Α τοῦ ἐν οὐρανοῖς βασιλεύοντος. Ἀρεταῖς οὖν τὸ δῶρον τιμήσωμεν· σωφροσύνης ἐπιμεληταὶ καταστῶμεν· φιλανθρωπίαν μετέλθωμεν· ἐλεημοσύνην προχειρι ζώμεθα· ἀπιστίας ἰὸν ἀποτιναξώμεθα· δόλον ἀποστρα φῶμεν τοῦ διαβόλου φίλον· μισήσωμεν ψεῦδος τοῦ πολεμίου τὸ ὄργανον. Μιμησώμεθα τὸν μακάριον Παῦλον, ὃς βαπτισθεὶς ἐκήρυττεν, ὃν πρὸ τοῦ βαπτί σματος ήλαυνε. Μιμησώμεθα τὸν τῆς Αἰθιοπίας εὐτ νοῦχον, ὃς ἐν ὁδῷ τυχὼν τοῦ βαπτίσματος, ὁδὸς αὐτὸς τοῖς πιστεύουσι τῶν Αἰθιόπων ἐγένετο. Πολυπλασιά σωμεν τὸ τῆς χάριτος τάλαντον, ἵνα τῆς πολυεύκτου φωνῆς ἀκούσωμεν (6) τοῦ Δεσπότου λέγοντος· « Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστός, ἐπὶ πολ λων σε καταστήσω· εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. » Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν Β αἰώνων. Αμήν. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΙΝ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ. - ο ο ο θρωπίνου γένους, πάλιν αὐτόν. τὸ ἀν- θρώπινον γένος, πάλιν αὐτό. ἔστι ταῦτα. οὐκ ἔτι ταῦτα. νάτου τοῖς ἀνθρώποις χαρίζεται νικητήρια· ἡ δὲ παρ- οὖσα πανήγυρις πρὸς οὐρανὸν ἀνάγει τὸν ἄνθρωπον, καὶ τὰς ἐν τῇ γῇ διατριβὰς ἀλλάξασα, τὸν οὐρανν βατὸν τοῖς ἀνθρώποις ἐργάζεται. Οὐ γὰρ (7) ἐχριν τὸν θάνατον, κεκρατηκότα τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, πάλιν αὐτὸ τοῖς τοῦ θανάτου χωρίοις αὐλίζεσθαι. Νῦν μοι μέγα φρονεῖν ἀληθῶς κατὰ τῆς διαβολικῆς τυ ραννίδος ἐπέρχεται, ὅταν ἴδω σήμερον τοῦ ἐμοῦ γέ νους τὴν ἀπαρχὴν ἐν οὐρανοῖς βασιλεύουσαν. Νῦν πέπτωκε τοῦ πολεμίου τὸ κράτος, απέλιπε (8) του διαβόλου τὰ μηχανήματα. Οὐκ ἔτι ταῦτα παράδεισος, ὦ διάβολε· οὐδὲ φυτοῦ τέρψις πρὸς ἀπάτην θηρεύ · ουσα, ἵνα πάλιν λύσας μου τὸν φόβον, κυρώσῃς τὸν θάνατον. Οὐκέτι, « Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, κ ἀκούω· ἀλλ᾽, εἰ καὶ γῆ εἶ, πρὸς οὐρανὸν (9) ἀπὸ ελεύσῃ διὰ τὴν τοῦ ἀνάγοντος ἀγαθότητα. Καταλαμ- πάνω τὸ τῶν ἁμαρτημάτων χωρίον, παραχωρώ σοι τῆς γῆς, ἐφ᾿ ἧς ἐτέχθην, ἐφ' ἧς ἐτράφην (10)· εἰς οὐ- ρανὸν μετοικίζομαι, τῆς σῆς ἀπάτης ἐλεύθερος. Πάλαι μὲν οὖν σοι φυτὸν πρὸς τὴν τοῦ Ἀδὰμ αἵρεσιν ήρκεσεν, ὅτε πλήξας τῷ τοῦ ξύλου καρπῷ τὸν πρω- γῆν, ἐφ᾿ ἧς ἐτάχθην, ἀφ᾿ ἧς ἐτράφην. ἐλεύθερος γέγονα. Πάλαι μὲν οὖν, οὖν αίρεσιν ἤρεσε. S. ATHANASIUS. SPURIA. - es Spiritus sancti habitaculum, membrumque co- lestis Regis. Donum ergo virtutibus honoremus : temperantiæ sectatores efficiamur, humanitatem exerceamus, eleemosynam largiamur : incredulitatis venenum excutiamus, dolum diabolo amicum aver- semur : mendacium, inimici nostri organum, odio habeamus. Beatum imitemur Paulum, qui baptizatus illum prædicavit, quem ante baptismuni perseque- Datur. lnitemur Ethiopiæ eunuchum, qui accepto in via baptismnate, via ipse credentibus Athiopibus fuit. Multiplicemus gratiæ talentum, ut vocem illam desideratissimam audiamus Domini dicentis : • Euge, serve bone et fidelis; super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam : intra in gau- dium Domini tui ". Ipsi gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen. * Matth. XXV, 21, 23. S. P. N. ATHANASII SERMO IN ASSUMPTIONEM DOMINI NOSTRI JESU CHRISTI adversus mortem : at præsens solemnitas hominem adducit ad cœlum, commutatisque terræ mansioni- bus, cœlum hominibus pervium eflicit. Non decuit enim, humanum genus, quod mortem devicerat, terrena iterum incolere loca. Jam me revera subit magnus adversus diaboli tyrannidem animus cum hodie video generis mei primitias in cœlis regnare : nunc cecidit hostis robur, defecerunt diaboli machinationes. Non est hic ultra paradisus, diabole, non arboris voluptas quæ ad fraudem alliciat, ut rursum legis metu soluto, mortem stabilias. Non ulterius audio : « Terra es, et in terram reverteris ; sed, etiam si terra es, ejus qui te sursum adducit clementia in cœlum ascendes. Delictorum regionem desero, terram tibi concedo, in qua natus, in qua educatus sum, in cœlum tua fraude liber transmi- gro. Satis olim tibi fuit arbor, qua Adamum expu- gnares, quando ligni fructu percussum primum parentem paradisi voluptate eliminasti. Nunc autem etiamsi totam exhaurias pharetram, in temetipsum omnia jacis tela. Quorsum jam abiere tibi, dia- Editi et Reg., Editi, D Paulo post, Colb., Ibidl. Reg. et Colb., sed deest in editis. Mox Reg., (6) Ita mss. omnes. In edit. brevius clauditur. 4. Resurrectionis memoria palma bomines donat C (7) Colb., χαρίζεται. Οὐ γάρ. Μox idem, τοῦ ἀν (8) Reg., ἐξέλιπε. Paulo post Reg. et Colb., Οὐκ (9) Reg. et Colb., οὐρανόν. Editi, οὐρανούς. 1. Ἡ μὲν τῆς ἀναστάσεως μνήμη τὰ κατὰ τοῦ θα (40) Ita Regius et Colbertinus. Editi vero, την

Α τοῦ ἐν οὐρανοῖς βασιλεύοντος. Ἀρεταῖς οὖν τὸ δῶρον τιμήσωμεν· σωφροσύνης ἐπιμεληταὶ καταστῶμεν· φιλανθρωπίαν μετέλθωμεν· ἐλεημοσύνην προχειρι ζώμεθα· ἀπιστίας ἰὸν ἀποτιναξώμεθα· δόλον ἀποστρα φῶμεν τοῦ διαβόλου φίλον· μισήσωμεν ψεῦδος τοῦ πολεμίου τὸ ὄργανον. Μιμησώμεθα τὸν μακάριον Παῦλον, ὃς βαπτισθεὶς ἐκήρυττεν, ὃν πρὸ τοῦ βαπτί σματος ήλαυνε. Μιμησώμεθα τὸν τῆς Αἰθιοπίας εὐτ νοῦχον, ὃς ἐν ὁδῷ τυχὼν τοῦ βαπτίσματος, ὁδὸς αὐτὸς τοῖς πιστεύουσι τῶν Αἰθιόπων ἐγένετο. Πολυπλασιά σωμεν τὸ τῆς χάριτος τάλαντον, ἵνα τῆς πολυεύκτου φωνῆς ἀκούσωμεν (6) τοῦ Δεσπότου λέγοντος· « Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστός, ἐπὶ πολ λων σε καταστήσω· εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. » Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν Β αἰώνων. Αμήν. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΙΝ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ. - ο ο ο θρωπίνου γένους, πάλιν αὐτόν. τὸ ἀν- θρώπινον γένος, πάλιν αὐτό. ἔστι ταῦτα. οὐκ ἔτι ταῦτα. νάτου τοῖς ἀνθρώποις χαρίζεται νικητήρια· ἡ δὲ παρ- οὖσα πανήγυρις πρὸς οὐρανὸν ἀνάγει τὸν ἄνθρωπον, καὶ τὰς ἐν τῇ γῇ διατριβὰς ἀλλάξασα, τὸν οὐρανν βατὸν τοῖς ἀνθρώποις ἐργάζεται. Οὐ γὰρ (7) ἐχριν τὸν θάνατον, κεκρατηκότα τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, πάλιν αὐτὸ τοῖς τοῦ θανάτου χωρίοις αὐλίζεσθαι. Νῦν μοι μέγα φρονεῖν ἀληθῶς κατὰ τῆς διαβολικῆς τυ ραννίδος ἐπέρχεται, ὅταν ἴδω σήμερον τοῦ ἐμοῦ γέ νους τὴν ἀπαρχὴν ἐν οὐρανοῖς βασιλεύουσαν. Νῦν πέπτωκε τοῦ πολεμίου τὸ κράτος, απέλιπε (8) του διαβόλου τὰ μηχανήματα. Οὐκ ἔτι ταῦτα παράδεισος, ὦ διάβολε· οὐδὲ φυτοῦ τέρψις πρὸς ἀπάτην θηρεύ · ουσα, ἵνα πάλιν λύσας μου τὸν φόβον, κυρώσῃς τὸν θάνατον. Οὐκέτι, « Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ, κ ἀκούω· ἀλλ᾽, εἰ καὶ γῆ εἶ, πρὸς οὐρανὸν (9) ἀπὸ ελεύσῃ διὰ τὴν τοῦ ἀνάγοντος ἀγαθότητα. Καταλαμ- πάνω τὸ τῶν ἁμαρτημάτων χωρίον, παραχωρώ σοι τῆς γῆς, ἐφ᾿ ἧς ἐτέχθην, ἐφ' ἧς ἐτράφην (10)· εἰς οὐ- ρανὸν μετοικίζομαι, τῆς σῆς ἀπάτης ἐλεύθερος. Πάλαι μὲν οὖν σοι φυτὸν πρὸς τὴν τοῦ Ἀδὰμ αἵρεσιν ήρκεσεν, ὅτε πλήξας τῷ τοῦ ξύλου καρπῷ τὸν πρω- γῆν, ἐφ᾿ ἧς ἐτάχθην, ἀφ᾿ ἧς ἐτράφην. ἐλεύθερος γέγονα. Πάλαι μὲν οὖν, οὖν αίρεσιν ἤρεσε. S. ATHANASIUS. SPURIA. - es Spiritus sancti habitaculum, membrumque co- lestis Regis. Donum ergo virtutibus honoremus : temperantiæ sectatores efficiamur, humanitatem exerceamus, eleemosynam largiamur : incredulitatis venenum excutiamus, dolum diabolo amicum aver- semur : mendacium, inimici nostri organum, odio habeamus. Beatum imitemur Paulum, qui baptizatus illum prædicavit, quem ante baptismuni perseque- Datur. lnitemur Ethiopiæ eunuchum, qui accepto in via baptismnate, via ipse credentibus Athiopibus fuit. Multiplicemus gratiæ talentum, ut vocem illam desideratissimam audiamus Domini dicentis : • Euge, serve bone et fidelis; super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam : intra in gau- dium Domini tui ". Ipsi gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen. * Matth. XXV, 21, 23. S. P. N. ATHANASII SERMO IN ASSUMPTIONEM DOMINI NOSTRI JESU CHRISTI adversus mortem : at præsens solemnitas hominem adducit ad cœlum, commutatisque terræ mansioni- bus, cœlum hominibus pervium eflicit. Non decuit enim, humanum genus, quod mortem devicerat, terrena iterum incolere loca. Jam me revera subit magnus adversus diaboli tyrannidem animus cum hodie video generis mei primitias in cœlis regnare : nunc cecidit hostis robur, defecerunt diaboli machinationes. Non est hic ultra paradisus, diabole, non arboris voluptas quæ ad fraudem alliciat, ut rursum legis metu soluto, mortem stabilias. Non ulterius audio : « Terra es, et in terram reverteris ; sed, etiam si terra es, ejus qui te sursum adducit clementia in cœlum ascendes. Delictorum regionem desero, terram tibi concedo, in qua natus, in qua educatus sum, in cœlum tua fraude liber transmi- gro. Satis olim tibi fuit arbor, qua Adamum expu- gnares, quando ligni fructu percussum primum parentem paradisi voluptate eliminasti. Nunc autem etiamsi totam exhaurias pharetram, in temetipsum omnia jacis tela. Quorsum jam abiere tibi, dia- Editi et Reg., Editi, D Paulo post, Colb., Ibidl. Reg. et Colb., sed deest in editis. Mox Reg., (6) Ita mss. omnes. In edit. brevius clauditur. 4. Resurrectionis memoria palma bomines donat C (7) Colb., χαρίζεται. Οὐ γάρ. Μox idem, τοῦ ἀν (8) Reg., ἐξέλιπε. Paulo post Reg. et Colb., Οὐκ (9) Reg. et Colb., οὐρανόν. Editi, οὐρανούς. 1. Ἡ μὲν τῆς ἀναστάσεως μνήμη τὰ κατὰ τοῦ θα (40) Ita Regius et Colbertinus. Editi vero, την

ἐπειγόμενος (16) και προ καιροῦ δέξασθαι τὸν ἐν καιροὺς καὶ ὅρους φυλάττεσθαι. τόπλαστον ἔξω γενέσθαι τῆς τοῦ παραδείσου τρυφῆς κατηνάγκασας· νῦν δὲ, κἂν πᾶσαν κενώσῃς τὴν φαρέτραν, κατὰ σεαυτοῦ φέρεις τῶν τοξευμάτων τὰ βλήματα (14). Ποῦ σοι λοιπόν, διάβολε, τῆς παλαιᾶς ἀπάτης τὰ μηχανήματα ; Ποῦ σοι ὁ σοφιστεύων ὄφις, ἵνα τὴν Εὔαν χωρίσῃ τοῦ παραδείσου, τό, « Η δ' ἂν ἡμέρα φάγητε, ἔσεσθε ὡς θεοί, ο προσφθεγγόμενος; Γέγονας (12) μοι τῶν ἀγαθῶν προφήτης ἀκούσιος. Αἷς γὰρ πρὸς ἀπάτην ὑποσχέσεσιν ἐχρήσω, ταύτας διὰ πραγμάτων ἐκέρδανα· γέγονέ μοι τῆς ἐπαγγε λίας ἡ φαντασία διὰ τῆς πείρας ἀλήθεια. "Ω θαυμά- των ἀπίστων καὶ ξένων τῆς φύσεως! οἷς ὁ παρά- δεισος ἀπεκλείσθη, τούτοις ὁ οὐρανὸς ἠνεώχθη. Ο πρὸ βραχέος ἐπὶ Πιλάτου κρινόμενος, σήμερον ἐν οὐρανῷ κριτὴς ἐνθρονίζεται. Ο παρὰ Ἰουδαίων γε- λώμενος, ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς ἐπὶ τῶν χερουβὶμ κάθηται, δήμοις ἀγγέλων ὑμνούμενος (13). Ο ταῖς Ἰουδαϊκαῖς ἀκάνθαις τὴν κεφαλὴν στεφανούμενος, θεϊκῆς ἀξίας διαδήματι σφίγγεται. Ὦ ποσάκις ἡ τοῦ Δαβὶδ ἐνηχοῦσα (14) κιθάρα τὰ παρόντα ἐθέσπιζεν • Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. » Νῦν ἀληθῶς γέγονε τὰ κρούσματα πράγματα· καὶ πρότερον ἰδεῖν ἐν μέλεσιν ἐπεθύμησε (15), σή- μερον εἶδεν ἐν πράγμασι· καὶ γέγονε μελῶν ὑπουργὸς οὐρανὸς, τὸν παρ' ἐκείνῳ μνημονευόμενον τοῖς νώτοις ὑποδεχόμενος· καίτοι καὶ παρ' αὐτὸν τὸν τόκον οὐρανὸς. ἔτι τικτομένῳ δι' ἀστέρος ὑπέκυπτεν, ὥσπερ σπηλαίῳ κρυπτόμενον. Αλλ' ἔδει τοὺς τῆς οἰκονομίας γένους αἰσχύνην εἰς εὐδοξίαν μετέβαλε· πόσην Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀγανάκτησιν εἰς μεγίστην ευμένειαν ἤνεγκεν. Επλασεν ἡμᾶς χερσὶν οἰκείαις ὁ Θεὸς, τροφῆς αὐτοσχεδίου κτήτορας ἔδειξε, τρυφῆς ἐξου σίαν, γῆς ὑπουργίαν ἔδωκεν, ἀέρος δουλείαν, θαλάτ- της εὐπορίαν παρέσχετο (17), ηλίου βολάς, σελήνης αὐγὰς, ἀστέρων φοράς, ζώων πάντων ὑποταγάς. Παρῆλθέ τις ἐν μέσῳ πολέμιος διαβάλλων εἰς φθόνον Θεὸν, ἔπεισεν ἀπατῶν· γίνεται τῆς ἐκείνου μερίδος ὁ ἀπατώμενος, ἀντιθείας ἐνόσησε πάθος, συνέθετο λάθρα κατὰ τοῦ Θεοῦ, ἐκτείνει τὴν χεῖρα κατὰ τῶν τοῦ Θεοῦ προσταγμάτων. Επιφαίνεται Θεός, ἐλέγχει τὰς παρανόμους ἐλπίδας, φεύγει τὴν θέαν ἡ τοῦ γένους ἀρχὴ, καὶ παραιτεῖται τὸν ἔλεγχον, ὑπὸ δέν- δρον κρύπτεται, φοβουμένη τὸν κτύπον ἡ παρανόμους φαντασθεῖσα θεότητα. Τῆς οὖν ἀξίας γυμνώσας Θεός, ἀπωθεῖται τοῦ παραδείσου τὸν ἄνθρωπον, μονονουχί τοιαῦτα πρὸς αὐτὸν ἀποφθεγγόμενος· Οὐκ ἐπὶ ταύ- ταις σε (18) ταῖς ἐλπίσιν ἐτεκτηνάμην ἐγώ· οὔτε διὰ ταύτας ἐν ταῖς χερσί μου ταύτας διέπλασα, τὸν πηλὸν εἰς φύσιν μεταμορφώσας. Σὺ δὲ, ἦν ἔλαβες μοῖς ἀγγέλων ἀνυμνούμενος. Ὁ ταῖς, γελώμενος κάθηται δήμιος. Ο ταῖς, διαδήματι. ἰδεῖν ἐν μέλεσιν ἐπεθύμησε, σήμερον. καὶ τὸν παρ' ἐκείνῳ, και SERMO IN ASSUMPTIONEM DOMINI. artifex ille serpens, qui Evam paradiso exigat, bæc dicendo: Quacunque die comederitis, eritis sicut dii? 3. » Bonorum mibi propheta fuisti vel invitus. Quibus enim ad fraudem promissis usus es, eadem reipsa lucratus sum: promissionis phantasia expe- rimento mihi veritas fuit. O miracula incredibilia alienaque a natura! Quibus paradisus clausus fuit, iis cœlum apertum est. Qui paulo ante coram Pilato judice steterat, hodie in cœlo judex thronum occupat. Qui a Judais irridebatur, ad dexteram Patris sedet super cherubim et ab angelorum turba hymnis celebratur. Cujus Judaicis spinis caput co- ronatum est, is divinæ dignitatis diademate redi- mitur. O quoties Davidis cithara sonans hæc ex amatu divino prædixit! • Dixit Dominus Domino meo Sede a dextris meis: donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . . Jam plane pul- sationes ac soni illi res gestæ sunt : et quod olim in canticis videre concupivit, hodie completum vidit: fuitque coelum canticorum minister, cum eum qui apud cartorem memoratur dorso suscepit suo : quanquam et ipso partus tempore nascentem tum infantem per stellam cœlum respexit, quasi ante tempus festinaret eum excipere qui in spelunca la- tebat. Sed oportebat economiæ tempora termi- nosque servari. B A bole, antiquæ fraudis machinamenta? Ubinam doli Gen. 111,5. so Psal. cis, 1. etc. Editi vero, omissis multis. Paulo post, Coib.. D . neris infamiam in honorem converterit: quantam in nos Dei indignationem in quantam benevolentiam commutaverit. Nos manibus suis eflinxit Deus, cibi sponte nascentis possessores constituit, voluptatis copiam, terra ministerium dedit, aeris servitium, maris divitias præbuit, solis radios, lunæ fulgorem, astrorum influxus, animalium oinnium obsequium. Per medium transiit hostis quidam, qui Deum invi- diæ accusans dolo persuasit. Ad illius partes de ceptus ille transit, impietatis in Deum morbo labo- rat, pactum clam init contra Deum, contra Dei jussa manum extendit. Apparet Deus, iniquam spem confundit, fugit conspectum ejus generis nostri origo, depellit a se crimen, sub arbore abscondi- tur, metuitque strepitum, que flagitiose de deitate cogitarat. Hominem itaque Deus sua dignitate spo- liatum pellit ex paradiso, tantumque non ita eum compellavit : Non ego ad hujusmodi spem te con- didi; non ad eam spem te manibus meis ellinxi, lu- tum transformans in hominis naturam. Tu vero quam a me accepisti manum, contra jussum meum tis, Paulo pos, editi, sed in Colb. deest. 2. Ἐμοὶ μὲν θαυμάζειν ἐπέρχεται πῶς τὴν τοῦ (11) Colbertinus, τὰ ἀκοντίσματα. (12) Colbertinus, γεγονώς. (13) Ita Regius. At Colb, γελώμενος κάθηται δή- (14) Ita Regius et Colb. in editis ένηχοῦσα deest. 2. Εt quidem mirari subit, quo pacto nostri ge (15) Colb., δεν έν μέλεσι, σήμερον. Reg. cum edi- (16) Ita Colb. Editi vero cum Reg., επαγόμενος. (17) Παρέσχετο deest in Regio et Colbertino. (18) Ita Colb. In editis vero, σε deest.

ἐπειγόμενος (16) και προ καιροῦ δέξασθαι τὸν ἐν καιροὺς καὶ ὅρους φυλάττεσθαι. τόπλαστον ἔξω γενέσθαι τῆς τοῦ παραδείσου τρυφῆς κατηνάγκασας· νῦν δὲ, κἂν πᾶσαν κενώσῃς τὴν φαρέτραν, κατὰ σεαυτοῦ φέρεις τῶν τοξευμάτων τὰ βλήματα (14). Ποῦ σοι λοιπόν, διάβολε, τῆς παλαιᾶς ἀπάτης τὰ μηχανήματα ; Ποῦ σοι ὁ σοφιστεύων ὄφις, ἵνα τὴν Εὔαν χωρίσῃ τοῦ παραδείσου, τό, « Η δ' ἂν ἡμέρα φάγητε, ἔσεσθε ὡς θεοί, ο προσφθεγγόμενος; Γέγονας (12) μοι τῶν ἀγαθῶν προφήτης ἀκούσιος. Αἷς γὰρ πρὸς ἀπάτην ὑποσχέσεσιν ἐχρήσω, ταύτας διὰ πραγμάτων ἐκέρδανα· γέγονέ μοι τῆς ἐπαγγε λίας ἡ φαντασία διὰ τῆς πείρας ἀλήθεια. "Ω θαυμά- των ἀπίστων καὶ ξένων τῆς φύσεως! οἷς ὁ παρά- δεισος ἀπεκλείσθη, τούτοις ὁ οὐρανὸς ἠνεώχθη. Ο πρὸ βραχέος ἐπὶ Πιλάτου κρινόμενος, σήμερον ἐν οὐρανῷ κριτὴς ἐνθρονίζεται. Ο παρὰ Ἰουδαίων γε- λώμενος, ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς ἐπὶ τῶν χερουβὶμ κάθηται, δήμοις ἀγγέλων ὑμνούμενος (13). Ο ταῖς Ἰουδαϊκαῖς ἀκάνθαις τὴν κεφαλὴν στεφανούμενος, θεϊκῆς ἀξίας διαδήματι σφίγγεται. Ὦ ποσάκις ἡ τοῦ Δαβὶδ ἐνηχοῦσα (14) κιθάρα τὰ παρόντα ἐθέσπιζεν • Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. » Νῦν ἀληθῶς γέγονε τὰ κρούσματα πράγματα· καὶ πρότερον ἰδεῖν ἐν μέλεσιν ἐπεθύμησε (15), σή- μερον εἶδεν ἐν πράγμασι· καὶ γέγονε μελῶν ὑπουργὸς οὐρανὸς, τὸν παρ' ἐκείνῳ μνημονευόμενον τοῖς νώτοις ὑποδεχόμενος· καίτοι καὶ παρ' αὐτὸν τὸν τόκον οὐρανὸς. ἔτι τικτομένῳ δι' ἀστέρος ὑπέκυπτεν, ὥσπερ σπηλαίῳ κρυπτόμενον. Αλλ' ἔδει τοὺς τῆς οἰκονομίας γένους αἰσχύνην εἰς εὐδοξίαν μετέβαλε· πόσην Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀγανάκτησιν εἰς μεγίστην ευμένειαν ἤνεγκεν. Επλασεν ἡμᾶς χερσὶν οἰκείαις ὁ Θεὸς, τροφῆς αὐτοσχεδίου κτήτορας ἔδειξε, τρυφῆς ἐξου σίαν, γῆς ὑπουργίαν ἔδωκεν, ἀέρος δουλείαν, θαλάτ- της εὐπορίαν παρέσχετο (17), ηλίου βολάς, σελήνης αὐγὰς, ἀστέρων φοράς, ζώων πάντων ὑποταγάς. Παρῆλθέ τις ἐν μέσῳ πολέμιος διαβάλλων εἰς φθόνον Θεὸν, ἔπεισεν ἀπατῶν· γίνεται τῆς ἐκείνου μερίδος ὁ ἀπατώμενος, ἀντιθείας ἐνόσησε πάθος, συνέθετο λάθρα κατὰ τοῦ Θεοῦ, ἐκτείνει τὴν χεῖρα κατὰ τῶν τοῦ Θεοῦ προσταγμάτων. Επιφαίνεται Θεός, ἐλέγχει τὰς παρανόμους ἐλπίδας, φεύγει τὴν θέαν ἡ τοῦ γένους ἀρχὴ, καὶ παραιτεῖται τὸν ἔλεγχον, ὑπὸ δέν- δρον κρύπτεται, φοβουμένη τὸν κτύπον ἡ παρανόμους φαντασθεῖσα θεότητα. Τῆς οὖν ἀξίας γυμνώσας Θεός, ἀπωθεῖται τοῦ παραδείσου τὸν ἄνθρωπον, μονονουχί τοιαῦτα πρὸς αὐτὸν ἀποφθεγγόμενος· Οὐκ ἐπὶ ταύ- ταις σε (18) ταῖς ἐλπίσιν ἐτεκτηνάμην ἐγώ· οὔτε διὰ ταύτας ἐν ταῖς χερσί μου ταύτας διέπλασα, τὸν πηλὸν εἰς φύσιν μεταμορφώσας. Σὺ δὲ, ἦν ἔλαβες μοῖς ἀγγέλων ἀνυμνούμενος. Ὁ ταῖς, γελώμενος κάθηται δήμιος. Ο ταῖς, διαδήματι. ἰδεῖν ἐν μέλεσιν ἐπεθύμησε, σήμερον. καὶ τὸν παρ' ἐκείνῳ, και SERMO IN ASSUMPTIONEM DOMINI. artifex ille serpens, qui Evam paradiso exigat, bæc dicendo: Quacunque die comederitis, eritis sicut dii? 3. » Bonorum mibi propheta fuisti vel invitus. Quibus enim ad fraudem promissis usus es, eadem reipsa lucratus sum: promissionis phantasia expe- rimento mihi veritas fuit. O miracula incredibilia alienaque a natura! Quibus paradisus clausus fuit, iis cœlum apertum est. Qui paulo ante coram Pilato judice steterat, hodie in cœlo judex thronum occupat. Qui a Judais irridebatur, ad dexteram Patris sedet super cherubim et ab angelorum turba hymnis celebratur. Cujus Judaicis spinis caput co- ronatum est, is divinæ dignitatis diademate redi- mitur. O quoties Davidis cithara sonans hæc ex amatu divino prædixit! • Dixit Dominus Domino meo Sede a dextris meis: donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . . Jam plane pul- sationes ac soni illi res gestæ sunt : et quod olim in canticis videre concupivit, hodie completum vidit: fuitque coelum canticorum minister, cum eum qui apud cartorem memoratur dorso suscepit suo : quanquam et ipso partus tempore nascentem tum infantem per stellam cœlum respexit, quasi ante tempus festinaret eum excipere qui in spelunca la- tebat. Sed oportebat economiæ tempora termi- nosque servari. B A bole, antiquæ fraudis machinamenta? Ubinam doli Gen. 111,5. so Psal. cis, 1. etc. Editi vero, omissis multis. Paulo post, Coib.. D . neris infamiam in honorem converterit: quantam in nos Dei indignationem in quantam benevolentiam commutaverit. Nos manibus suis eflinxit Deus, cibi sponte nascentis possessores constituit, voluptatis copiam, terra ministerium dedit, aeris servitium, maris divitias præbuit, solis radios, lunæ fulgorem, astrorum influxus, animalium oinnium obsequium. Per medium transiit hostis quidam, qui Deum invi- diæ accusans dolo persuasit. Ad illius partes de ceptus ille transit, impietatis in Deum morbo labo- rat, pactum clam init contra Deum, contra Dei jussa manum extendit. Apparet Deus, iniquam spem confundit, fugit conspectum ejus generis nostri origo, depellit a se crimen, sub arbore abscondi- tur, metuitque strepitum, que flagitiose de deitate cogitarat. Hominem itaque Deus sua dignitate spo- liatum pellit ex paradiso, tantumque non ita eum compellavit : Non ego ad hujusmodi spem te con- didi; non ad eam spem te manibus meis ellinxi, lu- tum transformans in hominis naturam. Tu vero quam a me accepisti manum, contra jussum meum tis, Paulo pos, editi, sed in Colb. deest. 2. Ἐμοὶ μὲν θαυμάζειν ἐπέρχεται πῶς τὴν τοῦ (11) Colbertinus, τὰ ἀκοντίσματα. (12) Colbertinus, γεγονώς. (13) Ita Regius. At Colb, γελώμενος κάθηται δή- (14) Ita Regius et Colb. in editis ένηχοῦσα deest. 2. Εt quidem mirari subit, quo pacto nostri ge (15) Colb., δεν έν μέλεσι, σήμερον. Reg. cum edi- (16) Ita Colb. Editi vero cum Reg., επαγόμενος. (17) Παρέσχετο deest in Regio et Colbertino. (18) Ita Colb. In editis vero, σε deest.

Α παρ' ἐμοῦ χεῖρα, κατὰ τῆς ἐμῆς ἐξέτεινας ἐντολῆς, καὶ γέγονας διαβόλου συμμύστης, κατὰ τοῦ Ποιητοῦ συμφραξάμενος (19). Τοιγαροῦν ἔξιθι τῆς ἀξίας· ἐντί- μου χωρίου μεθίστασο· γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Υπόστρεφε πρὸς αὐτὴν, τὰ ὑπὲρ σαυτόν (20) φαν τασθείς· ἀνακαμπτέτω πάλιν ἡ φύσις· μάθε μη- τέρα τὴν γῆν, θανάτῳ πρὸς αὐτὴν παραπεμπόμενος. Ταῦτα τῆς διαβολικῆς ἀπάτης τὰ ἔπαθλα· ταῦτα τῆς τοῦ γένους ἀρχῆς τὰ γνωρίσματα· τοῦτο τὸ ἐλεεινὸν δράμα συνεισῆλθε (21) τῇ φύσει. Αλλ' οὐκ ἄχρι παντὸς ἤνεγκεν ὁ Δημιουργὸς ὁρῶν τὸ δημιούργημα συντριβόμενον· ᾤκτειρε δὲ αἰδουμένην καὶ πενθοῦσαν τὴν φύσιν, καὶ ηλέησε τὴν ἐν τῇ κτίσει πλανωμέν εἰκόνα. Τί οὖν ποιεῖ; Πλάττει πάλιν ἕτερον Αδάμ, ἐκ τῆς φύσεως ἐγείρων προστάτην τῇ φύσει, καὶ χοῦν ἐκ Παρθένου δανεισάμενος, μορφοί πρὸς ἀλη θεστέραν εἰκόνα ἐν ἑαυτῷ τὸ πλαττόμενον Εμβρυον. Πλάττει καὶ μένει, καὶ στολὴν ὑφαίνων (22) ἐν μή τρα, ὡς ἐν θαλάμω βασιλικῷ ἐνδύεται τὴν εἰκόνα, ἵνα τῆς εἰκόνος περιέλῃ τὴν γύμνωσιν. Εδειξε γὰρ ἀπάτης ισχυρότερον καὶ ἁμαρτίας ἀνώτερον, ἀθά νατον καὶ μετὰ θάνατον, καὶ λυτῆρα τάφων ἐν τάφῳ γενόμενον· καὶ ἀθανασία στεφανώσας, σήμερον προς οὐρανοὺς ἀνεκόμισε, κοινὸν ἐγκαλλώπισμα τῇ κτί σει (25), τὴν τῆς φύσεως ἀπαρχὴν δωρησάμενος. τούμενος ὁ Δημιουργός παρὰ πόδας οὔσης τῆς παρα- βάσεως, τὴν εἰκόνα βδελύττεται, καὶ μισήσας τὴν γνώμην καταδικάζει τὴν φύσιν· νυνὶ δὲ χρόνῳ· με ταμαθὼν τὴν ἀγανάκτησιν, μαλαχθέντος τοῦ θυμοῦ, τὸν ἠδικηκότα φιλανθρωπεύεται ; Οὐμενοῦν· οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμὸς (24), οὔτε ταῦτα μεταμέλεια πάθους χαρίζεται· ἀλλ᾽ ἄνωθεν ὁρῶν, τάξιν βραβεύει τοῖς πράγμασιν· ὁρῶν γὰρ τῇ τοῦ θανάτου καταδίκη την φύσιν ὀκλάζουσαν, καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ὠδίνων ἕτοιμον τὸν τάφον διάδοχον, καὶ πλοῦτον τοῦ ᾅδου γινόμενον τῶν ἀνθρώπων τὴν θήραν, καὶ καθημέραν θανάτου γινόμενον παρανάλωμα (25), λύων τὴν τῆς ἀπειλῆς ἀκμὴν ὁ Θεὸς, ἐλπίδα εὐθὺς ἀθανασίας ἀνατέλλει τῷ γένει, καὶ τὸν Ενώχ ἐκ μέσων ἁρπά σας, θάνατον ἀνθρώπων ἡττώμενον ἔδειξε, καὶ θετ τὴν φύσιν ἐδίδασκεν ὅρους ἀθανασίας ἐκδέχεσθαι, καὶ τέως θανάτου δρόμον (26) μάνθανεν ἐμποδίζεσθαι καὶ ἡ τοῦ δικαίου μετάστασις, θανάτου στάσις ἐγίνετο. Τοῦτο γινόμενον ἐν μέσῳ πένθει, παλινωδίαν τὴν φρυαξάμενος. κοινὸν ἐγκαλλ. τῇ φύσει, τῇ κτίσει. φύσιν ἐδίδασκε, καὶ χρησταῖς ἐλπίσιν ἀνίεσθαι. Ἵνα δὲ μὴ χρόνος πάλιν ἐν μέσῳ ῥέων πολὺς κατακλύση τὴν μνήμην τοῦ θαύματος, καὶ, τὰ τῆς ἐλπίδος ἀπαλείψας ίχνη, τὴν ἀθυμίαν αὐξήση, καὶ πάλιν δ θάνατος κατὰ τῶν ἀνθρώπων φοβερώτερος φαίνηται· ἀναλαμβάνει τὸ θαῦμα καὶ διπλασιάζει τὸ δῶρον, καὶ παρήν Ηλίας νικητής κατὰ τοῦ θανάτου καλούμενος Οὐμενοῦν· οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμός. τάξει βραβεύει 192. S. ATHANASIUS. - SPURIA. extendisti, factusque es diaboli socius, una cum illo rebellis contra Creatorem tuum. Proinde exi a digni- tate tua honorabili excede loco terra es, et in terram reverteris : revertere ad illam, qui ea som- niasti quæ te exsuperant; regrediatur natura, ma- trem disce terram, morte ad illam remitten- dus. Haec sunt diabolicæ fraudis præmia, hæc prin- cipii generis nostri scientia, hoc miserabile drama, una cum natura nostra introivit. Sed non omnino sustinuit Creator opificium suum ita attritum cer- nere; sed pudore et luctu afflictam naturam, nec non suam in creaturis errantem imaginem, mise- ratus est. Quid agit ergo? Fingit alterum Adam, exque natura, naturæ patronum excitavit; atque terram ex Virgine mutuatus, efformat in seipso ad veriorem imaginem novum fetum. Elingit, atque " manet, stolamque texens in utero, quasi in thalamo regio induit imaginem, ut imaginis nuditatem vela- ret. Eduxit enim illum fraude potentiorem et pec- cato superiorem, immortalem etiam post morteın, liberatorem ex sepulcris, qui in sepulcro fuit: at- que immortalitate coronans ipsum, hodie in cœlos transtulit, communem pulchritudinem creaturis tribuens, scilicet naturæ primitias. B motus erat Creator, cum recens adhuc transgres- sio esset, imaginem exsecrabatur, et cum odisset sententiam, condemnavit naturam; nunc autem elapso tempore, deposita indignatione, animoque C sedato, eum qui transgressus fuerat perhumaniter accipit? Nequaquam, neque enim illa prius ges:a, ira; neque hæc, affectus poenitentiæ largitus est; sed desuper respiciens, dat ordinem rebus. Videns enim damnatione mortis prostratam naturam, et humanis doloribus paratum sepulcrum re- ceptaculum, divitiasque inferni fore hominum præ. dam, ac quotidie mortem grassari; solvens com- minationis aciem Deus, spem statim immortalitatis generi exhibet humano, raptoque ex mediis homi- nibus Enocho, mortem hominum superatam osten- dit docuitque mortalem naturam immortalitatis terminos accipere, atque tunc edidicit illa mortis eursum impedire: justique translatio, mortis cohi- bitio fuit. Id in medio luctu actum, naturam edo- D cuit palinodiam canere, ac spem sumere meliorem. Ne autem iterum multi temporis decursus memo- riam miraculi illius oblitteraret, speique vestigia deleret, animi consternationem augeret : neve mors hominibus horribilior appareret, miraculum repe- tit, donumque duplicat, adfuitque victor Elias ad- versus mortem vocatus; qui voce nubes percurrens, Ibid. Reg., pro vero, Paulo post, Colb., 5. "Αρ' οὖν, εἴποι τις ἂν, ὡς τότε θυμῷ μὲν κρατ 3. An igitur, dixerit quispiam, qui tunc ira com- (19) Reg. et Colb., συμφραξάμενος. Editi, συμ- (20) Sic Reg. et Colb. Editi vero, ὑπὲρ αὐτόν. (21) Colb., συνῆλθε. Infra idem, ὁρᾶν τὸ δημιούργ. (22) Reg., εμφαίνων. (25) Ita Reg. et Colb. Editi vero, στεφανώτας (24) Colb.. Ούμενουν, οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμῷ, Reg. (25) Hic locus citatur a Michaele Glyca p. 89 et (26) Colbertinus, δρ' μους. Reg., δρόμος.

Α παρ' ἐμοῦ χεῖρα, κατὰ τῆς ἐμῆς ἐξέτεινας ἐντολῆς, καὶ γέγονας διαβόλου συμμύστης, κατὰ τοῦ Ποιητοῦ συμφραξάμενος (19). Τοιγαροῦν ἔξιθι τῆς ἀξίας· ἐντί- μου χωρίου μεθίστασο· γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Υπόστρεφε πρὸς αὐτὴν, τὰ ὑπὲρ σαυτόν (20) φαν τασθείς· ἀνακαμπτέτω πάλιν ἡ φύσις· μάθε μη- τέρα τὴν γῆν, θανάτῳ πρὸς αὐτὴν παραπεμπόμενος. Ταῦτα τῆς διαβολικῆς ἀπάτης τὰ ἔπαθλα· ταῦτα τῆς τοῦ γένους ἀρχῆς τὰ γνωρίσματα· τοῦτο τὸ ἐλεεινὸν δράμα συνεισῆλθε (21) τῇ φύσει. Αλλ' οὐκ ἄχρι παντὸς ἤνεγκεν ὁ Δημιουργὸς ὁρῶν τὸ δημιούργημα συντριβόμενον· ᾤκτειρε δὲ αἰδουμένην καὶ πενθοῦσαν τὴν φύσιν, καὶ ηλέησε τὴν ἐν τῇ κτίσει πλανωμέν εἰκόνα. Τί οὖν ποιεῖ; Πλάττει πάλιν ἕτερον Αδάμ, ἐκ τῆς φύσεως ἐγείρων προστάτην τῇ φύσει, καὶ χοῦν ἐκ Παρθένου δανεισάμενος, μορφοί πρὸς ἀλη θεστέραν εἰκόνα ἐν ἑαυτῷ τὸ πλαττόμενον Εμβρυον. Πλάττει καὶ μένει, καὶ στολὴν ὑφαίνων (22) ἐν μή τρα, ὡς ἐν θαλάμω βασιλικῷ ἐνδύεται τὴν εἰκόνα, ἵνα τῆς εἰκόνος περιέλῃ τὴν γύμνωσιν. Εδειξε γὰρ ἀπάτης ισχυρότερον καὶ ἁμαρτίας ἀνώτερον, ἀθά νατον καὶ μετὰ θάνατον, καὶ λυτῆρα τάφων ἐν τάφῳ γενόμενον· καὶ ἀθανασία στεφανώσας, σήμερον προς οὐρανοὺς ἀνεκόμισε, κοινὸν ἐγκαλλώπισμα τῇ κτί σει (25), τὴν τῆς φύσεως ἀπαρχὴν δωρησάμενος. τούμενος ὁ Δημιουργός παρὰ πόδας οὔσης τῆς παρα- βάσεως, τὴν εἰκόνα βδελύττεται, καὶ μισήσας τὴν γνώμην καταδικάζει τὴν φύσιν· νυνὶ δὲ χρόνῳ· με ταμαθὼν τὴν ἀγανάκτησιν, μαλαχθέντος τοῦ θυμοῦ, τὸν ἠδικηκότα φιλανθρωπεύεται ; Οὐμενοῦν· οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμὸς (24), οὔτε ταῦτα μεταμέλεια πάθους χαρίζεται· ἀλλ᾽ ἄνωθεν ὁρῶν, τάξιν βραβεύει τοῖς πράγμασιν· ὁρῶν γὰρ τῇ τοῦ θανάτου καταδίκη την φύσιν ὀκλάζουσαν, καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ὠδίνων ἕτοιμον τὸν τάφον διάδοχον, καὶ πλοῦτον τοῦ ᾅδου γινόμενον τῶν ἀνθρώπων τὴν θήραν, καὶ καθημέραν θανάτου γινόμενον παρανάλωμα (25), λύων τὴν τῆς ἀπειλῆς ἀκμὴν ὁ Θεὸς, ἐλπίδα εὐθὺς ἀθανασίας ἀνατέλλει τῷ γένει, καὶ τὸν Ενώχ ἐκ μέσων ἁρπά σας, θάνατον ἀνθρώπων ἡττώμενον ἔδειξε, καὶ θετ τὴν φύσιν ἐδίδασκεν ὅρους ἀθανασίας ἐκδέχεσθαι, καὶ τέως θανάτου δρόμον (26) μάνθανεν ἐμποδίζεσθαι καὶ ἡ τοῦ δικαίου μετάστασις, θανάτου στάσις ἐγίνετο. Τοῦτο γινόμενον ἐν μέσῳ πένθει, παλινωδίαν τὴν φρυαξάμενος. κοινὸν ἐγκαλλ. τῇ φύσει, τῇ κτίσει. φύσιν ἐδίδασκε, καὶ χρησταῖς ἐλπίσιν ἀνίεσθαι. Ἵνα δὲ μὴ χρόνος πάλιν ἐν μέσῳ ῥέων πολὺς κατακλύση τὴν μνήμην τοῦ θαύματος, καὶ, τὰ τῆς ἐλπίδος ἀπαλείψας ίχνη, τὴν ἀθυμίαν αὐξήση, καὶ πάλιν δ θάνατος κατὰ τῶν ἀνθρώπων φοβερώτερος φαίνηται· ἀναλαμβάνει τὸ θαῦμα καὶ διπλασιάζει τὸ δῶρον, καὶ παρήν Ηλίας νικητής κατὰ τοῦ θανάτου καλούμενος Οὐμενοῦν· οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμός. τάξει βραβεύει 192. S. ATHANASIUS. - SPURIA. extendisti, factusque es diaboli socius, una cum illo rebellis contra Creatorem tuum. Proinde exi a digni- tate tua honorabili excede loco terra es, et in terram reverteris : revertere ad illam, qui ea som- niasti quæ te exsuperant; regrediatur natura, ma- trem disce terram, morte ad illam remitten- dus. Haec sunt diabolicæ fraudis præmia, hæc prin- cipii generis nostri scientia, hoc miserabile drama, una cum natura nostra introivit. Sed non omnino sustinuit Creator opificium suum ita attritum cer- nere; sed pudore et luctu afflictam naturam, nec non suam in creaturis errantem imaginem, mise- ratus est. Quid agit ergo? Fingit alterum Adam, exque natura, naturæ patronum excitavit; atque terram ex Virgine mutuatus, efformat in seipso ad veriorem imaginem novum fetum. Elingit, atque " manet, stolamque texens in utero, quasi in thalamo regio induit imaginem, ut imaginis nuditatem vela- ret. Eduxit enim illum fraude potentiorem et pec- cato superiorem, immortalem etiam post morteın, liberatorem ex sepulcris, qui in sepulcro fuit: at- que immortalitate coronans ipsum, hodie in cœlos transtulit, communem pulchritudinem creaturis tribuens, scilicet naturæ primitias. B motus erat Creator, cum recens adhuc transgres- sio esset, imaginem exsecrabatur, et cum odisset sententiam, condemnavit naturam; nunc autem elapso tempore, deposita indignatione, animoque C sedato, eum qui transgressus fuerat perhumaniter accipit? Nequaquam, neque enim illa prius ges:a, ira; neque hæc, affectus poenitentiæ largitus est; sed desuper respiciens, dat ordinem rebus. Videns enim damnatione mortis prostratam naturam, et humanis doloribus paratum sepulcrum re- ceptaculum, divitiasque inferni fore hominum præ. dam, ac quotidie mortem grassari; solvens com- minationis aciem Deus, spem statim immortalitatis generi exhibet humano, raptoque ex mediis homi- nibus Enocho, mortem hominum superatam osten- dit docuitque mortalem naturam immortalitatis terminos accipere, atque tunc edidicit illa mortis eursum impedire: justique translatio, mortis cohi- bitio fuit. Id in medio luctu actum, naturam edo- D cuit palinodiam canere, ac spem sumere meliorem. Ne autem iterum multi temporis decursus memo- riam miraculi illius oblitteraret, speique vestigia deleret, animi consternationem augeret : neve mors hominibus horribilior appareret, miraculum repe- tit, donumque duplicat, adfuitque victor Elias ad- versus mortem vocatus; qui voce nubes percurrens, Ibid. Reg., pro vero, Paulo post, Colb., 5. "Αρ' οὖν, εἴποι τις ἂν, ὡς τότε θυμῷ μὲν κρατ 3. An igitur, dixerit quispiam, qui tunc ira com- (19) Reg. et Colb., συμφραξάμενος. Editi, συμ- (20) Sic Reg. et Colb. Editi vero, ὑπὲρ αὐτόν. (21) Colb., συνῆλθε. Infra idem, ὁρᾶν τὸ δημιούργ. (22) Reg., εμφαίνων. (25) Ita Reg. et Colb. Editi vero, στεφανώτας (24) Colb.. Ούμενουν, οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμῷ, Reg. (25) Hic locus citatur a Michaele Glyca p. 89 et (26) Colbertinus, δρ' μους. Reg., δρόμος.

Α παρ' ἐμοῦ χεῖρα, κατὰ τῆς ἐμῆς ἐξέτεινας ἐντολῆς, καὶ γέγονας διαβόλου συμμύστης, κατὰ τοῦ Ποιητοῦ συμφραξάμενος (19). Τοιγαροῦν ἔξιθι τῆς ἀξίας· ἐντί- μου χωρίου μεθίστασο· γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Υπόστρεφε πρὸς αὐτὴν, τὰ ὑπὲρ σαυτόν (20) φαν τασθείς· ἀνακαμπτέτω πάλιν ἡ φύσις· μάθε μη- τέρα τὴν γῆν, θανάτῳ πρὸς αὐτὴν παραπεμπόμενος. Ταῦτα τῆς διαβολικῆς ἀπάτης τὰ ἔπαθλα· ταῦτα τῆς τοῦ γένους ἀρχῆς τὰ γνωρίσματα· τοῦτο τὸ ἐλεεινὸν δράμα συνεισῆλθε (21) τῇ φύσει. Αλλ' οὐκ ἄχρι παντὸς ἤνεγκεν ὁ Δημιουργὸς ὁρῶν τὸ δημιούργημα συντριβόμενον· ᾤκτειρε δὲ αἰδουμένην καὶ πενθοῦσαν τὴν φύσιν, καὶ ηλέησε τὴν ἐν τῇ κτίσει πλανωμέν εἰκόνα. Τί οὖν ποιεῖ; Πλάττει πάλιν ἕτερον Αδάμ, ἐκ τῆς φύσεως ἐγείρων προστάτην τῇ φύσει, καὶ χοῦν ἐκ Παρθένου δανεισάμενος, μορφοί πρὸς ἀλη θεστέραν εἰκόνα ἐν ἑαυτῷ τὸ πλαττόμενον Εμβρυον. Πλάττει καὶ μένει, καὶ στολὴν ὑφαίνων (22) ἐν μή τρα, ὡς ἐν θαλάμω βασιλικῷ ἐνδύεται τὴν εἰκόνα, ἵνα τῆς εἰκόνος περιέλῃ τὴν γύμνωσιν. Εδειξε γὰρ ἀπάτης ισχυρότερον καὶ ἁμαρτίας ἀνώτερον, ἀθά νατον καὶ μετὰ θάνατον, καὶ λυτῆρα τάφων ἐν τάφῳ γενόμενον· καὶ ἀθανασία στεφανώσας, σήμερον προς οὐρανοὺς ἀνεκόμισε, κοινὸν ἐγκαλλώπισμα τῇ κτί σει (25), τὴν τῆς φύσεως ἀπαρχὴν δωρησάμενος. τούμενος ὁ Δημιουργός παρὰ πόδας οὔσης τῆς παρα- βάσεως, τὴν εἰκόνα βδελύττεται, καὶ μισήσας τὴν γνώμην καταδικάζει τὴν φύσιν· νυνὶ δὲ χρόνῳ· με ταμαθὼν τὴν ἀγανάκτησιν, μαλαχθέντος τοῦ θυμοῦ, τὸν ἠδικηκότα φιλανθρωπεύεται ; Οὐμενοῦν· οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμὸς (24), οὔτε ταῦτα μεταμέλεια πάθους χαρίζεται· ἀλλ᾽ ἄνωθεν ὁρῶν, τάξιν βραβεύει τοῖς πράγμασιν· ὁρῶν γὰρ τῇ τοῦ θανάτου καταδίκη την φύσιν ὀκλάζουσαν, καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ὠδίνων ἕτοιμον τὸν τάφον διάδοχον, καὶ πλοῦτον τοῦ ᾅδου γινόμενον τῶν ἀνθρώπων τὴν θήραν, καὶ καθημέραν θανάτου γινόμενον παρανάλωμα (25), λύων τὴν τῆς ἀπειλῆς ἀκμὴν ὁ Θεὸς, ἐλπίδα εὐθὺς ἀθανασίας ἀνατέλλει τῷ γένει, καὶ τὸν Ενώχ ἐκ μέσων ἁρπά σας, θάνατον ἀνθρώπων ἡττώμενον ἔδειξε, καὶ θετ τὴν φύσιν ἐδίδασκεν ὅρους ἀθανασίας ἐκδέχεσθαι, καὶ τέως θανάτου δρόμον (26) μάνθανεν ἐμποδίζεσθαι καὶ ἡ τοῦ δικαίου μετάστασις, θανάτου στάσις ἐγίνετο. Τοῦτο γινόμενον ἐν μέσῳ πένθει, παλινωδίαν τὴν φρυαξάμενος. κοινὸν ἐγκαλλ. τῇ φύσει, τῇ κτίσει. φύσιν ἐδίδασκε, καὶ χρησταῖς ἐλπίσιν ἀνίεσθαι. Ἵνα δὲ μὴ χρόνος πάλιν ἐν μέσῳ ῥέων πολὺς κατακλύση τὴν μνήμην τοῦ θαύματος, καὶ, τὰ τῆς ἐλπίδος ἀπαλείψας ίχνη, τὴν ἀθυμίαν αὐξήση, καὶ πάλιν δ θάνατος κατὰ τῶν ἀνθρώπων φοβερώτερος φαίνηται· ἀναλαμβάνει τὸ θαῦμα καὶ διπλασιάζει τὸ δῶρον, καὶ παρήν Ηλίας νικητής κατὰ τοῦ θανάτου καλούμενος Οὐμενοῦν· οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμός. τάξει βραβεύει 192. S. ATHANASIUS. - SPURIA. extendisti, factusque es diaboli socius, una cum illo rebellis contra Creatorem tuum. Proinde exi a digni- tate tua honorabili excede loco terra es, et in terram reverteris : revertere ad illam, qui ea som- niasti quæ te exsuperant; regrediatur natura, ma- trem disce terram, morte ad illam remitten- dus. Haec sunt diabolicæ fraudis præmia, hæc prin- cipii generis nostri scientia, hoc miserabile drama, una cum natura nostra introivit. Sed non omnino sustinuit Creator opificium suum ita attritum cer- nere; sed pudore et luctu afflictam naturam, nec non suam in creaturis errantem imaginem, mise- ratus est. Quid agit ergo? Fingit alterum Adam, exque natura, naturæ patronum excitavit; atque terram ex Virgine mutuatus, efformat in seipso ad veriorem imaginem novum fetum. Elingit, atque " manet, stolamque texens in utero, quasi in thalamo regio induit imaginem, ut imaginis nuditatem vela- ret. Eduxit enim illum fraude potentiorem et pec- cato superiorem, immortalem etiam post morteın, liberatorem ex sepulcris, qui in sepulcro fuit: at- que immortalitate coronans ipsum, hodie in cœlos transtulit, communem pulchritudinem creaturis tribuens, scilicet naturæ primitias. B motus erat Creator, cum recens adhuc transgres- sio esset, imaginem exsecrabatur, et cum odisset sententiam, condemnavit naturam; nunc autem elapso tempore, deposita indignatione, animoque C sedato, eum qui transgressus fuerat perhumaniter accipit? Nequaquam, neque enim illa prius ges:a, ira; neque hæc, affectus poenitentiæ largitus est; sed desuper respiciens, dat ordinem rebus. Videns enim damnatione mortis prostratam naturam, et humanis doloribus paratum sepulcrum re- ceptaculum, divitiasque inferni fore hominum præ. dam, ac quotidie mortem grassari; solvens com- minationis aciem Deus, spem statim immortalitatis generi exhibet humano, raptoque ex mediis homi- nibus Enocho, mortem hominum superatam osten- dit docuitque mortalem naturam immortalitatis terminos accipere, atque tunc edidicit illa mortis eursum impedire: justique translatio, mortis cohi- bitio fuit. Id in medio luctu actum, naturam edo- D cuit palinodiam canere, ac spem sumere meliorem. Ne autem iterum multi temporis decursus memo- riam miraculi illius oblitteraret, speique vestigia deleret, animi consternationem augeret : neve mors hominibus horribilior appareret, miraculum repe- tit, donumque duplicat, adfuitque victor Elias ad- versus mortem vocatus; qui voce nubes percurrens, Ibid. Reg., pro vero, Paulo post, Colb., 5. "Αρ' οὖν, εἴποι τις ἂν, ὡς τότε θυμῷ μὲν κρατ 3. An igitur, dixerit quispiam, qui tunc ira com- (19) Reg. et Colb., συμφραξάμενος. Editi, συμ- (20) Sic Reg. et Colb. Editi vero, ὑπὲρ αὐτόν. (21) Colb., συνῆλθε. Infra idem, ὁρᾶν τὸ δημιούργ. (22) Reg., εμφαίνων. (25) Ita Reg. et Colb. Editi vero, στεφανώτας (24) Colb.. Ούμενουν, οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμῷ, Reg. (25) Hic locus citatur a Michaele Glyca p. 89 et (26) Colbertinus, δρ' μους. Reg., δρόμος.

Α παρ' ἐμοῦ χεῖρα, κατὰ τῆς ἐμῆς ἐξέτεινας ἐντολῆς, καὶ γέγονας διαβόλου συμμύστης, κατὰ τοῦ Ποιητοῦ συμφραξάμενος (19). Τοιγαροῦν ἔξιθι τῆς ἀξίας· ἐντί- μου χωρίου μεθίστασο· γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Υπόστρεφε πρὸς αὐτὴν, τὰ ὑπὲρ σαυτόν (20) φαν τασθείς· ἀνακαμπτέτω πάλιν ἡ φύσις· μάθε μη- τέρα τὴν γῆν, θανάτῳ πρὸς αὐτὴν παραπεμπόμενος. Ταῦτα τῆς διαβολικῆς ἀπάτης τὰ ἔπαθλα· ταῦτα τῆς τοῦ γένους ἀρχῆς τὰ γνωρίσματα· τοῦτο τὸ ἐλεεινὸν δράμα συνεισῆλθε (21) τῇ φύσει. Αλλ' οὐκ ἄχρι παντὸς ἤνεγκεν ὁ Δημιουργὸς ὁρῶν τὸ δημιούργημα συντριβόμενον· ᾤκτειρε δὲ αἰδουμένην καὶ πενθοῦσαν τὴν φύσιν, καὶ ηλέησε τὴν ἐν τῇ κτίσει πλανωμέν εἰκόνα. Τί οὖν ποιεῖ; Πλάττει πάλιν ἕτερον Αδάμ, ἐκ τῆς φύσεως ἐγείρων προστάτην τῇ φύσει, καὶ χοῦν ἐκ Παρθένου δανεισάμενος, μορφοί πρὸς ἀλη θεστέραν εἰκόνα ἐν ἑαυτῷ τὸ πλαττόμενον Εμβρυον. Πλάττει καὶ μένει, καὶ στολὴν ὑφαίνων (22) ἐν μή τρα, ὡς ἐν θαλάμω βασιλικῷ ἐνδύεται τὴν εἰκόνα, ἵνα τῆς εἰκόνος περιέλῃ τὴν γύμνωσιν. Εδειξε γὰρ ἀπάτης ισχυρότερον καὶ ἁμαρτίας ἀνώτερον, ἀθά νατον καὶ μετὰ θάνατον, καὶ λυτῆρα τάφων ἐν τάφῳ γενόμενον· καὶ ἀθανασία στεφανώσας, σήμερον προς οὐρανοὺς ἀνεκόμισε, κοινὸν ἐγκαλλώπισμα τῇ κτί σει (25), τὴν τῆς φύσεως ἀπαρχὴν δωρησάμενος. τούμενος ὁ Δημιουργός παρὰ πόδας οὔσης τῆς παρα- βάσεως, τὴν εἰκόνα βδελύττεται, καὶ μισήσας τὴν γνώμην καταδικάζει τὴν φύσιν· νυνὶ δὲ χρόνῳ· με ταμαθὼν τὴν ἀγανάκτησιν, μαλαχθέντος τοῦ θυμοῦ, τὸν ἠδικηκότα φιλανθρωπεύεται ; Οὐμενοῦν· οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμὸς (24), οὔτε ταῦτα μεταμέλεια πάθους χαρίζεται· ἀλλ᾽ ἄνωθεν ὁρῶν, τάξιν βραβεύει τοῖς πράγμασιν· ὁρῶν γὰρ τῇ τοῦ θανάτου καταδίκη την φύσιν ὀκλάζουσαν, καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ὠδίνων ἕτοιμον τὸν τάφον διάδοχον, καὶ πλοῦτον τοῦ ᾅδου γινόμενον τῶν ἀνθρώπων τὴν θήραν, καὶ καθημέραν θανάτου γινόμενον παρανάλωμα (25), λύων τὴν τῆς ἀπειλῆς ἀκμὴν ὁ Θεὸς, ἐλπίδα εὐθὺς ἀθανασίας ἀνατέλλει τῷ γένει, καὶ τὸν Ενώχ ἐκ μέσων ἁρπά σας, θάνατον ἀνθρώπων ἡττώμενον ἔδειξε, καὶ θετ τὴν φύσιν ἐδίδασκεν ὅρους ἀθανασίας ἐκδέχεσθαι, καὶ τέως θανάτου δρόμον (26) μάνθανεν ἐμποδίζεσθαι καὶ ἡ τοῦ δικαίου μετάστασις, θανάτου στάσις ἐγίνετο. Τοῦτο γινόμενον ἐν μέσῳ πένθει, παλινωδίαν τὴν φρυαξάμενος. κοινὸν ἐγκαλλ. τῇ φύσει, τῇ κτίσει. φύσιν ἐδίδασκε, καὶ χρησταῖς ἐλπίσιν ἀνίεσθαι. Ἵνα δὲ μὴ χρόνος πάλιν ἐν μέσῳ ῥέων πολὺς κατακλύση τὴν μνήμην τοῦ θαύματος, καὶ, τὰ τῆς ἐλπίδος ἀπαλείψας ίχνη, τὴν ἀθυμίαν αὐξήση, καὶ πάλιν δ θάνατος κατὰ τῶν ἀνθρώπων φοβερώτερος φαίνηται· ἀναλαμβάνει τὸ θαῦμα καὶ διπλασιάζει τὸ δῶρον, καὶ παρήν Ηλίας νικητής κατὰ τοῦ θανάτου καλούμενος Οὐμενοῦν· οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμός. τάξει βραβεύει 192. S. ATHANASIUS. - SPURIA. extendisti, factusque es diaboli socius, una cum illo rebellis contra Creatorem tuum. Proinde exi a digni- tate tua honorabili excede loco terra es, et in terram reverteris : revertere ad illam, qui ea som- niasti quæ te exsuperant; regrediatur natura, ma- trem disce terram, morte ad illam remitten- dus. Haec sunt diabolicæ fraudis præmia, hæc prin- cipii generis nostri scientia, hoc miserabile drama, una cum natura nostra introivit. Sed non omnino sustinuit Creator opificium suum ita attritum cer- nere; sed pudore et luctu afflictam naturam, nec non suam in creaturis errantem imaginem, mise- ratus est. Quid agit ergo? Fingit alterum Adam, exque natura, naturæ patronum excitavit; atque terram ex Virgine mutuatus, efformat in seipso ad veriorem imaginem novum fetum. Elingit, atque " manet, stolamque texens in utero, quasi in thalamo regio induit imaginem, ut imaginis nuditatem vela- ret. Eduxit enim illum fraude potentiorem et pec- cato superiorem, immortalem etiam post morteın, liberatorem ex sepulcris, qui in sepulcro fuit: at- que immortalitate coronans ipsum, hodie in cœlos transtulit, communem pulchritudinem creaturis tribuens, scilicet naturæ primitias. B motus erat Creator, cum recens adhuc transgres- sio esset, imaginem exsecrabatur, et cum odisset sententiam, condemnavit naturam; nunc autem elapso tempore, deposita indignatione, animoque C sedato, eum qui transgressus fuerat perhumaniter accipit? Nequaquam, neque enim illa prius ges:a, ira; neque hæc, affectus poenitentiæ largitus est; sed desuper respiciens, dat ordinem rebus. Videns enim damnatione mortis prostratam naturam, et humanis doloribus paratum sepulcrum re- ceptaculum, divitiasque inferni fore hominum præ. dam, ac quotidie mortem grassari; solvens com- minationis aciem Deus, spem statim immortalitatis generi exhibet humano, raptoque ex mediis homi- nibus Enocho, mortem hominum superatam osten- dit docuitque mortalem naturam immortalitatis terminos accipere, atque tunc edidicit illa mortis eursum impedire: justique translatio, mortis cohi- bitio fuit. Id in medio luctu actum, naturam edo- D cuit palinodiam canere, ac spem sumere meliorem. Ne autem iterum multi temporis decursus memo- riam miraculi illius oblitteraret, speique vestigia deleret, animi consternationem augeret : neve mors hominibus horribilior appareret, miraculum repe- tit, donumque duplicat, adfuitque victor Elias ad- versus mortem vocatus; qui voce nubes percurrens, Ibid. Reg., pro vero, Paulo post, Colb., 5. "Αρ' οὖν, εἴποι τις ἂν, ὡς τότε θυμῷ μὲν κρατ 3. An igitur, dixerit quispiam, qui tunc ira com- (19) Reg. et Colb., συμφραξάμενος. Editi, συμ- (20) Sic Reg. et Colb. Editi vero, ὑπὲρ αὐτόν. (21) Colb., συνῆλθε. Infra idem, ὁρᾶν τὸ δημιούργ. (22) Reg., εμφαίνων. (25) Ita Reg. et Colb. Editi vero, στεφανώτας (24) Colb.. Ούμενουν, οὔτε γὰρ ἐκεῖνα θυμῷ, Reg. (25) Hic locus citatur a Michaele Glyca p. 89 et (26) Colbertinus, δρ' μους. Reg., δρόμος.

ὅς, φωνῇ τὰς νεφέλας ὑποδραμών, οὐρανῷ περὶ ἀβροχίας ἠπείλησε, καὶ ῥήματι δήσας τὴν κτίσιν ἡνίοχος τῶν στοιχείων ἐγένετο, γλώττη μικρᾷ (27) τῆς κτίσεως συστείλας τοὺς οἵακας. Τότε τὸ μέγα θαῦμα δείκνυται, ἄνθρωπον οὐρανὸς αἰσχυνόμενος· ἵνα γὰρ μὴ τὸ τοῦ ἀνδρὸς εὐτελὲς ὑποκλέψῃ τῆς κατὰ τοῦ θανάτου νίκης τὴν αἴσθησιν, γνώριμον αὐτὸν πρῶτον τῇ (28) κτίσει πάσῃ προτίθησι, καὶ τότε πυρὶς ὀχήματι ἐπιβὰς παραδόξῳ πτήσει καὶ δρόμω κάτω καταλιμπάνει τὸν θάνατον· καὶ ἀλλάσσει τὴν νόμον τῆς φύσεως ἡ ἀξία τῆς χάριτος. Ανελήφθη γὰρ Ηλίας ὡς εἰς τὸν οὐρανὸν, καὶ κέκραγεν ἡ Γραφὴ τὸ θαῦμα, τοῖς ὅλοις αἰῶσι τῇ φωνῇ παρα πέμπουσα. ἀκρίβειαν σκόπησον· καὶ μή σε διαλάθη συλλαβής " γραφικῆς περιουσία καὶ δύναμις· μηδὲ τῇ τῆς λέ ξεως παραδρομή τῷ δεσπότῃ τὸν οἰκέτην νομίσῃς ἰσότιμον· οὐ γὰρ εἰς οὐρανὸν Ηλίας ἀνέρχεται, οὐδὲ, διαδραμὼν τὸ στερέωμα, τοῖς ἐκεῖσε χωρίοις αὐλίζεται· ἀλλ᾽ ἄκουσον, τί φησιν ὁ ἀνάγων· « Εν δὲ τῷ ἀνάγειν Κύριον τὸν Ἡλίαν, ὡς εἰς τὸν οὐρα νόν· ο καὶ πάλιν μικρὰ λέξις· « Εστησε τὸν Ηλίαν πρὸς τὰ ἄνω φερόμενον 'Αρκεῖ γὰρ τῷ προφήτῃ τιμη- θῆναι τῷ τύπῳ. Πρὸ γὰρ τοῦ δεσπότου τὸν οἰκέτην οὐ ρανὸς οὐχ ὑποδέχεται· οὐδεὶς γὰρ ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ. » Ετηρεῖτο γὰρ τῇ τῶν ἀνθρώπων ἀπαρχῇ διὰ τὸν τῶν ἀνθρώπων ποιη- τὴν ὁ οὐρανός. Οὕτω μὲν οὖν τοῖς περὶ τὸν Ἐνώχ καὶ Ηλίαν ὁ Θεὸς ἀγαθῇ ἐλπίδι εὐφράνας τοὺς ἀν θρώπους, δι' ὧν ἀνθρώποις ουσι τὸν τοῦ ἀέρος δρό- μὲν ἱππήλατον ἤπλωσεν. Οὐ μὴν ἄχρι γε τούτων ἔστησε τῶν ὑπὲρ τὴν φύσιν τὴν πίστιν· ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς καθημέραν θεωρίας ἐθάδας γενέσθαι παρασκευ άζει τοῦ θαύματος. Τί γὰρ ποιεῖ; Προστάττει τὸν συγ γραφέα Μωσέα εικονογράφον τῆς κτίσεως γενέσθαι· καὶ διὰ σκηνῆς μιμήσασθαι τὸν ποιητὴν ἐγκελεύεται γῆς μὲν μίμημα καὶ τῶν ἐν τῇ γῇ τὸ τῆς σκηνῆς πρόσωπον θεωρούμενον· τὰ δὲ τῆς σκηνῆς ἐνδοτέρω διατειχίσας παραπετάσματι (ἀνθρώποις [καταλείψας ἀθέατον οὐρανοῦ τινα τάξιν, τῷ μὴ φαινομένῳ μέρει χαρίζεται. Αλλ' οὕτως οὐρανοῦ καὶ γῆς διὰ τῶν σχημάτων νομοθετήσας τὴν μίμησιν, τὰ ἐν ἀδύτῳ ἄβατα πάλιν ἀνθρώποις εἶναι θελήσας, μόνῳ τῷ ἀρχ- ιερατεύοντι τῶν ἀποῤῥήτων ἀνοίγει τὴν εἴσοδον, τῆς εἰς οὐρανὸν ἀνόδου τὴν τοῦ τότε ἀρχιερέως εἴσοδον τυπικῶς ἐργαζόμενος· ἵνα, ὁρῶντες οἱ τότε τὸν οὐ ρανὸν ἐν τύπῳ διατεμνόμενον, καὶ τὸν ἀρχιερέα με νον τῶν ἀβάτων κατατολμώντα, προεθισθῶσι τῇ θέα, καὶ μὴ πολεμῶσι τοῖς θαύματι. Τούτων υπομιμνή- σκων Ἰουδαίοις ὁ Παῦλος ὁ τῆς οἰκουμένης παιδευ- τῆς, ἐβόα τῷ γράμματι· « Εἰς μὲν τὴν πρώτην σκη- νὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτε- λοῦντες· εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ, ** σε σε ὁ μακρᾷ. τῇ, SERMO IN ASSUMPTIONEM DOMINI. rerum natura, auriga elementorum factus est, con tractis parva sua lingua creaturarum gubernaculis. Tum grande exhibetur miraculum, cœlum revere- tur hominem: nam ne hominis tenuitas sensum victoriæ de morte reportata suffuraretur, eum primo creaturis omnibus notum reddit, ac tum ille ignitum conscendens currum, mirabili volatu et cursu, mortem infra relinquit, mutatque na- turæ legem dignitas gratiæ. Assumptus namique est Helias quasi in cœlum, Scripturaque miraculum proclamavit, omnibus ipsum sæculis voce signifi- A calo interminatus est ne plueret, atque ligata verbo B cans. tende, nec tibi lateant descriptæ syllabe divitia atque virtus neque dictionem prætercurrendo, Domino servum honore parem existimes. Non enim in cœlum Helias ascendit, neque firmamentum per- vadens iis in locis habitat; sed audi quid dicat, qui sursum agit illum: Cum autem elevaret Domi- nus Heliam, quasi in cœlum : et rursum hæc pauca : • Statuit Heliam in altum erectum 4. Sufficit enim Prophetæ ut figura honoretur. Siqui- dem cœlum non admittit servum ante Dominum: nai, ‹ nemo ascendit in coelum, nisi qui de cœlo descendit Filius hominis, qui est in caelos. Reservabatur enim cœlum hominum primitiis pro- pter hominum conditorem. Itaque Deus exemplo . C Enochi et Eliæ bona spe homines exhilaravit, IV Reg. 11, 1. ibid. 11. Joan. 111, 13. ti, qui habent, D quia homines cum essent, illis aeris cursum' per- vium reddidit. Neque tamen eo constitit, ut fidem daret iis quæ sunt supra naturam, sed quotidiano aspectu homines miraculo assuescere parat. Quid enim agit? Jubet scriptorem Mosen imaginem re- rum creatarum depingere, et per tabernaculum imi- tari Creatorem; ita ut terræ quidem ac terrenorum effigies sit tabernaculi facies : interiora vero ta- bernaculi, velis obducta (hominibus coei quemdam ordinem occultum relinquens) parti coli quæ non apparet attribuit. Atque sic coli terræque imagi- nem ſiguris adumbrari jubens, atque volens ut quæ in adyto erant bominibus inaccessa essent, soli pontifici secretorum aperit ingressum : sicque elli- cit ut ingressus pontificis ascensus in coelum sit figura; ut tunc populi cœlum videntes in figura apertum, et solum pontificem ad inaccessa pene- trare audentem, spectaculo assuederent, neque miraculis repugnarent. Hæc Judæis commemorans Paulus doctor orbis, scripto exclamat: ‹ In priori quidem tabernaculo semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes: in secundo autem semel in anno solus pontifex, non sine san- guine, quem offert pro sua et pro populi ignoran- tia. Christus autem adveniens pontifex futurorum etc. PATROL. GR. XXVIII. 4. Jam tu mibi, dilecte, vocis accurationem at- 4. Σὺ δέ μοι λοιπόν, ἀγαπητέ, τῆς λέξεως την (27) Ita Regius et Colbertinus rectius quam edi- (28) Regius et Colb. πρῶτον τοῖς περὶ αὐτὸν

ὅς, φωνῇ τὰς νεφέλας ὑποδραμών, οὐρανῷ περὶ ἀβροχίας ἠπείλησε, καὶ ῥήματι δήσας τὴν κτίσιν ἡνίοχος τῶν στοιχείων ἐγένετο, γλώττη μικρᾷ (27) τῆς κτίσεως συστείλας τοὺς οἵακας. Τότε τὸ μέγα θαῦμα δείκνυται, ἄνθρωπον οὐρανὸς αἰσχυνόμενος· ἵνα γὰρ μὴ τὸ τοῦ ἀνδρὸς εὐτελὲς ὑποκλέψῃ τῆς κατὰ τοῦ θανάτου νίκης τὴν αἴσθησιν, γνώριμον αὐτὸν πρῶτον τῇ (28) κτίσει πάσῃ προτίθησι, καὶ τότε πυρὶς ὀχήματι ἐπιβὰς παραδόξῳ πτήσει καὶ δρόμω κάτω καταλιμπάνει τὸν θάνατον· καὶ ἀλλάσσει τὴν νόμον τῆς φύσεως ἡ ἀξία τῆς χάριτος. Ανελήφθη γὰρ Ηλίας ὡς εἰς τὸν οὐρανὸν, καὶ κέκραγεν ἡ Γραφὴ τὸ θαῦμα, τοῖς ὅλοις αἰῶσι τῇ φωνῇ παρα πέμπουσα. ἀκρίβειαν σκόπησον· καὶ μή σε διαλάθη συλλαβής " γραφικῆς περιουσία καὶ δύναμις· μηδὲ τῇ τῆς λέ ξεως παραδρομή τῷ δεσπότῃ τὸν οἰκέτην νομίσῃς ἰσότιμον· οὐ γὰρ εἰς οὐρανὸν Ηλίας ἀνέρχεται, οὐδὲ, διαδραμὼν τὸ στερέωμα, τοῖς ἐκεῖσε χωρίοις αὐλίζεται· ἀλλ᾽ ἄκουσον, τί φησιν ὁ ἀνάγων· « Εν δὲ τῷ ἀνάγειν Κύριον τὸν Ἡλίαν, ὡς εἰς τὸν οὐρα νόν· ο καὶ πάλιν μικρὰ λέξις· « Εστησε τὸν Ηλίαν πρὸς τὰ ἄνω φερόμενον 'Αρκεῖ γὰρ τῷ προφήτῃ τιμη- θῆναι τῷ τύπῳ. Πρὸ γὰρ τοῦ δεσπότου τὸν οἰκέτην οὐ ρανὸς οὐχ ὑποδέχεται· οὐδεὶς γὰρ ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ. » Ετηρεῖτο γὰρ τῇ τῶν ἀνθρώπων ἀπαρχῇ διὰ τὸν τῶν ἀνθρώπων ποιη- τὴν ὁ οὐρανός. Οὕτω μὲν οὖν τοῖς περὶ τὸν Ἐνώχ καὶ Ηλίαν ὁ Θεὸς ἀγαθῇ ἐλπίδι εὐφράνας τοὺς ἀν θρώπους, δι' ὧν ἀνθρώποις ουσι τὸν τοῦ ἀέρος δρό- μὲν ἱππήλατον ἤπλωσεν. Οὐ μὴν ἄχρι γε τούτων ἔστησε τῶν ὑπὲρ τὴν φύσιν τὴν πίστιν· ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς καθημέραν θεωρίας ἐθάδας γενέσθαι παρασκευ άζει τοῦ θαύματος. Τί γὰρ ποιεῖ; Προστάττει τὸν συγ γραφέα Μωσέα εικονογράφον τῆς κτίσεως γενέσθαι· καὶ διὰ σκηνῆς μιμήσασθαι τὸν ποιητὴν ἐγκελεύεται γῆς μὲν μίμημα καὶ τῶν ἐν τῇ γῇ τὸ τῆς σκηνῆς πρόσωπον θεωρούμενον· τὰ δὲ τῆς σκηνῆς ἐνδοτέρω διατειχίσας παραπετάσματι (ἀνθρώποις [καταλείψας ἀθέατον οὐρανοῦ τινα τάξιν, τῷ μὴ φαινομένῳ μέρει χαρίζεται. Αλλ' οὕτως οὐρανοῦ καὶ γῆς διὰ τῶν σχημάτων νομοθετήσας τὴν μίμησιν, τὰ ἐν ἀδύτῳ ἄβατα πάλιν ἀνθρώποις εἶναι θελήσας, μόνῳ τῷ ἀρχ- ιερατεύοντι τῶν ἀποῤῥήτων ἀνοίγει τὴν εἴσοδον, τῆς εἰς οὐρανὸν ἀνόδου τὴν τοῦ τότε ἀρχιερέως εἴσοδον τυπικῶς ἐργαζόμενος· ἵνα, ὁρῶντες οἱ τότε τὸν οὐ ρανὸν ἐν τύπῳ διατεμνόμενον, καὶ τὸν ἀρχιερέα με νον τῶν ἀβάτων κατατολμώντα, προεθισθῶσι τῇ θέα, καὶ μὴ πολεμῶσι τοῖς θαύματι. Τούτων υπομιμνή- σκων Ἰουδαίοις ὁ Παῦλος ὁ τῆς οἰκουμένης παιδευ- τῆς, ἐβόα τῷ γράμματι· « Εἰς μὲν τὴν πρώτην σκη- νὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτε- λοῦντες· εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ, ** σε σε ὁ μακρᾷ. τῇ, SERMO IN ASSUMPTIONEM DOMINI. rerum natura, auriga elementorum factus est, con tractis parva sua lingua creaturarum gubernaculis. Tum grande exhibetur miraculum, cœlum revere- tur hominem: nam ne hominis tenuitas sensum victoriæ de morte reportata suffuraretur, eum primo creaturis omnibus notum reddit, ac tum ille ignitum conscendens currum, mirabili volatu et cursu, mortem infra relinquit, mutatque na- turæ legem dignitas gratiæ. Assumptus namique est Helias quasi in cœlum, Scripturaque miraculum proclamavit, omnibus ipsum sæculis voce signifi- A calo interminatus est ne plueret, atque ligata verbo B cans. tende, nec tibi lateant descriptæ syllabe divitia atque virtus neque dictionem prætercurrendo, Domino servum honore parem existimes. Non enim in cœlum Helias ascendit, neque firmamentum per- vadens iis in locis habitat; sed audi quid dicat, qui sursum agit illum: Cum autem elevaret Domi- nus Heliam, quasi in cœlum : et rursum hæc pauca : • Statuit Heliam in altum erectum 4. Sufficit enim Prophetæ ut figura honoretur. Siqui- dem cœlum non admittit servum ante Dominum: nai, ‹ nemo ascendit in coelum, nisi qui de cœlo descendit Filius hominis, qui est in caelos. Reservabatur enim cœlum hominum primitiis pro- pter hominum conditorem. Itaque Deus exemplo . C Enochi et Eliæ bona spe homines exhilaravit, IV Reg. 11, 1. ibid. 11. Joan. 111, 13. ti, qui habent, D quia homines cum essent, illis aeris cursum' per- vium reddidit. Neque tamen eo constitit, ut fidem daret iis quæ sunt supra naturam, sed quotidiano aspectu homines miraculo assuescere parat. Quid enim agit? Jubet scriptorem Mosen imaginem re- rum creatarum depingere, et per tabernaculum imi- tari Creatorem; ita ut terræ quidem ac terrenorum effigies sit tabernaculi facies : interiora vero ta- bernaculi, velis obducta (hominibus coei quemdam ordinem occultum relinquens) parti coli quæ non apparet attribuit. Atque sic coli terræque imagi- nem ſiguris adumbrari jubens, atque volens ut quæ in adyto erant bominibus inaccessa essent, soli pontifici secretorum aperit ingressum : sicque elli- cit ut ingressus pontificis ascensus in coelum sit figura; ut tunc populi cœlum videntes in figura apertum, et solum pontificem ad inaccessa pene- trare audentem, spectaculo assuederent, neque miraculis repugnarent. Hæc Judæis commemorans Paulus doctor orbis, scripto exclamat: ‹ In priori quidem tabernaculo semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia consummantes: in secundo autem semel in anno solus pontifex, non sine san- guine, quem offert pro sua et pro populi ignoran- tia. Christus autem adveniens pontifex futurorum etc. PATROL. GR. XXVIII. 4. Jam tu mibi, dilecte, vocis accurationem at- 4. Σὺ δέ μοι λοιπόν, ἀγαπητέ, τῆς λέξεως την (27) Ita Regius et Colbertinus rectius quam edi- (28) Regius et Colb. πρῶτον τοῖς περὶ αὐτὸν

Α μόνος ὁ ἀρχιερεὺς, οὐ χωρίς αἵματος, ὁ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων. Χριστὸς δὲ παραγενόμενος ἀρχιερεὺς τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς, οὐ χειρο- ποιήτου, τουτέστιν, οὐ ταύτης τῆς κτίσεως· οὐδὲ δι αἵματος ταύρων καὶ τράγων· διὰ δὲ τοῦ ἰδίου αἵματος, εἰσῆλθεν ἐφάπαξ εἰς τὰ ἅγια. » Καὶ πάλιν μετὰ βρα- χέα· . Οὐ γὰρ εἰς χειροποίητα ἅγια εἰσῆλθεν ὁ Χρι- στὸς, ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν· ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν νῦν ἐμφανισθῆνα. τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν. ο ὁ Θεὸς, καὶ θαύμασι (29) πιστοῦσθαι τὰ θαύματα. Οὕτω Χριστὸς ἀνήρχετο εἰς οὐρανόν· οὕτω τοὺς τύ τους ἔργῳ ἀληθείας ἐκύρωσεν. Ἔδει μὲν οὖν συν άπτεσθαι τῇ ἀναστάσει τοῦ Σωτῆρος τὴν ἄνοδον, καὶ τὸν τοῦ ᾅδου νικητὴν εὐθὺς τὸν οὐρανὸν ὑποδέξασθαι· ἀλλ᾽ ἵνα μὴ τὸ τάχος τῶν γενομένων κλέψῃ τὴν απ σθησιν, παγῆναι τῷ χρόνῳ βούλεται τοῖς ἀποστόλοις διὰ τῆς θεωρίας τὰ θαύματα, καὶ τῇ συνεχεῖ τῶν ὀμμάτων προσβολῇ τῇ ψυχῇ παραπέμψαι τὴν πίστιν. Συνεστιᾶται τοῖς μαθηταῖς, ἀπολαύει (50) τροφῆς, ἀνενδεής ὤν, συγχωρεί ψηλαφᾶσθαι τὸ σῶμα, μάρ τυρας τῆς ἀληθείας οὐκ ὀφθαλμοὺς μόνον, ἀλλὰ καὶ δακτύλους ἐφελκόμενος. Λύσας οὖν τῆς φαντασίας τὴν ὑποψίαν τῷ χρόνῳ τῆς παρουσίας, καὶ τὰ πρὸς τὴν ἀποδημίαν εἰκότα τοῖς ἀποστόλοις φθεγξάμενος, θεατὰς τῆς ἀνέδου τοὺς μαθητὰς ἀπεργάζεται. Έδει γὰρ τῶν θαυμάτων τοὺς κήρυκας, ἀνενδοίαστον φέ- ρειν τῶν κηρυττομένων τὴν γνῶσιν. Ἀνήγετο μὲν οὖν ὁ Σωτήρ· ἔβλεπον δὲ κάτωθεν οἱ μαθηταί· νέφος δὲ τοὺς πόδας ὑποδραμών, όχημα πρὸς τὸν δρόμον ἐγίνετο. "Ω παραδόξων θαυμάτων ! 'Ο ἀὴρ διοδεύεται, αἰθὴρ δια δέχεται, ἄγγελοι συμπαρατρέχοντες ᾄσμασιν ἐπινικίοις ἐπανηγύριζον· ἐκπεπληγμένους τῇ θέᾳ τοὺς μαθητὰς ἑορτάζειν ἔπειθον· « Τί ἑστήκατε ἐμβλέποντες (51) εἰς τὸν οὐρανόν; » Τί ἑστήκατε ; τῷ κόσμῳ τὸ θαῦμα κηρύξατε, τῇ ἀποδημίᾳ τὴν παρουσίαν· οὕτως ἐλεύ- σεται, ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν. Τούτων ἀκούσας τῶν φωνῶν ὁ Παῦλος, τῆς φωνῆς ἀφίησι τὰς σάλπιγγας, διὰ τῶν γραμμά των κεκραγώς· « Ἡμῶν τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει, ἐξ οὗ καὶ Σωτῆρα ἀπεκδεχόμεθα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν. » Τούτοις προστίθησι τοὺς ἀνθρώ πους λέγων, ὅτι ο Αρπαγήσονται ἐν νεφέλαις εἰς αέρα, εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου. » Καὶ γὰρ οἱ δίκαιο: ἐκλάμψουσιν ὡς ἡ λαμπρότης τοῦ στερεώματος. Εκ τῆς δεσποτικῆς τοίνυν ἀναλήψεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν καὶ Κυρίου, καὶ ἀληθινοῦ Θεοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὰς ὁμοίας ἐλπίδας τρυφήσαντες, λέγωμεν πρὸς αὐτόν· • Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας· ο ὅτι σοι ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. σε τους έργα. ἀπολάβει. τῆς τρυ φης. S. ATHANASIUS. - SPURIA. bonorum, per amplius et perfectius tabernaculum, non manufactum, id est, non hujus creationis : ne- que per sanguinem taurorum et hircorum; sed per proprium sanguinem introivit semel in sancta "., Et rursum paucis interjectis: Non enim in sancta man: facta introivit Christus, exemplaria verorum ; sed in ipsum cœlum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis ". B dulos, et miraculis miracula confirmare. Sic Chri- stus ascendit in cœlum: sic figuras ipsa veritate complevit. Oportebat igitur resurrectioni Salvato- ris ascensum adjungi, et victorem inferni cœlum statim occupare. Sed ne celeritas sensum tolleret rerum gestarum, tempore quodam miracula vult imprimi in apostolorum nentibus per contempla- tionem, et assiduo oculorum aspectu animæ fl- dem insinuare. Convescitur cum discipulis, cibum sumit, licet eo minime indigeat: praebet corpus palpanduin, atque veritatis testes non solum ocu- los sed etiam digitos admittit. Diuturnitate igitur præsentiæ levat phantasia suspicionem, ac qua par erat de discessu suo cum apostolis locutus, discipulus ascensus sui testes admittit. Oportuit enim miraculorum præcones indubitatam ferre prædicatarum rerum notitiam. Elevabatur itaque Salvator, videbant inferius discipuli: nubes autem pedibus succurrens, vehiculum eo in cursu fuit. C O inaudita miracula! Aer pervaditur, æther susci - pit, angeli accurrentes triumphalibus canticis con- celebrant spectaculo attonitos discipulos festum celebrare suadent: Quid statis aspicientes in cœ- lum 45?, Quid statis? miraculum prædicate per orbem, discessu adventum : c sic veniet, quemad modum vidistis eum euntem in cœlum **., Ilis au- ditis vocibus; Panlus vocis suæ tubas emittit, scri- ptis exclamans suis : « Nostra conversatio in cœlis est, unde et Salvatorem exspectamus Dominum Jesum Christum . . His homines adjicit dicens : Rapientur in nubibus in aera, in occursum Do- mini s. » Etenim justi fulgebunt sicut splen- dor firmamenti. Ex dominica igitur Assumptione Salvatoris nostri et Domini et veri Dei Jesu Chri- D sti, simili spe lætificati dicamus illi : Quam ma- gnificata sunt opera tua, Domine! omnia in sapien- tia fecisti * P. Tibi gloria et imperium cum Patre et Spiritu sancto, nunc et semper et in sæcula sæ- culorum. Amen. Hebr. 1x, 6, 7, 11, 12. ibid. 24. Act. 1, 11. CII', Ix, 46. to Psal. bliothecæ Palatina, quo interdum usi sunt Comme- es ibid. * Philipp. 11, 20. Thess. liniani. Editi, Ibid. Reg. habet, 5. Οὕτως οἶδε καὶ τύποις ἐντρέπειν τοὺς ἀπίστους 5. Ita novit Deus vel figuris confundere incre.. (29) Regius, θαύματι. Paulo post, Reg. τοὺς τύ (30) Regius, ἀπολαυε:, cum codice quodam Bi- (31) Regius codex, βλέποντες.