Β ΒΒ. Χ, ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΣΚΟΤΕΙ. Επειδή μοι πρώην δεδήλωκας ἀπὸ τοῦ ἁγίου ὅρους ἐν τῇ Σκίτει καθεζομένῳ, ποθεινότατε ἀδελφὲ Ἀνα τόλιε, καὶ τὸ συμβολικόν σχῆμα τῶν ἐν Αἰγύπτῳ μοναχῶν σαφηνισθῆναι σοι παρεκάλεσας· οὐ γὰρ εἰκῆ οὐδὲ παρέλκον αὐτὸ νενόμικας, τοσαύτην παρ αλλαγὴν ἔχον παρὰ τὰ λοιπὰ σχήματα τῶν ἀνθρώ πων· φέρε, ὅσα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων περὶ τού του μεμαθήκαμεν, ἐξαγγείλωμεν. Τὸ μὲν κουκού λιον (1) σύμβολόν ἐστι τῆς χάριτος τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, σκεπαζούσης αὐτῶν τὸ ἡγεμονικόν, καὶ περι θαλπούσης τὴν ἐν Χριστῷ νηπιότητα, διὰ τοὺς ῥαπί- ζειν ἀεὶ καὶ τιτρώσκειν ἐπιχειροῦντας. Ὅσοι τοίνυν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς φέρουσι τοῦτο, δυνάμει ψάλλουσι ταῦτα· « Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, καὶ φυ λάξῃ πόλιν, εἰς μάτην εκοπίασεν ὁ οἰκοδομῶν, καὶ ὁ φυλάσσειν πειρώμενος. » Αἱ δὲ τοιαῦται φωναί, τα πεινοφροσύνην μὲν ἐμποιοῦσιν, ἐκριζοῦσι δὲ ὑπερ- ηφανίας (2) τὸ ἀρχαῖον κακὸν, τὸ κατασεῖσαν εἰς τὴν γῆν τὸν Εωσφόρον, τὸν πρωὶ ἀνατέλλοντα. Τὸ δὲ γεγυμνώσθαι τὰς χεῖρας, τὸ ἀνυπόκριτον τῆς πολι τείας ἐμφαίνει. Δεινὴ γὰρ ἡ κενοδοξία συγκαλύψαι PATRES ÆGYPT|I SÆCULI IV. modum niinus recte existimarunt Suaresius (5) eumque seculus Fabricius (h). Compertum siqui- dem habemus neque Evagrii esse neque Nili ejus · nodi epistolan, sed magni B.silii (i), estque num. 8, al. 141. Id vero latuit Maranum doctissimum Basilianarum epistolarum editorem, quod tamen scite perspexit Cotelerius (j). seu scholion ɛlç To I, sive De tetragrammato A quæ inter sancti Nili opuscula exstat (f), quemad- Dei nomine : quod licet-jam velut scriptoris anony- mi fetum ediderit Joannes Croius (a), propter no- men tamen Evagrii, et quia insigne est, emendatius typis mandari curavit Cotelerius (b): ex cujus edito propterea illud hic rursus proferimus. De quo qui- dem scholio præter ea quæ adnotavit idem vir do- ctus (c), consulas maxime velim Martianæum (d), qui ad idem Evagrii scholion illustrandum complura ex codicibus mss. potissimum profert, lectu sane dignissima, exinde quoque repetita erudito Val- larsio (e). Hæc habui de superstitibus Evagrii operibus quæ dicerem. Neque enim auctori nostro ascri- Quod superest, libenter equidem hoc demum loci sermonem apologeticum contexerem, quo accusa- tiones olim in Evagrium congestæ depellerentur; verum, præter quam quod actum agerem, extra concellos mihi præstitutos longius egredi haud licet. Adeat igitur lector hac de re pertractantes viros bela est Epistola dogmatica de sancta Trinitate, consultissimos, Tillemontium (4) et Fontaninum (l). {4) Croi. Siecim. conjecl. pag. 30. b Cotel. Mem. Eccl. Gr. toni. 111, pag. 116. (c) Id. ibid. pagg. seq. (d) Martian. ad opp. S. Hieron, tomn. II, pagg. 269. (e) Vallars. opp. S. Hieron. tom. III, pagg. 689-700. (/) Nil. opusc. pagg. 358-376, edit. Suares. (g) Suares. ad Nili opusc. pagg. 610-613 sey. (h) Fabric. Bibl. Gr. tom. VI, pag. 366. Basil. opp. tom. III, pagg. 80.90, edit. Cotel. I. c. pag. b. (k) Tillem. Mém. eccl. tom. pagg. 379-382. Fontan. Hist liuer. Aquil. lib. v. cap. 9, §§ 5, 3, pagg. 316-319. EVAGRII SCITENSIS MONACHI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. Quia nuper e monte sancto significasti mihi ao C Scelim residenti, charissime frater Anatoli, horta- tusque es, ut symbolicum monachorum Ægyptiorum habitum tibi exponerem; non enim temere et su- pervacue susceptum arbitratus es, cum adeo diver- sum sit a reliquis hominum habitibus; age, quæ a sanctis Patribus ea de re accepimus, proferamus. Cucullus equidem signuïn est gratiæ Dei Servatoris nostri, quæ caput, eorum partem principalem, te- git, et in Christo infantiam confovet, propter eos qui semper conantur perculere ac vulnerare. Qui ergo illum capite gerunt, virtute ac potestate hæc psallunt: Nisi Dominus ædificaverit domum, et custodierit civitatem, in vanum laboravit qui ædi- ficat, et qui custodire nititur ³. › Hujusmodi autem voces, humilitatem ingenerant, et antiquum super- D bige malum evellunt, quod in terram præcipitavit Luciferum qui mane oriebatur. Quod autem manus nudas habent, indicat vitam absque bypocrisi et simulatione. Inanis enim gloria virtutes obtegere et obumbrare valet, quæ semper laudes ab homini- Psal. cxxvi, 1. (1) ΑΙ. κουκούλλιον. (2) ΑΙ. ὑπερηφανίαν.

Β ΒΒ. Χ, ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΣΚΟΤΕΙ. Επειδή μοι πρώην δεδήλωκας ἀπὸ τοῦ ἁγίου ὅρους ἐν τῇ Σκίτει καθεζομένῳ, ποθεινότατε ἀδελφὲ Ἀνα τόλιε, καὶ τὸ συμβολικόν σχῆμα τῶν ἐν Αἰγύπτῳ μοναχῶν σαφηνισθῆναι σοι παρεκάλεσας· οὐ γὰρ εἰκῆ οὐδὲ παρέλκον αὐτὸ νενόμικας, τοσαύτην παρ αλλαγὴν ἔχον παρὰ τὰ λοιπὰ σχήματα τῶν ἀνθρώ πων· φέρε, ὅσα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων περὶ τού του μεμαθήκαμεν, ἐξαγγείλωμεν. Τὸ μὲν κουκού λιον (1) σύμβολόν ἐστι τῆς χάριτος τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, σκεπαζούσης αὐτῶν τὸ ἡγεμονικόν, καὶ περι θαλπούσης τὴν ἐν Χριστῷ νηπιότητα, διὰ τοὺς ῥαπί- ζειν ἀεὶ καὶ τιτρώσκειν ἐπιχειροῦντας. Ὅσοι τοίνυν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς φέρουσι τοῦτο, δυνάμει ψάλλουσι ταῦτα· « Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, καὶ φυ λάξῃ πόλιν, εἰς μάτην εκοπίασεν ὁ οἰκοδομῶν, καὶ ὁ φυλάσσειν πειρώμενος. » Αἱ δὲ τοιαῦται φωναί, τα πεινοφροσύνην μὲν ἐμποιοῦσιν, ἐκριζοῦσι δὲ ὑπερ- ηφανίας (2) τὸ ἀρχαῖον κακὸν, τὸ κατασεῖσαν εἰς τὴν γῆν τὸν Εωσφόρον, τὸν πρωὶ ἀνατέλλοντα. Τὸ δὲ γεγυμνώσθαι τὰς χεῖρας, τὸ ἀνυπόκριτον τῆς πολι τείας ἐμφαίνει. Δεινὴ γὰρ ἡ κενοδοξία συγκαλύψαι PATRES ÆGYPT|I SÆCULI IV. modum niinus recte existimarunt Suaresius (5) eumque seculus Fabricius (h). Compertum siqui- dem habemus neque Evagrii esse neque Nili ejus · nodi epistolan, sed magni B.silii (i), estque num. 8, al. 141. Id vero latuit Maranum doctissimum Basilianarum epistolarum editorem, quod tamen scite perspexit Cotelerius (j). seu scholion ɛlç To I, sive De tetragrammato A quæ inter sancti Nili opuscula exstat (f), quemad- Dei nomine : quod licet-jam velut scriptoris anony- mi fetum ediderit Joannes Croius (a), propter no- men tamen Evagrii, et quia insigne est, emendatius typis mandari curavit Cotelerius (b): ex cujus edito propterea illud hic rursus proferimus. De quo qui- dem scholio præter ea quæ adnotavit idem vir do- ctus (c), consulas maxime velim Martianæum (d), qui ad idem Evagrii scholion illustrandum complura ex codicibus mss. potissimum profert, lectu sane dignissima, exinde quoque repetita erudito Val- larsio (e). Hæc habui de superstitibus Evagrii operibus quæ dicerem. Neque enim auctori nostro ascri- Quod superest, libenter equidem hoc demum loci sermonem apologeticum contexerem, quo accusa- tiones olim in Evagrium congestæ depellerentur; verum, præter quam quod actum agerem, extra concellos mihi præstitutos longius egredi haud licet. Adeat igitur lector hac de re pertractantes viros bela est Epistola dogmatica de sancta Trinitate, consultissimos, Tillemontium (4) et Fontaninum (l). {4) Croi. Siecim. conjecl. pag. 30. b Cotel. Mem. Eccl. Gr. toni. 111, pag. 116. (c) Id. ibid. pagg. seq. (d) Martian. ad opp. S. Hieron, tomn. II, pagg. 269. (e) Vallars. opp. S. Hieron. tom. III, pagg. 689-700. (/) Nil. opusc. pagg. 358-376, edit. Suares. (g) Suares. ad Nili opusc. pagg. 610-613 sey. (h) Fabric. Bibl. Gr. tom. VI, pag. 366. Basil. opp. tom. III, pagg. 80.90, edit. Cotel. I. c. pag. b. (k) Tillem. Mém. eccl. tom. pagg. 379-382. Fontan. Hist liuer. Aquil. lib. v. cap. 9, §§ 5, 3, pagg. 316-319. EVAGRII SCITENSIS MONACHI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. Quia nuper e monte sancto significasti mihi ao C Scelim residenti, charissime frater Anatoli, horta- tusque es, ut symbolicum monachorum Ægyptiorum habitum tibi exponerem; non enim temere et su- pervacue susceptum arbitratus es, cum adeo diver- sum sit a reliquis hominum habitibus; age, quæ a sanctis Patribus ea de re accepimus, proferamus. Cucullus equidem signuïn est gratiæ Dei Servatoris nostri, quæ caput, eorum partem principalem, te- git, et in Christo infantiam confovet, propter eos qui semper conantur perculere ac vulnerare. Qui ergo illum capite gerunt, virtute ac potestate hæc psallunt: Nisi Dominus ædificaverit domum, et custodierit civitatem, in vanum laboravit qui ædi- ficat, et qui custodire nititur ³. › Hujusmodi autem voces, humilitatem ingenerant, et antiquum super- D bige malum evellunt, quod in terram præcipitavit Luciferum qui mane oriebatur. Quod autem manus nudas habent, indicat vitam absque bypocrisi et simulatione. Inanis enim gloria virtutes obtegere et obumbrare valet, quæ semper laudes ab homini- Psal. cxxvi, 1. (1) ΑΙ. κουκούλλιον. (2) ΑΙ. ὑπερηφανίαν.

Β ΒΒ. Χ, ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΣΚΟΤΕΙ. Επειδή μοι πρώην δεδήλωκας ἀπὸ τοῦ ἁγίου ὅρους ἐν τῇ Σκίτει καθεζομένῳ, ποθεινότατε ἀδελφὲ Ἀνα τόλιε, καὶ τὸ συμβολικόν σχῆμα τῶν ἐν Αἰγύπτῳ μοναχῶν σαφηνισθῆναι σοι παρεκάλεσας· οὐ γὰρ εἰκῆ οὐδὲ παρέλκον αὐτὸ νενόμικας, τοσαύτην παρ αλλαγὴν ἔχον παρὰ τὰ λοιπὰ σχήματα τῶν ἀνθρώ πων· φέρε, ὅσα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων περὶ τού του μεμαθήκαμεν, ἐξαγγείλωμεν. Τὸ μὲν κουκού λιον (1) σύμβολόν ἐστι τῆς χάριτος τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, σκεπαζούσης αὐτῶν τὸ ἡγεμονικόν, καὶ περι θαλπούσης τὴν ἐν Χριστῷ νηπιότητα, διὰ τοὺς ῥαπί- ζειν ἀεὶ καὶ τιτρώσκειν ἐπιχειροῦντας. Ὅσοι τοίνυν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς φέρουσι τοῦτο, δυνάμει ψάλλουσι ταῦτα· « Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, καὶ φυ λάξῃ πόλιν, εἰς μάτην εκοπίασεν ὁ οἰκοδομῶν, καὶ ὁ φυλάσσειν πειρώμενος. » Αἱ δὲ τοιαῦται φωναί, τα πεινοφροσύνην μὲν ἐμποιοῦσιν, ἐκριζοῦσι δὲ ὑπερ- ηφανίας (2) τὸ ἀρχαῖον κακὸν, τὸ κατασεῖσαν εἰς τὴν γῆν τὸν Εωσφόρον, τὸν πρωὶ ἀνατέλλοντα. Τὸ δὲ γεγυμνώσθαι τὰς χεῖρας, τὸ ἀνυπόκριτον τῆς πολι τείας ἐμφαίνει. Δεινὴ γὰρ ἡ κενοδοξία συγκαλύψαι PATRES ÆGYPT|I SÆCULI IV. modum niinus recte existimarunt Suaresius (5) eumque seculus Fabricius (h). Compertum siqui- dem habemus neque Evagrii esse neque Nili ejus · nodi epistolan, sed magni B.silii (i), estque num. 8, al. 141. Id vero latuit Maranum doctissimum Basilianarum epistolarum editorem, quod tamen scite perspexit Cotelerius (j). seu scholion ɛlç To I, sive De tetragrammato A quæ inter sancti Nili opuscula exstat (f), quemad- Dei nomine : quod licet-jam velut scriptoris anony- mi fetum ediderit Joannes Croius (a), propter no- men tamen Evagrii, et quia insigne est, emendatius typis mandari curavit Cotelerius (b): ex cujus edito propterea illud hic rursus proferimus. De quo qui- dem scholio præter ea quæ adnotavit idem vir do- ctus (c), consulas maxime velim Martianæum (d), qui ad idem Evagrii scholion illustrandum complura ex codicibus mss. potissimum profert, lectu sane dignissima, exinde quoque repetita erudito Val- larsio (e). Hæc habui de superstitibus Evagrii operibus quæ dicerem. Neque enim auctori nostro ascri- Quod superest, libenter equidem hoc demum loci sermonem apologeticum contexerem, quo accusa- tiones olim in Evagrium congestæ depellerentur; verum, præter quam quod actum agerem, extra concellos mihi præstitutos longius egredi haud licet. Adeat igitur lector hac de re pertractantes viros bela est Epistola dogmatica de sancta Trinitate, consultissimos, Tillemontium (4) et Fontaninum (l). {4) Croi. Siecim. conjecl. pag. 30. b Cotel. Mem. Eccl. Gr. toni. 111, pag. 116. (c) Id. ibid. pagg. seq. (d) Martian. ad opp. S. Hieron, tomn. II, pagg. 269. (e) Vallars. opp. S. Hieron. tom. III, pagg. 689-700. (/) Nil. opusc. pagg. 358-376, edit. Suares. (g) Suares. ad Nili opusc. pagg. 610-613 sey. (h) Fabric. Bibl. Gr. tom. VI, pag. 366. Basil. opp. tom. III, pagg. 80.90, edit. Cotel. I. c. pag. b. (k) Tillem. Mém. eccl. tom. pagg. 379-382. Fontan. Hist liuer. Aquil. lib. v. cap. 9, §§ 5, 3, pagg. 316-319. EVAGRII SCITENSIS MONACHI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. Quia nuper e monte sancto significasti mihi ao C Scelim residenti, charissime frater Anatoli, horta- tusque es, ut symbolicum monachorum Ægyptiorum habitum tibi exponerem; non enim temere et su- pervacue susceptum arbitratus es, cum adeo diver- sum sit a reliquis hominum habitibus; age, quæ a sanctis Patribus ea de re accepimus, proferamus. Cucullus equidem signuïn est gratiæ Dei Servatoris nostri, quæ caput, eorum partem principalem, te- git, et in Christo infantiam confovet, propter eos qui semper conantur perculere ac vulnerare. Qui ergo illum capite gerunt, virtute ac potestate hæc psallunt: Nisi Dominus ædificaverit domum, et custodierit civitatem, in vanum laboravit qui ædi- ficat, et qui custodire nititur ³. › Hujusmodi autem voces, humilitatem ingenerant, et antiquum super- D bige malum evellunt, quod in terram præcipitavit Luciferum qui mane oriebatur. Quod autem manus nudas habent, indicat vitam absque bypocrisi et simulatione. Inanis enim gloria virtutes obtegere et obumbrare valet, quæ semper laudes ab homini- Psal. cxxvi, 1. (1) ΑΙ. κουκούλλιον. (2) ΑΙ. ὑπερηφανίαν.

Β ΒΒ. Χ, ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΣΚΟΤΕΙ. Επειδή μοι πρώην δεδήλωκας ἀπὸ τοῦ ἁγίου ὅρους ἐν τῇ Σκίτει καθεζομένῳ, ποθεινότατε ἀδελφὲ Ἀνα τόλιε, καὶ τὸ συμβολικόν σχῆμα τῶν ἐν Αἰγύπτῳ μοναχῶν σαφηνισθῆναι σοι παρεκάλεσας· οὐ γὰρ εἰκῆ οὐδὲ παρέλκον αὐτὸ νενόμικας, τοσαύτην παρ αλλαγὴν ἔχον παρὰ τὰ λοιπὰ σχήματα τῶν ἀνθρώ πων· φέρε, ὅσα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων περὶ τού του μεμαθήκαμεν, ἐξαγγείλωμεν. Τὸ μὲν κουκού λιον (1) σύμβολόν ἐστι τῆς χάριτος τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, σκεπαζούσης αὐτῶν τὸ ἡγεμονικόν, καὶ περι θαλπούσης τὴν ἐν Χριστῷ νηπιότητα, διὰ τοὺς ῥαπί- ζειν ἀεὶ καὶ τιτρώσκειν ἐπιχειροῦντας. Ὅσοι τοίνυν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς φέρουσι τοῦτο, δυνάμει ψάλλουσι ταῦτα· « Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, καὶ φυ λάξῃ πόλιν, εἰς μάτην εκοπίασεν ὁ οἰκοδομῶν, καὶ ὁ φυλάσσειν πειρώμενος. » Αἱ δὲ τοιαῦται φωναί, τα πεινοφροσύνην μὲν ἐμποιοῦσιν, ἐκριζοῦσι δὲ ὑπερ- ηφανίας (2) τὸ ἀρχαῖον κακὸν, τὸ κατασεῖσαν εἰς τὴν γῆν τὸν Εωσφόρον, τὸν πρωὶ ἀνατέλλοντα. Τὸ δὲ γεγυμνώσθαι τὰς χεῖρας, τὸ ἀνυπόκριτον τῆς πολι τείας ἐμφαίνει. Δεινὴ γὰρ ἡ κενοδοξία συγκαλύψαι PATRES ÆGYPT|I SÆCULI IV. modum niinus recte existimarunt Suaresius (5) eumque seculus Fabricius (h). Compertum siqui- dem habemus neque Evagrii esse neque Nili ejus · nodi epistolan, sed magni B.silii (i), estque num. 8, al. 141. Id vero latuit Maranum doctissimum Basilianarum epistolarum editorem, quod tamen scite perspexit Cotelerius (j). seu scholion ɛlç To I, sive De tetragrammato A quæ inter sancti Nili opuscula exstat (f), quemad- Dei nomine : quod licet-jam velut scriptoris anony- mi fetum ediderit Joannes Croius (a), propter no- men tamen Evagrii, et quia insigne est, emendatius typis mandari curavit Cotelerius (b): ex cujus edito propterea illud hic rursus proferimus. De quo qui- dem scholio præter ea quæ adnotavit idem vir do- ctus (c), consulas maxime velim Martianæum (d), qui ad idem Evagrii scholion illustrandum complura ex codicibus mss. potissimum profert, lectu sane dignissima, exinde quoque repetita erudito Val- larsio (e). Hæc habui de superstitibus Evagrii operibus quæ dicerem. Neque enim auctori nostro ascri- Quod superest, libenter equidem hoc demum loci sermonem apologeticum contexerem, quo accusa- tiones olim in Evagrium congestæ depellerentur; verum, præter quam quod actum agerem, extra concellos mihi præstitutos longius egredi haud licet. Adeat igitur lector hac de re pertractantes viros bela est Epistola dogmatica de sancta Trinitate, consultissimos, Tillemontium (4) et Fontaninum (l). {4) Croi. Siecim. conjecl. pag. 30. b Cotel. Mem. Eccl. Gr. toni. 111, pag. 116. (c) Id. ibid. pagg. seq. (d) Martian. ad opp. S. Hieron, tomn. II, pagg. 269. (e) Vallars. opp. S. Hieron. tom. III, pagg. 689-700. (/) Nil. opusc. pagg. 358-376, edit. Suares. (g) Suares. ad Nili opusc. pagg. 610-613 sey. (h) Fabric. Bibl. Gr. tom. VI, pag. 366. Basil. opp. tom. III, pagg. 80.90, edit. Cotel. I. c. pag. b. (k) Tillem. Mém. eccl. tom. pagg. 379-382. Fontan. Hist liuer. Aquil. lib. v. cap. 9, §§ 5, 3, pagg. 316-319. EVAGRII SCITENSIS MONACHI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. Quia nuper e monte sancto significasti mihi ao C Scelim residenti, charissime frater Anatoli, horta- tusque es, ut symbolicum monachorum Ægyptiorum habitum tibi exponerem; non enim temere et su- pervacue susceptum arbitratus es, cum adeo diver- sum sit a reliquis hominum habitibus; age, quæ a sanctis Patribus ea de re accepimus, proferamus. Cucullus equidem signuïn est gratiæ Dei Servatoris nostri, quæ caput, eorum partem principalem, te- git, et in Christo infantiam confovet, propter eos qui semper conantur perculere ac vulnerare. Qui ergo illum capite gerunt, virtute ac potestate hæc psallunt: Nisi Dominus ædificaverit domum, et custodierit civitatem, in vanum laboravit qui ædi- ficat, et qui custodire nititur ³. › Hujusmodi autem voces, humilitatem ingenerant, et antiquum super- D bige malum evellunt, quod in terram præcipitavit Luciferum qui mane oriebatur. Quod autem manus nudas habent, indicat vitam absque bypocrisi et simulatione. Inanis enim gloria virtutes obtegere et obumbrare valet, quæ semper laudes ab homini- Psal. cxxvi, 1. (1) ΑΙ. κουκούλλιον. (2) ΑΙ. ὑπερηφανίαν.

Β ΒΒ. Χ, ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΤΟΥ ΕΝ ΣΚΟΤΕΙ. Επειδή μοι πρώην δεδήλωκας ἀπὸ τοῦ ἁγίου ὅρους ἐν τῇ Σκίτει καθεζομένῳ, ποθεινότατε ἀδελφὲ Ἀνα τόλιε, καὶ τὸ συμβολικόν σχῆμα τῶν ἐν Αἰγύπτῳ μοναχῶν σαφηνισθῆναι σοι παρεκάλεσας· οὐ γὰρ εἰκῆ οὐδὲ παρέλκον αὐτὸ νενόμικας, τοσαύτην παρ αλλαγὴν ἔχον παρὰ τὰ λοιπὰ σχήματα τῶν ἀνθρώ πων· φέρε, ὅσα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων περὶ τού του μεμαθήκαμεν, ἐξαγγείλωμεν. Τὸ μὲν κουκού λιον (1) σύμβολόν ἐστι τῆς χάριτος τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, σκεπαζούσης αὐτῶν τὸ ἡγεμονικόν, καὶ περι θαλπούσης τὴν ἐν Χριστῷ νηπιότητα, διὰ τοὺς ῥαπί- ζειν ἀεὶ καὶ τιτρώσκειν ἐπιχειροῦντας. Ὅσοι τοίνυν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς φέρουσι τοῦτο, δυνάμει ψάλλουσι ταῦτα· « Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, καὶ φυ λάξῃ πόλιν, εἰς μάτην εκοπίασεν ὁ οἰκοδομῶν, καὶ ὁ φυλάσσειν πειρώμενος. » Αἱ δὲ τοιαῦται φωναί, τα πεινοφροσύνην μὲν ἐμποιοῦσιν, ἐκριζοῦσι δὲ ὑπερ- ηφανίας (2) τὸ ἀρχαῖον κακὸν, τὸ κατασεῖσαν εἰς τὴν γῆν τὸν Εωσφόρον, τὸν πρωὶ ἀνατέλλοντα. Τὸ δὲ γεγυμνώσθαι τὰς χεῖρας, τὸ ἀνυπόκριτον τῆς πολι τείας ἐμφαίνει. Δεινὴ γὰρ ἡ κενοδοξία συγκαλύψαι PATRES ÆGYPT|I SÆCULI IV. modum niinus recte existimarunt Suaresius (5) eumque seculus Fabricius (h). Compertum siqui- dem habemus neque Evagrii esse neque Nili ejus · nodi epistolan, sed magni B.silii (i), estque num. 8, al. 141. Id vero latuit Maranum doctissimum Basilianarum epistolarum editorem, quod tamen scite perspexit Cotelerius (j). seu scholion ɛlç To I, sive De tetragrammato A quæ inter sancti Nili opuscula exstat (f), quemad- Dei nomine : quod licet-jam velut scriptoris anony- mi fetum ediderit Joannes Croius (a), propter no- men tamen Evagrii, et quia insigne est, emendatius typis mandari curavit Cotelerius (b): ex cujus edito propterea illud hic rursus proferimus. De quo qui- dem scholio præter ea quæ adnotavit idem vir do- ctus (c), consulas maxime velim Martianæum (d), qui ad idem Evagrii scholion illustrandum complura ex codicibus mss. potissimum profert, lectu sane dignissima, exinde quoque repetita erudito Val- larsio (e). Hæc habui de superstitibus Evagrii operibus quæ dicerem. Neque enim auctori nostro ascri- Quod superest, libenter equidem hoc demum loci sermonem apologeticum contexerem, quo accusa- tiones olim in Evagrium congestæ depellerentur; verum, præter quam quod actum agerem, extra concellos mihi præstitutos longius egredi haud licet. Adeat igitur lector hac de re pertractantes viros bela est Epistola dogmatica de sancta Trinitate, consultissimos, Tillemontium (4) et Fontaninum (l). {4) Croi. Siecim. conjecl. pag. 30. b Cotel. Mem. Eccl. Gr. toni. 111, pag. 116. (c) Id. ibid. pagg. seq. (d) Martian. ad opp. S. Hieron, tomn. II, pagg. 269. (e) Vallars. opp. S. Hieron. tom. III, pagg. 689-700. (/) Nil. opusc. pagg. 358-376, edit. Suares. (g) Suares. ad Nili opusc. pagg. 610-613 sey. (h) Fabric. Bibl. Gr. tom. VI, pag. 366. Basil. opp. tom. III, pagg. 80.90, edit. Cotel. I. c. pag. b. (k) Tillem. Mém. eccl. tom. pagg. 379-382. Fontan. Hist liuer. Aquil. lib. v. cap. 9, §§ 5, 3, pagg. 316-319. EVAGRII SCITENSIS MONACHI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. Quia nuper e monte sancto significasti mihi ao C Scelim residenti, charissime frater Anatoli, horta- tusque es, ut symbolicum monachorum Ægyptiorum habitum tibi exponerem; non enim temere et su- pervacue susceptum arbitratus es, cum adeo diver- sum sit a reliquis hominum habitibus; age, quæ a sanctis Patribus ea de re accepimus, proferamus. Cucullus equidem signuïn est gratiæ Dei Servatoris nostri, quæ caput, eorum partem principalem, te- git, et in Christo infantiam confovet, propter eos qui semper conantur perculere ac vulnerare. Qui ergo illum capite gerunt, virtute ac potestate hæc psallunt: Nisi Dominus ædificaverit domum, et custodierit civitatem, in vanum laboravit qui ædi- ficat, et qui custodire nititur ³. › Hujusmodi autem voces, humilitatem ingenerant, et antiquum super- D bige malum evellunt, quod in terram præcipitavit Luciferum qui mane oriebatur. Quod autem manus nudas habent, indicat vitam absque bypocrisi et simulatione. Inanis enim gloria virtutes obtegere et obumbrare valet, quæ semper laudes ab homini- Psal. cxxvi, 1. (1) ΑΙ. κουκούλλιον. (2) ΑΙ. ὑπερηφανίαν.

καὶ συσκιάσα: τὰς ἀρετὰς, ἀεὶ δόξας τὰς παρὰ τῶν ἀνθρώπων θηρεύουσα, καὶ τὴν πίστιν ἀποδιώκουσα. ‹ Πῶς » γὰρ « δύνασθε, » φησί, ο πιστεῦσαι, δόξαν παρὰ ἀλλήλων λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες; » Δεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν μὴ δι' ἕτερον, ἀλλὰ δι' αὐτὸ μᾶλλον εἶναι αἱ- ρετόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο δοθείη, φανήσεται τὸ κινοῦν ἡμᾶς πρὸς τὴν ἐργασίαν τοῦ καλοῦ, πολλῷ τιμιώτε ρον ὑπάρχον τοῦ γινομένου· ὅπερ τῶν ἀτοπωτάτων ἂν εἴη, Θεοῦ τι κρεῖττον ἐννοεῖν τε καὶ λέγειν. Ὁ δὲ ἀνάλαβος πάλιν ὁ σταυροειδῶς τοῖς ὤμοις αὐτῶν περιπλεκόμενος, σύμβολον τῆς εἰς Χριστόν ἐστι πί- στεως ἀναλαμβανούσης τοὺς πραεῖς, καὶ περιστελ λούσης ἀεὶ τὰ κωλύοντα, καὶ τὴν ἐργασίαν ἀνεμπό- διστον αὐτοῖς παρεχούσης. Ἡ δὲ ζώνη περισφίγγουσα τοὺς νεφροὺς αὐτῶν, ἀπωθεῖται πᾶσαν ἀκαθαρσίαν, καὶ τοῦτο παραγγέλλει· . Καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι. » Τὴν δὲ μηλωτὴν ἔχουσιν, οἱ πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, καὶ φιμοῦντες μὲν πάντα τὰ τοῦ σώματος ἄλογα πάθη, τὰς δὲ τῆς ψυχῆς κακίας μετουσίᾳ τοῦ καλοῦ περικόπτοντες, καὶ πενίαν μὲν ἀγαπῶντες, πλεονε- ξίαν δὲ φεύγοντες ὡς εἰδωλολατρίας μητέρα. Η δὲ ῥάβδος, ξύλον ζωῆς ἐστι, πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτ τῆς καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ' αὐτὴν, ὡς ἐπὶ Κύ- ριον, ἀσφαλής. Καὶ τούτων μὲν σύμβολον ὡς ἐν ἐπι- τομῇ τῶν πραγμάτων τὸ σχῆμα· τὰ δὲ ῥήματα ταῦτά ἐστιν ὁ πρὸς αὐτοὺς ἀεὶ λέγουσιν οἱ Πατέρες· Τὴν πίστιν, ὦ τέκνα, βεβαιοῖ ὁ φόβος ὁ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦτον πάλιν ἐγκράτεια, ταύτην δὲ ἀκλινῆ ποιοῦσιν ὑπομονὴ καὶ ἐλπὶς, ἀφ᾽ ὧν τίκτεται ἀπάθεια, ἧς ἔκγονον ἡ ἀγάπη, ἀγάπη δὲ θύρα γνώσεως φυσικής, ἣν διαδέχεται θεολογία καὶ ἡ ἐσχάτη μακαριότης. Καὶ περὶ μὲν τοῦ σχήματος τοῦ ἱεροῦ καὶ τῆς διδα- σκαλίας τῶν γερόντων, τοσαῦτα ἡμῖν ἐπὶ τοῦ παρ- όντος εἰρήσθω. Περὶ δὲ τοῦ βίου τοῦ τε πρακτικού καὶ τοῦ γνωστικοῦ νυνί διηγούμεθα, οὐχ ὅσα ἑωρά. καμεν ἡ ἠκούσαμεν, ἀλλ᾽ ὅσα τοι καὶ ἄλλοις εἰπεῖν παρ' αὐτῶν μεμαθήκαμεν, ἑκατὸν μὲν κεφαλαίοις τὰ πρακτικά, πεντήκοντα δὲ πρὸς τοῖς ἑξακοσίοις τὰ γνωστικά συντετμημένως διελόντες· καὶ τὰ μὲν ἐπι- κρύψαντες, τὰ δὲ συσκιάσαντες, ἵνα μὴ δῶμεν τὰ ἅγια τοῖς κυσί, μηδὲ βάλλωμεν τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Εσται δὲ ταῦτα ἐμφανῆ τοῖς εἰς τὸ αὐτὸ ἴχνος αὐτοῖς ἐμβεβηκόσι. Α'. Χριστιανισμός ἐστι δόγμα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκ πρακτικῆς καὶ φυσικῆς καὶ θεο- λογικῆς συνεστώς (3). Β'. Βασιλεία οὐρανῶν ἐστὶν ἀπάθεια ψυχῆς μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Γ. Βασιλεία Θεοῦ ἐστι γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος συμπαρεκτεινομένη τῇ συστάσει τοῦ νοὸς, καὶ ὑπερ- βάλλουσα τὴν ἀφθαρσίαν αὐτοῦ. Δ'. Οὗτινός τις ἐρᾷ, τούτου καὶ ἐφίεται πάντως, καὶ οὗ ἐφίεται, τούτου καὶ τυχεῖν ἀγωνίζεται· καὶ πάσης μὲν ἡδονῆς ἐπιθυμία κατάρχει, ἐπιθυμίαν δὲ * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A bus captat, fidemque expellit. Quomodo : enim potestis, › inquit, ‹ credere, qui gloriam ab invi- cem accipitis, et gloriam quæ a solo Deo est non quæritis *? • Scilicet oportet bonum, non propter aliud quid, sed propter se magis eligi. Nam si hoc non concedatur, id quod nos ad operationem boni movet, multum ipso facto præstantius esse videbi- tur; quod absurdissimum fuerit, si aliquid Deu me- lius præstabiliusque putemus ac dicamus. Rursus vero analabus seu scapulare humeros eorum cir- cumplectens habensque figuram crucis, symbolum est fidei erga Christum, quæ mites suscipit, sem- perque obices coercet, ac operationem iis præbet omni impedimento liberam. At zona sive cingulum, renes ipsorum constringens, omnem repellit impu- • B ritatem, hocque denuntiat : • Bonum est homini Joan. v, 44. 'I Cor. vII, 1. * II Cor. iv, 10. C D mulierem non tangere ³. › Porro melotem seu pel- lem ovinam gerunt, qui semper mortificationem Jesu in corpore suo circumferunt : et cunctos corporis affectus rationi adversos obligant, animæ autem vi- tia participatione boni resecant; tum paupertatem diligunt, avaritiam fugiunt, tanquam idololatriæ ma trem. Virga denique, seu baculus, est lignum vitæ, cunctis eum tenentibus, et illi velut Christo innixis, firmus ac tutus. Habes paucis quarum rerum sym- bolum sit habitus; verba vero hæc sunt quæ ad eos semper proferunt Patres: Fidem, o filii, confirmat timor Dei, huncque rursus continentia, quam im- motam reddunt tolerantia et spes, ex quibus gignitur impassibilitas, cujus soboles charitas; at charitas ostium est naturalis cognitionis, cui succedit theo- logia et suprema beatitudo. Atque de liabitu sacro deque senum doctrina, hæc a nobis nunc dicta sint. De vita autem tum practica, tum gnostica, hoc est, quæ actione vel cognitione constat, jam disseramus, non quantum vidimus vel audivimus, sed quantum ab iis didicimus aliis esse dicenda; in centum capita res ad actionem pertinentes, in sexcenta et quin- quaginta res ad cognitionem spectantes, compen- diose partiti; et alia quidem occultantes, alia vero obscurius ponentes; ne demus sancta canibus, ne- que mittamus margaritas ante porcos ³; quæ tamen iis erunt aperta qui eorum hominum vestigiis iusti- terint. Jesu Christi, ex practica, physica et theologica (ra- ctatione constans. II. Regnum coelorum est animæ imperturbabili- tas, cum vera rerum cognitione. III. Regnum Dei est cognitio sanctæ Trinitatis, coextensa mentis constitutioni, ipsiusque incorru- ptionem exsuperans. desiderium IV. Quod quis amat, hoc et appetit prorsus, quodque appetit, hoc et adipisci contendit. Atque omnem voluptatem præit desiderium, * Matth. vi, 6. (3) ΑΙ. συνεστός. 1. Christianismus est dogma Servatoris nostri

καὶ συσκιάσα: τὰς ἀρετὰς, ἀεὶ δόξας τὰς παρὰ τῶν ἀνθρώπων θηρεύουσα, καὶ τὴν πίστιν ἀποδιώκουσα. ‹ Πῶς » γὰρ « δύνασθε, » φησί, ο πιστεῦσαι, δόξαν παρὰ ἀλλήλων λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες; » Δεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν μὴ δι' ἕτερον, ἀλλὰ δι' αὐτὸ μᾶλλον εἶναι αἱ- ρετόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο δοθείη, φανήσεται τὸ κινοῦν ἡμᾶς πρὸς τὴν ἐργασίαν τοῦ καλοῦ, πολλῷ τιμιώτε ρον ὑπάρχον τοῦ γινομένου· ὅπερ τῶν ἀτοπωτάτων ἂν εἴη, Θεοῦ τι κρεῖττον ἐννοεῖν τε καὶ λέγειν. Ὁ δὲ ἀνάλαβος πάλιν ὁ σταυροειδῶς τοῖς ὤμοις αὐτῶν περιπλεκόμενος, σύμβολον τῆς εἰς Χριστόν ἐστι πί- στεως ἀναλαμβανούσης τοὺς πραεῖς, καὶ περιστελ λούσης ἀεὶ τὰ κωλύοντα, καὶ τὴν ἐργασίαν ἀνεμπό- διστον αὐτοῖς παρεχούσης. Ἡ δὲ ζώνη περισφίγγουσα τοὺς νεφροὺς αὐτῶν, ἀπωθεῖται πᾶσαν ἀκαθαρσίαν, καὶ τοῦτο παραγγέλλει· . Καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι. » Τὴν δὲ μηλωτὴν ἔχουσιν, οἱ πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, καὶ φιμοῦντες μὲν πάντα τὰ τοῦ σώματος ἄλογα πάθη, τὰς δὲ τῆς ψυχῆς κακίας μετουσίᾳ τοῦ καλοῦ περικόπτοντες, καὶ πενίαν μὲν ἀγαπῶντες, πλεονε- ξίαν δὲ φεύγοντες ὡς εἰδωλολατρίας μητέρα. Η δὲ ῥάβδος, ξύλον ζωῆς ἐστι, πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτ τῆς καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ' αὐτὴν, ὡς ἐπὶ Κύ- ριον, ἀσφαλής. Καὶ τούτων μὲν σύμβολον ὡς ἐν ἐπι- τομῇ τῶν πραγμάτων τὸ σχῆμα· τὰ δὲ ῥήματα ταῦτά ἐστιν ὁ πρὸς αὐτοὺς ἀεὶ λέγουσιν οἱ Πατέρες· Τὴν πίστιν, ὦ τέκνα, βεβαιοῖ ὁ φόβος ὁ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦτον πάλιν ἐγκράτεια, ταύτην δὲ ἀκλινῆ ποιοῦσιν ὑπομονὴ καὶ ἐλπὶς, ἀφ᾽ ὧν τίκτεται ἀπάθεια, ἧς ἔκγονον ἡ ἀγάπη, ἀγάπη δὲ θύρα γνώσεως φυσικής, ἣν διαδέχεται θεολογία καὶ ἡ ἐσχάτη μακαριότης. Καὶ περὶ μὲν τοῦ σχήματος τοῦ ἱεροῦ καὶ τῆς διδα- σκαλίας τῶν γερόντων, τοσαῦτα ἡμῖν ἐπὶ τοῦ παρ- όντος εἰρήσθω. Περὶ δὲ τοῦ βίου τοῦ τε πρακτικού καὶ τοῦ γνωστικοῦ νυνί διηγούμεθα, οὐχ ὅσα ἑωρά. καμεν ἡ ἠκούσαμεν, ἀλλ᾽ ὅσα τοι καὶ ἄλλοις εἰπεῖν παρ' αὐτῶν μεμαθήκαμεν, ἑκατὸν μὲν κεφαλαίοις τὰ πρακτικά, πεντήκοντα δὲ πρὸς τοῖς ἑξακοσίοις τὰ γνωστικά συντετμημένως διελόντες· καὶ τὰ μὲν ἐπι- κρύψαντες, τὰ δὲ συσκιάσαντες, ἵνα μὴ δῶμεν τὰ ἅγια τοῖς κυσί, μηδὲ βάλλωμεν τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Εσται δὲ ταῦτα ἐμφανῆ τοῖς εἰς τὸ αὐτὸ ἴχνος αὐτοῖς ἐμβεβηκόσι. Α'. Χριστιανισμός ἐστι δόγμα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκ πρακτικῆς καὶ φυσικῆς καὶ θεο- λογικῆς συνεστώς (3). Β'. Βασιλεία οὐρανῶν ἐστὶν ἀπάθεια ψυχῆς μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Γ. Βασιλεία Θεοῦ ἐστι γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος συμπαρεκτεινομένη τῇ συστάσει τοῦ νοὸς, καὶ ὑπερ- βάλλουσα τὴν ἀφθαρσίαν αὐτοῦ. Δ'. Οὗτινός τις ἐρᾷ, τούτου καὶ ἐφίεται πάντως, καὶ οὗ ἐφίεται, τούτου καὶ τυχεῖν ἀγωνίζεται· καὶ πάσης μὲν ἡδονῆς ἐπιθυμία κατάρχει, ἐπιθυμίαν δὲ * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A bus captat, fidemque expellit. Quomodo : enim potestis, › inquit, ‹ credere, qui gloriam ab invi- cem accipitis, et gloriam quæ a solo Deo est non quæritis *? • Scilicet oportet bonum, non propter aliud quid, sed propter se magis eligi. Nam si hoc non concedatur, id quod nos ad operationem boni movet, multum ipso facto præstantius esse videbi- tur; quod absurdissimum fuerit, si aliquid Deu me- lius præstabiliusque putemus ac dicamus. Rursus vero analabus seu scapulare humeros eorum cir- cumplectens habensque figuram crucis, symbolum est fidei erga Christum, quæ mites suscipit, sem- perque obices coercet, ac operationem iis præbet omni impedimento liberam. At zona sive cingulum, renes ipsorum constringens, omnem repellit impu- • B ritatem, hocque denuntiat : • Bonum est homini Joan. v, 44. 'I Cor. vII, 1. * II Cor. iv, 10. C D mulierem non tangere ³. › Porro melotem seu pel- lem ovinam gerunt, qui semper mortificationem Jesu in corpore suo circumferunt : et cunctos corporis affectus rationi adversos obligant, animæ autem vi- tia participatione boni resecant; tum paupertatem diligunt, avaritiam fugiunt, tanquam idololatriæ ma trem. Virga denique, seu baculus, est lignum vitæ, cunctis eum tenentibus, et illi velut Christo innixis, firmus ac tutus. Habes paucis quarum rerum sym- bolum sit habitus; verba vero hæc sunt quæ ad eos semper proferunt Patres: Fidem, o filii, confirmat timor Dei, huncque rursus continentia, quam im- motam reddunt tolerantia et spes, ex quibus gignitur impassibilitas, cujus soboles charitas; at charitas ostium est naturalis cognitionis, cui succedit theo- logia et suprema beatitudo. Atque de liabitu sacro deque senum doctrina, hæc a nobis nunc dicta sint. De vita autem tum practica, tum gnostica, hoc est, quæ actione vel cognitione constat, jam disseramus, non quantum vidimus vel audivimus, sed quantum ab iis didicimus aliis esse dicenda; in centum capita res ad actionem pertinentes, in sexcenta et quin- quaginta res ad cognitionem spectantes, compen- diose partiti; et alia quidem occultantes, alia vero obscurius ponentes; ne demus sancta canibus, ne- que mittamus margaritas ante porcos ³; quæ tamen iis erunt aperta qui eorum hominum vestigiis iusti- terint. Jesu Christi, ex practica, physica et theologica (ra- ctatione constans. II. Regnum coelorum est animæ imperturbabili- tas, cum vera rerum cognitione. III. Regnum Dei est cognitio sanctæ Trinitatis, coextensa mentis constitutioni, ipsiusque incorru- ptionem exsuperans. desiderium IV. Quod quis amat, hoc et appetit prorsus, quodque appetit, hoc et adipisci contendit. Atque omnem voluptatem præit desiderium, * Matth. vi, 6. (3) ΑΙ. συνεστός. 1. Christianismus est dogma Servatoris nostri

καὶ συσκιάσα: τὰς ἀρετὰς, ἀεὶ δόξας τὰς παρὰ τῶν ἀνθρώπων θηρεύουσα, καὶ τὴν πίστιν ἀποδιώκουσα. ‹ Πῶς » γὰρ « δύνασθε, » φησί, ο πιστεῦσαι, δόξαν παρὰ ἀλλήλων λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες; » Δεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν μὴ δι' ἕτερον, ἀλλὰ δι' αὐτὸ μᾶλλον εἶναι αἱ- ρετόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο δοθείη, φανήσεται τὸ κινοῦν ἡμᾶς πρὸς τὴν ἐργασίαν τοῦ καλοῦ, πολλῷ τιμιώτε ρον ὑπάρχον τοῦ γινομένου· ὅπερ τῶν ἀτοπωτάτων ἂν εἴη, Θεοῦ τι κρεῖττον ἐννοεῖν τε καὶ λέγειν. Ὁ δὲ ἀνάλαβος πάλιν ὁ σταυροειδῶς τοῖς ὤμοις αὐτῶν περιπλεκόμενος, σύμβολον τῆς εἰς Χριστόν ἐστι πί- στεως ἀναλαμβανούσης τοὺς πραεῖς, καὶ περιστελ λούσης ἀεὶ τὰ κωλύοντα, καὶ τὴν ἐργασίαν ἀνεμπό- διστον αὐτοῖς παρεχούσης. Ἡ δὲ ζώνη περισφίγγουσα τοὺς νεφροὺς αὐτῶν, ἀπωθεῖται πᾶσαν ἀκαθαρσίαν, καὶ τοῦτο παραγγέλλει· . Καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι. » Τὴν δὲ μηλωτὴν ἔχουσιν, οἱ πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, καὶ φιμοῦντες μὲν πάντα τὰ τοῦ σώματος ἄλογα πάθη, τὰς δὲ τῆς ψυχῆς κακίας μετουσίᾳ τοῦ καλοῦ περικόπτοντες, καὶ πενίαν μὲν ἀγαπῶντες, πλεονε- ξίαν δὲ φεύγοντες ὡς εἰδωλολατρίας μητέρα. Η δὲ ῥάβδος, ξύλον ζωῆς ἐστι, πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτ τῆς καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ' αὐτὴν, ὡς ἐπὶ Κύ- ριον, ἀσφαλής. Καὶ τούτων μὲν σύμβολον ὡς ἐν ἐπι- τομῇ τῶν πραγμάτων τὸ σχῆμα· τὰ δὲ ῥήματα ταῦτά ἐστιν ὁ πρὸς αὐτοὺς ἀεὶ λέγουσιν οἱ Πατέρες· Τὴν πίστιν, ὦ τέκνα, βεβαιοῖ ὁ φόβος ὁ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦτον πάλιν ἐγκράτεια, ταύτην δὲ ἀκλινῆ ποιοῦσιν ὑπομονὴ καὶ ἐλπὶς, ἀφ᾽ ὧν τίκτεται ἀπάθεια, ἧς ἔκγονον ἡ ἀγάπη, ἀγάπη δὲ θύρα γνώσεως φυσικής, ἣν διαδέχεται θεολογία καὶ ἡ ἐσχάτη μακαριότης. Καὶ περὶ μὲν τοῦ σχήματος τοῦ ἱεροῦ καὶ τῆς διδα- σκαλίας τῶν γερόντων, τοσαῦτα ἡμῖν ἐπὶ τοῦ παρ- όντος εἰρήσθω. Περὶ δὲ τοῦ βίου τοῦ τε πρακτικού καὶ τοῦ γνωστικοῦ νυνί διηγούμεθα, οὐχ ὅσα ἑωρά. καμεν ἡ ἠκούσαμεν, ἀλλ᾽ ὅσα τοι καὶ ἄλλοις εἰπεῖν παρ' αὐτῶν μεμαθήκαμεν, ἑκατὸν μὲν κεφαλαίοις τὰ πρακτικά, πεντήκοντα δὲ πρὸς τοῖς ἑξακοσίοις τὰ γνωστικά συντετμημένως διελόντες· καὶ τὰ μὲν ἐπι- κρύψαντες, τὰ δὲ συσκιάσαντες, ἵνα μὴ δῶμεν τὰ ἅγια τοῖς κυσί, μηδὲ βάλλωμεν τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Εσται δὲ ταῦτα ἐμφανῆ τοῖς εἰς τὸ αὐτὸ ἴχνος αὐτοῖς ἐμβεβηκόσι. Α'. Χριστιανισμός ἐστι δόγμα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκ πρακτικῆς καὶ φυσικῆς καὶ θεο- λογικῆς συνεστώς (3). Β'. Βασιλεία οὐρανῶν ἐστὶν ἀπάθεια ψυχῆς μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Γ. Βασιλεία Θεοῦ ἐστι γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος συμπαρεκτεινομένη τῇ συστάσει τοῦ νοὸς, καὶ ὑπερ- βάλλουσα τὴν ἀφθαρσίαν αὐτοῦ. Δ'. Οὗτινός τις ἐρᾷ, τούτου καὶ ἐφίεται πάντως, καὶ οὗ ἐφίεται, τούτου καὶ τυχεῖν ἀγωνίζεται· καὶ πάσης μὲν ἡδονῆς ἐπιθυμία κατάρχει, ἐπιθυμίαν δὲ * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A bus captat, fidemque expellit. Quomodo : enim potestis, › inquit, ‹ credere, qui gloriam ab invi- cem accipitis, et gloriam quæ a solo Deo est non quæritis *? • Scilicet oportet bonum, non propter aliud quid, sed propter se magis eligi. Nam si hoc non concedatur, id quod nos ad operationem boni movet, multum ipso facto præstantius esse videbi- tur; quod absurdissimum fuerit, si aliquid Deu me- lius præstabiliusque putemus ac dicamus. Rursus vero analabus seu scapulare humeros eorum cir- cumplectens habensque figuram crucis, symbolum est fidei erga Christum, quæ mites suscipit, sem- perque obices coercet, ac operationem iis præbet omni impedimento liberam. At zona sive cingulum, renes ipsorum constringens, omnem repellit impu- • B ritatem, hocque denuntiat : • Bonum est homini Joan. v, 44. 'I Cor. vII, 1. * II Cor. iv, 10. C D mulierem non tangere ³. › Porro melotem seu pel- lem ovinam gerunt, qui semper mortificationem Jesu in corpore suo circumferunt : et cunctos corporis affectus rationi adversos obligant, animæ autem vi- tia participatione boni resecant; tum paupertatem diligunt, avaritiam fugiunt, tanquam idololatriæ ma trem. Virga denique, seu baculus, est lignum vitæ, cunctis eum tenentibus, et illi velut Christo innixis, firmus ac tutus. Habes paucis quarum rerum sym- bolum sit habitus; verba vero hæc sunt quæ ad eos semper proferunt Patres: Fidem, o filii, confirmat timor Dei, huncque rursus continentia, quam im- motam reddunt tolerantia et spes, ex quibus gignitur impassibilitas, cujus soboles charitas; at charitas ostium est naturalis cognitionis, cui succedit theo- logia et suprema beatitudo. Atque de liabitu sacro deque senum doctrina, hæc a nobis nunc dicta sint. De vita autem tum practica, tum gnostica, hoc est, quæ actione vel cognitione constat, jam disseramus, non quantum vidimus vel audivimus, sed quantum ab iis didicimus aliis esse dicenda; in centum capita res ad actionem pertinentes, in sexcenta et quin- quaginta res ad cognitionem spectantes, compen- diose partiti; et alia quidem occultantes, alia vero obscurius ponentes; ne demus sancta canibus, ne- que mittamus margaritas ante porcos ³; quæ tamen iis erunt aperta qui eorum hominum vestigiis iusti- terint. Jesu Christi, ex practica, physica et theologica (ra- ctatione constans. II. Regnum coelorum est animæ imperturbabili- tas, cum vera rerum cognitione. III. Regnum Dei est cognitio sanctæ Trinitatis, coextensa mentis constitutioni, ipsiusque incorru- ptionem exsuperans. desiderium IV. Quod quis amat, hoc et appetit prorsus, quodque appetit, hoc et adipisci contendit. Atque omnem voluptatem præit desiderium, * Matth. vi, 6. (3) ΑΙ. συνεστός. 1. Christianismus est dogma Servatoris nostri

καὶ συσκιάσα: τὰς ἀρετὰς, ἀεὶ δόξας τὰς παρὰ τῶν ἀνθρώπων θηρεύουσα, καὶ τὴν πίστιν ἀποδιώκουσα. ‹ Πῶς » γὰρ « δύνασθε, » φησί, ο πιστεῦσαι, δόξαν παρὰ ἀλλήλων λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες; » Δεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν μὴ δι' ἕτερον, ἀλλὰ δι' αὐτὸ μᾶλλον εἶναι αἱ- ρετόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο δοθείη, φανήσεται τὸ κινοῦν ἡμᾶς πρὸς τὴν ἐργασίαν τοῦ καλοῦ, πολλῷ τιμιώτε ρον ὑπάρχον τοῦ γινομένου· ὅπερ τῶν ἀτοπωτάτων ἂν εἴη, Θεοῦ τι κρεῖττον ἐννοεῖν τε καὶ λέγειν. Ὁ δὲ ἀνάλαβος πάλιν ὁ σταυροειδῶς τοῖς ὤμοις αὐτῶν περιπλεκόμενος, σύμβολον τῆς εἰς Χριστόν ἐστι πί- στεως ἀναλαμβανούσης τοὺς πραεῖς, καὶ περιστελ λούσης ἀεὶ τὰ κωλύοντα, καὶ τὴν ἐργασίαν ἀνεμπό- διστον αὐτοῖς παρεχούσης. Ἡ δὲ ζώνη περισφίγγουσα τοὺς νεφροὺς αὐτῶν, ἀπωθεῖται πᾶσαν ἀκαθαρσίαν, καὶ τοῦτο παραγγέλλει· . Καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι. » Τὴν δὲ μηλωτὴν ἔχουσιν, οἱ πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, καὶ φιμοῦντες μὲν πάντα τὰ τοῦ σώματος ἄλογα πάθη, τὰς δὲ τῆς ψυχῆς κακίας μετουσίᾳ τοῦ καλοῦ περικόπτοντες, καὶ πενίαν μὲν ἀγαπῶντες, πλεονε- ξίαν δὲ φεύγοντες ὡς εἰδωλολατρίας μητέρα. Η δὲ ῥάβδος, ξύλον ζωῆς ἐστι, πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτ τῆς καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ' αὐτὴν, ὡς ἐπὶ Κύ- ριον, ἀσφαλής. Καὶ τούτων μὲν σύμβολον ὡς ἐν ἐπι- τομῇ τῶν πραγμάτων τὸ σχῆμα· τὰ δὲ ῥήματα ταῦτά ἐστιν ὁ πρὸς αὐτοὺς ἀεὶ λέγουσιν οἱ Πατέρες· Τὴν πίστιν, ὦ τέκνα, βεβαιοῖ ὁ φόβος ὁ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦτον πάλιν ἐγκράτεια, ταύτην δὲ ἀκλινῆ ποιοῦσιν ὑπομονὴ καὶ ἐλπὶς, ἀφ᾽ ὧν τίκτεται ἀπάθεια, ἧς ἔκγονον ἡ ἀγάπη, ἀγάπη δὲ θύρα γνώσεως φυσικής, ἣν διαδέχεται θεολογία καὶ ἡ ἐσχάτη μακαριότης. Καὶ περὶ μὲν τοῦ σχήματος τοῦ ἱεροῦ καὶ τῆς διδα- σκαλίας τῶν γερόντων, τοσαῦτα ἡμῖν ἐπὶ τοῦ παρ- όντος εἰρήσθω. Περὶ δὲ τοῦ βίου τοῦ τε πρακτικού καὶ τοῦ γνωστικοῦ νυνί διηγούμεθα, οὐχ ὅσα ἑωρά. καμεν ἡ ἠκούσαμεν, ἀλλ᾽ ὅσα τοι καὶ ἄλλοις εἰπεῖν παρ' αὐτῶν μεμαθήκαμεν, ἑκατὸν μὲν κεφαλαίοις τὰ πρακτικά, πεντήκοντα δὲ πρὸς τοῖς ἑξακοσίοις τὰ γνωστικά συντετμημένως διελόντες· καὶ τὰ μὲν ἐπι- κρύψαντες, τὰ δὲ συσκιάσαντες, ἵνα μὴ δῶμεν τὰ ἅγια τοῖς κυσί, μηδὲ βάλλωμεν τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Εσται δὲ ταῦτα ἐμφανῆ τοῖς εἰς τὸ αὐτὸ ἴχνος αὐτοῖς ἐμβεβηκόσι. Α'. Χριστιανισμός ἐστι δόγμα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκ πρακτικῆς καὶ φυσικῆς καὶ θεο- λογικῆς συνεστώς (3). Β'. Βασιλεία οὐρανῶν ἐστὶν ἀπάθεια ψυχῆς μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Γ. Βασιλεία Θεοῦ ἐστι γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος συμπαρεκτεινομένη τῇ συστάσει τοῦ νοὸς, καὶ ὑπερ- βάλλουσα τὴν ἀφθαρσίαν αὐτοῦ. Δ'. Οὗτινός τις ἐρᾷ, τούτου καὶ ἐφίεται πάντως, καὶ οὗ ἐφίεται, τούτου καὶ τυχεῖν ἀγωνίζεται· καὶ πάσης μὲν ἡδονῆς ἐπιθυμία κατάρχει, ἐπιθυμίαν δὲ * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A bus captat, fidemque expellit. Quomodo : enim potestis, › inquit, ‹ credere, qui gloriam ab invi- cem accipitis, et gloriam quæ a solo Deo est non quæritis *? • Scilicet oportet bonum, non propter aliud quid, sed propter se magis eligi. Nam si hoc non concedatur, id quod nos ad operationem boni movet, multum ipso facto præstantius esse videbi- tur; quod absurdissimum fuerit, si aliquid Deu me- lius præstabiliusque putemus ac dicamus. Rursus vero analabus seu scapulare humeros eorum cir- cumplectens habensque figuram crucis, symbolum est fidei erga Christum, quæ mites suscipit, sem- perque obices coercet, ac operationem iis præbet omni impedimento liberam. At zona sive cingulum, renes ipsorum constringens, omnem repellit impu- • B ritatem, hocque denuntiat : • Bonum est homini Joan. v, 44. 'I Cor. vII, 1. * II Cor. iv, 10. C D mulierem non tangere ³. › Porro melotem seu pel- lem ovinam gerunt, qui semper mortificationem Jesu in corpore suo circumferunt : et cunctos corporis affectus rationi adversos obligant, animæ autem vi- tia participatione boni resecant; tum paupertatem diligunt, avaritiam fugiunt, tanquam idololatriæ ma trem. Virga denique, seu baculus, est lignum vitæ, cunctis eum tenentibus, et illi velut Christo innixis, firmus ac tutus. Habes paucis quarum rerum sym- bolum sit habitus; verba vero hæc sunt quæ ad eos semper proferunt Patres: Fidem, o filii, confirmat timor Dei, huncque rursus continentia, quam im- motam reddunt tolerantia et spes, ex quibus gignitur impassibilitas, cujus soboles charitas; at charitas ostium est naturalis cognitionis, cui succedit theo- logia et suprema beatitudo. Atque de liabitu sacro deque senum doctrina, hæc a nobis nunc dicta sint. De vita autem tum practica, tum gnostica, hoc est, quæ actione vel cognitione constat, jam disseramus, non quantum vidimus vel audivimus, sed quantum ab iis didicimus aliis esse dicenda; in centum capita res ad actionem pertinentes, in sexcenta et quin- quaginta res ad cognitionem spectantes, compen- diose partiti; et alia quidem occultantes, alia vero obscurius ponentes; ne demus sancta canibus, ne- que mittamus margaritas ante porcos ³; quæ tamen iis erunt aperta qui eorum hominum vestigiis iusti- terint. Jesu Christi, ex practica, physica et theologica (ra- ctatione constans. II. Regnum coelorum est animæ imperturbabili- tas, cum vera rerum cognitione. III. Regnum Dei est cognitio sanctæ Trinitatis, coextensa mentis constitutioni, ipsiusque incorru- ptionem exsuperans. desiderium IV. Quod quis amat, hoc et appetit prorsus, quodque appetit, hoc et adipisci contendit. Atque omnem voluptatem præit desiderium, * Matth. vi, 6. (3) ΑΙ. συνεστός. 1. Christianismus est dogma Servatoris nostri

καὶ συσκιάσα: τὰς ἀρετὰς, ἀεὶ δόξας τὰς παρὰ τῶν ἀνθρώπων θηρεύουσα, καὶ τὴν πίστιν ἀποδιώκουσα. ‹ Πῶς » γὰρ « δύνασθε, » φησί, ο πιστεῦσαι, δόξαν παρὰ ἀλλήλων λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες; » Δεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν μὴ δι' ἕτερον, ἀλλὰ δι' αὐτὸ μᾶλλον εἶναι αἱ- ρετόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο δοθείη, φανήσεται τὸ κινοῦν ἡμᾶς πρὸς τὴν ἐργασίαν τοῦ καλοῦ, πολλῷ τιμιώτε ρον ὑπάρχον τοῦ γινομένου· ὅπερ τῶν ἀτοπωτάτων ἂν εἴη, Θεοῦ τι κρεῖττον ἐννοεῖν τε καὶ λέγειν. Ὁ δὲ ἀνάλαβος πάλιν ὁ σταυροειδῶς τοῖς ὤμοις αὐτῶν περιπλεκόμενος, σύμβολον τῆς εἰς Χριστόν ἐστι πί- στεως ἀναλαμβανούσης τοὺς πραεῖς, καὶ περιστελ λούσης ἀεὶ τὰ κωλύοντα, καὶ τὴν ἐργασίαν ἀνεμπό- διστον αὐτοῖς παρεχούσης. Ἡ δὲ ζώνη περισφίγγουσα τοὺς νεφροὺς αὐτῶν, ἀπωθεῖται πᾶσαν ἀκαθαρσίαν, καὶ τοῦτο παραγγέλλει· . Καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι. » Τὴν δὲ μηλωτὴν ἔχουσιν, οἱ πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, καὶ φιμοῦντες μὲν πάντα τὰ τοῦ σώματος ἄλογα πάθη, τὰς δὲ τῆς ψυχῆς κακίας μετουσίᾳ τοῦ καλοῦ περικόπτοντες, καὶ πενίαν μὲν ἀγαπῶντες, πλεονε- ξίαν δὲ φεύγοντες ὡς εἰδωλολατρίας μητέρα. Η δὲ ῥάβδος, ξύλον ζωῆς ἐστι, πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτ τῆς καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ' αὐτὴν, ὡς ἐπὶ Κύ- ριον, ἀσφαλής. Καὶ τούτων μὲν σύμβολον ὡς ἐν ἐπι- τομῇ τῶν πραγμάτων τὸ σχῆμα· τὰ δὲ ῥήματα ταῦτά ἐστιν ὁ πρὸς αὐτοὺς ἀεὶ λέγουσιν οἱ Πατέρες· Τὴν πίστιν, ὦ τέκνα, βεβαιοῖ ὁ φόβος ὁ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦτον πάλιν ἐγκράτεια, ταύτην δὲ ἀκλινῆ ποιοῦσιν ὑπομονὴ καὶ ἐλπὶς, ἀφ᾽ ὧν τίκτεται ἀπάθεια, ἧς ἔκγονον ἡ ἀγάπη, ἀγάπη δὲ θύρα γνώσεως φυσικής, ἣν διαδέχεται θεολογία καὶ ἡ ἐσχάτη μακαριότης. Καὶ περὶ μὲν τοῦ σχήματος τοῦ ἱεροῦ καὶ τῆς διδα- σκαλίας τῶν γερόντων, τοσαῦτα ἡμῖν ἐπὶ τοῦ παρ- όντος εἰρήσθω. Περὶ δὲ τοῦ βίου τοῦ τε πρακτικού καὶ τοῦ γνωστικοῦ νυνί διηγούμεθα, οὐχ ὅσα ἑωρά. καμεν ἡ ἠκούσαμεν, ἀλλ᾽ ὅσα τοι καὶ ἄλλοις εἰπεῖν παρ' αὐτῶν μεμαθήκαμεν, ἑκατὸν μὲν κεφαλαίοις τὰ πρακτικά, πεντήκοντα δὲ πρὸς τοῖς ἑξακοσίοις τὰ γνωστικά συντετμημένως διελόντες· καὶ τὰ μὲν ἐπι- κρύψαντες, τὰ δὲ συσκιάσαντες, ἵνα μὴ δῶμεν τὰ ἅγια τοῖς κυσί, μηδὲ βάλλωμεν τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Εσται δὲ ταῦτα ἐμφανῆ τοῖς εἰς τὸ αὐτὸ ἴχνος αὐτοῖς ἐμβεβηκόσι. Α'. Χριστιανισμός ἐστι δόγμα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκ πρακτικῆς καὶ φυσικῆς καὶ θεο- λογικῆς συνεστώς (3). Β'. Βασιλεία οὐρανῶν ἐστὶν ἀπάθεια ψυχῆς μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Γ. Βασιλεία Θεοῦ ἐστι γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος συμπαρεκτεινομένη τῇ συστάσει τοῦ νοὸς, καὶ ὑπερ- βάλλουσα τὴν ἀφθαρσίαν αὐτοῦ. Δ'. Οὗτινός τις ἐρᾷ, τούτου καὶ ἐφίεται πάντως, καὶ οὗ ἐφίεται, τούτου καὶ τυχεῖν ἀγωνίζεται· καὶ πάσης μὲν ἡδονῆς ἐπιθυμία κατάρχει, ἐπιθυμίαν δὲ * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A bus captat, fidemque expellit. Quomodo : enim potestis, › inquit, ‹ credere, qui gloriam ab invi- cem accipitis, et gloriam quæ a solo Deo est non quæritis *? • Scilicet oportet bonum, non propter aliud quid, sed propter se magis eligi. Nam si hoc non concedatur, id quod nos ad operationem boni movet, multum ipso facto præstantius esse videbi- tur; quod absurdissimum fuerit, si aliquid Deu me- lius præstabiliusque putemus ac dicamus. Rursus vero analabus seu scapulare humeros eorum cir- cumplectens habensque figuram crucis, symbolum est fidei erga Christum, quæ mites suscipit, sem- perque obices coercet, ac operationem iis præbet omni impedimento liberam. At zona sive cingulum, renes ipsorum constringens, omnem repellit impu- • B ritatem, hocque denuntiat : • Bonum est homini Joan. v, 44. 'I Cor. vII, 1. * II Cor. iv, 10. C D mulierem non tangere ³. › Porro melotem seu pel- lem ovinam gerunt, qui semper mortificationem Jesu in corpore suo circumferunt : et cunctos corporis affectus rationi adversos obligant, animæ autem vi- tia participatione boni resecant; tum paupertatem diligunt, avaritiam fugiunt, tanquam idololatriæ ma trem. Virga denique, seu baculus, est lignum vitæ, cunctis eum tenentibus, et illi velut Christo innixis, firmus ac tutus. Habes paucis quarum rerum sym- bolum sit habitus; verba vero hæc sunt quæ ad eos semper proferunt Patres: Fidem, o filii, confirmat timor Dei, huncque rursus continentia, quam im- motam reddunt tolerantia et spes, ex quibus gignitur impassibilitas, cujus soboles charitas; at charitas ostium est naturalis cognitionis, cui succedit theo- logia et suprema beatitudo. Atque de liabitu sacro deque senum doctrina, hæc a nobis nunc dicta sint. De vita autem tum practica, tum gnostica, hoc est, quæ actione vel cognitione constat, jam disseramus, non quantum vidimus vel audivimus, sed quantum ab iis didicimus aliis esse dicenda; in centum capita res ad actionem pertinentes, in sexcenta et quin- quaginta res ad cognitionem spectantes, compen- diose partiti; et alia quidem occultantes, alia vero obscurius ponentes; ne demus sancta canibus, ne- que mittamus margaritas ante porcos ³; quæ tamen iis erunt aperta qui eorum hominum vestigiis iusti- terint. Jesu Christi, ex practica, physica et theologica (ra- ctatione constans. II. Regnum coelorum est animæ imperturbabili- tas, cum vera rerum cognitione. III. Regnum Dei est cognitio sanctæ Trinitatis, coextensa mentis constitutioni, ipsiusque incorru- ptionem exsuperans. desiderium IV. Quod quis amat, hoc et appetit prorsus, quodque appetit, hoc et adipisci contendit. Atque omnem voluptatem præit desiderium, * Matth. vi, 6. (3) ΑΙ. συνεστός. 1. Christianismus est dogma Servatoris nostri

καὶ συσκιάσα: τὰς ἀρετὰς, ἀεὶ δόξας τὰς παρὰ τῶν ἀνθρώπων θηρεύουσα, καὶ τὴν πίστιν ἀποδιώκουσα. ‹ Πῶς » γὰρ « δύνασθε, » φησί, ο πιστεῦσαι, δόξαν παρὰ ἀλλήλων λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες; » Δεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν μὴ δι' ἕτερον, ἀλλὰ δι' αὐτὸ μᾶλλον εἶναι αἱ- ρετόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο δοθείη, φανήσεται τὸ κινοῦν ἡμᾶς πρὸς τὴν ἐργασίαν τοῦ καλοῦ, πολλῷ τιμιώτε ρον ὑπάρχον τοῦ γινομένου· ὅπερ τῶν ἀτοπωτάτων ἂν εἴη, Θεοῦ τι κρεῖττον ἐννοεῖν τε καὶ λέγειν. Ὁ δὲ ἀνάλαβος πάλιν ὁ σταυροειδῶς τοῖς ὤμοις αὐτῶν περιπλεκόμενος, σύμβολον τῆς εἰς Χριστόν ἐστι πί- στεως ἀναλαμβανούσης τοὺς πραεῖς, καὶ περιστελ λούσης ἀεὶ τὰ κωλύοντα, καὶ τὴν ἐργασίαν ἀνεμπό- διστον αὐτοῖς παρεχούσης. Ἡ δὲ ζώνη περισφίγγουσα τοὺς νεφροὺς αὐτῶν, ἀπωθεῖται πᾶσαν ἀκαθαρσίαν, καὶ τοῦτο παραγγέλλει· . Καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι. » Τὴν δὲ μηλωτὴν ἔχουσιν, οἱ πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, καὶ φιμοῦντες μὲν πάντα τὰ τοῦ σώματος ἄλογα πάθη, τὰς δὲ τῆς ψυχῆς κακίας μετουσίᾳ τοῦ καλοῦ περικόπτοντες, καὶ πενίαν μὲν ἀγαπῶντες, πλεονε- ξίαν δὲ φεύγοντες ὡς εἰδωλολατρίας μητέρα. Η δὲ ῥάβδος, ξύλον ζωῆς ἐστι, πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτ τῆς καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ' αὐτὴν, ὡς ἐπὶ Κύ- ριον, ἀσφαλής. Καὶ τούτων μὲν σύμβολον ὡς ἐν ἐπι- τομῇ τῶν πραγμάτων τὸ σχῆμα· τὰ δὲ ῥήματα ταῦτά ἐστιν ὁ πρὸς αὐτοὺς ἀεὶ λέγουσιν οἱ Πατέρες· Τὴν πίστιν, ὦ τέκνα, βεβαιοῖ ὁ φόβος ὁ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦτον πάλιν ἐγκράτεια, ταύτην δὲ ἀκλινῆ ποιοῦσιν ὑπομονὴ καὶ ἐλπὶς, ἀφ᾽ ὧν τίκτεται ἀπάθεια, ἧς ἔκγονον ἡ ἀγάπη, ἀγάπη δὲ θύρα γνώσεως φυσικής, ἣν διαδέχεται θεολογία καὶ ἡ ἐσχάτη μακαριότης. Καὶ περὶ μὲν τοῦ σχήματος τοῦ ἱεροῦ καὶ τῆς διδα- σκαλίας τῶν γερόντων, τοσαῦτα ἡμῖν ἐπὶ τοῦ παρ- όντος εἰρήσθω. Περὶ δὲ τοῦ βίου τοῦ τε πρακτικού καὶ τοῦ γνωστικοῦ νυνί διηγούμεθα, οὐχ ὅσα ἑωρά. καμεν ἡ ἠκούσαμεν, ἀλλ᾽ ὅσα τοι καὶ ἄλλοις εἰπεῖν παρ' αὐτῶν μεμαθήκαμεν, ἑκατὸν μὲν κεφαλαίοις τὰ πρακτικά, πεντήκοντα δὲ πρὸς τοῖς ἑξακοσίοις τὰ γνωστικά συντετμημένως διελόντες· καὶ τὰ μὲν ἐπι- κρύψαντες, τὰ δὲ συσκιάσαντες, ἵνα μὴ δῶμεν τὰ ἅγια τοῖς κυσί, μηδὲ βάλλωμεν τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Εσται δὲ ταῦτα ἐμφανῆ τοῖς εἰς τὸ αὐτὸ ἴχνος αὐτοῖς ἐμβεβηκόσι. Α'. Χριστιανισμός ἐστι δόγμα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκ πρακτικῆς καὶ φυσικῆς καὶ θεο- λογικῆς συνεστώς (3). Β'. Βασιλεία οὐρανῶν ἐστὶν ἀπάθεια ψυχῆς μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Γ. Βασιλεία Θεοῦ ἐστι γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος συμπαρεκτεινομένη τῇ συστάσει τοῦ νοὸς, καὶ ὑπερ- βάλλουσα τὴν ἀφθαρσίαν αὐτοῦ. Δ'. Οὗτινός τις ἐρᾷ, τούτου καὶ ἐφίεται πάντως, καὶ οὗ ἐφίεται, τούτου καὶ τυχεῖν ἀγωνίζεται· καὶ πάσης μὲν ἡδονῆς ἐπιθυμία κατάρχει, ἐπιθυμίαν δὲ * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A bus captat, fidemque expellit. Quomodo : enim potestis, › inquit, ‹ credere, qui gloriam ab invi- cem accipitis, et gloriam quæ a solo Deo est non quæritis *? • Scilicet oportet bonum, non propter aliud quid, sed propter se magis eligi. Nam si hoc non concedatur, id quod nos ad operationem boni movet, multum ipso facto præstantius esse videbi- tur; quod absurdissimum fuerit, si aliquid Deu me- lius præstabiliusque putemus ac dicamus. Rursus vero analabus seu scapulare humeros eorum cir- cumplectens habensque figuram crucis, symbolum est fidei erga Christum, quæ mites suscipit, sem- perque obices coercet, ac operationem iis præbet omni impedimento liberam. At zona sive cingulum, renes ipsorum constringens, omnem repellit impu- • B ritatem, hocque denuntiat : • Bonum est homini Joan. v, 44. 'I Cor. vII, 1. * II Cor. iv, 10. C D mulierem non tangere ³. › Porro melotem seu pel- lem ovinam gerunt, qui semper mortificationem Jesu in corpore suo circumferunt : et cunctos corporis affectus rationi adversos obligant, animæ autem vi- tia participatione boni resecant; tum paupertatem diligunt, avaritiam fugiunt, tanquam idololatriæ ma trem. Virga denique, seu baculus, est lignum vitæ, cunctis eum tenentibus, et illi velut Christo innixis, firmus ac tutus. Habes paucis quarum rerum sym- bolum sit habitus; verba vero hæc sunt quæ ad eos semper proferunt Patres: Fidem, o filii, confirmat timor Dei, huncque rursus continentia, quam im- motam reddunt tolerantia et spes, ex quibus gignitur impassibilitas, cujus soboles charitas; at charitas ostium est naturalis cognitionis, cui succedit theo- logia et suprema beatitudo. Atque de liabitu sacro deque senum doctrina, hæc a nobis nunc dicta sint. De vita autem tum practica, tum gnostica, hoc est, quæ actione vel cognitione constat, jam disseramus, non quantum vidimus vel audivimus, sed quantum ab iis didicimus aliis esse dicenda; in centum capita res ad actionem pertinentes, in sexcenta et quin- quaginta res ad cognitionem spectantes, compen- diose partiti; et alia quidem occultantes, alia vero obscurius ponentes; ne demus sancta canibus, ne- que mittamus margaritas ante porcos ³; quæ tamen iis erunt aperta qui eorum hominum vestigiis iusti- terint. Jesu Christi, ex practica, physica et theologica (ra- ctatione constans. II. Regnum coelorum est animæ imperturbabili- tas, cum vera rerum cognitione. III. Regnum Dei est cognitio sanctæ Trinitatis, coextensa mentis constitutioni, ipsiusque incorru- ptionem exsuperans. desiderium IV. Quod quis amat, hoc et appetit prorsus, quodque appetit, hoc et adipisci contendit. Atque omnem voluptatem præit desiderium, * Matth. vi, 6. (3) ΑΙ. συνεστός. 1. Christianismus est dogma Servatoris nostri

καὶ συσκιάσα: τὰς ἀρετὰς, ἀεὶ δόξας τὰς παρὰ τῶν ἀνθρώπων θηρεύουσα, καὶ τὴν πίστιν ἀποδιώκουσα. ‹ Πῶς » γὰρ « δύνασθε, » φησί, ο πιστεῦσαι, δόξαν παρὰ ἀλλήλων λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ οὐ ζητοῦντες; » Δεῖ γὰρ τὸ ἀγαθὸν μὴ δι' ἕτερον, ἀλλὰ δι' αὐτὸ μᾶλλον εἶναι αἱ- ρετόν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο δοθείη, φανήσεται τὸ κινοῦν ἡμᾶς πρὸς τὴν ἐργασίαν τοῦ καλοῦ, πολλῷ τιμιώτε ρον ὑπάρχον τοῦ γινομένου· ὅπερ τῶν ἀτοπωτάτων ἂν εἴη, Θεοῦ τι κρεῖττον ἐννοεῖν τε καὶ λέγειν. Ὁ δὲ ἀνάλαβος πάλιν ὁ σταυροειδῶς τοῖς ὤμοις αὐτῶν περιπλεκόμενος, σύμβολον τῆς εἰς Χριστόν ἐστι πί- στεως ἀναλαμβανούσης τοὺς πραεῖς, καὶ περιστελ λούσης ἀεὶ τὰ κωλύοντα, καὶ τὴν ἐργασίαν ἀνεμπό- διστον αὐτοῖς παρεχούσης. Ἡ δὲ ζώνη περισφίγγουσα τοὺς νεφροὺς αὐτῶν, ἀπωθεῖται πᾶσαν ἀκαθαρσίαν, καὶ τοῦτο παραγγέλλει· . Καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι. » Τὴν δὲ μηλωτὴν ἔχουσιν, οἱ πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, καὶ φιμοῦντες μὲν πάντα τὰ τοῦ σώματος ἄλογα πάθη, τὰς δὲ τῆς ψυχῆς κακίας μετουσίᾳ τοῦ καλοῦ περικόπτοντες, καὶ πενίαν μὲν ἀγαπῶντες, πλεονε- ξίαν δὲ φεύγοντες ὡς εἰδωλολατρίας μητέρα. Η δὲ ῥάβδος, ξύλον ζωῆς ἐστι, πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις αὐτ τῆς καὶ τοῖς ἐπερειδομένοις ἐπ' αὐτὴν, ὡς ἐπὶ Κύ- ριον, ἀσφαλής. Καὶ τούτων μὲν σύμβολον ὡς ἐν ἐπι- τομῇ τῶν πραγμάτων τὸ σχῆμα· τὰ δὲ ῥήματα ταῦτά ἐστιν ὁ πρὸς αὐτοὺς ἀεὶ λέγουσιν οἱ Πατέρες· Τὴν πίστιν, ὦ τέκνα, βεβαιοῖ ὁ φόβος ὁ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦτον πάλιν ἐγκράτεια, ταύτην δὲ ἀκλινῆ ποιοῦσιν ὑπομονὴ καὶ ἐλπὶς, ἀφ᾽ ὧν τίκτεται ἀπάθεια, ἧς ἔκγονον ἡ ἀγάπη, ἀγάπη δὲ θύρα γνώσεως φυσικής, ἣν διαδέχεται θεολογία καὶ ἡ ἐσχάτη μακαριότης. Καὶ περὶ μὲν τοῦ σχήματος τοῦ ἱεροῦ καὶ τῆς διδα- σκαλίας τῶν γερόντων, τοσαῦτα ἡμῖν ἐπὶ τοῦ παρ- όντος εἰρήσθω. Περὶ δὲ τοῦ βίου τοῦ τε πρακτικού καὶ τοῦ γνωστικοῦ νυνί διηγούμεθα, οὐχ ὅσα ἑωρά. καμεν ἡ ἠκούσαμεν, ἀλλ᾽ ὅσα τοι καὶ ἄλλοις εἰπεῖν παρ' αὐτῶν μεμαθήκαμεν, ἑκατὸν μὲν κεφαλαίοις τὰ πρακτικά, πεντήκοντα δὲ πρὸς τοῖς ἑξακοσίοις τὰ γνωστικά συντετμημένως διελόντες· καὶ τὰ μὲν ἐπι- κρύψαντες, τὰ δὲ συσκιάσαντες, ἵνα μὴ δῶμεν τὰ ἅγια τοῖς κυσί, μηδὲ βάλλωμεν τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Εσται δὲ ταῦτα ἐμφανῆ τοῖς εἰς τὸ αὐτὸ ἴχνος αὐτοῖς ἐμβεβηκόσι. Α'. Χριστιανισμός ἐστι δόγμα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκ πρακτικῆς καὶ φυσικῆς καὶ θεο- λογικῆς συνεστώς (3). Β'. Βασιλεία οὐρανῶν ἐστὶν ἀπάθεια ψυχῆς μετὰ γνώσεως τῶν ὄντων ἀληθοῦς. Γ. Βασιλεία Θεοῦ ἐστι γνῶσις τῆς ἁγίας Τριάδος συμπαρεκτεινομένη τῇ συστάσει τοῦ νοὸς, καὶ ὑπερ- βάλλουσα τὴν ἀφθαρσίαν αὐτοῦ. Δ'. Οὗτινός τις ἐρᾷ, τούτου καὶ ἐφίεται πάντως, καὶ οὗ ἐφίεται, τούτου καὶ τυχεῖν ἀγωνίζεται· καὶ πάσης μὲν ἡδονῆς ἐπιθυμία κατάρχει, ἐπιθυμίαν δὲ * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A bus captat, fidemque expellit. Quomodo : enim potestis, › inquit, ‹ credere, qui gloriam ab invi- cem accipitis, et gloriam quæ a solo Deo est non quæritis *? • Scilicet oportet bonum, non propter aliud quid, sed propter se magis eligi. Nam si hoc non concedatur, id quod nos ad operationem boni movet, multum ipso facto præstantius esse videbi- tur; quod absurdissimum fuerit, si aliquid Deu me- lius præstabiliusque putemus ac dicamus. Rursus vero analabus seu scapulare humeros eorum cir- cumplectens habensque figuram crucis, symbolum est fidei erga Christum, quæ mites suscipit, sem- perque obices coercet, ac operationem iis præbet omni impedimento liberam. At zona sive cingulum, renes ipsorum constringens, omnem repellit impu- • B ritatem, hocque denuntiat : • Bonum est homini Joan. v, 44. 'I Cor. vII, 1. * II Cor. iv, 10. C D mulierem non tangere ³. › Porro melotem seu pel- lem ovinam gerunt, qui semper mortificationem Jesu in corpore suo circumferunt : et cunctos corporis affectus rationi adversos obligant, animæ autem vi- tia participatione boni resecant; tum paupertatem diligunt, avaritiam fugiunt, tanquam idololatriæ ma trem. Virga denique, seu baculus, est lignum vitæ, cunctis eum tenentibus, et illi velut Christo innixis, firmus ac tutus. Habes paucis quarum rerum sym- bolum sit habitus; verba vero hæc sunt quæ ad eos semper proferunt Patres: Fidem, o filii, confirmat timor Dei, huncque rursus continentia, quam im- motam reddunt tolerantia et spes, ex quibus gignitur impassibilitas, cujus soboles charitas; at charitas ostium est naturalis cognitionis, cui succedit theo- logia et suprema beatitudo. Atque de liabitu sacro deque senum doctrina, hæc a nobis nunc dicta sint. De vita autem tum practica, tum gnostica, hoc est, quæ actione vel cognitione constat, jam disseramus, non quantum vidimus vel audivimus, sed quantum ab iis didicimus aliis esse dicenda; in centum capita res ad actionem pertinentes, in sexcenta et quin- quaginta res ad cognitionem spectantes, compen- diose partiti; et alia quidem occultantes, alia vero obscurius ponentes; ne demus sancta canibus, ne- que mittamus margaritas ante porcos ³; quæ tamen iis erunt aperta qui eorum hominum vestigiis iusti- terint. Jesu Christi, ex practica, physica et theologica (ra- ctatione constans. II. Regnum coelorum est animæ imperturbabili- tas, cum vera rerum cognitione. III. Regnum Dei est cognitio sanctæ Trinitatis, coextensa mentis constitutioni, ipsiusque incorru- ptionem exsuperans. desiderium IV. Quod quis amat, hoc et appetit prorsus, quodque appetit, hoc et adipisci contendit. Atque omnem voluptatem præit desiderium, * Matth. vi, 6. (3) ΑΙ. συνεστός. 1. Christianismus est dogma Servatoris nostri

Α γισμῷ ἡμῶν ὀρθῷ ἐναντιοῦνται οἱ δαίμονες, ἀλλά τισι καὶ αἱ κακίαι αὗται, καθ᾽ ἂς περιποιώμεθα (16). Β Ο ΚΑ'. Ο γνώσεως ἐφαψάμενος καὶ τὴν ἀπ' αὐτῆς καρπούμενος ἡδονὴν, οὐκέτι τῷ τῆς κενοδοξίας πει- σθήσεται δαίμονι, πάσας αὐτῷ τὰς ἡδονὰς τοῦ κόσμου προσάγοντι. Τί γὰρ ἂν καὶ ὑπόσχοιτο μείζον πνευ ματικῆς θεωρίας; Ἐν ὅσῳ δέ ἐσμεν γνώσεως ἄγεν στοι, τὴν πρακτικὴν προθύμως κατεργαζώμεθα, τὸν σκοπὸν ἡμῶν δεικνύντες θεῷ, ὅτι πάντα πράττομεν τῆς αὐτοῦ γνώσεως ἕνεκεν. ΚΒ'. Μέμνησο τοῦ προτέρου σου βίου καὶ τῶν ἀρχαίων παραπτωμάτων, καὶ πῶς ἐμπαθῆς ὤν, ἐλέει Χριστοῦ, πρὸς τὴν ἀπάθειαν μεταβέβηκας, καὶ πῶς πάλιν ἐξῆλθες τοῦ κόσμου, τοῦ πολλὰ καὶ πολλάκις σε ταπεινώσαντος. Λόγισαι δέ μοι καὶ τοῦτο, τίς ὁ ἐν ἐρήμῳ φυλάσσων σε, καὶ τίς ὁ ἀπελαύνων τοὺς δαί μονας βρύχοντας κατὰ σοῦ τοὺς ὀδόντας αὐτῶν. Οἱ γὰρ τοιοῦτοι λογισμοί ταπεινοφροσύνην μὲν ἐμ· ποιοῦσι, τὸν δὲ τῆς ὑπερηφανίας οὐκ εἰσδέχονται δαίμονα. Περὶ παθῶν. ΚΙ'. ἂν τὰς μνήμας ἔχομεν ἐμπαθεῖς, τούτων καὶ τὰ πράγματα πρότερον μετὰ πάθους ὑπεδεξά μεθα· καὶ ὅσα τῶν πραγμάτων πάλιν μετὰ πάθους ὑποδεχόμεθα, τούτων καὶ τὰς μνήμας ἕξομεν έμπα θεῖς. "Οθεν ὁ νικήσας τοὺς ἐνεργοῦντας δαίμονας, τῶν ὑπ' αὐτῶν ἐνεργουμένων καταφρονεῖ. Τοῦ γὰρ ενύλου πολεμίου (17) ὁ ἄϋλος χαλεπώτερος. ΚΔ΄. Τὰ μὲν τῆς ψυχῆς πάθη, ἐκ τῶν ἀνθρώπων ἔχει τὰς ἀφορμάς· τὰ δὲ τοῦ σώματος, ἐκ τοῦ σώμα τος καὶ τὰ μὲν τοῦ σώματος πάθη περικόπτει ἐγκράτεια, τὰ δὲ τῆς ψυχῆς, ἀγάπη πνευματική. ΚΕ'. Οἱ μὲν τῶν ψυχικῶν προεστῶτες παθῶν, ἄχρι θανάτου προσκαρτεροῦσιν· οἱ δὲ τῶν σωματι κῶν, θᾶττον ὑποχωροῦσι· καὶ οἱ μὲν ἄλλοι δαίμονες ἀνατέλλοντι ἢ δύνοντι τῷ ἡλίῳ ἐοίκασιν, ενός τινο; μέρους τῆς ψυχῆς ἐφαπτόμενοι· ὁ δὲ μεσημβρινός, ὅλην περιλαμβάνειν εἴωθε τὴν ψυχὴν, καὶ ἐναποπνί γειν τὸν νοῦν. Διὸ γλυκεῖα ἡ ἀναχώρησις μετὰ τὴν τῶν παθῶν κένωσιν. Τότε γὰρ αἱ μνῆμαι μόνον (18) εἰσὶ ψιλαί· καὶ ἡ πάλη, οὐ πρὸς ἀγῶνα λοιπόν, ἀλλά πρὸς θεωρίαν αὐτῆς, παρασκευάζει τὸν μοναχόν. Κα'. Πότερον ἡ ἔννοια τὰ πάθη κινεῖ, ἢ τὰ πάθη τὴν ἔννοιαν, προσεκτέον. Τισὶ μὲν γὰρ ἔδοξε τὸ πρό- τερον, τισὶ δὲ τὸ δεύτερον. Υπὸ τῶν αἰσθήσεων πέν φυκε κινεῖσθαι τὰ πάθη· καὶ παρούσης μὲν ἀγάπης καὶ ἐγκρατείας, οὐ κινηθήσεται, ἀπούσης δὲ, κινη θήσεται. Πλειόνων δὲ παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν ὁ θυμὸς δεῖται φαρμάκων· καὶ διὰ τοῦτο, μεγάλη λέγεται ἡ ἀγάπη, ὅτι χαλινός ἐστι τοῦ θυμοῦ. Ταύτην καὶ Μωσῆς ἐκεῖνος ὁ ἅγιος, ἐν τοῖς φυσικοῖς συμβολικῶς ὀφιομάχον (19) ὠνόμασεν. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. Caterum non omni rectæ cogitationi nostrae adver- santur dæmones, at quibusdam ipsa quoque vitia, per quæ vincimus atque liberamur, [aut] quibus in- ficimur. XXI. Qui cognitionem attigerit, et voluptatem quæ ab ea prodit decerpserit, non amplius vanæ gloriæ demoni obsequetur, licet ei mundi voluptates afferat. Quid enim, quæso, promissurus est, quod spiritalem contemplationem habeat infra se? Quan- dia vero non degustavimus cognitionem, ea quæ ad vitam activam pertinent alacriter operemur, pro- positum nostrum exhibentes Deo, quod omnia fa- cimus ad ipsius cognitionem consequendam. XXII. Recordare prioris vitæ tuæ, antiquorum- que delictorum, et, quo pacto affectibus deditus, per Christi misericordiam, ad impassibilitatem transiisti; quo item pacto e mundo egressus es, qui te in multis ac sæpe dejecerat. Illud quoque mihi reputa, quis te in eremo servaverit, quis dæmones abegerit qui in te dentibus suis stridebant. Nam ejusmodi cogitationes humilitatem indunt, nec su- perbiæ dæmonem admittunt. De affectibus. XXIII. Quorum memoriam cum affectu serva- MUS, horum res antea' cum perturbatione suscepi- mus; et vice versa, quas res cum animi perpessione suscipimus, harum et memoriam affectu commotam retinebimus. Unde qui vicerit vexatores dæmones, ea quibus utuntur ad vexandum contemnet; mate- riali enim hoste immaterialis est molestior. XXIV. Animæ passiones, ab hominibus occasio- nen suinunt; corporis vero, a corpore: et has qui- dem corporis, rescindit contiuentia; illas autem animæ, charitas spiritalis. XXV. Dæmones qui affectibus animæ præsident, ad mortem usque perseverant; qui affectibus corpo- reis, cito recedunt. Et alii quidem dæmones, soli orienti aut occidenti similes sunt, unamque tantum aniniæ partem capessunt; at meridianus totam complecti solet animam, et mentem offocare. Proinde dulcis est monastica secessio post perpes- sionum vacuitatem. Tunc enim solæ nudæque su- persunt recordationes; ac de cætero lucta non ad certamen, sed ad luctæ contemplationem præparat monachum. XXVI. Utrum cogitatio affectus moveat, vel af- fectus moveant cogitationem, attendendum est. Nonnullis quippe prius placuit, aliis posterius. A sensibus commoveri affectus consueverunt; qui si affuerit charitas et continentia, non concitabun- tur; centra., si abfuerit. Porro ira pluribus eget medicamentis quam cupiditas: quapropter magna censetur charitas, quia iræ frenum est. Ipsam san- ctus ile Moses agens de rebus naturalibus, symbo- lice ophion:achum nominavit “ Levit. x1, 22. (19) D (16) Αl. ποιώμεθα. (17) ΔΙ. πολέμου. (18) ΑΙ. μόναι. (19) ΑΙ. ὀφιομάχην.

ΚΖ'. Πρὸς τὴν ἐπικρατοῦσαν δυσσέβειαν (20) ἐν τοῖς δαίμοσιν, είωθεν ἀνάπτεσθαι πρός λογισμούς ἡ ψυχή, ὅταν αὐτῶν ἐγγιζόντων ἀντιλαμβάνηται, τῷ τοῦ παρενοχλοῦντος πάθει πεποιωμένη. Υποθῆκαι, ΚΗ'. Οὐκ ἐν παντί καιρῷ δυνατὸν ἐκτελεῖν τὸν συνήθη κανόνα, προσέχειν δὲ δεῖ τῷ καιρῷ, καὶ τὰς ἐνδεχομένας ἐντολὰς ὡς ἔνι μάλιστα πειρᾶσθαι ποιεῖν. Τοὺς γὰρ καιροὺς καὶ αὐτοὶ τοὺς τοιούτους οὐκ ἀγνοοῦσιν οἱ δαίμονες. "Οθεν κινούμενοι καθ᾿ ἡμῶν, τὰ μὲν δυνατὰ γενέσθαι κωλύουσι, τὰ δὲ μὴ δυνατά γενέσθαι, πράττειν ἡμᾶς καταναγκάζουσι. Καὶ γὰρ τοὺς ἀσθενοῦντας, εὐχαριστεῖν μὲν ἐπὶ τοῖς ἀλγηδόσι, καὶ μακροθυμεῖν ἐπὶ τοῖς ὑπηρετοῦσιν ἀποκωλύουσιν· ἀτονοῦντας δὲ πάλιν, ἐγκρατεύεσθαι, καὶ βεβαρημέ- νους, ἑστῶτας ψάλλειν προτρέπονται. ΚΘ'. Ὅταν ἐν πόλεσιν ἢ ἐν κώμαις ἐπ' ὀλίγον ἀναγκαζώμεθα διατρίβειν, τότε μάλιστα σφοδρότερον τῆς ἐγκρατείας ἐχόμενοι, τοῖς κοσμικοῖς συνεσόμεθα, μήποτε παχυνθεὶς ἡμῶν ὁ νοῦς, καὶ τῆς συνήθους ἐπιμελείας διὰ τὸν παρόντα καιρὸν στερηθείς, πράξη τι τῶν ἀβουλήτων, καὶ γένηται φυγάς, ὑπὸ τῶν δαι- μόνων βαλλόμενος. Α΄. Οὐ πρότερον προσεύξῃ πειραζόμενος, πρὶν εἰ πεῖν τινα ῥήματα μετ' ὀργῆς πρὸς τὸν θλίβοντα. Τῆς γὰρ ψυχῆς σου πεποιωμένης τοῖς λογισμοῖς, συμβαί νει μηδὲ καθαρὰν γενέσθαι τὴν προσευχήν. Ἐὰν δὲ μετ᾿ ὀργῆς εἴπῃς τι πρὸς αὐτοὺς, συγχεῖς τε καὶ ἐξαφανίζεις τῶν ἀντικειμένων τὰ νοήματα. Τοῦτο γὰρ ἡ ὀργὴ καὶ ἐπὶ τῶν κρειττόνων νοημάτων ἐργάζεσθαι πέφυκεν. ΛΑ'. Εἴ τις βούλοιτο τῶν μοναχῶν, ἀγρίων πειρα- σθῆναι (21) δαιμόνων, καὶ τῆς αὐτῶν τέχνης ἕξιν λα- βεῖν, τηρείτω τους λογισμούς, καὶ τὰς ἐπιτάσεις σημειούσθω τούτων, καὶ τὰς ἀνέσεις, καὶ τὰς μετ εμπλοκάς, καὶ τοὺς χρόνους, καὶ τίνες τῶν δαιμό νων οἱ τοῦτο ποιοῦντες, καὶ ποῖος ποίῳ δαίμονι ἀο- λουθεῖ, καὶ τίς τίνι οὐχ ἕπεται, καὶ ζητείτω παρὰ Χριστοῦ τούτων τοὺς λόγους. Πάνυ γὰρ χαλεπαίνου. σιν ἐπὶ τοῖς γνωστικώτερον τὴν ἀρετὴν (22) μετιοῦσι, βουλόμενοι κατατοξεύειν ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. ΛΒ'. Δύο τῶν δαιμόνων ὀξυτάτους παρατηρήσας εὑρήσεις, καὶ σχεδόν τὴν κίνησιν τοῦ νοὸς ἡμῶν παρ ρατρέχοντας, τὸν δαίμονα τῆς πορνείας, καὶ τὸν συν- αρπάζοντα ἡμᾶς πρὸς βλασφημίαν (23). 'Αλλ' δ μὲν δεύτερος ἐστὶν ὀλιγοχρόνιος, ὁ δὲ πρότερος εἰ μὴ μετὰ πάθους κινοίη τοὺς λογισμούς, οὐκ ἐμπο- δίσει ἡμῖν πρὸς τὴν γνῶσιν (24) τοῦ Θεοῦ. ΑΓ. Σῶμα μὲν χωρίσαι ψυχῆς, μόνου ἐστὶ τοῦ συνδήσαντος· ψυχὴν δὲ ἀπὸ σώματος, καὶ τοῦ ἔφιε μένου τῆς ἀρετῆς. Τὴν ἀναχώρησιν, μελέτην θανά του καὶ φυγὴν τοῦ σώματος οἱ Πατέρες ἡμῶν ὀνο μάζουσιν. EVAGRI PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A Psal. x, 3. B C D XXVII. Contra impietatem [seu] fetorem qui in dæmonibus obtinet, solet anima incendi ad ratioci- nationes, cum ipsis appropinquantibus suscepta fue rit in auxilium, vitio obturbantis aspersa. Monita. XXVIII. Non omni tempore possumus consuetam regulam perfcere, sed attendendum est opportuni- tati, et mandata possibilia connitendum pro viri- bus operari. Nam hujusmodi opportuna tempora nec ipsi dæmones ignorant. Unde commoti contra mos, quæ fieri possunt prohibent; quæ fieri non pos- sunt, agere nos compellunt. grotes, ne in dolori- bus Deo gratias agant, et ministros patienter tole- rent, impediunt; consimilique modo hortantur ad abstinentiam imbecillos, et ad psallendum erecto in pedes corpore eos qui gravati sunt. XXIX. Quoties in urbibus aut vicis ad breve tem- pus manere cogimur, tunc præcipue continentiæ firmius adhærentes, cum sæcularibus conversabi- mur; ne crassescens mens nostra, et solita diligen- tia ob præsens tempus privata, aliquid contra sen- tentiam suam faciat, evadatque fugitiva, dum a dæmonibus impetitur. XXX. Inter tentationes non prius orabis, quam nonnulla verba irato animo protuleris adversus ve- xatorem. Cum enim anima tua cogitationibus velut qualitatibus sit affecta, continget nec puram ſundi precem. Quod si nonnihil ad eos cum ira dixeris, confundis ac dissipas adversariorum consilia. Si- quidem ita natura comparatum est, ut ira hoc quo- que conficiat in melioribus cogitationibus. XXXI. Si quis monachus periculum facere velit de feris dæmonibus, eorumque artis usum capere, observet cogitationes, quarum intentiones notet, remissiones, complicationes, tempora, et quinam dæmonum hoc faciant, tum qualis qualem dæmo- nem sequatur, quis vero quem non comitetur ; atque a Christo postulet horum causas et rationes. Admodum enim succensent iis qui virtutem [activam] gnostico magis modo excolunt, cupientes sagittare in obscuro rectos corde 1. XXXII. Duos e dæmonibus velocissimos obser- vando reperies, tantum non animi nostri motum praetercurrentes : daemonem fornicationis, eamque qui nos corripit ad blasphemiam ; verum posterior brevis est temporis; prior vero, nisi cum affectu moverit cogitationes, non arcebit nos a cognitione Dei. XXXIII. Corpus quidem sejungere ab anima, il- lius solius est qui colligavit, animam vero a cor pore, ad eum quoque pertinet qui virtutis desideric tenetur. Solitariam enim vitam Patres nostri medi- tationem mortis et corporis fugam nominant. (20) ΑΙ. δυσωδίαν. (21) ΑΙ. πειραθῆναι. 149) Α1. πρακτικήν. (23) Al. add. Θεοῦ. (24) Al. inser. τήν.

ΚΖ'. Πρὸς τὴν ἐπικρατοῦσαν δυσσέβειαν (20) ἐν τοῖς δαίμοσιν, είωθεν ἀνάπτεσθαι πρός λογισμούς ἡ ψυχή, ὅταν αὐτῶν ἐγγιζόντων ἀντιλαμβάνηται, τῷ τοῦ παρενοχλοῦντος πάθει πεποιωμένη. Υποθῆκαι, ΚΗ'. Οὐκ ἐν παντί καιρῷ δυνατὸν ἐκτελεῖν τὸν συνήθη κανόνα, προσέχειν δὲ δεῖ τῷ καιρῷ, καὶ τὰς ἐνδεχομένας ἐντολὰς ὡς ἔνι μάλιστα πειρᾶσθαι ποιεῖν. Τοὺς γὰρ καιροὺς καὶ αὐτοὶ τοὺς τοιούτους οὐκ ἀγνοοῦσιν οἱ δαίμονες. "Οθεν κινούμενοι καθ᾿ ἡμῶν, τὰ μὲν δυνατὰ γενέσθαι κωλύουσι, τὰ δὲ μὴ δυνατά γενέσθαι, πράττειν ἡμᾶς καταναγκάζουσι. Καὶ γὰρ τοὺς ἀσθενοῦντας, εὐχαριστεῖν μὲν ἐπὶ τοῖς ἀλγηδόσι, καὶ μακροθυμεῖν ἐπὶ τοῖς ὑπηρετοῦσιν ἀποκωλύουσιν· ἀτονοῦντας δὲ πάλιν, ἐγκρατεύεσθαι, καὶ βεβαρημέ- νους, ἑστῶτας ψάλλειν προτρέπονται. ΚΘ'. Ὅταν ἐν πόλεσιν ἢ ἐν κώμαις ἐπ' ὀλίγον ἀναγκαζώμεθα διατρίβειν, τότε μάλιστα σφοδρότερον τῆς ἐγκρατείας ἐχόμενοι, τοῖς κοσμικοῖς συνεσόμεθα, μήποτε παχυνθεὶς ἡμῶν ὁ νοῦς, καὶ τῆς συνήθους ἐπιμελείας διὰ τὸν παρόντα καιρὸν στερηθείς, πράξη τι τῶν ἀβουλήτων, καὶ γένηται φυγάς, ὑπὸ τῶν δαι- μόνων βαλλόμενος. Α΄. Οὐ πρότερον προσεύξῃ πειραζόμενος, πρὶν εἰ πεῖν τινα ῥήματα μετ' ὀργῆς πρὸς τὸν θλίβοντα. Τῆς γὰρ ψυχῆς σου πεποιωμένης τοῖς λογισμοῖς, συμβαί νει μηδὲ καθαρὰν γενέσθαι τὴν προσευχήν. Ἐὰν δὲ μετ᾿ ὀργῆς εἴπῃς τι πρὸς αὐτοὺς, συγχεῖς τε καὶ ἐξαφανίζεις τῶν ἀντικειμένων τὰ νοήματα. Τοῦτο γὰρ ἡ ὀργὴ καὶ ἐπὶ τῶν κρειττόνων νοημάτων ἐργάζεσθαι πέφυκεν. ΛΑ'. Εἴ τις βούλοιτο τῶν μοναχῶν, ἀγρίων πειρα- σθῆναι (21) δαιμόνων, καὶ τῆς αὐτῶν τέχνης ἕξιν λα- βεῖν, τηρείτω τους λογισμούς, καὶ τὰς ἐπιτάσεις σημειούσθω τούτων, καὶ τὰς ἀνέσεις, καὶ τὰς μετ εμπλοκάς, καὶ τοὺς χρόνους, καὶ τίνες τῶν δαιμό νων οἱ τοῦτο ποιοῦντες, καὶ ποῖος ποίῳ δαίμονι ἀο- λουθεῖ, καὶ τίς τίνι οὐχ ἕπεται, καὶ ζητείτω παρὰ Χριστοῦ τούτων τοὺς λόγους. Πάνυ γὰρ χαλεπαίνου. σιν ἐπὶ τοῖς γνωστικώτερον τὴν ἀρετὴν (22) μετιοῦσι, βουλόμενοι κατατοξεύειν ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. ΛΒ'. Δύο τῶν δαιμόνων ὀξυτάτους παρατηρήσας εὑρήσεις, καὶ σχεδόν τὴν κίνησιν τοῦ νοὸς ἡμῶν παρ ρατρέχοντας, τὸν δαίμονα τῆς πορνείας, καὶ τὸν συν- αρπάζοντα ἡμᾶς πρὸς βλασφημίαν (23). 'Αλλ' δ μὲν δεύτερος ἐστὶν ὀλιγοχρόνιος, ὁ δὲ πρότερος εἰ μὴ μετὰ πάθους κινοίη τοὺς λογισμούς, οὐκ ἐμπο- δίσει ἡμῖν πρὸς τὴν γνῶσιν (24) τοῦ Θεοῦ. ΑΓ. Σῶμα μὲν χωρίσαι ψυχῆς, μόνου ἐστὶ τοῦ συνδήσαντος· ψυχὴν δὲ ἀπὸ σώματος, καὶ τοῦ ἔφιε μένου τῆς ἀρετῆς. Τὴν ἀναχώρησιν, μελέτην θανά του καὶ φυγὴν τοῦ σώματος οἱ Πατέρες ἡμῶν ὀνο μάζουσιν. EVAGRI PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A Psal. x, 3. B C D XXVII. Contra impietatem [seu] fetorem qui in dæmonibus obtinet, solet anima incendi ad ratioci- nationes, cum ipsis appropinquantibus suscepta fue rit in auxilium, vitio obturbantis aspersa. Monita. XXVIII. Non omni tempore possumus consuetam regulam perfcere, sed attendendum est opportuni- tati, et mandata possibilia connitendum pro viri- bus operari. Nam hujusmodi opportuna tempora nec ipsi dæmones ignorant. Unde commoti contra mos, quæ fieri possunt prohibent; quæ fieri non pos- sunt, agere nos compellunt. grotes, ne in dolori- bus Deo gratias agant, et ministros patienter tole- rent, impediunt; consimilique modo hortantur ad abstinentiam imbecillos, et ad psallendum erecto in pedes corpore eos qui gravati sunt. XXIX. Quoties in urbibus aut vicis ad breve tem- pus manere cogimur, tunc præcipue continentiæ firmius adhærentes, cum sæcularibus conversabi- mur; ne crassescens mens nostra, et solita diligen- tia ob præsens tempus privata, aliquid contra sen- tentiam suam faciat, evadatque fugitiva, dum a dæmonibus impetitur. XXX. Inter tentationes non prius orabis, quam nonnulla verba irato animo protuleris adversus ve- xatorem. Cum enim anima tua cogitationibus velut qualitatibus sit affecta, continget nec puram ſundi precem. Quod si nonnihil ad eos cum ira dixeris, confundis ac dissipas adversariorum consilia. Si- quidem ita natura comparatum est, ut ira hoc quo- que conficiat in melioribus cogitationibus. XXXI. Si quis monachus periculum facere velit de feris dæmonibus, eorumque artis usum capere, observet cogitationes, quarum intentiones notet, remissiones, complicationes, tempora, et quinam dæmonum hoc faciant, tum qualis qualem dæmo- nem sequatur, quis vero quem non comitetur ; atque a Christo postulet horum causas et rationes. Admodum enim succensent iis qui virtutem [activam] gnostico magis modo excolunt, cupientes sagittare in obscuro rectos corde 1. XXXII. Duos e dæmonibus velocissimos obser- vando reperies, tantum non animi nostri motum praetercurrentes : daemonem fornicationis, eamque qui nos corripit ad blasphemiam ; verum posterior brevis est temporis; prior vero, nisi cum affectu moverit cogitationes, non arcebit nos a cognitione Dei. XXXIII. Corpus quidem sejungere ab anima, il- lius solius est qui colligavit, animam vero a cor pore, ad eum quoque pertinet qui virtutis desideric tenetur. Solitariam enim vitam Patres nostri medi- tationem mortis et corporis fugam nominant. (20) ΑΙ. δυσωδίαν. (21) ΑΙ. πειραθῆναι. 149) Α1. πρακτικήν. (23) Al. add. Θεοῦ. (24) Al. inser. τήν.

ΚΖ'. Πρὸς τὴν ἐπικρατοῦσαν δυσσέβειαν (20) ἐν τοῖς δαίμοσιν, είωθεν ἀνάπτεσθαι πρός λογισμούς ἡ ψυχή, ὅταν αὐτῶν ἐγγιζόντων ἀντιλαμβάνηται, τῷ τοῦ παρενοχλοῦντος πάθει πεποιωμένη. Υποθῆκαι, ΚΗ'. Οὐκ ἐν παντί καιρῷ δυνατὸν ἐκτελεῖν τὸν συνήθη κανόνα, προσέχειν δὲ δεῖ τῷ καιρῷ, καὶ τὰς ἐνδεχομένας ἐντολὰς ὡς ἔνι μάλιστα πειρᾶσθαι ποιεῖν. Τοὺς γὰρ καιροὺς καὶ αὐτοὶ τοὺς τοιούτους οὐκ ἀγνοοῦσιν οἱ δαίμονες. "Οθεν κινούμενοι καθ᾿ ἡμῶν, τὰ μὲν δυνατὰ γενέσθαι κωλύουσι, τὰ δὲ μὴ δυνατά γενέσθαι, πράττειν ἡμᾶς καταναγκάζουσι. Καὶ γὰρ τοὺς ἀσθενοῦντας, εὐχαριστεῖν μὲν ἐπὶ τοῖς ἀλγηδόσι, καὶ μακροθυμεῖν ἐπὶ τοῖς ὑπηρετοῦσιν ἀποκωλύουσιν· ἀτονοῦντας δὲ πάλιν, ἐγκρατεύεσθαι, καὶ βεβαρημέ- νους, ἑστῶτας ψάλλειν προτρέπονται. ΚΘ'. Ὅταν ἐν πόλεσιν ἢ ἐν κώμαις ἐπ' ὀλίγον ἀναγκαζώμεθα διατρίβειν, τότε μάλιστα σφοδρότερον τῆς ἐγκρατείας ἐχόμενοι, τοῖς κοσμικοῖς συνεσόμεθα, μήποτε παχυνθεὶς ἡμῶν ὁ νοῦς, καὶ τῆς συνήθους ἐπιμελείας διὰ τὸν παρόντα καιρὸν στερηθείς, πράξη τι τῶν ἀβουλήτων, καὶ γένηται φυγάς, ὑπὸ τῶν δαι- μόνων βαλλόμενος. Α΄. Οὐ πρότερον προσεύξῃ πειραζόμενος, πρὶν εἰ πεῖν τινα ῥήματα μετ' ὀργῆς πρὸς τὸν θλίβοντα. Τῆς γὰρ ψυχῆς σου πεποιωμένης τοῖς λογισμοῖς, συμβαί νει μηδὲ καθαρὰν γενέσθαι τὴν προσευχήν. Ἐὰν δὲ μετ᾿ ὀργῆς εἴπῃς τι πρὸς αὐτοὺς, συγχεῖς τε καὶ ἐξαφανίζεις τῶν ἀντικειμένων τὰ νοήματα. Τοῦτο γὰρ ἡ ὀργὴ καὶ ἐπὶ τῶν κρειττόνων νοημάτων ἐργάζεσθαι πέφυκεν. ΛΑ'. Εἴ τις βούλοιτο τῶν μοναχῶν, ἀγρίων πειρα- σθῆναι (21) δαιμόνων, καὶ τῆς αὐτῶν τέχνης ἕξιν λα- βεῖν, τηρείτω τους λογισμούς, καὶ τὰς ἐπιτάσεις σημειούσθω τούτων, καὶ τὰς ἀνέσεις, καὶ τὰς μετ εμπλοκάς, καὶ τοὺς χρόνους, καὶ τίνες τῶν δαιμό νων οἱ τοῦτο ποιοῦντες, καὶ ποῖος ποίῳ δαίμονι ἀο- λουθεῖ, καὶ τίς τίνι οὐχ ἕπεται, καὶ ζητείτω παρὰ Χριστοῦ τούτων τοὺς λόγους. Πάνυ γὰρ χαλεπαίνου. σιν ἐπὶ τοῖς γνωστικώτερον τὴν ἀρετὴν (22) μετιοῦσι, βουλόμενοι κατατοξεύειν ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. ΛΒ'. Δύο τῶν δαιμόνων ὀξυτάτους παρατηρήσας εὑρήσεις, καὶ σχεδόν τὴν κίνησιν τοῦ νοὸς ἡμῶν παρ ρατρέχοντας, τὸν δαίμονα τῆς πορνείας, καὶ τὸν συν- αρπάζοντα ἡμᾶς πρὸς βλασφημίαν (23). 'Αλλ' δ μὲν δεύτερος ἐστὶν ὀλιγοχρόνιος, ὁ δὲ πρότερος εἰ μὴ μετὰ πάθους κινοίη τοὺς λογισμούς, οὐκ ἐμπο- δίσει ἡμῖν πρὸς τὴν γνῶσιν (24) τοῦ Θεοῦ. ΑΓ. Σῶμα μὲν χωρίσαι ψυχῆς, μόνου ἐστὶ τοῦ συνδήσαντος· ψυχὴν δὲ ἀπὸ σώματος, καὶ τοῦ ἔφιε μένου τῆς ἀρετῆς. Τὴν ἀναχώρησιν, μελέτην θανά του καὶ φυγὴν τοῦ σώματος οἱ Πατέρες ἡμῶν ὀνο μάζουσιν. EVAGRI PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A Psal. x, 3. B C D XXVII. Contra impietatem [seu] fetorem qui in dæmonibus obtinet, solet anima incendi ad ratioci- nationes, cum ipsis appropinquantibus suscepta fue rit in auxilium, vitio obturbantis aspersa. Monita. XXVIII. Non omni tempore possumus consuetam regulam perfcere, sed attendendum est opportuni- tati, et mandata possibilia connitendum pro viri- bus operari. Nam hujusmodi opportuna tempora nec ipsi dæmones ignorant. Unde commoti contra mos, quæ fieri possunt prohibent; quæ fieri non pos- sunt, agere nos compellunt. grotes, ne in dolori- bus Deo gratias agant, et ministros patienter tole- rent, impediunt; consimilique modo hortantur ad abstinentiam imbecillos, et ad psallendum erecto in pedes corpore eos qui gravati sunt. XXIX. Quoties in urbibus aut vicis ad breve tem- pus manere cogimur, tunc præcipue continentiæ firmius adhærentes, cum sæcularibus conversabi- mur; ne crassescens mens nostra, et solita diligen- tia ob præsens tempus privata, aliquid contra sen- tentiam suam faciat, evadatque fugitiva, dum a dæmonibus impetitur. XXX. Inter tentationes non prius orabis, quam nonnulla verba irato animo protuleris adversus ve- xatorem. Cum enim anima tua cogitationibus velut qualitatibus sit affecta, continget nec puram ſundi precem. Quod si nonnihil ad eos cum ira dixeris, confundis ac dissipas adversariorum consilia. Si- quidem ita natura comparatum est, ut ira hoc quo- que conficiat in melioribus cogitationibus. XXXI. Si quis monachus periculum facere velit de feris dæmonibus, eorumque artis usum capere, observet cogitationes, quarum intentiones notet, remissiones, complicationes, tempora, et quinam dæmonum hoc faciant, tum qualis qualem dæmo- nem sequatur, quis vero quem non comitetur ; atque a Christo postulet horum causas et rationes. Admodum enim succensent iis qui virtutem [activam] gnostico magis modo excolunt, cupientes sagittare in obscuro rectos corde 1. XXXII. Duos e dæmonibus velocissimos obser- vando reperies, tantum non animi nostri motum praetercurrentes : daemonem fornicationis, eamque qui nos corripit ad blasphemiam ; verum posterior brevis est temporis; prior vero, nisi cum affectu moverit cogitationes, non arcebit nos a cognitione Dei. XXXIII. Corpus quidem sejungere ab anima, il- lius solius est qui colligavit, animam vero a cor pore, ad eum quoque pertinet qui virtutis desideric tenetur. Solitariam enim vitam Patres nostri medi- tationem mortis et corporis fugam nominant. (20) ΑΙ. δυσωδίαν. (21) ΑΙ. πειραθῆναι. 149) Α1. πρακτικήν. (23) Al. add. Θεοῦ. (24) Al. inser. τήν.

ΚΖ'. Πρὸς τὴν ἐπικρατοῦσαν δυσσέβειαν (20) ἐν τοῖς δαίμοσιν, είωθεν ἀνάπτεσθαι πρός λογισμούς ἡ ψυχή, ὅταν αὐτῶν ἐγγιζόντων ἀντιλαμβάνηται, τῷ τοῦ παρενοχλοῦντος πάθει πεποιωμένη. Υποθῆκαι, ΚΗ'. Οὐκ ἐν παντί καιρῷ δυνατὸν ἐκτελεῖν τὸν συνήθη κανόνα, προσέχειν δὲ δεῖ τῷ καιρῷ, καὶ τὰς ἐνδεχομένας ἐντολὰς ὡς ἔνι μάλιστα πειρᾶσθαι ποιεῖν. Τοὺς γὰρ καιροὺς καὶ αὐτοὶ τοὺς τοιούτους οὐκ ἀγνοοῦσιν οἱ δαίμονες. "Οθεν κινούμενοι καθ᾿ ἡμῶν, τὰ μὲν δυνατὰ γενέσθαι κωλύουσι, τὰ δὲ μὴ δυνατά γενέσθαι, πράττειν ἡμᾶς καταναγκάζουσι. Καὶ γὰρ τοὺς ἀσθενοῦντας, εὐχαριστεῖν μὲν ἐπὶ τοῖς ἀλγηδόσι, καὶ μακροθυμεῖν ἐπὶ τοῖς ὑπηρετοῦσιν ἀποκωλύουσιν· ἀτονοῦντας δὲ πάλιν, ἐγκρατεύεσθαι, καὶ βεβαρημέ- νους, ἑστῶτας ψάλλειν προτρέπονται. ΚΘ'. Ὅταν ἐν πόλεσιν ἢ ἐν κώμαις ἐπ' ὀλίγον ἀναγκαζώμεθα διατρίβειν, τότε μάλιστα σφοδρότερον τῆς ἐγκρατείας ἐχόμενοι, τοῖς κοσμικοῖς συνεσόμεθα, μήποτε παχυνθεὶς ἡμῶν ὁ νοῦς, καὶ τῆς συνήθους ἐπιμελείας διὰ τὸν παρόντα καιρὸν στερηθείς, πράξη τι τῶν ἀβουλήτων, καὶ γένηται φυγάς, ὑπὸ τῶν δαι- μόνων βαλλόμενος. Α΄. Οὐ πρότερον προσεύξῃ πειραζόμενος, πρὶν εἰ πεῖν τινα ῥήματα μετ' ὀργῆς πρὸς τὸν θλίβοντα. Τῆς γὰρ ψυχῆς σου πεποιωμένης τοῖς λογισμοῖς, συμβαί νει μηδὲ καθαρὰν γενέσθαι τὴν προσευχήν. Ἐὰν δὲ μετ᾿ ὀργῆς εἴπῃς τι πρὸς αὐτοὺς, συγχεῖς τε καὶ ἐξαφανίζεις τῶν ἀντικειμένων τὰ νοήματα. Τοῦτο γὰρ ἡ ὀργὴ καὶ ἐπὶ τῶν κρειττόνων νοημάτων ἐργάζεσθαι πέφυκεν. ΛΑ'. Εἴ τις βούλοιτο τῶν μοναχῶν, ἀγρίων πειρα- σθῆναι (21) δαιμόνων, καὶ τῆς αὐτῶν τέχνης ἕξιν λα- βεῖν, τηρείτω τους λογισμούς, καὶ τὰς ἐπιτάσεις σημειούσθω τούτων, καὶ τὰς ἀνέσεις, καὶ τὰς μετ εμπλοκάς, καὶ τοὺς χρόνους, καὶ τίνες τῶν δαιμό νων οἱ τοῦτο ποιοῦντες, καὶ ποῖος ποίῳ δαίμονι ἀο- λουθεῖ, καὶ τίς τίνι οὐχ ἕπεται, καὶ ζητείτω παρὰ Χριστοῦ τούτων τοὺς λόγους. Πάνυ γὰρ χαλεπαίνου. σιν ἐπὶ τοῖς γνωστικώτερον τὴν ἀρετὴν (22) μετιοῦσι, βουλόμενοι κατατοξεύειν ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. ΛΒ'. Δύο τῶν δαιμόνων ὀξυτάτους παρατηρήσας εὑρήσεις, καὶ σχεδόν τὴν κίνησιν τοῦ νοὸς ἡμῶν παρ ρατρέχοντας, τὸν δαίμονα τῆς πορνείας, καὶ τὸν συν- αρπάζοντα ἡμᾶς πρὸς βλασφημίαν (23). 'Αλλ' δ μὲν δεύτερος ἐστὶν ὀλιγοχρόνιος, ὁ δὲ πρότερος εἰ μὴ μετὰ πάθους κινοίη τοὺς λογισμούς, οὐκ ἐμπο- δίσει ἡμῖν πρὸς τὴν γνῶσιν (24) τοῦ Θεοῦ. ΑΓ. Σῶμα μὲν χωρίσαι ψυχῆς, μόνου ἐστὶ τοῦ συνδήσαντος· ψυχὴν δὲ ἀπὸ σώματος, καὶ τοῦ ἔφιε μένου τῆς ἀρετῆς. Τὴν ἀναχώρησιν, μελέτην θανά του καὶ φυγὴν τοῦ σώματος οἱ Πατέρες ἡμῶν ὀνο μάζουσιν. EVAGRI PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A Psal. x, 3. B C D XXVII. Contra impietatem [seu] fetorem qui in dæmonibus obtinet, solet anima incendi ad ratioci- nationes, cum ipsis appropinquantibus suscepta fue rit in auxilium, vitio obturbantis aspersa. Monita. XXVIII. Non omni tempore possumus consuetam regulam perfcere, sed attendendum est opportuni- tati, et mandata possibilia connitendum pro viri- bus operari. Nam hujusmodi opportuna tempora nec ipsi dæmones ignorant. Unde commoti contra mos, quæ fieri possunt prohibent; quæ fieri non pos- sunt, agere nos compellunt. grotes, ne in dolori- bus Deo gratias agant, et ministros patienter tole- rent, impediunt; consimilique modo hortantur ad abstinentiam imbecillos, et ad psallendum erecto in pedes corpore eos qui gravati sunt. XXIX. Quoties in urbibus aut vicis ad breve tem- pus manere cogimur, tunc præcipue continentiæ firmius adhærentes, cum sæcularibus conversabi- mur; ne crassescens mens nostra, et solita diligen- tia ob præsens tempus privata, aliquid contra sen- tentiam suam faciat, evadatque fugitiva, dum a dæmonibus impetitur. XXX. Inter tentationes non prius orabis, quam nonnulla verba irato animo protuleris adversus ve- xatorem. Cum enim anima tua cogitationibus velut qualitatibus sit affecta, continget nec puram ſundi precem. Quod si nonnihil ad eos cum ira dixeris, confundis ac dissipas adversariorum consilia. Si- quidem ita natura comparatum est, ut ira hoc quo- que conficiat in melioribus cogitationibus. XXXI. Si quis monachus periculum facere velit de feris dæmonibus, eorumque artis usum capere, observet cogitationes, quarum intentiones notet, remissiones, complicationes, tempora, et quinam dæmonum hoc faciant, tum qualis qualem dæmo- nem sequatur, quis vero quem non comitetur ; atque a Christo postulet horum causas et rationes. Admodum enim succensent iis qui virtutem [activam] gnostico magis modo excolunt, cupientes sagittare in obscuro rectos corde 1. XXXII. Duos e dæmonibus velocissimos obser- vando reperies, tantum non animi nostri motum praetercurrentes : daemonem fornicationis, eamque qui nos corripit ad blasphemiam ; verum posterior brevis est temporis; prior vero, nisi cum affectu moverit cogitationes, non arcebit nos a cognitione Dei. XXXIII. Corpus quidem sejungere ab anima, il- lius solius est qui colligavit, animam vero a cor pore, ad eum quoque pertinet qui virtutis desideric tenetur. Solitariam enim vitam Patres nostri medi- tationem mortis et corporis fugam nominant. (20) ΑΙ. δυσωδίαν. (21) ΑΙ. πειραθῆναι. 149) Α1. πρακτικήν. (23) Al. add. Θεοῦ. (24) Al. inser. τήν.

ΚΖ'. Πρὸς τὴν ἐπικρατοῦσαν δυσσέβειαν (20) ἐν τοῖς δαίμοσιν, είωθεν ἀνάπτεσθαι πρός λογισμούς ἡ ψυχή, ὅταν αὐτῶν ἐγγιζόντων ἀντιλαμβάνηται, τῷ τοῦ παρενοχλοῦντος πάθει πεποιωμένη. Υποθῆκαι, ΚΗ'. Οὐκ ἐν παντί καιρῷ δυνατὸν ἐκτελεῖν τὸν συνήθη κανόνα, προσέχειν δὲ δεῖ τῷ καιρῷ, καὶ τὰς ἐνδεχομένας ἐντολὰς ὡς ἔνι μάλιστα πειρᾶσθαι ποιεῖν. Τοὺς γὰρ καιροὺς καὶ αὐτοὶ τοὺς τοιούτους οὐκ ἀγνοοῦσιν οἱ δαίμονες. "Οθεν κινούμενοι καθ᾿ ἡμῶν, τὰ μὲν δυνατὰ γενέσθαι κωλύουσι, τὰ δὲ μὴ δυνατά γενέσθαι, πράττειν ἡμᾶς καταναγκάζουσι. Καὶ γὰρ τοὺς ἀσθενοῦντας, εὐχαριστεῖν μὲν ἐπὶ τοῖς ἀλγηδόσι, καὶ μακροθυμεῖν ἐπὶ τοῖς ὑπηρετοῦσιν ἀποκωλύουσιν· ἀτονοῦντας δὲ πάλιν, ἐγκρατεύεσθαι, καὶ βεβαρημέ- νους, ἑστῶτας ψάλλειν προτρέπονται. ΚΘ'. Ὅταν ἐν πόλεσιν ἢ ἐν κώμαις ἐπ' ὀλίγον ἀναγκαζώμεθα διατρίβειν, τότε μάλιστα σφοδρότερον τῆς ἐγκρατείας ἐχόμενοι, τοῖς κοσμικοῖς συνεσόμεθα, μήποτε παχυνθεὶς ἡμῶν ὁ νοῦς, καὶ τῆς συνήθους ἐπιμελείας διὰ τὸν παρόντα καιρὸν στερηθείς, πράξη τι τῶν ἀβουλήτων, καὶ γένηται φυγάς, ὑπὸ τῶν δαι- μόνων βαλλόμενος. Α΄. Οὐ πρότερον προσεύξῃ πειραζόμενος, πρὶν εἰ πεῖν τινα ῥήματα μετ' ὀργῆς πρὸς τὸν θλίβοντα. Τῆς γὰρ ψυχῆς σου πεποιωμένης τοῖς λογισμοῖς, συμβαί νει μηδὲ καθαρὰν γενέσθαι τὴν προσευχήν. Ἐὰν δὲ μετ᾿ ὀργῆς εἴπῃς τι πρὸς αὐτοὺς, συγχεῖς τε καὶ ἐξαφανίζεις τῶν ἀντικειμένων τὰ νοήματα. Τοῦτο γὰρ ἡ ὀργὴ καὶ ἐπὶ τῶν κρειττόνων νοημάτων ἐργάζεσθαι πέφυκεν. ΛΑ'. Εἴ τις βούλοιτο τῶν μοναχῶν, ἀγρίων πειρα- σθῆναι (21) δαιμόνων, καὶ τῆς αὐτῶν τέχνης ἕξιν λα- βεῖν, τηρείτω τους λογισμούς, καὶ τὰς ἐπιτάσεις σημειούσθω τούτων, καὶ τὰς ἀνέσεις, καὶ τὰς μετ εμπλοκάς, καὶ τοὺς χρόνους, καὶ τίνες τῶν δαιμό νων οἱ τοῦτο ποιοῦντες, καὶ ποῖος ποίῳ δαίμονι ἀο- λουθεῖ, καὶ τίς τίνι οὐχ ἕπεται, καὶ ζητείτω παρὰ Χριστοῦ τούτων τοὺς λόγους. Πάνυ γὰρ χαλεπαίνου. σιν ἐπὶ τοῖς γνωστικώτερον τὴν ἀρετὴν (22) μετιοῦσι, βουλόμενοι κατατοξεύειν ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. ΛΒ'. Δύο τῶν δαιμόνων ὀξυτάτους παρατηρήσας εὑρήσεις, καὶ σχεδόν τὴν κίνησιν τοῦ νοὸς ἡμῶν παρ ρατρέχοντας, τὸν δαίμονα τῆς πορνείας, καὶ τὸν συν- αρπάζοντα ἡμᾶς πρὸς βλασφημίαν (23). 'Αλλ' δ μὲν δεύτερος ἐστὶν ὀλιγοχρόνιος, ὁ δὲ πρότερος εἰ μὴ μετὰ πάθους κινοίη τοὺς λογισμούς, οὐκ ἐμπο- δίσει ἡμῖν πρὸς τὴν γνῶσιν (24) τοῦ Θεοῦ. ΑΓ. Σῶμα μὲν χωρίσαι ψυχῆς, μόνου ἐστὶ τοῦ συνδήσαντος· ψυχὴν δὲ ἀπὸ σώματος, καὶ τοῦ ἔφιε μένου τῆς ἀρετῆς. Τὴν ἀναχώρησιν, μελέτην θανά του καὶ φυγὴν τοῦ σώματος οἱ Πατέρες ἡμῶν ὀνο μάζουσιν. EVAGRI PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. A Psal. x, 3. B C D XXVII. Contra impietatem [seu] fetorem qui in dæmonibus obtinet, solet anima incendi ad ratioci- nationes, cum ipsis appropinquantibus suscepta fue rit in auxilium, vitio obturbantis aspersa. Monita. XXVIII. Non omni tempore possumus consuetam regulam perfcere, sed attendendum est opportuni- tati, et mandata possibilia connitendum pro viri- bus operari. Nam hujusmodi opportuna tempora nec ipsi dæmones ignorant. Unde commoti contra mos, quæ fieri possunt prohibent; quæ fieri non pos- sunt, agere nos compellunt. grotes, ne in dolori- bus Deo gratias agant, et ministros patienter tole- rent, impediunt; consimilique modo hortantur ad abstinentiam imbecillos, et ad psallendum erecto in pedes corpore eos qui gravati sunt. XXIX. Quoties in urbibus aut vicis ad breve tem- pus manere cogimur, tunc præcipue continentiæ firmius adhærentes, cum sæcularibus conversabi- mur; ne crassescens mens nostra, et solita diligen- tia ob præsens tempus privata, aliquid contra sen- tentiam suam faciat, evadatque fugitiva, dum a dæmonibus impetitur. XXX. Inter tentationes non prius orabis, quam nonnulla verba irato animo protuleris adversus ve- xatorem. Cum enim anima tua cogitationibus velut qualitatibus sit affecta, continget nec puram ſundi precem. Quod si nonnihil ad eos cum ira dixeris, confundis ac dissipas adversariorum consilia. Si- quidem ita natura comparatum est, ut ira hoc quo- que conficiat in melioribus cogitationibus. XXXI. Si quis monachus periculum facere velit de feris dæmonibus, eorumque artis usum capere, observet cogitationes, quarum intentiones notet, remissiones, complicationes, tempora, et quinam dæmonum hoc faciant, tum qualis qualem dæmo- nem sequatur, quis vero quem non comitetur ; atque a Christo postulet horum causas et rationes. Admodum enim succensent iis qui virtutem [activam] gnostico magis modo excolunt, cupientes sagittare in obscuro rectos corde 1. XXXII. Duos e dæmonibus velocissimos obser- vando reperies, tantum non animi nostri motum praetercurrentes : daemonem fornicationis, eamque qui nos corripit ad blasphemiam ; verum posterior brevis est temporis; prior vero, nisi cum affectu moverit cogitationes, non arcebit nos a cognitione Dei. XXXIII. Corpus quidem sejungere ab anima, il- lius solius est qui colligavit, animam vero a cor pore, ad eum quoque pertinet qui virtutis desideric tenetur. Solitariam enim vitam Patres nostri medi- tationem mortis et corporis fugam nominant. (20) ΑΙ. δυσωδίαν. (21) ΑΙ. πειραθῆναι. 149) Α1. πρακτικήν. (23) Al. add. Θεοῦ. (24) Al. inser. τήν.

ΜϚ'. Πειρασμός ἐστι μοναχοῦ, λογισμὸς διὰ τοῦ Α παθητικοῦ μέρους τῆς ψυχῆς ἀναβὰς καὶ σκοτίζων τὸν νοῦν. ΜΖ'. 'Αμαρτία ἐστὶ μοναχοῦ, ἡ πρὸς τὴν ἀπὸ ηγορευμένην ἡδονὴν τοῦ λογισμοῦ συγκατάθεσις. ΜΗ. "Αγγελοι μὲν χαίρουσι μειουμένης κακίας, δαίμονες δὲ, τῆς ἀρετῆς. Οἱ μὲν γὰρ εἰσιν ἐλέους καὶ ἀγάπης θεράποντες· οἱ δὲ ὀργῆς καὶ μίσους ὑπὸ ήκοοι. Καὶ οἱ μὲν πρότεροι πλησιάζοντες, πνευματι κῆς θεωρίας ἡμᾶς πληροῦσιν· οἱ δὲ δεύτεροι προσεγ- γίζοντες, εἰς αἰσχρὰς τὴν ψυχὴν φαντασίας εμβάλ- λουσιν. ΜΕ. Αἱ ἀρεταὶ οὐ τὰς τῶν δαιμόνων ορμάς ανα κόπτουσιν, ἀλλ' ἡμᾶς ἀθώους διαφυλάττουσιν. Ν΄. Πρακτικὴ ἐστὶ, μέθοδος πνευματική, τὸ παι θητικόν μέρος τῆς ψυχῆς ἐκκαθαίρουσα. ΝΑ'. Οὐκ ἀρκοῦσιν αἱ ἐνέργειαι τῶν ἐντολῶν πρὸς τὸ τελείως Ιάσασθαι τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς, ἐὰν μὴ καὶ κατάλληλοι ταύταις διαδέξωνται τὸν νοῦν θεωρίαι. ΝΒ. Οὐ πᾶσι μὲν τοῖς ὑπ' ἀγγέλων λογισμοῖς ἡμῖν ἐμβαλλομένοις δυνατὸν ἀντιστῆναι, πάντας δὲ τοὺς ὑπὸ δαιμόνων λογισμοὺς δυνατὸν ἀνατρέψαι· ἕπεται δὲ τοῖς μὲν προτέροις λογισμοῖς εἰρηνικὴ και τάστασις, τοῖς δὲ δευτέροις τεταραγμένη. ΝΓ. ᾿Απαθείας ἔκγονον (29) ἀγάπη· ἀπάθεια δέ ἐστιν ἄνθος τῆς πρακτικής πρακτικὴν δὲ συνίστη- σιν ἡ τήρησις τῶν ἐντολῶν· τούτων δὲ φύλαξ φό 6ος τοῦ Θεοῦ, ὅστις γέννημα τῆς ὀρθῆς ἐστι πίστεως· πίστις δέ ἐστιν ἐνδιάθετον ἀγαθὸν, ἥτις ἐνυπάρχειν πέφυκε καὶ τοῖς μηδέπω πεπιστευκόσι Θεῷ. ΝΔ'. Ωσπερ ἐνεργοῦσα διὰ τοῦ σώματος ἡ ψυχή, τῶν ἀσθενούντων μελῶν ἐπαισθάνεται· οὕτως ἐνεργῶν καὶ ὁ νοῦς τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν, τάς τε δυνάμεις ἐπιγινώσκει τὰς ἑαυτοῦ, καὶ διὰ τῆς ἐμποδιζούσης αὐτῷ, τὴν θεραπευτικὴν αὐταῖς (30) ἐντολὴν ἐφευ- ρίσκει. ΝΕ'. Ὁ νοῦς τὸν ἐμπαθῆ πόλεμον πολεμῶν, οὐ θεωρήσει τοὺς λογισμούς (31) τοῦ πολέμου· τῷ γὰρ ἐν νυκτὶ μαχομένῳ προσέοικεν· ἀπάθειαν δὲ κτησά- μενος, ῥᾳδίως ἐπιγνώσεται τὰς μεθοδείας τῶν πολε μίων. ΝϚ'. Πέρας μὲν πρακτικῆς, ἀγάπη, γνώσεως δὲ Θεολογία· ἀρχαὶ δὲ ἑκατέρων, πίστις και φυσικὴ θεωρία. Καὶ ὅσοι μὲν τῶν δαιμόνων τοῦ παθητικοῦ μέρους ἐφάπτονται τῆς ψυχῆς, οὗτοι λέγονται ἀντι- κεῖσθαι τῇ πρακτικῇ· ὅσοι δ' αὖ τῷ λογιστικῷ δι οχλοῦσιν, ἐχθροὶ πάσης ἀληθείας ονομάζονται, καὶ ἐναντίοι τῇ θεωρία. ΝΖ'. Οὐδὲν τῶν καθαιρόντων τὰ σώματα, συν εστι μετὰ τοῦτο τοῖς καθαρθεῖσιν· αἱ δὲ ἀρεται, ὁμοῦ τε καθαίρουσι τὴν ψυχὴν, καὶ καθαρθείσῃ συμ- παραμένουσιν. ΝΗ'. Κατὰ φύσιν ἐνεργεῖ λογική ψυχή, ὅταν τὸ μὲν ἐπιθυμητικὸν αὐτῆς μέρος τῆς ἀρετῆς ἐφίες EVAGRI PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. B C D XLVI. Tentatio monachi est, cogitatio per ani- mæ partem patibilem ascendens, ac mentem tene- bris obducens. XLVII. Peccatum est monachi, consensus cogita- tionis ad illicitam voluptatem. XLVIII. Angeli gaudent, quoties vitium minui- tur; dæmones, qnotes virtus. Illi enim misericor- diæ et charitatis sunt famuli; hi vero, iræ ac odii servi. Et primi quidem cum accedunt, spiritali nos replent contemplatione ; secundi autem dum ap- propinquant, animam in turpes conjiciunt imagines. XLIX. Virtutes non quidem insultus dæmonum inhibent, sed nos innoxios conservant. L. Practica est, spiritualis methodus, quæ anima partem circa affectus versantem expurgat. Ll. Non sufficiunt mandata effectui tradita, ad perfecte sanandas animæ facultates, nisi et conve- nientes ipsis contemplationes menti succedant. LII. Non omnibus quidem cogitationibus nobis per angelos immissis resistere possibile est, sed fieri potest ut cunctas a dæmonibus suggestas co- gitationes evertamus; sequitur autem priores illas pacatus status, posteriores turbatus. LIII. Impassibilitatis proles charitas; est autem impassibilitas practica fos, et practican consti tuit observatio præceptorum; horum custos, Dei timor, qui rectæ fidei fetus est. Porro fides est internum animi bonum, et inesse solet iis quoque qui Deo nondum crediderunt. LIV. Quemadmodum anima instrumento corpo- ris operans, infirına membra intelligit. sic et mens proprium exserens effectun, suas recognoscit facul- tales, ac per eam quæ impedimento ei est, quod ipsis sanitatem procurat adinvenit praeceptum. LV. Animus qui bello occupatur affectuum, belli non spectabit rationes. Est enim similis nocturno pugnatori. Cum vero consecutus fuerit iunperturba- tionem, facile hostium agnoscet insidias. LVI. Activæ exercitationis terminus est charitæ, cognitionis vero rectus de Deo sermo ; ambarun autem principia, fides et naturalis contemplatio. Adhæc qui dæmones eam animæ partem adoriuntur qua perturbationibus afficimur, dicuntur illi opponi activæ vitæ; atenim qui parti ratiocinatrici mole- stiam afferunt, omnis veritatis inimici nominantur, atque contemplationis adversarii. LVII. Nihil eorum quæ purgant corpora, remanet postea cum purgatis; at virtutes simul et purificant animam, et cum purificata commorantur. LVIII. Secundum naturam operatur anima ratio- nalis, quando tum pars illius qua concupiscit, vire (39) Al. Εγγονον. (30) ΑΙ. αὐτῆς. (31) ΔΙ. λόγους.

ΜϚ'. Πειρασμός ἐστι μοναχοῦ, λογισμὸς διὰ τοῦ Α παθητικοῦ μέρους τῆς ψυχῆς ἀναβὰς καὶ σκοτίζων τὸν νοῦν. ΜΖ'. 'Αμαρτία ἐστὶ μοναχοῦ, ἡ πρὸς τὴν ἀπὸ ηγορευμένην ἡδονὴν τοῦ λογισμοῦ συγκατάθεσις. ΜΗ. "Αγγελοι μὲν χαίρουσι μειουμένης κακίας, δαίμονες δὲ, τῆς ἀρετῆς. Οἱ μὲν γὰρ εἰσιν ἐλέους καὶ ἀγάπης θεράποντες· οἱ δὲ ὀργῆς καὶ μίσους ὑπὸ ήκοοι. Καὶ οἱ μὲν πρότεροι πλησιάζοντες, πνευματι κῆς θεωρίας ἡμᾶς πληροῦσιν· οἱ δὲ δεύτεροι προσεγ- γίζοντες, εἰς αἰσχρὰς τὴν ψυχὴν φαντασίας εμβάλ- λουσιν. ΜΕ. Αἱ ἀρεταὶ οὐ τὰς τῶν δαιμόνων ορμάς ανα κόπτουσιν, ἀλλ' ἡμᾶς ἀθώους διαφυλάττουσιν. Ν΄. Πρακτικὴ ἐστὶ, μέθοδος πνευματική, τὸ παι θητικόν μέρος τῆς ψυχῆς ἐκκαθαίρουσα. ΝΑ'. Οὐκ ἀρκοῦσιν αἱ ἐνέργειαι τῶν ἐντολῶν πρὸς τὸ τελείως Ιάσασθαι τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς, ἐὰν μὴ καὶ κατάλληλοι ταύταις διαδέξωνται τὸν νοῦν θεωρίαι. ΝΒ. Οὐ πᾶσι μὲν τοῖς ὑπ' ἀγγέλων λογισμοῖς ἡμῖν ἐμβαλλομένοις δυνατὸν ἀντιστῆναι, πάντας δὲ τοὺς ὑπὸ δαιμόνων λογισμοὺς δυνατὸν ἀνατρέψαι· ἕπεται δὲ τοῖς μὲν προτέροις λογισμοῖς εἰρηνικὴ και τάστασις, τοῖς δὲ δευτέροις τεταραγμένη. ΝΓ. ᾿Απαθείας ἔκγονον (29) ἀγάπη· ἀπάθεια δέ ἐστιν ἄνθος τῆς πρακτικής πρακτικὴν δὲ συνίστη- σιν ἡ τήρησις τῶν ἐντολῶν· τούτων δὲ φύλαξ φό 6ος τοῦ Θεοῦ, ὅστις γέννημα τῆς ὀρθῆς ἐστι πίστεως· πίστις δέ ἐστιν ἐνδιάθετον ἀγαθὸν, ἥτις ἐνυπάρχειν πέφυκε καὶ τοῖς μηδέπω πεπιστευκόσι Θεῷ. ΝΔ'. Ωσπερ ἐνεργοῦσα διὰ τοῦ σώματος ἡ ψυχή, τῶν ἀσθενούντων μελῶν ἐπαισθάνεται· οὕτως ἐνεργῶν καὶ ὁ νοῦς τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν, τάς τε δυνάμεις ἐπιγινώσκει τὰς ἑαυτοῦ, καὶ διὰ τῆς ἐμποδιζούσης αὐτῷ, τὴν θεραπευτικὴν αὐταῖς (30) ἐντολὴν ἐφευ- ρίσκει. ΝΕ'. Ὁ νοῦς τὸν ἐμπαθῆ πόλεμον πολεμῶν, οὐ θεωρήσει τοὺς λογισμούς (31) τοῦ πολέμου· τῷ γὰρ ἐν νυκτὶ μαχομένῳ προσέοικεν· ἀπάθειαν δὲ κτησά- μενος, ῥᾳδίως ἐπιγνώσεται τὰς μεθοδείας τῶν πολε μίων. ΝϚ'. Πέρας μὲν πρακτικῆς, ἀγάπη, γνώσεως δὲ Θεολογία· ἀρχαὶ δὲ ἑκατέρων, πίστις και φυσικὴ θεωρία. Καὶ ὅσοι μὲν τῶν δαιμόνων τοῦ παθητικοῦ μέρους ἐφάπτονται τῆς ψυχῆς, οὗτοι λέγονται ἀντι- κεῖσθαι τῇ πρακτικῇ· ὅσοι δ' αὖ τῷ λογιστικῷ δι οχλοῦσιν, ἐχθροὶ πάσης ἀληθείας ονομάζονται, καὶ ἐναντίοι τῇ θεωρία. ΝΖ'. Οὐδὲν τῶν καθαιρόντων τὰ σώματα, συν εστι μετὰ τοῦτο τοῖς καθαρθεῖσιν· αἱ δὲ ἀρεται, ὁμοῦ τε καθαίρουσι τὴν ψυχὴν, καὶ καθαρθείσῃ συμ- παραμένουσιν. ΝΗ'. Κατὰ φύσιν ἐνεργεῖ λογική ψυχή, ὅταν τὸ μὲν ἐπιθυμητικὸν αὐτῆς μέρος τῆς ἀρετῆς ἐφίες EVAGRI PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. B C D XLVI. Tentatio monachi est, cogitatio per ani- mæ partem patibilem ascendens, ac mentem tene- bris obducens. XLVII. Peccatum est monachi, consensus cogita- tionis ad illicitam voluptatem. XLVIII. Angeli gaudent, quoties vitium minui- tur; dæmones, qnotes virtus. Illi enim misericor- diæ et charitatis sunt famuli; hi vero, iræ ac odii servi. Et primi quidem cum accedunt, spiritali nos replent contemplatione ; secundi autem dum ap- propinquant, animam in turpes conjiciunt imagines. XLIX. Virtutes non quidem insultus dæmonum inhibent, sed nos innoxios conservant. L. Practica est, spiritualis methodus, quæ anima partem circa affectus versantem expurgat. Ll. Non sufficiunt mandata effectui tradita, ad perfecte sanandas animæ facultates, nisi et conve- nientes ipsis contemplationes menti succedant. LII. Non omnibus quidem cogitationibus nobis per angelos immissis resistere possibile est, sed fieri potest ut cunctas a dæmonibus suggestas co- gitationes evertamus; sequitur autem priores illas pacatus status, posteriores turbatus. LIII. Impassibilitatis proles charitas; est autem impassibilitas practica fos, et practican consti tuit observatio præceptorum; horum custos, Dei timor, qui rectæ fidei fetus est. Porro fides est internum animi bonum, et inesse solet iis quoque qui Deo nondum crediderunt. LIV. Quemadmodum anima instrumento corpo- ris operans, infirına membra intelligit. sic et mens proprium exserens effectun, suas recognoscit facul- tales, ac per eam quæ impedimento ei est, quod ipsis sanitatem procurat adinvenit praeceptum. LV. Animus qui bello occupatur affectuum, belli non spectabit rationes. Est enim similis nocturno pugnatori. Cum vero consecutus fuerit iunperturba- tionem, facile hostium agnoscet insidias. LVI. Activæ exercitationis terminus est charitæ, cognitionis vero rectus de Deo sermo ; ambarun autem principia, fides et naturalis contemplatio. Adhæc qui dæmones eam animæ partem adoriuntur qua perturbationibus afficimur, dicuntur illi opponi activæ vitæ; atenim qui parti ratiocinatrici mole- stiam afferunt, omnis veritatis inimici nominantur, atque contemplationis adversarii. LVII. Nihil eorum quæ purgant corpora, remanet postea cum purgatis; at virtutes simul et purificant animam, et cum purificata commorantur. LVIII. Secundum naturam operatur anima ratio- nalis, quando tum pars illius qua concupiscit, vire (39) Al. Εγγονον. (30) ΑΙ. αὐτῆς. (31) ΔΙ. λόγους.

ΜϚ'. Πειρασμός ἐστι μοναχοῦ, λογισμὸς διὰ τοῦ Α παθητικοῦ μέρους τῆς ψυχῆς ἀναβὰς καὶ σκοτίζων τὸν νοῦν. ΜΖ'. 'Αμαρτία ἐστὶ μοναχοῦ, ἡ πρὸς τὴν ἀπὸ ηγορευμένην ἡδονὴν τοῦ λογισμοῦ συγκατάθεσις. ΜΗ. "Αγγελοι μὲν χαίρουσι μειουμένης κακίας, δαίμονες δὲ, τῆς ἀρετῆς. Οἱ μὲν γὰρ εἰσιν ἐλέους καὶ ἀγάπης θεράποντες· οἱ δὲ ὀργῆς καὶ μίσους ὑπὸ ήκοοι. Καὶ οἱ μὲν πρότεροι πλησιάζοντες, πνευματι κῆς θεωρίας ἡμᾶς πληροῦσιν· οἱ δὲ δεύτεροι προσεγ- γίζοντες, εἰς αἰσχρὰς τὴν ψυχὴν φαντασίας εμβάλ- λουσιν. ΜΕ. Αἱ ἀρεταὶ οὐ τὰς τῶν δαιμόνων ορμάς ανα κόπτουσιν, ἀλλ' ἡμᾶς ἀθώους διαφυλάττουσιν. Ν΄. Πρακτικὴ ἐστὶ, μέθοδος πνευματική, τὸ παι θητικόν μέρος τῆς ψυχῆς ἐκκαθαίρουσα. ΝΑ'. Οὐκ ἀρκοῦσιν αἱ ἐνέργειαι τῶν ἐντολῶν πρὸς τὸ τελείως Ιάσασθαι τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς, ἐὰν μὴ καὶ κατάλληλοι ταύταις διαδέξωνται τὸν νοῦν θεωρίαι. ΝΒ. Οὐ πᾶσι μὲν τοῖς ὑπ' ἀγγέλων λογισμοῖς ἡμῖν ἐμβαλλομένοις δυνατὸν ἀντιστῆναι, πάντας δὲ τοὺς ὑπὸ δαιμόνων λογισμοὺς δυνατὸν ἀνατρέψαι· ἕπεται δὲ τοῖς μὲν προτέροις λογισμοῖς εἰρηνικὴ και τάστασις, τοῖς δὲ δευτέροις τεταραγμένη. ΝΓ. ᾿Απαθείας ἔκγονον (29) ἀγάπη· ἀπάθεια δέ ἐστιν ἄνθος τῆς πρακτικής πρακτικὴν δὲ συνίστη- σιν ἡ τήρησις τῶν ἐντολῶν· τούτων δὲ φύλαξ φό 6ος τοῦ Θεοῦ, ὅστις γέννημα τῆς ὀρθῆς ἐστι πίστεως· πίστις δέ ἐστιν ἐνδιάθετον ἀγαθὸν, ἥτις ἐνυπάρχειν πέφυκε καὶ τοῖς μηδέπω πεπιστευκόσι Θεῷ. ΝΔ'. Ωσπερ ἐνεργοῦσα διὰ τοῦ σώματος ἡ ψυχή, τῶν ἀσθενούντων μελῶν ἐπαισθάνεται· οὕτως ἐνεργῶν καὶ ὁ νοῦς τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν, τάς τε δυνάμεις ἐπιγινώσκει τὰς ἑαυτοῦ, καὶ διὰ τῆς ἐμποδιζούσης αὐτῷ, τὴν θεραπευτικὴν αὐταῖς (30) ἐντολὴν ἐφευ- ρίσκει. ΝΕ'. Ὁ νοῦς τὸν ἐμπαθῆ πόλεμον πολεμῶν, οὐ θεωρήσει τοὺς λογισμούς (31) τοῦ πολέμου· τῷ γὰρ ἐν νυκτὶ μαχομένῳ προσέοικεν· ἀπάθειαν δὲ κτησά- μενος, ῥᾳδίως ἐπιγνώσεται τὰς μεθοδείας τῶν πολε μίων. ΝϚ'. Πέρας μὲν πρακτικῆς, ἀγάπη, γνώσεως δὲ Θεολογία· ἀρχαὶ δὲ ἑκατέρων, πίστις και φυσικὴ θεωρία. Καὶ ὅσοι μὲν τῶν δαιμόνων τοῦ παθητικοῦ μέρους ἐφάπτονται τῆς ψυχῆς, οὗτοι λέγονται ἀντι- κεῖσθαι τῇ πρακτικῇ· ὅσοι δ' αὖ τῷ λογιστικῷ δι οχλοῦσιν, ἐχθροὶ πάσης ἀληθείας ονομάζονται, καὶ ἐναντίοι τῇ θεωρία. ΝΖ'. Οὐδὲν τῶν καθαιρόντων τὰ σώματα, συν εστι μετὰ τοῦτο τοῖς καθαρθεῖσιν· αἱ δὲ ἀρεται, ὁμοῦ τε καθαίρουσι τὴν ψυχὴν, καὶ καθαρθείσῃ συμ- παραμένουσιν. ΝΗ'. Κατὰ φύσιν ἐνεργεῖ λογική ψυχή, ὅταν τὸ μὲν ἐπιθυμητικὸν αὐτῆς μέρος τῆς ἀρετῆς ἐφίες EVAGRI PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. B C D XLVI. Tentatio monachi est, cogitatio per ani- mæ partem patibilem ascendens, ac mentem tene- bris obducens. XLVII. Peccatum est monachi, consensus cogita- tionis ad illicitam voluptatem. XLVIII. Angeli gaudent, quoties vitium minui- tur; dæmones, qnotes virtus. Illi enim misericor- diæ et charitatis sunt famuli; hi vero, iræ ac odii servi. Et primi quidem cum accedunt, spiritali nos replent contemplatione ; secundi autem dum ap- propinquant, animam in turpes conjiciunt imagines. XLIX. Virtutes non quidem insultus dæmonum inhibent, sed nos innoxios conservant. L. Practica est, spiritualis methodus, quæ anima partem circa affectus versantem expurgat. Ll. Non sufficiunt mandata effectui tradita, ad perfecte sanandas animæ facultates, nisi et conve- nientes ipsis contemplationes menti succedant. LII. Non omnibus quidem cogitationibus nobis per angelos immissis resistere possibile est, sed fieri potest ut cunctas a dæmonibus suggestas co- gitationes evertamus; sequitur autem priores illas pacatus status, posteriores turbatus. LIII. Impassibilitatis proles charitas; est autem impassibilitas practica fos, et practican consti tuit observatio præceptorum; horum custos, Dei timor, qui rectæ fidei fetus est. Porro fides est internum animi bonum, et inesse solet iis quoque qui Deo nondum crediderunt. LIV. Quemadmodum anima instrumento corpo- ris operans, infirına membra intelligit. sic et mens proprium exserens effectun, suas recognoscit facul- tales, ac per eam quæ impedimento ei est, quod ipsis sanitatem procurat adinvenit praeceptum. LV. Animus qui bello occupatur affectuum, belli non spectabit rationes. Est enim similis nocturno pugnatori. Cum vero consecutus fuerit iunperturba- tionem, facile hostium agnoscet insidias. LVI. Activæ exercitationis terminus est charitæ, cognitionis vero rectus de Deo sermo ; ambarun autem principia, fides et naturalis contemplatio. Adhæc qui dæmones eam animæ partem adoriuntur qua perturbationibus afficimur, dicuntur illi opponi activæ vitæ; atenim qui parti ratiocinatrici mole- stiam afferunt, omnis veritatis inimici nominantur, atque contemplationis adversarii. LVII. Nihil eorum quæ purgant corpora, remanet postea cum purgatis; at virtutes simul et purificant animam, et cum purificata commorantur. LVIII. Secundum naturam operatur anima ratio- nalis, quando tum pars illius qua concupiscit, vire (39) Al. Εγγονον. (30) ΑΙ. αὐτῆς. (31) ΔΙ. λόγους.

Α ται, τὸ δὲ θυμικὸν ὑπὲρ αὐτῆς ἀγωνίζεται, τὸ λογιστικὸν ἐπιβάλλει τῇ θεωρίᾳ τῶν γεγονότων. Β ΝΘ'. Ὁ μὲν προκόπτων ἐν πρακτικῇ, τὰ πάθη μειοῖ, ὁ δὲ ἐν θεωρία, τὴν ἀγνωσίαν· καὶ τῶν μὲν παθῶν, ἔσται ποτὲ καὶ φθορὰ παντελής, τῆς δὲ ἀγνωσίας, τῆς μὲν εἶναι πέρας, τῆς δὲ μὴ εἶναι φασι. Ε'. Τὰ παρὰ τὴν χρῆσιν ἀγαθὰ καὶ κακὰ, τῶν ἀρετῶν καὶ τῶν κακιῶν γίνεται ποιητικά. Φρονή- σεως δέ ἐστι λοιπόν, το χρήσασθαι τούτοις πρὸς θά τερα. . ΞΑ'. Τριμερούς δὲ τῆς λογικῆς ψυχῆς οὔσης κατά τὸν σοφὸν ἡμῶν διδάσκαλον, ὅταν μὲν ἐν τῷ λογιστι χῷ μέρει γένηται ἡ ἀρετή, καλεῖται φρόνησις καὶ σύνεσις καὶ σοφία · ὅταν δὲ ἐν τῷ ἐπιθυμητικῷ, σω φροσύνη καὶ ἀγάπη καὶ ἐγκράτεια· ὅταν δὲ ἐν τῷ θυμικῷ, ἀνδρεία καὶ ὑπομονή· ἐν ὅλῃ δὲ τῇ ψυχή, δικαιοσύνη. Καὶ φρονήσεως μὲν ἔργον, τὸ στρατηγεῖν πρὸς τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις, καὶ τῶν μὲν ἀρε τῶν ὑπερασπίζειν, πρὸς δὲ τὰς κακίας παρατάττε- σθαι, τὰ δὲ μέσα πρὸς τοὺς καιρούς διοικεῖν συν έσεως δὲ, τὸ πάντα τὰ συντελοῦντα ἡμῖν πρὸς τὸν σκοπὸν, ἁρμοδίως οἰκονομεῖν· σοφίας δὲ, τὸ θεω ρεῖν λόγους σωμάτων καὶ ἀσωμάτων· σωφροσύνης δε ἔργον, τὸ βλέπειν ἀπαθῶς τὰ πράγματα, τὰ κι νοῦντα ἐν ἡμῖν φαντασίας ἀλόγους· ἀγάπης δὲ, τὸ πάσῃ εἰκόνι τοῦ Θεοῦ τοιαύτην ἑαυτὴν ἐμπαρέχειν, οἷαν καὶ τῷ πρωτοτύπῳ σχεδόν, κἂν μιαίνειν αὐτὰς ἐπιχειρῶσιν οἱ δαίμονες· ἐγκρατείας δὲ, τὸ πᾶσαν ἡδονὴν τοῦ φάρυγγος μετὰ χαρᾶς ἀποσείεσθαι· μὴ δεδιέναι δὲ τοὺς πολεμίους, καὶ προθύμως έγκαρτε ρεῖν τοῖς δεινοῖς, τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς ἀνδρείας ἐστί· δικαιοσύνης δὲ, τὸ συμφωνίαν τινὰ καὶ ἁρμο νίαν τῶν τῆς ψυχῆς μελῶν (32) κατεργάζεσθαι. ΕΒ'. Καρπὸς μὲν σπερμάτων, τὰ δράγματα, άρε τῶν δὲ ἡ γνῶσις· καὶ ὡς ἕπεται τοῖς σπέρμασι δά- κρυα, οὕτω τοῖς δράγμασιν ἡ χαρά. ΕΓ'. Οὐκ ἂν ἀπόθοιτο τὰς ἐμπαθεῖς μνήμας ὁ ἄν θρωπος, μὴ ἐπιθυμίας καὶ θυμοῦ ἐπιμέλειαν ποιησά- μενος, τὴν μὲν νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις καὶ χαμεν νίαις καταναλώσας, τὸν δὲ μακροθυμίαις καὶ ἀμνη σικακίαις καὶ ἐλεημοσύναις καθημερώσας. Ἐκ γὰρ τῶν δύο τούτων παθῶν, πάντες οἱ δαιμονιώδεις σχετ δεν συνίστανται λογισμοί, οἱ τὸν νοῦν ἐμβάλλοντες εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν. Αδύνατον δὲ τῶν παθῶν τούτων περιγενέσθαι, μὴ παντελῶς βρωμάτων καὶ τομάτων (35) καὶ δόξης ὑπεριδόντα, ἔτι δὲ καὶ τοῦ ἰδίου σώματος, διὰ τοὺς ραπίζειν αὐτὸν (54) πολλά κις ἐπιχειροῦντας. Πᾶσα οὖν ἀνάγκη μιμεῖσθαι τοὺς κινδυνεύοντας ἐν τῇ θαλάσσῃ καὶ τῶν σκευῶν ἐκβο- λὴν ποιουμένους, διὰ τὴν βίαν τῶν ἀνέμων καὶ τῶν ἐπανισταμένων κυμάτων. Ἀλλ᾽ ἐνταῦθα προσεκτέον ἀκριβῶς, μὴ ἐκβολὴν ποιούμενοι τῶν σκευών, πρὸς PATRES ÆGYPT|| SÆCULI IV. tutem appetit, tum pars qua irascitur, pro eadem virtute decertal, tum denique pars qua ratiocinatur, in creaturarum incumbit contemplationem. LIX. Qui In activo exercitio progressum facit, vitia affectusque imminuit; qui autem in contem- platione, ignorantiam : et priorum quidem erit ali- quando absoluta destructio ; ignorationis vero, alte- rius aiunt finem fore, allerius nequaquam. LX. Quæ in usu sunt bona et mala, virtutum et viliorum sunt elicientia : ad prudentiam deinceps spectat iis uti ad utraque. LXI. Cæterum cum anima rationalis, juxta sa- pientem nostrum præceptorem, tribus partibus con- stel, si virtus occupaverit partem ratiocinantem, vocatur prudentia et intelligentia et sapientia ; si concupiscentem, temperantia et charitas et conti· nentia; si irascentem, fortitudo et patientia ; si I statu animam, justitia. Et prudentiæ quidem in- cumbit, contra adversarias potestates exercitum ducere, virtutes propugnare, impugnare vitia, et quæ media sunt, pro tempore administrare; intelli gentiæ vero est, cuncta conducentia nos ad proposi- tum, aple disponere; al sapicntiæ, contemplari ra- tiones corporum et rerum incorporearuin. Jam tem- perantiæ interest, aspicere citra affectum res quæ in nobis imagines concitant rationi adversas; cha- ritatis autem, omni imagini Dei talemn se exhibere, qualem fere et prototypo, licet eas conentur da- swones inquinare ; continentiæ vero, universam gulæ voluptatem læte abjicere. At hostes nullatenus ti- mere, et alacriter molesta tolerare, effectus sunt patientiæ et fortitudinis. Denique ad justitiam per- tinet, concentum et harmoniam animæ partium conficere. LXII. Fructus seminum, manipuli sunt; virtutis, cognitio : et sicut semina comitantur lacrymæ “, ita manipulos gaudium. C LXIII. Non deposuerit bonio recordationes affe- ctuum eſſectrices, qui cupiditatis et iræ curam non gesserit, illam jejuniis, vigiliis, humicubationibus consumens; hanc æquanimitatibus, injuriæ oblivio- uibus ac eleemosynis deliniens. Ex his enim duobus affectibus cunctæ fere constant dæmoniacæ cogi- tationes, quæ mentem in perditionem ac interitum D precipitant. Fieri porro nequit ut superet quis hosce affectus, nisi omni ex parte cibos, opes, gloriam despiciat, insuperque corpus suum, propter illos qui percutere ipsum tentant sæpenumero. Ne- cesse igitur plane est imitari homines qui in mari periclitantur, et armamenta ejiciunt propter vim ventorum et insurgentium fluctuum: Verum hic di- ligenter auendi debet, ne dum sarcinam projicimus, Ideo faciamus, ut ab hominibus spectemur: nam ss Psal. cxxv, 6. (32) ΑΙ. μερῶν. (33) Al. χρημάτων. (34) In Nilo αὐτό.

Α ται, τὸ δὲ θυμικὸν ὑπὲρ αὐτῆς ἀγωνίζεται, τὸ λογιστικὸν ἐπιβάλλει τῇ θεωρίᾳ τῶν γεγονότων. Β ΝΘ'. Ὁ μὲν προκόπτων ἐν πρακτικῇ, τὰ πάθη μειοῖ, ὁ δὲ ἐν θεωρία, τὴν ἀγνωσίαν· καὶ τῶν μὲν παθῶν, ἔσται ποτὲ καὶ φθορὰ παντελής, τῆς δὲ ἀγνωσίας, τῆς μὲν εἶναι πέρας, τῆς δὲ μὴ εἶναι φασι. Ε'. Τὰ παρὰ τὴν χρῆσιν ἀγαθὰ καὶ κακὰ, τῶν ἀρετῶν καὶ τῶν κακιῶν γίνεται ποιητικά. Φρονή- σεως δέ ἐστι λοιπόν, το χρήσασθαι τούτοις πρὸς θά τερα. . ΞΑ'. Τριμερούς δὲ τῆς λογικῆς ψυχῆς οὔσης κατά τὸν σοφὸν ἡμῶν διδάσκαλον, ὅταν μὲν ἐν τῷ λογιστι χῷ μέρει γένηται ἡ ἀρετή, καλεῖται φρόνησις καὶ σύνεσις καὶ σοφία · ὅταν δὲ ἐν τῷ ἐπιθυμητικῷ, σω φροσύνη καὶ ἀγάπη καὶ ἐγκράτεια· ὅταν δὲ ἐν τῷ θυμικῷ, ἀνδρεία καὶ ὑπομονή· ἐν ὅλῃ δὲ τῇ ψυχή, δικαιοσύνη. Καὶ φρονήσεως μὲν ἔργον, τὸ στρατηγεῖν πρὸς τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις, καὶ τῶν μὲν ἀρε τῶν ὑπερασπίζειν, πρὸς δὲ τὰς κακίας παρατάττε- σθαι, τὰ δὲ μέσα πρὸς τοὺς καιρούς διοικεῖν συν έσεως δὲ, τὸ πάντα τὰ συντελοῦντα ἡμῖν πρὸς τὸν σκοπὸν, ἁρμοδίως οἰκονομεῖν· σοφίας δὲ, τὸ θεω ρεῖν λόγους σωμάτων καὶ ἀσωμάτων· σωφροσύνης δε ἔργον, τὸ βλέπειν ἀπαθῶς τὰ πράγματα, τὰ κι νοῦντα ἐν ἡμῖν φαντασίας ἀλόγους· ἀγάπης δὲ, τὸ πάσῃ εἰκόνι τοῦ Θεοῦ τοιαύτην ἑαυτὴν ἐμπαρέχειν, οἷαν καὶ τῷ πρωτοτύπῳ σχεδόν, κἂν μιαίνειν αὐτὰς ἐπιχειρῶσιν οἱ δαίμονες· ἐγκρατείας δὲ, τὸ πᾶσαν ἡδονὴν τοῦ φάρυγγος μετὰ χαρᾶς ἀποσείεσθαι· μὴ δεδιέναι δὲ τοὺς πολεμίους, καὶ προθύμως έγκαρτε ρεῖν τοῖς δεινοῖς, τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς ἀνδρείας ἐστί· δικαιοσύνης δὲ, τὸ συμφωνίαν τινὰ καὶ ἁρμο νίαν τῶν τῆς ψυχῆς μελῶν (32) κατεργάζεσθαι. ΕΒ'. Καρπὸς μὲν σπερμάτων, τὰ δράγματα, άρε τῶν δὲ ἡ γνῶσις· καὶ ὡς ἕπεται τοῖς σπέρμασι δά- κρυα, οὕτω τοῖς δράγμασιν ἡ χαρά. ΕΓ'. Οὐκ ἂν ἀπόθοιτο τὰς ἐμπαθεῖς μνήμας ὁ ἄν θρωπος, μὴ ἐπιθυμίας καὶ θυμοῦ ἐπιμέλειαν ποιησά- μενος, τὴν μὲν νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις καὶ χαμεν νίαις καταναλώσας, τὸν δὲ μακροθυμίαις καὶ ἀμνη σικακίαις καὶ ἐλεημοσύναις καθημερώσας. Ἐκ γὰρ τῶν δύο τούτων παθῶν, πάντες οἱ δαιμονιώδεις σχετ δεν συνίστανται λογισμοί, οἱ τὸν νοῦν ἐμβάλλοντες εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν. Αδύνατον δὲ τῶν παθῶν τούτων περιγενέσθαι, μὴ παντελῶς βρωμάτων καὶ τομάτων (35) καὶ δόξης ὑπεριδόντα, ἔτι δὲ καὶ τοῦ ἰδίου σώματος, διὰ τοὺς ραπίζειν αὐτὸν (54) πολλά κις ἐπιχειροῦντας. Πᾶσα οὖν ἀνάγκη μιμεῖσθαι τοὺς κινδυνεύοντας ἐν τῇ θαλάσσῃ καὶ τῶν σκευῶν ἐκβο- λὴν ποιουμένους, διὰ τὴν βίαν τῶν ἀνέμων καὶ τῶν ἐπανισταμένων κυμάτων. Ἀλλ᾽ ἐνταῦθα προσεκτέον ἀκριβῶς, μὴ ἐκβολὴν ποιούμενοι τῶν σκευών, πρὸς PATRES ÆGYPT|| SÆCULI IV. tutem appetit, tum pars qua irascitur, pro eadem virtute decertal, tum denique pars qua ratiocinatur, in creaturarum incumbit contemplationem. LIX. Qui In activo exercitio progressum facit, vitia affectusque imminuit; qui autem in contem- platione, ignorantiam : et priorum quidem erit ali- quando absoluta destructio ; ignorationis vero, alte- rius aiunt finem fore, allerius nequaquam. LX. Quæ in usu sunt bona et mala, virtutum et viliorum sunt elicientia : ad prudentiam deinceps spectat iis uti ad utraque. LXI. Cæterum cum anima rationalis, juxta sa- pientem nostrum præceptorem, tribus partibus con- stel, si virtus occupaverit partem ratiocinantem, vocatur prudentia et intelligentia et sapientia ; si concupiscentem, temperantia et charitas et conti· nentia; si irascentem, fortitudo et patientia ; si I statu animam, justitia. Et prudentiæ quidem in- cumbit, contra adversarias potestates exercitum ducere, virtutes propugnare, impugnare vitia, et quæ media sunt, pro tempore administrare; intelli gentiæ vero est, cuncta conducentia nos ad proposi- tum, aple disponere; al sapicntiæ, contemplari ra- tiones corporum et rerum incorporearuin. Jam tem- perantiæ interest, aspicere citra affectum res quæ in nobis imagines concitant rationi adversas; cha- ritatis autem, omni imagini Dei talemn se exhibere, qualem fere et prototypo, licet eas conentur da- swones inquinare ; continentiæ vero, universam gulæ voluptatem læte abjicere. At hostes nullatenus ti- mere, et alacriter molesta tolerare, effectus sunt patientiæ et fortitudinis. Denique ad justitiam per- tinet, concentum et harmoniam animæ partium conficere. LXII. Fructus seminum, manipuli sunt; virtutis, cognitio : et sicut semina comitantur lacrymæ “, ita manipulos gaudium. C LXIII. Non deposuerit bonio recordationes affe- ctuum eſſectrices, qui cupiditatis et iræ curam non gesserit, illam jejuniis, vigiliis, humicubationibus consumens; hanc æquanimitatibus, injuriæ oblivio- uibus ac eleemosynis deliniens. Ex his enim duobus affectibus cunctæ fere constant dæmoniacæ cogi- tationes, quæ mentem in perditionem ac interitum D precipitant. Fieri porro nequit ut superet quis hosce affectus, nisi omni ex parte cibos, opes, gloriam despiciat, insuperque corpus suum, propter illos qui percutere ipsum tentant sæpenumero. Ne- cesse igitur plane est imitari homines qui in mari periclitantur, et armamenta ejiciunt propter vim ventorum et insurgentium fluctuum: Verum hic di- ligenter auendi debet, ne dum sarcinam projicimus, Ideo faciamus, ut ab hominibus spectemur: nam ss Psal. cxxv, 6. (32) ΑΙ. μερῶν. (33) Al. χρημάτων. (34) In Nilo αὐτό.

Ει τὰ θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις ποιήσωμεν. Ἐπεὶ ἀπ- Α έχομεν τὸν μισθὸν ἑαυτῶν, καὶ ἄλλο χαλεπώτερον τοῦ προτέρου διαδέξεται (35) ἡμᾶς ναυάγιον, τοῦ τῆς κε- νοδοξίας ἀντιπνεύσαντος δαίμονος. Διὸ καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὸν κυβερνήτην νοῦν παι- δεύων φησίν· « Προσέχετε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τὸ θεα· θῆναι αὐτούς (56)· εἰ δὲ μήγε, μισθὸν οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ Πατρὶ ἡμῶν (37) τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Και πάλιν· « Όταν προσεύχησθε (34), φησίν, οὐκ ἔσεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταί ποιοῦσι (59), ὅτι φιλοῦ σιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς πλατείαις (40) ἑστῶτες προσεύχεσθαι, ὅπως φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν· ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. ». Καὶ πάλιν λέγει· ι "Οταν δὲ νηστεύητε, μὴ ἔσεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ σκυθρωποί· ἀφανίζουσι γὰρ τὰ πρόσ. ωπα αὑτῶν, ὅπως φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις νηστεύον τες. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν· ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. ο ᾿Αλλὰ προσεκτέον ἐνταῦθα τῷ ἰατρῷ τῶν ψυχῶν, πῶς διὰ μὲν τῆς ἐλεημοσύνης τὸν θυμὸν θεραπεύει, διὰ δὲ τῆς προσευχῆς τὸν νοῦν καθαρίζει· καὶ πάλιν διὰ τῆς νηστείας τὴν ἐπιθυμίαν καταμαραίνει· ἐξ ὧν συνίσταται ι ὁ νέος ἄνθρωπος, ὁ ἀνακαινούμενος κατ' εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτὸν, ἐν ᾧ ν οὐκ ἔνι, ο διὰ τὴν ἀπάθειαν, « ἄρσεν καὶ θῆλυ, ο οὐδὲ, διὰ τὴν μίαν πίστιν καὶ ἀγάπην, « Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος καὶ (41) Σκύθης, δοῦλος καὶ ἐλεύθερος, ἀλλὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι Χριστός. » ' ΕΔ'. (42) Οἱ ἀκάθαρτοι λογισμοί διὰ τὰ πάθη χρο- νίζοντες ἐν ἡμῖν, κατάγουσι τὸν νοῦν εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν. Ὥσπερ γὰρ τὸ νόημα τοῦ ἄρτου χρονίζει ἐν τῷ πεινῶντι, διὰ τὴν πείναν, καὶ τὸ νόημα τοῦ ὕδατος ἐν τῷ διψῶντι, διὰ τὴν δίψαν· οὕτω καὶ τὰ νοήματα τῶν χρημάτων καὶ κτημάτων χρονίζει διὰ τὴν πλεονεξίαν, καὶ τὰ νοήματα τῶν βρωμάτων καὶ τῶν τικτομένων αἰσχρῶν λογισμῶν ἐκ τῶν βρωμά- των, χρονίζει διὰ τὰ πάθη· ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν τῆς κενοδοξίας λογισμῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων νοημάτων, ὁμοίως φανερωθήσεται. Οὐκ ἔστι δὲ νοῦν πνιγόμε νον ὑπὸ τῶν τοιούτων νοημάτων, παραστῆναι Θεῷ, καὶ τὸν τῆς δικαιοσύνης ἀναδήσασθαι στέφανον. Ἐκ τούτων γὰρ τῶν λογισμῶν κατασπώμενος καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἐκεῖνος ὁ τρισάθλιος νοῦς, τὸ τῆς γνώ- σεως τοῦ Θεοῦ ἄριστον παρητήσατο. Καὶ πάλιν ὁ δε σμούμενος χεῖρας καὶ πόδας, καὶ εἰς τὸ ἐξώτερον σκότος βαλλόμενος, ἐκ τούτων τῶν λογισμῶν εἶχε καθ-D υφασμένον τὸ ἔνδυμα, ὅνπερ οὐκ ἄξιον τῶν τοιού- των γάμων ὁ καλέσας ἀπεφήνατο εἶναι. Διὸ ἔνδυμά ἐστι γαμικὸν, ἀπάθεια ψυχῆς λογικῆς, κοσμικὰς ἀρνησαμένης ἐπιθυμίας. Τίς δὲ ἡ αἰτία τοῦ τὰ νοή- ματα τῶν αἰσθητῶν πραγμάτων χρονίζοντα διαφθεί ρειν τὴν γνῶσιν, ἐν τοῖς περὶ προσευχής κεφαλαίοις λεχθήσεται (43). EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. • acerbius excipiet nos naufragium, contra flante dæ- mone inanis gloriæ. Quocirca Dominus noster gu- bernatorem animum erudiendo in Evangeliis ait : • Attendite ne eleemosynam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin merceden non habebitis apud Patrem vestrum, qui in cœlis est. . Et iterum : « Cum oratis, inquit, c non eritis sicut hypocritæ, quia amant in synagogis et plateis stantes orare, ut videantur ab hominibus. Amen dico vobis, receperunt mercedem suam ". rursus ait: Cum autem jejunatis, nolite esse sicut hypocrita, tristes : exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunantes. Amen dico vo- bis, receperunt mercedem suam 18., Sed conside- randumn hoc in loco est, quo pacto medlicus anima- rum, per eleemosynaın iram curet, ac per orationem mentem emundet, demumque per jejunium vigorem cupiditatis frangat; ex quibus componitur novus homo, qui renovatur secundum imaginem ejus, qui creavit illum 10;, in quo e non est, ob impassibi- litatem masculus et femina, » neque propter unam fdem et charitatem • gentilis et Judaeus, circum- cisio et præputium, barbarus et Scytha, servus et liber; sed omnia et in omnibus Christus ". › recipimus mercedem nostram, et novum priori B LXIV. Impuræ cogitationes dum ob affectus in nobis diu manent, mentem in interitum et perdi- C tionem deducunt. Ut enim notio panis perseveral Matth. vi, 12, 13. ibid. 5. 1. ¡n eo qui esurit, propter famem, et notio aquæ in sitiente, ob sitim: ita etiam pecuniarum posses- slonumque notiones permanent avaritiæ ergo, et notiones ciborum, turpiumque cogitatorum quæ ex dapibus oriuntur, diu remanent affectuum causa. Sed et in cogitationibus vanæ gloriæ itemque reli- quis, pari modo apparebit. Non conceditur autem menti talibus cogitatis suffocate, ut assistat coram Deo, ac justitiæ reportet coronam. lis quippe co- gitationibus distracta miserrima illa in Evangeliis mens, cognitionis Dei prandium recusavit ". AJ- bucque qui ligatus fuit manibus et pedibus, atque in tenebras exteriores missus, ex istiusmodi cogi- tationibus vestem habuit contextam, quem non di- guun esse talibus nuptiis, qui vocaverat pronun- tiavit. Idcirco vestis nuptialis est, impassibilitas animæ rationalis, quæ mundi cupiditates abnegavit. Celerum qua: causa sit, ut rerum sensibilium no- tiones, quandiu durant, corrumpant cognitionem, in capitibus de oratione dicetur. ibid. 16. Coloss. 11, 10, 11. Gal. IN, 28. *1 Matth. xx11, 5, (35) Αl. διαδέξηται. (36) Αl. αὐτοῖς. (37) Nil. ὑμῶν. (38) ΑΙ. προσεύχεσθε. (39) Abest a Nilo. (40) Nil. γωνίαις τῶν πλατειῶν. (41) Abest ab al. (42) Al. præp. Πάντες δέ. (45) 11 Nilo εἴρηται.

Ει τὰ θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις ποιήσωμεν. Ἐπεὶ ἀπ- Α έχομεν τὸν μισθὸν ἑαυτῶν, καὶ ἄλλο χαλεπώτερον τοῦ προτέρου διαδέξεται (35) ἡμᾶς ναυάγιον, τοῦ τῆς κε- νοδοξίας ἀντιπνεύσαντος δαίμονος. Διὸ καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τὸν κυβερνήτην νοῦν παι- δεύων φησίν· « Προσέχετε τὴν ἐλεημοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, πρὸς τὸ θεα· θῆναι αὐτούς (56)· εἰ δὲ μήγε, μισθὸν οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ Πατρὶ ἡμῶν (37) τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. » Και πάλιν· « Όταν προσεύχησθε (34), φησίν, οὐκ ἔσεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταί ποιοῦσι (59), ὅτι φιλοῦ σιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς πλατείαις (40) ἑστῶτες προσεύχεσθαι, ὅπως φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν· ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. ». Καὶ πάλιν λέγει· ι "Οταν δὲ νηστεύητε, μὴ ἔσεσθε ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ σκυθρωποί· ἀφανίζουσι γὰρ τὰ πρόσ. ωπα αὑτῶν, ὅπως φανῶσι τοῖς ἀνθρώποις νηστεύον τες. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν· ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. ο ᾿Αλλὰ προσεκτέον ἐνταῦθα τῷ ἰατρῷ τῶν ψυχῶν, πῶς διὰ μὲν τῆς ἐλεημοσύνης τὸν θυμὸν θεραπεύει, διὰ δὲ τῆς προσευχῆς τὸν νοῦν καθαρίζει· καὶ πάλιν διὰ τῆς νηστείας τὴν ἐπιθυμίαν καταμαραίνει· ἐξ ὧν συνίσταται ι ὁ νέος ἄνθρωπος, ὁ ἀνακαινούμενος κατ' εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτὸν, ἐν ᾧ ν οὐκ ἔνι, ο διὰ τὴν ἀπάθειαν, « ἄρσεν καὶ θῆλυ, ο οὐδὲ, διὰ τὴν μίαν πίστιν καὶ ἀγάπην, « Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος καὶ (41) Σκύθης, δοῦλος καὶ ἐλεύθερος, ἀλλὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι Χριστός. » ' ΕΔ'. (42) Οἱ ἀκάθαρτοι λογισμοί διὰ τὰ πάθη χρο- νίζοντες ἐν ἡμῖν, κατάγουσι τὸν νοῦν εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν. Ὥσπερ γὰρ τὸ νόημα τοῦ ἄρτου χρονίζει ἐν τῷ πεινῶντι, διὰ τὴν πείναν, καὶ τὸ νόημα τοῦ ὕδατος ἐν τῷ διψῶντι, διὰ τὴν δίψαν· οὕτω καὶ τὰ νοήματα τῶν χρημάτων καὶ κτημάτων χρονίζει διὰ τὴν πλεονεξίαν, καὶ τὰ νοήματα τῶν βρωμάτων καὶ τῶν τικτομένων αἰσχρῶν λογισμῶν ἐκ τῶν βρωμά- των, χρονίζει διὰ τὰ πάθη· ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν τῆς κενοδοξίας λογισμῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων νοημάτων, ὁμοίως φανερωθήσεται. Οὐκ ἔστι δὲ νοῦν πνιγόμε νον ὑπὸ τῶν τοιούτων νοημάτων, παραστῆναι Θεῷ, καὶ τὸν τῆς δικαιοσύνης ἀναδήσασθαι στέφανον. Ἐκ τούτων γὰρ τῶν λογισμῶν κατασπώμενος καὶ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἐκεῖνος ὁ τρισάθλιος νοῦς, τὸ τῆς γνώ- σεως τοῦ Θεοῦ ἄριστον παρητήσατο. Καὶ πάλιν ὁ δε σμούμενος χεῖρας καὶ πόδας, καὶ εἰς τὸ ἐξώτερον σκότος βαλλόμενος, ἐκ τούτων τῶν λογισμῶν εἶχε καθ-D υφασμένον τὸ ἔνδυμα, ὅνπερ οὐκ ἄξιον τῶν τοιού- των γάμων ὁ καλέσας ἀπεφήνατο εἶναι. Διὸ ἔνδυμά ἐστι γαμικὸν, ἀπάθεια ψυχῆς λογικῆς, κοσμικὰς ἀρνησαμένης ἐπιθυμίας. Τίς δὲ ἡ αἰτία τοῦ τὰ νοή- ματα τῶν αἰσθητῶν πραγμάτων χρονίζοντα διαφθεί ρειν τὴν γνῶσιν, ἐν τοῖς περὶ προσευχής κεφαλαίοις λεχθήσεται (43). EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. • acerbius excipiet nos naufragium, contra flante dæ- mone inanis gloriæ. Quocirca Dominus noster gu- bernatorem animum erudiendo in Evangeliis ait : • Attendite ne eleemosynam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin merceden non habebitis apud Patrem vestrum, qui in cœlis est. . Et iterum : « Cum oratis, inquit, c non eritis sicut hypocritæ, quia amant in synagogis et plateis stantes orare, ut videantur ab hominibus. Amen dico vobis, receperunt mercedem suam ". rursus ait: Cum autem jejunatis, nolite esse sicut hypocrita, tristes : exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunantes. Amen dico vo- bis, receperunt mercedem suam 18., Sed conside- randumn hoc in loco est, quo pacto medlicus anima- rum, per eleemosynaın iram curet, ac per orationem mentem emundet, demumque per jejunium vigorem cupiditatis frangat; ex quibus componitur novus homo, qui renovatur secundum imaginem ejus, qui creavit illum 10;, in quo e non est, ob impassibi- litatem masculus et femina, » neque propter unam fdem et charitatem • gentilis et Judaeus, circum- cisio et præputium, barbarus et Scytha, servus et liber; sed omnia et in omnibus Christus ". › recipimus mercedem nostram, et novum priori B LXIV. Impuræ cogitationes dum ob affectus in nobis diu manent, mentem in interitum et perdi- C tionem deducunt. Ut enim notio panis perseveral Matth. vi, 12, 13. ibid. 5. 1. ¡n eo qui esurit, propter famem, et notio aquæ in sitiente, ob sitim: ita etiam pecuniarum posses- slonumque notiones permanent avaritiæ ergo, et notiones ciborum, turpiumque cogitatorum quæ ex dapibus oriuntur, diu remanent affectuum causa. Sed et in cogitationibus vanæ gloriæ itemque reli- quis, pari modo apparebit. Non conceditur autem menti talibus cogitatis suffocate, ut assistat coram Deo, ac justitiæ reportet coronam. lis quippe co- gitationibus distracta miserrima illa in Evangeliis mens, cognitionis Dei prandium recusavit ". AJ- bucque qui ligatus fuit manibus et pedibus, atque in tenebras exteriores missus, ex istiusmodi cogi- tationibus vestem habuit contextam, quem non di- guun esse talibus nuptiis, qui vocaverat pronun- tiavit. Idcirco vestis nuptialis est, impassibilitas animæ rationalis, quæ mundi cupiditates abnegavit. Celerum qua: causa sit, ut rerum sensibilium no- tiones, quandiu durant, corrumpant cognitionem, in capitibus de oratione dicetur. ibid. 16. Coloss. 11, 10, 11. Gal. IN, 28. *1 Matth. xx11, 5, (35) Αl. διαδέξηται. (36) Αl. αὐτοῖς. (37) Nil. ὑμῶν. (38) ΑΙ. προσεύχεσθε. (39) Abest a Nilo. (40) Nil. γωνίαις τῶν πλατειῶν. (41) Abest ab al. (42) Al. præp. Πάντες δέ. (45) 11 Nilo εἴρηται.

Α ται, τὸ δὲ θυμικὸν ὑπὲρ αὐτῆς ἀγωνίζεται, τὸ λογιστικὸν ἐπιβάλλει τῇ θεωρίᾳ τῶν γεγονότων. Β ΝΘ'. Ὁ μὲν προκόπτων ἐν πρακτικῇ, τὰ πάθη μειοῖ, ὁ δὲ ἐν θεωρία, τὴν ἀγνωσίαν· καὶ τῶν μὲν παθῶν, ἔσται ποτὲ καὶ φθορὰ παντελής, τῆς δὲ ἀγνωσίας, τῆς μὲν εἶναι πέρας, τῆς δὲ μὴ εἶναι φασι. Ε'. Τὰ παρὰ τὴν χρῆσιν ἀγαθὰ καὶ κακὰ, τῶν ἀρετῶν καὶ τῶν κακιῶν γίνεται ποιητικά. Φρονή- σεως δέ ἐστι λοιπόν, το χρήσασθαι τούτοις πρὸς θά τερα. . ΞΑ'. Τριμερούς δὲ τῆς λογικῆς ψυχῆς οὔσης κατά τὸν σοφὸν ἡμῶν διδάσκαλον, ὅταν μὲν ἐν τῷ λογιστι χῷ μέρει γένηται ἡ ἀρετή, καλεῖται φρόνησις καὶ σύνεσις καὶ σοφία · ὅταν δὲ ἐν τῷ ἐπιθυμητικῷ, σω φροσύνη καὶ ἀγάπη καὶ ἐγκράτεια· ὅταν δὲ ἐν τῷ θυμικῷ, ἀνδρεία καὶ ὑπομονή· ἐν ὅλῃ δὲ τῇ ψυχή, δικαιοσύνη. Καὶ φρονήσεως μὲν ἔργον, τὸ στρατηγεῖν πρὸς τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις, καὶ τῶν μὲν ἀρε τῶν ὑπερασπίζειν, πρὸς δὲ τὰς κακίας παρατάττε- σθαι, τὰ δὲ μέσα πρὸς τοὺς καιρούς διοικεῖν συν έσεως δὲ, τὸ πάντα τὰ συντελοῦντα ἡμῖν πρὸς τὸν σκοπὸν, ἁρμοδίως οἰκονομεῖν· σοφίας δὲ, τὸ θεω ρεῖν λόγους σωμάτων καὶ ἀσωμάτων· σωφροσύνης δε ἔργον, τὸ βλέπειν ἀπαθῶς τὰ πράγματα, τὰ κι νοῦντα ἐν ἡμῖν φαντασίας ἀλόγους· ἀγάπης δὲ, τὸ πάσῃ εἰκόνι τοῦ Θεοῦ τοιαύτην ἑαυτὴν ἐμπαρέχειν, οἷαν καὶ τῷ πρωτοτύπῳ σχεδόν, κἂν μιαίνειν αὐτὰς ἐπιχειρῶσιν οἱ δαίμονες· ἐγκρατείας δὲ, τὸ πᾶσαν ἡδονὴν τοῦ φάρυγγος μετὰ χαρᾶς ἀποσείεσθαι· μὴ δεδιέναι δὲ τοὺς πολεμίους, καὶ προθύμως έγκαρτε ρεῖν τοῖς δεινοῖς, τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς ἀνδρείας ἐστί· δικαιοσύνης δὲ, τὸ συμφωνίαν τινὰ καὶ ἁρμο νίαν τῶν τῆς ψυχῆς μελῶν (32) κατεργάζεσθαι. ΕΒ'. Καρπὸς μὲν σπερμάτων, τὰ δράγματα, άρε τῶν δὲ ἡ γνῶσις· καὶ ὡς ἕπεται τοῖς σπέρμασι δά- κρυα, οὕτω τοῖς δράγμασιν ἡ χαρά. ΕΓ'. Οὐκ ἂν ἀπόθοιτο τὰς ἐμπαθεῖς μνήμας ὁ ἄν θρωπος, μὴ ἐπιθυμίας καὶ θυμοῦ ἐπιμέλειαν ποιησά- μενος, τὴν μὲν νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις καὶ χαμεν νίαις καταναλώσας, τὸν δὲ μακροθυμίαις καὶ ἀμνη σικακίαις καὶ ἐλεημοσύναις καθημερώσας. Ἐκ γὰρ τῶν δύο τούτων παθῶν, πάντες οἱ δαιμονιώδεις σχετ δεν συνίστανται λογισμοί, οἱ τὸν νοῦν ἐμβάλλοντες εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν. Αδύνατον δὲ τῶν παθῶν τούτων περιγενέσθαι, μὴ παντελῶς βρωμάτων καὶ τομάτων (35) καὶ δόξης ὑπεριδόντα, ἔτι δὲ καὶ τοῦ ἰδίου σώματος, διὰ τοὺς ραπίζειν αὐτὸν (54) πολλά κις ἐπιχειροῦντας. Πᾶσα οὖν ἀνάγκη μιμεῖσθαι τοὺς κινδυνεύοντας ἐν τῇ θαλάσσῃ καὶ τῶν σκευῶν ἐκβο- λὴν ποιουμένους, διὰ τὴν βίαν τῶν ἀνέμων καὶ τῶν ἐπανισταμένων κυμάτων. Ἀλλ᾽ ἐνταῦθα προσεκτέον ἀκριβῶς, μὴ ἐκβολὴν ποιούμενοι τῶν σκευών, πρὸς PATRES ÆGYPT|| SÆCULI IV. tutem appetit, tum pars qua irascitur, pro eadem virtute decertal, tum denique pars qua ratiocinatur, in creaturarum incumbit contemplationem. LIX. Qui In activo exercitio progressum facit, vitia affectusque imminuit; qui autem in contem- platione, ignorantiam : et priorum quidem erit ali- quando absoluta destructio ; ignorationis vero, alte- rius aiunt finem fore, allerius nequaquam. LX. Quæ in usu sunt bona et mala, virtutum et viliorum sunt elicientia : ad prudentiam deinceps spectat iis uti ad utraque. LXI. Cæterum cum anima rationalis, juxta sa- pientem nostrum præceptorem, tribus partibus con- stel, si virtus occupaverit partem ratiocinantem, vocatur prudentia et intelligentia et sapientia ; si concupiscentem, temperantia et charitas et conti· nentia; si irascentem, fortitudo et patientia ; si I statu animam, justitia. Et prudentiæ quidem in- cumbit, contra adversarias potestates exercitum ducere, virtutes propugnare, impugnare vitia, et quæ media sunt, pro tempore administrare; intelli gentiæ vero est, cuncta conducentia nos ad proposi- tum, aple disponere; al sapicntiæ, contemplari ra- tiones corporum et rerum incorporearuin. Jam tem- perantiæ interest, aspicere citra affectum res quæ in nobis imagines concitant rationi adversas; cha- ritatis autem, omni imagini Dei talemn se exhibere, qualem fere et prototypo, licet eas conentur da- swones inquinare ; continentiæ vero, universam gulæ voluptatem læte abjicere. At hostes nullatenus ti- mere, et alacriter molesta tolerare, effectus sunt patientiæ et fortitudinis. Denique ad justitiam per- tinet, concentum et harmoniam animæ partium conficere. LXII. Fructus seminum, manipuli sunt; virtutis, cognitio : et sicut semina comitantur lacrymæ “, ita manipulos gaudium. C LXIII. Non deposuerit bonio recordationes affe- ctuum eſſectrices, qui cupiditatis et iræ curam non gesserit, illam jejuniis, vigiliis, humicubationibus consumens; hanc æquanimitatibus, injuriæ oblivio- uibus ac eleemosynis deliniens. Ex his enim duobus affectibus cunctæ fere constant dæmoniacæ cogi- tationes, quæ mentem in perditionem ac interitum D precipitant. Fieri porro nequit ut superet quis hosce affectus, nisi omni ex parte cibos, opes, gloriam despiciat, insuperque corpus suum, propter illos qui percutere ipsum tentant sæpenumero. Ne- cesse igitur plane est imitari homines qui in mari periclitantur, et armamenta ejiciunt propter vim ventorum et insurgentium fluctuum: Verum hic di- ligenter auendi debet, ne dum sarcinam projicimus, Ideo faciamus, ut ab hominibus spectemur: nam ss Psal. cxxv, 6. (32) ΑΙ. μερῶν. (33) Al. χρημάτων. (34) In Nilo αὐτό.

Α ται, τὸ δὲ θυμικὸν ὑπὲρ αὐτῆς ἀγωνίζεται, τὸ λογιστικὸν ἐπιβάλλει τῇ θεωρίᾳ τῶν γεγονότων. Β ΝΘ'. Ὁ μὲν προκόπτων ἐν πρακτικῇ, τὰ πάθη μειοῖ, ὁ δὲ ἐν θεωρία, τὴν ἀγνωσίαν· καὶ τῶν μὲν παθῶν, ἔσται ποτὲ καὶ φθορὰ παντελής, τῆς δὲ ἀγνωσίας, τῆς μὲν εἶναι πέρας, τῆς δὲ μὴ εἶναι φασι. Ε'. Τὰ παρὰ τὴν χρῆσιν ἀγαθὰ καὶ κακὰ, τῶν ἀρετῶν καὶ τῶν κακιῶν γίνεται ποιητικά. Φρονή- σεως δέ ἐστι λοιπόν, το χρήσασθαι τούτοις πρὸς θά τερα. . ΞΑ'. Τριμερούς δὲ τῆς λογικῆς ψυχῆς οὔσης κατά τὸν σοφὸν ἡμῶν διδάσκαλον, ὅταν μὲν ἐν τῷ λογιστι χῷ μέρει γένηται ἡ ἀρετή, καλεῖται φρόνησις καὶ σύνεσις καὶ σοφία · ὅταν δὲ ἐν τῷ ἐπιθυμητικῷ, σω φροσύνη καὶ ἀγάπη καὶ ἐγκράτεια· ὅταν δὲ ἐν τῷ θυμικῷ, ἀνδρεία καὶ ὑπομονή· ἐν ὅλῃ δὲ τῇ ψυχή, δικαιοσύνη. Καὶ φρονήσεως μὲν ἔργον, τὸ στρατηγεῖν πρὸς τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις, καὶ τῶν μὲν ἀρε τῶν ὑπερασπίζειν, πρὸς δὲ τὰς κακίας παρατάττε- σθαι, τὰ δὲ μέσα πρὸς τοὺς καιρούς διοικεῖν συν έσεως δὲ, τὸ πάντα τὰ συντελοῦντα ἡμῖν πρὸς τὸν σκοπὸν, ἁρμοδίως οἰκονομεῖν· σοφίας δὲ, τὸ θεω ρεῖν λόγους σωμάτων καὶ ἀσωμάτων· σωφροσύνης δε ἔργον, τὸ βλέπειν ἀπαθῶς τὰ πράγματα, τὰ κι νοῦντα ἐν ἡμῖν φαντασίας ἀλόγους· ἀγάπης δὲ, τὸ πάσῃ εἰκόνι τοῦ Θεοῦ τοιαύτην ἑαυτὴν ἐμπαρέχειν, οἷαν καὶ τῷ πρωτοτύπῳ σχεδόν, κἂν μιαίνειν αὐτὰς ἐπιχειρῶσιν οἱ δαίμονες· ἐγκρατείας δὲ, τὸ πᾶσαν ἡδονὴν τοῦ φάρυγγος μετὰ χαρᾶς ἀποσείεσθαι· μὴ δεδιέναι δὲ τοὺς πολεμίους, καὶ προθύμως έγκαρτε ρεῖν τοῖς δεινοῖς, τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς ἀνδρείας ἐστί· δικαιοσύνης δὲ, τὸ συμφωνίαν τινὰ καὶ ἁρμο νίαν τῶν τῆς ψυχῆς μελῶν (32) κατεργάζεσθαι. ΕΒ'. Καρπὸς μὲν σπερμάτων, τὰ δράγματα, άρε τῶν δὲ ἡ γνῶσις· καὶ ὡς ἕπεται τοῖς σπέρμασι δά- κρυα, οὕτω τοῖς δράγμασιν ἡ χαρά. ΕΓ'. Οὐκ ἂν ἀπόθοιτο τὰς ἐμπαθεῖς μνήμας ὁ ἄν θρωπος, μὴ ἐπιθυμίας καὶ θυμοῦ ἐπιμέλειαν ποιησά- μενος, τὴν μὲν νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις καὶ χαμεν νίαις καταναλώσας, τὸν δὲ μακροθυμίαις καὶ ἀμνη σικακίαις καὶ ἐλεημοσύναις καθημερώσας. Ἐκ γὰρ τῶν δύο τούτων παθῶν, πάντες οἱ δαιμονιώδεις σχετ δεν συνίστανται λογισμοί, οἱ τὸν νοῦν ἐμβάλλοντες εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν. Αδύνατον δὲ τῶν παθῶν τούτων περιγενέσθαι, μὴ παντελῶς βρωμάτων καὶ τομάτων (35) καὶ δόξης ὑπεριδόντα, ἔτι δὲ καὶ τοῦ ἰδίου σώματος, διὰ τοὺς ραπίζειν αὐτὸν (54) πολλά κις ἐπιχειροῦντας. Πᾶσα οὖν ἀνάγκη μιμεῖσθαι τοὺς κινδυνεύοντας ἐν τῇ θαλάσσῃ καὶ τῶν σκευῶν ἐκβο- λὴν ποιουμένους, διὰ τὴν βίαν τῶν ἀνέμων καὶ τῶν ἐπανισταμένων κυμάτων. Ἀλλ᾽ ἐνταῦθα προσεκτέον ἀκριβῶς, μὴ ἐκβολὴν ποιούμενοι τῶν σκευών, πρὸς PATRES ÆGYPT|| SÆCULI IV. tutem appetit, tum pars qua irascitur, pro eadem virtute decertal, tum denique pars qua ratiocinatur, in creaturarum incumbit contemplationem. LIX. Qui In activo exercitio progressum facit, vitia affectusque imminuit; qui autem in contem- platione, ignorantiam : et priorum quidem erit ali- quando absoluta destructio ; ignorationis vero, alte- rius aiunt finem fore, allerius nequaquam. LX. Quæ in usu sunt bona et mala, virtutum et viliorum sunt elicientia : ad prudentiam deinceps spectat iis uti ad utraque. LXI. Cæterum cum anima rationalis, juxta sa- pientem nostrum præceptorem, tribus partibus con- stel, si virtus occupaverit partem ratiocinantem, vocatur prudentia et intelligentia et sapientia ; si concupiscentem, temperantia et charitas et conti· nentia; si irascentem, fortitudo et patientia ; si I statu animam, justitia. Et prudentiæ quidem in- cumbit, contra adversarias potestates exercitum ducere, virtutes propugnare, impugnare vitia, et quæ media sunt, pro tempore administrare; intelli gentiæ vero est, cuncta conducentia nos ad proposi- tum, aple disponere; al sapicntiæ, contemplari ra- tiones corporum et rerum incorporearuin. Jam tem- perantiæ interest, aspicere citra affectum res quæ in nobis imagines concitant rationi adversas; cha- ritatis autem, omni imagini Dei talemn se exhibere, qualem fere et prototypo, licet eas conentur da- swones inquinare ; continentiæ vero, universam gulæ voluptatem læte abjicere. At hostes nullatenus ti- mere, et alacriter molesta tolerare, effectus sunt patientiæ et fortitudinis. Denique ad justitiam per- tinet, concentum et harmoniam animæ partium conficere. LXII. Fructus seminum, manipuli sunt; virtutis, cognitio : et sicut semina comitantur lacrymæ “, ita manipulos gaudium. C LXIII. Non deposuerit bonio recordationes affe- ctuum eſſectrices, qui cupiditatis et iræ curam non gesserit, illam jejuniis, vigiliis, humicubationibus consumens; hanc æquanimitatibus, injuriæ oblivio- uibus ac eleemosynis deliniens. Ex his enim duobus affectibus cunctæ fere constant dæmoniacæ cogi- tationes, quæ mentem in perditionem ac interitum D precipitant. Fieri porro nequit ut superet quis hosce affectus, nisi omni ex parte cibos, opes, gloriam despiciat, insuperque corpus suum, propter illos qui percutere ipsum tentant sæpenumero. Ne- cesse igitur plane est imitari homines qui in mari periclitantur, et armamenta ejiciunt propter vim ventorum et insurgentium fluctuum: Verum hic di- ligenter auendi debet, ne dum sarcinam projicimus, Ideo faciamus, ut ab hominibus spectemur: nam ss Psal. cxxv, 6. (32) ΑΙ. μερῶν. (33) Al. χρημάτων. (34) In Nilo αὐτό.

Αt ΞΕ. Τῷ δαιμονιώδει λογισμῷ τρεῖς ἀντίκεινται λογισμοί, τέμνοντες αὐτὸν ἐν τῇ διανοίᾳ χρονίζοντα, ὅ τε ἀγγελικὸς, καὶ ὁ ἐκ τῆς ἡμετέρας προαιρέ σεως ῥεπούσης ἐπὶ τὸ κρεῖττον, καὶ ὁ ἐκ τῆς ἀνθρω πίνης αναδιδόμενος φύσεως, καθ᾽ ἐν κινούμενοι καὶ ἐθνικοὶ ἀγαπῶσι τὰ ἴδια τέκνα, καὶ τοὺς ἑαυτῶν τι μῶσι γονεῖς. Τῷ δὲ ἀγαθῷ λογισμῷ δύο μόνον ἀντί- κεινται λογισμοί, ὅ τε δαιμονιώδης, καὶ ὁ ἐκ τῆς ἡμετέρας προαιρέσεως ἀποκλινούσης ἐπὶ τὸ χεῖρον. Ἐκ δὲ τῆς φύσεως οὐδεὶς ἐξέρχεται λογισμός ποντ ρός. Οὐ γὰρ ἀπαρχῆς γεγόναμεν πονηροί, είπερ και λὸν σπέρμα ἔσπειρεν ὁ Κύριος ἐν τῷ ἰδίῳ ἀγρῷ. Οὐ γὰρ εἴ τινος δεκτικοί έσμεν, τούτου πάντως καὶ τὴν δύναμιν ἔχομεν· ἐπεὶ καὶ μὴ εἶναι δυνάμενοι, την μὴ ὄντος οὐκ ἔχομεν δύναμιν, εἴπερ αἱ δυνάμεις ποιότητές εἰσι, τὸ δὲ μὴ ὂν οὐκ ἔστι ποιότης. Αν γὰρ ὅτε οὐκ ἦν κακία, καὶ ἔσται ὅτε οὐκ ἔσται. Αν εξάλειπτα γὰρ τὰ σπέρματα τῆς ἀρετῆς· πείθει δέ με καὶ ὁ πλούσιος ἐκεῖνος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις, κατά τὸν ᾅδην κρινόμενος, καὶ οἰκτείρων τοὺς ἀδελφούς, τὸ δὲ ἐλεεῖν, σπέρμα τυγχάνει τὸ κάλλιστον τῆς ἀμε τῆς. Εξ'. Εισί τινες τῶν ἀκαθάρτων δαίμονες, οἵτινες ἀεὶ τοῖς ἀναγινώσκουσι προκαθέζονται, καὶ τὸν νοῦν αὐτῶν ἁρπάζειν ἐπιχειροῦσι, πολλάκις καὶ ἀπ' αὐτῶν τῶν θείων Γραφῶν λαμβάνοντες ἀφορμάς, καὶ εἰς λο γισμούς πονηροὺς καταλήγοντες, ἔστι δ' ὅτε καὶ παρὰ τὴν συνήθειαν χασμᾶσθαι καταναγκάζοντες, καὶ ὕπνον βαρύτατον ἐπιβάλλοντες, πολὺ τοῦ συνήθους αλλότριον· ὡς μέν τινες τῶν ἀδελφῶν ἐφαντάσθησαν, κατὰ φυσικὴν ἀντίθεσιν ἄῤῥητον· οὕτω δὲ ἐγὼ παρα- τηρήσας πολλάκις, κατέμαθον· Εφαπτόμενοι τῶν βλε φάρων καὶ ὅλης τῆς κεφαλῆς, καὶ ταύτην τῷ οἰκείῳ σώματι καταψύχοντες· ψυχρὰ γὰρ λίαν τὰ τῶν δαι μόνων σώματα, καὶ κρυστάλλῳ παρεμφερή· ὅθεν καὶ ὡς ὑπὸ σικύας αἰσθανόμεθα τῆς κεφαλῆς ἑλκο- μένης μετὰ τρισμοῦ. Τοῦτο δὲ ποιοῦσιν, ἵνα τὴν ἐν αποκειμένην τῷ κρανίῳ θερμότητα πρὸς ἑαυτοὺς ἐπισπώμενοι, ὑπὸ τῆς ὑγρότητος λοιπὸν καὶ ψυχρό- τητος χαλασθέντα τὰ βλέφαρα, περιῤῥνῇ ταῖς κόραις τῶν ὀφθαλμῶν. Πολλάκις γοῦν ψηλαφήσας, κατέλα- 6ον δίκην κρυστάλλου πεπηγότα τὰ βλέφαρα, τὴν δὲ Έψιν νενεκρωμένην ὅλην καὶ φρίσσουσαν. Καίτοι ὁ φυσικὸς ὕπνος θερμαίνειν μὲν τὰ σώματα πέφυκε, καὶ τῶν ὑγιαινόντων τὰς ὄψεις ἀνθηρὰς ἀπεργάζε ται, ὡς ἔστι καὶ ἀπ' αὐτῆς τῆς πείρας μαθεῖν· τὰς δὲ παρὰ φύσιν καὶ διατεταμένας, χάσμα ποιοῦσι, λεπτύ νοντες ἑαυτοὺς, καὶ τῶν ἔνδον τοῦ στόματος εφαπτό μενοι. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ἐγὼ μέχρι τῆς σήμερον οὖν ἐνόησα, καίτοι πολλάκις αὐτὸ πεπονθώς· τοῦ δὲ ἁγίου Μακαρίου ἤκουσα τοῦτό μοι λελαληκότος, καὶ εἰς ἀπόδειξιν φέροντος, τοῦ σφραγίζειν τοὺς χασμου μένους τὸ στόμα, κατὰ ἀρχαίαν παράδοσιν ἄρ ῥητον. Ταῦτα δὲ πάντα πάσχομεν, διὰ τὸ μὴ προσ- έχειν νηφόντως ἡμᾶς τῇ ἀναγνώσει, μηδέ μετ μνῆσθαι, ὅτι λόγια ἅγια Θεοῦ ζῶντος ἀναγινώσκο μεν. PATRES ÆGYPTII SÆCULI iv. LXV. A dæmonibus immissæ cogitationi tres op- A ponuntur cogitationes, qua amputant eam quando in mente perdurat : illa quæ ab angelis suppedita- tur, illa quæ ex nostra voluntate oritur in melius propendente, et illa quam humana natura largitur, et juxta quam excitati etiam ethnici, diligunt libe- ros suos, ac parentes suos honorant. vero long cogitationi duo tantum obsistunt cogitata : dæmo- miacum, quodque a libero nostro procedit arbitrio, ubi ad malum declinat. Nam ex natura cogitatio nulla mala egreditur. Quia principio mali conditi non fuimus; quinimo bonum senen seminavit Do- minus in agro suo 33. Neque enim quidquid reci- pere valemus, hujus plane habemus et facultatem; quandoquidem qui non esse possumus, non exsi- stendi facultatem non habemus; nempe facultates qualitates sunt; quod autem non est, qualitas non est. Etenim fuit cum malitia non esset, eritque cuin nec erit. Virtutis certe semina deleri nequeunt, quod et mihi suadet dives ille evangelicus, qui in inferno damnatus, fratres miserabatur ", siquidem commiseratio pulcherrimum exsistit virtutis semen. LXVI. Nonnulli sunt ex immundis dæmonibus, qui legentibus semper assident, conanturque men- tem eorum abripere, sumpta sæpenumero occasio- ne ex ipsis divinis Scripturis, et in prava cogitata desinentes interdum etiam contra norem oscitare cogunt, atque gravissimum sominum immittunt, plurimum a consueto diversum, et ut quidam fra- Irum imaginatione complexi sunt, juxta oppositio- »em naturalem ineffabilem : quod ego cum frequen- ter observassem, comperi : capessunt palpebras cum toto capite, idque proprio corpore frige- factant : admodum quippe frigida sunt dæmonum corpora, et crystallo similia : unde et caput senti- mus velut a cucurbita medicorum attractum cum stridore. Hoc autem faciunt, ut insitum cranio ca- lorem ad ipsos se pertrahendo, palpebræ postea per humorem ac frigus relaxatæ, circumfluant ad pupillas oculorum. Sæpe igitur ubi contreclavi, pal- pebras nactus sum instar crystalli compactas, to- tamque faciem mortua similem et horridam; alla- men sominus naturalis corpora calefacit, sanorum- que vultus nitidos reddit, ut ipsa quoque discimus experientia. Sed illi ex ore non naturaliter compo- D sito, at nimium distento, oscitationein faciunt, atte- nuantes se ac interiora oris oecupantes. Verumta - men hucusque ego hoc non intellexi, licet persæpe passus sim; ast sanctum Macarium audivi de hoc mihi loqui, atque ad probationem afferebat consue- tudinem oscitantium, os suum muniendi signo cru- cis, juxta traditionem antiquam arcanam. Cæterum hæc omnia patimur, quia lectioni non attendimus vigilanter, neque memores sumus sancta Dei viven- tis eloquia nos legere. ss Matth. xii. 24. * Luc. xvi, 28. C

ΞΖ'. Ἐπειδὴ δὲ γίνονται καὶ διαδοχαὶ τῶν δαιμό νων, τοῦ πρώτου κατὰ τὸν πόλεμον ἀσθενήσαντος, καὶ τὸ προσφιλὲς αὐτῷ πάθος κινῆσαι μη δυναμένου, ταύτας παρατηρήσαντες, ευρίσκομεν οὕτως· Οταν πάθους τινὸς ἐν χρόνῳ πολλῷ σπανίσωσι λογισμοί, καὶ γένηται αἰφνίδιος τούτου ζέσις καὶ κίνησις, ἡμῶν μηδεμίαν ἀφορμὴν δεδωκότων ἐξ ἀμελείας, τότε για νώσκομεν, ὅτι χαλεπώτερος ἡμᾶς τοῦ προτέρου διεδέ- ξατο δαίμων, καὶ τὸν τόπον τοῦ πεφευγότος οὗτος τη ρῶν, οἰκείᾳ πονηρία προσανεπλήρωσεν. ᾿Αλλὰ καὶ οὗτος τῆς ψυχῆς ἡμῶν πάνυ συνίησι, πολλῷ σφοδρότε ρον παρὰ τὴν συνήθειαν πολεμούμενος, καὶ τῶν χθες καὶ τρίτην ἡμέραν λογισμῶν ἀθρόως ἐκπεπτωκώς, μηδεμιᾶς ἔξωθεν παρεμπεσούσης προφάσεως. Φευγέ τω τοίνυν ὁ νοῦς ταῦτα θεώμενος πρὸς τὸν Κύριον, τὴν περικεφαλαίαν τὴν σωτηρίου δεξάμενος, καὶ τὸν Β θώρακα τῆς δικαιοσύνης ενδυσάμενος, καὶ τὴν μάθ χαιραν σπασάμενος τοῦ πνεύματος, καὶ τὸν θυρεὸν κουφίσας τῆς πίστεως, λεγέτω εἰς τὸ οἰκεῖον μετὰ δακρύων ἀναβλέψας οὐρανόν ο Κύριε, Χριστέ, ο δύνα- μις τῆς σωτηρίας μου, κλίνον πρός με τὸ οὖς σου, τάχυνον τοῦ ἐξελέσθαι με. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- ασπιστὴν, καὶ εἰς τόπον (44). καταφυγῆς τοῦ σῶσαι με. › Μάλιστα δὲ νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις στιλβω σάτω τὴν μάχαιραν. Ἐν ἑπτὰ γὰρ ὅλαις ἡμέραις θλι- βήσεται πολεμούμενος, καὶ βαλλόμενος τοῖς πεπυρω μένοις βέλεσι τοῦ Πονηροῦ, καὶ μετὰ τὴν ἑβδόμην γνώσεται αὐτὸν ὅμοιον κατ᾽ ὀλίγον τῷ διδαχθέν- τι (45) γενόμενον, καὶ παραμένοντα λοιπὸν ἐν ὅλῳ ἐνιαυτῷ, τὰ πολλὰ τιτρωσκόμενον μᾶλλον ήπερ τι τρώσκοντα, μέχρις ἂν καὶ ὁ τοῦτον διαδεχόμενος πα ραγένηται· είγε χρόνον, τὰ κατὰ τὸν Ἰώβ, πίπτομεν ὑπ' αὐτοὺς, καὶ οἱ οἶκοι ἡμῶν ἐκπορθοῦνται ὑπὸ ἀνό- μων. ΞΗ'. ᾿Ακάθαρτοι λογισμοί, πολλάκις εἰς αὔξησιν Όλας προσδέχονται, καὶ πολλοῖς συμπαρεκτείνονται πράγμασι. Καὶ γὰρ πελάγη κατά διάνοιαν περῶσι μεγάλα, καὶ μακρὰς ὁδοὺς ὁδεύειν οὐ παραιτοῦνται, διὰ πολλὴν τοῦ πάθους θερμότητα. Οἱ δὲ ὁπωσοῦν κε- καθαρμένοι, στενώτεροι τούτων μᾶλλον εἰσι, πολλοῖς συμπαρεκτείνεσθαι πράγμασι μὴ δυνάμενοι, διὰ τὴν τοῦ πάθους ἀσθένειαν· ὅθεν καὶ παρὰ φύσιν μᾶλλον κινοῦνται, καὶ κατὰ τὸν σοφὸν Σολομῶντα, χρόνον τι- νὰ ἔξω ῥέμβονται, καὶ καλάμην συνάγουσιν εἰς τὴν παράνομον πλινθουργίαν, μηκέτι λαμβάνοντες ἄχυ- ρα. Δεῖ οὖν πάσῃ φυλακῇ τηρεῖν τὴν καρδίαν, ἵνα σώζηται ὥσπερ δορχὰς ἐκ βρόχων, καὶ ὥσπερ όρνεον ἐκ παγίδος. Ῥᾷον γὰρ ἀκάθαρτον καθαραι ψυχήν, ή καθαρθεῖσαν καὶ πάλιν τραυματισθεῖσαν, εἰς ὑγίειαν αὖθις ἀνακαλέσασθαι, τοῦ δαίμονος τῆς λύπης μὴ συγχωροῦντος, ἀλλ᾽ ἀεὶ ταῖς κόραις τῶν ὀφθαλμῶν ἐμπηδῶντος, καὶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, τὸ τῆς ἁμαρτίας προφέροντος εἴδωλον. ΕΘ. (46) Φύσιν μὲν λογικὴν ὑπὸ κακίας θανατωθεί σαν εγείρει Χριστὸς διὰ τῆς θεωρίας πάντων τῶν αἰώνων· * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. LXVII. Quoniam autem sunt et dæmonum suc- cessiones, quando primus in bello deficit, nec ami- cum affectum commovere valet; his observatis re- perimus ad hunc modum: cum alicujus affectus per multum tempus raræ incurrerint cogitationes, si subito contingat illum fervere ac moveri, nec ullam ex negligentia præbuerimus occasionem; tunc co- gnoscimus, dæmonem priori molestiorem succes- sisse et accessisse ad nos, qui fugientis locum ser- vans, sua malitia supplevit. Quinetiam hic sun- mam habet animæ nostræ notitiam, quod multo vehementius præter consuetudinem oppugnetur, et a cogitationibus heri dieque anteriori suggestis re- pente exciderit, nulla tamen ingruente exterius cau- sa. Confugiat ergo ad Dominum, quoties lære vide- rit mens, galeam salutis assumat, et induta lori- ca justitiæ, gladium spiritus educens, scutoque fidei allevato *, postquam in suum cum lacrymis suspe- xerit caelum, dicat : « Domine » Christe, « virtus salutis meæ, inclina ad me aurein tuam, accelera ut eruas me. Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias "., Præcipue. vero jejuniis atque vigiliis gladium micare facial. Siquidem septem integris diebus bello premetur, igneisque Nequissimi telis impetetur; al post diem septimum cognoscet dæmon se paulatim simi- lem fieri antecessori suo, manebitque deinceps anno integro, sæpius saucius quam saucians; donec ad- venerit alius qui hunc excipiat; si nempe ad tem- pus, instar Jobi, in ipsos delabimur, et domus nostræ ab improbis devastantur. Ephes. vi, 17, 14, 16. Psal. cxxxix, 8. a^ Prov. vi, 5. C D LXVIII. Impuræ cogitationes sæpe ad incremen- tum materiam admittunt, multisque rebus coexten- duntur. Etenim maria magna in mente transfretant, et longa itinera non recusant peragere, ob multum affectus ardorem. Quæ vero aliqua ex parte purga- te sunt, strictiores iis sunt, et multis negotiis non valent coextendere se, propter affectus imbecillita- tem : unde juxta naturam magis moventur, ac ex sapiente Salomone ³, per aliquod tempus extra va- guutur, et stipulum colligunt ad improbam laterum confectionem, nec amplius paleas accipiunt. Itaque oportet omni custodia servare cor ", ut salvetur tanquam dama e laqueis, et tanquam avis e tendi- cula, Facilius enim est immundam purgare animam, quam purgatam, ac deinde vulneratam, ad sanita- tem iterum revocare; quod tristitiæ dæmon id ne- quaquam concedat, scd semper in pupillas oculorum insiliat, necnon inter orandum exhibeat simula- crum peccati. LXIX. Naturam quidem rationalem propter vi- tium morte affectam suscitat Christus per omnium Psal. xxx, 3. Ephes. vi, 40. ss Cant. 1, postulabat. CorEL. 6. (44) Vulgo οίκον. (45) Τῷ διδαχθέντι. Verti διαδεχθέντι, ut sensus (46) In Nili Opusc. p. 531.

ΞΖ'. Ἐπειδὴ δὲ γίνονται καὶ διαδοχαὶ τῶν δαιμό νων, τοῦ πρώτου κατὰ τὸν πόλεμον ἀσθενήσαντος, καὶ τὸ προσφιλὲς αὐτῷ πάθος κινῆσαι μη δυναμένου, ταύτας παρατηρήσαντες, ευρίσκομεν οὕτως· Οταν πάθους τινὸς ἐν χρόνῳ πολλῷ σπανίσωσι λογισμοί, καὶ γένηται αἰφνίδιος τούτου ζέσις καὶ κίνησις, ἡμῶν μηδεμίαν ἀφορμὴν δεδωκότων ἐξ ἀμελείας, τότε για νώσκομεν, ὅτι χαλεπώτερος ἡμᾶς τοῦ προτέρου διεδέ- ξατο δαίμων, καὶ τὸν τόπον τοῦ πεφευγότος οὗτος τη ρῶν, οἰκείᾳ πονηρία προσανεπλήρωσεν. ᾿Αλλὰ καὶ οὗτος τῆς ψυχῆς ἡμῶν πάνυ συνίησι, πολλῷ σφοδρότε ρον παρὰ τὴν συνήθειαν πολεμούμενος, καὶ τῶν χθες καὶ τρίτην ἡμέραν λογισμῶν ἀθρόως ἐκπεπτωκώς, μηδεμιᾶς ἔξωθεν παρεμπεσούσης προφάσεως. Φευγέ τω τοίνυν ὁ νοῦς ταῦτα θεώμενος πρὸς τὸν Κύριον, τὴν περικεφαλαίαν τὴν σωτηρίου δεξάμενος, καὶ τὸν Β θώρακα τῆς δικαιοσύνης ενδυσάμενος, καὶ τὴν μάθ χαιραν σπασάμενος τοῦ πνεύματος, καὶ τὸν θυρεὸν κουφίσας τῆς πίστεως, λεγέτω εἰς τὸ οἰκεῖον μετὰ δακρύων ἀναβλέψας οὐρανόν ο Κύριε, Χριστέ, ο δύνα- μις τῆς σωτηρίας μου, κλίνον πρός με τὸ οὖς σου, τάχυνον τοῦ ἐξελέσθαι με. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- ασπιστὴν, καὶ εἰς τόπον (44). καταφυγῆς τοῦ σῶσαι με. › Μάλιστα δὲ νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις στιλβω σάτω τὴν μάχαιραν. Ἐν ἑπτὰ γὰρ ὅλαις ἡμέραις θλι- βήσεται πολεμούμενος, καὶ βαλλόμενος τοῖς πεπυρω μένοις βέλεσι τοῦ Πονηροῦ, καὶ μετὰ τὴν ἑβδόμην γνώσεται αὐτὸν ὅμοιον κατ᾽ ὀλίγον τῷ διδαχθέν- τι (45) γενόμενον, καὶ παραμένοντα λοιπὸν ἐν ὅλῳ ἐνιαυτῷ, τὰ πολλὰ τιτρωσκόμενον μᾶλλον ήπερ τι τρώσκοντα, μέχρις ἂν καὶ ὁ τοῦτον διαδεχόμενος πα ραγένηται· είγε χρόνον, τὰ κατὰ τὸν Ἰώβ, πίπτομεν ὑπ' αὐτοὺς, καὶ οἱ οἶκοι ἡμῶν ἐκπορθοῦνται ὑπὸ ἀνό- μων. ΞΗ'. ᾿Ακάθαρτοι λογισμοί, πολλάκις εἰς αὔξησιν Όλας προσδέχονται, καὶ πολλοῖς συμπαρεκτείνονται πράγμασι. Καὶ γὰρ πελάγη κατά διάνοιαν περῶσι μεγάλα, καὶ μακρὰς ὁδοὺς ὁδεύειν οὐ παραιτοῦνται, διὰ πολλὴν τοῦ πάθους θερμότητα. Οἱ δὲ ὁπωσοῦν κε- καθαρμένοι, στενώτεροι τούτων μᾶλλον εἰσι, πολλοῖς συμπαρεκτείνεσθαι πράγμασι μὴ δυνάμενοι, διὰ τὴν τοῦ πάθους ἀσθένειαν· ὅθεν καὶ παρὰ φύσιν μᾶλλον κινοῦνται, καὶ κατὰ τὸν σοφὸν Σολομῶντα, χρόνον τι- νὰ ἔξω ῥέμβονται, καὶ καλάμην συνάγουσιν εἰς τὴν παράνομον πλινθουργίαν, μηκέτι λαμβάνοντες ἄχυ- ρα. Δεῖ οὖν πάσῃ φυλακῇ τηρεῖν τὴν καρδίαν, ἵνα σώζηται ὥσπερ δορχὰς ἐκ βρόχων, καὶ ὥσπερ όρνεον ἐκ παγίδος. Ῥᾷον γὰρ ἀκάθαρτον καθαραι ψυχήν, ή καθαρθεῖσαν καὶ πάλιν τραυματισθεῖσαν, εἰς ὑγίειαν αὖθις ἀνακαλέσασθαι, τοῦ δαίμονος τῆς λύπης μὴ συγχωροῦντος, ἀλλ᾽ ἀεὶ ταῖς κόραις τῶν ὀφθαλμῶν ἐμπηδῶντος, καὶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, τὸ τῆς ἁμαρτίας προφέροντος εἴδωλον. ΕΘ. (46) Φύσιν μὲν λογικὴν ὑπὸ κακίας θανατωθεί σαν εγείρει Χριστὸς διὰ τῆς θεωρίας πάντων τῶν αἰώνων· * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. LXVII. Quoniam autem sunt et dæmonum suc- cessiones, quando primus in bello deficit, nec ami- cum affectum commovere valet; his observatis re- perimus ad hunc modum: cum alicujus affectus per multum tempus raræ incurrerint cogitationes, si subito contingat illum fervere ac moveri, nec ullam ex negligentia præbuerimus occasionem; tunc co- gnoscimus, dæmonem priori molestiorem succes- sisse et accessisse ad nos, qui fugientis locum ser- vans, sua malitia supplevit. Quinetiam hic sun- mam habet animæ nostræ notitiam, quod multo vehementius præter consuetudinem oppugnetur, et a cogitationibus heri dieque anteriori suggestis re- pente exciderit, nulla tamen ingruente exterius cau- sa. Confugiat ergo ad Dominum, quoties lære vide- rit mens, galeam salutis assumat, et induta lori- ca justitiæ, gladium spiritus educens, scutoque fidei allevato *, postquam in suum cum lacrymis suspe- xerit caelum, dicat : « Domine » Christe, « virtus salutis meæ, inclina ad me aurein tuam, accelera ut eruas me. Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias "., Præcipue. vero jejuniis atque vigiliis gladium micare facial. Siquidem septem integris diebus bello premetur, igneisque Nequissimi telis impetetur; al post diem septimum cognoscet dæmon se paulatim simi- lem fieri antecessori suo, manebitque deinceps anno integro, sæpius saucius quam saucians; donec ad- venerit alius qui hunc excipiat; si nempe ad tem- pus, instar Jobi, in ipsos delabimur, et domus nostræ ab improbis devastantur. Ephes. vi, 17, 14, 16. Psal. cxxxix, 8. a^ Prov. vi, 5. C D LXVIII. Impuræ cogitationes sæpe ad incremen- tum materiam admittunt, multisque rebus coexten- duntur. Etenim maria magna in mente transfretant, et longa itinera non recusant peragere, ob multum affectus ardorem. Quæ vero aliqua ex parte purga- te sunt, strictiores iis sunt, et multis negotiis non valent coextendere se, propter affectus imbecillita- tem : unde juxta naturam magis moventur, ac ex sapiente Salomone ³, per aliquod tempus extra va- guutur, et stipulum colligunt ad improbam laterum confectionem, nec amplius paleas accipiunt. Itaque oportet omni custodia servare cor ", ut salvetur tanquam dama e laqueis, et tanquam avis e tendi- cula, Facilius enim est immundam purgare animam, quam purgatam, ac deinde vulneratam, ad sanita- tem iterum revocare; quod tristitiæ dæmon id ne- quaquam concedat, scd semper in pupillas oculorum insiliat, necnon inter orandum exhibeat simula- crum peccati. LXIX. Naturam quidem rationalem propter vi- tium morte affectam suscitat Christus per omnium Psal. xxx, 3. Ephes. vi, 40. ss Cant. 1, postulabat. CorEL. 6. (44) Vulgo οίκον. (45) Τῷ διδαχθέντι. Verti διαδεχθέντι, ut sensus (46) In Nili Opusc. p. 531.

ΞΖ'. Ἐπειδὴ δὲ γίνονται καὶ διαδοχαὶ τῶν δαιμό νων, τοῦ πρώτου κατὰ τὸν πόλεμον ἀσθενήσαντος, καὶ τὸ προσφιλὲς αὐτῷ πάθος κινῆσαι μη δυναμένου, ταύτας παρατηρήσαντες, ευρίσκομεν οὕτως· Οταν πάθους τινὸς ἐν χρόνῳ πολλῷ σπανίσωσι λογισμοί, καὶ γένηται αἰφνίδιος τούτου ζέσις καὶ κίνησις, ἡμῶν μηδεμίαν ἀφορμὴν δεδωκότων ἐξ ἀμελείας, τότε για νώσκομεν, ὅτι χαλεπώτερος ἡμᾶς τοῦ προτέρου διεδέ- ξατο δαίμων, καὶ τὸν τόπον τοῦ πεφευγότος οὗτος τη ρῶν, οἰκείᾳ πονηρία προσανεπλήρωσεν. ᾿Αλλὰ καὶ οὗτος τῆς ψυχῆς ἡμῶν πάνυ συνίησι, πολλῷ σφοδρότε ρον παρὰ τὴν συνήθειαν πολεμούμενος, καὶ τῶν χθες καὶ τρίτην ἡμέραν λογισμῶν ἀθρόως ἐκπεπτωκώς, μηδεμιᾶς ἔξωθεν παρεμπεσούσης προφάσεως. Φευγέ τω τοίνυν ὁ νοῦς ταῦτα θεώμενος πρὸς τὸν Κύριον, τὴν περικεφαλαίαν τὴν σωτηρίου δεξάμενος, καὶ τὸν Β θώρακα τῆς δικαιοσύνης ενδυσάμενος, καὶ τὴν μάθ χαιραν σπασάμενος τοῦ πνεύματος, καὶ τὸν θυρεὸν κουφίσας τῆς πίστεως, λεγέτω εἰς τὸ οἰκεῖον μετὰ δακρύων ἀναβλέψας οὐρανόν ο Κύριε, Χριστέ, ο δύνα- μις τῆς σωτηρίας μου, κλίνον πρός με τὸ οὖς σου, τάχυνον τοῦ ἐξελέσθαι με. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- ασπιστὴν, καὶ εἰς τόπον (44). καταφυγῆς τοῦ σῶσαι με. › Μάλιστα δὲ νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις στιλβω σάτω τὴν μάχαιραν. Ἐν ἑπτὰ γὰρ ὅλαις ἡμέραις θλι- βήσεται πολεμούμενος, καὶ βαλλόμενος τοῖς πεπυρω μένοις βέλεσι τοῦ Πονηροῦ, καὶ μετὰ τὴν ἑβδόμην γνώσεται αὐτὸν ὅμοιον κατ᾽ ὀλίγον τῷ διδαχθέν- τι (45) γενόμενον, καὶ παραμένοντα λοιπὸν ἐν ὅλῳ ἐνιαυτῷ, τὰ πολλὰ τιτρωσκόμενον μᾶλλον ήπερ τι τρώσκοντα, μέχρις ἂν καὶ ὁ τοῦτον διαδεχόμενος πα ραγένηται· είγε χρόνον, τὰ κατὰ τὸν Ἰώβ, πίπτομεν ὑπ' αὐτοὺς, καὶ οἱ οἶκοι ἡμῶν ἐκπορθοῦνται ὑπὸ ἀνό- μων. ΞΗ'. ᾿Ακάθαρτοι λογισμοί, πολλάκις εἰς αὔξησιν Όλας προσδέχονται, καὶ πολλοῖς συμπαρεκτείνονται πράγμασι. Καὶ γὰρ πελάγη κατά διάνοιαν περῶσι μεγάλα, καὶ μακρὰς ὁδοὺς ὁδεύειν οὐ παραιτοῦνται, διὰ πολλὴν τοῦ πάθους θερμότητα. Οἱ δὲ ὁπωσοῦν κε- καθαρμένοι, στενώτεροι τούτων μᾶλλον εἰσι, πολλοῖς συμπαρεκτείνεσθαι πράγμασι μὴ δυνάμενοι, διὰ τὴν τοῦ πάθους ἀσθένειαν· ὅθεν καὶ παρὰ φύσιν μᾶλλον κινοῦνται, καὶ κατὰ τὸν σοφὸν Σολομῶντα, χρόνον τι- νὰ ἔξω ῥέμβονται, καὶ καλάμην συνάγουσιν εἰς τὴν παράνομον πλινθουργίαν, μηκέτι λαμβάνοντες ἄχυ- ρα. Δεῖ οὖν πάσῃ φυλακῇ τηρεῖν τὴν καρδίαν, ἵνα σώζηται ὥσπερ δορχὰς ἐκ βρόχων, καὶ ὥσπερ όρνεον ἐκ παγίδος. Ῥᾷον γὰρ ἀκάθαρτον καθαραι ψυχήν, ή καθαρθεῖσαν καὶ πάλιν τραυματισθεῖσαν, εἰς ὑγίειαν αὖθις ἀνακαλέσασθαι, τοῦ δαίμονος τῆς λύπης μὴ συγχωροῦντος, ἀλλ᾽ ἀεὶ ταῖς κόραις τῶν ὀφθαλμῶν ἐμπηδῶντος, καὶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, τὸ τῆς ἁμαρτίας προφέροντος εἴδωλον. ΕΘ. (46) Φύσιν μὲν λογικὴν ὑπὸ κακίας θανατωθεί σαν εγείρει Χριστὸς διὰ τῆς θεωρίας πάντων τῶν αἰώνων· * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. LXVII. Quoniam autem sunt et dæmonum suc- cessiones, quando primus in bello deficit, nec ami- cum affectum commovere valet; his observatis re- perimus ad hunc modum: cum alicujus affectus per multum tempus raræ incurrerint cogitationes, si subito contingat illum fervere ac moveri, nec ullam ex negligentia præbuerimus occasionem; tunc co- gnoscimus, dæmonem priori molestiorem succes- sisse et accessisse ad nos, qui fugientis locum ser- vans, sua malitia supplevit. Quinetiam hic sun- mam habet animæ nostræ notitiam, quod multo vehementius præter consuetudinem oppugnetur, et a cogitationibus heri dieque anteriori suggestis re- pente exciderit, nulla tamen ingruente exterius cau- sa. Confugiat ergo ad Dominum, quoties lære vide- rit mens, galeam salutis assumat, et induta lori- ca justitiæ, gladium spiritus educens, scutoque fidei allevato *, postquam in suum cum lacrymis suspe- xerit caelum, dicat : « Domine » Christe, « virtus salutis meæ, inclina ad me aurein tuam, accelera ut eruas me. Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias "., Præcipue. vero jejuniis atque vigiliis gladium micare facial. Siquidem septem integris diebus bello premetur, igneisque Nequissimi telis impetetur; al post diem septimum cognoscet dæmon se paulatim simi- lem fieri antecessori suo, manebitque deinceps anno integro, sæpius saucius quam saucians; donec ad- venerit alius qui hunc excipiat; si nempe ad tem- pus, instar Jobi, in ipsos delabimur, et domus nostræ ab improbis devastantur. Ephes. vi, 17, 14, 16. Psal. cxxxix, 8. a^ Prov. vi, 5. C D LXVIII. Impuræ cogitationes sæpe ad incremen- tum materiam admittunt, multisque rebus coexten- duntur. Etenim maria magna in mente transfretant, et longa itinera non recusant peragere, ob multum affectus ardorem. Quæ vero aliqua ex parte purga- te sunt, strictiores iis sunt, et multis negotiis non valent coextendere se, propter affectus imbecillita- tem : unde juxta naturam magis moventur, ac ex sapiente Salomone ³, per aliquod tempus extra va- guutur, et stipulum colligunt ad improbam laterum confectionem, nec amplius paleas accipiunt. Itaque oportet omni custodia servare cor ", ut salvetur tanquam dama e laqueis, et tanquam avis e tendi- cula, Facilius enim est immundam purgare animam, quam purgatam, ac deinde vulneratam, ad sanita- tem iterum revocare; quod tristitiæ dæmon id ne- quaquam concedat, scd semper in pupillas oculorum insiliat, necnon inter orandum exhibeat simula- crum peccati. LXIX. Naturam quidem rationalem propter vi- tium morte affectam suscitat Christus per omnium Psal. xxx, 3. Ephes. vi, 40. ss Cant. 1, postulabat. CorEL. 6. (44) Vulgo οίκον. (45) Τῷ διδαχθέντι. Verti διαδεχθέντι, ut sensus (46) In Nili Opusc. p. 531.

ΞΖ'. Ἐπειδὴ δὲ γίνονται καὶ διαδοχαὶ τῶν δαιμό νων, τοῦ πρώτου κατὰ τὸν πόλεμον ἀσθενήσαντος, καὶ τὸ προσφιλὲς αὐτῷ πάθος κινῆσαι μη δυναμένου, ταύτας παρατηρήσαντες, ευρίσκομεν οὕτως· Οταν πάθους τινὸς ἐν χρόνῳ πολλῷ σπανίσωσι λογισμοί, καὶ γένηται αἰφνίδιος τούτου ζέσις καὶ κίνησις, ἡμῶν μηδεμίαν ἀφορμὴν δεδωκότων ἐξ ἀμελείας, τότε για νώσκομεν, ὅτι χαλεπώτερος ἡμᾶς τοῦ προτέρου διεδέ- ξατο δαίμων, καὶ τὸν τόπον τοῦ πεφευγότος οὗτος τη ρῶν, οἰκείᾳ πονηρία προσανεπλήρωσεν. ᾿Αλλὰ καὶ οὗτος τῆς ψυχῆς ἡμῶν πάνυ συνίησι, πολλῷ σφοδρότε ρον παρὰ τὴν συνήθειαν πολεμούμενος, καὶ τῶν χθες καὶ τρίτην ἡμέραν λογισμῶν ἀθρόως ἐκπεπτωκώς, μηδεμιᾶς ἔξωθεν παρεμπεσούσης προφάσεως. Φευγέ τω τοίνυν ὁ νοῦς ταῦτα θεώμενος πρὸς τὸν Κύριον, τὴν περικεφαλαίαν τὴν σωτηρίου δεξάμενος, καὶ τὸν Β θώρακα τῆς δικαιοσύνης ενδυσάμενος, καὶ τὴν μάθ χαιραν σπασάμενος τοῦ πνεύματος, καὶ τὸν θυρεὸν κουφίσας τῆς πίστεως, λεγέτω εἰς τὸ οἰκεῖον μετὰ δακρύων ἀναβλέψας οὐρανόν ο Κύριε, Χριστέ, ο δύνα- μις τῆς σωτηρίας μου, κλίνον πρός με τὸ οὖς σου, τάχυνον τοῦ ἐξελέσθαι με. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- ασπιστὴν, καὶ εἰς τόπον (44). καταφυγῆς τοῦ σῶσαι με. › Μάλιστα δὲ νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις στιλβω σάτω τὴν μάχαιραν. Ἐν ἑπτὰ γὰρ ὅλαις ἡμέραις θλι- βήσεται πολεμούμενος, καὶ βαλλόμενος τοῖς πεπυρω μένοις βέλεσι τοῦ Πονηροῦ, καὶ μετὰ τὴν ἑβδόμην γνώσεται αὐτὸν ὅμοιον κατ᾽ ὀλίγον τῷ διδαχθέν- τι (45) γενόμενον, καὶ παραμένοντα λοιπὸν ἐν ὅλῳ ἐνιαυτῷ, τὰ πολλὰ τιτρωσκόμενον μᾶλλον ήπερ τι τρώσκοντα, μέχρις ἂν καὶ ὁ τοῦτον διαδεχόμενος πα ραγένηται· είγε χρόνον, τὰ κατὰ τὸν Ἰώβ, πίπτομεν ὑπ' αὐτοὺς, καὶ οἱ οἶκοι ἡμῶν ἐκπορθοῦνται ὑπὸ ἀνό- μων. ΞΗ'. ᾿Ακάθαρτοι λογισμοί, πολλάκις εἰς αὔξησιν Όλας προσδέχονται, καὶ πολλοῖς συμπαρεκτείνονται πράγμασι. Καὶ γὰρ πελάγη κατά διάνοιαν περῶσι μεγάλα, καὶ μακρὰς ὁδοὺς ὁδεύειν οὐ παραιτοῦνται, διὰ πολλὴν τοῦ πάθους θερμότητα. Οἱ δὲ ὁπωσοῦν κε- καθαρμένοι, στενώτεροι τούτων μᾶλλον εἰσι, πολλοῖς συμπαρεκτείνεσθαι πράγμασι μὴ δυνάμενοι, διὰ τὴν τοῦ πάθους ἀσθένειαν· ὅθεν καὶ παρὰ φύσιν μᾶλλον κινοῦνται, καὶ κατὰ τὸν σοφὸν Σολομῶντα, χρόνον τι- νὰ ἔξω ῥέμβονται, καὶ καλάμην συνάγουσιν εἰς τὴν παράνομον πλινθουργίαν, μηκέτι λαμβάνοντες ἄχυ- ρα. Δεῖ οὖν πάσῃ φυλακῇ τηρεῖν τὴν καρδίαν, ἵνα σώζηται ὥσπερ δορχὰς ἐκ βρόχων, καὶ ὥσπερ όρνεον ἐκ παγίδος. Ῥᾷον γὰρ ἀκάθαρτον καθαραι ψυχήν, ή καθαρθεῖσαν καὶ πάλιν τραυματισθεῖσαν, εἰς ὑγίειαν αὖθις ἀνακαλέσασθαι, τοῦ δαίμονος τῆς λύπης μὴ συγχωροῦντος, ἀλλ᾽ ἀεὶ ταῖς κόραις τῶν ὀφθαλμῶν ἐμπηδῶντος, καὶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, τὸ τῆς ἁμαρτίας προφέροντος εἴδωλον. ΕΘ. (46) Φύσιν μὲν λογικὴν ὑπὸ κακίας θανατωθεί σαν εγείρει Χριστὸς διὰ τῆς θεωρίας πάντων τῶν αἰώνων· * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. LXVII. Quoniam autem sunt et dæmonum suc- cessiones, quando primus in bello deficit, nec ami- cum affectum commovere valet; his observatis re- perimus ad hunc modum: cum alicujus affectus per multum tempus raræ incurrerint cogitationes, si subito contingat illum fervere ac moveri, nec ullam ex negligentia præbuerimus occasionem; tunc co- gnoscimus, dæmonem priori molestiorem succes- sisse et accessisse ad nos, qui fugientis locum ser- vans, sua malitia supplevit. Quinetiam hic sun- mam habet animæ nostræ notitiam, quod multo vehementius præter consuetudinem oppugnetur, et a cogitationibus heri dieque anteriori suggestis re- pente exciderit, nulla tamen ingruente exterius cau- sa. Confugiat ergo ad Dominum, quoties lære vide- rit mens, galeam salutis assumat, et induta lori- ca justitiæ, gladium spiritus educens, scutoque fidei allevato *, postquam in suum cum lacrymis suspe- xerit caelum, dicat : « Domine » Christe, « virtus salutis meæ, inclina ad me aurein tuam, accelera ut eruas me. Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias "., Præcipue. vero jejuniis atque vigiliis gladium micare facial. Siquidem septem integris diebus bello premetur, igneisque Nequissimi telis impetetur; al post diem septimum cognoscet dæmon se paulatim simi- lem fieri antecessori suo, manebitque deinceps anno integro, sæpius saucius quam saucians; donec ad- venerit alius qui hunc excipiat; si nempe ad tem- pus, instar Jobi, in ipsos delabimur, et domus nostræ ab improbis devastantur. Ephes. vi, 17, 14, 16. Psal. cxxxix, 8. a^ Prov. vi, 5. C D LXVIII. Impuræ cogitationes sæpe ad incremen- tum materiam admittunt, multisque rebus coexten- duntur. Etenim maria magna in mente transfretant, et longa itinera non recusant peragere, ob multum affectus ardorem. Quæ vero aliqua ex parte purga- te sunt, strictiores iis sunt, et multis negotiis non valent coextendere se, propter affectus imbecillita- tem : unde juxta naturam magis moventur, ac ex sapiente Salomone ³, per aliquod tempus extra va- guutur, et stipulum colligunt ad improbam laterum confectionem, nec amplius paleas accipiunt. Itaque oportet omni custodia servare cor ", ut salvetur tanquam dama e laqueis, et tanquam avis e tendi- cula, Facilius enim est immundam purgare animam, quam purgatam, ac deinde vulneratam, ad sanita- tem iterum revocare; quod tristitiæ dæmon id ne- quaquam concedat, scd semper in pupillas oculorum insiliat, necnon inter orandum exhibeat simula- crum peccati. LXIX. Naturam quidem rationalem propter vi- tium morte affectam suscitat Christus per omnium Psal. xxx, 3. Ephes. vi, 40. ss Cant. 1, postulabat. CorEL. 6. (44) Vulgo οίκον. (45) Τῷ διδαχθέντι. Verti διαδεχθέντι, ut sensus (46) In Nili Opusc. p. 531.

ΞΖ'. Ἐπειδὴ δὲ γίνονται καὶ διαδοχαὶ τῶν δαιμό νων, τοῦ πρώτου κατὰ τὸν πόλεμον ἀσθενήσαντος, καὶ τὸ προσφιλὲς αὐτῷ πάθος κινῆσαι μη δυναμένου, ταύτας παρατηρήσαντες, ευρίσκομεν οὕτως· Οταν πάθους τινὸς ἐν χρόνῳ πολλῷ σπανίσωσι λογισμοί, καὶ γένηται αἰφνίδιος τούτου ζέσις καὶ κίνησις, ἡμῶν μηδεμίαν ἀφορμὴν δεδωκότων ἐξ ἀμελείας, τότε για νώσκομεν, ὅτι χαλεπώτερος ἡμᾶς τοῦ προτέρου διεδέ- ξατο δαίμων, καὶ τὸν τόπον τοῦ πεφευγότος οὗτος τη ρῶν, οἰκείᾳ πονηρία προσανεπλήρωσεν. ᾿Αλλὰ καὶ οὗτος τῆς ψυχῆς ἡμῶν πάνυ συνίησι, πολλῷ σφοδρότε ρον παρὰ τὴν συνήθειαν πολεμούμενος, καὶ τῶν χθες καὶ τρίτην ἡμέραν λογισμῶν ἀθρόως ἐκπεπτωκώς, μηδεμιᾶς ἔξωθεν παρεμπεσούσης προφάσεως. Φευγέ τω τοίνυν ὁ νοῦς ταῦτα θεώμενος πρὸς τὸν Κύριον, τὴν περικεφαλαίαν τὴν σωτηρίου δεξάμενος, καὶ τὸν Β θώρακα τῆς δικαιοσύνης ενδυσάμενος, καὶ τὴν μάθ χαιραν σπασάμενος τοῦ πνεύματος, καὶ τὸν θυρεὸν κουφίσας τῆς πίστεως, λεγέτω εἰς τὸ οἰκεῖον μετὰ δακρύων ἀναβλέψας οὐρανόν ο Κύριε, Χριστέ, ο δύνα- μις τῆς σωτηρίας μου, κλίνον πρός με τὸ οὖς σου, τάχυνον τοῦ ἐξελέσθαι με. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- ασπιστὴν, καὶ εἰς τόπον (44). καταφυγῆς τοῦ σῶσαι με. › Μάλιστα δὲ νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις στιλβω σάτω τὴν μάχαιραν. Ἐν ἑπτὰ γὰρ ὅλαις ἡμέραις θλι- βήσεται πολεμούμενος, καὶ βαλλόμενος τοῖς πεπυρω μένοις βέλεσι τοῦ Πονηροῦ, καὶ μετὰ τὴν ἑβδόμην γνώσεται αὐτὸν ὅμοιον κατ᾽ ὀλίγον τῷ διδαχθέν- τι (45) γενόμενον, καὶ παραμένοντα λοιπὸν ἐν ὅλῳ ἐνιαυτῷ, τὰ πολλὰ τιτρωσκόμενον μᾶλλον ήπερ τι τρώσκοντα, μέχρις ἂν καὶ ὁ τοῦτον διαδεχόμενος πα ραγένηται· είγε χρόνον, τὰ κατὰ τὸν Ἰώβ, πίπτομεν ὑπ' αὐτοὺς, καὶ οἱ οἶκοι ἡμῶν ἐκπορθοῦνται ὑπὸ ἀνό- μων. ΞΗ'. ᾿Ακάθαρτοι λογισμοί, πολλάκις εἰς αὔξησιν Όλας προσδέχονται, καὶ πολλοῖς συμπαρεκτείνονται πράγμασι. Καὶ γὰρ πελάγη κατά διάνοιαν περῶσι μεγάλα, καὶ μακρὰς ὁδοὺς ὁδεύειν οὐ παραιτοῦνται, διὰ πολλὴν τοῦ πάθους θερμότητα. Οἱ δὲ ὁπωσοῦν κε- καθαρμένοι, στενώτεροι τούτων μᾶλλον εἰσι, πολλοῖς συμπαρεκτείνεσθαι πράγμασι μὴ δυνάμενοι, διὰ τὴν τοῦ πάθους ἀσθένειαν· ὅθεν καὶ παρὰ φύσιν μᾶλλον κινοῦνται, καὶ κατὰ τὸν σοφὸν Σολομῶντα, χρόνον τι- νὰ ἔξω ῥέμβονται, καὶ καλάμην συνάγουσιν εἰς τὴν παράνομον πλινθουργίαν, μηκέτι λαμβάνοντες ἄχυ- ρα. Δεῖ οὖν πάσῃ φυλακῇ τηρεῖν τὴν καρδίαν, ἵνα σώζηται ὥσπερ δορχὰς ἐκ βρόχων, καὶ ὥσπερ όρνεον ἐκ παγίδος. Ῥᾷον γὰρ ἀκάθαρτον καθαραι ψυχήν, ή καθαρθεῖσαν καὶ πάλιν τραυματισθεῖσαν, εἰς ὑγίειαν αὖθις ἀνακαλέσασθαι, τοῦ δαίμονος τῆς λύπης μὴ συγχωροῦντος, ἀλλ᾽ ἀεὶ ταῖς κόραις τῶν ὀφθαλμῶν ἐμπηδῶντος, καὶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, τὸ τῆς ἁμαρτίας προφέροντος εἴδωλον. ΕΘ. (46) Φύσιν μὲν λογικὴν ὑπὸ κακίας θανατωθεί σαν εγείρει Χριστὸς διὰ τῆς θεωρίας πάντων τῶν αἰώνων· * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. LXVII. Quoniam autem sunt et dæmonum suc- cessiones, quando primus in bello deficit, nec ami- cum affectum commovere valet; his observatis re- perimus ad hunc modum: cum alicujus affectus per multum tempus raræ incurrerint cogitationes, si subito contingat illum fervere ac moveri, nec ullam ex negligentia præbuerimus occasionem; tunc co- gnoscimus, dæmonem priori molestiorem succes- sisse et accessisse ad nos, qui fugientis locum ser- vans, sua malitia supplevit. Quinetiam hic sun- mam habet animæ nostræ notitiam, quod multo vehementius præter consuetudinem oppugnetur, et a cogitationibus heri dieque anteriori suggestis re- pente exciderit, nulla tamen ingruente exterius cau- sa. Confugiat ergo ad Dominum, quoties lære vide- rit mens, galeam salutis assumat, et induta lori- ca justitiæ, gladium spiritus educens, scutoque fidei allevato *, postquam in suum cum lacrymis suspe- xerit caelum, dicat : « Domine » Christe, « virtus salutis meæ, inclina ad me aurein tuam, accelera ut eruas me. Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias "., Præcipue. vero jejuniis atque vigiliis gladium micare facial. Siquidem septem integris diebus bello premetur, igneisque Nequissimi telis impetetur; al post diem septimum cognoscet dæmon se paulatim simi- lem fieri antecessori suo, manebitque deinceps anno integro, sæpius saucius quam saucians; donec ad- venerit alius qui hunc excipiat; si nempe ad tem- pus, instar Jobi, in ipsos delabimur, et domus nostræ ab improbis devastantur. Ephes. vi, 17, 14, 16. Psal. cxxxix, 8. a^ Prov. vi, 5. C D LXVIII. Impuræ cogitationes sæpe ad incremen- tum materiam admittunt, multisque rebus coexten- duntur. Etenim maria magna in mente transfretant, et longa itinera non recusant peragere, ob multum affectus ardorem. Quæ vero aliqua ex parte purga- te sunt, strictiores iis sunt, et multis negotiis non valent coextendere se, propter affectus imbecillita- tem : unde juxta naturam magis moventur, ac ex sapiente Salomone ³, per aliquod tempus extra va- guutur, et stipulum colligunt ad improbam laterum confectionem, nec amplius paleas accipiunt. Itaque oportet omni custodia servare cor ", ut salvetur tanquam dama e laqueis, et tanquam avis e tendi- cula, Facilius enim est immundam purgare animam, quam purgatam, ac deinde vulneratam, ad sanita- tem iterum revocare; quod tristitiæ dæmon id ne- quaquam concedat, scd semper in pupillas oculorum insiliat, necnon inter orandum exhibeat simula- crum peccati. LXIX. Naturam quidem rationalem propter vi- tium morte affectam suscitat Christus per omnium Psal. xxx, 3. Ephes. vi, 40. ss Cant. 1, postulabat. CorEL. 6. (44) Vulgo οίκον. (45) Τῷ διδαχθέντι. Verti διαδεχθέντι, ut sensus (46) In Nili Opusc. p. 531.

ΞΖ'. Ἐπειδὴ δὲ γίνονται καὶ διαδοχαὶ τῶν δαιμό νων, τοῦ πρώτου κατὰ τὸν πόλεμον ἀσθενήσαντος, καὶ τὸ προσφιλὲς αὐτῷ πάθος κινῆσαι μη δυναμένου, ταύτας παρατηρήσαντες, ευρίσκομεν οὕτως· Οταν πάθους τινὸς ἐν χρόνῳ πολλῷ σπανίσωσι λογισμοί, καὶ γένηται αἰφνίδιος τούτου ζέσις καὶ κίνησις, ἡμῶν μηδεμίαν ἀφορμὴν δεδωκότων ἐξ ἀμελείας, τότε για νώσκομεν, ὅτι χαλεπώτερος ἡμᾶς τοῦ προτέρου διεδέ- ξατο δαίμων, καὶ τὸν τόπον τοῦ πεφευγότος οὗτος τη ρῶν, οἰκείᾳ πονηρία προσανεπλήρωσεν. ᾿Αλλὰ καὶ οὗτος τῆς ψυχῆς ἡμῶν πάνυ συνίησι, πολλῷ σφοδρότε ρον παρὰ τὴν συνήθειαν πολεμούμενος, καὶ τῶν χθες καὶ τρίτην ἡμέραν λογισμῶν ἀθρόως ἐκπεπτωκώς, μηδεμιᾶς ἔξωθεν παρεμπεσούσης προφάσεως. Φευγέ τω τοίνυν ὁ νοῦς ταῦτα θεώμενος πρὸς τὸν Κύριον, τὴν περικεφαλαίαν τὴν σωτηρίου δεξάμενος, καὶ τὸν Β θώρακα τῆς δικαιοσύνης ενδυσάμενος, καὶ τὴν μάθ χαιραν σπασάμενος τοῦ πνεύματος, καὶ τὸν θυρεὸν κουφίσας τῆς πίστεως, λεγέτω εἰς τὸ οἰκεῖον μετὰ δακρύων ἀναβλέψας οὐρανόν ο Κύριε, Χριστέ, ο δύνα- μις τῆς σωτηρίας μου, κλίνον πρός με τὸ οὖς σου, τάχυνον τοῦ ἐξελέσθαι με. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- ασπιστὴν, καὶ εἰς τόπον (44). καταφυγῆς τοῦ σῶσαι με. › Μάλιστα δὲ νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις στιλβω σάτω τὴν μάχαιραν. Ἐν ἑπτὰ γὰρ ὅλαις ἡμέραις θλι- βήσεται πολεμούμενος, καὶ βαλλόμενος τοῖς πεπυρω μένοις βέλεσι τοῦ Πονηροῦ, καὶ μετὰ τὴν ἑβδόμην γνώσεται αὐτὸν ὅμοιον κατ᾽ ὀλίγον τῷ διδαχθέν- τι (45) γενόμενον, καὶ παραμένοντα λοιπὸν ἐν ὅλῳ ἐνιαυτῷ, τὰ πολλὰ τιτρωσκόμενον μᾶλλον ήπερ τι τρώσκοντα, μέχρις ἂν καὶ ὁ τοῦτον διαδεχόμενος πα ραγένηται· είγε χρόνον, τὰ κατὰ τὸν Ἰώβ, πίπτομεν ὑπ' αὐτοὺς, καὶ οἱ οἶκοι ἡμῶν ἐκπορθοῦνται ὑπὸ ἀνό- μων. ΞΗ'. ᾿Ακάθαρτοι λογισμοί, πολλάκις εἰς αὔξησιν Όλας προσδέχονται, καὶ πολλοῖς συμπαρεκτείνονται πράγμασι. Καὶ γὰρ πελάγη κατά διάνοιαν περῶσι μεγάλα, καὶ μακρὰς ὁδοὺς ὁδεύειν οὐ παραιτοῦνται, διὰ πολλὴν τοῦ πάθους θερμότητα. Οἱ δὲ ὁπωσοῦν κε- καθαρμένοι, στενώτεροι τούτων μᾶλλον εἰσι, πολλοῖς συμπαρεκτείνεσθαι πράγμασι μὴ δυνάμενοι, διὰ τὴν τοῦ πάθους ἀσθένειαν· ὅθεν καὶ παρὰ φύσιν μᾶλλον κινοῦνται, καὶ κατὰ τὸν σοφὸν Σολομῶντα, χρόνον τι- νὰ ἔξω ῥέμβονται, καὶ καλάμην συνάγουσιν εἰς τὴν παράνομον πλινθουργίαν, μηκέτι λαμβάνοντες ἄχυ- ρα. Δεῖ οὖν πάσῃ φυλακῇ τηρεῖν τὴν καρδίαν, ἵνα σώζηται ὥσπερ δορχὰς ἐκ βρόχων, καὶ ὥσπερ όρνεον ἐκ παγίδος. Ῥᾷον γὰρ ἀκάθαρτον καθαραι ψυχήν, ή καθαρθεῖσαν καὶ πάλιν τραυματισθεῖσαν, εἰς ὑγίειαν αὖθις ἀνακαλέσασθαι, τοῦ δαίμονος τῆς λύπης μὴ συγχωροῦντος, ἀλλ᾽ ἀεὶ ταῖς κόραις τῶν ὀφθαλμῶν ἐμπηδῶντος, καὶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, τὸ τῆς ἁμαρτίας προφέροντος εἴδωλον. ΕΘ. (46) Φύσιν μὲν λογικὴν ὑπὸ κακίας θανατωθεί σαν εγείρει Χριστὸς διὰ τῆς θεωρίας πάντων τῶν αἰώνων· * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. LXVII. Quoniam autem sunt et dæmonum suc- cessiones, quando primus in bello deficit, nec ami- cum affectum commovere valet; his observatis re- perimus ad hunc modum: cum alicujus affectus per multum tempus raræ incurrerint cogitationes, si subito contingat illum fervere ac moveri, nec ullam ex negligentia præbuerimus occasionem; tunc co- gnoscimus, dæmonem priori molestiorem succes- sisse et accessisse ad nos, qui fugientis locum ser- vans, sua malitia supplevit. Quinetiam hic sun- mam habet animæ nostræ notitiam, quod multo vehementius præter consuetudinem oppugnetur, et a cogitationibus heri dieque anteriori suggestis re- pente exciderit, nulla tamen ingruente exterius cau- sa. Confugiat ergo ad Dominum, quoties lære vide- rit mens, galeam salutis assumat, et induta lori- ca justitiæ, gladium spiritus educens, scutoque fidei allevato *, postquam in suum cum lacrymis suspe- xerit caelum, dicat : « Domine » Christe, « virtus salutis meæ, inclina ad me aurein tuam, accelera ut eruas me. Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias "., Præcipue. vero jejuniis atque vigiliis gladium micare facial. Siquidem septem integris diebus bello premetur, igneisque Nequissimi telis impetetur; al post diem septimum cognoscet dæmon se paulatim simi- lem fieri antecessori suo, manebitque deinceps anno integro, sæpius saucius quam saucians; donec ad- venerit alius qui hunc excipiat; si nempe ad tem- pus, instar Jobi, in ipsos delabimur, et domus nostræ ab improbis devastantur. Ephes. vi, 17, 14, 16. Psal. cxxxix, 8. a^ Prov. vi, 5. C D LXVIII. Impuræ cogitationes sæpe ad incremen- tum materiam admittunt, multisque rebus coexten- duntur. Etenim maria magna in mente transfretant, et longa itinera non recusant peragere, ob multum affectus ardorem. Quæ vero aliqua ex parte purga- te sunt, strictiores iis sunt, et multis negotiis non valent coextendere se, propter affectus imbecillita- tem : unde juxta naturam magis moventur, ac ex sapiente Salomone ³, per aliquod tempus extra va- guutur, et stipulum colligunt ad improbam laterum confectionem, nec amplius paleas accipiunt. Itaque oportet omni custodia servare cor ", ut salvetur tanquam dama e laqueis, et tanquam avis e tendi- cula, Facilius enim est immundam purgare animam, quam purgatam, ac deinde vulneratam, ad sanita- tem iterum revocare; quod tristitiæ dæmon id ne- quaquam concedat, scd semper in pupillas oculorum insiliat, necnon inter orandum exhibeat simula- crum peccati. LXIX. Naturam quidem rationalem propter vi- tium morte affectam suscitat Christus per omnium Psal. xxx, 3. Ephes. vi, 40. ss Cant. 1, postulabat. CorEL. 6. (44) Vulgo οίκον. (45) Τῷ διδαχθέντι. Verti διαδεχθέντι, ut sensus (46) In Nili Opusc. p. 531.

Α ὁ δὲ τούτου Πατὴρ τὴν ἀποθανοῦσαν (47) ψυχὴν τὸν ΧΧιν. θάνατον τοῦ Χριστοῦ, ἐγείρει διὰ τῆς γνώσεως τῆς ἑαυτοῦ. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ὑπὸ τοῦ ᾿Αποστόλου λεγό μενον, τό, « Εἰ συναπεθάνομεν τῷ Χριστῷ, πιστεύο μεν, ὅτι καὶ συζήσομεν αὐτῷ. » Ο'. Οταν (48) ὁ νοῦς τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀπο δυσάμενος, τὸν ἐκ χάριτος ἐπενδύσηται, τότε καὶ τὴν ἑαυτοῦ κατάστασιν ὄψεται κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, σαπφείρῳ ἢ οὐρανίῳ χρώματι παρεμφε ρῆ, ἥντινα καὶ τόπον Θεοῦ ἡ Γραφή ονομάζει ὑπὸ τῶν πρεσβυτέρων ὀφθέντα ἐπὶ (49) τοῦ ὄρους Σινά. ΟΑ'. Οὐκ ἂν ἴδῃ ὁ νοῦς τὸν τοῦ Θεοῦ τόπον ἐν ἑαυ τῷ, μὴ πάντων τῶν ἐν τοῖς πράγμασιν (50) ὑψηλό τερος γεγονώς· οὐ γενήσεται δὲ ὑψηλότερος, μὴ τὰ πάθη ἀπεκδυσάμενος τὰ συνδεσμοῦντα αὐτὸν διὰ τῶν νοημάτων τοῖς πράγμασι τοῖς αἰσθητοῖς· καὶ τὰ μὲν πάθη ἀποθήσεται (51) διὰ τῶν ἀρετῶν, τοὺς δὲ ψι λους λογισμοὺς διὰ τῆς πνευματικῆς θεωρίας· καὶ ταύτην πάλιν, ἐπιφανέντος αὐτῷ (52) τοῦ φωτὸς (53) ἐκείνου τοῦ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς ἐκτυ ποῦντος τὸν τόπον τοῦ Θεοῦ. ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΛΟΓΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ. Κεφάλαιο γ'. Α'. Χριστιανισμός ἐστι, κ. τ. λ. ΚΘ'. Ελεγε δὲ ὁ ἅγιος καὶ πρακτικώτατος ἡμῶν διδάσκαλος· Οὕτω δεῖ ἀεὶ παρασκευάζεσθαι τὸν με ναχὸν, ὡς αὔριον τεθνηξόμενον, καὶ οὕτω πάλιν τῷ σώματι κεχρῆσθαι, ὡς ἐν πολλοῖς ἔτεσι συζησόμενον. Τὸ μὲν γὰρ, φησί, τοὺς τῆς ἀκηδίας λογισμούς πε- ρικόπτει, καὶ σπουδαιότερον παρασκευάζει τὸν μου ναχόν· τὸ δὲ σῶον διαφυλάττει τὸ σῶμα, καὶ ἴσην αὐτ τοῦ ἀεὶ συντηρεί τὴν ἐγκράτειαν. ΛΑ'. Ἔγνων τὸν τῆς κενοδοξίας δαίμονα, σχεδόν ὑπὸ πάντων διωκόμενον τῶν δαιμόνων, καὶ ἐπὶ τοῖς τῶν διωκόντων πτώμασιν ἀναιδῶς παριστάμενον, καὶ τῷ μοναχῷ μέγεθος ἀρετῶν ἐμφανίζοντα. ΜΓ'. Δεῖ δὲ καὶ τὰς διαφορὰς τῶν δαιμόνων ἐπιγινώσκειν, καὶ τοὺς καιροὺς αὐτῶν σημειοῦσθαι· εἰσόμεθα δὲ ἐκ τῶν λογισμῶν (τοὺς δὲ λογισμοὺς ἐκ τῶν πραγμάτων), τίνες τῶν δαιμόνων σπάνιοι καὶ βαρύτεροι, καὶ ποῖοι συνεχεῖς καὶ κουφότεροι, καὶ τίνες οἱ ἀθρόως εἰσπηδῶντες καὶ πρὸς βλασφημίαν τὸν νοῦν ἁρπάζοντες. Ταῦτα δὲ ἀναγκαῖον εἰδέναι, ἴν' ὅταν ἄρξωνται οἱ λογισμοὶ τὰς ἰδίας ύλας κινεῖν, πρὶν ἢ πολὺ τῆς οἰκείας ἐκβαλώμεθα καταστάσεως, φθεγγώμεθά τι πρὸς αὐτοὺς, καὶ τὸν παρόντα ση μαίνωμεν. Οὕτως γὰρ ἂν αὐτοί τε ῥᾳδίως σὺν Θεῷ προκόπτωμεν, κἀκείνους θαυμάζοντας ἡμᾶς καὶ ὀδυνωμένους ἀποστῆναι ποιήσωμεν. ΜΔ'. "Οτ' ἂν ἀγωνιζόμενοι πρὸς τοὺς μοναχούς ἀδυνατῶσιν οἱ δαίμονες, τότε μικρὸν ὑποχωρήσαντες PATRES EGYPTII SECULI IV. caculorum contemplationem ; Pater autem ipsius, mortuam animam morte Christi, resuscitat per suam cognitionem. Atque hoc sibi vult quod dicit Apostolus : e Si commortui sumus Christo, credi- mns quia et convivemus ei ". LXX. Quando mens, exulo veteri homine, eum qui ex gratia est superinduerit, tunc et statlum suum cernet tempore orationis sapphiro aut cœ- lesti colori consimilem, quem etiain locum Dei nominat Scriptura a senioribus visum in monte Sina. $1 LXXI. Nunquam mens videbit Dei locum in se ipsa, nisi cunctis ad res mundi pertinentibus cogita- tis excelsior evadat; non evadet autem excelsior, si affectus non exnat, qui ipsam per cogitationes alli- gant ad res sensibiles; et affectus quidem deponet per virtutes, meras autem cogitationes, per spirita lem contemplationem; hancque iterum, cum appa- ruerit ei id lumen, quod tempore orationis exprimit locum Dei. EVAGRII MONACHI LIBER PRACTICUS. Capila centum. XXIX. Dicebat autem sanctus et in actione ma- ximus noster præceptor : Ita semper paratus esse debet monachus, quasi sequenti die sit moriturus; rursusque ita corpore suo uti, ac si per multos an- nos cum eo victurus. Illud enim, inquit, acediæ cogi- tationes amputat, magisque studiosum reddit mo- nachum; hoc vero, salvum conservat corpus, et æqualem ejus semper tuetur continentiam. XXXI. Cognovi inanis gloriæ dæmonem, fere a cunctis dæmonibus pulsum, et in propellentium lapsibus Impudenter astantem, quique monacho magnitudinem virtutum exhibeat. B G XLIII. Sed et oportet diversitates dæmonum agnoscere, ac eorum tempora notare: intelligemus autem ex cogitationibus (cogitationes vero e rebus ipsis), quinam dæmonum infrequentes et graviores, quinam assidui ac leviores, quinamque subito in- siliant, atque ad blasphemiam mentem abripiant. Hæc porro scire necesse est, ut cum cogitationes D movere proprias materias cœperint, antequam lon- gius a nostro statu ejiciamur, aliquid in eos pro- feramus, et præsentem denotemus. Sic etenim tum ipsi facile, Deo juvante, proficiemus, tum eos em- ciemus cum admiratione nostra et suo dolore avo- lare. XLIV. Quoties in certamine contra monachos instituto non prævalent dæmones, toties paululum ** II Tim. 1ſ, 11; Rom. vi, 8. Exod. 1. Christianismus est, etc. (47) In Nilo inser. ταύτης. (48) Nil. ibid. (49) In Nilo ύπό. (51) Αl. ἀπωθήσεται. (52) Αl. αὐτοῦ, (53) Reliqua hacc absunt ab al. (30) Al. inser. νοημάτων.

ΞΖ'. Ἐπειδὴ δὲ γίνονται καὶ διαδοχαὶ τῶν δαιμό νων, τοῦ πρώτου κατὰ τὸν πόλεμον ἀσθενήσαντος, καὶ τὸ προσφιλὲς αὐτῷ πάθος κινῆσαι μη δυναμένου, ταύτας παρατηρήσαντες, ευρίσκομεν οὕτως· Οταν πάθους τινὸς ἐν χρόνῳ πολλῷ σπανίσωσι λογισμοί, καὶ γένηται αἰφνίδιος τούτου ζέσις καὶ κίνησις, ἡμῶν μηδεμίαν ἀφορμὴν δεδωκότων ἐξ ἀμελείας, τότε για νώσκομεν, ὅτι χαλεπώτερος ἡμᾶς τοῦ προτέρου διεδέ- ξατο δαίμων, καὶ τὸν τόπον τοῦ πεφευγότος οὗτος τη ρῶν, οἰκείᾳ πονηρία προσανεπλήρωσεν. ᾿Αλλὰ καὶ οὗτος τῆς ψυχῆς ἡμῶν πάνυ συνίησι, πολλῷ σφοδρότε ρον παρὰ τὴν συνήθειαν πολεμούμενος, καὶ τῶν χθες καὶ τρίτην ἡμέραν λογισμῶν ἀθρόως ἐκπεπτωκώς, μηδεμιᾶς ἔξωθεν παρεμπεσούσης προφάσεως. Φευγέ τω τοίνυν ὁ νοῦς ταῦτα θεώμενος πρὸς τὸν Κύριον, τὴν περικεφαλαίαν τὴν σωτηρίου δεξάμενος, καὶ τὸν Β θώρακα τῆς δικαιοσύνης ενδυσάμενος, καὶ τὴν μάθ χαιραν σπασάμενος τοῦ πνεύματος, καὶ τὸν θυρεὸν κουφίσας τῆς πίστεως, λεγέτω εἰς τὸ οἰκεῖον μετὰ δακρύων ἀναβλέψας οὐρανόν ο Κύριε, Χριστέ, ο δύνα- μις τῆς σωτηρίας μου, κλίνον πρός με τὸ οὖς σου, τάχυνον τοῦ ἐξελέσθαι με. Γενοῦ μοι εἰς Θεὸν ὑπερ- ασπιστὴν, καὶ εἰς τόπον (44). καταφυγῆς τοῦ σῶσαι με. › Μάλιστα δὲ νηστείαις καὶ ἀγρυπνίαις στιλβω σάτω τὴν μάχαιραν. Ἐν ἑπτὰ γὰρ ὅλαις ἡμέραις θλι- βήσεται πολεμούμενος, καὶ βαλλόμενος τοῖς πεπυρω μένοις βέλεσι τοῦ Πονηροῦ, καὶ μετὰ τὴν ἑβδόμην γνώσεται αὐτὸν ὅμοιον κατ᾽ ὀλίγον τῷ διδαχθέν- τι (45) γενόμενον, καὶ παραμένοντα λοιπὸν ἐν ὅλῳ ἐνιαυτῷ, τὰ πολλὰ τιτρωσκόμενον μᾶλλον ήπερ τι τρώσκοντα, μέχρις ἂν καὶ ὁ τοῦτον διαδεχόμενος πα ραγένηται· είγε χρόνον, τὰ κατὰ τὸν Ἰώβ, πίπτομεν ὑπ' αὐτοὺς, καὶ οἱ οἶκοι ἡμῶν ἐκπορθοῦνται ὑπὸ ἀνό- μων. ΞΗ'. ᾿Ακάθαρτοι λογισμοί, πολλάκις εἰς αὔξησιν Όλας προσδέχονται, καὶ πολλοῖς συμπαρεκτείνονται πράγμασι. Καὶ γὰρ πελάγη κατά διάνοιαν περῶσι μεγάλα, καὶ μακρὰς ὁδοὺς ὁδεύειν οὐ παραιτοῦνται, διὰ πολλὴν τοῦ πάθους θερμότητα. Οἱ δὲ ὁπωσοῦν κε- καθαρμένοι, στενώτεροι τούτων μᾶλλον εἰσι, πολλοῖς συμπαρεκτείνεσθαι πράγμασι μὴ δυνάμενοι, διὰ τὴν τοῦ πάθους ἀσθένειαν· ὅθεν καὶ παρὰ φύσιν μᾶλλον κινοῦνται, καὶ κατὰ τὸν σοφὸν Σολομῶντα, χρόνον τι- νὰ ἔξω ῥέμβονται, καὶ καλάμην συνάγουσιν εἰς τὴν παράνομον πλινθουργίαν, μηκέτι λαμβάνοντες ἄχυ- ρα. Δεῖ οὖν πάσῃ φυλακῇ τηρεῖν τὴν καρδίαν, ἵνα σώζηται ὥσπερ δορχὰς ἐκ βρόχων, καὶ ὥσπερ όρνεον ἐκ παγίδος. Ῥᾷον γὰρ ἀκάθαρτον καθαραι ψυχήν, ή καθαρθεῖσαν καὶ πάλιν τραυματισθεῖσαν, εἰς ὑγίειαν αὖθις ἀνακαλέσασθαι, τοῦ δαίμονος τῆς λύπης μὴ συγχωροῦντος, ἀλλ᾽ ἀεὶ ταῖς κόραις τῶν ὀφθαλμῶν ἐμπηδῶντος, καὶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, τὸ τῆς ἁμαρτίας προφέροντος εἴδωλον. ΕΘ. (46) Φύσιν μὲν λογικὴν ὑπὸ κακίας θανατωθεί σαν εγείρει Χριστὸς διὰ τῆς θεωρίας πάντων τῶν αἰώνων· * EVAGRII PONTICI CAPITA PRACTICA AD ANATOLIUM. LXVII. Quoniam autem sunt et dæmonum suc- cessiones, quando primus in bello deficit, nec ami- cum affectum commovere valet; his observatis re- perimus ad hunc modum: cum alicujus affectus per multum tempus raræ incurrerint cogitationes, si subito contingat illum fervere ac moveri, nec ullam ex negligentia præbuerimus occasionem; tunc co- gnoscimus, dæmonem priori molestiorem succes- sisse et accessisse ad nos, qui fugientis locum ser- vans, sua malitia supplevit. Quinetiam hic sun- mam habet animæ nostræ notitiam, quod multo vehementius præter consuetudinem oppugnetur, et a cogitationibus heri dieque anteriori suggestis re- pente exciderit, nulla tamen ingruente exterius cau- sa. Confugiat ergo ad Dominum, quoties lære vide- rit mens, galeam salutis assumat, et induta lori- ca justitiæ, gladium spiritus educens, scutoque fidei allevato *, postquam in suum cum lacrymis suspe- xerit caelum, dicat : « Domine » Christe, « virtus salutis meæ, inclina ad me aurein tuam, accelera ut eruas me. Esto mihi in Deum protectorem, et in locum refugii, ut salvum me facias "., Præcipue. vero jejuniis atque vigiliis gladium micare facial. Siquidem septem integris diebus bello premetur, igneisque Nequissimi telis impetetur; al post diem septimum cognoscet dæmon se paulatim simi- lem fieri antecessori suo, manebitque deinceps anno integro, sæpius saucius quam saucians; donec ad- venerit alius qui hunc excipiat; si nempe ad tem- pus, instar Jobi, in ipsos delabimur, et domus nostræ ab improbis devastantur. Ephes. vi, 17, 14, 16. Psal. cxxxix, 8. a^ Prov. vi, 5. C D LXVIII. Impuræ cogitationes sæpe ad incremen- tum materiam admittunt, multisque rebus coexten- duntur. Etenim maria magna in mente transfretant, et longa itinera non recusant peragere, ob multum affectus ardorem. Quæ vero aliqua ex parte purga- te sunt, strictiores iis sunt, et multis negotiis non valent coextendere se, propter affectus imbecillita- tem : unde juxta naturam magis moventur, ac ex sapiente Salomone ³, per aliquod tempus extra va- guutur, et stipulum colligunt ad improbam laterum confectionem, nec amplius paleas accipiunt. Itaque oportet omni custodia servare cor ", ut salvetur tanquam dama e laqueis, et tanquam avis e tendi- cula, Facilius enim est immundam purgare animam, quam purgatam, ac deinde vulneratam, ad sanita- tem iterum revocare; quod tristitiæ dæmon id ne- quaquam concedat, scd semper in pupillas oculorum insiliat, necnon inter orandum exhibeat simula- crum peccati. LXIX. Naturam quidem rationalem propter vi- tium morte affectam suscitat Christus per omnium Psal. xxx, 3. Ephes. vi, 40. ss Cant. 1, postulabat. CorEL. 6. (44) Vulgo οίκον. (45) Τῷ διδαχθέντι. Verti διαδεχθέντι, ut sensus (46) In Nili Opusc. p. 531.

ἐπιτηροῦσι, ποία τῶν ἀρετῶν ἐν τῷ μεταξὺ παρ- ημέληται, κἀκείνῃ αἰφνιδίως έπεισελθόντες, τὴν ἀθλίαν ψυχὴν διαρπάζουσιν. ΜΕ'. Οἱ πονηροί δαίμονες τους πονηροτέρους αύ- τῶν δαίμονας εἰς βοήθειαν ἐπισπῶνται, καὶ κατὰ τὰς διαθέσεις ἀλλήλους (54) εναντιούμενοι, συμφω νοῦσιν ἐπ' ἀπωλεία μόνον ψυχῆς. ΜϚ'. Μὴ ταραττέτω δὲ ἡμᾶς ὁ δαίμων ὁ συναρ δ πάζων τὸν νοῦν πρὸς βλασφημίαν Θεοῦ, καὶ πρὸς τὰς ἀπειρημένας φαντασίας ἐκείνας, ἃς ἔγωγε οὐδὲ γραφῇ παραδούναι τετόλμηκα, μηδὲ τὴν προθυμίαν ἡμῶν ἐκκοπτέτω. Καρδιογνώστης γάρ ἐστιν ὁ Θεὸς, καὶ οἶδεν, ὅτι οὐδὲ ἐν τῷ κόσμῳ ὄντες ποτὲ τοιαύτην μανίαν ἐμάνημεν. Σκοπὸς δὲ τούτῳ τῷ δαίμονι, παῦ- σαι ἡμᾶς τῆς προσευχῆς, ἵνα μὴ στῶμεν ἐναντίον Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, μηδὲ τὰς χεῖρας ἐκτεῖναι τολμήσωμεν, καθ᾽ οὗ τοιαῦτα διενοήθημεν. ΜΖ'. Τῶν ἐν τῇ ψυχῇ παθημάτων σύμβολον για νεται, ἢ λόγος τις προενεχθείς, ἢ κίνησις τοῦ σώ ματος γενομένη, δι᾿ οὗ ἐπαισθάνονται οἱ ἐχθροὶ πόσ τερον ἔνδον ἔχομεν τοὺς λογισμοὺς αὐτῶν καὶ ὠδίνη μεν, ἢ ἀποῤῥίψαντες αὐτοὺς μεριμνῶμεν περὶ τῆς σωτηρίας ἡμῶν. Τοιγαροῦν μόνος ἐπίσταται ὁ ποιή- σας ἡμᾶς Θεὸς, καὶ οὐ δεῖται συμβόλων αὐτὸς πρὸς τὸ γινώσκειν τὰ ἐν τῇ καρδίᾳ κρυπτόμενα. ΜΗ'. Τοῖς μὲν κοσμικοῖς οἱ δαίμονες διὰ τῶν πραγμάτων μᾶλλον παλαίουσι, τοῖς δὲ μοναχοῖς ὡς ἐπιπλεῖστον διὰ τῶν λογισμῶν· πραγμάτων γὰρ διὰ τὴν ἐρημίαν ἐστέρηνται· καὶ ὅσον εὐκολώτερον τὸ κατὰ διάνοιαν ἁμαρτάνειν τοῦ κατ' ἐνέργειαν, τοσοῦτον χαλεπώτερος καὶ ὁ κατὰ διάνοιαν πόλεμος τοῦ διὰ τῶν πραγμάτων συνισταμένου. Ευκίνητον γάρ τι πρᾶγμα ὁ νοῦς, καὶ πρὸς τὰς ἀνόμους φαν- τασίας δυσκάθεκτον. ΜΘ'. Εργάζεσθαι μὲν διαπαντὸς καὶ ἀγρυπνεῖν καὶ νηστεύειν οὐ προστετάγμεθα, προσεύχεσθαι δὲ ἡμῖν ἀδιαλείπτως νενομοθέτηται· διότι ἐκεῖνα μὲν τὸ παθητικὸν μέρος τῆς ψυχῆς θεραπεύοντα, καὶ τοῦ σώματος ἡμῶν εἰς τὴν ἐργασίαν προσδεῖται, ὅπερ δι' οἰκείαν ἀσθένειαν πρὸς τοὺς πόνους οὐκ ἐπαρκεῖ· ἡ δὲ προσευχὴ τὸν νοῦν ἐῤῥωμένον καὶ καθαρὸν πρὸς τὴν πάλην παρασκευάζει, πεφυκότα προσεύχεσθαι, καὶ δίχα τούτου τοῦ σώματος καὶ ὑπὲρ πασῶν τῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων τοῖς δαίμοσι μάχεσθαι. Περὶ τῶν ἐν τοῖς ὕπνοις συμβαινόντων. ΝΔ'. Οταν ἐν ταῖς καθ᾽ ὕπνον φαντασίαις, τῷ ἐπιθυμητικῷ μέρει πολεμοῦντες οἱ δαίμονες, αὐτοὶ μὲν δεικνύωσιν, ἡμεῖς δὲ προστρέχωμεν, συντυχίας γνωρίμων, καὶ συμπόσια συγγενῶν, καὶ χορούς γυ- ναικῶν, καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα ἡδονῶν ἀποτελεστικά, ἐν τούτῳ τῷ μέρει νοσοῦμεν, καὶ τὸ πάθος ἰσχύει. Ὅταν δὲ πάλιν τὸ θυμικόν ἐκταράσσωσιν, ὁδοὺς χρημνώδεις οξεύειν καταναγκάζοντες, καὶ ἐνόπλους EVAGRII PONTICI CAPITA PRÁCTICA AD ANATOLIUM. A recedendo, quænam virtutum interea neglecta fuerit R ss Thess. v, 17. C D observant, atque ea parte subito irruentes, mise ram animam diripiunt. XLV. Mali damones, pejores se dæmonas in auxilium pertrahunt, cumque affectibus inter se pugnent, in solo animæ interitu consentiunt. XLVI. Cæterum nos non perturbet is dæmon qui mentem ad blasphemism Dei abripit, atque ad vetitas illas imaginationes, quas ego sane ne scri- plo quidem tradere ausus sum ; nec alacritatem nostram abrumpat. Deus enim corda novit, scitque nos neque cum in sæculo viveremus, hujusmodi unquam insania fuisse correptos. Eo autem col- limat hic dæmon, ut nos ab oratione avertat, no coram Domino Deo nostro stemus, neque ad eum extendere manus audeamus, in quem tales habui- mus cogitationes. XLVII. Animæ affectuum signum est, aut sermo aliquis prolatus, aut motus quidam corporis factus, unde intelligunt inimici an intus cogitationes eo- ruin habeamus et parturiamus, an potius abjectis iis, de nostra salute curam suscipiamus. Quapro- pter solus qui creavit nos Deus, cognoscit, neque ipse siguis indiget ut ea quæ in corde recondita sunt intelligat. XLVIII. Adversus sæculi homines dæmones per res magis decertant, in monachos autem ut pluri- mum per cogitationes; rebus enim ob solitudinem carent; et quanto facilius est mente quam opere peccare, tanto molestius difficiliusque est bellum juxta mentem susceptum bello quod per res ipsas geritur. Res quippe valde mobilis est animus, gre que ab improbis phantasiis coercetur. XLIX. Semper quidem operari, vigilare, jeju- nare, non fuit nobis præceptuan; at sine intermis- sione orare lex sanxit”: quandoquidem illa, quæ animæ perpetientem partem curant, etiam corporis nostri ope ut fant egent, quod corpus propriam ob imbecillitatem ad laborem continuum non suffi- cit; at oratio mentem validam puramque ad cer- tamen facit, natam ut precetur, et citra corpus istud atque pro cunctis animæ facultatibus contra damones pugnet. De iis quæ in somnis accidunt. LIV. Cum in nocturnis somni visionibus, ad- versus concupiscentem partem pugnantes dæmones, ipsi quidem nobis ostendunt colloquia familiarium, convivia cognatorum, mulierum choros, aliaque consimilia, quæ ad voluptatem spectant, nos vero accurrimus; ea in parte ægrotamus, et affectus valet: cum vero rursus partem irascentein contur baverint, per præcipitia proficisci cogentes, et in- (54) Δη ἀλλήλοις ?

άνδρας ἐπάγοντες, καὶ ἰοβόλα καὶ σαρκοβόρα θηρία, ἡμεῖς δὲ πρὸς μὲν τὰς ὁδοὺς ἐκδειματούμεθα, ὑπὸ δὲ τῶν θηρίων, καὶ τῶν ἀνδρῶν διωκόμενοι φεύγου μεν, τοῦ θυμικοῦ μέρους ποιησώμεθα πρόνοιαν, καὶ τὸν Χριστὸν ἐν ἀγρυπνίαις ἐπικαλούμενοι, τοῖς προ ειρημένοις φαρμάκοις χρησώμεθα. ΝΕ. Δἱ ἀνείδωλοι ἐν τοῖς ὕπνοις τοῦ σώματος φυσικαὶ κινήσεις, υγιαίνειν ποσῶς μηνύουσι τὴν ψυχήν· πῆξις δὲ εἰδώλων, ἀῤῥωστίας γνώρισμα· καὶ τὰ μὲν ἀόριστα πρόσωπα, τοῦ παλαιοῦ πάθους, τὰ δὲ ὡρισμένα, τῆς παραυτίκα πληγῆς σύμβολα νόμιζε. ΝϚ'. Τὰ τῆς ἀπαθείας τεκμήρια, μεθ᾽ ἡμέραν μὲν διὰ τῶν λογισμῶν, νύκτωρ δὲ διὰ τῶν ἐνυπνίων ἐπιγνωσόμεθα· καὶ τὴν μὲν ἀπάθειαν, υγίειαν ἐροῦ μεν εἶναι ψυχῆς, τροφὴν δὲ τὴν γνῶσιν, ἥτις μόνη συνάπτειν ἡμᾶς ταῖς ἁγίαις δυνάμεσιν είωθεν· εἶπερ ἡ τῶν ἀσωμάτων συνάφεια ἐκ τῆς ὁμοίας διαθέσεως γίνεσθαι πέφυκεν. Περὶ τῆς καταστάσεως ἐγγιζούσης τῇ ἀπαθείς. ΝΖ'. Δύο τῆς ψυχῆς εἰρηνικαὶ καταστάσεις εἰσὶ, μία μὲν ἡ ἀπὸ τῶν φυσικῶν σπερμάτων ἀναδιδομένη, ἑτέρα δὲ ἡ ἐξ ὑποχωρήσεως τῶν δαιμόνων ἐπιγι· νομένη· καὶ τῇ μὲν προτέρᾳ ἀκολουθεῖ ταπεινοφρο σύνη μετὰ κατανύξεως, καὶ δάκρυον καὶ πόθος πρὸς τὸ θεῖον ἄπειρος, καὶ σπουδὴ περὶ τὸ ἔργον ἀμέ τρητος· τῇ δὲ δευτέρα, κενοδοξία μετὰ ὑπερηφανίας, ἐν ἀναιρέσει τῶν λοιπῶν δαιμόνων τὴν μοναχὸν ὑποσύρουσα. Ο τοίνυν τηρῶν τὰ ὅρια τῆς προτέρας καταστάσεως, τὰς ἐπιδρομὰς τῶν δαιμόνων οξύτερον ἐπιγνώσεται. ΝΗ'. Ο τῆς κενοδοξίας δαίμων ἀντίκειται τῷ δεί. μονι τῆς πορνείας, καὶ τούτους ἅμα προσβαλείν ψυχῇ τῶν οὐκ ἐνδεχομένων ἐστίν· εἴπερ ὁ μὲν τι μὰς ἐπαγγέλλεται, ὁ δὲ ἀτιμίας πρόξενος γίνεται. Οπότερος τοίνυν τούτων ἐὰν προσεγγίσας πιέζη σε, τοὺς τοῦ ἀντικειμένου δαίμονος πλάττε δῆθεν ἐν σεαυτῷ λογισμούς· καν δυνηθῇς, τὸ δὴ λεγόμενον, ἥλῳ τὸν ἦλον ἐκκρούειν, γίνωσκε σεαυτόν πλησίον ὄντα τῶν ὅρων τῆς ἀπαθείας. Ισχυσε γάρ σου ὁ νοῦς λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις λογισμοὺς ἀφανίσαι δαιμόνων. Τὸ δὲ διὰ ταπεινοφροσύνης ἀπώσασθαι τὸν τῆς κενοδοξίας λογισμόν, ἢ διὰ σωφροσύνης τὸν τῆς πορνείας, βαθυτάτης ἂν εἴη τεκμήριον ἀπαθείας. Καὶ τοῦτο ἐπὶ πάντων τῶν ἀντικειμένων ἀλλήλοις δαιμόνων πράττειν πειράθητι. Αμα γὰρ καὶ γνώσῃ ποίῳ πάθει μᾶλλον πεποίωσαι. Πλὴν ὅτη δύναμις αἴτει παρὰ Θεοῦ τῷ δευτέρῳ τρόπῳ τοὺς πολεμίους ἀμύνεσθαι. ΝΘ'. Οσῳ προκόπτει ψυχή, τοσούτῳ μείζονες αὐτ τὴν ἀνταγωνισταί διαδέχονται. Τοὺς γὰρ αὐτοὺς ἀεὶ δαίμονας αὐτῇ παραμένειν οὐ πείθομαι. Καὶ τοῦτο ἴσασι μάλιστα οἱ ὀξύτερον τοῖς πειρασμοῖς ἐπιβάλ λοντες, καὶ τὴν προσοῦσαν αὐτοῖς ἀπάθειαν ἐκμο χλευομένην ὑπὸ τῶν διαδεξαμένων ὁρῶντες. Ε΄. Η μὲν τελεία τῇ ψυχῇ ἀπάθεια, μετὰ τὴν νίκην τὴν κατὰ πάντων τῶν ἀντικειμένων τῇ πρα- κτικῇ δαιμόνων ἐγγίνεται· ἡ δὲ ἀτελὴς ἀπάθεια, ὡς πρὸς τὴν δύναμιν τέως τοῦ παλαίοντος αὐτῇ λέγεται δαίμονος. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. ducendo viros armatos, necnon venenatas carni- A vorasque bestias; nosque ad eas vias timore per- cellimur, et a feris virisque insectari fugimus; tunc partis illius curam geramus, et Christum in vigiliis invocantes, supradictis remediis ula- mur. LV. Naturales corporis in somnnis motiones, si absque visis fiant, animam aliquantum sanitate frui indicant; visorum autem fixio, agritudinis signum est; et indefinitas facies, veteris morbi, defuitas, recentis plagæ symbola reputa. LVI. Vacuitatis perturbationum signa, de die per cogitationes, noctu per insomnia percipiemus; et eam quidem vacuitatem, animæ sanitatem esse dicemus, cibum vero cognitionem, quæ sola nos cum sanctis virtutibus conjungere solet; siquidem conjunctio cum incorporeis, ex simili affectu feri amat. De statu qui ad perpessionum vacuitatem accedit. LVil. Duae sunt animi pacificæ nstitutiones : altera quidem quae a naturalibus seminibus prodit; altera vero quæ recessione dæmonum fit; et prio- rem sequitur humilitas cum compunctione, et la- cryma, et amor erga Deum infinitus, immensuni- que operandi studium; secundam vana gloria cum superbia, in reliquorum dæmonum sublatione mo- nachum alliciens. Qui ergo fines prioris status ser- val, damnonum incursus cilius cognoscet. LVIII. Vanæ gloriæ dæmon fornicationis dæ- zoni oppositus est, neque fieri potest ut ambo simul animam adoriantur; quoniam ille honores promittit, hic ignominiæ conciliator est. Quando igitur horum alteruter accessu suo presserit te, oppositi sane dæmonis in te cogitationes effinge; ac si potueris, juxta id quod dici solet, clavo cla- vum extrudere, nuveris te prope terminos inpassim bilitatis consistere: valuit enim mens tua human's cogitationibus dæmonum suggestiones abolere. Ast per humilitatem repellere inanis gloriæ tentatio- uem, aut per castitatem fornicationis vitium, pro- fundissimae signum erit imperturbationis. Atque boc idem in omnibus invicem contrariis dæmo- nibus facere contende. Simul enim et cognosces quali perturbationi magis adhæreas. Verum pro viribus a Deo postula, ut secundo modo bostes propellas. LIX. Quo plus anima proficit, eo majores ad- versarii eam excipiunt. Nam eosdem semper dæ- mones ei assistere non crediderim. Įdque maxime illi norunt qui acutius tentationibus intendunt, cer- nuntque vacuitatem aſſfectuum qua gaudent, a suc- cedentibus dæmonibus emoveri. LX. Perfecta impassibilitas, post partam victo- riam adversus cunctos dæmones qui vitæ activa obsistunt, animæ obvenit; imperfecta vero dici- tur, respectu virium dæmonis qui tunc illam im- pugnat. B C D

άνδρας ἐπάγοντες, καὶ ἰοβόλα καὶ σαρκοβόρα θηρία, ἡμεῖς δὲ πρὸς μὲν τὰς ὁδοὺς ἐκδειματούμεθα, ὑπὸ δὲ τῶν θηρίων, καὶ τῶν ἀνδρῶν διωκόμενοι φεύγου μεν, τοῦ θυμικοῦ μέρους ποιησώμεθα πρόνοιαν, καὶ τὸν Χριστὸν ἐν ἀγρυπνίαις ἐπικαλούμενοι, τοῖς προ ειρημένοις φαρμάκοις χρησώμεθα. ΝΕ. Δἱ ἀνείδωλοι ἐν τοῖς ὕπνοις τοῦ σώματος φυσικαὶ κινήσεις, υγιαίνειν ποσῶς μηνύουσι τὴν ψυχήν· πῆξις δὲ εἰδώλων, ἀῤῥωστίας γνώρισμα· καὶ τὰ μὲν ἀόριστα πρόσωπα, τοῦ παλαιοῦ πάθους, τὰ δὲ ὡρισμένα, τῆς παραυτίκα πληγῆς σύμβολα νόμιζε. ΝϚ'. Τὰ τῆς ἀπαθείας τεκμήρια, μεθ᾽ ἡμέραν μὲν διὰ τῶν λογισμῶν, νύκτωρ δὲ διὰ τῶν ἐνυπνίων ἐπιγνωσόμεθα· καὶ τὴν μὲν ἀπάθειαν, υγίειαν ἐροῦ μεν εἶναι ψυχῆς, τροφὴν δὲ τὴν γνῶσιν, ἥτις μόνη συνάπτειν ἡμᾶς ταῖς ἁγίαις δυνάμεσιν είωθεν· εἶπερ ἡ τῶν ἀσωμάτων συνάφεια ἐκ τῆς ὁμοίας διαθέσεως γίνεσθαι πέφυκεν. Περὶ τῆς καταστάσεως ἐγγιζούσης τῇ ἀπαθείς. ΝΖ'. Δύο τῆς ψυχῆς εἰρηνικαὶ καταστάσεις εἰσὶ, μία μὲν ἡ ἀπὸ τῶν φυσικῶν σπερμάτων ἀναδιδομένη, ἑτέρα δὲ ἡ ἐξ ὑποχωρήσεως τῶν δαιμόνων ἐπιγι· νομένη· καὶ τῇ μὲν προτέρᾳ ἀκολουθεῖ ταπεινοφρο σύνη μετὰ κατανύξεως, καὶ δάκρυον καὶ πόθος πρὸς τὸ θεῖον ἄπειρος, καὶ σπουδὴ περὶ τὸ ἔργον ἀμέ τρητος· τῇ δὲ δευτέρα, κενοδοξία μετὰ ὑπερηφανίας, ἐν ἀναιρέσει τῶν λοιπῶν δαιμόνων τὴν μοναχὸν ὑποσύρουσα. Ο τοίνυν τηρῶν τὰ ὅρια τῆς προτέρας καταστάσεως, τὰς ἐπιδρομὰς τῶν δαιμόνων οξύτερον ἐπιγνώσεται. ΝΗ'. Ο τῆς κενοδοξίας δαίμων ἀντίκειται τῷ δεί. μονι τῆς πορνείας, καὶ τούτους ἅμα προσβαλείν ψυχῇ τῶν οὐκ ἐνδεχομένων ἐστίν· εἴπερ ὁ μὲν τι μὰς ἐπαγγέλλεται, ὁ δὲ ἀτιμίας πρόξενος γίνεται. Οπότερος τοίνυν τούτων ἐὰν προσεγγίσας πιέζη σε, τοὺς τοῦ ἀντικειμένου δαίμονος πλάττε δῆθεν ἐν σεαυτῷ λογισμούς· καν δυνηθῇς, τὸ δὴ λεγόμενον, ἥλῳ τὸν ἦλον ἐκκρούειν, γίνωσκε σεαυτόν πλησίον ὄντα τῶν ὅρων τῆς ἀπαθείας. Ισχυσε γάρ σου ὁ νοῦς λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις λογισμοὺς ἀφανίσαι δαιμόνων. Τὸ δὲ διὰ ταπεινοφροσύνης ἀπώσασθαι τὸν τῆς κενοδοξίας λογισμόν, ἢ διὰ σωφροσύνης τὸν τῆς πορνείας, βαθυτάτης ἂν εἴη τεκμήριον ἀπαθείας. Καὶ τοῦτο ἐπὶ πάντων τῶν ἀντικειμένων ἀλλήλοις δαιμόνων πράττειν πειράθητι. Αμα γὰρ καὶ γνώσῃ ποίῳ πάθει μᾶλλον πεποίωσαι. Πλὴν ὅτη δύναμις αἴτει παρὰ Θεοῦ τῷ δευτέρῳ τρόπῳ τοὺς πολεμίους ἀμύνεσθαι. ΝΘ'. Οσῳ προκόπτει ψυχή, τοσούτῳ μείζονες αὐτ τὴν ἀνταγωνισταί διαδέχονται. Τοὺς γὰρ αὐτοὺς ἀεὶ δαίμονας αὐτῇ παραμένειν οὐ πείθομαι. Καὶ τοῦτο ἴσασι μάλιστα οἱ ὀξύτερον τοῖς πειρασμοῖς ἐπιβάλ λοντες, καὶ τὴν προσοῦσαν αὐτοῖς ἀπάθειαν ἐκμο χλευομένην ὑπὸ τῶν διαδεξαμένων ὁρῶντες. Ε΄. Η μὲν τελεία τῇ ψυχῇ ἀπάθεια, μετὰ τὴν νίκην τὴν κατὰ πάντων τῶν ἀντικειμένων τῇ πρα- κτικῇ δαιμόνων ἐγγίνεται· ἡ δὲ ἀτελὴς ἀπάθεια, ὡς πρὸς τὴν δύναμιν τέως τοῦ παλαίοντος αὐτῇ λέγεται δαίμονος. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. ducendo viros armatos, necnon venenatas carni- A vorasque bestias; nosque ad eas vias timore per- cellimur, et a feris virisque insectari fugimus; tunc partis illius curam geramus, et Christum in vigiliis invocantes, supradictis remediis ula- mur. LV. Naturales corporis in somnnis motiones, si absque visis fiant, animam aliquantum sanitate frui indicant; visorum autem fixio, agritudinis signum est; et indefinitas facies, veteris morbi, defuitas, recentis plagæ symbola reputa. LVI. Vacuitatis perturbationum signa, de die per cogitationes, noctu per insomnia percipiemus; et eam quidem vacuitatem, animæ sanitatem esse dicemus, cibum vero cognitionem, quæ sola nos cum sanctis virtutibus conjungere solet; siquidem conjunctio cum incorporeis, ex simili affectu feri amat. De statu qui ad perpessionum vacuitatem accedit. LVil. Duae sunt animi pacificæ nstitutiones : altera quidem quae a naturalibus seminibus prodit; altera vero quæ recessione dæmonum fit; et prio- rem sequitur humilitas cum compunctione, et la- cryma, et amor erga Deum infinitus, immensuni- que operandi studium; secundam vana gloria cum superbia, in reliquorum dæmonum sublatione mo- nachum alliciens. Qui ergo fines prioris status ser- val, damnonum incursus cilius cognoscet. LVIII. Vanæ gloriæ dæmon fornicationis dæ- zoni oppositus est, neque fieri potest ut ambo simul animam adoriantur; quoniam ille honores promittit, hic ignominiæ conciliator est. Quando igitur horum alteruter accessu suo presserit te, oppositi sane dæmonis in te cogitationes effinge; ac si potueris, juxta id quod dici solet, clavo cla- vum extrudere, nuveris te prope terminos inpassim bilitatis consistere: valuit enim mens tua human's cogitationibus dæmonum suggestiones abolere. Ast per humilitatem repellere inanis gloriæ tentatio- uem, aut per castitatem fornicationis vitium, pro- fundissimae signum erit imperturbationis. Atque boc idem in omnibus invicem contrariis dæmo- nibus facere contende. Simul enim et cognosces quali perturbationi magis adhæreas. Verum pro viribus a Deo postula, ut secundo modo bostes propellas. LIX. Quo plus anima proficit, eo majores ad- versarii eam excipiunt. Nam eosdem semper dæ- mones ei assistere non crediderim. Įdque maxime illi norunt qui acutius tentationibus intendunt, cer- nuntque vacuitatem aſſfectuum qua gaudent, a suc- cedentibus dæmonibus emoveri. LX. Perfecta impassibilitas, post partam victo- riam adversus cunctos dæmones qui vitæ activa obsistunt, animæ obvenit; imperfecta vero dici- tur, respectu virium dæmonis qui tunc illam im- pugnat. B C D

άνδρας ἐπάγοντες, καὶ ἰοβόλα καὶ σαρκοβόρα θηρία, ἡμεῖς δὲ πρὸς μὲν τὰς ὁδοὺς ἐκδειματούμεθα, ὑπὸ δὲ τῶν θηρίων, καὶ τῶν ἀνδρῶν διωκόμενοι φεύγου μεν, τοῦ θυμικοῦ μέρους ποιησώμεθα πρόνοιαν, καὶ τὸν Χριστὸν ἐν ἀγρυπνίαις ἐπικαλούμενοι, τοῖς προ ειρημένοις φαρμάκοις χρησώμεθα. ΝΕ. Δἱ ἀνείδωλοι ἐν τοῖς ὕπνοις τοῦ σώματος φυσικαὶ κινήσεις, υγιαίνειν ποσῶς μηνύουσι τὴν ψυχήν· πῆξις δὲ εἰδώλων, ἀῤῥωστίας γνώρισμα· καὶ τὰ μὲν ἀόριστα πρόσωπα, τοῦ παλαιοῦ πάθους, τὰ δὲ ὡρισμένα, τῆς παραυτίκα πληγῆς σύμβολα νόμιζε. ΝϚ'. Τὰ τῆς ἀπαθείας τεκμήρια, μεθ᾽ ἡμέραν μὲν διὰ τῶν λογισμῶν, νύκτωρ δὲ διὰ τῶν ἐνυπνίων ἐπιγνωσόμεθα· καὶ τὴν μὲν ἀπάθειαν, υγίειαν ἐροῦ μεν εἶναι ψυχῆς, τροφὴν δὲ τὴν γνῶσιν, ἥτις μόνη συνάπτειν ἡμᾶς ταῖς ἁγίαις δυνάμεσιν είωθεν· εἶπερ ἡ τῶν ἀσωμάτων συνάφεια ἐκ τῆς ὁμοίας διαθέσεως γίνεσθαι πέφυκεν. Περὶ τῆς καταστάσεως ἐγγιζούσης τῇ ἀπαθείς. ΝΖ'. Δύο τῆς ψυχῆς εἰρηνικαὶ καταστάσεις εἰσὶ, μία μὲν ἡ ἀπὸ τῶν φυσικῶν σπερμάτων ἀναδιδομένη, ἑτέρα δὲ ἡ ἐξ ὑποχωρήσεως τῶν δαιμόνων ἐπιγι· νομένη· καὶ τῇ μὲν προτέρᾳ ἀκολουθεῖ ταπεινοφρο σύνη μετὰ κατανύξεως, καὶ δάκρυον καὶ πόθος πρὸς τὸ θεῖον ἄπειρος, καὶ σπουδὴ περὶ τὸ ἔργον ἀμέ τρητος· τῇ δὲ δευτέρα, κενοδοξία μετὰ ὑπερηφανίας, ἐν ἀναιρέσει τῶν λοιπῶν δαιμόνων τὴν μοναχὸν ὑποσύρουσα. Ο τοίνυν τηρῶν τὰ ὅρια τῆς προτέρας καταστάσεως, τὰς ἐπιδρομὰς τῶν δαιμόνων οξύτερον ἐπιγνώσεται. ΝΗ'. Ο τῆς κενοδοξίας δαίμων ἀντίκειται τῷ δεί. μονι τῆς πορνείας, καὶ τούτους ἅμα προσβαλείν ψυχῇ τῶν οὐκ ἐνδεχομένων ἐστίν· εἴπερ ὁ μὲν τι μὰς ἐπαγγέλλεται, ὁ δὲ ἀτιμίας πρόξενος γίνεται. Οπότερος τοίνυν τούτων ἐὰν προσεγγίσας πιέζη σε, τοὺς τοῦ ἀντικειμένου δαίμονος πλάττε δῆθεν ἐν σεαυτῷ λογισμούς· καν δυνηθῇς, τὸ δὴ λεγόμενον, ἥλῳ τὸν ἦλον ἐκκρούειν, γίνωσκε σεαυτόν πλησίον ὄντα τῶν ὅρων τῆς ἀπαθείας. Ισχυσε γάρ σου ὁ νοῦς λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις λογισμοὺς ἀφανίσαι δαιμόνων. Τὸ δὲ διὰ ταπεινοφροσύνης ἀπώσασθαι τὸν τῆς κενοδοξίας λογισμόν, ἢ διὰ σωφροσύνης τὸν τῆς πορνείας, βαθυτάτης ἂν εἴη τεκμήριον ἀπαθείας. Καὶ τοῦτο ἐπὶ πάντων τῶν ἀντικειμένων ἀλλήλοις δαιμόνων πράττειν πειράθητι. Αμα γὰρ καὶ γνώσῃ ποίῳ πάθει μᾶλλον πεποίωσαι. Πλὴν ὅτη δύναμις αἴτει παρὰ Θεοῦ τῷ δευτέρῳ τρόπῳ τοὺς πολεμίους ἀμύνεσθαι. ΝΘ'. Οσῳ προκόπτει ψυχή, τοσούτῳ μείζονες αὐτ τὴν ἀνταγωνισταί διαδέχονται. Τοὺς γὰρ αὐτοὺς ἀεὶ δαίμονας αὐτῇ παραμένειν οὐ πείθομαι. Καὶ τοῦτο ἴσασι μάλιστα οἱ ὀξύτερον τοῖς πειρασμοῖς ἐπιβάλ λοντες, καὶ τὴν προσοῦσαν αὐτοῖς ἀπάθειαν ἐκμο χλευομένην ὑπὸ τῶν διαδεξαμένων ὁρῶντες. Ε΄. Η μὲν τελεία τῇ ψυχῇ ἀπάθεια, μετὰ τὴν νίκην τὴν κατὰ πάντων τῶν ἀντικειμένων τῇ πρα- κτικῇ δαιμόνων ἐγγίνεται· ἡ δὲ ἀτελὴς ἀπάθεια, ὡς πρὸς τὴν δύναμιν τέως τοῦ παλαίοντος αὐτῇ λέγεται δαίμονος. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. ducendo viros armatos, necnon venenatas carni- A vorasque bestias; nosque ad eas vias timore per- cellimur, et a feris virisque insectari fugimus; tunc partis illius curam geramus, et Christum in vigiliis invocantes, supradictis remediis ula- mur. LV. Naturales corporis in somnnis motiones, si absque visis fiant, animam aliquantum sanitate frui indicant; visorum autem fixio, agritudinis signum est; et indefinitas facies, veteris morbi, defuitas, recentis plagæ symbola reputa. LVI. Vacuitatis perturbationum signa, de die per cogitationes, noctu per insomnia percipiemus; et eam quidem vacuitatem, animæ sanitatem esse dicemus, cibum vero cognitionem, quæ sola nos cum sanctis virtutibus conjungere solet; siquidem conjunctio cum incorporeis, ex simili affectu feri amat. De statu qui ad perpessionum vacuitatem accedit. LVil. Duae sunt animi pacificæ nstitutiones : altera quidem quae a naturalibus seminibus prodit; altera vero quæ recessione dæmonum fit; et prio- rem sequitur humilitas cum compunctione, et la- cryma, et amor erga Deum infinitus, immensuni- que operandi studium; secundam vana gloria cum superbia, in reliquorum dæmonum sublatione mo- nachum alliciens. Qui ergo fines prioris status ser- val, damnonum incursus cilius cognoscet. LVIII. Vanæ gloriæ dæmon fornicationis dæ- zoni oppositus est, neque fieri potest ut ambo simul animam adoriantur; quoniam ille honores promittit, hic ignominiæ conciliator est. Quando igitur horum alteruter accessu suo presserit te, oppositi sane dæmonis in te cogitationes effinge; ac si potueris, juxta id quod dici solet, clavo cla- vum extrudere, nuveris te prope terminos inpassim bilitatis consistere: valuit enim mens tua human's cogitationibus dæmonum suggestiones abolere. Ast per humilitatem repellere inanis gloriæ tentatio- uem, aut per castitatem fornicationis vitium, pro- fundissimae signum erit imperturbationis. Atque boc idem in omnibus invicem contrariis dæmo- nibus facere contende. Simul enim et cognosces quali perturbationi magis adhæreas. Verum pro viribus a Deo postula, ut secundo modo bostes propellas. LIX. Quo plus anima proficit, eo majores ad- versarii eam excipiunt. Nam eosdem semper dæ- mones ei assistere non crediderim. Įdque maxime illi norunt qui acutius tentationibus intendunt, cer- nuntque vacuitatem aſſfectuum qua gaudent, a suc- cedentibus dæmonibus emoveri. LX. Perfecta impassibilitas, post partam victo- riam adversus cunctos dæmones qui vitæ activa obsistunt, animæ obvenit; imperfecta vero dici- tur, respectu virium dæmonis qui tunc illam im- pugnat. B C D

άνδρας ἐπάγοντες, καὶ ἰοβόλα καὶ σαρκοβόρα θηρία, ἡμεῖς δὲ πρὸς μὲν τὰς ὁδοὺς ἐκδειματούμεθα, ὑπὸ δὲ τῶν θηρίων, καὶ τῶν ἀνδρῶν διωκόμενοι φεύγου μεν, τοῦ θυμικοῦ μέρους ποιησώμεθα πρόνοιαν, καὶ τὸν Χριστὸν ἐν ἀγρυπνίαις ἐπικαλούμενοι, τοῖς προ ειρημένοις φαρμάκοις χρησώμεθα. ΝΕ. Δἱ ἀνείδωλοι ἐν τοῖς ὕπνοις τοῦ σώματος φυσικαὶ κινήσεις, υγιαίνειν ποσῶς μηνύουσι τὴν ψυχήν· πῆξις δὲ εἰδώλων, ἀῤῥωστίας γνώρισμα· καὶ τὰ μὲν ἀόριστα πρόσωπα, τοῦ παλαιοῦ πάθους, τὰ δὲ ὡρισμένα, τῆς παραυτίκα πληγῆς σύμβολα νόμιζε. ΝϚ'. Τὰ τῆς ἀπαθείας τεκμήρια, μεθ᾽ ἡμέραν μὲν διὰ τῶν λογισμῶν, νύκτωρ δὲ διὰ τῶν ἐνυπνίων ἐπιγνωσόμεθα· καὶ τὴν μὲν ἀπάθειαν, υγίειαν ἐροῦ μεν εἶναι ψυχῆς, τροφὴν δὲ τὴν γνῶσιν, ἥτις μόνη συνάπτειν ἡμᾶς ταῖς ἁγίαις δυνάμεσιν είωθεν· εἶπερ ἡ τῶν ἀσωμάτων συνάφεια ἐκ τῆς ὁμοίας διαθέσεως γίνεσθαι πέφυκεν. Περὶ τῆς καταστάσεως ἐγγιζούσης τῇ ἀπαθείς. ΝΖ'. Δύο τῆς ψυχῆς εἰρηνικαὶ καταστάσεις εἰσὶ, μία μὲν ἡ ἀπὸ τῶν φυσικῶν σπερμάτων ἀναδιδομένη, ἑτέρα δὲ ἡ ἐξ ὑποχωρήσεως τῶν δαιμόνων ἐπιγι· νομένη· καὶ τῇ μὲν προτέρᾳ ἀκολουθεῖ ταπεινοφρο σύνη μετὰ κατανύξεως, καὶ δάκρυον καὶ πόθος πρὸς τὸ θεῖον ἄπειρος, καὶ σπουδὴ περὶ τὸ ἔργον ἀμέ τρητος· τῇ δὲ δευτέρα, κενοδοξία μετὰ ὑπερηφανίας, ἐν ἀναιρέσει τῶν λοιπῶν δαιμόνων τὴν μοναχὸν ὑποσύρουσα. Ο τοίνυν τηρῶν τὰ ὅρια τῆς προτέρας καταστάσεως, τὰς ἐπιδρομὰς τῶν δαιμόνων οξύτερον ἐπιγνώσεται. ΝΗ'. Ο τῆς κενοδοξίας δαίμων ἀντίκειται τῷ δεί. μονι τῆς πορνείας, καὶ τούτους ἅμα προσβαλείν ψυχῇ τῶν οὐκ ἐνδεχομένων ἐστίν· εἴπερ ὁ μὲν τι μὰς ἐπαγγέλλεται, ὁ δὲ ἀτιμίας πρόξενος γίνεται. Οπότερος τοίνυν τούτων ἐὰν προσεγγίσας πιέζη σε, τοὺς τοῦ ἀντικειμένου δαίμονος πλάττε δῆθεν ἐν σεαυτῷ λογισμούς· καν δυνηθῇς, τὸ δὴ λεγόμενον, ἥλῳ τὸν ἦλον ἐκκρούειν, γίνωσκε σεαυτόν πλησίον ὄντα τῶν ὅρων τῆς ἀπαθείας. Ισχυσε γάρ σου ὁ νοῦς λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις λογισμοὺς ἀφανίσαι δαιμόνων. Τὸ δὲ διὰ ταπεινοφροσύνης ἀπώσασθαι τὸν τῆς κενοδοξίας λογισμόν, ἢ διὰ σωφροσύνης τὸν τῆς πορνείας, βαθυτάτης ἂν εἴη τεκμήριον ἀπαθείας. Καὶ τοῦτο ἐπὶ πάντων τῶν ἀντικειμένων ἀλλήλοις δαιμόνων πράττειν πειράθητι. Αμα γὰρ καὶ γνώσῃ ποίῳ πάθει μᾶλλον πεποίωσαι. Πλὴν ὅτη δύναμις αἴτει παρὰ Θεοῦ τῷ δευτέρῳ τρόπῳ τοὺς πολεμίους ἀμύνεσθαι. ΝΘ'. Οσῳ προκόπτει ψυχή, τοσούτῳ μείζονες αὐτ τὴν ἀνταγωνισταί διαδέχονται. Τοὺς γὰρ αὐτοὺς ἀεὶ δαίμονας αὐτῇ παραμένειν οὐ πείθομαι. Καὶ τοῦτο ἴσασι μάλιστα οἱ ὀξύτερον τοῖς πειρασμοῖς ἐπιβάλ λοντες, καὶ τὴν προσοῦσαν αὐτοῖς ἀπάθειαν ἐκμο χλευομένην ὑπὸ τῶν διαδεξαμένων ὁρῶντες. Ε΄. Η μὲν τελεία τῇ ψυχῇ ἀπάθεια, μετὰ τὴν νίκην τὴν κατὰ πάντων τῶν ἀντικειμένων τῇ πρα- κτικῇ δαιμόνων ἐγγίνεται· ἡ δὲ ἀτελὴς ἀπάθεια, ὡς πρὸς τὴν δύναμιν τέως τοῦ παλαίοντος αὐτῇ λέγεται δαίμονος. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. ducendo viros armatos, necnon venenatas carni- A vorasque bestias; nosque ad eas vias timore per- cellimur, et a feris virisque insectari fugimus; tunc partis illius curam geramus, et Christum in vigiliis invocantes, supradictis remediis ula- mur. LV. Naturales corporis in somnnis motiones, si absque visis fiant, animam aliquantum sanitate frui indicant; visorum autem fixio, agritudinis signum est; et indefinitas facies, veteris morbi, defuitas, recentis plagæ symbola reputa. LVI. Vacuitatis perturbationum signa, de die per cogitationes, noctu per insomnia percipiemus; et eam quidem vacuitatem, animæ sanitatem esse dicemus, cibum vero cognitionem, quæ sola nos cum sanctis virtutibus conjungere solet; siquidem conjunctio cum incorporeis, ex simili affectu feri amat. De statu qui ad perpessionum vacuitatem accedit. LVil. Duae sunt animi pacificæ nstitutiones : altera quidem quae a naturalibus seminibus prodit; altera vero quæ recessione dæmonum fit; et prio- rem sequitur humilitas cum compunctione, et la- cryma, et amor erga Deum infinitus, immensuni- que operandi studium; secundam vana gloria cum superbia, in reliquorum dæmonum sublatione mo- nachum alliciens. Qui ergo fines prioris status ser- val, damnonum incursus cilius cognoscet. LVIII. Vanæ gloriæ dæmon fornicationis dæ- zoni oppositus est, neque fieri potest ut ambo simul animam adoriantur; quoniam ille honores promittit, hic ignominiæ conciliator est. Quando igitur horum alteruter accessu suo presserit te, oppositi sane dæmonis in te cogitationes effinge; ac si potueris, juxta id quod dici solet, clavo cla- vum extrudere, nuveris te prope terminos inpassim bilitatis consistere: valuit enim mens tua human's cogitationibus dæmonum suggestiones abolere. Ast per humilitatem repellere inanis gloriæ tentatio- uem, aut per castitatem fornicationis vitium, pro- fundissimae signum erit imperturbationis. Atque boc idem in omnibus invicem contrariis dæmo- nibus facere contende. Simul enim et cognosces quali perturbationi magis adhæreas. Verum pro viribus a Deo postula, ut secundo modo bostes propellas. LIX. Quo plus anima proficit, eo majores ad- versarii eam excipiunt. Nam eosdem semper dæ- mones ei assistere non crediderim. Įdque maxime illi norunt qui acutius tentationibus intendunt, cer- nuntque vacuitatem aſſfectuum qua gaudent, a suc- cedentibus dæmonibus emoveri. LX. Perfecta impassibilitas, post partam victo- riam adversus cunctos dæmones qui vitæ activa obsistunt, animæ obvenit; imperfecta vero dici- tur, respectu virium dæmonis qui tunc illam im- pugnat. B C D

άνδρας ἐπάγοντες, καὶ ἰοβόλα καὶ σαρκοβόρα θηρία, ἡμεῖς δὲ πρὸς μὲν τὰς ὁδοὺς ἐκδειματούμεθα, ὑπὸ δὲ τῶν θηρίων, καὶ τῶν ἀνδρῶν διωκόμενοι φεύγου μεν, τοῦ θυμικοῦ μέρους ποιησώμεθα πρόνοιαν, καὶ τὸν Χριστὸν ἐν ἀγρυπνίαις ἐπικαλούμενοι, τοῖς προ ειρημένοις φαρμάκοις χρησώμεθα. ΝΕ. Δἱ ἀνείδωλοι ἐν τοῖς ὕπνοις τοῦ σώματος φυσικαὶ κινήσεις, υγιαίνειν ποσῶς μηνύουσι τὴν ψυχήν· πῆξις δὲ εἰδώλων, ἀῤῥωστίας γνώρισμα· καὶ τὰ μὲν ἀόριστα πρόσωπα, τοῦ παλαιοῦ πάθους, τὰ δὲ ὡρισμένα, τῆς παραυτίκα πληγῆς σύμβολα νόμιζε. ΝϚ'. Τὰ τῆς ἀπαθείας τεκμήρια, μεθ᾽ ἡμέραν μὲν διὰ τῶν λογισμῶν, νύκτωρ δὲ διὰ τῶν ἐνυπνίων ἐπιγνωσόμεθα· καὶ τὴν μὲν ἀπάθειαν, υγίειαν ἐροῦ μεν εἶναι ψυχῆς, τροφὴν δὲ τὴν γνῶσιν, ἥτις μόνη συνάπτειν ἡμᾶς ταῖς ἁγίαις δυνάμεσιν είωθεν· εἶπερ ἡ τῶν ἀσωμάτων συνάφεια ἐκ τῆς ὁμοίας διαθέσεως γίνεσθαι πέφυκεν. Περὶ τῆς καταστάσεως ἐγγιζούσης τῇ ἀπαθείς. ΝΖ'. Δύο τῆς ψυχῆς εἰρηνικαὶ καταστάσεις εἰσὶ, μία μὲν ἡ ἀπὸ τῶν φυσικῶν σπερμάτων ἀναδιδομένη, ἑτέρα δὲ ἡ ἐξ ὑποχωρήσεως τῶν δαιμόνων ἐπιγι· νομένη· καὶ τῇ μὲν προτέρᾳ ἀκολουθεῖ ταπεινοφρο σύνη μετὰ κατανύξεως, καὶ δάκρυον καὶ πόθος πρὸς τὸ θεῖον ἄπειρος, καὶ σπουδὴ περὶ τὸ ἔργον ἀμέ τρητος· τῇ δὲ δευτέρα, κενοδοξία μετὰ ὑπερηφανίας, ἐν ἀναιρέσει τῶν λοιπῶν δαιμόνων τὴν μοναχὸν ὑποσύρουσα. Ο τοίνυν τηρῶν τὰ ὅρια τῆς προτέρας καταστάσεως, τὰς ἐπιδρομὰς τῶν δαιμόνων οξύτερον ἐπιγνώσεται. ΝΗ'. Ο τῆς κενοδοξίας δαίμων ἀντίκειται τῷ δεί. μονι τῆς πορνείας, καὶ τούτους ἅμα προσβαλείν ψυχῇ τῶν οὐκ ἐνδεχομένων ἐστίν· εἴπερ ὁ μὲν τι μὰς ἐπαγγέλλεται, ὁ δὲ ἀτιμίας πρόξενος γίνεται. Οπότερος τοίνυν τούτων ἐὰν προσεγγίσας πιέζη σε, τοὺς τοῦ ἀντικειμένου δαίμονος πλάττε δῆθεν ἐν σεαυτῷ λογισμούς· καν δυνηθῇς, τὸ δὴ λεγόμενον, ἥλῳ τὸν ἦλον ἐκκρούειν, γίνωσκε σεαυτόν πλησίον ὄντα τῶν ὅρων τῆς ἀπαθείας. Ισχυσε γάρ σου ὁ νοῦς λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις λογισμοὺς ἀφανίσαι δαιμόνων. Τὸ δὲ διὰ ταπεινοφροσύνης ἀπώσασθαι τὸν τῆς κενοδοξίας λογισμόν, ἢ διὰ σωφροσύνης τὸν τῆς πορνείας, βαθυτάτης ἂν εἴη τεκμήριον ἀπαθείας. Καὶ τοῦτο ἐπὶ πάντων τῶν ἀντικειμένων ἀλλήλοις δαιμόνων πράττειν πειράθητι. Αμα γὰρ καὶ γνώσῃ ποίῳ πάθει μᾶλλον πεποίωσαι. Πλὴν ὅτη δύναμις αἴτει παρὰ Θεοῦ τῷ δευτέρῳ τρόπῳ τοὺς πολεμίους ἀμύνεσθαι. ΝΘ'. Οσῳ προκόπτει ψυχή, τοσούτῳ μείζονες αὐτ τὴν ἀνταγωνισταί διαδέχονται. Τοὺς γὰρ αὐτοὺς ἀεὶ δαίμονας αὐτῇ παραμένειν οὐ πείθομαι. Καὶ τοῦτο ἴσασι μάλιστα οἱ ὀξύτερον τοῖς πειρασμοῖς ἐπιβάλ λοντες, καὶ τὴν προσοῦσαν αὐτοῖς ἀπάθειαν ἐκμο χλευομένην ὑπὸ τῶν διαδεξαμένων ὁρῶντες. Ε΄. Η μὲν τελεία τῇ ψυχῇ ἀπάθεια, μετὰ τὴν νίκην τὴν κατὰ πάντων τῶν ἀντικειμένων τῇ πρα- κτικῇ δαιμόνων ἐγγίνεται· ἡ δὲ ἀτελὴς ἀπάθεια, ὡς πρὸς τὴν δύναμιν τέως τοῦ παλαίοντος αὐτῇ λέγεται δαίμονος. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. ducendo viros armatos, necnon venenatas carni- A vorasque bestias; nosque ad eas vias timore per- cellimur, et a feris virisque insectari fugimus; tunc partis illius curam geramus, et Christum in vigiliis invocantes, supradictis remediis ula- mur. LV. Naturales corporis in somnnis motiones, si absque visis fiant, animam aliquantum sanitate frui indicant; visorum autem fixio, agritudinis signum est; et indefinitas facies, veteris morbi, defuitas, recentis plagæ symbola reputa. LVI. Vacuitatis perturbationum signa, de die per cogitationes, noctu per insomnia percipiemus; et eam quidem vacuitatem, animæ sanitatem esse dicemus, cibum vero cognitionem, quæ sola nos cum sanctis virtutibus conjungere solet; siquidem conjunctio cum incorporeis, ex simili affectu feri amat. De statu qui ad perpessionum vacuitatem accedit. LVil. Duae sunt animi pacificæ nstitutiones : altera quidem quae a naturalibus seminibus prodit; altera vero quæ recessione dæmonum fit; et prio- rem sequitur humilitas cum compunctione, et la- cryma, et amor erga Deum infinitus, immensuni- que operandi studium; secundam vana gloria cum superbia, in reliquorum dæmonum sublatione mo- nachum alliciens. Qui ergo fines prioris status ser- val, damnonum incursus cilius cognoscet. LVIII. Vanæ gloriæ dæmon fornicationis dæ- zoni oppositus est, neque fieri potest ut ambo simul animam adoriantur; quoniam ille honores promittit, hic ignominiæ conciliator est. Quando igitur horum alteruter accessu suo presserit te, oppositi sane dæmonis in te cogitationes effinge; ac si potueris, juxta id quod dici solet, clavo cla- vum extrudere, nuveris te prope terminos inpassim bilitatis consistere: valuit enim mens tua human's cogitationibus dæmonum suggestiones abolere. Ast per humilitatem repellere inanis gloriæ tentatio- uem, aut per castitatem fornicationis vitium, pro- fundissimae signum erit imperturbationis. Atque boc idem in omnibus invicem contrariis dæmo- nibus facere contende. Simul enim et cognosces quali perturbationi magis adhæreas. Verum pro viribus a Deo postula, ut secundo modo bostes propellas. LIX. Quo plus anima proficit, eo majores ad- versarii eam excipiunt. Nam eosdem semper dæ- mones ei assistere non crediderim. Įdque maxime illi norunt qui acutius tentationibus intendunt, cer- nuntque vacuitatem aſſfectuum qua gaudent, a suc- cedentibus dæmonibus emoveri. LX. Perfecta impassibilitas, post partam victo- riam adversus cunctos dæmones qui vitæ activa obsistunt, animæ obvenit; imperfecta vero dici- tur, respectu virium dæmonis qui tunc illam im- pugnat. B C D