Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 96:679Ζ. Τοῦ αὐτοῦ Λόγος, εἰς τὸ γενέσιον τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου. α. Λαμπρῶς πανηγυρίζει ἡ κτίσις σήμερον, καινὸν οὐρανὸν τὴν Παρθένον λαμβάνουσα. Κόρη ἐπὶ γῆς γεγέννηται, τοῦ Βασιλέως τῶν οὐρανῶν ἐψυχώμενος θάλαμος. Νεᾶνις εἰς φῶς ἐλήλυθε τῆς ἡλιακῆς ἀκτῖνος φανότερον ἀστράπτουσα. Βρέφος ἐκ στείρας ἀνέλαμψε, τῆς παρθενίας τέμενος ἱερώτατον. Τίς οὐχ ὑπαντήσει πρὸς τὴν πανήγυριν; τίς οὐ δωροφορήσει ἑόρτια, καὶ τῇ Παρθένῳ φιλούμενα; Δῶρον κάλλιστον παρθενεύουσιν ἡ ἀφθαρσία, γήμασι σωφροσύνη, πλουσίοις μετάδοσις, πένησιν ἡ εὐχαριστία, ἄρχουσιν ἡ ἡμερότης, βασιλεῦσιν ἡ δικαιοσύνη, ἱερεῦσιν ἡ ὁσιότης, τοῖς πᾶσιν ἐν ἅπασιν ἡ εὐνομία. Ἐπεὶ δὲ τοιαῦτα τὰ δῶρα, καὶ μετὰ τοιούτων ἡ λαμπροφορία, δεῦτε σκιρτήσωμεν εὐφρόσυνα. Ἄσωμεν χαριστήρια, μετὰ Δαβίδ· Ἀγαλλιασώμεθα τῷ Κυρίῳ, ἀλαλάξωμεν τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρι ἡμῶν. Τῷ Κτίστῃ τῶν ἁπάντων, ναὸς ὑποδοχῆς ᾠκοδόμηται· ὅτι τῷ δημιουργῷ Λόγῳ καταγώγιον ξενισμοῦ ἡτοίμασται· ὅτι τῷ Ἡλίῳ τῆς δικαιοσύνης νεφέλη φωτὸς ἐξήπλωται· ὅτι τῷ περιβάλλοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, θεοϋφάντου περιβολαίου ἱστὸς ἀνίσταται·
Α ιλαρότητι σύμμικτον, ἀνδράσιν ἀπρόσιτον. Καὶ μέρ Ο κοιλίας σου, Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱός. τοὺς ἀπεράντους αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. εως ὁ φόβος ὁ ἐπισυμβὰς τῷ ἀσυνήθει τοῦ ἀγγέλου προσφθέγματι. Γονεῦσιν εξήνιος καὶ ὑπήκοος. Φρό νημα ταπεινὴν ἐν θεωρίαις ὑψηλοτάταις. Λόγος Απ ρὸς ἐξ ἀοργήτου ψυχῆς προσφερόμενος. Καὶ τί γε ἄλλο ἢ ἄξιον τοῦ Θεοῦ καταγώγιον ; Σὲ ἀξίως πᾶσαι αἱ γενεαὶ μακαρίζουσιν, ὡς ἐπίλεκτον δόξαν τῆς ἀνθρωπότητος. Σὺ ἱερέων καύχημα, Χριστιανῶν ἔλα πίς, παρθενίας πολυφόρον φύτευμα. Διὰ σοῦ γὰρ τὸ καλὸν τῆς παρθενίας πεπλάτυνται. Ευλογημένη σύ ἐν γυναιξὶ, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς και λίας σου. Οἱ ὁμολογοῦντες σε Θεοτόκον εὐλόγηνται, οἱ ἀρνούμενοι κεκατέρανται. β'. "Ο ἱερὰ ξυνωρὶς Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αννα, δέχου παρ' ἐμοῦ λόγου τουτονὶ τὸν γενέσιον ! Ο θύγατερ Ἰωακεὶμ καὶ Ἄννης καὶ δέσποινα ! δέχου δούλου λόγον ἁμαρτωλοῦ, ἀλλ᾽ ἐκ πυρός ποθοῦντος, καὶ σὲ μόνην κεκτημένου χαρᾶς ἐλπίδα, τοῦ βίου προστά τιν, καὶ πρὸς τὸν σὸν Υἱὸν διαλλάκτην, καὶ σωτη ρίας ἀῤῥαβῶνα στερέμνιον. Καὶ τὸ τῶν ἁμαρτημά των διασκορπίσεις· φορτίον, καὶ τὸ ἐπισκοτοῦν τῷ έμῷ νῷ νέρος, καὶ τὴν ὁλώδη διασκεδάσεις παχύ- τητα· καὶ στήσεις τοὺς πειρασμούς, καὶ κυβερνή σαις (68) αἰτίως τὸν βίον, καὶ πρὸς τὴν ἄνω χειρα αγωγήσεις μακαριότητα, καὶ τῷ κόσμῳ βραβεύσεις εἰρήνην· καὶ πᾶσι τοῖς τῆσδε τῆς πόλεως ὀρθοδόξοις οἰκήτορσι παντελῆ εὐφροσύνην, καὶ σωτηρίαν αἰών νιον, λιταῖς τῶν σε φυσάντων, καὶ παντὸς τοῦ τῆς Εκκλησίας πληρώματος. Γένοιτο, γένοιτο. Χαίρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ, ευλογημένη σὺ ἐν γυναιξὶ, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς Αὐτῷ ἡ δόξα σὺν Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς Τ. Τοῦ αὐτοῦ Λόγος, εἰς τὸ γενέσιον τῆς ὑπερο αγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου (68'). α'. Λαμπρῶς πανηγυρίζει ἡ κτίσις σήμερον, και νὸν οὐρανὸν τὴν Παρθένον λαμβάνοντα. Κόρη ἐπὶ γῆς γεγέννηται, τοῦ Βασιλέως τῶν οὐρανῶν ἐψυχω μένος θάλαμος. Νεᾶνι; εἰς φῶς ἐλήλυθε τῆς ἡλιακῆς ἀκτῖνος φανότερον ἀστράπτουσα. Βρέφος ἐκ στείρας ἀνέλαμψε, τῆς παρθενίας τέμενος ἱερώτατον. Τις οὐχ ὑπαντήσει πρὸς τὴν πανήγυριν ; τίς οὐ δωροφο ρήσει εόρτια, καὶ τῇ Παρθένῳ φιλούμενα; Δῶρον κάλλιστον παρθενεύουσιν ἡ ἀφθαρσία, γήμασι σω φροσύνη, πλουσίοις μετάδοσις, πένησιν ἡ εὐχαρι στία, ἄρχουσιν ἡ ἡμερίτης, βασιλεῦσιν ἡ δικαιοσύνη, ἱερεῦσιν ἡ ἐσιότης, τοῖς πᾶσιν ἐν ἅπασιν ἡ εὐνομία. Ἐπεὶ δὲ τοιαῦτα τὰ δῶρα, καὶ μετὰ τοιούτων ἡ λαμ προφορία, δεῦτε σκιρτήσωμεν εὐφρόσυνα. "Ασωμεν χαριστήρια, μετά Δαβίδ Αγαλλιασώμεθα τῷ Κυ- ρίφη, ἀλαλάξωμεν τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρι ἡμῶν. Τῷ Κτίστῃ τῶν ἁπάντων, ναὸς ὑποδοχῆς ᾠκοδόμηται ο ☐ S. JOANNIS DAMASCENI hilaritate temperat, per quos nullus ad te viris ae- cesses pateret. Testis est metus ille, in quem ex inusitato augeli alloquio incidist. Parentibus mori- gera et obsequens eras. Auimus bumilis in subli- missimis contemplationibus. Serino jucundus, ex leni anima progrediens. Quid demum aliud quam Deo dignum dowicilium ? Merito te beatam præ- dicant omines generationes, ut eximium bumani generis decus. Tu sacerdotum gloria, Christiano- rum spes, virginitatis uberrima planta. Per te enim virginitatis honestas seep latissime effudit: Beno- dicia tu iuter mulieres, et benedictus fructus ventris . tuẺ. Qui te Dei Genitricem confitentur, bi beno- dicti sunt : qui infciantur, maledicti. haec orationem a me accipite! Joachim et Anz Alia et domina, orationem suscipe servi peccatoris, qui te tamen ardenter auiat colitque, teque selam gaudii spem habet, et vit: prasidem, nec non apud Filium pacatricem, ac certam salutis arrham. Pec- calorum sarcinam discule, meuti toucurus offen- dentem nebulam, terrenamque crassitiem dissipa, tentationes comprime, vitam mean fauste guberna, ut ad cœlestem beatitatem per te ducar, pacemque mundo coucilia Quiversis bujus civitatis ortho- doxis, absolutam numeris suis lætitiam sempiter- namque salutem præsis, loorun parentum, uni- ersique caelus Ecclesiæ precibus. Fiat, fiat. Are, Maria grilia plena, Dominus tecum : benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui, Jestts Christus Dei Filius. Ipsi gloria cum Patre et Spiritu sancto in infinita sæcula seculorum. Amen. VII. Ejusdem Sermo alter, in eamdem sanctissimæ Do- 'minæ nostræ Deiparæ Natalem diem. B tura, dum novum cœlum, Virginen accipit. Puella in terris nata est, Regis cœlorum animatus tha- lamus. Juvencula solis radios fulgoribus obseurans, infans ex sterili effulsit, sacratissimum virginitatis saerarium. Quis ad celebritatem non couve- niet? quis solemnia atque Virgini chara dona de- feret? Munus pulcherrimam iis qui virginitatem colunt, integritas incorrupta, nuptis castitas; divi- tibus erogatio i pauperibus gratiarum actio ; his qui præsunt, mansuetudo; regibus justitia; sacerdoti- bus Les suelitas ; cunctis denique recta in omnibus institutio. Quia vero ejusmodi munera sunt, coque splendor enitescit, agite, festinuus, et gratiarum actionis cantica depromamus, cuni Davide: Exsul- temus Domino, jubilomus Deo Salvatori nostro *. Omnium Conditori templum quo excipiatur, exstru- *³ Psal. xliv, 1. c D cod. Regio collato cum versione Leonis Allt- tii quæ edita non est. 12. Ο sacrum par Joachim et Amia, natalitiam 1. Splendide hodie diem festum agit condita na (68) Edit. ὁσίως. (68) Nunc primum Græce prodit hæc oratio ex
PG 96:681ὅτι τῷ κιρνῶντι ταῖς ὥραις τοὺς καιροὺς καὶ ἐνιαυτοὺς συνακτήριον νυμφικὸν ἀναδέδεικται. β. Χορεύσατε, νεάνιδες· παρθενικὸν γὰρ τὸ γενέθλιον. Σκιρτήσατε, μητέρες· μητρικὸς γὰρ καρπὸς ἡ παρθενεύουσα. Στεῖραι, εὐέλπιδες ἔστε πρὸς τὴν πρὶν στειρεύουσαν, εἶτα θεόπαιδα γεννήσασαν ἀποσκοπεύουσαι. Μηδέ γε κόραι τῆς χορείας ἀπολειπέσθωσαν, τῆς μόνης κορῶν κορωνίδος ὁμοῦ καὶ βασιλίδος τὸ γενέσιον πανηγυρίζουσαι. Σαλπίσατε σάλπιγγι ἐπὶ τοὺς βουνούς· ἠχήσατε ἐπὶ τῶν ὑψηλῶν· κηρύξατε ἐν Ἱερουσαλὴμ, δι’ Ὠσηὲ ἡμῖν κἀνταῦθα τὸ προσταττόμενον. Δαβὶδ ὁ Θεοπάτωρ, εὐφράνθητι· Ἡσαί̈ας ὁ προφητοκράτωρ, φαιδρύνθητι. Καὶ ὁ μὲν, ὅτι ἐξ ὀσφύος σου κατὰ τὴν ὁρκωμοσίαν ἡ βασιλὶς προέρχεται, ἐξ ἧς θήσειν ἐπὶ τὸν θρόνον σου τὸν καρπόν σου Θεὸς ἐπηγγείλατο· ὁ δὲ, ὅτι ἡ προφητεία σου πέρας εἴληφεν, Ἐξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσσαὶ, καὶ ἄνθος ἐκ τῆς ῥίζης ἀναβήσεται. Ῥάβδος ἡ Παρθένος, ἐξ ἧς ἀπειρόγαμος τὸ ἀνθηρὸν καὶ ἀένναον Χριστὸς ἄνεισιν. γ. Ἀλλὰ τί μοι τῷ δεῖνι, καὶ τῷ δεῖνι τὸ χαίρειν περιγράφειν, καὶ μὴ φωνῇ περιληπτικῇ διασημᾶναι τὴν ἀγαλλίασιν;
ὅτι τῷ δημιουργῷ λόγῳ καταγώγιον ξενισμοῦ ἡτοί- Α μασται· ὅτι τῷ Ἡλίῳ τῆς δικαιοσύνης νεφέλη φωτός ἐξήπλωται· ὅτι τῷ περιβάλλοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νε- φέλαις, θεοῦφάντου περιβολαίου ἱστὸς ἀνίσταται· ὅτι τῷ κιρνῶντι ταῖς ὡραῖς τοὺς καιροὺς καὶ ἐνιαυ- τοὺς συνακτήριον νυμφικόν (69) ἀναδέδεικται. β'. Χορεύσατε, νεάνιδες· παρθενικὸν γὰρ τὸ γε- νέθλιον. Σκιρτήσατε, μητέρες μητρικὸς γὰρ καρπὸς ἡ παρθενεύουσα. Στεῖραι, εὐέλπιδες ἔστε πρὸς τὴν πρὶν στειρεύουσαν, εἶτα θεόπαιδα γεννήσασαν ἀπο- σκοπεύουσαι. Μηδέ γε κόραι τῆς χορείας ἀπολειπέ σθωσαν, τῆς μόνης κορῶν κορωνίδος ὁμοῦ καὶ βασι- λίδος τὸ γενέσιον πανηγυρίζουσαι. Σαλπίσατε σάλ πιγγι ἐπὶ τοὺς βουνούς· ἠχήσατε ἐπὶ τῶν ὑψη λῶν· κηρύξατε ἐν Ἱερουσαλήμ, δι' Ωσηέ ἡμῖν κανταῦθα τὸ προσταττόμενον. Δαβὶδ ὁ Θεοπάτωρ, εὐ- φράνθητι· Ησαΐας ὁ προφητοκράτωρ, φαιδρύνθητι. Καὶ ὁ μὲν, ὅτι ἐξ ὀσφύος σου κατὰ τὴν ὁρκωμοσίαν ἡ βασιλὶς προέρχεται, ἐξ ἧς θήσειν ἐπὶ τὸν θρόνον σου τὸν καρπόν σου Θεὸς ἐπηγγείλατο· ὁ δὲ, ὅτι ἡ προφητεία σου πέρας είληφεν, Ἐξελεύσεται ρά βδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί, καὶ ἄνθος ἐκ τῆς ῥίζης ἀναβήσεται. Ράβδος ἡ Παρθένος, ἐξ ἧς ἀπειρόγα - μο; τὸ ἀνθηρὸν καὶ ἀένναον Χριστὸς ἄνεισιν. γ'. Ἀλλὰ τί μοι τῷ δεῖνι, καὶ τῷ δεῖνι τὸ χαίρειν περιγράφειν, καὶ μὴ φωνῇ περιληπτική διασημᾶναι τὴν ἀγαλλίασιν; Εὐφρανθήτω ὁ οὐρανὸς ἄνωθεν, καὶ αἱ νεφέλαι ξανάτωσαν δικαιοσύνην. Ανατει λάτω ἡ γῆ, καὶ βλαστησάτω ἔλεος, καὶ δικαιο- σύνην ἀνατειλάτω ἅμα (70). Διὰ τί ; ὅτι σκήνωμα τῷ Θεῷ Ἰακὼβ πεφανέρωται· ὅτι τόπος ἅγιος τῷ παναγίῳ λόγῳ ὑποδέδεικται. Ὡς φοβερὺς ὁ τόπος οὗτος, βοάτω Ἰακὼβ ὁ πατριαρχικώτατος, οὐκ ἔστι τοῦτο ἀλλ᾽ ἢ οἶκος Θεοῦ, καὶ αὕτη ἡ πύλη τοῦ οὐρανοῦ! Ἢ ἀποῤῥήτων ακουσμάτων! ὦ παραδόξων ἀποτελεσμάτων ! Τί τοῦτο τὸ καινὸν διήγημα; τίς αὕτη ἡ ξενίζουσα παραβολὴ καὶ ἀποῤῥητος; Εἰ δ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ οὐκ ἐξαρκέσουσί σοι, ὡς ὁ Λό γος, καὶ τίς ἡ ἐξαρκοῦσα αὐτῷ φυσικὴ κατοίκησις ; Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ, λέγει Κύριος ; Καὶ ποῦ τῷ τοιούτῳ, καὶ τηλικούτῳ, καὶ ὑπεραίροντι πάσης καταληπτικῆς· ὑποθέσεως; οὐ γὰρ ἐν ποσότητι τὸ ἄπειρον, περιληπτικόν χωρίον ἐξευρηθήσεται. Ὁ οὐρανός μοι, φησὶν, θρόνος, καὶ ἡ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. Καὶ ποῖος οἶκο- δομηθήσεται οἶκος τῷ ἐρωτῶντι; ἢ τίς ἐξευρεθείη τόπος τῆς καταπαύσεως αὐτοῦ; ἀλλ' ὅμως εἴρηται, καὶ πεφανέρωται. Πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ ; δε γὰρ τὸ ζητούμενον. Μικρὸν ἀναμείνας, ἀγαπητέ, λήψη τοῦ ποθουμένου τὴν ἐπίλυσιν. Β δ. Μέλλοντος ἀνθρώπου ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι παράγεσθαι δι' ἄπειρον Θεοῦ ἀγαθότητα, πρότερον οὐρανὸς ἐκτείνεται, γῆ ὑπεστόρεσται, θάλασσα περ ριώρισται, καὶ ὅσα ἀμφοτέρων συμπληρωτικά, ἐν ταυτῷ τῆς ὅλης διακοσμήσεως είληπται. Εἶθ᾽ ὕστε « Εt HOMILIA II IN NATIVITATEM B. V. MARIE. ctum est : quia Verbo rerum opifci hospitit domus Osee v, Jerem. xxiii, 24. »ª Isa. Lxvi, 2. PATROL. GR. XCVI. C – est parata; Soli justitiæ expansa lucis nubes; im- mortali Sponso divini decoris thalamus erectus; ei qui cœlum nubibus operit, divinitus texti amictus tela consurgit : ei qui tempestatibus tempestates annosque commiscet, nuptiale conclave editum. dies est natalis. Salite, matres : matris enim fru- clus Virgo est. Bono animo, steriles, estote, in eam intuentes, quæ, cum prius sterilis esset, divinam posthac prolem enixa est. At neque puellæ choro desint, diem ejus natalilium celebrantes, quæ sola puellarum apex et regina exsistit : Clangite tuba su- per montes ; sonate super excelsa; prædicale in Jeru salem, quod quidem per Osee hic nobis etiam præcipitur. David Deiparens, gaude animo ; Isaia prophetarum primus, exhilarare; alter quidem, quod tuis ex lumbis, uti juratum erat ", regina procedat, ex qua Deus fructum tuum super seden tuam positurum promiserat: alter vero, quod finem habeat vaticinium illud tuum: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ascendet ". Virga Virgo est, ex qua integro decore muliebri, foridus perennisque los Christus assurgit. p nec voce omnia complectente exsultationem indico ? Latelur calum desuper, et nubes pluant justitiam : pullulet terra, et germinet misericordiam, et justitia oriatur simul ”. Quid ita ? quia Deo Jacob taber- naculum manifestatum est : quia locus sanctus sanctissimo Verbo ostensus est. Clamet patriar charum amplissimus Jacob: Quam terribilis est lo- cus iste ! non est hic, nisi domus Dei, hæcque porla cali . O ineftabiles auditiones! o insolitos even tus! Quæ nova hæc narratio? Quæ stuporem in- gerens, et sermonis vim fugiens isthæc parabola ? Cum coelum coli, uti Scriptura prodit ", baud tibi sufliciant, quænam tibi sufficiens naturalis habitatio fuerit? Annon cœlum et terram ego impleo, dicit Dominus ? ubinam rerum, tali ac tanto, quique omnem comprehensionem exsuperat (non enim quod infinitum est, in quantitate hæret) locus qui complectatur, occurrat : Calum mihi, ait, sedes est, et lerra scabellum pedum meorum”. Quænam vero ei qui interrogat, domus exstruitur, quisre locus inveniatur, in quo requiescat? At vero iuventus exhibitusque est ? Qua vero ratione, quove modo? hoc namque est quod nunc quæritur. Tantisper exspecta, dilecte, et ejus quod optas, solutionem accipies. rerum naturam edendus esset, in primis coelum extenditur, substernitur terra, suis mare terminis” clauditur, cæteraque omnia, quibus utra- que complenda essent, in universi ornatu una pro- Isa. XLV, 8. 87 Psal. cxxxi, 11. ns Isa. 1, 11. (69) Seg. ἀναδείκνυται. 2. Cloros, juvencule, ducite : Virginis namque 3. Quid enimvero huic illive gaudendum definio, 4. Cum homo per immensam Dei bonitatem in 1. ** Gen. xxvi, 17. * III Reg. 111, 27. (70) Allatius legit : δικαιοσύνη.
Εὐφρανθήτω ὁ οὐρανὸς ἄνωθεν, καὶ αἱ νεφέλαι ῥανάτωσαν δικαιοσύνην. Ἀνατειλάτω ἡ γῆ, καὶ βλαστησάτω ἔλεος, καὶ δικαιοσύνην ἀνατειλάτω ἅμα. Διὰ τί; ὅτι σκήνωμα τῷ Θεῷ Ἰακὼβ πεφανέρωται· ὅτι τόπος ἅγιος τῷ παναγίῳ Λόγῳ ὑποδέδεικται. Ὡς φοβερὸς ὁ τόπος οὗτος, βοάτω Ἰακὼβ ὁ πατριαρχικώτατος, οὐκ ἔστι τοῦτο ἀλλ’ ἢ οἶκος Θεοῦ, καὶ αὕτη ἡ πύλη τοῦ οὐρανοῦ Ὢ ἀποῤῥήτων ἀκουσμάτων ὢ παραδόξων ἀποτελεσμάτων Τί τοῦτο τὸ καινὸν διήγημα; τίς αὕτη ἡ ξενίζουσα παραβολὴ καὶ ἀπόῤῥητος; Εἰ ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ οὐκ ἐξαρκέσουσί σοι, ὡς ὁ Λόγος, καὶ τίς ἡ ἐξαρκοῦσα αὐτῷ φυσικὴ κατοίκησις; Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ, λέγει Κύριος; Καὶ ποῦ τῷ τοιούτῳ, καὶ τηλικούτῳ, καὶ ὑπεραίροντι πάσης καταληπτικῆς ὑποθέσεως; οὐ γὰρ ἐν ποσότητι τὸ ἄπειρον, περιληπτικὸν χωρίον ἐξευρηθήσεται. Ὁ οὐρανός μοι, φησὶν, θρόνος, καὶ ἡ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. Καὶ ποῖος οἰκοδομηθήσεται οἶκος τῷ ἐρωτῶντι; ἢ τίς ἐξευρεθείη τόπος τῆς καταπαύσεως αὐτοῦ; ἀλλ’ ὅμως εὕρηται, καὶ πεφανέρωται. Πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ; Ὧδε γὰρ τὸ ζητούμενον. Μικρὸν ἀναμείνας, ἀγαπητὲ, λήψῃ τοῦ ποθουμένου τὴν ἐπίλυσιν. δ.
ὅτι τῷ δημιουργῷ λόγῳ καταγώγιον ξενισμοῦ ἡτοί- Α μασται· ὅτι τῷ Ἡλίῳ τῆς δικαιοσύνης νεφέλη φωτός ἐξήπλωται· ὅτι τῷ περιβάλλοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νε- φέλαις, θεοῦφάντου περιβολαίου ἱστὸς ἀνίσταται· ὅτι τῷ κιρνῶντι ταῖς ὡραῖς τοὺς καιροὺς καὶ ἐνιαυ- τοὺς συνακτήριον νυμφικόν (69) ἀναδέδεικται. β'. Χορεύσατε, νεάνιδες· παρθενικὸν γὰρ τὸ γε- νέθλιον. Σκιρτήσατε, μητέρες μητρικὸς γὰρ καρπὸς ἡ παρθενεύουσα. Στεῖραι, εὐέλπιδες ἔστε πρὸς τὴν πρὶν στειρεύουσαν, εἶτα θεόπαιδα γεννήσασαν ἀπο- σκοπεύουσαι. Μηδέ γε κόραι τῆς χορείας ἀπολειπέ σθωσαν, τῆς μόνης κορῶν κορωνίδος ὁμοῦ καὶ βασι- λίδος τὸ γενέσιον πανηγυρίζουσαι. Σαλπίσατε σάλ πιγγι ἐπὶ τοὺς βουνούς· ἠχήσατε ἐπὶ τῶν ὑψη λῶν· κηρύξατε ἐν Ἱερουσαλήμ, δι' Ωσηέ ἡμῖν κανταῦθα τὸ προσταττόμενον. Δαβὶδ ὁ Θεοπάτωρ, εὐ- φράνθητι· Ησαΐας ὁ προφητοκράτωρ, φαιδρύνθητι. Καὶ ὁ μὲν, ὅτι ἐξ ὀσφύος σου κατὰ τὴν ὁρκωμοσίαν ἡ βασιλὶς προέρχεται, ἐξ ἧς θήσειν ἐπὶ τὸν θρόνον σου τὸν καρπόν σου Θεὸς ἐπηγγείλατο· ὁ δὲ, ὅτι ἡ προφητεία σου πέρας είληφεν, Ἐξελεύσεται ρά βδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί, καὶ ἄνθος ἐκ τῆς ῥίζης ἀναβήσεται. Ράβδος ἡ Παρθένος, ἐξ ἧς ἀπειρόγα - μο; τὸ ἀνθηρὸν καὶ ἀένναον Χριστὸς ἄνεισιν. γ'. Ἀλλὰ τί μοι τῷ δεῖνι, καὶ τῷ δεῖνι τὸ χαίρειν περιγράφειν, καὶ μὴ φωνῇ περιληπτική διασημᾶναι τὴν ἀγαλλίασιν; Εὐφρανθήτω ὁ οὐρανὸς ἄνωθεν, καὶ αἱ νεφέλαι ξανάτωσαν δικαιοσύνην. Ανατει λάτω ἡ γῆ, καὶ βλαστησάτω ἔλεος, καὶ δικαιο- σύνην ἀνατειλάτω ἅμα (70). Διὰ τί ; ὅτι σκήνωμα τῷ Θεῷ Ἰακὼβ πεφανέρωται· ὅτι τόπος ἅγιος τῷ παναγίῳ λόγῳ ὑποδέδεικται. Ὡς φοβερὺς ὁ τόπος οὗτος, βοάτω Ἰακὼβ ὁ πατριαρχικώτατος, οὐκ ἔστι τοῦτο ἀλλ᾽ ἢ οἶκος Θεοῦ, καὶ αὕτη ἡ πύλη τοῦ οὐρανοῦ! Ἢ ἀποῤῥήτων ακουσμάτων! ὦ παραδόξων ἀποτελεσμάτων ! Τί τοῦτο τὸ καινὸν διήγημα; τίς αὕτη ἡ ξενίζουσα παραβολὴ καὶ ἀποῤῥητος; Εἰ δ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ οὐκ ἐξαρκέσουσί σοι, ὡς ὁ Λό γος, καὶ τίς ἡ ἐξαρκοῦσα αὐτῷ φυσικὴ κατοίκησις ; Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ, λέγει Κύριος ; Καὶ ποῦ τῷ τοιούτῳ, καὶ τηλικούτῳ, καὶ ὑπεραίροντι πάσης καταληπτικῆς· ὑποθέσεως; οὐ γὰρ ἐν ποσότητι τὸ ἄπειρον, περιληπτικόν χωρίον ἐξευρηθήσεται. Ὁ οὐρανός μοι, φησὶν, θρόνος, καὶ ἡ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. Καὶ ποῖος οἶκο- δομηθήσεται οἶκος τῷ ἐρωτῶντι; ἢ τίς ἐξευρεθείη τόπος τῆς καταπαύσεως αὐτοῦ; ἀλλ' ὅμως εἴρηται, καὶ πεφανέρωται. Πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ ; δε γὰρ τὸ ζητούμενον. Μικρὸν ἀναμείνας, ἀγαπητέ, λήψη τοῦ ποθουμένου τὴν ἐπίλυσιν. Β δ. Μέλλοντος ἀνθρώπου ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι παράγεσθαι δι' ἄπειρον Θεοῦ ἀγαθότητα, πρότερον οὐρανὸς ἐκτείνεται, γῆ ὑπεστόρεσται, θάλασσα περ ριώρισται, καὶ ὅσα ἀμφοτέρων συμπληρωτικά, ἐν ταυτῷ τῆς ὅλης διακοσμήσεως είληπται. Εἶθ᾽ ὕστε « Εt HOMILIA II IN NATIVITATEM B. V. MARIE. ctum est : quia Verbo rerum opifci hospitit domus Osee v, Jerem. xxiii, 24. »ª Isa. Lxvi, 2. PATROL. GR. XCVI. C – est parata; Soli justitiæ expansa lucis nubes; im- mortali Sponso divini decoris thalamus erectus; ei qui cœlum nubibus operit, divinitus texti amictus tela consurgit : ei qui tempestatibus tempestates annosque commiscet, nuptiale conclave editum. dies est natalis. Salite, matres : matris enim fru- clus Virgo est. Bono animo, steriles, estote, in eam intuentes, quæ, cum prius sterilis esset, divinam posthac prolem enixa est. At neque puellæ choro desint, diem ejus natalilium celebrantes, quæ sola puellarum apex et regina exsistit : Clangite tuba su- per montes ; sonate super excelsa; prædicale in Jeru salem, quod quidem per Osee hic nobis etiam præcipitur. David Deiparens, gaude animo ; Isaia prophetarum primus, exhilarare; alter quidem, quod tuis ex lumbis, uti juratum erat ", regina procedat, ex qua Deus fructum tuum super seden tuam positurum promiserat: alter vero, quod finem habeat vaticinium illud tuum: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ascendet ". Virga Virgo est, ex qua integro decore muliebri, foridus perennisque los Christus assurgit. p nec voce omnia complectente exsultationem indico ? Latelur calum desuper, et nubes pluant justitiam : pullulet terra, et germinet misericordiam, et justitia oriatur simul ”. Quid ita ? quia Deo Jacob taber- naculum manifestatum est : quia locus sanctus sanctissimo Verbo ostensus est. Clamet patriar charum amplissimus Jacob: Quam terribilis est lo- cus iste ! non est hic, nisi domus Dei, hæcque porla cali . O ineftabiles auditiones! o insolitos even tus! Quæ nova hæc narratio? Quæ stuporem in- gerens, et sermonis vim fugiens isthæc parabola ? Cum coelum coli, uti Scriptura prodit ", baud tibi sufliciant, quænam tibi sufficiens naturalis habitatio fuerit? Annon cœlum et terram ego impleo, dicit Dominus ? ubinam rerum, tali ac tanto, quique omnem comprehensionem exsuperat (non enim quod infinitum est, in quantitate hæret) locus qui complectatur, occurrat : Calum mihi, ait, sedes est, et lerra scabellum pedum meorum”. Quænam vero ei qui interrogat, domus exstruitur, quisre locus inveniatur, in quo requiescat? At vero iuventus exhibitusque est ? Qua vero ratione, quove modo? hoc namque est quod nunc quæritur. Tantisper exspecta, dilecte, et ejus quod optas, solutionem accipies. rerum naturam edendus esset, in primis coelum extenditur, substernitur terra, suis mare terminis” clauditur, cæteraque omnia, quibus utra- que complenda essent, in universi ornatu una pro- Isa. XLV, 8. 87 Psal. cxxxi, 11. ns Isa. 1, 11. (69) Seg. ἀναδείκνυται. 2. Cloros, juvencule, ducite : Virginis namque 3. Quid enimvero huic illive gaudendum definio, 4. Cum homo per immensam Dei bonitatem in 1. ** Gen. xxvi, 17. * III Reg. 111, 27. (70) Allatius legit : δικαιοσύνη.
Μέλλοντος ἀνθρώπου ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι παράγεσθαι δι’ ἄπειρον Θεοῦ ἀγαθότητα, πρότερον οὐρανὸς ἐκτείνεται, γῆ ὑπεστόρεσται, θάλασσα περιώρισται, καὶ ὅσα ἀμφοτέρων συμπληρωτικὰ, ἐν ταυτῷ τῆς ὅλης διακοσμήσεως εἴληπται. Εἶθ’ ὕστερον ὁ ἄνθρωπος βασιλικῶς εἰς γυμνάσιον ἀρετῆς ἐν παραδείσῳ τίθεται· ἀλλ’ εἰ μὴ ἡ παράβασις προὐχώρησεν, οὐκ ἂν τοῦ ζωηροῦ χωρίου ἐξωρίζετο. Ἐξοστρακισθεὶς δὲ τοῦ ἐνδύματος, εἰ μὴ ταῖς θείαις προμηθείαις ἀντανίστατο, οὐκ ἂν εἰς τὴν πολυπαθεστάτην ἀλλοίωσιν κατηγάγετο, ἀντὶ Θεοῦ μονάρχου πολυθεί̈αν σεβόμενος. Διά τοι ταῦτα, ὡς ἐν κεφαλαίῳ φάναι, τῇ φθορᾷ κατεσχημένων ἁπάντων, καὶ Θεοῦ κατοικτιζομένου μὴ εἰς παντελῆ ἀνυπαρξίαν χωρῆσαι τὸ τῶν οἰκείων χειρῶν πλάσμα, ἄλλου καινοῦ οὐρανοῦ, γῆς τε καὶ θαλάσσης ποίημα, ἐν οἷς χωρηθῆναι εὐδοκεῖ δι’ ἀνάπλασιν τοῦ γένους ὁ ἀχώρητος. Καὶ ταῦτά ἐστιν ἡ μακαρία καὶ πολυύμνητος Παρθένος. Ὢ τοῦ θαύματος Οὐρανὸς μὲν, ὡς ἐκ τῶν ἀδύτων θησαυρῶν, τὸν τῆς δικαιοσύνης Ἥλιον ἀνίσχουσα· γῆ δὲ, ὡς ἐκ τῶν ἀχράντων λαγόνων τῆς ἀφθαρσίας, τὸν στάχυν τῆς ζωῆς βλαστήσασα·
ὅτι τῷ δημιουργῷ λόγῳ καταγώγιον ξενισμοῦ ἡτοί- Α μασται· ὅτι τῷ Ἡλίῳ τῆς δικαιοσύνης νεφέλη φωτός ἐξήπλωται· ὅτι τῷ περιβάλλοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νε- φέλαις, θεοῦφάντου περιβολαίου ἱστὸς ἀνίσταται· ὅτι τῷ κιρνῶντι ταῖς ὡραῖς τοὺς καιροὺς καὶ ἐνιαυ- τοὺς συνακτήριον νυμφικόν (69) ἀναδέδεικται. β'. Χορεύσατε, νεάνιδες· παρθενικὸν γὰρ τὸ γε- νέθλιον. Σκιρτήσατε, μητέρες μητρικὸς γὰρ καρπὸς ἡ παρθενεύουσα. Στεῖραι, εὐέλπιδες ἔστε πρὸς τὴν πρὶν στειρεύουσαν, εἶτα θεόπαιδα γεννήσασαν ἀπο- σκοπεύουσαι. Μηδέ γε κόραι τῆς χορείας ἀπολειπέ σθωσαν, τῆς μόνης κορῶν κορωνίδος ὁμοῦ καὶ βασι- λίδος τὸ γενέσιον πανηγυρίζουσαι. Σαλπίσατε σάλ πιγγι ἐπὶ τοὺς βουνούς· ἠχήσατε ἐπὶ τῶν ὑψη λῶν· κηρύξατε ἐν Ἱερουσαλήμ, δι' Ωσηέ ἡμῖν κανταῦθα τὸ προσταττόμενον. Δαβὶδ ὁ Θεοπάτωρ, εὐ- φράνθητι· Ησαΐας ὁ προφητοκράτωρ, φαιδρύνθητι. Καὶ ὁ μὲν, ὅτι ἐξ ὀσφύος σου κατὰ τὴν ὁρκωμοσίαν ἡ βασιλὶς προέρχεται, ἐξ ἧς θήσειν ἐπὶ τὸν θρόνον σου τὸν καρπόν σου Θεὸς ἐπηγγείλατο· ὁ δὲ, ὅτι ἡ προφητεία σου πέρας είληφεν, Ἐξελεύσεται ρά βδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί, καὶ ἄνθος ἐκ τῆς ῥίζης ἀναβήσεται. Ράβδος ἡ Παρθένος, ἐξ ἧς ἀπειρόγα - μο; τὸ ἀνθηρὸν καὶ ἀένναον Χριστὸς ἄνεισιν. γ'. Ἀλλὰ τί μοι τῷ δεῖνι, καὶ τῷ δεῖνι τὸ χαίρειν περιγράφειν, καὶ μὴ φωνῇ περιληπτική διασημᾶναι τὴν ἀγαλλίασιν; Εὐφρανθήτω ὁ οὐρανὸς ἄνωθεν, καὶ αἱ νεφέλαι ξανάτωσαν δικαιοσύνην. Ανατει λάτω ἡ γῆ, καὶ βλαστησάτω ἔλεος, καὶ δικαιο- σύνην ἀνατειλάτω ἅμα (70). Διὰ τί ; ὅτι σκήνωμα τῷ Θεῷ Ἰακὼβ πεφανέρωται· ὅτι τόπος ἅγιος τῷ παναγίῳ λόγῳ ὑποδέδεικται. Ὡς φοβερὺς ὁ τόπος οὗτος, βοάτω Ἰακὼβ ὁ πατριαρχικώτατος, οὐκ ἔστι τοῦτο ἀλλ᾽ ἢ οἶκος Θεοῦ, καὶ αὕτη ἡ πύλη τοῦ οὐρανοῦ! Ἢ ἀποῤῥήτων ακουσμάτων! ὦ παραδόξων ἀποτελεσμάτων ! Τί τοῦτο τὸ καινὸν διήγημα; τίς αὕτη ἡ ξενίζουσα παραβολὴ καὶ ἀποῤῥητος; Εἰ δ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ οὐκ ἐξαρκέσουσί σοι, ὡς ὁ Λό γος, καὶ τίς ἡ ἐξαρκοῦσα αὐτῷ φυσικὴ κατοίκησις ; Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ, λέγει Κύριος ; Καὶ ποῦ τῷ τοιούτῳ, καὶ τηλικούτῳ, καὶ ὑπεραίροντι πάσης καταληπτικῆς· ὑποθέσεως; οὐ γὰρ ἐν ποσότητι τὸ ἄπειρον, περιληπτικόν χωρίον ἐξευρηθήσεται. Ὁ οὐρανός μοι, φησὶν, θρόνος, καὶ ἡ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. Καὶ ποῖος οἶκο- δομηθήσεται οἶκος τῷ ἐρωτῶντι; ἢ τίς ἐξευρεθείη τόπος τῆς καταπαύσεως αὐτοῦ; ἀλλ' ὅμως εἴρηται, καὶ πεφανέρωται. Πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ ; δε γὰρ τὸ ζητούμενον. Μικρὸν ἀναμείνας, ἀγαπητέ, λήψη τοῦ ποθουμένου τὴν ἐπίλυσιν. Β δ. Μέλλοντος ἀνθρώπου ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι παράγεσθαι δι' ἄπειρον Θεοῦ ἀγαθότητα, πρότερον οὐρανὸς ἐκτείνεται, γῆ ὑπεστόρεσται, θάλασσα περ ριώρισται, καὶ ὅσα ἀμφοτέρων συμπληρωτικά, ἐν ταυτῷ τῆς ὅλης διακοσμήσεως είληπται. Εἶθ᾽ ὕστε « Εt HOMILIA II IN NATIVITATEM B. V. MARIE. ctum est : quia Verbo rerum opifci hospitit domus Osee v, Jerem. xxiii, 24. »ª Isa. Lxvi, 2. PATROL. GR. XCVI. C – est parata; Soli justitiæ expansa lucis nubes; im- mortali Sponso divini decoris thalamus erectus; ei qui cœlum nubibus operit, divinitus texti amictus tela consurgit : ei qui tempestatibus tempestates annosque commiscet, nuptiale conclave editum. dies est natalis. Salite, matres : matris enim fru- clus Virgo est. Bono animo, steriles, estote, in eam intuentes, quæ, cum prius sterilis esset, divinam posthac prolem enixa est. At neque puellæ choro desint, diem ejus natalilium celebrantes, quæ sola puellarum apex et regina exsistit : Clangite tuba su- per montes ; sonate super excelsa; prædicale in Jeru salem, quod quidem per Osee hic nobis etiam præcipitur. David Deiparens, gaude animo ; Isaia prophetarum primus, exhilarare; alter quidem, quod tuis ex lumbis, uti juratum erat ", regina procedat, ex qua Deus fructum tuum super seden tuam positurum promiserat: alter vero, quod finem habeat vaticinium illud tuum: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ascendet ". Virga Virgo est, ex qua integro decore muliebri, foridus perennisque los Christus assurgit. p nec voce omnia complectente exsultationem indico ? Latelur calum desuper, et nubes pluant justitiam : pullulet terra, et germinet misericordiam, et justitia oriatur simul ”. Quid ita ? quia Deo Jacob taber- naculum manifestatum est : quia locus sanctus sanctissimo Verbo ostensus est. Clamet patriar charum amplissimus Jacob: Quam terribilis est lo- cus iste ! non est hic, nisi domus Dei, hæcque porla cali . O ineftabiles auditiones! o insolitos even tus! Quæ nova hæc narratio? Quæ stuporem in- gerens, et sermonis vim fugiens isthæc parabola ? Cum coelum coli, uti Scriptura prodit ", baud tibi sufliciant, quænam tibi sufficiens naturalis habitatio fuerit? Annon cœlum et terram ego impleo, dicit Dominus ? ubinam rerum, tali ac tanto, quique omnem comprehensionem exsuperat (non enim quod infinitum est, in quantitate hæret) locus qui complectatur, occurrat : Calum mihi, ait, sedes est, et lerra scabellum pedum meorum”. Quænam vero ei qui interrogat, domus exstruitur, quisre locus inveniatur, in quo requiescat? At vero iuventus exhibitusque est ? Qua vero ratione, quove modo? hoc namque est quod nunc quæritur. Tantisper exspecta, dilecte, et ejus quod optas, solutionem accipies. rerum naturam edendus esset, in primis coelum extenditur, substernitur terra, suis mare terminis” clauditur, cæteraque omnia, quibus utra- que complenda essent, in universi ornatu una pro- Isa. XLV, 8. 87 Psal. cxxxi, 11. ns Isa. 1, 11. (69) Seg. ἀναδείκνυται. 2. Cloros, juvencule, ducite : Virginis namque 3. Quid enimvero huic illive gaudendum definio, 4. Cum homo per immensam Dei bonitatem in 1. ** Gen. xxvi, 17. * III Reg. 111, 27. (70) Allatius legit : δικαιοσύνη.
θάλασσα, ὡς ἐκ τῶν κοιλιακῶν κόλπων, τὸ νοητὸν μαργαρίτην προφέρουσα. Ἤδη τοιγαροῦν παρήχθη ἡ νεοφανὴς κτίσις τοῦ ἀχωρήτου. Ηὐτρεπίσθη ἡ βασίλειος αὐλὴ τοῦ Παμβασιλέως. Ἡτοιμάσθη τὸ λογικὸν καταγώγιον τοῦ ἀκαταλήπτου. Ὡς μεγαλοπρεπὴς ὅδε ὁ κόσμος ὡς ἀξιάγαστος ἡ δημιουργία, φυτοῖς ἀρετῶν ὡραί̈ζουσα, ἄνθεσιν ἁγνείας εὐωδιάζουσα, λαμπρότησι θεωριῶν ἀγλαί̈ζουσα, πᾶσιν ἄλλοις ἀμφιλαφέσιν ἀγαθοῖς ἀνενδεῶς ἔχουσα, ἀξία, τὸ δὴ λεγόμενον, τοῦ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐνοικήσεως Καίτοι γε καὶ ὁ πρὶν κόσμος, θαυμαστὸς ὅτι μάλιστα· ὅτε γὰρ, φησὶν, ἐγενήθησαν ἄστρα, ᾔνεσάν με φωνῇ μεγάλῃ πάντες ἄγγελοί μου, καὶ ὕμνησαν. Ἀλλ’ οὔ τί πω οὕτω θεοπρεπὲς, ὡς ἡ μακαρία αὕτη καὶ πανθαύμαστος Παρθένος. Καὶ ὅτι ἀληθὲς, ἄκουσον τοῦ πολύτλα Ἰὼβ λέγοντος· Οὐρανὸς μὲν οὐ καθαρὸς, ἄστρα δὲ οὐκ ἄμεμπτα ἐναντίον αὐτοῦ. Τῆς δὲ τί καθαρώτερον; τί δὲ ἀμεμπτότερον; ἧς τοσοῦτον ἠράσθη Θεὸς, τὸ ἀκρότατον φῶς καὶ καθαρώτατον, ὡς δι’ ἐπελεύσεως ἁγίου Πνεύματος οὐσιωδῶς αὐτῇ συγκραθῆναι, καὶ ἐξ αὐτῆς προελθεῖν τέλειος ἄνθρωπος, μετὰ τῆς ἀμεταβόλου καὶ ἀσυγχύτου τῶν οἰκείων ἱδρύσεως.
ὅτι τῷ δημιουργῷ λόγῳ καταγώγιον ξενισμοῦ ἡτοί- Α μασται· ὅτι τῷ Ἡλίῳ τῆς δικαιοσύνης νεφέλη φωτός ἐξήπλωται· ὅτι τῷ περιβάλλοντι τὸν οὐρανὸν ἐν νε- φέλαις, θεοῦφάντου περιβολαίου ἱστὸς ἀνίσταται· ὅτι τῷ κιρνῶντι ταῖς ὡραῖς τοὺς καιροὺς καὶ ἐνιαυ- τοὺς συνακτήριον νυμφικόν (69) ἀναδέδεικται. β'. Χορεύσατε, νεάνιδες· παρθενικὸν γὰρ τὸ γε- νέθλιον. Σκιρτήσατε, μητέρες μητρικὸς γὰρ καρπὸς ἡ παρθενεύουσα. Στεῖραι, εὐέλπιδες ἔστε πρὸς τὴν πρὶν στειρεύουσαν, εἶτα θεόπαιδα γεννήσασαν ἀπο- σκοπεύουσαι. Μηδέ γε κόραι τῆς χορείας ἀπολειπέ σθωσαν, τῆς μόνης κορῶν κορωνίδος ὁμοῦ καὶ βασι- λίδος τὸ γενέσιον πανηγυρίζουσαι. Σαλπίσατε σάλ πιγγι ἐπὶ τοὺς βουνούς· ἠχήσατε ἐπὶ τῶν ὑψη λῶν· κηρύξατε ἐν Ἱερουσαλήμ, δι' Ωσηέ ἡμῖν κανταῦθα τὸ προσταττόμενον. Δαβὶδ ὁ Θεοπάτωρ, εὐ- φράνθητι· Ησαΐας ὁ προφητοκράτωρ, φαιδρύνθητι. Καὶ ὁ μὲν, ὅτι ἐξ ὀσφύος σου κατὰ τὴν ὁρκωμοσίαν ἡ βασιλὶς προέρχεται, ἐξ ἧς θήσειν ἐπὶ τὸν θρόνον σου τὸν καρπόν σου Θεὸς ἐπηγγείλατο· ὁ δὲ, ὅτι ἡ προφητεία σου πέρας είληφεν, Ἐξελεύσεται ρά βδος ἐκ τῆς ῥίζης Ιεσσαί, καὶ ἄνθος ἐκ τῆς ῥίζης ἀναβήσεται. Ράβδος ἡ Παρθένος, ἐξ ἧς ἀπειρόγα - μο; τὸ ἀνθηρὸν καὶ ἀένναον Χριστὸς ἄνεισιν. γ'. Ἀλλὰ τί μοι τῷ δεῖνι, καὶ τῷ δεῖνι τὸ χαίρειν περιγράφειν, καὶ μὴ φωνῇ περιληπτική διασημᾶναι τὴν ἀγαλλίασιν; Εὐφρανθήτω ὁ οὐρανὸς ἄνωθεν, καὶ αἱ νεφέλαι ξανάτωσαν δικαιοσύνην. Ανατει λάτω ἡ γῆ, καὶ βλαστησάτω ἔλεος, καὶ δικαιο- σύνην ἀνατειλάτω ἅμα (70). Διὰ τί ; ὅτι σκήνωμα τῷ Θεῷ Ἰακὼβ πεφανέρωται· ὅτι τόπος ἅγιος τῷ παναγίῳ λόγῳ ὑποδέδεικται. Ὡς φοβερὺς ὁ τόπος οὗτος, βοάτω Ἰακὼβ ὁ πατριαρχικώτατος, οὐκ ἔστι τοῦτο ἀλλ᾽ ἢ οἶκος Θεοῦ, καὶ αὕτη ἡ πύλη τοῦ οὐρανοῦ! Ἢ ἀποῤῥήτων ακουσμάτων! ὦ παραδόξων ἀποτελεσμάτων ! Τί τοῦτο τὸ καινὸν διήγημα; τίς αὕτη ἡ ξενίζουσα παραβολὴ καὶ ἀποῤῥητος; Εἰ δ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ οὐκ ἐξαρκέσουσί σοι, ὡς ὁ Λό γος, καὶ τίς ἡ ἐξαρκοῦσα αὐτῷ φυσικὴ κατοίκησις ; Οὐχὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐγὼ πληρῶ, λέγει Κύριος ; Καὶ ποῦ τῷ τοιούτῳ, καὶ τηλικούτῳ, καὶ ὑπεραίροντι πάσης καταληπτικῆς· ὑποθέσεως; οὐ γὰρ ἐν ποσότητι τὸ ἄπειρον, περιληπτικόν χωρίον ἐξευρηθήσεται. Ὁ οὐρανός μοι, φησὶν, θρόνος, καὶ ἡ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. Καὶ ποῖος οἶκο- δομηθήσεται οἶκος τῷ ἐρωτῶντι; ἢ τίς ἐξευρεθείη τόπος τῆς καταπαύσεως αὐτοῦ; ἀλλ' ὅμως εἴρηται, καὶ πεφανέρωται. Πῶς, καὶ τίνι τρόπῳ ; δε γὰρ τὸ ζητούμενον. Μικρὸν ἀναμείνας, ἀγαπητέ, λήψη τοῦ ποθουμένου τὴν ἐπίλυσιν. Β δ. Μέλλοντος ἀνθρώπου ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι παράγεσθαι δι' ἄπειρον Θεοῦ ἀγαθότητα, πρότερον οὐρανὸς ἐκτείνεται, γῆ ὑπεστόρεσται, θάλασσα περ ριώρισται, καὶ ὅσα ἀμφοτέρων συμπληρωτικά, ἐν ταυτῷ τῆς ὅλης διακοσμήσεως είληπται. Εἶθ᾽ ὕστε « Εt HOMILIA II IN NATIVITATEM B. V. MARIE. ctum est : quia Verbo rerum opifci hospitit domus Osee v, Jerem. xxiii, 24. »ª Isa. Lxvi, 2. PATROL. GR. XCVI. C – est parata; Soli justitiæ expansa lucis nubes; im- mortali Sponso divini decoris thalamus erectus; ei qui cœlum nubibus operit, divinitus texti amictus tela consurgit : ei qui tempestatibus tempestates annosque commiscet, nuptiale conclave editum. dies est natalis. Salite, matres : matris enim fru- clus Virgo est. Bono animo, steriles, estote, in eam intuentes, quæ, cum prius sterilis esset, divinam posthac prolem enixa est. At neque puellæ choro desint, diem ejus natalilium celebrantes, quæ sola puellarum apex et regina exsistit : Clangite tuba su- per montes ; sonate super excelsa; prædicale in Jeru salem, quod quidem per Osee hic nobis etiam præcipitur. David Deiparens, gaude animo ; Isaia prophetarum primus, exhilarare; alter quidem, quod tuis ex lumbis, uti juratum erat ", regina procedat, ex qua Deus fructum tuum super seden tuam positurum promiserat: alter vero, quod finem habeat vaticinium illud tuum: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ascendet ". Virga Virgo est, ex qua integro decore muliebri, foridus perennisque los Christus assurgit. p nec voce omnia complectente exsultationem indico ? Latelur calum desuper, et nubes pluant justitiam : pullulet terra, et germinet misericordiam, et justitia oriatur simul ”. Quid ita ? quia Deo Jacob taber- naculum manifestatum est : quia locus sanctus sanctissimo Verbo ostensus est. Clamet patriar charum amplissimus Jacob: Quam terribilis est lo- cus iste ! non est hic, nisi domus Dei, hæcque porla cali . O ineftabiles auditiones! o insolitos even tus! Quæ nova hæc narratio? Quæ stuporem in- gerens, et sermonis vim fugiens isthæc parabola ? Cum coelum coli, uti Scriptura prodit ", baud tibi sufliciant, quænam tibi sufficiens naturalis habitatio fuerit? Annon cœlum et terram ego impleo, dicit Dominus ? ubinam rerum, tali ac tanto, quique omnem comprehensionem exsuperat (non enim quod infinitum est, in quantitate hæret) locus qui complectatur, occurrat : Calum mihi, ait, sedes est, et lerra scabellum pedum meorum”. Quænam vero ei qui interrogat, domus exstruitur, quisre locus inveniatur, in quo requiescat? At vero iuventus exhibitusque est ? Qua vero ratione, quove modo? hoc namque est quod nunc quæritur. Tantisper exspecta, dilecte, et ejus quod optas, solutionem accipies. rerum naturam edendus esset, in primis coelum extenditur, substernitur terra, suis mare terminis” clauditur, cæteraque omnia, quibus utra- que complenda essent, in universi ornatu una pro- Isa. XLV, 8. 87 Psal. cxxxi, 11. ns Isa. 1, 11. (69) Seg. ἀναδείκνυται. 2. Cloros, juvencule, ducite : Virginis namque 3. Quid enimvero huic illive gaudendum definio, 4. Cum homo per immensam Dei bonitatem in 1. ** Gen. xxvi, 17. * III Reg. 111, 27. (70) Allatius legit : δικαιοσύνη.
PG 96:685Ὢ τοῦ θαύματος Τὴν ἰδίαν δούλην, μητέρα κτήσασθαι οὐκ ἐπῃσχύνθη ὁ φιλανθρωπότατος. Ὢ τῆς συγκαταβάσεως Τοῦ ἰδίου πλάσματος γέννημα χρηματίσαι οὐκ ἀπῃνήνατο ὁ ὑπεράγαθος, ἐκείνης ἐρασθεὶς δηλαδὴ τῆς ὡραιοτέρας πάσης κτίσεως, ἐκείνης ἐπιλαβόμενος τῆς ἀξιωτέρας τῶν οὐρανίων δυνάμεων. Περὶ ταύτης τοίνυν ὁ Ζαχαρίας ὁ θαυμασιώτατος, Τέρπου, φησὶ, καὶ εὐφραίνου, θύγατερ Σιὼν, διότι ἰδοὺ ἔρχομαι, καὶ κατασκηνώσω ἐν μέσῳ σου, λέγει Κύριος. Περὶ ταύτης γε καὶ Ἰωὴλ ὁ μακαριώτατος, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, ὧδέ πως κεκραγὼς φαίνεται· Θάρσει, γῆ, χαῖρε καὶ εὐφραίνου, ὅτι ἐμεγάλυνε Κύριος τοῦ ποιῆσαί σοι. Γῆ γάρ ἐστιν, ἐφ’ ᾗ Μωϋσῆς ὁ ἱερώτατος λῦσαι τὸ ὑπόδημα τοῦ σκιώδους νόμου εἰς ἐξαλλαγὴν χάριτος προσετάττετο. Γῆ ἐστιν, ἐφ’ ᾗ τεθεμελιῶσθαι τῇ σαρκὶ ὑπὸ τοῦ Πνεύματος ᾄδεται, ὁ θεμελιῶν τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς. Γῆ ἐστιν, ἡ σπορᾶς ἀνεπίδεκτος, καὶ ἁπάντων καρποτροφοῦσα τροφοδότην. Γῆ ἐστιν, ἐφ’ ἣν τῆς ἁμαρτίας ἄκανθα οὐκ ἀνέτειλε. Τοὐναντίον δὲ μᾶλλον διὰ τοῦ ταύτης ἔρνους πρόῤῥιζος ἐκτέτιλται. Γῆ ἐστιν, οὐχ ὡς ἡ πρότερον κατηραμένη, καὶ ἧς καρποὶ πλήρεις ἀκανθῶν καὶ τριβόλων·
ματος ᾄδεται, ὁ θεμελιῶν τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφά- λειαν αὐτῆς. Γῆ ἐστιν, ἡ σπορᾶς ἀνεπίδεκτος, καὶ ἁπάντων καρποτροφούσα τροφοδότην. Γῆ ἐστιν, ἐφ᾽ Αν τῆς ἁμαρτίας ἄκανθα οὐκ ἀνέτειλε. Τουναντίον δὲ μᾶλλον διὰ τοῦ ταύτης ἔρνους πρόῤῥιζος ἐκτέτιλ- ται. Γῆ ἐστιν, οὐχ ὡς ἡ πρότερον κατηραμένη, καὶ ἧς καρποὶ πλήρεις ἀκανθῶν καὶ τριβόλων· ἀλλ᾽ ἐφ' Αν εὐλογία Κυρίου, καὶ ἧς εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας, ὥς φησιν ὁ ἱερός λόγος. ε'. Αλλ' ἐπεὶ ταῦτα οὕτως, φέρε, ἴδωμεν ὅθεν εὐθυδρόμησεν ὁ ἀείζωος δρπηξ τῆς παρθενίας· τίς ὁ φύσας, καὶ τίς ἡ τεκοῦσα. Ἰωακείμ τε καὶ ᾿Αννα, ἡ διαφανὴς καὶ πανεύφημος τοῦ Λόγου ξυνωρίς, ἡ πασῶν συζυγιῶν θεσπεσιωτέρα ἁρμονία. "Ης γὰρ ὁ κλάδος ὑπερφερῆς ἁπάντων, οὐ δήπου ταύτης ή ρίζα μὴ προσφερεστέρα; Αλλ' ἡμῖν εὔριζος φυὰς οὕτω μεγαλοφυής τε καὶ ἐξοχωτάτη, καρποῦ δὲ τέως ἄγο- νος. Καθαρωτάτη ἡ πηγή, ἀλλὰ ῥεῖθρον οὐ φέρουσα. Συμφορὰ ἡ ἀπευκταία. Εὐληπτικὰ καὶ ἐπώδυνα τὰ παριστάμενα. Τί οὖν; Εκέκραξαν δίκαιοι, καὶ ὁ Κύριος εἰσήκουσεν αὐτῶν, καὶ ἐκ πασῶν τῶν Ολίψεων αὐτῶν ἐῤῥύσατο αὐτούς. Πόῤῥωθεν Δαβὶδ ἐνθεαστικώτατα διεσήμανε τοιάδε· Ἐκέκραξαν, φη- σὶν, οἱ δίκαιοι. Τῆς ὅλης ἀνθρωπότητος πρόσωπον εἰσφέρειν μοι ἡ δυάς αὕτη τεθεώρηται. Εθεώρουν τοιγαροῦν θεογνωσίας τὴν ἀνθρωπότητα ἔρημον, ἐξ ἀπιστίας τὸν κόσμον χηρεύοντα· ἐπείπερ, Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, κατὰ τὸ ἀδόμενον. Οδυνηρὰ ἡ ἀταξία, κατηφὴς ἀκαρπία. Εκέκραξαν οἱ δίκαιοι, ἐν τῷ οἰκείῳ δηλαδή, παραδείσῳ. Οτου ἕνεκα ; Ἐπειδήπερ ἐκ παραδείσου ἡ λυπηρὰ ἁμαρ τία ἐξελήλυθεν, ἐκεῖ φησι τῇ προμήτορι ὁ τῶν ὅλων Θεός Πληθύνων πληθυνῶ τὰς λύπας σου, καὶ τὸν στεναγμόν σου. Εν λύπαις τέξῃ τέκνα, καὶ πρὸς τὸν ἄνδρα σου ἡ ἀποστροφή σου. Τί έκέ- κραξαν; Καρπὸν κοιλίας, ήγουν εὐκαρπίαν θεο- γνωσίας ἐξαιτούμενοι, καὶ ταῦτα εἰκὸς προσευχό μενοι. Αδωναί Κύριε Ελωί Σαβαώθ, οἶδας τῆς ἀπαιδίας ὄνειδος. Γινώσκεις τῆς ἀκαρπίας τὸ (72) ἄθυμον. Ἐὰν ἐπιβλέπων ἐπιβλέψῃς ἐπὶ τὴν ταπεί νωσιν τῶν δούλων του, καὶ δῷς τοῖς δούλοις σου σπέρμα παιδός, δώσομεν αὐτὸ ἐνώπιόν σου δοτόν. Καί γε ὁ Κύριος εἰσήκουσεν αὐτῶν, ὁ ταχὺς εἰς ἔλεον, βραδὺς δὲ εἰς ὀργὴν, δοὺς τὴν κυριώνυμον Μαρίαν λύτρον οὕτως ἀγλαὸν καὶ μεγαλοφυὲς ἀντὶ τῆς Εὔας. Θυγάτηρ ίαμα μητρικόν γεγένηται· τὸ νέον φύραμα τῆς θείας ἀναπλάσεως, (73) ή παναγία ἀπαρχὴ τοῦ γένους, ἡ ῥίζα τοῦ θεοφράστου κλάδου, τὸ τοῦ προπάτορος ἀγαλλίαμα. Ο τῆς εὐεργεσίας! ὦ τῆς μεγαλοδωρεᾶς ! 'Αρα οὐχὶ καὶ αὐτὸς ὁ ἥλιος φαιδροτέρας νῦν τὰς ἀκτῖνας ἀφίησι τῆς περιχαρείας πως αἰσθόμενος; Αρα οὐχὶ καὶ πᾶσα ἡ κτίσις οἷον ἐναβρύνεται ἐπ' ἐλπίδι τῆς ἐκ φθορᾶς ἐλευθερίας, ἐπὶ τῇ γεννήσει τῆς ἀφθόρως (74) κυούσης τὸν ἐλευ • j HOMILIA PI IN NATIVITATEM B. V. MARIE. A commutationem jussus est. Terra est, in qua illo B C D **Exod. III, carne ſundatus a Spiritu canitur, qui fundat terram super stabilitatem suam". Terra est, quæ non se- mine suscepto eum protulit, qui omnibus escam præbet. Terra est, in qua nulla peccati enala spina; secus vero per cujus germen illud potius evulsum est. Terra est, non uti prior maledicta, ac cujus fructus spinis ac tribulis horrescant ; sed su- per quam benedictio Domini fuit, et cujus fructus ventris benedictus, ut sacro dictum est oraculo ". ex quo genere semper virens virginitatis ramus recta venerit; quis genitor, quæve genitrix illius exstiterit. Joachim scilicet et Anna, illustre cele- bratissimumque Verbi par, conjugiis omnibus divi- nior compages. Cujus enim ramus omnia exsuperat, cur radix cum eo non maxime congruat? Atqui probis radicibus planta sic magnifica et eximia, interim fructu carebat. Limpidissimus fons, sed qui nullum fluentum emittebat. Deprecanda calamitas; graves diraque circumstantia. Quid igitur? Cla- maverunt justi, et Dominus exaudivit eos, et ex om- nibus tribulationibus eorum liberavit eos': qualia quidem longe antea David divinissimo afflata signi- ficaverat. Clamaverunt justi, inquit. Universi ge- neris humani personam par istud neo sensu refe- rebat. Quocirca universum genus humanum Deo cognitione destitutumn cernebant : mundum ob infi- delitatem viduum ; cum Psalmista teste : Omnes de- clinaverunt, simul inutiles facti sunt *. Molesta inor- dinatio, maestre sterilitatis dispendia erant. Clama- verunt justi. Ubinam? in proprio horto. Quapropter, cum ex paradiso tristis peccati noxa exiisset, ibi omnium primæ matri-universorum Deus dixit: Mul- tiplicans multiplicabo dolores tuos et gemitum tuum. In doloribus paries, et ad virum tuum conversio tua. Quid clamaverunt? uteri fructum, id est ube- rem Dei notitiam postulantes. Adonai Domine Eloi Sabaoth, sterilitatis probrum non ignoras, quanto moerori subjaceant, qui fructus sunt expertes, nosti. Si respiciens respexeris in humilitatem servorum tuorum, dederisque servis tuis prolem, dono eam coram te donabimus. Exaudivit itaque eos Domi- nus, qui velox sit ad miserandum, et tardus ad iram, donans eam quæ proprie Mariæ nomen gerit, in splendidum et magnificum pro Eva pretium. Ma- tris medicamentum filia effecta est: divinæ retor- mationis nova conspersio, sanctissimæ generis pri- mitiæ : rami divino ore prolati radix : primi pa- rentis exsultatio, O beneficium! o munificentiam ! Nunquid non sol splendidiores nunc radios ejacu- latur, qui gaudii exsuperantiam velut persentiscat? Annon natura omnis qnodam modo superbit ac gloriatur, libertatem a corruptela sperans in illius nativitate, quæ sine labe mundi liberatorem est pa. • Psal. XLIII, 3. • Gen. ult. 16. 5. » Luc. 1, 28. • Psal. XXIII, 8. (72) Allatius legit άτιμον, probrum. (73) Hic lacuna fuit in Allatii codice. 5. Hæc cum ita se habeant, age, jam videamus (74) Allat. legit. ἀσπόρως, sine semine
ἀλλ’ ἐφ’ ἣν εὐλογία Κυρίου, καὶ ἧς εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας, ὥς φησιν ὁ ἱερὸς λόγος. ε. Ἀλλ’ ἐπεὶ ταῦτα οὕτως, φέρε, ἴδωμεν ὅθεν εὐθυδρόμησεν ὁ ἀείζωος ὄρπηξ τῆς παρθενίας· τίς ὁ φύσας, καὶ τίς ἡ τεκοῦσα. Ἰωακείμ τε καὶ Ἄννα, ἡ διαφανὴς καὶ πανεύφημος τοῦ Λόγου ξυνωρὶς, ἡ πασῶν συζυγιῶν θεσπεσιωτέρα ἁρμονία. Ἧς γὰρ ὁ κλάδος ὑπερφερὴς ἁπάντων, οὐ δήπου ταύτης ἡ ῥίζα μὴ προσφερεστέρα; Ἀλλ’ ἡμῖν εὔριζος φυὰς οὕτω μεγαλοφυής τε καὶ ἐξοχωτάτη, καρποῦ δὲ τέως ἄγονος. Καθαρωτάτη ἡ πηγὴ, ἀλλὰ ῥεῖθρον οὐ φέρουσα. Ξυμφορὰ ἡ ἀπευκταία. Εὐληπτικὰ καὶ ἐπώδυνα τὰ παριστάμενα. Τί οὖν; Ἐκέκραξαν δίκαιοι, καὶ ὁ Κύριος εἰσήκουσεν αὐτῶν, καὶ ἐκ πασῶν τῶν θλίψεων αὐτῶν ἐῤῥύσατο αὐτούς. Πόῤῥωθεν Δαβὶδ ἐνθεαστικώτατα διεσήμανε τοιάδε· Ἐκέκραξαν, φησὶν, οἱ δίκαιοι. Τῆς ὅλης ἀνθρωπότητος πρόσωπον εἰσφέρειν μοι ἡ δυὰς αὕτη τεθεώρηται. Ἐθεώρουν τοιγαροῦν θεογνωσίας τὴν ἀνθρωπότητα ἔρημον, ἐξ ἀπιστίας τὸν κόσμον χηρεύοντα· ἐπείπερ, Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, κατὰ τὸ ᾀδόμενον. Ὀδυνηρὰ ἡ ἀταξία, κατηφὴς ἀκαρπία. Ἐκέκραξαν οἱ δίκαιοι, ἐν τῷ οἰκείῳ δηλαδὴ παραδείσῳ. Ὅτου ἕνεκα;
ματος ᾄδεται, ὁ θεμελιῶν τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφά- λειαν αὐτῆς. Γῆ ἐστιν, ἡ σπορᾶς ἀνεπίδεκτος, καὶ ἁπάντων καρποτροφούσα τροφοδότην. Γῆ ἐστιν, ἐφ᾽ Αν τῆς ἁμαρτίας ἄκανθα οὐκ ἀνέτειλε. Τουναντίον δὲ μᾶλλον διὰ τοῦ ταύτης ἔρνους πρόῤῥιζος ἐκτέτιλ- ται. Γῆ ἐστιν, οὐχ ὡς ἡ πρότερον κατηραμένη, καὶ ἧς καρποὶ πλήρεις ἀκανθῶν καὶ τριβόλων· ἀλλ᾽ ἐφ' Αν εὐλογία Κυρίου, καὶ ἧς εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας, ὥς φησιν ὁ ἱερός λόγος. ε'. Αλλ' ἐπεὶ ταῦτα οὕτως, φέρε, ἴδωμεν ὅθεν εὐθυδρόμησεν ὁ ἀείζωος δρπηξ τῆς παρθενίας· τίς ὁ φύσας, καὶ τίς ἡ τεκοῦσα. Ἰωακείμ τε καὶ ᾿Αννα, ἡ διαφανὴς καὶ πανεύφημος τοῦ Λόγου ξυνωρίς, ἡ πασῶν συζυγιῶν θεσπεσιωτέρα ἁρμονία. "Ης γὰρ ὁ κλάδος ὑπερφερῆς ἁπάντων, οὐ δήπου ταύτης ή ρίζα μὴ προσφερεστέρα; Αλλ' ἡμῖν εὔριζος φυὰς οὕτω μεγαλοφυής τε καὶ ἐξοχωτάτη, καρποῦ δὲ τέως ἄγο- νος. Καθαρωτάτη ἡ πηγή, ἀλλὰ ῥεῖθρον οὐ φέρουσα. Συμφορὰ ἡ ἀπευκταία. Εὐληπτικὰ καὶ ἐπώδυνα τὰ παριστάμενα. Τί οὖν; Εκέκραξαν δίκαιοι, καὶ ὁ Κύριος εἰσήκουσεν αὐτῶν, καὶ ἐκ πασῶν τῶν Ολίψεων αὐτῶν ἐῤῥύσατο αὐτούς. Πόῤῥωθεν Δαβὶδ ἐνθεαστικώτατα διεσήμανε τοιάδε· Ἐκέκραξαν, φη- σὶν, οἱ δίκαιοι. Τῆς ὅλης ἀνθρωπότητος πρόσωπον εἰσφέρειν μοι ἡ δυάς αὕτη τεθεώρηται. Εθεώρουν τοιγαροῦν θεογνωσίας τὴν ἀνθρωπότητα ἔρημον, ἐξ ἀπιστίας τὸν κόσμον χηρεύοντα· ἐπείπερ, Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, κατὰ τὸ ἀδόμενον. Οδυνηρὰ ἡ ἀταξία, κατηφὴς ἀκαρπία. Εκέκραξαν οἱ δίκαιοι, ἐν τῷ οἰκείῳ δηλαδή, παραδείσῳ. Οτου ἕνεκα ; Ἐπειδήπερ ἐκ παραδείσου ἡ λυπηρὰ ἁμαρ τία ἐξελήλυθεν, ἐκεῖ φησι τῇ προμήτορι ὁ τῶν ὅλων Θεός Πληθύνων πληθυνῶ τὰς λύπας σου, καὶ τὸν στεναγμόν σου. Εν λύπαις τέξῃ τέκνα, καὶ πρὸς τὸν ἄνδρα σου ἡ ἀποστροφή σου. Τί έκέ- κραξαν; Καρπὸν κοιλίας, ήγουν εὐκαρπίαν θεο- γνωσίας ἐξαιτούμενοι, καὶ ταῦτα εἰκὸς προσευχό μενοι. Αδωναί Κύριε Ελωί Σαβαώθ, οἶδας τῆς ἀπαιδίας ὄνειδος. Γινώσκεις τῆς ἀκαρπίας τὸ (72) ἄθυμον. Ἐὰν ἐπιβλέπων ἐπιβλέψῃς ἐπὶ τὴν ταπεί νωσιν τῶν δούλων του, καὶ δῷς τοῖς δούλοις σου σπέρμα παιδός, δώσομεν αὐτὸ ἐνώπιόν σου δοτόν. Καί γε ὁ Κύριος εἰσήκουσεν αὐτῶν, ὁ ταχὺς εἰς ἔλεον, βραδὺς δὲ εἰς ὀργὴν, δοὺς τὴν κυριώνυμον Μαρίαν λύτρον οὕτως ἀγλαὸν καὶ μεγαλοφυὲς ἀντὶ τῆς Εὔας. Θυγάτηρ ίαμα μητρικόν γεγένηται· τὸ νέον φύραμα τῆς θείας ἀναπλάσεως, (73) ή παναγία ἀπαρχὴ τοῦ γένους, ἡ ῥίζα τοῦ θεοφράστου κλάδου, τὸ τοῦ προπάτορος ἀγαλλίαμα. Ο τῆς εὐεργεσίας! ὦ τῆς μεγαλοδωρεᾶς ! 'Αρα οὐχὶ καὶ αὐτὸς ὁ ἥλιος φαιδροτέρας νῦν τὰς ἀκτῖνας ἀφίησι τῆς περιχαρείας πως αἰσθόμενος; Αρα οὐχὶ καὶ πᾶσα ἡ κτίσις οἷον ἐναβρύνεται ἐπ' ἐλπίδι τῆς ἐκ φθορᾶς ἐλευθερίας, ἐπὶ τῇ γεννήσει τῆς ἀφθόρως (74) κυούσης τὸν ἐλευ • j HOMILIA PI IN NATIVITATEM B. V. MARIE. A commutationem jussus est. Terra est, in qua illo B C D **Exod. III, carne ſundatus a Spiritu canitur, qui fundat terram super stabilitatem suam". Terra est, quæ non se- mine suscepto eum protulit, qui omnibus escam præbet. Terra est, in qua nulla peccati enala spina; secus vero per cujus germen illud potius evulsum est. Terra est, non uti prior maledicta, ac cujus fructus spinis ac tribulis horrescant ; sed su- per quam benedictio Domini fuit, et cujus fructus ventris benedictus, ut sacro dictum est oraculo ". ex quo genere semper virens virginitatis ramus recta venerit; quis genitor, quæve genitrix illius exstiterit. Joachim scilicet et Anna, illustre cele- bratissimumque Verbi par, conjugiis omnibus divi- nior compages. Cujus enim ramus omnia exsuperat, cur radix cum eo non maxime congruat? Atqui probis radicibus planta sic magnifica et eximia, interim fructu carebat. Limpidissimus fons, sed qui nullum fluentum emittebat. Deprecanda calamitas; graves diraque circumstantia. Quid igitur? Cla- maverunt justi, et Dominus exaudivit eos, et ex om- nibus tribulationibus eorum liberavit eos': qualia quidem longe antea David divinissimo afflata signi- ficaverat. Clamaverunt justi, inquit. Universi ge- neris humani personam par istud neo sensu refe- rebat. Quocirca universum genus humanum Deo cognitione destitutumn cernebant : mundum ob infi- delitatem viduum ; cum Psalmista teste : Omnes de- clinaverunt, simul inutiles facti sunt *. Molesta inor- dinatio, maestre sterilitatis dispendia erant. Clama- verunt justi. Ubinam? in proprio horto. Quapropter, cum ex paradiso tristis peccati noxa exiisset, ibi omnium primæ matri-universorum Deus dixit: Mul- tiplicans multiplicabo dolores tuos et gemitum tuum. In doloribus paries, et ad virum tuum conversio tua. Quid clamaverunt? uteri fructum, id est ube- rem Dei notitiam postulantes. Adonai Domine Eloi Sabaoth, sterilitatis probrum non ignoras, quanto moerori subjaceant, qui fructus sunt expertes, nosti. Si respiciens respexeris in humilitatem servorum tuorum, dederisque servis tuis prolem, dono eam coram te donabimus. Exaudivit itaque eos Domi- nus, qui velox sit ad miserandum, et tardus ad iram, donans eam quæ proprie Mariæ nomen gerit, in splendidum et magnificum pro Eva pretium. Ma- tris medicamentum filia effecta est: divinæ retor- mationis nova conspersio, sanctissimæ generis pri- mitiæ : rami divino ore prolati radix : primi pa- rentis exsultatio, O beneficium! o munificentiam ! Nunquid non sol splendidiores nunc radios ejacu- latur, qui gaudii exsuperantiam velut persentiscat? Annon natura omnis qnodam modo superbit ac gloriatur, libertatem a corruptela sperans in illius nativitate, quæ sine labe mundi liberatorem est pa. • Psal. XLIII, 3. • Gen. ult. 16. 5. » Luc. 1, 28. • Psal. XXIII, 8. (72) Allatius legit άτιμον, probrum. (73) Hic lacuna fuit in Allatii codice. 5. Hæc cum ita se habeant, age, jam videamus (74) Allat. legit. ἀσπόρως, sine semine
Ἐπειδήπερ ἐκ παραδείσου ἡ λυπηρὰ ἁμαρτία ἐξελήλυθεν, ἐκεῖ φησι τῇ προμήτορι ὁ τῶν ὅλων Θεός· Πληθύνων πληθυνῶ τὰς λύπας σου, καὶ τὸν στεναγμόν σου. Ἐν λύπαις τέξῃ τέκνα, καὶ πρὸς τὸν ἄνδρα σου ἡ ἀποστροφή σου. Τί ἐκέκραξαν; Καρπὸν κοιλίας, ἤγουν εὐκαρπίαν θεογνωσίας ἐξαιτούμενοι, καὶ ταῦτα εἰκὸς προσευχόμενοι. Ἀδωναὶ̈ Κύριε Ἐλωὶ̈ Σαβαὼθ, οἶδας τῆς ἀπαιδίας ὄνειδος. Γινώσκεις τῆς ἀκαρπίας τὸ ἄθυμον. Ἐὰν ἐπιβλέπων ἐπιβλέψῃς ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῶν δούλων σου, καὶ δῷς τοῖς δούλοις σου σπέρμα παιδὸς, δώσομεν αὐτὸ ἐνώπιόν σου δοτόν. Καί γε ὁ Κύριος εἰσήκουσεν αὐτῶν, ὁ ταχὺς εἰς ἔλεον, βραδὺς δὲ εἰς ὀργὴν, δοὺς τὴν κυριώνυμον Μαρίαν λύτρον οὕτως ἀγλαὸν καὶ μεγαλοφυὲς ἀντὶ τῆς Εὔας. Θυγάτηρ ἴαμα μητρικὸν γεγένηται· τὸ νέον φύραμα τῆς θείας ἀναπλάσεως, ἡ παναγία ἀπαρχὴ τοῦ γένους, ἡ ῥίζα τοῦ θεοφράστου κλάδου, τὸ τοῦ προπάτορος ἀγαλλίαμα. Ὢ τῆς εὐεργεσίας ὢ τῆς μεγαλοδωρεᾶς Ἆρα οὐχὶ καὶ αὐτὸς ὁ ἥλιος φαιδροτέρας νῦν τὰς ἀκτῖνας ἀφίησι τῆς περιχαρείας πως αἰσθόμενος;
ματος ᾄδεται, ὁ θεμελιῶν τὴν γῆν ἐπὶ τὴν ἀσφά- λειαν αὐτῆς. Γῆ ἐστιν, ἡ σπορᾶς ἀνεπίδεκτος, καὶ ἁπάντων καρποτροφούσα τροφοδότην. Γῆ ἐστιν, ἐφ᾽ Αν τῆς ἁμαρτίας ἄκανθα οὐκ ἀνέτειλε. Τουναντίον δὲ μᾶλλον διὰ τοῦ ταύτης ἔρνους πρόῤῥιζος ἐκτέτιλ- ται. Γῆ ἐστιν, οὐχ ὡς ἡ πρότερον κατηραμένη, καὶ ἧς καρποὶ πλήρεις ἀκανθῶν καὶ τριβόλων· ἀλλ᾽ ἐφ' Αν εὐλογία Κυρίου, καὶ ἧς εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας, ὥς φησιν ὁ ἱερός λόγος. ε'. Αλλ' ἐπεὶ ταῦτα οὕτως, φέρε, ἴδωμεν ὅθεν εὐθυδρόμησεν ὁ ἀείζωος δρπηξ τῆς παρθενίας· τίς ὁ φύσας, καὶ τίς ἡ τεκοῦσα. Ἰωακείμ τε καὶ ᾿Αννα, ἡ διαφανὴς καὶ πανεύφημος τοῦ Λόγου ξυνωρίς, ἡ πασῶν συζυγιῶν θεσπεσιωτέρα ἁρμονία. "Ης γὰρ ὁ κλάδος ὑπερφερῆς ἁπάντων, οὐ δήπου ταύτης ή ρίζα μὴ προσφερεστέρα; Αλλ' ἡμῖν εὔριζος φυὰς οὕτω μεγαλοφυής τε καὶ ἐξοχωτάτη, καρποῦ δὲ τέως ἄγο- νος. Καθαρωτάτη ἡ πηγή, ἀλλὰ ῥεῖθρον οὐ φέρουσα. Συμφορὰ ἡ ἀπευκταία. Εὐληπτικὰ καὶ ἐπώδυνα τὰ παριστάμενα. Τί οὖν; Εκέκραξαν δίκαιοι, καὶ ὁ Κύριος εἰσήκουσεν αὐτῶν, καὶ ἐκ πασῶν τῶν Ολίψεων αὐτῶν ἐῤῥύσατο αὐτούς. Πόῤῥωθεν Δαβὶδ ἐνθεαστικώτατα διεσήμανε τοιάδε· Ἐκέκραξαν, φη- σὶν, οἱ δίκαιοι. Τῆς ὅλης ἀνθρωπότητος πρόσωπον εἰσφέρειν μοι ἡ δυάς αὕτη τεθεώρηται. Εθεώρουν τοιγαροῦν θεογνωσίας τὴν ἀνθρωπότητα ἔρημον, ἐξ ἀπιστίας τὸν κόσμον χηρεύοντα· ἐπείπερ, Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, κατὰ τὸ ἀδόμενον. Οδυνηρὰ ἡ ἀταξία, κατηφὴς ἀκαρπία. Εκέκραξαν οἱ δίκαιοι, ἐν τῷ οἰκείῳ δηλαδή, παραδείσῳ. Οτου ἕνεκα ; Ἐπειδήπερ ἐκ παραδείσου ἡ λυπηρὰ ἁμαρ τία ἐξελήλυθεν, ἐκεῖ φησι τῇ προμήτορι ὁ τῶν ὅλων Θεός Πληθύνων πληθυνῶ τὰς λύπας σου, καὶ τὸν στεναγμόν σου. Εν λύπαις τέξῃ τέκνα, καὶ πρὸς τὸν ἄνδρα σου ἡ ἀποστροφή σου. Τί έκέ- κραξαν; Καρπὸν κοιλίας, ήγουν εὐκαρπίαν θεο- γνωσίας ἐξαιτούμενοι, καὶ ταῦτα εἰκὸς προσευχό μενοι. Αδωναί Κύριε Ελωί Σαβαώθ, οἶδας τῆς ἀπαιδίας ὄνειδος. Γινώσκεις τῆς ἀκαρπίας τὸ (72) ἄθυμον. Ἐὰν ἐπιβλέπων ἐπιβλέψῃς ἐπὶ τὴν ταπεί νωσιν τῶν δούλων του, καὶ δῷς τοῖς δούλοις σου σπέρμα παιδός, δώσομεν αὐτὸ ἐνώπιόν σου δοτόν. Καί γε ὁ Κύριος εἰσήκουσεν αὐτῶν, ὁ ταχὺς εἰς ἔλεον, βραδὺς δὲ εἰς ὀργὴν, δοὺς τὴν κυριώνυμον Μαρίαν λύτρον οὕτως ἀγλαὸν καὶ μεγαλοφυὲς ἀντὶ τῆς Εὔας. Θυγάτηρ ίαμα μητρικόν γεγένηται· τὸ νέον φύραμα τῆς θείας ἀναπλάσεως, (73) ή παναγία ἀπαρχὴ τοῦ γένους, ἡ ῥίζα τοῦ θεοφράστου κλάδου, τὸ τοῦ προπάτορος ἀγαλλίαμα. Ο τῆς εὐεργεσίας! ὦ τῆς μεγαλοδωρεᾶς ! 'Αρα οὐχὶ καὶ αὐτὸς ὁ ἥλιος φαιδροτέρας νῦν τὰς ἀκτῖνας ἀφίησι τῆς περιχαρείας πως αἰσθόμενος; Αρα οὐχὶ καὶ πᾶσα ἡ κτίσις οἷον ἐναβρύνεται ἐπ' ἐλπίδι τῆς ἐκ φθορᾶς ἐλευθερίας, ἐπὶ τῇ γεννήσει τῆς ἀφθόρως (74) κυούσης τὸν ἐλευ • j HOMILIA PI IN NATIVITATEM B. V. MARIE. A commutationem jussus est. Terra est, in qua illo B C D **Exod. III, carne ſundatus a Spiritu canitur, qui fundat terram super stabilitatem suam". Terra est, quæ non se- mine suscepto eum protulit, qui omnibus escam præbet. Terra est, in qua nulla peccati enala spina; secus vero per cujus germen illud potius evulsum est. Terra est, non uti prior maledicta, ac cujus fructus spinis ac tribulis horrescant ; sed su- per quam benedictio Domini fuit, et cujus fructus ventris benedictus, ut sacro dictum est oraculo ". ex quo genere semper virens virginitatis ramus recta venerit; quis genitor, quæve genitrix illius exstiterit. Joachim scilicet et Anna, illustre cele- bratissimumque Verbi par, conjugiis omnibus divi- nior compages. Cujus enim ramus omnia exsuperat, cur radix cum eo non maxime congruat? Atqui probis radicibus planta sic magnifica et eximia, interim fructu carebat. Limpidissimus fons, sed qui nullum fluentum emittebat. Deprecanda calamitas; graves diraque circumstantia. Quid igitur? Cla- maverunt justi, et Dominus exaudivit eos, et ex om- nibus tribulationibus eorum liberavit eos': qualia quidem longe antea David divinissimo afflata signi- ficaverat. Clamaverunt justi, inquit. Universi ge- neris humani personam par istud neo sensu refe- rebat. Quocirca universum genus humanum Deo cognitione destitutumn cernebant : mundum ob infi- delitatem viduum ; cum Psalmista teste : Omnes de- clinaverunt, simul inutiles facti sunt *. Molesta inor- dinatio, maestre sterilitatis dispendia erant. Clama- verunt justi. Ubinam? in proprio horto. Quapropter, cum ex paradiso tristis peccati noxa exiisset, ibi omnium primæ matri-universorum Deus dixit: Mul- tiplicans multiplicabo dolores tuos et gemitum tuum. In doloribus paries, et ad virum tuum conversio tua. Quid clamaverunt? uteri fructum, id est ube- rem Dei notitiam postulantes. Adonai Domine Eloi Sabaoth, sterilitatis probrum non ignoras, quanto moerori subjaceant, qui fructus sunt expertes, nosti. Si respiciens respexeris in humilitatem servorum tuorum, dederisque servis tuis prolem, dono eam coram te donabimus. Exaudivit itaque eos Domi- nus, qui velox sit ad miserandum, et tardus ad iram, donans eam quæ proprie Mariæ nomen gerit, in splendidum et magnificum pro Eva pretium. Ma- tris medicamentum filia effecta est: divinæ retor- mationis nova conspersio, sanctissimæ generis pri- mitiæ : rami divino ore prolati radix : primi pa- rentis exsultatio, O beneficium! o munificentiam ! Nunquid non sol splendidiores nunc radios ejacu- latur, qui gaudii exsuperantiam velut persentiscat? Annon natura omnis qnodam modo superbit ac gloriatur, libertatem a corruptela sperans in illius nativitate, quæ sine labe mundi liberatorem est pa. • Psal. XLIII, 3. • Gen. ult. 16. 5. » Luc. 1, 28. • Psal. XXIII, 8. (72) Allatius legit άτιμον, probrum. (73) Hic lacuna fuit in Allatii codice. 5. Hæc cum ita se habeant, age, jam videamus (74) Allat. legit. ἀσπόρως, sine semine
PG 96:687Ἆρα οὐχὶ καὶ πᾶσα ἡ κτίσις οἷον ἐναβρύνεται ἐπ’ ἐλπίδι τῆς ἐκ φθορᾶς ἐλευθερίας, ἐπὶ τῇ γεννήσει τῆς ἀφθόρως κυούσης τὸν ἐλευθερωτὴν τοῦ κόσμου; Σκόπει καὶ τὰ ἑξῆς· φιλακροάμων ἔσο, ἀγαπητὲ, καὶ μὴ ἀποκνῇς πρὸς τὴν ἔρευναν. Ἄμελγε, φησὶ, γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον. Κατάλληλος ὁ τόπος τῆς δικαίων προσευχῆς. Ἐν παραδείσῳ προσευξάμενοι, παράδεισον ἔτεκον, πολὺ τοῦ προτέρου μακαριώτερον. Ἐκεῖ ὄφις ψιθυρίσας, εὐάλωτα τὴν Εὔαν ἐξηπάτησεν. Ἐνταῦθα Γαβριὴλ ὁ ἀρχάγγελος ὁμιλήσας τῇ Μαρίᾳ εὐφρόσυνα, διετάραξεν, ἀλλ’ οὐκ ἐξηπάτησεν. Ἐκεῖ ἡ τοῦ ὄφεως ὑπακοὴ θάνατον τὸν ἀμειδῆ προεξένησεν. Ἐνταῦθα ἡ πειθὼ τοῦ ἀγγέλου, ζωὴν τὴν ἀειχαρῆ τοῖς ἀνθρώποις ἀντεισήγαγεν. Ἐκεῖ ἡ ἀπόφασις ὀδυνηρὰ τῇ ἐκ παρακοῆς τικτούσῃ· ἐνταῦθα ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησις, χαρμόσυνα τῇ ἐκπεφευγυίᾳ προφητικῶς τὰς λυπικὰς ὠδῖνας. Ὢ τῆς ἐξαλλαγῆς τῶν πραττομένων ὢ τῆς καινότητος τῶν τελουμένων Τὰ ἀρχαῖα παρῆλθε (λελέχθω κἀνταῦθα), ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα καινά. Οἴκου ἀρχὴ κατὰ ἀκριβεστάτην θεωρίαν, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐπιδημίας ἡ παροῦσα πανήγυρις προεκλάμπουσα. 2.
Α θερωτὴν τοῦ κόσμου ; Σκόπει καὶ τὰ ἑξῆς· φιλακροά ο Ε μων ἔτο, ἀγαπητέ, καὶ μὴ ἀποκνῇς πρὸς τὴν ἔρευ ναν. "Αμελγε, φησί, γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον. Κατάλληλος ὁ τόπος τῆς δικαίων προσευχῆς. Ἐν παραδείσῳ προσευξάμενοι, παράδεισον ἔτεκον, πολὺ τοῦ προτέρου μακαριώτερον. Ἐκεῖ ὄφις ψιθυρίσας, ευάλωτα τὴν Εὔαν ἐξηπάτησεν. Ἐνταῦθα Γαβριήλ ὁ ἀρχάγγελος ὁμιλήσας τῇ Μαρίᾳ εὐφρόσυνα, δι ετάραξεν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐξηπάτησεν. Ἐκεῖ ἡ τοῦ ὄφεως ὑπακοὴ θάνατον τὸν ἀμειδῆ προεξένησεν. Ἐνταῦθα ἡ πειθὼ τοῦ ἀγγέλου, ζωὴν τὴν ἀειχαρῇ τοῖς ἀνθρώ πως ἀντεισήγαγεν. Ἐκεῖ ἡ ἀπόφασις οδυνηρὰ τῇ ἐκ παρακοῆς τικτούσῃ· ἐνταῦθα ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησις, χαρμόσυνα τῇ ἐκπεφευγυία προφητικῶς τὰς λυπικὰς ὠδῖνας. Ο τῆς ἐξαλλαγῆς τῶν πραττο- μένων ! ὢ τῆς καινότητος τῶν τελουμένων ! Τὰ ἀρο χαῖα παρῆλθε (λελέχθω κανταῦθα), ιδού γέγονε τὰ πάντα καινά. Οἴκου ἀρχὴ κατὰ ἀκριβεστάτην θεω- ρίαν, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐπιδημίας ἡ παροῦσα πανήγυρις προεκλάμπουσα. ς'. Ἔχεις, ὦ φιλότης, τοῦ ζητουμένου τὴν λύσιν. Απέλαβεν τῆς ὑποσχέσεως τὸ χρέος. Δεύρο, λέξον καὶ αὐτὸς σὺν Ησαΐᾳ τὰ Ησαίου· Κύριε ὁ Θεός μου, δοξάσω σε· ὑμνήσω τὸ ὄνομά σου, ὅτι ἐποίη σας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν άλη θινήν. Μικροῦ μὲν οὖν καὶ ὄψει τὴν μακαρίαν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰσιοῦσαν, ὡς ἤδη τῷ παναγε- στάτῳ Θεῷ ἀφιερωμένην ἔπειτα συλλαμβάνουσαν ἐν γαστρὶ τὸν ἀπερίληπτον. Ὦ τοῦ θαύματος! Εἰς μια κρόν σώματος ἐνοικῆσαι τὸν περιέχοντα δρακὶ τὰ σύμπαντα. Καὶ πῶς οὐ περιγραπτός, ὦ Χριστομάχι (ἵνα μικρὸν παραθεωρήσω); "Οτι, εἰ καὶ καθ᾿ ἡμᾶς, φησίν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμᾶς. Καὶ τί τοῦτο ; Οὐ γὰρ κατὰ τὴν ἀνθρωπείαν μορφήν, ἀλλὰ κατὰ τὴν θεότητος φύσιν ἡ διαφορὰ καὶ ἐξαλλαγή· οἷον ἐγαλουχεῖτο ματ ζοῖς μητρικοῖς ἀνθρωπικῶς· ἀλλὰ παρεἶχε τὸ ζῆν μητρὶ θεοπρεπῶς. Ἐλάλει φωνῇ ἐνάρθρῳ καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλὰ παρηγγυᾶτο ἐξουσίᾳ θεϊκῇ ὑπὲρ ἡμᾶς, δι' ὧν τὰ θαύματα. Ὠδοποίει γεηροῖς ποσὶ καθ' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ εἰς νῶτα θαλάσσης ὑπὲρ ἡμᾶς. Ἐσταυροῦτο σαρκί καθ᾽ ἡμᾶς, ἀλλ' ἐτροποῦτο ἐν σταυρῷ τὰς ἐναντίας δυο νάμεις ὑπὲρ ἡμᾶς· ὧν τὰ μὲν περιγραπτής φύσεως· τῆς καθ' ἡμᾶς γάρ· τὰ δὲ ἀπεριγράπτου, τῆς ὑπὲρ ἡμᾶς· οὐ λυμηναμένης θατέρας θάτερα τῇ ουσιώδει συνόδῳ τὰ φυσικὰ ἰδιώματα, ἀλλ᾽ εἴσω τῆς οἰκείας ὁροθεσίας ἑκατέρας ἑστώσης. Σὺ δὲ φεύγων τὸ περιο γράφειν, ἤτοι εἰκονίζειν· ταυτὸν γὰρ ἀμφότερα, καὶ τὰς φύσεις φύρεις σὺν ᾿Ακεφάλοις, καὶ τὴν οἰκονομίαν ἀποσκευάσῃ σὺν Μανιχαίοις. Ηττον ἦν σοι εἰς ἀνοίας λόγον, ἵνα τὸ ἀληθὲς εἴπω, Ἰουδαΐζειν, ἢ τὴν προσ ηγορίαν Χριστιανοῦ ἔχοντι κατὰ Χριστοῦ φέρεσθαι. Οτι ὁ μὲν οὐ προσιέμενος Θεόν σε σωματῶσθαι, οὔτε εἰκονίζει, ἀκόλουθα ἑαυτῷ πράσσων· σὺ δὲ προσο ηκάμενος μὲν, μὴ εἰκονίζων δὲ, ἀνακόλουθος σεαυτῷ γίνῃ, γέλωτα όφλισκάνων καὶ τῷ Ἰουδαΐζοντι. Καὶ οὕτω λέγω τὴν ύβριν, ἀλλὰ πρὸς μὲν ἐκείνους τοσού- • S. JOANNIS DAMASCENI ritura. Sed et quae sequuntur, inspice. Libens, velim aulias, dilectissime, nec le perscrutari pigeat. Mulge, inquit Scriptura, lac, et erit butyrum. Consentaneus justorum precationis locus. In horto preces fundentes, hortum priore longe feliciorem genuerunt, Illic susurro serpens Evam facili strue seduxit. Hic Gabriel archangelus Mariam leto st mone conveniens, turbavit quidem, sed non dece- pit. Illie serpens auditus tristem mortem importavit: hic angeli suada sempiternæ jucunditatis vitam ho- minum generi vicissim invexit. Illic doloris plena sententia, et quæ ex prævaricatione paritura est : hic Spiritus sancti adventus, gaudio eam com- plens, quæ ex prophetæ oraculo partus dolores effugit. O rerum commutationem! o novitatem eo- rum quæ nodo geruntur: Velera transierunt (quod hic quoque dicatur), et ecce facta sunt omnia nova*. Domus initium, secundum exquisitissimam ejus consilerationem, Deique ad homines adventus in- choatio, præsentis diei solemnitas præfulget. solutionem. Jam promissi debitum recepisti. Ades- dum, tu quoque cum Isaia Isaiæ voces proloquere : Domine Deus meus, glorificabo te : laudabo nomen tuum, quoniam fecisti res mirandas, consilium anti- quum, verum*. Nec multo post in Sancta quoque -sanctorum introeuntem beatam visurus es, ceu jam sanctissimo Numini consecratain: tum deinde eum utero concipienten, qui comprehendi non potest. O prodigium ! In exigua corporis mole illum habi- tare, qui pugillo cuncta continet. Qui vero, Christi hostis (ut paucis alio digrediar), non circumscriptus est7? Quod etsi, inquit, nobis similis, al superior damen exstitit. Quid vero refert? Non enim penes formam humanam discrimen ac varietas est, sed penes naturam divinam. Scilicet, maternis uberibus humano more lactabatur; at, divino vitam matri præbebat. Nostri more articulata voce loquebatur : supra nos vero divina potestate mandabat, unde mi- racula patrarentur. Terrenis pedibus nostro modo ambulabat; quod autem maris dorsum calcaret, hoc supra nostrain conditionem erat. Nostri instar carne crucifigebatur: at superiori nobis potentia adversas polestates in cruce aligebat. Ex iis, alia ad natu- ram certis terminis definitam pertinent, utpote nobis similem alia ad incircumscriptam quæ nobis superior est. Ita nempe ut neutra alterius naturales proprietates substantiali congressu vitiet, sed intra snos quæque terminos consistat. Tu vero, hoc ca- ves, ne circumscribas, sive in imagine repræsentes (hæc enim idem sunt) tum Acephalorum errore na- turas confundis, tum dispensationem cum Mani- chæis amoliris. Levior tua dementia foret, si Ju- deos seclareris, quam dum Christiani nomine in- signitus in Christum inveheris. He namque Deum corpus assumpsisse nequaquam admittens, dum • Prov. xxx, 53. * II Cor. v, 17. B C D Isa. XXV, 1. Hæc contra Copronymum, qui Christum ut homo est, pingendum negabat, velut incircumscriptum refellit Niceph. CP. in Antirrheticis ineditis. - • 6. Habes, charissime, rei de qua quærebatur,
Ἔχεις, ὦ φιλότης, τοῦ ζητουμένου τὴν λύσιν. Ἀπέλαβεν τῆς ὑποσχέσεως τὸ χρέος. Δεῦρο, λέξον καὶ αὐτὸς σὺν Ἡσαί̈ᾳ τὰ Ἡσαί̈ου· Κύριε ὁ Θεός μου, δοξάσω σε· ὑμνήσω τὸ ὄνομά σου, ὅτι ἐποίησας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν ἀληθινήν. Μικροῦ μὲν οὖν καὶ ὄψει τὴν μακαρίαν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰσιοῦσαν, ὡς ἤδη τῷ παναγεστάτῳ Θεῷ ἀφιερωμένην· ἔπειτα συλλαμβάνουσαν ἐν γαστρὶ τὸν ἀπερίληπτον. Ὢ τοῦ θαύματος Εἰς μικρὸν σώματος ἐνοικῆσαι τὸν περιέχοντα δρακὶ τὰ σύμπαντα. Καὶ πῶς οὐ περιγραπτὸς, ὦ Χριστομάχε (ἵνα μικρὸν παραθεωρήσω); Ὅτι, εἰ καὶ καθ’ ἡμᾶς, φησὶν, ἀλλ’ ὑπὲρ ἡμᾶς. Καὶ τί τοῦτο; Οὐ γὰρ κατὰ τὴν ἀνθρωπείαν μορφὴν, ἀλλὰ κατὰ τὴν θεότητος φύσιν ἡ διαφορὰ καὶ ἐξαλλαγή· οἷον ἐγαλουχεῖτο μαζοῖς μητρικοῖς ἀνθρωπικῶς· ἀλλὰ παρεῖχε τὸ ζῇν μητρὶ θεοπρεπῶς. Ἐλάλει φωνῇ ἐνάρθρῳ καθ’ ἡμᾶς, ἀλλὰ παρηγγυᾶτο ἐξουσίᾳ θεϊκῇ ὑπὲρ ἡμᾶς, δι’ ὧν τὰ θαύματα. Ὡδοποίει γεηροῖς ποσὶ καθ’ ἡμᾶς, ἀλλ’ εἰς νῶτα θαλάσσης ὑπὲρ ἡμᾶς. Ἐσταυροῦτο σαρκὶ καθ’ ἡμᾶς, ἀλλ’ ἐτροποῦτο ἐν σταυρῷ τὰς ἐναντίας δυνάμεις ὑπὲρ ἡμᾶς· ὧν τὰ μὲν περιγραπτῆς φύσεως· τῆς καθ’ ἡμᾶς γάρ·
Α θερωτὴν τοῦ κόσμου ; Σκόπει καὶ τὰ ἑξῆς· φιλακροά ο Ε μων ἔτο, ἀγαπητέ, καὶ μὴ ἀποκνῇς πρὸς τὴν ἔρευ ναν. "Αμελγε, φησί, γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον. Κατάλληλος ὁ τόπος τῆς δικαίων προσευχῆς. Ἐν παραδείσῳ προσευξάμενοι, παράδεισον ἔτεκον, πολὺ τοῦ προτέρου μακαριώτερον. Ἐκεῖ ὄφις ψιθυρίσας, ευάλωτα τὴν Εὔαν ἐξηπάτησεν. Ἐνταῦθα Γαβριήλ ὁ ἀρχάγγελος ὁμιλήσας τῇ Μαρίᾳ εὐφρόσυνα, δι ετάραξεν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐξηπάτησεν. Ἐκεῖ ἡ τοῦ ὄφεως ὑπακοὴ θάνατον τὸν ἀμειδῆ προεξένησεν. Ἐνταῦθα ἡ πειθὼ τοῦ ἀγγέλου, ζωὴν τὴν ἀειχαρῇ τοῖς ἀνθρώ πως ἀντεισήγαγεν. Ἐκεῖ ἡ ἀπόφασις οδυνηρὰ τῇ ἐκ παρακοῆς τικτούσῃ· ἐνταῦθα ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησις, χαρμόσυνα τῇ ἐκπεφευγυία προφητικῶς τὰς λυπικὰς ὠδῖνας. Ο τῆς ἐξαλλαγῆς τῶν πραττο- μένων ! ὢ τῆς καινότητος τῶν τελουμένων ! Τὰ ἀρο χαῖα παρῆλθε (λελέχθω κανταῦθα), ιδού γέγονε τὰ πάντα καινά. Οἴκου ἀρχὴ κατὰ ἀκριβεστάτην θεω- ρίαν, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐπιδημίας ἡ παροῦσα πανήγυρις προεκλάμπουσα. ς'. Ἔχεις, ὦ φιλότης, τοῦ ζητουμένου τὴν λύσιν. Απέλαβεν τῆς ὑποσχέσεως τὸ χρέος. Δεύρο, λέξον καὶ αὐτὸς σὺν Ησαΐᾳ τὰ Ησαίου· Κύριε ὁ Θεός μου, δοξάσω σε· ὑμνήσω τὸ ὄνομά σου, ὅτι ἐποίη σας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν άλη θινήν. Μικροῦ μὲν οὖν καὶ ὄψει τὴν μακαρίαν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰσιοῦσαν, ὡς ἤδη τῷ παναγε- στάτῳ Θεῷ ἀφιερωμένην ἔπειτα συλλαμβάνουσαν ἐν γαστρὶ τὸν ἀπερίληπτον. Ὦ τοῦ θαύματος! Εἰς μια κρόν σώματος ἐνοικῆσαι τὸν περιέχοντα δρακὶ τὰ σύμπαντα. Καὶ πῶς οὐ περιγραπτός, ὦ Χριστομάχι (ἵνα μικρὸν παραθεωρήσω); "Οτι, εἰ καὶ καθ᾿ ἡμᾶς, φησίν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμᾶς. Καὶ τί τοῦτο ; Οὐ γὰρ κατὰ τὴν ἀνθρωπείαν μορφήν, ἀλλὰ κατὰ τὴν θεότητος φύσιν ἡ διαφορὰ καὶ ἐξαλλαγή· οἷον ἐγαλουχεῖτο ματ ζοῖς μητρικοῖς ἀνθρωπικῶς· ἀλλὰ παρεἶχε τὸ ζῆν μητρὶ θεοπρεπῶς. Ἐλάλει φωνῇ ἐνάρθρῳ καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλὰ παρηγγυᾶτο ἐξουσίᾳ θεϊκῇ ὑπὲρ ἡμᾶς, δι' ὧν τὰ θαύματα. Ὠδοποίει γεηροῖς ποσὶ καθ' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ εἰς νῶτα θαλάσσης ὑπὲρ ἡμᾶς. Ἐσταυροῦτο σαρκί καθ᾽ ἡμᾶς, ἀλλ' ἐτροποῦτο ἐν σταυρῷ τὰς ἐναντίας δυο νάμεις ὑπὲρ ἡμᾶς· ὧν τὰ μὲν περιγραπτής φύσεως· τῆς καθ' ἡμᾶς γάρ· τὰ δὲ ἀπεριγράπτου, τῆς ὑπὲρ ἡμᾶς· οὐ λυμηναμένης θατέρας θάτερα τῇ ουσιώδει συνόδῳ τὰ φυσικὰ ἰδιώματα, ἀλλ᾽ εἴσω τῆς οἰκείας ὁροθεσίας ἑκατέρας ἑστώσης. Σὺ δὲ φεύγων τὸ περιο γράφειν, ἤτοι εἰκονίζειν· ταυτὸν γὰρ ἀμφότερα, καὶ τὰς φύσεις φύρεις σὺν ᾿Ακεφάλοις, καὶ τὴν οἰκονομίαν ἀποσκευάσῃ σὺν Μανιχαίοις. Ηττον ἦν σοι εἰς ἀνοίας λόγον, ἵνα τὸ ἀληθὲς εἴπω, Ἰουδαΐζειν, ἢ τὴν προσ ηγορίαν Χριστιανοῦ ἔχοντι κατὰ Χριστοῦ φέρεσθαι. Οτι ὁ μὲν οὐ προσιέμενος Θεόν σε σωματῶσθαι, οὔτε εἰκονίζει, ἀκόλουθα ἑαυτῷ πράσσων· σὺ δὲ προσο ηκάμενος μὲν, μὴ εἰκονίζων δὲ, ἀνακόλουθος σεαυτῷ γίνῃ, γέλωτα όφλισκάνων καὶ τῷ Ἰουδαΐζοντι. Καὶ οὕτω λέγω τὴν ύβριν, ἀλλὰ πρὸς μὲν ἐκείνους τοσού- • S. JOANNIS DAMASCENI ritura. Sed et quae sequuntur, inspice. Libens, velim aulias, dilectissime, nec le perscrutari pigeat. Mulge, inquit Scriptura, lac, et erit butyrum. Consentaneus justorum precationis locus. In horto preces fundentes, hortum priore longe feliciorem genuerunt, Illic susurro serpens Evam facili strue seduxit. Hic Gabriel archangelus Mariam leto st mone conveniens, turbavit quidem, sed non dece- pit. Illie serpens auditus tristem mortem importavit: hic angeli suada sempiternæ jucunditatis vitam ho- minum generi vicissim invexit. Illic doloris plena sententia, et quæ ex prævaricatione paritura est : hic Spiritus sancti adventus, gaudio eam com- plens, quæ ex prophetæ oraculo partus dolores effugit. O rerum commutationem! o novitatem eo- rum quæ nodo geruntur: Velera transierunt (quod hic quoque dicatur), et ecce facta sunt omnia nova*. Domus initium, secundum exquisitissimam ejus consilerationem, Deique ad homines adventus in- choatio, præsentis diei solemnitas præfulget. solutionem. Jam promissi debitum recepisti. Ades- dum, tu quoque cum Isaia Isaiæ voces proloquere : Domine Deus meus, glorificabo te : laudabo nomen tuum, quoniam fecisti res mirandas, consilium anti- quum, verum*. Nec multo post in Sancta quoque -sanctorum introeuntem beatam visurus es, ceu jam sanctissimo Numini consecratain: tum deinde eum utero concipienten, qui comprehendi non potest. O prodigium ! In exigua corporis mole illum habi- tare, qui pugillo cuncta continet. Qui vero, Christi hostis (ut paucis alio digrediar), non circumscriptus est7? Quod etsi, inquit, nobis similis, al superior damen exstitit. Quid vero refert? Non enim penes formam humanam discrimen ac varietas est, sed penes naturam divinam. Scilicet, maternis uberibus humano more lactabatur; at, divino vitam matri præbebat. Nostri more articulata voce loquebatur : supra nos vero divina potestate mandabat, unde mi- racula patrarentur. Terrenis pedibus nostro modo ambulabat; quod autem maris dorsum calcaret, hoc supra nostrain conditionem erat. Nostri instar carne crucifigebatur: at superiori nobis potentia adversas polestates in cruce aligebat. Ex iis, alia ad natu- ram certis terminis definitam pertinent, utpote nobis similem alia ad incircumscriptam quæ nobis superior est. Ita nempe ut neutra alterius naturales proprietates substantiali congressu vitiet, sed intra snos quæque terminos consistat. Tu vero, hoc ca- ves, ne circumscribas, sive in imagine repræsentes (hæc enim idem sunt) tum Acephalorum errore na- turas confundis, tum dispensationem cum Mani- chæis amoliris. Levior tua dementia foret, si Ju- deos seclareris, quam dum Christiani nomine in- signitus in Christum inveheris. He namque Deum corpus assumpsisse nequaquam admittens, dum • Prov. xxx, 53. * II Cor. v, 17. B C D Isa. XXV, 1. Hæc contra Copronymum, qui Christum ut homo est, pingendum negabat, velut incircumscriptum refellit Niceph. CP. in Antirrheticis ineditis. - • 6. Habes, charissime, rei de qua quærebatur,
τὰ δὲ ἀπεριγράπτου, τῆς ὑπὲρ ἡμᾶς· οὐ λυμηναμένης θατέρας θάτερα τῇ οὐσιώδει συνόδῳ τὰ φυσικὰ ἰδιώματα, ἀλλ’ εἴσω τῆς οἰκείας ὁροθεσίας ἑκατέρας ἑστώσης. Σὺ δὲ φεύγων τὸ περιγράφειν, ἤτοι εἰκονίζειν· ταυτὸν γὰρ ἀμφότερα, καὶ τὰς φύσεις φύρεις σὺν Ἀκεφάλοις, καὶ τὴν οἰκονομίαν ἀποσκευάσῃ σὺν Μανιχαίοις. Ἧττον ἦν σοι εἰς ἀνοίας λόγον, ἵνα τὸ ἀληθὲς εἴπω, Ἰουδαί̈ζειν, ἢ τὴν προςηγορίαν Χριστιανοῦ ἔχοντι κατὰ Χριστοῦ φέρεσθαι. Ὅτι ὁ μὲν οὐ προσιέμενος Θεὸν σεσωματῶσθαι, οὔτε εἰκονίζει, ἀκόλουθα ἑαυτῷ πράσσων· σὺ δὲ προςηκάμενος μὲν, μὴ εἰκονίζων δὲ, ἀνακόλουθος σεαυτῷ γίνῃ, γέλωτα ὀφλισκάνων καὶ τῷ Ἰουδαί̈ζοντι. Καὶ οὔπω λέγω τὴν ὕβριν, ἀλλὰ πρὸς μὲν ἐκείνους τοσοῦτος ὁ λόγος, ὅτι μὴ δογματικῶς, ἀλλ’ ἑορταστικῶς συνηθροίσθημεν. Ἡμεῖς δὲ ἔτι βραχέα προσειπόντες τῇ Παρθένῳ, καὶ ταῦτα ἐξ ὧν ὠνόμασται ἐν τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ ἀνελίττοντες, συμπερανοῦμεν ἐν τούτοις, εἰ καὶ ἀναξίως, τὸν λόγον. ζ. Χαῖρε, Μαρία, ἤτοι μυρία, διὰ τὸ ἀπειροπληθὲς τῶν ἐγκωμίων. Μυρία γὰρ εἰπὼν περὶ σοῦ τις, οὐκ ἂν ἐφίκοιτο τῆς ἀξίας.
Α θερωτὴν τοῦ κόσμου ; Σκόπει καὶ τὰ ἑξῆς· φιλακροά ο Ε μων ἔτο, ἀγαπητέ, καὶ μὴ ἀποκνῇς πρὸς τὴν ἔρευ ναν. "Αμελγε, φησί, γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον. Κατάλληλος ὁ τόπος τῆς δικαίων προσευχῆς. Ἐν παραδείσῳ προσευξάμενοι, παράδεισον ἔτεκον, πολὺ τοῦ προτέρου μακαριώτερον. Ἐκεῖ ὄφις ψιθυρίσας, ευάλωτα τὴν Εὔαν ἐξηπάτησεν. Ἐνταῦθα Γαβριήλ ὁ ἀρχάγγελος ὁμιλήσας τῇ Μαρίᾳ εὐφρόσυνα, δι ετάραξεν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐξηπάτησεν. Ἐκεῖ ἡ τοῦ ὄφεως ὑπακοὴ θάνατον τὸν ἀμειδῆ προεξένησεν. Ἐνταῦθα ἡ πειθὼ τοῦ ἀγγέλου, ζωὴν τὴν ἀειχαρῇ τοῖς ἀνθρώ πως ἀντεισήγαγεν. Ἐκεῖ ἡ ἀπόφασις οδυνηρὰ τῇ ἐκ παρακοῆς τικτούσῃ· ἐνταῦθα ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησις, χαρμόσυνα τῇ ἐκπεφευγυία προφητικῶς τὰς λυπικὰς ὠδῖνας. Ο τῆς ἐξαλλαγῆς τῶν πραττο- μένων ! ὢ τῆς καινότητος τῶν τελουμένων ! Τὰ ἀρο χαῖα παρῆλθε (λελέχθω κανταῦθα), ιδού γέγονε τὰ πάντα καινά. Οἴκου ἀρχὴ κατὰ ἀκριβεστάτην θεω- ρίαν, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐπιδημίας ἡ παροῦσα πανήγυρις προεκλάμπουσα. ς'. Ἔχεις, ὦ φιλότης, τοῦ ζητουμένου τὴν λύσιν. Απέλαβεν τῆς ὑποσχέσεως τὸ χρέος. Δεύρο, λέξον καὶ αὐτὸς σὺν Ησαΐᾳ τὰ Ησαίου· Κύριε ὁ Θεός μου, δοξάσω σε· ὑμνήσω τὸ ὄνομά σου, ὅτι ἐποίη σας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν άλη θινήν. Μικροῦ μὲν οὖν καὶ ὄψει τὴν μακαρίαν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰσιοῦσαν, ὡς ἤδη τῷ παναγε- στάτῳ Θεῷ ἀφιερωμένην ἔπειτα συλλαμβάνουσαν ἐν γαστρὶ τὸν ἀπερίληπτον. Ὦ τοῦ θαύματος! Εἰς μια κρόν σώματος ἐνοικῆσαι τὸν περιέχοντα δρακὶ τὰ σύμπαντα. Καὶ πῶς οὐ περιγραπτός, ὦ Χριστομάχι (ἵνα μικρὸν παραθεωρήσω); "Οτι, εἰ καὶ καθ᾿ ἡμᾶς, φησίν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμᾶς. Καὶ τί τοῦτο ; Οὐ γὰρ κατὰ τὴν ἀνθρωπείαν μορφήν, ἀλλὰ κατὰ τὴν θεότητος φύσιν ἡ διαφορὰ καὶ ἐξαλλαγή· οἷον ἐγαλουχεῖτο ματ ζοῖς μητρικοῖς ἀνθρωπικῶς· ἀλλὰ παρεἶχε τὸ ζῆν μητρὶ θεοπρεπῶς. Ἐλάλει φωνῇ ἐνάρθρῳ καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλὰ παρηγγυᾶτο ἐξουσίᾳ θεϊκῇ ὑπὲρ ἡμᾶς, δι' ὧν τὰ θαύματα. Ὠδοποίει γεηροῖς ποσὶ καθ' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ εἰς νῶτα θαλάσσης ὑπὲρ ἡμᾶς. Ἐσταυροῦτο σαρκί καθ᾽ ἡμᾶς, ἀλλ' ἐτροποῦτο ἐν σταυρῷ τὰς ἐναντίας δυο νάμεις ὑπὲρ ἡμᾶς· ὧν τὰ μὲν περιγραπτής φύσεως· τῆς καθ' ἡμᾶς γάρ· τὰ δὲ ἀπεριγράπτου, τῆς ὑπὲρ ἡμᾶς· οὐ λυμηναμένης θατέρας θάτερα τῇ ουσιώδει συνόδῳ τὰ φυσικὰ ἰδιώματα, ἀλλ᾽ εἴσω τῆς οἰκείας ὁροθεσίας ἑκατέρας ἑστώσης. Σὺ δὲ φεύγων τὸ περιο γράφειν, ἤτοι εἰκονίζειν· ταυτὸν γὰρ ἀμφότερα, καὶ τὰς φύσεις φύρεις σὺν ᾿Ακεφάλοις, καὶ τὴν οἰκονομίαν ἀποσκευάσῃ σὺν Μανιχαίοις. Ηττον ἦν σοι εἰς ἀνοίας λόγον, ἵνα τὸ ἀληθὲς εἴπω, Ἰουδαΐζειν, ἢ τὴν προσ ηγορίαν Χριστιανοῦ ἔχοντι κατὰ Χριστοῦ φέρεσθαι. Οτι ὁ μὲν οὐ προσιέμενος Θεόν σε σωματῶσθαι, οὔτε εἰκονίζει, ἀκόλουθα ἑαυτῷ πράσσων· σὺ δὲ προσο ηκάμενος μὲν, μὴ εἰκονίζων δὲ, ἀνακόλουθος σεαυτῷ γίνῃ, γέλωτα όφλισκάνων καὶ τῷ Ἰουδαΐζοντι. Καὶ οὕτω λέγω τὴν ύβριν, ἀλλὰ πρὸς μὲν ἐκείνους τοσού- • S. JOANNIS DAMASCENI ritura. Sed et quae sequuntur, inspice. Libens, velim aulias, dilectissime, nec le perscrutari pigeat. Mulge, inquit Scriptura, lac, et erit butyrum. Consentaneus justorum precationis locus. In horto preces fundentes, hortum priore longe feliciorem genuerunt, Illic susurro serpens Evam facili strue seduxit. Hic Gabriel archangelus Mariam leto st mone conveniens, turbavit quidem, sed non dece- pit. Illie serpens auditus tristem mortem importavit: hic angeli suada sempiternæ jucunditatis vitam ho- minum generi vicissim invexit. Illic doloris plena sententia, et quæ ex prævaricatione paritura est : hic Spiritus sancti adventus, gaudio eam com- plens, quæ ex prophetæ oraculo partus dolores effugit. O rerum commutationem! o novitatem eo- rum quæ nodo geruntur: Velera transierunt (quod hic quoque dicatur), et ecce facta sunt omnia nova*. Domus initium, secundum exquisitissimam ejus consilerationem, Deique ad homines adventus in- choatio, præsentis diei solemnitas præfulget. solutionem. Jam promissi debitum recepisti. Ades- dum, tu quoque cum Isaia Isaiæ voces proloquere : Domine Deus meus, glorificabo te : laudabo nomen tuum, quoniam fecisti res mirandas, consilium anti- quum, verum*. Nec multo post in Sancta quoque -sanctorum introeuntem beatam visurus es, ceu jam sanctissimo Numini consecratain: tum deinde eum utero concipienten, qui comprehendi non potest. O prodigium ! In exigua corporis mole illum habi- tare, qui pugillo cuncta continet. Qui vero, Christi hostis (ut paucis alio digrediar), non circumscriptus est7? Quod etsi, inquit, nobis similis, al superior damen exstitit. Quid vero refert? Non enim penes formam humanam discrimen ac varietas est, sed penes naturam divinam. Scilicet, maternis uberibus humano more lactabatur; at, divino vitam matri præbebat. Nostri more articulata voce loquebatur : supra nos vero divina potestate mandabat, unde mi- racula patrarentur. Terrenis pedibus nostro modo ambulabat; quod autem maris dorsum calcaret, hoc supra nostrain conditionem erat. Nostri instar carne crucifigebatur: at superiori nobis potentia adversas polestates in cruce aligebat. Ex iis, alia ad natu- ram certis terminis definitam pertinent, utpote nobis similem alia ad incircumscriptam quæ nobis superior est. Ita nempe ut neutra alterius naturales proprietates substantiali congressu vitiet, sed intra snos quæque terminos consistat. Tu vero, hoc ca- ves, ne circumscribas, sive in imagine repræsentes (hæc enim idem sunt) tum Acephalorum errore na- turas confundis, tum dispensationem cum Mani- chæis amoliris. Levior tua dementia foret, si Ju- deos seclareris, quam dum Christiani nomine in- signitus in Christum inveheris. He namque Deum corpus assumpsisse nequaquam admittens, dum • Prov. xxx, 53. * II Cor. v, 17. B C D Isa. XXV, 1. Hæc contra Copronymum, qui Christum ut homo est, pingendum negabat, velut incircumscriptum refellit Niceph. CP. in Antirrheticis ineditis. - • 6. Habes, charissime, rei de qua quærebatur,
Χαῖρε, Κυρία, ὡς τοῦ τῶν ὅλων Κυρίου μητροπρεπῶς τὴν κυρείαν εἰληφυῖα, ἧς τὰ σύμπαντα δοῦλά τις φήσας, οὐκ ἀπὸ σκοποῦ βάλλοι τὸν λόγον. Χαῖρε, σμύρνα θαλασσία, ἡ ἐν τῇ ἁλμυρᾷ τοῦ βίου ῥοπῇ τὴν σάρκα νεκροφοροῦσα τῇ ἁμαρτίᾳ, ἐξ ἧς γλυκασμὸς, καὶ ὅλως ἐπιθυμία, ὁ λέγων ἐν Ἄσμασιν, Ἐτρύγησα σμύρναν μετὰ ἀρωμάτων μου. Χαῖρε, βάτε, τὸ πυρίπλοκον θαῦμα, ἡ κατὰ στέρησιν ἄβατος τῇ ἁμαρτίᾳ· ἐπεὶ καὶ φυτὸν ἀθιγὲς, καὶ βατὸν οὐρανὸν δεδειχυῖα γηγενέσιν ἐκ θεογονίας σου. Χαῖρε, κιβωτὲ, τὸ θεόδμητον στέγος, ἡ τοῦ νεοκτίστου κόσμου ταμία, ἀφ’ ἧς ἔξεισι Χριστὸς, ὁ νέος Νῶε, πληρῶν τὸν ἄνω κόσμον τῇ ἀφθαρσίᾳ. Χαῖρε, ῥάβδος, τὸ θεόφυτον ἔρνος, ἡ μόνη πασῶν παρθένων τεκνοφόρος, ἐξ ἀσπορίας ἀνθήσασα υἱέα τὸν τῶν ἁπάντων Θεὸν καὶ ἱεράρχην. Χαῖρε, στάμνε, τὸ χρυσόπλαστον ἄγγος, ἡ παντὸς ἄγγους ἐξῳκισμένη, ἀφ’ ἧς μανναδοτεῖται ἅπας ὁ κόσμος, τὸν ἐν πυρὶ τῆς Θεότητος ἐξοπτηθέντα τῆς ζωῆς ἄρτον. Χαῖρε, σκηνὴ, ὁ θεότητος πόλος, οὐρανοῦ τῶν ἀψίδων προφερεστέρα, ἀφ’ ἧς αὐτοπροσώπως ὡμίλησε Θεὸς ἀνθρώποις, καὶ ἐξ ἧς εἰς τὸν κόσμον ἱλασμὸς ἐπεδήμησεν αἰώνιος.
Α θερωτὴν τοῦ κόσμου ; Σκόπει καὶ τὰ ἑξῆς· φιλακροά ο Ε μων ἔτο, ἀγαπητέ, καὶ μὴ ἀποκνῇς πρὸς τὴν ἔρευ ναν. "Αμελγε, φησί, γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον. Κατάλληλος ὁ τόπος τῆς δικαίων προσευχῆς. Ἐν παραδείσῳ προσευξάμενοι, παράδεισον ἔτεκον, πολὺ τοῦ προτέρου μακαριώτερον. Ἐκεῖ ὄφις ψιθυρίσας, ευάλωτα τὴν Εὔαν ἐξηπάτησεν. Ἐνταῦθα Γαβριήλ ὁ ἀρχάγγελος ὁμιλήσας τῇ Μαρίᾳ εὐφρόσυνα, δι ετάραξεν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐξηπάτησεν. Ἐκεῖ ἡ τοῦ ὄφεως ὑπακοὴ θάνατον τὸν ἀμειδῆ προεξένησεν. Ἐνταῦθα ἡ πειθὼ τοῦ ἀγγέλου, ζωὴν τὴν ἀειχαρῇ τοῖς ἀνθρώ πως ἀντεισήγαγεν. Ἐκεῖ ἡ ἀπόφασις οδυνηρὰ τῇ ἐκ παρακοῆς τικτούσῃ· ἐνταῦθα ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησις, χαρμόσυνα τῇ ἐκπεφευγυία προφητικῶς τὰς λυπικὰς ὠδῖνας. Ο τῆς ἐξαλλαγῆς τῶν πραττο- μένων ! ὢ τῆς καινότητος τῶν τελουμένων ! Τὰ ἀρο χαῖα παρῆλθε (λελέχθω κανταῦθα), ιδού γέγονε τὰ πάντα καινά. Οἴκου ἀρχὴ κατὰ ἀκριβεστάτην θεω- ρίαν, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐπιδημίας ἡ παροῦσα πανήγυρις προεκλάμπουσα. ς'. Ἔχεις, ὦ φιλότης, τοῦ ζητουμένου τὴν λύσιν. Απέλαβεν τῆς ὑποσχέσεως τὸ χρέος. Δεύρο, λέξον καὶ αὐτὸς σὺν Ησαΐᾳ τὰ Ησαίου· Κύριε ὁ Θεός μου, δοξάσω σε· ὑμνήσω τὸ ὄνομά σου, ὅτι ἐποίη σας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν άλη θινήν. Μικροῦ μὲν οὖν καὶ ὄψει τὴν μακαρίαν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰσιοῦσαν, ὡς ἤδη τῷ παναγε- στάτῳ Θεῷ ἀφιερωμένην ἔπειτα συλλαμβάνουσαν ἐν γαστρὶ τὸν ἀπερίληπτον. Ὦ τοῦ θαύματος! Εἰς μια κρόν σώματος ἐνοικῆσαι τὸν περιέχοντα δρακὶ τὰ σύμπαντα. Καὶ πῶς οὐ περιγραπτός, ὦ Χριστομάχι (ἵνα μικρὸν παραθεωρήσω); "Οτι, εἰ καὶ καθ᾿ ἡμᾶς, φησίν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμᾶς. Καὶ τί τοῦτο ; Οὐ γὰρ κατὰ τὴν ἀνθρωπείαν μορφήν, ἀλλὰ κατὰ τὴν θεότητος φύσιν ἡ διαφορὰ καὶ ἐξαλλαγή· οἷον ἐγαλουχεῖτο ματ ζοῖς μητρικοῖς ἀνθρωπικῶς· ἀλλὰ παρεἶχε τὸ ζῆν μητρὶ θεοπρεπῶς. Ἐλάλει φωνῇ ἐνάρθρῳ καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλὰ παρηγγυᾶτο ἐξουσίᾳ θεϊκῇ ὑπὲρ ἡμᾶς, δι' ὧν τὰ θαύματα. Ὠδοποίει γεηροῖς ποσὶ καθ' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ εἰς νῶτα θαλάσσης ὑπὲρ ἡμᾶς. Ἐσταυροῦτο σαρκί καθ᾽ ἡμᾶς, ἀλλ' ἐτροποῦτο ἐν σταυρῷ τὰς ἐναντίας δυο νάμεις ὑπὲρ ἡμᾶς· ὧν τὰ μὲν περιγραπτής φύσεως· τῆς καθ' ἡμᾶς γάρ· τὰ δὲ ἀπεριγράπτου, τῆς ὑπὲρ ἡμᾶς· οὐ λυμηναμένης θατέρας θάτερα τῇ ουσιώδει συνόδῳ τὰ φυσικὰ ἰδιώματα, ἀλλ᾽ εἴσω τῆς οἰκείας ὁροθεσίας ἑκατέρας ἑστώσης. Σὺ δὲ φεύγων τὸ περιο γράφειν, ἤτοι εἰκονίζειν· ταυτὸν γὰρ ἀμφότερα, καὶ τὰς φύσεις φύρεις σὺν ᾿Ακεφάλοις, καὶ τὴν οἰκονομίαν ἀποσκευάσῃ σὺν Μανιχαίοις. Ηττον ἦν σοι εἰς ἀνοίας λόγον, ἵνα τὸ ἀληθὲς εἴπω, Ἰουδαΐζειν, ἢ τὴν προσ ηγορίαν Χριστιανοῦ ἔχοντι κατὰ Χριστοῦ φέρεσθαι. Οτι ὁ μὲν οὐ προσιέμενος Θεόν σε σωματῶσθαι, οὔτε εἰκονίζει, ἀκόλουθα ἑαυτῷ πράσσων· σὺ δὲ προσο ηκάμενος μὲν, μὴ εἰκονίζων δὲ, ἀνακόλουθος σεαυτῷ γίνῃ, γέλωτα όφλισκάνων καὶ τῷ Ἰουδαΐζοντι. Καὶ οὕτω λέγω τὴν ύβριν, ἀλλὰ πρὸς μὲν ἐκείνους τοσού- • S. JOANNIS DAMASCENI ritura. Sed et quae sequuntur, inspice. Libens, velim aulias, dilectissime, nec le perscrutari pigeat. Mulge, inquit Scriptura, lac, et erit butyrum. Consentaneus justorum precationis locus. In horto preces fundentes, hortum priore longe feliciorem genuerunt, Illic susurro serpens Evam facili strue seduxit. Hic Gabriel archangelus Mariam leto st mone conveniens, turbavit quidem, sed non dece- pit. Illie serpens auditus tristem mortem importavit: hic angeli suada sempiternæ jucunditatis vitam ho- minum generi vicissim invexit. Illic doloris plena sententia, et quæ ex prævaricatione paritura est : hic Spiritus sancti adventus, gaudio eam com- plens, quæ ex prophetæ oraculo partus dolores effugit. O rerum commutationem! o novitatem eo- rum quæ nodo geruntur: Velera transierunt (quod hic quoque dicatur), et ecce facta sunt omnia nova*. Domus initium, secundum exquisitissimam ejus consilerationem, Deique ad homines adventus in- choatio, præsentis diei solemnitas præfulget. solutionem. Jam promissi debitum recepisti. Ades- dum, tu quoque cum Isaia Isaiæ voces proloquere : Domine Deus meus, glorificabo te : laudabo nomen tuum, quoniam fecisti res mirandas, consilium anti- quum, verum*. Nec multo post in Sancta quoque -sanctorum introeuntem beatam visurus es, ceu jam sanctissimo Numini consecratain: tum deinde eum utero concipienten, qui comprehendi non potest. O prodigium ! In exigua corporis mole illum habi- tare, qui pugillo cuncta continet. Qui vero, Christi hostis (ut paucis alio digrediar), non circumscriptus est7? Quod etsi, inquit, nobis similis, al superior damen exstitit. Quid vero refert? Non enim penes formam humanam discrimen ac varietas est, sed penes naturam divinam. Scilicet, maternis uberibus humano more lactabatur; at, divino vitam matri præbebat. Nostri more articulata voce loquebatur : supra nos vero divina potestate mandabat, unde mi- racula patrarentur. Terrenis pedibus nostro modo ambulabat; quod autem maris dorsum calcaret, hoc supra nostrain conditionem erat. Nostri instar carne crucifigebatur: at superiori nobis potentia adversas polestates in cruce aligebat. Ex iis, alia ad natu- ram certis terminis definitam pertinent, utpote nobis similem alia ad incircumscriptam quæ nobis superior est. Ita nempe ut neutra alterius naturales proprietates substantiali congressu vitiet, sed intra snos quæque terminos consistat. Tu vero, hoc ca- ves, ne circumscribas, sive in imagine repræsentes (hæc enim idem sunt) tum Acephalorum errore na- turas confundis, tum dispensationem cum Mani- chæis amoliris. Levior tua dementia foret, si Ju- deos seclareris, quam dum Christiani nomine in- signitus in Christum inveheris. He namque Deum corpus assumpsisse nequaquam admittens, dum • Prov. xxx, 53. * II Cor. v, 17. B C D Isa. XXV, 1. Hæc contra Copronymum, qui Christum ut homo est, pingendum negabat, velut incircumscriptum refellit Niceph. CP. in Antirrheticis ineditis. - • 6. Habes, charissime, rei de qua quærebatur,
Χαῖρε, θυμιατήριον, τὸ σκεῦος τὸ χρυσόνουν, ἡ τὸν θεῖον ἄνθρακα ἔνδον φέρουσα, ἀφ’ ἧς διέπνευσεν εὐωδία τοῦ Πνεύματος, τὴν μυδῶσαν φθορὰν ἐκ κόσμου ἀπελαύνουσα. Χαῖρε, τράπεζα, τὸ θεόθετον κρᾶμα ἡ πᾶσιν ἀγαθοῖς ἀρετῶν πλήθουσα μέθεξις, τῷ λέγοντι ἐν Ἄσμασιν· Ὀμφαλός σου κρατὴρ τορευτὸς, μὴ ὑστερούμενος κράματος. Χαῖρε, ναὲ, τὸ καθαρότευκτον Κυρίου δῶμα, περὶ οὗ φησιν ὁ Δαβίδ· Ἅγιος ὁ ναός σου, θαυμαστὸς ἐν δικαιοσύνῃ· ἐξ οὗ ναουργῶν Χριστὸς ἑαυτῷ τὸ σῶμα, ναοὺς δείκνυσι τοὺς βροτοὺς Θεοῦ ζῶντος. Χαῖρε, ἁγίασμα, ἡ κρήνη ἡ θεόβρυτος ἡ πάσης ἁγιστείας ἀνάπλεως, ἐξ ἧς πρόεισι τῶν ἁγίων Ἅγιος, ὁ ἐξ ἐναγείας ἀποκαθαίρων κόσμον. Χαῖρε, τόπος Κυρίου, ἡ θεοστιβὴς γαῖα, ἡ τὸν ἔξω τούτου παντὸς τῇ Θεότητι τοπώσασα τῇ σαρκώσει, ἐξ ἧς ὁ ἁπλοῦς, σύνθετος· καὶ ὁ ἀί̈διος, ἔγχρονος· καὶ ὁ περιγραπτὸς, ὁ ἀπερίγραπτος. Χαῖρε, οἶκος Θεοῦ, ὁ θείαις ἀγλαί̈αις ἐκλάμπων δόμος, οὗ τὸ ὑπέρθυρον ἀναφαίρετον τῆς ἁγνείας· ἡ πλήρης δόξης Κυρίου, καὶ τῶν πυρίνων Σεραφὶμ φωτοειδεστέρα ἐν πνεύματι. Χαῖρε, πύλη, ἡ ἀνατολόβλεπτος, ἐξ ἧς ἡ τῆς ζωῆς ἀνατολὴ τοῖς ἀνθρώποις τὴν τοῦ θανάτου δύσιν μειοῦσα·
Α θερωτὴν τοῦ κόσμου ; Σκόπει καὶ τὰ ἑξῆς· φιλακροά ο Ε μων ἔτο, ἀγαπητέ, καὶ μὴ ἀποκνῇς πρὸς τὴν ἔρευ ναν. "Αμελγε, φησί, γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον. Κατάλληλος ὁ τόπος τῆς δικαίων προσευχῆς. Ἐν παραδείσῳ προσευξάμενοι, παράδεισον ἔτεκον, πολὺ τοῦ προτέρου μακαριώτερον. Ἐκεῖ ὄφις ψιθυρίσας, ευάλωτα τὴν Εὔαν ἐξηπάτησεν. Ἐνταῦθα Γαβριήλ ὁ ἀρχάγγελος ὁμιλήσας τῇ Μαρίᾳ εὐφρόσυνα, δι ετάραξεν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐξηπάτησεν. Ἐκεῖ ἡ τοῦ ὄφεως ὑπακοὴ θάνατον τὸν ἀμειδῆ προεξένησεν. Ἐνταῦθα ἡ πειθὼ τοῦ ἀγγέλου, ζωὴν τὴν ἀειχαρῇ τοῖς ἀνθρώ πως ἀντεισήγαγεν. Ἐκεῖ ἡ ἀπόφασις οδυνηρὰ τῇ ἐκ παρακοῆς τικτούσῃ· ἐνταῦθα ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησις, χαρμόσυνα τῇ ἐκπεφευγυία προφητικῶς τὰς λυπικὰς ὠδῖνας. Ο τῆς ἐξαλλαγῆς τῶν πραττο- μένων ! ὢ τῆς καινότητος τῶν τελουμένων ! Τὰ ἀρο χαῖα παρῆλθε (λελέχθω κανταῦθα), ιδού γέγονε τὰ πάντα καινά. Οἴκου ἀρχὴ κατὰ ἀκριβεστάτην θεω- ρίαν, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐπιδημίας ἡ παροῦσα πανήγυρις προεκλάμπουσα. ς'. Ἔχεις, ὦ φιλότης, τοῦ ζητουμένου τὴν λύσιν. Απέλαβεν τῆς ὑποσχέσεως τὸ χρέος. Δεύρο, λέξον καὶ αὐτὸς σὺν Ησαΐᾳ τὰ Ησαίου· Κύριε ὁ Θεός μου, δοξάσω σε· ὑμνήσω τὸ ὄνομά σου, ὅτι ἐποίη σας θαυμαστὰ πράγματα, βουλὴν ἀρχαίαν άλη θινήν. Μικροῦ μὲν οὖν καὶ ὄψει τὴν μακαρίαν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰσιοῦσαν, ὡς ἤδη τῷ παναγε- στάτῳ Θεῷ ἀφιερωμένην ἔπειτα συλλαμβάνουσαν ἐν γαστρὶ τὸν ἀπερίληπτον. Ὦ τοῦ θαύματος! Εἰς μια κρόν σώματος ἐνοικῆσαι τὸν περιέχοντα δρακὶ τὰ σύμπαντα. Καὶ πῶς οὐ περιγραπτός, ὦ Χριστομάχι (ἵνα μικρὸν παραθεωρήσω); "Οτι, εἰ καὶ καθ᾿ ἡμᾶς, φησίν, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμᾶς. Καὶ τί τοῦτο ; Οὐ γὰρ κατὰ τὴν ἀνθρωπείαν μορφήν, ἀλλὰ κατὰ τὴν θεότητος φύσιν ἡ διαφορὰ καὶ ἐξαλλαγή· οἷον ἐγαλουχεῖτο ματ ζοῖς μητρικοῖς ἀνθρωπικῶς· ἀλλὰ παρεἶχε τὸ ζῆν μητρὶ θεοπρεπῶς. Ἐλάλει φωνῇ ἐνάρθρῳ καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλὰ παρηγγυᾶτο ἐξουσίᾳ θεϊκῇ ὑπὲρ ἡμᾶς, δι' ὧν τὰ θαύματα. Ὠδοποίει γεηροῖς ποσὶ καθ' ἡμᾶς, ἀλλ᾽ εἰς νῶτα θαλάσσης ὑπὲρ ἡμᾶς. Ἐσταυροῦτο σαρκί καθ᾽ ἡμᾶς, ἀλλ' ἐτροποῦτο ἐν σταυρῷ τὰς ἐναντίας δυο νάμεις ὑπὲρ ἡμᾶς· ὧν τὰ μὲν περιγραπτής φύσεως· τῆς καθ' ἡμᾶς γάρ· τὰ δὲ ἀπεριγράπτου, τῆς ὑπὲρ ἡμᾶς· οὐ λυμηναμένης θατέρας θάτερα τῇ ουσιώδει συνόδῳ τὰ φυσικὰ ἰδιώματα, ἀλλ᾽ εἴσω τῆς οἰκείας ὁροθεσίας ἑκατέρας ἑστώσης. Σὺ δὲ φεύγων τὸ περιο γράφειν, ἤτοι εἰκονίζειν· ταυτὸν γὰρ ἀμφότερα, καὶ τὰς φύσεις φύρεις σὺν ᾿Ακεφάλοις, καὶ τὴν οἰκονομίαν ἀποσκευάσῃ σὺν Μανιχαίοις. Ηττον ἦν σοι εἰς ἀνοίας λόγον, ἵνα τὸ ἀληθὲς εἴπω, Ἰουδαΐζειν, ἢ τὴν προσ ηγορίαν Χριστιανοῦ ἔχοντι κατὰ Χριστοῦ φέρεσθαι. Οτι ὁ μὲν οὐ προσιέμενος Θεόν σε σωματῶσθαι, οὔτε εἰκονίζει, ἀκόλουθα ἑαυτῷ πράσσων· σὺ δὲ προσο ηκάμενος μὲν, μὴ εἰκονίζων δὲ, ἀνακόλουθος σεαυτῷ γίνῃ, γέλωτα όφλισκάνων καὶ τῷ Ἰουδαΐζοντι. Καὶ οὕτω λέγω τὴν ύβριν, ἀλλὰ πρὸς μὲν ἐκείνους τοσού- • S. JOANNIS DAMASCENI ritura. Sed et quae sequuntur, inspice. Libens, velim aulias, dilectissime, nec le perscrutari pigeat. Mulge, inquit Scriptura, lac, et erit butyrum. Consentaneus justorum precationis locus. In horto preces fundentes, hortum priore longe feliciorem genuerunt, Illic susurro serpens Evam facili strue seduxit. Hic Gabriel archangelus Mariam leto st mone conveniens, turbavit quidem, sed non dece- pit. Illie serpens auditus tristem mortem importavit: hic angeli suada sempiternæ jucunditatis vitam ho- minum generi vicissim invexit. Illic doloris plena sententia, et quæ ex prævaricatione paritura est : hic Spiritus sancti adventus, gaudio eam com- plens, quæ ex prophetæ oraculo partus dolores effugit. O rerum commutationem! o novitatem eo- rum quæ nodo geruntur: Velera transierunt (quod hic quoque dicatur), et ecce facta sunt omnia nova*. Domus initium, secundum exquisitissimam ejus consilerationem, Deique ad homines adventus in- choatio, præsentis diei solemnitas præfulget. solutionem. Jam promissi debitum recepisti. Ades- dum, tu quoque cum Isaia Isaiæ voces proloquere : Domine Deus meus, glorificabo te : laudabo nomen tuum, quoniam fecisti res mirandas, consilium anti- quum, verum*. Nec multo post in Sancta quoque -sanctorum introeuntem beatam visurus es, ceu jam sanctissimo Numini consecratain: tum deinde eum utero concipienten, qui comprehendi non potest. O prodigium ! In exigua corporis mole illum habi- tare, qui pugillo cuncta continet. Qui vero, Christi hostis (ut paucis alio digrediar), non circumscriptus est7? Quod etsi, inquit, nobis similis, al superior damen exstitit. Quid vero refert? Non enim penes formam humanam discrimen ac varietas est, sed penes naturam divinam. Scilicet, maternis uberibus humano more lactabatur; at, divino vitam matri præbebat. Nostri more articulata voce loquebatur : supra nos vero divina potestate mandabat, unde mi- racula patrarentur. Terrenis pedibus nostro modo ambulabat; quod autem maris dorsum calcaret, hoc supra nostrain conditionem erat. Nostri instar carne crucifigebatur: at superiori nobis potentia adversas polestates in cruce aligebat. Ex iis, alia ad natu- ram certis terminis definitam pertinent, utpote nobis similem alia ad incircumscriptam quæ nobis superior est. Ita nempe ut neutra alterius naturales proprietates substantiali congressu vitiet, sed intra snos quæque terminos consistat. Tu vero, hoc ca- ves, ne circumscribas, sive in imagine repræsentes (hæc enim idem sunt) tum Acephalorum errore na- turas confundis, tum dispensationem cum Mani- chæis amoliris. Levior tua dementia foret, si Ju- deos seclareris, quam dum Christiani nomine in- signitus in Christum inveheris. He namque Deum corpus assumpsisse nequaquam admittens, dum • Prov. xxx, 53. * II Cor. v, 17. B C D Isa. XXV, 1. Hæc contra Copronymum, qui Christum ut homo est, pingendum negabat, velut incircumscriptum refellit Niceph. CP. in Antirrheticis ineditis. - • 6. Habes, charissime, rei de qua quærebatur,
PG 96:691ἡ θεόδευτος βάτος, καὶ τὰς κλεῖς τῆς παρθενίας φέρουσα. Χαῖρε, οὐρανὲ, τὸ τοῦ περικοσμίου χώρου ἐνδιαίτημα τιμιώτερον· ἡ ταῖς τῶν ἀρετῶν λαμπηδόσι κατάστερος, ἐξ ἧς ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἀνέτειλεν, ἡμέραν ἀδύτου σωτηρίας ἀνθρώποις δημιουργησάμενος. Χαῖρε, θρόνε. ὁ μετεωροπόρητος ἐν δόξῃ, ὁ ἔμψυχος θῶκος ἡ τοῦ Θεοῦ καθέδραν ἐν ἑαυτῇ διαγράφουσα, καὶ ὑπὲρ νοερὰς δυνάμεις Θεὸν ἀναπαύουσα. Χαῖρε, Χερουβὶμ, ὁ πυροειδὴς νοῦς, ἡ ὡς ὄμματα τὰ θεῖα νοήματα πλήθουσα, καὶ πολυφάτους χάριτας ἀναστράπτουσα, καὶ δι’ ἧς τὸ ἀνέσπερον φῶς ἀνθρώποις διαπορθμεύεται. Χαῖρε, Μήτηρ ἄνανδρε, ἡ ἐν μητράσι μόνη ἁγνεύουσα, καὶ τὰ μητέρων κατὰ παρθένους ἔχουσα, θαυμάτων ἁπάντων τὸ καινότατον θαῦμα. Χαῖρε, Παρθένε γεννήσασα, ἡ ἐν παρθένοις μόνη τοκεύουσα, καὶ τὰ παρθένων κατὰ μητέρας φέρουσα· τεράτων ἁπάντων τὸ φρικωδέστατον λάλημα. Χαῖρε, σφραγὶς βασιλικὴ, ἡ τὸν ἐκ σοῦ οὐσιωθέντα Βασιλέα τῶν ἁπάντων ἀποτυποῦσα μητρομοίῳ σώματι· εἴπερ οἵα ἡ γεννῶσα, τοιοῦτον δηλαδὴ καὶ τὸ γέννημα.
Β Χαῖρε, οὐρανέ, τὸ τοῦ περικοσμίου χώρου ἐνδιαίτημα τιμιώτερον· ἡ ταῖς τῶν ἀρετῶν λαμπηδόσι κατάστε ρος, ἐξ ἧς ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἀνέτειλεν, ἡμέραν ἀδύτου σωτηρίας ἀνθρώποις δημιουργησάμενος. Χαῖρε, θρόνε. ὁ (75) μετεωροπόρητος ἐν δόξῃ, ὁ ἔμ- ψυχος θῶκος ἡ τοῦ Θεοῦ καθέδραν ἐν ἑαυτῇ διαγρά- φουσα, καὶ ὑπὲρ νοεράς δυνάμεις Θεὸν ἀναπαύουσα. Χαῖρε, Χερουβίμ, ὁ πυροειδὴς νοῦς, ἡ ὡς ὄμματα τὰ θεία νοήματα πλήθουσα, καὶ πολυφάτους χάριτας ἀναστράπτουσα, καὶ δι᾿ ἧς τὸ ἀνέσπερον φῶς ἀν θρώποις διαπορθμεύεται. Χαῖρε, Μήτηρ άνανδρε, ἡ ἐν μητράσι μόνη ἀγνεύουσα, καὶ τὰ μητέρων κατά παρθένους ἔχουσα, θαυμάτων ἁπάντων τὸ καινότατον θαῦμα. Χαῖρε, Παρθένε γεννήσασα, ἡ ἐν παρθένοις μόνη τοκεύουσα, καὶ τὰ παρθένων κατὰ μητέρας φέρουσα· τεράτων ἁπάντων τὸ φρικωδέστατον λά- λημα. Χαῖρε, σφραγὶς βασιλικὴ, ἡ τὸν ἐκ σοῦ οὐσιω θέντα Βασιλέα τῶν ἁπάντων ἀποτυποῦσα μητρομοίῳ σώματι· εἴπερ οἷα ἡ γεννῶσα, τοιοῦτον δηλαδὴ καὶ τὸ γίννημα. Χαῖρε, βιβλίον ἐσφραγισμένον, ἡ πάσῃ φθορα- ποιῷ ἐπινοίᾳ ἀπήμαντος, ἐξ ἧς ὁ Θεοχαράκτου νόμου κύριος πρὸς αὐτοῦ μόνου παρθενικῶς ἀναγινώσκεται. Χαῖρε, τόμος καινοῦ μυστηρίου, ἡ τῇ ἀφθαρσίᾳ παν. τάπασιν ἄθικτος, ἐν ᾗ ὁ ἀνείδεος Λόγος γραφίδι ἀνθρωπικῆς ἰδέας ἐζωγράφηται, εἴτουν σεσωμάτωται, ὁ κατὰ πάντα ὅμοιος ἡμῖν πλὴν ἁμαρτίας γενόμενος Χαῖρε, πηγὴ ἐσφραγισμένη, ο βρυτὴρ τῆς ἀφθαρσίας, ἡ τὸ ῥεῖθρον τῆς ζωῆς Χριστὸν ἐκβλύσασα, τῶν την μάντρων μηδαμῶς τῆς παρθενίας λυμανθέντων. Οὗ τῇ μεθέξει ἀπαθανισθέντες, παλινδρομούμεν, εἰς τὸν ἀγήρω παράδεισον. Χαῖρε, κῆπος κεκλεισμένος, ἡ τῇ παρθενίᾳ ἀδιάνοικτος εὐκαρπία, ἧς ἡ ὄσφρησις ὡς ἀγροῦ πλήρους, ἐν εὐλόγησεν ὁ ἐκ σοῦ προελθὼν Κύριος. Χαῖρε, ῥόδον ἀμάραντον, ἡ τὸ ἀμήρυτον εὐ- ωδιάζουσα, ἧς ὁ ὀσφρανθείς Κύριος ἐπανεπαύσατο, καὶ δι' ἧς ἀνθήσας τὴν εὐωδίαν τοῦ κόσμου ἀπο εμάρανε. Χαῖρε, μῆλον εὐωδιάζον, ὁ στειροφυής καρ πὸς, καὶ ὡραιόθεος, ή λέγουσα ἐν Ἄσμασιν, Εν μήλοις με στοιβάσατε, ὅτι τετρωμένη ἀγάπης ἐγώ εἰμι. Ης δρεψαμένης τὴν καθαρότητα Χριστὸς, εἰστιάσατο εὐοδμίαν ἄχραντον τῷ κόσμῳ διαπνέου- σαν. Χαῖρε, κρίνον, οὗ ὁ γόνος Ἰησοῦς, ταῦτα τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ ἀμφιεννύντος· ἡδύπνους ῥοδωνία τοῦ Πνεύματος, ἐξ ἧς Χριστὸς ἀνήθευτον ἐξ ἀσπου ρίας στολὴν περιεβάλετο, την Σολομωντικὴν στολὴν ἀποκρύπτουσαν. Χαῖρε, ἄνθος, τὸ πάσης ἀνθοβαφι xῆς χροιᾶς ποικιλώτερον ἐξ ἀρετῆς ἁπάσης ήδυσμα, ἐξ ἧς ἄνεισιν ἄνθος ὁμοίῳ ὅμοιον κατὰ μητρικὴν Εμφέρειαν, ἐφ᾽ ᾧ ἑπτὰ τὰ ἀναπαυόμενα πνεύματα, ὡς ὁ Λόγος. Χαῖρε, νάρδος νάουσα, καὶ ἀρδεύουσα κατὰ τὰ μυρεψικὰ τῆς ἁγνείας ἀρώματα, ὧν ἡ διά δοσις ὀσμὴ ἡδεῖα τῷ φήσαντι ἐν "Ασμασι · Νάρδος μου ἔδωκεν ὀσμὴν αὐτοῦ. Χαῖρε, στακτη, ἡ ἐκ παρ- θενικῆς βαλσαμουργίας ἀποστάξασα Χριστῷ, στακτὴν ἁγιάσματος, ἤτοι γάλακτος, ἡ ψάλλουσα ἐν Ασμα - σιν· Απόδεσμος τῆς σταχτῆς ἀδελφιδοῦς μου 2ª S. JOANNIS DAMASCENI Ave, porta ad orientem spectans, ex qua vitæ A oriens mortis occasum hominibus imminuit: rubus Deo permeabilis, et claves Deitatis ferens. Ave, eœ- Jum, loco mundum ambiente nobilius habitaculum, virtutum fulgoribus uti stellis coruscans: ex quo justitiæ Sol ortus est, salutis quæ nunquam occidat, diem hominibus condens. Ave, thronus in sublime elatus in gloria, animata sedes, Dei in se sessionem designans, ac intelligentibus ipsis virtutibus potio- rem requiem Deo praestans. Ave, Cherubin, mens igne rutilans, quæ divinis sensis tanquam oculis plena es, ac multiplici luce gratiam evibras cujus munere lumen ad homines transmittitur, quod nescit occasum. Ave, Mater, sola virum non experta, sola iuter matres illibata, et quæ matribus couve- niunt, more virginum nacta, portentum portentorum maxime novum. Ave, Virgo prolem enixa, sola inter virgines puerpera, inter matres insignia virgi- num gestans, prodigium præ cæteris stupen- lum. Ave, signabulum regium, universorum Re- gem qui substantiam ex te sumpsit, corpusculo materno simili exprimens : Si quidem compa- ratum est, ut talis faetus sit, qualis ct parens. Ave, liber signatus libidinosa omni cogitatione innoxius, ex qua divinitus insculptæ legis arbiter, ab ipso solo, qua virginem decet ratione, percurritur. Ave, tomus novi mysterii”, illibata prorsus incorruptione, in qua omnis expers forma Verbum, humana speciei penicillo depictum est, hoc est carne indutum, quod simile nobis per omnia factum sit, excepto peccato. Ave, fons signa- tus ss, incorruptionis origo, quæ Christum vila fluentum, nihil læsis virginitatis signaculis edidisti; cujus consortio immortalitatem adepti, ad paradi- sum nunquam senescentem reducimus. Ave, bortus conclusus, virginitatis compendio nunquam aperta fertilitas, cujus odor est sicut agri pleni, cui bene- dixit, qui ex te prodiit, Dominus. Ave, rosa imnar- cessibilis, infinite fragrans; cujus odore Dominus oblectatus, in te requievit, et ex qua florescens ipse, mundi odorem repressit. Ave, pomum bene olens, fructus sterili prognatus, ac divina venustate deco- rus : quæ in Canticis ais : Stipale me malis, quiα vulnerata charitate ego sum ; cujus Christus puri- , tatem decerpens, intemeratam mundo odoris sua. D vitatem in epulis habuit. Ave, lilium, cujus proles Jesus haee agri lilia vestit st; suave spirans Spiritus rosarium, ex qua Christus stola minime neta, cujus decore Salomonis ornatus omnis obscuratur, absque semente indutus est. Ave, flos, præ cunctis tinctorum coloribus varium omni virtute condimentum, ex qua flos fori similis, matrem exacte referens consurgit, super quem, ut Scriptura dicit ", septem spiritus requiescunt. Avc, nardus fluens, unguentariorum more castitatis aromata irrigans, quorum evapora tio suavissimus illi odor est, qui in Canticis dicit: ** Ezech. XLIV, Isa. x1, 2. • c Cant. IV, si Cant. 1, 7. Cant. 11, 1. 2. 31 [sa. XXIX, 11. 13 Isa. vill, 1. (75) Allatius lcgit μετεωροπίθητος, superna concupita : non placet.
Χαῖρε, βιβλίον ἐσφραγισμένον, ἡ πάσῃ φθοροποιῷ ἐπινοίᾳ ἀπήμαντος, ἐξ ἧς ὁ θεοχαράκτου νόμου κύριος πρὸς αὐτοῦ μόνου παρθενικῶς ἀναγινώσκεται. Χαῖρε, τόμος καινοῦ μυστηρίου, ἡ τῇ ἀφθαρσίᾳ παντάπασιν ἄθικτος, ἐν ᾗ ὁ ἀνείδεος Λόγος γραφίδι ἀνθρωπικῆς ἰδέας ἐζωγράφηται, εἴτουν σεσωμάτωται, ὁ κατὰ πάντα ὅμοιος ἡμῖν πλὴν ἁμαρτίας γενόμενος. Χαῖρε, πηγὴ ἐσφραγισμένη, ὁ βρυτὴρ τῆς ἀφθαρσίας, ἡ τὸ ῥεῖθρον τῆς ζωῆς Χριστὸν ἐκβλύσασα, τῶν σημάντρων μηδαμῶς τῆς παρθενίας λυμανθέντων. Οὗ τῇ μεθέξει ἀπαθανισθέντες, παλινδρομοῦμεν, εἰς τὸν ἀγήρω παράδεισον. Χαῖρε, κῆπος κεκλεισμένος, ἡ τῇ παρθενίᾳ ἀδιάνοικτος εὐκαρπία, ἧς ἡ ὄσφρησις ὡς ἀγροῦ πλήρους, ὃν εὐλόγησεν ὁ ἐκ σοῦ προελθὼν Κύριος. Χαῖρε, ῥόδον ἀμάραντον, ἡ τὸ ἀμήρυτον εὐωδιάζουσα, ἧς ὁ ὀσφρανθεὶς Κύριος ἐπανεπαύσατο, καὶ δι’ ἧς ἀνθήσας τὴν εὐωδίαν τοῦ κόσμου ἀπεμάρανε. Χαῖρε, μῆλον εὐωδιάζον, ὁ στειροφυὴς καρπὸς, καὶ ὡραιόθεος, ἡ λέγουσα ἐν Ἄσμασιν, Ἐν μήλοις με στοιβάσατε, ὅτι τετρωμένη ἀγάπης ἐγώ εἰμι. Ἧς δρεψαμένης τὴν καθαρότητα Χριστὸς, εἱστιάσατο εὐοδμίαν ἄχραντον τῷ κόσμῳ διαπνέουσαν.
Β Χαῖρε, οὐρανέ, τὸ τοῦ περικοσμίου χώρου ἐνδιαίτημα τιμιώτερον· ἡ ταῖς τῶν ἀρετῶν λαμπηδόσι κατάστε ρος, ἐξ ἧς ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἀνέτειλεν, ἡμέραν ἀδύτου σωτηρίας ἀνθρώποις δημιουργησάμενος. Χαῖρε, θρόνε. ὁ (75) μετεωροπόρητος ἐν δόξῃ, ὁ ἔμ- ψυχος θῶκος ἡ τοῦ Θεοῦ καθέδραν ἐν ἑαυτῇ διαγρά- φουσα, καὶ ὑπὲρ νοεράς δυνάμεις Θεὸν ἀναπαύουσα. Χαῖρε, Χερουβίμ, ὁ πυροειδὴς νοῦς, ἡ ὡς ὄμματα τὰ θεία νοήματα πλήθουσα, καὶ πολυφάτους χάριτας ἀναστράπτουσα, καὶ δι᾿ ἧς τὸ ἀνέσπερον φῶς ἀν θρώποις διαπορθμεύεται. Χαῖρε, Μήτηρ άνανδρε, ἡ ἐν μητράσι μόνη ἀγνεύουσα, καὶ τὰ μητέρων κατά παρθένους ἔχουσα, θαυμάτων ἁπάντων τὸ καινότατον θαῦμα. Χαῖρε, Παρθένε γεννήσασα, ἡ ἐν παρθένοις μόνη τοκεύουσα, καὶ τὰ παρθένων κατὰ μητέρας φέρουσα· τεράτων ἁπάντων τὸ φρικωδέστατον λά- λημα. Χαῖρε, σφραγὶς βασιλικὴ, ἡ τὸν ἐκ σοῦ οὐσιω θέντα Βασιλέα τῶν ἁπάντων ἀποτυποῦσα μητρομοίῳ σώματι· εἴπερ οἷα ἡ γεννῶσα, τοιοῦτον δηλαδὴ καὶ τὸ γίννημα. Χαῖρε, βιβλίον ἐσφραγισμένον, ἡ πάσῃ φθορα- ποιῷ ἐπινοίᾳ ἀπήμαντος, ἐξ ἧς ὁ Θεοχαράκτου νόμου κύριος πρὸς αὐτοῦ μόνου παρθενικῶς ἀναγινώσκεται. Χαῖρε, τόμος καινοῦ μυστηρίου, ἡ τῇ ἀφθαρσίᾳ παν. τάπασιν ἄθικτος, ἐν ᾗ ὁ ἀνείδεος Λόγος γραφίδι ἀνθρωπικῆς ἰδέας ἐζωγράφηται, εἴτουν σεσωμάτωται, ὁ κατὰ πάντα ὅμοιος ἡμῖν πλὴν ἁμαρτίας γενόμενος Χαῖρε, πηγὴ ἐσφραγισμένη, ο βρυτὴρ τῆς ἀφθαρσίας, ἡ τὸ ῥεῖθρον τῆς ζωῆς Χριστὸν ἐκβλύσασα, τῶν την μάντρων μηδαμῶς τῆς παρθενίας λυμανθέντων. Οὗ τῇ μεθέξει ἀπαθανισθέντες, παλινδρομούμεν, εἰς τὸν ἀγήρω παράδεισον. Χαῖρε, κῆπος κεκλεισμένος, ἡ τῇ παρθενίᾳ ἀδιάνοικτος εὐκαρπία, ἧς ἡ ὄσφρησις ὡς ἀγροῦ πλήρους, ἐν εὐλόγησεν ὁ ἐκ σοῦ προελθὼν Κύριος. Χαῖρε, ῥόδον ἀμάραντον, ἡ τὸ ἀμήρυτον εὐ- ωδιάζουσα, ἧς ὁ ὀσφρανθείς Κύριος ἐπανεπαύσατο, καὶ δι' ἧς ἀνθήσας τὴν εὐωδίαν τοῦ κόσμου ἀπο εμάρανε. Χαῖρε, μῆλον εὐωδιάζον, ὁ στειροφυής καρ πὸς, καὶ ὡραιόθεος, ή λέγουσα ἐν Ἄσμασιν, Εν μήλοις με στοιβάσατε, ὅτι τετρωμένη ἀγάπης ἐγώ εἰμι. Ης δρεψαμένης τὴν καθαρότητα Χριστὸς, εἰστιάσατο εὐοδμίαν ἄχραντον τῷ κόσμῳ διαπνέου- σαν. Χαῖρε, κρίνον, οὗ ὁ γόνος Ἰησοῦς, ταῦτα τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ ἀμφιεννύντος· ἡδύπνους ῥοδωνία τοῦ Πνεύματος, ἐξ ἧς Χριστὸς ἀνήθευτον ἐξ ἀσπου ρίας στολὴν περιεβάλετο, την Σολομωντικὴν στολὴν ἀποκρύπτουσαν. Χαῖρε, ἄνθος, τὸ πάσης ἀνθοβαφι xῆς χροιᾶς ποικιλώτερον ἐξ ἀρετῆς ἁπάσης ήδυσμα, ἐξ ἧς ἄνεισιν ἄνθος ὁμοίῳ ὅμοιον κατὰ μητρικὴν Εμφέρειαν, ἐφ᾽ ᾧ ἑπτὰ τὰ ἀναπαυόμενα πνεύματα, ὡς ὁ Λόγος. Χαῖρε, νάρδος νάουσα, καὶ ἀρδεύουσα κατὰ τὰ μυρεψικὰ τῆς ἁγνείας ἀρώματα, ὧν ἡ διά δοσις ὀσμὴ ἡδεῖα τῷ φήσαντι ἐν "Ασμασι · Νάρδος μου ἔδωκεν ὀσμὴν αὐτοῦ. Χαῖρε, στακτη, ἡ ἐκ παρ- θενικῆς βαλσαμουργίας ἀποστάξασα Χριστῷ, στακτὴν ἁγιάσματος, ἤτοι γάλακτος, ἡ ψάλλουσα ἐν Ασμα - σιν· Απόδεσμος τῆς σταχτῆς ἀδελφιδοῦς μου 2ª S. JOANNIS DAMASCENI Ave, porta ad orientem spectans, ex qua vitæ A oriens mortis occasum hominibus imminuit: rubus Deo permeabilis, et claves Deitatis ferens. Ave, eœ- Jum, loco mundum ambiente nobilius habitaculum, virtutum fulgoribus uti stellis coruscans: ex quo justitiæ Sol ortus est, salutis quæ nunquam occidat, diem hominibus condens. Ave, thronus in sublime elatus in gloria, animata sedes, Dei in se sessionem designans, ac intelligentibus ipsis virtutibus potio- rem requiem Deo praestans. Ave, Cherubin, mens igne rutilans, quæ divinis sensis tanquam oculis plena es, ac multiplici luce gratiam evibras cujus munere lumen ad homines transmittitur, quod nescit occasum. Ave, Mater, sola virum non experta, sola iuter matres illibata, et quæ matribus couve- niunt, more virginum nacta, portentum portentorum maxime novum. Ave, Virgo prolem enixa, sola inter virgines puerpera, inter matres insignia virgi- num gestans, prodigium præ cæteris stupen- lum. Ave, signabulum regium, universorum Re- gem qui substantiam ex te sumpsit, corpusculo materno simili exprimens : Si quidem compa- ratum est, ut talis faetus sit, qualis ct parens. Ave, liber signatus libidinosa omni cogitatione innoxius, ex qua divinitus insculptæ legis arbiter, ab ipso solo, qua virginem decet ratione, percurritur. Ave, tomus novi mysterii”, illibata prorsus incorruptione, in qua omnis expers forma Verbum, humana speciei penicillo depictum est, hoc est carne indutum, quod simile nobis per omnia factum sit, excepto peccato. Ave, fons signa- tus ss, incorruptionis origo, quæ Christum vila fluentum, nihil læsis virginitatis signaculis edidisti; cujus consortio immortalitatem adepti, ad paradi- sum nunquam senescentem reducimus. Ave, bortus conclusus, virginitatis compendio nunquam aperta fertilitas, cujus odor est sicut agri pleni, cui bene- dixit, qui ex te prodiit, Dominus. Ave, rosa imnar- cessibilis, infinite fragrans; cujus odore Dominus oblectatus, in te requievit, et ex qua florescens ipse, mundi odorem repressit. Ave, pomum bene olens, fructus sterili prognatus, ac divina venustate deco- rus : quæ in Canticis ais : Stipale me malis, quiα vulnerata charitate ego sum ; cujus Christus puri- , tatem decerpens, intemeratam mundo odoris sua. D vitatem in epulis habuit. Ave, lilium, cujus proles Jesus haee agri lilia vestit st; suave spirans Spiritus rosarium, ex qua Christus stola minime neta, cujus decore Salomonis ornatus omnis obscuratur, absque semente indutus est. Ave, flos, præ cunctis tinctorum coloribus varium omni virtute condimentum, ex qua flos fori similis, matrem exacte referens consurgit, super quem, ut Scriptura dicit ", septem spiritus requiescunt. Avc, nardus fluens, unguentariorum more castitatis aromata irrigans, quorum evapora tio suavissimus illi odor est, qui in Canticis dicit: ** Ezech. XLIV, Isa. x1, 2. • c Cant. IV, si Cant. 1, 7. Cant. 11, 1. 2. 31 [sa. XXIX, 11. 13 Isa. vill, 1. (75) Allatius lcgit μετεωροπίθητος, superna concupita : non placet.
Χαῖρε, κρῖνον, οὗ ὁ γόνος Ἰησοῦς, ταῦτα τὰ κρῖνα τοῦ ἀγροῦ ἀμφιεννύντος· ἡδύπνους ῥοδωνία τοῦ Πνεύματος, ἐξ ἧς Χριστὸς ἀνήθευτον ἐξ ἀσπορίας στολὴν περιεβάλετο, τὴν Σολομωντικὴν στολὴν ἀποκρύπτουσαν. Χαῖρε, ἄνθος, τὸ πάσης ἀνθοβαφικῆς χροιᾶς ποικιλώτερον ἐξ ἀρετῆς ἁπάσης ἥδυσμα, ἐξ ἧς ἄνεισιν ἄνθος ὁμοίῳ ὅμοιον κατὰ μητρικὴν ἐμφέρειαν, ἐφ’ ᾧ ἑπτὰ τὰ ἀναπαυόμενα πνεύματα, ὡς ὁ Λόγος. Χαῖρε, νάρδος νάουσα, καὶ ἀρδεύουσα κατὰ τὰ μυρεψικὰ τῆς ἁγνείας ἀρώματα, ὧν ἡ διάδοσις ὀσμὴ ἡδεῖα τῷ φήσαντι ἐν Ἄσμασι· Νάρδος μου ἔδωκεν ὀσμὴν αὐτοῦ. Χαῖρε, στακτὴ, ἡ ἐκ παρθενικῆς βαλσαμουργίας ἀποστάξασα Χριστῷ, στακτὴν ἁγιάσματος, ἤτοι γάλακτος, ἡ ψάλλουσα ἐν Ἄσμασιν· Ἀπόδεσμος τῆς στακτῆς ἀδελφιδοῦς μου ἐμοὶ, ἀναμέσον τῶν μαστῶν μου αὐλισθήσεται. Χαῖρε, κιννάμωμον, τὸ ἐκ νοητοῦ παραδείσου τῆς ἀχραντίας ἐξιὸν ἄρωμα, οὗ ἡ ὀσμὴ ἡδεῖα τῷ λέγοντι ἐν Ἄσμασιν· Ἀποστολαί σου παράδεισος ῥοῶν μετὰ καρπῶν ἀκροδρύων· κάλαμος καὶ κιννάμωμον μετὰ πάντων ξύλων τοῦ Λιβάνου. Χαῖρε, θύγατερ, ἡ θυηπόλος νεᾶνις, ἧς τὸ ἄχραντον ἐράσμιον, καὶ ὁ κόσμος παράδοξος τῷ φήσαντι ἐν Ἄσμασι·
Β Χαῖρε, οὐρανέ, τὸ τοῦ περικοσμίου χώρου ἐνδιαίτημα τιμιώτερον· ἡ ταῖς τῶν ἀρετῶν λαμπηδόσι κατάστε ρος, ἐξ ἧς ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἀνέτειλεν, ἡμέραν ἀδύτου σωτηρίας ἀνθρώποις δημιουργησάμενος. Χαῖρε, θρόνε. ὁ (75) μετεωροπόρητος ἐν δόξῃ, ὁ ἔμ- ψυχος θῶκος ἡ τοῦ Θεοῦ καθέδραν ἐν ἑαυτῇ διαγρά- φουσα, καὶ ὑπὲρ νοεράς δυνάμεις Θεὸν ἀναπαύουσα. Χαῖρε, Χερουβίμ, ὁ πυροειδὴς νοῦς, ἡ ὡς ὄμματα τὰ θεία νοήματα πλήθουσα, καὶ πολυφάτους χάριτας ἀναστράπτουσα, καὶ δι᾿ ἧς τὸ ἀνέσπερον φῶς ἀν θρώποις διαπορθμεύεται. Χαῖρε, Μήτηρ άνανδρε, ἡ ἐν μητράσι μόνη ἀγνεύουσα, καὶ τὰ μητέρων κατά παρθένους ἔχουσα, θαυμάτων ἁπάντων τὸ καινότατον θαῦμα. Χαῖρε, Παρθένε γεννήσασα, ἡ ἐν παρθένοις μόνη τοκεύουσα, καὶ τὰ παρθένων κατὰ μητέρας φέρουσα· τεράτων ἁπάντων τὸ φρικωδέστατον λά- λημα. Χαῖρε, σφραγὶς βασιλικὴ, ἡ τὸν ἐκ σοῦ οὐσιω θέντα Βασιλέα τῶν ἁπάντων ἀποτυποῦσα μητρομοίῳ σώματι· εἴπερ οἷα ἡ γεννῶσα, τοιοῦτον δηλαδὴ καὶ τὸ γίννημα. Χαῖρε, βιβλίον ἐσφραγισμένον, ἡ πάσῃ φθορα- ποιῷ ἐπινοίᾳ ἀπήμαντος, ἐξ ἧς ὁ Θεοχαράκτου νόμου κύριος πρὸς αὐτοῦ μόνου παρθενικῶς ἀναγινώσκεται. Χαῖρε, τόμος καινοῦ μυστηρίου, ἡ τῇ ἀφθαρσίᾳ παν. τάπασιν ἄθικτος, ἐν ᾗ ὁ ἀνείδεος Λόγος γραφίδι ἀνθρωπικῆς ἰδέας ἐζωγράφηται, εἴτουν σεσωμάτωται, ὁ κατὰ πάντα ὅμοιος ἡμῖν πλὴν ἁμαρτίας γενόμενος Χαῖρε, πηγὴ ἐσφραγισμένη, ο βρυτὴρ τῆς ἀφθαρσίας, ἡ τὸ ῥεῖθρον τῆς ζωῆς Χριστὸν ἐκβλύσασα, τῶν την μάντρων μηδαμῶς τῆς παρθενίας λυμανθέντων. Οὗ τῇ μεθέξει ἀπαθανισθέντες, παλινδρομούμεν, εἰς τὸν ἀγήρω παράδεισον. Χαῖρε, κῆπος κεκλεισμένος, ἡ τῇ παρθενίᾳ ἀδιάνοικτος εὐκαρπία, ἧς ἡ ὄσφρησις ὡς ἀγροῦ πλήρους, ἐν εὐλόγησεν ὁ ἐκ σοῦ προελθὼν Κύριος. Χαῖρε, ῥόδον ἀμάραντον, ἡ τὸ ἀμήρυτον εὐ- ωδιάζουσα, ἧς ὁ ὀσφρανθείς Κύριος ἐπανεπαύσατο, καὶ δι' ἧς ἀνθήσας τὴν εὐωδίαν τοῦ κόσμου ἀπο εμάρανε. Χαῖρε, μῆλον εὐωδιάζον, ὁ στειροφυής καρ πὸς, καὶ ὡραιόθεος, ή λέγουσα ἐν Ἄσμασιν, Εν μήλοις με στοιβάσατε, ὅτι τετρωμένη ἀγάπης ἐγώ εἰμι. Ης δρεψαμένης τὴν καθαρότητα Χριστὸς, εἰστιάσατο εὐοδμίαν ἄχραντον τῷ κόσμῳ διαπνέου- σαν. Χαῖρε, κρίνον, οὗ ὁ γόνος Ἰησοῦς, ταῦτα τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ ἀμφιεννύντος· ἡδύπνους ῥοδωνία τοῦ Πνεύματος, ἐξ ἧς Χριστὸς ἀνήθευτον ἐξ ἀσπου ρίας στολὴν περιεβάλετο, την Σολομωντικὴν στολὴν ἀποκρύπτουσαν. Χαῖρε, ἄνθος, τὸ πάσης ἀνθοβαφι xῆς χροιᾶς ποικιλώτερον ἐξ ἀρετῆς ἁπάσης ήδυσμα, ἐξ ἧς ἄνεισιν ἄνθος ὁμοίῳ ὅμοιον κατὰ μητρικὴν Εμφέρειαν, ἐφ᾽ ᾧ ἑπτὰ τὰ ἀναπαυόμενα πνεύματα, ὡς ὁ Λόγος. Χαῖρε, νάρδος νάουσα, καὶ ἀρδεύουσα κατὰ τὰ μυρεψικὰ τῆς ἁγνείας ἀρώματα, ὧν ἡ διά δοσις ὀσμὴ ἡδεῖα τῷ φήσαντι ἐν "Ασμασι · Νάρδος μου ἔδωκεν ὀσμὴν αὐτοῦ. Χαῖρε, στακτη, ἡ ἐκ παρ- θενικῆς βαλσαμουργίας ἀποστάξασα Χριστῷ, στακτὴν ἁγιάσματος, ἤτοι γάλακτος, ἡ ψάλλουσα ἐν Ασμα - σιν· Απόδεσμος τῆς σταχτῆς ἀδελφιδοῦς μου 2ª S. JOANNIS DAMASCENI Ave, porta ad orientem spectans, ex qua vitæ A oriens mortis occasum hominibus imminuit: rubus Deo permeabilis, et claves Deitatis ferens. Ave, eœ- Jum, loco mundum ambiente nobilius habitaculum, virtutum fulgoribus uti stellis coruscans: ex quo justitiæ Sol ortus est, salutis quæ nunquam occidat, diem hominibus condens. Ave, thronus in sublime elatus in gloria, animata sedes, Dei in se sessionem designans, ac intelligentibus ipsis virtutibus potio- rem requiem Deo praestans. Ave, Cherubin, mens igne rutilans, quæ divinis sensis tanquam oculis plena es, ac multiplici luce gratiam evibras cujus munere lumen ad homines transmittitur, quod nescit occasum. Ave, Mater, sola virum non experta, sola iuter matres illibata, et quæ matribus couve- niunt, more virginum nacta, portentum portentorum maxime novum. Ave, Virgo prolem enixa, sola inter virgines puerpera, inter matres insignia virgi- num gestans, prodigium præ cæteris stupen- lum. Ave, signabulum regium, universorum Re- gem qui substantiam ex te sumpsit, corpusculo materno simili exprimens : Si quidem compa- ratum est, ut talis faetus sit, qualis ct parens. Ave, liber signatus libidinosa omni cogitatione innoxius, ex qua divinitus insculptæ legis arbiter, ab ipso solo, qua virginem decet ratione, percurritur. Ave, tomus novi mysterii”, illibata prorsus incorruptione, in qua omnis expers forma Verbum, humana speciei penicillo depictum est, hoc est carne indutum, quod simile nobis per omnia factum sit, excepto peccato. Ave, fons signa- tus ss, incorruptionis origo, quæ Christum vila fluentum, nihil læsis virginitatis signaculis edidisti; cujus consortio immortalitatem adepti, ad paradi- sum nunquam senescentem reducimus. Ave, bortus conclusus, virginitatis compendio nunquam aperta fertilitas, cujus odor est sicut agri pleni, cui bene- dixit, qui ex te prodiit, Dominus. Ave, rosa imnar- cessibilis, infinite fragrans; cujus odore Dominus oblectatus, in te requievit, et ex qua florescens ipse, mundi odorem repressit. Ave, pomum bene olens, fructus sterili prognatus, ac divina venustate deco- rus : quæ in Canticis ais : Stipale me malis, quiα vulnerata charitate ego sum ; cujus Christus puri- , tatem decerpens, intemeratam mundo odoris sua. D vitatem in epulis habuit. Ave, lilium, cujus proles Jesus haee agri lilia vestit st; suave spirans Spiritus rosarium, ex qua Christus stola minime neta, cujus decore Salomonis ornatus omnis obscuratur, absque semente indutus est. Ave, flos, præ cunctis tinctorum coloribus varium omni virtute condimentum, ex qua flos fori similis, matrem exacte referens consurgit, super quem, ut Scriptura dicit ", septem spiritus requiescunt. Avc, nardus fluens, unguentariorum more castitatis aromata irrigans, quorum evapora tio suavissimus illi odor est, qui in Canticis dicit: ** Ezech. XLIV, Isa. x1, 2. • c Cant. IV, si Cant. 1, 7. Cant. 11, 1. 2. 31 [sa. XXIX, 11. 13 Isa. vill, 1. (75) Allatius lcgit μετεωροπίθητος, superna concupita : non placet.
PG 96:693Τί ὡραιώθησαν διαβήματά σου ἐν ὑποδήμασι, θύγατερ Ἀμιναδάβ; Ἡ κοιλία σου θημωνία σίτου πεφραγμένη ἐν κρίνοις. Χαῖρε, ἀδελφὴ, ἡ τοῦ καλοῦ ἀδελφοῦ παρώνυμος καὶ πανέραστος, οὗ ἡ φωνὴ τοιάδε ἐν Ἄσμασιν· Ἐκαρδίωσας ἡμᾶς, ἀδελφή μου νύμφη, ἐκαρδίωσας; Χαῖρε, νύμφη, ἧς νυμφοστόλος τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ νυμφίος ὁ Χριστὸς, ὁ λέγων ἐν Ἄσμασιν· Ὁλοκάλη ἡ πλησίον μου, καὶ μῶμος οὐκ ἔστιν ἐν σοί· δεῦρο ἀπὸ Λιβάνου, νύμφη. Χαῖρε, μύρον, τὸ τῶν ἀρετῶν μυριότιμον σύνθημα, ἡ παναγνείας μύροις μυρίζουσα, ἐξ ἧς ὁμωνύμως σοι προῆλθεν ὁ Κύριος. Μύρον γὰρ, φησὶν, ἐκκενωθὲν ὄνομά σου· ἀφ’ οὗ κέχρισται τὸ βασίλειον ἱεράτευμα. Χαῖρε, θυμίαμα, τὸ ὑπὲρ κόσμου παντὸς ἐνώπιον Κυρίου κατευθυνόμενον προςευκτήριον, ἡ ἀποπεπληρωμένη ἐξ εὐωδίας τοῦ Πνεύματος, περὶ ἧς που θαυμαστικῶς βεβόηται· Τίς αὕτη ἀναβαίνουσα ἀπὸ τῆς ἐρήμου, ὡς στελέχη καπνοῦ τεθυμιαμένη; Χαῖρε, χρυσίον καθαρὸν, ἡ ἐν χωνείᾳ τοῦ Θεοῦ δοκιμασθεῖσα τῷ πυρὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ μηδαμοῦ ῥυτίδα κακίας φέρουσα·
ἐμοὶ, ἀναμέσον τῶν μαστών μου αυλισθήσεται. Β Χαῖρε, κιννάμωμον, τὸ ἐκ νοητοῦ παραδείσου τῆς ἀχραντίας ἐξιὸν ἄρωμα, οὗ ἡ ὀσμὴ ἡδεῖα τῷ λέγοντε ἐν Ασμασιν· Ἀποστολαί σου παράδεισος ῥοῶν μετὰ καρπῶν ἀκροδρύων· κάλαμος καὶ κιννάμω μον μετά πάντων ξύλων του Λιβάνου. Χαῖρε, θύ- γατερ, ἡ θυηπόλος νεάνις, ἧς τὸ ἄχραντον ἐράσμιον, καὶ ὁ κόσμος παράδοξος τῷ φήσαντι ἐν Ασμασι Τι ὡραιώθησαν διαβήματά σου ἐν ὑποδήμασι, θύγατερ 'Αμιναδάβ; 'Η κοιλία σου θημωνία σίτου πεφραγμένη ἐν κρίνοις. Χαῖρε, ἀδελφὴ, ἡ τοῦ καλοῦ ἀδελφοῦ παρώνυμος καὶ πανέραστος, οὗ ἡ φωνὴ τοιάδε ἐν "Ασμασιν· Ἐκαρδίωσας ἡμᾶς, ἀδελφή μου νύμφη, ἐκαρδίωσας ; Χαῖρε, νύμφη, ἧς νυμφο στόλος τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ νυμφίος ὁ Χριστὸς, ὁ λέγων ἐν Ασμασιν· Ολοκάλη ἡ πλησίον μου, καὶ μῶμος οὐκ ἔστιν ἐν σοί· δεῦρο ἀπὸ Λιβανοι, νύμφη. Χαῖρε, μύρον, τὸ τῶν ἀρετῶν μυριότιμον σύνθημα, ἡ παναγνείας μύροις μυρίζουσα, ἐξ ἧς ὁμωνύμως σοι προῆλθεν ὁ Κύριος. Μύρον γάρ, φησὶν, ἐκκενωθὲν ὄνομά σου· ἀφ' οὗ κέχρισται τὸ βασίλειον ιεράτευμα. Χαῖρε, θυμίαμα, τὸ ὑπὲρ και σμου παντὸς ἐνώπιον Κυρίου κατευθυνόμενον προσ ευκτήριον, ἡ ἀποπεπληρωμένη ἐξ εὐωδίας τοῦ Πνεύματος, περὶ ἧς που θαυμαστικῶς βεβόηται· Τίς αὕτη ἀναβαίνουσα ἀπὸ τῆς ἐρήμου, ὡς στε λέχη καπνού τεθυμιαμένη; Χαῖρε, χρυσίον καθαρόν, ἡ ἐν χωνείᾳ τοῦ Θεοῦ δοκιμασθεῖσα τῷ πυρὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ μηδαμοῦ μυτίδα κακίας φέρουσα· ἐξ οὗ ἥ τε λυχνία, καὶ ἡ τράπεζα, καὶ πάντα τὰ κατὰ τὸν νόμον χρύσεα κατ' ἔμφασιν ἀλληγορικὴν, ἐπὶ σὲ τὸν χρυσώνυμον καὶ πολυώνυμον μεταλαμβά- νεται. Χαῖρε, ξύλον ἄσηπτον, ἡ φθορᾶς ἁμαρτικῆς μὴ προσηκαμένη σκώληκα, ἐξ ἧς τὸ νοητὸν θυσια- στήριον, οὐκ ἐκ ξύλων (76) ασήπτων κατεσκευασμέ ναν, ἀλλ' ἐξ ἀχράντων λαγόνων Θεῷ δεδομημένον. Χαίρε, πορφύρα βασιλική, ἡ ἐκ παρθενικῶν αἱμάτων σου ἐξυφάνασα αλουργίδα τῷ λέγοντι ἐν "Ασματι· Πλοκίον κεφαλῆς σου ὡς πορφύμα· βασιλεὺς δεδεμένος ἐν παραδρομαῖς. Τι ὡραιώθης, ἢ τί ἡδύνθης; Χαῖρε, βύσσος κεκλωσμένη, ἡ βάθος θείων νοημάτων ἐν διανοίς κλώσασα, καὶ ταῖς ἐναντίαις έλξεσιν ἄχαυνος Πως γάρ, φησὶν, ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω; Δι' ἧς ἡ ἐπωμὶς πορφυ ροχρυσόμικτος τῷ ἱεραρχοῦντι τῶν ἄνω Δυνάμεων. Χαῖρε, υάκινθος, τὸ φλογοφανὲς τῆς παρθενίας έριον ἐξ οὗ μυστικῶς τῷ Θεῷ ἱερούργηται άμφιον σωματ τώσεως. Χαῖρε, κούφη νεφέλη, ἡ τὸ γεῶδες καὶ βρί- θαν σκήνος, κουφόν πως (77), ὡς ἀερῶδες, ἔχουσα, καὶ τὸν ἄρτον τῆς ζωῆς ὡς ἐν θυσιαστηρίῳ καλύπτουσα, ἐν ᾗ καθῆσθαι Κύριον Ησαΐας προσηγόρευσε. Χαῖρε, ἄχραντε, τὸ ἀνέπαφον τῆς παρθενίας κειμήλιον, ή τὸν ἄχραντον Λόγον γεννήσασα, ἀφ᾿ ἧς ἡ παρθενία ἀέρα, η. : - HOMILIA II IN NATIVITATEM B. V. MARIÆ. 60% A Nardus mea dedit odorem suum s. Ave, stacle, ex D Cant. 1, 11. Iliicl. 12. Cant. 1, 13, 14. 1, 2. ** Caft. 111, 6. ** Cant. vit, 3, 6. Luc. 1, sanctum panein in altari positum operiunt, quod- C virginalis balsami confectione sanctitatis sive lactis Christo stacten stillans, quæ rursum in Canticis ca- nis: Fasciculus myrrhæ dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur *. Ave, cinnamonum, spi- ritalis paradisi aroma integritatis, cujus qdor ei dulcis est, qui perinde in Canticis dicit: Emissiones tuæ paradisus malorum punicorum cum arborum fructibus : calamus et cinnamomum cum universis lignis Libani s. Salve, filia, Dci sacerdos juvencula, cujus puritas desiderabilis, et decor admirabilis, illi qui in Canticis dicit: Quam pulchri sunt gres- sus tui in calceamentis, filia Aminadab. Venter tuus acerous tritici, vallalus liliis 30. Ave, soror perpul chri fratris cognominis, cique summe eupita, cujus vox ejusmodi in Canticis sonat : Vulnerasti cor meum, soror nea sponsa, vulnerasti cor meum 3. Ave, spousa, cujus pronubus Spiritus sanctus, ae Christus sponsus, qui dicit in Canticis : Tota pul- chra es, anıiça mea, et macula non est in te; veni de Libane, sponsa s. Ave, unguentum, infiniti pretii compositio, omnigenæ castimioniæ unguenta spirans, ex qua Dominus idem tecum nomen gerens prodiit (ait enim, unguentum effusum nomen tuum 33), quo regale unctum sacerdotium fuit. Αve, incensum, precationis locus pro omni mundo directus ante Dominum; quæ fragrantia Spiritus repleta es, de qua admirantis voce clamatum: Quæ est ista, quæ ascendit de deserto, tanquam virgula fumi suffita * ? Ave, aurum purum, quæ igne Spiritus in vitæ hujus conflatorio probata es, nec malitiæ usquam ruga deformis : ex quo auro, tum candelabrum, tum mensa, tum reliqua omnia legis ritu aurea, allego- riæ non ambigua significatione de te aureis multis- que nominibus celebri accipiuntur. Ave, lignum non putrescens, quæ corruptionis peccati verinem now admisisti : ex qua spirituale altare, non ex lignis imputribilibus, sed ex intemerato utero exstru- ctum fuit Deo. Ave, purpura regia, quæ ex virginali tuo sanguine purpuream vestem texuisti, dicenti in Canticis Plexus capitis tui ut purpura : rex vinctus in transcursibus. Quam pulchra, et quam suavis s8 ! Ave, byssus retorta, alta sensorum animo circuın- volvens, nec contrariis illecebris cedens : Quo- modo enim, inquit, hoc mihi accidet, quoniam virum non cognosco"? Exqua summi supernarum Virtutum antistitis purpura auroque intermistum humerale con textum est. Ave, hyacinthus, fannei coloris virginita- tis vellus, ex quo mystice corporis amictus Deo condi- tus fuit. Ave, nubes levis, terrenum et grave pondus, leve quodammodo aeris instar tabernaculum habens, ac velut in altari panem vitæ operiens, cui Isaias Do - minum insedisse vaticinatus est 3. Ave, intemerata, ss Caul. ** Cant. vit, 1. *1 Cant. iv, 9. as lbid. 7. 152. xix, 1. 51. • que vocant d. aerem : quod male Combef- sius pro corporali sumpsit. (76) Allat. legit σηπτών, corruptibilibus. (77) Ως αερώδες. Alludit ad velum quo Græci
ἐξ οὗ ἥ τε λυχνία, καὶ ἡ τράπεζα, καὶ πάντα τὰ κατὰ τὸν νόμον χρύσεα κατ’ ἔμφασιν ἀλληγορικὴν, ἐπὶ σὲ τὸν χρυσώνυμον καὶ πολυώνυμον μεταλαμβάνεται. Χαῖρε, ξύλον ἄσηπτον, ἡ φθορᾶς ἁμαρτικῆς μὴ προσηκαμένη σκώληκα, ἐξ ἧς τὸ νοητὸν θυσιαστήριον, οὐκ ἐκ ξύλων ἀσήπτων κατεσκευασμένον, ἀλλ’ ἐξ ἀχράντων λαγόνων Θεῷ δεδομημένον. Χαῖρε, πορφύρα βασιλικὴ, ἡ ἐκ παρθενικῶν αἱμάτων σου ἐξυφάνασα ἁλουργίδα τῷ λέγοντι ἐν Ἄσμασι· Πλοκίον κεφαλῆς σου ὡς πορφύρα· βασιλεὺς δεδεμένος ἐν παραδρομαῖς. Τί ὡραιώθης, ἢ τί ἡδύνθης; Χαῖρε, βύσσος κεκλωσμένη, ἡ βάθος θείων νοημάτων ἐν διανοίᾳ κλώσασα, καὶ ταῖς ἐναντίαις θέλξεσιν ἄχαυνος· Πῶς γὰρ, φησὶν, ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω; Δι’ ἧς ἡ ἐπωμὶς πορφυροχρυσόμικτος τῷ ἱεραρχοῦντι τῶν ἄνω Δυνάμεων. Χαῖρε, ὑάκινθος, τὸ φλογοφανὲς τῆς παρθενίας ἔριον ἐξ οὗ μυστικῶς τῷ Θεῷ ἱερούργηται ἄμφιον σωματώσεως. Χαῖρε, κούφη νεφέλη, ἡ τὸ γεῶδες καὶ βρίθον σκῆνος, κοῦφόν πως, ὡς ἀερῶδες, ἔχουσα, καὶ τὸν ἄρτον τῆς ζωῆς ὡς ἐν θυσιαστηρίῳ καλύπτουσα, ἐν ᾗ καθῆσθαι Κύριον Ἡσαί̈ας προσηγόρευσε.
ἐμοὶ, ἀναμέσον τῶν μαστών μου αυλισθήσεται. Β Χαῖρε, κιννάμωμον, τὸ ἐκ νοητοῦ παραδείσου τῆς ἀχραντίας ἐξιὸν ἄρωμα, οὗ ἡ ὀσμὴ ἡδεῖα τῷ λέγοντε ἐν Ασμασιν· Ἀποστολαί σου παράδεισος ῥοῶν μετὰ καρπῶν ἀκροδρύων· κάλαμος καὶ κιννάμω μον μετά πάντων ξύλων του Λιβάνου. Χαῖρε, θύ- γατερ, ἡ θυηπόλος νεάνις, ἧς τὸ ἄχραντον ἐράσμιον, καὶ ὁ κόσμος παράδοξος τῷ φήσαντι ἐν Ασμασι Τι ὡραιώθησαν διαβήματά σου ἐν ὑποδήμασι, θύγατερ 'Αμιναδάβ; 'Η κοιλία σου θημωνία σίτου πεφραγμένη ἐν κρίνοις. Χαῖρε, ἀδελφὴ, ἡ τοῦ καλοῦ ἀδελφοῦ παρώνυμος καὶ πανέραστος, οὗ ἡ φωνὴ τοιάδε ἐν "Ασμασιν· Ἐκαρδίωσας ἡμᾶς, ἀδελφή μου νύμφη, ἐκαρδίωσας ; Χαῖρε, νύμφη, ἧς νυμφο στόλος τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ νυμφίος ὁ Χριστὸς, ὁ λέγων ἐν Ασμασιν· Ολοκάλη ἡ πλησίον μου, καὶ μῶμος οὐκ ἔστιν ἐν σοί· δεῦρο ἀπὸ Λιβανοι, νύμφη. Χαῖρε, μύρον, τὸ τῶν ἀρετῶν μυριότιμον σύνθημα, ἡ παναγνείας μύροις μυρίζουσα, ἐξ ἧς ὁμωνύμως σοι προῆλθεν ὁ Κύριος. Μύρον γάρ, φησὶν, ἐκκενωθὲν ὄνομά σου· ἀφ' οὗ κέχρισται τὸ βασίλειον ιεράτευμα. Χαῖρε, θυμίαμα, τὸ ὑπὲρ και σμου παντὸς ἐνώπιον Κυρίου κατευθυνόμενον προσ ευκτήριον, ἡ ἀποπεπληρωμένη ἐξ εὐωδίας τοῦ Πνεύματος, περὶ ἧς που θαυμαστικῶς βεβόηται· Τίς αὕτη ἀναβαίνουσα ἀπὸ τῆς ἐρήμου, ὡς στε λέχη καπνού τεθυμιαμένη; Χαῖρε, χρυσίον καθαρόν, ἡ ἐν χωνείᾳ τοῦ Θεοῦ δοκιμασθεῖσα τῷ πυρὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ μηδαμοῦ μυτίδα κακίας φέρουσα· ἐξ οὗ ἥ τε λυχνία, καὶ ἡ τράπεζα, καὶ πάντα τὰ κατὰ τὸν νόμον χρύσεα κατ' ἔμφασιν ἀλληγορικὴν, ἐπὶ σὲ τὸν χρυσώνυμον καὶ πολυώνυμον μεταλαμβά- νεται. Χαῖρε, ξύλον ἄσηπτον, ἡ φθορᾶς ἁμαρτικῆς μὴ προσηκαμένη σκώληκα, ἐξ ἧς τὸ νοητὸν θυσια- στήριον, οὐκ ἐκ ξύλων (76) ασήπτων κατεσκευασμέ ναν, ἀλλ' ἐξ ἀχράντων λαγόνων Θεῷ δεδομημένον. Χαίρε, πορφύρα βασιλική, ἡ ἐκ παρθενικῶν αἱμάτων σου ἐξυφάνασα αλουργίδα τῷ λέγοντι ἐν "Ασματι· Πλοκίον κεφαλῆς σου ὡς πορφύμα· βασιλεὺς δεδεμένος ἐν παραδρομαῖς. Τι ὡραιώθης, ἢ τί ἡδύνθης; Χαῖρε, βύσσος κεκλωσμένη, ἡ βάθος θείων νοημάτων ἐν διανοίς κλώσασα, καὶ ταῖς ἐναντίαις έλξεσιν ἄχαυνος Πως γάρ, φησὶν, ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω; Δι' ἧς ἡ ἐπωμὶς πορφυ ροχρυσόμικτος τῷ ἱεραρχοῦντι τῶν ἄνω Δυνάμεων. Χαῖρε, υάκινθος, τὸ φλογοφανὲς τῆς παρθενίας έριον ἐξ οὗ μυστικῶς τῷ Θεῷ ἱερούργηται άμφιον σωματ τώσεως. Χαῖρε, κούφη νεφέλη, ἡ τὸ γεῶδες καὶ βρί- θαν σκήνος, κουφόν πως (77), ὡς ἀερῶδες, ἔχουσα, καὶ τὸν ἄρτον τῆς ζωῆς ὡς ἐν θυσιαστηρίῳ καλύπτουσα, ἐν ᾗ καθῆσθαι Κύριον Ησαΐας προσηγόρευσε. Χαῖρε, ἄχραντε, τὸ ἀνέπαφον τῆς παρθενίας κειμήλιον, ή τὸν ἄχραντον Λόγον γεννήσασα, ἀφ᾿ ἧς ἡ παρθενία ἀέρα, η. : - HOMILIA II IN NATIVITATEM B. V. MARIÆ. 60% A Nardus mea dedit odorem suum s. Ave, stacle, ex D Cant. 1, 11. Iliicl. 12. Cant. 1, 13, 14. 1, 2. ** Caft. 111, 6. ** Cant. vit, 3, 6. Luc. 1, sanctum panein in altari positum operiunt, quod- C virginalis balsami confectione sanctitatis sive lactis Christo stacten stillans, quæ rursum in Canticis ca- nis: Fasciculus myrrhæ dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur *. Ave, cinnamonum, spi- ritalis paradisi aroma integritatis, cujus qdor ei dulcis est, qui perinde in Canticis dicit: Emissiones tuæ paradisus malorum punicorum cum arborum fructibus : calamus et cinnamomum cum universis lignis Libani s. Salve, filia, Dci sacerdos juvencula, cujus puritas desiderabilis, et decor admirabilis, illi qui in Canticis dicit: Quam pulchri sunt gres- sus tui in calceamentis, filia Aminadab. Venter tuus acerous tritici, vallalus liliis 30. Ave, soror perpul chri fratris cognominis, cique summe eupita, cujus vox ejusmodi in Canticis sonat : Vulnerasti cor meum, soror nea sponsa, vulnerasti cor meum 3. Ave, spousa, cujus pronubus Spiritus sanctus, ae Christus sponsus, qui dicit in Canticis : Tota pul- chra es, anıiça mea, et macula non est in te; veni de Libane, sponsa s. Ave, unguentum, infiniti pretii compositio, omnigenæ castimioniæ unguenta spirans, ex qua Dominus idem tecum nomen gerens prodiit (ait enim, unguentum effusum nomen tuum 33), quo regale unctum sacerdotium fuit. Αve, incensum, precationis locus pro omni mundo directus ante Dominum; quæ fragrantia Spiritus repleta es, de qua admirantis voce clamatum: Quæ est ista, quæ ascendit de deserto, tanquam virgula fumi suffita * ? Ave, aurum purum, quæ igne Spiritus in vitæ hujus conflatorio probata es, nec malitiæ usquam ruga deformis : ex quo auro, tum candelabrum, tum mensa, tum reliqua omnia legis ritu aurea, allego- riæ non ambigua significatione de te aureis multis- que nominibus celebri accipiuntur. Ave, lignum non putrescens, quæ corruptionis peccati verinem now admisisti : ex qua spirituale altare, non ex lignis imputribilibus, sed ex intemerato utero exstru- ctum fuit Deo. Ave, purpura regia, quæ ex virginali tuo sanguine purpuream vestem texuisti, dicenti in Canticis Plexus capitis tui ut purpura : rex vinctus in transcursibus. Quam pulchra, et quam suavis s8 ! Ave, byssus retorta, alta sensorum animo circuın- volvens, nec contrariis illecebris cedens : Quo- modo enim, inquit, hoc mihi accidet, quoniam virum non cognosco"? Exqua summi supernarum Virtutum antistitis purpura auroque intermistum humerale con textum est. Ave, hyacinthus, fannei coloris virginita- tis vellus, ex quo mystice corporis amictus Deo condi- tus fuit. Ave, nubes levis, terrenum et grave pondus, leve quodammodo aeris instar tabernaculum habens, ac velut in altari panem vitæ operiens, cui Isaias Do - minum insedisse vaticinatus est 3. Ave, intemerata, ss Caul. ** Cant. vit, 1. *1 Cant. iv, 9. as lbid. 7. 152. xix, 1. 51. • que vocant d. aerem : quod male Combef- sius pro corporali sumpsit. (76) Allat. legit σηπτών, corruptibilibus. (77) Ως αερώδες. Alludit ad velum quo Græci
PG 96:695Χαῖρε, ἅχραντε, τὸ ἀνέπαφον τῆς παρθενίας κειμήλιον, ἡ τὸν ἄχραντον Λόγον γεννήσασα, ἀφ’ ἧς ἡ παρθενία ἐξέλαμψε τὸν κόσμον συντέμνουσα. Χαῖρε, ἁγνὴ, ἡ μόνη τὴν καρδίαν ἁγνὴν αὐχηματικῶς ἔχουσα. Τὸ ὄρος ἀληθῶς τὸ θεόδεκτον, ἀφ’ οὗ ἁγνίζεται ὁ νέος Ἰσραὴλ τοῦ πάλαι τιμαλφέστερον καὶ χρονιώτερον. Χαῖρε, ἀλόχευτε, βρεφοτρεφῆ γαλουχίαν μητροπρεπῶς φέρουσα, ἀφ’ ἧς ἀμέλγει γάλα παρθενικὸν, ὁ τρέφων τὰ σύμπαντα. Χαῖρε, ἀμόλυντε, ἡ μόνη Θεῷ εἰς ἐνοίκησιν εὐπρόσιτος, καὶ Θεοῦ ἀξίωμα ἐκ γεννήσεως ἔχουσα· διὸ σὺ προσκυνητὴ καὶ πάσαις οὐρανίαις Δυνάμεσι. Χαῖρε, πόκε, τὸ περὶ τὸν Γεδεὼν νίκης σύμβολον, ἐξ ἧς ἀπεῤῥύη τροπικῶς ἡ δρόσος ἡ ἀθάνατος, ὁ αὐτολέκτως φάμενος· Θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον. Χαῖρε, χωρίον Θεοῦ, τὸν ἐν πᾶσιν ἀχώρητον ἐν γαστρὶ χωρήσασα· οὗ τὰ πάντα ἐν δρακὶ, καὶ σοῦ παρόντος ἐν χερσίν· ὃ καὶ λεγόμενον ἀδιανόητον, καὶ διανοούμενον ἀσυνείκαστον. Χαῖρε, Θεοῦ Μήτηρ, ἡ μόνη τοῦ ἰδίου Υἱοῦ δούλη, καὶ ἄμφω φύσει, μεθ’ ἣν οὐκ ἔστι μήτηρ παρθένος τῆς μακαρίας παρθενίας εἰς τὴν πρὶν ἐν παραδείσῳ ἀναδραμούσης ἀφθαρσίαν.
ὁ ἐξέλαμψε τὸν κόσμον συντέμνουσα. Χαῖρε, ἁγνὴ, ή xνι, 53. μόνη τὴν καρδίαν ἁγνὴν αὐχηματικῶς ἔχουσα. Τὸ ὄρος ἀληθῶς τὸ θεόδεκτον, ἀφ' οὗ ἀγνίζεται ὁ νέος Ἰσραὴλ τοῦ πάλαι τιμαλφέστερον καὶ χρονιώτερον. Χαῖρε, ἀλόγετε, βρεφοτρεφή γαλουχίαν μητροπρε πῶς φέρουσα, ἀφ᾿ ἧς ἀμέλγει γάλα παρθενικόν, ὁ τρέπων τὰ σύμπαντα. Χαῖρε, ἀμόλυντε, ἡ μόνη Θεῷ εἰς ἐνοίκησιν εὐπρόσιτος, καὶ Θεοῦ ἀξίωμα ἐκ γεν- νήσεως ἔχουσα· διὸ σὺ προσκυνητὴ καὶ πάσαις οὐ ρανίαις Δυνάμεσι. Χαῖρε, πόκε, τὸ περὶ τὸν Γεδεών νίκης σύμβολον, ἐξ ἧς ἀπερρύη τροπικῶς ἡ δρόσος ἡ ἀθάνατος, ὁ αὐτολέκτως φάμενος· Θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον. Χαῖρε, χωρίον Θεοῦ, τὸν ἐν πᾶσιν ἀχώρητον ἐν γαστρὶ χωρήσασα· οὗ τὰ πάντα ἐν δρακί, καὶ σοῦ παρόντος ἐν χερσὶν· ὁ καὶ λεγό- μενον ἀδιανόητον, καὶ διανοούμενον ἀσυνείκαστον. Χαῖρε, Θεοῦ Μήτηρ, ἡ μόνη τοῦ ἰδίου Υἱοῦ δούλη, καὶ ἄμφω φύσει, μεθ᾿ ἣν οὐκ ἔστι μήτηρ παρθένος τῆς μακαρίας παρθενίας εἰς τὴν πρὶν ἐν παραδείσῳ ἀνα- δραμούσης ἀφθαρσίαν. Χαῖρε, Θεοδόχο, φωτοειδές στοιχεῖον τῆς θείας ἀπειρίας, οὗ ὁ ἄπειρος, ποδιαία γαστρὶ περιεχόμενος, καὶ ἐν ἑαυτῷ περιέχων τὰ πέ- ματα. Χαῖρε, Θεοτόκε κυρίως καὶ ἀληθῶς, τὸ πρὸς Θεὸν ἀνθρώποις φρικτὸν συναπτήριον, δι' ἧς τὰ οὐ ράνια τοῖς ἐπὶ γῆς ἤνωνται, Θεῷ τὰ ἀνθρώπου, καὶ ἀνθρώπῳ τὰ Θεοῦ ἀντανίσχουσα. Χαῖρε, πα στὰς, ἡ παρθενίας ἐγερθεῖσα κάλλεσι, τῷ λέγοντι ἐν "Ασμασιν· Εἰσῆλθον εἰς κῆπόν μου, ἀδελφή μου νύμφη. Οι πρὸς σάρκα συναφείας (78) ἐκεῖνα ἐπάγεται· Εξέλθετε καὶ ἴδετε ἐν τῷ βασιλεῖ Σολομών, ἐν τῷ στεφάνῳ, ᾧ ἐστεφάνωσεν αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ, ἐν ἡμέρᾳ νυμφεύσεως αὐτοῦ, καὶ ἐν ἡμέρᾳ εὐφροσύνης τῆς καρδίας αὐτοῦ. Χαῖρε, ἀμνάς, ἡ (78') ἄτεξ κατὰ γαμικὴν σύνοδον, καὶ τοκὰς κατὰ θείαν σύλληψιν. Ἐξ ἧς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἐπεδή- μησε. Χαῖρε, νεφέλη φωτός, ἡ ἐν ἐρήμῳ τοῦ βίου πρεσβευτικῶς τὸν νέον Ἰσραὴλ σκιάζουσα· ἀφ᾿ ἧς τὰ τῆς χάριτος διατάγματα ήκουσται, ἐξ ἧς ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἀνατέταλκε μαρμαρυγαῖς ἀφθαρ σίας καταφαιδρύνων τὰ σύμπαντα. Χαῖρε, λυχνία, τὸ χρυσοῦν τῆς παρθενίας σκεῦος καὶ εὔριζον, οὗ θρυαλλίς, ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος, καὶ ἔλαιον, τὸ ἐξ ἀχράντων σαρχῶν ληφθὲν σῶμα ἅγιον, ἐξ ὧν φῶς Χριστὸς τὸ ἀνεπίδυτον· ἡ τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένοις τὴν ἀΐδιον ζωήν παράψασα. Χαῖρε, κεχαριτωμένη, τὸ πάσης χαρᾶς χαριέστερον καὶ πράγμα, καὶ ὄνομα, ἐξ ἧς χαρὰ ἀδιάδοχος εἰς τὸν κόσμον Χριστός γεγέννηται, τῆς Ἀδαμιαίας λύ πης τὸ ἰατρεῖον. Χαῖρε, παράδεισε, τῆς Ἐδὲμ χωρίον μακαριώτερον, οὗ φυτὸν ἀρετῆς ἅπαν ἀνατέθηλε, καὶ ἐφ' ᾧ ξύλον τῆς ζωῆς πεφανέρωται· οὗ τῇ μεθέξει εἰς τὴν ἀρχαίαν δίαιταν ἀνατρέχομεν, τῆς φλογίνης ῥομφαίας νῶτα διδούσης, ώς γέγραπται. Χαίρε, πό λις, τὸ τοῦ μεγάλου βασιλέως, Δαβιτικῶς εἰπεῖν, S. JOANNIS DAMASCENI B intactum virginitatis monile, quæ immaculatum Verbum peperisti, ex qua virginitas mundum com- pendio brevians eluxit. Ave,'pura, quæ sola mundum cor habere gloriari possis: mons vere Deo gratus; ex qua novus Israel vetere praestantius diuturniusque sanctificatur. Ave, rei connubialis nescia, nulla viri opera, nuptiale puerperium edens, inatrisque in inorem in prolis alimentum lactis fontes ferens ; unde lac virginale el qui cuncta nutrit, elicitur. Ave, impolluta, sola Deo in qua habitaret pervia, Deique dignationem a tuo partu habens : unde cun- ctis etiam coeli Potestatibus venerabilis es. Ave, vellus Gedeonis, victoria symbolum s, ex qua ligu- rate Rex immortalis defluxit, qui conceptis verbis ait : Confdite, ego vici mundum . Ave, Dei locus, qui utero ipsum es complexa, qui in omnibus absque eo quod contineatur, exsistit: in cujus pugillo omnia sunt, cum ipse tuis in manibus est: quod nec si verbis exprimatur, intelligi, nec, si intelligatur, conjici satis potest. Salve, Dei Mater, sola Filii sui ancilla, atque ambo natura : postquam nulla virgo mater exstat, beata virginitate ad pristinam in pa- radiso incorruptionem reversa. Ave, Dei susceptrix, luminosum divinæ infinitatis elementum, cujus pe- dali utero comprehensus infinitus est, quique om- nium in se fines continet. Ave, proprie et vere Dei- para, tremenda hominibus cum Deo copula, per quam conjuncta terrenis cœlestia, et humana Deo, vieissimque homini rependens divina. Ave, nuptialis thalamus, præclaris virginitatis dotibus exstructus @ Willi qui in Canticis dicit: Introivi in hortum meum, soror mea sponsa 40. De cujus cum carne conmer- cio illa subnectit: Egredimini, et videte regem Salo- monem in corona, quo coronavit eum mater sua, in die dispensationis ejus, et in die lætitiæ cordis ejus“. Ave, agna, si conjugalis congressus spectetur, infe- cunda ; sin divina conceptio, puerpera : ex qua ille Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi “, advenit. Ave, lucis nebula, in hac vitæ solitudine novum Israel intercessione sua obumbrans ** ex qua gra- tiæ audita decreta, et de qua justitiæ sol ortus est, cuncta incorruptionis radiis collustrans. Salve, can- delabrum, aureum βrmumque virginitatis vas, cujus ellychnium gratia Spiritus, oleumque, sanctum illud corpus, quod ex illibata carne tua assumptum D fuit ; ex quibus Christus, lumen nesciens occasum : quæ nimirum sedentibus in tenebris et umbra mortis sempiternam vitam accendisti. Ave, Maria, gratia plena res gaudio omni gratiosior, et no- men : ex qua gaudium immortale Christus, inflicte Adamo tristitia medicina, in mundum venit. Ave, paradise, praedium Edem beatius, ubi virtutis planta omnis germinavit, et in quo arbor vitæ enituit ; cujus commercio ad vitam pristinam redimus, terga dante flamineo gladio, uti scriptum est. Ave, civitas , an Judic. vi, 39. so Joan. Exod. xxv, 31. Luc. 1, 34. , so Cant. v, 1. Cant. 111, 11. Joan. 1, 29. Exod. xii, 21. (78) Lego είνεκα. (78) Seguer. Στερο
Χαῖρε, Θεοδόχε, φωτοειδὲς στοιχεῖον τῆς θείας ἀπειρίας, οὗ ὁ ἄπειρος, ποδιαίᾳ γαστρὶ περιεχόμενος, καὶ ἐν ἑαυτῷ περιέχων τὰ πέρατα. Χαῖρε, Θεοτόκε κυρίως καὶ ἀληθῶς, τὸ πρὸς Θεὸν ἀνθρώποις φρικτὸν συναπτήριον, δι’ ἧς τὰ οὐράνια τοῖς ἐπὶ γῆς ἥνωνται, Θεῷ τὰ ἀνθρώπου, καὶ ἀνθρώπῳ τὰ Θεοῦ ἀντανίσχουσα. Χαῖρε, παστὰς, ἡ παρθενίας ἐγερθεῖσα κάλλεσι, τῷ λέγοντι ἐν Ἄσμασιν· Εἰσῆλθον εἰς κῆπόν μου, ἀδελφή μου νύμφη. Οὗ πρὸς σάρκα συναφείας ἐκεῖνα ἐπάγεται· Ἐξέλθετε καὶ ἴδετε ἐν τῷ βασιλεῖ Σολομὼν, ἐν τῷ στεφάνῳ, ᾧ ἐστεφάνωσεν αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ, ἐν ἡμέρᾳ νυμφεύσεως αὐτοῦ, καὶ ἐν ἡμέρᾳ εὐφροσύνης τῆς καρδίας αὐτοῦ. Χαῖρε, ἀμνὰς, ἡ ἄτεξ κατὰ γαμικὴν σύνοδον, καὶ τοκὰς κατὰ θείαν σύλληψιν. Ἐξ ἧς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἐπεδήμησε. Χαῖρε, νεφέλη φωτὸς, ἡ ἐν ἐρήμῳ τοῦ βίου πρεσβευτικῶς τὸν νέον Ἰσραὴλ σκιάζουσα· ἀφ’ ἧς τὰ τῆς χάριτος διατάγματα ἤκουσται, ἐξ ἧς ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἀνατέταλκε μαρμαρυγαῖς ἀφθαρσίας καταφαιδρύνων τὰ σύμπαντα.
ὁ ἐξέλαμψε τὸν κόσμον συντέμνουσα. Χαῖρε, ἁγνὴ, ή xνι, 53. μόνη τὴν καρδίαν ἁγνὴν αὐχηματικῶς ἔχουσα. Τὸ ὄρος ἀληθῶς τὸ θεόδεκτον, ἀφ' οὗ ἀγνίζεται ὁ νέος Ἰσραὴλ τοῦ πάλαι τιμαλφέστερον καὶ χρονιώτερον. Χαῖρε, ἀλόγετε, βρεφοτρεφή γαλουχίαν μητροπρε πῶς φέρουσα, ἀφ᾿ ἧς ἀμέλγει γάλα παρθενικόν, ὁ τρέπων τὰ σύμπαντα. Χαῖρε, ἀμόλυντε, ἡ μόνη Θεῷ εἰς ἐνοίκησιν εὐπρόσιτος, καὶ Θεοῦ ἀξίωμα ἐκ γεν- νήσεως ἔχουσα· διὸ σὺ προσκυνητὴ καὶ πάσαις οὐ ρανίαις Δυνάμεσι. Χαῖρε, πόκε, τὸ περὶ τὸν Γεδεών νίκης σύμβολον, ἐξ ἧς ἀπερρύη τροπικῶς ἡ δρόσος ἡ ἀθάνατος, ὁ αὐτολέκτως φάμενος· Θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον. Χαῖρε, χωρίον Θεοῦ, τὸν ἐν πᾶσιν ἀχώρητον ἐν γαστρὶ χωρήσασα· οὗ τὰ πάντα ἐν δρακί, καὶ σοῦ παρόντος ἐν χερσὶν· ὁ καὶ λεγό- μενον ἀδιανόητον, καὶ διανοούμενον ἀσυνείκαστον. Χαῖρε, Θεοῦ Μήτηρ, ἡ μόνη τοῦ ἰδίου Υἱοῦ δούλη, καὶ ἄμφω φύσει, μεθ᾿ ἣν οὐκ ἔστι μήτηρ παρθένος τῆς μακαρίας παρθενίας εἰς τὴν πρὶν ἐν παραδείσῳ ἀνα- δραμούσης ἀφθαρσίαν. Χαῖρε, Θεοδόχο, φωτοειδές στοιχεῖον τῆς θείας ἀπειρίας, οὗ ὁ ἄπειρος, ποδιαία γαστρὶ περιεχόμενος, καὶ ἐν ἑαυτῷ περιέχων τὰ πέ- ματα. Χαῖρε, Θεοτόκε κυρίως καὶ ἀληθῶς, τὸ πρὸς Θεὸν ἀνθρώποις φρικτὸν συναπτήριον, δι' ἧς τὰ οὐ ράνια τοῖς ἐπὶ γῆς ἤνωνται, Θεῷ τὰ ἀνθρώπου, καὶ ἀνθρώπῳ τὰ Θεοῦ ἀντανίσχουσα. Χαῖρε, πα στὰς, ἡ παρθενίας ἐγερθεῖσα κάλλεσι, τῷ λέγοντι ἐν "Ασμασιν· Εἰσῆλθον εἰς κῆπόν μου, ἀδελφή μου νύμφη. Οι πρὸς σάρκα συναφείας (78) ἐκεῖνα ἐπάγεται· Εξέλθετε καὶ ἴδετε ἐν τῷ βασιλεῖ Σολομών, ἐν τῷ στεφάνῳ, ᾧ ἐστεφάνωσεν αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ, ἐν ἡμέρᾳ νυμφεύσεως αὐτοῦ, καὶ ἐν ἡμέρᾳ εὐφροσύνης τῆς καρδίας αὐτοῦ. Χαῖρε, ἀμνάς, ἡ (78') ἄτεξ κατὰ γαμικὴν σύνοδον, καὶ τοκὰς κατὰ θείαν σύλληψιν. Ἐξ ἧς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἐπεδή- μησε. Χαῖρε, νεφέλη φωτός, ἡ ἐν ἐρήμῳ τοῦ βίου πρεσβευτικῶς τὸν νέον Ἰσραὴλ σκιάζουσα· ἀφ᾿ ἧς τὰ τῆς χάριτος διατάγματα ήκουσται, ἐξ ἧς ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἀνατέταλκε μαρμαρυγαῖς ἀφθαρ σίας καταφαιδρύνων τὰ σύμπαντα. Χαῖρε, λυχνία, τὸ χρυσοῦν τῆς παρθενίας σκεῦος καὶ εὔριζον, οὗ θρυαλλίς, ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος, καὶ ἔλαιον, τὸ ἐξ ἀχράντων σαρχῶν ληφθὲν σῶμα ἅγιον, ἐξ ὧν φῶς Χριστὸς τὸ ἀνεπίδυτον· ἡ τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένοις τὴν ἀΐδιον ζωήν παράψασα. Χαῖρε, κεχαριτωμένη, τὸ πάσης χαρᾶς χαριέστερον καὶ πράγμα, καὶ ὄνομα, ἐξ ἧς χαρὰ ἀδιάδοχος εἰς τὸν κόσμον Χριστός γεγέννηται, τῆς Ἀδαμιαίας λύ πης τὸ ἰατρεῖον. Χαῖρε, παράδεισε, τῆς Ἐδὲμ χωρίον μακαριώτερον, οὗ φυτὸν ἀρετῆς ἅπαν ἀνατέθηλε, καὶ ἐφ' ᾧ ξύλον τῆς ζωῆς πεφανέρωται· οὗ τῇ μεθέξει εἰς τὴν ἀρχαίαν δίαιταν ἀνατρέχομεν, τῆς φλογίνης ῥομφαίας νῶτα διδούσης, ώς γέγραπται. Χαίρε, πό λις, τὸ τοῦ μεγάλου βασιλέως, Δαβιτικῶς εἰπεῖν, S. JOANNIS DAMASCENI B intactum virginitatis monile, quæ immaculatum Verbum peperisti, ex qua virginitas mundum com- pendio brevians eluxit. Ave,'pura, quæ sola mundum cor habere gloriari possis: mons vere Deo gratus; ex qua novus Israel vetere praestantius diuturniusque sanctificatur. Ave, rei connubialis nescia, nulla viri opera, nuptiale puerperium edens, inatrisque in inorem in prolis alimentum lactis fontes ferens ; unde lac virginale el qui cuncta nutrit, elicitur. Ave, impolluta, sola Deo in qua habitaret pervia, Deique dignationem a tuo partu habens : unde cun- ctis etiam coeli Potestatibus venerabilis es. Ave, vellus Gedeonis, victoria symbolum s, ex qua ligu- rate Rex immortalis defluxit, qui conceptis verbis ait : Confdite, ego vici mundum . Ave, Dei locus, qui utero ipsum es complexa, qui in omnibus absque eo quod contineatur, exsistit: in cujus pugillo omnia sunt, cum ipse tuis in manibus est: quod nec si verbis exprimatur, intelligi, nec, si intelligatur, conjici satis potest. Salve, Dei Mater, sola Filii sui ancilla, atque ambo natura : postquam nulla virgo mater exstat, beata virginitate ad pristinam in pa- radiso incorruptionem reversa. Ave, Dei susceptrix, luminosum divinæ infinitatis elementum, cujus pe- dali utero comprehensus infinitus est, quique om- nium in se fines continet. Ave, proprie et vere Dei- para, tremenda hominibus cum Deo copula, per quam conjuncta terrenis cœlestia, et humana Deo, vieissimque homini rependens divina. Ave, nuptialis thalamus, præclaris virginitatis dotibus exstructus @ Willi qui in Canticis dicit: Introivi in hortum meum, soror mea sponsa 40. De cujus cum carne conmer- cio illa subnectit: Egredimini, et videte regem Salo- monem in corona, quo coronavit eum mater sua, in die dispensationis ejus, et in die lætitiæ cordis ejus“. Ave, agna, si conjugalis congressus spectetur, infe- cunda ; sin divina conceptio, puerpera : ex qua ille Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi “, advenit. Ave, lucis nebula, in hac vitæ solitudine novum Israel intercessione sua obumbrans ** ex qua gra- tiæ audita decreta, et de qua justitiæ sol ortus est, cuncta incorruptionis radiis collustrans. Salve, can- delabrum, aureum βrmumque virginitatis vas, cujus ellychnium gratia Spiritus, oleumque, sanctum illud corpus, quod ex illibata carne tua assumptum D fuit ; ex quibus Christus, lumen nesciens occasum : quæ nimirum sedentibus in tenebris et umbra mortis sempiternam vitam accendisti. Ave, Maria, gratia plena res gaudio omni gratiosior, et no- men : ex qua gaudium immortale Christus, inflicte Adamo tristitia medicina, in mundum venit. Ave, paradise, praedium Edem beatius, ubi virtutis planta omnis germinavit, et in quo arbor vitæ enituit ; cujus commercio ad vitam pristinam redimus, terga dante flamineo gladio, uti scriptum est. Ave, civitas , an Judic. vi, 39. so Joan. Exod. xxv, 31. Luc. 1, 34. , so Cant. v, 1. Cant. 111, 11. Joan. 1, 29. Exod. xii, 21. (78) Lego είνεκα. (78) Seguer. Στερο
Χαῖρε, λυχνία, τὸ χρυσοῦν τῆς παρθενίας σκεῦος καὶ εὔριζον, οὗ θρυαλλὶς, ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος, καὶ ἔλαιον, τὸ ἐξ ἀχράντων σαρκῶν ληφθὲν σῶμα ἅγιον, ἐξ ὧν φῶς Χριστὸς τὸ ἀνεπίδυτον· ἡ τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένοις τὴν ἀί̈διον ζωὴν παράψασα. Χαῖρε, κεχαριτωμένη, τὸ πάσης χαρᾶς χαριέστερον καὶ πρᾶγμα, καὶ ὄνομα, ἐξ ἧς χαρὰ ἀδιάδοχος εἰς τὸν κόσμον Χριστὸς γεγέννηται, τῆς Ἀδαμιαίας λύπης τὸ ἰατρεῖον. Χαῖρε, παράδεισε, τῆς Ἐδὲμ χωρίον μακαριώτερον, οὗ φυτὸν ἀρετῆς ἅπαν ἀνατέθηλε, καὶ ἐφ’ ᾧ ξύλον τῆς ζωῆς πεφανέρωται· οὗ τῇ μεθέξει εἰς τὴν ἀρχαίαν δίαιταν ἀνατρέχομεν, τῆς φλογίνης ῥομφαίας νῶτα διδούσης, ὡς γέγραπται. Χαῖρε, πόλις, τὸ τοῦ μεγάλου βασιλέως, Δαβιτικῶς εἰπεῖν, περιήχημα, ἐν ᾖ τὰ βασίλεια τῶν οὐρανῶν ἀνέῳκται, καὶ γηγενεῖς πολιτογραφούμενοι γήθουσιν·
ὁ ἐξέλαμψε τὸν κόσμον συντέμνουσα. Χαῖρε, ἁγνὴ, ή xνι, 53. μόνη τὴν καρδίαν ἁγνὴν αὐχηματικῶς ἔχουσα. Τὸ ὄρος ἀληθῶς τὸ θεόδεκτον, ἀφ' οὗ ἀγνίζεται ὁ νέος Ἰσραὴλ τοῦ πάλαι τιμαλφέστερον καὶ χρονιώτερον. Χαῖρε, ἀλόγετε, βρεφοτρεφή γαλουχίαν μητροπρε πῶς φέρουσα, ἀφ᾿ ἧς ἀμέλγει γάλα παρθενικόν, ὁ τρέπων τὰ σύμπαντα. Χαῖρε, ἀμόλυντε, ἡ μόνη Θεῷ εἰς ἐνοίκησιν εὐπρόσιτος, καὶ Θεοῦ ἀξίωμα ἐκ γεν- νήσεως ἔχουσα· διὸ σὺ προσκυνητὴ καὶ πάσαις οὐ ρανίαις Δυνάμεσι. Χαῖρε, πόκε, τὸ περὶ τὸν Γεδεών νίκης σύμβολον, ἐξ ἧς ἀπερρύη τροπικῶς ἡ δρόσος ἡ ἀθάνατος, ὁ αὐτολέκτως φάμενος· Θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον. Χαῖρε, χωρίον Θεοῦ, τὸν ἐν πᾶσιν ἀχώρητον ἐν γαστρὶ χωρήσασα· οὗ τὰ πάντα ἐν δρακί, καὶ σοῦ παρόντος ἐν χερσὶν· ὁ καὶ λεγό- μενον ἀδιανόητον, καὶ διανοούμενον ἀσυνείκαστον. Χαῖρε, Θεοῦ Μήτηρ, ἡ μόνη τοῦ ἰδίου Υἱοῦ δούλη, καὶ ἄμφω φύσει, μεθ᾿ ἣν οὐκ ἔστι μήτηρ παρθένος τῆς μακαρίας παρθενίας εἰς τὴν πρὶν ἐν παραδείσῳ ἀνα- δραμούσης ἀφθαρσίαν. Χαῖρε, Θεοδόχο, φωτοειδές στοιχεῖον τῆς θείας ἀπειρίας, οὗ ὁ ἄπειρος, ποδιαία γαστρὶ περιεχόμενος, καὶ ἐν ἑαυτῷ περιέχων τὰ πέ- ματα. Χαῖρε, Θεοτόκε κυρίως καὶ ἀληθῶς, τὸ πρὸς Θεὸν ἀνθρώποις φρικτὸν συναπτήριον, δι' ἧς τὰ οὐ ράνια τοῖς ἐπὶ γῆς ἤνωνται, Θεῷ τὰ ἀνθρώπου, καὶ ἀνθρώπῳ τὰ Θεοῦ ἀντανίσχουσα. Χαῖρε, πα στὰς, ἡ παρθενίας ἐγερθεῖσα κάλλεσι, τῷ λέγοντι ἐν "Ασμασιν· Εἰσῆλθον εἰς κῆπόν μου, ἀδελφή μου νύμφη. Οι πρὸς σάρκα συναφείας (78) ἐκεῖνα ἐπάγεται· Εξέλθετε καὶ ἴδετε ἐν τῷ βασιλεῖ Σολομών, ἐν τῷ στεφάνῳ, ᾧ ἐστεφάνωσεν αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ, ἐν ἡμέρᾳ νυμφεύσεως αὐτοῦ, καὶ ἐν ἡμέρᾳ εὐφροσύνης τῆς καρδίας αὐτοῦ. Χαῖρε, ἀμνάς, ἡ (78') ἄτεξ κατὰ γαμικὴν σύνοδον, καὶ τοκὰς κατὰ θείαν σύλληψιν. Ἐξ ἧς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἐπεδή- μησε. Χαῖρε, νεφέλη φωτός, ἡ ἐν ἐρήμῳ τοῦ βίου πρεσβευτικῶς τὸν νέον Ἰσραὴλ σκιάζουσα· ἀφ᾿ ἧς τὰ τῆς χάριτος διατάγματα ήκουσται, ἐξ ἧς ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἀνατέταλκε μαρμαρυγαῖς ἀφθαρ σίας καταφαιδρύνων τὰ σύμπαντα. Χαῖρε, λυχνία, τὸ χρυσοῦν τῆς παρθενίας σκεῦος καὶ εὔριζον, οὗ θρυαλλίς, ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος, καὶ ἔλαιον, τὸ ἐξ ἀχράντων σαρχῶν ληφθὲν σῶμα ἅγιον, ἐξ ὧν φῶς Χριστὸς τὸ ἀνεπίδυτον· ἡ τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένοις τὴν ἀΐδιον ζωήν παράψασα. Χαῖρε, κεχαριτωμένη, τὸ πάσης χαρᾶς χαριέστερον καὶ πράγμα, καὶ ὄνομα, ἐξ ἧς χαρὰ ἀδιάδοχος εἰς τὸν κόσμον Χριστός γεγέννηται, τῆς Ἀδαμιαίας λύ πης τὸ ἰατρεῖον. Χαῖρε, παράδεισε, τῆς Ἐδὲμ χωρίον μακαριώτερον, οὗ φυτὸν ἀρετῆς ἅπαν ἀνατέθηλε, καὶ ἐφ' ᾧ ξύλον τῆς ζωῆς πεφανέρωται· οὗ τῇ μεθέξει εἰς τὴν ἀρχαίαν δίαιταν ἀνατρέχομεν, τῆς φλογίνης ῥομφαίας νῶτα διδούσης, ώς γέγραπται. Χαίρε, πό λις, τὸ τοῦ μεγάλου βασιλέως, Δαβιτικῶς εἰπεῖν, S. JOANNIS DAMASCENI B intactum virginitatis monile, quæ immaculatum Verbum peperisti, ex qua virginitas mundum com- pendio brevians eluxit. Ave,'pura, quæ sola mundum cor habere gloriari possis: mons vere Deo gratus; ex qua novus Israel vetere praestantius diuturniusque sanctificatur. Ave, rei connubialis nescia, nulla viri opera, nuptiale puerperium edens, inatrisque in inorem in prolis alimentum lactis fontes ferens ; unde lac virginale el qui cuncta nutrit, elicitur. Ave, impolluta, sola Deo in qua habitaret pervia, Deique dignationem a tuo partu habens : unde cun- ctis etiam coeli Potestatibus venerabilis es. Ave, vellus Gedeonis, victoria symbolum s, ex qua ligu- rate Rex immortalis defluxit, qui conceptis verbis ait : Confdite, ego vici mundum . Ave, Dei locus, qui utero ipsum es complexa, qui in omnibus absque eo quod contineatur, exsistit: in cujus pugillo omnia sunt, cum ipse tuis in manibus est: quod nec si verbis exprimatur, intelligi, nec, si intelligatur, conjici satis potest. Salve, Dei Mater, sola Filii sui ancilla, atque ambo natura : postquam nulla virgo mater exstat, beata virginitate ad pristinam in pa- radiso incorruptionem reversa. Ave, Dei susceptrix, luminosum divinæ infinitatis elementum, cujus pe- dali utero comprehensus infinitus est, quique om- nium in se fines continet. Ave, proprie et vere Dei- para, tremenda hominibus cum Deo copula, per quam conjuncta terrenis cœlestia, et humana Deo, vieissimque homini rependens divina. Ave, nuptialis thalamus, præclaris virginitatis dotibus exstructus @ Willi qui in Canticis dicit: Introivi in hortum meum, soror mea sponsa 40. De cujus cum carne conmer- cio illa subnectit: Egredimini, et videte regem Salo- monem in corona, quo coronavit eum mater sua, in die dispensationis ejus, et in die lætitiæ cordis ejus“. Ave, agna, si conjugalis congressus spectetur, infe- cunda ; sin divina conceptio, puerpera : ex qua ille Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi “, advenit. Ave, lucis nebula, in hac vitæ solitudine novum Israel intercessione sua obumbrans ** ex qua gra- tiæ audita decreta, et de qua justitiæ sol ortus est, cuncta incorruptionis radiis collustrans. Salve, can- delabrum, aureum βrmumque virginitatis vas, cujus ellychnium gratia Spiritus, oleumque, sanctum illud corpus, quod ex illibata carne tua assumptum D fuit ; ex quibus Christus, lumen nesciens occasum : quæ nimirum sedentibus in tenebris et umbra mortis sempiternam vitam accendisti. Ave, Maria, gratia plena res gaudio omni gratiosior, et no- men : ex qua gaudium immortale Christus, inflicte Adamo tristitia medicina, in mundum venit. Ave, paradise, praedium Edem beatius, ubi virtutis planta omnis germinavit, et in quo arbor vitæ enituit ; cujus commercio ad vitam pristinam redimus, terga dante flamineo gladio, uti scriptum est. Ave, civitas , an Judic. vi, 39. so Joan. Exod. xxv, 31. Luc. 1, 34. , so Cant. v, 1. Cant. 111, 11. Joan. 1, 29. Exod. xii, 21. (78) Lego είνεκα. (78) Seguer. Στερο
PG 96:697ἧς ἐξαίσια καὶ τεθαυμασμένα πάσαις γλώσσαις τε καὶ διανοίαις τὰ διηγήματα, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ διὰ σοῦ ἱλεουμένῳ μοι, ἐφ’ οἷς ὤφλησα ὁ οἰκτρὸς καὶ ἄλογος, ἐκθειάζων τὰς ἀπείρους αἰνέσεις σου ὅτι αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
་ 697 HOMILIA I IN DORMITIONEM B. V. MARIÆ. 698 περιήχημα, ἐν ᾗ τὰ βασίλεια τῶν οὐρανῶν ἀνέφκται, A regis magni, ut Davidis verba usurpem s resonan- καὶ γηγενεῖς πολιτογραφούμενοι γήθουσιν· ἧς ἐξαί- σια καὶ τεθαυμασμένα πάσαις γλώσσαις τε καὶ δια νοίαις τα διηγήματα, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ διὰ σοῦ Ιλεουμένῳ μοι, ἐφ᾽ οἷς ὤφλητα ὁ οἰκτρὸς καὶ ἄλογος, ἐκθειάζων τὰς ἀπείρους ανέσεις σου ὅτι αὐτῷ πρέ πει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, σὺν τῷ Πατ τρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ◄ Psal. xlvii, 3. tia, in qua calorum aperta regia, inque cives in- scripti terrigenæ gaudio gestiunt; cujus eximiæ faustæque omnibus, tum linguis, tum mentibus narrationes sunt, in Christo Jesu, qui per te mihi factus est propitius, pro quibus miser ego, inopsque sermonis, innumeras laudes tuas celebrando deliqui. Ipsum enim decet omnis gloria, honor et adoratio, cum Patre et Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. IN TRES SEQUENTES HOMILIAS ADMONITIO. Orationes tres sancti Joannis Damasceni in Dormitionem sanctissimæ Dei Genitricis nunc primum Græce prodeunt, cum duarum priorum Latine duntaxat translationes Raphaelis Vo- laterrani, et doctissimi Jacobi Billii inter auctoris nostri opera Basileæ ac Parisiis evulgata sint. Billii translationem Combefisius de more recensuit et emendavit, atque edidit in Biblio- theca Patrum concionatoria: quibus tertiam orationem adjecit, uti Latiñe versa erat a Leone Allatio, sibique missa ab eodem viro eruditissimo. Græcam vero phrasim trium orationum reperi in vetustissimo elegantissimoque codice Bibliothecæ inclyti monasterii Sangermanensis Parisiaci, cujus mihi copiam reverendus admodum pater DD. de Montefalconis, pro perenni sua erga me studiaque mea benevolentia, peramanter fecit. In duarum priorum recensione suppetias tulerunt Regii duo codices n. 1820 et 2026, cum Colbertino 977. Ante Damascenum de Dormitione B. Virginis, ejusque redivivæ ad cælos assumptione orationes habuerunt Germanus Constantinopolitanus, Andreas ex monacho et presbytero Hierosolymitano Creten- sis archiepiscopus, ac dudum antea Modestus patriarcha Hierosolymitanus S. Sophronii de- cessor proximus, cujus sermonem integrum exscripsi ex codice Segueriano: in quo licet Pho tius, in Bibliotheca, cod. 256, nihil necessarii occurrere declaraverit, oůdèv &è &vayxalov, hoc tamen observatu dignum animadverti, vix alium ante ipsum exstitisse, qui de B. Virgi- nis transitu concionem habuerit. Hoc enim haud dubie significant ista sanctissimi antistitis verba : Καὶ περὶ τῆς πανεντίμου κοιμήσεως αὐτῆς, οὐκ οἶδ' ὅπως οὐ πέφηναν, ἢ καὶ ἐκθέμενοι οὐκ ἔτυχον οἱ μετέπειτα. Διὸ δὴ καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς Θεομητρικῆς κοιμήσεως πλείστοι κεχήνασιν ὅσοι φιλομαθεῖς, ήγουν χριστομαθεῖς καὶ φιλακροάμονες· συνετοὶ θείων, τὶ ἀπόῤῥητον μαθεῖν γλιχόμενοι περὶ αὐτῆς Ac de veneranda admodum ejus dormitione, nescio qui factum sit, ut nulli exstiterint, qui post- hac eam sermone exposuerint. Quocirca multi in hac dormitionis Dei Genitricis die aperte ore hiant, quicunque discere avent, seu potius qui Christi docibiles sunt, benevolique et sagaces rerum divinarum auditores, quo tantillum aliquid de ea arcani percipiant. Ex qui- bus collegero, festum Dormitionis Deiparæ tempore Modesti, seu post septimi sæculi initium, aut recens institutum, aut non solemne adeo fuisse, ut in eo laudativi sermones ad populum habiti sint ac proinde diversum illud fuisse ab ea in sanctæ Virginis Mariæ honorem celebritate, quam S. Theodosii Archimandritæ ævo, hoc est sæculo quinto labente, in ejus Vita legi solemnissimam in Palestina fuisse, διὰ τὸ τοῖς πολλοῖς ὑπάρχειν ἐπίσημον ταύτην. Cate- rum Modestus nullatenus discrepat a Joanne Damasceno, uti neque ab Andrea Cretensi, neque a Germano Constantinopolitano, in iis quæ de Dei Genitricis transitu seu depositione perorat: hi vero omnes dissident a narratione De transitu B. Virginis Mariæ quæ Melitonis Sardensis nomen præfert. In hoc enim Virgo post ascensionem Domini juxta montem Oliveti commoratam esse, et postremum diem obiisse legimus, cum alii omnes intra Hierosolymorum mania et in monte Sion defunctam ferant. Omnes vero delatum sepultumque corpus ejus aiunt in valle Josaphat, in prædio Gethsemani. Quam quidem traditionem auctore Juvenale patriarcha Hierosolymitano inolevisse satis verisimile est. Nam fuisse ignotam Hieronymo, qui magnam vitæ partem Bethleemi haud procul a sancta civitate egit, altum ejus silentium indicat, præsertim vero in Epitaphio S. Paula viduæ; in quo sacra Palæstina loca omnia accurate recensentur. Sanctum quoque Epiphanium genere Palæstinum, qui diu in Palæstina versatus est, norunt omnes palam declarasse, incompertum esse, B. Virgo mortua sit necne, xăv te oŭv téßvnxev, oux Eyvwμev, inquit hæresi 78. Quod viri quidam eruditi non ita pridem affirmaverunt eam Ephesi defunctam esse, ac sepultam in ecclesia, quæ idcirco in ejus ho- norem consecrata sit, et de ejus nomine Maria nuncupata, in qua synodus tertia generalis celebrata est: hoc Epiphanii verba falsi arguunt: quibus addi forsan possit, quod Damasce- nus oratione secunda ex historia Euthymiaca recitat, Pulcheriam Augustam anxie et incas- sum quæsiisse, ubinam gentium Dei Genitricis corpus sepultum jaceret, ut nempe illud transferret in ecclesiam quam Constantinopoli in Blachernis in illius honorem exstruxerat. Perperam objiciunt quinto sæculo nondum receptum fuisse, ut ecclesiæ in sancti alicujus honorem consecrarentur, in quibus sancti ejusdem conditum corpus non esset. Etenim testis est Sozo-
Continue reading PG 96: Deprecationes i iii Dub. →≣ entire volume