Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 28:1421ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ Διδασκαλία πρὸς μοναχοὺς πραοτέρα, πνευματική. Τὸν πιστεύοντα τῷ Κυρίῳ, καὶ προσιόντα ἑαυτῷ, καὶ ἐπὶ τέλειον εἰς μαθητείαν, μανθάνειν δεῖ πρότερον ἀφίστασθαι παντὸς ἁμαρτήματος· ἔπειτα δὲ καὶ ἀφέλκοντας τοῖς ὀφειλομένοις κατὰ πολλοὺς λόγους εὐπαθεῖν τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, κἂν ἀλογοφάνειρος εἶναι δοκῶ σοι. Ἀδύνατον γὰρ τὸν ἁμαρτίαν ποιοῦντα, ἢ ἐμπλεκόμενον ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις ἢ φροντίσι, δοῦναι αὐτὸν τῇ τῶν πρὸς τὸ ζῇν ἀναγκαίων δουλεύσει, οὐχ ὅτι μαθητευθῆναι τῷ Κυρίῳ· οὐ πρότερον εἰπόντι τῷ νεανίσκῳ, «Δεῦρο ἀκολούθει μοι,» ἕως ἂν ἐντείλασθαι πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα καὶ δοῦναι πτωχῷ· ἀλλὰ οὐδὲ τὸ τοῦτο προσέταξε, πρὶν ὁμολογῆσαι αὐτὸν, ὅτι «Πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου.» Ὁ γὰρ μήποτε λαβὼν τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ καταλυθεὶς ἀπὸ τούτων ἐν τῷ αἵματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δουλεύων δὲ τῷ διαβόλῳ καὶ κρατούμενος ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῷ ἁμαρτίας, ἀδυνάτως ἔχει δουλεῦσαι τῷ Κυρίῳ τῷ ἀπαράβατον ἀπόφασιν δεδωκότι τὸ εἰπεῖν· «Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας.
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ Διδασκαλία πρὸς μοναχοὺς προτέρα, πνευματική. Τὸν πιστεύοντα τῷ Κυρίῳ, καὶ προσιόντα ἑαυ- Α τῷ, καὶ ἐπὶ τέλειον εἰς μαθητείαν, μανθάνειν δεῖ πρότερον ἀφίστασθαι παντὸς ἁμαρτήματος· ἔπειτα δὲ καὶ ἀφέλκοντας (26) τοῖς ὀφειλομένοις κατὰ πολλούς λόγους εὐπαθεῖν τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, καν ἀλογοφάνειρος εἶναι δοκῶ σοι. Αδύνατον γὰρ τὸν ἁμαρτίαν ποιοῦντα, ἢ ἐμπλεκόμενον ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις ἢ φροντίσι, δοῦναι αὐτὸν τῇ τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων δουλεύσει, οὐχ ὅτι μαθη- τευθῆναι τῷ Κυρίῳ· οὐ πρότερον εἰπόντι τῷ νεανίσκῳ, « Δεῦρο ἀκολούθει μοι, ο ἕως ἂν ἐντείλασθαι πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα καὶ δοῦναι πτωχῷ· ἀλλὰ οὐ δὲ τὸ τοῦτο προσέταξε, πρὶν ὁμολογῆσαι αὐτὸν, ὅτι • Πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου.» Ο γὰρ μήποτε λαβὼν τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ κατα- λυθεὶς ἀπὸ τούτων ἐν τῷ αἵματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Β Ἰησοῦ Χριστοῦ, δουλεύων δὲ τῷ διαβόλῳ καὶ κρα- τούμενος ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῷ ἁμαρτίας, ἀδυνάτως έχει δουλεῦσαι τῷ Κυρίῳ τῷ ἀπαράβατον ἀπόφασιν δεδω- κότι τὸ εἰπεῖν· « Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ εἰς τὸν αἰῶνα. » Μαρτυρεῖ καὶ ὁ ἐν Χριστῷ λαλῶν Παῦλος, ὅτι ι ὁ δοῦλος τῆς ἁμαρτίας, ἐλευθερός ἐστιν ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης. » Καὶ πάλιν ὁ Κύριος· • Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, » καὶ τὰ ἑξῆς· δι' ὧν ἐδίδαξε, καὶ ἔδειξεν ὁριστίζων, καὶ εἰ- πὼν, ὅτι οὔτε οἱ περὶ τὴν ὄντως ἀναγκαίαν τοῦ ζῆν μέριμναν ἐνεχόμενοι, δουλεύειν δύνανται, οὐχὶ τόδε μαθητεύειν, ὅ τι ἔμαθεν ᾿Απόστολος πλατύτερον θεω ρήσας· εἶπε γάρ . Τις μετοχή δικαιοσύνης καὶ ἀνα- μίας, καὶ τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος, τίς δὲ συμ- φώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελίαδ; ἢ τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου, τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ μετὰ εἰδώ λου ; » Καὶ πάλιν ὁριστίζει· . Η σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρκός· ταῦτα δὲ ἀντίκεινται ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἃ ἂν θέλητε ταῦτα ποιῆτε. » Ρυσθῆναι δεῖ πρότερον τοῦ καταδι- ναστοῦ τοῦ διαβόλου ενάγοντος ἐπὶ τὴν ἁμαρτίαν τὸν ὑπ' αὐτῆς κρατούμενον. Εφαμεν βούλεσθαι δὲ ἄρα καὶ πότε ἀπαρνησάμενον πάντα τὰ παρόντα καὶ ἑαυ τὸν, τῆς δὲ προσπαθείας τοῦ ζῆν ἀναχωρήσαντα μαθητευθῆναι τῷ Κυρίῳ, καθὸ αὐτὸς εἴρηκεν· « ΕΠ τις ἐλεύσεται πρὸς μὲ, ἀπαρνησάσθω αὐτὸν, καὶ ἀρά- τω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι, ὅπερ ἐστὶ μαθητής μου ἐνταῦθα. Οὐ μόνον δὲ τῶν ὑπαρχόντων, καὶ τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων καταφρονεῖν προσ- 21. DOCTRINA AD MONACHOS. SANCTI PATRIS NOSTRI ATHANASHI MAGNI Doctrina ad monachos, lenis, atque spiritualis. - Qui Domino credit, et in sese convertitur, ac perfecte ad disciplinam sese tradit, discal opor- tet, esse primum ab omni peccato abscedendum. Deinde sese pertrahat ad debita officia, probe affectus erga Dominum nostrum. Etiamsi hæc lo- quendo, absurdus tibi fortasse videar esse. Nam fieri nequit eum qui peccatum admittit, implica- turque hujusce vitæ negotiis, ac sollicitudinibus, servituti earum reruin quæ ad vitam sunt neces- sariæ sese tradere, aut disciplinam subire Christi; qui non ante adolescenti illi dixit: . Veni, sequere me 3*, » quam præcepisset illi, ut suas ven- deret possessiones, daretque pauperibus : sed ne- que prius ista jussit, quam ille confessus esset dicendo : < Hæc omnia custodivi a juventute meas., Etenim qui remissionem peccatorum nondum acce- pit, neque a delictis absolutus fuit per sanguinem Domini nostri Jesu Christi; sed diabolo obsequitur, atque peccatis ipse suis captus detinetur; nullate - nus potest servire Domino, qui nunquam controver - tendam protulit sententiam cum dixit : « Quisquis peccatum facit, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in sæculum ". › Testatur item qui in Christo loquitur Paulus : • Qui servus est peccati, liber est a justitia ". » Ac rursum Dominus : «Nemo potest duobus dominis servires: et cætera, quibus docuit palamque ostendit, ne illos quidem qui rerum ad vitam necessariarum sollicitudine te- nentur, posse ipsi servire, neque id ediscere, cujus Apostolus consideratione sua, ampliorem notitiaın est assecutus : ait enim : c Quæ participatio justi- tiæ cum iniquitate, et quæ communicatio luci cum tenebris, quis consensus Christi cum Belial ? Quæ portio fidelis cum infideli ? quæ concordia templi cum idolo 39' ?, Rursumque ita pronuntiat : c Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem ; hæc enim sibi adversantur, ut non quæ I volueritis faciatis "., Primum oportet liberari, a dominatore diabolo, qui in peccatum inducit eum qui subditus ipsi est. Diximus velle nos, abdicatis omnibus præsentibus atque nobis ipsis, ac relicta vitæ affectione, disciplinam subire Christi, sicut ipse locutus est : c Si quis post me veniat, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur ne st, id est, eum qui discipulus meus est. Non mo- do bona et vitæ necessaria despicere præcipimur; sed Marc. x, Cor. vi, 14-16. C " Luc. xvIII, 21. Joan. vult, 34, 35. Rom. v1, 20. ** Matth. vi, 24. Gal. v, 17. * Matth. xx. 24. ] (26) Locus vitiosus.
Ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ εἰς τὸν αἰῶνα.» Μαρτυρεῖ καὶ ὁ ἐν Χριστῷ λαλῶν Παῦλος, ὅτι «ὁ δοῦλος τῆς ἁμαρτίας, ἐλεύθερός ἐστιν ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης.» Καὶ πάλιν ὁ Κύριος· «Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν,» καὶ τὰ ἑξῆς· δι’ ὧν ἐδίδαξε, καὶ ἔδειξεν ὁριστίζων, καὶ εἰπὼν, ὅτι οὔτε οἱ περὶ τὴν ὄντως ἀναγκαίαν τοῦ ζῇν μέριμναν ἐνεχόμενοι, δουλεύειν δύνανται, οὐχὶ τόδε μαθητεύειν, ὅ τι ἔμαθεν Ἀπόστολος πλατύτερον θεωρήσας· εἶπε γάρ· «Τίς μετοχὴ δικαιοσύνης καὶ ἀνομίας, καὶ τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος, τίς δὲ συμφώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελίαδ; ἢ τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου, τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ μετὰ εἰδώλου;» Καὶ πάλιν ὁριστίζει· «Ἡ σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρκός· ταῦτα δὲ ἀντίκεινται ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἃ ἂν θέλητε ταῦτα ποιῆτε.» Ῥυσθῆναι δεῖ πρότερον τοῦ καταδυναστοῦ τοῦ διαβόλου ἐνάγοντος ἐπὶ τὴν ἁμαρτίαν τὸν ὑπ’ αὐτῆς κρατούμενον. Ἔφαμεν βούλεσθαι δὲ ἄρα καὶ πότε ἀπαρνησάμενον πάντα τὰ παρόντα καὶ ἑαυτὸν, τῆς δὲ προσπαθείας τοῦ ζῇν ἀναχωρήσαντα μαθητευθῆναι τῷ Κυρίῳ, καθὸ αὐτὸς εἴρηκεν·
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ Διδασκαλία πρὸς μοναχοὺς προτέρα, πνευματική. Τὸν πιστεύοντα τῷ Κυρίῳ, καὶ προσιόντα ἑαυ- Α τῷ, καὶ ἐπὶ τέλειον εἰς μαθητείαν, μανθάνειν δεῖ πρότερον ἀφίστασθαι παντὸς ἁμαρτήματος· ἔπειτα δὲ καὶ ἀφέλκοντας (26) τοῖς ὀφειλομένοις κατὰ πολλούς λόγους εὐπαθεῖν τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, καν ἀλογοφάνειρος εἶναι δοκῶ σοι. Αδύνατον γὰρ τὸν ἁμαρτίαν ποιοῦντα, ἢ ἐμπλεκόμενον ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις ἢ φροντίσι, δοῦναι αὐτὸν τῇ τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων δουλεύσει, οὐχ ὅτι μαθη- τευθῆναι τῷ Κυρίῳ· οὐ πρότερον εἰπόντι τῷ νεανίσκῳ, « Δεῦρο ἀκολούθει μοι, ο ἕως ἂν ἐντείλασθαι πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα καὶ δοῦναι πτωχῷ· ἀλλὰ οὐ δὲ τὸ τοῦτο προσέταξε, πρὶν ὁμολογῆσαι αὐτὸν, ὅτι • Πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου.» Ο γὰρ μήποτε λαβὼν τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ κατα- λυθεὶς ἀπὸ τούτων ἐν τῷ αἵματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Β Ἰησοῦ Χριστοῦ, δουλεύων δὲ τῷ διαβόλῳ καὶ κρα- τούμενος ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῷ ἁμαρτίας, ἀδυνάτως έχει δουλεῦσαι τῷ Κυρίῳ τῷ ἀπαράβατον ἀπόφασιν δεδω- κότι τὸ εἰπεῖν· « Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ εἰς τὸν αἰῶνα. » Μαρτυρεῖ καὶ ὁ ἐν Χριστῷ λαλῶν Παῦλος, ὅτι ι ὁ δοῦλος τῆς ἁμαρτίας, ἐλευθερός ἐστιν ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης. » Καὶ πάλιν ὁ Κύριος· • Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, » καὶ τὰ ἑξῆς· δι' ὧν ἐδίδαξε, καὶ ἔδειξεν ὁριστίζων, καὶ εἰ- πὼν, ὅτι οὔτε οἱ περὶ τὴν ὄντως ἀναγκαίαν τοῦ ζῆν μέριμναν ἐνεχόμενοι, δουλεύειν δύνανται, οὐχὶ τόδε μαθητεύειν, ὅ τι ἔμαθεν ᾿Απόστολος πλατύτερον θεω ρήσας· εἶπε γάρ . Τις μετοχή δικαιοσύνης καὶ ἀνα- μίας, καὶ τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος, τίς δὲ συμ- φώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελίαδ; ἢ τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου, τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ μετὰ εἰδώ λου ; » Καὶ πάλιν ὁριστίζει· . Η σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρκός· ταῦτα δὲ ἀντίκεινται ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἃ ἂν θέλητε ταῦτα ποιῆτε. » Ρυσθῆναι δεῖ πρότερον τοῦ καταδι- ναστοῦ τοῦ διαβόλου ενάγοντος ἐπὶ τὴν ἁμαρτίαν τὸν ὑπ' αὐτῆς κρατούμενον. Εφαμεν βούλεσθαι δὲ ἄρα καὶ πότε ἀπαρνησάμενον πάντα τὰ παρόντα καὶ ἑαυ τὸν, τῆς δὲ προσπαθείας τοῦ ζῆν ἀναχωρήσαντα μαθητευθῆναι τῷ Κυρίῳ, καθὸ αὐτὸς εἴρηκεν· « ΕΠ τις ἐλεύσεται πρὸς μὲ, ἀπαρνησάσθω αὐτὸν, καὶ ἀρά- τω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι, ὅπερ ἐστὶ μαθητής μου ἐνταῦθα. Οὐ μόνον δὲ τῶν ὑπαρχόντων, καὶ τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων καταφρονεῖν προσ- 21. DOCTRINA AD MONACHOS. SANCTI PATRIS NOSTRI ATHANASHI MAGNI Doctrina ad monachos, lenis, atque spiritualis. - Qui Domino credit, et in sese convertitur, ac perfecte ad disciplinam sese tradit, discal opor- tet, esse primum ab omni peccato abscedendum. Deinde sese pertrahat ad debita officia, probe affectus erga Dominum nostrum. Etiamsi hæc lo- quendo, absurdus tibi fortasse videar esse. Nam fieri nequit eum qui peccatum admittit, implica- turque hujusce vitæ negotiis, ac sollicitudinibus, servituti earum reruin quæ ad vitam sunt neces- sariæ sese tradere, aut disciplinam subire Christi; qui non ante adolescenti illi dixit: . Veni, sequere me 3*, » quam præcepisset illi, ut suas ven- deret possessiones, daretque pauperibus : sed ne- que prius ista jussit, quam ille confessus esset dicendo : < Hæc omnia custodivi a juventute meas., Etenim qui remissionem peccatorum nondum acce- pit, neque a delictis absolutus fuit per sanguinem Domini nostri Jesu Christi; sed diabolo obsequitur, atque peccatis ipse suis captus detinetur; nullate - nus potest servire Domino, qui nunquam controver - tendam protulit sententiam cum dixit : « Quisquis peccatum facit, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in sæculum ". › Testatur item qui in Christo loquitur Paulus : • Qui servus est peccati, liber est a justitia ". » Ac rursum Dominus : «Nemo potest duobus dominis servires: et cætera, quibus docuit palamque ostendit, ne illos quidem qui rerum ad vitam necessariarum sollicitudine te- nentur, posse ipsi servire, neque id ediscere, cujus Apostolus consideratione sua, ampliorem notitiaın est assecutus : ait enim : c Quæ participatio justi- tiæ cum iniquitate, et quæ communicatio luci cum tenebris, quis consensus Christi cum Belial ? Quæ portio fidelis cum infideli ? quæ concordia templi cum idolo 39' ?, Rursumque ita pronuntiat : c Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem ; hæc enim sibi adversantur, ut non quæ I volueritis faciatis "., Primum oportet liberari, a dominatore diabolo, qui in peccatum inducit eum qui subditus ipsi est. Diximus velle nos, abdicatis omnibus præsentibus atque nobis ipsis, ac relicta vitæ affectione, disciplinam subire Christi, sicut ipse locutus est : c Si quis post me veniat, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur ne st, id est, eum qui discipulus meus est. Non mo- do bona et vitæ necessaria despicere præcipimur; sed Marc. x, Cor. vi, 14-16. C " Luc. xvIII, 21. Joan. vult, 34, 35. Rom. v1, 20. ** Matth. vi, 24. Gal. v, 17. * Matth. xx. 24. ] (26) Locus vitiosus.
PG 28:1422«Εἴ τις ἐλεύσεται πρὸς μὲ, ἀπαρνησάσθω αὐτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι,» ὅπερ ἐστὶ μαθητής μου ἐνταῦθα. Οὐ μόνον δὲ τῶν ὑπαρχόντων, καὶ τῶν πρὸς τὸ ζῇν ἀναγκαίων καταφρονεῖν προςτασσόμεθα, ἀλλὰ καὶ τῶν πρὸς ἀλλήλους νενομισμένων καὶ κατὰ φύσιν καὶ νόμον δικαίων καθηκόντων ὑπερφρονεῖν παιδευόμεθα, τοῦ Κυρίου λέγοντος· «Ὁ ἀγαπῶν πατέρα ἢ μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ, οὐκ ἔστι μου ἄξιος.» Ὁμοίως καὶ τὸ λοιπὸν ἐγγυτάτω οἰκεῖ, δῆλον δὲ ὅτι πολὺ ποῤῥωτέρω καὶ ξένων τῆς πίστεως. Διὸ παρακαλῶν μεγάλως ἀοργετουμένοις ἐν καρτερίᾳ τοὺς τῆς ἀσκήσεως πόνους, ἐν μηδενὶ δεδιότας τὰς καθ’ ἡμῶν τοῦ ἐχθροῦ μεθόδους. Παράγει τοῦτο σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου. Καὶ ταῦτα ἡ ἀπάτη, καὶ θλίψις τοῦ βίου τούτου πρόσκαιρός ἐστι καὶ ὀλιγοχρόνιος, ἡ δὲ τῷ Θεῷ δουλεύειν, ζωὴ αἰώνιος, ἀί̈διος καὶ ἀθάνατος, ποῦ ἀναμένομεν οἱ τῷ Χριστῷ δουλεύοντες· δι’ ἣν καὶ ἀπεταξάμεθα τῷ κόσμῳ, καὶ πάσαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ὀφείλομεν μνημονεύειν ἐκεῖνα, ἅπερ διὰ τὴν ἐντολὴν ταύτην κατελείψαμεν, ἵνα μὴ πάλιν τὰ πρόσκαιρα ποθήσαντες, τὴν αἰώνιον ζωὴν ἀποβαλώμεθα.
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ Διδασκαλία πρὸς μοναχοὺς προτέρα, πνευματική. Τὸν πιστεύοντα τῷ Κυρίῳ, καὶ προσιόντα ἑαυ- Α τῷ, καὶ ἐπὶ τέλειον εἰς μαθητείαν, μανθάνειν δεῖ πρότερον ἀφίστασθαι παντὸς ἁμαρτήματος· ἔπειτα δὲ καὶ ἀφέλκοντας (26) τοῖς ὀφειλομένοις κατὰ πολλούς λόγους εὐπαθεῖν τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, καν ἀλογοφάνειρος εἶναι δοκῶ σοι. Αδύνατον γὰρ τὸν ἁμαρτίαν ποιοῦντα, ἢ ἐμπλεκόμενον ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις ἢ φροντίσι, δοῦναι αὐτὸν τῇ τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων δουλεύσει, οὐχ ὅτι μαθη- τευθῆναι τῷ Κυρίῳ· οὐ πρότερον εἰπόντι τῷ νεανίσκῳ, « Δεῦρο ἀκολούθει μοι, ο ἕως ἂν ἐντείλασθαι πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα καὶ δοῦναι πτωχῷ· ἀλλὰ οὐ δὲ τὸ τοῦτο προσέταξε, πρὶν ὁμολογῆσαι αὐτὸν, ὅτι • Πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου.» Ο γὰρ μήποτε λαβὼν τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ κατα- λυθεὶς ἀπὸ τούτων ἐν τῷ αἵματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Β Ἰησοῦ Χριστοῦ, δουλεύων δὲ τῷ διαβόλῳ καὶ κρα- τούμενος ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῷ ἁμαρτίας, ἀδυνάτως έχει δουλεῦσαι τῷ Κυρίῳ τῷ ἀπαράβατον ἀπόφασιν δεδω- κότι τὸ εἰπεῖν· « Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ εἰς τὸν αἰῶνα. » Μαρτυρεῖ καὶ ὁ ἐν Χριστῷ λαλῶν Παῦλος, ὅτι ι ὁ δοῦλος τῆς ἁμαρτίας, ἐλευθερός ἐστιν ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης. » Καὶ πάλιν ὁ Κύριος· • Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, » καὶ τὰ ἑξῆς· δι' ὧν ἐδίδαξε, καὶ ἔδειξεν ὁριστίζων, καὶ εἰ- πὼν, ὅτι οὔτε οἱ περὶ τὴν ὄντως ἀναγκαίαν τοῦ ζῆν μέριμναν ἐνεχόμενοι, δουλεύειν δύνανται, οὐχὶ τόδε μαθητεύειν, ὅ τι ἔμαθεν ᾿Απόστολος πλατύτερον θεω ρήσας· εἶπε γάρ . Τις μετοχή δικαιοσύνης καὶ ἀνα- μίας, καὶ τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος, τίς δὲ συμ- φώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελίαδ; ἢ τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου, τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ μετὰ εἰδώ λου ; » Καὶ πάλιν ὁριστίζει· . Η σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρκός· ταῦτα δὲ ἀντίκεινται ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἃ ἂν θέλητε ταῦτα ποιῆτε. » Ρυσθῆναι δεῖ πρότερον τοῦ καταδι- ναστοῦ τοῦ διαβόλου ενάγοντος ἐπὶ τὴν ἁμαρτίαν τὸν ὑπ' αὐτῆς κρατούμενον. Εφαμεν βούλεσθαι δὲ ἄρα καὶ πότε ἀπαρνησάμενον πάντα τὰ παρόντα καὶ ἑαυ τὸν, τῆς δὲ προσπαθείας τοῦ ζῆν ἀναχωρήσαντα μαθητευθῆναι τῷ Κυρίῳ, καθὸ αὐτὸς εἴρηκεν· « ΕΠ τις ἐλεύσεται πρὸς μὲ, ἀπαρνησάσθω αὐτὸν, καὶ ἀρά- τω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι, ὅπερ ἐστὶ μαθητής μου ἐνταῦθα. Οὐ μόνον δὲ τῶν ὑπαρχόντων, καὶ τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων καταφρονεῖν προσ- 21. DOCTRINA AD MONACHOS. SANCTI PATRIS NOSTRI ATHANASHI MAGNI Doctrina ad monachos, lenis, atque spiritualis. - Qui Domino credit, et in sese convertitur, ac perfecte ad disciplinam sese tradit, discal opor- tet, esse primum ab omni peccato abscedendum. Deinde sese pertrahat ad debita officia, probe affectus erga Dominum nostrum. Etiamsi hæc lo- quendo, absurdus tibi fortasse videar esse. Nam fieri nequit eum qui peccatum admittit, implica- turque hujusce vitæ negotiis, ac sollicitudinibus, servituti earum reruin quæ ad vitam sunt neces- sariæ sese tradere, aut disciplinam subire Christi; qui non ante adolescenti illi dixit: . Veni, sequere me 3*, » quam præcepisset illi, ut suas ven- deret possessiones, daretque pauperibus : sed ne- que prius ista jussit, quam ille confessus esset dicendo : < Hæc omnia custodivi a juventute meas., Etenim qui remissionem peccatorum nondum acce- pit, neque a delictis absolutus fuit per sanguinem Domini nostri Jesu Christi; sed diabolo obsequitur, atque peccatis ipse suis captus detinetur; nullate - nus potest servire Domino, qui nunquam controver - tendam protulit sententiam cum dixit : « Quisquis peccatum facit, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in sæculum ". › Testatur item qui in Christo loquitur Paulus : • Qui servus est peccati, liber est a justitia ". » Ac rursum Dominus : «Nemo potest duobus dominis servires: et cætera, quibus docuit palamque ostendit, ne illos quidem qui rerum ad vitam necessariarum sollicitudine te- nentur, posse ipsi servire, neque id ediscere, cujus Apostolus consideratione sua, ampliorem notitiaın est assecutus : ait enim : c Quæ participatio justi- tiæ cum iniquitate, et quæ communicatio luci cum tenebris, quis consensus Christi cum Belial ? Quæ portio fidelis cum infideli ? quæ concordia templi cum idolo 39' ?, Rursumque ita pronuntiat : c Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem ; hæc enim sibi adversantur, ut non quæ I volueritis faciatis "., Primum oportet liberari, a dominatore diabolo, qui in peccatum inducit eum qui subditus ipsi est. Diximus velle nos, abdicatis omnibus præsentibus atque nobis ipsis, ac relicta vitæ affectione, disciplinam subire Christi, sicut ipse locutus est : c Si quis post me veniat, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur ne st, id est, eum qui discipulus meus est. Non mo- do bona et vitæ necessaria despicere præcipimur; sed Marc. x, Cor. vi, 14-16. C " Luc. xvIII, 21. Joan. vult, 34, 35. Rom. v1, 20. ** Matth. vi, 24. Gal. v, 17. * Matth. xx. 24. ] (26) Locus vitiosus.
Ἀψευδὴς γὰρ ὁ εἰπὼν ὅτι «πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν,» καὶ τὰ λοιπὰ, «ἑκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσει.» Οὐ γὰρ, ὥς τινες ταῦτα ἑρμηνεύειν δοκοῦσιν, ὅτι περὶ τῶν ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ μαρτυρησάντων εἶπεν ὁ Κύριος. Οὐ γὰρ ἔφη ὅτι, Μόνον οἱ ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου τὰ ἑαυτῶν σώματα παραδώσοντες, ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσονται· ἀλλὰ πάντες οἳ διὰ τὸ ὄνομά μου καὶ κόσμῳ, καὶ πάσαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, καὶ πᾶσι τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, ζωὴν αἰώνιον, μετὰ πάντων δηλαδὴ τῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου μαρτυρησάντων, κληρονομήσουσι. Πάντας τοὺς πτωχοὺς τῷ πνεύματι, καὶ τοὺς καθαροὺς τῇ καρδίᾳ, καὶ τοὺς πραεῖς, καὶ τοὺς φοβουμένους τὸ ὄνομα αὐτοῦ μακαρίζεσθαι Σωτὴρ ἔλεγεν, «Ὅτι ὑμῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» Οἱ μὲν γὰρ μάρτυρες πολλάκις, καὶ ἐπὶ μιᾷ καιροῦ ῥοπῇ ἀγωνισάμενοι ἐτελειώθησαν·
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ Διδασκαλία πρὸς μοναχοὺς προτέρα, πνευματική. Τὸν πιστεύοντα τῷ Κυρίῳ, καὶ προσιόντα ἑαυ- Α τῷ, καὶ ἐπὶ τέλειον εἰς μαθητείαν, μανθάνειν δεῖ πρότερον ἀφίστασθαι παντὸς ἁμαρτήματος· ἔπειτα δὲ καὶ ἀφέλκοντας (26) τοῖς ὀφειλομένοις κατὰ πολλούς λόγους εὐπαθεῖν τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, καν ἀλογοφάνειρος εἶναι δοκῶ σοι. Αδύνατον γὰρ τὸν ἁμαρτίαν ποιοῦντα, ἢ ἐμπλεκόμενον ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις ἢ φροντίσι, δοῦναι αὐτὸν τῇ τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων δουλεύσει, οὐχ ὅτι μαθη- τευθῆναι τῷ Κυρίῳ· οὐ πρότερον εἰπόντι τῷ νεανίσκῳ, « Δεῦρο ἀκολούθει μοι, ο ἕως ἂν ἐντείλασθαι πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα καὶ δοῦναι πτωχῷ· ἀλλὰ οὐ δὲ τὸ τοῦτο προσέταξε, πρὶν ὁμολογῆσαι αὐτὸν, ὅτι • Πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου.» Ο γὰρ μήποτε λαβὼν τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ κατα- λυθεὶς ἀπὸ τούτων ἐν τῷ αἵματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Β Ἰησοῦ Χριστοῦ, δουλεύων δὲ τῷ διαβόλῳ καὶ κρα- τούμενος ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῷ ἁμαρτίας, ἀδυνάτως έχει δουλεῦσαι τῷ Κυρίῳ τῷ ἀπαράβατον ἀπόφασιν δεδω- κότι τὸ εἰπεῖν· « Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. Ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ εἰς τὸν αἰῶνα. » Μαρτυρεῖ καὶ ὁ ἐν Χριστῷ λαλῶν Παῦλος, ὅτι ι ὁ δοῦλος τῆς ἁμαρτίας, ἐλευθερός ἐστιν ἀπὸ τῆς δικαιοσύνης. » Καὶ πάλιν ὁ Κύριος· • Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, » καὶ τὰ ἑξῆς· δι' ὧν ἐδίδαξε, καὶ ἔδειξεν ὁριστίζων, καὶ εἰ- πὼν, ὅτι οὔτε οἱ περὶ τὴν ὄντως ἀναγκαίαν τοῦ ζῆν μέριμναν ἐνεχόμενοι, δουλεύειν δύνανται, οὐχὶ τόδε μαθητεύειν, ὅ τι ἔμαθεν ᾿Απόστολος πλατύτερον θεω ρήσας· εἶπε γάρ . Τις μετοχή δικαιοσύνης καὶ ἀνα- μίας, καὶ τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος, τίς δὲ συμ- φώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελίαδ; ἢ τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου, τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ μετὰ εἰδώ λου ; » Καὶ πάλιν ὁριστίζει· . Η σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρκός· ταῦτα δὲ ἀντίκεινται ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἃ ἂν θέλητε ταῦτα ποιῆτε. » Ρυσθῆναι δεῖ πρότερον τοῦ καταδι- ναστοῦ τοῦ διαβόλου ενάγοντος ἐπὶ τὴν ἁμαρτίαν τὸν ὑπ' αὐτῆς κρατούμενον. Εφαμεν βούλεσθαι δὲ ἄρα καὶ πότε ἀπαρνησάμενον πάντα τὰ παρόντα καὶ ἑαυ τὸν, τῆς δὲ προσπαθείας τοῦ ζῆν ἀναχωρήσαντα μαθητευθῆναι τῷ Κυρίῳ, καθὸ αὐτὸς εἴρηκεν· « ΕΠ τις ἐλεύσεται πρὸς μὲ, ἀπαρνησάσθω αὐτὸν, καὶ ἀρά- τω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι, ὅπερ ἐστὶ μαθητής μου ἐνταῦθα. Οὐ μόνον δὲ τῶν ὑπαρχόντων, καὶ τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων καταφρονεῖν προσ- 21. DOCTRINA AD MONACHOS. SANCTI PATRIS NOSTRI ATHANASHI MAGNI Doctrina ad monachos, lenis, atque spiritualis. - Qui Domino credit, et in sese convertitur, ac perfecte ad disciplinam sese tradit, discal opor- tet, esse primum ab omni peccato abscedendum. Deinde sese pertrahat ad debita officia, probe affectus erga Dominum nostrum. Etiamsi hæc lo- quendo, absurdus tibi fortasse videar esse. Nam fieri nequit eum qui peccatum admittit, implica- turque hujusce vitæ negotiis, ac sollicitudinibus, servituti earum reruin quæ ad vitam sunt neces- sariæ sese tradere, aut disciplinam subire Christi; qui non ante adolescenti illi dixit: . Veni, sequere me 3*, » quam præcepisset illi, ut suas ven- deret possessiones, daretque pauperibus : sed ne- que prius ista jussit, quam ille confessus esset dicendo : < Hæc omnia custodivi a juventute meas., Etenim qui remissionem peccatorum nondum acce- pit, neque a delictis absolutus fuit per sanguinem Domini nostri Jesu Christi; sed diabolo obsequitur, atque peccatis ipse suis captus detinetur; nullate - nus potest servire Domino, qui nunquam controver - tendam protulit sententiam cum dixit : « Quisquis peccatum facit, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in sæculum ". › Testatur item qui in Christo loquitur Paulus : • Qui servus est peccati, liber est a justitia ". » Ac rursum Dominus : «Nemo potest duobus dominis servires: et cætera, quibus docuit palamque ostendit, ne illos quidem qui rerum ad vitam necessariarum sollicitudine te- nentur, posse ipsi servire, neque id ediscere, cujus Apostolus consideratione sua, ampliorem notitiaın est assecutus : ait enim : c Quæ participatio justi- tiæ cum iniquitate, et quæ communicatio luci cum tenebris, quis consensus Christi cum Belial ? Quæ portio fidelis cum infideli ? quæ concordia templi cum idolo 39' ?, Rursumque ita pronuntiat : c Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem ; hæc enim sibi adversantur, ut non quæ I volueritis faciatis "., Primum oportet liberari, a dominatore diabolo, qui in peccatum inducit eum qui subditus ipsi est. Diximus velle nos, abdicatis omnibus præsentibus atque nobis ipsis, ac relicta vitæ affectione, disciplinam subire Christi, sicut ipse locutus est : c Si quis post me veniat, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur ne st, id est, eum qui discipulus meus est. Non mo- do bona et vitæ necessaria despicere præcipimur; sed Marc. x, Cor. vi, 14-16. C " Luc. xvIII, 21. Joan. vult, 34, 35. Rom. v1, 20. ** Matth. vi, 24. Gal. v, 17. * Matth. xx. 24. ] (26) Locus vitiosus.
PG 28:1423ἡ δὲ τῶν μοναχῶν πολιτεία ἄθλοις καθ’ ἑκάστην δι’ αὐτὸν μαρτυρεῖ, οὐκ ἀπὸ αἵματος, καὶ σαρκὸς παρατασσόμεθα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχὰς, πρὸς ἐξουσίας πρωτοκοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἕως ἐσχάτης ἀναπνοῆς τὴν πάλην ἔχουσα, καὶ ἀθλεῖ, καὶ εἰσφανοῦται τῇ πανοπλίᾳ ... ... τοῦ Θεοῦ περιφραττομένη, καὶ πάντα ἰσχύει διὰ τὸν ἐνδυναμοῦντα, καὶ ἐλεοῦντα Χριστόν. Ἡμῖν γὰρ ἐν παραβολῇ τὸν ἑαυτοῦ πλοῦτον θέλων χαρίσασθαι ὁ Κύριος ἔλεγεν· «Ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλοὺς μαργαρίτας,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτην τὴν ἐντολὴν βεβαιῶν οὕτως εὐαγγελιστὴς ἔφη· «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον μηδὲ τὰ ἐν κόσμῳ. Ὁ γὰρ τὸν κόσμον ἀγαπῶν, οὐκ ἀγαπᾷ τὸν ἀγαπήσαντα αὐτὸν Κύριον.» Ὁ δὲ τοῦτον τὸν κόσμον καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σκάνδαλα μισήσας, καὶ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ἀγαπήσας εὐμένει εἰς τὸν αἰῶνα. Χωρίσαι γὰρ βουλόμενος ἡμᾶς ὁ Δεσπότης τῆς ἐν κόσμῳ διατριβῆς ἔλεγεν· «Οὐδεὶς βαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ’ ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, εὔθετός ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.» Ὁ δὲ Ἀπόστολός φησι·
Α τασσόμεθα, ἀλλὰ καὶ τῶν πρὸς ἀλλήλους νενομισμέ νων καὶ κατὰ φύσιν καὶ νόμον ει: των καθηκόντων ὑπερφρονεῖν παιδευόμεθα, τοῦ Κυρίου λέγοντος" « Ο ἀγαπῶν πατέρα ή μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ, οὐκ ἔστι μου ἄξιος. • Ομοίως καὶ τὸ λοιπὸν ἐγγυτάτω οἰκεῖ, δήλον δὲ ὅτι πολύ ποῤῥωτέρω καὶ ξένων τῆς πίστεως. Διὸ παρακαλῶν μεγάλως ἀεργετουμένοις ἐν καρτε ρία τοὺς τῆς ἀσκήσεως πόνους, ἐν μηδενὶ δεδιότας τὰς καθ' ἡμῶν τοῦ ἐχθροῦ μεθόδους. Παράγει τοῦτα σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου. Καὶ ταῦτα ἡ ἀπάτη, και βλέψις τοῦ βίου τούτου πρόσκαιρός ἐστι καὶ ὀλιγο χρόνιος, ἡ δὲ τῷ Θεῷ δουλεύειν, ζωὴ αἰώνιος, αίδιος καὶ ἀθάνατος, ποὺ ἀναμένομεν οἱ τῷ Χριστῷ δουλεύ οντες· δι' ἦν καὶ ἀποταξάμεθα τῷ κόσμῳ, καὶ πάν σαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ὀφείλομεν μνη- Β μονεύειν ἐκεῖνα, ἅπερ διὰ τὴν ἐντολὴν ταύτην κατα ελείψαμεν, ἵνα μὴ πάλιν τὰ πρόσκαιρα ποθήσαντες, | τὴν αἰώνιον ζωὴν ἀποβαλώμεθα. Αψευδής γὰρ ὁ εἰ πὼν ὅτι ο πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ο καὶ τὰ λοιπά, ἑκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κλη ρονομήσει. » Οὐ γὰρ, ὥς τινες ταῦτα ἑρμηνεύειν δοκού σιν, ὅτι περὶ τῶν ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ μαρτυρησάντων εἶπεν ὁ Κύριος. Οὐ γὰρ ἔφη ὅτι, Μόνον οἱ ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμών ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου τὰ ἑαυτῶν σώματα παρα δώσοντες, ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσονται· ἀλλὰ πάν τες οἱ διὰ τὸ ὄνομά μου καὶ κόσμῳ, καὶ πάσαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, καὶ πᾶσι τοῖς ὑπάρ χουσιν αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, ζωὴν αἰώνιον, μετὰ πάν των δηλαδὴ τῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου μαρτυρή σάντων, κληρονομήσουσι. Πάντας τοὺς πτωχοὺς τῷ πνεύματι, καὶ τοὺς καθαροὺς τῇ καρδίᾳ, καὶ τοὺς πραεῖς, καὶ τοὺς φοβουμένους τὸ ὄνομα αὐτοῦ μακα- ρίζεσθαι Σωτὴρ ἔλεγεν, « Οτι ὑμῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. » Οἱ μὲν γὰρ μάρτυρες πολλάκις, καὶ ἐπὶ μιᾷ καιροῦ ῥοπῇ ἀγωνισάμενοι ἐτελειώθησαν· ἡ δὲ τῶν μοναχῶν πολιτεία ἄθλοις καθ' ἑκάστην δι' αὐτὸν μαρτυρεῖ, οὐκ ἀπὸ αἵματος, καὶ σαρκὸς παρα τασσόμεθα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχὰς, πρὸς ἐξουσίας πρωτ τοκοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἕως ἐσχάτης ἀναπνοῆς τὴν πάλην ἔχουσα, καὶ ἀθλεῖ, καὶ εἰσφανοῦται τῇ παν οπλίᾳ.... ... τοῦ Θεοῦ περιφραττομένη, καὶ πάντα ἰσχύει διὰ τὸν ἐνδυναμοῦντα, καὶ ἐλεοῦντα Χριστόν. Ἡμῖν γὰρ ἐν παραβολῇ τὸν ἑαυτοῦ πλοῦτον θέλων χαρίσασθαι ὁ Κύριος ἔλεγεν· • Ομοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλούς μαργαρίτας, » καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτην τὴν ἐντολὴν βεβαιών οὕτως εύπ γελιστὴς ἔφη· «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον μηδὲ τὰ ἐν κόσμῳ. Ο γὰρ τὸν κόσμον ἀγαπῶν, οὐκ ἀγαπᾷ τὸν ἀγαπήσαντα αὐτὸν Κύριον. Ὁ δὲ τοῦτον τὸν κα σμον καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σκάνδαλα μισήσας, καὶ τὸ θέ λημα τοῦ Θεοῦ ἀγαπήσας εὐμένει εἰς τὸν αἰῶνα. Χω ρίσαι γὰρ βουλόμενος ἡμᾶς ὁ Δεσπότης τῆς ἐν κόσμο διατριβῆς ἔλεγεν· ι Οὐδεὶς βαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, εὔθετός S. ATHANASIUS. SPURIA. - etiam mutua olicia quæ secundum naturam et le- gem sunt, superare et omittere jubemur, dicente Domino Qui diligit patrem et matrem plus quam me, non est me dignus 3. » Similiter quod conse- quitur, proxime situm est, imo longissime ab iis qui sunt extranei a fide. Quamobrem vehementer hortatur, ut cum perseverantia ascescos labores sustineamus, in nullo metuentes inimici adversum nos paratas insidias. Præterit figura hujus mundi. Ad hæc, fallacia et tribulatio hujus vitæ tempora- nea est, brevisque temporis : vita vero quæ in Chri- sti servitute agitur est æterna, perpetua et immor- talis: quam exspectamus nos qui Christi servi sumus : cujusque causa mundum abdicavimus om- nesque concupiscentias ejus. Neque debemus eorum meminisse, quae ejus præcepti servandi causa dere- liquimus ; ne temporalia rursum expetentes, vi- tam æternam amittamus. Mentiri quippe nequit, qui dixit : « Quisquis dimiserit domum » et reliqua, ccentuplum recipiet, et vitam æternam possidebit 36., • Neque enim, ut quidam interpretantur, hæc locutus est Dominus de iis qui tempore persecutionum pro nomine ejus martyrium subierunt. Nequaquam enim dixit : li solum qui pro nomine meo, in tempore persecutionum corpora sua tradent, vitæ æternæ hæreditatem possidebunt; sed quotquot pro nomine ejus mundum et concupiscentias ejus atque bona abdicabimus, cum omnibus, atque iis etiam qui pro nomine ejus martyrium subierint, eam possidebi- mus. Namque omnes pauperes spiritu, omnes mun- dos corde, mites, omnesque similiter qui timent nomen ejus beatos esse dixit Salvator : « Quoniam vestrum, inquit, est regnum calorum 3. » Martyres enim plerumque vel uno temporis momento concer- tantes consummati sunt; monachorum vero insti- tutum vitæ, certaminibus suis quotidie martyrium subit, non a sanguine et carne; sed adversus prin- cipatus et potestates, mundi rectores tenebrarum sæculi, adversus spiritualia nequitie, usque ad ex- tremum halitum luctatur atque dimicat.... C Dei armatura munita: ac omnia potest per eum qui ipsum confortat et miseratur, Christum. Nobis in parabola divitias suas tribuere cum cupiat Dominus, ait : • Simile est regnum calorum nego- tiatori quærenti bonas margaritas³8, › et cætera. Hanc confirmans sententiam, ita loquitur evangelista : ◆ Nolite diligere mundum, neque ea quæ in mundo sunt. Qui enim diligit mundum, non diligit eum qui ipsum dilexit Dominum . Qui vero hunc mundum et scandala quæ in eo sunt odio habuit, et volunta- tem Dei diligit, is manet in sæculum. Dominus enim, quo nos a mundi conversatione dejiceret, dixit: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro conversus, aptus est ad regnum cœlorum **. ss Matth. x, 57. 13, 62. D .... Matth. xii, 45. | Joan. 11, 15. Matth. XIX, Luc. vi, 20. 29. Luc.
«Στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις.» Καὶ πάλιν ὁ Κύριος· «Ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ, μὴ ἐπιστραφῇ εἰς τὰ ὀπίσω,» τουτέστι μὴ πάλιν μνημονεύειν ἢ ποθεῖν ἐορκεῖν ἀναστροφὴν, ἣν διὰ τὸν Θεὸν καὶ τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ μισήσας, κατέλιπε. Μὴ οὖν φοβεῖσθε τοὺς ἐκ τοῦ διαβόλου ἡμῖν ἐπαγομένους πειρασμοὺς, κἂν ποικίλοι ὦσι, γέγραπται γάρ· «Υἱέ μου, εἰ προσέχῃς δουλεύειν τῷ Κυρίῳ, ἑτοίμασον τὴν ψυχήν σου εἰς πειρασμούς.» Καὶ περὶ τῆς καρδίας τῆς ὑπομονῆς τὴν τοῦ Θεοῦ βοήθειαν ἀναμένων· μείζων γάρ ἐστι τοῦ πολεμοῦντός σε διαβόλου, καθὼς πολλάκις λέγεται· Μείζων ἐστὶν ὁ ἐν ἡμῖν, ἢ ὁ ἐν τῷ κόσμῳ· καὶ ὁ Ψαλμῳδός· «Οὐ φοβηθήσομαι κακὰ, ὅτι σὺ μετὰ ἐμοῦ εἶ.» Καί· «Κύριος φωτισμός μου, καὶ Σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι;» Καὶ, «Ἐὰν παρατάξηται ἐπ’ ἐμὲ παρεμβολὴ, οὐ φοβηθήσεται ἡ καρδία μου.» Καὶ, «Κύριος ἐμοὶ βοηθὸς, κἀγὼ ἐπόψομαι τοὺς ἐχθρούς μου.» Μὴ δεῖ τοίνυν τὸν δουλεύοντα τῷ Κυρίῳ ἀπιστεῖν, ὡς οὐχ ὑπερασπίζεται τοῦτον ὁ Κύριος πάντοτε· αὐτὸς γὰρ εἴρηκεν·
Α τασσόμεθα, ἀλλὰ καὶ τῶν πρὸς ἀλλήλους νενομισμέ νων καὶ κατὰ φύσιν καὶ νόμον ει: των καθηκόντων ὑπερφρονεῖν παιδευόμεθα, τοῦ Κυρίου λέγοντος" « Ο ἀγαπῶν πατέρα ή μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ, οὐκ ἔστι μου ἄξιος. • Ομοίως καὶ τὸ λοιπὸν ἐγγυτάτω οἰκεῖ, δήλον δὲ ὅτι πολύ ποῤῥωτέρω καὶ ξένων τῆς πίστεως. Διὸ παρακαλῶν μεγάλως ἀεργετουμένοις ἐν καρτε ρία τοὺς τῆς ἀσκήσεως πόνους, ἐν μηδενὶ δεδιότας τὰς καθ' ἡμῶν τοῦ ἐχθροῦ μεθόδους. Παράγει τοῦτα σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου. Καὶ ταῦτα ἡ ἀπάτη, και βλέψις τοῦ βίου τούτου πρόσκαιρός ἐστι καὶ ὀλιγο χρόνιος, ἡ δὲ τῷ Θεῷ δουλεύειν, ζωὴ αἰώνιος, αίδιος καὶ ἀθάνατος, ποὺ ἀναμένομεν οἱ τῷ Χριστῷ δουλεύ οντες· δι' ἦν καὶ ἀποταξάμεθα τῷ κόσμῳ, καὶ πάν σαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ὀφείλομεν μνη- Β μονεύειν ἐκεῖνα, ἅπερ διὰ τὴν ἐντολὴν ταύτην κατα ελείψαμεν, ἵνα μὴ πάλιν τὰ πρόσκαιρα ποθήσαντες, | τὴν αἰώνιον ζωὴν ἀποβαλώμεθα. Αψευδής γὰρ ὁ εἰ πὼν ὅτι ο πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ο καὶ τὰ λοιπά, ἑκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κλη ρονομήσει. » Οὐ γὰρ, ὥς τινες ταῦτα ἑρμηνεύειν δοκού σιν, ὅτι περὶ τῶν ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ μαρτυρησάντων εἶπεν ὁ Κύριος. Οὐ γὰρ ἔφη ὅτι, Μόνον οἱ ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμών ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου τὰ ἑαυτῶν σώματα παρα δώσοντες, ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσονται· ἀλλὰ πάν τες οἱ διὰ τὸ ὄνομά μου καὶ κόσμῳ, καὶ πάσαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, καὶ πᾶσι τοῖς ὑπάρ χουσιν αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, ζωὴν αἰώνιον, μετὰ πάν των δηλαδὴ τῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου μαρτυρή σάντων, κληρονομήσουσι. Πάντας τοὺς πτωχοὺς τῷ πνεύματι, καὶ τοὺς καθαροὺς τῇ καρδίᾳ, καὶ τοὺς πραεῖς, καὶ τοὺς φοβουμένους τὸ ὄνομα αὐτοῦ μακα- ρίζεσθαι Σωτὴρ ἔλεγεν, « Οτι ὑμῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. » Οἱ μὲν γὰρ μάρτυρες πολλάκις, καὶ ἐπὶ μιᾷ καιροῦ ῥοπῇ ἀγωνισάμενοι ἐτελειώθησαν· ἡ δὲ τῶν μοναχῶν πολιτεία ἄθλοις καθ' ἑκάστην δι' αὐτὸν μαρτυρεῖ, οὐκ ἀπὸ αἵματος, καὶ σαρκὸς παρα τασσόμεθα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχὰς, πρὸς ἐξουσίας πρωτ τοκοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἕως ἐσχάτης ἀναπνοῆς τὴν πάλην ἔχουσα, καὶ ἀθλεῖ, καὶ εἰσφανοῦται τῇ παν οπλίᾳ.... ... τοῦ Θεοῦ περιφραττομένη, καὶ πάντα ἰσχύει διὰ τὸν ἐνδυναμοῦντα, καὶ ἐλεοῦντα Χριστόν. Ἡμῖν γὰρ ἐν παραβολῇ τὸν ἑαυτοῦ πλοῦτον θέλων χαρίσασθαι ὁ Κύριος ἔλεγεν· • Ομοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλούς μαργαρίτας, » καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτην τὴν ἐντολὴν βεβαιών οὕτως εύπ γελιστὴς ἔφη· «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον μηδὲ τὰ ἐν κόσμῳ. Ο γὰρ τὸν κόσμον ἀγαπῶν, οὐκ ἀγαπᾷ τὸν ἀγαπήσαντα αὐτὸν Κύριον. Ὁ δὲ τοῦτον τὸν κα σμον καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σκάνδαλα μισήσας, καὶ τὸ θέ λημα τοῦ Θεοῦ ἀγαπήσας εὐμένει εἰς τὸν αἰῶνα. Χω ρίσαι γὰρ βουλόμενος ἡμᾶς ὁ Δεσπότης τῆς ἐν κόσμο διατριβῆς ἔλεγεν· ι Οὐδεὶς βαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, εὔθετός S. ATHANASIUS. SPURIA. - etiam mutua olicia quæ secundum naturam et le- gem sunt, superare et omittere jubemur, dicente Domino Qui diligit patrem et matrem plus quam me, non est me dignus 3. » Similiter quod conse- quitur, proxime situm est, imo longissime ab iis qui sunt extranei a fide. Quamobrem vehementer hortatur, ut cum perseverantia ascescos labores sustineamus, in nullo metuentes inimici adversum nos paratas insidias. Præterit figura hujus mundi. Ad hæc, fallacia et tribulatio hujus vitæ tempora- nea est, brevisque temporis : vita vero quæ in Chri- sti servitute agitur est æterna, perpetua et immor- talis: quam exspectamus nos qui Christi servi sumus : cujusque causa mundum abdicavimus om- nesque concupiscentias ejus. Neque debemus eorum meminisse, quae ejus præcepti servandi causa dere- liquimus ; ne temporalia rursum expetentes, vi- tam æternam amittamus. Mentiri quippe nequit, qui dixit : « Quisquis dimiserit domum » et reliqua, ccentuplum recipiet, et vitam æternam possidebit 36., • Neque enim, ut quidam interpretantur, hæc locutus est Dominus de iis qui tempore persecutionum pro nomine ejus martyrium subierunt. Nequaquam enim dixit : li solum qui pro nomine meo, in tempore persecutionum corpora sua tradent, vitæ æternæ hæreditatem possidebunt; sed quotquot pro nomine ejus mundum et concupiscentias ejus atque bona abdicabimus, cum omnibus, atque iis etiam qui pro nomine ejus martyrium subierint, eam possidebi- mus. Namque omnes pauperes spiritu, omnes mun- dos corde, mites, omnesque similiter qui timent nomen ejus beatos esse dixit Salvator : « Quoniam vestrum, inquit, est regnum calorum 3. » Martyres enim plerumque vel uno temporis momento concer- tantes consummati sunt; monachorum vero insti- tutum vitæ, certaminibus suis quotidie martyrium subit, non a sanguine et carne; sed adversus prin- cipatus et potestates, mundi rectores tenebrarum sæculi, adversus spiritualia nequitie, usque ad ex- tremum halitum luctatur atque dimicat.... C Dei armatura munita: ac omnia potest per eum qui ipsum confortat et miseratur, Christum. Nobis in parabola divitias suas tribuere cum cupiat Dominus, ait : • Simile est regnum calorum nego- tiatori quærenti bonas margaritas³8, › et cætera. Hanc confirmans sententiam, ita loquitur evangelista : ◆ Nolite diligere mundum, neque ea quæ in mundo sunt. Qui enim diligit mundum, non diligit eum qui ipsum dilexit Dominum . Qui vero hunc mundum et scandala quæ in eo sunt odio habuit, et volunta- tem Dei diligit, is manet in sæculum. Dominus enim, quo nos a mundi conversatione dejiceret, dixit: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro conversus, aptus est ad regnum cœlorum **. ss Matth. x, 57. 13, 62. D .... Matth. xii, 45. | Joan. 11, 15. Matth. XIX, Luc. vi, 20. 29. Luc.
PG 28:1424«Οὐ μή σε ἀναλείπω, οὐδὲ μή σε ἐγκαταλείπω.» Καὶ γοῦν αὐτὸν ἔθου καταφυγήν σου, «οὐ προσελεύσεται πρὸς σὲ κακὰ, καὶ μάστιξ οὐκ ἐγγίσει τῷ σκηνώματί σου·» καὶ τὰ ἑξῆς. Διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς, ὦ ἀδελφοὶ, μὴ ἐνδῶμεν ὅλως τῷ πονηρῷ, μηδὲ θανατώσωμεν ἑαυτοὺς, διὰ οἱασδηποτοῦν ἡδονῆς, ἀλλὰ μεμνημένοι τὰ ἀποκείμενα ἡμῖν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθὰ, πάντων τούτων ὑπερίδωμεν. Μὴ οὖν φανῶμεν τῶν πρὸ ἡμῶν αὐχήσαντες παίγνιον. Ἕκαστον γὰρ ἐν τῇ κλήσει, ᾗ ἐκλήθη μένειν ἐν Χριστῷ παραγγέλλει ὁ Ἀπόστολος· ἵνα τὸν τῆς ὑπομονῆς στέφανον παρὰ τοῦ μισθαποδότου Χριστοῦ ἀπολάβωμεν, ὃν ἐπηγγείλατο τῷ ἀγαπῶντι αὐτόν. Γέγραπται γάρ· «Τὴν ἐπιθυμίαν σου διὰ τῆς ὑπομονῆς νίκησον, καὶ ἔσῃ τέλειος ἐν Χριστῷ·» καί· «Τῷ νικῶντι δώσω φαγεῖν ἐκ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς τοῦ ἐν μέσῳ τοῦ παραδείσου.» Λέγει Κύριος καὶ πάλιν· Ὅστις διὰ τοῦ ξύλου τοῦ σταυροῦ πάντα τὰ τῆς σαρκὸς νικήσει πάθη, τούτῳ δώσω στολὴν λευκήν. Εἰ γὰρ φοβοῦμεν τὸν Κύριον, τὰ ἀνεκδιήγητα ἀγαθὰ, καὶ οἱ τῆς δόξης στέφανοι ἡτοιμάσθησαν.
Α τασσόμεθα, ἀλλὰ καὶ τῶν πρὸς ἀλλήλους νενομισμέ νων καὶ κατὰ φύσιν καὶ νόμον ει: των καθηκόντων ὑπερφρονεῖν παιδευόμεθα, τοῦ Κυρίου λέγοντος" « Ο ἀγαπῶν πατέρα ή μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ, οὐκ ἔστι μου ἄξιος. • Ομοίως καὶ τὸ λοιπὸν ἐγγυτάτω οἰκεῖ, δήλον δὲ ὅτι πολύ ποῤῥωτέρω καὶ ξένων τῆς πίστεως. Διὸ παρακαλῶν μεγάλως ἀεργετουμένοις ἐν καρτε ρία τοὺς τῆς ἀσκήσεως πόνους, ἐν μηδενὶ δεδιότας τὰς καθ' ἡμῶν τοῦ ἐχθροῦ μεθόδους. Παράγει τοῦτα σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου. Καὶ ταῦτα ἡ ἀπάτη, και βλέψις τοῦ βίου τούτου πρόσκαιρός ἐστι καὶ ὀλιγο χρόνιος, ἡ δὲ τῷ Θεῷ δουλεύειν, ζωὴ αἰώνιος, αίδιος καὶ ἀθάνατος, ποὺ ἀναμένομεν οἱ τῷ Χριστῷ δουλεύ οντες· δι' ἦν καὶ ἀποταξάμεθα τῷ κόσμῳ, καὶ πάν σαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ὀφείλομεν μνη- Β μονεύειν ἐκεῖνα, ἅπερ διὰ τὴν ἐντολὴν ταύτην κατα ελείψαμεν, ἵνα μὴ πάλιν τὰ πρόσκαιρα ποθήσαντες, | τὴν αἰώνιον ζωὴν ἀποβαλώμεθα. Αψευδής γὰρ ὁ εἰ πὼν ὅτι ο πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ο καὶ τὰ λοιπά, ἑκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κλη ρονομήσει. » Οὐ γὰρ, ὥς τινες ταῦτα ἑρμηνεύειν δοκού σιν, ὅτι περὶ τῶν ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ μαρτυρησάντων εἶπεν ὁ Κύριος. Οὐ γὰρ ἔφη ὅτι, Μόνον οἱ ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμών ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου τὰ ἑαυτῶν σώματα παρα δώσοντες, ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσονται· ἀλλὰ πάν τες οἱ διὰ τὸ ὄνομά μου καὶ κόσμῳ, καὶ πάσαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, καὶ πᾶσι τοῖς ὑπάρ χουσιν αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, ζωὴν αἰώνιον, μετὰ πάν των δηλαδὴ τῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου μαρτυρή σάντων, κληρονομήσουσι. Πάντας τοὺς πτωχοὺς τῷ πνεύματι, καὶ τοὺς καθαροὺς τῇ καρδίᾳ, καὶ τοὺς πραεῖς, καὶ τοὺς φοβουμένους τὸ ὄνομα αὐτοῦ μακα- ρίζεσθαι Σωτὴρ ἔλεγεν, « Οτι ὑμῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. » Οἱ μὲν γὰρ μάρτυρες πολλάκις, καὶ ἐπὶ μιᾷ καιροῦ ῥοπῇ ἀγωνισάμενοι ἐτελειώθησαν· ἡ δὲ τῶν μοναχῶν πολιτεία ἄθλοις καθ' ἑκάστην δι' αὐτὸν μαρτυρεῖ, οὐκ ἀπὸ αἵματος, καὶ σαρκὸς παρα τασσόμεθα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχὰς, πρὸς ἐξουσίας πρωτ τοκοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἕως ἐσχάτης ἀναπνοῆς τὴν πάλην ἔχουσα, καὶ ἀθλεῖ, καὶ εἰσφανοῦται τῇ παν οπλίᾳ.... ... τοῦ Θεοῦ περιφραττομένη, καὶ πάντα ἰσχύει διὰ τὸν ἐνδυναμοῦντα, καὶ ἐλεοῦντα Χριστόν. Ἡμῖν γὰρ ἐν παραβολῇ τὸν ἑαυτοῦ πλοῦτον θέλων χαρίσασθαι ὁ Κύριος ἔλεγεν· • Ομοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλούς μαργαρίτας, » καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτην τὴν ἐντολὴν βεβαιών οὕτως εύπ γελιστὴς ἔφη· «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον μηδὲ τὰ ἐν κόσμῳ. Ο γὰρ τὸν κόσμον ἀγαπῶν, οὐκ ἀγαπᾷ τὸν ἀγαπήσαντα αὐτὸν Κύριον. Ὁ δὲ τοῦτον τὸν κα σμον καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σκάνδαλα μισήσας, καὶ τὸ θέ λημα τοῦ Θεοῦ ἀγαπήσας εὐμένει εἰς τὸν αἰῶνα. Χω ρίσαι γὰρ βουλόμενος ἡμᾶς ὁ Δεσπότης τῆς ἐν κόσμο διατριβῆς ἔλεγεν· ι Οὐδεὶς βαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, εὔθετός S. ATHANASIUS. SPURIA. - etiam mutua olicia quæ secundum naturam et le- gem sunt, superare et omittere jubemur, dicente Domino Qui diligit patrem et matrem plus quam me, non est me dignus 3. » Similiter quod conse- quitur, proxime situm est, imo longissime ab iis qui sunt extranei a fide. Quamobrem vehementer hortatur, ut cum perseverantia ascescos labores sustineamus, in nullo metuentes inimici adversum nos paratas insidias. Præterit figura hujus mundi. Ad hæc, fallacia et tribulatio hujus vitæ tempora- nea est, brevisque temporis : vita vero quæ in Chri- sti servitute agitur est æterna, perpetua et immor- talis: quam exspectamus nos qui Christi servi sumus : cujusque causa mundum abdicavimus om- nesque concupiscentias ejus. Neque debemus eorum meminisse, quae ejus præcepti servandi causa dere- liquimus ; ne temporalia rursum expetentes, vi- tam æternam amittamus. Mentiri quippe nequit, qui dixit : « Quisquis dimiserit domum » et reliqua, ccentuplum recipiet, et vitam æternam possidebit 36., • Neque enim, ut quidam interpretantur, hæc locutus est Dominus de iis qui tempore persecutionum pro nomine ejus martyrium subierunt. Nequaquam enim dixit : li solum qui pro nomine meo, in tempore persecutionum corpora sua tradent, vitæ æternæ hæreditatem possidebunt; sed quotquot pro nomine ejus mundum et concupiscentias ejus atque bona abdicabimus, cum omnibus, atque iis etiam qui pro nomine ejus martyrium subierint, eam possidebi- mus. Namque omnes pauperes spiritu, omnes mun- dos corde, mites, omnesque similiter qui timent nomen ejus beatos esse dixit Salvator : « Quoniam vestrum, inquit, est regnum calorum 3. » Martyres enim plerumque vel uno temporis momento concer- tantes consummati sunt; monachorum vero insti- tutum vitæ, certaminibus suis quotidie martyrium subit, non a sanguine et carne; sed adversus prin- cipatus et potestates, mundi rectores tenebrarum sæculi, adversus spiritualia nequitie, usque ad ex- tremum halitum luctatur atque dimicat.... C Dei armatura munita: ac omnia potest per eum qui ipsum confortat et miseratur, Christum. Nobis in parabola divitias suas tribuere cum cupiat Dominus, ait : • Simile est regnum calorum nego- tiatori quærenti bonas margaritas³8, › et cætera. Hanc confirmans sententiam, ita loquitur evangelista : ◆ Nolite diligere mundum, neque ea quæ in mundo sunt. Qui enim diligit mundum, non diligit eum qui ipsum dilexit Dominum . Qui vero hunc mundum et scandala quæ in eo sunt odio habuit, et volunta- tem Dei diligit, is manet in sæculum. Dominus enim, quo nos a mundi conversatione dejiceret, dixit: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro conversus, aptus est ad regnum cœlorum **. ss Matth. x, 57. 13, 62. D .... Matth. xii, 45. | Joan. 11, 15. Matth. XIX, Luc. vi, 20. 29. Luc.
Οὐ γὰρ ἐπιτάγματι τῶν ἁγίων ὁ πρὸς τὰς μεθοδείας τοῦ ἐχθροῦ πόλεμος, καὶ ἡ κατ’ αὐτοῦ νίκη, διὰ τῆς τοῦ Κυρίου βοηθείας δέδοται, ἀλλὰ τρισὶν ὡς ἐν τῇ τοῦ σπέρματος παραβολῇ, αὐτὸς Κύριος ἔφη· Ἐδίδου γὰρ, φησὶν, ὁ μὲν τριάκοντα, ὁ δὲ ἑξήκοντα ὁ δὲ ἕκατον. Τούτων δὲ τῶν ταγμάτων τὰς ὑποθέσεις, εἰ τὰς Γραφὰς ἐρευνήσεις, πολύτροπον ἂν εὑρήσεις· μάρτυρες μὲν οὖν εἰσιν, ὡς ὁ ἐμὸς λόγος, οἳ τὸν ἕκατον ποιοῦνται καρπὸν, παρθένοι αἳ τὸν ἑξήκοντα· καὶ οἱ λοιποὶ οἳ κατὰ τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου, σπουδάζοντες ἀμέμπτους ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ ἑαυτοὺς φυλάσσειν, τῷ Κυρίῳ ἀρεσκούσῃ, τριάκοντα. Τῶν σῶν μαθητῶν γένοιτο ἡμᾶς ἐνταγῆναι, Χριστὲ Ἰησοῦ, καὶ τῶν ἁγίων σου ἀγαθῶν ἀπολαύειν, νῦν καὶ εἰς τοὺς ἀτελευτήτους αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Α τασσόμεθα, ἀλλὰ καὶ τῶν πρὸς ἀλλήλους νενομισμέ νων καὶ κατὰ φύσιν καὶ νόμον ει: των καθηκόντων ὑπερφρονεῖν παιδευόμεθα, τοῦ Κυρίου λέγοντος" « Ο ἀγαπῶν πατέρα ή μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ, οὐκ ἔστι μου ἄξιος. • Ομοίως καὶ τὸ λοιπὸν ἐγγυτάτω οἰκεῖ, δήλον δὲ ὅτι πολύ ποῤῥωτέρω καὶ ξένων τῆς πίστεως. Διὸ παρακαλῶν μεγάλως ἀεργετουμένοις ἐν καρτε ρία τοὺς τῆς ἀσκήσεως πόνους, ἐν μηδενὶ δεδιότας τὰς καθ' ἡμῶν τοῦ ἐχθροῦ μεθόδους. Παράγει τοῦτα σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου. Καὶ ταῦτα ἡ ἀπάτη, και βλέψις τοῦ βίου τούτου πρόσκαιρός ἐστι καὶ ὀλιγο χρόνιος, ἡ δὲ τῷ Θεῷ δουλεύειν, ζωὴ αἰώνιος, αίδιος καὶ ἀθάνατος, ποὺ ἀναμένομεν οἱ τῷ Χριστῷ δουλεύ οντες· δι' ἦν καὶ ἀποταξάμεθα τῷ κόσμῳ, καὶ πάν σαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ. Καὶ οὐκ ὀφείλομεν μνη- Β μονεύειν ἐκεῖνα, ἅπερ διὰ τὴν ἐντολὴν ταύτην κατα ελείψαμεν, ἵνα μὴ πάλιν τὰ πρόσκαιρα ποθήσαντες, | τὴν αἰώνιον ζωὴν ἀποβαλώμεθα. Αψευδής γὰρ ὁ εἰ πὼν ὅτι ο πᾶς ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν, ο καὶ τὰ λοιπά, ἑκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κλη ρονομήσει. » Οὐ γὰρ, ὥς τινες ταῦτα ἑρμηνεύειν δοκού σιν, ὅτι περὶ τῶν ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ μαρτυρησάντων εἶπεν ὁ Κύριος. Οὐ γὰρ ἔφη ὅτι, Μόνον οἱ ἐν τῷ καιρῷ τῶν διωγμών ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου τὰ ἑαυτῶν σώματα παρα δώσοντες, ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσονται· ἀλλὰ πάν τες οἱ διὰ τὸ ὄνομά μου καὶ κόσμῳ, καὶ πάσαις ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, καὶ πᾶσι τοῖς ὑπάρ χουσιν αὐτοῦ ἀποταξώμεθα, ζωὴν αἰώνιον, μετὰ πάν των δηλαδὴ τῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου μαρτυρή σάντων, κληρονομήσουσι. Πάντας τοὺς πτωχοὺς τῷ πνεύματι, καὶ τοὺς καθαροὺς τῇ καρδίᾳ, καὶ τοὺς πραεῖς, καὶ τοὺς φοβουμένους τὸ ὄνομα αὐτοῦ μακα- ρίζεσθαι Σωτὴρ ἔλεγεν, « Οτι ὑμῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. » Οἱ μὲν γὰρ μάρτυρες πολλάκις, καὶ ἐπὶ μιᾷ καιροῦ ῥοπῇ ἀγωνισάμενοι ἐτελειώθησαν· ἡ δὲ τῶν μοναχῶν πολιτεία ἄθλοις καθ' ἑκάστην δι' αὐτὸν μαρτυρεῖ, οὐκ ἀπὸ αἵματος, καὶ σαρκὸς παρα τασσόμεθα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχὰς, πρὸς ἐξουσίας πρωτ τοκοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἕως ἐσχάτης ἀναπνοῆς τὴν πάλην ἔχουσα, καὶ ἀθλεῖ, καὶ εἰσφανοῦται τῇ παν οπλίᾳ.... ... τοῦ Θεοῦ περιφραττομένη, καὶ πάντα ἰσχύει διὰ τὸν ἐνδυναμοῦντα, καὶ ἐλεοῦντα Χριστόν. Ἡμῖν γὰρ ἐν παραβολῇ τὸν ἑαυτοῦ πλοῦτον θέλων χαρίσασθαι ὁ Κύριος ἔλεγεν· • Ομοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλούς μαργαρίτας, » καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτην τὴν ἐντολὴν βεβαιών οὕτως εύπ γελιστὴς ἔφη· «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον μηδὲ τὰ ἐν κόσμῳ. Ο γὰρ τὸν κόσμον ἀγαπῶν, οὐκ ἀγαπᾷ τὸν ἀγαπήσαντα αὐτὸν Κύριον. Ὁ δὲ τοῦτον τὸν κα σμον καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σκάνδαλα μισήσας, καὶ τὸ θέ λημα τοῦ Θεοῦ ἀγαπήσας εὐμένει εἰς τὸν αἰῶνα. Χω ρίσαι γὰρ βουλόμενος ἡμᾶς ὁ Δεσπότης τῆς ἐν κόσμο διατριβῆς ἔλεγεν· ι Οὐδεὶς βαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, εὔθετός S. ATHANASIUS. SPURIA. - etiam mutua olicia quæ secundum naturam et le- gem sunt, superare et omittere jubemur, dicente Domino Qui diligit patrem et matrem plus quam me, non est me dignus 3. » Similiter quod conse- quitur, proxime situm est, imo longissime ab iis qui sunt extranei a fide. Quamobrem vehementer hortatur, ut cum perseverantia ascescos labores sustineamus, in nullo metuentes inimici adversum nos paratas insidias. Præterit figura hujus mundi. Ad hæc, fallacia et tribulatio hujus vitæ tempora- nea est, brevisque temporis : vita vero quæ in Chri- sti servitute agitur est æterna, perpetua et immor- talis: quam exspectamus nos qui Christi servi sumus : cujusque causa mundum abdicavimus om- nesque concupiscentias ejus. Neque debemus eorum meminisse, quae ejus præcepti servandi causa dere- liquimus ; ne temporalia rursum expetentes, vi- tam æternam amittamus. Mentiri quippe nequit, qui dixit : « Quisquis dimiserit domum » et reliqua, ccentuplum recipiet, et vitam æternam possidebit 36., • Neque enim, ut quidam interpretantur, hæc locutus est Dominus de iis qui tempore persecutionum pro nomine ejus martyrium subierunt. Nequaquam enim dixit : li solum qui pro nomine meo, in tempore persecutionum corpora sua tradent, vitæ æternæ hæreditatem possidebunt; sed quotquot pro nomine ejus mundum et concupiscentias ejus atque bona abdicabimus, cum omnibus, atque iis etiam qui pro nomine ejus martyrium subierint, eam possidebi- mus. Namque omnes pauperes spiritu, omnes mun- dos corde, mites, omnesque similiter qui timent nomen ejus beatos esse dixit Salvator : « Quoniam vestrum, inquit, est regnum calorum 3. » Martyres enim plerumque vel uno temporis momento concer- tantes consummati sunt; monachorum vero insti- tutum vitæ, certaminibus suis quotidie martyrium subit, non a sanguine et carne; sed adversus prin- cipatus et potestates, mundi rectores tenebrarum sæculi, adversus spiritualia nequitie, usque ad ex- tremum halitum luctatur atque dimicat.... C Dei armatura munita: ac omnia potest per eum qui ipsum confortat et miseratur, Christum. Nobis in parabola divitias suas tribuere cum cupiat Dominus, ait : • Simile est regnum calorum nego- tiatori quærenti bonas margaritas³8, › et cætera. Hanc confirmans sententiam, ita loquitur evangelista : ◆ Nolite diligere mundum, neque ea quæ in mundo sunt. Qui enim diligit mundum, non diligit eum qui ipsum dilexit Dominum . Qui vero hunc mundum et scandala quæ in eo sunt odio habuit, et volunta- tem Dei diligit, is manet in sæculum. Dominus enim, quo nos a mundi conversatione dejiceret, dixit: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro conversus, aptus est ad regnum cœlorum **. ss Matth. x, 57. 13, 62. D .... Matth. xii, 45. | Joan. 11, 15. Matth. XIX, Luc. vi, 20. 29. Luc.
Continue reading PG 28: De corpore et anima Sp. →≣ entire volume