Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 31:620ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ ΑΣΚΗΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Ἀρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας, ΑΣΚΗΤΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΤΥΠΩΣΙΣ. Καλὰ μὲν τοῦ βασιλέως τὰ πρὸς τοὺς ὑπηκόους νομοθετήματα· μείζονα δὲ καὶ βασιλικώτερα τὰ πρὸς στρατιώτας παραγγέλματα. Ἅτε οὖν στρατιωτικῶν παραγγελμάτων κηρυσσομένων, προσεχέτω ὁ τῆς ἄνω καὶ μεγάλης ἀξίας ἐπιθυμῶν, ὁ Χριστοῦ διὰ παντὸς παραστάτης εἶναι βουλόμενος, ὁ τῆς μεγάλης ἐκείνης ἀκούων φωνῆς· Ἐάν τις ἐμοὶ διακονῇ, ἐμοὶ ἀκολουθείτω. Καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγὼ, ἐκεῖ καὶ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔστω. Ποῦ Χριστὸς ὁ βασιλεύς; Ἐν οὐρανῷ δηλαδή. Ἐνταῦθά σε ποεῖσθαι τὸν δρόμον, στρατιῶτα, προσήκει. Ἐπιλάθου τῆς κατὰ γῆν ἀναπαύσεως πάσης. Οὐδεὶς στρατιώτης οἰκίαν κατασκευάζει, οὐδὲ κτήσεις ἀγρῶν περιβάλλεται, οὐδὲ ἐμπορίαις ποικίλαις χρημάτων ποριστικαῖς ἐγκαταμίγνυται. Οὐδεὶς στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ. Τροφὰς στρατιώτης ἔχει βασιλικάς· οὐ δεῖ πορίζειν ἑαυτῷ τροφὰς, οὐδὲ περὶ τοῦτο ἀσχολεῖσθαι.
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ ΑΣΚΗΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Αρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας, ΑΣΚΗΤΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΤΥΠΩΣΙΣ (42). ο Β στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγμα- σε [ προδιήγησις τῶν ἀσκητικῶν ὑποτυπώσεων, Ρrανία προδιήγησις, προδιαγνω- σις, Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Βασι- λείου ἀρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας ἀσκη τικά. Πρόλογος. Τοῦ αὐτοῦ ἀσκητική νομοθετήματα· μείζονα δὲ καὶ βασιλικώτερα τὰ πρὸς στρατιώτας παραγγέλματα. Ατε οὖν στρατιωτικῶν παραγγελμάτων κηρυσσομένων, προσεχέτω ὁ τῆς ἄνω καὶ μεγάλης ἀξίας· ἐπιθυμῶν, ὁ Χριστοῦ διὰ παντὸς παραστάτης είναι βουλόμενος, ὁ τῆς μεγάλης ἐκείνης ἀκούων φωνῆς· Ἐάν τις ἐμοὶ διακονῇ, ἐμοὶ ἀκολουθείτω. Καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγώ, ἐκεῖ καὶ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔστω. Ποῦ Χριστὸς ὁ βασιλεύς ; Ἐν οὐρανῷ δηλαδή. Ενταῦθά σε ποεῖσθαι τὸν δρόμον, στρατιῶτα, προσήκει. Ἐπιλάθου τῆς κατὰ γῆν ἀναπαύσεως πά σης. Οὐδεὶς στρατιώτης οικίαν κατασκευάζει, οὐδὲ κτήσεις ἀγρῶν περιβάλλεται, οὐδὲ ἐμπορίαις ποικί- . λαις χρημάτων ποριστικαῖς ἐγκαταμίγνυται. Οὐδεὶς τείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ. Τροφὰς στρατιώτης έχει βασιλικάς· οὐ δεῖ πορίζειν ἑαυτῷ τροφάς, οὐδὲ περὶ τοῦτο ἀσχολεῖσθαι. Οἶκος ἀνέῳγεν αὐτῷ πανταχῆ παρὰ τοῖς ὑπηκόοις ἐκ βασιλέως προσ- τάγματος. Οὐ δεῖ περὶ οἰκίας αὐτῷ διαπονεῖσθαι· ἐπὶ πλατείαις ἡ σκηνὴ, καὶ πρὸς ἀνάγκην ή τροφή, καὶ ποτὸν ὕδωρ, καὶ ὑπνοῦν (45) τοσοῦτον, ὅσον ἡ φύσις προδιατύπωσις, Μεγάλα μὲν τοῦ. Καλὰ μὲν τοῦ. καὶ ὑπνοῦν. καὶ ὑπνοῦ. έξεστι, ύπνοῦν ύπνου. ἂν τύχοι. S. BASILII MAGNI S. P. N. BASILII CÆSAREE CAPPADOCIÆ ARCHIEPISCOPI SANCTI PATRIS NOSTRI BASILII, ASCETICA A Cæsarea Cappadociæ archiepiscopi, PREVIA INSTITUTIO ASCETICA. 1. Praeclara quidem sunt regis edicta, quæ ad subjectos regendos circumscribuntur: sed tamen mandata quæ militibus dantur observanda, majora sunt et augustiora. Itaque tanquam si mi- litaria mandata nobis denuntiarentur, attendat quis- quis supernæ ac magnæ dignitatis cupidus est, Christoque semper astare vult, cum audit magnam illam vocem : Si quis mihi ministrat, me sequatur. Et ubi ego sum, illic et minister meus sit 6º. Ubi est Christus rex ? In caelo videlicet. Huc tibi, miles, dirigendus est cursus. Obliviscere omnis quietis terrenæ. Nullus miles domum construit, aut agros acquirit, aut sese variis mercaturis, quibus pecu- niæ comparantur, immiscet. Nemo qui militat, im- plicatur vitæ negotiis, ut ei qui se in militiam dele- git, placeat . Habet miles regia alimenta; non ei opus est sibi parare victum, neque in eo exqui- regalo sese occupare. Ubique patent sibi subjecto- rum domus ex regis edicto. Non necesse est ut operam det in exstruendis ædificiis, ponitur in plateis tabernaculum; sumitur cibus necessitate cogente; potus aqua est, tantumque ei dormire • Joan. xii, 26. Tim. 11, 4. oratio et narratio asceticarum informationum, ubi notari potest, Combefisium nominis similitudine deceptum, legisse non sed pravia notitia. Utraque editio, hoc est, Pari- siensis et Veneta : Reg. tertius : Ejusdem pravia institutio ascetica. Ibidem editio Paris. Editio Ven. et uterque Combef. cum Reg. tertio Editio Paris. Puto enim ita emendatum esse ab ipsis typographis, qui, cum non animadverterent suppleri debere aut verbum simile, pro ediderunt Nee ita multo post Reg. primus (42) Ita legitur in Reg. primo : Προδιαλαλιὰ καὶ 1. Καλὰ μὲν τοῦ βασιλέως τὰ πρὸς τοὺς ὑπηκόους (43) Editio Ven. et Maz. et alii duo libri veteres
Οἶκος ἀνέῳγεν αὐτῷ πανταχῆ παρὰ τοῖς ὑπηκόοις ἐκ βασιλέως προςτάγματος. Οὐ δεῖ περὶ οἰκίας αὐτῷ διαπονεῖσθαι· ἐπὶ πλατείαις ἡ σκηνὴ, καὶ πρὸς ἀνάγκην ἡ τροφὴ, καὶ ποτὸν ὕδωρ, καὶ ὑπνοῦν τοσοῦτον, ὅσον ἡ φύσις δέδωκεν. Ὁδοιπορίαι δὲ καὶ ἀγρυπνίαι πολλαί· καρτερίαι πρὸς καύματα, πρὸς ψῦχος· ἀγῶνες πρὸς ἐναντίους· κίνδυνοι μέχρι τῶν ἐσχάτων· θάνατος, ἂν τύχῃ, πολλάκις· ἀλλὰ θάνατος ἔνδοξος, τιμαί τε, καὶ δῶρα βασιλικά. Ἐπίπονος ἐν πολέμοις ὁ βίος, λαμπρὸς ἐν εἰρήνῃ. Γέρας ἀριστείας, καὶ στέφανος καλῶς βεβιωκότι ἐν κατορθώμασιν, ἀρχὴν ἐγχειρισθῆναι, φίλον βασιλέως κληθῆναι, παραστῆναι πλησίον, δεξιώσεως τυχεῖν, ἐκ χειρὸς βασιλέως τετιμῆσθαι, παρὰ τοῖς ὑπηκόοις προί̈στασθαι, καὶ πρεσβεύειν ὑπὲρ τῶν ἔξωθεν φίλων, ὧν ἂν βούλωνται. Ἄγε δὴ, στρατιῶτα Χριστοῦ, μικρὰ ἐξ ἀνθρωπίνων πραγμάτων λαβὼν παραδείγματα, ἐνθύμησιν λάβε τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἄοικός σοι καὶ ἄπολις καὶ ἀκτήμων προκείσθω βίος. Ἄνετος ἔσο, λελυμένος ἀπὸ πασῶν κοσμικῶν φροντίδων· μή σε δεσμεύσῃ γυναικὸς ἐπιθυμία, μή σε φροντὶς παιδός. Ἀδύνατον γὰρ ἐν τῇ θείᾳ στρατείᾳ τοῦτο.
ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ ΑΣΚΗΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Αρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας, ΑΣΚΗΤΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΤΥΠΩΣΙΣ (42). ο Β στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγμα- σε [ προδιήγησις τῶν ἀσκητικῶν ὑποτυπώσεων, Ρrανία προδιήγησις, προδιαγνω- σις, Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Βασι- λείου ἀρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας ἀσκη τικά. Πρόλογος. Τοῦ αὐτοῦ ἀσκητική νομοθετήματα· μείζονα δὲ καὶ βασιλικώτερα τὰ πρὸς στρατιώτας παραγγέλματα. Ατε οὖν στρατιωτικῶν παραγγελμάτων κηρυσσομένων, προσεχέτω ὁ τῆς ἄνω καὶ μεγάλης ἀξίας· ἐπιθυμῶν, ὁ Χριστοῦ διὰ παντὸς παραστάτης είναι βουλόμενος, ὁ τῆς μεγάλης ἐκείνης ἀκούων φωνῆς· Ἐάν τις ἐμοὶ διακονῇ, ἐμοὶ ἀκολουθείτω. Καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγώ, ἐκεῖ καὶ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔστω. Ποῦ Χριστὸς ὁ βασιλεύς ; Ἐν οὐρανῷ δηλαδή. Ενταῦθά σε ποεῖσθαι τὸν δρόμον, στρατιῶτα, προσήκει. Ἐπιλάθου τῆς κατὰ γῆν ἀναπαύσεως πά σης. Οὐδεὶς στρατιώτης οικίαν κατασκευάζει, οὐδὲ κτήσεις ἀγρῶν περιβάλλεται, οὐδὲ ἐμπορίαις ποικί- . λαις χρημάτων ποριστικαῖς ἐγκαταμίγνυται. Οὐδεὶς τείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ. Τροφὰς στρατιώτης έχει βασιλικάς· οὐ δεῖ πορίζειν ἑαυτῷ τροφάς, οὐδὲ περὶ τοῦτο ἀσχολεῖσθαι. Οἶκος ἀνέῳγεν αὐτῷ πανταχῆ παρὰ τοῖς ὑπηκόοις ἐκ βασιλέως προσ- τάγματος. Οὐ δεῖ περὶ οἰκίας αὐτῷ διαπονεῖσθαι· ἐπὶ πλατείαις ἡ σκηνὴ, καὶ πρὸς ἀνάγκην ή τροφή, καὶ ποτὸν ὕδωρ, καὶ ὑπνοῦν (45) τοσοῦτον, ὅσον ἡ φύσις προδιατύπωσις, Μεγάλα μὲν τοῦ. Καλὰ μὲν τοῦ. καὶ ὑπνοῦν. καὶ ὑπνοῦ. έξεστι, ύπνοῦν ύπνου. ἂν τύχοι. S. BASILII MAGNI S. P. N. BASILII CÆSAREE CAPPADOCIÆ ARCHIEPISCOPI SANCTI PATRIS NOSTRI BASILII, ASCETICA A Cæsarea Cappadociæ archiepiscopi, PREVIA INSTITUTIO ASCETICA. 1. Praeclara quidem sunt regis edicta, quæ ad subjectos regendos circumscribuntur: sed tamen mandata quæ militibus dantur observanda, majora sunt et augustiora. Itaque tanquam si mi- litaria mandata nobis denuntiarentur, attendat quis- quis supernæ ac magnæ dignitatis cupidus est, Christoque semper astare vult, cum audit magnam illam vocem : Si quis mihi ministrat, me sequatur. Et ubi ego sum, illic et minister meus sit 6º. Ubi est Christus rex ? In caelo videlicet. Huc tibi, miles, dirigendus est cursus. Obliviscere omnis quietis terrenæ. Nullus miles domum construit, aut agros acquirit, aut sese variis mercaturis, quibus pecu- niæ comparantur, immiscet. Nemo qui militat, im- plicatur vitæ negotiis, ut ei qui se in militiam dele- git, placeat . Habet miles regia alimenta; non ei opus est sibi parare victum, neque in eo exqui- regalo sese occupare. Ubique patent sibi subjecto- rum domus ex regis edicto. Non necesse est ut operam det in exstruendis ædificiis, ponitur in plateis tabernaculum; sumitur cibus necessitate cogente; potus aqua est, tantumque ei dormire • Joan. xii, 26. Tim. 11, 4. oratio et narratio asceticarum informationum, ubi notari potest, Combefisium nominis similitudine deceptum, legisse non sed pravia notitia. Utraque editio, hoc est, Pari- siensis et Veneta : Reg. tertius : Ejusdem pravia institutio ascetica. Ibidem editio Paris. Editio Ven. et uterque Combef. cum Reg. tertio Editio Paris. Puto enim ita emendatum esse ab ipsis typographis, qui, cum non animadverterent suppleri debere aut verbum simile, pro ediderunt Nee ita multo post Reg. primus (42) Ita legitur in Reg. primo : Προδιαλαλιὰ καὶ 1. Καλὰ μὲν τοῦ βασιλέως τὰ πρὸς τοὺς ὑπηκόους (43) Editio Ven. et Maz. et alii duo libri veteres
PG 31:621Τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικὰ, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ. Οὐ νικᾷ σε σώματος φύσις, οὐδὲ ἄγχει σε μὴ βουλόμενον· οὐ δεσμώτην ἀντ’ ἐλευθέρου ποιεῖ. Οὐ ζήτει ἐν γῇ καταλιπεῖν παῖδας, ἀλλ’ ἀναγαγεῖν εἰς τὸν οὐρανόν· οὐ σωματικοῖς προςκολλᾶσθαι γάμοις, ἀλλὰ πνευματικῶν ὀρέγεσθαι, ἄρχειν ψυχῶν, καὶ παιδογονεῖν πνευματικῶς. Τὸν νυμφίον μιμοῦ τὸν οὐράνιον· καθαίρει πολεμίων ἀοράτων ἐπαναστάσεις· ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις πολέμει, ἐξελαύνων αὐτὰς πρῶτον μὲν τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἵνα μηδένα κλῆρον ἔχωσιν ἐν σοὶ, ἔπειτα τῶν σοι προςφευγόντων καί σε προβαλλομένων ἡγεμόνα καὶ πρόμαχον τῶν διὰ τοῦ σοῦ λόγου φυλαττομένων. Καθαίρει λογισμοὺς ἐπανισταμένους τῇ πίστει τοῦ Χριστοῦ· πολέμει διὰ τοῦ λόγου τῆς εὐσεβείας πρὸς τὸν ἀσεβῆ καὶ πονηρὸν λογισμόν. Λογισμοὺς γὰρ, φησὶ, καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ. Καὶ μάλιστα μὲν θάρσει τῇ τοῦ μεγάλου βασιλέως χειρὶ, φοβούσῃ καὶ τροπουμένῃ τοὺς ὑπεναντίους, ἐπειδὰν μόνον φανῇ·
δέδωκεν. Οδοιπορίαι δὲ καὶ ἀγρυπνίαι πολλαί· καρ- τερίαι πρὸς καύματα, πρὸς ψύχος· ἀγῶνες πρὸς ἐναντίους· κίνδυνοι μέχρι τῶν ἐσχάτων· θάνατος, ἂν τύχῃ, πολλάκις· ἀλλὰ θάνατος ἔνδοξος, τιμαί τε, καὶ δῶρα βασιλικά. Επίπονος ἐν πολέμοις ὁ βίος, λαμ- πρὸς ἐν εἰρήνῃ. Γέρας ἀριστείας, καὶ στέφανος καλῶς βεβιωκότι ἐν κατορθώμασιν, ἀρχὴν ἐγχειρισθῆναι, φίλον βασιλέως κληθῆναι, παραστῆναι πλησίον, δε ξιώσεως τυχεῖν, ἐκ χειρὸς βασιλέως τετιμῆσθαι, παρὰ τοῖς ὑπηκόοις προΐστασθαι, καὶ πρεσβεύειν ὑπὲρ τῶν ἔξωθεν φίλων, ὧν ἂν βούλωνται (44). πίνων πραγμάτων λαβὼν παραδείγματα, ἐνθύμησιν λάβε τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. "Αοικός σοι καὶ ἄπολις Β καὶ ἀκτήμων προκείσθω βίος (45). "Ανετος ἔσο, λελυ μένος ἀπὸ πασῶν κοσμικῶν φροντίδων· μή σε δε σμεύσῃ γυναικὸς ἐπιθυμία, μή σε φροντὶς παιδός. Αδύνατον γὰρ ἐν τῇ θείᾳ στρατείᾳ τοῦτο. Τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ. Οὐ νικᾷ σε σώματος φύσις, οὐδὲ ἄγχει σε μὴ βουλόμενον· οὐ δεσμώτην ἀντ᾽ ἐλευθέ ρου ποιεῖ. Οὐ ζήτει ἐν (46) γῇ καταλιπεῖν παῖδας, ἀλλ' ἀναγαγεῖν εἰς τὸν οὐρανόν· οὐ σωματικοῖς προσ- κολλᾶσθαι γάμοις, ἀλλὰ πνευματικῶν ὀρέγεσθαι, ἄρχειν ψυχῶν, καὶ παιδογονεῖν πνευματικῶς. Τὸν νυμφίον μιμοῦ τὸν οὐράνιον· καθαίρει πολεμίων ἀο ράτων ἐπαναστάσεις· ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις πολέμει, ἐξελαύνων αὐτὰς πρῶτον μὲν τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἵνα μηδένα κλῆρον ἔχωσιν ἐν σοί, ἔπειτα τῶν σοι προσ- φευγόντων και σε προβαλλομένων ἡγεμόνα καὶ πρό- μαχον τῶν διὰ τοῦ σοῦ λόγου φυλαττομένων. Καθαί ρει (47) λογισμοὺς ἐπανισταμένους τῇ πίστει τοῦ Χριστοῦ· πολέμει διὰ τοῦ λόγου τῆς εὐσεβείας πρὸς τὸν ἀσεβῆ καὶ πονηρὸν λογισμόν. Λογισμοὺς γὰρ, φησί, καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ. Καὶ μάλιστα μεν θάρ σει τῇ τοῦ μεγάλου βασιλέως χειρί, φοβούσῃ καὶ τροπουμένῃ (48) τοὺς ὑπεναντίους, ἐπειδὰν μόνον φανῇ· ἐπὰν δὲ καὶ διὰ κινδύνων ἀγαθὸν θέλῃ σε γενέσθαι, καὶ τὸ στράτευμα τὸ ἑαυτοῦ θελήσῃ συμ- βαλεῖν τῷ στρατεύματι τῷ ὑπεναντίῳ, ἐνταῦθα σε πρὸς πάντα πόνον αήττητος ἔσο τῇ παρασκευῇ, καὶ πρὸς κίνδυνον άτρεπτος τῇ ψυχῇ, καὶ γῆν ἐκ γῆς η μετανίστασο προθύμως, καὶ θάλατταν ἐκ θαλάττης. Οταν γὰρ διώκωσιν ὑμᾶς, φησί, φεύγετε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν. Καὶ εἰς δικαστήριον ὅταν δέῃ (49) καλεῖ βούλωνται. βίος, ζητεῖ σε ἐν· οὐ ζήτει, καὶ παιδαγωγείν, παι- δογονεῖν· καθαίρει, κάθαιρε. κάθαιρε. καθαίρει λογισμούς. μένη. τρεπομένη. ἀγαθὸν θελήσῃ γενέσθαι. ἀγαθὸν θέλῃ σε γενέσθαι. θανάτου ἀγωνίσασθαι. PREVIA INSTITUTIO ASCETICA. A licet, quantum natura dedit. Itinera autem ac vigi- liæ multæ; tolerantiæ adversus æstum et frigus, certamina contra hostes, pericula extrema, et ple- rumque, si ita contigerit, mors ipsa, sed mors gloriosa, honoresque ac regia munera. Laboriosa in bellis vita, splendida in pace. Præmium est recte factorum ac corona, ei, qui ejusmodi vitam in præclaris rebus gerendis egregie transegerit, principatum accipere, amicum appellari re- gis, regi cominus astare, jungi dextram dextra, manu regia cohonestari, præfecturam obtinere apud subditos, atque pro externis amicis, quibus- cunque voluerint, apud regem deprecari. humanis rebus mutuatus, de æternis bonis cogita. Propone tibi vitæ genus, quod domo atque civitate periculis immotus, et e terra ad terram, alque c et opibus destituatur. Esto liber, et a mundanis omnibus curis solutus: ne vinciat te uxoris desi- derium, aut sollicitudo de sobole. Hoc enim Geri non potest in militia divina. Nam arma militiæ nostræ non carnalia sunt, sed potentia Deo *. vincit te corporis natura, neque strangulat te in- vitum, non captivum pro libero eflicit. Noli in ter- ra relinquere liberos, sed eos sursum deducere ad coelum non corporalibus nuptiis agglutinari, sed ambire spirituales, dominium in animas habere, ac spiritualiter filios procreare. Imitare cœlesteni sponsum, hostium invisibilium assultus reprime, contra principatus et potestates bellum gere, sic ut expellas ipsas, primum quidem ex animo tuo, ut C nullam in te habeant partem: deinde ab iis qui ad te confugiunt, teque ducem sibi ac propugna- torem constituunt, ut ipsi tuis sermonibus incolu- mes serventur. Subverte ratiocinationes adversus Christi fidem insurgentes : impiam ac pravam ra- tiocinationem per piam doctrinam impugna. Con- silia enim, inquit, destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei ". Et maxime quidem in magni regis manu, quæ adversarios ter- ret ac fugat ubi semel apparuerit, posita fiducia sit : cum vero voluerit probum te ac bonum etiam per pericula reddi, suasque copias cum adversariorum copiis committere decreverit, tunc te acie in- structum nullus frangat labor, animus maneat in fl Cor. x, et ita in margine quoque habet editio Veneta. pres. Reg. tertius sed, nisi valde fallor, legi praestat ne quaras, noli. Mox editio Paris. filios spirituales instituere. Editio Ven. et uterque Combef. et Reg. tertius et ita legerat interpres. Paulo post, ubi editio Paris. emendate habet corrupt mari ad mare alacriter transmigra. Cum enim, in- quit, persequuntur vos, fugile ex civitate in civi- talem ". Et ubi oportuerit ad judicium vocari, legitur in editione Ven. et in utroque Combef., et in Reg. tertio codices Editio Paris. Editio Paris. Aliquanto post utra- que editio et Reg. secundus Alii duo mss. Reg. secundus 2. Age igitur, Christi miles, exempla pauca ex 2. "Αγε δή, στρατιῶτα Χριστοῦ, μικρὰ ἐξ ἀνθρω 4. 63 ibid. 5. σε Matth. x, 23. 63. Non (44) Editio utraque ὧν ἂν βούλονται. At tres niss. (45) Antiqui duo libri in margine προσκτάσθω (46) Codex Maz. οὐ ζητεῖς ἐν, et ita legit inter- (47) Rursus editio Ven., Maz. et alii duo Regi (48) Antiqui tres libri et editio Ven. καὶ τροπου (49) Unus codex ὅταν δέοι. Nec ita multo infra
ἐπὰν δὲ καὶ διὰ κινδύνων ἀγαθὸν θέλῃ σε γενέσθαι, καὶ τὸ στράτευμα τὸ ἑαυτοῦ θελήσῃ συμβαλεῖν τῷ στρατεύματι τῷ ὑπεναντίῳ, ἐνταῦθα σὺ πρὸς πάντα πόνον ἀήττητος ἔσο τῇ παρασκευῇ, καὶ πρὸς κίνδυνον ἄτρεπτος τῇ ψυχῇ, καὶ γῆν ἐκ γῆς μετανίστασο προθύμως, καὶ θάλατταν ἐκ θαλάττης. Ὅταν γὰρ διώκωσιν ὑμᾶς, φησὶ, φεύγετε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν. Καὶ εἰς δικαστήριον ὅταν δέῃ καλεῖσθαι, καὶ πρὸς ἄρχοντας παραστῆναι, καὶ δήμων ἐπαναστάσεις ὑπενεγκεῖν, καὶ δημίου βλέμμα φοβερὸν ἰδεῖν, καὶ σκληρὰν ἀκοῦσαι φωνὴν, καὶ κολαστηρίων ὄψιν ὑπομεῖναι χαλεπὴν, καὶ πειραθῆναι βασάνων, καὶ μέχρι θανάτου διαγωνίσασθαι, μὴ ἀπειθήσῃς πρὸς ἅπαντα ταῦτα, πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχων τὸν ὑπὲρ σοῦ ἐν τούτοις γενόμενον Χριστὸν, εἰδὼς, ὅτι διὰ τὸν Χριστὸν ἐν τούτοις γενέσθαι σε δεῖ, καὶ νικήσεις ἐν τούτοις. Νικητῇ γὰρ ἀκολουθεῖς βασιλεῖ, τῆς νίκης αὐτοῦ βουλομένῳ σε γενέσθαι κοινωνόν. Οὐδὲ γὰρ ἀποθανὼν ἡττήθης, ἀλλὰ τότε δὴ καὶ τελεώτατα ἐνίκησας, ἄχρι τέλους ἄτρεπτον φυλάξας τὴν ἀλήθειαν σεαυτῷ, καὶ τὴν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας παῤῥησίαν ἀμετακίνητον σχών.
δέδωκεν. Οδοιπορίαι δὲ καὶ ἀγρυπνίαι πολλαί· καρ- τερίαι πρὸς καύματα, πρὸς ψύχος· ἀγῶνες πρὸς ἐναντίους· κίνδυνοι μέχρι τῶν ἐσχάτων· θάνατος, ἂν τύχῃ, πολλάκις· ἀλλὰ θάνατος ἔνδοξος, τιμαί τε, καὶ δῶρα βασιλικά. Επίπονος ἐν πολέμοις ὁ βίος, λαμ- πρὸς ἐν εἰρήνῃ. Γέρας ἀριστείας, καὶ στέφανος καλῶς βεβιωκότι ἐν κατορθώμασιν, ἀρχὴν ἐγχειρισθῆναι, φίλον βασιλέως κληθῆναι, παραστῆναι πλησίον, δε ξιώσεως τυχεῖν, ἐκ χειρὸς βασιλέως τετιμῆσθαι, παρὰ τοῖς ὑπηκόοις προΐστασθαι, καὶ πρεσβεύειν ὑπὲρ τῶν ἔξωθεν φίλων, ὧν ἂν βούλωνται (44). πίνων πραγμάτων λαβὼν παραδείγματα, ἐνθύμησιν λάβε τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. "Αοικός σοι καὶ ἄπολις Β καὶ ἀκτήμων προκείσθω βίος (45). "Ανετος ἔσο, λελυ μένος ἀπὸ πασῶν κοσμικῶν φροντίδων· μή σε δε σμεύσῃ γυναικὸς ἐπιθυμία, μή σε φροντὶς παιδός. Αδύνατον γὰρ ἐν τῇ θείᾳ στρατείᾳ τοῦτο. Τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ. Οὐ νικᾷ σε σώματος φύσις, οὐδὲ ἄγχει σε μὴ βουλόμενον· οὐ δεσμώτην ἀντ᾽ ἐλευθέ ρου ποιεῖ. Οὐ ζήτει ἐν (46) γῇ καταλιπεῖν παῖδας, ἀλλ' ἀναγαγεῖν εἰς τὸν οὐρανόν· οὐ σωματικοῖς προσ- κολλᾶσθαι γάμοις, ἀλλὰ πνευματικῶν ὀρέγεσθαι, ἄρχειν ψυχῶν, καὶ παιδογονεῖν πνευματικῶς. Τὸν νυμφίον μιμοῦ τὸν οὐράνιον· καθαίρει πολεμίων ἀο ράτων ἐπαναστάσεις· ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις πολέμει, ἐξελαύνων αὐτὰς πρῶτον μὲν τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἵνα μηδένα κλῆρον ἔχωσιν ἐν σοί, ἔπειτα τῶν σοι προσ- φευγόντων και σε προβαλλομένων ἡγεμόνα καὶ πρό- μαχον τῶν διὰ τοῦ σοῦ λόγου φυλαττομένων. Καθαί ρει (47) λογισμοὺς ἐπανισταμένους τῇ πίστει τοῦ Χριστοῦ· πολέμει διὰ τοῦ λόγου τῆς εὐσεβείας πρὸς τὸν ἀσεβῆ καὶ πονηρὸν λογισμόν. Λογισμοὺς γὰρ, φησί, καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ. Καὶ μάλιστα μεν θάρ σει τῇ τοῦ μεγάλου βασιλέως χειρί, φοβούσῃ καὶ τροπουμένῃ (48) τοὺς ὑπεναντίους, ἐπειδὰν μόνον φανῇ· ἐπὰν δὲ καὶ διὰ κινδύνων ἀγαθὸν θέλῃ σε γενέσθαι, καὶ τὸ στράτευμα τὸ ἑαυτοῦ θελήσῃ συμ- βαλεῖν τῷ στρατεύματι τῷ ὑπεναντίῳ, ἐνταῦθα σε πρὸς πάντα πόνον αήττητος ἔσο τῇ παρασκευῇ, καὶ πρὸς κίνδυνον άτρεπτος τῇ ψυχῇ, καὶ γῆν ἐκ γῆς η μετανίστασο προθύμως, καὶ θάλατταν ἐκ θαλάττης. Οταν γὰρ διώκωσιν ὑμᾶς, φησί, φεύγετε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν. Καὶ εἰς δικαστήριον ὅταν δέῃ (49) καλεῖ βούλωνται. βίος, ζητεῖ σε ἐν· οὐ ζήτει, καὶ παιδαγωγείν, παι- δογονεῖν· καθαίρει, κάθαιρε. κάθαιρε. καθαίρει λογισμούς. μένη. τρεπομένη. ἀγαθὸν θελήσῃ γενέσθαι. ἀγαθὸν θέλῃ σε γενέσθαι. θανάτου ἀγωνίσασθαι. PREVIA INSTITUTIO ASCETICA. A licet, quantum natura dedit. Itinera autem ac vigi- liæ multæ; tolerantiæ adversus æstum et frigus, certamina contra hostes, pericula extrema, et ple- rumque, si ita contigerit, mors ipsa, sed mors gloriosa, honoresque ac regia munera. Laboriosa in bellis vita, splendida in pace. Præmium est recte factorum ac corona, ei, qui ejusmodi vitam in præclaris rebus gerendis egregie transegerit, principatum accipere, amicum appellari re- gis, regi cominus astare, jungi dextram dextra, manu regia cohonestari, præfecturam obtinere apud subditos, atque pro externis amicis, quibus- cunque voluerint, apud regem deprecari. humanis rebus mutuatus, de æternis bonis cogita. Propone tibi vitæ genus, quod domo atque civitate periculis immotus, et e terra ad terram, alque c et opibus destituatur. Esto liber, et a mundanis omnibus curis solutus: ne vinciat te uxoris desi- derium, aut sollicitudo de sobole. Hoc enim Geri non potest in militia divina. Nam arma militiæ nostræ non carnalia sunt, sed potentia Deo *. vincit te corporis natura, neque strangulat te in- vitum, non captivum pro libero eflicit. Noli in ter- ra relinquere liberos, sed eos sursum deducere ad coelum non corporalibus nuptiis agglutinari, sed ambire spirituales, dominium in animas habere, ac spiritualiter filios procreare. Imitare cœlesteni sponsum, hostium invisibilium assultus reprime, contra principatus et potestates bellum gere, sic ut expellas ipsas, primum quidem ex animo tuo, ut C nullam in te habeant partem: deinde ab iis qui ad te confugiunt, teque ducem sibi ac propugna- torem constituunt, ut ipsi tuis sermonibus incolu- mes serventur. Subverte ratiocinationes adversus Christi fidem insurgentes : impiam ac pravam ra- tiocinationem per piam doctrinam impugna. Con- silia enim, inquit, destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei ". Et maxime quidem in magni regis manu, quæ adversarios ter- ret ac fugat ubi semel apparuerit, posita fiducia sit : cum vero voluerit probum te ac bonum etiam per pericula reddi, suasque copias cum adversariorum copiis committere decreverit, tunc te acie in- structum nullus frangat labor, animus maneat in fl Cor. x, et ita in margine quoque habet editio Veneta. pres. Reg. tertius sed, nisi valde fallor, legi praestat ne quaras, noli. Mox editio Paris. filios spirituales instituere. Editio Ven. et uterque Combef. et Reg. tertius et ita legerat interpres. Paulo post, ubi editio Paris. emendate habet corrupt mari ad mare alacriter transmigra. Cum enim, in- quit, persequuntur vos, fugile ex civitate in civi- talem ". Et ubi oportuerit ad judicium vocari, legitur in editione Ven. et in utroque Combef., et in Reg. tertio codices Editio Paris. Editio Paris. Aliquanto post utra- que editio et Reg. secundus Alii duo mss. Reg. secundus 2. Age igitur, Christi miles, exempla pauca ex 2. "Αγε δή, στρατιῶτα Χριστοῦ, μικρὰ ἐξ ἀνθρω 4. 63 ibid. 5. σε Matth. x, 23. 63. Non (44) Editio utraque ὧν ἂν βούλονται. At tres niss. (45) Antiqui duo libri in margine προσκτάσθω (46) Codex Maz. οὐ ζητεῖς ἐν, et ita legit inter- (47) Rursus editio Ven., Maz. et alii duo Regi (48) Antiqui tres libri et editio Ven. καὶ τροπου (49) Unus codex ὅταν δέοι. Nec ita multo infra
PG 31:622Καὶ ἀπὸ τοῦ θανάτου μὲν πρὸς αἰώνιον ὁδεύσεις ζωὴν, ἀπὸ δὲ τῆς παρὰ ἀνθρώποις ἀτιμίας ἐπὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ Θεοῦ, καὶ ἀπὸ τῶν ἐν κόσμῳ θλίψεων καὶ κολάσεων ἐπὶ τὰς αἰωνίους ἀναπαύσεις τὰς σὺν ἀγγέλοις. Γῆ σε πολίτην οὐκ ἀπεδέξατο, ἀλλ’ οὐρανὸς ὑποδέξεται, κόσμος ἐδίωξεν, ἀλλὰ βαστάσουσιν ἄγγελοι παραστῆσαί σε Χριστῷ· καὶ φίλος κληθήσῃ, καὶ τὸν ποθεινότατον ἔπαινον ἀκούσεις· Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστὲ, στρατιῶτα γενναῖε, καὶ μιμητὰ τοῦ Δεσπότου, βασιλέως ἀκόλουθε, ἐγώ σε τοῖς ἐμοῖς ἀμείψομαι δώροις· ἐγὼ τῶν σῶν ἀκούσομαι λόγων, ἐπεὶ καὶ σὺ τῶν ἐμῶν. Αἰτήσεις ἀδελφῶν σωτηρίαν καταπονουμένων, καὶ τοῖς κοινωνοῖς τῆς πίστεως καὶ τοῖς μύσταις τῆς ἱερᾶς ἀγάπης λήψῃ παρὰ τοῦ βασιλέως τὴν τῶν ἀγαθῶν μετουσίαν· χορεύσεις δὲ τὰς αἰωνίους χορείας, καὶ μεταξὺ τῶν ἀγγέλων στεφανηφορήσεις, βασιλεύων κτίσεως ὑπὸ τῷ βασιλεῖ, καὶ συνδιαιωνίζων μακαρίως τῷ τῆς μακαριότητος χορῷ.
δέδωκεν. Οδοιπορίαι δὲ καὶ ἀγρυπνίαι πολλαί· καρ- τερίαι πρὸς καύματα, πρὸς ψύχος· ἀγῶνες πρὸς ἐναντίους· κίνδυνοι μέχρι τῶν ἐσχάτων· θάνατος, ἂν τύχῃ, πολλάκις· ἀλλὰ θάνατος ἔνδοξος, τιμαί τε, καὶ δῶρα βασιλικά. Επίπονος ἐν πολέμοις ὁ βίος, λαμ- πρὸς ἐν εἰρήνῃ. Γέρας ἀριστείας, καὶ στέφανος καλῶς βεβιωκότι ἐν κατορθώμασιν, ἀρχὴν ἐγχειρισθῆναι, φίλον βασιλέως κληθῆναι, παραστῆναι πλησίον, δε ξιώσεως τυχεῖν, ἐκ χειρὸς βασιλέως τετιμῆσθαι, παρὰ τοῖς ὑπηκόοις προΐστασθαι, καὶ πρεσβεύειν ὑπὲρ τῶν ἔξωθεν φίλων, ὧν ἂν βούλωνται (44). πίνων πραγμάτων λαβὼν παραδείγματα, ἐνθύμησιν λάβε τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. "Αοικός σοι καὶ ἄπολις Β καὶ ἀκτήμων προκείσθω βίος (45). "Ανετος ἔσο, λελυ μένος ἀπὸ πασῶν κοσμικῶν φροντίδων· μή σε δε σμεύσῃ γυναικὸς ἐπιθυμία, μή σε φροντὶς παιδός. Αδύνατον γὰρ ἐν τῇ θείᾳ στρατείᾳ τοῦτο. Τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ. Οὐ νικᾷ σε σώματος φύσις, οὐδὲ ἄγχει σε μὴ βουλόμενον· οὐ δεσμώτην ἀντ᾽ ἐλευθέ ρου ποιεῖ. Οὐ ζήτει ἐν (46) γῇ καταλιπεῖν παῖδας, ἀλλ' ἀναγαγεῖν εἰς τὸν οὐρανόν· οὐ σωματικοῖς προσ- κολλᾶσθαι γάμοις, ἀλλὰ πνευματικῶν ὀρέγεσθαι, ἄρχειν ψυχῶν, καὶ παιδογονεῖν πνευματικῶς. Τὸν νυμφίον μιμοῦ τὸν οὐράνιον· καθαίρει πολεμίων ἀο ράτων ἐπαναστάσεις· ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις πολέμει, ἐξελαύνων αὐτὰς πρῶτον μὲν τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἵνα μηδένα κλῆρον ἔχωσιν ἐν σοί, ἔπειτα τῶν σοι προσ- φευγόντων και σε προβαλλομένων ἡγεμόνα καὶ πρό- μαχον τῶν διὰ τοῦ σοῦ λόγου φυλαττομένων. Καθαί ρει (47) λογισμοὺς ἐπανισταμένους τῇ πίστει τοῦ Χριστοῦ· πολέμει διὰ τοῦ λόγου τῆς εὐσεβείας πρὸς τὸν ἀσεβῆ καὶ πονηρὸν λογισμόν. Λογισμοὺς γὰρ, φησί, καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ. Καὶ μάλιστα μεν θάρ σει τῇ τοῦ μεγάλου βασιλέως χειρί, φοβούσῃ καὶ τροπουμένῃ (48) τοὺς ὑπεναντίους, ἐπειδὰν μόνον φανῇ· ἐπὰν δὲ καὶ διὰ κινδύνων ἀγαθὸν θέλῃ σε γενέσθαι, καὶ τὸ στράτευμα τὸ ἑαυτοῦ θελήσῃ συμ- βαλεῖν τῷ στρατεύματι τῷ ὑπεναντίῳ, ἐνταῦθα σε πρὸς πάντα πόνον αήττητος ἔσο τῇ παρασκευῇ, καὶ πρὸς κίνδυνον άτρεπτος τῇ ψυχῇ, καὶ γῆν ἐκ γῆς η μετανίστασο προθύμως, καὶ θάλατταν ἐκ θαλάττης. Οταν γὰρ διώκωσιν ὑμᾶς, φησί, φεύγετε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν. Καὶ εἰς δικαστήριον ὅταν δέῃ (49) καλεῖ βούλωνται. βίος, ζητεῖ σε ἐν· οὐ ζήτει, καὶ παιδαγωγείν, παι- δογονεῖν· καθαίρει, κάθαιρε. κάθαιρε. καθαίρει λογισμούς. μένη. τρεπομένη. ἀγαθὸν θελήσῃ γενέσθαι. ἀγαθὸν θέλῃ σε γενέσθαι. θανάτου ἀγωνίσασθαι. PREVIA INSTITUTIO ASCETICA. A licet, quantum natura dedit. Itinera autem ac vigi- liæ multæ; tolerantiæ adversus æstum et frigus, certamina contra hostes, pericula extrema, et ple- rumque, si ita contigerit, mors ipsa, sed mors gloriosa, honoresque ac regia munera. Laboriosa in bellis vita, splendida in pace. Præmium est recte factorum ac corona, ei, qui ejusmodi vitam in præclaris rebus gerendis egregie transegerit, principatum accipere, amicum appellari re- gis, regi cominus astare, jungi dextram dextra, manu regia cohonestari, præfecturam obtinere apud subditos, atque pro externis amicis, quibus- cunque voluerint, apud regem deprecari. humanis rebus mutuatus, de æternis bonis cogita. Propone tibi vitæ genus, quod domo atque civitate periculis immotus, et e terra ad terram, alque c et opibus destituatur. Esto liber, et a mundanis omnibus curis solutus: ne vinciat te uxoris desi- derium, aut sollicitudo de sobole. Hoc enim Geri non potest in militia divina. Nam arma militiæ nostræ non carnalia sunt, sed potentia Deo *. vincit te corporis natura, neque strangulat te in- vitum, non captivum pro libero eflicit. Noli in ter- ra relinquere liberos, sed eos sursum deducere ad coelum non corporalibus nuptiis agglutinari, sed ambire spirituales, dominium in animas habere, ac spiritualiter filios procreare. Imitare cœlesteni sponsum, hostium invisibilium assultus reprime, contra principatus et potestates bellum gere, sic ut expellas ipsas, primum quidem ex animo tuo, ut C nullam in te habeant partem: deinde ab iis qui ad te confugiunt, teque ducem sibi ac propugna- torem constituunt, ut ipsi tuis sermonibus incolu- mes serventur. Subverte ratiocinationes adversus Christi fidem insurgentes : impiam ac pravam ra- tiocinationem per piam doctrinam impugna. Con- silia enim, inquit, destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei ". Et maxime quidem in magni regis manu, quæ adversarios ter- ret ac fugat ubi semel apparuerit, posita fiducia sit : cum vero voluerit probum te ac bonum etiam per pericula reddi, suasque copias cum adversariorum copiis committere decreverit, tunc te acie in- structum nullus frangat labor, animus maneat in fl Cor. x, et ita in margine quoque habet editio Veneta. pres. Reg. tertius sed, nisi valde fallor, legi praestat ne quaras, noli. Mox editio Paris. filios spirituales instituere. Editio Ven. et uterque Combef. et Reg. tertius et ita legerat interpres. Paulo post, ubi editio Paris. emendate habet corrupt mari ad mare alacriter transmigra. Cum enim, in- quit, persequuntur vos, fugile ex civitate in civi- talem ". Et ubi oportuerit ad judicium vocari, legitur in editione Ven. et in utroque Combef., et in Reg. tertio codices Editio Paris. Editio Paris. Aliquanto post utra- que editio et Reg. secundus Alii duo mss. Reg. secundus 2. Age igitur, Christi miles, exempla pauca ex 2. "Αγε δή, στρατιῶτα Χριστοῦ, μικρὰ ἐξ ἀνθρω 4. 63 ibid. 5. σε Matth. x, 23. 63. Non (44) Editio utraque ὧν ἂν βούλονται. At tres niss. (45) Antiqui duo libri in margine προσκτάσθω (46) Codex Maz. οὐ ζητεῖς ἐν, et ita legit inter- (47) Rursus editio Ven., Maz. et alii duo Regi (48) Antiqui tres libri et editio Ven. καὶ τροπου (49) Unus codex ὅταν δέοι. Nec ita multo infra
Εἰ δὲ καὶ ἐπὶ κόσμου σε καταλεῖψαι ἔτι μετὰ τοὺς ἀγῶνας θέλοι, ἵνα καὶ πλείονας ἀγῶνας καὶ ποικίλους διαγωνίσῃ, καὶ σώσῃς ἐκ τῶν ἀοράτων καὶ ὁρατῶν πολέμων πολλοὺς, μεγάλη σου καὶ κατὰ γῆν ἡ δόξα, καὶ παρὰ τοῖς φίλοις ἔσῃ τίμιος, προστάτην σε καὶ βοηθὸν καὶ πρεσβευτὴν ἀγαθὸν εὑρηκόσιν. Οὗτοι θρέψουσιν ὡς στρατιώτην ἀγαθόν· οὗτοι τιμήσουσιν ὡς ἀριστέα γενναῖον· οὗτοι δεξιώσονται καὶ μετὰ χαρᾶς ὑποδέξονται ὡς ἄγγελον Θεοῦ δεχόμενοι, καθὰ Παῦλός φησιν, ὡς Χριστὸν Ἰησοῦν. Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα τῆς θείας στρατείας τὰ παραδείγματα. Διαλέγεται δὲ οὐκ ἀνδράσι μόνοις ὁ λόγος. Στρατεύεται γὰρ καὶ τὸ θῆλυ παρὰ Χριστῷ, τῇ ψυχικῇ ἀνδρείᾳ καταλεγόμενον εἰς τὴν στρατείαν, καὶ οὐ διὰ τὴν τοῦ σώματος ἀσθένειαν ἀποδοκιμαζόμενον, καὶ πολλαὶ γυναῖκες ἠρίστευσαν ἀνδρῶν οὐκ ἔλαττον. Εἰσὶ δὲ αἳ καὶ μειζόνως εὐδοκίμησαν. Ἐκ τούτων εἰσὶν αἱ τῆς παρθενίας πληροῦσαι τὸν χορόν. Ἐκ τούτων αἳ τοῖς ἀγῶσι τῆς ὁμολογίας καὶ ταῖς νίκαις τῆς μαρτυρίας ἐκλάμπουσιν. Ἠκολούθουν δὲ καὶ αὐτῷ τῷ Κυρίῳ κατὰ τὴν παρουσίαν οὐκ ἄνδρες μόνον, ἀλλὰ καὶ γυναῖκες, καὶ δι’ ἀμφοτέρων ἡ λειτουργία τοῦ Σωτῆρος ἐπετελεῖτο.
δέδωκεν. Οδοιπορίαι δὲ καὶ ἀγρυπνίαι πολλαί· καρ- τερίαι πρὸς καύματα, πρὸς ψύχος· ἀγῶνες πρὸς ἐναντίους· κίνδυνοι μέχρι τῶν ἐσχάτων· θάνατος, ἂν τύχῃ, πολλάκις· ἀλλὰ θάνατος ἔνδοξος, τιμαί τε, καὶ δῶρα βασιλικά. Επίπονος ἐν πολέμοις ὁ βίος, λαμ- πρὸς ἐν εἰρήνῃ. Γέρας ἀριστείας, καὶ στέφανος καλῶς βεβιωκότι ἐν κατορθώμασιν, ἀρχὴν ἐγχειρισθῆναι, φίλον βασιλέως κληθῆναι, παραστῆναι πλησίον, δε ξιώσεως τυχεῖν, ἐκ χειρὸς βασιλέως τετιμῆσθαι, παρὰ τοῖς ὑπηκόοις προΐστασθαι, καὶ πρεσβεύειν ὑπὲρ τῶν ἔξωθεν φίλων, ὧν ἂν βούλωνται (44). πίνων πραγμάτων λαβὼν παραδείγματα, ἐνθύμησιν λάβε τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. "Αοικός σοι καὶ ἄπολις Β καὶ ἀκτήμων προκείσθω βίος (45). "Ανετος ἔσο, λελυ μένος ἀπὸ πασῶν κοσμικῶν φροντίδων· μή σε δε σμεύσῃ γυναικὸς ἐπιθυμία, μή σε φροντὶς παιδός. Αδύνατον γὰρ ἐν τῇ θείᾳ στρατείᾳ τοῦτο. Τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ. Οὐ νικᾷ σε σώματος φύσις, οὐδὲ ἄγχει σε μὴ βουλόμενον· οὐ δεσμώτην ἀντ᾽ ἐλευθέ ρου ποιεῖ. Οὐ ζήτει ἐν (46) γῇ καταλιπεῖν παῖδας, ἀλλ' ἀναγαγεῖν εἰς τὸν οὐρανόν· οὐ σωματικοῖς προσ- κολλᾶσθαι γάμοις, ἀλλὰ πνευματικῶν ὀρέγεσθαι, ἄρχειν ψυχῶν, καὶ παιδογονεῖν πνευματικῶς. Τὸν νυμφίον μιμοῦ τὸν οὐράνιον· καθαίρει πολεμίων ἀο ράτων ἐπαναστάσεις· ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις πολέμει, ἐξελαύνων αὐτὰς πρῶτον μὲν τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἵνα μηδένα κλῆρον ἔχωσιν ἐν σοί, ἔπειτα τῶν σοι προσ- φευγόντων και σε προβαλλομένων ἡγεμόνα καὶ πρό- μαχον τῶν διὰ τοῦ σοῦ λόγου φυλαττομένων. Καθαί ρει (47) λογισμοὺς ἐπανισταμένους τῇ πίστει τοῦ Χριστοῦ· πολέμει διὰ τοῦ λόγου τῆς εὐσεβείας πρὸς τὸν ἀσεβῆ καὶ πονηρὸν λογισμόν. Λογισμοὺς γὰρ, φησί, καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ. Καὶ μάλιστα μεν θάρ σει τῇ τοῦ μεγάλου βασιλέως χειρί, φοβούσῃ καὶ τροπουμένῃ (48) τοὺς ὑπεναντίους, ἐπειδὰν μόνον φανῇ· ἐπὰν δὲ καὶ διὰ κινδύνων ἀγαθὸν θέλῃ σε γενέσθαι, καὶ τὸ στράτευμα τὸ ἑαυτοῦ θελήσῃ συμ- βαλεῖν τῷ στρατεύματι τῷ ὑπεναντίῳ, ἐνταῦθα σε πρὸς πάντα πόνον αήττητος ἔσο τῇ παρασκευῇ, καὶ πρὸς κίνδυνον άτρεπτος τῇ ψυχῇ, καὶ γῆν ἐκ γῆς η μετανίστασο προθύμως, καὶ θάλατταν ἐκ θαλάττης. Οταν γὰρ διώκωσιν ὑμᾶς, φησί, φεύγετε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν. Καὶ εἰς δικαστήριον ὅταν δέῃ (49) καλεῖ βούλωνται. βίος, ζητεῖ σε ἐν· οὐ ζήτει, καὶ παιδαγωγείν, παι- δογονεῖν· καθαίρει, κάθαιρε. κάθαιρε. καθαίρει λογισμούς. μένη. τρεπομένη. ἀγαθὸν θελήσῃ γενέσθαι. ἀγαθὸν θέλῃ σε γενέσθαι. θανάτου ἀγωνίσασθαι. PREVIA INSTITUTIO ASCETICA. A licet, quantum natura dedit. Itinera autem ac vigi- liæ multæ; tolerantiæ adversus æstum et frigus, certamina contra hostes, pericula extrema, et ple- rumque, si ita contigerit, mors ipsa, sed mors gloriosa, honoresque ac regia munera. Laboriosa in bellis vita, splendida in pace. Præmium est recte factorum ac corona, ei, qui ejusmodi vitam in præclaris rebus gerendis egregie transegerit, principatum accipere, amicum appellari re- gis, regi cominus astare, jungi dextram dextra, manu regia cohonestari, præfecturam obtinere apud subditos, atque pro externis amicis, quibus- cunque voluerint, apud regem deprecari. humanis rebus mutuatus, de æternis bonis cogita. Propone tibi vitæ genus, quod domo atque civitate periculis immotus, et e terra ad terram, alque c et opibus destituatur. Esto liber, et a mundanis omnibus curis solutus: ne vinciat te uxoris desi- derium, aut sollicitudo de sobole. Hoc enim Geri non potest in militia divina. Nam arma militiæ nostræ non carnalia sunt, sed potentia Deo *. vincit te corporis natura, neque strangulat te in- vitum, non captivum pro libero eflicit. Noli in ter- ra relinquere liberos, sed eos sursum deducere ad coelum non corporalibus nuptiis agglutinari, sed ambire spirituales, dominium in animas habere, ac spiritualiter filios procreare. Imitare cœlesteni sponsum, hostium invisibilium assultus reprime, contra principatus et potestates bellum gere, sic ut expellas ipsas, primum quidem ex animo tuo, ut C nullam in te habeant partem: deinde ab iis qui ad te confugiunt, teque ducem sibi ac propugna- torem constituunt, ut ipsi tuis sermonibus incolu- mes serventur. Subverte ratiocinationes adversus Christi fidem insurgentes : impiam ac pravam ra- tiocinationem per piam doctrinam impugna. Con- silia enim, inquit, destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei ". Et maxime quidem in magni regis manu, quæ adversarios ter- ret ac fugat ubi semel apparuerit, posita fiducia sit : cum vero voluerit probum te ac bonum etiam per pericula reddi, suasque copias cum adversariorum copiis committere decreverit, tunc te acie in- structum nullus frangat labor, animus maneat in fl Cor. x, et ita in margine quoque habet editio Veneta. pres. Reg. tertius sed, nisi valde fallor, legi praestat ne quaras, noli. Mox editio Paris. filios spirituales instituere. Editio Ven. et uterque Combef. et Reg. tertius et ita legerat interpres. Paulo post, ubi editio Paris. emendate habet corrupt mari ad mare alacriter transmigra. Cum enim, in- quit, persequuntur vos, fugile ex civitate in civi- talem ". Et ubi oportuerit ad judicium vocari, legitur in editione Ven. et in utroque Combef., et in Reg. tertio codices Editio Paris. Editio Paris. Aliquanto post utra- que editio et Reg. secundus Alii duo mss. Reg. secundus 2. Age igitur, Christi miles, exempla pauca ex 2. "Αγε δή, στρατιῶτα Χριστοῦ, μικρὰ ἐξ ἀνθρω 4. 63 ibid. 5. σε Matth. x, 23. 63. Non (44) Editio utraque ὧν ἂν βούλονται. At tres niss. (45) Antiqui duo libri in margine προσκτάσθω (46) Codex Maz. οὐ ζητεῖς ἐν, et ita legit inter- (47) Rursus editio Ven., Maz. et alii duo Regi (48) Antiqui tres libri et editio Ven. καὶ τροπου (49) Unus codex ὅταν δέοι. Nec ita multo infra
PG 31:624Τοιούτων καὶ οὕτως ἐνδόξων ἀποκειμένων τῇ στρατείᾳ τῇ κατὰ Χριστὸν, ἐπιθυμείτωσαν. αὐτῆς καὶ πατέρες παίδων, καὶ μητέρες θυγατέρων. Προσαγέτωσαν τὰ αὑτῶν γεννήματα, χαίροντες ἐπὶ ταῖς αἰωνίοις ἐλπίσιν, ὧν οἱ παῖδες αὐτοῖς μεθέξουσι, προστάτας ἔχειν παρὰ Χριστῷ καὶ πρεσβευτὰς ἀγαθοὺς ἐπιθυμοῦντες. Καὶ μὴ μικρόψυχοι περὶ τοὺς παῖδας γενώμεθα, μηδὲ φοβηθῶμεν εἰ πονήσουσιν, ἀλλ’ εὐφρανθῶμεν, ὅτι δοξασθήσονται. Παραστήσωμεν τῷ Κυρίῳ τὰ δοθέντα παρ’ αὐτοῦ, ἵνα καὶ τῆς εὐδοκιμήσεως τῶν παίδων γενώμεθα κοινωνοὶ, συμπροςάγοντες ἑαυτοὺς καὶ συμπαριστῶντες. Τοῖς δὴ οὕτω προθυμουμένοις καὶ οὕτως ἀγωνιζομένοις καλῶς ἄν τις ἐκ τοῦ Ψαλμῳδοῦ λέγοι· Εὐλογημένοι ὑμεῖς τῷ Κυρίῳ τῷ ποιήσαντι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Καὶ κατὰ τὸν Μωσέα, εὔξεται περὶ αὐτῶν· Εὐλόγει, Κύριε, τὰ ἔργα αὐτῶν· κάταξον ὀφρὺν ἀνθεστηκότων αὐτοῖς. Ἀνδρίζεσθε ὡς γενναῖοι, δράμετε γενναίως τὸν δρόμον ἐπὶ τοῖς αἰωνίοις στεφάνοις, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
Α σθαι, καὶ πρὸς ἄρχοντας παραστῆναι, καὶ δήμων καὶ ἀπὸ τοῦ. και τοῦ παραστῆσαι Χριστῷ, ἄγγελοι παραστῆσαί σε Χριστῷ. σε Εύγε, δοῦλε. Εξ, δουλε. καὶ τοῖς κοινωνοῖς τῆς πίστεως, ἐπαναστάσεις ὑπενεγκεῖν, καὶ δημίου βλέμμα φοβε ρὸν ἰδεῖν, καὶ σκληρὰν ἀκοῦσαι φωνὴν, καὶ κολαστη ρίων ὄψιν ὑπομεῖναι χαλεπὴν, καὶ πειραθῆναι βασά νων, καὶ μέχρι θανάτου διαγωνίσασθαι, μὴ ἀπειθήσης πρὸς ἅπαντα ταῦτα, πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχων τὸν ὑπὲρ σοῦ ἐν τούτοις γενόμενον Χριστὸν, εἰδὼς, ὅτι διὰ τὸν Χριστὸν ἐν τούτοις γενέσθαι σε δεῖ, καὶ νικήσεις ἐν τούτοις. Νικητῇ γὰρ ἀκολουθεῖς βασιλεῖ, τῆς νίκης αὐτοῦ βουλομένῳ σε γενέσθαι κοινωνόν. Οὐδὲ γὰρ ἀποθανὼν ἡττήθης, ἀλλὰ τότε δὴ καὶ τελεώτατα ενί- κησας, ἄχρι τέλους ἄτρεπτον φυλάξας τὴν ἀλήθειαν σεαυτῷ (50), καὶ τὴν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας παῤῥησίαν ἀμετακίνητον σχών. ζωὴν, ἀπὸ δὲ τῆς παρὰ ἀνθρώποις ἀτιμίας ἐπὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ Θεοῦ, καὶ ἀπὸ τῶν ἐν κόσμῳ θλίψεων καὶ κολάσεων ἐπὶ τὰς αἰωνίους ἀναπαύσεις τὰς σὺν ἀγγέλοις. Γῆ σε πολίτην οὐκ ἀπεδέξατο, ἀλλ' οὐρανὸς ὑποδέξεται, κόσμος ἐδίωξεν, ἀλλὰ βαστάσουσιν ἄγγε· λοι παραστῆσαί σε Χριστῷ (51)· καὶ φίλος κληθήση, καὶ τὸν ποθεινότατον ἔπαινον ἀκούσεις· Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστε, στρατιῶτα γενναῖε, καὶ μιμητὸ τοῦ Δεσπότου, βασιλέως ἀκόλουθε, ἐγώ σε τοῖς ἐμοῖς ἀμείψομαι δώροις· ἐγὼ τῶν σῶν ἀκούσομαι λόγων, ἐπεὶ καὶ σὺ τῶν ἐμῶν. Αὐτήσεις ἀδελφῶν σωτηρίαν καταπονουμένων, καὶ τοῖς κοινωνοῖς τῆς πίστεως (52) καὶ τοῖς μύσταις τῆς ἱερᾶς ἀγάπης λήψῃ παρὰ τοῦ βασιλέως τὴν τῶν ἀγαθῶν μετουσίαν· χορεύσεις δὲ τὰς αἰωνίους χορείας, καὶ μεταξὺ τῶν ἀγγέλων στο φανηφορήσεις, βασιλεύων κτίσεως ὑπὸ τῷ βασιλεῖ, καὶ συνδιαιωνίζων μακαρίως τῷ τῆς μακαριότητος χορῷ. Εἰ δὲ καὶ ἐπὶ κόσμου σε καταλείψαι ἔτι μετά τοὺς ἀγῶνας θέλοι, ἵνα καὶ πλείονας ἀγῶνας καὶ ποι- κίλους διαγωνίσῃ (55), καὶ σώσῃς ἐκ τῶν ἀοράτων καὶ ὁρατῶν πολέμων πολλούς, μεγάλη σου καὶ κατὰ γῆν ἡ δόξα, καὶ παρὰ τοῖς φίλοις ἔσῃ τίμιος, προστάτην σε καὶ βοηθὸν καὶ πρεσβευτὴν ἀγαθὸν εὑρηκόσιν. Οὗτοι θρέψουσιν ὡς στρατιώτην ἀγαθόν· οὗτοι τιμήσουσιν ὡς ἀριστέα γενναῖον· οὗτοι δεξιώσονται καὶ μετὰ χαρᾶς ὑποδέξονται ὡς ἄγγελον Θεοῦ δεχόμενοι, καθὰ Παῦλος φησιν, ὡς Χριστὸν Ἰησοῦν. Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα τῆς θείας στρατείας τὰ παραδείγματα. Διαλέγεται δὲ οὐκ ἀνδράσι μόνοις ὁ λόγος (54). Στρατεύεται γὰρ καὶ τὸ θῆλυ παρὰ Χριστῷ, τῇ ψυχικῇ ἀνδρείᾳ κατα- λεγόμενον εἰς τὴν στρατείαν, καὶ οὐ διὰ τὴν τοῦ σώ καταπονουμένων, καὶ τοῖς μύσταις· ἀγαθῶν κοινωνίαν. διαγωνίσης. λόγος. παρὰ τῷ Χριστῷ. καταγόμενον εἰς τήν, καθαπτόμενον, S. BASILII MAGNI astare ante magistratus, populorum assultus per- ferre, horrendum carnificis intueri aspectum, audire vocem asperam, instrumentorum ad puniendum destinatorum gravem conspectum tolerare, tor- menta experiri, et usque ad mortem decertare, propter hæc omnia ne diffidas, ob oculos habens Christum, qui his tua causa fuit obnoxius, sitque compertum tibi, te in istis ob Christum versari oportere, teque in ipsis esse victurum. Regem enim victorem sequeris, qui te suæ victoriæ vult esse participem. Neque enim victus es, etsi mor- tuus ; imo vero tunc integerrimam reportasti victo- riam: quippe qui veritatem immutabilem ad finem usque tibi ipsi servaveris, ac inconcussam reti- nueris loquendi pro veritate fiduciam. hominum ignominia ad Dei gloriam, a mundi adversitatibus atque suppliciis ad æternam re- quiem, quæ tibi cum angelis communis futura est, proficiscere. Terra te civem non suscepit, at cœlum suscipiet. Mundus persecutus est : sed tollent te angeli, ut sistant te coram Christo. Quin et amicus appellabere, esque auditurus jucundissimanı illam laudem : Macte animo, serve bone et fidelis, miles generose, Dominique imitator, ac regis sectator, ego te meis donis remunerabor: ego tuos audiam sermones, quoniam tu etiam audivisti meos. Petes fratrum qui vexantur salutem; atque sociis fidei ac sacræ charitatis discipulis bonorum a rege commu- nicationem impetrabis, prætereaque tripudiabis tri- pudia sempiterna, geres coronam inter angelos, C atque creaturis sub rege imperans, una cum beato- rum choro in æternum beatus vives. Quod si te adhuc in mundo post certamina etiam relinquere volet, ut plura et varia ineas certamina, multos- que cum a visibilibus tum ab invisibilibus bellis salvos et incolumes serves, gloria tua etiam in terra magna erit, et in pretio eris apud amicos, qui te tutorem adjutoremque ac bonum legatum invenerint. Hi nutrient te tanquam strenuum mili- tem hi colent te veluti virum fortissimum ac ge- nerosissimum : hi salutabunt te amice et comiter, teque uti Dei angelum cum gaudio suscipient, quemadmodum Paulus ait, velut Christum Jesum ". Hæc et ejusdem generis alia divinæ militiæ exem- pla sunt. Neque vero ad solos viros spectat oratio. Militat enim apud Christum et muliebre genus, ob es Galat. 1V, 14. editio Paris. Vocula deest et in editione Ven. et in antiquis tribus libris. Maz. et H. ita habere, id non vere dictum est, cum vocula tou in utroque libro desit. Editio Paris. Illud neque in nostris mss. neque in edi- tione Veneta invenitur. Mox editio Paris. Editio Ven. et antiqui tres libri dimus, leguntur D quoque in margine codicis Mazarini. Editi et alii miss. quod mu- tilum erat et truncatum. Haud longe Reg. tertius et editio Ven. habent in margine Editio Paris. Mox Maz. Haud longe idem codex ad militiam descendens. Reg. tertius et ita quoque legitur in ora Regii primi, non quidem eadem manu, sed an- tiqua tamen. Utraque editio et H. ut in contextu. 3. Et quidem ab interitu ad æternam vitam, ab B (50) Reg. secundus ἀλήθειαν ἐν σεαυτῷ. Statim (51) Quod ait Combefisius, duos suos veteres libros (52) Ita Reg. tertius. Illa autem verba, quæ addi- 5. Καὶ ἀπὸ τοῦ θανάτου μὲν πρὸς αἰώνιον οδεύσεις (53) Editio Ven. et mss. tres ποικίλους διαγωνίσῃ. (54) Sic antiqui tres libri. Editio Paris. μόνος ὁ
Continue reading PG 31: Sermo 11 (sermo asceticus et exhortatio de renuntiatione mundi) →≣ entire volume