Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 28:1101ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΑΝΔΡΕΑΝ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΝ. Ὁρῶν τὴν λαμπρὰν ταύτην ἀγέλην τοῦ Πνεύματος καὶ εἰς τὸ γαληνὸν ἀληθῶς καὶ ἀκύμαντον πέλαγος, ἀποστολικὴν ὑπερβεβλημένην σαγήνην, τῆς δεσποτικῆς φωνῆς ὑπομιμνήσκομαι βοώσης· «Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων.» Ὢ φωνῆς ἐνεργοῦς Ὢ ῥημάτων διὰ πραγμάτων γνωριζομένων Ὢ τῆς ἀληθοῦς ὑποσχέσεως καθ’ ἡμέραν αὐξανομένης Τίνος γὰρ ἡ πολυάνθρωπος αὕτη θήρα; Τίς ὁ τὴν περιφανῆ ταύτην ἀθροίσας πανήγυριν, ἢ δῆλον, ὡς ὁ περιφανὴς τῶν ἀποστόλων Ἀνδρέας; ὁ ἁπλώσας τῆς γλώττης καὶ τῆς μνήνης τὰ θήρατρα· ἵνα, τὴν ἱερὰν ταύτην ἐμπλήσας ὁλκάδα τοῖς οἴαξι τῆς ἀποστολῆς, πρὸς οὐρανὸν ἰθύνῃ τὸ σκάφος. Καὶ ποῖα τὰ τῆς ἄγρας πρωτεῖα; Ποῖα δὲ τῶν καμάτων τὰ ἀκροθίνια; Οἱ τὸν τῆς ἱερωσύνης περίβολον ταῖς ἀρεταῖς περιφαιδρύνοντες. Οἱ πρῶτοι τὰς ἀποστολικὰς ταύτας ὑπερθέντες ἀγκάλας, καὶ τοὺς ἔξω πλανωμένους πρὸς σωτηρίαν ἀγρεύσαντες. Ἀλλ’ ἢ καὶ τῆς παρούσης ἡμῖν πανηγύρεως ὁ μέγας οὗτος Ἀνδρέας τὰς προφάσεις δέδωκεν· ἀλλ’ ὅ γε πᾶς τῶν ἀποστόλων συνεκτιμᾶται χορός.
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΑΝΔΡΕΑΝ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΝ. Ο ματος καὶ εἰς τὸ γαληνὸν ἀληθῶς καὶ ἀκύμαντον πέτ λαγος, ἀποστολικὴν ὑπερβεβλημένην σαγήνην (32), τῆς δεσποτικῆς φωνῆς ὑπομιμνήσκομαι βοώσης· • Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώ πων. » Ω φωνῆς ἐνεργοῦ; ! Ω ῥημάτων διὰ πραγμά των γνωριζομένων! Ὢ τῆς ἀληθοῦς ὑποσχέσεως καθ' ἡμέραν αὐξανομένης ! Τίνος γὰρ ἡ πολυάνθρω- πος αὕτη θήρα ; Τίς ὁ τὴν περιφανῆ ταύτην ἀθροί- σας πανήγυριν, ἢ δῆλον, ὡς ὁ περιφανὴς τῶν ἀπο- στόλων Ανδρέας; ὁ ἁπλώσας τῆς γλώττης καὶ τῆς μνήνης τὰ θήρατρα· ἵνα, τὴν ἱερὰν ταύτην ἐμπλή- σας ὁλκάδα τοῖς οἴαξι τῆς ἀποστολῆς (35), πρὸς οὐ- ρανὸν ἰθύνῃ τὸ σκάφος. Καὶ ποῖα τὰ τῆς ἄγρας πρω- τεῖα ; Ποῖα δὲ τῶν καμάτων τὰ ἀκροθίνια ; Οἱ τὸν τῆς ἱερωσύνης περίβολον ταῖς ἀρεταῖς περιφαιδρύ- νοντες (34). Οἱ πρῶτοι τὰς ἀποστολικὰς ταύτας ὑπερ. θέντες ἀγκάλας, καὶ τοὺς ἔξω πλανωμένους πρὸς σω- τηρίαν ἀγρεύσαντες. Ἀλλ᾽ ἢ καὶ τῆς παρούσης ἡμῖν πανηγύρεως ὁ μέγας οὗτος Ανδρέας τὰς προφάσεις δέδωκεν· ἀλλ' ὅ γε πᾶς τῶν ἀποστόλων συνεκτιμᾶται χορός. Οὓς γὰρ ἡ χάρις συνήψεν, οὐ διίστησι τόπος. Καὶ καθάπερ εἴ τις τῶν ἐκ πολυτελείας διηνθισμέ- νων λίθων ἐπαινεῖν ἐθελήσειε στέφανον, ὅτου ἂν τοῖς ἐπαίνοις περιδράξηται μέρους, τὸν ὅλον συνθαυμάζει τοῖς μέρεσι· ἢ καθάπερ, χρυσῆν τινα σειρὰν ὁρῶν τις, ὅπη ἂν ἄψαιτο, τὸ πᾶν συνεκίνησεν· οὕτω καὶ ὁ πρὸς ἕνα τῶν ἀποστόλων λόγος βαδίζων δι' αὐτοῦ συνέχει τοὺς ἅπαντας κατὰ τὴν τοῦ θεσπεσίου Παύλου φωνήν· « Εἰ χαίρει ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη. • Ποίαν γὰρ ἂν μελῶν ἁρμονίαν οὕτως ἡ φύσ σις ἐξύφηνεν, ὡς τὴν τῶν ἀποστόλων χορείαν ἡ τοῦ γήνη. ENCOMIUM IN S. ANDREAM. ADMONITIO IN ENCOMIUM IN SANCTUM ANDREAM. Hoc Encomium nunc primo prodit in lucem ex schedis eruditissimi nobisque amicissimi viri Toinardı, quas ille sibi ab Hispania transmissas per excellentissimum domn. Gasparem de Mendoza et Segovia, mar- chionem de Mondejar, nobiscum perhumaniter communicavit. Ad Athanasium porro minime pertinere judi- cabit quisquis Athanasianæ orationis vel tantillum peritus fuerit. Non est enim ea dignitate, judicio, gra- vitate, quæ in veris elucent Athanasii operibus. Exstat hic Sermo in codice Colbertino 847, tribuiturque Basilio Seleuciensi, cujus sane stylum magis refert quam Athanasianum. Codex autem est septingentorum circiter annorum. S. P. N. ATHANASI ENCOMIUM IN SANCTUM ANDREAM APOSTOLUM. B . que apostolicam, tranquillo ac nullis tempestatibus agitato pelago injectam, Dominicæ vocis recordor clamantis : ‹ Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum 50. » efficacem vocem! O verba rebus ipsis comprobata! O veracem promis. sionem in dies auctam! Cujusnam hæc tam co- piosa hominum venatio? Quis illustrem hujusmodi coegit coetum? Annon palam est inter apostolos il- lustrem id præstitisse Andream? qui cum linguæ, tum memoriæ venabula explicavit: ut hac sacra impleta navicula, apostolatus sui gubernaculis sca- pham dirigat ad coelum. Ecquænam in venatione primas habent? Quænam laborum ejus primitia sunt? Qui sacerdotii anibiturn virtutibus exornant, Qui primi apostolicis hisce ulnis impositi sunt, et I Cor. XII, 26. se Matth. 1, 19. C qui extra vagantes errantesque ad salutem venati sunt. Plane nobis præsentis celebritatis magnus ille Andreas occasiones dedit : sed tatus apostolo- rum chorus in partem honoris venit. Quos enim gratia conjunxit non separat locus. Ac quemadmo- dum si quis coronam lapillis pretiosis coagmenta- 1am laudare. velit, quamcunque partem laudibus extollat, totum una cum parte illa miratur: aut quemadmodum si quis auream videns catenam, quacunque eam parte tangal, totain conimovet : ita sermo de quovis apostolorum factus, omines plane spectat apostolos, juxta divini Pauli vocem : < Si gaudet unum membrum, congaudent omnia men- bra ". . Quam enim membrorum compagem ita natura colligavit, ut apostolorum chorum Spiritus gratia copulavit? Nam una plane gratia est, qua: 1. Præclarum videns Domini gregem, sagenam- 4. Ὁρῶν τὴν λαμπράν ταύτην ἀγέλην τοῦ Πνεύ- Α (52) Colb. ἀποστολικῇ νῦν περιβεβλημένην τα (35) Colb. τῆς ἀποστολικῆς χάριτος, εἰς οὐρα (54) Colbertinus. καταφαιδρύνοντες.
Οὓς γὰρ ἡ χάρις συνῆψεν, οὐ διίστησι τόπος. Καὶ καθάπερ εἴ τις τῶν ἐκ πολυτελείας διηνθισμένων λίθων ἐπαινεῖν ἐθελήσειε στέφανον, ὅτου ἂν τοῖς ἐπαίνοις περιδράξηται μέρους, τὸν ὅλον συνθαυμάζει τοῖς μέρεσι· ἢ καθάπερ, χρυσῆν τινα σειρὰν ὁρῶν τις, ὅπη ἂν ἅψαιτο, τὸ πᾶν συνεκίνησεν· οὕτω καὶ ὁ πρὸς ἕνα τῶν ἀποστόλων λόγος βαδίζων δι’ αὐτοῦ συνέχει τοὺς ἅπαντας κατὰ τὴν τοῦ θεσπεσίου Παύλου φωνήν· «Εἰ χαίρει ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη.» Ποίαν γὰρ ἂν μελῶν ἁρμονίαν οὕτως ἡ φύσις ἐξύφηνεν, ὡς τὴν τῶν ἀποστόλων χορείαν ἡ τοῦ Πνεύματος χάρις συνήρμοσε; Μία γὰρ ὄντως χάρις, ἡ τοὺς ἀποστόλους τῷ δεσπότῃ στρατολογήσασα. Δεῦρο οὖν ἐπὶ τοὺς πάντας, καὶ διὰ πάντων τὸν καθ’ ἕνα θαυμάσωμεν. Ἀνδρέας ὁ τῆς ἀποστολικῆς ἀνδρείας ἐπώνυμος, ὁ πρῶτος διδάσκαλον τὸν δεσπότην ἐπιγραψάμενος· ἡ τῆς ἀποστολικῆς χορείας ἀρχή· ὁ πρὸς τὴν δεσποτικὴν παρουσίαν ὀξυδερκὴς, ὁ τῆς Ἰωάννου μαθητείας τὴν Χριστοῦ διδασκαλίαν ἀνταλλαξάμενος· ἡ τῶν τοῦ Βαπτιστοῦ ῥημάτων σφραγίς. Ἦν μὲν γὰρ τῶν Ἰωάννου μαθητῶν ὁ δοκιμώτατος·
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΑΝΔΡΕΑΝ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΝ. Ο ματος καὶ εἰς τὸ γαληνὸν ἀληθῶς καὶ ἀκύμαντον πέτ λαγος, ἀποστολικὴν ὑπερβεβλημένην σαγήνην (32), τῆς δεσποτικῆς φωνῆς ὑπομιμνήσκομαι βοώσης· • Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώ πων. » Ω φωνῆς ἐνεργοῦ; ! Ω ῥημάτων διὰ πραγμά των γνωριζομένων! Ὢ τῆς ἀληθοῦς ὑποσχέσεως καθ' ἡμέραν αὐξανομένης ! Τίνος γὰρ ἡ πολυάνθρω- πος αὕτη θήρα ; Τίς ὁ τὴν περιφανῆ ταύτην ἀθροί- σας πανήγυριν, ἢ δῆλον, ὡς ὁ περιφανὴς τῶν ἀπο- στόλων Ανδρέας; ὁ ἁπλώσας τῆς γλώττης καὶ τῆς μνήνης τὰ θήρατρα· ἵνα, τὴν ἱερὰν ταύτην ἐμπλή- σας ὁλκάδα τοῖς οἴαξι τῆς ἀποστολῆς (35), πρὸς οὐ- ρανὸν ἰθύνῃ τὸ σκάφος. Καὶ ποῖα τὰ τῆς ἄγρας πρω- τεῖα ; Ποῖα δὲ τῶν καμάτων τὰ ἀκροθίνια ; Οἱ τὸν τῆς ἱερωσύνης περίβολον ταῖς ἀρεταῖς περιφαιδρύ- νοντες (34). Οἱ πρῶτοι τὰς ἀποστολικὰς ταύτας ὑπερ. θέντες ἀγκάλας, καὶ τοὺς ἔξω πλανωμένους πρὸς σω- τηρίαν ἀγρεύσαντες. Ἀλλ᾽ ἢ καὶ τῆς παρούσης ἡμῖν πανηγύρεως ὁ μέγας οὗτος Ανδρέας τὰς προφάσεις δέδωκεν· ἀλλ' ὅ γε πᾶς τῶν ἀποστόλων συνεκτιμᾶται χορός. Οὓς γὰρ ἡ χάρις συνήψεν, οὐ διίστησι τόπος. Καὶ καθάπερ εἴ τις τῶν ἐκ πολυτελείας διηνθισμέ- νων λίθων ἐπαινεῖν ἐθελήσειε στέφανον, ὅτου ἂν τοῖς ἐπαίνοις περιδράξηται μέρους, τὸν ὅλον συνθαυμάζει τοῖς μέρεσι· ἢ καθάπερ, χρυσῆν τινα σειρὰν ὁρῶν τις, ὅπη ἂν ἄψαιτο, τὸ πᾶν συνεκίνησεν· οὕτω καὶ ὁ πρὸς ἕνα τῶν ἀποστόλων λόγος βαδίζων δι' αὐτοῦ συνέχει τοὺς ἅπαντας κατὰ τὴν τοῦ θεσπεσίου Παύλου φωνήν· « Εἰ χαίρει ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη. • Ποίαν γὰρ ἂν μελῶν ἁρμονίαν οὕτως ἡ φύσ σις ἐξύφηνεν, ὡς τὴν τῶν ἀποστόλων χορείαν ἡ τοῦ γήνη. ENCOMIUM IN S. ANDREAM. ADMONITIO IN ENCOMIUM IN SANCTUM ANDREAM. Hoc Encomium nunc primo prodit in lucem ex schedis eruditissimi nobisque amicissimi viri Toinardı, quas ille sibi ab Hispania transmissas per excellentissimum domn. Gasparem de Mendoza et Segovia, mar- chionem de Mondejar, nobiscum perhumaniter communicavit. Ad Athanasium porro minime pertinere judi- cabit quisquis Athanasianæ orationis vel tantillum peritus fuerit. Non est enim ea dignitate, judicio, gra- vitate, quæ in veris elucent Athanasii operibus. Exstat hic Sermo in codice Colbertino 847, tribuiturque Basilio Seleuciensi, cujus sane stylum magis refert quam Athanasianum. Codex autem est septingentorum circiter annorum. S. P. N. ATHANASI ENCOMIUM IN SANCTUM ANDREAM APOSTOLUM. B . que apostolicam, tranquillo ac nullis tempestatibus agitato pelago injectam, Dominicæ vocis recordor clamantis : ‹ Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum 50. » efficacem vocem! O verba rebus ipsis comprobata! O veracem promis. sionem in dies auctam! Cujusnam hæc tam co- piosa hominum venatio? Quis illustrem hujusmodi coegit coetum? Annon palam est inter apostolos il- lustrem id præstitisse Andream? qui cum linguæ, tum memoriæ venabula explicavit: ut hac sacra impleta navicula, apostolatus sui gubernaculis sca- pham dirigat ad coelum. Ecquænam in venatione primas habent? Quænam laborum ejus primitia sunt? Qui sacerdotii anibiturn virtutibus exornant, Qui primi apostolicis hisce ulnis impositi sunt, et I Cor. XII, 26. se Matth. 1, 19. C qui extra vagantes errantesque ad salutem venati sunt. Plane nobis præsentis celebritatis magnus ille Andreas occasiones dedit : sed tatus apostolo- rum chorus in partem honoris venit. Quos enim gratia conjunxit non separat locus. Ac quemadmo- dum si quis coronam lapillis pretiosis coagmenta- 1am laudare. velit, quamcunque partem laudibus extollat, totum una cum parte illa miratur: aut quemadmodum si quis auream videns catenam, quacunque eam parte tangal, totain conimovet : ita sermo de quovis apostolorum factus, omines plane spectat apostolos, juxta divini Pauli vocem : < Si gaudet unum membrum, congaudent omnia men- bra ". . Quam enim membrorum compagem ita natura colligavit, ut apostolorum chorum Spiritus gratia copulavit? Nam una plane gratia est, qua: 1. Præclarum videns Domini gregem, sagenam- 4. Ὁρῶν τὴν λαμπράν ταύτην ἀγέλην τοῦ Πνεύ- Α (52) Colb. ἀποστολικῇ νῦν περιβεβλημένην τα (35) Colb. τῆς ἀποστολικῆς χάριτος, εἰς οὐρα (54) Colbertinus. καταφαιδρύνοντες.
PG 28:1102ἐν λυχνιαίῳ φέγγει ζητῶν τοῦ φωτὸς τὴν ἀλήθειαν, ὥσπερ τις ἐν ἀμυδροτέραις αὐγαῖς πρὸς τὰς Χριστοῦ μαρμαρυγὰς ἐθιζόμενος. Ἀλλ’ ὁ μὲν Ἰωάννης τέως τοῖς Ἰορδάνου νάμασιν ἐφεστὼς τὰς Ἰουδαίων ἀγέλας ἐβάπτιζε, τοῖς Μωσέως προστάγμασιν ἀντιφάρμακον ἐν ὕδασι κατασκευάζων μετάνοιαν, καὶ Μωσαϊκοῦ ξίφους τὴν ἀκμὴν ἀνακόπτων τοῖς ῥεύμασιν. Οἷς γὰρ ἡ τοῦ νόμου παράβασις θάνατον ἔτεκε, τούτους προεξαρπάζων ὁ Βαπτιστὴς τῇ μετανοίᾳ προέπεμπεν. Ἐπειδὴ γὰρ μήπω παρῆν ὁ καταλύων τὸν θάνατον, ταῖς διὰ τοῦ βαπτίσματος ὑπερθέσεσιν ὁ θάνατος ἐπραύ̈νετο, ἀκούσιον φιλανθρωπίαν διὰ μετανοίας ἐκπαιδευόμενος. Ὅτε δὲ παρῆν ὁ δεσπότης κρυπτόμενος τῇ τῆς οἰκονομίας σοφίᾳ, καὶ κρύπτων τῆς ἀξίας τὴν ἀστραπὴν ἐν περιβολαίῳ θνητῷ, γνοὺς ὁ Ἰωάννης, εὐθὺς τὸν παιδευτὴν εἰς δορυφόρον μετέβαλε, καὶ τὴν χεῖρα συστείλας κῆρυξ τοῦ παρόντος ἐγένετο· «Ἴδε, ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου.» Οὗτος, φησὶν, ὁ τοῦ θανάτου λυτήρ. Οὗτος ὁ τῆς ἁμαρτίας ἀναιρέτης. Ἐγὼ δὲ νυμφαγωγὸς, οὐ νυμφίος ἀπέσταλμαι. Δορυφόρος, οὐ Δεσπότης ἐλήλυθα.
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΑΝΔΡΕΑΝ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΝ. Ο ματος καὶ εἰς τὸ γαληνὸν ἀληθῶς καὶ ἀκύμαντον πέτ λαγος, ἀποστολικὴν ὑπερβεβλημένην σαγήνην (32), τῆς δεσποτικῆς φωνῆς ὑπομιμνήσκομαι βοώσης· • Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώ πων. » Ω φωνῆς ἐνεργοῦ; ! Ω ῥημάτων διὰ πραγμά των γνωριζομένων! Ὢ τῆς ἀληθοῦς ὑποσχέσεως καθ' ἡμέραν αὐξανομένης ! Τίνος γὰρ ἡ πολυάνθρω- πος αὕτη θήρα ; Τίς ὁ τὴν περιφανῆ ταύτην ἀθροί- σας πανήγυριν, ἢ δῆλον, ὡς ὁ περιφανὴς τῶν ἀπο- στόλων Ανδρέας; ὁ ἁπλώσας τῆς γλώττης καὶ τῆς μνήνης τὰ θήρατρα· ἵνα, τὴν ἱερὰν ταύτην ἐμπλή- σας ὁλκάδα τοῖς οἴαξι τῆς ἀποστολῆς (35), πρὸς οὐ- ρανὸν ἰθύνῃ τὸ σκάφος. Καὶ ποῖα τὰ τῆς ἄγρας πρω- τεῖα ; Ποῖα δὲ τῶν καμάτων τὰ ἀκροθίνια ; Οἱ τὸν τῆς ἱερωσύνης περίβολον ταῖς ἀρεταῖς περιφαιδρύ- νοντες (34). Οἱ πρῶτοι τὰς ἀποστολικὰς ταύτας ὑπερ. θέντες ἀγκάλας, καὶ τοὺς ἔξω πλανωμένους πρὸς σω- τηρίαν ἀγρεύσαντες. Ἀλλ᾽ ἢ καὶ τῆς παρούσης ἡμῖν πανηγύρεως ὁ μέγας οὗτος Ανδρέας τὰς προφάσεις δέδωκεν· ἀλλ' ὅ γε πᾶς τῶν ἀποστόλων συνεκτιμᾶται χορός. Οὓς γὰρ ἡ χάρις συνήψεν, οὐ διίστησι τόπος. Καὶ καθάπερ εἴ τις τῶν ἐκ πολυτελείας διηνθισμέ- νων λίθων ἐπαινεῖν ἐθελήσειε στέφανον, ὅτου ἂν τοῖς ἐπαίνοις περιδράξηται μέρους, τὸν ὅλον συνθαυμάζει τοῖς μέρεσι· ἢ καθάπερ, χρυσῆν τινα σειρὰν ὁρῶν τις, ὅπη ἂν ἄψαιτο, τὸ πᾶν συνεκίνησεν· οὕτω καὶ ὁ πρὸς ἕνα τῶν ἀποστόλων λόγος βαδίζων δι' αὐτοῦ συνέχει τοὺς ἅπαντας κατὰ τὴν τοῦ θεσπεσίου Παύλου φωνήν· « Εἰ χαίρει ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη. • Ποίαν γὰρ ἂν μελῶν ἁρμονίαν οὕτως ἡ φύσ σις ἐξύφηνεν, ὡς τὴν τῶν ἀποστόλων χορείαν ἡ τοῦ γήνη. ENCOMIUM IN S. ANDREAM. ADMONITIO IN ENCOMIUM IN SANCTUM ANDREAM. Hoc Encomium nunc primo prodit in lucem ex schedis eruditissimi nobisque amicissimi viri Toinardı, quas ille sibi ab Hispania transmissas per excellentissimum domn. Gasparem de Mendoza et Segovia, mar- chionem de Mondejar, nobiscum perhumaniter communicavit. Ad Athanasium porro minime pertinere judi- cabit quisquis Athanasianæ orationis vel tantillum peritus fuerit. Non est enim ea dignitate, judicio, gra- vitate, quæ in veris elucent Athanasii operibus. Exstat hic Sermo in codice Colbertino 847, tribuiturque Basilio Seleuciensi, cujus sane stylum magis refert quam Athanasianum. Codex autem est septingentorum circiter annorum. S. P. N. ATHANASI ENCOMIUM IN SANCTUM ANDREAM APOSTOLUM. B . que apostolicam, tranquillo ac nullis tempestatibus agitato pelago injectam, Dominicæ vocis recordor clamantis : ‹ Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum 50. » efficacem vocem! O verba rebus ipsis comprobata! O veracem promis. sionem in dies auctam! Cujusnam hæc tam co- piosa hominum venatio? Quis illustrem hujusmodi coegit coetum? Annon palam est inter apostolos il- lustrem id præstitisse Andream? qui cum linguæ, tum memoriæ venabula explicavit: ut hac sacra impleta navicula, apostolatus sui gubernaculis sca- pham dirigat ad coelum. Ecquænam in venatione primas habent? Quænam laborum ejus primitia sunt? Qui sacerdotii anibiturn virtutibus exornant, Qui primi apostolicis hisce ulnis impositi sunt, et I Cor. XII, 26. se Matth. 1, 19. C qui extra vagantes errantesque ad salutem venati sunt. Plane nobis præsentis celebritatis magnus ille Andreas occasiones dedit : sed tatus apostolo- rum chorus in partem honoris venit. Quos enim gratia conjunxit non separat locus. Ac quemadmo- dum si quis coronam lapillis pretiosis coagmenta- 1am laudare. velit, quamcunque partem laudibus extollat, totum una cum parte illa miratur: aut quemadmodum si quis auream videns catenam, quacunque eam parte tangal, totain conimovet : ita sermo de quovis apostolorum factus, omines plane spectat apostolos, juxta divini Pauli vocem : < Si gaudet unum membrum, congaudent omnia men- bra ". . Quam enim membrorum compagem ita natura colligavit, ut apostolorum chorum Spiritus gratia copulavit? Nam una plane gratia est, qua: 1. Præclarum videns Domini gregem, sagenam- 4. Ὁρῶν τὴν λαμπράν ταύτην ἀγέλην τοῦ Πνεύ- Α (52) Colb. ἀποστολικῇ νῦν περιβεβλημένην τα (35) Colb. τῆς ἀποστολικῆς χάριτος, εἰς οὐρα (54) Colbertinus. καταφαιδρύνοντες.
Τούτοις τοῖς ῥήμασιν ὁ τῶν ἀποστόλων περιφανέστατος Ἀνδρέας νυττόμενος, τὸν παιδευτὴν καταλείψας πρὸς τὸν κηρυττόμενον ἔδραμε· καὶ δεξάμενος τοῦ λόγου τὸ σύνθημα, γίνεται τῆς Ἰωάννου γλώςσης ὀξύτερος· καὶ τῷ Δεσπότῃ προσελθὼν, ἐδείκνυ τὸν πόθον τῷ σχήματι, κοινωνὸν τοῦ δρόμου τὸν εὐαγγελιστὴν Ἰωάννην συναπαγόμενος· καὶ ἄμφω, τὸν λύχνον ἀφέντες, ἐπὶ τὸν ἥλιον φέρονται. Ἀνδρέας ἡ πρώτη τῶν ἀποστόλων φυτεία· οὗτος ἀνέῳξε τῆς Χριστοῦ μαθητείας τὰς πύλας· πρῶτος τῆς προφητικῆς γεωργίας τοὺς καρποὺς ἐτρύγησε, καὶ τὰς ἁπάντων ἐλπίδας ὑπερδραμὼν, πρῶτος τὸν παρὰ πάντων προσδοκώμενον περιπτύσσεται. Πρῶτος ἔδειξε τὰ τοῦ νόμου προστάγματα προθεσμίᾳ μετρούμενα. Πρῶτος τὴν Μωσέως ἔστησε γλῶτταν, μετὰ Χριστὸν λαλούσης οὐκ ἀνασχόμενος, οὐχ ὑβριζόμενος, οὐχ ὑβρίζων τῶν Ἰουδαίων τὸν παιδευτήν· ἀλλὰ προτιμῶν τοῦ πεμφθέντος τὸν πέμψαντα· μᾶλλον δὲ πρῶτος ὤφθη τὸν Μωσέα τιμῶν· πρῶτος ἐπέγνω τὸν ὑπ’ ἐκείνου προφητευόμενον· «Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ· αὐτοῦ ἀκούετε.» Παραιτεῖται τὸν νόμον τῷ νόμῳ πειθόμενος. Ἤκουσε Μωσέως λαλοῦντος·
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΑΝΔΡΕΑΝ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΝ. Ο ματος καὶ εἰς τὸ γαληνὸν ἀληθῶς καὶ ἀκύμαντον πέτ λαγος, ἀποστολικὴν ὑπερβεβλημένην σαγήνην (32), τῆς δεσποτικῆς φωνῆς ὑπομιμνήσκομαι βοώσης· • Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώ πων. » Ω φωνῆς ἐνεργοῦ; ! Ω ῥημάτων διὰ πραγμά των γνωριζομένων! Ὢ τῆς ἀληθοῦς ὑποσχέσεως καθ' ἡμέραν αὐξανομένης ! Τίνος γὰρ ἡ πολυάνθρω- πος αὕτη θήρα ; Τίς ὁ τὴν περιφανῆ ταύτην ἀθροί- σας πανήγυριν, ἢ δῆλον, ὡς ὁ περιφανὴς τῶν ἀπο- στόλων Ανδρέας; ὁ ἁπλώσας τῆς γλώττης καὶ τῆς μνήνης τὰ θήρατρα· ἵνα, τὴν ἱερὰν ταύτην ἐμπλή- σας ὁλκάδα τοῖς οἴαξι τῆς ἀποστολῆς (35), πρὸς οὐ- ρανὸν ἰθύνῃ τὸ σκάφος. Καὶ ποῖα τὰ τῆς ἄγρας πρω- τεῖα ; Ποῖα δὲ τῶν καμάτων τὰ ἀκροθίνια ; Οἱ τὸν τῆς ἱερωσύνης περίβολον ταῖς ἀρεταῖς περιφαιδρύ- νοντες (34). Οἱ πρῶτοι τὰς ἀποστολικὰς ταύτας ὑπερ. θέντες ἀγκάλας, καὶ τοὺς ἔξω πλανωμένους πρὸς σω- τηρίαν ἀγρεύσαντες. Ἀλλ᾽ ἢ καὶ τῆς παρούσης ἡμῖν πανηγύρεως ὁ μέγας οὗτος Ανδρέας τὰς προφάσεις δέδωκεν· ἀλλ' ὅ γε πᾶς τῶν ἀποστόλων συνεκτιμᾶται χορός. Οὓς γὰρ ἡ χάρις συνήψεν, οὐ διίστησι τόπος. Καὶ καθάπερ εἴ τις τῶν ἐκ πολυτελείας διηνθισμέ- νων λίθων ἐπαινεῖν ἐθελήσειε στέφανον, ὅτου ἂν τοῖς ἐπαίνοις περιδράξηται μέρους, τὸν ὅλον συνθαυμάζει τοῖς μέρεσι· ἢ καθάπερ, χρυσῆν τινα σειρὰν ὁρῶν τις, ὅπη ἂν ἄψαιτο, τὸ πᾶν συνεκίνησεν· οὕτω καὶ ὁ πρὸς ἕνα τῶν ἀποστόλων λόγος βαδίζων δι' αὐτοῦ συνέχει τοὺς ἅπαντας κατὰ τὴν τοῦ θεσπεσίου Παύλου φωνήν· « Εἰ χαίρει ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη. • Ποίαν γὰρ ἂν μελῶν ἁρμονίαν οὕτως ἡ φύσ σις ἐξύφηνεν, ὡς τὴν τῶν ἀποστόλων χορείαν ἡ τοῦ γήνη. ENCOMIUM IN S. ANDREAM. ADMONITIO IN ENCOMIUM IN SANCTUM ANDREAM. Hoc Encomium nunc primo prodit in lucem ex schedis eruditissimi nobisque amicissimi viri Toinardı, quas ille sibi ab Hispania transmissas per excellentissimum domn. Gasparem de Mendoza et Segovia, mar- chionem de Mondejar, nobiscum perhumaniter communicavit. Ad Athanasium porro minime pertinere judi- cabit quisquis Athanasianæ orationis vel tantillum peritus fuerit. Non est enim ea dignitate, judicio, gra- vitate, quæ in veris elucent Athanasii operibus. Exstat hic Sermo in codice Colbertino 847, tribuiturque Basilio Seleuciensi, cujus sane stylum magis refert quam Athanasianum. Codex autem est septingentorum circiter annorum. S. P. N. ATHANASI ENCOMIUM IN SANCTUM ANDREAM APOSTOLUM. B . que apostolicam, tranquillo ac nullis tempestatibus agitato pelago injectam, Dominicæ vocis recordor clamantis : ‹ Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum 50. » efficacem vocem! O verba rebus ipsis comprobata! O veracem promis. sionem in dies auctam! Cujusnam hæc tam co- piosa hominum venatio? Quis illustrem hujusmodi coegit coetum? Annon palam est inter apostolos il- lustrem id præstitisse Andream? qui cum linguæ, tum memoriæ venabula explicavit: ut hac sacra impleta navicula, apostolatus sui gubernaculis sca- pham dirigat ad coelum. Ecquænam in venatione primas habent? Quænam laborum ejus primitia sunt? Qui sacerdotii anibiturn virtutibus exornant, Qui primi apostolicis hisce ulnis impositi sunt, et I Cor. XII, 26. se Matth. 1, 19. C qui extra vagantes errantesque ad salutem venati sunt. Plane nobis præsentis celebritatis magnus ille Andreas occasiones dedit : sed tatus apostolo- rum chorus in partem honoris venit. Quos enim gratia conjunxit non separat locus. Ac quemadmo- dum si quis coronam lapillis pretiosis coagmenta- 1am laudare. velit, quamcunque partem laudibus extollat, totum una cum parte illa miratur: aut quemadmodum si quis auream videns catenam, quacunque eam parte tangal, totain conimovet : ita sermo de quovis apostolorum factus, omines plane spectat apostolos, juxta divini Pauli vocem : < Si gaudet unum membrum, congaudent omnia men- bra ". . Quam enim membrorum compagem ita natura colligavit, ut apostolorum chorum Spiritus gratia copulavit? Nam una plane gratia est, qua: 1. Præclarum videns Domini gregem, sagenam- 4. Ὁρῶν τὴν λαμπράν ταύτην ἀγέλην τοῦ Πνεύ- Α (52) Colb. ἀποστολικῇ νῦν περιβεβλημένην τα (35) Colb. τῆς ἀποστολικῆς χάριτος, εἰς οὐρα (54) Colbertinus. καταφαιδρύνοντες.
PG 28:1104«Αὐτοῦ ἀκούετε.» Ἤκουσεν Ἰωάννου βοῶντος· «Ἴδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ·» καὶ γέγονε πρὸς τὴν δεῖξιν αὐτόμολος. Ἐπιγνοὺς δὲ τὸν προφητευθέντα προφήτην, χειραγωγεῖ τὸν ἀδελφὸν πρὸς τὴν εὕρεσιν. Ἀγνοοῦντι τῷ Πέτρῳ τὸν θησαυρὸν δείκνυσιν· «Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν» ὃν ἐποθοῦμεν. Οὗ τὴν παρουσίαν ἠλπίσαμεν, τούτου τὴν θεωρίαν ἁρπάσωμεν. Εὑρήκαμεν ὃν προφητικαὶ βοῶσαι σάλπιγγες ἀναμένειν ἐκέλευον. Ἤνεγκεν ὁ χρόνος ὃν ἡ χάρις ἐκήρυττεν, ὃν ἤλπισεν ὁ πόθος ἰδεῖν ὄμμασιν. Εὗρε γὰρ, φησὶν, οὗτος τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα, καὶ μερίζεται πρὸς αὐτὸν τῆς θεωρίας τὸν θησαυρόν. Χειραγωγεῖ πρὸς τὸν δεσπότην τὸν Πέτρον. Ὢ παραδόξου θαύματος Οὔπω μαθητὴς Ἀνδρέας καὶ καθηγητὴς ἀνθρώπων καθίσταται. Ἀπὸ τοῦ διδάσκειν τοῦ μανθάνειν ἀπήρξατο· ἁρπάζει τῆς ἀποστολῆς τὴν ἀξίαν. Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν. Ὢ πόσας νύκτας ἀύ̈πνους ἀνύσαντες παρὰ τοῖς Ἰορδάνου ῥείθροις, νῦν ὃν ἐποθοῦμεν εὑρήκαμεν Οὐκ ἦν βραδὺς μετὰ τὴν φωνὴν ὁ Πέτρος· Ἀνδρέου γὰρ ἦν ἀδελφός· καὶ θερμῇ τῇ γνώμῃ τὰς ἀκοὰς ἐκπετάσας ἠπείγετο.
Πνεύματος χάρις συνήρμοσε ; Μία γὰρ ὄντως χάρις, ἡ τοὺς ἀποστόλους τῷ δεσπότῃ στρατολογήσασα. ἀνδρείᾳ, Β χνμί, 15. καθ᾿ ἕνα θαυμάσωμεν. ᾿Ανδρέας ὁ τῆς ἀποστολικῆς ἀνδρείας ἐπώνυμος, ὁ πρῶτος διδάσκαλον τὴν δεσπό την ἐπιγραψάμενος· ἡ τῆς ἀποστολικῆς χορείας ἀρχή ὁ πρὸς τὴν δεσποτικὴν παρουσίαν ὀξυδερκής, ὁ τῆς Ἰωάννου μαθητείας τὴν Χριστοῦ διδασκαλίαν ἀνταλ- λαξάμενος· ἡ τῶν τοῦ Βαπτιστοῦ ῥημάτων σφραγίς. *Ην μὲν γὰρ τῶν Ἰωάννου μαθητῶν ὁ δοκιμώτατος ἐν λυχνιαίῳ φέγγει ζητῶν τοῦ φωτὸς τὴν ἀλήθειαν, ὥσπερ τις ἐν ἀμυδροτέραις αὐγαῖς πρὸς τὰς Χριστοῦ μαρμαρυγὰς ἐθιζόμενος. Αλλ' ὁ μὲν Ἰωάννης τέως τοῖς Ἰορδάνου νάμασιν ἐφεστὼς τὰς Ἰουδαίων ἀγέλας ἐβάπτιζε, τοῖς Μωσέως προστάγμασιν ἀντιφάρμακον ἐν ὕδασι κατασκευάζων μετάνοιαν, καὶ Μωσαϊκού ξίφους τὴν ἀκμὴν ἀνακόπτων τοῖς ῥεύμασιν. Οἷς γὰρ ἡ τοῦ νόμου παράβασις θάνατον ἔτεκε, τούτους προς εξαρπάζων ὁ Βαπτιστὴς τῇ μετανοίᾳ προέπεμπεν (55). Ἐπειδὴ γὰρ μήπω παρῆν ὁ καταλύων τὸν θάνατον, ταῖς διὰ τοῦ βαπτίσματος ὑπερθέσεσιν ὁ θάνατος ἐπραΰνετο, ἀκουσιον φιλανθρωπίαν διὰ μετανοίας ἐκπαιδευόμενος. Ὅτε δὲ παρῆν ὁ δεσπότης κρυπτό μενος τῇ τῆς οἰκονομίας σοφίᾳ, καὶ κρύπτων τῆς ἀξίας τὴν ἀστραπὴν ἐν περιβολαίῳ θνητῷ, γνοὺς ὁ Ἰωάννης, εὐθὺς τὸν παιδευτὴν εἰς δορυφόρον με το έβαλε, καὶ τὴν χεῖρα συστείλας κῆρυξ τοῦ παρόντος ἐγένετο· ι Ιδε, ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. » Οὗτος, φησίν, ὁ τοῦ θανά του λυτήρ. Οὗτος ὁ τῆς ἁμαρτίας ἀναιρέτης. Ἐγὼ δὲ νυμφαγωγός, οὐ νυμφίος ἀπέσταλμαι. Δορυφόρος, οὐ Δεσπότης ἐλήλυθα. νέστατος ᾿Ανδρέας νυττόμενος, τὸν παιδευτὴν κατα λείψας πρὸς τὸν κηρυττόμενον ἔδραμε· καὶ δεξάμενος τοῦ λόγου τὸ σύνθημα, γίνεται τῆς Ἰωάννου γλώσ σης ὀξύτερος· καὶ τῷ Δεσπότῃ προσελθών, ἐδείκνυ τὸν πόθον τῷ σχήματι, κοινωνὸν τοῦ δρόμου τὸν εὐαγ γελιστὴν Ἰωάννην συναπαγόμενος· καὶ ἄμφω, τὸν λύχνον ἀφέντες, ἐπὶ τὸν ἥλιον φέρονται. 'Ανδρέας ή πρώτη τῶν ἀποστόλων φυτεία· οὗτος ἀνέωξε τῆς Χριστοῦ μαθητείας τὰς πύλας· πρῶτος τῆς προφητι κῆς γεωργίας τοὺς καρποὺς ἐτρύγησε, καὶ τὰς ἀπάν των ἐλπίδας ὑπερδραμών, πρώτης τὸν παρὰ πάντων προσδοκώμενον περιπτύσσεται. Πρῶτος ἔδειξε τὰ τοῦ νόμου προστάγματα προθεσμία μετρούμενα. Πρώτος τὴν Μωσέως ἔστησε γλῶτταν, μετὰ Χριστὸν λαλού σης οὐκ ἀνασχόμενος, οὐχ ὑβριζόμενος, οὐχ ὑβρίζων τῶν Ἰουδαίων τὸν παιδευτήν· ἀλλὰ προτιμῶν τοῦ πεμφθέντος τὸν πέμψαντα· μᾶλλον δὲ πρῶτος ὤφθη τὸν Μωσέα τιμῶν· πρῶτος ἐπέγνω τὸν ὑπ' ἐκείνου προφητευόμενον· « Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ· αὐτοῦ ἀκούετε. » Παραιτεῖται τὸν νόμον τῷ νόμῳ πειθόμε νος. Ἤκουσε Μωσέως λαλοῦντος· ὁ Αὐτοῦ ἀκούετε. Ἤκουσεν Ιωάννου βοῶντος· . Ιδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ S. ATHANASIUS. SPURIA. - apostolos ad militiam exercitumque Domini co- A egil. singulos admiremur. Andreas qui ex apostolica id est virtute, nomen sortitus est, qui pri- nius Dominum sibi magistrum ascripsit, apostolici chori initium qui ad adventum Domini perspi- ciendum acuta fuit oculorum acie: qui Joannis di- sciplinam cum Christi doctrina commutavit: si- gillum verborum Baptistæ. Erat enim disci- pulorum Joannis clarissimus; fulgore lucernæ lucis veritatem perquirens, ac velut in sub obscuris ra- diis, Christi splendoribus assuefactus. Sed hacte- nus Joannes Jordanis in fluentis stans, Judæorum greges baptizaverat, præceptis Mosis remedium levamenque in aquis praeparans, scilicet peniten- tiam, Mosaicique gladii aciem fluctibus resecans. Quibus enim legis transgressio mortem pepererat, hos præreptos Baptista, penitentia præmisit (ac præparavit.) Quia enim nondum aderat qui mortem abrogaret, quadam ceu dilatione per baptismum obtenta, mors leniebatur, invitan erga homines clementiam per pœnitentiam edocta. Cum autem advenit Dominus œconomiæ sapientia absconditus, cccultavit ipse quoque amictu mortali dignitatis splendorem. Cum id probe nosset Joannes se do- ctorem statim in satellitem convertit, contractaque manu, prasentis (Domini) præco factus est : « Ecre Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi ". » Hic, ait, est qui liberat a morte. Hic est qui tollit pecca- tum. Ego vero ut sponsi ductor, non ut sponsus missus sum. Satelles non Dominus veni. mus Andreas, magistro relicto, ad eum qui pradi- cabatur accurrit : acceptoque verbi vexillo, Joannis iingua velocior efficitur: Dominumque adiens, ipso habitu desiderium exhibet, abducto secum cursus comite Joanne evangelista: ambo lucerna relicta, ad solem properant. Andreas prima apostolorum plantatio : hic disciplina Christi portas aperuit: primus propheticæ agriculturæ fructus decerpsit, omniumque spei præcurrens, prior eum quem om- nes exspectabant complexus est. Primus ostendit legis præcepta certo temporis spatio circumscripta esse. Primus Mosis linguam cohibuit, nec passus est ut post Christum ea loqueretur : non quod do- ctorem Judaeorum contumelia afficeret, sed quod majore mittentem quam missum in honore habe- ret : imo prior visus est Mosen honorare, cum pri- mus norit eum quem ille prædixerat : Prophe- tam, a inquit, « suscitabit vobis Dominus Deus no- ster ex fratribus vestris sicut me: ipsum audite ". Legem recusat legi obsequens. Audivit Moysen di- centem : « Ipsum audite: audivit Joannem cla- mantem: ‹ Ecce Agnus Dei ; » atque illo ostenso ad fin sponte accessit. Cum cognosceret autem pro- ss Joan. 1, 29. ss Deut. C & • D 2. Age ergo, omnes una, ac per omnes illos 3. Hisce verbis stimulatus apostolorum clarissi- (35) Colbertinus, παρέπεμπεν. 2. Δεῦρο οὖν ἐπὶ τοὺς πάντας, καὶ διὰ πάντων τὸν 3. Τούτοις τοῖς ῥήμασιν ὁ τῶν ἀποστόλων περιφα·
Λαβὼν τὸν Πέτρον ὁ Ἀνδρέας τῷ Δεσπότῃ προςάγει τὸν μεριστὴν τῆς φύσεως, κοινωνὸν τῆς μαθητείας ἀπεργασάμενος. Τοῦτο πρῶτον Ἀνδρέου κατόρθωμα. Ηὔξησε τῶν ἀποστόλων τὸν ἀριθμόν· προςήνεγκε Πέτρον, ἵν’ εὕρῃ Χριστὸς τὸν τῶν μαθητῶν κορυφαῖον. Ὥστε καὶ ἐν οἷς ὕστερον εὐδοκιμῶν ὁ Πέτρος εὑρίσκεται, παρὰ Ἀνδρέου τῆς εὐδοκιμήσεως ἔχει τὰ σπέρματα. Ἀλλ’ ἡ τῶν ἐπαίνων ἰσόῤῥοπος ἐξ ἑκατέρων πρὸς ἀλλήλους ἀντίδοσις γίνεται. Οἰκειοῦνται γὰρ τὰ ἀλλήλων ἀγαθὰ, καὶ τοῖς ἀλλήλων ἀγαθοῖς ἐναβρύνονται. Πόσην γοῦν ἤνεγκε τοῖς πᾶσι χαρὰν ὁ Πέτρος πρὸς τὰς δεσποτικὰς ἐρωτήσεις ὀξέως ἀποκρινόμενος, καὶ λύσας σιωπὴν μαθητῶν ἐρυθριῶσαν; «Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;» Καὶ ὡς αὐτὸς ὢν τῶν ἐρωτηθέντων ἡ γλῶττα, ἢ ὡς ἁπάντων ἐν ἐκείνῳ λαλούντων, μόνος ὑπὲρ πάντων ἐφθέγγετο· «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος,» μιᾷ φωνῇ καὶ τὸν οἰκονομοῦντα, καὶ τὴν οἰκονομίαν ἀποφθεγξάμενος. Ὢ συμφωνίας ῥημάτων οἷς γὰρ Ἀνδρέας τὸν Πέτρον ἐχειραγώγησε ῥήμασι, τούτοις ἄνωθεν ὁ Πατὴρ τὸν Πέτρον ἐνηχῶν καθυπέγραφεν. Ἐκεῖνος ἔλεγεν· «Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν.» Ὁ πατὴρ ὑπέβαλλε λέγων·
Πνεύματος χάρις συνήρμοσε ; Μία γὰρ ὄντως χάρις, ἡ τοὺς ἀποστόλους τῷ δεσπότῃ στρατολογήσασα. ἀνδρείᾳ, Β χνμί, 15. καθ᾿ ἕνα θαυμάσωμεν. ᾿Ανδρέας ὁ τῆς ἀποστολικῆς ἀνδρείας ἐπώνυμος, ὁ πρῶτος διδάσκαλον τὴν δεσπό την ἐπιγραψάμενος· ἡ τῆς ἀποστολικῆς χορείας ἀρχή ὁ πρὸς τὴν δεσποτικὴν παρουσίαν ὀξυδερκής, ὁ τῆς Ἰωάννου μαθητείας τὴν Χριστοῦ διδασκαλίαν ἀνταλ- λαξάμενος· ἡ τῶν τοῦ Βαπτιστοῦ ῥημάτων σφραγίς. *Ην μὲν γὰρ τῶν Ἰωάννου μαθητῶν ὁ δοκιμώτατος ἐν λυχνιαίῳ φέγγει ζητῶν τοῦ φωτὸς τὴν ἀλήθειαν, ὥσπερ τις ἐν ἀμυδροτέραις αὐγαῖς πρὸς τὰς Χριστοῦ μαρμαρυγὰς ἐθιζόμενος. Αλλ' ὁ μὲν Ἰωάννης τέως τοῖς Ἰορδάνου νάμασιν ἐφεστὼς τὰς Ἰουδαίων ἀγέλας ἐβάπτιζε, τοῖς Μωσέως προστάγμασιν ἀντιφάρμακον ἐν ὕδασι κατασκευάζων μετάνοιαν, καὶ Μωσαϊκού ξίφους τὴν ἀκμὴν ἀνακόπτων τοῖς ῥεύμασιν. Οἷς γὰρ ἡ τοῦ νόμου παράβασις θάνατον ἔτεκε, τούτους προς εξαρπάζων ὁ Βαπτιστὴς τῇ μετανοίᾳ προέπεμπεν (55). Ἐπειδὴ γὰρ μήπω παρῆν ὁ καταλύων τὸν θάνατον, ταῖς διὰ τοῦ βαπτίσματος ὑπερθέσεσιν ὁ θάνατος ἐπραΰνετο, ἀκουσιον φιλανθρωπίαν διὰ μετανοίας ἐκπαιδευόμενος. Ὅτε δὲ παρῆν ὁ δεσπότης κρυπτό μενος τῇ τῆς οἰκονομίας σοφίᾳ, καὶ κρύπτων τῆς ἀξίας τὴν ἀστραπὴν ἐν περιβολαίῳ θνητῷ, γνοὺς ὁ Ἰωάννης, εὐθὺς τὸν παιδευτὴν εἰς δορυφόρον με το έβαλε, καὶ τὴν χεῖρα συστείλας κῆρυξ τοῦ παρόντος ἐγένετο· ι Ιδε, ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. » Οὗτος, φησίν, ὁ τοῦ θανά του λυτήρ. Οὗτος ὁ τῆς ἁμαρτίας ἀναιρέτης. Ἐγὼ δὲ νυμφαγωγός, οὐ νυμφίος ἀπέσταλμαι. Δορυφόρος, οὐ Δεσπότης ἐλήλυθα. νέστατος ᾿Ανδρέας νυττόμενος, τὸν παιδευτὴν κατα λείψας πρὸς τὸν κηρυττόμενον ἔδραμε· καὶ δεξάμενος τοῦ λόγου τὸ σύνθημα, γίνεται τῆς Ἰωάννου γλώσ σης ὀξύτερος· καὶ τῷ Δεσπότῃ προσελθών, ἐδείκνυ τὸν πόθον τῷ σχήματι, κοινωνὸν τοῦ δρόμου τὸν εὐαγ γελιστὴν Ἰωάννην συναπαγόμενος· καὶ ἄμφω, τὸν λύχνον ἀφέντες, ἐπὶ τὸν ἥλιον φέρονται. 'Ανδρέας ή πρώτη τῶν ἀποστόλων φυτεία· οὗτος ἀνέωξε τῆς Χριστοῦ μαθητείας τὰς πύλας· πρῶτος τῆς προφητι κῆς γεωργίας τοὺς καρποὺς ἐτρύγησε, καὶ τὰς ἀπάν των ἐλπίδας ὑπερδραμών, πρώτης τὸν παρὰ πάντων προσδοκώμενον περιπτύσσεται. Πρῶτος ἔδειξε τὰ τοῦ νόμου προστάγματα προθεσμία μετρούμενα. Πρώτος τὴν Μωσέως ἔστησε γλῶτταν, μετὰ Χριστὸν λαλού σης οὐκ ἀνασχόμενος, οὐχ ὑβριζόμενος, οὐχ ὑβρίζων τῶν Ἰουδαίων τὸν παιδευτήν· ἀλλὰ προτιμῶν τοῦ πεμφθέντος τὸν πέμψαντα· μᾶλλον δὲ πρῶτος ὤφθη τὸν Μωσέα τιμῶν· πρῶτος ἐπέγνω τὸν ὑπ' ἐκείνου προφητευόμενον· « Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ· αὐτοῦ ἀκούετε. » Παραιτεῖται τὸν νόμον τῷ νόμῳ πειθόμε νος. Ἤκουσε Μωσέως λαλοῦντος· ὁ Αὐτοῦ ἀκούετε. Ἤκουσεν Ιωάννου βοῶντος· . Ιδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ S. ATHANASIUS. SPURIA. - apostolos ad militiam exercitumque Domini co- A egil. singulos admiremur. Andreas qui ex apostolica id est virtute, nomen sortitus est, qui pri- nius Dominum sibi magistrum ascripsit, apostolici chori initium qui ad adventum Domini perspi- ciendum acuta fuit oculorum acie: qui Joannis di- sciplinam cum Christi doctrina commutavit: si- gillum verborum Baptistæ. Erat enim disci- pulorum Joannis clarissimus; fulgore lucernæ lucis veritatem perquirens, ac velut in sub obscuris ra- diis, Christi splendoribus assuefactus. Sed hacte- nus Joannes Jordanis in fluentis stans, Judæorum greges baptizaverat, præceptis Mosis remedium levamenque in aquis praeparans, scilicet peniten- tiam, Mosaicique gladii aciem fluctibus resecans. Quibus enim legis transgressio mortem pepererat, hos præreptos Baptista, penitentia præmisit (ac præparavit.) Quia enim nondum aderat qui mortem abrogaret, quadam ceu dilatione per baptismum obtenta, mors leniebatur, invitan erga homines clementiam per pœnitentiam edocta. Cum autem advenit Dominus œconomiæ sapientia absconditus, cccultavit ipse quoque amictu mortali dignitatis splendorem. Cum id probe nosset Joannes se do- ctorem statim in satellitem convertit, contractaque manu, prasentis (Domini) præco factus est : « Ecre Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi ". » Hic, ait, est qui liberat a morte. Hic est qui tollit pecca- tum. Ego vero ut sponsi ductor, non ut sponsus missus sum. Satelles non Dominus veni. mus Andreas, magistro relicto, ad eum qui pradi- cabatur accurrit : acceptoque verbi vexillo, Joannis iingua velocior efficitur: Dominumque adiens, ipso habitu desiderium exhibet, abducto secum cursus comite Joanne evangelista: ambo lucerna relicta, ad solem properant. Andreas prima apostolorum plantatio : hic disciplina Christi portas aperuit: primus propheticæ agriculturæ fructus decerpsit, omniumque spei præcurrens, prior eum quem om- nes exspectabant complexus est. Primus ostendit legis præcepta certo temporis spatio circumscripta esse. Primus Mosis linguam cohibuit, nec passus est ut post Christum ea loqueretur : non quod do- ctorem Judaeorum contumelia afficeret, sed quod majore mittentem quam missum in honore habe- ret : imo prior visus est Mosen honorare, cum pri- mus norit eum quem ille prædixerat : Prophe- tam, a inquit, « suscitabit vobis Dominus Deus no- ster ex fratribus vestris sicut me: ipsum audite ". Legem recusat legi obsequens. Audivit Moysen di- centem : « Ipsum audite: audivit Joannem cla- mantem: ‹ Ecce Agnus Dei ; » atque illo ostenso ad fin sponte accessit. Cum cognosceret autem pro- ss Joan. 1, 29. ss Deut. C & • D 2. Age ergo, omnes una, ac per omnes illos 3. Hisce verbis stimulatus apostolorum clarissi- (35) Colbertinus, παρέπεμπεν. 2. Δεῦρο οὖν ἐπὶ τοὺς πάντας, καὶ διὰ πάντων τὸν 3. Τούτοις τοῖς ῥήμασιν ὁ τῶν ἀποστόλων περιφα·
PG 28:1105«Σὺ εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος·» μόνον οὐχὶ ταῦτα πρὸς τὸν Πέτρον ἐγκελευσάμενος· Φθέγξαι, ὦ Πέτρε, τὰς Ἀνδρέου φωνὰς ἐρωτώμενος· φάνηθι τοῦ διδασκάλου πρὸς ἀπόκρισιν ἑτοιμότερος. Οὐκ ἐψεύσατο πρὸς σὲ λέγων· «Τὸν Μεσσίαν εὑρήκαμεν.» Σὺ, τὴν Ἑβραί̈δα φωνὴν εἰς Ἑλλάδα μεταστήσας, ἀναβόησον· «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος.» Ὁρᾷς ὅσοις εὐθὺς ἐν προοιμίοις τῆς μαθητείας ὁ Ἀνδρέας ἐγκαλλωπίζεται. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰς πόλεις καταλιμπάνων ὁ Σωτὴρ περιενόστει τὴν ἔρημον, συμπεριῄει αὐτῷ τῶν ἀνθρώπων τὰ γένη, μηδὲ πρὸς βραχὺ τὸν χωρισμὸν ὑπομένοντα. Ἦν ἐν ἐρημίᾳ καὶ τροφῆς ἀπορίᾳ, καὶ ἡ γαστὴρ οὐκ ἐσπένδετο. Ὁ δὲ Σωτὴρ, τῆς ἐρήμου λαβόμενος, θαῦμα παλαιὸν ἀνεζωπύρει· καὶ τῶν ἐν ἐρήμῳ ποτὲ θαυμάτων μάρτυρα πάλιν ἐποιεῖτο τὴν ἔρημον· καὶ τοὺς μαθητὰς ἑστιάτορας προὐβάλλετο, καὶ πρὸς αὐτοσχέδιον εὐωχίαν τὰ πλήθη προτρέπεται. Τὸ τοίνυν τῶν μαθητῶν πλῆθος πρὸς τὴν ἔνδειαν ἐταράττετο, καὶ πρὸς ἀλλήλους ὁρῶντες, τὸ δὲ μέλλον οὐκ ἐννοοῦντες τοῖς ἀνθρωπίνοις λογισμοῖς ἐκυμαίνοντο. Ἄλλος μὲν οὖν ἄλλο τι τῶν μαθητῶν ἐφθέγγετο, τὴν παροῦσαν ἀπορίαν ἐπαγγέλλοντες·
Θεοῦ· ν καὶ γέγονε πρὸς τὴν δεῖξιν αυτόμολος. Επι- Α Ο γνοὺς δὲ τὸν προφητευθέντα προφήτην, χειραγωγεί τὸν ἀδελφὸν πρὸς τὴν εὔρεσιν. Αγνοοῦντι τῷ Πέτρῳ τὸν θησαυρὸν δείκνυσιν· . Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν ο ὃν ἐποθοῦμεν. Οὗ τὴν παρουσίαν ἠλπίσαμεν, τούτου τὴν θεωρίαν ἁρπάσωμεν. Εὑρήκαμεν ὃν προφητικαί βοῶσαι σάλπιγγες ἀναμένειν ἐκέλευον. Ηνεγκεν ὁ χρό- νοῦ ἂν ἡ χάρις ἐκήρυττεν, ὃν ἤλπισεν ὁ πόθος ἰδεῖν ὄμμασ.ν. Εὗρε γάρ, φησίν, οὗτος τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα, καὶ μερίζεται πρὸς αὐτὸν τῆς θεωρίας τὸν θησαυρόν. Χειραγωγεί πρὸς τὸν δεσπότην τὸν Πέτρον. Ο παραδόξου θαύματος! Ούπω μαθητής Ανδρέας καὶ καθηγητὴς ἀνθρώπων καθίσταται. Από τον διδάσκειν τοῦ μανθάνειν ἀπήρξατο· ἁρπά- ζει τῆς ἀποστολῆς τὴν ἀξίαν. Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν. Ὦ πόσας νύκτας αύπνους ἀνύσαντες παρὰ τοῖς Ιορ- Β δάνου ῥείθροις, νῦν ὅν ἐποθοῦμεν εὑρήκαμεν! Οὐκ ἦν βραδύς μετὰ τὴν φωνὴν ὁ Πέτρος Ανδρέου γὰρ ἦν ἀδελφός· καὶ θερμῇ τῇ γνώμῃ τὰς ἀκοὰς ἐκπε- τάσας ἠπείγετο. ἄγει τὸν μεριστὴν τῆς φύσεως, κοινωνὸν τῆς μαθη- τείας ἀπεργασάμενος. Τοῦτο πρῶτον Ανδρέου κατόρ- θωμα. Ηὔξησε τῶν ἀποστόλων τὸν ἀριθμόν· προσ ήνεγκε Πέτρον, ἵν' εὕρῃ Χριστὸς τὸν τῶν μαθητῶν και ρυφαῖον. ὥστε καὶ ἐν οἷς ὕστερον εὐδοκιμῶν ὁ Πέ- τρος εὑρίσκεται, παρὰ ᾿Ανδρέου τῆς εὐδοκιμήσεως ἔχει τὰ σπέρματα. ᾿Αλλ' ἡ τῶν ἐπαίνων ἰσόῤῥοπος ἐξ ἑκατέρων πρὸς ἀλλήλους ἀντίδοσις γίνεται. Οίκει- οῦντα: γὰρ τὰ ἀλλήλων ἀγαθὰ, καὶ τοῖς ἀλλήλων ἀγα- θοῖς ἐναβρύνονται. Πόσην γοῦν ἤνεγκε τοῖς πᾶσι χαρὰν ὁ Πέτρος πρὸς τὰς δεσποτικὰς ἐρωτήσεις ὀξέως ἀποκρινόμενος, καὶ λύσας σιωπὴν μαθητῶν ἐρυθριώ σαν ; ι Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; » Καὶ ὡς αὐτὸς ὢν τῶν ἐρωτηθέντων ἡ γλῶττα, ἢ ὡς ἁπάν των ἐν ἐκείνῳ λαλούντων, μόνος ὑπὲρ πάντων ἐφθέγ- γετο· « Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, » μια φωνῇ καὶ τὸν οἰκονομοῦντα, καὶ τὴν οἰκονομίαν ἀποφθεγξάμενος. "Η συμφωνίας ῥημάτων ! οἷς γὰρ Ανδρέας τὸν Πέτρον χειραγώγησε ρήμασι, τούτοις ἄνωθεν ὁ Πατήρ τὸν Πέτρον ἐνηχῶν καθυπέγραφεν. Ἐκεῖνος ἔλεγεν ὁ Εὐρήκαμεν τὸν Μεσσίαν. » Ο πατὴρ ὑπέβαλλε λέγων· « Σὺ εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶν- τος ο μόνον οὐχὶ ταῦτα πρὸς τὸν Πέτρον ἐγκελευσά- μενος· φθέγξαι, ὦ Πέτρε, τὰς Ανδρέου φωνὰς έρω- Ο τώμενος" φάνηθι τοῦ διδασκάλου πρὸς ἀπόκρισιν έτοι μότερος. Οὐκ ἐψεύσατο πρὸς σὲ λέγων· « Τὸν Μεσσίαν εὑρήκαμεν. » Σύ, τὴν Ἑβραῖδα φωνὴν εἰς Ελλάδα μεταστήσας, ἀναβόησον· . Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. » Ορᾷς ὅσοις εὐθὺς ἐν προοιμίοις τῆς μαθητείας ὁ ᾿Ανδρέας ἐγκαλλωπίζεται. περιενόστει τὴν ἔρημον, συμπεριῄει αὐτῷ τῶν ἀν- θρώπων τὰ γένη, μηδὲ πρὸς βραχὺ τὸν χωρισμόν ὑπομένοντα. Ην ἐν ἐρημίᾳ καὶ τροφῆς ἀπορίᾳ, καὶ ἡ γαστήρ οὐκ ἐσπένδετο. Ο δὲ Σωτήρ, τῆς ἐρήμου λαβόμενος, θαῦμα παλαιὸν ἀνεζωπύρει· καὶ τῶν ἐν • ENCOMIUM IN S. ANDREAM. phetam illum prophetia prænuntiatum, fratrem se- cum adducit ut inquirat. Ignoranti Petro thesau- rum ostendit : c Invenimus Messiam ", quem de- siderabamus. Cujus adventum speravimus, hujus conspectum occupemus. Invenimus eum quem pro- pheticæ clangentes tube exspectare jubebant. Tu- lit tempus eum quem gratia prædicavit, quent amor se oculis visurum speravit. Nam invenit, in- quit, fratrem suum Simonem, atque cum eo dividit hujus spectaculi thesaurum. Adducit Petrum ad Dominum. stupendum miraculum! Nondum die scipulus est Andreas, et hominum ductor con- Etituitur. A docendo discere incepit: apostolatus- dignitatem rapit. Invenimus Messiam. O quot in- somnibus ductis ad fluenta Jordanis noctibus, jani quem optabamus invenimus! Nequaquam fuit Pe trus post eam vocem tardus: Andreæ quippe frater erat, ac fervens proposito apertis auribus prope rabat. D Andrea voces, cum interrogaberis : appare magi- turæ et sanguinis consortem, ut disciplinæ partici- pem efficeret. Hoc primum fuit præclarum Andreæ facinus. Auxit numerum discipulorum, obtulit Pe trum, ut inveniret Christus. discipulorum cory- phæum. Quare ubi deinceps Petrus præclare se gessit, ab Andrea præclare gestorum semina nactus erat. Sed mutuo et æqualiter alterutrius laudes in alterum redundant. Propria enim utrique sunt al- terius bona, ac alter alterius bonis gloriatur. C Quantam porro omnibus lætitiam Petrus attulit, cum sciscitanti Domino statim respondit, silentiumque discipulorumn tum erubescentiumn ille solvit? • Quem me dicunt homines esse? **, Tum quasi lingua ipse fuisset eorum qui interrogabantur, aut quasi omnes in ipso loquerentur, solus pro omnibus lo- cutus est: Tu es Christus Filius Dei vivi, › una voce et eum qui dispensabat, et dispensationem declarans. verborum concentus! Quibus enim Andreas verbis in adducendo Petro est usus, iis- dem Pater Petro inspiratis subscripsit. Dixit ille : ss Joan. 41. ss Matth. xvi, 13. se ibid. 16. Iuvenimus Messiam. Pater ea exsuperans sug- gerit dicens : « Tu es Christus Filius Dei vivi 56, tantum non isthæc Petro jubens: loquere Petre stro ad responsionem paratior. Non mentitus est tibi, cum dixit Invenimus Messiam., Tu He- braicam lingua in Græcam vertens, exclamato.: Tu es Christus Filius Dei vivi. » Viden' quantis Andreas sub ipsum disciplinæ exordium ornamen - tis decoretur? desertum circuibat, hominum turbæ una cum eo procedebant, ne ad breve quidem tempus ejus se- parationem ferentes. Desertus erat locus, cibi pe- nuria, venterque non implebatur. At Salvator as- sumpto antiquo illo deserti miraculo, idipsum re- 4. Λαβὼν τὸν Πέτρον ὁ ᾿Ανδρέας τῷ Δεσπότῃ προσ- 4. Assumpto Andreas Petro, Domino adducit na- 5. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὰς πόλεις καταλιμπάνων ὁ Σωτὴρ 5. Verum quando Salvator, relictis civitatibus,
Ἀνδρέας δὲ, τῶν προσόντων, τὴν εὐτέλειαν ἐλέγχων, ἔλαθε διδοὺς τῷ Σωτῆρι τὰς προφάσεις τοῦ θαύματος· Τί γάρ φησιν; Οὐκ εἰσὶν εἰ μὴ πέντε ἄρτοι, καὶ ὀλίγα ἰχθύδια. Τί οὖν ὁ Σωτήρ; Φέρετέ μοι αὐτὰ ὧδε. Καὶ γέγονεν ἡ τῆς σπάνεως ὁμολογία τῶν ἀγαθῶν περιουσία. Ἀλλὰ γὰρ ὁ Σωτὴρ ἤδη λοιπὸν, τὰς ἐν γῇ διατριβὰς ἀνύσας, καὶ τὸν αὐτάρκη τοῖς μαθηταῖς συνδιατρίψας χρόνον, πρὸς οὐρανοὺς ἐκομίζετο· ἀπόστολοι δὲ, τὴν οἰκουμένην διαλαβόντες, καὶ τοῖς σώμασι μερισθέντες, ἄλλος ἀλλαχόσε τὰ τῆς χάριτος μετοχετεύων νάματα. Ἐνταῦθα τοίνυν ὁ μακάριος οὗτος Ἀνδρέας, Ἑλλάδα τε ὁμοῦ καὶ βάρβαρον ἐμπλήσας τῆς χάριτος καὶ δυσωπήσας πρὸς πίστιν τὰ ἔθνη τοῖς θαύμασιν, ἐπὶ τὸ τῆς ἀπιστίας μαχιμώτατον, τὴν Ἀχαί̈αν λέγω, ἐπεστέλλετο. Ἔνθα δὴ πολλοὺς οὐρανῷ προσγράψας, εἷς διὰ τῆς πίστεως, σταυρῷ παραδίδοται· καὶ τρόπῳ τῆς τελευτῆς τὸν Δεσπότην μιμούμενος, ἵνα τῇ κοινωνίᾳ τοῦ πάθους δείξῃ τοῦ πόθου τὸ μέγεθος. Σταυρὸς οὖν ἐπὶ μέσῃ Ἑλλάδος ἐπήγνυτο, καὶ Ἀνδρέας ἐκρεμᾶτο, σταυρῷ τὸν σταυρωθέντα κηρύσσων, καὶ τοῖς ἥλοις τοὺς ἥλους πιστούμενος, καὶ τῷ πάθει τὸ πάθος μαρτυρούμενος.
Θεοῦ· ν καὶ γέγονε πρὸς τὴν δεῖξιν αυτόμολος. Επι- Α Ο γνοὺς δὲ τὸν προφητευθέντα προφήτην, χειραγωγεί τὸν ἀδελφὸν πρὸς τὴν εὔρεσιν. Αγνοοῦντι τῷ Πέτρῳ τὸν θησαυρὸν δείκνυσιν· . Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν ο ὃν ἐποθοῦμεν. Οὗ τὴν παρουσίαν ἠλπίσαμεν, τούτου τὴν θεωρίαν ἁρπάσωμεν. Εὑρήκαμεν ὃν προφητικαί βοῶσαι σάλπιγγες ἀναμένειν ἐκέλευον. Ηνεγκεν ὁ χρό- νοῦ ἂν ἡ χάρις ἐκήρυττεν, ὃν ἤλπισεν ὁ πόθος ἰδεῖν ὄμμασ.ν. Εὗρε γάρ, φησίν, οὗτος τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα, καὶ μερίζεται πρὸς αὐτὸν τῆς θεωρίας τὸν θησαυρόν. Χειραγωγεί πρὸς τὸν δεσπότην τὸν Πέτρον. Ο παραδόξου θαύματος! Ούπω μαθητής Ανδρέας καὶ καθηγητὴς ἀνθρώπων καθίσταται. Από τον διδάσκειν τοῦ μανθάνειν ἀπήρξατο· ἁρπά- ζει τῆς ἀποστολῆς τὴν ἀξίαν. Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν. Ὦ πόσας νύκτας αύπνους ἀνύσαντες παρὰ τοῖς Ιορ- Β δάνου ῥείθροις, νῦν ὅν ἐποθοῦμεν εὑρήκαμεν! Οὐκ ἦν βραδύς μετὰ τὴν φωνὴν ὁ Πέτρος Ανδρέου γὰρ ἦν ἀδελφός· καὶ θερμῇ τῇ γνώμῃ τὰς ἀκοὰς ἐκπε- τάσας ἠπείγετο. ἄγει τὸν μεριστὴν τῆς φύσεως, κοινωνὸν τῆς μαθη- τείας ἀπεργασάμενος. Τοῦτο πρῶτον Ανδρέου κατόρ- θωμα. Ηὔξησε τῶν ἀποστόλων τὸν ἀριθμόν· προσ ήνεγκε Πέτρον, ἵν' εὕρῃ Χριστὸς τὸν τῶν μαθητῶν και ρυφαῖον. ὥστε καὶ ἐν οἷς ὕστερον εὐδοκιμῶν ὁ Πέ- τρος εὑρίσκεται, παρὰ ᾿Ανδρέου τῆς εὐδοκιμήσεως ἔχει τὰ σπέρματα. ᾿Αλλ' ἡ τῶν ἐπαίνων ἰσόῤῥοπος ἐξ ἑκατέρων πρὸς ἀλλήλους ἀντίδοσις γίνεται. Οίκει- οῦντα: γὰρ τὰ ἀλλήλων ἀγαθὰ, καὶ τοῖς ἀλλήλων ἀγα- θοῖς ἐναβρύνονται. Πόσην γοῦν ἤνεγκε τοῖς πᾶσι χαρὰν ὁ Πέτρος πρὸς τὰς δεσποτικὰς ἐρωτήσεις ὀξέως ἀποκρινόμενος, καὶ λύσας σιωπὴν μαθητῶν ἐρυθριώ σαν ; ι Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; » Καὶ ὡς αὐτὸς ὢν τῶν ἐρωτηθέντων ἡ γλῶττα, ἢ ὡς ἁπάν των ἐν ἐκείνῳ λαλούντων, μόνος ὑπὲρ πάντων ἐφθέγ- γετο· « Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, » μια φωνῇ καὶ τὸν οἰκονομοῦντα, καὶ τὴν οἰκονομίαν ἀποφθεγξάμενος. "Η συμφωνίας ῥημάτων ! οἷς γὰρ Ανδρέας τὸν Πέτρον χειραγώγησε ρήμασι, τούτοις ἄνωθεν ὁ Πατήρ τὸν Πέτρον ἐνηχῶν καθυπέγραφεν. Ἐκεῖνος ἔλεγεν ὁ Εὐρήκαμεν τὸν Μεσσίαν. » Ο πατὴρ ὑπέβαλλε λέγων· « Σὺ εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶν- τος ο μόνον οὐχὶ ταῦτα πρὸς τὸν Πέτρον ἐγκελευσά- μενος· φθέγξαι, ὦ Πέτρε, τὰς Ανδρέου φωνὰς έρω- Ο τώμενος" φάνηθι τοῦ διδασκάλου πρὸς ἀπόκρισιν έτοι μότερος. Οὐκ ἐψεύσατο πρὸς σὲ λέγων· « Τὸν Μεσσίαν εὑρήκαμεν. » Σύ, τὴν Ἑβραῖδα φωνὴν εἰς Ελλάδα μεταστήσας, ἀναβόησον· . Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. » Ορᾷς ὅσοις εὐθὺς ἐν προοιμίοις τῆς μαθητείας ὁ ᾿Ανδρέας ἐγκαλλωπίζεται. περιενόστει τὴν ἔρημον, συμπεριῄει αὐτῷ τῶν ἀν- θρώπων τὰ γένη, μηδὲ πρὸς βραχὺ τὸν χωρισμόν ὑπομένοντα. Ην ἐν ἐρημίᾳ καὶ τροφῆς ἀπορίᾳ, καὶ ἡ γαστήρ οὐκ ἐσπένδετο. Ο δὲ Σωτήρ, τῆς ἐρήμου λαβόμενος, θαῦμα παλαιὸν ἀνεζωπύρει· καὶ τῶν ἐν • ENCOMIUM IN S. ANDREAM. phetam illum prophetia prænuntiatum, fratrem se- cum adducit ut inquirat. Ignoranti Petro thesau- rum ostendit : c Invenimus Messiam ", quem de- siderabamus. Cujus adventum speravimus, hujus conspectum occupemus. Invenimus eum quem pro- pheticæ clangentes tube exspectare jubebant. Tu- lit tempus eum quem gratia prædicavit, quent amor se oculis visurum speravit. Nam invenit, in- quit, fratrem suum Simonem, atque cum eo dividit hujus spectaculi thesaurum. Adducit Petrum ad Dominum. stupendum miraculum! Nondum die scipulus est Andreas, et hominum ductor con- Etituitur. A docendo discere incepit: apostolatus- dignitatem rapit. Invenimus Messiam. O quot in- somnibus ductis ad fluenta Jordanis noctibus, jani quem optabamus invenimus! Nequaquam fuit Pe trus post eam vocem tardus: Andreæ quippe frater erat, ac fervens proposito apertis auribus prope rabat. D Andrea voces, cum interrogaberis : appare magi- turæ et sanguinis consortem, ut disciplinæ partici- pem efficeret. Hoc primum fuit præclarum Andreæ facinus. Auxit numerum discipulorum, obtulit Pe trum, ut inveniret Christus. discipulorum cory- phæum. Quare ubi deinceps Petrus præclare se gessit, ab Andrea præclare gestorum semina nactus erat. Sed mutuo et æqualiter alterutrius laudes in alterum redundant. Propria enim utrique sunt al- terius bona, ac alter alterius bonis gloriatur. C Quantam porro omnibus lætitiam Petrus attulit, cum sciscitanti Domino statim respondit, silentiumque discipulorumn tum erubescentiumn ille solvit? • Quem me dicunt homines esse? **, Tum quasi lingua ipse fuisset eorum qui interrogabantur, aut quasi omnes in ipso loquerentur, solus pro omnibus lo- cutus est: Tu es Christus Filius Dei vivi, › una voce et eum qui dispensabat, et dispensationem declarans. verborum concentus! Quibus enim Andreas verbis in adducendo Petro est usus, iis- dem Pater Petro inspiratis subscripsit. Dixit ille : ss Joan. 41. ss Matth. xvi, 13. se ibid. 16. Iuvenimus Messiam. Pater ea exsuperans sug- gerit dicens : « Tu es Christus Filius Dei vivi 56, tantum non isthæc Petro jubens: loquere Petre stro ad responsionem paratior. Non mentitus est tibi, cum dixit Invenimus Messiam., Tu He- braicam lingua in Græcam vertens, exclamato.: Tu es Christus Filius Dei vivi. » Viden' quantis Andreas sub ipsum disciplinæ exordium ornamen - tis decoretur? desertum circuibat, hominum turbæ una cum eo procedebant, ne ad breve quidem tempus ejus se- parationem ferentes. Desertus erat locus, cibi pe- nuria, venterque non implebatur. At Salvator as- sumpto antiquo illo deserti miraculo, idipsum re- 4. Λαβὼν τὸν Πέτρον ὁ ᾿Ανδρέας τῷ Δεσπότῃ προσ- 4. Assumpto Andreas Petro, Domino adducit na- 5. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὰς πόλεις καταλιμπάνων ὁ Σωτὴρ 5. Verum quando Salvator, relictis civitatibus,
PG 28:1107Πέρας δὲ τοῦτο τῆς θνητῆς ζωῆς εὑράμενος, δευτέραν ἀρχὴν ἀθανασίας τὸν θάνατον εὕρατο, ἐνεργεστέραν τῆς διδασκαλίας διὰ τοῦ πάθους τὴν δύναμιν ἐνδεικνύμενος. Οὓς γὰρ οὐκ ἔπεισε δημηγορῶν, τούτους ἀναιρεθεὶς ἐδυσώπησεν· καὶ οὓς λαλῶν οὐχ εἵλκυσε, παθὼν ἐσαγήνευσε. Μερισθεὶς γὰρ οὐρανῷ καὶ γῇ, σώματι μὲν ἔχων τὴν γῆν, ψυχῇ δὲ τὸν οὐρανὸν κληρωθεὶς, ἐποπτεύει τὰς τῶν ἀνθρώπων ἀγέλας, ἰάμασι καὶ θαύμασι τοὺς ἐπὶ γῆς δεξιούμενος. Ἐκείνης τῆς γεωργίας οἱ παρόντες ἀνεβλάστησαν στάχυες· ἐκ τῆς ἐκείνου διδασκαλίας οἱ τῆς πίστεως ἤνθησαν βότρυες. Καὶ ὑμεῖς οἱ τῆς εὐσεβείας διδάσκαλοι ἀπηντήκατε, οἱ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἔμποροι πρὸς τὸν οὐρανῷ θαυμαζόμενον συνεληλύθατε. Χριστοῦ γάρ ἐστι διὰ τοῦ μακαρίου Παύλου φωνή· «Εἰ ὑπομένωμεν, καὶ συμβασιλεύσομεν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
ἐρήμῳ ποτὲ θαυμάτων μάρτυρα πάλιν ἐποιεῖτο τὴν Έρημον· καὶ τοὺς μαθητὰς ἑστιάτορας προβάλλετο, καὶ πρὸς αὐτοσχέδιον εὐωχίαν τὰ πλήθη προτρέπε ται. Τὸ τοίνυν τῶν μαθητῶν πλῆθος πρὸς τὴν ἔν δειαν ἑταράττετο, καὶ πρὸς ἀλλήλους ὁρῶντες, τὸ δὲ μέλλον οὐκ ἐννοοῦντες τοῖς ἀνθρωπίνοις λογισμοῖς ἐκυμαίνοντο. "Αλλος μὲν οὖν ἄλλο τι τῶν μαθητῶν ἐφθέγγετο, τὴν παροῦσαν ἀπορίαν ἐπαγγέλλοντες· ᾿Ανδρέας δὲ, τῶν προσόντων, τὴν εὐτέλειαν ἐλέγχων, ἔλαβε διδοὺς τῷ Σωτῆρι τὰς προφάσεις τοῦ θαύμα τος· Τί γάρ φησιν; Οὐκ εἰσὶν εἰ μὴ πέντε ἄρτοι, καὶ ὀλίγα ἰχθύδια. Τί οὖν ὁ Σωτήρ; Φέρετέ μοι αὐτὰ ὧδε. Καὶ γέγονεν ἡ τῆς σπάνεως ὁμολογία τῶν ἀγαθῶν περιουσία. τριβὰς ἀνύσας, καὶ τὸν αὐτάρκη τοῖς μαθηταῖς συν διατρίψας χρόνον, πρὸς οὐρανοὺς ἐκομίζετο· ἀπό στολοι δὲ, τὴν οἰκουμένην διαλαβόντες, καὶ τοῖς σώ μασι μερισθέντες, ἄλλος ἀλλαχόσε τὰ τῆς χάριτος μετα οχετεύων νάματα. Ἐνταῦθα τοίνυν ὁ μακάριος οὗτος ᾿Ανδρέας, Ελλάδα τε ὁμοῦ καὶ βάρβαρον ἐμπλήσας τῆς χάριτος καὶ δυσωπήσας πρὸς πίστιν τὰ ἔθνη τοῖς θαύμασιν, ἐπὶ τὸ τῆς ἀπιστίας μαχιμώτατον (36), τὴν Αχαΐαν λέγω, ἐπεστέλλετο. Ενθα δὴ πολλοὺς οὐρα νῷ προσγράψας, εἷς διὰ τῆς πίστεως, σταυρῷ παρα δίδοται· καὶ τρόπῳ τῆς τελευτῆς τὸν Δεσπότην με μούμενος, ἵνα τῇ κοινωνίᾳ τοῦ πάθους δείξῃ τοῦ πόθου τὸ μέγεθος. Σταυρὸς οὖν ἐπὶ μέσῃ Ἑλλάδος ἐπήγνυ το, καὶ ᾿Ανδρέας ἐκρεμᾶτο, σταυρῷ τὸν σταυρωθέντα κηρύσσων, καὶ τοῖς ἥλοις τοὺς ἤλους πιστούμενος, καὶ τῷ πάθει τὸ πάθος μαρτυρούμενος. Πέρας δὲ τοῦτο τῆς θνητῆς ζωῆς εὐράμενος, δευτέραν ἀρχὴν ἀθανασίας τὸν θάνατον εὔρατο, ἐνεργεστέραν τῆς διδασκαλίας διὰ τοῦ πάθους τὴν δύναμιν ἐνδεικνύμε νος. Οὓς γὰρ οὐκ ἔπεισε δημηγορών, τούτους ἀναι- ρεθεὶς ἐδυσώπησεν· καὶ οὓς λαλῶν οὐχ εἵλκυσε, πα θὼν ἐσαγήνευσε. Μερισθεὶς γὰρ οὐρανῷ καὶ γῇ, σώ ματι μὲν ἔχων τὴν γῆν, ψυχῇ δὲ τὸν οὐρανὸν κληρω θεὶς, εποπτεύει τὰς τῶν ἀνθρώπων ἀγέλας, ιάμασι καὶ θαύμασι τοὺς ἐπὶ γῆς δεξιούμενος. Εκείνης της γεωργίας οἱ παρόντες ἀνεβλάστησαν στάχυες· ἐκ τῆς ἐκείνου διδασκαλίας οἱ τῆς πίστεως ήνθησαν βότρυες. Καὶ ὑμεῖς οἱ τῆς εὐσεβείας διδάσκαλοι ἀπηντήκατε, οἱ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἔμποροι πρὸς τὸν οὐ ρανῷ θαυμαζόμενον συνεληλύθατε. Χριστοῦ γάρ ἐστι διὰ τοῦ μακαρίου Παύλου φωνή: « Εἰ ὑπομένωμεν, καὶ συμβασιλεύσομεν. » Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ. S. ATHANASIUS. SPURIA. - novavit : ac rursum miraculorum olim in deserto A editorum desertum testem eiecit; convivatoresque protulit discipulos, et ad illas levis apparatus da- pes turbas invitat. Apostolorum porro cœtum ejus- modi penuria turbabat, seseque mutuo respicien- tes, nec cogitantes id quod futurum erat, humanis ratiociniis fluctuabant. Alius discipulorum aliud proferebat, quo prasentem penuriam certam indi- carent. Andreas vero eorum quæ suppeterent vili- tatem paucitatemque commonstrans, miraculi oc- casiones, ignarus licet, Salvatori præbuit. Quid enim ait? Non sunt nisi quinque panes et pisciculi pauci. Quid igitur Salvator? Afferte mihi ipsa huc. laque paucitatis ciborum confessio magnæ bono- rum copiæ causa fuit. C commemorationem perfecisset, atque sad temporis cum discipulis conversatus, in calos ferebatur. Apostoli autem, diviso inter se terrarum orbe, ac corpore sejuncti, alius alium in locum gratiæ fluenta derivabat. Tum vero beatus iste Andreas cum Græciam simul et barbarorum terras gratia implevisset, ac miraculis suis gentes in stuporem ac pudorem eductas ad fidem convertisset, ad pu- gnacissimam incredulitatis regionem, Achaiam dico, missus est. Ubi multis cœlo ascriptis, unus ob fidem cruci afligendus traditur: ac mortis ratione Dominum imitatur, ut passionis communione amo- ris vehementiam exhiberet. Crux itaque in media compingitur Græcia, suspenditur Andreas, cruce crucifixum prædicans, clavis clavorum veritatem confirmans, passione passionem testificans. Hoc autem invento mortalis vitæ suæ termino, secun- dum immortalitatis initium, mortem scilicet inve- mit atque per passionem suam efficaciorem do- etrinæ suæ virtutem exhibuit. Nam quibus concio- nando veritatem non persuasit, hos occisus pudore affectos convertit: quos sermone non traxit, pas- sione quasi sagena cepit. Divisus enim in cœlo et in terra inspicit hominum greges; corpore quidem in terra positus, anima vero colum nactus : cu- rationes autem ac miracula in terrenorum hominum gratiam edit. Ex ea parro agricultura præsentes spicæ pullularunt: ex ejus doctrina fidei flo- ruere botri. Vosque pietatis doctores occurristis : qui regni celorum negotiatores estis, ad eum qui in cœlis admirationi est convenistis. Christi namque est illa beati Pauli vox : « Si sustineamus, et conregna- bimus ". » Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. [ Tim. 11, D ADMONITIO IN SERMONEM SEQUENTEM. Hunc sermonem ex ms. Colbert. 5104, p. 502, transcripsimus : estque imperiti et inelegantis scriptoris. Athanasii tamen præfert nomen in Colbertino, et in Anglic. quodam codice. - SERMO SANCTI ATHANASII EPISCO- PI ALEXANDRIÆ. 6. Sed etiam ipse Dominus cum suam in terra B (56) Sic Colbertinus. Alius vero, χαμηλότατον. 6. ᾿Αλλὰ γὰρ ὁ Σωτὴρ ἤδη λοιπόν, τὰς ἐν γῇ δια 1. Tria postulat Deus a Christiano, rectam fidem, 1. Τρία ἀπαιτεῖ ὁ Θεὸς παρὰ τοῦ Χριστιανοῦ, πο
Continue reading PG 28: De sancta trinitate (dialogi 1, 3, 5) Sp. →≣ entire volume