Ορα γὰρ αὐτ τῶν τὴν τῶν λόγων τραχύτητα. Εν ποίᾳ ἐξουσία ταῦτα ποιεῖς ; καὶ τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν *** Αt nΟΠ ει HOMILIA IN FICUM AREFACTAM. A sum : non victus tenuitatis. Quinimo, elsi corpore C “ D Gen. 111, 7. et ibid. 17, 19. Matth. xxι, 23. XXIH, 2. » Psal. XLVIII, uudi erant, divina tamen gratia tegebantur. Corpo- rale nullum ipsis operimentum erat, sed incorrupte- la vestiebantur. Nam, quantum per obedientiam Deo addicti et familiares erant, tantumdem incorruptio- nis vestibus operiebantur. vero, ex quo inobse At quentes fuerunt, procul facti sunt a gratia qua ante tegebantur. Illo versus Deum excessu et contem- platione privati nudatique sunt. Corporis sui nudi- tatem persenserunt ”: hujus sæculi oblectamenta expetiverunt : ad tenuein et inopem vitam detrusi sunt. Consuerunt sibi folia ficus, et fecerunt sibi semicinctia. Ratiocinationes mulias quæsierunt, in- veneruntque vitam asperam, et sollicitudi- nibus atque doloribus obsitam. Dictum enim erat: 1n sudore vultus tui vesceris pane tuo. Maledicta terra in operibus tuis. Spinas et tribulos germinabit tibi ; et in terram reverteris". Terrenum sensum admisisti; ad terram erit conversio tua. Comparatus es jumen- tis insipientibus : nam, cum in honore esses, intellexisti v. Iu Deo eras, nec virtutem que fru- clum ferret agnovisti: quin satins duxisti ut terre- nis rebus fruereris: brutorum animantium vivendi morem dilexisti. Terra es, et in terram reversurus es : quemadmodum bruta ratione carentia, mortem læreditario jure consecuturus es. Atque hinc est, cur pellinis tunicis vestiatur ". Cum enim, qui prius in paradiso voluptatis agebat, atque in regio thalamo versabatur, medium quemdam locum vitam inter et mortalitatem teneret, mortale postmodum crassum corpus nactus est, quod laboribus ob- πosium foret. Plane scabra est inæqualis illa natu- ræ nostræ nequitia. Ad hanc ficum, seu naturain ho- minum, Salvator accessit et famelicus, et quærens ex ea fructum dulcissimum, virtutem scilicet Deo suavis- simam, per quam salus comparatur, Al fructum non reperit, sed tantummodo ſolia; peccatum puta, quo asperius acerbiusve nihil sit, et quæ ex eo mala, ceu folia, nascuntur. Quapropter haec ei rependit verba : Non amplius ex te fructus nascatur ". Neque enim ex hominibus salus est, nec virtus ex viribus hu- manis. Ego salutem patraturus sum per passionem meam : concedendo resurrectionem, asperrimæ vitæ commutationem largior. Id quod et ipse præstitit. plum ingrediebatur, paternam utique domum in- visurus : atque in operarios malos, pontifces of fendit, qui sederent quidem super cathedram Moysi, qui vero lupi essent, cum vestimenta ovium extra gestarent : qui infructuose ficui assi- milati fuerunt : qui duleissimum fructum non fer- rent, sed foliorum asperitatem. Sermonum siquidem eoruin videsis asperitatem: In qua potestate hæc facis? Et quis tibi dedit potestatem hanc **? Vide auimi ** Gen. 111, 21. • Matth. xxi, 19. es Matth. 13. 1311, ab oscitanti librario quopiam prætermissa. (37) Αl. εστιάσεως. (38) Leg. ίδιον. (33) Hæc quæ uncinis clauduntur, desunt in Colb. 4. Tum vero parabolam opere condens, in ten- (40) Suspecta vox.
PG 96:583Εἶτα τὴν δι’ ἔργου παραβολὴν ποιησάμενος, εἰσῄει εἰς τὸ ἱερὸν, τὸν πατρικὸν οἶκον ἐπισκεψόμενος, καὶ εὑρίσκει τοὺς κακοὺς γεωργοὺς τοὺς ἀρχιερεῖς, τοὺς καθίσαντας μὲν ἐπὶ τῆς καθέδρας Μωϋσέως, ἐνδειξαμένους τοὺς λύκους, τοὺς προβάτων ἔξωθεν περικειμένους ἔνδυμα, τοὺς συκῇ ἀκάρπῳ ἀπεικασμένους, τοὺς οὐκ ἔχοντας καρπὸν γλυκύτατον, ἀλλὰ φύλλων τραχύτητα. Ὅρα γὰρ αὐτῶν τὴν τῶν λόγων τραχύτητα. Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; καὶ τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην· Ὁρᾷς ἀκαρπίαν ψυχῆς καὶ ἀπιστίας; Ἀνθ’ ὧν ἔδει λέγειν· Εὖ, διδάσκαλε ἀγαθὲ, ὅτι Λάζαρον νεκρὸν τετραήμερον ἤγειρας· ὅτι χωλοὺς ὀξὺ βαδίζειν ἐδίδαξας· ὅτι τυφλοῖς τὴν τῆς ὁράσεως ἐδωρήσω δύναμιν· ὅτι ἰάσω τοὺς συντετριμμένους, καὶ πᾶσαν νόσον, καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἀπήλασας· ὅτι δαίμονας ἐφυγάδευσας· ὅτι διδάσκεις τὴν τῆς σωτηρίας ὁδόν· Ἐν ποίᾳ, φασὶν, ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; Ὦ ἀγνώμονες Καὶ ἐὰν ὑμῖν εἴπῃ· Πιστεύετε; εἰ μὴ δὲ Ἰωάννην πιστεύσαντες, πρὸς ἐκεῖνον ὥσπερ ῥεῦμα ποτάμιον ἐξεπορεύεσθε, καὶ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν τὸ δοκεῖν ἐβαπτίζεσθε, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε, κἀγὼ ἐὰν εἴπω ὑμῖν, πιστεύετε;
Λ ταύτην; Θρᾷς ἀκαρπίαν ψυχῆς καὶ ἀπιστίας ; Ανθ' ὧν ἔδει λέγειν· Εὖ, διδάσκαλε ἀγαθέ, ὅτι Λάζαρον νεκρόν τετραήμερον ήγειρας· ὅτι χωλούς ὀξὺ βαδίζειν ἐδίδαξας· ὅτι τυφλοῖς τὴν τῆς δράσεως ἐδωρήσω δύναμιν· ὅτι ἰάσω τοὺς συντετριμμένους, καὶ πᾶσαν νόσον, καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἀπήλασας· ὅτι δαίμονας ἐφυγάδευσας· ὅτι διδάσκεις τὴν τῆς σωτηρίας ὁδόν· Ἐν ποίᾳ, φασὶν, ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; Ὦ ἀγνώμονες! Καὶ ἐὰν ὑμῖν εἴπῃ · Πι- στεύετε ; εἰ μὴ δὲ Ἰωάννην πιστεύσαντες, προς ἐκεῖνον ὥσπερ ῥεῦμα ποτάμιον ἐξεπορεύεσθε, καὶ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν τὸ δοκεῖν ἐδα- πτίζεσθε, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε, κἀγὼ ἐὰν εἶπω ὑμῖν, πιστεύετε; Ο γενεὰ πονηρὰ καὶ ἄπιστος Ὑμεῖς ἐστε οἱ πονηροί γεωργοί, οἱ τὸν ἀμπελῶνα Β Κυρίου Σαβαώθ κατεσθίοντες. Τίνα τῶν προφητών οὐκ ἀπεκτείνατε; Απέστειλεν ὑμῖν ὁ Πατήρ τους δούλους μου τοὺς προφήτας, ἀπαιτοῦντας τὸν καρ- πὸν τοῦ ἀμπελῶνος. Ἀμπελῶνα ἐξ Αἰγύπτου δια Μωϋσέως μετῆρα, ἣν κατεφύτευσα ἐν γῇ πίονι, ἐκβαλὼν ἔθνη, καὶ ἐν σχοινίῳ κληροδοσίας εκληρο- δότησα· ἧς τὰς ῥίζας κατεφύτευσα νόμῳ καὶ λόγῳ προφητῶν, καὶ ἐπλήρωσε τὴν γῆν· ἧς τὰ κλήματα ἕως θαλάσσης ἔφθασε, καὶ ποταμοὺς ἐθνῶν αἱ παρα- φυάδες ἐπλήρωσαν, Ὑμεῖς δὲ καθείλατε τὸν φραγ μὸν αὐτῆς τὴν ἐκ τοῦ νόμου βοήθειαν, καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν ἀφύλακτον οἱ τὴν ὁδὸν τοῦ βίου πορευόμενοι δαίμονεςΥς ἐκδρυμοῦ, ὅλῃστὴς αὐτὴν ἐλυμήνατο, καὶ ἄγριος μονιός ταύτην κατενεμήσατο. Ταύτης τῆς καλῆς φυτευθείσης, της καρποφόρου καὶ ἀληθινῆς, τὸν καρπὸν ὑπὸ τῶν δούλων μου τῶν προφητῶν ἀπαιτού μενοι, ὃν μὲν ἐραπίσατε, ἂν δὲ ἐν λάκκω βορβόρου κατ εδικάσατε, ἂν δὲ ἐλιθοβολήσατε. Ἰδοὺ ἐγὼ αὐτὸς ὁ υἱὸς καὶ κληρονόμος πάρειμι, αιδέσθητέ μου την υἱότητα, ἐντράπητέ μου τῆς πατρικῆς φύσεως τὸ ἀξίωμα. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, καὶ πρὸς ὑμᾶς ἐλήλυθα. Ελεῷ τοῦ ἀμπελῶνός μου· εἰ καὶ πρὸς γῆν καταβέβηκα, ἀλλ' ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρός μου αὐλίζομαι. Απόδοτε μοι τοῦ ἀμπελῶνός μου τὸν καρπόν. Ἀλλ᾿ ὄντως ὡς πονηροί γεωργοί ὑμεῖς τὸ ἔργον τῶν πατέρων ὑμῶν ἐκπληρώσετε. Ἐκεῖνοι προφητοκτόνοι, ὑμεῖς καὶ θεοκτόνοι γενή- σεσθε. Ἐπιδαψιλεύεσθε γὰρ τῇ κακίᾳ. Ἐγώ εἰμι ὁ κληρονόμος, ο λίθος ὁ ἀκρογωνιαῖος, ὃν ὑμεῖς εἰ καὶ ἀπώσησθε, ἀλλὰ συντριβήσεσθε μὲν, ἐγὼ δὲ τοὺς δύο λαοὺς συνάψω, τὰ διεστῶτα, τοῖς ἐπουρα νίοις τὰ ἐπίγεια. Δι᾿ ἐμοῦ ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων μία Εκκλησία γενήσεται. Δι' ἐμοῦ ἐχθροὶ ὄντες τῷ Πατρί μου καταλλαγήσεσθε. Εἰρηνεύσω γὰρ, καὶ σπονδας ποιήσομαι τῆς εἰρήνης τὸ ἐμοῦ αἷμα, ὅπερ ὑπὲρ τῆς κοσμικῆς ἐκχυθήσεται σωτηρίας. ε'. Ταῦτα διὰ τῶν παραβολῶν αἰνιττόμενος, οὐκ ἔπειθεν. Εκάμμυσαν γὰρ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ἤκουσαν. Διδ οὐκ ηύγασεν αὐτοῖς τὸ φῶς τοῦ Εὐαγγελίου. S. JOANNIS DAMASCENI et incredulitatis sterilitatem. Cum potius dicere debuissent, Optime, bone magister, qui Lazarum quatriduo mortuum excitaveris ", qui claudos cito ambulare docueris, qui cæcis videndi facultatem elargitus sis, qui contritos et debiles quosque sana- veris, qui morbum omnem et infirmitatem abege- ris, qui dæmones in fugam egeris: qui salutis viam edoceas: In qua potestate, inquiunt, hoc facis ? O ingrati ! ac si vobis dixerit, numquid credelis ? Quod si neque Joanni fidem adhibendo, ad ipsum velut ad fluminis torrentem perrexistis, nec pec- cata confitendo vel per simulationem et specie tenus baptizati estis, neque credidistis: num si vobis ego dixero, credetis? O generatio prava et incredula! Vos estis improbi operarii, qui vineam Domini Sabaoth devoratis. Quem prophetarum non occi distis? Misit vobis Pater servos meos prophetas, qui fructum vinea poscerent. Vineam ex Ægypto per Moysem transtuli, quam, expulsis gentibus, in loco pingui plantavi', et in funiculo hæreditriæ distributionis divisi ' : cujus radices inserui per legem et sermonem prophetarum, atque im- plevit terram; ita ut propagines ejus ad mare per- tingerent, et surculi fluvios gentium replerent. Vos autem maceriam et sepem ejus diruistis, auxilium scilicet quod ei lex afferehat; illamque, utpote custodibus destitutam, vindemiant damones, qui sæculi viam peragunt. Aper de silva : fur eam de- vastavit, et ferus singularis depastus est eam". Hu- jus optimæ vitis quam plantavi, feracis et veræ, C ubi fructum prophetæ famuli mei repetiere, hunc " quidem serra medium secuistis, illum in laco luti detrusistis, illum lapidibus oppetiistis. En ego ipse flius et hæres adsum : filii prærogativam revere- mini, paternæ naturæ, cujus ego consors sum, di- gnitatem honorate. Ego siquidem in Patre, et Pater in me est³; quamvis ad vos pro mea erga vineam pietate et misericordia, venerim : quamvis ad ter- ram descenderim, nihilosecius in sinu Patris mei versor. Reddite mihi vineæ meæ fructum. At vos profecto velut operarii nequam, patrum vestrorum opus implebitis. Illi prophetaruin occisores fuerunt; vos insuper deicidæ eritis. Abundantior erit malitia vestra. Ego sum hæres, lapis angularis, qui licet reprobatus a vobis, vos tanen ipse conteret. Gia terum eo duos populos copulabo, terrena cœlestibus, tametsi distantissima sunt. Una per me angelorum atque hominum Ecclesia conflabitur : per me vos, qui inimici estis, Patri meo reconciliabimini. Nam pacem pangam, et pignora pacis statuam, meum utique sanguinem, qui pro mundi salute effunden- dus est. nequaquam pervicit. Oculos etenim suos clauserunt, ne viderent, et auribus graviter audierunt. Quo- circa non effulsit eis lux Evangelii. O inconsultam or Joan. xi, 44. Matth. IV, 23. Joan. x, 38. * Psal. cxvii, 22. B D » Act. vii. 52. * Matth. xi, 15. Psal. LXXIX, 9. Psal. civ, 11. Psal. LXXIX, 1.4. 5. Hæc cum per parabolas subobscure enuntiaret,
Ὦ γενεὰ πονηρὰ καὶ ἄπιστος Ὑμεῖς ἐστε οἱ πονηροὶ γεωργοὶ, οἱ τὸν ἀμπελῶνα Κυρίου Σαβαὼθ κατεσθίοντες. Τίνα τῶν προφητῶν οὐκ ἀπεκτείνατε; Ἀπέστειλεν ὑμῖν ὁ Πατὴρ τοὺς δούλους μου τοὺς προφήτας, ἀπαιτοῦντας τὸν καρπὸν τοῦ ἀμπελῶνος. Ἀμπελῶνα ἐξ Αἰγύπτου διὰ Μωϋσέως μετῆρα, ἣν κατεφύτευσα ἐν γῇ πίονι, ἐκβαλὼν ἔθνη, καὶ ἐν σχοινίῳ κληροδοσίας ἐκληροδότησα· ἧς τὰς ῥίζας κατεφύτευσα νόμῳ καὶ λόγῳ προφητῶν, καὶ ἐπλήρωσε τὴν γῆν· ἧς τὰ κλήματα ἕως θαλάσσης ἔφθασε, καὶ ποταμοὺς ἐθνῶν αἱ παραφυάδες ἐπλήρωσαν. Ὑμεῖς δὲ καθείλατε τὸν φραγμὸν αὐτῆς τὴν ἐκ τοῦ νόμου βοήθειαν, καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν ἀφύλακτον οἱ τὴν ὁδὸν τοῦ βίου πορευόμενοι δαίμονες· Ὗς ἐκ δρυμοῦ, ὁ λῃστὴς αὐτὴν ἐλυμήνατο, καὶ ἄγριος μονιὸς ταύτην κατενεμήσατο. Ταύτης τῆς καλῆς φυτευθείσης, τῆς καρποφόρου καὶ ἀληθινῆς τὸν καρπὸν ὑπὸ τῶν δούλων μου τῶν προφητῶν ἀπαιτούμενοι, ὃν μὲν ἐραπίσατε, ὃν δὲ ἐν λάκκῳ βορβόρου κατεδικάσατε, ὃν δὲ ἐλιθοβολήσατε. Ἰδοὺ ἐγὼ αὐτὸς ὁ υἱὸς καὶ κληρονόμος πάρειμι, αἰδέσθητέ μου τὴν υἱότητα, ἐντράπητέ μου τῆς πατρικῆς φύσεως τὸ ἀξίωμα.
Λ ταύτην; Θρᾷς ἀκαρπίαν ψυχῆς καὶ ἀπιστίας ; Ανθ' ὧν ἔδει λέγειν· Εὖ, διδάσκαλε ἀγαθέ, ὅτι Λάζαρον νεκρόν τετραήμερον ήγειρας· ὅτι χωλούς ὀξὺ βαδίζειν ἐδίδαξας· ὅτι τυφλοῖς τὴν τῆς δράσεως ἐδωρήσω δύναμιν· ὅτι ἰάσω τοὺς συντετριμμένους, καὶ πᾶσαν νόσον, καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἀπήλασας· ὅτι δαίμονας ἐφυγάδευσας· ὅτι διδάσκεις τὴν τῆς σωτηρίας ὁδόν· Ἐν ποίᾳ, φασὶν, ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; Ὦ ἀγνώμονες! Καὶ ἐὰν ὑμῖν εἴπῃ · Πι- στεύετε ; εἰ μὴ δὲ Ἰωάννην πιστεύσαντες, προς ἐκεῖνον ὥσπερ ῥεῦμα ποτάμιον ἐξεπορεύεσθε, καὶ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν τὸ δοκεῖν ἐδα- πτίζεσθε, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε, κἀγὼ ἐὰν εἶπω ὑμῖν, πιστεύετε; Ο γενεὰ πονηρὰ καὶ ἄπιστος Ὑμεῖς ἐστε οἱ πονηροί γεωργοί, οἱ τὸν ἀμπελῶνα Β Κυρίου Σαβαώθ κατεσθίοντες. Τίνα τῶν προφητών οὐκ ἀπεκτείνατε; Απέστειλεν ὑμῖν ὁ Πατήρ τους δούλους μου τοὺς προφήτας, ἀπαιτοῦντας τὸν καρ- πὸν τοῦ ἀμπελῶνος. Ἀμπελῶνα ἐξ Αἰγύπτου δια Μωϋσέως μετῆρα, ἣν κατεφύτευσα ἐν γῇ πίονι, ἐκβαλὼν ἔθνη, καὶ ἐν σχοινίῳ κληροδοσίας εκληρο- δότησα· ἧς τὰς ῥίζας κατεφύτευσα νόμῳ καὶ λόγῳ προφητῶν, καὶ ἐπλήρωσε τὴν γῆν· ἧς τὰ κλήματα ἕως θαλάσσης ἔφθασε, καὶ ποταμοὺς ἐθνῶν αἱ παρα- φυάδες ἐπλήρωσαν, Ὑμεῖς δὲ καθείλατε τὸν φραγ μὸν αὐτῆς τὴν ἐκ τοῦ νόμου βοήθειαν, καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν ἀφύλακτον οἱ τὴν ὁδὸν τοῦ βίου πορευόμενοι δαίμονεςΥς ἐκδρυμοῦ, ὅλῃστὴς αὐτὴν ἐλυμήνατο, καὶ ἄγριος μονιός ταύτην κατενεμήσατο. Ταύτης τῆς καλῆς φυτευθείσης, της καρποφόρου καὶ ἀληθινῆς, τὸν καρπὸν ὑπὸ τῶν δούλων μου τῶν προφητῶν ἀπαιτού μενοι, ὃν μὲν ἐραπίσατε, ἂν δὲ ἐν λάκκω βορβόρου κατ εδικάσατε, ἂν δὲ ἐλιθοβολήσατε. Ἰδοὺ ἐγὼ αὐτὸς ὁ υἱὸς καὶ κληρονόμος πάρειμι, αιδέσθητέ μου την υἱότητα, ἐντράπητέ μου τῆς πατρικῆς φύσεως τὸ ἀξίωμα. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, καὶ πρὸς ὑμᾶς ἐλήλυθα. Ελεῷ τοῦ ἀμπελῶνός μου· εἰ καὶ πρὸς γῆν καταβέβηκα, ἀλλ' ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρός μου αὐλίζομαι. Απόδοτε μοι τοῦ ἀμπελῶνός μου τὸν καρπόν. Ἀλλ᾿ ὄντως ὡς πονηροί γεωργοί ὑμεῖς τὸ ἔργον τῶν πατέρων ὑμῶν ἐκπληρώσετε. Ἐκεῖνοι προφητοκτόνοι, ὑμεῖς καὶ θεοκτόνοι γενή- σεσθε. Ἐπιδαψιλεύεσθε γὰρ τῇ κακίᾳ. Ἐγώ εἰμι ὁ κληρονόμος, ο λίθος ὁ ἀκρογωνιαῖος, ὃν ὑμεῖς εἰ καὶ ἀπώσησθε, ἀλλὰ συντριβήσεσθε μὲν, ἐγὼ δὲ τοὺς δύο λαοὺς συνάψω, τὰ διεστῶτα, τοῖς ἐπουρα νίοις τὰ ἐπίγεια. Δι᾿ ἐμοῦ ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων μία Εκκλησία γενήσεται. Δι' ἐμοῦ ἐχθροὶ ὄντες τῷ Πατρί μου καταλλαγήσεσθε. Εἰρηνεύσω γὰρ, καὶ σπονδας ποιήσομαι τῆς εἰρήνης τὸ ἐμοῦ αἷμα, ὅπερ ὑπὲρ τῆς κοσμικῆς ἐκχυθήσεται σωτηρίας. ε'. Ταῦτα διὰ τῶν παραβολῶν αἰνιττόμενος, οὐκ ἔπειθεν. Εκάμμυσαν γὰρ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ἤκουσαν. Διδ οὐκ ηύγασεν αὐτοῖς τὸ φῶς τοῦ Εὐαγγελίου. S. JOANNIS DAMASCENI et incredulitatis sterilitatem. Cum potius dicere debuissent, Optime, bone magister, qui Lazarum quatriduo mortuum excitaveris ", qui claudos cito ambulare docueris, qui cæcis videndi facultatem elargitus sis, qui contritos et debiles quosque sana- veris, qui morbum omnem et infirmitatem abege- ris, qui dæmones in fugam egeris: qui salutis viam edoceas: In qua potestate, inquiunt, hoc facis ? O ingrati ! ac si vobis dixerit, numquid credelis ? Quod si neque Joanni fidem adhibendo, ad ipsum velut ad fluminis torrentem perrexistis, nec pec- cata confitendo vel per simulationem et specie tenus baptizati estis, neque credidistis: num si vobis ego dixero, credetis? O generatio prava et incredula! Vos estis improbi operarii, qui vineam Domini Sabaoth devoratis. Quem prophetarum non occi distis? Misit vobis Pater servos meos prophetas, qui fructum vinea poscerent. Vineam ex Ægypto per Moysem transtuli, quam, expulsis gentibus, in loco pingui plantavi', et in funiculo hæreditriæ distributionis divisi ' : cujus radices inserui per legem et sermonem prophetarum, atque im- plevit terram; ita ut propagines ejus ad mare per- tingerent, et surculi fluvios gentium replerent. Vos autem maceriam et sepem ejus diruistis, auxilium scilicet quod ei lex afferehat; illamque, utpote custodibus destitutam, vindemiant damones, qui sæculi viam peragunt. Aper de silva : fur eam de- vastavit, et ferus singularis depastus est eam". Hu- jus optimæ vitis quam plantavi, feracis et veræ, C ubi fructum prophetæ famuli mei repetiere, hunc " quidem serra medium secuistis, illum in laco luti detrusistis, illum lapidibus oppetiistis. En ego ipse flius et hæres adsum : filii prærogativam revere- mini, paternæ naturæ, cujus ego consors sum, di- gnitatem honorate. Ego siquidem in Patre, et Pater in me est³; quamvis ad vos pro mea erga vineam pietate et misericordia, venerim : quamvis ad ter- ram descenderim, nihilosecius in sinu Patris mei versor. Reddite mihi vineæ meæ fructum. At vos profecto velut operarii nequam, patrum vestrorum opus implebitis. Illi prophetaruin occisores fuerunt; vos insuper deicidæ eritis. Abundantior erit malitia vestra. Ego sum hæres, lapis angularis, qui licet reprobatus a vobis, vos tanen ipse conteret. Gia terum eo duos populos copulabo, terrena cœlestibus, tametsi distantissima sunt. Una per me angelorum atque hominum Ecclesia conflabitur : per me vos, qui inimici estis, Patri meo reconciliabimini. Nam pacem pangam, et pignora pacis statuam, meum utique sanguinem, qui pro mundi salute effunden- dus est. nequaquam pervicit. Oculos etenim suos clauserunt, ne viderent, et auribus graviter audierunt. Quo- circa non effulsit eis lux Evangelii. O inconsultam or Joan. xi, 44. Matth. IV, 23. Joan. x, 38. * Psal. cxvii, 22. B D » Act. vii. 52. * Matth. xi, 15. Psal. LXXIX, 9. Psal. civ, 11. Psal. LXXIX, 1.4. 5. Hæc cum per parabolas subobscure enuntiaret,
PG 96:585Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, καὶ πρὸς ὑμᾶς ἐλήλυθα. Ἐλεῶ τοῦ ἀμπελῶνός μου· εἰ καὶ πρὸς γῆν καταβέβηκα, ἀλλ’ ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρός μου αὐλίζομαι. Ἀπόδοτέ μοι τοῦ ἀμπελῶνός μου τὸν καρπόν. Ἀλλ’ ὄντως ὡς πονηροὶ γεωργοὶ ὑμεῖς τὸ ἔργον τῶν πατέρων ὑμῶν ἐκπληρώσετε. Ἐκεῖνοι προφητοκτόνοι, ὑμεῖς καὶ θεοκτόνοι γενήσεσθε. Ἐπιδαψιλεύεσθε γὰρ τῇ κακίᾳ. Ἐγώ εἰμι ὁ κληρονόμος, ὁ λίθος ὁ ἀκρογωνιαῖος, ὃν ὑμεῖς εἰ καὶ ἀπώσησθε, ἀλλὰ συντριβήσεσθε μὲν, ἐγὼ δὲ τοὺς δύο λαοὺς συνάψω, τὰ διεστῶτα, τοῖς ἐπουρανίοις τὰ ἐπίγεια. Δι’ ἐμοῦ ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων μία Ἐκκλησία γενήσεται. Δι’ ἐμοῦ ἐχθροὶ ὄντες τῷ Πατρί μου καταλλαγήσεσθε. Εἰρηνεύσω γὰρ, καὶ σπονδὰς ποιήσομαι τῆς εἰρήνης τὸ ἐμοῦ αἷμα, ὅπερ ὑπὲρ τῆς κοσμικῆς ἐκχυθήσεται σωτηρίας. ε. Ταῦτα διὰ τῶν παραβολῶν αἰνιττόμενος, οὐκ ἔπειθεν. Ἐκάμμυσαν γὰρ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ἤκουσαν. Διὸ οὐκ ηὔγασεν αὐτοῖς τὸ φῶς τοῦ Εὐαγγελίου. Ὢ τῆς ἀτόπου τῶν ἀνιέρων ἱερέων πωρώσεως Αὐτοὶ ἑαυτοὺς κατεδίκαζον, οὐκ εἰδότες τί λέγουσιν. Αὐτοὶ γὰρ καθ’ ἑαυτῶν ἐξήνεγκαν ψῆφον.
τῆς ἀτόπου τῶν ἀνιέρων ἱερέων πωρώσεως ! Αὐτοὶ ἑαυτοὺς κατεδίκαζον, οὐκ εἰδότες τί λέγουσιν. Αὐτοὶ γὰρ καθ᾿ ἑαυτῶν ἐξήνεγκαν ψῆφον. Ερωτώμενοι γὰρ τί ποιήσει τοῖς γεωργοίς ἐκείνοις, ἄκοντες ἀληθῶς ἀπεκρίναντο. Κακοὺς κακῶς ἀπωλέσει αὐτ τούς. Δίκαιον ὡς ἀληθῶς πάσχειν τὸν κακὸν ἐξ οἱ- κείας γενόμενον προαιρέσεως. Τὸν δὲ ἀμπελῶνα ἐκδόσεται ἑτέροις γεωργοίς, οἵτινες ἀποδώσουσι τὸν καρπὸν ἐν καιρῷ. Ὡς ἱερεῖς καὶ τὸ τῆς ἱερωσύνης ἔχοντες ἀξίωμα, καὶ (41) μὴ εἰδότες τὰ ἀληθῆ, προ- φητεύουσιν. Ἐκδέδοται γὰρ ὁ ἀμπελῶν, ὁ λαὸς Κυ ρίου, τοῖς γεωργοῖς οἱ (42) απέδωκαν τῷ Δεσπότῃ πολύχουν καὶ πολυφόρον τὸν καρπόν. Εἰς γὰρ πᾶ σαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν. Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά! Ούτοι ὡς πρό βατα ἐν μέσῳ λύκων πορευόμενοι, τοὺς λύκους εἰς πρόβατα μετεποίησαν, τοὺς πάλαι διώκοντας Ελ- ληνας, Χριστοῦ πρόβατα απειργάσαντο, καὶ ἐκτή- σαντο κυρίῳ λαὸν περιούσιον, ζηλωτὴν καλῶν ἔρ- γων. Γ΄. Δεῦτε οὖν, ἀδελφοί, ὅσοι τὸ τῆς πίστεως ἐλά- βομεν όνομα, οἱ Χριστοῦ λαὸς ὀνομάζεσθαι κατ ἠξιωμένοι, μὴ ἀθετήσωμεν τὴν κλῆσιν ἡμῶν μὴ τὴν πίστιν διὰ τῶν ἀτόπων ἔργων καταρυπώσωμεν (45). Οὐκ ἀρκεῖ τὸ ἀκούειν πιστὸν μόνον, ἀλλ' ἔργῳ τὴν πίστιν ἡμῶν ἐπιδειξώμεθα. Δύο γὰρ υἱοί, φησίν, ἦσαν ἑνὶ πατρὶ, καὶ εἶπεν τῷ ἑνί · Πορεύου, έργά- του εἰς τὸν ἀμπελῶνα. Ὁ δὲ ὑπέσχετο μεν, οὐχ ἐπλήρωσε δὲ τὴν ὑπόσχεσιν. Εἶτά φησι πρὸς τὸν ἕτερον. Ο δὲ ἀπηρνήσατο μεν λόγῳ, ἔργῳ δὲ τὸ προσταχθὲν ἐξεπέρανε. Καὶ ψέγεται μὲν ὁ πρότερος, εὐφημεῖται δὲ ὁ δεύτερος. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν μνη- σθῶμεν τῆς ἀποταγῆς, καὶ συνταγῆς τῆς γενομένης ἐν τῷ βαπτίσματι. 'Απεταξάμεθα τῷ διαβόλῳ, καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ, καὶ πάσῃ τῇ λατρείᾳ (46) αὐτ τοῦ· τηρήσωμεν τὴν ἀπόταξιν· μὴ ὡς κύων ἐπὶ τὸν ἴδιον έμετον ἐπιστρέψωμεν. Ἔργα τοῦ διαβόλου είν σὶν, μοιχεῖαι, πορνείαι, ἀκαθαρσίαι, φθόνοι, ἔριδες, φιλονεικίαι, ὑποκρίσεις, καταλαλιαὶ, ειρωνείαι, θυ μοί, μνησικακίαι, κατακρίσεις, βλασφημίαι, έπαοι δίαι, ἐπιλαλιαί. Τὰ τῆς ἀπιστίας σημεῖα, ἀσπλαγχ νίας, προσπάθειαι, ἀντιπάθειαι, φιληδονίαι, φειδω λίαι, κώμαι, μέθαι. Καὶ ἡ τοῦ διαβόλου πομπή, ὑπερηφανίαι, κενοδοξίαι, οἴησις, Επαρσις, τύφος, ἐπίδειξις, καλλωπισμὸς τοῦ σώματος. Τούτων ἁπάντ των αρνησάμενοι τὴν κοινωνίαν, καθὰ συνεταξά- μεθα τῷ Χριστῷ, τὰς ἐναντίας τούτων ἀρετὰς ζη- λώσωμεν· ἀγνείαν, σωφροσύνην, πτωχείαν, υπομο νὴν, εἰρήνην, ἀγάπην, συμπάθειαν, ἐλεημοσύνην, τὴν εἰς τοὺς δεομένους μετάδοσιν, σχῆμα, καὶ στο λὴν, καὶ βάδισμα κόσμιον, λόγον ἀληθῆ, ταπείνωσιν, ἐπὶ πᾶσιν τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ, ὅπως κοινω ΧΑΙ, 28. HOMILIA IN FICUM AREFACTAM. A sacerdotum minime sacrorum oberrationen! Se B : ipsos condemnarunt, nescientes quid verbis effer- rent. Ipsi siquidem sententiam contra se tulerunt. Nam cum sciscitaretur, quid facturus esset opera- riis illis, veritatem respondendo nolentes pronun- tiarunt: Malos male perdet illos'. Æquum plane est ut male multentur, qui propria voluntate seipsos malos reddiderunt. Vineam autem suam dabit aliis agriculis, qui reddent fructum in tempore. Tanquam sacerdotes, et qui sacerdotii dignitate fulgeant, sed nescientes vera prænuntiant. Etenim vinea, populus utique Donini, agricolis data est, qui fructum con- fertum et uberem reddiderunt. Siquidem in omREM terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terræ verba eorum ". Quam speciosi pedes erungelizantium pacem, evangelizantium bona ®! Hi velut oves in me- dio luporum pergentes, lupos in ores trausmula - runt : gentiles nimirum qui se quondam inseela- bantur, Christi oves effecerunt, adeptique sunt Do - mino populum peculiarem, sectatorem bonorum operum". accepimus, qui Christi populus nominari digni ha- biti fuimus. Irritam et inane nequaquamn reddanus nomen nostrum : per opera indecora, nec ho̟nesta fidem non conspurcemus. Minime nobis satis fuerit fidelem appellari : sed factis potius fidem præmon - stremus. Nam duo filii erant patri, qui alteri eorum dixit: Vade, operare in vinea mea ''. llic porro pollicitus quidem est, sed promissis laud stetit. Tum alii dicit. Atque hic quidein verbis negayit, opere vero quod injunctum erat, patravit. Atque prior quidem vituperatur, posterior vero commen- datur. Quapropter opera pretium est, ut memores simus abremuntiationis et conjunctionis quam ſe- cimus in baptismo. Nuntium remisimus diabolo et angelis ejus, et omnibus pompis illius. Abrenun- tiationi stemus, nec canum more ad proprium vo- mitum redeamus. Opera diaboli sunt, adulteria, fornicationes, immunditiæ, invidiæ, homicidia, rixa, contentiones, simulationes, criminationes, irrisio- nes, iræ, injuriarum recordationes, condemnatio- nes, blasphemia, incantationes, loquacitates. Ιuli- D delitatis argumenta, immisericordia, nimius adfe. clus, aversationes, libidines, avaritia, comessatio- nes, ebrietates. Quin diaboli pompæ sunt, arro- gantia, inanis gloria, immodica æstimatio sui, elatio, tumor, ostentatio, ornandi corporis studium. Horum omnium abjecta communicatione, juxta ac nos Christo conjunximus, contrarias horum vitio- rum virtutes æmulemur : castitatem, temperantiam, paupertatem, patientiam, pacem, charitatem, com - miserationem, misericordiam, erga egenos largita- • Matth. xxı, 41. ' Psal. xviu, 5; Rom. x, 18. Isa. LII, 7; Rom. x, 15. Tit. 1, 14. PATECL. GR. XCVI. ** Math, 6. Adeste itaque, fratres, quotquot fidei nomen (44) Inc usque desunt in Colb. 1511. (12) οἵτινες. (43) Coll. 1350, καταῤῥυπάνωμεν. (44) All. πομπή.
Ἐρωτώμενοι γὰρ τί ποιήσει τοῖς γεωργοῖς ἐκείνοις, ἄκοντες ἀληθῶς ἀπεκρίναντο. Κακοὺς κακῶς ἀπολέσει αὐτούς. Δίκαιον ὡς ἀληθῶς πάσχειν τὸν κακὸν ἐξ οἰκείας γενόμενον προαιρέσεως. Τὸν δὲ ἀμπελῶνα ἐκδώσεται ἑτέροις γεωργοῖς, οἵτινες ἀποδώσουσι τὸν καρπὸν ἐν καιρῷ. Ὡς ἱερεῖς καὶ τὸ τῆς ἱερωσύνης ἔχοντες ἀξίωμα, καὶ μὴ εἰδότες τὰ ἀληθῆ, προφητεύουσιν. Ἐκδέδοται γὰρ ὁ ἀμπελὼν, ὁ λαὸς Κυρίου, τοῖς γεωργοῖς οἳ ἀπέδωκαν τῷ Δεσπότῃ πολύχουν καὶ πολυφόρον τὸν καρπόν. Εἰς γὰρ πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν. Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά Οὗτοι ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων πορευόμενοι, τοὺς λύκους εἰς πρόβατα μετεποίησαν, τοὺς πάλαι διώκοντας Ἕλληνας, Χριστοῦ πρόβατα ἀπειργάσαντο, καὶ ἐκτήσαντο κυρίῳ λαὸν περιούσιον, ζηλωτὴν καλῶν ἔργων. 2. Δεῦτε οὖν, ἀδελφοὶ, ὅσοι τὸ τῆς πίστεως ἐλάβομεν ὄνομα, οἱ Χριστοῦ λαὸς ὀνομάζεσθαι κατηξιωμένοι, μὴ ἀθετήσωμεν τὴν κλῆσιν ἡμῶν μὴ τὴν πίστιν διὰ τῶν ἀτόπων ἔργων καταρυπώσωμεν.
τῆς ἀτόπου τῶν ἀνιέρων ἱερέων πωρώσεως ! Αὐτοὶ ἑαυτοὺς κατεδίκαζον, οὐκ εἰδότες τί λέγουσιν. Αὐτοὶ γὰρ καθ᾿ ἑαυτῶν ἐξήνεγκαν ψῆφον. Ερωτώμενοι γὰρ τί ποιήσει τοῖς γεωργοίς ἐκείνοις, ἄκοντες ἀληθῶς ἀπεκρίναντο. Κακοὺς κακῶς ἀπωλέσει αὐτ τούς. Δίκαιον ὡς ἀληθῶς πάσχειν τὸν κακὸν ἐξ οἱ- κείας γενόμενον προαιρέσεως. Τὸν δὲ ἀμπελῶνα ἐκδόσεται ἑτέροις γεωργοίς, οἵτινες ἀποδώσουσι τὸν καρπὸν ἐν καιρῷ. Ὡς ἱερεῖς καὶ τὸ τῆς ἱερωσύνης ἔχοντες ἀξίωμα, καὶ (41) μὴ εἰδότες τὰ ἀληθῆ, προ- φητεύουσιν. Ἐκδέδοται γὰρ ὁ ἀμπελῶν, ὁ λαὸς Κυ ρίου, τοῖς γεωργοῖς οἱ (42) απέδωκαν τῷ Δεσπότῃ πολύχουν καὶ πολυφόρον τὸν καρπόν. Εἰς γὰρ πᾶ σαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν. Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά! Ούτοι ὡς πρό βατα ἐν μέσῳ λύκων πορευόμενοι, τοὺς λύκους εἰς πρόβατα μετεποίησαν, τοὺς πάλαι διώκοντας Ελ- ληνας, Χριστοῦ πρόβατα απειργάσαντο, καὶ ἐκτή- σαντο κυρίῳ λαὸν περιούσιον, ζηλωτὴν καλῶν ἔρ- γων. Γ΄. Δεῦτε οὖν, ἀδελφοί, ὅσοι τὸ τῆς πίστεως ἐλά- βομεν όνομα, οἱ Χριστοῦ λαὸς ὀνομάζεσθαι κατ ἠξιωμένοι, μὴ ἀθετήσωμεν τὴν κλῆσιν ἡμῶν μὴ τὴν πίστιν διὰ τῶν ἀτόπων ἔργων καταρυπώσωμεν (45). Οὐκ ἀρκεῖ τὸ ἀκούειν πιστὸν μόνον, ἀλλ' ἔργῳ τὴν πίστιν ἡμῶν ἐπιδειξώμεθα. Δύο γὰρ υἱοί, φησίν, ἦσαν ἑνὶ πατρὶ, καὶ εἶπεν τῷ ἑνί · Πορεύου, έργά- του εἰς τὸν ἀμπελῶνα. Ὁ δὲ ὑπέσχετο μεν, οὐχ ἐπλήρωσε δὲ τὴν ὑπόσχεσιν. Εἶτά φησι πρὸς τὸν ἕτερον. Ο δὲ ἀπηρνήσατο μεν λόγῳ, ἔργῳ δὲ τὸ προσταχθὲν ἐξεπέρανε. Καὶ ψέγεται μὲν ὁ πρότερος, εὐφημεῖται δὲ ὁ δεύτερος. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν μνη- σθῶμεν τῆς ἀποταγῆς, καὶ συνταγῆς τῆς γενομένης ἐν τῷ βαπτίσματι. 'Απεταξάμεθα τῷ διαβόλῳ, καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ, καὶ πάσῃ τῇ λατρείᾳ (46) αὐτ τοῦ· τηρήσωμεν τὴν ἀπόταξιν· μὴ ὡς κύων ἐπὶ τὸν ἴδιον έμετον ἐπιστρέψωμεν. Ἔργα τοῦ διαβόλου είν σὶν, μοιχεῖαι, πορνείαι, ἀκαθαρσίαι, φθόνοι, ἔριδες, φιλονεικίαι, ὑποκρίσεις, καταλαλιαὶ, ειρωνείαι, θυ μοί, μνησικακίαι, κατακρίσεις, βλασφημίαι, έπαοι δίαι, ἐπιλαλιαί. Τὰ τῆς ἀπιστίας σημεῖα, ἀσπλαγχ νίας, προσπάθειαι, ἀντιπάθειαι, φιληδονίαι, φειδω λίαι, κώμαι, μέθαι. Καὶ ἡ τοῦ διαβόλου πομπή, ὑπερηφανίαι, κενοδοξίαι, οἴησις, Επαρσις, τύφος, ἐπίδειξις, καλλωπισμὸς τοῦ σώματος. Τούτων ἁπάντ των αρνησάμενοι τὴν κοινωνίαν, καθὰ συνεταξά- μεθα τῷ Χριστῷ, τὰς ἐναντίας τούτων ἀρετὰς ζη- λώσωμεν· ἀγνείαν, σωφροσύνην, πτωχείαν, υπομο νὴν, εἰρήνην, ἀγάπην, συμπάθειαν, ἐλεημοσύνην, τὴν εἰς τοὺς δεομένους μετάδοσιν, σχῆμα, καὶ στο λὴν, καὶ βάδισμα κόσμιον, λόγον ἀληθῆ, ταπείνωσιν, ἐπὶ πᾶσιν τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ, ὅπως κοινω ΧΑΙ, 28. HOMILIA IN FICUM AREFACTAM. A sacerdotum minime sacrorum oberrationen! Se B : ipsos condemnarunt, nescientes quid verbis effer- rent. Ipsi siquidem sententiam contra se tulerunt. Nam cum sciscitaretur, quid facturus esset opera- riis illis, veritatem respondendo nolentes pronun- tiarunt: Malos male perdet illos'. Æquum plane est ut male multentur, qui propria voluntate seipsos malos reddiderunt. Vineam autem suam dabit aliis agriculis, qui reddent fructum in tempore. Tanquam sacerdotes, et qui sacerdotii dignitate fulgeant, sed nescientes vera prænuntiant. Etenim vinea, populus utique Donini, agricolis data est, qui fructum con- fertum et uberem reddiderunt. Siquidem in omREM terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terræ verba eorum ". Quam speciosi pedes erungelizantium pacem, evangelizantium bona ®! Hi velut oves in me- dio luporum pergentes, lupos in ores trausmula - runt : gentiles nimirum qui se quondam inseela- bantur, Christi oves effecerunt, adeptique sunt Do - mino populum peculiarem, sectatorem bonorum operum". accepimus, qui Christi populus nominari digni ha- biti fuimus. Irritam et inane nequaquamn reddanus nomen nostrum : per opera indecora, nec ho̟nesta fidem non conspurcemus. Minime nobis satis fuerit fidelem appellari : sed factis potius fidem præmon - stremus. Nam duo filii erant patri, qui alteri eorum dixit: Vade, operare in vinea mea ''. llic porro pollicitus quidem est, sed promissis laud stetit. Tum alii dicit. Atque hic quidein verbis negayit, opere vero quod injunctum erat, patravit. Atque prior quidem vituperatur, posterior vero commen- datur. Quapropter opera pretium est, ut memores simus abremuntiationis et conjunctionis quam ſe- cimus in baptismo. Nuntium remisimus diabolo et angelis ejus, et omnibus pompis illius. Abrenun- tiationi stemus, nec canum more ad proprium vo- mitum redeamus. Opera diaboli sunt, adulteria, fornicationes, immunditiæ, invidiæ, homicidia, rixa, contentiones, simulationes, criminationes, irrisio- nes, iræ, injuriarum recordationes, condemnatio- nes, blasphemia, incantationes, loquacitates. Ιuli- D delitatis argumenta, immisericordia, nimius adfe. clus, aversationes, libidines, avaritia, comessatio- nes, ebrietates. Quin diaboli pompæ sunt, arro- gantia, inanis gloria, immodica æstimatio sui, elatio, tumor, ostentatio, ornandi corporis studium. Horum omnium abjecta communicatione, juxta ac nos Christo conjunximus, contrarias horum vitio- rum virtutes æmulemur : castitatem, temperantiam, paupertatem, patientiam, pacem, charitatem, com - miserationem, misericordiam, erga egenos largita- • Matth. xxı, 41. ' Psal. xviu, 5; Rom. x, 18. Isa. LII, 7; Rom. x, 15. Tit. 1, 14. PATECL. GR. XCVI. ** Math, 6. Adeste itaque, fratres, quotquot fidei nomen (44) Inc usque desunt in Colb. 1511. (12) οἵτινες. (43) Coll. 1350, καταῤῥυπάνωμεν. (44) All. πομπή.
PG 96:587Οὐκ ἀρκεῖ τὸ ἀκούειν πιστὸν μόνον, ἀλλ’ ἔργῳ τὴν πίστιν ἡμῶν ἐπιδειξώμεθα. Δύο γὰρ υἱοὶ, φησὶν, ἦσαν ἑνὶ πατρὶ, καὶ εἶπεν τῷ ἑνί· Πορεύου, ἐργάζου εἰς τὸν ἀμπελῶνα. Ὁ δὲ ὑπέσχετο μὲν, οὐκ ἐπλήρωσε δὲ τὴν ὑπόσχεσιν. Εἶτά φησι πρὸς τὸν ἕτερον. Ὁ δὲ ἀπηρνήσατο μὲν λόγῳ, ἔργῳ δὲ τὸ προσταχθὲν ἐξεπέρανε. Καὶ ψέγεται μὲν ὁ πρότερος, εὐφημεῖται δὲ ὁ δεύτερος. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν μνησθῶμεν τῆς ἀποταγῆς, καὶ συνταγῆς τῆς γενομένης ἐν τῷ βαπτίσματι. Ἀπεταξάμεθα τῷ διαβόλῳ, καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ, καὶ πάσῃ τῇ λατρείᾳ αὐτοῦ· τηρήσωμεν τὴν ἀπόταξιν· μὴ ὡς κύων ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον ἐπιστρέψωμεν. Ἔργα τοῦ διαβόλου εἰσὶν, μοιχεῖαι, πορνεῖαι, ἀκαθαρσίαι, φθόνοι, ἔριδες, φιλονεικίαι, ὑποκρίσεις, καταλαλιαὶ, εἰρωνεῖαι, θυμοὶ, μνησικακίαι, κατακρίσεις, βλασφημίαι, ἐπαοιδίαι, ἐπιλαλιαί. Τὰ τῆς ἀπιστίας σημεῖα, ἀσπλαγχνίαι, προσπάθειαι, ἀντιπάθειαι, φιληδονίαι, φειδωλίαι, κῶμαι, μέθαι. Καὶ ἡ τοῦ διαβόλου πομπὴ, ὑπερηφανίαι, κενοδοξίαι, οἴησις, ἔπαρσις, τύφος, ἐπίδειξις, καλλωπισμὸς τοῦ σώματος.
Α νοὶ γενόμενοι τῶν παθημάτων αὐτοῦ, καὶ τῆς δόξεις αὐτῷ κοινωνήσωμεν, προσαγόμενοι τῷ Θεῷ καὶ Πα- τρὶ θυσίαν ζῶσαν, ἄμωμον, ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τῶν πρωτοτόκων, ἔνθα εὐφραινομένων ἡ κατοικία. Β ζ'. Πάλαι δὲ, πρὸς σὲ τρέψω τὸν λόγον, πεπαθης μένη νύμφη Χριστοῦ, πόθησον ἀξίως τὸν σὲ πολ σαντα. Ολον ἄνοιξον αὐτῷ τὸ ταμεῖον τῆς καρδίας σου, ἵν᾿ ὅλως οἰκήσῃ ἐν σοὶ Χριστὸς σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι. Εκχόησον ἐξ αὐτῆς πάντα τὰ γῆῖνα, ἵνα εὕρῃ ἐν αὐτῇ τὴν εἴσοδον. Οἶκος γὰρ γῆν καὶ πνεῦμα ἀέρος ἅμα οὐχ ὑποδέξεται. "Οσον ἐνος - κίσεις τὸν χοῦν, ἀπελάσεις τὸ τοῦ ἀέρος πνεῦμα καὶ ὅσον εἰσοικίσεις ἐν τῇ καρδίᾳ σου τὰ γήϊνα, ἀποικίσεις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Πόθεν πορνείαι; πόθεν μοιχεῖαι; πόθεν ἔριδες, φιλονεικίαι, φθόνοι, φόνοι, καὶ πᾶς ὁ τῶν κακῶν ἐσμός ; οὐκ ἐκ τῆς ἐπι- θυμίας τῶν γηίνων; Απέλασον πᾶσαν κενοδοξίαν, τὴν τῆς ἀπιστίας μητέρα. Οὐ γὰρ δύνασθε, φησὶν ὁ Χριστὸς, πιστεύειν εἰς ἐμὲ. δόξαν παρὰ ἀνθρώ πων λαμβάνοντες. Ἐξόρισον ἐκ τῆς σῆς καρδίας πᾶσαν (45) οἴησιν, ὑπερηφανίαν, ἔπαρσιν. 'Ακάθαρ τος γὰρ παρὰ Κυρίῳ πᾶς ὑψηλοκάρδιος. Υπερη- φάνοις ἀντιτάσσεται Κύριος, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Απάρνησαι πᾶσαν αὐθάδειαν, αυταρέσκειαν, ἵνα μόνῳ ὑποτάσσῃ τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Καὶ αὐτὸς οδηγήσει σε ἐπὶ λιμένα θελήματος αὐτοῦ. Μὴ εἰσε αγάγης ἄλλον νυμφίον ἐν τῇ παστάδι τῆς καρδίας σου. Ζηλωτής γάρ ἐστιν ὁ σὸς νυμφίος Χριστός· ὁ γλυ κύτατος, ὁ μόνος ποθητός, ὅλος γλυκασμός, όλος ἐπιθυμία. Αὐτῷ μόνῳ τὴν σὴν ἀναπέτασον καρδίαν, καὶ βόησον αὐτῷ. Τετρωμένης καρδίας εἰμὶ ἐγώ ἐξέστησέ με ὁ πόθος σου· Αλλοίωσέ με ἡ ἀγάπη σου, Δέσποτα. Δεσμία εἰμὶ τῷ σῷ ἔρωτι. Εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου· φιλήσω σου τὰ ἴχνη. Οὐκ εἰμὶ γὰρ ἀξία εἰπεῖν, Φίλησόν με ἀπὸ φιλημάτων στόματός σου; Ενοίκησον ἐν ἐμοὶ, καὶ ἐμπεριπάτησον, κατά τὴν ἀψευδῆ σου ἐπαγγελίαν, καὶ ποίησόν με ναὸν τοῦ παναγίου Πνεύματος. Κατακυρίευσον τῆς καρ δίας μου, Δέσποτα, καὶ κατακληρονόμησαν αὐτήν, καὶ μονὴν παρ' ἐμοὶ ποίησαι, ἅμα ὑπὸ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι. Πλάτυνόν σου ἐν ἐμοὶ τὰ σχοινί- σματα, τὰς ἐνεργείας τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Σε γὰρ Θεός μου, καὶ δοξάσω σε, σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρὶ, ἅμα τῷ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Θεὸς ἡμῶν, κληρονόμον σε δείξῃ τῆς αὐτοῦ βασιλείας, αὐτῷ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Τοῦ ' ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου μοναχοῦ καὶ πρεσβυτές ρου τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως, ἤτοι τοῦ Μανσούρ λόγος εἰς τὴν ἁγίαν β'. S. JOANNIS DAMASCENI tem, gestum, vestem, et gressum ornatum et mo- dostuut, sermonem veracem, humilitatem, atque in primis opprobrium propter Christum, ut eorum quæ passus est participes facti, consortes quoque glorina evadamns, offerentes Deo et Patri hostiam qua est habitatio lelaptium 18. viventem, sine macula ", in Ecclesia primitivorum, in Christi sponsa : digne illum redama, qui te amavit. Totum ei pande cordis tui conclave, nt totus in te Christus maneat cum Patre et Spiritu sancto. Egere ex eo quæcunque terrena sunt, ut ingressam in illud inveniat. Domus quippe terram simul et spiritumn aeris nequaquam simul susceperit. Quantum de tel- Jure intus admittis, tantum de aeris flatu abiges : ac si in corde tuo terrena suscipias, Spiritum san- ctum eo excluseris. Undenam, quæso, adulteria? unde scortationes? unde jurgia, contentiones, in- vidiæ, homicidia, et omne vitiorum examen? annon ex rertini terrenorum desiderio? Missam fac omnem gloriam inanem, parentem illam incredulitatis. Non enim potestis in me credere, inquit Christus, qui glo- riam ab hominibus accipitis". Amanda procul a corde tuo omnem de te existimationem bonam, su- perbiam, elationem. Nam apud Deum immundus ille est, qui sublimis est corde. Deus superbis re- sistit : humilibus autem dal gratiam . Abnega prorsus omnem arrogantiam, admirationem tui, ut soli legi Dei subjectus flas: qui te deducet in portum voluntatis suæ. Absit a te, ut sponsum alium in thalamo tui cordis admittas. Zelotypus quippe est aponsus tuus Christus; ille, inquam, dulcissimus, qui solus amabilis, totus dulcedo, totus desiderimn est. Ipsi soli cor tuum explica, atque ad eum clama Vulnerato cerde ego sum : avolare ine fecit amor tui : in alienationem me mentis egit tua, Domine, dilectio. Amore two vincta sumn. In- gredere in cubiculum tuuın: tua vestigia deoscu- labor. Nec enim digna sum, ut dicere queam, Osculare me osculis oris tui 18**. Habita in me, at in me ambuta, quemadmodum citra mendacium polli- citus es “. Fac me templum sanctissimi Spiritus : cordis mei imperium tene, Domine, illudque hære- ditatis jure posside, et mansionem apud me facito, una cum Patre et Spiritu sancto. Dilata et extende in me funes tuos; operationes nimirum Spiritus D sancti. Tu siquidem Deus meus es, et tibi gloriam canam cum Patre, cujus nullum principium est, atque optimo et vivifico Spiritu tuo, nunc et semper et in specula seculorum. Amen. Hebr. x11, 12, 13. 5. 1s' Cant. 1, 1. C ' Psal. Lxxxvı, 7. ¹ª Joan. ♥, 44. * Prov. 111, 34; Jac. iv, 6. Cant. ** Lev. xxvi, 12. 7. Ad te sermonem convertam, amantissima (45) Colb. 1511, ἵν᾿ ἐνοικίσας ἐν σοὶ Χριστὸς ὁ
Τούτων ἁπάντων ἀρνησάμενοι τὴν κοινωνίαν, καθὰ συνεταξάμεθα τῷ Χριστῷ, τὰς ἐναντίας τούτων ἀρετὰς ζηλώσωμεν· ἁγνείαν, σωφροσύνην, πτωχείαν, ὑπομονὴν, εἰρήνην, ἀγάπην, συμπάθειαν, ἐλεημοσύνην, τὴν εἰς τοὺς δεομένους μετάδοσιν, σχῆμα, καὶ στολὴν, καὶ βάδισμα κόσμιον, λόγον ἀληθῆ, ταπείνωσιν, ἐπὶ πᾶσιν τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ, ὅπως κοινωνοὶ γενόμενοι τῶν παθημάτων αὐτοῦ, καὶ τῆς δόξης αὐτῷ κοινωνήσωμεν, προσαγόμενοι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ θυσίαν ζῶσαν, ἄμωμον, ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τῶν πρωτοτόκων, ἔνθα εὐφραινομένων ἡ κατοικία. ζ. Πάλαι δὲ, πρὸς σὲ τρέψω τὸν λόγον, πεποθημένη νύμφη Χριστοῦ, πόθησον ἀξίως τὸν σὲ ποθήσαντα. Ὅλον ἄνοιξον αὐτῷ τὸ ταμεῖον τῆς καρδίας σου, ἵν’ ὅλως οἰκήσῃ ἐν σοὶ Χριστὸς σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι. Ἐκχόησον ἐξ αὐτῆς πάντα τὰ γήϊνα, ἵνα εὕρῃ ἐν αὐτῇ τὴν εἴσοδον. Οἶκος γὰρ γῆν καὶ πνεῦμα ἀέρος ἅμα οὐχ ὑποδέξεται. Ὅσον ἐνοικίσεις τὸν χοῦν, ἀπελάσεις τὸ τοῦ ἀέρος πνεῦμα καὶ ὅσον εἰσοικίσεις ἐν τῇ καρδίᾳ σου τὰ γήϊνα, ἀποικίσεις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Πόθεν πορνεῖαι; πόθεν μοιχεῖαι; πόθεν ἔριδες, φιλονεικίαι, φθόνοι, φόνοι, καὶ πᾶς ὁ τῶν κακῶν ἐσμός;
Α νοὶ γενόμενοι τῶν παθημάτων αὐτοῦ, καὶ τῆς δόξεις αὐτῷ κοινωνήσωμεν, προσαγόμενοι τῷ Θεῷ καὶ Πα- τρὶ θυσίαν ζῶσαν, ἄμωμον, ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τῶν πρωτοτόκων, ἔνθα εὐφραινομένων ἡ κατοικία. Β ζ'. Πάλαι δὲ, πρὸς σὲ τρέψω τὸν λόγον, πεπαθης μένη νύμφη Χριστοῦ, πόθησον ἀξίως τὸν σὲ πολ σαντα. Ολον ἄνοιξον αὐτῷ τὸ ταμεῖον τῆς καρδίας σου, ἵν᾿ ὅλως οἰκήσῃ ἐν σοὶ Χριστὸς σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι. Εκχόησον ἐξ αὐτῆς πάντα τὰ γῆῖνα, ἵνα εὕρῃ ἐν αὐτῇ τὴν εἴσοδον. Οἶκος γὰρ γῆν καὶ πνεῦμα ἀέρος ἅμα οὐχ ὑποδέξεται. "Οσον ἐνος - κίσεις τὸν χοῦν, ἀπελάσεις τὸ τοῦ ἀέρος πνεῦμα καὶ ὅσον εἰσοικίσεις ἐν τῇ καρδίᾳ σου τὰ γήϊνα, ἀποικίσεις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Πόθεν πορνείαι; πόθεν μοιχεῖαι; πόθεν ἔριδες, φιλονεικίαι, φθόνοι, φόνοι, καὶ πᾶς ὁ τῶν κακῶν ἐσμός ; οὐκ ἐκ τῆς ἐπι- θυμίας τῶν γηίνων; Απέλασον πᾶσαν κενοδοξίαν, τὴν τῆς ἀπιστίας μητέρα. Οὐ γὰρ δύνασθε, φησὶν ὁ Χριστὸς, πιστεύειν εἰς ἐμὲ. δόξαν παρὰ ἀνθρώ πων λαμβάνοντες. Ἐξόρισον ἐκ τῆς σῆς καρδίας πᾶσαν (45) οἴησιν, ὑπερηφανίαν, ἔπαρσιν. 'Ακάθαρ τος γὰρ παρὰ Κυρίῳ πᾶς ὑψηλοκάρδιος. Υπερη- φάνοις ἀντιτάσσεται Κύριος, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Απάρνησαι πᾶσαν αὐθάδειαν, αυταρέσκειαν, ἵνα μόνῳ ὑποτάσσῃ τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Καὶ αὐτὸς οδηγήσει σε ἐπὶ λιμένα θελήματος αὐτοῦ. Μὴ εἰσε αγάγης ἄλλον νυμφίον ἐν τῇ παστάδι τῆς καρδίας σου. Ζηλωτής γάρ ἐστιν ὁ σὸς νυμφίος Χριστός· ὁ γλυ κύτατος, ὁ μόνος ποθητός, ὅλος γλυκασμός, όλος ἐπιθυμία. Αὐτῷ μόνῳ τὴν σὴν ἀναπέτασον καρδίαν, καὶ βόησον αὐτῷ. Τετρωμένης καρδίας εἰμὶ ἐγώ ἐξέστησέ με ὁ πόθος σου· Αλλοίωσέ με ἡ ἀγάπη σου, Δέσποτα. Δεσμία εἰμὶ τῷ σῷ ἔρωτι. Εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου· φιλήσω σου τὰ ἴχνη. Οὐκ εἰμὶ γὰρ ἀξία εἰπεῖν, Φίλησόν με ἀπὸ φιλημάτων στόματός σου; Ενοίκησον ἐν ἐμοὶ, καὶ ἐμπεριπάτησον, κατά τὴν ἀψευδῆ σου ἐπαγγελίαν, καὶ ποίησόν με ναὸν τοῦ παναγίου Πνεύματος. Κατακυρίευσον τῆς καρ δίας μου, Δέσποτα, καὶ κατακληρονόμησαν αὐτήν, καὶ μονὴν παρ' ἐμοὶ ποίησαι, ἅμα ὑπὸ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι. Πλάτυνόν σου ἐν ἐμοὶ τὰ σχοινί- σματα, τὰς ἐνεργείας τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Σε γὰρ Θεός μου, καὶ δοξάσω σε, σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρὶ, ἅμα τῷ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Θεὸς ἡμῶν, κληρονόμον σε δείξῃ τῆς αὐτοῦ βασιλείας, αὐτῷ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Τοῦ ' ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου μοναχοῦ καὶ πρεσβυτές ρου τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως, ἤτοι τοῦ Μανσούρ λόγος εἰς τὴν ἁγίαν β'. S. JOANNIS DAMASCENI tem, gestum, vestem, et gressum ornatum et mo- dostuut, sermonem veracem, humilitatem, atque in primis opprobrium propter Christum, ut eorum quæ passus est participes facti, consortes quoque glorina evadamns, offerentes Deo et Patri hostiam qua est habitatio lelaptium 18. viventem, sine macula ", in Ecclesia primitivorum, in Christi sponsa : digne illum redama, qui te amavit. Totum ei pande cordis tui conclave, nt totus in te Christus maneat cum Patre et Spiritu sancto. Egere ex eo quæcunque terrena sunt, ut ingressam in illud inveniat. Domus quippe terram simul et spiritumn aeris nequaquam simul susceperit. Quantum de tel- Jure intus admittis, tantum de aeris flatu abiges : ac si in corde tuo terrena suscipias, Spiritum san- ctum eo excluseris. Undenam, quæso, adulteria? unde scortationes? unde jurgia, contentiones, in- vidiæ, homicidia, et omne vitiorum examen? annon ex rertini terrenorum desiderio? Missam fac omnem gloriam inanem, parentem illam incredulitatis. Non enim potestis in me credere, inquit Christus, qui glo- riam ab hominibus accipitis". Amanda procul a corde tuo omnem de te existimationem bonam, su- perbiam, elationem. Nam apud Deum immundus ille est, qui sublimis est corde. Deus superbis re- sistit : humilibus autem dal gratiam . Abnega prorsus omnem arrogantiam, admirationem tui, ut soli legi Dei subjectus flas: qui te deducet in portum voluntatis suæ. Absit a te, ut sponsum alium in thalamo tui cordis admittas. Zelotypus quippe est aponsus tuus Christus; ille, inquam, dulcissimus, qui solus amabilis, totus dulcedo, totus desiderimn est. Ipsi soli cor tuum explica, atque ad eum clama Vulnerato cerde ego sum : avolare ine fecit amor tui : in alienationem me mentis egit tua, Domine, dilectio. Amore two vincta sumn. In- gredere in cubiculum tuuın: tua vestigia deoscu- labor. Nec enim digna sum, ut dicere queam, Osculare me osculis oris tui 18**. Habita in me, at in me ambuta, quemadmodum citra mendacium polli- citus es “. Fac me templum sanctissimi Spiritus : cordis mei imperium tene, Domine, illudque hære- ditatis jure posside, et mansionem apud me facito, una cum Patre et Spiritu sancto. Dilata et extende in me funes tuos; operationes nimirum Spiritus D sancti. Tu siquidem Deus meus es, et tibi gloriam canam cum Patre, cujus nullum principium est, atque optimo et vivifico Spiritu tuo, nunc et semper et in specula seculorum. Amen. Hebr. x11, 12, 13. 5. 1s' Cant. 1, 1. C ' Psal. Lxxxvı, 7. ¹ª Joan. ♥, 44. * Prov. 111, 34; Jac. iv, 6. Cant. ** Lev. xxvi, 12. 7. Ad te sermonem convertam, amantissima (45) Colb. 1511, ἵν᾿ ἐνοικίσας ἐν σοὶ Χριστὸς ὁ
PG 96:589οὐκ ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τῶν γηί̈νων; Ἀπέλασον πᾶσαν κενοδοξίαν, τὴν τῆς ἀπιστίας μητέρα. Οὐ γὰρ δύνασθε. φησὶν ὁ Χριστὸς, πιστεύειν εἰς ἐμὲ, δόξαν παρὰ ἀνθρώπων λαμβάνοντες. Ἐξόρισον ἐκ τῆς σῆς καρδίας πᾶσαν οἴησιν, ὑπερηφανίαν, ἔπαρσιν. Ἀκάθαρτος γὰρ παρὰ Κυρίῳ πᾶς ὑψηλοκάρδιος. Ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται Κύριος, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Ἀπάρνησαι πᾶσαν αὐθάδειαν, αὐταρέσκειαν, ἵνα μόνῳ ὑποτάσσῃ τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Καὶ αὐτὸς ὁδηγήσει σε ἐπὶ λιμένα θελήματος αὐτοῦ. Μὴ εἰςαγάγῃς ἄλλον νυμφίον ἐν τῇ παστάδι τῆς καρδίας σου. Ζηλωτὴς γάρ ἐστιν ὁ σὸς νυμφίος Χριστός· ὁ γλυκύτατος, ὁ μόνος ποθητὸς, ὅλος γλυκασμὸς, ὅλος ἐπιθυμία. Αὐτῷ μόνῳ τὴν σὴν ἀναπέτασον καρδίαν, καὶ βόησον αὐτῷ. Τετρωμένης καρδίας εἰμὶ ἐγώ· ἐξέστησέ με ὁ πόθος σου· ἠλλοίωσέ με ἡ ἀγάπη σου, Δέσποτα. Δεσμία εἰμὶ τῷ σῷ ἔρωτι. Εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου· φιλήσω σου τὰ ἴχνη. Οὐκ εἰμὶ γὰρ ἀξία εἰπεῖν, Φίλησόν με ἀπὸ φιλημάτων στόματός σου; Ἐνοίκησον ἐν ἐμοὶ, καὶ ἐμπεριπάτησον, κατὰ τὴν ἀψευδῆ σου ἐπαγγελίαν, καὶ ποίησόν με ναὸν τοῦ παναγίου Πνεύματος.
Γ. Ιωάννου μοναχοῦ ταπεινοῦ καὶ πρεσβυτέρου τοῦ Δαμασκηνοῦ, λόγος εἰς τὴν ἁγίαν Παρα- σκευὴν, καὶ εἰς τὸν Σταυρόν (46). α'. Πεπλήρωται ἡμῖν λοιπὸν ὁ τῆς νηστείας ἀγών· Έληξεν δὲ εἰς σταυρόν. Ποῦ γὰρ ἐχρῆν τῆς νίκης τὸ τέλος, ἢ ἐπὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ τρόπαιον λήγειν ; Τρό- παιον γὰρ Χριστοῦ ὁ σταυρός· ἅπαξ μὲν παγεὶς, ἀεὶ δὲ δαίμονας τρεπόμενος. Ποῦ γὰρ εἴδωλα, καὶ ζώων ματαίων οἱ φόνοι; ποῦ δὲ ναοὶ, καὶ τῆς δυσσεβείας πῦρ; Ἐσβέσθη πάντα δι' ἐν ἅγιον αἷμα (47), καὶ πέπτωκεν. Καὶ ἔστι σταυρὸς πολυδύναμος δύναμις, βέλος ἀόρατον, φάρμακον αῦλον, πληγή λυσίπονος, ἐπονείδιστος δόξα· ὥστε κἂν μυρία ἕτερα λέγω περί Χριστοῦ, καν μυρία θαύματα διηγούμενος κατα- πλήττω τὸν ἀκροατήν, οὐχ οὕτως ἐπ' ἐκείνοις, ὡς Β ἐπὶ σταυροῦ σεμνύνομαι. Οἷόν τι λέγω· Εκ Παρθένου προῆλθεν Ἰησοῦς· μέγα τὸ θαῦμα γάμον ὑπερβή- ναι, καὶ φύσιν καινοτομῆσαι· ἀλλ' εἰ μὴ σταυρὸς ἦν, οὐκ ἂν ἐσώθη τοῖς ἔργοις ἡ πρώτη του παραδείσου παρθένος. Νυνὶ δὲ ἐν τῷ τοῦ σταυροῦ καιρῷ πρώτη σώζεται γυνή, τὸ παλαιὸν κακὸν νέοις χαρίσμασι θεραπεύουσα. 'Ανέστη νεκρὸς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, ἀλλὰ πάλιν ἀπέθανεν· ἐγὼ δὲ διὰ σταυροῦ ἀναστὰς, οὐκέτι δύναμαι πρὸς θάνατον πεσεῖν. Επλευσεν Ἰησ σοῦς τὴν θάλασσαν, Θεὸς ἐν σκάφει· τὸ ξύλον ἐφ- ήμερον δέδωκε τὴν ὠφέλειαν· ἐγὼ δὲ ἔλαβον ξύλον αἰώνιον, ἀγαθόν, ᾧ κεχρημένος ἀντὶ πηδαλίου, τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἀπωθοῦμαι κύματα. Ε τράφησαν πεντακισχίλιοι, καὶ πάλιν ἑπτακισχίλιοι, ὑφ᾽ ἑνὶ τῷ τοῦ σταυροῦ συνθήματι. Ποῦ οὖν τῆς τρο φῆς τὰ λείψανα ; Πῶς ὁ μὴ παρὼν τὰ τῶν παρόντων λάβω ; Δώδεκα γὰρ ἦσαν περισσεύσαντες κλασμάτ των κόφινοι. Σύμμετρος ή χάρις. Εσταυρώθη Χρι στὸς, καὶ ἀεὶ τρεφόμεθα, καὶ κορεννύμενοι πάλιν ζητοῦμεν, καὶ πάλιν λαβόντες ποθοῦμεν, καὶ πλεῖον τὸ λειπόμενον. Αζήμιος γὰρ ἡ χάρις. Επαινείσθω ἡμέρα φωτός γεννητική, δι᾿ ἣν αἱ λοιπαὶ ἡμέραι πρὸς εὐφροσύνην ἐκλήθησαν. Πῶς, ἄκουε· Σήμερον Ἀδὰμ ἐπλάσθη, τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ· σήμερον μορφὴν ἐφόρεσε θείαν· σήμερον μικρός κόσμος ἐν κόσμῳ συνέστη· σήμερον κυβερνήτης ὁ ἄνθρωπος καλὰ τῆς οἰκουμένης (48) κατέσχε πηδάλια ζώων ἁπάντων ζῶν ἡγεμονεῖον· σήμερον ἐντολὰς ἔλαβεν αυτεξου σίους· σήμερον ἐξέπεσε τοῦ παραδείσου· σήμερον η πάλιν εἰσηνέχθη. Ο πολυτρόπου ἡμέρας ! ὦ πολυ- πενθοῦς καὶ ἀπενθοῦς! ὦ πρωΐ μὲν λυπήσασα, ἐσ. πέρας δὲ εὐφράνασα ! μᾶλλον δὲ, οὐ τοσοῦτον πλή- ξασα, ὅσον θεραπεύσασα. β'. Σκυθρωπὸς ὑμῖν ὁμολογώ, τοῖς παλαιοῖς ἐντυγ- χάνων πάθεσιν, ἀκούων τὸν Ἀδὰμ τῆς πατρώας Εστίας ἐκπεσόντα, ἄνθρωπον παραδείσου πολίτην, HOMILIA IN SANGTAM PARASCEVEN. A codice R. 2443, et in altero illustrissimi archiepi- scopi Remensis codice, qui in Regiam bibliothecam transiit. In aliis codicibus Joanni Chrysostomo perperam ascribitur. Edita etiam est ab lloeschelio, necnon a Joanne Gretsero t. Il De cruce, p. 461, C D IIT. Joannis humilis monachi et presbyteri Damasceni sermo in sanctam Parasceven et in Crucem. autem in crucem. Quem enim alium nancisci finem victoriam oportuit, nisi ut Christi tropaeo termina- retur? Christi namque tropæum crnx est: quod semel quidem est defixum, semper vero dæmones in fugam vertit. Ubi enim nunc idola sunt, et in- utilium animantium cædes? ubi templa et impietatis ignis? exstinctus est : omnia unius sancti sanguinis vi conciderunt. Crux ergo est potestas præpotens, telumn invisibile, medicina materia expers, fons exstinctor laborum, gloria sine dedecore ": ita ut licet infinita alia de Christo dicam ; licet sexcenta miracula narrans, attonitum reddam auditorem, non tantum illis, quantum cruce glorier. Ut si dixero, Er Virgine ortus est Jesus: grande est miraculum nuptias supergredi, et naturam innovare : atqui nisi crux fuisset, prima paradisi virgo nequaquam ge- stis suis salva facta esset. Jam vero crucis tempore servatur mulier, quæ novis donis vetustum malum curat. Resurrexit In Galilæa mortuus, et rursus obiit. Ego autem per crucem resurgens, non am- plius morte possum occumbere. Navigavit Jesus mare, Deus in navicula, lignum diurno usui fuit : ego vero lignum accepi, æternum bonum, quo gn- bernaculi instar utens, spirituales nequitise Auetas repellam. Nutrita sunt quinque millia, rursumque septem millia sub uno crucis signo. Ubi ergo cibo- rum reliquiæ? quomodo qui præsens non eram, eorum qui adfuerunt, reliquias accipiam? Erant enim duodecim fragmentorum cophini qui super- fuerant : æqua plane gratiæ mensura. Crucifixus est Christus, et semper nutrimur: ac satiati ror- sum quærimus, et amplius est quod superest. Gratia enim nihil detrimenti accipit. Laudetur dies quæ lucem peperit, per quam reliqui dies ad letitiam sunt vocati. Quo id pacto, sadias velim. llodie formatus est Adam ; sexta, inquam, die. Hodie divina forma præditus est, hodie in mando parvus con- ditus est mundus : hodie homo gubernator præctara humanæ naturæ gubernacula arripuit, animal ani- mantibns universis presidens : hodie man- data quibus libere obtemperaret accepit: bodie excidit e paradiso: hodie rursus introductus fait. O multifarium diem! o luctuosum et jucundum ! o qui mane dolorem, ac vespere gaudiuin attulisti ! imo qui non tantum sauciavit, quantum sanavit. censebam calamitates, Adamum audiens paternis laribus excidisse, hominem paradisi civem, absque ac tandem a Savilio et Frontone Ducæo inter opera Chrysostomi. non est Boisium non intellexisse. (46) Hæc oratio Joanni Damasceno attribuitur in 1. Finitum jam nobis est jejunii certamen; desiit 2. Magno meo dolore, fateor vobis, veteres per (47) Reg. τὸ ἅγιον πάθος. (48) Savil. et Grels. ἀνθρωπίνης quod mirum
Κατακυρίευσον τῆς καρδίας μου, Δέσποτα, καὶ κατακληρονόμησον αὐτὴν, καὶ μονὴν παρ’ ἐμοὶ ποίησαι, ἅμα ὑπὸ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι. Πλάτυνόν σου ἐν ἐμοὶ τὰ σχοινίσματα, τὰς ἐνεργείας τοῦ παναγίου Πνεύματος. Σὺ γὰρ Θεός μου, καὶ δοξάσω σε, σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρὶ, ἅμα τῷ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Γ. Ιωάννου μοναχοῦ ταπεινοῦ καὶ πρεσβυτέρου τοῦ Δαμασκηνοῦ, λόγος εἰς τὴν ἁγίαν Παρα- σκευὴν, καὶ εἰς τὸν Σταυρόν (46). α'. Πεπλήρωται ἡμῖν λοιπὸν ὁ τῆς νηστείας ἀγών· Έληξεν δὲ εἰς σταυρόν. Ποῦ γὰρ ἐχρῆν τῆς νίκης τὸ τέλος, ἢ ἐπὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ τρόπαιον λήγειν ; Τρό- παιον γὰρ Χριστοῦ ὁ σταυρός· ἅπαξ μὲν παγεὶς, ἀεὶ δὲ δαίμονας τρεπόμενος. Ποῦ γὰρ εἴδωλα, καὶ ζώων ματαίων οἱ φόνοι; ποῦ δὲ ναοὶ, καὶ τῆς δυσσεβείας πῦρ; Ἐσβέσθη πάντα δι' ἐν ἅγιον αἷμα (47), καὶ πέπτωκεν. Καὶ ἔστι σταυρὸς πολυδύναμος δύναμις, βέλος ἀόρατον, φάρμακον αῦλον, πληγή λυσίπονος, ἐπονείδιστος δόξα· ὥστε κἂν μυρία ἕτερα λέγω περί Χριστοῦ, καν μυρία θαύματα διηγούμενος κατα- πλήττω τὸν ἀκροατήν, οὐχ οὕτως ἐπ' ἐκείνοις, ὡς Β ἐπὶ σταυροῦ σεμνύνομαι. Οἷόν τι λέγω· Εκ Παρθένου προῆλθεν Ἰησοῦς· μέγα τὸ θαῦμα γάμον ὑπερβή- ναι, καὶ φύσιν καινοτομῆσαι· ἀλλ' εἰ μὴ σταυρὸς ἦν, οὐκ ἂν ἐσώθη τοῖς ἔργοις ἡ πρώτη του παραδείσου παρθένος. Νυνὶ δὲ ἐν τῷ τοῦ σταυροῦ καιρῷ πρώτη σώζεται γυνή, τὸ παλαιὸν κακὸν νέοις χαρίσμασι θεραπεύουσα. 'Ανέστη νεκρὸς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, ἀλλὰ πάλιν ἀπέθανεν· ἐγὼ δὲ διὰ σταυροῦ ἀναστὰς, οὐκέτι δύναμαι πρὸς θάνατον πεσεῖν. Επλευσεν Ἰησ σοῦς τὴν θάλασσαν, Θεὸς ἐν σκάφει· τὸ ξύλον ἐφ- ήμερον δέδωκε τὴν ὠφέλειαν· ἐγὼ δὲ ἔλαβον ξύλον αἰώνιον, ἀγαθόν, ᾧ κεχρημένος ἀντὶ πηδαλίου, τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἀπωθοῦμαι κύματα. Ε τράφησαν πεντακισχίλιοι, καὶ πάλιν ἑπτακισχίλιοι, ὑφ᾽ ἑνὶ τῷ τοῦ σταυροῦ συνθήματι. Ποῦ οὖν τῆς τρο φῆς τὰ λείψανα ; Πῶς ὁ μὴ παρὼν τὰ τῶν παρόντων λάβω ; Δώδεκα γὰρ ἦσαν περισσεύσαντες κλασμάτ των κόφινοι. Σύμμετρος ή χάρις. Εσταυρώθη Χρι στὸς, καὶ ἀεὶ τρεφόμεθα, καὶ κορεννύμενοι πάλιν ζητοῦμεν, καὶ πάλιν λαβόντες ποθοῦμεν, καὶ πλεῖον τὸ λειπόμενον. Αζήμιος γὰρ ἡ χάρις. Επαινείσθω ἡμέρα φωτός γεννητική, δι᾿ ἣν αἱ λοιπαὶ ἡμέραι πρὸς εὐφροσύνην ἐκλήθησαν. Πῶς, ἄκουε· Σήμερον Ἀδὰμ ἐπλάσθη, τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ· σήμερον μορφὴν ἐφόρεσε θείαν· σήμερον μικρός κόσμος ἐν κόσμῳ συνέστη· σήμερον κυβερνήτης ὁ ἄνθρωπος καλὰ τῆς οἰκουμένης (48) κατέσχε πηδάλια ζώων ἁπάντων ζῶν ἡγεμονεῖον· σήμερον ἐντολὰς ἔλαβεν αυτεξου σίους· σήμερον ἐξέπεσε τοῦ παραδείσου· σήμερον η πάλιν εἰσηνέχθη. Ο πολυτρόπου ἡμέρας ! ὦ πολυ- πενθοῦς καὶ ἀπενθοῦς! ὦ πρωΐ μὲν λυπήσασα, ἐσ. πέρας δὲ εὐφράνασα ! μᾶλλον δὲ, οὐ τοσοῦτον πλή- ξασα, ὅσον θεραπεύσασα. β'. Σκυθρωπὸς ὑμῖν ὁμολογώ, τοῖς παλαιοῖς ἐντυγ- χάνων πάθεσιν, ἀκούων τὸν Ἀδὰμ τῆς πατρώας Εστίας ἐκπεσόντα, ἄνθρωπον παραδείσου πολίτην, HOMILIA IN SANGTAM PARASCEVEN. A codice R. 2443, et in altero illustrissimi archiepi- scopi Remensis codice, qui in Regiam bibliothecam transiit. In aliis codicibus Joanni Chrysostomo perperam ascribitur. Edita etiam est ab lloeschelio, necnon a Joanne Gretsero t. Il De cruce, p. 461, C D IIT. Joannis humilis monachi et presbyteri Damasceni sermo in sanctam Parasceven et in Crucem. autem in crucem. Quem enim alium nancisci finem victoriam oportuit, nisi ut Christi tropaeo termina- retur? Christi namque tropæum crnx est: quod semel quidem est defixum, semper vero dæmones in fugam vertit. Ubi enim nunc idola sunt, et in- utilium animantium cædes? ubi templa et impietatis ignis? exstinctus est : omnia unius sancti sanguinis vi conciderunt. Crux ergo est potestas præpotens, telumn invisibile, medicina materia expers, fons exstinctor laborum, gloria sine dedecore ": ita ut licet infinita alia de Christo dicam ; licet sexcenta miracula narrans, attonitum reddam auditorem, non tantum illis, quantum cruce glorier. Ut si dixero, Er Virgine ortus est Jesus: grande est miraculum nuptias supergredi, et naturam innovare : atqui nisi crux fuisset, prima paradisi virgo nequaquam ge- stis suis salva facta esset. Jam vero crucis tempore servatur mulier, quæ novis donis vetustum malum curat. Resurrexit In Galilæa mortuus, et rursus obiit. Ego autem per crucem resurgens, non am- plius morte possum occumbere. Navigavit Jesus mare, Deus in navicula, lignum diurno usui fuit : ego vero lignum accepi, æternum bonum, quo gn- bernaculi instar utens, spirituales nequitise Auetas repellam. Nutrita sunt quinque millia, rursumque septem millia sub uno crucis signo. Ubi ergo cibo- rum reliquiæ? quomodo qui præsens non eram, eorum qui adfuerunt, reliquias accipiam? Erant enim duodecim fragmentorum cophini qui super- fuerant : æqua plane gratiæ mensura. Crucifixus est Christus, et semper nutrimur: ac satiati ror- sum quærimus, et amplius est quod superest. Gratia enim nihil detrimenti accipit. Laudetur dies quæ lucem peperit, per quam reliqui dies ad letitiam sunt vocati. Quo id pacto, sadias velim. llodie formatus est Adam ; sexta, inquam, die. Hodie divina forma præditus est, hodie in mando parvus con- ditus est mundus : hodie homo gubernator præctara humanæ naturæ gubernacula arripuit, animal ani- mantibns universis presidens : hodie man- data quibus libere obtemperaret accepit: bodie excidit e paradiso: hodie rursus introductus fait. O multifarium diem! o luctuosum et jucundum ! o qui mane dolorem, ac vespere gaudiuin attulisti ! imo qui non tantum sauciavit, quantum sanavit. censebam calamitates, Adamum audiens paternis laribus excidisse, hominem paradisi civem, absque ac tandem a Savilio et Frontone Ducæo inter opera Chrysostomi. non est Boisium non intellexisse. (46) Hæc oratio Joanni Damasceno attribuitur in 1. Finitum jam nobis est jejunii certamen; desiit 2. Magno meo dolore, fateor vobis, veteres per (47) Reg. τὸ ἅγιον πάθος. (48) Savil. et Grels. ἀνθρωπίνης quod mirum
Second witness · khazarzar edition
Homilia in ficum arefactam Βʹ. Τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου μοναχοῦ καὶ πρεσβυτέρου τῆς ἁγίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως, ἤτοι Μανσοὺρ, λόγος εἰς τὴν ξηρανθεῖσαν συκῆν, καὶ εἰς τὴν παραβολὴν τοῦ ἀμπελῶνος. 96.576 Κινεῖ με πρὸς τὸ λέγειν ὁ ἐνυπόστατος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Λόγος· ὁ τῶν πατρικῶν κόλπων μὴ ἀποστὰς, καὶ ἐν μήτρᾳ Παρθένου ἀπεριγράπτως κυοφορηθείς· ὁ δι' ἐμὲ γενόμενος, ὃ εἰμί· ὁ ἀπαθὴς ὢν τῇ θεότητι, καὶ ὁμοιοπαθές μοι περιθέμενος σῶμα· ὁ ἐπὶ Χερουβικῶν ἁρμάτων ἐποχούμενος, καὶ ἐπὶ γῆς ἐπὶ πῶλον ὄνου ἐπιβεβηκώς· ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, ὁ ὑπὸ Σεραφὶμ ἅγιος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ Πνεύματι εὐφημούμενος, καὶ τὰ τῶν παίδων ψελλίσματα ἐξ ἀπειροκάκου γλώττης ἀποδεχόμενος· Θεὸς ὢν, καὶ ἐν τῇ δούλου μορφῇ ὑπάρχων, καὶ μορφὴν δούλου λαβὼν, ὁ ἄϋλος καὶ ἀόρατος ὢν ὡς Θεὸς, καὶ ὁρατὸν καὶ ψηλαφητὸν σῶμα ἀναδεξάμενος· ὁ ἑκουσίως ἐπὶ τὸ πάθος ἐλθὼν, ἵνα μοι τὴν ἀπάθειαν χαρίσηται. Ἐπειδὴ γὰρ εἶδεν τὸ πλάσμα τῶν χειρῶν αὐτοῦ τῇ ἀπάτῃ τοῦ ὄφεως δελεασθέντα, τὸν ἄνθρωπον, ὃν κατ' εἰκόνα ἰδίαν καὶ ὁμοίωσιν ἔπλασεν, καὶ τῆς αὐτοῦ ἐντολῆς ἐν παραβάσει γενόμενον, καὶ φθορᾷ ὑποχείριον, καὶ θανάτῳ ὑπεύθυνον, οὐκ ἤνεγκεν ὁ φύσει συμπαθὴς τοῦ ποθουμένου τὴν στέρησιν, ἀλλὰ πολυτρόπως αὐτὸν πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ μετάνοιαν ἐκάλεσεν, παιδεύσας ὡς δοῦλον ἀγνώμονα, ὡς υἱὸν νηπιάζοντα πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως, καὶ πάντα μηχανησάμενος τρόπον, ὅπως τὴν τοῦ τυράννου δουλείαν ἀποσεισάμενος, ἐπανέλθῃ πρὸς τὸν πλαστουργήσαντα. Ἀλλ' ἀδυνάτως εἶχεν πρὸς τὴν ἐπιστροφὴν, ἅπαξ ἑαυτὸν καταδουλώσας τῇ ἁμαρτίᾳ, καὶ συγκραθεὶς τῇ γηΐνῃ ἐπιθυμίᾳ ἐκ προαιρέσεως. 96.577 Διὸ δὴ ὁ ὑπεράγαθος Δεσπότης ἐξασθενήσασαν τὴν φύσιν ἰδὼν, ταύτην ἀναλαμβάνει. Λόγῳ γὰρ καὶ ἐντολαῖς καὶ προστάγμασι σωτηρίοις ἀπειθοῦντα τὸν ἄνθρωπον βλέπων, τί φησι; Δεῖ με ἔργῳ παιδεῦσαι τὸν ἀγνοοῦντα. Δεῖ με ἐπιλαβέσθαι πρὸς τὴν ἀρετὴν, ὅπως συνεθισθεῖσαν ταύτας αὐτὸς ἐργάσηται. Δεῖ με ὁραθῆναι, καὶ οὕτως ἰατρεῦσαι τὸν ἀσθενοῦντα. Δεῖ με ἐπιστρέψαι τὸ πλανώμενον πρόβατον, καὶ ὁδηγῆσαι πρὸς τὴν ἀρχαίαν τοῦ παραδείσου μονήν. Πῶς οὖν ἐπιστρέψω μὴ θεωρούμενος; Πῶς ὀδηγήσω τὸν τὰ ἴχνη μου μὴ βλέποντα; Διὰ τοῦτο γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα δι' ὧν ἔπραξέ τε καὶ ἔπαθεν, ἔργῳ διδάξῃ τὸν ἀγνοοῦντα τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας τῆς ἀρετῆς· ὅπως αὐτὸν ἰδόντες ἐκ τῶν πατρικῶν κόλπων ἐπὶ γῆν καταβάντα δι' ἡμᾶς οἰκονομικῶς, καὶ ἡμεῖς ἐκ τῆς μητρὸς ἡμῶν τῆς γῆς πρὸς αὐτὸν ἀνέλθωμεν προαιρετικῶς· ἵνα ἐνδείξηται τὸν ὑπερβάλλοντα πλοῦτον τῆς ἀγάπης αὐτοῦ τῆς πρὸς ἡμᾶς. Μείζονα γὰρ ἀγάπην οὐδεὶς δύναται ἐνδείξασθαι, ἢ ἵνα τις τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θέσῃ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Πῶς οὖν ὁ μὴ ἔχων ψυχὴν, τὴν ἀγάπην ἐνδείξηται; βʹ. Διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει σάρκα, ἵνα ὀφθῇ ἐπὶ γῆς, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφῇ. Διὰ τοῦτο ἀναλαμβάνει ψυχὴν, ἵνα τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν θέσῃ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Φίλων δὲ λέγω, οὐ τῶν φιλούντων αὐτὸν, ἀλλ' ὑπὲρ τῶν ποθουμένων παρ' αὐτοῦ. Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐμισήσαμεν αὐτὸν, καὶ ἀπεστράφημεν, ἑτέρῳ δουλεύσαντες, ἀλλ' αὐτὸς ἕστηκεν ἄτρεπτον ἔχων τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀγάπην. Διὰ τοῦτο ἔδραμεν ὀπίσω ἡμῶν. Ἦλθεν πρὸς τοὺς μισοῦντας, κατεδίωξε τοὺς φεύγοντας, καὶ φθάσας οὐ τραχύτητι ἤλεγξεν, οὐ μάστιγι ἐπέστρεψεν, ἀλλ' ὡς ἰατρὸς ἄριστος ὑπὸ φρενιτιῶντος
1
ὑβριζόμενος, ἐμπτυόμενος, ῥαπιζόμενος, τὰς ἰάσεις προσέφερεν. Ὡς μέγεθος ἰατρείας τὴν αὐτοῦ θεότητα προσήνεγκεν τῇ φύσει τῆς ἀνθρωπότητος φάρμακον, φάρμακον ἐνεργέστατον, φάρμακον πανταδύναμον. Αὕτη τὸ ἀσθενὲς σαρκίον, τῶν ἀοράτων ἀνέδειξεν δυνατώτερον. Ὥσπερ γὰρ ἀπρόσιτος ὁ σίδηρος τῷ πυρὶ ἑνούμενος, οὕτως ὁ χόρτος τῆς ἡμετέρας φύσεως ἑνωθεὶς τῷ πυρὶ τῆς θεότητος, ἀπρόσιτος τῷ διαβόλῳ γέγονε· καὶ ἐπειδὴ τὰ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἰάματα οἱ τῶν ἰατρῶν παῖδές φασιν, διὰ τῶν ἐναντίων καταβάλλει τὰ ἐναντία· τὴν ἡδονὴν, διὰ τῶν πόνων· τὴν ὑπερηφανίαν, διὰ τῆς ταπεινώσεως. Οὐ μόνον γὰρ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, πλούσιος ὢν θεότητι, καὶ γενόμενος ἄνθρωπος, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀνθρώποις ἐταπείνωσεν ἑαυτόν. Τίς γὰρ ἀνθρώπων τοσοῦτον ταπεινός; Οὐκ ἔχει μὲν γὰρ ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι. Οὐκ ἦν αὐτῷ ὑποζύγιον, οὐ δισσὸν περιβόλαιον, οὐ χιτὼν ἄλλος. Λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοι 96.580 δόρει· πάσχων οὐκ ἠπείλει· ὡς ἀρνίον ἄκακον ἤγετο τοῦ θύεσθαι, οὐκ ἐρίζων, οὐ κραυγάζων· ῥαπιζόμενος ἐδίδου προθύμως τὴν σιαγόνα τῷ πταίοντι· οὐκ ἀπέστρεψεν τὸ πρόσωπον ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυσμάτων· Σαμαρείτης καὶ δαιμονῶν ἀποκαλούμενος, διωκόμενος ταῦτα ὑπομένει, ὅπως καὶ ἡμεῖς τοῖς αὐτοῦ ἀκολουθήσωμεν ἴχνεσι. Ταῦτα πάντα εὐδοκίᾳ πατρικῇ ἐπετέλει. Ἐξ αὐτοῦ γὰρ ὢν Υἱὸς μονογενὴς καὶ ὁμοούσιος, τὴν πατρικὴν αὐτοῦ περὶ ἡμᾶς ἀγάπην ἐδημιοσίευσεν. Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκε λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Ὢ ἀγάπης ἀνυπερβλήτου! Υἱὸν μονογενῆ συμβασιλεύοντα αὐτῷ ὑπὲρ δούλων παρηκόων, ὑπὲρ ἐχθρῶν βλασφημούντων, καὶ τῷ ἐχθρῷ λατρευόντων, καὶ τοῦτον Θεὸν ἀναγορευόντων. Ὢ βάθος πλούτου τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητος! Ἀλλ' οὐκ ἀντέστη ὁ μονογενὴς Υἱός· οὐκ ἠθέτησε τὴν πατρικὴν βουλήν. Αὐτὸς γὰρ ἦν ἡ βουλὴ καὶ ἡ θέλησις τοῦ Πατρός. Διὸ δὴ ὡς τῆς φύσεως κοινωνός τε καὶ μέτοχος· μία γὰρ φύσις ἐστὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ μία· ὡς οἰκείῳ ἐξυπηρετεῖται θελήματι, καὶ ἄνθρωπος γίνεται, καὶ καθίσταται ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ, τὴν ἐμὴν παρακοὴν ἰώμενος. γʹ. Ἔρχεται τοίνυν παθεῖν ἐπειγόμενος, καὶ σπεύδων πιεῖν τὸ τοῦ θανάτου ποτήριον τὸ παντὸς τοῦ κόσμου σωτήριον. Ἔρχεται πεινῶν τὴν τῶν ἀνθρώπων σωτηρίαν, καὶ οὐχ εὑρίσκει ἐν αὐτῇ καρπόν· ταύτην γὰρ ἡ συκῆ παραβολικῶς αἰνίττεται. Τίς γὰρ πρωῒ ἐσθίει; Ὁ βασιλεὺς, ὁ Κύριος, ὁ Διδάσκαλος· πρωῒ πεινῶν, οὐκ ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν τῆς βρώσεως. Οὐ κρατεῖ τῆς φύσεως, ἀλλ' ὥσπερ τις ἀκρατὴς καὶ ἀκόλαστος, ἀλόγως ὁρμᾷ πρὸς τὴν βρῶσιν, ἐν καιρῷ τῷ μὴ προσήκοντι. Καὶ πῶς παιδεύει τοὺς μαθητὰς νηστεύειν, καὶ μὴ ἡττᾶσθαι πάθει ἐπιθυμίας; Οὐχ οὕτως τοῦτό ἐστιν· ἀλλ' ὥσπερ λόγῳ διὰ παραβολῶν διδάσκων ἐλάλει, οὕτω καὶ ἔργῳ τὰς παραβολὰς διεξέρχεται. Προσῆλθε τῇ συκῇ πεινάσας. Ἡ συκῆ ὑπέγραφε τὴν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν. Γλυκὺς καρπὸς τῆς συκῆς, τραχεῖα τὰ φύλλα, καὶ ἄχρηστα, καὶ πρὸς καῦσιν ἕτοιμα· ἀλλὰ καὶ ἡ φύσις τῆς ἀνθρωπότητος γλυκύτατον εἶχε τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς, παρὰ Θεοῦ ταύτην καρποφορεῖν προστεταγμένη. Ἐπεκτήσατο δὲ διὰ τῆς ἀκαρπίας τῆς ἀρετῆς τὴν τῶν φύλλων τὴν τραχύτητα. Τί γὰρ τραχύτερον τῶν βιωτικῶν μεριμνῶν; Γυμνὸς ἦν ποτε ὁ Ἀδὰμ καὶ ἡ Εὔα, καὶ οὐκ ᾐσχύνοντο· γυμνὸς τῇ ἁπλότητι, καὶ ἀτέχνῳ ζωῇ. Οὐκ ἦσαν αὐτοῖς τέχναι καὶ βιωτικαὶ μέριμναι· οὐκ ἐπενόουν πῶς ἐπικαλύψουσι τοῦ σώματος τὴν γύμνωσιν· οὐκ ἐπῃσχύνοντο τῇ ἀκτημοσύνῃ· οὐ τῇ τῆς ζωῆς λειότητι, ἀλλ' εἰ καὶ 96.581 γυμνοὶ ἦσαν τῷ σώματι, ἐσκέποντο τῇ θείᾳ χάριτι. Οὐκ ἦν αὐτοῖς σωματικὸν περιβόλαιον, ἀλλ' ἦν αὐτοῖς ἔνδυμα ἀφθαρσίας· ὅσον γὰρ διὰ τῆς ὑπακοῆς ᾠκειοῦντο τῷ Θεῷ, τοσοῦτον τῷ τῆς ἀφθαρσίας ἐνδύματι. Παρακούσαντες δὲ, ἐμακρύνθησαν τῆς σκεπούσης αὐτοὺς χάριτος. Ἐγυμνώθησαν τῆς πρὸς Θεὸν ἐκστάσεως
2
καὶ θεωρίας· εἶδον ἑαυτῶν τὴν τοῦ σώματος γύμνωσιν· ἐπεπόθησαν τὰ τοῦ βίου τερπνά· ἐπεισήχθησαν τῷ λιτῷ καὶ ἀκτήμονι βίῳ· ἔῤῥαψαν ἑαυτοῖς φύλλα συκῆς, καὶ ἐποίησαν ἑαυτοῖς περιζώματα· ἐζήτησαν λογισμοὺς πολλοὺς, καὶ εὗρον τὸν τραχὺν καὶ ἐμμέριμνον, καὶ κατόδυνον βίον. Ἐν ἱδρῶτι γὰρ τοῦ προσώπου σου φαγῇ τὸν ἄρτον σου. Ἐπικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργοις σου, ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀνατελεῖ σοι, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Φρόνημα γήϊνον ἔσχες, εἰς γῆν ἔσται ἡ ἀποστροφή σου. Παρασυνεβλήθης τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις· οὐ γὰρ συνῆκας ἐν τιμῇ ὤν. Ἐν τῷ Θεῷ ἦς, καὶ ἀρετὴν καρποφόρον οὐκ ἔγνως· ἀλλὰ προέκρινας τὴν τῶν γηΐνων ἀπόλαυσιν· τὸν ἀλόγων ἀγαπήσας βίον. Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Τῶν ἀλόγων δίκην κληρονομήσεις τὸν θάνατον. Ἐντεῦθεν καὶ δερματίνους χιτῶνας περιβάλλεται. Μέσον γὰρ ζωῆς καὶ θνητότητος ὢν τῷ σώματι, πρότερον ὢν ἐν παραδείσῳ τρυφῆς, καὶ βασιλικῷ θαλάμῳ ἀναστρεφόμενος, θνητὸν ὕστερον καὶ παχὺ τὸ σῶμα ἐκτήσατο, δυνάμενον ἀνισχεῖν πρὸς τοὺς πόνους. Ὄντως τραχεῖα τὰ φύλλα τῆς συκῆς τῆς ἡμῶν φύσεως, ἡ ἀνώμαλος κακία τῆς ἡμῶν φύσεως. Πρὸς ταύτην τὴν συκῆν, τουτέστι τὴν φύσιν τῆς ἀνθρωπότητος ἦλθεν ὁ Σωτὴρ πεινῶν, καὶ ζητῶν ἐξ αὐτῆς καρπὸν τὸν γλυκύτατον, τουτέστι τὴν γλυκυτάτην Θεῷ ἀρετὴν, δι' ἧς ἡ σωτηρία προσγίνεται. Ἀλλ' οὐχ εὗρε καρπὸν, ἀλλ' ἢ μόνον φύλλα, τὴν τραχυτάτην καὶ μοχθηροτάτην ἁμαρτίαν, καὶ τὰ ἐκ ταύτης φυόμενα κακά. Διὸ δὴ πρὸς ταύτην ἀντιφθέγγεται, ὅτι Οὐκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς ἐλεύσεται. Οὐ γὰρ ἐξ ἀνθρώπων ἡ σωτηρία· οὐκ ἐξ ἀνθρωπίνης δυνάμεως ἡ ἀρετή. Ἐγὼ τὴν σωτηρίαν ἐργάσομαι, διὰ τοῦ ἐμοῦ πάθους τὴν ἀνάστασιν χαριζόμενος, καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ τραχυτάτου βίου χαρίζομαι. Ὃ δὴ καὶ πεποίηκεν. δʹ. Εἶτα τὴν δι' ἔργου παραβολὴν ποιησάμενος, εἰσῄει εἰς τὸ ἱερὸν, τὸν πατρικὸν οἶκον ἐπισκεψόμενος, καὶ εὑρίσκει τοὺς κακοὺς γεωργοὺς τοὺς ἀρχιερεῖς, τοὺς καθίσαντας μὲν ἐπὶ τῆς καθέδρας Μωϋσέως, ἐνδειξαμένους τοὺς λύκους, τοὺς προβάτων ἔξωθεν περικειμένους ἔνδυμα, τοὺς συκῇ ἀκάρπῳ ἀπεικασμένους, τοὺς οὐκ ἔχοντας καρπὸν γλυκύτατον, ἀλλὰ φύλλων τραχύτητα. Ὅρα γὰρ αὐτῶν τὴν τῶν λόγων τραχύτητα. Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; καὶ τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν 96.584 ταύτην· Ὁρᾷς ἀκαρπίαν ψυχῆς καὶ ἀπιστίας; Ἀνθ' ὧν ἔδει λέγειν· Εὖ, διδάσκαλε ἀγαθὲ, ὅτι Λάζαρον νεκρὸν τετραήμερον ἤγειρας· ὅτι χωλοὺς ὀξὺ βαδίζειν ἐδίδαξας· ὅτι τυφλοῖς τὴν τῆς ὁράσεως ἐδωρήσω δύναμιν· ὅτι ἰάσω τοὺς συντετριμμένους, καὶ πᾶσαν νόσον, καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἀπήλασας· ὅτι δαίμονας ἐφυγάδευσας· ὅτι διδάσκεις τὴν τῆς σωτηρίας ὁδόν· Ἐν ποίᾳ, φασὶν, ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; Ὦ ἀγνώμονες! Καὶ ἐὰν ὑμῖν εἴπῃ· Πιστεύετε; εἰ μὴ δὲ Ἰωάννην πιστεύσαντες, πρὸς ἐκεῖνον ὥσπερ ῥεῦμα ποτάμιον ἐξεπορεύεσθε, καὶ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν τὸ δοκεῖν ἐβαπτίζεσθε, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε, κἀγὼ ἐὰν εἴπω ὑμῖν, πιστεύετε; Ὦ γενεὰ πονηρὰ καὶ ἄπιστος! Ὑμεῖς ἐστε οἱ πονηροὶ γεωργοὶ, οἱ τὸν ἀμπελῶνα Κυρίου Σαβαὼθ κατεσθίοντες. Τίνα τῶν προφητῶν οὐκ ἀπεκτείνατε; Ἀπέστειλεν ὑμῖν ὁ Πατὴρ τοὺς δούλους μου τοὺς προφήτας, ἀπαιτοῦντας τὸν καρπὸν τοῦ ἀμπελῶνος. Ἀμπελῶνα ἐξ Αἰγύπτου διὰ Μωϋσέως μετῆρα, ἣν κατεφύτευσα ἐν γῇ πίονι, ἐκβαλὼν ἔθνη, καὶ ἐν σχοινίῳ κληροδοσίας ἐκληροδότησα· ἧς τὰς ῥίζας κατεφύτευσα νόμῳ καὶ λόγῳ προφητῶν, καὶ ἐπλήρωσε τὴν γῆν· ἧς τὰ κλήματα ἕως θαλάσσης ἔφθασε, καὶ ποταμοὺς ἐθνῶν αἱ παραφυάδες ἐπλήρωσαν. Ὑμεῖς δὲ καθείλατε τὸν φραγμὸν αὐτῆς τὴν ἐκ τοῦ νόμου βοήθειαν, καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν ἀφύλακτον οἱ τὴν ὁδὸν τοῦ βίου πορευόμενοι δαίμονες· Ὗς ἐκ δρυμοῦ, ὁ λῃστὴς αὐτὴν ἐλυμήνατο, καὶ ἄγριος μονιὸς ταύτην κατενεμήσατο. Ταύτης τῆς καλῆς φυτευθείσης, τῆς καρποφόρου καὶ ἀληθινῆς τὸν καρπὸν ὑπὸ τῶν δούλων μου τῶν προφητῶν
3
ἀπαιτούμενοι, ὃν μὲν ἐραπίσατε, ὃν δὲ ἐν λάκκῳ βορβόρου κατεδικάσατε, ὃν δὲ ἐλιθοβολήσατε. Ἰδοὺ ἐγὼ αὐτὸς ὁ υἱὸς καὶ κληρονόμος πάρειμι, αἰδέσθητέ μου τὴν υἱότητα, ἐντράπητέ μου τῆς πατρικῆς φύσεως τὸ ἀξίωμα. Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, καὶ πρὸς ὑμᾶς ἐλήλυθα. Ἐλεῶ τοῦ ἀμπελῶνός μου· εἰ καὶ πρὸς γῆν καταβέβηκα, ἀλλ' ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρός μου αὐλίζομαι. Ἀπόδοτέ μοι τοῦ ἀμπελῶνός μου τὸν καρπόν. Ἀλλ' ὄντως ὡς πονηροὶ γεωργοὶ ὑμεῖς τὸ ἔργον τῶν πατέρων ὑμῶν ἐκπληρώσετε. Ἐκεῖνοι προφητοκτόνοι, ὑμεῖς καὶ θεοκτόνοι γενήσεσθε. Ἐπιδαψιλεύεσθε γὰρ τῇ κακίᾳ. Ἐγώ εἰμι ὁ κληρονόμος, ὁ λίθος ὁ ἀκρογωνιαῖος, ὃν ὑμεῖς εἰ καὶ ἀπώσησθε, ἀλλὰ συντριβήσεσθε μὲν, ἐγὼ δὲ τοὺς δύο λαοὺς συνάψω, τὰ διεστῶτα, τοῖς ἐπουρανίοις τὰ ἐπίγεια. Δι' ἐμοῦ ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων μία Ἐκκλησία γενήσεται. Δι' ἐμοῦ ἐχθροὶ ὄντες τῷ Πατρί μου καταλλαγήσεσθε. Εἰρηνεύσω γὰρ, καὶ σπονδὰς ποιήσομαι τῆς εἰρήνης τὸ ἐμοῦ αἷμα, ὅπερ ὑπὲρ τῆς κοσμικῆς ἐκχυθήσεται σωτηρίας. εʹ. Ταῦτα διὰ τῶν παραβολῶν αἰνιττόμενος, οὐκ ἔπειθεν. Ἐκάμμυσαν γὰρ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τοῖς ὠσὶ βαρέως ἤκουσαν. Διὸ οὐκ ηὔγασεν αὐτοῖς τὸ φῶς τοῦ Εὐαγγελίου. Ὢ 96.585 τῆς ἀτόπου τῶν ἀνιέρων ἱερέων πωρώσεως! Αὐτοὶ ἑαυτοὺς κατεδίκαζον, οὐκ εἰδότες τί λέγουσιν. Αὐτοὶ γὰρ καθ' ἑαυτῶν ἐξήνεγκαν ψῆφον. Ἐρωτώμενοι γὰρ τί ποιήσει τοῖς γεωργοῖς ἐκείνοις, ἄκοντες ἀληθῶς ἀπεκρίναντο. Κακοὺς κακῶς ἀπολέσει αὐτούς. Δίκαιον ὡς ἀληθῶς πάσχειν τὸν κακὸν ἐξ οἰκείας γενόμενον προαιρέσεως. Τὸν δὲ ἀμπελῶνα ἐκδώσεται ἑτέροις γεωργοῖς, οἵτινες ἀποδώσουσι τὸν καρπὸν ἐν καιρῷ. Ὡς ἱερεῖς καὶ τὸ τῆς ἱερωσύνης ἔχοντες ἀξίωμα, καὶ μὴ εἰδότες τὰ ἀληθῆ, προφητεύουσιν. Ἐκδέδοται γὰρ ὁ ἀμπελὼν, ὁ λαὸς Κυρίου, τοῖς γεωργοῖς οἳ ἀπέδωκαν τῷ Δεσπότῃ πολύχουν καὶ πολυφόρον τὸν καρπόν. Εἰς γὰρ πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν. Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά! Οὗτοι ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων πορευόμενοι, τοὺς λύκους εἰς πρόβατα μετεποίησαν, τοὺς πάλαι διώκοντας Ἕλληνας, Χριστοῦ πρόβατα ἀπειργάσαντο, καὶ ἐκτήσαντο κυρίῳ λαὸν περιούσιον, ζηλωτὴν καλῶν ἔργων. ϛʹ. Δεῦτε οὖν, ἀδελφοὶ, ὅσοι τὸ τῆς πίστεως ἐλάβομεν ὄνομα, οἱ Χριστοῦ λαὸς ὀνομάζεσθαι κατηξιωμένοι, μὴ ἀθετήσωμεν τὴν κλῆσιν ἡμῶν μὴ τὴν πίστιν διὰ τῶν ἀτόπων ἔργων καταρυπώσωμεν. Οὐκ ἀρκεῖ τὸ ἀκούειν πιστὸν μόνον, ἀλλ' ἔργῳ τὴν πίστιν ἡμῶν ἐπιδειξώμεθα. Δύο γὰρ υἱοὶ, φησὶν, ἦσαν ἑνὶ πατρὶ, καὶ εἶπεν τῷ ἑνί· Πορεύου, ἐργάζου εἰς τὸν ἀμπελῶνα. Ὁ δὲ ὑπέσχετο μὲν, οὐκ ἐπλήρωσε δὲ τὴν ὑπόσχεσιν. Εἶτά φησι πρὸς τὸν ἕτερον. Ὁ δὲ ἀπηρνήσατο μὲν λόγῳ, ἔργῳ δὲ τὸ προσταχθὲν ἐξεπέρανε. Καὶ ψέγεται μὲν ὁ πρότερος, εὐφημεῖται δὲ ὁ δεύτερος. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν μνησθῶμεν τῆς ἀποταγῆς, καὶ συνταγῆς τῆς γενομένης ἐν τῷ βαπτίσματι. Ἀπεταξάμεθα τῷ διαβόλῳ, καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ, καὶ πάσῃ τῇ λατρείᾳ αὐτοῦ· τηρήσωμεν τὴν ἀπόταξιν· μὴ ὡς κύων ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον ἐπιστρέψωμεν. Ἔργα τοῦ διαβόλου εἰσὶν, μοιχεῖαι, πορνεῖαι, ἀκαθαρσίαι, φθόνοι, ἔριδες, φιλονεικίαι, ὑποκρίσεις, καταλαλιαὶ, εἰρωνεῖαι, θυμοὶ, μνησικακίαι, κατακρίσεις, βλασφημίαι, ἐπαοιδίαι, ἐπιλαλιαί. Τὰ τῆς ἀπιστίας σημεῖα, ἀσπλαγχνίαι, προσπάθειαι, ἀντιπάθειαι, φιληδονίαι, φειδωλίαι, κῶμαι, μέθαι. Καὶ ἡ τοῦ διαβόλου πομπὴ, ὑπερηφανίαι, κενοδοξίαι, οἴησις, ἔπαρσις, τύφος, ἐπίδειξις, καλλωπισμὸς τοῦ σώματος. Τούτων ἁπάντων ἀρνησάμενοι τὴν κοινωνίαν, καθὰ συνεταξάμεθα τῷ Χριστῷ, τὰς ἐναντίας τούτων ἀρετὰς ζηλώσωμεν· ἁγνείαν, σωφροσύνην, πτωχείαν, ὑπομονὴν, εἰρήνην, ἀγάπην, συμπάθειαν, ἐλεημοσύνην, τὴν εἰς τοὺς δεομένους μετάδοσιν, σχῆμα, καὶ στολὴν, καὶ βάδισμα κόσμιον, λόγον ἀληθῆ, ταπείνωσιν, ἐπὶ πᾶσιν τὸν ὀνειδισμὸν
4 τοῦ Χριστοῦ, ὅπως κοινω 96.588 νοὶ γενόμενοι τῶν παθημάτων αὐτοῦ, καὶ τῆς δόξης αὐτῷ κοινωνήσωμεν, προσαγόμενοι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ θυσίαν ζῶσαν, ἄμωμον, ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τῶν πρωτοτόκων, ἔνθα εὐφραινομένων ἡ κατοικία. ζʹ. Πάλαι δὲ, πρὸς σὲ τρέψω τὸν λόγον, πεποθημένη νύμφη Χριστοῦ, πόθησον ἀξίως τὸν σὲ ποθήσαντα. Ὅλον ἄνοιξον αὐτῷ τὸ ταμεῖον τῆς καρδίας σου, ἵν' ὅλως οἰκήσῃ ἐν σοὶ Χριστὸς σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι. Ἐκχόησον ἐξ αὐτῆς πάντα τὰ γήϊνα, ἵνα εὕρῃ ἐν αὐτῇ τὴν εἴσοδον. Οἶκος γὰρ γῆν καὶ πνεῦμα ἀέρος ἅμα οὐχ ὑποδέξεται. Ὅσον ἐνοικίσεις τὸν χοῦν, ἀπελάσεις τὸ τοῦ ἀέρος πνεῦμα καὶ ὅσον εἰσοικίσεις ἐν τῇ καρδίᾳ σου τὰ γήϊνα, ἀποικίσεις τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Πόθεν πορνεῖαι; πόθεν μοιχεῖαι; πόθεν ἔριδες, φιλονεικίαι, φθόνοι, φόνοι, καὶ πᾶς ὁ τῶν κακῶν ἐσμός; οὐκ ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τῶν γηΐνων; Ἀπέλασον πᾶσαν κενοδοξίαν, τὴν τῆς ἀπιστίας μητέρα. Οὐ γὰρ δύνασθε. φησὶν ὁ Χριστὸς, πιστεύειν εἰς ἐμὲ, δόξαν παρὰ ἀνθρώπων λαμβάνοντες. Ἐξόρισον ἐκ τῆς σῆς καρδίας πᾶσαν οἴησιν, ὑπερηφανίαν, ἔπαρσιν. Ἀκάθαρτος γὰρ παρὰ Κυρίῳ πᾶς ὑψηλοκάρδιος. Ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται Κύριος, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Ἀπάρνησαι πᾶσαν αὐθάδειαν, αὐταρέσκειαν, ἵνα μόνῳ ὑποτάσσῃ τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ. Καὶ αὐτὸς ὁδηγήσει σε ἐπὶ λιμένα θελήματος αὐτοῦ. Μὴ εἰσαγάγῃς ἄλλον νυμφίον ἐν τῇ παστάδι τῆς καρδίας σου. Ζηλωτὴς γάρ ἐστιν ὁ σὸς νυμφίος Χριστός· ὁ γλυκύτατος, ὁ μόνος ποθητὸς, ὅλος γλυκασμὸς, ὅλος ἐπιθυμία. Αὐτῷ μόνῳ τὴν σὴν ἀναπέτασον καρδίαν, καὶ βόησον αὐτῷ. Τετρωμένης καρδίας εἰμὶ ἐγώ· ἐξέστησέ με ὁ πόθος σου· ἠλλοίωσέ με ἡ ἀγάπη σου, Δέσποτα. Δεσμία εἰμὶ τῷ σῷ ἔρωτι. Εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου· φιλήσω σου τὰ ἴχνη. Οὐκ εἰμὶ γὰρ ἀξία εἰπεῖν, Φίλησόν με ἀπὸ φιλημάτων στόματός σου; Ἐνοίκησον ἐν ἐμοὶ, καὶ ἐμπεριπάτησον, κατὰ τὴν ἀψευδῆ σου ἐπαγγελίαν, καὶ ποίησόν με ναὸν τοῦ παναγίου Πνεύματος. Κατακυρίευσον τῆς καρδίας μου, Δέσποτα, καὶ κατακληρονόμησον αὐτὴν, καὶ μονὴν παρ' ἐμοὶ ποίησαι, ἅμα ὑπὸ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι. Πλάτυνόν σου ἐν ἐμοὶ τὰ σχοινίσματα, τὰς ἐνεργείας τοῦ παναγίου Πνεύματος. Σὺ γὰρ Θεός μου, καὶ δοξάσω σε, σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρὶ, ἅμα τῷ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Continue reading PG 96: Laudatio sanctae Barbarae →≣ entire volume