Α Κύριος ποιῶν εἰρήνην καὶ κτίζων κακά, ἵνα είπη καὶ εἰρηνέυειν ἐῶν, καὶ πολεμεῖσθαι συγχωρῶν. ΕΚ ΤΩΝ ΑΓΙΟΥ ΙΠΠΟΛΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑΣ ΠΑΡΟΙΜΙΑΣ. ΙΠΠΟΛΥΤΟΥ. Παροιμίαι τοίνυν εἰσὶ λόγοι προς τρεπτικοὶ παρὰ πᾶσαν ὁδὸν τοῦ βίου χρησιμεύοντες· τοῖς γὰρ ἐπὶ τὸν Θεὸν ὁδὸν ποιουμένοις, οδηγός τις γίνεται παραπλησίως τῷ ὑποδείγματι, τοὺς κάμνον τας διὰ τὸ τῆς ὁδοῦ μῆκος ἀνακτωμένη· εἰσὶν οὖν αὗται αἱ παροιμίαι Σολομῶντος, ὅ ἐστιν εἰρηνικού, ήτοι τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ· ἐπειδὴ δὲ τοὺς τοῦ Κυρίου λόγους, ἅτε δὴ Κυρίου τυγχάνοντας, ἀπταίστως ἐπι- στάμεθα, ἵνα μή τις ἐκ τῆς ὁμωνυμίας ἡμᾶς ἀφαρ· πάσῃ, φησὶ τίς ὁ γράψας ταῦτα, καὶ τίνων ἦν βασι- λεύς· ἵνα ἡ τοῦ λέγοντος ἀξιοπιστία εὐπαράδεκτον τὸν λόγον καταστήσῃ καὶ προσεχεῖς τοὺς ἀκούοντας. Σολομῶντος γάρ εἰσιν ἐκείνου, πρὸς ἄν εἶπεν ὁ Κύ ριος· Δώσω σοι καρδίαν φρονίμην καὶ σοφήν· ὡς σὺ οὐ γέγονεν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ μετὰ σὲ οὐκ ἀνα στήσεται ὅμοιός σοι 3· καὶ τὰ λοιπὰ περὶ αὐτοῦ γεγραμμένα· ἦν δὲ σοφὸς ἐκ σοφοῦ· διὸ πρόσκειται τὸ Δαβίδ, ἐξ οὗ Σολομών γέγονε, ἐκ βρέφους τὰ ἱερὰ γράμματα παιδευόμενος, καὶ οὐ κλήρῳ τὴν ἀρχὴν λαβόμενος οὐδὲ βίᾳ, ἀλλὰ κρίσει τοῦ Πνεύμα τος καὶ ψήφῳ Θεοῦ. Γνώναι σοφίαν καὶ παιδείαν. Ο γνοὺς τὴν σοφίαν τοῦ Θεοῦ λαμβάνει παρ' αὐτοῦ καὶ παιδείαν, ἐκμανθάνων δι' αὐτῆς τὰ τοῦ λόγου μυστήρια· καὶ οἱ γνόντες τὴν ἀληθῆ καὶ ἐπουράνιον σοφίαν, εὐκόλως νοήσουσι τοὺς ὑπ' αὐτῶν λαλουμένους λόγους· διό φησι· Δέξασθαι στροφὰς λόγων· τὰ γὰρ ἀντιστρό φως ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λελαλημένα, ταῦτα τοῖς πιστὴν καρδίαν ἔχουσι πρὸς Θεὸν εἴγνωστα γίνεται. * Ταῦτα εἰς τὸν τῶν Ἰουδαίων δῆμον καὶ τὴν κατὰ Χριστοῦ μιαιφονίαν ἐξείληφεν· ᾤοντο γάρ αὐτὸν ἐπὶ γῆς μόνον ἔχειν τὸ πολίτευμα. * Οὐχ ἁπλῶς λήψονται, ἀλλὰ κληρονομήσουσι· οἱ δὲ ἀσεβεῖς, εἰ καὶ ὑψοῦνται, ἀλλ' ὥστε μείζονα γενέ- σθαι τὴν ἀτιμίαν αὐτῶν· ὡς γάρ τις τὸν δυσειδῆ καὶ διεστραμμένον, εἰ ὑψώσειεν, οὐκ ἐδόξασε, ἀλλ᾽ ἡτί μασε πλέον, κατάδηλον αὐτοῦ τὸ αἶσχος πλείοσι και ταστήσας· οὕτω καὶ ὁ Θεὸς ὑψοῖ τοὺς ἀσεβεῖς, ἵνα ἐμφανῆ καταστήσῃ τὴν ἐκείνων ἀσχημοσύνην ὑψώθη καὶ Φαραώ, ἀλλ᾿ ὥστε τὴν οἰκουμένην κατήγορον ἔχειν. * Σημειωτέον ότι δῶρον ἀγαθὸν ὀνομάζει τὸν S. HIPPOLYTI OPP. PARS 1. - EXEGETICA. quod calamitatum laborumque adversus peccatores plena sit. Simile est illud Isaiæ : Ego Dominus fa- ciens pacem et creans mala ; perinde ac si dicat, et pacem fovens, et bella permittens. IN PROVERBIA. (Mar, Bibliotheca nova Patrum, VII, 11, 71, Romæ 1851, in 4º, ex catena Vaticana ms.) IIIPPOLYTI. Proverbia igitur sermones exhor- B tatorii sunt, qui universæ vitæ moderandæ confe- runt: nam iis qui iter ad Deum instituunt, duces quidam funt ac veluti indices, qui laborantes a viæ longitudine recreant. Porro hæc proverbia Salo- monis sunt, pacifici nimirum, sive Christi Serva- toris. Quia vero Domini sermones, propterea quod Domini sunt, idcirco eos sine offendiculo cogno- scimus ; ne quis forte nos nominis paritate falleret, addit quis hæc scripserit, et cujus gentis rex fuerit. Sic enim dicentis auctoritas commendatiorem ser- monem attentioresque auditores faciet. Verba enim Salomonis illius sunt, cui dixit Dominus: Dabo tibi cor prudens atque sapiens; nemo tui par in orbe fuit, neque postero tempore exsistet; et reliqua de eo scripta. Jam is sapiens a sapiente genitus fuit : G quare attexitur Davidis nomen, unde Salomon pro- creatus fuit: idem a puero sacris litteris eruditus; neque sorte vel vi aliqua regnum obtinuit, sed ju- dicio Spiritus et decreto Dei. Ad sciendam sapientiam et disciplinam. Qui Dei sapientiam novit, is ab eodem quoque eruditur, ita ut intelligat sermonum mysteria. Jam qui veram coelestemque sapientiam tenent, ii mysteriorum sententiam facile percipient. Idcirco ait : Ad ca- piendas sermonum strophas. Nam quæ præposteris veluti verbis a sancto Spiritu dicta fuerunt, ea illis, qui fideli erga Deum corde sunt praediti, expedite innotescunt. Hæc de Judæorum populo, et de Christi cæde, intelligit. Putabant enim illum in terra tantummodo habere conversationem. Non accipient tantum, sed etiam hæreditabunt. Impii vero etiamsi extolluntur, id ad majorem ipso- rum ignominiam redundat. Veluti si quis hominem deformem atque distortum in alto collocet, non honorat sed magis dehonestat, manifestam consti- tuens pluribus turpitudinem ejus. Sic item Deus extollit impios, ut publicum faciat dedecus illorum. Exaltatus fuit etiam Pharao, sed ut mundum accu- satorem haberet. Animadvertendum est, donum bonum dici ab eo Isa. XLV, 7. cap. I, 1. A. f. 20, b. cap. lli, 35. - Reg. 111, cap. iv, 2. D A. f. 20, b. - - cap. 1, 11. 12. * v. 2. *¹ cod. Vat. 1802, sive A. f. 7, b.

νόμον, διὰ τὸν λαμβάνοντα δῶρα ἐν κόλποις ἀδίκως οὗτος δὲ ἐγκαταλιμπάνει νόμον, ὁ παραβαίνων αὐτόν· νόμον δὲ ἤτοι ἐν λέγει, ἢ ὂν καὶ αὐτὸς ἐφύλαξεν. * Καὶ πῶς ἐστι, περιχαράκωσον ; Λογισμοὺς αὐτῇ κύκλω περίθες ἱερούς· πολλῆς γάρ σοι δεῖ τῆς ἀσφα- λείας, ἐπεὶ καὶ πολλὰ τὰ ἐπιβουλεύοντα τῇ τοιαύτῃ κτήσει· εἰ δὲ ἐφ' ἡμῖν ἐστι τὸ περιχαρακοῦν αὐτήν, αἱ δὲ ἀρεταὶ ἐφ' ἡμῖν, χάρακες ἄρα εἶεν, αἱ ὑψοῦσαι τὴν γνῶσιν τοῦ Θεοῦ· οἷον, ἄσκησις, μελέτη, καὶ ὁ ἄλλος τῶν ἀρετῶν ὁρμαθός· ἃς ὁ τηρῶν, τὴν σοφίαν τιμῇ· μισθὸς δὲ, τὸ πρὸς αὐτὴν μετεωρισθῆναι καὶ περιληφθῆναι ὑπ' αὐτῆς ἐν τῷ ὑπερκοσμίῳ παστῷ. Η Ασεβεῖς μὲν οἱ ἑτερόδοξοι, παράνομοι δὲ οἱ παραβάται τοῦ νόμου · ὧν τὰς ὁδοὺς, ἤτοι τὰς πράξεις, μὴ ἐπελθεῖν φησί. « Ορθὰ ὁρᾷ, ὁ λογισμοὺς ἔχων ἀπαθεῖς· καὶ δόγματα ἀληθῆ, ὁ μὴ περὶ τὰς ἔξω φαντασίας ἑπτοη- μένος· ὅταν λέγῃ ὅτι οἱ ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλεπέ- τωσαν, τὴν ὄρασιν δηλοῖ τῆς ψυχῆς· καὶ ὅταν παρ- αινῇ, φάγε μέλι, υἱὲ, ἵνα γλυκανθῇ ὁ φάρυγξ σου, μέλι τροπικῶς τὴν θείαν λέγει διδασκαλίαν, ἥτις τὴν πνευματικὴν καταρτίζει τῆς ψυχῆς γνῶσιν· ἀλλὰ καὶ άπτεται ψυχῆς ἡ σοφία· ἐράσθητι γάρ, φησίν, αὐτῆς, ἵνα σε περιλάβῃ· ψυχὴ δὲ διὰ περιπλοκῆς σοφίᾳ ἑνωθεῖσα, ἁγιασμοῦ πληροῦται καὶ καθαρότητος· ἔτι γε μὴν τῶν Χριστοῦ μύρων ἡ τῆς ψυχῆς ἀντιλαμ- βάνεται όσφρησις. * Η ἀρετὴ μεσότης· διὸ καὶ τὴν ἀνδρείαν μεταξὺ τῆς θρασύτητος καὶ τῆς δειλίας εἶναί φησι· νῦν δὲ ὀνομάζει δεξιά· οὐ τὰ φύσει δεξιὰ ἐστὶν αἱ ἀρεται, ἀλλὰ τὰ φαινόμενα σοὶ δεξιὰ διὰ τὰς ἡδονάς· ἡδοναί δέ εἰσιν, οὐ μόνον ᾿Αφροδίσια, ἀλλὰ καὶ πλοῦτος καὶ τρυφή· ἀριστερὰ δὲ, φθόνος, ἁρπαγαί, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια· βορέας γὰρ, φησί, σκληρὸς ἄνεμος, ὀνόματι δὲ ἐπιδέξιος καλεῖται· βορέαν γὰρ συμβολικῶς τὸν πονηρὸν καλεῖ ἤτοι τὸν διάβολον, ἀφ᾽ οὗ ἐξεκαύθη πάντα τὰ κακὰ ἐπὶ τῆς γῆς· ὀνόματι δὲ οὗτος ἐπι- δέξιος, ὅτι ἄγγελος καλείται δεξιῷ ὀνόματι. - Σύ, φησὶν, ἔκκλινον ἀπὸ κακοῦ, καὶ τῷ Θεῷ μελήσει τοῦ τέλους· προπορεύεται γάρ σου· καταλύων τοὺς πολε- μίους, ὡς ἐν εἰρήνῃ σε βαδίσαι. Δείκνυσι γὰρ καὶ διὰ τοῦ ζῴου, τὸ τῆς ἡδονῆς καθαρόν· καὶ διὰ τοῦ πώλου, τὸ τῆς γυναικὸς παρί- στησι γαῦρον καὶ ποθεινόν· καὶ ἐπειδὴ πολλὰ οἶδε τὰ παροξύνοντα, ἀσφαλίζει, ἀῤῥαγῆ τὸν τῆς φιλίας αὐτοῖς δεσμὸν ἐπιτίθησι, τὸ ἀδιάρρηκτον αὐτοῖς μη- χανώμενος· ἄλλως δὲ ἡ σοφία, ήτοιοῦν ἔλαφος, τοὺς τῶν ἑτεροδόξων ἐφιώδεις λόγους πέφυκεν ἐλαύνειν καὶ ἀναιρεῖν· αὕτη οὖν, φησί, συνέστω σοι πῶλος οὖσα τῷ νεάζειν ἅπασαν ἀρετήν· καὶ ἐπεὶ μὴ ὅμοιον γυνὴ καὶ σοφία, αὕτη τοὐναντίον ἡγείσθω σοι· οὕτω γὰρ ἀποκυήσεις λογισμοὺς ἀγαθούς. « Ἵνα μὴ λέγης· Τί γάρ βλάβος τοῖς ὀφθαλμοῖς, μὴ πάντως οὔσης ἀνάγκης τὸν ἐνορῶντα τραπῆναι ; δείχνυσί σοι, ὡς ἡ μὲν ἐπιθυμία, πῦρ ἐστιν· ἡ δὲ "1 8. -- ν. 14. Χ. - γ. 25. Α. Γ. 23, Δ. - FRAGMENTA IN PROVERBIA. A pro lege, propter illum qui dona in sinum injuste B C D A. f. 21, a. v, 19. — A. f. 27, b. - cap. vi, 27. PATROL. GR. A. f. 22. b. A. f. 3), a. accipit. Ille legem deserit, qui eam transgreditur. Legem porro vel quam diserte nominat, vel quam idem observavit. Quid est, circumda? Sanctas ei circunjice cogita- tiones. Multo enim tibi opus est muninine, quo- niam multa sunt tali possessioni insidiantia. Quod si in nostra potestate est eain circumvallare, mu- nimina quidem nobis erunt virtutes quæ Dei scien- tiam extollunt, veluti ascetica, et meditatio, et reliquus virtutum chorus; quas qui tenet, sapien- Liam honorat: merces vero est, ad ipsam extolli, et cum ea deliciari in cœlesti thalamo. Impii sunt heterodoxi: peccatores autem legis transgressores: quorum vias et actus sectari vetat. Recta videt qui cogitationes habet perturbatione liberas : et vera dogmata, is qui exterioribus phan- tasiis non percellitur. Cum dicit: Oculi tui videant æquitatem, de visione animæ loquitur. Et cum hor- tatur: Comede mel, fili, ut sit dulcedo gutturi tuo, mel tropice dicit divinam doctrinam, quæ spirita- lem conficit animæ scientiam. Sed et animam tan- git sapientia. Ama enim eam, ut amplexetur te. Jam anima per complexum virtuti copulata, san- ctitate repletur et puritate. Insuper Christi unguen- torum anima affectat odoratum. Virtus medium tenet. Quare etiam fortitudinem dicit esse mediam inter audaciam et timorem. Nunc vero dicit dextera, non quæ sunt naturaliter dexte- ra, cujusmodi sunt virtutes, sed quæ dextera pro- pter voluptates tibi videntur. Voluptates autem sunt non solum Venereæ, verum etiam divitiæ ac deli- cie. Sinistra vere, cædes, rapinæ, et his similia. Nam boreas rigidus ventus, dexter appellatur. Quippe boream symbolice, malignum diabolum vocitat, a quo mala omnia incenduntur in orbe. Eidem nomen est dexter, quia angelus vocatur dextro, id est fausto nomine. - Tu, inquit, declina a malo, et Deo cura erit finis tui. Anteibit enim te, hostes proligans, ut pacifice gradiaris. Nempe per cervam denotat voluptatis in conjugio innocentiam; et per pullum, alacritatem mulieris exprimit et amabilitatem. Et quia multa cernit ad vitium incitantia, caute consulit, et indissolubile conjugibus vinculum injicit, constantiam illis con- cilians. Alioqui sapientia, cervi instar, heterodoxo- rum serpentinas doctrinas repellere valet et exstin- guere. Hæc igitur, inquit, tecum sit quasi pullus, ut omnem virtutem innovet. Et quia non est mu- lieri similis sapientia, hæc potius sit tibi dux. Sic enim bonas procreabis cogitationes. Ne forte dicas: Cur noceant oculi, cum plane non sit necesse eum perverti qui cernit? ostendit tibi concupiscentiam esse ignem ; carnem, vesti- v. 27. A. f. 24, a. $8 cap.

Α σάρξ, ἱμάτιον· τὸ μὲν εὐάλωτον· ἡ δὲ τυραννική ὅταν δὲ οὐχ ἁπλῶς ἐγκείμενον ᾖ, ἀλλὰ καὶ ἀποδεδε μένον, οὐ πρότερον ἐξελεύσεται, ἕως ἑαυτῷ ποιήσει διέξοδον· ὁ γὰρ ἰδὼν γυναῖκα, εἰ καὶ διέφυγεν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπιθυμίας καθαρὸς ἀνεχώρησε· τί δὲ δεῖ πρα γμάτων, παρὸν ἀπραγμόνως σωφρονεῖν; "Ορα τί φησὶν ὁ Ἰώβ· Διαθήκην διεθέμην τοῖς ὀφθαλμοῖς μου, τοῦ μὴ κατανοῆσαι γυναῖκα ἀλλοτρίαν οὕτως οἶδε τὴν τῆς ἐπηρείας ἰσχύν· καὶ ὁ Παῦλος δὲ τούτου ἕνεκεν ὑπεπίεζε τὸ σῶμα καὶ ἐδουλαγών γει· κατὰ δὲ θεωρίαν, ἀποδεσμεύει πῦρ ἐν κόλπῳ ὁ συγχωρῶν ἀκάθαρτον λογισμὸν ἐγχρονίζειν τῇ καρ δίᾳ· περιπατεῖ δὲ ἐπάνω ἀνθράκων, ὁ διὰ τῆς κατ' ενέργειαν ἁμαρτίας τὴν ἰδίαν ἀπολλύων ψυχήν. το Κέμφος ἐστὶν εἶδος λάρου, ὃς οὕτως ἀκρατῶς έχει πρὸς ἡδονὴν, ὡς αἵματος πληροῦσθαι δοκεῖν τοὺς ἀφθαλμοὺς ἐν τῷ ὀχεύειν· καὶ λανθάνει ἀναι σθητῶν βρόχοις πολλάκις ή χερσὶ περιπίπτων ἀν θρώπων· τούτῳ οὖν τὸν προστιθέμενον τῇ πόρνη, δι' ἀκολασίαν ἀπείκασεν· ἢ διὰ τοῦ ζῴου εἴηθες· καὶ γὰρ καὶ οὗτος ὡς ἄφρων ἐπηκολούθησε· φασὶ δὲ αὐτὸν τοσοῦτον χαίρειν ἀφρῷ, ὥστε εἴ τις πλέων ἀφρὸν ἐπὶ χειρὸς ἕξει, ἐπικάθηται τῇ χειρί· τίκτει δὲ καὶ ἐν ὀδύνῃ. οι Εἶδες αὐτῆς τὴν βλάβην· μὴ ἀναμείνῃς δέξασθαι τὴν ἐπιθυμίαν· ἀθάνατος γὰρ αὐτῆς ἡ τελευτή ἄλλως δὲ τιτρώσκει μὲν λόγοις, ἤτοι λογισμοῖς, φανεύει δὲ ταῖς ἁμαρτίαις τοὺς πειθομένους· πολλὰ γὰρ εἴδη κακίας τοὺς ἀνοήτους εἰς ᾅδου κατάγοντα ταμεῖα δὲ θανάτου, ἢ τὸ βάθος ἢ ὁ πλοῦτος αὐτοῦ· πῶς οὖν ἔστι διαφυγείν; * Τὴν νέαν Ἱερουσαλὴμ καὶ ἁγίαν σάρκα· στύλους ἑπτὰ, τὴν ἑβδομάδα τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπ' αὐτῇ αναπαυομένου, ἐσήμανε· καθὼς Ησαΐας μαρτυρεί, λέγων· Ἔσφαξε τὰ ἑαυτῆς θύματα. * Σημείωσαι ὅτι τὸν σοφὸν πολλοῖς εἶναι χρήσιμον ἀναγκαῖον· ὡς ὅ γε ἑαυτῷ χρήσιμος μόνον, οὐκ εἴη σοφός· πολλὴ γὰρ τῆς σοφίας κατηγορία, εἰ μέχρι τοῦ κεκτημένου τὴν δύναμιν ἕξει· ὥσπερ δὲ ἱὸς οὐκ ἂν εἴη βλαβερὸς ἑτέρῳ σώματι, ἀλλὰ τῷ δεχομέν μόνῳ· οὕτως καὶ ὁ ἀποδὰς κακὸς, ἑαυτὸν βλάψει, οὐκ ἄλλον· οὐδεὶς γὰρ ἐνάρετος παρὰ κακοῦ βλά- πτεται. οι Καρπός δικαιοσύνης καὶ δένδρον ζωῆς, ὁ Χριστός ἐστιν· ὁ μόνος ἀνθρωπίνως πᾶσαν δικαιοσύνην πλη- ρώσας· καὶ ὡς αὐτοζωὴ τοὺς τῆς γνώσεως καὶ ἀρετῆς καρποὺς ὡς δένδρον ἐβλάστησεν, ἐξ οὗ οἱ ἐσθίοντες ἀειζωΐαν λήψονται, καὶ τοῦ παραδείσου του δένδρου τῆς ζωῆς ἀπολαύσονται, σὺν Ἀδὰμ καὶ πᾶσι τοῖς δικαίοις· αἱ δὲ τῶν παρανόμων ψυχαὶ ἀφαιροῦν- ται μὲν ἄωροι ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ, παρὰ τὸ παρ ορᾶν αὐτὸς αὐτοὺς ἐν τῇ φλογὶ τῆς βασάνου. οι Οὐ παρὰ ἀνθρώπων, ἀλλὰ παρὰ τῷ Θεῷ δύναμιν εὕρῃ. σε Οὗτος ἐρωτᾷ σοφίαν, ὁ γνῶναι ζητῶν τί τὸ rem, S. HIPPOLYTI OPP. PARS I. - EXEGETICA. mentum ; hanc quidem facile capi; illam vero esse tyrannicam. Quod vero nou modo est inclusum, verum etiam colligatum, haud ante egredietur quam sibi exitum fecerit. Jam qui spectat mulie- etiamsi diffugiat, non tamen purus concu- piscentia discedet. Cur autem opus est negotia habere, si absque ipsis possumus esse pudici? Observa quid dicat Jobus: Fœdus pepigi cum oculis meis, ne de muliere aliena cogitarem. Hic nimirum illusionis vin agnoscebat. Paulus etiam hanc ob causam castigabat corpus et in servitutem redige- bat. Spiritali autem sensu, ille alligat in sinu ignem, qui impuram cogitationem immorari in corde sinit : incedit autem super carbones is qui peccatum operando propriam animam perdit. Cemphus est lari species: qui tam effrenis ad voluptatem est, ut oculos sanguine implere in coeundo videatur; et incautus sæpe in laqueos aut hominum manus incidit. Huic ergo virum mere- trici deditum comparat ob libidinem. Vel ob ejus avis stultitiam, etenim et hæc tanquam stolida quemque sectatur. Aiunt etiam cemphum tantopere spuma delectari, ut si quis navigans spumam mamu teneat, iile manui insideat. Parit etiam cum dolore. B Novisti ejus damnum; cave itaque ne concupi- scentiam admittas; mors enim ejus immortalis est. Cæteroqui vulnerat quidem sermonibus, occidit vero peccatis eos qui sibi indulgent. Nam multa nequitiæ genera stultos ad inferna deducunt. Con- C clavia mortis, vel profunditas, vel divitia. Quis ergo effugiet? Novam Hierusalem, sanctam carnem dicit. Co- lumnas septem, septenarium sancti Spiritus in ea quiescentis. Veluti testatur Isaias dicens: Immo- lavit victimas suas. Animadverte, oportere sapientem multis esse utilem; adeo ut qui utilis sibi soli est, non sit sapiens. Valde enim improbatur sapientia, si vim suam ad unum sui possidentem redigat. Sicut ve- nenum non est noxium alteri corpori, sed reci- pienti tantummodo ; ita qui ft improbus, se ipsum ladit, non alium. Nemo quippe virtute præditus, ab improbo læditur. Fructus justitiæ et arbor vitæ, Christus est; qui quatenus homo tantummodo, omnem justitiam in- plevit; et tanquam suapte vita, scientiæ et virtutis fructus quasi arbor protulit, unde comedentes vitam æternam acquirent, et vitalem paradisi ar- borem gustabunt, cum Adamo et omnibus justis. At animæ peccatorum abripiuntur immaturæ a facie Dei qui eas derelicturus est in tormenti igne. . Non hominum sed Dei potius gratiam inveniat, Hic interrogat sapientiam, qui voluntatem Dei - cap. vir, 22. - A. f. 37, b. cap. xi, 30.-A. f. 55, b. cap. ix, 12. D 26.-A. f. 38, a. cap. xii, 2. - · A. f. 56, a. - cap. 15, 1. — A. f. 43, a. cap. xvii, 26. —A. f. 77, 69. Job XXXI, 1.

FRAGMENTA IN PROVERBIA. θέλημα τοῦ Θεοῦ· ἐνεὸν δὲ ἑαυτὸν ποιήσας, περὶ οὗ μαθεῖν ἦλθεν, οὗτος δόξει φρόνιμος εἶναι· εἰ οὗτος ἐρωτᾷ περὶ σοφίας, ο βουλόμενος τὶ περὶ σοφίας μαθεῖν· οὗτος δὲ σιωπᾷ ἀπὸ σοφίας, ὁ μὴ μόνον οὐδὲν θέλων γνῶναι περὶ σοφίας, ἀλλ' ἀποπαύων καὶ τοὺς πλησίον· διὸ καὶ φρονιμώτερος λέγεται εἶναι ὁ πρό- τερος του δευτέρου. εν Τῇ βδέλλῃ. Τρεῖς θυγατέρες ἦσαν τῇ ἁμαρτία ἀγαπώμεναι ἀγαπήσει, ἡ πορνεία, ο φόνος 88, καὶ εἰδωλολατρεία· αἱ τρεῖς οὐκ ἐνεπίπλησαν αὐτήν· οὐ γὰρ ἐμπίπλαται· διὰ τούτων τῶν πράξεων νεκροῦσα ἡ ἁμαρτία τὸν ἄνθρωπον, μηδέποτε ηλλοιωμένη, ἀλλὰ πάντοτε ἐπαύξουσα· ἡ γὰρ τετάρτη, φησὶν, οὐκ ἠρκέσθη εἰπεῖν ἱκανὸν, ἡ κατὰ πάντα πονηρὰ ἐπιθυ μία· τετάρτην λέγων, τὴν μετὰ πάντων ἐπιθυμίαν ἐσήμανεν· ὥσπερ γὰρ ἐν μὲν ἔστι τὸ σῶμα, μέλη δὲ Β πολλὰ ἔχει, οὕτω καὶ ἡ ἁμαρτία μία οὖσα, πολλὰς καὶ ποικίλας ἐπιθυμίας ἐν ἑαυτῇ ἔχει, δι' ὧν ἐπίδου- λος τῶν ἀνθρώπων γίνεται· ὅθεν τοῦτο διδάξαι βου- λόμενος, διὰ παραδειγμάτων δή φησιν, ᾄδης καὶ ἔρως γυναικὸς, καὶ τάρταρος, καὶ γῆ οὐκ ἐμπιπλαμένη ὕδατος· καὶ ὕδωρ, καὶ πῦρ, οὐ μὴ εἴπωσιν, ἀρκεῖ· οὐδένα γὰρ τρόπον ὁ ᾅδης οὐ διαλείπει δεχόμενος ψυχὰς ἀνόμων ἀνθρώπων· οὐδὲ ὁ ἔρως τῆς ἁμαρτίας, ὡς γυναικός, παύεται ἐκπορνεύων, προδότης τῆς αὐτοῦ ψυχῆς ὅστις γενόμενος· ὡς τάρταρος δὲ, ἀεὶ ἐν λυγρώδει καὶ ζοφώδει τόπῳ ὑπάρχων, οὐ κατα λαμβάνεται ὑπὸ ἀκτῖνος φωτὸς, οὕτως δὲ πᾶς ὁ ἐν παντὶ πάθει σαρκὸς τῇ ἁμαρτία δουλεύων, ὡς γῆ οὐκ ἐμπιπλαμένη ὑδάτων, μηδέποτε εἰς ἐξομολόγησιν ε καὶ λουτρὸν παλιγγενεσίας ἐλθεῖν δυνάμενος, ὡς ὕδωρ καὶ πῦρ μὴ λέγοντα, ἀρκεῖ. - ἀνθρώπων. το Ον γὰρ τρόπον ὄφις ἐπὶ πέτρας ἰχνοποιῆσαι αὐ δύναται, οὕτως οὐδὲ ὁ διάβολος ἐπὶ σῶμα Χριστοῦ ἁμαρτίαν ἡδυνήθη εὑρεῖν· λέγει γὰρ ὁ Κύριος · Ἰδοὺ ἔρχεται ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου, καὶ ἐν ἐμοὶ εὑρήσει οὐδέν. — Καθώς γὰρ ναῦς δια πλέουσα ἐν τῷ πελάγει, ἴχνη καὶ ὁδοὺς οὐ κατα- λείπει, οὕτως οὐδὲ ἡ Ἐκκλησία ἐν κόσμῳ πολιτευο- μένη ὡς ἐν πελάγει, καταλείπει τὴν ἰδίαν ἐλπίδα ἐπὶ τῆς γῆς, ἔχουσα τὴν ζωὴν ἀποκειμένην ἐν τοῖς οὐρανοῖς· ἧς ἐπὶ βραχὺ παρελθούσης, οὐκ ἔστιν Ιχνηλατῆσαι τὴν δίοδον. - Τῆς Ἐκκλησίας μὴ κατα- λιμπανούσης ἐν κόσμῳ τὴν ἐλπίδα, τῆς τὰ πάντα φερούσης Χριστοῦ σαρκώσεως, τρίβον νεκρώσεως ἐν είδος οὐχ ὑπελίπετο. — Τίνος, ἀλλ' ἢ τοῦ ἐκ Πνεύ ματος ἁγίου καὶ παρθένου γεγεννημένου; ὃς τὸν τέλειον ἄνθρωπον ἀνανεώσας ἐν κόσμῳ ἐπιτελεῖ τὰς δυνάμεις, ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος Ιωάννου, ὡς καὶ ὁ εὐαγγελιστής μαρτυρεῖ· ἦν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἀρχόμενος ὡς ἐτῶν τριάκοντα· τούτου οὖν τὸ νέον καὶ ἀκμαῖον τῆς ἡλικίας, ὃς διοδεύων κατὰ πόλεις καὶ χώρας, Ιᾶτο τὰς νόσους καὶ τὰς ἀσθενείας τῶν « Οφθαλμόν καταγελώντα πατρὸς καὶ ἀτιμά- ζοντα γήρας μητρός. Βλασφημοῦντα τὸν Θεὸν, καὶ μη τέρα ἐξουθενοῦντα Χριστοῦ τὴν τοῦ Θεοῦ σοφίαν, - - και φθόνος. A explorat. Rudem se ejus rei præbens, quam discere venit, videbitur prudens. Si quis interrogat de sa- pientia, scire volens partem ejus; alter vero silet, non solum a sapientia nihil discere volens, sed et cæteros ab ejus studio deterrere; procul dubio prior prudentior posteriore aestimabitur. Hirudini. Tres erant peccato dilectæ admodum fi- lia, scortatio, homicidium, idololatria. Neque tamen hæ tres saturant illud, quoniam est insatiabile. Per hos quippe semper actus perimens hominem pecca- tum, nunquam mutatur, sed augetur perpetuo. Quarta enim, inquit, nunquam ait: Satis est; quartam esse significans universalem concupiscen - tiam. Sicut enim unum est corpus, multa vero membra habet; sic et peccatum multas ac varias concupiscentias in se habet, quibus insidias homini struit. Quod voleus demonstrare, utitur exemplis inferni, et amoris mulierum, larlari, et terræ nun- quam imbre repleta. Et aqua, et ignis nunquam dicent: Suficit. Nullatenus etiam infernus desinit a recipiendis affligendisque improborum hominum animabus. Neque peccati amor, id est erga mu- lierem, cessat a scortando, factus animæ proprim proditor. Sicut vero tartarus iu tristi ac tenebroso loco reconditus, radios non recipit; ita etiam omnis qui in qualibet carnis passione servit pec- cato. Sicut terra nunquam aquis repleta, ita hic ad confessionem et lavacrum regenerationis venire non valens, aquæ instar et ignis, nunquam dicit . Sufficit. Quemadmodum serpens in petra vestigium facere nequit, sic neque diabolus in Christi corpore inve- nire peccatum potuit. Dicit enim Dominus: Ecce venil princeps hujus mundi, et in me nihil inveniet. Sicut enim navis mare tranans, vestigium viasque post se non relinquit; sic neque Ecclesia in mundo tanquam in pelago versans, spem suam in mundo relinquit, quia vitam suam in cœlis reposuit : atque interim brevi tempore transiens, vestigia transitus in via non imprimit.-Cum Ecclesia spem suam non dimittal, quam habet erga omnis boni fontem, Christi incarnationem, semitam mortis in inferno non facit. — Cujusnam, nisi nati de Spiritu sancto et virgine? qui perfectum hominem in mundo re- novans prodigia edidit, capto initio a Joannis baptismate, sicut evangelista testatur. Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta. In hac igitur juvenili et florente aetate, circumiens civitates et regiones, hominum morbos et infirmitates sar nabat. D Oculus qui subsannat patrem, et qui despicit senectutem matris. Nempe oculum blasphemantis Deum, et Christi matrem sapientiam Dei, effodians » Vulg. Vulg. cap. xxx, v. 15. — A. f. 109, a, et cod. Vat. 432, f. 90, sive B. cod., xxx, 19. — A. f. 111, a. - 80. Joan. XIV, 30. ** B. f. 90.

εκκόψαισαν αὐτὸν κέρακες ἐκ τῶν φαράγγων, τὰ Ει ἀκάθαρτα καὶ πονηρὰ πνεύματα, τὸ διορατικὸν τῆς εὐφροσύνης όμμα· καὶ καταφάγοιεν αὐτὸν νεοσσοί ἀετῶν· καὶ καταπεπατημένα έσονται τοῖς ποσὶ τῶν ἁγίων. • Τρία ἐστὶν ἀδύνατά μοι νοῆσαι, καὶ τὸ τέταρτον οὐκ ἐπιγινώσκω· ἴχνη ἀετοῦ πετομένου, τοῦ Χριστοῦ τὴν ἀνάληψιν. Καὶ ὁδοὺς ὄψεως ἐπὶ πέτρας· ὁ διάβολος οὐχ εὗρεν ίχνος ἁμαρτίας ἐν τῷ σώματι τοῦ Χριστοῦ. Καὶ τρίβους νηός ποντοπο ρούσης, τῆς Ἐκκλησίας ὡς ἐν πελάγει τῷ βίῳ τούτῳ, τῇ εἰς Χριστὸν ἐλπίδι διὰ τοῦ σταυροῦ κυβερνωμένης. Καὶ ὁδοὺς ἀνδρὸς ἐν νεότητι, τοῦ ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ τῆς Παρθένου γεγεννημένου· ἰδοὺ γάρ, φη- σιν, ἀνὴρ, Ἀνατολὴ ὄνομα αὐτῷ. Τοιαύτη ὁδὸς μοιχαλίδος, ἢ ὅταν πράξῃ ἀπονιψα- μένη, οὐδὲν φήσει πεπραχθῆναι ἄτοπον· τοιαύτη ἐστὶν ἡ ἀναστροφὴ τῆς Ἐκκλησίας πιστευούσης Χρι στῷ, ἢ μετὰ τὸ πορνεῦσαι τοῖς εἰδώλοις, ἀποταξα- μένη τούτοις καὶ τῷ διαβόλῳ, καὶ ἀπολουσαμένη τὰς ἁμαρτίας, καὶ λαβοῦσα ἄφεσιν, οὐδέν φησι πεπρα- χέναι ἄτοπον.. Διὰ τριῶν σείεται ἡ γῆ· διὰ Πατρὸς, Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος· καὶ τὸ τέταρτον οὐ δύναται φέρ ρειν, τὴν ἐσχάτην ἐπιφάνειαν τοῦ Χριστοῦ. — Ἐὰν οἰκέτης βασιλεύσῃ. Ὁ Ἰσραὴλ ἐν Αἰγύπτῳ δοῦλος γενόμενος, καὶ ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας βασιλεύσας. - - - Καὶ ἄφρων πλησθεὶς σιτίων. Τὴν γῆν ἐξ ἑτοίμου λαβὼν, καὶ φαγὼν καὶ ἐμπλησθεὶς ἀπελάκτισε. - – Καὶ παιδίσκη ἐὰν ἐκβάλλῃ τὴν ἑαυτῆς κυρίαν. Ἡ κυριοκτόνος συναγωγή σταυρώσασα τὴν σάρκα τοῦ Χριστοῦ. Τέσσαρα εἰσὶν ἐλάχιστα ἐπὶ τῆς γῆς, ταῦτα δὲ τῶν σοφῶν σοφώτερα· οἱ μύρμηκες οἷς οὐκ ἔστιν ἰσχὺς, ἑτοιμάζονται θέρους τήν τροφήν. Καὶ τὰ ἔθνη διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως ἑτοιμάζουσιν ἑαυτοῖ; τὴν αἰώνιον ζωὴν δι' ἔργων ἀγαθῶν. Καὶ οἱ χοιρο γρύλλιοι, ἔθνος οὐκ ἰσχυρὸν, ἐποίησαν ἐν πέτραις τοὺς ἑαυτῶν οἴκους. Τὰ ἔθνη ἐπὶ τῇ πνευματική πέτρα Χριστῷ ᾠκοδόμηνται, ἥτις ἐγενήθη εἰς κεφαλήν γε- νίας. Ασκαλαβώτης χερσὶν ερειδόμενος καὶ εὐάλω τος ὤν· οὗτος οἰκεῖ ἐν ὀχυρώμασι βασιλέων. Ο λῃ στὴς ἐν τῇ ἐκτάσει τῶν χειρῶν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ ἐπερειδόμενος, οἰκεῖ ἐν τῷ παραδείσῳ, τῷ - ὀχυρώματι τῶν τριῶν βασιλέων, Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος. σε ᾿Αβασίλευτον ἡ ἀκρίς, καὶ ἐκστρατεύει ἀφ' ἑνὸς κελεύσματος εὐτάκτως. ᾿Αβασίλευτα ἦσαν τὰ ἔθνη, ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας γὰρ ἐβασιλεύοντο· νῦν δὲ πιστεύ σαντες τῷ Θεῷ, στρατεύονται τὴν ἐπουράνιον στρα- τείαν. Τρία ἐστὶν & εὐόδως πορεύεται, καὶ τὸ τέ- ταρτον καλῶς διαβαίνει. "Αγγελοι ἐν οὐρανοῖς, ἅγιοι ἐπὶ τῆς γῆς, ψυχαὶ δικαίων ὑπὸ γῆν· καὶ τὸ τέταρτον, ὁ Θεὸς Λόγος σαρκωθείς, διέβη καλῶς μήτραν Παρθένου· ἀνάπλασιν τοῦ ᾿Αδὰμ ποιούμενος, διέβη πύλας οὐρανῶν, ἀπαρχὴ ἀναστάσεως καὶ ἀνα- λήψεως πᾶσι γενόμενος. Σκύμνος λέοντος ἰσχυρότερος κτηνῶν. Χριστὸς ἐν S. HIPPOLYTI OPP. PARS I. - EXEGETICA. eum corvi de vallibus; impuri scilicet malique A spiritus visualem latitiæ oculum, eumque comedant pulli aquilarum : nempe qui sunt ejusmodi, con- - culcentur pedibus sanctorum. Tria ego intelligere nequeo, el quartum penitus ignoro vestigium aquila volantis; nempe Christi ascensum. Viam serpentis in petra; nempe diabolus non invenit peccati vestigium in corpore Christi. semitam navis mare decurrentis; nempe Ecclesiæ in hujus mundi pelago fluctuantis, et ob spem suam in Christum a cruce quasi gubernaculo recta. De nique vias viri in adolescentia, illius nimirum qui ex Spiritu sancto et Virgine natus est. Ecce enim, inquit Scriptura, vir cui nomen Oriens. Talis est via mulieris adulteræ, quæ ubi rem pa- travit, abstergens se, nihil ait se mali egisse. Vide- licet ita se gessit Ecclesia, quæ postquam cum ido- lis fornicata fuerat, his abrenuntians atque diabolo, et peccato eluto, veniaque impetrata, nulli jam inquit pravitati se obnoxiam affirmat. - Per tria movetur terra: nempe per Patrem, Fi- lium et Spiritum sanctum. Et quartum non potest sustinere, id est postremum Christi adventum. Si servus regnaverit. Israel in Ægypto servus, in – Stultus dapibus regione promissa regnator. plenus. Hic scilicet facile regionem adeptus, et - Et an- comedens, atque repletus, recalcitra vit. cilla si expulerit heram suam. Domini interfectrix synagoga, Christi carnem cruci suffixit. - - Tria sunt minima in terra, et hæc sunt sapien- tiora sapientibus: formicæ, gens infirma, quæ pa- rant sibi in messe cibum. Gentes similiter per fidem in Christum parant sibi vitam æternam ope- ribus bonis. Chaerogryllii, populus æque invalidus, curant sibi in petra cubilia. Gentes super spiritali lapide Christo ædificatæ sunt, qui factus est in ca- put anguli. Stellio qui manibus innititur, et facile capitur, hic moratur in regum castellis. Latro ex- tensis in cruce manibus Christoque innixus, in pa- radiso habitat, quæ est arx trium regum Patris, Filii et Spiritus sancti. - B Regem locusta non habet, et tamen tanquam ad D unius jussum in aciem procedit. Sine rege erant gentes, quia peccato erant subjectæ : nunc autem Deo credentes cœlestem militiam exercent. – Tria sunt quæ bene gradiuntur, et quartum quod in- cedit feliciter. Angeli nimirum in cœlis, sancti in terra, animæ justorum sub terra. Quartum, nempe Dei Verbum incarnatum, pertransiit feliciter per Virginis vulvam; reformatoque Adamo, pertrausit colorum januam, primitiæ resurrectionis itemque ascensionis factus. Leonis catulus bestiarum fortissimus. Christus v. 19. B. f.