Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 61:725Εἰς τὸν Ἰορδάνην ποταμόν. Διὰ τί παρὰ πάντας τοὺς ἐπὶ γῆς ποταμοὺς ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ ἐπιτελεῖ Χριστὸς τὸ μυστήριον τοῦ βαπτίσματος; Ἀναγκαῖον ἱστορῆσαι τοῦ ποταμοῦ τὴν φύσιν, ἵνα ἐξ αὐτοῦ μάθῃς τὴν τῆς μυσταγωγίας ἀκολουθίαν. Ὁ Ἰορδάνης παρὰ πάντας τοὺς ποταμοὺς δύο ῥίζας ἔχει πηγῶν· οὐ γὰρ ἀπὸ μιᾶς πηγῆς προέρ-χεται ὁ Ἰορδάνης. Ἔχει δὲ τὴν μὲν μίαν πηγὴν εἰς τὴν Πανιάδα, τὴν δὲ ἄλλην πλησίον τῆς Πανιάδος· καὶ ἡ μὲν μία πηγὴ καλεῖται Ἰὸρ, ἡ δὲ ἄλλη Δάν· καὶ κατ’ ὀλίγον προερχόμεναι καὶ μεριζόμεναι ἀπ’ ἀλλήλων αἱ πηγαὶ, κατά τινα τόπον συνέρχονται ἀλλήλαις, καὶ ἕνα ἀποτελοῦσι ποταμόν. Ἀπέδωκαν δὲ αὐτῷ οἱ ἀρχαῖοι ὄνομα πρὸς τὰς ῥίζας, Ἰορδάνης, ὁ ἀπὸ τοῦ Ἰὸρ καὶ τοῦ Δὰν τεχθεὶς ποταμὸς, παρὰ τὰς ἀρχὰς σχιζομένας ἔχων τὰς ῥίζας, καὶ ἐπὶ τέλει συναπτομένας. Παρὰ πάντας πάλιν τοὺς ποταμοὺς οὗτος εἰς ζῶσαν θάλασσαν οὐ τρέχει, καὶ ὕδωρ αὐτὸν θαλάσσης ζῶν οὐ δέχεται, ἀλλὰ δέχεται αὐτὸν ἡ νεκρὰ θάλασσα. Οὗτος μόνος παρὰ πάντας τοὺς ποταμοὺς νεκροῖς καὶ ἀργοῖς ὕδασι συν-άπτεται. Ἔστι δὲ ὁ Ἰορδάνης τοῦ ἡμετέρου θνητοῦ γέ-νους τύπος, καὶ ὅπως ἄκουε. Ἀπ’ ἀρχῆς τὸ γένος τὸ ἡμέτερον δύο ἔχει ῥίζας, τὸν Ἀδὰμ ἐκ γῆς πλασθέντα, τὴν Εὔαν ἀπὸ πλευρᾶς προελθοῦσαν· καὶ οὐκ ἔστιν εἷς τόπος καὶ εἷς τρόπος τῆς καταστάσεως. Ὁ μὲν γὰρ ἀπὸ γῆς ἐπλάσθη, πηγὴν ἔχων τὴν γῆν· ἡ δὲ ἀπὸ πλευ-ρᾶς ἐγένετο, ῥίζαν ἔχουσα τὴν πλευράν· ἄλλη ἀρχὴ ἐκείνου, καὶ ἄλλη ταύτης. Καὶ ἦσαν ἀπ’ ἀλλήλων τέως μεριζόμενοι κατὰ τὸν τρόπον τῆς διαπλάσεως· συν-ῆλθον δὲ εἰς συνάφειαν γαμικὴν, ἀπετελέσθη τὸ ἐξ ἀμ-φοτέρων ἓν σῶμα, καὶ οὐκέτι οἱ τικτόμενοι ἢ ἀπὸ πλευ-ρᾶς ἢ ἀπὸ γῆς, ἀλλ’ ἀπὸ συνουσίας ἐτίκτοντο. Ἔσον-ται γὰρ, φησὶν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. Τοῦτο γοῦν τὸ ἡμέτερον πλάσμα, δραμὸν εἰς ἀκολουθίαν φύσεως, τέλος ἔσχε τὸν θάνατον. Ἤρξατο μὲν ἡμῶν τὸ πλάσμα ἀπὸ γῆς, καὶ ἔληγεν εἰς θάνατον· καὶ ἐδέξατο τὸ πλά-σμα τοῦτο ἡ νεκρὰ θάλασσα, ὁ βαθὺς, ὁ καταχθόνιος, ἡ ἄβυσσος τῶν νεκρῶν. Ὃ γάρ ἐστι νεκρὰ θάλασσα τοῖς ζῶσιν ὕδασι, τοῦτό ἐστιν ὁ ᾅδης τοῖς ἀποθνήσκουσι. Διὸ λέγει Παῦλος· Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, Τίς καταβήσεται εἰς τὸν ᾅδην; τουτέστι, Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ἀναγαγεῖν. Περὶ τοῦτον οὖν τὸν Ἰορδάνην τὸν ἀπὸ ζωσῶν πηγῶν προερχόμενον, καὶ εἰς νεκρὰν θά-λασσαν καταλήγοντα, πᾶσα ἡ τοῦ Θεοῦ ἐπετελεῖτο θαυ-ματουργία, ἵνα μηκέτι τὸ ζῶν ὕδωρ τρέχῃ πρὸς θάνα-τον. Τρίτον αὐτὸν τὸν Ἰορδάνην διέκοψεν ὁ Θεὸς, ὡς μηκέτι αὐτῷ τὴν ἀκολουθίαν εἶναι εἰς τὴν νεκρὰν θά-λασσαν, ἀλλ’ ἀνατρέχειν ἐπὶ τὰς ἀρχαίας ῥίζας τὰς ζώσας. Ἐτμήθη ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ· ἐτμήθη καὶ ἐπὶ Ἠλία, ὅτε τῇ μηλωτῇ αὐτὸν ἔτεμεν· ἐτμήθη ὑπὸ Ἑλις-σαίου, ὅτε ὑποστρέφων ἔτεμεν αὐτόν. Πρῶτος Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ἔτεμε τὸν Ἰορδάνην· καὶ ὅπως ἔτεμεν, ἄκουε. Οὐκ ἔστητε τὰ ῥεῖθρα τῶν πηγῶν, ἀλλ’ ἀπέστρεψε τὸ ὕδωρ εἰς τὰ ὀπίσω, ὡς μαρτυρεῖ ὁ ψαλμῳδὸς λέγων· Τί σοί ἐστι, θάλασσα, ὅτι ἔφυγες; καὶ σὺ, Ἰορ-δάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Τὰ δὲ ὀπίσω ἦσαν αἱ πηγαί. Ἀναχαιτίζων τοίνυν ὁ Σωτὴρ τὸ γένος τὸ ἡμέτερον τὸ τρέχον εἰς θάνατον, ποιεῖ μηκέτι τρέχειν εἰς θάνατον, ἀλλ’ ἐπὶ τὰς ἀρχαίας ῥίζας τὰς ζώσας ἐπανιέναι, οὐκ εἰς τὴν νεκρὰν θάλασσαν καταλήγειν. Ἀποκαθίσταται τοίνυν ἡ θνητὴ φύσις εἰς τὸ ἀρχαῖον σχῆμα. Οὔτε εἷς δὲ φαίνεται τεμὼν τὸν Ἰορδάνην ἄνευ τινὸς συμβόλου. Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ἔχων κιβωτὸν ἔτε-μεν. Ἠλίας ἔχων μηλωτήν. Ἑλισσαῖος ἔχων πάλιν τὴν μηλωτὴν τοῦ διδασκάλου ἔτεμεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ θνητὴ φύσις οὐκ ἤρκει καθ’ ἑαυτὴν στῆσαι τὸ ῥεῖθρον, εἰς-έρχεται Ἰησοῦς πρῶτος φέρων μὲν τοῦ Δεσπότου τὴν προσηγορίαν, ἐπαγόμενος δὲ μεθ’ ἑαυτοῦ τὴν κιβωτὸν, τὸ σύμβολον τοῦ δεσποτικοῦ σώματος. Καὶ φαίνεται ὁ Ἰορδάνης οὔτε τὸν Ἰησοῦν τιμήσας, τὸν ψιλὸν ἄνθρω-
725 SPURIA. τῶν ἀναξίων δούλων σου· δυσώπησον τὴν μονογενή σου Τὸν ἐπὶ τοῖς ἡμετέρης μακροθυμῆσαι πταίσμασι, καὶ λύσαι τὴν καθ' ἡμῶν ταύτην δικαίαν ὀργὴν, καὶ ταῖς νεφέλαις επιτάξαι τὸν ὑετὸν ἐπομβρίσαι συνήθως, και τὸν αὐχμὸν διαλύσαι, καὶ τῆς γῆς δροσίσαι τὸν καί σωνα. Ναι, δέσποινα, δέσποινα, ἢ τοῦ κόσμου ἀντίλη ψις, ἐλέησον, θήλασσον τὰ νήπια, γέροντας κεκμηκό τας, πένητας πεφρυγμένους· μὴ ἐάσῃς ἡμᾶς ἀπολέσθαι ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν· ἡμαρτημεν, ήνομήσαμεν. την καθαρὸν τοῦ βαπτίσματος χιτώνα κατεῤῥυπώσαμεν. τὰς δεσποτικὰς ἐντολὰς ἠθετήσαμεν ἀλλὰ ἂν ὁλισθαί- νωμεν, οὐκ ἐπετάσαμεν τὰς χεῖρας ἡμῶν πρὸς θεὸν ἀλλότριον, ἀλλ᾽ εἰς τὸν μονογενή σου Υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν σὺν Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύ ματι προσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Εἰς τὸν Ιορδάνην ποταμόν. • Διὰ τί παρὰ πάντας τοὺς ἐπὶ γῆς ποταμούς ἐπὶ [778] τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ ἐπιτελεῖ Χριστὸς τὸ μυστήριον τοῦ βαπτίσματος: Αναγκαῖον ἱστορῆσαι τοῦ ποταμοῦ τὴν φύσιν, ἵνα ἐξ αὐτοῦ μάθης τὴν τῆς μυσταγωγίας ἀκολουθίαν. Ο Ιορδάνης, παρὰ πάντας τους ποταμούς δύο ῥίζας ἔχει πηγῶν· οὐ γὰρ ἀπὸ μιᾶς πηγής προέρ χεται ὁ Ἰορδάνης. Ἔχει δὲ τὴν μὲν μίαν πηγὴν εἰς τὴν Πανιάδα, τὴν δὲ ἄλλην πλησίον τῆς Πανιάδας· καὶ ἡ μὲν μία πηγή καλεῖται ιδρ,· ἡ δὲ ἄλλη Δάν· καὶ κατ' ὀλίγον προερχόμεναι καὶ μεριζόμεναι ἀπ' ἀλλήλων αἱ πηγαί, κατά τινα τόπον συνέρχονται ἀλλήλαις, καὶ ἕνα ἀποτελοῦσι ποταμών. Απέδωσαν δὲ αὐτῷ οἱ ἀρχαῖοι όνομα πρὸς τὰς ῥίζας, Ἰορδάνης, ὁ ἀπὸ τοῦ Ιρ καὶ τοῦ Δὲν τεχθεὶς ποταμός, παρὰ τὰς ἀρχὰς σχιζομένας ἔχων τὰς ρίζας, καὶ ἐπὶ τέλει συναπτομένας. Παρὰ πάντας πάλιν τους ποταμούς οὗτος εἰς ζῶσαν θάλασσαν οὐ τρέχει, καὶ ὕδωρ αὐτὸν θαλάσσης ζῶν οὐ δέχεται, ἀλλὰ δέχεται αὐτὸν ἡ νεκρὰ θάλασσα. Οὗτος μόνος παρὰ πάντας τους ποταμούς νεκροῖς καὶ ἀργοῖς ὕδασι συν έπτεται. Ἔστι δὲ ὁ Ἰορδάνης τοῦ ἡμετέρου θνητού γέ τους τύπος, καὶ ὅπως ἄκους. Απ' ἀρχῆς τὸ γένος τὸ ἡμέτερον δύο έχει ρίζας, τὸν Ἀδὰμ ἐκ γῆς πλασθέντα, τὴν Εὔαν ἀπὸ πλευράς προελθοῦσαν· καὶ οὐκ ἔστιν εἰς · Σέντος καὶ εἰς τρόπος τῆς καταστάσεως. Ο μὲν γὰρ ἀπὸ γῆς ἐπλάσθη, πηγὴν ἔχων τὴν γῆν· ἡ δὲ ἀπὸ πλευ ρᾶς ἐγένετο, ρίζαν ἔχουσα τὴν πλευράν· ἄλλη ἀρχὴ ἐκείνου, καὶ ἄλλη ταύτης. Καὶ ἦσαν ἀπ᾽ ἀλλήλων τέως μεριζόμενοι κατὰ τὸν τρόπον τῆς διαπλάσεως· συν- ἦλθον δὲ εἰς συνάφειαν γαμικὴν, ἀπετελέσθη τὸ ἐξ ἀμ- φοτέρων ἐν σῶμα, καὶ οὐκέτι οἱ τικτόμενοι ἢ ἀπὸ πλευ μᾶς ἢ ἀπὸ γῆς, ἀλλ' ἀπὸ συνουσίας ετίπτοντο. Εσον- ται γάρ, φησίν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. Τοῦτο γοῦν τὸ ἡμέτερον πλάσμα, δραμὸν εἰς ἀκολουθίαν φύσεως, τέλος ἔσχε τὸν θάνατον. Ηρξατο μὲν ἡμῶν τὸ πλάσμα ἀπὸ γῆς, καὶ ἔληγεν εἰς θάνατον· καὶ ἐδέξατο τὸ πλά- σμα τοῦτο ἡ νεκρὰ θάλασσα, ὁ βαθὺς, ὁ καταχθόνιος, ή ἄδυσσος τῶν νεκρῶν. Ο γάρ ἐστι νεκρά θάλασσα τοῖς ζῶσιν ὕδασι, τοῦτό ἐστιν ὁ ᾅδης τοῖς ἀποθνήσκουσι. Διὸ λέγει Παῦλος· Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, Τίς καταβήσεται εἰς τὸν ᾅδην; τουτέστι, Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ἀναγαγεῖν. Περὶ τοῦτον οὖν τὸν Ἰορδάνην τὸν ἀπὸ ζωτῶν πηγών προερχόμενον, καὶ εἰς νεκρὰν θά λασσαν καταλήγοντα, πᾶσα ἡ τοῦ Θεοῦ ἐπετελείτο θαυ ματουργία, ίνα μηκέτι τὸ ζῶν ὕδωρ τρέχῃ πρὸς θάνα- τον. Τρίτον αὐτὸν τὸν Ἰορδάνην διέκοψεν ὁ Θεὸς, ὡς μηκέτι αὐτῷ τὴν ἀκολουθίαν εἶναι εἰς τὴν νεκρὰν θά λασσαν, ἀλλ' ἀνατρέχειν ἐπὶ τὰς ἀρχαίας ρίζας τὰς ζώσας. Ετμήθη ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ· ἐτμήθη καὶ ἐπὶ Ηλία, ὅτι τῇ μηλωτῇ αὐτὸν ἔτεμεν· ἐτμήθη ὑπὸ Ἑλισε σαίου, ὅτε υποστρέφων έτεμεν αὐτόν. Πρώτος Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ἔτεμε τὸν Ἰορδάνην· καὶ ὅπως ἔτεμεν, ἄκουε. Οὐκ έστητε τὰ ῥεῖθρα τῶν πηγῶν, ἀλλ᾽ ἀπέστρεψε τὸ ὕδωρ εἰς τὰ ὀπίσω, ὡς μαρτυρεῖ ὁ ψαλμψούς λέγων· Τι σοί ἐστι, θάλασσα, ότι έφυγες; καὶ σύ, πορ- δάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Τὰ δὲ ὀπίσω ἦσαν αἱ πηγαί. Αναχαιτίζων τοίνυν ὁ Σωτὴρ τὸ γένος τὸ ἡμέτερον τὸ τρέχον εἰς θάνατον, ποιεῖ μηκέτι τρέχειν εἰς θάνατον, ἀλλ' ἐπὶ τὰς ἀρχαίας ρίζας τὰς ζώσας επανιέναι, οὐκ εἰς τὴν νεκρὸν θάλασσαν καταλήγειν. ᾿Αποκαθίσταται τοίνυν ἢ θνητή φύσις εἰς τὸ ἀρχαῖον σχῆμα. Οὔτε εἷς δὲ φαίνεται τεμὼν τὸν Ἰορδάνην ἄνευ τινές συμβόλου. Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ἔχων κιβωτὸν ἔτε- μεν. Ηλίας έχουν μηλωτήν. Ελισσαίος ἔχων πάλιν τὴν μηλωτὴν τοῦ διδασκάλου ἔτεμεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ θνητή φύσις οὐκ ἤρχει καθ' ἑαυτὴν στῆσαι τὸ ῥεῖθρον, εἰσ- έρχεται Ἰησοῦς πρῶτος φέρων μὲν τοῦ Δεσπότου τὴν προσηγορίαν, επαγόμενος δὲ μεθ' ἑαυτοῦ τὴν κιβωτόν, τὸ σύμβολον τοῦ δεσποτικού σώματος. Καὶ φαίνεται ὁ Ἰορδάνης οὔτε τὸν Ἰησοῦν τιμήσας, τὸν ψιλὶν ἄνθρω- Ti πον ἐκεῖνον, λέγω τὸν τοῦ Ναυῆ, οὔτε τοὺς Ἰουδαίους αιδεσθείς, οὔτε τοὺς ἱερεῖς ἐντραπείς. Καὶ ἵνα δειχθή ὅτι οὐ τῷ λαῷ [779] υποχωρεῖ, ἀλλὰ τὴν κιβωτὴν αἰπ δεῖται, λέγει Ἰησοῦς· Ἰδοὺ ἡ κιβωτός τοῦ κυριεύον τος πάσης τῆς γῆς διέρχεται τὸν Ἰορδάνην. Καὶ ἔσται, ὅταν εἰσέλθωσιν οἱ πόδες τῶν ἱερέων των βασταζόντων τὴν κιβωτόν, ὁ Ιορδάνης ἐκλείψει, οὐ τοὺς ἱερεῖς αἰδούμενος, ἀλλὰ τὴν κιβωτόν. Καὶ πό θεν τοῦτο, ἄκουε. Ἐρωτᾷ αὐτὸν ὁ Δαυΐδ λέγων σοί ἐστι, θάλασσα, ὅτι ἔφυγες; καὶ σύ, Ιορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Πρὸς ταῦτα ἀποκρίνε και η δημιουργία λέγουσα· Ἀπὸ προσώπου Κυρίου ἐσαλεύθη ἡ γῆ. Πρόσωπον δὲ Κυρίου ἦν τὸ σχῆμα τῆς κιβωτού. Ο γὰρ ἦν ἡ κιβωτός τῷ νόμῳ καὶ ταῖς πλαξὶ καὶ τῇ στάμνῳ καὶ τῇ ράβδῳ, τοῦτο ἦν τῆς ἀκατ ταλήπτου θεότητος ή σὰρξ ή δεσποτική, ὡς ἐν κιβωτῷ φέρουσα τὴν θεότητα. Περὶ ταύτης τῆς ἁγίας κιβωτού ἔλεγεν ὁ μακάριος Δαυΐδ· Ανάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀναπαυσίν σου, σὺ καὶ ἡ κιβωτὸς τοῦ ἁγιάσματος σου. Καὶ ἄρα τί ποιεῖ· ὅτι ἐξηράνθη ὁ Ἰορδάνης, οὐκ ἀπολέσας τὰ ῥεῖθρα, ἀλλ᾽ εἰς τὰς ἀρχαίας ρίζας ἀν αποδήσας. Ἐπήρε, φησὶν, Ἰησοῦς ἀπὸ τοῦ Ἰορδάνου δώδεκα λίθους μεγάλους, καὶ ἔστησεν αὐτοὺς πέσ ραν τοῦ ποταμοῦ· ἔθηκε δὲ ἀντ᾽ αὐτῶν ἄλλους δώ- δεκα λίθους ἐν τῷ ποταμῷ. Τί βούλεται τοῦτο εἶναι τὸ περιαιρεθῆναι δώδεκα λίθους, καὶ τεθῆναι ἀντ' αυτ τῶν ἄλλους δώδεκα; Επειδή, ὡς ἔφθην εἰπὼν, τὴν θνητὴν φύσιν ἀνεχαίτιζε· μᾶλλον δὲ βούλεται δεῖξαι ὅτι ἀναστῇ τὴν ἀνθρωπότητα ἐκ τῶν βυθῶν, καὶ ἀνάγει εἰς τὸν οὐρανόν. Τοὺς γὰρ λίθους τους μηδέποτε θέα σαμένους ἡλιακὴν ἀκτίνα, μήτε φωτὸς δεξαμένους ὄψιν, {πλωσεν εἰς φῶς, καὶ ἦσαν εἰς γῆν ἐκ βυθοῦ ἀνασπα σθέντες. Διὰ τί δὲ δώδεκα λίθους ἔλαβεν ἐκεῖθεν; Επειδή διὰ τῶν δώδεκα ἀποστόλων ἔμελλεν ἀναστὰν τὴν ἀν θρωπότητα ἀπὸ τῆς θνητῆς φύσεως. Ἔστω δὲ, τοὺς ὄν τας κάτω λίθους περιείλεν, ἵνα δείξῃ τῷ ἡλίῳ καὶ τῷ φωτὶ καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα ἀνθρώποις ἐναργή όψιν, πῶς διέβησαν τὸν Ἰορδάνην· καὶ γὰρ καὶ τὴν αἰτίαν ἐσήμανεν· Ἐὰν ἐρωτήσῃ σε, φησίν, ο υιός σου, λέγων· Τί εἰσιν οἱ λίθοι οὗτοι; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι, Ἐπὶ ξηρᾶς διέβημεν τὸν Ἰορδάνην, κωλύσαντος τοῦ Θεοῦ τὸ ὕδωρ πρὸ προσώπου ἡμῶν. Ἀλλ' ἔστω, οἱ ἀνενεχθέντες λίθοι ἐτέθησαν, ἵνα φανώσι τοῖς μετὰ ταῦτα· οἱ ἀντιτεθέντες διὰ τί ἀντετέθησαν; Ελαβεν ἐκ τῶν βυθῶν τοὺς βεβυθισμένους, καὶ ἔδωκε τῷ βυθῷ πάλιν ἐνέχυρα σωτηρίας. Οι τεθέντες λίθοι ενέχυρα, οι ληφθέντες ἀσφάλεια. Καὶ πολλὴ ἡ περὶ τούτων θεωρία, καὶ διὰ τί ἐτέθησαν λίθοι, καὶ διὰ τί περιηρέθησαν λέ- θοι. Χριστὸς καὶ λαμβάνει, καὶ δίδωσιν. Ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἀνέλαβε τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον, δεδωκώς ἡμῖν τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν. Διὰ τῶν ἀποστόλων ἀντιτί θησι τῷ ποταμῷ δώδεκα λίθους, ενέχυρον σωτηρίας, καὶ ἀρραβῶνα των μελλόντων. Ο γὰρ δεδωκώς τινί τι εἰς τι πράγμα, ενεχυριάζει αὐτῷ εἰς τὸ μέλλον. Ἐπειδὴ οὖν ἔμελλε τοῦτο τὸ ὄνομα πάλιν αὐτῷ τηρεῖσθαι, ὅτε ἔμελλε βαπτίζεσθαι ὑπὸ Ἰωάννου, προλαβών απέθετο τὰ ἐνέχυρα τῆς ἐπιφανείας, καὶ ἔστησε τους λίθους, οὓς μὲν ἔλαβεν ἐκεῖθεν, τοὺς πατριάρχας, οὓς ήγειρε τότε· οὓς δὲ ἀντέθηκε, τοὺς ἀποστόλους, οὓς ἔδωκεν ἀντ᾽ ἐκείνων. Ἀντὶ γὰρ τῶν πατέρων σου ἐγεννή θησάν σοι υιοί. Οὕτω διέβη τὸν Ἰορδάνην, καὶ γίνε ται ὁ Ἰορδάνης Ἰησοῦ τῷ τοῦ Ναυῆ ἀρχὴ τῆς κατ ἀσχέσεως τῆς γῆς. Έως ότι παρήλθε τὸν Ἰορδάνην, οὐκ ἐκληρονόμησε τὴν ἐπηγγελμένην τὴν ἕως ὅτι Χριστὸς παρῆλθε τὸν Ἰορδάνην, οὐκ ἤρξατο κηρύσσειν τὴν βασιλείαν. Ἀρχὴ τῆς κατασχέσεως τῆς γῆς ὁ πορ δάνης, ἀρχὴ τῆς κατασχέσεως τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν ὁ Ἰορδάνης. Διὰ τοῦτο ὁ προφήτης λέγει: Μνησθή σομαί σου, Κύριε, ἐκ τῆς Ἰωδάνου. Μνήμη γάρ
PG 61:726πον ἐκεῖνον, λέγω τὸν τοῦ Ναυῆ, οὔτε τοὺς Ἰουδαίους αἰδεσθεὶς, οὔτε τοὺς ἱερεῖς ἐντραπείς. Καὶ ἵνα δειχθῇ ὅτι οὐ τῷ λαῷ ὑποχωρεῖ, ἀλλὰ τὴν κιβωτὸν αἰ-δεῖται, λέγει Ἰησοῦς· Ἰδοὺ ἡ κιβωτὸς τοῦ κυριεύον-τος πάσης τῆς γῆς διέρχεται τὸν Ἰορδάνην. Καὶ ἔσται, ὅταν εἰσέλθωσιν οἱ πόδες τῶν ἱερέων τῶν βασταζόντων τὴν κιβωτὸν, ὁ Ἰορδάνης ἐκλείψει, οὐ τοὺς ἱερεῖς αἰδούμενος, ἀλλὰ τὴν κιβωτόν. Καὶ πό-θεν τοῦτο, ἄκουε. Ἐρωτᾷ αὐτὸν ὁ Δαυὶ̈δ λέγων· Τί σοί ἐστι, θάλασσα, ὅτι ἔφυγες; καὶ σὺ, Ἰορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Πρὸς ταῦτα ἀποκρίνε-ται ἡ δημιουργία λέγουσα· Ἀπὸ προσώπου Κυρίου ἐσαλεύθη ἡ γῆ. Πρόσωπον δὲ Κυρίου ἦν τὸ σχῆμα τῆς κιβωτοῦ. Ὃ γὰρ ἦν ἡ κιβωτὸς τῷ νόμῳ καὶ ταῖς πλαξὶ καὶ τῇ στάμνῳ καὶ τῇ ῥάβδῳ, τοῦτο ἦν τῆς ἀκα-ταλήπτου θεότητος ἡ σὰρξ ἡ δεσποτικὴ, ὡς ἐν κιβωτῷ φέρουσα τὴν θεότητα. Περὶ ταύτης τῆς ἁγίας κιβωτοῦ ἔλεγεν ὁ μακάριος Δαυί̈δ· Ἀνάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, σὺ καὶ ἡ κιβωτὸς τοῦ ἁγιάσματός σου. Καὶ ὅρα τί ποιεῖ· ὅτι ἐξηράνθη ὁ Ἰορδάνης, οὐκ ἀπολέσας τὰ ῥεῖθρα, ἀλλ’ εἰς τὰς ἀρχαίας ῥίζας ἀν-αποδήσας, Ἐπῆρε, φησὶν, Ἰησοῦς ἀπὸ τοῦ Ἰορδάνου δώδεκα λίθους μεγάλους, καὶ ἔστησεν αὐτοὺς πέ-ραν τοῦ ποταμοῦ· ἔθηκε δὲ ἀντ’ αὐτῶν ἄλλους δώ-δεκα λίθους ἐν τῷ ποταμῷ. Τί βούλεται τοῦτο εἶναι τὸ περιαιρεθῆναι δώδεκα λίθους, καὶ τεθῆναι ἀντ’ αὐ-τῶν ἄλλους δώδεκα; Ἐπειδὴ, ὡς ἔφθην εἰπὼν, τὴν θνητὴν φύσιν ἀνεχαίτιζε· μᾶλλον δὲ βούλεται δεῖξαι ὅτι ἀνασπᾷ τὴν ἀνθρωπότητα ἐκ τῶν βυθῶν, καὶ ἀνάγει εἰς τὸν οὐρανόν. Τοὺς γὰρ λίθους τοὺς μηδέποτε θεα-σαμένους ἡλιακὴν ἀκτῖνα, μήτε φωτὸς δεξαμένους ὄψιν, ἥπλωσεν εἰς φῶς, καὶ ἦσαν εἰς γῆν ἐκ βυθοῦ ἀνασπα-σθέντες. Διὰ τί δὲ δώδεκα λίθους ἔλαβεν ἐκεῖθεν; Ἐπειδὴ διὰ τῶν δώδεκα ἀποστόλων ἔμελλεν ἀνασπᾷν τὴν ἀν-θρωπότητα ἀπὸ τῆς θνητῆς φύσεως. Ἔστω δὲ, τοὺς ὄν-τας κάτω λίθους περιεῖλεν, ἵνα δείξῃ τῷ ἡλίῳ καὶ τῷ φωτὶ καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα ἀνθρώποις ἐναργῆ ὄψιν, πῶς διέβησαν τὸν Ἰορδάνην· καὶ γὰρ καὶ τὴν αἰτίαν ἐσήμανεν· Ἐὰν ἐρωτήσῃ σε, φησὶν, ὁ υἱός σου, λέγων· Τί εἰσιν οἱ λίθοι οὗτοι; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι, Ἐπὶ ξηρᾶς διέβημεν τὸν Ἰορδάνην, κωλύσαντος τοῦ Θεοῦ τὸ ὕδωρ πρὸ προσώπου ἡμῶν. Ἀλλ’ ἔστω, οἱ ἀνενεχθέντες λίθοι ἐτέθησαν, ἵνα φανῶσι τοῖς μετὰ ταῦτα· οἱ ἀντιτεθέντες διὰ τί ἀντετέθησαν; Ἔλαβεν ἐκ τῶν βυθῶν τοὺς βεβυθισμένους, καὶ ἔδωκε τῷ βυθῷ πάλιν ἐνέχυρα σωτηρίας. Οἱ τεθέντες λίθοι ἐνέχυρα, οἱ ληφθέντες ἀσφάλεια. Καὶ πολλὴ ἡ περὶ τούτων θεωρία, καὶ διὰ τί ἐτέθησαν λίθοι, καὶ διὰ τί περιῃρέθησαν λί-θοι. Χριστὸς καὶ λαμβάνει, καὶ δίδωσιν. Ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἀνέλαβε τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον, δεδωκὼς ἡμῖν τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν. Διὰ τῶν ἀποστόλων ἀντιτί-θησι τῷ ποταμῷ δώδεκα λίθους, ἐνέχυρον σωτηρίας,
725 SPURIA. τῶν ἀναξίων δούλων σου· δυσώπησον τὴν μονογενή σου Τὸν ἐπὶ τοῖς ἡμετέρης μακροθυμῆσαι πταίσμασι, καὶ λύσαι τὴν καθ' ἡμῶν ταύτην δικαίαν ὀργὴν, καὶ ταῖς νεφέλαις επιτάξαι τὸν ὑετὸν ἐπομβρίσαι συνήθως, και τὸν αὐχμὸν διαλύσαι, καὶ τῆς γῆς δροσίσαι τὸν καί σωνα. Ναι, δέσποινα, δέσποινα, ἢ τοῦ κόσμου ἀντίλη ψις, ἐλέησον, θήλασσον τὰ νήπια, γέροντας κεκμηκό τας, πένητας πεφρυγμένους· μὴ ἐάσῃς ἡμᾶς ἀπολέσθαι ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν· ἡμαρτημεν, ήνομήσαμεν. την καθαρὸν τοῦ βαπτίσματος χιτώνα κατεῤῥυπώσαμεν. τὰς δεσποτικὰς ἐντολὰς ἠθετήσαμεν ἀλλὰ ἂν ὁλισθαί- νωμεν, οὐκ ἐπετάσαμεν τὰς χεῖρας ἡμῶν πρὸς θεὸν ἀλλότριον, ἀλλ᾽ εἰς τὸν μονογενή σου Υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν σὺν Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύ ματι προσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Εἰς τὸν Ιορδάνην ποταμόν. • Διὰ τί παρὰ πάντας τοὺς ἐπὶ γῆς ποταμούς ἐπὶ [778] τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ ἐπιτελεῖ Χριστὸς τὸ μυστήριον τοῦ βαπτίσματος: Αναγκαῖον ἱστορῆσαι τοῦ ποταμοῦ τὴν φύσιν, ἵνα ἐξ αὐτοῦ μάθης τὴν τῆς μυσταγωγίας ἀκολουθίαν. Ο Ιορδάνης, παρὰ πάντας τους ποταμούς δύο ῥίζας ἔχει πηγῶν· οὐ γὰρ ἀπὸ μιᾶς πηγής προέρ χεται ὁ Ἰορδάνης. Ἔχει δὲ τὴν μὲν μίαν πηγὴν εἰς τὴν Πανιάδα, τὴν δὲ ἄλλην πλησίον τῆς Πανιάδας· καὶ ἡ μὲν μία πηγή καλεῖται ιδρ,· ἡ δὲ ἄλλη Δάν· καὶ κατ' ὀλίγον προερχόμεναι καὶ μεριζόμεναι ἀπ' ἀλλήλων αἱ πηγαί, κατά τινα τόπον συνέρχονται ἀλλήλαις, καὶ ἕνα ἀποτελοῦσι ποταμών. Απέδωσαν δὲ αὐτῷ οἱ ἀρχαῖοι όνομα πρὸς τὰς ῥίζας, Ἰορδάνης, ὁ ἀπὸ τοῦ Ιρ καὶ τοῦ Δὲν τεχθεὶς ποταμός, παρὰ τὰς ἀρχὰς σχιζομένας ἔχων τὰς ρίζας, καὶ ἐπὶ τέλει συναπτομένας. Παρὰ πάντας πάλιν τους ποταμούς οὗτος εἰς ζῶσαν θάλασσαν οὐ τρέχει, καὶ ὕδωρ αὐτὸν θαλάσσης ζῶν οὐ δέχεται, ἀλλὰ δέχεται αὐτὸν ἡ νεκρὰ θάλασσα. Οὗτος μόνος παρὰ πάντας τους ποταμούς νεκροῖς καὶ ἀργοῖς ὕδασι συν έπτεται. Ἔστι δὲ ὁ Ἰορδάνης τοῦ ἡμετέρου θνητού γέ τους τύπος, καὶ ὅπως ἄκους. Απ' ἀρχῆς τὸ γένος τὸ ἡμέτερον δύο έχει ρίζας, τὸν Ἀδὰμ ἐκ γῆς πλασθέντα, τὴν Εὔαν ἀπὸ πλευράς προελθοῦσαν· καὶ οὐκ ἔστιν εἰς · Σέντος καὶ εἰς τρόπος τῆς καταστάσεως. Ο μὲν γὰρ ἀπὸ γῆς ἐπλάσθη, πηγὴν ἔχων τὴν γῆν· ἡ δὲ ἀπὸ πλευ ρᾶς ἐγένετο, ρίζαν ἔχουσα τὴν πλευράν· ἄλλη ἀρχὴ ἐκείνου, καὶ ἄλλη ταύτης. Καὶ ἦσαν ἀπ᾽ ἀλλήλων τέως μεριζόμενοι κατὰ τὸν τρόπον τῆς διαπλάσεως· συν- ἦλθον δὲ εἰς συνάφειαν γαμικὴν, ἀπετελέσθη τὸ ἐξ ἀμ- φοτέρων ἐν σῶμα, καὶ οὐκέτι οἱ τικτόμενοι ἢ ἀπὸ πλευ μᾶς ἢ ἀπὸ γῆς, ἀλλ' ἀπὸ συνουσίας ετίπτοντο. Εσον- ται γάρ, φησίν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. Τοῦτο γοῦν τὸ ἡμέτερον πλάσμα, δραμὸν εἰς ἀκολουθίαν φύσεως, τέλος ἔσχε τὸν θάνατον. Ηρξατο μὲν ἡμῶν τὸ πλάσμα ἀπὸ γῆς, καὶ ἔληγεν εἰς θάνατον· καὶ ἐδέξατο τὸ πλά- σμα τοῦτο ἡ νεκρὰ θάλασσα, ὁ βαθὺς, ὁ καταχθόνιος, ή ἄδυσσος τῶν νεκρῶν. Ο γάρ ἐστι νεκρά θάλασσα τοῖς ζῶσιν ὕδασι, τοῦτό ἐστιν ὁ ᾅδης τοῖς ἀποθνήσκουσι. Διὸ λέγει Παῦλος· Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, Τίς καταβήσεται εἰς τὸν ᾅδην; τουτέστι, Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ἀναγαγεῖν. Περὶ τοῦτον οὖν τὸν Ἰορδάνην τὸν ἀπὸ ζωτῶν πηγών προερχόμενον, καὶ εἰς νεκρὰν θά λασσαν καταλήγοντα, πᾶσα ἡ τοῦ Θεοῦ ἐπετελείτο θαυ ματουργία, ίνα μηκέτι τὸ ζῶν ὕδωρ τρέχῃ πρὸς θάνα- τον. Τρίτον αὐτὸν τὸν Ἰορδάνην διέκοψεν ὁ Θεὸς, ὡς μηκέτι αὐτῷ τὴν ἀκολουθίαν εἶναι εἰς τὴν νεκρὰν θά λασσαν, ἀλλ' ἀνατρέχειν ἐπὶ τὰς ἀρχαίας ρίζας τὰς ζώσας. Ετμήθη ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ· ἐτμήθη καὶ ἐπὶ Ηλία, ὅτι τῇ μηλωτῇ αὐτὸν ἔτεμεν· ἐτμήθη ὑπὸ Ἑλισε σαίου, ὅτε υποστρέφων έτεμεν αὐτόν. Πρώτος Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ἔτεμε τὸν Ἰορδάνην· καὶ ὅπως ἔτεμεν, ἄκουε. Οὐκ έστητε τὰ ῥεῖθρα τῶν πηγῶν, ἀλλ᾽ ἀπέστρεψε τὸ ὕδωρ εἰς τὰ ὀπίσω, ὡς μαρτυρεῖ ὁ ψαλμψούς λέγων· Τι σοί ἐστι, θάλασσα, ότι έφυγες; καὶ σύ, πορ- δάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Τὰ δὲ ὀπίσω ἦσαν αἱ πηγαί. Αναχαιτίζων τοίνυν ὁ Σωτὴρ τὸ γένος τὸ ἡμέτερον τὸ τρέχον εἰς θάνατον, ποιεῖ μηκέτι τρέχειν εἰς θάνατον, ἀλλ' ἐπὶ τὰς ἀρχαίας ρίζας τὰς ζώσας επανιέναι, οὐκ εἰς τὴν νεκρὸν θάλασσαν καταλήγειν. ᾿Αποκαθίσταται τοίνυν ἢ θνητή φύσις εἰς τὸ ἀρχαῖον σχῆμα. Οὔτε εἷς δὲ φαίνεται τεμὼν τὸν Ἰορδάνην ἄνευ τινές συμβόλου. Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ἔχων κιβωτὸν ἔτε- μεν. Ηλίας έχουν μηλωτήν. Ελισσαίος ἔχων πάλιν τὴν μηλωτὴν τοῦ διδασκάλου ἔτεμεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ θνητή φύσις οὐκ ἤρχει καθ' ἑαυτὴν στῆσαι τὸ ῥεῖθρον, εἰσ- έρχεται Ἰησοῦς πρῶτος φέρων μὲν τοῦ Δεσπότου τὴν προσηγορίαν, επαγόμενος δὲ μεθ' ἑαυτοῦ τὴν κιβωτόν, τὸ σύμβολον τοῦ δεσποτικού σώματος. Καὶ φαίνεται ὁ Ἰορδάνης οὔτε τὸν Ἰησοῦν τιμήσας, τὸν ψιλὶν ἄνθρω- Ti πον ἐκεῖνον, λέγω τὸν τοῦ Ναυῆ, οὔτε τοὺς Ἰουδαίους αιδεσθείς, οὔτε τοὺς ἱερεῖς ἐντραπείς. Καὶ ἵνα δειχθή ὅτι οὐ τῷ λαῷ [779] υποχωρεῖ, ἀλλὰ τὴν κιβωτὴν αἰπ δεῖται, λέγει Ἰησοῦς· Ἰδοὺ ἡ κιβωτός τοῦ κυριεύον τος πάσης τῆς γῆς διέρχεται τὸν Ἰορδάνην. Καὶ ἔσται, ὅταν εἰσέλθωσιν οἱ πόδες τῶν ἱερέων των βασταζόντων τὴν κιβωτόν, ὁ Ιορδάνης ἐκλείψει, οὐ τοὺς ἱερεῖς αἰδούμενος, ἀλλὰ τὴν κιβωτόν. Καὶ πό θεν τοῦτο, ἄκουε. Ἐρωτᾷ αὐτὸν ὁ Δαυΐδ λέγων σοί ἐστι, θάλασσα, ὅτι ἔφυγες; καὶ σύ, Ιορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Πρὸς ταῦτα ἀποκρίνε και η δημιουργία λέγουσα· Ἀπὸ προσώπου Κυρίου ἐσαλεύθη ἡ γῆ. Πρόσωπον δὲ Κυρίου ἦν τὸ σχῆμα τῆς κιβωτού. Ο γὰρ ἦν ἡ κιβωτός τῷ νόμῳ καὶ ταῖς πλαξὶ καὶ τῇ στάμνῳ καὶ τῇ ράβδῳ, τοῦτο ἦν τῆς ἀκατ ταλήπτου θεότητος ή σὰρξ ή δεσποτική, ὡς ἐν κιβωτῷ φέρουσα τὴν θεότητα. Περὶ ταύτης τῆς ἁγίας κιβωτού ἔλεγεν ὁ μακάριος Δαυΐδ· Ανάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀναπαυσίν σου, σὺ καὶ ἡ κιβωτὸς τοῦ ἁγιάσματος σου. Καὶ ἄρα τί ποιεῖ· ὅτι ἐξηράνθη ὁ Ἰορδάνης, οὐκ ἀπολέσας τὰ ῥεῖθρα, ἀλλ᾽ εἰς τὰς ἀρχαίας ρίζας ἀν αποδήσας. Ἐπήρε, φησὶν, Ἰησοῦς ἀπὸ τοῦ Ἰορδάνου δώδεκα λίθους μεγάλους, καὶ ἔστησεν αὐτοὺς πέσ ραν τοῦ ποταμοῦ· ἔθηκε δὲ ἀντ᾽ αὐτῶν ἄλλους δώ- δεκα λίθους ἐν τῷ ποταμῷ. Τί βούλεται τοῦτο εἶναι τὸ περιαιρεθῆναι δώδεκα λίθους, καὶ τεθῆναι ἀντ' αυτ τῶν ἄλλους δώδεκα; Επειδή, ὡς ἔφθην εἰπὼν, τὴν θνητὴν φύσιν ἀνεχαίτιζε· μᾶλλον δὲ βούλεται δεῖξαι ὅτι ἀναστῇ τὴν ἀνθρωπότητα ἐκ τῶν βυθῶν, καὶ ἀνάγει εἰς τὸν οὐρανόν. Τοὺς γὰρ λίθους τους μηδέποτε θέα σαμένους ἡλιακὴν ἀκτίνα, μήτε φωτὸς δεξαμένους ὄψιν, {πλωσεν εἰς φῶς, καὶ ἦσαν εἰς γῆν ἐκ βυθοῦ ἀνασπα σθέντες. Διὰ τί δὲ δώδεκα λίθους ἔλαβεν ἐκεῖθεν; Επειδή διὰ τῶν δώδεκα ἀποστόλων ἔμελλεν ἀναστὰν τὴν ἀν θρωπότητα ἀπὸ τῆς θνητῆς φύσεως. Ἔστω δὲ, τοὺς ὄν τας κάτω λίθους περιείλεν, ἵνα δείξῃ τῷ ἡλίῳ καὶ τῷ φωτὶ καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα ἀνθρώποις ἐναργή όψιν, πῶς διέβησαν τὸν Ἰορδάνην· καὶ γὰρ καὶ τὴν αἰτίαν ἐσήμανεν· Ἐὰν ἐρωτήσῃ σε, φησίν, ο υιός σου, λέγων· Τί εἰσιν οἱ λίθοι οὗτοι; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι, Ἐπὶ ξηρᾶς διέβημεν τὸν Ἰορδάνην, κωλύσαντος τοῦ Θεοῦ τὸ ὕδωρ πρὸ προσώπου ἡμῶν. Ἀλλ' ἔστω, οἱ ἀνενεχθέντες λίθοι ἐτέθησαν, ἵνα φανώσι τοῖς μετὰ ταῦτα· οἱ ἀντιτεθέντες διὰ τί ἀντετέθησαν; Ελαβεν ἐκ τῶν βυθῶν τοὺς βεβυθισμένους, καὶ ἔδωκε τῷ βυθῷ πάλιν ἐνέχυρα σωτηρίας. Οι τεθέντες λίθοι ενέχυρα, οι ληφθέντες ἀσφάλεια. Καὶ πολλὴ ἡ περὶ τούτων θεωρία, καὶ διὰ τί ἐτέθησαν λίθοι, καὶ διὰ τί περιηρέθησαν λέ- θοι. Χριστὸς καὶ λαμβάνει, καὶ δίδωσιν. Ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἀνέλαβε τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον, δεδωκώς ἡμῖν τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν. Διὰ τῶν ἀποστόλων ἀντιτί θησι τῷ ποταμῷ δώδεκα λίθους, ενέχυρον σωτηρίας, καὶ ἀρραβῶνα των μελλόντων. Ο γὰρ δεδωκώς τινί τι εἰς τι πράγμα, ενεχυριάζει αὐτῷ εἰς τὸ μέλλον. Ἐπειδὴ οὖν ἔμελλε τοῦτο τὸ ὄνομα πάλιν αὐτῷ τηρεῖσθαι, ὅτε ἔμελλε βαπτίζεσθαι ὑπὸ Ἰωάννου, προλαβών απέθετο τὰ ἐνέχυρα τῆς ἐπιφανείας, καὶ ἔστησε τους λίθους, οὓς μὲν ἔλαβεν ἐκεῖθεν, τοὺς πατριάρχας, οὓς ήγειρε τότε· οὓς δὲ ἀντέθηκε, τοὺς ἀποστόλους, οὓς ἔδωκεν ἀντ᾽ ἐκείνων. Ἀντὶ γὰρ τῶν πατέρων σου ἐγεννή θησάν σοι υιοί. Οὕτω διέβη τὸν Ἰορδάνην, καὶ γίνε ται ὁ Ἰορδάνης Ἰησοῦ τῷ τοῦ Ναυῆ ἀρχὴ τῆς κατ ἀσχέσεως τῆς γῆς. Έως ότι παρήλθε τὸν Ἰορδάνην, οὐκ ἐκληρονόμησε τὴν ἐπηγγελμένην τὴν ἕως ὅτι Χριστὸς παρῆλθε τὸν Ἰορδάνην, οὐκ ἤρξατο κηρύσσειν τὴν βασιλείαν. Ἀρχὴ τῆς κατασχέσεως τῆς γῆς ὁ πορ δάνης, ἀρχὴ τῆς κατασχέσεως τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν ὁ Ἰορδάνης. Διὰ τοῦτο ὁ προφήτης λέγει: Μνησθή σομαί σου, Κύριε, ἐκ τῆς Ἰωδάνου. Μνήμη γάρ
καὶ ἀῤῥαβῶνα τῶν μελλόντων. Ὁ γὰρ δεδωκώς τινί τι εἴς τι πρᾶγμα, ἐνεχυριάζει αὐτῷ εἰς τὸ μέλλον. Ἐπειδὴ οὖν ἔμελλε τοῦτο τὸ ὄνομα πάλιν αὐτῷ τηρεῖσθαι, ὅτε ἔμελλε βαπτίζεσθαι ὑπὸ Ἰωάννου, προλαβὼν ἀπέθετο τὰ ἐνέχυρα τῆς ἐπιφανείας, καὶ ἔστησε τοὺς λίθους, οὓς μὲν ἔλαβεν ἐκεῖθεν, τοὺς πατριάρχας, οὓς ἤγειρε τότε· οὓς δὲ ἀντέθηκε, τοὺς ἀποστόλους, οὓς ἔδωκεν ἀντ’ ἐκείνων. Ἀντὶ γὰρ τῶν πατέρων σου ἐγεννή-θησάν σοι υἱοί. Οὕτω διέβη τὸν Ἰορδάνην, καὶ γίνε-ται ὁ Ἰορδάνης Ἰησοῦ τῷ τοῦ Ναυῆ ἀρχὴ τῆς κατ-ασχέσεως τῆς γῆς. Ἕως ὅτε παρῆλθε τὸν Ἰορδάνην, οὐκ ἐκληρονόμησε τὴν ἐπηγγελμένην γῆν· ἕως ὅτε Χριστὸς παρῆλθε τὸν Ἰορδάνην, οὐκ ἤρξατο κηρύσσειν τὴν βασιλείαν. Ἀρχὴ τῆς κατασχέσεως τῆς γῆς ὁ Ἰορ-δάνης, ἀρχὴ τῆς κατασχέσεως τῆς βασιλείας τῶν οὐρα-νῶν ὁ Ἰορδάνης. Διὰ τοῦτο ὁ προφήτης λέγει· Μνησθή-σομαί σου, Κύριε, ἐκ γῆς Ἰορδάνου. Μνήμη γάρ
725 SPURIA. τῶν ἀναξίων δούλων σου· δυσώπησον τὴν μονογενή σου Τὸν ἐπὶ τοῖς ἡμετέρης μακροθυμῆσαι πταίσμασι, καὶ λύσαι τὴν καθ' ἡμῶν ταύτην δικαίαν ὀργὴν, καὶ ταῖς νεφέλαις επιτάξαι τὸν ὑετὸν ἐπομβρίσαι συνήθως, και τὸν αὐχμὸν διαλύσαι, καὶ τῆς γῆς δροσίσαι τὸν καί σωνα. Ναι, δέσποινα, δέσποινα, ἢ τοῦ κόσμου ἀντίλη ψις, ἐλέησον, θήλασσον τὰ νήπια, γέροντας κεκμηκό τας, πένητας πεφρυγμένους· μὴ ἐάσῃς ἡμᾶς ἀπολέσθαι ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν· ἡμαρτημεν, ήνομήσαμεν. την καθαρὸν τοῦ βαπτίσματος χιτώνα κατεῤῥυπώσαμεν. τὰς δεσποτικὰς ἐντολὰς ἠθετήσαμεν ἀλλὰ ἂν ὁλισθαί- νωμεν, οὐκ ἐπετάσαμεν τὰς χεῖρας ἡμῶν πρὸς θεὸν ἀλλότριον, ἀλλ᾽ εἰς τὸν μονογενή σου Υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν σὺν Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύ ματι προσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Εἰς τὸν Ιορδάνην ποταμόν. • Διὰ τί παρὰ πάντας τοὺς ἐπὶ γῆς ποταμούς ἐπὶ [778] τοῦ Ἰορδάνου ποταμοῦ ἐπιτελεῖ Χριστὸς τὸ μυστήριον τοῦ βαπτίσματος: Αναγκαῖον ἱστορῆσαι τοῦ ποταμοῦ τὴν φύσιν, ἵνα ἐξ αὐτοῦ μάθης τὴν τῆς μυσταγωγίας ἀκολουθίαν. Ο Ιορδάνης, παρὰ πάντας τους ποταμούς δύο ῥίζας ἔχει πηγῶν· οὐ γὰρ ἀπὸ μιᾶς πηγής προέρ χεται ὁ Ἰορδάνης. Ἔχει δὲ τὴν μὲν μίαν πηγὴν εἰς τὴν Πανιάδα, τὴν δὲ ἄλλην πλησίον τῆς Πανιάδας· καὶ ἡ μὲν μία πηγή καλεῖται ιδρ,· ἡ δὲ ἄλλη Δάν· καὶ κατ' ὀλίγον προερχόμεναι καὶ μεριζόμεναι ἀπ' ἀλλήλων αἱ πηγαί, κατά τινα τόπον συνέρχονται ἀλλήλαις, καὶ ἕνα ἀποτελοῦσι ποταμών. Απέδωσαν δὲ αὐτῷ οἱ ἀρχαῖοι όνομα πρὸς τὰς ῥίζας, Ἰορδάνης, ὁ ἀπὸ τοῦ Ιρ καὶ τοῦ Δὲν τεχθεὶς ποταμός, παρὰ τὰς ἀρχὰς σχιζομένας ἔχων τὰς ρίζας, καὶ ἐπὶ τέλει συναπτομένας. Παρὰ πάντας πάλιν τους ποταμούς οὗτος εἰς ζῶσαν θάλασσαν οὐ τρέχει, καὶ ὕδωρ αὐτὸν θαλάσσης ζῶν οὐ δέχεται, ἀλλὰ δέχεται αὐτὸν ἡ νεκρὰ θάλασσα. Οὗτος μόνος παρὰ πάντας τους ποταμούς νεκροῖς καὶ ἀργοῖς ὕδασι συν έπτεται. Ἔστι δὲ ὁ Ἰορδάνης τοῦ ἡμετέρου θνητού γέ τους τύπος, καὶ ὅπως ἄκους. Απ' ἀρχῆς τὸ γένος τὸ ἡμέτερον δύο έχει ρίζας, τὸν Ἀδὰμ ἐκ γῆς πλασθέντα, τὴν Εὔαν ἀπὸ πλευράς προελθοῦσαν· καὶ οὐκ ἔστιν εἰς · Σέντος καὶ εἰς τρόπος τῆς καταστάσεως. Ο μὲν γὰρ ἀπὸ γῆς ἐπλάσθη, πηγὴν ἔχων τὴν γῆν· ἡ δὲ ἀπὸ πλευ ρᾶς ἐγένετο, ρίζαν ἔχουσα τὴν πλευράν· ἄλλη ἀρχὴ ἐκείνου, καὶ ἄλλη ταύτης. Καὶ ἦσαν ἀπ᾽ ἀλλήλων τέως μεριζόμενοι κατὰ τὸν τρόπον τῆς διαπλάσεως· συν- ἦλθον δὲ εἰς συνάφειαν γαμικὴν, ἀπετελέσθη τὸ ἐξ ἀμ- φοτέρων ἐν σῶμα, καὶ οὐκέτι οἱ τικτόμενοι ἢ ἀπὸ πλευ μᾶς ἢ ἀπὸ γῆς, ἀλλ' ἀπὸ συνουσίας ετίπτοντο. Εσον- ται γάρ, φησίν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. Τοῦτο γοῦν τὸ ἡμέτερον πλάσμα, δραμὸν εἰς ἀκολουθίαν φύσεως, τέλος ἔσχε τὸν θάνατον. Ηρξατο μὲν ἡμῶν τὸ πλάσμα ἀπὸ γῆς, καὶ ἔληγεν εἰς θάνατον· καὶ ἐδέξατο τὸ πλά- σμα τοῦτο ἡ νεκρὰ θάλασσα, ὁ βαθὺς, ὁ καταχθόνιος, ή ἄδυσσος τῶν νεκρῶν. Ο γάρ ἐστι νεκρά θάλασσα τοῖς ζῶσιν ὕδασι, τοῦτό ἐστιν ὁ ᾅδης τοῖς ἀποθνήσκουσι. Διὸ λέγει Παῦλος· Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, Τίς καταβήσεται εἰς τὸν ᾅδην; τουτέστι, Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ἀναγαγεῖν. Περὶ τοῦτον οὖν τὸν Ἰορδάνην τὸν ἀπὸ ζωτῶν πηγών προερχόμενον, καὶ εἰς νεκρὰν θά λασσαν καταλήγοντα, πᾶσα ἡ τοῦ Θεοῦ ἐπετελείτο θαυ ματουργία, ίνα μηκέτι τὸ ζῶν ὕδωρ τρέχῃ πρὸς θάνα- τον. Τρίτον αὐτὸν τὸν Ἰορδάνην διέκοψεν ὁ Θεὸς, ὡς μηκέτι αὐτῷ τὴν ἀκολουθίαν εἶναι εἰς τὴν νεκρὰν θά λασσαν, ἀλλ' ἀνατρέχειν ἐπὶ τὰς ἀρχαίας ρίζας τὰς ζώσας. Ετμήθη ἐπὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ· ἐτμήθη καὶ ἐπὶ Ηλία, ὅτι τῇ μηλωτῇ αὐτὸν ἔτεμεν· ἐτμήθη ὑπὸ Ἑλισε σαίου, ὅτε υποστρέφων έτεμεν αὐτόν. Πρώτος Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ἔτεμε τὸν Ἰορδάνην· καὶ ὅπως ἔτεμεν, ἄκουε. Οὐκ έστητε τὰ ῥεῖθρα τῶν πηγῶν, ἀλλ᾽ ἀπέστρεψε τὸ ὕδωρ εἰς τὰ ὀπίσω, ὡς μαρτυρεῖ ὁ ψαλμψούς λέγων· Τι σοί ἐστι, θάλασσα, ότι έφυγες; καὶ σύ, πορ- δάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Τὰ δὲ ὀπίσω ἦσαν αἱ πηγαί. Αναχαιτίζων τοίνυν ὁ Σωτὴρ τὸ γένος τὸ ἡμέτερον τὸ τρέχον εἰς θάνατον, ποιεῖ μηκέτι τρέχειν εἰς θάνατον, ἀλλ' ἐπὶ τὰς ἀρχαίας ρίζας τὰς ζώσας επανιέναι, οὐκ εἰς τὴν νεκρὸν θάλασσαν καταλήγειν. ᾿Αποκαθίσταται τοίνυν ἢ θνητή φύσις εἰς τὸ ἀρχαῖον σχῆμα. Οὔτε εἷς δὲ φαίνεται τεμὼν τὸν Ἰορδάνην ἄνευ τινές συμβόλου. Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ἔχων κιβωτὸν ἔτε- μεν. Ηλίας έχουν μηλωτήν. Ελισσαίος ἔχων πάλιν τὴν μηλωτὴν τοῦ διδασκάλου ἔτεμεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ θνητή φύσις οὐκ ἤρχει καθ' ἑαυτὴν στῆσαι τὸ ῥεῖθρον, εἰσ- έρχεται Ἰησοῦς πρῶτος φέρων μὲν τοῦ Δεσπότου τὴν προσηγορίαν, επαγόμενος δὲ μεθ' ἑαυτοῦ τὴν κιβωτόν, τὸ σύμβολον τοῦ δεσποτικού σώματος. Καὶ φαίνεται ὁ Ἰορδάνης οὔτε τὸν Ἰησοῦν τιμήσας, τὸν ψιλὶν ἄνθρω- Ti πον ἐκεῖνον, λέγω τὸν τοῦ Ναυῆ, οὔτε τοὺς Ἰουδαίους αιδεσθείς, οὔτε τοὺς ἱερεῖς ἐντραπείς. Καὶ ἵνα δειχθή ὅτι οὐ τῷ λαῷ [779] υποχωρεῖ, ἀλλὰ τὴν κιβωτὴν αἰπ δεῖται, λέγει Ἰησοῦς· Ἰδοὺ ἡ κιβωτός τοῦ κυριεύον τος πάσης τῆς γῆς διέρχεται τὸν Ἰορδάνην. Καὶ ἔσται, ὅταν εἰσέλθωσιν οἱ πόδες τῶν ἱερέων των βασταζόντων τὴν κιβωτόν, ὁ Ιορδάνης ἐκλείψει, οὐ τοὺς ἱερεῖς αἰδούμενος, ἀλλὰ τὴν κιβωτόν. Καὶ πό θεν τοῦτο, ἄκουε. Ἐρωτᾷ αὐτὸν ὁ Δαυΐδ λέγων σοί ἐστι, θάλασσα, ὅτι ἔφυγες; καὶ σύ, Ιορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω; Πρὸς ταῦτα ἀποκρίνε και η δημιουργία λέγουσα· Ἀπὸ προσώπου Κυρίου ἐσαλεύθη ἡ γῆ. Πρόσωπον δὲ Κυρίου ἦν τὸ σχῆμα τῆς κιβωτού. Ο γὰρ ἦν ἡ κιβωτός τῷ νόμῳ καὶ ταῖς πλαξὶ καὶ τῇ στάμνῳ καὶ τῇ ράβδῳ, τοῦτο ἦν τῆς ἀκατ ταλήπτου θεότητος ή σὰρξ ή δεσποτική, ὡς ἐν κιβωτῷ φέρουσα τὴν θεότητα. Περὶ ταύτης τῆς ἁγίας κιβωτού ἔλεγεν ὁ μακάριος Δαυΐδ· Ανάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀναπαυσίν σου, σὺ καὶ ἡ κιβωτὸς τοῦ ἁγιάσματος σου. Καὶ ἄρα τί ποιεῖ· ὅτι ἐξηράνθη ὁ Ἰορδάνης, οὐκ ἀπολέσας τὰ ῥεῖθρα, ἀλλ᾽ εἰς τὰς ἀρχαίας ρίζας ἀν αποδήσας. Ἐπήρε, φησὶν, Ἰησοῦς ἀπὸ τοῦ Ἰορδάνου δώδεκα λίθους μεγάλους, καὶ ἔστησεν αὐτοὺς πέσ ραν τοῦ ποταμοῦ· ἔθηκε δὲ ἀντ᾽ αὐτῶν ἄλλους δώ- δεκα λίθους ἐν τῷ ποταμῷ. Τί βούλεται τοῦτο εἶναι τὸ περιαιρεθῆναι δώδεκα λίθους, καὶ τεθῆναι ἀντ' αυτ τῶν ἄλλους δώδεκα; Επειδή, ὡς ἔφθην εἰπὼν, τὴν θνητὴν φύσιν ἀνεχαίτιζε· μᾶλλον δὲ βούλεται δεῖξαι ὅτι ἀναστῇ τὴν ἀνθρωπότητα ἐκ τῶν βυθῶν, καὶ ἀνάγει εἰς τὸν οὐρανόν. Τοὺς γὰρ λίθους τους μηδέποτε θέα σαμένους ἡλιακὴν ἀκτίνα, μήτε φωτὸς δεξαμένους ὄψιν, {πλωσεν εἰς φῶς, καὶ ἦσαν εἰς γῆν ἐκ βυθοῦ ἀνασπα σθέντες. Διὰ τί δὲ δώδεκα λίθους ἔλαβεν ἐκεῖθεν; Επειδή διὰ τῶν δώδεκα ἀποστόλων ἔμελλεν ἀναστὰν τὴν ἀν θρωπότητα ἀπὸ τῆς θνητῆς φύσεως. Ἔστω δὲ, τοὺς ὄν τας κάτω λίθους περιείλεν, ἵνα δείξῃ τῷ ἡλίῳ καὶ τῷ φωτὶ καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα ἀνθρώποις ἐναργή όψιν, πῶς διέβησαν τὸν Ἰορδάνην· καὶ γὰρ καὶ τὴν αἰτίαν ἐσήμανεν· Ἐὰν ἐρωτήσῃ σε, φησίν, ο υιός σου, λέγων· Τί εἰσιν οἱ λίθοι οὗτοι; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι, Ἐπὶ ξηρᾶς διέβημεν τὸν Ἰορδάνην, κωλύσαντος τοῦ Θεοῦ τὸ ὕδωρ πρὸ προσώπου ἡμῶν. Ἀλλ' ἔστω, οἱ ἀνενεχθέντες λίθοι ἐτέθησαν, ἵνα φανώσι τοῖς μετὰ ταῦτα· οἱ ἀντιτεθέντες διὰ τί ἀντετέθησαν; Ελαβεν ἐκ τῶν βυθῶν τοὺς βεβυθισμένους, καὶ ἔδωκε τῷ βυθῷ πάλιν ἐνέχυρα σωτηρίας. Οι τεθέντες λίθοι ενέχυρα, οι ληφθέντες ἀσφάλεια. Καὶ πολλὴ ἡ περὶ τούτων θεωρία, καὶ διὰ τί ἐτέθησαν λίθοι, καὶ διὰ τί περιηρέθησαν λέ- θοι. Χριστὸς καὶ λαμβάνει, καὶ δίδωσιν. Ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἀνέλαβε τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον, δεδωκώς ἡμῖν τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν. Διὰ τῶν ἀποστόλων ἀντιτί θησι τῷ ποταμῷ δώδεκα λίθους, ενέχυρον σωτηρίας, καὶ ἀρραβῶνα των μελλόντων. Ο γὰρ δεδωκώς τινί τι εἰς τι πράγμα, ενεχυριάζει αὐτῷ εἰς τὸ μέλλον. Ἐπειδὴ οὖν ἔμελλε τοῦτο τὸ ὄνομα πάλιν αὐτῷ τηρεῖσθαι, ὅτε ἔμελλε βαπτίζεσθαι ὑπὸ Ἰωάννου, προλαβών απέθετο τὰ ἐνέχυρα τῆς ἐπιφανείας, καὶ ἔστησε τους λίθους, οὓς μὲν ἔλαβεν ἐκεῖθεν, τοὺς πατριάρχας, οὓς ήγειρε τότε· οὓς δὲ ἀντέθηκε, τοὺς ἀποστόλους, οὓς ἔδωκεν ἀντ᾽ ἐκείνων. Ἀντὶ γὰρ τῶν πατέρων σου ἐγεννή θησάν σοι υιοί. Οὕτω διέβη τὸν Ἰορδάνην, καὶ γίνε ται ὁ Ἰορδάνης Ἰησοῦ τῷ τοῦ Ναυῆ ἀρχὴ τῆς κατ ἀσχέσεως τῆς γῆς. Έως ότι παρήλθε τὸν Ἰορδάνην, οὐκ ἐκληρονόμησε τὴν ἐπηγγελμένην τὴν ἕως ὅτι Χριστὸς παρῆλθε τὸν Ἰορδάνην, οὐκ ἤρξατο κηρύσσειν τὴν βασιλείαν. Ἀρχὴ τῆς κατασχέσεως τῆς γῆς ὁ πορ δάνης, ἀρχὴ τῆς κατασχέσεως τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν ὁ Ἰορδάνης. Διὰ τοῦτο ὁ προφήτης λέγει: Μνησθή σομαί σου, Κύριε, ἐκ τῆς Ἰωδάνου. Μνήμη γάρ
PG 61:727ἐστιν ἀνεξάλειπτος. Ὁ μὲν Ἰησοῦς οὕτω διαβὰς ἔτεμε τὸν Ἰορδάνην, τὴν κιβωτὸν αὐτῷ δείξας· Ἠλίας δὲ τῇ μηλωτῇ ἔτεμε, δέρματι νεκρῷ, καὶ τὰ ζῶντα ὕδατα τῇ νεκρώσει τῆς μηλωτῆς ὑπήκουσεν. Ἔτεμεν Ἠλίας τῇ μηλωτῇ τὸν Ἰορδάνην· καὶ οὕτω διέβη ἐπὶ τῷ ἀνελ-θεῖν εἰς τοὺς οὐρανούς. Ὑπέστρεψεν ὁ μακάριος Ἑλις-σαῖος λαβὼν τὴν μηλωτὴν τοῦ διδασκάλου, ὡς ἠξίου αὐ-τὸν λέγων· Τὸ πνεῦμα τὸ ἐπὶ σοὶ γενέσθω διπλοῦν ἐπ’ ἐμοί. Λέγει αὐτῷ, Σκληρῶς ᾔτησας· πλὴν ἐὰν ἴδῃς με ἀναλαμβανόμενον, ἔσται σοι. Ἀντὶ τοῦ κατ-αξιωθῆναι διπλῆν ἔχειν τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν ἐνέργειαν. Εἶτα ἀνελήφθη. Ἐμετεωρίσθη ἡ μηλωτὴ, καὶ ἐπέπεσε τῷ μαθητῇ· ἔλαβεν ἐνέχυρον, καὶ ἔφθα-
727 IN PHARISEUM ET
ἐστιν ἀνεξάλειπτος. Ὁ μὲν Ἰησοῦς οὕτω διαβάς έτεμε
τὴν Ἰορδάνην, τὴν κιβωτὸν αὐτῷ δείξας· Ἠλίας δὲ τῇ
μηλωτῇ ἔτεμε, δέρματι νεκρῷ, καὶ τὰ ζῶντα ὕδατα τῇ
νεκρώσει της μηλωτῆς ὑπήκουσεν. Ἔτεμεν Ἠλίας τῇ
μηλωτῇ τὸν Ἰορδάνην· καὶ οὕτω διέβη ἐπὶ τῷ ἀνελ
θεῖν εἰς τοὺς οὐρανούς. Υπέστρεψεν ὁ μακάριος Ελισ
σαῖος λαβὼν τὴν μηλωτὴν τοῦ διδασκάλου, ὡς ἠξίου αυτ
τὸν λέγων· Τὸ πνεῦμα τὸ ἐπὶ σοὶ γενέσθω διπλούν
ἀπ' ἐμοί. Λέγει αὐτῷ, Σκληρώς ήτησας· πλὴν ἐὰν
ἔδης με αναλαμβανόμενον, ἔσται σοι. Ἀντὶ τοῦ κατα
αξιωθήναι διπλήν ἔχειν τοῦ ἁγίου Πνεύματος [780] τὴν
ἐνέργειαν. Εἶτα ἀνελήφθη. Εμετεωρίσθη ή μηλωτή,
καὶ ἐπέπεσε τῷ μαθητῇ· ἔλαβεν ενέχυρον, καὶ ἔφθα
Εἰς τὸν Φαρισαῖον, καὶ εἰς τὴν πόρνην.
Απας μὲν καιρὸς παντὶ βουλομένω προς μετάνοιαν
ἐπιτήδειος. Εξεστι γὰρ ἑκάστῳ θελήσαντι καὶ ἐν τῷ
Παρι βλαστῆσαι τὴν εὐζωΐαν, καὶ ἐν θέρει συνάξει τῆς
σωτηρίας τα δράγματα, καὶ ἐν φθινοπώρῳ τὴν βλάβην
τὴν τῆς ψυχῆς φθορὰν κατιδεῖν, καὶ ἐν χειμῶνι τὸν
χειμῶνα τῶν ἀνομημάτων φυγεῖν, καὶ ἐν πάσῃ τροπῇ
τραπῆναι τὴν ἐπὶ τὸ βέλτιον τροπήν, καὶ ἐν νυκτὶ τὴν
νύχτα τῆς ἁμαρτίας ἐκκλίναι, καὶ ἐν ἡμέρᾳ πρὸς τὸ φῶς
τοῦ καθαρού συνειδότος δραμεῖν, καὶ πρὸς τὸν πλά-
σαντα ἀναδραμεῖν· ὁ δὲ παρὼν οὗτος καιρὸς ἐγκρα
τείς καὶ νηστεία περιπεφραγμένος πρὸς μετάνοιαν
ἐπιτηδειότερος, ἀλλ' οὐ πᾶσι. Μόνον γὰρ οὐχὶ λέγει ἡ
φωνή, Εί τις προσίεται πρός με, κἀγὼ λαβὼν αὐτὸν
τῷ κοινῷ προσαγάγω Δημιουργώ. Πτερώσωμεν οὖν
ἑαυτοὺς τοῖς τῆς πίστεως καὶ τοῖς τῆς μετανοίας πτε-
τοῖς, καὶ θελήσωμεν ἀναπτῆναι πρὸς τὸν ἡμέτερον
Ποιητὴν, καὶ ἡμεῖς, ὡς πρωτότοκοι τῆς Ἐκκλησίας
υἱοὶ, καὶ ὑμεῖς, οἱ καθάπερ έμβρυα ὡς ἐν ταῖς λαγόσι
τῆς Ἐκκλησίας προλοχευόμενοι, καὶ ποθοῦντες τὰς μας
καρίας καὶ ἀνωδύνους ὠδῖνας ἀσπάσασθαι, καὶ γενέσθαι
τέχνα τοῦ πολεμήσαντος ὑπὲρ ἡμῶν (ἀναγκαία γὰρ τῆς
πίστεως ἡ χάρις καὶ ὑμῖν τοῖς ἀπολαύειν μέλλουσι τῶν
αὐτῶν ἀγαθῶν)· ἡμεῖς μὲν, ἵνα τὸν χιτῶνα τὸν βασιλι-
πὸν, δν φορέσαντες ἐμολύναμεν, ἀποσμήξωμεν δάκρυσιν·
ὑμεῖς δὲ, ἵνα δυνηθῆτε τοῦτον περιβαλέσθαι, καὶ φυλά-
και κρείττονα ρύπου παντός. "Ανευ γὰρ πίστεως ειλικριν-
οἷς οὐκ ἔστιν οὐδένα τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπία; ἐπι-
τυχεῖν. Συνηγορεί μου τῷ λόγῳ πρὸς ἄλλοις μυρίοις
ἐκείνη ἡ πόρνη ἡ τὴν πίστιν καὶ τὴν μετάνοιαν, και
θάπερ δύο λαμπάδας, κρατήσασα, καὶ προσδραμοῦσα
τῷ οὐρανίῳ νυμφίῳ, καὶ γενομένη νύμφη Χριστοῦ ἐν
μια ἡμέρᾳ. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τῆς μακαρίας πόρνης ἐμνή-
σθην λέγω γὰρ αὐτῆς τέως τὸ ἐπίψογον όνομα (ἵνα
γνῶμεν τίς ούσα πρότερον, τί γέγονεν ὕστερον, βούλομαι
ταύτην εἰς τὴν ἁγίαν Εκκλησίαν ἀγαγεῖν, ἵνα μάθωμεν
καὶ ἡμεῖς παρ' αὐτῆς, πῶς ὀφείλωμεν τῷ Χριστῷ προσ-
ελθεῖν, καὶ λαβεῖν τὴν τῶν ἁμαρτημάτων ἀπαλλαγήν.
Τὰ γὰρ παρ' ἐκείνης γεγενημένα, τῶν ὀφειλόντων ἀεὶ
γενέσθαι παρ' ἡμῶν διδασκαλία σαφής· καὶ ἡ τοῦ Σωτ
τῆρος πρὸς ἐκείνην διάλεξις τῶν ἁμαρτωλῶν ἔσται
παράκλησις. Τί; γὰρ ἀκούων ὅτι γυνὴ μυρίαις κηλῖσι
κατάστικτος, ἵνα προσφύγῃ μόνον αὐτῷ, καὶ τοῖς
ποσὶν αὐτοῦ σταγόνας ἐπιχέῃ δακρύων θερμάς, παρθε
νέας χειροτονίαν ἐδέξατο ; Τὸν αὐτὸν ἐπιδείξασθε
τρόπον, ὥστε τὸν αὐτὸν τρυγήσητε καρπόν. Τί; γὰρ
λογιζόμενος τὴν ἐκείνης μεταβολὴν, καὶ τὴν ἀμοιβήν,
οὐ τὴν αὐτὴν ἀσκήσει γνώμην, ὡς τὴν ἴσην εὑρήσῃ
ἀντίδοσιν ; Τί γάρ ἐστι πόρνη, ἢ διαφθορά, ή προφά
νῆς ὕβρις τῆς φύσεως, ἢ τοῦ θήλεος γένους δημόσιος
θρίαμβος, λώβη σωμάτων τε καὶ ψυχῶν, λοιμὸς τέρψει
AR
κεχρημένος, τάφος κεκονιαμένος, ᾄδου ακατάσχετον
καὶ ἀκόρεστον στόμα, θανάτου κεκαλλωπισμένον προ-
πύλαιον, τερπνὸν δηλητήριον, ἀναίδεια παῤῥησιαζομένη,
αἰσχύνη ἀναίσχυντος, εὐπρόσωπος ὄλεθρος, τῶν ἀσει
γῶν μηχανών δέλεαρ, τῶν νέων ιξός, κάπηλος τῶν οἱ-
κείων μελῶν, ἀπωλείας βυθός (781], ναυάγιον ἀγαπώ-
μενον, κοινή συμφορὰ πάσης αμαρτίας, Ιταμὸν ἐργα
στήριον, πάσης παρανομίας διδάσκαλος, τῆς πρὸς
τὸν Θεὸν ἔχθρας δημιουργός, ὕλη τῆς γεέννης του
πυρὸς τοῦ αἰωνίου; Αλλ' ὅμως ἡ τῶν τοιούτων καὶ
τηλικούτων κακῶν ὑπάρχουσα ὑπηρέτις, ἐπειδὴ παρὰ
συνήθειαν σωφροσύνης ηράσθη, ταῖς βίβλοις τῶν Εὐαγ
γελίων ἐγγέγραπται. Ταύτας ἀναπτύξαντες κατατρι-
φήσωμεν τῆς κατ' αὐτὴν ἱστορίας, ὥσπερ οὖν κατετρύ-
IN MERETRICEM.
728
σεν ἐπὶ τὸν ποταμόν, ἐπείρασε ταμεῖν τὸν Ἰορδάνην,
καὶ οὐχ ὑπήκουσε τὸ ὕδωρ. Απορία ληφθεὶς ὁ Ελισσαίο;
λέγει· Ποῦ ὁ Θεὸς Ἠλία ἀπφώ; καὶ μετὰ τὸ εἰπεῖν,
ἐπάταξεν ἐκ δευτέρου τὸ ὕδωρ, καὶ ἐμερίσθη ὁ Ἰορδά
νης. Διὰ τί δὲ οὐχ ὑπήκουσεν αὐτῷ ἐν πρώτοις τὸ ὕδωρ ;
Ἵνα μὴ νομίσῃ, ὅτι διὰ τὴν προτέραν αὐτοῦ ἀξίαν, ἣν
εἶχε, διὰ τοῦτο υπήκουσεν· ὅτι μέντοι ἐκάλεσε τὸν
Θεὸν καὶ λέγει· Ποῦ ὁ Θεὸς Ηλία ἀπρώ; Διὰ τί δὲ
εἶπε, Ποῦ ὁ Θεός; οὐκ ᾔδει ὁ προφήτης, ὅτι ὁ Θεὸς
ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς καὶ πανταχοῦ ἐστιν; Αλλ'
ἐπειδὴ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἠλίας· Ἐὰν ἴδῃς με ἀναλαμ
βανόμενον, ἔσται σοι οὕτως.
Ελέχθη τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ τετράδι.
φησεν αὕτη τοῦ Χριστοῦ. Ἐρώτησε τις τῶν Φαρι
σαίων τὸν Ἰησοῦν, ἵνα φάγῃ μετ' αὐτοῦ. Καὶ
εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Φαρισαίου, ἀνεκλίθη.
Τίς είδε βασιλές παρὰ στρατιώτου καλούμενον; τίς
εἶδε δεσπότην παρὰ δούλου τρεφόμενον; τίς εἶδε τοσοῦ-
τον ύψος εἰς τοσαύτην ταπεινότητα κατερχόμενον ;
τῆς ὑπερβαλιούσης ἐκπλήξεως! ᾧ τῆς θείας συγκατα
βάσεως ! Οὐκ εἶπε πρὸς τὸν καλέσαντα Φαρισαίον· Σύ
καλεῖς ἐπ' ἄριστον ἐμὲ, τὸν καλοῦντα πάντας ἀνθρώ
πους εἰς τὸ οὐράνιον ἄριστον; σὺ καλεῖς ἐπ' ἄριστον
ἐμὲ τὸν πέντε ἄρτοις δῆμον ὁλόκληρον κορέσαντα ;
σὺ καλεῖς ἐπ' ἄριστον ἐμὲ τὸν διδόντα τροφὴν πάσῃ
σαρκί; Οὐκ εἶπε τούτων οὐδὲν ὁ Σωτήρ' ἀλλὰ σε τῇ
καθίσας εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Φαρισαίου ἀνεκλίθη. "Ηδει
γὰρ ποῖον ἄριστον ἔμελλεν ἀριστάν ᾔδει πως ήμελλε
προστρέχειν αὐτῷ ἡ πόρνη, καὶ σώζεσθαι· καὶ τὸ βλέμμα
πανταχού περιέπεμπε, την θήραν περισκοπών, καὶ
μονονουχί πρὸς τοὺς ἀνακειμένους βοῶν Ἐγὼ βρῶσιν
ἔχω φαγεῖν, ἣν ἔχετε μετ' ὀλίγον κατιδεῖν· ἐγὼ βρῶσιν
ἔχω φαγείν, την σωτηρίαν τῆς μελλούσης προσιέναι μοι
γυναικός. Ἡ ἐμὴ γὰρ τροφή, ἡ τῶν ἀνθρώπων ἐπι-
στροφή· ἡ ἐμὴ τροφή, ἡ τῶν ἐμῶν δούλων ζωή· ἡ ἐμὴ
εὐωχία, τῶν ἁμαρτωλῶν ἡ μεταμέλεια· ἡ ἐμὴ τέρψις,
τῶν κατακρίτων ἡ λύσις· ἡ ἐμὴ ἑστίασις, τῶν αἰχμα
λώτων ἡ λύτρωσις. Ταῦτα τοῦ Σωτῆρος ἐπὶ τῆς στιβά
δος λαλοῦντος τῷ βλέμματι καὶ τῷ σχήματι, Ιδού,
φησί, γυνὴ ἐν τῇ πόλει, ἥτις ἦν ἁμαρτωλός. Συνέ-
δραμε τῷ σκοπῷ τοῦ οὐρανίου βασιλέως ἡ ἄγρα· ὁ θησ
ρατὴν εὐτρεπὴς ἀνεκέκλιτο, καὶ τὸ θήραμα πρὸς τὸν
θηρατὴν κατηπείγετο. Καὶ ἰδοὺ γυνὴ ἐν τῇ πόλει,
ἥτις ἦν ἁμαρτωλός. Δύο χαλεπά κακίας γνωρίσματα.
Εἰπὲ ἡμῖν, εὐαγγελιστά, την προσηγορίαν αὐτῆς,
γράψον τὸ ὄνομα τῆς γυναικός, μάθωμεν πῶς ὀνομά
ξέτο. Προσηγορίαν εἶχε τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὸ ὄνομα τὸ
πονήρευμα. Αύτη ἰδοῦσα, ὅτι ἀνέκειτο ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ
Φαρισαίου ὁ Ἰησοῦς, εἶπεν ἐν ἑαυτῇ· Ενδον ἐστὶν ὁ
Χριστὸς, ὁ βρύων φιλανθρωπίαν, καὶ πηγάζων οἰκτιρ
μούς· ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ὁ λαλῶν καὶ διδοὺς ἰάσεις,
καὶ φθεγγόμενος θεραπείας· ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ὁ
παρὰ τῶν ἀγγέλων ὑμνούμενος, καὶ τοῖς ἀνθρώποις
ἐνδιαιτώμενος, ὡς εἷς ἐξ αὐτῶν· ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστὸς
ὁ τῷ Πατρὶ σύνθρονος, καὶ τῷ Φαρισαίῳ ὁμοῤῥόφιος·
ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ὁ τρέφων ἅπαντας τῇ θεότητι,
καὶ τρεφόμενος τῇ ἀνθρωπότητι· ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστός,
καὶ Φαρισαϊκῆς τραπέζης ἀνέχεται, ὁ πᾶσαν τράπεζαν
πληρῶν παντὸς ἀγαθοῦ· καὶ ὅλως κατηξίωσεν εἰς τὴν
τοῦ Φαρισαίου σκηνὴν εἰσελθεῖν· ὅλως ἠνέσχετο συν
εστιαθῆναι τῷ ἁμαρτωλῷ ὁ ἀναμάρτητος. Χρηστὰς ἔχω
περὶ τῶν ἐμῶν κακῶν ἐλπίδας. Ο γὰρ περὶ τὸν Φαρι
σαῖον τοιοῦτος φανείς, πάντως ἔσται καὶ περὶ ἐμὲ
καὶ φιλάνθρωπος.
χρηστος και ανόμην το κοινὸν ἱλαστήριον, εὗρον τὸν
Εὗρον, ἠβουλόμην,
εὑρίσκοντα τους ζητοῦντας αὐτὸν, εὗρον τὸν ἐπιζητοῦντα
τοὺς ποθοῦντας αὐτὸν, εὗρον τὸν ἐπιτρέχοντα τοῖς ἐπι
τρέχουσι καὶ προαπαντώντα τοῖς προσιοῦσιν αὐτῷ,
εὗρον συναγωνιζόμενόν μοι καὶ τὸν καιρὸν καὶ τὸν τό
πον. Εἰσέλθω πρὸς τὴν καθαρὰν πηγὴν ἡ βεβορβόρωμένη
τῇ ἡδυπαθεία· μὴ διαμένω ἐῤῥυπωμένη, τοιαύτης φα
νείσης πηγῆς· λούσομαι δωρεαν ἑαυτήν· οὕτω γὰρ βού -
λεται ἡ πηγή. Εἰσέλθω πρὸς τὸ ἀἴδιον φῶς, ἡ καὶ ταῖς
ἡμέραις ὡς νυξὶ κεχρημένη· ἴδω τὸ οὐράνιον φῶς ἐν
φωτί· εἰσέλθω πρὸς τὸν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης, ἡ τῆς
ἀδικίας τὸν ζόφον ἐπαγομένη. Τις γὰρ φωτὶ προσομιλών
οὐ μεταλαμβάνει φωτός ; Εἰσέλθω πρὸς τὸν βασιλέα τῶν
PG 61:728σεν ἐπὶ τὸν ποταμόν· ἐπείρασε τεμεῖν τὸν Ἰορδάνην, καὶ οὐχ ὑπήκουσε τὸ ὕδωρ. Ἀπορίᾳ ληφθεὶς ὁ Ἑλισσαῖος λέγει· Ποῦ ὁ Θεὸς Ἠλία ἀπφώ; καὶ μετὰ τὸ εἰπεῖν, ἐπάταξεν ἐκ δευτέρου τὸ ὕδωρ, καὶ ἐμερίσθη ὁ Ἰορδά-νης. Διὰ τί δὲ οὐχ ὑπήκουσεν αὐτῷ ἐν πρώτοις τὸ ὕδωρ; Ἵνα μὴ νομίσῃ, ὅτι διὰ τὴν προτέραν αὐτοῦ ἀξίαν, ἣν εἶχε, διὰ τοῦτο ὑπήκουσεν· ὅτι μέντοι ἐκάλεσε τὸν Θεὸν καὶ λέγει· Ποῦ ὁ Θεὸς Ἠλία ἀπφώ; Διὰ τί δὲ εἶπε, Ποῦ ὁ Θεός; οὐκ ᾔδει ὁ προφήτης, ὅτι ὁ Θεὸς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς καὶ πανταχοῦ ἐστιν; Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἠλίας· Ἐὰν ἴδῃς με ἀναλαμ-βανόμενον, ἔσται σοι οὕτως.
727 IN PHARISEUM ET
ἐστιν ἀνεξάλειπτος. Ὁ μὲν Ἰησοῦς οὕτω διαβάς έτεμε
τὴν Ἰορδάνην, τὴν κιβωτὸν αὐτῷ δείξας· Ἠλίας δὲ τῇ
μηλωτῇ ἔτεμε, δέρματι νεκρῷ, καὶ τὰ ζῶντα ὕδατα τῇ
νεκρώσει της μηλωτῆς ὑπήκουσεν. Ἔτεμεν Ἠλίας τῇ
μηλωτῇ τὸν Ἰορδάνην· καὶ οὕτω διέβη ἐπὶ τῷ ἀνελ
θεῖν εἰς τοὺς οὐρανούς. Υπέστρεψεν ὁ μακάριος Ελισ
σαῖος λαβὼν τὴν μηλωτὴν τοῦ διδασκάλου, ὡς ἠξίου αυτ
τὸν λέγων· Τὸ πνεῦμα τὸ ἐπὶ σοὶ γενέσθω διπλούν
ἀπ' ἐμοί. Λέγει αὐτῷ, Σκληρώς ήτησας· πλὴν ἐὰν
ἔδης με αναλαμβανόμενον, ἔσται σοι. Ἀντὶ τοῦ κατα
αξιωθήναι διπλήν ἔχειν τοῦ ἁγίου Πνεύματος [780] τὴν
ἐνέργειαν. Εἶτα ἀνελήφθη. Εμετεωρίσθη ή μηλωτή,
καὶ ἐπέπεσε τῷ μαθητῇ· ἔλαβεν ενέχυρον, καὶ ἔφθα
Εἰς τὸν Φαρισαῖον, καὶ εἰς τὴν πόρνην.
Απας μὲν καιρὸς παντὶ βουλομένω προς μετάνοιαν
ἐπιτήδειος. Εξεστι γὰρ ἑκάστῳ θελήσαντι καὶ ἐν τῷ
Παρι βλαστῆσαι τὴν εὐζωΐαν, καὶ ἐν θέρει συνάξει τῆς
σωτηρίας τα δράγματα, καὶ ἐν φθινοπώρῳ τὴν βλάβην
τὴν τῆς ψυχῆς φθορὰν κατιδεῖν, καὶ ἐν χειμῶνι τὸν
χειμῶνα τῶν ἀνομημάτων φυγεῖν, καὶ ἐν πάσῃ τροπῇ
τραπῆναι τὴν ἐπὶ τὸ βέλτιον τροπήν, καὶ ἐν νυκτὶ τὴν
νύχτα τῆς ἁμαρτίας ἐκκλίναι, καὶ ἐν ἡμέρᾳ πρὸς τὸ φῶς
τοῦ καθαρού συνειδότος δραμεῖν, καὶ πρὸς τὸν πλά-
σαντα ἀναδραμεῖν· ὁ δὲ παρὼν οὗτος καιρὸς ἐγκρα
τείς καὶ νηστεία περιπεφραγμένος πρὸς μετάνοιαν
ἐπιτηδειότερος, ἀλλ' οὐ πᾶσι. Μόνον γὰρ οὐχὶ λέγει ἡ
φωνή, Εί τις προσίεται πρός με, κἀγὼ λαβὼν αὐτὸν
τῷ κοινῷ προσαγάγω Δημιουργώ. Πτερώσωμεν οὖν
ἑαυτοὺς τοῖς τῆς πίστεως καὶ τοῖς τῆς μετανοίας πτε-
τοῖς, καὶ θελήσωμεν ἀναπτῆναι πρὸς τὸν ἡμέτερον
Ποιητὴν, καὶ ἡμεῖς, ὡς πρωτότοκοι τῆς Ἐκκλησίας
υἱοὶ, καὶ ὑμεῖς, οἱ καθάπερ έμβρυα ὡς ἐν ταῖς λαγόσι
τῆς Ἐκκλησίας προλοχευόμενοι, καὶ ποθοῦντες τὰς μας
καρίας καὶ ἀνωδύνους ὠδῖνας ἀσπάσασθαι, καὶ γενέσθαι
τέχνα τοῦ πολεμήσαντος ὑπὲρ ἡμῶν (ἀναγκαία γὰρ τῆς
πίστεως ἡ χάρις καὶ ὑμῖν τοῖς ἀπολαύειν μέλλουσι τῶν
αὐτῶν ἀγαθῶν)· ἡμεῖς μὲν, ἵνα τὸν χιτῶνα τὸν βασιλι-
πὸν, δν φορέσαντες ἐμολύναμεν, ἀποσμήξωμεν δάκρυσιν·
ὑμεῖς δὲ, ἵνα δυνηθῆτε τοῦτον περιβαλέσθαι, καὶ φυλά-
και κρείττονα ρύπου παντός. "Ανευ γὰρ πίστεως ειλικριν-
οἷς οὐκ ἔστιν οὐδένα τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπία; ἐπι-
τυχεῖν. Συνηγορεί μου τῷ λόγῳ πρὸς ἄλλοις μυρίοις
ἐκείνη ἡ πόρνη ἡ τὴν πίστιν καὶ τὴν μετάνοιαν, και
θάπερ δύο λαμπάδας, κρατήσασα, καὶ προσδραμοῦσα
τῷ οὐρανίῳ νυμφίῳ, καὶ γενομένη νύμφη Χριστοῦ ἐν
μια ἡμέρᾳ. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τῆς μακαρίας πόρνης ἐμνή-
σθην λέγω γὰρ αὐτῆς τέως τὸ ἐπίψογον όνομα (ἵνα
γνῶμεν τίς ούσα πρότερον, τί γέγονεν ὕστερον, βούλομαι
ταύτην εἰς τὴν ἁγίαν Εκκλησίαν ἀγαγεῖν, ἵνα μάθωμεν
καὶ ἡμεῖς παρ' αὐτῆς, πῶς ὀφείλωμεν τῷ Χριστῷ προσ-
ελθεῖν, καὶ λαβεῖν τὴν τῶν ἁμαρτημάτων ἀπαλλαγήν.
Τὰ γὰρ παρ' ἐκείνης γεγενημένα, τῶν ὀφειλόντων ἀεὶ
γενέσθαι παρ' ἡμῶν διδασκαλία σαφής· καὶ ἡ τοῦ Σωτ
τῆρος πρὸς ἐκείνην διάλεξις τῶν ἁμαρτωλῶν ἔσται
παράκλησις. Τί; γὰρ ἀκούων ὅτι γυνὴ μυρίαις κηλῖσι
κατάστικτος, ἵνα προσφύγῃ μόνον αὐτῷ, καὶ τοῖς
ποσὶν αὐτοῦ σταγόνας ἐπιχέῃ δακρύων θερμάς, παρθε
νέας χειροτονίαν ἐδέξατο ; Τὸν αὐτὸν ἐπιδείξασθε
τρόπον, ὥστε τὸν αὐτὸν τρυγήσητε καρπόν. Τί; γὰρ
λογιζόμενος τὴν ἐκείνης μεταβολὴν, καὶ τὴν ἀμοιβήν,
οὐ τὴν αὐτὴν ἀσκήσει γνώμην, ὡς τὴν ἴσην εὑρήσῃ
ἀντίδοσιν ; Τί γάρ ἐστι πόρνη, ἢ διαφθορά, ή προφά
νῆς ὕβρις τῆς φύσεως, ἢ τοῦ θήλεος γένους δημόσιος
θρίαμβος, λώβη σωμάτων τε καὶ ψυχῶν, λοιμὸς τέρψει
AR
κεχρημένος, τάφος κεκονιαμένος, ᾄδου ακατάσχετον
καὶ ἀκόρεστον στόμα, θανάτου κεκαλλωπισμένον προ-
πύλαιον, τερπνὸν δηλητήριον, ἀναίδεια παῤῥησιαζομένη,
αἰσχύνη ἀναίσχυντος, εὐπρόσωπος ὄλεθρος, τῶν ἀσει
γῶν μηχανών δέλεαρ, τῶν νέων ιξός, κάπηλος τῶν οἱ-
κείων μελῶν, ἀπωλείας βυθός (781], ναυάγιον ἀγαπώ-
μενον, κοινή συμφορὰ πάσης αμαρτίας, Ιταμὸν ἐργα
στήριον, πάσης παρανομίας διδάσκαλος, τῆς πρὸς
τὸν Θεὸν ἔχθρας δημιουργός, ὕλη τῆς γεέννης του
πυρὸς τοῦ αἰωνίου; Αλλ' ὅμως ἡ τῶν τοιούτων καὶ
τηλικούτων κακῶν ὑπάρχουσα ὑπηρέτις, ἐπειδὴ παρὰ
συνήθειαν σωφροσύνης ηράσθη, ταῖς βίβλοις τῶν Εὐαγ
γελίων ἐγγέγραπται. Ταύτας ἀναπτύξαντες κατατρι-
φήσωμεν τῆς κατ' αὐτὴν ἱστορίας, ὥσπερ οὖν κατετρύ-
IN MERETRICEM.
728
σεν ἐπὶ τὸν ποταμόν, ἐπείρασε ταμεῖν τὸν Ἰορδάνην,
καὶ οὐχ ὑπήκουσε τὸ ὕδωρ. Απορία ληφθεὶς ὁ Ελισσαίο;
λέγει· Ποῦ ὁ Θεὸς Ἠλία ἀπφώ; καὶ μετὰ τὸ εἰπεῖν,
ἐπάταξεν ἐκ δευτέρου τὸ ὕδωρ, καὶ ἐμερίσθη ὁ Ἰορδά
νης. Διὰ τί δὲ οὐχ ὑπήκουσεν αὐτῷ ἐν πρώτοις τὸ ὕδωρ ;
Ἵνα μὴ νομίσῃ, ὅτι διὰ τὴν προτέραν αὐτοῦ ἀξίαν, ἣν
εἶχε, διὰ τοῦτο υπήκουσεν· ὅτι μέντοι ἐκάλεσε τὸν
Θεὸν καὶ λέγει· Ποῦ ὁ Θεὸς Ηλία ἀπρώ; Διὰ τί δὲ
εἶπε, Ποῦ ὁ Θεός; οὐκ ᾔδει ὁ προφήτης, ὅτι ὁ Θεὸς
ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς καὶ πανταχοῦ ἐστιν; Αλλ'
ἐπειδὴ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἠλίας· Ἐὰν ἴδῃς με ἀναλαμ
βανόμενον, ἔσται σοι οὕτως.
Ελέχθη τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ τετράδι.
φησεν αὕτη τοῦ Χριστοῦ. Ἐρώτησε τις τῶν Φαρι
σαίων τὸν Ἰησοῦν, ἵνα φάγῃ μετ' αὐτοῦ. Καὶ
εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Φαρισαίου, ἀνεκλίθη.
Τίς είδε βασιλές παρὰ στρατιώτου καλούμενον; τίς
εἶδε δεσπότην παρὰ δούλου τρεφόμενον; τίς εἶδε τοσοῦ-
τον ύψος εἰς τοσαύτην ταπεινότητα κατερχόμενον ;
τῆς ὑπερβαλιούσης ἐκπλήξεως! ᾧ τῆς θείας συγκατα
βάσεως ! Οὐκ εἶπε πρὸς τὸν καλέσαντα Φαρισαίον· Σύ
καλεῖς ἐπ' ἄριστον ἐμὲ, τὸν καλοῦντα πάντας ἀνθρώ
πους εἰς τὸ οὐράνιον ἄριστον; σὺ καλεῖς ἐπ' ἄριστον
ἐμὲ τὸν πέντε ἄρτοις δῆμον ὁλόκληρον κορέσαντα ;
σὺ καλεῖς ἐπ' ἄριστον ἐμὲ τὸν διδόντα τροφὴν πάσῃ
σαρκί; Οὐκ εἶπε τούτων οὐδὲν ὁ Σωτήρ' ἀλλὰ σε τῇ
καθίσας εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Φαρισαίου ἀνεκλίθη. "Ηδει
γὰρ ποῖον ἄριστον ἔμελλεν ἀριστάν ᾔδει πως ήμελλε
προστρέχειν αὐτῷ ἡ πόρνη, καὶ σώζεσθαι· καὶ τὸ βλέμμα
πανταχού περιέπεμπε, την θήραν περισκοπών, καὶ
μονονουχί πρὸς τοὺς ἀνακειμένους βοῶν Ἐγὼ βρῶσιν
ἔχω φαγεῖν, ἣν ἔχετε μετ' ὀλίγον κατιδεῖν· ἐγὼ βρῶσιν
ἔχω φαγείν, την σωτηρίαν τῆς μελλούσης προσιέναι μοι
γυναικός. Ἡ ἐμὴ γὰρ τροφή, ἡ τῶν ἀνθρώπων ἐπι-
στροφή· ἡ ἐμὴ τροφή, ἡ τῶν ἐμῶν δούλων ζωή· ἡ ἐμὴ
εὐωχία, τῶν ἁμαρτωλῶν ἡ μεταμέλεια· ἡ ἐμὴ τέρψις,
τῶν κατακρίτων ἡ λύσις· ἡ ἐμὴ ἑστίασις, τῶν αἰχμα
λώτων ἡ λύτρωσις. Ταῦτα τοῦ Σωτῆρος ἐπὶ τῆς στιβά
δος λαλοῦντος τῷ βλέμματι καὶ τῷ σχήματι, Ιδού,
φησί, γυνὴ ἐν τῇ πόλει, ἥτις ἦν ἁμαρτωλός. Συνέ-
δραμε τῷ σκοπῷ τοῦ οὐρανίου βασιλέως ἡ ἄγρα· ὁ θησ
ρατὴν εὐτρεπὴς ἀνεκέκλιτο, καὶ τὸ θήραμα πρὸς τὸν
θηρατὴν κατηπείγετο. Καὶ ἰδοὺ γυνὴ ἐν τῇ πόλει,
ἥτις ἦν ἁμαρτωλός. Δύο χαλεπά κακίας γνωρίσματα.
Εἰπὲ ἡμῖν, εὐαγγελιστά, την προσηγορίαν αὐτῆς,
γράψον τὸ ὄνομα τῆς γυναικός, μάθωμεν πῶς ὀνομά
ξέτο. Προσηγορίαν εἶχε τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὸ ὄνομα τὸ
πονήρευμα. Αύτη ἰδοῦσα, ὅτι ἀνέκειτο ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ
Φαρισαίου ὁ Ἰησοῦς, εἶπεν ἐν ἑαυτῇ· Ενδον ἐστὶν ὁ
Χριστὸς, ὁ βρύων φιλανθρωπίαν, καὶ πηγάζων οἰκτιρ
μούς· ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ὁ λαλῶν καὶ διδοὺς ἰάσεις,
καὶ φθεγγόμενος θεραπείας· ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ὁ
παρὰ τῶν ἀγγέλων ὑμνούμενος, καὶ τοῖς ἀνθρώποις
ἐνδιαιτώμενος, ὡς εἷς ἐξ αὐτῶν· ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστὸς
ὁ τῷ Πατρὶ σύνθρονος, καὶ τῷ Φαρισαίῳ ὁμοῤῥόφιος·
ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ὁ τρέφων ἅπαντας τῇ θεότητι,
καὶ τρεφόμενος τῇ ἀνθρωπότητι· ἔνδον ἐστὶν ὁ Χριστός,
καὶ Φαρισαϊκῆς τραπέζης ἀνέχεται, ὁ πᾶσαν τράπεζαν
πληρῶν παντὸς ἀγαθοῦ· καὶ ὅλως κατηξίωσεν εἰς τὴν
τοῦ Φαρισαίου σκηνὴν εἰσελθεῖν· ὅλως ἠνέσχετο συν
εστιαθῆναι τῷ ἁμαρτωλῷ ὁ ἀναμάρτητος. Χρηστὰς ἔχω
περὶ τῶν ἐμῶν κακῶν ἐλπίδας. Ο γὰρ περὶ τὸν Φαρι
σαῖον τοιοῦτος φανείς, πάντως ἔσται καὶ περὶ ἐμὲ
καὶ φιλάνθρωπος.
χρηστος και ανόμην το κοινὸν ἱλαστήριον, εὗρον τὸν
Εὗρον, ἠβουλόμην,
εὑρίσκοντα τους ζητοῦντας αὐτὸν, εὗρον τὸν ἐπιζητοῦντα
τοὺς ποθοῦντας αὐτὸν, εὗρον τὸν ἐπιτρέχοντα τοῖς ἐπι
τρέχουσι καὶ προαπαντώντα τοῖς προσιοῦσιν αὐτῷ,
εὗρον συναγωνιζόμενόν μοι καὶ τὸν καιρὸν καὶ τὸν τό
πον. Εἰσέλθω πρὸς τὴν καθαρὰν πηγὴν ἡ βεβορβόρωμένη
τῇ ἡδυπαθεία· μὴ διαμένω ἐῤῥυπωμένη, τοιαύτης φα
νείσης πηγῆς· λούσομαι δωρεαν ἑαυτήν· οὕτω γὰρ βού -
λεται ἡ πηγή. Εἰσέλθω πρὸς τὸ ἀἴδιον φῶς, ἡ καὶ ταῖς
ἡμέραις ὡς νυξὶ κεχρημένη· ἴδω τὸ οὐράνιον φῶς ἐν
φωτί· εἰσέλθω πρὸς τὸν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης, ἡ τῆς
ἀδικίας τὸν ζόφον ἐπαγομένη. Τις γὰρ φωτὶ προσομιλών
οὐ μεταλαμβάνει φωτός ; Εἰσέλθω πρὸς τὸν βασιλέα τῶν
Continue reading PG 61: In pharisaeum et meretricem Sp. →≣ entire volume