Τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Μακαρίου τοῦ Αἰγυπτίου ὁμιλίαι πνευματικά πάνυ πολλῆς ὠφελείας πεπληρωμέναι περὶ τῆς ὀφειλομένης καὶ σπουδαζομένης Χριστιανοῖς τελειότητος» : Τοῦ αὐτοῦ ἁγίου Μακαρίου ἐπιστολὴ μεγάλη καὶ πάνυ ὠφέλιμος 1). Γινώσκειν βούλομαι τὴν σύνεσίν σου, ὅτι χρὴ τὸν τέλειον ἄνδρα ἀφιερωμένον τυγχάνοντα μὴ μόνον αὐτ τὸν ἐν Θεῷ εἶναι, ἀλλὰ καὶ τὸν Θεὸν ἐν αὐτῷ· καθώς φησιν ὁ κύριος· ὁ μένων ἐν ἐμοί, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. δεῖ γὰρ τὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον καὶ παροικῆσαι ἐν τῷ σκηνώματι τῷ θεϊκῷ, καὶ κατασκηνῶσαι ἐν τῷ ἁγίῳ ὄρει τῆς ἀχράντου θεότητος, ἵνα μὴ μόνον πε ριέχων ᾖ, ἀλλὰ καὶ περιεχόμενος ὑπὸ τῆς δόξης τοῦ μὴ συγχωροῦντος *) καταδυναστεύεσθαι ὑπὸ τῆς τοῦ σκότους ενεργείας τῶν παθῶν. ἁγιασμοῦ γὰρ χάριν καὶ τῆς οἰκείας ἀπαθείας ἐνοικεῖ τοῖς ἀξίοις ὁ σωτήρ, ἵνα καὶ, ὡς αὐτὸς ἀπαθὴς τυγχάνῃ, καὶ τοὺς δεξα EPISTOLAE. sanctitate corporis et cum spiritus eius humilitate, A est, et quoniam ipse ") est vita eius, dicente david : clamavi ad te et sanasti me; et iterum: quia apud te est fons vitae. Igitur secundum meum consiliuns quidem "),nisi homo grandem possederit") bumili- tatem, que virtutum omnium culmen est, et custo- diam posuerit ori suo, et cordi timorem dei, et in eo quidem se probat excellere ceteris, non se prefe- rat”) tanquam aliquid boni fecerit, et ut injurias sibi illatas libenter sufferat, et prebeat percutienti se aliam maxillam, et ut ad onine opus bonum vio- lenter erumpat et diripiat, et ut animam suam in manu portet quasi cottidie moriturus, et ut vana ducat omnia, que sub hoc 7) sole 7) cernuntur, et ") dicat cupio dissolvi et esse cum Christo, et: michi vivere Christus est et mori lucrum, non po- et faciet **) cum progredi ") omnem,creaturam, et ut non loquatur os eius opera hominum, et ut recta oculis suis videat, et ut ori suo custodiam ponat, et iter faciat rectum 6)gressibus suis,et ut iusticiam habeat manuum suarum, hoc est operum, et ora- cionis instanciam, nec non et") affliccionem corpo- ris et vigiliarum frequenciam. Et hec disponit cum eo in mensura et discrecione, et non in turbulencia, sed in quiete "). Si vero mens ipsius disposicionem sancti [195] spiritus contempserit, tunc virtus, que in eum") collata fuerat"), discedit, et sic pugne efficiuntur in corde eius et conturbaciones "), et conturbant eum") passiones corporis per momenta singula expugnacione inimici. Si autem conversum fuerit cor eius et optinuerit ") precepta spiritus B terit precepta servare spiritus sancti. Explicit epi- sancti, proteccio domini fit super eum. Et tunc homo agnoscet “), quia indesinenter adherere deo bonum om. BC. 63) BC in eo. - - - stola beati Macharii ad filios”). VARIAE LECTIONES. - -") B fuit. **) A cognoscet. — ") A ipsum. — 1º) quidem om. beati Macarii ad filios om. C. - BC. - - - - 11) BC possederit grandem. - - - ") Explicit epistola beati Machari ་་ ") C obtinuerit. ad filios om. A.; II. EPISTOLA SANCTI MACARII AEGYPTII CUM VERSIONE EDITORIS. - Cod. ms. graec. Fol. Bibl. Reg. Berolinensis bombycinns Saec. x vel xi fol. Antecedunt epistolam inde ab initio codicis « unde epistolam hanc eiusdem Macarii Aegyptii esse apparet. Notandum est, in codicis textu bomiliarum verba interdum nonnulla errore librarii excidisse, quod an non etiam in epistolae textu nonnunquam acciderit, dicere haesito. De codice vide Praemonenda ad S. Macarii Aegyptii Homilias infra col. 447–448. C Eiusdem sancti Macarii epistola magna et perutilis. Cognoscere cupio mentem tuam, an cen- seas necesse esse perfectus vir, qui sit sanctifica- tus, non solum ipse in Deo sit, sed et Deus in eo, sicut ait Dominus : qui manet in me, et ego in eo (1). Oportet enim Dei hominem et habitare in taberna- culo divino, et ponere tabernaculum in sancto monte immaculatae Deitatis, ut non solum circum- det, sed etiam circumdatus sit gloria cius, qui non patitur redigi eum sub potestatem tenebrarum ac passionum. Sanctificationis enim et propriae apa- thiae gratia inhabitat dignis Salvator, ut, quemad- modum ipse passionum expers est, ita etiam illos, qui VARIAE LECTIONES. NOTAE. 58) A facit. 3) A supergredi. 160) A iter rectum faciat. 5) Ctribulaciones. 93) hoc om. B. - 7) C sole hoc. 7) et om. C. 1) et om. C. 66) eum om. C. 2) sed in quiete 1) C proferat. 4) Cod. ὀφέλιμος. - *) Cod. συγχοροῦντος. (1) Joh. XV, 5.

Τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Μακαρίου τοῦ Αἰγυπτίου ὁμιλίαι πνευματικά πάνυ πολλῆς ὠφελείας πεπληρωμέναι περὶ τῆς ὀφειλομένης καὶ σπουδαζομένης Χριστιανοῖς τελειότητος» : Τοῦ αὐτοῦ ἁγίου Μακαρίου ἐπιστολὴ μεγάλη καὶ πάνυ ὠφέλιμος 1). Γινώσκειν βούλομαι τὴν σύνεσίν σου, ὅτι χρὴ τὸν τέλειον ἄνδρα ἀφιερωμένον τυγχάνοντα μὴ μόνον αὐτ τὸν ἐν Θεῷ εἶναι, ἀλλὰ καὶ τὸν Θεὸν ἐν αὐτῷ· καθώς φησιν ὁ κύριος· ὁ μένων ἐν ἐμοί, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. δεῖ γὰρ τὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον καὶ παροικῆσαι ἐν τῷ σκηνώματι τῷ θεϊκῷ, καὶ κατασκηνῶσαι ἐν τῷ ἁγίῳ ὄρει τῆς ἀχράντου θεότητος, ἵνα μὴ μόνον πε ριέχων ᾖ, ἀλλὰ καὶ περιεχόμενος ὑπὸ τῆς δόξης τοῦ μὴ συγχωροῦντος *) καταδυναστεύεσθαι ὑπὸ τῆς τοῦ σκότους ενεργείας τῶν παθῶν. ἁγιασμοῦ γὰρ χάριν καὶ τῆς οἰκείας ἀπαθείας ἐνοικεῖ τοῖς ἀξίοις ὁ σωτήρ, ἵνα καὶ, ὡς αὐτὸς ἀπαθὴς τυγχάνῃ, καὶ τοὺς δεξα EPISTOLAE. sanctitate corporis et cum spiritus eius humilitate, A est, et quoniam ipse ") est vita eius, dicente david : clamavi ad te et sanasti me; et iterum: quia apud te est fons vitae. Igitur secundum meum consiliuns quidem "),nisi homo grandem possederit") bumili- tatem, que virtutum omnium culmen est, et custo- diam posuerit ori suo, et cordi timorem dei, et in eo quidem se probat excellere ceteris, non se prefe- rat”) tanquam aliquid boni fecerit, et ut injurias sibi illatas libenter sufferat, et prebeat percutienti se aliam maxillam, et ut ad onine opus bonum vio- lenter erumpat et diripiat, et ut animam suam in manu portet quasi cottidie moriturus, et ut vana ducat omnia, que sub hoc 7) sole 7) cernuntur, et ") dicat cupio dissolvi et esse cum Christo, et: michi vivere Christus est et mori lucrum, non po- et faciet **) cum progredi ") omnem,creaturam, et ut non loquatur os eius opera hominum, et ut recta oculis suis videat, et ut ori suo custodiam ponat, et iter faciat rectum 6)gressibus suis,et ut iusticiam habeat manuum suarum, hoc est operum, et ora- cionis instanciam, nec non et") affliccionem corpo- ris et vigiliarum frequenciam. Et hec disponit cum eo in mensura et discrecione, et non in turbulencia, sed in quiete "). Si vero mens ipsius disposicionem sancti [195] spiritus contempserit, tunc virtus, que in eum") collata fuerat"), discedit, et sic pugne efficiuntur in corde eius et conturbaciones "), et conturbant eum") passiones corporis per momenta singula expugnacione inimici. Si autem conversum fuerit cor eius et optinuerit ") precepta spiritus B terit precepta servare spiritus sancti. Explicit epi- sancti, proteccio domini fit super eum. Et tunc homo agnoscet “), quia indesinenter adherere deo bonum om. BC. 63) BC in eo. - - - stola beati Macharii ad filios”). VARIAE LECTIONES. - -") B fuit. **) A cognoscet. — ") A ipsum. — 1º) quidem om. beati Macarii ad filios om. C. - BC. - - - - 11) BC possederit grandem. - - - ") Explicit epistola beati Machari ་་ ") C obtinuerit. ad filios om. A.; II. EPISTOLA SANCTI MACARII AEGYPTII CUM VERSIONE EDITORIS. - Cod. ms. graec. Fol. Bibl. Reg. Berolinensis bombycinns Saec. x vel xi fol. Antecedunt epistolam inde ab initio codicis « unde epistolam hanc eiusdem Macarii Aegyptii esse apparet. Notandum est, in codicis textu bomiliarum verba interdum nonnulla errore librarii excidisse, quod an non etiam in epistolae textu nonnunquam acciderit, dicere haesito. De codice vide Praemonenda ad S. Macarii Aegyptii Homilias infra col. 447–448. C Eiusdem sancti Macarii epistola magna et perutilis. Cognoscere cupio mentem tuam, an cen- seas necesse esse perfectus vir, qui sit sanctifica- tus, non solum ipse in Deo sit, sed et Deus in eo, sicut ait Dominus : qui manet in me, et ego in eo (1). Oportet enim Dei hominem et habitare in taberna- culo divino, et ponere tabernaculum in sancto monte immaculatae Deitatis, ut non solum circum- det, sed etiam circumdatus sit gloria cius, qui non patitur redigi eum sub potestatem tenebrarum ac passionum. Sanctificationis enim et propriae apa- thiae gratia inhabitat dignis Salvator, ut, quemad- modum ipse passionum expers est, ita etiam illos, qui VARIAE LECTIONES. NOTAE. 58) A facit. 3) A supergredi. 160) A iter rectum faciat. 5) Ctribulaciones. 93) hoc om. B. - 7) C sole hoc. 7) et om. C. 1) et om. C. 66) eum om. C. 2) sed in quiete 1) C proferat. 4) Cod. ὀφέλιμος. - *) Cod. συγχοροῦντος. (1) Joh. XV, 5.

Α μένους αὐτὸν ἀπαθεῖς κατασκευάσῃ, μηκέτι κλυδω Β νιζομένους καὶ περιφερομένους ὑπὸ παντὸς ἀνέμου. εἰσὶ γάρ τινες, οι οὐ μόνον αὐτοὶ πόῤῥωθεν τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων τυγχάνοντες, ἀλλὰ καὶ τοὺς πλη- σίον ποτίζοντες ανατροπὴν θολεράν ', τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν ἀδικίᾳ κατέχουσιν· ἐν οἷς, φησί, τὸ γνω στὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν. ματαιωθέντες γὰρ ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ σκοτισθέντες κατά τὴν ἀσύνετον αὐτῶν καρδίαν, φάσκουσι φυσικὰ εἶναι καὶ ἐκ Θεοῦ γεγενῆσθαι τὰ πάθη τῆς ἀτιμίας, ἡδονὴν λέγω φθορᾶς, καὶ θυμὸν ἄδικον, ὀργὴν ἀπρεπῆ, με κατὰ Θεὸν κινουμένην, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ἡμεῖς τοίνυν αὐτούς τε καὶ τὰς φωνὰς αὐτῶν ὡς ἐκτροπὰς ἑάσαντες, ἐπιγνῶμεν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν τῆς ἐλευθερίας αυτεξουσιότητα παρὰ τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς, ἵνα ἐφ' ἡμῖν ᾗ τὸ ") καὶ τῶν κρειττόνων ὀρέγεσθαι, καὶ τῶν χειρόνων ἀπέχεσθαι. οὐ γὰρ ἂν ὁ δίκαιος κριτὴς ἐκόλαζεν ἡμᾶς ἐνεργουμένους ὑπὸ τῶν παθῶν, εἴπερ ἦν αὐτὸς αὐτῶν ποιητής. ἅπαγε, παρακαλῶ, ἄπαγε, μηδὲ εἰς ἔννοιαν ἔλθῃς· βδελυκτὸν γὰρ πάσης εὐσεβοῦς διανοίας τὸ ἄτοπον τοῦτο καὶ εύηθες δόγμα. καθαρῶν γὰρ καὶ λίαν καλῶν φύσεων δημιουργὸς ὁ Θεός· καθὼς διαγορεύει τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν τῇ κοσμοποιΐα· ἰδοὺ γάρ, φησί, πάντα καλὰ λίαν. Ἱερεμίας δὲ ὀδυρόμενος καὶ ἀμφισβητῶν περὶ τῆς τῶν παθῶν ἀτιμίας· κύριος, φησί, οὐκ εἶπε· τίς οὕτως * εἶπε καὶ ἐγενήθη ; κύριος οὐκ ἐνετείλατο, ἐκ στόματος ὑψίστου οὐκ ἐξελεύσεται τὰ κακά, ἀλλὰ τὰ ἀγαθά. καὶ αὖθις ἡ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ πρὸς τὸν κύριον ἐπερώτησις τῶν λογικῶν δυνάμεων· κύριες φησίν, οὐ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας ἐν τῷ σῷ ἀγρῷ; πόθεν τοῦτο τὸ ζιζάνιον; ἑτέρωθι δὲ αὐτὸς ὁ σωτήρ περὶ τῶν αὐτῶν φησι· πᾶσα φυτεία, ἣν οὐκ ἐφύ- τευσεν ὁ πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐκριζωθήσε- ται. Οτι γὰρ πᾶσα ἡ ἐκ Θεοῦ φυτεία καλή, μαρτυ ρεῖ Παῦλος, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς λαλεῖ· ὅτι πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλόν. γίνωσκε τοίνυν, μὴ ἡμέτερα εἶναι τὰ ἐναποκεκρυμμένα ἡμῖν πάθη, ἀλλὰ :) ἀλλότρια. ἐκ τῶν κρυφίων μου γάρ, φησί, καθάρισόν με, καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίων φεῖσαι τοῦ δούλου σου. καί· ἀλ λότριοι επανέστησαν ἐπ' ἐμέ, καὶ κραταιοί ἐζήτη σαν τὴν ψυχήν μου. και· δίκασον, κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησαν τοὺς πολεμοῦντάς με. τί οὖν τὰ κρύφια, ἢ τίνες οἱ ἀδικοῦντες καὶ πολε- πνεύματα τὰ ἀντικείμενα ταῖς Χριστοῦ ἀρεταῖς; Πρόσεχε ἀκριβῶς, ὅπως καὶ ὁ νόμος διαρρήδην βο περὶ τῆς κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον καθαρότητος· οὐ λήψη, φησί, τὸ ὄνομα κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ μοῦντες, ἢ τίνες οἱ ἀλλότριοι, εἰ μὴ τὰ τῆς πονηρίας οίτινες οι τινες θολεράν οἵτινες (οἵτινες), ήτω - *) οὗτος. - *) ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII eum receperunt, a passionibus liberet, iam non agi- tatos et circumlatos quovis vento. Sunt enim qui non modo ipsi procul a Christi mysteriis degentes, verum etiam proximis potum sordidae corruptelae praebentes, veritatem Dei in iniustitia detineant, in quibus, inquit, quod notum est Dei, mani- festum est (1). Nam vani in cogitationibus suis et ob- scuri in insipienti corde suo facti, dicunt naturales esse et a Deo procreatas passiones ignominiae, volu- ptatem inquam corruptionis, et animum iniustum, iram indecoram, non secundum Deum motam, et alia eiusmodi. . Nos igitur et illos et voces eorum tanquam a pro- posito aberrantes missos facientes, consideremus li- bertatis arbitrium ab eo nobis datum qui condidit nos, ut in nostra potestate sit et meliora appetere et a peioribus abstinere. Neque enim iustus iudex puniret nos passionibus subditos, si ipse esset earum auctor. Apage, iubeo, apage, neque in mentem venias. Abominanda enim omni piae menti prava illa et stulta doctrina. Nam mundarum et valde bo- narum naturarum opifex Deus, sicut praedicat Spi- ritus sanctus in mundi creatione: Ecce enim, in- quit, cuncta valde bona (2). Jeremias autem lugens et ambigens de passionum ignominia : Dominus, inquit, non dixit: Quis est iste qui dixit ut fieret, Do- mino non iubente? Ex ore Altissimi non egredientur mala, sed bona (3). Et iterum interrogatio in Evan- gelio ad Dominum ab intellectualibus potestatibus facta. Domine, aiunt, nonne bonum semen seminasti in agro tuo ? Unde haec zizania (4) ? Alibi vero Salvator ipse de iisdem dicit : Omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis,eradicabitur (5).Omnem enim, quae ex Deo sit, plantationem esse bonam testa- tur Paulus, in quo Christus loquitur: Quia omnis creatura Dei bona est (6). E quibus intellige, nostras non esse passiónes in nobis reconditas, sed alie- nas. Nam : ab occultis meis, inquit, munda me, et ab alienis parce servo tuo (7). Et : Alieni insurrexerunt adversum me, et fortes quaesierunt animam meam(8). Et : Judica, Domine,nocentes me, expugna impugnan- tes me (9). Quae igitur occulta, vel qui nocentes et impugnantes, vel qui alieni, nisi malitiae spiritus Christi virtutibus oppositi? B C VARIAE LECTIONES. Attende diligenter, quemadmodum et lex di- D serte clamitet de interioris hominis munditia: Non usurpabis, sit, nomen Domini Dei lui frus corrigis, sive i. e. c vae quidam . retines, hae voces quomodo nexui orationis con- veniant, non liquet. Quare aut post excidisse verba nonnulla, aut vox sive relativum ol, quod antecedit, delenda videntur. *) Coni., cod. Gorr., cod. Sic in codice sine apostropho, ut passim. Gen. II, 31. Matth. XIII, 27. - Psalm. XVIII, 13. 14. Psalm. LIII, 5. 1) Cod. ἀνατροπὴν θολεράν. οι τινες τήν κ. τ. λ. Ubi haud dubie error calami irrepsit. Sive enim (1) Rom. I, 19. (3) Thren. III, 36. 37. 38. (5) Matth. XV, 13. (6) 1 Tim. IV, 4, (9) Psalin. XXXIV, 1.

Α μένους αὐτὸν ἀπαθεῖς κατασκευάσῃ, μηκέτι κλυδω Β νιζομένους καὶ περιφερομένους ὑπὸ παντὸς ἀνέμου. εἰσὶ γάρ τινες, οι οὐ μόνον αὐτοὶ πόῤῥωθεν τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων τυγχάνοντες, ἀλλὰ καὶ τοὺς πλη- σίον ποτίζοντες ανατροπὴν θολεράν ', τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν ἀδικίᾳ κατέχουσιν· ἐν οἷς, φησί, τὸ γνω στὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν. ματαιωθέντες γὰρ ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ σκοτισθέντες κατά τὴν ἀσύνετον αὐτῶν καρδίαν, φάσκουσι φυσικὰ εἶναι καὶ ἐκ Θεοῦ γεγενῆσθαι τὰ πάθη τῆς ἀτιμίας, ἡδονὴν λέγω φθορᾶς, καὶ θυμὸν ἄδικον, ὀργὴν ἀπρεπῆ, με κατὰ Θεὸν κινουμένην, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ἡμεῖς τοίνυν αὐτούς τε καὶ τὰς φωνὰς αὐτῶν ὡς ἐκτροπὰς ἑάσαντες, ἐπιγνῶμεν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν τῆς ἐλευθερίας αυτεξουσιότητα παρὰ τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς, ἵνα ἐφ' ἡμῖν ᾗ τὸ ") καὶ τῶν κρειττόνων ὀρέγεσθαι, καὶ τῶν χειρόνων ἀπέχεσθαι. οὐ γὰρ ἂν ὁ δίκαιος κριτὴς ἐκόλαζεν ἡμᾶς ἐνεργουμένους ὑπὸ τῶν παθῶν, εἴπερ ἦν αὐτὸς αὐτῶν ποιητής. ἅπαγε, παρακαλῶ, ἄπαγε, μηδὲ εἰς ἔννοιαν ἔλθῃς· βδελυκτὸν γὰρ πάσης εὐσεβοῦς διανοίας τὸ ἄτοπον τοῦτο καὶ εύηθες δόγμα. καθαρῶν γὰρ καὶ λίαν καλῶν φύσεων δημιουργὸς ὁ Θεός· καθὼς διαγορεύει τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν τῇ κοσμοποιΐα· ἰδοὺ γάρ, φησί, πάντα καλὰ λίαν. Ἱερεμίας δὲ ὀδυρόμενος καὶ ἀμφισβητῶν περὶ τῆς τῶν παθῶν ἀτιμίας· κύριος, φησί, οὐκ εἶπε· τίς οὕτως * εἶπε καὶ ἐγενήθη ; κύριος οὐκ ἐνετείλατο, ἐκ στόματος ὑψίστου οὐκ ἐξελεύσεται τὰ κακά, ἀλλὰ τὰ ἀγαθά. καὶ αὖθις ἡ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ πρὸς τὸν κύριον ἐπερώτησις τῶν λογικῶν δυνάμεων· κύριες φησίν, οὐ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας ἐν τῷ σῷ ἀγρῷ; πόθεν τοῦτο τὸ ζιζάνιον; ἑτέρωθι δὲ αὐτὸς ὁ σωτήρ περὶ τῶν αὐτῶν φησι· πᾶσα φυτεία, ἣν οὐκ ἐφύ- τευσεν ὁ πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐκριζωθήσε- ται. Οτι γὰρ πᾶσα ἡ ἐκ Θεοῦ φυτεία καλή, μαρτυ ρεῖ Παῦλος, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς λαλεῖ· ὅτι πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλόν. γίνωσκε τοίνυν, μὴ ἡμέτερα εἶναι τὰ ἐναποκεκρυμμένα ἡμῖν πάθη, ἀλλὰ :) ἀλλότρια. ἐκ τῶν κρυφίων μου γάρ, φησί, καθάρισόν με, καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίων φεῖσαι τοῦ δούλου σου. καί· ἀλ λότριοι επανέστησαν ἐπ' ἐμέ, καὶ κραταιοί ἐζήτη σαν τὴν ψυχήν μου. και· δίκασον, κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησαν τοὺς πολεμοῦντάς με. τί οὖν τὰ κρύφια, ἢ τίνες οἱ ἀδικοῦντες καὶ πολε- πνεύματα τὰ ἀντικείμενα ταῖς Χριστοῦ ἀρεταῖς; Πρόσεχε ἀκριβῶς, ὅπως καὶ ὁ νόμος διαρρήδην βο περὶ τῆς κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον καθαρότητος· οὐ λήψη, φησί, τὸ ὄνομα κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ μοῦντες, ἢ τίνες οἱ ἀλλότριοι, εἰ μὴ τὰ τῆς πονηρίας οίτινες οι τινες θολεράν οἵτινες (οἵτινες), ήτω - *) οὗτος. - *) ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII eum receperunt, a passionibus liberet, iam non agi- tatos et circumlatos quovis vento. Sunt enim qui non modo ipsi procul a Christi mysteriis degentes, verum etiam proximis potum sordidae corruptelae praebentes, veritatem Dei in iniustitia detineant, in quibus, inquit, quod notum est Dei, mani- festum est (1). Nam vani in cogitationibus suis et ob- scuri in insipienti corde suo facti, dicunt naturales esse et a Deo procreatas passiones ignominiae, volu- ptatem inquam corruptionis, et animum iniustum, iram indecoram, non secundum Deum motam, et alia eiusmodi. . Nos igitur et illos et voces eorum tanquam a pro- posito aberrantes missos facientes, consideremus li- bertatis arbitrium ab eo nobis datum qui condidit nos, ut in nostra potestate sit et meliora appetere et a peioribus abstinere. Neque enim iustus iudex puniret nos passionibus subditos, si ipse esset earum auctor. Apage, iubeo, apage, neque in mentem venias. Abominanda enim omni piae menti prava illa et stulta doctrina. Nam mundarum et valde bo- narum naturarum opifex Deus, sicut praedicat Spi- ritus sanctus in mundi creatione: Ecce enim, in- quit, cuncta valde bona (2). Jeremias autem lugens et ambigens de passionum ignominia : Dominus, inquit, non dixit: Quis est iste qui dixit ut fieret, Do- mino non iubente? Ex ore Altissimi non egredientur mala, sed bona (3). Et iterum interrogatio in Evan- gelio ad Dominum ab intellectualibus potestatibus facta. Domine, aiunt, nonne bonum semen seminasti in agro tuo ? Unde haec zizania (4) ? Alibi vero Salvator ipse de iisdem dicit : Omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis,eradicabitur (5).Omnem enim, quae ex Deo sit, plantationem esse bonam testa- tur Paulus, in quo Christus loquitur: Quia omnis creatura Dei bona est (6). E quibus intellige, nostras non esse passiónes in nobis reconditas, sed alie- nas. Nam : ab occultis meis, inquit, munda me, et ab alienis parce servo tuo (7). Et : Alieni insurrexerunt adversum me, et fortes quaesierunt animam meam(8). Et : Judica, Domine,nocentes me, expugna impugnan- tes me (9). Quae igitur occulta, vel qui nocentes et impugnantes, vel qui alieni, nisi malitiae spiritus Christi virtutibus oppositi? B C VARIAE LECTIONES. Attende diligenter, quemadmodum et lex di- D serte clamitet de interioris hominis munditia: Non usurpabis, sit, nomen Domini Dei lui frus corrigis, sive i. e. c vae quidam . retines, hae voces quomodo nexui orationis con- veniant, non liquet. Quare aut post excidisse verba nonnulla, aut vox sive relativum ol, quod antecedit, delenda videntur. *) Coni., cod. Gorr., cod. Sic in codice sine apostropho, ut passim. Gen. II, 31. Matth. XIII, 27. - Psalm. XVIII, 13. 14. Psalm. LIII, 5. 1) Cod. ἀνατροπὴν θολεράν. οι τινες τήν κ. τ. λ. Ubi haud dubie error calami irrepsit. Sive enim (1) Rom. I, 19. (3) Thren. III, 36. 37. 38. (5) Matth. XV, 13. (6) 1 Tim. IV, 4, (9) Psalin. XXXIV, 1.

Α μένους αὐτὸν ἀπαθεῖς κατασκευάσῃ, μηκέτι κλυδω Β νιζομένους καὶ περιφερομένους ὑπὸ παντὸς ἀνέμου. εἰσὶ γάρ τινες, οι οὐ μόνον αὐτοὶ πόῤῥωθεν τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων τυγχάνοντες, ἀλλὰ καὶ τοὺς πλη- σίον ποτίζοντες ανατροπὴν θολεράν ', τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν ἀδικίᾳ κατέχουσιν· ἐν οἷς, φησί, τὸ γνω στὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν. ματαιωθέντες γὰρ ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ σκοτισθέντες κατά τὴν ἀσύνετον αὐτῶν καρδίαν, φάσκουσι φυσικὰ εἶναι καὶ ἐκ Θεοῦ γεγενῆσθαι τὰ πάθη τῆς ἀτιμίας, ἡδονὴν λέγω φθορᾶς, καὶ θυμὸν ἄδικον, ὀργὴν ἀπρεπῆ, με κατὰ Θεὸν κινουμένην, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ἡμεῖς τοίνυν αὐτούς τε καὶ τὰς φωνὰς αὐτῶν ὡς ἐκτροπὰς ἑάσαντες, ἐπιγνῶμεν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν τῆς ἐλευθερίας αυτεξουσιότητα παρὰ τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς, ἵνα ἐφ' ἡμῖν ᾗ τὸ ") καὶ τῶν κρειττόνων ὀρέγεσθαι, καὶ τῶν χειρόνων ἀπέχεσθαι. οὐ γὰρ ἂν ὁ δίκαιος κριτὴς ἐκόλαζεν ἡμᾶς ἐνεργουμένους ὑπὸ τῶν παθῶν, εἴπερ ἦν αὐτὸς αὐτῶν ποιητής. ἅπαγε, παρακαλῶ, ἄπαγε, μηδὲ εἰς ἔννοιαν ἔλθῃς· βδελυκτὸν γὰρ πάσης εὐσεβοῦς διανοίας τὸ ἄτοπον τοῦτο καὶ εύηθες δόγμα. καθαρῶν γὰρ καὶ λίαν καλῶν φύσεων δημιουργὸς ὁ Θεός· καθὼς διαγορεύει τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν τῇ κοσμοποιΐα· ἰδοὺ γάρ, φησί, πάντα καλὰ λίαν. Ἱερεμίας δὲ ὀδυρόμενος καὶ ἀμφισβητῶν περὶ τῆς τῶν παθῶν ἀτιμίας· κύριος, φησί, οὐκ εἶπε· τίς οὕτως * εἶπε καὶ ἐγενήθη ; κύριος οὐκ ἐνετείλατο, ἐκ στόματος ὑψίστου οὐκ ἐξελεύσεται τὰ κακά, ἀλλὰ τὰ ἀγαθά. καὶ αὖθις ἡ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ πρὸς τὸν κύριον ἐπερώτησις τῶν λογικῶν δυνάμεων· κύριες φησίν, οὐ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας ἐν τῷ σῷ ἀγρῷ; πόθεν τοῦτο τὸ ζιζάνιον; ἑτέρωθι δὲ αὐτὸς ὁ σωτήρ περὶ τῶν αὐτῶν φησι· πᾶσα φυτεία, ἣν οὐκ ἐφύ- τευσεν ὁ πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐκριζωθήσε- ται. Οτι γὰρ πᾶσα ἡ ἐκ Θεοῦ φυτεία καλή, μαρτυ ρεῖ Παῦλος, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς λαλεῖ· ὅτι πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλόν. γίνωσκε τοίνυν, μὴ ἡμέτερα εἶναι τὰ ἐναποκεκρυμμένα ἡμῖν πάθη, ἀλλὰ :) ἀλλότρια. ἐκ τῶν κρυφίων μου γάρ, φησί, καθάρισόν με, καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίων φεῖσαι τοῦ δούλου σου. καί· ἀλ λότριοι επανέστησαν ἐπ' ἐμέ, καὶ κραταιοί ἐζήτη σαν τὴν ψυχήν μου. και· δίκασον, κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησαν τοὺς πολεμοῦντάς με. τί οὖν τὰ κρύφια, ἢ τίνες οἱ ἀδικοῦντες καὶ πολε- πνεύματα τὰ ἀντικείμενα ταῖς Χριστοῦ ἀρεταῖς; Πρόσεχε ἀκριβῶς, ὅπως καὶ ὁ νόμος διαρρήδην βο περὶ τῆς κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον καθαρότητος· οὐ λήψη, φησί, τὸ ὄνομα κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ μοῦντες, ἢ τίνες οἱ ἀλλότριοι, εἰ μὴ τὰ τῆς πονηρίας οίτινες οι τινες θολεράν οἵτινες (οἵτινες), ήτω - *) οὗτος. - *) ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII eum receperunt, a passionibus liberet, iam non agi- tatos et circumlatos quovis vento. Sunt enim qui non modo ipsi procul a Christi mysteriis degentes, verum etiam proximis potum sordidae corruptelae praebentes, veritatem Dei in iniustitia detineant, in quibus, inquit, quod notum est Dei, mani- festum est (1). Nam vani in cogitationibus suis et ob- scuri in insipienti corde suo facti, dicunt naturales esse et a Deo procreatas passiones ignominiae, volu- ptatem inquam corruptionis, et animum iniustum, iram indecoram, non secundum Deum motam, et alia eiusmodi. . Nos igitur et illos et voces eorum tanquam a pro- posito aberrantes missos facientes, consideremus li- bertatis arbitrium ab eo nobis datum qui condidit nos, ut in nostra potestate sit et meliora appetere et a peioribus abstinere. Neque enim iustus iudex puniret nos passionibus subditos, si ipse esset earum auctor. Apage, iubeo, apage, neque in mentem venias. Abominanda enim omni piae menti prava illa et stulta doctrina. Nam mundarum et valde bo- narum naturarum opifex Deus, sicut praedicat Spi- ritus sanctus in mundi creatione: Ecce enim, in- quit, cuncta valde bona (2). Jeremias autem lugens et ambigens de passionum ignominia : Dominus, inquit, non dixit: Quis est iste qui dixit ut fieret, Do- mino non iubente? Ex ore Altissimi non egredientur mala, sed bona (3). Et iterum interrogatio in Evan- gelio ad Dominum ab intellectualibus potestatibus facta. Domine, aiunt, nonne bonum semen seminasti in agro tuo ? Unde haec zizania (4) ? Alibi vero Salvator ipse de iisdem dicit : Omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis,eradicabitur (5).Omnem enim, quae ex Deo sit, plantationem esse bonam testa- tur Paulus, in quo Christus loquitur: Quia omnis creatura Dei bona est (6). E quibus intellige, nostras non esse passiónes in nobis reconditas, sed alie- nas. Nam : ab occultis meis, inquit, munda me, et ab alienis parce servo tuo (7). Et : Alieni insurrexerunt adversum me, et fortes quaesierunt animam meam(8). Et : Judica, Domine,nocentes me, expugna impugnan- tes me (9). Quae igitur occulta, vel qui nocentes et impugnantes, vel qui alieni, nisi malitiae spiritus Christi virtutibus oppositi? B C VARIAE LECTIONES. Attende diligenter, quemadmodum et lex di- D serte clamitet de interioris hominis munditia: Non usurpabis, sit, nomen Domini Dei lui frus corrigis, sive i. e. c vae quidam . retines, hae voces quomodo nexui orationis con- veniant, non liquet. Quare aut post excidisse verba nonnulla, aut vox sive relativum ol, quod antecedit, delenda videntur. *) Coni., cod. Gorr., cod. Sic in codice sine apostropho, ut passim. Gen. II, 31. Matth. XIII, 27. - Psalm. XVIII, 13. 14. Psalm. LIII, 5. 1) Cod. ἀνατροπὴν θολεράν. οι τινες τήν κ. τ. λ. Ubi haud dubie error calami irrepsit. Sive enim (1) Rom. I, 19. (3) Thren. III, 36. 37. 38. (5) Matth. XV, 13. (6) 1 Tim. IV, 4, (9) Psalin. XXXIV, 1.

Α μένους αὐτὸν ἀπαθεῖς κατασκευάσῃ, μηκέτι κλυδω Β νιζομένους καὶ περιφερομένους ὑπὸ παντὸς ἀνέμου. εἰσὶ γάρ τινες, οι οὐ μόνον αὐτοὶ πόῤῥωθεν τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων τυγχάνοντες, ἀλλὰ καὶ τοὺς πλη- σίον ποτίζοντες ανατροπὴν θολεράν ', τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν ἀδικίᾳ κατέχουσιν· ἐν οἷς, φησί, τὸ γνω στὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν. ματαιωθέντες γὰρ ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ σκοτισθέντες κατά τὴν ἀσύνετον αὐτῶν καρδίαν, φάσκουσι φυσικὰ εἶναι καὶ ἐκ Θεοῦ γεγενῆσθαι τὰ πάθη τῆς ἀτιμίας, ἡδονὴν λέγω φθορᾶς, καὶ θυμὸν ἄδικον, ὀργὴν ἀπρεπῆ, με κατὰ Θεὸν κινουμένην, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ἡμεῖς τοίνυν αὐτούς τε καὶ τὰς φωνὰς αὐτῶν ὡς ἐκτροπὰς ἑάσαντες, ἐπιγνῶμεν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν τῆς ἐλευθερίας αυτεξουσιότητα παρὰ τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς, ἵνα ἐφ' ἡμῖν ᾗ τὸ ") καὶ τῶν κρειττόνων ὀρέγεσθαι, καὶ τῶν χειρόνων ἀπέχεσθαι. οὐ γὰρ ἂν ὁ δίκαιος κριτὴς ἐκόλαζεν ἡμᾶς ἐνεργουμένους ὑπὸ τῶν παθῶν, εἴπερ ἦν αὐτὸς αὐτῶν ποιητής. ἅπαγε, παρακαλῶ, ἄπαγε, μηδὲ εἰς ἔννοιαν ἔλθῃς· βδελυκτὸν γὰρ πάσης εὐσεβοῦς διανοίας τὸ ἄτοπον τοῦτο καὶ εύηθες δόγμα. καθαρῶν γὰρ καὶ λίαν καλῶν φύσεων δημιουργὸς ὁ Θεός· καθὼς διαγορεύει τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν τῇ κοσμοποιΐα· ἰδοὺ γάρ, φησί, πάντα καλὰ λίαν. Ἱερεμίας δὲ ὀδυρόμενος καὶ ἀμφισβητῶν περὶ τῆς τῶν παθῶν ἀτιμίας· κύριος, φησί, οὐκ εἶπε· τίς οὕτως * εἶπε καὶ ἐγενήθη ; κύριος οὐκ ἐνετείλατο, ἐκ στόματος ὑψίστου οὐκ ἐξελεύσεται τὰ κακά, ἀλλὰ τὰ ἀγαθά. καὶ αὖθις ἡ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ πρὸς τὸν κύριον ἐπερώτησις τῶν λογικῶν δυνάμεων· κύριες φησίν, οὐ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας ἐν τῷ σῷ ἀγρῷ; πόθεν τοῦτο τὸ ζιζάνιον; ἑτέρωθι δὲ αὐτὸς ὁ σωτήρ περὶ τῶν αὐτῶν φησι· πᾶσα φυτεία, ἣν οὐκ ἐφύ- τευσεν ὁ πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐκριζωθήσε- ται. Οτι γὰρ πᾶσα ἡ ἐκ Θεοῦ φυτεία καλή, μαρτυ ρεῖ Παῦλος, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς λαλεῖ· ὅτι πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλόν. γίνωσκε τοίνυν, μὴ ἡμέτερα εἶναι τὰ ἐναποκεκρυμμένα ἡμῖν πάθη, ἀλλὰ :) ἀλλότρια. ἐκ τῶν κρυφίων μου γάρ, φησί, καθάρισόν με, καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίων φεῖσαι τοῦ δούλου σου. καί· ἀλ λότριοι επανέστησαν ἐπ' ἐμέ, καὶ κραταιοί ἐζήτη σαν τὴν ψυχήν μου. και· δίκασον, κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησαν τοὺς πολεμοῦντάς με. τί οὖν τὰ κρύφια, ἢ τίνες οἱ ἀδικοῦντες καὶ πολε- πνεύματα τὰ ἀντικείμενα ταῖς Χριστοῦ ἀρεταῖς; Πρόσεχε ἀκριβῶς, ὅπως καὶ ὁ νόμος διαρρήδην βο περὶ τῆς κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον καθαρότητος· οὐ λήψη, φησί, τὸ ὄνομα κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ μοῦντες, ἢ τίνες οἱ ἀλλότριοι, εἰ μὴ τὰ τῆς πονηρίας οίτινες οι τινες θολεράν οἵτινες (οἵτινες), ήτω - *) οὗτος. - *) ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII eum receperunt, a passionibus liberet, iam non agi- tatos et circumlatos quovis vento. Sunt enim qui non modo ipsi procul a Christi mysteriis degentes, verum etiam proximis potum sordidae corruptelae praebentes, veritatem Dei in iniustitia detineant, in quibus, inquit, quod notum est Dei, mani- festum est (1). Nam vani in cogitationibus suis et ob- scuri in insipienti corde suo facti, dicunt naturales esse et a Deo procreatas passiones ignominiae, volu- ptatem inquam corruptionis, et animum iniustum, iram indecoram, non secundum Deum motam, et alia eiusmodi. . Nos igitur et illos et voces eorum tanquam a pro- posito aberrantes missos facientes, consideremus li- bertatis arbitrium ab eo nobis datum qui condidit nos, ut in nostra potestate sit et meliora appetere et a peioribus abstinere. Neque enim iustus iudex puniret nos passionibus subditos, si ipse esset earum auctor. Apage, iubeo, apage, neque in mentem venias. Abominanda enim omni piae menti prava illa et stulta doctrina. Nam mundarum et valde bo- narum naturarum opifex Deus, sicut praedicat Spi- ritus sanctus in mundi creatione: Ecce enim, in- quit, cuncta valde bona (2). Jeremias autem lugens et ambigens de passionum ignominia : Dominus, inquit, non dixit: Quis est iste qui dixit ut fieret, Do- mino non iubente? Ex ore Altissimi non egredientur mala, sed bona (3). Et iterum interrogatio in Evan- gelio ad Dominum ab intellectualibus potestatibus facta. Domine, aiunt, nonne bonum semen seminasti in agro tuo ? Unde haec zizania (4) ? Alibi vero Salvator ipse de iisdem dicit : Omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis,eradicabitur (5).Omnem enim, quae ex Deo sit, plantationem esse bonam testa- tur Paulus, in quo Christus loquitur: Quia omnis creatura Dei bona est (6). E quibus intellige, nostras non esse passiónes in nobis reconditas, sed alie- nas. Nam : ab occultis meis, inquit, munda me, et ab alienis parce servo tuo (7). Et : Alieni insurrexerunt adversum me, et fortes quaesierunt animam meam(8). Et : Judica, Domine,nocentes me, expugna impugnan- tes me (9). Quae igitur occulta, vel qui nocentes et impugnantes, vel qui alieni, nisi malitiae spiritus Christi virtutibus oppositi? B C VARIAE LECTIONES. Attende diligenter, quemadmodum et lex di- D serte clamitet de interioris hominis munditia: Non usurpabis, sit, nomen Domini Dei lui frus corrigis, sive i. e. c vae quidam . retines, hae voces quomodo nexui orationis con- veniant, non liquet. Quare aut post excidisse verba nonnulla, aut vox sive relativum ol, quod antecedit, delenda videntur. *) Coni., cod. Gorr., cod. Sic in codice sine apostropho, ut passim. Gen. II, 31. Matth. XIII, 27. - Psalm. XVIII, 13. 14. Psalm. LIII, 5. 1) Cod. ἀνατροπὴν θολεράν. οι τινες τήν κ. τ. λ. Ubi haud dubie error calami irrepsit. Sive enim (1) Rom. I, 19. (3) Thren. III, 36. 37. 38. (5) Matth. XV, 13. (6) 1 Tim. IV, 4, (9) Psalin. XXXIV, 1.

Α μένους αὐτὸν ἀπαθεῖς κατασκευάσῃ, μηκέτι κλυδω Β νιζομένους καὶ περιφερομένους ὑπὸ παντὸς ἀνέμου. εἰσὶ γάρ τινες, οι οὐ μόνον αὐτοὶ πόῤῥωθεν τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων τυγχάνοντες, ἀλλὰ καὶ τοὺς πλη- σίον ποτίζοντες ανατροπὴν θολεράν ', τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν ἀδικίᾳ κατέχουσιν· ἐν οἷς, φησί, τὸ γνω στὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν. ματαιωθέντες γὰρ ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ σκοτισθέντες κατά τὴν ἀσύνετον αὐτῶν καρδίαν, φάσκουσι φυσικὰ εἶναι καὶ ἐκ Θεοῦ γεγενῆσθαι τὰ πάθη τῆς ἀτιμίας, ἡδονὴν λέγω φθορᾶς, καὶ θυμὸν ἄδικον, ὀργὴν ἀπρεπῆ, με κατὰ Θεὸν κινουμένην, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ἡμεῖς τοίνυν αὐτούς τε καὶ τὰς φωνὰς αὐτῶν ὡς ἐκτροπὰς ἑάσαντες, ἐπιγνῶμεν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν τῆς ἐλευθερίας αυτεξουσιότητα παρὰ τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς, ἵνα ἐφ' ἡμῖν ᾗ τὸ ") καὶ τῶν κρειττόνων ὀρέγεσθαι, καὶ τῶν χειρόνων ἀπέχεσθαι. οὐ γὰρ ἂν ὁ δίκαιος κριτὴς ἐκόλαζεν ἡμᾶς ἐνεργουμένους ὑπὸ τῶν παθῶν, εἴπερ ἦν αὐτὸς αὐτῶν ποιητής. ἅπαγε, παρακαλῶ, ἄπαγε, μηδὲ εἰς ἔννοιαν ἔλθῃς· βδελυκτὸν γὰρ πάσης εὐσεβοῦς διανοίας τὸ ἄτοπον τοῦτο καὶ εύηθες δόγμα. καθαρῶν γὰρ καὶ λίαν καλῶν φύσεων δημιουργὸς ὁ Θεός· καθὼς διαγορεύει τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν τῇ κοσμοποιΐα· ἰδοὺ γάρ, φησί, πάντα καλὰ λίαν. Ἱερεμίας δὲ ὀδυρόμενος καὶ ἀμφισβητῶν περὶ τῆς τῶν παθῶν ἀτιμίας· κύριος, φησί, οὐκ εἶπε· τίς οὕτως * εἶπε καὶ ἐγενήθη ; κύριος οὐκ ἐνετείλατο, ἐκ στόματος ὑψίστου οὐκ ἐξελεύσεται τὰ κακά, ἀλλὰ τὰ ἀγαθά. καὶ αὖθις ἡ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ πρὸς τὸν κύριον ἐπερώτησις τῶν λογικῶν δυνάμεων· κύριες φησίν, οὐ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας ἐν τῷ σῷ ἀγρῷ; πόθεν τοῦτο τὸ ζιζάνιον; ἑτέρωθι δὲ αὐτὸς ὁ σωτήρ περὶ τῶν αὐτῶν φησι· πᾶσα φυτεία, ἣν οὐκ ἐφύ- τευσεν ὁ πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐκριζωθήσε- ται. Οτι γὰρ πᾶσα ἡ ἐκ Θεοῦ φυτεία καλή, μαρτυ ρεῖ Παῦλος, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς λαλεῖ· ὅτι πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλόν. γίνωσκε τοίνυν, μὴ ἡμέτερα εἶναι τὰ ἐναποκεκρυμμένα ἡμῖν πάθη, ἀλλὰ :) ἀλλότρια. ἐκ τῶν κρυφίων μου γάρ, φησί, καθάρισόν με, καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίων φεῖσαι τοῦ δούλου σου. καί· ἀλ λότριοι επανέστησαν ἐπ' ἐμέ, καὶ κραταιοί ἐζήτη σαν τὴν ψυχήν μου. και· δίκασον, κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησαν τοὺς πολεμοῦντάς με. τί οὖν τὰ κρύφια, ἢ τίνες οἱ ἀδικοῦντες καὶ πολε- πνεύματα τὰ ἀντικείμενα ταῖς Χριστοῦ ἀρεταῖς; Πρόσεχε ἀκριβῶς, ὅπως καὶ ὁ νόμος διαρρήδην βο περὶ τῆς κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον καθαρότητος· οὐ λήψη, φησί, τὸ ὄνομα κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ μοῦντες, ἢ τίνες οἱ ἀλλότριοι, εἰ μὴ τὰ τῆς πονηρίας οίτινες οι τινες θολεράν οἵτινες (οἵτινες), ήτω - *) οὗτος. - *) ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII eum receperunt, a passionibus liberet, iam non agi- tatos et circumlatos quovis vento. Sunt enim qui non modo ipsi procul a Christi mysteriis degentes, verum etiam proximis potum sordidae corruptelae praebentes, veritatem Dei in iniustitia detineant, in quibus, inquit, quod notum est Dei, mani- festum est (1). Nam vani in cogitationibus suis et ob- scuri in insipienti corde suo facti, dicunt naturales esse et a Deo procreatas passiones ignominiae, volu- ptatem inquam corruptionis, et animum iniustum, iram indecoram, non secundum Deum motam, et alia eiusmodi. . Nos igitur et illos et voces eorum tanquam a pro- posito aberrantes missos facientes, consideremus li- bertatis arbitrium ab eo nobis datum qui condidit nos, ut in nostra potestate sit et meliora appetere et a peioribus abstinere. Neque enim iustus iudex puniret nos passionibus subditos, si ipse esset earum auctor. Apage, iubeo, apage, neque in mentem venias. Abominanda enim omni piae menti prava illa et stulta doctrina. Nam mundarum et valde bo- narum naturarum opifex Deus, sicut praedicat Spi- ritus sanctus in mundi creatione: Ecce enim, in- quit, cuncta valde bona (2). Jeremias autem lugens et ambigens de passionum ignominia : Dominus, inquit, non dixit: Quis est iste qui dixit ut fieret, Do- mino non iubente? Ex ore Altissimi non egredientur mala, sed bona (3). Et iterum interrogatio in Evan- gelio ad Dominum ab intellectualibus potestatibus facta. Domine, aiunt, nonne bonum semen seminasti in agro tuo ? Unde haec zizania (4) ? Alibi vero Salvator ipse de iisdem dicit : Omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis,eradicabitur (5).Omnem enim, quae ex Deo sit, plantationem esse bonam testa- tur Paulus, in quo Christus loquitur: Quia omnis creatura Dei bona est (6). E quibus intellige, nostras non esse passiónes in nobis reconditas, sed alie- nas. Nam : ab occultis meis, inquit, munda me, et ab alienis parce servo tuo (7). Et : Alieni insurrexerunt adversum me, et fortes quaesierunt animam meam(8). Et : Judica, Domine,nocentes me, expugna impugnan- tes me (9). Quae igitur occulta, vel qui nocentes et impugnantes, vel qui alieni, nisi malitiae spiritus Christi virtutibus oppositi? B C VARIAE LECTIONES. Attende diligenter, quemadmodum et lex di- D serte clamitet de interioris hominis munditia: Non usurpabis, sit, nomen Domini Dei lui frus corrigis, sive i. e. c vae quidam . retines, hae voces quomodo nexui orationis con- veniant, non liquet. Quare aut post excidisse verba nonnulla, aut vox sive relativum ol, quod antecedit, delenda videntur. *) Coni., cod. Gorr., cod. Sic in codice sine apostropho, ut passim. Gen. II, 31. Matth. XIII, 27. - Psalm. XVIII, 13. 14. Psalm. LIII, 5. 1) Cod. ἀνατροπὴν θολεράν. οι τινες τήν κ. τ. λ. Ubi haud dubie error calami irrepsit. Sive enim (1) Rom. I, 19. (3) Thren. III, 36. 37. 38. (5) Matth. XV, 13. (6) 1 Tim. IV, 4, (9) Psalin. XXXIV, 1.

Α μένους αὐτὸν ἀπαθεῖς κατασκευάσῃ, μηκέτι κλυδω Β νιζομένους καὶ περιφερομένους ὑπὸ παντὸς ἀνέμου. εἰσὶ γάρ τινες, οι οὐ μόνον αὐτοὶ πόῤῥωθεν τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων τυγχάνοντες, ἀλλὰ καὶ τοὺς πλη- σίον ποτίζοντες ανατροπὴν θολεράν ', τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν ἀδικίᾳ κατέχουσιν· ἐν οἷς, φησί, τὸ γνω στὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν. ματαιωθέντες γὰρ ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ σκοτισθέντες κατά τὴν ἀσύνετον αὐτῶν καρδίαν, φάσκουσι φυσικὰ εἶναι καὶ ἐκ Θεοῦ γεγενῆσθαι τὰ πάθη τῆς ἀτιμίας, ἡδονὴν λέγω φθορᾶς, καὶ θυμὸν ἄδικον, ὀργὴν ἀπρεπῆ, με κατὰ Θεὸν κινουμένην, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ἡμεῖς τοίνυν αὐτούς τε καὶ τὰς φωνὰς αὐτῶν ὡς ἐκτροπὰς ἑάσαντες, ἐπιγνῶμεν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν τῆς ἐλευθερίας αυτεξουσιότητα παρὰ τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς, ἵνα ἐφ' ἡμῖν ᾗ τὸ ") καὶ τῶν κρειττόνων ὀρέγεσθαι, καὶ τῶν χειρόνων ἀπέχεσθαι. οὐ γὰρ ἂν ὁ δίκαιος κριτὴς ἐκόλαζεν ἡμᾶς ἐνεργουμένους ὑπὸ τῶν παθῶν, εἴπερ ἦν αὐτὸς αὐτῶν ποιητής. ἅπαγε, παρακαλῶ, ἄπαγε, μηδὲ εἰς ἔννοιαν ἔλθῃς· βδελυκτὸν γὰρ πάσης εὐσεβοῦς διανοίας τὸ ἄτοπον τοῦτο καὶ εύηθες δόγμα. καθαρῶν γὰρ καὶ λίαν καλῶν φύσεων δημιουργὸς ὁ Θεός· καθὼς διαγορεύει τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν τῇ κοσμοποιΐα· ἰδοὺ γάρ, φησί, πάντα καλὰ λίαν. Ἱερεμίας δὲ ὀδυρόμενος καὶ ἀμφισβητῶν περὶ τῆς τῶν παθῶν ἀτιμίας· κύριος, φησί, οὐκ εἶπε· τίς οὕτως * εἶπε καὶ ἐγενήθη ; κύριος οὐκ ἐνετείλατο, ἐκ στόματος ὑψίστου οὐκ ἐξελεύσεται τὰ κακά, ἀλλὰ τὰ ἀγαθά. καὶ αὖθις ἡ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ πρὸς τὸν κύριον ἐπερώτησις τῶν λογικῶν δυνάμεων· κύριες φησίν, οὐ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας ἐν τῷ σῷ ἀγρῷ; πόθεν τοῦτο τὸ ζιζάνιον; ἑτέρωθι δὲ αὐτὸς ὁ σωτήρ περὶ τῶν αὐτῶν φησι· πᾶσα φυτεία, ἣν οὐκ ἐφύ- τευσεν ὁ πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἐκριζωθήσε- ται. Οτι γὰρ πᾶσα ἡ ἐκ Θεοῦ φυτεία καλή, μαρτυ ρεῖ Παῦλος, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς λαλεῖ· ὅτι πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλόν. γίνωσκε τοίνυν, μὴ ἡμέτερα εἶναι τὰ ἐναποκεκρυμμένα ἡμῖν πάθη, ἀλλὰ :) ἀλλότρια. ἐκ τῶν κρυφίων μου γάρ, φησί, καθάρισόν με, καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίων φεῖσαι τοῦ δούλου σου. καί· ἀλ λότριοι επανέστησαν ἐπ' ἐμέ, καὶ κραταιοί ἐζήτη σαν τὴν ψυχήν μου. και· δίκασον, κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησαν τοὺς πολεμοῦντάς με. τί οὖν τὰ κρύφια, ἢ τίνες οἱ ἀδικοῦντες καὶ πολε- πνεύματα τὰ ἀντικείμενα ταῖς Χριστοῦ ἀρεταῖς; Πρόσεχε ἀκριβῶς, ὅπως καὶ ὁ νόμος διαρρήδην βο περὶ τῆς κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον καθαρότητος· οὐ λήψη, φησί, τὸ ὄνομα κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ μοῦντες, ἢ τίνες οἱ ἀλλότριοι, εἰ μὴ τὰ τῆς πονηρίας οίτινες οι τινες θολεράν οἵτινες (οἵτινες), ήτω - *) οὗτος. - *) ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII eum receperunt, a passionibus liberet, iam non agi- tatos et circumlatos quovis vento. Sunt enim qui non modo ipsi procul a Christi mysteriis degentes, verum etiam proximis potum sordidae corruptelae praebentes, veritatem Dei in iniustitia detineant, in quibus, inquit, quod notum est Dei, mani- festum est (1). Nam vani in cogitationibus suis et ob- scuri in insipienti corde suo facti, dicunt naturales esse et a Deo procreatas passiones ignominiae, volu- ptatem inquam corruptionis, et animum iniustum, iram indecoram, non secundum Deum motam, et alia eiusmodi. . Nos igitur et illos et voces eorum tanquam a pro- posito aberrantes missos facientes, consideremus li- bertatis arbitrium ab eo nobis datum qui condidit nos, ut in nostra potestate sit et meliora appetere et a peioribus abstinere. Neque enim iustus iudex puniret nos passionibus subditos, si ipse esset earum auctor. Apage, iubeo, apage, neque in mentem venias. Abominanda enim omni piae menti prava illa et stulta doctrina. Nam mundarum et valde bo- narum naturarum opifex Deus, sicut praedicat Spi- ritus sanctus in mundi creatione: Ecce enim, in- quit, cuncta valde bona (2). Jeremias autem lugens et ambigens de passionum ignominia : Dominus, inquit, non dixit: Quis est iste qui dixit ut fieret, Do- mino non iubente? Ex ore Altissimi non egredientur mala, sed bona (3). Et iterum interrogatio in Evan- gelio ad Dominum ab intellectualibus potestatibus facta. Domine, aiunt, nonne bonum semen seminasti in agro tuo ? Unde haec zizania (4) ? Alibi vero Salvator ipse de iisdem dicit : Omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis,eradicabitur (5).Omnem enim, quae ex Deo sit, plantationem esse bonam testa- tur Paulus, in quo Christus loquitur: Quia omnis creatura Dei bona est (6). E quibus intellige, nostras non esse passiónes in nobis reconditas, sed alie- nas. Nam : ab occultis meis, inquit, munda me, et ab alienis parce servo tuo (7). Et : Alieni insurrexerunt adversum me, et fortes quaesierunt animam meam(8). Et : Judica, Domine,nocentes me, expugna impugnan- tes me (9). Quae igitur occulta, vel qui nocentes et impugnantes, vel qui alieni, nisi malitiae spiritus Christi virtutibus oppositi? B C VARIAE LECTIONES. Attende diligenter, quemadmodum et lex di- D serte clamitet de interioris hominis munditia: Non usurpabis, sit, nomen Domini Dei lui frus corrigis, sive i. e. c vae quidam . retines, hae voces quomodo nexui orationis con- veniant, non liquet. Quare aut post excidisse verba nonnulla, aut vox sive relativum ol, quod antecedit, delenda videntur. *) Coni., cod. Gorr., cod. Sic in codice sine apostropho, ut passim. Gen. II, 31. Matth. XIII, 27. - Psalm. XVIII, 13. 14. Psalm. LIII, 5. 1) Cod. ἀνατροπὴν θολεράν. οι τινες τήν κ. τ. λ. Ubi haud dubie error calami irrepsit. Sive enim (1) Rom. I, 19. (3) Thren. III, 36. 37. 38. (5) Matth. XV, 13. (6) 1 Tim. IV, 4, (9) Psalin. XXXIV, 1.

Β ματαίῳ· οὐ γὰρ μὴ καθαρίσει κύριος τὴν καρδίαν τοῦ λαμβάνοντος τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ. διδ καὶ ὁ ἀπόστολος σαφῶς παραινεῖ φάσκων· καθαρίσω· μεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ οὐ μόνον σαρκός, ἀλλὰ καὶ πνεύματος. καὶ ἑτέρωθι· ἐῤῥαν· τισμένοι, φησί, τὴν καρδίαν ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς. καὶ πάλιν· ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ σῶμα, τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, ἀμέμπτως διαφυλαχθείη. και· ἵνα γένησθε τέκνα Θεοῦ ἀμώμητα. ὅσοι τοίνυν βούλονται τῆς υἱοθεσίας ἀξιωθῆναι, οὐ τὸ σῶμα μόνον ἁγνὸν [ ἐχόντων ] 1), ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχὴν κατὰ τὸν λέγοντα· γενηθήτω ή καρδία μου ἄμωμος ἐν τοῖς δικαιώμασί σου, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ. οἱ μὲν γὰρ ὑπὸ νόμον τὰ τῆς σαρκὸς δικαιώματα ἐπιτελοῦν- τες μόνον τὴν ἐκτὸς φυλάττουσι καθαρότητα, οἱ δὲ ὑπὸ χάριν καὶ τῆς ἔνδον ἐν ἁγιασμῷ εἰρήνης ὀρέγον- ται, πεισθέντες τῷ εἰρηκότι· ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλείων τῶν φαρισαίων καὶ γραμματέων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. οἱ γὰρ φαρισαῖοι, τυφλώττοντες τὴν διάνοιαν, τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου πλύνουσι. ὡς καὶ νῦν οἱ κατ᾿ αὐτοὺς νέοι φαρισαῖοι τὸν ἔξω ἄνθρωπον ἀνεπιτηδεύτῳ να σχηματίζοντες, ἑαυτοὺς δικαιοῦσι, μὴ συμμαρτυροῦντος τοῦ ἁγίου πνεύματος τῷ πνεύ ματι αὐτῶν, ἵνα ὦσι τέκνα Θεοῦ κατὰ τὸν λέγοντα ἀπόστολον αὐτὸ τὸ πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύ ματι ἡμῶν, ὅτι ἐσμεν τέκνα Θεοῦ· καὶ μὴ βουλόμε νοι γνωρίσαι τὴν ἐν ἁγιασμῷ αὔξησιν τοῦ ἔσω ἀν θρώπου, ἀλλὰ πληροφορούμενοι μόνον ἐν τοῖς τῆς σαρκὸς κατορθώμασι· μὴ γνόντες, ὅτι πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν. ἔστι γάρ τις, ὡς ἔοικεν, ἕκαστος ἡμῶν νοητή συχῆ, παρ' ἧς ὁ κύ ριος τὸν ἔνδον καρπὸν ἐπιζητεῖ, καὶ οὐ τὸν ἐκ φύλλων ἐπικείμενον σχηματισμόν. ὁ τοίνυν συνηγορῶν τοῖς πάθεσι τῆς ἀτιμίας ὡς φυσικοῖς, καὶ οὐχ ὡς συμ βεβηκόσι, μετήλλαξε τὴν τοῦ Θεοῦ ἀλήθειαν ἐν τῷ οἰκείῳ ψεύδει. ὡς γὰρ προέφην, ὁ ἄχραντος καὶ καθαρὸς καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ὁμοίαν κατεσκεύασεν ἑαυτῷ· φθόνῳ δὲ διαβόλου θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθε . ἐπειδὴ τοίνυν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἐν ἀνομίαις κυηθέν "), καὶ ἐν ἁμαρτίαις γεννηθέν, ἀπηλλοτριώθη ἀπὸ μήτρας καὶ ἐπλανήθη ἀπὸ γα στρός, βασιλευσάσης τῆς ἁμαρτίας ἀπὸ ᾿Αδάμ μέχρι τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, ἦλθεν ἱλασθεὶς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ἆραι τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου διὰ τῆς οἰκείας αὐτοῦ δυνάμεως, δήσας πρότερον τὸν ἰσχυρόν, καὶ οὕτως διαρπάσας τὰ αἰχμαλωτισμένα αὐτοῦ σκεύη κατὰ τὸ εἰρημένον· ᾐχμαλώτευσας αίχ- μαλωσίαν· καὶ πάλιν· ἔλαβεν αἰχμαλωσίαν. ήγουν ἔστιν ἡμῖν φροντίς, ἀνακληθῆναι ἀπὸ τῆς αἰχμαλω- ἐχόντων κι..ηθέν. ΝΟΤΑΕ. EPISTOLAE. · qui super re vana nomen eius assumpserit (1). Quare et Apostolus aperte monet dicens: Mundemus nos ab omni inquinamento non carnis solum, sed et spiritus (2). Et alibi : Aspersi, inquit, cor a con- scientia mala (3). Et iterum : Integrum corpus vestrum, et spiritus et anima sine querela custódia- tur (4). Et : Ut sitis filii Dei sine querela (5). Quotquot igitur volunt adoptione fliorum di- gni haberi, non corpus solum castum habento], sed animum quoque secundum eum qui dicit : Fiat cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ne confundar (6). Nam ii quidem, qui sub lege carnis justificationes operantur, exteriorem tantum ser- vant munditiam ; ii vero, qui sub gratia, etiam in- teriorem quae in sanctificatione condita est pacem appetunt, obsecuti illi qui dixit : Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Pharisaeorum et Scriba- rum, non intrabilis in regnum coelorum (7). Etenim Pharisaei mente obcaecati exteram poculi partem lavant. Sicut etiam nunc novi secundum eos Phari- saei exteriorem hominem nativa quadam sagacitate exornantes se ipsos iustificant, Spiritu sancto testi- monium non perhibente spiritui eorum, ut sint filii Dei secundum Apostolum dicentem : Ipse enim Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei (8), neque volentes cognoscere in- terioris hominis augmentum quod est in sanctifica- tione, sed abundantes tantum in carnis operibus, ignorantes, omnem gloriam filiae regis ab intus (9). Quisque enim nostrum, ut ita dicam, ficus illa in- tellectualis esse videtur, cuius internum fructum Dominus quaerit, et non propositam foliis formam. Is igitur, qui causam dicit passionum ignominiae ut naturalium, et non ut accidentium, com- mutavit veritatem Dei in proprium mendacium. Ut enim supra dixi, imınaculatus et purus etiam imaginem suam similem paravit sui, invidia autem diaboli mors in mundum intravit. Postquam igitur genus humanum in iniquitatibus conceptum et in peccatis genitum abalienatum est ab utero, et a ven- tre in errorem inductum, regnante peccato ab Adam usque ad adventum Christi, venit propitians agnus Dei, ut tolleret peccatum mundi propria sua poten- A tru; neque enim mundabit Dominus cor eius, D tia, postquam fortem vinxit, ita ereptis captivis vasis C eius, sicut dictum est : Captivam fecit captivitatem; et iterum : Cepit captivitatem (10). Nimirum curare debemus, ut revocemur a captivitate et portemus imaginem coelestis, sicut portavimus imaginem terreni (11), et exhibeamus membra nostra, servire VARIAE LECTIONES. *) coniectura addidimus. — *) Ex coni., cod. Num una an duae literae exci- derint, certo dici nequit. (1)"Deut. V, 11. I Thess. V, 23. (2) 11 Cor. VII, 1. (3) Hebr. X, 22. (5) Phil. II, 15. (6) Psalm. CXVIII, 5 6. (7) Matth. V, 20. (8) Rom. VIII, 16. (9) Psalm. XLIV, 14 (10) Psalm. LXVII, 18. Eph. 1-v, 8. (11) I Cor. XV, 49.

Β ματαίῳ· οὐ γὰρ μὴ καθαρίσει κύριος τὴν καρδίαν τοῦ λαμβάνοντος τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ. διδ καὶ ὁ ἀπόστολος σαφῶς παραινεῖ φάσκων· καθαρίσω· μεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ οὐ μόνον σαρκός, ἀλλὰ καὶ πνεύματος. καὶ ἑτέρωθι· ἐῤῥαν· τισμένοι, φησί, τὴν καρδίαν ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς. καὶ πάλιν· ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ σῶμα, τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, ἀμέμπτως διαφυλαχθείη. και· ἵνα γένησθε τέκνα Θεοῦ ἀμώμητα. ὅσοι τοίνυν βούλονται τῆς υἱοθεσίας ἀξιωθῆναι, οὐ τὸ σῶμα μόνον ἁγνὸν [ ἐχόντων ] 1), ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχὴν κατὰ τὸν λέγοντα· γενηθήτω ή καρδία μου ἄμωμος ἐν τοῖς δικαιώμασί σου, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ. οἱ μὲν γὰρ ὑπὸ νόμον τὰ τῆς σαρκὸς δικαιώματα ἐπιτελοῦν- τες μόνον τὴν ἐκτὸς φυλάττουσι καθαρότητα, οἱ δὲ ὑπὸ χάριν καὶ τῆς ἔνδον ἐν ἁγιασμῷ εἰρήνης ὀρέγον- ται, πεισθέντες τῷ εἰρηκότι· ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλείων τῶν φαρισαίων καὶ γραμματέων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. οἱ γὰρ φαρισαῖοι, τυφλώττοντες τὴν διάνοιαν, τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου πλύνουσι. ὡς καὶ νῦν οἱ κατ᾿ αὐτοὺς νέοι φαρισαῖοι τὸν ἔξω ἄνθρωπον ἀνεπιτηδεύτῳ να σχηματίζοντες, ἑαυτοὺς δικαιοῦσι, μὴ συμμαρτυροῦντος τοῦ ἁγίου πνεύματος τῷ πνεύ ματι αὐτῶν, ἵνα ὦσι τέκνα Θεοῦ κατὰ τὸν λέγοντα ἀπόστολον αὐτὸ τὸ πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύ ματι ἡμῶν, ὅτι ἐσμεν τέκνα Θεοῦ· καὶ μὴ βουλόμε νοι γνωρίσαι τὴν ἐν ἁγιασμῷ αὔξησιν τοῦ ἔσω ἀν θρώπου, ἀλλὰ πληροφορούμενοι μόνον ἐν τοῖς τῆς σαρκὸς κατορθώμασι· μὴ γνόντες, ὅτι πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν. ἔστι γάρ τις, ὡς ἔοικεν, ἕκαστος ἡμῶν νοητή συχῆ, παρ' ἧς ὁ κύ ριος τὸν ἔνδον καρπὸν ἐπιζητεῖ, καὶ οὐ τὸν ἐκ φύλλων ἐπικείμενον σχηματισμόν. ὁ τοίνυν συνηγορῶν τοῖς πάθεσι τῆς ἀτιμίας ὡς φυσικοῖς, καὶ οὐχ ὡς συμ βεβηκόσι, μετήλλαξε τὴν τοῦ Θεοῦ ἀλήθειαν ἐν τῷ οἰκείῳ ψεύδει. ὡς γὰρ προέφην, ὁ ἄχραντος καὶ καθαρὸς καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ὁμοίαν κατεσκεύασεν ἑαυτῷ· φθόνῳ δὲ διαβόλου θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθε . ἐπειδὴ τοίνυν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἐν ἀνομίαις κυηθέν "), καὶ ἐν ἁμαρτίαις γεννηθέν, ἀπηλλοτριώθη ἀπὸ μήτρας καὶ ἐπλανήθη ἀπὸ γα στρός, βασιλευσάσης τῆς ἁμαρτίας ἀπὸ ᾿Αδάμ μέχρι τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, ἦλθεν ἱλασθεὶς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ἆραι τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου διὰ τῆς οἰκείας αὐτοῦ δυνάμεως, δήσας πρότερον τὸν ἰσχυρόν, καὶ οὕτως διαρπάσας τὰ αἰχμαλωτισμένα αὐτοῦ σκεύη κατὰ τὸ εἰρημένον· ᾐχμαλώτευσας αίχ- μαλωσίαν· καὶ πάλιν· ἔλαβεν αἰχμαλωσίαν. ήγουν ἔστιν ἡμῖν φροντίς, ἀνακληθῆναι ἀπὸ τῆς αἰχμαλω- ἐχόντων κι..ηθέν. ΝΟΤΑΕ. EPISTOLAE. · qui super re vana nomen eius assumpserit (1). Quare et Apostolus aperte monet dicens: Mundemus nos ab omni inquinamento non carnis solum, sed et spiritus (2). Et alibi : Aspersi, inquit, cor a con- scientia mala (3). Et iterum : Integrum corpus vestrum, et spiritus et anima sine querela custódia- tur (4). Et : Ut sitis filii Dei sine querela (5). Quotquot igitur volunt adoptione fliorum di- gni haberi, non corpus solum castum habento], sed animum quoque secundum eum qui dicit : Fiat cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ne confundar (6). Nam ii quidem, qui sub lege carnis justificationes operantur, exteriorem tantum ser- vant munditiam ; ii vero, qui sub gratia, etiam in- teriorem quae in sanctificatione condita est pacem appetunt, obsecuti illi qui dixit : Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Pharisaeorum et Scriba- rum, non intrabilis in regnum coelorum (7). Etenim Pharisaei mente obcaecati exteram poculi partem lavant. Sicut etiam nunc novi secundum eos Phari- saei exteriorem hominem nativa quadam sagacitate exornantes se ipsos iustificant, Spiritu sancto testi- monium non perhibente spiritui eorum, ut sint filii Dei secundum Apostolum dicentem : Ipse enim Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei (8), neque volentes cognoscere in- terioris hominis augmentum quod est in sanctifica- tione, sed abundantes tantum in carnis operibus, ignorantes, omnem gloriam filiae regis ab intus (9). Quisque enim nostrum, ut ita dicam, ficus illa in- tellectualis esse videtur, cuius internum fructum Dominus quaerit, et non propositam foliis formam. Is igitur, qui causam dicit passionum ignominiae ut naturalium, et non ut accidentium, com- mutavit veritatem Dei in proprium mendacium. Ut enim supra dixi, imınaculatus et purus etiam imaginem suam similem paravit sui, invidia autem diaboli mors in mundum intravit. Postquam igitur genus humanum in iniquitatibus conceptum et in peccatis genitum abalienatum est ab utero, et a ven- tre in errorem inductum, regnante peccato ab Adam usque ad adventum Christi, venit propitians agnus Dei, ut tolleret peccatum mundi propria sua poten- A tru; neque enim mundabit Dominus cor eius, D tia, postquam fortem vinxit, ita ereptis captivis vasis C eius, sicut dictum est : Captivam fecit captivitatem; et iterum : Cepit captivitatem (10). Nimirum curare debemus, ut revocemur a captivitate et portemus imaginem coelestis, sicut portavimus imaginem terreni (11), et exhibeamus membra nostra, servire VARIAE LECTIONES. *) coniectura addidimus. — *) Ex coni., cod. Num una an duae literae exci- derint, certo dici nequit. (1)"Deut. V, 11. I Thess. V, 23. (2) 11 Cor. VII, 1. (3) Hebr. X, 22. (5) Phil. II, 15. (6) Psalm. CXVIII, 5 6. (7) Matth. V, 20. (8) Rom. VIII, 16. (9) Psalm. XLIV, 14 (10) Psalm. LXVII, 18. Eph. 1-v, 8. (11) I Cor. XV, 49.

Β ματαίῳ· οὐ γὰρ μὴ καθαρίσει κύριος τὴν καρδίαν τοῦ λαμβάνοντος τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ. διδ καὶ ὁ ἀπόστολος σαφῶς παραινεῖ φάσκων· καθαρίσω· μεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ οὐ μόνον σαρκός, ἀλλὰ καὶ πνεύματος. καὶ ἑτέρωθι· ἐῤῥαν· τισμένοι, φησί, τὴν καρδίαν ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς. καὶ πάλιν· ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ σῶμα, τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, ἀμέμπτως διαφυλαχθείη. και· ἵνα γένησθε τέκνα Θεοῦ ἀμώμητα. ὅσοι τοίνυν βούλονται τῆς υἱοθεσίας ἀξιωθῆναι, οὐ τὸ σῶμα μόνον ἁγνὸν [ ἐχόντων ] 1), ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχὴν κατὰ τὸν λέγοντα· γενηθήτω ή καρδία μου ἄμωμος ἐν τοῖς δικαιώμασί σου, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ. οἱ μὲν γὰρ ὑπὸ νόμον τὰ τῆς σαρκὸς δικαιώματα ἐπιτελοῦν- τες μόνον τὴν ἐκτὸς φυλάττουσι καθαρότητα, οἱ δὲ ὑπὸ χάριν καὶ τῆς ἔνδον ἐν ἁγιασμῷ εἰρήνης ὀρέγον- ται, πεισθέντες τῷ εἰρηκότι· ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλείων τῶν φαρισαίων καὶ γραμματέων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. οἱ γὰρ φαρισαῖοι, τυφλώττοντες τὴν διάνοιαν, τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου πλύνουσι. ὡς καὶ νῦν οἱ κατ᾿ αὐτοὺς νέοι φαρισαῖοι τὸν ἔξω ἄνθρωπον ἀνεπιτηδεύτῳ να σχηματίζοντες, ἑαυτοὺς δικαιοῦσι, μὴ συμμαρτυροῦντος τοῦ ἁγίου πνεύματος τῷ πνεύ ματι αὐτῶν, ἵνα ὦσι τέκνα Θεοῦ κατὰ τὸν λέγοντα ἀπόστολον αὐτὸ τὸ πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύ ματι ἡμῶν, ὅτι ἐσμεν τέκνα Θεοῦ· καὶ μὴ βουλόμε νοι γνωρίσαι τὴν ἐν ἁγιασμῷ αὔξησιν τοῦ ἔσω ἀν θρώπου, ἀλλὰ πληροφορούμενοι μόνον ἐν τοῖς τῆς σαρκὸς κατορθώμασι· μὴ γνόντες, ὅτι πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν. ἔστι γάρ τις, ὡς ἔοικεν, ἕκαστος ἡμῶν νοητή συχῆ, παρ' ἧς ὁ κύ ριος τὸν ἔνδον καρπὸν ἐπιζητεῖ, καὶ οὐ τὸν ἐκ φύλλων ἐπικείμενον σχηματισμόν. ὁ τοίνυν συνηγορῶν τοῖς πάθεσι τῆς ἀτιμίας ὡς φυσικοῖς, καὶ οὐχ ὡς συμ βεβηκόσι, μετήλλαξε τὴν τοῦ Θεοῦ ἀλήθειαν ἐν τῷ οἰκείῳ ψεύδει. ὡς γὰρ προέφην, ὁ ἄχραντος καὶ καθαρὸς καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ὁμοίαν κατεσκεύασεν ἑαυτῷ· φθόνῳ δὲ διαβόλου θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθε . ἐπειδὴ τοίνυν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἐν ἀνομίαις κυηθέν "), καὶ ἐν ἁμαρτίαις γεννηθέν, ἀπηλλοτριώθη ἀπὸ μήτρας καὶ ἐπλανήθη ἀπὸ γα στρός, βασιλευσάσης τῆς ἁμαρτίας ἀπὸ ᾿Αδάμ μέχρι τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, ἦλθεν ἱλασθεὶς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ἆραι τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου διὰ τῆς οἰκείας αὐτοῦ δυνάμεως, δήσας πρότερον τὸν ἰσχυρόν, καὶ οὕτως διαρπάσας τὰ αἰχμαλωτισμένα αὐτοῦ σκεύη κατὰ τὸ εἰρημένον· ᾐχμαλώτευσας αίχ- μαλωσίαν· καὶ πάλιν· ἔλαβεν αἰχμαλωσίαν. ήγουν ἔστιν ἡμῖν φροντίς, ἀνακληθῆναι ἀπὸ τῆς αἰχμαλω- ἐχόντων κι..ηθέν. ΝΟΤΑΕ. EPISTOLAE. · qui super re vana nomen eius assumpserit (1). Quare et Apostolus aperte monet dicens: Mundemus nos ab omni inquinamento non carnis solum, sed et spiritus (2). Et alibi : Aspersi, inquit, cor a con- scientia mala (3). Et iterum : Integrum corpus vestrum, et spiritus et anima sine querela custódia- tur (4). Et : Ut sitis filii Dei sine querela (5). Quotquot igitur volunt adoptione fliorum di- gni haberi, non corpus solum castum habento], sed animum quoque secundum eum qui dicit : Fiat cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ne confundar (6). Nam ii quidem, qui sub lege carnis justificationes operantur, exteriorem tantum ser- vant munditiam ; ii vero, qui sub gratia, etiam in- teriorem quae in sanctificatione condita est pacem appetunt, obsecuti illi qui dixit : Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Pharisaeorum et Scriba- rum, non intrabilis in regnum coelorum (7). Etenim Pharisaei mente obcaecati exteram poculi partem lavant. Sicut etiam nunc novi secundum eos Phari- saei exteriorem hominem nativa quadam sagacitate exornantes se ipsos iustificant, Spiritu sancto testi- monium non perhibente spiritui eorum, ut sint filii Dei secundum Apostolum dicentem : Ipse enim Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei (8), neque volentes cognoscere in- terioris hominis augmentum quod est in sanctifica- tione, sed abundantes tantum in carnis operibus, ignorantes, omnem gloriam filiae regis ab intus (9). Quisque enim nostrum, ut ita dicam, ficus illa in- tellectualis esse videtur, cuius internum fructum Dominus quaerit, et non propositam foliis formam. Is igitur, qui causam dicit passionum ignominiae ut naturalium, et non ut accidentium, com- mutavit veritatem Dei in proprium mendacium. Ut enim supra dixi, imınaculatus et purus etiam imaginem suam similem paravit sui, invidia autem diaboli mors in mundum intravit. Postquam igitur genus humanum in iniquitatibus conceptum et in peccatis genitum abalienatum est ab utero, et a ven- tre in errorem inductum, regnante peccato ab Adam usque ad adventum Christi, venit propitians agnus Dei, ut tolleret peccatum mundi propria sua poten- A tru; neque enim mundabit Dominus cor eius, D tia, postquam fortem vinxit, ita ereptis captivis vasis C eius, sicut dictum est : Captivam fecit captivitatem; et iterum : Cepit captivitatem (10). Nimirum curare debemus, ut revocemur a captivitate et portemus imaginem coelestis, sicut portavimus imaginem terreni (11), et exhibeamus membra nostra, servire VARIAE LECTIONES. *) coniectura addidimus. — *) Ex coni., cod. Num una an duae literae exci- derint, certo dici nequit. (1)"Deut. V, 11. I Thess. V, 23. (2) 11 Cor. VII, 1. (3) Hebr. X, 22. (5) Phil. II, 15. (6) Psalm. CXVIII, 5 6. (7) Matth. V, 20. (8) Rom. VIII, 16. (9) Psalm. XLIV, 14 (10) Psalm. LXVII, 18. Eph. 1-v, 8. (11) I Cor. XV, 49.

Β ματαίῳ· οὐ γὰρ μὴ καθαρίσει κύριος τὴν καρδίαν τοῦ λαμβάνοντος τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ. διδ καὶ ὁ ἀπόστολος σαφῶς παραινεῖ φάσκων· καθαρίσω· μεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ οὐ μόνον σαρκός, ἀλλὰ καὶ πνεύματος. καὶ ἑτέρωθι· ἐῤῥαν· τισμένοι, φησί, τὴν καρδίαν ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς. καὶ πάλιν· ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ σῶμα, τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, ἀμέμπτως διαφυλαχθείη. και· ἵνα γένησθε τέκνα Θεοῦ ἀμώμητα. ὅσοι τοίνυν βούλονται τῆς υἱοθεσίας ἀξιωθῆναι, οὐ τὸ σῶμα μόνον ἁγνὸν [ ἐχόντων ] 1), ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχὴν κατὰ τὸν λέγοντα· γενηθήτω ή καρδία μου ἄμωμος ἐν τοῖς δικαιώμασί σου, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ. οἱ μὲν γὰρ ὑπὸ νόμον τὰ τῆς σαρκὸς δικαιώματα ἐπιτελοῦν- τες μόνον τὴν ἐκτὸς φυλάττουσι καθαρότητα, οἱ δὲ ὑπὸ χάριν καὶ τῆς ἔνδον ἐν ἁγιασμῷ εἰρήνης ὀρέγον- ται, πεισθέντες τῷ εἰρηκότι· ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλείων τῶν φαρισαίων καὶ γραμματέων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. οἱ γὰρ φαρισαῖοι, τυφλώττοντες τὴν διάνοιαν, τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου πλύνουσι. ὡς καὶ νῦν οἱ κατ᾿ αὐτοὺς νέοι φαρισαῖοι τὸν ἔξω ἄνθρωπον ἀνεπιτηδεύτῳ να σχηματίζοντες, ἑαυτοὺς δικαιοῦσι, μὴ συμμαρτυροῦντος τοῦ ἁγίου πνεύματος τῷ πνεύ ματι αὐτῶν, ἵνα ὦσι τέκνα Θεοῦ κατὰ τὸν λέγοντα ἀπόστολον αὐτὸ τὸ πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύ ματι ἡμῶν, ὅτι ἐσμεν τέκνα Θεοῦ· καὶ μὴ βουλόμε νοι γνωρίσαι τὴν ἐν ἁγιασμῷ αὔξησιν τοῦ ἔσω ἀν θρώπου, ἀλλὰ πληροφορούμενοι μόνον ἐν τοῖς τῆς σαρκὸς κατορθώμασι· μὴ γνόντες, ὅτι πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν. ἔστι γάρ τις, ὡς ἔοικεν, ἕκαστος ἡμῶν νοητή συχῆ, παρ' ἧς ὁ κύ ριος τὸν ἔνδον καρπὸν ἐπιζητεῖ, καὶ οὐ τὸν ἐκ φύλλων ἐπικείμενον σχηματισμόν. ὁ τοίνυν συνηγορῶν τοῖς πάθεσι τῆς ἀτιμίας ὡς φυσικοῖς, καὶ οὐχ ὡς συμ βεβηκόσι, μετήλλαξε τὴν τοῦ Θεοῦ ἀλήθειαν ἐν τῷ οἰκείῳ ψεύδει. ὡς γὰρ προέφην, ὁ ἄχραντος καὶ καθαρὸς καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ὁμοίαν κατεσκεύασεν ἑαυτῷ· φθόνῳ δὲ διαβόλου θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθε . ἐπειδὴ τοίνυν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἐν ἀνομίαις κυηθέν "), καὶ ἐν ἁμαρτίαις γεννηθέν, ἀπηλλοτριώθη ἀπὸ μήτρας καὶ ἐπλανήθη ἀπὸ γα στρός, βασιλευσάσης τῆς ἁμαρτίας ἀπὸ ᾿Αδάμ μέχρι τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, ἦλθεν ἱλασθεὶς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ἆραι τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου διὰ τῆς οἰκείας αὐτοῦ δυνάμεως, δήσας πρότερον τὸν ἰσχυρόν, καὶ οὕτως διαρπάσας τὰ αἰχμαλωτισμένα αὐτοῦ σκεύη κατὰ τὸ εἰρημένον· ᾐχμαλώτευσας αίχ- μαλωσίαν· καὶ πάλιν· ἔλαβεν αἰχμαλωσίαν. ήγουν ἔστιν ἡμῖν φροντίς, ἀνακληθῆναι ἀπὸ τῆς αἰχμαλω- ἐχόντων κι..ηθέν. ΝΟΤΑΕ. EPISTOLAE. · qui super re vana nomen eius assumpserit (1). Quare et Apostolus aperte monet dicens: Mundemus nos ab omni inquinamento non carnis solum, sed et spiritus (2). Et alibi : Aspersi, inquit, cor a con- scientia mala (3). Et iterum : Integrum corpus vestrum, et spiritus et anima sine querela custódia- tur (4). Et : Ut sitis filii Dei sine querela (5). Quotquot igitur volunt adoptione fliorum di- gni haberi, non corpus solum castum habento], sed animum quoque secundum eum qui dicit : Fiat cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ne confundar (6). Nam ii quidem, qui sub lege carnis justificationes operantur, exteriorem tantum ser- vant munditiam ; ii vero, qui sub gratia, etiam in- teriorem quae in sanctificatione condita est pacem appetunt, obsecuti illi qui dixit : Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Pharisaeorum et Scriba- rum, non intrabilis in regnum coelorum (7). Etenim Pharisaei mente obcaecati exteram poculi partem lavant. Sicut etiam nunc novi secundum eos Phari- saei exteriorem hominem nativa quadam sagacitate exornantes se ipsos iustificant, Spiritu sancto testi- monium non perhibente spiritui eorum, ut sint filii Dei secundum Apostolum dicentem : Ipse enim Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei (8), neque volentes cognoscere in- terioris hominis augmentum quod est in sanctifica- tione, sed abundantes tantum in carnis operibus, ignorantes, omnem gloriam filiae regis ab intus (9). Quisque enim nostrum, ut ita dicam, ficus illa in- tellectualis esse videtur, cuius internum fructum Dominus quaerit, et non propositam foliis formam. Is igitur, qui causam dicit passionum ignominiae ut naturalium, et non ut accidentium, com- mutavit veritatem Dei in proprium mendacium. Ut enim supra dixi, imınaculatus et purus etiam imaginem suam similem paravit sui, invidia autem diaboli mors in mundum intravit. Postquam igitur genus humanum in iniquitatibus conceptum et in peccatis genitum abalienatum est ab utero, et a ven- tre in errorem inductum, regnante peccato ab Adam usque ad adventum Christi, venit propitians agnus Dei, ut tolleret peccatum mundi propria sua poten- A tru; neque enim mundabit Dominus cor eius, D tia, postquam fortem vinxit, ita ereptis captivis vasis C eius, sicut dictum est : Captivam fecit captivitatem; et iterum : Cepit captivitatem (10). Nimirum curare debemus, ut revocemur a captivitate et portemus imaginem coelestis, sicut portavimus imaginem terreni (11), et exhibeamus membra nostra, servire VARIAE LECTIONES. *) coniectura addidimus. — *) Ex coni., cod. Num una an duae literae exci- derint, certo dici nequit. (1)"Deut. V, 11. I Thess. V, 23. (2) 11 Cor. VII, 1. (3) Hebr. X, 22. (5) Phil. II, 15. (6) Psalm. CXVIII, 5 6. (7) Matth. V, 20. (8) Rom. VIII, 16. (9) Psalm. XLIV, 14 (10) Psalm. LXVII, 18. Eph. 1-v, 8. (11) I Cor. XV, 49.

Β ματαίῳ· οὐ γὰρ μὴ καθαρίσει κύριος τὴν καρδίαν τοῦ λαμβάνοντος τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ. διδ καὶ ὁ ἀπόστολος σαφῶς παραινεῖ φάσκων· καθαρίσω· μεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ οὐ μόνον σαρκός, ἀλλὰ καὶ πνεύματος. καὶ ἑτέρωθι· ἐῤῥαν· τισμένοι, φησί, τὴν καρδίαν ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς. καὶ πάλιν· ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ σῶμα, τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, ἀμέμπτως διαφυλαχθείη. και· ἵνα γένησθε τέκνα Θεοῦ ἀμώμητα. ὅσοι τοίνυν βούλονται τῆς υἱοθεσίας ἀξιωθῆναι, οὐ τὸ σῶμα μόνον ἁγνὸν [ ἐχόντων ] 1), ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχὴν κατὰ τὸν λέγοντα· γενηθήτω ή καρδία μου ἄμωμος ἐν τοῖς δικαιώμασί σου, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ. οἱ μὲν γὰρ ὑπὸ νόμον τὰ τῆς σαρκὸς δικαιώματα ἐπιτελοῦν- τες μόνον τὴν ἐκτὸς φυλάττουσι καθαρότητα, οἱ δὲ ὑπὸ χάριν καὶ τῆς ἔνδον ἐν ἁγιασμῷ εἰρήνης ὀρέγον- ται, πεισθέντες τῷ εἰρηκότι· ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλείων τῶν φαρισαίων καὶ γραμματέων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. οἱ γὰρ φαρισαῖοι, τυφλώττοντες τὴν διάνοιαν, τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου πλύνουσι. ὡς καὶ νῦν οἱ κατ᾿ αὐτοὺς νέοι φαρισαῖοι τὸν ἔξω ἄνθρωπον ἀνεπιτηδεύτῳ να σχηματίζοντες, ἑαυτοὺς δικαιοῦσι, μὴ συμμαρτυροῦντος τοῦ ἁγίου πνεύματος τῷ πνεύ ματι αὐτῶν, ἵνα ὦσι τέκνα Θεοῦ κατὰ τὸν λέγοντα ἀπόστολον αὐτὸ τὸ πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύ ματι ἡμῶν, ὅτι ἐσμεν τέκνα Θεοῦ· καὶ μὴ βουλόμε νοι γνωρίσαι τὴν ἐν ἁγιασμῷ αὔξησιν τοῦ ἔσω ἀν θρώπου, ἀλλὰ πληροφορούμενοι μόνον ἐν τοῖς τῆς σαρκὸς κατορθώμασι· μὴ γνόντες, ὅτι πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν. ἔστι γάρ τις, ὡς ἔοικεν, ἕκαστος ἡμῶν νοητή συχῆ, παρ' ἧς ὁ κύ ριος τὸν ἔνδον καρπὸν ἐπιζητεῖ, καὶ οὐ τὸν ἐκ φύλλων ἐπικείμενον σχηματισμόν. ὁ τοίνυν συνηγορῶν τοῖς πάθεσι τῆς ἀτιμίας ὡς φυσικοῖς, καὶ οὐχ ὡς συμ βεβηκόσι, μετήλλαξε τὴν τοῦ Θεοῦ ἀλήθειαν ἐν τῷ οἰκείῳ ψεύδει. ὡς γὰρ προέφην, ὁ ἄχραντος καὶ καθαρὸς καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ὁμοίαν κατεσκεύασεν ἑαυτῷ· φθόνῳ δὲ διαβόλου θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθε . ἐπειδὴ τοίνυν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἐν ἀνομίαις κυηθέν "), καὶ ἐν ἁμαρτίαις γεννηθέν, ἀπηλλοτριώθη ἀπὸ μήτρας καὶ ἐπλανήθη ἀπὸ γα στρός, βασιλευσάσης τῆς ἁμαρτίας ἀπὸ ᾿Αδάμ μέχρι τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, ἦλθεν ἱλασθεὶς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ἆραι τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου διὰ τῆς οἰκείας αὐτοῦ δυνάμεως, δήσας πρότερον τὸν ἰσχυρόν, καὶ οὕτως διαρπάσας τὰ αἰχμαλωτισμένα αὐτοῦ σκεύη κατὰ τὸ εἰρημένον· ᾐχμαλώτευσας αίχ- μαλωσίαν· καὶ πάλιν· ἔλαβεν αἰχμαλωσίαν. ήγουν ἔστιν ἡμῖν φροντίς, ἀνακληθῆναι ἀπὸ τῆς αἰχμαλω- ἐχόντων κι..ηθέν. ΝΟΤΑΕ. EPISTOLAE. · qui super re vana nomen eius assumpserit (1). Quare et Apostolus aperte monet dicens: Mundemus nos ab omni inquinamento non carnis solum, sed et spiritus (2). Et alibi : Aspersi, inquit, cor a con- scientia mala (3). Et iterum : Integrum corpus vestrum, et spiritus et anima sine querela custódia- tur (4). Et : Ut sitis filii Dei sine querela (5). Quotquot igitur volunt adoptione fliorum di- gni haberi, non corpus solum castum habento], sed animum quoque secundum eum qui dicit : Fiat cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ne confundar (6). Nam ii quidem, qui sub lege carnis justificationes operantur, exteriorem tantum ser- vant munditiam ; ii vero, qui sub gratia, etiam in- teriorem quae in sanctificatione condita est pacem appetunt, obsecuti illi qui dixit : Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Pharisaeorum et Scriba- rum, non intrabilis in regnum coelorum (7). Etenim Pharisaei mente obcaecati exteram poculi partem lavant. Sicut etiam nunc novi secundum eos Phari- saei exteriorem hominem nativa quadam sagacitate exornantes se ipsos iustificant, Spiritu sancto testi- monium non perhibente spiritui eorum, ut sint filii Dei secundum Apostolum dicentem : Ipse enim Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei (8), neque volentes cognoscere in- terioris hominis augmentum quod est in sanctifica- tione, sed abundantes tantum in carnis operibus, ignorantes, omnem gloriam filiae regis ab intus (9). Quisque enim nostrum, ut ita dicam, ficus illa in- tellectualis esse videtur, cuius internum fructum Dominus quaerit, et non propositam foliis formam. Is igitur, qui causam dicit passionum ignominiae ut naturalium, et non ut accidentium, com- mutavit veritatem Dei in proprium mendacium. Ut enim supra dixi, imınaculatus et purus etiam imaginem suam similem paravit sui, invidia autem diaboli mors in mundum intravit. Postquam igitur genus humanum in iniquitatibus conceptum et in peccatis genitum abalienatum est ab utero, et a ven- tre in errorem inductum, regnante peccato ab Adam usque ad adventum Christi, venit propitians agnus Dei, ut tolleret peccatum mundi propria sua poten- A tru; neque enim mundabit Dominus cor eius, D tia, postquam fortem vinxit, ita ereptis captivis vasis C eius, sicut dictum est : Captivam fecit captivitatem; et iterum : Cepit captivitatem (10). Nimirum curare debemus, ut revocemur a captivitate et portemus imaginem coelestis, sicut portavimus imaginem terreni (11), et exhibeamus membra nostra, servire VARIAE LECTIONES. *) coniectura addidimus. — *) Ex coni., cod. Num una an duae literae exci- derint, certo dici nequit. (1)"Deut. V, 11. I Thess. V, 23. (2) 11 Cor. VII, 1. (3) Hebr. X, 22. (5) Phil. II, 15. (6) Psalm. CXVIII, 5 6. (7) Matth. V, 20. (8) Rom. VIII, 16. (9) Psalm. XLIV, 14 (10) Psalm. LXVII, 18. Eph. 1-v, 8. (11) I Cor. XV, 49.

Β ματαίῳ· οὐ γὰρ μὴ καθαρίσει κύριος τὴν καρδίαν τοῦ λαμβάνοντος τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ ματαίῳ. διδ καὶ ὁ ἀπόστολος σαφῶς παραινεῖ φάσκων· καθαρίσω· μεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ οὐ μόνον σαρκός, ἀλλὰ καὶ πνεύματος. καὶ ἑτέρωθι· ἐῤῥαν· τισμένοι, φησί, τὴν καρδίαν ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς. καὶ πάλιν· ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ σῶμα, τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, ἀμέμπτως διαφυλαχθείη. και· ἵνα γένησθε τέκνα Θεοῦ ἀμώμητα. ὅσοι τοίνυν βούλονται τῆς υἱοθεσίας ἀξιωθῆναι, οὐ τὸ σῶμα μόνον ἁγνὸν [ ἐχόντων ] 1), ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχὴν κατὰ τὸν λέγοντα· γενηθήτω ή καρδία μου ἄμωμος ἐν τοῖς δικαιώμασί σου, ὅπως ἂν μὴ αἰσχυνθῶ. οἱ μὲν γὰρ ὑπὸ νόμον τὰ τῆς σαρκὸς δικαιώματα ἐπιτελοῦν- τες μόνον τὴν ἐκτὸς φυλάττουσι καθαρότητα, οἱ δὲ ὑπὸ χάριν καὶ τῆς ἔνδον ἐν ἁγιασμῷ εἰρήνης ὀρέγον- ται, πεισθέντες τῷ εἰρηκότι· ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλείων τῶν φαρισαίων καὶ γραμματέων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. οἱ γὰρ φαρισαῖοι, τυφλώττοντες τὴν διάνοιαν, τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου πλύνουσι. ὡς καὶ νῦν οἱ κατ᾿ αὐτοὺς νέοι φαρισαῖοι τὸν ἔξω ἄνθρωπον ἀνεπιτηδεύτῳ να σχηματίζοντες, ἑαυτοὺς δικαιοῦσι, μὴ συμμαρτυροῦντος τοῦ ἁγίου πνεύματος τῷ πνεύ ματι αὐτῶν, ἵνα ὦσι τέκνα Θεοῦ κατὰ τὸν λέγοντα ἀπόστολον αὐτὸ τὸ πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύ ματι ἡμῶν, ὅτι ἐσμεν τέκνα Θεοῦ· καὶ μὴ βουλόμε νοι γνωρίσαι τὴν ἐν ἁγιασμῷ αὔξησιν τοῦ ἔσω ἀν θρώπου, ἀλλὰ πληροφορούμενοι μόνον ἐν τοῖς τῆς σαρκὸς κατορθώμασι· μὴ γνόντες, ὅτι πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν. ἔστι γάρ τις, ὡς ἔοικεν, ἕκαστος ἡμῶν νοητή συχῆ, παρ' ἧς ὁ κύ ριος τὸν ἔνδον καρπὸν ἐπιζητεῖ, καὶ οὐ τὸν ἐκ φύλλων ἐπικείμενον σχηματισμόν. ὁ τοίνυν συνηγορῶν τοῖς πάθεσι τῆς ἀτιμίας ὡς φυσικοῖς, καὶ οὐχ ὡς συμ βεβηκόσι, μετήλλαξε τὴν τοῦ Θεοῦ ἀλήθειαν ἐν τῷ οἰκείῳ ψεύδει. ὡς γὰρ προέφην, ὁ ἄχραντος καὶ καθαρὸς καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ὁμοίαν κατεσκεύασεν ἑαυτῷ· φθόνῳ δὲ διαβόλου θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθε . ἐπειδὴ τοίνυν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἐν ἀνομίαις κυηθέν "), καὶ ἐν ἁμαρτίαις γεννηθέν, ἀπηλλοτριώθη ἀπὸ μήτρας καὶ ἐπλανήθη ἀπὸ γα στρός, βασιλευσάσης τῆς ἁμαρτίας ἀπὸ ᾿Αδάμ μέχρι τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, ἦλθεν ἱλασθεὶς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ἆραι τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου διὰ τῆς οἰκείας αὐτοῦ δυνάμεως, δήσας πρότερον τὸν ἰσχυρόν, καὶ οὕτως διαρπάσας τὰ αἰχμαλωτισμένα αὐτοῦ σκεύη κατὰ τὸ εἰρημένον· ᾐχμαλώτευσας αίχ- μαλωσίαν· καὶ πάλιν· ἔλαβεν αἰχμαλωσίαν. ήγουν ἔστιν ἡμῖν φροντίς, ἀνακληθῆναι ἀπὸ τῆς αἰχμαλω- ἐχόντων κι..ηθέν. ΝΟΤΑΕ. EPISTOLAE. · qui super re vana nomen eius assumpserit (1). Quare et Apostolus aperte monet dicens: Mundemus nos ab omni inquinamento non carnis solum, sed et spiritus (2). Et alibi : Aspersi, inquit, cor a con- scientia mala (3). Et iterum : Integrum corpus vestrum, et spiritus et anima sine querela custódia- tur (4). Et : Ut sitis filii Dei sine querela (5). Quotquot igitur volunt adoptione fliorum di- gni haberi, non corpus solum castum habento], sed animum quoque secundum eum qui dicit : Fiat cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ne confundar (6). Nam ii quidem, qui sub lege carnis justificationes operantur, exteriorem tantum ser- vant munditiam ; ii vero, qui sub gratia, etiam in- teriorem quae in sanctificatione condita est pacem appetunt, obsecuti illi qui dixit : Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Pharisaeorum et Scriba- rum, non intrabilis in regnum coelorum (7). Etenim Pharisaei mente obcaecati exteram poculi partem lavant. Sicut etiam nunc novi secundum eos Phari- saei exteriorem hominem nativa quadam sagacitate exornantes se ipsos iustificant, Spiritu sancto testi- monium non perhibente spiritui eorum, ut sint filii Dei secundum Apostolum dicentem : Ipse enim Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod sumus filii Dei (8), neque volentes cognoscere in- terioris hominis augmentum quod est in sanctifica- tione, sed abundantes tantum in carnis operibus, ignorantes, omnem gloriam filiae regis ab intus (9). Quisque enim nostrum, ut ita dicam, ficus illa in- tellectualis esse videtur, cuius internum fructum Dominus quaerit, et non propositam foliis formam. Is igitur, qui causam dicit passionum ignominiae ut naturalium, et non ut accidentium, com- mutavit veritatem Dei in proprium mendacium. Ut enim supra dixi, imınaculatus et purus etiam imaginem suam similem paravit sui, invidia autem diaboli mors in mundum intravit. Postquam igitur genus humanum in iniquitatibus conceptum et in peccatis genitum abalienatum est ab utero, et a ven- tre in errorem inductum, regnante peccato ab Adam usque ad adventum Christi, venit propitians agnus Dei, ut tolleret peccatum mundi propria sua poten- A tru; neque enim mundabit Dominus cor eius, D tia, postquam fortem vinxit, ita ereptis captivis vasis C eius, sicut dictum est : Captivam fecit captivitatem; et iterum : Cepit captivitatem (10). Nimirum curare debemus, ut revocemur a captivitate et portemus imaginem coelestis, sicut portavimus imaginem terreni (11), et exhibeamus membra nostra, servire VARIAE LECTIONES. *) coniectura addidimus. — *) Ex coni., cod. Num una an duae literae exci- derint, certo dici nequit. (1)"Deut. V, 11. I Thess. V, 23. (2) 11 Cor. VII, 1. (3) Hebr. X, 22. (5) Phil. II, 15. (6) Psalm. CXVIII, 5 6. (7) Matth. V, 20. (8) Rom. VIII, 16. (9) Psalm. XLIV, 14 (10) Psalm. LXVII, 18. Eph. 1-v, 8. (11) I Cor. XV, 49.

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

εὐδαίμων ἡ τοιαύτη ψυχή, ἥτις ήττηθεῖσα τῷ πνευ- ματικῷ ἔρωτι, ἀξίως ἐνυμφεύθη τῷ θεῷ ') λόγῳ. λεγέτω τοίνυν αὐτή, λεγέτω· ἀγαλλιάσθω ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ κυρίῳ· ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτη- ρίου, καὶ χιτωνα εὐφροσύνης περιέθηκέ μοι, ὡς νυμφίῳ μίτραν 3), καὶ ὡς νύμφην κατεκόσμησε με κόσμῳ. ταύτης γὰρ τὸ κάλλος ἐπιθυμήσας ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης κατηξίωσεν αὐτὴν χρηματίζεσθαι οὐ μόνον ναὸν θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θυγατέρα βασιλέως καὶ βασιλίδα ναὸν μὲν θεοῦ ὡς οἰκειωθεῖσαν τῷ ἁγίῳ πνεύματι· θυγατέρα δὲ βασιλέως ὡς τεχνοποιηθεῖσαν παρὰ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων· καὶ βασιλίδα ὡς συναφθεῖσαν τῇ θεότητι τῆς δόξης τοῦ μονογενούς. καθ' όν γὰρ τρός πον ὁ κύριος, εἷς ἂν κατ' οὐσίαν, πολυώνυμος γέγονε κατὰ τροπολογίαν ἔνεκεν τῆς οἰκονομίας σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων (πῆ μὲν πέτρα ὀνομασθεὶς καὶ θύρα, πῆ δὲ ἀξίνη καὶ ὁδός, καὶ αὖθις ἄμπελος καὶ ἄρτος, πέτρα μὲν διὰ τὸ ἐν τῇ δώμῃ αὐτοῦ ἄσειστόν τε καὶ ἀπρόσιτον· θύρα δὲ διὰ τὸ αὐτὸν εἶναι εἴσοδον τῆς αἰωνίου ζωῆς· ἀξίνη δὲ διὰ τὸ ἐκκόπτειν αὐτὸν τὰς τῆς κακίας ρίζας· καὶ ὁδὸς διὰ τὸ ἄγειν αὐτὸν τοὺς ἀξίους ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν· καὶ ἄμπελος, ὅτι ἐξ αὐτοῦ ὁ εὐφραίνων καρδίαν ἀνθρώπου οἶνος καρποφορείται· ὁμοίως δὲ καὶ ἄρτος, ὅτι στηρίζων καρδίαν λογικοῦ ζώου)· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ οἰ χειωθεῖσα τῷ θεῷ ' λόγῳ ἄμωμος ψυχή μονότροπος τυγχάνουσα κατὰ πολλὰς προκοπὰς τῶν πνευματικών ἀρετῶν καὶ τῶν δωρεῶν ἀξιωθήσεται. είρηται δέ μοι ταῦτα ἕνεκεν τοῦ *) οὐ μόνον τριχῆ νοεῖσθαι τὸν χρηματισμὸν τῆς νύμφης, ἀλλὰ καὶ πολλαχώς. για νωσκε δέ, ὅτι τοῦτο κόπος *) ἐστὶν ἐνώπιον ἡμῶν *), ἕως οὗ εἰσέλθωμεν *) εἰς τὸ ἁγιαστήριον τοῦ θεοῦ πρὸς τὸν θεὸν τὸν εὐφραίνοντα τὴν νεότητα ἡμῶν. βούλεται γὰρ ἡμᾶς ὁ σωτὴρ ἐν σαρκὶ ὄντας καὶ τῆς ἀπαθείας αὐτοῦ καταξιωθῆναι, καὶ τοῦ ἁγιασμοῦ πληρωθῆναι, ἵνα θαῤῥοῦντες λέγωμεν· ἐν σαρκὶ περιπατοῦντες οὐ κατὰ σάρκα στρατευόμεθα· τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων· λογισμούς καθαιροῦντες καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρό μενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ. χρὴ τοίνυν ἐν- τεῦθεν ἤδη προσηλῶσαι ἡμᾶς τῷ σταυρῷ τὰ πάθη τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὴν τοῦ προφήτου εὐχήν καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τὰς σάρκας μου. σὰρξ γὰρ καὶ αἷμα, περὶ ὧν λέγει ὁ ἀπόστολος μὴ δύνασθαι βασι- λείαν θεοῦ κληρονομῆσαι, οὐ τοῦτό ἐστι τὸ ὁρώμενον σῶμα· τοῦτο γὰρ ὑπὸ θεοῦ ἐπλάσθη· ἀλλὰ τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τὸ κινούμενον ὑπὸ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας, τῶν ἐνεργούντων τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας. οὐ γὰρ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα τοῖς ἐν Χριστῷ τελείοις ἀγωνισταῖς ἡ πάλη, ἀλλὰ πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας. θεϊκῷ. - το. -?) ομεν. EPISTOLAE. B A duit me vestimentis salutis et indumento iustitiae D spiritualia nequitiae (7). C circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona et quasi sponsam ornatam monilibus suis (1). Huius enim pulchritudinem concupiscens rex gloriae dignatus est eam nuncupare non solum templum Dei, sed et filiam regis et reginam: templum quidem Dei ut habitatam a Spiritu sancto, filiam autem regis ut adoptatam a patre luminum, et reginam ut ap- tatam divinitati gloriae Unigeniti. Ad quem enim modum Dominus, qui est unus secundum substan- tiam, multa nomina accepit tropice propter dis- pensationem salutis hominum? Quomodo petra appellatur et ostium? quomodo securis et via? et iterum vitis et panis? Petra quidem ob robur eius inconcussum et inaccessibile. Ostium vero, quia ipse est introitus aeternae vitae. Securis autem, quia exscindit radices pravitatis. Et via, quia ducit dignos ad veritatis cognitionem. Et vitis, quod ex ipso exhilarans cor hominis vinum carpitur. Simi- liter vero etiam panis, utpote confirmans cor rationa- bilis animalis. In eandem rationem etiam inhabitata a Deo verbo immaculata anima, simplex facta, se- cundum multos profectus spiritualibus virtutibus donisque dignabitur. Dicta autem sunt haec a mic, ut non solum tripliciter intelligatur oraculum de sponsa, sed etiam multifariam. Cognosce vero, hunc esse planctum in conspectu nostri, donec introeamus ad altare Dei, ad Deum qui laetificat iuventutem no- stram (2). Vult enim Salvator, etiam nos, qui in carne sumus, sua apathia dignos reddi implerique sanctita- te, ut confidenter dicamus: In carne ambulantes non secundum carnem militamus ; nam arma militiae no- strae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructio- nem munitionum, consilia destruentes et omnem altisu- dinem extollentem se adversus scientiam Dei (3). Inde igitur oportet iam alligere nos cruci passiones pec- cati secundum prophetae orationem: Confige timore tuo carnes meas (4). Nam caro et sanguis, quas dicit Apostolus non posse regnum Dei sortiri, non est hoc quod conspicitur corpus, hoc enim a Deo for- matum est, sed prudentia carnis (5), quae movetur a spiritibus nequitiae, qui operantur in filios difiden- tiae (6). Etenim non adversus carnem et sanguinem perfectis in Christo certatoribus est colluctatio, sed adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra Sic cod., non VARIAE LECTIONES. - *) Emend., cod. Sic cod., forte xxoxes? - Cod. cod. unpav.) S. supra adser. literam signumque cir cumflexi syllabae µov imposuit, unde v legendum esse existimavi. supra adscr. PATROL. GR. XXXIV. NOTAE. (*) Rom. VIII, 6. - . 3) Emend., ³) Sic cod., non (1) Isai. LXI, 10. (2) Psalm. XLII, 4. (3) II Cor. X, 3. 4. 5. (4) Psalm. CXVIΙΙ, 120. (6) Eph. II, 2. (7) Eph. VI, 12. 7) God εἰςέλθω, sed ead. n.

εὐδαίμων ἡ τοιαύτη ψυχή, ἥτις ήττηθεῖσα τῷ πνευ- ματικῷ ἔρωτι, ἀξίως ἐνυμφεύθη τῷ θεῷ ') λόγῳ. λεγέτω τοίνυν αὐτή, λεγέτω· ἀγαλλιάσθω ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ κυρίῳ· ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτη- ρίου, καὶ χιτωνα εὐφροσύνης περιέθηκέ μοι, ὡς νυμφίῳ μίτραν 3), καὶ ὡς νύμφην κατεκόσμησε με κόσμῳ. ταύτης γὰρ τὸ κάλλος ἐπιθυμήσας ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης κατηξίωσεν αὐτὴν χρηματίζεσθαι οὐ μόνον ναὸν θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θυγατέρα βασιλέως καὶ βασιλίδα ναὸν μὲν θεοῦ ὡς οἰκειωθεῖσαν τῷ ἁγίῳ πνεύματι· θυγατέρα δὲ βασιλέως ὡς τεχνοποιηθεῖσαν παρὰ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων· καὶ βασιλίδα ὡς συναφθεῖσαν τῇ θεότητι τῆς δόξης τοῦ μονογενούς. καθ' όν γὰρ τρός πον ὁ κύριος, εἷς ἂν κατ' οὐσίαν, πολυώνυμος γέγονε κατὰ τροπολογίαν ἔνεκεν τῆς οἰκονομίας σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων (πῆ μὲν πέτρα ὀνομασθεὶς καὶ θύρα, πῆ δὲ ἀξίνη καὶ ὁδός, καὶ αὖθις ἄμπελος καὶ ἄρτος, πέτρα μὲν διὰ τὸ ἐν τῇ δώμῃ αὐτοῦ ἄσειστόν τε καὶ ἀπρόσιτον· θύρα δὲ διὰ τὸ αὐτὸν εἶναι εἴσοδον τῆς αἰωνίου ζωῆς· ἀξίνη δὲ διὰ τὸ ἐκκόπτειν αὐτὸν τὰς τῆς κακίας ρίζας· καὶ ὁδὸς διὰ τὸ ἄγειν αὐτὸν τοὺς ἀξίους ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν· καὶ ἄμπελος, ὅτι ἐξ αὐτοῦ ὁ εὐφραίνων καρδίαν ἀνθρώπου οἶνος καρποφορείται· ὁμοίως δὲ καὶ ἄρτος, ὅτι στηρίζων καρδίαν λογικοῦ ζώου)· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ οἰ χειωθεῖσα τῷ θεῷ ' λόγῳ ἄμωμος ψυχή μονότροπος τυγχάνουσα κατὰ πολλὰς προκοπὰς τῶν πνευματικών ἀρετῶν καὶ τῶν δωρεῶν ἀξιωθήσεται. είρηται δέ μοι ταῦτα ἕνεκεν τοῦ *) οὐ μόνον τριχῆ νοεῖσθαι τὸν χρηματισμὸν τῆς νύμφης, ἀλλὰ καὶ πολλαχώς. για νωσκε δέ, ὅτι τοῦτο κόπος *) ἐστὶν ἐνώπιον ἡμῶν *), ἕως οὗ εἰσέλθωμεν *) εἰς τὸ ἁγιαστήριον τοῦ θεοῦ πρὸς τὸν θεὸν τὸν εὐφραίνοντα τὴν νεότητα ἡμῶν. βούλεται γὰρ ἡμᾶς ὁ σωτὴρ ἐν σαρκὶ ὄντας καὶ τῆς ἀπαθείας αὐτοῦ καταξιωθῆναι, καὶ τοῦ ἁγιασμοῦ πληρωθῆναι, ἵνα θαῤῥοῦντες λέγωμεν· ἐν σαρκὶ περιπατοῦντες οὐ κατὰ σάρκα στρατευόμεθα· τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων· λογισμούς καθαιροῦντες καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρό μενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ. χρὴ τοίνυν ἐν- τεῦθεν ἤδη προσηλῶσαι ἡμᾶς τῷ σταυρῷ τὰ πάθη τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὴν τοῦ προφήτου εὐχήν καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τὰς σάρκας μου. σὰρξ γὰρ καὶ αἷμα, περὶ ὧν λέγει ὁ ἀπόστολος μὴ δύνασθαι βασι- λείαν θεοῦ κληρονομῆσαι, οὐ τοῦτό ἐστι τὸ ὁρώμενον σῶμα· τοῦτο γὰρ ὑπὸ θεοῦ ἐπλάσθη· ἀλλὰ τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τὸ κινούμενον ὑπὸ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας, τῶν ἐνεργούντων τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας. οὐ γὰρ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα τοῖς ἐν Χριστῷ τελείοις ἀγωνισταῖς ἡ πάλη, ἀλλὰ πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας. θεϊκῷ. - το. -?) ομεν. EPISTOLAE. B A duit me vestimentis salutis et indumento iustitiae D spiritualia nequitiae (7). C circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona et quasi sponsam ornatam monilibus suis (1). Huius enim pulchritudinem concupiscens rex gloriae dignatus est eam nuncupare non solum templum Dei, sed et filiam regis et reginam: templum quidem Dei ut habitatam a Spiritu sancto, filiam autem regis ut adoptatam a patre luminum, et reginam ut ap- tatam divinitati gloriae Unigeniti. Ad quem enim modum Dominus, qui est unus secundum substan- tiam, multa nomina accepit tropice propter dis- pensationem salutis hominum? Quomodo petra appellatur et ostium? quomodo securis et via? et iterum vitis et panis? Petra quidem ob robur eius inconcussum et inaccessibile. Ostium vero, quia ipse est introitus aeternae vitae. Securis autem, quia exscindit radices pravitatis. Et via, quia ducit dignos ad veritatis cognitionem. Et vitis, quod ex ipso exhilarans cor hominis vinum carpitur. Simi- liter vero etiam panis, utpote confirmans cor rationa- bilis animalis. In eandem rationem etiam inhabitata a Deo verbo immaculata anima, simplex facta, se- cundum multos profectus spiritualibus virtutibus donisque dignabitur. Dicta autem sunt haec a mic, ut non solum tripliciter intelligatur oraculum de sponsa, sed etiam multifariam. Cognosce vero, hunc esse planctum in conspectu nostri, donec introeamus ad altare Dei, ad Deum qui laetificat iuventutem no- stram (2). Vult enim Salvator, etiam nos, qui in carne sumus, sua apathia dignos reddi implerique sanctita- te, ut confidenter dicamus: In carne ambulantes non secundum carnem militamus ; nam arma militiae no- strae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructio- nem munitionum, consilia destruentes et omnem altisu- dinem extollentem se adversus scientiam Dei (3). Inde igitur oportet iam alligere nos cruci passiones pec- cati secundum prophetae orationem: Confige timore tuo carnes meas (4). Nam caro et sanguis, quas dicit Apostolus non posse regnum Dei sortiri, non est hoc quod conspicitur corpus, hoc enim a Deo for- matum est, sed prudentia carnis (5), quae movetur a spiritibus nequitiae, qui operantur in filios difiden- tiae (6). Etenim non adversus carnem et sanguinem perfectis in Christo certatoribus est colluctatio, sed adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra Sic cod., non VARIAE LECTIONES. - *) Emend., cod. Sic cod., forte xxoxes? - Cod. cod. unpav.) S. supra adser. literam signumque cir cumflexi syllabae µov imposuit, unde v legendum esse existimavi. supra adscr. PATROL. GR. XXXIV. NOTAE. (*) Rom. VIII, 6. - . 3) Emend., ³) Sic cod., non (1) Isai. LXI, 10. (2) Psalm. XLII, 4. (3) II Cor. X, 3. 4. 5. (4) Psalm. CXVIΙΙ, 120. (6) Eph. II, 2. (7) Eph. VI, 12. 7) God εἰςέλθω, sed ead. n.

εὐδαίμων ἡ τοιαύτη ψυχή, ἥτις ήττηθεῖσα τῷ πνευ- ματικῷ ἔρωτι, ἀξίως ἐνυμφεύθη τῷ θεῷ ') λόγῳ. λεγέτω τοίνυν αὐτή, λεγέτω· ἀγαλλιάσθω ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ κυρίῳ· ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτη- ρίου, καὶ χιτωνα εὐφροσύνης περιέθηκέ μοι, ὡς νυμφίῳ μίτραν 3), καὶ ὡς νύμφην κατεκόσμησε με κόσμῳ. ταύτης γὰρ τὸ κάλλος ἐπιθυμήσας ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης κατηξίωσεν αὐτὴν χρηματίζεσθαι οὐ μόνον ναὸν θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θυγατέρα βασιλέως καὶ βασιλίδα ναὸν μὲν θεοῦ ὡς οἰκειωθεῖσαν τῷ ἁγίῳ πνεύματι· θυγατέρα δὲ βασιλέως ὡς τεχνοποιηθεῖσαν παρὰ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων· καὶ βασιλίδα ὡς συναφθεῖσαν τῇ θεότητι τῆς δόξης τοῦ μονογενούς. καθ' όν γὰρ τρός πον ὁ κύριος, εἷς ἂν κατ' οὐσίαν, πολυώνυμος γέγονε κατὰ τροπολογίαν ἔνεκεν τῆς οἰκονομίας σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων (πῆ μὲν πέτρα ὀνομασθεὶς καὶ θύρα, πῆ δὲ ἀξίνη καὶ ὁδός, καὶ αὖθις ἄμπελος καὶ ἄρτος, πέτρα μὲν διὰ τὸ ἐν τῇ δώμῃ αὐτοῦ ἄσειστόν τε καὶ ἀπρόσιτον· θύρα δὲ διὰ τὸ αὐτὸν εἶναι εἴσοδον τῆς αἰωνίου ζωῆς· ἀξίνη δὲ διὰ τὸ ἐκκόπτειν αὐτὸν τὰς τῆς κακίας ρίζας· καὶ ὁδὸς διὰ τὸ ἄγειν αὐτὸν τοὺς ἀξίους ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν· καὶ ἄμπελος, ὅτι ἐξ αὐτοῦ ὁ εὐφραίνων καρδίαν ἀνθρώπου οἶνος καρποφορείται· ὁμοίως δὲ καὶ ἄρτος, ὅτι στηρίζων καρδίαν λογικοῦ ζώου)· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ οἰ χειωθεῖσα τῷ θεῷ ' λόγῳ ἄμωμος ψυχή μονότροπος τυγχάνουσα κατὰ πολλὰς προκοπὰς τῶν πνευματικών ἀρετῶν καὶ τῶν δωρεῶν ἀξιωθήσεται. είρηται δέ μοι ταῦτα ἕνεκεν τοῦ *) οὐ μόνον τριχῆ νοεῖσθαι τὸν χρηματισμὸν τῆς νύμφης, ἀλλὰ καὶ πολλαχώς. για νωσκε δέ, ὅτι τοῦτο κόπος *) ἐστὶν ἐνώπιον ἡμῶν *), ἕως οὗ εἰσέλθωμεν *) εἰς τὸ ἁγιαστήριον τοῦ θεοῦ πρὸς τὸν θεὸν τὸν εὐφραίνοντα τὴν νεότητα ἡμῶν. βούλεται γὰρ ἡμᾶς ὁ σωτὴρ ἐν σαρκὶ ὄντας καὶ τῆς ἀπαθείας αὐτοῦ καταξιωθῆναι, καὶ τοῦ ἁγιασμοῦ πληρωθῆναι, ἵνα θαῤῥοῦντες λέγωμεν· ἐν σαρκὶ περιπατοῦντες οὐ κατὰ σάρκα στρατευόμεθα· τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων· λογισμούς καθαιροῦντες καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρό μενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ. χρὴ τοίνυν ἐν- τεῦθεν ἤδη προσηλῶσαι ἡμᾶς τῷ σταυρῷ τὰ πάθη τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὴν τοῦ προφήτου εὐχήν καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τὰς σάρκας μου. σὰρξ γὰρ καὶ αἷμα, περὶ ὧν λέγει ὁ ἀπόστολος μὴ δύνασθαι βασι- λείαν θεοῦ κληρονομῆσαι, οὐ τοῦτό ἐστι τὸ ὁρώμενον σῶμα· τοῦτο γὰρ ὑπὸ θεοῦ ἐπλάσθη· ἀλλὰ τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τὸ κινούμενον ὑπὸ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας, τῶν ἐνεργούντων τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας. οὐ γὰρ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα τοῖς ἐν Χριστῷ τελείοις ἀγωνισταῖς ἡ πάλη, ἀλλὰ πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας. θεϊκῷ. - το. -?) ομεν. EPISTOLAE. B A duit me vestimentis salutis et indumento iustitiae D spiritualia nequitiae (7). C circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona et quasi sponsam ornatam monilibus suis (1). Huius enim pulchritudinem concupiscens rex gloriae dignatus est eam nuncupare non solum templum Dei, sed et filiam regis et reginam: templum quidem Dei ut habitatam a Spiritu sancto, filiam autem regis ut adoptatam a patre luminum, et reginam ut ap- tatam divinitati gloriae Unigeniti. Ad quem enim modum Dominus, qui est unus secundum substan- tiam, multa nomina accepit tropice propter dis- pensationem salutis hominum? Quomodo petra appellatur et ostium? quomodo securis et via? et iterum vitis et panis? Petra quidem ob robur eius inconcussum et inaccessibile. Ostium vero, quia ipse est introitus aeternae vitae. Securis autem, quia exscindit radices pravitatis. Et via, quia ducit dignos ad veritatis cognitionem. Et vitis, quod ex ipso exhilarans cor hominis vinum carpitur. Simi- liter vero etiam panis, utpote confirmans cor rationa- bilis animalis. In eandem rationem etiam inhabitata a Deo verbo immaculata anima, simplex facta, se- cundum multos profectus spiritualibus virtutibus donisque dignabitur. Dicta autem sunt haec a mic, ut non solum tripliciter intelligatur oraculum de sponsa, sed etiam multifariam. Cognosce vero, hunc esse planctum in conspectu nostri, donec introeamus ad altare Dei, ad Deum qui laetificat iuventutem no- stram (2). Vult enim Salvator, etiam nos, qui in carne sumus, sua apathia dignos reddi implerique sanctita- te, ut confidenter dicamus: In carne ambulantes non secundum carnem militamus ; nam arma militiae no- strae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructio- nem munitionum, consilia destruentes et omnem altisu- dinem extollentem se adversus scientiam Dei (3). Inde igitur oportet iam alligere nos cruci passiones pec- cati secundum prophetae orationem: Confige timore tuo carnes meas (4). Nam caro et sanguis, quas dicit Apostolus non posse regnum Dei sortiri, non est hoc quod conspicitur corpus, hoc enim a Deo for- matum est, sed prudentia carnis (5), quae movetur a spiritibus nequitiae, qui operantur in filios difiden- tiae (6). Etenim non adversus carnem et sanguinem perfectis in Christo certatoribus est colluctatio, sed adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra Sic cod., non VARIAE LECTIONES. - *) Emend., cod. Sic cod., forte xxoxes? - Cod. cod. unpav.) S. supra adser. literam signumque cir cumflexi syllabae µov imposuit, unde v legendum esse existimavi. supra adscr. PATROL. GR. XXXIV. NOTAE. (*) Rom. VIII, 6. - . 3) Emend., ³) Sic cod., non (1) Isai. LXI, 10. (2) Psalm. XLII, 4. (3) II Cor. X, 3. 4. 5. (4) Psalm. CXVIΙΙ, 120. (6) Eph. II, 2. (7) Eph. VI, 12. 7) God εἰςέλθω, sed ead. n.

εὐδαίμων ἡ τοιαύτη ψυχή, ἥτις ήττηθεῖσα τῷ πνευ- ματικῷ ἔρωτι, ἀξίως ἐνυμφεύθη τῷ θεῷ ') λόγῳ. λεγέτω τοίνυν αὐτή, λεγέτω· ἀγαλλιάσθω ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ κυρίῳ· ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτη- ρίου, καὶ χιτωνα εὐφροσύνης περιέθηκέ μοι, ὡς νυμφίῳ μίτραν 3), καὶ ὡς νύμφην κατεκόσμησε με κόσμῳ. ταύτης γὰρ τὸ κάλλος ἐπιθυμήσας ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης κατηξίωσεν αὐτὴν χρηματίζεσθαι οὐ μόνον ναὸν θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θυγατέρα βασιλέως καὶ βασιλίδα ναὸν μὲν θεοῦ ὡς οἰκειωθεῖσαν τῷ ἁγίῳ πνεύματι· θυγατέρα δὲ βασιλέως ὡς τεχνοποιηθεῖσαν παρὰ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων· καὶ βασιλίδα ὡς συναφθεῖσαν τῇ θεότητι τῆς δόξης τοῦ μονογενούς. καθ' όν γὰρ τρός πον ὁ κύριος, εἷς ἂν κατ' οὐσίαν, πολυώνυμος γέγονε κατὰ τροπολογίαν ἔνεκεν τῆς οἰκονομίας σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων (πῆ μὲν πέτρα ὀνομασθεὶς καὶ θύρα, πῆ δὲ ἀξίνη καὶ ὁδός, καὶ αὖθις ἄμπελος καὶ ἄρτος, πέτρα μὲν διὰ τὸ ἐν τῇ δώμῃ αὐτοῦ ἄσειστόν τε καὶ ἀπρόσιτον· θύρα δὲ διὰ τὸ αὐτὸν εἶναι εἴσοδον τῆς αἰωνίου ζωῆς· ἀξίνη δὲ διὰ τὸ ἐκκόπτειν αὐτὸν τὰς τῆς κακίας ρίζας· καὶ ὁδὸς διὰ τὸ ἄγειν αὐτὸν τοὺς ἀξίους ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν· καὶ ἄμπελος, ὅτι ἐξ αὐτοῦ ὁ εὐφραίνων καρδίαν ἀνθρώπου οἶνος καρποφορείται· ὁμοίως δὲ καὶ ἄρτος, ὅτι στηρίζων καρδίαν λογικοῦ ζώου)· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ οἰ χειωθεῖσα τῷ θεῷ ' λόγῳ ἄμωμος ψυχή μονότροπος τυγχάνουσα κατὰ πολλὰς προκοπὰς τῶν πνευματικών ἀρετῶν καὶ τῶν δωρεῶν ἀξιωθήσεται. είρηται δέ μοι ταῦτα ἕνεκεν τοῦ *) οὐ μόνον τριχῆ νοεῖσθαι τὸν χρηματισμὸν τῆς νύμφης, ἀλλὰ καὶ πολλαχώς. για νωσκε δέ, ὅτι τοῦτο κόπος *) ἐστὶν ἐνώπιον ἡμῶν *), ἕως οὗ εἰσέλθωμεν *) εἰς τὸ ἁγιαστήριον τοῦ θεοῦ πρὸς τὸν θεὸν τὸν εὐφραίνοντα τὴν νεότητα ἡμῶν. βούλεται γὰρ ἡμᾶς ὁ σωτὴρ ἐν σαρκὶ ὄντας καὶ τῆς ἀπαθείας αὐτοῦ καταξιωθῆναι, καὶ τοῦ ἁγιασμοῦ πληρωθῆναι, ἵνα θαῤῥοῦντες λέγωμεν· ἐν σαρκὶ περιπατοῦντες οὐ κατὰ σάρκα στρατευόμεθα· τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων· λογισμούς καθαιροῦντες καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρό μενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ. χρὴ τοίνυν ἐν- τεῦθεν ἤδη προσηλῶσαι ἡμᾶς τῷ σταυρῷ τὰ πάθη τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὴν τοῦ προφήτου εὐχήν καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τὰς σάρκας μου. σὰρξ γὰρ καὶ αἷμα, περὶ ὧν λέγει ὁ ἀπόστολος μὴ δύνασθαι βασι- λείαν θεοῦ κληρονομῆσαι, οὐ τοῦτό ἐστι τὸ ὁρώμενον σῶμα· τοῦτο γὰρ ὑπὸ θεοῦ ἐπλάσθη· ἀλλὰ τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τὸ κινούμενον ὑπὸ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας, τῶν ἐνεργούντων τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας. οὐ γὰρ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα τοῖς ἐν Χριστῷ τελείοις ἀγωνισταῖς ἡ πάλη, ἀλλὰ πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας. θεϊκῷ. - το. -?) ομεν. EPISTOLAE. B A duit me vestimentis salutis et indumento iustitiae D spiritualia nequitiae (7). C circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona et quasi sponsam ornatam monilibus suis (1). Huius enim pulchritudinem concupiscens rex gloriae dignatus est eam nuncupare non solum templum Dei, sed et filiam regis et reginam: templum quidem Dei ut habitatam a Spiritu sancto, filiam autem regis ut adoptatam a patre luminum, et reginam ut ap- tatam divinitati gloriae Unigeniti. Ad quem enim modum Dominus, qui est unus secundum substan- tiam, multa nomina accepit tropice propter dis- pensationem salutis hominum? Quomodo petra appellatur et ostium? quomodo securis et via? et iterum vitis et panis? Petra quidem ob robur eius inconcussum et inaccessibile. Ostium vero, quia ipse est introitus aeternae vitae. Securis autem, quia exscindit radices pravitatis. Et via, quia ducit dignos ad veritatis cognitionem. Et vitis, quod ex ipso exhilarans cor hominis vinum carpitur. Simi- liter vero etiam panis, utpote confirmans cor rationa- bilis animalis. In eandem rationem etiam inhabitata a Deo verbo immaculata anima, simplex facta, se- cundum multos profectus spiritualibus virtutibus donisque dignabitur. Dicta autem sunt haec a mic, ut non solum tripliciter intelligatur oraculum de sponsa, sed etiam multifariam. Cognosce vero, hunc esse planctum in conspectu nostri, donec introeamus ad altare Dei, ad Deum qui laetificat iuventutem no- stram (2). Vult enim Salvator, etiam nos, qui in carne sumus, sua apathia dignos reddi implerique sanctita- te, ut confidenter dicamus: In carne ambulantes non secundum carnem militamus ; nam arma militiae no- strae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructio- nem munitionum, consilia destruentes et omnem altisu- dinem extollentem se adversus scientiam Dei (3). Inde igitur oportet iam alligere nos cruci passiones pec- cati secundum prophetae orationem: Confige timore tuo carnes meas (4). Nam caro et sanguis, quas dicit Apostolus non posse regnum Dei sortiri, non est hoc quod conspicitur corpus, hoc enim a Deo for- matum est, sed prudentia carnis (5), quae movetur a spiritibus nequitiae, qui operantur in filios difiden- tiae (6). Etenim non adversus carnem et sanguinem perfectis in Christo certatoribus est colluctatio, sed adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra Sic cod., non VARIAE LECTIONES. - *) Emend., cod. Sic cod., forte xxoxes? - Cod. cod. unpav.) S. supra adser. literam signumque cir cumflexi syllabae µov imposuit, unde v legendum esse existimavi. supra adscr. PATROL. GR. XXXIV. NOTAE. (*) Rom. VIII, 6. - . 3) Emend., ³) Sic cod., non (1) Isai. LXI, 10. (2) Psalm. XLII, 4. (3) II Cor. X, 3. 4. 5. (4) Psalm. CXVIΙΙ, 120. (6) Eph. II, 2. (7) Eph. VI, 12. 7) God εἰςέλθω, sed ead. n.

εὐδαίμων ἡ τοιαύτη ψυχή, ἥτις ήττηθεῖσα τῷ πνευ- ματικῷ ἔρωτι, ἀξίως ἐνυμφεύθη τῷ θεῷ ') λόγῳ. λεγέτω τοίνυν αὐτή, λεγέτω· ἀγαλλιάσθω ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ κυρίῳ· ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτη- ρίου, καὶ χιτωνα εὐφροσύνης περιέθηκέ μοι, ὡς νυμφίῳ μίτραν 3), καὶ ὡς νύμφην κατεκόσμησε με κόσμῳ. ταύτης γὰρ τὸ κάλλος ἐπιθυμήσας ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης κατηξίωσεν αὐτὴν χρηματίζεσθαι οὐ μόνον ναὸν θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θυγατέρα βασιλέως καὶ βασιλίδα ναὸν μὲν θεοῦ ὡς οἰκειωθεῖσαν τῷ ἁγίῳ πνεύματι· θυγατέρα δὲ βασιλέως ὡς τεχνοποιηθεῖσαν παρὰ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων· καὶ βασιλίδα ὡς συναφθεῖσαν τῇ θεότητι τῆς δόξης τοῦ μονογενούς. καθ' όν γὰρ τρός πον ὁ κύριος, εἷς ἂν κατ' οὐσίαν, πολυώνυμος γέγονε κατὰ τροπολογίαν ἔνεκεν τῆς οἰκονομίας σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων (πῆ μὲν πέτρα ὀνομασθεὶς καὶ θύρα, πῆ δὲ ἀξίνη καὶ ὁδός, καὶ αὖθις ἄμπελος καὶ ἄρτος, πέτρα μὲν διὰ τὸ ἐν τῇ δώμῃ αὐτοῦ ἄσειστόν τε καὶ ἀπρόσιτον· θύρα δὲ διὰ τὸ αὐτὸν εἶναι εἴσοδον τῆς αἰωνίου ζωῆς· ἀξίνη δὲ διὰ τὸ ἐκκόπτειν αὐτὸν τὰς τῆς κακίας ρίζας· καὶ ὁδὸς διὰ τὸ ἄγειν αὐτὸν τοὺς ἀξίους ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν· καὶ ἄμπελος, ὅτι ἐξ αὐτοῦ ὁ εὐφραίνων καρδίαν ἀνθρώπου οἶνος καρποφορείται· ὁμοίως δὲ καὶ ἄρτος, ὅτι στηρίζων καρδίαν λογικοῦ ζώου)· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ οἰ χειωθεῖσα τῷ θεῷ ' λόγῳ ἄμωμος ψυχή μονότροπος τυγχάνουσα κατὰ πολλὰς προκοπὰς τῶν πνευματικών ἀρετῶν καὶ τῶν δωρεῶν ἀξιωθήσεται. είρηται δέ μοι ταῦτα ἕνεκεν τοῦ *) οὐ μόνον τριχῆ νοεῖσθαι τὸν χρηματισμὸν τῆς νύμφης, ἀλλὰ καὶ πολλαχώς. για νωσκε δέ, ὅτι τοῦτο κόπος *) ἐστὶν ἐνώπιον ἡμῶν *), ἕως οὗ εἰσέλθωμεν *) εἰς τὸ ἁγιαστήριον τοῦ θεοῦ πρὸς τὸν θεὸν τὸν εὐφραίνοντα τὴν νεότητα ἡμῶν. βούλεται γὰρ ἡμᾶς ὁ σωτὴρ ἐν σαρκὶ ὄντας καὶ τῆς ἀπαθείας αὐτοῦ καταξιωθῆναι, καὶ τοῦ ἁγιασμοῦ πληρωθῆναι, ἵνα θαῤῥοῦντες λέγωμεν· ἐν σαρκὶ περιπατοῦντες οὐ κατὰ σάρκα στρατευόμεθα· τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων· λογισμούς καθαιροῦντες καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρό μενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ. χρὴ τοίνυν ἐν- τεῦθεν ἤδη προσηλῶσαι ἡμᾶς τῷ σταυρῷ τὰ πάθη τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὴν τοῦ προφήτου εὐχήν καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τὰς σάρκας μου. σὰρξ γὰρ καὶ αἷμα, περὶ ὧν λέγει ὁ ἀπόστολος μὴ δύνασθαι βασι- λείαν θεοῦ κληρονομῆσαι, οὐ τοῦτό ἐστι τὸ ὁρώμενον σῶμα· τοῦτο γὰρ ὑπὸ θεοῦ ἐπλάσθη· ἀλλὰ τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τὸ κινούμενον ὑπὸ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας, τῶν ἐνεργούντων τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας. οὐ γὰρ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα τοῖς ἐν Χριστῷ τελείοις ἀγωνισταῖς ἡ πάλη, ἀλλὰ πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας. θεϊκῷ. - το. -?) ομεν. EPISTOLAE. B A duit me vestimentis salutis et indumento iustitiae D spiritualia nequitiae (7). C circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona et quasi sponsam ornatam monilibus suis (1). Huius enim pulchritudinem concupiscens rex gloriae dignatus est eam nuncupare non solum templum Dei, sed et filiam regis et reginam: templum quidem Dei ut habitatam a Spiritu sancto, filiam autem regis ut adoptatam a patre luminum, et reginam ut ap- tatam divinitati gloriae Unigeniti. Ad quem enim modum Dominus, qui est unus secundum substan- tiam, multa nomina accepit tropice propter dis- pensationem salutis hominum? Quomodo petra appellatur et ostium? quomodo securis et via? et iterum vitis et panis? Petra quidem ob robur eius inconcussum et inaccessibile. Ostium vero, quia ipse est introitus aeternae vitae. Securis autem, quia exscindit radices pravitatis. Et via, quia ducit dignos ad veritatis cognitionem. Et vitis, quod ex ipso exhilarans cor hominis vinum carpitur. Simi- liter vero etiam panis, utpote confirmans cor rationa- bilis animalis. In eandem rationem etiam inhabitata a Deo verbo immaculata anima, simplex facta, se- cundum multos profectus spiritualibus virtutibus donisque dignabitur. Dicta autem sunt haec a mic, ut non solum tripliciter intelligatur oraculum de sponsa, sed etiam multifariam. Cognosce vero, hunc esse planctum in conspectu nostri, donec introeamus ad altare Dei, ad Deum qui laetificat iuventutem no- stram (2). Vult enim Salvator, etiam nos, qui in carne sumus, sua apathia dignos reddi implerique sanctita- te, ut confidenter dicamus: In carne ambulantes non secundum carnem militamus ; nam arma militiae no- strae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructio- nem munitionum, consilia destruentes et omnem altisu- dinem extollentem se adversus scientiam Dei (3). Inde igitur oportet iam alligere nos cruci passiones pec- cati secundum prophetae orationem: Confige timore tuo carnes meas (4). Nam caro et sanguis, quas dicit Apostolus non posse regnum Dei sortiri, non est hoc quod conspicitur corpus, hoc enim a Deo for- matum est, sed prudentia carnis (5), quae movetur a spiritibus nequitiae, qui operantur in filios difiden- tiae (6). Etenim non adversus carnem et sanguinem perfectis in Christo certatoribus est colluctatio, sed adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra Sic cod., non VARIAE LECTIONES. - *) Emend., cod. Sic cod., forte xxoxes? - Cod. cod. unpav.) S. supra adser. literam signumque cir cumflexi syllabae µov imposuit, unde v legendum esse existimavi. supra adscr. PATROL. GR. XXXIV. NOTAE. (*) Rom. VIII, 6. - . 3) Emend., ³) Sic cod., non (1) Isai. LXI, 10. (2) Psalm. XLII, 4. (3) II Cor. X, 3. 4. 5. (4) Psalm. CXVIΙΙ, 120. (6) Eph. II, 2. (7) Eph. VI, 12. 7) God εἰςέλθω, sed ead. n.

εὐδαίμων ἡ τοιαύτη ψυχή, ἥτις ήττηθεῖσα τῷ πνευ- ματικῷ ἔρωτι, ἀξίως ἐνυμφεύθη τῷ θεῷ ') λόγῳ. λεγέτω τοίνυν αὐτή, λεγέτω· ἀγαλλιάσθω ἡ ψυχή μου ἐπὶ τῷ κυρίῳ· ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτη- ρίου, καὶ χιτωνα εὐφροσύνης περιέθηκέ μοι, ὡς νυμφίῳ μίτραν 3), καὶ ὡς νύμφην κατεκόσμησε με κόσμῳ. ταύτης γὰρ τὸ κάλλος ἐπιθυμήσας ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης κατηξίωσεν αὐτὴν χρηματίζεσθαι οὐ μόνον ναὸν θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θυγατέρα βασιλέως καὶ βασιλίδα ναὸν μὲν θεοῦ ὡς οἰκειωθεῖσαν τῷ ἁγίῳ πνεύματι· θυγατέρα δὲ βασιλέως ὡς τεχνοποιηθεῖσαν παρὰ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων· καὶ βασιλίδα ὡς συναφθεῖσαν τῇ θεότητι τῆς δόξης τοῦ μονογενούς. καθ' όν γὰρ τρός πον ὁ κύριος, εἷς ἂν κατ' οὐσίαν, πολυώνυμος γέγονε κατὰ τροπολογίαν ἔνεκεν τῆς οἰκονομίας σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων (πῆ μὲν πέτρα ὀνομασθεὶς καὶ θύρα, πῆ δὲ ἀξίνη καὶ ὁδός, καὶ αὖθις ἄμπελος καὶ ἄρτος, πέτρα μὲν διὰ τὸ ἐν τῇ δώμῃ αὐτοῦ ἄσειστόν τε καὶ ἀπρόσιτον· θύρα δὲ διὰ τὸ αὐτὸν εἶναι εἴσοδον τῆς αἰωνίου ζωῆς· ἀξίνη δὲ διὰ τὸ ἐκκόπτειν αὐτὸν τὰς τῆς κακίας ρίζας· καὶ ὁδὸς διὰ τὸ ἄγειν αὐτὸν τοὺς ἀξίους ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν· καὶ ἄμπελος, ὅτι ἐξ αὐτοῦ ὁ εὐφραίνων καρδίαν ἀνθρώπου οἶνος καρποφορείται· ὁμοίως δὲ καὶ ἄρτος, ὅτι στηρίζων καρδίαν λογικοῦ ζώου)· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ οἰ χειωθεῖσα τῷ θεῷ ' λόγῳ ἄμωμος ψυχή μονότροπος τυγχάνουσα κατὰ πολλὰς προκοπὰς τῶν πνευματικών ἀρετῶν καὶ τῶν δωρεῶν ἀξιωθήσεται. είρηται δέ μοι ταῦτα ἕνεκεν τοῦ *) οὐ μόνον τριχῆ νοεῖσθαι τὸν χρηματισμὸν τῆς νύμφης, ἀλλὰ καὶ πολλαχώς. για νωσκε δέ, ὅτι τοῦτο κόπος *) ἐστὶν ἐνώπιον ἡμῶν *), ἕως οὗ εἰσέλθωμεν *) εἰς τὸ ἁγιαστήριον τοῦ θεοῦ πρὸς τὸν θεὸν τὸν εὐφραίνοντα τὴν νεότητα ἡμῶν. βούλεται γὰρ ἡμᾶς ὁ σωτὴρ ἐν σαρκὶ ὄντας καὶ τῆς ἀπαθείας αὐτοῦ καταξιωθῆναι, καὶ τοῦ ἁγιασμοῦ πληρωθῆναι, ἵνα θαῤῥοῦντες λέγωμεν· ἐν σαρκὶ περιπατοῦντες οὐ κατὰ σάρκα στρατευόμεθα· τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων· λογισμούς καθαιροῦντες καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρό μενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ. χρὴ τοίνυν ἐν- τεῦθεν ἤδη προσηλῶσαι ἡμᾶς τῷ σταυρῷ τὰ πάθη τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὴν τοῦ προφήτου εὐχήν καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τὰς σάρκας μου. σὰρξ γὰρ καὶ αἷμα, περὶ ὧν λέγει ὁ ἀπόστολος μὴ δύνασθαι βασι- λείαν θεοῦ κληρονομῆσαι, οὐ τοῦτό ἐστι τὸ ὁρώμενον σῶμα· τοῦτο γὰρ ὑπὸ θεοῦ ἐπλάσθη· ἀλλὰ τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τὸ κινούμενον ὑπὸ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας, τῶν ἐνεργούντων τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας. οὐ γὰρ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα τοῖς ἐν Χριστῷ τελείοις ἀγωνισταῖς ἡ πάλη, ἀλλὰ πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας. θεϊκῷ. - το. -?) ομεν. EPISTOLAE. B A duit me vestimentis salutis et indumento iustitiae D spiritualia nequitiae (7). C circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona et quasi sponsam ornatam monilibus suis (1). Huius enim pulchritudinem concupiscens rex gloriae dignatus est eam nuncupare non solum templum Dei, sed et filiam regis et reginam: templum quidem Dei ut habitatam a Spiritu sancto, filiam autem regis ut adoptatam a patre luminum, et reginam ut ap- tatam divinitati gloriae Unigeniti. Ad quem enim modum Dominus, qui est unus secundum substan- tiam, multa nomina accepit tropice propter dis- pensationem salutis hominum? Quomodo petra appellatur et ostium? quomodo securis et via? et iterum vitis et panis? Petra quidem ob robur eius inconcussum et inaccessibile. Ostium vero, quia ipse est introitus aeternae vitae. Securis autem, quia exscindit radices pravitatis. Et via, quia ducit dignos ad veritatis cognitionem. Et vitis, quod ex ipso exhilarans cor hominis vinum carpitur. Simi- liter vero etiam panis, utpote confirmans cor rationa- bilis animalis. In eandem rationem etiam inhabitata a Deo verbo immaculata anima, simplex facta, se- cundum multos profectus spiritualibus virtutibus donisque dignabitur. Dicta autem sunt haec a mic, ut non solum tripliciter intelligatur oraculum de sponsa, sed etiam multifariam. Cognosce vero, hunc esse planctum in conspectu nostri, donec introeamus ad altare Dei, ad Deum qui laetificat iuventutem no- stram (2). Vult enim Salvator, etiam nos, qui in carne sumus, sua apathia dignos reddi implerique sanctita- te, ut confidenter dicamus: In carne ambulantes non secundum carnem militamus ; nam arma militiae no- strae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructio- nem munitionum, consilia destruentes et omnem altisu- dinem extollentem se adversus scientiam Dei (3). Inde igitur oportet iam alligere nos cruci passiones pec- cati secundum prophetae orationem: Confige timore tuo carnes meas (4). Nam caro et sanguis, quas dicit Apostolus non posse regnum Dei sortiri, non est hoc quod conspicitur corpus, hoc enim a Deo for- matum est, sed prudentia carnis (5), quae movetur a spiritibus nequitiae, qui operantur in filios difiden- tiae (6). Etenim non adversus carnem et sanguinem perfectis in Christo certatoribus est colluctatio, sed adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra Sic cod., non VARIAE LECTIONES. - *) Emend., cod. Sic cod., forte xxoxes? - Cod. cod. unpav.) S. supra adser. literam signumque cir cumflexi syllabae µov imposuit, unde v legendum esse existimavi. supra adscr. PATROL. GR. XXXIV. NOTAE. (*) Rom. VIII, 6. - . 3) Emend., ³) Sic cod., non (1) Isai. LXI, 10. (2) Psalm. XLII, 4. (3) II Cor. X, 3. 4. 5. (4) Psalm. CXVIΙΙ, 120. (6) Eph. II, 2. (7) Eph. VI, 12. 7) God εἰςέλθω, sed ead. n.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

αἰσχύνης καταφρονήσας, ἐν δεξιᾷ τε τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ κεκάθικε 1). δέος γάρ, μὴ τοῖς παρά του πνεύματος δωρήμασιν ἐπαιρόμενοι, καὶ τὸ κατορθῶσαι τι δι' ἀρετὴν ἀφορμὴν λαβόντες εἰς τὸ φρονεῖν καὶ σε- μνύνεσθαι, πρὶν εἰς τέλος τῶν ἐλπιζομένων ἐλθεῖν, ἐκπέσωμεν ") τῆς ὁρμῆς, ἀχρεῖον ἑαυτοῖς καὶ τὸν προλαβόντα πόνον τῇ αὐθαδείᾳ ποιήσαντες, καὶ ἀν- ἄξιοι φανέντες τῆς τελειότητος, εἰς ἣν ἡ τοῦ πνεύματος εἴλκυσεν ἡμᾶς χάρις. δεῖ οὖν μηδαμοῦ τὸν τοῦ πόνου τόνον ἐκλύειν, μηδὲ ἐξίστασθαι τῶν προκειμένων ἀγώνων, μηδὲ τοῖς κατόπιν, εἴ τι πέπρακται, στου- δαῖον κατέχειν, ἀλλ᾽ ἐκείνων μὲν λήθην λαμβάνειν, ἐπὶ δὲ τῶν ἔμπροσθεν κατὰ τὸν ἀπόστολον ἐπεκτεί- νεσθαι, καὶ συντρίβειν ταῖς τῶν πόνων φροντίσι τὴν καρδίαν, ἀκόρεστον ἔχοντας τὴν τῆς δικαιοσύνης ἐπιθυμίαν, ἧς μόνης χρὴ πεινὴν καὶ διψῇν τοὺς εἰς τὸ τέλειον φθάσαι ζητοῦντας. ταπεινούς δεῖ καὶ περι- δεεῖς γινομένους ὡς πόρρω που τῶν ἐπηγγελμένων τυγχάνοντας καὶ τῆς τελείας τοῦ Χριστοῦ μακράν ἀπῳκισμένους ἀγάπης. ὁ γὰρ ἐκείνης ἐρῶν, καὶ πρὸς τὴν ἄνω βλέπων ἐπαγγελίαν *), οὔτε νηστεύων, οὔτε ἀγρυπνῶν, οὔτε ἄλλο τι τῶν τῆς ἀρετῆς σπουδάζων ἵσταται τοῖς προλαβοῦσι κατορθώμασιν ἐπηρμένος· ἀλλὰ μεστὸς ὢν τοῦ θείου πόθου, καὶ πρὸς τὸν καλοῦντα συντόνως βλέπων, πᾶν μὲν, ὅ τι ἂν ἀγωνίσηται, πρὸς τὸ τυχεῖν ἐκείνου μικρὸν ἡγεῖται καὶ τῶν ἄθλων. φι- λονεικεῖ δὲ μέχρι τῆς τοῦ βίου τούτου τελευτῆς, πόνοις πόνους, καὶ ἀρετὰς ἀρεταῖς συνάπτων, μέχρις ἂν τίτ μιον ἑαυτὸν τῷ θεῷ καταστήσῃ διὰ τῶν ἔργων, οὐκ ἔχων ἐν τῷ συνειδότι τὸ νομίζειν ἄξιον ἑαυτὸν πε ποιηκέναι θεῷ. τοῦτο γάρ ἐστι κατόρθωμα μέγιστον φιλοσοφίας, τὸ μέγαν ὄντα τοῖς ἔργοις συστέλλεσθαι τῇ καρδίᾳ καὶ καταγινώσκειν τοῦ βίου, κάτω που ρίψαντα *) τῷ πρὸς τὸν θεὸν φόβῳ τὴν οἴησιν, ὅπως ἀπολαύσῃ τῆς ἐπαγγελίας, καθὼς ἂν *) πιστεύσας ἠράσθη ταύτης, οὐ καθὼς ἂν *) πονέσας εἰργάσατο· μεγάλων γὰρ ὄντων τῶν δωρεῶν οὐκ ἔστι πόνους ἀξίους εὑρεῖν· μεγάλης δὲ δεῖ πίστεως καὶ ἐλπίδος, βήν· πίστεως δὲ ὑπόστασις πνεύματος πτωχεία καὶ Τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν ἐλπίδα τοῦ σκοποῦ τοῖς φιλο- σόφως ζην ᾑρημένοις ἱκανῶς εἰρῆσθαι νομίζω. δεῖ δὲ λοιπὸν προσθεῖναι τοῖς εἰρημένοις, ὅπως μὲν χρὴ συνεῖναι τοῖς τοιούτοις ἀλλήλοις, ὁποίους δὲ ἀγαπᾶν πόνους, ὅπως δεῖ ") τρέχειν μετ' ἀλλήλων, ἕως ἂν ἐπὶ τὴν ἄνω πόλιν ἀφίκωνται. Δεῖ τοίνυν τὸν τὰ τοῦ βίου τούτου σεμνὰ καθαρῶς ἀτιμάζοντα, καὶ ἀρνούμενον μὲν τοὺς συγγενεῖς, ἀρω νούμενον δὲ πᾶσαν τὴν κάτω δόξαν, καὶ ὁρῶντα [τά]*) τῆς οὐρανίας τιμῆς, καὶ τοῖς κατὰ θεὸν ἀδελφοῖς πνευματικῶς συναπτόμενον, ἀρνήσασθαι μετὰ τοῦ βίου καὶ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν. ἄρνησις δὲ ψυχῆς τὸ μηδαμοῦ ζητεῖν τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, θεραπεύειν μᾶλλον δὲ ἑαυτοῦ θέλημα, ποιεῖν τὸν ἐφεστῶτα τοῦ θεοῦ λό- ¹) εἰς τὸ ταύταις μετρηθῆναι, μὴ τοῖς πόνοις, τὴν ἀμοι- ἡ πρὸς θεὸν ἄμετρος ἀγάπη. κεκάθηκε. - *) ἐκπέσομεν. — ) ἐπαγγελείαν. — ) βίψαντας. - *) Εx ν. *) δέ, τε δεῖ. - EPISTOLAE. A ripientes superbiendi et gloriandi, priusquam in B nem rerum speratarum pervenerimus, excidamus studio, inutilem nobis etiam susceptum laborem su- perbia facientes, atque indigni apparentes perſe- ctione, in quam Spiritus traxit nos gratia. Oportet igitur nusquam laboris contentionem dissolvi, neque nos discedere a propositis certaminibus, neque iis quae retro sunt, si quid actum sit, studere, sed eorum oblivionem capere, ad ea vero quae sunt priora secundum Apostolum extendere nos ipsos (1), laborumque curis cor conterere, habentes insatia- bilem iustitiae cupiditatem, quam solam esurire sitireque debent ii, qui ad perfectionem student pertingere. Humiles nos et timidissimos feri opor- tet, utpote qui procul simus a promissis longeque remoti a perfecta Christi dilectione. Nam is, qui illam ardenter desiderat et ad supernam spectat promissionem, nec ieiunans, nec vigilans, neque alii cuiquam virtutis excercilio vicans stat elatus ad bona opera, quae talia anticipant, sed plenus divino desiderio, et ad vocantem intente spectans, vel omne certamen, quodcunque certave- rit, ad illud consequendum parvum aestimat. Eni- titur autem ad finem usque huius vitae, laboribus labores et virtutes virtutibus iungendo, donec pre- tiosum se Deo praestet propter opera, nec in con- scientia sua credens, dignum ipsum se reddidisse Deo. Hoc enim est opus maximum philosophiae, magnum in operibus humiliari corde, et reprehen- dere vitam, abjiciendo timore Dei opinionem, ut particeps fat repromissionis, quasi credendo hanc appetiverit, non quasi operando eam lucratus sit. Quoniam enim magna sunt dona, labores digni in- veniri non possunt; magna autem fide et spe opus est, ut his, non laboribus, compensentur: fidei autem substantia est spiritus paupertas et infinitus erga Deum amor. C " D Et haec quidem, quae ad spem pertinent finis iis, qui philosophice vivere elegerunt, satis dicta esse censeo. Oportet igitur cetera nos addere, quo- modo tales alius alii adesse debeant, quales aniare labores, quomodo oporteat eos, una currere, donec ad supernam civitatem perveniant. Oportet ergo eum, qui hujus vitae splendorem pure contemnat, et abneget cognatos, abnegetque etiam omnem terrenam gloriam, et intueatur coe- lestem honorem, fratribus secundum Deum suis spiritualiter coniunctus, abnegare una cum vita etiam animam suam. Abnegatio autem animae est nunquam quaerere suam voluntatem, immo subi gere propriam voluntatem, facere instans nobis VARIAE LECTIONES. - - Cod. Einend., cod. Emnend., cod. Emend. cod. coni., cod. v. - *) Ex coni., cod. Sic cod., forte leg. vel NOTAE. 4) Coni. addimus τά, quod in cod. desideratur. (1) Phil. III, 13.

αἰσχύνης καταφρονήσας, ἐν δεξιᾷ τε τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ κεκάθικε 1). δέος γάρ, μὴ τοῖς παρά του πνεύματος δωρήμασιν ἐπαιρόμενοι, καὶ τὸ κατορθῶσαι τι δι' ἀρετὴν ἀφορμὴν λαβόντες εἰς τὸ φρονεῖν καὶ σε- μνύνεσθαι, πρὶν εἰς τέλος τῶν ἐλπιζομένων ἐλθεῖν, ἐκπέσωμεν ") τῆς ὁρμῆς, ἀχρεῖον ἑαυτοῖς καὶ τὸν προλαβόντα πόνον τῇ αὐθαδείᾳ ποιήσαντες, καὶ ἀν- ἄξιοι φανέντες τῆς τελειότητος, εἰς ἣν ἡ τοῦ πνεύματος εἴλκυσεν ἡμᾶς χάρις. δεῖ οὖν μηδαμοῦ τὸν τοῦ πόνου τόνον ἐκλύειν, μηδὲ ἐξίστασθαι τῶν προκειμένων ἀγώνων, μηδὲ τοῖς κατόπιν, εἴ τι πέπρακται, στου- δαῖον κατέχειν, ἀλλ᾽ ἐκείνων μὲν λήθην λαμβάνειν, ἐπὶ δὲ τῶν ἔμπροσθεν κατὰ τὸν ἀπόστολον ἐπεκτεί- νεσθαι, καὶ συντρίβειν ταῖς τῶν πόνων φροντίσι τὴν καρδίαν, ἀκόρεστον ἔχοντας τὴν τῆς δικαιοσύνης ἐπιθυμίαν, ἧς μόνης χρὴ πεινὴν καὶ διψῇν τοὺς εἰς τὸ τέλειον φθάσαι ζητοῦντας. ταπεινούς δεῖ καὶ περι- δεεῖς γινομένους ὡς πόρρω που τῶν ἐπηγγελμένων τυγχάνοντας καὶ τῆς τελείας τοῦ Χριστοῦ μακράν ἀπῳκισμένους ἀγάπης. ὁ γὰρ ἐκείνης ἐρῶν, καὶ πρὸς τὴν ἄνω βλέπων ἐπαγγελίαν *), οὔτε νηστεύων, οὔτε ἀγρυπνῶν, οὔτε ἄλλο τι τῶν τῆς ἀρετῆς σπουδάζων ἵσταται τοῖς προλαβοῦσι κατορθώμασιν ἐπηρμένος· ἀλλὰ μεστὸς ὢν τοῦ θείου πόθου, καὶ πρὸς τὸν καλοῦντα συντόνως βλέπων, πᾶν μὲν, ὅ τι ἂν ἀγωνίσηται, πρὸς τὸ τυχεῖν ἐκείνου μικρὸν ἡγεῖται καὶ τῶν ἄθλων. φι- λονεικεῖ δὲ μέχρι τῆς τοῦ βίου τούτου τελευτῆς, πόνοις πόνους, καὶ ἀρετὰς ἀρεταῖς συνάπτων, μέχρις ἂν τίτ μιον ἑαυτὸν τῷ θεῷ καταστήσῃ διὰ τῶν ἔργων, οὐκ ἔχων ἐν τῷ συνειδότι τὸ νομίζειν ἄξιον ἑαυτὸν πε ποιηκέναι θεῷ. τοῦτο γάρ ἐστι κατόρθωμα μέγιστον φιλοσοφίας, τὸ μέγαν ὄντα τοῖς ἔργοις συστέλλεσθαι τῇ καρδίᾳ καὶ καταγινώσκειν τοῦ βίου, κάτω που ρίψαντα *) τῷ πρὸς τὸν θεὸν φόβῳ τὴν οἴησιν, ὅπως ἀπολαύσῃ τῆς ἐπαγγελίας, καθὼς ἂν *) πιστεύσας ἠράσθη ταύτης, οὐ καθὼς ἂν *) πονέσας εἰργάσατο· μεγάλων γὰρ ὄντων τῶν δωρεῶν οὐκ ἔστι πόνους ἀξίους εὑρεῖν· μεγάλης δὲ δεῖ πίστεως καὶ ἐλπίδος, βήν· πίστεως δὲ ὑπόστασις πνεύματος πτωχεία καὶ Τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν ἐλπίδα τοῦ σκοποῦ τοῖς φιλο- σόφως ζην ᾑρημένοις ἱκανῶς εἰρῆσθαι νομίζω. δεῖ δὲ λοιπὸν προσθεῖναι τοῖς εἰρημένοις, ὅπως μὲν χρὴ συνεῖναι τοῖς τοιούτοις ἀλλήλοις, ὁποίους δὲ ἀγαπᾶν πόνους, ὅπως δεῖ ") τρέχειν μετ' ἀλλήλων, ἕως ἂν ἐπὶ τὴν ἄνω πόλιν ἀφίκωνται. Δεῖ τοίνυν τὸν τὰ τοῦ βίου τούτου σεμνὰ καθαρῶς ἀτιμάζοντα, καὶ ἀρνούμενον μὲν τοὺς συγγενεῖς, ἀρω νούμενον δὲ πᾶσαν τὴν κάτω δόξαν, καὶ ὁρῶντα [τά]*) τῆς οὐρανίας τιμῆς, καὶ τοῖς κατὰ θεὸν ἀδελφοῖς πνευματικῶς συναπτόμενον, ἀρνήσασθαι μετὰ τοῦ βίου καὶ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν. ἄρνησις δὲ ψυχῆς τὸ μηδαμοῦ ζητεῖν τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, θεραπεύειν μᾶλλον δὲ ἑαυτοῦ θέλημα, ποιεῖν τὸν ἐφεστῶτα τοῦ θεοῦ λό- ¹) εἰς τὸ ταύταις μετρηθῆναι, μὴ τοῖς πόνοις, τὴν ἀμοι- ἡ πρὸς θεὸν ἄμετρος ἀγάπη. κεκάθηκε. - *) ἐκπέσομεν. — ) ἐπαγγελείαν. — ) βίψαντας. - *) Εx ν. *) δέ, τε δεῖ. - EPISTOLAE. A ripientes superbiendi et gloriandi, priusquam in B nem rerum speratarum pervenerimus, excidamus studio, inutilem nobis etiam susceptum laborem su- perbia facientes, atque indigni apparentes perſe- ctione, in quam Spiritus traxit nos gratia. Oportet igitur nusquam laboris contentionem dissolvi, neque nos discedere a propositis certaminibus, neque iis quae retro sunt, si quid actum sit, studere, sed eorum oblivionem capere, ad ea vero quae sunt priora secundum Apostolum extendere nos ipsos (1), laborumque curis cor conterere, habentes insatia- bilem iustitiae cupiditatem, quam solam esurire sitireque debent ii, qui ad perfectionem student pertingere. Humiles nos et timidissimos feri opor- tet, utpote qui procul simus a promissis longeque remoti a perfecta Christi dilectione. Nam is, qui illam ardenter desiderat et ad supernam spectat promissionem, nec ieiunans, nec vigilans, neque alii cuiquam virtutis excercilio vicans stat elatus ad bona opera, quae talia anticipant, sed plenus divino desiderio, et ad vocantem intente spectans, vel omne certamen, quodcunque certave- rit, ad illud consequendum parvum aestimat. Eni- titur autem ad finem usque huius vitae, laboribus labores et virtutes virtutibus iungendo, donec pre- tiosum se Deo praestet propter opera, nec in con- scientia sua credens, dignum ipsum se reddidisse Deo. Hoc enim est opus maximum philosophiae, magnum in operibus humiliari corde, et reprehen- dere vitam, abjiciendo timore Dei opinionem, ut particeps fat repromissionis, quasi credendo hanc appetiverit, non quasi operando eam lucratus sit. Quoniam enim magna sunt dona, labores digni in- veniri non possunt; magna autem fide et spe opus est, ut his, non laboribus, compensentur: fidei autem substantia est spiritus paupertas et infinitus erga Deum amor. C " D Et haec quidem, quae ad spem pertinent finis iis, qui philosophice vivere elegerunt, satis dicta esse censeo. Oportet igitur cetera nos addere, quo- modo tales alius alii adesse debeant, quales aniare labores, quomodo oporteat eos, una currere, donec ad supernam civitatem perveniant. Oportet ergo eum, qui hujus vitae splendorem pure contemnat, et abneget cognatos, abnegetque etiam omnem terrenam gloriam, et intueatur coe- lestem honorem, fratribus secundum Deum suis spiritualiter coniunctus, abnegare una cum vita etiam animam suam. Abnegatio autem animae est nunquam quaerere suam voluntatem, immo subi gere propriam voluntatem, facere instans nobis VARIAE LECTIONES. - - Cod. Einend., cod. Emnend., cod. Emend. cod. coni., cod. v. - *) Ex coni., cod. Sic cod., forte leg. vel NOTAE. 4) Coni. addimus τά, quod in cod. desideratur. (1) Phil. III, 13.

αἰσχύνης καταφρονήσας, ἐν δεξιᾷ τε τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ κεκάθικε 1). δέος γάρ, μὴ τοῖς παρά του πνεύματος δωρήμασιν ἐπαιρόμενοι, καὶ τὸ κατορθῶσαι τι δι' ἀρετὴν ἀφορμὴν λαβόντες εἰς τὸ φρονεῖν καὶ σε- μνύνεσθαι, πρὶν εἰς τέλος τῶν ἐλπιζομένων ἐλθεῖν, ἐκπέσωμεν ") τῆς ὁρμῆς, ἀχρεῖον ἑαυτοῖς καὶ τὸν προλαβόντα πόνον τῇ αὐθαδείᾳ ποιήσαντες, καὶ ἀν- ἄξιοι φανέντες τῆς τελειότητος, εἰς ἣν ἡ τοῦ πνεύματος εἴλκυσεν ἡμᾶς χάρις. δεῖ οὖν μηδαμοῦ τὸν τοῦ πόνου τόνον ἐκλύειν, μηδὲ ἐξίστασθαι τῶν προκειμένων ἀγώνων, μηδὲ τοῖς κατόπιν, εἴ τι πέπρακται, στου- δαῖον κατέχειν, ἀλλ᾽ ἐκείνων μὲν λήθην λαμβάνειν, ἐπὶ δὲ τῶν ἔμπροσθεν κατὰ τὸν ἀπόστολον ἐπεκτεί- νεσθαι, καὶ συντρίβειν ταῖς τῶν πόνων φροντίσι τὴν καρδίαν, ἀκόρεστον ἔχοντας τὴν τῆς δικαιοσύνης ἐπιθυμίαν, ἧς μόνης χρὴ πεινὴν καὶ διψῇν τοὺς εἰς τὸ τέλειον φθάσαι ζητοῦντας. ταπεινούς δεῖ καὶ περι- δεεῖς γινομένους ὡς πόρρω που τῶν ἐπηγγελμένων τυγχάνοντας καὶ τῆς τελείας τοῦ Χριστοῦ μακράν ἀπῳκισμένους ἀγάπης. ὁ γὰρ ἐκείνης ἐρῶν, καὶ πρὸς τὴν ἄνω βλέπων ἐπαγγελίαν *), οὔτε νηστεύων, οὔτε ἀγρυπνῶν, οὔτε ἄλλο τι τῶν τῆς ἀρετῆς σπουδάζων ἵσταται τοῖς προλαβοῦσι κατορθώμασιν ἐπηρμένος· ἀλλὰ μεστὸς ὢν τοῦ θείου πόθου, καὶ πρὸς τὸν καλοῦντα συντόνως βλέπων, πᾶν μὲν, ὅ τι ἂν ἀγωνίσηται, πρὸς τὸ τυχεῖν ἐκείνου μικρὸν ἡγεῖται καὶ τῶν ἄθλων. φι- λονεικεῖ δὲ μέχρι τῆς τοῦ βίου τούτου τελευτῆς, πόνοις πόνους, καὶ ἀρετὰς ἀρεταῖς συνάπτων, μέχρις ἂν τίτ μιον ἑαυτὸν τῷ θεῷ καταστήσῃ διὰ τῶν ἔργων, οὐκ ἔχων ἐν τῷ συνειδότι τὸ νομίζειν ἄξιον ἑαυτὸν πε ποιηκέναι θεῷ. τοῦτο γάρ ἐστι κατόρθωμα μέγιστον φιλοσοφίας, τὸ μέγαν ὄντα τοῖς ἔργοις συστέλλεσθαι τῇ καρδίᾳ καὶ καταγινώσκειν τοῦ βίου, κάτω που ρίψαντα *) τῷ πρὸς τὸν θεὸν φόβῳ τὴν οἴησιν, ὅπως ἀπολαύσῃ τῆς ἐπαγγελίας, καθὼς ἂν *) πιστεύσας ἠράσθη ταύτης, οὐ καθὼς ἂν *) πονέσας εἰργάσατο· μεγάλων γὰρ ὄντων τῶν δωρεῶν οὐκ ἔστι πόνους ἀξίους εὑρεῖν· μεγάλης δὲ δεῖ πίστεως καὶ ἐλπίδος, βήν· πίστεως δὲ ὑπόστασις πνεύματος πτωχεία καὶ Τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν ἐλπίδα τοῦ σκοποῦ τοῖς φιλο- σόφως ζην ᾑρημένοις ἱκανῶς εἰρῆσθαι νομίζω. δεῖ δὲ λοιπὸν προσθεῖναι τοῖς εἰρημένοις, ὅπως μὲν χρὴ συνεῖναι τοῖς τοιούτοις ἀλλήλοις, ὁποίους δὲ ἀγαπᾶν πόνους, ὅπως δεῖ ") τρέχειν μετ' ἀλλήλων, ἕως ἂν ἐπὶ τὴν ἄνω πόλιν ἀφίκωνται. Δεῖ τοίνυν τὸν τὰ τοῦ βίου τούτου σεμνὰ καθαρῶς ἀτιμάζοντα, καὶ ἀρνούμενον μὲν τοὺς συγγενεῖς, ἀρω νούμενον δὲ πᾶσαν τὴν κάτω δόξαν, καὶ ὁρῶντα [τά]*) τῆς οὐρανίας τιμῆς, καὶ τοῖς κατὰ θεὸν ἀδελφοῖς πνευματικῶς συναπτόμενον, ἀρνήσασθαι μετὰ τοῦ βίου καὶ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν. ἄρνησις δὲ ψυχῆς τὸ μηδαμοῦ ζητεῖν τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, θεραπεύειν μᾶλλον δὲ ἑαυτοῦ θέλημα, ποιεῖν τὸν ἐφεστῶτα τοῦ θεοῦ λό- ¹) εἰς τὸ ταύταις μετρηθῆναι, μὴ τοῖς πόνοις, τὴν ἀμοι- ἡ πρὸς θεὸν ἄμετρος ἀγάπη. κεκάθηκε. - *) ἐκπέσομεν. — ) ἐπαγγελείαν. — ) βίψαντας. - *) Εx ν. *) δέ, τε δεῖ. - EPISTOLAE. A ripientes superbiendi et gloriandi, priusquam in B nem rerum speratarum pervenerimus, excidamus studio, inutilem nobis etiam susceptum laborem su- perbia facientes, atque indigni apparentes perſe- ctione, in quam Spiritus traxit nos gratia. Oportet igitur nusquam laboris contentionem dissolvi, neque nos discedere a propositis certaminibus, neque iis quae retro sunt, si quid actum sit, studere, sed eorum oblivionem capere, ad ea vero quae sunt priora secundum Apostolum extendere nos ipsos (1), laborumque curis cor conterere, habentes insatia- bilem iustitiae cupiditatem, quam solam esurire sitireque debent ii, qui ad perfectionem student pertingere. Humiles nos et timidissimos feri opor- tet, utpote qui procul simus a promissis longeque remoti a perfecta Christi dilectione. Nam is, qui illam ardenter desiderat et ad supernam spectat promissionem, nec ieiunans, nec vigilans, neque alii cuiquam virtutis excercilio vicans stat elatus ad bona opera, quae talia anticipant, sed plenus divino desiderio, et ad vocantem intente spectans, vel omne certamen, quodcunque certave- rit, ad illud consequendum parvum aestimat. Eni- titur autem ad finem usque huius vitae, laboribus labores et virtutes virtutibus iungendo, donec pre- tiosum se Deo praestet propter opera, nec in con- scientia sua credens, dignum ipsum se reddidisse Deo. Hoc enim est opus maximum philosophiae, magnum in operibus humiliari corde, et reprehen- dere vitam, abjiciendo timore Dei opinionem, ut particeps fat repromissionis, quasi credendo hanc appetiverit, non quasi operando eam lucratus sit. Quoniam enim magna sunt dona, labores digni in- veniri non possunt; magna autem fide et spe opus est, ut his, non laboribus, compensentur: fidei autem substantia est spiritus paupertas et infinitus erga Deum amor. C " D Et haec quidem, quae ad spem pertinent finis iis, qui philosophice vivere elegerunt, satis dicta esse censeo. Oportet igitur cetera nos addere, quo- modo tales alius alii adesse debeant, quales aniare labores, quomodo oporteat eos, una currere, donec ad supernam civitatem perveniant. Oportet ergo eum, qui hujus vitae splendorem pure contemnat, et abneget cognatos, abnegetque etiam omnem terrenam gloriam, et intueatur coe- lestem honorem, fratribus secundum Deum suis spiritualiter coniunctus, abnegare una cum vita etiam animam suam. Abnegatio autem animae est nunquam quaerere suam voluntatem, immo subi gere propriam voluntatem, facere instans nobis VARIAE LECTIONES. - - Cod. Einend., cod. Emnend., cod. Emend. cod. coni., cod. v. - *) Ex coni., cod. Sic cod., forte leg. vel NOTAE. 4) Coni. addimus τά, quod in cod. desideratur. (1) Phil. III, 13.

αἰσχύνης καταφρονήσας, ἐν δεξιᾷ τε τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ κεκάθικε 1). δέος γάρ, μὴ τοῖς παρά του πνεύματος δωρήμασιν ἐπαιρόμενοι, καὶ τὸ κατορθῶσαι τι δι' ἀρετὴν ἀφορμὴν λαβόντες εἰς τὸ φρονεῖν καὶ σε- μνύνεσθαι, πρὶν εἰς τέλος τῶν ἐλπιζομένων ἐλθεῖν, ἐκπέσωμεν ") τῆς ὁρμῆς, ἀχρεῖον ἑαυτοῖς καὶ τὸν προλαβόντα πόνον τῇ αὐθαδείᾳ ποιήσαντες, καὶ ἀν- ἄξιοι φανέντες τῆς τελειότητος, εἰς ἣν ἡ τοῦ πνεύματος εἴλκυσεν ἡμᾶς χάρις. δεῖ οὖν μηδαμοῦ τὸν τοῦ πόνου τόνον ἐκλύειν, μηδὲ ἐξίστασθαι τῶν προκειμένων ἀγώνων, μηδὲ τοῖς κατόπιν, εἴ τι πέπρακται, στου- δαῖον κατέχειν, ἀλλ᾽ ἐκείνων μὲν λήθην λαμβάνειν, ἐπὶ δὲ τῶν ἔμπροσθεν κατὰ τὸν ἀπόστολον ἐπεκτεί- νεσθαι, καὶ συντρίβειν ταῖς τῶν πόνων φροντίσι τὴν καρδίαν, ἀκόρεστον ἔχοντας τὴν τῆς δικαιοσύνης ἐπιθυμίαν, ἧς μόνης χρὴ πεινὴν καὶ διψῇν τοὺς εἰς τὸ τέλειον φθάσαι ζητοῦντας. ταπεινούς δεῖ καὶ περι- δεεῖς γινομένους ὡς πόρρω που τῶν ἐπηγγελμένων τυγχάνοντας καὶ τῆς τελείας τοῦ Χριστοῦ μακράν ἀπῳκισμένους ἀγάπης. ὁ γὰρ ἐκείνης ἐρῶν, καὶ πρὸς τὴν ἄνω βλέπων ἐπαγγελίαν *), οὔτε νηστεύων, οὔτε ἀγρυπνῶν, οὔτε ἄλλο τι τῶν τῆς ἀρετῆς σπουδάζων ἵσταται τοῖς προλαβοῦσι κατορθώμασιν ἐπηρμένος· ἀλλὰ μεστὸς ὢν τοῦ θείου πόθου, καὶ πρὸς τὸν καλοῦντα συντόνως βλέπων, πᾶν μὲν, ὅ τι ἂν ἀγωνίσηται, πρὸς τὸ τυχεῖν ἐκείνου μικρὸν ἡγεῖται καὶ τῶν ἄθλων. φι- λονεικεῖ δὲ μέχρι τῆς τοῦ βίου τούτου τελευτῆς, πόνοις πόνους, καὶ ἀρετὰς ἀρεταῖς συνάπτων, μέχρις ἂν τίτ μιον ἑαυτὸν τῷ θεῷ καταστήσῃ διὰ τῶν ἔργων, οὐκ ἔχων ἐν τῷ συνειδότι τὸ νομίζειν ἄξιον ἑαυτὸν πε ποιηκέναι θεῷ. τοῦτο γάρ ἐστι κατόρθωμα μέγιστον φιλοσοφίας, τὸ μέγαν ὄντα τοῖς ἔργοις συστέλλεσθαι τῇ καρδίᾳ καὶ καταγινώσκειν τοῦ βίου, κάτω που ρίψαντα *) τῷ πρὸς τὸν θεὸν φόβῳ τὴν οἴησιν, ὅπως ἀπολαύσῃ τῆς ἐπαγγελίας, καθὼς ἂν *) πιστεύσας ἠράσθη ταύτης, οὐ καθὼς ἂν *) πονέσας εἰργάσατο· μεγάλων γὰρ ὄντων τῶν δωρεῶν οὐκ ἔστι πόνους ἀξίους εὑρεῖν· μεγάλης δὲ δεῖ πίστεως καὶ ἐλπίδος, βήν· πίστεως δὲ ὑπόστασις πνεύματος πτωχεία καὶ Τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν ἐλπίδα τοῦ σκοποῦ τοῖς φιλο- σόφως ζην ᾑρημένοις ἱκανῶς εἰρῆσθαι νομίζω. δεῖ δὲ λοιπὸν προσθεῖναι τοῖς εἰρημένοις, ὅπως μὲν χρὴ συνεῖναι τοῖς τοιούτοις ἀλλήλοις, ὁποίους δὲ ἀγαπᾶν πόνους, ὅπως δεῖ ") τρέχειν μετ' ἀλλήλων, ἕως ἂν ἐπὶ τὴν ἄνω πόλιν ἀφίκωνται. Δεῖ τοίνυν τὸν τὰ τοῦ βίου τούτου σεμνὰ καθαρῶς ἀτιμάζοντα, καὶ ἀρνούμενον μὲν τοὺς συγγενεῖς, ἀρω νούμενον δὲ πᾶσαν τὴν κάτω δόξαν, καὶ ὁρῶντα [τά]*) τῆς οὐρανίας τιμῆς, καὶ τοῖς κατὰ θεὸν ἀδελφοῖς πνευματικῶς συναπτόμενον, ἀρνήσασθαι μετὰ τοῦ βίου καὶ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν. ἄρνησις δὲ ψυχῆς τὸ μηδαμοῦ ζητεῖν τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, θεραπεύειν μᾶλλον δὲ ἑαυτοῦ θέλημα, ποιεῖν τὸν ἐφεστῶτα τοῦ θεοῦ λό- ¹) εἰς τὸ ταύταις μετρηθῆναι, μὴ τοῖς πόνοις, τὴν ἀμοι- ἡ πρὸς θεὸν ἄμετρος ἀγάπη. κεκάθηκε. - *) ἐκπέσομεν. — ) ἐπαγγελείαν. — ) βίψαντας. - *) Εx ν. *) δέ, τε δεῖ. - EPISTOLAE. A ripientes superbiendi et gloriandi, priusquam in B nem rerum speratarum pervenerimus, excidamus studio, inutilem nobis etiam susceptum laborem su- perbia facientes, atque indigni apparentes perſe- ctione, in quam Spiritus traxit nos gratia. Oportet igitur nusquam laboris contentionem dissolvi, neque nos discedere a propositis certaminibus, neque iis quae retro sunt, si quid actum sit, studere, sed eorum oblivionem capere, ad ea vero quae sunt priora secundum Apostolum extendere nos ipsos (1), laborumque curis cor conterere, habentes insatia- bilem iustitiae cupiditatem, quam solam esurire sitireque debent ii, qui ad perfectionem student pertingere. Humiles nos et timidissimos feri opor- tet, utpote qui procul simus a promissis longeque remoti a perfecta Christi dilectione. Nam is, qui illam ardenter desiderat et ad supernam spectat promissionem, nec ieiunans, nec vigilans, neque alii cuiquam virtutis excercilio vicans stat elatus ad bona opera, quae talia anticipant, sed plenus divino desiderio, et ad vocantem intente spectans, vel omne certamen, quodcunque certave- rit, ad illud consequendum parvum aestimat. Eni- titur autem ad finem usque huius vitae, laboribus labores et virtutes virtutibus iungendo, donec pre- tiosum se Deo praestet propter opera, nec in con- scientia sua credens, dignum ipsum se reddidisse Deo. Hoc enim est opus maximum philosophiae, magnum in operibus humiliari corde, et reprehen- dere vitam, abjiciendo timore Dei opinionem, ut particeps fat repromissionis, quasi credendo hanc appetiverit, non quasi operando eam lucratus sit. Quoniam enim magna sunt dona, labores digni in- veniri non possunt; magna autem fide et spe opus est, ut his, non laboribus, compensentur: fidei autem substantia est spiritus paupertas et infinitus erga Deum amor. C " D Et haec quidem, quae ad spem pertinent finis iis, qui philosophice vivere elegerunt, satis dicta esse censeo. Oportet igitur cetera nos addere, quo- modo tales alius alii adesse debeant, quales aniare labores, quomodo oporteat eos, una currere, donec ad supernam civitatem perveniant. Oportet ergo eum, qui hujus vitae splendorem pure contemnat, et abneget cognatos, abnegetque etiam omnem terrenam gloriam, et intueatur coe- lestem honorem, fratribus secundum Deum suis spiritualiter coniunctus, abnegare una cum vita etiam animam suam. Abnegatio autem animae est nunquam quaerere suam voluntatem, immo subi gere propriam voluntatem, facere instans nobis VARIAE LECTIONES. - - Cod. Einend., cod. Emnend., cod. Emend. cod. coni., cod. v. - *) Ex coni., cod. Sic cod., forte leg. vel NOTAE. 4) Coni. addimus τά, quod in cod. desideratur. (1) Phil. III, 13.

αἰσχύνης καταφρονήσας, ἐν δεξιᾷ τε τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ κεκάθικε 1). δέος γάρ, μὴ τοῖς παρά του πνεύματος δωρήμασιν ἐπαιρόμενοι, καὶ τὸ κατορθῶσαι τι δι' ἀρετὴν ἀφορμὴν λαβόντες εἰς τὸ φρονεῖν καὶ σε- μνύνεσθαι, πρὶν εἰς τέλος τῶν ἐλπιζομένων ἐλθεῖν, ἐκπέσωμεν ") τῆς ὁρμῆς, ἀχρεῖον ἑαυτοῖς καὶ τὸν προλαβόντα πόνον τῇ αὐθαδείᾳ ποιήσαντες, καὶ ἀν- ἄξιοι φανέντες τῆς τελειότητος, εἰς ἣν ἡ τοῦ πνεύματος εἴλκυσεν ἡμᾶς χάρις. δεῖ οὖν μηδαμοῦ τὸν τοῦ πόνου τόνον ἐκλύειν, μηδὲ ἐξίστασθαι τῶν προκειμένων ἀγώνων, μηδὲ τοῖς κατόπιν, εἴ τι πέπρακται, στου- δαῖον κατέχειν, ἀλλ᾽ ἐκείνων μὲν λήθην λαμβάνειν, ἐπὶ δὲ τῶν ἔμπροσθεν κατὰ τὸν ἀπόστολον ἐπεκτεί- νεσθαι, καὶ συντρίβειν ταῖς τῶν πόνων φροντίσι τὴν καρδίαν, ἀκόρεστον ἔχοντας τὴν τῆς δικαιοσύνης ἐπιθυμίαν, ἧς μόνης χρὴ πεινὴν καὶ διψῇν τοὺς εἰς τὸ τέλειον φθάσαι ζητοῦντας. ταπεινούς δεῖ καὶ περι- δεεῖς γινομένους ὡς πόρρω που τῶν ἐπηγγελμένων τυγχάνοντας καὶ τῆς τελείας τοῦ Χριστοῦ μακράν ἀπῳκισμένους ἀγάπης. ὁ γὰρ ἐκείνης ἐρῶν, καὶ πρὸς τὴν ἄνω βλέπων ἐπαγγελίαν *), οὔτε νηστεύων, οὔτε ἀγρυπνῶν, οὔτε ἄλλο τι τῶν τῆς ἀρετῆς σπουδάζων ἵσταται τοῖς προλαβοῦσι κατορθώμασιν ἐπηρμένος· ἀλλὰ μεστὸς ὢν τοῦ θείου πόθου, καὶ πρὸς τὸν καλοῦντα συντόνως βλέπων, πᾶν μὲν, ὅ τι ἂν ἀγωνίσηται, πρὸς τὸ τυχεῖν ἐκείνου μικρὸν ἡγεῖται καὶ τῶν ἄθλων. φι- λονεικεῖ δὲ μέχρι τῆς τοῦ βίου τούτου τελευτῆς, πόνοις πόνους, καὶ ἀρετὰς ἀρεταῖς συνάπτων, μέχρις ἂν τίτ μιον ἑαυτὸν τῷ θεῷ καταστήσῃ διὰ τῶν ἔργων, οὐκ ἔχων ἐν τῷ συνειδότι τὸ νομίζειν ἄξιον ἑαυτὸν πε ποιηκέναι θεῷ. τοῦτο γάρ ἐστι κατόρθωμα μέγιστον φιλοσοφίας, τὸ μέγαν ὄντα τοῖς ἔργοις συστέλλεσθαι τῇ καρδίᾳ καὶ καταγινώσκειν τοῦ βίου, κάτω που ρίψαντα *) τῷ πρὸς τὸν θεὸν φόβῳ τὴν οἴησιν, ὅπως ἀπολαύσῃ τῆς ἐπαγγελίας, καθὼς ἂν *) πιστεύσας ἠράσθη ταύτης, οὐ καθὼς ἂν *) πονέσας εἰργάσατο· μεγάλων γὰρ ὄντων τῶν δωρεῶν οὐκ ἔστι πόνους ἀξίους εὑρεῖν· μεγάλης δὲ δεῖ πίστεως καὶ ἐλπίδος, βήν· πίστεως δὲ ὑπόστασις πνεύματος πτωχεία καὶ Τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν ἐλπίδα τοῦ σκοποῦ τοῖς φιλο- σόφως ζην ᾑρημένοις ἱκανῶς εἰρῆσθαι νομίζω. δεῖ δὲ λοιπὸν προσθεῖναι τοῖς εἰρημένοις, ὅπως μὲν χρὴ συνεῖναι τοῖς τοιούτοις ἀλλήλοις, ὁποίους δὲ ἀγαπᾶν πόνους, ὅπως δεῖ ") τρέχειν μετ' ἀλλήλων, ἕως ἂν ἐπὶ τὴν ἄνω πόλιν ἀφίκωνται. Δεῖ τοίνυν τὸν τὰ τοῦ βίου τούτου σεμνὰ καθαρῶς ἀτιμάζοντα, καὶ ἀρνούμενον μὲν τοὺς συγγενεῖς, ἀρω νούμενον δὲ πᾶσαν τὴν κάτω δόξαν, καὶ ὁρῶντα [τά]*) τῆς οὐρανίας τιμῆς, καὶ τοῖς κατὰ θεὸν ἀδελφοῖς πνευματικῶς συναπτόμενον, ἀρνήσασθαι μετὰ τοῦ βίου καὶ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν. ἄρνησις δὲ ψυχῆς τὸ μηδαμοῦ ζητεῖν τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, θεραπεύειν μᾶλλον δὲ ἑαυτοῦ θέλημα, ποιεῖν τὸν ἐφεστῶτα τοῦ θεοῦ λό- ¹) εἰς τὸ ταύταις μετρηθῆναι, μὴ τοῖς πόνοις, τὴν ἀμοι- ἡ πρὸς θεὸν ἄμετρος ἀγάπη. κεκάθηκε. - *) ἐκπέσομεν. — ) ἐπαγγελείαν. — ) βίψαντας. - *) Εx ν. *) δέ, τε δεῖ. - EPISTOLAE. A ripientes superbiendi et gloriandi, priusquam in B nem rerum speratarum pervenerimus, excidamus studio, inutilem nobis etiam susceptum laborem su- perbia facientes, atque indigni apparentes perſe- ctione, in quam Spiritus traxit nos gratia. Oportet igitur nusquam laboris contentionem dissolvi, neque nos discedere a propositis certaminibus, neque iis quae retro sunt, si quid actum sit, studere, sed eorum oblivionem capere, ad ea vero quae sunt priora secundum Apostolum extendere nos ipsos (1), laborumque curis cor conterere, habentes insatia- bilem iustitiae cupiditatem, quam solam esurire sitireque debent ii, qui ad perfectionem student pertingere. Humiles nos et timidissimos feri opor- tet, utpote qui procul simus a promissis longeque remoti a perfecta Christi dilectione. Nam is, qui illam ardenter desiderat et ad supernam spectat promissionem, nec ieiunans, nec vigilans, neque alii cuiquam virtutis excercilio vicans stat elatus ad bona opera, quae talia anticipant, sed plenus divino desiderio, et ad vocantem intente spectans, vel omne certamen, quodcunque certave- rit, ad illud consequendum parvum aestimat. Eni- titur autem ad finem usque huius vitae, laboribus labores et virtutes virtutibus iungendo, donec pre- tiosum se Deo praestet propter opera, nec in con- scientia sua credens, dignum ipsum se reddidisse Deo. Hoc enim est opus maximum philosophiae, magnum in operibus humiliari corde, et reprehen- dere vitam, abjiciendo timore Dei opinionem, ut particeps fat repromissionis, quasi credendo hanc appetiverit, non quasi operando eam lucratus sit. Quoniam enim magna sunt dona, labores digni in- veniri non possunt; magna autem fide et spe opus est, ut his, non laboribus, compensentur: fidei autem substantia est spiritus paupertas et infinitus erga Deum amor. C " D Et haec quidem, quae ad spem pertinent finis iis, qui philosophice vivere elegerunt, satis dicta esse censeo. Oportet igitur cetera nos addere, quo- modo tales alius alii adesse debeant, quales aniare labores, quomodo oporteat eos, una currere, donec ad supernam civitatem perveniant. Oportet ergo eum, qui hujus vitae splendorem pure contemnat, et abneget cognatos, abnegetque etiam omnem terrenam gloriam, et intueatur coe- lestem honorem, fratribus secundum Deum suis spiritualiter coniunctus, abnegare una cum vita etiam animam suam. Abnegatio autem animae est nunquam quaerere suam voluntatem, immo subi gere propriam voluntatem, facere instans nobis VARIAE LECTIONES. - - Cod. Einend., cod. Emnend., cod. Emend. cod. coni., cod. v. - *) Ex coni., cod. Sic cod., forte leg. vel NOTAE. 4) Coni. addimus τά, quod in cod. desideratur. (1) Phil. III, 13.

αἰσχύνης καταφρονήσας, ἐν δεξιᾷ τε τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ κεκάθικε 1). δέος γάρ, μὴ τοῖς παρά του πνεύματος δωρήμασιν ἐπαιρόμενοι, καὶ τὸ κατορθῶσαι τι δι' ἀρετὴν ἀφορμὴν λαβόντες εἰς τὸ φρονεῖν καὶ σε- μνύνεσθαι, πρὶν εἰς τέλος τῶν ἐλπιζομένων ἐλθεῖν, ἐκπέσωμεν ") τῆς ὁρμῆς, ἀχρεῖον ἑαυτοῖς καὶ τὸν προλαβόντα πόνον τῇ αὐθαδείᾳ ποιήσαντες, καὶ ἀν- ἄξιοι φανέντες τῆς τελειότητος, εἰς ἣν ἡ τοῦ πνεύματος εἴλκυσεν ἡμᾶς χάρις. δεῖ οὖν μηδαμοῦ τὸν τοῦ πόνου τόνον ἐκλύειν, μηδὲ ἐξίστασθαι τῶν προκειμένων ἀγώνων, μηδὲ τοῖς κατόπιν, εἴ τι πέπρακται, στου- δαῖον κατέχειν, ἀλλ᾽ ἐκείνων μὲν λήθην λαμβάνειν, ἐπὶ δὲ τῶν ἔμπροσθεν κατὰ τὸν ἀπόστολον ἐπεκτεί- νεσθαι, καὶ συντρίβειν ταῖς τῶν πόνων φροντίσι τὴν καρδίαν, ἀκόρεστον ἔχοντας τὴν τῆς δικαιοσύνης ἐπιθυμίαν, ἧς μόνης χρὴ πεινὴν καὶ διψῇν τοὺς εἰς τὸ τέλειον φθάσαι ζητοῦντας. ταπεινούς δεῖ καὶ περι- δεεῖς γινομένους ὡς πόρρω που τῶν ἐπηγγελμένων τυγχάνοντας καὶ τῆς τελείας τοῦ Χριστοῦ μακράν ἀπῳκισμένους ἀγάπης. ὁ γὰρ ἐκείνης ἐρῶν, καὶ πρὸς τὴν ἄνω βλέπων ἐπαγγελίαν *), οὔτε νηστεύων, οὔτε ἀγρυπνῶν, οὔτε ἄλλο τι τῶν τῆς ἀρετῆς σπουδάζων ἵσταται τοῖς προλαβοῦσι κατορθώμασιν ἐπηρμένος· ἀλλὰ μεστὸς ὢν τοῦ θείου πόθου, καὶ πρὸς τὸν καλοῦντα συντόνως βλέπων, πᾶν μὲν, ὅ τι ἂν ἀγωνίσηται, πρὸς τὸ τυχεῖν ἐκείνου μικρὸν ἡγεῖται καὶ τῶν ἄθλων. φι- λονεικεῖ δὲ μέχρι τῆς τοῦ βίου τούτου τελευτῆς, πόνοις πόνους, καὶ ἀρετὰς ἀρεταῖς συνάπτων, μέχρις ἂν τίτ μιον ἑαυτὸν τῷ θεῷ καταστήσῃ διὰ τῶν ἔργων, οὐκ ἔχων ἐν τῷ συνειδότι τὸ νομίζειν ἄξιον ἑαυτὸν πε ποιηκέναι θεῷ. τοῦτο γάρ ἐστι κατόρθωμα μέγιστον φιλοσοφίας, τὸ μέγαν ὄντα τοῖς ἔργοις συστέλλεσθαι τῇ καρδίᾳ καὶ καταγινώσκειν τοῦ βίου, κάτω που ρίψαντα *) τῷ πρὸς τὸν θεὸν φόβῳ τὴν οἴησιν, ὅπως ἀπολαύσῃ τῆς ἐπαγγελίας, καθὼς ἂν *) πιστεύσας ἠράσθη ταύτης, οὐ καθὼς ἂν *) πονέσας εἰργάσατο· μεγάλων γὰρ ὄντων τῶν δωρεῶν οὐκ ἔστι πόνους ἀξίους εὑρεῖν· μεγάλης δὲ δεῖ πίστεως καὶ ἐλπίδος, βήν· πίστεως δὲ ὑπόστασις πνεύματος πτωχεία καὶ Τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν ἐλπίδα τοῦ σκοποῦ τοῖς φιλο- σόφως ζην ᾑρημένοις ἱκανῶς εἰρῆσθαι νομίζω. δεῖ δὲ λοιπὸν προσθεῖναι τοῖς εἰρημένοις, ὅπως μὲν χρὴ συνεῖναι τοῖς τοιούτοις ἀλλήλοις, ὁποίους δὲ ἀγαπᾶν πόνους, ὅπως δεῖ ") τρέχειν μετ' ἀλλήλων, ἕως ἂν ἐπὶ τὴν ἄνω πόλιν ἀφίκωνται. Δεῖ τοίνυν τὸν τὰ τοῦ βίου τούτου σεμνὰ καθαρῶς ἀτιμάζοντα, καὶ ἀρνούμενον μὲν τοὺς συγγενεῖς, ἀρω νούμενον δὲ πᾶσαν τὴν κάτω δόξαν, καὶ ὁρῶντα [τά]*) τῆς οὐρανίας τιμῆς, καὶ τοῖς κατὰ θεὸν ἀδελφοῖς πνευματικῶς συναπτόμενον, ἀρνήσασθαι μετὰ τοῦ βίου καὶ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν. ἄρνησις δὲ ψυχῆς τὸ μηδαμοῦ ζητεῖν τὸ ἑαυτοῦ θέλημα, θεραπεύειν μᾶλλον δὲ ἑαυτοῦ θέλημα, ποιεῖν τὸν ἐφεστῶτα τοῦ θεοῦ λό- ¹) εἰς τὸ ταύταις μετρηθῆναι, μὴ τοῖς πόνοις, τὴν ἀμοι- ἡ πρὸς θεὸν ἄμετρος ἀγάπη. κεκάθηκε. - *) ἐκπέσομεν. — ) ἐπαγγελείαν. — ) βίψαντας. - *) Εx ν. *) δέ, τε δεῖ. - EPISTOLAE. A ripientes superbiendi et gloriandi, priusquam in B nem rerum speratarum pervenerimus, excidamus studio, inutilem nobis etiam susceptum laborem su- perbia facientes, atque indigni apparentes perſe- ctione, in quam Spiritus traxit nos gratia. Oportet igitur nusquam laboris contentionem dissolvi, neque nos discedere a propositis certaminibus, neque iis quae retro sunt, si quid actum sit, studere, sed eorum oblivionem capere, ad ea vero quae sunt priora secundum Apostolum extendere nos ipsos (1), laborumque curis cor conterere, habentes insatia- bilem iustitiae cupiditatem, quam solam esurire sitireque debent ii, qui ad perfectionem student pertingere. Humiles nos et timidissimos feri opor- tet, utpote qui procul simus a promissis longeque remoti a perfecta Christi dilectione. Nam is, qui illam ardenter desiderat et ad supernam spectat promissionem, nec ieiunans, nec vigilans, neque alii cuiquam virtutis excercilio vicans stat elatus ad bona opera, quae talia anticipant, sed plenus divino desiderio, et ad vocantem intente spectans, vel omne certamen, quodcunque certave- rit, ad illud consequendum parvum aestimat. Eni- titur autem ad finem usque huius vitae, laboribus labores et virtutes virtutibus iungendo, donec pre- tiosum se Deo praestet propter opera, nec in con- scientia sua credens, dignum ipsum se reddidisse Deo. Hoc enim est opus maximum philosophiae, magnum in operibus humiliari corde, et reprehen- dere vitam, abjiciendo timore Dei opinionem, ut particeps fat repromissionis, quasi credendo hanc appetiverit, non quasi operando eam lucratus sit. Quoniam enim magna sunt dona, labores digni in- veniri non possunt; magna autem fide et spe opus est, ut his, non laboribus, compensentur: fidei autem substantia est spiritus paupertas et infinitus erga Deum amor. C " D Et haec quidem, quae ad spem pertinent finis iis, qui philosophice vivere elegerunt, satis dicta esse censeo. Oportet igitur cetera nos addere, quo- modo tales alius alii adesse debeant, quales aniare labores, quomodo oporteat eos, una currere, donec ad supernam civitatem perveniant. Oportet ergo eum, qui hujus vitae splendorem pure contemnat, et abneget cognatos, abnegetque etiam omnem terrenam gloriam, et intueatur coe- lestem honorem, fratribus secundum Deum suis spiritualiter coniunctus, abnegare una cum vita etiam animam suam. Abnegatio autem animae est nunquam quaerere suam voluntatem, immo subi gere propriam voluntatem, facere instans nobis VARIAE LECTIONES. - - Cod. Einend., cod. Emnend., cod. Emend. cod. coni., cod. v. - *) Ex coni., cod. Sic cod., forte leg. vel NOTAE. 4) Coni. addimus τά, quod in cod. desideratur. (1) Phil. III, 13.

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

τὸ κοινὸν τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα μεθ' ὁμονοίας ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ θεοῦ εὐθύνοντι. κεκτῆσθαι δὲ οὐδὲν χρὴ ἢ '; ὀνομάζειν ἴδιον παρὰ τὸ κοινόν, πλὴν τοῦ τὸ σῶμα καλύπτοντος ἱματίου. εἰ γὰρ μηδὲν ἔχει τούτων, ἀλλὰ γυμνός εἴη "; τῆς καθ' ἑαυτὸν τοῦ βίου φροντίδος, τῆς κοινῆς ἔσται χρείας θεραπευτής, καὶ τὸ παρὰ τῶν προεστώτων επιτασσό μενον μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ ἐλπίδος προθύμως ἐπιτελῶν, καθάπερ εὔνους καὶ ἁπλοῦς δοῦλος τοῦ Χριστοῦ, πρὸς τὴν κοινὴν τῶν ἀδελφῶν χρείαν ἡγορασμένος. τοῦτο γὰρ ὁ κύριος βούλεται καὶ παραινεῖ λέγων· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος καὶ μέγας, ἔστω πάντων ἔσχατος, καὶ πάντων διάκονος, καὶ πάντων δοῦ λος. χρὴ οὖν τὴν δουλείαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις Α γον, καὶ τούτῳ κεχρῆσθαι καθάπερ ἀγαθῷ κυβερνήτη, Β άκαρπον εἶναι, καὶ μηδεμίαν φέρουσαν τῷ δουλεύοντι τιμὴν μηδὲ δόξαν, ὅπως μὴ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἀνθρωπάρεσκος φαίνοιτο, σχηματίζων ἑαυτὸν ἐν ὀφθαλμοδουλείᾳ *), μηδὲ ἀνθρώποις, ἀλλ' ὡς αὐτῷ τῷ κυρίῳ δουλεύων, καὶ τὴν τεθλιμμένην βαδίζων ὁδόν. ἐνὶ “) τῷ ἐκείνου ζυγῷ προθύμως ὑποθεὶς τὸν αὐχένα, καὶ βαστάζων διὰ τέλους, ἐν ἡδονῇ φέρεται πρὸς τὸ τέλος μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος. δεῖ οὖν ὑποτε τάχθαι πᾶσι, καὶ καθάπερ δανείου χρεώστην θεμα πεύειν τοὺς ἀδελφοὺς, τὰς ὑπὲρ πάντων φροντίδας ἐναποθέμενον τῇ ψυχῇ, καὶ ἀποπληροῦντα τὴν ὀφει λομένην ἀγάπην. χρὴ δὲ καὶ τοὺς προεστώτας τοῦ πνευματικοῦ χοροῦ τὸ μέγεθος τῆς αὐτῶν σκοποῦντας φροντίδος ε) καὶ τῆς ἐφεδρευούσης τὴν πίστιν κακίας λογιζομένους τὰς τέχνας, ἀξίως τῆς ἐπιστασίας ἀγω νίζεσθαι, μὴ πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἀναιροῦντας φρόνημα. κίνδυνος γὰρ ἐνταῦθα. καί τινες ήδη δοκοῦντες *) ἑτέ- ρων προεστάναι, καὶ τούτους ἐπὶ τὴν οὐράνιον ευθύ νειν ζωήν, ἔλαθον ὑπὸ φρονήματος ἑαυτοὺς ἀπολέ σαντες. δεῖ οὖν ἐν τῇ ἐπιστασίᾳ μείζονα μὲν τῶν ἄλλων τοὺς προεστῶτας πονεῖν, ταπεινότερα δὲ τῶν ἀρχομέν νων φρονεῖν, καὶ τύπον δουλείας τὸν ἑαυτοῦ βίον παρ έχειν τοῖς ἀδελφοῖς, παρακαταθήκην θεοῦ νομίζον τας ἔχειν, οὓς ἐπιστεύθησαν. εἰ γὰρ οὕτως ἔχοιεν, συγκροτοῦντες τὸν ἱερὸν τῇ θεραπεία χορόν, καὶ τὴν μὲν διδαχὴν κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν ἐν φανερῷ ποιού- μενος, πρὸς τὸ σώζειν τὴν ἑκάστου πρέπουσαν τάξιν, ἐν τῷ κρυπτῷ δὲ κατὰ διάνοιαν τὴν ταπεινοφροσύνην, καθάπερ εὐγνώμονες δοῦλοι τηροῦντες τὴν πίστιν, μέγαν ἑαυτοῖς ἐργάζονται τῷ τοιούτῳ βίῳ μισθόν. οὕτως οὖν [δεί] 7) ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν, ὡς ἂν χρη- στον παιδαγωγοί παίδων ἀπαλῶν, οὓς ἐπιστεύθησαν παρὰ τῶν πατέρων αὐτῶν. ἐκεῖνοι γάρ, τῶν παίδων τὰς ἕξεις σκοποῦντες, τῷ μὲν πληγάς, τῷ δὲ νουθε σίας, τῷ δὲ ἔπαινον, τῷ δὲ ἄλλο τι τοιοῦτον προσο άγουσιν, οὐδὲν οὔτε πρὸς χάριν οὔτε πρὸς ἀπέχθειαν τούτων ποιοῦντες, ἀλλ' ὡς ἀνῆκε τοῦ πράγματος, καὶ ένι. — *) φροντίδας. - - - *) δοκῶντες. - ") δεῖ ΧΧΙΙΙ, 11. S. MACARII AEGYPTII verbum Dei, eoque uti tanquam bono gubernatore, congregationem fratrum cum concordia ad portum voluntatis Dei dirigente. Possidere autem nihil de- bes vel nominare proprium extra id, quod com- mune est, praeterquam pallium quo corpus tegitur. Etenim si nihil eorum habet, sed exutus est pro- priae vitae cura, communis erit necessitu- dinis minister, et praepositorum iussum cum vo- luptate et spe prompte perfciet, tanquam probus ac simplex servus Christi, ad communem fratrum necessitudinem redemptus. Hoc enim Dominus vult monetque dicens : Qui vult inter vos primus esse et magnus, esto omnium novissimus et omnium minister et omnium servus (1). Oportet igitur servitutem co- ram hominibus infructuosam esse, neque ullum servienti afferre honorem vel gloriam, ne contra Scripturam quasi hominibus placens videatur, ap- pareatve ad oculum serviens (2), neque hominibus, sed ut ipsi Domino serviens, arctamque viam in- sistens. Uni illius iugo prompte collum submit- tens, idque portans continenter, in voluptate fer- tur ad finem cum bona spe. Debet igitur subiectus esse omnibus, et tanquam mutui dati debitor mi- nistrare fratribus, omnium curis in anima sua re- positis, reddensque debitam caritatem. Oportet autem etiam praepositos spiritualis chori curae sibi incumbentis magnitudinem intuentes, artesque insidiantis fdei malitiae attendentes, digne praesi- dio suo certare, nec ob potestatem assumere spi- ritum. Hoc enim loco est periculum. Et sunt quos, cum ceteris iam se praestare putarent, eosque ad C aeternam ducere vitam, latuerit, superbia se ipsos interire. Debent igitur in praesidio plus ceteris praepositi laborare, humilius autem subiectis cogi- tare, atque typum servitutis vitam suam praebere fratribus, atque deposium Dei existimare eos, qui sibi concrediti sunt. Etenim si ita se habent, exer- centes simul sanctum ministerio suo chorum, et doctrinam secundum cuiusque necessitatem palam proponentes, ad salvandum cuique consentaneum ordinem, in occulto vero humilitatem exercentes in mente, tanquam probi ministri fidem servantes, magnam sibi lucrantur tali vita mercedem. Sic igitur eorum curam gerere debent, ut boni magistri puerorum tenerorum, qui sibi concrediti sunt a patribus eorum. Nam illi, puerorum indolem spectantes, alii verbera, alii correptiones, alii laudem, alii aliud huiusmodi afferunt, neque cum studio, neque cum odio quidquam eorum faciendo, sed sicut rei convenit, et pueri postulat natura, ut fiant huius vitae homines honesti. [Sic] nos quoque oportet omni odio in fratrem omnique arrogantia D VARIAE LECTIONES. Einend, cod. Empend., cod. om. cod., addidi ex coni. NOTAE. 1) Coni. add. ή, in cod. desideratur. *) Sic cod. *) Emend., cod. όφθαλμωδουλεία. - 4) Cod. (2) Eph. VI, 6, 7; Col. MI, 22. (1) Marc. IX, 34; X, 43 sq.; Matth. XX, 26 sqq.,

Τu ὁ τοῦ παιδὸς ἀπαιτεῖ τρόπος, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτοὺς τοῦ βίου τούτου σεμνούς. [οὕτως ') καὶ ἡμᾶς χρή πᾶν μίσος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ καὶ πᾶσαν αὐθάδειαν ἀποθεμένους πρὸς τὴν ἑκάστῳ 3) δύναμιν καὶ γνώμην ἁρμόζειν τὸν λόγον. τὸ ") μὲν ἐπιτίμησον, τὸ * δὲ νουθέτησον, ἄλλον παρακάλεσον, πρὸς τὴν ἑκάστου χρείαν, καθάπερ Ιατρὸς ἀγαθὸς προσάγων τὸ φάρμα κον. ἐκεῖνος μὲν γάρ, πρὸς τὰ πάθη σκοπῶν, τῷ μὲν πρᾷον, τῷ δὲ σφοδρότερον ἐπέθηκε φάρμακον, οὐδενὶ τῶν θεραπείας δεομένων ἀχθόμενος, ἀλλὰ ταῖς πληγαῖς καὶ τοῖς σωμασιν ἁρμόζων τὴν τέχνην. σὺ δὲ ἀκολούθει τῇ χρείᾳ τοῦ πράγματος, όπως την ψυχὴν τοῦ πρὸς σὲ βλέποντος μαθητοῦ καλῶς ἐκπαι- δεύσας λαμπρὰν τὴν ἐκείνης ἀρετὴν προσαγάγης τῷ πατρί, κληρονόμον ἄξιον τῆς ἐκείνου δωρεᾶς, ἐὰν οὕτως ἔχητε πρὸς ἀλλήλους, οἵ τε ἐφεστῶτες καὶ Β οἱ τούτοις χρώμενοι διδασκάλοις, οἱ μὲν πειθόμενοι μετὰ χαρᾶς τοῖς ἐπιταττομένοις, οἱ δὲ μεθ᾿ ἡδονῆς τοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ τέλειον προσαγόμενοι, καὶ ταῖς τιμαῖς ἀλλήλους προηγῆσθε "), τὴν τῶν ἀγγέλων ἐπὶ γῆς ζήσεσθε βίον. μηδεὶς οὖν ἐν ὑμῖν γνωριζέσθω τύφος, ἀλλὰ ἁπλότης καὶ ὁμόνοια καὶ διάθεσις ἄδολος συγκροτείτω τὸν χορόν. πειθέτω δὲ ἕκαστος ἑαυτόν, ὡς οὐ τοῦ συνόντος ἀδελφοῦ μόνον ἔσται καταδεέστε ρος, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἀνθρώπου. τοῦτο γὰρ γινώσκων μαθητής ὄντως ἔσται Χριστοῦ· ὁ γὰρ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθή- σεται. καὶ πάλιν· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. καθώς καί· ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε δια- κονηθήναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. καὶ ὁ ἀπόστο λος· οὐ γὰρ ἑαυτοὺς κηρύσσομεν, ἀλλὰ Χριστὸν Ἰησοῦν, κύριον, ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Ἰησοῦν. εἰδότες οὖν τῆς τε ταπεινότητος τοὺς καρ πούς, καὶ τὴν ζημίαν *) τοῦ τύφου, μιμήσασθε τὸν δεσπότην, ἀγαπῶντες ἀλλήλους, καὶ μήτε θάνα- τον, μήτε ἄλλην τινὰ τιμωρίαν εἰς ἀγαθὸν μετ' άλ λήλων ὀκνεῖτε "), ἀλλ᾽ ἦν ἐβάδισεν ἐν ἡμῖν ὁδὸν ὁ σωτήρ, ταύτην ὑμεῖς πρὸς ἐκεῖνον βαδίζοντες, ἐν σώματι καὶ ψυχῇ μια χωρεῖτε πρὸς τὴν ἄνω κλῆσιν, ἀγαπῶντες τὸν θεὸν καὶ ἀλλήλους· ἀγάπη γὰρ καὶ φόβος ὁ πρὸς τὸν κύριον τὸ πρῶτον τοῦ νόμου ἐστὶ πλήρωμα. δεῖ οὖν ἕκαστον ὑμῶν καθάπερ ἰσχυράν τινα καὶ στερεὰν κρηπίδα τὸν φόβον τε καὶ τὴν ἀγά- πὴν ἐν τῇ ἑαυτοῦ τιθέναι ψυχῇ, καὶ ταύτην ἐπάρδειν ἔργοις τε ἀγαθοῖς καὶ εὐχῇ διαρκεῖ. οὐ γὰρ ἁπλῶς, οὐδὲ αὐτομάτως ἡμῖν ἡ πρὸς θεὸν ἀγάπη ἐγγίνεσθαι πέφυκεν, ἀλλὰ διὰ πολλῶν πόνων, καὶ μεγάλων φροντίδων, καὶ συνεργείας τῆς τοῦ Χριστοῦ, καθὼς οὕτω ἑκάστου. - - - - *) τῷ. — *) τόν. — *) προηγεῖσθαι. — • ζυμίαν. — 1) μια μήσασθαι, ὀκνῆτε. EPISTOLAE. modare verbum. Hoc vitupera, illud increpa, alium adhortare secundum cuiusvis indigentiam, quasi bonus medicus adhibens medicinam. Is enim ad passiones spectans, huic levius, illi vehementius proponit medicamentum, nemini eorum, qui cura- tione indigent, iratus, sed plagis corporibusque accommodans artem. autem ita sequere rerum necessitatem, ut, anima discipuli ad te respicientis bene exculta, candidam eius virtutem adducas pa- tri, dignum donationis ejus haeredem. Si tali vos invicem modo habetis, et praepositi, et qui iis utuntur magistris, hi cum gaudio iussis obtempe- rantes, illi cum voluptate fratres ad perfectionem adducentes, atque honoribus invicem praevenitis(1), angelorum in terra vivetis vitam. Nulla igitur in vobis cognoscatur superbia, sed simplicitas et con- cordia et animus doli expers coniungat chorum. Doceat autem quisque se ipsum, non fratre solum, qui secum degat, se inferiorem fore, sed et omni homine. id enim qui cognoscit, is vere erit disci- pulus Christi. Nam qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur (2), et iterum : Qui ex vobis vult primus esse, erit omnium novissimus et omnium minister (3). Sicut etiam : Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare ani- mam suam redemptionem pro multis (4). Et Aposto- lus Non enim nosmetipsos praedicamus, sed Jesum Christum Dominum nostrum, nos artem servos ve- stros per Jesum (5). Scientes igitur et humilitatis fructus et damnum superbiae, imitamini Domi- num, diligentes vos invicem, et neque mortem neque aliam quandam castigationem ad bonum in- vicem timete, sed quam ambulavit in nobis viam Salvator, eam vos ad illum ambulate, et in cor- pore animaque una procedite ad supernam vocatio- nem, diligentes Deum et vos invicem. Amor enim et timor Domini prima legis est consummatio. Opor- tet igitur quemque vestrum tanquam forte quod- dam firmumque fundamentum timorem et amorem ponere in anima sua, et hunc rigare bonis operibus et oratione sufficienti. Neque enim simpliciter, ne- que sua sponte amor erga Deum in nobis nasci so- let, sed multis laboribus gravibusque curis et co- A seposita ad cuiusque virtutem ac mentem accon- D operatione Christi, sicut dixit Sapientia : Si enin C : quaesieras eam, inquit, quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis illam : tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei invenies (6). Dei vero scien- tiam inveniens et timorem intelligens, facile et quod sequitur recte perficies, scilicet ut proximum VARIAE LECTIONES. ) om. cod., addidi ex coni. *) Sic cod., forte mavis Sic cod., forte leg. - Sic cod., forte leg. Emend., cod. Gorr.,cod. Cod. e supra adscr. ead. m. - - *) Corr., cod. NOTAE. (4) Rom. XII, 10. (2) Luc. XIV, 11. (5) Marc. IX, 34. (4) Matth. ΧΧ, 28. (5) II Cor. IV, 5. (6) Prov. II, 4, 5.

Τu ὁ τοῦ παιδὸς ἀπαιτεῖ τρόπος, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτοὺς τοῦ βίου τούτου σεμνούς. [οὕτως ') καὶ ἡμᾶς χρή πᾶν μίσος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ καὶ πᾶσαν αὐθάδειαν ἀποθεμένους πρὸς τὴν ἑκάστῳ 3) δύναμιν καὶ γνώμην ἁρμόζειν τὸν λόγον. τὸ ") μὲν ἐπιτίμησον, τὸ * δὲ νουθέτησον, ἄλλον παρακάλεσον, πρὸς τὴν ἑκάστου χρείαν, καθάπερ Ιατρὸς ἀγαθὸς προσάγων τὸ φάρμα κον. ἐκεῖνος μὲν γάρ, πρὸς τὰ πάθη σκοπῶν, τῷ μὲν πρᾷον, τῷ δὲ σφοδρότερον ἐπέθηκε φάρμακον, οὐδενὶ τῶν θεραπείας δεομένων ἀχθόμενος, ἀλλὰ ταῖς πληγαῖς καὶ τοῖς σωμασιν ἁρμόζων τὴν τέχνην. σὺ δὲ ἀκολούθει τῇ χρείᾳ τοῦ πράγματος, όπως την ψυχὴν τοῦ πρὸς σὲ βλέποντος μαθητοῦ καλῶς ἐκπαι- δεύσας λαμπρὰν τὴν ἐκείνης ἀρετὴν προσαγάγης τῷ πατρί, κληρονόμον ἄξιον τῆς ἐκείνου δωρεᾶς, ἐὰν οὕτως ἔχητε πρὸς ἀλλήλους, οἵ τε ἐφεστῶτες καὶ Β οἱ τούτοις χρώμενοι διδασκάλοις, οἱ μὲν πειθόμενοι μετὰ χαρᾶς τοῖς ἐπιταττομένοις, οἱ δὲ μεθ᾿ ἡδονῆς τοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ τέλειον προσαγόμενοι, καὶ ταῖς τιμαῖς ἀλλήλους προηγῆσθε "), τὴν τῶν ἀγγέλων ἐπὶ γῆς ζήσεσθε βίον. μηδεὶς οὖν ἐν ὑμῖν γνωριζέσθω τύφος, ἀλλὰ ἁπλότης καὶ ὁμόνοια καὶ διάθεσις ἄδολος συγκροτείτω τὸν χορόν. πειθέτω δὲ ἕκαστος ἑαυτόν, ὡς οὐ τοῦ συνόντος ἀδελφοῦ μόνον ἔσται καταδεέστε ρος, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἀνθρώπου. τοῦτο γὰρ γινώσκων μαθητής ὄντως ἔσται Χριστοῦ· ὁ γὰρ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθή- σεται. καὶ πάλιν· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. καθώς καί· ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε δια- κονηθήναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. καὶ ὁ ἀπόστο λος· οὐ γὰρ ἑαυτοὺς κηρύσσομεν, ἀλλὰ Χριστὸν Ἰησοῦν, κύριον, ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Ἰησοῦν. εἰδότες οὖν τῆς τε ταπεινότητος τοὺς καρ πούς, καὶ τὴν ζημίαν *) τοῦ τύφου, μιμήσασθε τὸν δεσπότην, ἀγαπῶντες ἀλλήλους, καὶ μήτε θάνα- τον, μήτε ἄλλην τινὰ τιμωρίαν εἰς ἀγαθὸν μετ' άλ λήλων ὀκνεῖτε "), ἀλλ᾽ ἦν ἐβάδισεν ἐν ἡμῖν ὁδὸν ὁ σωτήρ, ταύτην ὑμεῖς πρὸς ἐκεῖνον βαδίζοντες, ἐν σώματι καὶ ψυχῇ μια χωρεῖτε πρὸς τὴν ἄνω κλῆσιν, ἀγαπῶντες τὸν θεὸν καὶ ἀλλήλους· ἀγάπη γὰρ καὶ φόβος ὁ πρὸς τὸν κύριον τὸ πρῶτον τοῦ νόμου ἐστὶ πλήρωμα. δεῖ οὖν ἕκαστον ὑμῶν καθάπερ ἰσχυράν τινα καὶ στερεὰν κρηπίδα τὸν φόβον τε καὶ τὴν ἀγά- πὴν ἐν τῇ ἑαυτοῦ τιθέναι ψυχῇ, καὶ ταύτην ἐπάρδειν ἔργοις τε ἀγαθοῖς καὶ εὐχῇ διαρκεῖ. οὐ γὰρ ἁπλῶς, οὐδὲ αὐτομάτως ἡμῖν ἡ πρὸς θεὸν ἀγάπη ἐγγίνεσθαι πέφυκεν, ἀλλὰ διὰ πολλῶν πόνων, καὶ μεγάλων φροντίδων, καὶ συνεργείας τῆς τοῦ Χριστοῦ, καθὼς οὕτω ἑκάστου. - - - - *) τῷ. — *) τόν. — *) προηγεῖσθαι. — • ζυμίαν. — 1) μια μήσασθαι, ὀκνῆτε. EPISTOLAE. modare verbum. Hoc vitupera, illud increpa, alium adhortare secundum cuiusvis indigentiam, quasi bonus medicus adhibens medicinam. Is enim ad passiones spectans, huic levius, illi vehementius proponit medicamentum, nemini eorum, qui cura- tione indigent, iratus, sed plagis corporibusque accommodans artem. autem ita sequere rerum necessitatem, ut, anima discipuli ad te respicientis bene exculta, candidam eius virtutem adducas pa- tri, dignum donationis ejus haeredem. Si tali vos invicem modo habetis, et praepositi, et qui iis utuntur magistris, hi cum gaudio iussis obtempe- rantes, illi cum voluptate fratres ad perfectionem adducentes, atque honoribus invicem praevenitis(1), angelorum in terra vivetis vitam. Nulla igitur in vobis cognoscatur superbia, sed simplicitas et con- cordia et animus doli expers coniungat chorum. Doceat autem quisque se ipsum, non fratre solum, qui secum degat, se inferiorem fore, sed et omni homine. id enim qui cognoscit, is vere erit disci- pulus Christi. Nam qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur (2), et iterum : Qui ex vobis vult primus esse, erit omnium novissimus et omnium minister (3). Sicut etiam : Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare ani- mam suam redemptionem pro multis (4). Et Aposto- lus Non enim nosmetipsos praedicamus, sed Jesum Christum Dominum nostrum, nos artem servos ve- stros per Jesum (5). Scientes igitur et humilitatis fructus et damnum superbiae, imitamini Domi- num, diligentes vos invicem, et neque mortem neque aliam quandam castigationem ad bonum in- vicem timete, sed quam ambulavit in nobis viam Salvator, eam vos ad illum ambulate, et in cor- pore animaque una procedite ad supernam vocatio- nem, diligentes Deum et vos invicem. Amor enim et timor Domini prima legis est consummatio. Opor- tet igitur quemque vestrum tanquam forte quod- dam firmumque fundamentum timorem et amorem ponere in anima sua, et hunc rigare bonis operibus et oratione sufficienti. Neque enim simpliciter, ne- que sua sponte amor erga Deum in nobis nasci so- let, sed multis laboribus gravibusque curis et co- A seposita ad cuiusque virtutem ac mentem accon- D operatione Christi, sicut dixit Sapientia : Si enin C : quaesieras eam, inquit, quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis illam : tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei invenies (6). Dei vero scien- tiam inveniens et timorem intelligens, facile et quod sequitur recte perficies, scilicet ut proximum VARIAE LECTIONES. ) om. cod., addidi ex coni. *) Sic cod., forte mavis Sic cod., forte leg. - Sic cod., forte leg. Emend., cod. Gorr.,cod. Cod. e supra adscr. ead. m. - - *) Corr., cod. NOTAE. (4) Rom. XII, 10. (2) Luc. XIV, 11. (5) Marc. IX, 34. (4) Matth. ΧΧ, 28. (5) II Cor. IV, 5. (6) Prov. II, 4, 5.

Τu ὁ τοῦ παιδὸς ἀπαιτεῖ τρόπος, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτοὺς τοῦ βίου τούτου σεμνούς. [οὕτως ') καὶ ἡμᾶς χρή πᾶν μίσος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ καὶ πᾶσαν αὐθάδειαν ἀποθεμένους πρὸς τὴν ἑκάστῳ 3) δύναμιν καὶ γνώμην ἁρμόζειν τὸν λόγον. τὸ ") μὲν ἐπιτίμησον, τὸ * δὲ νουθέτησον, ἄλλον παρακάλεσον, πρὸς τὴν ἑκάστου χρείαν, καθάπερ Ιατρὸς ἀγαθὸς προσάγων τὸ φάρμα κον. ἐκεῖνος μὲν γάρ, πρὸς τὰ πάθη σκοπῶν, τῷ μὲν πρᾷον, τῷ δὲ σφοδρότερον ἐπέθηκε φάρμακον, οὐδενὶ τῶν θεραπείας δεομένων ἀχθόμενος, ἀλλὰ ταῖς πληγαῖς καὶ τοῖς σωμασιν ἁρμόζων τὴν τέχνην. σὺ δὲ ἀκολούθει τῇ χρείᾳ τοῦ πράγματος, όπως την ψυχὴν τοῦ πρὸς σὲ βλέποντος μαθητοῦ καλῶς ἐκπαι- δεύσας λαμπρὰν τὴν ἐκείνης ἀρετὴν προσαγάγης τῷ πατρί, κληρονόμον ἄξιον τῆς ἐκείνου δωρεᾶς, ἐὰν οὕτως ἔχητε πρὸς ἀλλήλους, οἵ τε ἐφεστῶτες καὶ Β οἱ τούτοις χρώμενοι διδασκάλοις, οἱ μὲν πειθόμενοι μετὰ χαρᾶς τοῖς ἐπιταττομένοις, οἱ δὲ μεθ᾿ ἡδονῆς τοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ τέλειον προσαγόμενοι, καὶ ταῖς τιμαῖς ἀλλήλους προηγῆσθε "), τὴν τῶν ἀγγέλων ἐπὶ γῆς ζήσεσθε βίον. μηδεὶς οὖν ἐν ὑμῖν γνωριζέσθω τύφος, ἀλλὰ ἁπλότης καὶ ὁμόνοια καὶ διάθεσις ἄδολος συγκροτείτω τὸν χορόν. πειθέτω δὲ ἕκαστος ἑαυτόν, ὡς οὐ τοῦ συνόντος ἀδελφοῦ μόνον ἔσται καταδεέστε ρος, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἀνθρώπου. τοῦτο γὰρ γινώσκων μαθητής ὄντως ἔσται Χριστοῦ· ὁ γὰρ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθή- σεται. καὶ πάλιν· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. καθώς καί· ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε δια- κονηθήναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. καὶ ὁ ἀπόστο λος· οὐ γὰρ ἑαυτοὺς κηρύσσομεν, ἀλλὰ Χριστὸν Ἰησοῦν, κύριον, ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Ἰησοῦν. εἰδότες οὖν τῆς τε ταπεινότητος τοὺς καρ πούς, καὶ τὴν ζημίαν *) τοῦ τύφου, μιμήσασθε τὸν δεσπότην, ἀγαπῶντες ἀλλήλους, καὶ μήτε θάνα- τον, μήτε ἄλλην τινὰ τιμωρίαν εἰς ἀγαθὸν μετ' άλ λήλων ὀκνεῖτε "), ἀλλ᾽ ἦν ἐβάδισεν ἐν ἡμῖν ὁδὸν ὁ σωτήρ, ταύτην ὑμεῖς πρὸς ἐκεῖνον βαδίζοντες, ἐν σώματι καὶ ψυχῇ μια χωρεῖτε πρὸς τὴν ἄνω κλῆσιν, ἀγαπῶντες τὸν θεὸν καὶ ἀλλήλους· ἀγάπη γὰρ καὶ φόβος ὁ πρὸς τὸν κύριον τὸ πρῶτον τοῦ νόμου ἐστὶ πλήρωμα. δεῖ οὖν ἕκαστον ὑμῶν καθάπερ ἰσχυράν τινα καὶ στερεὰν κρηπίδα τὸν φόβον τε καὶ τὴν ἀγά- πὴν ἐν τῇ ἑαυτοῦ τιθέναι ψυχῇ, καὶ ταύτην ἐπάρδειν ἔργοις τε ἀγαθοῖς καὶ εὐχῇ διαρκεῖ. οὐ γὰρ ἁπλῶς, οὐδὲ αὐτομάτως ἡμῖν ἡ πρὸς θεὸν ἀγάπη ἐγγίνεσθαι πέφυκεν, ἀλλὰ διὰ πολλῶν πόνων, καὶ μεγάλων φροντίδων, καὶ συνεργείας τῆς τοῦ Χριστοῦ, καθὼς οὕτω ἑκάστου. - - - - *) τῷ. — *) τόν. — *) προηγεῖσθαι. — • ζυμίαν. — 1) μια μήσασθαι, ὀκνῆτε. EPISTOLAE. modare verbum. Hoc vitupera, illud increpa, alium adhortare secundum cuiusvis indigentiam, quasi bonus medicus adhibens medicinam. Is enim ad passiones spectans, huic levius, illi vehementius proponit medicamentum, nemini eorum, qui cura- tione indigent, iratus, sed plagis corporibusque accommodans artem. autem ita sequere rerum necessitatem, ut, anima discipuli ad te respicientis bene exculta, candidam eius virtutem adducas pa- tri, dignum donationis ejus haeredem. Si tali vos invicem modo habetis, et praepositi, et qui iis utuntur magistris, hi cum gaudio iussis obtempe- rantes, illi cum voluptate fratres ad perfectionem adducentes, atque honoribus invicem praevenitis(1), angelorum in terra vivetis vitam. Nulla igitur in vobis cognoscatur superbia, sed simplicitas et con- cordia et animus doli expers coniungat chorum. Doceat autem quisque se ipsum, non fratre solum, qui secum degat, se inferiorem fore, sed et omni homine. id enim qui cognoscit, is vere erit disci- pulus Christi. Nam qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur (2), et iterum : Qui ex vobis vult primus esse, erit omnium novissimus et omnium minister (3). Sicut etiam : Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare ani- mam suam redemptionem pro multis (4). Et Aposto- lus Non enim nosmetipsos praedicamus, sed Jesum Christum Dominum nostrum, nos artem servos ve- stros per Jesum (5). Scientes igitur et humilitatis fructus et damnum superbiae, imitamini Domi- num, diligentes vos invicem, et neque mortem neque aliam quandam castigationem ad bonum in- vicem timete, sed quam ambulavit in nobis viam Salvator, eam vos ad illum ambulate, et in cor- pore animaque una procedite ad supernam vocatio- nem, diligentes Deum et vos invicem. Amor enim et timor Domini prima legis est consummatio. Opor- tet igitur quemque vestrum tanquam forte quod- dam firmumque fundamentum timorem et amorem ponere in anima sua, et hunc rigare bonis operibus et oratione sufficienti. Neque enim simpliciter, ne- que sua sponte amor erga Deum in nobis nasci so- let, sed multis laboribus gravibusque curis et co- A seposita ad cuiusque virtutem ac mentem accon- D operatione Christi, sicut dixit Sapientia : Si enin C : quaesieras eam, inquit, quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis illam : tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei invenies (6). Dei vero scien- tiam inveniens et timorem intelligens, facile et quod sequitur recte perficies, scilicet ut proximum VARIAE LECTIONES. ) om. cod., addidi ex coni. *) Sic cod., forte mavis Sic cod., forte leg. - Sic cod., forte leg. Emend., cod. Gorr.,cod. Cod. e supra adscr. ead. m. - - *) Corr., cod. NOTAE. (4) Rom. XII, 10. (2) Luc. XIV, 11. (5) Marc. IX, 34. (4) Matth. ΧΧ, 28. (5) II Cor. IV, 5. (6) Prov. II, 4, 5.

Τu ὁ τοῦ παιδὸς ἀπαιτεῖ τρόπος, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτοὺς τοῦ βίου τούτου σεμνούς. [οὕτως ') καὶ ἡμᾶς χρή πᾶν μίσος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ καὶ πᾶσαν αὐθάδειαν ἀποθεμένους πρὸς τὴν ἑκάστῳ 3) δύναμιν καὶ γνώμην ἁρμόζειν τὸν λόγον. τὸ ") μὲν ἐπιτίμησον, τὸ * δὲ νουθέτησον, ἄλλον παρακάλεσον, πρὸς τὴν ἑκάστου χρείαν, καθάπερ Ιατρὸς ἀγαθὸς προσάγων τὸ φάρμα κον. ἐκεῖνος μὲν γάρ, πρὸς τὰ πάθη σκοπῶν, τῷ μὲν πρᾷον, τῷ δὲ σφοδρότερον ἐπέθηκε φάρμακον, οὐδενὶ τῶν θεραπείας δεομένων ἀχθόμενος, ἀλλὰ ταῖς πληγαῖς καὶ τοῖς σωμασιν ἁρμόζων τὴν τέχνην. σὺ δὲ ἀκολούθει τῇ χρείᾳ τοῦ πράγματος, όπως την ψυχὴν τοῦ πρὸς σὲ βλέποντος μαθητοῦ καλῶς ἐκπαι- δεύσας λαμπρὰν τὴν ἐκείνης ἀρετὴν προσαγάγης τῷ πατρί, κληρονόμον ἄξιον τῆς ἐκείνου δωρεᾶς, ἐὰν οὕτως ἔχητε πρὸς ἀλλήλους, οἵ τε ἐφεστῶτες καὶ Β οἱ τούτοις χρώμενοι διδασκάλοις, οἱ μὲν πειθόμενοι μετὰ χαρᾶς τοῖς ἐπιταττομένοις, οἱ δὲ μεθ᾿ ἡδονῆς τοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ τέλειον προσαγόμενοι, καὶ ταῖς τιμαῖς ἀλλήλους προηγῆσθε "), τὴν τῶν ἀγγέλων ἐπὶ γῆς ζήσεσθε βίον. μηδεὶς οὖν ἐν ὑμῖν γνωριζέσθω τύφος, ἀλλὰ ἁπλότης καὶ ὁμόνοια καὶ διάθεσις ἄδολος συγκροτείτω τὸν χορόν. πειθέτω δὲ ἕκαστος ἑαυτόν, ὡς οὐ τοῦ συνόντος ἀδελφοῦ μόνον ἔσται καταδεέστε ρος, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἀνθρώπου. τοῦτο γὰρ γινώσκων μαθητής ὄντως ἔσται Χριστοῦ· ὁ γὰρ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθή- σεται. καὶ πάλιν· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. καθώς καί· ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε δια- κονηθήναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. καὶ ὁ ἀπόστο λος· οὐ γὰρ ἑαυτοὺς κηρύσσομεν, ἀλλὰ Χριστὸν Ἰησοῦν, κύριον, ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Ἰησοῦν. εἰδότες οὖν τῆς τε ταπεινότητος τοὺς καρ πούς, καὶ τὴν ζημίαν *) τοῦ τύφου, μιμήσασθε τὸν δεσπότην, ἀγαπῶντες ἀλλήλους, καὶ μήτε θάνα- τον, μήτε ἄλλην τινὰ τιμωρίαν εἰς ἀγαθὸν μετ' άλ λήλων ὀκνεῖτε "), ἀλλ᾽ ἦν ἐβάδισεν ἐν ἡμῖν ὁδὸν ὁ σωτήρ, ταύτην ὑμεῖς πρὸς ἐκεῖνον βαδίζοντες, ἐν σώματι καὶ ψυχῇ μια χωρεῖτε πρὸς τὴν ἄνω κλῆσιν, ἀγαπῶντες τὸν θεὸν καὶ ἀλλήλους· ἀγάπη γὰρ καὶ φόβος ὁ πρὸς τὸν κύριον τὸ πρῶτον τοῦ νόμου ἐστὶ πλήρωμα. δεῖ οὖν ἕκαστον ὑμῶν καθάπερ ἰσχυράν τινα καὶ στερεὰν κρηπίδα τὸν φόβον τε καὶ τὴν ἀγά- πὴν ἐν τῇ ἑαυτοῦ τιθέναι ψυχῇ, καὶ ταύτην ἐπάρδειν ἔργοις τε ἀγαθοῖς καὶ εὐχῇ διαρκεῖ. οὐ γὰρ ἁπλῶς, οὐδὲ αὐτομάτως ἡμῖν ἡ πρὸς θεὸν ἀγάπη ἐγγίνεσθαι πέφυκεν, ἀλλὰ διὰ πολλῶν πόνων, καὶ μεγάλων φροντίδων, καὶ συνεργείας τῆς τοῦ Χριστοῦ, καθὼς οὕτω ἑκάστου. - - - - *) τῷ. — *) τόν. — *) προηγεῖσθαι. — • ζυμίαν. — 1) μια μήσασθαι, ὀκνῆτε. EPISTOLAE. modare verbum. Hoc vitupera, illud increpa, alium adhortare secundum cuiusvis indigentiam, quasi bonus medicus adhibens medicinam. Is enim ad passiones spectans, huic levius, illi vehementius proponit medicamentum, nemini eorum, qui cura- tione indigent, iratus, sed plagis corporibusque accommodans artem. autem ita sequere rerum necessitatem, ut, anima discipuli ad te respicientis bene exculta, candidam eius virtutem adducas pa- tri, dignum donationis ejus haeredem. Si tali vos invicem modo habetis, et praepositi, et qui iis utuntur magistris, hi cum gaudio iussis obtempe- rantes, illi cum voluptate fratres ad perfectionem adducentes, atque honoribus invicem praevenitis(1), angelorum in terra vivetis vitam. Nulla igitur in vobis cognoscatur superbia, sed simplicitas et con- cordia et animus doli expers coniungat chorum. Doceat autem quisque se ipsum, non fratre solum, qui secum degat, se inferiorem fore, sed et omni homine. id enim qui cognoscit, is vere erit disci- pulus Christi. Nam qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur (2), et iterum : Qui ex vobis vult primus esse, erit omnium novissimus et omnium minister (3). Sicut etiam : Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare ani- mam suam redemptionem pro multis (4). Et Aposto- lus Non enim nosmetipsos praedicamus, sed Jesum Christum Dominum nostrum, nos artem servos ve- stros per Jesum (5). Scientes igitur et humilitatis fructus et damnum superbiae, imitamini Domi- num, diligentes vos invicem, et neque mortem neque aliam quandam castigationem ad bonum in- vicem timete, sed quam ambulavit in nobis viam Salvator, eam vos ad illum ambulate, et in cor- pore animaque una procedite ad supernam vocatio- nem, diligentes Deum et vos invicem. Amor enim et timor Domini prima legis est consummatio. Opor- tet igitur quemque vestrum tanquam forte quod- dam firmumque fundamentum timorem et amorem ponere in anima sua, et hunc rigare bonis operibus et oratione sufficienti. Neque enim simpliciter, ne- que sua sponte amor erga Deum in nobis nasci so- let, sed multis laboribus gravibusque curis et co- A seposita ad cuiusque virtutem ac mentem accon- D operatione Christi, sicut dixit Sapientia : Si enin C : quaesieras eam, inquit, quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis illam : tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei invenies (6). Dei vero scien- tiam inveniens et timorem intelligens, facile et quod sequitur recte perficies, scilicet ut proximum VARIAE LECTIONES. ) om. cod., addidi ex coni. *) Sic cod., forte mavis Sic cod., forte leg. - Sic cod., forte leg. Emend., cod. Gorr.,cod. Cod. e supra adscr. ead. m. - - *) Corr., cod. NOTAE. (4) Rom. XII, 10. (2) Luc. XIV, 11. (5) Marc. IX, 34. (4) Matth. ΧΧ, 28. (5) II Cor. IV, 5. (6) Prov. II, 4, 5.

Τu ὁ τοῦ παιδὸς ἀπαιτεῖ τρόπος, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτοὺς τοῦ βίου τούτου σεμνούς. [οὕτως ') καὶ ἡμᾶς χρή πᾶν μίσος κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ καὶ πᾶσαν αὐθάδειαν ἀποθεμένους πρὸς τὴν ἑκάστῳ 3) δύναμιν καὶ γνώμην ἁρμόζειν τὸν λόγον. τὸ ") μὲν ἐπιτίμησον, τὸ * δὲ νουθέτησον, ἄλλον παρακάλεσον, πρὸς τὴν ἑκάστου χρείαν, καθάπερ Ιατρὸς ἀγαθὸς προσάγων τὸ φάρμα κον. ἐκεῖνος μὲν γάρ, πρὸς τὰ πάθη σκοπῶν, τῷ μὲν πρᾷον, τῷ δὲ σφοδρότερον ἐπέθηκε φάρμακον, οὐδενὶ τῶν θεραπείας δεομένων ἀχθόμενος, ἀλλὰ ταῖς πληγαῖς καὶ τοῖς σωμασιν ἁρμόζων τὴν τέχνην. σὺ δὲ ἀκολούθει τῇ χρείᾳ τοῦ πράγματος, όπως την ψυχὴν τοῦ πρὸς σὲ βλέποντος μαθητοῦ καλῶς ἐκπαι- δεύσας λαμπρὰν τὴν ἐκείνης ἀρετὴν προσαγάγης τῷ πατρί, κληρονόμον ἄξιον τῆς ἐκείνου δωρεᾶς, ἐὰν οὕτως ἔχητε πρὸς ἀλλήλους, οἵ τε ἐφεστῶτες καὶ Β οἱ τούτοις χρώμενοι διδασκάλοις, οἱ μὲν πειθόμενοι μετὰ χαρᾶς τοῖς ἐπιταττομένοις, οἱ δὲ μεθ᾿ ἡδονῆς τοὺς ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ τέλειον προσαγόμενοι, καὶ ταῖς τιμαῖς ἀλλήλους προηγῆσθε "), τὴν τῶν ἀγγέλων ἐπὶ γῆς ζήσεσθε βίον. μηδεὶς οὖν ἐν ὑμῖν γνωριζέσθω τύφος, ἀλλὰ ἁπλότης καὶ ὁμόνοια καὶ διάθεσις ἄδολος συγκροτείτω τὸν χορόν. πειθέτω δὲ ἕκαστος ἑαυτόν, ὡς οὐ τοῦ συνόντος ἀδελφοῦ μόνον ἔσται καταδεέστε ρος, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἀνθρώπου. τοῦτο γὰρ γινώσκων μαθητής ὄντως ἔσται Χριστοῦ· ὁ γὰρ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθή- σεται. καὶ πάλιν· ὁ θέλων ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. καθώς καί· ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε δια- κονηθήναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. καὶ ὁ ἀπόστο λος· οὐ γὰρ ἑαυτοὺς κηρύσσομεν, ἀλλὰ Χριστὸν Ἰησοῦν, κύριον, ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Ἰησοῦν. εἰδότες οὖν τῆς τε ταπεινότητος τοὺς καρ πούς, καὶ τὴν ζημίαν *) τοῦ τύφου, μιμήσασθε τὸν δεσπότην, ἀγαπῶντες ἀλλήλους, καὶ μήτε θάνα- τον, μήτε ἄλλην τινὰ τιμωρίαν εἰς ἀγαθὸν μετ' άλ λήλων ὀκνεῖτε "), ἀλλ᾽ ἦν ἐβάδισεν ἐν ἡμῖν ὁδὸν ὁ σωτήρ, ταύτην ὑμεῖς πρὸς ἐκεῖνον βαδίζοντες, ἐν σώματι καὶ ψυχῇ μια χωρεῖτε πρὸς τὴν ἄνω κλῆσιν, ἀγαπῶντες τὸν θεὸν καὶ ἀλλήλους· ἀγάπη γὰρ καὶ φόβος ὁ πρὸς τὸν κύριον τὸ πρῶτον τοῦ νόμου ἐστὶ πλήρωμα. δεῖ οὖν ἕκαστον ὑμῶν καθάπερ ἰσχυράν τινα καὶ στερεὰν κρηπίδα τὸν φόβον τε καὶ τὴν ἀγά- πὴν ἐν τῇ ἑαυτοῦ τιθέναι ψυχῇ, καὶ ταύτην ἐπάρδειν ἔργοις τε ἀγαθοῖς καὶ εὐχῇ διαρκεῖ. οὐ γὰρ ἁπλῶς, οὐδὲ αὐτομάτως ἡμῖν ἡ πρὸς θεὸν ἀγάπη ἐγγίνεσθαι πέφυκεν, ἀλλὰ διὰ πολλῶν πόνων, καὶ μεγάλων φροντίδων, καὶ συνεργείας τῆς τοῦ Χριστοῦ, καθὼς οὕτω ἑκάστου. - - - - *) τῷ. — *) τόν. — *) προηγεῖσθαι. — • ζυμίαν. — 1) μια μήσασθαι, ὀκνῆτε. EPISTOLAE. modare verbum. Hoc vitupera, illud increpa, alium adhortare secundum cuiusvis indigentiam, quasi bonus medicus adhibens medicinam. Is enim ad passiones spectans, huic levius, illi vehementius proponit medicamentum, nemini eorum, qui cura- tione indigent, iratus, sed plagis corporibusque accommodans artem. autem ita sequere rerum necessitatem, ut, anima discipuli ad te respicientis bene exculta, candidam eius virtutem adducas pa- tri, dignum donationis ejus haeredem. Si tali vos invicem modo habetis, et praepositi, et qui iis utuntur magistris, hi cum gaudio iussis obtempe- rantes, illi cum voluptate fratres ad perfectionem adducentes, atque honoribus invicem praevenitis(1), angelorum in terra vivetis vitam. Nulla igitur in vobis cognoscatur superbia, sed simplicitas et con- cordia et animus doli expers coniungat chorum. Doceat autem quisque se ipsum, non fratre solum, qui secum degat, se inferiorem fore, sed et omni homine. id enim qui cognoscit, is vere erit disci- pulus Christi. Nam qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur (2), et iterum : Qui ex vobis vult primus esse, erit omnium novissimus et omnium minister (3). Sicut etiam : Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare ani- mam suam redemptionem pro multis (4). Et Aposto- lus Non enim nosmetipsos praedicamus, sed Jesum Christum Dominum nostrum, nos artem servos ve- stros per Jesum (5). Scientes igitur et humilitatis fructus et damnum superbiae, imitamini Domi- num, diligentes vos invicem, et neque mortem neque aliam quandam castigationem ad bonum in- vicem timete, sed quam ambulavit in nobis viam Salvator, eam vos ad illum ambulate, et in cor- pore animaque una procedite ad supernam vocatio- nem, diligentes Deum et vos invicem. Amor enim et timor Domini prima legis est consummatio. Opor- tet igitur quemque vestrum tanquam forte quod- dam firmumque fundamentum timorem et amorem ponere in anima sua, et hunc rigare bonis operibus et oratione sufficienti. Neque enim simpliciter, ne- que sua sponte amor erga Deum in nobis nasci so- let, sed multis laboribus gravibusque curis et co- A seposita ad cuiusque virtutem ac mentem accon- D operatione Christi, sicut dixit Sapientia : Si enin C : quaesieras eam, inquit, quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis illam : tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei invenies (6). Dei vero scien- tiam inveniens et timorem intelligens, facile et quod sequitur recte perficies, scilicet ut proximum VARIAE LECTIONES. ) om. cod., addidi ex coni. *) Sic cod., forte mavis Sic cod., forte leg. - Sic cod., forte leg. Emend., cod. Gorr.,cod. Cod. e supra adscr. ead. m. - - *) Corr., cod. NOTAE. (4) Rom. XII, 10. (2) Luc. XIV, 11. (5) Marc. IX, 34. (4) Matth. ΧΧ, 28. (5) II Cor. IV, 5. (6) Prov. II, 4, 5.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

Α εἴρηκεν ἡ σοφία· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς αὐτήν, φησίν, ὡς ἀργύριον, καὶ ὡς θησαυροὺς ἐξερευνήσης *) αὐτήν, τότε συνήσεις φόβον κυρίου καὶ ἐπίγνω σιν θεοῦ εὑρήσεις. θεοῦ δὲ ἐπίγνωσιν εὑρὼν καὶ φόβον συνείς, ῥᾳδίως καὶ τὸ ἐφεξῆς κατορθώσεις, τὸ ἀγαπᾷν λέγω τὸν πλησίον. τοῦ γὰρ πρώτου και μετ γάλου πόνου κτισθέντος, τὸ δεύτερον ἔλαττον ὂν ἀπονώτερον ἕπεται τοῦ πρώτου. ἐκείνου δὲ μὴ ὄντος οὐδὲ τὸ δεύτερον ἂν γένοιτο καθαρῶς, ὁ γὰρ θεὸν μὴ ἀγαπῶν ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καρδίας, πῶς ἂν ὑγιῶς καὶ ἀδόλως ἐπιμελοῖτο τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀγά- πης, ἐκείνων μὴ πληρῶν τὴν ἀγάπην, δι' ὧν ἐπιμε λεῖται ταύτης τούτων ; τὸν γὰρ οὕτως ἔχοντα, καὶ μὴ τὴν ψυχὴν ὅλην ἀποδόντα θεῷ, μηδὲ πρὸς τὴν ἐκείνου κεκωνωμένον *) ἀγάπην εὑρὼν ἐξωπλισμένον ὁ τῆς κακίας τεχνίτης χειρονται ῥᾳδίως λογισμοῖς πονηροῖς υποσκελίζων, νῦν μὲν βαρέα φαίνεσθαι ποιῶν τὰ τῆς γραφῆς ἐπιτάγματα καὶ ἐπαχθῆ τὴν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς θεραπείαν, νῦν δὲ ἐπαίρων εἰς ἀλαζονείαν ἢ τύφον *) ἀπ' αὐτῆς τῆς εἰς τοὺς ὁμοδούλους 4) διακονίας, καὶ πείθων αὐτόν, ὡς, ὅτι ἐπλήρωσε τὰς ἐντολὰς τοῦ κυρίου, καὶ ἔστι μέγας ἐν οὐρανοῖς. οὐ μικρὸν δὲ τοῦτο ἀδίκημα· δεῖ γὰρ τὸν εὔνουν καὶ σπουδαῖον δοῦλον τῷ δεσπότῃ πιστεύειν τῆς εὐνοίας τὴν κρίσιν, ἀλλὰ μὴ αὐτὸν *) ἀντὶ τοῦ δεσπότου δικαστὴν καὶ ἐπαινέτην τῆς αὐτοῦ *) γενέσθαι πολιτείας. εἰ γὰρ αὐτὸς γένοιτο κριτής, τὸν ἀληθινὸν παρωσάμενος, οὐδὲ τὴν μισθὸν ἐκεῖθεν ἕξει, πρὸ τῆς ἐκείνου κρίσεως ἑαυτὸν *) τοῖς ἐπαίνοις καὶ τῇ οἰήσει ἀποπληρώσας. δεῖ γὰρ κατὰ τὸ λόγιον Παύλον τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ συμμαρτυρεῖν τῷ πνεύματι ἡμῶν, ἀλλὰ μὴ τῇ ἡμετέρα κρίσει τὰ ἡμέτερα δοκιμάζεσθαι. οὐ γὰρ, φησὶν, ὁ ἑαυτὸν συνιστῶν ἔσται ") δόκιμος, ἀλλ' ὃν ὁ κύριος συνίστησιν. ὁ δὲ μὴ ἀναμένων, ἀλλὰ φθάνων τὴν ἐκείνου κρίσιν, εἰς τὰς ἀνθρωπίνας έχε πίπτει δόξας, τιμὴν ἑαυτῷ τὴν παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἐκ τῶν ἰδίων πόνων πραγματευόμενος, καὶ ποιῶν τὸ τῶν ἀπίστων· ἄπιστος γὰρ ὁ τὰς ἀνθρωπίνας ἀντὶ τῶν οὐρανίων θηρεύων τιμάς· ὡς αὐτός πού ") φησιν ὁ κύριος· πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεύειν, δόξαν παρὰ ἀλλήλων 10) λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε; τισὶν ") οὖν ἐοικέναι μοι 12) δοκοῦσιν, ο? 18) τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος τὸ ἐκτὸς περικαθαίρουσιν, ἐντὸς δὲ μεστοῖς παντοίας οὖσι “) κακίας. ὁρᾶτε οὖν, μή τι πάθοιτε τοιοῦτο, ἀλλὰ ἄνω δόντες τὰς ψυχάς, καὶ μίαν ἔχοντες φροντίδα τοῦ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ, καὶ μηδέποτε τῆς τῶν οὐρανῶν ἐκπίπτειν μνήμης, μηδὲ 14) δέξασθαι τὰς τοῦ βίου τούτου τιμάς, οὕτω τρέχετε, κρύπτοντες τῷ λόγῳ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς κινημένον ? - ) τύφον. — ) όμοδόλους. * αὐτήν. *) αὐτοῦ. • ἐστι. — *) αὐτό σπου. — 10) τίσιν. —1) ἔοικεν εμοί. — 15) οι. -- οὔσης. -- ") μή. ἑαυτῶ. - - S. MACARII AEGYPTII B diligas. Primo enim et magno labore condito, alte- rum hoc, cum minus sit, facilius primo consequi- tur; sed ubi ille desideratur, nec alterum pure et sancte fiet. Nam qui Deum non ex tota anima et toto corde diligit, quomodo salubriter et sincere fratrum dilectionis curam gerat, cum amorem non adimpleat eorum, per quae fratrum dilectionis cura geritur? Nam eum, qui ita se habet, ut neque totam animam suam Deo tradiderit, nec ad illius trahatur amorem, inermem inveniens artifex ma- litiae facile vincit pravisque cogitationibus sub- vertit: nunc quidem efficiens, ut gravia videantur Scripturae mandata et molestum erga fratres ministerium, nunc in superbiam vel tumorem ex ipsa erga conservos cura eum efferens, eique per- suadens, implevisse eum mandata Domini, et magnum esse in coelis. Nec parva haec iniquitas; debet enim probus ac sollicitus servus Domino committere probitatis judicium, nec ipse pro Do- mino iudex et laudator suae ipsius conversationis fieri. Si enim ipse fiat iudex, vero iudice extruso, nec mercedem inde accipiet, quum ante eius iudi- cium ipse se laudibus ac vana de se opinione re- pleverit. Oportet enim secundum eloquium Pauli Spiritum Dei testimonium reddere spiritui nostro (1), neque vero nostro iudicio nostra iudicari. Non enim, inquit, qui se ipsum commendat, ille probatus erit, sed quem Deus commendat (2). Qui vero non ex- spectat, sed praevenit illius iudicium, in humanam micidit gloriam, honorem sibi apud fratres ex pro- C priis laboribus quaerens, et opera infidelium fa- ciens. Infidelis enim est, qui humanos honores pro coelestibus sectatur. Ut ipse alicubi Dominus dicit: Quomodo vos potestis credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam, quae a solo Deo est, non quae- ritis (3) ? lis quippe similes esse mihi videntur, qui mundant, quod deforis est calicis et paropsidis, inļus autem plení sunt omnimoda malitia (4). Videte igi- tur, ne tale quid patiamini, sed sursum elevantes animas, et solam curam habentes, ut Deo placcatis, neque unquam memoria coelestium excidatis, ne- que vitae huius honores arripiatis, ita currite, oc- cultantes verbo certamina virtutis causa suscepta, ne quidquam inveniat is, qui terrenos honores suggerit, unde rapiat animam vestram, et ex ve- ritatis incuria ad res vanas et errore plenas detru- dat. Neque enim omnino inveniens opportunitatem nec introitum, ut eos, quorum animae sur sum degunt, pelliciat, perit iacetque mortuus; nam mors est diaboli, malitiam esse inertem et otiosam. - - D ". VARIAE LECTIONES. ' - Cod. Emend., cod. Emend. cod. Cod. Sic cod., non Corr., cod. Sic in cod. sine apostropho, ut passini. — ") Cod. Ex coni., cod. Cod, Corr., cod. Ex coni., cod. Cod. NOTAE. - 1) Gorr., eod. ἐξερευνήσεις, — *) Ex coni., cod. κεκυνωμένον. An praefers κεκονισμένον, vel κε- (1) Rom. VIII, 16. (2) Il Cor. X, 18. (3) Joh. V, 44. (4) Matth. ΧΧΙΙΙ, 45.

ἀγῶνας, όπως μικρὸν εὑρὼν ὁ τὰς ἐκ τῆς γῆς τιμὰς ὑποβάλλων, καὶ ἐντεῦθεν ἁρπάσας ὑμῶν τὸν νοῦν, ἐκ τῆς τῶν ἀληθινῶν ἀσχολίας ἐπὶ τὰ μάταια καὶ πλάνης μεστά καταβάλῃ ". μὴ εὑρὼν δὲ καιρὸν ὅλως μηδὲ παρείσδυσιν, εἰς τὸ δελεᾶσαι τοὺς ἄνω ταῖς ψυχαῖς διατρίβοντας απόλωλε ") καὶ κεῖται νεκρός θάνατος γὰρ διαβόλου τὸ ἄπρακτον ἔχειν καὶ ἀνενέργητον τὴν κακίαν. ἀγάπης οὖν ἐν ὑμῖν παρούσ σης τοῦ θεοῦ ἀνάγκη καὶ τὰ λοιπὰ ταύτῃ συνέπεσθαι, τὸ φιλάδελφον, τὸ πρᾶον, τὸ ἀνυπόκριτον, τὸ περὶ τὰς εὐχὰς διαρκὲς καὶ σπουδαῖον, καὶ ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. ὡς οὖν μεγάλου του κτήματος όντος μεγάλων καὶ πόνων δεῖ περὶ τὴν κτησιν, οὐ πρὸς ἔνδειξιν ἀνθρώπων γινομένων, ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ τῷ τὰ κρυπτὰ εἰδότι, πρὸς δν δεῖ βλέπειν ἀεί, καὶ τὸ ἔνδον τῆς ψυχῆς διερευνᾷν, καὶ περιφράσσειν τοῖς τῆς Β εὐσεβείας λογισμοῖς, ὅπως μὴ παρείσδυσιν εὕρῃ τινὰ μηδὲ χώραν ἐπιβουλῆς ὁ ἀντίδικος, γυμνάζειν δὲ καὶ προσάγειν πρὸς τὴν τοῦ καλοῦ καὶ πονηροῦ διάγνω- σιν τὰ ἠσθενηκότα τῆς ψυχῆς μέλη. γυμνάζειν δὲ αὐτὴν οἶδεν ὁ τῷ θεῷ ἑπόμενος *) νοῦς καὶ συνοικίζων ἑαυτῷ πᾶσαν τὴν ψυχὴν πρὸς ἐκεῖνον ἐκ τῆς πρὸς θεὸν ἀγάπης, καὶ τῶν κρυπτῶν τῆς ἀρετῆς ἐννοιῶν καὶ ἔργων ἐντολῆς ἰώμενος τὸ σαθρὸν καὶ συνάπτων τῷ δυνατῷ. ἐπεὶ οὖν μία ἐστὶ φρουρὰ καὶ θεραπεία ψυχῆς, τὸ μεμνήσθαι ἐν πόθῳ θεοῦ, καὶ ἀεὶ τῶν ἀγαθῶν ἔχεσθαι ἐννοιῶν, μὴ ἀποστῶμεν τῆς τοιαύτης σπουδῆς, ἦτε ἐσθίοντες, ήτε πίνοντες, ἦτε ἠρεμοῦν- τες, ἦτε ποιοῦντές τι, ἢ φθεγγόμενοι, ὅπως πάντα τὰ παρ' ἡμῖν εἰς τὴν τοῦ θεοῦ συντελῇ δόξαν, καὶ μὴ εἰς τὴν ἡμετέραν αὐτῶν, μηδὲ ἔχῃ *) τινὰ ρύπον ἢ & κηλίδα ἡμῶν ὁ βίος ἐκ τῆς τοῦ πονηροῦ ἐπιβουλῆς· καὶ ἄλλως *) δὲ τοῖς ἀγαπῶσι τὸν θεὸν εὔκολος καὶ ἡδὺς τῶν ἐντολῶν ὁ πόνος, ἐλαφρὸν καὶ ἐπέραστον ἡμῖν τὸν ἀγῶνα τῆς πρὸς ἐκεῖνον ποιούσης ἀγάπης. διὰ τοῦτο καὶ ὁ πονηρὸς πάντα ἀγωνίζεται τρόπον, ἐκβαλεῖν τὸν τοῦ κυρίου φόβον ἀπὸ τῶν ψυχῶν, καὶ διαλύσαι τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἀγάπην ἡδοναῖς παρανό- μοις καὶ τερπνοῖς ἀγκίστροις, φιλονεικῶν, ὅπως γυμνὴν τῶν πνευματικῶν ὅπλων ) καὶ ἄφρουρον λαβὼν τὴν ψυχήν, τοὺς πόνους ἡμῶν διαφθείρῃ, τὴν ἐκ τῆς γῆς ἡμῖν δόξαν επεισάγων τῇ οὐρανίῳ, καὶ ἐπιθολῶν τὰ ὄντως καλὰ τοῖς δοκοῦσιν εἶναι καλοῖς τῇ τῶν ἀπατωμένων φαντασίᾳ. δεινὸς γάρ ἐστι καὶ, ῥαθυμοῦντας εἰ ') εὕρῃ τοὺς φύλακας, κλέψαι καιρόν, η καὶ ἐπεισελθεῖν τοῖς τῆς ἀρετῆς πόνοις, καὶ συγκα- τασπεῖραι τῷ σίτῳ τὰ ἑαυτοῦ ζιζάνια, λοιδορίαν λέγω καὶ τύφον καὶ κενοδοξίαν καὶ τιμῆς ἐπιθυμίαν καὶ ἔριν καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας δημιουργήματα. δεῖ οὖν ἐγρηγορέναι καὶ τηρεῖν πάντοθεν τὸν ἐχθρόν, ὅπως, και προσβάλῃ τινὰ μηχανὴν ὑπ' ἀναισχυντίας, πρὶν ἅψασθαι τῆς ψυχῆς, ἀποκρούσασθαι. μνημονεύετε δέ μοι συνεχῶς κἀκείνων, ὅτι Αβελ μὲν προσέφερε τῷ θεῷ θυσίαν ἀπὸ πρωτοτόκων προβάτων καὶ στεάτων, - καταβάλλῃ. *) ἀπώλωλε. άλλος. - *) ὅπλων. - ") εἰ επόμενος. - *) έχειν. *) EPISTOLAE. illum consequi, anorem fraternum, mansuetudi- nem, sinceritatem, in oratione perseverantiam, et zelum, et omnino omnem virtutem. Sed quum magnus sit thesaurus, magni etiam sint labores necesse est ad eum adipiscendum, qui non ad ostentationem apud homines fiant, sed ut placea- mus Domino qui novit abscondita, quem semper respicere debemnus, et interiora animi scrutari, pie- tatisque munire cogitationibus, ne introitum inve- niat neque locum insidiarum adversarius, exercere vero et ducere ad boni et mali cognitionem mor. bida animae membra. Exercere autem eam scit Deum sequens mens et totam animam sibi copulans ad illum ex Dei amore, et occultis virtutis cogitationi- bus mandatorumque operibus putridum sanans et quantum licet conjungens. Quum autem una sit custodia et cura animae, Dei scilicet cum deside- rio recordari, et semper bonis cogitationibus in- haerere, ne excidamus tali zelo, sive edentes, sive bibentes, sive otiosi, sive agentes aliquid, sive l quentes, ut omnia, quae facimus, in Dei laudem cedant, non in nostram ipsorum, neque quid sor- didum vel immunditiae vita nostra ex diaboli insi- diis trahat. Praeterea Deum diligentibus facilis et suavis mandatorum labor, quum leve et amabile nobis certamen reddat illius amor. Quare etiam diabolus omni modo nititur, ut timorem Domini e cordibus evellat, et amorem erga illum illicitis voluptatibus suavibusque hamis dissolvat, conten- ditque, ut, cum animam nudam spiritualibus ar mis et incustoditam deprehenderit, nostros labores perdat, terrenam nobis gloriam pro coelesti sug- gerens, et obscurans quae vere pulchra sunt, iis quae pulchra esse videntur imaginationi dece- ptorum. Terribilis enim est et, negligentes si invene- rit custodes, in opportunitate arripienda et virtu- tis laboribus irrependo, et tritico sua zizania in- terserendo, maledictum scilicet et superbiam et ina- nem gloriam et honoris cupidinem et contentionem et cetera malitiae facinora. Oportet igitur vigilem esse et undique custodire inimicum, ut, etiamsi machinam quandam impudenter adhibcat, prius- quam animam capiat, eum propulsemus. Memen- tote vero mihi etiam semper, quod Abel Deo sa crificium de primitiis ovium et adipum obtulit, Cain vero de fructibus terrae, sed non de primitiis fructuum. Et respexit, inquit, Deus ad sacrificia Abel, ad munera Cain autem non respexit (1). Quae igitur historiae utilitas? Discitur, quam beneplacens Deo omne sit, quod cum timore et fide fit, neque vero id quod sumptuose sine amore perfcitur. Nec ali- ter Abraham a Melchisedech benedictionen acce- A Quodsi amor Dei vobis inest, necesse est et cetera C pit, nisi etiam primitias et opima offerens sacerdoti VARIAE LECTIONES. ) Cod. Cod. cod. Cod. om. - *) Cod. Gorr., cod. Emend., librarius, sed. m. corr. supra adscr. ol. NOTAE. (1) Genes. IV, 4.

ἀγῶνας, όπως μικρὸν εὑρὼν ὁ τὰς ἐκ τῆς γῆς τιμὰς ὑποβάλλων, καὶ ἐντεῦθεν ἁρπάσας ὑμῶν τὸν νοῦν, ἐκ τῆς τῶν ἀληθινῶν ἀσχολίας ἐπὶ τὰ μάταια καὶ πλάνης μεστά καταβάλῃ ". μὴ εὑρὼν δὲ καιρὸν ὅλως μηδὲ παρείσδυσιν, εἰς τὸ δελεᾶσαι τοὺς ἄνω ταῖς ψυχαῖς διατρίβοντας απόλωλε ") καὶ κεῖται νεκρός θάνατος γὰρ διαβόλου τὸ ἄπρακτον ἔχειν καὶ ἀνενέργητον τὴν κακίαν. ἀγάπης οὖν ἐν ὑμῖν παρούσ σης τοῦ θεοῦ ἀνάγκη καὶ τὰ λοιπὰ ταύτῃ συνέπεσθαι, τὸ φιλάδελφον, τὸ πρᾶον, τὸ ἀνυπόκριτον, τὸ περὶ τὰς εὐχὰς διαρκὲς καὶ σπουδαῖον, καὶ ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. ὡς οὖν μεγάλου του κτήματος όντος μεγάλων καὶ πόνων δεῖ περὶ τὴν κτησιν, οὐ πρὸς ἔνδειξιν ἀνθρώπων γινομένων, ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ τῷ τὰ κρυπτὰ εἰδότι, πρὸς δν δεῖ βλέπειν ἀεί, καὶ τὸ ἔνδον τῆς ψυχῆς διερευνᾷν, καὶ περιφράσσειν τοῖς τῆς Β εὐσεβείας λογισμοῖς, ὅπως μὴ παρείσδυσιν εὕρῃ τινὰ μηδὲ χώραν ἐπιβουλῆς ὁ ἀντίδικος, γυμνάζειν δὲ καὶ προσάγειν πρὸς τὴν τοῦ καλοῦ καὶ πονηροῦ διάγνω- σιν τὰ ἠσθενηκότα τῆς ψυχῆς μέλη. γυμνάζειν δὲ αὐτὴν οἶδεν ὁ τῷ θεῷ ἑπόμενος *) νοῦς καὶ συνοικίζων ἑαυτῷ πᾶσαν τὴν ψυχὴν πρὸς ἐκεῖνον ἐκ τῆς πρὸς θεὸν ἀγάπης, καὶ τῶν κρυπτῶν τῆς ἀρετῆς ἐννοιῶν καὶ ἔργων ἐντολῆς ἰώμενος τὸ σαθρὸν καὶ συνάπτων τῷ δυνατῷ. ἐπεὶ οὖν μία ἐστὶ φρουρὰ καὶ θεραπεία ψυχῆς, τὸ μεμνήσθαι ἐν πόθῳ θεοῦ, καὶ ἀεὶ τῶν ἀγαθῶν ἔχεσθαι ἐννοιῶν, μὴ ἀποστῶμεν τῆς τοιαύτης σπουδῆς, ἦτε ἐσθίοντες, ήτε πίνοντες, ἦτε ἠρεμοῦν- τες, ἦτε ποιοῦντές τι, ἢ φθεγγόμενοι, ὅπως πάντα τὰ παρ' ἡμῖν εἰς τὴν τοῦ θεοῦ συντελῇ δόξαν, καὶ μὴ εἰς τὴν ἡμετέραν αὐτῶν, μηδὲ ἔχῃ *) τινὰ ρύπον ἢ & κηλίδα ἡμῶν ὁ βίος ἐκ τῆς τοῦ πονηροῦ ἐπιβουλῆς· καὶ ἄλλως *) δὲ τοῖς ἀγαπῶσι τὸν θεὸν εὔκολος καὶ ἡδὺς τῶν ἐντολῶν ὁ πόνος, ἐλαφρὸν καὶ ἐπέραστον ἡμῖν τὸν ἀγῶνα τῆς πρὸς ἐκεῖνον ποιούσης ἀγάπης. διὰ τοῦτο καὶ ὁ πονηρὸς πάντα ἀγωνίζεται τρόπον, ἐκβαλεῖν τὸν τοῦ κυρίου φόβον ἀπὸ τῶν ψυχῶν, καὶ διαλύσαι τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἀγάπην ἡδοναῖς παρανό- μοις καὶ τερπνοῖς ἀγκίστροις, φιλονεικῶν, ὅπως γυμνὴν τῶν πνευματικῶν ὅπλων ) καὶ ἄφρουρον λαβὼν τὴν ψυχήν, τοὺς πόνους ἡμῶν διαφθείρῃ, τὴν ἐκ τῆς γῆς ἡμῖν δόξαν επεισάγων τῇ οὐρανίῳ, καὶ ἐπιθολῶν τὰ ὄντως καλὰ τοῖς δοκοῦσιν εἶναι καλοῖς τῇ τῶν ἀπατωμένων φαντασίᾳ. δεινὸς γάρ ἐστι καὶ, ῥαθυμοῦντας εἰ ') εὕρῃ τοὺς φύλακας, κλέψαι καιρόν, η καὶ ἐπεισελθεῖν τοῖς τῆς ἀρετῆς πόνοις, καὶ συγκα- τασπεῖραι τῷ σίτῳ τὰ ἑαυτοῦ ζιζάνια, λοιδορίαν λέγω καὶ τύφον καὶ κενοδοξίαν καὶ τιμῆς ἐπιθυμίαν καὶ ἔριν καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας δημιουργήματα. δεῖ οὖν ἐγρηγορέναι καὶ τηρεῖν πάντοθεν τὸν ἐχθρόν, ὅπως, και προσβάλῃ τινὰ μηχανὴν ὑπ' ἀναισχυντίας, πρὶν ἅψασθαι τῆς ψυχῆς, ἀποκρούσασθαι. μνημονεύετε δέ μοι συνεχῶς κἀκείνων, ὅτι Αβελ μὲν προσέφερε τῷ θεῷ θυσίαν ἀπὸ πρωτοτόκων προβάτων καὶ στεάτων, - καταβάλλῃ. *) ἀπώλωλε. άλλος. - *) ὅπλων. - ") εἰ επόμενος. - *) έχειν. *) EPISTOLAE. illum consequi, anorem fraternum, mansuetudi- nem, sinceritatem, in oratione perseverantiam, et zelum, et omnino omnem virtutem. Sed quum magnus sit thesaurus, magni etiam sint labores necesse est ad eum adipiscendum, qui non ad ostentationem apud homines fiant, sed ut placea- mus Domino qui novit abscondita, quem semper respicere debemnus, et interiora animi scrutari, pie- tatisque munire cogitationibus, ne introitum inve- niat neque locum insidiarum adversarius, exercere vero et ducere ad boni et mali cognitionem mor. bida animae membra. Exercere autem eam scit Deum sequens mens et totam animam sibi copulans ad illum ex Dei amore, et occultis virtutis cogitationi- bus mandatorumque operibus putridum sanans et quantum licet conjungens. Quum autem una sit custodia et cura animae, Dei scilicet cum deside- rio recordari, et semper bonis cogitationibus in- haerere, ne excidamus tali zelo, sive edentes, sive bibentes, sive otiosi, sive agentes aliquid, sive l quentes, ut omnia, quae facimus, in Dei laudem cedant, non in nostram ipsorum, neque quid sor- didum vel immunditiae vita nostra ex diaboli insi- diis trahat. Praeterea Deum diligentibus facilis et suavis mandatorum labor, quum leve et amabile nobis certamen reddat illius amor. Quare etiam diabolus omni modo nititur, ut timorem Domini e cordibus evellat, et amorem erga illum illicitis voluptatibus suavibusque hamis dissolvat, conten- ditque, ut, cum animam nudam spiritualibus ar mis et incustoditam deprehenderit, nostros labores perdat, terrenam nobis gloriam pro coelesti sug- gerens, et obscurans quae vere pulchra sunt, iis quae pulchra esse videntur imaginationi dece- ptorum. Terribilis enim est et, negligentes si invene- rit custodes, in opportunitate arripienda et virtu- tis laboribus irrependo, et tritico sua zizania in- terserendo, maledictum scilicet et superbiam et ina- nem gloriam et honoris cupidinem et contentionem et cetera malitiae facinora. Oportet igitur vigilem esse et undique custodire inimicum, ut, etiamsi machinam quandam impudenter adhibcat, prius- quam animam capiat, eum propulsemus. Memen- tote vero mihi etiam semper, quod Abel Deo sa crificium de primitiis ovium et adipum obtulit, Cain vero de fructibus terrae, sed non de primitiis fructuum. Et respexit, inquit, Deus ad sacrificia Abel, ad munera Cain autem non respexit (1). Quae igitur historiae utilitas? Discitur, quam beneplacens Deo omne sit, quod cum timore et fide fit, neque vero id quod sumptuose sine amore perfcitur. Nec ali- ter Abraham a Melchisedech benedictionen acce- A Quodsi amor Dei vobis inest, necesse est et cetera C pit, nisi etiam primitias et opima offerens sacerdoti VARIAE LECTIONES. ) Cod. Cod. cod. Cod. om. - *) Cod. Gorr., cod. Emend., librarius, sed. m. corr. supra adscr. ol. NOTAE. (1) Genes. IV, 4.

ἀγῶνας, όπως μικρὸν εὑρὼν ὁ τὰς ἐκ τῆς γῆς τιμὰς ὑποβάλλων, καὶ ἐντεῦθεν ἁρπάσας ὑμῶν τὸν νοῦν, ἐκ τῆς τῶν ἀληθινῶν ἀσχολίας ἐπὶ τὰ μάταια καὶ πλάνης μεστά καταβάλῃ ". μὴ εὑρὼν δὲ καιρὸν ὅλως μηδὲ παρείσδυσιν, εἰς τὸ δελεᾶσαι τοὺς ἄνω ταῖς ψυχαῖς διατρίβοντας απόλωλε ") καὶ κεῖται νεκρός θάνατος γὰρ διαβόλου τὸ ἄπρακτον ἔχειν καὶ ἀνενέργητον τὴν κακίαν. ἀγάπης οὖν ἐν ὑμῖν παρούσ σης τοῦ θεοῦ ἀνάγκη καὶ τὰ λοιπὰ ταύτῃ συνέπεσθαι, τὸ φιλάδελφον, τὸ πρᾶον, τὸ ἀνυπόκριτον, τὸ περὶ τὰς εὐχὰς διαρκὲς καὶ σπουδαῖον, καὶ ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. ὡς οὖν μεγάλου του κτήματος όντος μεγάλων καὶ πόνων δεῖ περὶ τὴν κτησιν, οὐ πρὸς ἔνδειξιν ἀνθρώπων γινομένων, ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ τῷ τὰ κρυπτὰ εἰδότι, πρὸς δν δεῖ βλέπειν ἀεί, καὶ τὸ ἔνδον τῆς ψυχῆς διερευνᾷν, καὶ περιφράσσειν τοῖς τῆς Β εὐσεβείας λογισμοῖς, ὅπως μὴ παρείσδυσιν εὕρῃ τινὰ μηδὲ χώραν ἐπιβουλῆς ὁ ἀντίδικος, γυμνάζειν δὲ καὶ προσάγειν πρὸς τὴν τοῦ καλοῦ καὶ πονηροῦ διάγνω- σιν τὰ ἠσθενηκότα τῆς ψυχῆς μέλη. γυμνάζειν δὲ αὐτὴν οἶδεν ὁ τῷ θεῷ ἑπόμενος *) νοῦς καὶ συνοικίζων ἑαυτῷ πᾶσαν τὴν ψυχὴν πρὸς ἐκεῖνον ἐκ τῆς πρὸς θεὸν ἀγάπης, καὶ τῶν κρυπτῶν τῆς ἀρετῆς ἐννοιῶν καὶ ἔργων ἐντολῆς ἰώμενος τὸ σαθρὸν καὶ συνάπτων τῷ δυνατῷ. ἐπεὶ οὖν μία ἐστὶ φρουρὰ καὶ θεραπεία ψυχῆς, τὸ μεμνήσθαι ἐν πόθῳ θεοῦ, καὶ ἀεὶ τῶν ἀγαθῶν ἔχεσθαι ἐννοιῶν, μὴ ἀποστῶμεν τῆς τοιαύτης σπουδῆς, ἦτε ἐσθίοντες, ήτε πίνοντες, ἦτε ἠρεμοῦν- τες, ἦτε ποιοῦντές τι, ἢ φθεγγόμενοι, ὅπως πάντα τὰ παρ' ἡμῖν εἰς τὴν τοῦ θεοῦ συντελῇ δόξαν, καὶ μὴ εἰς τὴν ἡμετέραν αὐτῶν, μηδὲ ἔχῃ *) τινὰ ρύπον ἢ & κηλίδα ἡμῶν ὁ βίος ἐκ τῆς τοῦ πονηροῦ ἐπιβουλῆς· καὶ ἄλλως *) δὲ τοῖς ἀγαπῶσι τὸν θεὸν εὔκολος καὶ ἡδὺς τῶν ἐντολῶν ὁ πόνος, ἐλαφρὸν καὶ ἐπέραστον ἡμῖν τὸν ἀγῶνα τῆς πρὸς ἐκεῖνον ποιούσης ἀγάπης. διὰ τοῦτο καὶ ὁ πονηρὸς πάντα ἀγωνίζεται τρόπον, ἐκβαλεῖν τὸν τοῦ κυρίου φόβον ἀπὸ τῶν ψυχῶν, καὶ διαλύσαι τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἀγάπην ἡδοναῖς παρανό- μοις καὶ τερπνοῖς ἀγκίστροις, φιλονεικῶν, ὅπως γυμνὴν τῶν πνευματικῶν ὅπλων ) καὶ ἄφρουρον λαβὼν τὴν ψυχήν, τοὺς πόνους ἡμῶν διαφθείρῃ, τὴν ἐκ τῆς γῆς ἡμῖν δόξαν επεισάγων τῇ οὐρανίῳ, καὶ ἐπιθολῶν τὰ ὄντως καλὰ τοῖς δοκοῦσιν εἶναι καλοῖς τῇ τῶν ἀπατωμένων φαντασίᾳ. δεινὸς γάρ ἐστι καὶ, ῥαθυμοῦντας εἰ ') εὕρῃ τοὺς φύλακας, κλέψαι καιρόν, η καὶ ἐπεισελθεῖν τοῖς τῆς ἀρετῆς πόνοις, καὶ συγκα- τασπεῖραι τῷ σίτῳ τὰ ἑαυτοῦ ζιζάνια, λοιδορίαν λέγω καὶ τύφον καὶ κενοδοξίαν καὶ τιμῆς ἐπιθυμίαν καὶ ἔριν καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας δημιουργήματα. δεῖ οὖν ἐγρηγορέναι καὶ τηρεῖν πάντοθεν τὸν ἐχθρόν, ὅπως, και προσβάλῃ τινὰ μηχανὴν ὑπ' ἀναισχυντίας, πρὶν ἅψασθαι τῆς ψυχῆς, ἀποκρούσασθαι. μνημονεύετε δέ μοι συνεχῶς κἀκείνων, ὅτι Αβελ μὲν προσέφερε τῷ θεῷ θυσίαν ἀπὸ πρωτοτόκων προβάτων καὶ στεάτων, - καταβάλλῃ. *) ἀπώλωλε. άλλος. - *) ὅπλων. - ") εἰ επόμενος. - *) έχειν. *) EPISTOLAE. illum consequi, anorem fraternum, mansuetudi- nem, sinceritatem, in oratione perseverantiam, et zelum, et omnino omnem virtutem. Sed quum magnus sit thesaurus, magni etiam sint labores necesse est ad eum adipiscendum, qui non ad ostentationem apud homines fiant, sed ut placea- mus Domino qui novit abscondita, quem semper respicere debemnus, et interiora animi scrutari, pie- tatisque munire cogitationibus, ne introitum inve- niat neque locum insidiarum adversarius, exercere vero et ducere ad boni et mali cognitionem mor. bida animae membra. Exercere autem eam scit Deum sequens mens et totam animam sibi copulans ad illum ex Dei amore, et occultis virtutis cogitationi- bus mandatorumque operibus putridum sanans et quantum licet conjungens. Quum autem una sit custodia et cura animae, Dei scilicet cum deside- rio recordari, et semper bonis cogitationibus in- haerere, ne excidamus tali zelo, sive edentes, sive bibentes, sive otiosi, sive agentes aliquid, sive l quentes, ut omnia, quae facimus, in Dei laudem cedant, non in nostram ipsorum, neque quid sor- didum vel immunditiae vita nostra ex diaboli insi- diis trahat. Praeterea Deum diligentibus facilis et suavis mandatorum labor, quum leve et amabile nobis certamen reddat illius amor. Quare etiam diabolus omni modo nititur, ut timorem Domini e cordibus evellat, et amorem erga illum illicitis voluptatibus suavibusque hamis dissolvat, conten- ditque, ut, cum animam nudam spiritualibus ar mis et incustoditam deprehenderit, nostros labores perdat, terrenam nobis gloriam pro coelesti sug- gerens, et obscurans quae vere pulchra sunt, iis quae pulchra esse videntur imaginationi dece- ptorum. Terribilis enim est et, negligentes si invene- rit custodes, in opportunitate arripienda et virtu- tis laboribus irrependo, et tritico sua zizania in- terserendo, maledictum scilicet et superbiam et ina- nem gloriam et honoris cupidinem et contentionem et cetera malitiae facinora. Oportet igitur vigilem esse et undique custodire inimicum, ut, etiamsi machinam quandam impudenter adhibcat, prius- quam animam capiat, eum propulsemus. Memen- tote vero mihi etiam semper, quod Abel Deo sa crificium de primitiis ovium et adipum obtulit, Cain vero de fructibus terrae, sed non de primitiis fructuum. Et respexit, inquit, Deus ad sacrificia Abel, ad munera Cain autem non respexit (1). Quae igitur historiae utilitas? Discitur, quam beneplacens Deo omne sit, quod cum timore et fide fit, neque vero id quod sumptuose sine amore perfcitur. Nec ali- ter Abraham a Melchisedech benedictionen acce- A Quodsi amor Dei vobis inest, necesse est et cetera C pit, nisi etiam primitias et opima offerens sacerdoti VARIAE LECTIONES. ) Cod. Cod. cod. Cod. om. - *) Cod. Gorr., cod. Emend., librarius, sed. m. corr. supra adscr. ol. NOTAE. (1) Genes. IV, 4.

ἀγῶνας, όπως μικρὸν εὑρὼν ὁ τὰς ἐκ τῆς γῆς τιμὰς ὑποβάλλων, καὶ ἐντεῦθεν ἁρπάσας ὑμῶν τὸν νοῦν, ἐκ τῆς τῶν ἀληθινῶν ἀσχολίας ἐπὶ τὰ μάταια καὶ πλάνης μεστά καταβάλῃ ". μὴ εὑρὼν δὲ καιρὸν ὅλως μηδὲ παρείσδυσιν, εἰς τὸ δελεᾶσαι τοὺς ἄνω ταῖς ψυχαῖς διατρίβοντας απόλωλε ") καὶ κεῖται νεκρός θάνατος γὰρ διαβόλου τὸ ἄπρακτον ἔχειν καὶ ἀνενέργητον τὴν κακίαν. ἀγάπης οὖν ἐν ὑμῖν παρούσ σης τοῦ θεοῦ ἀνάγκη καὶ τὰ λοιπὰ ταύτῃ συνέπεσθαι, τὸ φιλάδελφον, τὸ πρᾶον, τὸ ἀνυπόκριτον, τὸ περὶ τὰς εὐχὰς διαρκὲς καὶ σπουδαῖον, καὶ ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. ὡς οὖν μεγάλου του κτήματος όντος μεγάλων καὶ πόνων δεῖ περὶ τὴν κτησιν, οὐ πρὸς ἔνδειξιν ἀνθρώπων γινομένων, ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ τῷ τὰ κρυπτὰ εἰδότι, πρὸς δν δεῖ βλέπειν ἀεί, καὶ τὸ ἔνδον τῆς ψυχῆς διερευνᾷν, καὶ περιφράσσειν τοῖς τῆς Β εὐσεβείας λογισμοῖς, ὅπως μὴ παρείσδυσιν εὕρῃ τινὰ μηδὲ χώραν ἐπιβουλῆς ὁ ἀντίδικος, γυμνάζειν δὲ καὶ προσάγειν πρὸς τὴν τοῦ καλοῦ καὶ πονηροῦ διάγνω- σιν τὰ ἠσθενηκότα τῆς ψυχῆς μέλη. γυμνάζειν δὲ αὐτὴν οἶδεν ὁ τῷ θεῷ ἑπόμενος *) νοῦς καὶ συνοικίζων ἑαυτῷ πᾶσαν τὴν ψυχὴν πρὸς ἐκεῖνον ἐκ τῆς πρὸς θεὸν ἀγάπης, καὶ τῶν κρυπτῶν τῆς ἀρετῆς ἐννοιῶν καὶ ἔργων ἐντολῆς ἰώμενος τὸ σαθρὸν καὶ συνάπτων τῷ δυνατῷ. ἐπεὶ οὖν μία ἐστὶ φρουρὰ καὶ θεραπεία ψυχῆς, τὸ μεμνήσθαι ἐν πόθῳ θεοῦ, καὶ ἀεὶ τῶν ἀγαθῶν ἔχεσθαι ἐννοιῶν, μὴ ἀποστῶμεν τῆς τοιαύτης σπουδῆς, ἦτε ἐσθίοντες, ήτε πίνοντες, ἦτε ἠρεμοῦν- τες, ἦτε ποιοῦντές τι, ἢ φθεγγόμενοι, ὅπως πάντα τὰ παρ' ἡμῖν εἰς τὴν τοῦ θεοῦ συντελῇ δόξαν, καὶ μὴ εἰς τὴν ἡμετέραν αὐτῶν, μηδὲ ἔχῃ *) τινὰ ρύπον ἢ & κηλίδα ἡμῶν ὁ βίος ἐκ τῆς τοῦ πονηροῦ ἐπιβουλῆς· καὶ ἄλλως *) δὲ τοῖς ἀγαπῶσι τὸν θεὸν εὔκολος καὶ ἡδὺς τῶν ἐντολῶν ὁ πόνος, ἐλαφρὸν καὶ ἐπέραστον ἡμῖν τὸν ἀγῶνα τῆς πρὸς ἐκεῖνον ποιούσης ἀγάπης. διὰ τοῦτο καὶ ὁ πονηρὸς πάντα ἀγωνίζεται τρόπον, ἐκβαλεῖν τὸν τοῦ κυρίου φόβον ἀπὸ τῶν ψυχῶν, καὶ διαλύσαι τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἀγάπην ἡδοναῖς παρανό- μοις καὶ τερπνοῖς ἀγκίστροις, φιλονεικῶν, ὅπως γυμνὴν τῶν πνευματικῶν ὅπλων ) καὶ ἄφρουρον λαβὼν τὴν ψυχήν, τοὺς πόνους ἡμῶν διαφθείρῃ, τὴν ἐκ τῆς γῆς ἡμῖν δόξαν επεισάγων τῇ οὐρανίῳ, καὶ ἐπιθολῶν τὰ ὄντως καλὰ τοῖς δοκοῦσιν εἶναι καλοῖς τῇ τῶν ἀπατωμένων φαντασίᾳ. δεινὸς γάρ ἐστι καὶ, ῥαθυμοῦντας εἰ ') εὕρῃ τοὺς φύλακας, κλέψαι καιρόν, η καὶ ἐπεισελθεῖν τοῖς τῆς ἀρετῆς πόνοις, καὶ συγκα- τασπεῖραι τῷ σίτῳ τὰ ἑαυτοῦ ζιζάνια, λοιδορίαν λέγω καὶ τύφον καὶ κενοδοξίαν καὶ τιμῆς ἐπιθυμίαν καὶ ἔριν καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας δημιουργήματα. δεῖ οὖν ἐγρηγορέναι καὶ τηρεῖν πάντοθεν τὸν ἐχθρόν, ὅπως, και προσβάλῃ τινὰ μηχανὴν ὑπ' ἀναισχυντίας, πρὶν ἅψασθαι τῆς ψυχῆς, ἀποκρούσασθαι. μνημονεύετε δέ μοι συνεχῶς κἀκείνων, ὅτι Αβελ μὲν προσέφερε τῷ θεῷ θυσίαν ἀπὸ πρωτοτόκων προβάτων καὶ στεάτων, - καταβάλλῃ. *) ἀπώλωλε. άλλος. - *) ὅπλων. - ") εἰ επόμενος. - *) έχειν. *) EPISTOLAE. illum consequi, anorem fraternum, mansuetudi- nem, sinceritatem, in oratione perseverantiam, et zelum, et omnino omnem virtutem. Sed quum magnus sit thesaurus, magni etiam sint labores necesse est ad eum adipiscendum, qui non ad ostentationem apud homines fiant, sed ut placea- mus Domino qui novit abscondita, quem semper respicere debemnus, et interiora animi scrutari, pie- tatisque munire cogitationibus, ne introitum inve- niat neque locum insidiarum adversarius, exercere vero et ducere ad boni et mali cognitionem mor. bida animae membra. Exercere autem eam scit Deum sequens mens et totam animam sibi copulans ad illum ex Dei amore, et occultis virtutis cogitationi- bus mandatorumque operibus putridum sanans et quantum licet conjungens. Quum autem una sit custodia et cura animae, Dei scilicet cum deside- rio recordari, et semper bonis cogitationibus in- haerere, ne excidamus tali zelo, sive edentes, sive bibentes, sive otiosi, sive agentes aliquid, sive l quentes, ut omnia, quae facimus, in Dei laudem cedant, non in nostram ipsorum, neque quid sor- didum vel immunditiae vita nostra ex diaboli insi- diis trahat. Praeterea Deum diligentibus facilis et suavis mandatorum labor, quum leve et amabile nobis certamen reddat illius amor. Quare etiam diabolus omni modo nititur, ut timorem Domini e cordibus evellat, et amorem erga illum illicitis voluptatibus suavibusque hamis dissolvat, conten- ditque, ut, cum animam nudam spiritualibus ar mis et incustoditam deprehenderit, nostros labores perdat, terrenam nobis gloriam pro coelesti sug- gerens, et obscurans quae vere pulchra sunt, iis quae pulchra esse videntur imaginationi dece- ptorum. Terribilis enim est et, negligentes si invene- rit custodes, in opportunitate arripienda et virtu- tis laboribus irrependo, et tritico sua zizania in- terserendo, maledictum scilicet et superbiam et ina- nem gloriam et honoris cupidinem et contentionem et cetera malitiae facinora. Oportet igitur vigilem esse et undique custodire inimicum, ut, etiamsi machinam quandam impudenter adhibcat, prius- quam animam capiat, eum propulsemus. Memen- tote vero mihi etiam semper, quod Abel Deo sa crificium de primitiis ovium et adipum obtulit, Cain vero de fructibus terrae, sed non de primitiis fructuum. Et respexit, inquit, Deus ad sacrificia Abel, ad munera Cain autem non respexit (1). Quae igitur historiae utilitas? Discitur, quam beneplacens Deo omne sit, quod cum timore et fide fit, neque vero id quod sumptuose sine amore perfcitur. Nec ali- ter Abraham a Melchisedech benedictionen acce- A Quodsi amor Dei vobis inest, necesse est et cetera C pit, nisi etiam primitias et opima offerens sacerdoti VARIAE LECTIONES. ) Cod. Cod. cod. Cod. om. - *) Cod. Gorr., cod. Emend., librarius, sed. m. corr. supra adscr. ol. NOTAE. (1) Genes. IV, 4.

ἀγῶνας, όπως μικρὸν εὑρὼν ὁ τὰς ἐκ τῆς γῆς τιμὰς ὑποβάλλων, καὶ ἐντεῦθεν ἁρπάσας ὑμῶν τὸν νοῦν, ἐκ τῆς τῶν ἀληθινῶν ἀσχολίας ἐπὶ τὰ μάταια καὶ πλάνης μεστά καταβάλῃ ". μὴ εὑρὼν δὲ καιρὸν ὅλως μηδὲ παρείσδυσιν, εἰς τὸ δελεᾶσαι τοὺς ἄνω ταῖς ψυχαῖς διατρίβοντας απόλωλε ") καὶ κεῖται νεκρός θάνατος γὰρ διαβόλου τὸ ἄπρακτον ἔχειν καὶ ἀνενέργητον τὴν κακίαν. ἀγάπης οὖν ἐν ὑμῖν παρούσ σης τοῦ θεοῦ ἀνάγκη καὶ τὰ λοιπὰ ταύτῃ συνέπεσθαι, τὸ φιλάδελφον, τὸ πρᾶον, τὸ ἀνυπόκριτον, τὸ περὶ τὰς εὐχὰς διαρκὲς καὶ σπουδαῖον, καὶ ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. ὡς οὖν μεγάλου του κτήματος όντος μεγάλων καὶ πόνων δεῖ περὶ τὴν κτησιν, οὐ πρὸς ἔνδειξιν ἀνθρώπων γινομένων, ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ τῷ τὰ κρυπτὰ εἰδότι, πρὸς δν δεῖ βλέπειν ἀεί, καὶ τὸ ἔνδον τῆς ψυχῆς διερευνᾷν, καὶ περιφράσσειν τοῖς τῆς Β εὐσεβείας λογισμοῖς, ὅπως μὴ παρείσδυσιν εὕρῃ τινὰ μηδὲ χώραν ἐπιβουλῆς ὁ ἀντίδικος, γυμνάζειν δὲ καὶ προσάγειν πρὸς τὴν τοῦ καλοῦ καὶ πονηροῦ διάγνω- σιν τὰ ἠσθενηκότα τῆς ψυχῆς μέλη. γυμνάζειν δὲ αὐτὴν οἶδεν ὁ τῷ θεῷ ἑπόμενος *) νοῦς καὶ συνοικίζων ἑαυτῷ πᾶσαν τὴν ψυχὴν πρὸς ἐκεῖνον ἐκ τῆς πρὸς θεὸν ἀγάπης, καὶ τῶν κρυπτῶν τῆς ἀρετῆς ἐννοιῶν καὶ ἔργων ἐντολῆς ἰώμενος τὸ σαθρὸν καὶ συνάπτων τῷ δυνατῷ. ἐπεὶ οὖν μία ἐστὶ φρουρὰ καὶ θεραπεία ψυχῆς, τὸ μεμνήσθαι ἐν πόθῳ θεοῦ, καὶ ἀεὶ τῶν ἀγαθῶν ἔχεσθαι ἐννοιῶν, μὴ ἀποστῶμεν τῆς τοιαύτης σπουδῆς, ἦτε ἐσθίοντες, ήτε πίνοντες, ἦτε ἠρεμοῦν- τες, ἦτε ποιοῦντές τι, ἢ φθεγγόμενοι, ὅπως πάντα τὰ παρ' ἡμῖν εἰς τὴν τοῦ θεοῦ συντελῇ δόξαν, καὶ μὴ εἰς τὴν ἡμετέραν αὐτῶν, μηδὲ ἔχῃ *) τινὰ ρύπον ἢ & κηλίδα ἡμῶν ὁ βίος ἐκ τῆς τοῦ πονηροῦ ἐπιβουλῆς· καὶ ἄλλως *) δὲ τοῖς ἀγαπῶσι τὸν θεὸν εὔκολος καὶ ἡδὺς τῶν ἐντολῶν ὁ πόνος, ἐλαφρὸν καὶ ἐπέραστον ἡμῖν τὸν ἀγῶνα τῆς πρὸς ἐκεῖνον ποιούσης ἀγάπης. διὰ τοῦτο καὶ ὁ πονηρὸς πάντα ἀγωνίζεται τρόπον, ἐκβαλεῖν τὸν τοῦ κυρίου φόβον ἀπὸ τῶν ψυχῶν, καὶ διαλύσαι τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἀγάπην ἡδοναῖς παρανό- μοις καὶ τερπνοῖς ἀγκίστροις, φιλονεικῶν, ὅπως γυμνὴν τῶν πνευματικῶν ὅπλων ) καὶ ἄφρουρον λαβὼν τὴν ψυχήν, τοὺς πόνους ἡμῶν διαφθείρῃ, τὴν ἐκ τῆς γῆς ἡμῖν δόξαν επεισάγων τῇ οὐρανίῳ, καὶ ἐπιθολῶν τὰ ὄντως καλὰ τοῖς δοκοῦσιν εἶναι καλοῖς τῇ τῶν ἀπατωμένων φαντασίᾳ. δεινὸς γάρ ἐστι καὶ, ῥαθυμοῦντας εἰ ') εὕρῃ τοὺς φύλακας, κλέψαι καιρόν, η καὶ ἐπεισελθεῖν τοῖς τῆς ἀρετῆς πόνοις, καὶ συγκα- τασπεῖραι τῷ σίτῳ τὰ ἑαυτοῦ ζιζάνια, λοιδορίαν λέγω καὶ τύφον καὶ κενοδοξίαν καὶ τιμῆς ἐπιθυμίαν καὶ ἔριν καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας δημιουργήματα. δεῖ οὖν ἐγρηγορέναι καὶ τηρεῖν πάντοθεν τὸν ἐχθρόν, ὅπως, και προσβάλῃ τινὰ μηχανὴν ὑπ' ἀναισχυντίας, πρὶν ἅψασθαι τῆς ψυχῆς, ἀποκρούσασθαι. μνημονεύετε δέ μοι συνεχῶς κἀκείνων, ὅτι Αβελ μὲν προσέφερε τῷ θεῷ θυσίαν ἀπὸ πρωτοτόκων προβάτων καὶ στεάτων, - καταβάλλῃ. *) ἀπώλωλε. άλλος. - *) ὅπλων. - ") εἰ επόμενος. - *) έχειν. *) EPISTOLAE. illum consequi, anorem fraternum, mansuetudi- nem, sinceritatem, in oratione perseverantiam, et zelum, et omnino omnem virtutem. Sed quum magnus sit thesaurus, magni etiam sint labores necesse est ad eum adipiscendum, qui non ad ostentationem apud homines fiant, sed ut placea- mus Domino qui novit abscondita, quem semper respicere debemnus, et interiora animi scrutari, pie- tatisque munire cogitationibus, ne introitum inve- niat neque locum insidiarum adversarius, exercere vero et ducere ad boni et mali cognitionem mor. bida animae membra. Exercere autem eam scit Deum sequens mens et totam animam sibi copulans ad illum ex Dei amore, et occultis virtutis cogitationi- bus mandatorumque operibus putridum sanans et quantum licet conjungens. Quum autem una sit custodia et cura animae, Dei scilicet cum deside- rio recordari, et semper bonis cogitationibus in- haerere, ne excidamus tali zelo, sive edentes, sive bibentes, sive otiosi, sive agentes aliquid, sive l quentes, ut omnia, quae facimus, in Dei laudem cedant, non in nostram ipsorum, neque quid sor- didum vel immunditiae vita nostra ex diaboli insi- diis trahat. Praeterea Deum diligentibus facilis et suavis mandatorum labor, quum leve et amabile nobis certamen reddat illius amor. Quare etiam diabolus omni modo nititur, ut timorem Domini e cordibus evellat, et amorem erga illum illicitis voluptatibus suavibusque hamis dissolvat, conten- ditque, ut, cum animam nudam spiritualibus ar mis et incustoditam deprehenderit, nostros labores perdat, terrenam nobis gloriam pro coelesti sug- gerens, et obscurans quae vere pulchra sunt, iis quae pulchra esse videntur imaginationi dece- ptorum. Terribilis enim est et, negligentes si invene- rit custodes, in opportunitate arripienda et virtu- tis laboribus irrependo, et tritico sua zizania in- terserendo, maledictum scilicet et superbiam et ina- nem gloriam et honoris cupidinem et contentionem et cetera malitiae facinora. Oportet igitur vigilem esse et undique custodire inimicum, ut, etiamsi machinam quandam impudenter adhibcat, prius- quam animam capiat, eum propulsemus. Memen- tote vero mihi etiam semper, quod Abel Deo sa crificium de primitiis ovium et adipum obtulit, Cain vero de fructibus terrae, sed non de primitiis fructuum. Et respexit, inquit, Deus ad sacrificia Abel, ad munera Cain autem non respexit (1). Quae igitur historiae utilitas? Discitur, quam beneplacens Deo omne sit, quod cum timore et fide fit, neque vero id quod sumptuose sine amore perfcitur. Nec ali- ter Abraham a Melchisedech benedictionen acce- A Quodsi amor Dei vobis inest, necesse est et cetera C pit, nisi etiam primitias et opima offerens sacerdoti VARIAE LECTIONES. ) Cod. Cod. cod. Cod. om. - *) Cod. Gorr., cod. Emend., librarius, sed. m. corr. supra adscr. ol. NOTAE. (1) Genes. IV, 4.

ἀγῶνας, όπως μικρὸν εὑρὼν ὁ τὰς ἐκ τῆς γῆς τιμὰς ὑποβάλλων, καὶ ἐντεῦθεν ἁρπάσας ὑμῶν τὸν νοῦν, ἐκ τῆς τῶν ἀληθινῶν ἀσχολίας ἐπὶ τὰ μάταια καὶ πλάνης μεστά καταβάλῃ ". μὴ εὑρὼν δὲ καιρὸν ὅλως μηδὲ παρείσδυσιν, εἰς τὸ δελεᾶσαι τοὺς ἄνω ταῖς ψυχαῖς διατρίβοντας απόλωλε ") καὶ κεῖται νεκρός θάνατος γὰρ διαβόλου τὸ ἄπρακτον ἔχειν καὶ ἀνενέργητον τὴν κακίαν. ἀγάπης οὖν ἐν ὑμῖν παρούσ σης τοῦ θεοῦ ἀνάγκη καὶ τὰ λοιπὰ ταύτῃ συνέπεσθαι, τὸ φιλάδελφον, τὸ πρᾶον, τὸ ἀνυπόκριτον, τὸ περὶ τὰς εὐχὰς διαρκὲς καὶ σπουδαῖον, καὶ ἁπλῶς πᾶσαν ἀρετήν. ὡς οὖν μεγάλου του κτήματος όντος μεγάλων καὶ πόνων δεῖ περὶ τὴν κτησιν, οὐ πρὸς ἔνδειξιν ἀνθρώπων γινομένων, ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἀρέσαι τῷ κυρίῳ τῷ τὰ κρυπτὰ εἰδότι, πρὸς δν δεῖ βλέπειν ἀεί, καὶ τὸ ἔνδον τῆς ψυχῆς διερευνᾷν, καὶ περιφράσσειν τοῖς τῆς Β εὐσεβείας λογισμοῖς, ὅπως μὴ παρείσδυσιν εὕρῃ τινὰ μηδὲ χώραν ἐπιβουλῆς ὁ ἀντίδικος, γυμνάζειν δὲ καὶ προσάγειν πρὸς τὴν τοῦ καλοῦ καὶ πονηροῦ διάγνω- σιν τὰ ἠσθενηκότα τῆς ψυχῆς μέλη. γυμνάζειν δὲ αὐτὴν οἶδεν ὁ τῷ θεῷ ἑπόμενος *) νοῦς καὶ συνοικίζων ἑαυτῷ πᾶσαν τὴν ψυχὴν πρὸς ἐκεῖνον ἐκ τῆς πρὸς θεὸν ἀγάπης, καὶ τῶν κρυπτῶν τῆς ἀρετῆς ἐννοιῶν καὶ ἔργων ἐντολῆς ἰώμενος τὸ σαθρὸν καὶ συνάπτων τῷ δυνατῷ. ἐπεὶ οὖν μία ἐστὶ φρουρὰ καὶ θεραπεία ψυχῆς, τὸ μεμνήσθαι ἐν πόθῳ θεοῦ, καὶ ἀεὶ τῶν ἀγαθῶν ἔχεσθαι ἐννοιῶν, μὴ ἀποστῶμεν τῆς τοιαύτης σπουδῆς, ἦτε ἐσθίοντες, ήτε πίνοντες, ἦτε ἠρεμοῦν- τες, ἦτε ποιοῦντές τι, ἢ φθεγγόμενοι, ὅπως πάντα τὰ παρ' ἡμῖν εἰς τὴν τοῦ θεοῦ συντελῇ δόξαν, καὶ μὴ εἰς τὴν ἡμετέραν αὐτῶν, μηδὲ ἔχῃ *) τινὰ ρύπον ἢ & κηλίδα ἡμῶν ὁ βίος ἐκ τῆς τοῦ πονηροῦ ἐπιβουλῆς· καὶ ἄλλως *) δὲ τοῖς ἀγαπῶσι τὸν θεὸν εὔκολος καὶ ἡδὺς τῶν ἐντολῶν ὁ πόνος, ἐλαφρὸν καὶ ἐπέραστον ἡμῖν τὸν ἀγῶνα τῆς πρὸς ἐκεῖνον ποιούσης ἀγάπης. διὰ τοῦτο καὶ ὁ πονηρὸς πάντα ἀγωνίζεται τρόπον, ἐκβαλεῖν τὸν τοῦ κυρίου φόβον ἀπὸ τῶν ψυχῶν, καὶ διαλύσαι τὴν πρὸς ἐκεῖνον ἀγάπην ἡδοναῖς παρανό- μοις καὶ τερπνοῖς ἀγκίστροις, φιλονεικῶν, ὅπως γυμνὴν τῶν πνευματικῶν ὅπλων ) καὶ ἄφρουρον λαβὼν τὴν ψυχήν, τοὺς πόνους ἡμῶν διαφθείρῃ, τὴν ἐκ τῆς γῆς ἡμῖν δόξαν επεισάγων τῇ οὐρανίῳ, καὶ ἐπιθολῶν τὰ ὄντως καλὰ τοῖς δοκοῦσιν εἶναι καλοῖς τῇ τῶν ἀπατωμένων φαντασίᾳ. δεινὸς γάρ ἐστι καὶ, ῥαθυμοῦντας εἰ ') εὕρῃ τοὺς φύλακας, κλέψαι καιρόν, η καὶ ἐπεισελθεῖν τοῖς τῆς ἀρετῆς πόνοις, καὶ συγκα- τασπεῖραι τῷ σίτῳ τὰ ἑαυτοῦ ζιζάνια, λοιδορίαν λέγω καὶ τύφον καὶ κενοδοξίαν καὶ τιμῆς ἐπιθυμίαν καὶ ἔριν καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας δημιουργήματα. δεῖ οὖν ἐγρηγορέναι καὶ τηρεῖν πάντοθεν τὸν ἐχθρόν, ὅπως, και προσβάλῃ τινὰ μηχανὴν ὑπ' ἀναισχυντίας, πρὶν ἅψασθαι τῆς ψυχῆς, ἀποκρούσασθαι. μνημονεύετε δέ μοι συνεχῶς κἀκείνων, ὅτι Αβελ μὲν προσέφερε τῷ θεῷ θυσίαν ἀπὸ πρωτοτόκων προβάτων καὶ στεάτων, - καταβάλλῃ. *) ἀπώλωλε. άλλος. - *) ὅπλων. - ") εἰ επόμενος. - *) έχειν. *) EPISTOLAE. illum consequi, anorem fraternum, mansuetudi- nem, sinceritatem, in oratione perseverantiam, et zelum, et omnino omnem virtutem. Sed quum magnus sit thesaurus, magni etiam sint labores necesse est ad eum adipiscendum, qui non ad ostentationem apud homines fiant, sed ut placea- mus Domino qui novit abscondita, quem semper respicere debemnus, et interiora animi scrutari, pie- tatisque munire cogitationibus, ne introitum inve- niat neque locum insidiarum adversarius, exercere vero et ducere ad boni et mali cognitionem mor. bida animae membra. Exercere autem eam scit Deum sequens mens et totam animam sibi copulans ad illum ex Dei amore, et occultis virtutis cogitationi- bus mandatorumque operibus putridum sanans et quantum licet conjungens. Quum autem una sit custodia et cura animae, Dei scilicet cum deside- rio recordari, et semper bonis cogitationibus in- haerere, ne excidamus tali zelo, sive edentes, sive bibentes, sive otiosi, sive agentes aliquid, sive l quentes, ut omnia, quae facimus, in Dei laudem cedant, non in nostram ipsorum, neque quid sor- didum vel immunditiae vita nostra ex diaboli insi- diis trahat. Praeterea Deum diligentibus facilis et suavis mandatorum labor, quum leve et amabile nobis certamen reddat illius amor. Quare etiam diabolus omni modo nititur, ut timorem Domini e cordibus evellat, et amorem erga illum illicitis voluptatibus suavibusque hamis dissolvat, conten- ditque, ut, cum animam nudam spiritualibus ar mis et incustoditam deprehenderit, nostros labores perdat, terrenam nobis gloriam pro coelesti sug- gerens, et obscurans quae vere pulchra sunt, iis quae pulchra esse videntur imaginationi dece- ptorum. Terribilis enim est et, negligentes si invene- rit custodes, in opportunitate arripienda et virtu- tis laboribus irrependo, et tritico sua zizania in- terserendo, maledictum scilicet et superbiam et ina- nem gloriam et honoris cupidinem et contentionem et cetera malitiae facinora. Oportet igitur vigilem esse et undique custodire inimicum, ut, etiamsi machinam quandam impudenter adhibcat, prius- quam animam capiat, eum propulsemus. Memen- tote vero mihi etiam semper, quod Abel Deo sa crificium de primitiis ovium et adipum obtulit, Cain vero de fructibus terrae, sed non de primitiis fructuum. Et respexit, inquit, Deus ad sacrificia Abel, ad munera Cain autem non respexit (1). Quae igitur historiae utilitas? Discitur, quam beneplacens Deo omne sit, quod cum timore et fide fit, neque vero id quod sumptuose sine amore perfcitur. Nec ali- ter Abraham a Melchisedech benedictionen acce- A Quodsi amor Dei vobis inest, necesse est et cetera C pit, nisi etiam primitias et opima offerens sacerdoti VARIAE LECTIONES. ) Cod. Cod. cod. Cod. om. - *) Cod. Gorr., cod. Emend., librarius, sed. m. corr. supra adscr. ol. NOTAE. (1) Genes. IV, 4.

Α Κάϊν δὲ ἀπὸ καρπῶν τῆς γῆς, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν πρώ των καρπῶν. καὶ ἐπεῖδε, φησί, ὁ θεὸς ἐπὶ ταῖς θυ· σίαις τοῦ Αβελ, ἐπὶ δὲ τοῖς δώροις τοῦ Κάϊν οὐ προσέσχε. τί τοίνυν τῆς ἱστορίας τὸ κέρδος; ὅτι ἔστι μαθεῖν, ὡς εὐάρεστον τῷ θεῷ πάντοτε[το] 4) μετά φόβου καὶ πίστεως, οὐ τὸ πολυτελῶς ἄνευ ἀγάπης γινόμενον. οὐδὲ ᾽Αβραὰμ παρὰ τοῦ Μελχισεδέκ ἄλλως ἐδέξατο τὴν εὐλογίαν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀπαρχὰς καὶ τὰ καίρια προσενέγκας τῷ ἱερεῖ τοῦ θεοῦ· τὰ καίρια δὲ λέγει καὶ τὰ ἀκροθίνια τῶν ὑπαρχόντων αὐτὴν τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν αὐτόν, κελεύων *) ἡμῖν, μή μικρο- πρεπῶς θύειν τῷ θεῷ τὰς αἰνέσεις καὶ τὰς εὐχάς, μηδὲ ") τὰ τυχόντα τῷ δεσπότῃ προσάγειν, ἀλλ᾽ εἴ τε καίριον τῆς ψυχῆς, μᾶλλον δὲ αὐτὴν ὅλην ανατιθέναι μετὰ πάσης ἀγάπης καὶ προθυμίας, ὅπως ἀεὶ τρε φόμενοι τῇ τοῦ πνεύματος χάριτι καὶ δύναμιν τὴν ἐκ τοῦ Χριστοῦ προσλαμβάνοντες, τρέχωμεν *) ῥᾳδίως τὸν σωτηρίου *) δρόμον, κούφον καὶ ἡδὺν ποιοῦντες, τὸν ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης, συναντιλαμβάνοντος ἡμῖν τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν τῶν πόνων σπουδήν, καὶ ἀποτελοῦντος δι᾿ ἡμῶν τὰ τῆς δικαιοσύνης ἔργα. Καὶ ταῦτα· μὲν μέχρι τούτου. περὶ δὲ τῶν τῆς ἀρετῆς μερῶν, ποῖον δεῖ κρεῖττον ἡγεῖσθαι καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἐπιτηδεύειν, ποῖον δὲ τούτου δεύτερον, καὶ τὰ ἄλλα ἐφεξῆς καθ᾿ ἕκαστον, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν. ἀλλήλων γὰρ ὁμοτίμως ἔχονται, καὶ δι' ἀλλήλων ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοὺς χρωμένους ἀνάγουσιν. ἡ μὲν γὰρ ἁπλότης τῇ ὑπακοῇ παραδίδωσιν, ἡ δὲ ὑπακοὴ τῇ πίστει, αὕτη * δὲ τῇ ἐλπίδι, καὶ ἡ ἐλπὶς τῇ διακο νίᾳ, κἀκείνη τῇ ταπεινότητι, παρὰ δὲ ταύτης ἡ πραότης παραλαμβάνουσα τῇ χαρᾷ προσάγει, ἡ δὲ χαρὰ τῇ ἀγάπῃ, καὶ ἡ ἀγάπη τῇ εὐχῃ, καὶ οὕτως ἀλλήλων εξηρτημέναι καὶ ἐξαρτήσασαι τὸν ἐχόμενον, ἐπ' αὐτὴν ἀνάγουσι τοῦ ποθουμένου τὴν κορυφήν· καθάπερ ἀπ' ἐναντίων ή πονηρία τοὺς ἑαυτῆς φίλους διὰ τῶν οἰκείων αὐτῆς μερῶν ἐπὶ τὴν ἐσχάτην κατ άγει κακίαν. δεῖ δὲ ὑμᾶς πλέον τῇ εὐχῇ προσκαρτε ρεῖν. οἷον γὰρ κορυφαῖός τις τῷ χορῷ τῶν ἀρετῶν αὐτὴ τυγχάνει· δι' ἧς καὶ τὰς λοιπὰς ἀρετὰς αὐτού μεθα παρὰ τοῦ θεοῦ, ὡς κοινωνεῖ καὶ συνάπτεται δι' ἁγιότητος μυστικῆς καὶ πνευματικής τινος ένερ- γείας καὶ διαθέσεως ἀῤῥήτου ὁ τῇ εὐχῇ προσκαρτερῶν. τὸ γὰρ πνεῦμα λαβὼν ἐντεῦθεν ὁδηγὸν καὶ σύμμαχον φλέγεται πρὸς τὴν τοῦ κυρίου ἀγάπην, καὶ ζέει τῷ πόθῳ, κόρον τῆς εὐχῆς οὐχ εὑρίσκων, ἀλλ' ἀεὶ πρὸς τὸν ἔρωτα τοῦ ἀγαθοῦ ἐκκαιόμενος, καὶ ἄρδων τῇ προθυμία τὴν ψυχήν, καθὼς εἴρηται· οἱ τρώγοντές με ἔτι πεινάσουσι, καὶ οἱ πίνοντές ') με ἔτι διψή σουσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ἔδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου. καὶ ὁ κύριος· ἡ βασιλεία τῶν οὐρα- νῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστι. τίνα δὲ λέγει βασιλείαν ἐντὸς ἡμῶν εἶναι, ἢ πάντως τὴν ἄνωθεν διὰ τοῦ πνεύματος ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς εὐφροσύνην ; αὕτη γάρ ἐστιν οἷον ἐκείνῳ *) καὶ δεῖγμα καὶ ἀῤῥαβὼν τῆς αἰωνίου χαρᾶς, ἧς ἀπολαύουσιν αἱ τῶν ἁγίων ἐν τῷ προσδο - χωμένῳ αἰῶνι ψυχαί, παρακαλεῖ οὖν ἡμᾶς ὁ κύριος διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ πνεύματος ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει τὸ κελεύειν. — 3) Εη δέ. - *) τρέ χομεν. - *) σωτηρίον. - - *) αὐτή. — 1) πείνοντες. — *) S. MACARII AEGYPTII Dei (1); opima autem dicit et primitias substantia- rum ipsam animam et ipsam mentem, imperans nobis, ne pusillanimiter immolemus Deo laudes et preces, neque obvia quaeque Domino offeramus, sed quod optimum est animae, immo potius ipsam totain tradere cum omni amore et alacritate, ut semper nutriti Spiritus gratia, et virtutem, quae ex Christo est, assumentes expedite curramus cursum salutis, eumque facilem et suavem reddamus, cur- sum scilicet iustitiae, opitulante nobis Deo ad labo- rum studium, et perficiente per nos justitiae opera. Et haec quidem hactenus. De virtutis autem par- B tibus, quaenam melior sit existimanda et prae ce- teris expetenda, quaenam post eam secunda, et ceterae deinceps singulae, dici nequit. Nam pari honore inter se sunt, et invicem studiosus ad fastigium ducunt. Etenim simplicitas ad obedien- tiam perducit, obedientia ad fidem, fides ad spem, spes ad ministrationem, et haec ad humilitatem; a qua mansuetudo excipiens ad gaudium perducit, gaudium ad caritatem, caritas ad orationem, et ita mutuo devinctae et devincientes eum, qui eas possi- det, ad ipsum perducunt rei desideratae fastigium : sicut e contrario nequitia suos amicos per proprias ipsius partes ad extremam malitiam deducit. Opor- tet autem vos magis orationi operam navare. Siqui- dem ea dux quaedam est in choro virtutum. Per G quam et ceteras virtutes a Deo petimus, ut communio atque coniunctio existat, per mysticam sanctitatem et spiritualem quandam operationem et ineffabilem dispositionem, eius qui in orationem incumbit. Spiritus enim inde ducem et militiae socium assu- mens incenditur ad Domini amorem, et ardet de- siderio, fastidium orationis non inveniens, sed sem- per ad amorem boni inflammatus et animam ala- critate refrigerans, sicut dictum est : Qui edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me, adhuc sitient (2), et alibi : Dedisti laetitiam in corde meo (3), et Domi- nus: Regnum coelorum intra vos est (4). Quodnamı regnum dicit intra nos esse, nisi omnino illam desu- per per Spiritum infusam animabus laetitiam ? Haec enim est ut illud et exemplum et pignus aeterni gaudii, quo sanctorum animae in venturo saeculo perfruuntur. Consolatur igitur nos Dominus per operationem Spiritus in omni tribulatione nostra, ut salvet nos, et de spiritualibus bonis et ipsius charismatis nobis cominunicet. Qui enim, inquit, - VARIAE LECTIONES. D - *) om. eod., addidi ex coni. — ") Corr., cod. Corr., cod. Corr., cod. Corr, cod. Gorr., cod. Corr., cod. Sic cod. NOTAE. - - (1) Genes. XIV, 18. (2) Eccli. XXIV, 29. (3) Psalm. IV, 7. (1) Luc. XVII, 21.

Α Κάϊν δὲ ἀπὸ καρπῶν τῆς γῆς, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν πρώ των καρπῶν. καὶ ἐπεῖδε, φησί, ὁ θεὸς ἐπὶ ταῖς θυ· σίαις τοῦ Αβελ, ἐπὶ δὲ τοῖς δώροις τοῦ Κάϊν οὐ προσέσχε. τί τοίνυν τῆς ἱστορίας τὸ κέρδος; ὅτι ἔστι μαθεῖν, ὡς εὐάρεστον τῷ θεῷ πάντοτε[το] 4) μετά φόβου καὶ πίστεως, οὐ τὸ πολυτελῶς ἄνευ ἀγάπης γινόμενον. οὐδὲ ᾽Αβραὰμ παρὰ τοῦ Μελχισεδέκ ἄλλως ἐδέξατο τὴν εὐλογίαν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀπαρχὰς καὶ τὰ καίρια προσενέγκας τῷ ἱερεῖ τοῦ θεοῦ· τὰ καίρια δὲ λέγει καὶ τὰ ἀκροθίνια τῶν ὑπαρχόντων αὐτὴν τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν αὐτόν, κελεύων *) ἡμῖν, μή μικρο- πρεπῶς θύειν τῷ θεῷ τὰς αἰνέσεις καὶ τὰς εὐχάς, μηδὲ ") τὰ τυχόντα τῷ δεσπότῃ προσάγειν, ἀλλ᾽ εἴ τε καίριον τῆς ψυχῆς, μᾶλλον δὲ αὐτὴν ὅλην ανατιθέναι μετὰ πάσης ἀγάπης καὶ προθυμίας, ὅπως ἀεὶ τρε φόμενοι τῇ τοῦ πνεύματος χάριτι καὶ δύναμιν τὴν ἐκ τοῦ Χριστοῦ προσλαμβάνοντες, τρέχωμεν *) ῥᾳδίως τὸν σωτηρίου *) δρόμον, κούφον καὶ ἡδὺν ποιοῦντες, τὸν ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης, συναντιλαμβάνοντος ἡμῖν τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν τῶν πόνων σπουδήν, καὶ ἀποτελοῦντος δι᾿ ἡμῶν τὰ τῆς δικαιοσύνης ἔργα. Καὶ ταῦτα· μὲν μέχρι τούτου. περὶ δὲ τῶν τῆς ἀρετῆς μερῶν, ποῖον δεῖ κρεῖττον ἡγεῖσθαι καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἐπιτηδεύειν, ποῖον δὲ τούτου δεύτερον, καὶ τὰ ἄλλα ἐφεξῆς καθ᾿ ἕκαστον, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν. ἀλλήλων γὰρ ὁμοτίμως ἔχονται, καὶ δι' ἀλλήλων ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοὺς χρωμένους ἀνάγουσιν. ἡ μὲν γὰρ ἁπλότης τῇ ὑπακοῇ παραδίδωσιν, ἡ δὲ ὑπακοὴ τῇ πίστει, αὕτη * δὲ τῇ ἐλπίδι, καὶ ἡ ἐλπὶς τῇ διακο νίᾳ, κἀκείνη τῇ ταπεινότητι, παρὰ δὲ ταύτης ἡ πραότης παραλαμβάνουσα τῇ χαρᾷ προσάγει, ἡ δὲ χαρὰ τῇ ἀγάπῃ, καὶ ἡ ἀγάπη τῇ εὐχῃ, καὶ οὕτως ἀλλήλων εξηρτημέναι καὶ ἐξαρτήσασαι τὸν ἐχόμενον, ἐπ' αὐτὴν ἀνάγουσι τοῦ ποθουμένου τὴν κορυφήν· καθάπερ ἀπ' ἐναντίων ή πονηρία τοὺς ἑαυτῆς φίλους διὰ τῶν οἰκείων αὐτῆς μερῶν ἐπὶ τὴν ἐσχάτην κατ άγει κακίαν. δεῖ δὲ ὑμᾶς πλέον τῇ εὐχῇ προσκαρτε ρεῖν. οἷον γὰρ κορυφαῖός τις τῷ χορῷ τῶν ἀρετῶν αὐτὴ τυγχάνει· δι' ἧς καὶ τὰς λοιπὰς ἀρετὰς αὐτού μεθα παρὰ τοῦ θεοῦ, ὡς κοινωνεῖ καὶ συνάπτεται δι' ἁγιότητος μυστικῆς καὶ πνευματικής τινος ένερ- γείας καὶ διαθέσεως ἀῤῥήτου ὁ τῇ εὐχῇ προσκαρτερῶν. τὸ γὰρ πνεῦμα λαβὼν ἐντεῦθεν ὁδηγὸν καὶ σύμμαχον φλέγεται πρὸς τὴν τοῦ κυρίου ἀγάπην, καὶ ζέει τῷ πόθῳ, κόρον τῆς εὐχῆς οὐχ εὑρίσκων, ἀλλ' ἀεὶ πρὸς τὸν ἔρωτα τοῦ ἀγαθοῦ ἐκκαιόμενος, καὶ ἄρδων τῇ προθυμία τὴν ψυχήν, καθὼς εἴρηται· οἱ τρώγοντές με ἔτι πεινάσουσι, καὶ οἱ πίνοντές ') με ἔτι διψή σουσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ἔδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου. καὶ ὁ κύριος· ἡ βασιλεία τῶν οὐρα- νῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστι. τίνα δὲ λέγει βασιλείαν ἐντὸς ἡμῶν εἶναι, ἢ πάντως τὴν ἄνωθεν διὰ τοῦ πνεύματος ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς εὐφροσύνην ; αὕτη γάρ ἐστιν οἷον ἐκείνῳ *) καὶ δεῖγμα καὶ ἀῤῥαβὼν τῆς αἰωνίου χαρᾶς, ἧς ἀπολαύουσιν αἱ τῶν ἁγίων ἐν τῷ προσδο - χωμένῳ αἰῶνι ψυχαί, παρακαλεῖ οὖν ἡμᾶς ὁ κύριος διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ πνεύματος ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει τὸ κελεύειν. — 3) Εη δέ. - *) τρέ χομεν. - *) σωτηρίον. - - *) αὐτή. — 1) πείνοντες. — *) S. MACARII AEGYPTII Dei (1); opima autem dicit et primitias substantia- rum ipsam animam et ipsam mentem, imperans nobis, ne pusillanimiter immolemus Deo laudes et preces, neque obvia quaeque Domino offeramus, sed quod optimum est animae, immo potius ipsam totain tradere cum omni amore et alacritate, ut semper nutriti Spiritus gratia, et virtutem, quae ex Christo est, assumentes expedite curramus cursum salutis, eumque facilem et suavem reddamus, cur- sum scilicet iustitiae, opitulante nobis Deo ad labo- rum studium, et perficiente per nos justitiae opera. Et haec quidem hactenus. De virtutis autem par- B tibus, quaenam melior sit existimanda et prae ce- teris expetenda, quaenam post eam secunda, et ceterae deinceps singulae, dici nequit. Nam pari honore inter se sunt, et invicem studiosus ad fastigium ducunt. Etenim simplicitas ad obedien- tiam perducit, obedientia ad fidem, fides ad spem, spes ad ministrationem, et haec ad humilitatem; a qua mansuetudo excipiens ad gaudium perducit, gaudium ad caritatem, caritas ad orationem, et ita mutuo devinctae et devincientes eum, qui eas possi- det, ad ipsum perducunt rei desideratae fastigium : sicut e contrario nequitia suos amicos per proprias ipsius partes ad extremam malitiam deducit. Opor- tet autem vos magis orationi operam navare. Siqui- dem ea dux quaedam est in choro virtutum. Per G quam et ceteras virtutes a Deo petimus, ut communio atque coniunctio existat, per mysticam sanctitatem et spiritualem quandam operationem et ineffabilem dispositionem, eius qui in orationem incumbit. Spiritus enim inde ducem et militiae socium assu- mens incenditur ad Domini amorem, et ardet de- siderio, fastidium orationis non inveniens, sed sem- per ad amorem boni inflammatus et animam ala- critate refrigerans, sicut dictum est : Qui edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me, adhuc sitient (2), et alibi : Dedisti laetitiam in corde meo (3), et Domi- nus: Regnum coelorum intra vos est (4). Quodnamı regnum dicit intra nos esse, nisi omnino illam desu- per per Spiritum infusam animabus laetitiam ? Haec enim est ut illud et exemplum et pignus aeterni gaudii, quo sanctorum animae in venturo saeculo perfruuntur. Consolatur igitur nos Dominus per operationem Spiritus in omni tribulatione nostra, ut salvet nos, et de spiritualibus bonis et ipsius charismatis nobis cominunicet. Qui enim, inquit, - VARIAE LECTIONES. D - *) om. eod., addidi ex coni. — ") Corr., cod. Corr., cod. Corr., cod. Corr, cod. Gorr., cod. Corr., cod. Sic cod. NOTAE. - - (1) Genes. XIV, 18. (2) Eccli. XXIV, 29. (3) Psalm. IV, 7. (1) Luc. XVII, 21.

Α Κάϊν δὲ ἀπὸ καρπῶν τῆς γῆς, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν πρώ των καρπῶν. καὶ ἐπεῖδε, φησί, ὁ θεὸς ἐπὶ ταῖς θυ· σίαις τοῦ Αβελ, ἐπὶ δὲ τοῖς δώροις τοῦ Κάϊν οὐ προσέσχε. τί τοίνυν τῆς ἱστορίας τὸ κέρδος; ὅτι ἔστι μαθεῖν, ὡς εὐάρεστον τῷ θεῷ πάντοτε[το] 4) μετά φόβου καὶ πίστεως, οὐ τὸ πολυτελῶς ἄνευ ἀγάπης γινόμενον. οὐδὲ ᾽Αβραὰμ παρὰ τοῦ Μελχισεδέκ ἄλλως ἐδέξατο τὴν εὐλογίαν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀπαρχὰς καὶ τὰ καίρια προσενέγκας τῷ ἱερεῖ τοῦ θεοῦ· τὰ καίρια δὲ λέγει καὶ τὰ ἀκροθίνια τῶν ὑπαρχόντων αὐτὴν τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν αὐτόν, κελεύων *) ἡμῖν, μή μικρο- πρεπῶς θύειν τῷ θεῷ τὰς αἰνέσεις καὶ τὰς εὐχάς, μηδὲ ") τὰ τυχόντα τῷ δεσπότῃ προσάγειν, ἀλλ᾽ εἴ τε καίριον τῆς ψυχῆς, μᾶλλον δὲ αὐτὴν ὅλην ανατιθέναι μετὰ πάσης ἀγάπης καὶ προθυμίας, ὅπως ἀεὶ τρε φόμενοι τῇ τοῦ πνεύματος χάριτι καὶ δύναμιν τὴν ἐκ τοῦ Χριστοῦ προσλαμβάνοντες, τρέχωμεν *) ῥᾳδίως τὸν σωτηρίου *) δρόμον, κούφον καὶ ἡδὺν ποιοῦντες, τὸν ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης, συναντιλαμβάνοντος ἡμῖν τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν τῶν πόνων σπουδήν, καὶ ἀποτελοῦντος δι᾿ ἡμῶν τὰ τῆς δικαιοσύνης ἔργα. Καὶ ταῦτα· μὲν μέχρι τούτου. περὶ δὲ τῶν τῆς ἀρετῆς μερῶν, ποῖον δεῖ κρεῖττον ἡγεῖσθαι καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἐπιτηδεύειν, ποῖον δὲ τούτου δεύτερον, καὶ τὰ ἄλλα ἐφεξῆς καθ᾿ ἕκαστον, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν. ἀλλήλων γὰρ ὁμοτίμως ἔχονται, καὶ δι' ἀλλήλων ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοὺς χρωμένους ἀνάγουσιν. ἡ μὲν γὰρ ἁπλότης τῇ ὑπακοῇ παραδίδωσιν, ἡ δὲ ὑπακοὴ τῇ πίστει, αὕτη * δὲ τῇ ἐλπίδι, καὶ ἡ ἐλπὶς τῇ διακο νίᾳ, κἀκείνη τῇ ταπεινότητι, παρὰ δὲ ταύτης ἡ πραότης παραλαμβάνουσα τῇ χαρᾷ προσάγει, ἡ δὲ χαρὰ τῇ ἀγάπῃ, καὶ ἡ ἀγάπη τῇ εὐχῃ, καὶ οὕτως ἀλλήλων εξηρτημέναι καὶ ἐξαρτήσασαι τὸν ἐχόμενον, ἐπ' αὐτὴν ἀνάγουσι τοῦ ποθουμένου τὴν κορυφήν· καθάπερ ἀπ' ἐναντίων ή πονηρία τοὺς ἑαυτῆς φίλους διὰ τῶν οἰκείων αὐτῆς μερῶν ἐπὶ τὴν ἐσχάτην κατ άγει κακίαν. δεῖ δὲ ὑμᾶς πλέον τῇ εὐχῇ προσκαρτε ρεῖν. οἷον γὰρ κορυφαῖός τις τῷ χορῷ τῶν ἀρετῶν αὐτὴ τυγχάνει· δι' ἧς καὶ τὰς λοιπὰς ἀρετὰς αὐτού μεθα παρὰ τοῦ θεοῦ, ὡς κοινωνεῖ καὶ συνάπτεται δι' ἁγιότητος μυστικῆς καὶ πνευματικής τινος ένερ- γείας καὶ διαθέσεως ἀῤῥήτου ὁ τῇ εὐχῇ προσκαρτερῶν. τὸ γὰρ πνεῦμα λαβὼν ἐντεῦθεν ὁδηγὸν καὶ σύμμαχον φλέγεται πρὸς τὴν τοῦ κυρίου ἀγάπην, καὶ ζέει τῷ πόθῳ, κόρον τῆς εὐχῆς οὐχ εὑρίσκων, ἀλλ' ἀεὶ πρὸς τὸν ἔρωτα τοῦ ἀγαθοῦ ἐκκαιόμενος, καὶ ἄρδων τῇ προθυμία τὴν ψυχήν, καθὼς εἴρηται· οἱ τρώγοντές με ἔτι πεινάσουσι, καὶ οἱ πίνοντές ') με ἔτι διψή σουσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ἔδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου. καὶ ὁ κύριος· ἡ βασιλεία τῶν οὐρα- νῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστι. τίνα δὲ λέγει βασιλείαν ἐντὸς ἡμῶν εἶναι, ἢ πάντως τὴν ἄνωθεν διὰ τοῦ πνεύματος ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς εὐφροσύνην ; αὕτη γάρ ἐστιν οἷον ἐκείνῳ *) καὶ δεῖγμα καὶ ἀῤῥαβὼν τῆς αἰωνίου χαρᾶς, ἧς ἀπολαύουσιν αἱ τῶν ἁγίων ἐν τῷ προσδο - χωμένῳ αἰῶνι ψυχαί, παρακαλεῖ οὖν ἡμᾶς ὁ κύριος διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ πνεύματος ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει τὸ κελεύειν. — 3) Εη δέ. - *) τρέ χομεν. - *) σωτηρίον. - - *) αὐτή. — 1) πείνοντες. — *) S. MACARII AEGYPTII Dei (1); opima autem dicit et primitias substantia- rum ipsam animam et ipsam mentem, imperans nobis, ne pusillanimiter immolemus Deo laudes et preces, neque obvia quaeque Domino offeramus, sed quod optimum est animae, immo potius ipsam totain tradere cum omni amore et alacritate, ut semper nutriti Spiritus gratia, et virtutem, quae ex Christo est, assumentes expedite curramus cursum salutis, eumque facilem et suavem reddamus, cur- sum scilicet iustitiae, opitulante nobis Deo ad labo- rum studium, et perficiente per nos justitiae opera. Et haec quidem hactenus. De virtutis autem par- B tibus, quaenam melior sit existimanda et prae ce- teris expetenda, quaenam post eam secunda, et ceterae deinceps singulae, dici nequit. Nam pari honore inter se sunt, et invicem studiosus ad fastigium ducunt. Etenim simplicitas ad obedien- tiam perducit, obedientia ad fidem, fides ad spem, spes ad ministrationem, et haec ad humilitatem; a qua mansuetudo excipiens ad gaudium perducit, gaudium ad caritatem, caritas ad orationem, et ita mutuo devinctae et devincientes eum, qui eas possi- det, ad ipsum perducunt rei desideratae fastigium : sicut e contrario nequitia suos amicos per proprias ipsius partes ad extremam malitiam deducit. Opor- tet autem vos magis orationi operam navare. Siqui- dem ea dux quaedam est in choro virtutum. Per G quam et ceteras virtutes a Deo petimus, ut communio atque coniunctio existat, per mysticam sanctitatem et spiritualem quandam operationem et ineffabilem dispositionem, eius qui in orationem incumbit. Spiritus enim inde ducem et militiae socium assu- mens incenditur ad Domini amorem, et ardet de- siderio, fastidium orationis non inveniens, sed sem- per ad amorem boni inflammatus et animam ala- critate refrigerans, sicut dictum est : Qui edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me, adhuc sitient (2), et alibi : Dedisti laetitiam in corde meo (3), et Domi- nus: Regnum coelorum intra vos est (4). Quodnamı regnum dicit intra nos esse, nisi omnino illam desu- per per Spiritum infusam animabus laetitiam ? Haec enim est ut illud et exemplum et pignus aeterni gaudii, quo sanctorum animae in venturo saeculo perfruuntur. Consolatur igitur nos Dominus per operationem Spiritus in omni tribulatione nostra, ut salvet nos, et de spiritualibus bonis et ipsius charismatis nobis cominunicet. Qui enim, inquit, - VARIAE LECTIONES. D - *) om. eod., addidi ex coni. — ") Corr., cod. Corr., cod. Corr., cod. Corr, cod. Gorr., cod. Corr., cod. Sic cod. NOTAE. - - (1) Genes. XIV, 18. (2) Eccli. XXIV, 29. (3) Psalm. IV, 7. (1) Luc. XVII, 21.

Α Κάϊν δὲ ἀπὸ καρπῶν τῆς γῆς, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν πρώ των καρπῶν. καὶ ἐπεῖδε, φησί, ὁ θεὸς ἐπὶ ταῖς θυ· σίαις τοῦ Αβελ, ἐπὶ δὲ τοῖς δώροις τοῦ Κάϊν οὐ προσέσχε. τί τοίνυν τῆς ἱστορίας τὸ κέρδος; ὅτι ἔστι μαθεῖν, ὡς εὐάρεστον τῷ θεῷ πάντοτε[το] 4) μετά φόβου καὶ πίστεως, οὐ τὸ πολυτελῶς ἄνευ ἀγάπης γινόμενον. οὐδὲ ᾽Αβραὰμ παρὰ τοῦ Μελχισεδέκ ἄλλως ἐδέξατο τὴν εὐλογίαν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀπαρχὰς καὶ τὰ καίρια προσενέγκας τῷ ἱερεῖ τοῦ θεοῦ· τὰ καίρια δὲ λέγει καὶ τὰ ἀκροθίνια τῶν ὑπαρχόντων αὐτὴν τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν αὐτόν, κελεύων *) ἡμῖν, μή μικρο- πρεπῶς θύειν τῷ θεῷ τὰς αἰνέσεις καὶ τὰς εὐχάς, μηδὲ ") τὰ τυχόντα τῷ δεσπότῃ προσάγειν, ἀλλ᾽ εἴ τε καίριον τῆς ψυχῆς, μᾶλλον δὲ αὐτὴν ὅλην ανατιθέναι μετὰ πάσης ἀγάπης καὶ προθυμίας, ὅπως ἀεὶ τρε φόμενοι τῇ τοῦ πνεύματος χάριτι καὶ δύναμιν τὴν ἐκ τοῦ Χριστοῦ προσλαμβάνοντες, τρέχωμεν *) ῥᾳδίως τὸν σωτηρίου *) δρόμον, κούφον καὶ ἡδὺν ποιοῦντες, τὸν ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης, συναντιλαμβάνοντος ἡμῖν τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν τῶν πόνων σπουδήν, καὶ ἀποτελοῦντος δι᾿ ἡμῶν τὰ τῆς δικαιοσύνης ἔργα. Καὶ ταῦτα· μὲν μέχρι τούτου. περὶ δὲ τῶν τῆς ἀρετῆς μερῶν, ποῖον δεῖ κρεῖττον ἡγεῖσθαι καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἐπιτηδεύειν, ποῖον δὲ τούτου δεύτερον, καὶ τὰ ἄλλα ἐφεξῆς καθ᾿ ἕκαστον, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν. ἀλλήλων γὰρ ὁμοτίμως ἔχονται, καὶ δι' ἀλλήλων ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοὺς χρωμένους ἀνάγουσιν. ἡ μὲν γὰρ ἁπλότης τῇ ὑπακοῇ παραδίδωσιν, ἡ δὲ ὑπακοὴ τῇ πίστει, αὕτη * δὲ τῇ ἐλπίδι, καὶ ἡ ἐλπὶς τῇ διακο νίᾳ, κἀκείνη τῇ ταπεινότητι, παρὰ δὲ ταύτης ἡ πραότης παραλαμβάνουσα τῇ χαρᾷ προσάγει, ἡ δὲ χαρὰ τῇ ἀγάπῃ, καὶ ἡ ἀγάπη τῇ εὐχῃ, καὶ οὕτως ἀλλήλων εξηρτημέναι καὶ ἐξαρτήσασαι τὸν ἐχόμενον, ἐπ' αὐτὴν ἀνάγουσι τοῦ ποθουμένου τὴν κορυφήν· καθάπερ ἀπ' ἐναντίων ή πονηρία τοὺς ἑαυτῆς φίλους διὰ τῶν οἰκείων αὐτῆς μερῶν ἐπὶ τὴν ἐσχάτην κατ άγει κακίαν. δεῖ δὲ ὑμᾶς πλέον τῇ εὐχῇ προσκαρτε ρεῖν. οἷον γὰρ κορυφαῖός τις τῷ χορῷ τῶν ἀρετῶν αὐτὴ τυγχάνει· δι' ἧς καὶ τὰς λοιπὰς ἀρετὰς αὐτού μεθα παρὰ τοῦ θεοῦ, ὡς κοινωνεῖ καὶ συνάπτεται δι' ἁγιότητος μυστικῆς καὶ πνευματικής τινος ένερ- γείας καὶ διαθέσεως ἀῤῥήτου ὁ τῇ εὐχῇ προσκαρτερῶν. τὸ γὰρ πνεῦμα λαβὼν ἐντεῦθεν ὁδηγὸν καὶ σύμμαχον φλέγεται πρὸς τὴν τοῦ κυρίου ἀγάπην, καὶ ζέει τῷ πόθῳ, κόρον τῆς εὐχῆς οὐχ εὑρίσκων, ἀλλ' ἀεὶ πρὸς τὸν ἔρωτα τοῦ ἀγαθοῦ ἐκκαιόμενος, καὶ ἄρδων τῇ προθυμία τὴν ψυχήν, καθὼς εἴρηται· οἱ τρώγοντές με ἔτι πεινάσουσι, καὶ οἱ πίνοντές ') με ἔτι διψή σουσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ἔδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου. καὶ ὁ κύριος· ἡ βασιλεία τῶν οὐρα- νῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστι. τίνα δὲ λέγει βασιλείαν ἐντὸς ἡμῶν εἶναι, ἢ πάντως τὴν ἄνωθεν διὰ τοῦ πνεύματος ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς εὐφροσύνην ; αὕτη γάρ ἐστιν οἷον ἐκείνῳ *) καὶ δεῖγμα καὶ ἀῤῥαβὼν τῆς αἰωνίου χαρᾶς, ἧς ἀπολαύουσιν αἱ τῶν ἁγίων ἐν τῷ προσδο - χωμένῳ αἰῶνι ψυχαί, παρακαλεῖ οὖν ἡμᾶς ὁ κύριος διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ πνεύματος ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει τὸ κελεύειν. — 3) Εη δέ. - *) τρέ χομεν. - *) σωτηρίον. - - *) αὐτή. — 1) πείνοντες. — *) S. MACARII AEGYPTII Dei (1); opima autem dicit et primitias substantia- rum ipsam animam et ipsam mentem, imperans nobis, ne pusillanimiter immolemus Deo laudes et preces, neque obvia quaeque Domino offeramus, sed quod optimum est animae, immo potius ipsam totain tradere cum omni amore et alacritate, ut semper nutriti Spiritus gratia, et virtutem, quae ex Christo est, assumentes expedite curramus cursum salutis, eumque facilem et suavem reddamus, cur- sum scilicet iustitiae, opitulante nobis Deo ad labo- rum studium, et perficiente per nos justitiae opera. Et haec quidem hactenus. De virtutis autem par- B tibus, quaenam melior sit existimanda et prae ce- teris expetenda, quaenam post eam secunda, et ceterae deinceps singulae, dici nequit. Nam pari honore inter se sunt, et invicem studiosus ad fastigium ducunt. Etenim simplicitas ad obedien- tiam perducit, obedientia ad fidem, fides ad spem, spes ad ministrationem, et haec ad humilitatem; a qua mansuetudo excipiens ad gaudium perducit, gaudium ad caritatem, caritas ad orationem, et ita mutuo devinctae et devincientes eum, qui eas possi- det, ad ipsum perducunt rei desideratae fastigium : sicut e contrario nequitia suos amicos per proprias ipsius partes ad extremam malitiam deducit. Opor- tet autem vos magis orationi operam navare. Siqui- dem ea dux quaedam est in choro virtutum. Per G quam et ceteras virtutes a Deo petimus, ut communio atque coniunctio existat, per mysticam sanctitatem et spiritualem quandam operationem et ineffabilem dispositionem, eius qui in orationem incumbit. Spiritus enim inde ducem et militiae socium assu- mens incenditur ad Domini amorem, et ardet de- siderio, fastidium orationis non inveniens, sed sem- per ad amorem boni inflammatus et animam ala- critate refrigerans, sicut dictum est : Qui edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me, adhuc sitient (2), et alibi : Dedisti laetitiam in corde meo (3), et Domi- nus: Regnum coelorum intra vos est (4). Quodnamı regnum dicit intra nos esse, nisi omnino illam desu- per per Spiritum infusam animabus laetitiam ? Haec enim est ut illud et exemplum et pignus aeterni gaudii, quo sanctorum animae in venturo saeculo perfruuntur. Consolatur igitur nos Dominus per operationem Spiritus in omni tribulatione nostra, ut salvet nos, et de spiritualibus bonis et ipsius charismatis nobis cominunicet. Qui enim, inquit, - VARIAE LECTIONES. D - *) om. eod., addidi ex coni. — ") Corr., cod. Corr., cod. Corr., cod. Corr, cod. Gorr., cod. Corr., cod. Sic cod. NOTAE. - - (1) Genes. XIV, 18. (2) Eccli. XXIV, 29. (3) Psalm. IV, 7. (1) Luc. XVII, 21.

Α Κάϊν δὲ ἀπὸ καρπῶν τῆς γῆς, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν πρώ των καρπῶν. καὶ ἐπεῖδε, φησί, ὁ θεὸς ἐπὶ ταῖς θυ· σίαις τοῦ Αβελ, ἐπὶ δὲ τοῖς δώροις τοῦ Κάϊν οὐ προσέσχε. τί τοίνυν τῆς ἱστορίας τὸ κέρδος; ὅτι ἔστι μαθεῖν, ὡς εὐάρεστον τῷ θεῷ πάντοτε[το] 4) μετά φόβου καὶ πίστεως, οὐ τὸ πολυτελῶς ἄνευ ἀγάπης γινόμενον. οὐδὲ ᾽Αβραὰμ παρὰ τοῦ Μελχισεδέκ ἄλλως ἐδέξατο τὴν εὐλογίαν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀπαρχὰς καὶ τὰ καίρια προσενέγκας τῷ ἱερεῖ τοῦ θεοῦ· τὰ καίρια δὲ λέγει καὶ τὰ ἀκροθίνια τῶν ὑπαρχόντων αὐτὴν τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν αὐτόν, κελεύων *) ἡμῖν, μή μικρο- πρεπῶς θύειν τῷ θεῷ τὰς αἰνέσεις καὶ τὰς εὐχάς, μηδὲ ") τὰ τυχόντα τῷ δεσπότῃ προσάγειν, ἀλλ᾽ εἴ τε καίριον τῆς ψυχῆς, μᾶλλον δὲ αὐτὴν ὅλην ανατιθέναι μετὰ πάσης ἀγάπης καὶ προθυμίας, ὅπως ἀεὶ τρε φόμενοι τῇ τοῦ πνεύματος χάριτι καὶ δύναμιν τὴν ἐκ τοῦ Χριστοῦ προσλαμβάνοντες, τρέχωμεν *) ῥᾳδίως τὸν σωτηρίου *) δρόμον, κούφον καὶ ἡδὺν ποιοῦντες, τὸν ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης, συναντιλαμβάνοντος ἡμῖν τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν τῶν πόνων σπουδήν, καὶ ἀποτελοῦντος δι᾿ ἡμῶν τὰ τῆς δικαιοσύνης ἔργα. Καὶ ταῦτα· μὲν μέχρι τούτου. περὶ δὲ τῶν τῆς ἀρετῆς μερῶν, ποῖον δεῖ κρεῖττον ἡγεῖσθαι καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἐπιτηδεύειν, ποῖον δὲ τούτου δεύτερον, καὶ τὰ ἄλλα ἐφεξῆς καθ᾿ ἕκαστον, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν. ἀλλήλων γὰρ ὁμοτίμως ἔχονται, καὶ δι' ἀλλήλων ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοὺς χρωμένους ἀνάγουσιν. ἡ μὲν γὰρ ἁπλότης τῇ ὑπακοῇ παραδίδωσιν, ἡ δὲ ὑπακοὴ τῇ πίστει, αὕτη * δὲ τῇ ἐλπίδι, καὶ ἡ ἐλπὶς τῇ διακο νίᾳ, κἀκείνη τῇ ταπεινότητι, παρὰ δὲ ταύτης ἡ πραότης παραλαμβάνουσα τῇ χαρᾷ προσάγει, ἡ δὲ χαρὰ τῇ ἀγάπῃ, καὶ ἡ ἀγάπη τῇ εὐχῃ, καὶ οὕτως ἀλλήλων εξηρτημέναι καὶ ἐξαρτήσασαι τὸν ἐχόμενον, ἐπ' αὐτὴν ἀνάγουσι τοῦ ποθουμένου τὴν κορυφήν· καθάπερ ἀπ' ἐναντίων ή πονηρία τοὺς ἑαυτῆς φίλους διὰ τῶν οἰκείων αὐτῆς μερῶν ἐπὶ τὴν ἐσχάτην κατ άγει κακίαν. δεῖ δὲ ὑμᾶς πλέον τῇ εὐχῇ προσκαρτε ρεῖν. οἷον γὰρ κορυφαῖός τις τῷ χορῷ τῶν ἀρετῶν αὐτὴ τυγχάνει· δι' ἧς καὶ τὰς λοιπὰς ἀρετὰς αὐτού μεθα παρὰ τοῦ θεοῦ, ὡς κοινωνεῖ καὶ συνάπτεται δι' ἁγιότητος μυστικῆς καὶ πνευματικής τινος ένερ- γείας καὶ διαθέσεως ἀῤῥήτου ὁ τῇ εὐχῇ προσκαρτερῶν. τὸ γὰρ πνεῦμα λαβὼν ἐντεῦθεν ὁδηγὸν καὶ σύμμαχον φλέγεται πρὸς τὴν τοῦ κυρίου ἀγάπην, καὶ ζέει τῷ πόθῳ, κόρον τῆς εὐχῆς οὐχ εὑρίσκων, ἀλλ' ἀεὶ πρὸς τὸν ἔρωτα τοῦ ἀγαθοῦ ἐκκαιόμενος, καὶ ἄρδων τῇ προθυμία τὴν ψυχήν, καθὼς εἴρηται· οἱ τρώγοντές με ἔτι πεινάσουσι, καὶ οἱ πίνοντές ') με ἔτι διψή σουσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ἔδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου. καὶ ὁ κύριος· ἡ βασιλεία τῶν οὐρα- νῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστι. τίνα δὲ λέγει βασιλείαν ἐντὸς ἡμῶν εἶναι, ἢ πάντως τὴν ἄνωθεν διὰ τοῦ πνεύματος ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς εὐφροσύνην ; αὕτη γάρ ἐστιν οἷον ἐκείνῳ *) καὶ δεῖγμα καὶ ἀῤῥαβὼν τῆς αἰωνίου χαρᾶς, ἧς ἀπολαύουσιν αἱ τῶν ἁγίων ἐν τῷ προσδο - χωμένῳ αἰῶνι ψυχαί, παρακαλεῖ οὖν ἡμᾶς ὁ κύριος διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ πνεύματος ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει τὸ κελεύειν. — 3) Εη δέ. - *) τρέ χομεν. - *) σωτηρίον. - - *) αὐτή. — 1) πείνοντες. — *) S. MACARII AEGYPTII Dei (1); opima autem dicit et primitias substantia- rum ipsam animam et ipsam mentem, imperans nobis, ne pusillanimiter immolemus Deo laudes et preces, neque obvia quaeque Domino offeramus, sed quod optimum est animae, immo potius ipsam totain tradere cum omni amore et alacritate, ut semper nutriti Spiritus gratia, et virtutem, quae ex Christo est, assumentes expedite curramus cursum salutis, eumque facilem et suavem reddamus, cur- sum scilicet iustitiae, opitulante nobis Deo ad labo- rum studium, et perficiente per nos justitiae opera. Et haec quidem hactenus. De virtutis autem par- B tibus, quaenam melior sit existimanda et prae ce- teris expetenda, quaenam post eam secunda, et ceterae deinceps singulae, dici nequit. Nam pari honore inter se sunt, et invicem studiosus ad fastigium ducunt. Etenim simplicitas ad obedien- tiam perducit, obedientia ad fidem, fides ad spem, spes ad ministrationem, et haec ad humilitatem; a qua mansuetudo excipiens ad gaudium perducit, gaudium ad caritatem, caritas ad orationem, et ita mutuo devinctae et devincientes eum, qui eas possi- det, ad ipsum perducunt rei desideratae fastigium : sicut e contrario nequitia suos amicos per proprias ipsius partes ad extremam malitiam deducit. Opor- tet autem vos magis orationi operam navare. Siqui- dem ea dux quaedam est in choro virtutum. Per G quam et ceteras virtutes a Deo petimus, ut communio atque coniunctio existat, per mysticam sanctitatem et spiritualem quandam operationem et ineffabilem dispositionem, eius qui in orationem incumbit. Spiritus enim inde ducem et militiae socium assu- mens incenditur ad Domini amorem, et ardet de- siderio, fastidium orationis non inveniens, sed sem- per ad amorem boni inflammatus et animam ala- critate refrigerans, sicut dictum est : Qui edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me, adhuc sitient (2), et alibi : Dedisti laetitiam in corde meo (3), et Domi- nus: Regnum coelorum intra vos est (4). Quodnamı regnum dicit intra nos esse, nisi omnino illam desu- per per Spiritum infusam animabus laetitiam ? Haec enim est ut illud et exemplum et pignus aeterni gaudii, quo sanctorum animae in venturo saeculo perfruuntur. Consolatur igitur nos Dominus per operationem Spiritus in omni tribulatione nostra, ut salvet nos, et de spiritualibus bonis et ipsius charismatis nobis cominunicet. Qui enim, inquit, - VARIAE LECTIONES. D - *) om. eod., addidi ex coni. — ") Corr., cod. Corr., cod. Corr., cod. Corr, cod. Gorr., cod. Corr., cod. Sic cod. NOTAE. - - (1) Genes. XIV, 18. (2) Eccli. XXIV, 29. (3) Psalm. IV, 7. (1) Luc. XVII, 21.

Α Κάϊν δὲ ἀπὸ καρπῶν τῆς γῆς, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ τῶν πρώ των καρπῶν. καὶ ἐπεῖδε, φησί, ὁ θεὸς ἐπὶ ταῖς θυ· σίαις τοῦ Αβελ, ἐπὶ δὲ τοῖς δώροις τοῦ Κάϊν οὐ προσέσχε. τί τοίνυν τῆς ἱστορίας τὸ κέρδος; ὅτι ἔστι μαθεῖν, ὡς εὐάρεστον τῷ θεῷ πάντοτε[το] 4) μετά φόβου καὶ πίστεως, οὐ τὸ πολυτελῶς ἄνευ ἀγάπης γινόμενον. οὐδὲ ᾽Αβραὰμ παρὰ τοῦ Μελχισεδέκ ἄλλως ἐδέξατο τὴν εὐλογίαν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀπαρχὰς καὶ τὰ καίρια προσενέγκας τῷ ἱερεῖ τοῦ θεοῦ· τὰ καίρια δὲ λέγει καὶ τὰ ἀκροθίνια τῶν ὑπαρχόντων αὐτὴν τὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν αὐτόν, κελεύων *) ἡμῖν, μή μικρο- πρεπῶς θύειν τῷ θεῷ τὰς αἰνέσεις καὶ τὰς εὐχάς, μηδὲ ") τὰ τυχόντα τῷ δεσπότῃ προσάγειν, ἀλλ᾽ εἴ τε καίριον τῆς ψυχῆς, μᾶλλον δὲ αὐτὴν ὅλην ανατιθέναι μετὰ πάσης ἀγάπης καὶ προθυμίας, ὅπως ἀεὶ τρε φόμενοι τῇ τοῦ πνεύματος χάριτι καὶ δύναμιν τὴν ἐκ τοῦ Χριστοῦ προσλαμβάνοντες, τρέχωμεν *) ῥᾳδίως τὸν σωτηρίου *) δρόμον, κούφον καὶ ἡδὺν ποιοῦντες, τὸν ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης, συναντιλαμβάνοντος ἡμῖν τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν τῶν πόνων σπουδήν, καὶ ἀποτελοῦντος δι᾿ ἡμῶν τὰ τῆς δικαιοσύνης ἔργα. Καὶ ταῦτα· μὲν μέχρι τούτου. περὶ δὲ τῶν τῆς ἀρετῆς μερῶν, ποῖον δεῖ κρεῖττον ἡγεῖσθαι καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἐπιτηδεύειν, ποῖον δὲ τούτου δεύτερον, καὶ τὰ ἄλλα ἐφεξῆς καθ᾿ ἕκαστον, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν. ἀλλήλων γὰρ ὁμοτίμως ἔχονται, καὶ δι' ἀλλήλων ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοὺς χρωμένους ἀνάγουσιν. ἡ μὲν γὰρ ἁπλότης τῇ ὑπακοῇ παραδίδωσιν, ἡ δὲ ὑπακοὴ τῇ πίστει, αὕτη * δὲ τῇ ἐλπίδι, καὶ ἡ ἐλπὶς τῇ διακο νίᾳ, κἀκείνη τῇ ταπεινότητι, παρὰ δὲ ταύτης ἡ πραότης παραλαμβάνουσα τῇ χαρᾷ προσάγει, ἡ δὲ χαρὰ τῇ ἀγάπῃ, καὶ ἡ ἀγάπη τῇ εὐχῃ, καὶ οὕτως ἀλλήλων εξηρτημέναι καὶ ἐξαρτήσασαι τὸν ἐχόμενον, ἐπ' αὐτὴν ἀνάγουσι τοῦ ποθουμένου τὴν κορυφήν· καθάπερ ἀπ' ἐναντίων ή πονηρία τοὺς ἑαυτῆς φίλους διὰ τῶν οἰκείων αὐτῆς μερῶν ἐπὶ τὴν ἐσχάτην κατ άγει κακίαν. δεῖ δὲ ὑμᾶς πλέον τῇ εὐχῇ προσκαρτε ρεῖν. οἷον γὰρ κορυφαῖός τις τῷ χορῷ τῶν ἀρετῶν αὐτὴ τυγχάνει· δι' ἧς καὶ τὰς λοιπὰς ἀρετὰς αὐτού μεθα παρὰ τοῦ θεοῦ, ὡς κοινωνεῖ καὶ συνάπτεται δι' ἁγιότητος μυστικῆς καὶ πνευματικής τινος ένερ- γείας καὶ διαθέσεως ἀῤῥήτου ὁ τῇ εὐχῇ προσκαρτερῶν. τὸ γὰρ πνεῦμα λαβὼν ἐντεῦθεν ὁδηγὸν καὶ σύμμαχον φλέγεται πρὸς τὴν τοῦ κυρίου ἀγάπην, καὶ ζέει τῷ πόθῳ, κόρον τῆς εὐχῆς οὐχ εὑρίσκων, ἀλλ' ἀεὶ πρὸς τὸν ἔρωτα τοῦ ἀγαθοῦ ἐκκαιόμενος, καὶ ἄρδων τῇ προθυμία τὴν ψυχήν, καθὼς εἴρηται· οἱ τρώγοντές με ἔτι πεινάσουσι, καὶ οἱ πίνοντές ') με ἔτι διψή σουσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ἔδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου. καὶ ὁ κύριος· ἡ βασιλεία τῶν οὐρα- νῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστι. τίνα δὲ λέγει βασιλείαν ἐντὸς ἡμῶν εἶναι, ἢ πάντως τὴν ἄνωθεν διὰ τοῦ πνεύματος ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς εὐφροσύνην ; αὕτη γάρ ἐστιν οἷον ἐκείνῳ *) καὶ δεῖγμα καὶ ἀῤῥαβὼν τῆς αἰωνίου χαρᾶς, ἧς ἀπολαύουσιν αἱ τῶν ἁγίων ἐν τῷ προσδο - χωμένῳ αἰῶνι ψυχαί, παρακαλεῖ οὖν ἡμᾶς ὁ κύριος διὰ τῆς ἐνεργείας τοῦ πνεύματος ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει τὸ κελεύειν. — 3) Εη δέ. - *) τρέ χομεν. - *) σωτηρίον. - - *) αὐτή. — 1) πείνοντες. — *) S. MACARII AEGYPTII Dei (1); opima autem dicit et primitias substantia- rum ipsam animam et ipsam mentem, imperans nobis, ne pusillanimiter immolemus Deo laudes et preces, neque obvia quaeque Domino offeramus, sed quod optimum est animae, immo potius ipsam totain tradere cum omni amore et alacritate, ut semper nutriti Spiritus gratia, et virtutem, quae ex Christo est, assumentes expedite curramus cursum salutis, eumque facilem et suavem reddamus, cur- sum scilicet iustitiae, opitulante nobis Deo ad labo- rum studium, et perficiente per nos justitiae opera. Et haec quidem hactenus. De virtutis autem par- B tibus, quaenam melior sit existimanda et prae ce- teris expetenda, quaenam post eam secunda, et ceterae deinceps singulae, dici nequit. Nam pari honore inter se sunt, et invicem studiosus ad fastigium ducunt. Etenim simplicitas ad obedien- tiam perducit, obedientia ad fidem, fides ad spem, spes ad ministrationem, et haec ad humilitatem; a qua mansuetudo excipiens ad gaudium perducit, gaudium ad caritatem, caritas ad orationem, et ita mutuo devinctae et devincientes eum, qui eas possi- det, ad ipsum perducunt rei desideratae fastigium : sicut e contrario nequitia suos amicos per proprias ipsius partes ad extremam malitiam deducit. Opor- tet autem vos magis orationi operam navare. Siqui- dem ea dux quaedam est in choro virtutum. Per G quam et ceteras virtutes a Deo petimus, ut communio atque coniunctio existat, per mysticam sanctitatem et spiritualem quandam operationem et ineffabilem dispositionem, eius qui in orationem incumbit. Spiritus enim inde ducem et militiae socium assu- mens incenditur ad Domini amorem, et ardet de- siderio, fastidium orationis non inveniens, sed sem- per ad amorem boni inflammatus et animam ala- critate refrigerans, sicut dictum est : Qui edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me, adhuc sitient (2), et alibi : Dedisti laetitiam in corde meo (3), et Domi- nus: Regnum coelorum intra vos est (4). Quodnamı regnum dicit intra nos esse, nisi omnino illam desu- per per Spiritum infusam animabus laetitiam ? Haec enim est ut illud et exemplum et pignus aeterni gaudii, quo sanctorum animae in venturo saeculo perfruuntur. Consolatur igitur nos Dominus per operationem Spiritus in omni tribulatione nostra, ut salvet nos, et de spiritualibus bonis et ipsius charismatis nobis cominunicet. Qui enim, inquit, - VARIAE LECTIONES. D - *) om. eod., addidi ex coni. — ") Corr., cod. Corr., cod. Corr., cod. Corr, cod. Gorr., cod. Corr., cod. Sic cod. NOTAE. - - (1) Genes. XIV, 18. (2) Eccli. XXIV, 29. (3) Psalm. IV, 7. (1) Luc. XVII, 21.

ἡμῶν, εἰς τὸ σῶσαι καὶ μεταδοῦναι τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἑαυτοῦ χαρισμάτων. ὁ παρακαλῶν γάρ, φησίν, ἡμᾶς ἐπὶ πάσῃ τῇ ἀληθείᾳ ἡμῶν, εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλί ψει. καί· ἡ καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ήγαλλιά σαντο ἐπὶ θεὸν ζῶντα. καί· ὡσεὶ 1) στέατος καὶ πιότητος ἐκπλησθείη *) ἡ ψυχή μου. ταῦτα πάντα δι' αἰνιγμάτων παραδηλοί. Εt: τὴν ἐκ τοῦ πνεύματος εὐφροσύνην καὶ παράκλησιν Ἐπειδὴ τοίνυν δέδεικται, τίς ὁ τῆς εὐσεβείας σκοπός, ὃν χρὴ προκεῖσθαι τοῖς τὸν θεοφιλή βίον ζην αἱρουμένοις, ὅς ἐστι ψυχῆς καθαρισμὸς καὶ τοῦ πνεύματος δι' ἔργων ἀγαθῶν προτροπῆς ἐνοίκησις, ἕκαστος ὑμῶν κατὰ τὸν ὑπαχθέντα σκοπὴν παρασκευά- η σας τὴν ψυχήν, καὶ μέγιστον θεοῦ ποιήσας ἔρωτα 2), " οὕτως ἀποδότω ἑαυτὸν ταῖς εὐχαῖς καὶ νηστείαις κατὰ τὸ αὐτοῦ θέλημα, μεμνημένοι τοῦ παρακα- λοῦντος τὸ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντες καὶ ταῖς τοῦ κυρίου ἐπαγγελίαις, ἐν ᾗ *) φησι· πόσῳ μᾶλλον ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν ὁ θεὸς τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέ ρας. ἔλεγε γάρ, φησί, καὶ παραβολὴν πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε εὔχεσθαι καὶ μὴ ἐκκακεῖν. ὅτι δὲ ἡ περὶ τὴν εὐχὴν σπουδή μεγάλα χαρίζεται, καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ταῖς ψυχαῖς ἐνοικίζει, δηλοῖ σαφῶς, δι᾿ ὧν προτρέπει ἡμᾶς ὁ ἀπόστολος λέγων· διὰ πάσης προσευχῆς καὶ δεήσεως προσευχόμενος ἐν παντὶ καιρῷ ἐν πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο ἀγρυ- πνοῦντες ἐν πάσῃ προσκαρτερήσει καὶ δεήσει. ὅστις *) τῶν ἀδελφῶν τούτῳ *) τῷ μέρει αὐτῆς *) ἑαυτὸν ἀποδίδωσι, τῷ τῆς εὐχῆς λέγω, καλὸν θησαυ ρὸν περιέπει καὶ ἐραστοῦ μεγίστου *) κτήματος ") μόνον συντόνῳ καὶ ὀρθῇ συνειδήσει, μηδαμοῦ κατὰ τὴν διάνοιαν ἑκουσίως περιπλανώμενος, μηδὲ ὥσπερ ἀκούσιον ἀποδιδοὺς 10) ὑπ' ἀνάγκης χρέος, ἀλλ᾽ ἔρωτα καὶ πόθον ἀποπληρῶν τῆς ψυχῆς, καὶ τοὺς ἀγαθοὺς τῆς παραμονής καρποὺς πᾶσιν ἐπιδεικνύς. χρὴ δὲ καὶ τοὺς λοιποὺς διδόναι τῷ τοιούτῳ καιρόν, καὶ συγχαίρειν τῇ παραμονῇ τῆς προσευχῆς, ὅπως καὶ αὐτοὶ μετάσχωσι τῶν ἀγαθῶν καρπῶν, ἅτε δὴ κοινω νοὶ τοῦ τοιούτου βίου τῷ συνήδεσθαι γεγονότες "). δώσει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ κύριος τοῖς αἰτοῦσιν, ὅπως εὔχεσθαι δεῖ, κατὰ τὸ εἰρημένον· ὁ διδοὺς εὐχὴν τῷ εὐχομένῳ. δεῖ οὖν αἰτεῖν καὶ εἰδέναι, ὡς κρεῖττον τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντα, πράγματι τοσούτῳ, μετὰ πολλῆς σπουδῆς καὶ πάσης δυνάμεως ἐναθλεῖν τῷ ἀγῶνι· τὰ γὰρ μεγάλα ἆθλα μεγάλων δεῖται καὶ πόνων, ἐπειδὴ μάλιστα ἡ κακία τοῖς τοιούτοις εφεδρεύει παν ταχόθεν, περιεργαζομένη και περιτρέχουσα καὶ ζη- τοῦσα περιτρέψαι τὴν σπουδήν· ἐκεῖθεν ὕπνος καὶ βάρησις σώματος, καὶ ψυχῆς μαλακία, ἀκηδία, ὅλι- - ὥς τίς. — *) τούτων. 7) τῆς. — *) μεγίτου. -- *) Στήματος. — "; ἀποδίδως. - 11) γεγονός. EPISTOLAE. A consolatur nos in omni veritate nostra, ut possimus et B ipsi consolari eos, qui in omni pressura sunt (1). Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vi- vum (2). Et : sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea (3). Haec omnia laetitiam et consolatio- nem ex Spiritu per aenigmata indicant. Quum igitur demonstratum sit, quis sit pietatis Anis, quem proponere sibi debent vitam Deo pla- centem eligentes. ₁l est animae purgatio et Spiri- tus per exhortationem ad bona opera inhabitatio, unusquisque vestrum ad propositum finem animum praeparet, et Dei amorem summum reddens, ita se C D dedat orationibus et ieiuniis secundum eius volun- tatem, memores eius qui hortatur, ut sine intermis- sione oremus et in orationem incumbentes et in Domini promissa, ubi: quanto magis, inquit, faciet vindictam Deus clamantium ad se die ac nocte (4). Di- cebat autem, inquit, parabolam, quoniam oportet semper orare et non deficere (5). Quod vero ora- tionis zelus magna largitur, et, ipse Spiritus animis ut inhabitet, facit, aperte ostendunt ea, quibus Apo- stolus nos exhortatur dicens: per omnem oratio- nem et obsecrationem orantes omni tempore in Spiritu et in ipso vigilantes in omni instantia et observatione(6) Quisquis e fratribus huic parti, orationis scilicet, se dedit, pulchrum thesaurum tractat, qui est amatoris maximae possessionis tantummodo firma ac recta conscientia, nusquam in mente volun- tarie circumvagans, neque quasi invitum debi- tum necessario solvens, sed amorem et desi- derium animi explens, bonosque perseverantiae fructus omnibus ostendens. Oportet autem et cete- ros tali dare tempus, et congaudere perseverantiae in oratione, ut et ipsi bonorum fructuum participes fiant, utpote consortes talis vitae facti congaudendo. Dabit vero et ipse Dominus petentibus, quo mode oporteat orare, secundum quod dictum est: qui dat petitionem petenti (7). Debemus igitur petere et scire, quanto melius is, qui in orationem in- cumbit negotium tantum, cum magna sollicitudine et omni virtute certamen sustineat; magna enim cer tamina magnos etiam postulant labores, quonian maxime malitia talibus undique insidietur, curiose agens, circumiens et sollicitudinem demere tentans ; inde somnus et gravitas corporis et animae moll(- ties, acedia, incuria, inconstantia, et ceterae mali- tiae passiones et operationes, quibus occiditur anima ex parte rapta et ad ipsius inimicum trans- VARIAE LECTIONES. - *) Sic cod. *) Cod. Emend., cod. Ewend., cod. Corr., cod. - -- Coni., cod. Gorr., cod. Emend., cod. II Cor. 1, 4. Psalm. LXII, 6. - NOTAE. . Ibid. XVIII, 4. 1) Corr., cod. wç ¿x. - *) Corr. cod. ἐμπλησθήη. *) Corr., cod. μεγίστην θείου ποιήσας ἔρωτος. (2) Psalm. LXXXIII, 2. (4) Luc XVIII, ". (6) Eph. VI, 18. (7) Psalm. CV, 15.

ἡμῶν, εἰς τὸ σῶσαι καὶ μεταδοῦναι τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἑαυτοῦ χαρισμάτων. ὁ παρακαλῶν γάρ, φησίν, ἡμᾶς ἐπὶ πάσῃ τῇ ἀληθείᾳ ἡμῶν, εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλί ψει. καί· ἡ καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ήγαλλιά σαντο ἐπὶ θεὸν ζῶντα. καί· ὡσεὶ 1) στέατος καὶ πιότητος ἐκπλησθείη *) ἡ ψυχή μου. ταῦτα πάντα δι' αἰνιγμάτων παραδηλοί. Εt: τὴν ἐκ τοῦ πνεύματος εὐφροσύνην καὶ παράκλησιν Ἐπειδὴ τοίνυν δέδεικται, τίς ὁ τῆς εὐσεβείας σκοπός, ὃν χρὴ προκεῖσθαι τοῖς τὸν θεοφιλή βίον ζην αἱρουμένοις, ὅς ἐστι ψυχῆς καθαρισμὸς καὶ τοῦ πνεύματος δι' ἔργων ἀγαθῶν προτροπῆς ἐνοίκησις, ἕκαστος ὑμῶν κατὰ τὸν ὑπαχθέντα σκοπὴν παρασκευά- η σας τὴν ψυχήν, καὶ μέγιστον θεοῦ ποιήσας ἔρωτα 2), " οὕτως ἀποδότω ἑαυτὸν ταῖς εὐχαῖς καὶ νηστείαις κατὰ τὸ αὐτοῦ θέλημα, μεμνημένοι τοῦ παρακα- λοῦντος τὸ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντες καὶ ταῖς τοῦ κυρίου ἐπαγγελίαις, ἐν ᾗ *) φησι· πόσῳ μᾶλλον ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν ὁ θεὸς τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέ ρας. ἔλεγε γάρ, φησί, καὶ παραβολὴν πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε εὔχεσθαι καὶ μὴ ἐκκακεῖν. ὅτι δὲ ἡ περὶ τὴν εὐχὴν σπουδή μεγάλα χαρίζεται, καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ταῖς ψυχαῖς ἐνοικίζει, δηλοῖ σαφῶς, δι᾿ ὧν προτρέπει ἡμᾶς ὁ ἀπόστολος λέγων· διὰ πάσης προσευχῆς καὶ δεήσεως προσευχόμενος ἐν παντὶ καιρῷ ἐν πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο ἀγρυ- πνοῦντες ἐν πάσῃ προσκαρτερήσει καὶ δεήσει. ὅστις *) τῶν ἀδελφῶν τούτῳ *) τῷ μέρει αὐτῆς *) ἑαυτὸν ἀποδίδωσι, τῷ τῆς εὐχῆς λέγω, καλὸν θησαυ ρὸν περιέπει καὶ ἐραστοῦ μεγίστου *) κτήματος ") μόνον συντόνῳ καὶ ὀρθῇ συνειδήσει, μηδαμοῦ κατὰ τὴν διάνοιαν ἑκουσίως περιπλανώμενος, μηδὲ ὥσπερ ἀκούσιον ἀποδιδοὺς 10) ὑπ' ἀνάγκης χρέος, ἀλλ᾽ ἔρωτα καὶ πόθον ἀποπληρῶν τῆς ψυχῆς, καὶ τοὺς ἀγαθοὺς τῆς παραμονής καρποὺς πᾶσιν ἐπιδεικνύς. χρὴ δὲ καὶ τοὺς λοιποὺς διδόναι τῷ τοιούτῳ καιρόν, καὶ συγχαίρειν τῇ παραμονῇ τῆς προσευχῆς, ὅπως καὶ αὐτοὶ μετάσχωσι τῶν ἀγαθῶν καρπῶν, ἅτε δὴ κοινω νοὶ τοῦ τοιούτου βίου τῷ συνήδεσθαι γεγονότες "). δώσει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ κύριος τοῖς αἰτοῦσιν, ὅπως εὔχεσθαι δεῖ, κατὰ τὸ εἰρημένον· ὁ διδοὺς εὐχὴν τῷ εὐχομένῳ. δεῖ οὖν αἰτεῖν καὶ εἰδέναι, ὡς κρεῖττον τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντα, πράγματι τοσούτῳ, μετὰ πολλῆς σπουδῆς καὶ πάσης δυνάμεως ἐναθλεῖν τῷ ἀγῶνι· τὰ γὰρ μεγάλα ἆθλα μεγάλων δεῖται καὶ πόνων, ἐπειδὴ μάλιστα ἡ κακία τοῖς τοιούτοις εφεδρεύει παν ταχόθεν, περιεργαζομένη και περιτρέχουσα καὶ ζη- τοῦσα περιτρέψαι τὴν σπουδήν· ἐκεῖθεν ὕπνος καὶ βάρησις σώματος, καὶ ψυχῆς μαλακία, ἀκηδία, ὅλι- - ὥς τίς. — *) τούτων. 7) τῆς. — *) μεγίτου. -- *) Στήματος. — "; ἀποδίδως. - 11) γεγονός. EPISTOLAE. A consolatur nos in omni veritate nostra, ut possimus et B ipsi consolari eos, qui in omni pressura sunt (1). Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vi- vum (2). Et : sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea (3). Haec omnia laetitiam et consolatio- nem ex Spiritu per aenigmata indicant. Quum igitur demonstratum sit, quis sit pietatis Anis, quem proponere sibi debent vitam Deo pla- centem eligentes. ₁l est animae purgatio et Spiri- tus per exhortationem ad bona opera inhabitatio, unusquisque vestrum ad propositum finem animum praeparet, et Dei amorem summum reddens, ita se C D dedat orationibus et ieiuniis secundum eius volun- tatem, memores eius qui hortatur, ut sine intermis- sione oremus et in orationem incumbentes et in Domini promissa, ubi: quanto magis, inquit, faciet vindictam Deus clamantium ad se die ac nocte (4). Di- cebat autem, inquit, parabolam, quoniam oportet semper orare et non deficere (5). Quod vero ora- tionis zelus magna largitur, et, ipse Spiritus animis ut inhabitet, facit, aperte ostendunt ea, quibus Apo- stolus nos exhortatur dicens: per omnem oratio- nem et obsecrationem orantes omni tempore in Spiritu et in ipso vigilantes in omni instantia et observatione(6) Quisquis e fratribus huic parti, orationis scilicet, se dedit, pulchrum thesaurum tractat, qui est amatoris maximae possessionis tantummodo firma ac recta conscientia, nusquam in mente volun- tarie circumvagans, neque quasi invitum debi- tum necessario solvens, sed amorem et desi- derium animi explens, bonosque perseverantiae fructus omnibus ostendens. Oportet autem et cete- ros tali dare tempus, et congaudere perseverantiae in oratione, ut et ipsi bonorum fructuum participes fiant, utpote consortes talis vitae facti congaudendo. Dabit vero et ipse Dominus petentibus, quo mode oporteat orare, secundum quod dictum est: qui dat petitionem petenti (7). Debemus igitur petere et scire, quanto melius is, qui in orationem in- cumbit negotium tantum, cum magna sollicitudine et omni virtute certamen sustineat; magna enim cer tamina magnos etiam postulant labores, quonian maxime malitia talibus undique insidietur, curiose agens, circumiens et sollicitudinem demere tentans ; inde somnus et gravitas corporis et animae moll(- ties, acedia, incuria, inconstantia, et ceterae mali- tiae passiones et operationes, quibus occiditur anima ex parte rapta et ad ipsius inimicum trans- VARIAE LECTIONES. - *) Sic cod. *) Cod. Emend., cod. Ewend., cod. Corr., cod. - -- Coni., cod. Gorr., cod. Emend., cod. II Cor. 1, 4. Psalm. LXII, 6. - NOTAE. . Ibid. XVIII, 4. 1) Corr., cod. wç ¿x. - *) Corr. cod. ἐμπλησθήη. *) Corr., cod. μεγίστην θείου ποιήσας ἔρωτος. (2) Psalm. LXXXIII, 2. (4) Luc XVIII, ". (6) Eph. VI, 18. (7) Psalm. CV, 15.

ἡμῶν, εἰς τὸ σῶσαι καὶ μεταδοῦναι τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἑαυτοῦ χαρισμάτων. ὁ παρακαλῶν γάρ, φησίν, ἡμᾶς ἐπὶ πάσῃ τῇ ἀληθείᾳ ἡμῶν, εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλί ψει. καί· ἡ καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ήγαλλιά σαντο ἐπὶ θεὸν ζῶντα. καί· ὡσεὶ 1) στέατος καὶ πιότητος ἐκπλησθείη *) ἡ ψυχή μου. ταῦτα πάντα δι' αἰνιγμάτων παραδηλοί. Εt: τὴν ἐκ τοῦ πνεύματος εὐφροσύνην καὶ παράκλησιν Ἐπειδὴ τοίνυν δέδεικται, τίς ὁ τῆς εὐσεβείας σκοπός, ὃν χρὴ προκεῖσθαι τοῖς τὸν θεοφιλή βίον ζην αἱρουμένοις, ὅς ἐστι ψυχῆς καθαρισμὸς καὶ τοῦ πνεύματος δι' ἔργων ἀγαθῶν προτροπῆς ἐνοίκησις, ἕκαστος ὑμῶν κατὰ τὸν ὑπαχθέντα σκοπὴν παρασκευά- η σας τὴν ψυχήν, καὶ μέγιστον θεοῦ ποιήσας ἔρωτα 2), " οὕτως ἀποδότω ἑαυτὸν ταῖς εὐχαῖς καὶ νηστείαις κατὰ τὸ αὐτοῦ θέλημα, μεμνημένοι τοῦ παρακα- λοῦντος τὸ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντες καὶ ταῖς τοῦ κυρίου ἐπαγγελίαις, ἐν ᾗ *) φησι· πόσῳ μᾶλλον ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν ὁ θεὸς τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέ ρας. ἔλεγε γάρ, φησί, καὶ παραβολὴν πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε εὔχεσθαι καὶ μὴ ἐκκακεῖν. ὅτι δὲ ἡ περὶ τὴν εὐχὴν σπουδή μεγάλα χαρίζεται, καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ταῖς ψυχαῖς ἐνοικίζει, δηλοῖ σαφῶς, δι᾿ ὧν προτρέπει ἡμᾶς ὁ ἀπόστολος λέγων· διὰ πάσης προσευχῆς καὶ δεήσεως προσευχόμενος ἐν παντὶ καιρῷ ἐν πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο ἀγρυ- πνοῦντες ἐν πάσῃ προσκαρτερήσει καὶ δεήσει. ὅστις *) τῶν ἀδελφῶν τούτῳ *) τῷ μέρει αὐτῆς *) ἑαυτὸν ἀποδίδωσι, τῷ τῆς εὐχῆς λέγω, καλὸν θησαυ ρὸν περιέπει καὶ ἐραστοῦ μεγίστου *) κτήματος ") μόνον συντόνῳ καὶ ὀρθῇ συνειδήσει, μηδαμοῦ κατὰ τὴν διάνοιαν ἑκουσίως περιπλανώμενος, μηδὲ ὥσπερ ἀκούσιον ἀποδιδοὺς 10) ὑπ' ἀνάγκης χρέος, ἀλλ᾽ ἔρωτα καὶ πόθον ἀποπληρῶν τῆς ψυχῆς, καὶ τοὺς ἀγαθοὺς τῆς παραμονής καρποὺς πᾶσιν ἐπιδεικνύς. χρὴ δὲ καὶ τοὺς λοιποὺς διδόναι τῷ τοιούτῳ καιρόν, καὶ συγχαίρειν τῇ παραμονῇ τῆς προσευχῆς, ὅπως καὶ αὐτοὶ μετάσχωσι τῶν ἀγαθῶν καρπῶν, ἅτε δὴ κοινω νοὶ τοῦ τοιούτου βίου τῷ συνήδεσθαι γεγονότες "). δώσει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ κύριος τοῖς αἰτοῦσιν, ὅπως εὔχεσθαι δεῖ, κατὰ τὸ εἰρημένον· ὁ διδοὺς εὐχὴν τῷ εὐχομένῳ. δεῖ οὖν αἰτεῖν καὶ εἰδέναι, ὡς κρεῖττον τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντα, πράγματι τοσούτῳ, μετὰ πολλῆς σπουδῆς καὶ πάσης δυνάμεως ἐναθλεῖν τῷ ἀγῶνι· τὰ γὰρ μεγάλα ἆθλα μεγάλων δεῖται καὶ πόνων, ἐπειδὴ μάλιστα ἡ κακία τοῖς τοιούτοις εφεδρεύει παν ταχόθεν, περιεργαζομένη και περιτρέχουσα καὶ ζη- τοῦσα περιτρέψαι τὴν σπουδήν· ἐκεῖθεν ὕπνος καὶ βάρησις σώματος, καὶ ψυχῆς μαλακία, ἀκηδία, ὅλι- - ὥς τίς. — *) τούτων. 7) τῆς. — *) μεγίτου. -- *) Στήματος. — "; ἀποδίδως. - 11) γεγονός. EPISTOLAE. A consolatur nos in omni veritate nostra, ut possimus et B ipsi consolari eos, qui in omni pressura sunt (1). Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vi- vum (2). Et : sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea (3). Haec omnia laetitiam et consolatio- nem ex Spiritu per aenigmata indicant. Quum igitur demonstratum sit, quis sit pietatis Anis, quem proponere sibi debent vitam Deo pla- centem eligentes. ₁l est animae purgatio et Spiri- tus per exhortationem ad bona opera inhabitatio, unusquisque vestrum ad propositum finem animum praeparet, et Dei amorem summum reddens, ita se C D dedat orationibus et ieiuniis secundum eius volun- tatem, memores eius qui hortatur, ut sine intermis- sione oremus et in orationem incumbentes et in Domini promissa, ubi: quanto magis, inquit, faciet vindictam Deus clamantium ad se die ac nocte (4). Di- cebat autem, inquit, parabolam, quoniam oportet semper orare et non deficere (5). Quod vero ora- tionis zelus magna largitur, et, ipse Spiritus animis ut inhabitet, facit, aperte ostendunt ea, quibus Apo- stolus nos exhortatur dicens: per omnem oratio- nem et obsecrationem orantes omni tempore in Spiritu et in ipso vigilantes in omni instantia et observatione(6) Quisquis e fratribus huic parti, orationis scilicet, se dedit, pulchrum thesaurum tractat, qui est amatoris maximae possessionis tantummodo firma ac recta conscientia, nusquam in mente volun- tarie circumvagans, neque quasi invitum debi- tum necessario solvens, sed amorem et desi- derium animi explens, bonosque perseverantiae fructus omnibus ostendens. Oportet autem et cete- ros tali dare tempus, et congaudere perseverantiae in oratione, ut et ipsi bonorum fructuum participes fiant, utpote consortes talis vitae facti congaudendo. Dabit vero et ipse Dominus petentibus, quo mode oporteat orare, secundum quod dictum est: qui dat petitionem petenti (7). Debemus igitur petere et scire, quanto melius is, qui in orationem in- cumbit negotium tantum, cum magna sollicitudine et omni virtute certamen sustineat; magna enim cer tamina magnos etiam postulant labores, quonian maxime malitia talibus undique insidietur, curiose agens, circumiens et sollicitudinem demere tentans ; inde somnus et gravitas corporis et animae moll(- ties, acedia, incuria, inconstantia, et ceterae mali- tiae passiones et operationes, quibus occiditur anima ex parte rapta et ad ipsius inimicum trans- VARIAE LECTIONES. - *) Sic cod. *) Cod. Emend., cod. Ewend., cod. Corr., cod. - -- Coni., cod. Gorr., cod. Emend., cod. II Cor. 1, 4. Psalm. LXII, 6. - NOTAE. . Ibid. XVIII, 4. 1) Corr., cod. wç ¿x. - *) Corr. cod. ἐμπλησθήη. *) Corr., cod. μεγίστην θείου ποιήσας ἔρωτος. (2) Psalm. LXXXIII, 2. (4) Luc XVIII, ". (6) Eph. VI, 18. (7) Psalm. CV, 15.

ἡμῶν, εἰς τὸ σῶσαι καὶ μεταδοῦναι τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἑαυτοῦ χαρισμάτων. ὁ παρακαλῶν γάρ, φησίν, ἡμᾶς ἐπὶ πάσῃ τῇ ἀληθείᾳ ἡμῶν, εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλί ψει. καί· ἡ καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ήγαλλιά σαντο ἐπὶ θεὸν ζῶντα. καί· ὡσεὶ 1) στέατος καὶ πιότητος ἐκπλησθείη *) ἡ ψυχή μου. ταῦτα πάντα δι' αἰνιγμάτων παραδηλοί. Εt: τὴν ἐκ τοῦ πνεύματος εὐφροσύνην καὶ παράκλησιν Ἐπειδὴ τοίνυν δέδεικται, τίς ὁ τῆς εὐσεβείας σκοπός, ὃν χρὴ προκεῖσθαι τοῖς τὸν θεοφιλή βίον ζην αἱρουμένοις, ὅς ἐστι ψυχῆς καθαρισμὸς καὶ τοῦ πνεύματος δι' ἔργων ἀγαθῶν προτροπῆς ἐνοίκησις, ἕκαστος ὑμῶν κατὰ τὸν ὑπαχθέντα σκοπὴν παρασκευά- η σας τὴν ψυχήν, καὶ μέγιστον θεοῦ ποιήσας ἔρωτα 2), " οὕτως ἀποδότω ἑαυτὸν ταῖς εὐχαῖς καὶ νηστείαις κατὰ τὸ αὐτοῦ θέλημα, μεμνημένοι τοῦ παρακα- λοῦντος τὸ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντες καὶ ταῖς τοῦ κυρίου ἐπαγγελίαις, ἐν ᾗ *) φησι· πόσῳ μᾶλλον ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν ὁ θεὸς τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέ ρας. ἔλεγε γάρ, φησί, καὶ παραβολὴν πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε εὔχεσθαι καὶ μὴ ἐκκακεῖν. ὅτι δὲ ἡ περὶ τὴν εὐχὴν σπουδή μεγάλα χαρίζεται, καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ταῖς ψυχαῖς ἐνοικίζει, δηλοῖ σαφῶς, δι᾿ ὧν προτρέπει ἡμᾶς ὁ ἀπόστολος λέγων· διὰ πάσης προσευχῆς καὶ δεήσεως προσευχόμενος ἐν παντὶ καιρῷ ἐν πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο ἀγρυ- πνοῦντες ἐν πάσῃ προσκαρτερήσει καὶ δεήσει. ὅστις *) τῶν ἀδελφῶν τούτῳ *) τῷ μέρει αὐτῆς *) ἑαυτὸν ἀποδίδωσι, τῷ τῆς εὐχῆς λέγω, καλὸν θησαυ ρὸν περιέπει καὶ ἐραστοῦ μεγίστου *) κτήματος ") μόνον συντόνῳ καὶ ὀρθῇ συνειδήσει, μηδαμοῦ κατὰ τὴν διάνοιαν ἑκουσίως περιπλανώμενος, μηδὲ ὥσπερ ἀκούσιον ἀποδιδοὺς 10) ὑπ' ἀνάγκης χρέος, ἀλλ᾽ ἔρωτα καὶ πόθον ἀποπληρῶν τῆς ψυχῆς, καὶ τοὺς ἀγαθοὺς τῆς παραμονής καρποὺς πᾶσιν ἐπιδεικνύς. χρὴ δὲ καὶ τοὺς λοιποὺς διδόναι τῷ τοιούτῳ καιρόν, καὶ συγχαίρειν τῇ παραμονῇ τῆς προσευχῆς, ὅπως καὶ αὐτοὶ μετάσχωσι τῶν ἀγαθῶν καρπῶν, ἅτε δὴ κοινω νοὶ τοῦ τοιούτου βίου τῷ συνήδεσθαι γεγονότες "). δώσει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ κύριος τοῖς αἰτοῦσιν, ὅπως εὔχεσθαι δεῖ, κατὰ τὸ εἰρημένον· ὁ διδοὺς εὐχὴν τῷ εὐχομένῳ. δεῖ οὖν αἰτεῖν καὶ εἰδέναι, ὡς κρεῖττον τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντα, πράγματι τοσούτῳ, μετὰ πολλῆς σπουδῆς καὶ πάσης δυνάμεως ἐναθλεῖν τῷ ἀγῶνι· τὰ γὰρ μεγάλα ἆθλα μεγάλων δεῖται καὶ πόνων, ἐπειδὴ μάλιστα ἡ κακία τοῖς τοιούτοις εφεδρεύει παν ταχόθεν, περιεργαζομένη και περιτρέχουσα καὶ ζη- τοῦσα περιτρέψαι τὴν σπουδήν· ἐκεῖθεν ὕπνος καὶ βάρησις σώματος, καὶ ψυχῆς μαλακία, ἀκηδία, ὅλι- - ὥς τίς. — *) τούτων. 7) τῆς. — *) μεγίτου. -- *) Στήματος. — "; ἀποδίδως. - 11) γεγονός. EPISTOLAE. A consolatur nos in omni veritate nostra, ut possimus et B ipsi consolari eos, qui in omni pressura sunt (1). Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vi- vum (2). Et : sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea (3). Haec omnia laetitiam et consolatio- nem ex Spiritu per aenigmata indicant. Quum igitur demonstratum sit, quis sit pietatis Anis, quem proponere sibi debent vitam Deo pla- centem eligentes. ₁l est animae purgatio et Spiri- tus per exhortationem ad bona opera inhabitatio, unusquisque vestrum ad propositum finem animum praeparet, et Dei amorem summum reddens, ita se C D dedat orationibus et ieiuniis secundum eius volun- tatem, memores eius qui hortatur, ut sine intermis- sione oremus et in orationem incumbentes et in Domini promissa, ubi: quanto magis, inquit, faciet vindictam Deus clamantium ad se die ac nocte (4). Di- cebat autem, inquit, parabolam, quoniam oportet semper orare et non deficere (5). Quod vero ora- tionis zelus magna largitur, et, ipse Spiritus animis ut inhabitet, facit, aperte ostendunt ea, quibus Apo- stolus nos exhortatur dicens: per omnem oratio- nem et obsecrationem orantes omni tempore in Spiritu et in ipso vigilantes in omni instantia et observatione(6) Quisquis e fratribus huic parti, orationis scilicet, se dedit, pulchrum thesaurum tractat, qui est amatoris maximae possessionis tantummodo firma ac recta conscientia, nusquam in mente volun- tarie circumvagans, neque quasi invitum debi- tum necessario solvens, sed amorem et desi- derium animi explens, bonosque perseverantiae fructus omnibus ostendens. Oportet autem et cete- ros tali dare tempus, et congaudere perseverantiae in oratione, ut et ipsi bonorum fructuum participes fiant, utpote consortes talis vitae facti congaudendo. Dabit vero et ipse Dominus petentibus, quo mode oporteat orare, secundum quod dictum est: qui dat petitionem petenti (7). Debemus igitur petere et scire, quanto melius is, qui in orationem in- cumbit negotium tantum, cum magna sollicitudine et omni virtute certamen sustineat; magna enim cer tamina magnos etiam postulant labores, quonian maxime malitia talibus undique insidietur, curiose agens, circumiens et sollicitudinem demere tentans ; inde somnus et gravitas corporis et animae moll(- ties, acedia, incuria, inconstantia, et ceterae mali- tiae passiones et operationes, quibus occiditur anima ex parte rapta et ad ipsius inimicum trans- VARIAE LECTIONES. - *) Sic cod. *) Cod. Emend., cod. Ewend., cod. Corr., cod. - -- Coni., cod. Gorr., cod. Emend., cod. II Cor. 1, 4. Psalm. LXII, 6. - NOTAE. . Ibid. XVIII, 4. 1) Corr., cod. wç ¿x. - *) Corr. cod. ἐμπλησθήη. *) Corr., cod. μεγίστην θείου ποιήσας ἔρωτος. (2) Psalm. LXXXIII, 2. (4) Luc XVIII, ". (6) Eph. VI, 18. (7) Psalm. CV, 15.

ἡμῶν, εἰς τὸ σῶσαι καὶ μεταδοῦναι τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἑαυτοῦ χαρισμάτων. ὁ παρακαλῶν γάρ, φησίν, ἡμᾶς ἐπὶ πάσῃ τῇ ἀληθείᾳ ἡμῶν, εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλί ψει. καί· ἡ καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ήγαλλιά σαντο ἐπὶ θεὸν ζῶντα. καί· ὡσεὶ 1) στέατος καὶ πιότητος ἐκπλησθείη *) ἡ ψυχή μου. ταῦτα πάντα δι' αἰνιγμάτων παραδηλοί. Εt: τὴν ἐκ τοῦ πνεύματος εὐφροσύνην καὶ παράκλησιν Ἐπειδὴ τοίνυν δέδεικται, τίς ὁ τῆς εὐσεβείας σκοπός, ὃν χρὴ προκεῖσθαι τοῖς τὸν θεοφιλή βίον ζην αἱρουμένοις, ὅς ἐστι ψυχῆς καθαρισμὸς καὶ τοῦ πνεύματος δι' ἔργων ἀγαθῶν προτροπῆς ἐνοίκησις, ἕκαστος ὑμῶν κατὰ τὸν ὑπαχθέντα σκοπὴν παρασκευά- η σας τὴν ψυχήν, καὶ μέγιστον θεοῦ ποιήσας ἔρωτα 2), " οὕτως ἀποδότω ἑαυτὸν ταῖς εὐχαῖς καὶ νηστείαις κατὰ τὸ αὐτοῦ θέλημα, μεμνημένοι τοῦ παρακα- λοῦντος τὸ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντες καὶ ταῖς τοῦ κυρίου ἐπαγγελίαις, ἐν ᾗ *) φησι· πόσῳ μᾶλλον ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν ὁ θεὸς τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέ ρας. ἔλεγε γάρ, φησί, καὶ παραβολὴν πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε εὔχεσθαι καὶ μὴ ἐκκακεῖν. ὅτι δὲ ἡ περὶ τὴν εὐχὴν σπουδή μεγάλα χαρίζεται, καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ταῖς ψυχαῖς ἐνοικίζει, δηλοῖ σαφῶς, δι᾿ ὧν προτρέπει ἡμᾶς ὁ ἀπόστολος λέγων· διὰ πάσης προσευχῆς καὶ δεήσεως προσευχόμενος ἐν παντὶ καιρῷ ἐν πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο ἀγρυ- πνοῦντες ἐν πάσῃ προσκαρτερήσει καὶ δεήσει. ὅστις *) τῶν ἀδελφῶν τούτῳ *) τῷ μέρει αὐτῆς *) ἑαυτὸν ἀποδίδωσι, τῷ τῆς εὐχῆς λέγω, καλὸν θησαυ ρὸν περιέπει καὶ ἐραστοῦ μεγίστου *) κτήματος ") μόνον συντόνῳ καὶ ὀρθῇ συνειδήσει, μηδαμοῦ κατὰ τὴν διάνοιαν ἑκουσίως περιπλανώμενος, μηδὲ ὥσπερ ἀκούσιον ἀποδιδοὺς 10) ὑπ' ἀνάγκης χρέος, ἀλλ᾽ ἔρωτα καὶ πόθον ἀποπληρῶν τῆς ψυχῆς, καὶ τοὺς ἀγαθοὺς τῆς παραμονής καρποὺς πᾶσιν ἐπιδεικνύς. χρὴ δὲ καὶ τοὺς λοιποὺς διδόναι τῷ τοιούτῳ καιρόν, καὶ συγχαίρειν τῇ παραμονῇ τῆς προσευχῆς, ὅπως καὶ αὐτοὶ μετάσχωσι τῶν ἀγαθῶν καρπῶν, ἅτε δὴ κοινω νοὶ τοῦ τοιούτου βίου τῷ συνήδεσθαι γεγονότες "). δώσει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ κύριος τοῖς αἰτοῦσιν, ὅπως εὔχεσθαι δεῖ, κατὰ τὸ εἰρημένον· ὁ διδοὺς εὐχὴν τῷ εὐχομένῳ. δεῖ οὖν αἰτεῖν καὶ εἰδέναι, ὡς κρεῖττον τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντα, πράγματι τοσούτῳ, μετὰ πολλῆς σπουδῆς καὶ πάσης δυνάμεως ἐναθλεῖν τῷ ἀγῶνι· τὰ γὰρ μεγάλα ἆθλα μεγάλων δεῖται καὶ πόνων, ἐπειδὴ μάλιστα ἡ κακία τοῖς τοιούτοις εφεδρεύει παν ταχόθεν, περιεργαζομένη και περιτρέχουσα καὶ ζη- τοῦσα περιτρέψαι τὴν σπουδήν· ἐκεῖθεν ὕπνος καὶ βάρησις σώματος, καὶ ψυχῆς μαλακία, ἀκηδία, ὅλι- - ὥς τίς. — *) τούτων. 7) τῆς. — *) μεγίτου. -- *) Στήματος. — "; ἀποδίδως. - 11) γεγονός. EPISTOLAE. A consolatur nos in omni veritate nostra, ut possimus et B ipsi consolari eos, qui in omni pressura sunt (1). Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vi- vum (2). Et : sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea (3). Haec omnia laetitiam et consolatio- nem ex Spiritu per aenigmata indicant. Quum igitur demonstratum sit, quis sit pietatis Anis, quem proponere sibi debent vitam Deo pla- centem eligentes. ₁l est animae purgatio et Spiri- tus per exhortationem ad bona opera inhabitatio, unusquisque vestrum ad propositum finem animum praeparet, et Dei amorem summum reddens, ita se C D dedat orationibus et ieiuniis secundum eius volun- tatem, memores eius qui hortatur, ut sine intermis- sione oremus et in orationem incumbentes et in Domini promissa, ubi: quanto magis, inquit, faciet vindictam Deus clamantium ad se die ac nocte (4). Di- cebat autem, inquit, parabolam, quoniam oportet semper orare et non deficere (5). Quod vero ora- tionis zelus magna largitur, et, ipse Spiritus animis ut inhabitet, facit, aperte ostendunt ea, quibus Apo- stolus nos exhortatur dicens: per omnem oratio- nem et obsecrationem orantes omni tempore in Spiritu et in ipso vigilantes in omni instantia et observatione(6) Quisquis e fratribus huic parti, orationis scilicet, se dedit, pulchrum thesaurum tractat, qui est amatoris maximae possessionis tantummodo firma ac recta conscientia, nusquam in mente volun- tarie circumvagans, neque quasi invitum debi- tum necessario solvens, sed amorem et desi- derium animi explens, bonosque perseverantiae fructus omnibus ostendens. Oportet autem et cete- ros tali dare tempus, et congaudere perseverantiae in oratione, ut et ipsi bonorum fructuum participes fiant, utpote consortes talis vitae facti congaudendo. Dabit vero et ipse Dominus petentibus, quo mode oporteat orare, secundum quod dictum est: qui dat petitionem petenti (7). Debemus igitur petere et scire, quanto melius is, qui in orationem in- cumbit negotium tantum, cum magna sollicitudine et omni virtute certamen sustineat; magna enim cer tamina magnos etiam postulant labores, quonian maxime malitia talibus undique insidietur, curiose agens, circumiens et sollicitudinem demere tentans ; inde somnus et gravitas corporis et animae moll(- ties, acedia, incuria, inconstantia, et ceterae mali- tiae passiones et operationes, quibus occiditur anima ex parte rapta et ad ipsius inimicum trans- VARIAE LECTIONES. - *) Sic cod. *) Cod. Emend., cod. Ewend., cod. Corr., cod. - -- Coni., cod. Gorr., cod. Emend., cod. II Cor. 1, 4. Psalm. LXII, 6. - NOTAE. . Ibid. XVIII, 4. 1) Corr., cod. wç ¿x. - *) Corr. cod. ἐμπλησθήη. *) Corr., cod. μεγίστην θείου ποιήσας ἔρωτος. (2) Psalm. LXXXIII, 2. (4) Luc XVIII, ". (6) Eph. VI, 18. (7) Psalm. CV, 15.

ἡμῶν, εἰς τὸ σῶσαι καὶ μεταδοῦναι τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ἑαυτοῦ χαρισμάτων. ὁ παρακαλῶν γάρ, φησίν, ἡμᾶς ἐπὶ πάσῃ τῇ ἀληθείᾳ ἡμῶν, εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλί ψει. καί· ἡ καρδία μου καὶ ἡ σάρξ μου ήγαλλιά σαντο ἐπὶ θεὸν ζῶντα. καί· ὡσεὶ 1) στέατος καὶ πιότητος ἐκπλησθείη *) ἡ ψυχή μου. ταῦτα πάντα δι' αἰνιγμάτων παραδηλοί. Εt: τὴν ἐκ τοῦ πνεύματος εὐφροσύνην καὶ παράκλησιν Ἐπειδὴ τοίνυν δέδεικται, τίς ὁ τῆς εὐσεβείας σκοπός, ὃν χρὴ προκεῖσθαι τοῖς τὸν θεοφιλή βίον ζην αἱρουμένοις, ὅς ἐστι ψυχῆς καθαρισμὸς καὶ τοῦ πνεύματος δι' ἔργων ἀγαθῶν προτροπῆς ἐνοίκησις, ἕκαστος ὑμῶν κατὰ τὸν ὑπαχθέντα σκοπὴν παρασκευά- η σας τὴν ψυχήν, καὶ μέγιστον θεοῦ ποιήσας ἔρωτα 2), " οὕτως ἀποδότω ἑαυτὸν ταῖς εὐχαῖς καὶ νηστείαις κατὰ τὸ αὐτοῦ θέλημα, μεμνημένοι τοῦ παρακα- λοῦντος τὸ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντες καὶ ταῖς τοῦ κυρίου ἐπαγγελίαις, ἐν ᾗ *) φησι· πόσῳ μᾶλλον ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν ὁ θεὸς τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέ ρας. ἔλεγε γάρ, φησί, καὶ παραβολὴν πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε εὔχεσθαι καὶ μὴ ἐκκακεῖν. ὅτι δὲ ἡ περὶ τὴν εὐχὴν σπουδή μεγάλα χαρίζεται, καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ταῖς ψυχαῖς ἐνοικίζει, δηλοῖ σαφῶς, δι᾿ ὧν προτρέπει ἡμᾶς ὁ ἀπόστολος λέγων· διὰ πάσης προσευχῆς καὶ δεήσεως προσευχόμενος ἐν παντὶ καιρῷ ἐν πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο ἀγρυ- πνοῦντες ἐν πάσῃ προσκαρτερήσει καὶ δεήσει. ὅστις *) τῶν ἀδελφῶν τούτῳ *) τῷ μέρει αὐτῆς *) ἑαυτὸν ἀποδίδωσι, τῷ τῆς εὐχῆς λέγω, καλὸν θησαυ ρὸν περιέπει καὶ ἐραστοῦ μεγίστου *) κτήματος ") μόνον συντόνῳ καὶ ὀρθῇ συνειδήσει, μηδαμοῦ κατὰ τὴν διάνοιαν ἑκουσίως περιπλανώμενος, μηδὲ ὥσπερ ἀκούσιον ἀποδιδοὺς 10) ὑπ' ἀνάγκης χρέος, ἀλλ᾽ ἔρωτα καὶ πόθον ἀποπληρῶν τῆς ψυχῆς, καὶ τοὺς ἀγαθοὺς τῆς παραμονής καρποὺς πᾶσιν ἐπιδεικνύς. χρὴ δὲ καὶ τοὺς λοιποὺς διδόναι τῷ τοιούτῳ καιρόν, καὶ συγχαίρειν τῇ παραμονῇ τῆς προσευχῆς, ὅπως καὶ αὐτοὶ μετάσχωσι τῶν ἀγαθῶν καρπῶν, ἅτε δὴ κοινω νοὶ τοῦ τοιούτου βίου τῷ συνήδεσθαι γεγονότες "). δώσει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ κύριος τοῖς αἰτοῦσιν, ὅπως εὔχεσθαι δεῖ, κατὰ τὸ εἰρημένον· ὁ διδοὺς εὐχὴν τῷ εὐχομένῳ. δεῖ οὖν αἰτεῖν καὶ εἰδέναι, ὡς κρεῖττον τῇ εὐχῇ προσκαρτερούντα, πράγματι τοσούτῳ, μετὰ πολλῆς σπουδῆς καὶ πάσης δυνάμεως ἐναθλεῖν τῷ ἀγῶνι· τὰ γὰρ μεγάλα ἆθλα μεγάλων δεῖται καὶ πόνων, ἐπειδὴ μάλιστα ἡ κακία τοῖς τοιούτοις εφεδρεύει παν ταχόθεν, περιεργαζομένη και περιτρέχουσα καὶ ζη- τοῦσα περιτρέψαι τὴν σπουδήν· ἐκεῖθεν ὕπνος καὶ βάρησις σώματος, καὶ ψυχῆς μαλακία, ἀκηδία, ὅλι- - ὥς τίς. — *) τούτων. 7) τῆς. — *) μεγίτου. -- *) Στήματος. — "; ἀποδίδως. - 11) γεγονός. EPISTOLAE. A consolatur nos in omni veritate nostra, ut possimus et B ipsi consolari eos, qui in omni pressura sunt (1). Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vi- vum (2). Et : sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea (3). Haec omnia laetitiam et consolatio- nem ex Spiritu per aenigmata indicant. Quum igitur demonstratum sit, quis sit pietatis Anis, quem proponere sibi debent vitam Deo pla- centem eligentes. ₁l est animae purgatio et Spiri- tus per exhortationem ad bona opera inhabitatio, unusquisque vestrum ad propositum finem animum praeparet, et Dei amorem summum reddens, ita se C D dedat orationibus et ieiuniis secundum eius volun- tatem, memores eius qui hortatur, ut sine intermis- sione oremus et in orationem incumbentes et in Domini promissa, ubi: quanto magis, inquit, faciet vindictam Deus clamantium ad se die ac nocte (4). Di- cebat autem, inquit, parabolam, quoniam oportet semper orare et non deficere (5). Quod vero ora- tionis zelus magna largitur, et, ipse Spiritus animis ut inhabitet, facit, aperte ostendunt ea, quibus Apo- stolus nos exhortatur dicens: per omnem oratio- nem et obsecrationem orantes omni tempore in Spiritu et in ipso vigilantes in omni instantia et observatione(6) Quisquis e fratribus huic parti, orationis scilicet, se dedit, pulchrum thesaurum tractat, qui est amatoris maximae possessionis tantummodo firma ac recta conscientia, nusquam in mente volun- tarie circumvagans, neque quasi invitum debi- tum necessario solvens, sed amorem et desi- derium animi explens, bonosque perseverantiae fructus omnibus ostendens. Oportet autem et cete- ros tali dare tempus, et congaudere perseverantiae in oratione, ut et ipsi bonorum fructuum participes fiant, utpote consortes talis vitae facti congaudendo. Dabit vero et ipse Dominus petentibus, quo mode oporteat orare, secundum quod dictum est: qui dat petitionem petenti (7). Debemus igitur petere et scire, quanto melius is, qui in orationem in- cumbit negotium tantum, cum magna sollicitudine et omni virtute certamen sustineat; magna enim cer tamina magnos etiam postulant labores, quonian maxime malitia talibus undique insidietur, curiose agens, circumiens et sollicitudinem demere tentans ; inde somnus et gravitas corporis et animae moll(- ties, acedia, incuria, inconstantia, et ceterae mali- tiae passiones et operationes, quibus occiditur anima ex parte rapta et ad ipsius inimicum trans- VARIAE LECTIONES. - *) Sic cod. *) Cod. Emend., cod. Ewend., cod. Corr., cod. - -- Coni., cod. Gorr., cod. Emend., cod. II Cor. 1, 4. Psalm. LXII, 6. - NOTAE. . Ibid. XVIII, 4. 1) Corr., cod. wç ¿x. - *) Corr. cod. ἐμπλησθήη. *) Corr., cod. μεγίστην θείου ποιήσας ἔρωτος. (2) Psalm. LXXXIII, 2. (4) Luc XVIII, ". (6) Eph. VI, 18. (7) Psalm. CV, 15.

Α γωρία, ανυπομονησία, καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας Β ἀχαίραιον. - πάθη καὶ ἐνεργήματα, δι' ἡ ἀπόλλυται ἡ ψυχὴ κατὰ μέρος αρπαζομένη καὶ αὐτομολοῦσα πρὸς τὸν ἐχθρὸν ἑαυτῆς. χρὴ οὖν ἐφεστάναι τῇ προσευχῇ, καθάπερ σοφὸν κυβερνήτην, τὸν λογισμόν, μηδαμοῦ τὴν διά- νοιαν ἐνδιδόντα πρὸς τὰς τοῦ πονηροῦ πνεύματος ταραχάς, μηδὲ τοῖς ἐκείνου κύμασι συμπεριφερόμεν νον, ἀλλ᾽ εὐθὺ βλέποντα πρὸς τὸν ἄνω λιμένα, καὶ ψυχὴν ἀκέραιον 1) ἀποδιδόντα τῷ πιστεύσαντι καὶ ἀπαιτοῦντι θεῷ. οὐ γὰρ τὸ πεσεῖν ἐπὶ γόνυ καὶ σχή ματι τῶν δι' εὐχὴν κειμένων εκτετάσθαι σπουδαίον τῇ γραφῇ καὶ ε) εὐάρεστον, τῆς διανοίας ἔξω τοῦ θεοῦ πλανωμένης *), ἀλλὰ τὸ πᾶσαν ἐκκαλοῦντα τῶν λογισμῶν ῥαθυμίαν τε καὶ ἄδικον ἔννοιαν, ὅλην μετὰ τοῦ σώματος ἀποδοῦναι τὴν ψυχὴν ταῖς εὐχαῖς. καὶ τους προεστώτας δὲ χρὴ συναντιλαμβάνειν τῷ τοιούτῳ, καὶ διὰ πάσης σπουδῆς καὶ νουθεσίας τρέ φειν τὴν περὶ τὸ προκείμενον τοῦ εὐχομένου ἐπιθυ- μίαν, καὶ καθαίρειν ἀκριβῶς τὴν τούτου ψυχήν. τῶν γὰρ οὕτως ἐχομένων ὁ καρπὸς τῶν ἀρετῶν τοῖς να σοῦσιν ἐπιδεικνύμενος οὐ τῷ προκόψαντι μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἔτι νηπίοις καὶ δεομένοις διδασκαλίας χρή σιμος γίνεται 4), παρακαλῶν αὐτοὺς καὶ προτρέπων εἰς μίμησιν, ὧν ὁρῶσι. καρποὶ δὲ εἰλικρινούς εὐχῆς άπλότης, ἀγάπη, ταπεινοφροσύνη, καρτερία, ἀκα κία, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἃ πρὸ τῶν αἰωνίων καρπῶν παρὰ τὸν βίον ὁ τοῦ σπουδαίου περὶ τὴν εὐχὴν πόνος ἐνταῦθα βλαστάνει. τούτοις εὐχὴ καλλωπίζεται *) τοῖς καρποῖς· ἀποροῦσα δὲ τούτων μάταιον ἔχει τὸν πόνον. καὶ οὐκ εὐχὴ μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσα φιλοσο φίας ὁδός, τοιαύτην μὲν ἔχουσα τὴν βλάστην, δια καιοσύνης ὄντως ἐστὶν ὁδός, καὶ πρὸς ὀρθὸν ἄγει τέλος" τούτων δὲ ἐστερημένῳ κενὸν ὄνομα καταλείπεται, καὶ ταῖς μωραῖς ἐοικώς παρθένοις, αἷς παρὰ τὸν καιρὸν τῆς χρείας οὐ παρῆν ἐν τῷ νυμφῶνι τὸ ἔλαιον. οὐ γὰρ εἶχον ἐν ταῖς ψυχαῖς τὸ φῶς, τὸν τῆς ἀρετῆς καρπόν, οὐδὲ τὸν τοῦ πνεύματος ἐν τῇ διανοίᾳ λύχνον. ὅθεν καὶ μωρὰς εἰκότως ὠνόμασεν ἡ γραφή, συλη- σθείσης ") αὐτῶν τῆς ἀρετῆς πρὶν ἐλθεῖν τὸν νυμφίον, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἄνω νυμφῶνος τὰς ἀθλίας ἀπέκλει σεν. οὐ γὰρ ἐλογίσατο αὐταῖς τὴν σπουδὴν τῆς παρ θενίας τοῦ μὴ παρεἶναι τὴν τοῦ πνεύματος ενέργειαν. καὶ πάνυ δικαίως. τί γὰρ ὄφελος ἀμπέλου πεπονη- μένης, καρπῶν μὴ παρόντων, ὧν ἕνεκεν ὑπομένει τὸν πόνον ὁ γεωργός; τί κέρδος νηστείας καὶ προσευχῆς καὶ ἀγρυπνίας, εἰρήνης ἀπούσης καὶ ἀγάπης καὶ τῶν λοιπῶν τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος καρπῶν, οὓς ὁ ἅγιος ἀπαριθμεῖται ἀπόστολος; πάντα γὰρ ὑφίσταται πό νον τούτων ἕνεκεν ὁ τῆς ἄνω χώρας εραστής, δι' ὧν εφέλκεται τὸ πνεῦμα. καὶ τῆς ἐκεῖθεν μεταλαμβάνων χάριτος καρποφορεῖ καὶ ἀπολαύει μετ' εὐφροσύνης τῆς γεωργίας, ἣν ἐν τῇ ἑαυτοῦ ταπεινοφροσύνῃ καὶ ἐπι- καί γενήσεται? γενήται. - *) καλλοπίζεται. — *) σ. εσθήσης, υλ ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII fuga. Oportet igitur in oratione, ut sapientem gu- bernatorem, collocare animum, nec unquam men- tem turbationibus maligni spiritus praebere, neque illius fluctibus circumferri, sed rectis oculis ad portum coelestem respicere et animam integram reddere Deo, qui eam ipsi concredidit et repetit. Neque enim in genua procumbere, et in modum corum qui iacent in oratione extendi, consentaneum est Scripturae et beneplacitum, mente procul a Deo vagante, verum omnem cogitationum negligentiam et injustum sensum expostulare, totamque cum corpore animam orationi tradere. Atqui etiam prae- positi debent tali opitulari, et cum omni sollicitu- dine et correptione nutrire orantis ad propositum fervorem, et diligenter illius animam purgare. Eorum enim, qui ita se habent, fructus virtutum quum infirmis ostenditur, non solum ei, qui iam profecit, sed etiam parvulis et doctrina indigentibus fit utilis, consolans eos et ad imitationem excitans eorum, quae vident. Fructus autem sincerae ora- tionis sunt simplicitas, dilectio, humilitas, forti- tudo, innocentia, et quae sunt eiusmodi, quos ante coelestes fructus per hanc vitam solliciti in oratione hominis labor hic germinat. Talibus oratio ornatur fructibus. Quibus carens inanem suscipit laborem. Nec solum oratio, sed etiam omnis philoso- phiae via, e tali germine nata, vere iustitiae est via et ad rectum perducit finem. Illis autem qui spolia- tus est, ei vanum nomen relinquitur, et stultarum virginum similis est, quibus tempore necessitatis non aderat oleum in thalamo (1). Non enim habebant, in animis lumen, virtutis fructum, neque luceram Spiritus in mente. Quare et stultas merito vocavit eas Scriptura, deficiente earum virtute, priusquam veniret sponsus, et propterea miseras thalamo su- perno exclusit. Non enim in ipsis studium virgini- tatis reputavit, quum operatio Spiritus ipsis deesset. Et valde merito. Etenim quae utilitas vitis cultae, si fructus desunt, propter quos laborem subit agri- cula? Quae utilitas ieiunii et orationis et vigilia- rum, si pax deest et dilectio et ceteri gratiae Spiri- tus fructus, quos sanctus enumerat Apostolus? Omnem enim sustinet laborem propter ea amator su- pernae patriae, quibus Spiritus attrahitur. Et gratiae, quae inde nascitur, particeps factus fructum affert et D cum gaudio fruitur cultura agri, quam in humili- tate sua et studio operum Spiritus coluit gratia. Oportet igitur labores orationis et ieiunii et cetero- rum operum cum multo gaudio et bona spe subire, flores vero laborum et fructus credere Spiritus esse operationes. Quae si quis sibi adscribat et omnia suis laboribus attribuat, pro immarcescibilibus fru- 13) Emend., cod. C " • VARIAE LECTIONES. - *) in cod. delere studuit rec. m. - An cod. Εmend., cod. Corr., cod. literas blattis exstinctas coni. addidi. 4) Emend., cod. πλανομένης. (4) Matth. XXV, 1 sqq.

Α γωρία, ανυπομονησία, καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας Β ἀχαίραιον. - πάθη καὶ ἐνεργήματα, δι' ἡ ἀπόλλυται ἡ ψυχὴ κατὰ μέρος αρπαζομένη καὶ αὐτομολοῦσα πρὸς τὸν ἐχθρὸν ἑαυτῆς. χρὴ οὖν ἐφεστάναι τῇ προσευχῇ, καθάπερ σοφὸν κυβερνήτην, τὸν λογισμόν, μηδαμοῦ τὴν διά- νοιαν ἐνδιδόντα πρὸς τὰς τοῦ πονηροῦ πνεύματος ταραχάς, μηδὲ τοῖς ἐκείνου κύμασι συμπεριφερόμεν νον, ἀλλ᾽ εὐθὺ βλέποντα πρὸς τὸν ἄνω λιμένα, καὶ ψυχὴν ἀκέραιον 1) ἀποδιδόντα τῷ πιστεύσαντι καὶ ἀπαιτοῦντι θεῷ. οὐ γὰρ τὸ πεσεῖν ἐπὶ γόνυ καὶ σχή ματι τῶν δι' εὐχὴν κειμένων εκτετάσθαι σπουδαίον τῇ γραφῇ καὶ ε) εὐάρεστον, τῆς διανοίας ἔξω τοῦ θεοῦ πλανωμένης *), ἀλλὰ τὸ πᾶσαν ἐκκαλοῦντα τῶν λογισμῶν ῥαθυμίαν τε καὶ ἄδικον ἔννοιαν, ὅλην μετὰ τοῦ σώματος ἀποδοῦναι τὴν ψυχὴν ταῖς εὐχαῖς. καὶ τους προεστώτας δὲ χρὴ συναντιλαμβάνειν τῷ τοιούτῳ, καὶ διὰ πάσης σπουδῆς καὶ νουθεσίας τρέ φειν τὴν περὶ τὸ προκείμενον τοῦ εὐχομένου ἐπιθυ- μίαν, καὶ καθαίρειν ἀκριβῶς τὴν τούτου ψυχήν. τῶν γὰρ οὕτως ἐχομένων ὁ καρπὸς τῶν ἀρετῶν τοῖς να σοῦσιν ἐπιδεικνύμενος οὐ τῷ προκόψαντι μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἔτι νηπίοις καὶ δεομένοις διδασκαλίας χρή σιμος γίνεται 4), παρακαλῶν αὐτοὺς καὶ προτρέπων εἰς μίμησιν, ὧν ὁρῶσι. καρποὶ δὲ εἰλικρινούς εὐχῆς άπλότης, ἀγάπη, ταπεινοφροσύνη, καρτερία, ἀκα κία, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἃ πρὸ τῶν αἰωνίων καρπῶν παρὰ τὸν βίον ὁ τοῦ σπουδαίου περὶ τὴν εὐχὴν πόνος ἐνταῦθα βλαστάνει. τούτοις εὐχὴ καλλωπίζεται *) τοῖς καρποῖς· ἀποροῦσα δὲ τούτων μάταιον ἔχει τὸν πόνον. καὶ οὐκ εὐχὴ μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσα φιλοσο φίας ὁδός, τοιαύτην μὲν ἔχουσα τὴν βλάστην, δια καιοσύνης ὄντως ἐστὶν ὁδός, καὶ πρὸς ὀρθὸν ἄγει τέλος" τούτων δὲ ἐστερημένῳ κενὸν ὄνομα καταλείπεται, καὶ ταῖς μωραῖς ἐοικώς παρθένοις, αἷς παρὰ τὸν καιρὸν τῆς χρείας οὐ παρῆν ἐν τῷ νυμφῶνι τὸ ἔλαιον. οὐ γὰρ εἶχον ἐν ταῖς ψυχαῖς τὸ φῶς, τὸν τῆς ἀρετῆς καρπόν, οὐδὲ τὸν τοῦ πνεύματος ἐν τῇ διανοίᾳ λύχνον. ὅθεν καὶ μωρὰς εἰκότως ὠνόμασεν ἡ γραφή, συλη- σθείσης ") αὐτῶν τῆς ἀρετῆς πρὶν ἐλθεῖν τὸν νυμφίον, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἄνω νυμφῶνος τὰς ἀθλίας ἀπέκλει σεν. οὐ γὰρ ἐλογίσατο αὐταῖς τὴν σπουδὴν τῆς παρ θενίας τοῦ μὴ παρεἶναι τὴν τοῦ πνεύματος ενέργειαν. καὶ πάνυ δικαίως. τί γὰρ ὄφελος ἀμπέλου πεπονη- μένης, καρπῶν μὴ παρόντων, ὧν ἕνεκεν ὑπομένει τὸν πόνον ὁ γεωργός; τί κέρδος νηστείας καὶ προσευχῆς καὶ ἀγρυπνίας, εἰρήνης ἀπούσης καὶ ἀγάπης καὶ τῶν λοιπῶν τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος καρπῶν, οὓς ὁ ἅγιος ἀπαριθμεῖται ἀπόστολος; πάντα γὰρ ὑφίσταται πό νον τούτων ἕνεκεν ὁ τῆς ἄνω χώρας εραστής, δι' ὧν εφέλκεται τὸ πνεῦμα. καὶ τῆς ἐκεῖθεν μεταλαμβάνων χάριτος καρποφορεῖ καὶ ἀπολαύει μετ' εὐφροσύνης τῆς γεωργίας, ἣν ἐν τῇ ἑαυτοῦ ταπεινοφροσύνῃ καὶ ἐπι- καί γενήσεται? γενήται. - *) καλλοπίζεται. — *) σ. εσθήσης, υλ ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII fuga. Oportet igitur in oratione, ut sapientem gu- bernatorem, collocare animum, nec unquam men- tem turbationibus maligni spiritus praebere, neque illius fluctibus circumferri, sed rectis oculis ad portum coelestem respicere et animam integram reddere Deo, qui eam ipsi concredidit et repetit. Neque enim in genua procumbere, et in modum corum qui iacent in oratione extendi, consentaneum est Scripturae et beneplacitum, mente procul a Deo vagante, verum omnem cogitationum negligentiam et injustum sensum expostulare, totamque cum corpore animam orationi tradere. Atqui etiam prae- positi debent tali opitulari, et cum omni sollicitu- dine et correptione nutrire orantis ad propositum fervorem, et diligenter illius animam purgare. Eorum enim, qui ita se habent, fructus virtutum quum infirmis ostenditur, non solum ei, qui iam profecit, sed etiam parvulis et doctrina indigentibus fit utilis, consolans eos et ad imitationem excitans eorum, quae vident. Fructus autem sincerae ora- tionis sunt simplicitas, dilectio, humilitas, forti- tudo, innocentia, et quae sunt eiusmodi, quos ante coelestes fructus per hanc vitam solliciti in oratione hominis labor hic germinat. Talibus oratio ornatur fructibus. Quibus carens inanem suscipit laborem. Nec solum oratio, sed etiam omnis philoso- phiae via, e tali germine nata, vere iustitiae est via et ad rectum perducit finem. Illis autem qui spolia- tus est, ei vanum nomen relinquitur, et stultarum virginum similis est, quibus tempore necessitatis non aderat oleum in thalamo (1). Non enim habebant, in animis lumen, virtutis fructum, neque luceram Spiritus in mente. Quare et stultas merito vocavit eas Scriptura, deficiente earum virtute, priusquam veniret sponsus, et propterea miseras thalamo su- perno exclusit. Non enim in ipsis studium virgini- tatis reputavit, quum operatio Spiritus ipsis deesset. Et valde merito. Etenim quae utilitas vitis cultae, si fructus desunt, propter quos laborem subit agri- cula? Quae utilitas ieiunii et orationis et vigilia- rum, si pax deest et dilectio et ceteri gratiae Spiri- tus fructus, quos sanctus enumerat Apostolus? Omnem enim sustinet laborem propter ea amator su- pernae patriae, quibus Spiritus attrahitur. Et gratiae, quae inde nascitur, particeps factus fructum affert et D cum gaudio fruitur cultura agri, quam in humili- tate sua et studio operum Spiritus coluit gratia. Oportet igitur labores orationis et ieiunii et cetero- rum operum cum multo gaudio et bona spe subire, flores vero laborum et fructus credere Spiritus esse operationes. Quae si quis sibi adscribat et omnia suis laboribus attribuat, pro immarcescibilibus fru- 13) Emend., cod. C " • VARIAE LECTIONES. - *) in cod. delere studuit rec. m. - An cod. Εmend., cod. Corr., cod. literas blattis exstinctas coni. addidi. 4) Emend., cod. πλανομένης. (4) Matth. XXV, 1 sqq.

Α γωρία, ανυπομονησία, καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας Β ἀχαίραιον. - πάθη καὶ ἐνεργήματα, δι' ἡ ἀπόλλυται ἡ ψυχὴ κατὰ μέρος αρπαζομένη καὶ αὐτομολοῦσα πρὸς τὸν ἐχθρὸν ἑαυτῆς. χρὴ οὖν ἐφεστάναι τῇ προσευχῇ, καθάπερ σοφὸν κυβερνήτην, τὸν λογισμόν, μηδαμοῦ τὴν διά- νοιαν ἐνδιδόντα πρὸς τὰς τοῦ πονηροῦ πνεύματος ταραχάς, μηδὲ τοῖς ἐκείνου κύμασι συμπεριφερόμεν νον, ἀλλ᾽ εὐθὺ βλέποντα πρὸς τὸν ἄνω λιμένα, καὶ ψυχὴν ἀκέραιον 1) ἀποδιδόντα τῷ πιστεύσαντι καὶ ἀπαιτοῦντι θεῷ. οὐ γὰρ τὸ πεσεῖν ἐπὶ γόνυ καὶ σχή ματι τῶν δι' εὐχὴν κειμένων εκτετάσθαι σπουδαίον τῇ γραφῇ καὶ ε) εὐάρεστον, τῆς διανοίας ἔξω τοῦ θεοῦ πλανωμένης *), ἀλλὰ τὸ πᾶσαν ἐκκαλοῦντα τῶν λογισμῶν ῥαθυμίαν τε καὶ ἄδικον ἔννοιαν, ὅλην μετὰ τοῦ σώματος ἀποδοῦναι τὴν ψυχὴν ταῖς εὐχαῖς. καὶ τους προεστώτας δὲ χρὴ συναντιλαμβάνειν τῷ τοιούτῳ, καὶ διὰ πάσης σπουδῆς καὶ νουθεσίας τρέ φειν τὴν περὶ τὸ προκείμενον τοῦ εὐχομένου ἐπιθυ- μίαν, καὶ καθαίρειν ἀκριβῶς τὴν τούτου ψυχήν. τῶν γὰρ οὕτως ἐχομένων ὁ καρπὸς τῶν ἀρετῶν τοῖς να σοῦσιν ἐπιδεικνύμενος οὐ τῷ προκόψαντι μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἔτι νηπίοις καὶ δεομένοις διδασκαλίας χρή σιμος γίνεται 4), παρακαλῶν αὐτοὺς καὶ προτρέπων εἰς μίμησιν, ὧν ὁρῶσι. καρποὶ δὲ εἰλικρινούς εὐχῆς άπλότης, ἀγάπη, ταπεινοφροσύνη, καρτερία, ἀκα κία, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἃ πρὸ τῶν αἰωνίων καρπῶν παρὰ τὸν βίον ὁ τοῦ σπουδαίου περὶ τὴν εὐχὴν πόνος ἐνταῦθα βλαστάνει. τούτοις εὐχὴ καλλωπίζεται *) τοῖς καρποῖς· ἀποροῦσα δὲ τούτων μάταιον ἔχει τὸν πόνον. καὶ οὐκ εὐχὴ μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσα φιλοσο φίας ὁδός, τοιαύτην μὲν ἔχουσα τὴν βλάστην, δια καιοσύνης ὄντως ἐστὶν ὁδός, καὶ πρὸς ὀρθὸν ἄγει τέλος" τούτων δὲ ἐστερημένῳ κενὸν ὄνομα καταλείπεται, καὶ ταῖς μωραῖς ἐοικώς παρθένοις, αἷς παρὰ τὸν καιρὸν τῆς χρείας οὐ παρῆν ἐν τῷ νυμφῶνι τὸ ἔλαιον. οὐ γὰρ εἶχον ἐν ταῖς ψυχαῖς τὸ φῶς, τὸν τῆς ἀρετῆς καρπόν, οὐδὲ τὸν τοῦ πνεύματος ἐν τῇ διανοίᾳ λύχνον. ὅθεν καὶ μωρὰς εἰκότως ὠνόμασεν ἡ γραφή, συλη- σθείσης ") αὐτῶν τῆς ἀρετῆς πρὶν ἐλθεῖν τὸν νυμφίον, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἄνω νυμφῶνος τὰς ἀθλίας ἀπέκλει σεν. οὐ γὰρ ἐλογίσατο αὐταῖς τὴν σπουδὴν τῆς παρ θενίας τοῦ μὴ παρεἶναι τὴν τοῦ πνεύματος ενέργειαν. καὶ πάνυ δικαίως. τί γὰρ ὄφελος ἀμπέλου πεπονη- μένης, καρπῶν μὴ παρόντων, ὧν ἕνεκεν ὑπομένει τὸν πόνον ὁ γεωργός; τί κέρδος νηστείας καὶ προσευχῆς καὶ ἀγρυπνίας, εἰρήνης ἀπούσης καὶ ἀγάπης καὶ τῶν λοιπῶν τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος καρπῶν, οὓς ὁ ἅγιος ἀπαριθμεῖται ἀπόστολος; πάντα γὰρ ὑφίσταται πό νον τούτων ἕνεκεν ὁ τῆς ἄνω χώρας εραστής, δι' ὧν εφέλκεται τὸ πνεῦμα. καὶ τῆς ἐκεῖθεν μεταλαμβάνων χάριτος καρποφορεῖ καὶ ἀπολαύει μετ' εὐφροσύνης τῆς γεωργίας, ἣν ἐν τῇ ἑαυτοῦ ταπεινοφροσύνῃ καὶ ἐπι- καί γενήσεται? γενήται. - *) καλλοπίζεται. — *) σ. εσθήσης, υλ ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII fuga. Oportet igitur in oratione, ut sapientem gu- bernatorem, collocare animum, nec unquam men- tem turbationibus maligni spiritus praebere, neque illius fluctibus circumferri, sed rectis oculis ad portum coelestem respicere et animam integram reddere Deo, qui eam ipsi concredidit et repetit. Neque enim in genua procumbere, et in modum corum qui iacent in oratione extendi, consentaneum est Scripturae et beneplacitum, mente procul a Deo vagante, verum omnem cogitationum negligentiam et injustum sensum expostulare, totamque cum corpore animam orationi tradere. Atqui etiam prae- positi debent tali opitulari, et cum omni sollicitu- dine et correptione nutrire orantis ad propositum fervorem, et diligenter illius animam purgare. Eorum enim, qui ita se habent, fructus virtutum quum infirmis ostenditur, non solum ei, qui iam profecit, sed etiam parvulis et doctrina indigentibus fit utilis, consolans eos et ad imitationem excitans eorum, quae vident. Fructus autem sincerae ora- tionis sunt simplicitas, dilectio, humilitas, forti- tudo, innocentia, et quae sunt eiusmodi, quos ante coelestes fructus per hanc vitam solliciti in oratione hominis labor hic germinat. Talibus oratio ornatur fructibus. Quibus carens inanem suscipit laborem. Nec solum oratio, sed etiam omnis philoso- phiae via, e tali germine nata, vere iustitiae est via et ad rectum perducit finem. Illis autem qui spolia- tus est, ei vanum nomen relinquitur, et stultarum virginum similis est, quibus tempore necessitatis non aderat oleum in thalamo (1). Non enim habebant, in animis lumen, virtutis fructum, neque luceram Spiritus in mente. Quare et stultas merito vocavit eas Scriptura, deficiente earum virtute, priusquam veniret sponsus, et propterea miseras thalamo su- perno exclusit. Non enim in ipsis studium virgini- tatis reputavit, quum operatio Spiritus ipsis deesset. Et valde merito. Etenim quae utilitas vitis cultae, si fructus desunt, propter quos laborem subit agri- cula? Quae utilitas ieiunii et orationis et vigilia- rum, si pax deest et dilectio et ceteri gratiae Spiri- tus fructus, quos sanctus enumerat Apostolus? Omnem enim sustinet laborem propter ea amator su- pernae patriae, quibus Spiritus attrahitur. Et gratiae, quae inde nascitur, particeps factus fructum affert et D cum gaudio fruitur cultura agri, quam in humili- tate sua et studio operum Spiritus coluit gratia. Oportet igitur labores orationis et ieiunii et cetero- rum operum cum multo gaudio et bona spe subire, flores vero laborum et fructus credere Spiritus esse operationes. Quae si quis sibi adscribat et omnia suis laboribus attribuat, pro immarcescibilibus fru- 13) Emend., cod. C " • VARIAE LECTIONES. - *) in cod. delere studuit rec. m. - An cod. Εmend., cod. Corr., cod. literas blattis exstinctas coni. addidi. 4) Emend., cod. πλανομένης. (4) Matth. XXV, 1 sqq.

Α γωρία, ανυπομονησία, καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας Β ἀχαίραιον. - πάθη καὶ ἐνεργήματα, δι' ἡ ἀπόλλυται ἡ ψυχὴ κατὰ μέρος αρπαζομένη καὶ αὐτομολοῦσα πρὸς τὸν ἐχθρὸν ἑαυτῆς. χρὴ οὖν ἐφεστάναι τῇ προσευχῇ, καθάπερ σοφὸν κυβερνήτην, τὸν λογισμόν, μηδαμοῦ τὴν διά- νοιαν ἐνδιδόντα πρὸς τὰς τοῦ πονηροῦ πνεύματος ταραχάς, μηδὲ τοῖς ἐκείνου κύμασι συμπεριφερόμεν νον, ἀλλ᾽ εὐθὺ βλέποντα πρὸς τὸν ἄνω λιμένα, καὶ ψυχὴν ἀκέραιον 1) ἀποδιδόντα τῷ πιστεύσαντι καὶ ἀπαιτοῦντι θεῷ. οὐ γὰρ τὸ πεσεῖν ἐπὶ γόνυ καὶ σχή ματι τῶν δι' εὐχὴν κειμένων εκτετάσθαι σπουδαίον τῇ γραφῇ καὶ ε) εὐάρεστον, τῆς διανοίας ἔξω τοῦ θεοῦ πλανωμένης *), ἀλλὰ τὸ πᾶσαν ἐκκαλοῦντα τῶν λογισμῶν ῥαθυμίαν τε καὶ ἄδικον ἔννοιαν, ὅλην μετὰ τοῦ σώματος ἀποδοῦναι τὴν ψυχὴν ταῖς εὐχαῖς. καὶ τους προεστώτας δὲ χρὴ συναντιλαμβάνειν τῷ τοιούτῳ, καὶ διὰ πάσης σπουδῆς καὶ νουθεσίας τρέ φειν τὴν περὶ τὸ προκείμενον τοῦ εὐχομένου ἐπιθυ- μίαν, καὶ καθαίρειν ἀκριβῶς τὴν τούτου ψυχήν. τῶν γὰρ οὕτως ἐχομένων ὁ καρπὸς τῶν ἀρετῶν τοῖς να σοῦσιν ἐπιδεικνύμενος οὐ τῷ προκόψαντι μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἔτι νηπίοις καὶ δεομένοις διδασκαλίας χρή σιμος γίνεται 4), παρακαλῶν αὐτοὺς καὶ προτρέπων εἰς μίμησιν, ὧν ὁρῶσι. καρποὶ δὲ εἰλικρινούς εὐχῆς άπλότης, ἀγάπη, ταπεινοφροσύνη, καρτερία, ἀκα κία, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἃ πρὸ τῶν αἰωνίων καρπῶν παρὰ τὸν βίον ὁ τοῦ σπουδαίου περὶ τὴν εὐχὴν πόνος ἐνταῦθα βλαστάνει. τούτοις εὐχὴ καλλωπίζεται *) τοῖς καρποῖς· ἀποροῦσα δὲ τούτων μάταιον ἔχει τὸν πόνον. καὶ οὐκ εὐχὴ μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσα φιλοσο φίας ὁδός, τοιαύτην μὲν ἔχουσα τὴν βλάστην, δια καιοσύνης ὄντως ἐστὶν ὁδός, καὶ πρὸς ὀρθὸν ἄγει τέλος" τούτων δὲ ἐστερημένῳ κενὸν ὄνομα καταλείπεται, καὶ ταῖς μωραῖς ἐοικώς παρθένοις, αἷς παρὰ τὸν καιρὸν τῆς χρείας οὐ παρῆν ἐν τῷ νυμφῶνι τὸ ἔλαιον. οὐ γὰρ εἶχον ἐν ταῖς ψυχαῖς τὸ φῶς, τὸν τῆς ἀρετῆς καρπόν, οὐδὲ τὸν τοῦ πνεύματος ἐν τῇ διανοίᾳ λύχνον. ὅθεν καὶ μωρὰς εἰκότως ὠνόμασεν ἡ γραφή, συλη- σθείσης ") αὐτῶν τῆς ἀρετῆς πρὶν ἐλθεῖν τὸν νυμφίον, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἄνω νυμφῶνος τὰς ἀθλίας ἀπέκλει σεν. οὐ γὰρ ἐλογίσατο αὐταῖς τὴν σπουδὴν τῆς παρ θενίας τοῦ μὴ παρεἶναι τὴν τοῦ πνεύματος ενέργειαν. καὶ πάνυ δικαίως. τί γὰρ ὄφελος ἀμπέλου πεπονη- μένης, καρπῶν μὴ παρόντων, ὧν ἕνεκεν ὑπομένει τὸν πόνον ὁ γεωργός; τί κέρδος νηστείας καὶ προσευχῆς καὶ ἀγρυπνίας, εἰρήνης ἀπούσης καὶ ἀγάπης καὶ τῶν λοιπῶν τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος καρπῶν, οὓς ὁ ἅγιος ἀπαριθμεῖται ἀπόστολος; πάντα γὰρ ὑφίσταται πό νον τούτων ἕνεκεν ὁ τῆς ἄνω χώρας εραστής, δι' ὧν εφέλκεται τὸ πνεῦμα. καὶ τῆς ἐκεῖθεν μεταλαμβάνων χάριτος καρποφορεῖ καὶ ἀπολαύει μετ' εὐφροσύνης τῆς γεωργίας, ἣν ἐν τῇ ἑαυτοῦ ταπεινοφροσύνῃ καὶ ἐπι- καί γενήσεται? γενήται. - *) καλλοπίζεται. — *) σ. εσθήσης, υλ ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII fuga. Oportet igitur in oratione, ut sapientem gu- bernatorem, collocare animum, nec unquam men- tem turbationibus maligni spiritus praebere, neque illius fluctibus circumferri, sed rectis oculis ad portum coelestem respicere et animam integram reddere Deo, qui eam ipsi concredidit et repetit. Neque enim in genua procumbere, et in modum corum qui iacent in oratione extendi, consentaneum est Scripturae et beneplacitum, mente procul a Deo vagante, verum omnem cogitationum negligentiam et injustum sensum expostulare, totamque cum corpore animam orationi tradere. Atqui etiam prae- positi debent tali opitulari, et cum omni sollicitu- dine et correptione nutrire orantis ad propositum fervorem, et diligenter illius animam purgare. Eorum enim, qui ita se habent, fructus virtutum quum infirmis ostenditur, non solum ei, qui iam profecit, sed etiam parvulis et doctrina indigentibus fit utilis, consolans eos et ad imitationem excitans eorum, quae vident. Fructus autem sincerae ora- tionis sunt simplicitas, dilectio, humilitas, forti- tudo, innocentia, et quae sunt eiusmodi, quos ante coelestes fructus per hanc vitam solliciti in oratione hominis labor hic germinat. Talibus oratio ornatur fructibus. Quibus carens inanem suscipit laborem. Nec solum oratio, sed etiam omnis philoso- phiae via, e tali germine nata, vere iustitiae est via et ad rectum perducit finem. Illis autem qui spolia- tus est, ei vanum nomen relinquitur, et stultarum virginum similis est, quibus tempore necessitatis non aderat oleum in thalamo (1). Non enim habebant, in animis lumen, virtutis fructum, neque luceram Spiritus in mente. Quare et stultas merito vocavit eas Scriptura, deficiente earum virtute, priusquam veniret sponsus, et propterea miseras thalamo su- perno exclusit. Non enim in ipsis studium virgini- tatis reputavit, quum operatio Spiritus ipsis deesset. Et valde merito. Etenim quae utilitas vitis cultae, si fructus desunt, propter quos laborem subit agri- cula? Quae utilitas ieiunii et orationis et vigilia- rum, si pax deest et dilectio et ceteri gratiae Spiri- tus fructus, quos sanctus enumerat Apostolus? Omnem enim sustinet laborem propter ea amator su- pernae patriae, quibus Spiritus attrahitur. Et gratiae, quae inde nascitur, particeps factus fructum affert et D cum gaudio fruitur cultura agri, quam in humili- tate sua et studio operum Spiritus coluit gratia. Oportet igitur labores orationis et ieiunii et cetero- rum operum cum multo gaudio et bona spe subire, flores vero laborum et fructus credere Spiritus esse operationes. Quae si quis sibi adscribat et omnia suis laboribus attribuat, pro immarcescibilibus fru- 13) Emend., cod. C " • VARIAE LECTIONES. - *) in cod. delere studuit rec. m. - An cod. Εmend., cod. Corr., cod. literas blattis exstinctas coni. addidi. 4) Emend., cod. πλανομένης. (4) Matth. XXV, 1 sqq.

Α γωρία, ανυπομονησία, καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας Β ἀχαίραιον. - πάθη καὶ ἐνεργήματα, δι' ἡ ἀπόλλυται ἡ ψυχὴ κατὰ μέρος αρπαζομένη καὶ αὐτομολοῦσα πρὸς τὸν ἐχθρὸν ἑαυτῆς. χρὴ οὖν ἐφεστάναι τῇ προσευχῇ, καθάπερ σοφὸν κυβερνήτην, τὸν λογισμόν, μηδαμοῦ τὴν διά- νοιαν ἐνδιδόντα πρὸς τὰς τοῦ πονηροῦ πνεύματος ταραχάς, μηδὲ τοῖς ἐκείνου κύμασι συμπεριφερόμεν νον, ἀλλ᾽ εὐθὺ βλέποντα πρὸς τὸν ἄνω λιμένα, καὶ ψυχὴν ἀκέραιον 1) ἀποδιδόντα τῷ πιστεύσαντι καὶ ἀπαιτοῦντι θεῷ. οὐ γὰρ τὸ πεσεῖν ἐπὶ γόνυ καὶ σχή ματι τῶν δι' εὐχὴν κειμένων εκτετάσθαι σπουδαίον τῇ γραφῇ καὶ ε) εὐάρεστον, τῆς διανοίας ἔξω τοῦ θεοῦ πλανωμένης *), ἀλλὰ τὸ πᾶσαν ἐκκαλοῦντα τῶν λογισμῶν ῥαθυμίαν τε καὶ ἄδικον ἔννοιαν, ὅλην μετὰ τοῦ σώματος ἀποδοῦναι τὴν ψυχὴν ταῖς εὐχαῖς. καὶ τους προεστώτας δὲ χρὴ συναντιλαμβάνειν τῷ τοιούτῳ, καὶ διὰ πάσης σπουδῆς καὶ νουθεσίας τρέ φειν τὴν περὶ τὸ προκείμενον τοῦ εὐχομένου ἐπιθυ- μίαν, καὶ καθαίρειν ἀκριβῶς τὴν τούτου ψυχήν. τῶν γὰρ οὕτως ἐχομένων ὁ καρπὸς τῶν ἀρετῶν τοῖς να σοῦσιν ἐπιδεικνύμενος οὐ τῷ προκόψαντι μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἔτι νηπίοις καὶ δεομένοις διδασκαλίας χρή σιμος γίνεται 4), παρακαλῶν αὐτοὺς καὶ προτρέπων εἰς μίμησιν, ὧν ὁρῶσι. καρποὶ δὲ εἰλικρινούς εὐχῆς άπλότης, ἀγάπη, ταπεινοφροσύνη, καρτερία, ἀκα κία, καὶ τὰ τοιαῦτα, ἃ πρὸ τῶν αἰωνίων καρπῶν παρὰ τὸν βίον ὁ τοῦ σπουδαίου περὶ τὴν εὐχὴν πόνος ἐνταῦθα βλαστάνει. τούτοις εὐχὴ καλλωπίζεται *) τοῖς καρποῖς· ἀποροῦσα δὲ τούτων μάταιον ἔχει τὸν πόνον. καὶ οὐκ εὐχὴ μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσα φιλοσο φίας ὁδός, τοιαύτην μὲν ἔχουσα τὴν βλάστην, δια καιοσύνης ὄντως ἐστὶν ὁδός, καὶ πρὸς ὀρθὸν ἄγει τέλος" τούτων δὲ ἐστερημένῳ κενὸν ὄνομα καταλείπεται, καὶ ταῖς μωραῖς ἐοικώς παρθένοις, αἷς παρὰ τὸν καιρὸν τῆς χρείας οὐ παρῆν ἐν τῷ νυμφῶνι τὸ ἔλαιον. οὐ γὰρ εἶχον ἐν ταῖς ψυχαῖς τὸ φῶς, τὸν τῆς ἀρετῆς καρπόν, οὐδὲ τὸν τοῦ πνεύματος ἐν τῇ διανοίᾳ λύχνον. ὅθεν καὶ μωρὰς εἰκότως ὠνόμασεν ἡ γραφή, συλη- σθείσης ") αὐτῶν τῆς ἀρετῆς πρὶν ἐλθεῖν τὸν νυμφίον, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἄνω νυμφῶνος τὰς ἀθλίας ἀπέκλει σεν. οὐ γὰρ ἐλογίσατο αὐταῖς τὴν σπουδὴν τῆς παρ θενίας τοῦ μὴ παρεἶναι τὴν τοῦ πνεύματος ενέργειαν. καὶ πάνυ δικαίως. τί γὰρ ὄφελος ἀμπέλου πεπονη- μένης, καρπῶν μὴ παρόντων, ὧν ἕνεκεν ὑπομένει τὸν πόνον ὁ γεωργός; τί κέρδος νηστείας καὶ προσευχῆς καὶ ἀγρυπνίας, εἰρήνης ἀπούσης καὶ ἀγάπης καὶ τῶν λοιπῶν τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος καρπῶν, οὓς ὁ ἅγιος ἀπαριθμεῖται ἀπόστολος; πάντα γὰρ ὑφίσταται πό νον τούτων ἕνεκεν ὁ τῆς ἄνω χώρας εραστής, δι' ὧν εφέλκεται τὸ πνεῦμα. καὶ τῆς ἐκεῖθεν μεταλαμβάνων χάριτος καρποφορεῖ καὶ ἀπολαύει μετ' εὐφροσύνης τῆς γεωργίας, ἣν ἐν τῇ ἑαυτοῦ ταπεινοφροσύνῃ καὶ ἐπι- καί γενήσεται? γενήται. - *) καλλοπίζεται. — *) σ. εσθήσης, υλ ΝΟΤΑΕ. S. MACARII AEGYPTII fuga. Oportet igitur in oratione, ut sapientem gu- bernatorem, collocare animum, nec unquam men- tem turbationibus maligni spiritus praebere, neque illius fluctibus circumferri, sed rectis oculis ad portum coelestem respicere et animam integram reddere Deo, qui eam ipsi concredidit et repetit. Neque enim in genua procumbere, et in modum corum qui iacent in oratione extendi, consentaneum est Scripturae et beneplacitum, mente procul a Deo vagante, verum omnem cogitationum negligentiam et injustum sensum expostulare, totamque cum corpore animam orationi tradere. Atqui etiam prae- positi debent tali opitulari, et cum omni sollicitu- dine et correptione nutrire orantis ad propositum fervorem, et diligenter illius animam purgare. Eorum enim, qui ita se habent, fructus virtutum quum infirmis ostenditur, non solum ei, qui iam profecit, sed etiam parvulis et doctrina indigentibus fit utilis, consolans eos et ad imitationem excitans eorum, quae vident. Fructus autem sincerae ora- tionis sunt simplicitas, dilectio, humilitas, forti- tudo, innocentia, et quae sunt eiusmodi, quos ante coelestes fructus per hanc vitam solliciti in oratione hominis labor hic germinat. Talibus oratio ornatur fructibus. Quibus carens inanem suscipit laborem. Nec solum oratio, sed etiam omnis philoso- phiae via, e tali germine nata, vere iustitiae est via et ad rectum perducit finem. Illis autem qui spolia- tus est, ei vanum nomen relinquitur, et stultarum virginum similis est, quibus tempore necessitatis non aderat oleum in thalamo (1). Non enim habebant, in animis lumen, virtutis fructum, neque luceram Spiritus in mente. Quare et stultas merito vocavit eas Scriptura, deficiente earum virtute, priusquam veniret sponsus, et propterea miseras thalamo su- perno exclusit. Non enim in ipsis studium virgini- tatis reputavit, quum operatio Spiritus ipsis deesset. Et valde merito. Etenim quae utilitas vitis cultae, si fructus desunt, propter quos laborem subit agri- cula? Quae utilitas ieiunii et orationis et vigilia- rum, si pax deest et dilectio et ceteri gratiae Spiri- tus fructus, quos sanctus enumerat Apostolus? Omnem enim sustinet laborem propter ea amator su- pernae patriae, quibus Spiritus attrahitur. Et gratiae, quae inde nascitur, particeps factus fructum affert et D cum gaudio fruitur cultura agri, quam in humili- tate sua et studio operum Spiritus coluit gratia. Oportet igitur labores orationis et ieiunii et cetero- rum operum cum multo gaudio et bona spe subire, flores vero laborum et fructus credere Spiritus esse operationes. Quae si quis sibi adscribat et omnia suis laboribus attribuat, pro immarcescibilibus fru- 13) Emend., cod. C " • VARIAE LECTIONES. - *) in cod. delere studuit rec. m. - An cod. Εmend., cod. Corr., cod. literas blattis exstinctas coni. addidi. 4) Emend., cod. πλανομένης. (4) Matth. XXV, 1 sqq.

μελείᾳ τῶν ἔργων ἡ τοῦ πνεύματος ἐγεώργησε χάρις. δεῖ οὖν τοὺς μὲν πόνους τῆς εὐχῆς καὶ νηστείας καὶ τῶν λοιπῶν ἔργων μετὰ πολλῆς ἡδονῆς καὶ ἀγαθῆς ἐλπίδος ὑφίστασθαι, τὰ δὲ ἄνθη τῶν πόνων, καὶ τοὺς καρπούς, τοῦ πνεύματος εἶναι πιστεύειν ἐνεργείας. εἰ γὰρ ἑαυτῷ τις λογίζοιτο ταῦτα, καὶ τὸ πᾶν ἀνα- θείη τοῖς πόνοις, ἀντὶ τῶν ἀκηράτων ἐκείνων καρπῶν ἀλαζονεία τῷ τοιούτῳ καὶ φρόνημά τι φύεται. ταῦτα δὲ τὰ πάθη καθάπερ τις σηπεδών *) ταῖς τῶν εὐκόλων ψυχαῖς ἐμφυόμενα διαφθείρει καὶ ἀπόλλυσι τοὺς πόνους. τί οὖν χρὴ ποιεῖν τὸν τῷ θεῷ καὶ τῇ ἐκείνου ζῶντα ἐλπίδι; τοὺς μὲν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἀγῶνας μεθ᾿ ἡδονῆς ὑπομένειν, τὴν λύτρωσιν τῆς ψυχῆς ἐκ τῶν παθῶν, καὶ πρὸς τὴν ἀκροτάτην *) τῶν ἀρετῶν ἄνοδον τῆς τελειότητος, ἐπ' ἐκείνῳ παρίστασθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ τῇ παρ' ἐκείνου φιλαν- Β θρωπία πιστεύειν. οὕτως γὰρ παρεσκευασμένος *) καὶ ἀπολαύσας τῆς, *) πεπίστευκε, χάριτος, ἀπό- νως τρέχει, καταφρονῶν τῆς τοῦ ἐχθροῦ κακίας, ἅτε δὴ ξένος ἐκεῖνος καὶ λελυτρωμένος τῶν παθῶν τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι. ὥσπερ γὰρ οἱ τὰ πονηρὰ πάθη διὰ τῆς τῶν καλῶν ῥαθυμίας τῇ ἑαυτῶν ἐπεισάγον τες *) φύσει, καὶ διατρίβοντες ἐν αὐτοῖς μετὰ χαρᾶς, ἐπιτελοῦσι ῥᾳδίως ὥσπερ τινὰ ἔμφυτον ἡδονὴν καὶ οἰκείαν, καρπούμενοι πλεονεξίαν καὶ τὸν φθόνον καὶ τὴν πονηρίαν καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς ἀντικειμένης κακίας, οὕτως καὶ οἱ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀληθείας ἐργάται διά τε τῆς πίστεως καὶ τῶν τῆς ἀρετῆς πόλ νων τὰ ὑπὲρ τὴν φύσιν αὐτῶν ἀγαθὰ παρὰ τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος μεθ᾽ ἡδονῆς ἀῤῥήτου καρποῦνται, καὶ ἀπόνως ἐπιτελοῦσι τὴν ἄδολον καὶ ἄτρεπτον πίστιν, τὴν ἀμετάπτωτον εἰρήνην, τὴν ὄντως ἀγαθό τητα, τά τε λοιπὰ πάντα, δι' ὧν ψυχὴ κρείττων ἑαυτῆς γινομένη καὶ τῆς τοῦ ἐχθροῦ δυνατωτέρα κακίας, οικητήριον καθαρὸν ἑαυτὴν παρέχει τῷ προσκυνητῷ καὶ ἁγίῳ πνεύματι, παρ' οὗ τὴν ἀθάνα- τον τοῦ Χριστοῦ λαβοῦσα εἰρήνην, συνάπτεται δι' αὐτῆς καὶ προσκολλάται τῷ κυρίῳ. λαβοῦσα δὲ τὴν τοῦ πνεύματος χάριν καὶ κολληθεῖσα τῷ θεῷ, καὶ εἰς ἐν πνεῦμα μετ᾿ αὐτοῦ γενομένη, οὐ μόνον τὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς ἔργα ῥᾳδίως ἐπιτελεῖ, μηδὲν ἀγωνι- ζομένη πρὸς τὸν ἐχθρὸν τοῦ κρείττων τῆς ἐκείνου τυγχάνειν ἐπιβουλῆς, ἀλλὰ τὸ πάντων μεῖζον, τὰ τοῦ σωτήρος εἰς ἑαυτὴν ἀναδέχεται πάθη, καὶ ἐν τρυφᾷ τούτοις πλέον ἢ οἱ ἐρασταὶ τοῦ βίου τούτου ταῖς παρὰ τῶν ἀνθρώπων τιμαῖς καὶ δόξαις καὶ δυ- ναστείαις. χριστιανῶν γὰρ διὰ πολιτείας ἀγαθῆς καὶ τῆς τοῦ πνεύματος δωρεᾶς, εἰς τὸ τῆς νοητῆς· ἡλικίας μέτρον, τῆς δεδομένης αὐτῆς χάριτος, προ- ελθόντων δόξα καὶ τρυφὴ καὶ πάσης ἡδονῆς κρείττων ἀπόλαυσις τὸ μισεῖσθαι διὰ Χριστόν, τὸ ἐλαύνεσθαι, τὸ πᾶσαν ὕβριν καὶ αἰσχύνην ὑπὲρ τῆς εἰς θεὸν πίσ στεως ὑπομένειν. τῆς γὰρ ἐλπίδος ὅλης οὔσης τῷ Εt φρονήματι. 3) τισηπεδών. *) ἀκρότατον. - παρασκευασμένος. — *) ἐπεισάγονται. - - *) EPISTOLAE. A ctibus illis fastus tali et superbia quaedam gignitur. Tales autem passiones ut putredo quaedam in so- cordibus animis insita labores disperdunt et cor- rumpunt. Quidnam igitur facere debet is qui Deo et spei eius vivit? Certamina virtutis cum gaudio sus- tinere, purgationem animae a passionibus, et ad summum virtutum gradum perfectionis, in ipso spem ponere, et illius benignitati confidere. Ila enim paratus et fruens ea, quam credidit, gratia, sine labore currit, despiciens adversarii malitiam, quippe quum iam sit peregrinus ille et solutus a passionibus gratia Christi. Sicut enim, qui iniquas passiones per neglectum bonorum in ipsarum natu- ram introducunt, et in ipsis cum delectatione ver santur, facile quasi innatam et propriam voluptatem in se suscipiunt, fructificantes avaritiam et invidiam et malitiam et ceteras partes adversariae pravitatis; ita et Christi et veritatis cultores per fidem et virtu- tis labores bona sua supernaturalia cum ineffabili gaudio fructifcant, et sine labore sinceram et im- mobilem fidem perficiunt, immutabilem pacem, ve- ram bonitatem, et cetera omnia, quibus anima se ipsa melior facta, et fortior adversarii malitia, laber- naculum purum se ipsam exhibet adorabili et sancto Spiritui, a quo immortalem Christi pacem accipi, per quam iungitur et copulatur Domino. Accepta autem Spiritus gratia, et Deo coniuncta et unus Spiritus cum eo facta, non solum propriae virtutis opera facile perficit, nihil certans contra inimicum ut fortior fiat illius insidiis, sed, quod omnium C maximum est, Salvatoris passiones in se ipsam suscipit, et in illis magis delectatur, quam amatores vitae huius humanis honoribus et gloria et regnis. Christianis enim per bonam conversationem et do- num Spiritus sancti in intellectualis aetatis mensu- ram, gratiam, inquam, ipsis datam, provectis gloria et deliciae et omni iucunditate melior voluptas est odio haberi propter Christum, tundi, omnem contumeliam et ignominiam propter fidem in Deum sastinere. Quum enim spes omnis huic sit in resurrectione et futuris bonis posita, contumelia omnis et flagella et persecutiones et ceterae passiones usque ad crucem omnes deliciae et requies et pignora sunt coelestium thesaurorum. Beati enim estis, inquit, cum maledixerint vobis et persecuti vos fuerint omnes homines et dixerint omne malum adversum vos men- tientes, propter me; gaudete et exultate, quoniam mer- ces vestra copiosa est in coelis (1). Apostolus : Non solum autem, sed et gloriantes in tribulationibus (2); et alibi: Libenter igitur gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Propter quod placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in ne- cessitatibus, in carceribus; cum enim infrmor, tunc VARIAE LECTIONES. D - Cod. Enend., cod. Emend., cod. Sic cod. - *) Corr., cod. Gorr., cod. NOTAE. (4) Matth. V, 11. (3) Rom. V, 3.

μελείᾳ τῶν ἔργων ἡ τοῦ πνεύματος ἐγεώργησε χάρις. δεῖ οὖν τοὺς μὲν πόνους τῆς εὐχῆς καὶ νηστείας καὶ τῶν λοιπῶν ἔργων μετὰ πολλῆς ἡδονῆς καὶ ἀγαθῆς ἐλπίδος ὑφίστασθαι, τὰ δὲ ἄνθη τῶν πόνων, καὶ τοὺς καρπούς, τοῦ πνεύματος εἶναι πιστεύειν ἐνεργείας. εἰ γὰρ ἑαυτῷ τις λογίζοιτο ταῦτα, καὶ τὸ πᾶν ἀνα- θείη τοῖς πόνοις, ἀντὶ τῶν ἀκηράτων ἐκείνων καρπῶν ἀλαζονεία τῷ τοιούτῳ καὶ φρόνημά τι φύεται. ταῦτα δὲ τὰ πάθη καθάπερ τις σηπεδών *) ταῖς τῶν εὐκόλων ψυχαῖς ἐμφυόμενα διαφθείρει καὶ ἀπόλλυσι τοὺς πόνους. τί οὖν χρὴ ποιεῖν τὸν τῷ θεῷ καὶ τῇ ἐκείνου ζῶντα ἐλπίδι; τοὺς μὲν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἀγῶνας μεθ᾿ ἡδονῆς ὑπομένειν, τὴν λύτρωσιν τῆς ψυχῆς ἐκ τῶν παθῶν, καὶ πρὸς τὴν ἀκροτάτην *) τῶν ἀρετῶν ἄνοδον τῆς τελειότητος, ἐπ' ἐκείνῳ παρίστασθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ τῇ παρ' ἐκείνου φιλαν- Β θρωπία πιστεύειν. οὕτως γὰρ παρεσκευασμένος *) καὶ ἀπολαύσας τῆς, *) πεπίστευκε, χάριτος, ἀπό- νως τρέχει, καταφρονῶν τῆς τοῦ ἐχθροῦ κακίας, ἅτε δὴ ξένος ἐκεῖνος καὶ λελυτρωμένος τῶν παθῶν τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι. ὥσπερ γὰρ οἱ τὰ πονηρὰ πάθη διὰ τῆς τῶν καλῶν ῥαθυμίας τῇ ἑαυτῶν ἐπεισάγον τες *) φύσει, καὶ διατρίβοντες ἐν αὐτοῖς μετὰ χαρᾶς, ἐπιτελοῦσι ῥᾳδίως ὥσπερ τινὰ ἔμφυτον ἡδονὴν καὶ οἰκείαν, καρπούμενοι πλεονεξίαν καὶ τὸν φθόνον καὶ τὴν πονηρίαν καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς ἀντικειμένης κακίας, οὕτως καὶ οἱ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀληθείας ἐργάται διά τε τῆς πίστεως καὶ τῶν τῆς ἀρετῆς πόλ νων τὰ ὑπὲρ τὴν φύσιν αὐτῶν ἀγαθὰ παρὰ τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος μεθ᾽ ἡδονῆς ἀῤῥήτου καρποῦνται, καὶ ἀπόνως ἐπιτελοῦσι τὴν ἄδολον καὶ ἄτρεπτον πίστιν, τὴν ἀμετάπτωτον εἰρήνην, τὴν ὄντως ἀγαθό τητα, τά τε λοιπὰ πάντα, δι' ὧν ψυχὴ κρείττων ἑαυτῆς γινομένη καὶ τῆς τοῦ ἐχθροῦ δυνατωτέρα κακίας, οικητήριον καθαρὸν ἑαυτὴν παρέχει τῷ προσκυνητῷ καὶ ἁγίῳ πνεύματι, παρ' οὗ τὴν ἀθάνα- τον τοῦ Χριστοῦ λαβοῦσα εἰρήνην, συνάπτεται δι' αὐτῆς καὶ προσκολλάται τῷ κυρίῳ. λαβοῦσα δὲ τὴν τοῦ πνεύματος χάριν καὶ κολληθεῖσα τῷ θεῷ, καὶ εἰς ἐν πνεῦμα μετ᾿ αὐτοῦ γενομένη, οὐ μόνον τὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς ἔργα ῥᾳδίως ἐπιτελεῖ, μηδὲν ἀγωνι- ζομένη πρὸς τὸν ἐχθρὸν τοῦ κρείττων τῆς ἐκείνου τυγχάνειν ἐπιβουλῆς, ἀλλὰ τὸ πάντων μεῖζον, τὰ τοῦ σωτήρος εἰς ἑαυτὴν ἀναδέχεται πάθη, καὶ ἐν τρυφᾷ τούτοις πλέον ἢ οἱ ἐρασταὶ τοῦ βίου τούτου ταῖς παρὰ τῶν ἀνθρώπων τιμαῖς καὶ δόξαις καὶ δυ- ναστείαις. χριστιανῶν γὰρ διὰ πολιτείας ἀγαθῆς καὶ τῆς τοῦ πνεύματος δωρεᾶς, εἰς τὸ τῆς νοητῆς· ἡλικίας μέτρον, τῆς δεδομένης αὐτῆς χάριτος, προ- ελθόντων δόξα καὶ τρυφὴ καὶ πάσης ἡδονῆς κρείττων ἀπόλαυσις τὸ μισεῖσθαι διὰ Χριστόν, τὸ ἐλαύνεσθαι, τὸ πᾶσαν ὕβριν καὶ αἰσχύνην ὑπὲρ τῆς εἰς θεὸν πίσ στεως ὑπομένειν. τῆς γὰρ ἐλπίδος ὅλης οὔσης τῷ Εt φρονήματι. 3) τισηπεδών. *) ἀκρότατον. - παρασκευασμένος. — *) ἐπεισάγονται. - - *) EPISTOLAE. A ctibus illis fastus tali et superbia quaedam gignitur. Tales autem passiones ut putredo quaedam in so- cordibus animis insita labores disperdunt et cor- rumpunt. Quidnam igitur facere debet is qui Deo et spei eius vivit? Certamina virtutis cum gaudio sus- tinere, purgationem animae a passionibus, et ad summum virtutum gradum perfectionis, in ipso spem ponere, et illius benignitati confidere. Ila enim paratus et fruens ea, quam credidit, gratia, sine labore currit, despiciens adversarii malitiam, quippe quum iam sit peregrinus ille et solutus a passionibus gratia Christi. Sicut enim, qui iniquas passiones per neglectum bonorum in ipsarum natu- ram introducunt, et in ipsis cum delectatione ver santur, facile quasi innatam et propriam voluptatem in se suscipiunt, fructificantes avaritiam et invidiam et malitiam et ceteras partes adversariae pravitatis; ita et Christi et veritatis cultores per fidem et virtu- tis labores bona sua supernaturalia cum ineffabili gaudio fructifcant, et sine labore sinceram et im- mobilem fidem perficiunt, immutabilem pacem, ve- ram bonitatem, et cetera omnia, quibus anima se ipsa melior facta, et fortior adversarii malitia, laber- naculum purum se ipsam exhibet adorabili et sancto Spiritui, a quo immortalem Christi pacem accipi, per quam iungitur et copulatur Domino. Accepta autem Spiritus gratia, et Deo coniuncta et unus Spiritus cum eo facta, non solum propriae virtutis opera facile perficit, nihil certans contra inimicum ut fortior fiat illius insidiis, sed, quod omnium C maximum est, Salvatoris passiones in se ipsam suscipit, et in illis magis delectatur, quam amatores vitae huius humanis honoribus et gloria et regnis. Christianis enim per bonam conversationem et do- num Spiritus sancti in intellectualis aetatis mensu- ram, gratiam, inquam, ipsis datam, provectis gloria et deliciae et omni iucunditate melior voluptas est odio haberi propter Christum, tundi, omnem contumeliam et ignominiam propter fidem in Deum sastinere. Quum enim spes omnis huic sit in resurrectione et futuris bonis posita, contumelia omnis et flagella et persecutiones et ceterae passiones usque ad crucem omnes deliciae et requies et pignora sunt coelestium thesaurorum. Beati enim estis, inquit, cum maledixerint vobis et persecuti vos fuerint omnes homines et dixerint omne malum adversum vos men- tientes, propter me; gaudete et exultate, quoniam mer- ces vestra copiosa est in coelis (1). Apostolus : Non solum autem, sed et gloriantes in tribulationibus (2); et alibi: Libenter igitur gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Propter quod placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in ne- cessitatibus, in carceribus; cum enim infrmor, tunc VARIAE LECTIONES. D - Cod. Enend., cod. Emend., cod. Sic cod. - *) Corr., cod. Gorr., cod. NOTAE. (4) Matth. V, 11. (3) Rom. V, 3.

μελείᾳ τῶν ἔργων ἡ τοῦ πνεύματος ἐγεώργησε χάρις. δεῖ οὖν τοὺς μὲν πόνους τῆς εὐχῆς καὶ νηστείας καὶ τῶν λοιπῶν ἔργων μετὰ πολλῆς ἡδονῆς καὶ ἀγαθῆς ἐλπίδος ὑφίστασθαι, τὰ δὲ ἄνθη τῶν πόνων, καὶ τοὺς καρπούς, τοῦ πνεύματος εἶναι πιστεύειν ἐνεργείας. εἰ γὰρ ἑαυτῷ τις λογίζοιτο ταῦτα, καὶ τὸ πᾶν ἀνα- θείη τοῖς πόνοις, ἀντὶ τῶν ἀκηράτων ἐκείνων καρπῶν ἀλαζονεία τῷ τοιούτῳ καὶ φρόνημά τι φύεται. ταῦτα δὲ τὰ πάθη καθάπερ τις σηπεδών *) ταῖς τῶν εὐκόλων ψυχαῖς ἐμφυόμενα διαφθείρει καὶ ἀπόλλυσι τοὺς πόνους. τί οὖν χρὴ ποιεῖν τὸν τῷ θεῷ καὶ τῇ ἐκείνου ζῶντα ἐλπίδι; τοὺς μὲν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἀγῶνας μεθ᾿ ἡδονῆς ὑπομένειν, τὴν λύτρωσιν τῆς ψυχῆς ἐκ τῶν παθῶν, καὶ πρὸς τὴν ἀκροτάτην *) τῶν ἀρετῶν ἄνοδον τῆς τελειότητος, ἐπ' ἐκείνῳ παρίστασθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ τῇ παρ' ἐκείνου φιλαν- Β θρωπία πιστεύειν. οὕτως γὰρ παρεσκευασμένος *) καὶ ἀπολαύσας τῆς, *) πεπίστευκε, χάριτος, ἀπό- νως τρέχει, καταφρονῶν τῆς τοῦ ἐχθροῦ κακίας, ἅτε δὴ ξένος ἐκεῖνος καὶ λελυτρωμένος τῶν παθῶν τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι. ὥσπερ γὰρ οἱ τὰ πονηρὰ πάθη διὰ τῆς τῶν καλῶν ῥαθυμίας τῇ ἑαυτῶν ἐπεισάγον τες *) φύσει, καὶ διατρίβοντες ἐν αὐτοῖς μετὰ χαρᾶς, ἐπιτελοῦσι ῥᾳδίως ὥσπερ τινὰ ἔμφυτον ἡδονὴν καὶ οἰκείαν, καρπούμενοι πλεονεξίαν καὶ τὸν φθόνον καὶ τὴν πονηρίαν καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς ἀντικειμένης κακίας, οὕτως καὶ οἱ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀληθείας ἐργάται διά τε τῆς πίστεως καὶ τῶν τῆς ἀρετῆς πόλ νων τὰ ὑπὲρ τὴν φύσιν αὐτῶν ἀγαθὰ παρὰ τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος μεθ᾽ ἡδονῆς ἀῤῥήτου καρποῦνται, καὶ ἀπόνως ἐπιτελοῦσι τὴν ἄδολον καὶ ἄτρεπτον πίστιν, τὴν ἀμετάπτωτον εἰρήνην, τὴν ὄντως ἀγαθό τητα, τά τε λοιπὰ πάντα, δι' ὧν ψυχὴ κρείττων ἑαυτῆς γινομένη καὶ τῆς τοῦ ἐχθροῦ δυνατωτέρα κακίας, οικητήριον καθαρὸν ἑαυτὴν παρέχει τῷ προσκυνητῷ καὶ ἁγίῳ πνεύματι, παρ' οὗ τὴν ἀθάνα- τον τοῦ Χριστοῦ λαβοῦσα εἰρήνην, συνάπτεται δι' αὐτῆς καὶ προσκολλάται τῷ κυρίῳ. λαβοῦσα δὲ τὴν τοῦ πνεύματος χάριν καὶ κολληθεῖσα τῷ θεῷ, καὶ εἰς ἐν πνεῦμα μετ᾿ αὐτοῦ γενομένη, οὐ μόνον τὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς ἔργα ῥᾳδίως ἐπιτελεῖ, μηδὲν ἀγωνι- ζομένη πρὸς τὸν ἐχθρὸν τοῦ κρείττων τῆς ἐκείνου τυγχάνειν ἐπιβουλῆς, ἀλλὰ τὸ πάντων μεῖζον, τὰ τοῦ σωτήρος εἰς ἑαυτὴν ἀναδέχεται πάθη, καὶ ἐν τρυφᾷ τούτοις πλέον ἢ οἱ ἐρασταὶ τοῦ βίου τούτου ταῖς παρὰ τῶν ἀνθρώπων τιμαῖς καὶ δόξαις καὶ δυ- ναστείαις. χριστιανῶν γὰρ διὰ πολιτείας ἀγαθῆς καὶ τῆς τοῦ πνεύματος δωρεᾶς, εἰς τὸ τῆς νοητῆς· ἡλικίας μέτρον, τῆς δεδομένης αὐτῆς χάριτος, προ- ελθόντων δόξα καὶ τρυφὴ καὶ πάσης ἡδονῆς κρείττων ἀπόλαυσις τὸ μισεῖσθαι διὰ Χριστόν, τὸ ἐλαύνεσθαι, τὸ πᾶσαν ὕβριν καὶ αἰσχύνην ὑπὲρ τῆς εἰς θεὸν πίσ στεως ὑπομένειν. τῆς γὰρ ἐλπίδος ὅλης οὔσης τῷ Εt φρονήματι. 3) τισηπεδών. *) ἀκρότατον. - παρασκευασμένος. — *) ἐπεισάγονται. - - *) EPISTOLAE. A ctibus illis fastus tali et superbia quaedam gignitur. Tales autem passiones ut putredo quaedam in so- cordibus animis insita labores disperdunt et cor- rumpunt. Quidnam igitur facere debet is qui Deo et spei eius vivit? Certamina virtutis cum gaudio sus- tinere, purgationem animae a passionibus, et ad summum virtutum gradum perfectionis, in ipso spem ponere, et illius benignitati confidere. Ila enim paratus et fruens ea, quam credidit, gratia, sine labore currit, despiciens adversarii malitiam, quippe quum iam sit peregrinus ille et solutus a passionibus gratia Christi. Sicut enim, qui iniquas passiones per neglectum bonorum in ipsarum natu- ram introducunt, et in ipsis cum delectatione ver santur, facile quasi innatam et propriam voluptatem in se suscipiunt, fructificantes avaritiam et invidiam et malitiam et ceteras partes adversariae pravitatis; ita et Christi et veritatis cultores per fidem et virtu- tis labores bona sua supernaturalia cum ineffabili gaudio fructifcant, et sine labore sinceram et im- mobilem fidem perficiunt, immutabilem pacem, ve- ram bonitatem, et cetera omnia, quibus anima se ipsa melior facta, et fortior adversarii malitia, laber- naculum purum se ipsam exhibet adorabili et sancto Spiritui, a quo immortalem Christi pacem accipi, per quam iungitur et copulatur Domino. Accepta autem Spiritus gratia, et Deo coniuncta et unus Spiritus cum eo facta, non solum propriae virtutis opera facile perficit, nihil certans contra inimicum ut fortior fiat illius insidiis, sed, quod omnium C maximum est, Salvatoris passiones in se ipsam suscipit, et in illis magis delectatur, quam amatores vitae huius humanis honoribus et gloria et regnis. Christianis enim per bonam conversationem et do- num Spiritus sancti in intellectualis aetatis mensu- ram, gratiam, inquam, ipsis datam, provectis gloria et deliciae et omni iucunditate melior voluptas est odio haberi propter Christum, tundi, omnem contumeliam et ignominiam propter fidem in Deum sastinere. Quum enim spes omnis huic sit in resurrectione et futuris bonis posita, contumelia omnis et flagella et persecutiones et ceterae passiones usque ad crucem omnes deliciae et requies et pignora sunt coelestium thesaurorum. Beati enim estis, inquit, cum maledixerint vobis et persecuti vos fuerint omnes homines et dixerint omne malum adversum vos men- tientes, propter me; gaudete et exultate, quoniam mer- ces vestra copiosa est in coelis (1). Apostolus : Non solum autem, sed et gloriantes in tribulationibus (2); et alibi: Libenter igitur gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Propter quod placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in ne- cessitatibus, in carceribus; cum enim infrmor, tunc VARIAE LECTIONES. D - Cod. Enend., cod. Emend., cod. Sic cod. - *) Corr., cod. Gorr., cod. NOTAE. (4) Matth. V, 11. (3) Rom. V, 3.

μελείᾳ τῶν ἔργων ἡ τοῦ πνεύματος ἐγεώργησε χάρις. δεῖ οὖν τοὺς μὲν πόνους τῆς εὐχῆς καὶ νηστείας καὶ τῶν λοιπῶν ἔργων μετὰ πολλῆς ἡδονῆς καὶ ἀγαθῆς ἐλπίδος ὑφίστασθαι, τὰ δὲ ἄνθη τῶν πόνων, καὶ τοὺς καρπούς, τοῦ πνεύματος εἶναι πιστεύειν ἐνεργείας. εἰ γὰρ ἑαυτῷ τις λογίζοιτο ταῦτα, καὶ τὸ πᾶν ἀνα- θείη τοῖς πόνοις, ἀντὶ τῶν ἀκηράτων ἐκείνων καρπῶν ἀλαζονεία τῷ τοιούτῳ καὶ φρόνημά τι φύεται. ταῦτα δὲ τὰ πάθη καθάπερ τις σηπεδών *) ταῖς τῶν εὐκόλων ψυχαῖς ἐμφυόμενα διαφθείρει καὶ ἀπόλλυσι τοὺς πόνους. τί οὖν χρὴ ποιεῖν τὸν τῷ θεῷ καὶ τῇ ἐκείνου ζῶντα ἐλπίδι; τοὺς μὲν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἀγῶνας μεθ᾿ ἡδονῆς ὑπομένειν, τὴν λύτρωσιν τῆς ψυχῆς ἐκ τῶν παθῶν, καὶ πρὸς τὴν ἀκροτάτην *) τῶν ἀρετῶν ἄνοδον τῆς τελειότητος, ἐπ' ἐκείνῳ παρίστασθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ τῇ παρ' ἐκείνου φιλαν- Β θρωπία πιστεύειν. οὕτως γὰρ παρεσκευασμένος *) καὶ ἀπολαύσας τῆς, *) πεπίστευκε, χάριτος, ἀπό- νως τρέχει, καταφρονῶν τῆς τοῦ ἐχθροῦ κακίας, ἅτε δὴ ξένος ἐκεῖνος καὶ λελυτρωμένος τῶν παθῶν τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι. ὥσπερ γὰρ οἱ τὰ πονηρὰ πάθη διὰ τῆς τῶν καλῶν ῥαθυμίας τῇ ἑαυτῶν ἐπεισάγον τες *) φύσει, καὶ διατρίβοντες ἐν αὐτοῖς μετὰ χαρᾶς, ἐπιτελοῦσι ῥᾳδίως ὥσπερ τινὰ ἔμφυτον ἡδονὴν καὶ οἰκείαν, καρπούμενοι πλεονεξίαν καὶ τὸν φθόνον καὶ τὴν πονηρίαν καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς ἀντικειμένης κακίας, οὕτως καὶ οἱ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀληθείας ἐργάται διά τε τῆς πίστεως καὶ τῶν τῆς ἀρετῆς πόλ νων τὰ ὑπὲρ τὴν φύσιν αὐτῶν ἀγαθὰ παρὰ τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος μεθ᾽ ἡδονῆς ἀῤῥήτου καρποῦνται, καὶ ἀπόνως ἐπιτελοῦσι τὴν ἄδολον καὶ ἄτρεπτον πίστιν, τὴν ἀμετάπτωτον εἰρήνην, τὴν ὄντως ἀγαθό τητα, τά τε λοιπὰ πάντα, δι' ὧν ψυχὴ κρείττων ἑαυτῆς γινομένη καὶ τῆς τοῦ ἐχθροῦ δυνατωτέρα κακίας, οικητήριον καθαρὸν ἑαυτὴν παρέχει τῷ προσκυνητῷ καὶ ἁγίῳ πνεύματι, παρ' οὗ τὴν ἀθάνα- τον τοῦ Χριστοῦ λαβοῦσα εἰρήνην, συνάπτεται δι' αὐτῆς καὶ προσκολλάται τῷ κυρίῳ. λαβοῦσα δὲ τὴν τοῦ πνεύματος χάριν καὶ κολληθεῖσα τῷ θεῷ, καὶ εἰς ἐν πνεῦμα μετ᾿ αὐτοῦ γενομένη, οὐ μόνον τὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς ἔργα ῥᾳδίως ἐπιτελεῖ, μηδὲν ἀγωνι- ζομένη πρὸς τὸν ἐχθρὸν τοῦ κρείττων τῆς ἐκείνου τυγχάνειν ἐπιβουλῆς, ἀλλὰ τὸ πάντων μεῖζον, τὰ τοῦ σωτήρος εἰς ἑαυτὴν ἀναδέχεται πάθη, καὶ ἐν τρυφᾷ τούτοις πλέον ἢ οἱ ἐρασταὶ τοῦ βίου τούτου ταῖς παρὰ τῶν ἀνθρώπων τιμαῖς καὶ δόξαις καὶ δυ- ναστείαις. χριστιανῶν γὰρ διὰ πολιτείας ἀγαθῆς καὶ τῆς τοῦ πνεύματος δωρεᾶς, εἰς τὸ τῆς νοητῆς· ἡλικίας μέτρον, τῆς δεδομένης αὐτῆς χάριτος, προ- ελθόντων δόξα καὶ τρυφὴ καὶ πάσης ἡδονῆς κρείττων ἀπόλαυσις τὸ μισεῖσθαι διὰ Χριστόν, τὸ ἐλαύνεσθαι, τὸ πᾶσαν ὕβριν καὶ αἰσχύνην ὑπὲρ τῆς εἰς θεὸν πίσ στεως ὑπομένειν. τῆς γὰρ ἐλπίδος ὅλης οὔσης τῷ Εt φρονήματι. 3) τισηπεδών. *) ἀκρότατον. - παρασκευασμένος. — *) ἐπεισάγονται. - - *) EPISTOLAE. A ctibus illis fastus tali et superbia quaedam gignitur. Tales autem passiones ut putredo quaedam in so- cordibus animis insita labores disperdunt et cor- rumpunt. Quidnam igitur facere debet is qui Deo et spei eius vivit? Certamina virtutis cum gaudio sus- tinere, purgationem animae a passionibus, et ad summum virtutum gradum perfectionis, in ipso spem ponere, et illius benignitati confidere. Ila enim paratus et fruens ea, quam credidit, gratia, sine labore currit, despiciens adversarii malitiam, quippe quum iam sit peregrinus ille et solutus a passionibus gratia Christi. Sicut enim, qui iniquas passiones per neglectum bonorum in ipsarum natu- ram introducunt, et in ipsis cum delectatione ver santur, facile quasi innatam et propriam voluptatem in se suscipiunt, fructificantes avaritiam et invidiam et malitiam et ceteras partes adversariae pravitatis; ita et Christi et veritatis cultores per fidem et virtu- tis labores bona sua supernaturalia cum ineffabili gaudio fructifcant, et sine labore sinceram et im- mobilem fidem perficiunt, immutabilem pacem, ve- ram bonitatem, et cetera omnia, quibus anima se ipsa melior facta, et fortior adversarii malitia, laber- naculum purum se ipsam exhibet adorabili et sancto Spiritui, a quo immortalem Christi pacem accipi, per quam iungitur et copulatur Domino. Accepta autem Spiritus gratia, et Deo coniuncta et unus Spiritus cum eo facta, non solum propriae virtutis opera facile perficit, nihil certans contra inimicum ut fortior fiat illius insidiis, sed, quod omnium C maximum est, Salvatoris passiones in se ipsam suscipit, et in illis magis delectatur, quam amatores vitae huius humanis honoribus et gloria et regnis. Christianis enim per bonam conversationem et do- num Spiritus sancti in intellectualis aetatis mensu- ram, gratiam, inquam, ipsis datam, provectis gloria et deliciae et omni iucunditate melior voluptas est odio haberi propter Christum, tundi, omnem contumeliam et ignominiam propter fidem in Deum sastinere. Quum enim spes omnis huic sit in resurrectione et futuris bonis posita, contumelia omnis et flagella et persecutiones et ceterae passiones usque ad crucem omnes deliciae et requies et pignora sunt coelestium thesaurorum. Beati enim estis, inquit, cum maledixerint vobis et persecuti vos fuerint omnes homines et dixerint omne malum adversum vos men- tientes, propter me; gaudete et exultate, quoniam mer- ces vestra copiosa est in coelis (1). Apostolus : Non solum autem, sed et gloriantes in tribulationibus (2); et alibi: Libenter igitur gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Propter quod placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in ne- cessitatibus, in carceribus; cum enim infrmor, tunc VARIAE LECTIONES. D - Cod. Enend., cod. Emend., cod. Sic cod. - *) Corr., cod. Gorr., cod. NOTAE. (4) Matth. V, 11. (3) Rom. V, 3.

μελείᾳ τῶν ἔργων ἡ τοῦ πνεύματος ἐγεώργησε χάρις. δεῖ οὖν τοὺς μὲν πόνους τῆς εὐχῆς καὶ νηστείας καὶ τῶν λοιπῶν ἔργων μετὰ πολλῆς ἡδονῆς καὶ ἀγαθῆς ἐλπίδος ὑφίστασθαι, τὰ δὲ ἄνθη τῶν πόνων, καὶ τοὺς καρπούς, τοῦ πνεύματος εἶναι πιστεύειν ἐνεργείας. εἰ γὰρ ἑαυτῷ τις λογίζοιτο ταῦτα, καὶ τὸ πᾶν ἀνα- θείη τοῖς πόνοις, ἀντὶ τῶν ἀκηράτων ἐκείνων καρπῶν ἀλαζονεία τῷ τοιούτῳ καὶ φρόνημά τι φύεται. ταῦτα δὲ τὰ πάθη καθάπερ τις σηπεδών *) ταῖς τῶν εὐκόλων ψυχαῖς ἐμφυόμενα διαφθείρει καὶ ἀπόλλυσι τοὺς πόνους. τί οὖν χρὴ ποιεῖν τὸν τῷ θεῷ καὶ τῇ ἐκείνου ζῶντα ἐλπίδι; τοὺς μὲν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἀγῶνας μεθ᾿ ἡδονῆς ὑπομένειν, τὴν λύτρωσιν τῆς ψυχῆς ἐκ τῶν παθῶν, καὶ πρὸς τὴν ἀκροτάτην *) τῶν ἀρετῶν ἄνοδον τῆς τελειότητος, ἐπ' ἐκείνῳ παρίστασθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ τῇ παρ' ἐκείνου φιλαν- Β θρωπία πιστεύειν. οὕτως γὰρ παρεσκευασμένος *) καὶ ἀπολαύσας τῆς, *) πεπίστευκε, χάριτος, ἀπό- νως τρέχει, καταφρονῶν τῆς τοῦ ἐχθροῦ κακίας, ἅτε δὴ ξένος ἐκεῖνος καὶ λελυτρωμένος τῶν παθῶν τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι. ὥσπερ γὰρ οἱ τὰ πονηρὰ πάθη διὰ τῆς τῶν καλῶν ῥαθυμίας τῇ ἑαυτῶν ἐπεισάγον τες *) φύσει, καὶ διατρίβοντες ἐν αὐτοῖς μετὰ χαρᾶς, ἐπιτελοῦσι ῥᾳδίως ὥσπερ τινὰ ἔμφυτον ἡδονὴν καὶ οἰκείαν, καρπούμενοι πλεονεξίαν καὶ τὸν φθόνον καὶ τὴν πονηρίαν καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς ἀντικειμένης κακίας, οὕτως καὶ οἱ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀληθείας ἐργάται διά τε τῆς πίστεως καὶ τῶν τῆς ἀρετῆς πόλ νων τὰ ὑπὲρ τὴν φύσιν αὐτῶν ἀγαθὰ παρὰ τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος μεθ᾽ ἡδονῆς ἀῤῥήτου καρποῦνται, καὶ ἀπόνως ἐπιτελοῦσι τὴν ἄδολον καὶ ἄτρεπτον πίστιν, τὴν ἀμετάπτωτον εἰρήνην, τὴν ὄντως ἀγαθό τητα, τά τε λοιπὰ πάντα, δι' ὧν ψυχὴ κρείττων ἑαυτῆς γινομένη καὶ τῆς τοῦ ἐχθροῦ δυνατωτέρα κακίας, οικητήριον καθαρὸν ἑαυτὴν παρέχει τῷ προσκυνητῷ καὶ ἁγίῳ πνεύματι, παρ' οὗ τὴν ἀθάνα- τον τοῦ Χριστοῦ λαβοῦσα εἰρήνην, συνάπτεται δι' αὐτῆς καὶ προσκολλάται τῷ κυρίῳ. λαβοῦσα δὲ τὴν τοῦ πνεύματος χάριν καὶ κολληθεῖσα τῷ θεῷ, καὶ εἰς ἐν πνεῦμα μετ᾿ αὐτοῦ γενομένη, οὐ μόνον τὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς ἔργα ῥᾳδίως ἐπιτελεῖ, μηδὲν ἀγωνι- ζομένη πρὸς τὸν ἐχθρὸν τοῦ κρείττων τῆς ἐκείνου τυγχάνειν ἐπιβουλῆς, ἀλλὰ τὸ πάντων μεῖζον, τὰ τοῦ σωτήρος εἰς ἑαυτὴν ἀναδέχεται πάθη, καὶ ἐν τρυφᾷ τούτοις πλέον ἢ οἱ ἐρασταὶ τοῦ βίου τούτου ταῖς παρὰ τῶν ἀνθρώπων τιμαῖς καὶ δόξαις καὶ δυ- ναστείαις. χριστιανῶν γὰρ διὰ πολιτείας ἀγαθῆς καὶ τῆς τοῦ πνεύματος δωρεᾶς, εἰς τὸ τῆς νοητῆς· ἡλικίας μέτρον, τῆς δεδομένης αὐτῆς χάριτος, προ- ελθόντων δόξα καὶ τρυφὴ καὶ πάσης ἡδονῆς κρείττων ἀπόλαυσις τὸ μισεῖσθαι διὰ Χριστόν, τὸ ἐλαύνεσθαι, τὸ πᾶσαν ὕβριν καὶ αἰσχύνην ὑπὲρ τῆς εἰς θεὸν πίσ στεως ὑπομένειν. τῆς γὰρ ἐλπίδος ὅλης οὔσης τῷ Εt φρονήματι. 3) τισηπεδών. *) ἀκρότατον. - παρασκευασμένος. — *) ἐπεισάγονται. - - *) EPISTOLAE. A ctibus illis fastus tali et superbia quaedam gignitur. Tales autem passiones ut putredo quaedam in so- cordibus animis insita labores disperdunt et cor- rumpunt. Quidnam igitur facere debet is qui Deo et spei eius vivit? Certamina virtutis cum gaudio sus- tinere, purgationem animae a passionibus, et ad summum virtutum gradum perfectionis, in ipso spem ponere, et illius benignitati confidere. Ila enim paratus et fruens ea, quam credidit, gratia, sine labore currit, despiciens adversarii malitiam, quippe quum iam sit peregrinus ille et solutus a passionibus gratia Christi. Sicut enim, qui iniquas passiones per neglectum bonorum in ipsarum natu- ram introducunt, et in ipsis cum delectatione ver santur, facile quasi innatam et propriam voluptatem in se suscipiunt, fructificantes avaritiam et invidiam et malitiam et ceteras partes adversariae pravitatis; ita et Christi et veritatis cultores per fidem et virtu- tis labores bona sua supernaturalia cum ineffabili gaudio fructifcant, et sine labore sinceram et im- mobilem fidem perficiunt, immutabilem pacem, ve- ram bonitatem, et cetera omnia, quibus anima se ipsa melior facta, et fortior adversarii malitia, laber- naculum purum se ipsam exhibet adorabili et sancto Spiritui, a quo immortalem Christi pacem accipi, per quam iungitur et copulatur Domino. Accepta autem Spiritus gratia, et Deo coniuncta et unus Spiritus cum eo facta, non solum propriae virtutis opera facile perficit, nihil certans contra inimicum ut fortior fiat illius insidiis, sed, quod omnium C maximum est, Salvatoris passiones in se ipsam suscipit, et in illis magis delectatur, quam amatores vitae huius humanis honoribus et gloria et regnis. Christianis enim per bonam conversationem et do- num Spiritus sancti in intellectualis aetatis mensu- ram, gratiam, inquam, ipsis datam, provectis gloria et deliciae et omni iucunditate melior voluptas est odio haberi propter Christum, tundi, omnem contumeliam et ignominiam propter fidem in Deum sastinere. Quum enim spes omnis huic sit in resurrectione et futuris bonis posita, contumelia omnis et flagella et persecutiones et ceterae passiones usque ad crucem omnes deliciae et requies et pignora sunt coelestium thesaurorum. Beati enim estis, inquit, cum maledixerint vobis et persecuti vos fuerint omnes homines et dixerint omne malum adversum vos men- tientes, propter me; gaudete et exultate, quoniam mer- ces vestra copiosa est in coelis (1). Apostolus : Non solum autem, sed et gloriantes in tribulationibus (2); et alibi: Libenter igitur gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Propter quod placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in ne- cessitatibus, in carceribus; cum enim infrmor, tunc VARIAE LECTIONES. D - Cod. Enend., cod. Emend., cod. Sic cod. - *) Corr., cod. Gorr., cod. NOTAE. (4) Matth. V, 11. (3) Rom. V, 3.

μελείᾳ τῶν ἔργων ἡ τοῦ πνεύματος ἐγεώργησε χάρις. δεῖ οὖν τοὺς μὲν πόνους τῆς εὐχῆς καὶ νηστείας καὶ τῶν λοιπῶν ἔργων μετὰ πολλῆς ἡδονῆς καὶ ἀγαθῆς ἐλπίδος ὑφίστασθαι, τὰ δὲ ἄνθη τῶν πόνων, καὶ τοὺς καρπούς, τοῦ πνεύματος εἶναι πιστεύειν ἐνεργείας. εἰ γὰρ ἑαυτῷ τις λογίζοιτο ταῦτα, καὶ τὸ πᾶν ἀνα- θείη τοῖς πόνοις, ἀντὶ τῶν ἀκηράτων ἐκείνων καρπῶν ἀλαζονεία τῷ τοιούτῳ καὶ φρόνημά τι φύεται. ταῦτα δὲ τὰ πάθη καθάπερ τις σηπεδών *) ταῖς τῶν εὐκόλων ψυχαῖς ἐμφυόμενα διαφθείρει καὶ ἀπόλλυσι τοὺς πόνους. τί οὖν χρὴ ποιεῖν τὸν τῷ θεῷ καὶ τῇ ἐκείνου ζῶντα ἐλπίδι; τοὺς μὲν ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἀγῶνας μεθ᾿ ἡδονῆς ὑπομένειν, τὴν λύτρωσιν τῆς ψυχῆς ἐκ τῶν παθῶν, καὶ πρὸς τὴν ἀκροτάτην *) τῶν ἀρετῶν ἄνοδον τῆς τελειότητος, ἐπ' ἐκείνῳ παρίστασθαι τὴν ἐλπίδα, καὶ τῇ παρ' ἐκείνου φιλαν- Β θρωπία πιστεύειν. οὕτως γὰρ παρεσκευασμένος *) καὶ ἀπολαύσας τῆς, *) πεπίστευκε, χάριτος, ἀπό- νως τρέχει, καταφρονῶν τῆς τοῦ ἐχθροῦ κακίας, ἅτε δὴ ξένος ἐκεῖνος καὶ λελυτρωμένος τῶν παθῶν τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι. ὥσπερ γὰρ οἱ τὰ πονηρὰ πάθη διὰ τῆς τῶν καλῶν ῥαθυμίας τῇ ἑαυτῶν ἐπεισάγον τες *) φύσει, καὶ διατρίβοντες ἐν αὐτοῖς μετὰ χαρᾶς, ἐπιτελοῦσι ῥᾳδίως ὥσπερ τινὰ ἔμφυτον ἡδονὴν καὶ οἰκείαν, καρπούμενοι πλεονεξίαν καὶ τὸν φθόνον καὶ τὴν πονηρίαν καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς ἀντικειμένης κακίας, οὕτως καὶ οἱ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀληθείας ἐργάται διά τε τῆς πίστεως καὶ τῶν τῆς ἀρετῆς πόλ νων τὰ ὑπὲρ τὴν φύσιν αὐτῶν ἀγαθὰ παρὰ τῆς τοῦ πνεύματος χάριτος μεθ᾽ ἡδονῆς ἀῤῥήτου καρποῦνται, καὶ ἀπόνως ἐπιτελοῦσι τὴν ἄδολον καὶ ἄτρεπτον πίστιν, τὴν ἀμετάπτωτον εἰρήνην, τὴν ὄντως ἀγαθό τητα, τά τε λοιπὰ πάντα, δι' ὧν ψυχὴ κρείττων ἑαυτῆς γινομένη καὶ τῆς τοῦ ἐχθροῦ δυνατωτέρα κακίας, οικητήριον καθαρὸν ἑαυτὴν παρέχει τῷ προσκυνητῷ καὶ ἁγίῳ πνεύματι, παρ' οὗ τὴν ἀθάνα- τον τοῦ Χριστοῦ λαβοῦσα εἰρήνην, συνάπτεται δι' αὐτῆς καὶ προσκολλάται τῷ κυρίῳ. λαβοῦσα δὲ τὴν τοῦ πνεύματος χάριν καὶ κολληθεῖσα τῷ θεῷ, καὶ εἰς ἐν πνεῦμα μετ᾿ αὐτοῦ γενομένη, οὐ μόνον τὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς ἔργα ῥᾳδίως ἐπιτελεῖ, μηδὲν ἀγωνι- ζομένη πρὸς τὸν ἐχθρὸν τοῦ κρείττων τῆς ἐκείνου τυγχάνειν ἐπιβουλῆς, ἀλλὰ τὸ πάντων μεῖζον, τὰ τοῦ σωτήρος εἰς ἑαυτὴν ἀναδέχεται πάθη, καὶ ἐν τρυφᾷ τούτοις πλέον ἢ οἱ ἐρασταὶ τοῦ βίου τούτου ταῖς παρὰ τῶν ἀνθρώπων τιμαῖς καὶ δόξαις καὶ δυ- ναστείαις. χριστιανῶν γὰρ διὰ πολιτείας ἀγαθῆς καὶ τῆς τοῦ πνεύματος δωρεᾶς, εἰς τὸ τῆς νοητῆς· ἡλικίας μέτρον, τῆς δεδομένης αὐτῆς χάριτος, προ- ελθόντων δόξα καὶ τρυφὴ καὶ πάσης ἡδονῆς κρείττων ἀπόλαυσις τὸ μισεῖσθαι διὰ Χριστόν, τὸ ἐλαύνεσθαι, τὸ πᾶσαν ὕβριν καὶ αἰσχύνην ὑπὲρ τῆς εἰς θεὸν πίσ στεως ὑπομένειν. τῆς γὰρ ἐλπίδος ὅλης οὔσης τῷ Εt φρονήματι. 3) τισηπεδών. *) ἀκρότατον. - παρασκευασμένος. — *) ἐπεισάγονται. - - *) EPISTOLAE. A ctibus illis fastus tali et superbia quaedam gignitur. Tales autem passiones ut putredo quaedam in so- cordibus animis insita labores disperdunt et cor- rumpunt. Quidnam igitur facere debet is qui Deo et spei eius vivit? Certamina virtutis cum gaudio sus- tinere, purgationem animae a passionibus, et ad summum virtutum gradum perfectionis, in ipso spem ponere, et illius benignitati confidere. Ila enim paratus et fruens ea, quam credidit, gratia, sine labore currit, despiciens adversarii malitiam, quippe quum iam sit peregrinus ille et solutus a passionibus gratia Christi. Sicut enim, qui iniquas passiones per neglectum bonorum in ipsarum natu- ram introducunt, et in ipsis cum delectatione ver santur, facile quasi innatam et propriam voluptatem in se suscipiunt, fructificantes avaritiam et invidiam et malitiam et ceteras partes adversariae pravitatis; ita et Christi et veritatis cultores per fidem et virtu- tis labores bona sua supernaturalia cum ineffabili gaudio fructifcant, et sine labore sinceram et im- mobilem fidem perficiunt, immutabilem pacem, ve- ram bonitatem, et cetera omnia, quibus anima se ipsa melior facta, et fortior adversarii malitia, laber- naculum purum se ipsam exhibet adorabili et sancto Spiritui, a quo immortalem Christi pacem accipi, per quam iungitur et copulatur Domino. Accepta autem Spiritus gratia, et Deo coniuncta et unus Spiritus cum eo facta, non solum propriae virtutis opera facile perficit, nihil certans contra inimicum ut fortior fiat illius insidiis, sed, quod omnium C maximum est, Salvatoris passiones in se ipsam suscipit, et in illis magis delectatur, quam amatores vitae huius humanis honoribus et gloria et regnis. Christianis enim per bonam conversationem et do- num Spiritus sancti in intellectualis aetatis mensu- ram, gratiam, inquam, ipsis datam, provectis gloria et deliciae et omni iucunditate melior voluptas est odio haberi propter Christum, tundi, omnem contumeliam et ignominiam propter fidem in Deum sastinere. Quum enim spes omnis huic sit in resurrectione et futuris bonis posita, contumelia omnis et flagella et persecutiones et ceterae passiones usque ad crucem omnes deliciae et requies et pignora sunt coelestium thesaurorum. Beati enim estis, inquit, cum maledixerint vobis et persecuti vos fuerint omnes homines et dixerint omne malum adversum vos men- tientes, propter me; gaudete et exultate, quoniam mer- ces vestra copiosa est in coelis (1). Apostolus : Non solum autem, sed et gloriantes in tribulationibus (2); et alibi: Libenter igitur gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Propter quod placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in ne- cessitatibus, in carceribus; cum enim infrmor, tunc VARIAE LECTIONES. D - Cod. Enend., cod. Emend., cod. Sic cod. - *) Corr., cod. Gorr., cod. NOTAE. (4) Matth. V, 11. (3) Rom. V, 3.

θοῖς, ὕβρις πᾶσα καὶ μάστιγες καὶ διωγμοὶ καὶ τὰ λοιπὰ πάθη μέχρι τοῦ σταυροῦ πάντα τρυφὴ καὶ ἀνά παυσις καὶ τῶν οὐρανίων ἐνέχυρα θησαυρών μακά ριοι γάρ έστε, φησίν, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι, καὶ εἰπωσι πᾶν που νηρὸν ῥῆμα καθ' ὑμῶν, ψευδόμενοι, ἕνεκεν ἐμοῦ ')· χαίρετε *) καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὁ ἀπόστολος - οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμενοι ἐν ταῖς θλί- ψεσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ήδιστα οὖν καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ' ἐμὲ ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ· διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, εν φυλακαῖς· ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. καὶ πάλιν· ὡς θεοῦ · τοιούτῳ πρὸς τῇ ἀναστάσει καὶ τοῖς μέλλουσιν ἀγα- Β διάκονοι ἐν ὑπομονῇ πολλῇ. αὕτη γὰρ ἡ χάρις τοῦ πνεύματος ὅλην κατασχοῦσα τὴν ψυχὴν καὶ πληρώ- σασα τὸ οἰκητήριον τῆς εὐφροσύνης τε καὶ δυνάμεως, γλυκέα *) ποιεῖ τῇ ψυχῇ τὰ τοῦ κυρίου παθήματα, τῇ τῶν μελλόντων ἐλπίδι τῆς παρούσης οδύνης ἀφαι ροῦσα τὴν αἴσθησιν. ὡς οὖν ἐφ' οὕτως ὑψηλὴν *) δύο ναμιν καὶ δόξαν μέλλοντες ἀνιέναι τῇ συνεργείᾳ τοῦ πνεύματος, ο[υ]τω πολιτεύεσθε "), πάντ[α] πόνον καὶ ἀγῶνα με[τὰ] χα[ρᾶ]ς ὑφιστάμενοι, πρὸς τὸ ἄξι]οι φανῆναι τῆς ἐ]ν ἡμῖν ἐπιδημίας τοῦ πνεύμα τος, καὶ τῆς μετὰ τοῦ Χριστοῦ κλη[ρονομίας] *) μη- δαμοῦ χαυνούμενοι, μηδὲ ἐκλυόμενοι ἀπὸ ῥαθυμίας, πρὸς τὸ μήτε αὐτοὶ πεσεῖν, μήτε τοῖς ἄλλοις αίτιοι τοῦ ἁμαρτάνειν γενέσθαι. εἰ δέ τινες μήπω τὸν τῆς ἄκρας εὐχῆς ἔχοντες τόνον, μηδὲ τὴν ὀφειλομένην τῷ πράγματι σπουδήν τε καὶ δύναμιν, ἀπολιμπάνον- και ταύτης τῆς ἀρετῆς, ἐν τοῖς ἄλλοις πληρούτωσαν τὴν ὑπακοήν, κατὰ δύναμιν διακονοῦντες, προθύμως ἐργαζόμενοι, σπουδαίως θεραπεύοντες μεθ᾿ ἡδονῆς, μὴ ἐπὶ μισθῷ τιμῆς, μηδὲ τῆς ἀνθρωπίνης δόξης ἕνεκα, μηδὲ ἐνδιδόντες ὑπὸ μαλακίας ή ραθυμίας τοῖς πόνοις, μηδὲ ὡς ἀλλοτρίοις σώμασι καὶ ψυχαῖς ὑπηρετούμενοι, ἀλλ' ὡς Χριστοῦ δούλοις, ὡς ἡμετέ ροις *) σπλάγχνοις, ἵνα καθαρὸν ὑμῶν τὸ ἔργον καὶ ἄδολον ἀποφανθῇ τῷ θεῷ. προφασιζέσθω δὲ μηδεὶς πρὸς καλῶν ἔργων σπουδήν, ὡς ἀδύνατος ἐπιτελεῖν τὰ σώζοντα τὴν ψυχήν. οὐδὲ γὰρ ὁ θεὸς ἀδύνατον ἐπιτάττει τοῖς δούλοις, ἀλλ' οὕτως ἐκκεχυμένην καὶ πλουσίαν ἔδειξε τὴν ἀγάπην καὶ ἀγαθότητα τῆς θεό τητος, ὡς ἑκάστῳ κατὰ τὸ θέλημα παρασχεῖν τὸ πράττειν τι δύνασθαι ἀγαθόν, καὶ μηδένα τῶν σπου δὴν ἐχόντων σωθῆναι διαμαρτείν τοῦ δύνασθαι· δς *) ἄν, φησί, ποτίσῃ ποτήριον ψυχροῦ μόνον, εἰς ὄνομα μαθητοῦ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσει χαίρεται. *) γλυκεῖα. — *) ἐφ' οὕτως *) ἐφ' ὑψηλὴν. —6) πολιτεύεσθαι. - ὑμετέροις, η S. MACARII AEGYPTII potens sum(1). Et iterum : Sicut Dei ministri in multa A patientia(2). Haec enim gratia Spiritus totam animam occupans, et implens habitationem gaudio et vir- tute, dulces reddit animae Domini passiones, spe futurorum praesentis doloris sensum exstinguens. In tam excelsam igitur virtutem et honorem coope- ratione Spiritus pervenire cupientes ita conversa- mini, omnem laborem et certamen cum gaudio subeuntes, ut digni videamini inhabitatione Spiritus in nobis, et hereditate cum Christo nequaquam elati neque levitate dissoluti, ut neque ipsi cadatis, neque aliis auctores peccati flatis. Si qui vero nondum summae orationis habentes tenorem, neque debi- tam huic operi diligentiam et virtutem, hac virtute destituuntur : in ceteris impleant obedientiam, pro viribus servientes, lubenter operantes, diligenter ministrantes cum gaudio, non mercede honoris, neque propter humanam gloriam, neque propter mollitiam vel socordiam labores remittentes, neque ut alienis corporibus et animabus servientes, sed ut Christi servis, ut nostris visceribus, ut pu- rum et sincerum opus vestrum appareat coram Deo. Nemo vero de bonorum operum studio dictitet, non posse se perficere ea quae animam salvent. Neque enim Deus impossibilia iniungit servis, sed tam abundantem et largum ostendit amorem et bo- nitatem Deitatis, ut unicuique pro voluntate sua tribuat boni aliquid facere posse, et nemo, qui stu- dium habet salutis, potestate careat. Quicunque, Lnquit, potum dederit aquae frigidae in nomine disci- puli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam (3). Quid hoc mandato potentius? Frigidum potum mer- ces coelestis sequitur. Et vide mihi amoris homi- num immensum. Quamdiu, inquit, fecistis uni ex lis, mihi fecistis (4). Mandatum quidem parvum, sed obedientiae utilitas magna, quae a Deo abundanter redditur. Itaque nihil ultra vires postulat. Sed sive parvum sive magnum facis, te sequitur pro volun- tate merces. Si in nomine ac timore Dei, splendi- dum atque inamissibile advenit donum; sin vero ad ostentationem et gloriam hominum, audi ipsum Dominum iurantem: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam (5). Ne igitur hoc patiamur, mandat discipulis suis et nobis per illos : Attendite, ne fa- ciatis misericordiam vestram aut orationem aut D ieiunium vestrum coram hominibus; alioquin mer- cedem non habebitis apud patrem vestrum, qui in coelis est (6). Ita despicere iubet atque fugere hos mortales mortaliumque laudes, et marcescentem et C VARIAE LECTIONES. restitutae sunt. — Emend., cod. Emend., cod. Coni., cod. Literae uncis inclusae in codice blattis mutilato paene Emend., cod. exstinctae sunt, sed probabili coniectura a nobis in textum restitutae. ead. m. - *) Corr., cod. 'Q;. II Cor. XII, sq. NOTAE. - - *) supra adscr. 3) Literae uncis inclusae, in codice blattis paene exstinctae, probabili a nobis coniectura in textum (2) Il Cor VI, 4. (5) Matth. Χ, 42. (4) Matth. XXV, 40. (5) Matth. VI, 2. (6) Matth. VI, 1.

θοῖς, ὕβρις πᾶσα καὶ μάστιγες καὶ διωγμοὶ καὶ τὰ λοιπὰ πάθη μέχρι τοῦ σταυροῦ πάντα τρυφὴ καὶ ἀνά παυσις καὶ τῶν οὐρανίων ἐνέχυρα θησαυρών μακά ριοι γάρ έστε, φησίν, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι, καὶ εἰπωσι πᾶν που νηρὸν ῥῆμα καθ' ὑμῶν, ψευδόμενοι, ἕνεκεν ἐμοῦ ')· χαίρετε *) καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὁ ἀπόστολος - οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμενοι ἐν ταῖς θλί- ψεσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ήδιστα οὖν καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ' ἐμὲ ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ· διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, εν φυλακαῖς· ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. καὶ πάλιν· ὡς θεοῦ · τοιούτῳ πρὸς τῇ ἀναστάσει καὶ τοῖς μέλλουσιν ἀγα- Β διάκονοι ἐν ὑπομονῇ πολλῇ. αὕτη γὰρ ἡ χάρις τοῦ πνεύματος ὅλην κατασχοῦσα τὴν ψυχὴν καὶ πληρώ- σασα τὸ οἰκητήριον τῆς εὐφροσύνης τε καὶ δυνάμεως, γλυκέα *) ποιεῖ τῇ ψυχῇ τὰ τοῦ κυρίου παθήματα, τῇ τῶν μελλόντων ἐλπίδι τῆς παρούσης οδύνης ἀφαι ροῦσα τὴν αἴσθησιν. ὡς οὖν ἐφ' οὕτως ὑψηλὴν *) δύο ναμιν καὶ δόξαν μέλλοντες ἀνιέναι τῇ συνεργείᾳ τοῦ πνεύματος, ο[υ]τω πολιτεύεσθε "), πάντ[α] πόνον καὶ ἀγῶνα με[τὰ] χα[ρᾶ]ς ὑφιστάμενοι, πρὸς τὸ ἄξι]οι φανῆναι τῆς ἐ]ν ἡμῖν ἐπιδημίας τοῦ πνεύμα τος, καὶ τῆς μετὰ τοῦ Χριστοῦ κλη[ρονομίας] *) μη- δαμοῦ χαυνούμενοι, μηδὲ ἐκλυόμενοι ἀπὸ ῥαθυμίας, πρὸς τὸ μήτε αὐτοὶ πεσεῖν, μήτε τοῖς ἄλλοις αίτιοι τοῦ ἁμαρτάνειν γενέσθαι. εἰ δέ τινες μήπω τὸν τῆς ἄκρας εὐχῆς ἔχοντες τόνον, μηδὲ τὴν ὀφειλομένην τῷ πράγματι σπουδήν τε καὶ δύναμιν, ἀπολιμπάνον- και ταύτης τῆς ἀρετῆς, ἐν τοῖς ἄλλοις πληρούτωσαν τὴν ὑπακοήν, κατὰ δύναμιν διακονοῦντες, προθύμως ἐργαζόμενοι, σπουδαίως θεραπεύοντες μεθ᾿ ἡδονῆς, μὴ ἐπὶ μισθῷ τιμῆς, μηδὲ τῆς ἀνθρωπίνης δόξης ἕνεκα, μηδὲ ἐνδιδόντες ὑπὸ μαλακίας ή ραθυμίας τοῖς πόνοις, μηδὲ ὡς ἀλλοτρίοις σώμασι καὶ ψυχαῖς ὑπηρετούμενοι, ἀλλ' ὡς Χριστοῦ δούλοις, ὡς ἡμετέ ροις *) σπλάγχνοις, ἵνα καθαρὸν ὑμῶν τὸ ἔργον καὶ ἄδολον ἀποφανθῇ τῷ θεῷ. προφασιζέσθω δὲ μηδεὶς πρὸς καλῶν ἔργων σπουδήν, ὡς ἀδύνατος ἐπιτελεῖν τὰ σώζοντα τὴν ψυχήν. οὐδὲ γὰρ ὁ θεὸς ἀδύνατον ἐπιτάττει τοῖς δούλοις, ἀλλ' οὕτως ἐκκεχυμένην καὶ πλουσίαν ἔδειξε τὴν ἀγάπην καὶ ἀγαθότητα τῆς θεό τητος, ὡς ἑκάστῳ κατὰ τὸ θέλημα παρασχεῖν τὸ πράττειν τι δύνασθαι ἀγαθόν, καὶ μηδένα τῶν σπου δὴν ἐχόντων σωθῆναι διαμαρτείν τοῦ δύνασθαι· δς *) ἄν, φησί, ποτίσῃ ποτήριον ψυχροῦ μόνον, εἰς ὄνομα μαθητοῦ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσει χαίρεται. *) γλυκεῖα. — *) ἐφ' οὕτως *) ἐφ' ὑψηλὴν. —6) πολιτεύεσθαι. - ὑμετέροις, η S. MACARII AEGYPTII potens sum(1). Et iterum : Sicut Dei ministri in multa A patientia(2). Haec enim gratia Spiritus totam animam occupans, et implens habitationem gaudio et vir- tute, dulces reddit animae Domini passiones, spe futurorum praesentis doloris sensum exstinguens. In tam excelsam igitur virtutem et honorem coope- ratione Spiritus pervenire cupientes ita conversa- mini, omnem laborem et certamen cum gaudio subeuntes, ut digni videamini inhabitatione Spiritus in nobis, et hereditate cum Christo nequaquam elati neque levitate dissoluti, ut neque ipsi cadatis, neque aliis auctores peccati flatis. Si qui vero nondum summae orationis habentes tenorem, neque debi- tam huic operi diligentiam et virtutem, hac virtute destituuntur : in ceteris impleant obedientiam, pro viribus servientes, lubenter operantes, diligenter ministrantes cum gaudio, non mercede honoris, neque propter humanam gloriam, neque propter mollitiam vel socordiam labores remittentes, neque ut alienis corporibus et animabus servientes, sed ut Christi servis, ut nostris visceribus, ut pu- rum et sincerum opus vestrum appareat coram Deo. Nemo vero de bonorum operum studio dictitet, non posse se perficere ea quae animam salvent. Neque enim Deus impossibilia iniungit servis, sed tam abundantem et largum ostendit amorem et bo- nitatem Deitatis, ut unicuique pro voluntate sua tribuat boni aliquid facere posse, et nemo, qui stu- dium habet salutis, potestate careat. Quicunque, Lnquit, potum dederit aquae frigidae in nomine disci- puli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam (3). Quid hoc mandato potentius? Frigidum potum mer- ces coelestis sequitur. Et vide mihi amoris homi- num immensum. Quamdiu, inquit, fecistis uni ex lis, mihi fecistis (4). Mandatum quidem parvum, sed obedientiae utilitas magna, quae a Deo abundanter redditur. Itaque nihil ultra vires postulat. Sed sive parvum sive magnum facis, te sequitur pro volun- tate merces. Si in nomine ac timore Dei, splendi- dum atque inamissibile advenit donum; sin vero ad ostentationem et gloriam hominum, audi ipsum Dominum iurantem: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam (5). Ne igitur hoc patiamur, mandat discipulis suis et nobis per illos : Attendite, ne fa- ciatis misericordiam vestram aut orationem aut D ieiunium vestrum coram hominibus; alioquin mer- cedem non habebitis apud patrem vestrum, qui in coelis est (6). Ita despicere iubet atque fugere hos mortales mortaliumque laudes, et marcescentem et C VARIAE LECTIONES. restitutae sunt. — Emend., cod. Emend., cod. Coni., cod. Literae uncis inclusae in codice blattis mutilato paene Emend., cod. exstinctae sunt, sed probabili coniectura a nobis in textum restitutae. ead. m. - *) Corr., cod. 'Q;. II Cor. XII, sq. NOTAE. - - *) supra adscr. 3) Literae uncis inclusae, in codice blattis paene exstinctae, probabili a nobis coniectura in textum (2) Il Cor VI, 4. (5) Matth. Χ, 42. (4) Matth. XXV, 40. (5) Matth. VI, 2. (6) Matth. VI, 1.

θοῖς, ὕβρις πᾶσα καὶ μάστιγες καὶ διωγμοὶ καὶ τὰ λοιπὰ πάθη μέχρι τοῦ σταυροῦ πάντα τρυφὴ καὶ ἀνά παυσις καὶ τῶν οὐρανίων ἐνέχυρα θησαυρών μακά ριοι γάρ έστε, φησίν, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι, καὶ εἰπωσι πᾶν που νηρὸν ῥῆμα καθ' ὑμῶν, ψευδόμενοι, ἕνεκεν ἐμοῦ ')· χαίρετε *) καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὁ ἀπόστολος - οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμενοι ἐν ταῖς θλί- ψεσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ήδιστα οὖν καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ' ἐμὲ ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ· διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, εν φυλακαῖς· ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. καὶ πάλιν· ὡς θεοῦ · τοιούτῳ πρὸς τῇ ἀναστάσει καὶ τοῖς μέλλουσιν ἀγα- Β διάκονοι ἐν ὑπομονῇ πολλῇ. αὕτη γὰρ ἡ χάρις τοῦ πνεύματος ὅλην κατασχοῦσα τὴν ψυχὴν καὶ πληρώ- σασα τὸ οἰκητήριον τῆς εὐφροσύνης τε καὶ δυνάμεως, γλυκέα *) ποιεῖ τῇ ψυχῇ τὰ τοῦ κυρίου παθήματα, τῇ τῶν μελλόντων ἐλπίδι τῆς παρούσης οδύνης ἀφαι ροῦσα τὴν αἴσθησιν. ὡς οὖν ἐφ' οὕτως ὑψηλὴν *) δύο ναμιν καὶ δόξαν μέλλοντες ἀνιέναι τῇ συνεργείᾳ τοῦ πνεύματος, ο[υ]τω πολιτεύεσθε "), πάντ[α] πόνον καὶ ἀγῶνα με[τὰ] χα[ρᾶ]ς ὑφιστάμενοι, πρὸς τὸ ἄξι]οι φανῆναι τῆς ἐ]ν ἡμῖν ἐπιδημίας τοῦ πνεύμα τος, καὶ τῆς μετὰ τοῦ Χριστοῦ κλη[ρονομίας] *) μη- δαμοῦ χαυνούμενοι, μηδὲ ἐκλυόμενοι ἀπὸ ῥαθυμίας, πρὸς τὸ μήτε αὐτοὶ πεσεῖν, μήτε τοῖς ἄλλοις αίτιοι τοῦ ἁμαρτάνειν γενέσθαι. εἰ δέ τινες μήπω τὸν τῆς ἄκρας εὐχῆς ἔχοντες τόνον, μηδὲ τὴν ὀφειλομένην τῷ πράγματι σπουδήν τε καὶ δύναμιν, ἀπολιμπάνον- και ταύτης τῆς ἀρετῆς, ἐν τοῖς ἄλλοις πληρούτωσαν τὴν ὑπακοήν, κατὰ δύναμιν διακονοῦντες, προθύμως ἐργαζόμενοι, σπουδαίως θεραπεύοντες μεθ᾿ ἡδονῆς, μὴ ἐπὶ μισθῷ τιμῆς, μηδὲ τῆς ἀνθρωπίνης δόξης ἕνεκα, μηδὲ ἐνδιδόντες ὑπὸ μαλακίας ή ραθυμίας τοῖς πόνοις, μηδὲ ὡς ἀλλοτρίοις σώμασι καὶ ψυχαῖς ὑπηρετούμενοι, ἀλλ' ὡς Χριστοῦ δούλοις, ὡς ἡμετέ ροις *) σπλάγχνοις, ἵνα καθαρὸν ὑμῶν τὸ ἔργον καὶ ἄδολον ἀποφανθῇ τῷ θεῷ. προφασιζέσθω δὲ μηδεὶς πρὸς καλῶν ἔργων σπουδήν, ὡς ἀδύνατος ἐπιτελεῖν τὰ σώζοντα τὴν ψυχήν. οὐδὲ γὰρ ὁ θεὸς ἀδύνατον ἐπιτάττει τοῖς δούλοις, ἀλλ' οὕτως ἐκκεχυμένην καὶ πλουσίαν ἔδειξε τὴν ἀγάπην καὶ ἀγαθότητα τῆς θεό τητος, ὡς ἑκάστῳ κατὰ τὸ θέλημα παρασχεῖν τὸ πράττειν τι δύνασθαι ἀγαθόν, καὶ μηδένα τῶν σπου δὴν ἐχόντων σωθῆναι διαμαρτείν τοῦ δύνασθαι· δς *) ἄν, φησί, ποτίσῃ ποτήριον ψυχροῦ μόνον, εἰς ὄνομα μαθητοῦ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσει χαίρεται. *) γλυκεῖα. — *) ἐφ' οὕτως *) ἐφ' ὑψηλὴν. —6) πολιτεύεσθαι. - ὑμετέροις, η S. MACARII AEGYPTII potens sum(1). Et iterum : Sicut Dei ministri in multa A patientia(2). Haec enim gratia Spiritus totam animam occupans, et implens habitationem gaudio et vir- tute, dulces reddit animae Domini passiones, spe futurorum praesentis doloris sensum exstinguens. In tam excelsam igitur virtutem et honorem coope- ratione Spiritus pervenire cupientes ita conversa- mini, omnem laborem et certamen cum gaudio subeuntes, ut digni videamini inhabitatione Spiritus in nobis, et hereditate cum Christo nequaquam elati neque levitate dissoluti, ut neque ipsi cadatis, neque aliis auctores peccati flatis. Si qui vero nondum summae orationis habentes tenorem, neque debi- tam huic operi diligentiam et virtutem, hac virtute destituuntur : in ceteris impleant obedientiam, pro viribus servientes, lubenter operantes, diligenter ministrantes cum gaudio, non mercede honoris, neque propter humanam gloriam, neque propter mollitiam vel socordiam labores remittentes, neque ut alienis corporibus et animabus servientes, sed ut Christi servis, ut nostris visceribus, ut pu- rum et sincerum opus vestrum appareat coram Deo. Nemo vero de bonorum operum studio dictitet, non posse se perficere ea quae animam salvent. Neque enim Deus impossibilia iniungit servis, sed tam abundantem et largum ostendit amorem et bo- nitatem Deitatis, ut unicuique pro voluntate sua tribuat boni aliquid facere posse, et nemo, qui stu- dium habet salutis, potestate careat. Quicunque, Lnquit, potum dederit aquae frigidae in nomine disci- puli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam (3). Quid hoc mandato potentius? Frigidum potum mer- ces coelestis sequitur. Et vide mihi amoris homi- num immensum. Quamdiu, inquit, fecistis uni ex lis, mihi fecistis (4). Mandatum quidem parvum, sed obedientiae utilitas magna, quae a Deo abundanter redditur. Itaque nihil ultra vires postulat. Sed sive parvum sive magnum facis, te sequitur pro volun- tate merces. Si in nomine ac timore Dei, splendi- dum atque inamissibile advenit donum; sin vero ad ostentationem et gloriam hominum, audi ipsum Dominum iurantem: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam (5). Ne igitur hoc patiamur, mandat discipulis suis et nobis per illos : Attendite, ne fa- ciatis misericordiam vestram aut orationem aut D ieiunium vestrum coram hominibus; alioquin mer- cedem non habebitis apud patrem vestrum, qui in coelis est (6). Ita despicere iubet atque fugere hos mortales mortaliumque laudes, et marcescentem et C VARIAE LECTIONES. restitutae sunt. — Emend., cod. Emend., cod. Coni., cod. Literae uncis inclusae in codice blattis mutilato paene Emend., cod. exstinctae sunt, sed probabili coniectura a nobis in textum restitutae. ead. m. - *) Corr., cod. 'Q;. II Cor. XII, sq. NOTAE. - - *) supra adscr. 3) Literae uncis inclusae, in codice blattis paene exstinctae, probabili a nobis coniectura in textum (2) Il Cor VI, 4. (5) Matth. Χ, 42. (4) Matth. XXV, 40. (5) Matth. VI, 2. (6) Matth. VI, 1.

θοῖς, ὕβρις πᾶσα καὶ μάστιγες καὶ διωγμοὶ καὶ τὰ λοιπὰ πάθη μέχρι τοῦ σταυροῦ πάντα τρυφὴ καὶ ἀνά παυσις καὶ τῶν οὐρανίων ἐνέχυρα θησαυρών μακά ριοι γάρ έστε, φησίν, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι, καὶ εἰπωσι πᾶν που νηρὸν ῥῆμα καθ' ὑμῶν, ψευδόμενοι, ἕνεκεν ἐμοῦ ')· χαίρετε *) καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὁ ἀπόστολος - οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμενοι ἐν ταῖς θλί- ψεσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ήδιστα οὖν καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ' ἐμὲ ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ· διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, εν φυλακαῖς· ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. καὶ πάλιν· ὡς θεοῦ · τοιούτῳ πρὸς τῇ ἀναστάσει καὶ τοῖς μέλλουσιν ἀγα- Β διάκονοι ἐν ὑπομονῇ πολλῇ. αὕτη γὰρ ἡ χάρις τοῦ πνεύματος ὅλην κατασχοῦσα τὴν ψυχὴν καὶ πληρώ- σασα τὸ οἰκητήριον τῆς εὐφροσύνης τε καὶ δυνάμεως, γλυκέα *) ποιεῖ τῇ ψυχῇ τὰ τοῦ κυρίου παθήματα, τῇ τῶν μελλόντων ἐλπίδι τῆς παρούσης οδύνης ἀφαι ροῦσα τὴν αἴσθησιν. ὡς οὖν ἐφ' οὕτως ὑψηλὴν *) δύο ναμιν καὶ δόξαν μέλλοντες ἀνιέναι τῇ συνεργείᾳ τοῦ πνεύματος, ο[υ]τω πολιτεύεσθε "), πάντ[α] πόνον καὶ ἀγῶνα με[τὰ] χα[ρᾶ]ς ὑφιστάμενοι, πρὸς τὸ ἄξι]οι φανῆναι τῆς ἐ]ν ἡμῖν ἐπιδημίας τοῦ πνεύμα τος, καὶ τῆς μετὰ τοῦ Χριστοῦ κλη[ρονομίας] *) μη- δαμοῦ χαυνούμενοι, μηδὲ ἐκλυόμενοι ἀπὸ ῥαθυμίας, πρὸς τὸ μήτε αὐτοὶ πεσεῖν, μήτε τοῖς ἄλλοις αίτιοι τοῦ ἁμαρτάνειν γενέσθαι. εἰ δέ τινες μήπω τὸν τῆς ἄκρας εὐχῆς ἔχοντες τόνον, μηδὲ τὴν ὀφειλομένην τῷ πράγματι σπουδήν τε καὶ δύναμιν, ἀπολιμπάνον- και ταύτης τῆς ἀρετῆς, ἐν τοῖς ἄλλοις πληρούτωσαν τὴν ὑπακοήν, κατὰ δύναμιν διακονοῦντες, προθύμως ἐργαζόμενοι, σπουδαίως θεραπεύοντες μεθ᾿ ἡδονῆς, μὴ ἐπὶ μισθῷ τιμῆς, μηδὲ τῆς ἀνθρωπίνης δόξης ἕνεκα, μηδὲ ἐνδιδόντες ὑπὸ μαλακίας ή ραθυμίας τοῖς πόνοις, μηδὲ ὡς ἀλλοτρίοις σώμασι καὶ ψυχαῖς ὑπηρετούμενοι, ἀλλ' ὡς Χριστοῦ δούλοις, ὡς ἡμετέ ροις *) σπλάγχνοις, ἵνα καθαρὸν ὑμῶν τὸ ἔργον καὶ ἄδολον ἀποφανθῇ τῷ θεῷ. προφασιζέσθω δὲ μηδεὶς πρὸς καλῶν ἔργων σπουδήν, ὡς ἀδύνατος ἐπιτελεῖν τὰ σώζοντα τὴν ψυχήν. οὐδὲ γὰρ ὁ θεὸς ἀδύνατον ἐπιτάττει τοῖς δούλοις, ἀλλ' οὕτως ἐκκεχυμένην καὶ πλουσίαν ἔδειξε τὴν ἀγάπην καὶ ἀγαθότητα τῆς θεό τητος, ὡς ἑκάστῳ κατὰ τὸ θέλημα παρασχεῖν τὸ πράττειν τι δύνασθαι ἀγαθόν, καὶ μηδένα τῶν σπου δὴν ἐχόντων σωθῆναι διαμαρτείν τοῦ δύνασθαι· δς *) ἄν, φησί, ποτίσῃ ποτήριον ψυχροῦ μόνον, εἰς ὄνομα μαθητοῦ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσει χαίρεται. *) γλυκεῖα. — *) ἐφ' οὕτως *) ἐφ' ὑψηλὴν. —6) πολιτεύεσθαι. - ὑμετέροις, η S. MACARII AEGYPTII potens sum(1). Et iterum : Sicut Dei ministri in multa A patientia(2). Haec enim gratia Spiritus totam animam occupans, et implens habitationem gaudio et vir- tute, dulces reddit animae Domini passiones, spe futurorum praesentis doloris sensum exstinguens. In tam excelsam igitur virtutem et honorem coope- ratione Spiritus pervenire cupientes ita conversa- mini, omnem laborem et certamen cum gaudio subeuntes, ut digni videamini inhabitatione Spiritus in nobis, et hereditate cum Christo nequaquam elati neque levitate dissoluti, ut neque ipsi cadatis, neque aliis auctores peccati flatis. Si qui vero nondum summae orationis habentes tenorem, neque debi- tam huic operi diligentiam et virtutem, hac virtute destituuntur : in ceteris impleant obedientiam, pro viribus servientes, lubenter operantes, diligenter ministrantes cum gaudio, non mercede honoris, neque propter humanam gloriam, neque propter mollitiam vel socordiam labores remittentes, neque ut alienis corporibus et animabus servientes, sed ut Christi servis, ut nostris visceribus, ut pu- rum et sincerum opus vestrum appareat coram Deo. Nemo vero de bonorum operum studio dictitet, non posse se perficere ea quae animam salvent. Neque enim Deus impossibilia iniungit servis, sed tam abundantem et largum ostendit amorem et bo- nitatem Deitatis, ut unicuique pro voluntate sua tribuat boni aliquid facere posse, et nemo, qui stu- dium habet salutis, potestate careat. Quicunque, Lnquit, potum dederit aquae frigidae in nomine disci- puli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam (3). Quid hoc mandato potentius? Frigidum potum mer- ces coelestis sequitur. Et vide mihi amoris homi- num immensum. Quamdiu, inquit, fecistis uni ex lis, mihi fecistis (4). Mandatum quidem parvum, sed obedientiae utilitas magna, quae a Deo abundanter redditur. Itaque nihil ultra vires postulat. Sed sive parvum sive magnum facis, te sequitur pro volun- tate merces. Si in nomine ac timore Dei, splendi- dum atque inamissibile advenit donum; sin vero ad ostentationem et gloriam hominum, audi ipsum Dominum iurantem: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam (5). Ne igitur hoc patiamur, mandat discipulis suis et nobis per illos : Attendite, ne fa- ciatis misericordiam vestram aut orationem aut D ieiunium vestrum coram hominibus; alioquin mer- cedem non habebitis apud patrem vestrum, qui in coelis est (6). Ita despicere iubet atque fugere hos mortales mortaliumque laudes, et marcescentem et C VARIAE LECTIONES. restitutae sunt. — Emend., cod. Emend., cod. Coni., cod. Literae uncis inclusae in codice blattis mutilato paene Emend., cod. exstinctae sunt, sed probabili coniectura a nobis in textum restitutae. ead. m. - *) Corr., cod. 'Q;. II Cor. XII, sq. NOTAE. - - *) supra adscr. 3) Literae uncis inclusae, in codice blattis paene exstinctae, probabili a nobis coniectura in textum (2) Il Cor VI, 4. (5) Matth. Χ, 42. (4) Matth. XXV, 40. (5) Matth. VI, 2. (6) Matth. VI, 1.

θοῖς, ὕβρις πᾶσα καὶ μάστιγες καὶ διωγμοὶ καὶ τὰ λοιπὰ πάθη μέχρι τοῦ σταυροῦ πάντα τρυφὴ καὶ ἀνά παυσις καὶ τῶν οὐρανίων ἐνέχυρα θησαυρών μακά ριοι γάρ έστε, φησίν, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι, καὶ εἰπωσι πᾶν που νηρὸν ῥῆμα καθ' ὑμῶν, ψευδόμενοι, ἕνεκεν ἐμοῦ ')· χαίρετε *) καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὁ ἀπόστολος - οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμενοι ἐν ταῖς θλί- ψεσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ήδιστα οὖν καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ' ἐμὲ ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ· διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, εν φυλακαῖς· ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. καὶ πάλιν· ὡς θεοῦ · τοιούτῳ πρὸς τῇ ἀναστάσει καὶ τοῖς μέλλουσιν ἀγα- Β διάκονοι ἐν ὑπομονῇ πολλῇ. αὕτη γὰρ ἡ χάρις τοῦ πνεύματος ὅλην κατασχοῦσα τὴν ψυχὴν καὶ πληρώ- σασα τὸ οἰκητήριον τῆς εὐφροσύνης τε καὶ δυνάμεως, γλυκέα *) ποιεῖ τῇ ψυχῇ τὰ τοῦ κυρίου παθήματα, τῇ τῶν μελλόντων ἐλπίδι τῆς παρούσης οδύνης ἀφαι ροῦσα τὴν αἴσθησιν. ὡς οὖν ἐφ' οὕτως ὑψηλὴν *) δύο ναμιν καὶ δόξαν μέλλοντες ἀνιέναι τῇ συνεργείᾳ τοῦ πνεύματος, ο[υ]τω πολιτεύεσθε "), πάντ[α] πόνον καὶ ἀγῶνα με[τὰ] χα[ρᾶ]ς ὑφιστάμενοι, πρὸς τὸ ἄξι]οι φανῆναι τῆς ἐ]ν ἡμῖν ἐπιδημίας τοῦ πνεύμα τος, καὶ τῆς μετὰ τοῦ Χριστοῦ κλη[ρονομίας] *) μη- δαμοῦ χαυνούμενοι, μηδὲ ἐκλυόμενοι ἀπὸ ῥαθυμίας, πρὸς τὸ μήτε αὐτοὶ πεσεῖν, μήτε τοῖς ἄλλοις αίτιοι τοῦ ἁμαρτάνειν γενέσθαι. εἰ δέ τινες μήπω τὸν τῆς ἄκρας εὐχῆς ἔχοντες τόνον, μηδὲ τὴν ὀφειλομένην τῷ πράγματι σπουδήν τε καὶ δύναμιν, ἀπολιμπάνον- και ταύτης τῆς ἀρετῆς, ἐν τοῖς ἄλλοις πληρούτωσαν τὴν ὑπακοήν, κατὰ δύναμιν διακονοῦντες, προθύμως ἐργαζόμενοι, σπουδαίως θεραπεύοντες μεθ᾿ ἡδονῆς, μὴ ἐπὶ μισθῷ τιμῆς, μηδὲ τῆς ἀνθρωπίνης δόξης ἕνεκα, μηδὲ ἐνδιδόντες ὑπὸ μαλακίας ή ραθυμίας τοῖς πόνοις, μηδὲ ὡς ἀλλοτρίοις σώμασι καὶ ψυχαῖς ὑπηρετούμενοι, ἀλλ' ὡς Χριστοῦ δούλοις, ὡς ἡμετέ ροις *) σπλάγχνοις, ἵνα καθαρὸν ὑμῶν τὸ ἔργον καὶ ἄδολον ἀποφανθῇ τῷ θεῷ. προφασιζέσθω δὲ μηδεὶς πρὸς καλῶν ἔργων σπουδήν, ὡς ἀδύνατος ἐπιτελεῖν τὰ σώζοντα τὴν ψυχήν. οὐδὲ γὰρ ὁ θεὸς ἀδύνατον ἐπιτάττει τοῖς δούλοις, ἀλλ' οὕτως ἐκκεχυμένην καὶ πλουσίαν ἔδειξε τὴν ἀγάπην καὶ ἀγαθότητα τῆς θεό τητος, ὡς ἑκάστῳ κατὰ τὸ θέλημα παρασχεῖν τὸ πράττειν τι δύνασθαι ἀγαθόν, καὶ μηδένα τῶν σπου δὴν ἐχόντων σωθῆναι διαμαρτείν τοῦ δύνασθαι· δς *) ἄν, φησί, ποτίσῃ ποτήριον ψυχροῦ μόνον, εἰς ὄνομα μαθητοῦ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσει χαίρεται. *) γλυκεῖα. — *) ἐφ' οὕτως *) ἐφ' ὑψηλὴν. —6) πολιτεύεσθαι. - ὑμετέροις, η S. MACARII AEGYPTII potens sum(1). Et iterum : Sicut Dei ministri in multa A patientia(2). Haec enim gratia Spiritus totam animam occupans, et implens habitationem gaudio et vir- tute, dulces reddit animae Domini passiones, spe futurorum praesentis doloris sensum exstinguens. In tam excelsam igitur virtutem et honorem coope- ratione Spiritus pervenire cupientes ita conversa- mini, omnem laborem et certamen cum gaudio subeuntes, ut digni videamini inhabitatione Spiritus in nobis, et hereditate cum Christo nequaquam elati neque levitate dissoluti, ut neque ipsi cadatis, neque aliis auctores peccati flatis. Si qui vero nondum summae orationis habentes tenorem, neque debi- tam huic operi diligentiam et virtutem, hac virtute destituuntur : in ceteris impleant obedientiam, pro viribus servientes, lubenter operantes, diligenter ministrantes cum gaudio, non mercede honoris, neque propter humanam gloriam, neque propter mollitiam vel socordiam labores remittentes, neque ut alienis corporibus et animabus servientes, sed ut Christi servis, ut nostris visceribus, ut pu- rum et sincerum opus vestrum appareat coram Deo. Nemo vero de bonorum operum studio dictitet, non posse se perficere ea quae animam salvent. Neque enim Deus impossibilia iniungit servis, sed tam abundantem et largum ostendit amorem et bo- nitatem Deitatis, ut unicuique pro voluntate sua tribuat boni aliquid facere posse, et nemo, qui stu- dium habet salutis, potestate careat. Quicunque, Lnquit, potum dederit aquae frigidae in nomine disci- puli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam (3). Quid hoc mandato potentius? Frigidum potum mer- ces coelestis sequitur. Et vide mihi amoris homi- num immensum. Quamdiu, inquit, fecistis uni ex lis, mihi fecistis (4). Mandatum quidem parvum, sed obedientiae utilitas magna, quae a Deo abundanter redditur. Itaque nihil ultra vires postulat. Sed sive parvum sive magnum facis, te sequitur pro volun- tate merces. Si in nomine ac timore Dei, splendi- dum atque inamissibile advenit donum; sin vero ad ostentationem et gloriam hominum, audi ipsum Dominum iurantem: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam (5). Ne igitur hoc patiamur, mandat discipulis suis et nobis per illos : Attendite, ne fa- ciatis misericordiam vestram aut orationem aut D ieiunium vestrum coram hominibus; alioquin mer- cedem non habebitis apud patrem vestrum, qui in coelis est (6). Ita despicere iubet atque fugere hos mortales mortaliumque laudes, et marcescentem et C VARIAE LECTIONES. restitutae sunt. — Emend., cod. Emend., cod. Coni., cod. Literae uncis inclusae in codice blattis mutilato paene Emend., cod. exstinctae sunt, sed probabili coniectura a nobis in textum restitutae. ead. m. - *) Corr., cod. 'Q;. II Cor. XII, sq. NOTAE. - - *) supra adscr. 3) Literae uncis inclusae, in codice blattis paene exstinctae, probabili a nobis coniectura in textum (2) Il Cor VI, 4. (5) Matth. Χ, 42. (4) Matth. XXV, 40. (5) Matth. VI, 2. (6) Matth. VI, 1.

θοῖς, ὕβρις πᾶσα καὶ μάστιγες καὶ διωγμοὶ καὶ τὰ λοιπὰ πάθη μέχρι τοῦ σταυροῦ πάντα τρυφὴ καὶ ἀνά παυσις καὶ τῶν οὐρανίων ἐνέχυρα θησαυρών μακά ριοι γάρ έστε, φησίν, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι, καὶ εἰπωσι πᾶν που νηρὸν ῥῆμα καθ' ὑμῶν, ψευδόμενοι, ἕνεκεν ἐμοῦ ')· χαίρετε *) καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὁ ἀπόστολος - οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμενοι ἐν ταῖς θλί- ψεσι. καὶ ἀλλαχοῦ· ήδιστα οὖν καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ' ἐμὲ ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ· διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, εν φυλακαῖς· ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. καὶ πάλιν· ὡς θεοῦ · τοιούτῳ πρὸς τῇ ἀναστάσει καὶ τοῖς μέλλουσιν ἀγα- Β διάκονοι ἐν ὑπομονῇ πολλῇ. αὕτη γὰρ ἡ χάρις τοῦ πνεύματος ὅλην κατασχοῦσα τὴν ψυχὴν καὶ πληρώ- σασα τὸ οἰκητήριον τῆς εὐφροσύνης τε καὶ δυνάμεως, γλυκέα *) ποιεῖ τῇ ψυχῇ τὰ τοῦ κυρίου παθήματα, τῇ τῶν μελλόντων ἐλπίδι τῆς παρούσης οδύνης ἀφαι ροῦσα τὴν αἴσθησιν. ὡς οὖν ἐφ' οὕτως ὑψηλὴν *) δύο ναμιν καὶ δόξαν μέλλοντες ἀνιέναι τῇ συνεργείᾳ τοῦ πνεύματος, ο[υ]τω πολιτεύεσθε "), πάντ[α] πόνον καὶ ἀγῶνα με[τὰ] χα[ρᾶ]ς ὑφιστάμενοι, πρὸς τὸ ἄξι]οι φανῆναι τῆς ἐ]ν ἡμῖν ἐπιδημίας τοῦ πνεύμα τος, καὶ τῆς μετὰ τοῦ Χριστοῦ κλη[ρονομίας] *) μη- δαμοῦ χαυνούμενοι, μηδὲ ἐκλυόμενοι ἀπὸ ῥαθυμίας, πρὸς τὸ μήτε αὐτοὶ πεσεῖν, μήτε τοῖς ἄλλοις αίτιοι τοῦ ἁμαρτάνειν γενέσθαι. εἰ δέ τινες μήπω τὸν τῆς ἄκρας εὐχῆς ἔχοντες τόνον, μηδὲ τὴν ὀφειλομένην τῷ πράγματι σπουδήν τε καὶ δύναμιν, ἀπολιμπάνον- και ταύτης τῆς ἀρετῆς, ἐν τοῖς ἄλλοις πληρούτωσαν τὴν ὑπακοήν, κατὰ δύναμιν διακονοῦντες, προθύμως ἐργαζόμενοι, σπουδαίως θεραπεύοντες μεθ᾿ ἡδονῆς, μὴ ἐπὶ μισθῷ τιμῆς, μηδὲ τῆς ἀνθρωπίνης δόξης ἕνεκα, μηδὲ ἐνδιδόντες ὑπὸ μαλακίας ή ραθυμίας τοῖς πόνοις, μηδὲ ὡς ἀλλοτρίοις σώμασι καὶ ψυχαῖς ὑπηρετούμενοι, ἀλλ' ὡς Χριστοῦ δούλοις, ὡς ἡμετέ ροις *) σπλάγχνοις, ἵνα καθαρὸν ὑμῶν τὸ ἔργον καὶ ἄδολον ἀποφανθῇ τῷ θεῷ. προφασιζέσθω δὲ μηδεὶς πρὸς καλῶν ἔργων σπουδήν, ὡς ἀδύνατος ἐπιτελεῖν τὰ σώζοντα τὴν ψυχήν. οὐδὲ γὰρ ὁ θεὸς ἀδύνατον ἐπιτάττει τοῖς δούλοις, ἀλλ' οὕτως ἐκκεχυμένην καὶ πλουσίαν ἔδειξε τὴν ἀγάπην καὶ ἀγαθότητα τῆς θεό τητος, ὡς ἑκάστῳ κατὰ τὸ θέλημα παρασχεῖν τὸ πράττειν τι δύνασθαι ἀγαθόν, καὶ μηδένα τῶν σπου δὴν ἐχόντων σωθῆναι διαμαρτείν τοῦ δύνασθαι· δς *) ἄν, φησί, ποτίσῃ ποτήριον ψυχροῦ μόνον, εἰς ὄνομα μαθητοῦ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσει χαίρεται. *) γλυκεῖα. — *) ἐφ' οὕτως *) ἐφ' ὑψηλὴν. —6) πολιτεύεσθαι. - ὑμετέροις, η S. MACARII AEGYPTII potens sum(1). Et iterum : Sicut Dei ministri in multa A patientia(2). Haec enim gratia Spiritus totam animam occupans, et implens habitationem gaudio et vir- tute, dulces reddit animae Domini passiones, spe futurorum praesentis doloris sensum exstinguens. In tam excelsam igitur virtutem et honorem coope- ratione Spiritus pervenire cupientes ita conversa- mini, omnem laborem et certamen cum gaudio subeuntes, ut digni videamini inhabitatione Spiritus in nobis, et hereditate cum Christo nequaquam elati neque levitate dissoluti, ut neque ipsi cadatis, neque aliis auctores peccati flatis. Si qui vero nondum summae orationis habentes tenorem, neque debi- tam huic operi diligentiam et virtutem, hac virtute destituuntur : in ceteris impleant obedientiam, pro viribus servientes, lubenter operantes, diligenter ministrantes cum gaudio, non mercede honoris, neque propter humanam gloriam, neque propter mollitiam vel socordiam labores remittentes, neque ut alienis corporibus et animabus servientes, sed ut Christi servis, ut nostris visceribus, ut pu- rum et sincerum opus vestrum appareat coram Deo. Nemo vero de bonorum operum studio dictitet, non posse se perficere ea quae animam salvent. Neque enim Deus impossibilia iniungit servis, sed tam abundantem et largum ostendit amorem et bo- nitatem Deitatis, ut unicuique pro voluntate sua tribuat boni aliquid facere posse, et nemo, qui stu- dium habet salutis, potestate careat. Quicunque, Lnquit, potum dederit aquae frigidae in nomine disci- puli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam (3). Quid hoc mandato potentius? Frigidum potum mer- ces coelestis sequitur. Et vide mihi amoris homi- num immensum. Quamdiu, inquit, fecistis uni ex lis, mihi fecistis (4). Mandatum quidem parvum, sed obedientiae utilitas magna, quae a Deo abundanter redditur. Itaque nihil ultra vires postulat. Sed sive parvum sive magnum facis, te sequitur pro volun- tate merces. Si in nomine ac timore Dei, splendi- dum atque inamissibile advenit donum; sin vero ad ostentationem et gloriam hominum, audi ipsum Dominum iurantem: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam (5). Ne igitur hoc patiamur, mandat discipulis suis et nobis per illos : Attendite, ne fa- ciatis misericordiam vestram aut orationem aut D ieiunium vestrum coram hominibus; alioquin mer- cedem non habebitis apud patrem vestrum, qui in coelis est (6). Ita despicere iubet atque fugere hos mortales mortaliumque laudes, et marcescentem et C VARIAE LECTIONES. restitutae sunt. — Emend., cod. Emend., cod. Coni., cod. Literae uncis inclusae in codice blattis mutilato paene Emend., cod. exstinctae sunt, sed probabili coniectura a nobis in textum restitutae. ead. m. - *) Corr., cod. 'Q;. II Cor. XII, sq. NOTAE. - - *) supra adscr. 3) Literae uncis inclusae, in codice blattis paene exstinctae, probabili a nobis coniectura in textum (2) Il Cor VI, 4. (5) Matth. Χ, 42. (4) Matth. XXV, 40. (5) Matth. VI, 2. (6) Matth. VI, 1.

τὸν μισθὸν αὐτοῦ. τί τῆς ἐντολῆς ταύτης δυνατώτε- ρον; ψυχρῷ ποτηρίῳ μισθὸς ἐπουράνιος έπεται. καί μοι σκόπει τῆς φιλανθρωπίας τὸ ἄμετρον. ἐφ' ὅσον ἐνὶ τούτων, φησίν, ἐποιήσατε, ἐμοὶ ἐποιήσατε. τὸ μὲν ἐπίταγμα μικρόν, τὸ δὲ τῆς ὑπακοῆς κέρδος πολύ, καὶ παρὰ θεῷ πλουσίως ἀνταποδιδόμενον. ὥστε οὐδὲν ὑπὲρ δύναμιν ἀπαιτεῖ. ἀλλὰ κἂν μικρὸν κἂν μέγα ποιεῖς, ἔπεταί σοι κατὰ τὴν προαίρεσιν δ μισθός. ἐὰν μὲν γὰρ εἰς ὄνομα καὶ φόβον θεοῦ, λαμπρὰ καὶ ἀναφαίρετος ἦλθεν ἡ δωρεά· ἐὰν δὲ εἰς επίδειξιν καὶ δόξαν ἀνθρώπων, ἄκουσον ὀμνύντος αὐτοῦ τοῦ κυρίου· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. ἵνα οὖν μὴ τοῦτο πάθωμεν, παραγγέλλει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, καὶ δι᾿ ἐκείνων ἡμῖν· βλέπετε, μὴ ποιῆτε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν ἢ τὴν εὐχὴν ἢ τὴν νηστείαν ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώ πων· εἰ δὲ μήγε, μισθὸν οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ πατρὶ ὑμῶν τῷ ἐν τοῖς εὐρανοῖς. οὕτως ἀποστρέφεσθαι κελεύει καὶ φεύγειν τοὺς θνητούς τούτους καὶ παρὰ θνητῶν ἐπαίνους, καὶ τὴν μαραινομένην καὶ φεύγου σαν ') ἡμᾶς δόξαν, ζητεῖν δὲ μόνον ἐκείνην, ἧς *) οὐδὲ κάλλος ἔστιν εἰπεῖν οὐδὲ ") πέρας εὑρεῖν, δι' ἧς καὶ αὐτοὶ δυνησόμεθα τυχεῖν τῶν ἀῤῥήτων μυστηρίων ἐκείνων, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αιώνων. ἀμήν. οὐδὲ. οὔτε — οὔτε. - EPISTOLAE. cuius neque pulchritudo dici neque finis inveniri potest, per quam et ipsi poterimus participes fieri ineffabilium illorum mysteriorum in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in saecula saeculorum. Amen. A fugientem nos gloriam, illam vero solam quaerere, VARIAE LECTIONES. - Forte corrigendum III. EPISTOLA CUIUSDAM BEATI MACARII UT VIDETUR ALEXANDRINI. Lucae Holstenii codex Regularum Augustae Vindel. T. p. 21. Exstat haec epistola in Bibl. Burgundicae Bruxellensis cod. ms. N° 15010 chartac. Saec. XV fol. 67, 2. Codicem quiu conferrem Bruxellis versans impeditus sum. Cf. Praemonenda supra col. 403–404. Incipit epistola beati Macharii data ad monachos (1). A absconsum namque in eis est venenum bestiarum Lignorum copia ingentem excitat flammam, mul- titudo autem escarum emittit concupiscentiam. Pessima concupiscentia escarum et inobedientia generat mortem. Indigens venter in orationibus vigilantiam praestat et coronam animae acquirit, repletus autem somnum inducit gravissimum. Oculus gulosi convivia scrutatur, oculus autem sapientum meditatur continentiam. Formidolosus miles horrescit ad tubam quae bellum significat, et gulosus, si abstinentiam praedicantem audierit, non libenter auscultat. Flamma cum marcescit, elucescit iterum si acceperit lignum, et libido sopita rursum crescit in saturitate. Non miserearis corpori, si lassitudine defecerit : equus consentiens indigens corpus nec ascensorem deiicit unquam. B Concupiscentia gulae mater est libidinis. Oleum nutrit lampada lucernae et ignem reaccendit con- fabulatio mulieris. Facies mulieris sagitta est tru- culenta, infigit vulnus in animam. Ut venenum fuge confabulationem mulieris, si castus esse volueris; nequissimum. Magis appropinqua igni ardenti, quam mulieri novellae. Cum sis iuvenis, fuge im petum libidinis et confabulationem mulieris. Qui repleverunt ventrem, et promiserunt castitatem, sibi mentiuntur. Forma pulchritudinis peius quam procella submergit. Species mulieris, si semel mentem contriverit, etiam ipsam mentem contem- nere persuadet. Ut enim, si paleis remoretur ignis, excitat flammam; sic memoria mulieris permanens succendit concupiscentiam. Ut enim cumulata na- vis undarum ictu obruitur, sic multa possidens monachus non salvabitur. Nihil possidens mona- chus athleta insuperabilis, nihil possidens mona- chus cursor levis, velociter ad bravium vocationis pervenit. Avarus monachus operari negligit; nihil possidens monachus post opus moderatum oratio- nibus et lectionibus vacat. Avarus monachus the- saurizat sibi iram in die ultionis; nihil possidens monachus thesaurizat in coelo et dabit laudem cum angelis Deo. Gloriatio monachi patientia in NOTAE. EDIT. 1) Sic cod. - ³) Corr., cod. v.— ³) Sic cod. oùôš (1) Sic inscribitur epistola in cod. ms. Bruxellensi No. 15010. Vocem Incipit om. Ed. Holstenii.

τὸν μισθὸν αὐτοῦ. τί τῆς ἐντολῆς ταύτης δυνατώτε- ρον; ψυχρῷ ποτηρίῳ μισθὸς ἐπουράνιος έπεται. καί μοι σκόπει τῆς φιλανθρωπίας τὸ ἄμετρον. ἐφ' ὅσον ἐνὶ τούτων, φησίν, ἐποιήσατε, ἐμοὶ ἐποιήσατε. τὸ μὲν ἐπίταγμα μικρόν, τὸ δὲ τῆς ὑπακοῆς κέρδος πολύ, καὶ παρὰ θεῷ πλουσίως ἀνταποδιδόμενον. ὥστε οὐδὲν ὑπὲρ δύναμιν ἀπαιτεῖ. ἀλλὰ κἂν μικρὸν κἂν μέγα ποιεῖς, ἔπεταί σοι κατὰ τὴν προαίρεσιν δ μισθός. ἐὰν μὲν γὰρ εἰς ὄνομα καὶ φόβον θεοῦ, λαμπρὰ καὶ ἀναφαίρετος ἦλθεν ἡ δωρεά· ἐὰν δὲ εἰς επίδειξιν καὶ δόξαν ἀνθρώπων, ἄκουσον ὀμνύντος αὐτοῦ τοῦ κυρίου· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. ἵνα οὖν μὴ τοῦτο πάθωμεν, παραγγέλλει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, καὶ δι᾿ ἐκείνων ἡμῖν· βλέπετε, μὴ ποιῆτε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν ἢ τὴν εὐχὴν ἢ τὴν νηστείαν ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώ πων· εἰ δὲ μήγε, μισθὸν οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ πατρὶ ὑμῶν τῷ ἐν τοῖς εὐρανοῖς. οὕτως ἀποστρέφεσθαι κελεύει καὶ φεύγειν τοὺς θνητούς τούτους καὶ παρὰ θνητῶν ἐπαίνους, καὶ τὴν μαραινομένην καὶ φεύγου σαν ') ἡμᾶς δόξαν, ζητεῖν δὲ μόνον ἐκείνην, ἧς *) οὐδὲ κάλλος ἔστιν εἰπεῖν οὐδὲ ") πέρας εὑρεῖν, δι' ἧς καὶ αὐτοὶ δυνησόμεθα τυχεῖν τῶν ἀῤῥήτων μυστηρίων ἐκείνων, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αιώνων. ἀμήν. οὐδὲ. οὔτε — οὔτε. - EPISTOLAE. cuius neque pulchritudo dici neque finis inveniri potest, per quam et ipsi poterimus participes fieri ineffabilium illorum mysteriorum in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in saecula saeculorum. Amen. A fugientem nos gloriam, illam vero solam quaerere, VARIAE LECTIONES. - Forte corrigendum III. EPISTOLA CUIUSDAM BEATI MACARII UT VIDETUR ALEXANDRINI. Lucae Holstenii codex Regularum Augustae Vindel. T. p. 21. Exstat haec epistola in Bibl. Burgundicae Bruxellensis cod. ms. N° 15010 chartac. Saec. XV fol. 67, 2. Codicem quiu conferrem Bruxellis versans impeditus sum. Cf. Praemonenda supra col. 403–404. Incipit epistola beati Macharii data ad monachos (1). A absconsum namque in eis est venenum bestiarum Lignorum copia ingentem excitat flammam, mul- titudo autem escarum emittit concupiscentiam. Pessima concupiscentia escarum et inobedientia generat mortem. Indigens venter in orationibus vigilantiam praestat et coronam animae acquirit, repletus autem somnum inducit gravissimum. Oculus gulosi convivia scrutatur, oculus autem sapientum meditatur continentiam. Formidolosus miles horrescit ad tubam quae bellum significat, et gulosus, si abstinentiam praedicantem audierit, non libenter auscultat. Flamma cum marcescit, elucescit iterum si acceperit lignum, et libido sopita rursum crescit in saturitate. Non miserearis corpori, si lassitudine defecerit : equus consentiens indigens corpus nec ascensorem deiicit unquam. B Concupiscentia gulae mater est libidinis. Oleum nutrit lampada lucernae et ignem reaccendit con- fabulatio mulieris. Facies mulieris sagitta est tru- culenta, infigit vulnus in animam. Ut venenum fuge confabulationem mulieris, si castus esse volueris; nequissimum. Magis appropinqua igni ardenti, quam mulieri novellae. Cum sis iuvenis, fuge im petum libidinis et confabulationem mulieris. Qui repleverunt ventrem, et promiserunt castitatem, sibi mentiuntur. Forma pulchritudinis peius quam procella submergit. Species mulieris, si semel mentem contriverit, etiam ipsam mentem contem- nere persuadet. Ut enim, si paleis remoretur ignis, excitat flammam; sic memoria mulieris permanens succendit concupiscentiam. Ut enim cumulata na- vis undarum ictu obruitur, sic multa possidens monachus non salvabitur. Nihil possidens mona- chus athleta insuperabilis, nihil possidens mona- chus cursor levis, velociter ad bravium vocationis pervenit. Avarus monachus operari negligit; nihil possidens monachus post opus moderatum oratio- nibus et lectionibus vacat. Avarus monachus the- saurizat sibi iram in die ultionis; nihil possidens monachus thesaurizat in coelo et dabit laudem cum angelis Deo. Gloriatio monachi patientia in NOTAE. EDIT. 1) Sic cod. - ³) Corr., cod. v.— ³) Sic cod. oùôš (1) Sic inscribitur epistola in cod. ms. Bruxellensi No. 15010. Vocem Incipit om. Ed. Holstenii.