κρίσει νος. φιλαδελφίας, ἐργασίας ιδιοπράγμο ɛ'«Διδασκαλία περὶ τῆς τοῦ θανάτου καταλύ σεως ἐπὶ ζώντων καὶ νεκρῶν ἐπιφάνεια Χρι στοῦ.» 5' «Περὶ τοῦ αἰφνιδίως ἥλειν τὸν Χριστὸν, ὥστε δεῖν εὐτρεπίζεσθαι σπουδῇ, πίστει, ἐλπίδι, ἀγάπῃ, τιμῇ, οἰρήνῃ, μακροθυμία, φιλομα θεία.» ζ'. «Εὐχὴ περὶ ἁγιασμοῦ πνεύματος, καὶ ψυχῆς, καὶ σώματος.» ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Η ΠΡΟΣ ΤΗΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΕΦΑΛ. Α΄. Έπαινος Θεσσαλονικέων ἐπὶ τοῖς ἀξίοις τῶν *Αποστόλων ἀγώσιν. «Παῦλας καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος, τῇ ᾿Εκ κλησίᾳ Θεσσαλονικέων ἐν Θεῷ Πατρὶ, καὶ Κυρίμ Ἰησοῦ Χριστῷ. Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρός ἡμῶν, καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Εὐα χαριστοῦμεν τῷ Θεῷ πάντοτε περὶ πάντων ὑμῶν τῶν προσευχῶν μνείαν ὑμῶν ποιούμενοι ἐπὶ ἡμῶν, ἀδιαλείπτως μνημονεύοντες ὑμῶν τοῦ ἔργου τῆς πίστεως, καὶ τοῦ κόπου τῆς ἀγάπης, καὶ τῆς ὑπομονῆς τῆς ἐλπίδος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἡμῶν.» Διατι οὔτε ᾿Απόστολον, οὔτε δούλου Χριστοῦ ἑαυ τὸν κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ ἐνταῦθα καλεῖ; Οτι νεο κατήχητοι ἦσαν οὗτοι, καὶ οὐκ ἔδει πρὸς αὐτοὺς ἀξιώματος μνησθῆναι. Εἰκὸς γὰρ ἦν αὐτοὺς καὶ σκανδαλισθήναι. Καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος.» Τί δήποτε προέταξε τοῦ Τιμοθέου οὕτως ὄντος ἐνα αρέτου τὸν Σιλουανόν; Ίσως διὰ ταπεινοφροσύνην ὁ Τιμόθεος τοῦτο ᾔτησε, καὶ ἐν τούτῳ μιμούμενος τὸν ἑαυτοῦ κιδάσκαλον Παύλον, ὃς τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἑαυτὸν συναριθμεῖ. Διατί δὲ ἐνταῦθα τοῦ Τιμοθέου μέμνηται, ἐν τῇ πρὸς Εφεσίους οὐκ ἔτι; Ὅτι ἐκεῖ ἔμελλεν εὐθὺς πρὸς αὐτοὺς ἀπιέναι, ἐνταῦθα δὲ νεωστὶ ἦν ἀπ' αὐτῶν πρὸς Παύλον ἐλθών. «Τῇ Εκκλησίᾳ Θεσσαλονικέων.» Ολίγους ὄντας, εὐ φήμῳ ονόματι Εκκλησίαν αὐτοὺς καλεῖ, ἥτις ἐστὶ πλήθους σημαντική. «Ἐν θεῷ καὶ Κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ.» Επειδὴ ἦσαν καὶ Ελληνικαὶ καὶ Ἰου δεῖκαὶ ἐκκλησία, αὐτὸς ἐκείνων διαιρῶν αὐτὴν, φησὶ, τῇ ἐν Θεῷ Πατρὶ καὶ Κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ. num judicio amorem et laborem in proprio opere. 5. Doctrina de mortis resolutione ac manifesta tione Christi circa mortuos ac viventes. 6. Quod repente venturus sit Christus: oportet itaque studiose paratum esse fide, spe, charitate honore, pace, longanimitate, discendi amore. 7. Precutio de sanctificatione spiritus et animæ et corporis. 181 Laus Thessalonicensium in certaminibus, que Apostolis digna erant. I, 1-3 Paulus et Silvanusel Timotheus, Eccle sic Th ssalonicensium in Den Palre et Domino Je su Christo: gratia vobis et par a Deo Patre nos tro et Domino Jesu Christo. Gratias agimus Deo tro et Domino Jesu Christo. Gratias agimus Deo semper de omnibus vobis mentionem vestri facien tes in precibus nostris, indesinenter memores vestri, propter opus fidei ac laborem chrritatis et tolerantiam spei Domini nostri Jesu Christi coram Deo et Putre nostro. Quare neque Apostolum neque Christi servum juxta suam consuetudinem seipsum bic nominat? Quia hi recenter instructi erant, et apud eos non oportebat dignitatis facere mentionem. Verisimile enim est quod etiam ex hoc passi fuissent offendi culum. «Εt Silvanus et Timotheus.. Quamobrem Timotheo. qui adeo probatus erat Silvanum præpo suit? 152 Fortassis Timotheus et animi modestia id petivit, in hoc etiam præceptorem Paulum imi talus, qui suis discipulis seipsum connumerat, Quam ob causam autem Tinothei hic meminit, et non in Epistola ad Ephesios? Quia ibi confestim ad eos profecturus erat, hic vero nuper ab ipsis venerat ad Paulum Ecclesiæ Thessalonicensium» Cumn pauci essent, honorifice nomine vocal ipsos Ecclesiam, quæ dictio multitudinis significativa est «In Deo et Domino Jesu Christo.» Quia et Græcorum congregationes erant et Judæorum hanc ab illis disterminans ait: Qnæ et in Deo Patre et

Ο ν Σημείωσαι τὸ ἐν, ἐπὶ Πατρὸς κείμενον, Ευχαρι στοῦμεν τῷ Θεῷ πάντοτε.» Εὐθέως ἐξ ἐγκωμίου τὸ προοίμιον. Τὸ γὰρ ὑπὲρ αὐτῶν εὐχαριστεῖν Θεῷ, δείκνυσιν ἐκείνους κατορθωκότας. Εἶτε καὶ ταποινο φροσύνην διδάσκει, ὡς τοῦ Θεοῦ παραιτίου τοῦ κατα ορθοῦν αὐτούς. «Αδιαλείπτως μνημονεύοντες ὑμῶν. ο Ω τῆς Παύλου ὁ ἀγάπης! Τοῖς γὰρ πλείοσι καὶ πᾶσι σχεδόν τοῦτο γράφει, ὅτι ἀδιαλείπτως αὐτῶν μέ μνηται, «Τοῦ ἔργου τῆς πίστεως.» ὅτι οὐδὲν ὑμᾶς, φησί, παρέκλινεν ἀπὸ τῆς πίστεως· τοῦτο γὰρ ἔργον πίστεως. Η ἔργον πίστεώς φησι, τὸ μὴ μόνον λό γοις, ἀλλὰ καὶ ἔργοις δεικνύειν αὐτὴν, ὅτι ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγάπης ἢ τῆς ἐμῆς, φησί, κόπους καὶ κινο δύνους ὑπεμείνατε. Τοῦτο γὰρ τὸ ὄντως ἀγαπᾷν, τὸ πάντα ὑπὲρ τοῦ ἀγαπωμένου πάσχειν ἀνέχεσθαι. «Καὶ τῆς ὑπομονῆς τῆς ἐλπίδος.» Οὐ γὰρ εἰς ἦνά η πειρασμὸς, οὔτε οἱ ὄντες μικροὶ ἦσαν, ἀλλὰ καὶ πολ- " λοὶ καὶ μεγάλοι. Διό φησι, τῆς ὑπομονῆς, τῆς ἐλπί δος, τουτέστι, τῆς γινομένης διὰ τὴν ἐλπίδα τοῦ Κυ ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡσεὶ ἔλεγεν· Οὐχ ἁπλῶς, οὐδὲ ἀνόνητα κάμνετε, ἀλλ' ἔστιν ἐλπὶς ἀντιδόσεως, ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἡμῶν.» Η μνη μονεύοντες ὑμῶν τοῦ ἔργου τῆς πίστεως ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἡμῶν, ἢ τοῦ ἔργου τῆς πί στεως, τοῦ ὄντος ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἡμῶν, ὡσεὶ ἔλεγε· Πάντα ὁρᾷ, καὶ οὐ λέληθεν αὐτὸν τὰ παρ' ὑμῶν γινόμενα. Εἰδότες ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ Θεοῦ τὴν ἐκε λογὴν ὑμῶν ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν οὐκ ἐγενήθη εἰς ὑμᾶς ἐν λόγῳ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν δυνάμει, καὶ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, καὶ ἐν πληροφορία πολλή καθώς οἴουτε οἷοι ἐγενήθημεν, ἐν ὑμῖν δι' ὑμᾶς. Καὶ ὑμεῖς μιμηταὶ ἡμῶν ἐγενήθητε, καὶ τοῦ Κυ ρίου, δεξάμενοι τὸν λόγον ἐν θλίψει πολλῇ μετὰ χαρά Πνεύματος ἁγίου, ὥστε γενέσθαι ὑμᾶς τύπους πᾶσι τοῖς πιστεύουσιν ἐν τῇ Μακεδονίᾳ καὶ ᾿Αχαΐα, ο Εἰδότες ἀδελφοί.» Τί εἰδότες; Οἷοι ἐγενήθημεν ἐν ὑμῖν δι' ὑμᾶς, καὶ ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν οὐκ ἐγενήθη πρὸς ὑμᾶς ἐν λόγῳ μόνον, καὶ τὴν ἐκλογὴν ὑμῶν. Πρὸς πολλὰ γὰρ τὸ, εἰδότες, ὁρᾶται, ο Υπό Θεοῦ τὴν ἐκλογὴν ὑμῶν.» Επειδή φησιν, ἴσμεν ὅτι παρὰ Θεοῦ ἐξελέχθητε καὶ ἀγαπήθητε, μετὰ πολλῆς προθυμίας τὸ Εὐαγγέλιον ὑμῖν ἐκηρύξαμεν. Τις γὰρ οὐκ ἂν σπουδάσεις περὶ τοὺς ὑπὸ Θεοῦ πεφιλημέ νους; ο ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν.» Μνημονεύομεν, φησὶν, ὑμῶν ἀδιαλείπτως, εἰδότες ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν, οὐκ ἐγενήθη πρὸς ὑμᾶς ἐν λόγῳ μόνον. Οὐ γάρ μόνον, φησίν, ἐκηρύξαμεν, ἀλλὰ καὶ σημεῖα καὶ δυνάμεις πολλὰς ἐπετελέσαμεν εἰς ὑμᾶς, πρός τὴν ὑμῶν πληροφορίαν. Εδει οὖν εἰ καὶ μὴ δι᾽ ἄλλο τι, διὰ γοῦν τὸν ἐπιδειχθέντα εἰς ὑμᾶς κόπον τοῦ τε κηρύγματος καὶ τῶν σημείων μεμνῆσθαι ἀδιαλε!. πως ὑμῶν, ο Καὶ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Η ότι ἐν Πνεύματι ἁγίῳ ἐτηρύξαμεν, φησὶν, ἢ ὅτι Πνεύμα Στον ἐλάβετε, φησί, διὰ τοῦ κηρύγματος. «Κα πληροφορία πολλή.» Τὰ γὰρ σημεία, διὰ τὴν αὐτῶν ἐποίει πληροφορίαν. «Καθώς οἴδατε, ο Καὶ τί, φησί, μακρηγορώ; Αὐτοὶ ὑμεῖς μάρτυρες ἐστε, οἷοι έγε Λ COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. de Palre positum. Gratias agimus Deo semper.» Protinus exorditur proæmium ab encomio Nam pro ipsis Deo gratias agere, ostendit illos egregia exercuisse opera. Deinde animi modestiam docet, nempe cum Deus ipsis auctor fuerit, quod recte sint operati. «Indesinenter memores vestri.» Pauli charitalem! Pluribus enim ac propemodum omnibus hoc scribit quod indesinenter eorum me mor sit. «Propter opus fidei» Quod nihil, inquit, vos a fide semoverit, hoc enim est opus fidei? Aut fi«lei opus dicit non sermonibus solum, sed et ope ribus ipsam ostendere: quod pro Dei charitate aut pro mei, inquit, amore labores et pericula susti nuerilis. Nam id vere amare est, omnia pro dilecto parti sustinere. «Et tolerantiam spei. Neque enim una erat tentatio, neque hæ quæ erant, par erant, sed et mullæ et magnæ: ideo toleran liam, ait, spei, il est, quæ facta est propter spem Domini nostri Jesu Christi; ac si deceret: Non inutiliter laboralis, sed spes est retributionis. «Coram Deo et Patre nostro.» Aut memores vestri operis fidei coram Deo et Patre nostro. Aut operis fidei quod est coram Deo et Patre nostro; tanquam diceret: Omnia videt, nec eum capit oblivio eorum quæ a vobis funt. «Domino Jesu Christo. Animadverte tv, id est, in, I, 4-7. Scientes fratres dilecti a Deo electionem vestram quod Evangelium nostrum non fuerit erga vos per sermonen tantum, sed etiam per virtutem et per Spiritum 153 sanctum, ac per certitudinem multam: quemadmodum nostis quales fuerimus inter vos vestri causa. Et vos imitatores nostri facti fuistis, et Domini, qui excepistis sermonem in afflictione multa cum gaudio Spiritus sancti: adeo ut fuerilis exemplo omnibus credentibus in Macedonia et Achaia. esset erga Scientes fratres.. Quid scientes? Quales fue rimus inter vos vestri causa, et quod Evangelium nostrum non fuerit erga vos per sermonem tantum, et electionem vestram. Ad multa enim respicit dictio, Scientes. «Deo electionem vestram.» Quoniam novimus quod a Deo electi sitis ac delecti, cum animi promptitudine vobis Evangelium præ Ddicavimus. Quls enim promptus non eos qui a Deo diligerentur?. Quod Evangelium nostrum. • Memores, ait, vestri indesinenter sumus, scientes quod Evangelium nostrum non fuerit erga vos per sermonem lantum: non enim solum præ dicavimus, verumetiam signa ac virtutes mullas operati sumus in medio vestri, ad magnam vestram certitudinem. Οportuit igitur etsi non ob aliud quidpiam, ut vel propter eum qui exhibitus est apud vos labor et prædicationis et signorum, indesinen ter vestri meminisse. • Et per Spiritum sauctum. Aut per Spiritum sanctum prædicavimus, aut Spi ritum sanctum accepistis, inquit, per prædicatio nen. «Ac per certitudinem multam. Sigua enimn propter certitudinem ipsorum faciebat. Quemad

Aνήθημεν πρὸς ὑμᾶς, «Δι' ὑμᾶς, φησίν,» ἐπειδὴ ὑπεῖς ἦτε ἐκλεκτοὶ Θεῷ, ὡσεὶ ἔλεγε· Τῆς ἐμῆς σπουδῆς τῆς εἰς ὑμᾶς ἡ ὑμῶν παρα Θεοῦ ἐκλογὴ πρόφασις γέγονεν. «Καὶ ὑμεῖς μιμηταὶ ἡμῶν.» Διδασκάλου ἦν τὸ ἀναῤῥῶσαι αὐτοὺς ἐξ ὧν ἐκεῖνοι ὑπέμειναν, και φησὶν· Οὐχ ἡμεῖς μὲν τοιαύτην εἰς ὑμᾶς σπου δὴν ἐπεδειξάμεθα, ὑμεῖς δὲ ῥᾴθυμοι ἦτε. ᾿Αλλὰ τί; Καὶ ὑμεῖς, φησί, μιμηταὶ ἡμῶν ἐγένεσθε καὶ τοῦ Κυρίου. Πῶς; Δεξάμενοι τὸν λόγον ἐν θλίψει πολλῇ, μετὰ χαρᾶς πνευματικῆς. Βαβαί, οἷον λέγει. Αμπ ἐδέξαντο τὸν λόγον ὑπερέπτυσαν ἅπαντα, καὶ μιμη ταὶ Χριστοῦ γεγένηνται, «Ημῶν ἐγενήθητε.» Πώς; Οτι αὐτοὶ μαστιζόμενοι ὑπὲρ τοῦ Κυρίου ἔχαιρον, ὅτι κατηξιώθησαν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ἀτιμα σθῆναι, «Καὶ τοῦ Κυρίου.» Πῶς; Ὅτι καὶ αὐτὸς ῥαπιζόμενος καὶ πάσχων ἔχαιρεν. Εκὼν γὰρ ἔπασχε, καὶ εἰδὼς τὰ τοιαῦτα σώσαντα τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν. Θθεν καὶ ἔλεγε, «Πάτερ, δόξασόν σου τὸν Υιόν, περὶ τοῦ σταυροῦ λέγων.» Μετά χαρᾶς Πνεύματος ἁγίου.» Εν γὰρ τοῖς σαρκικοῖς λυπούμενοι, ἐν τοῖς πνευματικοῖς ἐχαίρετε, ο Ωστε γένεσθαι ὑμᾶς τύ πους.» Καὶ πῶς οὗτοι τύποι γεγόνασιν ἐκείνοις, ἐκείνων πρώτων πιστευσάντων; ὅτι οὕτως, φησίν, εὐδοκιμήσατε ἐκ προοιμίων, ὅτι καὶ τοῖς ἤδη πεπι στευκόσι τύπος ἐγένεσθε, οἷα δεῖ φέρειν διὰ τὴν πί στιν, «Καὶ ᾿Αγαίᾳ.» Εν τῇ Ελλάδι. Αφ' ὑμῶν γὰρ ἐξήχηται ὁ λόγος τοῦ Κυρίου, οὐ μόνον ἐν τῆ Μακεδονίᾳ καὶ ἐν τῇ ᾿Αχαίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν παντὶ τόπῳ ἡ πίστις ὑμῶν ἡ πρὸς τὸν Θεὸν ἐξελήλυθεν. Ὥστε μὴ χρείαν ἡμᾶς ἔχειν λαλεῖν τι. Αὐτοὶ γὰρ περὶ ὑμῶν ἀπαγγέλλουσιν ὁποίαν εἴσοδον ἔχομεν πρὸς ὑμᾶς, καὶ πῶς ἐπεστρέψατε πρὸς τὸν Θεὸν ἀπὸ τῶν εἰδώλων δουλεύειν θεῷ ζώντι καὶ ἀληθινῷ, καὶ ἀναμένειν τὸν Υἱὸν αὐ του ἐκ τῶν οὐρανῶν, ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν Ἰησοῦν τὸν ῥυόμενον ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ὀργῆς τῆς ἐρχομένης. ο «Αφ' ὑμῶν γὰρ ἐξήχηται ὁ λόγος, ο Ὁ ὅτι ἡ περὶ ὑμῶν τῆς πίστεως ἕνεκέν φήμη, πανταχτο διέδραμεν. Η ὅτι πάροδον δεδώκατε τῷ λόγῳ τοῦ Θεοῦ, ἐξ ὧν ἡθλήσατε. Η ὅτι πανταχοῦ ἤκουσται τὸ κήρυγμα, ἐκ τῆς ὑμῶν εὐδοκιμήσεως. ο 'Αλλά και ἐν φαντὶ τόπῳ.» Τοῦ μὲν οὖν λόγου, φησί, τοῦ Θεοῦ, τους γείτονας ἐνεπλήσατε. Ζηλώσαντες γὰρ ὑμᾶς, τῇ πίστει προσέδραμον. Τοῦ δὲ θαύματος ἐν οὕτω βραχει χρόνο τοσαύτην πίστιν ἐπεδείξασθε καὶ ἄθλησιν, ὡς ἅπαντα τὸν κόσμον γέμειν. «"Ωστε μὴ χρείαν ἡμᾶς ἔχειν λαλεῖν τι.» Α' γὰρ ὑμᾶς, φησίν, ἐχρῆν περὶ ὑμῶν λαλεῖν, ἵνα καὶ τοὺς λοιποὺς εἰς τὸν ἴσον ἐναγάγωμεν ζῆλον, ἐκεῖνοι προφθάνοντες λέγουσιν, «Αὐτοὶ γὰρ περὶ ὑμῶν ἀπαγγέλλουσιν ὁποίαν εἴσοδον, ο Οτι, φησί, μετά πειρασμῶν καὶ κινδύνων ὧν οἱ ἀνθιστάμενοι ἐπέφερον, εἰσήλθομεν πρὸς ὑμᾶς, ὑμεῖς δὲ οὐδὲ διὰ ταῦτα ἐσκανδαλίσθητε ἢ ἧττον ἐπιστεύσατε. Καὶ γὰρ ἀπελθὼν ἐν Βεροία modum nostis.» Et quid multa loquor, ait? Ipsi vos testes estis fuerimus erga vos. «Vestri causa.» Propter vos, inquit, quoniam vos electi eratis a Deo, ac si diceret: Vestri a Deo electio fuit occa sio mei erga vos studii. «Εt vos imitatores nostri.» Præceptoris erat, recreare ipsos a laboribus quos pertulerant. Ait ergo: Non vos segnes fuistis, cum nos hujusmodi studium inter vos suscepissemus. Sed quid? Etiam vos imitatores nostri facti fuistis et Domini. Quomodo? Qui sermonem excepsislisin affictione multa cum gaudio spiritus. Papæ, quid nam est quod dicit? Simul et sermonem suscepe runt, universa supergressi sunt, et imitatores Christi facti sunt.. Nostri facti estis.» Quomodo?, Quia ipsi propter Dominum flagellali gaudebant quod digni essent ut pro nomine 154 ejus con tumelia afficerentur. «lt Domini.. Quomodo? Quia et ipse alapis cæsus et patiens gaudebat. Vo luntarie enim passus est, et sciens lalia salvoς facere salute coelesti. Unde etiam dicebat: Pater, glorifica Filium tuum 1,» loquens de cruce. Cum gaudio Spiritus sancti.» Cum enim in carnalibus doleretis, in spiritualis gaudebatis. «Adeo ut fueritis exemplo.» Et quomodo hi facti sunt illis exempla. cum illi primum credidissent? Qui adeo clari fuistis, inquit, statim ab exordio, ut etiam his qui jam crediderant exemplo fueritis, ostendentes qualia sustinere oporteat propter fidem. ‹ Et Achaia.» Id est, Græcia. I. 8-10. vobis enim pertonuit sermo Domiai non solum in Macedonia et Achaia, verum etiam in omni loco fides vestra, quæ et in Deum, dima- c navit, ut non sit nobis necesse quidquam loqui. Siquidem ipsi de robis annuntiant qualem in gressum habuerimus ad vos, et quomodo coversi fueritis ad Deum a simulacris, ut serviretis Deo viventi ac veraci: el exspectarelis Filium ejus de calis, quem excitavit a mortuis Jesum, qui liberat nos ab ira ventura. «Et vobis enim pertonutt sermo.» Aut qued de vobis, fidei causa, fama ubique percurrit: aut quod ingressum in transitum dedistis verbo Dei per ea quæ tolerastis. Aut quod ubique audita est præe:li calio propter vestram probitatem. «Verum etiam in omni loco» Siquidem fidei, inquit, sermone vicinos replestis: namæmulantes vos accurrerunt ad fidem. Admiratione vero, ex eo quod adeo brevi tempore tantam fidem ac cerlaneu præbue retis, ut universum munduin repleveritis. Ut non sit nobis necesse quidquam loqui.» Nam quæ nos de vobis loqui oportuit, ut et cæteras ad æqualem addu eremus zelum, hæc illi prævenientes dicunt. «Siquidem ipsi de vobis annuntiant qualem in gressum.» Pula quod cum tentationibus et peri culis, quæ resistendo pertulimus, ad vos ingressi simus: vos aulem neque propter hæc offendiculum passi estis, aut minus cre 'uli estis. Etenim digres 1 Joan. XVII,

ὡς αἱ Πράξεις λέγουσιν, ἐδιώχθη. Καὶ μετὰ τὸ διω χθῆναι, πάλιν, φησί, πρὸς ὑμᾶς ἐλθὼν, ἐδέχθην ὡς εὐδοκιμηκώς, «Πως ἐπεστρέψατε.» Πώς; Ειλικρι νς. Πῶς; Μετὰ σφοδρᾶς καὶ διακκοῦς πίστεως. Καὶ ἀναμένειν τὸν Υἱὸν αὐτοῦ.» Ενταῦθα διὰ τῆς διηγήσεως καὶ τοῦ ἐπαίνου, διδάσκει λεληθότως καὶ ἀναμένειν τὸν Υἱὸν αὐτοῦ. «Ἐκ τῶν οὐρανῶν.» Εἶτα ὡς ἐν ἀντιθέσει. Καὶ πῶς, φησί, τὸν ἀποθα νόντα ἔχομεν περιμένειν ἐκ τῶν οὐρανῶν; Ον ἤγειρε, φησίν, ἐκ τῶν νεκρῶν. Ὅρα πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἀνάστασιν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτον ἀνεμένετε, οὐκ ἂν τοσαῦτα ὑπεμενετε. Ὁ δὲ τὸν Χριστὸν ἀναμέ νων, ἀπέχεται δηλονότι παντὸς πονηροῦ πράγμα τος. «Τὸν ῥυόμενον ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ὀργῆς.» Εἶπε τὴν ἀνάστασιν, λέγει καὶ τὴν ἀνταπόδοσιν, ἣν ἡμές ραν ὀργῆς καλεῖ. Αὐτὸς γὰρ ἐῤδύσατο ἡμᾶς ἐξ αὐτῆς, τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀφείς. Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε, ἀδελφοί, τὴν εἴσοδον ἡμῶν τὴν πρὸς ὑμᾶς, ὅτι οὐ κενὴ γέγονεν, ἀλλὰ προ παθόντες καὶ ὑορισθέντες, καθώς οἴδατε ἐν Φι λίπποις, ἐπαῤῥησιασάμεθα ἐν τῷ Θεῷ ἡμῶν λα λῆσαι πρὺς ὑμᾶς τὸ Εὐαγγέλιον, τοῦ Θεοῦ ἐν πολλῷ ἀγώνι. Η γὰρ παράκλησις ἡμῶν οὐκ ἐκ πλάνης, οὐδὲ ἐξ ἀναθαρσίας, οὔτε ἐν δόλῳ. ᾿Αλλὰ καθώς δεδοκιμάσμεθα ὑπὸ τοῦ Θεοῦ πιο στευθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον, οὕτως λαλοῦμεν, οὐχ ὡς ἀνθρώποις ἀρέσποντες, ἀλλὰ Θεῷ, τῷ δοκιμάζοντι τὰς καρδίας ἡμῶν. η Ὑμεῖς μὲν, φησί, τοιοῦτοι, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἡμεῖς ἀν θρώπινόν τι ἐκηρύξαμεν εἰς ὑμᾶς, ἀλλὰ Θεοῦ λό γους.» ὅτι οὐ κενή γέγονε.» Τουτέστιν, οὐ μας ταία. Οὐ μύθοι γὰρ ψευδεῖς καὶ λῆροι τὰ ἡμέτερα κηρύγματα, «'Αλλὰ προπαθόντες.» Πόθεν τοῦτο, φησὶν, ὅτι οὐ κενή γέγονεν; Ότι, φησὶν, ἀπὸ κινδύ νων ἐκφυγόντες τῶν ἐν Φιλίπποις, πάλιν εἰς ἑτέρους κινδύνους ἐμβαλεῖν ἐθαῤῥήσαμεν, ὅπερ οὐκ ἂν ἐθαρρήσαμεν. εἰ μὴ θεῖον ᾔδειμεν τὸ κήρυγμα. Επαῤῥησιασάμεθα. • Οὐχ ὑπεστάλημεν διὰ τοὺς καὶ παρ' ὑμῖν ἐκτῶν ἐναντίων κινδύνους, ἀλλ' ἐπε αῤῥησιασάμεθα. Ορᾶς πῶς ἐθάβουν τῷ κηρυσσο μένῳ; «Ἐν τῷ Θεῷ ἡμῶν,» φησί. Τὸ πᾶν τῷ Θεῷ ἀπατίθησι. τουτέστι, διὰ τὸν ἐνδυναμοῦντα Θεόν, τοῦτο ποιῆσαι τεθαῤῥήκαμεν. Ἐν τῷ Θεῷ ἡμῶν θαῤῥήσαντες. • Ἐν πολλῷ ἀγῶν:.» [ΟΙΚΟΥΜ.] Θρᾷς ὅτι καὶ παρὰ Θεσσαλονικεῦσι κίνδυνος ἦν οὐ μικρός: «Οὐκ ἐκ πλάνης οὐδὲ ἐξ ἀκαθαρσίας.» Τίνος δὲ χάριν φησὶν, ἀπὸ κινδύνων εἰς κινδύνους ἐμβαλεῖν ἐθεῤῥήσαμεν; Ὅτι ἡ παράκλησις ἡμῶν, τουτέστιν, ἡ διδαχή, οὐ πεπλασημένον τι ἢ δεδολωμένον ἢ ἀκά θαρτον, τουτέστι, μυσαρόν, ἢ γοητικὸν ἔχει, ἀλλὰ θεία ἐστί, φησί, διδαχή. Καὶ τούτου δε γμα αὐτὸ τὸ καταθαῤῥεῖν τῶν κιδύνων. • ᾿Αλλὰ καθώς δεδικι μάσμεθα.» Αλλ' οὕτως ἐλαλήσαμεν ὑμῖν, φησίν, ὡς ἐδοκιμάσθημεν παρὰ Θεοῦ ἄξιοι γενέσθαι. τοῦ πιστευθῆναι τὸ Εὐαγγέλιον, ὡσεὶ ἔλεγεν. Ὁ Θεὸς COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. s Act. XVII, 10 seqq. sus Bercm persecutionem passus est, sicut Acla narrrant. Et postquam passus essem persecutio nem,inquit, rursum ad vos veniens benigne excep tus admodum sum.. Quomodo conversi fueritis. Quomodo? 183 Sincere. Quomodo? Cum vehe menti ac ferventi fide. «Et exspectaretis Filium ejus. Hoc loco per narrationem ac laudem,laten ter quoque, docet exspectare Filius illius. • De coelis.» Deinde tanquam per objectionem. Et quo modo, ait, eum qui mortuus est exspectare possu mus de celis? Quem excitavit, inquit, a mortuis Vide quomodo aditum ad resurrectionem invene rit. Nisi enim hunc exspectarelis, nequaquam tan ta sustinuissetis. Qui vero Christum expectat, ab cmni sane pravo opere discedit. «Qui liberal nos ab ira ventura.» Dixit resurrectionem, dicit et retributionem ac ullionem, quam vocat diem iræ. Ipse enim nos ab illa liberavit, remittendo nobis peccata. II, 1-4. Nam ipsi nostis, fratres, introitum no trum ad ros, quod non fuerit inanis,sed quod ante malis afflicti et contumeliis affecti,quemadmodum scitis Philippis, audacter egerimus in Deo nostro ad loquendum arud vos Evangelium mihi in mul 1o certamine. Siquidem exhortatio nostra non fuit ex impostura, neque ex impuritate, neque cum dolo, sed quemadmodmodum probati fuera mus a Deo, ut nobis committeretur Evangelium, ita loquimur non ul hominibus placentes, sed Deo, c qui probat corala nostra. Vos sane tales eratis, ait, sed neque nos hu manum aliquid apud vos prædicavimus, sed Dei sernones. «Quod non fuerit inanis.. Hoc est, non vana. Non fabula, non mendacia, non nug fuerunt nostræ prædicationes.. Sed quod ante malis affecti.» Unde hoc patet quod inanis uon fuerit! Quia pericula evadentes quæ fuerant Phi lippis, rursum in alia pericula nos conjicere ausi fuerimus: quod nequaquam ausi fuissemus, nisi novissemus divinam esse prædicationem. «Auda cler egerimus.» Non formidavimus propter peri cula quæ ab adversariis apud vos imminebant,sed audacter et libere egimus. Vides quantam de pra dicatione sumebant audaciam?. In Deo nostro.» Id, ait, rem in Deum referens: hoc est, propter Deum, qui nos confirmat, hæc facere ausi sumus. Aut,in Deo nostro confidentes. - «In multo certa mine. Vides quod apud Thessalonicenses quoque non exiguum fuerit periculum. Non fuit ex impos tura.» 156 Quamobrem, inquit, nos a periculis in pericula conjicere ausi sumus? Quia exhorta tio nostra, id est doctrina, nihil seductorium aut dolosum aut impurum, hoc est, abominandum aut magicum habet, sed divina est doctrina. Et hujus indicium est quod ausi fuerimus adversum pericula. Sed quemadmodum probati fueramus.» Sed ita, inquit, vobis locuti sumus, veluti a Deo probati fueramus esse idonei, ut committeretur

πων μέλλοντας. Διό καί ἐπίστευσεν ἡμῖν τὸ Εὐαγ γέλιον. Οὕτως οὖν ἐλιλήσαμεν ὑμῖν, ὡς ἐδοκιμασε καὶ ἔγνω ἡμᾶς ὁ Θεὸς, τουτέστιν ἄνευ κενοδοξίας, ἄνευ τοῦ θέλειν ὑμῖν ἀρέσκειν ἄνευ δόλου καὶ ἀκι θαρσίας. • Οὐχ ὡς ἀνθρώποις ἀρέσκοντες.» Ερμή. νευσεν ἑαυτόν. Οἱ γὰρ δόλια καὶ ψευδὴ διδάσκοντες, διὰ τὸ ἀρέσει ἀνθρώποις διδάσκουσιν. Ἡμεῖς δὲ, φη σίν, οὐχ οὕτως. Οὐ γὰρ ψεῦδος ἐδιδάσκομεν. Επειδή γὰρ ἐπήνεσεν αὐτοὺς, ἵνα μὴ κολακεύειν ὑποπτευθῇ, εἰς τοῦτον ἦλθε τόν λόγον. «Τῇ δοκιμάζοντι τὰς καρδίας.» Τὸ δὲ τὰς καρδίας δοκιμάζοντι, οὐκ ἔνι τὸν δόλους λαλοῦντα καὶ πρὸς ἀνθρωπαρέσκειαν -λα λοῦντα, ἀρέσαι. έδοκιμασεν ἡμᾶς, μηδὲν πρὸς δόξαν λαλεῖν ἀνθρώ Οὔτε γὰρ ποτε ἐν λόγῳ κολακείας ἐγενήθημεν καθώς οἴδατε, οἴδατε, οὔτε ἐν προφάσει πλεονεξίας. Θεὸς μάρτυς. Οὔτε ζητοῦντες ἐξ ἀνθρώπων τό ξαν, οὔτε ἀφ᾽ ὑμῶν, οὔτε ἀπ᾿ ἄλλων, δυνάμενοι ἐν βάρει εἶναι ὡς Χριστοῦ ἀπόστολοι. Αλλ' ἐγε νήθημεν νήπιοι ἐν μέσῳ ὑμῶν ὡς ἂν τροφός θάλπει τὰ ἑαυτῆς τέκνα, οὕτως ἱμειρόμενοι ὑμῶν εὐδοκοῦμεν μεταδούναι ὑμῖν. Οὐ μόνον τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς, διότι ἀγαπητοὶ ἡμῖν γεγένησθε. Οὔτε γὰρ ποτε ἐν λόγῳ κολακείας. [ΦΩΤ.] Όπερ «τῶν ἀπατώντων ἵδιόν ἐστιν. «Καθώς οἴδατε.» Τοῦ μὲν » μὴ ἐν λόγῳ κολακείας ἐλθεῖν, αὐτοὺς καλεῖ μάρτυρας, καὶ εἰκότως. (Αὐτοὶ γὰρ τῶν ἄλλων μᾶλλον τὰ περί αὐτοὺς ἤδεισαν.) "Οτι δὲ οὐδὲ ἐν προφάσει καὶ σκοπῷ τοῦ λαβεῖν, τὸν Θεὸν καλεῖ μάρτυρα. Αδηλα γὰρ ἀνθρώποις τὰ ἐν διανοίᾳ ἐκάστου μελετώμενα. Τὸ 187 μὲν γὰρ λαβεῖν, ἢ μὴ λαβεῖν, γνωστὸν ἀνθρώποις γίνεται καὶ μαρτυρεῖται. Τὸ δὲ μηδὲ σκοπόν ποτε κτήσασθαι τοῦ λαβεῖν, Θεῷ γινώσκεται μόνῳ, χρόνῳ δὲ καὶ ἀνθρώποις ἀποκαλύπτεται. Ὁ γὰρ ἔχων του τον σκοπόν, πάντως εἰ μὴ μεταβάλλει τὸν σκοπόν, οτεδήποτε λήψεται. Παύλῳ δὲ, οὐδὲ ἐπὶ νοῦν ἧκε τὸ ἐπὶ προφάσει κέρδους κηρύξαι. Διὸ εἰκότως τῶν ἐν διανοίᾳ τὸν Κύριον μάρτυρα καλεῖ. Ὁ αὐτὸς δὲ μάρτυς, φησὶν, ὅτι οὐδὲ δόξαν ἐξ ἀνθρώπων. ζητοῦν τες κηρύττομεν. Καλῶς δὲ ἐξ ἀνθρώπων. Τὴν γάρ ἐκ Θεοῦ, καὶ ἐζήτουν, καὶ ἐλάμβανον. Σοφῶς δὲ λίαν, καὶ τὸ Ζητοῦντες. Εἰ γὰρ καὶ ἐδοξάζοντο ὑπ' ἀνα θρώπων, ἀλλ᾽ οὐ ζητοῦντες, οὐδὲ ἐπιτηεύοντες τὸ δοξασθῆναι. Διὸ καὶ τούτου μάρτυς ὁ Θεός. ᾿Απὸ κοι νοῦ γὰρ ληπτέον αυτό. • Οὔτε ζετοῦντες, ἐξ ἀνθρώ πων. Οὐδ᾽ ἵνα, φησί, λάβωμεν παρ' ὑμῶν, ἡ ἀπ' ἄλλων δόξαν, ἐλαλήσαμεν ὑμῖν ψεύδη τινά. Οὐ γὰρ ζητοῦμεν τὴν παρὰ ἀνθρώπων δόξαν. Καὶ ταῦτα, φησί, δυνάμενοι εἶναι ἔνδοξοι, καὶ μὴ ἐκ τούτου » ἁμαρτάνοντες. Εσμὲν γὰρ Χριστοῦ ἀπόστολοι. Οἱ οὖν καὶ τὴν ὀφειλομένην ἡμῖν δόξαν ἀρνησάμενοι, φησί, πῶς διὰ δόξαν ἀπρεπῆ, ἐμέλλομέν τι δεδολω μένον κηρύσσειν; Δυνάμενοι ἐν βάρει εἶναι. Ἡ ἐν τιμῇ καὶ δόξῃ, ἤ, «ἐν βάρει, η τουτέστι, λαμβάνειν καὶ τρέφεσθαι, Ος Χριστοῦ ἀπόστολοι. Εἰ γὰρ nobis Evangelium. Tanquam diceret: Deus proba vit nos quod nihil ad hominum gloriam locuturi essemus. Ideo etiam commisit nobis Evangelium. Ita ergo vobis locuti sumus, sicut probavit et cognovit nos Deus: hoc est, sine inani gloria ab sque hoc quod cuperemus vobis placere, absque dolo et impuritate. Non ut hominibus placentes.» Seipsum interpretatur. Nam qui dolosa docent ac mendacia, ideo docent, ut hominibus placeant nos autem non ita, inquit. Neque enim menda cium docebamus. Siquidem quoniam ipsos lauda vit, ne assentandi suspicio de eo suborirctur, ad hunc venit sermonen. «Qui probat corda nostra.» Non contingit autem ei, qui corda probat, place re illum qui dolos loquitur, et ut hominibus placeat. II, 5 8. Neque enim unquam per sermonem adu lationis versati sumus, quemadmodum nostis,nec per occasionem avaritia: Deus est testis: nequc quaerentes ex hominibus gloriam: nec a vobis, nec ab aliis: cum possemus in auctoritate esse quemadmolum Christi apostoli: sed fuimus par. vuli in medio vestri, perinde ac si nutrix foveat suos filios, sic afectu propensi in vos, ut cupia mus impertiri vobis non solum Evangelium Dei, verum etiam nostras ipsorum animas, propterea quod chari nobis facti sitis. «Neque enim unquam per sermonem adulatio- • « nis. Quod impostorum proprium est. Quemad modum nostis. Ipsos quidem lestes cilat, quod G non venerit per sermonem adulationis, et merito. Siquidem ipsi melius noverant quam alii quæcir ca se acta erant. Quod autem neque per occasionen aut intentionem accipiendi, Deum invocat testem incerta sunt enim hominibus, quæ in mente cujusque sunt studia. Accipere namque vel non accipere, notum fit hominibus, et de hoc ferunt testimonium. Quod autem nunquam vel accipiendi propositum habuerit, soli Deo cognitum est tem pore autem eliam hominibus manifestatur. Qui enim hoc habet propositum, omnino nisi mentem immutel,, aliquando lardem accipiet. Paulo vero ne in mentem quidem unquam venerat, ut lucri occasione prædicaret. Idcirco eorum quæ in men te erant merito Deum testem vocat. Ipse, inquit, testis est quod neque gloriam ab hominibus quæ rentes prædicemus. Recte autem dicit ab homini bus nam illata quæ est a Deo et quærebant et accipiebant. Et prudenter ad modum ait: Quæren tes.Quanquam enim glorificabantur ab hominibus,» non tamen quærebant aut operam dabant, ut glo rificarentur. Ideo hujus quoque Deus testis est. Nam a communi sensu illud accipiendum est. Neque quærentes ex hominibus. Neque ut a vobis, inquit, aut ab aliis gloriam acciperemus, mendacia aliqua vobis locuti sumus, Non enim quæ rimus eam quæ est ab homin bus gloriam. Idque cum potuissemus, inquit,g oriosi esse, nihil ex hoc «» delinquentes sumus namque Christi apostoli. Cum igitur debitam nobis gloriam renuerimus, «»

οἱ παρὰ βασιλέως ἀποτελλόμενοι ἐν τιμῇ εἰσι, πόσῳ μᾶλλον οἱ ἀπὸ Χριστοῦ; «Αλλ' ἐγενήθημεν νήπιοι.» Οὐδὲν βαρύ, σὐδὲν φορτικόν, οὐδένα κόμπον ἔχον τες, ἐν μέσῳ ὑμῶν, φησί. Τουτέστιν, οὐ τὴν ἀνωτέρω λαβόντες τάξιν, ἀλλ' ὡς εἰς ἐξ ὑμῶν ἐγενήθημεν.» Οὗ τως ἱμειρόμενον ὑμῶν.» Οὕτως ὑμᾶς ἀγαπῶντες καὶ ἀντεχόμενοι ὑμῶν, καὶ θάλποντες τῷ πνεύματι. ὡς τροφὸς τὰ ἑαυτῆς τρόφιμα παιδία. «Εὐδοκούμεν μεταδούναι ὑμῖν.» Ποθοῦντες ὑμᾶς καὶ ἱμειρόμενοι ὑμῶν εὐδοκοῦμεν, τουτέστι, σπουδάζομεν. Η βουλό μεθα, μετὰ τοῦ κηρύγματος, καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, εἰ οἷόν τε, δοῦναι ὑμῖν, καὶ ὑπὲρ ὑμῶν. Ὁ δὲ τοῦτο βουλόμενος, πῶς βιωτικού τινος ἕνεκεν ἐκήρυξε; Πῶς δὲ σαρκικῆς ὅλως μετείχε διανοίας; " Διότι ἀγαπητοὶ ἡμῶν.» Καὶ τίς ἡ τούτων αἰτία; εἴποι τις αὐτῶν. Ἡ ἀγάπη, φησίν. ἐν βαρει Μνημονεύετε γάρ. ἀδελφοί, τὸν κόπον ἡμῶν καὶ τὸν μόχθον. Νυκτὸς γὰρ καὶ ἡμέρας εργαζό μενοι, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν, ἐκη ρύξαμεν εἰς ὑμᾶς τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ. Ὑμεῖς μάρτυρες καὶ ὁ Θεὸς, ὡς ὁσίως καὶ δι καίως καὶ ἀμέμπτως ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν έγε νήθημεν, καθάπερ οἴδατε, ὡς ἕνα ἕκαστον ὑμῶν, ὡς πατὴρ τέκνα ἑαυτοῦ, παρακαλοῦντες ὑμᾶς καὶ παραμυθούμενοι. Καὶ μαρτυρούμενοι εἰς τὸ περιπατῆσαι ὑμᾶς ἀξίως τοῦ Θεοῦ καλοῦντος ὑμᾶς εἰς τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν καὶ δόξαν. Τὸν κόπον ἡμῶν.» Οὐκ εἶπε, Τὰς εὐεργεσίας, ᾶς εὐηργετήσαμεν ὑμᾶς, ἀλλ᾿ ὃ μᾶλλον ἦν ἐντρε πτικώτερον, τὸν κόπον ἡμῶν, φησὶ, καὶ τὸν μόχθον, Πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν,» Καίτοι ἔχοντες ἐξουσίαν ὡς Χριστοῦ ἀπόστολοι, καθώς άνω τέρω εἶπεν, «Υμεῖς μάρτυρες καὶ ὁ Θεός.» 'Αξιό πιστος μὲν ὁ Θεὸς μάρτυς. Πῶς γὰρ οὔ; Ἐπεὶ δὲ ἄδηλον τοῖς ἀνθρώποις εἶ ὁ Θεὸς εἰς τοῦτο μαρτυρεῖ, καὶ αὐτοὺς τοὺς πρὸς οὓς ὁ λόγος καλεῖ μάρτυρας. [ΦΩΤ.] Μάρτυρες ὑμεῖς, ὧν ἐθεάσασθε, ἂν δὲ ὑμεῖς οὐκ ἐθεάσασθε, ὁ Θεὸς ὁ πάντα εἰδώς. Οὕτως οὐδὲ ὑπονοίας αὐτοῖς λαβὴν ἐβούλετο καταλιπεῖν. Ως ὁσίως.» ὅτι ἀδόλως, ὅτι οὐχ ὑπούλως ὅτι οὐ κατὰ ἀνθρωπαρέσκειαν, ὅτι ἄνευ προθέσεως τοῦ λαο θεῖν τι, «Υμῖν τοῖς πιστεύουσι. ο Ταῖς γὰρ ἀπίστοις οὐκ ἄμεμπτος. Πολλὰ γὰρ αὐτοῦ κατεμέμφοντο, καὶ πρῶτον ὅτι ἐκήρυσσεν ἀπὸ τῶν εἰδώλων ἀφίστασθαι, Λαθάπερ οἴδατε.» Πάλιν αὐτοὺς καλεῖ μάρτυρας, ὅτι, φησί, καὶ πλούσιον καὶ πένητα, καὶ ταπεινὸν καὶ δυνάστην, καὶ δυσανασχετοῦντα. Βαβαί, οἷον ἦν, τὸ μηδένα παραλιπεῖν ἐν τοσούτῳ πλήθει. «Ὡς πατὴρ τέκνα, ο Ανω ὡς τροφὲς εἰπών. Νῦν ὡς πατὴρ, γησίν, ὃ καὶ ἀγάπην καὶ προστασίαν δηλον, καὶ ὅτι ἀτύφως πάντα ἐποίει. Τίς γὰρ ἂν πρὸς τές ἵνα ἐπαρθείη; «Καὶ παραμυθούμενοι.. Εἰς τὸ φέρειν γενναίως τοὺς ἐπανιστάμενους ὑμῖν πειρα σμούς. «Καὶ μαρτυρόμενοι, ο φησίν. Ὁ οὖν μαρτυ ρόμενος, δηλονότι πολὺ τοῦ κολακεύειν καὶ ἀνθρω παρεσχεῖν ἀφέστηκεν.» Εἰς τὸ περιπατῆσαιὑμᾶς.» COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. quomodo propter indecentem gloriam dolosum ali quid prædicaturi eramus? «Cum possemus in au ctoritate esse.» Aut in honore et gloria. Aut in onere, id est, accipere et ali. «Tanquam Christi apostoli.» Si enim legati qui a rege mittuntur iu honore sunt, quanto magis ii qui a Christo? «Sed fuimus parvuli.» Nihil grave, inquit, nihil one rosum, nullum fastum habentes, inter vos, hoc est, non superiori sumpto ordine, sed sicut unus vestram fuimus.. Sic affectu propensi in vos.» Adeo vos diligentes et amplectentes, spirituque foventes, quamadmodum nutrix suos quos aluit puerulos.. Ut animo cupiamus impetiri vobis.» Desideramus vos, et afectu in vos propensi cupi mus ex animo sive volumus et conamur cum præ dicatione nostras quoque ipsorum animas, si fieri posset, dare vobis aut pro vobis. Qui autem id cupit, quomodo temporalis alicujus rei causa prædi casset? Quomodo carnalis omnino mentis particeps fuisset? 138. Propterea quod chari nobis» Et quænam horum causa est? diceret quispiam Charitas, inquit, et amor vestri. II, 9 12 Mleministis enim, fratres, laboris nostri ac sudoris. Siquidem nocte ac die opus facientes, ob id ne cui vestrum essemus oneri, pradicavimus opud vos Evangelium Dei. Vos autem testes estis et Deus quam sancte et juste ac inculpate vobis cum. Qui credebatis, versati fuerimus, gaemad modum nostis, ut erga unumquemque vestrum, tanquam pater erga filios suos fuerimus efecti, observantes vos, et consolantes; ac obtestantes, ut ambularelis digne Deo, qui vocasset vos in suum regnum ac glorium. Laboris nostri. Non dixit: Beneficiorum, quibus vos affecimus, sed quod longe majoris erat sollicitudinis, laboris nostri ac sudoris.. Ob id ne cui vestrum essemus oneri. • Cum tamen po testatem haberemnus tanquam Christi apostoli sicut superius dixit: «Vos testes estis et Deus.» Deus testis fide dignus est, quomodo enim mentiri posset? Verum quoniam hominibus incertum est, nun Deus in hoc attestetur in eos etiam vocat in testes ad quos serno factus est. - Vos testes estis eorum quæ conspexistis, eorum autem quæ non conspexistis Deus testis est, qui omnia novit. Ita neque suspicionis ansam eis relinqui voluit. Quam sancte.» Quod sine dolo, quod non ficte, quod non ad placendum hominibus, quod sine proposito quidquam accipiendi. «Vobiscum, qui credebatis.» Nam inter incredulos non habcbatur inculpatus: mulla enim in eo reprehendebant, et præsertim quod exhortaretur ab idolis separari. Quemadmodum nostis ut erga unumqueinque.» Rursum ipsos testes vocat. Quod et divitem et pauperem, et abjectum ac potentem et moleste ferentem. Papæ, quidnam lioc erat ut neminem in tanta multitudine prætermitteret? «Tanquam pa ter erga filios.» Cum superius dixisset perinde lectionem significat et præsidentiam, quodque acnutrix, nunc, «Tanquam pater, ait: quod et di omnia sine fastu faceret: quis enim adversus filios extolleretur? «Et consolantes.» Ut viriliter fer retis insurgentes adversum vos afflictiones. «Ac

» 189 Παρακαλοῦμέν δὲ, φησίν, οὐχ ἵνα τι ἡμῶν χαρίση ει σθε, ἀλλ᾽ ἵνα ὑμεῖς ὠφεληθῆτε, καὶ βατὴν ὑμῖν από τοῖς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν κατασκευάσητε, ἀξίως αὐτῆς περιπατοῦντες. Ὅρα δὲ αὐτὸν, ἐν ταὐτῷ καὶ διδάσκοντα. Εἰ γὰὸ Θεοῦ βασιλεία τὸ ἔπαθλον, δεῖ πάντα φέρειν προθύμως. «Δια τοῦτο καὶ ἡμεῖς εὐχαριστοῦμεν τῷ θεῷ ἀδιαλείπτως, ὅτι παραλαβόντες λόγον ἀκοῆς παρ' ἡμῶν τοῦ Θεοῦ, ἐδέξασθε οὐ λόγον ἀνθρώπων, ἀλλὰ παθὼς ἐστιν ἀληθῶς λόγος Θεοῦ, ὅς καὶ ἐνεργεῖται ἐν ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν, ο Εἶτα καὶ ἐγκωμιάζει αὐτοὺς. Οὐ γὰρ ἡμεῖς μὲν ἀδόλως, φησὶ, καὶ, ὡς εἴρηται, ἀνεστράφημεν εἰς ὑμᾶς, ὑμεῖς δὲ ἀνάξιόν τι τῆς πίστεως πεποιήκατε, ἀλλὰ παρελάβετε λόγον ἀκοῆς παρ' ἡμῶν, τουτέστι, θόγον ἀκουσθέντα εἰς ὑμᾶς, τὸν τοῦ κηρύγματος δηλονότι. Η λόγον ἀκοῆς φησι, τὸν διὰ τῆς ἀκοῆς παραληφθέντα. λόγον τῆς πίστεως ἐδέξασθε, φησίν. Εδέξασθε δὲ πῶς; Αρα κατατεθρονεμένως; Ο, φησίν. Αλλ' οὕτως ἐδέξασθε, οὐχ ὡς λόγον ανθρώ που δεχόμενοι, τουτέστιν ἐμου, ἀλλ' ὡς λόγον Θεοῦ. Δι' ἐμοῦ γάρ, φησίν, ὁ Θεὸς ἐφθέγξατο. Η λόγον ἀκουσθέντα, ἢ λόγον διὰ τῆς ἀκοῆς παραλαβόντες. «Λόγον ἀκοῆς.» - [ΦΩΤ.] Καλῶς. Οὐ γὰρ αὐτόπται » πάντες ἠδύναντο γίνεσθαι τοῦ κηρυττομένου. Έλεγε δὲ καὶ ὁ Κύριος, «Μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πιστεύω σαντες, ο δι' ἀκοῆς ληλονότι καὶ λόγον παραδεξάμενοι τὴν εὐσέβειαν, «Παρ᾿ ἡμῶν τοῦ Θεοῦ.» Παρ' ἡμῶν μὲν παρελάβετε, οὐχ ἡμέτερον δὲ ὄντα, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ τὸν .» λόγον. Οὐ λόγον ἀνθρώπων.» Οὐχ ὡς λόγον, φησίν, ἀνθρώπων, ἀλλὰ καθώς ἐστιν ἀληθῶς λόγος Θεοῦ. «» Η ἐδέξασθε, οὐχ ὡς λόγον ἀνθρώπων, ἀλλ' ὡς λόγον Θεοῦ. Καθώς, φησὶ, καὶ ἔστι λόγος Θεοῦ. Ἡ ἐδέξα σθε καθώς ἐστι καὶ πρέπει δεξασθαι λόγον Θεοῦ, τουτέστι, μετὰ φόβου, μετὰ προσοχῆς. Ος καὶ ἐνεργεῖται ἐν ὑμῖν. [ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΟΥ.] Ἡ ἐνεργεῖ ἐν ὑμῖν, τουτέστι, τὴν οἰκείαν δύναμιν ἐπιδείκνυσιν, «» ἴσως διὰ σημείων τινῶν, ἢ ἐνεργεῖται, τουτέστιν, αὔξει διὰ τοῦ ὑμετέρου βίου. Ει Υμεῖς γὰρ μιμηταὶ ἐγενήθητε, ἀδελφοί, τῶν Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ τῶν οὐσῶν ἐν τῇ Ἰουδαία ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅτι τὰ αὐτὰ ἐπάθετε καὶ ὑμεῖς ὑπὸ τῶν ἰδίων συμφυλετών, καθὼς καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων τῶν καὶ τὸν Κύριον ἀποκτεινάντων Ἰησοῦν καὶ τοὺς ἰδίους προφής τας, καὶ ἡμᾶς ἐκδιωξάντων, καὶ Θεῷ μὴ ἀρεσκόν των, καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐναντίων, κωλνόντων ἡμᾶς τοῖς ἔθνεσι λαλῆσαι ἵνα σωθῶσιν, εἰς τὸ ἀναπληρῶσαι αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας πάντοτε. Έφθασε δὲ ἐπ᾿ αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος.» Καὶ ὅτι, φησὶν, ὡς λόγον Θεοῦ ἐδέξασθε, ἔνθεν δήλον, ἐξ ὧν ὑπὲρ αὐτοῦ τοσαῦτα παθεῖν ἠνέσχεσθε. Ωσπερ γὰρ ἐξ ὧν αὐτὸς ἔπασχεν, ἐπιστοῦτο τὸ θείᾳ obtestanter. Qui igitur obtestatur mani festum et quod multum dissideal ab assentando, studio placendi hominibus. Ut ambularetis.» Obsecrabramus, inquit, non ut aliquid nobis con ferretis, sed ut vos juvaremini, et opulentum vo bis ipsis regnum culorum pararelis, digne ad ip sum gradientes. Animadverte autem ipsum, quod mium, oportet omnia prompto ferre animo. etiam in hoc doceat. Nam si Dei regnum est præ II. 13. Quapropter et nosgratias agimus Deo in desinenter,quod cumacciperetis a nobis sermonem auditus Dei: accepisiis, non sermonem hominum, sed sicut est vere, sermonem Dei: qui etiam agit in vobis credentibus. Eeinde illos etiam commendat. Non enim ita est, inquit, ut nos quidem sine dolo, et sicut dictum est, erga vos conversati fuerimus, vos autem ali quid fide indignum feceritis sed accepistis a nobis sermonem auditus hoc est, sermonem qui auditus est inter vos, prædicationis videlicet. Aut sermonem auditus dicit, eo quod per auditumn sus cipitur. Sermonem fidei, ait, accepistis. Quomodo autem excepistis? An vilipendo? Non, inquit, sed ita excepistis. non ut qui homimis sermonem sus. ciperetis, hoc est meum, sed ut sermonem Dei Deus enim per me locutus est, inquit. Aut sermo nem auditum, aut sermonem per auditum acci pientes. Sermonem auditus. Recte profecto. Neque enim omnes spectatores esse ipsi poterant ejus quod prædicabatur. Dicebat autem et Domi- c nus: «Beati qui non viderunt et crediderunt 5, per auditum videlicet eliam sermonis pietatem ac cipientes. nobis Dei. nobis quidem accepi. stis, non autem qui noster esset sermo, sed Dei. Non sermonem hominum. Non tanquam homi. num, inquit, sermonem, sed sicut est vere sermo Dei. Aut accepistis non tanquam sermonem hoini num, sed tanquam sermonem Dei, sicut etiam est sermo Dei inquit. Aut accepistis sicut est et decet accipere sermonem Dei, hoc est, cum timore, cum attentione. Qui etiam agit in vobis. Aut agit in vobis, hoc est, suam ostendit potentiam, for tassis per signa quædain. Aut agit, id est crescit per vitam vestram. 100 11, 14, 20. Vos enim imitatores facti estis. fratres, Ecclesiarum Dei quæ sunt in Judea in Christo Jesu: quod eadem passi sitis et vos a pro prits contribulis, quemadmodum et ipsi u Judris, qui et Dominum Jesum occiderunt et proprios prophetas, et nos persecuti sunt, a Deo non pla cent, et omnibus hominibus adversantur: qui obsistunt nobis, ne loquamur gentibus quo salvi fant, ut expleant peccata sua semper: pervenit autem in illos ira in finem. quod tantum Dei sermonem, inquit, accepe ritis, inde manifestum est, quod pro ipso tanta pati sustinueritis. Quemadmodum enim ex his quæ ipse 3 Joan. xx, 29.

τινα κηρύσσειν, αύτως καὶ ἐξ ὧν οὗτοι ἔπαθον, πι στοῦνται, ὅτι ὡς Θεοῦ λόγον ἐδέξαντο τὸ κήρυγμα. Τῶν οὐσῶν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ἐν Χριστῷ. Εὐφυώς διείλεν. Επειδὴ γὰρ καὶ αἱ Συναγωγαὶ τῶν Ἰου οπίων ἐν Θεῷ εἶναι δοκοῦσι, τὰς τῶν πιστῶν Ἐκκλη-» σίας, καὶ ἐν τῷ Θεῷ καὶ ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ λέγει εἶ να:. Τῶν Ἐκκλησιῶν γὰρ, φησί, τοῦ Θεοῦ, τῶν οὐ τῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ὁ δὲ ἀρνούμενος τὸν Υἱόν, καὶ τὸν Πατέρα ἤρνηται, Ὅτι τὰ αὐτὰ ἐπάθετε. > Καὶ οὗτοι πολλοὺς ὑπέμειναν ὑπὸ τῶν ἰδίων συμφυ λετῶν πειρασμούς, ὥσπερ οἱ ἐκ περιτομῆς πιστοί,. > ὑπὸ τῶν τῷ Ἰδουπισμῷ ἐναπομεινάντων. Τῶν καὶ τὸν Κύριον ἀποκτεινάντων. Καὶ τί θαυμαστόν, φη σίν, εἰ τοὺς ἰδίους συμφυλέτας εκάκωσαν σε Ἰουδαῖοι, ὅπου γε καὶ τὸν Κύριον ἐσταύρωσαν; Μεγάλη γὰρ» πρὸς πειρασμούς παραμυθία τὰ τοῦ Χριστοῦ παθή ματα. Διὸ καὶ ἀεὶ αὐτῶν μένηνται. Καὶ τοὺς ἰδίους προφήτας, ο Ἴσως, φησίν, ἐρεῖ τις, ὅτι τὸν Κύριον ἀγνοήσαντες ἀνεῖλον. ᾿Αλλὰ καὶ αὐτοὺς τοὺς προφήτες, ὧν τὰς βίβλους μετεχειρίζοντο, ήγνόουν; «» Αλλ' ὅμως καὶ αὐτοὺς ἀνεῖλον. Καὶ ὑμᾶς ἐκδιω ξάντων, ο Καὶ ἡμῖν δὲ, φησίν, ἀπεφύησαν. Δεῖ οὖ, μας γενναίως φέρειν τοὺς πειρασμούς. ἀφορῶντας πρὸς τοὺς πεπονθότας. Ο Καὶ Θεῷ μὴ ἀρεεσκόντων. Πῶς γὰρ τῷ παρ' αὐτῶν σταυρωθέντι ἀρέσαιεν Καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις, φησίν, ἐναντίων.» Εἰ γὰρ «. τῇ οἰκουμένῃ τὸ κήρυγμα λαληθῆναι Θεοῦ ἐστιν ἵνα σωθῇ, αὐτοὶ δὲ κωλύουσι λαλῆσαι, καὶ πάντων την σωτηρίαν ἐμποδίζουσιν, ἄρα κοινοὶ τῆς οἰκουμένης εἰσὶν ἐχθροί, πρὸς τὴν πάντων σωτηρίαν ἐναντίως ἔχοντες. Εἰς τὸ ἀναπληρῶσαι, [ΦΩΤ.] Ταῦτα δὲ καὶ πάλαι ἐπὶ τῶν προφητῶν, καὶ νῦν ἐπὶ τοῦ « Χριστοῦ καὶ ἐφ' ἡμῶν ἔπραξαν, ἵνα πάντοτε ἀνα πληρωθῶσι, ἀἱ ἁμαρτίαι αὐτῶν. Ἐπειδὴ γὰρ πάν ΤΟΤΕ ταῦτα ἔπραττον, πάντοτε ἀνεπλήρουν τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας. [ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΟΥ.] Όρα Ὅρα ἐπιτεταμένην τὴν οπίων κατηγορίαν, καὶ ἀξίαν τῆς αὐτῶν μιαιφο νίας. Φησὶ γὰρ ὅτι πάντα ἃ ἐποίησαν οἱ Ἰουδαίοι, σκοπῷ τοῦ ἁμαρτάνειν ἐποίουν, τουτέστιν, ᾔδεισαν ότι ἁμαρτάνουσι καὶ ἠμάρτανον. Εἰς τὸ ἀναπλη ρούσαι γάρ, φησίν, αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας, οἷον ὅτι ὥσπερ χρεωστούντες ἁμαρτάνειν, οὕτως ἤμάρτανον. Εστω γὰρ τὸν Κύριον ἀγνοῦντες ἀνεῖλον, τοὺς προφήτας διὰ τί, ἐφ᾽ οἷς σεμνύνονται; Ημᾶς διὰ τί διώκουσιν; Ὑμᾶς διὰ τί κακοῦσι; Τὰ ἔθνη διὰ τί κωλύουσι σωθῆναι; Εἰ ἀγαθόν ἐστι τὸ προσελθεῖν τῇ πίστει Χριστοῦ τὰ ἔθνη, τί μὴ προστρέχουσι καὶ αὐτοί, ἀλλὰ καὶ τοὺς προστρέχοντας ἐπιχειρουσι κωλύειν; Εἰ δὲ οὐκ ἀγαθὸν ἡγοῦνται, τί διαφθονοῦν-? ται τοῖς προσιοῦσι; Τί δὲ αὐτοῖς καὶ τῶν ἐθνῶν μέλει; Ὁρᾶς πῶς ἐκουσίως ἁμαρτάνουσι, καὶ πάντα ποιοῦσιν εἰς τὸ πάντοτε ἀναπληρῶσαι αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας, τουτέστιν, ἕνεκα τοῦ μηδὲ ποτε ἀποστῆ- « και αὐτοὺς τοῦ ἁμαρτάνειν; Διὰ τοῦτό ἔφθασεν ἐπ' αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος. Αεἰ μὲν γὰρ ἁμαρτανόντων, εἶπετο ἡ ὀργή. ᾿Ανεβάλλετο δὲ, τῇ μετανοίᾳ χώραν διδούσα, νῦν δὲ κατέλαβεν αὐτούς. Ἔφθασε δὲ ἐπ' αὐτοὺς ἡ ὀργή, ο οἶδεν ὅτι οὐ τὸ φησι. «Καὶ COMMENT. IN EPIST. I AD. THESSAL. patiebatur, confirmabat quod divina quædam prædicaret ita quoque ex his quæ ipsi passi «erant, confirmabant quod tanquam Dei sermo nem, susciperent prædicationem.. Ecclesiarum Dei quæ sunt in Judæa in Christo. Apte distin xit. Quandoquidem enim Judæorum quoque sy nagogæ in Deo esse videntur, fidelium Ecclesias et in Deo et in Filio ejus dicit esse. Ecclesiarum enim, inquit, Dei, quæ sunt in Christo Jesu. Qui autem Filium negat, etiam et Patrem negat. «Quod eadem passi sitis. Etiam hi multa sustinue «ranta propriis contribulibus adversa: quemad » modum credentes ex circumcisione ab his qui in Judaismo remanserant. Qui et Dominum occide runt. Et quid, inquit, admirandum, si proprios contribules Judæi affligant, quando ipsum quoque. Dominum cruxcifixernnt? Siquidem magnum ad versus afflictiones solatium sunt ea quæ passus est Christus ideo quoque semper meminit ipsorum. Et prophetas. Fortassis, inquit, dicet aliquis «quod Dominum ignorantes occiderunt: sed num ipsos prophetas in quorum libris versabantur igno rabant? attamen ipsos quoque occiderunt. Et nos » persecuti sunt. Et nos, inquit, expulerunt. Oportet ; igitur nos adversitates ferre viriliter intuentes ad eos qui passi sunt. Et Deo non placent. Quo modo enim illi placerent qui ab ipsis occisus est? Et omnibus hominibus adversantur. Nam si orbi manifestari prædicationem Dei, est ut salvus fiat, ipsi vero prohibent loqui, 16f et omnium salutem im «» " pediunt, sane communes sunt orbis inimici, hos tili more se habentes ad omnium salutem. Ut expleant.» Hæc autem et olim in prophetis et nunc in Chčisto et in nobis fecerunt, ut semper exple rentur peccata ipsorum Nam quia semper hæc fa ciebant, semper explebant peccata sua.-Peccata 100 sua. Vide exaggeratam Judæorum accusationem, et dignum illis homicidium. Ait enim quod omnia qua Judai faciebant, proposito peccandi faciebant, id est, sciebant se peccare et peccabant. Nam ut explerent,inquit, peccata sua,hoc est, tanquam de bitores essent ad peccandum, ita peccabant. Esto enim quod Dominum ignorantes occiderent, at pro phetas quam ob causam, de quibus sese jactant? Nos quamobrem persquuntur? Quare et vos afi gunt? Cur gentes impediunt, ne salvc fiant? Sibo num et gentes ad Christi fidem accedere,quare non accurrunt et ipsi? quinetiam accurrentes prohi bere conantur? Quod si non esse bonum judi cant,cur invident accedentibus Quare etiam gen tes ipsis curæ sunt? Vides quomodo voluntarie peccent, et omnia faciant, ut continue expleant peccata sua, hoc est, nunquam desistant a pec cando? Propterea quoque ait: Pervenit in illos «ira in finem.. Semper enim cum peccarent, » sequebatur eos ira: verum cunctabatur dans lo cum penitentie, nunc autem comprehendit ipsos. ■ Pervenit autem in illos ira.» Novit quod multos habere adversitatum socios non tantum adfert so

Ἡ ὀργή, πολλοὺς ἔχειν τῶν πειρασμῶν κοινωνούς τοσοῦτον παραμυθεῖται, ὡς τὸ ἐκδικεῖσθαι ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν. «Ἡ ὀργή, ο φησί, Τοῦ ἄρθρου ἡ προσθήκη δείκνυσιν οφειλομένην αὐτοῖς πάλαι τὴν ὀργήν. «Εἰς τέλος, ο οὐκ ἔτι, φησὶν, ὡς πάλαι δουλεία καὶ πάλιν ἐλευθε ρίχ. αἰχμαλωσία καὶ πάλιν ἐπάνοδος, καὶ ὀργὴ Θεοῦ καὶ πάλιν καταλλαγή, ἀλλ᾽ εἰς τέλος, φησίν, ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπ' αὐτοὺς, τουτέστιν, ἄχρι τέλους· οὐκ ἔτι λύσις τῶν κακῶν. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Πάθος αὐτῶν καὶ χαρὰ ἐν αὐτοῖς καὶ μέριμνα, ὅπως τελειωθῶσιν, ο «Ἡμεῖς δὲ, ἀδελφοί, ἀπορφανισθέντες ἀφ᾽ ὑμῶν πρὸς καιρὸν ὥρας, προσώπῳ, οὐ καρδία, περισ σοτέρως ἐσπουδάσαμεν τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἰδεῖν ἐν πολλῇ ἐπιθυμίᾳ. Διὸ ἠθελήσαμεν ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς. Εγὼ μὲν Παῦλος καὶ ἅπαξ καὶ δῖς, καὶ ἐνέκοψεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς, Τίς γὰρ ὑμῶν ἐλπὶς ἢ χαρά, ή στέφανος καυχήσεως; Ἡ οὐχὶ καὶ ὑμεῖς ἔμπροσθεν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ ἐν τῇ αὐτοῦ παρουσίᾳ; Ὑμεῖς γὰρ ἐστε ἡ δόξα ἡμῶν καὶ ἡ χαρά. Διὸ μηκέτι στέγοντες, εὐδοκήσαμεν καταλειφθῆναι ἐν ᾿Αθήναις μόνοι. Ανω εἶπεν, ὅτι ὡς πατὴρ τέκνοις συνεγενόμην, νῦν ὡς τέκνον πατέρας ἐζήτει. Τοῦτο γὰρ τὸ, Απορ φανισθέντες, ἀντὶ τοῦ, ορφανοί καταλειφθέντες ἀφ᾽ ὑμῶν. Ὁρᾷς ὅση του χωρισμοῦ ἡ λύπη; Τοῦτο δὲ διὰ τὴν πολλὴν ἀγάπην. Πρὸς χαιρον ὥρας. Οὐκ ». ἔνι εἰπεῖν, φησίν, ὅτι ὁ χρόνος του χωρισμοῦ τὴν ἀθυμίαν ἐπέτεινεν, ἀλλ᾽ ἡ ἀγάπη. Πρὸς ὥρας γὰρ καιρὸν ἐχωρίσθημεν. Προσώπῳ, οὐ καρδίᾳ. Καὶ οὐδὲ καρδίᾳ ἐχωρίσθημεν, φησίν, ἀλλὰ προσώπο . μόνῳ, καὶ ὅμως οὕτως ἠθυμήσαμεν. Ορᾷς ὅση ἡ ἀγάπη νιᾶτο καὶ πρὸς ὥραν καὶ προσώπῳ χωρι σθείς. Εν γὰρ καρδίᾳ ἡμῶν ὑμᾶς ἔχομεν, φησίν. Περισσοτέρως ἐσπουδάσαμεν.» Η, ὡς εἰκὸς ἦν, τοὺς πρὸς ὥραν ἀπολειφθέντας. Ὅρα δὴ ἀγάπην, ὅτι δι᾽ οὐδεν ἕτερον παραγενέσθαι θέλω, φησὶν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἴδω, «Διὸ ἠθελήσαμεν ἐλπ θεῖν.» ὥρα αὐτὸν, μικροῦ καὶ ἐγκαλλωπιζόμενον τῇ ἀγάπῃ. Πάντες μὲν, φησίν, οἱ μετ᾿ ἐμοῦ, ἐσπού δαζον ἐλθεῖν, ἐγὼ δὲ ἅπαξ καὶ δὶς ἐπεχείρησε. «Καὶ ἐνέκοψεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς.» Επέσχον τὴν προθυ μίαν, φησὶν, οἱ ἐπάλληλοι πειρασμοί. Τούτους δὲ ὁ κοινὸς κινεῖν πολέμιος εἴωθεν, οἱ δὴ χάριν κεκωλύ σθαι τὴν πρὸς αὐτοὺς ἐκδημίαν. Τί φής; Ενέκοψέ δὲ ὁ Σατανᾶς! Ναί, φησίν. Οὐ γὰρ Θεοῦ τοῦτο ἔργον ἦν, τὸ εἰς πειρασμούς με καὶ θλίψεις ἐμπεσεῖν, ὡς καὶ κωλυθῆναί μου τὴν πρὸς ὑμᾶς ὁδόν· τοῦτο γὰρ έγκοπὴν τοῦ Σατανᾶ λέγει. Ἐπὶ μὲν Ρωμαίων λέ γει, «Ὁ Θεὸς ἐκώλυσέ με.» Ἐπὶ δὲ Κορινθίων, «Τοῦ Πνεύματος ἔργον ἐγένετο τὸ μὴ ἐλθεῖν με.» δε δὲ ἐπειδὴ ἐν πειρασμοῖς ἐμπεσὼν ἐνεποδίσθη. τοῦ Σατανᾶ λέγει αὐτὸ ἔργον, κατὰ συγχώρησιν τοῦ Θεοῦ γεγονός. «Τίς γὰρ ἡμῶν ἐλπὶς;» Ω πόσης ἀγάπης ταῦτα τὰ ῥήματα! Αἱ μητέρες ἀεὶ πρὸς τὰ παιδία ταῦτα λαλοῦσιν, «Η στέφανος καυχήσεως. latii, quantum ultionem sumi de inimicis. ipsa, inquit, ira. Articuli additio ostendit ipsam iram, quæ jam olim ipsis debebatur.. In finem Non amplius ita ut quandoque 162 sit servitus et rursum libertas, captivas et rursum regressio, et ira Dei ac iterum liberatio: sed in finem, inquit, durabit ira Dei super ipsos, hoc est, usque ad fi nem ut jam non sit solutio malorum. Quod ipsos desideraret, et in eis gauderet ac sollicitus esset ut perficerentur. Cæterum nos, fratres, orbati vobis ad tempus hore, aspectu, non corde, vehementius studui mus videre faciem vestram cum multo desiderio. Quapropter voluimus venire ud vos, ego quidem Paulus et semel et iterum, et abstitit nobis Sa tanas. Nam quæ est nostra spes aut gaudium aut corona gloriationis? an non et vos in conspectu Domini Jesu Christi in ejus adventu? Vos enim estis gloriatio nostra et gaudium. Proinde cum non amplius ferremus, visum est nobis ut Athenis resideremus soli. Superius dixit, quod tanquam pa ter cum filiis conversatus sit, nunc tanquam filius patres quæ rebat. Nam hoc est quod dicit, Orbati, hoc est, orphani relicti a vobis. Vides quantus moror soli tudinis? Id autem propter vehementem erat dile- •» ctionem. Ad tempus horæ. Non potest, inquit, dici quod diuturnitas separationis tristitiam inten derit, sed dilectio: nam ad tempus horæ, hoc est, «» ad breve spatium temporis, separati fuimus. • As pectu, non corde. El neque corde separati fuimus, sed solo aspectu: et tam en adeo contri-; stati fuimus. Vides quanta dilectio? Angebatur quod vel ad horam aspectu separaretur. In corde nostro, inquit, habemus vos. «Vehementius stu duimus.» Quam verisimile sit eos qui ad horam derelicti sunt. Intuere sane amorem. Propter nihil aliud, ait, accedere volo quam ut videam vos. Quapropter voluimus venire.» Aspice ipsum de amore propemodum gloriantem. Omnes inquit, qui mecum erant venire festinabant, ego vero se mel atque iterum tentavi. «Et obstitit nobis Sata nas.» Promptum, inquit, animum cobibebunt supervenientes afflictiones: 165 has autem com munis hostis movere solet, ut prohiberet profectio nem ad ipsos.Quid ais? Obstitit Satanas? Profecto, inquit: neque enim Deus opus erat, ut in ten tationes et afflictiones inciderem, quo etiam pro hiberer ad vos proficisci; nam hoc dicit Satane obstaculum. Ad Romanos quidem dicit: «Deus me prohibuit 4.» Ad Corinthios vero: «Spiritus operatio fuit ne venirem 5: hic autem quoniam in afflictiones incidens præpeditus est, Satanæ dicit illud esse opus divina factum promissione. «Nam quæ est nostra spes?» Quanti amoris sunt 4 Rom. 1, 13. 5 II Cor. 1, 15.

ἄρχει καὶ ὁ στέφανος δείξαι ἦν ἔχει δι' αὐτοὺς λαμπρότητα καὶ καύχημα, ἀλλὰ διὰ πολλὴν ἔνδειξιν, καὶ καυχήσεως προσέθηκεν, ὡσεὶ εἶπεν: Εφ' ὑμῖν μᾶλλον, ἢ ἐπὶ στεφάνῳ ἀγάλλομαι. «Ἡ οὐχὶ καὶ ὑμεῖς;» Τί οὖν; Θεσσαλονικεῖς εἰσὶν ἡ ἐλπίς σου, ὦ μακαρία ψυχή; Οὐχ οὗτοι μόνοι, φησί. Διὸ ἐπάγει τὸ, καὶ δεικνὺς καὶ ἄλλους ὄντας, ο Υμεῖς γὰπ ἐστε ἡ & δόξα ἡμῶν,» Πῶς γὰρ αὐτὸν οἶει διατίθεσθαι, τοσ αύτην ᾿Εκκλησίαν πιστῶν ὑπ' αὐτοῦ φυτευθείσαν προσάγοντα τῷ Χριστῷ; «Εὐδοκήσαμεν καταλειφθῆναι.» Ειλόμεθα, φησί, καί ἡνεσχόμεθα. «Καὶ ἐπέμψαμεν Τιμόθεον τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν καὶ διάκονον τοῦ Θεοῦ καὶ συνεργὸν ἡμῶν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ, εἰς τὸ στηρίξαι ὑμᾶς καὶ παρακαλέσα: ὑμᾶς περὶ τῆς πίστεως ὑμῶν, τὸ μηδένα σαίνεσθαι ἐν ταῖς θλίψεσι ταύταις. Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε, ὅτι εἰς τοῦτο κείμεθα. Καὶ γὰρ ὅτι πρὸς ὑμᾶς ἦμεν, προελέγομεν ὑμῖν ὅτι μέλο λομεν θλίβεσθαι, καθὼς καὶ ἐγένετο, καὶ οἴδατε. Διὰ τοῦτο κἀγὼ μηκέτι στέγων. ἔπεμψα εἰς τὸ γνώναι τὴν πίστιν ὑμῶν, μή πως ἐπείρασεν ὑμᾶς ὁ πειράζων, καὶ εἰς κενὸν γένηται ὁ κόπος ἡμῶν, ο Τοιαύτη τοῦ ἁγίου τούτου ή μέθοδος. Ὅταν διὰ πειρασμοὺς καὶ τὴν ἐντεῦθεν βίαν, μὴ δύνηται πρὸς 164 τινας τῶν καθητῶν ἀπελθεῖν, ἑτέρους πέμπει καὶ διὰ μέσων αὐτῶν σύνεστι καὶ συνδιατρίβει αὐτοῖς. Τούτο προς Φιλιππησίους, τοῦτο πρὸς Κορινθίους " ποιεῖ, τὸν αὐτὸν Τιμόθεον πέμψας, καὶ διὰ μέσου αὐτοῦ ὁμιλῶν αὐτοῖς. Τὸν ἀδελφὸν ὑμῶν καὶ διά κονον τοῦ Θεοῦ.» Τοῦτό φησιν, οὐ τοσοῦτον τὸν» Τιμόθεον ἐπαίρων, ὅσον τὴν πρὸς τούτους δεικνύς σπουδήν. Οίον, φησίν, ὑμῖν ἔπεμψα. Καὶ συν εργὸν ἡμῶν, ο ὡσεὶ εἶπε, Τοιοῦτοῦ ἔργου αὐτὸν ἀπεσπάσαμεν δεὰ τὴν πρὸς ὑμᾶς ἀγάπην. Εἰς τὸ στηρίξει ὑμᾶς. Ὡς σαλευομένους, ἐφ᾽ οἷς ἦν ὁ αδάσκαλος ἐν πειρασμοῖς. Μέγας γὰρ ὄντως θόρυ βος τοῖς μαθηταῖς τὸ εἶναι τὸν διάσκαλον ἐν πειρα σμοῖς. Καὶ παρακαλέσαι ὑμᾶς. Ἡ γὰρ παρά κλησις, ὑπὲρ τοῦ κὴ σαλευθῆναι εἰς τὴν πίστιν ἐγίνετο. «Τὸ μηδένα σαίνεσθαι. ο Οταν θορυβεία» σθαι, ταράσσεσθαι, ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν τὰς οὐράς σαί ταρασσόντων κυνῶν, μὴ κινεῖσθαι, μηδὲ τῆς προτέ- Ο νεσθαι, ρας ἐξίστασθαι γνώμης. Εν ταῖς γλίψεσι ταύταις. Πολλὰ γὰρ ἦν τότε θλιψεῖς, ὡς καὶ αὐτὸς ἔφη, ὅτι ἐνέκοψεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς. «Οὐ δεῖ δὲ ὑμᾶς θορυβη θῆναι, φησὶν, ἡ σκανδαλισθῆναι, ἐφ᾽ οἶ; ἐγὼ θλίβομαι.: «» Διὰ τί: Καὶ ὑμεῖς γὰρ αὐτοὶ ο δατε φησίν, ὅτι εἰς τὸ θλίβεσθαι κείμεθα, τουτέστιν, εἰς τοῦτο κεκληρώμεθα, εἰς τοῦτο ἀπογεγράμμεθα. Καὶ ἀλλαχοῦ φησι Διό εὐδοκῶ ἐν ἀνάγκαις, ἐν θλίψεσι. Καὶ πάλιν ἐπιθι νετίους τοὺς ἀποστόλους καλεῖ. «ὅτι εἰς τοῦτο κεί μεθα. Καὶ ὑπὲρ τῶν μελλουσῶν θλίψεων αὐτοὺς παραμυθεῖται. Αὐτοὺς γὰρ εἰς τοῦτο κεῖσθαι ἀνάγκη, 6. «» τὸ ἀεὶ θλίβεσθαι, ο Προελέγομεν ὑμῖν. Μπλλή παρα COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. loquuntur. «Corona gloriationis. Satis erat dicere corona,utostenderet vehementiam ac gloriationem, quam esrga eos gerebat:atob majorem demonstra. tionem addidit gloriationis, tanquam diceret: In vobis magis quam in corona glorior. «An non et vos? Quid ergo? Num Thessalonicenses sunttua spes, o beata anima? Non hi soli, inquit. Ideo etiam adjunxit, Et ostendens quod alii quoque sint.» * Vos enim estis gloria nostra.» Quomodo namque putas ipsum affectum fuisse, qui tantam fidelium hac verba. Matres continuo hæc erga sua pigora Ecclesiam a se plantatam adduceret ad Christum? «Visum est nobis.» Elegimus, inquit, ac susti nuimus. III, 2-5. Ac misimus Timotheum fratrem nos trum et ministrum ac adjutorem operis nostri in Evangelio Christi,ut confirmaret vos et consola retur vos de fde vestra:ne quisquam demulceretur ac turbaretur in afflictionibus his. Nam ipsi nostis nos in hunc usum positos esse. Etenim cum apud vos essemus, prædicebamus vobis fore, ut affic tionem pateremur, quemadmodum etiam evenit, et nostis. Quapropter et ego non amplius ferens, misi ad hoc, ut cognoscerem de fde vestra: ne quo pacto tentasset vos ille qui tentat, et inanis factus esset labor noster. Hujusmodi esse istius sancti ratio docendi, ut cum per afflictiones ac vim quæ sequitur, non possit ad aliquos discipulorum proficisci, alios mittit, et per ipsos medius convenit et cum eis con versatur. Hoc ad Philippenses facit,hoc ad Corin thios,missos eodem Timotheo, et per ipsum me «dium cum eis conversatur eosque alloquitur. «Fra trem nostrum ac ministrum Dei. Hoc ait, non tantum extollens Timotheum, quantum ostendens «studium erga ipsos. Talem, inquit, vobis misi. Ac adjutorem operis nostri, tanquam diceret «tali opere ipsum'abstraximus ob dilectionem er » ga vos. Ut confirmaret vos.» Tanquam fluctuan tes, co quod præceptor in afflictionibus esset. Vere enim magna sequitur discipulos turbatio, si præ » ceptor adversitates patiatur. «El consolaretur vos.» Nam facta est consolatio, ne in fide concuterentur. «Ne quisquam demulceretur ac turbaretur. Hoc est terreretur. Sumpta est metaphsra in verbo a canibus caudam motantibus. Id est, ne » moveretur, aut a prima voluntate ac proposito re siliret. «In aflictionibus his.» Frequentes siqui dem erant tunc afflictiones, sicut ipse etiam dice bat Et obstitit nobis Satanas. Non oportet autem vos turbari, ait, aut offendi ob ea quæ ego patior. Quare? Nam et vos ipsi, inquit, nostis «quod positi sumus ut affligeremur: hoc est, ad hoc » electi sumus ad hoc conscripti. Alibi quoque ait Quapropter placeo mihi in necessitatibus, in » afflictionibus 6. Rursumque apostolos dicit morti destinatos Nos in hunc usum positos esse. » Eliam de futuris aflictionibus ipsos consolatur 6 II Cor. XII, 9. 7 1 Cor. IV, 9.

μυθία τοῖς μαθηταῖς, ὅτι προετπὲ μέλλειν θλίβεσθαι. εἰ 40.» & παθεὶς ἡμῖν ὄντες ἄνθρωποι, οἰκείοις πόνοις καὶ Λοιπὸν γὰρ οὐχὶ ὡς ἐπὶ ἀπροσδοκήτου ἐθορυβούντο. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς ἔλεγε τοῖς ἀποστόλοις Αρτι εἶπον ὑμῖν πρὸ τοῦ γενέσθαι, ἵνα ὅταν γέ νηται, πιστεύσητε.» — «Καθὼς καὶ ἐγένετο καὶ οἴδατε. ο Μαρτυρεῖτε, φησί, καὶ ὑμεῖς· οὐ λέληθεν ὑμᾶς ἡ μέλλουσα θλίψις. «Διὰ τοῦτο κἀγὼ μηκέτι στέγων.» Εἰ προέτπας αὐτοῖς ὅτι θλιβήσῃ, καὶ ὅτι οὐ χρὴ αὐτοὺς ἐπὶ τῇ θλίψει θορυβείσθαι: Τί πάλιν πέμπεις; ᾿Απὸ πολλῆς ἀγάπης, φησίν. Οἱ γὰρ ἀγα πῶντες, καὶ τὰ ἀσφαλῆ ὑποπτεύουσι. Καὶ ὅτι τοσ ούτοι ἦσαν οἱ πειρασμοί, ὡς καὶ ἔτι φοβῆσαι τὸν Παύλον. Ορα δέ. Οὐκ εἶπεν, ἀμφιβάλλων περὶ ὑμῶν, ἀλλ᾿ ὃ πολλῆς ἀγάπης δεικτικόν, Μηκέτι στέγων, φησὶν & Επεμψὰ εἰς τὸ γνώναι, ο [ΙΩΑΝ.] Ενώ ταῦθα τινες ζητοῦσι, τί δή ποτε ὁ ἕως τρίτου οπο ρανοῦ ἀναβὰς, καὶ ἄῤῥητα ἀκούσας ῥήματα, εἶπεν Εἰς τὸ γνῶναι τὴν πίστιν ὑμῶν. Τί γάρ; αγνόει· πῶς διέκειντο, ὁ τὸν Χριστὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λαλοῦντα; Και φαμεν, ὅτι οὐ πάντα ᾔδεσαν οἱ ἀπόστολοι, ἀλλὰ και ήγνόουν τινά. Ταύτην δὲ τὴν ἄγνοιαν καὶ ἐπὶ τῶν παλαιῶν εὕροι τις. Καὶ γὰρ Ελισσαῖος ἀγνοῶν τὸν θάνατον τοῦ παιδὸς τῆς Σαραφθίας, ἔλεγε πρὸς Γιεζί, «Καὶ Κύριος ἀπέκρυψεν ἀπ' ἐμοῦ. ο αγνό ουν δὲ διὰ τρεῖς μάλιστα αἰτίας. Πρῶτον, ἵνα κατα στέλληται αὐτῶν τὸ φρόνημα. • Εδόθη γάρ μοι, φησίν, ἄγγελος Σατᾶν.» Δεύτερον, ἵνα μὴ λογι σωνται αὐτοὺς οἱ ἄνθρωποι μείζους ἢ κατὰ ἄνθρω πίνην φύσιν. Τρίτον, ἵνα γνῶμεν πάντες ὅτι ὁμοιο ἀρετῇ κατώρθουν 2 κατώρθουν, καὶ οὐκ ἀεὶ θείας ἀπήλαυον ἐπιπνοίας, ἵνα μὴ δόξωσι χάριτι καὶ οὐκ ἀρετῇ εἶναι οἷοι ἦσαν. «Μή πως ἐπείρασεν ὑμᾶς δ πειράζων. ὁ Οὐ γὰρ ὑπωπτεύσαμεν ὑμᾶς σεσα λεῦσθαι, φησίν, ἀλλὰ μόνον πεπειράσθαι. Αρα τὸ ἐν πειρασμοῖς θορυβείσθαι, διαβολικόν ἐστι, καὶ μάλιστα ἐλ ὧν ἄλλοι θλίβονται τὸ, ἄλλους σκανδαλί ζεσθαι, «Καὶ εἰς κενόν γένηται ὁ κόπος ἡμῶν.» Διά τί; Εἰ γὰρ καὶ παρετράπησαν, μὴ παρὰ τὴν σὴν αἰτίαν ταῦτο γέγονεν; Οὐχὶ, φησίν. Αλλ' ὅμως καὶ οὕτως δέδοικα διὰ τὴν ἀγάπην, Αρτι δὲ ἐλθόντος Τιμοθέου πρὸς ἡμᾶς ἀφ᾽ ὑμῶν, καὶ εὐαγγελισαμένου ἡμῖν τὴν πίστιν καὶ τὴν ἀγάπην ὑμῶν. Καὶ ὅτι ἔχετε μνείαν ἡμῶν ἀγαθήν, πάντοτε ἐπιποθοῦντες, ἡμᾶς ἰδεῖν καθά περ καὶ ἡμεῖς ὑμᾶς. Διά τούτο παρεκλήθημεν, ἀδελφοὶ, ἐς' ὑμῖν, ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει καὶ ἀνάγκῃ ἡμῶν, διὰ τῆς ὑμῶν πίστεως, ὅτι νῦν ζῶμεν ἐν ὑμεῖς στήκητε ἐφ Κυρίῳ. Τίνα γὰρ εὐχαριστίαν δυνάμεθα τῷ Θεῷ ἀνταποδοῦναι περὶ ὑμῶν ἐπὶ πάσῃ τῇ χαρᾷ ᾗ χαίρομεν δι' ὑμᾶς ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, νυκτὸς καὶ ἡμέρας ὑπερεκπερισσοῦ δεόμενοι εἰς τὸ ἰδεῖν ὑμῶν τὸ πρόσωπον, καὶ καταρτίσαι τὰ ὑστερήματα τῆς πίστεως ὑμῶν. ε χιν, necesse enim erat ut in hunc usum positi essent quo semper alligerentur. Praedicebanus vobis fo. re. Magna discipulis est consolatio quod prædixerit futurum ut affligerentur: postmodum enim non tur babantur tanquam ad rem improvisam. Propterea quoque dicebat Christus apostolis: «Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, cre datis 8.-«Quemadmodum etiam evenit, et nostis.o Testes estis, ait, et vos. Non latuit vos ventura afflictio. «Quapropter et ego non amplius ferens. Nonne prædixisti eis quod afligendus esses, quod non oporteret eos ex amictione turbari? Quid rursum mittis? Ex multa, inquit, dilectione. Qui enim amant, etiam de his quæ secura sunt suspicantur. Et quia tantae erant adversitates, ut et Paulus timeret. 163 Animadverte autem quod non dixerit, Dubitans de vobis, sed quod magni amoris indicium est, Non amplius ferens,ait: «Misi ad hoc ut cognoscerem.» Hoc loco quærunt non nulli quam ob causam is qui ad tertium usque cd lum ascenderat, et arcana audierat verba 9, dixe rit: Ad hoc ut cognoscerem de fide vestra. Quid enim? An ignorabat quo pacto affecti erant, is qui Christum habebat in seipso loquentem? Et dici mus quod non omnia noverant apostoli, sed quæ dam etiam ignorabant. Hanc autem ignorantiam in veteris quoque Testamenti prophetis poterit quis invenire. Nam et Elissæus ignorans mortem filii Saraphthiæ nicebat ad Giezi: «Et Dominus abscon dit a me Ignorabant vero ob tres potissimum causas. Primum ut fastnm ipsorum prohiberet. «Datus est mihi, ait, angelus Satan ft. Secundum, ne homines majores ipsos existimarent quam juxta humanam naturam. Tertium, ut sciremus omnes quod cum similiter ut nos, homines essent tacli affectibus, suis laboribus ac virtute perege runt quæ operati sunt, nec semper divina frue bantur inspiratione, ne putarent eos gratia et non virtute tales esse quales erant. • Ne quo pacto tentasset vos ille qui tentat. Non enim suspicati sumus,ait, vos concussos,sed tentatos solum esse, Certe in adversitatibus turbari, a diabole procedit, idque maxime cum alii patiuntur offendiculum eo quod alii amigantur. «Et inanis factus esset labor noster.» Quamobrem? Licet enim aversi essent, num id tua causa factum esset? Non, inquit. Sed tamen hoc etiam modo timui propter vim amoris. III, 6-10. Nuper autem cum ad nos venisset Ti mothaus a vobis et late annuntiasset nobis fidem ac dilectionem vestras, gnodque habeatis memo riam nostri bonam semper, desiderantes vos videre, quemadmodnm nos quoque vos. Idcirco consolatio nem accepimus, fratres, per vos, super omni uf fictione et necessitate nostra, per vestrum fidem. Quoniam nunc vivimus si vos statis in Domino. Quam enim gratiarum actionem possumus Deo re pendere de vobis super omni gaudio gaudemus propter vos in conspectu Dei nostri,nocte 166 ac die supro modum orantes,ut videamus faciem ves tram et suppleamus ea quæ desunt fidei vestræ. 8 Joan. 29. 9 II Cor. XII, 4. 10 IV Reg. 1V, 27. 11 II Cor. XII, 7.

ο Ορᾶς τὴν περιχάρειαν αὐτοῦ. Οὐ γὰρ εἶπεν ε ἀπαγγείλαντος, ἀλλὰ εὐαγγελισάμενου.» ο Καὶ ὅτι απαγγείλαντος, ἔχετε μνείαν ἡμῶν.» Τῆς γὰρ πίστεως βεβαίας εὐαγγελισαμένου, οὔσης, ἀνάγκη καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς μνήμην εἶναι εἰ βεβαίαν, «Καθάπερ καὶ ἡμεῖς ὑμᾶς.» Μετὰ ἔγκω-» μίου. Ότι οὕτως, φησί, ἀγαπᾶτε, ὡς καὶ ἀγα πάσθε. Διὰ τοῦτο παρεκλήθημεν, ο ᾿Αλλὰ μὲν, φησίν, ἠλπίσαμεν, μή πως επειράσθητε, καὶ ἠλγοῦ μεν· ἐπεὶ δὲ Τιμόθεος ἀπήγγειλεν ἃ ἀπήγγειλεν, οὐ μόνον τοῦ ἀλγεῖν ἐπαυσάμεθα, ἀλλὰ καὶ χαρᾶς ἐπλήσθημεν. Επὶ πάσῃ τῇ θλίψει. ψυχὴ ἀγια καὶ θεοφιλής!) ε ἐπὶ πάσῃ, φησὶ, τῇ θλίψει καὶ ἀνάγκῃ ἡμῶν, ἐφ' ὑμῖν καὶ ἐπὶ τῇ ὑμετέρᾳ πίστει παρεκλή θημεν καὶ παρεμυθήθημεν, ὡσεὶ εἶπεν· Οὐδὲ αἴσθη ■ σις ἡμῖν τῆς λύπης γεγένηται διὰ τὴν ἐφ' ὑμῖν χαράν,!) Διὰ τῆς ὑμῶν πίστεως. Αὕτη γὰρ ἀσάλευτος μείνασα, την παράκλησιν ἡμῖν εἰργάσατο.. «Ότι νῦν ζῶμεν. Οὐκ εἶπε, Παρεμυθήθημεν ἢ ἀνεπνεύσαμεν ἐκ τῶν κακῶν, ἀλλ' ὅ μείζον ἦν, Νῦν ζῶμεν, φησί, « ζωὴν ἡγούμενος τὴν ἐκείνων τῆς πίστεως βεκαίωσιν, καὶ θάνατον τὸ αὐτῆς παρασαλευθῆναι, «Ἐὰν ὑμεῖς « στήκητε ἐν Κυρίῳ., ο Ἐν Κυρίῳ δὲ ἵστανται, οἱ τὴν πίστιν αὐτοῦ ἀκλινῆ φυλάττοντες καὶ τὸν βίον ἴσον τῆς πίστεως παρέχοντες, ο Τίνα γὰρ εὐχαριστίαν.. Καὶ τοσαύτη, φησίν, ἡ δι᾽ ὑμᾶς χαρά, ὅτι οὐδὲ εὐ- «» χαριστεῖν κατ' ἀξίαν ευρίσκομεν, «Εμπροσθεν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Εἰκότως ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ χαίρομεν αὐτὸς γὰρ ταύτης ἡμῖν τῆς χαρᾶς αἴτιος, καὶ αὑτοῦ» τὸ δῶρον. Υπερεκπερισσοῦ δεόμενοι, Εκκεχυ μένοι, φησί, πρὸς τὴν τοιαυτὴν δέησιν, καὶ πλέον « δεόμενοι ἤπερ εἰκὸς δέεσθαι τὴν ἰδεῖν μαθητὰς βου- "» λόμενον. Καὶ καταρτίσαι. ο Ἐπὶ τῶν σαλευομένων τῇ πίστει, Στηρίξαι λέγει· ἐπὶ δὲ τῶν τῇ πίστει «» μὲν ἐπτηριγμένων, μικρὸν δὲ πρὸς διδαχὴν ἐλλει πόντων, Καταρτίσαι λέγει, οἷον ἀναπληρῶσαι. Τὰ στηρήματα τῆς πίστεως ὑμῶν. Καίτοι ἄνω, τὸ ἑστάναι αὐτοῖς ἐμαρτύρησε. Τοῦτο γὰρ καὶ Τιμό θεος ὡς φησιν, ἐμαρτύρησε. Πῶς οὖν λέγει, Τὰ ὑστερήματα. τῆς πίστεως αὐτῶν; Καί φαμεν, ὅτι ἐξέλιπεν αὐτοῖς εἰς διδασκαλίαν ἴσως τὰ περὶ •» στάσεως ἤ τοιοῦτον. Ἐν μὲν οὖν τῇ εἰς Χριστὸν πίστει βέβαιοι ἦσαν, μὴ παρατραπέντες τοῖς πει- 167 ρασμοῖς καὶ ταῖς θλίψεσιν. Έδει δὲ αὐτοὺς καὶ τὰ? λοιπὰ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς δόγματος μαθεῖν. ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Εὐχὴ πρὸς Θεὸν περὶ ἀφίξεως τῆς αὐτοῦ, καὶ τῆς αυξήσεως καὶ βεβαιώσεως Θεσσαλονικέων, ἕως τῆς παρουσίας Χριστοῦ, ο «Αὐτὸς ἡμῶν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἡμῶν, καὶ ὁ Κύ ριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός κατευθύναι τὴν ὁδὸν ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς. Ὑμᾶς δὲ ὁ Κύριος πλεονάσαι καὶ περισσεύσαι τῇ ἀγάπῃ εἰς ἀλλήλους καὶ εἰς πάντες, καθάπερ καὶ ἡμεῖς εἰς ὑμᾶς, εἰς τὸ στηρίξαι ὑμῶν τὰς καρδίας, ἀμέμπτους ἐν ἁγιωσύνῃ ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἡμῶν ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μετὰ πάντων τῶν ἁγίων Σίτου,» ΙΙΙ, COMMENT. IN GRIST. I AD THESSAL. i Vides immodicam ipsius lætitiam. Neque enim simpliciter dixit id est, qui annun tiasset: sed hoc est, qui fausta prospera annuntiasset. Quodque habeatis memoriam nostri. Nam cum frma sit ūdes, nes cesse est et memoriam erga nos esse firmam. Quemadmodum nos quoque vos. «Gum encomio hæc dicuntur. Ila, inquit, amatis quemadmodum eliamamamini. Ilcirco consolationem accepimus. Itaque, inquit, timebamus, ne Icntationem passi «» (essetis, et dolebamus: postquam autem renuntia vit Timotheus quæ renuntiavit, non solum a dom », lore quievimus, verumetiam gaudio impleti sumus. Super omni afflictione.»(O sancta Deoque dile cla anima in omni, inquit, afflictione et necessi » tate nostra; de vobis, vestraque fide consolationem ac solatum accepimus ac si diceret Nullus no » bis doloris sensus fuit reliquis propter gaudium quod de vos accepimus. Per vestram fidem Hæc enim cum inconcussa permanserit,consolatio nem in nobis operata est Quoniam nunc vivimus.» Non dixit, animum recepimus, aut Respiravimus a malis, sed quod majus erat, Nunc vivimus, ait, vitam ducens firmitatem fidei illorum; et mortem, dimoveri ab ipsa. Si vos statis in Domino. In Domino autem stant, qui fidem ipsius immobilem » custodiunt ac vilam fidei æqualem praestant. «Quam enim gratiarum actionem. Et tantum est, inquit, » acceplum propter vos gaudium, quod ne invenia mus quidem quomodo digne gratias aganus, In conspectu Dei nostri. Merito in conspectu Dei «gaudemus; ipse enim nobis gaudii hujus causa est, et ipsius donum est. Supra modum orantes. Inhiantes, inquit, ad hujusmodi orationem, et ve hementius orantes quam verisimile sit eum orare » qui discipulos videre cupit. • Et suppleamus.». De his qui in fide confirmati erant, verum nonnihil vero qui in fide confirmati erant, verum nonnihil ad doctrinam eis deerat, ait, Supplere, hoc est, ἀvz- explere. Ea quæ desunt fidei vestra. Atqui superius testatus est de eis quod starent; nam hoc eliam Timotheus, ut dixit testatus fuerat. Quomodo ergo, ait. Ea quæ desuut fidei vestra Et dicimus quod deerant eis ad doctrinam ea for tassis quæde resurrectione erant,autaliquid hujusmodi.In fide itaque erga Christum firmi erant, nonaversi per tentationes et afflictiones. Oportebat autem eos et reliqua discere de dogmate quod apud nos est. Precatio ad Deum de adventu suo, et cremento ac confirmatione Thessalonicentium usque ad adventum Christi. 11-13. Ipse vero Deus et Pater noster et Dominus noster Jesus Christus dirigal viam nos tram ad vos. Vos autem Dominus abundantes exuberantes fuciat mutua inter vos charitate in omnes, quemadmodum et nos in vos, confirmet corda vestra irreprehensibiles in sanctimonia corum Deo et Paire nostro in adventu Domini cum omnibus sanctis ejus.

ο Ο Ἐνταῦθα διὰ τῆς εὐχῆς ἅμα καὶ ἀπολογεῖται, ὅτι οὐ παρ' ἐμὴν, φησὶν, ἀμέλειαν οὐκ ἦλθον· καὶ γὰρ καὶ εὐχή μοι, φησὶ, τὸ ἐλθεῖν, ὡσεὶ ἔλεγεν· Ὁ Θεὸς ἐκκόψαι τὸν Σατανᾶν τὸν πανταχοῦ ἡμῖν μιὰ τῶν πειρασμῶν ἐμποδίζοντα, ἵνα ὀρθὴν ὁδὸν πρὸς ὑμᾶς ποιησώμεθα. • Πλεονάσαι, ο Ορα πόσην ἀγάπην εἶναι βούλεται, ὅτι καὶ πλεονάσαι καὶ περιστεῦσαι αὐτοὺς ἔν τῇ ἀγάπῃ εὔχεται. «Εἰς ἀλλήλους καὶ εἰς πάντας.» Τοῦτο γὰρ Χριστιανῶν, τὸ μὴ μόνον τοὺς ἀδελφοὺς ἀγαπᾶν, ἀλλὰ καὶ πάντας ἀνθρώπους, καὶ πιστούς, καὶ ἀπίστους. • Καθάπερ καὶ ἡμεῖς εἰς ὑμᾶς.» Τὸ μὲν ἡμῶν πάρεστι, φησί, τὸ δὲ ὑμῶν γενέσθαι εὐχόμεθα. «Εἰς τὸ στηρίξαι. Εἰς τὸ τὴν ἀγάπην, φησί, στηρίξαι ὑμῶν τὰς καρδίας. Αν γὰρ αὐτὴ περισσεύῃ, στηριγμός ἐστι τῶν κεκτημένων αυτήν. (Τὰς καρδίας φησίν.) Αὕτη γὰρ καὶ τὸν ἔσω ἄνθρωπων στηρίξειν πέφυκε. Κωλύει γὰρ ἐκβαίνειν ἐξ αὐτῆς διαλογισμούς πονηρούς. Ο μακάριος βασί λειος ἐν τῷ πρὸς ᾿Αμφιλόχιον ἔνθα θεολογεῖ τὸ πνεῦμα, φησὶ τὸν Παύλον, αὐτὸ τὸ ἅγιον εὔχεσθαι Πνεῦμα νῦν. Τίς γὰρ ὁ στηρίξαι, φησίν, ἐν ἀγάπῃ τὰς καρδίας αὐτῶν ἔχων ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ Υἱοῦ; δηλονότι τὸ πνεῦμα. Τίς δὲ εὔχεται ἑτέρῳ, πλὴν θεῷ; «Τὰς εὐχὰς μου γάρ, φησί, τῷ Κυρίῳ ἀποδώσω.» Ἐκεῖ πρόσχες. «Αμέμ πτους ἐν ἁγιωσύνῃ.» Έρχει μὲν τὸ ἀμέμπτους, νῦν δὲ καὶ τὸ, Ἐν ἁγιωσύνη, προστέθεικεν, στον, Εν καθαρότητι. Οὐ λέγει δὲ περὶ σωφροσύνης μόνης, ἀλλὰ καὶ περὶ πάσης ἀρετῆς. Τοῦτο γὰρ ἀληθῶς ἁγιασμός, τὸ παντὸς ῥύπου καθαρὸν εἶναι. • Εμ προσθεν τοῦ Θεοῦ.» Ἡ τοῦτό φησιν, ἐν ἁγιωσύνῃ τῇ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός. Αὕτη γὰρ ἡ ὄντως ἁγιω σύνη, τὸ ἔχειν αὐτὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ Θεοῦ μαρτυ ρουμένην. Η ὅτι κρίνοντος τοῦ Χριστοῦ, ἥτις κρίσ σις ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς γίνεται. Ποῦ γὰρ καὶ ἀπεῖναι εἶχεν ὁ πάντα πληρῶν Πατήρ; ΚΕΦΑΛ. Δ΄. ὡς ἐπὶ Παραίνεσις σωφροσύνης, δικαιοσύνης, κρίσει φιλαδελφίας, ἐργασίας ἔδιο πράγμα νυς. Τὸ λοιπών οὖν, ἀδελφοί, ἐρωτῶμεν ὑμᾶς καὶ παρακαλοῦμεν ἐν Κυρίῳ Ἰησοῦ, καθώς παρελά βετε παρ' ἡμῶν τὸ πῶς δεῖ ὑμᾶς περιπατεῖν καὶ ἀρέσκειν Θεῷ, ἵνα περισσεύητε μᾶλλον. Οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας ἐδώκαμεν ὑμῖν διὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. Τούτο γάρ ἐστι θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὁ ἁγιασμὸς ὑμῶν, ἀπέχεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας, εἰδέναι ἕκαστον ὑμῶν τὸ ἑαυτοῦ σκεύες κτᾶσθαι ἐν ἁγιασμῷ καὶ τιμῇ, μὴ ἐν πάθει ἐπι θυμίας, καθάπερ καὶ τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰδότα τὸν Θεὸν, τὸ μὴ ὑπερβαίνειν καὶ πλεονεκτεῖν ἐν τῷ πράγματι τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, διότι ἔκδικος ὁ Κύριος περὶ πάντων τούτων, καθὼς καὶ ποεί παμεν ὑμῖν καὶ διεμαρτυράμεθα. Οὐ γὰρ ἐκά Θεὸς ἐπὶ λεσεν ἡμᾶς ὁ ἐν ἀκαθαρσίᾳ, ἀλλ' Hoc loco per precationem suas quoque partes tuetur. Non fuit, inquit, mea negligentia quod non venerim: nam ipse precor, ut veniam; tanquam diceret: Deus obsistas Satanæ, qui ubique nobis impedimento est per suas tentationes: quo recto ad vos itinere veniamus. «Abundantes faciat.» Vide quantam vult esse charitatem, quod etiam preca tur, ut abundent et exuberent in charitate. «Mu tua inter vos et in omnes.» Hoc enim Christiano rum est, ut non tantum fratres diligant, verum etiam omnes homines. et credentes et incredulos, Quemadmodum et nos in vos.» Nostra enim di lectio jam adest, vestram vero fieri optamus. «Ut confirmet.. 168 Ut charitas, inquit, confirmet, corda vestra. Nam si ipsa exuberet, confirmatio " efficitur eorum qui ipsam nacti sunt. Corda vestra, ait. Hæc enim nata est, ut interiorem quoque ho minem coufirmet. Siquidem prohibet, ne prava cogitationes ex ipsa egrediantur. Beatus Basilius libro ad Amphilochium, ubi de divino disserit spi ritu, ait Paulum nunc precari Spiritum sanctum, Quis enim est, inquit, qui corda ipsorum in chari tate confirmare posset coram Deo in præsentia filii? Sane Spiritus. Quis autem alium precatur quam Deum? «Vota mea, inquit, sive preces meas Domino reddam 12, Ibi animadverte. «Irrepre hensibiles in sanctimonia.» Sufficiebat quidem dicere irreprehensibiles; nunc autem addidit etiam In sanctimonia, hoc est, in puritate. Non dicit autem de sola pudicitia, sed et de omni virtute nam id vere sanctimonia est, ab omni sorde purum esse. «Coram Deo.» Aut hoc ait: In sanctimonia coram Patre. Hæc enim vere sanctimonia est, habere ipsam oculis Dei comprobatam. Aut judi cante Christo, quod indicium fi coram Patre. Ubi namque posset abesse qui omnia replet Pater? Exhortatio ad temperantiam justitiam, fraternum in judicio amorem et laborem in proprio opere. IV, 1-8. Quod superest igitur, fratres, rogamus vos et adhortamur per Dominum Jesum, quemad modum accepistis a nobis quomodo oporteat nos versari et placere Deo,ut abundetis magis. Nostis enim qua pracepta dederimus vobis per Dominum Jesum Hæc enim est voluntas Dei sanctification.stra, 169 ut abstineatis a scortatione, etsciat unusquis que vestrum vas suum possidere cum sanctificatione et honore, non cum affectu concupiscentia,sicut et gentes quæ non noverunt Deum: ne quis transgredia tur ac fraudet in opere fratrem suum, propterea quod ultor sit Dominus de omnibus his, quemad modum atiam ante diximus vobis et testati sumus. Non enim vocavit nos Deus immunditiæ cuusa, sed ad sanctificationem, Proinde qui rejicit, non 19 Psal. cxv, 14.

ἁγιασμών. Τοιγαροῦν ὁ ἀθετῶν, οὐκ ἄνθρωπον ἀθετεῖ ἀλλὰ τὸν Θεὸν τὸν καὶ δόντα τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον εἰς ὑμᾶς. ο Τὸ λοιπὸν οὖν ἀδελφοί. Τοῦτο γὰρ λείπον, τὸ εἰς παραίνεσιν ἐλθεῖν. Ἡ τὸ λοιπὸν ἀντὶ τοῦ ἀποχρών τως ἐστίν, Ερωτῶμεν ὑμᾶς. Τὸ Ερωτῶμεν καὶ παρακαλοῦμεν,» ταὐτόν ἐστι καὶ ἰσοδυναμεί • Ἐν ἐρωτῶμεν παρακαλοῦμεν Κυρίῳ Ἰησοῦ, • Όρα ταπεινοφροσύνην. Οὐδὲ πρὸς «» παράκλησιν ἑαυτὸν ἀξιόπιστον εἶναι νομίζει, ἀλλὰ τὸν Χριστὸν παραλαμβάνει. Διὰ τοῦ Χριστοῦ γάρ, φη σὶν, ὑμᾶς παρακαλώ. «Καθὼς παρελάβετε.» Τὸ παρελά- της βετε, οὐ ῥημάτων μόνον ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πραγμάτων.» Ἐξ ὧν γὰρ αὐτὸς ἐδίου, τύπος τοῖς μαθηταῖς ἐγίνετο, Ένα περισσεύητε.» Καὶ πλέον τι, φησὶν, ὧν ἡκούσατε ποιεῖτε. Ὡς νηπίοις γὰρ οὐ τὰ τέλεια ἐπέταξα, φησί. —» Προβαίνοντες δὲ τῇ πίστει, προβαίνετε καὶ τῇ πολι τεις. «Οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας·» Τῇ ἐκείνων μνήμῃ ἐγγεγραμμένας αὐτὰς καταλιμπάνει. Ὁ ἀγιασμὸς ὑμῶν.» Θέλημα γὰρ Θεοῦ, φησίν, ἡ σω φροσύνη ὑμῶν. Ἐν ἑκάστῃ δὲ Ἐπιστολῇ, τῆς σωφρο σύνης μάλιστα πολὺν ποιεῖται λόγον. Ο δε γὰρ τοῦ. πάθους τὸ τυραννικὸν καὶ δυσκατόρθωτον. Απέχε σθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας. Τίς δὲ ὁ ἁγιασμός; ᾿Απέχεσθαι ὑμᾶς, φησὶν, ἀπὸ πάσης πορνείας πολ λὰ γὰρ ἀκολασίας εἶδη. «Εἰδέναι ἕκαστον ὑμῶν.». Αρχ ἀσκήσεως και μαθησεως ἐστι τὸ σωφρονεῖν. Τὸ ἑαυτοῦ σκεῦος. Σκεῦος, τὸ σῶμά φησιν. Ἐὰν οὖν αὐτὸ ἐν ἁγιασμῷ ἔχωμεν, ἡμεῖς αὐτὸ κεκτημε-» θα· ἐὰν δὲ ἐν πορνείᾳ ἡ ἁμαρτία αὐτὸ κέκτηται, Τινὲς, Τὸ ἑαυτοῦ σκεῦος, τὴν ὁμόζυγον ἡρμήνευ σαν. Ἐγὼ δὲ νομίζω, τὸ ἑκάστου σῶμα οὕτως αὐτὸν κεκληκέναι· οὐ γὰρ τοῖς γεγαμηκόσι μόνοις, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἀγάμοις, καὶ ταῖς χήραις τὴν νομοθεσίαν προσφέρει. Μὴ ἐν πάθει ἐπιθυμίας. Ποῖα δὲ τὰ πάθη τῆς ἐπιθυμίας; Τὰ ὑπεκκαύματα ταύτης, οἷον, 170 τροφή, πλοῦτος, ῥαθυμία, ἀργία. Ταῦτα γὰρ πάθη ἐπιθυμίας ἐστὶν ὡσεὶ εἶπε, Δύναμις καὶ ἰσχὺς αὐ-.. τῆς. Τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰδότα Θεόν. Τὰ γὰρ ἔθνη τὸν Θεὸν ἀγνοοῦντα, οὔτε ἐλπίδα ἀντι δόσεως ἔχει τοιγαροῦν πάντα πρὸς ἡδονὴν πράττει, «Τὸ μὴ ὑπερ βαίνειν καὶ πλεονεκτεῖν, ο Εκαστῳ ὁ Θεὸς, φησὶν, ἀπένειμε γυναῖκα, καὶ ὅρους τέθεικε, τὴν πρὸς τὴ μίαν μίξιν. Ωστε ἡ πρὸς ἑτέραν μίξις, παράβασίς τις καὶ πλεονεξία ἐστίν. Ἐν τῷ πράγματι. Του ἐστιν, ἐν τῇ μίξει· ἐνταῦθα γὰρ περὶ μοιχείας λέγει,» ἄνω δὲ περὶ πάσης πορνείας, ο Διότι ἔκδικος.» Παρ εκάλεσε πρῶτον, εἶτα ἐνέτρεψεν εἰπὼν, Καθάπερ καὶ νὰ ἔθνη. Εἶτε ἀπὸ λογισμῶν ἔπεισε, πλεονέκτην καλέσας λοιπὸν φοβετ. Οὐ γὰρ ἀντιμωρητί, φησί, ταῦ τα πράττετε ἔκδικος γὰρ ὁ Θεὸς τῷ τε πλεονεκτού. μένῳ, καὶ ἑαυτῷ. Ἑαυτὸν γὰρ ἐκδικεῖ παρακουό μενος. Οὐ γὰρ ἐκκλεσεν ἡμᾶς ὁ Θεός. Καὶ ἑαυ τὸν δὲ ὁ Θεὸς ἐκδικεῖ, ἀμυνόμενος τὸν ἐν τούτῳ πληονέκτην. Κατὰ τοῦτο ἐκλήθημεν ἐπὶ καθαρότητι παρ' αὐτοῦ· τοιγαροῦν ὁ παρὰ τὴν κλήσιν πράττων, (οὗτος γὰρ ὁ ἀθετῶν, τὸν καλέσαντα ὕβρισε μᾶλ λου, ἢ τὸν πλεονεκτηθέντα. Τοῦτο δὲ εἶπε δεικνὺς ὡς * οὐ μόνον ἔνθα ὁ ἀδελφὸς ὁ ἀδικούμενος ᾖ, δεν φεύ γειν τὴν μοιχείαν, ἀλλὰ κἂν ἄπιστος ᾖ. Ὁ γὰρ Θεός COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. hominem rejicit, sed Deum, qui dedit spiritum suum sanctum in vos. » • Quod superest igitur, fratres. Quod superest, puta ut ad exhortationem accedat. Aut, quod su «» «perest, id est, sufficienter est. «Rogamus vos.» Nam et ideın sunt, ejus demque potestatis. Per Dominum Jesum. Vide animi modestiam. Neque ad obsecrationem seipsum fide dignum aut idoneum esse existimabat, sed Christum assumit. Per Christum, ait, ob secro, Quemadmodum accepistis. Accepistis, non de verbis tantum est, verum etiam de rebus. Nam ex vitæ suæ operibus, discipulis exemplar erat. Ut abundetis. Et amplius, inquit, ali quid facite quam acceperitis. Siquidem tanquam parvulis, inquit, non præcipi quæ perfecta erant. Promoventes autem in fide, promovete etiam in conversatione. «Nostis enim quæ præcepta.» Ipsa illorum memoriæinscripta relinquit.. Sancti ficario vestra. Voluntas enim Dei, inquit, est, pu «dicitia vestra In unaquaque aulem Epistola pudi » citiæ potissimum magnam habet rationem. Novit enim tyrannidem affectus ac operis difficultatem. Ut abstineatis a scortatione. Quæ est autem sanctificatio? Ut vos, inquit, abstineatis ob omni » scortatione. Multa suntenim impudicitiæ genera. «Ul sciat unusquisque vestrum. Itaque exerci. tii ac disciplinæ est, et castum esse. Suum vas.» Vas dicit corpus. Si ergo ipsum in sanctificatione habuerimus, nos ipsum possidebimus; si vero in scortatione, jam peccatum possidebit ipsum. Qui dam suum vas, de uxore interpretati sunt ego «» vero arbitror cujusque corpus ipsum eo vocabulo appellasse. Neque enim legem solis illis po nit qui uxores duxerant, verumetiam innuptis ac viduis. Non cumaffectus concupiscentia. Quis » nam autem est affectus concupiscentiæ? Fomi tes ipsius, quales sunt deliciæ, divitia, segnities, tium. Nam hæc sunt affectus concupiscentia ac si diceret, Potestas ac robur ipsius. Gentes quæ ignorantDeum. Siquidem gentes quæ Deum igno rant, ne spem quidem habent retributionis: ila «» quæ omnia ad voluntatem faciunt. «Ne quis trans "grediatur ac fraudet. Deus, ait, unicuique distri buit uxorem, ac terminum posuit, commistionem puta ad eam unicam. Mistio igitur ad aliam trans gressio quælam est ac fraudulentia. In opere hoc est, in commistione. Hoc enim loco de adulterio loquitur,superius autem de omniscortatione «Pro pterea quod ultor sit.» Primum obsecravit, deinde «» pudefecit, dicens: Sicut et gentes: postmodum a cogitationibus suasit, vocans fraudulentum: dein ceps exterral. Non enim sine ultione, inquit, hac faci. tis. Ulciscitur enim Deus et eum, qui fraudatus est et seipsum. Nam seipsum ulciscitur is cui non paretur. Non enim vocavit nos Deus. Seipsnm quoque ulciscitur Deus sumptis penis de eo qui in hoc frau dulentus fuit. Juxta hoc vocali sumus ab ipso pu

ἡ ὑβρίζεται, ὁ καθαρόν σε βουλόμενος εἶναι καὶ παρ ακουόμενος. Μολύνεις γὰρ σαυτόν, κἂν μὴ ἀδελφοῦ, ἀλλὰ τοῦ τυχόντες ἀπίστου γυναίκα μοιχεύτης, ἣ δούλην, ἤ τίνα τῶν προεστωσῶν. Τὸν καὶ δόντα τὸ Πνεῦμα. Αὐτὸς, φησὶ τὸ ἅγιον ἔδωκε Πνεῦμα ἡμῖν, καὶ ἡμεῖς διώκομεν αὐτὸ διὰ τῆς ἀκαθαρσίας ἡμῶν. Καὶ πῶς οὐχὶ καὶ τὸ δοθὲν καὶ τὸν δόντα ὑβρι ζομεν; «Περὶ δὲ τῆς φιλαδελφίας, οὐ χροίαν ἔχετε γρά φειν ὑμῖν. Αὐτοὶ γὰρ ὑμεῖς θεοδίδακτοί έστε εἰς τὸ ἀγαπᾶν ἀλλήλους. Καὶ γὰρ ποιεῖτε αὐτὸ εἰς πάντας τοὺς ἀδελφούς, τοὺς ἐν ὅλα τὰ Μα Οκεδονία. Παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, περιστ σεύειν μᾶλλον καὶ φιλοτιμεῖσθαι, ἡσυχάζειν καὶ πράσσειν τὰ ἴδια καὶ ἐργάζεσθαι ταῖς ἰδίαις χερσὶν ὑμῶν, καθὼς ὑμῖν παρηγγείλαμεν, ἵνα περιπατῆτε ευσχημόνως πρὸς τοὺς ἔξω, καὶ μηδενὸς χρείαν ἔχητε.» Οὐ λέγει τέως περὶ τῆς εἰς πάντα ἀγάπης, ἀλλὰ περὶ τῆς εἰς τοὺς ἀδελφούς. Ἐκ δὲ τοῦ παραλιπεῖν, δύο κατασκευάζει, ὅτι, φησίν, οὕτως ἀναγκαῖον καὶ ὠφέλιμόν ἐστι τὸ ἀγαπᾶν ἀλλήλους, ὡς μηδὲ χρείαν εἶναι τοῦ ἐμὲ τοῦτο γράφειν, ἀλλ᾽ ὑμᾶς αὐτὸ εἶδέ ναι. Ἐπὶ γὰρ τῶν πάνυ δήλων, οὐδὲ, συμβουλεύειν χρή. Καὶ ὅτι ὁ νομίζων αὐτοὺς, κατωρθωκέναι καὶ πεπεισμένος, καὶ μὴ κατωρθωκότας αὐτοὺς, μᾶλλον ἐνάγει πρὸς τοῦτο, φοβούμενος μήπως ἡ τοιαύτη περὶ αὐτῶν φήμη καὶ δόξα ἀστοχήσῃ. • Θεοδίδακτοί Ο ἐστε.» Ὦ ἐγκώμιον! Τὸν Θεὸν διδάσκαλον αὐτοῖς ἐποίησε. Τοῦτο καὶ ὁ προφήτης ἔλεγεν. Έσονται, » -. φησί, πάντες διδακτοὶ Θεοῦ.» «Καὶ γὰρ ποιεῖτε αὐτό. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐ χρειαν ἔχομεν γράφειν, ὅτι οὐ δεῖσθε τῆς περὶ τούτου ὑπομνήσεως, ἀλλὰ ποιεῖτε αὐτό. Ἐν ὅλῃ τῇ Μακεδονία. ο Μακεδονίας γὰρ μητρόπολις, ἡ Θεσσαλονίκη. Περισσεύειν μᾶλ «» λον.» Ποιεῖτε μὲν ἀλλ͵ ὅπως ἐν τῷ ποιεῖν περισσεύ ητε, καὶ φιλοτιμότερον μεταδοίητε, Παρακαλοῦμεν, (πένητες δὲ ἦσαν, τῶν ὑπαρχόντων αὐτῶν ἁρπαγέν των, ὡς ἄνω φησίν,) ἐργάζεσθαι καὶ μεταδιδόναι. Πσυχάζειν. Φιλοτιμεῖσθαι. Εἰς τί Εἰς τὸ ἡσυ χάζειν καὶ πραττειν τὰ ἴδια, ὡς ἂν εἴποις Μὴ αἰ ;: σχύνεθε ὅτι πένητες διὰ τὸν Χριστὸν γεγόνατε, ἀλ λ καὶ φιλοτιμίαν τοῦτο ἡγεῖσθε, τὸ ἡσυχάζειν καὶ πράττειν τὰ ἴδια, καὶ ἑξῆς. Η φιλοτιμεῖσθαι, τὸ φιλοτιμεῖσθαι εὐεργετεῖν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ φιλοφρονεῖσθαί φησιν. Είτα, ᾿Αλλὰ πένητές ἐσμεν. ᾿Αλλ᾽ ἐν τῷ ἡσυχάζειν καὶ πράσσειν, φησί, τὰ ἴδια, ἔσται ὑμῖν πόρος καὶ δύναμις, δι᾿ οὗ κακείνους ἕξετε φιλοτιμεῖσθοι καὶ εὐεργετεῖν. Καὶ πράσσειν τὰ ἴδια. Πῶς δὲ ἔσται «Εἰ ὑμῖν πένησιν οὖσι, τὸ φιλοτιμεῖσθαι; Διά του ήσυ χάζειν, φησὶ, κπὶ πραττειν τὰ ἴδια. Εἶτα ἐφερμη νεύων, φησίν·. Εργάζεσθε ταῖς ἰδίαις χερσίν, ἵνα περιπατητε ευσχημόνως. ο Ινα, φησί, μὴ ἄσχημο «νῆτε ἐπαιτοῦντες. Τοῦνο γὰρ λέγει, εἰ καὶ εὐφημο ritatis causa. Qui igitur præter vocationem agit, cum hic aspernetur, magis afficit injuria cum qui vocavit, quam eum qui fraudatus est. Hoc autem dixit, ostendens quod non solum ubi frater injuria « aqectus fuerit, fugere oporteat adulterium, verum» eliam si infidelis sit: Deus enim injuria afficitur. qui te purum esse vult, et non auditur. Siquidem teipsum inquinas etiam si non cum fratris, sed cum increduli uxore adulterium perpetres, aut cum ancilla aut aliqua earum quæ publice prostitutæ sunt. «Qui dedit Spiritum.» Ipse, inquit, Spiritum sanctum dedit nobis, et nos illum persequimur impuritate nostra. An non ergo et dantem et eum qui detus est injuria afficimus? IV, 9-11. Caterum de fraterno amore non ne cesse habetis ut séribam vobis. Ipsi namque diviui tus docti esti ut diligatis vos invicem. Nam et fa citis hoc erga cunctos fratres qui sunt in iota Macedonia. Obsecramus autem nos, 171 fratres, ut abundetis et in hoc incubatis et quieti sitis, et agalis res proprias, ac operemini propriis ma nibus vestris, sicuti vobis pracepimus, ut vos honeste geratis erga extraneos, et nulla re vobis sit opus. Non loquitur nunc de dilectione erga quemvis, sed de ea quæ est erga fratres. Ex eo autem quod prætermittat, duo efficit. Ita, inquit, necessarium ac utile et vos mutuo diligere, ut nihil necesse sit me hoc scribere, cum vos hoc sciatis, In his enim quæ admodum manifesta sunt, ne suadere quidem necesse est. Et quia existimal ac persua sus est ipsos id efficere, eosque qui non perstant magis ad hoc inducit, veritus ne quo modo talis sparsa de ipsis fama ac gloria a vero aberraret. Divinitus edocti estis. ingens præconium! Deum fecit illis præceptorem. Hoc et propheta di- « xit «Erunt, inquit omnes edocti a Deo. Nam et facilis hoc.» Propteaea enim non necesse est» nobis scribere, quia non opus est ut de hoc ad moneamini, sed facitis illud. «Iu toto Macedonia.» « Siquidem Tessalonica civitas metropolis est Ma aedoniæ. Ut abundelis magis, Facile quidem, sed tamen inter faciendum abundate et munici sitis obsecramus (pauperes autem erant, ereptis ipsorum facultatibus, quemadmodum superius di xit) ut operemini et tribuatis. «Quieti sitis» In «»; hoc incumbatis. Ad quid? Ut quieti sitis, et agatis res proprias quemadmodum si dicas Ne pudeal vos quod pauperes propter Deum facii sitis, et res gloriæ loco hoc ducatis quod 'quieti sitis, et res proprias agatis, etc. Aut dici fratri bus beneficia praestare et humanæ suscipere Deinde si dicant. At pauperes sumus verum per hoc quod quietis sitis ac proprias res agilas, facultas vobis erit ac potestas, ut illis quoque largiter «» impertiri ac beneficia præstare possitis. «Et agatis res proprias» Quomodo autem continget vobis qui pauperes estis, ut munifici sitis? Ex eo ait, si quietis sitis et pauprias res agatis. Deinde interpretans, ait Operemini propriis mauibus, 19 Joan. vi, 45.

τέρως αὐτὸ εἶπεν. Εἰ γὰρ πιστοὶ ὁρῶντες ὑγιαίνον της ἐπαιτοῦντας σκανδαλιζόμεθα, ὅτι ἐργάζεσθαι δυνά μενοι ἀργοί περιίασι, πόσῷ μᾶλλον οἱ ἄπιστοι; οὓς και λεῖ τοὺς ἔξω, οἷον τῆς πίστεως. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Διδασκαλία περὶ τῆς τοῦ θανάτου καταλύσεως ἐπὶ ζώντων καὶ νεκρῶν ἐπιφανεία Χριστοῦ. Οὐ θέλω δὲ ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοὶ περὶ τῶν κεκοι μημένων, ἵνα μὴ λυπῆσθε, καθὼς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μή ἔχοντες ἐλπίδα. Εἰ γὰρ πιστεύομεν ὅτι Ἰησοῦς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς τοὺς κοιμηθέντας διὰ τοῦ Ἰησοῦ ἄξει σὺν αὐτῷ, κ Έστι γάρ τινα, ἅτινα ἐξ ἀγνοίας λύπην ἐμποιεῖ, γνωσθέντα δὲ παύει τὴν λύπην. «Περὶ τῶν κεκοιμη « μένων. Ὅρα, οὐκ εἶπεν, Αποθανόντων, ἀλλὰ κεκοι μημένων, δεικνὺς εἶναι καὶ ἔγερσιν. Οἱ μὴ ἔχον τες ἐλπίδα.» Ελπίδα, τουτέστιν, ἀναστάσεως. Τῶν « γὰρ τοιούτων ἴδιον, τὸ ἐπὶ τοῖς τελευτῶσι λυπεῖ-» σθαι. Εἰ γὰρ πιστεύομεν. Εἰ γὰρ, ἐπειδὴ γάρ. Η οὕτως· Εἰ γὰρ ὅλως, φησί, πιστεύομεν, καὶ μὴ •» μεμώρχνται ἡμῶν αἱ ψυχαί,» Οὕτως, φησί, καὶ ὁ Θεός,» τουτέστι, καθάπερ τὸν Κύριον, ἐκ θανάτου ἐγερετ. Ορα δὲ ἀσφάλειαν λόγου. Ἐπὶ μὲν τοῦ Κυ ρίου διὰ τὸ καὶ τὴν ἀνάστασιν ἤδη γεγονέναι, θαρ ῥούντως λέγει τὸν ᾿Απέθανεν. Ἐπὶ δὲ ἡμῶν, διὰ τὸ μέλλειν ἔτι τὴν ἀνάστασιν, Τοὺς κοιμηθέντας, φησί, δεικνὺς οὖσαν καὶ ἔγερσιν, «Μὴ ὁ κοιμώμενος γάρ, φησίν, οὐχὶ προσθήσει τοῦ ἀναστῆναι ε Τοὺς κοι μηθέντας διὰ τοῦ Ἰησοῦ. Η διὰ τοῦ Ἰησοῦ. ἄξει, ὅτι ὁ Υἱὸς αἴτιος τῆς ἀναστάσεως, καὶ τοῦ ὀφθῆναι? ἡμᾶς τῷ προσώπῳ τοῦ Πατρός. Η, τοὺς κοιμηθέν-» της διὰ τοῦ Ἰησοῦ, τουτέστι, τοὺς ἐν πίστει τοῦ Ἰη τοῦ κοιμηθέντας ἄξει, φησί, τουτέστιν, ἢ εἰς πρόσω ωπον ἴδιον, ἢ εἰς τὸ ἀναστῆναι. Τί οὖν, εἴποι τις, ὡς πρὸς τὴν δευτέραν ἐξήγησιν, μερικὴ ἔσται ἢ ἀνάστασις, ὡς τῶν ἀπίστων μὴ ἀνισταμένων; Οὐ τοῦτο, ἀλλ' ὅτι πάντες μὲν ἀναστήσονται, οὐ πάντες δὲ ἀχθήσονται· Τὸ γὰρ ἀχθῆναι, τὴν μετὰ τιμῆς πανταχόθεν ἐν νεφέλαις ἁρπαγὴν καὶ ἀγωγὴν τὴν πρὸς τὸν κριτὴν δηλοῖ. Οἱ μὲν γὰρ πιστοὶ καὶ οὐκ ἐπί- 173 πλαστον ἔχοντες τοῦτο τὸ ὄνομα, ἐν νεφέλαις ἁρπα γήσονται εἰς ἀπάντησιν τοῦ Χριστοῦ. Οἱ δὲ ἄπιστοι, κάτω περιμενοῦσιν αὐτὸν ἐρχόμενον, μὴ ἀξιούμενοι ὑπαντήσει. ἵνα τῇ γὰρ μὴ εἶπεν, ἵνα τιμωρηθῆτε ὡς μὴ ὁμολογοῦντες ἀνάστασιν Η ώς ώμολογη μένον τοῦτο παρείησε, καί φησιν, ἵνα μὴ μετὰ τῆς τιμωρίας τῆς ἐκεῖ, καὶ τὰ ἐνταῦθα λυπῆσθε. "Η ότι τῇ μὲν ἀναστάσει οὐκ ἠπίστουν, (καὶ δηλοῖ τὸ περὶ τῶν? χρόνων αὐτοὺς ἀμφιβάλλειν ὅπερ κάτω φησίν), ἀλλὰ μόνον ἠδημόνουν ἐπὶ τοῖς τελευτώσιν. Τοῦτο γὰρ ὑμῖν, λέγομεν ἐν λόγῳ Κυρίου, ὅτι ἡμεῖς οἱ ζώντες οἱ περιλειπόμενοι εἰς τὴν παρου σίαν τοῦ Κυρίου, οὐ μὴ φθάσωμεν τους κοιμη θέντας, ὅτι αὐτὸς ὁ Κύριος ἐν κελεύσματι ἐν φω τῇ ἀρχαγγέλου καὶ ἐν σάλπιγγι Θεοῦ καταβήσε COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. ut vos honeste geralis. Ne præter decorum aga tis inquit, mendicando. Hoc namque indicat, quanquam horestioribus verbis id expresserit. i Nam si nos fideles videntes eos quṛ sani sunt men dicantes, offendimus, 179 quod cum operari possunt, otiosi circumeant, quando magis iacreduli? quos vocat extraneos, puta a fide. Doctrina de mortis resolutione ac manifestatione Christi circa mortuos ac viventes. 1V, 12-13. Caterum nolo vos ignorare, fratres, dehis qui obdormierunt, ne mærealis sicut et celeri qui spem non habent. Si enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit: ita et Deus eos qui ob dormierunt per Jesum adducet cum illo. Sunt enim quædam quæ ob ignorantiam mœro rem efficiunt, cognita vero sedant dolorem. De » his qui obdormierunt.» Animadverte quod non di «xerit Morientibus, sed His qui obdormierunt, osten dens etiam esse resurrectionem. Qui spem non habent. Spem, neme resurrectionis. Talium «» namque proprium est dolere ob eos qui moriuntur. Si enim credimus. Si enim quandoquidem enim. Aut hoc modo Si enim omnino, ait, credi mus et non sunt infatualæ animæ nostra. Ita et Deus,» puta sicut Dominum, ex morte excila bit. Considera vero sermonis certitudinem. Siqui dem de Domino eo quod jam facta sit ejus resur rectio, confidenter dicit: Mortuus est. De nobis vere cum adhuc futura sit resurrectio, ait Eos ; • " qui obdormierunt, ostendens etiam quod sit resur » rectio. «Num qui obdormit, inquit, non addet, ut resurgat Eos qui obdormierunt per Jesum addu cet cum illo. Aut per Jesum adducet, quod Fi lius causa sit resurrectionis, et ut videamus faciem Patris. Aut qui obdormierunt per Jesum, hoc est, eos qui in Gide Jesu obdormierunt adducet, ait, puta ante faciem suam, aut adl hoc ut resur gant. Quid igitur, dicat aliquis, tanquam ad secundam hanc enarrationem, an partialis erit resurrectio, utpote incredulis non resurgenti bus? Non hoc erit, sed omnes quidem resurgent, verum non omnes adducentur. Nam ad duci significat raptum et inductionem undique Din nubibus cum honore ad judicem. Etenim cre dentes et qui hoc nomen in nullo fucatum ha bent, in nubibus obviam Christo rapientur: incre ; duli vero deorsum exspectabunt ipsum venien tem, indigni qui occurrant. Quare enim non dixit. Ut panas detis tanquam qui non confilemini re surrectionem Aut tanquam id quod in confesso erat hoc prætermisit, et ait: Ut non cum futuro supplicio etiam de præsentibus lugeatis. Aut quod de resurrectione quidem non diffidebant (et hoc indicat quod ipsi de temporibus ambigebant, quod inferius ait), sed solum graviter angebantur ob eos qui morerentur. IV. 14-17. Hoc anim vobis dicimus in rerbo Do mini, quod nos qui vicimus qui relinquimur in ade ventum Domini, nequaquam præveniemus eos qui obdormierunt Quoniam ipse Dominus injussu et in voce archangeli ac in tuba Dei descendet de calo,

ται ἀπ' οὐρανοῦ, ταὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστήσονται πρῶτον· ἔπειτα οἱ ζῶντες ἡμεῖς οἱ περιλειπόμενοι ἅμα σὺν αὐτοῖς ἁρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις, εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα, καὶ οὕτως πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσό μεθα. Ὥστε παρακαλεῖτε ἀλλήλους ἐν τοῖς λόγοις τού τοις.» Μέγα ἔμελλε λέγειν μυστήριον, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἀξιόπιστον ἐφύλαξεν. Οὐχ ἡμέτερος, φησίν, ὁ λόγος, ἀλλὰ τοῦ Κυρίου. • Εν λόγῳ Κυρίου, ο Ισως καὶ τοῦτο ἓν ἦν τῶν ἀῤῥήτων. Πάντα δὲ οὐκ ἐξῆν· τοῦτο δὲ ἐξῆν λαλῆσαι.» ὅτι ἡμεῖς.» Οὐ περὶ ἑαυτοῦ τοῦτό φησιν. Οὐ γὰρ ἔμελλε ζῆν σωματικῶς ἕως τόσ τε, ἀλλὰ λόγου χάριν τὸ ἑαυτοῦ λέγει πρόσωπον. «Οι ζῶντες.» Ζώντας τὰς ψυχὰς, κοιμηθέντα δὲ τὰ σώματα λέγει. Οὐκ ἂν οὖν προλάβωσιν αἱ ψυχα! πρῶτον γὰρ ἐγείρεται τὰ σώματα, ἵνα αὐτὰ ἀπολά βωσιν αἱ ψυχαί, ἂς καὶ περιλιμπάνεσθαι, φησί, διὰ τὸ ἀθάνατον. Οὐ γὰρ ἂν εἰ μὴ περὶ ψυχῶν ἔλεγεν εἴ πε τὸ, Ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμενοι, τελευτή σειν μέλλων. Λέγει οὖν, ὅτι οἱ ζώντες αἱ ψυχαί, οὐκ ἂν τὰ σώματα προφθάσωμεν ἐν τῇ ἀναστάσει, ἀλλὰ μετ' αὐτῶν τῆς ἀναστάσεως τευξώμεθα. Οὕτως ὁ ἐν ἁγίοις Μεθόδιος, ἐν τῷ «Περὶ ἀναστάσεως» λόγῳ. «Οἱ περιλειπόμενοι.» Τότε γὰρ οἱ εὑρισκόμενοι ζών τες, ἐν ἀτόμῳ, ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ ἀλλαγήσονται, ὡς ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους πρώτῃ φησίν, «Οὐ μὴ φθά σωμεν, τουτέστι, προφθάσωμεν,. προλάβωμεν. Επειδὴ γὰρ εὐχερὲς ἐδόκει, τοῖς τότε φθασθέντας ἐν ζωῇ, ἀλλαγέντας ἐν ριπῇ ὀφθαλμοῦ ἁρπασθῆναι περ τοὺς κόνιν γεγονότας, φησίν, ὅτι οἱ ζῶντες οι μή προφθάσωσι τοὺς τελευτήσαντας, τοσαύτη του ἀνιστῶντος ἡ δύναμις. «ὅτι αὐτὸς ὁ Κύριος.» Καὶ τὴν αἰτίαν λέγει τοῦ μὴ προληφθῆναι τους προαποθανόντας. • Εν κελεύσματι.» [Φ.Τ.] Εν τῷ αὐτὸν κελεῦσαι, καὶ ἐν τῷ τὸν ἀρχάγγελον φω νεῖν, καὶ ἐν τῷ τὰς σάλπιγγας ἠχεῖν, καταβήσεται. Κελεύει μὲν ὁ Κύριος, καὶ φωνεῖ ὁ ἀρχάγγελος το Δεσποτικὸν κέλευσμα, καὶ ἠχοῦσιν αἱ ἄλλαι τάξεις αἱ οὐράνιαι, ἃς τροπικῶς σάλπιγγας καλεῖ, ὥσπερ καὶ τὸ ἠχοῦσιν, ἀλλ᾽ ὁ μὲν Κύριος, ὅπερ ἔφημεν, κει λεύει. Ὁ δὲ ἀρχάγγελος τὸ Δεσποτικὸν κέλεσμα μηνύει τοῖς ὑπ' αὐτὸν, οἱ δὲ διακονοῦσιν αὐτό, καὶ διηγοῦσιν εἰς τὰ τοῦ κόσμου πέρατα. Καὶ οἱ νε κροὶ οἱ ἐκ πάσης τῆς οἰκουμένης ἀνίστανται καὶ συν άγονται. Ὅρα δὲ πῶς εὐφυῶς καὶ λεπτομερῶς ὑπο γράφει τὴν τῶν νεκρῶν ἀνάστασιν, ἵνα μᾶλλον ταῖς τῶν ἀκροατῶν εἴη ἐντετυπωμένη διανοίαις. «Εν φωνῇ ἀρχαγγέλου, ο Φωνὴν ἀρχαγγέλου φησί, τὴν ἐπὶ τὸ συνάγειν τεταγμένοις ἀγγέλοις ἐγκελευομένην, πάνω τας ἑτοίμους ποιεῖν, ὡς τοῦ κριτοῦ φθάσαντος. Το μὲν γὰρ ἀναδοῦναι τὴν γῆν οὓς ἐδέξατο ἐν ἀφθαρσί μεταβληθέντας, τὸ κέλευσμα ποιεῖ τοῦ Χριστοῦ. Τὸ δὲ τοὺς εἰς τὰς ἐσχατιὰς τοῦ κόσμου διεσπαρμένους, εἰς ἓν συναχθῆναι, ἄγγελοι παρασκευάζουσιν, ἀρχαγγέλου τοῦτο ἐγκελευομένου. «Καὶ ἐν σάλπιγγι Θεοῦ,, Τού των ἄρα τῶν σαλπίγγων τύπος ἦσαν οἱ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ, Ατε γὰρ βασιλέως ἐφισταμένου, εἰκότως σάλ ο η φθάσωμεν προφθάσωμεν, et mortui in Christo resurgent primum deinde nos qui vivimus qui relinquimur, simul cum illis rapiemur in nubibus in occursum Domini in aera et sic semper cum Domino erimus. Proin de consolemini vos mutuo in verbis his. Magnum dicturus erat mysterium, et propterea ut fides adhiberetur observavit. Non noster, inquit, sermo est, sed Domini. «In verbo Domini.» For tassis etiam hoc unum erat arcanorum: non au tem omnia eloqui licitum erat, sed bene istud. Quod nos, • Non de seipso hoc dicit, neque enim usque ad id tempus corporaliter victurus erat, sed suam personam verbi causa profert. «Qui vivinus, Vivere dicit animas, dorm re ve ro corpora. Nequaquam igitur antevertent animæ, sed primum excitabuntur corpora, ut animæ illa resumant: quas etiam relinqui dicit propter immor talitatem. Nisi enim de animabus locutus esset, nequaquam dixisset: Nos qui vivimus qui relin quimur, cum eliam moriturus esset. Ait ergo; Nos animæ viventes nequaquam corpora antevertemus in resurrectione, sed una cum ipsis resurrectione truemur. Ita habet divus Methodius libro De ru surrectione. 174 «Qui delinquimur.» Siquidem qui tunc vivi reperientur, in puncto temporis, in momento oculi immutabuntur, quemadmodum in priore ad Corinthios Epistola dicit 13, «Nequaquam præveniemus.. Nam sumitur loco com positi id est antevertemus. Quo niam enim promplius videbatur, ut ii qui ad tem. pus vilain produxissent, in momento oculi immu tali raperentur, quam hi qui jam in cinerus essent redacti, dicit quod videntes nequaquam prævenient eos mortuos, tanta erit polentia resuscitantis. Quoniam ipse Dominus.» Causam dicit cur non sint præventuri eos qui prius mortui erant. In jussu.» Simul ut ipse jusserit, et archangelus vocem emiserit, ac tubæ sonuerint, descendet. Jubet quidem Dominus, et voce edit archangelus jissum Dominicum: sonumque emittunt cateri ordines caelestes, quos figurative (ubas appellat, quemadmodum etiam sonum edere dicit: sed Do minus quidem, veluti diximus, jubet, archangelus vero Dominicum jussum nuntiat sibi subditis porro hi administrant ipsum, et usque ad mundi terinines intonant. Et mortui quotquot sunt ex universo orbe, resurgu: lac congregantur. Animal verte aulem quam scile ac subtiliter describal inortuorum resurrectionem, quo auditorum menti bus magis inprimnatur. «In voce Archangeli.» Vocem dicit archangeli qua ad congregandum subjectis praecipiat angelis, ut onues paalos red lant tanquam adveniente judice Siquidem ut, ques accepit, terra relat in immortalitatem commutatos, id Christi præceptum efficit: ut autem qui ad postrema usque mundi loca di 13 I Cor xv, 52.

πιγγες ἠχήσουσι. Σάλπιγγα; δὲ καλεῖ τὰς ἀγγελικὰς Λ δυνάμεις, ὅτι ὥσπερ ἡ σάλπιγξ οὐδὲν ἴδιον ἠχετ, ἀλλ' ὅπερ ἂν ὁ τεχνίτης ἐμπνεύσῃ, οὕτως καὶ αἱ τοῦ Θεοῦ σάλπιγγες οὐδὲν ἴδιον τολμώσιν ἠχῆσαι, ἀλλ᾿ ὅπερ 2 κοινὸς Δεσπότης καὶ Δημιουργὸς διὰ τοῦ ἀρχαγγέλου αὐτοῖς ἐγκελεύσῃ.» Καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χρι στῷ.» Οἱ ἐν Χριστῷ, τουτέστιν, οἱ πιστοί, πρῶτον ἀναστήσονται, οἱ δὲ λοιποὶ ἔσχατοι, ὡς μὴ ἁρπάζεσθαι, μήτε ἀπαντᾶν μέλλοντες. Έπειτα ἡμεῖς οἱ ζῶντες.» Μετὰ τοῦτο, φησί, καὶ τῶν ζώντων καὶ περιλιμπανομένων ὅσοι ἄξιοι, ἅμα τοῖς προτετελευτηκόσιν ἀρπαγησόμεθα, φησί. Μὴ οὖν νομίσητε τοὺς νεκροὺς δυσχερεστέρως, έγε! ρεσθαι. Ἡ γὰρ ἁρπαγὴ ἅμα ἔσται.» Εν νεφέλαις.» Ἐν τῷ τοῦ Θεοῦ ὀχήματι. Καὶ γὰρ καὶ τὸν Χριστὸν νεφέλη ὑπέλαβεν. Εἰ ἔρχεσθαι δὲ μέλλει, τί δή ποτε ἁρπάζονται οἱ πιστοί; ἵνα ὑπαντήσωσι· τιμῆς δὲ τοῦτο, Ώσπερ γὰρ βασιλέως εἰς πόλιν εἰσερχομένου, οἱ μὲν ἔνω τιμοι ὑπαντῶσιν, οἱ δὲ κατάδικοι ἔσω μένουσι τὸν κρι τὴν, οὕτω καὶ τότε οἱ μὲν δικαίοι ἁρπάζονται, οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ, κἂν πιστοὶ ὦσι, μένουσιν. «Εἰς ἀέρα.» Διὰ γὰρ νεφελῶν εἰς ἀέρα ἀπελεύσονται, τουτέστι, μετέω ροι. • Πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα.» Εἶτα λέγει και τὴν κορωνίδα τῆς μακαριότητος, τὸ εἶναι σὺν Χριστῷ πάντοτε. [ΦΩΤ.] Επιστήσεις δὲ ὅτι τὴν ἀναστα σιν διαγράφων, οὐκ ἐμνήσθη ῥητῶς τῶν ἐπὶ τιμω ρίαν καὶ κόλασιν ἀνισταμένων. Τοῦτο δὲ διὰ τρεῖς αἰτίας, οἶμαι, ποιεῖ. Πρῶτον μὲν ὅτι παραμυθούμενος τοὺς Θεσσαλονικεῖς, τὴν ἀναστάσεως μνημονεύει. Οι θέλω γὰρ ὑμᾶς, φησί, περὶ τῶν κεκοιμημένων ἀγνοεῖν, ἵνα μὴ λυπῆσθε. Οὐκ ἔδει οὖν παραμυθεί σθαι μέλλοντα, καταμιγνύειν τὰ σκυθρωπά. Ποταπή γὰρ παράκλησις, τιμωρία και κόλασις διηνεκής, καὶ σκότος, καὶ σκώληξ, καὶ πῦρ; Μάλλον μὲν οὖν εἰ καὶ οὕτως ἔγραφεν, ἐπέτεινεν ἂν τὴν λύπην, ἀλλ᾽ οὐ παρεκάλεσέ ποθεν τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Δεύτε ρον δὲ, ὅτι πιστοῖς διηγεῖτο τὴν ἀνάστασιν Εἰκότως οὖν οὐ μνημονεύει τῶν εἰς τιμωρίαν ἀπεχθησομένων. Οἱ γὰρ πιστοὶ κατὰ τὰς δεσποτικὰς ἐντολὰς πολι τευόμενοι, οὐδεμιᾶς τιμωρίας λαμβάνωσι πεῖραν, ἀλλ' ἐν από χαρα καὶ εὐφροσύνῃ διατε λούσιν. Οὐκ ἦν οὖν χρεία ἀλλοτρίων παθῶν μνήμην καὶ κάκωσιν ἐν τῇ τοῖς πιστοῖς ἑτοιμαζομένῃ δόξῃ καὶ τρυφῇ καὶ μακαριότητι, καὶ τότε πιστοῖς γά φοντι, ποιεῖσθαι. Τρίτον δὲ, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὴν ἀνάστασιν, καὶ δι᾿ ὃ γέγονε, καθ᾿ αὐτὸ νῦν ἐξηγεῖται. Καὶ γὰρ τὴν ἀνάστασιν ὁ Θεὸς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἀνθρώπων πάντων, καὶ ἀφθαρσίᾳ καὶ ἀφράστη δόξῃ καὶ χαρα, καὶ ἀπολαύσει τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἐποίησε. Τὴν γὰρ κόλασιν, τῷ διαβόλῳ καὶ τους ἀγγέλοις αὐτοῦ, ὡς καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίμ φησίν, ἀλλ' οὐ τοῖς ἀνθρώποις ἡτοίμασεν. Εἰ δέ τινες οἰκείαις μοχθηρίαις, ἀντὶ τῶν ἑτοιμασθέντων αὐτοῖς ἀγαθῶν, τὰ τῷ διαβόλῳ ἑτοιμασθέντα ἐκλέγονται, οὐ παρά τὴν Δεσποτικὴν φιλανθρωπίαν καὶ πρόνοιαν τοῦτο COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. spersi sunt, in unum congregentur, angeli per ficiunt jubente hoc Archangelo.. Ac in tuba Dei.» Harum sane tubarum typus erant quæ fuerunt in monte Sina. Etenim tanquam appropinquante rege merito tubæ resonant. Tubas autem vocatangelicas potestates, quod quemadmodum tuba nihil quod suum est intonat, sed quodcunque artifex insuf laverit: ita et Dei tubæ nihil proprium sonare præsumunt, sed quidquid communis Dominus ac Conditor per archangelum eis præceperit.. Εt mortui in Christo.. Qui in Christo sunt, id est, fideles primo resurgent, cæteri vero postremi tanquam non rapiendi neque obviam venturi. p 14 Psal. XCVI, 2; Act. 1, 9. 175. Deinde nos qui vivimus.» Postmodium, inquit, quotquot inter viventes digni fuerimus si mul cum his qui antea mortui fuerant, rapiemur. Neque igitur existimetis mortuos difficilius resur recturos; simul enim erit cinnium raptus. «In nu bibus. In Dei vehiculo. Siquidem Christum quoque nubes assumpsit44. Verum si venturus est, in quem finem rapiuntur fideles? Ut cccurrant; est auten hoc honoris. Quemadmodum enim dum rex civila tem aliqam ingreditur, alii quidem parati occur runt, alii vero dannati judicem intus exspectant ita et tunc justi rap entur: peccatores vero, quan quam Gdeles fuerint, exspectabunt.. In uera.» Per nubes namque in aerem pervenient, hoc est, subli mes. Semper cum Domino erimus.. Deinde addit et felicitatis coronidem, nempe sempor esse cun Christo. - Animadvertes autern quod resurrectio nem describens nullam fecit aperte mentionem eorum qui ad supplicium et ultionem resurgunt. Id autem ob tres, ut opinor, causas facit. Primum quidem quod ut Thessalonicenses consoletur, re surrectionis meminit: Nolo enim vos ignorare, ait, de his qui obdormierunt, ne mcerealis. Non ergo eum qui consolationem erat allaturus, tristia per miscere oportuit. Qualis enim fuisset consolatio supplicium et ultio perpetua, tenebra, vernes et ignis? llaque si ita scripsisset, mærorem potius intendisset, et nulla ex parte nimabus eorum con solationem attulisset. Secundo autem quia fidelibus resurrectionem exponebat. Merito ergo eorum non meminit qui sunt in supplicium abducendi. Fideles namque quijuxta Dominica conversantur præcepta, nullius poena capiunt experientiam, sed in perpe tuo gaudio ac laetitia degent. Nulla ilaque necessi tas erat alienorum malorum facere mentionem, et inducere afflictionem in parata credentibus gloria et deliciis ac beatitudine, et potissimum, qui tunc fidelibus scriberet. Τertio vero quia ipsum resur reclionis mysterium, et propter quil fac a sit, pa riter nunc exponit. Etenim resurrectionem ferit Deus ad salutem omnium hominume; immortalita tem ac inenarrabilem gloriam et gaudium, alerno rumque fruitionem bonoruin. Siquidem supplicium diabolo et angelis ejus, quemadmodum dicit etiam in Evangelio, non autem hominibus, præparavit 174 Quod si quidam suis nequitiis pro præparatis

γίνεται. Διὸ καὶ ὁ θεῖος Παῦλος αὐτὴν τὴν φύσιν τῆς ἀναστάσεως καὶ ἐφ᾽ ᾧ ταύτην ὁ Δημιουργὸς ὑφο ίστησι λέγων, τῶν εἰς τιμωρίαν ἀχθησομένων, τοὐ γὰρ ἐπὶ τιμωρίᾳ, ἀλλ' ἐπὶ μισθαποδοσίᾳ γίνεται, εἰκόν τως οὐ μνημονεύσει. Ώστε παρακαλεῖτε ἀλλήλους, εἰς τὸ μὴ λυπεῖσθαι ὡς οἱ λοιποὶ οὐ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα. ΚΕΦΑΛ. Γ'. «Περὶ τοῦ αἰφνιδίως ἥξειν τὸν Χριστὸν, ὥστε δεῖν εὐ τρεπίζεσθαι σπουδῇ, πίστει, ἐλπίδι ἀγαπῃ, τιμῇ, εἰσ ρήνῃ, μακροθυμία, φιλομαθείς.» 1-3. «Περὶ δὲ τῶν χρόνων καὶ τῶν καιρῶν, ἀδελφοί, οὐ χρειαν ἔχετε ὑμῖν γράφεσθαι. Αὐτοὶ γὰρ ἀκρι βῶς οἴδατε, ὅτι ἡ ἡμέρα Κυρίου, ὡς κλέπτης ἐν νυκτί, οὕτως ἔρχεται. Όταν γὰρ λέγωσιν εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὄλεθρος, ὥσπερ ἡ ὠδῖν τῇ ἐν γαστρὶ ἐχούσῃ, καὶ οὐ μὴ ἐκρύ γωσιν.» γε «Οὐ χρείαν ἔχετε. ο Ὡς ἀσύμφορον. Ὁ δέ Παῦλος ἴσως ᾔδει αὐτὸ, ἐκ τῶν ἀῤῥήτων καὶ τοῦτο μαθών. Ότι ἡ ἡμέρα Κυρίου. Τοῦτα καὶ περὶ » τῆς κοινῆς συντελείας εἴρηται, καὶ περὶ τῆς ἰδίας ἑκάστου, ὡς κλέπτης. Διὰ τί ὡς κλέπτης Διὰ τούτων γὰρ, τὸ λαθραῖον καὶ αἰφνίδιον δηλοῖ. Και φαμεν ὅτι τοῦτο κατά πολλούς τρόπους ὠφέλιμόν ἐστι. Πρῶτον μὲν ὅτι, Εἰ ᾔδει τις τὴν ἐσχάτην ἡμέ ραν, οὐκ ἔμελλεν ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι, ἀλλὰ μυρία ς ποιῶν κακὰ, τῷ βαπτίσματι πρὸς ἐσχάτας ἀναπνοὰς προσῄει. Δεύτερον, ὅτι πολλαὶ ἁμαρτίαι δέει του θανάτου ἀνακόπτονται. Ὡς εἴ γε δῆλον ἦν ὅτι τέως νῦν οὐ τεθνήξεται τις, πάντα ἀδεὼς ἔπραττε. Τρί 177 τον, ὅτι εἰ ᾔδει τις ὅτι πάντως ἐν τῷδε τῷ χρόνῳ τεθνήξεται, ἐν ἀθυμίᾳ διάγων διετέλει. Νῦν δὲ τῇ ἀδηλίᾳ ἀεὶ ἐν χρησταῖς ἐλπίσι τρεφόμεθα. Τέταρτον, ὅτι οὐδὲ ὑπὲρ ὧν εἰς κινδύνους ἀδήλους ἑαυτοὺς ῥίπτουσιν οἱ ἅγιοι, μισθὸν ἔμελλον ἔχειν. Εἰ γὰρ ἦν δῆλον ὡς μετὰ τρία ἔτη τυχὸν τελευτήσει, καὶ ἄλλως οὐκ ἔνι, ἅπαντες ἂν τῶν κινδύνων κατεφρονήσαμεν, εἰδότες μηδὲν ἐκ τούτων βλάπτεσθαι· ὅπερ ποία ἀρε τή; Ταῦτα δέ εἴρηται, ὡς καὶ τῆς ἑκάστου ἰδίας τελευ τῆς λαθραίως ἐρχομένης. Εἴρηται γὰρ ὅτι, Ἡ ἡμέρα Κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυ κτὶ οὕτως ἔρχεται, ἁρμόζει δὲ καὶ ἐπὶ τῆς κοινῆς συν τελείας, καὶ ἐπὶ τῆς ἰδίας ἑκάστου. Ὅταν γὰρ λέγωσιν, «Εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, • Τοῦτο καὶ πρὸς παραμυθίαν αὐτῶν εἶπε. Μὴ γὰρ ἐπειδή, φησὶν, ἐν εὐημερία διάγου σιν οἱ ἐπηρεάζοντες ὑμᾶς, προσδοκήσωσι μήτε ἥξειν τὸ τέλος· ἥξει γὰρ πάντως. «Τότε καὶ αἰφνίδιος αὐτοῖς. ἵνα μὴ ἀπαραμύθητος παντελῶς γένοιτο ἡ τιμωρία τῶν ἀδικουμένων καὶ πλεονεκτουμένων, καὶ ἔτι ἵνα μὴ προειδότες τὴν τελευτήν, ἀνηλεῶς ὅλως καὶ ἀφι λανθρώπως τοῖς ἀσθενεστέροις οι δυνατώτεροι ἐπεμ βαίνοντες, εἰς βλασφημίαν καὶ ἀμηχανίαν συνελάσωσι. Καὶ πῶς αἰφνίδιον λέγει ἔρχεσθαι τὸν ὄλεθρον, τοῦ Ηλίου προερχομένου καὶ τοῦ ᾿Αντιχρίστου; φαμὲν i sibi bonis ea quæ diabolo sunt praeparata, eligant, id non fit juxta Dominicam benignitatem ac provi dentiam. Idcirco divus Paulus ipsam resurrectio mis naturam referens, et propter quid ipsam Deus producat, merito eorum non meminit qui in suppli- « cium abducuntur: (neque enim fit propter suppli cium, sed propter mercedis retributionem, Proin de consolemini vos mutuo.» Ne mœreatis sicut et cæteri qui spem non habent. Quod repente venturus sit Christus, oportet itaque stu diose paratum esse fide, spe, charitate, honore, pace longanimitate, discendi amore. V, Porro de temporibus et articulis tem porum, fratres, non est opus ut vobis scribam. Ipsi enim plane scitis, quod dies ille Domini, ut fur in nocte, ita venturus sit. Cum enim dize rint Paz et tuta omnia tunc repentinus eis im minet interitus, sicuti dolor partus mnlieri præ gnanti, nec effugient. «Non est vobis opus. Tanquam nullam adfer ret utilitatem. Fortasse autem id noverat Paulus, inter arcana id etiam cognitum habens. Quod dies ille Domini. Hoc et de communi consummatione dictum est et de propria cujusque. Ut fur.» Quare «»; ut fur? Quia per hoc designat quod occultus sit ac repentinus. Et dicimus quod hoc multis modis u'ile sit. Primum quidem. Nam si quis postremum sci ret diem, nulla illi virtutis cura esset, sed innumera perpetrando mala extremo spiritual baptismum accederet. Secundo, quia multa peccata metu mor tis amputantur: quod si manifestum esset alicui se ad certum tempus non moriturum, omnia intrepide commilleret. Terlio quia si sciret quisquam quod omnino tuli tempore moriturus esset, in con tinua viveret animi tristitia nunc autem ob incer titudinem, continue in bona spe nulrimur. Quarto, quia neque ob id sancti præmium haberent, quod semetipsos in incerta præcipitent pericula. Sienim manifestum esset quod post tres annos consum malio ventura esset, nec alio modo posset, omnes sane pericula despicerent, scientes quod ab illis nihil nocumenti essent accepturi: id autem quæ virtus esset? Et hæc dicta sint, eo quod uniuscu jusque etiam finis clam venturus sit. Dictum est enim quod sententia illa: Dies ille Domini, ut fur in nocte ita venturus est, et com muni consummationi aptatur et propriæ cujusque Cum enim dixerint, «Pax et luta omnia.» Hoc etiam ad ipsorun dixit consummationem. Neque enin ob, id inquit, quod in prosperitate degant qui vobis molesti sunt, existiment non venturum ese finem: omnino enim veniet. Tunc repentinus eis. Ne consolatione omnino careat supplicium no centium et fraudulentorum: et præterea ne cognito fine plane crudeliter et iuhumnane imbecillioribus insultando qui potentiores sunt, ad blasphemian ac desperationem compellant. Εt quomodo ait re Et pentinum imminere interitum, cum Elias antea

ὅτι, τοῦ μὲν τέλους σημεῖα ταῦτα, τῆς δὲ παρουσίας? τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἔτι. Αἰφνίδιος γὰρ ἔσται. • Αὐτὸς δὲ ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. • Καλῶς δὲ δὲ τὸ ὑπόδειγμα τέθεικε τῆς ἐν γαστρὶ ἐχούσης. Καὶ γὰρ καὶ αύτη σημεῖα μὲν ἔχει τοῦ τόκου πολλὰ, αὐτῆς δὲ τῆς ὥρας ἢ τῆς ἡμέρας οὐκ ἔτι. Αλλως δὲ καὶ διὰ τὸ τῆς οδύνης δριμύ, εἰς μέσον ταύτην ἤξε. Ὁ δὲ Χριστὸς καὶ Θεός μου, περὶ τῆς συντελείας μνημονεύων, τῶ του Λὼτ καὶ τοῦ Νῶς παραδείγματι ἐχρήσατο. Ταῦτα περὶ τῆς κοινῆς συντελείας. Ἡ γὰρ δια ἑκάστου; οὐδὲ ἀμφίβολόν ἐστιν ὅτι οὕτως ἔσται. Καὶ οὐ μὴ ἐκφύγωσι, ο Τόν τε πόνον καὶ ὄλεθρον, οἱ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ἀσφάλειαν λέγοντες. Περὶ ἁμάρ τωλῶν δὲ λέγει. Ὑμεῖς δὲ, ἀδελφοί, οὐκ ἐστὲ ἐν σκότει, ἵνα ἡ ἡμέρα ὑμᾶς ὡς κλέπτης καταλάβῃ. Πάντες ὑμεῖς υἱοὶ φωτός ἐστε, καὶ υἱοὶ ἡμέρας. Οὐκ ἐσμεν νυκτὸς οὐδὲ σκότους. Αρα οὖν μή καθεύ δωμεν ὡς καὶ οι λοιποί, ἀλλὰ γρηγορῶμεν καὶ ντρωμεν. Οι γάρ καθεύδοντες, νυκτός καθεύ. τουσιν, καὶ οἱ μεθυσκόμενοι, νυκτὸς μεθύουσιν. Ἡμεῖς δὲ ἡμέρας ὄντες, νήφωμεν, ἐνδυσάμενοι θώρακα πίστεως καὶ ἀγάπης, καὶ περικεφαλαίαν, ἐλπίδα σωτη ρίας. ο δ Οὐκ ἐστὲ ἐν σκότει, ο Εν βίῳ ὑπὸ ἁμαρτιῶν σκοτιζομένῳ, ἵνα ἡ ἡμέρα ὑμᾶς ὡς κλέπτης κατα λάβη. Τί οὖν; Καὶ αὐτοῖς οὐκ ἀδήλως ἐφίσταται; Ναί. Οὐδὲ γὰρ πρὸς τὸ, μὴ ἀδήλως μέλλειν ἐφίστασθαι, ο εἴρηται τὸ. Ὡς κλέπτης, ἀλλ' ὅτι οὐκ ἐπίβουλος ἥξει ἡ ἡμέρα ἡμῖν, οὐδὲ ἐπὶ κακῷ καὶ ζημείᾳ, ὥσπερ ὁ κλέπτης. Οὗτος γὰρ ἐπὶ κακῷ ἔπεισι πρὸς οὓς ἔπεισι. Υἱοὶ φωτός έστε, ο εσπερ γὰρ υἱοὶ γεέννης λέγονται, Ο τὰ γεέννης ἄξια πράττοντες, καὶ υἱοὶ ἀπειθείας οἱ ἀπειθεῖς· οὕτως υἱοὶ φωτὸς καὶ ἡμέρας, οἱ τὰ δίκαια καὶ πεφωτισμένα πράττοντες. Οὐκ ἔσμεν νυκτός, τουτ ἐστιν, ἁμαρτίας υἱοί, ο Μὴ καθεύδωμεν.» Οἷον ἀπὸ τῶν καλῶν ἔργων μὴ ῥαθυμῶμεν, «Καὶ νήφωμεν. Επίστασις εγρηγόρσεως, τὸ νήφειν. Ἔνι γὰρ καὶ ἐγρηγορέναι, καὶ μηδὲν διαφέρειν καθεύδοντος, ὡσεὶ ἔλεγε * Νηφόντως τὰ ἀγαθὰ πράττωμεν, καὶ τὸν οἰκεῖον βίον οἰκονομῶμεν.» Οἱ γὰρ καθεύδοντες, νυκτός καθεύδουσι.» Καθεύδειν φησὶ τοὺς ἀνενερ γήτως ἔχοντας πρὸς τὴν τῶν καλῶν ἐργασίαν, τουτ ἐστι, τοὺς ἁμαρτάνοντας. Ἐπεὶ οὖν κατὰ τὸ ἀκό λουθον οἱ καθεύδοντες, νυκτὸς καθεύδουσιν, ὑμᾶς οὐ δεν καθεύδειν, ἡμέρας καὶ οὐ νυκτὸς ὄντας υἱοὺς, ὡσεὶ εἶπεν· Οἱ ἁμαρτάνοντες ἐν τῷ ζόφῷ τῆς ἀμερο τίας διάγουσι. Τοὺς δὲ τὰ δίκαια πράττειν προαι ρουμένους, οὐ δεῖ καθεύδειν, οἷον ἀπρακτεῖν ἀρετῆς. Επεὶ μήτε διαφέρουσι τῇ νυκτὶ τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ τῷ φωτὶ τῆς ἀρετῆς καὶ δικαιοπραγίας,» καὶ οἱ μεθυσκόμενοι, νυκτός μεθύουσι, ο Μέθην ἐνταῦθα, α) τὴν ἐξ οἴνου μόνον λέγει, ἀλλὰ τὴν ἐξ ἁμαρτης μάτων ἀχλὺν καὶ σκότωσιν. «Ἡμεῖς δὲ ἡμέρας όντες.» Οἷον υἱοί, ο 'Ενδυσάμενοι θώρακα.» εἶπε, δεῖν ἐγρηγορέναι καὶ νήφειν, νῦν προστίθησιν, ΟΙ COMMENT. ÎN EPIST. I AD THESSAL. venturus sit et Antichristus Dicimus quod haec signa quidem finis erunt. alventus autem Christi non ila, nam bic repentinus erit. «Ipse enim red del unicuique juxta opera sua 15. «El recte exem Et plum posuit mulieris prægnantis. Etenim hæc quo quesigna quidem partus habet multa, ipsius autem horæ aut diei non ita. Alio vero modo etiam dolo ris terrorern hanc in medium adduxit. Christus aulem et Deus meus de consummatione faciens mentionem, exemplo Lot et Noe usus est 16. Hæc de communi consummatio: nam de propria cu jusque, nemini dubium quin hoc modo futura sit. «Nec effugient.. Laborem ac interitum, qui pacem ac tuta omnia esse dicebant. Loquitur autem de peccatoribus. V, 4–8. Al vos, fratres, non estis in tenebris, ut υos dies ille tanquam fur opprimat. Omnes vos filii lucis estis ac filii diei. Non sumus noctis ne que tenebrarum. 195 Proinde ne dormiamus sicut et cateri, sed vigilantes et attenti simus. Nam qui dormiunt, nocte dormiunt: et qui ine oriuntur, noctu ebrii sunt: at nos qui sumus diei vigilantes et attenti simus, induti thoracem fidei et charitatis, et galeam spem salutis. «Non estis in tenebris.» In vita peccatis obte nebrata, ut nos dies ille tanquam fur opprimat. Quid ergo? annon ipsis quoque incertus imminet? Ulique. Verum non est dictum: Tanquam fur. propter hoc quod incertus immineat, sed quod non per insidias dies ille nobis venturus sit, neque ad malum, ac damnum, quemadmodum fur: nam hic ob malum accidit ad quos accedit. • Filii lucis estis. Quemadmodum enim filii gehennæ dicun tur qui opera di i na gehenna faciunt, et filii inobe dientiæ, non obtemperantes: ita quoque filii lucis ac diei, qui justa ac illuminata faciunt opera. Non sumus noctis, hoc est, peccati filii. «Ne dormia mus.» Hoc est, ne in bonis operibus segnes elf ciamur. «El allenti simus. • Intensio vigilantis est attentum esse. Contingit enim vigilare et nihil a dormiente differre. Est ergo ac si diceret: At tente bona operemur, et propriam vitam dispense mnus.. Nam qui dormiunt, nocte dormiunt.» Dormire dicit eos qui non laborant ad bono. Drum operationem, id est, peccatores. Quia igitur consequens est, ut qui dormiunt, nocte dor miant, vos dormire non oportet qui diei filii estis et non noctis: ac si diceret: Peccatores in caligine peccati degunt; qui vero justa opera agere elege runt, non oportet dormire sive ab opere virtutis cessare quandoquidem non per noctem peccati sunt cæteris praestantiores, sed per lucem virtutis ac justæ actionis. • Et qui inebriantur, nocti ebrii sunt.» Ebrietatem hic dicit non eam solum quæ ex vino oritur, sed ex peccatis productam caliginem ac obtenebrationem. At nos qui sumus diei.» Puta Ave 15 Rom. 1, 6. 16 Matth. xxiv, 37; Luc. xvu, 26.

Επεὶ ἀόπλους εὑρὼν ὁ διάβολος, ἐπηρεάζει, καν μάλιστα γρηγορῶμεν καὶ νέφωμεν. θώρακα δέ φησι πίστεως καὶ ἀγάπης, διὰ τὸ στεῤῥὸν αὐτῶν καὶ ἄτμητον. Τοιαύτην γὰρ εἶναι δεῖ τὴν πίστιν καὶ ἀγά πην. ᾿Απρόσιτα δὲ τῷ ταύτας ἔχοντι τοῦ διαβόλου τὰ βέλη. «Επίδα σωτηρίας.» Η γὰρ ἐλπὶς τῆς σω τηρίας τάξει περικεφαλαίας τὸ ἀναγκαῖον τῶν ἐν ἡμῖν, τὸν νοῦν οὐκ ἐᾷ περιτραπῆναι. Καὶ γὰρ ἡ περικεφαλαία, τὸ καιριώτατον σώζει τὴν κεφαλήν. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὴν πίστιν καὶ τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν ἀγάπην προτίθησι τῶν λοιπῶν ἀρετῶν, καὶ νῦν ταύτας κτᾶσθαι κελεύει. ὅτι πρὸς τούτοις, καὶ καθωπλισμένους εἶναι χρή. Οτι οὐκ ἔθετο ἡμᾶς ὁ Θεὸς εἰς ὀργὴν, ἀλλ᾽ εἰς περιποίησιν σωτηρίας, διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα εἴτε γρηγορῶμεν, εἴτε καθεύδωμεν, ἅμα σὺν αὐτῷ ζήσωμεν. Διὸ παρακαλεῖτε αλλήλους, καὶ οἰκοδομεῖτε εἰς τὸν ἕνα καθὼς καὶ ποιεῖτε. Ερω τῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, εἰδέναι τοὺς κοπιῶντας ἐν ὑμῖν, καὶ προϊσταμένους ὑμῶν ἐν Κυρίῳ. καὶ νουθετούντας ὑμᾶς, καὶ ἡγεῖσθαι αὐτοὺς ὑπερ εκπερισσοῦ ἐν ἀγάπῃ διὰ τὸ ἔργον αὐτῶν. Εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς.» Ταῦτα δὲ ἡμῖν, φησί, κρητέον τὰ ὅπλα. Ἐπειδὴ καὶ ὁ Θεὸς οὐκ ἔθετο, οὐδὲ ἀφώρισεν, οὐδὲ ἐπὶ τού τν ἐποίησεν, ἵνα τῆς ὀργῆς αὐτοῦ γενώμεθα δεκτι κοί, ἀλλ᾽ ἵνα σώσῃ ἡμᾶς. Ἐπεὶ οὖν θέλημα Θεοῦ τὸ σώζεσθαι ἡμᾶς, αὐτὸς καὶ συνεργήσει πρὸς τὴν τῶν ὅπλων τούτων κτῆσιν, «᾿Αλλ' εἰς περιποίησιν σωτη » ρίας.» ᾿Αλλ' ἑαυτῷ, φησί, περιποιήσατο ἡμᾶς, καὶ οἷον ἐκτήσατο ἡμᾶς, δοὺς ὑπὲρ ἡμῶν τιμήν, ὧν εἶχε τὸ τιμιώτατον· τὸ γὰρ αἷμα τοῦ Μονογενούς δέδωκεν. Εχοντες οὖν, φησί, τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τὸν ἔλεγχον, πίστιν ἔχωμεν τήν εἰς αὐτὸν ἀγάπην, τήν τε εἰς αὐτὸν καὶ τὸν πλησίον, ἐλπίδα χρηστὴν ὅτι σώσει οὓς ἐκτήσατο, Ἵνα εἴτε γρηγορῶμεν. Διὰ τοῦτο, δέ, φησίν, ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανεν ὁ Χρι «» στός, ἵνα γρηγορῶμεν, τουτέστι, ζῶμεν, εἴτε καθ εύδωμεν, τουτέστι, εἴτε ἀποθάνωμεν, ἄλλως γὰρ ὧδε τὸ καθεύδειν καὶ οὐχ ὡς ἄνω ἐξέλαβεν,) ἅμα σὺν αὐτῷ ζήσωμεν. Οἱ γὰρ τὰ εἰρημένα όπλα κτη σάμενοι, συζήσουσι καὶ συμβασιλεύσουσι τῷ Χριστῷ. Διὸ παρακαλεῖτε ἀλλήλους.» Επειδὴ γὰρ οὐκ ισχύουσιν οἱ διδάσκαλοι πρὸς τὴν τῶν ἁπάντων νου θεσίαν, καὶ ἑαυτοῖς τὸ παραίνεῖν καὶ διδάσκειν αὐτοὺς ἐπιτρέπει, «Ερωτῶμεν δὲ ὑμᾶς,» οἷον πα ρακαλοῦμεν. «Εἰδέναι τοὺς κοπιῶντας.» Εἶτα ἵνα μὴ νομίσωσιν ἀποκεκινηκέναι αὐτῶν τοὺς διδασκά λους διὰ τοῦ ἐπιτρέψαι αὐτοῖς τὴν ἀλλήλων οἰκοδο μὴν καὶ παράκλησιν, εὐθέως τῶν διδασκάλων αὐτῶν μνήμην ἐποιήσατο. «Καὶ προϊσταμένους ὑμῶν.» Εἰ γὰρ τοὺς ἐπὶ ἀνθρώπων δυνατών προοϊσταμένους πάσης ἀξιοῦμεν τιμῆς, πολλῷ μᾶλλον δεῖ τοὺς ἱερέας, οἱ πρὸς τὸν Θεὸν προΐστανται. Ὅθεν φησίν Εν Κυρίῳ,» τουτέστι, κατὰ Κύριον προϊσταμέ νους, ἤγουν ἐπὶ τοῦ Κυρίου προϊσταμένους. «Καὶ filii. e Induti thoracem. Superius dixil opus esse vigilare et attentos esse, nunc addit quod præter hæc etiam armatos esse oporteat, quandoquidem si diabolus exarmatos invenerit, impetet ac offendet, etiam si maxime vigilemus et attenti simus. 179 Thoracem vero dicit fidei ac charitatis propter so liditatem ac indivisibilitatem ipsorum: talem enim oportet esse fidem ac charitatem. Ad eum autem qui has habet, accessum habere nequeunt diabolica tela. «Spem salutis. • Etenim spes salutis, loco galeæ maxime necessariæ inter ea quæ in nobis sunt, non sinit mentem ad malum impelli. Siquidem galea tutissime servat caput. Alibi quoque fidem, spem et charitatem cæteris præponit virtutibus, et nunc has habere jubet. V.9-13 Quoniam non constituit nos Deus adiram, sed ad consecutionem salutis per Dominum nostrum Jesum Christum, qui mortuus est pro nobis, ut sive vigilemus sive dormiamus,semper cum illo vivamus. Quapropter adhortemini vos mutuo, et edificetis singuli singulos sicut et facilis. Rogamus autem vos, fratres, ut agnoscalis eos qui laborant inter vos et qui præsunt vobis in Domino, ac admonent vos, et existimate illos vehementer supra modum esse in charitate, propter opus illorum. Pacem habete in vobisipsis. Hæc, inquit, habenba sunt nobis arma, Quando quidem neque Deus constituit neque designavit, neque propterea fecit nos, ut iram suam excipe remus, sed ut salvos faceret nos. Quoniam igitur Dei voluntas est ut nos salvi simus, ipse eliam G adjuval nos ad horum armorum acquisitionem. Sed ad consecutionem salutis Sed sibiispi acquisivit nos, et veluti ad possidendum nactus est data pro nobis pretio, nempe inter ea quæ ha bebat, pretiosissima: sanguinem enim Unigeniti dedit. Cum igitur habeamus, inquit, argumentum di lectionis Dei, Gidem habeamus quæ ad ipsum est: di lectionem quæ et ad ipsum est et ad proximum: spem «» etiam bonam quod salvos faciet quod ad possiden dum acquisivit. Ut sive vigilemus. In hunc autem finem pro nobis mortuus est Christus, inquit, ut sive vigilemus, id est, vivamus, sive dormiamus, id est, moriamur (nam alio modo accipit hic dor mire quam in superioribus) semper cum illo viva mus. Qui enim dicta arma possident, simul cum Christo vivent ac regnabunt 180. Quapropter adhortemini vos mutuo.» Siquidem qui nos pos sunt præceptores singulos admonere, committit ipsis, ut se mutuo exhortentur et doceant. «Ro gamus autem vos,» sive exhortamur. «Ut agno scalis eos qui laborant.» Deinde ne existi ment quod praeceptores ipsorum removerit ex eo quod ipsis commiserit mutuam gubernationem et adhortationem, protinus mentionem fecit præ ceptorum ipsorum. «Et qui præsunt vobis.» Nam si illos qui apud homines potentes præsunt, omni dignamur bonore, multo magis oportet sa cerdotes in honore habere qui apud Deum presunt,

ἡγεῖσθαι αὐτούς.» Καὶ ἡγεῖσθαι αὐτοὺς ἐν ἀγάπῃ:» τῇ ὑμῶν ὀφείλειν εἶναι, τουτέστιν, ἡγεῖσθαι αὐτοὺς « ἀξίως τοῦ ἀγαπᾶσθαι, καὶ οὐ μικρῶς, ἀλλ' ὑπερ εκπερισσού, η Πολλὴ δὲ ἡ ἐπίτασις, τοῦ ὑπὲρ, καὶ τοῦ ἐκ. Διὰ τὸ ἔργον αὐτῶν, ο φησίν, ὃ ἐπιτελοῦσιν εἰς ὑμᾶς. Βαπτίσματος γὰρ καὶ διδαχῆς καὶ γνώ σεως καὶ μυστηρίων μετοχῆς οὗτοι ὑμῖν εἰσι πρό- ὑπερεκπερισσοῦ ξενοι. •» Εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς, ο Ορᾷς ὅπως οἶδεν ὑπέρ ἔχθρας πρὸς τοὺς διδασκάλους τικτομένας; Εξ ὧν γὰρ τὰ φαῦλα ἐλέγχουσι, καὶ τῶν κακῶν ἀπείργουσι, μισοῦνται, καίτοι ἀγαπᾶσθαι οφείλοντες. Παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, νουθετεῖτε 14-15. τοὺς ἀτάκτους, παραμυθεῖσθε τοὺς ὀλιγοψύχους, ἀντέχεσθε των ἀσθενῶν, μακροθυμεῖτε πρὸς πάντας, ὁρᾶτε μή τις κακὸν ἀντὶ κακοῦ τινι ἀποδῷ, ἀλλὰ πάντοτε τὸ ἀγαθὸν διώκετε, καὶ εἰς ἀλλήλους καὶ εἰς πέννας, Ο νταῦθα πρὸς τοὺς διδασκάλους ἀποτείνεται. Νου θετεῖτε φησί. Μὴ ἀπὸ αὐθαδείας ἐπιπλήττετε, ἀλλὰ μετὰ πραότητος νουθετεῖτε. Επειδὴ γὰρ οὗτοι δι εστραμμένοι εἰσί, πλεῖον αὐτοὺς ἡ ἐπιπληξις ἀγριοτ. Ατάκτους δέ φησι τοὺς παρὰ τὴν τάξιν τὴν ὑπὸ Θεοῦ ὁρισθεῖσαν πράττοντας. Παραμυθεῖτε τοὺς ὀλιγοψύχους. ο Ολιγόψυχος ἐστιν ὁ ράθυμος καὶ ἀναπεπτωκώς, καὶ μὴ φέρων ορίν ή θλίψιν ή πειρασμὸν ὑπὲρ Χριστοῦ. Τοὺς οὖν τοιούτους, ὡς Εκλελυμένους παραμυθείσθε. Αντέχεσθε τῶν ἀσθε γούντων. Αντιποιεῖσθε, ὑποστηρίζετε. Ασθενείς δέ φησι τοὺς περὶ τὴν πίστιν τοιούτους. Οὔτε γὰρ 181 τούτων καταφρονεῖν χρὴ ὡς καὶ ἀλλαχοῦ φησι Τὸν δὲ ἀσθενοῦντα τῇ πίστει, προσλαμβάνεσθε.» 17.» Μακροθυμείτε πρὸς πάντας. Τοῦτο γὰρ μά λιστα ἁρμόδιον διδασκάλῳ, τὸ μακροθυμεῖν. Τοῦτο καὶ τοὺς ἀκαμπεῖς κάμπτειν πέφυκε, ο Μή τις κακὸν ἀντὶ κακού.» Εἰ δὲ κακὸν ἀντὶ κακοῦ οὐκ ἀποδοτέον, τί πάθωμεν οἱ κατὰ ἀντὶ ἀγαθῶν ἀποδιδόντες ᾿Αλλὰ πάντοτε τὸ ἀγαθὸν διώκετε, ο Οὔτε γὰρ ἀρκεῖ, φησί, τὸ μὴ ἀποδοῦναι κακὸν τῷ κακῷ, ἀλλὰ χρὴ καὶ ἀγαθόν αὐτὸν ἀμείβεσθαι. Τοῦτο γὰρ τὸ διώκειν τὸ ἀγαθῶν. Τὸ δὲ διώκειν, πολλῆς σπουδῆς εἰς τὸ τὰ ἀγαθὰ πραττειν, ἔμφασιν ἔχει. «Καὶ εἰς διώκειν άλληλους. • ᾿Αλλήλους μὲν, τοὺς ἀδελφοὺς λέγει. « Τῷ δὲ πάντας εἰπεῖν, καὶ τοὺς ἀπίστους συμπερι-» έλαβε. ο . Πάντοτε χαίρετε, ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε ἐν παντὶ εὐχαριστεῖτε. Τοῦτο γὰρ θέλημα Θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ εἰς ὑμᾶς. Τὸ Πνεῦμα μὴ σοέν. ντε, προφητείας μὴ ἐξαυθενεῖτε, πάντα δοκιμάζετε, καὶ τὸ καλὸν κατέχετε, ἀπὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε. Πάντοτε χαίρετε, κἂν εἰς πειρασμούς, φησί, καν εἰς λύπας ἐμπέσητε. Τῶν γὰρ νοῦν ἔχοντι, πάντα ταύτα χαρᾶς καὶ στεφάνων γίνεται πρόξενα. Τὸ δὲ χαίρειν, φησίν, ἐπὶ πᾶσιν, ἀπὸ τοῦ ἀεὶ εὔχεσθαι κατορθωθείη. ο Ἐν πάντὶ εὐχαριστεῖτε.» Εν παντί, τουτέστι, καὶ ἐπὶ τοῖς δοκοῦσιν ἐναντίοις καὶ παρὰ COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. Unde ait: Qui in Domino, hoc est, secundum Dominum, sive sub Domino præsunt. Et existi «mate illos.» Et ducatis illos in charitate vestra debere esse: hoc est, ducite ipsos dignos esse qui «diligantur: neque id exiguo modo, sed vehementer supra modum. Magna est autem intensio in dictione propter geminam compositionem, nempe propositionem et ex. Propter opus illorum, quod præslant erga vos Siquidem hi vobis conferunt baptismum et doctrinam, scien tiamque ac mysteriorum participationem. *Pacem habete in vobisipsis. Vides quod noverit inimicitias oriri erga præceptores? Etenim quoniam ea quæ prava sunt arguunt, malosque coercent, odio habentur cum amari deberent. V, Obsecro autem vos, fratres, moncte inordinatos,consolemini pusillunimes, opitulemi ni infirmis, patientes estote erga omnes. Videle ne quis malum pro malo cuipiam reddat, sed semper quod bonum est sectemini, tum erga vos invicem, tum erga omnes. Hic ad præceptores sermonem dirigit. Monete, inquit. Ne pervicaciter objurgetis, sed cum inan suetudine admonete Nam quoniam hi perversi sunt, objurgatio ferociores ipsos redderet. Inordinatos autem dicit eos qui faciunt præter ordinem a Deo definitum. Consolemini pusillanimes. Pusillani mis est segnis et languidus, non ferens injuriam aut afflictionem seu persecutionem pro Christo. Tales itaque tanquam dissolutos consolemini. < Opitulemini infirmos.» Affecti sitis, confirmate. Infirmos autem sive imbecilles dicit eos qui hujus modi sunt circa Gdem. Neque enim hos des picere oportet: quemadmodum etiam alibi ait «Eum qui Gide infirmus est assumile «Palien » tes estole erga omnes. Nan hoc præceptori maxi me quadrat ut longanimis sit. Hoc etiam inflexibiles natum est lectere. «Ne quis malum pro malo. Quod si malum pro malo non est rependendum, quidnam v patiemur qui etiam pro bonis mala reddimus? Sed semper quod bonum est sectemini.. Neque enim salis est, inquit, non reddere malum pro malo, sed oportet bona quoque rependere. Nam hoc est sectari quod bonum est. Quod autem dicit, id est, sectari sive persequi, magni cona tus ad bona peragenda emphasim habet. Tum vos invicem. Fratres per hoc designat. Dicendo vero omnes, etiam infideles complexus est. 17 Rom. XIV, V, 16-22. Semper gaudete, indesinenter orate, in omnibus agite. Hoc enim est voluntas Dei per Christum Jesum erga vos. Spiritum ne exstin qualis, prophetias ne aspernemini. Omnia proba te, quod bonum est tenete. Ab omni specie mali abstinele. Semper, inquit, gaudete, sive in tentationes sive in moerores incideritis. Siquidem cordato hæc om nia gaudium seu palmam conciliant. Gaudendum autem dicit in omnibus oplando semper aliquid egregium praestare. «fu omnibus gratias agite.» Hoc est, in his quoque rebus quæ contraris vi

σκοπὸν πράγμασι. Πάντα γὰρ πρὸς τὸ συμφέρον ποιεῖ ὁ Θεὸς, κἂν ἡμεῖς ἀγνοῦμεν αὐτοῦ τὰς οἰκονο «. μίας. «Τούτο γάρ, φησὶ θέλημα Θεοῦ,» τὸ εὐχαρί στους εἶναι πρὸς τὸν ἀεὶ εὐεργετοῦντα. Εν Χρι «. ἐν, στῷ Ἰησοῦ,» Οἷον διὰ Χριστοῦ Ἰησοῦ. Αὐτὸς γὰρ διά, ταύτην ἐδίδαξε την φιλοσοφίαν • Τὸ Πνεῦμα μή . σβέννυτε.» Επειδὴ γὰρ ὁ παρὼν βίος ἐν σκότει δια πορεύεται, ἔδωπεν ἡμῖν ὁ Θεὸς τὴν λαμπάδα τοῦ ἁγίου Πνεύματος φωτίζουσαν ἡμῶν τὸ ἡγεμονικόν. Ταύτην οὖν, φησί, τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος μὴ σβέννυτε ὡς αἱ πέντε παρθένοι. Σβέννυσι δὲ αὐτὴν 18. καὶ ἀνενέργητον ποιεῖ ἀκάθαρτος βίος καὶ ἀνελεημο σύνη Η οὕτως.. Πσαν παρ' αὐτοῖς προφῆται καὶ ψευδοπροφῆται, ἀλλὰ τίς ὁ ἀληθὴς πρὸ ἐκβάσεως ἄδηλος ἦν. Επεὶ οὖν οὐκ ᾔδεισαν τοὺς ψευδείς, πάνω τες λειπὸν μίγδην ἀνεστρέφοντο. Φησὶν οὖν, Τὸ 182 Πνεῦμα μὴ σβέννυτε, τουτέστι, τὸ χάρισμα μὴ ἐκε " φράσσετε καὶ κωλύετε τῷ ἀποστρέφεσθαι καὶ μὴ ἐὰν λαλείν. • Προφητείας μὴ ἐξουθενεῖτε.» Εἴρηται γὰρ ὅτι προφάσει τῶν ψευδοπροφητῶν, καὶ τοὺς ἀληθεῖς διέπτυον, Πάντα δοκιμάζετε. Τί οὖν ποιήσομεν, φησί, διὰ τοὺς ψευδοπροφήτας; Τι; Πάντα δοκιμά «» ζετε, καὶ τὸ καλὸν, τουτέστι, τοὺς ἀληθεὶς προφήτας ? κατάχετε, καὶ περὶ πολλοῦ κοιεῖσθε, «᾿Απὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε. Δύναται μὲν κατὰ τὸ ἀκόλουθον, καὶ εἰς τοὺς ψευδοπροφήτας τούτο νοη θῆναι, δύναται δὲ καὶ εἰς ἁμαρτήματα. ΚΕΦΑΛ. Ζ΄. Εὐχὴ περὶ ἁγιασμοῦ πνεύματος καὶ ψυχῆς καὶ σώματος.» «Αὐτὸς δὲ ὁ Θεὸς τῆς εἰρήνης, ἁγιάσαι ὑμᾶς ὁλοτελεῖς, καὶ ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα ἀμέμπτως ἐν τῇ παρουσία του Κυρίου ὑμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τηρηθείη. Πιστὸς ὁ καλῶν ὑμᾶς ὃς καὶ ποιήσει. Αδελφοί. προσεύχεσθε περί ἡμῶν. 'Ασπάσασθε τοὺς ἀδελ φοὺς πάντας ἐν φιλήματῳ ἁγίῳ. Ορκίζω δὲ ὑμᾶς διὰ τὸν Κύριον, ἀναγνωσθῆναι τὴν Ἐπιστολὴν πᾶσι τοῖς ἁγίοις ἀδελφοῖς. Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ιησού Χγεστοῦ μεθ' ὑμῶν. Αμήν.» Μετά τὴν συμβουλὴν ἐπεύχεται αὐτοῖς, ἵνα ἐξ ἑκατέρου τὸ ἀσφαλὲς ἔχωσιν. • Ολοτελείς.» Τουτέστιν, ὅλους, δι' ὅλων. «Τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, Τὸ πνεῦμά φησι αὐτὸ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, ἤγουν τὴν ἀπ' αὐτοῦ χάριν, ὅπερ αὐτοῖς τηρηθῆναι ἐπεύχεται. Ἐὰν γὰρ λάμπῃ ἐν ἡμῖν καὶ ἐπιμένῃ ἡμῖν σωθη σόμεθα. Εἰ γὰρ μὴ σβέσωμεν αὐτὸ πονηραῖς πρά ξεσι, κατὰ τὴν ἄνω πρώτην ἐξήγησιν, ἣν προεγρά ψαμεν, τηρεῖται ἡμῖν καὶ φυλάττεται, φαιδδὰς ἀνά μτων τὰς ἡμετέρας λαμπάδας. Τὸ δὲ, ᾿Αμέμπτως, δύναται μὴν καὶ ἐπὶ τοῦ πνεύματος ἁρμοσθῆναι, ἵνα ἄμεμπτον καὶ ἀκηλίδωτον αὐτὸ φυλάξωμεν· δύναται δὲ μάλιστα ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος· τοῦ γὰρ Πνεύ ματος παρ' ἡμῖν σωζομένου, ταῦτα ἔσται ἄμεμπτα. Πιστός, ὁ καλῶν ὑμᾶς.» Ορα ταπεινοφροσύνην, dentur et præter scopum. Onia enim ad id quod utile est facit Deus,quanquam nos dispensationem ejus ignoremus. Hæc enim est voluntas Dei, ut grati sitis erga eum qui semper beneficia [ræ- « stat. Per Christum Jesum. Nam id est, in, capitur pro id est, per. Ipse namque hanc de dit sapientiam. Spiritum ne exstinguatis.» Quo niam enim praesens vila in tenebris peragitur, dedit nobis Deus lucernam sancti Spiritus, quæ mentem nostram illuminet. Hanc igitur Spiritus gratiam ne exstinguatis, ait, quemadmodum fece runt quinque virgines Exstinguit autem illam redditque inefficacem impura vita et expers beni-.» gnitatis. Aut hoc modo. Erant apud ipsos pro phetæ ac pseudopropheta, sed quisnam verus es set, ante rei eventum incertum erat. Quoniam er go non noverant falsos, omnes deinceps mix tim conversabantur. Ait ergo Spiritum ne exstin gualis hoc est, donum ne exprimatis et prohi bealis, avertendo et non sinendo loqui. Prophe tias ne aspernemini. Dictum est enim quod occa- «» sione pseudoprophetarum, etiam veros contemne bant. Omnia probate. Quid igitur faciemus propter pseudo prophetas Quid? omnia probate, et quod bonum est, hoc est, veros prophetas tene-» te, et in pretio habetole. Ab omni specie mali abstinete.» Potest quidem juxta consequentiam ad pseudoprophetas etiam hoc aptari, potest au tem et ad peccata. Precatio de sanctificatione spiritum et animæ et cor ports. V, 23-28. Ipse autem Deus paris sanctificat vos totos: et integer vester spiritus et anima et corpus, modo irreprehensibili, in adventu Domini nostri Jesu Christi servetur. Fidelis est qui vocavit vo8 qui idem efficiel. Fratres, orate pro nobis. Salu tate fratres omnes cum osculo sanclo. Adjuro008 per Dominum, ut legatur hæc Epistola omnibus sanctis fratribus. Gratia Domini nostri Jesu Christi sit vobiscum. Amen. Post admonitem precatur, ut ex omni parte securitatem habeant. «Totos.» Hoc est, integros et per omnia. «Spiritus et anima.» Spiritum dicit ipsum Spiritum sanctum sive gratiam quæ ab eo est, quem ipsus servari precatur. Nam si splendeat in nobis et permaneat apud nos, salvi erimus nisi enim illum pravis actionibus exstinxerimus, juxta priorem suprapositam enarrationem, quam prius scripsimus, servatur nobis et custoditur, lucidas accendes nostras lampades. Quod autem ait: Modo irreprehensibli, potest quidem et ad spiritum aptari, ut illum inculpatum et immacula tum servemus. Potest autem maxime ad animam et corpus referri:183 si enim Spiritus a nobis servetur, hæc erunt irreprehensibilia. < Fidelis est 18 Matt. xxv, 1 seqq. i

Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ Ῥώμης. Ἡ δὲ πρόφασις. πῆς Ἐπιστολῆς αὕτη" Τινὲς ἀπὸ Θεσσαλονίκης ἀργοὶ χαὶ ἄτακτοι περιερχόμενοι, τοὺς ἀδελφοὺς ὑφήρπαζον, ὡς ἤδη τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου ἐν- στάσης. Ἡπάτων δὲ τοὺς ἀχούοντας ὡς τοῦ 'Άπο- στόλου τοῦτο δηλοῦντος, καὶ ὑπὸ πνεύματος ἀκού- σαντες. Ταῦτα τοίνυν μαθὼν ὁ ᾿Απόστολος, γράφει τὴν Ἐπιστολήν. Καὶ πρῶτον μὲν ἀποδέχεται τὴν πίστιν αὐτῶν αὐξάνουσαν. Καὶ ὅτι ἐν αὐτοῖς ἐχαυ- χᾶτο, τὰς θλίψεις γενναίως ὑποφέρουσι διὰ τὸν Χρι- στόν. Καὶ παραμυθεῖται δὲ αὐτοὺς ὡς ἐσομένης ἐχδικίας παρὰ τοῦ Θεοῦ, χατὰ τῶν αὐτοὺς ἀδιχούν- των. Ἔπειτα περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Σωτῆρος δι- δάσχει μηδενὶ αὐτοὺς πείθεσθαι, μήτε θροεῖσθαι αὑτοὺς, μήτε διὰ πνεύματος, μήτε ὡς αὑτοῦ γρά-, ῴαντος, μηδ᾽ ὅλως νομίζειν ἤδη παρεῖναι αὐτήν. ᾿ Μὴ γὰρ πρότερον ἔσεσθαι αὐτὴν, ἐὰν μὴ ἡ ἀποστα- σία πρῶτον ἔλθῃ, καὶ μετὰ ταύτην ὁ ᾿Αντίχριστος, ὁ Υἱὸς τῆς ἀπωλείας, οὗ τὴν παρουσίαν ἐν σημείοις Ἐπειδὴ ἐπηύξατο αὐτοῖς, φησί" Μὴ νομίσητε ὅτι ἐχ τῶν ἐμῶν εὐχῶν σωθήσεσθε, ἀλλὰ ἐχ τῆς τοῦ χαλέ- σαντος ἀγαθωσύνης Θεοῦ. Εἰ γὰρ εἰς σωτηρίαν ἐχά- λεσε, πιστὸς δὲ ἐστι, τουτέστιν, ἀληθὴς, πάντως π᾿ιέσει χατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ χαὶ σώσει. « Ὃ: καὶ ποιήσει.» Ἐφ' ᾧ ἐκάλεσε, φησὶν, ἐπὶ σωτηρίᾳ δὲ ἐκάλεσεν, «᾿Αδελφοὶ, προσεύχεσθε περὶ ἡμῶν.» "θρα ταπεινότητα, εἰ Παῦλος ἐδεῖτο τῆς τούτων εὐχῆς. εἰΑσπάσασθε τοὺς ἀδελφούς.» Ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸς ἀπὼν οὐχ ἠδύνατο διὰ στόματος χαὶ τοῦ ἔνθεν ἀσπά- σασῦαι φιλήματος, δι' ἑτέρων αὐτοὺς ἀσπάσασθαι βούλεται, ε Ἐν φιλήματι ἁγίῳ,» φησίν " ἕν: γὰρ καὶ δολερὸν, ὡς τὸ τοῦ Ἰούδα. « Ὀρχίζω ὑμᾶς.» Διὰ ποῦτο ὀρχίζει, ἵνα κἂν αὐτοῦ χαταφρονήσωτι, διὰ γοῦν τὸν ὄρχον, πράξωσι τὸ ῥηθέν, ε᾿Αναγνωσθῆ- ναι τὴν Ἐπιστολήν. » Τοῦτο πόλου μᾶλλον, ἢ διδα- σχαλίας χάριν, ἵνα χἀχείνοις ὦ προσδιαλεγόμενος, φησίν. «Ἢ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν.» Ὅπου δὲ χάρι: Χριστοῦ, πάντα τὰ ἀγαθὰ παρομαρτεῖ. Τέλος, σὺν Θεῷ, τῆς πρὸς θεσσαλονικεῖς πειώτῃης Ἐπιστοῆες. ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΠΡῸΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΊΚΕΙ͂Σ ΔΕΥΤΈΡΑΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ͂ 184 Hanc ab urbe Roma scribit. Est autem hoc Epistola argumentum : Quidam e Thessalonica otiosi ac inordinati cireumeundo subverlebant fratres, quasi jam imminente Domini adventu. Seducebaut aulem fratres, tanquam hoc Apostolus significas- Sel et a spiritu audissent, His igitur auditis Apo- stolus scribit Epistolam. Et primum quidem fidem eorum veluti augmentatam commendat, ct quod in ipsis gloriaretur, eo quod afllictiones propter Christum viriliter ferrent: eosque cousolatur, ostendens futuram a Deo ultionem adversus illos qui ipsos injuria afficiebant, Deinde eos de Salva- ioris adventu docens, hortatur ne cuiquam cre- dant, neque turbentur, ne propter spiritum quidem, neque si quis dicat ipsum seripsisse : ne omnino existiment illum jam adfore. Non enim prius aderit, inquit, nisi defectio primum venerit, et post ipsam Antichristus filius perditionis, cujts adventum cum signis et prodigiis mendacibus qui vocavit vos. » Vide animi modestiam. Qua- niam pro eis oraveral, ait: Ne existimelis quod meis precibus salvemini, sed ex. ejus bonitate qui vocavit vos. Nam si ad salutem vocavit, et fidelis eit, id est, verax, omnino faciet juxta. voluntatem. Suam el salvabit. « Qui idem efficiot: » Ad quod videlicet vocavit, ad salutem autem vocavit. « Fra- Ires, orate pro nobis. » Vide animi humilitatem, si Paulus horum egebat oratione. « Salutate fratres » Nam quoniam ipse cum absens esset non poterat Ore praesenti salutare osculo, per alios. vult ipsos salutare. « Cum sanelo osculo. » Contingit enim et dolosum esse osculum, quale fuit ipsius Juda. t Adjuro vos. » Propterea adjurat, ut si etiau ipsum despieiant, saltem propler juramen'um fa ciant quod dictum est. « Ut legatur liec Epistola » Hoc amoris magis est. quam doctrinz gratia : ut cum illis etiam possim ita miscere sermones. « Gra- tia Domini nostri Jesu Christi. » Ubi autem Christi gratia est, bona omnia comitantur. Finis, divino favente auzilio, prioris ad Thesalo-

καὶ τέρασι ψεύδους κατ' ἐνέργειαν τοῦ Σατανᾶ, ἔφε 183 σθαι σημαίνει. Εἶτα παραινέσας αὐτοῖς στήκειν γεν ναίως καὶ κρατεῖν τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθησαν παρ' αὐτοῦ, παραγγέλλει μηδεμίαν κοινωνίαν έχειν μετὰ τῶν ἀτάκτων, ἀλλὰ καὶ ἀποβάλλειν αὐτοὺς. Είναι γὰρ καὶ περιέργους καὶ πλάνους ἐδήλωσε τοὺς τοιούτους. Καὶ καθόλου παρήγγειλε, τὸν μὴ ὑπακούοντα τοῖς λόγοις αὐτοῦ, σοῦτον ἀποσυνάγωγον λίνεσθαι. Καὶ λοιπὸν ἐπευξάμενος αὐτοῖς εἰρήνην, τελειοῖ τὴν Ἐπιστολὴν, τὸν ἀσπασμὸν τῇ ἰδίᾳ χειρὶ γράψας, όπερ σημεῖον εἶναι πάσης Επιστολῆς δεν δήλωκεν. ΘΕΟΔΩΡΙΤΟΥ. Ἐπειδὴ ἐν τῇ πρώτῃ ἐπιστολῇ ἔγραψεν ὡς πάνω τως ἀπιὼν πρὸς αὐτοὺς, καὶ ἀναπληροῦν μέλλων τὰ υστερήματα αὐτῶν, καὶ πολλά τινα ἀγάπης σημαν τικά, οὐκ ἀπῆλθε δὲ, ταύτην προστίθησι τὴν Επισ στολὴν ἀντὶ τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Ὅτι δὲ μὴ ἀπῆλθε πρὸς αὐτοὺς, ἔνθεν στοχαστέον. Ἐν τῇ πρώτῃ περὶ τῶν χρόνων τῆς τοῦ Κυρίου παρουσίας ὑπερθέμενος χράψαι ὡς οὐ χρειώδες αὐτοῖς, νῦν γράφει, οὐ ποιῶν τοῦτο, εἴγε αὐτὸς ἀπεληλύθει. Γράφει δὲ περὶ τῶν χρόνων διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν. Λυμεωνές τινες ἔλε γον παρεῖναι λοιπὸν τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου. Εἰ δὲ τοῦτο ἦν ἀληθὲς, ὁ Χριστὸς ψευστής εὑρίσκετο. Αὐτὸς γὰρ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σημεῖον τῆς παρου σίας αὐτοῦ δέδωκεν, ἄστινα οὐκ ἦν ἐκβάντα. Αναγκά ζεται οὖν καὶ αὐτὸς διαλαβεῖν περὶ τῶν πρὸ τῆς πα ρουσίας σημείων, καὶ τῆς τοῦ ᾿Αντιχρίστου Ελεύ σεως, διὰ πάντων ἀληθεῖς τὰς τοῦ Κυρίου ποδή σεις ποιῶν. «ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΕΠΙΣΣΟΛΗΣ,» «α΄. Ευχαριστία ὑπὲρ τῆς τῶν Θεσσαλονικέων πίστεως καὶ ἀγάπης καὶ ὑπομονῆς ἐπὶ τιμῇ αὐτῶν, καὶ κολάσει τῶν θλιβόντων καὶ εὐχὴ ὑπὲρ τελειώσεως αὐτῶν ἐνδόξου ἐπὶ δόξη Χριστοῦ.» «β'. Περὶ τέλους, ὅτι μετὰ ᾿Αντίχριστον τὸν περι πόμενον ἐπὶ ἐλέγχῳ Ἰουδαίων ἀπιστησάντων Χριστῷ.» «γ΄. Εὐχαριστία περὶ τῆς κλήσεως.» δ' Παράκλησις εὐχῆς ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἔργου, ο «ε΄ Προτροπὴ ἔργασίας καὶ παραιτήσεως τῶν ἀργῶν καὶ περιέργων.» «Γ΄. Εὐχὴ περὶ εἰρήνης τῆς παρὰ Θεοῦ.» futurum secundum operationem Satanæ significat. Deinde adhortans ipsos, ut stent viriliter ac teneant traditiones quas ab ipso edocti erant, præcipitut nullam habeant communicationem cum inordinatis, quin potius illos ejiciant: indicat enim curiose degere eos qui ejusmodi sunt. Et univer saliter præcipit, ut qui ipsius sermonibus non obtemperaverit, extra congregationem abjiciatur. Demumque pacem illis precatus concluditEpistolam salutatione propria manu scripta, quod signum esse singularum Epistolarum significavit. Quoniam in priore Epistola scripsit tanquam ad ipsos omnino profecturus esset, et quæ eis dees sent impleturus, ac multa quædam dilectionis signa, nec tamen profectus est: ideo hanc addit Episto lam loco sui adventus. Quod autem ad ipsos non sit profectus, hinc conjici potest. Cum in priore Epi stola de temporibus adventus Domini scribere distulisset, tanquam de re quæ nihil ipsis afferret utilitatis, nunc de hoc scribit: non id facturus si ipse profectus fuisset ad eos. Ob hanc autem cau sam scribit de temporibus. Seductores quidam di cebant jam adesse adventum Domini quod si id verum esset, Christus mendax inveniretur. Nam ipse in Evangeliis signa sui deditadventus quæ nondum contigerant. Cogitur itaque et ipse disserere de signis quæ ante adventnm contingent, et de Anti christi adventu, per omnia declarans vera esse Domini vaticinia. 1. 186 Gratiarum actio de fide Thessalonicensium et charitate ac patientia ad illorum honorem et affligentium ultionem: et precatio pro ipso rum perfectione gloriosa ad Christi gloriam, 2. De fine qui erit post Antichristum mittendum ad Judæorum redargutionem qui Christo non crediderunt. 3. Grattarum actio de vocatione. 4. Ut pro ipso preeentur et pro opere Evangelii. « 5. Exhortatio ad laborem et devitationem otioso rum ac curiose degentium. 6. Precatio pro pace, qua est a Deo.

ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Η ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. Παῦλος καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος τῇ Ἐκκλη σία Θεσσαλονικέων ἐν θεῷ Πατρὶ ἡμῶν καὶ Κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ. Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρηνη από Θεοῦ Πατρός ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστού,» Οὕτως καὶ ἐν τῇ πρώτῇ ἤρξατο επιστολῇ, καὶ πρόσχες τὰς ἐκεῖ παραγραφάς, «Εν Θεῷ Πατρὶ ἡμῶν.» Ενι γὰρ ἐκκλησία,, μὴ ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ, ὡς αἱ τῶν Ἑλλήνων, καὶ πολλῶν ἄλλων αἱρετικῶν, «Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη.» Οίδα γὰρ ὅπως μέγα ἡ χάρις καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅτι πρὸς πει ρασμούς κουφισμὸν ἀπεργάζεται. Διὸ συνεχῶς αὐτὰς ἐπεύχεται. ΚΕΦΑΛ.ΓΑ΄. Εὐχαριστία ὑπὲρ τῆς τῶν Θεσσαλονικέων πίστεως, καὶ ἀγάπης καὶ ὑπομονῆς ἐπὶ τιμῇ αὐτῶν, καὶ κολάσει τῶν θλιβόντων, καὶ εὐχὴ ὑπὲρ τελειώσεως αὐτῶν ἐνδόξου ἐπὶ δόξῃ Χριστοῦ.» Εὐχαριστεῖν ὀφείλομεν τῷ Θεῷ πάντοτε περὶ ὑμῶν, ἀδελφοί, καθὼς ἄξιόν ἐστιν, ὅτι ὑπεραν ξάνει ἡ πίστις ὑμῶν, καὶ πλεονάζει ἡ ἀγάπη ἑνὸς ἑκάστου πάντῶν ἡμῶν εἰς ἀλλήλους. ἡμᾶς αὐτοὺς ἐν ὑμῖν καύχᾶσθαι ἐν ταῖς Ἐκκλη σίαις τοῦ Θεοῦ, ὑπὲρ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν καὶ πίστεως ἐν πᾶσι τοῖς διωγμοῖς ὑμῶν καὶ ταῖς θλίψεσιν αἷς ἀνέχεσθε, ἔνδειγμα τῆς δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ καταξιωθῆναι ἡμᾶς τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἧς καὶ πάσχετε.» Δύο διδάσκει αὐτοὺς, ὅτι καὶ οἱ συμβαίνοντες αὐτοῖς πειρασμοί, οὐ θρήνων, ἀλλ᾽ εὐχαριστῶν εἰσιν ἄξιοι, καὶ ὅτι ὑπὲρ ὧν πάσχουσιν, ὑπέρ τε ὧν ὑπομενου. σιν, τῷ Θεῷ χάριν ἰστέον. — [ΦΩΤ.[ Εἰ εὐχαριστεῖν δεῖ περὶ τῶν ἑτέροις κατωρθωμάτων, τι πάθωσιν οἱ βα ακαίνοντες τοῖς κοστορθοῦσι; «Καθὼς ἄξιόν ἐστιν.» Η Οτι, φησί, δίκαιον ἐστὶ, νοήσεις· ἢ τὸ, Μεγάλως, ἐξακουστέον, ἵνα ᾖ, Μεγάλως, καθώς ἄξιον τῷ με γάλα παρέχοντι, «Ὅτι ὑπεραυξάνει,» Υπερβολῆς τὸ ὑπερ, σημαντικόν ἐστι. Πῶς δὲ ἔνι πίστιν αὐξηθῆναι; όταν πειρασμῶν καὶ θλίψεων ἐπελθουσῶν. μὴ σα λευθῇ τις. «Καὶ πλεονάζει ἡ ἀγάπη. Αρα καὶ πρὸς τὸ φέρειν πειρασμούς, τὸ ἀγαπᾶν καί ἀλλήλων ἔχεσθαι, πολλὰ συμβάλλεται. Ἐδήλωσε γὰρ ἐκ τού των, ὅτι πάντων ἢ πρὸς ἀλλήλους ἀγάπη ἴση ἦν, καὶ εἰα ὑπεραυξάνει ὑπὲρ COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. Qote o 1, 1, 2, Paulus et Silvanus ac Timotheus Eccle Thessalonicensium in Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo: gratia vobis et paz a Deo Patre nostro Domino Jesu Christo. Itaque in priore Epistola sumpsit exordium, et animadverte quæ ibi annotata sunt.. In Deo Patre nostro.. Contingit enim esse Ecclesiam non in Patre et Filio, veluti sunt Græcorum Ecclesia ac aliorum multorum hæreticorum. «Gratia vobis et pax.» Scit enim quod magna sit gratia et pax Dei, et quod alleviationem in afflictionibus opere tur, ideo has continue exoptat. Gratiarum actio de fide Thessalonicensium et charitate ac patientia ad illorum honorem et affi gentium ultionem: et precatio pro ipsorum perfec tione gloriosa ad Christi gloriam. I, 3-5. Gratias agere debemus Deo semper de vobis, fratres, ut par est, quod vehementer au gescat fides vestra et exhuberet mutua omnium charitas cujusque in alterum: adeo ut nosipsi de vobis gloriemur in Ecclesiis Dei de tolerantia vestra et fide, super omnibus persecutionibus et aflictionibus quas sustinetis, documentum justi judicii Dei, in hoc ut digni habeamini regno Dei pro quo etiam patimini. Duo ipsos docet eo quod afflictiones quæ in ipsos inciderunt non luctum, sed gratiarum actionem mereantur, et quod pro his quæ ipsi patiuntur ac sustinent, Deo sint referendæ gratis. - Si Deo sint agendæ gratiæ pro bonis operibus ab aliis peractis, quidnam illos pati oportet qui erga bene operantes invidia tanguntur?. Ut par est.» Aut intelliges quod dicat id justum esse. Aut subau diendum est Magnifice, ulsit sensus: Magnifice ut par est ei gratias agere debemus qui magna con tulit, • Quod vehementer augescat. Nam in verbo præpositio excellentiæ ac vehementia significativa est. Quomodo autem contingit fidem augeri? Quando tentationibus et aflictionibus quispiam motus non fuerit.. Et exu

οὐδεὶς τὸ πλέον καὶ ἔλαττον εἶχεν ἐν αὐτῇ. Εν ὑμῖν καυχᾶσθαι ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις τοῦ Θεοῦ. Εν τῇ πρώτῇ εἶπεν, ὅτι αἱ Ἐκκλησίαι οὐ χρήζουσι παρ' ἡμῶν μανθάνειν τὰ περὶ ὑμῶν· ἴσασι γάρ. Πῶς οὖν ὧδε λέγει ότι καυχώμεθα ἐφ' ὑμῖν Οὐκ εἶπε, Διδάσκομεν, ἀλλὰ καυχώμεθα. Ενι δὲ καὶ παρὰ τοῖς εἰδόσι καυχάσθαι. Εἰ οἶν φησί, τὰ παρ' 189 ὑμῶν κατορθούμενα καὶ ἡμῖν παρέχει καυχήσεως ? ἀφορμάς, διὰ τί ὑμεῖς ἐπὶ τοῖς προξενητικοῖς τῶν κατορθωμάτων πειρασμοῖς ἀλύετε καὶ ἀδημονεῖτε; Υπὲρ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν. Δείκνυσιν ὅτι καὶ πολὺν εἶχον ἐν τοῖς πειρασμοῖς χρόνον. Τοῦτο γὰρ ἡ ὑπομονὴ δηλοῖ. Ἐν πᾶσι τοῖς διωγμοῖς ὑμῶν. ?. Υπομονὴ μὲν οὖν, καὶ τὸ ἀνέχεσθαι τῆς ὑπερθέ > σεως τῶν ἀντιδόσεων, μείζων δὲ καὶ θαυμασιωτέρα ἡ ὅπου ἐν πειρασμοῖς καὶ θλίψεσιν, «Ενδειγμα τῆς δικαιο μονή,. κρισίας τοῦ Θεοῦ.» Ενδειγμά φησι, τὴν ἀπόδειξιν καὶ τὸν ἔλεγχον. Ταῦτα γὰρ ὑπομένετε πρὸς τὸ αποδειχθῆναι τὴν δικαιοκρισίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ πρὸς τὸ καταξιωθῆναι τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, » ὡσεὶ ἔλεγε. Διὰ τοῦτο συγχωρεῖ ἐν ταῖς θλίψεσιν ὑμᾶς εἶναι ὁ Θεὸς, ἵνα ὅταν ἀποδίδωσιν ὑμῖν τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἐνδείξηται, καὶ οἷον ἀπόπει ραν καὶ ἀπόδειξιν καὶ ἔλεγχον δῷ τῆς οἰκείας δικαιο κρισίας. Ορα δὲ ὅτι τὸ ὑπὲρ Χριστοῦ πάσχειν, κατὰ δικαιοκρισίαν παρέχει την βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ οὐ κατὰ χάριν. Πολὺ δὲ αὐτῶν ἐκ τούτου εἰς ὕψος ἐπῆρε τὰ φρονήματα, καὶ ἔπεισε καταφρονεῖν τῶν θλίψεων, Ὑπὲρ ἧς καὶ πάσχετε, Ἧς ἕνεκεν, φησίν. ἐπείπερ ἐπειδήπερ, η «Εἴπερ δίκαιοι παρὰ Πεῷ ἀνταποδοῦναι τοῖς θλίβουσιν ὑμᾶς θλίψιν, καὶ ὑμῖν τοῖς θλιβομές νοις ἄνεσιν μεθ' ἡμῶν ἐν τῇ ἀποκαλύψει τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἀπ᾿ οὐρανοῦ, μετ᾿ ἀγγέλων δυνά μεως αὐτοῦ, ἐν πυρὶ φλογὸς διδόντος ἐκδικησιν τοῖς μὴ εἰδόσι Θεὸν, καὶ τοῖς μὴ ὑπακούουσι τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ, Οἵτινες δίκην τίσουσιν, ὅλεθρον αἰώνιον ἀπὸ προσώπου του Κυρίου, καὶ ἀπὸ τῆς δόξης τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ὅταν ἔλθῃ ένδοξασθῆναι ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, καὶ θαυμασθῆναι ἐν πᾶσι τοῖς πιστεύσασιν.» Εἴπερ δίκαιοι παρὰ τῷ Θεῷ. Τὸ, Επείπερ, ἐπει δήπερ νόει κατὰ ἀπόφανσιν καὶ βεβαίωσιν εἰρημέν νον ἢ κατά τινα ἐρώτησιν, ὡσεὶ εἶπεν· Εἰ ἄρα τοῦτο δικαιοῖ ὁ Θεὸς, ὡς πάντως δικαιοῦντος. Τοῦτο γὰρ λέγειν εἰώθεμεν· Εἰ μισεῖ ὁ Θεὸς τοὺς πονηρούς, ὡς δήλου ὄντος ὅτι μισεί, ο Ανεσιν μεθ' ἡμῶν.» Επειδὴ εἶπεν· Ανεσιν, ἵνα μὴ λέγωσι, Τί οὖν ἄχρι τοῦ λύσιν εὐρεῖν τῶν κακῶν, σταίη τὰ καθ' ὑμᾶς, ἀντίδοσις δὲ οὐδαμοῦ; ἐπάγεις τὸ μεθ᾿ ἡμῶν, ἵνα, κοινωνοὺς αὐτοὺς λάβῃ καὶ τῶν ἀγώνων καὶ στε φάνων τῶν ἀποστολικῶν, «Ἐν τῇ ἀποκαλύψει τοῦ Κυρίου, ο Αποκάλυψιν, τὴν παρουσίαν φησί Διὰ δὲ τοῦ ὑπογράφειν τὴν δευτέραν τοῦ Χριστοῦ παρ αυσίαν, δίδωσιν αὐτοῖς μέγιστα προσδοκάν, καὶ ήδεσθαι ἐξ αὐτῆς παρουσίας καὶ πρὸ τῶν ἀμοι beret charitas.» Itaque ad ferendas quoque afli- « ctiones primum conducit mutuo diligere ac conjun-» ctos esse. Nam per hac significavit quod omnium mutua charitas æqualis esset, nec ullus in ea plus aut minus haberet.. De vobis gloriemur in; Ecclesiis Dei.. In priore Epistola dixit: Non necesse est ut Ecclesia a nobis discant quæ apud vos funt, nam sciunt ea: quomodo ergo nunc ait Gloriamur de vobis Non dixit, Doce mus, sed Gloriamur. Contingit autem gloriari etiam apud illos qui sciunt. Si ergo egregia facia •» vestra nobis etiam gloriandi materiam tribuunt, quare vos ob afflictiones quæ egregia praestant « opera, movemini ac lugetis De tolerantia ve stra. Ostendit quod etiam longo tempore aflictio nes sustineriunt. Nam hoc signiflcat dictio id est, tolerantia. Superomnibus persecu tionibus vestris. • Tolerantia namque etiam cst sustinere dilationem præmiorum, sed major et admirabilior est in ferendis aflictionibus. • Docu mentum justi judicii. Docnmentum dicit exhibi Lionem et argumentum hæc anim sustinetis ad demonstrandum justum Dei judicium, et ut digni habeamini regno calorum ac si diceret: Propte res permittit vos Deus esse in afflictionibus, ut cum retribuerit vobis regnum colorum, ostendat, et velut argumentum et demonstrationem ac expe rimentum exhibeat sui justi judicii. Animadverte autem quod pro Christo pati, ex justo judicio tri- «» buat regnum coelorum et non ex gratia. Plurimum autem ex hoc eorum mentes in sublime evexit, suasitque ut afflictiones contemnerent.. Pro quo patimini.» Cujus, inquit, justi judici gratia. I, 6-10. Siquidem justum est apud Deum red dere his qui vos affligunt afflictionem, et vobis qui affligimini relaxationem nobiscum, cum revelabitur Dominus Jesus de calo cum angelis polentia sua, per ignem flamma qui inftigit ultionem iis qui non noverunt Deum, et qui non obediunt Evangelio Domini nostri Jesu Christi qui panam luent, interitum aternum a facie Domini et a gloria fortitudinis illius, cum vene rit ut glorificetur in sunctis suis, et admirandus fiat in omnibus credentibus. Siquidem justum est. Nam strep intelligendum est pro vel id est, quandoqui dem aut quoniam, per affirmationem aut confirm malionem. Aut juxta quandam interrogationem, tanquam dixisset: Si certe justum ducit Deus, quod videlicet omnino justum ducat. 190 Ιd enim dicere solemus: Si odit Deus peccatores, quasi manifestum sit quod oderit. Relaxationem nobiscum.. Quoniam dixit: Relaxationem: ne di cant: Quid ergo, donec malorum solutionem inve niamus, permanebunt quæ nos circumstant mala, retributio autcm nequaquam? adjungit: Nobiscum, ut ocios snmat ipsos et certaminis et coronarum apostolicarum. Cum revelabitur Dominus.» Re velationem dicit adventum. Per hoc autem quod

φησι η βῶν, Μετ' ἀγγέλων δυνάμεως αὐτοῦ. ο Ωσεὶ εἶπε, Μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν διαφερόντων τῇ δυνάμει αὖ τοῦ, ὡς τῶν ἀγγέλων δυνατών ὄντων, τουτέστι, μετὰ τῶν δυνατῶν αὐτοῦ ἀγγέλων «Εν πυρί φλογός.» Εν τῇ ἀποκαλύψει τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, τῇ ἐν φλογὶ πυρὸς γενησομένῃ. Περὶ ταύτης γὰρ καὶ ὁ Δαυίδ Πύρ ἐνώπιον αὐτοῦ προπορεύσεται καὶ φλογιετ κύκλῳ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. ο -- [ΦΩΤ.] Ἡ ἐν πυρὶ φλογός φησι, τὸ εἶδος τῆς τιμωρίας αἰνιττόμενος, ἦν τίσουσιν οἱ μὴ εἰδόστες Θεὸν, μηδὲ ὑπακούσαντες τῷ Εὐαγγελίν τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἐν φρογὶ πυρός αυ τὴν τὴν Δεσποτικὴν παρουσίαν, ὅτι μετὰ πυρὸς φλέ γοντος γενήσεται, δηλῶν. Οὕτως γὰρ καὶ οἱ πρὸ ἡμῶν ἐξειλήφασιν. «Τοῖς μὴ εἰδόσι Θέον.» Εν ταῦθα καὶ ἕτερόν τι λέγει κατασκευαστικόν, ὅτι πάντως δώσουσι δίκην οἱ θλίβοντες αὐτοὺ;. Ἐπειδὴ γὰρ ἄνω φησί, τοῖς θλίβουσιν ὑμᾶς, ἵνα μὴ ἀπι στήσωσιν εἰ ἄρα δι᾽ αὐτοὺς μέλλει κολάζειν ὁ Θεὸς τοὺς διώκοντες αὐτοὺς, φησίν, ὅτι εἰ καὶ μὴ δι' ὑμᾶς, δι᾽ ἑαυτὸν κολάσει αὐτούς. Καὶ γὰρ ἀποδί δωσι δίκην τοῖς μὴ εἰδόσι Θεὸν, καὶ τοῖς μὴ ὑπὸ ακινούσι τῷ Εὐαγγελίῳ αὐτοῦ. Εἰ δὲ τούτοις ἀποδί δων, πολλῷ μᾶλλον τοῖς κωλύουσι καὶ ἄλλους ὑπα κοῦσαι, οἷοί εἰσιν οἱ νῦν ὑμᾶς θλίβοντες, φησίν. Ολεθρον αἰώνιον, ο Ποῦ εἰσιν οὖν οἱ λόγοντες, μὴ διαιωνίζειν τὰς ἐκεῖ τιμωρίας; ἀπὸ προσώπου του Κυρίου. Οὐ γὰρ χρεία, φησί, πρὸς τοῦτο ἐργωδίας τινός. ᾿Απὸ γὰρ μόνου τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ, τουτέστι, τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ, οἱ μὲν ἐν κολάσει, οἱ δὲ ἐν τιμῇ ἔσονται. "Ητις ἔσται, φησί, μετὰ δό ξης τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ὡσεὶ εἶπεν. Αμα ἐπιφανῇ αὐτοῦ τὸ πρόσωπον, καὶ ἅμα ἡ δόξα τῆς ἰσχύος αὐ του, εὐθὺς ἐν κολάσει ανάρπαστοι οἱ ἁμαρτωλοί, Όταν ἔλθῃ ἐνδοξασθῆναι.» Τό, Ενδοξασθῆναι, κατὰ δύο νοεῖται, ὅτι τε δόξα αὐτῷ ἐστι τὸ πολλοὺς εἶναι τοὺς ἁγίους, οἷς μέλει μεταδιδόναι τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ, (ὥσπερ γὰρ πλοῦστος αὐτοῦ ἡ ἡμετέρα σω τηρία, οὕτως καὶ δόξα αὐτοῦ τὸ πολλοὺς ἐν δόξῃ εὑρεθῆναι.) Καὶ ὅτι δοξασθήσεται ὑπὸ τῶν ἁγίων ὁρώντων αὐτὸν ἐν τῇ πατρών δόξῃ Θεὸν πάντων καὶ πριτὴν προκαθεζόμενον. Εστι καὶ τρισσῶς νοῆσαι ὅτι δοξασθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων, οἱ ἅγιοι παρασκευάσουσι, θεωρουσῶν, ὅσον αὐτοὺς ἀξ ιώσει ἀμοιβῶν, «Εν πᾶσι τοῖς πιστεύσασιν. Εν πᾶσι, η διὰ πάντων. "Ωσπερ γάρ πρόφασιν δώσουσιν οἱ ἅγιοι δοξασθῆναι αὐτὸν, οὕτως καὶ θαυμασθῆναι, πῶς τοὺς οὕτω δόξαντας ἐν τῷ παρόντι ρίῳ εὐτελεῖς καὶ ἀπερ ρεμμένους, ὡς καὶ παρὰ πάντων διώκεσθαι καὶ φυνεύε σθαι, τοσούτων καὶ τοιούτων ἠξίωσεν ἀγαθῶν. . Ὅτι ἐπιστεύθη τὸ μαρτύριον ἡμῶν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἐν τῇ ἡμέρα ἐκείνῃ, εἰς ὁ καὶ προσευχόμεθα πάν τότε περὶ ὑμῶν, ἵνα ὑμᾶς ἀξιώσῃ τῆς κλήσεως ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ πληρώσῃ τῆς πᾶσαν εὐδοκίαν ἀγα θωσύνης καὶ ἔργον πίστεως ἐν δυνάμει, ὅπως ἐνδοξασθῆ τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ ἐν COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. «secundum Christi describit adventum, plurimum c facit, ut exspectent et gaudeant de ipso adventu etiam ante præmia. Cum angelis potentia sua.» Tanquam dixisset: Cum angelis præstantibus po tentia ipsius vel angelis qui potentes sunt, hoc est, Cum potentibus angelis ejus. Perignem flammm. Cum revelabitur Dominus Jesus, quod fet per ignem flammæ. Nam de hoc ait etiam David 4 Ignis coram ipso præcedet et inflammabit per circuitum omnes inimicos ejus.» - Aut per ignem flammæ dicit supplicii genus, designans quas poe nas dabunt qui Deum non noverunt neque obedie runt Evangelio Christi. Aut per flammam ignis designans ipsum Dominicum adventum,quod vide licet erit cum igne inflammante: ita enim ante nos quoque interpretati sunt. • His qui non noverunt Deum.» Hic quoque aliud dicit quo probat daturos omnino ponas eos qui ipsos affigunt. Quoniam enim superius dicit, iis qui vos afligunt, ne anim mum despondeant si certe propter ipsos punitu rus est Deus persecutores ipsorum, ait quod licet non propter vos, propter seipsum puniet eos infligit enim supplicium his qui cum non nove runt, et his qui non obedierunt Evangelio ipsius. Quod si his infigit, multo magis his qui alios eliam prohibent obedire, quales sunt ii qui nunc vos amigunt, inquit.. Interitum æternum.» Ubi ergo sunt qui aiunt non duratura in æternum sup plicia?. facie Domiui.. Non enim ad hoc, inquit, opus est magno quodam labore. Siquidem ex sola Christi persona, id est, manifestatione ipsius, hi quidem in supplicio, illi vero in honore erunt: qui erit cum gloria fortitudinis illius, tan quam diceret: Simul ut manifesta fuerit ipsius facies, simulque gloria fortitudinis illius, continuo in supplicium abrepti erunt peccatores. 194 ■ Cum venerit, ut glorificetur. Quod ait: Ut glorifcetur, duobus modis intelligitur: et quod ipsi gloria sit multos esse sanctos quibus traditu russit bona sua. Quemadmodum enim ipsius divi tiæ sunt nostra salus, ita et gloria ipsius est ut multi in gloria inveniantur: et quod a sanctis glo rificabitur, qui ipsum intuebuntur sedentem in pa terna gloria Deum ac judicem universorum. Potest et tertio modo intelligi quod sancti eficient, nt glorificetur ab incorporeis virtutibus intuentibus quanto præmio illos dignabitur. In omnibus cre dentibus.» In omnibus, id est, per omnes. Quem admɔdum enim sancti ansam dabunt ut glorifi cetur, ita quoque ut admirandus fiat, quod eos qui in præsenti vita adeo viles et abjecti videbantur, ut ab omnibus persecutionem paterentur et occiderentur, tantis ac talibus dignetur bonis. 1 Psal. XCVI, 3. 1, 10 Quod fides habita sit testimonio nostro, erga vos indieillo: ad quod etiam oramus semper pro vobis, ut vos dignos habeat ista vocatione Deus noster,etcompleat omnebonum propositum bonita tis elopus fidei per potentiam,utglorifcetur nomen Domini nostri Jesu Christi per vos, et vos per illum, el

ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς ἐν αὐτῷ κατὰ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. ΧΧΙ, Θαυμασθήσεται δὲ ὁ Θεὸς, ἐπειδὴ ἐπιστεύθη ἐφ' ὑμᾶς ἡ διαμαρτυρία ἡμῶν καὶ τὸ κήρυγμα. Καὶ πῶς ἐκ τοῦ πιστεῦσαι αὐτοὺς τῷ κηρύγματι αὐτῶν μέλλει ὁ Θεὸς θαυμάζεσθαι; ὅτι εἰ μὴ ἠκούσατε ἡμῶν, φησίν, οὐκ ἐμέλλετε τοσούτων ἀγαθῶν ἀξιοῦ σθαι. Μὴ ἀξιούμενοι, δὲ, οὐκ ἂν πρόφασιν δοξολο γίας καὶ θαύματος τῷ Χριστῷ παρέσχετε ἐφ᾽ οἷς ὑμᾶς ἐδόξασεν. «Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ.» Εν γὰρ τῇ τότε ἡμέρᾳ γενήσεται φανερὸν ὅτι ἐπιστεύσατε. Νῦν γὰρ πολλοί καὶ ὑποκρίνονται τὴν πίστιν, «Εἰς δ καὶ προσευχόμεθα.» Εἰς τοῦτο αὐτὸ, φησί, προσ ευχόμεθα, ἵνα καὶ ἐν ὑμῖν δοξασθῇ καὶ θαυμασθῇ ὁ Θεός, ο ἵνα ὑμᾶς ἀξιώσῃ τῆς κλώσεως.» Τί γάρ; οὐκ ἦσαν κακλημένοι; ναί. Καὶ γὰρ πάντες κεκλή μεθα, ἀλλ᾽ οὐ πάντες εἰσερχόμεθα. Καὶ τοῦτο δη λοῦσιν αἱ πέντε παρθένοι, καὶ ὁ τὰ ῥυπαρὰ ἱμάτια ἔχων. Κλῆσιν οὖν φησι, τὴν καὶ τὸ εἰσελθεῖν ἔχου σαν. Εὐχόμεθα δέ φησιν, ἵνα πληρώσῃ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν ἀγαθὴν βουλὴν εἰς ὑμᾶς ὁ Θεός. Βουλὴ δὲ καὶ εὐδοκία Θεοῦ, τὸ πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι καὶ τῶν αἰωνίων τυχεῖν ἀγαθῶν. Πληρώσει δὲ καὶ ἔργον πίστεως ἐν ὑμῖν, ἐν τῇ οἰκείᾳ δυνάμει. Τοῦτο γὰρ ἐκείνου γεννητικόν ἐστιν. Ἐὰν γὰρ πληρώσῃ τὸ ἔρ γον πίστεως ὑμᾶς ἐπιτελέσαι, πάντως αὐτοῦ καὶ τὴν εὐδοκίαν πληρώσει. Ορα δὲ, οὐκ εἶνε πίστιν, ἀλλ᾽ ἔργον πίστεως. «Όπως ἐνδοξασθῇ τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου.» Εἰ γὰρ ταῦτα γένηται, φησίν, ὥσπερ ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ ἐνδοξασθήσεται ὁ Θεὸς, καθώς ἄνω εἶπεν, οὕτως καὶ ἐν ὑμῖν. Δοξάζεται γάρ, και θὼς καὶ ἄνω εἴπομεν, τοιούτων ἀξιῶν τοὺς δούλους αὐτοῦ. Καὶ αὐτοῖς δὲ δόξα ἔσται, τὸ τοιούτων ἠξιω σθαι. Η οὕτως νόησον· Εἰ πληρώσει τὸ ἔργον τῆς πίστεως ὑμῶν ἐν δυνάμει, τουτέστιν, ἐν ὑπομονή πειρασμῶν, δοξασθήσεται ὁ Θεὸς ἐν ὑμῖν, ὅτι δονα τοὺς κατέστησε πρὸς τοῦτο καὶ ἐνεύρωσε, καὶ ὑμεῖς ἐν τῷ Θεῷ, ὅτι ἀξίους ἐδείξατε ἑαυτοὺς τῆς θείας ἀγάπης καὶ ἐπικουρίας. «Κατὰ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν.» Χάρις γὰρ ταῦτα πάντα Χριστοῦ. Οὐ γὰρ ήμεῖς, φησί, πρὸς ταὐτά ἐσμεν ἱκανοὶ ἢ ἄξιοι, ἀλλ' ἡ χάρις αὐτοῦ δι᾿ ἡμῶν πάντα κατορθοῖ. ΚΕΦΑΛ. Β. «Περί, τέλους, ὅτι μετὰ ᾿Αντίχριστον τον πεμ πόμενον ἐπὶ ἐλέγχῳ Ιουδαίων, ἀπιστησάντων Χριστῷ.» «Ερωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, ὑπὲρ τῆς παρου σίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡμῶν επισυναγωγῆς ἐπ' αὐτὸν, εἰς τὸ μὴ ταχέως σαλευθῆναι ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ νοὸς, μήτε θροεῖσθαι διὰ πνεύματος, μήτε διὰ λόγου, μήτε δι' ἐπιστολῆς ὡς δι᾿ ἡμῶν, ὡς ὅτι ἐνέστηκεν ἡ ἡμέρα τοῦ Χριστοῦ.» Ὦ ἐγκώμιον τῶν ἁγίων! ἔδειξε γὰρ ὅτι καὶ αὐτοὶ Επισυναχθήσονται τῷ Χριστῷ, ὡς καὶ αὐτοὺς μετ' αὐτοῦ φαίνεσθαι, καὶ ἅμα αὐτῷ συνήχθαι. Εἰς τὸ, «Μὴ ταχέως.» Τί δὲ ἐρωτῶμεν ὑμᾶς καὶ παρακα λοῦμεν; Εἰς τὸ μὴ ταχέως, φησί, σαλευθῆναι ἀπὸ juxta gratiam Dei nostri et Domini Jesu Christi. Admirandus habebitur Deus quod fides habila» sit nostro erga vos testimonio ac prædicationi. Et quomodo ex eo quod ipsi crediderint prædicationi corum, admirandus habebitur Deus? Quia nisi nes, inquit, audissetis, nequaquam tanta bona accepissetis: porro non accipientes ea bona nequaquam ansam dedissetis, ut glorificaretur et admirationi haberetur Christus ob ea quibus vos glorificasset. «In die illo.» In eo qui tunc erit die, manifestum fet quod credideritis: nunc enim multi quoque fidem simulant,. ad quod etiam oramus.. In hoc ipsum, inquit, precamur, ut etiam in vobis glorificetur et admirationi babeatur Deus. • Ut vos dignos habeat ista vocatione. Quid enim? an non erant jam vocati? utique: omnes " namque vocati sumus, sed non omnes ingredimur idque manifestant quinque virgines, et is qui sor dida habuit vestimentas, 198 Vocationem itaque dicit eam quæ etiam ingressum haberet adjunctum, Precamur autem, ait, ut compleat Deus omne bo num erga vos consilium. Consilium vero ac propo situm Dei est, ut omnes homines salvi Giant et aterna assequantur bona. Complebit autem et opus fidei in vobis per propriam potentiam. Nam ex hoc illud quoque subsequitur. Si enim compleat opus fdei vos perfciens, omnino suum etiam proposi tum complebit. Animadverte autem quod non dixerit fidem, sed opus fidei. «Ut glorificetur no men Domini.» Si enim hæc fiant, inquit sicut in sanctis suis glorificabitur Deus, quemadmodum superius dixit, ita et in vobis: glorificatur enim, veluti quoque superius diximus, cum talia bona impartit servis suis. Ipsius vero etiam gloria erit hujusmodi bonis donari. Aut hoc modo intellige Si impleverit opus fidei vestra per potentiam, hoc est, per tolerantiam afflictionum,glorificabitur in vobis quod potentes ad hoc fecerit, et nervos ad hoc tribuerit: et vos in Deo, quod vosipsos dignos exhibueritis divino amore et auxilio. Juxta gra tiam Dei nostri.» Hæc enim omnia Christi gratia est. Siquidem non sumus, ait, iionei sive digni, sed gratia ejus per nos omnia efficit. De fine qui erit post Antichristum mittendum ad Judaeorum redargutionem, qui Christo non credide runt. II, 1,2 Rogamus autem vos, fratres, per adven tum Domini nostri Jesu Christi, et nostri congre gationem in ipsum, ne cito dimoveaminia mente, ne turbemini, neque per spiritum, neque per sermonem, neque per epistolum tanquam nobis auctoribus, quasi instet dies Christi. 198 0 laus eximia sanctorum! Ostendit enim quod et ipsi cum Christo congregabuntur ut etiam ipsi simul cum eo appareant, et nna cum eo con veniant. «Ne cito, • Quid autem rogamus vos et exhortamur? Ne cito, inquit terreamini ac time 9 Matth. xxv, 1 seqq. * Matth. 12.

τοῦ νοὸς, τουτέστι, ταραχθῆνα καὶ φοβηθῆναι ἐκ τῆς τοῦ νοῦ ἀγνοίας καὶ δειλίας. Ιστέον γὰρ ὅτι τινὲς λυμεῶνες ἀνεφάνησαν παρ᾽ αὐτοῖς, φάσκοντες ἐφι στάναι τὴν ἡμέραν τῆς δευτέρας τοῦ Χριστοῦ παρ ουσίας, καὶ ἐθρόουν αὐτοὺς καὶ ἐπτόουν. Εἶτα ὁ Παῦλος, πότε μὲν ἔσται, οὐ λέγει, ὅτι δὲ οὐ νῦν ἐφ έστηκεν ἀποδεικνυσι, σημεία λέγων τῆς παρουσίας. Μήτε διὰ Πνεύματος.» Ψευδοπροφῆται γὰρ ταῦτα ἔλεγον. Φησὶ δὲ πνεῦμα, οἷον χάρισμα. ἵνα γὰρ συνενέλῃ τοὺς ψευδοπροφήτας, καθολικώς είπεν, ὅτι κἂν χάρισμά τις ἔχων προφητείας τοῦτο εἴπῃ, μὴ πιστεύσητε. Ἡ πνεῦμα λέγει τὸ ἀκάθαρτον. Διά γὰρ ἀκαθάρτου πνεύματος ἐλάλουν οἱ ψευδοπροφή ται. Ταύτῃ τῇ δευτέρα ερμηνεία ἔθετο ὁ μακάριος Ιωάννης, ο Μήτε διὰ λόγου.» Πιθανολογία γέρ τινι, η ἔπειθον ἐφεστηκέναι τὴν ἡμέραν τοῦ Κυρίου. «Μή τε δι᾽ ἐπιστολῆς.» Καὶ ἐπιστολὰς γὰρ ὡς ἐξ ὀνόμα τος τοῦ Παύλου ἔπλαττον, τοῦτο δῆθεν δηλώσας. Μή τις ὑμᾶς ἐξαπατήσῃ κατὰ μηδένα τρόπον, ὅτι ἐὰν μὴ ἔλθῃ ἡ ἀποστασία πρῶτον, καὶ ἀπὸ καλυφθῇ ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ὁ ἀντικείμενος καὶ ὑπεραιρόμενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον Θεὸν ἢ σέβασμα, ὥστε αὐτὸν εἰς τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ ὡς Θεὸν καθίσαι ἀποδεικνύντα ἑαυτὸν ὅτι ἔστι Θεός.» Επειδὴ εἶπε μὴ ἐφιστάναι, αὐτῆς λοιπὸν τῆς ἐπι στασίας σημεία λέγει, καὶ μέγα μυστήριον ἀποκα λύπτει. «Κατὰ μηδένα τρόπον. ο Μὴ κατὰ πνεῦμα, φησί, μὴ κατὰ λόγον, μὴ κατὰ ἐπιστολήν. • Ἐὰν μὴ ἔλθῃ ἀποστασία.» ᾿Αποστασίαν αὐτὸν λέγει τὸν ᾿Αντίχριστον, ὡς ἀφιστῶν μέλλοντα πολλοὺς ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἀποστασίαν, αὐτὴν τὴν ἀπὸ Θεοῦ ἀναχώ ρησιν, καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. - «Καὶ ἀποκαλυφθῇ.» [ΘΕΟΔΩΡ.] Σβεσθήσεται γὰρ ἡ κατέχουσα πλάνη, καὶ λήξει τῶν εἰδώλων ἡ ἐξαπάτη, καὶ τότε ἀποκαλύ φθήσεται ὁ ἄνομος. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Κύριος εἶπε, Κηρυχθήσεται τὸ Εὐαγγέλιον εἰς πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς εἰς μαρτύριον αὐτοῖς, καὶ τότε ἤξει τὸ τέλος.» «Ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας.» [ΙΩΑΝ.] Τίς οὗτος ἐστίν; ἄρα ὁ Σατανᾶς; οὐδαμῶς. 'Αλλ' ἄνθρωπος τις, πᾶσαν αὐτοῦ δεχόμενος τὴν ἐνέργειαν. [ΣΕΥΗΡ.] Κατὰ μίμησιν τοῦ Σωτῆρος ἔρχεται ὁ Σατανᾶς, ἐν ἀνθρώπῳ ὁλοκλήρῳ Άλλος. Άνθρωπον άμαρ τίας αὐτὸν λέγει τὸν ᾿Αντίχριστον, Οὐ γὰρ ὁ Σατα νᾶς ἔσται ὁ ᾿Αντίχριστος, ἀλλ᾽ ἄνθρωπος ἐνεργού μενος ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ. Ανθρωπον δὲ ἁμαρτίας αὐ τὸν κάλεῖ, ὅτι καὶ αὐτὸς πλεῖστα αμαρτήσεται, καὶ ἄλλους εἰς τοῦτο ἀναγκάσει. Υἱὸν δὲ ἀπωλείας αὐτὸν καλεῖ, διὰ τὸ ἀπολύειν πολλούς, καὶ αὐτὸν ἀπόλλυ σθαι. Άνθρωπον δέ τινα Εβραιον, πάσης μαγείας καὶ φαρμακείας ἐν ἐπιστήμῃ γενόμενον αὐτὸν, φη σίν. «Ὁ ἀντικείμενος καὶ ὑπεραιρόμενος.» Αντι τεθήσεται γὰρ καὶ ὑπεραρθήσεται τῇ ἰδίᾳ ὑπερηφα νείᾳ οἱ μόνον κατὰ τοῦ ἐπὶ πάντων Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν εἰδώλων. Οὐ γὰρ πρὸς εἰδωλολατρείαν ἄξει τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλ᾽ εἰς τὸ αὐτὸν ὡς Θεὸν προσ κυνεῖν. Διὰ τοῦτο φησίν, ὑπεραρθήσεται ἐπὶ πάντα COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. atis ex ignorantia et timore mentis. Sciendum 4 Matth. xxiv, 14. enim quod corruptores quidam apparuerunt apud ipsos qui dicerent instare diem secundi adventus Christi, et turbabant ac terrebant eos. At Paulus sane non dicit interim quando erit, sed non nunc saltem instare significat, signa dicens adventus. Neque per Spiritum. Pseudoprophetæ enim haec dicebant. Spiritum vero ait, hoc est, charis ma et donum: ut enim pseudoprophetas una comprehenderet, universaliter dixit, quod licet quispiam donum habens prophetiæ hoc dixerit, ne credatis, Aut spiritum dicit impurum. Nam per spiritum impurum loquebantur pseudopropheta. Huic secundæ interpretationi assensit divus Joan nes.. Neque per sermonem.. Quodam enim per suasibili sermone suadebant instare diem Domini. Neque per epistolam.» Nam et epistolas tanquam ex Pauli nomine fingebant, et hoc sane manifestat. II, 3, 4. Ne quis vos decipiat ullo modo, quo niam nisi venerit primum defectio, et revelatus fuerit homo ille peccati, flius perditionis, qui est adversarius, et effertur adversus omnem qui dicitur Deus aut numen, adeo ut in templo Dei tanquam Deus sedeat, ostentans seipsum esse Deum. Quoniam dixit non instare, ipsius deinceps ap propinquationis signa dicit, et magnum revelat mysterium. Ullo modo. Neque per spiritum, in quit, neque per sermonem, neque per epistolam. G. Nisi venerit defectio.» Defectionem dicit ipsum Antichristum, quod multos separaturus esset a Christo. Aut apostasiam sive defectionem ait ipsam a Deo separationem, et rem ipsam quæ per nomen εignificatur. — «El revelatus fuerit.» Exstingue tur enim error qui orbem occupat, cessabitque idolorum seductio, et tunc revelabitur iniquus ille. Nam et hoc dixit Dominus: Prædicabitur Evan gelium 194 in omnes terminos terra ad testimo nium illis, et tunc veniet consummatio4,» — «Ho mo ille peccati.. Quisnam iste est? utrumme Sata nas? nequaquam, sed homo aliquis qui universam ejus accipiat operationem. Ad imitationem Salvatoris venturus est Salanas in isto homine. Alio modo Hominem peccati dicit ipsum Antichri stum. Neque enim Satanas erit Antichristus, sed homo obsessus ac directus aSalana. Hominem autem peccali ipsum vocat, quod et ipse plurimum delin quet, et alios ad hoc compellet. Filium vero perdi tionis eum apellat, eo quod perdal multos et ipse perdetur: Hominem autem quempiam Hebræum dicit ipsum, in cujusvis magiæ ac veneficii scientia provectum. «Qui est adversarius et effertur.» Adversabitur namque et extolletur sua superbia non solum adversus Deum universorum, verum etiam adversus idola. Neque enim ad idolatriam ducet homines, sed ut ipsum tanquam Deum ado rent. Propterea dicit quod efferetur adversus omn

.» λεγόμενον Θεὸν ἢ σέβασμα. «Εἰς τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ.» Οὐ τὸν ἐν Ἱερουσαλὴμ λέγει, ἀλλ᾽ εἰς τὰς Εκκλησ σίας τοῦ Θεοῦ, «Αποδεικνύντα, ο Οὐκ εἶπε, Λέω γοντα, ἀλλ᾽ Αποδεικνύντα, τουτέστι, πειρώμενον ἀποδείξαι δι' ἔργων καὶ σημείων καὶ θαυμάτων, ὅτι ἔστι Θεός. Έξωθεν ὑπακουστέον, οὐ μὴ ἔλθῃ, φησίν, ἡ παρουσία τοῦ Κυρίου. «Ού μνημονεύετε ὅτι ἔτι ὢν πρὸς ὑμᾶς, ταύτα έλεγον ὑμῖν καὶ νῦν τὸ κατέχον οἴδατε, εἰς τὸ ἀποκαλυφθῆναι αὐτὸν ἐν τῷ ἑαυτοῦ καιρῷ τὸ γὰρ μυστήριον ἤδη ἐνεργεῖται τῆς ἀνομίας. Μό νον ὁ κατέχων ἄρτι ἕως ἐκ μέσου γένηται, καὶ τότε ἀποκαλυφθήσεται ὁ ἄνομος, ἄν ὁ Κύριος ἀναλώσει τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ καταργήσει τῇ ἐπιφανείᾳ τῆς παρουσίας αὐτοῦ.» Αρα ἀγράφως πολλά παρεδίδου τῶν μυστηρίων, καὶ οὐ δι' ἐπιστολῶν μόνον, ὡσεὶ εἶπεν. Οὐδὲν ξένον ἐρῶ, ἀλλ᾽ ὁ παρὼν ἔλεγον. ο Καὶ νῦν τὸ κατέχον οἴ δατε. Κατέχον φησί, τὸ κωλύον καὶ ἐμποδίζον, Τί δὲ τοῦτο; Πολλοὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιόν φασιν, ἄλλοι δὲ τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν, οἳ καὶ βέλτιον λέγου σιν. Ἂν γὰρ μὴ αὕτη λυθῇ, ἐκεῖνος ούχ ώξει. Διὰ 195 γὰπ τοῦτο καὶ οὕτως συνεσκιασμένως εἶπεν ὁ μακά ριος Παῦλος, μὴ βουλόμενος ἔχθρας ἀναίρους ἀναδέ χεσθαι παρὰ τῶν Ῥωμαίων. ἔμελλον γὰρ ἀκούοντες ὅτι καταλυθήσεται ἡ Ρωμαίων ἀρχὴ, καὶ αὐτὸν κακοῦν καὶ τοὺς πιστοὺς ἅπαντας, ὡς τὴν κατάχυ σιν αὐτῆς προδοκώντας. Εἰ γὰρ μὴ οὗτος γανῇ, σύ φαίνεται ὁ Χριστός. Διὰ οὖν τὸ φανῆναι τὸν Χριστόν δ φησι βούλεσθαι αὐτὸν ταχὺ ἐλθεῖν, καὶ τῆς Ῥω νο- μαίων ἡγεμωνίας κατάλυσιν γενέσθαι. Εἰ δὲ ἦν περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τί ἐκώλυεν αὐτὸν εἰπεῖν σπο φῶς, ὅτι ἡ τοῦ πνεύματος οὐτὸν χάρις κατέχει πρὸς τὴ μὴ φανῆναι Καὶ νῦν τὸ κατέχον φησὶν οἴδατε. [ΦΩΤ.] Εἰς τὸ μὴ νῦν ἀποκαλυφθῆναι αὐτὸν, ἀλλ' ἐν τῷ ἑαυτοῦ καιρῷ. Οἷον ὅταν ὁ ὁρισθεὶς αὐτῷ καὶ συγχωρηθεὶς ὑπὸ Θεοῦ χρόνος ἐπιστῇ. Εἰ δὲ μὴ κατείχετο, κα νῦν ἂν ἐπέστη. Οὕτως ἀεὶ κατὰ τῶν πιστῶν ὀργᾷ, καὶ τὴν κάκωσιν αὐτῶν ὁ πονηρὸς ἐπιθυμεῖ, ἀλλὰ κατέχεται καὶ κωλύεται. Αλλο. [ΣΕΥΗΡ.] Κατέχει καὶ κωλύει τοῦ ἀνόμου τὴν παρουσίαν, τὸ Πνεύμα άγιον. Επειδ᾽ ἂν οὖν, φησί, τοῦτο διὰ τὴν τῶν ἀν θρώπων κακίαν ἐκ μέσου γένηται καὶ ἀποστῇ, τὸ τηνικαῦτα χώραν ἕζει ὁ ἄνομος, ἀποκαλυφθῆναι καὶ ἐπαναστῆναι, μηδενὸς κωλύοντος. Εφη δὲ ὅτι καὶ ἀρχὴν εἴληφε τὸ μυστήριων τῆς ἀνομίας, ἐπειδὴ καὶ Μανιχαῖοι εἶπον τὸν διάβολον Θεὸν τοῦ νόμου, καὶ Μαρκίων φησὶν οὐ τὸν Πατέρα εἶναι τοῦ Χριστοῦ τὸν Θεὸν τοῦ νόμου. Λέγει δὲ καὶ Χριστὸν ἑαυτὸν ὁ Μάνης καὶ παράκλητον, καὶ ἔκτοτε τὴν ἀπιστίαν τῶν άνθρωπων ὁ διάβολος εἰσήγεν. Τὸ γὰρ μυστήριον ἤδη ἐνεργεῖται τῆς ἀνομίας. Μυστήριον τῆς ἀνομίας τὸν Νέρωνα λέγει, ὡς εἰς τύπον ὄντα τοῦ ᾿Αντιχρί στου. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Νέρων φαῦλός τε ἦν, καὶ Θεὸς εζήτει λέγεσθαι. Μυστήριον δὲ αὐτόν φησι, διὰ τὸ μὴ ἀπηρυθριασμένως ποιεῖν τὸν Νέρωνα οἷα ὁ ᾿Αντί χριστος ποιήσει· ἀλλ᾽ ὄφειμένως ἤδη, φησίν, ἔνερ nem qui dicitur Deus aut numen. In templo Dei. Non dicit templum quod erat Hierosolymis, sed Ecclesias Dei. e Ostentans.» Non ait: Dicens, sed Ostentans, hoc est, operibus, signis ac miraculis nitens ostendere, quod sit Deus. Extrinsecus autem subaudiendum est: Nequaquam veniet adventus Domini. II, 5-8. An non meministis quod cum adhuc essem apud vos, hæc dicebam vobis? Et nunc quid detineat scitis, ad hoc ut ille reveletur in suo tempore. Nam mysterium jam peragitur ini quitatis: solum est qui modo retinet donec e medio tollatur: et tunc patefet iniquus ille, quem Dominus conficiet spiritu oris sui et abolebit charitate adventus sui. Multa itaque non scripta tradebat mysteria, et non solum per epistolas: tanquam diceret: Nihil novum dico sed quod prasens dicebam. Et nunc quid detineat scitis.» Detinere dicit quod prohibet» vel impedimento est. Quidnam autem est illud? Multi spiritum sanctum dicunt: alii vero Romano rum imperium, qui etiam melius sentiunt: nisi enim hoc solvatur, ille non veniet. Nam ob id quoque adeo obtecte locutus est beatus Paulus, nolens importunos ac superfluos accipere inimicos inter Romanos. Si enim audissent quod dissolven dum diceretimperium Romanorum, et ipsum affi xissent et universos credentes, tanquam eos qui exspectarent illam dissolutionem. Nam si hic non apparuerit, non manifestabitur Christus: ego ex eo quod statim cupiant manifestari Christum, lunt etiam statim fieri dissolutionem principatus Romanorum. Si autem de Spiritu sancto intellige ret, quid prohiberet quominus aperte diceret:; Gratia spiritus ipsum detinet ne manifestetur? Et nunc quid detineat scitis. > Ne nunc ipse «» manifestetur, sed in suo tempore: hoc est,quando præfinitum ipsi ac permissum a Deo tempus statua tur: nisi enim nunc detineretur, utique etiam nunc immineret, adeo semper adversus credentes conci tatur, et eorum pravitatem, cum ipse sit parvus, concupiscit, sed detinetur ac prohibetur. Aliud. Delinet ac prohibet iniqui illius adventum Spiritus sanctus. Postquam igitur hic propter hominum pec cata de medio del et discedet, tunc locum habebit iniquus ille, ut reveletur et insurget, nullo probi bente.Dixit autem quod etiam in initium accepitmy sterium iniquitatis: quandoquidem et Manichæi dixerunt diabolum esse Deum legis, et Marcion ait Patrem Christi non esse Deum legis. Quin et Manes seipsum dicit esse Christum ac Paracletum: et ex eo tempre hominum incredulitatem diabolus in ducebat. Nam mysterium jam peragit iniquitatis.» Mysterium iniquitatis dicit Neronem, ut qui sit typus Antichristi. Etenim Nero et perversus erat et Deus dici cupiebat. Mysterium autem vocat ipsum, quod absque pudore faceret Nero quæ Antichristus facturus esset, sed parce ac tecte, inquit, peragitur, nempe sub Satana ipse namque Satanas per me

δ γεῖται, τουτέστιν, ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ. Εἰργάσατο γὰρ διὰ μέσου τοῦ Νέρωνος ὁ Σατανᾶς τὰ αὐτῷ δοκοῦντα, Οὕτως δε συνεσκιασμένως εἶπεν, οὐ διὰ δειλίαν, ἀλλὰ παιδεύων ἡμᾶς, ἀνονήτους ἔχθρας καὶ περιττὰς μὴ» ἀναδέχεσθαι, Μόνον ὁ κατέχων ἄρτι. Τουτέστι, ὁ Ρωμαίων θρόνος καὶ ἡ βασιλεία ἡ νῦν ἐμποδίζουσα, όταν παύσηται, φησί, καὶ τέλος λάβῃ, τότε ἀποκα λυφθήσεται ὁ ἄνομος, το τέστιν, ὁ ᾿Αντίχριστος. Όταν γὰρ καταλυθῇ ἡ Ῥωμαίων ἀρχὴ, τότε ὁ ᾿Αντίχρι στος ἐπιτεθήσεται τῇ ἀναρχίᾳ καὶ κρατῆσαι ἐπιχει- 196 ρήσει, οὐ μόνον τὴν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ ἀρχήν. Τὴν δὲ Ῥωμαίων ἀρχὴν, αὐτὸς τέλεον καταργήσει ὁ ᾿Αντίχριστος. "Ωσπερ γὰρ ἡ Μήδων ὑπὸ Βαβυλωνίων κατελύθη, καὶ ἡ Βαβυλωνίων ὑπὸ Περσῶν, καὶ ἡ Περσῶν ὑπὸ Μακεδόνων, καὶ ἡ Μακεδόνων ὑπὸ Ρωμαίων, οὕτως ἡ Ῥωμαίων ὑπὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου καὶ ἡ τοῦ ᾿Αντιχρίστου ὑπὸ τοῦ ἡμῶν Δεσπότου. Ταῦτα δὲ ὁ Δανιήλ φησιν. Οταν μέντοι τὸ πέρας επιστῇ τῆς τοῦ Θεοῦ προθέσεως, καὶ ὁ νῦν κατέχων αὐτὸν ὄρος ἐκστῆ πληρωθεὶς ἑτοίμως τότε καὶ δίχα πάσης ἀνα- « βολῆς ὁ ἄνομος ἀποκαλυφθήσεται. Ον ὁ Κύριος ἀναλώσει, Λοιπὸν καὶ ἡ παραμυθία. Ὃν ὁ Χρι στὸς, φησίν, ἀναλώσει. "Ωσπερ γὰρ πυρὸς ἔτι πολ παρ ῥωθεν ὄντος, τὰ μικρὰ ζωύφια ἐκ τῆς θερμότητος ἀναλίσκεται, οὕτω καὶ ὁ ᾿Αντίχριστος ἐξ αὐτῆς τῆς ἐπιφανείας τοῦ Χριστοῦ, καὶ τοῦ πνεύματος τοῦ στόματος αὐτοῦ, ἀναλωθήσεται. Πνεῦμα στόματος, τὸ ἐπίταγμα καὶ κέλευσμα καλῶν, καὶ οἷον ἐμφύ- «. σημα, ἢ τὸ ἅγιον Πνεύμα, «Καταργήσει.» Οἷον παύ σει, ἀπολέσει. ο Οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατ' ενέργειαν τοῦ Σα τανᾶ, ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασι ψεύδους, καὶ ἐν πάσῃ ἀπάτῃ τῆς ἀδικίας ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις, ἀνθ' ὧν τὴν ἀγάπην τᾶς ἀληθείας οὐκ ἐδέξαντο, εἰς τὸ σωθῆναι αὐτούς. Διὰ τοῦτο πέμψει αὐτοῖς ὁ θεὸς ἐνεργειαν πλάνης, εἰς τὸ πιστεύ σαι αὐτοὺς τῷ ψεύδει, ἵνα κριθῶσι πάντες οἱ μὴ πιστεύ σαντες, τῇ ἀληθείᾳ, ἀλλ᾽ εὐδοκήσαντες ἐν τῇ ἀδι σιν Καὶ καταργήσει, φησί, τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ ὁ Κύ ριος τὸν ᾿Αντίχριστον, οὗ ᾿Αντιχρίστου ἔσται ἡ παρ ουσία κατ' ἐνέργειαν τοῦ Σατανά. Διά μέσου γάρ αὐτοῦ πάντα πράξει ὁ διάβολος. • Εν πάση δυνάμει καὶ σημείοις.» Ταῦτα προείπεν, ἵνα μὴ ἀπατηθώ. οἱ τότε. Πᾶσιν, φησὶν, ἐπιδείξαι δύναμιν. Ψεύδους δὲ, ἢ ὅτι κατὰ φαντασίαν μέλλει ποιεῖν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπατᾷν, ἢ ἐπειδὴ πρὸς τὸ ψεῦ δος ἄγουσιν, ἢ ἐν παντὶ πράγματι ἀπατῆσαι καὶ ἀδικῆσαι τοὺς πιστεύοντας δυναμένῳ. Η, ὡς εἴρη ται, φαντασίᾳ καὶ δοκήσει τὰ σημεῖα ποιήσει, «Εν τοῖς ἀπολλυμένοις. • Μή φοβηθῇς ταῦτα ἀκούων περὶ αὐτοῦ. Ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις γὰρ ἰσχύσει, οἳ καὶ πρὸ αὐτοῦ οὐκ ἐπίστευσαν τῷ Χριστῷ, «Ανθ' ῶν τὴν ἀγάπην τῆς ἀληθείας οὐκ ἐδέξαντο. ο 'Αγάπην ἀληθείας τὸν Χριστὸν λέγει. Διὰ γὰρ ἀγάπην τὴν πρὸς ἡμᾶς, καὶ ἵνα τ᾿ ἀληθῆ διδάξῃ, ἐνανθρωπήσαι κατηξίω σεν. Αἰνιττεται δε, ὅτι παρὰ Ἰουδαίοις ἰσχύσει. Οὗτοι γὰρ τὸν Χριστὸν οὐκ ἐδέξαντο, οὔτε ἐπίστευσαν αὐτῷ, ὁ καὶ ὁ Χριστὸς αὐτοῖς φησιν, «Εγώ ἦλθον ἐν τῷ COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. dinm Neronem operabatur quæ sibi videbantur. Ita autem obtecte dixit, non timore cohibitus: sed nos instruens ne inutilesac superfluas inimicitias susci piamus. «Solum est qui modo retinet. Thronus «» videlicet et regnum Romanorum,quod nunc impe dimento est donec cessel, Gnenique accipiat: tunc revelabitur iniquus ille, hoc est, Antichristus.Ubi enim imperium Romanorum fuerit dissolutum,tunc Antichristus rebellione irruet,ac obtinere conabi tur, non hominum solum, verum etiam Dei imperium. Romanorum autem imperium ipse An tichristas perfecte abolevit. Quemadmodum enim Medorum imperium a Babyloniis dissolutum est, et Babyloniorum a Persis, Persarum quoque a Mace donibus,et Macedonum a Romanis ita et Roma morum ab Antichristo, et Antichristi a Domino no stro. Hæc autem ait Daniel. Quando sane terminus divini propositi appropinquaverit, et qui nuncipsum retinet fnis, completus exstiterit: tunc prompteet sine ulla mora iniquus ille revelabitur. Quem Dominus conficiet.. Deinde sequitur consolatio. Quem Christus, inquit, delebit. Quemadmodum enim dum adhuc ignis eminus separatur, minuta animalia calore consumuntur, ita et Antichristus ex ipso Christi adventu et spiritu oris ejus, con sumetur. Spiritum autem oris vocat jussum ac præceptum et veluti fatum, aut Spiritum sanc tum. Abolebit, hoc est, cohibebit, perdet. x{q.» II, 9-11. Cujus adventus est secundum opera tionem satana cum omni potentia, et signis ac prodigiis mendacii, et cum omni deceptione in justitia in iis qui pereunt, pro eo quod dilectio nem veritatis non receperunt, in hoc ul salvi fie rent. Et propterea millet illis Deus efficaciam illusionis, ut credant mendacio: ut judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed appro baverunt injustitiam. Abolebit,inquit,Dominus suo adventu Antichri stum, cujus Antichristi adventus erit secundum operationem Satanæ. Nam per medium ejus omnia operabitur diabc lus. In omni potentia et signis.» Hæc prædixit, ne deciperentur qui tunc praesentes essent. Omnem, inquit, ostendet putentiam. Men darii autem, vel quod juxta plautasiam duntaxat facturus sit, et fallet oculos: vel quia ad mendacium ducunt. Aut in omnii e quæ fallere possit ac nocere credentibus. Aut sicut dictum est,ad solam pban tasiam et apparentiam facturus est signa.. In his qui pereunt.» Ne terrearis cum hæc de illo audis. Nam in his qui pereunt potentiam habebit 199 qui, etiam priusquam ipse veniret, non cre debant Christo. Pro eo quod dilectionem verila tis non receperunt.» Dilectionem veritatis dicit Christum: nam propter dilectionem quam erga nos habuit, et, ut quæ vero sunt doceret, homo feri dignatus est. Designat autem quod apud Judaeos potentiam habebit. Nam hi Christum non suscepe

ονόμτιτ οῦ Πατρός μου, καὶ οὐκ ἐδέξασθέ με· ἥξει ἄλλος ἐν τῷ οἰκείῳ ὀνόματι, καὶ αὐτὸν δέξεσθε, φη οἱ. Διὰ τοῦτο πέμψει αὐτοῖς ὁ Θεός. Τὸ πέμ 5.» - ψει, μὴ οὕτω δέξῃ, ὡς τοῦ Θεοῦ πέμποντος, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ συγχώρησιν, οὕτως ἔθος καλεῖν τὸ Παύλῳ. Ενέργειαν δέ φησι πλάνης, τουτέστι, πλάνης ἐνεργὸν καὶ πλανῆσαι ἰσχύουσαν. Ὅρα δὲ ἀσφά λειαν λόγου. Οὐκ εἶπεν· 1ν= κολασθώσιν. Εμελλον γὰρ κολάζεσθαι πάντες οἱ ἀπιστήσαντες τῷ Χριστῷ κἂν ὁ ᾿Αντίχριστος μὴ ἐληλύθει, μηδὲ ἐπιστεύθη παρ' αὐτῶν, ἀλλ᾽ ἵνα κριθῶσι, τουτέστι, κατακριθῶσι καὶ ἐν τούτῳ, καὶ ἐμφραγῇ αὐτῶν καὶ εἰς τοῦτο τὰ στόματα. Τί γὰρ εἴποιεν, διά τί μὴ ἐπίστευσαν τῷ Χριστῷ; Ότι, φασὶν, εἴρηται, ο Κύριος ο Θεός σου Κύριος εἰς ἐστιν. κ ᾿Αλλ' ἀκούσονται πρῶτον μὲν τοῦτο φανερῶς. Τὴν Τριάδα κηρύσσει, Πλὴν ἐάσωμεν κατά συγχώρησιν, τὸ μοναρχίαν δεῖν σέβειν παρεγ γυᾷν. Πῶς οὖν τῷ ᾿Αντιχρίστῳ ὡς θεῷ ἐπιστεύσατε; δρᾷς ὅτι ἀποκλείονται; τῷ μὲν Χριστῷ οὐκ ἐπίστευ σαν ὅτι ἔστι Θεὸς, τῷ δὲ ᾿Αντιχρίστῳ ὡς Θεῷ καὶ πιστεύσουσι καὶ προσκυνήσουσι, καὶ ταῦτα διαρρήδην ? λέγοντι, ὅτι Εἰμὶ Θεός. Τί λοιπὸν ἐροῦσιν; ὅτι ση μεῖα ποιεῖ; ἀλλὰ καὶ πλείω καὶ μείζω ἐποίησεν ὁ Χριστός. 'Αλλ' ὅτι παρὰ τῶν Γραφῶν ἐμαρτυρεῖτο καίτοι ὁ μὲν Χριστός, ὡς Σωτήρ, ὁ δὲ ᾿Αντίχριστος, ὡς λυμεών μεμαρτύρηται. Τί δὲ ὅλως καὶ καταβλά ψει τοὺς πιστοὺς ἡ παρουσία αὐτοῦ; Καὶ πρόφασις ? αὐτοῖς μᾶλλον στεφάνων γένηται. Εκείνους δὲ ἀπα τήσει, τοὺς καὶ τούτου χωρὶς αὐτοκατακρίτους ὄντας. Φησί γάρ, ὅτι ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις ἰσχύει μόνοις. 'Αλλ᾽ εὐδοκήσαντες ἐν τῇ ἀδικίᾳ. Πολλοὶ γὰρ ζητοῦσι, ? τί δήποτε ἔρχεται ὁ ᾿Αντίχριστος; εἰς τί γὰρ ὠφέ λιμος ἡ παρουσία αὐτοῦ καὶ φαμέν, ἵνα οι δόκιμοι φανεροὶ γένωνται. Εἰ δὲ μὴ δέχῃ τὸν λόγον τούτον, . δέξαι τὸν ᾿Απόστολον μικροῦ τὴν αἰτίαν λέγοντα. » ἵνα κριθῶσι πάντες, φησίν, οἱ μὴ πιστεύσαντες τῇ ἀληθείᾳ. Επειδὴ γὰρ οἱ τῷ Χριστῷ μὴ πιστεύσαντες 'Ιουδαίοι, εἶχον ἐν τῇ κρίσει προβάλλεσθαι, διὰ τοῦτο οὐκ ἐπιστεύσαμεν εἶναι τὸν Χριστὸν Θεὸν ὅτι γέ γραπται Εἷς Θεὸς ἐξ οὗ τὰ πάντα, και, Κυρίῳ 198 τῷ Θεῷ σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύ σεις. Ινα οὖν μηδὲ ταῦτα προίσχωνται, ὁ ᾿Αντί χριστος αὐτῶν ἀποῤῥάψει τα στόματα. Πώς; Οταν γὰρ τῷ μὲν Χριστῷ οὐκ ἐπίστευσαν ὅτι ἔστι Θεὸς, „ καὶ ταῦτα διαῤῥίδην λέγοντος Χριστοῦ ὅτι Θεός εἰμι, 8,» «τῷ δὲ ᾿Αντιχρίστῳ, ὡς Θεῷ καὶ πιστεύσωσι καὶ 9.. προσκυνήσωσι, τί λοιπὸν ἐροῦσιν; ὅτι σημεῖα ἐποίει; ᾿Αλλὰ καὶ πλείω καὶ μείζω ἐποίει ὁ Χριστός. 'Αλλ' ὅτι παρὰ τῶν Γραφῶν ἐμαρτυρεῖτο καίτοι ὁ μὲν Χριστός, ὡς Σωτήρ, ὁ δὲ ᾿Αντίχριστος, ὡς λυμεών. Καὶ ἁπλῶς τὴν ἄνω παραγραφὴν ἀνάγνωθι. Εὐδοχή σαντες δὲ, οἷον συνυπουργήσαντες καὶ συμπράξαντες τῇ άδικίᾳ τουτέστι τῷ ᾿Αντιχρίστῳ. runt, neque ipsi crediderunt: quod etiam Christus dixit eis «Ego veni in nomine Patris mei, et nan excepistis me: veniet alius in nomine pro-» - «» prio, et ipsum suscipietis Et propterea mit tet illis Deus.» Quod ait: Mittet, nou ita accipias, quasi Deus mitteret, sed permissionem quæ est a Deo solet ita vocare Paulus. Efficaciam vero dicit illusionis, hoc est, illusionem efficacem et seduce re potentem. Animadverte autem quam caute ex pressus sit sermo. Non dixit Ut puniantur: siquim dem puniendi erant omnes qui in Christum non crediderunt, quanquam non venisset Antichristus, nec ipsi credidissent: sed, Ut judicentur, id est, etiam in hoc condemnentur, et ipsorum ora ad hoc obstruantur. Quid enim dicere poterunt cur Chris to non crediderint? Quia dictum est, inquiunt, Dominus Deus tuus, Deus unus est: sed audient primum quod hoc sane Triadem aperte prædicat verum concedendo admittamus quod præcipiatur unicum colere principem quomodo ergo Anti christo tanquam Deo credidistis? Vides quod præ cluduntur eorum responsa Christo quidem non crediderunt quod Deus esset, Antichristo vero tanquam Deo et credeut et ipsum adorabunt:idque; manifeste dicenti: Ego sum Deus. Quid amplius dicent? quod signa faciat? Sed plura ac majora fe cit Christus. An dicent quod a Scripturis fereba tur de illo testimonium Atqui de Christo sane tanquam de Salvatore datum est testimonium: de Antichristo vero tanquam de corruptore. Quid au tem afferet omnino nocumenti fidelibus adventus ipsius imo ipsis occasio etiam præmiorum erit, illos vero decipiet qui etiam absque eo a seipsis; condemnati erant ait enim quod iu iis solis qui pereunt vires habet. Sed approbaverunt injusti tiam. Multi enim quærunt quam ob causam ven turus sit Antichristus? Ad quid enim, aiunt, utilis est adventus ipsius? Et dicimus quod ut ii qui probati sunt manifesti fiant7. Quod si hunc non su scipias sermonem, accipe Apostolum causam fere· «» « dicentem Ut judicentur, inquit, omnes qui non crediderunt veritati Quoniam enim Judæi qui» Christo non crediderunt poterant velamentum ob tendere ac dicere:Propterea non credidimus Chri stum esse Deum quod scriptus sit Unus Deus ex quo omnia etc. Dominum Deum tuum adorabis et illum solum coles Ut ergo neque hac praetendant, Antichristus ipsorum obturabit ora. Quomodo? Quoniam certe Christo non credit; derunt quod Deus esset, idque cum palam dicere Christus. Ego sum Deus. Antichristo vero tanquam Deo crediderunt et eum adoraverunt. Quid jam dicent? quod signa faciebat,sed et plura et majora faciebat Christus. An dicent quod a Scripturis ferebatur de ipso testimonium? Atqui de Christo qui dem ut de Salvatore, de Ant christo vero tanquam de corruptore. Denique etiam lege annotationem superius positam. Approbarunt autem, hoc est, una operati sunt et una ministrarunt injustitiæ, hoc est Antichristo 5 Joan. v, 43. 6 Deut. vi, 4. 7 I Cor. H, 19. 81 Cor. VII, 6. 9 Deut. vi, 13, Matth. IV, 10.

ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Εὐχαριστία περὶ τῆς κλήσεως.» Ἡμεῖς δὲ ὀφείλομεν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ πάνω τότε περὶ ὑμῶν, ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ Κυρίου, ὅτι ἔλετο ὑμᾶς ὁ Θεὸς ἀπαρχῆς εἰς σωτηρίαν ἐν ἁγιασμῷ πνεύματος, καὶ πίστει ἀληθείας, εἰς ὃ ἐκάλεσεν ὑμᾶς διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ἡμῶν εἰς περιποίησιν δόξης, τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστού. Αρχ οὖν, ἀδελφοί, στήκετε και κρα τεῖτε τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθητε, εἴτε διὰ λόγου, εἴτε δι' ἐπιστολῆς ἡμῶν. Αὐτὸς δὲ ὁ Κύ ριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ ὁ Θεὸς καὶ Πα τὴρ ἡμῶν ὁ ἀγαπήσας ἡμᾶς, καὶ δοὺς παράκλη σιν αἰωνίαν καὶ ἐλπίδα ἀγαθὴν ἐν χάριτι, παρα καλέσαι ὑμῶν τὰς καρδίας, καὶ στηρίξει ἐν παντὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ ἀγαθῷ. ΙΙ, Καὶ ταῦτα μὲν ἔσται, φησὶν, ἐν τῷ ἰδίν καιρῷ, Ημεῖς δὲ ὀφείλομεν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, ὅτι εἴ λετο ὑμᾶς.» Οἷον ἐπελέξατο. Ελετο μὲν πρὸς τὸ τῶσαι, ελεῖο δὲ ἐν ἁγιασμῷ Πνεύματος, τουτέστι, διὰ τοῦ ἁγιάσαι ἡμᾶς τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ Πνεύματι. Καὶ ἐν πίστει ἀληθείας.» Τουτέστι, διὰ πίστεως ἀληθοῦς. Ταύτην γάρ μόνην ἡμῶν συνεισενεγκόντων, ἡγίασεν αὐτὸς διὰ τοῦ πνεύματος. Διὰ τοῦτο δὲ πρῶτον εἶπε· Τὸν ἄγιασμὸν τοῦ Πνεύματος, δηλών ὡς οὐδὲ ἐπιστεύσαμεν, εἰ μὴ ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος ἡγιάσατο. «Εἰς ὃ ἐκάλεσεν ὑμᾶς.» Εἰς ὃ Πνευμα, ἡ εἰς ὃν ἁγιασμὸν ἐκάλεσε, φησίν, ὑμᾶς ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Εὐαγγελίου. Εκεῖθεν γὰρ καλούμενοι. Χριστῷ πιστεύομεν, ὑπὸ δὲ τοῦ Πνεύματος ἁγιαζόμεθα. Ο Εἰς περιποίησιν δόξης, ο Διὰ τοῦτο δὲ, φησὶν ἐκάλεσεν ἡμᾶς Θεὸς εἰς ἁγιασμὸν πνευματικὸν Ένα δόξαν περιποιήσῃ τῷ Μῷ αὐτοῦ. Δόξα γὰρ Χριστῷ, τὸ πολλοὺς εἶναι τοὺς μέλλοντας σώζεσθαι δὲ τῆς πίστεως αὐτοῦ, καθὼς καὶ ἄνω εἶπεν Ενδοξασθῆναι ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. Ὅρα δὲ πῶς πετίμηται ὁ ἄνθρωπος, ὅτι δόξαν αὐτοῦ ἡγεῖται Χριστὸς τὴν ἡμῶν σωτηρίαν] ο Αρα οὖν, ἀδελφοί, στήκετε, ο Μή καταβλήθητε, φησί, τοῖς πειρα σμοῖς. «Είτε δια λόγου.» Καὶ γὰρ καὶ ἀγράφως καὶ ἐγγράφως παρέδωκαν οἱ ἀπόστολοι, καὶ ἀξιοφύ λεκτα ἀμφότερα. Τοιγαροῦν καὶ ἡ ἄγραφος τῆς ᾿Εκκλησίας παράδοσις, φυλακτέα ἐστίν. • Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος ἡμῶν. • Πάλιν μετὰ τὴν παραίνεσιν, εύχη βεβαιοί τὰ παραινεθέντα, Καὶ ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ ἡμῶν.. Ποῦ εἰσὶν οἱ λέγοντες διὰ τοῦτο μείζονα τὸν Πατέρα ὅτι πρῶτος ὀνομάζεται; Ιδού γὰρ ἐνταῦθα πρῶτος ὁ Υἱὸς ὀνομάζεται. • Παρά κλησιν αιωνίαν.» Τίς δέ αἰωνία παράκλησις; Η ἐλπὶς τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, ἣν διὰ τοῦτο καὶ ἀγαθὴν καλεῖ, ὁ Ἐν χάριτι, ο Ταύτην δὲ τὴν ἐλπίδα, διὰ οἰκείας χάριτος ὁ Θεὸς ἔδωκεν. Οὐ διὰ κατορ θύματα ημέτερα. • Παρακαλέσαι ὑμῖν τὰς καρ δας.» Τοῦτο γὰρ παράκλησις ἀληθῶς Χριστιανοίς πρὸ τῆς τῶν μελλόντων ἐλπίδος, τὸ ἐστηρίχθαι καὶ βεβαίους εἶναι ἐν παντὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ ἀγαθῷ. Τί γὰρ πρὸς παράκλησιν ἴσον ὡς τὸ συνειδέναι ἡμᾶς ὅτι Χριστῷ ἀρέσκομεν ἐξ ὧν ζῶμεν καὶ πολιτευό ο η COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. Gratiarum actio de vocatione. 12-16. Nos autem debemus gratias agere Deo semper de vobis, fratres dilecti a Domino, quod elegerit vos Deus ab initio in salutem, per sanctificationem spiritus ac fidem veritatis: ad quod vocavit vos per Evangelium nostrum in ac quisitionem gloria Domini nostri Jesu Christi. Itaque, fratres, state et tenete institutiones quas didicislis sive per sermonem sive per epistolam nostram. Ipse vero Dominus noster Jesus Chris tus, et Deus ac Pater noster qui dilexit nos et dedit consolationem æternam et spem bonum per gratiam, consoletur corda vestra et stabiliat vos in sermone et opere bono. 190 Et hæc quidem. ait, suo fient tempore. Nos autem debemus Deo gratias agere quod ele gerit vos:» quod vos delegerit. Elegerit quidem ut solvos faceret, elegit autem per sanctificationem Spiritus, hoc est, per hoc quod nos sancto suo Spiritu sanctificavit.. Ac per Adem veritatis, Hoc est, per fidem veram. Nam cum solam hanc contulissemus, ipse per Spiritum sanctificavit. Propterea autem primum dixit: Sanctificationem Spiritus; significans quod ne credidissemus qui dem nisi gratia Spiritus sanctificasset. «Ad quod vocavit vos.» Ad quidem Spiritum vel ad quam san clificationem vocavit vos Deus per Evangelium nam per illud vocali Christo credimus: a Spiritu vero sanctificamur. «In acquisitionem gloriæ. Propter hoc autem vocavit nos Deus ad sanctifi calionem spiritualem, ut gloriam acquirat Filio suo. Christo enim ad gloriam est quod multi per fidem ipsius salvi fiant, quemadmodum etiam su perius dixit: ut glorifcetur in sanctis suis. Anim. adverte autem quanto in honore h beatur homo, quod Christus suam gloriam esse ducat nostram salutem. Itaque, fratres, state. • Ne dejiciamini, ait, aflictionibus. • Sive per sermonem.. Nam et siue scriptura et per scripturam nonnulla trade bant apostoli: et utraque digna erant quæ obser varentur. Itaque Ecclesia traditio etiam citra Scri pluram observanda est. Ipse vero Dominus noster.» Rursum post exhortationem precatione confirmat ea quæ admonuit. Et Deus et Pater noster.» Ubi sunt qui dicunt ob in majorem esse Palrein quod priinus nominetur? Ecce enim hic, primus Filius nominatur. • Consolationem ætor namn.. Quæ est aulemn ælera consolato? Spes futurorum bonorum, quamn proplerea etiam clicit bonam. «Per gratiam. Hanc vero speın per suam gratiam dedit Deus, non ob nostra bona opera.. Consoletur corda vestra.. Nam illa Chri stianis vera consolatio est, ut ante spem futuro rum stabiles ac firmi sint in oinni opere et ser mone bono. Quid enim huic consolationi par est, quam ut nobis conscii simus quod ex vita et con

καὶ σπουδαιοτέρας, πρώτης μέμνηται. Καὶ γὰρ καὶ τὸν Απολλώ αὕτη κατήχησε. Τὸν δὲ ἀσπασμὸν ποιεῖται, ὁμοῦ μὲν παραμυθούμενος, ὁμοῦ δὲ καὶ τιμὴν καὶ ἀγά την ἐνδεικνύμενος διὰ τούτου, τὰ δὲ μείζον, καὶ πολλῆς ἐκπλήσας χάριτος τὸν προσαγορευόμενον, «Καὶ τὸν Ονησιφόρου οἶκον,» Ὁ γὰρ Ονησιφόρος ἐν Ῥώμη ἦν. Τοὺς οὖν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ἀσπάζεται, ταύτῃ διεγείρων πρὸς τὸν ὅμοιον τῷ ᾿Ονησιφόρῳ ζῆλον. Έραστος ἔμεινεν ἐν Κορίνθῳ.» Επειδή τούτων οὐκ ἐμνήσθη, νῦν μέμνηται, ἵνα δείξῃ ὅτι πάντοθεν μεμόνωται καὶ χρήζει τοῦ Τιμοθέου. • Τρόφιμον δὲ ἀπέλιπον ἐν Μιλήτῳ.. Ἡ Μίλητος ἐγγὺς ἐσυιν Εφέσου. Αρα οὖν ὅτε ἐπέπλεεν ἐπὶ τὴν Ιουδαίαν, ἀφῆκεν αὐτὸν ἐν Μιλήτῳ ὁ Παῦλος, ἢ μετὰ τὸ γενέ σθαι ἐν Ῥώμῃ πάλιν εἰς ταῦτα τὰ μέρῃ, οὐκ ἔχομεν εἰπεῖν. «Ασθενοῦντα.» Ἵνα τί γὰρ μὴ ἰάσατο αὐτ τὸν, ἀλλ᾽ εἴασεν αὐτόν; Ὅτι οὐ πάντα ἐποίουν οἱ ἅγιοι, ἵνα μὴ νομισθώσι κρείττονες ἢ κατὰ ἀνθρώ που φύσιν, «Σπούδασον πρὸ χειμῶνος ἐλθεῖν.» Εως οὔ, φησί, ζῶ, ἵνα μὴ τῷ χειμῶνι ἐπισχεθείς, οὐκ ἴδῃς με.» Καὶ Λίνος,» Τούτόν φασι τὸν Λῖνον, δεύτερον τῆς Ῥώμης επίσκοπον γεγονέναι μετὰ τὸν Πέτρον. «Καὶ Κλαυδίε.» Ορᾶς πῶς καὶ γυναῖκες. διάπυροι ἦσαν καὶ θερμαί καὶ ἐσταυρωμέναι, τῷ κόσμῳ; Καὶ γὰρ οὐδὲν ἐλαττοῦται τὸ γένος τούτο τῶν ἀνδρῶν, ἐὰν θέλῃ. • Καὶ οἱ ἀδελφοὶ πάντες..» οἱ ὀνομαστί μνησθέντες θερμότεροι την πίστιν ἦσαν, «Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς μετὰ τοῦ πνεύ ματός σου, ο Διπλῆ ἡ βοήθεια, ἥ τε τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, ὡς εἰ ἔλεγε, Μετὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὗ νῦν ἔχεις. Έστω καὶ ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς μετὰ σου. Τούτου δέ σοι ὑπάρξαντος, οὐκ ἀλγήσεις ἐπὶ τῇ ἐμῇ ἀναλύσει. Η ὅτι οὐκ ἔνι τῆς παρουσίας εὐπορε σαι τοῦ Χριστοῦ τὸν μὴ χάριτι πνευματικῇ κατεστεμ μένον, ἵνα ᾗ ὡς πρὸς ταύτην τὴν ἑρμηνείαν, τοῦ πνεύματός σου, τουτέστι, τῆς πνευματικῆς χάριτος. «Ἡ χάρις μεθ᾽ ἡμῶν.» Καὶ ἑαυτῷ ἐπεύχεται, ἢ ὥστε ἀεὶ εὐχαρίστους εἶναι, ἢ ὥστε ἀεὶ χάρισμα ἔχειν πνευματικόν. παρ᾽ οἷς καὶ κατήχθη. Της δε γυναικός, ὡς πιστοτέρας " «Τέλος, σὺν Θεῷ, τῆς πρὸς Τιμόθεον δευτέρας Επισ τολῆς.» Εγράφη ἀπὸ Ῥώμης, ὅτε ἐξ δευτέρου παρέστη Παύλος τῷ Καίσαρι Ῥώμης Νέρωνι. tabernaculorum textores,apud quos etiam diversatus est. Uxoris autem tanquam fidelioris ac diligentioris prius meminit, nam et hæc ipsum Apollo in fide in struxit. Facit autem salutationem, simul et con solationis gratia, et honorem ac dilectionem per hoc exhibens: quodque majus est,mulla replet gra tia eum qui salutatur. 888 «Et Onesiphori fami liam.» Onesiphorus enim Romæ erat. Eos ergo salutat qui erant ex ejus familia, hac via excitans ad similem æmulationem, qualem habuerat Onesi phorus. «Erastus mansit Corinthi.. Quoniam horum nullam fecerat mentionem, nunc eorum me minit ut ostendat quod undique solus sit relictus, et quod ipsi sit opus Timotheo. «Trophimum au tem reliqui Mileti.» Miletus propinqua est lpheso. Utrum igitur quando navigabat in Judæam, reli querit eum Mileti Paulus, an rursum postquam Ro mam venerat, ad eas accesserit regiones, certo non possumus asserere. «Languentem.» Quare autem ipsum non sanavit, sed eum reliquit? Quia non omnia faciebant sancti, ne majus aliquid existima rentur et supra hominum naturam. «Daoperam ut venias ante hiemem.» Interim, inquit, dum vivo, ne hieme detentus non videas me. • Et Linus.» Hunc aiunt esse Linum qui secundo loco creatus est Romæ episcopus post Petrum. Et Claudia.. Vides qnomodo etiam mulieres acres fuerint et ferventes crucifixæ mundo? Etenim genus hoc in nullo viris inferius est, modo velit. «Et fratres omnes.» Inter hos autem illi quorum nominatim facta est mentio, ferventiores in Gde erant.» Do minus Jesus Christus cum spiritu tuo.» Duplex auxilium, nempe et Christi et Spiritus sancti: ac si diceret: Cum superventione Spiritus sancti quem nunc habes. Sit Dominus Jesus Christus te cum: hoc autem tibi præsente, non lugebis ob meam resolutionem. Aut, quia non potest Christi frui praesentia is qui ob gratiam spiritualem non suspirat: ut sit juxta hanc interpretationem, Spi ritu tuo, hoc est, spirituali gratia. «Gratia nobis cum.» Pro seipso quoque una precatur, aut ut semper grati sint, aut ut semper donum habeant spirituale. Finis, divino favente auxilio, posterioris ad Timotheum Epistolæ. Scripta est ab urbe Roma, cum secundo sisteretur Paulus Neroni Cæsari Romano.

ἐστιν, ἵνα ἐμπαράσκευοι ὄντες, αὐτὸν προσδεχώ μεθα. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Προτροπή εργασίας καὶ παραιτήσεως τὴν ἀργῶν καὶ περιέργων.» Παραγγέλλομεν δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, ἐν ὀνόματι Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, στέλλεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ παντὸς ἀδελφοῦ ἀτάκτως περιπατοῦν καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἣν παρέλαβεν παρ' ἡμῶν. Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε πῶς δεῖ μιμεῖσθαι ἡμᾶς, ὅτι οὐκ ἠτακτήσαμεν ἐν ὑμῖν, οὐδὲ δω ρεάν ἄρτον ἐλάβομεν παρά τινος, ἀλλ᾽ ἐν κόπῳ καὶ μόχθῳ νύκτα καὶ ἡμέραν ἐργαζόμενοι προς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν. Οὐχ ὅτι· οὐκ ἔχον μεν ἐξουσίαν, ἀλλ᾽ ἵνα ἑαυτοὺς τύπον δῶμεν ὑμῖν, εἰς τὸ μιμεῖσθαι ἡμᾶς. Καὶ γὰρ ὅτε ἦμεν πρὸς ὑμᾶς, τοῦτο παρηγγέλλομεν ὑμῖν, ὅτι εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω. ᾿Ακούομεν γάρ τινας περιπατοῦντας ἐν ὑμῖν ἀτάκτως, μηδὲν ἐργαζομένους, ἀλλὰ περιεργαζομένους.» Φοβερωτέραν τὴν παραγγελίαν εἰργάσατο, ὡς εἰ εἶπεν· Διὰ τοῦ Χριστοῦ παραγγέλλομεν ὑμῖν. Η μέσου ὄντος τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, καὶ μαρτυροῦντος ὅτι παρηγγείλαμεν, ἢ ὅτι αὐτοῦ ἔττι λόγος ὁ ῥης θησόμενος, οὐκ ἐμός. • Στέλλεσθαι.» Υποστέλλε σθαι, χωρίζεσθαι. Ατακτος δέ ἐστιν ὁ δίχα τάξεως καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ νόμων περιπατῶν. Εἰπεῖν δὲ θέλει ἐνταῦθα περί τίνων ἀργῶς περιϊόντων καὶ μὴ ἐργαζομένων, «Καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν. ο Ἐν διὰ τῶν ἔργων ὑμῖν παρέδωκα, τύπος γενόμενος " ὑμῖν, φησίν. Ὁ Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε.» Εξ ὧν γὰρ ἐποιοῦμεν, δεδώκαμεν. ὑμῖν σπέρματα καὶ εἰκόνας μιμήσως, «Αλλ᾽ ἐν κόπῳ καὶ μόχθῳ.» Βαβαί ἐπέτασις 1 «Πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν.» Βάρος μὲν κυρίως λέγεται, τὸ παρὰ ἀκόντων λαβεῖν. Πλὴν οὐ διὰ τοῦτο λέγει, ἀλλ᾽ ὅτι σφόδρα πένητες ἦσαν, «Οὐχ ὅτι οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν.» Είχε γὰρ ἐξουσίαν ἀργεῖν ἐκ τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ἀπησχο λημένος τῷ κηρύγματι, καὶ τρέφεσθαι παρὰ τῶν μαθητευομένων, «Αξιος γάρ, φησίν, ὁ ἐργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ.» 'Αλλ᾽ ἐκ περιουσίας καὶ φιλο τιμίας, καὶ εἰργάζετο. Καὶ ἑαυτῶν ἔτρεφε, καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ· ὁ καὶ ἀλλαχοῦ φησιν. «Αλλ᾽ ἵνα ἑαυτοὺς τύπον δῶμεν ὑμῖν, ἢ Ίνα, φησίν, εἰκόνα ἑαυτοὺς δῶμεν ὑμῖν, πῶς δέοι βιοῦν. «Οτι εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω.» Εργασίαν, τὴν διὰ τῶν χειρῶν φησιν. Ανάγκῃ γὰρ πάντως Π ποιεῖν, ᾿Αλλὰ περιεργαζομένους.» Ὁ γὰρ Θεὸς ἐνεργον ἡμῖν δέδωκε τὸν νοῦν. Οταν οὖν αὐτὸν τῶν ἔργων ἀπαγάγωμεν, ἐπειδὴ αὐτὸς ἀργεῖν οὐ δύναται, λοιπὸν εἰς ἐργασίας ἔρχεται διαβολικάς, εἰς περιεργίαν, φλυαρίαν, καταλαλιὰν, εὐτραπελίαν, καὶ τὰ ὅμοια. Τοῖς δὲ τοιούτοις παραγγέλλομεν καὶ παρα καλοῦμεν διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι νο COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. ut sustineamus, hoc est, ut præparati ipsum reci piaplus. Exhortatio ad laborem et decitationem oliosorum ac 12 Matt. XII, 10. 15 Act. xx, 34. curiose degentium. IIJ, 6-11. Præcipimus autem vobis, fratres, per nomen Domini Nostri Jesu Christi, ut subducatis vos ab omni fratre qui inordinate se gerit, et non juxta traditionem quam accepita nobis. Namn ipsi scitis quomodo eporteat imitari nos: quomodo non inordinate gessimus nos inter vos, neque gralis panem accepimus a quoquam: sed cum labore et fatigatione nocte dieque facientes opus, ad hoc ne cui vestrum essemus oneri. Non quod id nobis non liceat, sed ut nosipsos formam exhibeamus vobis ad imitandum nos. Etenim cum essemus apud vos huc prxcipiebamus vobis, ut si quis nollet operari, is nec edere. Audivimus enim quosdam versantes inter vos inordinate, nihil operis facientes, sed curiose agentes. 500 Præceptum timoris plenum effecit: ac si dixisset: Per Christum præcipimus vobis. Aut per medium nomen ejus, quod testificetur nos præce pisse: aut quod ipsius sermo sit qui referetur, non meus.. Ut subducatis.» Ut separemini. Est autem inordinatus qui sine ordine aut absque Dei legibus ambulat. Vult autem hic dicere de quibus dam qui otiosi circimeunt, nec quidquam operan tur. «Et non juxta traditionem quam accepit a nobis. iQuam operibus vobis tradidi, factus bis typus.. Nam ipsi scitis. Ex his quæ operati sumus, dedimus vobis semina ac simulacra ope randi quæ imitaremini.. Sed cum labore ac fatigatione.» Papa! quantia exaggeratio. «Ad hoc ne cui vestrum essemus oneri. Onus quidem proprie dicitur quod ab invitis sumitur: attamen non prppterea dicit, sed quod admodum pauperes essent.. Non quod in nobis non liceat.» Licebat ei degere in otio, aut cessare ab opere manuum, va cando prædicationi, ut aleretur ab iis quos doce bat: • Dignus est enim operarius, inquit, mercede suat: sed ex abundantia et magnificentia ope rabatur ac seipsum alebat eosque qui secum erant quod etiam alibi dicitts. Sed ut nosmetipsos formam exhibeamus. Ut nos metipsos, inquit, traderemus vobis imaginem quomodo videre opor teat.. Ut si quis nollet operari, is nec ederet.» Operationem vero dicit quæ manibus ft: necesse est enim ut omnes aliquid faciant. Sed curiose agentes. Nam Deus mentem nobis dedit quæ operi alicui intenderet: cum ergo ipsam ab opere sub ducimus, quoniam ipsa in otio esse non potest, jam ad operationes accedit diabolicas, puta curio sitatem, nugacitatem, detractionem, eutrapeliam, ac similia. III, 12-15. His autem qui sunt istiusmodi præ cipimus et hortamur per Dominum nostrum Jesum

στοῦ, ἵνα μετὰ ἡσυχίας εργαζόμενοι, τὸν ξαν τῶν ἄρτον ἐσθίωσιν. Ὑμεῖς δὲ, ἀδελφοί, μὴ εκκακήσητε καλοποιοῦντες. Εἰ δέ τις οὐχ ὑπα κούει τῷ λόγῳ ἡμῶν, διὰ τῆς Ἐπιστολῆς του τον σημειούσθε, καὶ μὴ συναναμίγνυσθε αὐτῷ, ἵνα ἐντραπῇ. Ταὶ μὴ ὡς ἔχθρον ἡγεῖσθε, ἀλλὰ νουτεθεῖτε ὡς ἀδελφόν.» Ορα Ορᾶς πῶς φοβερὰν εἰργάσατο την παράκλησιν; Διὰ τοῦ Κυρίου, φησί, τουτέστιν, αὐτός ἐστιν ὅ παραγγέλλων, αὐτὸς ὁ παρακαλῶν, οὐκ ἐγώ, «Μετὰ ήσυχίας εργαζόμενοι,» Οὐ μόνον ἡσυχάζειν, ἀλλὰ καὶ ἐργάζεσθαι κελεύει. Ετι περὶ τῶν ἔργων ὁ λόγος· Αρμόζει δὲ καὶ περὶ τῶν ἁμαρτανόντων λέγεσθαι, ο Τὸν ἑαυτῶν ἄρτον,» Μὴ τὸν ἀλλότριον διὰ τοῦ ἐπαιτεῖν, ο Υμεῖς δὲ ἀδελφοί. σπλάγχνα πατρικά. Οὐ προήγαγεν ἐπὶ πολὺ τὴν ἐπιτίμησιν, δεδοικώς μὴ λιμῷ φθαρῶσιν οἱ ἄτακτοι, και φησι, στέλλεσθαι μὲν ἀπ' αὐτῶν, τουτέστι, χωρίζεσθαι, καὶ διὰ του χωρισμού ἐπιτιμᾶσθαι. 'Εν ὅσῳ δὲ διορθοῦνται, φησί, μεταδίδοτε αὐτοῖς, ἵνα μὴ λιμώττωσιν. Αρκεῖ γὰρ μὴ διορθουμένοις, ἡ ἐπιτίμησις τοῦ στέλλεσθαι ὑμᾶς ἀπ᾿ αὐτῶν. • Εἰ δέ τις οὐχ ὑπακούει τῷ λόγῳ ἡμῶν.» Η τῷ διὰ τῆς ᾿Επιστολῆς οἷον λολούντι, ἢ τῷ διὰ τῆς Ἐπι στολῆς ἀποσταλέντι, «Τοῦτον σημειούσθε. ο ἵνα μὴ λάθῃ ὑμᾶς, φησί. Μεγίστη δὲ ἐντροπή, τὸ πάνω τας ἔχειν ἀποστρεφομένους. ο Καὶ μὴ ὡς ἐχθρὸν γεῖσθε, ο άσπερ ἄνω εἰπὼν μὴ δεῖν τὸν ἀργὸν ἐσθίειν, δείσας μὴ λιμῷ φθαρῇ, ἐπήγαγεν· Ὑμεῖς δὲ, ἀδελφοί, μὴ ἐκκακήσητε καλοποιοῦντες, οὕτως καὶ ὧδε εἰπών· Μὴ συναναμίγνυσθε, ἔδεισε με αποσχισθεὶς, τῇ περισσωτέρα λύπῃ καταποθῇ, ὅπερ πρὸς Κορινθίους ἔγραψε· διὸ ἐπάγει, Μὴ ὡς ἐχθρὸν ἡγεῖσθε, ἀλλὰ νουθετεῖτε, ὡς εἰ εἶπεν· Επιτιμᾶτε μὲν αὐτῷ, μὴ ὡς ἐχθρῷ δὲ ὀργιζόμενοι, ἀλλ' ὡς ἀδελφὸν ἐν ἀγάπῃ νουθετοῦντες. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Εὐχὴ περὶ εἰρήνης, της παρὰ Θεοῦ. «Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος τῆς εἰρήνης, δῴη ὑμῖν τὴν εἰρήνην διαπαντὸς ἐν παντὶ τρόπῳ. Ο Κύριος μετὰ πάντων ὑμῶν, Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου, ὃ ἐστι σημεῖον ἐν πάσῃ ἐπιστολῇ. Οὕτως γράφω. Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ πάντων ὑμῶν. ᾿Αμήν.» Επειδὴ οἶδεν ἐκ τοῦ νουθετεῖσθαι καὶ ἐπιτιμᾶ σθαι, ἔρεις καὶ μάχας τικτομένας, τῶν τοῦτο πασχόντων πρὸς τοὺς ἐλέγχους τραχυνομένων, ἐπεύχεται αὐτοῖς εἰρήνην, παρὰ τοῦ Θεοῦ τῆς εἰρήνης. «Εν παντί τρόπῳ, ο Εν παντί τρόπῳ, ο ώστε μηδεμίαν ὑποτελείφθαι μάχης ἀφορμήν. • Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου, ο Τοῦτο ιδιόχειρον ὑπέγραφεν οἷον, τὸν ᾿Ασπάζομαι ὑμᾶς, ἢ τὸ, Ερρωσθε, ή τι τοιοῦτον, ἵνα μὴ παραποιῆτε τα γράμματα. Εἶπε γὰρ ἄνω, ὡς ἀπ' αὐτοῦ ἐπιστολὰς πραττόμενοι, διέστρεφον αὐτοὺς ἀπὸ τῶν ὀρθῶν δογμάτων. « ἐστι σημεῖον ἐκ πάσῃ ἐπιστολῇ.» Τοῦτο γὰρ σημεῖον CECUMENII TRICCÆ EPISCOPt Christum, ut cum quiete operantes, suum ipso rum panem edant. Nos autem fratres, ne defu tigemini in benefaciendo. Quod si quis non obedit sermoni nostro, per Epistolam hunc ad notate, et non commercium habeatis cum illo, ut pulore sufundatur: neque veluti inimicum ha beatis, sed admonete ut fratrem. 208 Vides quam terribilem exhibuerit adhor tationem? Per Dominum, inquit, hoc est, ipse est quipræcipit, ipse qni exhortatur, non ego.. Cum quiete operantes.» Non solum quiete agere,verum etiam operari jubet. Adhuc de otiosis sermo est aplat tamen illum, ut et de his dicatur qui delin quunt. Suum ipsorum panem.. Non alienum emenlicando. «Vos autem, fratres.» Considera paterna viscera. Non diu produxit increpationem, metuens ne fame perirent inordinati. Et ait ut sub. ducant quidem se ab ipsis, hoc est, segregentur, et per separationem corripiantur. Dum autem cor riguntur, inquit, tradite illis necessaria ne fame premantur. Sufficit quidem eis qui non corrigun tur increpatio per hoc quod subducatis vos ab ipsis. «Quod si quis non obedit sermoni nostro per epi stolam.» Aut per epistolam, puta, loquenti, aut serinoni per Epistolam misso. Hunc adnotate. Ne vos lateat. Maxima est autem confusio omnes habere aversos. «Neque velut inimicum habeatis.» Cum superius dixisset non oportere edere eum qui otiosus est, veritus ne fame periret, adjunxit: Vos autem, fratres, ne defatigemini in benefaciendo ita et hic cum dixisset: Ne commisceamini, timuit ne segregatus absorberetur vehementiori tristitia, quod ad Corinthios scripsit 14: ideo subjungit Ne ut inimicum habeatis, sed admonete, ac si di ceret: Corripite quidem ipsum non veluti inimico irascentes, se tanquam fratrem in charitate admo nentes. Precaiio pro pace, quæ est a Deo. III, 16-18. Ipse autem Dominus pacis del vobis pacem semper omnibus modis. Dominus sit cum omnibus vobis. Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni epistola. Ita scribo. Gratia Domini nostri Jesu Chrisii sit cum omnibus vobis, Amen. * 04 Quia novit ex admonitionibus et objurga tionibus pugnas ac contentiones oriri, cum ii qui hoc patiantnr exasperentur ad reprehensiones, pre catur eis panem a Deo pacis. • Omnibus modis.. Ut nulla relinquatur dissensionis occasio. «Salu talio mea manu Pauli.» Hoc propria manu sub scripsit, tanquam dicens: Saluto vos, aut Valete, aut aliquid hujusmodi, ne adulterentur littera aut corrupte putentur. Dixit autem in superioribus quodaffingentes missasab ipso litteras, avertebant eos a rectis dogmatis.. Quod est signum in omni epistola.» Hoc enim signum eratne corrumperetur. 14 II Cor. 11, 7.

πρὸς τὸ μὴ μεταποιεῖσθαι. Ἐν πάσῃ δὲ τῇ, ὡς εἰκὸς, πεμφθησομένῃ πρὸς ὑμᾶς, ὡς εἰ εἶπεν· Εἰ μὴ ἔχοι τοῦτο, οὐκ ἔστι μου Επιστολή. «Η χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν.» Πάλιν ὡς ἔθος αὐτῷ, εὐχῇ κατο έλυσε την Επιστολήν. Τέλος, σὺν Θεῷ, τῆς πρὸς Θεσσαλονικεῖς δευτέρας Επιστολῆς.» Εγράφη ἀπὸ ᾿Αθηνῶν, ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ Λαοδικείας. Ἡ δὲ προφα-Β σις τῆς ἐπιστολῆς αὕτη. Ἐν τῇ Ἐφέσῳ τινὲς ιουδαίζοντες ἐπεχείρουν ἑτεροδιδασκαλεῖν καὶ ἀπα τῶν τοὺς ἀκεραιοτέρους, προφάσει του νόμου. Τοῦτο δὲ μαθὼν ὁ ᾿Απόστολος, προτρέπει τὸν Τιμόθεον ἐκεῖ προσμεῖναι πρὸς διόρθωσιν αὐτῶν, γράφει τε τὴν ἐπιστολήν. Καὶ πρῶτον μὲν ὑπομιμνήσκει Τι μόθεον εἰδότα τὴν ἐν Χριστῷ πίστιν, διδάσκων αὐ τὸν περὶ τοῦ νόμου, κωλύειν τοὺς παρὰ τὴν ὀρθὴν διδασκαλίαν λαλοῦντας, ἐπιτιμᾶν τε αὐτοῖς. Καὶ γὰρ αὐτὸς Υμέναιον καὶ ᾿Αλέξανδρον ναυαγήσαντας περὶ τὴν πίστιν παρέδωκε τῷ Σατανά, ἵνα παιδευ θώσι μὴ βλασφημεῖν. Ταῦτα ὑπομνήσας, λοιπὸν διατάσσει αὐτῷ κανόνας ἐκκλησιαστικούς. Πρῶτον, περί προσευχῆς, πῶς καὶ τοῦ, καὶ περὶ τίνων δεῖ προσεύχεσθαι. Δευτέραν, περὶ τοῦ σιγᾶν ἐν ἐκκλη τίς τὰς γυναῖκας, καὶ μᾶλλον μανθάνειν ἐθέλειν, καὶ μὴ διδάσκειν αὐτάς. Τρίτον, περὶ ἐπισκόπων, καὶ πρεσβυτέρων καὶ διακόνων, πῶς καὶ ὁποίους εἶναι δεῖ τοὺς καθισταμένους. Τέταρτον, περὶ τῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ χηρῶν, ἀπὸ πόσων ἐτῶν χρὴ ταύτας κατα λέγεσθαι, καὶ ποίας αὐτὰς εἶναι δεῖ καὶ πῶς αὐ ταῖς δεῖ προσέχειν. Πέμπτον, περὶ τοῦ σωφρονείν τοὺς νεωτέρους, καὶ γαμεῖν μᾶλλον, καὶ μὴ αἰσχρῶς ζήν. Εκτον, περὶ τοῦ παραγέλλειν τοῖς πλουσίοις πὴ ὑψηλοφρονεῖν, μηδὲ ἐλπίζειν ἐπὶ πλούτῳ. Περὶ τούτων διαταξάμενος, προτρέπεται αὐτὸν ταῦτα δι δάσκειν, καὶ μηκέτι μὲν ὑδροποτεῖν, προσέχειν δὲ ἑαυτῷ καὶ τῇ διδασκαλία, εἰδότα ἔσεσθαι καιροὺς ἐν οἷς ἀποστήσονταί τινες τῆς πίστεως, διδάξας δὲ καθαρὰ εἶναι καὶ τὰ βρώματα, καὶ παραγγείλας αὐτῷ ἐκτρέπεσθαι τὰς ἐκφιλονείκους ζητήσεις ὡς βεβήλους οὖσας, ἐφ' αἷς τινες καυχώμενοι παρέβησαν τὴν πίστιν, καὶ τέλος ὂν χρὴ τρόπον ἄρχειν τε καὶ διατάσσεσθαι, τελειοῖ τὴν Ἐπιστολήν, COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. In omni autem, quæ ut verisimile est ad vos mit tenda est. Ac si diceret: Nisi hoc habeat, non est mea Epistola, Gratia Domini nostri.» Rursum ut sibi moris est, precatione absolvit Episto lam. Fmnis, divino favente auxilio, posterioris ad Thessa lonicenses Epistolæ. Scripta fuit ex Athenis. c 205 Hanc a burbe Laodicea scribit. Occasio vero Epistola fuit hæc Ephesi quidam judaizantes varia docere conabantur et simpliciores decipere, legis prætextu. Quod ubi cognovisset Apostolus hortatur Timotheum, ut ubi maneat ad ipsorum correptio nem, scribitque Epistolam. Et primum quidem suggerit Timotheo quod Gidem nossel quæ in Christo est, docens cum de lege, ut prohibeat illos qui aliquid præter rectam doctrinam loquerentur, et objurget eos. Nam et ipse Hymenæum et Alexan drum, qui circa fidem naufraginm fecerant, Sata nætradiderat, ut discerent non blasphemare. Hæc ubi ad memoriam reduxit, deinceps ecclesiasticos canones ei constituit: primo de oratione, quomodo et ubi ac de quibus precari oporteat. Secundo, ut mulieres taceant in Ecclesia, quodque magis cu piant discere quam docere. Tertio de episcopis et presbyteris ac diaconis, quomodo affectos et quales esse oporteat eos qui constituantur. Quarto, de viduis quæ sunt in Ecclesla a quot annis eas 206 eligi et quales esse conveniat, et quomodo ipsas observare oporteat Quinto, quod juniores modestas esse oporteat, et nubere potius quam indecenter vivere. Sexto, ut præcipiat divitibus ne extollan tur, neque sperent in divitiis. Hæc postquam ordi navit, exhortatur ipsum ut ea doceat: ei posthac aquam non bibat, ac sibiipsi doctrinæ animum adhibeat, sciens quo futura sint tempora quibus discedent nonnulli a fide. Postquam autem docuit mundos quoque esse cibos, præcepitque nt aver tatur a contentiosis quæstionibus, ut quæ profa næ sint, in quibus aliqui gloriantes, in fide præ varicati sunt, tandem concludit Epistolam.