Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 77:1009ΟΜΙΛΙΑ Θ. Εἰς τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Οἱ μὲν εὖ εἰδότες ἀθλεῖν, τῶν θεωμένων ἐφήδονται κρότοις, καὶ ταῖς τῶν βραβείων ἐλπίσιν ἀκονῶνται πρὸς τὴν αὐτοῖς πρέπουσαν νίκην. Οἱ δέ γε τῶν θείων χαρισμάτων ἐπιτυχεῖν γλιχόμενοι, καὶ τῆς τοῖς ἁγίοις ηὐτρεπισμένης ἐλπίδος διψῶντες τὴν μέθεξιν, τοὺς ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβείας ἀγῶνας προσίενται μὲν ἀσμένως. Τὴν εὐδόκιμον δὲ κατορθοῦσι ζωὴν, οὐ τὸν ἄμισθον προτιμῶντες ὄκνον, οὔτε μὴν τὴν ἄνανδρον ἀγαπῶντες δειλίαν· κατανδριζόμενοι δὲ μᾶλλον παντὸς πειρασμοῦ, καὶ τὰς τῶν διωγμῶν ἐφόδους ὀλίγου παντὸς ἀξιοῦντες λόγου, καὶ πλοῦτον ἡγούμενοι τὸ παθεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἀναμέμνηνται γὰρ τοῦ μακαρίου γράφοντος Παύλου, ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. Ἄθρει τοιγαροῦν οἰκονομίᾳ παγκάλῃ κεχρημένον καὶ νῦν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, εἰς ὄνησιν, καὶ οἰκοδομὴν τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Ἔφη μὲν γὰρ πρὸς αὐτούς· «Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν ἑαυτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι.
Α ἐν οὐρανοῖς. Οστις δ' ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι αὐτὸν κἀγὼ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. » Ομολογεῖ δὲ αὐτ τὸν ὁ λέγων, ὅτι Θεός ἐστιν ἀληθινὸς, καὶ τοῖς ἀπιο στοῦσιν ἐπιτιμῇ· ἀρνεῖται δὲ πάλιν ὁ μὴ λέγων, ὅτι Θεός ἐστιν ἀληθινὸς, ἀλλὰ καὶ τοῖς ὁμολογοῦσι μα χόμενος. Οὐκοῦν ἀρνήσεται μὲν ἐκείνους, ὁμολογήσει δὲ ἡμᾶς ὁ πάντων Σωτήρ. Δι' οὗ καὶ μεθ᾽ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΟΜΙΛΙΑ Θ. Εἰς τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Β. Οἱ μὲν εὖ εἰδότες ἀθλεῖν, τῶν θεωμένων ἐφήδονται κρότοις, καὶ ταῖς τῶν βραβείων ἐλπίσιν ἀκονῶνται πρὸς τὴν αὐτοῖς πρέπουσαν νίκην. Οἱ δέ γε τῶν θείων χαρισμάτων ἐπιτυχεῖν γλιχόμενοι, καὶ τῆς τοῖς ἁγίοις ηὐτρεπισμένης ἐλπίδος διψῶντες τὴν μέθο εξιν, τοὺς ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβείας ἀγῶνας προσίενται μὲν ἀσμένως. Τὴν εὐδόκιμον δὲ κατορ θοῦσι ζωὴν, οὐ τὸν ἄμισθον προτιμώντες όκνον, οὔτε μὴν τὴν ἄνανδρον ἀγαπῶντες δειλίαν· κατανδριζό- μενοι δὲ μᾶλλον παντὸς πειρασμοῦ, καὶ τὰς τῶν διωγμῶν ἐφόδους ὀλίγου παντὸς ἀξιοῦντες λόγου, καὶ πλοῦτον ἡγούμενοι τὸ παθεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ. 'Ανα- μέμνηνται γὰρ τοῦ μακαρίου γράφοντος Παύλου, ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. Αθρει τοιγαροῦν οἰκονομία παγκάλῃ κεχρημένον καὶ νῦν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, εἰς ὄνησιν, καὶ οἶκο- δομὴν τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Εφη μὲν γὰρ πρὸς αὐτούς· « Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησά- σθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν ἑαυτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. Ὃς γὰρ θέλει τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δὲ ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτήν. » Καὶ σωτήριον μὲν τὸ παράγγελμα, καὶ πρέπον ἁγίοις, καὶ τῆς ἀνωτάτω πρόξενον δόξης, καὶ τῆς εἰς λῆξιν θυμ- ηδίας ἐμποιητικόν. Τὸ γὰρ παθεῖν ἑλέσθαι διὰ Χρι- στὸν, οὐκ ἄμισθον· μᾶλλον δὲ τῆς αἰωνίου ζωῆς, καὶ δόξης περιποιεῖ τὴν μέθεξιν. Πλὴν οὔπω τὴν ἐξ ὕψους δύναμιν ἐσχηκότας τοὺς μαθητάς, εἰκὸς ἦν τάχα που καὶ ἀνθρωπίναις περιπεσεῖν ἀσθενείαις, καὶ τοιοῦτόν τι καθ' ἑαυτοὺς ἐννενοηκότας εἰπεῖν· Πῶς ἀρνήσεταί τις ἑαυτόν; Η πῶς ἀπολέσας τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, εὑρήσει πάλιν αὐτήν; Τί δὲ τοῖς τοῦτο πα HOMILLE DIVERSÆ. A tura proflebimur. Quandoquidem si id prædica- verimus, eumque in modum affecti fuerimus, plurimam consequemur remuncrationem. Et qualis hæc est ? Ipsemet Christus nos edocet. Ait enim: Omnis ergo quicunque me confitebitur coram hominibus, et ego confitebor eum coram Patre meo, qui est in caelis. Quicunque autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui in cœlis est . > Ille autem Christum con- fitetur, qui verum illum Deum esse dicit, eosque qui non credunt, reprehendit. Christum rursum negat, qui ipsum verum esse Deum non affirmat, sed et eos quoque qui id confitentur, impugnat. Itaque negabit quidem illos, confitebitur autem nos omnium Salvator: per quem et cum quo Deo et Patri cum Spiritu sancto est gloria et potestas in sæcula. Amen HOMILIA VIII. Habita Ephesi in majori ecclesia quæ vocatur Mariæ. ei omne genu, et omnis lingua confitetur quia Dominus Jesus in gloria est Dei Patris ". Ipsi dominatio in sæcula sæculorum. Amen. > HOMILIA IX. In transfigurationem Domini, et Dei, et Servatoris nostri Jesu Christi. Qui bene quidem sciunt decertare, spectatorum delectantur plausibus, et spe præmiorum excitan - tur ad eam, quæ eos decet, victoriam. Qui auten divina dona assequi desiderant, et spei sanctis pa- ´ratæ sitiunt participationem, quæ pro pietate in Christum suscipiuntur, certamina quidem libenter admittunt; in vita autem se recte gerunt, non pra- ferentes otium, quod nullam consequitur merce- dem, neque ignavam amantes timiditatem: sed se strenue ac fortiter gerentes adversus omnem ten- tationem, et persecutionum insultus parvi fa- cientes, et pro Domino pati, magnas repu- tantes divitias. Meminerunt enim beati Pauli, qui scribit non esse condignas passiones hujus tempo- ris ad futuram gloriam quæ est revelanda in no- bis **. Vide ergo pulcherrima dispensatione nunc usum Dominum nostrum Jesum Christum ad utili- tatem et ædificationem sanctorum apostolorum. Nam eis quidem dixit: c Si quis vult post me ve- nire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me; qui enim vult animam suam sal- vam facere, perdet eam : qui autem perdiderit animam suam propter me, inveniet eam 55. Et salutare quidem est præceptum, et decens sanctos, et quod supernam gloriam conciliat, et alacritatis animi et gaudii sortem comparat. Velle enim imo pati propter Christum minime caret mercede, vero efficit æternæ vitæ et gloriæ participes. Sed C D discipulos, qui virtutem ex alto nondum accepe- Matth. x, 32. * Philipp. 11, 10, 11. rant 56, consentaneum erat utique in humanas in- cidere imbecillitates, et tale quid apud se cogitan- tes dicere: Quomodo negabit quis seipsum? aut quomodo, qui suam perdiderit animam, eam rur- • Rom. viii, NOTÆ Videtur exordii et epilogi fragmentum. (1) Dives est hodie Dominus noster Jesus Christus, Dei et Patris sortem propriam habens. ‹ Flectitur enim (1) Labbe Concil. 111, 987. 18. cs Matth. xνι, 24, 25. 56 Luc. XXIV, 49.
Ὃς γὰρ θέλει τὴν ψυχὴν αὑτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δὲ ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὑτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτήν.» Καὶ σωτήριον μὲν τὸ παράγγελμα, καὶ πρέπον ἁγίοις, καὶ τῆς ἀνωτάτω πρόξενον δόξης, καὶ τῆς εἰς λῆξιν θυμηδίας ἐμποιητικόν. Τὸ γὰρ παθεῖν ἑλέσθαι διὰ Χριστὸν, οὐκ ἄμισθον· μᾶλλον δὲ τῆς αἰωνίου ζωῆς, καὶ δόξης περιποιεῖ τὴν μέθεξιν. Πλὴν οὔπω τὴν ἐξ ὕψος δύναμιν ἐσχηκότας τοὺς μαθητὰς, εἰκὸς ἦν τάχα που καὶ ἀνθρωπίναις περιπεσεῖν ἀσθενείαις, καὶ τοιοῦτόν τι καθ’ ἑαυτοὺς ἐννενοηκότας εἰπεῖν· Πῶς ἀρνήσεταί τις ἑαυτόν; Ἢ πῶς ἀπολέσας τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, εὑρήσει πάλιν αὐτήν; Τί δὲ τοῖς τοῦτο παθοῦσι τὸ ἰσοστατοῦν ἔσται γέρας; ἢ καὶ ποίων ἔσται χαρισμάτων μέτοχος; Ἵνα τοίνυν τῶν τοιούτων αὐτοὺς ἀποστήσῃ καὶ λογισμῶν, καὶ ῥημάτων, καὶ οἷον μεταχαλκεύσῃ πρὸς εὐανδρίαν τῆς δοθησομένης αὐτοῖς εὐκλείας ἐπιθυμίαν ἐντεκών·
Α ἐν οὐρανοῖς. Οστις δ' ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι αὐτὸν κἀγὼ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. » Ομολογεῖ δὲ αὐτ τὸν ὁ λέγων, ὅτι Θεός ἐστιν ἀληθινὸς, καὶ τοῖς ἀπιο στοῦσιν ἐπιτιμῇ· ἀρνεῖται δὲ πάλιν ὁ μὴ λέγων, ὅτι Θεός ἐστιν ἀληθινὸς, ἀλλὰ καὶ τοῖς ὁμολογοῦσι μα χόμενος. Οὐκοῦν ἀρνήσεται μὲν ἐκείνους, ὁμολογήσει δὲ ἡμᾶς ὁ πάντων Σωτήρ. Δι' οὗ καὶ μεθ᾽ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΟΜΙΛΙΑ Θ. Εἰς τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Β. Οἱ μὲν εὖ εἰδότες ἀθλεῖν, τῶν θεωμένων ἐφήδονται κρότοις, καὶ ταῖς τῶν βραβείων ἐλπίσιν ἀκονῶνται πρὸς τὴν αὐτοῖς πρέπουσαν νίκην. Οἱ δέ γε τῶν θείων χαρισμάτων ἐπιτυχεῖν γλιχόμενοι, καὶ τῆς τοῖς ἁγίοις ηὐτρεπισμένης ἐλπίδος διψῶντες τὴν μέθο εξιν, τοὺς ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβείας ἀγῶνας προσίενται μὲν ἀσμένως. Τὴν εὐδόκιμον δὲ κατορ θοῦσι ζωὴν, οὐ τὸν ἄμισθον προτιμώντες όκνον, οὔτε μὴν τὴν ἄνανδρον ἀγαπῶντες δειλίαν· κατανδριζό- μενοι δὲ μᾶλλον παντὸς πειρασμοῦ, καὶ τὰς τῶν διωγμῶν ἐφόδους ὀλίγου παντὸς ἀξιοῦντες λόγου, καὶ πλοῦτον ἡγούμενοι τὸ παθεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ. 'Ανα- μέμνηνται γὰρ τοῦ μακαρίου γράφοντος Παύλου, ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. Αθρει τοιγαροῦν οἰκονομία παγκάλῃ κεχρημένον καὶ νῦν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, εἰς ὄνησιν, καὶ οἶκο- δομὴν τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Εφη μὲν γὰρ πρὸς αὐτούς· « Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησά- σθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν ἑαυτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. Ὃς γὰρ θέλει τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δὲ ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτήν. » Καὶ σωτήριον μὲν τὸ παράγγελμα, καὶ πρέπον ἁγίοις, καὶ τῆς ἀνωτάτω πρόξενον δόξης, καὶ τῆς εἰς λῆξιν θυμ- ηδίας ἐμποιητικόν. Τὸ γὰρ παθεῖν ἑλέσθαι διὰ Χρι- στὸν, οὐκ ἄμισθον· μᾶλλον δὲ τῆς αἰωνίου ζωῆς, καὶ δόξης περιποιεῖ τὴν μέθεξιν. Πλὴν οὔπω τὴν ἐξ ὕψους δύναμιν ἐσχηκότας τοὺς μαθητάς, εἰκὸς ἦν τάχα που καὶ ἀνθρωπίναις περιπεσεῖν ἀσθενείαις, καὶ τοιοῦτόν τι καθ' ἑαυτοὺς ἐννενοηκότας εἰπεῖν· Πῶς ἀρνήσεταί τις ἑαυτόν; Η πῶς ἀπολέσας τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, εὑρήσει πάλιν αὐτήν; Τί δὲ τοῖς τοῦτο πα HOMILLE DIVERSÆ. A tura proflebimur. Quandoquidem si id prædica- verimus, eumque in modum affecti fuerimus, plurimam consequemur remuncrationem. Et qualis hæc est ? Ipsemet Christus nos edocet. Ait enim: Omnis ergo quicunque me confitebitur coram hominibus, et ego confitebor eum coram Patre meo, qui est in caelis. Quicunque autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui in cœlis est . > Ille autem Christum con- fitetur, qui verum illum Deum esse dicit, eosque qui non credunt, reprehendit. Christum rursum negat, qui ipsum verum esse Deum non affirmat, sed et eos quoque qui id confitentur, impugnat. Itaque negabit quidem illos, confitebitur autem nos omnium Salvator: per quem et cum quo Deo et Patri cum Spiritu sancto est gloria et potestas in sæcula. Amen HOMILIA VIII. Habita Ephesi in majori ecclesia quæ vocatur Mariæ. ei omne genu, et omnis lingua confitetur quia Dominus Jesus in gloria est Dei Patris ". Ipsi dominatio in sæcula sæculorum. Amen. > HOMILIA IX. In transfigurationem Domini, et Dei, et Servatoris nostri Jesu Christi. Qui bene quidem sciunt decertare, spectatorum delectantur plausibus, et spe præmiorum excitan - tur ad eam, quæ eos decet, victoriam. Qui auten divina dona assequi desiderant, et spei sanctis pa- ´ratæ sitiunt participationem, quæ pro pietate in Christum suscipiuntur, certamina quidem libenter admittunt; in vita autem se recte gerunt, non pra- ferentes otium, quod nullam consequitur merce- dem, neque ignavam amantes timiditatem: sed se strenue ac fortiter gerentes adversus omnem ten- tationem, et persecutionum insultus parvi fa- cientes, et pro Domino pati, magnas repu- tantes divitias. Meminerunt enim beati Pauli, qui scribit non esse condignas passiones hujus tempo- ris ad futuram gloriam quæ est revelanda in no- bis **. Vide ergo pulcherrima dispensatione nunc usum Dominum nostrum Jesum Christum ad utili- tatem et ædificationem sanctorum apostolorum. Nam eis quidem dixit: c Si quis vult post me ve- nire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me; qui enim vult animam suam sal- vam facere, perdet eam : qui autem perdiderit animam suam propter me, inveniet eam 55. Et salutare quidem est præceptum, et decens sanctos, et quod supernam gloriam conciliat, et alacritatis animi et gaudii sortem comparat. Velle enim imo pati propter Christum minime caret mercede, vero efficit æternæ vitæ et gloriæ participes. Sed C D discipulos, qui virtutem ex alto nondum accepe- Matth. x, 32. * Philipp. 11, 10, 11. rant 56, consentaneum erat utique in humanas in- cidere imbecillitates, et tale quid apud se cogitan- tes dicere: Quomodo negabit quis seipsum? aut quomodo, qui suam perdiderit animam, eam rur- • Rom. viii, NOTÆ Videtur exordii et epilogi fragmentum. (1) Dives est hodie Dominus noster Jesus Christus, Dei et Patris sortem propriam habens. ‹ Flectitur enim (1) Labbe Concil. 111, 987. 18. cs Matth. xνι, 24, 25. 56 Luc. XXIV, 49.
PG 77:1010«Λέγω ὑμῖν, φησὶ, εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσονται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν του Θεοῦ.» Ἆρά γε εἰς τοσοῦτον αὐτοῖς ἐκταθήσεται, φησὶ, τὸ τῆς ζωῆς μέτρον, ὥστε καὶ εἰς ἐκείνους φθάσαι τοὺς χρόνους, μεθ’ οὒς ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐξ οὐρανῶν κατελθὼν ἀποκαταστήσει τοῖς ἁγίοις τὴν ἡτοιμασμένην αὐτοῖς βασιλείαν; Ἀλλ’ ἦν μὲν καὶ τοῦτο ἐφικτὸν αὐτῷ. Πάντα γὰρ δύναται, καὶ οὐδὲν ἀμήχανον, ἢ ἀνήνυτον τοῖς αὐτοῦ πανσθενεστάτοις νεύμασι. Βασιλείαν δέ φησιν αὐτὴν τὴν θέαν τῆς δόξης, ἐν ᾗ καὶ αὐτὸς ὀφθήσεται κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ, καθ’ ὃν ἂν ἐπιλάμψει τοῖς ἐπὶ γῆς. Ἥξει γὰρ ἐν δόξῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ οὐκ ἔν γε μᾶλλον σμικροπρεπείᾳ τῇ καθ’ ἡμᾶς. Πῶς οὖν ἅρα θεωροὺς ἐποίει τοῦ θαύματος τοὺς λαβόντας τὴν ὑπόσχεσιν; Ἄνεισιν εἰς τὸ ὄρος, τρεῖς ἀπ’ αὐτῶν τοὺς ἐπιλέκτους ἔχων· εἶτα μεταπλάττεται πρὸς ἐξαίρετόν τινα καὶ θεοπρεπῆ λαμπρότητα, ὥστε καὶ τὸν ἱματισμὸν αὐτοῦ τῇ τοῦ φωτὸς προσβολῇ διαλάμψαι δοκεῖν.
Α ἐν οὐρανοῖς. Οστις δ' ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι αὐτὸν κἀγὼ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. » Ομολογεῖ δὲ αὐτ τὸν ὁ λέγων, ὅτι Θεός ἐστιν ἀληθινὸς, καὶ τοῖς ἀπιο στοῦσιν ἐπιτιμῇ· ἀρνεῖται δὲ πάλιν ὁ μὴ λέγων, ὅτι Θεός ἐστιν ἀληθινὸς, ἀλλὰ καὶ τοῖς ὁμολογοῦσι μα χόμενος. Οὐκοῦν ἀρνήσεται μὲν ἐκείνους, ὁμολογήσει δὲ ἡμᾶς ὁ πάντων Σωτήρ. Δι' οὗ καὶ μεθ᾽ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΟΜΙΛΙΑ Θ. Εἰς τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Β. Οἱ μὲν εὖ εἰδότες ἀθλεῖν, τῶν θεωμένων ἐφήδονται κρότοις, καὶ ταῖς τῶν βραβείων ἐλπίσιν ἀκονῶνται πρὸς τὴν αὐτοῖς πρέπουσαν νίκην. Οἱ δέ γε τῶν θείων χαρισμάτων ἐπιτυχεῖν γλιχόμενοι, καὶ τῆς τοῖς ἁγίοις ηὐτρεπισμένης ἐλπίδος διψῶντες τὴν μέθο εξιν, τοὺς ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβείας ἀγῶνας προσίενται μὲν ἀσμένως. Τὴν εὐδόκιμον δὲ κατορ θοῦσι ζωὴν, οὐ τὸν ἄμισθον προτιμώντες όκνον, οὔτε μὴν τὴν ἄνανδρον ἀγαπῶντες δειλίαν· κατανδριζό- μενοι δὲ μᾶλλον παντὸς πειρασμοῦ, καὶ τὰς τῶν διωγμῶν ἐφόδους ὀλίγου παντὸς ἀξιοῦντες λόγου, καὶ πλοῦτον ἡγούμενοι τὸ παθεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ. 'Ανα- μέμνηνται γὰρ τοῦ μακαρίου γράφοντος Παύλου, ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. Αθρει τοιγαροῦν οἰκονομία παγκάλῃ κεχρημένον καὶ νῦν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, εἰς ὄνησιν, καὶ οἶκο- δομὴν τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Εφη μὲν γὰρ πρὸς αὐτούς· « Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησά- σθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν ἑαυτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. Ὃς γὰρ θέλει τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δὲ ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτήν. » Καὶ σωτήριον μὲν τὸ παράγγελμα, καὶ πρέπον ἁγίοις, καὶ τῆς ἀνωτάτω πρόξενον δόξης, καὶ τῆς εἰς λῆξιν θυμ- ηδίας ἐμποιητικόν. Τὸ γὰρ παθεῖν ἑλέσθαι διὰ Χρι- στὸν, οὐκ ἄμισθον· μᾶλλον δὲ τῆς αἰωνίου ζωῆς, καὶ δόξης περιποιεῖ τὴν μέθεξιν. Πλὴν οὔπω τὴν ἐξ ὕψους δύναμιν ἐσχηκότας τοὺς μαθητάς, εἰκὸς ἦν τάχα που καὶ ἀνθρωπίναις περιπεσεῖν ἀσθενείαις, καὶ τοιοῦτόν τι καθ' ἑαυτοὺς ἐννενοηκότας εἰπεῖν· Πῶς ἀρνήσεταί τις ἑαυτόν; Η πῶς ἀπολέσας τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, εὑρήσει πάλιν αὐτήν; Τί δὲ τοῖς τοῦτο πα HOMILLE DIVERSÆ. A tura proflebimur. Quandoquidem si id prædica- verimus, eumque in modum affecti fuerimus, plurimam consequemur remuncrationem. Et qualis hæc est ? Ipsemet Christus nos edocet. Ait enim: Omnis ergo quicunque me confitebitur coram hominibus, et ego confitebor eum coram Patre meo, qui est in caelis. Quicunque autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui in cœlis est . > Ille autem Christum con- fitetur, qui verum illum Deum esse dicit, eosque qui non credunt, reprehendit. Christum rursum negat, qui ipsum verum esse Deum non affirmat, sed et eos quoque qui id confitentur, impugnat. Itaque negabit quidem illos, confitebitur autem nos omnium Salvator: per quem et cum quo Deo et Patri cum Spiritu sancto est gloria et potestas in sæcula. Amen HOMILIA VIII. Habita Ephesi in majori ecclesia quæ vocatur Mariæ. ei omne genu, et omnis lingua confitetur quia Dominus Jesus in gloria est Dei Patris ". Ipsi dominatio in sæcula sæculorum. Amen. > HOMILIA IX. In transfigurationem Domini, et Dei, et Servatoris nostri Jesu Christi. Qui bene quidem sciunt decertare, spectatorum delectantur plausibus, et spe præmiorum excitan - tur ad eam, quæ eos decet, victoriam. Qui auten divina dona assequi desiderant, et spei sanctis pa- ´ratæ sitiunt participationem, quæ pro pietate in Christum suscipiuntur, certamina quidem libenter admittunt; in vita autem se recte gerunt, non pra- ferentes otium, quod nullam consequitur merce- dem, neque ignavam amantes timiditatem: sed se strenue ac fortiter gerentes adversus omnem ten- tationem, et persecutionum insultus parvi fa- cientes, et pro Domino pati, magnas repu- tantes divitias. Meminerunt enim beati Pauli, qui scribit non esse condignas passiones hujus tempo- ris ad futuram gloriam quæ est revelanda in no- bis **. Vide ergo pulcherrima dispensatione nunc usum Dominum nostrum Jesum Christum ad utili- tatem et ædificationem sanctorum apostolorum. Nam eis quidem dixit: c Si quis vult post me ve- nire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me; qui enim vult animam suam sal- vam facere, perdet eam : qui autem perdiderit animam suam propter me, inveniet eam 55. Et salutare quidem est præceptum, et decens sanctos, et quod supernam gloriam conciliat, et alacritatis animi et gaudii sortem comparat. Velle enim imo pati propter Christum minime caret mercede, vero efficit æternæ vitæ et gloriæ participes. Sed C D discipulos, qui virtutem ex alto nondum accepe- Matth. x, 32. * Philipp. 11, 10, 11. rant 56, consentaneum erat utique in humanas in- cidere imbecillitates, et tale quid apud se cogitan- tes dicere: Quomodo negabit quis seipsum? aut quomodo, qui suam perdiderit animam, eam rur- • Rom. viii, NOTÆ Videtur exordii et epilogi fragmentum. (1) Dives est hodie Dominus noster Jesus Christus, Dei et Patris sortem propriam habens. ‹ Flectitur enim (1) Labbe Concil. 111, 987. 18. cs Matth. xνι, 24, 25. 56 Luc. XXIV, 49.
Εἶτα Μωσῆς καὶ Ἡλίας περιεστηκότες τὸν Ἰησοῦν προςελάλουν ἀλλήλοις τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ἢν ἔμελλε πληροῦν ἐν Ἱερουσαλὴμ, τοῦτ’ ἔστι, τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τὸ μυστήριον, καὶ τὸ σωτήριον πάθος, τὸ ἐπὶ τῷ τιμίῳ, φημὶ, σταυρῷ. Καὶ γάρ ἐστιν ἀληθὲς, ὅτι ὁ διὰ Μωσέως νόμος, καὶ ὁ τῶν ἁγίων προφητῶν λόγος τὸ Χριστοῦ μυστήριον προανέδειξαν· ὁ μὲν ἐν τύποις καὶ σκιαῖς μονονουχὶ, καθάπερ ἐν πίνακι. καταγράφων αὐτὸ, οἱ δὲ πολυτρόπως προηγορευκότες, ὡς καὶ ὀφθήσεται κατὰ καιροὺς ἐν εἴδει τῷ καθ’ ἡμᾶς, καὶ ὅτι τῆς ἁπάντων ἕνεκα σωτηρίας, καὶ ζωῆς, οὐ παραιτήσεται τὸ παθεῖν τὸν ἐπὶ ξύλου θάνατον. Οὐκοῦν ἡ Μωσέως καὶ Ἠλία παράστασις, καὶ τὸ προσλαλεῖν ἀλλήλοις αὐτοὺς, οἰκονομία τις ἦν εὖ μάλα καταδεικνύουσα δορυφορούμενον ὑπὸ νόμου καὶ προφητῶν, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, ὡς καὶ νόμου καὶ προφητῶν δεσπότην προκαταδειχθέντα παρ’ αὐτῶν, δι’ ὧν ἀλλήλοις συνῳδὰ προεκήρυξαν. Οὐ γὰρ ἀσύμβατα τοῖς διὰ τοῦ νόμου τὰ τῶν προφητῶν. Καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ, τὸ ἀλλήλοις προσλαλεῖν Μωσέα τὸν ἱερώτατον, καὶ τὸν τῶν προφητῶν πανάριστον· Ἠλίας δὲ οὗτος ἦν. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλο τι ἐννοῆσαι.
Α ἐν οὐρανοῖς. Οστις δ' ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι αὐτὸν κἀγὼ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. » Ομολογεῖ δὲ αὐτ τὸν ὁ λέγων, ὅτι Θεός ἐστιν ἀληθινὸς, καὶ τοῖς ἀπιο στοῦσιν ἐπιτιμῇ· ἀρνεῖται δὲ πάλιν ὁ μὴ λέγων, ὅτι Θεός ἐστιν ἀληθινὸς, ἀλλὰ καὶ τοῖς ὁμολογοῦσι μα χόμενος. Οὐκοῦν ἀρνήσεται μὲν ἐκείνους, ὁμολογήσει δὲ ἡμᾶς ὁ πάντων Σωτήρ. Δι' οὗ καὶ μεθ᾽ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΟΜΙΛΙΑ Θ. Εἰς τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Β. Οἱ μὲν εὖ εἰδότες ἀθλεῖν, τῶν θεωμένων ἐφήδονται κρότοις, καὶ ταῖς τῶν βραβείων ἐλπίσιν ἀκονῶνται πρὸς τὴν αὐτοῖς πρέπουσαν νίκην. Οἱ δέ γε τῶν θείων χαρισμάτων ἐπιτυχεῖν γλιχόμενοι, καὶ τῆς τοῖς ἁγίοις ηὐτρεπισμένης ἐλπίδος διψῶντες τὴν μέθο εξιν, τοὺς ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβείας ἀγῶνας προσίενται μὲν ἀσμένως. Τὴν εὐδόκιμον δὲ κατορ θοῦσι ζωὴν, οὐ τὸν ἄμισθον προτιμώντες όκνον, οὔτε μὴν τὴν ἄνανδρον ἀγαπῶντες δειλίαν· κατανδριζό- μενοι δὲ μᾶλλον παντὸς πειρασμοῦ, καὶ τὰς τῶν διωγμῶν ἐφόδους ὀλίγου παντὸς ἀξιοῦντες λόγου, καὶ πλοῦτον ἡγούμενοι τὸ παθεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ. 'Ανα- μέμνηνται γὰρ τοῦ μακαρίου γράφοντος Παύλου, ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. Αθρει τοιγαροῦν οἰκονομία παγκάλῃ κεχρημένον καὶ νῦν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, εἰς ὄνησιν, καὶ οἶκο- δομὴν τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Εφη μὲν γὰρ πρὸς αὐτούς· « Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησά- σθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν ἑαυτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. Ὃς γὰρ θέλει τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δὲ ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, εὑρήσει αὐτήν. » Καὶ σωτήριον μὲν τὸ παράγγελμα, καὶ πρέπον ἁγίοις, καὶ τῆς ἀνωτάτω πρόξενον δόξης, καὶ τῆς εἰς λῆξιν θυμ- ηδίας ἐμποιητικόν. Τὸ γὰρ παθεῖν ἑλέσθαι διὰ Χρι- στὸν, οὐκ ἄμισθον· μᾶλλον δὲ τῆς αἰωνίου ζωῆς, καὶ δόξης περιποιεῖ τὴν μέθεξιν. Πλὴν οὔπω τὴν ἐξ ὕψους δύναμιν ἐσχηκότας τοὺς μαθητάς, εἰκὸς ἦν τάχα που καὶ ἀνθρωπίναις περιπεσεῖν ἀσθενείαις, καὶ τοιοῦτόν τι καθ' ἑαυτοὺς ἐννενοηκότας εἰπεῖν· Πῶς ἀρνήσεταί τις ἑαυτόν; Η πῶς ἀπολέσας τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, εὑρήσει πάλιν αὐτήν; Τί δὲ τοῖς τοῦτο πα HOMILLE DIVERSÆ. A tura proflebimur. Quandoquidem si id prædica- verimus, eumque in modum affecti fuerimus, plurimam consequemur remuncrationem. Et qualis hæc est ? Ipsemet Christus nos edocet. Ait enim: Omnis ergo quicunque me confitebitur coram hominibus, et ego confitebor eum coram Patre meo, qui est in caelis. Quicunque autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui in cœlis est . > Ille autem Christum con- fitetur, qui verum illum Deum esse dicit, eosque qui non credunt, reprehendit. Christum rursum negat, qui ipsum verum esse Deum non affirmat, sed et eos quoque qui id confitentur, impugnat. Itaque negabit quidem illos, confitebitur autem nos omnium Salvator: per quem et cum quo Deo et Patri cum Spiritu sancto est gloria et potestas in sæcula. Amen HOMILIA VIII. Habita Ephesi in majori ecclesia quæ vocatur Mariæ. ei omne genu, et omnis lingua confitetur quia Dominus Jesus in gloria est Dei Patris ". Ipsi dominatio in sæcula sæculorum. Amen. > HOMILIA IX. In transfigurationem Domini, et Dei, et Servatoris nostri Jesu Christi. Qui bene quidem sciunt decertare, spectatorum delectantur plausibus, et spe præmiorum excitan - tur ad eam, quæ eos decet, victoriam. Qui auten divina dona assequi desiderant, et spei sanctis pa- ´ratæ sitiunt participationem, quæ pro pietate in Christum suscipiuntur, certamina quidem libenter admittunt; in vita autem se recte gerunt, non pra- ferentes otium, quod nullam consequitur merce- dem, neque ignavam amantes timiditatem: sed se strenue ac fortiter gerentes adversus omnem ten- tationem, et persecutionum insultus parvi fa- cientes, et pro Domino pati, magnas repu- tantes divitias. Meminerunt enim beati Pauli, qui scribit non esse condignas passiones hujus tempo- ris ad futuram gloriam quæ est revelanda in no- bis **. Vide ergo pulcherrima dispensatione nunc usum Dominum nostrum Jesum Christum ad utili- tatem et ædificationem sanctorum apostolorum. Nam eis quidem dixit: c Si quis vult post me ve- nire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me; qui enim vult animam suam sal- vam facere, perdet eam : qui autem perdiderit animam suam propter me, inveniet eam 55. Et salutare quidem est præceptum, et decens sanctos, et quod supernam gloriam conciliat, et alacritatis animi et gaudii sortem comparat. Velle enim imo pati propter Christum minime caret mercede, vero efficit æternæ vitæ et gloriæ participes. Sed C D discipulos, qui virtutem ex alto nondum accepe- Matth. x, 32. * Philipp. 11, 10, 11. rant 56, consentaneum erat utique in humanas in- cidere imbecillitates, et tale quid apud se cogitan- tes dicere: Quomodo negabit quis seipsum? aut quomodo, qui suam perdiderit animam, eam rur- • Rom. viii, NOTÆ Videtur exordii et epilogi fragmentum. (1) Dives est hodie Dominus noster Jesus Christus, Dei et Patris sortem propriam habens. ‹ Flectitur enim (1) Labbe Concil. 111, 987. 18. cs Matth. xνι, 24, 25. 56 Luc. XXIV, 49.
PG 77:1012Ἐπειδὴ οἱ ὄχλοι ἔλεγον, οἱ μὲν Ἠλίαν, οἱ δὲ Ἱερεμίαν, οἱ δὲ ἕνα τῶν προφητῶν, τοὺς κορυφαίους ἄγει, ἵνα κἀντεῦθεν τὸ μέσον ἴδωσι τοῦ δούλου, καὶ τοῦ δεσπότου. Μετὰ ταύτην δὲ καὶ ἑτέραν ἔννοιαν ἔστιν εἰπεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ συνεχῶς ἐνεκάλουν αὐτῷ τὸ παραβαίνειν τὸν νόμον, καὶ βλάςφημον αὐτὸν εἶναι ἐνόμιζον, ὡς σφετεριζόμενον δόξαν οὐ προσήκουσαν αὐτῷ τὴν τοῦ Πατρὸς, καὶ ἔλεγον· «Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ Σάββατον οὐ τηρεῖ·» καὶ πάλιν· «Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, καὶ ὅτι, ἄνθρωπος ὢν, ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν·» ἵνα δειχθῇ ὅτι βασκανίας ἀμφότερα τὰ ἐγκλήματα, καὶ ἑκατέρων τούτων ἐστὶν ἀνεύθυνος, καὶ οὔτε νόμου παράβασίς ἐστι τὸ γινόμενον, οὔτε δόξης σφετερισμὸς τῆς οὐ προσηκούσης, τὸ λέγειν ἑαυτὸν ἴσον τῷ Πατρὶ, τοὺς ἐν ἑκατέρῳ λάμψαντας τούτων εἰς μέσον ἄγει. Καὶ γὰρ Μωσῆς τὸν νόμον ἔδωκε, καὶ ἠδύναντο λογίσασθαι οἱ Ἰουδαῖοι, ὅτι οὐκ ἂν περιεῖδε τὸν νόμον πατούμενον, ὡς ἐνόμιζον· οὐδ’ ἂν τὸν παραβαίνοντα αὐτὸν, καὶ τῷ τεθεικότι πολέμιον, ἐθεράπευσεν ἄν. Καὶ Ἠλίας δὲ ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ ἐζήλωσε.
Α θοῦσι τὸ ἱσοστατοῦν ἔσται γέρας ; ἢ καὶ ποίων ἔσται χαρισμάτων μέτοχος; Ινα τοίνυν τῶν τοιούτων αὐτ τοὺς ἀποστήσῃ καὶ λογισμῶν, καὶ ῥημάτων, καὶ οἷον μεταχαλκεύσῃ πρὸς εὐανδρίαν τῆς δοθησομένης αὐτοῖς εὐκλείας ἐπιθυμίαν ἐντεκών· « Λέγω ὑμῖν, φησί, εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσονται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. ο 'Αρά γε εἰς τοσοῦτον αὐτοῖς ἐκταθήσεται, φησί, τὸ τῆς ζωῆς μέτρον, ὥστε καὶ εἰς ἐκείνους φθάσαι τοὺς χρόνους, μεθ' οὓς ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐξ οὐρανῶν κατελθὼν ἀποκαταστήσει τοῖς ἁγίοις τὴν ἡτοιμασμένην αὐτοῖς βασιλείαν ; ᾿Αλλ᾽ ἦν μὲν καὶ τοῦτο ἐφικτὸν αὐτῷ. Πάντα γὰρ δύναται, καὶ οὐδὲν ἀμήχανον, ἢ ἀνήνυτον τοῖς αὐτοῦ πανσθενεστά τοις νεύμασι. Βασιλείαν δέ φησιν αὐτὴν τὴν θέαν τῆς δόξης, ἐν ᾗ καὶ αὐτὸς ὀφθήσεται κατ' ἐκεῖνο και ροῦ, καθ᾽ ἂν ἂν ἐπιλάμψει τοῖς ἐπὶ γῆς. Ηξει γὰρ ἐν δόξῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ οὐκ ἔν γε μᾶλλον σμικροπρεπείᾳ τῇ καθ' ἡμᾶς. Πῶς οὖν ἄρα θεωρούς ἐποίει τοῦ θαύματος τοὺς λαβόντας τὴν ὑπόσχεσιν; *Ανεισιν εἰς τὸ ὄρος, τρεῖς ἀπ' αὐτῶν τοὺς ἐπιλέκτους ἔχων· εἶτα μεταπλάττεται πρὸς ἐξαίρετόν τινα καὶ θεοπρεπῆ λαμπρότητα, ὥστε καὶ τὸν ἱματισμὸν αὐτ τοῦ τῇ τοῦ φωτὸς προσβολῇ διαλάμψαι δοκεῖν. Εἶτα Μωσῆς καὶ Ηλίας περιεστηκότες τὸν Ἰησοῦν προσ ελάλουν ἀλλήλοις τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ἣν ἔμελλε πλη- ροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ, τοῦτ' ἔστι, τῆς μετὰ σαρκὸς οικονομίας τὸ μυστήριον, καὶ τὸ σωτήριον πάθος, τὸ ἐπὶ τῷ τιμίῳ, φημί, σταυρῷ. Καὶ γάρ ἐστιν ἀληθές, ὅτι ὁ διὰ Μωσέως νόμος, καὶ ὁ τῶν ἁγίων προφητῶν λόγος τὸ Χριστοῦ μυστήριον προανέδειξαν· ὁ μὲν ἐν τύποις καὶ σκιαῖς μονονουχί, καθάπερ ἐν πίνακι, καταγράφων αὐτὸ, οἱ δὲ πολυτρόπως προηγορευκό- τες, ὡς καὶ ὀφθήσεται κατὰ καιροὺς ἐν εἴδει τῷ καθ' ἡμᾶς, καὶ ὅτι τῆς ἁπάντων ἕνεκα σωτηρίας, καὶ ζωῆς, οὐ παραιτήσεται τὸ παθεῖν τὸν ἐπὶ ξύλου θά- νατον. Οὐκοῦν ἡ Μωσέως καὶ Ἠλία παράστασις, καὶ τὸ προσλαλεῖν ἀλλήλοις αὐτοὺς, οἰκονομία τις ἦν εὖ μάλα καταδεικνύουσα δορυφορούμενον ὑπὸ νόμου και προφητῶν, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, ὡς καὶ νόμου καὶ προφητῶν δεσπότην προ- καταδειχθέντα παρ' αὐτῶν, δι' ὧν ἀλλήλοις συνῳδὰ προεκήρυξαν. Οὐ γὰρ ἀσύμβατα τοῖς διὰ τοῦ νόμου τὰ τῶν προφητῶν. Καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ, τὸ ἀλλήλοις προσλαλεῖν Μωσέα τὸν ἱερώτατον, καὶ τὸν τῶν προ- φητῶν πανάριστον· Ἠλίας δὲ οὗτος ἦν. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλο τι ἐννοῆσαι. Ἐπειδὴ οἱ ὄχλοι ἔλεγον, οἱ μὲν Πλίαν, οἱ δὲ Ἱερεμίαν, οἱ δὲ ἕνα τῶν προφητῶν, τοὺς κορυφαίους ἄγει, ἵνα κἀντεῦθεν τὸ μέσον ἴδωσε τοῦ δούλου, καὶ τοῦ δεσπότου. Μετὰ ταύτην δὲ καὶ ἑτέραν ἔννοιαν ἔστιν εἰπεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ συνεχῶς ἐνεκάλουν αὐτῷ τὸ παραβαίνειν τὸν νόμον, καὶ βλάσ φημον αὐτὸν εἶναι ἐνόμιζον, ὡς σφετεριζόμενον δύ- ξαν οὐ προσήκουσαν αὐτῷ τὴν τοῦ Πατρὸς, καὶ ἔλεγον· « Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ Σάβ βατον οὐ τηρεῖ· ο καὶ πάλιν· . Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, καὶ ὅτι, ἄνω 6ο S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sus inveniet ? Quod autem iis qui hoc passi fuerint, erit præmium quod ei respondeat? aut etiam quo- rumnam erit donorum particeps? Ut tales ergo cogitationes et verba eis adimat, et eos velut trans- fundat, et transmutet ad animi magnitudinem, ejus, quæ ipsis danda est, gloriæ ingenerans desiderium : • Dico vobis, inquit, sunt quidam ex iis qui hic stant, qui non gustabunt mortem, donec viderint regnum Dei ". › Num eis eousque vitæ extendetur mensura, ut ad illa perveniat tempora, post quæ in consummatione sæculorum descendens de cœliş restituet sanctis paratum eis regnum ? Sed ipse qui- dem hoc præstare poterat. Omnia enim potest: nec est aliquid quod non possint eficere ejus potentis- simi nutus. Regnum autem dicit ipsum gloriæ spe- ctaculum; in qua ipse quoque videbitur illo tempore, in quo resplendebit in terra. Veniet enim in gloria Dei Patris, et non in ea quæ est in nobis humili- tate et abjectione. Quomodo ergo fecit miraculi spectatores eos, qui promissum acceperant? Ascen- dit in montem habens ex eis tres electos; deinde transmutatur in quemdam excellentem et divinum B C splendorem, adeo ut ejus vestis videretur resplen- dere instar luminis. Deinde Moses et Elias Jesum circumsistentes, de ejus excessu inter se loquebantur, quem erat adimpleturus in Jerusalem, hoc est, ejus quæ est cum carne œconomiæ my- sterium, et salutarem passionem, quæ, inquam, futura erat in cruce. Verum enim est, quod lex Mosis et sermo sanctorum prophetarum Christi prius ostenderunt mysterium; illa quidem lex in figuris et umbris ipsum propemodum describens in tabula; hi autem multifariam multisque modis præ- dicentes, quod suo tempore videbitur in nostra forma, et quod pro salute et vita omnium non recusabit pati mortem in ligno. Quod autem Moses et Elias aderant, et simul loquebantur 58, id fiebat hoc consilio, ut ostenderetur legem et prophetas esse veluti satellites Domini nostri Jesu Christi, ut qui ab ipsis fuerit ostensus Dominus, per ea, quæ significarunt, quæ erant inter se convenientia. Non enim dissident a lege ea quæ dicuntur per pro- phetas. Et hoc est, ut arbitror, quod inter se colloquebantur Moses sanctissimus et propheta- rum optimus; is autem erat Elias. Potest autem D aliud quoque considerari. Quoniam ex turbis alii quidem dicebant eum esse Eliam, alii Jeremiam, alii vero unum ex prophetis **, ducit eorum prin- cipes, ut vel ex hoc videant quid intersit inter dominum et servum. Post hanc autem alia quoque potest dici consideratio. Quoniam enim assidue eum accusabant, quod legen transgrederetur, et existi- mabant eum esse blasphemum, ut qui sibi vindi- caret eam, quæ ei non conveniebat, nempe gloriam Patris, et dicebant : • Hic homo non est ex Deo, quoniam Sabbatum non servat ; » et rursus : « De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, Matth. XVI, 28. Matth. XVII, 5. Matth. xvi, 14. Jean. 15, 16,
Καὶ οὐκ ἂν, εἰ ἀντίθεος ἦν, καὶ Θεὸν ἑαυτὸν ἔλεγεν ἴσον τῷ Πατρὶ, μὴ ὢν ὅπερ ἔλεγε, μηδὲ προσηκόντως τοῦτο ποιῶν, παρέστη καὶ αὐτὸς καὶ ὑπήκουσεν. Ἔστι δὲ καὶ ἑτέραν αἰτίαν εἰπεῖν μετὰ τῶν εἰρημένων. Ποίαν δὴ ταύτην; Ἵνα μάθωσιν ὅτι καὶ ζωῆς, καὶ θανάτου ἐξουσίαν ἔχει, καὶ τῶν ἄνω, καὶ τῶν κάτω κρατεῖ. Διὰ τοῦτο καὶ τὸν ζῶντα, καὶ τὸν τετελευτηκότα, εἰς μέσον ἄγει. Καὶ γὰρ φαινόμενοι οὐκ ἐσίγων, ἀλλ’ ἐλάλουν τὴν δόξαν, ἣν ἔμελλε πληροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ· τοῦτ’ ἔστι, καὶ τὸ πάθος, καὶ τὸν σταυρὸν, ἐν τούτοις δὲ καὶ τὴν ἀνάστασιν. Ἀλλ’ οἱ μὲν μακάριοι μαθηταὶ βραχύ πως ἀπονυστάζουσιν, ὡς τῇ προσευχῇ σχολάζοντος τοῦ Χριστοῦ. Ἐπληροῦτο γὰρ οἰκονομικῶς τὰ ἀνθρώπινα. Εἶτα διαγρηγορήσαντες θεωροὶ γίνονται τῆς οὕτω σεπτῆς καὶ παραδόξου μεταβολῆς. Οἰηθεὶς δὲ ἴσως ὁ θεσπέσιος Πέτρος, ὅτι τάχα καὶ ἐνέστηκεν ὁ καιρὸς τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἀποδέχεται μὲν τὰς ἐν τῷ ὄρει διατριβάς· σκηνὰς δὲ τρεῖς γενέσθαι φησὶν, οὐκ εἰδὼς ὃ λέγει. Οὐ γὰρ ἦν καιρὸς τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, οὔτε μὴν τὸ παρόντος χρόνου τοῦ λαβεῖν τοὺς ἁγίους τῆς ἐπηγγελμένης αὐτοῖς ἐλπίδος τὴν μέθεξιν.
Α θοῦσι τὸ ἱσοστατοῦν ἔσται γέρας ; ἢ καὶ ποίων ἔσται χαρισμάτων μέτοχος; Ινα τοίνυν τῶν τοιούτων αὐτ τοὺς ἀποστήσῃ καὶ λογισμῶν, καὶ ῥημάτων, καὶ οἷον μεταχαλκεύσῃ πρὸς εὐανδρίαν τῆς δοθησομένης αὐτοῖς εὐκλείας ἐπιθυμίαν ἐντεκών· « Λέγω ὑμῖν, φησί, εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσονται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. ο 'Αρά γε εἰς τοσοῦτον αὐτοῖς ἐκταθήσεται, φησί, τὸ τῆς ζωῆς μέτρον, ὥστε καὶ εἰς ἐκείνους φθάσαι τοὺς χρόνους, μεθ' οὓς ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐξ οὐρανῶν κατελθὼν ἀποκαταστήσει τοῖς ἁγίοις τὴν ἡτοιμασμένην αὐτοῖς βασιλείαν ; ᾿Αλλ᾽ ἦν μὲν καὶ τοῦτο ἐφικτὸν αὐτῷ. Πάντα γὰρ δύναται, καὶ οὐδὲν ἀμήχανον, ἢ ἀνήνυτον τοῖς αὐτοῦ πανσθενεστά τοις νεύμασι. Βασιλείαν δέ φησιν αὐτὴν τὴν θέαν τῆς δόξης, ἐν ᾗ καὶ αὐτὸς ὀφθήσεται κατ' ἐκεῖνο και ροῦ, καθ᾽ ἂν ἂν ἐπιλάμψει τοῖς ἐπὶ γῆς. Ηξει γὰρ ἐν δόξῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ οὐκ ἔν γε μᾶλλον σμικροπρεπείᾳ τῇ καθ' ἡμᾶς. Πῶς οὖν ἄρα θεωρούς ἐποίει τοῦ θαύματος τοὺς λαβόντας τὴν ὑπόσχεσιν; *Ανεισιν εἰς τὸ ὄρος, τρεῖς ἀπ' αὐτῶν τοὺς ἐπιλέκτους ἔχων· εἶτα μεταπλάττεται πρὸς ἐξαίρετόν τινα καὶ θεοπρεπῆ λαμπρότητα, ὥστε καὶ τὸν ἱματισμὸν αὐτ τοῦ τῇ τοῦ φωτὸς προσβολῇ διαλάμψαι δοκεῖν. Εἶτα Μωσῆς καὶ Ηλίας περιεστηκότες τὸν Ἰησοῦν προσ ελάλουν ἀλλήλοις τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ἣν ἔμελλε πλη- ροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ, τοῦτ' ἔστι, τῆς μετὰ σαρκὸς οικονομίας τὸ μυστήριον, καὶ τὸ σωτήριον πάθος, τὸ ἐπὶ τῷ τιμίῳ, φημί, σταυρῷ. Καὶ γάρ ἐστιν ἀληθές, ὅτι ὁ διὰ Μωσέως νόμος, καὶ ὁ τῶν ἁγίων προφητῶν λόγος τὸ Χριστοῦ μυστήριον προανέδειξαν· ὁ μὲν ἐν τύποις καὶ σκιαῖς μονονουχί, καθάπερ ἐν πίνακι, καταγράφων αὐτὸ, οἱ δὲ πολυτρόπως προηγορευκό- τες, ὡς καὶ ὀφθήσεται κατὰ καιροὺς ἐν εἴδει τῷ καθ' ἡμᾶς, καὶ ὅτι τῆς ἁπάντων ἕνεκα σωτηρίας, καὶ ζωῆς, οὐ παραιτήσεται τὸ παθεῖν τὸν ἐπὶ ξύλου θά- νατον. Οὐκοῦν ἡ Μωσέως καὶ Ἠλία παράστασις, καὶ τὸ προσλαλεῖν ἀλλήλοις αὐτοὺς, οἰκονομία τις ἦν εὖ μάλα καταδεικνύουσα δορυφορούμενον ὑπὸ νόμου και προφητῶν, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, ὡς καὶ νόμου καὶ προφητῶν δεσπότην προ- καταδειχθέντα παρ' αὐτῶν, δι' ὧν ἀλλήλοις συνῳδὰ προεκήρυξαν. Οὐ γὰρ ἀσύμβατα τοῖς διὰ τοῦ νόμου τὰ τῶν προφητῶν. Καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ, τὸ ἀλλήλοις προσλαλεῖν Μωσέα τὸν ἱερώτατον, καὶ τὸν τῶν προ- φητῶν πανάριστον· Ἠλίας δὲ οὗτος ἦν. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλο τι ἐννοῆσαι. Ἐπειδὴ οἱ ὄχλοι ἔλεγον, οἱ μὲν Πλίαν, οἱ δὲ Ἱερεμίαν, οἱ δὲ ἕνα τῶν προφητῶν, τοὺς κορυφαίους ἄγει, ἵνα κἀντεῦθεν τὸ μέσον ἴδωσε τοῦ δούλου, καὶ τοῦ δεσπότου. Μετὰ ταύτην δὲ καὶ ἑτέραν ἔννοιαν ἔστιν εἰπεῖν. Ἐπειδὴ γὰρ συνεχῶς ἐνεκάλουν αὐτῷ τὸ παραβαίνειν τὸν νόμον, καὶ βλάσ φημον αὐτὸν εἶναι ἐνόμιζον, ὡς σφετεριζόμενον δύ- ξαν οὐ προσήκουσαν αὐτῷ τὴν τοῦ Πατρὸς, καὶ ἔλεγον· « Οὗτος οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ Σάβ βατον οὐ τηρεῖ· ο καὶ πάλιν· . Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, καὶ ὅτι, ἄνω 6ο S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. sus inveniet ? Quod autem iis qui hoc passi fuerint, erit præmium quod ei respondeat? aut etiam quo- rumnam erit donorum particeps? Ut tales ergo cogitationes et verba eis adimat, et eos velut trans- fundat, et transmutet ad animi magnitudinem, ejus, quæ ipsis danda est, gloriæ ingenerans desiderium : • Dico vobis, inquit, sunt quidam ex iis qui hic stant, qui non gustabunt mortem, donec viderint regnum Dei ". › Num eis eousque vitæ extendetur mensura, ut ad illa perveniat tempora, post quæ in consummatione sæculorum descendens de cœliş restituet sanctis paratum eis regnum ? Sed ipse qui- dem hoc præstare poterat. Omnia enim potest: nec est aliquid quod non possint eficere ejus potentis- simi nutus. Regnum autem dicit ipsum gloriæ spe- ctaculum; in qua ipse quoque videbitur illo tempore, in quo resplendebit in terra. Veniet enim in gloria Dei Patris, et non in ea quæ est in nobis humili- tate et abjectione. Quomodo ergo fecit miraculi spectatores eos, qui promissum acceperant? Ascen- dit in montem habens ex eis tres electos; deinde transmutatur in quemdam excellentem et divinum B C splendorem, adeo ut ejus vestis videretur resplen- dere instar luminis. Deinde Moses et Elias Jesum circumsistentes, de ejus excessu inter se loquebantur, quem erat adimpleturus in Jerusalem, hoc est, ejus quæ est cum carne œconomiæ my- sterium, et salutarem passionem, quæ, inquam, futura erat in cruce. Verum enim est, quod lex Mosis et sermo sanctorum prophetarum Christi prius ostenderunt mysterium; illa quidem lex in figuris et umbris ipsum propemodum describens in tabula; hi autem multifariam multisque modis præ- dicentes, quod suo tempore videbitur in nostra forma, et quod pro salute et vita omnium non recusabit pati mortem in ligno. Quod autem Moses et Elias aderant, et simul loquebantur 58, id fiebat hoc consilio, ut ostenderetur legem et prophetas esse veluti satellites Domini nostri Jesu Christi, ut qui ab ipsis fuerit ostensus Dominus, per ea, quæ significarunt, quæ erant inter se convenientia. Non enim dissident a lege ea quæ dicuntur per pro- phetas. Et hoc est, ut arbitror, quod inter se colloquebantur Moses sanctissimus et propheta- rum optimus; is autem erat Elias. Potest autem D aliud quoque considerari. Quoniam ex turbis alii quidem dicebant eum esse Eliam, alii Jeremiam, alii vero unum ex prophetis **, ducit eorum prin- cipes, ut vel ex hoc videant quid intersit inter dominum et servum. Post hanc autem alia quoque potest dici consideratio. Quoniam enim assidue eum accusabant, quod legen transgrederetur, et existi- mabant eum esse blasphemum, ut qui sibi vindi- caret eam, quæ ei non conveniebat, nempe gloriam Patris, et dicebant : • Hic homo non est ex Deo, quoniam Sabbatum non servat ; » et rursus : « De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, Matth. XVI, 28. Matth. XVII, 5. Matth. xvi, 14. Jean. 15, 16,
PG 77:1013Ὁ γὰρ Παῦλός φησιν, «Ὃς μετασχηματίσει τὸ σῶμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸ σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ,» Χριστοῦ δηλονότι. Οὔσης οὖν ἐν ἀρχαῖς ἔτι τῆς οἰκονομίας, καὶ οὔ ποτε πεπερασμένης, πῶς ἦν εἰκὸς καταλῆξαι Χριστὸν τῆς εἰς τὸν κόσμον ἀγάπης ἕνεκα ἀποφοιτήσαντα τὸ παθεῖν ἐθέλειν ὑπὲρ αὐτοῦ; Σέσωκε γὰρ τὴν ὑπουράνιον, καὶ αὐτὸν ὑπομείνας τὸν κατὰ σάρκα θάνατον, καὶ διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως καταργήσας αὐτόν. Οὐκ ᾔδει τοιγαροῦν ὁ Πέτρος, ὅπερ ἔφη· πλὴν πρὸς τῇ παραδόξῳ καὶ ἀποῤῥήτῳ θέᾳ τῆς δόξης Χριστοῦ πέπρακταί τι καὶ ἕτερον χρήσιμόν τε καὶ ἀναγκαῖον, εἰς βεβαίωσιν τῆς ἐπ’ αὐτῷ πίστεως, καὶ οὐχὶ μόνοις τοῖς μαθηταῖς, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἡμῖν αὐτοῖς. Ἐκ νεφέλης γὰρ ἄνωθεν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κατεδόθη φωνὴ λέγοντος· «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου, ὁ ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ εὐδόκησα, αὐτοῦ ἀκούετε.» Καὶ ἐν τῷ γενέσθαι, φησὶ, τὴν φωνὴν, εὑρέθη μόνος ὁ Ἰησοῦς. Τί πρὸς ταῦτά φησι σκληροτράχηλος Ἰουδαῖος, ὁ δυσάγωγος, καὶ ἀπειθὴς, καὶ ἀνουθέτητον ἔχων τὴν καρδίαν; Ἰδοὺ παρόντος Μωσέως ὁ Πατὴρ ἐντέλλεται τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, ἀκούειν αὐτοῦ.
θρωπος ων, ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν· ο ἵνα δειχθῇ ὅτι βασκανίας ἀμφότερα τὰ ἐγκλήματα, καὶ ἑκατέρων τούτων ἐστὶν ἀνεύθυνος, καὶ οὔτε νόμου παράβασις ἐστι τὸ γινόμενον, οὔτε δόξης σφετερισμὸς τῆς οὐ προσηκούσης, τὸ λέγειν ἑαυτὸν ἴσον τῷ Πατρὶ, τοὺς ἐν ἑκατέρῳ λάμψαντας τούτων εἰς μέσον ἄγει. Καὶ γὰρ Μωσῆς τὸν νόμον ἔδωκε, καὶ ἡδύναντο λογίσα- σθαι οἱ Ἰουδαῖοι, ὅτι οὐκ ἂν περιείδε τὸν νόμον πα- τούμενον, ὡς ἐνόμιζον· οὐδ᾽ ἂν τὸν παραβαίνοντα αὐτὸν, καὶ τῷ τεθεικότι πολέμιον, ἐθεράπευσεν ἄν. Καὶ Ἠλίας δὲ ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ ἐζήλωσε. Καὶ οὐκ ἄν, εἰ ἀντίθεος ἦν, καὶ Θεὸν ἑαυτὸν ἔλεγεν ἴσον τῷ Πατρὶ, μὴ ὦν ὅπερ ἔλεγε, μηδὲ προσηκόντως τοῦτο ποιῶν, παρέστη καὶ αὐτὸς καὶ ὑπήκουσεν. Εστι δὲ καὶ ἑτέραν αἰτίαν εἰπεῖν μετὰ τῶν εἰρημέ νων. Ποίαν δὴ ταύτην ; Ἵνα μάθωσιν ὅτι καὶ ζωῆς, καὶ θανάτου ἐξουσίαν ἔχει, καὶ τῶν ἄνω, καὶ τῶν κάτω κρατεῖ. Διὰ τοῦτο καὶ τὸν ζῶντα, καὶ τὸν τετελευτη κότα, εἰς μέσον ἄγει. Καὶ γὰρ φαινόμενοι οὐκ ἐσί- γων, ἀλλ' ἐλάλουν τὴν δόξαν, ἣν ἔμελλε πληροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ· τοῦτ᾽ ἔστι, καὶ τὸ πάθος, καὶ τὸν σταυ ρὸν, ἐν τούτοις δὲ καὶ τὴν ἀνάστασιν. Αλλ' οἱ μὲν μακάριοι μαθηταὶ βραχύ πως ἀπονυστάζουσιν, ὡς τῇ προσευχῇ σχολάζοντος τοῦ Χριστοῦ. Ἐπληροῦτο γὰρ οἰκονομικῶς τὰ ἀνθρώπινα. Εἶτα διαγρηγορήσαν- τες θεωροί γίνονται τῆς οὕτω σεπτῆς καὶ παραδόξου μεταβολῆς. Οἰηθεὶς δὲ ἴσως ὁ θεσπέσιος Πέτρος, ὅτι τάχα καὶ ἐνέστηκεν ὁ καιρὸς τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἀποδέχεται μὲν τὰς ἐν τῷ ὄρει διατριβάς· σκηνὰς δὲ τρεῖς γενέσθαι φησίν, οὐκ εἰδὼς ὅ λέγει. Οὐ γὰρ ἦν καιρὸς τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, οὔτε μὴν τὸ παρόντος χρόνου τοῦ λαβεῖν τοὺς ἁγίους τῆς ἐπηγ γελμένης αὐτοῖς ἐλπίδος τὴν μέθεξιν. Ο γὰρ Παῦλος φησιν, ο Ος μετασχηματίσει τὸ σῶμα τῆς ταπεινώ- σεως ἡμῶν, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸ σύμμορφον τῷ σώ- ματι τῆς δόξης αὐτοῦ, ο Χριστοῦ δηλονότι. Οὔσης οὖν ἐν ἀρχαῖς ἔτι τῆς οἰκονομίας, καὶ οὗ ποτε πεπε- ρασμένης, πῶς ἦν εἰκὸς καταλῆξαι Χριστὸν τῆς εἰς τὸν κόσμον ἀγάπης ἕνεκα ἀποφοιτήσαντα τὸ παθεῖν ἐθέλειν ὑπὲρ αὐτοῦ; Σέσωκε γὰρ τὴν ὑπουράνιον, καὶ αὐτὸν ὑπομείνας τὸν κατὰ σάρκα θάνατον, καὶ διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως καταργήσας αυτ τόν. Οὐκ ᾔδει τοιγαροῦν ὁ Πέτρος, ἵπερ ἔφη· πλὴν πρὸς τῇ παραδόξῳ καὶ ἀποῤῥήτῳ θέᾳ τῆς δόξης Χριστοῦ πέπρακταί τι καὶ ἕτερον χρήσιμόν τε καὶ ἀναγκαῖον, εἰς βεβαίωσιν τῆς ἐπ' αὐτῷ πίστεως, καὶ οὐχὶ μόνοις τοῖς μαθηταῖς, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἡμῖν αὐτοῖς. Ἐκ νεφέλης γὰρ ἄνωθεν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κατεδόθη φωνή λέγοντος· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου, δ' ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ εὐδόκησα, αὐτοῦ ἀκούετε. » Καὶ ἐν τῷ γενέσθαι, φησί, τὴν φωνὴν, εὑρέθη μόνος δ Ἰησοῦς. Τί πρὸς ταῦτά φησι σκληροτράχηλος Ιου- δαῖος, ὁ δυσάγωγος, καὶ ἀπειθὴς, καὶ ἀνουθέτη τον ἔχων τὴν καρδίαν; Ἰδοὺ παρόντος Μωσέως ὁ Πατήρ ἐντέλλεται τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, ἀκούειν αὐτοῦ. 'Αλλ' εἴπερ θέλῃ ταῖς Μωσέως ἀκολουθεῖν αὐτοὺς ἐντολαῖς, ἔφη ἄν, ὅτι Πείθεσθε τῷ Μωσῇ, τηρεῖτε τὸν σε Χνι1, 5-8. HOMILLE DIVERSE. B A et quod, homo cum scis, facis teipsum Deum “';, C D ut ostenderentur utraque crimina profecta esse ex invidentia, et eum neutri eorum esse obnoxium, et neque id, quod a se fit, esse legis transgressionem, neque vindicationem gloriæ non sibi convenientis, quod dicat se esse æqualem Patri, eos, qui in utro- que eorum clari fuerunt, producit in medium. Et- enim Moses dedit legem, et poterant considerare Judzi, quod legem non neglexisset conculcatam, ut ipsi existimabant: neque eum qui ipsam trans- grediebatur, et erat inimicus ei, qui ipsam tulerat, honorasset. Porro autem Elias Dei gloriæ zelo erat incitatus. Qui si Christus fuisset Dei hostis, et seipsum quidem dixisset æqualem Patri, non fuisset autem id quod dicebat, si denique non fa- ceret, ut oportebat, non ei adfuisset ipse, et obe- diisset. Potest vero cum iis quæ dictæ sunt, alia quoque causa dici. Quænam autem ea est? Ut sciant eum vitæ et mortis habere potestatem, et superis et inferis dominari. Propterea in medium adducit eum qui vivebat, et eum qui erat mortuus. Appa- rentes enim non tacebant, sed loquebantur de glo- ria, quam ipse erat impleturus in Jerusalem, nempe passionem et crucem, in his autem etiam resurre- ctionem. Sed beati quidem discipuli parum dormi- tant, utpote quod Christus vacaret orationi. Certo enim consilio et certa dispensatione humanis ne- cessitatibus serviebant; deinde cum essent exper- recti, fiunt spectatores adeo venerandæ et admi rabilis mutationis. Arbitratus autem fortasse beatus Petrus advenisse tempus regni Dei, in monte qui- dem versari diligit; dicit autem tria esse facienda tabernacula, nesciens quid diceret . Non erat enim tempus consummationis sæculi, neque in præsenti tempore sunt sancti futuri participes spei eis promissa. Dicit enim Paulus: Qui transforma- bit corpus humilitatis nostræ, ut sit conforme corpori gloriæ ipsius ", » Christi scilicet. Cum ergo dis- pensatio adhuc esset in principio, et nondum esset Ginita, quomodo erat consentaneum, Christum, qui venerat propter charitatem in mundum, desinere pro eo velle pati? Servavit enim eam naturam, quæ est sub cœlo, cum subiisset mortem secundum car- nem et eam delevisset per suam a mortuis resurre- ctionem. Nesciebat ergo Petrus quid diceret. Ca- terum præter admirabile et arcanum Christi gloriæ spectaculum, aliquid quoque aliud factum est utile et necessarium ad confirmandam in se fidem, non solis discipulis, sed etiam nobis ipsis. Desuper enim ex alto exstitit vox Dei et Patris dicentis: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui; ipsum audite. Et dum facta est, inquit, vox, in- ventus est solus Jesus "., Quid ad hæc dicit duræ cervicis Judæus, qui est contumax et repugnans, et cor habet, quod nullam suscipit admonitionem ? Ecce præsente Mose Pater jubet sanctis apostolis, ut eum audiant. Quod si eos voluisset sequi præ- "Joan. x, 33. • Matth. xvi, 4. • Philipp. m, 21. Matth.
Ἀλλ’ εἴπερ θέλῃ ταῖς Μωσέως ἀκολουθεῖν αὐτοὺς ἐντολαῖς, ἔφη ἂν, ὅτι Πείθεσθε τῷ Μωσῇ, τηρεῖτε τὸν νόμον. Νυνὶ δὲ οὐδὲ τοῦτό φησιν ὁ Θεὸς, καὶ Πατήρ· ἀλλ’ ἑστῶτος Μωσέως, καὶ τοῦ προφήτου αὐτοῦ Ἠλία, αὐτοῦ μᾶλλον αὐτοὺς ἐπιτάττει ἀκούειν. Ἵνα δὲ μὴ συκοφαντῆται παρά τινων ἡ ἀλήθεια λεγόντων, ὅτι Μωσέως μᾶλλον ἀκούειν αὐτοὺς προστέταχεν ὁ Πατὴρ, καὶ οὐ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ· ἀναγκαίως γοῦν ὁ εὐαγγελιστὴς ἐπεσημήνατο λέγων, ὅτι ἐν τῷ γενέσθαι τὴν φωνὴν, εὑρέθη Ἰησοῦς μόνος. Οὐκοῦν ὅτε τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς ἐκ νεφελῶν ἄνωθεν ἐνετέλλετο λέγων· «Ἀκούετε αὐτοῦ·» Μωσῆς μὲν ἀπῆν, Ἠλίας δὲ οὐ παρῆν, μόνος δὲ ἦν ὁ Χριστός. Αὐτοῦ τοιγαροῦν ἀκούειν προστέταχε. Καὶ γάρ ἐστιν αὐτὸς τέλος νόμου, καὶ προφητῶν. Διὰ τοῦτο καὶ τοῖς τῶν Ἰουδαίων δήμοις προσεφώνησε λέγων· «Εἰ ἐπιστεύετε Μωσεῖ, ἐπιστεύετε ἂν ἐμοί· περὶ γὰρ ἐμοῦ ἐκεῖνος ἔγραψεν.» Ἐπειδὴ δὲ τὴν διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ἀτιμάζοντες ἐντολὴν, καὶ τὸν διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν ἀθετοῦντες λόγον μέχρι παντὸς μεμενήκασι, δικαίως ἀπηλλοτριώθησαν, καὶ τῶν τοῖς πατράσιν αὐτοῖς ἐπηγγελμένων ἐξώσθησαν ἀγαθῶν.
θρωπος ων, ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν· ο ἵνα δειχθῇ ὅτι βασκανίας ἀμφότερα τὰ ἐγκλήματα, καὶ ἑκατέρων τούτων ἐστὶν ἀνεύθυνος, καὶ οὔτε νόμου παράβασις ἐστι τὸ γινόμενον, οὔτε δόξης σφετερισμὸς τῆς οὐ προσηκούσης, τὸ λέγειν ἑαυτὸν ἴσον τῷ Πατρὶ, τοὺς ἐν ἑκατέρῳ λάμψαντας τούτων εἰς μέσον ἄγει. Καὶ γὰρ Μωσῆς τὸν νόμον ἔδωκε, καὶ ἡδύναντο λογίσα- σθαι οἱ Ἰουδαῖοι, ὅτι οὐκ ἂν περιείδε τὸν νόμον πα- τούμενον, ὡς ἐνόμιζον· οὐδ᾽ ἂν τὸν παραβαίνοντα αὐτὸν, καὶ τῷ τεθεικότι πολέμιον, ἐθεράπευσεν ἄν. Καὶ Ἠλίας δὲ ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ ἐζήλωσε. Καὶ οὐκ ἄν, εἰ ἀντίθεος ἦν, καὶ Θεὸν ἑαυτὸν ἔλεγεν ἴσον τῷ Πατρὶ, μὴ ὦν ὅπερ ἔλεγε, μηδὲ προσηκόντως τοῦτο ποιῶν, παρέστη καὶ αὐτὸς καὶ ὑπήκουσεν. Εστι δὲ καὶ ἑτέραν αἰτίαν εἰπεῖν μετὰ τῶν εἰρημέ νων. Ποίαν δὴ ταύτην ; Ἵνα μάθωσιν ὅτι καὶ ζωῆς, καὶ θανάτου ἐξουσίαν ἔχει, καὶ τῶν ἄνω, καὶ τῶν κάτω κρατεῖ. Διὰ τοῦτο καὶ τὸν ζῶντα, καὶ τὸν τετελευτη κότα, εἰς μέσον ἄγει. Καὶ γὰρ φαινόμενοι οὐκ ἐσί- γων, ἀλλ' ἐλάλουν τὴν δόξαν, ἣν ἔμελλε πληροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ· τοῦτ᾽ ἔστι, καὶ τὸ πάθος, καὶ τὸν σταυ ρὸν, ἐν τούτοις δὲ καὶ τὴν ἀνάστασιν. Αλλ' οἱ μὲν μακάριοι μαθηταὶ βραχύ πως ἀπονυστάζουσιν, ὡς τῇ προσευχῇ σχολάζοντος τοῦ Χριστοῦ. Ἐπληροῦτο γὰρ οἰκονομικῶς τὰ ἀνθρώπινα. Εἶτα διαγρηγορήσαν- τες θεωροί γίνονται τῆς οὕτω σεπτῆς καὶ παραδόξου μεταβολῆς. Οἰηθεὶς δὲ ἴσως ὁ θεσπέσιος Πέτρος, ὅτι τάχα καὶ ἐνέστηκεν ὁ καιρὸς τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ἀποδέχεται μὲν τὰς ἐν τῷ ὄρει διατριβάς· σκηνὰς δὲ τρεῖς γενέσθαι φησίν, οὐκ εἰδὼς ὅ λέγει. Οὐ γὰρ ἦν καιρὸς τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, οὔτε μὴν τὸ παρόντος χρόνου τοῦ λαβεῖν τοὺς ἁγίους τῆς ἐπηγ γελμένης αὐτοῖς ἐλπίδος τὴν μέθεξιν. Ο γὰρ Παῦλος φησιν, ο Ος μετασχηματίσει τὸ σῶμα τῆς ταπεινώ- σεως ἡμῶν, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸ σύμμορφον τῷ σώ- ματι τῆς δόξης αὐτοῦ, ο Χριστοῦ δηλονότι. Οὔσης οὖν ἐν ἀρχαῖς ἔτι τῆς οἰκονομίας, καὶ οὗ ποτε πεπε- ρασμένης, πῶς ἦν εἰκὸς καταλῆξαι Χριστὸν τῆς εἰς τὸν κόσμον ἀγάπης ἕνεκα ἀποφοιτήσαντα τὸ παθεῖν ἐθέλειν ὑπὲρ αὐτοῦ; Σέσωκε γὰρ τὴν ὑπουράνιον, καὶ αὐτὸν ὑπομείνας τὸν κατὰ σάρκα θάνατον, καὶ διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως καταργήσας αυτ τόν. Οὐκ ᾔδει τοιγαροῦν ὁ Πέτρος, ἵπερ ἔφη· πλὴν πρὸς τῇ παραδόξῳ καὶ ἀποῤῥήτῳ θέᾳ τῆς δόξης Χριστοῦ πέπρακταί τι καὶ ἕτερον χρήσιμόν τε καὶ ἀναγκαῖον, εἰς βεβαίωσιν τῆς ἐπ' αὐτῷ πίστεως, καὶ οὐχὶ μόνοις τοῖς μαθηταῖς, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἡμῖν αὐτοῖς. Ἐκ νεφέλης γὰρ ἄνωθεν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κατεδόθη φωνή λέγοντος· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου, δ' ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ εὐδόκησα, αὐτοῦ ἀκούετε. » Καὶ ἐν τῷ γενέσθαι, φησί, τὴν φωνὴν, εὑρέθη μόνος δ Ἰησοῦς. Τί πρὸς ταῦτά φησι σκληροτράχηλος Ιου- δαῖος, ὁ δυσάγωγος, καὶ ἀπειθὴς, καὶ ἀνουθέτη τον ἔχων τὴν καρδίαν; Ἰδοὺ παρόντος Μωσέως ὁ Πατήρ ἐντέλλεται τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις, ἀκούειν αὐτοῦ. 'Αλλ' εἴπερ θέλῃ ταῖς Μωσέως ἀκολουθεῖν αὐτοὺς ἐντολαῖς, ἔφη ἄν, ὅτι Πείθεσθε τῷ Μωσῇ, τηρεῖτε τὸν σε Χνι1, 5-8. HOMILLE DIVERSE. B A et quod, homo cum scis, facis teipsum Deum “';, C D ut ostenderentur utraque crimina profecta esse ex invidentia, et eum neutri eorum esse obnoxium, et neque id, quod a se fit, esse legis transgressionem, neque vindicationem gloriæ non sibi convenientis, quod dicat se esse æqualem Patri, eos, qui in utro- que eorum clari fuerunt, producit in medium. Et- enim Moses dedit legem, et poterant considerare Judzi, quod legem non neglexisset conculcatam, ut ipsi existimabant: neque eum qui ipsam trans- grediebatur, et erat inimicus ei, qui ipsam tulerat, honorasset. Porro autem Elias Dei gloriæ zelo erat incitatus. Qui si Christus fuisset Dei hostis, et seipsum quidem dixisset æqualem Patri, non fuisset autem id quod dicebat, si denique non fa- ceret, ut oportebat, non ei adfuisset ipse, et obe- diisset. Potest vero cum iis quæ dictæ sunt, alia quoque causa dici. Quænam autem ea est? Ut sciant eum vitæ et mortis habere potestatem, et superis et inferis dominari. Propterea in medium adducit eum qui vivebat, et eum qui erat mortuus. Appa- rentes enim non tacebant, sed loquebantur de glo- ria, quam ipse erat impleturus in Jerusalem, nempe passionem et crucem, in his autem etiam resurre- ctionem. Sed beati quidem discipuli parum dormi- tant, utpote quod Christus vacaret orationi. Certo enim consilio et certa dispensatione humanis ne- cessitatibus serviebant; deinde cum essent exper- recti, fiunt spectatores adeo venerandæ et admi rabilis mutationis. Arbitratus autem fortasse beatus Petrus advenisse tempus regni Dei, in monte qui- dem versari diligit; dicit autem tria esse facienda tabernacula, nesciens quid diceret . Non erat enim tempus consummationis sæculi, neque in præsenti tempore sunt sancti futuri participes spei eis promissa. Dicit enim Paulus: Qui transforma- bit corpus humilitatis nostræ, ut sit conforme corpori gloriæ ipsius ", » Christi scilicet. Cum ergo dis- pensatio adhuc esset in principio, et nondum esset Ginita, quomodo erat consentaneum, Christum, qui venerat propter charitatem in mundum, desinere pro eo velle pati? Servavit enim eam naturam, quæ est sub cœlo, cum subiisset mortem secundum car- nem et eam delevisset per suam a mortuis resurre- ctionem. Nesciebat ergo Petrus quid diceret. Ca- terum præter admirabile et arcanum Christi gloriæ spectaculum, aliquid quoque aliud factum est utile et necessarium ad confirmandam in se fidem, non solis discipulis, sed etiam nobis ipsis. Desuper enim ex alto exstitit vox Dei et Patris dicentis: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui; ipsum audite. Et dum facta est, inquit, vox, in- ventus est solus Jesus "., Quid ad hæc dicit duræ cervicis Judæus, qui est contumax et repugnans, et cor habet, quod nullam suscipit admonitionem ? Ecce præsente Mose Pater jubet sanctis apostolis, ut eum audiant. Quod si eos voluisset sequi præ- "Joan. x, 33. • Matth. xvi, 4. • Philipp. m, 21. Matth.
PG 77:1015«Ὑπακοὴ γὰρ ὑπὲρ θυσίαν ἀγαθὴ, καὶ ἡ ἐπακρόασις, ὑπὲρ στέαρ ἀρνῶν,» καθὼς γέγραπται. Καὶ τὰ μὲν τῶν Ἰουδαίων ἐν τούτοις· ἡμῖν δὲ τοῖς ἐπεγνωκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ, πάντα πάντως ὑπάρξει ἀγαθὰ δι’ αὐτοῦ τε καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ· δι’ οὗ καὶ μεθ’ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ δόξα καὶ κράτος σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
νόμον. Νυνὶ δὲ οὐδὲ τοῦτό φησιν ὁ Θεὸς, καὶ Πατήρ ἀλλ᾽ ἑστῶτος Μωσέως, καὶ τοῦ προφήτου αὐτοῦ Ἠλία, αὐτοῦ μᾶλλον αὐτοὺς ἐπιτάττει ἀκούειν. Ἵνα δὲ μὴ συκοφαντῆται παρά τινων ἡ ἀλήθεια λεγόντων, ὅτι Μωσέως μᾶλλον ἀκούειν αὐτοὺς προστέταχεν ὁ Πατὴρ, καὶ οὐ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ ἀναγκαίως γοῦν ὁ εὐαγγελιστὴς ἐπεσημήνατο λέγων, ὅτι ἐν τῷ γενέσθαι τὴν φωνὴν, εὑρέθη Ἰησοῦς μόνος. Οὐκοῦν ὅτε τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, ὡς ἐκ νεφελῶν ἄνωθεν ενετέλλετο λέγων· «Ακούετε αὐτοῦ· ο Μωσῆς μὲν ἀπῆν, Ἠλίας δὲ οὐ παρήν, μόνος δὲ ἦν ὁ Χριστός. Αὐτοῦ τοιγαροῦν ἀκούειν προστέταχε. Καὶ γάρ ἐστιν αὐτὸς τέλος νόμου, καὶ προφητῶν. Διὰ τοῦτο καὶ τοῖς τῶν Ἰουδαίων δήμοις προσεφώνησε λέγων·. Εἰ ἐπιστεύετε Μωσεῖ, ἐπι στεύετε ἂν ἐμοί· περὶ γὰρ ἐμοῦ ἐκεῖνος ἔγραψεν.» Ἐπειδὴ δὲ τὴν διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ἀτιμάζον τες ἐντολὴν, καὶ τὸν διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν ἀθετοῦντες λόγον μέχρι παντός μεμενήκασι, δικαίως ἀπηλλοτριώθησαν, καὶ τῶν τοῖς πατράσιν αὐτοῖς ἐπηγγελμένων ἐξώσθησαν ἀγαθῶν. «Υπακοὴ γὰρ ὑπὲρ θυσίαν ἀγαθὴ, καὶ ἡ ἐπακρόασις, ὑπὲρ στέαρ ἀρνῶν,» καθώς γέγραπται. Καὶ τὰ μὲν τῶν Ἰου δαίων ἐν τούτοις· ἡμῖν δὲ τοῖς ἐπεγνωκόσι τὴν ἐπισ φάνειαν αὐτοῦ, πάντα πάντως ὑπάρξει ἀγαθὰ δι' αὐτοῦ τε καὶ παρ' αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ· δι' οὗ καὶ μεθ' οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ δόξα καὶ κράτος σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΟΜΙΛΙΑ Γ΄(1). Εἰς τὸ μυστικὸν δεῖπνον καὶ εἰς τὸν νιπτῆρα, τῇ ἁγίᾳ ε]. Τί τερπνότερον, καὶ ἡ τί ἡδύτερον τοῖς φιλοθέοις, καὶ τοῖς ὄντως ἐφιεμένοις ζωῆς, ἢ Θεοῦ ἐναπολαύειν διηνεκῶς, καὶ ταῖς θείαις αὐτοῦ ἐπαναπαύεσθαι μνήμαις; Εἰ γὰρ δὴ οἱ σιτίων καὶ ποτῶν ἐμφορού μενοι, καὶ τὰς σφετέρας επισφαλεῖς ἡδυπαθείας τιθηνεύοντες, εὐθαλέστερον καὶ ὑψαυχένιον τὸ σαρχίον κατασκευάζουσι, ποσαχῶς οἱ τῶν ψυχῶν ἐπιμεληταί, καὶ ἐπὶ ὕδατος ἀναπαύσεως έκτρεφόμενοι, φημὶ δὴ, τοῦ θείου κηρύγματος, έλλαμπρυνθήσονται μὲν ἱματ τισμῷ διαχρύσῳ, κατὰ τὸν προφήτην, περιβεβλημένοι, καὶ πεποικιλμένοι πτεροφυήσουσι δὲ, ὡς ἀετοί, "., δραμοῦνταί τε, καὶ οὐ κοπιάσουσι, βαδιοῦνταί τε, καὶ οὐ πεινάσουσιν η'. Ἐπεὶ οὖν πρὸς τὴν κορωνίδα τῶν ζωοποιῶν μυστηρίων, ἐκ τοῦ πνευματικού σταδίου κατηντήσαμεν, καὶ πρόκειται ἡμῖν εἰς ἐφόδιον ἀθα νασίας τὰ παρὰ τοῦ Δεσπότου ὑπὲρ λόγον δωρήματα, φέρε ὅσοι τρυφᾶτε ο τῶν ἀποῤῥήτων, καὶ τῆς οὐρα ἀσθενήσουσιν. τρυφηταί. Ο «Ὑπακοὴ γὰρ ὑπὲρ θυσίαν ἀγαθὴ, καὶ ἡ ἐπακρόασις, ὑπὲρ στέαρ ἀρνῶν,» καθὼς γέγραπται. Καὶ τὰ μὲν τῶν Ἰουδαίων ἐν τούτοις· ἡμῖν δὲ τοῖς ἐπεγνωκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ, πάντα πάντως ὑπάρξει ἀγαθὰ δι’ αὐτοῦ τε καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ· δι’ οὗ καὶ μεθ’ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ δόξα καὶ κράτος σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. cepta Mosis, dixisset: Quia Mosi creditis, servate legem. Nunc autem ne hoc quidem dicit Deus et Pater. Sed cum adesset Moses, et ejus pro pheta Elias, jubet eis ipsum audire potius. Ne au tem calumniarentur aliqui veritatem, dicentes quod Pater eos jusserit audire Mosen, et non omnium no strum Salvatorem Christum, necessario evangelista adnotavit, dicens, quod cum vox illa exstitit, inventus est Jesus solus. Quando ergo sanctis apostolis Deus Pater, tanquam ex nubibus desuper præcepit, di cens: Ipsum audite, aberat quidem Moses, Elias autem non aderat, solus vero erat Christus. Jussit ergo ipsum audire. Ipse enim est finis legis et prophetarum. Propterea Judæorum populum allocutus est, dicens: «Si crederetis Mosi, crede relis utique mihi: ille enim de me scripsit.. Quoniam autem et per sapientissimum Mosen da tum præceptum contemnere, et quæ per sanctos prophetas dicta sunt nihili ducere perpetuo perse verarunt, jure sunt abalienati et exturbati a bonis quæ promissa sunt ipsis patribus. Obedientia enim melior est quam sacrificium, et auscultatio quam adeps agnorum, sicut scriptum est". Et ita quidem se habent res Judæorum: nobis autem qui adventum ejus agnovimus, omnia omnino bona aderunt, per ipsum et in ipso Christo, per quem, et cum quo Deo et Patri, gloria et potentia, cum sancto Spiritu in sæcula sæculorum. Amen. In mysticam coenam (et pedum lavationem in sancta Quinta]. [cod. Vat. add., Quid jucundius aut suavius piis hominibus ac veræ vitæ cupidis esse potest, quam Deo perpetuo frui, et in ejus meditatione conquiescere? Si enim qui cibis ac poculis implentur, et incertis suis vo luptatibus indulgent corpusculum vegetum et vivi dum habent, quanto magis ii quibus curæ est ani mus, quique super aquam refectionis, divinæ præ dicationis scilicet, innutriti sunt, vestitu deaurato circumamicti et variegati fulgebunt, testante Pro pheta 7? 371‹ Instar autem aquilarum pennas as sument, current, et non laborabunt, gradientur, et non esurient Quando igitur ad finem vivificorum mysteriorum ex spiritali stadio pervenimus, et pro posita nobis sunt a Domino ad immortalitatis viati cum dona omni oratione majora, agedum, quotquot hic arcanorum delicias sectamini, et vocationis cœ . Ìestis participes sincera fide ceu nuptiali stola in cs Joan. v, 46. “1 Reg. xv, 22. of Psal. Isa. xL, 31. Variæ lectiones. * cod. Reg. 4. no cod. Vatic. cod. Reg. Codex Regius unde primum homiliam istam exscripsimus tot mendis scalebat, ut nisi ejus exem plar ex Vaticana bibliotheca rever. Pater Horatius Justinianus suppeditasset, sanatum iri spes nulla superesset. Quanquam non cam quidem integram in Vaticano codice repertam monuit diligentissimus vir Fr. Gotzadinus, cujus fidem et industriam mihi cumprimis probatam laudare satis non possum. Va rias lectiones notatas habet. AUBERTUS.
Continue reading PG 77: Encomium in sanctam Mariam deiparam (homilia diversa 11) →≣ entire volume