Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
Admonitio in Sequentem Fidei Expositionem (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 25:201〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
ei expositionem ediderit sanctus Athanasius, eam aptiore loco non putamus posse collocari, quam in fronte operum quæ sanctus doctor adversus Arianos conscripsit. Hæc autem duplicis sunt generis: in aliis enim fidem catholicam adversus Arianam impietatem strenue pro- pognat invictus Verbi defensor: in aliis vero varios gravissimosque recenset casus, quos ipse pro ejusdem fidei defensione, Arianis auctoribus, constanter pertulit; ac proinde valde consentaneum videtur illavu fidem primum exponi, pro cujus causa his perfunctus est laboribus quos ipse enarrat, et pleraque quæ deinceps sequuntur Opera composuit. Quid hæc expositio contineat, ipse docet titulus : nempe brevis est explicatio fidei catholicæ adversus Arianos, quam quidem Facundus Hermianensis lib. x1, pro defen- sione trium capituh, c. 2, Symboli expositionem appellat, quæ forte tunc fuit hujus operis inscriptio. Quin is verus sit S. Athanasii fetus nulla sane est dubitandi ratio; neque porro id probare ullo modo opus fuerit : siquidem ipse stylus, ipsa doctrina magnum Athanasium satis per se indicat. Nec enim ex eo quod hic tantum humanam Christi naturam Dominicum hominem appellet S. Pater, hanc expositionem ejus non esse licet suspicari, ut nonnullis quidem visum est: quin potius idem contrarium validissime probat, cum veteres quidam scriptores hæc ipsa verba vere S. Athanasii esse aperte testentur, ut paucis referre operæ pretium videtur. Rufinus Apologia pro Origene inler opera S. Hieronymi editionis Parisien- sis anni , tom. IX, p. , meminit libelli S. Athanasii, ubi hæ voces Dominicus homo exstabant; quero quidem locum abrasisse ac deinde rescripsisse idem objicit S. flieronymo, qui hanc a se depellendo calumniam, minime negat id ita scriptum exstitisse in illo S. Athanasii libello. Verum an iste libellus sit hæc fidei expositio, an vero alia major ex qua aliquot fragmenta affert Theodoretus, dialogo 3, ubi rædem voces habentur, certo affirmari non potest : nisi forte fusior illa fidei expositio, quam Theodore- lus majorem de fide orationem appellat, libellus dici non posse aliquibus videatur. Ut ut sit, inde tamen per- spicuum est hanc fidei expositionem minime ob illas voces Athanasio esse abjudicandam, cum, teste Ru- fino, eum his aliquando fuisse usum constet. Cæterum major illa de fide oratio, de qua Theodoretus, nihil aliud videtur esse, quain fusior et prolixior explicatio hujusce expositionis, nec major inscribi, nisi quia alia etiam, nempe hæc, exstabat, quæ brevior et contractior esset, quod ut clarius pateat, hand ab re fuerit locum ipsum afferre, ubi Christus, ut homo, Dominicus homo dicitur. En igitur verba ut appellat Theodoretus : () Sic Reg. ut et habetur 1 Cor. , 9. Alii et edi- () Goller. et Felck. 1'anon., ᾧ ἡ δόξα, etc. () Hæc in ms. Seguer. adduntur. τὴν ψυχὴν ὀφείλει, καὶ πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἁγίους Α ἀφικέσθαι τῇ ὁμοιότητι τῶν πράξεων αὐτῶν, ἵνα, σὺν αὐτοῖς τῇ ἀγωγῇ τῆς συζήσεως γενόμενος, τὰ καὶ αὐτοῖς ἀποκαλυφθέντα παρά Θεοῦ κατανοήσῃ, καὶ λοιπὸν ὡς ἐκείνοις συναφθεὶς, ἐκφύγῃ· μὲν τὸν τῶν ἁμαρτωλῶν κίνδυνον καὶ τὸ τούτων πῦρ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως, ἀπολάβῃ δὲ τὰ τοῖς ἁγίοις ἀπο κείμενα ἐν τῇ τῶν οὐρανῶν βασιλείᾳ, & ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν, οὐδὲ οἷς ἤκουσεν, οὐδὲ ἐπὶ καρδίαν ἀν- θρώπου () ἀνέβη, ὅσα ἡτοίμασται τοῖς κατ᾿ ἀρε τὴν βιοῦσι, καὶ ἀγαπῶσι τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, δι᾿ οὗ καὶ μεθ᾽ οὗ αὐτῷ τῷ Πατρὶ σὺν αὐτῷ τῷ Υἱῷ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι τιμὴ καὶ κράτος καὶ δόξα () εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αιώνων. Αμήν. Τέλος τοῦ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως Λόγου (). ἀνθρώπων. τῷ Υἱῷ Υἱῷ Υιόν δόξα, Αη- μεγαλοσύνη τε καὶ μεγαλοπρέπεια, νῦν καὶ ἀεὶ, καί, τούς ἐκ τοῦ περὶ πίστεως λόγου τοῦ μείζονος, Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· ὁ δὲ κυριακός ἄνθρωπος οὐκ ἀσθενήσας, οὐδὲ ἄκων ἀπέθανεν, ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανάτου οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ οἰκήσαντος Θεοῦ Λόγου τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου EXPOSITIO FIDEI. accedere, ut vite instituto cum illis veluti conso ci
190 S. ATHANASII OPP. PARS I. HISTORICA ET DOGMATICA. - 200 ἀπ' ἐμοῦ· ἀπ' ἐμαυτοῦ αὐτὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν avrýr. Id est : ‹ Accidit ut Lazarus morbo confectus moreretur: at Dominicus homo non vi morbi nec invi- tus est mortuus, sed sua sponte venit ad mortis dispensationem, corroboratus a Deo Verbo in ipso ma- nente qui dixit : Nemo tollit animam meam a me, sed ego pono eam : potestatem habeo ponendi eam, et rursus potestatem habeo sumendi eam". Hæc ibi, quæ nonnisi paulo major est explicatio eorum quæ in sequenti expositione numero 1 leguntur. Ex hac quoque fidei expositione excerpsisse videtur Augusti- nus hæc quæ lib. 11 De Sermone Domini in monte habet, c. 6, n. 20. « Nulli licebit ignorare Dei regnum, cuni ejus Unigenitus non solum intelligibiliter sed etiam visibiliter in homine Dominico de cœlo venerit judicaturus vivos et mortuos. » Hæc enim postrema verba, in homine Dominico judicaturus vivos et mor- tuos, habentur in eadem expositione, num. 1, quibus vocibus se usum esse ait Augustinus, quia eas le- gerat apud catholicos auctores: sic enim scribit, lib. 1 Retract., c. 19, n. 8: ‹ Hoc quidem ut dicerem, apud quosdam legi tractatores catholicos divinorum eloquiorum. Deinde addit:Sed ubicunque hoc disi, dixisse me nollem: postea quippe vidi non esse dicendum, quamvis nonnulla possit ratione defendi. > Ratio autem cur hæc verba reprehendat, hanc ipse ibidem affert : «Non video utrum recte dicatur homo Dominicus qui est mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, cum sit utique Dominus. Dominicu autem homo quis in ejus sancta familia non potest dici?» Denique Facundus Hermianensis libro xı prɩ defensione trium capitulorum, c. 2, tria loca ex hac fidei expositione S. Athanasii profert, inter quæ unus locus est, ubi hæ ipsæ voces homo Dominicus leguntur. Verba ipsa infra ad propria loca in notis afferemus. Ex his igitur evidens est nullo modo posse in dubium revocari, utrum S. Athanasius sit auctor hujus expositionis fidei. Nec vero hæc locutio in Athanasio culpanda est, quam nempe ipse, ac post eum Epiphanius in Ancorato, § 95, et Cassianus Collat. x3, c. 13, et De incarnatione lib. v, c. 5, et lib. vi, c. 22, forteque alii catholice usurparunt: unde ipse Augustinus, qui eam redarguit, ut vidimus, nonnulla tamen posse ratione defendi fatetur. Hi scilicet quos modo memoravimus, per hominem Domi nicum nihil aliud intelligunt, quam humanam Christi naturam, quemadmodun certe cum iidem et alii e Patribus hominem a Verbo assumptum tam crebro dicunt, humanain tantum naturam indicant, non distinctam personam. Hinc Cassianus in his ipsis locis, ubi Nestorium duas in Christo personas inducen- tem refellit, iisdem illis vocibus uti minime refugit. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΕΚΘΕΣΙΣ ΠΙΣΤΕΩΣ. S. P. N. ATHANASII ARCHIEPISCOPI ALEXANDRIÆ EXPOSITIO FIDEI. 79 1. Credimus in unum non genitum Deum, A Patrem omnipotentem, omnium effectorem visibi- lium et invisibilium, qui a se ipso habet ut sit: et in unum unigenitum Verbum, Sapientiam, Filium, 13 Joan. x, 17. παντοκράτορα, πάντων ποιητὴν ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των, τὸν ἔχοντα ἀφ' ἑαυτοῦ τὸ εἶναι· καὶ εἰς ἕνα με νογενῆ Λόγον, Σοφίαν, Υἱὸν, ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀνάρχως 1. Πιστεύομεν εἰς ἕνα ἀγέννητον Θεόν, Πατέρα (25) Segner., τοῦ αὐτοῦ ἔκθεσις πίστεως. Regius, τοῦ αὐτοῦ ἔκθεσις μεγάλου Αθανασίου πίστεως.
Τοῦ Ἀθανασίου, ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξανδρείας, ἔκθεσις πίστεως. Πιστεύομεν εἰς ἕνα ἀγέννητον θεόν, πατέρα παντοκράτορα, πάντων ποιητὴν ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων, τὸν ἔχοντα ἀφ’ ἑαυτοῦ τὸ εἶναι. καὶ εἰς ἕνα μονογενῆ λόγον, σοφίαν, υἱόν, ἐκ τοῦ πατρὸς ἀνάρχως καὶ ἀϊδίως γεγεννημένον, λόγον δὲ οὐ προφορικόν, οὐκ ἐνδιάθετον, οὐκ ἀπόρροιαν τοῦ τελείου, οὐ τμῆσιν τῆς ἀπαθοῦς φύσεως οὔτε προβολήν, ἀλλ’ υἱὸν αὐτοτελῆ, ζῶντά τε καὶ ἐνεργοῦντα, τὴν ἀληθινὴν εἰκόνα τοῦ πατρὸς ἰσότιμον καὶ ἰσόδοξον. «τοῦτο γάρ ἐστι», φησί, «τὸ θέλημα τοῦ πατρός,» «ἵνα καθὼς τιμῶσι τὸν πατέρα οὕτω τιμῶσι καὶ τὸν υἱόν.» θεὸν ἀληθινὸν ἐκ θεοῦ ἀληθινοῦ, ὥς φησιν Ἰωάννης ἐν καθολικαῖς· «καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς θεὸς καὶ ζωὴ αἰώνιος.» παντοκράτορα ἐκ παντοκράτορος· πάντων γάρ, ὧν ἄρχει ὁ πατὴρ καὶ κρατεῖ, ἄρχει καὶ κρατεῖ. ὅλος ἐξ ὅλου. ὅμοιος τῷ πατρὶ ὢν ὥς φησιν ὁ κύριος· «ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν πατέρα.» ἐγεννήθη δὲ ἀνεκφράστως καὶ ἀπερινοήτως· «τὴν γὰρ γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται;» ἀντὶ τοῦ οὐδείς.
190 S. ATHANASII OPP. PARS I. HISTORICA ET DOGMATICA. - 200 ἀπ' ἐμοῦ· ἀπ' ἐμαυτοῦ αὐτὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν avrýr. Id est : ‹ Accidit ut Lazarus morbo confectus moreretur: at Dominicus homo non vi morbi nec invi- tus est mortuus, sed sua sponte venit ad mortis dispensationem, corroboratus a Deo Verbo in ipso ma- nente qui dixit : Nemo tollit animam meam a me, sed ego pono eam : potestatem habeo ponendi eam, et rursus potestatem habeo sumendi eam". Hæc ibi, quæ nonnisi paulo major est explicatio eorum quæ in sequenti expositione numero 1 leguntur. Ex hac quoque fidei expositione excerpsisse videtur Augusti- nus hæc quæ lib. 11 De Sermone Domini in monte habet, c. 6, n. 20. « Nulli licebit ignorare Dei regnum, cuni ejus Unigenitus non solum intelligibiliter sed etiam visibiliter in homine Dominico de cœlo venerit judicaturus vivos et mortuos. » Hæc enim postrema verba, in homine Dominico judicaturus vivos et mor- tuos, habentur in eadem expositione, num. 1, quibus vocibus se usum esse ait Augustinus, quia eas le- gerat apud catholicos auctores: sic enim scribit, lib. 1 Retract., c. 19, n. 8: ‹ Hoc quidem ut dicerem, apud quosdam legi tractatores catholicos divinorum eloquiorum. Deinde addit:Sed ubicunque hoc disi, dixisse me nollem: postea quippe vidi non esse dicendum, quamvis nonnulla possit ratione defendi. > Ratio autem cur hæc verba reprehendat, hanc ipse ibidem affert : «Non video utrum recte dicatur homo Dominicus qui est mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, cum sit utique Dominus. Dominicu autem homo quis in ejus sancta familia non potest dici?» Denique Facundus Hermianensis libro xı prɩ defensione trium capitulorum, c. 2, tria loca ex hac fidei expositione S. Athanasii profert, inter quæ unus locus est, ubi hæ ipsæ voces homo Dominicus leguntur. Verba ipsa infra ad propria loca in notis afferemus. Ex his igitur evidens est nullo modo posse in dubium revocari, utrum S. Athanasius sit auctor hujus expositionis fidei. Nec vero hæc locutio in Athanasio culpanda est, quam nempe ipse, ac post eum Epiphanius in Ancorato, § 95, et Cassianus Collat. x3, c. 13, et De incarnatione lib. v, c. 5, et lib. vi, c. 22, forteque alii catholice usurparunt: unde ipse Augustinus, qui eam redarguit, ut vidimus, nonnulla tamen posse ratione defendi fatetur. Hi scilicet quos modo memoravimus, per hominem Domi nicum nihil aliud intelligunt, quam humanam Christi naturam, quemadmodun certe cum iidem et alii e Patribus hominem a Verbo assumptum tam crebro dicunt, humanain tantum naturam indicant, non distinctam personam. Hinc Cassianus in his ipsis locis, ubi Nestorium duas in Christo personas inducen- tem refellit, iisdem illis vocibus uti minime refugit. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΕΚΘΕΣΙΣ ΠΙΣΤΕΩΣ. S. P. N. ATHANASII ARCHIEPISCOPI ALEXANDRIÆ EXPOSITIO FIDEI. 79 1. Credimus in unum non genitum Deum, A Patrem omnipotentem, omnium effectorem visibi- lium et invisibilium, qui a se ipso habet ut sit: et in unum unigenitum Verbum, Sapientiam, Filium, 13 Joan. x, 17. παντοκράτορα, πάντων ποιητὴν ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των, τὸν ἔχοντα ἀφ' ἑαυτοῦ τὸ εἶναι· καὶ εἰς ἕνα με νογενῆ Λόγον, Σοφίαν, Υἱὸν, ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀνάρχως 1. Πιστεύομεν εἰς ἕνα ἀγέννητον Θεόν, Πατέρα (25) Segner., τοῦ αὐτοῦ ἔκθεσις πίστεως. Regius, τοῦ αὐτοῦ ἔκθεσις μεγάλου Αθανασίου πίστεως.
ὃς ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κατελθὼν ἐκ τῶν κόλπων τοῦ πατρός, ἐκ τῆς ἀχράντου παρθένου Μαρίας τὸν ἡμέτερον ἀνείληφεν ἄνθρωπον, Χριστὸν Ἰησοῦν, ὃν ὑπὲρ ἡμῶν παθεῖν παρέδωκεν ἰδίᾳ προαιρέσει, ὥς φησιν ὁ κύριος· «οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ’ ἐμοῦ. ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν.» ἐν ᾧ ἀνθρώπῳ σταυρωθεὶς καὶ ἀποθανὼν ὑπὲρ ἡμῶν ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, ἀνελήφθη εἰς οὐρανούς, ἀρχὴ ὁδῶν κτισθεὶς ἡμῖν ἐν τῇ γῇ ὢν ἡμῖν ἔδειξεν ἐκ σκότους φῶς, σωτηρίαν ἐκ πλάνης, ζωὴν ἐκ νεκρῶν, εἴσοδον ἐν τῷ παραδείσῳ, ἐξ οὗ ἐκβέβλητο Ἀδάμ, εἰς ὃν πάλιν εἰσῆλθε διὰ τοῦ ληστοῦ, ὡς εἶπεν ὁ κύριος· «σήμερον μετ’ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ,» εἰς ὃν καὶ ὁ Παῦλος εἰσῄει· ἄνοδόν τε εἰς οὐρανούς, «ὅπου πρόδρομος εἰσῆλθεν ὑπὲρ ἡμῶν» ὁ κυριακὸς ἄνθρωπος, ἐν ᾧ μέλλει κρίνειν ζῶντας καὶ νεκρούς. Πιστεύομεν ὁμοίως εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ πάντα ἐρευνῶν «καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ,» ἀναθεματίζοντες τὰ παρὰ τοῦτο φρονοῦντα δόγματα. οὔτε γὰρ υἱοπάτορα φρονοῦμεν ὡς οἱ Σαβέλλιοι λέγοντες μονοούσιον καὶ οὐχ ὁμοούσιον καὶ ἐν τούτῳ ἀναιροῦντες τὸ εἶναι υἱόν.
190 S. ATHANASII OPP. PARS I. HISTORICA ET DOGMATICA. - 200 ἀπ' ἐμοῦ· ἀπ' ἐμαυτοῦ αὐτὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν avrýr. Id est : ‹ Accidit ut Lazarus morbo confectus moreretur: at Dominicus homo non vi morbi nec invi- tus est mortuus, sed sua sponte venit ad mortis dispensationem, corroboratus a Deo Verbo in ipso ma- nente qui dixit : Nemo tollit animam meam a me, sed ego pono eam : potestatem habeo ponendi eam, et rursus potestatem habeo sumendi eam". Hæc ibi, quæ nonnisi paulo major est explicatio eorum quæ in sequenti expositione numero 1 leguntur. Ex hac quoque fidei expositione excerpsisse videtur Augusti- nus hæc quæ lib. 11 De Sermone Domini in monte habet, c. 6, n. 20. « Nulli licebit ignorare Dei regnum, cuni ejus Unigenitus non solum intelligibiliter sed etiam visibiliter in homine Dominico de cœlo venerit judicaturus vivos et mortuos. » Hæc enim postrema verba, in homine Dominico judicaturus vivos et mor- tuos, habentur in eadem expositione, num. 1, quibus vocibus se usum esse ait Augustinus, quia eas le- gerat apud catholicos auctores: sic enim scribit, lib. 1 Retract., c. 19, n. 8: ‹ Hoc quidem ut dicerem, apud quosdam legi tractatores catholicos divinorum eloquiorum. Deinde addit:Sed ubicunque hoc disi, dixisse me nollem: postea quippe vidi non esse dicendum, quamvis nonnulla possit ratione defendi. > Ratio autem cur hæc verba reprehendat, hanc ipse ibidem affert : «Non video utrum recte dicatur homo Dominicus qui est mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, cum sit utique Dominus. Dominicu autem homo quis in ejus sancta familia non potest dici?» Denique Facundus Hermianensis libro xı prɩ defensione trium capitulorum, c. 2, tria loca ex hac fidei expositione S. Athanasii profert, inter quæ unus locus est, ubi hæ ipsæ voces homo Dominicus leguntur. Verba ipsa infra ad propria loca in notis afferemus. Ex his igitur evidens est nullo modo posse in dubium revocari, utrum S. Athanasius sit auctor hujus expositionis fidei. Nec vero hæc locutio in Athanasio culpanda est, quam nempe ipse, ac post eum Epiphanius in Ancorato, § 95, et Cassianus Collat. x3, c. 13, et De incarnatione lib. v, c. 5, et lib. vi, c. 22, forteque alii catholice usurparunt: unde ipse Augustinus, qui eam redarguit, ut vidimus, nonnulla tamen posse ratione defendi fatetur. Hi scilicet quos modo memoravimus, per hominem Domi nicum nihil aliud intelligunt, quam humanam Christi naturam, quemadmodun certe cum iidem et alii e Patribus hominem a Verbo assumptum tam crebro dicunt, humanain tantum naturam indicant, non distinctam personam. Hinc Cassianus in his ipsis locis, ubi Nestorium duas in Christo personas inducen- tem refellit, iisdem illis vocibus uti minime refugit. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΕΚΘΕΣΙΣ ΠΙΣΤΕΩΣ. S. P. N. ATHANASII ARCHIEPISCOPI ALEXANDRIÆ EXPOSITIO FIDEI. 79 1. Credimus in unum non genitum Deum, A Patrem omnipotentem, omnium effectorem visibi- lium et invisibilium, qui a se ipso habet ut sit: et in unum unigenitum Verbum, Sapientiam, Filium, 13 Joan. x, 17. παντοκράτορα, πάντων ποιητὴν ὁρατῶν τε καὶ ἀορά των, τὸν ἔχοντα ἀφ' ἑαυτοῦ τὸ εἶναι· καὶ εἰς ἕνα με νογενῆ Λόγον, Σοφίαν, Υἱὸν, ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀνάρχως 1. Πιστεύομεν εἰς ἕνα ἀγέννητον Θεόν, Πατέρα (25) Segner., τοῦ αὐτοῦ ἔκθεσις πίστεως. Regius, τοῦ αὐτοῦ ἔκθεσις μεγάλου Αθανασίου πίστεως.
PG 25:203οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παντὸς κόσμου σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ πατρί. οὔτε τρεῖς ὑποστάσεις μεμερισμένας καθ’ ἑαυτάς, ὥσπερ σωματοφυῶς ἐπ’ ἀνθρώπων ἐστὶ λογίσασθαι, ἵνα μὴ πολυθείαν ὡς τὰ ἔθνη φρονήσωμεν, ἀλλ’ ὥσπερ ἐκ πηγῆς ποταμὸς γεγενημένος οὐ διῃρέτη καίτοι δύο σχήματα καὶ δύο ὀνόματα τυγχάνοντα. οὔτε γὰρ ὁ πατὴρ υἱός ἐστιν οὔτε ὁ υἱὸς πατήρ ἐστιν. ὁ γὰρ πατὴρ υἱοῦ πατήρ ἐστι καὶ ὁ υἱὸς πατρὸς υἱός ἐστιν. ὡς γὰρ οὐκ ἔστιν ἡ πηγὴ ποταμὸς οὐδὲ ὁ ποταμὸς πηγή· ἀμφότερα δὲ ἓν καὶ ταυτόν ἐστιν ὕδωρ τὸ ἐκ τῆς πηγῆς εἰς τὸν ποταμὸν μετοχετευόμενον, οὕτως ἡ ἐκ τοῦ πατρὸς εἰς τὸν υἱὸν θεότης ἀρρεύστως καὶ ἀδιαιρέτως τυγχάνει. φησὶ γὰρ ὁ κύριος· «ἐκ τοῦ πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω.» παρὰ δὲ τῷ πατρί ἐστιν ἀεὶ ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρός. οὐδέποτε δὲ ἐκενώθη ὁ κόλπος τοῦ πατρὸς τῆς τοῦ υἱοῦ θεότητος. φησὶ γάρ· «ἐγὼ ἤμην παρ’ αὐτῷ ἁρμόζουσα.» οὐ φρονοῦμεν δὲ κτίσμα ἢ ποίημα ἢ ἐξ οὐκ ὄντων τὸν τοῦ παντὸς κτίστην θεόν, τὸν τοῦ θεοῦ υἱόν, τὸν ἐκ τοῦ ὄντος ὄντα, τὸν ἐκ τοῦ μόνου μόνον, ὡς συναπεγεννήθη ἐκ τοῦ πατρὸς ἀϊδίως ἡ ὁμοία δόξα καὶ δύναμις.
PG 25:205«ὁ» γὰρ «ἑωρακὼς τὸν υἱὸν καὶ τὸν πατέρα ἑώρακε.» τὰ πάντα δηλονότι διὰ τοῦ υἱοῦ ἐκτίσθησαν, ἀλλ’ οὐκ ἔστιν αὐτὸς κτίσμα, ὥς φησιν ὁ Παῦλος περὶ τοῦ κυρίου· «ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα» καὶ «αὐτός ἐστι πρὸ πάντων.» οὐ λέγει δὲ ὅτι πρὸ πάντων ἐκτίσθη, ἀλλ’ ὅτι πρὸ πάντων ἐστί. τὸ γοῦν ἐκτίσθαι ἐπὶ πάντων κεῖται· τὸ δὲ ἔστι πρὸ πάντων μόνῳ τῷ υἱῷ ἁρμόζει. Γέννημα τοίνυν κατὰ φύσιν ἐκ τελείου τέλειόν ἐστι. «πρὸ πάντων βουνῶν» γεννηθέν, τουτέστι πρὸ πάσης λογικῆς καὶ νοερᾶς οὐσίας. ὡς καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησὶν αὐτὸν ὁ Παῦλος «πρωτότοκον πάσης κτίσεως.» ἀλλὰ πρωτότοκον δηλῶν μὴ εἶναι αὐτὸν κτίσμα ἀλλὰ γέννημα τοῦ πατρός. ξένον γὰρ ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ τὸ λέγεσθαι κτίσμα. τὰ γὰρ πάντα ἐκτίσθησαν ὑπὸ τοῦ πατρὸς διὰ τοῦ υἱοῦ, ὁ δὲ υἱὸς μόνος ἐκ τοῦ πατρὸς ἀϊδίως ἐγεννήθη. διὸ «πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως» ὁ θεὸς λόγος· ἄτρεπτος ἐξ ἀτρέπτου. ἔστι τοίνυν τὸ ὃ δι’ ἡμᾶς ἐφόρεσε σῶμα κτίσμα. περὶ οὗ λέγει ὁ Ἰερεμίας κατὰ τὴν τῶν ἑβδομήκοντα ἑρμηνευτῶν ἔκδοσιν·
κτίσεως. ᾿Αλλὰ πρωτότοκον εἰπὼν (42), δηλοῖ μὴ εἶ- ναι αὐτὸν κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα τοῦ Πατρός· ξένον γὰρ ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ τὸ λέγεσθαι κτίσμα. Τα γὰρ πάντα ἐκτίσθησαν ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ - ὁ δὲ Υἱὸς μόνος ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀϊδίως ἐγεννήθη· διδ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος, ἄτρε πτος ἐξ ἀτρέπτου. Εστι τοίνυν τὸ (45) ὃ δι' ὑμᾶς ἐφό ρεσε σώμα κτίσμα περὶ οὗ λέγει Ἱερεμίας κατὰ τὴν τῶν ῾Εβδομήκοντα ἑρμηνευτῶν (44) ἔκδοσιν· Κύριος ἡμῖν ἔκτισεν εἰς καταφύτευμα σωτηρίαν καινὴν, ἐν ᾗ σωτηρίᾳ περιελεύσονται ἄνθρωποι. Κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν, περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ κεῖται· Ἔκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Ἡ δὲ κτισθεῖσα ἡμῖν εἰς καταφύτευμα σωτηρία (45) καινὴ καὶ οὐ παλαιά, ἡμῖν τε καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν, Ἰησοῦς ἐστιν (46), ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα γενόμενος ἄνθρωπος, ὃς ἑρμηνεύεται πή μὲν σωτηρία, πὴ δὲ Σωτήρ. Ἔστι δὲ ἐκ τοῦ Σωτῆρος ἡ σωτηρία, ὃν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός. Ἡ οὖν ἐκ τοῦ Σωτῆρος σωτηρία κτισθεῖσα καινὴ, καθὼς λέγει Ἱερεμίας, ἔκτισεν ἡμῖν σωτηρίαν, καὶ ὡς Α- κύλας φησίν, "Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλεία, τουτέστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ. Οὐδὲν γὰρ ἐκτίσθη καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, εἰ μὴ τὸ ἐκ τῆς παρθένου Μαρίας τεχθὲν ἄνευ συνουσίας Κυριακὸν σῶμα, ὡς καὶ ἐν Παροιμίαις ἐκ προσώπου τοῦ Ἰησοῦ (47) λέγει· Κύριος ἔκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. Οὐ λέγει δὲ, πρὸ ἔργων ἔκτισέ με, ἵνα μή τις εἰς τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐκλάβοι τὸ ῥητόν. Β τικῶς εἰς τὸν Ἰησοῦν γέγραπται· ἀρχὴ γὰρ ὁδῶν ἐκτίσθη ὁ Κυριακὸς ἄνθρωπος, ὃν (48) εἰς σωτηρίαν " ἡμῖν ἐφανέρωσε. Διὰ τούτου γὰρ τὴν πρὸς τὸν Πατέ ρα έχομεν προσαγωγήν· αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ὁδὸς, ἡ πρὸς τὸν Πατέρα ἀνάγουσα ἡμᾶς (49). Οδός δὲ σω ματικόν τί ἐστι θέαμα, ἥτις ἐστὶν ὁ Κυριακὸς ἄνθρω πος. Τα πάντα γοῦν ἔκτισεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐκ ὢν κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα. Οὐδὲν γὰρ τῶν κτισμάτων Εκτισε τι ἴσον ἢ ὅμοιον ἑαυτῷ· Πατρὶ δὲ ἔοικε τὸ γεννᾶν, τεχνίτῃ δὲ τὸ κτίζειν. Ποίημα γοῦν ἐστι καὶ κτίσμα (50) τὸ ὁ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σῶμα, ὁ Κύριος, Ο ειπών. εἰπών, δηλῶν δηλοί, δηλῶν δι' ὑμᾶς εφόρεσε ברא יהוה חדשה בארץ בקבה תסובב גבר : καινή, Υιού. οδός καθώς λέγει, Εγώ εἰμι ἡ ὁδός, ει καθώς καὶ ἡ ἀλήθεια. ἡμᾶς ὑμᾶς, ἡμᾶς τὸ δ δι' ἡμᾶς. το ὁ Κύριος, ὃ ἐγεννήθη ἡμῖν, ἐγενήθη. EXPOSITIO FIDEI. non creatum esse, sed fetum esse Patris significa- vit. Siquidem alienum est ab ejus divinitate, rem creatam ipsum dici. Omnia enim a Patre per Fi- lium creata sunt : solus autem Filius ab æternitate ex Patre genitus est, unde Deus Verbuín primoge- nitus est omnis creaturæ, immutabilis ex immuta- bili. Itaque corpus quod quidem propter nos assum- psit, res creata est, de quo dicit Jeremias juxta Septuaginta interpretum editionem : Dominus crea vit nobis in plantationem salutem novam, in qua sa- lute homines circumibunt 37. Interprete autenn Aquila: Creavit Dominus novum in femina. Greata porro nobis in plantationem salus nova et non antiqua, nobis et non ante uos, Jesus est, qui quatenus Sal- vator, factus est loino, quæ quidem vox, Jesus, aliquando sulus, aliquando Salvator redditur. Est autem ex Salvatore salus, ut ex lumine illumina- tio. Itaque nova ex Salvatore creata salus, ut lo- quitur Jeremias, nobis salutem novam creavit, vel, ut vertit Aquila, Creavit Dominus novum in ſemina, id est in Maria. Nihil enim novum in femina crea- tum est, nisi Dominicum corpus, quod Maria virgo absque concubitu peperit, ut ex persona Jesu in Proverbiis legitur : Dominus creavit me initium via- rum suarum in opera sua 18. Non dicit, ante opera creavit îne, ne quis id ad divinitatem Filii referret. A creatura s. Verum cum primogenitum dixit, illum B C Jesu secundum corpus scriptum est. Siquidem principium viarum creatus est Dominicas homo, quem nobis nostræ salutis procurandæ causa exhi, buit. Nam per ipsum habemus accessum ad Par trem : ipse enim est via quæ nos ad Patrem du, cit. Via autem corporeum quiddam est quod oculis cernitur, estque ipse Dominicus homo. Omnia ergo creavit Verbum Dei, quod ipsum non creatum est, sed genitum. Namque nulla res creata aliquid æquale vel simile sibi ipsi potest creare: sed Pa- tris est generare, et artificis creare. Itaque res ” Coloss. 1, 15. Jerem. xxx1, 22. Prov. v, 22. Ephes. 11, 18. • (42) Seguer. omittit Gobler. et Felckm. anon., omisso habent. In Reg. pro legitur. anon. At alii cum editis tó omittunt : editique præ- terea post labent. anon. Hic porro locus sic in Hebræo legitur: id est, Creavit Deus norum in terra, femina circum- dabil virum. mum 'ose. prie quidem est salus: at nomen proprium inde deductum recte Salvator vertitur. Hinc Hieronymus lib. Commentarior. in Matth. : Jesus Hebrao sermone Salvator dicitur. Hunc locum Facundus Hermian. loco supra laudato his verbis refert : Ea vero salus, quæ nobis condita est ad plantationem nostram, nova D est et non vetus, nobis et non eis, qui ante nos. Jesus qui juxta Salvatorem factus est home, qui interpreta tur paster, salus, interdum etiam Salvator. Hæc ibi perperam e Græco reddita. teri vero et editi post addunt præterea Reg. ante habet Ibid. Seguer. habet : cateri et editi nec observat Felckmannus an legatur in Gobler. et 1, ut vocat, anonymo, quem admodum utique legi debet. Seguerianus, Goblerianus, et Felckmanni anony- mus, habent Cæteri et editi omittunt. Mox lec verba, desunt in Regio ms. ibidem Basiliensis habet, 4. Εκάτερα τοίνυν τὰ περὶ τὸ κτίσμα ρητὰ σωματ 4. Utrumque ergo illud de re creata dictam, da (43) Sic Regius, Seguer. Gobler. et Felckm. (44) Ερμηνευτῶν deest in Gobler. et Felck. 1 (45) Sic Seguer. Gæteri vero et editi, σωτηρίας (46) 2, unde nomen Jesus a verbo, y, pro- (47) Goblerianus et Felckm. primus anonymus, τοῦ (48) Basiliensis ms. wv. (49) Sic Seguer. Gobler. et Felckm. 1 anon. Ca- (50) Regius, οὖν, omisso και sequente. It'dem.
«κύριος ἡμῖν ἔκτισεν εἰς καταφύτευμα σωτηρίαν καινήν, ἐν ᾗ σωτηρίᾳ περιελεύσονται ἄνθρωποι.» κατὰ δὲ τὸν Ἀκύλαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ κεῖται· «ἔκτισε κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ.» ἡ δὲ κτισθεῖσα ἡμῖν εἰς καταφύτευμα σωτηρία καινὴ καὶ οὐ παλαιά, ἡμῖν τε καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν, Ἰησοῦς ἐστιν ὁ κατὰ τὸν σωτῆρα γενόμενος ἄνθρωπος. ὃς ἑρμηνεύεται πῇ μὲν σωτηρία, πῇ δὲ σωτήρ. ἔστι δὲ ἐκ τοῦ σωτῆρος ἡ σωτηρία ὃν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός. ἡ οὖν ἐκ τοῦ σωτῆρος σωτηρία κτισθεῖσα καινὴ καθὼς λέγει Ἰερεμίας «ἔκτισεν ἡμῖν σωτηρίαν καινὴν» καὶ ὡς Ἀκύλας φησὶν «ἔκτισε κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ,» τουτέστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ. οὐδὲν γὰρ ἐκτίσθη καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ εἰ μὴ τὸ ἐκ Μαρίας, τῆς παρθένου, τεχθὲν ἄνευ συνουσίας κυριακὸν σῶμα. ὡς καὶ ἐν παροιμίαις ἐκ προσώπου τοῦ Ἰησοῦ λέγει· «κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ.» οὐ λέγει δὲ πρὸ ἔργων ἔκτισέ με, ἵνα μή τις εἰς τὴν θεότητα τοῦ λόγου ἐκλάβοι τὸ ῥητόν. Ἑκάτερα τοίνυν τὰ περὶ τὸ κτίσμα ῥητὰ σωματικῶς εἰς τὸν Ἰησοῦν γέγραπται. ἀρχὴ γὰρ ὁδῶν ἐκτίσθη ὁ κυριακὸς ἄνθρωπος, ὧν εἰς σωτηρίαν ἡμῖν ἐφανέρωσε.
κτίσεως. ᾿Αλλὰ πρωτότοκον εἰπὼν (42), δηλοῖ μὴ εἶ- ναι αὐτὸν κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα τοῦ Πατρός· ξένον γὰρ ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ τὸ λέγεσθαι κτίσμα. Τα γὰρ πάντα ἐκτίσθησαν ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ - ὁ δὲ Υἱὸς μόνος ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀϊδίως ἐγεννήθη· διδ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος, ἄτρε πτος ἐξ ἀτρέπτου. Εστι τοίνυν τὸ (45) ὃ δι' ὑμᾶς ἐφό ρεσε σώμα κτίσμα περὶ οὗ λέγει Ἱερεμίας κατὰ τὴν τῶν ῾Εβδομήκοντα ἑρμηνευτῶν (44) ἔκδοσιν· Κύριος ἡμῖν ἔκτισεν εἰς καταφύτευμα σωτηρίαν καινὴν, ἐν ᾗ σωτηρίᾳ περιελεύσονται ἄνθρωποι. Κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν, περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ κεῖται· Ἔκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Ἡ δὲ κτισθεῖσα ἡμῖν εἰς καταφύτευμα σωτηρία (45) καινὴ καὶ οὐ παλαιά, ἡμῖν τε καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν, Ἰησοῦς ἐστιν (46), ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα γενόμενος ἄνθρωπος, ὃς ἑρμηνεύεται πή μὲν σωτηρία, πὴ δὲ Σωτήρ. Ἔστι δὲ ἐκ τοῦ Σωτῆρος ἡ σωτηρία, ὃν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός. Ἡ οὖν ἐκ τοῦ Σωτῆρος σωτηρία κτισθεῖσα καινὴ, καθὼς λέγει Ἱερεμίας, ἔκτισεν ἡμῖν σωτηρίαν, καὶ ὡς Α- κύλας φησίν, "Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλεία, τουτέστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ. Οὐδὲν γὰρ ἐκτίσθη καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, εἰ μὴ τὸ ἐκ τῆς παρθένου Μαρίας τεχθὲν ἄνευ συνουσίας Κυριακὸν σῶμα, ὡς καὶ ἐν Παροιμίαις ἐκ προσώπου τοῦ Ἰησοῦ (47) λέγει· Κύριος ἔκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. Οὐ λέγει δὲ, πρὸ ἔργων ἔκτισέ με, ἵνα μή τις εἰς τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐκλάβοι τὸ ῥητόν. Β τικῶς εἰς τὸν Ἰησοῦν γέγραπται· ἀρχὴ γὰρ ὁδῶν ἐκτίσθη ὁ Κυριακὸς ἄνθρωπος, ὃν (48) εἰς σωτηρίαν " ἡμῖν ἐφανέρωσε. Διὰ τούτου γὰρ τὴν πρὸς τὸν Πατέ ρα έχομεν προσαγωγήν· αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ὁδὸς, ἡ πρὸς τὸν Πατέρα ἀνάγουσα ἡμᾶς (49). Οδός δὲ σω ματικόν τί ἐστι θέαμα, ἥτις ἐστὶν ὁ Κυριακὸς ἄνθρω πος. Τα πάντα γοῦν ἔκτισεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐκ ὢν κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα. Οὐδὲν γὰρ τῶν κτισμάτων Εκτισε τι ἴσον ἢ ὅμοιον ἑαυτῷ· Πατρὶ δὲ ἔοικε τὸ γεννᾶν, τεχνίτῃ δὲ τὸ κτίζειν. Ποίημα γοῦν ἐστι καὶ κτίσμα (50) τὸ ὁ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σῶμα, ὁ Κύριος, Ο ειπών. εἰπών, δηλῶν δηλοί, δηλῶν δι' ὑμᾶς εφόρεσε ברא יהוה חדשה בארץ בקבה תסובב גבר : καινή, Υιού. οδός καθώς λέγει, Εγώ εἰμι ἡ ὁδός, ει καθώς καὶ ἡ ἀλήθεια. ἡμᾶς ὑμᾶς, ἡμᾶς τὸ δ δι' ἡμᾶς. το ὁ Κύριος, ὃ ἐγεννήθη ἡμῖν, ἐγενήθη. EXPOSITIO FIDEI. non creatum esse, sed fetum esse Patris significa- vit. Siquidem alienum est ab ejus divinitate, rem creatam ipsum dici. Omnia enim a Patre per Fi- lium creata sunt : solus autem Filius ab æternitate ex Patre genitus est, unde Deus Verbuín primoge- nitus est omnis creaturæ, immutabilis ex immuta- bili. Itaque corpus quod quidem propter nos assum- psit, res creata est, de quo dicit Jeremias juxta Septuaginta interpretum editionem : Dominus crea vit nobis in plantationem salutem novam, in qua sa- lute homines circumibunt 37. Interprete autenn Aquila: Creavit Dominus novum in femina. Greata porro nobis in plantationem salus nova et non antiqua, nobis et non ante uos, Jesus est, qui quatenus Sal- vator, factus est loino, quæ quidem vox, Jesus, aliquando sulus, aliquando Salvator redditur. Est autem ex Salvatore salus, ut ex lumine illumina- tio. Itaque nova ex Salvatore creata salus, ut lo- quitur Jeremias, nobis salutem novam creavit, vel, ut vertit Aquila, Creavit Dominus novum in ſemina, id est in Maria. Nihil enim novum in femina crea- tum est, nisi Dominicum corpus, quod Maria virgo absque concubitu peperit, ut ex persona Jesu in Proverbiis legitur : Dominus creavit me initium via- rum suarum in opera sua 18. Non dicit, ante opera creavit îne, ne quis id ad divinitatem Filii referret. A creatura s. Verum cum primogenitum dixit, illum B C Jesu secundum corpus scriptum est. Siquidem principium viarum creatus est Dominicas homo, quem nobis nostræ salutis procurandæ causa exhi, buit. Nam per ipsum habemus accessum ad Par trem : ipse enim est via quæ nos ad Patrem du, cit. Via autem corporeum quiddam est quod oculis cernitur, estque ipse Dominicus homo. Omnia ergo creavit Verbum Dei, quod ipsum non creatum est, sed genitum. Namque nulla res creata aliquid æquale vel simile sibi ipsi potest creare: sed Pa- tris est generare, et artificis creare. Itaque res ” Coloss. 1, 15. Jerem. xxx1, 22. Prov. v, 22. Ephes. 11, 18. • (42) Seguer. omittit Gobler. et Felckm. anon., omisso habent. In Reg. pro legitur. anon. At alii cum editis tó omittunt : editique præ- terea post labent. anon. Hic porro locus sic in Hebræo legitur: id est, Creavit Deus norum in terra, femina circum- dabil virum. mum 'ose. prie quidem est salus: at nomen proprium inde deductum recte Salvator vertitur. Hinc Hieronymus lib. Commentarior. in Matth. : Jesus Hebrao sermone Salvator dicitur. Hunc locum Facundus Hermian. loco supra laudato his verbis refert : Ea vero salus, quæ nobis condita est ad plantationem nostram, nova D est et non vetus, nobis et non eis, qui ante nos. Jesus qui juxta Salvatorem factus est home, qui interpreta tur paster, salus, interdum etiam Salvator. Hæc ibi perperam e Græco reddita. teri vero et editi post addunt præterea Reg. ante habet Ibid. Seguer. habet : cateri et editi nec observat Felckmannus an legatur in Gobler. et 1, ut vocat, anonymo, quem admodum utique legi debet. Seguerianus, Goblerianus, et Felckmanni anony- mus, habent Cæteri et editi omittunt. Mox lec verba, desunt in Regio ms. ibidem Basiliensis habet, 4. Εκάτερα τοίνυν τὰ περὶ τὸ κτίσμα ρητὰ σωματ 4. Utrumque ergo illud de re creata dictam, da (43) Sic Regius, Seguer. Gobler. et Felckm. (44) Ερμηνευτῶν deest in Gobler. et Felck. 1 (45) Sic Seguer. Gæteri vero et editi, σωτηρίας (46) 2, unde nomen Jesus a verbo, y, pro- (47) Goblerianus et Felckm. primus anonymus, τοῦ (48) Basiliensis ms. wv. (49) Sic Seguer. Gobler. et Felckm. 1 anon. Ca- (50) Regius, οὖν, omisso και sequente. It'dem.
διὰ τούτου γὰρ πρὸς τὸν πατέρα ἔχομεν προσαγωγήν. αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ὁδός, καθὼς λέγει· «ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς» ἡ πρὸς τὸν πατέρα ἀνάγουσα ὑμᾶς. ὁδὸς δὲ σωματικόν τί ἐστι θέαμα, ἥτις ἐστὶν ὁ κυριακὸς ἄνθρωπος. τὰ πάντα γοῦν ἔκτισεν ὁ τοῦ θεοῦ λόγος οὐκ ὢν κτίσμα ἀλλὰ γέννημα. οὐδὲν γὰρ τῶν κτισμάτων ἔκτισέ τι ἴσον ἢ ὅμοιον ἑαυτῷ. πατρὶ δὲ ἔοικε τὸ γεννᾶν, τεχνίτῃ δὲ τὸ κτίζειν. ποίημα γοῦν ἐστι καὶ κτίσμα τὸ ὃ δι’ ἡμᾶς ἐφόρεσε σῶμα ὁ κύριος, «ὃ ἐγεννήθη ἡμῖν», ὥς φησιν ὁ Παῦλος, «ἀπὸ θεοῦ σοφία καὶ ἁγιασμὸς καὶ δικαιοσύνη καὶ ἀπολύτρωσις.» καίπερ πρὸ ἡμῶν καὶ πάσης κτίσεως σοφία τοῦ πατρὸς ἦν ὁ λόγος καὶ ἔστι. τὸ δὲ ἅγιον πνεῦμα ἐκπόρευμα ὂν τοῦ πατρὸς ἀεί ἐστιν ἐν ταῖς χερσὶ τοῦ πέμποντος πατρὸς καὶ τοῦ φέροντος υἱοῦ, δι’ οὗ ἐπλήρωσε τὰ πάντα. ὁ πατὴρ συνέχων ἐξ ἑαυτοῦ τὸ εἶναι ἐγέννησε τὸν υἱόν, ὡς ἔφαμεν, καὶ οὐκ ἔκτισεν ὡς ποταμὸν ἀπὸ πηγῆς καὶ ὡς βλαστὸν ἀπὸ ῥίζης καὶ ὡς ἀπαύγασμα ἀπὸ φωτός, ἃ οἶδεν ἡ φύσις ἀδιαίρετα, δι’ οὗ τῷ πατρὶ δόξα, κράτος, μεγαλοσύνη πρὸ πάντων τῶν αἰώνων καὶ εἰς τοὺς σύμπαντας αἰῶνας τῶν αἰώνων. ἀμήν.
κτίσεως. ᾿Αλλὰ πρωτότοκον εἰπὼν (42), δηλοῖ μὴ εἶ- ναι αὐτὸν κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα τοῦ Πατρός· ξένον γὰρ ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ τὸ λέγεσθαι κτίσμα. Τα γὰρ πάντα ἐκτίσθησαν ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ - ὁ δὲ Υἱὸς μόνος ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀϊδίως ἐγεννήθη· διδ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος, ἄτρε πτος ἐξ ἀτρέπτου. Εστι τοίνυν τὸ (45) ὃ δι' ὑμᾶς ἐφό ρεσε σώμα κτίσμα περὶ οὗ λέγει Ἱερεμίας κατὰ τὴν τῶν ῾Εβδομήκοντα ἑρμηνευτῶν (44) ἔκδοσιν· Κύριος ἡμῖν ἔκτισεν εἰς καταφύτευμα σωτηρίαν καινὴν, ἐν ᾗ σωτηρίᾳ περιελεύσονται ἄνθρωποι. Κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν, περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ κεῖται· Ἔκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Ἡ δὲ κτισθεῖσα ἡμῖν εἰς καταφύτευμα σωτηρία (45) καινὴ καὶ οὐ παλαιά, ἡμῖν τε καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν, Ἰησοῦς ἐστιν (46), ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα γενόμενος ἄνθρωπος, ὃς ἑρμηνεύεται πή μὲν σωτηρία, πὴ δὲ Σωτήρ. Ἔστι δὲ ἐκ τοῦ Σωτῆρος ἡ σωτηρία, ὃν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός. Ἡ οὖν ἐκ τοῦ Σωτῆρος σωτηρία κτισθεῖσα καινὴ, καθὼς λέγει Ἱερεμίας, ἔκτισεν ἡμῖν σωτηρίαν, καὶ ὡς Α- κύλας φησίν, "Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλεία, τουτέστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ. Οὐδὲν γὰρ ἐκτίσθη καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, εἰ μὴ τὸ ἐκ τῆς παρθένου Μαρίας τεχθὲν ἄνευ συνουσίας Κυριακὸν σῶμα, ὡς καὶ ἐν Παροιμίαις ἐκ προσώπου τοῦ Ἰησοῦ (47) λέγει· Κύριος ἔκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ. Οὐ λέγει δὲ, πρὸ ἔργων ἔκτισέ με, ἵνα μή τις εἰς τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐκλάβοι τὸ ῥητόν. Β τικῶς εἰς τὸν Ἰησοῦν γέγραπται· ἀρχὴ γὰρ ὁδῶν ἐκτίσθη ὁ Κυριακὸς ἄνθρωπος, ὃν (48) εἰς σωτηρίαν " ἡμῖν ἐφανέρωσε. Διὰ τούτου γὰρ τὴν πρὸς τὸν Πατέ ρα έχομεν προσαγωγήν· αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ ὁδὸς, ἡ πρὸς τὸν Πατέρα ἀνάγουσα ἡμᾶς (49). Οδός δὲ σω ματικόν τί ἐστι θέαμα, ἥτις ἐστὶν ὁ Κυριακὸς ἄνθρω πος. Τα πάντα γοῦν ἔκτισεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐκ ὢν κτίσμα, ἀλλὰ γέννημα. Οὐδὲν γὰρ τῶν κτισμάτων Εκτισε τι ἴσον ἢ ὅμοιον ἑαυτῷ· Πατρὶ δὲ ἔοικε τὸ γεννᾶν, τεχνίτῃ δὲ τὸ κτίζειν. Ποίημα γοῦν ἐστι καὶ κτίσμα (50) τὸ ὁ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σῶμα, ὁ Κύριος, Ο ειπών. εἰπών, δηλῶν δηλοί, δηλῶν δι' ὑμᾶς εφόρεσε ברא יהוה חדשה בארץ בקבה תסובב גבר : καινή, Υιού. οδός καθώς λέγει, Εγώ εἰμι ἡ ὁδός, ει καθώς καὶ ἡ ἀλήθεια. ἡμᾶς ὑμᾶς, ἡμᾶς τὸ δ δι' ἡμᾶς. το ὁ Κύριος, ὃ ἐγεννήθη ἡμῖν, ἐγενήθη. EXPOSITIO FIDEI. non creatum esse, sed fetum esse Patris significa- vit. Siquidem alienum est ab ejus divinitate, rem creatam ipsum dici. Omnia enim a Patre per Fi- lium creata sunt : solus autem Filius ab æternitate ex Patre genitus est, unde Deus Verbuín primoge- nitus est omnis creaturæ, immutabilis ex immuta- bili. Itaque corpus quod quidem propter nos assum- psit, res creata est, de quo dicit Jeremias juxta Septuaginta interpretum editionem : Dominus crea vit nobis in plantationem salutem novam, in qua sa- lute homines circumibunt 37. Interprete autenn Aquila: Creavit Dominus novum in femina. Greata porro nobis in plantationem salus nova et non antiqua, nobis et non ante uos, Jesus est, qui quatenus Sal- vator, factus est loino, quæ quidem vox, Jesus, aliquando sulus, aliquando Salvator redditur. Est autem ex Salvatore salus, ut ex lumine illumina- tio. Itaque nova ex Salvatore creata salus, ut lo- quitur Jeremias, nobis salutem novam creavit, vel, ut vertit Aquila, Creavit Dominus novum in ſemina, id est in Maria. Nihil enim novum in femina crea- tum est, nisi Dominicum corpus, quod Maria virgo absque concubitu peperit, ut ex persona Jesu in Proverbiis legitur : Dominus creavit me initium via- rum suarum in opera sua 18. Non dicit, ante opera creavit îne, ne quis id ad divinitatem Filii referret. A creatura s. Verum cum primogenitum dixit, illum B C Jesu secundum corpus scriptum est. Siquidem principium viarum creatus est Dominicas homo, quem nobis nostræ salutis procurandæ causa exhi, buit. Nam per ipsum habemus accessum ad Par trem : ipse enim est via quæ nos ad Patrem du, cit. Via autem corporeum quiddam est quod oculis cernitur, estque ipse Dominicus homo. Omnia ergo creavit Verbum Dei, quod ipsum non creatum est, sed genitum. Namque nulla res creata aliquid æquale vel simile sibi ipsi potest creare: sed Pa- tris est generare, et artificis creare. Itaque res ” Coloss. 1, 15. Jerem. xxx1, 22. Prov. v, 22. Ephes. 11, 18. • (42) Seguer. omittit Gobler. et Felckm. anon., omisso habent. In Reg. pro legitur. anon. At alii cum editis tó omittunt : editique præ- terea post labent. anon. Hic porro locus sic in Hebræo legitur: id est, Creavit Deus norum in terra, femina circum- dabil virum. mum 'ose. prie quidem est salus: at nomen proprium inde deductum recte Salvator vertitur. Hinc Hieronymus lib. Commentarior. in Matth. : Jesus Hebrao sermone Salvator dicitur. Hunc locum Facundus Hermian. loco supra laudato his verbis refert : Ea vero salus, quæ nobis condita est ad plantationem nostram, nova D est et non vetus, nobis et non eis, qui ante nos. Jesus qui juxta Salvatorem factus est home, qui interpreta tur paster, salus, interdum etiam Salvator. Hæc ibi perperam e Græco reddita. teri vero et editi post addunt præterea Reg. ante habet Ibid. Seguer. habet : cateri et editi nec observat Felckmannus an legatur in Gobler. et 1, ut vocat, anonymo, quem admodum utique legi debet. Seguerianus, Goblerianus, et Felckmanni anony- mus, habent Cæteri et editi omittunt. Mox lec verba, desunt in Regio ms. ibidem Basiliensis habet, 4. Εκάτερα τοίνυν τὰ περὶ τὸ κτίσμα ρητὰ σωματ 4. Utrumque ergo illud de re creata dictam, da (43) Sic Regius, Seguer. Gobler. et Felckm. (44) Ερμηνευτῶν deest in Gobler. et Felck. 1 (45) Sic Seguer. Gæteri vero et editi, σωτηρίας (46) 2, unde nomen Jesus a verbo, y, pro- (47) Goblerianus et Felckm. primus anonymus, τοῦ (48) Basiliensis ms. wv. (49) Sic Seguer. Gobler. et Felckm. 1 anon. Ca- (50) Regius, οὖν, omisso και sequente. It'dem.
End of PG 25.≣ read PG 25 as one pagePG 26 begins →