et rotundus; nam vicesinus octavus, triangularis σφαιρικὴν τῶν χρόνων. Εβδομάς γὰρ ἐπὶ ἑβδομάδα, quidem est, rotundus vero vicesimus quintus, καὶ μὴν ἐπὶ μῆνα κινεῖται, καὶ ἐξ ἐνιαυτοῦ εἰς ἐνιαυquinquies nempe quinque continet capitula, habes τὸν ὁ χρόνος κυλινδεῖται καὶ καιρὸς ἐπὶ καιρὸν, ὡς igitur figuram quadrangularem, non solum per virἐπὶ κινήσεως ἡλίου, καὶ σελήνης, ἔαρος, καὶ τῶν ἑξῆς tutum quaternionem, sed et hujus sæculi scientiam ὁρῶμεν. Τὸ δὲ τρίγωνον, σημαίνει ἄν σοι τὴν τῆς sapientem, vicesimo quinto assimilatam numero, ἁγίας Τριάδος γνῶσιν. "Αλλως· εἰ δὲ διὰ τῆς πληθύος propter annorum revolutionem, hebdomada quippe τῶν ἀριθμῶν κομίζῃ τὸν ἑκατοστὸν τρίτον τρίγωνον super hebdomadam, et mensis super mensem mo- ὄντα, νοεῖν προσήκει πρακτικήν, φυσικήν, θεολογικήν, ἢ καὶ πίστεως, ἐλπίδος, καὶ ἀγάπης, χρυσὸν, ἄργυanno in annum volvitur tempus et vetur, et ex momentum super momentum, ut in solis et lunæ ρον, λίθους τιμίους. Αλλ' ὁ μὲν ἀριθμὸς τοιοῦτος, motu, veris, ac æstatis, videmus. Triangulum au- τῶν δὲ κεφαλαίων τὸ ταπεινὸν οὐ περιυβρίσειας, ὡς tem tibi forte significabit scientiam sanctæ Trinita- εἰδὼς καὶ χορτάζεσθαι, καὶ ὑστερεῖσθαι, καὶ μὴν καὶ tis: alias vero si per numerorum multiplicitatein ὡς μεμνημένος τοῦ τὰ δύο τῆς χήρας λεπτὰ μὴ centesimum feras quinquagesimum tertium, qui ἀποβεβληκότος, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ πλοῦτον πολλῶν ἑτέtriangularis est, intelligere 477 convenit practi- ρων ἀποδεξαμένου· οὐκοῦν εὐνοίας, καὶ ἀγάπης cam (scilicet scientian) naturalem et theologicam, καρπὸν εἰδὼς, φυλάξεις σοῖς γνησίοις ἀδελφοῖς aut etiam fidei, spei et charitatis; aurum, argen- ἐπιτρέπων προσεύχεσθαι ὑπὲρ τοῦ ἀῤῥωστοῦντος, tum, lapides pretiosos. Verum hæc de numero: ὅπως ὑγιαίνῃ, καὶ ἑαυτοῦ τὸν κράββατον ἄρας, λοιπὸν capitulorum autem tenuitatem non contemnes, πατήσῃ, χάριτι Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ᾧ velut ille, qui scis et saturari, et iudigere 70, 70, imo ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. qui ejus memor es, qui viduæ duo minuta non respuit, sed ea præ multorum aliorum divitiis recepit; cum igitur benevolentiæ recte noveris fructum, custodies tuis germanis fratribus imponendo, ut orent pro infirmo, et ægrotante, ad hoc ut sanetur, suumque grabatum tollens, et deinceps obambulet gratia Christi veri Dei nostri, cui gloria in sæcula sæculorum. Amen. 478 CAPUT I. Si quis suaveolens efficere suffimentum velit, thus pellucidum, et cassiam, et ungulam, seu fruticem sic dictum, liquoremque illum, qui e myrrha, et cinnamomo inciso distillat *, æquo com - misceat pondere secundum legem. Hæc autem sunt virtutum quaternio; nam si eæ plenissimæ sint, et equales, non prodetur intellectus. CAPUT II. Anima expurgata per virtutum plenitudinem, intellectus sedem efficit inconcussam, ipsumque reddit habilem ad suscipiendum statum qui quæritur. CAPUT III. Oratio est colloquium intellectus cum Deo; quali igitur statu indiget intellectus, ut quicle agendo, sese immutabiliter mutet, ac transeat ad proprium Dominum, nulloque intermedio cum ipso colloquatur? (subintellige) talen quærat slalumn. 479 CAPUT IV. Si Moyses, cum ad rubum ardentem super terram appropinquare tentavit, prohibetur, donec exsolvisset pedum calceamentum”, quomodo tu ipse, volens eum videre, qui omnem intellectio. nem et sensum superat, eique fieri collocutor, non solvis a te omnem cogitationem passioni obnoxiam? CAPUT V. Ora in primis, quo accipias donum lacrymarum, ut per luctum emollias agrestem duritiem, quæ in anima tua est, et confessus adversum te injustitiam tuam Domino's, veniam ab ipso consequaris. Εἴ τις βούλοιτο εὐῶδες θυμίαμα σκευάσαι, τὸν δια φανῆ λίβανον, καὶ τὴν κασσίαν καὶ τὸν ὄνυχα, καὶ τὴν στάκτην ἐξίσου συνθήσει κατὰ τὸν νόμον. Ταῦτα δέ ἐστιν ἡ τετρὰς τῶν ἀρετῶν· ἐὰν γὰρ πληρέσταται, καὶ ἴσαι τυγχάνωσιν, οὐ προδοθήσεται ὁ νοῦς. Καθαρθείσα ψυχὴ διὰ τῆς τῶν ἀρετῶν πληρότητος ἀκλόνητον τὴν τάξιν τοῦ νοῦ κατασκευάζει, δεκτικὸν αὐτὸν ποιοῦσα τῆς ζητουμένης καταστάσεως. Η προσευχή, ὁμιλία ἐστὶ νοῦ πρὸς Θεόν· ποίας οὖν δεῖται καταστάσεως ὁ νοῦς, ἵνα ἡσυχάσῃ ἀμεταστρόφως ἐκσταθῆναι πρὸς τὸν οἰκεῖον Δεσπότην, καὶ συνομιλεῖν αὐτῷ μηδενὸς μεσιτεύοντος; Εἰ τῇ ἐπὶ γῆς βάτῳ φλεγομένῃ προσεγγίσαι πει ράσας Μωϋσῆς κωλύεται, ἄχρις οὗ λύσει τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν, πῶς αὐτὸς τὸν ὑπὲρ πᾶσαν ἔννοιαν καὶ αἴσθησιν ἰδεῖν βουλόμενος, και συνόμιλος αὐτῷ γενέσθαι, οὐ λύεις ἐκ σοῦ πᾶν νόημα εμπαθές; Πρότερον περὶ λήψεως δακρύων προσεύχου, ἶνα διὰ τοῦ πένθους μαλάξῃς τὴν ὑπάρχουσαν ἐν τῇ ψυχῇ σου ἀγριότητα, καὶ ἐξαγορεύσας κατὰ σοῦ τὴν ἀνομίαν σου τῷ Κυρίῳ, παρ' αὐτοῦ ἀφέσεως τεύξῃ. 73 Psal. XXS1, 7 l'hilipp. iv, 12. 71 Eccli. xxiv, 20. 72 Exod. 111, 2-5.

CAPUT XVI. Oratio est adversus tristitiam animique døjectionem amuletum. CAPUT XVII. Abiens vende substantiam tuam, et da pauperilus ", accipiensque crucem, abnega temetipsum ut possis absque ulla distractione orare. 482 CAPUT XVIII. Si velis laudabiliter orare, quaque hora abnega temetipsum, ac philosophorum more, stude, sisque occupatus in permultis pro oratione perpetiendis. CAPUT XIX. Si philophorum more dabis operam cuipiam rei duræ toleranda, ejus fructum tempore orationis invenies. CAPUT XX. Si orare cupias ut decet, ne tristitia animam affligas, alioquin in vanum curris. CAPUT XXI. Dimitte (inquit) munus tuum ante altare, et abiens, prius reconciliare fratri tuo, et tunc veniens, absque perturbatione orabis 76; nam injuriarum memoria offuscat orantis duetricem rationem, ejusque orationibus tenebras offundit. CAPUT XXII. Qui tristitias ac vindictas ex injuriarum recordatione sibi ipsis coacervant, et videntur orare, similes sunt his, qui hauriunt aquas, inque dolium pertusum projiciunt. CAPUT XXXIII. Si patiens fueris, cum gaudio semper orabis. 483 CAPUT XXIV. Oranti tibi, ut decet, hujuscemodi res occurrent; quod nimirum videatur tibi, justum esse omnino iracundia uti, verumtamen adversus proximum non justa est penitus iracundia, nam, si perquiras diligenter, invenies quod possibile est et sine ira negotium bene componi: utere itaque omni adhibito studio, ne prorumpas in iram. CAPUT XXV. Cave ne, dum putas alterum curare, ipse insamabilis maneas, tuæque orationi præbeas impedimentum. CAPUT XXVI. Si abstineas ab ira, modum parcendi invenies, teque ipsum prudentem demonstrabis ad id, quod spectat ad tui existimationem, riteque eris inter orantes. CAPUT XXVII. Si adversus iram sis armatus, nunquam sustinebis concupiscentiam; ipsa enim est, quæ materiam Προσευχή ἐστι λύπης καὶ ἀθυμίας ἀλέξημα. Απελθὼν πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὲς πτωχοῖς, καὶ λαβὼν τὸν σταυρὸν, ἀπάρνησαι ἑαυτὸν, ἵνα δυνηθῇς ἀπερισπάστως προσεύχεσθαι. Εἰ βούλει ἐπαινετῶς προσεύχεσθαι, ἄρνησαι ἑαυτὸν καθ' ὥραν, καὶ πάμπολα δεινὰ πάμπολα ὑπὲρ προσ ευχῆς φιλοσόφει. ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'. Οπερ ἂν χαλεπὸν ὑπομένων φιλοσοφήτης, τού του τὸν καρπὸν κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς εὐ ρήσεις. Επιθυμῶν προσεύξασθαι ὡς δεῖ, μὴ λυπήσῃς ψυχὴν, εἰ δὲ μήγε, εἰς μάτην τρέχεις. Αφες σου τὸ δῶρον, φησίν, ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἀπελθὼν πρότερον διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ τότε προσεύξῃ ἀταράχω;· ἡ γὰρ μνησι κακία ἀμαυροῖ τὸ ἡγεμονικὸν τοῦ προσευχομένου, καὶ σκοτίζει τούτου τὰς προσευχάς. Οἱ λύπας καὶ μνησικακίας ἑαυτοῖς σωρεύοντες, καὶ προσεύχεσθαι δοκοῦντες, ὅμοιοί εἰσι τοῖς ὕδωρ ἀντλοῦσι, καὶ εἰς τετρημένον πίθον βάλλουσιν. Ἐὰν ὑπομονητικός ᾖς, ἀεὶ μετὰ χαρᾶς προσω εύξῃ. Προσευχομένου σου δεόντως, τοιαῦτά σοι ἀπαντή σει πράγματα, ἵνα δόξῃς δίκαιον εἶναι πάντως τῷ θυμῷ χρήσασθαι· οὐκ ἔστι δὲ δίκαιος θυμὸς κατὰ τοῦ πέλας τὸ σύνολον· ἐὰν γὰρ ζητήσῃς, εὑρήσεις, ὅτι δυνατὸν, καὶ δίχα θυμοῦ καλῶς διατεθῆναι τὸ πρᾶγμα· πάσῃ οὖν μηχανῇ χρῆσαι πρὸς τὸ μὴ ῥῆξαι θυμόν. "Ορα μὴ δοκῶν ἕτερον ἰᾶσθαι, αὐτὸς ἀνίατος ἔσῃ, καὶ δῷς ἐκκοπὴν τῇ προσευχῇ σου. Φειδόμενος θυμοῦ, φειδώ εὑρήσεις, καὶ φρόνιμον ἑαυτὸν ἀναδείξεις πρὸς τὸ εἰς οἴησιν, καὶ ἐν τοῖς προσευχομένοις ἔσῃ. Κατὰ θυμοῦ ὁπλιζόμενος, ἐπιθυμίας οὐκ ἀνέξῃ ποτέ· αὕτη γὰρ ὅλας δίδωσι τῷ θυμῷ, καὶ οὗτος 74 Matth. xix, 21; Marc. x, 21. 78 Matth. xvi, 24; Luc. 1x, 23. 7 Matth. v,

ταράττει τὸν νοερὸν ὀφθαλμὸν, λυμαινόμενος τὴν subministral iræ, et illa oculum perturbat intelleκατάστασιν τῆς προσευχῆς. Μὴ ἐν μόνοις τοῖς ἐκτὸς σχήμασι προσεύχου, ἀλλὰ τρέπε τὸν νοῦν σου εἰς συναίσθησιν πνευματικής προσευχῆς μετὰ πολλοῦ φόβου. Ποτὲ μὲν ἁθρίως στὰς εἰς προσευχὴν οὐ προσεύξῃ, ποτὲ δὲ λίαν πονήσας, οὐκ ἐπιτεύξῃ τοῦ σκοποῦ, ἵνα ἔτι μᾶλλον ζητήσας, καὶ λαβὼν, ἕξεις ἄσυλον τὸ κατόρθωμα. Ἐπιστάντος ἀγγέλου ἀθρόον ἅπαντες ἀφίστανται οἱ ἐνοχλοῦντες ἡμῖν, καὶ εὑρίσκεται ὁ νοῦς ἐν πολλῇ ἀνέσει, ὑγιῶς προσευχόμενος· ποτὲ δὲ τοῦ συνήθους πολέμου ἡμῖν ἐπικειμένου, πυκτεύει ὁ νοῦς, καὶ οὐ συγχωρεῖται ἀνανεῦσαι, προπεποίωται γὰρ τοῖς ποι κίλοις πάθεσιν, ὅμως ἐπὶ πλέον ζητῶν εὑρήσει, καὶ κρούοντι αὐτῷ εὐτόνως, ἀνοιγήσεται. Μὴ προσεύχου τὰ σὰ θελήματα γενέσθαι· οὐδὲ γὰρ πάντως συμφωνοῦσι τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ μᾶλλον καθὼς ἐδιδάχθης, προσεύχου λέγων· Γενηθήτω τὸ θέλημά σου ἐν ἐμοί· καὶ ἐπὶ παντὶ δὲ πράγματι οὕτως αὐτὸν αἴτει τὸ ἀγαθὸν, καὶ συμφέρον τῇ ψυχῇ, σὺ δὲ οὐ πάντως τοῦτο ζητεῖς. Πολλάκις προσευχόμενος ήτησάμην γενέσθαι μοι δ ἔδοξα καλὸν εἶναί μοι, καὶ ἐπέμενον τῷ αἰτήματι, αλόγως βιαζόμενος τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, καὶ μὴ ἀποδιδοὺς αὐτῷ, ἵνα ὅ οἶδε συμφέρον αὐτὸς μᾶλλον οἰκονομήσῃ, καὶ μέντοι λαβών, ὕστερον ἠχθέσθην λίαν, διότι μᾶλλον τὴ βούλημα ἑαυτοῦ ᾐτησάμην γενέσθαι· οὐ γὰρ τοιοῦτόν μοι ἀπήντησε τὸ πρᾶγμα, οἷον ἐνόμιζον. Τί ἄλλο ἀγαθὸν, ἀλλ᾽ ἢ Θεός; Οὐκοῦν αὐτῷ ἀπο ctualem corrumpendo statum orationis. CAPUT XX VIII. Ne solis externis gestibus ores, sed mentem tuain verte ut sit conscia spiritualis orationis cum multo timore. 484 CAPUT XXIX. Interdum quidem confestim orationi insistens, lene precaberis; quandoque vero, cum diu multumque laboraveris, scopum non assequeris, ut adhuc cum magis requiras, cumque fueris adeptus, habeas rectum opus a prædæ periculo immune ae tutum. CAPUT XXX. Adstante angelo discedunt confestim omnes, qui nobis afferunt impedimentum, mensque reperitur in multa requie sane orans; interdum vero, superveniente nobis consueto bello, mens pugilis instar pugnat, nec permittitur sursum caput reflectere, vanis quippe afficitur passionibus; altamen, si etiam atque etiam quærat, inveniet, intenteque ipsi pulsanti aperietur 17. CAPUT XXXI. Ne ores, tuas perfici voluntates, nec enim Dei voluntati sunt omnino consonæ, sed potius ora, ut didicisti, dicens: Fiat voluntas tua in me 78; sicque in omni re ab ipso pete, ut fiat ipsius voluntas; vult enim quod bonum est, quodque animæ confert. Tu vero non hoc omnino exquiris. CAPUT XXXII. Saepe, dum orarem, petii, mihi fieri, quod arbitratus sum bonum mihi fore, inque petitione irrationabiliter perseverabam 485, Dei cogens voluntatem, nec ipsi concedens, ut quod ille futurum utile noverit, dispensaret; et quidem. cum recepissen, postremo nimis graviter tuli, eo quod meam potius voluntatem fieri petiissem; nec enim res mihi talis evenit, qualem existimabam. CAPUT XXXIII. Quid aliud bonum, nisi Deus? igitur ei remittaδῶμεν πάντα τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, καὶ εὖ ἡμῖν ἔσται· ὁ mus, quæ ad nos pertinent omnia, et bene nobis crit; γὰρ ἀγαθὸς πάντως, καὶ ἀγαθῶν ἐστι παροχείς δωρεῶν. Μὴ ὡς ἐν δυνάμει κομιζόμενος, εὐθέως τὸ αἴτημα ζήτει· βούλεται γάρ σε ἐπὶ πλέον εὐεργετῆσαι προσκαρτεροῦντα αὐτῷ ἐν τῇ προσευχῇ· τί γὰρ ἀνώτερον τοῦ τῷ Θεῷ προσομιλεῖν, καὶ τῇ πρὸ αὐτὸν συνουσίᾳ περισπάσθαι; Προσευχή ἐστιν ἀνάβασις τοῦ πρὸς Θεόν. Matthi.sm, 7; Luc. x1, 3: 78 Matth. vi, 10. ipse enim omnino bonus est, bonorumque largitor donorum. CAPUT XXXIV. Ne tanquam in potestate procedens petitionem confestim exquiras; vult enim tibi plurimum conferre beneficium perseveranti in oratione; quid enim sublimius, quam Deum alloqui, et ipsius circumtrali consuetudine? Oratio est CAPUT XXXV. ascensus mentis ad Deum.

CAPUT XXXVI. Si orare cupias, omnibus renuntia, ut omnia lìbi cedant in hæreditatem. CAPUT XXXVII. Ora primo ut purgeris a passionibus, et secundo. ut eruaris ab ignorantia, et tertio, ut ab omni tentatione atque derelictione libereris. 486 CAPUT XXXVIII. In oratione tua solam require justitiam, et regnum, id est virtutem, et cognitionem, et cælera omnia tibi adjicientur. CAPUT XXXIX. Justum est non solum pro propria emundatione orare, sed et pro omni contribule, ut modum imiteris angelicum. CAPUT XL. Vide, an vere Deo tua in oratione adhæscris, vel an hominum vincaris laude, illamque, contendas aucupari, orationis utens repræsentatione, veluti tegmine, CAPUT XLI. Sive cum fratribus ores, sive solus, conare, non consuetudine, sed sensu orare. CAPUT XLII. Proprium orationis est interna cogitatio cum devota pietate et compunctione, animæque dolore, peccata cum mutis suspiriis confitendo. CAPUT XLIII. Si tua mens ætatis florem in tempore orationis affectet, nondum ut monachus orat, sed etiamnum mundana est, exterius tabernaculum exornans. 487 CAPUT XLIV. Dum oras, tuam, pro viribus, custodi memoriam, ut sua propria non tibi proponat, sed te moveat ad cognitionem extensionis ad Deum; memoria namque assolet multum deprædari mentem circa tempus orationis. CAPUT XLV. Aut veteres rerum imaginationes tibi oranti producit memoria, aut novas curas, aut personam ejus qui te dolore affecit. CAPUT XLVI. Valde invidet dæmon homini oranti, omnemque machinam adhibet, ut ejus intentionem inquinet; non cessat igitur per memoriam cogitationes harum rerum cominovere, omnesque passiones per carnem tanquam vectibus subexcitare, ut impedire possit optimum ipsius cursum, et accessum ad Deum. CAPUT XLVII. Quando improbissimus dæmon plurima molitus, Εἰ προσεύξασθαι ποθεῖς, ἀπόταξαι τοῖς σύμπασι, ἵνα τὸ πᾶν κληρονομήσῃς. Προσεύχου πρότερον περὶ τοῦ καθαρθῆναι τῶν παθῶν, καὶ δεύτερον περὶ τοῦ ῥυσθῆναι ἀπὸ τῆς ἀγνωσίας, καὶ τρίτον ἀπὸ παντὸς πειρασμοῦ καὶ ἐγκαταλείψεως. Μόνην ζήτει ἐν τῇ προσευχῇ σου τὴν δικαιοσύνην, καὶ τὴν βασιλείαν, τουτέστι τὴν ἀρετὴν, καὶ τὴν γνῶσιν, καὶ τὰ λοιπὰ πάντα προστεθήσεταί σοι. Δίκαιον, μὴ μόνον περὶ οἰκείας καθάρσεως προσεύχεσθαι, ἀλλὰ καὶ περὶ παντὸς ὁμοφύλου, ἵνα ἀγ γελικὸν μιμήσῃ τρόπον. ΚΕΦΑΛ. Μ'. Ορα, ἐὰν ἀληθῶς Θεῷ παρέστηκας ἐν τῇ προσ ευχῇ σου, ἢ ἐπαίνῳ ἀνθρώπων ἡττᾶσαι, καὶ τούτων θηρᾷν ἐπείγῃ, ὥσπερ ἐπικαλύμματι κεχρημένος τῇ παραστάσει τῆς προσευχῆς. Εἴτε μετὰ ἀδελφῶν προσεύχῃ, εἴτε κατά μόνας, ἀγώνισαι, μὴ ἔθει, ἀλλὰ αἰσθήσει προσεύχεσθαι. Ηθος ἐστὶ προσευχῆς σύννοια μετ' εὐλαβείας, καὶ κατανύξεως, καὶ ὀδύνης ψυχῆς ἐν ἐξαγορεύσει πται σμάτων μετὰ στεναγμῶν ἀφώνων. Ἐὰν περιβλέπηται ὁ νοῦς σου ἀκμὴν ἐν τῷ καιρῷ τῆς προσευχῆς, οὐδέπω ὡς μοναχός προσεύχεται, ἀλλ' ἔτι κοσμικός ἐστι, τὴν ἔξωθεν σκηνὴν καλλω πίζων. Προσευχόμενος, τὴν μνήμην σου δυνάμει φύλαττε, ἵνα μὴ τὰ οἰκεῖα παράθηταί σοι, ἀλλὰ πρὸς τὴν γνῶσιν τῆς παρατάσεώς σε κινῇ· λίαν γὰρ πέφυκε συλᾶσθαι ὁ νοῦς ὑπὸ τῆς μνήμης κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς. Η παλαιῶν πραγμάτων ἄγει σοι φαντασίας ἡ μνήμη προσευχομένῳ, ἢ νέας φροντίδας, ἢ πρότ ωπον λελυπηκότος. ΚΕΦΑΛ. ΜϚ'. Λίαν βασκαίνει ὁ δαίμων ἀνθρώπῳ προσευχομένῳ, καὶ πάσῃ χρᾶται μηχανῇ, λυμήνασθαι τὸν τούτου σκοπόν· οὐ παύεται οὖν τὰ νοήματα κινῶν τῶν πρα γμάτων διὰ τῆς μνήμης, καὶ ὅλα τὰ πάθη ἀναμη χλεύων διὰ τῆς σαρκὸς, ἵνα ἐμποδίσαι δυνηθῇ τῷ ἀρίστῳ αὐτοῦ δρόμῳ, καὶ τῇ πρὸς Θεὸν ἐκδημίᾳ. Οταν πολλὰ ποιήτας ὁ πονηρότατος δαίμων, με studiosi orationem impedire non potuerit, parun- δυνηθῇ ἐμποδίσαι τὴν τοῦ σπουδαίου προσευχὴν, με

κρὸν ὑποχαλᾷ, καὶ μετέπειτα ἀμύνεται αὐτὸν προσ- per remittit, et postmodum ipsius qui oraverit, suευξάμενον· ἡ γὰρ εἰς ὀργὴν ἐξάψας ἀφανίζει τὴν ἐκ τῆς εὐχῆς συγκροτουμένην αρίστην κατάστασιν ἐν ἑαυτῷ, ἢ πρὸς ἡδονήν τινα ἄλογον ἐρεθίσας ὑβρίζει τὸν νοῦν. Προσευξάμενος ὡς δεῖ, προσδόκα & μὴ δεῖ, καὶ στῆθι ἀνδρείως φυλάττων τὸν καρπόν σου· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξ ἀρχῆς ἐτάχθης, ἐργάζεσθαι, καὶ φυλάττειν· μὴ οὖν ἐργασάμενος ἐάσῃς ἀφύλακτον τὸ πονηθέν • εἰ δὲ μήγε, οὐδὲν ὠφέλησας προσευχόμενος. ΚΕΦΑΛ. ΜΘ'. Πᾶς ὁ συγκροτούμενος πόλεμος μεταξὺ ἡμῶν τε, καὶ τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων, οὐ περὶ ἑτέρου γίνεται, ἢ περὶ πνευματικῆς προσευχῆς· λίαν γὰρ πολέμιος αὐτοῖς ἐστι, καὶ ἐπαχθεστάτη, ἡμῖν δὲ σωτήριος, καὶ προσηνεστάτη. Τι βούλεται τοῖς δαίμοσι ἐνεργεῖν ἐν ἡμῖν γαστρι μαργίαν, πορνείαν, φιλαργυρίαν, ὀργήν τε καὶ μνησ σικακίαν, καὶ τὰ λοιπὰ πάθη; ἵνα παχυνθεὶς ὁ νοῦς ἐξ αὐτῶν, μὴ δυνηθῇ ὡς δεῖ προσεύξασθαι· τὰ γὰρ τοῦ ἀλόγου μέρους πάθη ἄρξαντα οὐκ ἐᾷ αὐτὸν κα γικῶς κινεῖσθαι καὶ τὸν Θεοῦ Λόγον ἐπιζητεῖν. Τὰς ἀρετὰς μετερχόμεθα διὰ τοὺς λόγους τῶν γεγονότων, καὶ τούτους διὰ τὸν οὐσιώσαντα Κύριον, οὗτος δὲ ἐν τῇ καταστάσει τῆς προσευχῆς ἀναφαίνεσθαι είωθε. Κατάστασίς ἐστι προσευχῆς ἕξις ἀπαθὴς, ἔρωτι ἀκροτάτῳ εἰς ὕψος νοητὸν ἁρπάζουσα τὸν φιλόσοφον, καὶ πνευματικὸν νοῦν. Οὐ μόνον θυμοῦ, καὶ ἐπιθυμίας δεῖ ἄρχειν τὸν ἀληθῶς προσεύξασθαι ἐπειγόμενον, ἄλλα καὶ ἐκτὸς ἐμπαθούς νοήματος γενέσθαι. Ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, τούτῳ ὡς Πατρὶ ἀεὶ συνομι λεῖ, ἀποστρεφόμενος πᾶν νόημα ἐμπαθές. Οὐχ ὁ ἀπαθείας τετυχηκώς, ἤδη καὶ προσεύχεται ἀληθῶς· δύναται γὰρ ἐν τοῖς ψιλοῖς νοήμασι εἶναι καὶ ἐν ταῖς ἱστορίαις αὐτῶν περισπᾶσθαι, καὶ μακρὰν ἀπέχειν ἀπὸ Θεοῦ. ΚΕΦΑΛ. ΝΤ' Οὐκ ἂν ὅτε μὴ ἐγχρονίζῃ ὁ νοῦς ἐν τοῖς ψιλοῖς νοήματι τῶν πραγμάτων, ἤδη καὶ προσευχῆς κατεί ληξε τόπον· δύναται γὰρ ἐν τῇ θεωρία εἶναι τῶν πραγμάτων, καὶ ἐν τοῖς λόγοις αὐτῶν ἀδολεσχειν, mit vindictam; aut enim ad iracundiam incendens, optimum exterminat statum, in ipso ex oratione instructum; aut ad aliquam proritans irrationaleni voluptatem, menti petulanter infert injuriam. 488 CAPUT XLVIII. Si oraveris uti decet, exspecta quæ non decent, et sta viriliter, fructum tuum custodiens; ad hoc enim principio fuisti constitutus, ut opereris, et custodires ne itaque operans, quod elaboratum est sinas incustoditum; id autem nisi faxis, nihil orando proficies. CAPUT XLIX. Omne quod instruitur bellum inter nos impurosque spiritus; non ob aliud fit, quam ob spiritualem orationem; valde namque ipsis hostilis est, ac maxime inimica, nobis autem salutaris, ac jucundissima. CAPUT L. Cur volunt dæmones in nobis operari gulam, fornicationem, avaritiam, iracundiam, et injuriaruu recordationem, ac reliquas passiones? ut ex ipsis mens incrassata non possit, sicut decet orare; n: m passiones, quæ ab irrationali parte sumunt initium, non sinunt eam rationaliter noveri, Deique Ver. bum inquirere. CAPUT LI. Virtutes consectamur ob rationes, seu causas rerum creatarum, et istas propter Dominum, à, qui earum essentias condidit: ipse autem in statu orationis manifestari consuevit. 489 CAPUT LII. Status orationis est habitus absque passione, amore summo ad celsitudinem intelligibilem rapiens mentem sapientem, et spiritualem. CAPUT LIII. Is qui festino gradu contendit vere orare, oportet ut non solum iracundiæ, atque cupiditati dominetur, verum etiam alienus sit a cogitatione, quæ imbuta sit passione. CAPUT LIV. Qui amat Deum, cum ipso, tanquam Patre semper colloquitur, et conversatur, omnem aversatus cogitationem passione inquinatai. CAPUT LV. Non qui vacuitatem passionum est adeptus, jam vere quoque orat, potest quippe in nudis versari cogitationibus, inque studium ipsas cognoscendi, seu lustrandi distrahi, et longe abesse a Deo. CAPUT LVI. Nec vero, quando mens in nudis rerum cogitationibus non diu immoretur, jam simul orationis locum est assecuta; potest enim in rerum contemplatione versari, inque ipsarum discursibus assidue

ὄντα θεωρήματα, τυποῦσι τὸν νοῦν, καὶ μακρὰν ἀπο άγουσιν ἀπὸ Θεοῦ. medlitari, quæ, licet nuda siut verba; attamen, άπερ, καὶ εἰ ψιλὰ ῥήματά εἰσιν, ἀλλ' ὡς πραγμάτων 490 utpote quæ rerum contemplationes exsistunt, quasi signum quoddam insculpunt in mente, abdueuntque procul a Deo. CAPUT LVII. Quamvis mens citra contemplationem corporeæ naturæ versetur, nondum tamen perfectum Dei locum est contemplata: potest quippe in cognitione rerum intellectualium versari, et ad eam varie distingui. CAPUT LVIII. Si orare velis, Deo est opus, qui dat oranti orationem; igitur ipsum invoca, dicens: c Sanctificetur nomen tuum, adveniat regnum tuum 79 > hoc est Spiritus sanctus, et Unigenitus Filius tuus; sic enim docuit, dicendo, in Spiritu, et veritate adorari ® Deum, scilicet Patrem, quandoquidem hæc tria Deus. CAPUT LIX. Qui orat in Spiritu, et veritate, non propter creaturas Conditorem honorifice laudat, sed propter ipsum, nimirum ejus amorem, eumdem lymnis exaltat. CAPUT LX. Si theologus es, vere orabis, sique vere oraveris, es theologus. 491 CAPUT LXI. Quando mens tua, multo accensa erga Deum desiderio, tantillum quasi recedet a carne, omnesque cogitationes a cupidiate, aut a memoria, aut a corporis temperamento procedentes, aversátur, devotione simul et gaudio repleta, tunc arbitrare te operationis terminis appropinquasse. CAPUT LXIΙΙ. Spiritus sanctus infirmitati nostræ compatiens, nobis, quamvis impuri simus, advenit; sique mentem nostram invenerit cum amore veritatis ad cum orantem, super ipsam ascendit, turmamque omnem cogitationum, aut notionum, quæ ipsam ambit, delet, convertens eam ad opera spiritualis orationis. CAPUT LXIII. Cæteri quidem per corporis immutationem menti immittunt cogitationes, seu notiones, et sperulationes Deus autem contrarium efficit, mentem inscendit ipsam; immittens ei cogitationem, prout vult, simulque per mentem, corporis intemperantiam consopiens. CAPUT LXIV. Nemo, veræ orationis amans, si irascitur, aut injuriarum sit memor, expers erit iusauiæ; persimilis namque est volenti acute cernere, oculosque proprios obturbanti. * Matth. vi, 9; Luc. xi, 2. 8* Joan. iv, 23. Κἂν ὑπὲρ τὴν θεωρίαν τῆς σωματικῆς φύσεως δ νοῦς γένηται, οὔπω τέλεον τὸν τοῦ Θεοῦ τόπου ἐθεά σατο· δύναται γὰρ ἐν τῇ τῶν νοητῶν εἶναι γνώσει, και ποικίλλεσθαι πρὸς αὐτήν. Εἰ προσεύξασθαι βούλει, Θεοῦ χρεία τοῦ διδόντος εὐχὴν τῷ εὐχομένῳ· οὐκοῦν ἐπικαλοῦ αὐτὸν λέγων, • Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, ο τουτέστι τὸ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ ὁ μονογενής σου Υἱός· οὕτω γὰρ ἐδίδαξε, λέγων, ἐν Πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσκυνεῖσθαι τὸν Θεὸν, τουτέστι τὸν Πατέρα, ἐπεὶ καὶ τὰ τρία θεός. Ο ἐν Πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ προσευχόμενος οὐκέτι ἐκ τῶν κτισμάτων τὸν Δημιουργὸν γεραίρει, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ αὐτὸν ἀνυμνεῖ. Εἰ θεολόγος εἶ, προσεύξῃ ἀληθῶς, καὶ εἰ ἀληθῶ; προσεύξῃ, θεολόγος εἶ. Οταν ὁ νοῦς σου τῷ πολλῷ πρὸς τὸν Θεὸν πόθῳ κατὰ μικρὸν οἷον ὑπαναχωρεῖ τῆς σαρκὸς, καὶ πάντα τὰ ἐξ ἐνθυμήσεως, ἢ κράσεως νοήματα ἀποστρέφηται, εὐλαβείας ὁμοῦ, καὶ χαρᾶς ἔμπλεως γενόμενος, τότε νόμιζε ἠγγικέναι ὅροις προς ευχῆς, Τὸ ἅγιον Πνεύμα συμπάσχον τῇ ἡμετέρᾳ ἀσθενείᾳ, καὶ ἀκαθάρτοις οὖσιν ἐπιφοιτᾷ ἡμῖν, καὶ εἰ εὕροι τὸν νοῦν ἡμῶν φιλαλήθως αὐτῷ προσευχόμενον, ἐπι βαίνει αὐτῷ, καὶ ἅπασαν τὴν κυκλοῦσαν αὐτὸν τῶν λογισμῶν, ἢ τῶν νοημάτων φάλαγγα, ἐξαφανίζει, προτρεπόμενον αὐτὸν εἰς ἔργα πνευματικῆς προσευ χής. Οἱ μὲν λοιποὶ διὰ τῆς ἀλλοιώσεως τοῦ σώματος έμποιοῦσι τῷ νῷ λογισμοὺς, ἡ νοήματα, καὶ θεωρή ματα. Ο δέ γε Θεὸς τοὐναντίον ὁρᾷ, αὐτῷ τῷ νῷ ἐπιβαίνει, καὶ ἐντιθεὶς αὐτῷ γνῶσιν, ὡς βούλεται, καὶ διὰ τοῦ νοῦ τὴν τοῦ σώματος ἀκρασίαν κατευνά ζων. Οὐδεὶς ἐρῶν ἀληθοῦς προσευχῆς, καὶ ὀργιζόμενος, ἢ μνησικακῶν ἐκτός ἐστι παραπληξίας· ὅμοιος γάρ ἐστι τῷ ὀξυπεῖν θέλοντι, καὶ τοὺς οἰκείους ὀφθαλμοὺς ἑκταράσσοντι.

Εἰ προσεύξασθαι ποθεῖς, μηδὲν τῶν ἐναντιουμένων τῇ προσευχῇ πρᾶττε, ἵνα ὁ Θεὸς ἐγγίσας συμπορεύσηταί σοι. Μὴ σχηματίζῃς τὸ θεῖον ἐν ἑαυτῷ προσευχόμενος, μηδὲ πρὸς μορφήν τινα συγχωρήσῃς τυπωθῆναι σου τὸν νοῦν ἀλλ᾽ ἄῦλος τῷ ἀθλῳ πρόσιθι, καὶ συνίσεις. ΚΕΦΑΛ. ΕΖ'. Φυλάττου τὰς παγίδας τῶν ἐναντίων. Γίνεται γὰρ ἐν τῷ προσεύχεσθαί σε καθαρῶς, καὶ ἀταράχως, ἀθρόως ἐπιστῆναί σοι μορφὴν ξένην, καὶ ἀλλόφυλον, πρὸς τὸ εἰς οἴησιν ἀπαγαγεῖν σε τοπάζοντα τὸ θεῖον ἐκεῖ, ἵνα τὸ ἀθρόως ἐκκαλυφθέν σοι, ποσὸν τὸ Θεῖον εἶναι πείσῃ· ἄποσον δὲ τὸ Θεῖον, καὶ ἀσχημάτιστον. Οταν μὴ δυνηθῇ τὴν μνήμην κινῆσαι ἐν τῇ προσευχῇ ὁ φθονερός δαίμων, τότε τὴν κρᾶσιν τοῦ σώμα τος ἐκβιάζεται εἰς τὸ ποιῆσαι ξένην τινὰ φαντασίαν τῷ νῷ, καὶ μορφῶσαι αὐτόν· ὁ δὲ ἔχων ἔθος ἐν νοήμασιν, εὐχερῶς κάμπτεται, καὶ πρὸς ἄϋλον, καὶ ἀνείδεον γνῶσιν ἐπειγόμενος ἀπατᾶται, καπνὸν ἀντὶ φωτός κατέχων. Στῆθι ἐπὶ τῆς φυλακής σου φυλάττων τὸν νοῦν σου ἀπὸ νοημάτων κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς, στῆναι ἐπὶ τῇ οἰκείᾳ ἠρεμίᾳ, ἵνα ὁ συμπάσχων τοῖς ἀγνοοῦσι, καὶ σοὶ ἐπιφοιτήσῃ, καὶ τότε λήψῃ δῶρον προσευχῆς εὐκλεέστατον Οὐ δυνήσῃ προσεύξασθαι καθαρῶς, πράγμασι συμπλεκόμενος ὑλικοῖς, καὶ φροντίσι συνεχέσι δονούμενος· προσευχὴ γάρ ἐστιν ἀπόθεσις νοημάτων. Οὐ δύναται δεδεμένος δραμεῖν, οὐδὲ νοῦς πάθεσι δουλεύων προσευχῆς πνευματικῆς τόπον ἰδεῖν· ἔλκεται γὰρ, καὶ περιφέρεται ἐκ τοῦ ἐμπαθοῦς νοήματος, καὶ οὐχ ἵστατα: ἀκλόνητος. Ἐπαν καθαρῶς λοιπὸν, ἀπλανῶς καὶ ἀληθῶς προσ εύχηται ὁ νοῦς τὸ τηνικαῦτα. οὐκ ἔτι ἐκ τῶν ἀριστερῶν ὑπέρχονται οἱ δαίμονες, ἀλλ' ἐκ τῶν δεξιῶν ὑποτίθενται γὰρ αὐτῷ δόξαν Θεοῦ, καὶ σχηματισμόν τινα τῶν τῇ αἰσθήσει φίλων, ὡς δοκεῖν τελείως τε τεῦχθαι αὐτὸν τοῦ περὶ προσευχῆς σκοποῦ. Τοῦτο δὲ, ἔφρασε θαυμαστὸς καὶ γνωστικὸς ἀνὴρ, ὑπὸ τοῦ τῆς κενοδοξίας πάθους γίνεσθαι, καὶ ὑπὸ τοῦ δαίμονος τοῦ ἁπτομένου, τοῦ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον τόπου, και φλεψὶ πάλλοντος. 492 CAPUT LXV. Si orare desideras, nihil eorum facias, quæ orationi contraria sunt, ut Deus appropinquans tibi, tecum obambulet. CAPUT LXVI. Ne, quod divinum est, tibi ipsi assimiles, cum oras, nec juxta aliquam formam permittas tuam efformari mentem, sed immateriali, tu velut immaterialis accede, cumque ipso in unum convenies. CAPUT LXVII. Laqueos adversariorum evita; fieri namque solet ut oranti tibi pure ac sine perturbatione confestim astet forma peregrina et alienigena, ut te in tui arrogantem existimationem inducat, dom conjicias, ibi, reperiri quod divinum est, ut ex improviso revelatum tibi persuadeal, divinum esse quantum: verum divinum numen sine quantitate est, caretque figura. CAPUT LXVIII. Quando invidus dæmon non potest in oratione memoriam commovere, tunc corporis temperamento vim infert ad causandam in intellectu aliquam peregrinam imaginationem, ipsumque aliqua forma componendum; iste vero cui mos est in cogitationibus versari et hærere, facile flectitur, et ad iunmaterialem expertem figuræ cognitionem impulsus, decipitur, fummum pro lumine suscipiens. 493 CAPUT LXIX. Sta in tui custodia mentem tuam servans in tempore orationis a cogitationibus, seu notionibus, quo in propria quiete, permaneas, ut, qui compatitur ignorantibus, ventitet etiam ad te, tuncque celeberrimum orationis præmium assequeris. CAPUT LXX. Pure orare non poteris, si materialibus negotiis fueris implicitus, assiduisque curis agitatus; oratio quippe est depositio seu abjectio cogitatiomum. CAPUT LXXI. Devinctus nequaquam currere potest, nec mens passionibus inserviens valebit spiritualis orationis locum videre; attrahitur quippe, et circumfertur a cogitatione percita passionibus, neque stat inconcussa. CAPUT LXXII. Igitur quando pure, stabiliter, seu non vagabuns de, vereque mens oret, non amplius e sinistris adventant dæmones, sed a dextris: suggerunt namque ipsi Dei gloriam, et quamdam figurationem sensui amabilium, ita ut videatur ipse perfecte jam orationis scopum attigisse; hoc autem dixit quidam mirabilis et doctus vir a passione vanæ gloriæ procedere, et a daemone tangente cerebri locum, et venas commovente.

496. CAPUT LXXIII. Exit o quɔd dæmon, ubi locum, quem dixi, tetigeri., mentis lucem obvertat, perinde ac vult, sicque moveri passionem vanæ gloriæ, dum idem format mentem in cogitationem leviter sentientem, ita ut formam habeat divinæ ac substantialis cognitionis. Hic talis vero minime vexatus a carnalibus atque impuris passionibus, sed pure astans, videtur, sibi non amplius contrariam aliquam in seipso fieri operationem; unde suspicatur divinam esse apparitionem, quæ facta est ipsi a demone vehementi uso vafritie, et per cerebrum lucem conjunctam alterante, ac ipsum, prout diximus, ſprmante. CAPUT LXXIV. Dei angelus astans solo verbo cunctam operationem oppositam a nobis cessare facit, 1310vetque lumen mentis ad operandum sine ullo errore. CAPUT LXXV. Quod dicatur in Apocalypsi " angelum ferre thuribulum suffimenti, ut daret ad orationes sanctorum, arbitror quod sit hæc gratia, quæ per angelum efficitur: indit enim cognitionem veræ orationis, ita ut mens deinceps stet extra omnem agitationem, pigritiam ac negligentiam. 495 CAPUT LXXVI. Phiale odoramentorum " dicuntur orationes esse sanctorum, quas seniores viginti quatuor ſerunt. CAPUT LXXVII. Existimandum autem est, phialam amorem esse erga Deum, sive perfectam et spiritualem charitatem, in qua perficitur oratio in Spiritu et veritate. CAPUT LXXVIII. Cum opinatus fueris te non egere lacrymis in oratione tua propter peccata, dispice quantum abfueris a Deo, cum deberes omni tempore in eo esse, et calidius lacrymaberis. CAPUT LXXIX. Profecto mensuras tuas agnoscens, suaviter lugebis, miserum ærumnosumque teipsum vocitans secundum Isaiam 83, quod cum pollutus sis, et polJuta labia habeas, et in medio populi talis exsistas, tu e contrario audes Domino exercituum astare. ΚΕΦΑΛ. ΟΓ'. Οἶμαι τὸν δαίμονα εφαπτόμενον τοῦ εἰρημένου τόπου τὸ περὶ τὸν νοῦν φῶς τρέπειν καθὼς βούλεται, καὶ οὕτω κινεῖσθαι τὸ τῆς κενεδοξίας πάθος, εἰς λογι σμὸν μορφοῦντα τὸν νοῦν κοῦφον γνωμόνως πρὸς τὸν ἀναπλασμὸν τῆς θείας καὶ οὐσιώδους γνώσεως, μὴ ὀχλούμενος δὲ ὁ τοιοῦτος ὑπὸ σαρκικῶν, καὶ ἀκαθάρτων παθῶν, ἀλλὰ καθαρῶς δῆθεν παρεστηκώς, δοκεῖ μηκέτι ἐνέργειάν τινα ἐναντίαν γίνεσθαι ἐν ἑαυτῷ, ὅθεν ὑποπτεύει θεῖαν εἶναι ἐπιφάνειαν τὴν γενομένην αὐτῷ ὑπὸ τοῦ δαίμονος, καὶ μορφοῦντος αὐτὸν, καθῶς προέφαμεν. Ὁ τοῦ Θεοῦ ἄγγελος ἐπιστὰς λόγῳ μόνῳ ἅπασαν τὴν ἀντικειμένην ἐνέργειαν παύει ἐξ ἡμῶν, καὶ κι νεῖ τὸ φῶς τοῦ νοῦ ἀπλανῶς ἐνεργεῖν. ΚΕΦΑΛ. ΟΕ'. Τὸ λέγειν ἐν τῇ ᾿Αποκαλύψει κομίζεσθαι τὸν ἄγε γελον θυμίαμα ἵνα δῷ εἰς τὰς προσευχὰς τῶν ἁγίων, οἶμαι τὴν χάριν εἶναι ταύτην διὰ τοῦ ἀγγέλου ἐνεργουμένην· γνῶσιν γὰρ ἐμποιεῖ τῆς ἀληθοῦς προσευ χῆς, ὥστε ἑστάναι λοιπὸν ἐκτὸς παντὸς κλόνου, ἀκηδίας τε, καὶ ὀλιγωρίας τὸν νοῦν. Αἱ φιάλαι τῶν θυμιαμάτων αἱ προσευχαί εἶναι λέγονται τῶν ἁγίων, ἂς εἰκοσιτέσσαρες πρεσβύτεροι ἐπι φέρονται. ΚΕΦΑΛ. ΟΖ'. Φιάλην δὲ ὑποληπτέον τὴν πρὸς Θεὸν φιλίαν, ἤτοι τὴν τελείαν καὶ πνευματικὴν ἀγάπην, ἐν ᾗ ἡ προσευχὴ ἐνεργεῖται ἐν Πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ. ΚΕΦΑΛ. ΟΙ "Οταν δόξης μὴ δεῖσθαι δακρύων ἐν τῇ προσευχή σου δι᾿ ἁμαρτίας, σκόπει πόσον ἀφέστηκας Θεοῦ, ὀφείλων εἶναι ἐν αὐτῷ διὰ παντὸς, καὶ θερμότερον δακρύσεις. Ναὶ μὴν ἐπιγινώσκων τὰ μέτρα σου, ἡδέως πενθή - σεις,ταλανίζων ἑαυτὸν κατὰ τὸν Ησαΐαν, ὡς ἀκάθαρτος ὤν,καὶ ἀκάθαρτα χείλη ἔχων, καὶ ἐν μέσῳ λαοῦ τοιούτου υπάρχων, τοὐναντίον τολμᾷς Κυρίῳ Σαβαώθ παρεστάναι. CAPUT LXXX. Si vere oraveris, plenissimam comperies fidem, seu certificationem, et ad te angeli convenien!, et rationes eorum, quae fiant, in lucem proferent. Ἐὰν ἀληθῶς προσεύχῃ, πολλὴν πληροφορίαν εὑρή σεις, καὶ ἄγγελοι συνελεύσονταί σοι καὶ τοὺς λόγους τῶν γινομένων φωτιοῦσι. οι Αpoc. vi, 5. Apoc. v, S. sa Isa. vi, 5.

Γίνωσκε, ὅτιπερ οἱ ἅγιοι ἄγγελοι προτρέπονται ἡμᾶς εἰς προσευχὴν, καὶ συμπαρίστανται ἡμῖν χαί ροντες ἅμα, καὶ προσευχόμενοι ὑπὲρ ἡμῶν· ἐὰν οὖν ἀμελήσωμεν, καὶ δεξώμεθα λογισμοὺς ἐναντίους λίαν παροξύνομεν αὐτοὺς, ὅτιπερ ὑπὲρ ἡμῶν ἀγωνίζονται τοσοῦτον, ἡμεῖς δὲ οὐδὲ ὑπὲρ ἑαυτῶν βουλόμεθα ίκετεῦσαι τὸν Θεόν· ἀλλὰ καταφρονοῦντες τῆς αὐτῶν λειτουργίας, καὶ τὸν τούτων Θεὸν, καὶ Δεσπότην και ταλιμπάνοντες δαίμοσιν ἀκαθάρτοις ἐντυγχάνομεν. Προσεύχου ἐπιεικῶς, καὶ ἀταράχως, καὶ ψάλλε συνετῶς καὶ εὐρύθμως, καὶ ἔσῃ ὡς νεοσσὸς ἀετοῦ ἐν ύψει αἱρόμενος. Η μὲν ψαλμωδία τὰ πάθη κατευνάζει, καὶ τὴν Ακρασίαν τοῦ σώματος ἠρεμεῖν ἀπεργάζεται. Ἡ δὲ προσευχὴ ἐνεργεῖν παρασκευάζει τὸν νοῦν τὴν ἰδίαν ενέργειαν. Προσευχὴ ἐστὶ πρέπουσα ἐνέργεια, τῇ ἀξίᾳ τοῦ νοῦ ἤτοι κρείττων, καὶ εἰλικρινὴς κρίσις αὐτοῦ. Ἡ μὲν ψαλμῳδία τύπος τῆς ποικίλης σοφίας ἐστὶν, ἡ δὲ προσευχή, προοίμιόν ἐστι τῆς ἀθλου, καὶ ποι κίλης γνώσεως. Η γνῶσις, καλλίστη υπάρχει, συνεργὸς γάρ ἐστὶ τῆς προσευχῆς, τὴν νοερὰν δύναμιν τοῦ νοῦ διυπνίζουσα πρὸς θεωρίαν τῆς θείας γνώσεως. Εἰ οὐδέπω ἔλαβες χάρισμα προσευχῆς, ἢ ψαλμῳδίας, ἐφέδρευσον, καὶ λήψη. Ελεγε δὲ αὐτοῖς καὶ παραβολὴν πρὸς τὸ δεῖν αὐ τοὺς πάντοτε προσεύχεσθαι, καὶ μὴ ἐκκακεῖν· οὐκ οὖν μὴ ἐκκάκει τέως, μηδὲ ἀθύμει ὡς μὴ λαβών λήψῃ γὰρ ὕστερον· καὶ ἐπήγαγε τῇ παραβολῇ, τό • Εἰ γὰρ καὶ Θεὸν οὐ φοβοῦμαι, καὶ ἄνθρωπον οὐκ ἐντρέπομαι, ἀλλά γε διὰ τὸ κόπους παρέχειν μοι τὴν γυναῖκα, ποιήσω τὴν ἐκδίκησιν αὐτῆς·, οὕτως οὖν καὶ ὁ Θεὸς ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐν τάχει. Εὐθύμει τοιγαροῦν προσκαρτερῶν ἐμπόνως τῇ ἁγίᾳ προσα ευχή. Μὴ θελήσῃς ὥς σοι δοκεῖ, ἀλλ' ὡς Θεῷ ἀρέσκει τὰ κατὰ σὲ γενέσθαι, καὶ ἔσῃ ἀτάραχος, καὶ εὐχάριστος ἐν προσευχῇ σου. 88 Luc. XVIII, 496 CAPUT LXXXI. Nosce, quod sancti angeli nos excitant ad orationem, et una nobiscum astant, gaudentes simul et orantes pro nobis; si igitur neglexerimus, et contrarias susceperimus cogitationes, valde irritabimus ipsos, quod ii pro nobis tautopere decertent, mos vero nec pro nobis ipsis volumus supplicare Deo, sed eorum contemnentes ministerium, ipsorumque Deum ac Dominum derelinquentes, impuris cum dæmonibus conversamur. CAPUT LXXXII. Equo bonoque animo, et absque perturbatione ora, et prudenter atque concinue psalle, erisque uti pullus aquilæ in altum elevatus. CAPUT LXXXIII. Psalmorum cantus passiones sedat, et consopit, corporisque intemperantiam quiescere facit. Oratio autem mentem præparat, ut operationem propriam exerceat. CAPUT LXXXIV. Oratio est operatio, quæ decet dignitatem mentis, seu est judicium ipsius melius, et sincerum. CAPUT LXXXV. Psalmorum cantus est imago variegatæ sapientiæ; oratio 497 vero, proœmium est immate - rialis et variæ cognitionis. CAPUT LXXXVI. Cognitio pulcherrima est, quippe quæ orationis est cooperatrix, vim mentis intelligibilem expergisci faciens ad notitiæ divina contemplationeni. CAPUT LXXXVII. Si necdum accepisti gratiam orationis, aut psalmodiæe, insiste sedulus, et accipies. CAPUT LXXXVIII. Dicebat autem ipsis et parabolam, quod oporteat ipsos semper orare, neque deficere: non igitur deficias hactenus, neque despondeas animo, quia non acceperis; accipies etenim postea et subjecit deinde parabolæ illud dictum: ‹ Si namque Deum minime timeo, et hominem non revereor; tamen propterea quod mulier mihi præbet molestias, ipsius ultionem faciam 88; › sic ergo et Deus faciet vindictam clamantium ad ipsum noctu diuque. Esto itaque bono animo perseverans laboriose in sancta oratione. CAPUT LXXXIX. Ne, ut tibi videtur, velis fieri, quae ad te spectant, sed ut Deo placet, erisque imperturbatus, et gratias agens in tua oratione.

λογισμὸν λέγων πρὸς τὸν Θεόν· Οὐ φοβηθήσομα: tionem, dicens ad Deum: Non timebo mala, quo. κακά, ὅτι σὺ μετ᾿ ἐμοῦ εἶ, καὶ τὰ ὅμοια. niam tu mecum es; et similia. Ἐν καιρῷ τῶν τοιούτων πειρασμῶν, βραχείᾳ καὶ ἐπιτεταμένῃ προσευχῇ κέχρησο. Ἐὰν ἀπειλήσωσί σοι οἱ δαίμονες, αθρόως ἐκ τοῦ ἀέρος προφαίνεσθαι, καὶ ἐκπλήττειν σε, καὶ διαρπάζειν τὸν νοῦν σου, ἢ ὡς θῆρες ἀδικεῖν τὴν σάρκα σου, μὴ πτοηθῇς αὐτοὺς, μηδὲ ὅλως φροντίσης τῆς τού των ἀπειλῆς· ἐκφοβοῦσι γάρ σε πειράζοντες, εἰ ὅλως προσέχεις αὐτοῖς, εἰ τέλειον αὐτῶν κατεφρόνησας, εἰ Θεῷ παντοκράτορι, καὶ δημιουργῷ, καὶ προνοητῇ τοῦ παντὸς παρίστασαι ἐν τῇ προσευχῇ. Τί οὕτως ἀλόγως αὐτῷ παρέστηκας, ὡς παρελθόντα τὸν ἀνυπέρβλητον αὐτοῦ φόβον, καὶ κώνωπας, καὶ κανθάρους δεδίττεσθαι; ἢ οὐκ ἤκουσας τοῦ λέγοντος· «Κύριον τὸν Θεόν σου φοβηθήσῃ;» καὶ πάλιν· • "Ον φρίττει καὶ τρέμει πάντα ἀπὸ προσώπου τῆς δυνάμεως αὐτοῦ;» καὶ τὰ ἑξῆς. Ὥσπερ ὁ ἄρτος τροφή ἐστι τῷ σώματι, καὶ ἀρετὴ τῇ ψυχῇ, οὕτω καὶ τοῦ νοῦ ἡ πνευματικὴ προσευχή τροφὴ ὑπάρχει. ΚΕΦΑΛ. ΡΒ'. Μὴ φαρισαϊκῶς, ἀλλὰ τελωνικῶς προσεύχου ἐν τῷ ἱερῷ τόπῳ τῆς προσευχῆς, ἵνα καὶ σὺ δικαιωθῇς ὑπὸ Κυρίου. ΚΕΦΑΛ. ΡΓ'. Αγωνίζου μὴ κατεύξασθαί τινος ἐν τῇ προσευχή σου, ἵνα μὴ ἃ οἰκοδομεῖς καταλύσῃς βδελυκτὴν ποιῶν τὴν προσευχήν σου. Ο χρεωφειλέτης τῶν μυρίων ταλάντων παιδευέτω σε, ὡς, εἰ μὴ ἀφήσῃς τῷ ὀφειλέτῃ, οὐδὲ αὐτὸς τεύξῃ τῆς ἀφέσεως· παρέδωκε γὰρ, φησὶν, αὐτὸν τοῖς βασ σανισταῖς. ΚΕΦΑΛ. ΡΕ. CAPUT XCVIII. In tempore hujuscemodi tentationum utere brevi et intensa oratione. CAPUT XCIX. Si dæmones comminentur tibi sese ex improviso apparituros ex aere, teque perterrefacturos, tuamque mentem rapturos, aut, tanquam atroces bestiæ Ļuam carnem violenter dilaniaturos, ne ipsos paveas, neve ullatenus illorum comminationem cures; injiciunt quippe metum tentantes te, an omnino ipsis attendas, an eos totaliter despexeris, an omnipotenti Deo, et Creatori, omniumque rerum provisori, in oratione astiteris. Παραπέμπου τὰς ἀνάγκας τοῦ σώματος, ἐν τῇ παραστάσει τῆς προσευχῆς, ἵνα μὴ νυττόμενος ὑπὸ p ψύλλης, ἢ φθειρός, ἢ κώνωπος, ἢ μυίας, ζημιωθῇς τὸ μέγιστον κέρδος τῆς προσευχῆς σου. Ηλθεν εἰς ἡμᾶς, ὥς τινι τῶν ἁγίων προσευχομέ. νῳ, τοσοῦτον ἀνθίστατο ὁ πονηρός, ὡς ἅμα τῷ ἐκτεῖναι τὰς χεῖρας, ἐκεῖνον εἰς λέοντα μετασχηματίζε σθαι, καὶ ἀνεγείρειν εἰς ὀρθὴν τοὺς ἐμπροσθίους πόδας, καὶ τοὺς οἰκείους ὄνυχας ἑκατέρωθεν ταῖς δυσὶ ψίαις ἐμπείρειν τοῦ ἀγωνιστοῦ, καὶ μὴ ἀφίστασθαι πρὶν τὰς χεῖρας κατάξει. Τὸν δὲ μηδὲ πώποτε ὑποχαλάσαι ταύτας ἄχρις οὗ τὰς συνήθεις εὐχὰς ἐπλήρωσε. 8 Deut. x, 50. 88 Joel 11, 10; Nahum 1, 5. CAPUT C. Quid eidem Deo ita inconsiderate astas, ut ejus insuperabilem omittens timorem, et culices et scarabeos pertimescas? Annon audisti dicentem: • Dominum Deum tuum timebis ",» et rursus: Quem metuunt, et tremunt a facie potentiæ ejus 88?» et reliqua. 501 CAPUT ci. Sicut panis est alimentum corpori, et virtus animæ, ita et intellectui spiritualis oratio nutrimenLum est. CAPUT CII. Ne pharisaice, sed more publicani ores in sacro orationis loco, ut etiam tu a Domino justificeris. CAPUT CIII. Contende, non orare adversus aliquem in tua oratione, ne destruas quæ ædißcas, orationem tuam exsecrandam reddendo. CAPUT CIV. Doceat te qui debitor erat decem mille talentorun, quod nisi dimittas debitori, nec ipse dimissionem consequeris; tradidit enim, inquit, ipsum tortoribus 89. CAPUT CV. Prætermitte corporis necessitates, dum orationi assistis, ne fodicatus a police, aut a pediculo, vel culice seu musca, maximi lucri tuæ orationis detrimentum patiaris. CAPUT CVI. Pervenit ad nos, seu ad aures nostras, quod cuidam sanctorum oranti adeo 502 malignus obstabat, ut, simul ac mauus extendebat, ille in leonem transfiguraretur, et recta sursum erigens anteriores pedes, propriosque ungues utrinque duabus malis certatoris infigeret, neque desisteret, priusquam manus ille diduceret; ipse vero nunquam relaxavit eas, donec preces consuetas explevit. 89 Matth. xvi, 34.

CAPUT CVII. Hujuscemodi fuisse novimus cum, qui in fovea solitaria quiete silebat, Joannem Parvum, sive potius præmagnum monachum, qui ex Dei consortio mansit immotus, dæmone in specie draconis circumvoluto, ejusque carnes mandente, et in faciem ejus eructante. CAPUT CVIII. Legisti omnino et vitas monachorum Tabennesiotarum, ubi dicitur, quod abbate Theodoro sermonem ad fratres habente, venerunt duæ viperæ sub ejus pedes; ille vero imperturbate eas uti fornicem faciens, suscepit interius, donec sermonem locutus perfecit, tuncque ipsas fratribus ostendit, rem exponens. CAPUT CIX. Rursus de altero Patre spirituali, seu religioso Lgimus, quod orante ipso vipera accedens ejus attigit pedes, ille vero non prius deposuit manus, quousque consuetam perfecit orationem, 503 nihilque passus est noxæ qui dilexit Deum plusquam seipsum. CAPUT CX. In oratione tua nec elatum, nec distractum habeas visum, et abuegando tuam carnem et animam, vive mentaliter. CAPUT CXI. ΚΕΦΑΛ. ΡΖ'. Τοιοῦτον ἔγνωμεν γεγονέναι, καὶ τὸν ἐν λάκκῳ ἡσυχάσαντα Ἰωάννην τὸν Μικρὸν, ἤτοι ὑπερμεγέθη μοναχὸν, ὃς ἀκίνητος ἔμεινεν ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ συνουσίας, τοῦ δαίμονος ἐν εἴδει δράκοντος περιειλιχθέν. τος, καὶ μασσομένου αὐτοῦ τὰς σάρκας, καὶ τῷ προσώπῳ αὐτοῦ ἐπερευγομένου. ΚΕΦΑΛ. ΡΗ. Ανέγνως πάντως καὶ τοὺς βίους τῶν Ταβεννησιω τῶν μοναχῶν, καθά φησιν, ὅτι Λαλοῦντος τοῦ ἀστα λόγον τοῖς ἀδελφοῖς, ἦλθον δύο ἔχιδναι ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ· ὁ δὲ ἀταράχως ποιήσας αὐτὰς ὡσεὶ καμάραν, ὑπέλαβεν αὐτὰς ἔνδοθεν, ἕως ἐπαύσατο λαλῶν τὸν λόγον, καὶ τότε αὐτὰς ὑπεδείκνυ τοῖς ἀδελφοῖς, ἐξηγούμενος τὸ πρᾶγμα. Alteri cuidam sancto in deserta solitudine degenti tranquille, dum oraret, dæmones astantes per duas hebdomadas ipso tanquam pila ludebant et in aera jactando vibrabant, eum in storea suscipientes, nullatenus tamen mentem ejus a fervente oratione deducere potuerunt. CAPUT CXII. Rursus alteri Deum amanti et orationis curam gerenti, cum per desertam solitudinem graderetur, astiterunt angeli duo, simulque cum ipso iter facientes, cum in medio collocarunt. Ille vero nullatenus iis adhæsit, ne, quod melius erat, detrimentum acciperet. Meminerat quippe apostolici effati dicentis: «Nec angeli, neque principatus, neque potestates poterunt nos separare a charitate Christi 50. CAPUT ÇXIII. Angelis æqualis fit monachus per veram orationew. 504 CAPUT CXIV. Cupiens videre faciem Patris, qui in cœlis est, nullo modo studeas aliquam excipere formam tempore orationis. CAPUT CXV. Ne desideres Angelos, aut Potestates, aut Chiristum sensibiliter videre, ne prorsus amens evadas, 90 Rom. viii, 58, 59. Περὶ ἑτέρου πάλιν ἀνέγνωμεν πνευματικοῦ, ὅτι προσευχομένου αὐτοῦ, ἔχιδνα ἐλθοῦσα, καθήψατο τοῦ ποδὸς αὐτοῦ· ὁ δὲ οὐ πρότερον καθῆκε τὰς χεῖρας, ἄχρις οὗ τὴν συνήθη ἐξετέλεσεν εὐχὴν, καὶ οὐδὲν ἐβλάβη ὁ ἀγαπήσας τὸν Θεὸν ὑπὲρ ἑαυτόν. ἀρνησάμενός σου τὴν σάρκα, καὶ τὴν ψυχὴν, κατὰ Αμετεώριστον ὄμμα ἔχε ἐν τῇ προσευχῇ σου καὶ νοῦν ζῆθι. ΚΕΦΑΛ. ΡΙΑ'. Ἑτέρῳ τινὶ εὐτόνως εὐχομένῳ ἁγίῳ ἐν ἐρήμῳ ἡσυχάζοντι, δαίμονες ἐπιστάντες ἐπὶ δύο ἑβδομάδας, τοῦτον ἐσφαίριζον, καὶ ἐτίνασσον εἰς τὸν ἀέρα, δεχόμενοι αὐτὸν ἐν τῷ ψιαθίῳ, καὶ οὐδόλως ἴσχυ σαν κατάγειν τὸν νοῦν αὐτοῦ ἐκ τῆς ἐμπύρου προσευχῆς. ΚΕΦΑΛ. ΡΙΒ. Αλλῳ πάλιν φιλοθέῳ καὶ προσευχῆς πρόνοιαν ποιουμένῳ, ἐν ἐρήμῳ βαδίζοντι, ἄγγελοι ἐπέστησαν δύο, καὶ ἐμέσαζον αὐτὸν συνοδοιποροῦντες αὐτῷ· ὁ δὲ ουδόλως τούτοις προσεῖχεν, ἵνα μὴ τὸ κρεῖττον ζημιωθῇ. Εμνημόνευσε γὰρ τοῦ ἀποστολικοῦ ῥητοῦ τοῦ φάσκοντος· «Οὔτε ἄγγελοι, οὔτε ἀρχαί, οὔτε δυνάμεις δυνήσονται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ.» ΚΕΦΑΛ. ΡΙΓ. Ἰσάγγελος γίνεται μοναχὸς διὰ τῆς ἀληθοῦς προσ ευχής. Ἐπιποθῶν ἰδεῖν τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς τοῦ ἐν οὐρανοῖς, μὴ ζήτει παντελῶς μορφὴν, ἢ σχήμα δέχεσθαι ἐν τῷ τῆς προσευχῆς καιρῷ· ΚΕΦΑΛ. ΡΙΕ. Μὴ πόθει ἀγγέλους ἰδεῖν, ἢ δυνάμεις, ἢ Χριστὸν αἰσθητῶς, ἵνα μὴ τέλεον φρενιτικὸς γένῃ, λύκον ἀντὶ

ποιμένος δεχόμενος καὶ προσκυνῶν τοῖς ἐχθροῖς δαί- lupum vice pastoris excipiens, et hostes daemones μοσιν. Αρχὴ πλάνης, νοῦ κενοδοξία, ἐξ ἧς κινούμενος δ. νοῦς, ἐν σχήματι καὶ μορφαῖς περιγράφειν πειρᾶται τὸ θεῖον. ΚΕΦΑΛ. ΡΙΖ'. Ἐγὼς τὸ ἐμὸν, τοῦτο ἐρῶ ὁ καὶ νεωτέροις εἴρηκα· Μακάριος ὁ νοῦς, ὃς κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς τελείαν ἀμορφίαν ἐκτήσατο. ΚΕΦΑΛ. ΡΙΗ. Μακάριός ἐστιν ὁ νοῦς, ὃς ἀπερισπάστως εὐχό μενος, πλείονα πόθον ἀεὶ πρὸς Θεὸν προσλαμβά γει Μακάριος ἐστιν ὁ νοῦς, ὁ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς αῦλος καὶ ἀκτήμων γίνεται. ΚΕΦΑΛ. ΡΚΑ. Μακάριος ἐστιν ὁ νοῦς, ὁ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς τελείαν ἀναισθησίαν κτησάμενος. KESAA. PKA'. Μακάριός ἐστι μοναχὸς, ὁ πάντων περίφημα καυ τὸν λογιζόμενος. ΚΕΦΑΛ. ΡΚΕ. Μακάριός ἐστι μοναχὸς, ὁ πάντων τὴν σωτηρίαν, καὶ προκοπὴν, ὡς οἰκείαν κατὰ πάσης χαρᾶς ὁρῶν. ΚΕΦΑΛ. ΡΚΓ. Μακάριός ἐστι μοναχὸς, ὁ πάντας ἀνθρώπους ὡς Θεὸν μετὰ Θεὸν λογιζόμενος. ΚΕΦΑΛ. ΡΚΔ'. Μοναχός ἐστιν, ὁ πάντων χωρισθεὶς, καὶ πᾶσι συνηρμοσμένος. ΚΕΦΑΛ. ΡΚΕ. Μοναχός ἐστιν, ὁ ἑαυτὸν μετὰ πάντων ἡγούμενος διὰ τὸ ἐν ἑκάστῳ ἑαυτὸν ἀπαραλείπτως δοκεῖν ὁρᾶν. KE AA. PKG. Οὗτος προσευχὴν ἐπιτελεῖ, ὁ ἀεὶ τὴν πρωτόνοιαν ἑαυτοῦ πᾶσαν καρποφορῶν τῷ Θεῷ. ΚΕΦΑΛ. ΡΚΖ'. Πᾶν ψεῦδος, καὶ πάντα ὅρκον περιίστασο ὡς μου ναχὸς, καὶ προσεύξασθαι ποθῶν, εἰ δὲ μήγε, εἰς μάτην σχηματίζεις τὸ ἀνοίκειον. ΚΕΦΑΛ. ΡΚΗ. Εἰ πνεύματι προσεύχεσθαι βούλει, μηδὲν ἀνιμήσῃ ἀπὸ σαρκὸς καὶ οὐχ ἕξεις νέφος ἀντικοτοῦν σοι ἐν τῷ καιρῷ τῆς προσευχής. ΚΕΦΑΛ. ΡΚΘ'. Ἐμπίστευσον τῷ Θεῷ τὴν χρείαν τοῦ σώματος, καὶ δῆλος ἔσῃ καὶ τὴν τοῦ πνεύματος πιστεύων αὐτῷ. PATROL, GR. LXXIX. adores. CAPUT CXVI. Principium erroris mentis est vana gloria, a qua eadem mens commota, circumscribere tentat divinitatem in specie atque formis. CAPUT CXVII. Ego meum hoc dicam, quod et junioribus dixi: Beata mens, quæ orationis tempore perfectam formarum possedit vacuitatem. CAPUT CXVIII. Beata mens, quæ sine ulla orans distractione semper plus desiderii percipit erga Deum. CAPUT CXIX. Beata mens, quæ circa tempus orationis immaterialis et inops evadit. 505 CAPUT CXX. Beata mens, quæ orationis tempore perfectam possidet insensibilitatem. CAPUT CXXI. Beatus monachus, qui seipsum omnium peripsema reputat. CAPUT CXXII. Beatus monachus, qui salutem et progressum omnium cum omni gaudio, seu libentissime videt. CAPUT CXXIII. Beatus monachus, qui post Deum omnes homines tanquam Deum reputat. CAPUT CXXIV. Monachus est, qui ab omnibus separatus est, omnibusque apte accommodatus. CAPUT CXXV. Monachus est, qui seipsum cum omnibu̟s esse existimat, eo quod in unoquoque sibi se jugiter videre videatur. CAPUT CXXVI. Is orationem perficit, qui semper mentis suæ primitias instar fructus offert Deo. 506 CAPUT CXXVII. Omne mendacium, et omne jusjurandum evita sicuti monachus, quique orare peroptas; alioquin frustra alienum effingis. CAPUT CXXVIII. Si spiritu velis orare, nihil haurias a carne, sicque non habebis nebulam tibi tempore orationis adversanten. CAPUT CXXIX. Committe fidens Deo corporis egestatem, sicque manifestus eris, quod et illam spiritus ipsi conere, dis.

CAPUT CXXX. Si promissiones consecutus fueris, regnabis; ad eas igitur respiciens, suaviter præsentem portaLis paupertatem. CAPUT CXXXI. Ne recuses paupertatem, et tribulationem, quæ sunt materiæ minime gravis orationis. CAPUT CXXXII. Corporeæ virtutes sint tibi comites ad eas, quæ sunt animæ, eæque animæ ad spirituales, et ipsæ ad immaterialem atque essentialem cognitionem. 507 CAPUT CXXXIII. Si, orando, facile cogitationes interquiescant, Ἐὰν ἐπιτεύξῃ τῶν ἐπαγγελιών, βασιλεύσεις, οὐκοῦν πρὸς ταῦτα ἀποβλέπων, ἡδέως οἴσεις τὴν παροῦσαν πενίαν. ΚΕΦΑΛ. ΡΛΑ'. Μὴ παραιτοῦ πενίαν καὶ θλίψιν, τὰς ὕλας τῆς ἀβαρούς προσευχῆς. ΚΕΦΑΛ. ΡΑΒ. Ομηρευέτωσάν σοι αἱ σωματικαὶ ἀρεταὶ πρὸς τὰς ψυχικὰς, καὶ αἱ ψυχικαὶ πρὸς τὰς πνευματικάς. Καὶ αὗται πρὸς τὴν ἄϋλον γνῶσιν. ΚΕΦΑΛ. ΡΛΓ'. Σκόπει κατευχόμενος λογισμῶν, εἰ ῥᾳδίως λωφή dispice unde id fiat, ne latenter patiaris insidias, et 1 σειεν, ὅθεν τοῦτο γέγονε, μὴ ἔγκρυμμά πάθῃς καὶ errans teipsum divendas. CAPUT CXXXIV. Nonnunquam dæmones tibi suggerunt cogitationes, rursusque te provocant, ut videlicet ores adversus eoß, aut ipsis contradicas, atque libenter secedunt, ut, deceptus, existimes de teipso, quod incepisti cogitationes devincere, ac dæmones perterrefacere. CAPUT CXXXV. πλανηθεὶς ἀποδῷς σεαυτόν. Εστιν ὅτε οἱ δαίμονες ὑποβάλλουσί σοι λογισμούς, καὶ πάλιν ἐρεθίζουσί σε δῆθεν προσεύξασθαι κατ' αὐτῶν, ἢ ἀντιλέξαι αὐτοῖς καὶ ἑκουσίως υπου χωροῦσιν, ἵνα ἀπατηθεὶς, οἰηθῇς περί σεαυτοῦ, ὅτι ήρξω νικάν τοὺς λογισμούς, καὶ φοβεῖν τοὺς δαίμονας. ΚΕΦΑΛ. ΡΛΕ. Προσευχὴ κατὰ πάθους, ἢ δαίμονος παρενοχλούν τός σοι, μέμνησο τοῦ λέγοντος· «Καταδιώξω τοὺς ἐχθρούς μου καὶ καταλήψομαι αὐτοὺς, καὶ οὐκ ἀπο στραφήσομαι ἕως ἂν ἐκλείπωσιν, ἐκθλίψω αὐτοὺς, Si ores adversus passionem, aut dæmonem, qui te perturbat ac vexat, memento dicentis: «Persequar inimicos meos, et comprehendam eos, et non convertar donec deficiant, et conteram ipsos, poterunt stare, cadent sumtus pedes meos ";» et καὶ οὐ μὴ δύνωνται στῆναι, πεσοῦνται ὑπὸ τοὺς πό Dec reliqua. Ista tempestive dices, te humilitate armando contra adversarios. CAPUT CXXXVI. Ne putes fuisse comparatam virtutem, nisi prius usque ad sanguinem pro ipsa velut in acie certaveris: oportet enim usque ad mortem adversus peccatum pugnaciter consistere; et irreprehensibiliter, secundum divinum Apostolum **. 508 CAPUT CXXXVII. Si aliquem adjuvabis, læderis ab altero, ut accepla injuria cedas, aut aliquid facias absurdum, maleque dissipes quæ bene congregasti; hic enim malignorum scopus est dæmonum. Ideo attendendum considerate. CAPUT CXXXVIII. Ingruentes dæmonum impetus exspecta, curam adhibens quomodo ab ipsorum servitute recedas. CAPUT CXXXJX. Noctu quidem turbare per se ipsos expetunt dæmones spiritualem magistrum, interdiu vero per homines periculis et calumniis, ac seditionibus illum circundant. 21 Psal. xvii, 33, 59. 93 [ Tim. v, 12. δας μου,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ταῦτα δὲ εὐκαίρως λέξεις ταπεινοφροσύνῃ ἑαυτὸν ἐπλίζων κατὰ τῶν ἀντι πάλων. ΚΕΦΑΛ. ΡΛΓ. Μὴ νόμιζε κεκτῆσθαι ἀρετὴν, μὴ πρότερον ἕως αἵματος ὑπὲρ αὐτῆς παραταξάμενος, δεῖ γὰρ μέχρι θανάτου ἀντικαθίσασθαι πρὸς τὴν ἁμαρτίαν, άγω νιστικῶς, καὶ ἀνεγκλήτως κατὰ τὸν θεῖον Από στολον. KEDAA. PAZ'. Ἐὰν ὠφελήσῃ; τινά, βλαβήσῃ ὑφ' ἑτέρου, ἵνα ἀδικούμενος εἴπῃς, ἢ δράσης τι ἄτοπον, καὶ σκορ πίσῃς κακῶς, ἃ καλῶς συνήγαγες. Σκοπὸς γὰρ τοῦτο τῶν πονηρῶν δαιμόνων· διὸ προσεκτέον νου νεχῶς. ΚΕΦΑΛ. ΡΛΗ. Ορμὰς δαιμόνων ἐπαχθείσας ἐκδέχου φροντίζων πῶς ἀποστῆς τῆς δουλείας αὐτῶν. Νύκτωρ μὲν ταράττειν δι᾿ ἑαυτῶν ἐξαιτοῦνταν τὸν πνευματικὸν διδάσκαλον οἱ δαίμονες. Καὶ μεθ' ἡμέραν δι' ἀνθρώπων περιστάσεσι, καὶ συκοφάν τίαις, καὶ κινδύνοις τοῦτον περιβάλλουσι,

ΚΕΦΑΛ. ΡΜ'. Μὴ παραιτοῦ τοὺς κναφεῖς· εἰ γὰρ καὶ τύπτουσι πατοῦντες, καὶ τείνοντες ξαίνουσι, ἀλλά γε διὰ τούτων λαμπρὰ ἡ αἴσθησις σου γίνεται. ΚΕΦΑΛ. ΡΜΑ'. Ἐφ᾽ ὅσον οὐκ ἀπετάξω τοῖς πάθεσιν, ἀλλ' ὁ νοῦς σου ἐναντιοῦται τῇ ἀρετῇ, καὶ τῇ ἀληθείᾳ, οὐχ εύρήσεις εὐῶδες θυμίαμα ἐν τῷ κόλπῳ σου. ΚΕΦΑΛ. ΡΜΒ. Προσεύξασθαι ποθεῖς; μεταστὰς τῶν ἐνθένδε, τὸ πολίτευμα, ἔχει ἐν οὐρανοῖς διὰ παντὸς, οὐ λόγῳ ἁπλῶς ψιλῷ, ἀλλὰ πράξει ἀγγελικῇ καὶ γνώσει θειοτέρα. ΚΕΦΑΛ. ΡΜΓ. Εἰ μόνον δυσπραγῶν μνημονεύεις τοῦ Κριτού, ὡς φοβερός, καὶ ἀδέκαστος ὑπάρχει, οὐδέπω μεμάθηκας δουλεύειν Κυρίῳ ἐν φόβῳ, καὶ ἀγαλλιάσθαι αὐτῷ ἐν τρόμῳ. ἴσθι γάρ, ὅτι καν ταῖς πνευματι καῖς ἀνέσεσι, καὶ εὐωχίαις μᾶλλον μετ᾿ εὐλαβείας καὶ αἰδοῦς δεῖ λατρεύειν αὐτῷ. ΚΕΦΑΛ. ΡΜΔ'. Ἐπιγνώμων ἀνὴρ, ὁ μὴ πρὸ τῆς τελείας μετά νοίας ανασχόμενος τῆς ἐλλύπου μνείας τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, καὶ τῆς ἐν πυρὶ αἰωνίῳ δίκης, τῆς τούτων εἰσπράξεως. ΚΕΦΑΛ. ΡΜΕ. ῾Ο ἐν ἁμαρτίαις ἐνεχόμενος, καὶ παροργισμοῖς, καὶ τολμῶν ἀναιδῶς ἐκτείνεσθαι πρὸς γνῶσιν θειοτέ ρων πραγμάτων, ἢ καὶ ἀΰλου κατεπεμβαίνων προσευχῆς, οὗτος δεχέσθω τὸ ἀποστολικὸν ἐπιτίμιον, ὡς οὐκ ἔστιν ἀκίνδυνον αὐτῷ, τὸ γυμνῇ, καὶ ἀκαλύπτῳ κεφαλῇ προσεύχεσθαι. «Οφείλει γάρ, φησὶν, ἡ τοιαύτη κατὰ κεφαλῆς ἐξουσίαν ἔχειν, διὰ τοὺς ἐφεστῶτας ἀγγέλους, ο αἰδῶ, καὶ ταπεινοφροσύνην προσήκουσαν περιβαλλομένη. ΚΕΦΑΛ. PMG. Ὥσπερ ὀφθαλμιώντα οὐκ ὀνήσει ἡ ἐν σταθηρα μεσημβρίᾳ, καὶ σφοδροτάτῃ φρυκτωρίᾳ ἀκατάλη πτος, καὶ ἐπιτεταμένη τοῦ ἡλίου θέα, οὕτως οὐδὲ τὸν ἐμπαθῆ, καὶ ἀκάθαρτον νοῦν, ἡ τῆς ἐν πνεύματι, καὶ ἀληθείᾳ φοβερᾶς, καὶ ὑπερφυοῦς προσευχῆς ἀνατύπωσις παντελῶς ὀνήσειεν, ἀλλὰ καὶ τοὐναντίον πρὸς ἀγανάκτησιν καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐγείρει τὸ θεῖον. ΚΕΦΑΛ. ΡΜΖ'. Εἰ τὸν μετὰ δώρου προσελθόντα ἐπὶ τὸ θυσιαστή ριον οὐκ ἐδέξατο, ὁ ἀνενδεὴς, καὶ ἀδέκαστος ἕως τοῦ διαλλαγῆναι τῷ πλησίον λυπουμένῳ πρὸς αὐτὸν, σκόπει πόσης φυλακῆς καὶ διακρίσεως χρεία, ἵνα εὐπρόσδεκτον δῶμεν τῷ Θεῷ θυμίαμα ἐν τῷ νοητῷ θυσιαστηρίῳ. • Psal. 1, 11. "I Cor. x1, 10. "Matth. v. 23, CAPUT CXL. Ne respass fuillones; etenim si conculcantes pulsent, et contendentes carminent; attamen per ista sensus tuus splendidus evadit. CAPUT CXLI. Quandiu non renuntiaveris passionibus, sed tua mens virtuti adversetur, et veritati, nequaquam invenies beneoleus in sinu tuo suffimentum. 509 CAPUT CXLII. Cupis orare? transferendo te hinc, conversationem jugiter in coelis habe, non sudo verbo simpli-- citer, sed act angelico, et divinione cognitione. CAPUT CXLIII. Si tantum adversis in rebus recorderis Judicis, quam terribilis, et donis incorruptus exsistat, non adhue didicisti servire Domino in timore, eique exsultare in tremore ". Seito igitur, quod in spiritualibus recreationibus, ac epulis majori cum devotione et reverentia oportet ipsum colere et adorare. CAPUT CXLIV. Sapiens vir est et consideratus, qui ante perfectan pœnitentiam non desistit a memoria dolore afecta suorum peccatorum, et dammationis in æterno igne pro illorum perpètratione. CAPUT CXLV. Qui peccatis detinetur et concitationibus ad iram, audetque impudenter ad rerum diviniorum cognitionem sese extendere, aut etiam ad immaterialení ascendere orationem, suscipiat ille apostolicam censuram, quod nimirum res non sine periculo est, nudo, nec operto capite orare • Debet enim, inquit, ista potestatem habere super caput propter angelos " astantes, pudorem atque humilitatem circuminduta convenientem. 510 CAPUT CXLVI. Quemadmodum Hippientem, sive oculis laborantem miuime juvabit aspectus solis, qui percipi non potest, et intentus est, cum in fervida meridie, et vehementissima illuminatione resplendet, ita neque passionibus inquinatam, impuramque mentem - guratio tremendæ ac excellentis orationis in spiritu et veritate ullatenus juvabit, sed et e contra in seipsain potius divinum excitat numen. . CAPUT CXLVII. Si eum qui cum dor:o processit ad altare non suscepit is qui nulla eget re, donisque est incorruptus, donec reconciliatus fuerit fratri suo adversus ipsum dolenti º³, dispice, quanta opus sit observantia et discretione, ut in intelectuali altari suftimentum Deo bene acceptabile offeramus.