Λ καὶ διαιρῶν, καταδικασθῇς ὡς κακόδοξος. Πρώ τος τοιγαροῦν ὁ Πατὴρ καθό μείζων, μείζων δὲ καθὸ ἄναρχος· ἄναρχος δὲ καθὸ ἀρχὴ τῶν ὁμο φυῶν ὑποστάσεων. Τὸ Πνεῦμα, καὶ ὁ Υἱὸς προσ- εχῶς ἐκ τοῦ μείζονος, τουτέστι τοῦ Πατρός. Αμα γὰρ ὁ Υἱὸς κυρίως καὶ ἀληθῶς, καὶ τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Πατρός. Οὐχ ὁ μὲν πρότερον, τὸ δὲ μετ᾿ αὐτόν· ἀλλ᾽ ἅμα ἡ γέννησις τοῦ Υἱοῦ, ἅμα καὶ τοῦ Πνεύματος ἡ ἐκπόρευσις ἐκλάμπε ται, καὶ ἀποστέλλεται τὸ Πνεῦμα καὶ δίδοται διὰ τοῦ Υἱοῦ, ὡς μακάριός φησιν ᾿Αθανάσιος, καθ ἀπερ καὶ ὁ Υἱὸς διὰ τοῦ Πνεύματος, ὥσπερ εν ρηται. Ὡσαύτως καὶ τὸ τοῦ μακαρίου Κυρίλ λου, λέγω δὴ τὸ ἐξ ἀμφοῖν, κατ' αὐτὴν ἐκλη πτέον τὴν ἔννοιαν· τὸ Πνεῦμα τὸ ἐκπορευόμενον ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξ ἀμφοῖν ἐκλάμπεται, ἀποστέλ λεται καὶ δίδοται, Πατρὸς καὶ Υἱοῦ. Καὶ μετ' ὀλίγα· Δύο γεννήσεις ὡς ἄνωθεν ἔφθην εἰπὼν ἐπὶ τοῦ Λόγου μεμάθηκα· μίαν μὲν τὴν ἐκ Πα τρὸς καὶ ὑπὲρ χρόνον, μίαν δὲ τὴν ἐκ τῆς Παρ- θένου καὶ ὑπὸ χρόνον. Ὡσαύτως καὶ δύο προ- χύσεις έμυήθην ἐπὶ τοῦ Πνεύματος· μίαν μὲν τὴν ἐκπορευτικὴν καὶ ὑπὲρ χρόνον, καὶ μίαν τὴν μεταδοτικὴν ἀγαθότητος. ᾿Αλλὰ τῆς πρώτης γεν- νήσεως τοῦ Υἱοῦ, καὶ τῆς πρώτης τοῦ Πνεύ ματος ἐκπορεύσεως, ὁ Πατήρ μόνος αἴτιος. Τῆς δὲ ἄλλης γεννήσεως τῆς ὑπὸ χρόνον, καὶ τῆς ἄλλης προχύσεως τῆς μεταδοτικῆς, οὐ μόνος αἴτιος ὁ Πα- τὴρ, ἀλλὰ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Ἐξ ἀμφοῖν τοιγαροῦν τὸ Πνεῦμα, Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, πρὸς ἐπινέμησιν προχεῖται· οὐ κατὰ τὴν ὕπαρξιν, μὴ γέα νοιτο ! ἐπεὶ δύο τὰ αἴτια παρεισάγονται, τοῦ ἑνὸς συμφυοῦς καὶ ὁμοτίμου κατὰ πολὺ διαφέροντα. διδασκαλικόν S. ATHANASIUS. - SPURIA. improbo dividens studio, ut pravæ doctrinæ ho- mo damneris. Primus itaque Pater est in quantum major est; major vero in quantum est absque prin- cipio; absque principio autem est in quantum est principium hypostasium quæ sunt ejusdem naturæ. Spiritus et Filius peculiariter ex majore, id est ex Patre. Una enim Filius proprie ac vere, necnon Spiritus sanctus ex Patre sunt. Non quod ille prius, iste posterius ; sel simul Filii generatio, et Spiritus processio splendet mittitur Spiritus at- que datur per Filium, ut beatus ait Athanasius, quemadmoduin et Filius per Spiritum, uti dictum fuit. Eadem quoque ratione intelligendum illud Cy- rilli dictum, nempe ex ambobus, scilicet, Spiritus ex Patre procedens ex ambobus splendet, mittitur et datur, ex Patre scilicet et Filio. Et paulo post : Duas generationes, uti superius dixi, circa Filium didici; unam quæ est ex Patre ante tempora, aliam quæ ex Virgine in tempore. Eodem modo duas pro- fusiones didici esse Spiritus sancti; unam qua procedit ante tempora, et aliam qua bonitatem im- partitur. Sed prioris Filii generationis et prioris processionis Spiritus, Pater solus causa est. Alte- rius vero generationis quæ in tempore facta est, et alterius profusionis, qua dona impartitur, non solus Pater, sed Filius et Spiritus sanctus est causa. Ex ambobus itaque, Palre scilicet et Filio, ad dis- pensationem efunditur : non secundum subsisten- tiam, absit! alioquin duæ causæ perperam induce- B rentur, quæ uni illi ejusdem naturae ac paris ho- C noris exsistenti, multum antecellerent. IN SYNTAGMA DOCTRINE ADMONITIO. - Hoc opusculum paucis ab hinc annis in lucem protulit vir clariss. Andreas Arnoldus Norimbergensis, anno scilicet 1685. Atque in præfatione sua multis ille argumentis Athanasio asserere contendit. Sancti Athanasii archiepiscopi Alexandrini, ait iose, Syntagma doctrinæ ad monachos, clericos et laicos, recensetur ex pulcherrimo codice membranaceo Vossiano quingentorum vel sexcentorum annorum, qui continet præterea Palladii Historiam Lausiacam cum aliquot libellis vetustioribus. Ad cupiditatem describendi exciverunt me viri illustris manu ascripta verba Non est in editis Athanasii. Nolebam enim parvi facere quidquid tanti Ecclesiæ doctoris esset, quodque ad aliquem meum fructum redundaret. Postea per litteras fau- torem de voluntate emittendi Athanasii certiorem reddidi, quibus tale responsum dedit: S. Athanasii De vita monastica dignum est prorsus quod edatur, longeque praestantius ea regula, quam ex lliero- nymi operibus collegit Lupus. Cum veteres scriptum hoc Athanasio tribuant, non satis video quare de auctore dubitas. Winsoriæ xı Jul. clɔɔcLxxxI. Ex quo magnum mihi nascebatur argumentum tum veritatis, tum dignitatis. Pergam in incepto, ubi tanto viro pro suis in me meritis, gratias egero. Per quinque amplius menses bibliotheca ipsius, quæ multas alias raritate, utilitateque longe superat, non tantum patuit; sed oraculum eruditionis in singulos dies consulere fas erat. Veteres oraculi vel una vice con- sultandi causa longissima emetiebantur itinera, beati brevibus responsis: quis dubitet, meliore fuisse loco qui in templo Musarum cum Apolline habitavit? Alio quandoque spectabat Pythia vox: aliquando sortem oraculi eluserunt. Dormicbant nonnulli in delubris, ut per somnium viderent species rerum, vel audirent vocem; mihi tunc lætiores in vita illuxerunt dies, vera omnis et perspicua oratio. Gratias te dignas, illustris Vossi, agere deberem, et quas possum ago. Siquidem nihil satis magnificum de virtute tua dixerim. Tantopere de me merito, Lector benevole, gratum præbere imperavit pietas; nunc ad Syntagma re-

833 SYNTAGMA DOCTRINÆ. MONITUM. - 834 deundum, quod novum exsistens, præfationem sibi postulat. Codex iHe antiquus S. Athanasio tribuit opusculum, quæ res alicujus est momenti, utut librorum inscriptiones vera nomina non ubique referant. Nam posteriorum temporum scriptores, vetera interdum sibi vindicant; nonnunquam sub priscorum auctorum nominibus sua supponunt, præsertim ex doctrina nobilium et clarorum. Interea ex codicis antiquitate constat, olim fuisse creditum seriem hanc doctrinæ ab Athanasio posteritati 303 relictam. Si plura mss. eodem modo inscripta reperirentur, aliquam saltem veritatis rationem suggererent; verum præter Vossianum nullum adhuc inveni, neque in Christianissimi regis bibliotheca, vel alibi quoque. Argumentum foret ad probandum, aut coævi auctoris testimonium, aut ipsius Athanasii in suis operibus, quod cum desit, aliud est in promptu. Quærenti aliquando in bibliotheca Regia Sophronianam fidei con- fessionem indultu cl. Thevenoti, conatus meos ornantis et promoventis; venerunt in manus 'EpwthOEIS κανονικαὶ καὶ ἀποκρίσεις τῆς ἁγίας συνόδου, absque loci temporisve circumstantia. Quæritur autem, Ὡς οὐ δεῖ καταλύειν τὴν νηστείαν ἐν τετράδι καὶ παρασκευῇ χάριν μνήμης ἁγίου ἢ ἀποστόλου τινὸς, εἰ μὴ μόνον Èv tal; desnotixal; toptaïç. Utramne oporteat quarta et Parasceve solvere jejunium, propter memoriam sancti aut apostoli alicujus ? vel, an jejunium Dominicis solummodo diebus (21) solvendum sit? Respondit synodus : Περὶ τούτων ὁ μέγας Αθανάσιος τάδε φησὶν ἔν τισι τῶν συγγραμμάτων αὐτοῦ· « Ὅτι οὐ δεῖ παραβαίνειν νηστείαν Κυρίου τὸν μοναχὸν ἢ τὸν ἱερέα τετράδα καὶ παρασκευὴν, εἰ μή τι ἐπὶ νόσῳ βεβάρηται, χωρὶς τῆς Πεντηκοστῆς ἢ τῶν Ἐπιφανειῶν. » De his magnus Athanasius in aliquo scriptorum suorum ita se exprimit: ‹Monachus aut sacerdos jejunium quartæ vel sextæ diei non solvat, nisi decumbat morbo, exceptis Pentecoste et Epiphaniis. Placuit locus hic, ipsaque Syntagmatis nostri verba proferenda, unde illa desumpta sunt: Μὴ παραβαίνειν νηστείαν, τουτέστι τετράδα καὶ παρασκευὴν, εἰ μή τι ἐπὶ νόσῳ βεβά- ρηται, χωρὶς Πεντηκοστῆς μόνης καὶ τῶν Ἐπιφανειών. Alia ponitur quæstio, quæ æque huc attinet : Περὶ τοῦ κλίνειν γόνυ ἐν Σαββάτῳ ἡ ἐν Νικαία σύνοδος καὶ ἡ ἐν Τρούλλῳ διωρίσατο, μεθ' ὧν καὶ ὁ μέγας ᾿Αθα νάσιος τάδε φησί · Μή τίς σε πλανήσῃ τὸ παράπαν ἐν κυριακῇ γονυπετεῖν, ἢ ἐν Πεντηκοστῇ· καὶ περὶ Σαβ βάτου οὐκ εἶπεν. Ἀπόκρισις· Οὕτως ἔχει καὶ ἡ ἀλήθεια· πλὴν οἱ πολλοὶ, διὰ τὸ μὴ γίνεσθαι νηστείαν ἐν Σ166áty, the yovuxlislav mapñxav. Nimirum, de genu die Sabbati flectendo, synodos Nicænam et Trul- lanam statuisse, et magnum Athanasium pariter enuntiasse: Cave ne quisquam te inducat Dominica die esse jejunandum omnino, sive in Pentecoste. Nihil vero dixisse de Sabbato. Respondetur: Sic se res plane habet; plerique tamen, quia Sabbato non jejunatur, genuflexionem prætermittunt. Ut singula appareant, en Athana- sium nostrum : Μή τίς σε πλανήσῃ ἐν κυριακῇ νηστεύειν τὸ παράπαν, μήτε γονυπετεῖν τὸ παράπαν, μήτε ἐν Πεντηκοστῇ. Οὐ γάρ ἐστι θεσμός Εκκλησίας. Duo fragmenta isthæc non levis sunt ponderis ; lantique, ut nullin ferme dubium relinquatur. Siquidem ipsa synodus eo testimonio utitur, neque refellit mona- chos ex Athanasio nostro disserentes. Apud Balsamonem occurrit quæstio de genu in Sabbato flectendo, mota a monachis extra urbem se exercentibus, tempore Nicolai patriarchæ et Alexii Comneni. Ad quam respondit sacra Constantinopolitana synodus. Verum differunt interrogationes illorum monachorum a nostris in ms. Regio, propter diversa capita. Porro, etsi ejusdem essent cum cæteris ævi, nemo facile sibi persuaserit, Athanasii tunc suppositionem factam; sed contra putet, longa ætate fidem obti- nuisse in Patrum consessu. Conjicio autem quæstiones canonicas et responsiones codicis Regii ad sæcu- lum ix referendas, in quibus fit mentio typicorum, synaxariorum sancti Patris nostri Saba, et præce- ptoris eremi magni Euthymii, nec non S. Athanasii illius in monte sancto. Producuntur concilium Ni- canum ut, ἡ ἑνώσεως σύνοδος, ἡ γενομένη ἐν Κωνσταντίνου πόλει, περὶ τῶν γάμων, synodus Neocasariensis, S. Basilius ad Amphilochium. Quid sit quare Syntagma nostrum S. Athanasii èsse nequeat, nondum perspicio quamvis enim ipse in Vita S. Antonii narraverit, tam crebra monasteria in Ægypto tum non fuisse, sed quemque se exer- cuisse a suo pago non procul: nihilo secus Gregorius Nazianzenus, Orat. in laudem Athanasii, affirmat, Vitam Antonii promulgare leges monasticas sub specie narrationis. Ad hæc cum nostris congruunt, quæ legas in S. Athanasio De virginitate, o nept ȧoxhows. Propter superbiam diabolus ex cœlis præci- pitabatur. Νήστευσον ὅλον τὸν ἐνιαυτὸν χωρὶς πάσης ἀνάγκης· ὥρᾳ δὲ ἐννάτῃ τῆς ἡμέρας ἐν ὕμνοις καὶ εὐχαῖς διατελέσασα, καταλάμβανε τὸν ἄρτον σου ἐν λαχάνῳ ἀναπεποιημένῳ ἐλαίῳ. Jejuna universum annum sine necessitate ( melius, nisi necessitas aliud postulet); hora vero nona, in hymnis et jejuniis perdurans, sume panem tuum cum oleribus oleo refectis. ‹ Nuditas ne appareat coram alio. Non ibis ad balneum, siquidem sana sis, nisi urgente necessitate. Si corpus infirmum, xpñσai oľvw blływ did tòv otóµayov. Quod si adsit catechumena in mensa, ne oret cum fidelibus, neque sedebis et una cum illa panem comedes. Si vir justus ad te venerit, lava ei pedes. Si virgines advenientes vinum bibant, etiamsi tu non bibis, propter eas bibe pauxillum. In ecclesia tace, nec quidquam loquaris, sed lectionibus intende. › Similiter in Exhortatione ad monachos, quam Latine babemus in tomo II Opp., si donamus esse Atha- (21) In festis Domini.

θέλειν θέλε ἀγρυπνεῖν, ἀγρύπνει· θέλε μένειν, μένε, Μὴ θέλε διορθοῦν ἐπασμοὺς τῶν θηρίων, διόρθου. Μὴ ἔσο περίεργος, μηδὲ πάντα βλέπειν θέλε, βλέπε. ἀκεροπερίσπαστον ἀκαιροπερίσπαστον, κατάψυχή, ἐπαιρίδεσθαι, ἐργατεύεσθαι, περικακῶσιν, ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΡΟΣ ΜΟΝΑΖΟΝΤΑΣ, ΚΑΙ ΠΑΝΤΑΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥΣ, ΚΛΗΡΙΚΟΥΣ ΤΕ ΚΑΙ ΛΑΙΚΟΥΣ. - σίας, καὶ μάλιστα τῶν ἐν αὐτῇ ἀναχωρητῶν ἤτοι μοναχῶν, οὕτως. Χάριτι μέν εσμεν σωζόμενοι· ἀλλ' ἡ χάρις αὐθαιρέτους βούλεται εἶναι τοὺς ἑαυτῆς παῖ- δας καὶ σοφίας υἱοὺς καὶ πάσης πράξεως ἀγαθῆς, δο- κιμάσαντες (22) τὸ καλόν, ζηλοῦντες (25), καὶ οὕτω πράττειν. Τῆς οὖν ὀρθῆς ταύτης πίστεως ἄξιον σεα τὸν εὐτρέπιζε, προβεβλημένος, ἀγαπητέ, ταῦτα φυτ λάττειν· ἀγωνίζονται μετὰ τοῦ (24), « Κύριον τον Θεόν σου ἀγαπήσεις ἐξ ὅλης καρδίας σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. Οὐ φονεύσεις, οὐ μοιχεύσεις, « οὐ πορνεύσεις, οὐ παι S. ATHANASIUS. - SPURIA. nasii, commendantur jejunia præter Dominicam, si votiva sint: habitus vilis, atque alia nonnulla facillime cum nostris comparanda. Stylus Syntagmatis ab Athanasiano non est adeo remotus, quandoquidem in tractatu De virginitate multa iisdem verbis modisque dicendi exprimuntur. Subdifficile tamen visum fuit demonstrare, Athana - sium usurpasse verbum cum infinitivo, loco imperativi, v. c. pro pro que barbara sit locutio : nutabam diu in ea re, donec invenirem in S. Basilii sermone De abdicatione rerum : pro Item, pro Unde illius argumenti vim evadunus. Post omnia ista quid restat? nemini rapiendum judicium suum, neque etiam resistendum et repugnandum contra veritatem, ad quam si quis curiosiore observatione penetraverit, de publico bene merebitur. Hæc Arnoldus, vir sane non minus eruditione quam comitate et moderatione conspicuus. Sed pace viri do- ctissimi, hæc, nostro quidem judicio, non sunt magni momenti ad hoc opusculum Athanasio adjudicandum. Nam quod de quæstionibus canonicis, ubi nomine Athanasii quadam ex hoc Syntagmate afferuntur, licet revera illæ in quodam concilio editæ fuissent, quod tamen dubio minime vacat; in synodis quandoque Atha- nasii nomine opera laudantur, quæ tamen constat Athanasii non esse; ut videre est in secunda Nicæna ubi Historia imaginis Berytensis ad verbum legitur, quam nemo non fatetur Athanasio abjudicandam: quod potiori ratione de subsequentium sæculorum synodis æstimandum. Multa certe exstant spuria opera quæ sexto vel septimo sæculo exarata sunt, quæque a posterioribus inde synodis auctoribusque laudari potuerunt. Quod special vero affinitatem quorumdam hujus opusculi locorum cum altis libri De virginitate et De ex- hortatione ad monachos locis, id minoris adhuc est pretii: tum quia prior liber magna suspicione, posterior aperte vobɛiņ laborat; tum quia præceptiones illæ monasticæ de jejunio, aliisque observationibus, eædem ferme in variis auctoribus leguntur ; ita ut nullum hinc possit erui argumentum. Nobis itaque omnino spu- rium videtur hoc opusculum, tum ob styli genus, quod ab Athanasii èvepyɛla mirum quam remotum sit, tum ob multas voculas quæ sequioris avi notam praferunt, ut est illud seu illud eliam simultas, item, nisi sit mendum, pro ægre ferant: et similia bene multa pro brevitate opusculi; quod neque potioris esse conditionis arbitramur quam cætera opuscula ascetica, quæ Athanasii nomine subsequuntur. Cæterum Arnoldi notas non integras hic subjicimus, tum quia prolixiores sunt quam instituti nostri ratio ferat, tum quia multa complectuntur quæ in Onomastico nostro explicanda venient. S. P. N. ATHANASII SYNTAGMA DOCTRINE AD MONACHOS, OMNESQUE CHRISTIANOS TAM CLERICOS QUAM LAICOS. - anachoretarum sive monachorum, tale est vitæ agenda genus. Gratia quidem salvi sumnus ; sed gratia filios suos, sapientiæ item omnisque probi operis filios esse peroptat, qui bonum experimento cognoscant, et ita agere nitantur. Te itaque recta hujusmodi fide dignum constitue : facto, di- lecte mi, hæc servandi proposito. Nam sunt qui cum his præceptis pugnent: ‹ Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et proximum tuum sicut teipsum 18. Non occides, non mœchaberis, ‹ non scortaberis, pueros ne cor- Ephes. 11. 8. Matth. xx11, 37, 39. 1. Ecclesiæ catholicæ filiorum, et potissimum A (22) F. δοκιμάσαντας. (23) Γ. ζηλούντας. 1. Εστιν ὁ βίος τῶν υἱῶν τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησ (24) Hic quædamn desiderantur.

θέλειν θέλε ἀγρυπνεῖν, ἀγρύπνει· θέλε μένειν, μένε, Μὴ θέλε διορθοῦν ἐπασμοὺς τῶν θηρίων, διόρθου. Μὴ ἔσο περίεργος, μηδὲ πάντα βλέπειν θέλε, βλέπε. ἀκεροπερίσπαστον ἀκαιροπερίσπαστον, κατάψυχή, ἐπαιρίδεσθαι, ἐργατεύεσθαι, περικακῶσιν, ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΠΡΟΣ ΜΟΝΑΖΟΝΤΑΣ, ΚΑΙ ΠΑΝΤΑΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥΣ, ΚΛΗΡΙΚΟΥΣ ΤΕ ΚΑΙ ΛΑΙΚΟΥΣ. - σίας, καὶ μάλιστα τῶν ἐν αὐτῇ ἀναχωρητῶν ἤτοι μοναχῶν, οὕτως. Χάριτι μέν εσμεν σωζόμενοι· ἀλλ' ἡ χάρις αὐθαιρέτους βούλεται εἶναι τοὺς ἑαυτῆς παῖ- δας καὶ σοφίας υἱοὺς καὶ πάσης πράξεως ἀγαθῆς, δο- κιμάσαντες (22) τὸ καλόν, ζηλοῦντες (25), καὶ οὕτω πράττειν. Τῆς οὖν ὀρθῆς ταύτης πίστεως ἄξιον σεα τὸν εὐτρέπιζε, προβεβλημένος, ἀγαπητέ, ταῦτα φυτ λάττειν· ἀγωνίζονται μετὰ τοῦ (24), « Κύριον τον Θεόν σου ἀγαπήσεις ἐξ ὅλης καρδίας σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. Οὐ φονεύσεις, οὐ μοιχεύσεις, « οὐ πορνεύσεις, οὐ παι S. ATHANASIUS. - SPURIA. nasii, commendantur jejunia præter Dominicam, si votiva sint: habitus vilis, atque alia nonnulla facillime cum nostris comparanda. Stylus Syntagmatis ab Athanasiano non est adeo remotus, quandoquidem in tractatu De virginitate multa iisdem verbis modisque dicendi exprimuntur. Subdifficile tamen visum fuit demonstrare, Athana - sium usurpasse verbum cum infinitivo, loco imperativi, v. c. pro pro que barbara sit locutio : nutabam diu in ea re, donec invenirem in S. Basilii sermone De abdicatione rerum : pro Item, pro Unde illius argumenti vim evadunus. Post omnia ista quid restat? nemini rapiendum judicium suum, neque etiam resistendum et repugnandum contra veritatem, ad quam si quis curiosiore observatione penetraverit, de publico bene merebitur. Hæc Arnoldus, vir sane non minus eruditione quam comitate et moderatione conspicuus. Sed pace viri do- ctissimi, hæc, nostro quidem judicio, non sunt magni momenti ad hoc opusculum Athanasio adjudicandum. Nam quod de quæstionibus canonicis, ubi nomine Athanasii quadam ex hoc Syntagmate afferuntur, licet revera illæ in quodam concilio editæ fuissent, quod tamen dubio minime vacat; in synodis quandoque Atha- nasii nomine opera laudantur, quæ tamen constat Athanasii non esse; ut videre est in secunda Nicæna ubi Historia imaginis Berytensis ad verbum legitur, quam nemo non fatetur Athanasio abjudicandam: quod potiori ratione de subsequentium sæculorum synodis æstimandum. Multa certe exstant spuria opera quæ sexto vel septimo sæculo exarata sunt, quæque a posterioribus inde synodis auctoribusque laudari potuerunt. Quod special vero affinitatem quorumdam hujus opusculi locorum cum altis libri De virginitate et De ex- hortatione ad monachos locis, id minoris adhuc est pretii: tum quia prior liber magna suspicione, posterior aperte vobɛiņ laborat; tum quia præceptiones illæ monasticæ de jejunio, aliisque observationibus, eædem ferme in variis auctoribus leguntur ; ita ut nullum hinc possit erui argumentum. Nobis itaque omnino spu- rium videtur hoc opusculum, tum ob styli genus, quod ab Athanasii èvepyɛla mirum quam remotum sit, tum ob multas voculas quæ sequioris avi notam praferunt, ut est illud seu illud eliam simultas, item, nisi sit mendum, pro ægre ferant: et similia bene multa pro brevitate opusculi; quod neque potioris esse conditionis arbitramur quam cætera opuscula ascetica, quæ Athanasii nomine subsequuntur. Cæterum Arnoldi notas non integras hic subjicimus, tum quia prolixiores sunt quam instituti nostri ratio ferat, tum quia multa complectuntur quæ in Onomastico nostro explicanda venient. S. P. N. ATHANASII SYNTAGMA DOCTRINE AD MONACHOS, OMNESQUE CHRISTIANOS TAM CLERICOS QUAM LAICOS. - anachoretarum sive monachorum, tale est vitæ agenda genus. Gratia quidem salvi sumnus ; sed gratia filios suos, sapientiæ item omnisque probi operis filios esse peroptat, qui bonum experimento cognoscant, et ita agere nitantur. Te itaque recta hujusmodi fide dignum constitue : facto, di- lecte mi, hæc servandi proposito. Nam sunt qui cum his præceptis pugnent: ‹ Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et proximum tuum sicut teipsum 18. Non occides, non mœchaberis, ‹ non scortaberis, pueros ne cor- Ephes. 11. 8. Matth. xx11, 37, 39. 1. Ecclesiæ catholicæ filiorum, et potissimum A (22) F. δοκιμάσαντας. (23) Γ. ζηλούντας. 1. Εστιν ὁ βίος τῶν υἱῶν τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησ (24) Hic quædamn desiderantur.

δοθορήσεις, οὐ φαρμακεύσεις, οὐ διχοστατήσεις: ἀπέχου πνικτοῦ, καὶ εἰδωλοθύτου, καὶ αἵματος. Καὶ ταῦτα μέν ἐστι τὰ προφανῆ ἁμαρτήματα· αἱ δὲ ὡς ελαχιστότεραι φαινόμεναι ἐντολαί, ὧν καὶ αὐτῶν λό- γον ἀποδώσομεν, εἰσὶν αὗται· Τέως μὲν τοὺς μονά ζοντάς τε καὶ ἐγκρατεῖς δεῖ ἀνακεχωρισμένους είναι ἀπὸ γυναικῶν, καὶ μήτε εἰς ὁμιλίαν αὐτῶν ἔρχεσθαι, εἰ δυνατόν, μήτε ὁρᾶν αὐτὰς φιλοτιμεῖσθαι, ἵνα μή τις ζημία γένηται, ἐὰν μοιχεύσῃ καρδία διὰ τῆς τῶν ὀφθαλμῶν δράσεως. Φυλάττεσθαί τε μὴ εἶναι δίλογον, μὴ δίγνωμον, μὴ ψεύστην, μὴ κατάλαλον, μὴ ἀκε- ροπερίσπαστον, μὴ ἀναίσχυντον, μὴ ῥέμβον, μὴ ἀναίσθητον, μὴ αὐθάδη, μὴ σαπρὸν λόγον ἐκ χειλέων προφέροντα, μήτε ὅρκον ὅλως τὸ παράπαν· ἀλλὰ, ναι, ναι, ού, ού. Καὶ ἐάν που ἀνάγκη γένηται λέγειν ἐν ὁμιλίᾳ· Γίνωσκε, εἰ ἀλήθειαν λέγω, εἰ οὐ ψευδο- Β μαι. Τὸ δὲ σεβάσμιον ὄνομα ἐπὶ ὅρκον μὴ λάμβανε, μήτε έτερόν τινα ὅρκον, καθὼς εἶπε τὸ Εὐαγγέλιον ταῦτα γὰρ πάντα οὐ προσήκει οὐδὲ ἁρμόττει ποιεῖν· ἀλλὰ καὶ ἀπὸ Ἐκκλησίας ἐκβάλλειν τὸν μὴ παραφυ- λαττόμενόν τινα δὲ αὐτῶν ἀποκτενεῖν (25). ἀνάγκη ἐν λουτρῷ, διὰ πάθος, ἐν ἀσθενείᾳ πολλῇ γινόμενον. Μὴ λέγειν ἀδελφὸν, ῥακὰ, μήτε, μωρέ ἑορταῖς ἐθνῶν μὴ συγκοινωνεῖν· Σάββατα μὴ φυλάτ- τειν (27)· μὴ μαγεύειν· μὴ φαρμακεύειν, μήτε ἄλλο σοι ταῦτα πράττειν ἐπὶ νόσῳ ἢ πάθους ἀλγή ματι. Μὴ ἀπέρχεσθαι (28) πρὸς ἐπαοιδόν, μήτε φυ λακτήριον ἑαυτῷ περιτιθέναι, μήτε περικαθαίρειν, μήτε μὴν ταῦτά σοι ποιεῖν, μήτε ὑπὸ ἄλλου σοι γέ- νηται. Τὸ σῶμα φυλάττειν ἀπὸ πάσης αἰσχρότητος καὶ ἀσελγείας· μὴ ἔχειν γυναῖκα συνείσακτον (29), καθάπερ τινὲς ἀγαπητὰς ἐπέθεντο αὐταῖς ὀνόματα· τάχα δὲ ἐναντίως μισηταὶ αὐτοῖς εὐρεθήσονται. Μὴ ἔχειν καταψυχὴν πρός τινα· ὁ γὰρ καταψυχῆς ἔχων, ἡ ψυχὴ αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ οὐ προσδέδεκται. Μὴ συνεύ- χεσθαι αἱρετικῷ, μήτε μετὰ ἐθνικῶν. Μὴ παραβαί νειν νηστείαν, τουτέστι τετράδα καὶ παρασκευήν, εἰ μή τι ἐπὶ νόσῳ βεβάρησαι, χωρὶς Πεντηκοστῆς μόνης καὶ τῶν Ἐπιφανιῶν (50). Την τεσσαρακοστὴν τῆς ἁγίας Εκκλησίας καὶ τὴν ἑβδομάδα τοῦ ἁγίου Πάσχα παρατετηρημένως φύλαττε. Λύε τὴν νηστείαν ἐπ᾽ ἂν ἀδελφὸς πρός σε επεδήμησε· νηστείαν δὲ οὐ τὴν τε τήριον ἑαυτῷ περιτιθέναι. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικούς μάγους εἶναι, ἢ μαθηματικούς, ἢ ἀστρολόγους, ἢ ποιεῖν τὰ λεγόμενα φυλακτήρια, ἅτινά ἐστι δεσμωτήρια τῶν ψυχῶν αὐτ τῶν. Τοὺς δὲ φοροῦντας ῥίπτεσθαι ἐκ τῆς Ἐκκλησίας ἐκελεύσαμεν. Μὴ περικαθαίρειν. περικαθαίρων· ἀνα λύων πεφαρμακευμένον, ή γοητευόμενον. ναῖκας συνεισάκτους, ἀγαπητάς, ᾿Αλλὰ μὴ τοῦτο στραφῇ εἰς βλάβην τισὶ, καὶ δόξωσιν ἐν τούτῳ λαμβάνειν πρόφασιν, συνεισάκτους καὶ ἀγαπη- τὰς ἐπικαλουμένας ἑαυτοῖς ἐπινοεῖν διὰ κακομήχανον ὑπόνοιαν. SYNTAGMA DOCTRINÆ. A rumpas, veneficio ne utare, ne simultatem habeas, canone : Non oportet Christianos judaizare, et Sabbatis oliari, sed eo ipso die operari. Concil. Laodic. cap. 36: Νon oportet sacerdotes aut clericos magos esse, aut mathematicos, aut astrologos, vel facere phylacteria, ut vocant, quæ sunt vincula ani- marum ipsarum. Eos autem qui talia gestant ab Ec- clesia ejici jussimus. De phylacteriis alii multi. Ibid. Hesychius, C D abstine a suffocato, ab immolato et a sanguine. Hæc sunt conspicua peccata; quæ autem minora videntur præcepta, quorum tanien etiam rationem reddituri sumus, hæc sunt: monachos quidem et continentes, oportet a mulieribus esse separatos, nec cum iis colloquia miscere, si fieri potest, neque earum conspectum optare, ne quidpiam bine damni emergat, si cor scilicet, per oculorum intuitum, mochatum fuerit. Cavere item par est (monachum) ne sit bilinguis, animo duplex, mendax, obtrecta- tor, ne levi occasione distrahatur, ne sit impudens, errabundus, stolidus, arrogans, ne turpe dictum labiis proferat, vel juramentum quodlibet; sed solummodo, ita, ita; non, non. Et si quando id postulet necessitas, in colloquiis sic dicat: Agnosce, an veritatem dicam, an mentiar. Venerandum au- tem nomen ad juramentum ne sumito, neque aliud quodpiam juramenti genus usurpes, ut ait Evan- gelium. Hæc enim omnia minime decent, nec ea facere convenit; sed eum quoque qui hæc non observarit oportet ejici ab Ecclesia. piam conspectu, nisi ob balnei necessitatem in morbo vel infirmitate maxima; festis gentium non communicare, nec dicere fratri suo, raca, vel falue, Salibata non custodire, nec magicam artem, nec veneficium exercere, vel aliud ejusmodi agere in morbo aut ægritudine. Noli abire ad incantato- rem, neque tibi phylacterium circumponas, aut emundes in circuitu : ne ipse hujusmodi quidpiam agas, vel ab alio fieri permittas. Ab omni turpitu- dine lasciviaque corpus serva purum: ne asciti- tiam mulierem habeas, ut sunt quædam quæ sibi dilectarum nomen imposuere, quæ tamen inimicæ postea deprehendentur. Ne simultatem habeas cum aliquo; quisquis enim habet, ejus anima Domino non probatur. Ne ores una cum hæretico, vel cum ethnicis. Jejunium ne violato quarta sci- licet feria et Parasceve, nisi morbo labores, exce- pla solum Pentecoste et Epiphaniis. Quadragesimam sanctæ Ecclesiæ et hebdomadem sancti Paschalis accurate observa. Solve jejunium cum ad te frater accesserit; non jejunium scilicet statutum, ut feriæ id est ascititias seu extraneas, de quibus multi egerunt, ut videas in Lexico Sui- ceri. Μox, harum meminit Epiphanius haresi 78, pag. 440, ubi de B. Virgine locutus, a Christo in cruce commendata Joanni. ait : Sed ne hoc quibusdam noceat, neve hinc occasionem arripiant, sibi excogitandi ascititias et agapelas, prava quadam ducti opinine. Hieronym. vero ad Eustochium de custodia virginitatis: Unde in Ecclesias agapetarum pestis introiit? Unde sine nuptiis aliud nomen uxorum? Imo unde norum con- cubinarum genus? Plus inferam, unde meretrices? 2. Ετι τε μὴ γυμνοῦν ἐνώπιόν τινος, ἀλλ᾽ ἢ (26) (25) Mendose. (26) L. εἰ. (27) Σάββατα μὴ φυλάττειν. Concilium Laodicense (28) Μὴ ἀπέρχεσθαι πρὸς ἐπαοιδόν, μήτε φυλακ- 2. Decet insuper corpus non nudare in cujus- (29) Συνείσακτον. Probibet canon 5 Nicænus, γυ (30) 1. ἐπιφανιῶν.

δοθορήσεις, οὐ φαρμακεύσεις, οὐ διχοστατήσεις: ἀπέχου πνικτοῦ, καὶ εἰδωλοθύτου, καὶ αἵματος. Καὶ ταῦτα μέν ἐστι τὰ προφανῆ ἁμαρτήματα· αἱ δὲ ὡς ελαχιστότεραι φαινόμεναι ἐντολαί, ὧν καὶ αὐτῶν λό- γον ἀποδώσομεν, εἰσὶν αὗται· Τέως μὲν τοὺς μονά ζοντάς τε καὶ ἐγκρατεῖς δεῖ ἀνακεχωρισμένους είναι ἀπὸ γυναικῶν, καὶ μήτε εἰς ὁμιλίαν αὐτῶν ἔρχεσθαι, εἰ δυνατόν, μήτε ὁρᾶν αὐτὰς φιλοτιμεῖσθαι, ἵνα μή τις ζημία γένηται, ἐὰν μοιχεύσῃ καρδία διὰ τῆς τῶν ὀφθαλμῶν δράσεως. Φυλάττεσθαί τε μὴ εἶναι δίλογον, μὴ δίγνωμον, μὴ ψεύστην, μὴ κατάλαλον, μὴ ἀκε- ροπερίσπαστον, μὴ ἀναίσχυντον, μὴ ῥέμβον, μὴ ἀναίσθητον, μὴ αὐθάδη, μὴ σαπρὸν λόγον ἐκ χειλέων προφέροντα, μήτε ὅρκον ὅλως τὸ παράπαν· ἀλλὰ, ναι, ναι, ού, ού. Καὶ ἐάν που ἀνάγκη γένηται λέγειν ἐν ὁμιλίᾳ· Γίνωσκε, εἰ ἀλήθειαν λέγω, εἰ οὐ ψευδο- Β μαι. Τὸ δὲ σεβάσμιον ὄνομα ἐπὶ ὅρκον μὴ λάμβανε, μήτε έτερόν τινα ὅρκον, καθὼς εἶπε τὸ Εὐαγγέλιον ταῦτα γὰρ πάντα οὐ προσήκει οὐδὲ ἁρμόττει ποιεῖν· ἀλλὰ καὶ ἀπὸ Ἐκκλησίας ἐκβάλλειν τὸν μὴ παραφυ- λαττόμενόν τινα δὲ αὐτῶν ἀποκτενεῖν (25). ἀνάγκη ἐν λουτρῷ, διὰ πάθος, ἐν ἀσθενείᾳ πολλῇ γινόμενον. Μὴ λέγειν ἀδελφὸν, ῥακὰ, μήτε, μωρέ ἑορταῖς ἐθνῶν μὴ συγκοινωνεῖν· Σάββατα μὴ φυλάτ- τειν (27)· μὴ μαγεύειν· μὴ φαρμακεύειν, μήτε ἄλλο σοι ταῦτα πράττειν ἐπὶ νόσῳ ἢ πάθους ἀλγή ματι. Μὴ ἀπέρχεσθαι (28) πρὸς ἐπαοιδόν, μήτε φυ λακτήριον ἑαυτῷ περιτιθέναι, μήτε περικαθαίρειν, μήτε μὴν ταῦτά σοι ποιεῖν, μήτε ὑπὸ ἄλλου σοι γέ- νηται. Τὸ σῶμα φυλάττειν ἀπὸ πάσης αἰσχρότητος καὶ ἀσελγείας· μὴ ἔχειν γυναῖκα συνείσακτον (29), καθάπερ τινὲς ἀγαπητὰς ἐπέθεντο αὐταῖς ὀνόματα· τάχα δὲ ἐναντίως μισηταὶ αὐτοῖς εὐρεθήσονται. Μὴ ἔχειν καταψυχὴν πρός τινα· ὁ γὰρ καταψυχῆς ἔχων, ἡ ψυχὴ αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ οὐ προσδέδεκται. Μὴ συνεύ- χεσθαι αἱρετικῷ, μήτε μετὰ ἐθνικῶν. Μὴ παραβαί νειν νηστείαν, τουτέστι τετράδα καὶ παρασκευήν, εἰ μή τι ἐπὶ νόσῳ βεβάρησαι, χωρὶς Πεντηκοστῆς μόνης καὶ τῶν Ἐπιφανιῶν (50). Την τεσσαρακοστὴν τῆς ἁγίας Εκκλησίας καὶ τὴν ἑβδομάδα τοῦ ἁγίου Πάσχα παρατετηρημένως φύλαττε. Λύε τὴν νηστείαν ἐπ᾽ ἂν ἀδελφὸς πρός σε επεδήμησε· νηστείαν δὲ οὐ τὴν τε τήριον ἑαυτῷ περιτιθέναι. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικούς μάγους εἶναι, ἢ μαθηματικούς, ἢ ἀστρολόγους, ἢ ποιεῖν τὰ λεγόμενα φυλακτήρια, ἅτινά ἐστι δεσμωτήρια τῶν ψυχῶν αὐτ τῶν. Τοὺς δὲ φοροῦντας ῥίπτεσθαι ἐκ τῆς Ἐκκλησίας ἐκελεύσαμεν. Μὴ περικαθαίρειν. περικαθαίρων· ἀνα λύων πεφαρμακευμένον, ή γοητευόμενον. ναῖκας συνεισάκτους, ἀγαπητάς, ᾿Αλλὰ μὴ τοῦτο στραφῇ εἰς βλάβην τισὶ, καὶ δόξωσιν ἐν τούτῳ λαμβάνειν πρόφασιν, συνεισάκτους καὶ ἀγαπη- τὰς ἐπικαλουμένας ἑαυτοῖς ἐπινοεῖν διὰ κακομήχανον ὑπόνοιαν. SYNTAGMA DOCTRINÆ. A rumpas, veneficio ne utare, ne simultatem habeas, canone : Non oportet Christianos judaizare, et Sabbatis oliari, sed eo ipso die operari. Concil. Laodic. cap. 36: Νon oportet sacerdotes aut clericos magos esse, aut mathematicos, aut astrologos, vel facere phylacteria, ut vocant, quæ sunt vincula ani- marum ipsarum. Eos autem qui talia gestant ab Ec- clesia ejici jussimus. De phylacteriis alii multi. Ibid. Hesychius, C D abstine a suffocato, ab immolato et a sanguine. Hæc sunt conspicua peccata; quæ autem minora videntur præcepta, quorum tanien etiam rationem reddituri sumus, hæc sunt: monachos quidem et continentes, oportet a mulieribus esse separatos, nec cum iis colloquia miscere, si fieri potest, neque earum conspectum optare, ne quidpiam bine damni emergat, si cor scilicet, per oculorum intuitum, mochatum fuerit. Cavere item par est (monachum) ne sit bilinguis, animo duplex, mendax, obtrecta- tor, ne levi occasione distrahatur, ne sit impudens, errabundus, stolidus, arrogans, ne turpe dictum labiis proferat, vel juramentum quodlibet; sed solummodo, ita, ita; non, non. Et si quando id postulet necessitas, in colloquiis sic dicat: Agnosce, an veritatem dicam, an mentiar. Venerandum au- tem nomen ad juramentum ne sumito, neque aliud quodpiam juramenti genus usurpes, ut ait Evan- gelium. Hæc enim omnia minime decent, nec ea facere convenit; sed eum quoque qui hæc non observarit oportet ejici ab Ecclesia. piam conspectu, nisi ob balnei necessitatem in morbo vel infirmitate maxima; festis gentium non communicare, nec dicere fratri suo, raca, vel falue, Salibata non custodire, nec magicam artem, nec veneficium exercere, vel aliud ejusmodi agere in morbo aut ægritudine. Noli abire ad incantato- rem, neque tibi phylacterium circumponas, aut emundes in circuitu : ne ipse hujusmodi quidpiam agas, vel ab alio fieri permittas. Ab omni turpitu- dine lasciviaque corpus serva purum: ne asciti- tiam mulierem habeas, ut sunt quædam quæ sibi dilectarum nomen imposuere, quæ tamen inimicæ postea deprehendentur. Ne simultatem habeas cum aliquo; quisquis enim habet, ejus anima Domino non probatur. Ne ores una cum hæretico, vel cum ethnicis. Jejunium ne violato quarta sci- licet feria et Parasceve, nisi morbo labores, exce- pla solum Pentecoste et Epiphaniis. Quadragesimam sanctæ Ecclesiæ et hebdomadem sancti Paschalis accurate observa. Solve jejunium cum ad te frater accesserit; non jejunium scilicet statutum, ut feriæ id est ascititias seu extraneas, de quibus multi egerunt, ut videas in Lexico Sui- ceri. Μox, harum meminit Epiphanius haresi 78, pag. 440, ubi de B. Virgine locutus, a Christo in cruce commendata Joanni. ait : Sed ne hoc quibusdam noceat, neve hinc occasionem arripiant, sibi excogitandi ascititias et agapelas, prava quadam ducti opinine. Hieronym. vero ad Eustochium de custodia virginitatis: Unde in Ecclesias agapetarum pestis introiit? Unde sine nuptiis aliud nomen uxorum? Imo unde norum con- cubinarum genus? Plus inferam, unde meretrices? 2. Ετι τε μὴ γυμνοῦν ἐνώπιόν τινος, ἀλλ᾽ ἢ (26) (25) Mendose. (26) L. εἰ. (27) Σάββατα μὴ φυλάττειν. Concilium Laodicense (28) Μὴ ἀπέρχεσθαι πρὸς ἐπαοιδόν, μήτε φυλακ- 2. Decet insuper corpus non nudare in cujus- (29) Συνείσακτον. Probibet canon 5 Nicænus, γυ (30) 1. ἐπιφανιῶν.

Α ταγμένην, τετράδα και παρασκευήν, καὶ τὴν τεσσα Β Ο ρακοστὴν, καὶ τοῦ πάθους, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ ἰδίας προαι- ρέσεως, τουτέστι δευτέρας, καὶ τρίτης, καὶ πέμπτης. Σάββατον καὶ κυριακὴν μὴ νηστεύσῃς, πλὴν τοῦ μετ γάλου Σαββάτου τοῦ ἁγίου Πάσχα. Ἡ δὲ τῆς τετρά δος καὶ παρασκευῆς ἕως ὥρας ἐννάτης νηστεία τε ταγμένη ἐστί· καὶ εἴ τι περισσοτέρως ποιήσεις, τοῦτο παρὰ τὴν σεαυτοῦ προαίρεσιν. Εἰ δὲ καὶ ὑπερ- θέσεις δύνασαι ποιεῖν, γενναίως ἀσκεῖς. Νηστεύων δὲ καὶ πολιτευόμενος, βλέπε μὴ φυσιωθῇς· ἡ γὰρ φυσίωσις παγίς ἐστι τοῦ διαβόλου, δι' ἧς ἀπ' ουρα νοῦ πέπτωκεν, ὁμοίως δὲ λοιπὸν δι' αὐτῆς τοὺς ἀν- θρώπους παγιδεύων καταβάλλει. Μή τίς σε πλανήσῃ ἐν κυριακῇ νηστεύειν τὸ παράπαν, μήτε γονυπετείν τὸ παράπαν, μήτε ἐν Πεντηκοστῇ· οὐ γὰρ ἐστι θε σμὸς Ἐκκλησίας. Καὶ μὴ ἀνέχου, ἵνα πλανήτωσί σε τινὲς Μαρκιωνισταί, ἢ ἑτέρα αἵρεσις, νηστεύειν τὸ Σάββατον ἰδίως καὶ κυριακῆς. Τῶν δὲ συνάξεων μὴ ἀμέλει· τῶν μυστηρίων ἄξιον σεαυτὸν εὐτρέπιζε, μήπως εἰς κρίμα συνέλθῃς. Μὴ ἀμέλει πλύνειν πόδας ἀδελφῶν ἐρχομένων πρὸς σέ· ζητήσεται γὰρ ἡ τοι αὕτη ἐντολὴ περὶ τῶν ὑπερηφανευσάντων αὐτὴν, καν ἐπίσκοποι ὦσιν. Ὁ γὰρ Κύριος ἡμῶν αὐτὸς πρῶτος ἔπλυνε, παραγγείλας αὐτοῖς οὕτω ποιεῖν. λοκτήμων, μὴ φιλόπλουτος· οἱ γὰρ τοιοῦτοι Θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται. Καὶ ὅλως μὴ πραγματεύου· πολ- λαὶ χῶραί εἰσι μὴ σπέρασαι, καὶ οἱ οἰκοῦντες, ἐὰν τέχνας μὴ ἔχωσιν, ἀναγκάζονται πραγματεύεσθαι· κἂν μὴ ὦσι μονάζοντες, καὶ πραγματεύονται, κακῶ; μὲν, πλὴν ἀνάγκη ποιεῖ. Τόκον μὴ λάμβανε· μὴ προσαγόραζε (51) τι ἴσον ὡς τῆς πολιτευομένης τι μῆς. ᾿Αγάπα, πάντα ἄνθρωπον, καὶ εἰρήνευε μετά πάντων, καὶ μεθ' ὧν οὐκ εὐχῃ, εἰ δυνατὸν τὸ ἐκ σοῦ, χωρὶς αἱρέσεως. Ἔχων δὲ, μετάδιδε (52) τῷ μὴ ἔχοντι· μὴ ἔχων δὲ, μὴ ἐγκληθήσῃ. Ἐὰν αἰτήσῃ τις παρὰ σοῦ εἰς χρῆσιν, δίδου, καὶ λάμβανε παρ' αὐτοῦ τὸ κεφάλαιον, ὅτ' ἂν ἔχῃ, ἄνευ τόκου. Μὴ δολιεύου ἐνώπιον Κυρίου. Ἐὰν γὰρ ἔχῃς γεννήματα ἢ ἀργύ ριον, καὶ ζητεί τις δανείσασθαι παρὰ σοῦ καὶ οὐ διὰ μὴ λαμβάνειν σε τόκον πωλεῖς τιμιωτέρως, ἵνα ἀγα ράσης εὐώνως τῷ καιρῷ, τουτέστιν ὀλιγοτίμως· • Δράσσεται ὁ Θεὸς τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργία. Ο Σκέψαι γὰρ καὶ ὅρα, ὅτι ἀνθ' ἑνὸς τόκου τρεῖς ἢ τέσ σαρας τόκους εὑρήσεις λαμβάνων. τα λόγια τοῦ Κυρίου. Μη γίνου μάχιμος, μὴ τύπτε ἄνθρωπον, ἢ μόνον παιδίον σου μικρὸν πρὸς παιδείαν, καὶ αὐτὸ παρατετηρημένως, σκοπῶν μήπως διὰ σο φόνος γένηται· πολλαὶ γὰρ εἰσιν ἀφορμαὶ τοῦ θανάτ του. Μὴ μυκτήριζε πάντα ἄνθρωπον· μὴ βδελύσσον τινὰ ἀπὸ σχήματος· παρατετηρημένως ἔχει τὴν ἐσθῆτα, μήτε μαλακοῖς χρώμενος ἱματίοις, μήτε ἐσθῆτε φαινομένῃ δικαίων ἐνδυομενυία (55), τουτέστι ἐνδυσμενυία. σ S. ATHANASIUS. - SPURIA. Quarta, Parasceves, Quadragesimæ et Passionis ; sed jejunium ex proposito tuo servatum, nempe Secun- de, Tertise, Quintæ. Sabbato et Dominica ne jeju- naveris, excepto magno Sabbato sancti Paschaæ. Quarta autem feriæ et Parasceves jejunium ex jussu að horam usque nonam servatur. Quod si quid ul- tra feceris, id tuo sit arbitrio. Si vero diutius poles sustinere jejunium, generose agis. Dum jejunas et hoc institutum vitæ tenes, cave ne superbia intu- mescas. Inflatio namque laqueus est diaboli, per quam ex cœlo delapsus est : similiterque per illam deinceps homines illaqueans dejicit. Ne quis te se- ducat, ut vel Dominica omnino jejunes, vel genna flectas, vel in Pentecoste. Neque enim ea lex est Ec- clesiæ. Cave ne te quidam Marcionistæ in errorem deducant, aut alii læretici, et Sabbato vel Domi. nica jejunare suadeant. Conventus ne neglige; te- que ipse ita præpara ut dignus sis mysteriis, ne forte in judicium incidas. Ne omittas te adeuntium fratrum pedes lavare, ejusmodi namque precepti ratio postulabitur ab iis qui præ superbia illud omiserint, quamvis sint episcopi. Nam Dominus noster prior ipse abluit, cum præcepit illis ut ita facerent. divitiarum cupidus : nain qui ejusmodi sunt, Deo placere non valent. Ne omnino negotia geras ; multæ sunt incultæ regiones, quarum incolæ si artes non habeant coguntur negotiari; qui, etiamsi monachi non sint, si negotientur, male quidem agunt, nisi in casu necessitatis. Usuram ne accipe: ne prius compares quidpiam alio quam vulgari pretio. Ama omnes homines, et pacem habe cum omnibus, cum illis etiam quibuscum non oras, quantum facultas erit, excepta hæresis causa. Si suppetat, largire in- digenti, sin mi us, noli conqueri. Si quis mutuo a te petierit, dato, et ab eo accipe sortem, cum ha- buerit, absque fœnore. Ne dolose agas in conspectu Domini. Nain si fruges habeas ant argentum, atque aliquis a te mutuo accipere postulet, tuqur, ne usuram accipias majore pretio vendis, ut emas postea viliore et minore pretio : Comprehendit Deus sapientes in astutia '., Perpende enim ac ride, te unius fœnoris foco, tria aut quatuor fœnora ac- cepturum. pore Domini eloquia. Ne sis contentiosus, ne cædas bominem, nisi puerum tuum modice, institutionis causa, idque tamen cum moderatione, cavens ne hinc cædes consequatur, complures enim sunt mor- his occasiones. Neminein subsannes: ne quemquam vestimenti causa detesteris. Modesto utere habitu, neque mollibus vestimentis, neque cum indumento qui sanctorum esse virorum videatur, sordido sci- Cor. in, 19. C nec dubito ita haberi in codice quo usus est Cl. Arnoldus, qui legit Proclive est in miss. • pro accipi, cum librarii ubi currente calamo 5. Ne esto avarus, ne turpis lucri, possessionum, 4. Esto humilis ac quietus, tremens omnni tem- (51) 1. προαγόραζε. (32) 1. μεταδίδου. (33) Hanc vocem ita legit Suidas bis ἐνδυομενυία, 5. Μη γίνου φιλάργυρος, μὴ αἰσχροκερδής, μὴ φι- 4. Γίνου ταπεινὸς καὶ ἡσύχιος, τρέμων διὰ παντός

Α ταγμένην, τετράδα και παρασκευήν, καὶ τὴν τεσσα Β Ο ρακοστὴν, καὶ τοῦ πάθους, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ ἰδίας προαι- ρέσεως, τουτέστι δευτέρας, καὶ τρίτης, καὶ πέμπτης. Σάββατον καὶ κυριακὴν μὴ νηστεύσῃς, πλὴν τοῦ μετ γάλου Σαββάτου τοῦ ἁγίου Πάσχα. Ἡ δὲ τῆς τετρά δος καὶ παρασκευῆς ἕως ὥρας ἐννάτης νηστεία τε ταγμένη ἐστί· καὶ εἴ τι περισσοτέρως ποιήσεις, τοῦτο παρὰ τὴν σεαυτοῦ προαίρεσιν. Εἰ δὲ καὶ ὑπερ- θέσεις δύνασαι ποιεῖν, γενναίως ἀσκεῖς. Νηστεύων δὲ καὶ πολιτευόμενος, βλέπε μὴ φυσιωθῇς· ἡ γὰρ φυσίωσις παγίς ἐστι τοῦ διαβόλου, δι' ἧς ἀπ' ουρα νοῦ πέπτωκεν, ὁμοίως δὲ λοιπὸν δι' αὐτῆς τοὺς ἀν- θρώπους παγιδεύων καταβάλλει. Μή τίς σε πλανήσῃ ἐν κυριακῇ νηστεύειν τὸ παράπαν, μήτε γονυπετείν τὸ παράπαν, μήτε ἐν Πεντηκοστῇ· οὐ γὰρ ἐστι θε σμὸς Ἐκκλησίας. Καὶ μὴ ἀνέχου, ἵνα πλανήτωσί σε τινὲς Μαρκιωνισταί, ἢ ἑτέρα αἵρεσις, νηστεύειν τὸ Σάββατον ἰδίως καὶ κυριακῆς. Τῶν δὲ συνάξεων μὴ ἀμέλει· τῶν μυστηρίων ἄξιον σεαυτὸν εὐτρέπιζε, μήπως εἰς κρίμα συνέλθῃς. Μὴ ἀμέλει πλύνειν πόδας ἀδελφῶν ἐρχομένων πρὸς σέ· ζητήσεται γὰρ ἡ τοι αὕτη ἐντολὴ περὶ τῶν ὑπερηφανευσάντων αὐτὴν, καν ἐπίσκοποι ὦσιν. Ὁ γὰρ Κύριος ἡμῶν αὐτὸς πρῶτος ἔπλυνε, παραγγείλας αὐτοῖς οὕτω ποιεῖν. λοκτήμων, μὴ φιλόπλουτος· οἱ γὰρ τοιοῦτοι Θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται. Καὶ ὅλως μὴ πραγματεύου· πολ- λαὶ χῶραί εἰσι μὴ σπέρασαι, καὶ οἱ οἰκοῦντες, ἐὰν τέχνας μὴ ἔχωσιν, ἀναγκάζονται πραγματεύεσθαι· κἂν μὴ ὦσι μονάζοντες, καὶ πραγματεύονται, κακῶ; μὲν, πλὴν ἀνάγκη ποιεῖ. Τόκον μὴ λάμβανε· μὴ προσαγόραζε (51) τι ἴσον ὡς τῆς πολιτευομένης τι μῆς. ᾿Αγάπα, πάντα ἄνθρωπον, καὶ εἰρήνευε μετά πάντων, καὶ μεθ' ὧν οὐκ εὐχῃ, εἰ δυνατὸν τὸ ἐκ σοῦ, χωρὶς αἱρέσεως. Ἔχων δὲ, μετάδιδε (52) τῷ μὴ ἔχοντι· μὴ ἔχων δὲ, μὴ ἐγκληθήσῃ. Ἐὰν αἰτήσῃ τις παρὰ σοῦ εἰς χρῆσιν, δίδου, καὶ λάμβανε παρ' αὐτοῦ τὸ κεφάλαιον, ὅτ' ἂν ἔχῃ, ἄνευ τόκου. Μὴ δολιεύου ἐνώπιον Κυρίου. Ἐὰν γὰρ ἔχῃς γεννήματα ἢ ἀργύ ριον, καὶ ζητεί τις δανείσασθαι παρὰ σοῦ καὶ οὐ διὰ μὴ λαμβάνειν σε τόκον πωλεῖς τιμιωτέρως, ἵνα ἀγα ράσης εὐώνως τῷ καιρῷ, τουτέστιν ὀλιγοτίμως· • Δράσσεται ὁ Θεὸς τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργία. Ο Σκέψαι γὰρ καὶ ὅρα, ὅτι ἀνθ' ἑνὸς τόκου τρεῖς ἢ τέσ σαρας τόκους εὑρήσεις λαμβάνων. τα λόγια τοῦ Κυρίου. Μη γίνου μάχιμος, μὴ τύπτε ἄνθρωπον, ἢ μόνον παιδίον σου μικρὸν πρὸς παιδείαν, καὶ αὐτὸ παρατετηρημένως, σκοπῶν μήπως διὰ σο φόνος γένηται· πολλαὶ γὰρ εἰσιν ἀφορμαὶ τοῦ θανάτ του. Μὴ μυκτήριζε πάντα ἄνθρωπον· μὴ βδελύσσον τινὰ ἀπὸ σχήματος· παρατετηρημένως ἔχει τὴν ἐσθῆτα, μήτε μαλακοῖς χρώμενος ἱματίοις, μήτε ἐσθῆτε φαινομένῃ δικαίων ἐνδυομενυία (55), τουτέστι ἐνδυσμενυία. σ S. ATHANASIUS. - SPURIA. Quarta, Parasceves, Quadragesimæ et Passionis ; sed jejunium ex proposito tuo servatum, nempe Secun- de, Tertise, Quintæ. Sabbato et Dominica ne jeju- naveris, excepto magno Sabbato sancti Paschaæ. Quarta autem feriæ et Parasceves jejunium ex jussu að horam usque nonam servatur. Quod si quid ul- tra feceris, id tuo sit arbitrio. Si vero diutius poles sustinere jejunium, generose agis. Dum jejunas et hoc institutum vitæ tenes, cave ne superbia intu- mescas. Inflatio namque laqueus est diaboli, per quam ex cœlo delapsus est : similiterque per illam deinceps homines illaqueans dejicit. Ne quis te se- ducat, ut vel Dominica omnino jejunes, vel genna flectas, vel in Pentecoste. Neque enim ea lex est Ec- clesiæ. Cave ne te quidam Marcionistæ in errorem deducant, aut alii læretici, et Sabbato vel Domi. nica jejunare suadeant. Conventus ne neglige; te- que ipse ita præpara ut dignus sis mysteriis, ne forte in judicium incidas. Ne omittas te adeuntium fratrum pedes lavare, ejusmodi namque precepti ratio postulabitur ab iis qui præ superbia illud omiserint, quamvis sint episcopi. Nam Dominus noster prior ipse abluit, cum præcepit illis ut ita facerent. divitiarum cupidus : nain qui ejusmodi sunt, Deo placere non valent. Ne omnino negotia geras ; multæ sunt incultæ regiones, quarum incolæ si artes non habeant coguntur negotiari; qui, etiamsi monachi non sint, si negotientur, male quidem agunt, nisi in casu necessitatis. Usuram ne accipe: ne prius compares quidpiam alio quam vulgari pretio. Ama omnes homines, et pacem habe cum omnibus, cum illis etiam quibuscum non oras, quantum facultas erit, excepta hæresis causa. Si suppetat, largire in- digenti, sin mi us, noli conqueri. Si quis mutuo a te petierit, dato, et ab eo accipe sortem, cum ha- buerit, absque fœnore. Ne dolose agas in conspectu Domini. Nain si fruges habeas ant argentum, atque aliquis a te mutuo accipere postulet, tuqur, ne usuram accipias majore pretio vendis, ut emas postea viliore et minore pretio : Comprehendit Deus sapientes in astutia '., Perpende enim ac ride, te unius fœnoris foco, tria aut quatuor fœnora ac- cepturum. pore Domini eloquia. Ne sis contentiosus, ne cædas bominem, nisi puerum tuum modice, institutionis causa, idque tamen cum moderatione, cavens ne hinc cædes consequatur, complures enim sunt mor- his occasiones. Neminein subsannes: ne quemquam vestimenti causa detesteris. Modesto utere habitu, neque mollibus vestimentis, neque cum indumento qui sanctorum esse virorum videatur, sordido sci- Cor. in, 19. C nec dubito ita haberi in codice quo usus est Cl. Arnoldus, qui legit Proclive est in miss. • pro accipi, cum librarii ubi currente calamo 5. Ne esto avarus, ne turpis lucri, possessionum, 4. Esto humilis ac quietus, tremens omnni tem- (51) 1. προαγόραζε. (32) 1. μεταδίδου. (33) Hanc vocem ita legit Suidas bis ἐνδυομενυία, 5. Μη γίνου φιλάργυρος, μὴ αἰσχροκερδής, μὴ φι- 4. Γίνου ταπεινὸς καὶ ἡσύχιος, τρέμων διὰ παντός

Αυταροις προερχόμενος. Σάκκον δὲ ἐὰν ἔχῃς, ἵνα πεν- θῇς τὰς ἁμαρτίας σου, σκόπει μὴ φανῇ σου ὁ σάκο κος, ἀλλ᾽ ἔστω κεκρυμμένος ἔσω. Καὶ μήτε δέρματα ἀμφιάζου, μήπως δόξαν παρὰ ἀνθρώπων λήψη. Ολως τρίχας μὴ τρέφε· ἐξέκοψε γὰρ τὸ τοιοῦτον σχῆμα δ Απόστολος· μὴ ξυρῶ τό γένειον, καὶ μὴ περικου- ρείοις χρῶ χειρόμενος. κνυς. Κρεῶν ἀπέχου, οὐχ ὡς βδελυσσόμενος, ἀλλ' ὡς ἀνακόπτων τὸ σῶμα τῆς τροφῆς, καὶ ἀνάξιον ἑαυτὸν ἡγούμενος, καὶ ἀντὶ τῶν ἐπιγείων τῶν οὐρανίων, όρε γόμενον. Πᾶς γὰρ μετριάζων δαψιλείᾳ τροφῶν, βοηθεῖ τῷ σώματι αὐτοῦ πρὸς ἐγκράτειαν. Οἴνου ὅλως μὴ λάμβανε, ἢ μόνον γεύεσθαι καὶ εὐλογεῖν τὸν κτίσαντα. Ἐὰν δὲ καὶ σὺ, ὥσπερ Τιμόθεος, διὰ τὴν πολλὴν που λιτείαν νόσοις περιπέσῃς, ὀλίγῳ οίνῳ χρῶ· τὸ γὰρ ὀλίγον φάρμακόν ἐστιν ἰάσεως· πολλῷ δὲ αὐτῷ χρώ μενος, ἀμφοτέρας ἀσθενείας σεαυτὸν περιβαλεῖς· εἰ δὲ ἕως ἑνὸς ποτηρίου ἢ δύο, περισσὸν δὴ μή. Εἰ δυ- νατόν σοι ἀνυπόδυτον (34) οδεύειν, γενναίως ένα αχθήσῃ· εἰ δὲ ἀνάγκη ἐστὶ πάντως ὑποδέεσθαι, ψιλὰ ἔσονταί σου τὰ ὑποδήματα· καὶ μὴ θέλε κατακεκο- σμημένοις ὑποδήμασιν ἑταιρισμοῦ σχήμασιν ἐπαιρί- δεσθαι. Τοῖς παροῦσιν ἀρκοῦ. Καὶ ἐὰν περισσοτέρων κρεῶν καὶ οἴνων ἔχῃς πολιτείαν, καὶ ἀπέλθῃς ἐπὶ ξένης, μὴ θελήσῃς ἑαυτὸν κομπάζειν, ἀλλ᾽ ἴσος για νου τοῖς ἀδελφοῖς· οἷον, ἐὰν ἐν λαχάνοις χρώμενος, καὶ ἐψήματι, καὶ εἰ ἀνάγκη, γάρον ἐσθίειν, ἢ καὶ Ιχθύος μεταλαμβάνειν, ἐὰν θέλῃς· ἕως τούτου μόνου, καὶ πάλιν ἀνάλαβε την πρώτην ἄσκησιν. Πάλιν, ἐὰν ἀρρωστήσῃς, καὶ λάβης ὠοῦ, ἁμαρτία οὐκ ἔστιν· εἰ δὲ ἡττηθῇς ἐν τῇ νήσῳ, [καὶ λάβης πετεινοῦ καὶ χρεῶν (35),] ήττημα μέν σοί ἐστι, μὴ λογίσῃ δὲ αὐτὸ ἁμαρτίαν· λυποῦ δὲ, ὅτι ἀνεκόπης σου τῆς πολιτείας, καὶ ὑπεχαλάσθης τοῦ στερεοῦ λογισμοῦ. ἅπαξ καὶ δίς· ὑγιαίνων δὲ, βαλανείου οὐ χρείαν ἔχεις. Σὺ ὁ μονάζων καὶ ἱερεὺς χαμευνίαν θέλε, ἐὰν ἧς ὑγιής· πρὸ παντὸς δὲ τέχνην ἐπιχειρεῖν. Ἐν ἀγρῷ Εργάζου, ἵνα μὴ ἐσθίης ἄρτον ἀργόν· μᾶλλον δὲ ἐκ τῶν χειρῶν σου ἔχε πρὸς τὸ ἀναπαύειν ἀδελφοὺς καὶ ξένους, καὶ εἰ δυνατὸν, χήρας, καὶ ὀρφανούς, καὶ με- τρίους. Καὶ εἰ μὲν μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων οἰκεῖς, καὶ ἔχεις χωρίον, ἤτοι γεώργιον έργάζεσθαι· δικαίως συνάγων καρπούς, καὶ μὴ ἔχων τι ἀδικίας, πρῶτον μὲν τὰς ἀπαρχάς τοῖς ἱερεῦσι πρόσφερε · ἔπειτα θέλε καὶ χήρας ἀναπαύειν, καὶ ὀρφανοὺς καὶ λοιποὺς ἀπὸ δικαίων πόνων, μὴ ἀπὸ τόκων ἢ πλεονασμῶν, ἢ πραγματειών, ἢ διασεισμάτων. Εἰ δὲ εἰς μονὴν καθώ ἐξῃ, μὴ ὕβριζε τὴν ἄσκησιν τῆς μονῆς. Ἐὰν χωρίον κέκτηται, ἐν μοναστηρίῳ ἀναχωρῶν, οὐκ ἀνεχώρησε σοι, ἀλλ' ἐμπαίζεις καὶ ἐμπαίζῃ. Καθεζόμενος δὲ ἐν SYNTAGMA DOCTRINÆ. A licet vestitu, progrediare. Saccum si habeas, ut tua Cor. *1, 14. scribunt, ut litteram o subsequenti copulent, quod properanti mos est, caudam parti superiori litteræ o ponant, et sic ☞ pene referant. NATROL, GR. XXVIII. B lugeas peccata, cave ne saccus. iHe videatur, sed absconditus sit interius. Ne pellibus sis amictus, ut ne ab hominibus gloriam referas. Capillos ne alas: ejusmodi quippe ornatum præcidit Apostolus ”; Ne tondeas mentum, neque circumtousione utare. mini id declares. A carnibus abstine, non ut qui eas detesteris, sed ut qui corpori cibes detrahas, teque indignum eo astimes, atque terrenorum loco car- lestia appetas. Quisquis enim in ciborum lau- vitia modum tenet, his corpori fert opem ut se continere possit. A vino plane abstine, nizi solum ut degustes, et Creatori ejus benedicas. Quod si tu, & quemadmodum Timotheus, ob nimiam exercitatio- nem in morbos incideris, vino modico utere, nam parce sumptum medicina est; sin multo utare, utrasque tibi infirmitates induces ad unum vero vel duo pocula bibito neque amplius. Si valeas nu- dis incedere pedibus, generose te geris; sin tibi neo cessitas plane fuerit ut calceos sumas, simplicia tibi sunto calceamenta : noli ornatis calceamentis amasiorum more te efferre. Sint tibi res quævis ob viæ satis. Etiamsi carnibus et vino tanquam super- vacaneis abstinere soleas ex instituto tuo, cum ta- men in peregrinam regionem concesseris, noli to jactare, sed esto fratribus æqualis, oleribus vide- licet utens, coctisque cibis, imo si necessum sit ga rum comede et pisce vescere, si volueris; sed pro C ea vice solum, ac rursum pristinam resume exerci- tationem. Si ægrotus ovum comederis, peccatum non est; sed si in morbo usque eo dejiciare ut avem et carnes comedas, minus quidem perfectum illud est; ne arbitrare tamen peccatum esse: sed dole quod pristinum vitæ institutum non plane servave- ris, et a firmo proposito dejectus sis. tera vice balneo utere, sanus autem balneo non in- diges. Tu monache et sacerdos, humi cubato, dum sanus corpore sis: in primis vero artem aliquam exerceas. In agro labora, ne panem otiose come- das; imo ex manuum tuarum labore habeas unde fratres hospitesque reficias, et si facultas ferat, vi- D duas, orphanos et egenos. Quod si inter homines quosdam habitas, tibique locus, seu ager suppetit ad laborandum, fructus juste et absque ulla injuria colliges; primitiasque ante omnia sacerdotibus of- feras : dehinc viduis, orphanis, aliisque largire ex justis laboribus non ex fenore, vel ex nimia abun dantia, vel ex negotiatione, vel ex tumultibus. Si in monasterio degis, ne monasterii exercitia contem- ne. Quod si cum in monasterium secedis agruin possides, nequaquam secedis, sed illudis atque il- 5. Εἰ δύναται καὶ ἑβδομάδα νηστεύειν, μηδενὶ δεί- 6. Εἰ δὲ ἐπὶ νόσῳ ἀναγκασθῇς, λουτρῷ χρήσῃ, ἕως 5. Si possis vel hebdomade integra jejunare, ne- 6. Si in morbo id necessitas postulet, una aut al- (34) 'Ανυπόδητον (35) Hac verba uncis inclusa restitui.

Α μοναστηρίῳ, μὴ θέλε εἶναι ἀργὸς καὶ ὑπὸ ἄλλων Β τρέφεσθαι· ἀλλὰ δεῖ σεαυτὸν ἢ τέχνην εἰδεῖν, ἢ ἐρω γατεύεσθαι, ἵνα πως τὴν ἐφήμερον προσπορήσης προ- φήν. Νεωτέρους δὲ ἐὰν ἔχῃς περὶ σεαυτόν, πρῶτον μὲν ταπεινοφρόνει, καὶ μὴ θέλε εἶναι διδάσκαλος· εἰ δὲ ἴδῃς ψυχὰς σωζομένας διὰ τῆς σῆς ἀναστροφῆς, τελειῶσαι βουλόμενος τῶν πέντε ταλάντων τὰ διπλά- σια, ὧν εἴληφας, μερίμνα τὰς περὶ σὲ ψυχάς, καὶ ἐπίστυψε τοὺς νεωτέρους ἰδιάζειν ἕκαστον αὐτῶν ἕν τε τῇ ὁμιλίᾳ καὶ ἐν τῇ ἀναστροφή, χωρίς μόνης τῆς τραπέζης, καὶ συνάξεως, καὶ ψαλμῳδίας· ἐν δὲ τῷ ὑπνεῖν, ἕκαστον ίδια περιβάλλεσθαι, καὶ ἕκαστον τὸ στιχάριον αὐτοῦ ἔχειν, ἤτοι σακκίον κεκρυμμένον, ἵνα, ἄν που εὔχῃ νυκτός, ἕτοιμοι εὑρεθῶσιν. Θέλε ἀγρυπνεῖν συμμέτρως ἐν ψαλμοῖς καὶ εὐχαῖς· καὶ ἡμέρας μὲν εὔχεσθαι πυκνῶς, μὴ χρονίζων δὲ ἐν εὐχῇ, ἢ κράζων, ἢ βαττολογῶν· συμμέτρως δὲ ψάλο λειν, ἵνα μὴ περικακῶσιν αἱ ψυχαί. Θέλε δὲ τοὺς παῖ- δας σιωπητικούς προβιβάζειν. Εἰς καπηλεῖον ὅλως εἰσέλθῃς (36)· ἀλλ᾽ εἰ ἀνάγκη γένηται, ἐπὶ ξένης γε- νόμενος, καὶ χρείαν ἔχεις ἐδέσματος ἢ ποτοῦ, ἀπο στείλας ἀγόρασον, καὶ ἐν ἐκκλησία φάγε καὶ πίε, ἐν τόπῳ αὐτῆς ἀνακεχωρημένῳ· ἐὰν δὲ μὴ ᾗ ἐκκλη σία ἐν τῷ τόπῳ, μηδὲ οἰκία ὀρθοδόξων, καὶ ἀνάγκη σοι γένηται, καὶ εἰσέλθῃς εἰς πανδοχεῖον, θέλε μένειν ἐν πανδοχείῳ, ὅπου οὐκ εἰσὶ γυναῖκες, οὔτε καπη- λεῖον· καὶ τοῦτο μετὰ λύπης. καὶ τῶν προειρημένων σφαλμάτων ἑαυτὸν τηρήσας, τὸν δρόμον τελειώσῃς ἐν πίστει τε καὶ ἀγνότητι καὶ πολιτείᾳ, κατὰ τὸ εἰρημένον· βαθμὸν σεαυτῷ μέγαν καὶ ἀγαθὸν περιποιήσῃ. Αὐταί εἰσιν αἱ τῆς προειρησ μένης πίστεως έντολαὶ καὶ παραφυλάγματα, ἃς ἐὰν ποιήσῃς, καὶ τὴν πίστιν τηρήσῃς, ἔσῃ μαθητής τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Εἰ δέ τις ἀντιλέγει τοῖς προειρημένοις, Θεῷ ἐστιν ἀντιλέγων. Ψηλαφή σει γὰρ τὰς θείας Γραφάς, και κατανοήσει την παρά δοσιν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἔχει συνιέναι, ὅτι περὶ τούτων ὅλων ἐντέλλεται ὁ Κύριος. Ἡμεῖς δὲ, ἵνα μὴ μακρολογήσωμεν, τὰς μαρτυρίας οὐκ ἐξεθέμεθα. Καὶ αὗται μὲν αἱ ἐντολαὶ μονάζουσι καὶ λοιποῖς Χρι στιανοῖς εὐλαβέσιν. τῶν προειρημένων ἐντολῶν, ἥτω νηφάλιος, σπου η δαῖος, ἀνεξίκακος, χρηστός, φιλόρφανος, φιλόπτωχος, Ω ! χιν, 54. φιλόξενος, φιλάγαθος, ήσυχος, στερεὸς πίστει καὶ γνώμῃ καὶ λόγῳ, ἀπεχόμενος γυναικὸς, μὴ ἀμελῶν τοῦ ποιμνίου, μὴ βδελυσσύμενός τινα· μὴ προσωπο ληπτεῖν, ἐλέγχοντα ἐπὶ πάντων, μὴ ἐὰν ψωριὸν πρό βατον ἐν τῇ ποίμνῃ, ἀλλὰ καθαίρειν πρῶτον μετά μετανοίας, καὶ τότε συνάγειν ἐν τῇ μάνδρᾳ· εἰδέναι ἕκαστον ὡς ποιμαίνειν δεῖ, τί δὲ ταῖς χήραις παραγ γέλλειν, τί μοναχοῖς, τί λαϊκοῖς, τί κατηχουμένοις. Γυναιξὶ δὲ παραγγέλλειν ἐν ἐκκλησίᾳ μὴ λαλεῖν ὅλως, ἀλλ' ἐν πᾶσι σιγᾶν καὶ εὔχεσθαι, καὶ μὴ λαμπρύνειν ἑαυτὰς ἐν χρυσῷ ἢ ἐσθῆτι, τὰ δὲ πρόσωπα αὐτῶν S. ATHANASIUS. SPURIA. - Juderis. In monasterio cum degis noli odiosus esse, ita ut alii te alant; sed par est te aut artem ali- quam callere, aut operari, ut quotidianum tibi ci- bum compares. Si juniores tecum fuerint, primum humilis esto, neque magister esse optaveris : sed si videris animas tua conversatione salutem consequi, atque volueris quinque talenta accepta duplicare, animas cura tecum versantes, et juniores compelle, ut quisque seorsum degat, neque una confabulen- tur, aut una versentur, excepta solum mensa, sy- naxi, et psalmodia, ut inter dormiendum propriis quis indumentis amictus sit, et sticharium singuli suum, saccumque absconditum retineant, ut si fuerit noctu orandum, parati inveniantur. Vigila moderate in psalmis et precibus : interdiu vero frequenter ora, ne tamen prolixa sit oratio, ne clamosa, ne B multorum inaniuinque verborum. Cum moderatione psallendum, ne molestia animæ alliciantur. Pueros ad silentium institue. In cauponam ne unquam in- grediare ; sed si necessitas id postulet, si in extra- nea regione versaris, atque cibo vel potu opus est tibi, emptum mitte, et in ecclesia comede, loco se- moto : si nulla eo loco fuerit ecclesia, aut ortho- doxorum domus, necessumque tibi sit in diver- sorium ingredi, in diversorio maneas ubi nullæ sint mulieres, neque caupona: idque cum mœrore. C dictis peccatis caveris, in fide, castitate et eo vitæ instituto, uti diximus, cursum impleas, gradum tibi magnum et bonum acquires. Hæc supradicta " Adei præcepta, et observationes, quas si per- feceris, fidemque servaveris, eris discipulus Domini nostri Jesu Christi. Quod si quis supradictis contra- dicat, Deo contradicit. Evolvat ille divinas Scriptu- ras, et intelligat traditionem Ecclesiæ, ac demum cognoscet hæc omnia præcepisse Dominum. Nos ne ·longiores essemus, testimonia non produximus. Hactenus præcepta monachos reliquosque Christia- nos spectantia. D sacerdotio fungi, cum superioribus præceptis, so- brius sit, sedulus, patiens, mansuetus, orphanorum, pauperum, hospitum, bonorum amans, quietus, fir- mus fide, sententia, verbo, abstinens a muliere, gregem non negligat, ne quempiam exsecretur, personam ne accipiat, omnes coarguat; me sinat ullam scabiosam in ovili ovem, sed per pœniten- tiam purget illam, atque ita in ovile recipiat: scial quo pacto singulos pascere : quæ præcepta viduis, quæ monachis, quæ laicis, quæ catechumenis tra- dere debeat. Mulieres velet in ecclesia prorsus lo qui s', sed semper silere jubeat et orare, nec auro vestibusque exornare, vultum contegere, aut Cor. 7. Si ejusmodi præcepta cum servaveris, et a præ- 7. Ἐὰν οὖν, τὰς προειρημένας ἐντολὰς φυλάξας, 8. Εἰ δέ τις ἱερεὺς ἀκριβῶς θέλῃ ἱερατεύειν, μετὰ 8. Jam vero si sacerdos quispiam accurate velit (86) Add. μή

Α μοναστηρίῳ, μὴ θέλε εἶναι ἀργὸς καὶ ὑπὸ ἄλλων Β τρέφεσθαι· ἀλλὰ δεῖ σεαυτὸν ἢ τέχνην εἰδεῖν, ἢ ἐρω γατεύεσθαι, ἵνα πως τὴν ἐφήμερον προσπορήσης προ- φήν. Νεωτέρους δὲ ἐὰν ἔχῃς περὶ σεαυτόν, πρῶτον μὲν ταπεινοφρόνει, καὶ μὴ θέλε εἶναι διδάσκαλος· εἰ δὲ ἴδῃς ψυχὰς σωζομένας διὰ τῆς σῆς ἀναστροφῆς, τελειῶσαι βουλόμενος τῶν πέντε ταλάντων τὰ διπλά- σια, ὧν εἴληφας, μερίμνα τὰς περὶ σὲ ψυχάς, καὶ ἐπίστυψε τοὺς νεωτέρους ἰδιάζειν ἕκαστον αὐτῶν ἕν τε τῇ ὁμιλίᾳ καὶ ἐν τῇ ἀναστροφή, χωρίς μόνης τῆς τραπέζης, καὶ συνάξεως, καὶ ψαλμῳδίας· ἐν δὲ τῷ ὑπνεῖν, ἕκαστον ίδια περιβάλλεσθαι, καὶ ἕκαστον τὸ στιχάριον αὐτοῦ ἔχειν, ἤτοι σακκίον κεκρυμμένον, ἵνα, ἄν που εὔχῃ νυκτός, ἕτοιμοι εὑρεθῶσιν. Θέλε ἀγρυπνεῖν συμμέτρως ἐν ψαλμοῖς καὶ εὐχαῖς· καὶ ἡμέρας μὲν εὔχεσθαι πυκνῶς, μὴ χρονίζων δὲ ἐν εὐχῇ, ἢ κράζων, ἢ βαττολογῶν· συμμέτρως δὲ ψάλο λειν, ἵνα μὴ περικακῶσιν αἱ ψυχαί. Θέλε δὲ τοὺς παῖ- δας σιωπητικούς προβιβάζειν. Εἰς καπηλεῖον ὅλως εἰσέλθῃς (36)· ἀλλ᾽ εἰ ἀνάγκη γένηται, ἐπὶ ξένης γε- νόμενος, καὶ χρείαν ἔχεις ἐδέσματος ἢ ποτοῦ, ἀπο στείλας ἀγόρασον, καὶ ἐν ἐκκλησία φάγε καὶ πίε, ἐν τόπῳ αὐτῆς ἀνακεχωρημένῳ· ἐὰν δὲ μὴ ᾗ ἐκκλη σία ἐν τῷ τόπῳ, μηδὲ οἰκία ὀρθοδόξων, καὶ ἀνάγκη σοι γένηται, καὶ εἰσέλθῃς εἰς πανδοχεῖον, θέλε μένειν ἐν πανδοχείῳ, ὅπου οὐκ εἰσὶ γυναῖκες, οὔτε καπη- λεῖον· καὶ τοῦτο μετὰ λύπης. καὶ τῶν προειρημένων σφαλμάτων ἑαυτὸν τηρήσας, τὸν δρόμον τελειώσῃς ἐν πίστει τε καὶ ἀγνότητι καὶ πολιτείᾳ, κατὰ τὸ εἰρημένον· βαθμὸν σεαυτῷ μέγαν καὶ ἀγαθὸν περιποιήσῃ. Αὐταί εἰσιν αἱ τῆς προειρησ μένης πίστεως έντολαὶ καὶ παραφυλάγματα, ἃς ἐὰν ποιήσῃς, καὶ τὴν πίστιν τηρήσῃς, ἔσῃ μαθητής τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Εἰ δέ τις ἀντιλέγει τοῖς προειρημένοις, Θεῷ ἐστιν ἀντιλέγων. Ψηλαφή σει γὰρ τὰς θείας Γραφάς, και κατανοήσει την παρά δοσιν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἔχει συνιέναι, ὅτι περὶ τούτων ὅλων ἐντέλλεται ὁ Κύριος. Ἡμεῖς δὲ, ἵνα μὴ μακρολογήσωμεν, τὰς μαρτυρίας οὐκ ἐξεθέμεθα. Καὶ αὗται μὲν αἱ ἐντολαὶ μονάζουσι καὶ λοιποῖς Χρι στιανοῖς εὐλαβέσιν. τῶν προειρημένων ἐντολῶν, ἥτω νηφάλιος, σπου η δαῖος, ἀνεξίκακος, χρηστός, φιλόρφανος, φιλόπτωχος, Ω ! χιν, 54. φιλόξενος, φιλάγαθος, ήσυχος, στερεὸς πίστει καὶ γνώμῃ καὶ λόγῳ, ἀπεχόμενος γυναικὸς, μὴ ἀμελῶν τοῦ ποιμνίου, μὴ βδελυσσύμενός τινα· μὴ προσωπο ληπτεῖν, ἐλέγχοντα ἐπὶ πάντων, μὴ ἐὰν ψωριὸν πρό βατον ἐν τῇ ποίμνῃ, ἀλλὰ καθαίρειν πρῶτον μετά μετανοίας, καὶ τότε συνάγειν ἐν τῇ μάνδρᾳ· εἰδέναι ἕκαστον ὡς ποιμαίνειν δεῖ, τί δὲ ταῖς χήραις παραγ γέλλειν, τί μοναχοῖς, τί λαϊκοῖς, τί κατηχουμένοις. Γυναιξὶ δὲ παραγγέλλειν ἐν ἐκκλησίᾳ μὴ λαλεῖν ὅλως, ἀλλ' ἐν πᾶσι σιγᾶν καὶ εὔχεσθαι, καὶ μὴ λαμπρύνειν ἑαυτὰς ἐν χρυσῷ ἢ ἐσθῆτι, τὰ δὲ πρόσωπα αὐτῶν S. ATHANASIUS. SPURIA. - Juderis. In monasterio cum degis noli odiosus esse, ita ut alii te alant; sed par est te aut artem ali- quam callere, aut operari, ut quotidianum tibi ci- bum compares. Si juniores tecum fuerint, primum humilis esto, neque magister esse optaveris : sed si videris animas tua conversatione salutem consequi, atque volueris quinque talenta accepta duplicare, animas cura tecum versantes, et juniores compelle, ut quisque seorsum degat, neque una confabulen- tur, aut una versentur, excepta solum mensa, sy- naxi, et psalmodia, ut inter dormiendum propriis quis indumentis amictus sit, et sticharium singuli suum, saccumque absconditum retineant, ut si fuerit noctu orandum, parati inveniantur. Vigila moderate in psalmis et precibus : interdiu vero frequenter ora, ne tamen prolixa sit oratio, ne clamosa, ne B multorum inaniuinque verborum. Cum moderatione psallendum, ne molestia animæ alliciantur. Pueros ad silentium institue. In cauponam ne unquam in- grediare ; sed si necessitas id postulet, si in extra- nea regione versaris, atque cibo vel potu opus est tibi, emptum mitte, et in ecclesia comede, loco se- moto : si nulla eo loco fuerit ecclesia, aut ortho- doxorum domus, necessumque tibi sit in diver- sorium ingredi, in diversorio maneas ubi nullæ sint mulieres, neque caupona: idque cum mœrore. C dictis peccatis caveris, in fide, castitate et eo vitæ instituto, uti diximus, cursum impleas, gradum tibi magnum et bonum acquires. Hæc supradicta " Adei præcepta, et observationes, quas si per- feceris, fidemque servaveris, eris discipulus Domini nostri Jesu Christi. Quod si quis supradictis contra- dicat, Deo contradicit. Evolvat ille divinas Scriptu- ras, et intelligat traditionem Ecclesiæ, ac demum cognoscet hæc omnia præcepisse Dominum. Nos ne ·longiores essemus, testimonia non produximus. Hactenus præcepta monachos reliquosque Christia- nos spectantia. D sacerdotio fungi, cum superioribus præceptis, so- brius sit, sedulus, patiens, mansuetus, orphanorum, pauperum, hospitum, bonorum amans, quietus, fir- mus fide, sententia, verbo, abstinens a muliere, gregem non negligat, ne quempiam exsecretur, personam ne accipiat, omnes coarguat; me sinat ullam scabiosam in ovili ovem, sed per pœniten- tiam purget illam, atque ita in ovile recipiat: scial quo pacto singulos pascere : quæ præcepta viduis, quæ monachis, quæ laicis, quæ catechumenis tra- dere debeat. Mulieres velet in ecclesia prorsus lo qui s', sed semper silere jubeat et orare, nec auro vestibusque exornare, vultum contegere, aut Cor. 7. Si ejusmodi præcepta cum servaveris, et a præ- 7. Ἐὰν οὖν, τὰς προειρημένας ἐντολὰς φυλάξας, 8. Εἰ δέ τις ἱερεὺς ἀκριβῶς θέλῃ ἱερατεύειν, μετὰ 8. Jam vero si sacerdos quispiam accurate velit (86) Add. μή