Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 77:1040ΟΜΙΛΙΑ ΙΒ. Εἰς τὴν ὑπαντὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Πολλὴ μὲν λίαν ἡ σύνοδος, καὶ πρόθυμος ὁ ἀκροατὴς (πλήρη γὰρ ὁρῶμεν τὴν Ἐκκλησίαν)· οὐ πλούσιος δὲ ὁ μυσταγωγός. Πλὴν ὁ διδοὺς ἀνθρώπῳ στόμα τε καὶ γλῶσσαν, χορηγήσει πάλιν ἡμῖν ἐννοίας ἀγαθάς. Αὐτὸς γὰρ πού φησιν· «Πλάτυνον τὸ στόμα σου, καὶ πληρώσω αὐτό.» Καὶ ἐπειδὴ πάντες προθύμως συνήλθετε, τῆς φαιδρότητος τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς εἰς τοῦτο συναθροισάσης μετὰ φαιδρῶν τῶν λαμπάδων, φαιδρῶς πανηγυρίσωμεν, καὶ τῆς θεωρίας ἁψώμεθα τῶν τήμερον θεοπρεπῶς πληρωθέντων, πανταχόθεν ἑαυτοῖς τὸ βέβαιον εἰς πίστιν καὶ φιλοθεί̈αν συλλέγοντες. Ἴδομεν προβραχέως βρέφος ἐν φάτνῃ κείμενον τὸν Ἐμμανουὴλ, καὶ ἀνθρωπίνως μὲν ἐσπαργανωμένον, ὑμνούμενον δὲ θεϊκῶς παρὰ τῆς τῶν ἁγίων ἀγγέλων στρατε[ι]ᾶς· οἱ δὲ τὸν τόκον αὐτοῦ τοῖς ποιμέσιν εὐηγγελίζοντο. Ἐκνενέμηκε γὰρ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς γέρας ἐξαίρετον, τῶν περὶ αὐτοῦ κηρυγμάτων τὰς ἀπαρχὰς τοῖς ἐν οὐρανῷ. Ἴδομεν δὲ αὐτὸν καὶ τήμερον τοῖς διὰ Μωσέως εἴκοντα νόμοις, μᾶλλον δὲ τὸν νομοθέτην Θεὸν, ὡς ἄνθρωπον, τοῖς ἑαυτοῦ θεσπίσμασιν ὑποκείμενον.
ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ. Ενόμισε γὰρ διὰ τοῦ παγκάκου καὶ πικροτάτου φρονήματος αναπείθειν τοὺς τῆς εὐσεβείας εργάτας, μὴ λαβὼν εἰς τὸν ἐσκοτισμένον αὐτοῦ νοῦν κατανοήσαι διδασκαλίαν Πατέρων καὶ ἀποστόλων καὶ εὐαγγελιστῶν, καὶ ἀρχαγγέλων φω νὰς, ἀσπλαγχνίαν τινὰ καὶ μανίαν ευράμενος κακήν, καὶ ἀθεῖαν περιβεβλημένος, λοιμὸν καὶ ἄθεον θρη σκείαν τῇ οἰκουμένῃ θεσπίσαι ἠθέλησεν. Ἀλλ᾿ οὐχ εὗρεν ἡμᾶς ἀπαρασκευάστους πρὸς τὴν παράνομον αὐτοῦ καὶ δύσφημον ἐπίνοιαν. Οὐ γὰρ ὅπλοις στρα τιωτικοῖς θαῤῥοῦμεν, οὐδὲ τῇ χρυσοειδεῖ καὶ παγ κάλῳ τιμωρίᾳ, ἀλλὰ διὰ τῶν ἁγίων καὶ θεοπνεύστων Γραφῶν πρὸς αὐτὸν τὰς ἀποκρίσεις ποιούμεθα. Τὰ γὰρ ἡμέτερα ὅπλα οὐ σαρκικά, οὐδ᾽ ἐπίγεια, ἀλλὰ πνευματικὰ καὶ ἐπουράνια, καθὼς ὁ μακάριος Παῦ 'λος ἐκήρυξεν. ᾿Αλλὰ μὴ δόξῃ τις ταῦτα ἡμᾶς λέγον τας ὡς ἐπιχαίρειν τῷ πτώματί σου, πανάθλιε· καὶ γὰρ πεσόντος σου ἐπὶ τὸ σκάμμα τῆς δυσφημίας ταύτης, χεῖρά σοι διὰ γραμμάτων ὠρέξαμεν, καὶ παρήκουσας τῆς ἡμετέρας μετριότητος· διὰ τοῦτο τὸν τῆς παρακλῆς ἐκληρονόμησας κίνδυνον. Ὅτι γὰρ τούτων οὕτως ὄντων ἀληθῶς μάρτυρα παρέχω μὲν ἀξιόπιστον, τὸν ἁγιώτατον καὶ ἀρχιεπίσκοπον πάσης τῆς οἰκουμένης, Πατέρα τε καὶ πατριάρχην Κελεστῖνον τὸν τῆς μεγαλοπόλεως Ρώμης, ὃς καὶ αὐτός σοι διὰ γραμμάτων παρήνεσε, λέγων ἀποστῆς ναί σε τῆς μανιωδεστάτης δυσφημίας. Καὶ παρήκου σας δὲ αὐτοῦ, καὶ ἐνεκαυχήσω ἐν τῇ ματαιότητι τῆς μανίας σου· ξυρόν πάσης τῆς οἰκουμένης γενό μενος, τὴν τετραπέρατον οἰκουμένην ετάραξας, καὶ πάντας τοὺς ἁγίους εἰς τὸν τόπον τοῦτον μετὰ πολ λοῦ πόνου καὶ φόβου συνήλασας. Εγραψας γὰρ κα κίαν, καὶ οὐδ᾽ ὅλως ἀγαθωσύνην. Διὰ τοῦτό σε ὁ Θεὸς καθελεῖ εἰς τέλος ἐκ τῆς ἱερωσύνης, καὶ ἀπὸ τῆς τῶν Πατέρων σοφίας ἐκτελεῖς ", καὶ ἐκτείλας ο πρότερον ἀπὸ τῆς βασιλικῆς πόλεως, ἔπειτα καὶ ἐκ τοῦ θρό νου τῆς ἀρχιερωσύνης, ούπερ ἀναξίως ἐτύγχανες. «Διὰ τοῦτο ὄψονται οἱ δίκαιοι καὶ φοβηθήσονται, καὶ ἐπὶ σοὶ γελάσονται καὶ ἐροῦσιν· «Ἰδοὺ ἄνθρωπος ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἤλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ, καὶ ἐνεδυναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ.» Ἡμεῖς δὲ πάντες οἱ τῇ ἀλη θείᾳ ἐξακολουθήσαντες τοῦ Εὐαγγελίου, ἐσόμεθα, κατὰ τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο ῥῆμα, ο ὡσεὶ ἐλαία και τάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ, δοξάζοντες Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, καὶ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μου νογενῆ τὸν ἐκ Μαρίας γεννηθέντα, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ ζωοποιὸν καὶ ζωὴν παρέχον πᾶσιν, ὑποτασσόμενοι βασιλεῦσι πιστοτάτοις, τιμῶντες καὶ τὰς ἐν τῇ παρθενίᾳ διαλαμπούσας ἁγίας βασιλίδας τῇ δὲ ὑπὸ γάμον ὑπερευξόμεθα υἱὸν ἰδεῖν ἐξ αὐτῶν γεννηθέντα, καὶ διαμεῖναι τὸ φιλόθεον καὶ φιλόπι στον καὶ ὀρθόδοξον βασίλειον ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. η ἴσ. ἐκστελεῖ. ἴσ, ἑκστείλας. ΟΜΙΛΙΑ ΙΒ'. Εἰς τὴν ὑπαντὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ Πολλὴ μὲν λίαν ἡ σύνοδος, καὶ πρόθυμος ὁ ἀκροα της (πλήρη γὰρ ὁρῶμεν τὴν Ἐκκλησίαν)· οὐ πλού ΝΟΤΑ. sus impium et blasphemum ejus consilium. Non enim militaribus armis confidimus, neque fulvo et conspicuo præsidio, sed oppositis sanctis ac divinitus inspiratis Scripturis ei respondemus. Nostra enim arma carnalia non sunt, neque terrena, sed spiri talia et cœlestia, quemadmodum beatus Paulus præ dicavit. Sed nemo nos existimet, eum hæc di cimus, tuo casu lætari, o miserrime! Nam cum in fossam blasphemiæ hujus incidisses, manum tibi per litteras porreximus, et nostram mediocritatem contempsisti, ideo contumaciæ periculum incurristi. Quod enim ita res plane sint, testem locupletem proferamus sanctissimum Celestinum et archiepi scopum totius orbis, et patrem, et patriarcham magnæ urbis Romæ, qui et ipse te per litteras ad hortatus est, ut ab insana illa tua blasphemia desi steres: sed ei quoque non obtemperasti, et gloria tus es in vanitate stultitiæ tuæ; factus novacula totius orbis, quadripartitum orbem turbasti, et san ctos universos in bunc locum multo cum labore ac timore coegisti. Scripsisti enim nequitiam, et non bonitatem. Propterea Deus te tandem tollet de sacerdotio, et de sapientia Patrum exturbabit, primum ex urbe regia, tum ex summi sacerdotii throno dejectum, quem immerito consecutus es. ‹ Idcirco videbunt justi ac timebunt, et super te ri debunt, ac dicent: Ecce bomo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitia rum suarum, et prævaluit in vanitate sua ". Nos au tem, quotquot veritatem Evangelii sequimur, erimus, juxta illud Prophetæ dictum, ‹ sicut oliva fructifera in domo Dei ",, glorifcantes Deum Patrem omni potentem, et Filium ejus unigenitum, natum ex Ma ria, et sanctum Spiritum, illum vivificum, quique vitam præbet omnibus, subditi imperatoribus fidelis simis, et virginitate conspicuas sanctas reginas họ norantes; nuptæ vero filium precabimur, atque uti perstet regia pia erga Deum, fidei amans, et ortho doxa, in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in saecula saeculorum. Amen. In occursum Domini nostri Jesu Christi. Frequentissimus conventus, et alacres auditores (plenam quippe videmus ecclesiam ), sed inops ma H Cor. x, Variæ lectiones. Ex bibliotheca regis Christianissimi nunc primum Græce et Latine cdita. AUDERTUS. 4. 37 Psal. Li, 8. 18 ibid. 10.
Καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν, διδάσκει λέγων ὁ σοφώτατος Παῦλος· «Ὅτε ἦμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου ἦμεν δεδουλωμένοι. Ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώμενον ἐκ γυναικὸς, γεννώμενον ὑπὸ νόμον ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ.» Οὐκοῦν τῆς τοῦ νόμου κατάρας ἐξεπρίατο Χριστὸς τοὺς ὄντας μὲν ὑπὸ νόμον, οὐ μὴν ἔτι καὶ τετηρηκότας αὐτόν. Ἐξεπρίατο δὲ, πῶς; Πληρώσας αὐτόν· καὶ καθ’ ἔτερον δὲ τρόπον, ἵνα λύσῃ τῆς ἐν Ἀδὰμ παραβάσεως τὰ ἐγκλήματα, εὐπειθῆ καὶ εὐήνιον πρὸς πᾶν ὁτιοῦν αὑτὸν παραστήσας ὑπὲρ ἠμῶν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Γέγραπται γὰρ ὅτι, ὥσπερ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἁμαρτωλοὶ κατεστάθησαν οἱ πολλοὶ, οὕτω καὶ διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἑνὸς δίκαιοι κατασταθήσονται οἱ πολλοί. Ὑφῆκε τοίνυν τῷ νόμῳ μεθ’ ἡμῶν τὸν αὐχένα, καὶ τοῦτο πράττων οἰκονομικῶς· ἔπρεπε γὰρ αὐτῷ πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Ἐπειδὴ γὰρ ὅλως ἔλαβε δούλου μορφὴν, ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας, ὡς ἐν τοῖς ὑπὸ ζυγὰ τελέσας διὰ τὸ ἀνθρώπινον, συντετέλεκέ ποτε καὶ τοῖς δασμολογοῦσι τὰ δίδραχμα, καίτοι κατὰ φύσιν ἐλεύθερος ὢν καὶ συντελὴς, ὡς Υἱός.
ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ. Ενόμισε γὰρ διὰ τοῦ παγκάκου καὶ πικροτάτου φρονήματος αναπείθειν τοὺς τῆς εὐσεβείας εργάτας, μὴ λαβὼν εἰς τὸν ἐσκοτισμένον αὐτοῦ νοῦν κατανοήσαι διδασκαλίαν Πατέρων καὶ ἀποστόλων καὶ εὐαγγελιστῶν, καὶ ἀρχαγγέλων φω νὰς, ἀσπλαγχνίαν τινὰ καὶ μανίαν ευράμενος κακήν, καὶ ἀθεῖαν περιβεβλημένος, λοιμὸν καὶ ἄθεον θρη σκείαν τῇ οἰκουμένῃ θεσπίσαι ἠθέλησεν. Ἀλλ᾿ οὐχ εὗρεν ἡμᾶς ἀπαρασκευάστους πρὸς τὴν παράνομον αὐτοῦ καὶ δύσφημον ἐπίνοιαν. Οὐ γὰρ ὅπλοις στρα τιωτικοῖς θαῤῥοῦμεν, οὐδὲ τῇ χρυσοειδεῖ καὶ παγ κάλῳ τιμωρίᾳ, ἀλλὰ διὰ τῶν ἁγίων καὶ θεοπνεύστων Γραφῶν πρὸς αὐτὸν τὰς ἀποκρίσεις ποιούμεθα. Τὰ γὰρ ἡμέτερα ὅπλα οὐ σαρκικά, οὐδ᾽ ἐπίγεια, ἀλλὰ πνευματικὰ καὶ ἐπουράνια, καθὼς ὁ μακάριος Παῦ 'λος ἐκήρυξεν. ᾿Αλλὰ μὴ δόξῃ τις ταῦτα ἡμᾶς λέγον τας ὡς ἐπιχαίρειν τῷ πτώματί σου, πανάθλιε· καὶ γὰρ πεσόντος σου ἐπὶ τὸ σκάμμα τῆς δυσφημίας ταύτης, χεῖρά σοι διὰ γραμμάτων ὠρέξαμεν, καὶ παρήκουσας τῆς ἡμετέρας μετριότητος· διὰ τοῦτο τὸν τῆς παρακλῆς ἐκληρονόμησας κίνδυνον. Ὅτι γὰρ τούτων οὕτως ὄντων ἀληθῶς μάρτυρα παρέχω μὲν ἀξιόπιστον, τὸν ἁγιώτατον καὶ ἀρχιεπίσκοπον πάσης τῆς οἰκουμένης, Πατέρα τε καὶ πατριάρχην Κελεστῖνον τὸν τῆς μεγαλοπόλεως Ρώμης, ὃς καὶ αὐτός σοι διὰ γραμμάτων παρήνεσε, λέγων ἀποστῆς ναί σε τῆς μανιωδεστάτης δυσφημίας. Καὶ παρήκου σας δὲ αὐτοῦ, καὶ ἐνεκαυχήσω ἐν τῇ ματαιότητι τῆς μανίας σου· ξυρόν πάσης τῆς οἰκουμένης γενό μενος, τὴν τετραπέρατον οἰκουμένην ετάραξας, καὶ πάντας τοὺς ἁγίους εἰς τὸν τόπον τοῦτον μετὰ πολ λοῦ πόνου καὶ φόβου συνήλασας. Εγραψας γὰρ κα κίαν, καὶ οὐδ᾽ ὅλως ἀγαθωσύνην. Διὰ τοῦτό σε ὁ Θεὸς καθελεῖ εἰς τέλος ἐκ τῆς ἱερωσύνης, καὶ ἀπὸ τῆς τῶν Πατέρων σοφίας ἐκτελεῖς ", καὶ ἐκτείλας ο πρότερον ἀπὸ τῆς βασιλικῆς πόλεως, ἔπειτα καὶ ἐκ τοῦ θρό νου τῆς ἀρχιερωσύνης, ούπερ ἀναξίως ἐτύγχανες. «Διὰ τοῦτο ὄψονται οἱ δίκαιοι καὶ φοβηθήσονται, καὶ ἐπὶ σοὶ γελάσονται καὶ ἐροῦσιν· «Ἰδοὺ ἄνθρωπος ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἤλπισεν ἐπὶ τῷ πλήθει τοῦ πλούτου αὐτοῦ, καὶ ἐνεδυναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ.» Ἡμεῖς δὲ πάντες οἱ τῇ ἀλη θείᾳ ἐξακολουθήσαντες τοῦ Εὐαγγελίου, ἐσόμεθα, κατὰ τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο ῥῆμα, ο ὡσεὶ ἐλαία και τάκαρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ, δοξάζοντες Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, καὶ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μου νογενῆ τὸν ἐκ Μαρίας γεννηθέντα, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ ζωοποιὸν καὶ ζωὴν παρέχον πᾶσιν, ὑποτασσόμενοι βασιλεῦσι πιστοτάτοις, τιμῶντες καὶ τὰς ἐν τῇ παρθενίᾳ διαλαμπούσας ἁγίας βασιλίδας τῇ δὲ ὑπὸ γάμον ὑπερευξόμεθα υἱὸν ἰδεῖν ἐξ αὐτῶν γεννηθέντα, καὶ διαμεῖναι τὸ φιλόθεον καὶ φιλόπι στον καὶ ὀρθόδοξον βασίλειον ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. η ἴσ. ἐκστελεῖ. ἴσ, ἑκστείλας. ΟΜΙΛΙΑ ΙΒ'. Εἰς τὴν ὑπαντὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ Πολλὴ μὲν λίαν ἡ σύνοδος, καὶ πρόθυμος ὁ ἀκροα της (πλήρη γὰρ ὁρῶμεν τὴν Ἐκκλησίαν)· οὐ πλού ΝΟΤΑ. sus impium et blasphemum ejus consilium. Non enim militaribus armis confidimus, neque fulvo et conspicuo præsidio, sed oppositis sanctis ac divinitus inspiratis Scripturis ei respondemus. Nostra enim arma carnalia non sunt, neque terrena, sed spiri talia et cœlestia, quemadmodum beatus Paulus præ dicavit. Sed nemo nos existimet, eum hæc di cimus, tuo casu lætari, o miserrime! Nam cum in fossam blasphemiæ hujus incidisses, manum tibi per litteras porreximus, et nostram mediocritatem contempsisti, ideo contumaciæ periculum incurristi. Quod enim ita res plane sint, testem locupletem proferamus sanctissimum Celestinum et archiepi scopum totius orbis, et patrem, et patriarcham magnæ urbis Romæ, qui et ipse te per litteras ad hortatus est, ut ab insana illa tua blasphemia desi steres: sed ei quoque non obtemperasti, et gloria tus es in vanitate stultitiæ tuæ; factus novacula totius orbis, quadripartitum orbem turbasti, et san ctos universos in bunc locum multo cum labore ac timore coegisti. Scripsisti enim nequitiam, et non bonitatem. Propterea Deus te tandem tollet de sacerdotio, et de sapientia Patrum exturbabit, primum ex urbe regia, tum ex summi sacerdotii throno dejectum, quem immerito consecutus es. ‹ Idcirco videbunt justi ac timebunt, et super te ri debunt, ac dicent: Ecce bomo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitia rum suarum, et prævaluit in vanitate sua ". Nos au tem, quotquot veritatem Evangelii sequimur, erimus, juxta illud Prophetæ dictum, ‹ sicut oliva fructifera in domo Dei ",, glorifcantes Deum Patrem omni potentem, et Filium ejus unigenitum, natum ex Ma ria, et sanctum Spiritum, illum vivificum, quique vitam præbet omnibus, subditi imperatoribus fidelis simis, et virginitate conspicuas sanctas reginas họ norantes; nuptæ vero filium precabimur, atque uti perstet regia pia erga Deum, fidei amans, et ortho doxa, in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in saecula saeculorum. Amen. In occursum Domini nostri Jesu Christi. Frequentissimus conventus, et alacres auditores (plenam quippe videmus ecclesiam ), sed inops ma H Cor. x, Variæ lectiones. Ex bibliotheca regis Christianissimi nunc primum Græce et Latine cdita. AUDERTUS. 4. 37 Psal. Li, 8. 18 ibid. 10.
PG 77:1041Ὅταν οὖν ἴδῃς τηροῦντα τὸν νόμον, μὴ σκανδαλισθῇς, μήτε μὴν ἐν οἰκέταις καταγάγῃς τὸν ἐλεύθερον· ἐννόει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸ βάθος. Ἐνστάσης δὴ οὖν τῆς ὀγδόης, ἐν ᾗ σύνηθες τὴν ἐν σαρκὶ τελεῖσθαι περιτομὴν κατά γε τὸ δοκοῦν τῷ νόμῳ, δέχεται τὸ ὄνομα, τοῦτ’ ἔστιν τὸ, Ἰησούς. Ἑρμηνεύεται δὲ τοῦτο Σωτηρία λαοῦ . Οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὀνομάζεσθαι τὸν ἴδιον Υἱὸν, γεννηθέντα κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός· γέγονε τότε δὴ μάλιστα σωτηρία λαοῦ, καὶ οὐχ ἑνὸς μόνου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν, μᾶλλον δὲ παντὸς ἔθνους καὶ ἀπάσης τῆς ὑπ’ οὐρανόν. Ἐν ταυτῷ τοιγαροῦν τὸ τῆς περιτομῆς ἐτελεῖτο χρῆμα, καὶ τὴν κλῆσιν ἐδέχετο. Καὶ τί τὸ αἴνιγμα, ἢ ποίων μυστηρίων ἡμῖν ἔσται δεικτικὸν τὸ τελούμενον, φέρε δὴ πάλιν ἴδωμεν ἐρευνήσαντες. Ὁ μακάριος ἔφη Παῦλος· «Ἡ περιτομὴ οὐδέν ἐστιν, καὶ ἡ ἀκροβυστία οὐδέν ἐστιν.» Ἀλλ’ ἔστιν εἰκὸς πρὸς τοῦτό τινας εἰπεῖν· Ἆρ’ οὖν τὸ μηδὲν τηρεῖσθαι προστέταχε διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, καὶ κόλασιν ἐπαρτήσας τοῖς παραβαίνουσιν αὐτήν; Ναὶ, φαίην ἄν.
σιος δὲ ὁ μυσταγωγός. Πλὴν ὁ διδοὺς ἀνθρώπῳ στόμα σε καὶ γλῶσσαν, χορηγήσει πάλιν ἡμῖν ἐννοίας ἀγαθάς. Αὐτὸς γάρ πού φησιν· «Πλάτυνον τὸ στόμα σου, καὶ πληρώσω αὐτό.» Καὶ ἐπειδὴ πάντες προθύμως συν ήλθετε, τῆς φαιδρότητος τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς εἰς τοῦτο συναθροισάσης μετὰ φαιδρῶν τῶν λαμπάδων, φαιδρῶς πανηγυρίσωμεν, καὶ τῆς θεωρίας αψώμεθα τῶν τήμερον θεοπρεπῶς πληρωθέντων, πανταχόθεν ἑαυτοῖς τὸ βέβαιον εἰς πίστιν καὶ φιλοθεῖαν συλλέ γοντες. Ιδομεν προβραχέως βρέφος ἐν φάτνῃ κεί μενον τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ ἀνθρωπίνως μὲν ἐσπαρ γανωμένον, ὑμνούμενον δὲ θεϊκῶς παρὰ τῆς τῶν ἁγίων ἀγγέλων στρατε[ι]ᾶς· οἱ δὲ τὸν τόκον αὐτοῦ τοῖς ποιμέσιν εὐηγγελίζοντο. Εκνενέμηκε γὰρ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς γέρας ἐξαίρετον, τῶν περὶ αὐτοῦ κηρυγμάτων τὰς ἀπαρχὰς τοῖς ἐν οὐρανῷ. Ιδομεν δὲ αὐτὸν καὶ τήμερον τοῖς διὰ Μωσέως εἴχοντα » μοις, μᾶλλον δὲ τὸν νομοθέτην Θεὸν, ὡς ἄνθρωπον, τοῖς ἑαυτοῦ θεσπίσμασιν ὑποκείμενον. Καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν, διδάσκει λέγων ὁ σοφώτατος Παῦλος στε ἦμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου ήμεν δεδου λωμένοι. Ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπο έστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώμενον ἐκ γυναικός, γεννώμενον η ὑπὸ νόμον ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ.» Οὐκοῦν τῆς τοῦ νόμου κατάρας ἐξεπρίατο Χριστὸς τοὺς ὄντας μὲν ὑπὸ νόμον, οὐ μὴν ἔτι καὶ τετηρηκότας αὐτόν. Ἐξεπρίατο δὲ, πῶς; Πληρώσας αὐτόν· καὶ καθ᾽ ἕτερον ἐὲ τρόπον, ἵνα λύσῃ τῆς ἐν Ἀδὰμ παραβάσεως τὰ ἐγκλήματα, εὐπειθῆ καὶ εὐήνιον πρὸς πᾶν ὁτιοῦν αὐτὸν παραστήσας ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Γέγραπται γὰρ ὅτι, ὥσπερ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἁμαρτωλοί κατεστάθησαν οἱ πολλοὶ, οὕτω καὶ διὰ τῆς ὑπὸ ακοῆς τοῦ ἑνὸς δίκαιοι κατασταθήσονται οι πολλοί. Ὑφῆκε τοίνυν τῷ νόμῳ μεθ᾿ ἡμῶν τὸν αὐχένα, καὶ τοῦτο πράττων οἰκονομικῶς· ἔπρεπε γὰρ αὐτῷ πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Ἐπειδὴ γὰρ ὅλως ἔλαβε δούλου μορφήν, ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας, ὡς ἐν τοῖς ὑπὸ ζυγὰ τελέσας διὰ τὸ ἀνθρώπινον, συντετέ λεκέ ποτε καὶ τοῖς δασμολογοῦσι τὰ δίδραχμα, καίτοι κατὰ φύσιν ἐλεύθερος ὢν καὶ συντελής, ὡς Υιός. Οταν οὖν ἴδῃς τηροῦντα τὸν νόμον, μὴ σκανδαλι σθῇς, μήτε μὴν ἐν οἰκέταις καταγάγῃ; τὸν ἐλεύθε ρον· ἐννόει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸ βάθος. Ενστάσης δὴ οὖν τῆς ὀγδόης, ἐν ᾗ σύνηθες τὴν ἐν σαρκὶ τελεῖσθαι περιτομὴν κατά γε τὸ δοκοῦν τῷ νόμῳ, δέχεται τὸ ὄνομα, τοῦτ' ἔστιν τὸ, Ἰησούς. Ερμηνεύεται δὲ τοῦτο Σωτηρία λαοῦ. Οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὀνομάζεσθαι τὸν ἴδιον Υἱόν, γεννηθέντα κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός· γέγονε τότε δὴ μάλιστα σωτηρία λαοῦ, καὶ οὐχ ἑνὸς μόνου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν, μᾶλλον δὲ παντὸς ἔθνους καὶ ἁπάσης τῆς ὑπ᾽ οὐρανόν. Ἐν ταυτῷ τοιγαροῦν τὸ γενόμενον. ᾗ ΝΟΤΑ. Ὅταν οὖν ἴδῃς τηροῦντα τὸν νόμον, μὴ σκανδαλισθῇς, μήτε μὴν ἐν οἰκέταις καταγάγῃς τὸν ἐλεύθερον· ἐννόει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸ βάθος. Ἐνστάσης δὴ οὖν τῆς ὀγδόης, ἐν ᾗ σύνηθες τὴν ἐν σαρκὶ τελεῖσθαι περιτομὴν κατά γε τὸ δοκοῦν τῷ νόμῳ, δέχεται τὸ ὄνομα, τοῦτ’ ἔστιν τὸ, Ἰησούς. Ἑρμηνεύεται δὲ τοῦτο Σωτηρία λαοῦ . Οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὀνομάζεσθαι τὸν ἴδιον Υἱὸν, γεννηθέντα κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός· γέγονε τότε δὴ μάλιστα σωτηρία λαοῦ, καὶ οὐχ ἑνὸς μόνου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν, μᾶλλον δὲ παντὸς ἔθνους καὶ ἀπάσης τῆς ὑπ’ οὐρανόν. Ἐν ταυτῷ τοιγαροῦν τὸ τῆς περιτομῆς ἐτελεῖτο χρῆμα, καὶ τὴν κλῆσιν ἐδέχετο. Καὶ τί τὸ αἴνιγμα, ἢ ποίων μυστηρίων ἡμῖν ἔσται δεικτικὸν τὸ τελούμενον, φέρε δὴ πάλιν ἴδωμεν ἐρευνήσαντες. Ὁ μακάριος ἔφη Παῦλος· «Ἡ περιτομὴ οὐδέν ἐστιν, καὶ ἡ ἀκροβυστία οὐδέν ἐστιν.» Ἀλλ’ ἔστιν εἰκὸς πρὸς τοῦτό τινας εἰπεῖν· Ἆρ’ οὖν τὸ μηδὲν τηρεῖσθαι προστέταχε διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, καὶ κόλασιν ἐπαρτήσας τοῖς παραβαίνουσιν αὐτήν; Ναὶ, φαίην ἄν. ipse porro nobis rectam suppeditabit intelligentiam. Ipse enim alicubi ait: c Dilata os tuum, et im plebo illud "., Sed quando huc omnes alacres convenistis, festivitate Domini congregati, cum splendidis lampadibus, alacriter festum hoc cele bremus, et observationem corum quæ hodie com pleta sunt, inchcemus, undique nobis ea quæ ad fidem pietatemque confirmandai pertinent colli gentes. Vidimus nuper infantulum in præsepi jacen tem Emmanuel, humano quidem more fasciis involu tum, sed a sancto angelorum exercitu divini tus celebratum. Hi vero pastoribus ortum ejus an nuntiabant. Deus enim ac Pater cœlitibus eximium veluti hunc honorem tribuit, ut primi Christum gister; verumtamen qui homini dal os et linguam, prædicarent. Vidimus insuper ipsum hodie legibus Psal LXXX, 11. 1º Galat. iv, 3, 4. Vulg. Deest particula negativa. as Ron. V, cedentem Mosaicis, imo vero legislatorem Deum, ut hominem, suis legibus subditum. Quam autem ob causam, docet sapientissimus Paulus, bis verbis Cum essemus parvuli, sub elementis mundi era mus servientes. At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret "., Itaque Christus redemit de maledictione legis eos qui sub lcge erant, non tamen eos qui legem servarant; redemit autem quonam modo? Ipsam adimplens et alio modo, ut solveret prævaricationis in Adam peccata, obedientem ac morigerum in omnibus Deo ac Patri se pro nobis exhibens. Scriptum est enim, quod sicuti per inobedientiam unius hominis pec catores constituti sunt multi: ita et per unius ob edientiam, justi constituentur multi ". Subjecit itaque nobiscum legi cervicem, idque fecit ratione dispensationis. Decebat enim ipsum implere omnem justitiam. Nam cum servi formam utique assumpsis set, eam ob causam, quasi in subditorum numerum ascriptus propter humanitatem, tributorum exacto ribus una cum aliis quoque didrachma persolvit, quamvis liber esset natura, nec vectigalis, ut Filius". Cum ergo illum videris servare legem, cave offen daris, nec inter famulos liberum colloca, sed divini consilii altitudinem potius mente reputa. Igitur cum octava dies adventasset, qua die carnis circum cisio ex præscripto legis perfici solebat, nomen ac cipit, nimirum Jesus ", quod exponitur Salus populi. Sic enim Deus ac Pater nominari Filium suum vo luit, ex muliere secundum carnen genitum. Tunc enim certe populi salus præcipue facta est, nec unius tantum, sed multorum, imo gentium omnium, et universæ terræ. Eodem ergo tempore circumcisus est, et nomen accepit. Quid hic innuat, vel qua mysteria significet id quod perficitur, agedum rur sus perserutemur. ** Matth. xvii, 23-26 "Luc 11, 21, Varie lectiones.
Ὅσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς τὴν τοῦ πράγματος φύσιν, ἤτοι τὸ περὶ τὴν σάρκα πληρούμενον, οὐδέν ἐστι παντελῶς, ὠδίνει δὲ μυστηρίου τύπον οὐκ ἀκαλλῆ, μᾶλλον [δὲ] τῆς ἀληθείας ἐγκεκρυμμένην ἔχει τὴν δήλωσιν. Κατὰ γάρ τοι τὴν ὀγδόην ἡμέραν ἀνέβη ὁ Χριστὸς ἐκ νεκρῶν, δέδωκεν ἡμῖν τὴν ἐν Πνεύματι περιτομήν. Προστέταχε γὰρ ὁ Θεὸς τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις· «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος.» Τελεῖσθαι δέ φαμεν τὴν ἐν Πνεύματι περιτομὴν ἐν καιρῷ δὲ μάλιστα τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ὅτε καὶ μετόχους ἡμᾶς ἀποφαίνει Χριστὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ τούτου πάλιν εἰς τύπον ἦν ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος Ἰησοῦς, ὁ μετὰ Μωσέα στρατηγός. Διεβίβασε γὰρ τὸν Ἰορδάνην τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ, εἶτα καθίσας εὐθὺς περιέτεμε μαχαίραις πετρίναις. Οὐκοῦν ὅταν διαβῶμεν τὸν Ἰορδάνην, τότε Χριστὸς ἡμᾶς περιτέμνει τῇ δυνάμει τοῦ ἀγίου Πνεύματος, οὐ σάρκα καθαίρων, ἀποκείρων δὲ μᾶλλον τὸν ἐν ψυχαῖς μολυσμόν. Ἐν ὀγδόῃ τοιγαροῦν περιτέμνεται Χριστὸς, καὶ τὴν κλῆσιν, ὡς ἔφην, λαμβάνει. Τότε γὰρ, τότε σεσώσμεθα δι’ αὐτοῦ.
σιος δὲ ὁ μυσταγωγός. Πλὴν ὁ διδοὺς ἀνθρώπῳ στόμα σε καὶ γλῶσσαν, χορηγήσει πάλιν ἡμῖν ἐννοίας ἀγαθάς. Αὐτὸς γάρ πού φησιν· «Πλάτυνον τὸ στόμα σου, καὶ πληρώσω αὐτό.» Καὶ ἐπειδὴ πάντες προθύμως συν ήλθετε, τῆς φαιδρότητος τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς εἰς τοῦτο συναθροισάσης μετὰ φαιδρῶν τῶν λαμπάδων, φαιδρῶς πανηγυρίσωμεν, καὶ τῆς θεωρίας αψώμεθα τῶν τήμερον θεοπρεπῶς πληρωθέντων, πανταχόθεν ἑαυτοῖς τὸ βέβαιον εἰς πίστιν καὶ φιλοθεῖαν συλλέ γοντες. Ιδομεν προβραχέως βρέφος ἐν φάτνῃ κεί μενον τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ ἀνθρωπίνως μὲν ἐσπαρ γανωμένον, ὑμνούμενον δὲ θεϊκῶς παρὰ τῆς τῶν ἁγίων ἀγγέλων στρατε[ι]ᾶς· οἱ δὲ τὸν τόκον αὐτοῦ τοῖς ποιμέσιν εὐηγγελίζοντο. Εκνενέμηκε γὰρ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς γέρας ἐξαίρετον, τῶν περὶ αὐτοῦ κηρυγμάτων τὰς ἀπαρχὰς τοῖς ἐν οὐρανῷ. Ιδομεν δὲ αὐτὸν καὶ τήμερον τοῖς διὰ Μωσέως εἴχοντα » μοις, μᾶλλον δὲ τὸν νομοθέτην Θεὸν, ὡς ἄνθρωπον, τοῖς ἑαυτοῦ θεσπίσμασιν ὑποκείμενον. Καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν, διδάσκει λέγων ὁ σοφώτατος Παῦλος στε ἦμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου ήμεν δεδου λωμένοι. Ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπο έστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώμενον ἐκ γυναικός, γεννώμενον η ὑπὸ νόμον ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ.» Οὐκοῦν τῆς τοῦ νόμου κατάρας ἐξεπρίατο Χριστὸς τοὺς ὄντας μὲν ὑπὸ νόμον, οὐ μὴν ἔτι καὶ τετηρηκότας αὐτόν. Ἐξεπρίατο δὲ, πῶς; Πληρώσας αὐτόν· καὶ καθ᾽ ἕτερον ἐὲ τρόπον, ἵνα λύσῃ τῆς ἐν Ἀδὰμ παραβάσεως τὰ ἐγκλήματα, εὐπειθῆ καὶ εὐήνιον πρὸς πᾶν ὁτιοῦν αὐτὸν παραστήσας ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Γέγραπται γὰρ ὅτι, ὥσπερ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἁμαρτωλοί κατεστάθησαν οἱ πολλοὶ, οὕτω καὶ διὰ τῆς ὑπὸ ακοῆς τοῦ ἑνὸς δίκαιοι κατασταθήσονται οι πολλοί. Ὑφῆκε τοίνυν τῷ νόμῳ μεθ᾿ ἡμῶν τὸν αὐχένα, καὶ τοῦτο πράττων οἰκονομικῶς· ἔπρεπε γὰρ αὐτῷ πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Ἐπειδὴ γὰρ ὅλως ἔλαβε δούλου μορφήν, ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας, ὡς ἐν τοῖς ὑπὸ ζυγὰ τελέσας διὰ τὸ ἀνθρώπινον, συντετέ λεκέ ποτε καὶ τοῖς δασμολογοῦσι τὰ δίδραχμα, καίτοι κατὰ φύσιν ἐλεύθερος ὢν καὶ συντελής, ὡς Υιός. Οταν οὖν ἴδῃς τηροῦντα τὸν νόμον, μὴ σκανδαλι σθῇς, μήτε μὴν ἐν οἰκέταις καταγάγῃ; τὸν ἐλεύθε ρον· ἐννόει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸ βάθος. Ενστάσης δὴ οὖν τῆς ὀγδόης, ἐν ᾗ σύνηθες τὴν ἐν σαρκὶ τελεῖσθαι περιτομὴν κατά γε τὸ δοκοῦν τῷ νόμῳ, δέχεται τὸ ὄνομα, τοῦτ' ἔστιν τὸ, Ἰησούς. Ερμηνεύεται δὲ τοῦτο Σωτηρία λαοῦ. Οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὀνομάζεσθαι τὸν ἴδιον Υἱόν, γεννηθέντα κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός· γέγονε τότε δὴ μάλιστα σωτηρία λαοῦ, καὶ οὐχ ἑνὸς μόνου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν, μᾶλλον δὲ παντὸς ἔθνους καὶ ἁπάσης τῆς ὑπ᾽ οὐρανόν. Ἐν ταυτῷ τοιγαροῦν τὸ γενόμενον. ᾗ ΝΟΤΑ. Ὅταν οὖν ἴδῃς τηροῦντα τὸν νόμον, μὴ σκανδαλισθῇς, μήτε μὴν ἐν οἰκέταις καταγάγῃς τὸν ἐλεύθερον· ἐννόει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸ βάθος. Ἐνστάσης δὴ οὖν τῆς ὀγδόης, ἐν ᾗ σύνηθες τὴν ἐν σαρκὶ τελεῖσθαι περιτομὴν κατά γε τὸ δοκοῦν τῷ νόμῳ, δέχεται τὸ ὄνομα, τοῦτ’ ἔστιν τὸ, Ἰησούς. Ἑρμηνεύεται δὲ τοῦτο Σωτηρία λαοῦ . Οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὀνομάζεσθαι τὸν ἴδιον Υἱὸν, γεννηθέντα κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός· γέγονε τότε δὴ μάλιστα σωτηρία λαοῦ, καὶ οὐχ ἑνὸς μόνου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν, μᾶλλον δὲ παντὸς ἔθνους καὶ ἀπάσης τῆς ὑπ’ οὐρανόν. Ἐν ταυτῷ τοιγαροῦν τὸ τῆς περιτομῆς ἐτελεῖτο χρῆμα, καὶ τὴν κλῆσιν ἐδέχετο. Καὶ τί τὸ αἴνιγμα, ἢ ποίων μυστηρίων ἡμῖν ἔσται δεικτικὸν τὸ τελούμενον, φέρε δὴ πάλιν ἴδωμεν ἐρευνήσαντες. Ὁ μακάριος ἔφη Παῦλος· «Ἡ περιτομὴ οὐδέν ἐστιν, καὶ ἡ ἀκροβυστία οὐδέν ἐστιν.» Ἀλλ’ ἔστιν εἰκὸς πρὸς τοῦτό τινας εἰπεῖν· Ἆρ’ οὖν τὸ μηδὲν τηρεῖσθαι προστέταχε διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, καὶ κόλασιν ἐπαρτήσας τοῖς παραβαίνουσιν αὐτήν; Ναὶ, φαίην ἄν. ipse porro nobis rectam suppeditabit intelligentiam. Ipse enim alicubi ait: c Dilata os tuum, et im plebo illud "., Sed quando huc omnes alacres convenistis, festivitate Domini congregati, cum splendidis lampadibus, alacriter festum hoc cele bremus, et observationem corum quæ hodie com pleta sunt, inchcemus, undique nobis ea quæ ad fidem pietatemque confirmandai pertinent colli gentes. Vidimus nuper infantulum in præsepi jacen tem Emmanuel, humano quidem more fasciis involu tum, sed a sancto angelorum exercitu divini tus celebratum. Hi vero pastoribus ortum ejus an nuntiabant. Deus enim ac Pater cœlitibus eximium veluti hunc honorem tribuit, ut primi Christum gister; verumtamen qui homini dal os et linguam, prædicarent. Vidimus insuper ipsum hodie legibus Psal LXXX, 11. 1º Galat. iv, 3, 4. Vulg. Deest particula negativa. as Ron. V, cedentem Mosaicis, imo vero legislatorem Deum, ut hominem, suis legibus subditum. Quam autem ob causam, docet sapientissimus Paulus, bis verbis Cum essemus parvuli, sub elementis mundi era mus servientes. At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret "., Itaque Christus redemit de maledictione legis eos qui sub lcge erant, non tamen eos qui legem servarant; redemit autem quonam modo? Ipsam adimplens et alio modo, ut solveret prævaricationis in Adam peccata, obedientem ac morigerum in omnibus Deo ac Patri se pro nobis exhibens. Scriptum est enim, quod sicuti per inobedientiam unius hominis pec catores constituti sunt multi: ita et per unius ob edientiam, justi constituentur multi ". Subjecit itaque nobiscum legi cervicem, idque fecit ratione dispensationis. Decebat enim ipsum implere omnem justitiam. Nam cum servi formam utique assumpsis set, eam ob causam, quasi in subditorum numerum ascriptus propter humanitatem, tributorum exacto ribus una cum aliis quoque didrachma persolvit, quamvis liber esset natura, nec vectigalis, ut Filius". Cum ergo illum videris servare legem, cave offen daris, nec inter famulos liberum colloca, sed divini consilii altitudinem potius mente reputa. Igitur cum octava dies adventasset, qua die carnis circum cisio ex præscripto legis perfici solebat, nomen ac cipit, nimirum Jesus ", quod exponitur Salus populi. Sic enim Deus ac Pater nominari Filium suum vo luit, ex muliere secundum carnen genitum. Tunc enim certe populi salus præcipue facta est, nec unius tantum, sed multorum, imo gentium omnium, et universæ terræ. Eodem ergo tempore circumcisus est, et nomen accepit. Quid hic innuat, vel qua mysteria significet id quod perficitur, agedum rur sus perserutemur. ** Matth. xvii, 23-26 "Luc 11, 21, Varie lectiones.
PG 77:1042Ἀναφέρουσι δὲ αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ. Ὢ μεγάλης καὶ τεθαυμασμένης οἰκονομίας «Ὢ βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως τοῦ Θεοῦ » Ὁ ἐν κόλποις ὢν τοῦ Πατρὸς, ὁ σύνεδρος αὐτῷ καὶ συναί̈διος Υἱὸς, ὁ δι’ οὗ τὰ πάντα προσάγεται θεοπρεπῶς, πλὴν ὅτε γέγονεν τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις, προσφέρει δὲ καὶ θυσίαν ὁ ταῖς παρὰ πάντων λατρείαις καταχρυσούμενος καὶ συνδοξαζόμενος τῷ ἰδίῳ Γεννήτορι. Τί δὲ δὴ καὶ προσκεκόμικεν ὡς πρωτότοκός τε καὶ ἄρσην; Ζεῦγος τρυγόνων, ἢ δύο νεοσσοὺς περιστερῶν, κατὰ τὸ ἐν τῷ νόμῳ διηγορευμένον. Ἀλλὰ γὰρ τί βούλεται δηλοῦν ἡ τρυγὼν, τί δὲ καὶ τὸ ἕτερον, τοῦτ’ ἕστιν ἡ περιστερὰ, φέρε δὴ, φέρε, καταθρήσωμεν. Οὐκοῦν τὸ μὲν ἔστι λαλίστατον ἐν στρουθίοις ἀγροῦ, τὸ δὲ ἥπιόν τε καὶ πρᾶον· γέγονε δὲ τοιοῦτος εἰς ἡμᾶς ὁ τῶν ὅλων Σωτὴρ, πραότητα μὲν εἰς ἄκρον ἕχων, τρυγόνος δὲ δίκην κατακλύσας τὴν ὑπ’ οὐρανὸν, καὶ τῆς ἑαυτοῦ καλλιφωνίας τὸν ἴδιον ἀμπελῶνα πληρῶν, τοῦτ’ ἔστιν, ἡμᾶς τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν·
σιος δὲ ὁ μυσταγωγός. Πλὴν ὁ διδοὺς ἀνθρώπῳ στόμα σε καὶ γλῶσσαν, χορηγήσει πάλιν ἡμῖν ἐννοίας ἀγαθάς. Αὐτὸς γάρ πού φησιν· «Πλάτυνον τὸ στόμα σου, καὶ πληρώσω αὐτό.» Καὶ ἐπειδὴ πάντες προθύμως συν ήλθετε, τῆς φαιδρότητος τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς εἰς τοῦτο συναθροισάσης μετὰ φαιδρῶν τῶν λαμπάδων, φαιδρῶς πανηγυρίσωμεν, καὶ τῆς θεωρίας αψώμεθα τῶν τήμερον θεοπρεπῶς πληρωθέντων, πανταχόθεν ἑαυτοῖς τὸ βέβαιον εἰς πίστιν καὶ φιλοθεῖαν συλλέ γοντες. Ιδομεν προβραχέως βρέφος ἐν φάτνῃ κεί μενον τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ ἀνθρωπίνως μὲν ἐσπαρ γανωμένον, ὑμνούμενον δὲ θεϊκῶς παρὰ τῆς τῶν ἁγίων ἀγγέλων στρατε[ι]ᾶς· οἱ δὲ τὸν τόκον αὐτοῦ τοῖς ποιμέσιν εὐηγγελίζοντο. Εκνενέμηκε γὰρ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς γέρας ἐξαίρετον, τῶν περὶ αὐτοῦ κηρυγμάτων τὰς ἀπαρχὰς τοῖς ἐν οὐρανῷ. Ιδομεν δὲ αὐτὸν καὶ τήμερον τοῖς διὰ Μωσέως εἴχοντα » μοις, μᾶλλον δὲ τὸν νομοθέτην Θεὸν, ὡς ἄνθρωπον, τοῖς ἑαυτοῦ θεσπίσμασιν ὑποκείμενον. Καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν, διδάσκει λέγων ὁ σοφώτατος Παῦλος στε ἦμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου ήμεν δεδου λωμένοι. Ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπο έστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώμενον ἐκ γυναικός, γεννώμενον η ὑπὸ νόμον ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ.» Οὐκοῦν τῆς τοῦ νόμου κατάρας ἐξεπρίατο Χριστὸς τοὺς ὄντας μὲν ὑπὸ νόμον, οὐ μὴν ἔτι καὶ τετηρηκότας αὐτόν. Ἐξεπρίατο δὲ, πῶς; Πληρώσας αὐτόν· καὶ καθ᾽ ἕτερον ἐὲ τρόπον, ἵνα λύσῃ τῆς ἐν Ἀδὰμ παραβάσεως τὰ ἐγκλήματα, εὐπειθῆ καὶ εὐήνιον πρὸς πᾶν ὁτιοῦν αὐτὸν παραστήσας ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Γέγραπται γὰρ ὅτι, ὥσπερ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἁμαρτωλοί κατεστάθησαν οἱ πολλοὶ, οὕτω καὶ διὰ τῆς ὑπὸ ακοῆς τοῦ ἑνὸς δίκαιοι κατασταθήσονται οι πολλοί. Ὑφῆκε τοίνυν τῷ νόμῳ μεθ᾿ ἡμῶν τὸν αὐχένα, καὶ τοῦτο πράττων οἰκονομικῶς· ἔπρεπε γὰρ αὐτῷ πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Ἐπειδὴ γὰρ ὅλως ἔλαβε δούλου μορφήν, ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας, ὡς ἐν τοῖς ὑπὸ ζυγὰ τελέσας διὰ τὸ ἀνθρώπινον, συντετέ λεκέ ποτε καὶ τοῖς δασμολογοῦσι τὰ δίδραχμα, καίτοι κατὰ φύσιν ἐλεύθερος ὢν καὶ συντελής, ὡς Υιός. Οταν οὖν ἴδῃς τηροῦντα τὸν νόμον, μὴ σκανδαλι σθῇς, μήτε μὴν ἐν οἰκέταις καταγάγῃ; τὸν ἐλεύθε ρον· ἐννόει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸ βάθος. Ενστάσης δὴ οὖν τῆς ὀγδόης, ἐν ᾗ σύνηθες τὴν ἐν σαρκὶ τελεῖσθαι περιτομὴν κατά γε τὸ δοκοῦν τῷ νόμῳ, δέχεται τὸ ὄνομα, τοῦτ' ἔστιν τὸ, Ἰησούς. Ερμηνεύεται δὲ τοῦτο Σωτηρία λαοῦ. Οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὀνομάζεσθαι τὸν ἴδιον Υἱόν, γεννηθέντα κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός· γέγονε τότε δὴ μάλιστα σωτηρία λαοῦ, καὶ οὐχ ἑνὸς μόνου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν, μᾶλλον δὲ παντὸς ἔθνους καὶ ἁπάσης τῆς ὑπ᾽ οὐρανόν. Ἐν ταυτῷ τοιγαροῦν τὸ γενόμενον. ᾗ ΝΟΤΑ. Ὅταν οὖν ἴδῃς τηροῦντα τὸν νόμον, μὴ σκανδαλισθῇς, μήτε μὴν ἐν οἰκέταις καταγάγῃς τὸν ἐλεύθερον· ἐννόει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸ βάθος. Ἐνστάσης δὴ οὖν τῆς ὀγδόης, ἐν ᾗ σύνηθες τὴν ἐν σαρκὶ τελεῖσθαι περιτομὴν κατά γε τὸ δοκοῦν τῷ νόμῳ, δέχεται τὸ ὄνομα, τοῦτ’ ἔστιν τὸ, Ἰησούς. Ἑρμηνεύεται δὲ τοῦτο Σωτηρία λαοῦ . Οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὀνομάζεσθαι τὸν ἴδιον Υἱὸν, γεννηθέντα κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός· γέγονε τότε δὴ μάλιστα σωτηρία λαοῦ, καὶ οὐχ ἑνὸς μόνου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν, μᾶλλον δὲ παντὸς ἔθνους καὶ ἀπάσης τῆς ὑπ’ οὐρανόν. Ἐν ταυτῷ τοιγαροῦν τὸ τῆς περιτομῆς ἐτελεῖτο χρῆμα, καὶ τὴν κλῆσιν ἐδέχετο. Καὶ τί τὸ αἴνιγμα, ἢ ποίων μυστηρίων ἡμῖν ἔσται δεικτικὸν τὸ τελούμενον, φέρε δὴ πάλιν ἴδωμεν ἐρευνήσαντες. Ὁ μακάριος ἔφη Παῦλος· «Ἡ περιτομὴ οὐδέν ἐστιν, καὶ ἡ ἀκροβυστία οὐδέν ἐστιν.» Ἀλλ’ ἔστιν εἰκὸς πρὸς τοῦτό τινας εἰπεῖν· Ἆρ’ οὖν τὸ μηδὲν τηρεῖσθαι προστέταχε διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, καὶ κόλασιν ἐπαρτήσας τοῖς παραβαίνουσιν αὐτήν; Ναὶ, φαίην ἄν. ipse porro nobis rectam suppeditabit intelligentiam. Ipse enim alicubi ait: c Dilata os tuum, et im plebo illud "., Sed quando huc omnes alacres convenistis, festivitate Domini congregati, cum splendidis lampadibus, alacriter festum hoc cele bremus, et observationem corum quæ hodie com pleta sunt, inchcemus, undique nobis ea quæ ad fidem pietatemque confirmandai pertinent colli gentes. Vidimus nuper infantulum in præsepi jacen tem Emmanuel, humano quidem more fasciis involu tum, sed a sancto angelorum exercitu divini tus celebratum. Hi vero pastoribus ortum ejus an nuntiabant. Deus enim ac Pater cœlitibus eximium veluti hunc honorem tribuit, ut primi Christum gister; verumtamen qui homini dal os et linguam, prædicarent. Vidimus insuper ipsum hodie legibus Psal LXXX, 11. 1º Galat. iv, 3, 4. Vulg. Deest particula negativa. as Ron. V, cedentem Mosaicis, imo vero legislatorem Deum, ut hominem, suis legibus subditum. Quam autem ob causam, docet sapientissimus Paulus, bis verbis Cum essemus parvuli, sub elementis mundi era mus servientes. At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret "., Itaque Christus redemit de maledictione legis eos qui sub lcge erant, non tamen eos qui legem servarant; redemit autem quonam modo? Ipsam adimplens et alio modo, ut solveret prævaricationis in Adam peccata, obedientem ac morigerum in omnibus Deo ac Patri se pro nobis exhibens. Scriptum est enim, quod sicuti per inobedientiam unius hominis pec catores constituti sunt multi: ita et per unius ob edientiam, justi constituentur multi ". Subjecit itaque nobiscum legi cervicem, idque fecit ratione dispensationis. Decebat enim ipsum implere omnem justitiam. Nam cum servi formam utique assumpsis set, eam ob causam, quasi in subditorum numerum ascriptus propter humanitatem, tributorum exacto ribus una cum aliis quoque didrachma persolvit, quamvis liber esset natura, nec vectigalis, ut Filius". Cum ergo illum videris servare legem, cave offen daris, nec inter famulos liberum colloca, sed divini consilii altitudinem potius mente reputa. Igitur cum octava dies adventasset, qua die carnis circum cisio ex præscripto legis perfici solebat, nomen ac cipit, nimirum Jesus ", quod exponitur Salus populi. Sic enim Deus ac Pater nominari Filium suum vo luit, ex muliere secundum carnen genitum. Tunc enim certe populi salus præcipue facta est, nec unius tantum, sed multorum, imo gentium omnium, et universæ terræ. Eodem ergo tempore circumcisus est, et nomen accepit. Quid hic innuat, vel qua mysteria significet id quod perficitur, agedum rur sus perserutemur. ** Matth. xvii, 23-26 "Luc 11, 21, Varie lectiones.
γέγραπται γοῦν ἐν τῷ Ἄσματι τῶν ᾀσμάτων, ὅτι «Φωνὴ ἡ τῆς τρυγόνος ἠκούσθη ἐν τῇ γῇ ἡμῶν·» λελάληκε γὰρ πρὸς ἡμᾶς τὸ θεῖόν τε καὶ εὐαγγελικὸν σωτήριον κήρυγμα. Τρυγόνες δὴ οὖν καὶ περιστεραὶ προσεφέροντο, παραστάντος αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ, καὶ ἦν ἰδεῖν καθ’ ἕνα καιρὸν ὁμοῦ τοῖς τύποις τὴν ἀλήθειαν. Ἑαυτὸν οὖν ἄρα προσκεκόμικεν ὁ Χριστὸς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας, ἵνα ἡμᾶς δι’ ἑαυτοῦ καὶ ἐν ἑαυτῷ προσαγάγῃ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, λύσῃ τε οὕτω τὴν ἐφ’ ἡμῖν γενομένην ἀποστροφὴν, διά τε τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν καὶ τὴν κατὰ πάντων ἡμῶν τυραννήσασαν ἁμαρτίαν. Ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ πάλαι βοῶντες· «Ἐπίβλεψον ἐπ’ ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με.» Οὗ τί δ’ ἂν γένοιτο ἰσόῤῥοπον ἔχον εἰς θυμηδίαν τοῦ μαθεῖν, ὅτι σέσωκεν ὁ Θεὸς τὴν ὑπ’ οὐρανὸν μεσιτεύσαντος τοῦ Υἱοῦ, διὰ τὸ γενέσθαι καθ’ ἡμᾶς; Γέγραπται γὰρ, ὅτι «Εἷς Θεὸς καὶ εἷς μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν·» καθήκετο γὰρ ἑκὼν πρὸς τὴν ἡμῶν πτωχείαν, ἵνα ἡμᾶς ἀποφήνῃ πλουσίους τὰ αὐτοῦ κερδαίνοντας.
σιος δὲ ὁ μυσταγωγός. Πλὴν ὁ διδοὺς ἀνθρώπῳ στόμα σε καὶ γλῶσσαν, χορηγήσει πάλιν ἡμῖν ἐννοίας ἀγαθάς. Αὐτὸς γάρ πού φησιν· «Πλάτυνον τὸ στόμα σου, καὶ πληρώσω αὐτό.» Καὶ ἐπειδὴ πάντες προθύμως συν ήλθετε, τῆς φαιδρότητος τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς εἰς τοῦτο συναθροισάσης μετὰ φαιδρῶν τῶν λαμπάδων, φαιδρῶς πανηγυρίσωμεν, καὶ τῆς θεωρίας αψώμεθα τῶν τήμερον θεοπρεπῶς πληρωθέντων, πανταχόθεν ἑαυτοῖς τὸ βέβαιον εἰς πίστιν καὶ φιλοθεῖαν συλλέ γοντες. Ιδομεν προβραχέως βρέφος ἐν φάτνῃ κεί μενον τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ ἀνθρωπίνως μὲν ἐσπαρ γανωμένον, ὑμνούμενον δὲ θεϊκῶς παρὰ τῆς τῶν ἁγίων ἀγγέλων στρατε[ι]ᾶς· οἱ δὲ τὸν τόκον αὐτοῦ τοῖς ποιμέσιν εὐηγγελίζοντο. Εκνενέμηκε γὰρ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς γέρας ἐξαίρετον, τῶν περὶ αὐτοῦ κηρυγμάτων τὰς ἀπαρχὰς τοῖς ἐν οὐρανῷ. Ιδομεν δὲ αὐτὸν καὶ τήμερον τοῖς διὰ Μωσέως εἴχοντα » μοις, μᾶλλον δὲ τὸν νομοθέτην Θεὸν, ὡς ἄνθρωπον, τοῖς ἑαυτοῦ θεσπίσμασιν ὑποκείμενον. Καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν, διδάσκει λέγων ὁ σοφώτατος Παῦλος στε ἦμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου ήμεν δεδου λωμένοι. Ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπο έστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώμενον ἐκ γυναικός, γεννώμενον η ὑπὸ νόμον ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ.» Οὐκοῦν τῆς τοῦ νόμου κατάρας ἐξεπρίατο Χριστὸς τοὺς ὄντας μὲν ὑπὸ νόμον, οὐ μὴν ἔτι καὶ τετηρηκότας αὐτόν. Ἐξεπρίατο δὲ, πῶς; Πληρώσας αὐτόν· καὶ καθ᾽ ἕτερον ἐὲ τρόπον, ἵνα λύσῃ τῆς ἐν Ἀδὰμ παραβάσεως τὰ ἐγκλήματα, εὐπειθῆ καὶ εὐήνιον πρὸς πᾶν ὁτιοῦν αὐτὸν παραστήσας ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Γέγραπται γὰρ ὅτι, ὥσπερ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἁμαρτωλοί κατεστάθησαν οἱ πολλοὶ, οὕτω καὶ διὰ τῆς ὑπὸ ακοῆς τοῦ ἑνὸς δίκαιοι κατασταθήσονται οι πολλοί. Ὑφῆκε τοίνυν τῷ νόμῳ μεθ᾿ ἡμῶν τὸν αὐχένα, καὶ τοῦτο πράττων οἰκονομικῶς· ἔπρεπε γὰρ αὐτῷ πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. Ἐπειδὴ γὰρ ὅλως ἔλαβε δούλου μορφήν, ταύτης ἕνεκα τῆς αἰτίας, ὡς ἐν τοῖς ὑπὸ ζυγὰ τελέσας διὰ τὸ ἀνθρώπινον, συντετέ λεκέ ποτε καὶ τοῖς δασμολογοῦσι τὰ δίδραχμα, καίτοι κατὰ φύσιν ἐλεύθερος ὢν καὶ συντελής, ὡς Υιός. Οταν οὖν ἴδῃς τηροῦντα τὸν νόμον, μὴ σκανδαλι σθῇς, μήτε μὴν ἐν οἰκέταις καταγάγῃ; τὸν ἐλεύθε ρον· ἐννόει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸ βάθος. Ενστάσης δὴ οὖν τῆς ὀγδόης, ἐν ᾗ σύνηθες τὴν ἐν σαρκὶ τελεῖσθαι περιτομὴν κατά γε τὸ δοκοῦν τῷ νόμῳ, δέχεται τὸ ὄνομα, τοῦτ' ἔστιν τὸ, Ἰησούς. Ερμηνεύεται δὲ τοῦτο Σωτηρία λαοῦ. Οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὀνομάζεσθαι τὸν ἴδιον Υἱόν, γεννηθέντα κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός· γέγονε τότε δὴ μάλιστα σωτηρία λαοῦ, καὶ οὐχ ἑνὸς μόνου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν, μᾶλλον δὲ παντὸς ἔθνους καὶ ἁπάσης τῆς ὑπ᾽ οὐρανόν. Ἐν ταυτῷ τοιγαροῦν τὸ γενόμενον. ᾗ ΝΟΤΑ. Ὅταν οὖν ἴδῃς τηροῦντα τὸν νόμον, μὴ σκανδαλισθῇς, μήτε μὴν ἐν οἰκέταις καταγάγῃς τὸν ἐλεύθερον· ἐννόει δὲ μᾶλλον τῆς οἰκονομίας τὸ βάθος. Ἐνστάσης δὴ οὖν τῆς ὀγδόης, ἐν ᾗ σύνηθες τὴν ἐν σαρκὶ τελεῖσθαι περιτομὴν κατά γε τὸ δοκοῦν τῷ νόμῳ, δέχεται τὸ ὄνομα, τοῦτ’ ἔστιν τὸ, Ἰησούς. Ἑρμηνεύεται δὲ τοῦτο Σωτηρία λαοῦ . Οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὀνομάζεσθαι τὸν ἴδιον Υἱὸν, γεννηθέντα κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός· γέγονε τότε δὴ μάλιστα σωτηρία λαοῦ, καὶ οὐχ ἑνὸς μόνου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν, μᾶλλον δὲ παντὸς ἔθνους καὶ ἀπάσης τῆς ὑπ’ οὐρανόν. Ἐν ταυτῷ τοιγαροῦν τὸ τῆς περιτομῆς ἐτελεῖτο χρῆμα, καὶ τὴν κλῆσιν ἐδέχετο. Καὶ τί τὸ αἴνιγμα, ἢ ποίων μυστηρίων ἡμῖν ἔσται δεικτικὸν τὸ τελούμενον, φέρε δὴ πάλιν ἴδωμεν ἐρευνήσαντες. Ὁ μακάριος ἔφη Παῦλος· «Ἡ περιτομὴ οὐδέν ἐστιν, καὶ ἡ ἀκροβυστία οὐδέν ἐστιν.» Ἀλλ’ ἔστιν εἰκὸς πρὸς τοῦτό τινας εἰπεῖν· Ἆρ’ οὖν τὸ μηδὲν τηρεῖσθαι προστέταχε διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, καὶ κόλασιν ἐπαρτήσας τοῖς παραβαίνουσιν αὐτήν; Ναὶ, φαίην ἄν. ipse porro nobis rectam suppeditabit intelligentiam. Ipse enim alicubi ait: c Dilata os tuum, et im plebo illud "., Sed quando huc omnes alacres convenistis, festivitate Domini congregati, cum splendidis lampadibus, alacriter festum hoc cele bremus, et observationem corum quæ hodie com pleta sunt, inchcemus, undique nobis ea quæ ad fidem pietatemque confirmandai pertinent colli gentes. Vidimus nuper infantulum in præsepi jacen tem Emmanuel, humano quidem more fasciis involu tum, sed a sancto angelorum exercitu divini tus celebratum. Hi vero pastoribus ortum ejus an nuntiabant. Deus enim ac Pater cœlitibus eximium veluti hunc honorem tribuit, ut primi Christum gister; verumtamen qui homini dal os et linguam, prædicarent. Vidimus insuper ipsum hodie legibus Psal LXXX, 11. 1º Galat. iv, 3, 4. Vulg. Deest particula negativa. as Ron. V, cedentem Mosaicis, imo vero legislatorem Deum, ut hominem, suis legibus subditum. Quam autem ob causam, docet sapientissimus Paulus, bis verbis Cum essemus parvuli, sub elementis mundi era mus servientes. At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret "., Itaque Christus redemit de maledictione legis eos qui sub lcge erant, non tamen eos qui legem servarant; redemit autem quonam modo? Ipsam adimplens et alio modo, ut solveret prævaricationis in Adam peccata, obedientem ac morigerum in omnibus Deo ac Patri se pro nobis exhibens. Scriptum est enim, quod sicuti per inobedientiam unius hominis pec catores constituti sunt multi: ita et per unius ob edientiam, justi constituentur multi ". Subjecit itaque nobiscum legi cervicem, idque fecit ratione dispensationis. Decebat enim ipsum implere omnem justitiam. Nam cum servi formam utique assumpsis set, eam ob causam, quasi in subditorum numerum ascriptus propter humanitatem, tributorum exacto ribus una cum aliis quoque didrachma persolvit, quamvis liber esset natura, nec vectigalis, ut Filius". Cum ergo illum videris servare legem, cave offen daris, nec inter famulos liberum colloca, sed divini consilii altitudinem potius mente reputa. Igitur cum octava dies adventasset, qua die carnis circum cisio ex præscripto legis perfici solebat, nomen ac cipit, nimirum Jesus ", quod exponitur Salus populi. Sic enim Deus ac Pater nominari Filium suum vo luit, ex muliere secundum carnen genitum. Tunc enim certe populi salus præcipue facta est, nec unius tantum, sed multorum, imo gentium omnium, et universæ terræ. Eodem ergo tempore circumcisus est, et nomen accepit. Quid hic innuat, vel qua mysteria significet id quod perficitur, agedum rur sus perserutemur. ** Matth. xvii, 23-26 "Luc 11, 21, Varie lectiones.
PG 77:1044Ὅρα τοίνυν αὐτὸν ὡς ἕνα τῶν καθ’ ἡμᾶς προσαγόμενον τῷ Πατρὶ, καὶ ταῖς τοῦ νόμου σκιαῖς ἑπόμενον, ἔτι θύοντά τε κατὰ τὸ εἰωθὸς, εἰ καὶ διὰ τῆς μητρὸς ἐπράττετο ταῦτα. Ἆρ’ οὖν ἠγνοήθη παρὰ πάντων ἐν Ἱεροσολύμοις, καὶ οὐδενὶ τῶν αὐτόθι γνώριμος ἦν; Καίτοι πῶς τοῦτό ἐστιν ἀληθές; Προεκήρυττε μὲν γὰρ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ διὰ τῶν προφητῶν ἀπ’ αἰῶνος, ἐσόμενον κατὰ καιροὺς ἐμφανῆ τὸν Υἱὸν, ἵνα σώσῃ τοὺς ἀπολωλότας, καὶ καταφωτίσῃ τοὺς ἐσκοτισμένους. Ἔφη γοῦν δι’ ἑνὸς τῶν προφητῶν· «Ἐγγίζει ταχὺ ἡ δικαιοσύνη μου καὶ τὸ ἔλεός μου ἀποκαλυφθῆναι, τὸ δὲ σωτήριόν μου ὡς λαμπὰς καυθήσεται.» Ἔλεος δὲ καὶ δικαιοσύνη Χριστός. Ἠλεήθημεν γὰρ δι’ αὐτοῦ καὶ δεδικαιώμεθα, τοὺς τῆς φαυλότητος ῥύπους ἀπονιψάμενοι, διὰ πίστεως δηλονότι τῆς εἰς αὐτόν. Ὅπερ δέ ἐστι τοῖς ἐν νυκτὶ καὶ σκότῳ προηγουμένη λαμπὰς, τοῦτο καὶ τοῖς ἐν ἀχλύϊ καὶ σκότῳ νοητῷ γέγονεν ὁ Χριστὸς, φῶς αὐτοῖς τὸ θεῖον ἐντιθείς· διὰ τοῦτο καὶ οἱ μακάριοι προφῆται μέτοχοι τῆς τοιᾶσδε χάριτος παρεκάλουν γενέσθαι, λέγοντες·
τῆς περιτομῆς ἐτελεῖτο χρῆμα, καὶ τὴν κλῆσιν ἐδέχετο. Καὶ τί τὸ αίνιγμα, η ποίων μυστηρίων ἡμῖν ἔσται δεικτικὸν τὸ τελούμενον, φέρε δή πάλιν ἴδωμεν ἐρευνήσαντες. Ο μακάριος Έφη Παῦλος· «Ἡ περιτομὴ οὐδέν ".» ἐστιν, καὶ ἡ ἀκροβυστία οὐδέν ἐστιν. Αλλ' ἔστιν 387: - εἰκὸς πρὸς τοῦτό τινας εἰπεῖν· "Αρ' οὖν τὸ μηδὲν τηρεῖσθαι προστέταχε διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ὁ ? τῶν ὅλων Θεὸς, καὶ κόλασιν ἐπαρτήσας τοῖς παρα βαίνουσιν αὐτήν; Ναι, φαίην ἄν. Οσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς τὴν τοῦ πράγματος φύσιν, ἤτοι τὸ περὶ τὴν σάρκα πληρούμενον, οὐδέν ἐστι παντελῶς, ὠδίνει δὲ μυστηρίου τύπον οὐκ ἀκαλλῆ, μᾶλλον [δὲ] τῆς ἀληθείας έγκεκρυμμένην ἔχει τὴν δήλωσιν. Κατὰ γάρ τοι τὴν ὀγδόην ἡμέραν ἀνέβη ὁ Χριστὸς ἐκ νεκρῶν, δέδωκεν ἡμῖν τὴν ἐν Πνεύματι περιτομήν. Προστέταχε γὰρ τεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος. Τελεῖσθαι δέ φαμεν τὴν ἐν Πνεύματι περι τομὴν ἐν καιρῷ δὲ μάλιστα τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ὅτε καὶ μετόχους ἡμᾶς ἀποφαίνει Χριστὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ τούτου πάλιν εἰς τύπον ἦν ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος Ἰησοῦς, ὁ μετὰ Μωσέα στρατηγός. Διεβίβασε γὰρ τὸν Ἰορδάνην τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ, εἶτα καθίσας εὐθὺς περιέτεμε μαχαίραις πετρίναις. Οὐκοῦν ὅταν διαβῶμεν τὸν Ἰορδάνην, τότε Χριστὸς ἡμᾶς περι τέμνει τῇ δυνάμει τοῦ ἁγίου Πνεύματος, οὐ σάρκα καθαίρων α, ἀποκείρων δὲ μᾶλλον τὸν ἐν ψυχαῖς μου λυσμόν. Ἐν ὀγδύῃ τοιγαροῦν περιτέμνεται Χριστό, Ο καὶ τὴν κλῆσιν, ὡς ἔφην, λαμβάνει. Τότε γὰρ, τότε !, σεσώσμεθα δι' αὐτοῦ. ᾿Αναφέρουσι δὲ αὐτὸν εἰς Ἱε ροσόλυμα παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ. Ο μεγάλης καὶ τεθαυμασμένης οἰκονομίας! "Ω βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως τοῦ Θεοῦ Ὁ ἐν κόλποις ὢν τοῦ Πατρὸς, ὁ σύνεδρος αὐτῷ καὶ συναΐδιος Υιός, ὁ δι' οὗ τὰ πάντα προσάγεται η θεοπρεπώς, πλὴν ὅτε γέγονεν τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις, προσφέρει δὲ ". καὶ θυσίαν ὁ ταῖς παρὰ πάντων λατρείαις καταχρυ σούμενος καὶ συνδοξαζόμενος τῷ ἰδίῳ Γεννήτορι. Τί δὲ δὴ καὶ προσκεκόμικεν ὡς πρωτότοκός τε καὶ ἄρσην; Ζεῦγος τρυγόνων, ἢ δύο νεοσσούς περιστε ρῶν, κατὰ τὸ ἐν τῷ νόμῳ διηγορευμένον. Αλλὰ γὰρ τί βούλεται δηλοῦν ἡ τρυγών, τί δὲ καὶ τὸ ἕτερον, τοῦτ' ἔστιν ἡ περιστερά, φέρε δή, φέρε, καταθρήσω μεν. Οὐκοῦν τὸ μὲν ἔστι λαλίστατον ἐν στρουθίοις ἀγροῦ, τὸ δὲ ἤπιόν τε καὶ πρᾶον· γέγονε δὲ τοιοῦτος η ἔχων, τρυγόνος δὲ δίκην κατακλύσας• τὴν ὑπ᾽ οὐ ρανὸν, καὶ τῆς ἑαυτοῦ καλλιφωνίας τὸν ἴδιον ἀμπε λῶνα πληρῶν, τοῦτ' ἔστιν, ἡμᾶς τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν· γέγραπται γοῦν ἐν τῷ ᾿Ασματι τῶν ᾀσμάτ των, ὅτι ι Φωνὴ ἡ τῆς τρυγόνος ἠκούσθη ἐν τῇ γῇ ἡμῶν· ο λελάληκε γὰρ πρὸς ἡμᾶς τὸ θεῖόν τε καὶ εὐ αγγελικόν σωτήριον κήρυγμα. Τρυγόνες δὴ οὖν καὶ περιστεραί προσεφέροντο, παραστάντος αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ, καὶ ἦν ἰδεῖν καθ᾿ ἕνα καιρὸν ὁμοῦ τοῖς τύ φ ἴσ. καθαιρῶν, γρ. προάγεται. • Ισ. κατακηλήσας. Beatus Paulus dicebat: • Cireumcisio nihil est, et præputium nihil est Sed ad hoc forsan di cent aliqui An ergo nihil observandum præce pit per sapientissimum Moysen universi Deus irro gala poena praevaricatoribus Immo, inquam. Quod enim ad rei naturam spectat, sive id quod in carne perficitur, nihil est plane, sed mysterii non ineptum typum parturit, imo latentem habet signi ficationem veritatis. Circa octavam enim diem Chri stus excitatus est e mortuis, dedit nobis circumci sionem in Spiritu. Sanctis enim apostolis mandavit Deus Euntes, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti Peragi vero circumcisionem illam spiritalem sancti baptismatis maxime tempore dicimus, cum et nos Christus, sancti Spiritus reddit participes. Atque» hujas typum rursus gessit priscus ille Jesus, dux Mosis successor. Traduxit enim Israelitas per Jor danem, mox cultris saxeis eos circumcidit. Itaque postquam Jordanem trajecimus, tum nos Christus virtute sancti Spiritus circumcidit, non recisa carne, sed animarum potius maculas eluens. Octava igitur die Christus circumciditur, et nomen accipit, uti dixi. Tunc enim maxime salvati sumus per ipsum. Hierosolyma vero ipsum deferunt ut sistant coram Domino. O magnam et admirabilem divini consilii dispositionem!. altitudo divitiarum, et sapien tise, ac scientia Dei Qui in sinu est Patris, qui una cum ipso sedet, et coæternus est Filius, is, per quem omnia divinitus producuntur, humanitatis « conditionem subit, et sacrificium offert is, qui om-!, nium adoratione honoratur, et una cum suo Patre glorificatur. Quidnam vero ut primogenitus et ma sculus obtulit? Par turturum, aut duos columbarum pullos, ut in lege præscriptum est Atenim quid sibi velit turtur, quid porro aliud, nimirum coluu ba, agedum, age, contemplemur. Illæ inter volucres agri maxime garrulæ, hæc mitis est ac placida. Ta lis autem erga nos est omnium Salvator, perfectis sima quidem lenitate præditus, et instar turturis terram permulcens, et suavitate sermonis vitem suam impleus, id est, nos qui credimus in ipsum. Scriptum est quippe in Cantico canticorum vocem turturis auditam esse in terra nostra No lis enim locutus est divinum et evangelicum salu tis præconium. Turtures ergo et columbæ oblatæ sunt, cum seipsum Domino sisteret, unoque tem pore veritatem una cum typis videre licebat. Seipsum igitur obtulit Christus in odorem suavitatis ", ut nos per seipsum et in seipso offerret Deo ac Patri, alque anitanuntiavit aversionem quæ nobis contigit ob prævaricationem illam in Adam, et peccatum quod nos omnes imperio suo premebat. Ipsi enim “I Cor. vii, 19. Matth. xxvii, 19. Rom. xı, 33. Levit. xu, 3-0. Cant. II, 12.» Ephes. v, 2. Varia lectiones. r 36. ὁ Θεὸς τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις· «Πορευθέντες μαθη 38. εἰς ἡμᾶς ὁ τῶν ὅλων Σωτὴρ, πραότητα μὲν εἰς ἄχρον
«Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἔλεός σου, καὶ τὸ σωτήριόν σου δὸς ἡμῖν.» Οὐκοῦν εἰσεφέρετο μὲν Χριστὸς ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ βρέφος ὢν ἔτι βραχύ τε καὶ ὑπομάσθιον· ὁ δέ γε μακάριος Συμεὼν, προφητικῇ χάριτι τετιμημένος, δέχεται μὲν εἰς ἀγκάλας αὐτόν· θυμηδίας δὲ τῆς ἀνωτάτω πιμπλάμενος, εὐλόγησε τὸν Θεὸν λέγων· «Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου ἐν εἰρήνῃ, ὅτι ἴδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου, ὃ ἡτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν· φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν, καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ.» Προητοίμασται γὰρ τὸ Χριστοῦ μυστήριον καὶ πρὸ αὐτῆς τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς· πεφανέρωται δὲ ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς, γέγονε δὲ φῶς τοῖς ἐν σκότῳ, καὶ πεπλανημένοις, καὶ ὑπὸ χεῖρα πεσοῦσι διαβολικήν. Αὐτοὶ δὲ ἦσαν οἱ τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα λατρεύοντες, προσκυνοῦντες δὲ καὶ τῷ ἀρχεκάκῳ δράκοντι, καὶ τῇ τῶν δαιμόνων ἀκαθάρτῳ πληθύϊ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν ἀνάπτοντες· ἀλλὰ κέκληνται παρὰ Θεοῦ Πατέρος πρὸς ἐπίγνωσιν τοῦ Υἱοῦ, ὅς ἐστι φῶς τὸ ἀληθινόν. Ἔφη γοῦν διὰ φωνῆς Ἡσαί̈ου·
τῆς περιτομῆς ἐτελεῖτο χρῆμα, καὶ τὴν κλῆσιν ἐδέχετο. Καὶ τί τὸ αίνιγμα, η ποίων μυστηρίων ἡμῖν ἔσται δεικτικὸν τὸ τελούμενον, φέρε δή πάλιν ἴδωμεν ἐρευνήσαντες. Ο μακάριος Έφη Παῦλος· «Ἡ περιτομὴ οὐδέν ".» ἐστιν, καὶ ἡ ἀκροβυστία οὐδέν ἐστιν. Αλλ' ἔστιν 387: - εἰκὸς πρὸς τοῦτό τινας εἰπεῖν· "Αρ' οὖν τὸ μηδὲν τηρεῖσθαι προστέταχε διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ὁ ? τῶν ὅλων Θεὸς, καὶ κόλασιν ἐπαρτήσας τοῖς παρα βαίνουσιν αὐτήν; Ναι, φαίην ἄν. Οσον μὲν γὰρ ἧκεν εἰς τὴν τοῦ πράγματος φύσιν, ἤτοι τὸ περὶ τὴν σάρκα πληρούμενον, οὐδέν ἐστι παντελῶς, ὠδίνει δὲ μυστηρίου τύπον οὐκ ἀκαλλῆ, μᾶλλον [δὲ] τῆς ἀληθείας έγκεκρυμμένην ἔχει τὴν δήλωσιν. Κατὰ γάρ τοι τὴν ὀγδόην ἡμέραν ἀνέβη ὁ Χριστὸς ἐκ νεκρῶν, δέδωκεν ἡμῖν τὴν ἐν Πνεύματι περιτομήν. Προστέταχε γὰρ τεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος. Τελεῖσθαι δέ φαμεν τὴν ἐν Πνεύματι περι τομὴν ἐν καιρῷ δὲ μάλιστα τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ὅτε καὶ μετόχους ἡμᾶς ἀποφαίνει Χριστὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ τούτου πάλιν εἰς τύπον ἦν ὁ ἀρχαῖος ἐκεῖνος Ἰησοῦς, ὁ μετὰ Μωσέα στρατηγός. Διεβίβασε γὰρ τὸν Ἰορδάνην τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ, εἶτα καθίσας εὐθὺς περιέτεμε μαχαίραις πετρίναις. Οὐκοῦν ὅταν διαβῶμεν τὸν Ἰορδάνην, τότε Χριστὸς ἡμᾶς περι τέμνει τῇ δυνάμει τοῦ ἁγίου Πνεύματος, οὐ σάρκα καθαίρων α, ἀποκείρων δὲ μᾶλλον τὸν ἐν ψυχαῖς μου λυσμόν. Ἐν ὀγδύῃ τοιγαροῦν περιτέμνεται Χριστό, Ο καὶ τὴν κλῆσιν, ὡς ἔφην, λαμβάνει. Τότε γὰρ, τότε !, σεσώσμεθα δι' αὐτοῦ. ᾿Αναφέρουσι δὲ αὐτὸν εἰς Ἱε ροσόλυμα παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ. Ο μεγάλης καὶ τεθαυμασμένης οἰκονομίας! "Ω βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως τοῦ Θεοῦ Ὁ ἐν κόλποις ὢν τοῦ Πατρὸς, ὁ σύνεδρος αὐτῷ καὶ συναΐδιος Υιός, ὁ δι' οὗ τὰ πάντα προσάγεται η θεοπρεπώς, πλὴν ὅτε γέγονεν τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις, προσφέρει δὲ ". καὶ θυσίαν ὁ ταῖς παρὰ πάντων λατρείαις καταχρυ σούμενος καὶ συνδοξαζόμενος τῷ ἰδίῳ Γεννήτορι. Τί δὲ δὴ καὶ προσκεκόμικεν ὡς πρωτότοκός τε καὶ ἄρσην; Ζεῦγος τρυγόνων, ἢ δύο νεοσσούς περιστε ρῶν, κατὰ τὸ ἐν τῷ νόμῳ διηγορευμένον. Αλλὰ γὰρ τί βούλεται δηλοῦν ἡ τρυγών, τί δὲ καὶ τὸ ἕτερον, τοῦτ' ἔστιν ἡ περιστερά, φέρε δή, φέρε, καταθρήσω μεν. Οὐκοῦν τὸ μὲν ἔστι λαλίστατον ἐν στρουθίοις ἀγροῦ, τὸ δὲ ἤπιόν τε καὶ πρᾶον· γέγονε δὲ τοιοῦτος η ἔχων, τρυγόνος δὲ δίκην κατακλύσας• τὴν ὑπ᾽ οὐ ρανὸν, καὶ τῆς ἑαυτοῦ καλλιφωνίας τὸν ἴδιον ἀμπε λῶνα πληρῶν, τοῦτ' ἔστιν, ἡμᾶς τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν· γέγραπται γοῦν ἐν τῷ ᾿Ασματι τῶν ᾀσμάτ των, ὅτι ι Φωνὴ ἡ τῆς τρυγόνος ἠκούσθη ἐν τῇ γῇ ἡμῶν· ο λελάληκε γὰρ πρὸς ἡμᾶς τὸ θεῖόν τε καὶ εὐ αγγελικόν σωτήριον κήρυγμα. Τρυγόνες δὴ οὖν καὶ περιστεραί προσεφέροντο, παραστάντος αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ, καὶ ἦν ἰδεῖν καθ᾿ ἕνα καιρὸν ὁμοῦ τοῖς τύ φ ἴσ. καθαιρῶν, γρ. προάγεται. • Ισ. κατακηλήσας. Beatus Paulus dicebat: • Cireumcisio nihil est, et præputium nihil est Sed ad hoc forsan di cent aliqui An ergo nihil observandum præce pit per sapientissimum Moysen universi Deus irro gala poena praevaricatoribus Immo, inquam. Quod enim ad rei naturam spectat, sive id quod in carne perficitur, nihil est plane, sed mysterii non ineptum typum parturit, imo latentem habet signi ficationem veritatis. Circa octavam enim diem Chri stus excitatus est e mortuis, dedit nobis circumci sionem in Spiritu. Sanctis enim apostolis mandavit Deus Euntes, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti Peragi vero circumcisionem illam spiritalem sancti baptismatis maxime tempore dicimus, cum et nos Christus, sancti Spiritus reddit participes. Atque» hujas typum rursus gessit priscus ille Jesus, dux Mosis successor. Traduxit enim Israelitas per Jor danem, mox cultris saxeis eos circumcidit. Itaque postquam Jordanem trajecimus, tum nos Christus virtute sancti Spiritus circumcidit, non recisa carne, sed animarum potius maculas eluens. Octava igitur die Christus circumciditur, et nomen accipit, uti dixi. Tunc enim maxime salvati sumus per ipsum. Hierosolyma vero ipsum deferunt ut sistant coram Domino. O magnam et admirabilem divini consilii dispositionem!. altitudo divitiarum, et sapien tise, ac scientia Dei Qui in sinu est Patris, qui una cum ipso sedet, et coæternus est Filius, is, per quem omnia divinitus producuntur, humanitatis « conditionem subit, et sacrificium offert is, qui om-!, nium adoratione honoratur, et una cum suo Patre glorificatur. Quidnam vero ut primogenitus et ma sculus obtulit? Par turturum, aut duos columbarum pullos, ut in lege præscriptum est Atenim quid sibi velit turtur, quid porro aliud, nimirum coluu ba, agedum, age, contemplemur. Illæ inter volucres agri maxime garrulæ, hæc mitis est ac placida. Ta lis autem erga nos est omnium Salvator, perfectis sima quidem lenitate præditus, et instar turturis terram permulcens, et suavitate sermonis vitem suam impleus, id est, nos qui credimus in ipsum. Scriptum est quippe in Cantico canticorum vocem turturis auditam esse in terra nostra No lis enim locutus est divinum et evangelicum salu tis præconium. Turtures ergo et columbæ oblatæ sunt, cum seipsum Domino sisteret, unoque tem pore veritatem una cum typis videre licebat. Seipsum igitur obtulit Christus in odorem suavitatis ", ut nos per seipsum et in seipso offerret Deo ac Patri, alque anitanuntiavit aversionem quæ nobis contigit ob prævaricationem illam in Adam, et peccatum quod nos omnes imperio suo premebat. Ipsi enim “I Cor. vii, 19. Matth. xxvii, 19. Rom. xı, 33. Levit. xu, 3-0. Cant. II, 12.» Ephes. v, 2. Varia lectiones. r 36. ὁ Θεὸς τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις· «Πορευθέντες μαθη 38. εἰς ἡμᾶς ὁ τῶν ὅλων Σωτὴρ, πραότητα μὲν εἰς ἄχρον
PG 77:1045«Σημανῶ αὐτοῖς, καὶ εἰσδέξομαι αὐτοὺς, διότι λυτρώσομαι αὐτοὺς, καὶ πληθυνθήσονται, καθότι ἦσαν πολλοὶ οἱ πλανώμενοι,» κεκλημένοι δὲ διὰ Χριστοῦ. Πολλοὶ δὲ πάλιν εἰσὶ καθὰ καὶ πρότερον, οἳ εἰσεδέχθησαν καὶ λελύτρωνται, σύνθημα λαβόντες εἰρήνης παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τὴν διὰ πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν οἰκείωσίν τε καὶ χάριν. Κατεσπάρησαν δὲ ἐν λαοῖς οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; Οἱ μακρὰν ὄντες Θεοῦ, κατὰ διάθεσιν γεγόνασιν ἐγγύς· τούτοις καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἐπιστέλλει λέγων· «Νυνὶ δὲ ὑμεῖς οἵ ποτε ὄντες μακρὰν, ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ.» Ἐγγὺς δὲ γενόμενοι, καύχημα ποιοῦνται Χριστόν. Ἔφη γὰρ περὶ αὐτῶν πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· «Καὶ κατισχύσω αὐτοὺς ἐν Κυρίῳ Θεῷ αὐτῶν, καὶ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ καυχήσονται, λέγει Κύριος.» Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Ψαλμῳδὸς διδάσκει λέγων, ὡς πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα φάσκων· «Κύριε, ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου σου πορεύσονται, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται ὅλην τὴν ἡμέραν, καὶ ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ὑψωθήσονται, ὅτι καύχημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν σὺ εἶ.» Εὑρίσκομεν δὲ προφήτην Ἱερεμίαν ἀνακεκραγότα πρὸς τὸν Θεόν·
ποις τὴν ἀλήθειαν. Ἑαυτὸν οὖν ἄρα προσκεκόμικεν ὁ Χριστὸς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας, ἵνα ἡμᾶς δι' ἑαυτοῦ καὶ ἐν ἑαυτῷ προσαγάγῃ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, λύσῃ τε οὕτω τὴν ἐφ' ἡμῖν γενομένην ἀποστροφήν, διά τε τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν καὶ τὴν κατὰ πάντων ἡμῶν τυραννήσασαν ἁμαρτίαν. Ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ πάλαι βοῶντες· Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με.» τί δ' ἂν γένοιτο ἰσύῤῥοπον ἔχον εἰς θυμηδίαν τοῦ μαθεῖν, ὅτι σέσωκεν ὁ Θεὸς τὴν ὑπ' οὐρανὸν μεσιτεύ σαντος τοῦ Υἱοῦ, διὰ τὸ γενέσθαι καθ' ἡμᾶς; Γέγρα πται γάρ, ὅτι ο Εἷς Θεὸς καὶ εἷς μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν· καθήκε το σ' γὰρ ἑκὼν πρὸς τὴν ἡμῶν πτωχείαν, ἵνα ἡμᾶς ἀποφήνῃ πλουσίους τὰ αὐτοῦ κερδαίνοντας. Ορα τοίνυν αὐτὸν ὡς ἕνα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς προσαγόμενον τῷ Πατρὶ, καὶ ταῖς τοῦ νόμου σκιαῖς ἑπόμενον, ἔτι θύοντά τε κατὰ τὸ εἰω θὸς, εἰ καὶ διὰ τῆς μητρὸς ἐπράττετο ταῦτα. "Αρ' οὖν ἡγνοήθη παρὰ πάντων ἐν Ἱεροσολύμοις, καὶ οὐδενὶ τῶν αὐτόθι γνώριμος ἦν; Καίτοι πῶς τοῦτό ἐστιν ἀληθές; Προεκήρυττε μὲν γὰρ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ διὰ τῶν προφητῶν ἀπ' αἰῶνος, ἐσόμενον κατὰ καιροὺς ἐμφανῆ τὸν Υἱόν, ἵνα σώσῃ τοὺς ἀπολωλό τας, καὶ καταφωτίσῃ τοὺς ἐσκοτισμένους. Εφη γοῦν δι᾽ ἑνὸς τῶν προφητῶν·. Ἐγγίζει ταχὺ ἡ δι καιοσύνη μου καὶ τὸ ἔλεός μου ἀποκαλυφθῆναι, τὸ δὲ σωτήριόν μου ὡς λαμπὰς καυθήσεται.» Ελεος δὲ καὶ δικαιοσύνη Χριστός. Ἐλεήθημεν γὰρ δι᾽ αὐτοῦ καὶ δεδικαιώμεθα, τοὺς τῆς φαυλότητος ρύπους απο νιψάμενοι, διὰ πίστεως δηλονότι τῆς εἰς αὐτόν. Όπερ δέ ἐστι τοῖς ἐν νυκτὶ καὶ σκότῳ προηγουμένη λαμ πάς, τοῦτο καὶ τοῖς ἐν ἀχλύϊ καὶ σκότῳ νοητῷ γέγονεν ὁ Χριστὸς, φῶς αὐτοῖς τὸ θεῖον ἐντιθείς διὰ τοῦτο καὶ οἱ μακάριοι προφῆται μέτοχοι τῆς τοιάσδε χάριτος παρεκάλουν γενέσθαι, λέγοντες Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἔλεός σου, καὶ τὸ σωτή ριόν σου δὸς ἡμῖν.» Οὐκοῦν εἰσεφέρετο μὲν Χρι στὸς ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ βρέφος ὢν ἔτι βραχύ τε καὶ ὑπομάσθιον· ὁ δέ γε μακάριος Συμεών, προ φητικῇ χάριτι τετιμημένος, δέχεται μὲν εἰς ἀγχά λας αὐτόν· θυμηδίας δὲ τῆς ἀνωτάτω πιμπλά μενος, εὐλόγησε τὸν Θεὸν λέγων· «Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου ἐν εἰρήνῃ, ὅτι ἴδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου, ὁ ἡτοίμα σας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν· φῶς εἰς ἀπο. κάλυψιν ἐθνῶν, καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ.» Προ ητοίμασται γὰρ τὸ Χριστοῦ μυστήριον καὶ πρὸ αὐτῆς τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς· πεφανέρωται δὲ ἐν ἐσχά τοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς, γέγονε δὲ φῶς τοῖς ἐν σκότῳ, καὶ πεπλανημένοις, καὶ ὑπὸ χεῖρα πεσοῦσι διαβολι κήν. Αὐτοὶ δὲ ἦσαν οἱ τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα λατρεύοντες, προσκυνοῦντες δὲ καὶ τῷ ἀρχεκάκῳ δράκοντι, καὶ τῇ τῶν δαιμόνων ἀκαθάρτω πληθύῖ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν ἀνάπτοντες· ἀλλὰ κέκληνται παρά Θεοῦ Πατέρος πρὸς ἐπίγνωσιν τοῦ Υἱοῦ, ὅς ἐστι φῶς Σχιν, 16. καθίκετο. «Σημανῶ αὐτοῖς, καὶ εἰσδέξομαι αὐτοὺς, διότι λυτρώσομαι αὐτοὺς, καὶ πληθυνθήσονται, καθότι ἦσαν πολλοὶ οἱ πλανώμενοι,» κεκλημένοι δὲ διὰ Χριστοῦ. Πολλοὶ δὲ πάλιν εἰσὶ καθὰ καὶ πρότερον, οἳ εἰσεδέχθησαν καὶ λελύτρωνται, σύνθημα λαβόντες εἰρήνης παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τὴν διὰ πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν οἰκείωσίν τε καὶ χάριν. Κατεσπάρησαν δὲ ἐν λαοῖς οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; Οἱ μακρὰν ὄντες Θεοῦ, κατὰ διάθεσιν γεγόνασιν ἐγγύς· τούτοις καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἐπιστέλλει λέγων· «Νυνὶ δὲ ὑμεῖς οἵ ποτε ὄντες μακρὰν, ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ.» Ἐγγὺς δὲ γενόμενοι, καύχημα ποιοῦνται Χριστόν. Ἔφη γὰρ περὶ αὐτῶν πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· «Καὶ κατισχύσω αὐτοὺς ἐν Κυρίῳ Θεῷ αὐτῶν, καὶ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ καυχήσονται, λέγει Κύριος.» Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Ψαλμῳδὸς διδάσκει λέγων, ὡς πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα φάσκων· «Κύριε, ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου σου πορεύσονται, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται ὅλην τὴν ἡμέραν, καὶ ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ὑψωθήσονται, ὅτι καύχημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν σὺ εἶ.» Εὑρίσκομεν δὲ προφήτην Ἱερεμίαν ἀνακεκραγότα πρὸς τὸν Θεόν· rere mei "., Quid autem æquari potest cum ea voluptate, quam capit aliquis cum Deum agnoscit orbem terrarum servasse, mediante Filio, propterea quod nostri similis factus est? Scriptum est enim, unum esse Deum, et unum mediatorem Dei et ho minum, hominem Christum Jesum, qui dedit seipsum redemptionem pro nobis ". Ultro enim se ad in opiam nostram demisit, ut nos divites redderet, si se lucrifaceremus ". Cerne igitur ipsum ut ununi e nobis offerri Patri, et legis umbras sequi, ac prae terea de more sacrificare, licet a matre isthæc fie rent. Num ergo latuit omnes Hierosolymitas, nec ulli eorum qui illic degebant agnitus fuit? At quo modo verum istud sit? Deus enim ac Pater per pro phetas prædixit appariturum aliquando Filium, ut salvos faceret eos qui perierant, et qui in tenebris erant illuminaret. Itaque per unum prophètam dixit: «Appropinquat cito justitia mea, et miseri cordia mea ut reveletur *. Et salutare meum sicut lampas ardebit "., Christus autem misericordia est ac justitia. Misericordiam enim ab ipso consecuti sumus, et justificati sumus, nequitia sordibus ab stersis, per fidem scilicet in ipsum. Quod autem in nocte ac tenebris versantibus lux est, hoc in caligine quoque ac tenebris spiritalibus constitutis Christus factus est, divinam eis lucem indens. Proindeque beati prophetæ istius gratiæ participes fieri rogabant dicentes: «Ostende nobis, Domine, misericordiam quondam clamabamus c Respice in me, et misc Psal. * Luc. 11, 29, 32. F. tuam, et salutare tuum da nobis ".» Igitur illatus est Christus in templum, inſans adhuc cum esset, parvulus et lactens: Simeon autem beatus, prophe tica præditus gratia, in ulnas eum accipit summa que laetitia perfusus benedixit Deum dicens Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace. Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum Jumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuæ Israel". Præparatum est enim Christi mysterium, etiam ante ipsum mundi opia cium, sed manifestatum est novissimis sæculi tem poribus, et lux facta est versantibus in tenebris, ac deceptis, atque potestati diabolice subditis. Hi autem creaturæ potius quam Creatori serviebant ", et mali auctorem draconem adorabant, impuræque da monum multitudini Dei gloriam attribuebant: sed vocati sunt a Deo Patre ad agnitionem Filii, qui est lux vera. Dixit ergo per vocem Isaia: Significabo eis, et suscipiam illos, quia redimnam eos: et multi plicabuntur, sicut erant plurimi decepti, sed per Christum vocati. Multi vero sunt rursus sicut et prius, qui suscepti et redempti sunt, accepto a Den et Patre pacis signo, amicitia nimirum et gratia per fidem in Christum. Dispersi sunt autem in populis divini discipuli. Quid tum inde? Qui procul erant a + Tim. 1, 5, 6. * II Cor. VIII, 9. Isa. LVI, 1. Rom. 1, 25. Imo, Zachar: x, 8. * Isa. LXII, 1. " Psal. Lxxxν,
«Κύριε, ἰσχύς μου καὶ βοήθειά μου, καὶ καταφυγή μου ἐν ἡμέρᾳ κακῶν μου· πρὸς σὲ ἔθνη ἥξουσιν ἀπ’ ἐσχάτου τῆς γῆς, καὶ ἐροῦσιν. Ὡς ψευδῆ ἐκτίσαντο οἱ πατέρες ἡμῶν εἴδωλα, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ὠφέλιμον.» Γέγονε τοίνυν φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ καὶ εἰς δόξαν τοῦ Ἰσραήλ. Εἰ γὰρ καὶ γεγόνασί τινες ἐξ αὐτῶν ὑβρισταὶ καὶ ἀπειθεῖς, καὶ ἀσυνεσίας ἔμπλεω τὴν διάνοιαν ἔχοντες, ἀλλ’ οὖν σέσωσται τὸ κατάλειμμα, καὶ δεδόξασται διὰ Χριστοῦ. Ἀπαρχὴ δὲ τούτων οἱ θεσπέσιοι γεγόνασι μαθηταὶ, ὧν ἡ τῆς εὐκλείας φαιδρότης ὅλην περιαστράπτει τὴν ὑπ’ οὐρανόν· δόξα δὲ καὶ ἑτέρως τοῦ Ἰσραὴλ, ὅτι προῆλθεν ἐξ αὐτῶν κατὰ σάρκα, καίτοι Θεὸς ἐπὶ πάντας, καὶ εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Εὐλογεῖ δὲ Συμεὼν τὴν ἁγίαν Παρθένον, ὡς ὑπηρετήσασαν θείᾳ βουλῇ, καὶ ὑπουργήσασαν τόκῳ, καὶ τοὺς τῆς ἀνθρωπότητος νόμους οὐκ ἀνασχομένην. Παρθένος γὰρ οὖσα τέτοκε, καὶ οὐκ ἐξ ἀνδρὸς, ἀλλ’ ἐπελθόντος ἐπ’ αὐτὴν Πνεύματος ἁγίου. Τί δὲ δὴ ἄρα περὶ Χριστοῦ φησιν ὁ προφήτης Συμεών;
ποις τὴν ἀλήθειαν. Ἑαυτὸν οὖν ἄρα προσκεκόμικεν ὁ Χριστὸς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας, ἵνα ἡμᾶς δι' ἑαυτοῦ καὶ ἐν ἑαυτῷ προσαγάγῃ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, λύσῃ τε οὕτω τὴν ἐφ' ἡμῖν γενομένην ἀποστροφήν, διά τε τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν καὶ τὴν κατὰ πάντων ἡμῶν τυραννήσασαν ἁμαρτίαν. Ἡμεῖς γὰρ ἦμεν οἱ πάλαι βοῶντες· Ἐπίβλεψον ἐπ' ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με.» τί δ' ἂν γένοιτο ἰσύῤῥοπον ἔχον εἰς θυμηδίαν τοῦ μαθεῖν, ὅτι σέσωκεν ὁ Θεὸς τὴν ὑπ' οὐρανὸν μεσιτεύ σαντος τοῦ Υἱοῦ, διὰ τὸ γενέσθαι καθ' ἡμᾶς; Γέγρα πται γάρ, ὅτι ο Εἷς Θεὸς καὶ εἷς μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν· καθήκε το σ' γὰρ ἑκὼν πρὸς τὴν ἡμῶν πτωχείαν, ἵνα ἡμᾶς ἀποφήνῃ πλουσίους τὰ αὐτοῦ κερδαίνοντας. Ορα τοίνυν αὐτὸν ὡς ἕνα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς προσαγόμενον τῷ Πατρὶ, καὶ ταῖς τοῦ νόμου σκιαῖς ἑπόμενον, ἔτι θύοντά τε κατὰ τὸ εἰω θὸς, εἰ καὶ διὰ τῆς μητρὸς ἐπράττετο ταῦτα. "Αρ' οὖν ἡγνοήθη παρὰ πάντων ἐν Ἱεροσολύμοις, καὶ οὐδενὶ τῶν αὐτόθι γνώριμος ἦν; Καίτοι πῶς τοῦτό ἐστιν ἀληθές; Προεκήρυττε μὲν γὰρ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ διὰ τῶν προφητῶν ἀπ' αἰῶνος, ἐσόμενον κατὰ καιροὺς ἐμφανῆ τὸν Υἱόν, ἵνα σώσῃ τοὺς ἀπολωλό τας, καὶ καταφωτίσῃ τοὺς ἐσκοτισμένους. Εφη γοῦν δι᾽ ἑνὸς τῶν προφητῶν·. Ἐγγίζει ταχὺ ἡ δι καιοσύνη μου καὶ τὸ ἔλεός μου ἀποκαλυφθῆναι, τὸ δὲ σωτήριόν μου ὡς λαμπὰς καυθήσεται.» Ελεος δὲ καὶ δικαιοσύνη Χριστός. Ἐλεήθημεν γὰρ δι᾽ αὐτοῦ καὶ δεδικαιώμεθα, τοὺς τῆς φαυλότητος ρύπους απο νιψάμενοι, διὰ πίστεως δηλονότι τῆς εἰς αὐτόν. Όπερ δέ ἐστι τοῖς ἐν νυκτὶ καὶ σκότῳ προηγουμένη λαμ πάς, τοῦτο καὶ τοῖς ἐν ἀχλύϊ καὶ σκότῳ νοητῷ γέγονεν ὁ Χριστὸς, φῶς αὐτοῖς τὸ θεῖον ἐντιθείς διὰ τοῦτο καὶ οἱ μακάριοι προφῆται μέτοχοι τῆς τοιάσδε χάριτος παρεκάλουν γενέσθαι, λέγοντες Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἔλεός σου, καὶ τὸ σωτή ριόν σου δὸς ἡμῖν.» Οὐκοῦν εἰσεφέρετο μὲν Χρι στὸς ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ βρέφος ὢν ἔτι βραχύ τε καὶ ὑπομάσθιον· ὁ δέ γε μακάριος Συμεών, προ φητικῇ χάριτι τετιμημένος, δέχεται μὲν εἰς ἀγχά λας αὐτόν· θυμηδίας δὲ τῆς ἀνωτάτω πιμπλά μενος, εὐλόγησε τὸν Θεὸν λέγων· «Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου ἐν εἰρήνῃ, ὅτι ἴδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου, ὁ ἡτοίμα σας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν· φῶς εἰς ἀπο. κάλυψιν ἐθνῶν, καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ.» Προ ητοίμασται γὰρ τὸ Χριστοῦ μυστήριον καὶ πρὸ αὐτῆς τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς· πεφανέρωται δὲ ἐν ἐσχά τοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς, γέγονε δὲ φῶς τοῖς ἐν σκότῳ, καὶ πεπλανημένοις, καὶ ὑπὸ χεῖρα πεσοῦσι διαβολι κήν. Αὐτοὶ δὲ ἦσαν οἱ τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα λατρεύοντες, προσκυνοῦντες δὲ καὶ τῷ ἀρχεκάκῳ δράκοντι, καὶ τῇ τῶν δαιμόνων ἀκαθάρτω πληθύῖ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν ἀνάπτοντες· ἀλλὰ κέκληνται παρά Θεοῦ Πατέρος πρὸς ἐπίγνωσιν τοῦ Υἱοῦ, ὅς ἐστι φῶς Σχιν, 16. καθίκετο. «Σημανῶ αὐτοῖς, καὶ εἰσδέξομαι αὐτοὺς, διότι λυτρώσομαι αὐτοὺς, καὶ πληθυνθήσονται, καθότι ἦσαν πολλοὶ οἱ πλανώμενοι,» κεκλημένοι δὲ διὰ Χριστοῦ. Πολλοὶ δὲ πάλιν εἰσὶ καθὰ καὶ πρότερον, οἳ εἰσεδέχθησαν καὶ λελύτρωνται, σύνθημα λαβόντες εἰρήνης παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τὴν διὰ πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν οἰκείωσίν τε καὶ χάριν. Κατεσπάρησαν δὲ ἐν λαοῖς οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; Οἱ μακρὰν ὄντες Θεοῦ, κατὰ διάθεσιν γεγόνασιν ἐγγύς· τούτοις καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἐπιστέλλει λέγων· «Νυνὶ δὲ ὑμεῖς οἵ ποτε ὄντες μακρὰν, ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ.» Ἐγγὺς δὲ γενόμενοι, καύχημα ποιοῦνται Χριστόν. Ἔφη γὰρ περὶ αὐτῶν πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· «Καὶ κατισχύσω αὐτοὺς ἐν Κυρίῳ Θεῷ αὐτῶν, καὶ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ καυχήσονται, λέγει Κύριος.» Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Ψαλμῳδὸς διδάσκει λέγων, ὡς πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα φάσκων· «Κύριε, ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου σου πορεύσονται, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται ὅλην τὴν ἡμέραν, καὶ ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ὑψωθήσονται, ὅτι καύχημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν σὺ εἶ.» Εὑρίσκομεν δὲ προφήτην Ἱερεμίαν ἀνακεκραγότα πρὸς τὸν Θεόν· rere mei "., Quid autem æquari potest cum ea voluptate, quam capit aliquis cum Deum agnoscit orbem terrarum servasse, mediante Filio, propterea quod nostri similis factus est? Scriptum est enim, unum esse Deum, et unum mediatorem Dei et ho minum, hominem Christum Jesum, qui dedit seipsum redemptionem pro nobis ". Ultro enim se ad in opiam nostram demisit, ut nos divites redderet, si se lucrifaceremus ". Cerne igitur ipsum ut ununi e nobis offerri Patri, et legis umbras sequi, ac prae terea de more sacrificare, licet a matre isthæc fie rent. Num ergo latuit omnes Hierosolymitas, nec ulli eorum qui illic degebant agnitus fuit? At quo modo verum istud sit? Deus enim ac Pater per pro phetas prædixit appariturum aliquando Filium, ut salvos faceret eos qui perierant, et qui in tenebris erant illuminaret. Itaque per unum prophètam dixit: «Appropinquat cito justitia mea, et miseri cordia mea ut reveletur *. Et salutare meum sicut lampas ardebit "., Christus autem misericordia est ac justitia. Misericordiam enim ab ipso consecuti sumus, et justificati sumus, nequitia sordibus ab stersis, per fidem scilicet in ipsum. Quod autem in nocte ac tenebris versantibus lux est, hoc in caligine quoque ac tenebris spiritalibus constitutis Christus factus est, divinam eis lucem indens. Proindeque beati prophetæ istius gratiæ participes fieri rogabant dicentes: «Ostende nobis, Domine, misericordiam quondam clamabamus c Respice in me, et misc Psal. * Luc. 11, 29, 32. F. tuam, et salutare tuum da nobis ".» Igitur illatus est Christus in templum, inſans adhuc cum esset, parvulus et lactens: Simeon autem beatus, prophe tica præditus gratia, in ulnas eum accipit summa que laetitia perfusus benedixit Deum dicens Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace. Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum Jumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuæ Israel". Præparatum est enim Christi mysterium, etiam ante ipsum mundi opia cium, sed manifestatum est novissimis sæculi tem poribus, et lux facta est versantibus in tenebris, ac deceptis, atque potestati diabolice subditis. Hi autem creaturæ potius quam Creatori serviebant ", et mali auctorem draconem adorabant, impuræque da monum multitudini Dei gloriam attribuebant: sed vocati sunt a Deo Patre ad agnitionem Filii, qui est lux vera. Dixit ergo per vocem Isaia: Significabo eis, et suscipiam illos, quia redimnam eos: et multi plicabuntur, sicut erant plurimi decepti, sed per Christum vocati. Multi vero sunt rursus sicut et prius, qui suscepti et redempti sunt, accepto a Den et Patre pacis signo, amicitia nimirum et gratia per fidem in Christum. Dispersi sunt autem in populis divini discipuli. Quid tum inde? Qui procul erant a + Tim. 1, 5, 6. * II Cor. VIII, 9. Isa. LVI, 1. Rom. 1, 25. Imo, Zachar: x, 8. * Isa. LXII, 1. " Psal. Lxxxν,
PG 77:1047«Ἰδοὺ οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραὴλ, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον.» Τέθειται μὲν γὰρ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Ἐμμανουὴλ εἰς τὰ θεμέλια Σιὼν, ἐκλεκτὸς ὢν λίθος, ἀκρογωνιαῖος, ἔντιμος. Ἀλλ’ οἱ μὲν ἐπ’ αὐτῷ πιστεύσαντες, οὐ κατῃσχύνθησαν· ὅσοι δὲ ἄπιστοι καὶ ἀμαθεῖς, καὶ τὸ ἐπ’ αὐτῶν μυστήριον οὐκ ἴσχυσαν ἰδεῖν, πεσόντες συνετρίβησαν. Ἔφη γάρ που πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· «Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προςκόμματος, καὶ πέτραν σκανδάλου, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ’ αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ· ἐφ’ ὃν δ’ ἂν πέσῃ, λικμήσει αὐτόν.» Ἀλλ’ ἠσφαλίζετο τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ ὁ προφήτης λέγων· «Καὶ αὐτὸν ἁγιάσατε, καὶ αὐτὸς ἔσται σου φῶς· καὶ ἐὰν ἐπ’ αὐτῷ πεποιθὼς ᾖς, ἔσται σοι εἰς ἁγιασμὸν, καὶ οὐχ ὡς λίθῳ προσκόμματος συναντήσεσθε αὐτῷ, οὐδ’ ὡς πέτρας παραπτώματι.» Οὐκοῦν ἐπειδήπερ Κύριον ὄντα καὶ Θεὸν τὸν Ἐμμανουὴλ οὐχ ἡγίασεν ὁ Ἰσραὴλ, οὔτε μὴν ἠθέλησεν ἐπ’ αὐτῷ πεποιθέναι, περιπίπτουσιν [ἴς. πίπτει] ὡς λίθῳ διὰ τὴν ἀπιστίαν, συνετρίβη καὶ πέπτωκεν· ἀνέστησαν δὲ πολλοὶ, τοῦτ’ ἔστιν, οἱ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν παραδεξάμενοι.
μανῶ αὐτοῖς, καὶ εἰσδέξομαι αυτούς, διότι λυτρώσο μαι αὐτοὺς, καὶ πληθυνθήσονται, καθότι ἦταν πολλοί οι πλανώμενοι, ο κεκλημένοι δὲ διὰ Χριστοῦ. Πολλοί δὲ πάλιν εἰσὶ καθὰ καὶ πρότερον, οἱ εἰσεδέχθησαν καὶ λελύτρωνται, σύνθημα λαβόντες εἰρήνης παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τὴν διὰ πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν οἰκείωσίν τε καὶ χάριν. Κατεσπάρησαν δὲ ἐν λαοῖς οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; Οι μακρὰν ὄντες Θεοῦ, κατά διάθεσιν γεγόνασιν ἐγγύς· τούτοις καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἐπιστέλλει λέγων· «Νυνὶ δὲ ὑμεῖς οἱ ποτε ὄντες μακράν, ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ.» Εγγὺς δὲ γενόμενοι, καύχημα ποιοῦνται Χριστόν. Εφη γὰρ περὶ αὐτῶν πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ Καὶ κατισχύσω αὐτοὺς ἐν Κυρίῳ Θεῷ αὐτῶν, καὶ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ καυχήσονται, λέγει Κύριος.» Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Ψαλμωδός διδά σκει λέγων, ὡς πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα φάσκων «Κύριε, ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου σου πορεύσονται, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται ὅλην τὴν ἡμέ ραν, καὶ ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ὑψωθήσονται, ὅτι καύ χημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν σὺ εἴ.» Ευρίσκομεν δὲ προφήτην Ιερεμίαν ἀνακεκραγότα πρὸς τὸν Θεόν «Κύριε, ισχύς μου καὶ βοήθειά μου, καὶ καταφυγή μου ἐν ἡμέρᾳ κακῶν μου· πρὸς σὲ ἔθνη ήξουσιν ἀπ' ἐσχάτου τῆς γῆς, καὶ ἐροῦσιν. Ὡς ψευδῆ ἐκτίσαντο οξ πατέρες ἡμῶν εἴδωλα, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ὠφέ λιμον.» Γέγονε τοίνυν φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ καὶ εἰς δόξαν τοῦ Ἰσραήλ. Εἰ γὰρ καὶ γεγόνασί τινες ἐξ αὐτῶν ὑβρισταὶ καὶ ἀπειθεῖς, καὶ ἀσυνεσίας ἔμπλεω τὴν διάνοιαν ἔχοντες, ἀλλ᾽ οὖν σέσωσται τὸ κατάλειμμα, καὶ δεδόξασται διὰ Χριστοῦ. Απαρχὴ δὲ τούτων οἱ θεσπέσιοι γεγόνασι μαθηταί, ὧν ἡ τῆς εὐκλείας φαιδρότης όλην περιαστράπτει τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν· δόξα δὲ καὶ ἑτέρως τοῦ Ἰσραήλ, ὅτι προῆλθεν ἐξ αὐτῶν κατὰ σάρκα, καίτοι θεὸς ἐπὶ πάν τας, καὶ εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν. Ευλογεί δὲ Συμεὼν τὴν ἁγίαν Παρθένον, ὡς ὑπηρετήσασαν θείᾳ βουλῇ, καὶ ὑπουργήσασαν τόκῳ, καὶ τοὺς τῆς ἀνθρωπότητος νόμους οὐκ ἀνασχομένην. Παρθένος γὰρ οὖσα τέτυκε, καὶ οὐκ ἐξ ἀνδρὸς, ἀλλ' ἐπελθόντος ἐπ' αὐτὴν Πνεύματος ἁγίου. Τί δὲ δὴ ἄρα περὶ Χρι στοῦ φησιν ὁ προφήτης Συμεών; «Ιδού οὗτος κεῖ ται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσρατίλ, τὸ ἀληθινόν. Εφη γοῦν διὰ φωνῆς Ἡσαΐου Ση «καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον.» Τέθειται μὲν γὰρ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Ἐμμανουὴλ εἰς τὰ θε μέλια Σιών, ἐκλεκτὸς ὢν λίθος, ἀκρογωνιαίος, ἕνα τιμος. Αλλ' οἱ μὲν ἐπ' αὐτῷ πιστεύσαντες, οὐ κατησχύνθησαν· ὅσοι δὲ ἄπιστοι καὶ ἀμαθεῖς, καὶ τὸ ἐπ' αὐτῶν ο μυστήριον οὐκ ἴσχυσαν ἰδεῖν, πε σόντες συνετρίβησαν. Εφη γάρ που πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προσ κόμματος, καὶ πέτραν σκανδάλου, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ' αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ· ἐφ' ὅν δ' ἂν πέσῃ, λι σε Ο Ζαχαρίου, κ γρ. αὐτοῦ. «Ἰδοὺ οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραὴλ, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον.» Τέθειται μὲν γὰρ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Ἐμμανουὴλ εἰς τὰ θεμέλια Σιὼν, ἐκλεκτὸς ὢν λίθος, ἀκρογωνιαῖος, ἔντιμος. Ἀλλ’ οἱ μὲν ἐπ’ αὐτῷ πιστεύσαντες, οὐ κατῃσχύνθησαν· ὅσοι δὲ ἄπιστοι καὶ ἀμαθεῖς, καὶ τὸ ἐπ’ αὐτῶν μυστήριον οὐκ ἴσχυσαν ἰδεῖν, πεσόντες συνετρίβησαν. Ἔφη γάρ που πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· «Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προςκόμματος, καὶ πέτραν σκανδάλου, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ’ αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ· ἐφ’ ὃν δ’ ἂν πέσῃ, λικμήσει αὐτόν.» Ἀλλ’ ἠσφαλίζετο τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ ὁ προφήτης λέγων· «Καὶ αὐτὸν ἁγιάσατε, καὶ αὐτὸς ἔσται σου φῶς· καὶ ἐὰν ἐπ’ αὐτῷ πεποιθὼς ᾖς, ἔσται σοι εἰς ἁγιασμὸν, καὶ οὐχ ὡς λίθῳ προσκόμματος συναντήσεσθε αὐτῷ, οὐδ’ ὡς πέτρας παραπτώματι.» Οὐκοῦν ἐπειδήπερ Κύριον ὄντα καὶ Θεὸν τὸν Ἐμμανουὴλ οὐχ ἡγίασεν ὁ Ἰσραὴλ, οὔτε μὴν ἠθέλησεν ἐπ’ αὐτῷ πεποιθέναι, περιπίπτουσιν [ἴς. πίπτει] ὡς λίθῳ διὰ τὴν ἀπιστίαν, συνετρίβη καὶ πέπτωκεν· ἀνέστησαν δὲ πολλοὶ, τοῦτ’ ἔστιν, οἱ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν παραδεξάμενοι. Deo, adfectu prope facti sunt; quibus etiam Paulus 1. « divinus scribit, dicens:. Nunc autem vos, qui ali quando eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi ". Qui autem prope facti sunt, gloriam suam Christum faciunt. Dixit enim de ipsis rursus Deus ac Pater: Et confortabo eos in Domino Deo suo, et in nomine ejus gloriabantur, dicit Domi.. nus". Id ipsum beatus quoque Psalmista docet, quasi ad universorum Salvatorem loquens: «Domine, in Jumine vullus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in justitia tua exaltabuntur, quoniam gloria virtutis eorum tu es "., Invenimus autem prophetam Jeremiam ad Deum clamantem Domine, fortitudo mea, et auxilium meum, et refugium meum in die malorum meorum. Ad te omnes gentes venient ab extremo terre, et dicent, Quoniam falsa fabricaverunt patres nostri idola, et non est in eis utilitas "., Factus est igitur lumen ad revelationem gentium Christus, sed et ad gloriam Israel. Tametsi enim fuerunt ex ea gente non nulli injurii, præfracti et vecordes, tamen servatæ sunt reliquiæ, et glorificată per Christum. Primitiæ autem fuerunt divini discipuli, quorum gloria universum orbem illustrat. Gloria item est Israel, quoniam ex ipsis secundum carnem prodiit, quamvis Deus supra omnes constitutus, ac benedi ctes in secula. Amen. Benedicit porro Simeon san ctam Virginem, utpote quæ divinæ voluntati morem gessit, et partui ministravit, nec leges passa est hu manitatis. Virgo enim peperit, neque ex homine, sed cum in ipsam supervenisset sanctus Spiritus. " Quid porro de Christo ait Simeon propheta? Ecce positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradici tur". Positus enim est a Deo et Patre Emmanuel in fundlamenta Sion, cum sit lapis electus, angula ris, pretiosus: sed qui crediderunt in ipsum, non sunt confusi; quotquot autem non crediderunt, et ignari, et qui illius mysteria videre non potuerunt, cadentes contriti sunt. Dixit enim alicubi rursum Deus ac Pater: «Ecce pono in 'Sion lapidem offen sionis, et petram scandali, et qui credit in eum non confundetur; in quem autem ceciderit, ipsum triturabit. Verum confirmabat Israelitas pro pheta dicens Et ipsum sanctifcate, et ipse erit lumen tuum: et, si in ipso confiisus fueris, erit tibi in sanctificationem, et non ut lapidi offensionis oc curretis, neque ut petra ruine ".» Quoniam igitur Emmanuelem, Deus cum sit ac Dominus, Israel non sanctificavit, neque porro in ipsum credere vo luit, impingit quodammodo in lapidem propter in credulitatem, contritus est ac cecidit: sed surrexe runt multi, hoc est, qui fidem in ipsum suscepere. Transplantati enim sunt ex legali cultu ad spiria "Ephes. 11, 13. Zachar. x, 12. Isa. x, 22; Rom. ix, 27. ** Luc. 11, 31. Luc. 11, 32. Psal. Lxxxvi, 16, 18. Jerem. xvi, 19. Isa. vil, 14, 15, Rom. ix, 53. Isa. vult, 13, 14. Varie lectiones.
Μετεφυτεύθησαν γὰρ ἐκ νομικῆς λατρείας εἰς τὴν πνευματικὴν, καὶ ἐκ τοῦ δοῦλον ἔχειν ἐν ἑαυτοῖς πνεῦμα, πεπλουτήκασι τὸ ἐλευθεροῦν, τοῦτ’ ἔστι τὸ ἅγιον· κοινωνοὶ γεγόνασι τῆς θείας φύσεως, υἱοθεσίας ἠξίωνται, καὶ ἐν ἐλπίσιν εἰσὶ τοῦ καὶ αὐτὴν κατακτήσασθαι τὴν ἄνω πόλιν, ἤτοι τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν. Ἀντιλεγόμενον δὲ σημεῖον τὸν τίμιον ὀνομάζει σταυρὸν, ὡς καὶ ὁ σοφώτατος γράφει Παῦλος· «Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, ἔθνεσι δὲ μωρίαν·» καὶ πάλιν, «Ὁ λόγος μὲν ὁ τοῦ σταυροῦ τοῖς μὲν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστὶ, τοῖς δὲ σωζομένοις ἡμῖν δύναμις Θεοῦ εἰς σωτηρίαν.» Ἀντιλέγεται τοίνυν τὸ σημεῖον, ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις μὲν μωρία δόξαν εἶναι, τοῖς γε μὴν ἐπεγνωκόσι τὴν δύναμιν αὐτοῦ σωτηρία καὶ ζωή. Ἔφη γοῦν Συμεὼν τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ, ὅτι «Καὶ σοῦ δὲ αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται ῥομφαία·» ῥομφαίαν τάχα που λέγων τὴν λύπην ἣν ἔσχεν ἐπὶ τῷ Χριστῷ, βλέπουσα σταυρούμενον ὃν γεγέννηκεν, καὶ οὐκ εἰδυῖα πάντως ὅτι καὶ κρείττων ἔσται θανάτου, καὶ ἐκ νεκρῶν ἀναστήσεται. Καὶ μή τοι θαυμάσῃς, εἰ ἠγνόησεν ἡ Παρθένος, ὅπου καὶ αὐτοὺς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ὀλιγοπιστοῦντας εὑρήσομεν περὶ τούτου.
μανῶ αὐτοῖς, καὶ εἰσδέξομαι αυτούς, διότι λυτρώσο μαι αὐτοὺς, καὶ πληθυνθήσονται, καθότι ἦταν πολλοί οι πλανώμενοι, ο κεκλημένοι δὲ διὰ Χριστοῦ. Πολλοί δὲ πάλιν εἰσὶ καθὰ καὶ πρότερον, οἱ εἰσεδέχθησαν καὶ λελύτρωνται, σύνθημα λαβόντες εἰρήνης παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τὴν διὰ πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν οἰκείωσίν τε καὶ χάριν. Κατεσπάρησαν δὲ ἐν λαοῖς οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; Οι μακρὰν ὄντες Θεοῦ, κατά διάθεσιν γεγόνασιν ἐγγύς· τούτοις καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἐπιστέλλει λέγων· «Νυνὶ δὲ ὑμεῖς οἱ ποτε ὄντες μακράν, ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ.» Εγγὺς δὲ γενόμενοι, καύχημα ποιοῦνται Χριστόν. Εφη γὰρ περὶ αὐτῶν πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ Καὶ κατισχύσω αὐτοὺς ἐν Κυρίῳ Θεῷ αὐτῶν, καὶ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ καυχήσονται, λέγει Κύριος.» Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Ψαλμωδός διδά σκει λέγων, ὡς πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα φάσκων «Κύριε, ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου σου πορεύσονται, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται ὅλην τὴν ἡμέ ραν, καὶ ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ὑψωθήσονται, ὅτι καύ χημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν σὺ εἴ.» Ευρίσκομεν δὲ προφήτην Ιερεμίαν ἀνακεκραγότα πρὸς τὸν Θεόν «Κύριε, ισχύς μου καὶ βοήθειά μου, καὶ καταφυγή μου ἐν ἡμέρᾳ κακῶν μου· πρὸς σὲ ἔθνη ήξουσιν ἀπ' ἐσχάτου τῆς γῆς, καὶ ἐροῦσιν. Ὡς ψευδῆ ἐκτίσαντο οξ πατέρες ἡμῶν εἴδωλα, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ὠφέ λιμον.» Γέγονε τοίνυν φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ καὶ εἰς δόξαν τοῦ Ἰσραήλ. Εἰ γὰρ καὶ γεγόνασί τινες ἐξ αὐτῶν ὑβρισταὶ καὶ ἀπειθεῖς, καὶ ἀσυνεσίας ἔμπλεω τὴν διάνοιαν ἔχοντες, ἀλλ᾽ οὖν σέσωσται τὸ κατάλειμμα, καὶ δεδόξασται διὰ Χριστοῦ. Απαρχὴ δὲ τούτων οἱ θεσπέσιοι γεγόνασι μαθηταί, ὧν ἡ τῆς εὐκλείας φαιδρότης όλην περιαστράπτει τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν· δόξα δὲ καὶ ἑτέρως τοῦ Ἰσραήλ, ὅτι προῆλθεν ἐξ αὐτῶν κατὰ σάρκα, καίτοι θεὸς ἐπὶ πάν τας, καὶ εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν. Ευλογεί δὲ Συμεὼν τὴν ἁγίαν Παρθένον, ὡς ὑπηρετήσασαν θείᾳ βουλῇ, καὶ ὑπουργήσασαν τόκῳ, καὶ τοὺς τῆς ἀνθρωπότητος νόμους οὐκ ἀνασχομένην. Παρθένος γὰρ οὖσα τέτυκε, καὶ οὐκ ἐξ ἀνδρὸς, ἀλλ' ἐπελθόντος ἐπ' αὐτὴν Πνεύματος ἁγίου. Τί δὲ δὴ ἄρα περὶ Χρι στοῦ φησιν ὁ προφήτης Συμεών; «Ιδού οὗτος κεῖ ται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσρατίλ, τὸ ἀληθινόν. Εφη γοῦν διὰ φωνῆς Ἡσαΐου Ση «καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον.» Τέθειται μὲν γὰρ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Ἐμμανουὴλ εἰς τὰ θε μέλια Σιών, ἐκλεκτὸς ὢν λίθος, ἀκρογωνιαίος, ἕνα τιμος. Αλλ' οἱ μὲν ἐπ' αὐτῷ πιστεύσαντες, οὐ κατησχύνθησαν· ὅσοι δὲ ἄπιστοι καὶ ἀμαθεῖς, καὶ τὸ ἐπ' αὐτῶν ο μυστήριον οὐκ ἴσχυσαν ἰδεῖν, πε σόντες συνετρίβησαν. Εφη γάρ που πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προσ κόμματος, καὶ πέτραν σκανδάλου, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ' αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ· ἐφ' ὅν δ' ἂν πέσῃ, λι σε Ο Ζαχαρίου, κ γρ. αὐτοῦ. «Ἰδοὺ οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραὴλ, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον.» Τέθειται μὲν γὰρ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Ἐμμανουὴλ εἰς τὰ θεμέλια Σιὼν, ἐκλεκτὸς ὢν λίθος, ἀκρογωνιαῖος, ἔντιμος. Ἀλλ’ οἱ μὲν ἐπ’ αὐτῷ πιστεύσαντες, οὐ κατῃσχύνθησαν· ὅσοι δὲ ἄπιστοι καὶ ἀμαθεῖς, καὶ τὸ ἐπ’ αὐτῶν μυστήριον οὐκ ἴσχυσαν ἰδεῖν, πεσόντες συνετρίβησαν. Ἔφη γάρ που πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· «Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προςκόμματος, καὶ πέτραν σκανδάλου, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ’ αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ· ἐφ’ ὃν δ’ ἂν πέσῃ, λικμήσει αὐτόν.» Ἀλλ’ ἠσφαλίζετο τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ ὁ προφήτης λέγων· «Καὶ αὐτὸν ἁγιάσατε, καὶ αὐτὸς ἔσται σου φῶς· καὶ ἐὰν ἐπ’ αὐτῷ πεποιθὼς ᾖς, ἔσται σοι εἰς ἁγιασμὸν, καὶ οὐχ ὡς λίθῳ προσκόμματος συναντήσεσθε αὐτῷ, οὐδ’ ὡς πέτρας παραπτώματι.» Οὐκοῦν ἐπειδήπερ Κύριον ὄντα καὶ Θεὸν τὸν Ἐμμανουὴλ οὐχ ἡγίασεν ὁ Ἰσραὴλ, οὔτε μὴν ἠθέλησεν ἐπ’ αὐτῷ πεποιθέναι, περιπίπτουσιν [ἴς. πίπτει] ὡς λίθῳ διὰ τὴν ἀπιστίαν, συνετρίβη καὶ πέπτωκεν· ἀνέστησαν δὲ πολλοὶ, τοῦτ’ ἔστιν, οἱ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν παραδεξάμενοι. Deo, adfectu prope facti sunt; quibus etiam Paulus 1. « divinus scribit, dicens:. Nunc autem vos, qui ali quando eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi ". Qui autem prope facti sunt, gloriam suam Christum faciunt. Dixit enim de ipsis rursus Deus ac Pater: Et confortabo eos in Domino Deo suo, et in nomine ejus gloriabantur, dicit Domi.. nus". Id ipsum beatus quoque Psalmista docet, quasi ad universorum Salvatorem loquens: «Domine, in Jumine vullus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in justitia tua exaltabuntur, quoniam gloria virtutis eorum tu es "., Invenimus autem prophetam Jeremiam ad Deum clamantem Domine, fortitudo mea, et auxilium meum, et refugium meum in die malorum meorum. Ad te omnes gentes venient ab extremo terre, et dicent, Quoniam falsa fabricaverunt patres nostri idola, et non est in eis utilitas "., Factus est igitur lumen ad revelationem gentium Christus, sed et ad gloriam Israel. Tametsi enim fuerunt ex ea gente non nulli injurii, præfracti et vecordes, tamen servatæ sunt reliquiæ, et glorificată per Christum. Primitiæ autem fuerunt divini discipuli, quorum gloria universum orbem illustrat. Gloria item est Israel, quoniam ex ipsis secundum carnem prodiit, quamvis Deus supra omnes constitutus, ac benedi ctes in secula. Amen. Benedicit porro Simeon san ctam Virginem, utpote quæ divinæ voluntati morem gessit, et partui ministravit, nec leges passa est hu manitatis. Virgo enim peperit, neque ex homine, sed cum in ipsam supervenisset sanctus Spiritus. " Quid porro de Christo ait Simeon propheta? Ecce positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradici tur". Positus enim est a Deo et Patre Emmanuel in fundlamenta Sion, cum sit lapis electus, angula ris, pretiosus: sed qui crediderunt in ipsum, non sunt confusi; quotquot autem non crediderunt, et ignari, et qui illius mysteria videre non potuerunt, cadentes contriti sunt. Dixit enim alicubi rursum Deus ac Pater: «Ecce pono in 'Sion lapidem offen sionis, et petram scandali, et qui credit in eum non confundetur; in quem autem ceciderit, ipsum triturabit. Verum confirmabat Israelitas pro pheta dicens Et ipsum sanctifcate, et ipse erit lumen tuum: et, si in ipso confiisus fueris, erit tibi in sanctificationem, et non ut lapidi offensionis oc curretis, neque ut petra ruine ".» Quoniam igitur Emmanuelem, Deus cum sit ac Dominus, Israel non sanctificavit, neque porro in ipsum credere vo luit, impingit quodammodo in lapidem propter in credulitatem, contritus est ac cecidit: sed surrexe runt multi, hoc est, qui fidem in ipsum suscepere. Transplantati enim sunt ex legali cultu ad spiria "Ephes. 11, 13. Zachar. x, 12. Isa. x, 22; Rom. ix, 27. ** Luc. 11, 31. Luc. 11, 32. Psal. Lxxxvi, 16, 18. Jerem. xvi, 19. Isa. vil, 14, 15, Rom. ix, 53. Isa. vult, 13, 14. Varie lectiones.
PG 77:1048Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Θωμᾶς, εἰ μὴ τὰς χεῖρας ἔβαλεν εἰς τὴν πλευρὰν αὐτοῦ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐψηλάφησε δὲ καὶ τοὺς τόπους τῶν ἥλων, οὐκ ἠνέσχετο πιστεῦσαι, λεγόντων αὐτοῦ τῶν ἑτέρων μαθητῶν, ὅτι ἐγήγερται Χριστὸς, καὶ ἐμφανῆ κατέστησεν αὐτοῖς ἑαυτόν. Ὠφελεῖ τοιγαροῦν ἡμᾶς ὁ σοφώτατος εὐαγγελιστὴς πάντα διδάσκων, ὅσα δι’ ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὑπέμεινεν ὁ Υἱὸς γενόμενος σὰρξ, καὶ τὴν καθ’ ἡμᾶς πτωχείαν οὐκ ἀπαξιώσας λαβεῖν, ἵνα δοξολογήσωμεν αὐτὸν ὡς λυτρωτὴν, ὡς Κύριον, ὡς Σωτῆρα καὶ Θεὸν, ὅτι αὐτῷ τε καὶ σὺν αὐτῷ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
μανῶ αὐτοῖς, καὶ εἰσδέξομαι αυτούς, διότι λυτρώσο μαι αὐτοὺς, καὶ πληθυνθήσονται, καθότι ἦταν πολλοί οι πλανώμενοι, ο κεκλημένοι δὲ διὰ Χριστοῦ. Πολλοί δὲ πάλιν εἰσὶ καθὰ καὶ πρότερον, οἱ εἰσεδέχθησαν καὶ λελύτρωνται, σύνθημα λαβόντες εἰρήνης παρὰ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τὴν διὰ πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν οἰκείωσίν τε καὶ χάριν. Κατεσπάρησαν δὲ ἐν λαοῖς οἱ θεσπέσιοι μαθηταί. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; Οι μακρὰν ὄντες Θεοῦ, κατά διάθεσιν γεγόνασιν ἐγγύς· τούτοις καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἐπιστέλλει λέγων· «Νυνὶ δὲ ὑμεῖς οἱ ποτε ὄντες μακράν, ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ.» Εγγὺς δὲ γενόμενοι, καύχημα ποιοῦνται Χριστόν. Εφη γὰρ περὶ αὐτῶν πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ Καὶ κατισχύσω αὐτοὺς ἐν Κυρίῳ Θεῷ αὐτῶν, καὶ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ καυχήσονται, λέγει Κύριος.» Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Ψαλμωδός διδά σκει λέγων, ὡς πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα φάσκων «Κύριε, ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου σου πορεύσονται, καὶ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται ὅλην τὴν ἡμέ ραν, καὶ ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ὑψωθήσονται, ὅτι καύ χημα τῆς δυνάμεως αὐτῶν σὺ εἴ.» Ευρίσκομεν δὲ προφήτην Ιερεμίαν ἀνακεκραγότα πρὸς τὸν Θεόν «Κύριε, ισχύς μου καὶ βοήθειά μου, καὶ καταφυγή μου ἐν ἡμέρᾳ κακῶν μου· πρὸς σὲ ἔθνη ήξουσιν ἀπ' ἐσχάτου τῆς γῆς, καὶ ἐροῦσιν. Ὡς ψευδῆ ἐκτίσαντο οξ πατέρες ἡμῶν εἴδωλα, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ὠφέ λιμον.» Γέγονε τοίνυν φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ καὶ εἰς δόξαν τοῦ Ἰσραήλ. Εἰ γὰρ καὶ γεγόνασί τινες ἐξ αὐτῶν ὑβρισταὶ καὶ ἀπειθεῖς, καὶ ἀσυνεσίας ἔμπλεω τὴν διάνοιαν ἔχοντες, ἀλλ᾽ οὖν σέσωσται τὸ κατάλειμμα, καὶ δεδόξασται διὰ Χριστοῦ. Απαρχὴ δὲ τούτων οἱ θεσπέσιοι γεγόνασι μαθηταί, ὧν ἡ τῆς εὐκλείας φαιδρότης όλην περιαστράπτει τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν· δόξα δὲ καὶ ἑτέρως τοῦ Ἰσραήλ, ὅτι προῆλθεν ἐξ αὐτῶν κατὰ σάρκα, καίτοι θεὸς ἐπὶ πάν τας, καὶ εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν. Ευλογεί δὲ Συμεὼν τὴν ἁγίαν Παρθένον, ὡς ὑπηρετήσασαν θείᾳ βουλῇ, καὶ ὑπουργήσασαν τόκῳ, καὶ τοὺς τῆς ἀνθρωπότητος νόμους οὐκ ἀνασχομένην. Παρθένος γὰρ οὖσα τέτυκε, καὶ οὐκ ἐξ ἀνδρὸς, ἀλλ' ἐπελθόντος ἐπ' αὐτὴν Πνεύματος ἁγίου. Τί δὲ δὴ ἄρα περὶ Χρι στοῦ φησιν ὁ προφήτης Συμεών; «Ιδού οὗτος κεῖ ται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσρατίλ, τὸ ἀληθινόν. Εφη γοῦν διὰ φωνῆς Ἡσαΐου Ση «καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον.» Τέθειται μὲν γὰρ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Ἐμμανουὴλ εἰς τὰ θε μέλια Σιών, ἐκλεκτὸς ὢν λίθος, ἀκρογωνιαίος, ἕνα τιμος. Αλλ' οἱ μὲν ἐπ' αὐτῷ πιστεύσαντες, οὐ κατησχύνθησαν· ὅσοι δὲ ἄπιστοι καὶ ἀμαθεῖς, καὶ τὸ ἐπ' αὐτῶν ο μυστήριον οὐκ ἴσχυσαν ἰδεῖν, πε σόντες συνετρίβησαν. Εφη γάρ που πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προσ κόμματος, καὶ πέτραν σκανδάλου, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ' αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ· ἐφ' ὅν δ' ἂν πέσῃ, λι σε Ο Ζαχαρίου, κ γρ. αὐτοῦ. «Ἰδοὺ οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραὴλ, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον.» Τέθειται μὲν γὰρ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Ἐμμανουὴλ εἰς τὰ θεμέλια Σιὼν, ἐκλεκτὸς ὢν λίθος, ἀκρογωνιαῖος, ἔντιμος. Ἀλλ’ οἱ μὲν ἐπ’ αὐτῷ πιστεύσαντες, οὐ κατῃσχύνθησαν· ὅσοι δὲ ἄπιστοι καὶ ἀμαθεῖς, καὶ τὸ ἐπ’ αὐτῶν μυστήριον οὐκ ἴσχυσαν ἰδεῖν, πεσόντες συνετρίβησαν. Ἔφη γάρ που πάλιν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· «Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προςκόμματος, καὶ πέτραν σκανδάλου, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ’ αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ· ἐφ’ ὃν δ’ ἂν πέσῃ, λικμήσει αὐτόν.» Ἀλλ’ ἠσφαλίζετο τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ ὁ προφήτης λέγων· «Καὶ αὐτὸν ἁγιάσατε, καὶ αὐτὸς ἔσται σου φῶς· καὶ ἐὰν ἐπ’ αὐτῷ πεποιθὼς ᾖς, ἔσται σοι εἰς ἁγιασμὸν, καὶ οὐχ ὡς λίθῳ προσκόμματος συναντήσεσθε αὐτῷ, οὐδ’ ὡς πέτρας παραπτώματι.» Οὐκοῦν ἐπειδήπερ Κύριον ὄντα καὶ Θεὸν τὸν Ἐμμανουὴλ οὐχ ἡγίασεν ὁ Ἰσραὴλ, οὔτε μὴν ἠθέλησεν ἐπ’ αὐτῷ πεποιθέναι, περιπίπτουσιν [ἴς. πίπτει] ὡς λίθῳ διὰ τὴν ἀπιστίαν, συνετρίβη καὶ πέπτωκεν· ἀνέστησαν δὲ πολλοὶ, τοῦτ’ ἔστιν, οἱ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν παραδεξάμενοι. Deo, adfectu prope facti sunt; quibus etiam Paulus 1. « divinus scribit, dicens:. Nunc autem vos, qui ali quando eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi ". Qui autem prope facti sunt, gloriam suam Christum faciunt. Dixit enim de ipsis rursus Deus ac Pater: Et confortabo eos in Domino Deo suo, et in nomine ejus gloriabantur, dicit Domi.. nus". Id ipsum beatus quoque Psalmista docet, quasi ad universorum Salvatorem loquens: «Domine, in Jumine vullus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in justitia tua exaltabuntur, quoniam gloria virtutis eorum tu es "., Invenimus autem prophetam Jeremiam ad Deum clamantem Domine, fortitudo mea, et auxilium meum, et refugium meum in die malorum meorum. Ad te omnes gentes venient ab extremo terre, et dicent, Quoniam falsa fabricaverunt patres nostri idola, et non est in eis utilitas "., Factus est igitur lumen ad revelationem gentium Christus, sed et ad gloriam Israel. Tametsi enim fuerunt ex ea gente non nulli injurii, præfracti et vecordes, tamen servatæ sunt reliquiæ, et glorificată per Christum. Primitiæ autem fuerunt divini discipuli, quorum gloria universum orbem illustrat. Gloria item est Israel, quoniam ex ipsis secundum carnem prodiit, quamvis Deus supra omnes constitutus, ac benedi ctes in secula. Amen. Benedicit porro Simeon san ctam Virginem, utpote quæ divinæ voluntati morem gessit, et partui ministravit, nec leges passa est hu manitatis. Virgo enim peperit, neque ex homine, sed cum in ipsam supervenisset sanctus Spiritus. " Quid porro de Christo ait Simeon propheta? Ecce positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradici tur". Positus enim est a Deo et Patre Emmanuel in fundlamenta Sion, cum sit lapis electus, angula ris, pretiosus: sed qui crediderunt in ipsum, non sunt confusi; quotquot autem non crediderunt, et ignari, et qui illius mysteria videre non potuerunt, cadentes contriti sunt. Dixit enim alicubi rursum Deus ac Pater: «Ecce pono in 'Sion lapidem offen sionis, et petram scandali, et qui credit in eum non confundetur; in quem autem ceciderit, ipsum triturabit. Verum confirmabat Israelitas pro pheta dicens Et ipsum sanctifcate, et ipse erit lumen tuum: et, si in ipso confiisus fueris, erit tibi in sanctificationem, et non ut lapidi offensionis oc curretis, neque ut petra ruine ".» Quoniam igitur Emmanuelem, Deus cum sit ac Dominus, Israel non sanctificavit, neque porro in ipsum credere vo luit, impingit quodammodo in lapidem propter in credulitatem, contritus est ac cecidit: sed surrexe runt multi, hoc est, qui fidem in ipsum suscepere. Transplantati enim sunt ex legali cultu ad spiria "Ephes. 11, 13. Zachar. x, 12. Isa. x, 22; Rom. ix, 27. ** Luc. 11, 31. Luc. 11, 32. Psal. Lxxxvi, 16, 18. Jerem. xvi, 19. Isa. vil, 14, 15, Rom. ix, 53. Isa. vult, 13, 14. Varie lectiones.
Continue reading PG 77: De exitu animi (homilia diversa 14) →≣ entire volume