lum tenentes, universis hostibus ostendite et præe τους, τόμου κατέχοντες • ὀρθόδοξων τῆς ὁμοουσίου και manibus habete; ut, quemadmodum ore nienteque ac lingua legimus, ita et credamus. 2. • Credo in unum Deum Patrem omnipotentem, factorem cœli et terræ, visibilium et invisibilium: Et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei unigenitum; et ex Patre natum ante omnia sæcula: Et in sanctissimum Spiritum; in Spiritum, inquam, sanctum, Dominum, vivificantem, qui ex Patre procedit; qui 614 cum Patre el Filio simul adoratur et conglorificatur, per quem omnia sanctificantur. Sanctam nimirum Trinitatem, individuam, ineffabilem, omnia tenentem, et omuium effectricem, pari virtute pollentem, incircumscriptain, æqualis deitatis, ejusdem consilii, ejusdem essentia:, et consubstantialem, coæternam, initii undequaque expertem, unius principatus, triplicis subsistentiæ in Deo Patre genitore, Deoque Filio genito, ac Spiritu sancto initii perinde nescio, universorum Deo, quo omnia vivificantur. Semper enim Spiritus fuit cum Deo et Patre: quia »unquam ab invicem divisi fuerunt. Quippe ſuit semper Pater, fuitque semper cum Filio; vicissimque Filius semper cum Patre ſuit, ac Spiritus sanelus cum utroque. Ita adoro et glorifico sanctain Trinitatem, indivulsam unam in tribus personis Deitatem. ‹ Similiter etiam quod spectat sanctissimam Dei Genitricem, confiteor illam sanctiorem Cherubim et Seraphim, cœlisque sublimiorein et creaturis ominibus excelsiorem, quæ carne pepererit unum de Trinitate Christum Deum nostrum, qui propter nos ad· nos descendit, faetusque est homo propter ndstram salutem. Simul quoque sanctos ejas, ut qui pro ipso decertaverint, honoro, adoro et colo: nempe sanctam Joannem præcursorem ac Baptistam; quique eum precesserunt, prophetas, necnon qui ipsum subsecuti sunt clarissimos apostolos, ac triumphatores martyres, sanctosqne universos adoro et veneror, eorumque intercessiones et orationes imploro. Quippe his intercessoribus salvi omines evadimus: Deus enim voluntatem timentinm se facit *.. Ad hac ego pretiosas eorum reliquias adoro, atque honoro, amplexorque. Multa quippe sanctorum corpora unguentum distillaverunt, morbique multa per ea curati sunt. • Sed et pretiosas eorum imagines honoro et deosculor; non tamquam deos, sed utque compendiosa descriptio narratioque sint, et monumentum corum quæ perpessi sunt. Non enim sanctorum imagines corporis tantummodo formæ sunt, et exhibitiones quædam, verum etiam corporis perpesPsal. ἀδιαιρέτου Τριάδος, πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτὸν ἀποδει κνύντες, καὶ ἐν χερσὶν ὑμῶν κατέχοντες· ἵνα ὥσπερ διὰ στομάτων καὶ διανοίας καὶ γλώττης ταύτην αν έγνωμεν, καὶ πιστεύωμεν. β'. «Πιστεύω εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς· ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων· καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ ἁπάντων αἰώνων· καὶ εἰς τὸ πανάγιον Πνεῦμα, τὸ ἅγιον, τὸ Κύριον, τὸ ζωοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον· τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, δι' οὗ τὰ πάντα ἁγιάζονται· τὴν ἁγίαν Τριάδα, τὴν ἀδιαίρετον καὶ ἀνέκφραστον, τὴν παγκράτιστον, παντούργητον, όμοδύναμον, καὶ ἀπερίγραπτον, καὶ ἐσόθεον, ταυτοβού λητον καὶ ταυτόγνωστον, ταυτοούσιον καὶ ὁμοούσιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον καὶ μόναρχον, καὶ τρισ υπόστατον· ἐν Πατρὶ τῷ Θεῷ τῷ γεννήτορι, καὶ τῷ γιῷ τοῦ Θεοῦ τῷ γεννηθέντι, καὶ Πνεύματι τῷ συν ανάρχῳ τῷ Θεῷ τοῦ παντὸς, τῷ ζωοῦντι τὸ πᾶν. Πνεῦμα γὰρ ἀεὶ συνήν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί· οὐ γὰρ εἰς ἐξ ἑνὸς διηρέθησάν ποτε. Ην γὰρ Πατὴρ ἀεὶ, καὶ συνῆν ἀεὶ τῷ Υἱῷ· καὶ ὁ Υἱὸς συνῆν ἀεὶ τῷ Πατρί, καὶ τὸ Πνεῦμα· σὺν ἀμφοῖν· οὕτως προσκυνῶ καὶ δοξάζω τὴν ἁγίαν Τριάδα, τὴν ἀδιαίρετον ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μίαν θεότητα. • Ομοίως καὶ τὴν παναγίαν Θεοτόκον, ὁμολογώ αὐτὴν ἁγιωτέραν τῶν Χερουβὶμ καὶ τῶν Σεραφίμ, καὶ ὑψηλοτέραν τῶν οὐρανῶν, ἀνωτέραν πάντων τῶν ποιημάτων, ὡς τεκοῦσαν σαρκὶ τὸν ἕνα τῆς Τριάδος Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τὸν δι' ἡμᾶς καταβάντα και ἐνανθρωπήσαντα διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν. "Αμε καὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὡς καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ αθλη σαντας, τιμῶ καὶ προσκυνῶ καὶ σέβομαι· τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὴν πρόδρομου και Βαπτιστὴν, καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ προφήτας, καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτὸν πανευφήμους ἀποστόλους, καὶ τοὺς ἁγίους καὶ καλλι νίκους μάρτυρας, καὶ πάντας τοὺς ἁγίους προσ κυνῶ καὶ σέβομαι, καὶ δέομαι αὐτῶν τῆς πρεσβείας καὶ ἱκεσίας e. Διὰ γὰρ τῶν πρεσβειῶν αὐτῶν σωζό μεθα πάντες. «Θέλημα γὰρ τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιεῖ ὁ Θεός.» Ἐγὼ καὶ τὰ τίμια αὐτῶν λείψανα προσκυνῶ καὶ τιμῶ καὶ ἀσπάζομαι. Πολλὰ γὰρ σώ ματα τῶν ἁγίων μύρον ἔβλυσαν, καὶ πολλὰ πάθη δι' αὐτῶν ἐθεραπεύθησαν. «Εγώ [τὰς ἱερὰς καὶ τὰς τιμίας αὐτῶν εἰκόνας τιμί. καὶ ἀσπάζομαι· οὐχ ὡς θεούς, ἀλλ' ὡς γραφὴν σύντομον καὶ ἐξήγησιν τῶν παθημάτων αὐτῶν. Οὐ γάρ εἰσιν αἱ εἰκόνες τῶν ἁγίων αἱ τοῦ σώματος μορφαὶ καὶ ἐντεύξεις μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ τοῦ σώματος πάθη. Καὶ γὰρ διὰ τῶν παθημάτων αὐτῶν, ὧν ὑπέμειναν διὰ Χριστὸν • Leg. κατέχετε. 4 Bodl. et Sorb. τῷ πνεύματι, ο Edit, ταῖς πρεσβείαις καὶ ἱκεσίαις. Unde Com bens. addendum duxit σώζεσθαι.

lum tenentes, universis hostibus ostendite et præe τους, τόμου κατέχοντες • ὀρθόδοξων τῆς ὁμοουσίου και manibus habete; ut, quemadmodum ore nienteque ac lingua legimus, ita et credamus. 2. • Credo in unum Deum Patrem omnipotentem, factorem cœli et terræ, visibilium et invisibilium: Et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei unigenitum; et ex Patre natum ante omnia sæcula: Et in sanctissimum Spiritum; in Spiritum, inquam, sanctum, Dominum, vivificantem, qui ex Patre procedit; qui 614 cum Patre el Filio simul adoratur et conglorificatur, per quem omnia sanctificantur. Sanctam nimirum Trinitatem, individuam, ineffabilem, omnia tenentem, et omuium effectricem, pari virtute pollentem, incircumscriptain, æqualis deitatis, ejusdem consilii, ejusdem essentia:, et consubstantialem, coæternam, initii undequaque expertem, unius principatus, triplicis subsistentiæ in Deo Patre genitore, Deoque Filio genito, ac Spiritu sancto initii perinde nescio, universorum Deo, quo omnia vivificantur. Semper enim Spiritus fuit cum Deo et Patre: quia »unquam ab invicem divisi fuerunt. Quippe ſuit semper Pater, fuitque semper cum Filio; vicissimque Filius semper cum Patre ſuit, ac Spiritus sanelus cum utroque. Ita adoro et glorifico sanctain Trinitatem, indivulsam unam in tribus personis Deitatem. ‹ Similiter etiam quod spectat sanctissimam Dei Genitricem, confiteor illam sanctiorem Cherubim et Seraphim, cœlisque sublimiorein et creaturis ominibus excelsiorem, quæ carne pepererit unum de Trinitate Christum Deum nostrum, qui propter nos ad· nos descendit, faetusque est homo propter ndstram salutem. Simul quoque sanctos ejas, ut qui pro ipso decertaverint, honoro, adoro et colo: nempe sanctam Joannem præcursorem ac Baptistam; quique eum precesserunt, prophetas, necnon qui ipsum subsecuti sunt clarissimos apostolos, ac triumphatores martyres, sanctosqne universos adoro et veneror, eorumque intercessiones et orationes imploro. Quippe his intercessoribus salvi omines evadimus: Deus enim voluntatem timentinm se facit *.. Ad hac ego pretiosas eorum reliquias adoro, atque honoro, amplexorque. Multa quippe sanctorum corpora unguentum distillaverunt, morbique multa per ea curati sunt. • Sed et pretiosas eorum imagines honoro et deosculor; non tamquam deos, sed utque compendiosa descriptio narratioque sint, et monumentum corum quæ perpessi sunt. Non enim sanctorum imagines corporis tantummodo formæ sunt, et exhibitiones quædam, verum etiam corporis perpesPsal. ἀδιαιρέτου Τριάδος, πᾶσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτὸν ἀποδει κνύντες, καὶ ἐν χερσὶν ὑμῶν κατέχοντες· ἵνα ὥσπερ διὰ στομάτων καὶ διανοίας καὶ γλώττης ταύτην αν έγνωμεν, καὶ πιστεύωμεν. β'. «Πιστεύω εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς· ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων· καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ ἁπάντων αἰώνων· καὶ εἰς τὸ πανάγιον Πνεῦμα, τὸ ἅγιον, τὸ Κύριον, τὸ ζωοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον· τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, δι' οὗ τὰ πάντα ἁγιάζονται· τὴν ἁγίαν Τριάδα, τὴν ἀδιαίρετον καὶ ἀνέκφραστον, τὴν παγκράτιστον, παντούργητον, όμοδύναμον, καὶ ἀπερίγραπτον, καὶ ἐσόθεον, ταυτοβού λητον καὶ ταυτόγνωστον, ταυτοούσιον καὶ ὁμοούσιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον καὶ μόναρχον, καὶ τρισ υπόστατον· ἐν Πατρὶ τῷ Θεῷ τῷ γεννήτορι, καὶ τῷ γιῷ τοῦ Θεοῦ τῷ γεννηθέντι, καὶ Πνεύματι τῷ συν ανάρχῳ τῷ Θεῷ τοῦ παντὸς, τῷ ζωοῦντι τὸ πᾶν. Πνεῦμα γὰρ ἀεὶ συνήν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί· οὐ γὰρ εἰς ἐξ ἑνὸς διηρέθησάν ποτε. Ην γὰρ Πατὴρ ἀεὶ, καὶ συνῆν ἀεὶ τῷ Υἱῷ· καὶ ὁ Υἱὸς συνῆν ἀεὶ τῷ Πατρί, καὶ τὸ Πνεῦμα· σὺν ἀμφοῖν· οὕτως προσκυνῶ καὶ δοξάζω τὴν ἁγίαν Τριάδα, τὴν ἀδιαίρετον ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μίαν θεότητα. • Ομοίως καὶ τὴν παναγίαν Θεοτόκον, ὁμολογώ αὐτὴν ἁγιωτέραν τῶν Χερουβὶμ καὶ τῶν Σεραφίμ, καὶ ὑψηλοτέραν τῶν οὐρανῶν, ἀνωτέραν πάντων τῶν ποιημάτων, ὡς τεκοῦσαν σαρκὶ τὸν ἕνα τῆς Τριάδος Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τὸν δι' ἡμᾶς καταβάντα και ἐνανθρωπήσαντα διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν. "Αμε καὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ, ὡς καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ αθλη σαντας, τιμῶ καὶ προσκυνῶ καὶ σέβομαι· τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὴν πρόδρομου και Βαπτιστὴν, καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ προφήτας, καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτὸν πανευφήμους ἀποστόλους, καὶ τοὺς ἁγίους καὶ καλλι νίκους μάρτυρας, καὶ πάντας τοὺς ἁγίους προσ κυνῶ καὶ σέβομαι, καὶ δέομαι αὐτῶν τῆς πρεσβείας καὶ ἱκεσίας e. Διὰ γὰρ τῶν πρεσβειῶν αὐτῶν σωζό μεθα πάντες. «Θέλημα γὰρ τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιεῖ ὁ Θεός.» Ἐγὼ καὶ τὰ τίμια αὐτῶν λείψανα προσκυνῶ καὶ τιμῶ καὶ ἀσπάζομαι. Πολλὰ γὰρ σώ ματα τῶν ἁγίων μύρον ἔβλυσαν, καὶ πολλὰ πάθη δι' αὐτῶν ἐθεραπεύθησαν. «Εγώ [τὰς ἱερὰς καὶ τὰς τιμίας αὐτῶν εἰκόνας τιμί. καὶ ἀσπάζομαι· οὐχ ὡς θεούς, ἀλλ' ὡς γραφὴν σύντομον καὶ ἐξήγησιν τῶν παθημάτων αὐτῶν. Οὐ γάρ εἰσιν αἱ εἰκόνες τῶν ἁγίων αἱ τοῦ σώματος μορφαὶ καὶ ἐντεύξεις μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ τοῦ σώματος πάθη. Καὶ γὰρ διὰ τῶν παθημάτων αὐτῶν, ὧν ὑπέμειναν διὰ Χριστὸν • Leg. κατέχετε. 4 Bodl. et Sorb. τῷ πνεύματι, ο Edit, ταῖς πρεσβείαις καὶ ἱκεσίαις. Unde Com bens. addendum duxit σώζεσθαι.

ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. sti Dei causa passi sunt, beati prædicantur, honores habent, et adorantur. Nisi enim hæc propter Christum sustinuissent, haudquaquam eorum gleriam picturæ arte, vel in libris, vel in occlesiis describere liceret. Nam et multi in suis domibus kominum depinxerunt imagines; tum parentes. filiorum, tum parentum filii, propter eorum desiderium ac mutuum affectum, ac ne oblivio subreperet, sic eos apud se et domi depinserunt; proindeque salutam eas et amplexantur, non uti deos, sed, sicut dixi, amoris causa, suique erga illos propensionis. Sie etiam de sacris imaginibus ratiocinari licet, fuisse nimirum illas tum in libris, tum in eeclesiis depiclas, ad memoriam perfricandam excitandamque τὸν Θεὸν [ἡμῶν] μακαρίζονται, καὶ τιμῶνται καὶ siones repræsemant. Quippe etiam ob ea quæ Chri προσκυνοῦνται. Ἐὰν γὰρ αὐτὰ οὐχ ὑπέμειναν διὰ Χριστόν, οὐκ είχομεν εικονικὴν αὐτῶν γράφεσθαι δ τιμήν, οὔτε ἐν βίβλοις, οὔτε ἐν ἐκκλησίαις. Πολλοί γὰρ ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν ἔγραψαν ἡ εἰκόνας τῶν ἀνθρώπων, είτε [ο] γονεῖς τῶν τέκνων, εἴτε [τα] τέκνα τῶν γονέων αὐτῶν, διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν σχέσιν, ἣν εἶχεν πρὸς ἀλλήλους· καὶ ἵνα μὴ ἡ εἰς λήθην αὐτῶν Ελθωσιν, ἀνέγραψαν εἰκόνας αὐτῶν ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν· ὅθεν καὶ ἀσπάζονται αὐτὰς, οὐχ ὡς θεούς, ἀλλ' ὡς προεἶπον, διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν σχέσιν αύτῶν. Οὕτω χρὴ λογίζεσθαι καὶ ἐπὶ τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνας, ὅτι πρὸς ὑπόμνησιν ἡμετέραν καὶ ἀγάπην, καὶ διόρθωσιν τοῦ βίου ἡμῶν, ἅμα καὶ τῶν ἐπερχο μένων ἐθνῶν, καὶ πιστευόντων εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, πρὸς ἐπίδειξιν τῆς καλῆς αὐτῶν μαρτυρίας απεγρά- dilectionem, ad nostros item mores rite instituen φησαν, ἔν τε ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ἐν ταῖς βίβλοις. Καὶ γὰρ ὅσον ἀναγινώσκονται αἱ θεῖαι Γραφαι, τοσ οὗτην καὶ ἐπιγινώσκονται, καὶ πλέον ἐξάπτουσιν ἡμᾶς τοὺς τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ. Καὶ εἰ ὅλως οὗτοι διὰ σαρκικὴν ἀγάπην τῶν τέκνων αὐτῶν εἰκόνας ἀκατοροῦσι πρὸς ὑπόμνησιν αὐτῶν, πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς ὀφείλομεν τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνας ἀνιστορῆσαι σὺν τοῖς παθήμασιν αὐτῶν· τοὺς ἐκχέοντας τὸ αἷμα αὐτῶν ὑπὲρ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ.» γ. Διὰ τί δὲ, παράνομε αἱρετικό, λέγεις με είδω λολατρείν; τίνος γὰρ εἴδωλον προσκυνῶ, είπέ μοι; Απόλλωνος, μᾶλλον δὲ τοῦ ἀπάλλοντος, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν διδάσκουσάν με τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ οἰκονομίαν; εἰπέ μοι, Ἰου ἐπιόφρον, τίνος εἴδωλον προσκυνῶ; τῆς Ἀρτέμιδος, τῆς μητρὸς τῶν δαιμόνων, ὡς Ελληνες μυθεύονται, ἢ τὴν εἰκόνα τῆς παναγίας ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, τῆς Μητρός τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Είπέ μοι τίνος εἴδωτον προσκυνῶ; τοῦ Διὸς, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου και Βαπτιστοῦ; τοῦ Διὸς, ἢ τὰς εἰκόνας τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ μαρτύρων καὶ πάντων τῶν ἁγίων τῶν ἀπ' αἰῶνος εὐαρεστη σάντων τῷ Κυρίῳ; Καὶ τίς τολμᾷ εἰπεῖν εἰδωλολα τρείαν τὴν καλὴν ἐξήγησιν ταύτην, καὶ ἐνυβρίσαι τὰ πάθη τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, ἅμα καὶ παραδόντων ἡμῖν τὴν ἁγίαν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν; Οὕτως γὰρ παρελάβομεν αὐτὴν ἐκ τῶν ἁγίων Πατέτων κεκοσμημένην, καθὼς καὶ αἱ θεῖαι Γραφαὶ διδάσκουσιν ἡμᾶς· τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ, τὴν δι' ἡμᾶς πρὸς ἡμᾶς αὐτοῦ συγκατάβασιν, τὸν εὐαγγελισμὸν ἡ τοῦ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν γέννησιν, τὸ σπήλαιον, τὴν φάτνην, την μαῖον καὶ τὰ σπάργανα· τὸν ἀστέρα, καὶ τοὺς μάθ γους, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν βάπτισιν, τὸν Ἰορδάνην, τὸν Ἰωάννην ἀπτόμενον τῆς κορυφῆς αὐτοῦ, καὶ ἄνωθεν τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστεράς. Ελθωμεν καὶ ἐπὶ τὸ πάθος αὐτοῦ, καὶ ἴδωμεν τοὺς παῖδας μετὰ dos, carumque gentium quæ veniunt ut in Christum credant: ut demum præclaro illorum testimonio sint. Quantum enim divinæ Scripturæ leguntur, tantum 615 et percipiuntur, nosque ad Dei dilectionem magis accendunt. At si quicunque parentes ex carnali erga filios amore imagines corum pingendas ad recordationem ducunt, potiori utique jure sanctoruin nobis ipsi pinxerimus imagines par narumque ipsorum, qui pro Christi amore sanguinem effuderunt. › 3. Ut quid vero, sceleste heretice, me idololatram dicis? nam rogo, cujusnam idolum colo? Num Apollinis, seu potius illius qui pro sui nominis ratione pernicies quædam est; an Domini nostri Jesu Christi imaginem, qua ejus in carne adventur edocear? cujus velim, tu qui mente et sensu Judæus es, idolum adoro? num Dianæ illius dæmonum matris, ut Græci fabulantur; an imaginem sanctissimæ et intemeratæ Dominæ nostræ Dei Genitricis, semperque Virgifts Mariæ? cedo, haeretice, cujus idolum veneror? Jovisne, an sancti Joannis Præcursoris ac Baptistæ imaginem? cujus idolum colo? num, inquam, Jovis, an sanctorum apostolorum ac martyrum, omniumque electorum, qui a sæculo Domino placuerunt? Quis vero pulchram hanc enarrationem idololatriam nominare audeat; Christique ac sanctorum passionibus, necnon eorum qui sanctam Dei Ecclesiam nobis tradiderunt, infuriam irrogare? Sic quippe ornatam camn a sanctis Patribus accepimus; quemadmodum et ScriMurae sacrae nos docent. Descripta, inquam, accepimus, Christi in carne adventum, ejus ad nos nostri causa demissionem, Gabrielis faustum ad Virginem nuntium, ac nativitatem, speluncaul, præsepe, obstetricem, et pannos; stellam et Magos, etc., baptismum, Jordanem, Joannem qui sacrum ejus verticem tetigit, sanctumque Spiritum in columbæ specie superne descendentem. Verum ad ejus passionem procedamus, puerosque cum f Boll. et Sorb. δι' ὧν καὶ τικῶνται καὶ μακαρίζονται. ἐάν, ο Ibid. αὐτοὺς ἀναγράφεσθαι. η ίd. ἐπέγραψαν. 1 lbid. αὐτῶν· ἵνα μη.. i Edit, τὸ Εὐαγγέλιον.

ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. sti Dei causa passi sunt, beati prædicantur, honores habent, et adorantur. Nisi enim hæc propter Christum sustinuissent, haudquaquam eorum gleriam picturæ arte, vel in libris, vel in occlesiis describere liceret. Nam et multi in suis domibus kominum depinxerunt imagines; tum parentes. filiorum, tum parentum filii, propter eorum desiderium ac mutuum affectum, ac ne oblivio subreperet, sic eos apud se et domi depinserunt; proindeque salutam eas et amplexantur, non uti deos, sed, sicut dixi, amoris causa, suique erga illos propensionis. Sie etiam de sacris imaginibus ratiocinari licet, fuisse nimirum illas tum in libris, tum in eeclesiis depiclas, ad memoriam perfricandam excitandamque τὸν Θεὸν [ἡμῶν] μακαρίζονται, καὶ τιμῶνται καὶ siones repræsemant. Quippe etiam ob ea quæ Chri προσκυνοῦνται. Ἐὰν γὰρ αὐτὰ οὐχ ὑπέμειναν διὰ Χριστόν, οὐκ είχομεν εικονικὴν αὐτῶν γράφεσθαι δ τιμήν, οὔτε ἐν βίβλοις, οὔτε ἐν ἐκκλησίαις. Πολλοί γὰρ ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν ἔγραψαν ἡ εἰκόνας τῶν ἀνθρώπων, είτε [ο] γονεῖς τῶν τέκνων, εἴτε [τα] τέκνα τῶν γονέων αὐτῶν, διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν σχέσιν, ἣν εἶχεν πρὸς ἀλλήλους· καὶ ἵνα μὴ ἡ εἰς λήθην αὐτῶν Ελθωσιν, ἀνέγραψαν εἰκόνας αὐτῶν ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν· ὅθεν καὶ ἀσπάζονται αὐτὰς, οὐχ ὡς θεούς, ἀλλ' ὡς προεἶπον, διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν σχέσιν αύτῶν. Οὕτω χρὴ λογίζεσθαι καὶ ἐπὶ τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνας, ὅτι πρὸς ὑπόμνησιν ἡμετέραν καὶ ἀγάπην, καὶ διόρθωσιν τοῦ βίου ἡμῶν, ἅμα καὶ τῶν ἐπερχο μένων ἐθνῶν, καὶ πιστευόντων εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, πρὸς ἐπίδειξιν τῆς καλῆς αὐτῶν μαρτυρίας απεγρά- dilectionem, ad nostros item mores rite instituen φησαν, ἔν τε ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ἐν ταῖς βίβλοις. Καὶ γὰρ ὅσον ἀναγινώσκονται αἱ θεῖαι Γραφαι, τοσ οὗτην καὶ ἐπιγινώσκονται, καὶ πλέον ἐξάπτουσιν ἡμᾶς τοὺς τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ. Καὶ εἰ ὅλως οὗτοι διὰ σαρκικὴν ἀγάπην τῶν τέκνων αὐτῶν εἰκόνας ἀκατοροῦσι πρὸς ὑπόμνησιν αὐτῶν, πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς ὀφείλομεν τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνας ἀνιστορῆσαι σὺν τοῖς παθήμασιν αὐτῶν· τοὺς ἐκχέοντας τὸ αἷμα αὐτῶν ὑπὲρ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ.» γ. Διὰ τί δὲ, παράνομε αἱρετικό, λέγεις με είδω λολατρείν; τίνος γὰρ εἴδωλον προσκυνῶ, είπέ μοι; Απόλλωνος, μᾶλλον δὲ τοῦ ἀπάλλοντος, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν διδάσκουσάν με τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ οἰκονομίαν; εἰπέ μοι, Ἰου ἐπιόφρον, τίνος εἴδωλον προσκυνῶ; τῆς Ἀρτέμιδος, τῆς μητρὸς τῶν δαιμόνων, ὡς Ελληνες μυθεύονται, ἢ τὴν εἰκόνα τῆς παναγίας ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, τῆς Μητρός τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Είπέ μοι τίνος εἴδωτον προσκυνῶ; τοῦ Διὸς, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου και Βαπτιστοῦ; τοῦ Διὸς, ἢ τὰς εἰκόνας τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ μαρτύρων καὶ πάντων τῶν ἁγίων τῶν ἀπ' αἰῶνος εὐαρεστη σάντων τῷ Κυρίῳ; Καὶ τίς τολμᾷ εἰπεῖν εἰδωλολα τρείαν τὴν καλὴν ἐξήγησιν ταύτην, καὶ ἐνυβρίσαι τὰ πάθη τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, ἅμα καὶ παραδόντων ἡμῖν τὴν ἁγίαν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν; Οὕτως γὰρ παρελάβομεν αὐτὴν ἐκ τῶν ἁγίων Πατέτων κεκοσμημένην, καθὼς καὶ αἱ θεῖαι Γραφαὶ διδάσκουσιν ἡμᾶς· τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ, τὴν δι' ἡμᾶς πρὸς ἡμᾶς αὐτοῦ συγκατάβασιν, τὸν εὐαγγελισμὸν ἡ τοῦ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν γέννησιν, τὸ σπήλαιον, τὴν φάτνην, την μαῖον καὶ τὰ σπάργανα· τὸν ἀστέρα, καὶ τοὺς μάθ γους, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν βάπτισιν, τὸν Ἰορδάνην, τὸν Ἰωάννην ἀπτόμενον τῆς κορυφῆς αὐτοῦ, καὶ ἄνωθεν τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστεράς. Ελθωμεν καὶ ἐπὶ τὸ πάθος αὐτοῦ, καὶ ἴδωμεν τοὺς παῖδας μετὰ dos, carumque gentium quæ veniunt ut in Christum credant: ut demum præclaro illorum testimonio sint. Quantum enim divinæ Scripturæ leguntur, tantum 615 et percipiuntur, nosque ad Dei dilectionem magis accendunt. At si quicunque parentes ex carnali erga filios amore imagines corum pingendas ad recordationem ducunt, potiori utique jure sanctoruin nobis ipsi pinxerimus imagines par narumque ipsorum, qui pro Christi amore sanguinem effuderunt. › 3. Ut quid vero, sceleste heretice, me idololatram dicis? nam rogo, cujusnam idolum colo? Num Apollinis, seu potius illius qui pro sui nominis ratione pernicies quædam est; an Domini nostri Jesu Christi imaginem, qua ejus in carne adventur edocear? cujus velim, tu qui mente et sensu Judæus es, idolum adoro? num Dianæ illius dæmonum matris, ut Græci fabulantur; an imaginem sanctissimæ et intemeratæ Dominæ nostræ Dei Genitricis, semperque Virgifts Mariæ? cedo, haeretice, cujus idolum veneror? Jovisne, an sancti Joannis Præcursoris ac Baptistæ imaginem? cujus idolum colo? num, inquam, Jovis, an sanctorum apostolorum ac martyrum, omniumque electorum, qui a sæculo Domino placuerunt? Quis vero pulchram hanc enarrationem idololatriam nominare audeat; Christique ac sanctorum passionibus, necnon eorum qui sanctam Dei Ecclesiam nobis tradiderunt, infuriam irrogare? Sic quippe ornatam camn a sanctis Patribus accepimus; quemadmodum et ScriMurae sacrae nos docent. Descripta, inquam, accepimus, Christi in carne adventum, ejus ad nos nostri causa demissionem, Gabrielis faustum ad Virginem nuntium, ac nativitatem, speluncaul, præsepe, obstetricem, et pannos; stellam et Magos, etc., baptismum, Jordanem, Joannem qui sacrum ejus verticem tetigit, sanctumque Spiritum in columbæ specie superne descendentem. Verum ad ejus passionem procedamus, puerosque cum f Boll. et Sorb. δι' ὧν καὶ τικῶνται καὶ μακαρίζονται. ἐάν, ο Ibid. αὐτοὺς ἀναγράφεσθαι. η ίd. ἐπέγραψαν. 1 lbid. αὐτῶν· ἵνα μη.. i Edit, τὸ Εὐαγγέλιον.

ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. sti Dei causa passi sunt, beati prædicantur, honores habent, et adorantur. Nisi enim hæc propter Christum sustinuissent, haudquaquam eorum gleriam picturæ arte, vel in libris, vel in occlesiis describere liceret. Nam et multi in suis domibus kominum depinxerunt imagines; tum parentes. filiorum, tum parentum filii, propter eorum desiderium ac mutuum affectum, ac ne oblivio subreperet, sic eos apud se et domi depinserunt; proindeque salutam eas et amplexantur, non uti deos, sed, sicut dixi, amoris causa, suique erga illos propensionis. Sie etiam de sacris imaginibus ratiocinari licet, fuisse nimirum illas tum in libris, tum in eeclesiis depiclas, ad memoriam perfricandam excitandamque τὸν Θεὸν [ἡμῶν] μακαρίζονται, καὶ τιμῶνται καὶ siones repræsemant. Quippe etiam ob ea quæ Chri προσκυνοῦνται. Ἐὰν γὰρ αὐτὰ οὐχ ὑπέμειναν διὰ Χριστόν, οὐκ είχομεν εικονικὴν αὐτῶν γράφεσθαι δ τιμήν, οὔτε ἐν βίβλοις, οὔτε ἐν ἐκκλησίαις. Πολλοί γὰρ ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν ἔγραψαν ἡ εἰκόνας τῶν ἀνθρώπων, είτε [ο] γονεῖς τῶν τέκνων, εἴτε [τα] τέκνα τῶν γονέων αὐτῶν, διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν σχέσιν, ἣν εἶχεν πρὸς ἀλλήλους· καὶ ἵνα μὴ ἡ εἰς λήθην αὐτῶν Ελθωσιν, ἀνέγραψαν εἰκόνας αὐτῶν ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν· ὅθεν καὶ ἀσπάζονται αὐτὰς, οὐχ ὡς θεούς, ἀλλ' ὡς προεἶπον, διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν σχέσιν αύτῶν. Οὕτω χρὴ λογίζεσθαι καὶ ἐπὶ τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνας, ὅτι πρὸς ὑπόμνησιν ἡμετέραν καὶ ἀγάπην, καὶ διόρθωσιν τοῦ βίου ἡμῶν, ἅμα καὶ τῶν ἐπερχο μένων ἐθνῶν, καὶ πιστευόντων εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, πρὸς ἐπίδειξιν τῆς καλῆς αὐτῶν μαρτυρίας απεγρά- dilectionem, ad nostros item mores rite instituen φησαν, ἔν τε ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ἐν ταῖς βίβλοις. Καὶ γὰρ ὅσον ἀναγινώσκονται αἱ θεῖαι Γραφαι, τοσ οὗτην καὶ ἐπιγινώσκονται, καὶ πλέον ἐξάπτουσιν ἡμᾶς τοὺς τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ. Καὶ εἰ ὅλως οὗτοι διὰ σαρκικὴν ἀγάπην τῶν τέκνων αὐτῶν εἰκόνας ἀκατοροῦσι πρὸς ὑπόμνησιν αὐτῶν, πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς ὀφείλομεν τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνας ἀνιστορῆσαι σὺν τοῖς παθήμασιν αὐτῶν· τοὺς ἐκχέοντας τὸ αἷμα αὐτῶν ὑπὲρ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ.» γ. Διὰ τί δὲ, παράνομε αἱρετικό, λέγεις με είδω λολατρείν; τίνος γὰρ εἴδωλον προσκυνῶ, είπέ μοι; Απόλλωνος, μᾶλλον δὲ τοῦ ἀπάλλοντος, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν διδάσκουσάν με τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ οἰκονομίαν; εἰπέ μοι, Ἰου ἐπιόφρον, τίνος εἴδωλον προσκυνῶ; τῆς Ἀρτέμιδος, τῆς μητρὸς τῶν δαιμόνων, ὡς Ελληνες μυθεύονται, ἢ τὴν εἰκόνα τῆς παναγίας ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, τῆς Μητρός τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Είπέ μοι τίνος εἴδωτον προσκυνῶ; τοῦ Διὸς, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου και Βαπτιστοῦ; τοῦ Διὸς, ἢ τὰς εἰκόνας τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ μαρτύρων καὶ πάντων τῶν ἁγίων τῶν ἀπ' αἰῶνος εὐαρεστη σάντων τῷ Κυρίῳ; Καὶ τίς τολμᾷ εἰπεῖν εἰδωλολα τρείαν τὴν καλὴν ἐξήγησιν ταύτην, καὶ ἐνυβρίσαι τὰ πάθη τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, ἅμα καὶ παραδόντων ἡμῖν τὴν ἁγίαν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν; Οὕτως γὰρ παρελάβομεν αὐτὴν ἐκ τῶν ἁγίων Πατέτων κεκοσμημένην, καθὼς καὶ αἱ θεῖαι Γραφαὶ διδάσκουσιν ἡμᾶς· τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ, τὴν δι' ἡμᾶς πρὸς ἡμᾶς αὐτοῦ συγκατάβασιν, τὸν εὐαγγελισμὸν ἡ τοῦ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν γέννησιν, τὸ σπήλαιον, τὴν φάτνην, την μαῖον καὶ τὰ σπάργανα· τὸν ἀστέρα, καὶ τοὺς μάθ γους, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν βάπτισιν, τὸν Ἰορδάνην, τὸν Ἰωάννην ἀπτόμενον τῆς κορυφῆς αὐτοῦ, καὶ ἄνωθεν τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστεράς. Ελθωμεν καὶ ἐπὶ τὸ πάθος αὐτοῦ, καὶ ἴδωμεν τοὺς παῖδας μετὰ dos, carumque gentium quæ veniunt ut in Christum credant: ut demum præclaro illorum testimonio sint. Quantum enim divinæ Scripturæ leguntur, tantum 615 et percipiuntur, nosque ad Dei dilectionem magis accendunt. At si quicunque parentes ex carnali erga filios amore imagines corum pingendas ad recordationem ducunt, potiori utique jure sanctoruin nobis ipsi pinxerimus imagines par narumque ipsorum, qui pro Christi amore sanguinem effuderunt. › 3. Ut quid vero, sceleste heretice, me idololatram dicis? nam rogo, cujusnam idolum colo? Num Apollinis, seu potius illius qui pro sui nominis ratione pernicies quædam est; an Domini nostri Jesu Christi imaginem, qua ejus in carne adventur edocear? cujus velim, tu qui mente et sensu Judæus es, idolum adoro? num Dianæ illius dæmonum matris, ut Græci fabulantur; an imaginem sanctissimæ et intemeratæ Dominæ nostræ Dei Genitricis, semperque Virgifts Mariæ? cedo, haeretice, cujus idolum veneror? Jovisne, an sancti Joannis Præcursoris ac Baptistæ imaginem? cujus idolum colo? num, inquam, Jovis, an sanctorum apostolorum ac martyrum, omniumque electorum, qui a sæculo Domino placuerunt? Quis vero pulchram hanc enarrationem idololatriam nominare audeat; Christique ac sanctorum passionibus, necnon eorum qui sanctam Dei Ecclesiam nobis tradiderunt, infuriam irrogare? Sic quippe ornatam camn a sanctis Patribus accepimus; quemadmodum et ScriMurae sacrae nos docent. Descripta, inquam, accepimus, Christi in carne adventum, ejus ad nos nostri causa demissionem, Gabrielis faustum ad Virginem nuntium, ac nativitatem, speluncaul, præsepe, obstetricem, et pannos; stellam et Magos, etc., baptismum, Jordanem, Joannem qui sacrum ejus verticem tetigit, sanctumque Spiritum in columbæ specie superne descendentem. Verum ad ejus passionem procedamus, puerosque cum f Boll. et Sorb. δι' ὧν καὶ τικῶνται καὶ μακαρίζονται. ἐάν, ο Ibid. αὐτοὺς ἀναγράφεσθαι. η ίd. ἐπέγραψαν. 1 lbid. αὐτῶν· ἵνα μη.. i Edit, τὸ Εὐαγγέλιον.

ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. sti Dei causa passi sunt, beati prædicantur, honores habent, et adorantur. Nisi enim hæc propter Christum sustinuissent, haudquaquam eorum gleriam picturæ arte, vel in libris, vel in occlesiis describere liceret. Nam et multi in suis domibus kominum depinxerunt imagines; tum parentes. filiorum, tum parentum filii, propter eorum desiderium ac mutuum affectum, ac ne oblivio subreperet, sic eos apud se et domi depinserunt; proindeque salutam eas et amplexantur, non uti deos, sed, sicut dixi, amoris causa, suique erga illos propensionis. Sie etiam de sacris imaginibus ratiocinari licet, fuisse nimirum illas tum in libris, tum in eeclesiis depiclas, ad memoriam perfricandam excitandamque τὸν Θεὸν [ἡμῶν] μακαρίζονται, καὶ τιμῶνται καὶ siones repræsemant. Quippe etiam ob ea quæ Chri προσκυνοῦνται. Ἐὰν γὰρ αὐτὰ οὐχ ὑπέμειναν διὰ Χριστόν, οὐκ είχομεν εικονικὴν αὐτῶν γράφεσθαι δ τιμήν, οὔτε ἐν βίβλοις, οὔτε ἐν ἐκκλησίαις. Πολλοί γὰρ ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν ἔγραψαν ἡ εἰκόνας τῶν ἀνθρώπων, είτε [ο] γονεῖς τῶν τέκνων, εἴτε [τα] τέκνα τῶν γονέων αὐτῶν, διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν σχέσιν, ἣν εἶχεν πρὸς ἀλλήλους· καὶ ἵνα μὴ ἡ εἰς λήθην αὐτῶν Ελθωσιν, ἀνέγραψαν εἰκόνας αὐτῶν ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν· ὅθεν καὶ ἀσπάζονται αὐτὰς, οὐχ ὡς θεούς, ἀλλ' ὡς προεἶπον, διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν σχέσιν αύτῶν. Οὕτω χρὴ λογίζεσθαι καὶ ἐπὶ τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνας, ὅτι πρὸς ὑπόμνησιν ἡμετέραν καὶ ἀγάπην, καὶ διόρθωσιν τοῦ βίου ἡμῶν, ἅμα καὶ τῶν ἐπερχο μένων ἐθνῶν, καὶ πιστευόντων εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, πρὸς ἐπίδειξιν τῆς καλῆς αὐτῶν μαρτυρίας απεγρά- dilectionem, ad nostros item mores rite instituen φησαν, ἔν τε ταῖς ἐκκλησίαις καὶ ἐν ταῖς βίβλοις. Καὶ γὰρ ὅσον ἀναγινώσκονται αἱ θεῖαι Γραφαι, τοσ οὗτην καὶ ἐπιγινώσκονται, καὶ πλέον ἐξάπτουσιν ἡμᾶς τοὺς τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ. Καὶ εἰ ὅλως οὗτοι διὰ σαρκικὴν ἀγάπην τῶν τέκνων αὐτῶν εἰκόνας ἀκατοροῦσι πρὸς ὑπόμνησιν αὐτῶν, πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς ὀφείλομεν τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνας ἀνιστορῆσαι σὺν τοῖς παθήμασιν αὐτῶν· τοὺς ἐκχέοντας τὸ αἷμα αὐτῶν ὑπὲρ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ.» γ. Διὰ τί δὲ, παράνομε αἱρετικό, λέγεις με είδω λολατρείν; τίνος γὰρ εἴδωλον προσκυνῶ, είπέ μοι; Απόλλωνος, μᾶλλον δὲ τοῦ ἀπάλλοντος, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν διδάσκουσάν με τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ οἰκονομίαν; εἰπέ μοι, Ἰου ἐπιόφρον, τίνος εἴδωλον προσκυνῶ; τῆς Ἀρτέμιδος, τῆς μητρὸς τῶν δαιμόνων, ὡς Ελληνες μυθεύονται, ἢ τὴν εἰκόνα τῆς παναγίας ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, τῆς Μητρός τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Είπέ μοι τίνος εἴδωτον προσκυνῶ; τοῦ Διὸς, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου και Βαπτιστοῦ; τοῦ Διὸς, ἢ τὰς εἰκόνας τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ μαρτύρων καὶ πάντων τῶν ἁγίων τῶν ἀπ' αἰῶνος εὐαρεστη σάντων τῷ Κυρίῳ; Καὶ τίς τολμᾷ εἰπεῖν εἰδωλολα τρείαν τὴν καλὴν ἐξήγησιν ταύτην, καὶ ἐνυβρίσαι τὰ πάθη τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, ἅμα καὶ παραδόντων ἡμῖν τὴν ἁγίαν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν; Οὕτως γὰρ παρελάβομεν αὐτὴν ἐκ τῶν ἁγίων Πατέτων κεκοσμημένην, καθὼς καὶ αἱ θεῖαι Γραφαὶ διδάσκουσιν ἡμᾶς· τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ, τὴν δι' ἡμᾶς πρὸς ἡμᾶς αὐτοῦ συγκατάβασιν, τὸν εὐαγγελισμὸν ἡ τοῦ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν γέννησιν, τὸ σπήλαιον, τὴν φάτνην, την μαῖον καὶ τὰ σπάργανα· τὸν ἀστέρα, καὶ τοὺς μάθ γους, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν βάπτισιν, τὸν Ἰορδάνην, τὸν Ἰωάννην ἀπτόμενον τῆς κορυφῆς αὐτοῦ, καὶ ἄνωθεν τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστεράς. Ελθωμεν καὶ ἐπὶ τὸ πάθος αὐτοῦ, καὶ ἴδωμεν τοὺς παῖδας μετὰ dos, carumque gentium quæ veniunt ut in Christum credant: ut demum præclaro illorum testimonio sint. Quantum enim divinæ Scripturæ leguntur, tantum 615 et percipiuntur, nosque ad Dei dilectionem magis accendunt. At si quicunque parentes ex carnali erga filios amore imagines corum pingendas ad recordationem ducunt, potiori utique jure sanctoruin nobis ipsi pinxerimus imagines par narumque ipsorum, qui pro Christi amore sanguinem effuderunt. › 3. Ut quid vero, sceleste heretice, me idololatram dicis? nam rogo, cujusnam idolum colo? Num Apollinis, seu potius illius qui pro sui nominis ratione pernicies quædam est; an Domini nostri Jesu Christi imaginem, qua ejus in carne adventur edocear? cujus velim, tu qui mente et sensu Judæus es, idolum adoro? num Dianæ illius dæmonum matris, ut Græci fabulantur; an imaginem sanctissimæ et intemeratæ Dominæ nostræ Dei Genitricis, semperque Virgifts Mariæ? cedo, haeretice, cujus idolum veneror? Jovisne, an sancti Joannis Præcursoris ac Baptistæ imaginem? cujus idolum colo? num, inquam, Jovis, an sanctorum apostolorum ac martyrum, omniumque electorum, qui a sæculo Domino placuerunt? Quis vero pulchram hanc enarrationem idololatriam nominare audeat; Christique ac sanctorum passionibus, necnon eorum qui sanctam Dei Ecclesiam nobis tradiderunt, infuriam irrogare? Sic quippe ornatam camn a sanctis Patribus accepimus; quemadmodum et ScriMurae sacrae nos docent. Descripta, inquam, accepimus, Christi in carne adventum, ejus ad nos nostri causa demissionem, Gabrielis faustum ad Virginem nuntium, ac nativitatem, speluncaul, præsepe, obstetricem, et pannos; stellam et Magos, etc., baptismum, Jordanem, Joannem qui sacrum ejus verticem tetigit, sanctumque Spiritum in columbæ specie superne descendentem. Verum ad ejus passionem procedamus, puerosque cum f Boll. et Sorb. δι' ὧν καὶ τικῶνται καὶ μακαρίζονται. ἐάν, ο Ibid. αὐτοὺς ἀναγράφεσθαι. η ίd. ἐπέγραψαν. 1 lbid. αὐτῶν· ἵνα μη.. i Edit, τὸ Εὐαγγέλιον.

ramis palmarum videamus; pelvim quoque et lin- βαΐων, τὸν νιπτήρα καὶ τὸ λεντίον, τὸν ἀσπασμὸν τοῦ teum; osculum Jute, ac comprehensionem a Judais; Pilati instantiam, etc., similiter et crucif sionem, clavos et alapas; spongian atque lanceam, ae titulum cruci impositum hac inscriptione: Ecce Rex Judæorum, etc. Resurrectionem quæ mundi gaudium fuit: quomodo Christus infernum conculcet, Adamumque resuscitet; similiter et ascensionem. Veniamus vero ad ejus quoque miracula; cæci illuminationem, paralytici astricta membra, fimbria contactu sanatam hæmorrhoissam, quæ etiam omnium prima imaginem Christi ex ære fabricavit. Pari quoque ratione sanctorum corpora, cum iis cruciatibus ac quæstionibus, quæ propter Christum Deum nostrum tolerarunt. Præclaram hanc enarrationem utilemque picturam, quomodo idololatriam appellare audetis? Brevis quippe quædam ac pulchra descriptio est; quemadmodum etiam san - ctus Pater noster Chrysostomus dixit: «Ego quoque picturam cera fusam dilexi, pietate plenam *.» Sanctus item ac magnus Pater noster Basilius in Elogio sanctorum quadraginta Martyrum, ait: • Quia sæpe et historici et pictores res exhibent: illi quidem eas oratione exornantes; bi vero in tabellis pingentes. Enimvero Evangelium scripsit sacer scriptor: quid vero in eo scripsit? utique universam Christi in carne dispensationem, quam et Ecclesiae tradidit. Pictor etiam simile 616 quid facit. In tabella descripsit Ecclesiæ decorem a primo Adam ad Christi nativitatem, totamque in carne economiam, sanctorum item confessiones, καὶ πᾶσαν τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ parique modo Ecclesiæ ipse tradidit: atque adeo unam potius ambo contexuerunt narrationem, qua nos crudirent. Cur ergo librum adoratis, cţ tabellam conspuitis? Cedo, hæretice, quod utriusque discrimen, ut cum cadem ambo narrationeto annuntient, alterum adoretur, alterum sputis ollinatur? Ο calamitatem! quis judicium hoc non irrideal? quis doctrinam istam non abominetur, ut duobus narrationem eamdem exponentibus, horum aliud venerationem liabeat, spernatur aliud? En scientiam; verius dicam inscitiam. Plane, si quis attente perspexerit, pulchra quædam probaque Evangelii interpretatio est repræsentatio hæc et enarratio. Quippe cum ea pictor exbibeat, quæ Evangelium sermone refert. Eccur, ergo unum adoratur, alterum contemnitur? Quid inter chartam et asbestum interest? nonne ambo e ma· teria in operam unamp transeunt? Quid vero membranam inter et asserem? non utrumque ferro secatur et scinditur, sicque in operam transit? Quid denique differt atramentum a syrico et reliquis coloribus? Nonne hæc omnia ex pigmentis multis parantur, tumque scriptori et pistort usui Ἰούδα, τὴν κράτησιν τῶν Ἰουδαίων, τὴν ἔνστασιν τοῦ Πιλάτου, καὶ τὰ ἑξῆς· ὁμοίως καὶ τὴν σταύρωσιν, τοὺς ἤλους, καὶ τὰ ῥαπίσματα, τὸν σπόγγον καὶ τὴν λόγχην, καὶ ἄνωθεν τὸν τίτλον ἔχοντα τὴν ἐπιγραφήν· Ἰδὲ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν ἀνάστασιν, τοῦ κόσμου την χαράν· πῶς ὁ Χριστὸς πατεῖ τὸν ᾅδην, καὶ ἐγείρει τὸν ᾿Αδάμ ὁμοίως καὶ τὴν ἀνάληψιν. Ελθωμεν καὶ ἐπὶ τὰ θαύ ματα αὐτοῦ, τοῦ τυφλοῦ τὴν ἀνάβλεψιν, τοῦ παραλι τικοῦ τὴν σύσφιγξιν, τῆς αἱμορροούσης την Εφαψεν τοῦ κρασπέδου, ἥτις καὶ πρώτη πάντων ἐποίησε τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ἐκ χαλκοῦ· ὁμοίως καὶ τὰ τῶν ἁγίων σώματα μετὰ τῶν βασάνων καὶ κριτηρίων, ὧν ὑπέμειναν διὰ Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν· ταύτην τὴν καλὴν ἐξήγησιν καὶ ὠφέλιμον γραφήν, πῶς δύο νασθε εἰπεῖν εἰδωλολατρείαν; Η γὰρ γραφὴ ἐστὶ σύν τομος καὶ καλὴ, καθὼς καὶ ὁ Πατήρ ἡμῶν Χρυσ στομος εἶπεν· «Ἐγὼ καὶ τὴν κηρόχυτον γραφήν ἠγάπησα, εὐσεβείας πεπληρωμένην.» Καὶ ὁ ἅγιος Βασίλειος ὁ μέγας Πατήρ ἡμῶν, ἐγκωμιάζων τους ἁγίους τεσσαράκοντα λέγει· «Ἐπειδὴ καὶ λογογρά φοι πολλάκις καὶ ζωογράφοι διασημαίνουσιν· οἱ μὲν τῷ λόγῳ κοσμοῦντες, οἱ δὲ τοῖς πίναξιν ἐγχαράττον τες.» Καὶ γὰρ ὁ λογογράφος ἔγραψε τὸ Εὐαγγέλιον καὶ τί ἔγραψε ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ; πᾶσαν τὴν ἔνσαρ κον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ παρέδωκε τῇ Ἐκ κλησίᾳ. Ομοίως καὶ ὁ ζωγράφος κ ποιεῖ. Ἐζωγρά φηκε ἐν τῷ πίνακι τῆς Ἐκκλησίας τὴν εὐπρέπειαν, ἀπὸ τοῦ πρώτου Αδάμ, ἕως τῆς Χριστοῦ γεννήσεως· * Refertur 7 synodi act. 1 et 4. 1 Bodl. et R. 2428 ἱστοριογράφος, Π τὰς μαρτυρίας τῶν ἁγίων, καὶ παρέδωκε καὶ αὐτὸς τῇ Ἐκκλησίᾳ· ὡς μᾶλλον ἀμφότεροι μίαν ἐξήγησιν ἀπεγράψαντο, καὶ διδάσκουσιν ἡμᾶς. Καὶ διὰ τί τὴν βίβλον προσκυνεῖτε, καὶ τὸν πίνακα ἐμπτύετε; Εἰπέ μαι, αἱρετικέ· τίς ἡ διαφορὰ τῶν δύο, ὅτι ἀμφότερα μίαν ἐξήγησιν εὐαγγελίζονται· καὶ ὁ μὲν εἰς προσκυνεῖται, ὁ δὲ ἕτερος ἐμπτύεται; "Ν τῆς συμφοράς! τίς οὐ μὴ καταγελάσῃ τὴν κρίσιν ταύτην; τίς οὐ μὴ βδελύξηται τὴν διδασκαλίαν ταύτην, ὅτι ἀμφότεροι μίαν ἐξήγησιν ἑρμηνεύουσι, καὶ ὁ μὲν εἷς προσκυ νεῖται, ὁ δὲ ἕτερος καταφρονεῖται; ἰδὲ γνῶσις· μα λον δὲ ἀγνωσία· ὄντως ἐὰν καλῶς κατανοήσῃ ἄνθρω πος, ἑρμηνεία ἐστὶ τοῦ Εὐαγγελίου καλὴ καὶ ἐνάρε τος ἡ ἱστορία αὕτη καὶ ἐξήγησις. Ἐπειδὴ γὰρ ἅπερ Εὐαγγέλιον λόγῳ ἐξηγεῖται, οὗτος ἔργῳ δεικνύει, καὶ διὰ τί οὗτος προσκυνεῖται, οὗτος δὲ καταφρονεί ται; Τί διαφέρει ὁ χάρτης τοῦ ἀσβέστου; οὐχὶ ἀμφότεροι ἐκ τῆς ὕλης μετέχονται εἰς ἐργασίαν μίαν; Η τί διαφέρει ἡ μεμβράνα της σανίδο;; οὐχὶ ἀμφότερα ὑπὸ ξίφους τέμνονται και διασχίζονται, καὶ οὕτω μετέρχονται εἰς ἐργασίαν; Η τί διαφέρει ὁ μένα τοῦ συρικοῦ καὶ τῶν λοιπῶν χρωμάτων; οὐχὶ ἀμφ' τεροι ἐκ πολλῶν ἐδεσμάτων κατασκευάζονται, καὶ VARIZE LECTIONES.

ramis palmarum videamus; pelvim quoque et lin- βαΐων, τὸν νιπτήρα καὶ τὸ λεντίον, τὸν ἀσπασμὸν τοῦ teum; osculum Jute, ac comprehensionem a Judais; Pilati instantiam, etc., similiter et crucif sionem, clavos et alapas; spongian atque lanceam, ae titulum cruci impositum hac inscriptione: Ecce Rex Judæorum, etc. Resurrectionem quæ mundi gaudium fuit: quomodo Christus infernum conculcet, Adamumque resuscitet; similiter et ascensionem. Veniamus vero ad ejus quoque miracula; cæci illuminationem, paralytici astricta membra, fimbria contactu sanatam hæmorrhoissam, quæ etiam omnium prima imaginem Christi ex ære fabricavit. Pari quoque ratione sanctorum corpora, cum iis cruciatibus ac quæstionibus, quæ propter Christum Deum nostrum tolerarunt. Præclaram hanc enarrationem utilemque picturam, quomodo idololatriam appellare audetis? Brevis quippe quædam ac pulchra descriptio est; quemadmodum etiam san - ctus Pater noster Chrysostomus dixit: «Ego quoque picturam cera fusam dilexi, pietate plenam *.» Sanctus item ac magnus Pater noster Basilius in Elogio sanctorum quadraginta Martyrum, ait: • Quia sæpe et historici et pictores res exhibent: illi quidem eas oratione exornantes; bi vero in tabellis pingentes. Enimvero Evangelium scripsit sacer scriptor: quid vero in eo scripsit? utique universam Christi in carne dispensationem, quam et Ecclesiae tradidit. Pictor etiam simile 616 quid facit. In tabella descripsit Ecclesiæ decorem a primo Adam ad Christi nativitatem, totamque in carne economiam, sanctorum item confessiones, καὶ πᾶσαν τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ parique modo Ecclesiæ ipse tradidit: atque adeo unam potius ambo contexuerunt narrationem, qua nos crudirent. Cur ergo librum adoratis, cţ tabellam conspuitis? Cedo, hæretice, quod utriusque discrimen, ut cum cadem ambo narrationeto annuntient, alterum adoretur, alterum sputis ollinatur? Ο calamitatem! quis judicium hoc non irrideal? quis doctrinam istam non abominetur, ut duobus narrationem eamdem exponentibus, horum aliud venerationem liabeat, spernatur aliud? En scientiam; verius dicam inscitiam. Plane, si quis attente perspexerit, pulchra quædam probaque Evangelii interpretatio est repræsentatio hæc et enarratio. Quippe cum ea pictor exbibeat, quæ Evangelium sermone refert. Eccur, ergo unum adoratur, alterum contemnitur? Quid inter chartam et asbestum interest? nonne ambo e ma· teria in operam unamp transeunt? Quid vero membranam inter et asserem? non utrumque ferro secatur et scinditur, sicque in operam transit? Quid denique differt atramentum a syrico et reliquis coloribus? Nonne hæc omnia ex pigmentis multis parantur, tumque scriptori et pistort usui Ἰούδα, τὴν κράτησιν τῶν Ἰουδαίων, τὴν ἔνστασιν τοῦ Πιλάτου, καὶ τὰ ἑξῆς· ὁμοίως καὶ τὴν σταύρωσιν, τοὺς ἤλους, καὶ τὰ ῥαπίσματα, τὸν σπόγγον καὶ τὴν λόγχην, καὶ ἄνωθεν τὸν τίτλον ἔχοντα τὴν ἐπιγραφήν· Ἰδὲ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν ἀνάστασιν, τοῦ κόσμου την χαράν· πῶς ὁ Χριστὸς πατεῖ τὸν ᾅδην, καὶ ἐγείρει τὸν ᾿Αδάμ ὁμοίως καὶ τὴν ἀνάληψιν. Ελθωμεν καὶ ἐπὶ τὰ θαύ ματα αὐτοῦ, τοῦ τυφλοῦ τὴν ἀνάβλεψιν, τοῦ παραλι τικοῦ τὴν σύσφιγξιν, τῆς αἱμορροούσης την Εφαψεν τοῦ κρασπέδου, ἥτις καὶ πρώτη πάντων ἐποίησε τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ἐκ χαλκοῦ· ὁμοίως καὶ τὰ τῶν ἁγίων σώματα μετὰ τῶν βασάνων καὶ κριτηρίων, ὧν ὑπέμειναν διὰ Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν· ταύτην τὴν καλὴν ἐξήγησιν καὶ ὠφέλιμον γραφήν, πῶς δύο νασθε εἰπεῖν εἰδωλολατρείαν; Η γὰρ γραφὴ ἐστὶ σύν τομος καὶ καλὴ, καθὼς καὶ ὁ Πατήρ ἡμῶν Χρυσ στομος εἶπεν· «Ἐγὼ καὶ τὴν κηρόχυτον γραφήν ἠγάπησα, εὐσεβείας πεπληρωμένην.» Καὶ ὁ ἅγιος Βασίλειος ὁ μέγας Πατήρ ἡμῶν, ἐγκωμιάζων τους ἁγίους τεσσαράκοντα λέγει· «Ἐπειδὴ καὶ λογογρά φοι πολλάκις καὶ ζωογράφοι διασημαίνουσιν· οἱ μὲν τῷ λόγῳ κοσμοῦντες, οἱ δὲ τοῖς πίναξιν ἐγχαράττον τες.» Καὶ γὰρ ὁ λογογράφος ἔγραψε τὸ Εὐαγγέλιον καὶ τί ἔγραψε ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ; πᾶσαν τὴν ἔνσαρ κον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ παρέδωκε τῇ Ἐκ κλησίᾳ. Ομοίως καὶ ὁ ζωγράφος κ ποιεῖ. Ἐζωγρά φηκε ἐν τῷ πίνακι τῆς Ἐκκλησίας τὴν εὐπρέπειαν, ἀπὸ τοῦ πρώτου Αδάμ, ἕως τῆς Χριστοῦ γεννήσεως· * Refertur 7 synodi act. 1 et 4. 1 Bodl. et R. 2428 ἱστοριογράφος, Π τὰς μαρτυρίας τῶν ἁγίων, καὶ παρέδωκε καὶ αὐτὸς τῇ Ἐκκλησίᾳ· ὡς μᾶλλον ἀμφότεροι μίαν ἐξήγησιν ἀπεγράψαντο, καὶ διδάσκουσιν ἡμᾶς. Καὶ διὰ τί τὴν βίβλον προσκυνεῖτε, καὶ τὸν πίνακα ἐμπτύετε; Εἰπέ μαι, αἱρετικέ· τίς ἡ διαφορὰ τῶν δύο, ὅτι ἀμφότερα μίαν ἐξήγησιν εὐαγγελίζονται· καὶ ὁ μὲν εἰς προσκυνεῖται, ὁ δὲ ἕτερος ἐμπτύεται; "Ν τῆς συμφοράς! τίς οὐ μὴ καταγελάσῃ τὴν κρίσιν ταύτην; τίς οὐ μὴ βδελύξηται τὴν διδασκαλίαν ταύτην, ὅτι ἀμφότεροι μίαν ἐξήγησιν ἑρμηνεύουσι, καὶ ὁ μὲν εἷς προσκυ νεῖται, ὁ δὲ ἕτερος καταφρονεῖται; ἰδὲ γνῶσις· μα λον δὲ ἀγνωσία· ὄντως ἐὰν καλῶς κατανοήσῃ ἄνθρω πος, ἑρμηνεία ἐστὶ τοῦ Εὐαγγελίου καλὴ καὶ ἐνάρε τος ἡ ἱστορία αὕτη καὶ ἐξήγησις. Ἐπειδὴ γὰρ ἅπερ Εὐαγγέλιον λόγῳ ἐξηγεῖται, οὗτος ἔργῳ δεικνύει, καὶ διὰ τί οὗτος προσκυνεῖται, οὗτος δὲ καταφρονεί ται; Τί διαφέρει ὁ χάρτης τοῦ ἀσβέστου; οὐχὶ ἀμφότεροι ἐκ τῆς ὕλης μετέχονται εἰς ἐργασίαν μίαν; Η τί διαφέρει ἡ μεμβράνα της σανίδο;; οὐχὶ ἀμφότερα ὑπὸ ξίφους τέμνονται και διασχίζονται, καὶ οὕτω μετέρχονται εἰς ἐργασίαν; Η τί διαφέρει ὁ μένα τοῦ συρικοῦ καὶ τῶν λοιπῶν χρωμάτων; οὐχὶ ἀμφ' τεροι ἐκ πολλῶν ἐδεσμάτων κατασκευάζονται, καὶ VARIZE LECTIONES.

ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. historiam. Sic et ego, absit ut asserem adorem, vel parietem, colorumve materiam? sed adoro corporis Christi figuram, et Dominicam incarnationem: quemadmodum etiam sanctus Pater noster Chrysostomus ait, Homilia in pelvim:. Cum impe ratoris imagines ac expressæ effigies civitati inferuntur, ipsi quoque magistratus ac populi, cum faustis acclamationibus ac metu obviam procedunt; non tabella honorem babentes, non scripluræ ccra fusæ, sed terreni imperatoris expressæ figuræ. › Sin autem honor ejusmodi terrenum decet imperatorem, cum ille præsens non sit, sed sola imago: quam potiori jure calestis imperatoris Christi Dei nostri imago coli debeat et adorari! Ο rem miseram! ut terreni imperatoris imago adoretur, ac tantum habeat honorem; Christi autem imago contemnatur. O Christianorum errorem 0 Patrum judicium et doctrina!– quis judicium hoc risu non prosequatur? quis impium istud dogma non exsecretur? quid si deprehensus sit amens quispiam in terreni imperatoris imaginem spuere, pœnæ non sustineat? noune capitis reus agitur? Imperatoris enimn imagini contumeliam irrogans, ipsius imperatoris honori detrahit. Nam ‹ honor imaginis, ut ait magnus Basilius, ad exemplar transit; › similiter etiam dedecus et probrum. Sic quoque de Domini nostri Jesu Christi cœlestis Regis imagine est cogitandum; nimirum, qui eaun probro aliuit, Christo etiam probrum inferre. Honor quippe imaginis ad Christum recurrit, pariterque dedecus. Plane qui imaginem ignominiose habet, ipsi exemplari injuriam οὕτως ὑπηρετοῦσι τῷ γράφοντι; Είπέ μοι, τίνα προσ- sunt? Plane dices, adorare te economia Christi κυνεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ; τὴν ύλην, ἢ τὴν ἐξήγησιν; πάντως ἐρεῖς μοι τὴν ἐξήγησιν τῆς οἰκονομίας Χρι στοῦ. Οὕτως κἀγὼ, οὐχὶ τὴν σανίδα τιμῶ, οὐδὲ τὸν τοίχον, τὴν ὕλην τῶν χρωμάτων, ἀλλὰ τὸν χαρακτῆρα τοῦ σώματος, καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ Κυρίου, καθώς καὶ ὁ Πατήρ ἡμῶν Χρυσόστομος λέγει Εἰς τὸν για πτήρα· «Οταν εἰκόνες καὶ χαρακτῆρες βασιλικοί εἰς πόλιν εἰσέρχωνται, καὶ ὑπαντῶσιν αὐταῖς ἄρχον τες καὶ δῆμοι μετ' εὐφημίας καὶ φόβου, οὐ σανίδα τιμῶντες, οὐ τὴν κηρόχυτον γραφήν, ἀλλὰ τὸν χαρα κτῆρα τοῦ ἐπιγείου βασιλέως.» Καὶ εἰ ὅλως τοῦ ἐπιγείου βασιλέως τοιαύτη τιμή πρέπει, μὴ παρόντος τοῦ βασιλέως ἐκεῖ, εἰ μὴ μόνης τῆς εἰκόνος, πόσῳ μᾶλλον τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν τιμᾶσθαι καὶ προσκυνεῖσθαι τὴν εἰκόνα δεῖ; Ο τῆς συμφορά;! ὅτι τοῦ ἐπιγείου 1 βασιλέως ἡ εἰκὼν προσκυνεῖται, καὶ τοσαύτης τιμῆς ἀξιοῦται, ἡ δὲ τοῦ Χριστοῦ καταφρονεῖται. "Ω τῆς ἀπάτης τῶν Χριστιανῶν 1 & κρίσις καὶ δόγμα Πατέρων! τίς οὐ μὴ καταγελάσῃ τὴν κρίσιν ταύτην; τίς οὐ μὴ βδελύξηται, τὸ ἀσεβὲς δόγμα τοῦτο; πολλάκις ἄφρων ἄνε θρωπος, ἐὰν εὑρεθῇ ἐμπτύων τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπιγείου βασιλέως, τί μανθάνει; οὐ κεφαλῆς m τιμωρίας ἀξιοῦ ται; Καὶ γὰρ ὁ ἀτιμάζων τὴν εἰκόνα τοῦ βασιλέως, τὴν βασιλέα ἀτιμάζει. «Η γὰρ τιμὴ τῆς εἰκόνος, ο ὥς φησιν ὁ μέγας Βασίλειος, «ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει· ο ὁμοίως καὶ ἡ ἀτιμία. Οὕτως χρὴ λογίζε σθαι καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως, ὅτι ὁ ἀτιμάζων αὐτὴν, τὸν Χριστὸν ἀτιμάζει. Η γὰρ τιμὴ τῆς εἰκό νος εἰς Χριστὸν ἀνατρέχει. ὁμοίως καὶ ἡ ἀτιμία· ὁ ἀτιμάζων τὴν εἰκόνα ἐπὶ τὸ πρωτότυπον ἄγει τὴν ὕβριν· τοῦτο νοητόν ἐστι πᾶσι· καὶ εἰς οὐ μὴ φύγῃ τὴν ὕβριν τοῦ Χριστοῦ; 8. ᾿Αλλ' ἐρεῖς μοι πάντως, ὅτι ὁ Χριστὸς ἀπερί γραπτός ἐστι, καὶ ἀκατανόητος, καὶ ἀπαθὴς, καὶ ἀκα τάληπτος. Κἀγὼ οὕτως ὁμολογῶ, ὅτι τὸ θεῖον ἀπερίγραπτόν ἐστι καὶ ἀκατανόητον καὶ ἀπαθές· ἡ δὲ σάρξ περιγραπτός, καθὼς ὡράθη ἐπὶ τῆς γῆς σὺν τοῖς πα θήμασιν αὐτῆς. Ἀλλὰ πάλιν λέγεις μοι, ὅτι Λοιπὸν χωρίζεις τὴν σάρκα ἐκ τῆς θεότητος; Μη γένοιτο κ. οὐδέποτε γὰρ ἐχωρίσθησαν ἀπ' ἀλλήλων, οὔτε ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός, οὔτε ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, οὔτε ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, οὔτε ἐπὶ τοῦ ᾅδου. Αλλ' ἐρεῖς μοι· ὅτι Ε! οὐδέποτε ἐχωρίσθησαν, πῶς τὴν σάρκα περιγράφεις μόνον; 'Αλλ' είπέ μοι αἱρετικέ· τίς ἐθήλασε γάλα ἐκ τῆς Μητρὸς καὶ Παρθένου; οὐχὶ ἡ σάρξ; τίς ἐστάθη γυμνὸς ἐν τῷ Ἰορδάνῃ; οὐχὶ ἡ σάρξ; τίς ἔφαγε; τίς ἔπιε; τίς ὁδοιπόρησε; τίς ἤπλωσε τὰς χεῖρας ἐν τῷ σταυρῷ; τίς ἐτέθη ἐν τῷ μνημείῳ; εὐχὶ ἡ σάρξ; Ταῦτα μὲν ὑπέμεινεν ή σαρξ, τῆς δὲ θεότητος οὐκ ἐχωρίσθη. Καὶ τίς τον μα λαλῆσαι περὶ θεότητος, ἢ συζητῆσαι, καὶ ἀπολέσαι τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, ὡς οἱ λοιποὶ αἱρετικοί; τίς δύναται, εἰπέ μοι • Lib. De Spir. sancto, cap. 27. infert. Communis hæc universorum notio est. Quis vero cavere non debeat a Christi injuria? 4. Verum omnino mihi dicturus es, incircumscriptum esse Christum, cogitatu majorem, 617 ipasibilem, incomprehensum. Ipse quoque et hoc dico. Nam et ego ita confiteor esse deitatem incircumscriptam, cogitatu majorem et impassibilem: nihilominus caro circumscribi potest, qualis in terra apparuit, cum iis quæ perpessa est. Sed dices iterum: jam deinceps carnem a deitate separas? absit! nunquam illæ ab invicem separata sunt, nec in matris utero, neque in baptismo, neque in cruce, neque in inferno. At inquies: Si nuus quam deitas et caro separate fuerunt, quamnolo carnem solam circumscribis? Te autem mihi cedo, hæretice; quisnam suxit lac ex Matre et Virgine? nonue caro? quis nudus stetit in Jordaue? nonne caro? quis comedit? quis bibit? quis iter fecit? quis manus extendit in cruce? quis positus est in monumento? nonne caro? hæc omnia sustinuit caro, nec tamen a deitate sejuncta fuit. Quis vero de deitate loqui, aut quæstionem movere audeat, 1 Bodl. deest in utroque loco επιγείου, m Ibid. κεφαλικής, η Bodl. ἀλλ᾽ ἄκουε ἡ ἀντιλέγων.

ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. historiam. Sic et ego, absit ut asserem adorem, vel parietem, colorumve materiam? sed adoro corporis Christi figuram, et Dominicam incarnationem: quemadmodum etiam sanctus Pater noster Chrysostomus ait, Homilia in pelvim:. Cum impe ratoris imagines ac expressæ effigies civitati inferuntur, ipsi quoque magistratus ac populi, cum faustis acclamationibus ac metu obviam procedunt; non tabella honorem babentes, non scripluræ ccra fusæ, sed terreni imperatoris expressæ figuræ. › Sin autem honor ejusmodi terrenum decet imperatorem, cum ille præsens non sit, sed sola imago: quam potiori jure calestis imperatoris Christi Dei nostri imago coli debeat et adorari! Ο rem miseram! ut terreni imperatoris imago adoretur, ac tantum habeat honorem; Christi autem imago contemnatur. O Christianorum errorem 0 Patrum judicium et doctrina!– quis judicium hoc risu non prosequatur? quis impium istud dogma non exsecretur? quid si deprehensus sit amens quispiam in terreni imperatoris imaginem spuere, pœnæ non sustineat? noune capitis reus agitur? Imperatoris enimn imagini contumeliam irrogans, ipsius imperatoris honori detrahit. Nam ‹ honor imaginis, ut ait magnus Basilius, ad exemplar transit; › similiter etiam dedecus et probrum. Sic quoque de Domini nostri Jesu Christi cœlestis Regis imagine est cogitandum; nimirum, qui eaun probro aliuit, Christo etiam probrum inferre. Honor quippe imaginis ad Christum recurrit, pariterque dedecus. Plane qui imaginem ignominiose habet, ipsi exemplari injuriam οὕτως ὑπηρετοῦσι τῷ γράφοντι; Είπέ μοι, τίνα προσ- sunt? Plane dices, adorare te economia Christi κυνεῖς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ; τὴν ύλην, ἢ τὴν ἐξήγησιν; πάντως ἐρεῖς μοι τὴν ἐξήγησιν τῆς οἰκονομίας Χρι στοῦ. Οὕτως κἀγὼ, οὐχὶ τὴν σανίδα τιμῶ, οὐδὲ τὸν τοίχον, τὴν ὕλην τῶν χρωμάτων, ἀλλὰ τὸν χαρακτῆρα τοῦ σώματος, καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ Κυρίου, καθώς καὶ ὁ Πατήρ ἡμῶν Χρυσόστομος λέγει Εἰς τὸν για πτήρα· «Οταν εἰκόνες καὶ χαρακτῆρες βασιλικοί εἰς πόλιν εἰσέρχωνται, καὶ ὑπαντῶσιν αὐταῖς ἄρχον τες καὶ δῆμοι μετ' εὐφημίας καὶ φόβου, οὐ σανίδα τιμῶντες, οὐ τὴν κηρόχυτον γραφήν, ἀλλὰ τὸν χαρα κτῆρα τοῦ ἐπιγείου βασιλέως.» Καὶ εἰ ὅλως τοῦ ἐπιγείου βασιλέως τοιαύτη τιμή πρέπει, μὴ παρόντος τοῦ βασιλέως ἐκεῖ, εἰ μὴ μόνης τῆς εἰκόνος, πόσῳ μᾶλλον τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν τιμᾶσθαι καὶ προσκυνεῖσθαι τὴν εἰκόνα δεῖ; Ο τῆς συμφορά;! ὅτι τοῦ ἐπιγείου 1 βασιλέως ἡ εἰκὼν προσκυνεῖται, καὶ τοσαύτης τιμῆς ἀξιοῦται, ἡ δὲ τοῦ Χριστοῦ καταφρονεῖται. "Ω τῆς ἀπάτης τῶν Χριστιανῶν 1 & κρίσις καὶ δόγμα Πατέρων! τίς οὐ μὴ καταγελάσῃ τὴν κρίσιν ταύτην; τίς οὐ μὴ βδελύξηται, τὸ ἀσεβὲς δόγμα τοῦτο; πολλάκις ἄφρων ἄνε θρωπος, ἐὰν εὑρεθῇ ἐμπτύων τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπιγείου βασιλέως, τί μανθάνει; οὐ κεφαλῆς m τιμωρίας ἀξιοῦ ται; Καὶ γὰρ ὁ ἀτιμάζων τὴν εἰκόνα τοῦ βασιλέως, τὴν βασιλέα ἀτιμάζει. «Η γὰρ τιμὴ τῆς εἰκόνος, ο ὥς φησιν ὁ μέγας Βασίλειος, «ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει· ο ὁμοίως καὶ ἡ ἀτιμία. Οὕτως χρὴ λογίζε σθαι καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως, ὅτι ὁ ἀτιμάζων αὐτὴν, τὸν Χριστὸν ἀτιμάζει. Η γὰρ τιμὴ τῆς εἰκό νος εἰς Χριστὸν ἀνατρέχει. ὁμοίως καὶ ἡ ἀτιμία· ὁ ἀτιμάζων τὴν εἰκόνα ἐπὶ τὸ πρωτότυπον ἄγει τὴν ὕβριν· τοῦτο νοητόν ἐστι πᾶσι· καὶ εἰς οὐ μὴ φύγῃ τὴν ὕβριν τοῦ Χριστοῦ; 8. ᾿Αλλ' ἐρεῖς μοι πάντως, ὅτι ὁ Χριστὸς ἀπερί γραπτός ἐστι, καὶ ἀκατανόητος, καὶ ἀπαθὴς, καὶ ἀκα τάληπτος. Κἀγὼ οὕτως ὁμολογῶ, ὅτι τὸ θεῖον ἀπερίγραπτόν ἐστι καὶ ἀκατανόητον καὶ ἀπαθές· ἡ δὲ σάρξ περιγραπτός, καθὼς ὡράθη ἐπὶ τῆς γῆς σὺν τοῖς πα θήμασιν αὐτῆς. Ἀλλὰ πάλιν λέγεις μοι, ὅτι Λοιπὸν χωρίζεις τὴν σάρκα ἐκ τῆς θεότητος; Μη γένοιτο κ. οὐδέποτε γὰρ ἐχωρίσθησαν ἀπ' ἀλλήλων, οὔτε ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός, οὔτε ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, οὔτε ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, οὔτε ἐπὶ τοῦ ᾅδου. Αλλ' ἐρεῖς μοι· ὅτι Ε! οὐδέποτε ἐχωρίσθησαν, πῶς τὴν σάρκα περιγράφεις μόνον; 'Αλλ' είπέ μοι αἱρετικέ· τίς ἐθήλασε γάλα ἐκ τῆς Μητρὸς καὶ Παρθένου; οὐχὶ ἡ σάρξ; τίς ἐστάθη γυμνὸς ἐν τῷ Ἰορδάνῃ; οὐχὶ ἡ σάρξ; τίς ἔφαγε; τίς ἔπιε; τίς ὁδοιπόρησε; τίς ἤπλωσε τὰς χεῖρας ἐν τῷ σταυρῷ; τίς ἐτέθη ἐν τῷ μνημείῳ; εὐχὶ ἡ σάρξ; Ταῦτα μὲν ὑπέμεινεν ή σαρξ, τῆς δὲ θεότητος οὐκ ἐχωρίσθη. Καὶ τίς τον μα λαλῆσαι περὶ θεότητος, ἢ συζητῆσαι, καὶ ἀπολέσαι τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, ὡς οἱ λοιποὶ αἱρετικοί; τίς δύναται, εἰπέ μοι • Lib. De Spir. sancto, cap. 27. infert. Communis hæc universorum notio est. Quis vero cavere non debeat a Christi injuria? 4. Verum omnino mihi dicturus es, incircumscriptum esse Christum, cogitatu majorem, 617 ipasibilem, incomprehensum. Ipse quoque et hoc dico. Nam et ego ita confiteor esse deitatem incircumscriptam, cogitatu majorem et impassibilem: nihilominus caro circumscribi potest, qualis in terra apparuit, cum iis quæ perpessa est. Sed dices iterum: jam deinceps carnem a deitate separas? absit! nunquam illæ ab invicem separata sunt, nec in matris utero, neque in baptismo, neque in cruce, neque in inferno. At inquies: Si nuus quam deitas et caro separate fuerunt, quamnolo carnem solam circumscribis? Te autem mihi cedo, hæretice; quisnam suxit lac ex Matre et Virgine? nonue caro? quis nudus stetit in Jordaue? nonne caro? quis comedit? quis bibit? quis iter fecit? quis manus extendit in cruce? quis positus est in monumento? nonne caro? hæc omnia sustinuit caro, nec tamen a deitate sejuncta fuit. Quis vero de deitate loqui, aut quæstionem movere audeat, 1 Bodl. deest in utroque loco επιγείου, m Ibid. κεφαλικής, η Bodl. ἀλλ᾽ ἄκουε ἡ ἀντιλέγων.

γεγονότα; οὐδείς. Οὐ γὰρ τὸ φαινόμενον λαμβάνομεν τοῦ ἀνθρώπου κατ' εἰκόνα Θεοῦ, ἀλλὰ τὸ νοούμενον τὸ γὰρ φαινόμενον, σύνθετόν ἐστι καὶ περιγραπτόν· ὁ δὲ Θεὸς ἁπλοῦς ἐστι, καὶ ἀσύνθετος καὶ ἀπερίγραπτος. Ἡ δὲ σὰρξ, ἣν περιελάβετο ὁ Χριστὸς ἐκ τῆς ἀχράντου μητρὸς αὐτοῦ, περιγράφεται, καθὼς ὡράθη ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ τοῦτο εἰδωλολατρεία οὐκ ἔστιν, ἀλλ' εἰκονογραφία· καὶ εἰ ὅλως ὁ Χριστὸς ἐλθὼν ἐπὶ τῆς γῆς τὰ εἴδωλα κατήργησε, πῶς ἡμῖν πάλιν εἴδω λα εγκατέλιπε ο; Καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ Χριστὸς εἰκόνα ἐποίησε τὴν λεγομένην ἀχειροποίητον, καὶ ἕως σήμε ρον ἵσταται καὶ προσκυνεῖται, καὶ οὐδεὶς αὐτὴν εἴδω λον εἶπε τῶν εὐφρονούντων. Καὶ γὰρ ἐὰν ᾔδει ὁ Θεός, ὅτι εἰδωλολατρεία γίνεται δι' αὐτῆς, οὐκ ἂν αὐτὴν εγκατέλιπεν ἐπὶ τῆς γῆς. : animamque suam perdere, uti reliquæ hæreticorum [πάλαι] περιγράψαι ἄνθρωπον τὸν κατ' εἰκόνα Θεοῦ faeres? quis, rogo, hominem, qua parte ad Dei imaginem factus est, circumscribere possit? nullus plane. Non enim quod in homine oculis subjectum est, accipimus ad Dei esse imaginem; sed quod mente concipitur. Nam quod est oculis subjectum, compositum est et circumscriptum; Deus autem simplex est, compositionis expers, ac circumscriptione major. At caro quam Christus ex intaminata matre sua induit, ipsa circumscribitur, quemadmodum in terris apparuit. Neque hoc idololatria est, sed imaginis expressio. Prorsus vero siquidem venerit Christus ad abolenda idola super terrain, cur nobis iterum idola reliquisset? nam et ipse Christus imaginem fecit, quam non manufactam appellant, hactenuisque superest et adoratur, nec quisquam mentis compos caur idolum vocat. Sed si ipsam reliquisset in terris. scivisset Deus per hanc committi idololatriam, kaud εʹ. Θέλεις εἰπεῖν, ὅτι ὁ Χριστὸς οὐκ εἶπεν ἡμᾶς ποιεῖν εἰκόνας καὶ προσκυνεῖν ν· εἰ γὰρ εἶπε, τότε ἂν ἐθεοποιήθησαν· ἀλλὰ καγώ σοι δεικνύω πολλὰς καὶ ἄλλας παραδόσεις ἃς παρελάβομεν ἔκ τε τῶν ἀποστόλων, καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, ὥσπερ Χριστὸς οὐκ ἐλάλησε. Ποῦ γὰρ εἶπεν ὁ Χριστὸς ἵνα προσκυνῶμεν κατὰ ἀνατολάς; ἢ σταυρόν, ἢ Εὐαγγέλιον; ἢ μεταλαμβάνειν τὸ ἅγιον αὐτοῦ σῶμα καὶ αἷμα νήστεις, ἢ στεφανεῖν ἡ ἀνδρόγυνα; καὶ ἄλλα τινὰ λέγω σοι, ἅπερ ὁ Χριστὸς οὐκ ἐλάλη σεν· ἀλλὰ τίς χρεία; καὶ ἡμεῖς ὡς παρελάβομεν ἐκ τῶν ἁγίων Πατέρων, οὕτως πιστεύομεν, ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ αὐτὰ ἐδιδάχθησαν· οὐδὲν γὰρ ἀπέκρυψεν ὁ Θεὸς τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, οὔτε τὰ πρὸς ὠφέλειαν καὶ σωτη ρίαν τῶν ἀνθρώπων, οὔτε τὰ πρὸς βλάβην. Καὶ τοῦτο πῶς ὑπεκρύβη ἀπ' αὐτῶν, ἐὰν εἰδωλολατρεία ἦν, καὶ τοσαῦτα ἀπόλλυται ὁ λαός εἴδωλα προσκυνῶν; Ο τῆς συμφορᾶς! ἐὰν ἀπὸ Χριστοῦ καταβάσεως ἕως τοῦ καιροῦ Γερμανοῦ τοῦ πατριάρχου είδωλα προσκυνεῖ, καὶ ἀπώλετο ὁ λαὸς τῶν Χριστιανῶν, πότε δεῖ τὸν ἄνω κόσμον ἀναπληρωθῆναι; ᾿Αλλὰ μὴ γένοιτο, ὦ Θεὸς, τοῦτο εἰδωλολατρεία 9 εἶναι. Ἐὰν γὰρ ἦν εἰδυ λολατρεία, και μία σύνοδος ρίψαι αὐτὸς εἶχε, καὶ ἀναθεματίσαι τοὺς προσκυνοῦντας αὐτάς, ἐὰν ἡ πρώ τη σύνοδος οὐκ ἔρριψεν αὐτὰς, ἡ δευτέρα πάντως τι περὶ αὐτῶν ἐχρὴν λαλῆσαι. Ἐὰν μὴ ἡ δευτέρα, ἡ τρίτη· ἐὰν μὴ ἡ τρίτη, ἡ τετάρτη· ἐὰν μὴ ἡ τετάρ τη, ἡ πέμπτη· ἐὰν μὴ ἡ πέμπτη, ἡ ἕκτη διὰ τί οὐκ ἔρριψεν αὐτὰς, ἀλλὰ μᾶλλον ἐτράνωσε; Καὶ εἰ οὐ πιστεύεις, ψηλάφησον εἰς τοὺς ὄρους τῆς ἔκτης συν όδου εἰς κεφάλαιον πβ', καὶ εὑρήσεις ἐκεῖ τὸν ἔλεγ χον· οὕτω γὰρ εἶπον οἱ θεοφόροι Πατέρες· «Εν τισι τῶν σεπτῶν εἰκόνων γραφαῖς ἀμνὸς δακτύλῳ τοῦ Προδρόμου δειχνύμενος εγχαράττεται, ὅς εἰς τύπου παρελήφθη τῆς χάριτος, τὴν ἀληθινὸν ἡμῖν διὰ τοῦ νόμου προϋποφαίνων ἀμνὸν Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. 5. Forte opponas, non dixisse Christum ut imagines faceremus et adoraremus: siquidem enin dixisset, tunc plane divinus eis impensus fuisset cultus. Verum ego quoque alias tibi plures orationes ostendo, quas ab apostolis et sanctis Patribus nostris accepimas, de quibus non exstat Christi sermo. Ubinam eos Christus dixisse perhibetur, ut ad orientem conversi adoraremus? vel ut crucem aut Evangelium adoraremus; vel ut sacrum suum corpus et sanguinem jejudi sumeremus; vel ut novos conjuges coronaremus? Possimque alia quædain tibi referre, quæ Christus locutus non est: sed quid iis opus est? nos quoque, ut a sanctis Patribus accepimus, ita et credimus: qui a Deo hæc edocti fuerunt. Nihil quippe Deus sanctis suis esse occultum voluit, sive ea velis, quæ hominum commodo et saluti cessura erant, sive quæ damno. Qui ergo illud occultatum sit, siquideın idololatria ost, nt pereat populus qui idola sie multa adorat? O calamitatem! ut ab eo tempore quo Christus ad nos descendit, ad usque Germanum patriarcham, adorans idola perierit populus Christianus. Quandonam impleri debet supernus mundus? sed absit, o Deus, ut hoc idololatria sit! alioqui si idololatria foret, quædam hanc saltem synodus abjicere curasset, ac eos 618 qui adorarent proscribere. Si prima synodus non abjecisset, debnisset omnino secunda de illis aliquid dicere. Sin secunda, at saltem tertia; sin tertia vel rursum quarta; sin quarta, vel quinta; sin denique quinta, cur non cas objecit sexta, quin potius rem illustravit. Αtque si mihi fidem negas, versa canones sext:e synodi 7, ac corum caput octogesimum secandum, ilficque invenies quo argnaris. Sic enim pronuntiarunt deiferi Patres: «In nonnullis venerabilinm imaginum picturis depictus est agnus, quem 7 Can. 82. " ο Bill, προσκυνεῖν κατέλ • lidl. προσκυνεῖν καγώ τοι δεικνύω καὶ ἄλλας πολλάς, ο Bodl. στέφειν. • Ibid. προσκυνῶν ἀπώλετο. s Ibid. εἰδωλολατρείας

γεγονότα; οὐδείς. Οὐ γὰρ τὸ φαινόμενον λαμβάνομεν τοῦ ἀνθρώπου κατ' εἰκόνα Θεοῦ, ἀλλὰ τὸ νοούμενον τὸ γὰρ φαινόμενον, σύνθετόν ἐστι καὶ περιγραπτόν· ὁ δὲ Θεὸς ἁπλοῦς ἐστι, καὶ ἀσύνθετος καὶ ἀπερίγραπτος. Ἡ δὲ σὰρξ, ἣν περιελάβετο ὁ Χριστὸς ἐκ τῆς ἀχράντου μητρὸς αὐτοῦ, περιγράφεται, καθὼς ὡράθη ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ τοῦτο εἰδωλολατρεία οὐκ ἔστιν, ἀλλ' εἰκονογραφία· καὶ εἰ ὅλως ὁ Χριστὸς ἐλθὼν ἐπὶ τῆς γῆς τὰ εἴδωλα κατήργησε, πῶς ἡμῖν πάλιν εἴδω λα εγκατέλιπε ο; Καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ Χριστὸς εἰκόνα ἐποίησε τὴν λεγομένην ἀχειροποίητον, καὶ ἕως σήμε ρον ἵσταται καὶ προσκυνεῖται, καὶ οὐδεὶς αὐτὴν εἴδω λον εἶπε τῶν εὐφρονούντων. Καὶ γὰρ ἐὰν ᾔδει ὁ Θεός, ὅτι εἰδωλολατρεία γίνεται δι' αὐτῆς, οὐκ ἂν αὐτὴν εγκατέλιπεν ἐπὶ τῆς γῆς. : animamque suam perdere, uti reliquæ hæreticorum [πάλαι] περιγράψαι ἄνθρωπον τὸν κατ' εἰκόνα Θεοῦ faeres? quis, rogo, hominem, qua parte ad Dei imaginem factus est, circumscribere possit? nullus plane. Non enim quod in homine oculis subjectum est, accipimus ad Dei esse imaginem; sed quod mente concipitur. Nam quod est oculis subjectum, compositum est et circumscriptum; Deus autem simplex est, compositionis expers, ac circumscriptione major. At caro quam Christus ex intaminata matre sua induit, ipsa circumscribitur, quemadmodum in terris apparuit. Neque hoc idololatria est, sed imaginis expressio. Prorsus vero siquidem venerit Christus ad abolenda idola super terrain, cur nobis iterum idola reliquisset? nam et ipse Christus imaginem fecit, quam non manufactam appellant, hactenuisque superest et adoratur, nec quisquam mentis compos caur idolum vocat. Sed si ipsam reliquisset in terris. scivisset Deus per hanc committi idololatriam, kaud εʹ. Θέλεις εἰπεῖν, ὅτι ὁ Χριστὸς οὐκ εἶπεν ἡμᾶς ποιεῖν εἰκόνας καὶ προσκυνεῖν ν· εἰ γὰρ εἶπε, τότε ἂν ἐθεοποιήθησαν· ἀλλὰ καγώ σοι δεικνύω πολλὰς καὶ ἄλλας παραδόσεις ἃς παρελάβομεν ἔκ τε τῶν ἀποστόλων, καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, ὥσπερ Χριστὸς οὐκ ἐλάλησε. Ποῦ γὰρ εἶπεν ὁ Χριστὸς ἵνα προσκυνῶμεν κατὰ ἀνατολάς; ἢ σταυρόν, ἢ Εὐαγγέλιον; ἢ μεταλαμβάνειν τὸ ἅγιον αὐτοῦ σῶμα καὶ αἷμα νήστεις, ἢ στεφανεῖν ἡ ἀνδρόγυνα; καὶ ἄλλα τινὰ λέγω σοι, ἅπερ ὁ Χριστὸς οὐκ ἐλάλη σεν· ἀλλὰ τίς χρεία; καὶ ἡμεῖς ὡς παρελάβομεν ἐκ τῶν ἁγίων Πατέρων, οὕτως πιστεύομεν, ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ αὐτὰ ἐδιδάχθησαν· οὐδὲν γὰρ ἀπέκρυψεν ὁ Θεὸς τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, οὔτε τὰ πρὸς ὠφέλειαν καὶ σωτη ρίαν τῶν ἀνθρώπων, οὔτε τὰ πρὸς βλάβην. Καὶ τοῦτο πῶς ὑπεκρύβη ἀπ' αὐτῶν, ἐὰν εἰδωλολατρεία ἦν, καὶ τοσαῦτα ἀπόλλυται ὁ λαός εἴδωλα προσκυνῶν; Ο τῆς συμφορᾶς! ἐὰν ἀπὸ Χριστοῦ καταβάσεως ἕως τοῦ καιροῦ Γερμανοῦ τοῦ πατριάρχου είδωλα προσκυνεῖ, καὶ ἀπώλετο ὁ λαὸς τῶν Χριστιανῶν, πότε δεῖ τὸν ἄνω κόσμον ἀναπληρωθῆναι; ᾿Αλλὰ μὴ γένοιτο, ὦ Θεὸς, τοῦτο εἰδωλολατρεία 9 εἶναι. Ἐὰν γὰρ ἦν εἰδυ λολατρεία, και μία σύνοδος ρίψαι αὐτὸς εἶχε, καὶ ἀναθεματίσαι τοὺς προσκυνοῦντας αὐτάς, ἐὰν ἡ πρώ τη σύνοδος οὐκ ἔρριψεν αὐτὰς, ἡ δευτέρα πάντως τι περὶ αὐτῶν ἐχρὴν λαλῆσαι. Ἐὰν μὴ ἡ δευτέρα, ἡ τρίτη· ἐὰν μὴ ἡ τρίτη, ἡ τετάρτη· ἐὰν μὴ ἡ τετάρ τη, ἡ πέμπτη· ἐὰν μὴ ἡ πέμπτη, ἡ ἕκτη διὰ τί οὐκ ἔρριψεν αὐτὰς, ἀλλὰ μᾶλλον ἐτράνωσε; Καὶ εἰ οὐ πιστεύεις, ψηλάφησον εἰς τοὺς ὄρους τῆς ἔκτης συν όδου εἰς κεφάλαιον πβ', καὶ εὑρήσεις ἐκεῖ τὸν ἔλεγ χον· οὕτω γὰρ εἶπον οἱ θεοφόροι Πατέρες· «Εν τισι τῶν σεπτῶν εἰκόνων γραφαῖς ἀμνὸς δακτύλῳ τοῦ Προδρόμου δειχνύμενος εγχαράττεται, ὅς εἰς τύπου παρελήφθη τῆς χάριτος, τὴν ἀληθινὸν ἡμῖν διὰ τοῦ νόμου προϋποφαίνων ἀμνὸν Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. 5. Forte opponas, non dixisse Christum ut imagines faceremus et adoraremus: siquidem enin dixisset, tunc plane divinus eis impensus fuisset cultus. Verum ego quoque alias tibi plures orationes ostendo, quas ab apostolis et sanctis Patribus nostris accepimas, de quibus non exstat Christi sermo. Ubinam eos Christus dixisse perhibetur, ut ad orientem conversi adoraremus? vel ut crucem aut Evangelium adoraremus; vel ut sacrum suum corpus et sanguinem jejudi sumeremus; vel ut novos conjuges coronaremus? Possimque alia quædain tibi referre, quæ Christus locutus non est: sed quid iis opus est? nos quoque, ut a sanctis Patribus accepimus, ita et credimus: qui a Deo hæc edocti fuerunt. Nihil quippe Deus sanctis suis esse occultum voluit, sive ea velis, quæ hominum commodo et saluti cessura erant, sive quæ damno. Qui ergo illud occultatum sit, siquideın idololatria ost, nt pereat populus qui idola sie multa adorat? O calamitatem! ut ab eo tempore quo Christus ad nos descendit, ad usque Germanum patriarcham, adorans idola perierit populus Christianus. Quandonam impleri debet supernus mundus? sed absit, o Deus, ut hoc idololatria sit! alioqui si idololatria foret, quædam hanc saltem synodus abjicere curasset, ac eos 618 qui adorarent proscribere. Si prima synodus non abjecisset, debnisset omnino secunda de illis aliquid dicere. Sin secunda, at saltem tertia; sin tertia vel rursum quarta; sin quarta, vel quinta; sin denique quinta, cur non cas objecit sexta, quin potius rem illustravit. Αtque si mihi fidem negas, versa canones sext:e synodi 7, ac corum caput octogesimum secandum, ilficque invenies quo argnaris. Sic enim pronuntiarunt deiferi Patres: «In nonnullis venerabilinm imaginum picturis depictus est agnus, quem 7 Can. 82. " ο Bill, προσκυνεῖν κατέλ • lidl. προσκυνεῖν καγώ τοι δεικνύω καὶ ἄλλας πολλάς, ο Bodl. στέφειν. • Ibid. προσκυνῶν ἀπώλετο. s Ibid. εἰδωλολατρείας

» ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. Τοὺς οὖν παλαιοὺς τύπους καὶ τὰς σκιὰς, ὡς τῆς ἀλη· Præcursor digito, qui ad gratiae figuram assumptus θείας σύμβολά τε καὶ προχαράγματα παραδεδομέ νους τῇ Ἐκκλησίᾳ κατασπασάμενοι, τὴν χάριν προτιμῶμεν καὶ τὴν ἀλήθειαν, ὡς πλήρωμα νόμου ταύτην ὑποδεξάμενοι. ὓς ἂν οὖν τὸ τέλειον κἂν ταῖς χρωματουργίαις ἐν ταῖς τῶν πάντων ὄψεσιν ὑπογράφοιμεν, τὸν τοῦ αἵροντος τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἀμνοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, κατὰ τὸν ἀνθρώπινον χαρακτῆρα καὶ ἐν ταῖς εἰκόσιν ἀπὸ τοῦ νῦν, ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ ἀμνοῦ ἀναστηλοῦσθαι ὡρίσαμεν, δι' αὐτοῦ τὸ τῆς ταπεινώσεως ὕψος τοῦ Θεοῦ Λόγου κατανοοῦν τες, καὶ πρὸς μνήμην τῆς ἐνσάρκου πολιτείας, τοῦ τε πάθους αὐτοῦ καὶ τοῦ σωτηρίου θανάτου αὐτοῦ χειραγωγούμενοι, καὶ τῆς ἐντεῦθεν γενομένης τοῦ κόσμου ἀπολυτρώσεως. Ἐὰν οἱ Πατέρες οὗτοι, αἱρετικέ, οὕτως ὥρισαν, ἡμεῖς τί εἴχομεν ἀνάγκην ὑπερβαίνειν τοὺς ὅρους αὐτῶν, καὶ βάλλειν σχίσμα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν; καὶ οὐκ οἶδας, ὅτι ὁ καταλύων τὰ ὅρια τῶν Πατέρων, τὸ ἀνάθεμα λαμβάνει; Βλέ πετε τί ἐποιήσατε, καὶ ἀκμὴν ἐπιμένετε τοῦ κακοῦ; Εἂν εἴπῃς, ὅτι ἀπὸ τῆς Γ΄ συνόδου ἀπεδείχθησαν, εἶχε, τι λέγειν. Εἰ δὲ ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ καταβά σεως, ήρξατο γίνεσθαι, οὐκ ἔχετέ τι λέγειν κατ' αὐ τῶν. Εἰπέ μοι, ὦ παράνομε, ὅτε Ἰουδαίοι προσήγαγον τὸ νόμισμα τῷ Χριστῷ εἰκόνα φέρον τοῦ Καίσαρος, καὶ πειράζοντες ἔλεγον, εἰ δεῖ αὐτὴν προσκυνεῖ· σθαι ', οὐχὶ αὐτοὺς ἀπεστόμισε λέγων·. Απόδοτε σὖν τὰ Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ, τῷ Θεῷ;» Ορᾷς τὸ ἄχραντον ἐκεῖνο στόμα, πῶς τὴν ἄδικον αὐτ τῶν γλῶσσαν ἐσίγησε; sunt Dei, Deo?, Vides ut os illud impollatum, ς'. Βλέπε μοι καὶ τὸν εὐαγγελιστὴν καὶ ἀπόστο λον Λουκᾶν· οὐχὶ τῆς παναχράντου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας τὴν τιμίαν εἰκόνα ἀνιστόρησε, καὶ πρὸς Θεό φιλον ἔπεμψε; Καὶ ταῦτα οὐ συνιεῖς; Οὐ δέχῃ τὴν διδαχὴν ταύτην ἀπὸ τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ διδαχθησομένην; ἐὰν γὰρ εἰδωλολα τρεία ἦν, πάντως κἂν μία σύνοδος ρίψαι αὐτὰς εἶχε· θέλεις εἰπεῖν, ὅτι οἱ Πατέρες τῶν ἓξ συνόδων, ἄλλας βλασφημίας καὶ αἱρέσεις ἠγωνίζοντο καταλῦσαι, καὶ περὶ αὐτῶν οὐκ ἐφρόντιζον. Αλλ' εἰπέ μοι, ποία βλασφημία ἐστὶ μείζων τῆς εἰδωλολατρείας; Καὶ πῶς οἱ Πατέρες τα κουφότερα κατήργησαν, καὶ τὸ βαρύτερον πάντων ἀφῆκαν εἰς ἀπώλειαν τοῦ λαοῦ; Αλλ' ἐρεῖς μοι, ὅτι οἱ Πατέρες αὐτὰς οὔτε προσεκύνουν, οὔτε εἶχον αὐτὰς εἰς ψήφον. Καὶ ὁ Χρυσόστοest; verum nobis per legem Agnum Christunı Deum nostrum præmonstrans. Antiquas ergo 4guras et umbras, ut veritatis signa et characteres Ecclesiæ traditos complectentes, gratiam tamen anteponimus, et veritatem, eam ut legis complementum suscipientes. Ut ergo quod perfectum est, vel colorum expressionibus omnium oculis subjiciatur, ejus qui tollit peccatum mundi, Christi Dei nostri humana forma characterem, etiam in {maginībus deinceps pro veteri Agno exhiberi ac depingi jubemus: ut per ipsum, Verbi Dei humifiationis altitudinem considerantes, ad memoriamı quoque ejus in carne conservationis; passionisque ac salutaris mortis ducamur, et mundi quæ ex iis parta est, relemptionis. Quandoquidem, ο hrelice, Patres sie definierunt, quid necesse habuerin:us terminos tranegredi, quos ilh pesterunt, ac schisma in Ecclesiam invehere? An nescis eum qui Patrum terminos convellit anathema reεipere? Ipsi videtis quid patraveritis, nec tandem a malo cessatis. Si quidem id causareris, fuisse receptas imagines post sextam synodum, haberes aliquid quod objectares. Cum autem ab ipso Christi descensu creperint fieri, nulla vobis eas crimini dandi ratio constat. Quæso te, sceJeste, Judæis offerentibus Christo numisma Cæsaris insignitam imagine, ac tentantibus num ca adoranda esset; nonne eis os obstruxit dicens: • Reddite ergo quæ sunt Cæsaris, Cæsari, et quæ iniquam eorum linguam compescuerit? 6. Videsis et sanctum evangelistam ac apostolum Lucam; nonne is pretiosum intemeratissimæ seniperque virginis Mariæ imaginem pinxit, et ad Theophilam misit? Nec vero hæc intelligis? Non reci pis hauc doctrinam quae ab ipso Christi Jesu Domini nostri adventu prædicanda erat? siquidem enim idololatria esset, una saltem aliqua synodus abjectura erat imagines. Ais sex anteriorum synodorum Patres, blasphemias alias ac hæreses conatas esse profligare, nec de imaginibus fuisse sollieitós. At, quæso, ullane blaspheinia idololatriam superat? Qui vero Patres, quæ leviora essent, aboleverunt, quodque omnium gravissimum erat, in perniciem populi intactum reliquerunt? sed dices, neque eas Patres adorasse, neque cakenio quoque adamavi picturam ex cera fusilema 10?, 619 Qui item Gregorius Nyssenus ": «Nunquam vidi sanctorum pictas imagines, et sine lacrymis trans - ivi?» Quamobrem vero sanctus Basilius necesse habuit ut tanto labore Cæsaream peteret imaginem Christi conspecturus? tu vero ais, quod ii imagines non adorarent? Ac certo neque eas proμας πῶς εἶπε, ὅτι ι Ἐγὼ καὶ τὴν κηρόχυτον γραφήν comprobasse. Qui ergo Chrysostomus ait: • Ego Αγάπησα;» Καὶ πῶς Γρηγόριος ὁ Νύσσης εἶπεν· ότι, «Οὐδέποτε εἶδον εἰκόνας ἁγίων καὶ γραφὰς, καὶ ἄνευ δακρύων παρῆλθον ἐκεῖθεν;» Καὶ ὁ ἅγιος Βασίλειος, τί εἶχεν ἀνάγκην τοσοῦτον κόπον καταβαλέ σθαι εἰς Καισάρειαν, ἵνα ιστορήσῃ τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ; καὶ σὺ λέγεις, ὅτι οὐ προσεκύνουν αὐτάς; Τέως δὲ οὐδ᾽ ἡτίμασαν αὐτὰς, οὐδ᾽ ἐπάτησαν αὐτὰς, • Deut. xxvil, 17. Ο Matth. xxii, 21. 1 Chrys. homil. Quod idem sit legislator, VI. " Greg. Nyss. Orat. de Deitate Filii et Spiritus sancti. · εἰ δεῖ αὐτὴν προσκυνεῖσθαι. Gionis quoddam adlorationis oral census pensitatio Cesari, ceu supremo orbis Domino, de quo accurate Franciscus Lucas in Matth. Jansenius,” Estius. COMBEFIS,

» ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. Τοὺς οὖν παλαιοὺς τύπους καὶ τὰς σκιὰς, ὡς τῆς ἀλη· Præcursor digito, qui ad gratiae figuram assumptus θείας σύμβολά τε καὶ προχαράγματα παραδεδομέ νους τῇ Ἐκκλησίᾳ κατασπασάμενοι, τὴν χάριν προτιμῶμεν καὶ τὴν ἀλήθειαν, ὡς πλήρωμα νόμου ταύτην ὑποδεξάμενοι. ὓς ἂν οὖν τὸ τέλειον κἂν ταῖς χρωματουργίαις ἐν ταῖς τῶν πάντων ὄψεσιν ὑπογράφοιμεν, τὸν τοῦ αἵροντος τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἀμνοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, κατὰ τὸν ἀνθρώπινον χαρακτῆρα καὶ ἐν ταῖς εἰκόσιν ἀπὸ τοῦ νῦν, ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ ἀμνοῦ ἀναστηλοῦσθαι ὡρίσαμεν, δι' αὐτοῦ τὸ τῆς ταπεινώσεως ὕψος τοῦ Θεοῦ Λόγου κατανοοῦν τες, καὶ πρὸς μνήμην τῆς ἐνσάρκου πολιτείας, τοῦ τε πάθους αὐτοῦ καὶ τοῦ σωτηρίου θανάτου αὐτοῦ χειραγωγούμενοι, καὶ τῆς ἐντεῦθεν γενομένης τοῦ κόσμου ἀπολυτρώσεως. Ἐὰν οἱ Πατέρες οὗτοι, αἱρετικέ, οὕτως ὥρισαν, ἡμεῖς τί εἴχομεν ἀνάγκην ὑπερβαίνειν τοὺς ὅρους αὐτῶν, καὶ βάλλειν σχίσμα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν; καὶ οὐκ οἶδας, ὅτι ὁ καταλύων τὰ ὅρια τῶν Πατέρων, τὸ ἀνάθεμα λαμβάνει; Βλέ πετε τί ἐποιήσατε, καὶ ἀκμὴν ἐπιμένετε τοῦ κακοῦ; Εἂν εἴπῃς, ὅτι ἀπὸ τῆς Γ΄ συνόδου ἀπεδείχθησαν, εἶχε, τι λέγειν. Εἰ δὲ ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ καταβά σεως, ήρξατο γίνεσθαι, οὐκ ἔχετέ τι λέγειν κατ' αὐ τῶν. Εἰπέ μοι, ὦ παράνομε, ὅτε Ἰουδαίοι προσήγαγον τὸ νόμισμα τῷ Χριστῷ εἰκόνα φέρον τοῦ Καίσαρος, καὶ πειράζοντες ἔλεγον, εἰ δεῖ αὐτὴν προσκυνεῖ· σθαι ', οὐχὶ αὐτοὺς ἀπεστόμισε λέγων·. Απόδοτε σὖν τὰ Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ, τῷ Θεῷ;» Ορᾷς τὸ ἄχραντον ἐκεῖνο στόμα, πῶς τὴν ἄδικον αὐτ τῶν γλῶσσαν ἐσίγησε; sunt Dei, Deo?, Vides ut os illud impollatum, ς'. Βλέπε μοι καὶ τὸν εὐαγγελιστὴν καὶ ἀπόστο λον Λουκᾶν· οὐχὶ τῆς παναχράντου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας τὴν τιμίαν εἰκόνα ἀνιστόρησε, καὶ πρὸς Θεό φιλον ἔπεμψε; Καὶ ταῦτα οὐ συνιεῖς; Οὐ δέχῃ τὴν διδαχὴν ταύτην ἀπὸ τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ διδαχθησομένην; ἐὰν γὰρ εἰδωλολα τρεία ἦν, πάντως κἂν μία σύνοδος ρίψαι αὐτὰς εἶχε· θέλεις εἰπεῖν, ὅτι οἱ Πατέρες τῶν ἓξ συνόδων, ἄλλας βλασφημίας καὶ αἱρέσεις ἠγωνίζοντο καταλῦσαι, καὶ περὶ αὐτῶν οὐκ ἐφρόντιζον. Αλλ' εἰπέ μοι, ποία βλασφημία ἐστὶ μείζων τῆς εἰδωλολατρείας; Καὶ πῶς οἱ Πατέρες τα κουφότερα κατήργησαν, καὶ τὸ βαρύτερον πάντων ἀφῆκαν εἰς ἀπώλειαν τοῦ λαοῦ; Αλλ' ἐρεῖς μοι, ὅτι οἱ Πατέρες αὐτὰς οὔτε προσεκύνουν, οὔτε εἶχον αὐτὰς εἰς ψήφον. Καὶ ὁ Χρυσόστοest; verum nobis per legem Agnum Christunı Deum nostrum præmonstrans. Antiquas ergo 4guras et umbras, ut veritatis signa et characteres Ecclesiæ traditos complectentes, gratiam tamen anteponimus, et veritatem, eam ut legis complementum suscipientes. Ut ergo quod perfectum est, vel colorum expressionibus omnium oculis subjiciatur, ejus qui tollit peccatum mundi, Christi Dei nostri humana forma characterem, etiam in {maginībus deinceps pro veteri Agno exhiberi ac depingi jubemus: ut per ipsum, Verbi Dei humifiationis altitudinem considerantes, ad memoriamı quoque ejus in carne conservationis; passionisque ac salutaris mortis ducamur, et mundi quæ ex iis parta est, relemptionis. Quandoquidem, ο hrelice, Patres sie definierunt, quid necesse habuerin:us terminos tranegredi, quos ilh pesterunt, ac schisma in Ecclesiam invehere? An nescis eum qui Patrum terminos convellit anathema reεipere? Ipsi videtis quid patraveritis, nec tandem a malo cessatis. Si quidem id causareris, fuisse receptas imagines post sextam synodum, haberes aliquid quod objectares. Cum autem ab ipso Christi descensu creperint fieri, nulla vobis eas crimini dandi ratio constat. Quæso te, sceJeste, Judæis offerentibus Christo numisma Cæsaris insignitam imagine, ac tentantibus num ca adoranda esset; nonne eis os obstruxit dicens: • Reddite ergo quæ sunt Cæsaris, Cæsari, et quæ iniquam eorum linguam compescuerit? 6. Videsis et sanctum evangelistam ac apostolum Lucam; nonne is pretiosum intemeratissimæ seniperque virginis Mariæ imaginem pinxit, et ad Theophilam misit? Nec vero hæc intelligis? Non reci pis hauc doctrinam quae ab ipso Christi Jesu Domini nostri adventu prædicanda erat? siquidem enim idololatria esset, una saltem aliqua synodus abjectura erat imagines. Ais sex anteriorum synodorum Patres, blasphemias alias ac hæreses conatas esse profligare, nec de imaginibus fuisse sollieitós. At, quæso, ullane blaspheinia idololatriam superat? Qui vero Patres, quæ leviora essent, aboleverunt, quodque omnium gravissimum erat, in perniciem populi intactum reliquerunt? sed dices, neque eas Patres adorasse, neque cakenio quoque adamavi picturam ex cera fusilema 10?, 619 Qui item Gregorius Nyssenus ": «Nunquam vidi sanctorum pictas imagines, et sine lacrymis trans - ivi?» Quamobrem vero sanctus Basilius necesse habuit ut tanto labore Cæsaream peteret imaginem Christi conspecturus? tu vero ais, quod ii imagines non adorarent? Ac certo neque eas proμας πῶς εἶπε, ὅτι ι Ἐγὼ καὶ τὴν κηρόχυτον γραφήν comprobasse. Qui ergo Chrysostomus ait: • Ego Αγάπησα;» Καὶ πῶς Γρηγόριος ὁ Νύσσης εἶπεν· ότι, «Οὐδέποτε εἶδον εἰκόνας ἁγίων καὶ γραφὰς, καὶ ἄνευ δακρύων παρῆλθον ἐκεῖθεν;» Καὶ ὁ ἅγιος Βασίλειος, τί εἶχεν ἀνάγκην τοσοῦτον κόπον καταβαλέ σθαι εἰς Καισάρειαν, ἵνα ιστορήσῃ τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ; καὶ σὺ λέγεις, ὅτι οὐ προσεκύνουν αὐτάς; Τέως δὲ οὐδ᾽ ἡτίμασαν αὐτὰς, οὐδ᾽ ἐπάτησαν αὐτὰς, • Deut. xxvil, 17. Ο Matth. xxii, 21. 1 Chrys. homil. Quod idem sit legislator, VI. " Greg. Nyss. Orat. de Deitate Filii et Spiritus sancti. · εἰ δεῖ αὐτὴν προσκυνεῖσθαι. Gionis quoddam adlorationis oral census pensitatio Cesari, ceu supremo orbis Domino, de quo accurate Franciscus Lucas in Matth. Jansenius,” Estius. COMBEFIS,

bris affecerunt, neque proculcaverunt, neque idola οὐδὲ εἴπασιν αὐτὰς εἴδωλα. Καὶ σὺ, εἰ μὴ θέλεις appellaverunt. Tu quoque, si non vis eas adorare, neminem habes qui cogat. Interim autem, nec proDrum eis inferas, nec idola vocans, animæ tuæ interitum afferas. Quam multa templa ædesque sacræ sanctorum exornabantur imaginibus, cum divini Patres synodos celebrarent! quis animus Dominum cruci affixum in imagine considerans, non adoret? 7. Illud Moysis objicies: • Non facies tibi omnem similitudinem, neque quæ in cœlo, neque quæ in terra sunt ¹?» Ita: nihil quippe ejusmodi fecimus, aut venerati sumus, non solem, neque · lunam, neque stellas; neque ea quæ sunt in terra; won bestias, non pecora, non reptilia; non horum quidquam fecimus vel coluimus, aut geutilium more illis servivimus. Subit id dicas cum Davide propheta: «Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur 13, ι etc. Enimvero hæc ita se habebant, ut aiebat Propheta. Verum gentiles ea deos nominabant, ac tanquam deos colebant, nec Deum ullo modo agnoscebant. Nos autem non ita: absit! luno, ut prius declaravi, sanctam et individuam, inconfusamque Trinitatem colo; sanctamque Dei Genitricem ac sanctos omnes venerandas autem ac sacras eorum imagines, propter desiderium, multamque in eos dilectionem adoro et osculor; non tanquam deos, gentilium more, absit! sed sicut dicebam, uti summariam pictoria arte descriptionem, et quam facile interpreteris; quemadmodum eas recepit Ecclesia. Proinde etiam loquuntur, nec mutæ prorsus sunt omnisve sensus expertes, uli geulium idola. Omnis enim pictura quam in ecclesia legimus, aut Christi ad nos demissionem, aut Dei Genitricis miracula, aut sanclorum certamina et res gestas, velut imagine loquente, enarrat, sensunque ac mentem aperit, ut miris eos infandisque modis æmulemur. αὐτὰς προσκυνεῖν, οὐδείς σε ἀναγκάζει· τέως μηδὲ ατιμάζῃς αὐτὰς, μηδὲ λέγῃς αὐτὰς εἴδωλα, καὶ ἀπόλλῃς τὴν ψυχήν σου. Πόσοι ναοὶ καὶ ἐκκλησία: κατεκοσμοῦντο τὰ ἱερὰ μορφώματα κ τῶν ἁγίων εἰκόνων, ὅταν τὰς συνόδους ἐξετέλουν οἱ θεῖοι Πατέρες 1 ποῖος ὁ νοῦς ὁρῶν τὸν Κύριον ἐν εἰκόνι ἐσταυρωμέν νον, οὐ προσκυνεῖ; ζ'. Θέλεις εἰπεῖν κατὰ τὸν προφήτην Ησαΐαν ", ότι, «Οὐ ποιήσεις πᾶν ὁμοίωμα, μήτε τὰ ἐν οὐρανῷ, μήτε τὰ ἐν τῇ γῇ;· Οὐδὲ γὰρ τοιοῦτον ἐποιήσαμεν, οὔτε ἐσεβάσθημεν· οὔτε ἥλιον, οὔτε σελήνην, οὔτε ἀστέρας, οὔτε τὰ ἐν γῇ, οὔτε θηρία, οὔτε κτήνη, οὔτε ἑρπετὰ, οὔτε ἄλλην τινὰ τῶν τοιούτων ἐποιή - σαμεν, οὔτε ἐσεβάσθημεν, ἢ ἐλατρεύσαμεν ὡς τὰ ἔθνη· θέλεις εἰπεῖν κατὰ τὸν προφήτης Δαβίδ «Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, ἔργα χει ρῶν ἀνθρώπων· στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσονται *, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ γὰρ ἀληθῶς οὕτως ἦσαν, ὡς εἶπεν ὁ Προφήτης, ἀλλ᾽ ἐκεῖνοι οἱ Ἕλληνες θεοὺς αὐτὰ ὠνόμαζον, καὶ ὡς θεοὺς ἐσεβάσθησαν, Θεὸν δὲ οὐδέ ποτε ἔγνωσαν· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως· μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὡς προείπον, σέβομαι τὴν ἁγίαν Τριάδα τὴν αδιαίρετον καὶ ἀσύγχυτον, καὶ τὴν παναγίαν Θεοτό κον, καὶ πάντας τοὺς ἁγίους, καὶ τὰς τιμίας καὶ ἱερὰς αὐτῶν εἰκόνας διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν πολλὴν αὐτῶν ἀγάπην προσκυνῶ καὶ ἀσπάζομαι· οὐχ ὡς θεούς, ὡς οἱ Ἕλληνες· μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὡς προεἶπον, ὡς γραφὴν σύντομον καὶ εὐερμήνευτον, καθώς 7 παρέλαβεν αὐτὰς ἡ Ἐκκλησία. Ὥστε καὶ λαλοῦσι, καὶ βωβαὶ οὐκ εἰσὶν, ὡς τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν. Πᾶσα γὰρ γραφὴ ἀναγινωσκομένη ἐν τῇ ἐκκλησία, εἴτε συγκατάβασιν τοῦ Χριστοῦ, εἴτε τῆς Θεοτόκου τὰ θαύματα, εἴτε τῶν ἁγίων τοὺς ἄθλους καὶ τοὺς βίους, διὰ εἰκονικῆς ἱστορίας ἡμῖν διηγούν ται, καὶ ἀνοίγουσι τὸν νοῦν ἡμῶν πρὸς τὰς αὐτῶν ἀῤῥήτους καὶ ἀφράστους ζηλοτυπίας. 8. Nam rogo, ubi representante imagine secundum Christi Dei nostri adventum inspexeris, quomodo veniat, in majestate; angelos item innumera multitudine cum timore ac tremore ejus assistentes throno; igneum flumen, quod de throno egrediens peccatores devoral: rursus vero, ubi ad ejus πύρινον ἐκ τοῦ θρόνου αὐτοῦ κατεσθίοντα τοὺς ἁμαρτ dexteram justorum gaudium ac lætitiam videris, utque exsultant in conspectu Sponsi: quis, quæso, sic anime et corde durus et obstinatus exsistis, ut tremendæ illius boræ memoria non compungaris, nec apud te reputans, actionum tuarum evolvas libros, ac gemebundus non lacrymis oppleas oculos? Ecce enim loquitur expressa hæc in imagine figura, cum egregia piorum gesta, tum 620 impiorum facinora. Vides accuratam repræsentatioη'. Ἐπεὶ, είπέ μοι, ἐὰν ἴδῃς διὰ εἰκονικῆς τυπύ σεως τὴν δευτέραν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν παρουσίαν, πῶς μετὰ δόξης. ἔρχεται, καὶ τὰς τῶν ἀγγέλων μυ ριάδας ἔμπροσθεν του θρόνου αὐτοῦ παρεστώσας, μετὰ φόβου καὶ τρόπου· ποταμὸν δὲ ἐκπορευόμενον 12 Exod. 11, 8. 13 Psai. cii, 4, 5. 15 Luc. 1, 298. τωλούς· πάλιν δὲ ὅταν θεάσῃ ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ τῶν δικαίων τὴν χαρὰν καὶ εὐφροσύνην, καὶ πῶς ἀγάλ λονται ἔμπροσθεν τοῦ Νυμφίου· εἰπέ μοι, οἷος σκληφὸς καὶ ἀμείλικτος τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν ὑπάρχη, οὗ μὴ = κατανυγῇ ἡ καρδία ἐκ τῆς φοβερᾶς ἐκείνης ὥρας· καὶ ἐνθυμηθεὶς τῶν πράξεων αὐτοῦ τὰς βία όλους ἀναπτύξης, καὶ στενάξας, τοὺς ὀφθαλμούς ἑαυτοῦ δακρύων πληρώσης; Ιδοὺ γὰρ λαλεῖ αὕτη ἡ εικονική μορφή, εὐσεβῶν τὰς ἀριστείας καὶ τῶν * Βουλ. τοῖς ἱεροῖς μορφώμασι. • Emenhandlum, vel Μωϋσέα, ut Combefisius, vel Μωϋσήν. Desunt lac i. Bodl. usque ad Δαβίδ. * Bodl, λαλήσουσι. 7 Bodl. deest καθώς. • Bell. ἵνα μή. μ

bris affecerunt, neque proculcaverunt, neque idola οὐδὲ εἴπασιν αὐτὰς εἴδωλα. Καὶ σὺ, εἰ μὴ θέλεις appellaverunt. Tu quoque, si non vis eas adorare, neminem habes qui cogat. Interim autem, nec proDrum eis inferas, nec idola vocans, animæ tuæ interitum afferas. Quam multa templa ædesque sacræ sanctorum exornabantur imaginibus, cum divini Patres synodos celebrarent! quis animus Dominum cruci affixum in imagine considerans, non adoret? 7. Illud Moysis objicies: • Non facies tibi omnem similitudinem, neque quæ in cœlo, neque quæ in terra sunt ¹?» Ita: nihil quippe ejusmodi fecimus, aut venerati sumus, non solem, neque · lunam, neque stellas; neque ea quæ sunt in terra; won bestias, non pecora, non reptilia; non horum quidquam fecimus vel coluimus, aut geutilium more illis servivimus. Subit id dicas cum Davide propheta: «Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur 13, ι etc. Enimvero hæc ita se habebant, ut aiebat Propheta. Verum gentiles ea deos nominabant, ac tanquam deos colebant, nec Deum ullo modo agnoscebant. Nos autem non ita: absit! luno, ut prius declaravi, sanctam et individuam, inconfusamque Trinitatem colo; sanctamque Dei Genitricem ac sanctos omnes venerandas autem ac sacras eorum imagines, propter desiderium, multamque in eos dilectionem adoro et osculor; non tanquam deos, gentilium more, absit! sed sicut dicebam, uti summariam pictoria arte descriptionem, et quam facile interpreteris; quemadmodum eas recepit Ecclesia. Proinde etiam loquuntur, nec mutæ prorsus sunt omnisve sensus expertes, uli geulium idola. Omnis enim pictura quam in ecclesia legimus, aut Christi ad nos demissionem, aut Dei Genitricis miracula, aut sanclorum certamina et res gestas, velut imagine loquente, enarrat, sensunque ac mentem aperit, ut miris eos infandisque modis æmulemur. αὐτὰς προσκυνεῖν, οὐδείς σε ἀναγκάζει· τέως μηδὲ ατιμάζῃς αὐτὰς, μηδὲ λέγῃς αὐτὰς εἴδωλα, καὶ ἀπόλλῃς τὴν ψυχήν σου. Πόσοι ναοὶ καὶ ἐκκλησία: κατεκοσμοῦντο τὰ ἱερὰ μορφώματα κ τῶν ἁγίων εἰκόνων, ὅταν τὰς συνόδους ἐξετέλουν οἱ θεῖοι Πατέρες 1 ποῖος ὁ νοῦς ὁρῶν τὸν Κύριον ἐν εἰκόνι ἐσταυρωμέν νον, οὐ προσκυνεῖ; ζ'. Θέλεις εἰπεῖν κατὰ τὸν προφήτην Ησαΐαν ", ότι, «Οὐ ποιήσεις πᾶν ὁμοίωμα, μήτε τὰ ἐν οὐρανῷ, μήτε τὰ ἐν τῇ γῇ;· Οὐδὲ γὰρ τοιοῦτον ἐποιήσαμεν, οὔτε ἐσεβάσθημεν· οὔτε ἥλιον, οὔτε σελήνην, οὔτε ἀστέρας, οὔτε τὰ ἐν γῇ, οὔτε θηρία, οὔτε κτήνη, οὔτε ἑρπετὰ, οὔτε ἄλλην τινὰ τῶν τοιούτων ἐποιή - σαμεν, οὔτε ἐσεβάσθημεν, ἢ ἐλατρεύσαμεν ὡς τὰ ἔθνη· θέλεις εἰπεῖν κατὰ τὸν προφήτης Δαβίδ «Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, ἔργα χει ρῶν ἀνθρώπων· στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσονται *, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ γὰρ ἀληθῶς οὕτως ἦσαν, ὡς εἶπεν ὁ Προφήτης, ἀλλ᾽ ἐκεῖνοι οἱ Ἕλληνες θεοὺς αὐτὰ ὠνόμαζον, καὶ ὡς θεοὺς ἐσεβάσθησαν, Θεὸν δὲ οὐδέ ποτε ἔγνωσαν· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως· μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὡς προείπον, σέβομαι τὴν ἁγίαν Τριάδα τὴν αδιαίρετον καὶ ἀσύγχυτον, καὶ τὴν παναγίαν Θεοτό κον, καὶ πάντας τοὺς ἁγίους, καὶ τὰς τιμίας καὶ ἱερὰς αὐτῶν εἰκόνας διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν πολλὴν αὐτῶν ἀγάπην προσκυνῶ καὶ ἀσπάζομαι· οὐχ ὡς θεούς, ὡς οἱ Ἕλληνες· μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὡς προεἶπον, ὡς γραφὴν σύντομον καὶ εὐερμήνευτον, καθώς 7 παρέλαβεν αὐτὰς ἡ Ἐκκλησία. Ὥστε καὶ λαλοῦσι, καὶ βωβαὶ οὐκ εἰσὶν, ὡς τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν. Πᾶσα γὰρ γραφὴ ἀναγινωσκομένη ἐν τῇ ἐκκλησία, εἴτε συγκατάβασιν τοῦ Χριστοῦ, εἴτε τῆς Θεοτόκου τὰ θαύματα, εἴτε τῶν ἁγίων τοὺς ἄθλους καὶ τοὺς βίους, διὰ εἰκονικῆς ἱστορίας ἡμῖν διηγούν ται, καὶ ἀνοίγουσι τὸν νοῦν ἡμῶν πρὸς τὰς αὐτῶν ἀῤῥήτους καὶ ἀφράστους ζηλοτυπίας. 8. Nam rogo, ubi representante imagine secundum Christi Dei nostri adventum inspexeris, quomodo veniat, in majestate; angelos item innumera multitudine cum timore ac tremore ejus assistentes throno; igneum flumen, quod de throno egrediens peccatores devoral: rursus vero, ubi ad ejus πύρινον ἐκ τοῦ θρόνου αὐτοῦ κατεσθίοντα τοὺς ἁμαρτ dexteram justorum gaudium ac lætitiam videris, utque exsultant in conspectu Sponsi: quis, quæso, sic anime et corde durus et obstinatus exsistis, ut tremendæ illius boræ memoria non compungaris, nec apud te reputans, actionum tuarum evolvas libros, ac gemebundus non lacrymis oppleas oculos? Ecce enim loquitur expressa hæc in imagine figura, cum egregia piorum gesta, tum 620 impiorum facinora. Vides accuratam repræsentatioη'. Ἐπεὶ, είπέ μοι, ἐὰν ἴδῃς διὰ εἰκονικῆς τυπύ σεως τὴν δευτέραν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν παρουσίαν, πῶς μετὰ δόξης. ἔρχεται, καὶ τὰς τῶν ἀγγέλων μυ ριάδας ἔμπροσθεν του θρόνου αὐτοῦ παρεστώσας, μετὰ φόβου καὶ τρόπου· ποταμὸν δὲ ἐκπορευόμενον 12 Exod. 11, 8. 13 Psai. cii, 4, 5. 15 Luc. 1, 298. τωλούς· πάλιν δὲ ὅταν θεάσῃ ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ τῶν δικαίων τὴν χαρὰν καὶ εὐφροσύνην, καὶ πῶς ἀγάλ λονται ἔμπροσθεν τοῦ Νυμφίου· εἰπέ μοι, οἷος σκληφὸς καὶ ἀμείλικτος τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν ὑπάρχη, οὗ μὴ = κατανυγῇ ἡ καρδία ἐκ τῆς φοβερᾶς ἐκείνης ὥρας· καὶ ἐνθυμηθεὶς τῶν πράξεων αὐτοῦ τὰς βία όλους ἀναπτύξης, καὶ στενάξας, τοὺς ὀφθαλμούς ἑαυτοῦ δακρύων πληρώσης; Ιδοὺ γὰρ λαλεῖ αὕτη ἡ εικονική μορφή, εὐσεβῶν τὰς ἀριστείας καὶ τῶν * Βουλ. τοῖς ἱεροῖς μορφώμασι. • Emenhandlum, vel Μωϋσέα, ut Combefisius, vel Μωϋσήν. Desunt lac i. Bodl. usque ad Δαβίδ. * Bodl, λαλήσουσι. 7 Bodl. deest καθώς. • Bell. ἵνα μή. μ

bris affecerunt, neque proculcaverunt, neque idola οὐδὲ εἴπασιν αὐτὰς εἴδωλα. Καὶ σὺ, εἰ μὴ θέλεις appellaverunt. Tu quoque, si non vis eas adorare, neminem habes qui cogat. Interim autem, nec proDrum eis inferas, nec idola vocans, animæ tuæ interitum afferas. Quam multa templa ædesque sacræ sanctorum exornabantur imaginibus, cum divini Patres synodos celebrarent! quis animus Dominum cruci affixum in imagine considerans, non adoret? 7. Illud Moysis objicies: • Non facies tibi omnem similitudinem, neque quæ in cœlo, neque quæ in terra sunt ¹?» Ita: nihil quippe ejusmodi fecimus, aut venerati sumus, non solem, neque · lunam, neque stellas; neque ea quæ sunt in terra; won bestias, non pecora, non reptilia; non horum quidquam fecimus vel coluimus, aut geutilium more illis servivimus. Subit id dicas cum Davide propheta: «Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur 13, ι etc. Enimvero hæc ita se habebant, ut aiebat Propheta. Verum gentiles ea deos nominabant, ac tanquam deos colebant, nec Deum ullo modo agnoscebant. Nos autem non ita: absit! luno, ut prius declaravi, sanctam et individuam, inconfusamque Trinitatem colo; sanctamque Dei Genitricem ac sanctos omnes venerandas autem ac sacras eorum imagines, propter desiderium, multamque in eos dilectionem adoro et osculor; non tanquam deos, gentilium more, absit! sed sicut dicebam, uti summariam pictoria arte descriptionem, et quam facile interpreteris; quemadmodum eas recepit Ecclesia. Proinde etiam loquuntur, nec mutæ prorsus sunt omnisve sensus expertes, uli geulium idola. Omnis enim pictura quam in ecclesia legimus, aut Christi ad nos demissionem, aut Dei Genitricis miracula, aut sanclorum certamina et res gestas, velut imagine loquente, enarrat, sensunque ac mentem aperit, ut miris eos infandisque modis æmulemur. αὐτὰς προσκυνεῖν, οὐδείς σε ἀναγκάζει· τέως μηδὲ ατιμάζῃς αὐτὰς, μηδὲ λέγῃς αὐτὰς εἴδωλα, καὶ ἀπόλλῃς τὴν ψυχήν σου. Πόσοι ναοὶ καὶ ἐκκλησία: κατεκοσμοῦντο τὰ ἱερὰ μορφώματα κ τῶν ἁγίων εἰκόνων, ὅταν τὰς συνόδους ἐξετέλουν οἱ θεῖοι Πατέρες 1 ποῖος ὁ νοῦς ὁρῶν τὸν Κύριον ἐν εἰκόνι ἐσταυρωμέν νον, οὐ προσκυνεῖ; ζ'. Θέλεις εἰπεῖν κατὰ τὸν προφήτην Ησαΐαν ", ότι, «Οὐ ποιήσεις πᾶν ὁμοίωμα, μήτε τὰ ἐν οὐρανῷ, μήτε τὰ ἐν τῇ γῇ;· Οὐδὲ γὰρ τοιοῦτον ἐποιήσαμεν, οὔτε ἐσεβάσθημεν· οὔτε ἥλιον, οὔτε σελήνην, οὔτε ἀστέρας, οὔτε τὰ ἐν γῇ, οὔτε θηρία, οὔτε κτήνη, οὔτε ἑρπετὰ, οὔτε ἄλλην τινὰ τῶν τοιούτων ἐποιή - σαμεν, οὔτε ἐσεβάσθημεν, ἢ ἐλατρεύσαμεν ὡς τὰ ἔθνη· θέλεις εἰπεῖν κατὰ τὸν προφήτης Δαβίδ «Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, ἔργα χει ρῶν ἀνθρώπων· στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσονται *, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ γὰρ ἀληθῶς οὕτως ἦσαν, ὡς εἶπεν ὁ Προφήτης, ἀλλ᾽ ἐκεῖνοι οἱ Ἕλληνες θεοὺς αὐτὰ ὠνόμαζον, καὶ ὡς θεοὺς ἐσεβάσθησαν, Θεὸν δὲ οὐδέ ποτε ἔγνωσαν· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως· μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὡς προείπον, σέβομαι τὴν ἁγίαν Τριάδα τὴν αδιαίρετον καὶ ἀσύγχυτον, καὶ τὴν παναγίαν Θεοτό κον, καὶ πάντας τοὺς ἁγίους, καὶ τὰς τιμίας καὶ ἱερὰς αὐτῶν εἰκόνας διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν πολλὴν αὐτῶν ἀγάπην προσκυνῶ καὶ ἀσπάζομαι· οὐχ ὡς θεούς, ὡς οἱ Ἕλληνες· μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὡς προεἶπον, ὡς γραφὴν σύντομον καὶ εὐερμήνευτον, καθώς 7 παρέλαβεν αὐτὰς ἡ Ἐκκλησία. Ὥστε καὶ λαλοῦσι, καὶ βωβαὶ οὐκ εἰσὶν, ὡς τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν. Πᾶσα γὰρ γραφὴ ἀναγινωσκομένη ἐν τῇ ἐκκλησία, εἴτε συγκατάβασιν τοῦ Χριστοῦ, εἴτε τῆς Θεοτόκου τὰ θαύματα, εἴτε τῶν ἁγίων τοὺς ἄθλους καὶ τοὺς βίους, διὰ εἰκονικῆς ἱστορίας ἡμῖν διηγούν ται, καὶ ἀνοίγουσι τὸν νοῦν ἡμῶν πρὸς τὰς αὐτῶν ἀῤῥήτους καὶ ἀφράστους ζηλοτυπίας. 8. Nam rogo, ubi representante imagine secundum Christi Dei nostri adventum inspexeris, quomodo veniat, in majestate; angelos item innumera multitudine cum timore ac tremore ejus assistentes throno; igneum flumen, quod de throno egrediens peccatores devoral: rursus vero, ubi ad ejus πύρινον ἐκ τοῦ θρόνου αὐτοῦ κατεσθίοντα τοὺς ἁμαρτ dexteram justorum gaudium ac lætitiam videris, utque exsultant in conspectu Sponsi: quis, quæso, sic anime et corde durus et obstinatus exsistis, ut tremendæ illius boræ memoria non compungaris, nec apud te reputans, actionum tuarum evolvas libros, ac gemebundus non lacrymis oppleas oculos? Ecce enim loquitur expressa hæc in imagine figura, cum egregia piorum gesta, tum 620 impiorum facinora. Vides accuratam repræsentatioη'. Ἐπεὶ, είπέ μοι, ἐὰν ἴδῃς διὰ εἰκονικῆς τυπύ σεως τὴν δευτέραν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν παρουσίαν, πῶς μετὰ δόξης. ἔρχεται, καὶ τὰς τῶν ἀγγέλων μυ ριάδας ἔμπροσθεν του θρόνου αὐτοῦ παρεστώσας, μετὰ φόβου καὶ τρόπου· ποταμὸν δὲ ἐκπορευόμενον 12 Exod. 11, 8. 13 Psai. cii, 4, 5. 15 Luc. 1, 298. τωλούς· πάλιν δὲ ὅταν θεάσῃ ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ τῶν δικαίων τὴν χαρὰν καὶ εὐφροσύνην, καὶ πῶς ἀγάλ λονται ἔμπροσθεν τοῦ Νυμφίου· εἰπέ μοι, οἷος σκληφὸς καὶ ἀμείλικτος τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν ὑπάρχη, οὗ μὴ = κατανυγῇ ἡ καρδία ἐκ τῆς φοβερᾶς ἐκείνης ὥρας· καὶ ἐνθυμηθεὶς τῶν πράξεων αὐτοῦ τὰς βία όλους ἀναπτύξης, καὶ στενάξας, τοὺς ὀφθαλμούς ἑαυτοῦ δακρύων πληρώσης; Ιδοὺ γὰρ λαλεῖ αὕτη ἡ εικονική μορφή, εὐσεβῶν τὰς ἀριστείας καὶ τῶν * Βουλ. τοῖς ἱεροῖς μορφώμασι. • Emenhandlum, vel Μωϋσέα, ut Combefisius, vel Μωϋσήν. Desunt lac i. Bodl. usque ad Δαβίδ. * Bodl, λαλήσουσι. 7 Bodl. deest καθώς. • Bell. ἵνα μή. μ

bris affecerunt, neque proculcaverunt, neque idola οὐδὲ εἴπασιν αὐτὰς εἴδωλα. Καὶ σὺ, εἰ μὴ θέλεις appellaverunt. Tu quoque, si non vis eas adorare, neminem habes qui cogat. Interim autem, nec proDrum eis inferas, nec idola vocans, animæ tuæ interitum afferas. Quam multa templa ædesque sacræ sanctorum exornabantur imaginibus, cum divini Patres synodos celebrarent! quis animus Dominum cruci affixum in imagine considerans, non adoret? 7. Illud Moysis objicies: • Non facies tibi omnem similitudinem, neque quæ in cœlo, neque quæ in terra sunt ¹?» Ita: nihil quippe ejusmodi fecimus, aut venerati sumus, non solem, neque · lunam, neque stellas; neque ea quæ sunt in terra; won bestias, non pecora, non reptilia; non horum quidquam fecimus vel coluimus, aut geutilium more illis servivimus. Subit id dicas cum Davide propheta: «Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur 13, ι etc. Enimvero hæc ita se habebant, ut aiebat Propheta. Verum gentiles ea deos nominabant, ac tanquam deos colebant, nec Deum ullo modo agnoscebant. Nos autem non ita: absit! luno, ut prius declaravi, sanctam et individuam, inconfusamque Trinitatem colo; sanctamque Dei Genitricem ac sanctos omnes venerandas autem ac sacras eorum imagines, propter desiderium, multamque in eos dilectionem adoro et osculor; non tanquam deos, gentilium more, absit! sed sicut dicebam, uti summariam pictoria arte descriptionem, et quam facile interpreteris; quemadmodum eas recepit Ecclesia. Proinde etiam loquuntur, nec mutæ prorsus sunt omnisve sensus expertes, uli geulium idola. Omnis enim pictura quam in ecclesia legimus, aut Christi ad nos demissionem, aut Dei Genitricis miracula, aut sanclorum certamina et res gestas, velut imagine loquente, enarrat, sensunque ac mentem aperit, ut miris eos infandisque modis æmulemur. αὐτὰς προσκυνεῖν, οὐδείς σε ἀναγκάζει· τέως μηδὲ ατιμάζῃς αὐτὰς, μηδὲ λέγῃς αὐτὰς εἴδωλα, καὶ ἀπόλλῃς τὴν ψυχήν σου. Πόσοι ναοὶ καὶ ἐκκλησία: κατεκοσμοῦντο τὰ ἱερὰ μορφώματα κ τῶν ἁγίων εἰκόνων, ὅταν τὰς συνόδους ἐξετέλουν οἱ θεῖοι Πατέρες 1 ποῖος ὁ νοῦς ὁρῶν τὸν Κύριον ἐν εἰκόνι ἐσταυρωμέν νον, οὐ προσκυνεῖ; ζ'. Θέλεις εἰπεῖν κατὰ τὸν προφήτην Ησαΐαν ", ότι, «Οὐ ποιήσεις πᾶν ὁμοίωμα, μήτε τὰ ἐν οὐρανῷ, μήτε τὰ ἐν τῇ γῇ;· Οὐδὲ γὰρ τοιοῦτον ἐποιήσαμεν, οὔτε ἐσεβάσθημεν· οὔτε ἥλιον, οὔτε σελήνην, οὔτε ἀστέρας, οὔτε τὰ ἐν γῇ, οὔτε θηρία, οὔτε κτήνη, οὔτε ἑρπετὰ, οὔτε ἄλλην τινὰ τῶν τοιούτων ἐποιή - σαμεν, οὔτε ἐσεβάσθημεν, ἢ ἐλατρεύσαμεν ὡς τὰ ἔθνη· θέλεις εἰπεῖν κατὰ τὸν προφήτης Δαβίδ «Τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύριον καὶ χρυσίον, ἔργα χει ρῶν ἀνθρώπων· στόμα ἔχουσι, καὶ οὐ λαλήσονται *, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ γὰρ ἀληθῶς οὕτως ἦσαν, ὡς εἶπεν ὁ Προφήτης, ἀλλ᾽ ἐκεῖνοι οἱ Ἕλληνες θεοὺς αὐτὰ ὠνόμαζον, καὶ ὡς θεοὺς ἐσεβάσθησαν, Θεὸν δὲ οὐδέ ποτε ἔγνωσαν· ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτως· μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὡς προείπον, σέβομαι τὴν ἁγίαν Τριάδα τὴν αδιαίρετον καὶ ἀσύγχυτον, καὶ τὴν παναγίαν Θεοτό κον, καὶ πάντας τοὺς ἁγίους, καὶ τὰς τιμίας καὶ ἱερὰς αὐτῶν εἰκόνας διὰ τὸν πόθον καὶ τὴν πολλὴν αὐτῶν ἀγάπην προσκυνῶ καὶ ἀσπάζομαι· οὐχ ὡς θεούς, ὡς οἱ Ἕλληνες· μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὡς προεἶπον, ὡς γραφὴν σύντομον καὶ εὐερμήνευτον, καθώς 7 παρέλαβεν αὐτὰς ἡ Ἐκκλησία. Ὥστε καὶ λαλοῦσι, καὶ βωβαὶ οὐκ εἰσὶν, ὡς τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν. Πᾶσα γὰρ γραφὴ ἀναγινωσκομένη ἐν τῇ ἐκκλησία, εἴτε συγκατάβασιν τοῦ Χριστοῦ, εἴτε τῆς Θεοτόκου τὰ θαύματα, εἴτε τῶν ἁγίων τοὺς ἄθλους καὶ τοὺς βίους, διὰ εἰκονικῆς ἱστορίας ἡμῖν διηγούν ται, καὶ ἀνοίγουσι τὸν νοῦν ἡμῶν πρὸς τὰς αὐτῶν ἀῤῥήτους καὶ ἀφράστους ζηλοτυπίας. 8. Nam rogo, ubi representante imagine secundum Christi Dei nostri adventum inspexeris, quomodo veniat, in majestate; angelos item innumera multitudine cum timore ac tremore ejus assistentes throno; igneum flumen, quod de throno egrediens peccatores devoral: rursus vero, ubi ad ejus πύρινον ἐκ τοῦ θρόνου αὐτοῦ κατεσθίοντα τοὺς ἁμαρτ dexteram justorum gaudium ac lætitiam videris, utque exsultant in conspectu Sponsi: quis, quæso, sic anime et corde durus et obstinatus exsistis, ut tremendæ illius boræ memoria non compungaris, nec apud te reputans, actionum tuarum evolvas libros, ac gemebundus non lacrymis oppleas oculos? Ecce enim loquitur expressa hæc in imagine figura, cum egregia piorum gesta, tum 620 impiorum facinora. Vides accuratam repræsentatioη'. Ἐπεὶ, είπέ μοι, ἐὰν ἴδῃς διὰ εἰκονικῆς τυπύ σεως τὴν δευτέραν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν παρουσίαν, πῶς μετὰ δόξης. ἔρχεται, καὶ τὰς τῶν ἀγγέλων μυ ριάδας ἔμπροσθεν του θρόνου αὐτοῦ παρεστώσας, μετὰ φόβου καὶ τρόπου· ποταμὸν δὲ ἐκπορευόμενον 12 Exod. 11, 8. 13 Psai. cii, 4, 5. 15 Luc. 1, 298. τωλούς· πάλιν δὲ ὅταν θεάσῃ ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ τῶν δικαίων τὴν χαρὰν καὶ εὐφροσύνην, καὶ πῶς ἀγάλ λονται ἔμπροσθεν τοῦ Νυμφίου· εἰπέ μοι, οἷος σκληφὸς καὶ ἀμείλικτος τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν ὑπάρχη, οὗ μὴ = κατανυγῇ ἡ καρδία ἐκ τῆς φοβερᾶς ἐκείνης ὥρας· καὶ ἐνθυμηθεὶς τῶν πράξεων αὐτοῦ τὰς βία όλους ἀναπτύξης, καὶ στενάξας, τοὺς ὀφθαλμούς ἑαυτοῦ δακρύων πληρώσης; Ιδοὺ γὰρ λαλεῖ αὕτη ἡ εικονική μορφή, εὐσεβῶν τὰς ἀριστείας καὶ τῶν * Βουλ. τοῖς ἱεροῖς μορφώμασι. • Emenhandlum, vel Μωϋσέα, ut Combefisius, vel Μωϋσήν. Desunt lac i. Bodl. usque ad Δαβίδ. * Bodl, λαλήσουσι. 7 Bodl. deest καθώς. • Bell. ἵνα μή. μ

ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. ἀσεβῶν τὰς πράξεις. Βλέπεις θεωρίαν ἀκριβῆ; οὐχ mem? nonne illam horam aspicis, dum sias, et haer ὁρᾷς τὴν ὥραν ἐκείνην, ὅταν ἴστασαι, καὶ θεωρεῖς αὐτά· ὅτι πρὸς τοῦ Χριστοῦ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ἀπολογίαν, ἐν ᾗ μέλλεις ἐξετάζεσθαι, παρίστασαι; Ανάνηψον ἀψέ ποτε, ἄθλιε, καὶ τοῦ σκότους, οὗ περίκεισαι, ἄνελε τὸ κάλυμμα· καὶ ὡς ἐγένου ἡμῖν κοι νωνός βαπτίσματος, καὶ τοῦ τιμίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, γενοῦ καὶ τῆς προσκυ νήσεως, καὶ μὴ τὰ τῶν Χριστιανῶν πιστεύων, καὶ ταῖς Ἐκκλησίαις ἐνσείων, ἄλλα μὲν πιστεύοις, ἄλλα δὲ ἀποβάλλῃ, καὶ οὐ γίνῃ ὡς τέλειον αὐτῆς τέχνον. θ'. Θέλεις λέγειν, ὅτι Εγώ χειροποίητα οὐ προσο κυνῶ· καὶ οὐ γινώσκεις τί λαλεῖς, ἢ τί προσκυνεῖς. Ειπέ μοι, ἡ ἐκκλησία οὐκ ἔστι χειροποιήτη, καὶ ὁ σταυρὸς, καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ τὸ θυσιαστήριον, καὶ τὰ λοιπὰ σκεύη τῆς ἐκκλησίας; οὐχὶ παρὰ ἀνθρωπίνων χειρῶν, ὁ μὲν κατασκευάζεται, ὁ δὲ οίκο δομείται, καὶ ἄλλα καταρτίζονται εἰς Θεοῦ ὑπηρε σίαν; Πάντα τὰ ὄντα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ χειροποίητά εἰσι καὶ ὁρατὰ καὶ εἰ ταῦτα φρονεῖς, οὐδένα τὰ ἐν αὐτοῖς ὁραθέντα προσκυνήσεις. Τί γὰρ ὑπάρχεις; οὐχὶ ἐρατοὺς κέκτησαι καὶ ὀφθαλμοὺς καὶ χεῖρας, καὶ πόδας καὶ πᾶν μέλος; Πῶς ὁ ὁρατός προσκυνεῖς τὰ ἀόρατα; ἔστι γὰρ καιρὸς ὅτε προσκυνήσεις τὰ ἀόρατα, ὅταν ἐν τῇ ψυχῇ σου ἀναπετάσῃς τὸ ὀπτικὸν τοῦ νοῦ πρὸς τὸν μόνον ἄθλον καὶ ἀόρατον Θεόν, ἐν διανοίᾳ σου καὶ ἐκ καθαρᾶς καρδίας. Εἰ ταῦτα ἔχεις ἐν τῇ διανοίᾳ σου, ἄνθρωπε, οὐδὲν προσκυνήσεις τῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, ἀλλὰ πάντα βδελύξῃ· καὶ ὁ ἔχων ὑψηλὸν τὸ φρόνημά σου πρὸς τὴν πίστιν, καὶ μεγαλαυχῶν, εὑρέθη ὡς ἄθεος. τ. Εἰπέ μοι, ἄνθρωπε, ἐὰν ἐκ τῶν ἐθνῶν ἔλθῃ τις λέγων σοι, Δεῖξόν μοι τὴν πίστιν σου, ἵνα πιστεύσω κἀγώ· τί αὐτῷ δεικνύεις; Οὐχὶ ἐκ τῶν αἰσθητῶν ἀνάγεις αὐτὸν εἰς τὰ ἀόρατα πρὸς τὸ δέξασθαι αὐτὰ εὐμενῶς; ἐὰν γὰρ εἴπῃς αὐτῷ· Αόρατός ἐστι, τί ἰὼν ἔχει πιστεῦσαι πρὸς τὴν σὴν συνείδησιν καὶ πίστιν; Ἀλλὰ πρῶτον, ἐκ τῶν αἰσθητῶν εἰσάγεις αὐτὸν, καὶ οὕτως κατὰ μικρὸν ἀνάγεις πρὸς τὰ ἀόρατα. Καὶ ὅπως, ἄκουε· Φέρεις αὐτὸν εἰς τὴν ἐκκλησίαν· δεικνύεις αὐτῷ τὸν κόσμον, ὃν περιδέ βληται. Αναπετάξεις αὐτὸν πρὸς τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνων μορφάς· ὁρᾷ αὐτὸς ὁ ἄπιστος, καὶ λέγει· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ σταυρούμενος; τίς ἐστιν οὗτος ὁ ἀνιστάμενος καὶ καταπατῶν τὴν κεφαλὴν τοῦ γης μαιοῦ τούτου; Οὐχὶ ἐκ τῆς εἰκόνος αὐτὸν διδάσκεις, λέγων· Οὗτος ὁ ἐσταυρωμένος, Υἱός τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου ἐσταυρώθη; οὗτος ὁ ἀνιστάμενος, αὐτὸς ὑπάρχει ὁ συνεγείρων τὸν προτάτορα τοῦ κόσμου Αδάμ, δς πέπτωκε διὰ τῆς παρακοῆς, καὶ συμπατεῖ τὸν ᾅδην τὸν κατέχοντα τοσούτους χρόνους τὸν δεδεμένον δεσμοῖς καὶ μοχλοῖς ἀλύτοις ἐν τοῖς καταχθονίοις; Καὶ οὕτως πως φέρεις αὐτὸν εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ ἐπίγνωσιν. Πάλιν εἰσάγεις αὐτὸν ἐν τῷ λουτηρίῳ τοῦ βαπτίσματος. Καὶ ὁρᾷ ἐκεῖνος ὕδωρ μόνον ἐπὶ τῆς κολυμβήθρας, σὺ δὲ ὁ πιστὸς contueris; ac si nimirum ad Christi diem et fuficium, in quo abs te exigenda est ratio, actutum sistaris? Expergiscere tandem, o miser, offusasque tenebras, quibus obnuberis, amove: ac sicut una nobiscum baptismi gratiam consecutus es, pretiosique corporis ac sanguinis communione donatus, ita et ejusdem adorationis consors fias: nec simul ea quæ fidei Christianæ sunt credens, Ecclesiis mimiteris, alia quidem credas, ut alia vero rejicias, néc perfectus filius ejus efficiaris. 9. Verum ais: Manufacta non adoro. Nec quid loquaris nosti, aut quid adores. Nam rogo, nonne ecclesia manufacta est, crux item, Evangelium, altare, ac reliqua ecclesiæ vasa? nonne hæc honiinum manibus, qua componuntur, qua scribuntur, qua ædificantur, qua denique aptantur ad Dei ministerium)? Universa quæ in ecclesia sunt, manu sunt fabricata, oculisque cernuntur: ac siquidem hujus sententiæ es, nulla eorum quæ oculis subjeeta sunt adorabis. Nam quidnam ipse es? nomme visibiles oculos habes, manusque, ac pedes et omnia membra? Quomodo qui visibilis es, adoras invisibilia? est euim tempus cum Invisibilia adores; cum nempe in tuo ipse anime, ad solum materia expertem ac invisibilem Deum, in mente tua, et ex mundo corde, perspicacem mentis oculum aperueris. Sin vero hoc solum cogitas ac sentis, o bono, nihil eorum quæ in ccclesia sunt, adoraturus es: quin omnia exsecraberis: unde ſit us qui altum, in his quæ ad fidem spectant, sapit, ac fastu gloriatur, impius inveniatur. 10. Quæso te, o homo, si te gentilis quispiam conveniat, rogaveritque: ostende mihi fidem tuam, ut ego credam: quid es ostensurus? Nonne eum a rebus sensibilibus ad invisibilia subvehes, ut hæc libens amplectatur? nam si dicaş: Is in quem credimus invisibilis est; cujusnam contuitu movebitur, ut conscientiæ tuæ ac dei crèdat? Sed ei primum sensibilia proponis ceu rudimenti loco, tum vero paulatim ad invisibilia attollis. Qui vero istuc? Audi. Ducis eum ad ecclesiam; cujus ei ornatum ostendis: sacrarum imaginum figuras aperis. Videt inβdelis, aitque: quisnam est iste, qui cruxi aflixus est? Quis bic qui resurgit ac senis illius caput calcat? nonne eum per imaginem erudiendo, respondes: Hic qui alixus est cruci, Dei Filius est, qui ad tollenda mundi peccata eo fuit supplicio affectus. Hic qui resurgit, ipse est qui secum primum parentem Adam; ob prævaricationem lapsum mortuumque resuscitat. Quique infernum tot jam sæcul's vinctum, a quo ille insolubilibus vinculis ac vectibus in inferioribus terræ partibus tenebatur, proculcat: sicque sensim eum ad Dei cognäionem provehis. Deinde eum ducis ad sacrum baptismi lavacrum videtque in piscina solam aquam: tu autem qui fidelis es, aquam pari-

ADV. CONSTANTINUM CABALINUM. ἀσεβῶν τὰς πράξεις. Βλέπεις θεωρίαν ἀκριβῆ; οὐχ mem? nonne illam horam aspicis, dum sias, et haer ὁρᾷς τὴν ὥραν ἐκείνην, ὅταν ἴστασαι, καὶ θεωρεῖς αὐτά· ὅτι πρὸς τοῦ Χριστοῦ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ἀπολογίαν, ἐν ᾗ μέλλεις ἐξετάζεσθαι, παρίστασαι; Ανάνηψον ἀψέ ποτε, ἄθλιε, καὶ τοῦ σκότους, οὗ περίκεισαι, ἄνελε τὸ κάλυμμα· καὶ ὡς ἐγένου ἡμῖν κοι νωνός βαπτίσματος, καὶ τοῦ τιμίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, γενοῦ καὶ τῆς προσκυ νήσεως, καὶ μὴ τὰ τῶν Χριστιανῶν πιστεύων, καὶ ταῖς Ἐκκλησίαις ἐνσείων, ἄλλα μὲν πιστεύοις, ἄλλα δὲ ἀποβάλλῃ, καὶ οὐ γίνῃ ὡς τέλειον αὐτῆς τέχνον. θ'. Θέλεις λέγειν, ὅτι Εγώ χειροποίητα οὐ προσο κυνῶ· καὶ οὐ γινώσκεις τί λαλεῖς, ἢ τί προσκυνεῖς. Ειπέ μοι, ἡ ἐκκλησία οὐκ ἔστι χειροποιήτη, καὶ ὁ σταυρὸς, καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ τὸ θυσιαστήριον, καὶ τὰ λοιπὰ σκεύη τῆς ἐκκλησίας; οὐχὶ παρὰ ἀνθρωπίνων χειρῶν, ὁ μὲν κατασκευάζεται, ὁ δὲ οίκο δομείται, καὶ ἄλλα καταρτίζονται εἰς Θεοῦ ὑπηρε σίαν; Πάντα τὰ ὄντα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ χειροποίητά εἰσι καὶ ὁρατὰ καὶ εἰ ταῦτα φρονεῖς, οὐδένα τὰ ἐν αὐτοῖς ὁραθέντα προσκυνήσεις. Τί γὰρ ὑπάρχεις; οὐχὶ ἐρατοὺς κέκτησαι καὶ ὀφθαλμοὺς καὶ χεῖρας, καὶ πόδας καὶ πᾶν μέλος; Πῶς ὁ ὁρατός προσκυνεῖς τὰ ἀόρατα; ἔστι γὰρ καιρὸς ὅτε προσκυνήσεις τὰ ἀόρατα, ὅταν ἐν τῇ ψυχῇ σου ἀναπετάσῃς τὸ ὀπτικὸν τοῦ νοῦ πρὸς τὸν μόνον ἄθλον καὶ ἀόρατον Θεόν, ἐν διανοίᾳ σου καὶ ἐκ καθαρᾶς καρδίας. Εἰ ταῦτα ἔχεις ἐν τῇ διανοίᾳ σου, ἄνθρωπε, οὐδὲν προσκυνήσεις τῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, ἀλλὰ πάντα βδελύξῃ· καὶ ὁ ἔχων ὑψηλὸν τὸ φρόνημά σου πρὸς τὴν πίστιν, καὶ μεγαλαυχῶν, εὑρέθη ὡς ἄθεος. τ. Εἰπέ μοι, ἄνθρωπε, ἐὰν ἐκ τῶν ἐθνῶν ἔλθῃ τις λέγων σοι, Δεῖξόν μοι τὴν πίστιν σου, ἵνα πιστεύσω κἀγώ· τί αὐτῷ δεικνύεις; Οὐχὶ ἐκ τῶν αἰσθητῶν ἀνάγεις αὐτὸν εἰς τὰ ἀόρατα πρὸς τὸ δέξασθαι αὐτὰ εὐμενῶς; ἐὰν γὰρ εἴπῃς αὐτῷ· Αόρατός ἐστι, τί ἰὼν ἔχει πιστεῦσαι πρὸς τὴν σὴν συνείδησιν καὶ πίστιν; Ἀλλὰ πρῶτον, ἐκ τῶν αἰσθητῶν εἰσάγεις αὐτὸν, καὶ οὕτως κατὰ μικρὸν ἀνάγεις πρὸς τὰ ἀόρατα. Καὶ ὅπως, ἄκουε· Φέρεις αὐτὸν εἰς τὴν ἐκκλησίαν· δεικνύεις αὐτῷ τὸν κόσμον, ὃν περιδέ βληται. Αναπετάξεις αὐτὸν πρὸς τὰς τῶν ἁγίων εἰκόνων μορφάς· ὁρᾷ αὐτὸς ὁ ἄπιστος, καὶ λέγει· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ σταυρούμενος; τίς ἐστιν οὗτος ὁ ἀνιστάμενος καὶ καταπατῶν τὴν κεφαλὴν τοῦ γης μαιοῦ τούτου; Οὐχὶ ἐκ τῆς εἰκόνος αὐτὸν διδάσκεις, λέγων· Οὗτος ὁ ἐσταυρωμένος, Υἱός τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου ἐσταυρώθη; οὗτος ὁ ἀνιστάμενος, αὐτὸς ὑπάρχει ὁ συνεγείρων τὸν προτάτορα τοῦ κόσμου Αδάμ, δς πέπτωκε διὰ τῆς παρακοῆς, καὶ συμπατεῖ τὸν ᾅδην τὸν κατέχοντα τοσούτους χρόνους τὸν δεδεμένον δεσμοῖς καὶ μοχλοῖς ἀλύτοις ἐν τοῖς καταχθονίοις; Καὶ οὕτως πως φέρεις αὐτὸν εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ ἐπίγνωσιν. Πάλιν εἰσάγεις αὐτὸν ἐν τῷ λουτηρίῳ τοῦ βαπτίσματος. Καὶ ὁρᾷ ἐκεῖνος ὕδωρ μόνον ἐπὶ τῆς κολυμβήθρας, σὺ δὲ ὁ πιστὸς contueris; ac si nimirum ad Christi diem et fuficium, in quo abs te exigenda est ratio, actutum sistaris? Expergiscere tandem, o miser, offusasque tenebras, quibus obnuberis, amove: ac sicut una nobiscum baptismi gratiam consecutus es, pretiosique corporis ac sanguinis communione donatus, ita et ejusdem adorationis consors fias: nec simul ea quæ fidei Christianæ sunt credens, Ecclesiis mimiteris, alia quidem credas, ut alia vero rejicias, néc perfectus filius ejus efficiaris. 9. Verum ais: Manufacta non adoro. Nec quid loquaris nosti, aut quid adores. Nam rogo, nonne ecclesia manufacta est, crux item, Evangelium, altare, ac reliqua ecclesiæ vasa? nonne hæc honiinum manibus, qua componuntur, qua scribuntur, qua ædificantur, qua denique aptantur ad Dei ministerium)? Universa quæ in ecclesia sunt, manu sunt fabricata, oculisque cernuntur: ac siquidem hujus sententiæ es, nulla eorum quæ oculis subjeeta sunt adorabis. Nam quidnam ipse es? nomme visibiles oculos habes, manusque, ac pedes et omnia membra? Quomodo qui visibilis es, adoras invisibilia? est euim tempus cum Invisibilia adores; cum nempe in tuo ipse anime, ad solum materia expertem ac invisibilem Deum, in mente tua, et ex mundo corde, perspicacem mentis oculum aperueris. Sin vero hoc solum cogitas ac sentis, o bono, nihil eorum quæ in ccclesia sunt, adoraturus es: quin omnia exsecraberis: unde ſit us qui altum, in his quæ ad fidem spectant, sapit, ac fastu gloriatur, impius inveniatur. 10. Quæso te, o homo, si te gentilis quispiam conveniat, rogaveritque: ostende mihi fidem tuam, ut ego credam: quid es ostensurus? Nonne eum a rebus sensibilibus ad invisibilia subvehes, ut hæc libens amplectatur? nam si dicaş: Is in quem credimus invisibilis est; cujusnam contuitu movebitur, ut conscientiæ tuæ ac dei crèdat? Sed ei primum sensibilia proponis ceu rudimenti loco, tum vero paulatim ad invisibilia attollis. Qui vero istuc? Audi. Ducis eum ad ecclesiam; cujus ei ornatum ostendis: sacrarum imaginum figuras aperis. Videt inβdelis, aitque: quisnam est iste, qui cruxi aflixus est? Quis bic qui resurgit ac senis illius caput calcat? nonne eum per imaginem erudiendo, respondes: Hic qui alixus est cruci, Dei Filius est, qui ad tollenda mundi peccata eo fuit supplicio affectus. Hic qui resurgit, ipse est qui secum primum parentem Adam; ob prævaricationem lapsum mortuumque resuscitat. Quique infernum tot jam sæcul's vinctum, a quo ille insolubilibus vinculis ac vectibus in inferioribus terræ partibus tenebatur, proculcat: sicque sensim eum ad Dei cognäionem provehis. Deinde eum ducis ad sacrum baptismi lavacrum videtque in piscina solam aquam: tu autem qui fidelis es, aquam pari-

νος μέτοχος γένηται τοῦ βαπτίσματος, τότε καὶ αὐ τὸς τὸ βέβαιον ἐκ τοῦ αἰσθητοῦ λαμβάνει πρὸς τὴν ἀόρατον ἀναγέννησιν. Εἶτα προσφερόμενος ἐπὶ τῆς μυσταγωγίας τοῦ σώματος καὶ αἷματος τοῦ Σωτῆρος, ὁρᾷ αὐτὸς ἄρτον καὶ οἶνον μόνον· σὺ δὲ σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ αἷμα τὸ ἐκ τῆς ἀχράντου χεόμενον πλευρᾶς· καὶ εἰ ἄξιος γένηται, μεταλαβεῖ ἐξ αὐτοῦ· καὶ κατὰ μικρὸν ἀνυψοῦται πρὸς τὴν σὴν πίστιν καὶ ἐπίγνωσιν. Ορᾷς ὅτι ἀπὸ τῶν ὁρατῶν ἀνάγεις αὐτὴν εἰς τὰ ἀόρατα; οὕτω μοι νόει καὶ τὴν εἰκόνα. Καθ ορᾷς αὐτὴν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, εἴτε τοῦ Θεοῦ, εἴτε τῆς παναγίου Θεοτόκου, εἴτε ἁγίου [Ιωάννου 3] εἴτε ἐν ἂν εὑρήσῃς ἐν τῷ ναῷ, καὶ ἐκ τῶν ὑλικῶν ἀνυψοῖς τὸν νοῦν σου πρὸς τὴν τῆς εἰκόνος θέαν, καὶ τὴν τοῦ υπογραφομένου μορφὴν καὶ δρασιν. Ἐπεὶ καγώ σου λέγω, Εικονομάχε, εἶδες Πέτρον; εἶδες Παῦλον; εἶδές τινα ἐκ τῶν ἁγίων ἀποστόλων; Εώρακας Στέ φανον τὸν πρωτομάρτυρα, ἡ ἕτερον ἅγιον; 'Αλλ' ἐκ τῆς ὑλικῆς ταύτης μορφῆς ἀναπετάζεται ὁ νοῦς σου καὶ ἡ διάνοιά σου πρὸς τὸν τούτων πόθον καὶ ἔρωτα· καὶ οὓς οὐ βλέπεις σαρκικῶς τοῖς σοῖς ὀφθαλμοῖς τούτους ὁρᾷς πνευματικῶς διὰ εἰκονικῆς τυπώ ter ignemque ac spiritum inspicis. Cum vero etiam καθορᾷς τὸ ὕδωρ φῶς 4 καὶ πνεῦμα. Οταν δὲ ἐκεῖ. ille baptismi factus particeps fuerit; tunc et ipse ex sensibili materia ad invisibilem regenerationem robur accipiet. Tum ubi ad sacram corporis et sanguinis Domini sacramentorum celebrationem venerit, 621 videt solum panem et vinum; tu autem corpus et sanguinem qui ex intemerato latere fuxit, intueris: ac si quidem dignus eliciatur, particeps illius fit, paulatimque ad tuam fidem et cognitionem assurgit. Vides quo pacto a rebus oculis subjectis ad invisibilia eum subvehis? sic et imaginem mihi considera. Vides in ecclesia positam, sive Dei imaginem, sive sanctissimæ Dei Genitricis, sive sancti Joannis, aut quamcunque demum in templo reperias: tum ex corporeis coloribus animam clevas ad imaginem contemplandam, atque ad ipsam depicta rei formam et conspectionem. Nam et ego ex te quæram, o imaginum hostis, vidistin, Petrum? vidistin, Paulum? vidistin, sanctorum apostolorum aliquem? Aspexisti primum martyrem Stephanum, aut sanctum quempiam alium? At vero ex ista materiali figura, mens et cogitatio tua expanditur ad eorum desiderium et amorem, et quos carne tuis oculis non vides, hos spiritu, repræsentante imagine, contueris. σεως. ια΄. Θέλεις εἰπεῖν, ὅτι ἄγγελον οὐδεὶς εἶδε, καὶ πῶς καὶ ἄγγελον ἱστοροῦσι; Ναί, πολλοὶ εἶδον ἀγγέ λους. Καὶ γὰρ καὶ ἡ παναγία Θεοτόκος πολλάκις εἶδε τὸν Γαβριήλ. Καὶ αἱ μυροφόροι ὅτε ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα, εἶδον ἀγγέλους· καὶ οἱ ἀπόστολοι, καὶ ἐν 11. Ad hæc objicis nemo angelum vidit; cur angelum quoque pingunt? Quinimo viderunt muki angelos. Vidit quippe non raro sanctissima Deipara Gabrielem "; mulieres ctiam unguenta ferentes, cum ivissent ad monumentum, viderunt angelos "; apostoli quoque viderunt, non solum G τῷ μνημείῳ· καὶ ἐν τῇ φυλακῇ ἄγγελος ἀπῆλθε καὶ in monumento; sed et cum in carcere essent, venit angelus, eosque inde eduxit “, Prophetæ quoque Isaias, Ezechiel, et Daniel, atque, ut verbo dicam, multi sancti angelos viderunt, quantum humanus obtulus ferre poterat. Unde etiam Dionysius Areopagita ", distributos ordinum eorum principatus describit, ac veluti in imagine repræsentat, nec quin id fiat prohibet: quinimo diligenter tur in avium ac bestiarum figuris¹. ' 12. At rursus lcunomachus arguit licens: quare vero angelos ellingunt et repræsentant velut haberent hominis formam ac duabus alis instructos? Num natura angelorum alata est? Verum audi qui contradicis: nonne sancta et ejusdem essentiæ Trinitas incomprehensibilis est, inseparabilisque et individua, et quæ nequeal corporeis oculis aspectari? qui ergo voluit in tabernaculo Abrahe hospitio recipi 1? nonne Dei famulus Abraham velut hominis formam vidit et adoravit so? nonne etiam Lot fratris ejus lilius, quos vidit angelos duos ad subvertenda Sodoma profectos, hos in hominis forma secum carpentes ἐξέβαλεν αὐτοὺς ἐξ αὐτῆς. Καὶ οἱ προφῆται, Ησαΐας, Ἰεζεκιήλ, καὶ Δανιήλ, καὶ ἁπλῶς πολλοὶ τῶν ἁγίων εἶδον ἀγγέλους καθὼς ἡδυνήθησαν. Οθεν καὶ Διονύσιος ὁ ᾿Αρεοπαγίτης τὰς ταξιαρχίας ἱστο ρεῖ καὶ εἰκονίζει, καὶ οὐκ ἀπαγορεύει, ἀλλὰ καὶ ἑρμηνεύει δι᾿ ἣν αἰτίαν τὰ τετράμορφα ἐν ἐρνίθων καὶ θηρίων μορφαῖς ἐκτυποῦνται, exponit, quamobrem quadriforma illa exprimanιβ'. Καὶ πάλιν ἐγκαλεῖ ὁ Εἰκονομάχος, λέγων· Καὶ πῶς τοὺς ἀγγέλους ποιοῦσι καὶ ἱστοροῦσιν, ὡς ἀνθρώπου μορφὴν ἔχοντας, καὶ δυσὶ πτέρυξι κεκοσμημένους; Μὴ τῶν ἀγγέλων ἡ φύσις πτεροῖς ἔγκειται; Αλλ' ἄκουσεν ὁ ἀντιλέγων· Ἡ ἁγία καὶ ὁμοούσιος Τριὰς, οὐχὶ ἀκατάληπτος, καὶ ἀχώριστος, καὶ ἀδιαί μετός ἐστι, καὶ τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ἀθεώρητοῦ; καὶ πῶς ηὐδόκησεν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ Ἀβραὰμ φιλοξενηθῆναι; οὐχ ὡς ἀνθρώπου μορφήν τεθέαται δ [Θεοῦ] θεράπων καὶ προσεκύνησεν; οὐχὶ καὶ Λὼτ ὁ ἀνεψ:ὸς αὐτοῦ, εἰς τὴν τῶν Σοδόμων καταστροφήν τοὺς δύο ἀγγέλους οὥσπερ ἐθεάσατο, ἐν εἴδει ἀνθρώ που αὐτοὺς ἑώρακε συνοδεύοντας αὐτῷ, καὶ διασώ * Luc. 1, 28. 18 Marc. xv1, 18. 16 Act. v, 19-23. * Calest. Hierarch., cap.15. 49 Gen. xvi, 4 seqq. 2º ibid. • Rodi. et Sorb. πυρ. b Bodl. deest Ιωάννου. c Bull. Ιδού γάρ. 1* Ezech. 1, 5.

νος μέτοχος γένηται τοῦ βαπτίσματος, τότε καὶ αὐ τὸς τὸ βέβαιον ἐκ τοῦ αἰσθητοῦ λαμβάνει πρὸς τὴν ἀόρατον ἀναγέννησιν. Εἶτα προσφερόμενος ἐπὶ τῆς μυσταγωγίας τοῦ σώματος καὶ αἷματος τοῦ Σωτῆρος, ὁρᾷ αὐτὸς ἄρτον καὶ οἶνον μόνον· σὺ δὲ σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ αἷμα τὸ ἐκ τῆς ἀχράντου χεόμενον πλευρᾶς· καὶ εἰ ἄξιος γένηται, μεταλαβεῖ ἐξ αὐτοῦ· καὶ κατὰ μικρὸν ἀνυψοῦται πρὸς τὴν σὴν πίστιν καὶ ἐπίγνωσιν. Ορᾷς ὅτι ἀπὸ τῶν ὁρατῶν ἀνάγεις αὐτὴν εἰς τὰ ἀόρατα; οὕτω μοι νόει καὶ τὴν εἰκόνα. Καθ ορᾷς αὐτὴν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, εἴτε τοῦ Θεοῦ, εἴτε τῆς παναγίου Θεοτόκου, εἴτε ἁγίου [Ιωάννου 3] εἴτε ἐν ἂν εὑρήσῃς ἐν τῷ ναῷ, καὶ ἐκ τῶν ὑλικῶν ἀνυψοῖς τὸν νοῦν σου πρὸς τὴν τῆς εἰκόνος θέαν, καὶ τὴν τοῦ υπογραφομένου μορφὴν καὶ δρασιν. Ἐπεὶ καγώ σου λέγω, Εικονομάχε, εἶδες Πέτρον; εἶδες Παῦλον; εἶδές τινα ἐκ τῶν ἁγίων ἀποστόλων; Εώρακας Στέ φανον τὸν πρωτομάρτυρα, ἡ ἕτερον ἅγιον; 'Αλλ' ἐκ τῆς ὑλικῆς ταύτης μορφῆς ἀναπετάζεται ὁ νοῦς σου καὶ ἡ διάνοιά σου πρὸς τὸν τούτων πόθον καὶ ἔρωτα· καὶ οὓς οὐ βλέπεις σαρκικῶς τοῖς σοῖς ὀφθαλμοῖς τούτους ὁρᾷς πνευματικῶς διὰ εἰκονικῆς τυπώ ter ignemque ac spiritum inspicis. Cum vero etiam καθορᾷς τὸ ὕδωρ φῶς 4 καὶ πνεῦμα. Οταν δὲ ἐκεῖ. ille baptismi factus particeps fuerit; tunc et ipse ex sensibili materia ad invisibilem regenerationem robur accipiet. Tum ubi ad sacram corporis et sanguinis Domini sacramentorum celebrationem venerit, 621 videt solum panem et vinum; tu autem corpus et sanguinem qui ex intemerato latere fuxit, intueris: ac si quidem dignus eliciatur, particeps illius fit, paulatimque ad tuam fidem et cognitionem assurgit. Vides quo pacto a rebus oculis subjectis ad invisibilia eum subvehis? sic et imaginem mihi considera. Vides in ecclesia positam, sive Dei imaginem, sive sanctissimæ Dei Genitricis, sive sancti Joannis, aut quamcunque demum in templo reperias: tum ex corporeis coloribus animam clevas ad imaginem contemplandam, atque ad ipsam depicta rei formam et conspectionem. Nam et ego ex te quæram, o imaginum hostis, vidistin, Petrum? vidistin, Paulum? vidistin, sanctorum apostolorum aliquem? Aspexisti primum martyrem Stephanum, aut sanctum quempiam alium? At vero ex ista materiali figura, mens et cogitatio tua expanditur ad eorum desiderium et amorem, et quos carne tuis oculis non vides, hos spiritu, repræsentante imagine, contueris. σεως. ια΄. Θέλεις εἰπεῖν, ὅτι ἄγγελον οὐδεὶς εἶδε, καὶ πῶς καὶ ἄγγελον ἱστοροῦσι; Ναί, πολλοὶ εἶδον ἀγγέ λους. Καὶ γὰρ καὶ ἡ παναγία Θεοτόκος πολλάκις εἶδε τὸν Γαβριήλ. Καὶ αἱ μυροφόροι ὅτε ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα, εἶδον ἀγγέλους· καὶ οἱ ἀπόστολοι, καὶ ἐν 11. Ad hæc objicis nemo angelum vidit; cur angelum quoque pingunt? Quinimo viderunt muki angelos. Vidit quippe non raro sanctissima Deipara Gabrielem "; mulieres ctiam unguenta ferentes, cum ivissent ad monumentum, viderunt angelos "; apostoli quoque viderunt, non solum G τῷ μνημείῳ· καὶ ἐν τῇ φυλακῇ ἄγγελος ἀπῆλθε καὶ in monumento; sed et cum in carcere essent, venit angelus, eosque inde eduxit “, Prophetæ quoque Isaias, Ezechiel, et Daniel, atque, ut verbo dicam, multi sancti angelos viderunt, quantum humanus obtulus ferre poterat. Unde etiam Dionysius Areopagita ", distributos ordinum eorum principatus describit, ac veluti in imagine repræsentat, nec quin id fiat prohibet: quinimo diligenter tur in avium ac bestiarum figuris¹. ' 12. At rursus lcunomachus arguit licens: quare vero angelos ellingunt et repræsentant velut haberent hominis formam ac duabus alis instructos? Num natura angelorum alata est? Verum audi qui contradicis: nonne sancta et ejusdem essentiæ Trinitas incomprehensibilis est, inseparabilisque et individua, et quæ nequeal corporeis oculis aspectari? qui ergo voluit in tabernaculo Abrahe hospitio recipi 1? nonne Dei famulus Abraham velut hominis formam vidit et adoravit so? nonne etiam Lot fratris ejus lilius, quos vidit angelos duos ad subvertenda Sodoma profectos, hos in hominis forma secum carpentes ἐξέβαλεν αὐτοὺς ἐξ αὐτῆς. Καὶ οἱ προφῆται, Ησαΐας, Ἰεζεκιήλ, καὶ Δανιήλ, καὶ ἁπλῶς πολλοὶ τῶν ἁγίων εἶδον ἀγγέλους καθὼς ἡδυνήθησαν. Οθεν καὶ Διονύσιος ὁ ᾿Αρεοπαγίτης τὰς ταξιαρχίας ἱστο ρεῖ καὶ εἰκονίζει, καὶ οὐκ ἀπαγορεύει, ἀλλὰ καὶ ἑρμηνεύει δι᾿ ἣν αἰτίαν τὰ τετράμορφα ἐν ἐρνίθων καὶ θηρίων μορφαῖς ἐκτυποῦνται, exponit, quamobrem quadriforma illa exprimanιβ'. Καὶ πάλιν ἐγκαλεῖ ὁ Εἰκονομάχος, λέγων· Καὶ πῶς τοὺς ἀγγέλους ποιοῦσι καὶ ἱστοροῦσιν, ὡς ἀνθρώπου μορφὴν ἔχοντας, καὶ δυσὶ πτέρυξι κεκοσμημένους; Μὴ τῶν ἀγγέλων ἡ φύσις πτεροῖς ἔγκειται; Αλλ' ἄκουσεν ὁ ἀντιλέγων· Ἡ ἁγία καὶ ὁμοούσιος Τριὰς, οὐχὶ ἀκατάληπτος, καὶ ἀχώριστος, καὶ ἀδιαί μετός ἐστι, καὶ τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ἀθεώρητοῦ; καὶ πῶς ηὐδόκησεν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ Ἀβραὰμ φιλοξενηθῆναι; οὐχ ὡς ἀνθρώπου μορφήν τεθέαται δ [Θεοῦ] θεράπων καὶ προσεκύνησεν; οὐχὶ καὶ Λὼτ ὁ ἀνεψ:ὸς αὐτοῦ, εἰς τὴν τῶν Σοδόμων καταστροφήν τοὺς δύο ἀγγέλους οὥσπερ ἐθεάσατο, ἐν εἴδει ἀνθρώ που αὐτοὺς ἑώρακε συνοδεύοντας αὐτῷ, καὶ διασώ * Luc. 1, 28. 18 Marc. xv1, 18. 16 Act. v, 19-23. * Calest. Hierarch., cap.15. 49 Gen. xvi, 4 seqq. 2º ibid. • Rodi. et Sorb. πυρ. b Bodl. deest Ιωάννου. c Bull. Ιδού γάρ. 1* Ezech. 1, 5.

ADVERSUS CONSTANTINUM CABALINUM. ζοντας ἐκ τῆς πόλεως ἐκείνης τῆς παρανόμου; Καὶ iter, atque ab scelesta illa urbe servantes aspexit? οἱ ἀθεώρητοι τῇ φύσει, ὁρατοὶ διὰ τὴν συγκατάβασιν γεγόνασιν; οὐχὶ τῆς φύσεως αὐτῶν οὕτως ἦν ἡ μορ φή· ἀλλὰ τὸ ἀσώματον, ὅσον ἡδύνατο ὁμιλῇσαι τῷ σώματι, οὕτως ὤφθησαν τοῖς γινομένοις ἀξίοις θεωμῆσαι αὐτούς· διὸ καὶ ἡμεῖς εἰκονίζομεν αὐτοὺς, καθώς ὤφθησαν τότε ἐν σχήματι ἀνθρωπίνῳ. Τῶν δὲ πτερύγων ἡ διακόσμησις σημαίνει αὐτῶν τὸ κούφον, καὶ μετάρσιον καὶ ἀόρατον, καὶ ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ γινομένην ἀπ' οὐρανοῦ ἐπὶ τῆς γῆς αὐτῶν συγκατάβασιν καὶ ἔλευσιν· οὕτως, ἀνόητοι, οὐδεμίαν πρόφασιν ἔχετε λέγειν κατ' αὐτῶν. ιγ'. Θέλεις λέγειν, ὅτι ἡ γενεά αὕτη ἐθεοποίησεν αὐ τάς· ἀλλ' οὐ δίκαιον ἢ εὔλογον πρόφασιν ἔχεις. Οφείλεις γὰρ διδάξαι τὸν ἀγράμματον λαὸν τὸ πῶς δεῖ τὰς σεπτὰς εἰκόνας τιμᾶσθαι καὶ ἀσπάζεσθαι. Ἐπεὶ, εἰπέ μοι, ἐὰν ἀπαντήσῃ ἄνθρωπος χωρικός, ἄγνωστος τῆς βασιλικῆς ἀξίας και τιμῆς, ἄνθρωπον τοῦ βασιλέως, καὶ ὡς βασιλέα αὐτὸν προσκυνήσῃ· εἴτε εἴπῃ αὐτῷ ῥῆμα ἀγνοῶν, ὡς βασιλεῖ· ὅτι Ἐλέησόν με, Δέ σποτα· κελεύεις ἵνα τελευτήσῃ καὶ ὁ προσκυνήσας, καὶ ὁ προσκυνηθείς, διότι τοῦτο κατὰ ἄγνοιαν ἐποίησεν; Οὐ τοῦτο δίκαιόν ἐστιν· ἀλλὰ πρέπει, ὡς ἄπειρον ὑπὸ τῶν ἐμπείρων διδαχθῆναι. Βλέπεις ἵνα ὁ ἔμπειρος τὸν ἄπειρον διδάξῃ, ὅτι οὐκ ἔστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς, ἀλλ᾽ ἄρχων αὐτοῦ καὶ ὑπηρέτης ὑπάρχει· καὶ ἀπαγγέλῃ αὐτῷ ὅτι ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ παλατίῳ καθίζεται, καὶ οὐδεὶς θεωρεῖ αὐτὸν, εἰ μὴ ὅταν μέλλει προέρχεσθαι. Οὕτως χρὴ διδαχθῆναι τοὺς κατά ἄγνοιαν πλανωμένους εἰς τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, ὅτι οὐκ ἔστιν οὗτος Χριστὸς ἐν σαρκὶ, ἀλλ᾽ ὅτι εἰκὼν αὐτοῦ ἐστιν. Ο γὰρ Χριστὸς ἀπερίγραπτός ἐστι κατὰ τὴν θεότητα, καὶ οὐδεὶς αὐτὸν θεωρεῖ, εἰ μὴ ὕστερον, ὅταν μέλλη προέρχεσθαι ἐν τῇ δευτέρᾳ αὐτοῦ παρουσίᾳ· καὶ πάντως εἶχον προσκυνεῖσθαι καὶ ἀσπάζεσθαι αὐτάς. ι. Καὶ γὰρ διὰ τοῦτό εἰσιν οἱ ἐπίσκοποι καὶ τὰ τάγματα τῶν πρεσβυτέρων καὶ διακόνων διὰ τὸ διδάσκειν τὸν λαὸν τὸ πῶς δεῖ πιστεύειν, καὶ τὸ πῶς εύχεσθαι. Καὶ γὰρ οἱ φωστῆρες ἐκεῖνοι, οἱ ἀληθεῖς ποιμένες καὶ διδάσκαλοι οἱ θεοφόροι, οἱ ὁδηγοί τῆς σωτηρίας, οὐδὲν ἄλλο βιωτικὸν ἐφρόντιζον, εἰ μὴ τὸ διδάσκειν τὸν λαὸν τὰ πρὸς σωτηρίαν, ὡς κατὰ ἀλή θειαν βουλόμενοι λόγον δοῦναι τῷ Θεῷ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Οἱ δὲ ἐπίσκοποι τῆς γενεάς ταύτης ἄλλο οὐδὲν μεριμνῶσιν, εἰ μὴ ἵππους καὶ βουκόλια, καὶ ἀγέλας, καὶ ἀγροὺς καὶ συνδέσμους χρυσίου· πῶς πωλήσωσι τὸν σιτόν· πῶς διανέμωσι τὸν οἶνον· πῶς καμπανίσωσι τὸ ἔλαιον· πῶς πραγματεύσωνται τὸ ἔριον καὶ τὸ μέταξον· καὶ ἄλλο οὐδὲν θεωροῦσιν ἐπιμελῶς, εἰ μὴ τοῦ νομίσματος τὴν χαραγήν, καὶ τὸν σταθμόν· καὶ περιβλέπουσι καθημέραν τὰς τραπέζας τὰς Συβαριτικάς, καὶ τὸν οἶνον τὸν εὔοσμον, καὶ st Gen. xix, 1 seqq. 3 Hebr. xv. 17. PATROL. GR. XCV. Ac qui natura aspectabiles non erant, ea demissione qua se hominibus accommodant, visibiles facti sunt: non velut eorum naturæ forma ejusmodi quædam esset; sed quantum res incorporea consuetudinem cum corpore inire poterat, tantum se conspicuos illis præbuere, qui eo spectaculo digni exstiterunt. Quocirca nos etiam humano illos habitu pingimus, quo tunc apparuerunt. Alarum autem ornatus subtilem eorum naturam significat, sublimemque ac invisibilem, et quia in ictu oculi a cœlo ad terram descendendo veniunt. Atque adeo vos insanientes rationem nullam habetis quam adversus imagines afferatis. 13. Verum objicis: Generatio hæc imagines 622 sibi deos fecit. At nec quod justum aut consenta neum sit causaris. Tuum quippe est, ut imperitam plebem doceas, quo honore prosequi oporteat venerandas imagines, eisque venerationem exhibere. Nam rogo, si quis rusticus, apparatus honorisque regii nescius, unum aliquem palatinum bominem obvium habeat, quem velut imperator esset adoret, sive etiam ignorans, hunc volut imperatorem ista voce compellet: Domine, miserere mei: num jussurus es, ut moriatur, cum is qui adorat, tum cui adoratio adhibita est, quia istud per ignorantiam fecit? Plane non est justa sententia. Quin decet rudem a scientibus instrui. Curas, ut gnarus quis hunc doceat non esse illum imperatorem, sed ejus præfectum ac ministrum; moneatque in palatio sedere imperatorem, nee cuiquam, ni in publicum procedat, sui videndi copiam facere. Hunc in modum, si qui per ignoran - tiam erga Christi imaginem errabant, hi docendi erant non esse eam Christum in carne, sed ejus imaginem. Nam Christus deitate incircumscriptus est, nec quisquam eum visurus est, nisi postremo, cum in secundo adventu suo processurus est: sicque omnino imagines adorassent, amplexatique essent. 44. Ad hoc siquidem instituti sunt episcopi, presbyterorumque ac diaconorum ordines, ut plebem doceant quomodo precandum sit, quave ratione oporteat adorare. Etenim lumina illa, veri pastores et doctores, duces illi salutis, nibil aliud in sæculo curabant quam ut populum docerent quæ ducunt ad salutem, utpote qui vere Deo vellent rationem pro populo reddere ". At nostrates episcopi nihil aliud animo agitant, nisi equos, boumque armenta, ac reliqui pecoris, agros quoque, et ut aurum congerant: ut frumentum vendant, ut vinum distribuant, ut oleum sint libraturi, ut lanæ el serici mercaturam facturi; nihil aliud attente considerant, nisi monetæ notam et pondus: mensas Sybariticas quotidie persequuntur, vinumque odoratum ac grandes pisces,gregem autem suum despiciunt, suorumque corporum

ADVERSUS CONSTANTINUM CABALINUM. ζοντας ἐκ τῆς πόλεως ἐκείνης τῆς παρανόμου; Καὶ iter, atque ab scelesta illa urbe servantes aspexit? οἱ ἀθεώρητοι τῇ φύσει, ὁρατοὶ διὰ τὴν συγκατάβασιν γεγόνασιν; οὐχὶ τῆς φύσεως αὐτῶν οὕτως ἦν ἡ μορ φή· ἀλλὰ τὸ ἀσώματον, ὅσον ἡδύνατο ὁμιλῇσαι τῷ σώματι, οὕτως ὤφθησαν τοῖς γινομένοις ἀξίοις θεωμῆσαι αὐτούς· διὸ καὶ ἡμεῖς εἰκονίζομεν αὐτοὺς, καθώς ὤφθησαν τότε ἐν σχήματι ἀνθρωπίνῳ. Τῶν δὲ πτερύγων ἡ διακόσμησις σημαίνει αὐτῶν τὸ κούφον, καὶ μετάρσιον καὶ ἀόρατον, καὶ ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ γινομένην ἀπ' οὐρανοῦ ἐπὶ τῆς γῆς αὐτῶν συγκατάβασιν καὶ ἔλευσιν· οὕτως, ἀνόητοι, οὐδεμίαν πρόφασιν ἔχετε λέγειν κατ' αὐτῶν. ιγ'. Θέλεις λέγειν, ὅτι ἡ γενεά αὕτη ἐθεοποίησεν αὐ τάς· ἀλλ' οὐ δίκαιον ἢ εὔλογον πρόφασιν ἔχεις. Οφείλεις γὰρ διδάξαι τὸν ἀγράμματον λαὸν τὸ πῶς δεῖ τὰς σεπτὰς εἰκόνας τιμᾶσθαι καὶ ἀσπάζεσθαι. Ἐπεὶ, εἰπέ μοι, ἐὰν ἀπαντήσῃ ἄνθρωπος χωρικός, ἄγνωστος τῆς βασιλικῆς ἀξίας και τιμῆς, ἄνθρωπον τοῦ βασιλέως, καὶ ὡς βασιλέα αὐτὸν προσκυνήσῃ· εἴτε εἴπῃ αὐτῷ ῥῆμα ἀγνοῶν, ὡς βασιλεῖ· ὅτι Ἐλέησόν με, Δέ σποτα· κελεύεις ἵνα τελευτήσῃ καὶ ὁ προσκυνήσας, καὶ ὁ προσκυνηθείς, διότι τοῦτο κατὰ ἄγνοιαν ἐποίησεν; Οὐ τοῦτο δίκαιόν ἐστιν· ἀλλὰ πρέπει, ὡς ἄπειρον ὑπὸ τῶν ἐμπείρων διδαχθῆναι. Βλέπεις ἵνα ὁ ἔμπειρος τὸν ἄπειρον διδάξῃ, ὅτι οὐκ ἔστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς, ἀλλ᾽ ἄρχων αὐτοῦ καὶ ὑπηρέτης ὑπάρχει· καὶ ἀπαγγέλῃ αὐτῷ ὅτι ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ παλατίῳ καθίζεται, καὶ οὐδεὶς θεωρεῖ αὐτὸν, εἰ μὴ ὅταν μέλλει προέρχεσθαι. Οὕτως χρὴ διδαχθῆναι τοὺς κατά ἄγνοιαν πλανωμένους εἰς τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, ὅτι οὐκ ἔστιν οὗτος Χριστὸς ἐν σαρκὶ, ἀλλ᾽ ὅτι εἰκὼν αὐτοῦ ἐστιν. Ο γὰρ Χριστὸς ἀπερίγραπτός ἐστι κατὰ τὴν θεότητα, καὶ οὐδεὶς αὐτὸν θεωρεῖ, εἰ μὴ ὕστερον, ὅταν μέλλη προέρχεσθαι ἐν τῇ δευτέρᾳ αὐτοῦ παρουσίᾳ· καὶ πάντως εἶχον προσκυνεῖσθαι καὶ ἀσπάζεσθαι αὐτάς. ι. Καὶ γὰρ διὰ τοῦτό εἰσιν οἱ ἐπίσκοποι καὶ τὰ τάγματα τῶν πρεσβυτέρων καὶ διακόνων διὰ τὸ διδάσκειν τὸν λαὸν τὸ πῶς δεῖ πιστεύειν, καὶ τὸ πῶς εύχεσθαι. Καὶ γὰρ οἱ φωστῆρες ἐκεῖνοι, οἱ ἀληθεῖς ποιμένες καὶ διδάσκαλοι οἱ θεοφόροι, οἱ ὁδηγοί τῆς σωτηρίας, οὐδὲν ἄλλο βιωτικὸν ἐφρόντιζον, εἰ μὴ τὸ διδάσκειν τὸν λαὸν τὰ πρὸς σωτηρίαν, ὡς κατὰ ἀλή θειαν βουλόμενοι λόγον δοῦναι τῷ Θεῷ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ. Οἱ δὲ ἐπίσκοποι τῆς γενεάς ταύτης ἄλλο οὐδὲν μεριμνῶσιν, εἰ μὴ ἵππους καὶ βουκόλια, καὶ ἀγέλας, καὶ ἀγροὺς καὶ συνδέσμους χρυσίου· πῶς πωλήσωσι τὸν σιτόν· πῶς διανέμωσι τὸν οἶνον· πῶς καμπανίσωσι τὸ ἔλαιον· πῶς πραγματεύσωνται τὸ ἔριον καὶ τὸ μέταξον· καὶ ἄλλο οὐδὲν θεωροῦσιν ἐπιμελῶς, εἰ μὴ τοῦ νομίσματος τὴν χαραγήν, καὶ τὸν σταθμόν· καὶ περιβλέπουσι καθημέραν τὰς τραπέζας τὰς Συβαριτικάς, καὶ τὸν οἶνον τὸν εὔοσμον, καὶ st Gen. xix, 1 seqq. 3 Hebr. xv. 17. PATROL. GR. XCV. Ac qui natura aspectabiles non erant, ea demissione qua se hominibus accommodant, visibiles facti sunt: non velut eorum naturæ forma ejusmodi quædam esset; sed quantum res incorporea consuetudinem cum corpore inire poterat, tantum se conspicuos illis præbuere, qui eo spectaculo digni exstiterunt. Quocirca nos etiam humano illos habitu pingimus, quo tunc apparuerunt. Alarum autem ornatus subtilem eorum naturam significat, sublimemque ac invisibilem, et quia in ictu oculi a cœlo ad terram descendendo veniunt. Atque adeo vos insanientes rationem nullam habetis quam adversus imagines afferatis. 13. Verum objicis: Generatio hæc imagines 622 sibi deos fecit. At nec quod justum aut consenta neum sit causaris. Tuum quippe est, ut imperitam plebem doceas, quo honore prosequi oporteat venerandas imagines, eisque venerationem exhibere. Nam rogo, si quis rusticus, apparatus honorisque regii nescius, unum aliquem palatinum bominem obvium habeat, quem velut imperator esset adoret, sive etiam ignorans, hunc volut imperatorem ista voce compellet: Domine, miserere mei: num jussurus es, ut moriatur, cum is qui adorat, tum cui adoratio adhibita est, quia istud per ignorantiam fecit? Plane non est justa sententia. Quin decet rudem a scientibus instrui. Curas, ut gnarus quis hunc doceat non esse illum imperatorem, sed ejus præfectum ac ministrum; moneatque in palatio sedere imperatorem, nee cuiquam, ni in publicum procedat, sui videndi copiam facere. Hunc in modum, si qui per ignoran - tiam erga Christi imaginem errabant, hi docendi erant non esse eam Christum in carne, sed ejus imaginem. Nam Christus deitate incircumscriptus est, nec quisquam eum visurus est, nisi postremo, cum in secundo adventu suo processurus est: sicque omnino imagines adorassent, amplexatique essent. 44. Ad hoc siquidem instituti sunt episcopi, presbyterorumque ac diaconorum ordines, ut plebem doceant quomodo precandum sit, quave ratione oporteat adorare. Etenim lumina illa, veri pastores et doctores, duces illi salutis, nibil aliud in sæculo curabant quam ut populum docerent quæ ducunt ad salutem, utpote qui vere Deo vellent rationem pro populo reddere ". At nostrates episcopi nihil aliud animo agitant, nisi equos, boumque armenta, ac reliqui pecoris, agros quoque, et ut aurum congerant: ut frumentum vendant, ut vinum distribuant, ut oleum sint libraturi, ut lanæ el serici mercaturam facturi; nihil aliud attente considerant, nisi monetæ notam et pondus: mensas Sybariticas quotidie persequuntur, vinumque odoratum ac grandes pisces,gregem autem suum despiciunt, suorumque corporum

solliciti, auius nullam curam habent. Ita plane τοὺς ἰχθύας τοὺς μεγάλους· τὴν δὲ ποίμνην αὐτῶν hujus temporis episcopi lupi facti sunt, ut Scriptura loquitur. At si quos de subjecto sibi grege in leve aliquod peccatum lapsos deprehenderint, faeile contra eos insurgunt, aliasque aliis succedaneas pœnas irrogant: pastoralis dignitatis partes neutiquam attendentes, suum quotidie gregem, non uti pastores, sed velut mercenarii considerant. αὐτῶν τιμῆς τὴν ἀκρίβειαν, τὴν ποίμνην αὐτῶν μισθωτοί. ἀμελῶς βλέπουσι· καὶ τῶν σωμάτων αὐτῶν ἐπιμε λῶνται, τῆς δὲ ψυχῆς καταφρονοῦσιν. Οντως κατά τὸ γεγραμμένον, οἱ ποιμένες τοῦ αἰῶνος τούτου λύ κοι γεγόνασι. Καὶ ὅταν θεάσωνται ἐκ τοῦ ποιμνίου αὐτῶν τινας μικρόν τι ἁμάρτημα ποιήσαντας, εὐχό λως κατεπανίστανται, καὶ ἐπιτίμια αλλεπάλληλα και ταπέμπονται· καὶ μὴ βλέποντες τῆς ποιμαντικῆς καθημέραν περισκοποῦσιν οὐχ ὡς ποιμένες, ἀλλ' ὡς ιε'. "Αρτι εἰπέ μοι· τίνα ἐξακολουθήσωμεν; Τὸν ἅγιον Βασίλειον τὸν θαυματουργόν, ἢ τὸν Παστιλᾶν τὸν πολλὰς ψυχὰς ἀπολέσαντα; Τίνα πιστεύσωμεν; Τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὸν Χρυσόστομον τὸν τῆς μετα νοίας ὁδοῦ καὶ τῆς σωτηρίας διδάσκαλον, ἢ τὸν Τρικάκαβον τὸν διδάσκαλον τῆς ἀταξίας καὶ ἀπωλείας; Τίνα ὑπακούσωμεν; Γρηγόριον τὸν ἐν Θεολογία δια πρέψαντα, ἢ τὸν Κωνσταντῖνον τὸν ἀνίερον φατριάρ χην καὶ τοῦ λαοῦ παντὸς ἀπώλειαν; ὅστις τὸ ἅγιον δόγμα τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων ἐξωστράκισεν ἐκ τῆς ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, μετὰ τοῦ ὁμωνύμου αὐτοῦ, τοῦ ἀναξίως τὰ σκήπτρα τῆς βασιλείας κρατήσαντος. Ειπέ μοι, ἄνθρωπε· τίνας ὑπακούσομεν, τὸν χορὸν τῶν σεπτῶν πατριαρχῶν τῶν ἐκλαμψάντων ἀπὸ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς πρώτης συνόδου ἕως τῆς ἕκτης, ἣν καὶ πᾶσα χώρα, ἀπ᾿ ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ ἕως τῶν ἄκρων ἐσφράγισεν, ἢ τοὺς ὑποκριτὰς ἱερεῖς του τους, τοὺς νόθον δόγμα ὕστερον τῇ Ἐκκλησίᾳ περιφέροντας 4, 8 οὐδεὶς τῶν πατριαρχῶν καὶ τῶν θρό νων ἐκύρωσεν, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐξωστράκισαν, καὶ στηλιτευτικοὺς αὐτῶν λόγους ἐξαπέστειλαν, ὡς ἐχθρῶδες Θεῷ δόγμα μελετήσαντας, καὶ τῶν ἐκκλη σιαστικῶν κανόνων ἀλλότρια θεσπίσαντας; 15. Jam quæso, quem sequamur? Magnum Basilium miraculorum patratorem, an Pastilam, qui multorum animis exitio fuit? Cui fidem habeamus? Sancto Joanni Chrysostomo poenitentiæ viam docenti et salutis magistro, an Tricacabo, perturbationis ac perditionis magistro? Cui erimus dicto audientes? Gregorio theologia præcellenti, an profano patriarchæ, universique populi 623 malæ pesti Constantino, qui sanctam de sacris et venerandis imaginibus doctrinam ex sancta Christi Ecclesia exagitavit una cum suo cognomine, qui Romani imperii sceptra indigne tenet? Quæso te, o homo, quibus obsequamur; venerabilium patriarcharum choro, qui in sancta et universali prima synodo ad sextam usque claruerunt, quam nulla non regio a summo cœlorum ad terminos eorum comprobavit; an hypocritis hisce sacerdotibus, nunc tandem spurium dogma Ecclesiæ inferentibus, quod patriarcharum nemo, nullusque thronus auctoritate sua frmavit, quin potius c proscripserunt, libellis emissis quibus illius auctores traduxerunt, ceu invisam Deo doctrinam commenti fuerint, adversaque ecclesiasticis regulis sanxerint? 16. Quem rogo nobis præponamus ducem, num celeberrimam ac plane venerandam signiferorum sanctorumque Patrum synodum, an acephalum istud Deoque ac sanctis ejus exsecrabile conventiculum? Plane enim acephalum est, et Deo exosun. Nam quis patriarcharum ei interfuit? Roo manus venire noluit. Alexandrinus nullatenus pacto adfuit, neque plane Antiochenus, ac nec prorsus Hierosolymitanus. Qualis ergo est ista synodus nullum habens patriarcharum? Ea synodus sit, cum quinque sedes patriarchales unam sanxerint fidem et confessionem. Sin autem vel unus defuerit, vel se non submiserit synodo, ejusmodi nec synodus sit, sed perversa congregado, vanitatisque et arrogantia concilium. En vide malignum conciliabulum, quod raptores, * Ezech. xx11, 27; Mich. 111, 21; Soph. 111, 3. d Forte παρεισφέρ., vel ἐπιφέρ. ις'. Τίνα, εἰπέ μοι, ἐξακολουθήσωμεν, τῶν σημειοφόρων καὶ ἁγίων Πατέρων σύνοδον πολύκυδον καὶ παγκόσμιον, ἢ τὴν ἀκέφαλον ταύτην, τὴν ἐβδε λυγμένην παρά Θεοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ; Καὶ γὰρ ἀκέφαλός ἐστι καὶ θεομίσητος. Καὶ εἰπέ μοι· ποῖος πατριάρχης εὑρέθη ἐν αὐτῇ; Ο Ῥώμης, οὐ κατα εδέξατο ἐλθεῖν. Ο Αλεξανδρείας, οὐδὲ ὅλως Αντιοχείας, οὐδὲ τὸ σύνολον· ὁ Ἱεροσολύμων, οὐδὲ ἅπαξ. Λοιπὸν ποταπή ἐστιν αὕτη ἡ σύνοδος πατριάρχην μὴ ἔχουσα; Σύνοδός ἐστιν ὅτε τὰ πέντε πατριαρχεία θεσπίσουσι μίαν πίστιν, καὶ ἕνα λόγον· εἰ δὲ ἐκ τούτων κἂν εἷς ἀπολείψῃ, ἢ οὐχ ὑποκύψειε τῇ συνόδῳ, αὕτη σύνοδος οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ παρα συναγωγὴ καὶ συνέδριον ματαιότητος καὶ ἀλαζονείας. Θρᾷς ταύτην τὴν παρασυναγωγὴν, ἣν ἐμελέτης σαν οἱ ἅρπαγες, καὶ οὐχὶ ποιμένες, κατὰ τῆς τοῦ NOTÆ. Φατριάρχην patriarcha. Patriarchalis dignitatis indignum virum φατριάρχην potius, quam patriarchamn appellitabant Catholici, ὁ ἀνάξιος του ☎l, inquit Stephanus Vitæ Stephani Junioris scriμίαν, καὶ μᾶλλον ἐπάξιος τοῦ φί. Φατριάρχης γάρ, Υπερ πατριάρχης τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐξέφανεν· Ille inquam indignus του πί, sed potius dignus του φί Quippe qui magis fatriarcha, quam patriarcha Ecclesiæ visus est. Allusionem quam primo locɔ omisit Combefisius, in utroque servavi.

solliciti, auius nullam curam habent. Ita plane τοὺς ἰχθύας τοὺς μεγάλους· τὴν δὲ ποίμνην αὐτῶν hujus temporis episcopi lupi facti sunt, ut Scriptura loquitur. At si quos de subjecto sibi grege in leve aliquod peccatum lapsos deprehenderint, faeile contra eos insurgunt, aliasque aliis succedaneas pœnas irrogant: pastoralis dignitatis partes neutiquam attendentes, suum quotidie gregem, non uti pastores, sed velut mercenarii considerant. αὐτῶν τιμῆς τὴν ἀκρίβειαν, τὴν ποίμνην αὐτῶν μισθωτοί. ἀμελῶς βλέπουσι· καὶ τῶν σωμάτων αὐτῶν ἐπιμε λῶνται, τῆς δὲ ψυχῆς καταφρονοῦσιν. Οντως κατά τὸ γεγραμμένον, οἱ ποιμένες τοῦ αἰῶνος τούτου λύ κοι γεγόνασι. Καὶ ὅταν θεάσωνται ἐκ τοῦ ποιμνίου αὐτῶν τινας μικρόν τι ἁμάρτημα ποιήσαντας, εὐχό λως κατεπανίστανται, καὶ ἐπιτίμια αλλεπάλληλα και ταπέμπονται· καὶ μὴ βλέποντες τῆς ποιμαντικῆς καθημέραν περισκοποῦσιν οὐχ ὡς ποιμένες, ἀλλ' ὡς ιε'. "Αρτι εἰπέ μοι· τίνα ἐξακολουθήσωμεν; Τὸν ἅγιον Βασίλειον τὸν θαυματουργόν, ἢ τὸν Παστιλᾶν τὸν πολλὰς ψυχὰς ἀπολέσαντα; Τίνα πιστεύσωμεν; Τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὸν Χρυσόστομον τὸν τῆς μετα νοίας ὁδοῦ καὶ τῆς σωτηρίας διδάσκαλον, ἢ τὸν Τρικάκαβον τὸν διδάσκαλον τῆς ἀταξίας καὶ ἀπωλείας; Τίνα ὑπακούσωμεν; Γρηγόριον τὸν ἐν Θεολογία δια πρέψαντα, ἢ τὸν Κωνσταντῖνον τὸν ἀνίερον φατριάρ χην καὶ τοῦ λαοῦ παντὸς ἀπώλειαν; ὅστις τὸ ἅγιον δόγμα τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων ἐξωστράκισεν ἐκ τῆς ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, μετὰ τοῦ ὁμωνύμου αὐτοῦ, τοῦ ἀναξίως τὰ σκήπτρα τῆς βασιλείας κρατήσαντος. Ειπέ μοι, ἄνθρωπε· τίνας ὑπακούσομεν, τὸν χορὸν τῶν σεπτῶν πατριαρχῶν τῶν ἐκλαμψάντων ἀπὸ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς πρώτης συνόδου ἕως τῆς ἕκτης, ἣν καὶ πᾶσα χώρα, ἀπ᾿ ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ ἕως τῶν ἄκρων ἐσφράγισεν, ἢ τοὺς ὑποκριτὰς ἱερεῖς του τους, τοὺς νόθον δόγμα ὕστερον τῇ Ἐκκλησίᾳ περιφέροντας 4, 8 οὐδεὶς τῶν πατριαρχῶν καὶ τῶν θρό νων ἐκύρωσεν, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐξωστράκισαν, καὶ στηλιτευτικοὺς αὐτῶν λόγους ἐξαπέστειλαν, ὡς ἐχθρῶδες Θεῷ δόγμα μελετήσαντας, καὶ τῶν ἐκκλη σιαστικῶν κανόνων ἀλλότρια θεσπίσαντας; 15. Jam quæso, quem sequamur? Magnum Basilium miraculorum patratorem, an Pastilam, qui multorum animis exitio fuit? Cui fidem habeamus? Sancto Joanni Chrysostomo poenitentiæ viam docenti et salutis magistro, an Tricacabo, perturbationis ac perditionis magistro? Cui erimus dicto audientes? Gregorio theologia præcellenti, an profano patriarchæ, universique populi 623 malæ pesti Constantino, qui sanctam de sacris et venerandis imaginibus doctrinam ex sancta Christi Ecclesia exagitavit una cum suo cognomine, qui Romani imperii sceptra indigne tenet? Quæso te, o homo, quibus obsequamur; venerabilium patriarcharum choro, qui in sancta et universali prima synodo ad sextam usque claruerunt, quam nulla non regio a summo cœlorum ad terminos eorum comprobavit; an hypocritis hisce sacerdotibus, nunc tandem spurium dogma Ecclesiæ inferentibus, quod patriarcharum nemo, nullusque thronus auctoritate sua frmavit, quin potius c proscripserunt, libellis emissis quibus illius auctores traduxerunt, ceu invisam Deo doctrinam commenti fuerint, adversaque ecclesiasticis regulis sanxerint? 16. Quem rogo nobis præponamus ducem, num celeberrimam ac plane venerandam signiferorum sanctorumque Patrum synodum, an acephalum istud Deoque ac sanctis ejus exsecrabile conventiculum? Plane enim acephalum est, et Deo exosun. Nam quis patriarcharum ei interfuit? Roo manus venire noluit. Alexandrinus nullatenus pacto adfuit, neque plane Antiochenus, ac nec prorsus Hierosolymitanus. Qualis ergo est ista synodus nullum habens patriarcharum? Ea synodus sit, cum quinque sedes patriarchales unam sanxerint fidem et confessionem. Sin autem vel unus defuerit, vel se non submiserit synodo, ejusmodi nec synodus sit, sed perversa congregado, vanitatisque et arrogantia concilium. En vide malignum conciliabulum, quod raptores, * Ezech. xx11, 27; Mich. 111, 21; Soph. 111, 3. d Forte παρεισφέρ., vel ἐπιφέρ. ις'. Τίνα, εἰπέ μοι, ἐξακολουθήσωμεν, τῶν σημειοφόρων καὶ ἁγίων Πατέρων σύνοδον πολύκυδον καὶ παγκόσμιον, ἢ τὴν ἀκέφαλον ταύτην, τὴν ἐβδε λυγμένην παρά Θεοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ; Καὶ γὰρ ἀκέφαλός ἐστι καὶ θεομίσητος. Καὶ εἰπέ μοι· ποῖος πατριάρχης εὑρέθη ἐν αὐτῇ; Ο Ῥώμης, οὐ κατα εδέξατο ἐλθεῖν. Ο Αλεξανδρείας, οὐδὲ ὅλως Αντιοχείας, οὐδὲ τὸ σύνολον· ὁ Ἱεροσολύμων, οὐδὲ ἅπαξ. Λοιπὸν ποταπή ἐστιν αὕτη ἡ σύνοδος πατριάρχην μὴ ἔχουσα; Σύνοδός ἐστιν ὅτε τὰ πέντε πατριαρχεία θεσπίσουσι μίαν πίστιν, καὶ ἕνα λόγον· εἰ δὲ ἐκ τούτων κἂν εἷς ἀπολείψῃ, ἢ οὐχ ὑποκύψειε τῇ συνόδῳ, αὕτη σύνοδος οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ παρα συναγωγὴ καὶ συνέδριον ματαιότητος καὶ ἀλαζονείας. Θρᾷς ταύτην τὴν παρασυναγωγὴν, ἣν ἐμελέτης σαν οἱ ἅρπαγες, καὶ οὐχὶ ποιμένες, κατὰ τῆς τοῦ NOTÆ. Φατριάρχην patriarcha. Patriarchalis dignitatis indignum virum φατριάρχην potius, quam patriarchamn appellitabant Catholici, ὁ ἀνάξιος του ☎l, inquit Stephanus Vitæ Stephani Junioris scriμίαν, καὶ μᾶλλον ἐπάξιος τοῦ φί. Φατριάρχης γάρ, Υπερ πατριάρχης τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐξέφανεν· Ille inquam indignus του πί, sed potius dignus του φί Quippe qui magis fatriarcha, quam patriarcha Ecclesiæ visus est. Allusionem quam primo locɔ omisit Combefisius, in utroque servavi.

ADVERSUS CONSTANTINUM CABALINUM. Χριστοῦ Ἐκκλησίας; Εἰ δὲ θέλεις ταύτην μαθεῖν non pastores, adversus Christi Ecclesiam moliti βεβαιότερον, ὅτι σύναξις ἐστι ματαιότητος, καὶ οὐχὶ σύνοδος· ἐρεύνησον καὶ μάθε, ὅτι καὶ τὸν αὐ τῆς πατριάρχην τὸν ἀνάξιον τοῦ πατριαρχεῖν ἐν ἐποίησεν, ἀπέκτεινε. Τίς οὐ μὴ καταγελάσῃ τὴν σύνοδον ταύτην τὴν ἀκέφαλον, καὶ κεφαλὴν μὴ ἔχουσαν; ἐποίησεν ἑαυτῇ κεφαλὴν, καὶ ἐστράφη καὶ ἔῤῥιψεν αὐτήν· μᾶλλον δὲ ἀπέκτεινεν αὐτήν. Ὦ ἀβλεψίας! ὦ μωρίας καὶ ἀσοφίας! Τίς οὐ μὴ καταγελάσῃ τὴν σύνοδον ταύτην; Κἂν ἐκ τούτου γνώσονται πάντες, ὅτι ο άκυρος καὶ ἀδεκτός ἐστι, καὶ παρὰ Θεῷ, καὶ παρὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. sunt. Ut autem certius noscas eum cœtum synodum non esse, sed concilium vanitatis, inquire et disce, ut suum ipsum patriarcham, indignum plane qui patriarcha foret, quem creaverat, oc. cidit. Quis tandem coetum hune acceptum, i. e. capite carentem, non riserit? Postquam enim caput sibi impossuisset, dein projecit, imo obtruncavit. Ο cæcitatem | o dementiam et insaniam! Quis bellam hancce synodum non irrideal? vel hinc quisque noverit, nullius eam esse roboris et indignam quæ vel apud Deum, vel apud homines accepta sit. 17. Non itaque consentaneum est ut eam synodum dicamus, sed concilium Judaicum. Quippe contra Christum simile buic coactum concilium ιζ. Καὶ οὐχ αρμόζει αὐτὴν λέγεσθαι σύνοδον, ἀλλὰ συνέδριον Ἰουδαϊκόν· καὶ γὰρ ὁμοῖον αὐτοῦ γέγονε κατὰ τοῦ Σωτῆρος. Ἐπειδὴ ὁ ἀρχέκακος ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος, ὁ ἐξ ἀρχῆς πολεμῶν τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, ἰδὼν τὸ γένος τῶν Ἑβραίων, ὅτι ἀγαπητὸν ἦν τότε παρὰ τῷ Θεῷ, ἐφθόνησεν αὐτούς 1· καὶ θέλων ἀπολέσαι αὐτοὺς, ἐνέβαλεν εἰς αὐτοὺς λογισμὸν πονηρὸν, ὅτι ὁ Χριστὸς οὐκ ἔστιν Υἱὸς Θεοῦ, ἀλλὰ πλάνος ἐστι, καὶ θέλει ἀπολέσαι τὸ γένος τῶν Ἑβραίων· διὸ κρατήσαντες ἀποκτείνατε αὐτόν. Καὶ ποιήσαντες οἱ ἱερεῖς τῶν Ἰουδαίων συνέδριον, συμβούλιόν τε λαβόντες ἐξ δ αὐτοῦ κατὰ τοῦ Σωτῆς ρος, ἵνα κρατήσωσιν καὶ ἀποκτείνωσιν αὐτόν· κρα τήσαντες δὲ ἐσταύρωσαν αὐτὸν, καὶ μίξαντες όξος καὶ χολὴν, ἔβαλον σπόγγον ἐπὶ τοῦ καλάμου, καὶ προσήνεγκαν τῷ στόματι αὐτοῦ· καὶ λαβόντες λόγ χην ἐκέντησαν αὐτοῦ τὴν ἁγίαν πλευράν. Καὶ γεγό νασιν οἱ ποτὲ υἱοι, ἀλλότριοι τῆς τῶν πατριαρχῶν c tus transfxerunt. Sicque illi qui olim filii fuerant, fuit. Quia enim malorum auctor hostis noster diabolus, qui ab initio genus humanum impugnat, cum Hebræorum gentem id temporis Deo charam esse cerneret, invidia in eam exarsit, utque illos perderet, pessimam eis cogitationem immisit; scilicet Christum non esse Dei Filium, sed seductorem, qui perdere Judæorum gentem vellet. Quamobrem, inquit, apprehensum eum oc eidite. Tum sacerdotes coacto Judæorum synedrio, ex illo concilium inierunt adversus Salvatorem, ut eum tenerent et occiderent. Illum itaque 624 tenentes affixerunt cruci, mistumque felle acetum, imposita calamo spongia, ejus ori admoverunt, acceptaque lancea sacrum ipsius laa patriarcharum ingenuitate exciderunt. Simili rursum ratione videns hostis noster diabolus a Deo Christianam gentem redamari, ingenti erga eam concepto livore, multis eorum exitium moliens, malam hanc ipsis cogitationem immisit; nimirum idololatriam esse venerabilium in aginum adorationem; suggessitque ut eum cultum despuerent, utque ab eo, ni vellent perire, resilirent. Concilium itaque facientes Christianorum sacerdotes una cum Augustis indigne imperii sceptra tenentibus, et more tyranmico in regia vestibula convolantes, accepto ex malis cogitationibus consilio, ipsi quoque inania ac stulta adversus Domini nostri Jesu Christi imaginem meditatı καὶ Πατέρων αὐτῶν εὐγενείας. Ομοίως πάλιν ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος, ἰδὼν τὸ γένος τῶν Χριστια νῶν, ὅτι ἀγαπητόν ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ, ἐφθόνησεν αὐτὸ σφόδρα· καὶ θέλων ἀπολέσαι πολλοὺς ἐξ αὐτ τῶν, ἐνέβαλεν εἰς αὐτοὺς τὸν πονηρὸν λογισμὸν τοῦ τον, ὅτι Η προσκύνησις τῶν σεπτομόρφων είδωλο λατρεία κ ἐστίν· ἀλλ' ἐμπτύσατε αὐτὴν, καὶ ἀπό στητε ἐξ αὐτῆς, ἐπεὶ ἀπόλλυσθε. Καὶ ποιήσαντες συνέδριον οἱ ἱερεῖς τῶν Χριστιανῶν ἅμα τοῖς βασιλεῦσιν ἀναξίως τῆς βασιλείας δραξαμένοις, καὶ τυ ραννικῶς εἰς τὰ προαύλια τῆς βασιλείας εἰσπηδήσαντες, συμβούλιόν τε λαβόντες ἐκ τῶν ἡ πονηρῶν λογισμῶν, καὶ αὐτοὶ κατὰ τῆς εἰκόνος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐμελέτησαν κενὰ καὶ μάταια· καὶ κατέκριναν αὐτὴν καταπατηθῆναι ὑπὸ τοὺς πό- sunt; ac pro Christi carnis crucifxione, quan δας αὐτῶν παρανόμους, ἀντὶ τῆς ἐνσάρκου σταυρώ σεως ἦν ἐτέλεσαν οἱ Ἰουδαῖοι· καὶ καθὼς οἱ ἄνομοι, ὄξος καὶ χολὴν μίξαντες, προσήνεγκαν τῷ στόματι Judaei patraverant, sacram ejus imaginem scelestis suis pedibus proculcandam damnarunt: utque perditi Judæi acetum felle mistum propiVARIE LECTIONES. • Bodl. γνώσετε ὅτι. f Bodl. autó. 6 ΑΙ. ἐκ τοῦ διαβόλου. h Bodl. εἰκόνων ειδολ. i Als. ἐκ τοῦ διαβόλου. NOTÆ Ποῖος πατριάρχης εὑρέθη ἐν αὐτῇ. Quis patriarcharum ei interfuit. Eodem modo Stephanus Junior disputasse refertur in Vita sua, p. 481: Πῶς δὲ οἰκουμενικῆς πρὸς ἦν οὐδὲ ὁ Ρώμης εὐδόκησεν, καίπερ κανόνος προκειμένου μὴ δεῖν τὰ ἐκκλησια στικά δίχα του Πάπα Ρώμης κανονίζεσθαι, οὐδὲ • Αλεξανδρείας, ἵν᾽ εἴπω, οὔτε ὁ ᾿Αντιοχείας, ἢ ὁ Ἱεροσολύμων; Quomodo ecumenica synodus sit, cui Romanus pontifex assensus non est, canone præcipiente res ecclesiasticas absque papa constitui non debere; neque Alexandrinus, ne hoc omittam, neque Antiochenus, neque Hierosolymitanus? Nicephorus quoque CP. legendus est initio disputationis cum Leone Armeno, et in fragmento libri de inculpata Christianorum fide, quod refert Allatius lib. i De perp. consens. c. 22, n. 111.

ADVERSUS CONSTANTINUM CABALINUM. Χριστοῦ Ἐκκλησίας; Εἰ δὲ θέλεις ταύτην μαθεῖν non pastores, adversus Christi Ecclesiam moliti βεβαιότερον, ὅτι σύναξις ἐστι ματαιότητος, καὶ οὐχὶ σύνοδος· ἐρεύνησον καὶ μάθε, ὅτι καὶ τὸν αὐ τῆς πατριάρχην τὸν ἀνάξιον τοῦ πατριαρχεῖν ἐν ἐποίησεν, ἀπέκτεινε. Τίς οὐ μὴ καταγελάσῃ τὴν σύνοδον ταύτην τὴν ἀκέφαλον, καὶ κεφαλὴν μὴ ἔχουσαν; ἐποίησεν ἑαυτῇ κεφαλὴν, καὶ ἐστράφη καὶ ἔῤῥιψεν αὐτήν· μᾶλλον δὲ ἀπέκτεινεν αὐτήν. Ὦ ἀβλεψίας! ὦ μωρίας καὶ ἀσοφίας! Τίς οὐ μὴ καταγελάσῃ τὴν σύνοδον ταύτην; Κἂν ἐκ τούτου γνώσονται πάντες, ὅτι ο άκυρος καὶ ἀδεκτός ἐστι, καὶ παρὰ Θεῷ, καὶ παρὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. sunt. Ut autem certius noscas eum cœtum synodum non esse, sed concilium vanitatis, inquire et disce, ut suum ipsum patriarcham, indignum plane qui patriarcha foret, quem creaverat, oc. cidit. Quis tandem coetum hune acceptum, i. e. capite carentem, non riserit? Postquam enim caput sibi impossuisset, dein projecit, imo obtruncavit. Ο cæcitatem | o dementiam et insaniam! Quis bellam hancce synodum non irrideal? vel hinc quisque noverit, nullius eam esse roboris et indignam quæ vel apud Deum, vel apud homines accepta sit. 17. Non itaque consentaneum est ut eam synodum dicamus, sed concilium Judaicum. Quippe contra Christum simile buic coactum concilium ιζ. Καὶ οὐχ αρμόζει αὐτὴν λέγεσθαι σύνοδον, ἀλλὰ συνέδριον Ἰουδαϊκόν· καὶ γὰρ ὁμοῖον αὐτοῦ γέγονε κατὰ τοῦ Σωτῆρος. Ἐπειδὴ ὁ ἀρχέκακος ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος, ὁ ἐξ ἀρχῆς πολεμῶν τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, ἰδὼν τὸ γένος τῶν Ἑβραίων, ὅτι ἀγαπητὸν ἦν τότε παρὰ τῷ Θεῷ, ἐφθόνησεν αὐτούς 1· καὶ θέλων ἀπολέσαι αὐτοὺς, ἐνέβαλεν εἰς αὐτοὺς λογισμὸν πονηρὸν, ὅτι ὁ Χριστὸς οὐκ ἔστιν Υἱὸς Θεοῦ, ἀλλὰ πλάνος ἐστι, καὶ θέλει ἀπολέσαι τὸ γένος τῶν Ἑβραίων· διὸ κρατήσαντες ἀποκτείνατε αὐτόν. Καὶ ποιήσαντες οἱ ἱερεῖς τῶν Ἰουδαίων συνέδριον, συμβούλιόν τε λαβόντες ἐξ δ αὐτοῦ κατὰ τοῦ Σωτῆς ρος, ἵνα κρατήσωσιν καὶ ἀποκτείνωσιν αὐτόν· κρα τήσαντες δὲ ἐσταύρωσαν αὐτὸν, καὶ μίξαντες όξος καὶ χολὴν, ἔβαλον σπόγγον ἐπὶ τοῦ καλάμου, καὶ προσήνεγκαν τῷ στόματι αὐτοῦ· καὶ λαβόντες λόγ χην ἐκέντησαν αὐτοῦ τὴν ἁγίαν πλευράν. Καὶ γεγό νασιν οἱ ποτὲ υἱοι, ἀλλότριοι τῆς τῶν πατριαρχῶν c tus transfxerunt. Sicque illi qui olim filii fuerant, fuit. Quia enim malorum auctor hostis noster diabolus, qui ab initio genus humanum impugnat, cum Hebræorum gentem id temporis Deo charam esse cerneret, invidia in eam exarsit, utque illos perderet, pessimam eis cogitationem immisit; scilicet Christum non esse Dei Filium, sed seductorem, qui perdere Judæorum gentem vellet. Quamobrem, inquit, apprehensum eum oc eidite. Tum sacerdotes coacto Judæorum synedrio, ex illo concilium inierunt adversus Salvatorem, ut eum tenerent et occiderent. Illum itaque 624 tenentes affixerunt cruci, mistumque felle acetum, imposita calamo spongia, ejus ori admoverunt, acceptaque lancea sacrum ipsius laa patriarcharum ingenuitate exciderunt. Simili rursum ratione videns hostis noster diabolus a Deo Christianam gentem redamari, ingenti erga eam concepto livore, multis eorum exitium moliens, malam hanc ipsis cogitationem immisit; nimirum idololatriam esse venerabilium in aginum adorationem; suggessitque ut eum cultum despuerent, utque ab eo, ni vellent perire, resilirent. Concilium itaque facientes Christianorum sacerdotes una cum Augustis indigne imperii sceptra tenentibus, et more tyranmico in regia vestibula convolantes, accepto ex malis cogitationibus consilio, ipsi quoque inania ac stulta adversus Domini nostri Jesu Christi imaginem meditatı καὶ Πατέρων αὐτῶν εὐγενείας. Ομοίως πάλιν ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος, ἰδὼν τὸ γένος τῶν Χριστια νῶν, ὅτι ἀγαπητόν ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ, ἐφθόνησεν αὐτὸ σφόδρα· καὶ θέλων ἀπολέσαι πολλοὺς ἐξ αὐτ τῶν, ἐνέβαλεν εἰς αὐτοὺς τὸν πονηρὸν λογισμὸν τοῦ τον, ὅτι Η προσκύνησις τῶν σεπτομόρφων είδωλο λατρεία κ ἐστίν· ἀλλ' ἐμπτύσατε αὐτὴν, καὶ ἀπό στητε ἐξ αὐτῆς, ἐπεὶ ἀπόλλυσθε. Καὶ ποιήσαντες συνέδριον οἱ ἱερεῖς τῶν Χριστιανῶν ἅμα τοῖς βασιλεῦσιν ἀναξίως τῆς βασιλείας δραξαμένοις, καὶ τυ ραννικῶς εἰς τὰ προαύλια τῆς βασιλείας εἰσπηδήσαντες, συμβούλιόν τε λαβόντες ἐκ τῶν ἡ πονηρῶν λογισμῶν, καὶ αὐτοὶ κατὰ τῆς εἰκόνος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐμελέτησαν κενὰ καὶ μάταια· καὶ κατέκριναν αὐτὴν καταπατηθῆναι ὑπὸ τοὺς πό- sunt; ac pro Christi carnis crucifxione, quan δας αὐτῶν παρανόμους, ἀντὶ τῆς ἐνσάρκου σταυρώ σεως ἦν ἐτέλεσαν οἱ Ἰουδαῖοι· καὶ καθὼς οἱ ἄνομοι, ὄξος καὶ χολὴν μίξαντες, προσήνεγκαν τῷ στόματι Judaei patraverant, sacram ejus imaginem scelestis suis pedibus proculcandam damnarunt: utque perditi Judæi acetum felle mistum propiVARIE LECTIONES. • Bodl. γνώσετε ὅτι. f Bodl. autó. 6 ΑΙ. ἐκ τοῦ διαβόλου. h Bodl. εἰκόνων ειδολ. i Als. ἐκ τοῦ διαβόλου. NOTÆ Ποῖος πατριάρχης εὑρέθη ἐν αὐτῇ. Quis patriarcharum ei interfuit. Eodem modo Stephanus Junior disputasse refertur in Vita sua, p. 481: Πῶς δὲ οἰκουμενικῆς πρὸς ἦν οὐδὲ ὁ Ρώμης εὐδόκησεν, καίπερ κανόνος προκειμένου μὴ δεῖν τὰ ἐκκλησια στικά δίχα του Πάπα Ρώμης κανονίζεσθαι, οὐδὲ • Αλεξανδρείας, ἵν᾽ εἴπω, οὔτε ὁ ᾿Αντιοχείας, ἢ ὁ Ἱεροσολύμων; Quomodo ecumenica synodus sit, cui Romanus pontifex assensus non est, canone præcipiente res ecclesiasticas absque papa constitui non debere; neque Alexandrinus, ne hoc omittam, neque Antiochenus, neque Hierosolymitanus? Nicephorus quoque CP. legendus est initio disputationis cum Leone Armeno, et in fragmento libri de inculpata Christianorum fide, quod refert Allatius lib. i De perp. consens. c. 22, n. 111.

marant, sic et isti aquam calci miscentes, ba- τοῦ Χριστοῦ, οὕτως καὶ οὗτοι μίξαντε; ὕδωρ καὶ culo spongiam imponentes, imaginis vultui quo ejus in carne forma exhibebatur, admoverunt et obliverunt. Loco autem lanceæ illius, qua fons vitæe Christi latus compunctum fuit, accepto gladio eam elfossain et abrasana ex Ecclesia oblitteraverunt, impletoque Judæorum opere se ipsi diabolo tradiderunt. O calamitatem! o stultitiam! o Christianorum errorem! ut et qui videntur esse Christiani imperatores et pontifices, alienos se ab inculpata fide fecerint: ut et ipsi, quanquam modica occasione, in Judzorum barathrum seipsos præcipites dederint, Væ tibi, aliene a Deo diabole, qui Christianum genus cum Judais permiscueris. 18. Etenim si hæresim hanc nos qui Ecclesiæ alumni sumus, scrulati diligenter fuerimus, inopia eam novitate inventam nanciscemur. Quippe nuperas hæreses impietate longe superat. Nam quæ ante exstiterunt, in humanam Christi naturam offenderunt; hæc autem offendit in deitatem: quia nimirum in ea fide quam sibi Christus adventu suo vindicavit, et qua nos ab idolorum insano cultu liberavit, tum per sanctos discipulos suos, tum per venerandos martyres; iis penitus deletis, ut ne memoria superstes esset, nec ea aliquis ex nomine appellaret, hæc blaterones rursus comminiscuntur, memoriamque revocant idolorum, et ea nominant: nec scelesti atque iniqui noverunt, ab eo tempore quo crucifixus Christus est ac resurrexit, paulatim coepisse cultum et adorationem idolorum de terra profligari. ἄσβεστον, καὶ βαλόντες σπόγγον ἐπὶ τοῦ ξύλου, προσήνεγκαν τῇ σαρκομοιομόρφῳ ὄψει τῆς τιμίας εἰκόνος, καὶ ἐνέχρισαν αὐτήν· καὶ ἀντὶ τῆς λόγχης τῆς νυξάσης τὴν ζωόδωρον πλευρὰν τοῦ Χριστοῦ, λαβόντες ῥομφαίαν, κατώρυξαν αὐτὴν, καὶ κατέξεσαν, καὶ ἠφάνισαν ἐκ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἐξεπλήρωσαν καὶ οὗτοι τὸ ἔργον τῶν Ἰουδαίων, καὶ παρἔδωκαν ἑαυτοὺς τῷ διαβόλῳ. "Ω τῆς συμφοράς! ω τῆς μανίας! ὢ τῆς ἀπάτης τῶν Χριστιανῶν· ὅτι καὶ οἱ δοκοῦντες Χριστιανοὶ βασιλεῖς καὶ ἀρχιερεῖς, ἀλλοτρίους ἑαυτοὺς ἐποίησαν τῆς ἀμώμου πίστεω, καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ βάραθρον τῶν Ἰουδαίων ἑαυτοὺς ἐνέβαλον, κἂν διὰ βραχυτάτου· οὐαί σοι, διάβολε ἀλλότρια τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἔμιξας τοὺς Χριστιανούς μετά τῶν Ἰουδαίων. o ιη'. Καὶ γὰρ ἐὰν καλῶς ἐξερευνήσωμεν τρόφιμοι τῆς Ἐκκλησίας, τὴν αἵρεσιν ταύτην, δυσσεβῶς ἑκαινοτομήθη. Ὑπὲρ γὰρ τὰς πρώην αἱρέσεις δυσσε βεστάτη ὑπάρχει. Αἱ γὰρ αἱρέσεις αἱ πρώην εἰς τὴν ἀνθρωπότητα προσέκοψαν· αὕτη δέ, εἰς τὴν θεότητα· ὅτι ἔνπερ ὁ Χριστὸς κατελθὼν ιδιοποιήσατο πίστιν, καὶ τῆς τῶν εἰδώλων μανίας ἡμᾶς ἐξείλατο· τὰ μὲν, διὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ μαθητῶν, τὰ δὲ, διὰ σεπτῶν αὐτοῦ μαρτύρων· καὶ εἰς τέλος ἐξηφανίσθη, καὶ ἡ μνήμη αὐτῶν ἀπόλωλε, καὶ οὐδὲ εἷς τῶν ὀνομάτων αὐτῶν τὸ ῥῆμα ἐφθέγξατο· πάλιν οἱ θρυλλολέκται ἀνιστοροῦσι, καὶ πάλιν εἰδώλων μνημονεύουσι· καὶ οὐκ ἔγνωσαν οἱ παράνομοι, ὅτι τοῦ Χριστοῦ σταυρωθέντος καὶ ἀναστάντος, ἀπὸ τότε εἰδωλική προσκύνησις κατὰ μικρὸν ἤρξατο ἀπὸ τῆς γῆς ἀποδιώκεσθαι. ιθ'. Καὶ γὰρ ὁ τὴν αἵρεσιν ἐμπνεύσεις 1 πρῶτος, ψεύστης ὢν καὶ ὕπουλος, τῆς βασιλείας ἐδράξατο. Κόνων γὰρ ὀνομαζόμενος, Λέοντος προσηγορίαν ἑαυτῷ περιεβάλλετο, ἐξ Εβραίων τοῦτον τὸν σκοπὸν καὶ τὸ φρόνημα εἰληφώς. Καὶ γὰρ περιπατοῦντος αὐτοῦ, μήπω τῆς βασιλείας αὐτοῦ χειρισθέντος, φησὶ πρὸς αὐτὸν ἡ Ἑβραῖος· Βασιλεὺς μέλλεις γενέσθαι. ᾿Αλλὰ τὸν λόγον ὃν εἴπω σοι, ἐὰν κρατήσης, ἔσται πολυχρόνιος ή βασιλεία σου καὶ ἡ τιμή σου. Αποβαλοῦ τὴν προσηγορίαν, ήνπερ κέκτησαι, όνομασθεὶς Λέων. Ἐν γὰρ ταῖς ἡμέραις τῆς βασιλείας 19. Nam qui primus hæresim inspiravit, quia velerator et subdolus erat, imperium arripuit. Cum enim Conon appellaretur, Leonis sibi nomen ascivit; propositum hoc animi sensumque mutuatus ab Hebræis. Etenim aliquando deambulanti ante susceptum imperium, ait Hebræus quidam: Futurum est ut sis imperator. Caeterum imperio et honore longævo potiere, si 625 modo eorum quæ tibi dixero, tenax fueris. Abjice quod habes nomen, deincepsque Leo nominare. Te quippe imperante subvertenda sunt simulacra, que Christianorum Ades colit. Quamobrem tu σου καταστραφήσονται τὰ ινδάλματα εἰκόνων, ὧν înihi pollicere fore, ut ea eveṛtas cum imperium inieris. His ergo ceu esca deceptus abyssi draco, spousionem scripto dedit, ut quem honoris cupiditas indignum licet jam teneret. Quocirca ut res eventu probarentur, imperii ille sceptra capessi - vit. Post decimum autem annum, cum in publicum procedens in ducem illum perditionis offendisset, oblatumque veluti supplicis libellum scelestus legisset, mox jussit eum ad se in regiam venire. Ex quo tempore accito Hebreo isto, inπερ οἱ Χριστιανοί πιστεύουσι. Διὸ δός μοι λόγον τοῦ καταστρέψαι αὐτὰ ἐν τοῖς καιροῖς τῆς βασιλείας σου. Δελεασθεὶς οὖν ὁ βύθιος δράκων, δέδωχεν αὐτῷ, τὴν τιμὴν τῆς ἀξίας ἔχων εἰς ἐπιθυμίαν ὁ ἀνάξιος· καὶ τῶν πραγμάτων ἐλθόντων εἰς ἐμφάνισιν, ἑδράξατο τῆς βασιλείας τὰ σκήπτρα. Καὶ μετὰ δέκατον χρόνον τοῦ ὁδηγοῦ τῆς ἀπωλείας ὑπαντήσαντος ἐπὶ προελεύσεως, καὶ δεδωκότος αὐτῷ τὴν χάρτην, ὡς δῆθεν δεητικοῦ, καὶ ἀναγνόντος αὐτὸν τοῦ παρανόμου, παρ' αὐτὰ τὸν Ἑβραῖον εἰς τὰ βασίλεια ἐκέ 1 Bodl. ταύτην έμπν.

marant, sic et isti aquam calci miscentes, ba- τοῦ Χριστοῦ, οὕτως καὶ οὗτοι μίξαντε; ὕδωρ καὶ culo spongiam imponentes, imaginis vultui quo ejus in carne forma exhibebatur, admoverunt et obliverunt. Loco autem lanceæ illius, qua fons vitæe Christi latus compunctum fuit, accepto gladio eam elfossain et abrasana ex Ecclesia oblitteraverunt, impletoque Judæorum opere se ipsi diabolo tradiderunt. O calamitatem! o stultitiam! o Christianorum errorem! ut et qui videntur esse Christiani imperatores et pontifices, alienos se ab inculpata fide fecerint: ut et ipsi, quanquam modica occasione, in Judzorum barathrum seipsos præcipites dederint, Væ tibi, aliene a Deo diabole, qui Christianum genus cum Judais permiscueris. 18. Etenim si hæresim hanc nos qui Ecclesiæ alumni sumus, scrulati diligenter fuerimus, inopia eam novitate inventam nanciscemur. Quippe nuperas hæreses impietate longe superat. Nam quæ ante exstiterunt, in humanam Christi naturam offenderunt; hæc autem offendit in deitatem: quia nimirum in ea fide quam sibi Christus adventu suo vindicavit, et qua nos ab idolorum insano cultu liberavit, tum per sanctos discipulos suos, tum per venerandos martyres; iis penitus deletis, ut ne memoria superstes esset, nec ea aliquis ex nomine appellaret, hæc blaterones rursus comminiscuntur, memoriamque revocant idolorum, et ea nominant: nec scelesti atque iniqui noverunt, ab eo tempore quo crucifixus Christus est ac resurrexit, paulatim coepisse cultum et adorationem idolorum de terra profligari. ἄσβεστον, καὶ βαλόντες σπόγγον ἐπὶ τοῦ ξύλου, προσήνεγκαν τῇ σαρκομοιομόρφῳ ὄψει τῆς τιμίας εἰκόνος, καὶ ἐνέχρισαν αὐτήν· καὶ ἀντὶ τῆς λόγχης τῆς νυξάσης τὴν ζωόδωρον πλευρὰν τοῦ Χριστοῦ, λαβόντες ῥομφαίαν, κατώρυξαν αὐτὴν, καὶ κατέξεσαν, καὶ ἠφάνισαν ἐκ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἐξεπλήρωσαν καὶ οὗτοι τὸ ἔργον τῶν Ἰουδαίων, καὶ παρἔδωκαν ἑαυτοὺς τῷ διαβόλῳ. "Ω τῆς συμφοράς! ω τῆς μανίας! ὢ τῆς ἀπάτης τῶν Χριστιανῶν· ὅτι καὶ οἱ δοκοῦντες Χριστιανοὶ βασιλεῖς καὶ ἀρχιερεῖς, ἀλλοτρίους ἑαυτοὺς ἐποίησαν τῆς ἀμώμου πίστεω, καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ βάραθρον τῶν Ἰουδαίων ἑαυτοὺς ἐνέβαλον, κἂν διὰ βραχυτάτου· οὐαί σοι, διάβολε ἀλλότρια τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἔμιξας τοὺς Χριστιανούς μετά τῶν Ἰουδαίων. o ιη'. Καὶ γὰρ ἐὰν καλῶς ἐξερευνήσωμεν τρόφιμοι τῆς Ἐκκλησίας, τὴν αἵρεσιν ταύτην, δυσσεβῶς ἑκαινοτομήθη. Ὑπὲρ γὰρ τὰς πρώην αἱρέσεις δυσσε βεστάτη ὑπάρχει. Αἱ γὰρ αἱρέσεις αἱ πρώην εἰς τὴν ἀνθρωπότητα προσέκοψαν· αὕτη δέ, εἰς τὴν θεότητα· ὅτι ἔνπερ ὁ Χριστὸς κατελθὼν ιδιοποιήσατο πίστιν, καὶ τῆς τῶν εἰδώλων μανίας ἡμᾶς ἐξείλατο· τὰ μὲν, διὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ μαθητῶν, τὰ δὲ, διὰ σεπτῶν αὐτοῦ μαρτύρων· καὶ εἰς τέλος ἐξηφανίσθη, καὶ ἡ μνήμη αὐτῶν ἀπόλωλε, καὶ οὐδὲ εἷς τῶν ὀνομάτων αὐτῶν τὸ ῥῆμα ἐφθέγξατο· πάλιν οἱ θρυλλολέκται ἀνιστοροῦσι, καὶ πάλιν εἰδώλων μνημονεύουσι· καὶ οὐκ ἔγνωσαν οἱ παράνομοι, ὅτι τοῦ Χριστοῦ σταυρωθέντος καὶ ἀναστάντος, ἀπὸ τότε εἰδωλική προσκύνησις κατὰ μικρὸν ἤρξατο ἀπὸ τῆς γῆς ἀποδιώκεσθαι. ιθ'. Καὶ γὰρ ὁ τὴν αἵρεσιν ἐμπνεύσεις 1 πρῶτος, ψεύστης ὢν καὶ ὕπουλος, τῆς βασιλείας ἐδράξατο. Κόνων γὰρ ὀνομαζόμενος, Λέοντος προσηγορίαν ἑαυτῷ περιεβάλλετο, ἐξ Εβραίων τοῦτον τὸν σκοπὸν καὶ τὸ φρόνημα εἰληφώς. Καὶ γὰρ περιπατοῦντος αὐτοῦ, μήπω τῆς βασιλείας αὐτοῦ χειρισθέντος, φησὶ πρὸς αὐτὸν ἡ Ἑβραῖος· Βασιλεὺς μέλλεις γενέσθαι. ᾿Αλλὰ τὸν λόγον ὃν εἴπω σοι, ἐὰν κρατήσης, ἔσται πολυχρόνιος ή βασιλεία σου καὶ ἡ τιμή σου. Αποβαλοῦ τὴν προσηγορίαν, ήνπερ κέκτησαι, όνομασθεὶς Λέων. Ἐν γὰρ ταῖς ἡμέραις τῆς βασιλείας 19. Nam qui primus hæresim inspiravit, quia velerator et subdolus erat, imperium arripuit. Cum enim Conon appellaretur, Leonis sibi nomen ascivit; propositum hoc animi sensumque mutuatus ab Hebræis. Etenim aliquando deambulanti ante susceptum imperium, ait Hebræus quidam: Futurum est ut sis imperator. Caeterum imperio et honore longævo potiere, si 625 modo eorum quæ tibi dixero, tenax fueris. Abjice quod habes nomen, deincepsque Leo nominare. Te quippe imperante subvertenda sunt simulacra, que Christianorum Ades colit. Quamobrem tu σου καταστραφήσονται τὰ ινδάλματα εἰκόνων, ὧν înihi pollicere fore, ut ea eveṛtas cum imperium inieris. His ergo ceu esca deceptus abyssi draco, spousionem scripto dedit, ut quem honoris cupiditas indignum licet jam teneret. Quocirca ut res eventu probarentur, imperii ille sceptra capessi - vit. Post decimum autem annum, cum in publicum procedens in ducem illum perditionis offendisset, oblatumque veluti supplicis libellum scelestus legisset, mox jussit eum ad se in regiam venire. Ex quo tempore accito Hebreo isto, inπερ οἱ Χριστιανοί πιστεύουσι. Διὸ δός μοι λόγον τοῦ καταστρέψαι αὐτὰ ἐν τοῖς καιροῖς τῆς βασιλείας σου. Δελεασθεὶς οὖν ὁ βύθιος δράκων, δέδωχεν αὐτῷ, τὴν τιμὴν τῆς ἀξίας ἔχων εἰς ἐπιθυμίαν ὁ ἀνάξιος· καὶ τῶν πραγμάτων ἐλθόντων εἰς ἐμφάνισιν, ἑδράξατο τῆς βασιλείας τὰ σκήπτρα. Καὶ μετὰ δέκατον χρόνον τοῦ ὁδηγοῦ τῆς ἀπωλείας ὑπαντήσαντος ἐπὶ προελεύσεως, καὶ δεδωκότος αὐτῷ τὴν χάρτην, ὡς δῆθεν δεητικοῦ, καὶ ἀναγνόντος αὐτὸν τοῦ παρανόμου, παρ' αὐτὰ τὸν Ἑβραῖον εἰς τὰ βασίλεια ἐκέ 1 Bodl. ταύτην έμπν.

marant, sic et isti aquam calci miscentes, ba- τοῦ Χριστοῦ, οὕτως καὶ οὗτοι μίξαντε; ὕδωρ καὶ culo spongiam imponentes, imaginis vultui quo ejus in carne forma exhibebatur, admoverunt et obliverunt. Loco autem lanceæ illius, qua fons vitæe Christi latus compunctum fuit, accepto gladio eam elfossain et abrasana ex Ecclesia oblitteraverunt, impletoque Judæorum opere se ipsi diabolo tradiderunt. O calamitatem! o stultitiam! o Christianorum errorem! ut et qui videntur esse Christiani imperatores et pontifices, alienos se ab inculpata fide fecerint: ut et ipsi, quanquam modica occasione, in Judzorum barathrum seipsos præcipites dederint, Væ tibi, aliene a Deo diabole, qui Christianum genus cum Judais permiscueris. 18. Etenim si hæresim hanc nos qui Ecclesiæ alumni sumus, scrulati diligenter fuerimus, inopia eam novitate inventam nanciscemur. Quippe nuperas hæreses impietate longe superat. Nam quæ ante exstiterunt, in humanam Christi naturam offenderunt; hæc autem offendit in deitatem: quia nimirum in ea fide quam sibi Christus adventu suo vindicavit, et qua nos ab idolorum insano cultu liberavit, tum per sanctos discipulos suos, tum per venerandos martyres; iis penitus deletis, ut ne memoria superstes esset, nec ea aliquis ex nomine appellaret, hæc blaterones rursus comminiscuntur, memoriamque revocant idolorum, et ea nominant: nec scelesti atque iniqui noverunt, ab eo tempore quo crucifixus Christus est ac resurrexit, paulatim coepisse cultum et adorationem idolorum de terra profligari. ἄσβεστον, καὶ βαλόντες σπόγγον ἐπὶ τοῦ ξύλου, προσήνεγκαν τῇ σαρκομοιομόρφῳ ὄψει τῆς τιμίας εἰκόνος, καὶ ἐνέχρισαν αὐτήν· καὶ ἀντὶ τῆς λόγχης τῆς νυξάσης τὴν ζωόδωρον πλευρὰν τοῦ Χριστοῦ, λαβόντες ῥομφαίαν, κατώρυξαν αὐτὴν, καὶ κατέξεσαν, καὶ ἠφάνισαν ἐκ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἐξεπλήρωσαν καὶ οὗτοι τὸ ἔργον τῶν Ἰουδαίων, καὶ παρἔδωκαν ἑαυτοὺς τῷ διαβόλῳ. "Ω τῆς συμφοράς! ω τῆς μανίας! ὢ τῆς ἀπάτης τῶν Χριστιανῶν· ὅτι καὶ οἱ δοκοῦντες Χριστιανοὶ βασιλεῖς καὶ ἀρχιερεῖς, ἀλλοτρίους ἑαυτοὺς ἐποίησαν τῆς ἀμώμου πίστεω, καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ βάραθρον τῶν Ἰουδαίων ἑαυτοὺς ἐνέβαλον, κἂν διὰ βραχυτάτου· οὐαί σοι, διάβολε ἀλλότρια τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἔμιξας τοὺς Χριστιανούς μετά τῶν Ἰουδαίων. o ιη'. Καὶ γὰρ ἐὰν καλῶς ἐξερευνήσωμεν τρόφιμοι τῆς Ἐκκλησίας, τὴν αἵρεσιν ταύτην, δυσσεβῶς ἑκαινοτομήθη. Ὑπὲρ γὰρ τὰς πρώην αἱρέσεις δυσσε βεστάτη ὑπάρχει. Αἱ γὰρ αἱρέσεις αἱ πρώην εἰς τὴν ἀνθρωπότητα προσέκοψαν· αὕτη δέ, εἰς τὴν θεότητα· ὅτι ἔνπερ ὁ Χριστὸς κατελθὼν ιδιοποιήσατο πίστιν, καὶ τῆς τῶν εἰδώλων μανίας ἡμᾶς ἐξείλατο· τὰ μὲν, διὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ μαθητῶν, τὰ δὲ, διὰ σεπτῶν αὐτοῦ μαρτύρων· καὶ εἰς τέλος ἐξηφανίσθη, καὶ ἡ μνήμη αὐτῶν ἀπόλωλε, καὶ οὐδὲ εἷς τῶν ὀνομάτων αὐτῶν τὸ ῥῆμα ἐφθέγξατο· πάλιν οἱ θρυλλολέκται ἀνιστοροῦσι, καὶ πάλιν εἰδώλων μνημονεύουσι· καὶ οὐκ ἔγνωσαν οἱ παράνομοι, ὅτι τοῦ Χριστοῦ σταυρωθέντος καὶ ἀναστάντος, ἀπὸ τότε εἰδωλική προσκύνησις κατὰ μικρὸν ἤρξατο ἀπὸ τῆς γῆς ἀποδιώκεσθαι. ιθ'. Καὶ γὰρ ὁ τὴν αἵρεσιν ἐμπνεύσεις 1 πρῶτος, ψεύστης ὢν καὶ ὕπουλος, τῆς βασιλείας ἐδράξατο. Κόνων γὰρ ὀνομαζόμενος, Λέοντος προσηγορίαν ἑαυτῷ περιεβάλλετο, ἐξ Εβραίων τοῦτον τὸν σκοπὸν καὶ τὸ φρόνημα εἰληφώς. Καὶ γὰρ περιπατοῦντος αὐτοῦ, μήπω τῆς βασιλείας αὐτοῦ χειρισθέντος, φησὶ πρὸς αὐτὸν ἡ Ἑβραῖος· Βασιλεὺς μέλλεις γενέσθαι. ᾿Αλλὰ τὸν λόγον ὃν εἴπω σοι, ἐὰν κρατήσης, ἔσται πολυχρόνιος ή βασιλεία σου καὶ ἡ τιμή σου. Αποβαλοῦ τὴν προσηγορίαν, ήνπερ κέκτησαι, όνομασθεὶς Λέων. Ἐν γὰρ ταῖς ἡμέραις τῆς βασιλείας 19. Nam qui primus hæresim inspiravit, quia velerator et subdolus erat, imperium arripuit. Cum enim Conon appellaretur, Leonis sibi nomen ascivit; propositum hoc animi sensumque mutuatus ab Hebræis. Etenim aliquando deambulanti ante susceptum imperium, ait Hebræus quidam: Futurum est ut sis imperator. Caeterum imperio et honore longævo potiere, si 625 modo eorum quæ tibi dixero, tenax fueris. Abjice quod habes nomen, deincepsque Leo nominare. Te quippe imperante subvertenda sunt simulacra, que Christianorum Ades colit. Quamobrem tu σου καταστραφήσονται τὰ ινδάλματα εἰκόνων, ὧν înihi pollicere fore, ut ea eveṛtas cum imperium inieris. His ergo ceu esca deceptus abyssi draco, spousionem scripto dedit, ut quem honoris cupiditas indignum licet jam teneret. Quocirca ut res eventu probarentur, imperii ille sceptra capessi - vit. Post decimum autem annum, cum in publicum procedens in ducem illum perditionis offendisset, oblatumque veluti supplicis libellum scelestus legisset, mox jussit eum ad se in regiam venire. Ex quo tempore accito Hebreo isto, inπερ οἱ Χριστιανοί πιστεύουσι. Διὸ δός μοι λόγον τοῦ καταστρέψαι αὐτὰ ἐν τοῖς καιροῖς τῆς βασιλείας σου. Δελεασθεὶς οὖν ὁ βύθιος δράκων, δέδωχεν αὐτῷ, τὴν τιμὴν τῆς ἀξίας ἔχων εἰς ἐπιθυμίαν ὁ ἀνάξιος· καὶ τῶν πραγμάτων ἐλθόντων εἰς ἐμφάνισιν, ἑδράξατο τῆς βασιλείας τὰ σκήπτρα. Καὶ μετὰ δέκατον χρόνον τοῦ ὁδηγοῦ τῆς ἀπωλείας ὑπαντήσαντος ἐπὶ προελεύσεως, καὶ δεδωκότος αὐτῷ τὴν χάρτην, ὡς δῆθεν δεητικοῦ, καὶ ἀναγνόντος αὐτὸν τοῦ παρανόμου, παρ' αὐτὰ τὸν Ἑβραῖον εἰς τὰ βασίλεια ἐκέ 1 Bodl. ταύτην έμπν.

marant, sic et isti aquam calci miscentes, ba- τοῦ Χριστοῦ, οὕτως καὶ οὗτοι μίξαντε; ὕδωρ καὶ culo spongiam imponentes, imaginis vultui quo ejus in carne forma exhibebatur, admoverunt et obliverunt. Loco autem lanceæ illius, qua fons vitæe Christi latus compunctum fuit, accepto gladio eam elfossain et abrasana ex Ecclesia oblitteraverunt, impletoque Judæorum opere se ipsi diabolo tradiderunt. O calamitatem! o stultitiam! o Christianorum errorem! ut et qui videntur esse Christiani imperatores et pontifices, alienos se ab inculpata fide fecerint: ut et ipsi, quanquam modica occasione, in Judzorum barathrum seipsos præcipites dederint, Væ tibi, aliene a Deo diabole, qui Christianum genus cum Judais permiscueris. 18. Etenim si hæresim hanc nos qui Ecclesiæ alumni sumus, scrulati diligenter fuerimus, inopia eam novitate inventam nanciscemur. Quippe nuperas hæreses impietate longe superat. Nam quæ ante exstiterunt, in humanam Christi naturam offenderunt; hæc autem offendit in deitatem: quia nimirum in ea fide quam sibi Christus adventu suo vindicavit, et qua nos ab idolorum insano cultu liberavit, tum per sanctos discipulos suos, tum per venerandos martyres; iis penitus deletis, ut ne memoria superstes esset, nec ea aliquis ex nomine appellaret, hæc blaterones rursus comminiscuntur, memoriamque revocant idolorum, et ea nominant: nec scelesti atque iniqui noverunt, ab eo tempore quo crucifixus Christus est ac resurrexit, paulatim coepisse cultum et adorationem idolorum de terra profligari. ἄσβεστον, καὶ βαλόντες σπόγγον ἐπὶ τοῦ ξύλου, προσήνεγκαν τῇ σαρκομοιομόρφῳ ὄψει τῆς τιμίας εἰκόνος, καὶ ἐνέχρισαν αὐτήν· καὶ ἀντὶ τῆς λόγχης τῆς νυξάσης τὴν ζωόδωρον πλευρὰν τοῦ Χριστοῦ, λαβόντες ῥομφαίαν, κατώρυξαν αὐτὴν, καὶ κατέξεσαν, καὶ ἠφάνισαν ἐκ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἐξεπλήρωσαν καὶ οὗτοι τὸ ἔργον τῶν Ἰουδαίων, καὶ παρἔδωκαν ἑαυτοὺς τῷ διαβόλῳ. "Ω τῆς συμφοράς! ω τῆς μανίας! ὢ τῆς ἀπάτης τῶν Χριστιανῶν· ὅτι καὶ οἱ δοκοῦντες Χριστιανοὶ βασιλεῖς καὶ ἀρχιερεῖς, ἀλλοτρίους ἑαυτοὺς ἐποίησαν τῆς ἀμώμου πίστεω, καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ βάραθρον τῶν Ἰουδαίων ἑαυτοὺς ἐνέβαλον, κἂν διὰ βραχυτάτου· οὐαί σοι, διάβολε ἀλλότρια τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἔμιξας τοὺς Χριστιανούς μετά τῶν Ἰουδαίων. o ιη'. Καὶ γὰρ ἐὰν καλῶς ἐξερευνήσωμεν τρόφιμοι τῆς Ἐκκλησίας, τὴν αἵρεσιν ταύτην, δυσσεβῶς ἑκαινοτομήθη. Ὑπὲρ γὰρ τὰς πρώην αἱρέσεις δυσσε βεστάτη ὑπάρχει. Αἱ γὰρ αἱρέσεις αἱ πρώην εἰς τὴν ἀνθρωπότητα προσέκοψαν· αὕτη δέ, εἰς τὴν θεότητα· ὅτι ἔνπερ ὁ Χριστὸς κατελθὼν ιδιοποιήσατο πίστιν, καὶ τῆς τῶν εἰδώλων μανίας ἡμᾶς ἐξείλατο· τὰ μὲν, διὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ μαθητῶν, τὰ δὲ, διὰ σεπτῶν αὐτοῦ μαρτύρων· καὶ εἰς τέλος ἐξηφανίσθη, καὶ ἡ μνήμη αὐτῶν ἀπόλωλε, καὶ οὐδὲ εἷς τῶν ὀνομάτων αὐτῶν τὸ ῥῆμα ἐφθέγξατο· πάλιν οἱ θρυλλολέκται ἀνιστοροῦσι, καὶ πάλιν εἰδώλων μνημονεύουσι· καὶ οὐκ ἔγνωσαν οἱ παράνομοι, ὅτι τοῦ Χριστοῦ σταυρωθέντος καὶ ἀναστάντος, ἀπὸ τότε εἰδωλική προσκύνησις κατὰ μικρὸν ἤρξατο ἀπὸ τῆς γῆς ἀποδιώκεσθαι. ιθ'. Καὶ γὰρ ὁ τὴν αἵρεσιν ἐμπνεύσεις 1 πρῶτος, ψεύστης ὢν καὶ ὕπουλος, τῆς βασιλείας ἐδράξατο. Κόνων γὰρ ὀνομαζόμενος, Λέοντος προσηγορίαν ἑαυτῷ περιεβάλλετο, ἐξ Εβραίων τοῦτον τὸν σκοπὸν καὶ τὸ φρόνημα εἰληφώς. Καὶ γὰρ περιπατοῦντος αὐτοῦ, μήπω τῆς βασιλείας αὐτοῦ χειρισθέντος, φησὶ πρὸς αὐτὸν ἡ Ἑβραῖος· Βασιλεὺς μέλλεις γενέσθαι. ᾿Αλλὰ τὸν λόγον ὃν εἴπω σοι, ἐὰν κρατήσης, ἔσται πολυχρόνιος ή βασιλεία σου καὶ ἡ τιμή σου. Αποβαλοῦ τὴν προσηγορίαν, ήνπερ κέκτησαι, όνομασθεὶς Λέων. Ἐν γὰρ ταῖς ἡμέραις τῆς βασιλείας 19. Nam qui primus hæresim inspiravit, quia velerator et subdolus erat, imperium arripuit. Cum enim Conon appellaretur, Leonis sibi nomen ascivit; propositum hoc animi sensumque mutuatus ab Hebræis. Etenim aliquando deambulanti ante susceptum imperium, ait Hebræus quidam: Futurum est ut sis imperator. Caeterum imperio et honore longævo potiere, si 625 modo eorum quæ tibi dixero, tenax fueris. Abjice quod habes nomen, deincepsque Leo nominare. Te quippe imperante subvertenda sunt simulacra, que Christianorum Ades colit. Quamobrem tu σου καταστραφήσονται τὰ ινδάλματα εἰκόνων, ὧν înihi pollicere fore, ut ea eveṛtas cum imperium inieris. His ergo ceu esca deceptus abyssi draco, spousionem scripto dedit, ut quem honoris cupiditas indignum licet jam teneret. Quocirca ut res eventu probarentur, imperii ille sceptra capessi - vit. Post decimum autem annum, cum in publicum procedens in ducem illum perditionis offendisset, oblatumque veluti supplicis libellum scelestus legisset, mox jussit eum ad se in regiam venire. Ex quo tempore accito Hebreo isto, inπερ οἱ Χριστιανοί πιστεύουσι. Διὸ δός μοι λόγον τοῦ καταστρέψαι αὐτὰ ἐν τοῖς καιροῖς τῆς βασιλείας σου. Δελεασθεὶς οὖν ὁ βύθιος δράκων, δέδωχεν αὐτῷ, τὴν τιμὴν τῆς ἀξίας ἔχων εἰς ἐπιθυμίαν ὁ ἀνάξιος· καὶ τῶν πραγμάτων ἐλθόντων εἰς ἐμφάνισιν, ἑδράξατο τῆς βασιλείας τὰ σκήπτρα. Καὶ μετὰ δέκατον χρόνον τοῦ ὁδηγοῦ τῆς ἀπωλείας ὑπαντήσαντος ἐπὶ προελεύσεως, καὶ δεδωκότος αὐτῷ τὴν χάρτην, ὡς δῆθεν δεητικοῦ, καὶ ἀναγνόντος αὐτὸν τοῦ παρανόμου, παρ' αὐτὰ τὸν Ἑβραῖον εἰς τὰ βασίλεια ἐκέ 1 Bodl. ταύτην έμπν.

! ADVERSUS CONSTANTINUM CABALINUM. bellua, in Ecclesiam insiliit, multosque ex ea abstractos, ex ejus quoque sinu discerpsit: et quos illa non sine doloribus genuerat, paternisque doetrinis educarat, hos iste a matris necessitudine alienos et extorres fecit. λευσεν εἰσελθεῖν, καὶ λαβὼν αὐτὴν ἀπὸ τότε συμ- pietatis suæ symmysta et consutore, uti vere fera μύστην καὶ συῤῥάμμονα τῆς αὐτοῦ ἀνομίας, ὡς ἀληθῶς ὁ ἄγριος θηρ, τῇ Ἐκκλησίᾳ εἰσεπήδησε, καὶ πολλοὺς ἐξ αὐτῆς ἀπέσπασε, καὶ ἐκ τῶν κόλπων αὐτῆς ἐσπάραξε, καὶ οὔσπερ αὕτη ἀνοδύνως κ εγέν νησε, καὶ ἐθρέψατο τοῖς τῶν Πατέρων δόγμασιν, οὗ τις αὐτοὺς ἀλλοτρίους εποίησε, καὶ ξένους τῆς μητρικῆς αὐτῶν ἀγχιστείας. κ. Τούτου δὲ τοῦ ζῆν κακῶς ἀποῤῥήςαντος, άνω έφυεν εὐθὺς τὸ μικρὸν αὐτοῦ γέννημα, καὶ τῆς και κίας αὐτοῦ κληρονόμος ἐν διπλῷ γενόμενος, Κων σταντῖνος, ὁ ἀποποιήσας ἑαυτὸν ἐκ σπαργάνων τῆς τῶν Χριστιανῶν εὐσεβείας καὶ πίστεως, ἐξ αὐτῆς τῆς ἁγίας καὶ ἀμώμου κολυμβήθρας. Καὶ πῶς, ἄκουε. Οτε γὰρ βρέφος ὢν ἐβαπτίζετο ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως καὶ ποιμένος ἡμῶν Γερμανοῦ εἰς τὸν ναὸν τῆς ἁγίας Σοφίας· τῷ φωνῆσαι τὸν πατριάρ χην, ο Βαπτίζεται ὁ δεῖνα, εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος,» παρ' αὐτὰ ὁ τῆς Ἐκκλησίας δυσειδὴς ἐχθρὸς καὶ ἀλλότριος, τὴν κολυμβήθραν ὅλην ἠχρείωσε, καὶ ἐξεπλήρωσε πάντας τοὺς παρατυγχάνοντας τῆς δυσωδίας τούτου ἐκ τῶν μικρῶν αὐτοῦ ἐγκάτων· ὥστε φωνῆσαι τὸν ἱεροφάντην Γερμανόν·. Οὗτος φανήσεται τῇ Ἐχε κλησία δυσωδία μεγάλη, ο Ορᾷτε πρῶτον τῆς αὐτοῦ κακίας ἔργον· βλέπετε ποίαν παρανομίαν ἐποίησε καὶ ἐτεκτόνευσεν. ίδετε οἷα σκάνδαλα ὁ τῆς αἱρέ σεως - πρώταρχος καινούργησε ώλειαν. 20. Is cum małe vitam abrupisset, statim prodiit exsecrandum ipsius germen, ejusque malitiæ duplo effectus hæres, Constantinus ille, qui ab ipsis cunis, ab ipsa sacra et inlamiata piscina, Christianam pietatem ac fidem abdicavit. Cum enim adhuc infans in sanctæ Sophiæ templo a pontifice et pastore nostro Germano baptizaretur, dum interim clamat patriarcha: «Baptizatur talis, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti; › statim turpis ille Ecclesiæ hostis, atque ab ea alienus, piscinam totam feedavit, omnesque qui aderant, impuri alvi sui excrementorum fetore implevit: ita ut sacrorum antistes ac vates Germanus exelamaverit: ‹ Hic erit magnus Ecclesiæ fetor.» Videtis primum ejus malitiæ facinus; cernitis quale scelus admisit operatusque est. Mode cernite qualia scandala hæresis princeps novator invexit. Intuemini caliginosse ejus animæ corporisque interiLionem. θεωρείτε σκοτεινῆς αὐτοῦ ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος τὴν ἀπὸ κα'. Μετὰ γὰρ τὸ κρατῆσαι αὐτὸν τὸ κράτος τῆς Ο βασιλείας, ἡ αὐθάδεια αὐτοῦ πᾶσι πρόδηλος εφάνη· πρόγραμμα γὰρ ἐξέπεμψε κατὰ πᾶσαν ἐξαρχίαν τὴν ὑπὸ τῆς χειρὸς αὐτοῦ, πάντας υπογράψαι καὶ ὀμνύναι τοῦ ἀθετῆσαι τὴν προσκύνησιν τῶν σεπτῶν εἰκόνων· καὶ καθάπερ ἡμεῖς, ὦ φίλοι, σήμερον λέγομεν· 'Απέλθωμεν εἰς τὴν παναγίαν Θεοτόκον τοῦ προσεύξασθαι· εἴτε εἰς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους· εἴτε εἰς τοὺς ἁγίους τεσσαράκοντα μάρτυρας· εἴτε εἰς τὸν ἅγιον πρωτομάρτυρα Στέφανον· τοῦτο ὁ δόλιος οὐδὲ τῇ ἀκοῇ ὑπεδέξατο, ἀλλὰ τὸ ἅγιον ἐκ τῶν ἁγίων ἀποβαλλόμενος, την παναγίαν Θεοτόκον ὠνόμαζε 1, μετά θάνατον αὐτὴν βοηθεῖν μὴ δυνα μένην· καὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, καὶ πάντας τοὺς μακαρίους μάρτυρας, πρεσβείαν μὴ κεκτημένους, μόνους ἑαυτοὺς ὠφελήσαντας διὰ τὰ πάθη, ἅπερ ὑπέστησαν, καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς ἐκ τῆς κοι λάσεως διασώσαντας· ἐπεὶ τοὺς προσκαλουμένους εὐτοὺς ἢ προστρέχοντας, μηδὲν ὠφελοῦντας. Ο 21. Postquam enim impertum capessivit, ejus statim temeritas omnibus palam innotuit. Quippe edictum misit in provincias omnes ditioni suæ subjectas, jubens ut omnes subscriberent, seque ad abolendam venerandarum imaginum adorationein sacramento astringerent. Ac sicut nos hodie, charissimi, dicimus: Eamus ad sanctissimam Dei Genitricem, sive ad sanctos apostolos, vel ad sanctos quadraginta martyres, aut ad sanctum protomartyrem Stephanum; hoc vafer ille ne quidem audire sustinuit: qui sancti nuncupatione sanctis adempta, sanetissimam Dei Genitricem dicebat auxilio post obitum suum nemini esse posse sanctos item apostolos, omnesque beatos 626 martyres eos non esse qui intercedere valeant, ceu qui per cruciatus quos tolerabant, sibi duntaxat profuerint, ut suas ipsorum animas a suppliciis liberarent: ac subinde nihil juvaminia illis accidere a quibus invocantur, vel qui ad ipsos Quid si ἐνοδύνως, vel οὐκ ἀνοδύνως, ut legendum arbitratur Combefisius, velut Paulus aiebat, plioli quos iterum parturio? Littera subobscurior, qua saltem significatur Copronymum prohibuisse ne vel Deipara, vel apostoli, vel martyres sancti nuncuparentur, neve ullo pacto fideles eos invocarent. Primum testatum habemus a sancto Štephano Jun. mart. in ipsius Vita: Quinam ergo, aiebat, vestra synodus sancta appellabitur? Οὐχὶ ἐκ πάντων ἁγίων, δικαίων, ἀποστόλων καὶ μαρτύρων τὸ ἅγιον ὑμεῖς ἐξεποιήσασθε καὶ ἐδογματίσατε λέγοντες· Ποῦ πορεύη; εἰς τοὺς ᾿Αποστόλους. Πόθεν ἥκεις; ἐκ τῶν Τεσσα άκοντα Μαρτύρων· ποῦ δὲ καὶ εἰς; εἰς τὸν Μάρτυρα Ἀκάκιον, καὶ τοὺς κατ' αὐτούς· Annon ex omnibus sanctis, justis, apostolis, et martyribus, sancti vocabulum capunxistis, et dogma condidistis dicendo: Quo vadis? ad apostoles. Unde venis? ex Quadraginta martyribus. Quo vero? ad martyrem Theodorum; ad martyrem Acacium, et similes. Sic exempla locorum regiæ urbis utrinque homines indicant neutiquam extraneos: id quod tandem vidit Combefisius. Secunduin Copronymiana impietatis caput videsis apud Theophanem, ν. 370.

! ADVERSUS CONSTANTINUM CABALINUM. bellua, in Ecclesiam insiliit, multosque ex ea abstractos, ex ejus quoque sinu discerpsit: et quos illa non sine doloribus genuerat, paternisque doetrinis educarat, hos iste a matris necessitudine alienos et extorres fecit. λευσεν εἰσελθεῖν, καὶ λαβὼν αὐτὴν ἀπὸ τότε συμ- pietatis suæ symmysta et consutore, uti vere fera μύστην καὶ συῤῥάμμονα τῆς αὐτοῦ ἀνομίας, ὡς ἀληθῶς ὁ ἄγριος θηρ, τῇ Ἐκκλησίᾳ εἰσεπήδησε, καὶ πολλοὺς ἐξ αὐτῆς ἀπέσπασε, καὶ ἐκ τῶν κόλπων αὐτῆς ἐσπάραξε, καὶ οὔσπερ αὕτη ἀνοδύνως κ εγέν νησε, καὶ ἐθρέψατο τοῖς τῶν Πατέρων δόγμασιν, οὗ τις αὐτοὺς ἀλλοτρίους εποίησε, καὶ ξένους τῆς μητρικῆς αὐτῶν ἀγχιστείας. κ. Τούτου δὲ τοῦ ζῆν κακῶς ἀποῤῥήςαντος, άνω έφυεν εὐθὺς τὸ μικρὸν αὐτοῦ γέννημα, καὶ τῆς και κίας αὐτοῦ κληρονόμος ἐν διπλῷ γενόμενος, Κων σταντῖνος, ὁ ἀποποιήσας ἑαυτὸν ἐκ σπαργάνων τῆς τῶν Χριστιανῶν εὐσεβείας καὶ πίστεως, ἐξ αὐτῆς τῆς ἁγίας καὶ ἀμώμου κολυμβήθρας. Καὶ πῶς, ἄκουε. Οτε γὰρ βρέφος ὢν ἐβαπτίζετο ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως καὶ ποιμένος ἡμῶν Γερμανοῦ εἰς τὸν ναὸν τῆς ἁγίας Σοφίας· τῷ φωνῆσαι τὸν πατριάρ χην, ο Βαπτίζεται ὁ δεῖνα, εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος,» παρ' αὐτὰ ὁ τῆς Ἐκκλησίας δυσειδὴς ἐχθρὸς καὶ ἀλλότριος, τὴν κολυμβήθραν ὅλην ἠχρείωσε, καὶ ἐξεπλήρωσε πάντας τοὺς παρατυγχάνοντας τῆς δυσωδίας τούτου ἐκ τῶν μικρῶν αὐτοῦ ἐγκάτων· ὥστε φωνῆσαι τὸν ἱεροφάντην Γερμανόν·. Οὗτος φανήσεται τῇ Ἐχε κλησία δυσωδία μεγάλη, ο Ορᾷτε πρῶτον τῆς αὐτοῦ κακίας ἔργον· βλέπετε ποίαν παρανομίαν ἐποίησε καὶ ἐτεκτόνευσεν. ίδετε οἷα σκάνδαλα ὁ τῆς αἱρέ σεως - πρώταρχος καινούργησε ώλειαν. 20. Is cum małe vitam abrupisset, statim prodiit exsecrandum ipsius germen, ejusque malitiæ duplo effectus hæres, Constantinus ille, qui ab ipsis cunis, ab ipsa sacra et inlamiata piscina, Christianam pietatem ac fidem abdicavit. Cum enim adhuc infans in sanctæ Sophiæ templo a pontifice et pastore nostro Germano baptizaretur, dum interim clamat patriarcha: «Baptizatur talis, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti; › statim turpis ille Ecclesiæ hostis, atque ab ea alienus, piscinam totam feedavit, omnesque qui aderant, impuri alvi sui excrementorum fetore implevit: ita ut sacrorum antistes ac vates Germanus exelamaverit: ‹ Hic erit magnus Ecclesiæ fetor.» Videtis primum ejus malitiæ facinus; cernitis quale scelus admisit operatusque est. Mode cernite qualia scandala hæresis princeps novator invexit. Intuemini caliginosse ejus animæ corporisque interiLionem. θεωρείτε σκοτεινῆς αὐτοῦ ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος τὴν ἀπὸ κα'. Μετὰ γὰρ τὸ κρατῆσαι αὐτὸν τὸ κράτος τῆς Ο βασιλείας, ἡ αὐθάδεια αὐτοῦ πᾶσι πρόδηλος εφάνη· πρόγραμμα γὰρ ἐξέπεμψε κατὰ πᾶσαν ἐξαρχίαν τὴν ὑπὸ τῆς χειρὸς αὐτοῦ, πάντας υπογράψαι καὶ ὀμνύναι τοῦ ἀθετῆσαι τὴν προσκύνησιν τῶν σεπτῶν εἰκόνων· καὶ καθάπερ ἡμεῖς, ὦ φίλοι, σήμερον λέγομεν· 'Απέλθωμεν εἰς τὴν παναγίαν Θεοτόκον τοῦ προσεύξασθαι· εἴτε εἰς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους· εἴτε εἰς τοὺς ἁγίους τεσσαράκοντα μάρτυρας· εἴτε εἰς τὸν ἅγιον πρωτομάρτυρα Στέφανον· τοῦτο ὁ δόλιος οὐδὲ τῇ ἀκοῇ ὑπεδέξατο, ἀλλὰ τὸ ἅγιον ἐκ τῶν ἁγίων ἀποβαλλόμενος, την παναγίαν Θεοτόκον ὠνόμαζε 1, μετά θάνατον αὐτὴν βοηθεῖν μὴ δυνα μένην· καὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, καὶ πάντας τοὺς μακαρίους μάρτυρας, πρεσβείαν μὴ κεκτημένους, μόνους ἑαυτοὺς ὠφελήσαντας διὰ τὰ πάθη, ἅπερ ὑπέστησαν, καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς ἐκ τῆς κοι λάσεως διασώσαντας· ἐπεὶ τοὺς προσκαλουμένους εὐτοὺς ἢ προστρέχοντας, μηδὲν ὠφελοῦντας. Ο 21. Postquam enim impertum capessivit, ejus statim temeritas omnibus palam innotuit. Quippe edictum misit in provincias omnes ditioni suæ subjectas, jubens ut omnes subscriberent, seque ad abolendam venerandarum imaginum adorationein sacramento astringerent. Ac sicut nos hodie, charissimi, dicimus: Eamus ad sanctissimam Dei Genitricem, sive ad sanctos apostolos, vel ad sanctos quadraginta martyres, aut ad sanctum protomartyrem Stephanum; hoc vafer ille ne quidem audire sustinuit: qui sancti nuncupatione sanctis adempta, sanetissimam Dei Genitricem dicebat auxilio post obitum suum nemini esse posse sanctos item apostolos, omnesque beatos 626 martyres eos non esse qui intercedere valeant, ceu qui per cruciatus quos tolerabant, sibi duntaxat profuerint, ut suas ipsorum animas a suppliciis liberarent: ac subinde nihil juvaminia illis accidere a quibus invocantur, vel qui ad ipsos Quid si ἐνοδύνως, vel οὐκ ἀνοδύνως, ut legendum arbitratur Combefisius, velut Paulus aiebat, plioli quos iterum parturio? Littera subobscurior, qua saltem significatur Copronymum prohibuisse ne vel Deipara, vel apostoli, vel martyres sancti nuncuparentur, neve ullo pacto fideles eos invocarent. Primum testatum habemus a sancto Štephano Jun. mart. in ipsius Vita: Quinam ergo, aiebat, vestra synodus sancta appellabitur? Οὐχὶ ἐκ πάντων ἁγίων, δικαίων, ἀποστόλων καὶ μαρτύρων τὸ ἅγιον ὑμεῖς ἐξεποιήσασθε καὶ ἐδογματίσατε λέγοντες· Ποῦ πορεύη; εἰς τοὺς ᾿Αποστόλους. Πόθεν ἥκεις; ἐκ τῶν Τεσσα άκοντα Μαρτύρων· ποῦ δὲ καὶ εἰς; εἰς τὸν Μάρτυρα Ἀκάκιον, καὶ τοὺς κατ' αὐτούς· Annon ex omnibus sanctis, justis, apostolis, et martyribus, sancti vocabulum capunxistis, et dogma condidistis dicendo: Quo vadis? ad apostoles. Unde venis? ex Quadraginta martyribus. Quo vero? ad martyrem Theodorum; ad martyrem Acacium, et similes. Sic exempla locorum regiæ urbis utrinque homines indicant neutiquam extraneos: id quod tandem vidit Combefisius. Secunduin Copronymiana impietatis caput videsis apud Theophanem, ν. 370.

accurrunt. Ο impuram linguam, ad malum exacu- μιαρὰ γλῶσσα εἰς τὸ κακὸν ἠκονημένη! Ω μιαρόν tam! o scelestuin os, quod blasphemiam in sanctos loquitur! Nisi post mortem Dei genitrix auxiliari nobis possit; quæ nobis altera protectio et subsidium erit? Quis Christianorum gentis fit adjutor, qui illis opem ferat? Nam si quempiam natrem alicujus habere advocatam contingat, hanc omni modestia, atque honore colit; nec ejus interces sione spretim habita verus sincerusque filius supplices pro gentili, famulo aut amico offerentem inexauditam repulerit: quam velim ea quæ uni» verso sublimior hominum genere est, ipsisque supernis spiritibus, quæ corporis spiritusque castitate talis tantiqua Filii mater electa est, apud ipsum quem de se incarnatum genuit, intercessio - nis fiduciam non sit habitura? Etenim incomparabili et incomprehensa potestate pollet; cujus testes illi sunt, qui ad ejus protectionem confugiunt, et quam in calamitatibus agritudinibusque quotidianis prompta sit nobis ad curam et auxilium impendendum. στόμα κατὰ τῶν ἁγίων λαλῆσαν βλασφημίαν! Ε' ή Θεοτόκος μετὰ θάνατον βοηθεῖν οὐ δύναται, καὶ τίς ἄλλη προστασία ἡμῶν, καὶ βοηθὸς, καὶ ἐπίκουρος τοῦ γένους τῶν Χριστιανῶν καθέστηκεν; Εἰ γάρ τις τῶν ἀνθρώπων μητέρα τινὸς κτησάμενος μεσίτιν, ταύτην θεραπεύει δι᾿ ἐπιεικείας καὶ τιμῆς, καὶ εὐω χὰς ἱκετηρίους ποιούσης αὐτῆς ὑπὲρ ὁμοφύλου, οι κέτου ἢ φίλου, οὐκ ἂν αὐτῆς ὁ γνήσιος υἱὸς παρ ακούσῃ τῆς δεήσεως καὶ τῆς πρεσβείας. Η υπερτέρα παντὸς τοῦ γένους καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων, ἁγνή τε σώματι καὶ πνεύματι, τοιούτου υἱοῦ μήτηρ γενησαμένη, πόσην πρεσβείαν καὶ παρρησίαν πρὸς τὸν ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντα κέκτηται; Καὶ γὰρ ἀσύγκρι τον καὶ ἀκατάληπτον ἔχει τὸ δύνασθαι· καὶ μαρτυ ροῦσιν οἱ προστρέχοντες προς = τὴν σκέπην αὐτῆς, καὶ πῶς εὐθὺς ἐπίκουρος καὶ βοήθεια ἡμῶν καθα εκάστην ταΐ συμφοραῖς καὶ ταῖς ἀῤῥωστίαις καθε έστηκε κβ'. Πάλιν δὲ ὁ τοὺς ἀποστόλους καὶ μάρτυρας ἀναιδώς βλασφημῶν, πῶς οὐκ αἰσχύνεται; Εἰ γάρ τις φίλον γνήσιον ἔχων, πολλάκις ὑπὲρ αὐτοῦ παθεῖν καταδεξάμενον, [ καὶ ] τοιαύτην φιλίαν καὶ ἀγάπην κέκτηται, ὡς οὔτε ἐν ἡμέρᾳ, οὔτε ἐν νυκτὶ θέλειν χωρίζεσθαι ἀπ' αὐτοῦ, καὶ ὑπὲρ τέκνων καὶ γυναι κὸς καὶ παντὸς τιμιωτάτου κτήματος αὐτὸν κεχρηματικέναι· καίπερ ἡμεῖς πονηροὶ ὄντες, φιλονεικοῦμεν ἀγαθοῖς τισιν ἀνταμείβεσθαι τοῖς ἀγαπῶσιν ἡμᾶς, πόσῳ μᾶλλον ὁ εὐσπλαγχνος καὶ φιλάγαθος Χριστὸς, ὁ ἐν Εὐαγγελίοις ἀναφανδόν βοῶν·. Ὑμεῖς φίλοι μου ἐστε;» Καὶ πάλιν, «Πορεύομαι έτοιμάσαι τόπον ὑμῖν, καὶ πάλιν ἔρχομαι καὶ παραλήψομαι ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτόν.» Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ διὰ τοῦ Προφήτου βοῶντος, «Ἐγὼ εἶπα· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες. › Εἰ δὲ θεοὺς αὐτοὺς ὀνομά - ζει διὰ τὴν τῆς ἀγάπης γνησιότητα, καὶ τὴν οἰκειό τητα, πόσῳ μᾶλλον μετὰ θάνατον παῤῥησίαν καὶ πρεσβείαν κέκτηνται; Οὐχὶ τούτων, ἡ παῤῥησία; οὐχὶ αὐτῶν ἡ μετά θάνατον δόξα; οὐχὶ αὐτῶν ἡ βε βαία πίστις; πῶς τοὺς τὰ τοιαῦτα πράξαντας και κατορθώσαντας μὴ ἔχωμεν πρεσβευτάς; πῶς τὰς τούτων ἱκεσίας μὴ κτησώμεθα φρουρεῖον; πόσους πολέμους βαρβάρων δι᾿ ἐπιστασίας μετὰ θάνατον, οὓς μὲν ἀπέτρεψαν, οὓς δὲ ἀνήλωσαν; Πόσας θανατικὰς ἡμῶν συμφορὰς δι᾿ ὀπτασίας αὐτῶν μετέβαλον; Πόσων κινδύνων ταῖς παρακλήσεσιν αὐτῶν ἀπηλλάγημεν μέχρι τοῦ νῦν; Τους τοιούτους καὶ τηλικούτους ἡμῶν προστάτας καὶ ὑπερασπιστάς, οὐ χρὴ αὐτοὺς διὰ εἰκονικῆς ἀνατυπώσεως καὶ ἱστο ρεῖν, καὶ καθεκάστην ἡμᾶς τιμᾷν° καὶ προσπίπτειν, καὶ ἐκ τῆς ὑλικῆς ταύτης ἱστορίας ἐπὶ τὸ πρωτό τυπον τὴν τιμὴν ἀνάγειν; Καὶ οὓς σαρκικῶς οὐχ 22. Deinde vero, qui non eum pudet in apostoJos et martyres nulla verecundia blasphemare? Si enim aliquis virum sincera sibi junctum amicitia habeat, qui se sæpius pro ipso morti objecerit, tanta profecto illi necessitudine et dilectione devincitur, ut ab co neque diebus, neque noctibus avelli patiatur; quin præ liberis, aut etiam uxore, omnive pretiosissimo pignore hunc charum habet: nosque cum simus mali, bona quædam retribuere illis contendimus a quibus diligimur: quanto magis Christus cujus viscera misericordia plena sunt, quique bonorum est amans, qui in Evangeliis palam clamat: Vos amici mei estis";» et rursum: • Vado vobis parare locum, et iterum veniam et accipiam vos ad meipsum s8;» qui etiam alia voce per Prophetam declarat: «Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes 26 › Quod si illos deos nominat propter amoris sinceritatem et necessitudinem, potiori jure post mortem habent ut summa fiducia et libertate intercedant. Annon illi sunt quibus liber accessus patet? nonne quorum est post mortem gloria? nonne firma Gides apud ipsos fuit? Quinam intercessores ad Deum illos non habeamus qui talia gesserunt, hisque muneribus egregie perfuncti sunt: Quidni supplicationes eorum nobis præsidio sint? Quot barbaros hostes sua ex quo mortem obierunt ope, qua averterunt, qua deleverunt? Quot mortiferas calamitates inspectione sua in contrarium mutarunt? Quam multis hactenus ex periculis supplicationibus eorum sumus liberati? Annon oportet tot tantosque patronos ac defenso⚫ res nostros expressa per imagines similitudine repræsentare, singulisque diebus honorare et pross Joan. xv, 18 Joan. κιν, 2. m Bodl. γενομένη. = Bodl. νῦν. 26 Psal. LXXXI, 2: Joan. x, 34. ARIÆ LECTIONES. • Bodl. ¿pšv.

accurrunt. Ο impuram linguam, ad malum exacu- μιαρὰ γλῶσσα εἰς τὸ κακὸν ἠκονημένη! Ω μιαρόν tam! o scelestuin os, quod blasphemiam in sanctos loquitur! Nisi post mortem Dei genitrix auxiliari nobis possit; quæ nobis altera protectio et subsidium erit? Quis Christianorum gentis fit adjutor, qui illis opem ferat? Nam si quempiam natrem alicujus habere advocatam contingat, hanc omni modestia, atque honore colit; nec ejus interces sione spretim habita verus sincerusque filius supplices pro gentili, famulo aut amico offerentem inexauditam repulerit: quam velim ea quæ uni» verso sublimior hominum genere est, ipsisque supernis spiritibus, quæ corporis spiritusque castitate talis tantiqua Filii mater electa est, apud ipsum quem de se incarnatum genuit, intercessio - nis fiduciam non sit habitura? Etenim incomparabili et incomprehensa potestate pollet; cujus testes illi sunt, qui ad ejus protectionem confugiunt, et quam in calamitatibus agritudinibusque quotidianis prompta sit nobis ad curam et auxilium impendendum. στόμα κατὰ τῶν ἁγίων λαλῆσαν βλασφημίαν! Ε' ή Θεοτόκος μετὰ θάνατον βοηθεῖν οὐ δύναται, καὶ τίς ἄλλη προστασία ἡμῶν, καὶ βοηθὸς, καὶ ἐπίκουρος τοῦ γένους τῶν Χριστιανῶν καθέστηκεν; Εἰ γάρ τις τῶν ἀνθρώπων μητέρα τινὸς κτησάμενος μεσίτιν, ταύτην θεραπεύει δι᾿ ἐπιεικείας καὶ τιμῆς, καὶ εὐω χὰς ἱκετηρίους ποιούσης αὐτῆς ὑπὲρ ὁμοφύλου, οι κέτου ἢ φίλου, οὐκ ἂν αὐτῆς ὁ γνήσιος υἱὸς παρ ακούσῃ τῆς δεήσεως καὶ τῆς πρεσβείας. Η υπερτέρα παντὸς τοῦ γένους καὶ τῶν ἄνω δυνάμεων, ἁγνή τε σώματι καὶ πνεύματι, τοιούτου υἱοῦ μήτηρ γενησαμένη, πόσην πρεσβείαν καὶ παρρησίαν πρὸς τὸν ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντα κέκτηται; Καὶ γὰρ ἀσύγκρι τον καὶ ἀκατάληπτον ἔχει τὸ δύνασθαι· καὶ μαρτυ ροῦσιν οἱ προστρέχοντες προς = τὴν σκέπην αὐτῆς, καὶ πῶς εὐθὺς ἐπίκουρος καὶ βοήθεια ἡμῶν καθα εκάστην ταΐ συμφοραῖς καὶ ταῖς ἀῤῥωστίαις καθε έστηκε κβ'. Πάλιν δὲ ὁ τοὺς ἀποστόλους καὶ μάρτυρας ἀναιδώς βλασφημῶν, πῶς οὐκ αἰσχύνεται; Εἰ γάρ τις φίλον γνήσιον ἔχων, πολλάκις ὑπὲρ αὐτοῦ παθεῖν καταδεξάμενον, [ καὶ ] τοιαύτην φιλίαν καὶ ἀγάπην κέκτηται, ὡς οὔτε ἐν ἡμέρᾳ, οὔτε ἐν νυκτὶ θέλειν χωρίζεσθαι ἀπ' αὐτοῦ, καὶ ὑπὲρ τέκνων καὶ γυναι κὸς καὶ παντὸς τιμιωτάτου κτήματος αὐτὸν κεχρηματικέναι· καίπερ ἡμεῖς πονηροὶ ὄντες, φιλονεικοῦμεν ἀγαθοῖς τισιν ἀνταμείβεσθαι τοῖς ἀγαπῶσιν ἡμᾶς, πόσῳ μᾶλλον ὁ εὐσπλαγχνος καὶ φιλάγαθος Χριστὸς, ὁ ἐν Εὐαγγελίοις ἀναφανδόν βοῶν·. Ὑμεῖς φίλοι μου ἐστε;» Καὶ πάλιν, «Πορεύομαι έτοιμάσαι τόπον ὑμῖν, καὶ πάλιν ἔρχομαι καὶ παραλήψομαι ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτόν.» Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ διὰ τοῦ Προφήτου βοῶντος, «Ἐγὼ εἶπα· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες. › Εἰ δὲ θεοὺς αὐτοὺς ὀνομά - ζει διὰ τὴν τῆς ἀγάπης γνησιότητα, καὶ τὴν οἰκειό τητα, πόσῳ μᾶλλον μετὰ θάνατον παῤῥησίαν καὶ πρεσβείαν κέκτηνται; Οὐχὶ τούτων, ἡ παῤῥησία; οὐχὶ αὐτῶν ἡ μετά θάνατον δόξα; οὐχὶ αὐτῶν ἡ βε βαία πίστις; πῶς τοὺς τὰ τοιαῦτα πράξαντας και κατορθώσαντας μὴ ἔχωμεν πρεσβευτάς; πῶς τὰς τούτων ἱκεσίας μὴ κτησώμεθα φρουρεῖον; πόσους πολέμους βαρβάρων δι᾿ ἐπιστασίας μετὰ θάνατον, οὓς μὲν ἀπέτρεψαν, οὓς δὲ ἀνήλωσαν; Πόσας θανατικὰς ἡμῶν συμφορὰς δι᾿ ὀπτασίας αὐτῶν μετέβαλον; Πόσων κινδύνων ταῖς παρακλήσεσιν αὐτῶν ἀπηλλάγημεν μέχρι τοῦ νῦν; Τους τοιούτους καὶ τηλικούτους ἡμῶν προστάτας καὶ ὑπερασπιστάς, οὐ χρὴ αὐτοὺς διὰ εἰκονικῆς ἀνατυπώσεως καὶ ἱστο ρεῖν, καὶ καθεκάστην ἡμᾶς τιμᾷν° καὶ προσπίπτειν, καὶ ἐκ τῆς ὑλικῆς ταύτης ἱστορίας ἐπὶ τὸ πρωτό τυπον τὴν τιμὴν ἀνάγειν; Καὶ οὓς σαρκικῶς οὐχ 22. Deinde vero, qui non eum pudet in apostoJos et martyres nulla verecundia blasphemare? Si enim aliquis virum sincera sibi junctum amicitia habeat, qui se sæpius pro ipso morti objecerit, tanta profecto illi necessitudine et dilectione devincitur, ut ab co neque diebus, neque noctibus avelli patiatur; quin præ liberis, aut etiam uxore, omnive pretiosissimo pignore hunc charum habet: nosque cum simus mali, bona quædam retribuere illis contendimus a quibus diligimur: quanto magis Christus cujus viscera misericordia plena sunt, quique bonorum est amans, qui in Evangeliis palam clamat: Vos amici mei estis";» et rursum: • Vado vobis parare locum, et iterum veniam et accipiam vos ad meipsum s8;» qui etiam alia voce per Prophetam declarat: «Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes 26 › Quod si illos deos nominat propter amoris sinceritatem et necessitudinem, potiori jure post mortem habent ut summa fiducia et libertate intercedant. Annon illi sunt quibus liber accessus patet? nonne quorum est post mortem gloria? nonne firma Gides apud ipsos fuit? Quinam intercessores ad Deum illos non habeamus qui talia gesserunt, hisque muneribus egregie perfuncti sunt: Quidni supplicationes eorum nobis præsidio sint? Quot barbaros hostes sua ex quo mortem obierunt ope, qua averterunt, qua deleverunt? Quot mortiferas calamitates inspectione sua in contrarium mutarunt? Quam multis hactenus ex periculis supplicationibus eorum sumus liberati? Annon oportet tot tantosque patronos ac defenso⚫ res nostros expressa per imagines similitudine repræsentare, singulisque diebus honorare et pross Joan. xv, 18 Joan. κιν, 2. m Bodl. γενομένη. = Bodl. νῦν. 26 Psal. LXXXI, 2: Joan. x, 34. ARIÆ LECTIONES. • Bodl. ¿pšv.

ADVERSUS CONSTANTINUM CABALINUM. ὁρώμεν διὰ τὴν περίοδον τοῦ χρόνου, τούτους πνευ- cidendo revereri, quo per materialem istiusmodi ματικῶς ἀσπαζόμεθα καὶ παρακαλοῦμεν· οὐχ ὡς θανόντας, ἀλλ' ὡς ζῶντας τῷ Θεῷ. repræsentationem ad ipsummet exemplar primigenium honorem referamus? Quos carnalibus oculis propter temporis circumstantian, non cernimus, hos spiritu salutamus et obsecramus; non uti mortuos, sed ut qui modo vivant Deo. κγ'. Τούτων, εἰπέ μοι, τῆς καθαιρέσεως καὶ τῆς σκαιωρίας τίς ὑπάρχει αίτιος; Οὐχὶ ἄλλος, εἰ μὴ ὁ εναρξάμενος δολίως τῆς αἱρέσεως ταύτης ἄρχων, καὶ κεκτημένος κούφον τὸν νοῦν καὶ τὴν φρένα. Εἰ γὰρ ἐκράτησε τῆς Ἐκκλησίας, ὥσπερ εἶδε, καὶ ὡς κατά εἶχον οι πρώην βασιλεῖς καὶ ἀρχιερεῖς, οὐκ ἂν ἀμελέτησε κατὰ τοῦ Θεοῦ ἀδικίαν, οὐδὲ ἐξηρεύξατο τὸ ἐμβρόντητον αὐτοῦ στόμα λόγον κατὰ τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ γὰρ δράκων, ὁ ὑψηλὸν ἔχων φρόνημα, νῦν καταβέβληται ὡς ἀνδράποδον· καὶ ὁ τὸν νοῦν εἰς τὸ βάθος τῆς Γραφῆς καταγαγών, νῦν ὑπὸ τοῦ βύθου τῆς ἀσεβείας καταπνίγεται· καὶ ὁ τῶν πρώτων βασιλέων σοφώτερος δοκῶν ἔσεσθαι, νῦν ὡς μὴ γινώσκων, ὥς τις εἴη, καὶ πῶς Ρ,... τοιοῦτον ἐτύφλωσεν αὐτὸν ὁ δόλιος, ὁ καὶ τοῦ Ἀδὰμ ἐπίβουλος γενόμενος. ὡς γὰρ τῷ Ἀδὰμ εἶπεν· «Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φαγῇς ἐκ τοῦ ἀπηγορευμένου ξύλου, γενήσῃ Θεὸς, καὶ ἔσῃ γινώσκων καλὸν καὶ πονηρόν· ο τοιοῦτον καὶ τοῦτον τὸν εὐχέτην αὐτοῦ ἀπεπλάνησε, νοητῶς καὶ αἰσθητῶς· εἰπών· Η δ᾽ ἂν ἡμέρᾳ καταστρέψης τῶν εἰκόνων τὴν προσκύνησιν, ἔσῃ μακάριος, καὶ παρὰ πάντας τοὺς βασιλεῖς τῆς γῆς ἐχέφρων καὶ πολυετής αναδειχθήσῃ. Διό 4 καὶ οἱ τούτου τῆς φύσ σεως, ἄλλο οὐδὲν παῤῥησιάζονται, εἰ μὴ τοῦτο, λέγοντες, ὅτι πολύν χρόνον τῆς βασιλείας κεκράτηκε· καὶ οὐ γινώσκουσιν οἱ θεοστυγεῖς ὅπερ λέγουσι· καὶ γὰρ ὁ διάβολος ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου κέκληται, καὶ τοὺς ποιοῦντας αὐτοῦ τὸ θέλημα ἐνταῦθα ἀποδίδωσι. 627.23. Quisnam, rogo, auctor earum aversionis est tantæque malitiæ? Plane nemo alius præter illum principem, qui hæresim banc malo dolo incepit, homo utique levi animo ac ingenio. Si enim Ecclesiam, qualem eam viderat tenuisset, utque decessores sui imperatores ac pontifices eam conlinuerant, laudquaquam adversus Deum injusti tiam meditatus esset, nec stultum os ipsius sermonem eructasset adversus Eeclesiam. Quippe nune draco ille superbi sensus tanquam vile mancipium dejectus est, et qui mentem in Scripturæ profundum demiserat, in imo nunc impietatis gurgite suffocatur: qui demumque decessores inperatores sapientia superaturus sibi videbatur, nunc velut nesciens quisnam fucrit, aut quomodo....... Sic eum versutus ille obcacavit, qui et Adamo insidias olim struxerat. Quemadmodum enim Adamo dixit: In quacunque autem hora comederis de ligno velito, lies sicut Deus, et eris cognoscens bonum et malum *;, ita et launc clientem suum eodem modo decepit, intus animo, voceque sensibili ad eum dicens: In quacunque autem die imaginum adorationem sustuleris, beatus eris, omnesque reges terræ prudentia et annorum diuturnitate superabis...... Neque aliud ejusdem cum eo ingenii homines audacter objiciunt, nisi quod is diu imperio potitus sit: ne sciunt vero quid loquantur, homines Deo invisi. Nam et diabolus mundi hujus princeps appellatus est”, atque in hac vita illos remuneratur qui voluntatem ipsius fecerint. κδ. Καὶ γὰρ τοῦ Χριστιανισμοῦ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκέκτητο οὗτος ὁ δόλιος ἀνὴρ καὶ τῆς βασιλείας ἀνάξιος, καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν εἰσῄει, ὡς δοκῶν πρόβατον αὐτῆς ἐσόμενον, καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ εἰ καὶ ἀναξίως πέπωκε, καὶ τοῦ σώματος ἀχράντου έφαγε. Διὸ ως ἀγαθόν τι κτισμένου *, ἐκ τούτου τὴν μετάνοιαν ὁ φιλάνθρωπος ἀπεξεδέχετο· καὶ ὡς ἔφην εγωγε, την σωτηρίαν αὐτοῦ ζητῶν ὁ Σωτὴρ, τοῦ κόσμου Κύριος, καὶ τῶν χρόνων τὸ μῆκος ἔδωκεν· ἵνα ἐὰν ἐπ᾽ ἀγαθοῖς ἀναστραφῇ, σωθῇ διὰ τῆς ἀγαθῆς αὐτοῦ προαιρέσεως. Εἰ δὲ οὐ μετα μεληθῇ, μηδὲν αὐτὸν ἐκεῖθεν κατεσχηκέναι ", εἰ μὴ τῆς κακίας αὐτοῦ καὶ αἱρέσεως τὰ ἔπαθλα, ἅπερ ι οἱ ὁμόπιστοι καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἀλλότριοι κληρονομή - σουσιν· ήγουν τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον, καὶ τὸν σκώληκα τὸν ἀκοίμητον, καὶ τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια. κε'. Ἐγὼ δὲ παρακαλῶ ὑμᾶς, ἀγαπητοὶ, ἵνα πᾶς ὁ "Gen. 11, 5. 28 Joan. xiv, 38. 24. Enimvero vafer bic homo et imperio indignus, Christiani cognomen gerebat, et in Ecclesiam ingressus ac si ejus ovis fore videretur, Christi sanguinem indigne biberat, intemeratumque illud corpus comederat. Quamobrem clemens Deminus pœnitentiam ejus præstolabatur, velut inde boni aliquid edendum esset, atque, ut dicebamı, Salvator mundi Dominus salutem ejus quærens, longos etiam annos ei concessit, ut siquidem in bonam frugem converteretur, bona voluntate sua salutem obtineret: sin agere pœnitentiam nollet. mihil exinde consequeretur præter nequitiæ suæ hæresisque præmia, quæ ejusdem fidei consortibus perindeque ab Ecclesia separatis reposita sunt: nempe ignem inexstinguibilem, et vermem qui non dormit, ac tenebras exteriores, et quæ his similia sunt. 25 Obsecro autem vos, dilectissimi, ac si quisVARIE LECTIONES. • Bodl. ἢ πῶς πίστευε γέγονε. Sorb. ἢ πῶς ἐτελεύτησε in marg. q Sic Bodl. Deerat in Regio. Mox Για φύσεως, legitur φρονήσεως. • Sorb. κτησέμεν· forte κτησάμενος. • Bodl. χεχρεωστηκέναι. * Bodl κέρδη, άπερ.

ADVERSUS CONSTANTINUM CABALINUM. ὁρώμεν διὰ τὴν περίοδον τοῦ χρόνου, τούτους πνευ- cidendo revereri, quo per materialem istiusmodi ματικῶς ἀσπαζόμεθα καὶ παρακαλοῦμεν· οὐχ ὡς θανόντας, ἀλλ' ὡς ζῶντας τῷ Θεῷ. repræsentationem ad ipsummet exemplar primigenium honorem referamus? Quos carnalibus oculis propter temporis circumstantian, non cernimus, hos spiritu salutamus et obsecramus; non uti mortuos, sed ut qui modo vivant Deo. κγ'. Τούτων, εἰπέ μοι, τῆς καθαιρέσεως καὶ τῆς σκαιωρίας τίς ὑπάρχει αίτιος; Οὐχὶ ἄλλος, εἰ μὴ ὁ εναρξάμενος δολίως τῆς αἱρέσεως ταύτης ἄρχων, καὶ κεκτημένος κούφον τὸν νοῦν καὶ τὴν φρένα. Εἰ γὰρ ἐκράτησε τῆς Ἐκκλησίας, ὥσπερ εἶδε, καὶ ὡς κατά εἶχον οι πρώην βασιλεῖς καὶ ἀρχιερεῖς, οὐκ ἂν ἀμελέτησε κατὰ τοῦ Θεοῦ ἀδικίαν, οὐδὲ ἐξηρεύξατο τὸ ἐμβρόντητον αὐτοῦ στόμα λόγον κατὰ τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ γὰρ δράκων, ὁ ὑψηλὸν ἔχων φρόνημα, νῦν καταβέβληται ὡς ἀνδράποδον· καὶ ὁ τὸν νοῦν εἰς τὸ βάθος τῆς Γραφῆς καταγαγών, νῦν ὑπὸ τοῦ βύθου τῆς ἀσεβείας καταπνίγεται· καὶ ὁ τῶν πρώτων βασιλέων σοφώτερος δοκῶν ἔσεσθαι, νῦν ὡς μὴ γινώσκων, ὥς τις εἴη, καὶ πῶς Ρ,... τοιοῦτον ἐτύφλωσεν αὐτὸν ὁ δόλιος, ὁ καὶ τοῦ Ἀδὰμ ἐπίβουλος γενόμενος. ὡς γὰρ τῷ Ἀδὰμ εἶπεν· «Η δ' ἂν ἡμέρᾳ φαγῇς ἐκ τοῦ ἀπηγορευμένου ξύλου, γενήσῃ Θεὸς, καὶ ἔσῃ γινώσκων καλὸν καὶ πονηρόν· ο τοιοῦτον καὶ τοῦτον τὸν εὐχέτην αὐτοῦ ἀπεπλάνησε, νοητῶς καὶ αἰσθητῶς· εἰπών· Η δ᾽ ἂν ἡμέρᾳ καταστρέψης τῶν εἰκόνων τὴν προσκύνησιν, ἔσῃ μακάριος, καὶ παρὰ πάντας τοὺς βασιλεῖς τῆς γῆς ἐχέφρων καὶ πολυετής αναδειχθήσῃ. Διό 4 καὶ οἱ τούτου τῆς φύσ σεως, ἄλλο οὐδὲν παῤῥησιάζονται, εἰ μὴ τοῦτο, λέγοντες, ὅτι πολύν χρόνον τῆς βασιλείας κεκράτηκε· καὶ οὐ γινώσκουσιν οἱ θεοστυγεῖς ὅπερ λέγουσι· καὶ γὰρ ὁ διάβολος ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου κέκληται, καὶ τοὺς ποιοῦντας αὐτοῦ τὸ θέλημα ἐνταῦθα ἀποδίδωσι. 627.23. Quisnam, rogo, auctor earum aversionis est tantæque malitiæ? Plane nemo alius præter illum principem, qui hæresim banc malo dolo incepit, homo utique levi animo ac ingenio. Si enim Ecclesiam, qualem eam viderat tenuisset, utque decessores sui imperatores ac pontifices eam conlinuerant, laudquaquam adversus Deum injusti tiam meditatus esset, nec stultum os ipsius sermonem eructasset adversus Eeclesiam. Quippe nune draco ille superbi sensus tanquam vile mancipium dejectus est, et qui mentem in Scripturæ profundum demiserat, in imo nunc impietatis gurgite suffocatur: qui demumque decessores inperatores sapientia superaturus sibi videbatur, nunc velut nesciens quisnam fucrit, aut quomodo....... Sic eum versutus ille obcacavit, qui et Adamo insidias olim struxerat. Quemadmodum enim Adamo dixit: In quacunque autem hora comederis de ligno velito, lies sicut Deus, et eris cognoscens bonum et malum *;, ita et launc clientem suum eodem modo decepit, intus animo, voceque sensibili ad eum dicens: In quacunque autem die imaginum adorationem sustuleris, beatus eris, omnesque reges terræ prudentia et annorum diuturnitate superabis...... Neque aliud ejusdem cum eo ingenii homines audacter objiciunt, nisi quod is diu imperio potitus sit: ne sciunt vero quid loquantur, homines Deo invisi. Nam et diabolus mundi hujus princeps appellatus est”, atque in hac vita illos remuneratur qui voluntatem ipsius fecerint. κδ. Καὶ γὰρ τοῦ Χριστιανισμοῦ τὴν ἐπωνυμίαν ἐκέκτητο οὗτος ὁ δόλιος ἀνὴρ καὶ τῆς βασιλείας ἀνάξιος, καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν εἰσῄει, ὡς δοκῶν πρόβατον αὐτῆς ἐσόμενον, καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ εἰ καὶ ἀναξίως πέπωκε, καὶ τοῦ σώματος ἀχράντου έφαγε. Διὸ ως ἀγαθόν τι κτισμένου *, ἐκ τούτου τὴν μετάνοιαν ὁ φιλάνθρωπος ἀπεξεδέχετο· καὶ ὡς ἔφην εγωγε, την σωτηρίαν αὐτοῦ ζητῶν ὁ Σωτὴρ, τοῦ κόσμου Κύριος, καὶ τῶν χρόνων τὸ μῆκος ἔδωκεν· ἵνα ἐὰν ἐπ᾽ ἀγαθοῖς ἀναστραφῇ, σωθῇ διὰ τῆς ἀγαθῆς αὐτοῦ προαιρέσεως. Εἰ δὲ οὐ μετα μεληθῇ, μηδὲν αὐτὸν ἐκεῖθεν κατεσχηκέναι ", εἰ μὴ τῆς κακίας αὐτοῦ καὶ αἱρέσεως τὰ ἔπαθλα, ἅπερ ι οἱ ὁμόπιστοι καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἀλλότριοι κληρονομή - σουσιν· ήγουν τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον, καὶ τὸν σκώληκα τὸν ἀκοίμητον, καὶ τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια. κε'. Ἐγὼ δὲ παρακαλῶ ὑμᾶς, ἀγαπητοὶ, ἵνα πᾶς ὁ "Gen. 11, 5. 28 Joan. xiv, 38. 24. Enimvero vafer bic homo et imperio indignus, Christiani cognomen gerebat, et in Ecclesiam ingressus ac si ejus ovis fore videretur, Christi sanguinem indigne biberat, intemeratumque illud corpus comederat. Quamobrem clemens Deminus pœnitentiam ejus præstolabatur, velut inde boni aliquid edendum esset, atque, ut dicebamı, Salvator mundi Dominus salutem ejus quærens, longos etiam annos ei concessit, ut siquidem in bonam frugem converteretur, bona voluntate sua salutem obtineret: sin agere pœnitentiam nollet. mihil exinde consequeretur præter nequitiæ suæ hæresisque præmia, quæ ejusdem fidei consortibus perindeque ab Ecclesia separatis reposita sunt: nempe ignem inexstinguibilem, et vermem qui non dormit, ac tenebras exteriores, et quæ his similia sunt. 25 Obsecro autem vos, dilectissimi, ac si quisVARIE LECTIONES. • Bodl. ἢ πῶς πίστευε γέγονε. Sorb. ἢ πῶς ἐτελεύτησε in marg. q Sic Bodl. Deerat in Regio. Mox Για φύσεως, legitur φρονήσεως. • Sorb. κτησέμεν· forte κτησάμενος. • Bodl. χεχρεωστηκέναι. * Bodl κέρδη, άπερ.

quis simili errore obsecratus est, resipiscat tan - τετυφλωμένος τῇ ἁπάτῃ ταύτῃ, ἀνανήψῃ, καὶ τὸν νοῦν dem, et mentem expurget. Cum enim diabolus molitur hominem perdere, animam pariter ac mentem ejus excæcal ne cognoscat bonum. Nος vero scrutemur Scripturas et traditiones Patrum, et eos imitemur ut, sicut invenimus Ecclesiam ex quo Christus ad nos descendit, ita quoque eam conservenus, ita et contradamus, nec a Patribus nostris nos ipsi separemus, alia quidem legentes, alia autem intelligentes. Ne nos futura alia geneneratio anathemate merito percellat, et effodiat, tanquam 628 Ecclesiæ statutis ac legibus contraria sentientes. Nihil nos plane ipsi fines terræ juvabunt. Deum precor et enixe rogo, quanquam peccator sum cœloque ac terra indignus, ut parten nihi inter Patres illos, qui septingentis abhinc annis claruerunt, sexque sanctis et œcumenicis synodis adfuerunt, non cum acephala illa, concedere dignetur. Ne, quæso, usque ad divitias, usque ad voluptatem, usque ad inanein gloriam, sed ad sanguinis usque effusionem confessionis nostræ bonum firmumque fundamentum immotum seneamus, ut et nos audire mereamur: ‹ Fides vestra vos salvos fecit: ite in pace ".» Quam utinam consequamur omnes, gratia et humanitate Dei nostri Jesu Christi, cum quo gloria., honor, adoratio, Patri et Spiritui saneto, nunc et semper, et ia secula saculorum. Amen. * Luc. vi, 50. • Bodl. ἀνακαθάρῃ. ἐγκαθάρῃ ". Ὁ γὰρ διάβολος ὅταν θέλῃ ἄνθρωπον ἀπο ολέσαι, τυφλοῖ αὐτοῦ τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν, εἰς τὸ μὴ διαγινώσκειν τὸ ἀγαθόν. Ἡμεῖς δὲ ἐρευνήσωμεν τὰς Γραφὰς καὶ τὰς παραδόσεις τῶν ἁγίων Πατέρων, καὶ τούτους μιμησώμεθα· καὶ ὡς ηύραμεν τὴν Ἐκκλησίαν ἀπὸ Χριστοῦ καταβάσεως, οὕτως αὐτὴν καὶ παραφυλάξωμεν, οὕτως αὐτὴν παραδώσωμεν, καὶ μὴ χωρίσω μεν ἑαυτοὺς τῶν Πατέρων ἡμῶν, ἄλλα μὲν ἀναγινώσκοντες,καὶ ἄλλα νοοῦντες, μή πως ἐλθοῦσα ἑτέρα γενεὰ, μέλλῃ ἡμᾶς ἀναθεματίζειν, καὶ ἀνασκάπτειν, ὡς παρὰ τῆς Ἐκκλησίας τους τύπους καὶ τοὺς νόμους φρονοῦντας. Καὶ ὄντως ἡμᾶς οὐδὲν ὠφελήσουσι τὰ πέρατα τῆς γῆς. Ἐγὼ εὔχομαι καὶ παρακαλῶ τὸν Θεόν, ἵνα εἰ καὶ ἀνάξιος εἰμι τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, καταξιώσῃ με μετὰ τοὺς Πατέρας τῶν ἑπτακοσίων ἐτῶν, καὶ τῶν ἁγίων καὶ οἰκουμενικῶν ς' συνόδων ἔχειν μέρος, καὶ μὴ μετὰ τῆς ἀκεφάλης. Μὴ μέχρι πλούτου καὶ μέχρι τρυφῆς καὶ μέχρι δόξης κενῆς, ἀλλὰ καὶ μέχρι ἐκχύσεως αἵματος τῆς ὁμο λογίας ἡμῶν τὴν καλὴν καὶ βεβαίαν κρηπίδα ἀκράδαντον κατέχωμεν, ἵνα ἀκούσωμεν καὶ ἡμεῖς, ο Πι στις ὑμῶν σέσωκεν ὑμᾶς· πορεύεσθε εἰς εἰρήνην. ο της γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ δόξα, τιμή, προσκύνησις τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αιώνων. Αμήν. 628 IN EPISTOLAM AD THEOPHILUM IMPERATOREM ADMONITIO. Epistolam quæ sequitur, ad Theophilum imperatorem, Combefisius jam antehac edidit in Manipulo rerum Constantinopolitanarum, ex Regio cod. 2503, acceptam, Joanni vero Damasceno non esse adjudicandam agnovit, tum propter stylum, tum propter temporum rationem, nec non ob decernendi auctoritatem, quam initium et finis ostentant. Nec male rursum affirmavit vir eruditissimus, eam ipsam esse quam trium Orientis patriarcharum nomine scriptam fuisse Constantinus Porphyrogennetus dicit in oratione de Christi imagine Edessena, cujus verba hic attinet recitare. Postquam enim retulit quod Edessæ in obsidione Persica acciderat, nimirum explicata supra muros Domini effigie, Persas a strue lignorum, quam ipsi circa urbem paraverant, eodem modo fuisse combustos, quo Chaldæi olim qui fornacem Babylonicam incenderant (quæ quidem infra legeris n. 51), subjungit: Ταῦτα οὐκ ἁμάρτυρός ἐστιν ὁ λόγος εἰς ἡδονὴν ἀκοῆς, ἢ πρὸς ἀπάτην παρ' ἡμῖν συμπλασθεὶς, ἀλλὰ τρεῖς ὁμοῦ πα τριάρχαι, Ἰὼβ Αλεξανδρείας, Χριστοφόρος Αντιοχείας, καὶ Βασίλειος Ἱεροσολύμων ἀνέγραψαν, καὶ οὕτως ἔχειν ταῦτα ἐγνώρισαν, Θεοφίλου γράψαντες τῷ βασιλεῖ τὰς ἱερὰς εἰκόνας ἐξυβρικότι, ὅτε διὰ πολλῶν ἀποδεικνύοντες τὸ τῶν θείων εἰκόνων ἱερὸν καὶ σεβάσμιον, καὶ περὶ τούτου διέλαβον· καὶ ἔξεστι βουλομένῳ τὴν πολύστιχον ἐκείνην ἐπιστολὴν ἀναλέξασθαι· Non hæc mulcendi aures aut fucum faciendi causa nullo teste conficta a nobis narratio est: sed tres simul patriarchæ Job Alexandrinus, Christophorus Antiochenus, et Basilius Hierosolymitanus, scripserunt, sicque rem se habere palam fecerunt, data ad Theophilum imperatorem, qui violator esset imaginum, epistola; quando nempe longa dissertatione divinas esse imagines et venerandas astruendo, hoc etiam delibarunt. Atque prolixam epistolam illam legere possit, cui lubuerit. Cæterum non una convenisse patriarchas Orientis existimavit Combefisius ut epistolam hanc scriberent, sed in una primum diœcesi, et ab uno patriarcharum editam aliisque probatam, communi calculo, exque omnium mente ad Theophilum missam esse. Quanquam ex orationis serie videri forsan possit, unumquemque symbolam suam ad eam condendam contulisse, propter varias quæ in ea leguntur narrationes a tribus illis, sive Ecclesiis, sive discesibus, acceptas, quarum lamen |

quis simili errore obsecratus est, resipiscat tan - τετυφλωμένος τῇ ἁπάτῃ ταύτῃ, ἀνανήψῃ, καὶ τὸν νοῦν dem, et mentem expurget. Cum enim diabolus molitur hominem perdere, animam pariter ac mentem ejus excæcal ne cognoscat bonum. Nος vero scrutemur Scripturas et traditiones Patrum, et eos imitemur ut, sicut invenimus Ecclesiam ex quo Christus ad nos descendit, ita quoque eam conservenus, ita et contradamus, nec a Patribus nostris nos ipsi separemus, alia quidem legentes, alia autem intelligentes. Ne nos futura alia geneneratio anathemate merito percellat, et effodiat, tanquam 628 Ecclesiæ statutis ac legibus contraria sentientes. Nihil nos plane ipsi fines terræ juvabunt. Deum precor et enixe rogo, quanquam peccator sum cœloque ac terra indignus, ut parten nihi inter Patres illos, qui septingentis abhinc annis claruerunt, sexque sanctis et œcumenicis synodis adfuerunt, non cum acephala illa, concedere dignetur. Ne, quæso, usque ad divitias, usque ad voluptatem, usque ad inanein gloriam, sed ad sanguinis usque effusionem confessionis nostræ bonum firmumque fundamentum immotum seneamus, ut et nos audire mereamur: ‹ Fides vestra vos salvos fecit: ite in pace ".» Quam utinam consequamur omnes, gratia et humanitate Dei nostri Jesu Christi, cum quo gloria., honor, adoratio, Patri et Spiritui saneto, nunc et semper, et ia secula saculorum. Amen. * Luc. vi, 50. • Bodl. ἀνακαθάρῃ. ἐγκαθάρῃ ". Ὁ γὰρ διάβολος ὅταν θέλῃ ἄνθρωπον ἀπο ολέσαι, τυφλοῖ αὐτοῦ τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν, εἰς τὸ μὴ διαγινώσκειν τὸ ἀγαθόν. Ἡμεῖς δὲ ἐρευνήσωμεν τὰς Γραφὰς καὶ τὰς παραδόσεις τῶν ἁγίων Πατέρων, καὶ τούτους μιμησώμεθα· καὶ ὡς ηύραμεν τὴν Ἐκκλησίαν ἀπὸ Χριστοῦ καταβάσεως, οὕτως αὐτὴν καὶ παραφυλάξωμεν, οὕτως αὐτὴν παραδώσωμεν, καὶ μὴ χωρίσω μεν ἑαυτοὺς τῶν Πατέρων ἡμῶν, ἄλλα μὲν ἀναγινώσκοντες,καὶ ἄλλα νοοῦντες, μή πως ἐλθοῦσα ἑτέρα γενεὰ, μέλλῃ ἡμᾶς ἀναθεματίζειν, καὶ ἀνασκάπτειν, ὡς παρὰ τῆς Ἐκκλησίας τους τύπους καὶ τοὺς νόμους φρονοῦντας. Καὶ ὄντως ἡμᾶς οὐδὲν ὠφελήσουσι τὰ πέρατα τῆς γῆς. Ἐγὼ εὔχομαι καὶ παρακαλῶ τὸν Θεόν, ἵνα εἰ καὶ ἀνάξιος εἰμι τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, καταξιώσῃ με μετὰ τοὺς Πατέρας τῶν ἑπτακοσίων ἐτῶν, καὶ τῶν ἁγίων καὶ οἰκουμενικῶν ς' συνόδων ἔχειν μέρος, καὶ μὴ μετὰ τῆς ἀκεφάλης. Μὴ μέχρι πλούτου καὶ μέχρι τρυφῆς καὶ μέχρι δόξης κενῆς, ἀλλὰ καὶ μέχρι ἐκχύσεως αἵματος τῆς ὁμο λογίας ἡμῶν τὴν καλὴν καὶ βεβαίαν κρηπίδα ἀκράδαντον κατέχωμεν, ἵνα ἀκούσωμεν καὶ ἡμεῖς, ο Πι στις ὑμῶν σέσωκεν ὑμᾶς· πορεύεσθε εἰς εἰρήνην. ο της γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ δόξα, τιμή, προσκύνησις τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αιώνων. Αμήν. 628 IN EPISTOLAM AD THEOPHILUM IMPERATOREM ADMONITIO. Epistolam quæ sequitur, ad Theophilum imperatorem, Combefisius jam antehac edidit in Manipulo rerum Constantinopolitanarum, ex Regio cod. 2503, acceptam, Joanni vero Damasceno non esse adjudicandam agnovit, tum propter stylum, tum propter temporum rationem, nec non ob decernendi auctoritatem, quam initium et finis ostentant. Nec male rursum affirmavit vir eruditissimus, eam ipsam esse quam trium Orientis patriarcharum nomine scriptam fuisse Constantinus Porphyrogennetus dicit in oratione de Christi imagine Edessena, cujus verba hic attinet recitare. Postquam enim retulit quod Edessæ in obsidione Persica acciderat, nimirum explicata supra muros Domini effigie, Persas a strue lignorum, quam ipsi circa urbem paraverant, eodem modo fuisse combustos, quo Chaldæi olim qui fornacem Babylonicam incenderant (quæ quidem infra legeris n. 51), subjungit: Ταῦτα οὐκ ἁμάρτυρός ἐστιν ὁ λόγος εἰς ἡδονὴν ἀκοῆς, ἢ πρὸς ἀπάτην παρ' ἡμῖν συμπλασθεὶς, ἀλλὰ τρεῖς ὁμοῦ πα τριάρχαι, Ἰὼβ Αλεξανδρείας, Χριστοφόρος Αντιοχείας, καὶ Βασίλειος Ἱεροσολύμων ἀνέγραψαν, καὶ οὕτως ἔχειν ταῦτα ἐγνώρισαν, Θεοφίλου γράψαντες τῷ βασιλεῖ τὰς ἱερὰς εἰκόνας ἐξυβρικότι, ὅτε διὰ πολλῶν ἀποδεικνύοντες τὸ τῶν θείων εἰκόνων ἱερὸν καὶ σεβάσμιον, καὶ περὶ τούτου διέλαβον· καὶ ἔξεστι βουλομένῳ τὴν πολύστιχον ἐκείνην ἐπιστολὴν ἀναλέξασθαι· Non hæc mulcendi aures aut fucum faciendi causa nullo teste conficta a nobis narratio est: sed tres simul patriarchæ Job Alexandrinus, Christophorus Antiochenus, et Basilius Hierosolymitanus, scripserunt, sicque rem se habere palam fecerunt, data ad Theophilum imperatorem, qui violator esset imaginum, epistola; quando nempe longa dissertatione divinas esse imagines et venerandas astruendo, hoc etiam delibarunt. Atque prolixam epistolam illam legere possit, cui lubuerit. Cæterum non una convenisse patriarchas Orientis existimavit Combefisius ut epistolam hanc scriberent, sed in una primum diœcesi, et ab uno patriarcharum editam aliisque probatam, communi calculo, exque omnium mente ad Theophilum missam esse. Quanquam ex orationis serie videri forsan possit, unumquemque symbolam suam ad eam condendam contulisse, propter varias quæ in ea leguntur narrationes a tribus illis, sive Ecclesiis, sive discesibus, acceptas, quarum lamen |

EPISTOLA AD THEOPHILUM IMPERATOREM. fides sit apud primitivos auctores. Scripserunt porro ii antistites, inquit alibi Combefisius, non per Theodorum et Theophanem, quasi illi primum sub Theophilo in urbem venerint, quod quidam opinati sunt, refellunturque ex ejus Vita et Theodori epistola de suo et fratris certamine sed longe postea, cum illí annos plures sub tribus quatuorve imperatoribus in Græcia vixissent, aliaque jam certamina desudassent. ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΕΑ ΘΕΟΦΙΛΟΝ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΣΕΠΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ. SANCTI JOANNIS DAMASCENI epistola ad theophilum imp. DE SANCTIS ET VENERANDIS IMAGINIBUS. α'. Ἐπεὶ τοιγαροῦν κατὰ τὴν θεόλεκτον φωνὴν τὴν φάσκουσαν, ο Ότι ἐὰν δύο ὑμῶν συμφωνήσωσιν ἐπὶ τῆς γῆς, περὶ παντὸς πράγματος οὗ ἐὰν αἰτήσωνται, γενήσεται αὐτοῖς παρὰ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. Ο γάρ εἰσι δύο ή τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν.» Καὶ πάλιν· • Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτ τίας, ἀφίενται αὐτοῖς· ἄν τινων δὲ κρατῆτε, κεκράτηνται. Καὶ πάλιν·. Καθήσεσθε ἐπὶ δώδεκα θρό τους κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ. ο Καὶ αὖθις· ο Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ.» Καὶ ἀλλαχοῦ· • Οὐ περὶ τούτων δὲ ἐρωτῶ, φησὶν ὁ Κύριος, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πιστευόντων διὰ τοῦ λόγου αὐτῶν εἰς ἐμέ· ἵνα πάντες ἐν ὦσι, καθὼς σύ, Πατὴρ, ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν σοί. Καὶ ἐγὼ τὴν δόξαν ἣν δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσι τετελεσμένοι εἰς ἕν, καὶ ἵνα γνῷ ὁ κόσμος, ὅτι ἠγάπησας αὐτοὺς, καθὼς ἐμὲ ἠγάπησας· καὶ ἵνα ὅπου εἰμι εγώ, κἀκεῖνοι ὦσι μετ᾿ ἐμοῦ, ἵνα θεωρῶσι τὴν δόξαν τὴν ἐμὴν, ἣν δέ δωκάς μοι.» Καὶ ὁ θεσπέσιος ἀπόστολος Πέτρος φησίν ο Δοὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον αὐτοῖς, ὡς καὶ ἡμῖν,» καὶ τὴν ἴσην δωρεὰν δέδωκεν ὁ Θεὸς τοῖς ἔθνεσι, καθὼς καὶ ἐλάλουν γλώσσαις, καὶ προεφήτενον. Καὶ πάλιν ὁ μέγας Παῦλος, καὶ κήρυξ τῆς οἰκουμένης καὶ διδάσκαλος, φησὶν, ὅτι • Εθετο ὁ θεὸς ἐν Ἐκκλησίᾳ, πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους.» Τοίνυν τῷ ὄρῳ καὶ κανόνι ἑπόμενοι τῶν θεσπεσίων ἀποστόλων, καὶ τῶν ἁγίων καὶ μακαρίων Πατέρων, ἐν τῇ μεγάλη τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ, Ενθα ομοφρόνως καὶ ὁμογνωμό ' Matth. xviii, 19, 20. • Acl. SV, 18. • Joan. xx, 22, 25. Ephes. iv, 11. 6291. Quandoquidem igitur secundum divinam. vocem quæ ait: «Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re quamcunque petierint, fiet illis a Patre meo, qui in cœlis est. Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum '.. Et iterum: • Accipite Spiritum sanctum: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, relenta sunt.» Rursumque: «Sedebitis super sedes duodecim judicantes duodecim tribus Israel'., Et iterum: • Quæcunque ligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo; et quæcunque solveritis super terram, erunt soluta et in caelo 4. Alio demum in loco:. Non pro eis autem rogo tantum, dicit Dominus, sed et pro iis qui credituri sunt per verbum corun in me: ut omnes unum sint, sicut tu, Pater,un me, et ego in te. Et ego claritatem quam dedisti mili, dedi eis, ut sint consummati in unum, et ut cognoscat mundus quia dilexisti eos, sicut et me dilexisti, et ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam quam dedisti mihi ".» Divinus quoque Petrus apostolus ait: ‹ Dans Spiritum sanctum illis, sicut et nobis *; › ut par donum gentibus tribuerit Deus; quemadmodum et linguis loquebantur et prophetabant. Rursusque magnus Paulus orbis prædicator et magister: Posuit 'Deus in Ecclesia, inquit, primum apostolos, secundo prophetas, tertio doctores ".» Quapropter divinorum apostolorum sanctorumque ac beatorum Patrum definitionem et regulam sequentes, in magna Dei Ecclesia, ubi concordi parique sensu atque • Matth. xix, 28. * Matth. xvin, * Joan. XVII,