PG 149Nicephorus Gregoras
Scholia on Synesius' On Dreams
Printed text · machine OCR
machine OCR · Migne scan
Diplomatic text · scholarios OCR (cleaned, language-split) — OCR floor from page-view (coverage fill) — PG column chips mark the printed columns.
col. 521–522page 1 of 59
PG 149:521ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΙΣ ΤΟΝ ΣΥΝΕΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΕΝΥΠΝΙΟΝ ΛΟΓΟΝ, ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. Οὐδὲν καινὸν, εἰ πολλὰ τῶν πάλαι κακῶς εὐρηυποκειμένης τραπέζης εγείρεται. Εἰ δὲ καὶ Πλάτων μένων καινοτομοῦσιν ἐπὶ τὸ βέλτιον, ὥσπερ ἐκ χρο νικῶν περιόδων ἐπ' ἄλλαις ἄλλαι μεγάλαι φύσεις βλαστάνουσαι, εἴτε τοῦ χρόνου φύσιν ἔχοντος ἄλλα ἐπ' ἄλλοις ἀεὶ ἐπιφέρειν καινότερα, εἴτε τῆς τῶν ἀνθρώπων φύσεως ἀμηχανούσης εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ τὸ ἐντελές. Ισοκράτους γὰρ εἰρηκότος, Ἐὰν ἧς φιλομαθὴς, ἔσῃ πολυμαθής, σὺ τὸ ἀντίστροφον πράτ τεις. Τὸ μὲν γὰρ ἐγένου, τὴ δ᾽ ἀεὶ γίγνῃ. Φιλεῖς γὰρ ἀεὶ μανθάνειν, ὥσπερ οὐκ ἀρκουμένης σοι τῆς φύ σεως ἐπί γε τοῖς φθάσασιν, εἰ μὴ καὶ μᾶλλον ὑπόθεσιν φλεγμαινούσης δίψης τινός τιθεμένης αὐτὰ, καθάπερ εἴ τις φλέξ ἐπιλαβομένη καλάμης, ὅσι πρόεισιν ἐσθίουσα τὴν ὕλην, τοσούτῳ πολλαπλασιάζει τὸ σκίρτημα, καὶ σφοδρότερον κατὰ τῆς ὁ μέγας ἀποδείκνυσι παρελθὼν ὡς φιλόσοφος ὁ φιλομαθὴς, ἅτε φροντιστής τὰ μετέωρα, καὶ ὅσα ἐκ γῆς ἀνίσχει μυστήρια, τὸ κρείττον ἄρα σοι λοιπόν ἡ φύσις είλετο. Τοιοῦτοι γὰρ οἱ τῆς φιλοσοφίας πόθοι καὶ ἔρωτες, ὅσον ἐνδοτάτω πρὸς τοὺς τῶν ὄντων εἰσίασι λόγους, καὶ πρὸς τὰς τούτων ἤδη σκηνοία τοῦσιν αὐλὰς, τοσοῦτο φλεγμαίνουσαν καὶ τὴν εἰς τούμπροσθεν τρέφουσιν ἔφεσιν. Ἐκείνό γε μὴν οὐκ ἔστιν ὅτε με οὐκ ἐπῆρε θαυμάζειν, ὅπως ὁπόσοι νῦν ἐφ' ἡμῶν ἀκμάζουσιν Ἕλληνες, ὁρᾷς μὲν ἅπαντας, παρορᾷς δ᾽ οὖν, ἔπειτα σύ γε μόνῳ ἐμοὶ τὰ τῶν σῶν λογικῶν καὶ σοφίας γερόντων ἀπορης μάτων ἀνατιθέναι φορτία οὐ μάλα ὀκνεῖς, οὐδ᾽ ὅτι μηδεμίαν αὐτοῖς καταλείπεις φιλοτίμου γυμνασίας
Ex versione Antonii Pichonii, apud Turones Reg. Professoris, a Fed. Morello interpr. Reg. recognita. Nibil novum neque absurdum est, si permulta ardescens, et inflammata suggerat: perinde ac si quæ quondam summa cum difficultate adinventa fuerunt, in melius immutentur: quemadmodum e conversione et circuitu temporum super aliis aliæ magnæ vehementesque naturæ germinant et oriun tur, seu ipso tempore ita comparato, ut semper alia super aliis recentiora afferat, seu ipsa huma na patura statim a principio ad id quod in suo n.unere absolutum est, pervenire nequeat. Isocra tes siquidem dicit: Si sis discendi cupidus, eris multijuga doctrina praeditus. Τu contrarium, et rem pari affinitate conjunctam facis illud quidem fuisti, hoc vero semper fueris. Perpetuo enim di scendi desiderio teneris, quasi vero tua indoles nullam tibi opem ferat ad ea quæ illam præoccupa runt, nisi etiam magis materiem quædam sitis ex- G Vide tomum nostrum LXVI, col. 1281. Theodorum Metochitam intellige, Magnum Logothetam, cui opus suum inscripsit Gregoras, flamma calamos apprehenderit, quanto avidius devorat alimentum, tanto multiplicat saltum, ac vehementiès in subjectam mensam surgit et excita tur. Quod si etiam magnus ille Plato in medium prodiens demonstrat, discendi avidum quodammo do philosophum esse, nimirum quod cogitatione sublimia complectatur, et quæcunque e terra eri guntur mysteria, quod validius præstantiusque tibi utique reliquum est, id natura consectatur. Tales enim philosophiæ ardores et amores, quanto interius ad rationes eorum quæ sunt ingrediuntur et se insinuant, atque in ipsorum septa jam pro deunt, tanto turgidum etiam ad superiora enutriunt et augent appetitum. Illud siquidem interdum me non in minimam erexit admirationem, quo pacto ut e mss. Cæsareis et Regiis Lambecius et Boivinus observarunt. EDIT.
col. 523–524page 2 of 59
PG 149:523ιζ. Αλλά διαρρήξωμεν, παρακαλῶ, τὸν ἐκείνου δεσμὸν, καὶ ἀπορρίψαντες ἀφ' ἡμῶν τὸν ζυγὸν αὐτ τοῦ, δουλεύσωμεν τῷ Κυρίῳ ἐν φόβῳ, καθὰ γέγραπται, καὶ τῶν τῆς σαρκὸς ἡδονῶν ἀμείνους δι' ἐγο κρατείας γενόμενοι, προσίωμεν τῇ θείᾳ καὶ οὐρανίῳ χάριτι, καὶ εἰς ἁγίαν κοινωνίαν ἀναβάντες Χριστοῦ, καθάπερ λέοντες πῦρ πνέοντες, οὕτως ἀπὸ τῆς ἱε ρᾶς καὶ πνευματικῆς τραπέζης αναχωρῶμεν ἐκείνης, φοβεροὶ τῷ διαβόλῳ γινόμενοι, καὶ τὴν κεφαλὴν τὴν ἡμετέραν ἐννοοῦντε;, καὶ τὴν ἀγάπην ἦν περὶ ἡμᾶς ἐπεδείξατο· οὕτω γὰρ οὕτω καὶ ἀπάτης περιεσόμεθα διαβολικῆς, θείας τε φύσεως γενησόμεθα κοι νωνοί, καὶ πρὸς ζωὴν καὶ ἀφθαρσίαν ἀναβησόμεθα κατακοιμίζει γὰρ ἐν ἡμῖν ὁ Χριστός γεγονώς ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς ἀγριαίνοντα νόμον, καὶ ἀναζω πυροῖ μὲν τὴν εἰς Θεὸν εὐλάβειαν, ἀπονεκροῖ δὲ τὰ πάθη, μὴ λογιζόμενος ἡμῖν τὰ ἐν οἷς ἐσμεν παρα πτώματα, θεραπεύων δὲ μᾶλλον ἡμᾶς νενοσηκότας, καταδεσμῶν ὡς συντετριμμένους, ἐγείρων ὡς περ πτωκότας, ποιμὴν ἀγαθὸς ὑπάρχων, καὶ τὴν ψυχήν ἑαυτοῦ τιθεὶς ὑπὲρ τῶν προβάτων. Οὐκοῦν μηδεὶς ἐκλελυμένος, μηδεὶς ναυτιῶν, ἀλλὰ πεπυρωμένοι καὶ διεγηγερμένοι καὶ ζέοντες ἅπαντες τῇ θείᾳ προσέλθωμεν τραπέζῃ, αὐτὸν ὁρῶντες Χριστόν, αὐτ τοῦ ἁπτόμενοι, αὐτὸν ἐσθίοντες· εἰ γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι ἑστῶτες, καὶ τὰ ὑποδήματα περικείμενοι, καὶ τὰς βακτηρίας ἔχοντες ἐν ταῖς χερσὶν ἤσθιον τὸ Πάσχα μετά σπουδής, πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς νήφειν δεῖ ἐκεῖνοι μὲν γὰρ εἰ; Παλαιστίνην ἔμελλον ἐξιέναι. διὸ καὶ ὁδοιπόρων ἐκέκτηντο σχῆμα, ἡμεῖς δὲ εἰς τὸν οὐρανὸν μέλλομεν ἀποδημεῖν. ιη'. Οθεν χρὴ πάντοθεν ἐγρηγορέναι, διὰ τὸ μὴ μικρὰν κεῖσθαι κόλασιν τοῖς ἀναξίως μετέχουσι, καὶ ἣν πάντως πείσονται δικαίως οἱ κατασφάξαντες τὸ πανάγιον σῶμα Χριστοῦ· τίνος γὰρ οὐ δεῖ καθαρώτερον εἶναι τὸν τῆς θυσίας ἀπολαύοντα ταύτης; Ποίας ἡλιακῆς ἀκτῖνος οὐ λαμπροτέραν τὴν χεῖρα τὴν ταύτην τὴν σάρκα διατέμνουσαν, τὸ στόμα τὸ πληρούμενον πυρὸς πνευματικοῦ, τὴν γλῶσσαν τὴν φοινισσομένην αἵματι φρικωδεστάτῳ; Εννοήσωμεν ποίαν ἐτιμήθημεν τιμήν, ποίας· ἀπολαύομεν τραπέζης· ὅπερ ἄγγελοι βλέποντες φρίττουσι, καὶ οὐδὲ ἀντιβλέψαι τολμῶσιν ἀδεῶς, διὰ τὴν ἐκεῖθεν ἀστραπὴν φερομένην. Τούτῳ ἡμεῖς τρεφόμεθα, καὶ σῶμα Χριστοῦ γινόμεθα ἐν, καὶ σὰρξ μία. Τις λαλήσει τὰς δυναστείας τοῦ Κυρίου, ἀκουστά; ποιήσει πάσας τὰς αἰνέσεις αὐτοῦ; διὰ πάντων ἡμᾶς αὐτῷ συμπλέκοντος, καὶ ἑνὶ ἑκάστῳ τῶν πιστῶν ἑαυτὸν ἀναμι γνύντος διὰ τοῦ μυστηρίου· καὶ τούτῳ πάντας πεί θοντος πάλιν, ὅτι σάρκα ἔλαβε τὴν ἡμῶν. Μὴ τοίνυν ῥαθυμῶμεν τοσαύτης ἠξιωμένοι τιμῆς καὶ ἀγάπη;. Οὐχ ὁρῶμεν τὰ παιδία μεθ' ὅσης προθυμίας δράσσεται τοῦ μαστοῦ, μεθ' ὅσης τῆς ὁρμῆς ἐμπήγνυσι τῇ θηλῇ τὰ χείλη; Μετὰ τοσαύτης προσίωμεν καὶ ἡμεῖς τῇ τραπέζῃ ταύτῃ καὶ τῇ θηλῇ τοῦ ποτηρίου τοῦ πνευματικοῦ· μᾶλλον δὲ μετὰ πολλῷ πλείονος. ἑλκύσωμεν, ὡς παιδία ὑπομάζια, τοῦ Πνεύματος τὴν
17. Age vero dirumpamus, quæso, illius vincu Jum. jugumque ejus longe a nobis abjicientes, serviamus Domino in timore, uti scriptum est ¹³, et carnis voluptates continentia vincentes, ad divinam calestemque gratiam accedamus: et postquam ad sanctam Christi communionem ascen derimus, leonum instar ignem spirantes, sic ab illa sacra et spiritali mensa revertamur, terribiles facti diabolo, et de capite nostro Christo cogitan tes, deque charitate quam nobis exhibuit. Sic enim, sic, inquam, diabolicam fraudem superabi mus, et divinæ naturæ communicabimus, et ad vitam immortalitatemque surgemus. Sedat enim Christus intra nos commorans sævientem in mem brfs carnis legem, pietatem erga Deum incendit, cupiditates mortificat: nobisque peccata ligerentia jam non imputat, sed nos potius agrotantes sanat, contritos alligat, lapsos erigit, cum sit bonus pa stor qui animam suami pro ovibus ponit. Nemo itaque languidus, nemo nauseans, sed igniti et erecti omnes atque ferventes ad divinam acceda mus mensam, ipsum spectantes Christum, ipsum frangentes, ipsum comedentes. Nam si Judæi stan tes, et calceamentis instructi, baculosque manibus tenentes, Pascha manducabant cum festinatione, multo magis nos oportet frugi esse; etenim illi in Palæstinam profecturi erant, quare et viatorum schema assumebant; nos vero in cœlum transituri sumus. 18. Quapropter omnino vigilandum est, quia non levis manet pœna indigne participantes, illa prorsus, quam juste patientur ii qui sanctissimum Christi corpus mactaverunt. Certe quid purius esse debet homine, qui hanc victimam gustaturus est? Quid ni solari radio splendidior esse debet manus, quæ hanc carnem distribuit, os igne spi ritali plenum, lingua rubescens sanguine tremen dissimo? Consideremus quali honore aucti simus, quali fruamur mensa: quam angeli spectantes tremunt, neque oculos contra attollere intrepide audent, propter inde emicantem fulgorem. Iloc nos nutrimur, huic commiscemur, et corpus Chri sti unum elicimur, et caro una. Quis loquetur 13 Psal. 11, potentias Domini, auditas faciet omnes laudes ejus? qui omnino nos sibi copulat, qui unicuique fide lium se insinuat per hoc mysterium, eodemque simul suadet se carnem nostram olim assumpsisse. Ne igitur socordes simus, postquam honore tanto atque amore digni habiti fuimus. Nonne videmus infantulos quam prompte ubera corripiunt, quanto impetu mammæ labia admovent? Pari et nos ala critate accedamus ad hanc mensam, et ad spirita lis calicis papillam: imo etiam majore. Altraba mous, tanquam pueri lactentes, Spiritus gratiam; et unicus nobis fit dolor hoc alimento non frui.
col. 525–526page 3 of 59
PG 149:525Διὰ τοῦτο μὴ συγχωρήσητε ταῦτα τολμᾶσθαι. Τῆς ψυχῆς ἕκαστος ὑμῶν ἀποστήτω πρότερον, ἢ τοῦ σώματος μεταδότω τοῦ Δεσποτικοῦ παρ' ἀξίαν· καὶ τὸ αἷμα τὸ ἑαυτοῦ προϊέτω πρότερον, ἢ μεταδότω αἵματος οὕτω φρικώδους παρὰ τὸ προσῆκον. Εἰ δὲ Αγνόησε τις τὸν φαῦλον, πολλὰ περιεργασάμενος, οὐδὲν ἔγκλημα· ταῦτα γάρ μοι περὶ τῶν δήλων εἴ ρηται. "Αν οὖν τοὺς γνωρίμους τῶν φαύλων διορθώσητε, καὶ τοὺς ἀγνῶτας ταχέως ὑμῖν ὁ Θεὸς γνωριεί. "Αν δὲ τούτους ἐάσητε, τίνος ένεκεν ὑμῖν ἐκείνους φανερούς ποιήσει λοιπόν; Ταῦτα λέγω οὐχ ἵνα ἀπείρ γητε, οὐδ᾽ ἵνα ἐκτέμνητε μόνον, ἀλλ᾽ ἵνα διορθώσαντες ἐπαναγάγητε· οὕτω γὰρ καὶ τὸν Θεὸν ἵλεων ἕξετε, καὶ πολλοὺς τοὺς κατ' ἀξίαν μεταλαμβάνοντας εὑρήσετε, καὶ τῆς οἰκείας σπουδῆς, καὶ τῆς περὶ τοὺς ἄλλους ἐπιμελείας πολὺν ἀπολήψεσθε τὸν με σθόν. κα'. Ετι πάντες οἱ ἱερεῖς καὶ ὁ λαὸς διὰ σπου δῆς ποιώμεθα πολλῆς, ὥστε μετὰ τὴν ἱερὰν καὶ φρικτὴν ταύτην τράπεζαν, μὴ πρὸς μέθην καὶ τρυ φὴν ἑαυτοὺς ἐκδιδόναι· εἰ γὰρ οὐδέποτε χρὴ του φιν, καὶ τοῦτο, ὁ Παῦλος ἐδήλωσεν εἰπών, Ἡ δὲ σπαταλῶσα ζῶσα τέθνηκε, ο πολλῷ μᾶλλον μετὰ τὴν τῶν μυστηρίων κοινωνίαν· οὐ γὰρ διὰ τοῦτο ἐγενόμεθα καὶ ζῶμεν, ἵνα φάγωμεν καὶ πίωμεν, ἀλλὰ τὸ φαγεῖν διὰ τὸ ζῆν γέγονεν ἐξ ἀρχῆς. Ἡμεῖς δὲ ὡς διὰ τοῦτο ἐλθόντες εἰς τὴν κόσμον, οὕτως εἰς τοῦτο πάντα καταναλίσκομεν, καὶ μετὰ μέθης ἀπὸ τῆς αἰσθητῆς ἀνιστάμεθα τραπέζης, μηδόλως ἐνθυμούμενοι, ὡς ὁ μετὰ τὴν τράπεζαν καιρὸς ο εὐχαριστίας ἐστὶ καὶ ὕμνων καιρός· τὸν δὲ εὐχαριστοῦντα οὐχὶ μεθύειν χρεών, ἀλλ' ἐγρηγορέναι ὁ γὰρ τοῦτο ἐνθυμούμενος ὅταν ἐπὶ τραπέζης και Οίσῃ, ὅτι μετὰ τὴν τράπεζαν αὐτὸν εὔχεσθαι δεῖ, συμμέτρως ἐμπλήσει την γαστέρα, ἵνα μὴ βαρυνόμενος γόνυ κλἶναι ἀδυνατήσῃ, καὶ τὸν Θεὸν παρα καλέσαι, κἀντεῦθεν γένηται καὶ τῶν ἀλόγων αλο γώτερος. Εἰ γὰρ ἐκεῖνα μετὰ τὴν φάτνην ὁδοιπορίας ἅπτεται καὶ ἀχθοφορεῖ, καὶ τὴν οἰκείαν ἀποπληροί διακονίαν, πῶς οὐκ ἀτιμότερος καὶ αὐτῶν τῶν ὄνων ὁ μετὰ τὴν τράπεζαν ἄχρηστος ἄνθρωπος πρὸς πᾶν ἔργον καὶ ἀνεπιτήδειος, ὅτε μάλιστα νήφειν χρή; Καὶ γὰρ ὅτι μετὰ τὴν ἑστίασιν οὐχ ὕπνον οὐδὲ εὐ νὴν, ἀλλ᾽ εὐχὰς καὶ θείων Γραφῶν ἀνάγνωσιν, ἡμᾶς διαδέχεσθαι χρή, τοῦτο σαφέστερον ἐδήλωσεν ὁ Χριστός· τὰ γοῦν ἄπειρα πλήθη τότε εστιάσας ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὐκ ἐπὶ κλίνην αὐτοὺς ἔπεμψεν, ἀλλ' ἐπὶ θείαν ἀκρόασιν ἐκάλεσε λογίων· οὐ γὰρ διέρρηξεν αὐτῶν τὰς γαστέρας, οὐδὲ εἰς μέθην ἐνέβαλεν, ἀλλὰ πληρώσας αὐτῶν τὴν χρείαν, πρὸς τὴν πνευματι κιν ήγε τροφήν. Οὕτω καὶ ἡμεῖς ποιῶμεν, καὶ τοσοῦτον ἐθίσαντες ἑαυτοὺς ἐσθίειν ὅσον πρὸς τὸ ζῆν μόνον, οὐχ ὅσον διασπᾶσθαι καὶ βαρύνεσθαι καὶ πάντοτε μὲν ἀπὸ τῆς τραπέζης μὴ ἐπὶ κλίνην ἀλλ' ἐπ' εὐχὴν τρεπώμεθα
irridebingini: sin potius Deum, hominibus ipsis venerandi eritis. Ideo ne patiamini hujusmodi au sus. Animæ quisque suæ potius renuntiet, quam Dominicum corpus contra dignitatem tradat: san guinem quisque suum ante prodigat, quam adeo tremendum sanguinem contra fas tradat. Quod si aliquis hominem peccatorem ignoraverit, quamvis magnopere vestigaverit, nulla ipsius culpa erit. llac enim nos de manifestis locuti sumus. Jam si notos peccatores emendaveritis, statim ignotos quoque vo bis Deus revelabit. Quod si illos accedere permit tatis, cur jam reliquos vobis Deus manifestet? Alque hæc aio, ut non arceatis tantummodo vel præcidatis, sed ut emendatos reducatis. Sic enim et Deum propitium habebitis, et multos digne communicantes comperietis, et vestræ sedulitatis, atque erga alios curæ multam referetis mercedem. 21. Insuper cuncti sacerdotes ac populus valde studeamus, ne quis post sacrum tremendumque convivium, ebrietati et luxuriæ se dedat. Nam si, nunquam luxuriari oportere docet Paulus dicens «• Quæ autem in deliciis est, vivens mortua est 18; multo id minus post mysteriorum communionem. Non enim ad hoc nati sumus et vivimus, ut mandu cemus ac bibamus, sed ideo comedimus ut viva mus: quippe haud vivere ut vescamur, sed vesci ut vivanius, prisco jure statutum est. Nos vero, quasi ad crapulam in mundum venerimus, cuncta in illam absuminus, ebriique a materiali mensa surgimus: minime repulantes, quod post mensam 15 | Tim. v, 16 Luc. IX, Est hodierna quoque consuetudo in religiosis sodalitiis, ut post mensam ad adorandam bre tempus agendarum gratiarum et hymnorum tem pus sit: porro eum, qui gratias agit, haud ebrium csse oportere sed experrectum. Nam qui conside ret, dum mensæ accumbit, fore ut post mensam preces dicat, is modice ventrem implebit, ne cibo gravatus genu flectere nequeat, et Deum invocare; atque hinc fiat brutis irrationalior. Nam si illa post præsepe, iter ingrediunlur, et onera ferunt, et propriam ministerium exhibent, quidni sit ipsis asinis contemptibilior homo post mensam cuivis operi ineptus et impotens, cum tamen maxime experrectum esse oportet? Nam quod post cibum, haud somno vel cubili, sed precibus et divinarum Scripturarum lectioni vacandum sit, id perspicue ostendit Christus, qui cum iunumeram multitudi nem in deserto pavisset, nequaquam ad lectum eos misit, sed ad divinam oraculorumn acroasin 1: ne que illorum ventres cibo dirupit, sed ipsorum ex-. pleta necessitate ad spiritalem escam vocavit. Sic agamus et nos, atque eatenus nosmet comedere assuefaciamus, quatenus vitæ tantummodo sus tentandæ opus est, non dirumpendis stomachis aut gravandis: atque omnino a mensa non ad lectum, sed ad preces transeamus. viter in templo vel sacello Eucharistiam: cuncti conveniant.
col. 527–528page 4 of 59
PG 149:527κρείττονι τῆς Λιβύης ἐνδιαιτώμενος, πόῤῥωθεν μὲν ἡ φέρονται τοῖς αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ὡς ἕκαστοι τύχοιεν γνώ μης ἢ συνέσεως ἔχοντες· οἱ μὲν ἀκαπηλευτον έρ χονται φέροντες κρίσιν, οἱ δὲ πάνυ τοι μοχθηρὰν καὶ νοτοῦσαν τὰ καίρια, οἱ δ' ἡμιμόχθηρον καὶ πρὸς ἑκάτερα ῥέπουσαν. Καὶ δέος μὴ παραφθέγξηται τις τῶν εἴθ' οὕτως, εἴτ' ἐκείνως εχόντων, καὶ προστρίψηται δόξης οὐκ ἀγαθῆς ἡμῖν ἔγκλημα κάπειτα γλῶσσα: μετειληφυῖαι, φαυλότεραί τε καὶ πρὸς κακίαν ὀξύῤῥοποι διακωδωνίσωσι, καὶ μηδὲν ἡμεῖς ὁδικήσαντε; κομισώμεθα βραβείον πονηρὸν καὶ πολέμιον τοῦ καλοῦ τοῦδε σπουδάσματος. Ομως ἡμεῖς κατ' ἐκείνους, οἱ τὴν Ἰνδῶν καὶ Περσῶν μεταφέροντες γνώμην, καὶ γλῶσσαν ἐς τήνδε τὴν ἡμετέραν ἀκοὴν καὶ φωνὴν, ἀνέγκλητοι μένουσι τὸν αὐτόν γε τρόπον καὶ ἡμεῖς ἀλλόφυλον δόξαν ὡμίλησεν ὅσοι Στοᾶς καὶ ᾿Ακαδημίας ἦσαν ὁμιληταί αὐτός γε μὴν οὐ μήν πω αυτήκοος τούτων ομιλη τῆς ἐγεγόνει, καὶ διὰ τοῦτο ὥσπερ τὰς μὲν ἐδέξατο τῶν ἐκεῖθεν δοξῶν, τὰς δ᾽ ἀπηνήνατο· οὕτω καὶ τὰς μὲν ἐζήλωσε τῶν ἐκεῖθεν γλωσσῶν, τὰς δ' ού. Ὅθεν αὐτοκρατορικῆς τε καὶ ἡγεμονικής τινος ἐξουσίᾳ φύσεως χρώμενος, τὴν οἰκείαν εβάδισε, μια κρὰ τῶν ἐντυγχανόντων φροντίζων. Εἰ γοῦν τις τουτί δήπουθεν αἴτιον εἶναι θείη καὶ τοῦ τὸν παρ όντα λόγον δυσείκαστον γίγνεσθαι τῷ γε πλείονι μέρει, καὶ οἷον αἰνιγματώδη, οὐ πόρρω που τρέχει ἂν τοῦ προσήκοντος. Νοῦς γὰρ οὕτω τοι εμβριθής, καὶ πάσης μαθήσεως καὶ σοφίας συμφόρημα, της αύτῃ γλώττη συνυφανθείς, πολλὴν ἂν ἐπενέγκοι νύχτα τε καὶ κατήφειαν, εἴ τις φιλοκρινεῖν τὸν ἐν διαλευκαίνοντες, καὶ πρὸς σαφεστέραν διαπορθμεύ τον θαλαμευόμενον ἐθελήσεις νοῦν· ὡς ἀνάγκην εἶναι ὅτῳ τουτονὶ πρὸς βουλήσεως ἂν ᾖ τὸν λόγον ἐξηγεῖσθαι, μὴ μόνον προμετεσχηκότα καὶ αὐτὸν τυγχάνειν ὧν πάντων & διέξεισιν ἐκεῖνος ἠρανίσατο, ἀλλὰ καὶ μετασχηματίζεσθαι δύνασθαι πρὸς παν τοίας δόξης, καὶ τὰ πλεῖστα τῆς ἡμετέρας στερο φύλους, καὶ οἱονεὶ μεταχρωματίζεσθαι πρὸς ἐξαλ λάττοντα χρώματα, κατὰ τὸν Φάριον ἐκεῖνον Πρω τέα. Οὐ γὰρ ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἅπαντες γνώμης προς οντες ἀκοὴν, λήσομεν πάντως ἀνέγκλητοι μείναντες, παρ' ὅσοι τε τῶν ἐλλογίμων εἰσὶ, καὶ ὧν ἥκιστα φθόνος εφεδρεύων τινάττει καὶ κυκᾷ τὴν γνώ μην. Κάπειτα καὶ πλείους, οἶμαι, ἀεὶ τῶν φθονη σόντων ἔσονται, οἷς χρειώδες τὸ πρᾶγμα φανείται ὧν δὴ τὰ βέλτιστα προθύμως συνευχομένων ἡμῖν, ἡμῖν μὲν εἴη τοῦ ἔργου μισθόν τινα διδοὺς ὁ Θεός τοῖς δὲ βασκάνοις αὐταῖς βασκανίαις κακαῖς κακῶς συναπόλλυσθαι.
rosain est aculeus aut spina. Solet enim homines, qui distinctos locos incolunt, peculiaris mutatio cujusdam consuetudinis simul et linguæ, haud secus atque quidam insitus animi affectus, comitari, et illinc oriri. Ae si quædam istine ad auditum At tico sermone delinitum pervenit commentatio, cu jusdam talis generis dicendi mare sibi attrahit ot asciscit. Nam Ptolemaidi et Alexandriæ et in su periori parte Libyæ versans, e longinqua regione consuetudinem habuit cum illis, quicunque Stoicæ familiæ et Academicæ sectatores ac discipuli fuerunt. Haud tamen suis legibus vivens horum contuberna lis fuit; et ob id illinc nonnullas quasi opiniones admisit, alias autem repudiavit. Ilunc in modum has quidem loquendi rationes inde profectas æmu latus est, alias vero minime. Ideoque augusta¸ et imperatoria quadam naturæ licentia utens, a patriis laribus emigravit, exiguam rationem habens de his, quorum communi colloquio fruebatur. Ergo si quispiam hanc utique causam esse constituerit, atque ejus præsentem orationem conjectu difficilem esše majori ex parte, et velut ænigmaticam et ob scuram, non procul ab eo quod decens et consen taneum est, currit et aberrat. Mens enim tam onusta, et cujusvis disciplinæ ac sapientiæ coacer vatio, tam uberanti facundiæ contexta, multam in tulit noctem et tristitiam, si quis curiose expendere internum et contubernalem sensum velit. Quasi necessarium esse liceat cuicunque hunc ad volun tatis et sui consilii rationem explicare: non eum solum qui prius particeps fuerit, compotem corum omnium fieri quæ edisserit, ac si ille emendicave rit; verum etiam transformare posse ad varias opiniones, et sæpenumero judicio nostræ gentis privatas, ac veluti transfigurare in degenerantes variosque colores, haud secus atque Pharius ille Proteus. Non enim juxta eamdem sententiam omnes eis utuntur, sed ut singuli opinionem sor siti sunt aut perspicientiam: hi quidem accedunt integrum ac sincerum afferentes judicium, alii vero admodum flagitiosum, quippe quod circa consen tanea et opportuna insano studio errat; nonnulli porro semivitiosum et in utramque partem vergens. Nec quis eorum, qui hoe vel ill.) modo affecti sunt, timorem perperam et inconcinne respondeat, et nos aspergal crimine atrocique injuria improba opinionis, et postea linguæ sibi multa arrogantes, ignobiles, petulcæ, et ad maleficium propensæ nos tumore sinistro apud vulgus onerent: et nos nullo scelere polluti præmium infaustum et kostile repor temus bujus honesti et egregii studii. Nihilominus cum illis qui Indorum et Persarum in hunc nostrum auditum et sermonem transferunt sententiam, bi inculpati manent: hunc in modum et nos propter alienigenam gloriam candescentes, et ad dilucidio rem auditum trajicientes, latebimus omnino incul pati manentes, apud eos qui sunt e numero corda torum elegantiumque hominum, et quorum nulla tenus invidia præsidens concutit et agitat mentem. Postea etiam plures, ut opinor, semper æmulato res erunt, quibus perutilis hæc res videbitur. Quibus certe optima prompto alacrique animo nobis optantibus, nobis quidem Deus hujus operis quamdam dederit mercedem: sed obtrectatori bus,ut cum ipsis malis obtrectationibus male per eant.
col. 529–530page 5 of 59
PG 149:529Εσται δ' ἡμῖν τὸ τῆς ἐξηγήσεως, οὐ πρὸς ἐντεσοφον καὶ διδάσκαλον Ὑπατίαν, ὅτι πολλὰ τῶν μή λεστέρους μόνον γενόμενον, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ πρὸς ἀτε λεστέρους τὴν γνῶσιν. Οἱ μὲν γὰρ τῷδε τῷ μέρει συνέσονται, οἱ δὲ τῷδε, οἱ δὲ ἑκατέροις, ὡς δύναμις ἑκάστῳ καὶ βούλησις. Περὶ μέν τοι ψυχῆς ὅ τι διέξεισι, καὶ τίσι μὲν συνῳδὰ φθέγγεται τῶν πάλαι σοφῶν, τίσι δ' ἀπᾴδοντα· καὶ τί μὲν οὗτος τὴν φαντασίαν εἶναί φησι, τί δὲ ἐκείνων ἕκαστος, καὶ ὅπη τοῦ σώματος τῆς καθ' ὕπνον μαντικῆς ἱστᾷ τὸν τρίποδα, δείκνυσι μὲν καὶ αὐτὸς πρὸς τὴν φιλό πω φιλοσοφηθέντων Ἕλλησι προκεχείρισται. Δῆλον δ᾽ οὖν καὶ ἡμεῖς κατ' αὐτήν γε ποιησόμεθα τὴν ἐξή γησιν· ἐπισημανούμεθα γὰρ ἕκαστα κατὰ χώραν ἑκάττων γενόμενοι. Σὺ δ' ὑπὲρ μὲν τῶν εὖ καὶ κατὰ γνώμην ἐχόντων χάριτας ἀπὸ γνώμης και γλώττης ἀποδιδοὺς μὴ κατόκνει Θεῷ· ὑπὲρ δὲ τῶν ἄλλως ἐχόν των λαμπρὰν ἡμῖν τὴν μέμψιν. Τῶν μὲν γὰρ αὐτὸς χορηγός, τῶν δ' ἡμεῖς αἴτιοι. ΑΡΧΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ. 130. Εἰ δὲ εἰσιν ὕπνοι. Ὥσπερ τὰ τῶν βασι. λέων κειμήλια, καὶ ὁπότα ἀνθρώποις ἱερά τε καὶ τί μια, ὑπὸ παραπετάσμασιν ἄλλα ἄλλοις καλύπτονται, ἵνα μήτε δήμοις ἀνοσίοις προκείμενα κιβδηλεύηται, μήτε περιφρονηται· διὰ γὰρ τῆς χορηγίας απονόν τε καὶ πρόχειρον· οὕτω καὶ ὅσα καθεύδουσι τοῖς ἀνα θρώποις ὁρῶνται, ἐπεὶ θειοτέρα, φησί, καὶ προγνωστικῇ τίς ἐστιν ὄψις, τοῦ φανταστικοῦ πνεύματος τῆς ψυχῆς τηνικαῦτα καθαρωτέρου καθισταμένου, διὰ τὸ ἀπηλλάχθαι πως τῶν σωματικῶν τε καὶ ὑλικῶν θορύβων, αἰνιγματωδῶς πως καὶ ταῦτα, καὶ ὥσπερ ὑπὸ παραπετάσματι δίδονται τοῖς ἀνθρώποις. η Δι' σοφὸν αὐτῶν φησι καὶ τὸ μὴ σαφές· βεβαιοί δὲ τοῦτο καὶ διὰ τῶν τοῦ Ἡσιόδου ἐπῶν. ἔκρυψαν γάρ, φησίν, οἱ θεοὶ τοῖς ἀνθρώποις τὸν ἄπονον βίον, καὶ πάντων καλῶν ἰδιῶτα θεοὶ προπάροιθεν ἔθηκαν. Τὸ δὲ ἀπόνως τυγχάνειν τῶν ἀγαθῶν δῶρον εἶναί φησι θεῖον. Δίδοσθαι δὲ τοῦτο μὴ πάνυ πολλοῖς τισιν, ὅτι μὴ σφόδρα ὀλίγοις· οἷον σοφία μὲν πόνων χωρίς ἐβραβεύθη τῷ Σολομῶντι Σαμψὼν δὲ ἡ τοῦ σώματος ἀνυπέρβλητος ισχύς τε καὶ ῥώμη· καὶ αὖ, ὡς Έλληνες πείθουσι λόγοι, σου φία τις οὐ πάνυ τοι αγεννής ἧκε παρὰ τῆς ἄνω προνοίας καὶ Αἰσώπῳ τῷ Φρυγί, καὶ πρό γε τού ΠΑΙ
Erit autem a nobis hæc explanatio non tantum in perfectiorum gratiam facta, sed jam propter intelligentiam eorum qui sunt minus idonei. Hi quidem hac in parte versabuntur, alii in alia, nonnulli autem in utraque, prout facultas et vo luntas unicuique fuerit. Quæcunque porro de animo commemorat, cum quibusdam priscis sa pientibus consentanea enumerat, cum quibusdam dissona discrepantiaque. Et quidnam proprie phan tasiam esse ille dicat, quid vero eorum unusquis que: et in qua corporis parte, ejus quæ in somno est vaticinationis, statuat tripodem seu cortinam edendis oraculis idoneam, demonstrat quidem ipsemet ad sapientiæ studiosam et magistram Hypatiam, quod multa eorum quæ inter philoso phandum excogitata nondum a Græcis fuerant, exposita traditaque essent. Conspicuum igitur etiam nos faciemus in ipsa explanatione. Ad hæc efficiemus ut singula innotescant et illustrentur, in singulorum statione degentes. Tu autem pro his quæ apposite et ex tui animi sententia constituta sunt, gratias animo et lingua reddere coram Deo ne torpescas: sed pro iis quæ aliter se habent, luculentam nobis expostulationem facito. Allorum enim ipse dux, princeps et choragus est: in his autem nos culpandi sumus. PAG. Quod si somni sunt fatidici. Quemadmodum regum pretiosa munera, quæ propter valorem majoresve delicias reponuntur et asservantur, et quæcunque apud homines sacra, augusta et magni facienda sunt, sub tapetis et aulæis alia aliis teguntur, ne profanæ ignaræque multitudini pro posita corrumpantur et adulterentur, neque flocci flant: nam propter sumptus, id facile et in promptu positum est: ita quæcunque ab hominibus somno sepultis cernuntur, quandoquidem divinior ac præsciens quidam aspectus denuntiat, tunc phan tastico animæ spiritu puriore pacato, propterea quod solutus est quodammodo corporeis atque materialibus crassisque tumultibus, ænigmatice et obscure quadam ratione etiam ista, tanquam sub velis, hominibus conceduntur. Eam ob rem sapiens et industrium est in ipsis (ut aiunt) etiam id quod non apertum est. Istud porro versibus Hesio di confirmatur. Occultarunt siquidem (ait ipse ) dii hominibus lenem et facilem vitam, et ante omnia bona sudorem dii collocarunt. Illud autem, nempe citra laborem bonoruin compotem esse, nus divinum asserit esse; verum id non admo dum multis concedi, imo valde paucis: veluti sa pientia sine labore Solomoni pro præmio distributa est; Sampsoni vero corporis insuperabilis fortitudo roburque; ac rursum, ut liberales Græcorum disei plinæ tradunt et suadent, sapientia quædam non Paginæ sunt editionis Synesii Petavianæ, quas in nostra numeris grandioribus expressimus. Edit.
col. 531–532page 6 of 59
PG 149:531των παρέχουσι πρόγνωσιν, εἰδέναι σε χρὴ καὶ ἐξ ἀνάγκης επόμενον, ὅτι σοφοὶ μὲν εἰσιν οἱ ὕπνοι, σαφεῖς δὲ οὐκ ἂν δήπου· καὶ ἐντεῦθεν συμπεραίνει καὶ τὸ μὴ σαφὲς εἶναι σοφόν, ἐναντία λέγων τῷ Ευριπίδῃ· ἐκεῖνος γὰρ ἐν τῷ τοῦ Ορέστου δράματι παράγει Μενέλαον λέγοντα, Σοφὸν τὸ σαφές, οὐ τὸ μὴ σαφές. Ἐσχημάτισεν οὖν τὸ προοίμιον, δι' ἦν ἔφαμεν αἰτίαν εἰς τύπον συλλογισμοῦ ὑποθετικοῦ. του Ησιόδω τε καὶ Ομήρω. Τὸ δὲ προφήτας εἶναι ἡ ὕπνοι προφῆταί εἰσι, καὶ τὰ ὄναρ θεάματα μελλόν τοὺς ὕπνους, καὶ τὰ ὄναρ θεάματα σκιώδεις τινὰς εἰκασίας τῶν ἐσομένων, οὕτω τοι βεβαιόν τε καὶ ἀναντίῤῥητον ήγηται ὁ σοφὸς οὗτος Συνέσιος, ὥστε καὶ εὐθὺς ἐκ προοιμίων ἀποδεικτικοῖς τισι χρῆσθαι συλλογισμοῖς βούλεται μὲν, διὰ δὲ μὴ καὶ τοὺς πλείστους ἔχειν αἱρεσιώτας πρὸς τοῦτο, τῷ συναπτικῷ τε καὶ οἱονεὶ διστατικῷ ἐνδέσμῳ κολάζει τὸ αὔθαδες τοῦ τολμήματος, μονονουχί λέγων, ὡς Εἰ ταυτὰ δογματίζεις ἐμοὶ, ὅστις ποτὲ εἶ ὁ τῷ συγκ γράμματι τῷδε ἐντυγχάνων, καὶ δέχῃ ὡς οἱ τε ἀσαφεῖς σοφοί προφῆται ύπνοι ἀσαφεῖς σοφοὶ τῶν ὕπαρ ἐσομένων αἰνίγματα τὰ ἔναρ θεάματα (31. Βίον. Τὸν ἄπονόν φησιν ἐνταῦθα. Τῶν μεγίστων. Αγαθῶν. Τῷ γνωστική. Τη λογική δυνάμει τῆς ψυχῆς. Τὸ γινώσκειν. Οὐ γὰρ θύραθεν δεῖται ταύτης, ἀλλ' αὐτή ἐστι γνῶσις. Ανθρώπῳ. Βοήθημα εἰς τὸ προορᾷν. Ο γὰρ πολύς. Ὁ ἀγοραῖος ὄχλος. Τὸ παρόν. Τὸ ἐνεστώς. Τοῦ μήπω. Τοῦ μέλλοντος. Γενομένου. Μετὰ ἀμφιβολίας. Τῶν πανελλήνων. Τῶν ὅλων Ἑλλήνων, ὅσοι κατὰ τῆς Τροίας ἐστράτευσαν. Πρό τ' ἐόντα. Τὰ παρελθόντα. Καὶ ῾Ομήρφ. Λέγει γὰρ ἐκεῖνος, ὅτι καὶ γενεί πρότερος ὁ Ζεύς. Συντείνειν. Συντρέχειν. Ἐπεὶ τό. Ἐν τούτῳ γὰρ ἔφησεν ἀνωτέρω διαφέρειν Θεόν τε ἀνθρώπου, καὶ ἄνθρωπον θης ρίου. Επῶν. Ομηρικῶν καὶ αὐτῶν. Φορτικῶς. Τοῦτ᾽ ἔστιν ἰδιωτικῶς καὶ παχέως καὶ ἀμαθῶς. Κατ' αὐτήν. Τὴν ποίησιν.
Pac admodum ignobilis accessit a suprema cœlestique providentia Æsopo Phrygio, et ante hunc Hesiodo, necnon Homero. At somnos prophetas esse, et G spectra per quietem visa futurorum umbratiles quasdam similitudines, usque adeo firmum et sancitum, cuique nihil ex adverso opponi queat, arbitratur sapiens et industrius ille Synesius, ut statim a primordio demonstrativis quibusdam uti syllogismis velit; sed quia in hoc non multos ha bet sectatores, conjunctivo ac veluti separativo vineulo subigit ac temperat morositatem et contu maciɔm temeritatis, propemodum dicens: Quod si mihi in istis dogmatis assentiris, quisquis commer cium habes cum hoc commentario, atque etiam admittis somnos prophetas et vaticiniorum inter pretes esse, et quæ inter dormiendum cernuntur futurorum præscientiam exhibere: te quoque nosse operæ pretium est ex necessitate id quod conse quens, nimirum sapientes et industrios esse son nos, non utique dilucidos et apertos. Et binc con cludit, id quod minime conspicuum et obvium est, ingeniosum ac sapiens esse: Euripidi contradicens. Me siquidem in Orestis fabula introducit Mene laum dicentem: Id quod solers et argutum es!, planum ac perspicuum esse, non autem quod obscu ru̟m. Ergo formavit ac texuit proœmium juxta id quod diximus argumentum in formulam syllogismi hypothetici. Vilam. Hic laboris expertem dicit. Maxima. Bona. Cognoscendi virtute. Hoc est rationali potentia aning. Ad cognoscendum. Non enim extrinsecus hanc desiderat, sed ipsamet cognitio est. Homini. Adjumentum ad perspiciendum. Homo quippe vulgaris. Sordida turba. Quod adest. Instans, et quod ante pedes est videt. Nondum evenit. Futurum. Conjectura. Cum ambiguitate. Græcorum omnium. Universorum, quicunque in expeditionem Trojanam exiverunt. Quæ fuerunt. Quæ transierunt et elapsa sunt. Et apud Homerum. Inquit enim ille Jovem, quo ad generationem, priorem et antiquiorem fuisse. Pertinere. Convenire. Quandoquidem. In hoc enim prius dixit Deum ab homine distingui, et hominem a bellua. Versibus. Ipsis Homericis. Insolenter. Hoc est, privato judicio, crasse et imperite. la ca. Poesi.
col. 533–534page 7 of 59
PG 149:533Φιλοσοφίας. Καλῶς τοῦτο εἰρήκει. Καὶ γὰρ οἱ γλώττης ἐξήρτηται, ὥστε οὐ μόνον τῶν ἐκείνου ποιηταὶ φιλόσοφοι ὄντες, ἔλαθον ποιηταὶ παρὰ πάνω των καλούμενοι. Τοῖς γὰρ ἰατροῖς παραπλήσια ὁρῶντες καὶ αὐτοὶ, ἑαυτῶν φιλοσοφίας εἰς μύθους καὶ μέτρα καὶ μέλος ψυχαγωγούντα καταθέμενοι, τῆς ἐκεῖθεν ὠφελείας οὕτωσὶ τὸ πικρὸν συνεκάλυψαν· καθάπερ καὶ ἰατρῶν παῖδες τὴν τῶν λυσιτελούντων φαρμάκων ἀηδίαν μέλιτι κεραννύντες, πολ λάκις συγκρύπτουσιν· ὡς εἶναι λοιπόν συνετὰ μὲν τοῖς σοφοῖς, τοῖς δὲ βεβήλοις δημοτερπῆ μὲν, ἀσύνετα δέ. Εἰς οὐδὲν γὰρ ἕτερον ἐκλαμβάνουσι τὸν Δία ἢ εἰς νοῦν πρεσβύτατον καὶ ἀρχαιότατον, κάν τεῦθεν καὶ σοφώτατον· ὥσπερ καὶ τὴν ᾿Αθηνᾶν εἰς τὴν φρόνησιν, ἣν καὶ τῆς ἐκ τοῦ Διὸς κεφαλῆς γεν νασθαί φασιν. Ακολούθως οὖν καὶ ὁ σοφὸς οὗτος Συνέσιος ἐνταῦθ' εἰς νοῦν μὲν ἐκλαμβάνει τὸν Δία εἰς ἰσχὺν δὲ αὐτοῦ τὴν σοφίαν· τὸ δὲ γενεῇ πρόσ τερος εἰς τὴν ἀρχαιότητα, ἀφ᾿ ἧς καὶ ἡ σοφία τοῖς ἔχουσιν ὡς τὰ πολλὰ περιγίνεται. Φησὶ δὲ καὶ Αναξαγόρας, ὅτι νοῦς ἐστιν ὁ διακοσμῶν τὰ πάντα καὶ πάντων αἴτιος· ὡς ἐντεῦθεν δείκνυσθαι, ὅτι καὶ οὗτος πρεσβύτερον καὶ τοῦδε τοῦ παντὸς δοξάζει τὸν νοῦν. Η νοῦς. Νέα;, νοεράς ουσίας. Ταύτῃ. Οὕτως, κατὰ τοιόνδε τὴν τρόπον. Προσπερονᾷ. Οὕτω τοι αἱρεσιώτης τοῦ Πλάτωνος ἐστιν ὁ παρὼν οὗτος Συνέσιος, καὶ οὕτω τῆς ἐκείνου δοξῶν τὰς πλείους ἐς ἄκρον ἐξεμελέτησεν, ὡς προϊόντες δείξομεν, ἀλλὰ καὶ αὐταῖς πολλαχοῦ κέ χρηται ταῖς ἐκείνου λέξεσι. Καὶ τὸ προσπερονᾷ δὲ ἐκ τοῦ Πλάτωνος παρειλήφει. Φησὶ γὰρ ἐκεῖνος ἐν τῷ Φαίδωνι, ὅτι ἑκάστη ἡδονὴ καὶ λύπη, ὥσπερ ἦλον ἔχουσα προσηλοῖ τὴν ψυχὴν πρὸς τὸ σῶμα, καὶ προσπερονᾷ, καὶ ποιεῖ σωματοειδή, δοξάζουσαν ταῦτα εἶναι ἀληθῆ, ἀπερ ἂν καὶ τὸ σῶμα φῇ. Προσπερονᾷ. Προσηλοί και συγκολλᾷ. Τῷ κατ' ἀλκήν. Τοῦτ' ἔστι, τῷ κατὰ ἰσχὺν ὑπερ φέρειν τῶν ἄλλων. Ανακάμπτει. Συνάγεται, ἀνέρχεται, ὡς ἐπὶ κύκλου συμπεραίνεται. Ότι. Διότι. Αὗται μέν. Ταῦτα εἶπεν ἀποδείξεις εἶναι, ἤγουν τὸ τὴν γνῶσιν καὶ τὴν σοφίαν δύνασθαι προορἂν τὰ ἐσόμενα, καὶ τὸ τὴν μαντείαν πραγματεύεσθαι περὶ ταῦτα. Εἰ δὲ σημαίνει. Ἕλλην καὶ οὗτος τῇ δόξῃ ὤν, τὰ αὐτὰ ἐκείνοις διέξεισι, καί φησιν εἶναι τὸν κα σμον ἔμψυχον, καὶ λοιπὸν, Ὥσπερ, φησίν, ἕκαστον τῶν ἐν τῷ κόσμῳ ζώων σύγκειται ἐκ μερῶν καὶ μελῶν, ἃ δὴ κοινωνίαν καὶ συγγένειαν ἔχουσι πρὸς ἄλληλα· οὕτω καὶ ὁ κόσμος ὁ ἐξ οὐρανοῦ καὶ γῆς, καὶ τῶν μεταξύ συνιστάμενος, ζῶον ἔμψυχον ὤν,
Philosophiæ. Apposite istud dixit. Siquidem poetæ philosophi cum essent, latenter quod poetæ ab omnibus appellati sunt. Ipsi namque consimilia medicis facientes eorum philosophiam in fabulas, versus et modulationem ad animarum solatium litteris prodentes, eamque philosophandi rationem memorie mandantes, illius quæ inde procedit uti litatis ita amarulentam difficultatem obtexerunt, quemadmodum medicorum filii fructuosorum phar macorum acerbitatem et molestiam melle tempe rantes crebro abscondunt: ut sapientibus reliquum si solertes quidem et industrios esse, profanis vero ea supersint quæ plebi hilaritatem et oblecta tionem afferunt, cæterum intelligentiæ et reconditæ perspicacitatis expertia sunt. Nam in nullum alium sensum interpretantur Jovem, quam ad mentem natu maximam et antiquissimam, ac proinde sa pientissimam: veluti Minervam ad prudentiam, quam etiam e Jovis cerebro natam perhibent. Con sentanea igitur ratione sapiens ille Svnesius hic ad mentem et intelligentiam refert Jovem: et ad for titudinem ipsius sapientiam. Quod autem ætale prior sit, ad antiquitatem, per quam sapientia iis qui illam assecnti sunt suppetit, ut permulta alia. Dixit porro Anaxagoras mentem esse quæ omnią gubernat, et omnium bonorum causa est: ut inde demonstret, quod et ille antiquiorem esse, et, hujus universi mentem opinatur. Quam animos. Mentes, substantias et naturas intellectuales. Mac ratione. Hunc in modum. Annectit, vel affigit. Sic utique obfirmatus Plato nis sectator est hic noster Synesius, et ita ab ejus lingua pendet, ut non modo complures ejus opi niones usque ad apicem et sublimitatem meditando consecutus sit, quemadmodum in ipso progressu enarrabimus, verum etiam ipsasmet illius dictiones passim adhibuerit. Et illud annectit e Platone assumpsit. Ait enim in Phædone, quamcunque voluptatem et ægritudinem veluti clavum habere, quo animum corpori affigat et anneciat, corpulentumque efficiat, quippe qui ea vera esse arbitratur, quæ corpus dixerit. Affigit. Seu in suum jus recipit, et conglutinat. Virium praestantia. Id est, propterea quod viri bus aliis præstantior sit.. Reflectitur. Simul adducitur, redit, et tanquam in circulo concluditur. Hæc quidem argumenta sunt. Ea argumenta in quit demonstrationes esse, quod scilicet cognitio et sapienţia possit eventura prospicere, et vatici nandi artificium philosophando circa eas res occu petur. Quod si omnia quidem omni ex parte quidpiam. portendunt. Græcus cum sit opinione, ea qua ipsi sentiunt commemorat: mundum sua natura esse animatum, et quod reliquum est, Quemadmo dum, ait, unumquodque animantium in mundo compositum est ex partibus et menibris, quæ certo societatem et cognationem mutuam inter se ha bent sic et mundus e cœlo ac terra rebusque interjectis constans, animal cum sit vitæ particeps,
col. 535–536page 8 of 59
PG 149:535Ως. Οπως. Επιβλητικήν. Τὴν ἐπιβάλλουσαν καὶ ἁρμόζουσαν. Προβολήν. Πρόοδον. Δύναμις. Κατὰ δύναμιν. Προλαμβάνοντας. Νικώντας, προεκτέμνοντας. Ασχετον. "Αληπτον. Χείρονος. Ὑπὸ τοῦ σώματος. Οσα. Ὕπνον μέτριον, ὕδωρ, καὶ ἄρτον ὀλίγον. Επιβολή. Επαφή, κατάληψις, ἢ ὡς θεωρία. Συνισταμένων. Η ὡς τῶν ἐπανισταμένων. Ἐπὶ τὸ πνεῦμα. Κατὰ τὸ φανταστικοῦ καταλυ τικώτατον. Πνεῦμα. Τὸν Θεόν. "Ωσπερ ὅταν. Ωσπερ γὰρ ἀναλυόμενα τινα καὶ λεπτυνόμενα μηκύνονται και πλατύνονται, καὶ πλείωνα τόπον καταλαμβάνουσιν, ὡς καὶ τὰ εἰς ἀτμὸν ἐκθυμιώμενα τῶν στερεών σωμάτων· οὕτω δὴ τοὐναντίον γίνεται συναγομένων καὶ παχυνομέ νων. Συστέλλονται γὰρ εἰς ἐλάττονα ὄγκον, καὶ κατ έχουσιν ήττονα τόπον ἢ πρότερον, ὡς καὶ ὁ ἀερ παχυνόμενος καὶ γινόμενος ὕδωρ, εἰς ἐλάττονα τοῦ προτέρου όγκου συνάγεται, καὶ αἱ τὸ ὕδωρ πηγνύμενον εἰς κρύσταλλον. Ούτω τοίνυν, φησί, καὶ τὸ φανταστικὸν πνεῦμα διαπλασθὲν ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ αὐταρκες εἰς τὸ πληροῦν τὰς τοῦ ἐγκεφάλου κοι λίας, ἐὰν ὑπὸ συμβάσης τινὸς παχύτητος συσταλῇ εἰς ἐλάττονα όγκον, λέγεται εἶναι μέρη τινὰ τῶν κοιλιῶν τοῦ ἐγκεφάλου κενά. Εἶτα ἐπεὶ οὐκ ἔστι τοῦτο τῇ φύσει δυνατὸν τὸ εἶναι κενόν τι ἐν τοῖς οὗτιν, ἕπεται ἐξ ἀνάγκης εἰσκρίνεσθαι ἐν ταῖς τοι ούτοις κενώμασι πονηρόν τι πνεύμα, ὑφ' οὗ πάσχειν ἀνάγκη μετὰ τῆς φαντασίας τὸ ζῶον. Συνειληθῇ. Συσταλῇ εἰς μείονα όγκον. Τοῖς οὖσι. Δόγμα γάρ ἐστι φιλόσοφον, ὅτι οὐ κενόν. Πλήρεις. Πεπληρωμένας. Δίκη. Καταδίκη. ᾿Εκεῖνο. Ο ἔφη νοεράν επιβολήν. Ευσεβείας. Τελειότης θεότητος. 143. Ημείς μέν. Ενταῦθ᾽ ἐπανάληψιν ποιούμενος τῶν λεχθέντων ἀναφαίνει καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ βιβλίου· ὅτι Περὶ τῆς καθ᾽ ὕπνους μαντικής μὲν προεθέμεθα λέγειν, ὅμως ἀναγκασθέντες πολύν τινα λόγον ἐποιησάμεθα καὶ περὶ τοῦ φανταστικοῦ πνεύματος ὡς ἡγουμένου καὶ ἀναγκαίου πράγματος ὄντος λεχθῆναι. Επιβαλόμενοι. Επιχειρήσαντες. Ἐπὶ τούτῳ. Επέκεινα τούτου. Περιεργάσμεθα. Περιεργότερον διεξήλθομεν. Του λόγου. Τῆς ἀποδείξεως. Ενθάδε. Περὶ τὴν μαντικήν. Εναπέφηνεν. 'Απεφάνθη. Πνεύματος. Φανταστικοῦ.
Juxta facultatem convenienti speculatione intelli gentem. Sropum pertingente et congruente. Procinctum. Progressum. Pro viribus. Quantum humanæ naturæ vires effi cere possunt. Præveniendo. Palmam illis præripiendo et præci dendo. Tolerare non posse. Invictum esse. Delerius. Scilicet corpus. Quatenus. Innuit somnum mediocrem, aquam, el pancn angustum. Mentis concentus. Contrectatio, comprehensio, ut contemplatio. Quæ conspirant. Instigantur. Adversus spiritum. Adversus id quod maxime de struit et ever it imaginationem. Divinum Spiritum. Spiritum Dei viventis. Veluti quando Quemadmodum enim resoluta quæ dam et extenuata producuntur et extenduntur, et ampliorem locum occupant, ut solida ea corpora, que in vaporem facto nidore ac suflitu incensa sunt: sic certe contingit contrariis in unum addu ctis et crassioribus effectis. Cernuntur enim et contrahuntur in minutiorem paucioremque acer vum, ac tenent minorem locum quam prius, veluti etiam aer crassior et spissior in aquam vertitur, et in cumulum pauciorem contractioremque addu citur et rursus aqua frigore concreta in glaciem. Sie igitur, ait, spiritus plantasticus a mundi condi toro formatus alioqui sufficiens et idoneus ad im plendos cerebri sinus, si a contingente quadam pinguedine contrahatur in minorem acervum, di PAG. cuntur esse quædam partes sinuum cerebri vacuæ, Deinde quoniam hoc non est in naturæ viribus, it aliquid sit vacuum et inane in his quæ revera su persunt et exsistunt, sequitur necessario, ut malus aliquis spiritus ingrediatur in ejusmodi loca inania et evacuata, a quo necessarium est animal una cum imaginatione incommodo affici. In arctum simul redigi:ur. Contrabitur in mino rem acervum. In ipsis rebus. Dogma illud philosophicum est, scilicet, nihil inane et vacuurn esse. Plena sint. Completa. Pana. Condemnatio, mulcta. Hoc vero. Quod vocavit intellectuale propositum et institutum. Pietatis. Integritas et perfectio divinæ providen live. Sane quidem nos. Hoc in loco, facta repetitione eorum quæ dicta sunt, scopum libri exhibet: Quo niam de somniorum divinatione quidem constitui nius verba facere, nihilominus necessitate compulsi copiosum quemdam sermonem protraximus de spi ritu phantastico, tanquam dicatur esse dux et efficas rci. Curiose tractavimus. Accuratius et copiosius per secuti sumus. Fa de causa. Supra eum. Ex hac porro disputatione. Explicatione. Hic. In hac arte divinandi. Minus elurescit. Enuntiatum est. Sed spiritus. Plantastici.
col. 537–538page 9 of 59
PG 149:537δυσοιωνίστους καθ' ὁδὸν, δ καὶ κακὸν οἱ κοινοί φασι ἡ ἑκατέροις καὶ παλαιοὶ καὶ νέοι. Ὥσπερ οὖν τοῖς συνάντημα· ή τινα ἐκ τοῦ παρήκοντος λαληθείσαν φωνὴν, ὥσπερ συνεπεπτώκει ποτὲ καὶ Παύλῳ τῷ Αἰμυλίῳ, τῷ ἐκ Ρωμαίων ἀποσταλέντι στρατηγῷ εἰς ἀντίπαλον μάχην τοῦ Περσέως τοῦ τῶν Μακεδόνων βασιλέως. Μέλλοντα γὰρ ἐξιέναι, φασὶν ἀσπα ζόμενον τὸ θυγάτριον εὑρεῖν αὐτὸ δεδακρυμένον, καὶ τὴν αἰτίαν τῆς λύπης ἀκηκοέναι παρ' αὐτοῦ, Οτι, φησί, ὁ Περσεύς ετεθνήκει. "Ην δὲ ὁ Περσεύς ἦν ἔφασκε, κυνίδιον σύντροφον τῷ θυγατρίῳ· τὸν δὲ, ᾿Αγαθῇ τύχῃ, φάναι, ὦ θυγάτερ, καὶ δέχομαι τὸν αἰωνόν· ταῦτα διέξεισιν ἐν τοῖς περὶ μαντικῆς ὁ σοφὸς Κικέρων. Καλούμενα. Παρὰ τῶν πολλῶν. Συγκύρσεις. Συντυχίαι, συναντήματα, ἐπ' ἄλλῳ μὲν πράγματι γινόμεναι, ἐπ' ἄλλῳ δὲ ἀποβαί νουσαι. Απασι. Αλλήλοις ἀλλήλων. Ωστ' εἰ σοφία. Θέλων ἐναργέστερον ἔτι δεῖξαι τὴν τῶν μερῶν τοῦ κόσμου κοινωνίαν πρὸς ἄλληλα καὶ συγγένειαν, φησὶν, ὅτι, εἰ καὶ τοῖς ὄρνισιν ἐνῆν σοφία τις, ὥσπερ τοῖς ἀνθρώποις ἔνεστι, τέχνην ἂν καὶ οἱ ὄρνιθες ἐξ ἀνθρώπων συνεστήσαντο, ὥσπερ καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐκ τῶν ὀρνίθων συνεστήσαντο τέχνην μαντικήν, ἣν καλοῦσιν οἰωνιστικὴν καὶ ὀρνιθοσκοπικήν. Καὶ γὰρ ὥσπερ ὄρνιθες ἀεί εἰσιν ἐξ ἀρχῆς ἀφ' οὗ συνέστη τόδε τὸ πᾶν μέχρι νῦν, οὕτω καὶ οἱ ἄνθρωποι ἀεὶ εἰσιν ἑκάτεροι ἀνθρώποις οἱ ὄρνιθες πρὸς τὰς μαντείας εἰσὶ δεξιοί τε καὶ ἐπιτήδειοι πρὸς μαντικήν, οὕτως ἦσαν ἂν καὶ τοῖς ὄρνισιν οἱ ἄνθρωποι κατὰ τὸ ἀντίστροφον δεξιοὶ καὶ ἐπιτήδειοι πρὸς μαντικήν, εἰ σοφία καὶ τοῖς ὄρνισιν ἐνῆν. ᾿Αναγκαῖον γὰρ ἦν τὰ μέρη τοῦ κόσμου κοινωνεῖν ἀλλήλοις, ἅτε ἑνός τινος ζώου μέλη τυγχάνοντα, καὶ διὰ τοῦτο συμπάθειαν ἔχοντα πρὸς ἄλληλα, καὶ οἷον εἰπεῖν σύμπνοιαν. Ταῦτα λέγων ὥσπερ ἀναλαμβάνει ἑαυτὸν, καὶ διαπορεῖται καὶ οἱονεὶ ἐρωτᾷ ἑαυτὸν λέγων, Μήποτε αἱ μάγων ἴγγες αυταί εἰσι; Καὶ γὰρ ὁ σοφὸς ὁ εἰδὼς τὴν ἀλλήλων τούτων συγγένειαν, ὁρῶν ὅτι θέλγεται παρ' ἀλλήλων ἄλληλα, καὶ δήλωσιν λαμβάνει παρ' ἀλλή λων άλληλα, έλκει ἄλλο δι᾿ ἄλλου· οἷον ὥσπερ διὰ τῆς μαγνίτιδος τὸν σίδηρον, οὕτω καὶ διὰ τῆσδε ἢ τῆσδε τῆς ὕλης, καὶ τοῦδε τοῦ σχήματος, καὶ τῆσδε τῆς φωνῆς, τόδε ἢ τόδε, ὡς εἰρήσεται προϊεῦ σιν ἡμῖν ἐκδηλότερον. Οὐ μόνον γὰρ δένδρα δένδρεσι θέλγεται, καθάπερ φοίνικι φοίνιξ, καὶ βοτάναι βοτάναις, καὶ ζῶα ζώοις, ἀλλὰ καὶ σκορόδῳ ὁ δεῖνα ἰχθὺς, καὶ ἄλλα ἄλλοις, καὶ τό γε θαυμασιώτερον, δαίμονες ἐξ ἀέρος καὶ γῆς θέλγονται τοῖσδε τοῖς λίθοις, ἢ ταῖσδε ταῖς βοτάναις, ἢ ταίσδε ταῖς φω ναῖς, ἢ τοῖσδε τοῖς σχήμασιν, ἃ καὶ χαρακτήρας καλοῦσιν· οἶμαι δὲ ταῦτα παρὰ Χαλδαίων καὶ Αἰ γυπτίων ἀρχῆθεν εὑρῆσθαι ἕκαστον ἑκάστῳ δαίμονι γνωριστικόν σημεῖον. Τὴν δὲ ἴυγγά φασιν ὄρνεον
Portentaque vocantur. multis. Eventus. Casus, occursus, qui propter aliud funt, propter aliud contingunt. Omnium significativa. Mutuo quodam consensu cohærentia. eunte pronuntiatam inconsiderate vocem: quem- neæ ad rerum futurarum præscientiam, sie essent admodum aliquando accidit Paulo Emilio Ro- etiam avibus homines per reciprocationem et vice manorum imperatori ablegato in adversarium versa apti et idonei ad divinationem, si sapientia prælium Persei Macedonum regis, quem aiunt am- etiam avibus inesset: siquidem necessarium esset plexum fuisse filiolam, et eam invenisse lacrymis mundi partes commercium et communicationem perfusam, causamque mororis ab ea didicisse: mutuam habere, quippe quæ unius cujusdam ani Quoniam, inquit, Perseus mortuus est. Erat au- mantis membra sunt: quocirca sympathiam et tem ille Perseus quem dixit catellus filiolæ alum- concordiam habent inter se, et si fas est dicere, pus: eum vero, Prospera fortuna, dixisse: accipio conspirationen. Eadem proferens ac si se repre omen, mea filia. Ista commemorat eloquens atque hendat, ambigal, et quasi se ipsum interrogel di peritus Cicero in lib. De Divinatione. cens: Numquid magorum illecebræ istiusmodi sunt? Etenim sapiens [qui novit mutuam horum cognationem, cum alia ab aliis allici atque attrahi videat, et significationem a se invicem accipere, aliud trahit per aliud. Veluti, quemadmodum a magnete ferrum trahitur, ita ab hac aut illa mate ria et tɔli úgura, aut tali voce, hoc aut illud elici tur, ut manifestius in progressu nostræ exposition nis explicabitur. Non enim tantum arbores ab ar boribus alliciuntur, ut palma trahitur a palma, stirpes a stirpibus, et animantes ab animantibus, verum etiam ab allio piscis quidam ducitur, et alia ab aliis, quin etiam, quod admirabilius est, de mones ex aere et terra alliciuntur certis lapidibus, aut leguminibus, aut quibusdam vocibus, aut isti usmodi figuris, quas etiam characteres vocant. Hæc vero existimo a Chaldæis et Ægyptiis jampridem inventa, ut proprium uniquique dæmoni agnitionis signum sit. At iynga aiunt avem esse quæ caudam semper movet, quam sagæ mulieres ad usum adhi Itaque si sapientia esset. Volens evidentius adhuc ostendere partium mundi communionem et affini tatem, Si etiamn avibus, inquit, inesset sapientia quædam, quemadmodum hominibus ea insita est, artem etiam aves ex hominibus constituissent, sic ut homines ex avibus finxerunt et constituerunt artem divinandi, quam vocant auguralem, et ex avium inspectione depromptum divinandi artifi cium. Etenim quemadmodum aves semper sunt a principio et origine mundi, et ex quo creatum et coagmentatum est hoc universum usque in præsens tempus, sic et homines semper sunt, et sunt utrique ptrisque antiqui et novi. Ut igitur hominibus aves, quqaɖ divinationes et oracula, sunt aptæ et ido
col. 539–540page 10 of 59
PG 149:539μηθῆναι ἐκείνης· ὅμως παραινεῖ ὁ Συνέσιος οὕτω; εὐχέσθαι καὶ τοὺς μέλλοντας κοιμηθήσεσθαι. Η δ' ὑδρηναμένη. Ἐν τῷ ιζ' γράμματι τῆς Οδυσσείας ταῦτά φησιν "Ομηρος περὶ τῆς Πηνελόπης Η δ' ὑδρηναμένη καθαρὰ χροῒ θ' εἵμαθ' ἑλοῦσα, Εὔχετο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας Ρέξειν, αἱ κέ ποθι Ζεὺς ἀντιτα ἔργα τελέσσῃ. Καὶ μετ' ὀλίγα πάλιν φησί, Τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια Τηλέμαχ' ὗτοι ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα Λέξομαι εἰς εὐνὴν, ἢ μοι στονόεσσα τέτυκται, Αἰεὶ δάκρυσ' ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Οδυσ [σεὺς Αγεθ' ἅμ' 'Ατρείδησιν ἐς Ιλιον, καὶ τὰ ἑξῆς. Υδρηναμένη. Νιψαμένη δι᾽ ὕδατος ή Πηνελόπη. * Ωσπερ ἴσως. Η ὡς ὥσπερ τὴν Πηνελόπην αι τοῦσαν ἐποίησεν ἐν τοῖς ἔπεσι. Πάρεστιν. "Ορα ὅπως κἀνταῦθα ὁ Συνέσιος τῇ τῶν Χαλδαίων δόξῃ ἀκολουθεῖ. Ἐκεῖνοι γὰρ διαφορᾶς φασιν εἶναι δαιμόνων. Τοὺς μὲν γὰρ αἰθερίους φασί, τοὺς δὲ ἀερίους, τοὺς δὲ προσγείους, τοὺς δὲ ὑδραίους, τοὺς δὲ ὑποχθονίους. Τους γοῦν περὶ γῆν καὶ ὕδωρ καλινδουμένους ψευδεῖς τὴν φύσιν φασὶν, ἅτε πόρρω τῆς θείας γνώσεως ὄντας, καὶ τῆς ἀφεγγοῦς ὕλης ἀναπεπλησμένους· τοὺς δὲ αἰθερίους ἀληθεῖς, ἅτε πόρρω μὲν τῆς γῆς ὄντας, ἐγγὺς δὲ τῆς θείας γνώσεως. Ο πόρρω Θεός. Ο τῆς αἰθερώδους τάξεως. 144. Τῆς τελετής. Τελετας κυρίως φασὶ τὰ μυστικῶς παραδιδόμενα λόγοις καὶ ἔργοις ἔν τε Ηυ θίᾳ καὶ Ελευσίνι καὶ τοῖς ἄλλοις μαντείοις. Νῦν δὲ καταχρηστικώς λέγει τελετὴν καὶ τὴν δι᾿ ὀνείρων μαντικήν. Ενιαι. Τινές. Ιεροφάντας. Τοὺς ἱεροφάντορας. Τελετών. Γράφεται πόλεων. ᾿Απὸ τῶν μεγίστων. Ωσπερ οἱ ᾿Αθηναίοι κατ ἐκτίμησιν τῶν ὑπαρχόντων ἑκάστῳ τῶν πλουσίων πολιτῶν τοὺς πλείονα κεκτημένους οὐσίαν ᾑροῦντο τριηραρχεῖν, οὕτω, φησί, καὶ τοὺς ἱεροφάντας αἱ πόλεις ᾑροῦντο τους πλουσιωτέρους καὶ ἐντιμοτέρους. Οὗτοι γὰρ δύνανται συνάγειν τὰ χρειώδη παν. η ταχόθεν πρὸς τὴν τέχνην. Τὴν γοῦν διὰ τῶν τοιού των μαντικὴν ἀπαγορεύει. Καὶ δεῖ. Χρεία ἐστί. Κρήσσαν. Κρητικήν. Η μὲν δυσομένου. Ἐκ τῆς Ὀδυσσείας Ομήρου τοῦτο· λέγει δὲ Υπερίονα τὸν ἥλιον Ομηρος, ἀπὸ τῆς ὑπέρ προθέσεως δηλούσης τὸ ἄνω, καὶ τοῦ ἰέναι βήματος δηλοῦντος τὸ πορεύεσθαι, τοῦτ' ἔστιν ὁ ἐπάνω ἡμῶν καὶ τῆς γῆς πορευόμενος. Ὑπερίονος. Ηλίου. Ταῦτα. Τὰ περὶ δύσιν καὶ ἀνατολήν. Τεχνευόντων. Γράφεται, τεχνιτευόντων. Τῶν ὑπαρχόντων. Τῆς ἐνούσης ουσίας. υπέρ, τεχνιτε όντων,
non deberet amplius illa dormire; Synesius tamen eos adhortatur qui in dulcem somnum lumina de clinaturi sunt, ut ita Deum opt. max. precentur. Irrigata. In xv Odyss. lib. ea dicit Homerus de Penelope Ascendit thalamos, puras circumdata vestes, Membraque lota, diis centum tuurilia vovit Et pecudes are laturam, sacra deorum, Si dignas peteret deus hoc pro crimine pœnas. Et paulo post rursum ait Nunc ego, Telemache, ascendam conucula summa, Alta theatra domus, languenti bumina somno Concessura thoro lecti, qui plenus amaro Luctu et tristitia nutrit suspiria mæsta, Humidus et lacrymis nostris fletuque rigatur Assiduo. Et reliqua. Irrigata. Abluta beneficio aquæ Penelope. Quemadmodum fortassis. Veluti Penelopen optan ten introduxit llomerus in suis versibus. Præste adest. Attende quo pacto bic etiam Sy pesins Chaldæorum opinionem sequitur. Illi enim dæmonum discrimina esse dicunt. Nonnullos qui dem æthereos tradunt, alios aerios, los terrae pro p'nquiores, illos vero aqueos, alios denique sub terrancos. Hos igitur qui circum terram et aquam volvuntur, mendaces natura dicunt esse, uin:irum procul a divina intelligentia remotos, et obscura materia repletos. Alios vero æthereos ac cœlestes, veraces, utpote a terra longe sejunctos, sed esse in propinquo divinæ intell gentia. Deus absens. Etherei ordinis. PAG. Cæremoniæ. Cæremonias proprie vocant ea quæ mystice tradita sunt verbis et operibus, et apud Pythicum oraculum, et Eleusinam, et alia Joca ad vaticinandum idonea. Nunc autem abusive cære moniam dicit divinationem, quæ fit inter somnian dum. Antislites. Rerum sacrarum doctores. Quædam cæremonie. Scribitur etiam quædam urbes. maximo sensu. Quemadmodum 'Athenienses juxta æstimationem facultatum uninscujusque ci vium opulentorum, ampliorem substantiam possi dentes deligebant, ut triremibus præessent: ita, inquit, etíam urbes antistites eligebant ditiores et honoratiores. Illi enim poterant utilia ad hanc ar tem undecunque adducere. Hane igitur divinaadi rationem talibus rebus utentem abhorret ac dete statur. Atque opus est. Necessitas exigit. Cretensem. Creta advectam. In Occidente. Ex llomeri Odyssea istud deprom ptum est. Vocat enim solem Hyperionem Homerus, prepositione super, declarante id qual su pernum est; et a verbo lévat, quod ire significat; hoc est, qui supra nos terrainque vagatur et incedit. Hyperionis. Solis. lec. Quæ dicuntur de ortu et occasu solis. Artificiose exquirunt. Scribitur eliam qui solerti ingenio moliuntur. Ex suis rebus partis. Ex substantia et facultatibus quae adsunt.
col. 541–542page 11 of 59
PG 149:541νου τῇ ἡλικίᾳ ἔμεινεν οὗτος ἐφ' ἧς ἔτυχε τότε λεπτότητος, καὶ ἐφ᾽ οὗ ἔτυχε τότε μήκους, ἀπῃωρημένος ἀργὸς καὶ ἀνόνητος, καὶ ὥσπερ τις άψυχος φόρτος. Απορίαν οὖν ἐμποιεῖ τοῖς μὴ τὰς αἰτίας καὶ τοὺς λόγους εἰδόσι, πῶς ἡ χεὶρ, ἐγγυτέρα οὖσα, ἀναίσθητος τοῦ πάθους ἔμεινεν· ὁ δὲ ποῦς, πόρρω κείμενος, συμπέπονθεν· ὅσοι δὲ τῇ μετὰ λόγου κρίσει θεωροῦσε τὰ ἐν κόσμῳ πράγματα, οὗτοι πολλὰ ἂν εὕροιεν ὅμοια. Οὐ γὰρ τοῦ αὐτοῦ πάθους αἰσθάνονται πάντα τὰ σώματα, οὐδὲ πάντα τὰ μέρη τοῦ σώματος, ἀλλὰ τὸ πεφυκός πάσχειν σώμα, καὶ τὸ πεφυκός μέρος τοῦ σώματος συμπάσχειν, καὶ ὅτε πέφυκε, καὶ ὅπως πέφυκεν. "Ωσπερ εὐωδίας περὶ τὸν ἀέρα ἁπλωθείσης οὔτε ξύλον, οὔτε πέτρα, οὐ μὴν οὔτε ἀκοὴ, οὔτε χεὶρ, οὔτε ποὺς αἰσθάνεται, ἀλλὰ μόνον ἡ ὄσφρησις· ὥσπερ καὶ τοῦ μέλους μόνη ἀκοὴ, καὶ τῶν χρωμάτων μόνη ὁ ὄψις. Περὶ δὲ τῶν ὀνομάτων ἃ φωνοῦσι, παραγγέλλουσι ἡ ἀνίατον, ὥστε καὶ τοῦ ἑτέρου ποδός συναυξανομέ λέγοντες, Ονόματα βάρβαρα μήποτ' ἀλλάξῃς. Εἰσὶ γὰρ ονόματα παρ' ἑκάστοις θεόσδοτα, δύναμιν ἐν τελεταῖς ἄῤῥητον ἔχοντα, ὥσπερ τὸ Σαβαώθ, τὸ Αδωναί, τὸ Χερουβίμ, καὶ τὸ Σεραφίμ, τὸ ᾽Αβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, καὶ ὅσα τοιαῦτα· &, φησίν, ἐὰν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν μεταθῇς διάλεκτον, ἀφανίζεις τὴν αὐτῶν δύναμιν καὶ ἐνέργειαν, ὡς καὶ Ωριγένει δοκεῖ τῷ σοφῷ. Φησὶ δὲ Ασκληπιὸς ὁ τοῦ τρισμεγίστου Ερμού μαθητὴς ἐν τῷ πρὸς τὸν Αἰ γύπτιον βασιλέα λόγῳ, ὅτι Οσον δυνατόν ἐστί σοι, βασιλεῦ, τὸν ὑφ' ἡμῶν παραδεδομένον σοι λόγον διατήρησον, ἵνα μήτε εἰς "Ελληνας ἔλθῃ τοιαῦτα μυστήρια, μήτε ἡ τῶν Ἑλλήνων ὑπερήφανος φράσις κεκαλλωπισμένη ἐξίτηλον ποιήση τὸ σεμνὸν καὶ στιβαρὸν, καὶ τὴν ἐνεργητικὴν τῶν ὀνομάτων φράσιν. Οἱ γὰρ τοιοῦτοι λόγοι, τῇ πατρώᾳ διαλέκτῳ ἑρμηνευόμενοι, ἔχουσι σαφῆ τὸν τῶν λόγων νοῦν καὶ γὰρ αὐτὸ τὸ τῆς φωνῆς ποιὸν καὶ ἡ τῶν Αἰγυπτίων ὀνομάτων δύναμις ἐν αὐτῷ τὴν τῶν λεγομένων ενέργειαν ἔχουσι)· δια στρεφόμενοι δὲ ἀσαφεῖς τε γίνονται καὶ ἀνενέργητοι. Φωνάς. Επωδάς. Καὶ τὸ τοῦ δακτύλου. Εθεασάμην καγώ ποτέ τινα παΐδα τοξευθέντα τὸ νεῦρον τοῦ αὐχένος, ᾧ καὶ συνέβη ἐντεῦθεν κρατηθῆναι νάρκῃ τινὶ θάτερον τῶν ποδῶν, καὶ διαμεἶναι τοῦ λοιποῦ τὸ πάθος Εἰς τὸν βουδῶνα. Βουβώνα λέγει τὴν ἀρχὴν τῶν μηρῶν, ἢ ὡς τὴν ἄνω ἀρχὴν τοῦ ποδός. Ἑνὸς γὰρ ἦν. Φησὶ δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ἐν τῷ Περὶ ζώων ἱστορίας, ὅτι οἱ βίες ἧττον ἀλγοῦσι τοὺς πόδας, ἐάν τις τὰ κέρατα ἀλείφῃ πηλῷ, ἢ πίτε τῇ, ἢ ἐλαίῳ. Γοητεύεται. "Αλλο ἐστὶ γοητεία, καὶ ἄλλο μα γεία. καὶ ἄλλο φαρμακεία. Γοητεία μὲν γάρ ἐστιν ἡ ἀπὸ τῶν ἐνύλων καὶ ἀκαθάρτων και κακοποιών δαιμόνων ἔστιν οὓς προσκαλουμένη. Εσχε δὲ τὸ Βουβώνα ἀπὸ τῶν γέων,
etiam iyngas vocitabant. Jam vero de nominibus c qua: usurpant præcipiunt hac formula, Nomina barbara neutiquam mutaveris. Sunt enim nomina șingulis divinitus imposita, quæ vim et efficaciam incredibilem in sacris habent, veluti, Sabaoth, Adonai, Cherubim, Seraphim, Abraham, Isaac, Jacob, et cætera ejusmodi, quorum vim et effectum obscurares, ut sapienti quoque Origeni visum est, si ea Græca dialecto exprimeres. Ait porro Escu lapius Mercurii ter-maximi discipulus, in ea ora țione quam ad Ægyptium regem habuit, his verbis Quantum in te situm est, rex, præceptiones tibi a nobis traditas observa, ne vel ad Græcos perveniant tum arcana mysteria, vel ampullata eorum oratio et compta gravitatem et pondus rerum comprimat ac debilitet, et minus efficacem nominu:n pronuntia tionem reddat. Nam ejusmodi sermones, patria et vernacula lingua explicati, perspicuam dictorum in telligentiam continent (si quidem ipsa vocis qua lilas, et nominum Ægyptiorum vis, effectum eorum quæ dicunturţin se comprehendunt), permu tati autem et conversi in aliam linguam, obscuri et inefficaces fiunt. Voces. Incantationes et carmina. Ac digiti pedis. Vidi ipsemet aliquando puerum quemdam cui cum sagitta nervum cervicis percus sisset, contigit ut inde pes alter torpore corripere tar, et permaneret in reliquum tempus insanabilis morbus; et cum pes alter, ætatis progressu cre sceret, hic alter in ea tenuitate et brevitate qua tunc fuerat, consisteret, suspensus, inutilis et orio sus, tanquam pondus inanimum. Itaque dubita tione afficiebat eos qui causas et rationes non in telligebant, quo pacto cum manus propior esset. sine ullo sensu doloris permansisset, pes autem procul distans condoluisset. At vero qui cum ra tionis judicio considerant res mundanas, pleraque his similia reperire possent. Neque enim eumdem sentiunt dolorem omnia corpora, neque omnes corporis artus: sed id tantum corpus quod ad patiendum natura comparatum est, et ea corporis pars quæ ad condolendum apta est, et quando et quomodo usuvenit. Quemadmodum cum bonus odor per aerem sparsus est, neque lignum, neque lapis, neque vero auris, nec manus, nee pes eum percipit, sed solus odoratus: ut can tus sola auris, et colores solus aspectus compre hendit. In inguen. Graeci vocant principium co xarum, nempe superius principium pedis. Unius enim ambo. Scripsit etiam Aristoteles, in lib. De anim. histor., bobus pedes minus dolere, si quis eorum cornua ungat luto, aut pice, aut oleo. Præstigiis decipitur. Alia est incantatio quæ goetia, alia quæ magia, et alia quæ pharmacia di citur a Græcis. Est enim goetia ratio quosdəm materiæ imínistos, impuros et maleficos dæmonas invocandi. Nomen autem ductum est hoc est, a delibus, quasi luctu digna faciat.
col. 543–544page 12 of 59
PG 149:543ΝΟΤΙΤΙΑ. Δευτεραῖοι ἐς Κύπρον τὴν νῆσον κατήχθημεν, ἔνθα δὴ καὶ πολὺν διατρίβειν ἐγνώκειν χρόνον, διά τε τάλλα τῶν τῆς νήσου καλῶν καὶ τήν γε ἔννομόν τε καὶ φιλόξενον πολιτείαν, καὶ μάλιστα πάντων διὰ τὴν τοῦ σοφοῦ ἐκείνου ἀνδρὸς ὁμιλίαν, Γεώργιον φημὶ τὸν Λαπίθην, ᾧ οὐκ εὐθὺς ἀποβὰς τῆς νεώς ἐντετυχήκειν αὐθημερόν· οὐ γὰρ πλησίον ἐκεῖ που τὴν οἴκησιν εἶχεν, ἀλλὰ δυοῖν ἡμέραιν τοῦ λιμένος ἀπέχουσαν, εἰς ὃν ἡμεῖς τηνικαῦτα ἐσεπεπλεύκει μεν. Ρόδου μὲν γὰρ ἐκείνης τῆς νήσου μείζων ἐστὶν ἡ Κύπρος, καὶ ἅμα οὐ κατ' ἐκείνην, ἀλλ' ἐπιμήκης τὸ σχῆμα· μεταξὺ δ' αὐτῆς ὄρος ἑστήκει τὴν κορυφὴν εἰς ὕψος ἀνάγον μακρόν. "Ολυμπος καλεῖται τὸ ὄρος, ἐξ οὗ καὶ πηγαὶ ποταμῶν ἀπο βλύζουσι τρεῖς, ὧν ὁ μείζων καλούμενος Λάπηθος κάτεισι τέμνων καὶ περιῤῥέων τὴν Λευκωσίαν οὐ τωσὶ καλουμένην χώραν, καὶ ἀποπτύων τὴ ῥεῖθρον παρὰ τὴν ἐς ἄρκτον βλέπουσαν θάλασσαν. Τούτου παρὰ τὰς ὄχθας ἔτυχεν ἔχων ἐκεῖνος τὴν οἴκησιν διὸ καὶ Λαπίθης ἔκ γε τοῦ ποταμοῦ καὶ αὐτὸς ὁπώσε ποτε παρωνόμασται. Γνοίη δ' ἄν τις εὐθὺς, κἀκ μόνης τῆς περιφανείας τε καὶ τοῦ μεγέθους τῶν ο κιῶν καὶ ἐπαύλεων τοῦ ἀνδρὸς, καὶ πρὶν εἰς ἔψιν ἰέναι αὐτοῦ, μὴ τῶν ἀγεννῶν εἶναι καὶ τῶν πολλῶν ἕνα, ὅτι μὴ τῶν πάνυ τοι λίαν ἐνδόξων καὶ πρώ των τῆς νήσου ' γνοίη δ' ἂν μᾶλλον ἐκ τοῦ τρόπου, καὶ τῆς ἄλλης τοῦ βίου σεμνότητος. Ἑορταὶ γὰρ καὶ πανηγύρεις ἱεραὶ τὴν οἰκίαν ἐκείνου εκδ σμουν καὶ χορηγίαι τῶν δεομένων δαψιλεῖς. Τῶν γε μὴν συχνὰ περιαγομένων ἐκεῖ Χριστιανῶν αἰχμαλώ των μεγίστην ἐποιεῖτο προμήθειαν, αὐτός τε παρέ χων ἀφθόνως τὰ μείζω καὶ τελεώτερα τῆς τούτων ἐλευθερίας, καὶ ἅμα τοὺς ἄλλους ἀτρύνων διδασκαλίαις τῶν θείων Γραφών. Εργον γὰρ αὐτοῦ σπου δαιότατον μάλιστα πάντων ἱεραῖς ἐκκλησίαις ἀθρο ζομένους Χριστιανούς διδάσκειν τά τε ἄλλα τῆς εἰ σεβείας νόμιμα, καὶ πρός γε φροντίδα ποιείσθαι τῶν δεομένων μεγίστην, ὡς εἶναι δι᾽ ἐκεῖνον πᾶσαν ἐκείνην τὴν νῆσον ἐλέους καὶ πίστεως στάδιον, καὶ μάλιστα πάντων αἰχμαλώτων ελευθερίας. Εισί γε μὴν καὶ αὐτοῦ ῥηγὸς περὶ τοὺς τόπους ἐκείνους ἐπαύλεις καὶ δίαιται, καὶ αἱ τῶν οἰκων ἐκείνου λαμ πρότητες πάνω καλαὶ διὰ τὸ χαριέστερον εἶναι τῆς οἰκίαν οἰκείαν. α)
um per titulos juxta varia rerum argumenta, et nescio an distinctum ab eo quod nobis Gesnerus et Constantinus recensuit Lapithani, ejus studia, res ac fortunas, ad amussim nobis repræsentavit Agathangelus, Callistrati filius, in Narrationibus Ejus verba, scriptionis tædio fatigatus, ut animo recreeris, nec invitus, quia rar. et nondum edita (a), perleges Altero die in Cyprum insulam pervenimus, in ea diutius immorari deliberaveram, tum propter insule commoda, tum propter justam, hospita lemque vitæ rationem, et ante omnia propter sa pientis illius viri consuetudinem, Georgium, in quam, Lapitham, cum quo non illico, e navi de scenders, codemque die congressus sum; negre enim proxime viciniæ habitabat, sed biduo e por tu loca distantia incolebat, ad quem nos tunc po stea adnavigavimus. Rhodo siquidem insula Cy prus grandior est, illique dissimilis, et ligura pro lixior, in ejus medio nons in magnam altitudinem caput erigit. Olympo nomen est, ex quo fontes in fluvios divisi tres emergunt, eorum major Lapi thus nomine procurrit scindens circumfluensque Leucosiam, agrum sic nuncupatum, tandem aquis C'est indubitablement le même ouvrage. Si Gesner n'a complé que 319 vers, c'est qu'il a ren contré un manuscrit incomplet. Hc est Agathangelus qui adversus Nicepho rum Gregoram scripsit contra Aristotelem. FABRI Cette circonstance, indiquée par un témoin ocmaire, pourra servir à rectifier les cartes de l'ile de Chypre, notamment celle qui se trouve in mare, quod Ursam respicit, immergitur. Hujus in ripis ædes ille habet, unde et illi a fluvio, ut cumque fuerit Lapithæ nomen habet. Statim qui libet ex solo rerum aspectu, et ædium, ac stabu lorum magnitudine, conjiciet virum, antequam videat, neque à degeneribus esse, neque ex multi tudine unum, sed ex præcipuis, ac celebrioribus, Insulæque primatibus. Sed hoc potius ex moribus, reliquoque vita instituto, ac gravitate dignoscel. Festi enim dies, ac sacra solemnitates habitatio nem illius exornabant, et dapsiles in indigentes fortunarum profusiones, Christianis vero præcipue captivis, circa ea loca peregrinantibus operam se dulam impertiebat, ipse eſſfuse de suo majora, ac magis necessaria pro eorum libertate exhibens, aliisque id idem suadens, et divinarum Litterarum auctoritate compellens. Primum namque ac potis simum illius studium est, Christianos in sacrosan ctas ecclesias convenientes pietatis leges edocere, nec non ut indigentibus ex corde primum omnium occurrant. Hinc per eum tota ea insula misericor dia, ac fidel, et præcipue captivorum liberationis stadium est. Sunt circa ea loca regis insulæ, et mansiones, et ædes splendidæ, ac magnificæ, quod ea pars insulæ propter aeris, et situs locorum aptitudinem, ac dexteritatem pulchrior ac venustior judicatur. Quapropter ob vicinitatem crebrae ad dans le tome XXXII des Mémoires de l'Académie des belles-lettres, où elle sert de base à une sa vante dissertation de Danville. Ce qu'Agathangélus ajoute sur le cours du Lapithus ne peut non plus se vérifier sur les cartes que j'ai eu occasion de voir. Voyez p. seq., note 4. J'ai écrit au lieu de Ce roi étoit un Lusignan. Edila nunc exstant et pars sunt libri XXIV Historiarum Nicephori Gregora. Vide lom. CXLVIII, col. 1438. Lx his Agaibangeli narrationibus discimus Agathangelum Gregora arctissima amicitia conjunctum fuisse; eum autent contra Gregoram pro Aristotele scripsisse, unde Fabricius hauserit, nescimus. Four.
col. 545–546page 13 of 59
PG 149:545ἡμιόλιον. Θεωρεῖται δὲ ὁ ἐπίτριτος λόγος ἐν δύο ὅτι ὁ τὴν ὑπάτην ψήλας, ἤτοι κινήσας (ἔστι δὲ τὸ ἀνίσοις ἀριθμοῖς, ὅταν ἔχῃ ὁ μείζων ὅλον τὸν ἐλάτ τονα, καὶ τοῦ ἐλάττονος τρίτον, ὡς ἐπὶ τοῦ τετάρ του καὶ τρίτου· ὁ ἐπόγδοος δὲ, ὅταν ὁ μείζων ἀριθὲ μὰς ἔχῃ ὅλον τὸν ἐλάττονα καὶ τὸ τοῦ ἐλάττονος ὄγδοον, ὡς ἐπὶ τοῦ η' καὶ θ'· ὁ ἡμιόλιος δὲ, ὅταν δ μείζων ἀριθμὸς ἔχῃ ὅλον τὸν ἐλάττονα, καὶ τὸ τοῦ ἐλάττονος ἥμισυ, ὡς ἐπὶ τοῦ γ' και δ'. Τούτων ο τως υποκειμένων, φησὶν ὁ σοφὸς οὗτος Συνέσιος, ψήλας ποιὰ φωνὴ μουσικῆς ἐμμελής, ἀπὸ τοῦ ψάλ λω), ὁ γοῦν τὴν ὑπάτην, φησί, ψήλας, οὐ τὴν παρ' αὐτήν, ἤτοι τὴν προσλαμβανομένην εκίνησεν. Αὕτη γὰρ ἔχει λόγον ἐπόγδοον πρὸς αὐτὴν, ἀλλὰ τὴν πλησίον τὴν μέσην, πρὸς ἦν καὶ ἐπίτριτον ἔχει λόγον. Τῇ γὰρ συγγενείᾳ τῶν τοιούτων λόγων συμ πάσχουσιν ἀποῤῥήτως ἀλλήλαι;, καὶ πόῤῥω οὖσαι μᾶλλον τῶν ἔγγιστα. Πυθαγόρου ἑπτάχορδος λύρα, ἡμ. διαπέντε. νητῶν τετράχορδον ὑπές τετράχορδον ἐπίτρες. Διατέσσαρ. νήτη παρανήτη παραμέση μέση μαδι ὑπε παρυπάτη παρυπάτη ὑπάτη προσλαμβ. σμυ σις τόνος τόνος ήμι τους ἡμί τόν τις τόν λεῖμ. ἐπή. ἐπή λεῖμ. επής Εκή. ψήλας,
tionem efficit sesquialteram. Observatur porro paten, seu gravissimam chordam imæ oppositam sesquitertia proportio in duobus inæqualibus nu nieris, cum habeat major totam minorem, et mi noris tertiam partem, ut in quarta et tertia. Ses quioctava autem, quando major numerus habet integrum minorem, et minoris octavam, quemad modum in 8 et 9. Sesquialtera porro, cum major numerus continet totum minorem, et minoris dimi dium, sicuti in 3 et 4. Istis rationibus pro funda mento jactis atque confessis, solers noster inquit Synesius, quod qui pulsaverit vel commoverit hy (est autem hæc dictio id est, qui pulsat, quæ dam vox musicæ concinna, a verbo Yállw, fidium sonitu canto); ait igitur, qui hypaten pulsaverit, non eam quæ juxta est ipsam, nimirum assumptamı moverit: eamdem enim sesquioctavam proportio nem habet respectu ipsius: verum propinquio rem mediam, cujus etiam comparatione sesquiter tiam habet proportionem. Nam affinitate talium pro portionum consentiunt inter se latenter, et multum distantes potius quam viciniores.
col. 547–548page 14 of 59
PG 149:547Τῆς προγενεστέρας. [ν εἶχον πρὸ τοῦ εἰδοποιηπρὸς τὴν τέχνην ἐκπλήττεσθαι, καὶ πολλῷ μείζονα θῆναι, δ τα δ' ἔτι ὕλη ἀνείδεος. τούτου ἡγεῖσθαι τὴν ἰσχύν, ἢ τοὺς μυθικοὺς ἑκατάγ χειρας. Οὗτος. οὖν ἔλεγεν ὡς τῇ δοθείσῃ δυνάμει τὸ δοθὲν βάρος κινῆσαι δυνατόν ἐστι· καὶ προσετία θει πρὸς σύστασιν τῆς ἀποδείξεως, ὡς εἰ γῆν εἶχεν Τὸ ἁπλῶς. Συνθέτως ἕν· ἁπλῶς γὰρ εἴη ἐν, ὁ μούς. Πολλῶν. Η σύνθεσιν. 133. Τῆς στάσεως. Αὐτῆς τῆς στάσεως, ἑτέραν, εκίνησεν ἂν ταύτην, μεταβὰς ἐκ ταύτης αὐτῆς τῆς μάχης. Αντιφώνων. Καθὸ ὀξὺ καὶ βαρύ λέγεται ἀντί γωνον. Συμφώνων. Καθὸ κυρίως ἐπίτριτον καὶ ἡμιόλιον καὶ διπλάσιον λέγεται σύμφωνον. Αρμονία. Εστί. Λύρας. Ἐπὶ λύρας. Κόσμιον. Ἐπὶ κόσμου. Αρχιμήδης. Οὗτος ὁ θαυμάσιος Αρχιμήδης ήκμασεν ἐν Σικελίᾳ ἐπὶ ἄρχοντος Ιέρωνος. Οὗτος από των νοητῶν ἐπὶ τὰ σωματικὰ τρέψας τὴν γεω μετρικὴν ἐπιστήμην, καὶ τὸν τῆς μαθηματικῆς λό γον δι' αἰσθήσεως μίξας ταῖς ὀργανικαῖς κατα σκευαῖς, ἐνεργέστερον τοῖς πολλοῖς κατεστήσατο ὥστε καὶ Μαρκέλλῳ τῷ Ρωμαίων στρατηγῷ ναυσί τε καὶ μηχαναῖς πλείσταις ἐς Συράκουσαν κατα πλεύσαντι, πόλις δὲ αὕτη μεγάλη τῆς Σικελίας, τοσαύταις καὶ τοιαύταις Αρχιμήδης αντέστη ταῖς ἀπὸ τῆς τέχνης μηχαναῖς, καὶ τοσούτῳ παρέδωκεν ὀλέθρῳ τὸ τῶν Ρωμαίων ναυτικὸν, ὥστε τὸν πολὺν ἐκεῖνον Μάρκελλον ηττημένον ἐπαναστρές φοντα, λίαν θαυμάζειν τὴν τοῦ ἀνδρὸς σύνεσιν, καὶ πρὸς ἐκείνην. Σοφός. Ο μάντις. Αὐτῷ. Τῷ κόσμῳ. Τοῦ κόσμου. Κόσμον ἐνταῦθα λέγει τὸν ἀπὸ τῆς σεληνικής σφαίρας πάτα μέχρι γῆς διήκοντα. Τοῦ τον γὰρ καὶ σύνθετον ἐκ τῶν τεσσάρων εἶναι λέγει στοιχείων, καὶ φύσιν ἔχοντα πάσχειν καὶ ἀλλοιοῦσθαι ἄλλοτε άλλως, ἔτι δὲ καὶ διὰ γοητείας· ἅπαν δὲ τῷ ἔξω τοῦ κόσμου, τοῦτ' ἔστι τὸν μετὰ τὴν σε λήνην ἄνω τόπον, ἁπλοῦν καὶ ἀσύνθετόν φησι καὶ ἀναλλοίωτον κόσμον, καὶ ἀπαθῆ, καὶ ἀγοήτευτον, καὶ νοερώτερον, καὶ ἀνεπίστροφον πρὸς τὰ ἐντεῦθεν γινόμενα πάσης τῆς ὕλης. Αγοήτευτον. Ελεύθερον πάθους. Οὐκ αλεγίζει. Τοῦτο ἐκ τοῦ Ὅμηρικοῦ παρεκβέ βληται. Ἐν γὰρ τῷ πρώτῳ τῆς Ομήρου ῥαψῳδίας φησὶν ὁ ᾿Αγαμέμνων πρὸς τὸν ᾿Αχιλλέα, ὅτι Σέθεν δ' ἐγὼ οὐκ ἀλεγίζω Οὐδ᾽ ὅθομαι κοτέοντες..... Αμείλικτος. Απαθής. Τὸ δὲ παθητικόν. Τῆς ψυχῆς ὅσον πρὸς λόγου καὶ νοῦν ἀφορᾷ, ἀπαθές ἐστι· τὸ δὲ πρὸς τὴν ὕλην
PAG. Antiquioris meliorisque concordiæ. Quam habe Sant priusquam in suam formam producerentur, erantque adhuc materia informis. Non est simpliciter. Composite unum; simpliciter enim et absolute fuerit unum, fluxus. Ex multis unum. Qua ratione est compositum. Et ipsarum discordia. Ipsa seditione, ipsa pugna. Dissonorum. Quoniam acutum et grave dicuntur dissona. Concordantium. Quia proprie sesquitertius et sesquialter sonus ac duplus dicuntur mutuo con centu inter se consentire. Archimedes. Mirificus ille Archimedes regnante Hierone floruit in Sicilia. Is a rebus sub intelligen tiam et animi conceptionem cadentibus ad corpo reas geometricam scientiam deflectens, et mathe maticæ rationem, potentiæ sentiendi beneficio, mi scens instrumentalibus opificiis structurisque ar tificiosis, evidentiorem plerisque reddidit. Ita ut Marcello Romanorum imperatori, qui navibus at que fabricis compluribus Syracusas navigarat (illa vero civitas maxima erat totius Siciliae), tantis ac talibus suis artificiosis machinationibus Archime des obstiterit, ac tan funestæ stragi tradiderit Ro manorum classem, ut vehemens ille Marcellus su peratus et cœptis absistens interdum, admiratus sit viri industriam, et illius artificio obstupuerit, lon geque majores hujus vires existimaverit, quam fa bulosos centimanos. Is igitur dicebat ex assignatis viribus concessum pondus moveri posse; et adde bat ad demonstrationis assertionem et confirma tionem, quod si alteram terram haberet, concita ret ipsam, digrediens ex hac in illam. Industrius. Vates, et in rebus futuris præsa giendis solers. Ipso. Mundo. Extra mundum. Hoc in loco mundum dicit qui a lunari globo circuloque, inde usque in terram pervenit et exporrigitur; hunc enim etiam coag mentatum esse ex quatuor elementis asserit, ac naturam habere ad patiendum idoneam: eamque alioqui interdum variari et permutari posse, ad huc etiam per incantationem, universum autem per ludificationem. Quidquid autem est extra muli dum, videlicet post lunæ superiorem locum, sign plex et incompositum dicit, et mundum immuta bilem, nec non perturbationis expertem, nullisque præstigiis obnoxium, ad intelligentiam propius accedentem ac negligentem ex eo loco quæcunque fiunt in tota materia. Ab incantatione et præstigiis immune esf. per turbatione liberum. Securus est. Istud ex Homeri Iliade depromptumi est. In primo siquidem Homeri Rhapsodia art Agamemnon ad Achillem Tu nil mihi curæ es, Nec morcor, mihi quod succenses. Nec tradi blanditiis. Perturbationum expers. Quod autem affectibus subjicitur. Quidquid animæ respicit ad rationem ac mentem, affectione caret
col. 549–550page 15 of 59
PG 149:549ἀποκλίνον ἅπαν ἐστὶ παθητικόν. Διαιρεῖται δὲ τὸ πεις αὐτὰ, ἔν τι βλέπεις, συγγένειαν ἔχοντα παντα παθητικὸν τῆς ψυχῆς εἰς τε τὸ πειθόμενον λόγῳ, καὶ εἰς τὸ μὴ πειθόμενον λόγῳ διπλοῦν. Τὸ μὲν γάρ φαμεν θρεπτικὸν καὶ φυσικόν· τὸ δὲ σφυγμικὸν καὶ ζωτικόν· ἄμφω δὲ ταῦτα οὐ λόγῳ πείθεσθαι ἴσασιν. Οὐδὲ γὰρ προαίρεσιν οὐδὲ κριτικήν τινα δύναμιν ἔχει· ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ἐπιπειθὲς λόγῳ διπλοῦν ἐστι. Τὸ μὲν γάρ φαμεν ἐπιθυμητικόν, τὸ δὲ θυμικὸν. Τὸ μέν τοι ἐπιθυμητικὸν διαιρεῖται εἰς ἡδονὴν καὶ λύπην· ἐπιτυγχάνον γὰρ ἡδονὴν ἐργάζεται ἀποτυγχάνον δὲ, λύπην· τὸ δὲ θυμικὸν διαιρεῖται εἰς τρία, εἰς ὀργὴν, ἣν δὴ καὶ χολὴν καὶ χόλον και λεῦσι· καὶ εἰς μῆνιν, καὶ εἰς κότον. Ἔστι δὲ ὀργὴ θυμὸς πρὸς ἐνέργειαν ἀρχὴν καὶ κίνησιν ἔχων, ἢ θυμὸς ἐνεργούμενος μήνις δὲ καὶ κότος ἐστὶν ὁ ἐπιμένων καὶ ἐγκείμενος θυμός. Μαντείαις. Την μαντείαν πολυειδή φασιν Ελλη μας εἶναι, καὶ διαφόρως ἐνεργοῦσαν, ὡς μετρίως κάν τοῖς ἔμπροσθεν τοῦ παρόντος βιβλίου ειρήσεται τελετὴν δέ φασι τὴν τῶν μυστηρίων μετάδοσιν, ὡς τελειοῦσαν τοὺς μυουμένους. Ἔτι δὲ τοὺς εἰς ἕξιν ἐλθόντας τῆς παραδόσεως ταύτης τετελεσμένους καὶ τελείους φασί. Διαστάντων. Τὰ ἐν κόσμῳ πάντα σύνθετα καὶ είδοπεποιημένα πράγματα, εἰ μὲν ὡς οὐσίας βλέ χύθεν πρὸς ἑαυτά· εἰ δὲ ὡς εἰδοπεποιημένα πράγ ματα, πλῆθος βλέπεις διάφορον καὶ διάστασιν ἔχον πρὸς ἑαυτὸ δι' ὅλους ἢ μᾶλλον, ὅταν κατ' εἶδος βλέ της τὰ ὄντα, τὸ ἓν βλέπεις διακεκριμένον ὅταν δὲ κατὰ τὴν τοῦ ὄντος φύσιν, τὸ ἓν βλέπεις συνηθροισμένον. Τῷ νόμῳ. Καὶ γὰρ κωλύει καὶ ἡ πολιτεία τὰς τελετάς. Καὶ δὴ τὸ ὅλον. Αλλ' ἡμεῖς μὲν, φησί, καθ' ὅσον ἦν ἡμῖν ἐφικτὸν, καθολικὸν διεξήλθομεν ἐγκώ μιον πάσης μαντικῆς, καὶ γνώρισμα ἐδείξαμεν εἶναι κοινὸν τῆς ἀρίστης μαντικῆς τὴν ἀσάφειαν. Τὰ γὰρ σαφῶς καὶ ἐναργώς θεωρούμενα οὐδὲ μαντεία ἂν εἴη τις, οὐδὲ ἀποδείξεως δεηθείη ἄν τινος· ἡ δὲ νῦν πρόθεσις καὶ ὁ σκοπὸς ἡμῶν ἐστιν ἐνδιατρίψαι το περὶ αὐτὴν δὴ τὴν ἀρίστην σκέμματι, καὶ ἀκρι εστέραν τὴν ταύτης ἐξέτασιν ποιήσασθαι. Τὸ ὅλον. Γενικῶς καὶ καθόλου. Αὐτῆς. Τῆς μαντικῆς. Ενόντων. Κατὰ δύναμιν. Εγκεκωμίασται. Παρ' ἡμῶν. Αρίστην. Ἀπὸ τῶν ἄλλων μαντειῶν. Αποτεμόμενον. Εἰδικῶς. Χαρακτήρα. Γνώρισμα.
quod autem in materiam vergit, id omne affectibus impellitur. Distinguitur autem id quod animi pas sionibus est obnoxium, in id quod rationi paret, et in id quod rationem aspernatur bifariam. Illud enim dicimus naturale, atque habere vim vegetandi ac nutriendi: hoc vero excitativum et animale. Sed ambo hæc haud rationi obtemperare norunt neque enim consilium, neque ullas judicandi vires habent. Consimili modo id quod rationi obtem perat, duplum est. Hoc enim nuncupamus vim concupiscendi, illud vero vim irascendi. Et illa vis concupiscendi dividitur in voluptatem ac dolorem. Nam quod prospere et ex animi sententia evenit, voluptatem affert et ingenerat: quod autem aber rando infaustum est, dolorem et ægritudinem. Quod porro irascendi vím habet, in tria diffunditur, in iracundiam, quam sane bilem et iram vocant, et in ulciscendi aviditatem et excandescentiam. Est au-em iracundia auimi impetus, ad efficaciam mu nerisque functionem principium et commotionem habens, vel animi vehementia ad quidpiam effi ciendum sed ulciscendi cupiditas et excande scentia est permanens et insitus furor. In divinationibus. Divinationem multiformem asserunt Græci, eamque diversam efficiendi facul tatem sortitam esse, quemadmodum paucis in de. cursu hufus libri dicetur. Cæremoniam autem di cunt mysteriorum communicationem, veluti per ficientem eos, qui sacris initiati sunt. Praterea vero ad animi affectionem habitumque accedentes hujus communicationis gratia adoptatos, eximios et perfectos vocant. Dissidentium. Ea quæ in mundo continentur, omnia concreta et in suam formam producta sunt, si ea veluti essentias spectes, quidpiam unum in tucris, cognationemque et affinitatem omni ex parte inter se habens. Quod si eadem formata et in pro priam cujusque speciem producta, multitudinem cernis distinctam ac dissidium habentem, quan tum ad eam spectat in universum, vel potius quando vides per singulas species ea quæ sunt in ¡erum natura, unum intueris discretum ac separa tum: cum vero secundum ipsius entis naturam unum spectas in congeriem aggregatum. Legi morem gerens. Etenim vetat civilis admi nistratio hujusmodi cæremonias. Ideo summatim. At nos quidem, inquit, quoad nobis illud assequi datur, catholicum et univer sum percurrimus, nostræque orationis stylo per lustravimus præconium totius divinationis, ac specimen argumentumque demonstravimus esse commune optimi vaticinii obscuritatem. Quæ enim dilucide et aperte patenterque inter speculandum observantur, neque divinationis cujusdam fuerint, neque demonstrationis indiga. Nunc porro nostrum institutum nosterque scopus est, immorari in op tima præstantissimaque ipsius consideratione, necnon exactiorem ejusdem indagationem efficerc. Summatim. Generaliter et universe. Ipsa. Vaticinandi ars. Pro virili parte. Quantum virium nostrarum fa cultas patitur. Exornata sit. nobis. Optimam. Respectu aliarum divinationum. Ei qui depromuserit. Detraxerit et eripuerit, specialiter, et adbibita formarum distinctione.
col. 551–552page 16 of 59
PG 149:551Επί πάσαις. Ταῖς μαντείαις. Μηδεμιᾶς. Μαντικής. Ελεγχον. Απόδειξιν. Ολοκλήρῳ. Εναργώς. Τι ῦτο σεμνόν. Τὸ ἀσαφές. Ἐκεῖθεν. Ηρόδοτος ὁ τὰ Περσικά συγγραψάμενος, καὶ τοῖς ἄλλοις τῶν ἱστορικῶν αὐτοῦ βιβλίων συνθείς, τάδε περὶ τῶν Ἑλλήνων διέξεισιν, ὅτι Πεμψάντων Αθηναίων εἰς Δελφούς, ἔχρησεν ἡ Πυθέη, ή όνομα ἦν Αριστονίκη, πρῶτον μὲν τάδε, Ω μέλεοι, τι κάθησθε; λιπών φεῦτ' ἔσχατα γαίης Δώματα καὶ πόλιος τροχοειδέος άκρα κάρηνα. Οὔτε γὰρ ἡ κεφαλὴ μένει ἔμπεδον, οὔτε τὸ σῶμα. κατὰ γὰρ μιν ἐρείπει. Πῦρ τε καὶ ὀξύς "Αρης, Συριγενές ἅρμα διώκων, Πολλὰ δέ κ' ἀλλ' ἀπολεῖ πυργώματα. Καὶ πρῶτον μὲν τάδε, δεύτερον δὲ ἱκετεύσασι χρι ἡ Πυθία τάδε Οὐ δύναται πολλὰς Δι' Ὀλύμπιον ἐξιλάσασθαι, Λισσομένη πολλοῖσι λόγοις καὶ μήτιδι πυκνῇ νοῦς ψυχὴ ὄντα γινόμενα Σοὶ δὲ τόδ' αὖθις ἔπος ἐρέω ἀδάμαντι πελάσσας. Τῶν ἄλλων γὰρ ἁλισκομένων, ὅσα Κέκροπος Λούρος Ἐντὸς ἔχει, κευθμών τε Κιθαιρώνος ζαθέοιο, Τεῖχος Τριτογενεῖ ξύλινον διδοῖ εὐρύοπα Ζεὺς, Μοῦνον ἀπόρθητον τελέθειν· τό σε τέκνα τ' ὀνήσει. Μηδὲ σύ γ' ἱπποσύνην τε μένειν, καὶ πεζὸν ἰόντα Πολλὺν ἀπ' ἠπείρου στρατὸν ἥσυχος, ἀλλ' ὑποχωρεῖν. Νῶτον ἐπιστρέψας, ἔτι τοί ποτε κἀντίος έσσῃ. *Ω θείη Σαλαμίς, ἀπολεῖς δὲ σὺ τέκνα γυναικῶν, Ήπου σκιδναμένης Δημήτερος ἢ συνιούσης. Μάτην. Μὴ συνιεὶς τὸν νοῦν. Ενταῦθα. Κατὰ τοῦτο. Επίκρυψιν. Τὴν ἀσάφειαν. Επιθετέον. Σπουδαστέον. Ταύτῃ. Τῇ μαντική. Νούς μέν. Ο προσεχής τῷ δημιουργῷ, 131. Τὰ εἴδη. Πρώτων, δευτέρων, τρίτων, τετάρτων. νοῦς ψυχή. Εναλλὰξ οὖν. Βουλόμενος εναργέστερον δεῖξαι τὴν τῶν προτεθέντων ἀναλογίαν, ἢ ὡς ἂν λόγον ἔχει νοῦς καὶ ψυχὴ πρὸς τὰ ὄντα καὶ τὰ γινόμενα, ὅροις ἐχρήσατο καὶ λόγοις τισὶν ἐκ τοῦ πέμπτου τῶν Εὐα κλείδου στοιχείων. Φησὶ γὰρ Εὐκλείδης ἐν τοῖς ὅροις ὄντα γινόμενα τοῦ πέμπτου στοιχείου, ὅτι ἐναλλαξ λόγος ἐστὶ λῆψις τοῦ ἡγουμένου πρὸς τὸ ἡγούμενον, καὶ τοῦ επομένου πρὸς τὸ ἑπόμενον· πρὸς δὲ ὑπόδειγμα κείσθωσαν ἀριθμοὶ οὗτοι, ις', η', δ', β'. Ὃν δὴ λόγον ἔχει ὁ ις' πρὸς τὸν η', τὸν αὐτὸν ἔχει ὁ δ' πρὸς τὸν
PAG. Signum commune. Specimen, documentum et argumentum. Reprehensionem. Refutationem nem. demonstratio In integra natura. Manifeste et exacte. Istud venerandum. Obscurum. Et inde. Herodotus gesta Persarum litterarum monimentis tradens, et in aliis suis libris quos de historia composuit, ista de Græcis commemorat, quod cum Athenienses ad Delphicum misissent oraculum, respondit Pythia sacerdos, cui nomen erat Aristonice, hec quidem primum Quid miseranda, sedes, gens? i, fuge ad extima terræ, Edibus et jugibus desertis urbe globosa. Nam capul et corpus nusquam sincera manebunt, Extremire pedes nequeunt superesse manusve, Aut medium sed enim ignis edax hac arida reddet, Et Mars acer equis, urgens Syriu.n agmine currum. Mox perdet plerasque, tuas non solius arces, Ac mullas divum rapidis dabit ignibus ædes. Et primum quidem ista: deinceps autem talia supplicibus respondit Pythia vales Non poterit multis hortatibus usa Minerva, Et precibus blandita Jovem placare supremum. Hoc tibi fabor item responsum adamante propin [ quans Nam reliquis captis, quæ limes Cecropis oræ Intus habet, quoicunque_sacer penetrale Citharon, Juppiter e ligno muris Tritonida donat Qui muri invicti tibi sint natisque saluti Tu vero adventum peditumque equitumque quietus Terrestresque acies noli exspecture: sed hosti Terga dato, vel si tibilfors erit obvius unquam Divina o Salamis, muliebria pignora perdes, Usquam vel Cerere inspersa, coeunte vel ipsa. Incassum. Sensum oraculi minime intelligens. Hac capessenda est. Studiose huic incumbendum est. Mens si quidem. Cohærens et adjuncta conditori omniumque rerum opifici. Species. Primorum, secundorum, tertiorum, quartorum mens, anima, ea quæ fiunt, ea quæ revera existunt. Ergo vicibus alternis, mutatoque ordine. Eviden tius demonstrare volens eorum quæ proposita sunt similitudinem, vel utique quam habet rationem mens et anima ad ea quæ revera exsistunt, et ad ea quæ fiunt seu eveniunt, definitiones et verba quædam adhibuit e quinto Euclidis elementorum). Ait enim Euclides in definitionibus quinti elementi, proportionem ordine mutato ad alternatim sump tam esse sumption em antecedentis ad anteceden tem, et consequentis ad consequentem. Sed ex empli gratia pro axiomate ponantur hi numeri, 16, 8, 4. 2. Quam proportionem habent 16 ad 8, cam dem habent 4 ad 2, et antecedens est numerus 16
col. 553–554page 17 of 59
PG 149:553β', καί ἐστιν ἡγούμενος ὁ ις' τοῦ η'. Ἐναλλάξ οὖν γίνεται λόγος, ὅταν λάβης τὸν ἡγούμενον τὸν ις', καὶ συγκρίνῃς πρὸς τὸν ἡγούμενον τὸν δ, καὶ τὸν ἑπόμενον τὸν η' πρὸς τὸν ἐπέμενον τὸν β'. Καὶ δείκνυται πάλιν ὁμοίως ὅτι δν λόγον ἔχει ὁ ις' πρὸς τὸν δ', τὸν αὐτὸν ἔχει καὶ ὁ η' πρὸς τὸν β'. Δείπνυ σιν οὖν ἐντεῦθεν, ὅτι ὅν λόγον ἔχει ὁ νοῦς πρὸς ψυχὴν, τὸν αὐτὸν ἔχει τὰ ὄντα πρὸς τὰ γινόμενα καὶ ἐναλλὰς δν λόγον ἔχει νοῦς πρὸς ὄντα, τὸν αὐ τὸν ἔχει ψυχὴ πρὸς γινόμενα. Ανάπαλιν. Καὶ τοῦτο ἐκ τῶν τοῦ Εὐκλείδου. Φησὶ γὰρ ἐκεῖνος ἐν τοῖς αὐτοῖς ὅροι; τοῦ πέμπτου στοιχείου, ὅτι ἀνάπαλιν λόγος ἐστὶ λῆψις τοῦ ἀπο μένου ὡς ἡγουμένου πρὸς τὸ ἡγούμενον ὡς ἑπόμενον. Πρὸς δὲ σαφήνειαν τοῦ λόγου κείσθωσαν ἐκ τῶν προκειμένων ἀριθμῶν ὁ ις καὶ ὁ η'. Ἔστιν οὖν ὁ ις' ἡγούμενος, ὁ δὲ η' ἑπόμενος· ἐὰν δὲ λάβωμεν τὸν η' ὡς ἡγούμενον, καὶ συγκρίνωμεν αὐτὸν ὡς πρὸς ἑπόμενον τὸν ις', γίνεται ὁ ἀνάπαλιν λόγος. Φησὶν οὖν ὅτι κανταῦθα, ἐὰν λάβωμεν ὡς ἡγούμεν νον ἄρον τὴν ψυχὴν, καὶ συγκρίνωμεν ὡς πρὸς ἑπόμενον τὸν νοῦν, καὶ ὁμοίως τα γινόμενα προς τὰ ὄντα, γίνεται ὁ ἀνάπαλιν λόγος, καὶ οὐδὲν ἧττον εὑρίσκεται καὶ οὕτως ἀληθὲς τὸ ὑφ᾽ ἡμῶν ἐνταῦθα περὶ τούτων ὡς ἀξίωμα προτιθέμενον. Αξιούμενον. Δογματιζόμενον. Έχει ψυχή. Ὡς ἐν τούτῳ τῷ σχήματι, νους ψυχή Εντα Προβάλλει. Η ψυχή. γινόμενα Ενοπτρίζει. Φωτίζει, διδάσκει. Πρὶν τῷ κοινῷ. Λόγῳ, ἢ ὡς διὰ τοῦ ἐνδιαθέτου λόγου. Επιστατικήν. Η ὡς τὸν νοῦν. Δύναμιν. Ο μὲν νοῦς κοινωνεῖ τῇ λογικῇ ψυχῇ διὰ μέσου τοῦ λόγου· ἡ δὲ λογικὴ ψυχὴ κοινωνεῖ τῇ αἰσθητικῇ, καὶ τοῖς ὀργανικοῖς αἰσθητηρίοις, διὰ μέσου τοῦ φανταστικοῦ πνεύματος· ἡ δ᾽ αὖ αἰσθητι πὴ ψυχὴ κοινωνεῖ τῇ φυσικῇ διὰ τοῦ θρεπτικοῦ καὶ αὐξητικοῦ πνεύματος. Φησὶ δὲ καὶ ὁ Πλωτίνος, ὅτι ὥσπερ ὁ ἐν προφορᾷ λόγος εἰκὼν ἐστι τοῦ ἐν ψυχῇ λόγου, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ τοῦ νοῦ. Απαγγείλαι. Αὐτῇ τῇ ψυχῇ. Ψυχῇ. Τῇ λογική. Εκμαγεία. Τύπους. Αὕτη ζωή. Η φανταστικὴ καὶ κατ' αἴσθησιν ζωή, δι᾿ ἧς κοινωνοῦμεν τοῖς ἀλόγοις, ἢ μᾶλλον ἡ κατὰ τοὺς ὕπνους ἐνέργεια τοῦ φανταστικοῦ πνεύ ματος. Καὶ ἐν ιδιότητι. Ορᾶται γὰρ ἰδικῶς ἐν τοῖς λογικοῖς ζώοις. Αισθητήρια. Αφανῆ καὶ κρείττω, δι᾿ ὧν καὶ τὰ
numero 8. Ergo ordine alternatim mutato occurrit Ċ proportio, posteaquam sumpseris numerum ante cedentem 16, et comparaveris cum numero antece dente 4, et consequentem 8 cum consequente 2. Etiam rursus demonstratur simili modo, ut quam habet proportionem numerus 16 ad numerum 4, eamden habet etiam numerus 8 ad 2. Hinc igitur indicat et ostendit quod quam rationem et propor tionem habet mens ad animam, eamdem habent ea quæ revera exsistunt ad ea quæ fiunt et eve uiunt; et alternatim ordine mutato, quam habet rationem mens ad ea quæ revera exsistunt, eam dem habet anima ad ea quæ fiunt et eveniunt. Ac præpostere. Et istud e scriptis Euclidis de promptum est. Ait enim in suis definitionibus quinti elementi, Ordine inverso eamdem propor tionem ac rationem esse sumptionis consequentis, ut antecedentis, facta comparatione ad antecedens, ut ad consequens. Sed ad perspicuitatem et expla nationem hujus rationis ponantur e propositis nu meris, numerus 16 et numerus 8. Est igitur nu merus 46 antecedens, at 8 consequens. Quod si sumanus numerum 8 tanquam antecedentem, et comparemus ipsum velut ad consequentem 16, fit ordine inverso proportio. Ait ergo hic quoque: Si sumamus velut antecedentem terminum animam et comparemus tanquam ad consequentein men tem, similiter etiam ea quæ fiunt et eveniunt ad ea quæ revera exsistunt, occurrit conversa et præ, postera ratio, et nihilominus invenitur etiam ita verum id quod a nobis his de rebus propositum est, velut axioma et pronuntiatum. Constitutum. Præscriptum est. Promit. Nempe anima. Et illuminat. Illustrat ac docet. Priusquam eas communioni. Rationi, vel utique per rationem mente conceptam. Vis animi moderatrix. Vel utique mens. Vis. Mens communicat cum rationali anima per interjacentem rationein: at rationalis anima com municat cum sensitiva, et cum organicis sentiendi partibus, per medium et interpositum spiritum phantasticum. Rursus anima sensitiva communicat cum naturali per alendi, vegetandi, augendique spiritum. Ait porro Plotinus, quod quemadmodum in enuntiatione oratio effigies ac simulacrum est rationis quæ est in anima, ita etiam anima est imago mentis. Manifestas fecerit. Ipsi anima. Primaria animi parte. Scilicet rationali. Imagines. Typi, formæ et simulacra. Vita hæc. Phantastica, et quoad sentiendi facul tatem vita, per quam communicamus cum rationis expertibus; vel potius actio spiritus phantastici,quæ viget inter somniandum. In proprietate naturæ. Videtur enim seorsim in animalibus ratione utentibus. Sensuum organa. Obscura et potentiora, per quæ
col. 555–556page 18 of 59
PG 149:555ἐμφανῆ ταῦτα καὶ ὁρατὰ συνίστανται, καὶ τὴν ἐνέρ· ρον μὲν ὄντα ποιμένα προβάτων, ἐν μιᾷ δὲ πρὸς γειαν ἔχουσι. Καὶ γὰρ χρώματα. Διὰ τοῦ φανταστικού Πνεύματος πρῶτον, εἶτα διὰ τῶν ἔξωθεν αἰσθητηρίων ὥσ περ δύακας δεχομένων τὰς ἐκεῖθεν δυνάμεις διαφόρῳ;, καὶ ὡς ἔχει θέσεως ἕκαστον, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ ἐν τῷ αὐτῷ ἀέρος γίνεται. Καὶ ἀφῆς. Ἔφησε γὰρ ἀνωτέρω, ὅτι ὁ μὲν νοῦς ἔχει τὰ εἴδη τῶν ὄντων· ἡ δὲ ψυχὴ τῶν γινομένων, ὁμοίως καὶ ἡ φαντασία, ὅτι μὴ καὶ μᾶλλον. Ανενεργήτων. Προεῖχε γὰρ ἡ ψυχὴ, φησί, τὴν γνῶσιν τῶν γινομένων, συσχεθεῖσα δὲ ὑπὸ τῆς σαρκικῆς συναφείας, δεῖται καὶ σωματικῶν ὀργά νων, ἵνα διδάσκηται δε αὐτῶν καὶ ἀναμιμνή σκηται. Καὶ μή ποτε. Η ὡς κρεῖττον τῶν ὀργανικῶν αἰ σθητηρίων. ὕπνον παρὰ τὸν Κιθαιρῶνα τὴ ἐν Θετταλίᾳ ὄρος και τακλιθέντα δόξαι τὰς μούσας θεάσασθαι, προσελθούσας τε αὐτῷ καὶ δάφνης φύλλῳ θρεψάσας αὐτὸν, καὶ παραχρῆμα ἀφυπνισθέντα είναι σοφὸν καὶ δεξιώτα τον ποιητήν. Ποιητής. Ω; Ησίοδος. Ηνεγκεν. Τὸν Ἡσίοδον καὶ ἄλλους. Επιβουλάς. Καὶ 'Αννίβας δὲ ὁ Καρχηδόνιος ἡττηθεὶς ὑπὸ τοῦ ᾿Αφρικανοῦ Σκηπίωνος, ἔφυγεν ἐν Βιθυνία πρὸς τὸν Προυσίαν· μετ᾿ οὐ πολὺ δ᾽ ἐκ τῆς Ῥώμης αὐτόθι ἐπιδημήσας Τίτος ὁ στρατηγὸς διὰ χρείας ἑτέρας, καὶ θεασάμενος τὸν ᾿Αννίβαν, καὶ τὴν δεινότητα καὶ ἐμπειρίαν τοῦ ἀνδρὸς ὑποπτεύε σας, μή ποτ' αὖθις ἀνακάμψῃ πρὸς Καρχηδόνα καὶ Λιβύην, ἐμελέτησε λάθρα αὐτὸν πικρῶς ἀποκτεῖναι. Ο δὴ δι' ἐνυπνίων τινῶν γνοὺς ὁ ᾿Αννίδας, φαρ Τοῦτο γένος. Η ὡς ἡ φαντασία καὶ τὰ αἰσθητή μακοποσίᾳ ἑαυτὸν ἐξ ἀνθρώπων πεποίηκε, τελευ για αὐτοῦ. Κατ' αὐτό. Το φανταστικὸν αἰσθητήριον. Νουθετοῦσι. Τοῖς θεοῖς. Χρῶσι. Μαντεύουσι τοῖς θεοῖς. Προμηθουμένοις. Ημῶν. ταῖον δὴ τοῦτο εἰπών· Ἀναπαύσωμεν ήδη ποτέ τὴν πολλὴν φροντίδα Ῥωμαίων, οἱ δεινὸν ἡγή σαντο καὶ μακρὸν μισουμένου γέροντος ἀναμεί και θάνατον, ἀλλ' ὥσπερ ὄρνιν ἀπτῆνα καὶ κατ λουρον ὑπὸ γήρως γενόμενον ἀποκτεῖναι ζητοῦσι Εἰ μέν. Ενδέχεται γὰρ ἐν ὕπνεις ὁδηγηθῆναι πικρώς. πρὸς εὕρεσιν θησαυρού. Οὐδ᾽ εἴ τις. Κατακλιθείς. *Επειτα. Φασὶ καὶ τὸν ποιητὴν Ησίοδον, πρότε Εξάντη. Εξω βλάβης. Νόσον. Είναι μὲν καὶ ἄλλους πλείστους οὐκ ἄπιστον ἂν εἴη, πρὸ πάντων δ' ἂν εἴη ᾿Αριστείδης
anifesta hæc et sub oculorum sensum cadentia nobis constant, et efficaciam habent. Etenim colores. Primum beneficio et ope spiritus phantastici, deinceps per externos sensus, qui tan quam rivos excipiunt vires inde diversis rationibus procedentes, et prout unumquodque situm et col Jocatum est, quemadmodum in meatu aeris con tingit. Tactuumque. Nam supra dixit mentem habere formas corum quæ revera exsistunt, sed anima spe ciem habet eorum quæ contingunt et fiunt: simi liter et phantasia, nedum etiam magis. Nullam efficiendi vim habentibus. Quia anima præ occupavit, inquit, notitiam eorum quæ fiunt, coar clata vero et implicata a carnali colerentia, indi get etiam corporeis instrumentis, ut per ea docea tur et memoria repetat. Num igitur. Utique praestantius organicis sen tiendi facultatibus. Hoc genus. Quam ipsa plamasia, et ejus sentiendi organa. Per ipsum. Phantasticum sensuum domicilium. Increpantibus. Dis. Futura prænuntiantibus. Vaticinantibus, seu ora culum edentibus diis. Reliquis in rebus nostri respectum habentibus. Ac de nobis sollicitis. Si'cui certe. Nam probabile est usuque evenit in somniis viam commonstrari ad investigationem thesauri. Si quis. Jacens, ac dormiendi causa eaput recli nans. Postea. Aiunt etiam poetam Hesiodum, cum prius quidem esset pastor ovium, quodam die inter som niandum juxta Citharonein Thessaliæ montem re clinatum, existimasse Musas observavisse ad se accedentes, et folio lauri se ipsum nutrientes, et confestim expergefactum in sapientem et indu strium poetam evasisse. Poeta. Ut Hesiodus. Tulit. Hesiodum et alios. Insidias. Etiam Annibal Carthaginensis victus a Scipione Africano in Bithyniam fugit ad Prusiam; paulo autem post Roma illuc profectus Titus Ro manorum imperator propter aliam quamdam ne cessitatem et ministerium, animadvertens obser vansque Annibalem, necnon gravitatem atque ex perientiam viri suspectam habens, ne donuo in Libyam et Carthaginem reverteretur, apud se me ditatus est eum sæve interficere. Quam rem per quædam insomnia cognoscens Annibal, se ipsum exhausto veneno ex hominum consortio emisit et emovit, ita postremum locutus: Jam cessare tan dem faciamus vehementem Romanorum sollicitudi xcm, qui molestum, grave serumque existimaverunt odiosi senis mortem exspectare, sed tanquam avem implumem et mutilam præ senectute eum acerba morte e medio tollere volunt. Indemnem. Citra detrimentum et jacturam. Mortum. Esse quidem permultos alios, non_ca
col. 557–558page 19 of 59
PG 149:557ῥήτωρ· δηλοῦσι δὲ τοῦτο καὶ οἱ οὕτω πως ἱερο. ἐπιγραφόμενοι λόγοι αὐτοῦ. ᾿Αγωγήν. Τὴν ἄνοδον. 135. Ακουσάτω. Ζήτει ἐκεῖνα· σιωπῇ γὰρ οὗτος· οὐ γὰρ λέγει ταῦτα ὁλόκληρα. Τὸ ἔνδοθεν. Τὴν ἐνυπάρχουσαν δύναμιν γνωστικήν. 'Εῆς. Ἐκ τῆς ἰδίας ἐνέσπειρε, Αλκής. Δυνάμεως. Εὐμοιρίαν. Ἐπεὶ γίνεται παρ' ἡμῶν. *Οναρ. Ἐκ τῶν ὀνείρων. *Ης ἐνεκάρπισεν. Οὗτος μὲν ἐκ Θεοῦ λέγει τοὺς ὀνείρους ἤχειν· ὁ δὲ ᾿Αριστοτέλης οὐκ εἶναί φησι τὰ ἐνύπνια θεόπεμπτα. Εἰ γὰρ ἦσαν, φησί, θεό πεμπτα, ἐπέμποντο ἂν μόνοις τοῖς ἀρετῇ συζῶσι, καὶ περὶ τὰ θεῖα ἀσχολουμένοις· ἀλλὰ νῦν βλέπου μεν ὅτι καὶ φαῦλοί τινες άνθρωποι καὶ ἀμαθεῖς, μήτε λόγον εἰδότες, μήτε ἀρετὴν ὁρῶσι. Συμβαίνει γὰρ καὶ τοιούτους τινὰς εὐθυονείρους εἶναι μᾶλλον τῶν χρηστῶν διὰ τὴν τοῦ σώματος εὐκρασίαν. ἀσύγχυτα γὰρ οὗτοι πολλάκις φυλάττουσι τὰ τῶν θεαθέν των εἴδωλα καὶ τυπώματα τοῦ φανταστικού, ὧν ἔνια ἀληθεύειν συμβαίνει. Απαγορεύει μὲν οὖν καὶ Αριστοτέλης καὶ πολλοὶ τῶν ἔξω φιλοσόφων ἔτε ροι θεοπέμπτους εἶναι τοὺς ὀνείρους· εἶναι δ' οὖν τινὰ φύσιν δαιμόνων τὴν τῶν καθ᾽ ὕπνους φαι νομένων κυριότητα ἔχουσαν, τοῦτο δὲ συντίθεται βαδίως. Τὸ γὰρ ἐγκαρπίσει. Θέλων παραστῆσαι ὅτι οὐκ Ελαττόν ἐστι τὸ τυγχάνειν τοῦ μανθάνειν, ἐκ πε ριουσίας λέγει, ὅτι καὶ πλέον ἐστὶν, ἵνα κἂν τοῦ [σου τύχῃ. Φαντασία. Ἐν ἄλλοις μὲν τῶν βιβλίων γράφεται ζωήν· ἐν ἄλλοις δὲ ζωῆς. Ἔδει γὰρ ἀμφότερα κεῖ σθαι· διὰ τὸ φορτικὸν δὲ ἐσιωπήθη τὸ ἐν. Τίθε ται δὲ τὸ ἐν ἐξ ἀμφοτέρων, οἷον ἄν τις βού λοιτο· λαμβάνει δὲ ἔξωθεν καὶ τὸ ἕτερον ἐλλειπτικῶς. Πρὸς τούς. Οὐδὲ τῶν ἐλαττόνων καλῶν αὐτῶν ἀξιοῦνται. Γινώσκειν. Αὐτοὺς τοὺς δοξοσοφοῦντας. Αποκηρύκτοις. Αἰγυπτιακῶν θείων προσταγμά των. Οὐ θυσιῶν. Ἡ ὡς οὐ χρεία. Τάδ' αθύρματα. Παίγνια γάρ εἰσι. Οι δέ. Οι διὰ θυσιῶν καὶ ἐντόμων τεύοντες. προφής Τέχνας μέν. Ταύτας λέγει ἂς μάγων ἴυγγας άνω τέρω εἰρήκει, μάγους μὲν καλέσας τοὺς ταύτας ἀξιοῦντας ἐργάζεσθαι· ἴυγγας δὲ τὰς διαφόρους τέχνας, ὅσαι πολυειδώς διὰ θυσιῶν καὶ ἐντόμων ἐκείνοις ἐπετελούντο. Τι οὖν. Τί οὖν, φησὶν, ἄτοπον, ὅτι σοφὸς ὢν ὁ σου φὸς, καὶ πλέον καὶ ἐπέκεινα ὑπάρχει τῆς κοινότητος, καὶ κατὰ τοῦτον ἂν τὸν τρόπον γένοιτο σοφός; ζωήν, ζωῆς,
PAG. pliosum, nec a fide alienum fuerit. Ante omnes rent istudque communi consensu facile statuitur. Aristides orator in eorum numero ascribitur: in dicant hoc quodammodo sacræ ejus hunc in mo dum inscriptæ orationes. Institutio. Hæc via accessu difficilis. Audiat. Illa inquirat et investiget; ea quippe si lentio praetermittit, neque integra recitat. Semen interius. Insitam intelligendi potentiam. Suæ virtutis. lusevit e sua. Virtutis. Potentia. Felicitatem. Quandoquidem exoritur a nobis. Inter somniandum. Ab ipsis sɔmnis. Sua virtutis fructus participem facit. Is quidem asserit somnia a Deo procedere, Aristotelės autem ait insomnia non esse a Deo missa: Si enim, in quit, a Deo data essent, mitterentur duntaxat ad eos qui cum virtute et vitæ integritate commer cium habent, et circa res divinas occupantur. At nunc quosdam videmus facinorosos homines et im peritos, nec doctrina nec virtute præditos insomnia videre. Contingit enim ut tales inter somniandum probatis viris sint feliciores ob prosperam corporis valetudinem et temperiem. Illi quippe crebro mi nime confusa rerum observatarum spectra custo diunt, et phantasiæ simulacra, evenitque ut eorum nonnulla seria veraque sint. Proinde negat Aristote Jes et complures alii externi ac sæculares philosophi a supremo numine missa esse insomnia; esse igi tur quamdam geniorum ac dæmonum naturam dominium habentem corum quæ in somniis appa Nam fructuosum reddere. Ante oculos nostros subjicere voles, haud minus esse assequi et obti nere, quam discere, ex abundanti dicit plus esse; ut id quod est æquale consequatur. In phantastica vita. In quibusdam libris scriptum est vitam; in aliis vitæ. Oportuit enim utrumque collocari, sed propter insolentiam unum subticnit: verum ponitur alterum ex ambobus, quale quis voluerit: sumit autem extrinsecus etiam alterum defective Adversus eos. Qui neque ipsis minoribus præcla ris rebus digni censentur. Si ita intelligant. Illi ipsi qui opinione tenus sunt sapientes. Quæ repudiatæ sunt ab oraculis. Divina Ægyptio rum præscripta innuit. Hostiis non. Quod videlicet commodæ non sint. Ludicra. Sunt enim ludibria. Qui nimirum. Per victimas et exta vaticinantur. Artes quidem. Eas dicit, quas magorum illece bras supra nuncupavit, magos quidem vocans eos qui non gravantur eos illices ad usum adhibere; iyngas vero dicit varias et diversas artes, quæcun que multiplici forma, per victimas et extorum in cisionem ab illis perficiebantur. Quid igitur. Quid ergo, inquit, absurdum est, quod sapiens, quatenus est sapiens, etiam amplius ferat; et ultra communitatem progrediatur, atque hunc in modum fiat sapiens?
col. 559–560page 20 of 59
PG 149:559Ταύτῃ σοφός. Καὶ οὕτως, ἢ ὡς καὶ διὰ τῶν ἡ τὸν ἐμφαλὸν ὅρου κατώκισαν, ἔνθα ὁ Θεὸς τὴν ἐνείρων. Τοιγάρ τοι. Και γάρ. Θεσπεσιώτερον. Θειότερον. Δημοσιώτερον. Κοινότερον. Εὔδαιμον. ᾿Αλλὰ καὶ ἀδύνατον. Διὰ φαντασίας. Διὰ γὰρ μόνης φαντασίας ἐγε γὺς ἂν εἴη τοῦ δυνατοῦ αὐτοπτῆσαι Θεὸν, ὡς ἐφι κτών. Πρεσβυτέρας. "Αρα τιμιωτέρας. Αἴσθησις. Ὡς ἄρχουσα τῶν αἰσθήσεων τῶν όρο γανικών. Κοινότατον. Ὡς μετεχόμενον ὑπὸ τῶν διαφόρων αισθητηρίων. Καὶ σῶμα. Σῶμα καὶ τοῦτο, φησὶν, ὡς συγγενέστερον πρὸς τὸ σῶμα, καὶ μεσιτεῦον ψυχῇ καὶ σώ ματι· σῶμα δὲ πρῶτον εἶπεν αὐτὸ, ὡς ἀμέσως ἡμι λοῦν τῇ ψυχῇ. Τὰ γὰρ σωματικά αἰσθητήρια οὐκ ἀμέσως ὁμιλοῦσι τῇ ψυχῇ, ἀλλὰ διὰ μέσου τοῦ φανταστικοῦ. τοῦ ἥπατος ἰδέαν, φησὶ, συνέστησε, καὶ ἔθηκεν εἰς τὴν ἐκείνου κατοίκησιν, πυκνὸν καὶ λεῖον καὶ λαμπρὶν καὶ γλυκὺ, καὶ πικρότητα έχου μηχανησάμενος, ἵνα ἐν αὐτῷ τῶν διανοημάτων ἡ ἐκ τοῦ νοῦ φερομένη δύναμις, οἷον ἐν κατόπτρῳ δεχομένῳ τύπους, καὶ κατιδεῖν εἴδωλα παρ έχοντι, φοβῇ μὲν ὁπότε μέρει τῆς πικρότητος χρωμένη ποιεῖ τόδε καὶ τόδε γλυκύτητι δὲ τῇ κατ' ἐκεῖνο ξυμφύτῳ πρὸς αὐτὸ χρωμένη, καλ πάντα ὀρθὰ καὶ λεῖα αὐτοῦ καὶ ἐλεύθερα ἀπευ θύνουσα, ἵλεών τε καὶ εὐήμερον ποιῇ τὴν περὶ τὸ ἦπαρ ψυχῆς μοῖραν κατωκισμένην, ἔν τε τῇ νυκτὶ διαγωγήν ἔχουσαν μετρίαν, μαντεία χρωμένη καθ' ύπνον, ἐπεὶ λόγου καὶ φρονήσεως ου μετείχε. Διὸ κατέστησαν ἐν τούτῳ τὸ μαν τεῖον. ἱκανὸν δὲ σημεῖον ὡς μαντικὴν ἀρρο σύνῃ Θεὸς ἀνθρωπίνῃ δέδωκεν. Οὐδεὶς γὰρ ἔν νους ἐφάπτεται μαντικῆς ἐνθέου καὶ ἀληθοῦς, ἀλλ᾽ ἢ καθ' ύπνον τὴν τῆς φρονήσεως πεδη θεὶς δύναμιν, ἢ διὰ νόσον, ἢ τινὰ ἐνθουσια Ἀλλὰ τύ. Τὸ φανταστικὸν πνεῦμα ἐν τῇ κεφαλῇ σμὸν παραλλάξας. Καὶ μετ᾿ ὀλίγα φησίν, ὅτι 'Η τοῦ ἀνθρώπου κατοικεί. 130. Τοῦ ζώου. Καὶ ταῦτα μὲν οὗτος. Ο δὲ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τάδε φησί· Τὸ δὲ δὴ σί των καὶ ποτῶν ἐπιθυμητικών τῆς ψυχῆς, καὶ ὅσον ἔνδειαν διὰ τὴν τοῦ σώματος ἴσχει φύσιν, τοῦτο εἰς τὸ μεταξὺ τῶν τε φρενῶν καὶ τοῦ πρὸς μὲν οὖν φύσις τοῦ ἤπατος διὰ ταῦτα τοιαύτη τε καὶ ἐν τόπῳ ᾧ λέγομεν πέφυκε χάριν μαν τικῆς. 'Αλλ' αἰσθήσεως. Της πρώτης. Ὑφ᾽ ὧν. Τῶν αἰσθήσεων. Αἴσθησις. Μονοειδής.
PAG. In hac ratione doctus. Et ita, videlicet per in somnia. Atqui. Etenim, vel enimvero. Publicum magis. Communius. Res est beata. Iuno quæ fieri non potest, et ne mini datur. Per phantasiam assequi. Non per unicam phanta `siam et imaginationem in propinquo fuerit humanæ facultatis cernere ipsum Deum, quoad ejus fieri po test. Sensus est sensuum. Quippe princeps est sensuum organicorum. Communisssimum. Ut quòd communicat se diver sis sentiendi instrumentis. Et corpus primum anima. Ille, inquit, commu nissimus sensus, est quoque corpus, tanquam co gnatione ac propinquitate quadam cum corpore conjunctior sit, ac interveniat corpori et animæ. Ipsum porro primum corpus vocat, velut imme diate consuetudinem habens cum anima. Corporea cnim sentiendi organa haud immediate comnier ciun habent cum anima, sed per interpositam et interjectam imaginationem. Sed ille. Spiritus ille phantasticus in hominis ca pite habitat. Animalis. Ista quidem noster, at Plato in Timœo dicit: Verum cibi potusque cupiditatem in anima, et quidquid propter corporis naturam defectum ino pi mque continet, in interpositam præcordiorum ac termini ad umbelicum vergentis partem slɗluerunt ubi Deus jecoris formam, ait, constituit, et colloca vit ad illius domicilium id quod succi plenum et obe sum est, politum, luculentum, dulce et amaritudi nem habens molitus est, ut in eadem cogitationum ac sensuum e mente allata potentia, non secus atque in speculo admittente formas et imagines, ac perspi cientiam simulacrorum suggerente, timeat quidem quando parte amaritudinis utens hoc et illud facit; dulcedine autem suæ naturæ conjuncta secum utens, et omnia quæ in eadem recta, lævia, expedita et li bera sunt dirigens, alacrem atque prosperam efficit in domicilio collocatam juxta hepar mediocre oble ctamentum habentem animæ sortem, ac tempore no cturno in somniando divinatione utitur: quandoqui dem rationis et intelligentia non est particeps. Deus propterea in ea vaticinium reposuit. Sufficiens el idoneum est argumentum a Deo divinandi artificium humanæ imprudentiæ datum esse. Nullus quippe mentis compos attingit vaticinandi scientiam divino numine instinctam et veram, sed aut sopore detentus prudentiæ vim, aut propter morbum, aut sapientiam numinis afflatu conceptam immutatus, et a se ipso discrepans. Et paulo post dicit: Itaque hepatis na tura eas ob rationes talis et in eo quem dicimus lo cum divinationis indita est causa. Sed sentiendi instrumenta. Respectu primi et communis sensus. quibus. Sensibus. Sensus est absolutus. Uniformis.
col. 561–562page 21 of 59
PG 149:561Διανέμει. Ομοίως ὥσπερ ἐπὶ τοῦ εἰσπνεομένου ἐν τῷ αὐλῷ ἀέρος. Μονοειδής γὰρ ὢν, ποικίλλεται διὰ τῶν περὶ τὸν αὐλὸν τρυπημάτων ἐξιών, ἐξύτε ρος γινόμενος, ἢ βαρύτερος, ἢ μέσος, ἢ ἐμμελής, ἢ ἐκμελής. Καὶ οἶόν εἰσιν. Περὶ κέντρου καὶ εὐθειῶν λέ γων, δυνάμει ἐμνήσθη ἅμα καὶ κύκλου ἢ σφαίρας. 'Αδύνατον γὰρ κέντρον ἐπινοηθῆναι δίχα κύτ κλου ή σφαίρας, ὥσπερ οὐδὲ κύκλον, ἢ σφαίραν ἄνευ κέντρου. Φασὶν οὖν οἱ γεωμετρικοί ὅροι, ὅτι κύκλος ἐστὶ σχῆμα ἐπίπεδον ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον, ἢ καλεῖται περιφέρεια, πρὸς ἦν αἱ ἀπὸ τοῦ κέντρου προσπίπτουσαι εὐθεῖαι ἴσαι ἀλλή λαις εἰσί. Κέντρῳ οὖν ἐνταῦθα καὶ ῥίζῃ παρεικάζει τὴν φαντασίαν· εὐθέσι δὲ κλάδοις τὰς ἐκεῖθεν έχε βαλλομένας δυνάμεις αὐτῆς ἄχρι τῶν ὀργανικῶν αἰσθητηρίων, ὄψεως, λέγω, καὶ ἀκοῆς, καὶ τῶν ἄλλων τριῶν, ἃς δὴ πάσας μίαν μέν φησι κατά τε τὸ κέντρον καὶ τὴν ῥίζαν θεωρουμένας· πολλὰς δὲ κατὰ τὴν ἐκεῖθεν πρόοδον καὶ ἐξάπλωσιν. Τὴν μέν το φαντασίαν λέγει κοινὴν αἴσθησιν, και κυρίως αἴσθησιν καὶ θειοτέραν, ἅτε ἀμέσως ὁμιλοῦσαν τῇ νοερά ψυχῇ· ζωωδεστάτην δὲ καὶ παχυτέραν καὶ καταχρηστικῶς ὀνομαζομένην αἴσθησιν τὴν ἐνερ γοῦσαν διὰ τῶν προβεβλημένων καὶ προκειμένων, καὶ φαινομένων αισθητηρίων, ὀφθαλμῶν, φημὶ, καὶ ὠτίων, καὶ ῥινός, καὶ τῶν ἑξῆς. Ζωωδεστάτη. Διὰ τῆς ὑπερθέσεως ἐδήλωσεν ὅτι παχυτέρα. Αἴσθησις. Παχύνεται γὰρ, εἰς τὸ πάχος τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ πραγμάτων χωρούσα. θειοτέρα. "Ην φανταστικὸν πνεῦμα κυρίως εἶπε. Ἡ ἄμεσος. "Ην ἀνωτέρω πρώτην εἶπε, νῦν ἄμεσ σος λέγεται φαντασία. Σωματικάς. "Η ὡς τὰ αἰσθητήρια. Τεθεάμεθα. Καὶ ὁ ἀκηκόαμεν δηλονότι. 'Ο δὲ ψεύδεται. Διὰ τρία ταῦτα, φησί, ψεύδετα ὁ ὀφθαλμός, πρῶτον διὰ τὴν φύσιν τῶν ὁρωμένων, ὥσπερ τὸ ταῶνος πτερὸν κατὰ τὴν ποιὰν θέσιν. διάφορα δεικνύει τὰ χρώματα· δεύτερον δὲ, διὰ τὸν αέρα καὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ διάστημα. Καὶ γὰρ ὁ μὲν ἀὴρ ποτὲ μὲν ὑγρὸς καὶ παχύς, ποτὲ δὲ ξηράς και λεπτός· καὶ τὸ διάστημα τοῦ ἐρωμένου ποτὲ μὲν βραχὺ, ποτὲ δὲ πολύ· καὶ τρίτον, διὰ τὴν ἑαυτοῦ ἀδυναμίαν. Ψεύδεται και. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς, φησὶν, ὁ ὀφθαλμὸς ψεύδεται. Καὶ δι' ὧν. Η ὡς τοῦ ἀέρος καὶ τοῦ διαστήματος.
Dispensat. Consimiliter atque in attracto per li stulam aere; uniformis enim cum sit, variatur per Libia foramina exiens, acutior effectus, aut gra vior, aut intermedius, vel consonans, vel incon cinuus. Ac sunt veluti. De centro ac rectis lineis verba faciens, virtute et potestate simul mentionem fecit circuli aut globi: siquidem fieri non potest ut centrum consideretur et excogitetur sine circulo et sphæra, quemadmodum circulus aut sphæra sine centro. Asserunt igitur geometrica definitiones, circulum esse figuram planam et latam sub unica Jinea circumactam, quæ vocatur circumferentia, ɔd quam quæ a centro ducuntur lineæ rectæ, inter se sunt æquales. Proinde hoc in loco phantasiam seu imaginationem centro atque radici assimilat, rectis autem, ramis et lineis emissas et exeuntes illinc ipsius vires, usque ad sensus organicos, visus, in quam, auditus, et aliorum trium, quos quidem om nes unam profecto dicit ad centrum radicemque spectare multas vero quantum ad progressam il linc explanationem. Atqui imaginationem sensum vocat communem, et proprie divinius sentiendi or ganum, nimirum immediate versantem cum animi parte quæ intelligentiæ et rationis capax est: sed maxime animalem, belluinam, crassiorem, corpu lentiorem, et abusive nominatam sensum efficiendi vå præditum, propter opposita ct exporrecta appa rentiaque sentiendi organa, oculorum dico, auri cularum, narium ac reliquorum. Maxime est animalis. Ostendit per superlativum gradum imaginationem crassiorem ac pinguiorem esse. Sensus. Nam usque ad crassitudinem ac pingue dinem saginatur, et sic capax est rerum quæ in generatione et corruptione considerantur. Divinior. Quen proprie spiritum phantasticum dixit. Immediatus sensus. Quem supra primum dixit nunc immediatus sensus dicitur imaginatio. Quod si sensus corporeos. lluc est, gana. sentiendi or Vidimus. Videlicet et quæ audivimus. Decipit. Propter ista tria, ait, mentitur oculus, in primis ob naturam eorum quæ sub aspectum cadunt, quemadmodum pavonis penna pro certo quodam situ distinctos ostendit colores. Deinde propter aerem et aquam, et intervallum; etenim aer quidem interdum humidus est et crassus, ali quoties vero siecus ac tenuis. Et spatium ejus quod sub aspectum cadit nonnunquam est exiguum, in terdum vero amplum. Tertio propter suam impo tentian. Decipit. Etenim, ait, ipsemet oculus fallit, men titur ac decipit. Et per quæ cernuntur. Scilicet per aerem et in terjectum svatium.
col. 563–564page 22 of 59
PG 149:563ρετα: καὶ παρὰ τῶν καθ' ἡμᾶς σπουδαίων διὰ νη στείας, καὶ ἀγρυπνίας, καὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν. Τὸ φανταστικόν. Διὰ γὰρ μοχθηρίαν προαιρέ- Καθαιρόμενον διὰ τελετῶν. Ὅπερ καθαί σεως κατάγει τὴν ψυχὴν εἰς τὴν ὕλην ὁ ἄνθρωπος, καντεῦθεν παρασκευάζει νοσείν τὸ φανταστικών, ὥσπερ φασὶ συμβαίνειν μετὰ τὴν τροφὴν τοῖς πολ λοῖς, καὶ μάλιστα τοῖς παιδίοις. Πολλὴ γὰρ ἡ ἀπὸ τῆς τροφῆς ἀναθυμίασις, καὶ ἡ κίνησις συγκεχυμένη τε καὶ ἀνώμαλος, καὶ δυσδιάκριτος, οἷς δὴ καὶ ἢ παντελῶς οὐ γίνονται ἐνύπνια, ἢ γίνονται άνισα καὶ ἀνόμοια καὶ δυσείκαστα· οἷον γίνεται κὰν τῷ ὕδατι. Ηρεμοῦντος γὰρ καὶ καθαροῦ ὄντος, ἐναργή τὰ εἴδωλα φαίνονται· κινουμένου δὲ καὶ ταραττομένου, ἢ οὐδ' ὅλως ἐνορῶνται εἴδωλα, ἢ ἀνόμοια καὶ δυσείκαστα. Ὑφ' ἧς. Φιλοσοφίας. Καθαιρόμενον. Παρὰ μὲν τοῖς Ἕλλησι φησί καθαίρεσθαι τὴν φαντασίαν διὰ τελετῶν· οἱ δὲ τῆς καθ' ἡμᾶς εὐσεβοῦς Ἐκκλησίας ἄνθρωποι καθαιροῦσιν αὐτὴν διὰ σωφροσύνης καὶ ἀγρυπνίας καὶ νη στείας. Οὕτω δὲ καθαιρομένη ἡ αἴσθησις δεκτική γίνεται Θεοῦ· ὅμως πρὶν εἰσκαλέσασθαι καὶ εἰσα γαγεῖν ἐν ἑαυτῇ τὸν Θεὸν ἐξωθεί πρότερον τὰς προγεγενημένας ἐφαμάρτους εἰσκρίσεις, ὅσαι εἰσ κρίνονται καὶ εἰσπορεύονται εἰς τὴν φαντασίαν διὰ τῶν ὀργανικῶν αἰσθητηρίων. Καὶ τοῦτόν φησιν εἶναικατὰ φύσιν βίον, τὸ τηρεῖν τὴν φαντασίαν καθαρὰν ἀπὸ τῶν τοιούτων. Κοινή γάρ ἐστι ψυχῆς καὶ σώ ματος, καὶ δεῖ καθαρὰν ἔχειν τὴν πρὸς ψυχὴν κοι νωνίαν, Αἵ τε εἰς. ῾Ως ἐντεῦθεν καὶ τὰς διὰ τῶν ὀργανικῶν αἰσθητηρίων γινομένας εἰσκρίσεις ἐκθέειν καὶ ὑποχωρεῖν πρότερον, πρὶν τὸν Θεὸν ἐπελθεῖν εἰς τὸ φανταστικὸν ὡς ἐφικτόν. Φθάνουσι γὰρ ἐκθέουσαι αἱ τοιαῦται εἰσκρίσεις, πρὸ τοῦ εἰσκληθῆναι τὸν Θεὸν παρὰ τοῦ φανταστικοῦ· ἐκθέουσι δὲ διὰ καθάρσεως πνευματικῆς. Διὰ τοῦ κατὰ φύσιν. Τοῦ ἐγκρατοῦ; καὶ σώφρονος καὶ σπουδαίου. Πάλιν εἶναι. Οὐ μόνον γὰρ σώματος, ἀλλὰ καὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς καὶ τοῦ νοῦ. Τοῦτο. Τὸ φανταστικόν. Οὐκ ἀσύμπαθες. Οὐκ ἀλλότριον τῆς φύσεως τῆς ψυχῆς ἐστιν, ἀλλὰ καὶ συντρέχει και συμπάσχει αὐτῇ, καὶ οὐ καθ᾿ ἑαυτὸ μένει ιδιότροπον φύσιν ἔχον καθάπερ τὸ σῶμα, ὅπερ καὶ ὀστρεῶδες περί βλημα λέγει διὰ τὴν σκληρότητα καὶ τὴν ἀντιτυπίαν, ἣν ἔχει πρὸς ψυχήν. Ρ. 137. Οστρεῶδες. Πολλαχόθεν δείκνυται ὁ σοφὸς οὗτος Συνέσιος αἱρεσιώτης τοῦ Πλάτωνος ἄκρος. Οὐ μόνον γὰρ ἐκ τῆς δόξης ὅτι τὰ αὐτὰ καὶ οὗτος ἐκείνῳ δοξάζει, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἐννοιῶν, καὶ ἐκ τῶν μεθόδων, καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν λέξεων. Τὸ γὰρ λέγειν ὀστρεῶδες περίβλημα τὸ σῶμα ἐκεῖθεν ἔχει τὴν ἀρχήν. Φησὶ γὰρ κἀκεῖνος ἐν τῷ Φαίδρῳ, ἄνω
Spiritus phantastici morbo laborat. Nam ob pravi tatem consilii homo deducit animam in materiam, et hinc disponit phantasiam ad vitium etlangorem, sicut aiunt multis evenire post cibum, et potissi joum parvulis. Est quippe vehemens a cibo suffitus vaporumque emissio, et notus confusus ac ina quibs, et ægre discernitur ab illis sane quibus omnino non eveniunt insomnia, aut contingunt in æqualia, dissimilia et conjectu difficilia, qualiter fit in aqua. Nam quietæ, puræ, sinceræque evidentia ne dilucida spectra apparent in commota vero et conturbata vel plane non inspiciuntur simulacra, aut inæqualia, dissimilia et cognitu ardua. Aqua. Philosophia. Lustratus. Apud Græcos quidem imaginationem rum, vigiliarum, et aliarum virtutum auxilio. Insinuationes. Ita ut hinc etiam per organicos sensus productæ insinuationes excurrant et pro grediantur, antequam Deus superveniat et illabatur in imaginationem, quatenus comprehendi potest. Confestim enim properant tales insinuationes priusquam Deus admittatur a spiritu phantastico. Excurrunt autem per spiritualem purgationem. Secundum ejus naturam. Continentis, temperan tis et probi. Rursum sit. Non modo corporis, verum etiam animæ rationalis ac mentis. Spiritus iste. Phantasticus et imaginandi potentia instructus. Nec affectibus spoliatur. Non est alienus a natura que passionum est particeps, nec per se manet peculiarem habens naturam velut corpus, quod quidem ostreorum involucrum dicit, propter duri tiem, rigorem et formæ dissidentiam, quam habet adversus animam. asserit expiari et lustrari cæremoniarum beneficio. animæ, sed convenit et consentit cum ea, similium At piæ religiosæque nostræ Ecclesiæ homines eam Justrant modestia, temperantia, vigilantia et jeju nio. Et ita purgatus ille sensus capax est qui Deum admittat: nihilominus priusquain in seipsum Deum excipiat et introducat, urget et extrudit prius an tecedentes errorum insinuationes, quæcunque in grediuntur et adeunt imaginationem per sensuum organa. Et hanc asserit vitam secundum naturam, asservare puram, sinceram ac nitidam imaginatio nem ab istiusmodi peccatorum ingressu. Corporis ‹nim et animæ communis est, et operæ pretium est, ut puram habeat cum anima communionem. Per expiationes lustratus. Quippe qui expiatur et purgatur apud nostres probos homines, jejunio Ostreorum. Multis ex partibus ostendit industrius hic Synesius, acer et singularis Platonis æmulator, quia non solum ex opinione cadem cum illo sentit, sed etiam ex animi conceptione et sensu docen dique ratione, imo ex ipsismet dictionibus. Nam quod corpus integumentum et involucrum ostrea rum dicitur, hinc habet principium. Ait enim ille in Phadro altius suorum consiliorum rationem repetendo exorsus, et alia, et hæc praterea: Qui
col. 565–566page 23 of 59
PG 149:565σῶμά ἐστιν, οὔτε πάντη ἀσώματον, καὶ διὰ τοῦτο οὔτε τοῦ σώματος δύναται δέξασθαι τὸν ὅρον, οὔτε τοῦ ἀσωμάτου. Ἐρανίζεται γάρ τι ἀφ' ἑκατέρων ἐναντίων, τοῦ τε σώματος καὶ τοῦ ἀσωμάτου, ὅσον ἁρμόζει πρὸς τὴν φύσιν αὐτῆς, καὶ γίνεται μία τις φύσις ἐκ τῶν τοσοῦτον ἀπῳκισμένων φύσεων συγκ κειμένη. θέν ποθεν ἀρξάμενος, τά τε ἄλλα καὶ ἔτι ἐκεῖνα· καὶ ῥέουσα, καὶ σύνθετος. Η γὰρ φαντασία οὔτε Οἱ δή που, φησί, μυούμενοί τε καὶ ἐποπτεύοντες, ἐν αὐτῇ καθαρᾷ καθαροὶ ὄντες καὶ ἀσήμαντοι τούτου, ὃ νῦν δὴ σῶμα περιφέροντες ὀνομάζομεν ὀστρέου τρόπον δεδεσμευμένοι. Καὶ τη, κακυνομένης δὲ, ἐκεῖθεν ἔχει τὴν ἀρχήν. Κάτ τὴν γὰρ τὴν ἁμαρτίαν ὁ Πλάτων φησὶν ούτωσί πως· Τὰ μὲν θεῶν σχήματα ισοῤῥόπως εὐήνια ὄντα ῥᾳδίως πορεύεται· τὰ δὲ ἄλλα μόγις. Βρίθει γὰρ ὁ τῆς κάκης ἵππος μετέχων, ἐπὶ τὴν γῆν ῥέ των τε καὶ βαρύνων ᾧ μὴ καλῶς ᾖ τεθραμμένος τῶν ἡνιόχων· ἔνθα δὴ πόνος τε καὶ ἀγὼν ἔσχα τος τῇ ψυχῇ πρόκειται, καὶ τὰ ἑξῆς. Αγαθυνομένης. Τοῦτ' ἔστι τὸ φανταστικών πνεῦμα τῇ ψυχῇ ἀγαθὴν πολιτείαν μετιούσῃ. Κακυνομένης δέ. Υπὸ τῆς ὕλη; καὶ σφαλλομένης. Τοῦτο. Τὸ φανταστικόν. Κοινὸς ὄρος. Κοινὸν ὅρον ἀμφοῖν εἶναί φησι τὴν φανταστικὴν τῶν ἑκατέρωθεν ἄκρων ἐναντίων, σώματος δηλαδὴ καὶ ἀσωμάτου φύσεως, λόγου καὶ ἀλογίας, ὕλης καὶ ἀθλίας, καὶ διὰ τούτου μέσου τὰ ἐναντία συγγίνονται καὶ συνάπτονται. Θεία δέ φησι τὰ ἄῦλα καὶ ἀσώματα· ἔσχατα δὲ τὰ ἔνυλα καὶ σωματικὰ καὶ αἰσθητά. Διὰ τοῦτό φησι χαλεπὸν εἶναι ὁρίσασθαι τὴν φύσιν αὐτοῦ, καὶ ἀποφήνασθαι τί ἐστιν, ὥσπερ ἀποφαινόμεθα περὶ τῆς ψυχῆς, ὅτι ἐστὶν οὐσία ἀσώματός τε καὶ ἄϋλος καὶ ὑπὲρ αἴσθησιν· περὶ δ᾽ αὖ τοῦ σώματος ὅτι ἐστὶν οὐσία ὑλικὴ ᾿Αμφοῖν. Τῆς τε λογικῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώ ματος. Τὰ θεῖα. Τοῦ φανταστικοῦ. Αιρεθῆναι. Κρατηθῆναι, συσχεθῆναι, καὶ ὁρισθῆναι, καὶ γνωσθῆναι. Τῆς φανταστικῆς. Τοῦτ' ἔστι τὴν φαντασίαν αὐτήν. Ἀλλ' αὐτῇ. Τῇ θρεπτικῇ, τῇ αὐξητική, τῇ αὐτ σθητική. Τοῦ ζώου. Τοῦ ἀλόγου. Καθαίρεται. Οἷον ὁ ἀράχνης, ἡ μέλιττα, καὶ ὁ μύρμηξ, φυσικῶς ἐνεργοῦσιν ἔργα, οἷα οὐδὲ τῶν ἀνθρώπων οἱ φρονιμώτατοι· τὰ δὲ τῶν πιθήκων παιδία καὶ τὰ τῶν ἄρκτων, καὶ ἄλλων πλείστων ζώων, εὔπλαστον ἔχοντα φύσιν πρὸς μάθησιν, διδά σκονται παρ' ἀνθρώπων, καὶ γίνονται πρὸς πολλὰ τῶν ἀνθρωπίνων ἔργων ἐπιτήδεια. Γέ τοι καί. "Η φυσικῶς, ἢ διὰ παιδεύσεως ἀν θρωπίνης. Τι κρεῖττον. Υψηλότερον γνώσει. Γένη τε. Οἱ μὲν πάλαι Ελληνες θεῶν καὶ δαι
videlicet, inquit, sacris initiati sunt et spectandi licentiam obtinent, nitido splendore nitidi, et nullo ipsius signo notali, quod nunc corpus nuncupamus, quod vincti et præpediti ostrei more, circumferimus Et illud, degenerante vero, illinc principium habet, vitium enim peccatum hac ratione vocat Plato: Et corum currus ob æqualitatem ponderis atque mo menti cum ductiles tractabilesgue sint, facile mo ventur, reliqui vero magna cum difficultate. Nam deorsum vergit vitiositatis particeps, equus fin hu mum propensus alque offendens aurigam a quo haud convenienter educatus est: ubi certe labor es summa contentio animæ proponitur, et cætera. Bonitate cumulati. Hoc est spiritus phantasticus, propter animam ad bonum vitæ institutum acce dentem. Depravati. succumbente et aberrante materia. Is enim. Spiritus phantasticus. Communis terminus. Communem terminum am. horum esse dicit imaginatricem animæ facultatem, utrinque collocatis extremis, coatrariis, corporis videlicet et incorporeæ naturæ, rationis ac demen tiæ, materiæ et ejusdem privationis, et medio ejus interventu opposita coeunt et copulantur. Sed divina sunt, inquit, materiæ expertia et incorporea, infima vero materialia et corporea atque sub sen sum cadentia. Eain ob rem asserit arduum ac dif ficile esse definiendo ejus naturam circumscribere et exprimere quid sit, quemadmodum aflirmando enuntiamus de anima, eam esse substantiam in corpoream et materiæ expertem, necnon seusuum facultatem excedentem: rursus de corpore, quod sit substantia materialis, fluens et concreta. Phau tasia quippe nec corpus est, nec penitus expers corporis, et ob id neque corporis potest definitio nem admittere, nec rei incorporeæ. Etenim colli git et emendicat aliquando ab utroque contrario, corpore, inquam, et incorporeo, quantum congruit et quadrat suæ ipsius naturæ, et conflatur una quædam natura ex tam semotis naturis composita. Amborum. Anime rationalis.et corporis. Divina. Imaginationis. Designari. Apprehendi, contineri, dequiri et in telligi. Imaginatricis essentiæ. Id est, ipsam imaginatio nem. Verum ipsa. Nutritiva, vegetaliva, et sensitiva. Pecudis. Quod rationis est. minime compos. Atqui purgatur. Velut. araneus, apis..et formica natura duce sua opera efficiunt, qualia neque ho minum perspicacissimi valeant peragere. At simia rum parvuli fœtus atque ursarum et.complurium aliorum: animalium, naturam habentes flexibilem ad disciplinam, docentur ab hominibus, et ad multa humana opera fiunt commedi et idonei. Atqui. Vel naturaliter, vel per humanam infor mationem, et educationem. Quidpiam excellentius. Validius, ac cognitione sublimius. Cuncta dæmoniorum. Prisci quidem illi Græci
col. 567–568page 24 of 59
PG 149:567μόνων ἔλεγον εἶναι διαφοράν· καὶ θεοὺς μὲν ἐκάτῶν κακοποιῶν τοὐναντίον. Ἡ δὲ ἀνθρωπίνη φαν λουν τοὺς μείζονας, δαίμονας δὲ τοὺς ἥττονας. Ο δὲ Συνέσιος ποτὲ μὲν δίδωσι τούτοις δια φοράν, ποτὲ δὲ ἀδιαφόρως κέχρηται τοῖς ὀνό μασιν. Ολως δαιμόνων. Ἀλλὰ καὶ πάντα, φησί, τὰ τῶν δαιμόνων γένη τὰ ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ τοιαύ την έλαχον τὴν ζωήν, τοῦτ᾽ ἔστιν αἰσθητικήν. Καθόλου γάρ είσι φαντασία μόνη ἐκεῖνα τὰ γένη. Καθ' ὅλον. Κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτῶν. Ειδωλικά τε. Είδωλά φησιν ἅ ἐστιν ἀσώματα μὲν, ἔχοντα δ' οὖν πάχος τι, τὰ μὲν ἔλαττον, τὰ δὲ πλέον. Εοικεν οὖν ὁ Συνέσιος ἐνταῦθα τῇ Δημοκρί του καὶ Σέξτου δόξῃ, καὶ ἄλλων Ελλήνων κατακολουθεῖν. Φασὶ γὰρ ἐκεῖνοι δαιμόνια εἶναί τινα περί τε αέρα καὶ γῆν πάχος ἔχοντα μὲν καὶ σύνθεσίν τινα καὶ ἐμπάθειαν· ἀθέατα δὲ ἀνθρώποις ὀφθαλμοῖς ὑγιαίνουσιν, ἃ καὶ εἴδωλα καλοῦσι, διότι ἀπο σώζουσιν, οἶμαι, τύπον τινὰ καὶ σκιαγραφίαν καὶ εἰκόνα τῆς ἀγγελικῆς καὶ ἀϋλοτέρας φύσεως, ἀφ' ἧς Εκπτωτά εἰσι· καὶ δύσφθαρτα μὲν, οὐκ ἄφθαρτα δὲ ἀεί· καὶ τὰ μὲν αὐτῶν εἶναι κακοποιά, τὰ δὲ ἀγαθοποιά. Προσπελάζειν οὖν φασι ταῦτα τοῖς ἀνθρώποις, καὶ μάλιστα ὅταν οὗτοι καθεύδωσι, καὶ προλέγειν πολλὰ τῶν μελλόντων· γίνε σθαι μέντοι τὰς τοιαύτας προῤῥήσεις ὑπὸ μὲν τῶν ἀγαθῶν σαφεῖς καὶ προθυμίαν κινούσας, ὑπὸ δὲ τασία οὐ κύκλος ἐστὶν, ἀλλ' ἀποῤῥήτως τους τύπους τῶν ἔξωθεν εἰσρεόντων δεχομένη ὑπόκειται καθά περ βιβλίον ἀναγινωσκόμενον ὑπὸ τῆς διανοίας, και ἐπὶ μὲν τῶν σαφῶν καὶ ἐκδήλων οίκοθεν αὐτὴ καθ αὐτὴν διδάσκει, ἃ χρὴ προσδέχεσθαι· ἐπὶ δὲ τῶν ἀσαφῶν προσκαλεῖται καὶ τὰς διανοητικές δυνάμεις τῆς ψυχῆς, καὶ γίνεται οιονεί βουλευτήριον περὶ τῶν ποιητέων. Καὶ γὰρ ἡ διάνοια, εἰ μὴ ἀπὸ τῆς φαντασίας λάβοι τὰ σκέμματα, οὐκ ἔχει περὶ τήν γεννητὴν καὶ τρεπτὴν τῶν πραγμάτων φύσιν ἐνέρ γειάν τινα. Αὐτήν. Η ὡς δύναμιν. Η μεθ' ἑτέρου. Η ὡς μετὰ τοῦ διανοίας ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον. Οὐκ ἀφαντάστους. ᾿Αλλὰ συμπεπλεγμένας τῇ φαντασία. Εἰ δή τις. Χωρὶς εἰ μή τις. Ἐν ἀκαρεῖ. Ωσπερ οἱ θεῖοι προφῆται καὶ ὁ θεῖος Παῦλος ἐν ἐκστάσει γενόμενοι. Τότε γὰρ ὁ νοῦς τρόπον τινὰ τῆς ὕλης ἔξω γενόμενος, καὶ ὑπερβάς τὸ σῶμα ἀποῤῥήτως, ὁρᾷ κατά φύσιν τοῦ νοῦ ἀπλανῶς. Διὰ τοῦτό φησι καὶ ὁ θεῖος Παῦλος, Οἶδα ἄνθρωπον, εἴτε ἐν σώματι οὐκ οἶδα, εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἐν ἀκαρεῖ ποτε. Ἐν ἀκαριαίῳ καὶ ἀδιαστάτῳ καὶ λίαν βραχυτάτῳ.
deorum ac dæmonum differentiam esse dixerant ac deos quidem majores appellarunt, dæmonas antem inferiores. Sed Synesius aliquando inter illos assignat discrimen, interdum vero indifferen ter utitur istis nominibus. Cuncta dæmonum genera. Sed omnia dæmonum genera, inquit, quæ in hoc mundo versantur, hanc vitam sortita sunt, quæ nimirum vim sentiendi habeat. Nam ut summatim loquar, illa dæmonum genera solæ sunt imaginationes. Secundum totam ipsorum essentium. Prout eorum essentia creala est. Et imaginaria sunt. Idola, inquit, et simulacra quæ sunt corporis expertia, habent utique quid piam crassitudinis, alia plus, alia minus. Videtur itaque hic Synesius Democriti et Sexti opinionem et aliorum Græcorum sequi. Asserunt enim illi esse quædam dæmonia circa terram et acrem, crassitiem quidem habentia et coagmentationem affectionem que, humanis oculis invisibilia, qui quidem sani sint, quæ et spectra vocant, propterea quod iuco lumem retinent et conservant, opinor, quamdam figuram et inanem speciem ac similitudinem ange licæ et a materia semotioris naturæ, ex qua lapsa sunt, et corruptu quidem difficilia, sed non perpe tuo inımortalia, eorum nonnulla noxia et maligna sunt, alia vero benefica. Aiunt itaque eadem pro pius ad homines accedere, eisque se adjungere, ipsis potissimum dormientibus, ac prædicere mulia * II Cor. x11, 2. quæ eventura sint; fieri quidem certe hujusmodi prædictiones a bonis dilucidas, et animi alacrita tein moventes, sed a noxiis et infestis contrarias. At hominis phantasia non est circulus, sed latente quadam vi figuras rerum extrinsecus flucntium recipiens subjicitur, haud secus atque liber, qui ab intelligentia legitur ac perlustratur, et in rebus apertis et conspicuis domestice ipsa seipsam docet ea quæ admittere fas est, sed in obscuris sibi etiam asciscit intellectuales animæ vires, et fit veluti consilii captandi receptaculum de rebus agendis. Etenim intelligentia uisi ab imaginatione medita tiones mutuetur, non obtinent circa genitam ac fragilem rerum naturam ullam efficaciam. Per ipsam. Facultatem utique vel potentiam. Cum alio. Id est, cum mentis intelligentia ut plurimum. Visionis expertes. Sed phantasiæ connexas. Nisi quispiam. Hoc excepto. In minimo temporis puncto. Quemadmodum divini prophetæ, ac divus Paulus, repentino quodam mentis excessu extra se rapti. Tunc enim mens ipsa quodammodo extra materiam posita, et præ tergressa corpus, occulte cernit secundum natu ram mentis sine ullo errore. Eam ob causam ait divus Paulus: Scio hominem, sive in corpore, sive extra corpus nescio, et reliqua. In minimo temporis puncto. In niodico, continuo, sive ulla intermissionc facto et brevissimo.
col. 569–570page 25 of 59
PG 149:569Εκεί διεξαγωγήν. Ζήτει λόγον τοῦ Πλάτωνος, ὃν ἐπιγράφει Φαίδωνα. Εσχεν είδους. Η ὡς θείας ἐλλάμψεως. Τὸ δὲ ὑπερκύψαι. Η ὡς τὴν νόησιν ὑπερβῆναι τὴν φαντασίαν. Καὶ ἡ φιλοσοφία. Φησὶ γὰρ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Χαλεπόν. Οσον γάρ ἐστι χαλεπόν, τοσοῦτον καὶ περὶ ψυχῆς λόγῳ ἀπὸ προσώπου τοῦ Σωκράτους, εὐδαιμον τὸ ὑπερκύψαι. Φησί. Ο Πλάτων. Τὴν ἀφάνταστον. Την νοεράν. Προβεβλημένη. Προτιθεμένη και φαινομένη. Τό γέ τοι πνεῦμα. Τὴν φαντασίαν ποτὲ μὲν φανταστικόν φησι πνεῦμα, ποτὲ δὲ ψυχικὸν πνεῦμα, ποτὲ δὲ σῶμα πρῶτον ψυχῆς, ποτὲ δὲ πνευματι χὴν ψυχὴν, ποτὲ δὲ κοινὸν ὅρον ψυχῆς καὶ σώ ματος. Ψυχικόν. Η ὡς τὸ φανταστικόν. Οἱ εὐδαίμονες. Οἱ τῶν Αἰγυπτίων ἱερογραμματεῖς. Καὶ δαίμων. Κατὰ τὴν ἑαυτοῦ προήχησιν. Ποινάς. Κολάσεις. Ἐν τούτῳ. ᾿Ανταποδίδωσι. Χρησμοί τε. Παλαιοί. *Οναρ φαντασίαις. Οἷος γὰρ ὁ βίος ἑκάστῳ, τοιαῦται καὶ ὄναρ φαντασίαι, καὶ κατὰ τὸ εἰκὸς αὐτῷ ἔπονται, οἱονεὶ μεθημερινῶν φροντίδων ἀπη χήματα οὖσαι· καὶ οἶαι αἱ ὄναρ φαντασίαι, τοιαύτην εἰκὸς καὶ τὴν κατάστασιν μετὰ τὴν τοῦ σώματος ἀπαλλαγήν εὑρίσκειν ἐκεῖ τὴν ψυ χήν. ὅτι Πολλὴ ἐλπὶς ἀφικομένῳ τινὶ, οὗ ἐγὼ πορεύομαι, ἱκανῶς ἐκεῖ, εἴπερ που ἄλλοθι, κτήσασθαι τοῦτο, οὗ ἕνεκα ἡμῖν ἡ πολλὴ πραγματεία ἐν τῷ παρόντι βίῳ γέγονεν· ὥστε ἥ τε ἀποδημία ἡ νῦν ἐμοὶ προσ τεταγμένη μετὰ ἀγαθῆς ἐλπίδος γίνεται, καὶ ἄλλῳ ἀνδρὶ δ᾽ ἡγεῖταί οἱ παρασκευάσασθαι τὴν διάνοιαν ὥσπερ κεκαθαρμένην. Κάθαρσις δὲ αὐτῆς τὸ χωρί ζειν ὅτι μάλιστα ἀπὸ τοῦ σώματος τὴν ψυχὴν, καὶ ἐθίζειν αὐτὴν πανταχόθεν ἐκ τοῦ σώματος συναγείρεσθαι τε καὶ συναθροίζεσθαι ὥσπερ ἐκ δε σμῶν. Καὶ ἡ φιλοσοφία. Η τοῦ Πλάτωνος, καὶ ὅσοι κατ' ἐκεῖνον σύμφωνοι. Είναι δευτέρων. Τῶν μετὰ θάνατον. Τοὺς πρώτους. Περὶ οὓς ἐνταῦθα ἡ φαντασία ἐνασχολεῖται. Αὐτό. Τὸ φανταστικόν. Εναπομοργνυμένης. Καὶ οὖν τῆς χείρονος ἕξεως. Κηλίδα. Αφιείσης εἰς αὐτὸ ῥύπον. 158. Αίρεται. Τὸ φανταστικόν. Θερμότητα. "Α προσγίνονται διὰ νηστείας, καὶ ἀγρυπνίας, καὶ ταπεινώσεως.
Contrectationem habuerit formæ materiæ expertis. Nempe doctrinæ divinitus inspiratæ. Super phantas. prospicere. Ut cum intelligentia transgreditur phantasiam. Arduum est. Quanto res est difficilior, tanto beatior ultra imaginationis facultatem prospicere. Ait. Plato. Imaginatione privatam. Ratione et intelligentia præditam. Objecta. Nobis exhibita et in conspectum nostrum veniens. Is quippe spiritus. Imaginationem aliquoties vo cat spiritum phantasticum, aliquando animalem spiritum, interdum corpus primum animæ, non nunquam spiritualem animum, quandoque vero communem terminum corporis et animæ. Animalis. Nempe phantasticus. Filices. Apud Ægyptios sacri scriptores. Genius. Secundum ejus habitum. Panas. Castigationes, emendationes. In eo luit. Retribuit. Oracula. Prisca. Visionibus. Qualis est enim cujusque vita, tales etiam inter dormiendum imaginationes, et consen faneæ eum sequuntur, quæ veluti diurnarum cura rum reliquiæ extremaque vestigia sunt. Et cujus modi sunt in quiete imagines, par et consentaneum quoque est, ut talem pariter constitutionem post migrationem et corporis interitum illic anima reperiat. PAG. Animi vitam. Platonis sermonem inquire, quem Phadonem inscripsit. Et philosophia. Ait enim Plato in illa de anim immortalitate oratione sub Socratis persona Quoniam magna vehemensque spes est cuipia..> illuc eunti, quo ego proficiscor, si alicubi, illic etiam affatim ac sutlicienter ejus rei sc compotem fieri,cujus gratia in hac præsenti et caduca vita tam assidua frequentiaque suscipimus negotia. Quocirca hæc migratio in præsentia mihi injuncta atque præscripta cum bona spe contingit, eamque liben ter suscipio. Similiter quivis alius qui putat suala mentem velut expiatam, et vitiorum inquinamentis ac sordibus purgatam. Ejus porro lustratio et expiatio est, ut quam maxime animum a corpore segregemus, et eum assuefaciamus undecunque Dextra corpus colligi et convocari, tanquam vincu lis solutus sit. Et philosophia. Scilicet Platonis, et eorum qui idem cum illo sentiunt, quotquot sunt. Secundarum. Earumquæ post mortem eveniunt. Privas vivendi rationes. Circa quas in bujus vitæ caduca curriculo imaginandi facultas occupatur. Eum. Spiritum phantasticum. Abstergentis. Et pejoris igitur habitus. Squalorem. In eum emittentis immundam illu viem. Elevatur. Spiritus phantasticus. Propter calorem. Quæ interveniunt propter jeju nia, vigilias, necnon humilitatem animique abje. ctionem.
col. 571–572page 26 of 59
PG 149:571Καὶ τοῦτο ἄρα. Αἱ περὶ τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς δυτάσματα, οἷα παρέχονται αἱ τοιαῦται ψυχαὶ εἴδωλα.. νάμει; πλείονες οὖσαι, ἐν μόνῃ τῇ διανοητικῇ κοι νωνοῦσι τῷ θείῳ, ἣν δὴ κατὰ τὸ εἰκὸς ὁ Πλάτων καὶ πτερὸν προσηγόρευσεν, ἅτε ἀνάγουσαν ἀπὸ τῶν θνητῶν καὶ ἐπιγείων τὴν ψυχὴν πρὸς τὰ οὐ ράνια και θειότερα, και οὐκ ἐῶσαν μολύνεσθαι τὸ φανταστικὸν αὐτῆς ταῖς ὑλικαῖς προσπαθείαις. Καὶ τοῦτο ἄρα. Τοῦτ' ἔστιν ἡ τοῦ φανταστικοῦ κάθαρσις. Χηραμοῖς. Τοῖς βυθοῖς. Τῆς γῆς ἐνδύεται. Επειδήπερ ὁ σοφὸς οὗτος Συνέσιος αἱρεσιώτης, ὡς εἰρήκειμεν, ἐστὶ κατὰ πάντα τοῦ Πλάτωνος, κανταῦθά τε ταῖς πλείοσι τῶν ἐκείνου χρῆται δοξῶν, δίκαιον ἂν εἴη καὶ τὰς ἐκείνου ῥήσεις ἐνταῦθα ἐκθεῖναι ἀντ᾿ ἄλλης τινός ἑρμηνείας. Φησὶν οὖν ἐκεῖνος ἐν τῷ Φαίδωνι περὶ τῆς μεμιασμένης καὶ ἀκαθάρτου ψυχῆς, ὅτι διειλημμένη ἐστὶ ὑπὸ τοῦ σωματοειδοῦς, ὁ αὐτὴ ἡ ὁμιλία τε καὶ συνουσία τοῦ σώματος διὰ τὸ ἀεὶ ξυν εἶναι, καὶ διὰ τὴν πολλὴν μελέτην ἐποίησε ξύμφυ τον. Εμβριθὲς δὲ οἴεσθαι χρὴ τοῦτο εἶναι καὶ βαρύ, καὶ γεῶδες, καὶ ὁρατόν· δ δὴ καὶ ἔχουσα ἡ τοιαύτη ψυχή, βαρύνεται καὶ ἕλκεται πάλιν εἰς τὸν ὁρατὴν τόπον φόβῳ τοῦ ἀειδοῦς τε καὶ ᾅδου, ὥσπερ λέγεται περὶ τὰ μνήματά τε καὶ τοὺς τάφους καλινδουμένη, περὶ ἃ δὴ καὶ ὤφθη ἅττα ψυχῶν σκιοειδή φαντ δίκην τίνουσαι τοῦ προτέρου βίου κακοῦ ὄντος καὶ μέχρι τούτου πλανῶνται, μέχρις ἂν τῇ τοῦ ξυν επακολουθούντος σωματοειδοῦς ἐπιθυμίᾳ πάλιν ἐνδεθῶσιν εἰς σῶμα· ἐνδοῦνται δὲ ὥσπερ εἰκὸς εἰς τὰ τοιαῦτα ήθη, ὁποῖα ποτ' ἂν καὶ μεμελετηκυίαι τυγχάνωσιν ἐν τῷ βίῳ· οἷον τοὺς μὲν γαστριμαργίας τε καὶ ὕβρεις καὶ φιλοποσίας με μελετηκότας εἰς τὰ τῶν ὄνων γένη καὶ τῶν ὁμοίων θηρίων ε κὸς ἐνδύεσθα:· τοὺς δέ γε ἀδικίας τε καὶ τυρανν! δας καὶ ἁρπαγάς προτετιμηκότας εἰς τὰ τῶν λύ κων τε καὶ ἱεράκων καὶ ἱκτίνων γένη· τοὺς δὲ τὴν πολιτικήν τε καὶ δημοτικὴν ἐπιτετηδευκότας ἀρε τὴν, ἣν δὴ καλοῦσι σωφροσύνην τε καὶ δικαιοσύνην. ἐξ ἔθους καὶ μελέτης γεγονυίαν, ἄνευ φιλοσοφίας καὶ νοῦ εἰκός ἐστιν τοιοῦτον πάλιν ἀφικνεῖσθαι που λιτικὴν καὶ ἡμερον γένος, ή που μελιττών, ἢ σφη κῶν, ἡ μυρμήκων, ἢ καὶ εἰς ταυτό γε πάλιν τὸ ἀντ θρώπινον γένος, καὶ γίνεσθαι ἐξ αὐτῶν ἄνδρας με τ τρίους εἰκός· εἰς δέ γε Θεοῦ γένος μὴ φιλοσοφήσαντι καὶ καθαρῷ παντελῶς ἀπιόντι οὐ θέμις ἀφικνεῖσθαι ἀλλ᾽ ἢ τῷ φιλομαθεῖ· φιλομαθῆ δὲ τὸν φιλόσοφον λέγει, ὡς φιλοπράγμονα καὶ ἐρευνητικών. περὶ τὴν φύσιν τῶν ὄντων. Κακοδαίμων. Δυστυχής. Πον ῳ. Καὶ κολάσεσι διὰ χρόνου. Καθηραμένην. Τὴν φαντασίαν.
Et is utique spiritus. Potentiæ quæ plures sunt circa corpus animi, in unica duntaxat intelligendi et ratiocinandi vi cum supremo numine menteque mundi moderatrice communicant, quam sane jure optimo Plato quoque alam nuncupavit, nimirum deducentem a fragilibus, et interitui obnoxiis rebus atque terrenis animum ad cœlestes, et diviniores, neque simentem labefactari conspurcarique suam imaginationem materialibus affectionibus. Et illud rursus. Nimirum imaginationis purgatio. Terræ cavernas. Imos gurgites. circumvagantur, quoad cupiditate naturæ corpo reæ comitante, rursus induant corpus. Induunt auten, ut verisimile est, ejusmodi mores, quales. in vita exercuerunt. Veluti eos qui ventris inglu vici dediti fuere, et contumeliis, flagitiis, compo tationibusque vacantes inertem atque lascivam vi tam egere, nec quidquam pensi pudorisque habuere, consentaneum est asinorum et similium belluarum corpora subire: eos vero qui injurias, tyrannides, rapinas præ cæteris secuti sunt, in luporum, acci pitrum, milvorunique genera migrare par es. neque alio transire dicendum est; eos porro qui¸ civilem popularemque virtutem, quam temperan tiam et justitiam nominant, ex consuetudine et exercitatione acquisitam absque philosophia men tisque sagacitate exercuere, decens est hos in tale Ingreditur. Quandoquidem solers hic noster Synesius, sicuti diximus, omnibus in rebus Plato nis est acerrimus sectator, hic quoque permultis ab illo desumptis utitur sententiis, æquum fuerit illius dicta hoc in loco exponere pro alia quavis interpretatione. Ergo, inquit ille in Phædone, de quoddam genus iterum civile ac mansuetuin demi anima polluta et impura verba faciens, quod con tagione corporea infecta involutaque sit, quam ipsa consuetudo congressusque cum corpore, propter continuam familiaritatem, cultumque assiduum congenitam et geminam effecit. Ponderosum vero id putandum est, grave, terrenum et visibile, quo cum præpedita sit talis anima, gravatur atque tra hitur rursum in locum visibilem formidine tene brosi, caliginosi et in orco occulti, quemadmodum fertur circa monumenta sepulcraque assidue ver satur, circa quæ profecto jam nonnulla apparue runt animarum umbrosa phantasmata, qualia præ lerunt et exhibent simulacra tales animæ, pœnas luentes vitæ facinorosæ anteacte. Itaque tandiu grare quodammodo, apum, vesparum aut forıni carum, deinceps in idem rursus genus humanum, modestosque ex illis homines fieri congruum est. Sed in deorum genus nulli fas est pervenire, nisi illis qui discendi cupiditate flagrantes philosoplrati sunt, et puri omnino ex hac vita migrarunt. Discen di cupiditate flagrantem vocat philosophum, veluti curiosum et scrutatorem naturæ eorum quæ reipsa Sunt. Infelix, Misera, calamitosa. Labore. Et castigationibus post longum diutor numque tempus. Ut animus purgatus emergat. Scilicet paantas ticus.
col. 573–574page 27 of 59
PG 149:573Γενομένη γάρ. Η ὡς ἐξ ἀρχῆς εἰς ὑπαρξιν έλ θοῦσα ἡ φανταστική ψυχή. Τοῖς χείροσι. Τοῖς ὑλικοῖς. Τοῖς κρείττοσιν. Τοῖς νοεροῖς. Ανωθεν. Ἐκ τῶν σφαιρῶν, ὡς προέφη, Καὶ τοῦτο. Καὶ ταυτὸ μὲν, φησί, τὴ δυνηθῆναι λογικὴν ψυχὴν ἀφεῖναι τὸ φανταστικὸν πνεῦμα βι συνθὲν κάτω, καὶ ἀνελθεῖν ἐλευθέραν τῆς ὑλικῆς Ην δανείζεται. Ταύτην τὴν φανταστικὴν ψυσχέσεως αὐτὴν πρὸς τὰ μετέωρα, δῶρον ἂν εἴη Θεοῦ χήν. Ἀπὸ τῶν σφαιρών. Σφαίραι ἐνταῦθα νοητεύον ται ἀπὸ τῆς πρώτης καὶ ἀνάστρου πάσης μέχρι τῆς σεληνικής. Κατιοῦσα. Η λογική και νοερά. Τῷ σωματικῷ. Τούτῳ τῷ ἀπὸ τῆς σεληνικῆς σφαίρας μέχρι τῆς γῆς τῷ γινομένῳ καὶ φθειρομένῳ. Η συναγαγεῖν. Μεθ᾿ ἑαυτῆς καὶ τὴν φανταστικήν ψυχήν Μόλις μὲν γάρ. Σπανίως μὲν γίνεται τοῦτο τὸ ἀφεῖναι. ᾿Αλλὰ γένοιτ'. 'Αλλ' ὅμως ἐγχωρεί γενέσθαι ποτὲ καὶ τοῦτο. Μὴ συνεπόμενον. Τὸ φανταστικὸν πνεῦμα. Οὐ γὰρ θέμις. Οὐ γὰρ πρέπον ἐστὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνοις ἀπιστεῖν. Πρώτως εγνωσμέναι εἰσὶν αἱ τε λεταί. Τελετὰς δέ φησι τὰ μυστικὰ καὶ ἱερὰ λόγω ματα. Αἰσχρά. Κατησχυμμένη, ἄδικος. Επάνοδος. Ταῖς λογικαῖς ψυχαῖς ἐκείναις. Τὸ ἀλλότριον. Τοῦτ᾽ ἔστι φανταστικὴν ψυχήν. τε συναιρομένου τρόποις ἀῤῥήτοις, καὶ τελετής, τοῦτ' ἔστι μυστικῆς καὶ θειοτέρας διδασκαλίας παιδαγωγούσης καὶ σωφρονιζούσης αὐτήν· πλὴν οὐ πολλαῖς ἂν γένοιτο τοῦτο ψυχαῖς, ἀλλὰ μόλις μια τινι, ἢ καὶ δευτέρᾳ· ὅμως καὶ ταύτης τῇ ἀνόδῳ μέμφεται. Αἰσχρὰν γὰρ ἔφη, καὶ κατησχυμμένην αὐτήν, ὡς ἄδικον φανεῖσαν, διὰ τὸ μὴ ἀποδιδόναι τὸ ἀλλότριον, ὅθεν ἠρανίσατο. Φύσιν δέ. Τοῦτ᾽ ἔστι, φυσικὸν δέ ἐστι τοῦτο Ψυχήν. Λογικήν. Ομοῤῥοθεῖν. Ἀκολουθεῖν ἑκουσίως. Ελκειν. Ακουσαν. Ελκεσθαι. Αχον. Υπὸ κάκης. Ὑπὸ τῆς ὑλικῆς προσπαθείας. Ἐφεῖσαν. Ἐνδοῦσαν. Καὶ τοῦτ' ἔστιν. Παραινοῦσι γὰρ τὰ Χαλδαϊκὰ λόγια ἄνω τείνειν διηνεχῶς τὸν νοῦν πρὸς Θεὸν, καὶ μὴ παραχωρεῖν αὐτὸν κάτω νεύειν εἰς τὸν περί γειςν κόσμον, ἔνθα οὐδὲν πιστὸν, ἢ βέβαιον, ἀλλὰ πάντα μάταια και ψευδή. Σκοπεῖν δὲ χρὴ πῶς μετ λαναυγέα ὠνόμασε τὸν περίγειον κόσμον τοῦτον, ὃν εἴρηκε καὶ ἀμφικνεφῆ· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ᾅδην
Exorta enim. Quia principio in substantiam et vitam accedit anima phantastica. Cum pejoribus. Cum materialibus, crassis, et carnalibus. Ac melioribus. Ut intelligendi vi præditis, et a materia sejunctis. Quam mutuatur. Videlicet phantasticam animam. globis cœlestibus. Hoc in loco globi cœlestes omnino cernuntur et ratione intelliguntur ab omni prima sphæra astris carente usque ad lunarem. Descendens. Rationalis et intellectualis animæ patentia. Corporea mundo. Eo, inquit, mundo qui cantine tur a lunari circulo ad terram usque profluente, ortni et interitui obnoxio. Sibi conciliet. Secum imaginariam animæ poten tiam. Vix enim. Raro enim istud evenit ut se invicem dimittant ac deserant. Sed fieri possit. Aliquoties tamen contingere so let ut istud fiat. Minime parentem. Nempe spiritum phantasticum. Haud quippe fas est. Non enim decorum est ho mini illas respuere: In primis compertæ et cognitæ sunt hujusmodi expiationes. Expiationes porro sive cæremonias dicit mystica, arcana et sacra dogmata. Turpis. Pudore oppressus, injustus. Reditus. Illis animis rationis compotibus. Alienum. Hoc est animæ partem quæ in phantasia e: imaginatione consideratur. Desuper. globis coelestibus, ut supra dixit. Et istud. Istud quidem, inquit, nempe illam animæ partem, quæ intelligentiæ et rationis est particeps, posse missum facere spiritum phantasti cum ingravescentem et immodico poudere ad in feriora loca tendentem, eamque materiali habitu ac movente affectu liberatam ascendere ad sublimio ra domicilia, Dei munus fuerit, abditis et silentio prætermittendis rationibus, cæremoniæque eamdem sublevantis ac erigentis, hoc mysticæ divinioris. que disciplinæ ipsam moderantis ac refrænantis. Verum istud perpaucis contingat animis, imo vix uni cuidam, et alteri, verumtamen de ejus ascensu conqueritur. Turpem enim ac fœdatam eam dicit, ut quæ injusta apparet, eo quod alienum non red diderit, unde emendicaverat. Animo. Rationali. Adjumento sit. Eum sua sponte comitetur, Trahat. Invitum ac immorigerum spiritum phan tasticum. Trahatur ab eo. Invitus. Improbitate. materiæ vehementi affectu. Qui indulserit. Concesserit. Et istud est. Nos quippe adhortantur oracula Chaldaica, ut identidem sursum extendamus, mentemque elevemus ad Deum, ne ipsa prona se recipiat deorsum in mundum terræ propinquiorem, ubi nihil fidum ac stabile est, verum omnia futilia, vana et fallacia. Sed considerare fas est qua ratio ne obscurum, atrum, ac nigricantem vocaverit mundum hunc, quem undecunque caliginosum dixit; noc vero solum sed etiam ipsum Oreum no
col. 575–576page 28 of 59
PG 149:575αὐτὸν ὀνομάζει· τὸν γὰρ ᾄδην πολλαχώς καλούσε Χαλδαίοι. Θεόν τε γὰρ ἡγοῦνται τοῦτον, καὶ τῆς ἐσχάτης καὶ περιγείου λήξεως ἀρχηγόν. Εστι δ' ὅτε καὶ τὸν ὑπὸ σελήνην κόσμον, ἐν ἀμφικνεφῆ φασι, καὶ τοῦτον ᾄδην καλοῦσι· ποτὲ δὲ αὐτὴν τὴν σεληνιακὴν σφαίραν, ἣν καὶ μεθόριον τίθενται τοῦ το αιθερίου κόσμου καὶ τοῦ ὑλαίου. Βυθὸν δέ φασι τὴν ὕλην, ἣν ἐν τῷ ὑπὸ τὴν σελήνην τόπῳ τάτ του σι. Ο δεδίττεται. Ἐκφοβοῦσι τὰ ἱερὰ τῶν Χαλδαίων λόγια. Νοερίν. Τὴν ψυχήν φησιν, ὡς ἐκ Θεοῦ τὴν ὕπαρ ξιν ἔχουσαν. Άπιστος. Αβέβαιος. Αμφικνεφής. Σκοτεινός. Ρυπόων εἰδωλοχαρής. Χαίρων τοῖς εἰδώλοις, ᾗ θεοὶ οἰκοῦσι, καὶ ἐνδιαιτῶνται οἱ υλικώτεροι δαίμονες· καὶ τὸ φανταστικόν, φησί, πνεῦμα παχυνθὲν. Εμπληκτος. Οἱονεὶ ἐμβρόντητος. Τῷ δὲ εἰδώλῳ. Εἴδωλον κἀνταῦθα την φαντασίαν λέγει, ή ψυχικόν πνεῦμα οὖσα καὶ λεπτίν, ὅμως διὰ μοχθηρίαν προαιρέσεως ενίοτε ἔσχε παχύ τητα τοιάνδε, ή τοιάνδε, ήν φησι ποιάν τοῦ πνεύ ματος σύστασιν· καὶ τότε δὴ γίνεται καὶ αὐτὴ εἶ δωλον, τοῦτ' ἔστιν ὅμοιον τοῖς εἰδωλικοῖς ἐκείνοις δαίμοσιν. Ἡ κάτω. Ην μελαναυγέα κόσμον ἀνωτέρω εἶπεν. Ομοίῳ γάρ. Έπεὶ γὰρ τὸ φανταστικών πνεῦμα, ἀντὶ τοῦ φέρειν εἰκόνα ψυχῆς, καὶ εἶναι εἴδωλον αὐτ τῆς, ἐγένετο μᾶλλον ἐκ παρατροπῆς εἴδωλον ὅμοιον δαίμοσιν ὑλαίοις, εἰκότως καὶ συνήδεται τῇ τούτων συνδιαιτήσει. Εἰ δὲ ἔν. Εἰ δὲ συγκατηνέχθη τῇ φαντασία καὶ ὁ νοῦς, καὶ ἐγένοντο ἔν τι πράγμα ἐξ ἀμφο τέρων. Καὶ ὁ νοῦς. Ἴσως ἂν καὶ ὁ νους εἰδωλικώ τερος γενόμενος καὶ παχύτερος δέξαιτο τὸ συνή δεσθαι. Καίτοι τοῦτο κακῶν. Τὸ μὴ ἐπαισθάνεσθαι, φησί, κακοῦ παρόντος, ἀλλὰ συνήδεσθαι αὐτῷ ὡς χρηστῷ, κακῶν εἴη τὸ μέγιστον. Τὸ γὰρ συνήδεσθαι τοῖς τοιούτοις καὶ μὴ αἰσθάνεσθαι τῶν μηδὲ ἀνα κύψαι καὶ διόρθωσιν λαβεῖν ζητούντων ἐστί. Τί. θησι δὲ εἰς ὑπόδειγμα καὶ τὸν σκίῥέον· σκίῤῥος γάρ ἐστι ρύπος δυσέκπλυτος, καὶ δυσαπόνιπτος. Δοκεῖ δὲ ἀσαφὲς τοῖς πολλοῖς τὸ ῥητὸν, διότι συντομίᾳ χρώμενος ὁ Συνέσιος, οὐκ ἐπλάτυνε τὸ τοιοῦ τον ὑπόδειγμα, ἀλλὰ συνέπλεξε τῷ κειμένῳ. Σαφέ στερον ἂν ἦν, εἰ οὕτως ἔλεγεν, ὅτι Ωσπερ ὁ σκέφ ῥις, εἰσδυόμενος εἰς βάθος τοῦ ὑποκειμένου τινὸς σώματος, δυσέκπλυτος γίνεται, καὶ δευσοποιὸς καὶ δυσαπόνιπτος· οὕτω καὶ ἡ προσπάθεια τῆς ὕλη; καταβαπτίσασα τὸν νοῦν, καὶ εἰς βάθος εἰπεῖν κατα σχοῦσα τοῦτον, καὶ οἱονεὶ παχύτερον καταστήσασα, κλέπτει διὰ τῆς ἡδονῆς τὴν αὐτοῦ συγκατάθεσιν, καὶ τὴν γῆν, καὶ οὐκ ἐξ ὑπόμνησιν λαβεῖν ἢ ἐνθύ
minat. Nam Orcum seu Tartarum vario vocant Chaldei; Deum enim eum existimant, et extremæ terræque adjacentis hæreditatis, quæ ei sorte con tigit, principem. Interdum vero mundum qui in concave lunæ continetur, quem omni ex parte ne Lulosum asserunt, et hunc infernum vocitant. In terdum autem ipsam lunarem sphæram, quam conterminam et confinem statuunt mundi ætherii et in materia luxuriantis. Materiam porro profun ditatem dicunt, quam in loco sub luua sito deter minant. Territant. Perterrefaciunt sacra Chaldæorum oracula. Rationis capax. Animam dicit quæ vitam et sub stantiam a Deo consecuta est. Infidus. Inconstans et instabilis. Spectris et imaginibus gestiens. Ex idolis volupta tem percipiens, ubi dii habitant, et versantur dæ mones in materiæ illuviem procliviores: et hunc spiritum phantasticum, pinguem, crassumet obesum dicit. Vita stolida. Ceu attonita. Simulacro vero.Simulacrum hoc in locopbantasiam dicit, quæ animalis spiritus ac subtilis cum sit,nibilo minus ob electionis et consilii. pravitatem, aliquoties hanc habet crassitiem et obesitatem, aliquoties illam,quam vocant quauidam spiritus constitutionem. et tune profecto ipsa efficitur idolum, id est, compar et similis idolicis ae umbrosis istis dæmonibus. Ima regio. Quam hactenus mundum caliginosum et tenebrosum dixit. Simile quippe.Quia enim spiritus phantasticus cum referre animi imaginem debuerit, et esse ejusdem simulacrum, evasit potius ob depravationem in idolum simile materialibus dæmonibus, ac merito horum sodalitio familiaritateque oblectatur. Quod si unum. Si vero mens ruat ac delabatur cum phantasia, et fiat una quædam ex ambobus. Mens etiam. Mens fortassis ad idolorum naturam propius accedens et obesior, non repudiaverit communem ejusmodi oblectationem. Malorum hoc extremum est. Non sentire, inquit, præsens malum, sed eo veluti commodo ac facili delectari, malorum omnium fuerit maximum. Nam talibus gratulari, et ea non sentire, eorum est qui neque emergunt ex tenebris, neque emendationem perquirere volunt. Scirrhum porro in exemplum adducit. Est enim scirrhus illuvies fœda et abstersu difficilis. Videtur autem hoc dictum permultis ob scurum, propterea quod brevitate concisa utous Synesius, tale exemplum non dilatavit, sed conte xuit et accommodavit proposito. Apertius autem fuisset, si ita dixisset: Quod quemadmodum scirrhus interiores subjecti cujusdam corporis partes subiens, ablutu atque purgatu difficilis et indelebilis redditur, sic magnus ille et inhærescens affectus mentein in profundam abyssum, ut ita loquar, demergens, camque detinens, et veluti
col. 577–578page 29 of 59
PG 149:577μησιν σωτηρίας καὶ ἀποχῆς τοῦ πάθους. Όμως εύ ρίσκεται φάρμακον ἀναγωγικὸν καὶ σωτήριον, ἡ μετάνοια· ἡ γὰρ μετάνοια καὶ μεταμέλεια δυσχεραίνοντος ἀνθρώπου ἐστὶ καὶ μισοῦντος τὴν κατα σχοῦσαν κακίαν. Τὸ δὲ μισεῖν τὴν κακίαν ἐκ τῆς βουλήσεως ἔχει τὰς ἀρχὰς, ἥτις βούλησίς ἐστι ρίζα καὶ θεμέλιος πάντων τῶν δρωμένων και λεγομένων καὶ πρὸς αὐτὴν ὀρέγουσι καὶ ἐκτείνουσι τὰς αἰτίας καὶ ἀρχάς. Αν γὰρ μὴ συντρέχῃ ἡ βούλησις, ἄψυχος μένει πᾶσα διδασκαλία καὶ μάθησις, καὶ ἑλλ πής. Αν γὰρ διδάσκῃ μὲν ὁ διδάσκων, μὴ βούληται δὲ ἡ τοῦ διδασκομένου βούλησις, κολοβός γίνεται ἡ διδασκαλία· καὶ διὰ τοῦτο χρειώδης ἐστὶν ὁ βίος δ συγκεκραμένος τοῖς λυπηροῖς. 139. Καὶ διὰ τοῦτο. Διὰ τοῦτο γοῦν εὑρί σχεται φάρμακον ἀναγωγικὸν καὶ σωτήριον ἡ μετά νεια, τοῦτ' ἔστιν ἡ μεταμέλεια, καὶ ἡ τοῦ πράγματος κατάγνωσις. Ταύτῃ γάρ. Τοῦτ᾽ ἔστι πρὸς ταῦτα ἁπλοῦσι τὰς χεῖρας αἵ τε πράξεις καὶ οἱ λόγοι, ἢ ὡς τὰς αἰτίας καὶ τὰς ἀρχάς. Αψυχος. Ανίσχυρος. Κολοβός. Ελλιπής. Συνθήματος. Τῆς σῆς βουλήσεως, συγκαταθέσεως. *Οντων αἱ κράσεις. Τὸ συγκεκρᾶσθαι τὰ ἡδέα τοῖς λυπηροῖς. Εμπλήκτου. Παραλόγου. Χαράς. Ηδονής. Παρ' ἀξίαν. Παρὰ τὸ εἰκὸς, καὶ ἔξω τοῦ δέοντος λεγόμεναι παρὰ τοῖς πολλοῖς. Συμφοραί. Ωσπερ ἄλλαι πολλαὶ τῶν λέξεων ἐπ' ἄλλαις τισὶ σημασίαις ἐκλαμβανόμενοι πρότερον, ἄλλως ἐξελήφθησαν παρὰ τοῖς ὕστερον, οὕτω καὶ ἡ συμφορὰ μέση λέξις οὖσα πρότερον, καὶ ἐκλαμβα νομένη καὶ ἐπὶ τοῦ συμφέροντος, ὡς τὸ, Ἐπὶ συμ φοραῖς γεγηθός ἔρπει δάκρυον ὀμμάτων ἄπο, ἐπὶ κακοῦ μόνον παρὰ τοῖς ὕστερον ἐκλαμβάνεται, καὶ κακίζεται παρὰ τὸ εἰκὸς καὶ παρὰ τὴν ἀξίαν. Τῇ γὰρ ἀληθείᾳ οὐ κακῶν αἰτιαί εἰσιν αἱ συμφοραὶ ἀλλὰ παιδαγωγίας καὶ φρονήσεως· τούν αντίον δὲ μᾶλλον θρυλλούμεναι εὐτυχίαι εἰσὶν αίτιαι κακῶν Συμβάλλ. Συνεργούσι. Τὴν σχέσιν. Τὴν προσπάθειαν. Πρώτη πρόνοια. Γρ. Η άνω. Πρώτην πρόνοιάν φησι τὴν τοῦ δημιουργοῦ Θεοῦ δικαίαν διεξαγωγήν καὶ διοίκησιν, ἀντιδιαστέλλων ἐκ τῶν ἄλλων. Οἱ γὰρ Ελληνες ἔμψυχα δοξάζοντες ήλιον, καὶ σελήνην, καὶ ἀστέρας, καὶ προνοεῖσθαι ἔφασκον τῶν ἐπιγείων οἴκοθεν καὶ αὐτούς. Διὰ τούτων. Τῶν συμφορῶν. Τοῖς ἔχουσιν. Τεῖς συνετοῖς. Τοῖς οὐκ ἔχουσιν. Τοῖς ἀσυνέτοις. νος συμφορά,
PAG. crassiorem reddens, occultat ac tegit ob suæ ipsius voluptatis consensum, approbationem ac terram neque permittit recordationem accipere salutis et incolumitatis liberationisque cogitationem ab illa vehementi commotione. Verumtamen invenitur re medium sublimiori meditationi connexum et saluta re pœnitentia; poenitentia enim consiliique mula tio hominis est graviter et iniquo animo ferentis, ac toto corpore perhorrescentis occupantem se im probitatem. Nam vitium odio prosequi a voluntate liberoque arbitrio principium obtinet: voluntas enim omnium dictorum factorumque radix est ac fundamentum et ad eam porrigunt atque exten dunt causas et primordia. Nisi enim concurrat vo luntas, exanimis et irrita manet omnis doctrina et disciplina, atque imperfecta. Etenim si doctor d ceat, nolit autem discipuli voluntas, manca et mutila fit disciplina. Et eam ob causam perutilis est vita tristitia et acerbitate temperata. Et ob id. Proinde reperitur medicina ac rerum sublimium, et a vulgari sensu remotissimarum in dagatrix ac salutaris penitentia, hoc est, volunta tis consiliique mutatio, et facti damnatio. Huic enim. Id est, ad ea pandunt et explicant manus, facta et dicta, tanquam ad causas et princi pia. Ignava est. Invalida. Mutila. Imperfecta et manca. Fadere. Tum voluntatis, tui consensus. Rerum temperies. Jucunda tristibus temperari Temerario gaudio. Absurdo. Gaudio. Fatua voluptate. Ultra meritum. Quæ dicuntur a multis, ultra id quod decorum est. Calamitates. Quemadmodum complures aliæe voces in aliis quibusdam significationibus prius elapsisque temporibus acceptæ, aliter usurpalæ sunt apud subsequentes minores: ita etiam hæc calamitas, casus, media cum fuerit dictio prius, usurpataque etiam in eo quod commo dum et conducibile est, ut, Ob id quod in suis casi bus gestiens lætatur, serpit lacryma ex oculis. In malam partem solum apud posteros usurpatur, et objurgatur supra quam par sit, et præter meritum. Nam, ut verum fatear, calamitates non malorum causæ sunt, sed adhortationis et prudentiæ; contra, quæ vulgo secundæ fortunæ jactantur, sunt potins malorum cause. Conferunt. Cooperantur. Ad affectum abrogandum. Magnam et inbærentem animi commotionem. Prima providentia. Legitur in alio codice, super na providentia. Primam atque supremam providen tiam vocat Dei mundi opificis justam dirigendi methodum ac dispensationem, eam ab aliis præcla re distinguens. Nam Græci solem, lunam stellasque animata existimantes, e suo domicilio ipsa etiam providere dixerunt rebus terrenis. Earum gratia. Calamitatuni. Incautis. Intelligentiæ expertibus ac desipienti bus.
col. 579–580page 30 of 59
PG 149:579Εὐτυχίας. Οὖσας γὰρ ἀπωλείας προξένους, ἀπα τώμενοι οἱ πολλοὶ εὐτυχίας αὐτὰς εἶναι θρυλλοῦσιν. Δεῖ λόχον. Ενέδραν καὶ παγίδα κατὰ τῶν ψυ χῶν. Τοῖς ἐφόροις. Παρὰ τῶν δαιμόνων οἴ εἰσιν ἔφο ροι. Αλλος ειπάτω. Ο Ελληνικά φρονῶν. Εἰσελθούσῃ. Ἐγὼ δὲ φημὶ δηλονότι. Ορέγεται. Δίδοται. Τὰ τῇδε ἡδύ. Τὸ ἀπατηλὸν τῆς ὕλης. Μειλίχιον. Ο φησι τοιοῦτόν ἐστι· Χρείας, φη σιν, ἀπαιτούσης ὑπηρετήσαι τῇ φύσει τοῦ κόσμου τὴν ψυχὴν, κάτεισιν ἄνωθεν οἷα μισθωτός, ἵνα προς ῥητὸν ὑπηρετήσασα λάσῃ τὴν μισθόν, ὥσπερ τι ἔπαθλον, καὶ ἀνέλθῃ ὅθεν κατήλθε. Πάντα γὰρ ἂ γένεσιν ἴσχει καὶ αὔξησιν, χρήζει τῆς ψυχῆς· καὶ τοῦτ' ἐστὶν ἡ τῆς ψυχῆς ὑπηρεσία, καὶ λειτουργία, ἵνα ὑπηρετήσῃ τῇ γενέσει τῶν ἐν κόσμῳ πραγμάτ των, μέχρις ἂν τῷ δεκτικῷ ἐκείνῳ ἑκάστου σώματι δύναμις ἐνυπάρχῃ φέρειν ψυχὴν, καὶ μὴ ἐνοχλῇ γῆρας ή μαρασμὸς ὀστισοῦν καὶ φθορά γηγενής, ὁπόσαι περὶ τὸν βίον πλανῶνται πολύτροποι πολυ τρόπως· ἡ δὲ ὡς τὰ πολλὰ ταῖς ὁλκαῖς προσπαθείαις καὶ ἡδοναῖς ἀπατηθεῖσα, οιονεί μεθυσθεῖσα, έλαβε ψεῦδος ἀντ᾿ ἀληθείας, καὶ σκιὰν ἀντὶ οὐσίας κατέ χουσα. Θῆσσα. Μισθωτός. Πρῶτον βίον. Πρῶτον βίον φησί, ἀντιδιαστέλλων πρὸς τοὺς δευτέρους καὶ τρίτους, οἷς φασιν Ελλη νες γίνεσθαι διὰ τὰς μετεμψυχώσεις. Δουλεύει. Η ὡς ἀργυρωνήτου τάξιν λαμβάνει ἀντὶ μισθωτοῦ. Αδραστείας. Είμαρμένης Γοητευθ. Πλανηθεῖσα δι' ἡδονῆς. Τῶν δώρ. Οσα θεραπεύουσι καὶ ἡδύνουσιν ἔρα σιν, γεῦσιν, ἀκοὴν, ἔσφρησιν, καὶ ἀφήν, πάντα δώρα της ύλης φησί. Δώρων. Τῶν ἡδονῶν ἐν τῷ συνεχισμῷ τῆς φύ σεως. Ἐπὶ συγκείμενον. ὡρισμένον. Δουλεύειν. Ωσπερ ἔγγραφον συμφωνίαν ποιή σαντες. 'Ησθῶμεν. Εὐφρανθῶμεν. Θυραίων. Νόθων. Ομολογεῖν. Υπερσυντίθεσθαι ἐγγράφως. Η δέ. Η 'Αδράστεια· ἡ φύσις. Απόρρητον. Μυστικὴν καὶ οὐ διὰ γλώττης προσο φερόμενον. Βουλευσώμεθα. Περὶ τούτων οὐκ ἂν γνοίη τις ἀκριβῶς μή προπεπονθὼς καὶ μηδὲ πεῖράν τινα λαβὼν πρότερον· γνοίεν δ' ἂν μᾶλλον οἱ πόθῳ παίο δων καὶ γυναικῶν ἐνσχεθέντες. Στερούμενοι γάρ ποτε τούτων, ἢ ἑκόντες καταλιπόντες, μυρίας ὑφίσ στανται ἀλγηδόνας κατατεμνούσας ὡς εἰπεῖν διηνε
Vulgares felicitates. Cum enim internecionem ac pernicien nobis concilient, in fraudem complures illecti eas esse prosperas fortunas spargunt in vulgus. Insidias. Dolosas excubias et laqueos adversus humanos animos. Inferorum præsidibus. dæmonibus qui sunt in spectores ac præfecti. Ingresso. Ego vero dico, videlicet. Primam vitam. Primam vitam, inquit, eam di stinguens a secunda et tertia, quam dicunt Græci fieri propter metempsychosin, sou in alia subinde atque alia corpora migrationem. Servitutem induit. Quia hic ordinem et locum mancipii pecunia empti accipit loco mercenarii. Adrastiæ. Fali, sortis, fatalis necessitatis. Illusa. In errorem a voluptate inducta. materiæ donis. Quæcunque deliniunt, oblec tant ac demulcent visum, gustum, auditum, olfac tum et tactum, ea materiæ dona nuncupat. Donis. Voluptatum in naturæ cohærentia. Ad condictum. Definitum. Inservire. Quasi ex scripio facta conventione et conspiratione. Fortunæ et externa bona. Quæ sunt notha et ille Consentire. Cum scriptis transigere. Suavitas. Voluptas et subdola materiæ frauda tio. Quod autem dicit, tale est: Necessitate, ait, exigente, animam mundi naturæ inservire, e subli mi descendit tanquam mercede quadam conducta, ut ad definitum tempus serviens emolumentum ac cipiat veluti præmium quoddam, et ascendat unde venit. Quæcunque enim ortum et incrementum habent, animam et vitam desiderant. Et illud est gitima. animæ obsequium ac ministerium, ut subserviat generationi et origini rerum quæ in mundo conti nentur, quousque illi capaci uniuscujusque corpori vis et facultas adsit gestandi animam, neque eam fatiget senectus, aut quævis tabes et jactura terri gena quales in vita oberrant versatiles multis modis. Quæ porro anima ut plurimum materialibus ac vehementius inhærentibus affectibus voluptati busque in errorem et fallaciam deducta est, et quasi inebriata imprudens fallitur, pro veritate mendacium, et umbram pro substantia et re ipsa amplectens. Paupercula siquidem et indotata. Mercede con ducta. Ea porro. Adrastia seu Nemesis, seu vindicta divina verborum superborum factorumque petu lantium ultrix; ipsa natura. Occultam. Arcanam, nec linguæ ministerio ad miniculoque proferendam. Statuimus. Nemo his de rebus exacte sentire ac judicare potest, nisi summo affectu eis inhæreat, ac prius experientiam quamdam sumpserit, pericu lunique fecerit; noverint potius ii qui mulierum et puerorum amore detinentur. Nam iisdem ali quando privati, vel si ultronei et sua sponte eus deseruerint, infinitos angores et cruciatus mole stiasque sustinent, animam, ut ita loquar, assidue
col. 581–582page 31 of 59
PG 149:581ΜΜΈῈΙ ϑϑν απ ΤΌΝ χῶν τὴν ψυχὴν νυχτὴς καὶ ἡμέρας, ἃς δὴ χαὶ ποινὰς ὑλαίας ὀνομάζει. Αὗται γὰρ ἀναπλάττουσι τοῦ στες ρηθέντος τὸ εἴθωλον, καὶ συχνὰ τῇ μνήμῃ τοῦ ποληῦντος προσάγουσι" χαὶ ὥσπερ ἄγριοι κύνες, ἄλλολεν ἄλλα! πικρῶς ξλκουσί τε χαὶ περιξλκουσι" πολλοὺς δὲ καὶ πρὸ; θάνατον ἢ ασαν, μὴ δυνηθέντας ἐνχαρτερῖσαι τῷ πάθει, φυγάδας, δραπέτας, ᾿Αγειχαμθόνεται, Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ᾿Αδράττεια παλεῖεχι. Ρλο. 40. οὐ ραρίῖος. Οὐ μιχρής. Παραγράψασθαι, Παρακρ'ύσασθαι. Ποιναὶ τα, Ἐμποθεῖς, τιμωρητικαὶ ἐνθυμήτεις. λαῖαι, Πιέζουσαι τὴν ψυχὴν. Ἰότε ξή. νι: διαφέρειν φασὶν ἀνάγκην γαὶ Ἀδράστειαν καὶ εἐχαρρένην καὶ φύσιν" τινὲ; δξ ἔν τι ζηλοῦσθαι ἐν τούτων φατί, Καὶ γὰρ ἢ οὐ δύνατα! τις διαδρᾶναι, τοῦτο ᾿Αδράστεια καὶ ἀνάγχη εἴη ἄν" εἱμαρμένη δὲ ἔστιν ἡ διὰ τοῦ εἱρμοῦ τῆς τῶν ὄντων συμφυῖας καὶ φυσιχῆς συμπλοκῆς τὰ ἐπίγεια χυδερνῶσα. Καὶ ὑπὸ εἱμαρμένην μὲν χεῖσθαί φατι τὰ ἐπίγεια, ὅταν σωματικῶς καὶ φυαικῶς ἐνεργῶς σιν" ὑπὴ πρόνοιαν δὲ, ὅταν νοερῶς, τοῦτ᾽ ἔστιν ὅταν ἀμέσως ἐκ Θεοῦ τὰς εὐτργεσίας οἱ ἄνθρωποι λαρξάνωφω, Εἰμαρμένην. Ἢ ὡς καὶ μὴ ἐπιταττούσης τῆς εἰμαρμένης Τῶν ἀρηνιασάντων. ᾿ἀπουχιρτησάντων. ἀἰββθυδθῖθθ, ἀὐπὶ ποσί : φαβὰ ἡποιοτία!οθ. ρῶηδθ. ποιπίπαϊ, ἔρβος οεΐπ; ΟΠ παι, οὐ οσο!ν βεθἤϊοίνι τεὶ, θα μεῖναι βυυῖ, [θυ] ηπὶ εὐ αἰ ππαδοτγιμν, γον φαδηίθγαμθ. τηθπιουίτς ὁ δ Ραμ εἶβ ἀἀιπόνοης; οἱ υϑεπὶ σλη 85 ἡβνοβίοα, τη δ αἰϊαν ἔα ΒΌΗῚ ἀρῦτθο ες αἰγειπενομίαηι ε ἀπ] 105 ρόγτοπιυτίθυὶ ΒΗ πηυϊοῬαΩΐ, πῸΠ Ὑδ] Ομ 65. Πυ] πιο! αἴοιυβ σοπείαηιὶ εἰ ὠσηο πίη Ρογίογγθ, Βειΐπσι, ΟἹ» 1 εἰσοϊ σιν Α ἀγαβεῖα. ἀρρο οι, Τερῖεπι [ἀσοτό. πα ἀερεῖίοτο, ἀριΠοίοθα ργος ιογηογθ, δαρμίαη αγαν Ῥώπιθ παπιηνδ πιαενίαίος. Α ες 5. οὐιοχῖτο, νἱηάσοβ 80 βόνογα οὐ ϑοπ. Ἡφιρνίείσθ. ἈΘίηγααι νολαυίοο, ΤΙιρΝ δόντδ. Δοππο δ αἰσπὶ ἔθει 96 οἰ ἴθττ μος οαςβεϑίοπι, Αὐγαβείσιπ, Γαίατεν θὲ, παΐασαον, αυΐφαπν νὸρό ἀρ θτνἱ ᾿ΐθιι δἰ συ θσοτο ἴα 6 ἀββόγιθνὶ, ΕἸθηΐια αὐοά αοΐδ ποἢς ῬΟΙΘΒ. οὔορογα, Ἰοιπὰ Αἀγαβιίϑ οἱ προρββίμ ἔαρι, ΒΆΓΙΠΙ γΘγῸ θεὶ συσθ ΡῸΡ θογίομν ἀγοῖαν, Εουϊεταιθ διηθσ τινας. σοπλιποιίοι 3 ΘΌΡΆΙΣ ἡασν δαηΐ ἢ ΤΌΣ ὯΝ πδίαγα, τοῦ ΠΟΓΓΘΙΩΒ σὰπογθ, ΕἸ Ἰῃ [] μοιοδίαίε. τοτγοβιγία αἰσων ροβίία οπθον αθπίσθυβ ἔς σογ θοῦ ΒΙΠΡΑ ΟΓ ὁρογαμίαν τ τ. δ γγονίφομεία, ηπαίοπας ἰη 10 Π] σουτίὰ οἱ τατοΡν δ 661 συλπανο ππηοά αι ας Ποὺ οποία μὸν ϑξθος, ἀφο ή μοι, ᾿ Αὐτῆς, Ἑΐε εἰρμαρμένης τῆς καὶ ᾿Αδραστείας, τῆς φύσεων Καιούμενα". Ἰαοὰ τῶν παλαιοτέρων " ἐντεῦθεν παρονορ ἀζονται πειρασυοί. Ἀνητλῆνωι. Ὑὰ συμπίπτοντα, λυπηρὰ ὑπὸμεῖναι. “Ιεροὶ λόγοι. ΟἹ δοκοῦντες μὲν μυθικοὶ, ὄντες δὲ μυστικοὶ γαὶ θειότερηι " οἱ μὲν γὰρ μῦθοι Εὐρυσθέα δυχοῦσι φάσχειν ἐπιτάττειν τῷ Ἢ ρακλεῖ, καὶ ἐπιφέρειν τὰς τοιαύτας πείρας καὶ ἀνάγχας" οἱ δὲ μυστικοὶ λόγοι ἀναγωγιχῶ; ἀναπτύσσαντες τὰ λεγόμενα ἐφ᾽ ἕτερον φέρουσι νοῦν. “Ἕτερος, Ὁμοίως τῷ Πρακλεῖ, Τὸ καρτερόν, Ἰσχυρῶς. Ἐπεχείρησεν. Ἑπέθαλε χεῖρα χοὶ ἠγωνίσατο γαρτερῶς, ὥστε ἐλευθερωθῆναι. ΑΣ χεῖρες, Ἢ ὡς τοῦ φυσικοῦ τούτον κόσμου, τοῦ ὑπὸ φύσεις διοικουμένου, Τὸ ἅλμα. Τὸ πέδημα ὡς ἀρθενές. καὶ δεῖ. Χρεῖα ἐστί. Ἀρειδεῖ, Ἢ ὕλη. Ὡς ἀλλοτρίων. ὭὮ; ἀποσκιρτηγάντων ἐκ τῖς γηισιότητος αὐτῇ" Τῶν πίθων". “Ὅμηρος περὶ τὸ ὦ μέγα τῆς Ἰλιάς ὅος διαγαμβᾶνει περὶ τῶν τοιούτων ἐμῶν τῷ Πριάμῳ, δεομένῳ περὶ τοῦ νἱοῦ αὐτοῦ Ἕκτορος " ἔχει δὲ οὕτως, Δοιοὶ γὰρ τε πίθοι κατακδίαται ἐν Διὸς οὔδει, Δώρων οἷα δίδωσι κακῶν, ἕτερος δὲ ἑώων. ἐμεῖπα, Τα, Αἀγαθιία, Νειπθβθοβ, οἱ παιαγιο, Αἰμμι Ναὶ μνοϊετίο, φίθῖ, ψαῦς αυμηνησ' ϑοριμίιτ Πενραίϊς, Αὖ ἀιεἰχιϊοτίθης τ 140 ροτίσαϊα οὐ τι εἸακίοπο, πον παπειγ, ϑαφεηκίνξε, Οσητηροηιῖα, πρωβία ρογίονγο. δινίπα ϑοῦϑας ΩσσΣ γἱάθηίαν ηυΐάσην Γαθαϊοδα, κοὰ τργβεϊοααἰνηΐογα, βυμτ, Νάτη Γαυμΐν. νἰθοηιον μργρῆγο ΕυΓγθήνουπν ΠΘτΘΗι Τπ απ χίπδϑ οἱ ἐπηροϑαΐες 59 ἅ 105. Ὡγισπηας, ρεγί σα δὲ Ὠδοδνθ μα [ 1 αἱ τὶν - 5.108 ἈΡρΔηΔά 6 ΨΟΓΒ. αἤεἶπι πιθε ἰαηθο ὀχ ρῃονμνυν ψὰς 68 αὐ ἀϊοιηίαν ἴῃ αἰίατν τγπηρίδραν βἰσεϊῆφαεἰσπθην. 81 φπῖς αἰΐοο, ΠΟΡοΙΗ οοιιραγ. (οποιαπίεν, Βοτιίεοτ, Δψοτιαι ἀπιΐτηπενα ααβφοῖι,οὲ φαπι σρφνφάϊατετ. 10- οἵαις Ἀἀπιον 68 πηδηθμ, οἱ δομβίθηϊον. ἀδροτγίει, τη ἤλι Προγιδεῖβ σοπηροβ, “- Ναίενας πεαηιις ἐξ υἴτεδ. ΠΟ βὶ, πϑιαγα μων πιαηἀδἰΠΔΙΠΓᾺ φαρθγηδι!, ΤΓεππιείμεις. ΤλΕ]Η. ἀκ Ἰϑπψυίδεις Ἰπξα τ. τόρ ὁ. Ναδοβοίταβ. 65. Ῥεδρίοῖ!, Μαιοτία, Ῥολκε αὐϊοηαν γοΙας τρ υςίσηεία ἐλις κοπερομία, Δοδηῖο. Ποηότες Ἰὰ ὦν Πτιθας νῖν ἐφ σοῖνις ἀϊενος ὑἱτν νθαλι διοίτεικ ἀν Ργίλιο ἄνα Πσοιογέμ εἰς εἰτ΄ ἐογαδίς, νογεῆνιιςς
aO rhv boyms vuxths xui Ruipaz, Rl PA xai mots. QAafa; bvopátet. Alva: Yàp ávamkáttouct t02 vi1- enÜivreg ^b iDeAey, xai cuyvk cf pviun 03 melüeüwens Tteosáysumi* xdi (&amep Áyprow xüveg, d&iloh:w ZXAar mtxpüg SLxesci *c xxi mipiÉ)xoust* anklabs 8t xal mph Üivazov fj aozv, uh Soynütucaz tvxapsegrgat v0 álat. dypPuc. Apxmitus. "AvrtlauGdrerat, Au vouso (Ào woY "Aüpássea absent. Pac. 140. O5 gai.loc. 03 poupás. leperpiiyraerine, apaxp-ósaatat. Ilewal v9, "RynaDelz, vuopnzixal tvOuprfysets. "FAafet, Dilzossz: 2v duy. Tóre £j. Thi Dugipew gaoiv Aváyems vali "ABpiossixy xa! eluappivny xab güsw * vez Ob tv ti DrleliaDas £x obser. qol, Kal vào 2aà Bjvavat sig Ruhpvat, tuüre ABpseun xa Gedywn eq v^ clpappivn O6 Ecstv d] A ven elgpoü sRe tiov Totors Sujqutue xah guaixte aupzdox]. à Emiyeux sufispyDsa. Ka 6x eiuapuévry plv welsünt ous: s bmhyem, Uexy sepatu. xnl quaudUc Putpyditv bmh mpévernw 8h, Üxaw veétpíóc, moUv! Éovtw ürav Bubst: bx Osnü cà. ebcprtolas ob BvÜpuor Jagfáwosts, Eluppérqr. "H 64 xai gd bmuaTtoben: vh eluapuévhe Tày dpmriicdrzov. 'Anosxipynoávtu. [: dissecartes, diu nocluque : quas materiales pcenas sominat, Ipse euin: effingunt, et ocolis. subjiciunt. rel, qua privati sunt, idolum et. simulaerum, frequentérque memoric desiderantis admovent; et veluti eanes agrestcs, aliunde atia: trahunt acerbe et cireumveniunt : multos porro ad. morte stimularunt, nom valentes hujusmodi affectus. constanti ei zquo aniino. perferre, Betinet, Ol id siguidem Adrastia. appellatur, Teritum facere, Manu. depellere, artificiose pro- Slernere, supplantare, Pane namque materiales. Alecübus obuoxic, vindices ac severa: cogitationes. Moterieles, Animum | vesantos, L Tum certe. Nonnulli aiunt iuter se differre neeessitatem, Adrastiam, fatum, t. naturam, quidam veró umumet jdem siguificare inde esserunt. Elenin quod quis non potest elfagere, istud Adrastia et 1eees5itas fuerit, Falum vero est quod. per seriem aürckr sOvietatis atque — naturalis. conjunctionis eorum qu eunt in vernm natura, rcs lerrenas gulernat, E! in fali potestate. terrestria ainnt. posita esse, quatenus in. eorpore. naturaliter operantur ; sed sub. providentia, quatenus intellizentia et ratioje, hae est quando. immediate a. Deo. beneficia honünes accipiunt. | APDe. T^s cippzppivos vi. xai "Apasrela;, Thi qisfel. Kaloópsrü. lao 6» makavordpum * bvreüfley mapovoj itsvsx: meipaaunl. "AvuürAljran Tà soumizwosvez, Auurpi $meuetvar. "Ispol Aóyet, Ol Soxoovzzz ukv uoDtxot, Bvzs; 8$ tro3stxol oh Osvévspnt * cl uiv yàp hülor Eüpusüia Buxcüct gáigxity buttáztrt) vp "Mooyet, xat bm géípsw ^e voiàUtüg uslon: xal ávájxag* oi ib postu Aóvor &vxyeytxóz ávantüssevssg và Aeyóqieva à! Ecepov gipnuct volv. "Erépoc. "Ogolos ^ij "Hoaxlet, TO xaprkpér. "Moyupüig. Exegzipuezr. "Eníüos yrtpa xci $yuviesto saptepüe, (iece PieuüspuÜRvai. Al geipec. "H (ig 08 Qgauros vo0zoy xóspou, 1^ inh qiostog Brotxsopiévav, Tó üApa. 'Tà ziinyx 0; datev fs. Kal 8ei, Xpsia &oxi. "aye, CH Om. Wo ddderplor. "D; àcosxiptnoduow ix tig quüssivnvos nin Tw aí0uv. "Oympos mipi sb € pipa vhs "Duá- Do: Bulapfüiuri mt sv Towütüv épuüv t Tlgiigup, Beonévo mepi voU vio aüvo0 "Exiopoi" tgzi 8b oüstug, Aciol yáp t& xiÜor navaxsiarat iv Auc eDBet, Aüpur olu Qiéver xaxür, érepoc Cà édov. Ipsizs, ati, Adrastie, Neieseos, et naturie. Atque hg profecto. sunt, qug. «rumnm. vocantur Tlevesiis, Ab antiquioribus: iude pericula cui ullusione nominantur, Sustinuisse, Gontingentia, nuesta perferre. Divisa verba, Quas videntur quidem fabulosa, sed maystiea xe diviuiora sunt, Nam fabuhe videntur yarrare Eurystheum Ierenh injunxisse et imposuis Vales ruinas, perieula et necessitates : ab niysica arcanaque verba alius meditaado explieandoiue ea qui dicuntur ig aliam translerüni siguificaonem. Si quis afin. Herculi compar. UÜonslauter, Fortiter, Liberiuti animum adjecit,et eam agjrediatur. Vuji- Cat, admoveat manum, et. constanter deeertet, ut liat liberiatis compos, 7 Nature manus et. vires. Ioc est, naturalis hujns niundi à nalura gubernati. Timltus. Debilis ac languidus insultus. Etopus est. Necossitus. est, Despicit, Materia, Vela aliene, Velut eeluctantia ejus geuerositati, Dotiis. liomerus iu v Miados his de rebus disccit, verba factzvs de Priamo fiiam Hectorem desi derante, lis versibus:
col. 583–584page 32 of 59
PG 149:583Ο μὲν καμμίξας δῴη Ζεὺς τερπικέραυνος, "Αλλοτε μέν τε κακῷ ὄγε κύρεται, ἄλλοτε δ' ἐσθλῷ· ] 'Ο δέ κε τῶν λυγγῶν δῴη, λωβητὸν ἔθηκε. Καί τε κακὴ βούδρωσεις ἐπὶ χθόνα δῖαν ἐλαύνοι,] Φοιτᾷ δ' οὔτε θεοῖσι τετιμένος. Αποῤῥήτως. Κεκαλυμμένος. Μερίδας. Τὰ γὰρ ὑλικὰ πάντα πράγματα ὅσα ἐν τῷδε τῷ φυσικῷ κόσμῳ τῷ ἐκ γενέσεως καὶ φθορᾶς συνισταμένῳ εἰς δύο μερίζονται. Τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν κληροῦνται τὰ καλά· τὰ δὲ τοὐναντίον τὰ κακά. Πλὴν τὰ καλὰ σπάνια, τὰ δὲ κακὰ πολλά. Αὐτῷ κατ'. Τῷ Ομήρῳ, κατ' ἐκεῖνο τὸ μέρος τῶν ἐπῶν τῶν Ομηρικῶν, ἔνθα τοῦτό φησι. Ὑλάρχιος. Ἐπεὶ γὰρ διανομέα ποιεῖται τὸν Δία ὁ ῞Ομηρος ἐν τοῖς ἔπεσι τῶν τε ἀγαθῶν καὶ τῶν κακῶν, ὧν εἶχον οἱ πίθοι· τοῦτο δὲ ὑλικῆς ὑπηρεσίας ἐστὶν, ὥσπερ ἐπιταττούσης τῆς εἱμαρμένης ἀφ' ὑψηλοτέρου· ἔοικεν ὅτι ὑπάρχιον καὶ ὕλης ἄρχοντα ποιεῖται τουτον. Τοῦ διττοῦ. Τοῦ διπλοῦ ὡς τοῦ ἐκ δύο πίθων. Εν πλάνῃ. Ὑπάρχουσι τῇ ψυχῇ. Αναδραμούσῃ. ᾿Αλλὰ παχυνθείσῃ καὶ μεινάσῃ κάτω πρὸς τὴν ποικιλίαν τῆς ὑλικῆς προσπαθείας. Αὕτη γὰρ δὴ ἡ ὑλικὴ προσπάθειά ἐστιν ἡ κωλύουσα ἀναδραμεῖν εἰς τὴν τῶν ὑπερκοσμίων χώραν, ὅθεν καὶ τὴν πρώτην ἐποιήσατο κάθοδον. Θεώ θεάομαι, Θέα δή. "Ορα. Γράφεται θεῶ, ὁ καὶ κρεῖττον τοῦ θέα, ταυτοσήμαντον δν. Εμπολιτεύεται. Ως ειρήσεται. Ελεγεν ὁ λόγος. Ο Αιγυπτιακὸς καὶ ἱερός. Εγκύρσῃ. Εμπέση. Μελαναυγεῖ. Τῷ ἀμφοτέρωθεν σκοτεινῷ. Αμφικνεφεῖ χώρῳ. Αμφικνεφῆ χωρόν φασιν Αἰγύπτιοι καὶ Χαλδαίοι τὸν ὑπὸ τὴν σεληνιακὴν σφαίραν κόσμον ἀμφοτέρωθεν σκοτεινόν. Λέγουσι δὲ τὸν ἐν αὐτῇ τῇ σεληνιακῇ σφαίρα ετεροανεφή καὶ ἑτεροφαῆ, τοῦτ' ἔστι τῷ μὲν ἡμίσει μέρει λάμε ποντα, τῷ δὲ ἡμίσει ὄντα ἀφώτιστον. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὴ ἡ σελήνη τοιαύτη ἐστὶν, ἔχουσα ἀεὶ τὸ μὲν ἥμισυ καὶ πρὸς ἥλιον τετραμμένον μέρος αὐτῆς πεφωτισμένον, τὸ δ᾽ ἕτερον ἀφώτιστον ἀναλόγως κατὰ τὰς ἀεὶ μεταβαλλομένας αὐτῆς περιόδους καὶ περιφοράς, καὶ στροφὰς παντοίας. Τὸν δὲ ὑπὲρ τὴν σελήνην τόπον ἄχρι τῆς ἀνωτάτω καὶ πάντα περιεχούσης σφαίρας κόσμον φασὶν ἀμφιφαῆ, τοῦτ' ἔστιν ἀμφοτέρωθεν πεφωτισμένον ἀεί. Χώρῳ. Τῷ περιγείῳ τῇ ψυχῇ. Συνέπεται. Το φανταστικὸν πνεῦμα. Εἰς πλεῖστον. Φησὶ δὲ καὶ ὁ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδρῳ, ὅτι θεσμός Αδραστείας όδε· ἥτις ἂν ψυχὴ Θεῷ ξυνοπαδός γενομένη, κατίδῃ τι τῶν ἀληθῶν, μέχρι τε τῆς ἑτέρας περιόδου είναι ἀπήμονα, κἂν ἀεὶ τοῦτο δύνηται ποιεῖν, αἰεὶ θέα,
Jupiter huic miscens largitur fulmine lætus, Nunc mala dispensans ac tristia, nunc bona rursum. Al si cui ex diris infuderit, ille gravatur, Et malesuada fames agitat vexatque vaguntem Nec Deus hunc, nec mortales dignantur honore, Latenter. Obducte, occulte. Parles esse duas. Omnia enim materialia opera quæcunque sunt in hoc naturali mundo ex gene ratione et corruptione constituto, bifariam dividun tur. Nam quibusdam sorte adveniunt quæ bona et expetenda præclara sunt, quibusdam vero ex ad verso mala. Præterquam quod bona rara, mala fre quentia sunt. Et Jupiter ipsi. Ilomero, in illa versuum Home ricorum parte ubi istud dicit. Deus est materiæ princeps. Quandoquidem di spensatorem fecit Jovem Homerus in illis versibus bonorum et malorum, quæ dolia continebant; istud porro observantiæ materialis est, velut im perantis fati ab altiore: videtur materiæ princi pem ac moderatorem hunc facere. Duplicis doni fatalis. Gemini velut e duobus doliis emergentis. In errore est. Qui adest animo. Post primum lapsum minime recurrente. Verum saginato et permanente in imis partibus juxta ver sutiam affectionis in materia tenacius inbærentis ea siquidem materialis ac vehemens affectio est quæ prohibet recurrere in regionem supra bunc caducun mundum sitam, unde primum fecerat egressum. Vide, Melius scribitur a quod commodius est quam quamvis idem signi ficet. Versatur. Ut dicetur. Dicebat oratio. Ægyptia et sacra. Quo usque incidat. Irruat. Tenebrosum. Omni ex parte umbrosum. Undique caliginosum. Quavis ex parte nebulosum locum inquiunt Ægyptii et Chaldæi mundum sub lunari sphæra comprehensum, ex utroque latere tenebricosum. Asserunt autem locum in ipso lu nari circulo situm, partim obscurum, partimque dilucidum, id est, dimidia parte splendentem, die midia vero lucis expertem. Ipsa quippe luna talis est semper habens dimidiam sui ipsius partem ad solem conversam et illustratam, alteram vero splen dore lucis vacuam, facta proportione juxta ipsius perpetuo mutantes conversiones, circuitus, et va rios flexus. Sed locum supralunam collocatum usque ad supremam et omnia undique amplectentem sphæram, mundum dicunt omni ex parte lucidum, id est, hinc et illinc perpetuo et immortali lumine collustratum. Locum. Terra proximum quoad animum. Comitatur. Spiritus phantasticus. Maximum oppositum. Ait Plato in Phædro, eam esse Adrasliæ seu numinis inevitabilis legem, ul quæcunque anima Deum comitata aliquid verorum inspexerit, ea usque ad alium circuitum sit indemnis el si semper hoc facere queat, sit semper illæsa, si vero impotens assequendi non aspexerit, et casu ali quo usa oblivione atque pravitate repleta gravetur,
col. 585–586page 33 of 59
PG 149:585ἀλλαβῆ εἶναι· ὅταν δὲ ἀδυνατήσασα ἐπιστέ. εκατέρωθεν κοινωνοῦντα αὐτῇ, καὶ εἰς ἐν τελοῦντα είναι μὴ ἴδῃ, καὶ τινι συντυχία χρησαμένη λήθης τε καὶ κακίας πλησθεῖσα βαρυνθῇ· βα αὐτῇ, ήγουν οὐ μόνον πρὸς τὴν λογικὴν ψυχὴν ἄνει, ἀλλὰ καὶ κάτω πρὸς τὰ φυσικὰ στοιχεῖα, ἅπερ, συνθεῖσα δὲ πτεροῤῥνήσῃ τε καὶ ἐπὶ τὴν τὴν φησίν, ἠρανίσατο κατιούσα, πῦρ λέγω, και αέρα πέσῃ, τότε νόμος τὸ καὶ τό. Ζήτει καὶ τὸ ἑξῆς. Τὸ ἀντικείμενον ἥκει. Μέχρι τῆς σεληνιακής σφαίρας. Τὸ γὰρ ἀντικείμενον τοῦτ' ἔστιν ὁ ἀμφικνεφής κόσμος. Μέχρι τούτου αντικείμενον δὲ λέγει ὡς πρὸς τὸν ἀμφιφλή. Σκύβαλον. Εὐτελίζων οὕτω φησί. Μερίς. Καὶ κλῆρος. Οὗτος δέ. ῾Ο ἀμφιφαής. Οὐ γὰρ μόνην. Οὐ γὰρ μόνην τὴν τοῦ φανταστι ποῦ πνεύματος φύσιν ἀνάγειν παραινεῖ εἰς τὸν ἄνι κόσμον διὰ καθαρμού προσήκοντος, ἀλλὰ καὶ εἴ τι ἐκ τῶν ἄκρων πυρὸς καὶ ὕδατος προσειλήφει, ἃ δὴ καὶ ὕλης σκύβαλον ἔφησε, καὶ τοῦτο συναναφέρειν κελεύει. Τὴν εἰδωλικήν. Φανταστικήν. Τὸ γήϊνον. "Οπερ ἀνωτέρω ὀστεῶδες ἔφη περί Κρημνῷ. Υλης σκύβαλον φησίν, ὅπερ ἡ φαιν τασία κατιοῦσα ἐκ τῶν ἄνω σφαιρών ηρανίσατο ἐκ τῶν φυσικῶν στοιχείων πυρὸς καὶ ἀέρος. Οὐδὲ τοῦτο οὖν, φησί, καταλιπεῖν χρὴ ἐν τῷ κρημνῷ, τοῦτ' ἔστιν ἐν τῷ ἀμφικνεφεῖ τούτῳ κόσμῳ, ἀλλ' ἀνελκύσαι δι' εγκρατείας τε καὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν, καὶ πρὸς τὸν αἰθέριον ἀναγαγεῖν κόσμον· ἐπεὶ ἐστι 15 βλημα, νῦν ἔγγειέν φησι κέλυφος τὸ σῶμα. φύσει καὶ εἰδώλῳ μερὶς εἰς τόπον ἀμφιφάοντα. Εἶ δωλον δέ φησι τὸ φανταστικὸν πνεῦμα, ὡς συμφυές μὲν τῇ λογική, ἧττον δὲ ἐκείνης τυγχάνον. "Ωσπερ γὰρ εἴδωλον μὲν εἴη καὶ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ μὲν ὁ νοῦς, τοῦ νοῦ δὲ ἡ λογική ψυχή· οὕτω καὶ ἡ ἄλογος ψυχή, τοῦτ᾽ ἔστι τὸ φανταστικὸν πνεῦμα, εἴδωλον καὶ εἰκὼν ἐστι τῆς λογικῆς ψυχῆς. Ὥσπερ οὖν τούτου δὴ τοῦ φανταστικού πνεύματος εἰδωλόν ἐστιν ἡ φύσις, τοῦτ' ἔστιν ἡ φυσική ψυχή, ταύτης δ' αὖ τὸ σῶμα, τοῦ δὲ σώματος αὖθις ἡ ὕλη· καὶ λόγον δ' οὖν ἔχει τινά, φησί, σχετικὸν ἡ φαντασία πρὸς τὰ Τὸ θεσπέσιον. Τὸ φανταστικὸν πνεῦμα, δ σῶμα πρῶτον ψυχῆς ἀνωτέρω μὲν εἶπε, νῦν δὲ καὶ θεσπέ στον σῶμα τοῦτό φησι. 141. Καὶ εἰς ἔν. Εἰς μίαν φύσιν συνυπάρ ξαντα. Εκ γειτόνων. Και μάλιστα ἐκεῖνα λόγον έχο ἄν, φησίν, οἷς ἐκ γειτόνων καὶ ἐγγύς ἐστιν ἡ θέσις τῆς χώρας καὶ ἐφεξῆς, καθάπερ ἐστὶν ἐγγύς, καὶ ἐφεξῆς κατὰ συνέχειαν τὸ στοιχειακὸν πῦρ τῷ κύ κλῳ καὶ αἰθερίῳ σώματι, καὶ οὐκ ἀφίστανται ὥσπερ ἀφίσταται τοῦ αἰθέρος ἡ γῆ, ἥτις ἐστὶ τῶν ὄντων
gravala porro pennas confregerit et amiserit in ter ramque deciderit; tunc prohibet lex hoc et illud. Quare id quod deinceps sequitur. Oppositum venerit. Usque ad lunarem globum. Qcod enim ei opponitur, est undique tenebrosus mundus, qui usque ad hunc pervenit; sed opposi tum dicit respectu circumlucentis et quavis ex parte fulgentis. Non in eminenti atque sublimi loco purgamentum oc sardes materiæ relinquet. Materiæ purgamentum vocal, quod phantasia descendens e supernis cir culis enrendicaverit a naturalibus elementis ignis et aeris. Igitur neque istud, ait, relinquere fas est ju loco prærupto ct eminenti, nempe in mundo undique obscuro et tenebricoso, sed sursum trahere oportet temperantiæ, continentiæ, ac reliquarum virtutum auxilio, et ad æthereum reducere mun dum. Quandoquidem naturæ et idolo pars est in Joco undique fulgente. Idolum autem spiritum phan tasticum nominat, veluti congenitum potentiæ animi, quæ ratiouis est particeps: minor vero illa est. Quemadmodum enim simulacrum et imago Dei quidem est mens, mentis vero anima rationalis sie anima rationis expers, hoc est, spiritus phan tasticus simulacrum et imago est animi ratioci nandi et intelligendi vi præditi. Ergo quemadmo dum hujus spiritus phantastici idolum: natura est, id est anima naturalis, et hujus rursum corpus, et iterum corporis materia: proinde etiam pro portionem quamdam obtinet studiosam ac familia rem, ait, phantasia ad ea quæ sibi ex utraque PAG. parte quadam communione et afinitate sunt copa lata, et secum ad eumdem finem tendentia. Quo circa non solum ab anima rationali sursum, verum etiam deorsum a naturalibus elementis, de quibus loquitur, descendens emendicavit, ignem dico et aerein. Pørgamentum. Cum extenuatione ita loquitur, Pars est. Sors. Is autem. Undique luminosus. Non enim solam. Non enim solam spiritus phan tastici naturam reducere in mundum supremum admonet propter congruam ac decentem purgatio nem; sed etiam si quid e fastigio ignis aut aquæ assumpserit, quod certe materiæ purgamentuni dixit, etiam istud una referendum censet. Imaginariam naturam. Phantasticam. Terrenum. Quod quidem supra ostreorum voca bat involucrum, nunc terrenum dicit integumen tum corpus. Divinum corpus. Spiritus phantasticus, quod su pra corpus primum animæ dixit, nunc autem di vinum corpus istud vocat. Et in unum tendunt. In unam naturam coale. scunt. Quibus regio est finitima. Et potissimum, inquit, illa proportionem habuerint, quibus e finitimis et in propinquo est positio regionis et gradatim: quem admodum in propinquo est, et servato ordine juxta cohærentiam ignis elementaris circulo et æthereo corpori, neque disjunguntur, sicuti distat ab athero terra, quæ quidem postrema et infima est corum
col. 587–588page 34 of 59
PG 149:587τὸ ἔσχατον, ἅτε παχύτερον ὂν τῶν ἄλλων στοιχείων τεθνεώτων τα σώματα έκαιον, οἱονεὶ τῇ ψυχῇ συν καὶ κατώτερον. εξαιθεροῦντες καὶ ταῦτα. Πυρ. Το στοιχειακών. Εἰ δὲ τὰ κρείττω. Εἰ δὲ ἡ ψυχή, καί τοι κρείσσων οὖσα τοῦ σώματος, ὅμως κατεδέξατο την κοι νωνίαν τοῦ σώματος, καὶ συνετέλεσεν αὐτῷ διὰ μέσου τοῦ φανταστικοῦ, καὶ μετέδωκε τῇ ἰλύ! τοῦ κρείττονος, καὶ τῆς ἀκηράτου φύσεως, ὅσον μετέσχε τοῦ χείρονος· οὐ δέχοιτο ἂν καὶ τὸ σῶμα, ἐὰν μὴ ἐμποδίζῃ τὴν φαντασίαν, καὶ ἀποσπᾷ ταύτην ἐκ τῆς συμφυΐας τῆς ψυχῆς, ἀλλὰ παρέχῃ καὶ ἑαυτὸ εὐήνιον καὶ καταπειθὲς αὐτῇ, ἀνάγεσθαι πρὸς θειοτέραν καὶ ὑψηλοτέραν κατάστασιν. Ωσπερ γάρ ή φανταστικὴ ψυχὴ ῥέψασα πρὸς τὰς σωματικάς προσπαθείας παχύνεται καὶ γίνεται πρὸς σωματικωτέραν κατάστασιν, οὕτω καὶ τὸ σῶμα ῥέψαν πρὸς θεωρίαν διὰ τῆς φαντασίας, λεπτύνοιτο ἂν καὶ συνεξαιθεροῖτο τῇ νοερᾷ ψυχῇ, διαβαῖνον τὴν τῶν στοιχείων ἀκρότητα, ἦν καὶ ἀμφικνεφῆ χῶρον έφη σεν ἀνωτέρω. Λέγει δὲ τὸν ἀπὸ τῆς γῆς διήκοντα μέχρι τῆς σεληνιακῆς σφαίρας, τὸν ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων συγκείμενον. Ἀπὸ γὰρ τῆς σεληνιακῆς σφαίρας ἄρχεται ἡ κυκλικώς κινουμένη ουσία καὶ φύσις ἄχρι τῆς ἀνωτάτω καὶ πρώτης σφαίρας τῆς περιεκτικῆς, ἦν καὶ ἀμφιφαῇ· κόσμον φησίν· οἱ μέν τοι παλαιότεροι τῶν Ἑλλήνων καὶ αὐτὰ τῶν ΠΑΠ Εἰ δὲ τὰ κρείττω. "Απερ εἰσὶν ἡ λογική ψυχή καὶ ἡ αἴσθησις τοῖς ὑλαίοις στοιχείοις ὑποχωρήσαντα. Συνετέλεσεν. Συνυπήρξε. Πλύν. Τὴν ψυχὴς καὶ τὸ φανταστικὸν πνεῦμά φησι. Παραχωρηθέντος. Ὑπὸ τῆς ὕλης. Τα χείρω. Η ὡς πῦρ καὶ γῆ, καὶ ἐξ ὧν τὸ σῶμα. Αλλ' εὐήνια. Καὶ ἡ λέξις αὕτη Πλατωνική. Τα θεῶν ὀχήματα γὰρ ἐκεῖνος φησι εὐήνια ῥᾳδίως πορεύεσθαι. 'Ομαρτήσαντα. Ακολουθήσαντα. Την μέσην. Τὴν φανταστικήν. Τῆς πρώτης. Τῆς λογικῆς ψυχῆς. Μερίδα. Κλῆρον. Τῶν στοιχείων. Τὰ περὶ τῆς ᾿Αθηνᾶς μυθολογούμενα ἀλληγοροῦσιν οἱ σοφώτεροι τῶν Ἑλλήνων ούτωσι, καὶ τὴν μὲν Ἀθηνᾶν φασιν εἶναι τὴν ψυ χήν, Δία δὲ τὸν ἀέρα· παῖδα λέγουσιν αὐτὴν εἶναι τοῦ Διὸς, γεννηθεῖσαν ἐκ τῆς αὐτοῦ κορυφῆς, ἦταν ἐκ τῆς ἀκρότητος τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἁπλῆν οὖσαν καὶ ἀσώματον. Τριτογένειάν φασι, διότι κατιοῦσα λαμβάνει μὲν ἐκ τοῦ αἰθέρος τὸ θυμικόν, τὸ δὲ εὐήνια
quæ sunt in rerum hatura, crassior nimirum cum sit et cæteris elementis inferior. Ignis. Elementaris. Quod si præstantiora. Quod si anima quanquam nobilior est corpore, tamen communionem corpo ris admiserit, et cum eo peregerit propter inter mediam imaginationem, ac distribuerit fæci ali quid melioris et immortalis naturæ, quantum est particeps deterioris, etiam corpus receperit, nisi imaginationem coerceat, eique sit impedimento, et ipsam evellat a congenita insitaque anima, sed exhibeat seipsum morigerum eidemque obsequens, ut reducatur ad diviniorem sublimioremque con ditionem. Quemadmodum enim anima phantastica, vergens ad corporis vehementiores affectiones, crassescit ac redigitur in magis corpulentam con ditionen, sic etiam corpus, vergens ad contempla tionem imaginationis beneficio, gracilescit exte nuaturque et æthereum efficitur, propter animam intelligendi vi præditam, descendens per clemen torum summitatem ac fastigium, quam undique nebulosam regionem dixit supra. Dicit autem eum qui e terra pervenit usque ad lunarem circulum, ex quatuor elementis compositum esse. Nam a globo lunari exorditur substantia et natura, quæ motu orbiculari movetur usque ad supremam pri mamque sphærain omnia complectentem, quem mundum undique perlucidum asserit Græci antiquiores ipsa etiam mortuorum corpora comburebant, haud secus atque si hæc etiam cum anima in ætherea regione collocarent. Quod si præstantiora. Nobiliora excellentioraque `illa sunt quæ se subtrahunt declinantque a mate Tialibus elementis, utpote anima rationalis, el sen tiendi vis. Confert ad materiam. Una præsto est ad limum et fecem. Ad materiam. Lege, cænum. Animam et spiritum phantasticum in vitiorum cœno lutoque involutum intelligit. Velut sibi vindicatum ab eo cui concessum est. materia nimirum. Inferiora. Deteriora, ut ignis a terra, et ea ex quibus corpus conflatum est. Sed morem gerentia. Hæc ipsa vox est Platonica. Etenim ille deorum plaustra (freno ductilia) habenasque audientia dicit, ideoque facile ites ingredi. Sequentia. Comitantia. Mediam naturam. Phantasticam seu imagina tivam. Primæ naturæ. Animæ rationalis. Particulam. Sorten. Ab elementis. Ea quæ de Minerva fabulose divul gata sunt, sapientiores Græci ita alegorice expli cant, et Minervam aiunt animam esse, Jovem vero aerem; filiam Jovis esse commemorant, generatam ex ipsius capitis vertice, nimirum e summa ɔrce celi, necnon simplicem et incorpoream. Triloge nian dicunt a triplici ejus generatione, propterea quod ipsa descendens e regione ætherea assumit animi fortitudinem, et ante concupiscendi vim a Juza luna enim sua natura humida est ae difflu ens; ca de causa libidinum impostura: propter
col. 589–590page 35 of 59
PG 149:589Ταύτῃ σοφός. Καὶ οὕτως, ἢ ὡς καὶ διὰ τῶν ἡ τὸν ἐμφαλὸν ὅρου κατώκισαν, ἔνθα ὁ Θεὸς τὴν ἐνείρων. Τοιγάρ τοι. Και γάρ. Θεσπεσιώτερον. Θειότερον. Δημοσιώτερον. Κοινότερον. Εὔδαιμον. ᾿Αλλὰ καὶ ἀδύνατον. Διὰ φαντασίας. Διὰ γὰρ μόνης φαντασίας ἐγε γὺς ἂν εἴη τοῦ δυνατοῦ αὐτοπτῆσαι Θεὸν, ὡς ἐφι κτών. Πρεσβυτέρας. "Αρα τιμιωτέρας. Αἴσθησις. Ὡς ἄρχουσα τῶν αἰσθήσεων τῶν όρο γανικών. Κοινότατον. Ὡς μετεχόμενον ὑπὸ τῶν διαφόρων αισθητηρίων. Καὶ σῶμα. Σῶμα καὶ τοῦτο, φησὶν, ὡς συγγενέστερον πρὸς τὸ σῶμα, καὶ μεσιτεῦον ψυχῇ καὶ σώ ματι· σῶμα δὲ πρῶτον εἶπεν αὐτὸ, ὡς ἀμέσως ἡμι λοῦν τῇ ψυχῇ. Τὰ γὰρ σωματικά αἰσθητήρια οὐκ ἀμέσως ὁμιλοῦσι τῇ ψυχῇ, ἀλλὰ διὰ μέσου τοῦ φανταστικοῦ. τοῦ ἥπατος ἰδέαν, φησὶ, συνέστησε, καὶ ἔθηκεν εἰς τὴν ἐκείνου κατοίκησιν, πυκνὸν καὶ λεῖον καὶ λαμπρὶν καὶ γλυκὺ, καὶ πικρότητα έχου μηχανησάμενος, ἵνα ἐν αὐτῷ τῶν διανοημάτων ἡ ἐκ τοῦ νοῦ φερομένη δύναμις, οἷον ἐν κατόπτρῳ δεχομένῳ τύπους, καὶ κατιδεῖν εἴδωλα παρ έχοντι, φοβῇ μὲν ὁπότε μέρει τῆς πικρότητος χρωμένη ποιεῖ τόδε καὶ τόδε γλυκύτητι δὲ τῇ κατ' ἐκεῖνο ξυμφύτῳ πρὸς αὐτὸ χρωμένη, καλ πάντα ὀρθὰ καὶ λεῖα αὐτοῦ καὶ ἐλεύθερα ἀπευ θύνουσα, ἵλεών τε καὶ εὐήμερον ποιῇ τὴν περὶ τὸ ἦπαρ ψυχῆς μοῖραν κατωκισμένην, ἔν τε τῇ νυκτὶ διαγωγήν ἔχουσαν μετρίαν, μαντεία χρωμένη καθ' ύπνον, ἐπεὶ λόγου καὶ φρονήσεως ου μετείχε. Διὸ κατέστησαν ἐν τούτῳ τὸ μαν τεῖον. ἱκανὸν δὲ σημεῖον ὡς μαντικὴν ἀρρο σύνῃ Θεὸς ἀνθρωπίνῃ δέδωκεν. Οὐδεὶς γὰρ ἔν νους ἐφάπτεται μαντικῆς ἐνθέου καὶ ἀληθοῦς, ἀλλ᾽ ἢ καθ' ύπνον τὴν τῆς φρονήσεως πεδη θεὶς δύναμιν, ἢ διὰ νόσον, ἢ τινὰ ἐνθουσια Ἀλλὰ τύ. Τὸ φανταστικὸν πνεῦμα ἐν τῇ κεφαλῇ σμὸν παραλλάξας. Καὶ μετ᾿ ὀλίγα φησίν, ὅτι 'Η τοῦ ἀνθρώπου κατοικεί. 130. Τοῦ ζώου. Καὶ ταῦτα μὲν οὗτος. Ο δὲ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τάδε φησί· Τὸ δὲ δὴ σί των καὶ ποτῶν ἐπιθυμητικών τῆς ψυχῆς, καὶ ὅσον ἔνδειαν διὰ τὴν τοῦ σώματος ἴσχει φύσιν, τοῦτο εἰς τὸ μεταξὺ τῶν τε φρενῶν καὶ τοῦ πρὸς μὲν οὖν φύσις τοῦ ἤπατος διὰ ταῦτα τοιαύτη τε καὶ ἐν τόπῳ ᾧ λέγομεν πέφυκε χάριν μαν τικῆς. 'Αλλ' αἰσθήσεως. Της πρώτης. Ὑφ᾽ ὧν. Τῶν αἰσθήσεων. Αἴσθησις. Μονοειδής.
PAG. In hac ratione doctus. Et ita, videlicet per in somnia. Atqui. Etenim, vel enimvero. Publicum magis. Communius. Res est beata. Iuno quæ fieri non potest, et ne mini datur. Per phantasiam assequi. Non per unicam phanta `siam et imaginationem in propinquo fuerit humanæ facultatis cernere ipsum Deum, quoad ejus fieri po test. Sensus est sensuum. Quippe princeps est sensuum organicorum. Communisssimum. Ut quòd communicat se diver sis sentiendi instrumentis. Et corpus primum anima. Ille, inquit, commu nissimus sensus, est quoque corpus, tanquam co gnatione ac propinquitate quadam cum corpore conjunctior sit, ac interveniat corpori et animæ. Ipsum porro primum corpus vocat, velut imme diate consuetudinem habens cum anima. Corporea cnim sentiendi organa haud immediate comnier ciun habent cum anima, sed per interpositam et interjectam imaginationem. Sed ille. Spiritus ille phantasticus in hominis ca pite habitat. Animalis. Ista quidem noster, at Plato in Timœo dicit: Verum cibi potusque cupiditatem in anima, et quidquid propter corporis naturam defectum ino pi mque continet, in interpositam præcordiorum ac termini ad umbelicum vergentis partem slɗluerunt ubi Deus jecoris formam, ait, constituit, et colloca vit ad illius domicilium id quod succi plenum et obe sum est, politum, luculentum, dulce et amaritudi nem habens molitus est, ut in eadem cogitationum ac sensuum e mente allata potentia, non secus atque in speculo admittente formas et imagines, ac perspi cientiam simulacrorum suggerente, timeat quidem quando parte amaritudinis utens hoc et illud facit; dulcedine autem suæ naturæ conjuncta secum utens, et omnia quæ in eadem recta, lævia, expedita et li bera sunt dirigens, alacrem atque prosperam efficit in domicilio collocatam juxta hepar mediocre oble ctamentum habentem animæ sortem, ac tempore no cturno in somniando divinatione utitur: quandoqui dem rationis et intelligentia non est particeps. Deus propterea in ea vaticinium reposuit. Sufficiens el idoneum est argumentum a Deo divinandi artificium humanæ imprudentiæ datum esse. Nullus quippe mentis compos attingit vaticinandi scientiam divino numine instinctam et veram, sed aut sopore detentus prudentiæ vim, aut propter morbum, aut sapientiam numinis afflatu conceptam immutatus, et a se ipso discrepans. Et paulo post dicit: Itaque hepatis na tura eas ob rationes talis et in eo quem dicimus lo cum divinationis indita est causa. Sed sentiendi instrumenta. Respectu primi et communis sensus. quibus. Sensibus. Sensus est absolutus. Uniformis.
col. 591–592page 36 of 59
PG 149:591ή κοῖς ἡ ὑπόληψις καὶ τὸ μεγαλεῖον τοῦ πάπα, ὁ νῦν ὑμεῖς τοσοῦτον ἐξευτελίζετε. Τὰ αὐτὰ Κελεστίνος καὶ πρὸς Νεστόριον γέγραφεν, εξουσιαστικῶς τὴν ἀπόφασιν προβιβάζων, καὶ ἀφορισμὸν ἐπανατεινόμενος. Πῶς οὖν ὁ πάπας ταῦτα ἠπείλει καὶ ὡριζε μηδεμίαν ἔχων ἐπὶ τοὺς πατριάρχας ἐξουσίαν; "Η πῶς ἐτόλμα τοποτηρητὴν ἑαυτοῦ καθιστάναι τὸν Κύριλλον, καὶ προθεσμίαν ἡμερῶν διορίζειν, καὶ πράττειν ὅσα κριτοῦ καὶ ἐπιστάτου ίδια τυγχάνει κατὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχου; Πῶς δὲ ἐν τῇ β' πράξει της τρίτης ταύτης συνόδου Κελεστῖνος ὁ πάπας τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ γράφων, ο 'Απε στείλαμεν, φησί, τὴν ἡμετέραν ἀναδεχομένους φροντίδα, ᾿Αρκάδιον καὶ Προΐεκτον ἐπισκόπους, καὶ Φίλιππον τὸν ἡμέτερον πρεσβύτερον, οἱ τοῖς πραττομένοις παρέσονται, καὶ τὰ παρ' ἡμῶν πάλαι ἐρισθέντα ἐκβιβάσουσιν.» Τὰ παρ' ἡμῶν, φησίν, ὁρισθέντα ἐκβιβάσουσιν. Παρούσης οικουμενικές συνόδου λέγει ὁ πάπας, ὅτι τὰ παρ' αὐτοῦ ὁρισθέντα ἐκβιβάζουσιν οἱ τοποτηρηται, καίτοι τῆς συνόδου ἐπὶ τοῦτ' αὐτὸ συναχθείσης. Καὶ πάντες οἱ εὐλα δέστατοι ἐπίσκοποι ἅμα ἀνεβόησαν·. Αὕτη δικαία κρίσις. Κελεστίνῳ εὐχαριστεῖ πᾶσα ἡ σύνοδος. ο Καὶ Φίρμος ἐπίσκοπος Καισαρείας Καππαδοκίας διαλαλήσας ἔφη ὅτι τῆς προθεσμίας τῆς δοθείσης Νεστορίῳ παρελθούσης, ἐξεβίβασαν τὸν τύπον, ἐν ὁ ἀποστολικός θρόνος Κελεστίνου ἐπεπόμφει. Εἶτα καὶ Φίλιππος ὁ πρεσβευτής τοῦ πάπα πῶς ἂν ἐτόλ μησε πρὸς τὴν σύνοδον εἰπεῖν· ο Χάριτας ὁμολογοῦμεν τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, ὅτι ἀναγινωσκομένων ὑμῖν τῶν γραμμάτων τοῦ μακαρίου ἡμῶν πάπα, τὰ ἁγια μέλη ταῖς ἁγίαις ὑμῶν φωναῖς τῇ ἁγίᾳ κεφαλῇ, καὶ ταῖς ἁγίαις ὑμῶν ἐκβοήσεσιν ἐνηνάχατε. Οὐ γὰρ ἀγνοεῖ ὑμῶν ἡ μακαριότης, ὅτι ἡ κεφαλὴ ὅλης τῆς πίστεως, ἡ καὶ τῶν ἀποστόλων, ο μακάριος Πέ τρος.» Καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Φίλιππος ἐν τῇ τρίτῃ πράξει, ο Ουδεν, φησίν, ἀμφίβολόν ἐστι, μᾶλλον δὲ πᾶσι τοῖς αἰῶσιν ἐγνώσθη, ὅτι ὁ μακαριώτατος Πέτρος, ὁ ἔξαρχος καὶ κεφαλὴ τῶν ἀποστόλων, ὁ κίων τῆς πίστεως, ο θεμέλιος τῆς καθολικής Εκ κλησίας, ἀπὸ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας ἐδέξατο· καὶ αὐτῷ δέδοται ἐξουσία τοῦ δεσμεῖν καὶ λύειν ἁμαρτίας· ὅστις ἕως τοῦ νῦν καὶ ἀεὶ ἐν τοῖς αὐτοῦ διαδόχοις καὶ ζῇ καὶ δικάζει. Καὶ τοιαῦτα φάσκοντα ἡ ἁγία σύνοδος ἀπεδέξατο, καὶ τῇ ἑαυτῆς ὁμολογίᾳ τὰς ἐκείνου ῥήσεις ἐπεσφραγίσατο ἐν τῇ πρὸς τὸν πάπαν ἀνι φορᾷ, περὶ Ἰωάννου γράφουσα τοῦ ᾿Αντιοχείας, δς τὸν ἀοίδιμον Κύριλλον παρανόμῳ καθαιρέσει ὑποβεβλήκει·: Ὑπὲρ δὲ τοῦ τὴν Ἰωάννου προπέτειαν μακροθυμία νικῆσαι τετηρήκαμεν τὴν καθαίρεσιν αὐτοῦ τῇ κρίσει τῆς σῆς θεοσεβείας.» Καὶ κατα τέρω· ο 'Αγανακτησάτω τοίνυν προσφόρως ἐπὶ τοῖς γεγενημένοις ἡ σὴ ὁπιότης· εἰ γὰρ δοθείη τοῖς ἐθέ λουσιν ἄδεια καὶ τοὺς μείζονας ὑβρίζειν θρόνους· καὶ καθ' ὧν οὐκ ἔχουσιν ἐξουσίαν, παρανόμους οὕτω καὶ ἀκανονίστους εκφέρειν ψήφους, οιχήσεται πρὸς ἐσχάτην ἀταξίαν τὰ τῆς Ἐκκλησίας πράγ ματα, ο Προκαλεῖται ἡ σύνοδος τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ πάπα, ἐπείπερ ὁ ᾿Αντιοχείας καθῃρήκει ἀνόμος τὸν Κύριλλον μείζονος ὄντα θρόνου. Πώς ο ἁγία σύνοδος αὕτη οὐκ ἐπεγίνωσκεν οἰκουμενικὴν ἐν τῷ πάπα ἐξουσίαν, ἢ καὶ τὴν κρίσιν ἐκείνῳ
extenuatis. Eadem Celestinus et Nestorio scribit, sententiam cum potestate proferens, et excommu nicationem interminans. Quomodo ergo papa hæc minabatur et decernebat, si nullam habebat in pa triarchas potestatem? Quomodo etiam actione se cunda tertiæ synodi Gœlestinus papa scribens ad synodum, ‹ Direximus, inquit, pro nostra sollici tudine Arcadium et Projectum episcopos, et Phi lippum presbyterum nostrum, qui iis quæ aguntur intersint, et quæ a nobis antea statuta sunt exse quantur. Statuta, inquit, a nobis exsequantur. Præsente synodo œcumenica dicit papa, exsecutu ras esse legatos statuta ab eo, cum synodus ad Loc unum congregata esset, et omnes reverendis simi episcopi simul acclamarunt: • Hoc justum judicium: Celestino universa synodus gratias agil. Et Firmus, Caesarea Cappadociæ episcopus, inter Jocutus dixit, posteaquam elapsum esset tempus præstitutum Nestorio, mandata:n fuisse exsecutioni sententiam quam miserat sedes apostolica Cœle stimi. Deinde Philippus presbyter, papae legatus, quomodo ausus esset synodum ita alloqui: Gra țias agimus sanctæ synodo, quod litteris beati papæ ņostri vobis recitatis, sancta membra sanctis ve stris vocibus, sancto capiti, sanctis vestris acclam mationibus obtuleritis. Non enim ignorat vestra beatitudo, totius fidei et apostolorum caput esse beatum Petrum.» Et hic idem Philippus actione tertia: • Nulli dubium, inquit, imo sæculis om. nibus notum est, quod beatissimus Petrus, prin ceps et caput apostolorum, columna fidei, Ecclesiæ catholicæ fundamentum, regui claves accepit a Domino nostro Jesu Christo; et ipsi dato est po festas ligandi solvendique peccata. Qui usque ad huc et in perpetuum in suís successoribus vivit et judicat. Et hæc dicentem suscepit sancta syno dus et sua confessione dicta illius obsignavit, in relatione ad papam scribens de Joanne Antio leno, qui celeberrimnum Cyrillum iniqua deposi { one damnaverat: c Verum ut Joannis temeritatem longanimitate vinceremus (depositionem ejus) re servavimus judicio pietatis tuæ., Et infra 4 Proinde Sanctitas Tua convenienti indignatione concitetur. Nam si volentibus licebit etiam majores scales alicere contumeliis, et sententias adeo ini-» quas contra præscripta canonum ferre in eos in quos nihil juris habent, in extremam confusionem dilabentur res ecclesiastica. › Provocat synodus indignationem papæ, quoniam Antiochenus inique deposuerat Cyrillum, majoris selis episcopum. Quo igitur modo dici queat sy nodum illam non agnovisse in papa potestatem universalem, si judicium illi relinquebat, et ægre
col. 593–594page 37 of 59
PG 149:593ψυχῆς γρείττονος, ἀδυνατήσαντες δ᾽ οὖν ἰδεῖν. τὸ ἄνω, κατηνέχθησαν αὖθις ἐπὶ πράξεις σὺν τῷ τῆς ἀρετῆς ὀνόματι, Τρίτον δὲ γένος ὑδίων ἀνθρώπων δυνάμδι τε κρείττογε καὶ ὀμμάτων ὀξύτητι εἶδε τὴν ἄνω αἴγλην, καὶ ἤρθη ἐκεῖ, οἷον ὑπὲρ νερῶν τῆς ἐνταῦθα ἀχιλύος, καὶ ἔμει-- γεν ἔχεϊ τὰ τῇδε ὑπεριδὼν πάντα, ἡσθὲν τῷ τόπῳ ἀληθινῷ καὶ οἰκείῳ ὄνει, ὥσπερ ἐκ πολιῆς τινος πλάνης εἰς πατρίδα εὔνομον ἀφικόμενος ἄνθρωπος. Τάξιν ἄν, Τὴν κατάστασιν αὐτοῦ ὁποία ἐστὶ στοχασαίμεθα " ᾧ γὰρ ἀνθρῴπῳ ἐστὶν ὑπονοήσαιμεν χαὶ καταλάθοιμεν. Τὸ ρανταστιχάν. Βαθαρὸν τὸ φανταστικὸν βλέπεὶ τινὰ τῶν ἐσομένων. Ὑπόσχεσιν, Ἢ ὡς εἰκασίαν καὶ ἐπαγγελίαν ἀπὸ στογασμοῦ, Ἰῆς ψυχῆς. "Ὅσον ἐκ τοῦ σχήματος καὶ τοῦ ἔθους τῆς ψυχῆς. Βελτίονος. “Ὅτι εἰς εὐδαίμονα μοῖραν χαταλήξει, Οὐχ ἥκιστα. Μάλιστα δὲ, φησὶ, θηρῶμεν καὶ καταλαμθάνομεν ἀπὸ τῶν φαντασμάτων, ἅπερ ἐν τοῖς ὕπνοις προδάλλει τὸ φανταστικὸν πνεῦμα, ἤγουν περὶ ἃ καταγίνεται, καὶ στοχαζόμεθα ἐν ὁποίᾳ χαπαστάσει καὶ διαθέσει τυγχάνει, ὥσπερ καὶ πρόσ!εν εἰρήκει, ὅτι χρησμοΐ τὸ ὁμηφωνοῦσι περὶ αὐτοῦ ταῖς υἱαίε ας ἀρ εὶς κα ἰά ἡποί πιοίτις ἐὲ ρταείαμ!μι επί ἐν απΐπια : φεο σπηὶ δαίίσηι πμΐηι μοκδενί σατμεγὸ κρόγπμ ἐδ ἐαίθαιε δοῖς τινί ἀείαροϊ φαμὶ αὐ αοιϊονεθσ λα φάμιε εἴνεμτῖς ποπεῖπε. Τότε μεηι υονο φονεία ἐδὲ ᾿ιοπείμινι ἀἰυϊπσγιηι, ψιοά μοϊενεία πιο ατὲ εἰ οειίφιιπε ἀσιεηεῖιε ευσηουΐ! οαἰἐπίεην πρίυναογθπι εἰ εις ἀτιοίεϊταν, φείαιξ φαρτα παθεα ἐμιε φια μὲς τρί σαἰϊᾳλαὶσ, ἐΠσηιιε Ῥεγιιαπεῖ, ουνηΐα φια ἐς ἐκ τονγὶς κρι ἀδερίοίσις, οὐἰεο!αἴίοηε ἀοἰἰπϊταπι, εἴ ὑθ-- ἐπρεαίενι ποπ πιραίδογθιν μενείμίθη ἐὰ ἀπιωπίϊαίε φενμῖηΐ αα ἀσηιοειϊοὶ ἰσεῖ, ἑαπιφίκανα ἐς νφηθηεοΐ εἴ ἀφείάμυ φμοίαηι ἐγτονὸ ἴῃ ραϊνίαπε δονὶ αὐ δἰνιευτῖν ἐορίθιια τομερογαίαηι ἰοπιυ μετνοπίεπα. (οηειϊεαιίονεμα εἰ δίνη. Οσπθεἴομεηι ἐροίοϑ αυα- 5 βἰι ὁοηθοίωγα σοπξοηπογοιηαγ. Ομὲ ερίνίμια μη αηιανίίσιις. ΒΓΑ Εἰ οἰποοτα ἱπιορίνδτἷο σου στα γασιὴ πο 8. δυγηΐς, » ποπιο φοἐ ϊοϊαιϊοπεπι. Ἠαληνθεῖ! ἃ σοπ]ροίιγα. Δα εν καὐλεμνι. Θυδαίαα σσπ)θοιδεὶ Π ποῖ εκ δοΐτη σαϊετῖ οἱ πον. Μεϊανῖς ποτιεῖς, Ῥτορίογρα ψισαὰ (οΠ οἱ ματι 80 Βοτίο οδινάϊιυς, Δο γοιϊδείηιπι. Ματίππιας ἰοηπΐ!, γεπλθνατ οἱ ἃβοηηΐιαμγΒμεςιγῖσ, αὐΐάδηι ἐπ βου ρροσ πλθη ΟἹ οἰ Ποίαπι ΡΠ δα! ϑίΐουμη βρίνἰίαπι, νυ ἀο! σοὶ εἶγοῦ 405 ὙΘΓΒΆΠΙΓ, Εἰ Βρδοίδηθι ἐπ αυο]ὶ βίαια οἰ φομεεΐοννα θὲ, αἱ ϑηργα ἀἶχι, ηαΐα οὐδουΐα οοπί πιΐμης ἰη ἐρθ᾽ 5. ἐπιδρίπϑεϊοπίθεβ ἱπίοτ ἀυτιιίθη - ἄσιαν ἀρραγοηε νι, ΠΠ 10 ἐπεὶ ρϑεὶ πολιϊοπαην ἰμὄναρ φαντατίτις τὴν ἔνεῖ διεξαγωγὴν τῆς ψυχῆς προπειχάζοντε;, Στοχαζόμεθα δὲ ἀπλανῶς περὶ τούτων ὅτε, φησὶ, μὴ ἔξωθεν ὑφ’ ἑτέρου τινὸς χινεῖται, ἢ ὡς μὴ ὑπό τινος ἀσθενείας σώματος ἢ συμφορᾶς τινο; λυπηρᾶς. Καὶ γὰρ ὥσπερ οἱ διψῶνπες ἐν ὕπνοις δοχοῦσι περὶ ποταμοὺς καὶ πηγὰς ὑδάτων ἐμφιλοχωρεῖν, οὕτω καὶ οἱ ῥιγοῦντες περὶ πυρὰ καὶ θερμὰ λουτρά, καὶ οἱ ὑγρυτέραν ἔχοντες τὴν χοιλίαν. περὶ ἑλώδεις καὶ τελματώδεις καὶ καθύγρους τόπους. Ὁμοίως καὶ οἱ θανάτῳ στερηθέντες παῖδα ἢ σύζυγον δοκοῦσιν ὁρᾷν αὐτὸν ἐν τοῖς ὕπνοις, τῆς ἀδολεσχίας τοῦ λογισμοῦ πρὸς τὰ τοῖαὗτα διατρίδειν πειθούσης τὸ φανταστικόν, ὙΡ' ἑτέρου. "Πγουν ὅταν μὴ ὑπὸ πάθους ἐπισυμθαίνοντος ἐνοχλῆται τὸ φανταστιχὸν, οἷον ὑπὸ ἔρωτος δηλαξὴ ἢ ὑπὸ δειλίας ἢ ὑπὸ πυρετοῦ, ἢ ἄλλης τινὸς ἀσπθεγείας, Οἱ γὰρ τοιοῦτοι καὶ ἐγρηγορότες ἀπατῶνται καὶ καθεύδοντες. Ὃ γὰρ ἐραστὴς ἀπό τινος σμικρᾷς ὁμοιότητος δοχεῖ τὸ ἐρώμενον πρόσ-- ωπον ὁρᾷν. Καὶ ὁ δειλὸς ὁμοίως δοκεῖ διώκεσθαι ὑπὸ πολεμίων" καὶ οἵ πυρέττοντες ὁμοίως ἐν συγχύσει κινουμένης τῆς ὄψεως δοχυῦσι ζῶα γεγραμμένα ἐν τοῖς τοίχοις ὁρᾷν. Τὰς γοῦν τοιαύτας κινήσεις ὁπαγορεύει νῦν, καὶ οὐ παραλαμδάνει εἰς τὴν τοῦ φαν. ταστιχοῦ χαθαρὰν κρίσιν, ψυχιχόν. Ψανταστιχόν. Φιλοσοφίας. Φυλοαόφον χαὶ ἐγκρατοῦς διαίτης. 81, φαϑενθο πιΐμ πιο Θ ΧΙ ΓΙΊΒΘΟΙ. 8 Πτὸ αυούσον Ἰποϊατυτ, οἱ ἃ αυμίημιν σογρογὶβ ἐμ 6 6 86, 802 φοοῦθα σαι, Θυθηδόπιοίιηνν δηΐμι ΠῚ ἀπὲ οἰτὴπι Ἔχρίονο σαρίσας! ἴῃ ηυϊοῖο ἰδὲ νἰδοπίυγ εἶτ ὁμπὶ Ππανῖοθ Γυυΐθσᾳαα ααυλτιπὶ ΠΑ θϊτᾶτα, βὲσ δεΐδηι τίσοηιοβ ργορ ἰβιδσι εἰ οαἸ 4 θα μθα; ΟἹ ηὐΐ 41- σαοι παπη οτθαν, ἴα ρϑ᾽ υδιγίθαϑ, Ταϊοκὶβ οἱ ᾿νε “ας Ἰοεῖβ. Οοηβίπη!! πιούο ο] μυθγο ἀὺϊ δου πποτία Θαϑεϊμου δ ΟΥΡΑ φαμὶ, ἴῃ δοπιη τς ἢ 805 νἱάθ γα εἰμὶ τἰδενταγ, ργορίον απ δροθ οἱ ροταϊαμθηι οορίίδηοτὲ ἐπυβρὶπδιίοποπι ἐπ Βυ)ασπιοιὶ γειλειδ οεμεπογανῖ Ῥονβαλθομε δε Δ᾽ αἰΐϊο οαίτίπδεσια πῆπίπιε ἱμιγδαίαν, Ὀτμοια ἀπαπάο Ροριθν αἰϊψααπι θσομγγοη θη εἰ ᾿μϑορο εν φόνοι θηίεηι μτμὶ σοπιηοιίσηδπι ποπ Γαι βαίιν εἰς ϑηἰηΐ Πηδρίπαττίχ,, ΟΊ σταιία, οὐ» ἸυΙἀϊμο βάν ᾽ Δι ΓΕ ΠῚ, 1 ργθ πιθέα, δὺϊ ΓΕ τὶ, ναὶ αἱία ιϑνῖς ἀμ θθο μὲς οὐ ἐπῆν ίαια πϑίαγιθν Νῶε μα θοιμοα Μιομλίμθ. ἃ ΞΠΊπῸ ΟΧοίιι ἔμ Ἔγτόγοι ἐμ απ! [ἡ] απεανῆμθ, δὐϊαπὶ ἀοτπιίονψοθ, Βίψη οι ἀπιϑίον, οἷν οχίξυλπι ἡπατηίαπι δἰ πη! ἀνθ» Ὑἱἀθίαγ θοῚ - ποτὲ νυλυι ἰβΐυ, συ] δηνογὸ οϑριμ. εδι. ἃς - τολ θα δἰ νιον ορίνϑίεν 86 σύγβα οομοίεδίο ἡ ρ. 80. Βοβιίθαβ τ δίμη! ταϊίοπο (οἰ γι τϑνν 5 ἴθ οι ττθα!σηρ ΕἸ δηραβεία σΟΠΉ ΟἿ ἀπρθοιας επί βυϊπιιμιὶ δινλινα!ίᾳ ρἱοῖα ἴῃ ρανίουίνας. νίαογο. Τα!ε. ἰβίταν φοπιηοεΐοπαθ πάις ργοϊήνθέ., παι δῶβ ἴῃς ἰπιμρὶ: πδιϊουἶβ μυγαπι 80 βίησσγαπι ἡ] οἰ τη ἀνίει. ᾿Απίηιαιίιε ερίντεε. Ῥμδπιβπίνοιβ βοὰν ἱπιαα ιν ενη.
Mod |» onines ecd d'vxüc rpeizvovoc, dBvrazroavrsg 0* obv. 188v | ró rv, xarnvéx0ncav alüie ixl xpáfec civ TÓ tüc dpetüüc Ovópaci. Tpirov 38 véroc üsluv dvüpósxuv 8vrdpst v& wpelrvove xal djguiremdEórqts elBs civ dva alpiqv, xal Wp8s ixs, vlov $ap vegür tijc &rrab0a dy ADoc, xal Éusivuv Exel và füBe Qxspibüv xdvra, q4oiv tj téxq dAnDeri xal olxlo rtu, Gop &x. aoc twoc zÀdrqo Ele sarpíOa EÜrouov dgixdpsvoc dvüpustoc. Tá£rr dr, Thy xz1&szagw abcoU éxola East axo xsseipe0n* (o vip &vüpámup tatlw Umovofjsargitv xal xavaláouisv. Tó garractixár. Kaüzpby 5b qavzassixbv BAimit ttv süy kasu£vtov, "Exe yea, "H s elxaa(av xal ExavyeMav stb | 610;83150, Tile yvyiic. "00v &x «40 ayfiuavog xot «o0 füoug "hs Vuxüse. Belrioroc. "Ot cl; tüüaluova polpzw vati, [n Oby Recta, Máxeis Oh ceni, ÜnpOpiv x3 xatauÀxubávopew àmb züv qavsaspátuv, Rztp iv volg ünvots mpntizAst ab gxyvas uds mveüpan, fyyuuv epi & xavayisetan, wa avoyatdpiüa bv ómoíz xa- 7AGtáse: xa2!6un0igr, cup; vet, (üanzp xaV mpóasv slide, Br qgnzuot ss ópoquvoüsi mpl ajc00 nal; vitate ac deliciis ad. id quod melius et. praestantius est in anima : quod cum sallem minime possunt cermere zupermuan qc celeste est, vursum delapsi sunt ad actiones una. cum virtutis nauine. Tertium vero genus est hominum diviuorum, quod potentia meliori et oculorum acumine cognovit celestem. splendorem €t illuc attollitur, veluti supra nubes. ejus que. hic est caligiuis, illicque permanet, omnia que. hic iu terris sunt despiciens, oblectatione delinitum, et voluptetem mon mediocrem percipteus. ex amunilate genuini ac domestici loei, tanquam ez vehementi. et assiduo quodam errare in patriam bonis ac. sinceris legibus temperatam homo perveniens. Coustitutionem et sitim. Conditionem ipsius qua lis sit conjectura consequeremur. Cui spiritus phantasticus. Pura et sincera imagiuatio rerum futurarum nonnullas cernit, Js homo pollicitationem. Habuerit a. conjectura. Ad «nimi habitum. Quantum conjectari lieet. ex aimi culti et moribus. Meloris sortis, Propterea quod felici parte ac sorte clanditur, Ac potissimum. Maxime; inquit, venumur et assequimur a speetris, quie quidem in somniis promunt et objiciunt phantasticum spiritum, videlicet circa qu» versatur, et spectamus in quali statu ct conditione est, uL supra dixit, quia oraeula consntiunt in ipsus imaginationibus inter dormien- dum apparentibus, illic animi pacificationem insti tutionemque zquiparantia. Conjieimus porro citra aliquam elusionem ac imposiuram his de rebus, Bysp gaveaslzuig vl Exe? BeGaqmlv ts quy*: mpostux&Sayte;. Swnyalópa0a Ub ámiavug "mrpi mobxtoy Bvi, ensi, ph É&uürv 5g! Evipos vibe xtvelzat, jj Oz uh Üná xweg Acürvsfag cato; T] Guygop&; vt/o; Aumnpds. Kal yàp Gezsp ol ijavt£; Ev Ümvot; Coxolci mrpl motzpe)g xai mxwyil Vodsuw bugrhayepetv, oru xt ol. BryoDveez mpi mupk xal 0spux Aouvp&, xal ol üypoxépav Éyovctz hw xoníav. megi ÉAGet; xol rrApamQUrtg xal xabüypoug témouz. "Opniug xal ol Ücvázt acepn. Üdvces sala 8 cüguyav Boxobatv ópdv arb) tv cule Uzvei, vhe AbeAeggíag voU Aoytrpod mpg và vot &Uva Buxrp!fe:y mtiODUane vb gavsaatuxóv, "Ygirépov. "lHhyouv üxav ph 0b máfoog bmi copÜalysos bvoyMytui cb gavzaatodv, olov och Epuroz bnhath T Unb sias fj 9mb muptxos, fj KXXns Tubs &iücvelag, Ul qàp votoUrot xcl br propóste &matüvsai xal xaüsüSov:eg. 'O yàp ipxith: nó vivos rguxpds óporóTeTog Doxst vb &pibuevoy mpáatoxov 6pjv. Kat ó Geb; Apoloz Soxel Btb«ec0at 0n mohepiav* xai ol mupivcovweg óuolug iv auyyócst xiwogpgivte vie Épsu boxo0ct Qua vtypupqiéva ev «ois tolyots 6pdv. "Ts YoUv vouaósag xtvozig àmzqhptósi v)v, xaV u$ mapahxpGávet elg tiv 00 quytagstuo! xoÜxpky xpisw. W'vaxdr. baysaavunby. dxAoopítc. V)onkqoy xe Urxpataos Builers ait, quando. minime exirinsecus ab altero. quodaur inéitatur, ut a quadam corporis imbecillitate, aut acerba calamitate, Quemadmodum enim illi qui siiim explere cupiunt in quiete sibi videntur cir- €um fluvios fontesque aquarum l;abitare, sic etian rigentes prope iguem et calida baluea; et qui alvun humidiorem, in palustribus, lutosis et humidis locis. Consimili modo qui puero aut eoujuge morte exstinetis orbati sunt, iu somniis ipsos videre sibi videntur, propter ambages et petulantem cogitatiunis imaginationem in bujusmodi rebus commorari persuadentis, Ab alio extrinsecus. minime Wurbatur, Utpote quando propter aliquam occurrentem el insuper advenientem animi commotionem non fatigatur vis swnimi imaginatrix, verbi gratia ob libidiuosum | arnorem, aui prz metu, aut febri, vel alia quavis imbecillitate et infrmitate nature, Nam hujusmodi homines a somno excilaij iu errorem inducuntur fallunturque, etiam dormientes, Siquidem amator, ob exiguam quatidam similitudinem , videtur eermere vultum illius, eujus amore captus est. Ac timidus similiter opinatur se cursu concitato impelli 2b hostibus : simili ratione febricitantes in. con turhatione et angustia commoti aspectus existimant animalia picta in parietibus videre. Tales igitur commotiones nune. proliibet , neque eas in. imaginationis purum ac sincerum judieiüm aduittil, Animalis spiritus. Phantasteus scu imaginativus Suggerente philvsophia, Philosophica , continenti ei sobria vivendi ratione. ait, quando. minime exirinsecus ab altero. quodaur inéitatur, ut a quadam corporis imbecillitate, aut acerba calamitate, Quemadmodum enim illi qui siiim explere cupiunt in quiete sibi videntur cir- €um fluvios fontesque aquarum l;abitare, sic etian rigentes prope iguem et calida baluea; et qui alvun humidiorem, in palustribus, lutosis et humidis locis. Consimili modo qui puero aut eoujuge morte exstinetis orbati sunt, iu somniis ipsos videre sibi videntur, propter ambages et petulantem cogitatiunis imaginationem in bujusmodi rebus commorari persuadentis, Ab alio extrinsecus. minime Wurbatur, Utpote quando propter aliquam occurrentem el insuper advenientem animi commotionem non fatigatur vis swnimi imaginatrix, verbi gratia ob libidiuosum | arnorem, aui prz metu, aut febri, vel alia quavis imbecillitate et infrmitate nature, Nam hujusmodi homines a somno excilaij iu errorem inducuntur fallunturque, etiam dormientes, Siquidem amator, ob exiguam quatidam similitudinem , videtur eernere vultum illius, eujus amore captus est. Ac timidus similiter opinatur se cursu concitato impelli 2b hostibus : simili ratione febricitantes in. con turhatione et angustia conimoti aspectus existimant animalia picta in parietibus videre. Tales igitur commotiones nune. proliibet , neque eas in. imagi nationis purum ac sincerum judieiüm aduittil, Animalis spiritus. Phantasteus scu imaginativus Suggerente philosophia, Philosophica , continenti Al anhka viuendi rFADLA
col. 595–596page 38 of 59
PG 149:595᾿Επισιητικήν. Τὴν ἐπιθάλλουσαν καὶ ἀρμόζουσαν. Προθολήν.. Πρόοδον, Δύναμις. Κατὰ δύναμιν. Προλαμθάνοντας. Νικῶντας, προεκτέμνοντας. κΑσχετον. "Αληπτον. Χείρονος. Ὑπὸ τοῦ σώματος. “Ὅσα, “ὕπνον μέτριον, ὕδωρ, καὶ ἄρτον ὀλίγον. ᾿Ἐπιδολή, Ἐπαφὲ, κατάληψις, ἢ ὡς θεωρία. Συνισταμέγωγν. Ἢ ὡς τῶ» ἐπανισταμένων. Ἐπὶ τὰ πνεῦμα. Κατὰ τὸ φανταστικοῦ καταλυαικώτατον, Πνεῦμα, Τὸν Θεόν, "Ὥσπερ ὅταν. “Ὥσπερ γὰρ ἀναλυόμενά τινα χαὶ λεπτυνόμενα μηχύναντα! καὶ πλατύνονται, καὶ πλείωνα τόπον καταλαμθάνουσιν, ὡς χαὶ τὰ εἰς! ἀτμὸν ἐχθυμιώμενα τῶν στερεῶν σωμάτων " οὕτω δὴ τοὐναντίον γίνεται συναγομένων χαὶ παχυνομένων, Ξυστέλλονται γὰρ εἰς ἐλάττονα ὄγχον, καὶ χετ' ἐχουτιν ἥττονα τόπον ἢ πρότερον, ὡς καὶ ὁ ἀξρ παχυνό ενος χαὶ γινόμενος ὕδωρ, εἰς ἐλάττονα ταῦ προτέρηυ ὄγχον συνάγεται, χαὶ αὖ τὸ ὕξωρ πηγνύῬένον εἰς χρύσταλλον. Οὕτω τοίνυν, φησὶ, καὶ τὸ φανταστικὸν πνεῦμα διαπλασθὲν ὑπὸ τοῦ δημιουρχοῦ αὕταρκες εἰς τὸ πληροῦν τὰς τοῦ ἐγκεφάλου χοιλίας, ἐὰν ὑπὸ συμδάσης τινὸς παχύτητος συσταλῇ υσία [ἀεϑαίφηι ςοπυεπίεπιὶ αρεομία!οπε ἱπεε - θοηεηι, ΒΡΟΡΙΠΣ Ρεγεηρεηϊε εἰ σοηατυεηίο. Ρτοοίπειμιι, Ῥτοργεββυν. , Ῥτο υἱτίθιια. Ουδηΐαπι ἰναπιπαΣ παίαγρ Υὐτο δεῖ. Ἔδγὸ ροϑθα, Ῥιαυθηΐεπάσ. Ῥαϊηνδαὶ 118 μτατίρίεηο εἰ ρτιοεῖἀοπάο. Τοίετανα πο Ῥορεε. Ἰηνίοιυτ 6588, Ῥειοτίνε. ϑοιίου! σογραβ. Θμαιδην. Πμ λα βοπιθαι. πιεύϊοστοπι, ἀαιατῦ, εἰ Ῥϑιῖθπ ἀμβυβίνηι. Μεπιΐα οοπςεπίμς. Ὀδεϊγεοίαί!ο, ὁομρρεμηϑῖο, ε Ὁ λ Θμρ]ατίο. ια' ἐσηϑμίγαπ!. Ἰπβιϊψαμταγ. ᾿Αἀυύτειε ρέτίμπι, Αἰἰνόγθαβἡμοὰ πιλχῖμνο ἀεν δίτγαὶ! εὐ θνογ ἵν ἐπιαα! ηϑΠ ηθιπν. δ οίνπι ϑρίνεθα, Βριτί στη θεῖ νινθηιῖς.. Τείπεὶ φμαμο, Θειιδθνοάαμν δηΐμν γοβο! ιν αυοἄλιν οἱ ἐχιδινιδα ρτούνσιμαγ εἰ ἐχιοπάμμίμγ, οἱ διμρίίογειν Ἰδουπὶ οὐσυρθπέ, υἱ βο ἰ φὰ ὀθγρυγα,, αὐ ἐπ νάρόγοπὶ (δοῖυ πἰάστθ 46 βυῆπα ἱπόσηθο διπῖ: δὶς σοτίθ σοπίϊπαῖ! σοπιίγαυίία ἴῃ ἀπαπι δύ! - οὐἷσ εἰ ὀγαϑοϊογίθες. οεοιίβ. Οσεπυπίυγ εἰ ΐπν οἱ. φομιγαϊημιίυν ἴα τ πυτογεῖν ρϑυοίογαιηιθ δρογναι, ἃς (δπεηε ππογθτῃ ἰοσὰπι ἥθδιη μγίυϑ, γαμεῖ αἰΐαι 80 ΟΓΑΒΑΙΟΓ ΟῚ Βρίβδίοῦ ἦν βηυϑῃ γθεείνεγν εἰ ἰπ ἐπα θην ρϑυοίογοην ΟΠ ΓΔ] οτεμησαθ ὑθδι:- οἴτασ Σ οἱ Γι θαι εΐροτγε σοπογοία ἴῃ αἸλείθηι. Βἰς ἐφίνηγ, αἷτ, δρίγίτυβ ρὲ πιεῖ 8. ἃ τθαπά! οοηθιτοῖο [οτιμϑίυβ ἈΙΙΟη κυ οίδηβ. οἱ ἰφοηδιιβ δι ἰεν-- εἰς ἐλάττονα ὄγκον, λέγεται εἶναι μέρη τινὰ τῶν χοιλιῶν τοῦ ἐγχεφάλου κενά. Εἶτα ἐπεὶ οὐχ ἔστε τοῦτο τῇ φύσει δυνατὸν τὸ εἶναι κενόν τι ἐν τοῖς οὖσιν, ἕπεται ἐξ ἀνάγκης εἰσκρίνεσθαι ἐν τοῖς τοι οὐτοις κενώμασι πονηρόν τι πνεῦμα, ὑφ᾽ οὔ πάσχειν ἀνάγκη μετὰ τῆς φαντασίας τὰ ζῶον. Συνειληθῇ, Ξυσταλῇ εἰς μείονα ὄγκον. Τοῖς οὖσι. Δόγμα γάρ ἔστι φιλόσοφον, ὅτι οὐ κενόν. Πλήρδις. Πεπληρωμένας, Δίχη. Καταδίχη. , Ἐκεῖνο. "Ὁ ἔφη νοτρὰν ἐπιδολῆν. Εὐσεδείας. Τελειότης θεύτητος, Ῥλα, 145, ᾿Μμεῖς μέν. Ἔνταῦθ' ἐπανάλεψιν ποιούμενος τῶν λεχθέντων ἀναφαίνει κεὶ τὸν σκοπὸν τοῦ βιδλίωυ - ὅτι Περὶ τῆς καϑ' ὕπνους μαντικῆς μὲν προεθέμεθα λέγειν, ὅμως ἀναγκασθέντες ποῖύν τινα λόγον ἐποιησάμεθα κιὶ περὶ τοῦ φανταστιχοῦ πνεύματος ὡς ἡγουμένου καὶ ἀναγκαῖον. πράγματος ς ὀλάττονα ὀΥχον, λέγεται εἰνᾶ: μέρη τινᾶ τῶΤν οιλιῶν τοῦ ἐγκεφάλου κενά, Εἶτα ἐπεὶ οὐχ ἔστε οῦτο τῇ φύσει δυνατὼν τὸ εἶναι κενόν τι ἐν τοῖς ἡσιν, ἕπεται ἐξ ἀνάγκης εἰσχρίνεσθαι ἐν τοῖς τοι ὑτοις κενώμασι πονηρόν τι πνεῦμα, ὑφ᾽ οὔ πάσχειν νάγχη μετὰ τῆς φαντασίας τὸ ζῶον. Συνειληθῇ. Βυσταλῇ εἰς μείονα ὄγκον. Τοῖς οὖσι, Δόγμα γάρ ἔστι φιλόσοφον, ὅτε οὐ κενόν. Πλήρδις. Πεπληρωμένας, Δδίχη. Καταδίκη. , Ἐκεῖνο. "Ὁ ἔφη νοτρὰν ἐπιδολῆν. Εὐσεδείας. Τελειότης θεότητος, Ῥλα, 145, ᾿Ημεῖς μέν. Ἐνταῦθ' ἐπανάληψυ" ιούμενος τῶν λεχθέντων ἀναφαένει κ τὶ τὸν σκοπὸν οὔ. βιδλίου - ὅτι Περὶ τῆς καϑ' ὕπνους μαντικῇ: ἔν προεθέμεθα λέγειν, ὅμως ἀναγκασθέντες ποῖύι ινα λόγον ἐποιησάμεθα καὶ περὶ τοῦ φανταστιχοῖ νεύματος ὡς ἡγουμένου καὶ ἀναγχαίου πράγματος »τὸς λεχϑῆναι. "Ἐπιξαλόμενοι, Ἐπιχειρήσαντες. Ἐπὶ τούτῳ. Ἐπέκεινα τούτον. Περιειργάσμεθα. Περιεργότερον διεξίλθομεν, Τοῦ Δύγου. Τῆς ἀποδείξεως, Ἔνθάδε. Περὶ τὴν μαντικὴν, ᾿Εναπέφηνεν. ᾿Ἀπεφάνθη, Πνεύματος, Φανταστιχοῦ. ἀπίατ 6885 πυσιάαπι ρᾶτιε βίπυυπν σογε τὶ Ὑϑουις γεϊηδο φυοπίαμη Β πο οϑὲ ἔπε πάλαγιο ἰτίνινσ, αν τἰαυϊα εἰν ναθάαπι οἱ ἵπαπο ἐπ ΗἾ αὐ γόνθῦα δι ούβαπΐ δὲ ὀχείβιυπί, δεφαίτατ ποροββατίο, υἱ ΠΙΆ ΡῸ Πψυΐς βρίεἰταβ ἱπατεύίοίαν ἐπ οἠμκπνοά! Ἰοδα Ἰημι ἰ ἐναουϑία, ἃ πὸ πορεβδυτίμ ον Εὶ ΓΙ ἀπὸ ἱπιλαϊπϑιίοπ ἐπδοπιπιοάυ ἀΠ]ε], ν ἀγοίατα εἰπιμί τεάϊρείαν. Οομιγαθήίαν ἴα ππΐηυ διὰ ἀξθγγαμην, π|ἰμεῖα γεϑμα. Ὀορτῖα ΠΠνὰ ΡΠ ]οβορθΐσυπι οϑί ΕἸ σεν, α Π Ἰνᾶπο δὲ νϑοῦμιπ 6688. Ῥίεπα εἶα. (οπιρίοια. Ῥαπα. Ὀοπάοιηπαιίο, τηυϊοῖα. Ποσνετο. Ωυοά νοσανὶι ἐπιο!!θοίααμγοροϑίίον οι ἐπϑι!πτμτην Ῥιοιαιίδ. Ταϊοστίταν οἱ ρεγίεοιίο ἀϊγίμιν ἡτουίίθι ΤᾺ ϑίαπε φιΐάειη που, Ηος ἴῃ Ισεο, ἴδοιϑ σρθε ἴοι ΟΡ ἀαφς ἀϊοία βυπὶ, ϑοσρθηι ΠΟτὶ Θά μοι τ Θυὺ εἶσι 46 σοιπΐοσαμνἱμϑείοηθ αὐΐάθε οὐπδιίτυ ιν. Ὑ 8 Γμύθγον μἰ Β ΠΟηλΐ 08 ΠΘοΘΒθέ 19 συπιρ!: ουρίοπυπι αυθηηάμε βου ιθηθιν ργυιγαχίμητ ἐδ ΒΡ γἰτα μμαηιϊαοιίοο, ἰϑπαύϑὴν ἀἰοβίυγ εϑὸ ἀὰχ δἰ Πϊοὰ γεν Ομτίοςε ἐγαείανίπιμα. ἈΟΟΉΓΑΙ ἡ» δὲ ΘΟΏ ΘΙ 1195. ΠΦῚ
"Esi£Auroolr, Vy 1:6á10002: xa áppdToudav. Ipc&oAdr. Vpiohov, Avragic. Kasà Sovapav. IlgoAeyéárovtac. Nodiviae, wpoexzipvovvag. "Acyetor. "AAynzno. Xeipovoc. "Ynb vo) sOpatog. "Oca, * Yxvov yixpiv, Ubup, xat Épzov ÓMrov. "Exiéodrj. "Enagr, xatáinbes, 3 ig 9copla. Xerizay£ruy, "H Oz x&v ktaviovaydvtov. "E2l tb aveDpa. Kazà vb gavtactuxoU xatzhuturba sov, Ireüpe, Tów Becv, "Qensp Scar. "amsp vàp &vxoduevá tva xol AencvsAueva qepxóveveat OY carüvovizi, wal mila sómov xaakau8ówous:v, dog vat vk ch] &xphv ixüupubueva vv ctcptüv aupázuy" cDcoo kh zobvaveloy tlystas suvayonévu xaX rayuvouivov, SuszXoysa: yàp elg Eátzova Byxov, xai xar« fjoustv Tytova vómov d mpÓttpow, Dg xdi dip mayovbisvoz xaX vtváuevoz. Ubwg, si; Exdvvova x63 mposipou byxov suváystat, xal a0 tb 0Eop mmyvógeves sie xpüstalhow. Oósw colvov, wl, xal cb qavsaotixby meOya Eixtao0lv Un «eU Ünpuuvpquà absepxss els v), rraoUy tàg 00 Pyxegála) xot- Maj, bàw mb auu6áarg vwbg may Minor costi] Juxta facultatem convenienti speculatione. intelligentem, Sropum pertingente et congruente. Procinctum, Progressum. Pro viribus. Quantum liumonz nature vjres eifieere possunt. Preveniendo. Palmam illis przripiendo ei precidendo. Tolerara non posse. invictum esse, Deterius. Scilicet corpus. Quatenus. Innuit somuum medioerem, aquam, el panem angustum. Mentis concentus. Centrectatio, comprehensio, ut vontemplatio. Qua: conspirant. Instigantur. Adversus spiritum, Adversus id quod maxime de- Biruit et ever dt imaginationem, Dieiunm Spiritum. Spiritum Dei viventis. Veluti quando. Quemadmodum enim resoluta quo dam et exienuata. produeuutar et extenduntur, et ampliorem locum occupant, ut solida ea corpora , qu in vaporem facto nidore ac suflitu ineenss sunt: sie cerle contingit contrariis in unum adiuctis ei erassioribus effectis. Cernuntur eiim et eouiralhuntur in mínutiorem paucioremque acervum, ae tenent minorem locum quam prius, veluti eliam aet crassior el spissior in aquam vertitur, etin eumulum psuciorem contractioremque adducitur : el rursus aqua frigore concreta in glaciem. Bie igitur, ait, spiritus phantaslieus a mundi conditovo formatus alioqui. suflieiens. ct idoneus a inplendos cerebri sinus, si à contingente quadam pinguedine contralialur in. minorem acervum, di- Juxta facultatem convenienti speculatione. intelligentem, Sropum pertingente et congruente. Procinctum, Progressum. 1 Pro viribus. Quantum liumonz nature vjres eificere possunt. Preveniendo. Palmam illis przripiendo ei precidendo. Tolerara non posse. invictum esse, Deterius. Scilicet corpus. Quatenus. Innuit somnum mediocrem, aquam, et panem angustum. Mentis concentus. Centrectatio, comprehensio, ut. vontemplatio. Qua: conspirant. Instigantur. Adversus spiritum, Adversus id quod maxime de- Biruit et ever dt imaginationem, Dieiunm Spiritum. Spiritum Dei viventis. Vehiti quando. Quemadmodum enim resoluta quidam et exienuata. produeuutar et extenduntur, et ampliorem locum occupant, ut solida ea corpora , qu in vaporem facto nidore ac suflitu ineensa sunt: sie cerle contingit centrariis in unum adiductis ei erassioribus effectis. Cernuntur eiim et. eouiralhuntur in. mínutiorem paucioremque acervum, ae tenent minorem locum quam prius, veluti eliam aer crassior el spissior in aquam vertitur, etin eumulum psuciorem contractioremque addutitur : el rursus aqua frigore concreta in glaciem. Bie igitur, ait, spiritus phantaslieus a mundi conditovo formatus alioqui. suflieiens. ct idoneus ad implendos cerebri sinus, si a contingente quadam pinguedine contraliatur in. minurem acervum, di- "Eal coUtqy "Entxtia 700109. Llepisipyácyeta, Vispisprróssgov bu oogtv. Tov Aéyov. Tig ámcbelécenc. "Erá£s. legt vhv paveoriv, 'Eraaégnysr. '"hntgávün. Hvsbpatoc. $oycaaztxot. cuntur esse quedam partes sinuum cerebri vacui, Delnde quoniam boc non est in nature viribus, ut. aliquid sit vacuum et inane in his quz revera supersunt et exsistunt, sequitur. necessario, uL malus aliquis spiritus ingrediatur in ejusmodi oca inania et evacuata, a quo mnecessurium est animal una cum imaginatione incommodo alllei. In arctttm simul redigitur. Gontrabitur in minorem acervum, In ips's rebus. Dogrna illud philosophicum est , scilicet, uihil inane et vaeuutn esse. Plena sint. Completa. Pena. Condemnatio, muleta. lloc vero. Quod vocavit intellectuale propositum et institutum, Pietatis, Integritas el perfeetio divinz providene [Ir ) Sane quidem nos. Hoc in loco, facta repetitione eorum quic dieta sunt, scopum libri exhibet : Quoniam de sompiorum divinatione quidem constituiuus verba fucere, nibilominus necessitate compulsi. copiosum quemdaur sermonem protreximus de spi» ritu phantastieo, tanquam dicatur esse dux.et ellicax rel. Curiose traciavimus. Accuratius et copiosius perseculi sumus. Ea de causa, Supra eum. Ex hac porro disputatione, E»plicatiene, Hic. Yn hac arte divinandi. Minus elurescit. Enuntiatum est, Sed spiritus. Phantastiei, s ikdvvova Üyuow, Mya: elvai gdpn vw zv oXuày vo3 Eqpxegáiou xevd. Elva bmel oÜx [zit sor» vfj eUssi Éuvazbv «b alvai xtvÓV iiv sol 13w, Enesat 0$ üváyxns sloxplvso0at Ev «of, coc óxorg xevOgami movnpóv vi &vspa, Ug! o6 másgetv váyxy ptt v6 avrasiag sh Quov. Soveiind(j. SustaM$ els. utova Dyxov. Tote obo, Aóypa y&p kozx quidaugov, vt ob xevév BHAipeic. Werinpopdvac, Aixn. Kacabíxg. t "Esefro, "0 qn voz plu EmBolfv. Evcc6slac. Trievéeng 0sdenvoc. Tac. dà. "Hgeig pév. "Evsaü8" imaudeduy otoUpievos xv XeyÜdvetov duagafversil shy axoriv e) Bifülue- dw Def vie xoà Ünvoes pavtufs iy poca Mew, pog dvaxasüévess moiüv wa Myov &muiságeÜn xci megi voU quyraothroU vajpatos Ox lycupiivoo xz. àvayxalon mpéruatog jrog XeyDvate "Exi£aAdysvou, "Eavysofhioxvtss. "Ea coítq. "Enéxtwa zoós29. Hegiipyácyieda, lsptzpyéssgos $c Moptv. Tov Aéyov. Tig ámcbelécenc. "Erá£s. legt vhv paveoriv, 'Eraaégnysr. '"hntgávün. Hvsbpatoc. $oycaaztxot. "uniur esse quadam partes sinuum cerebri vacus, Delnde quoniam boc non est in nature viribus, ut. Miquid sit vacuum et inane in his quz revera su- »ersunt et exsistunt, sequilur necessario, uL malus liquis spiritus ingrediatur in ejusmodi Joca inania L evacuata, a quo necessarium est animal una "um imaginatione incommodo alllci. In arctttm. simul redigitur. Gontrabitur in minorem acervum, In ips's rebus. Dogrna illud philosophicum est , scilicet, uihil inane et vaeuutn esse. Plena sint. Completa. Pena. Condemnatio, muleta. lloc vero. Quod vocavit intellectuale propositum et instiuim, Pietatis, Integritas el perfectio divinz providene ti. Sane quidem nos. Hoc in loco, facta repetitione eorum quic dicta gunt, scopum libri exhibet : Quouiam de sompiorum divinatione quidem constituiinus verba faeere, nibijominus necessiiate compulsi copiosum quemdam sermonem protreximus de spiriu phantastieo, tanquam dicatur esse dux.et ellicas rel. Curiose traciavimus. Accuratius et copiosius per- Sánnli mamma.
col. 597–598page 39 of 59
PG 149:597Εὐσεβείας. Ἐνθέου πολιτείας. Αὐτὸ εἶναι. Τὸ φανταστικὸν πνεῦμα. Διὰ τὸ τοιοῦτο. Διὰ τὴν μαντικήν. Από φλεγμαινούσης. Τρυφώσης. Άτυχον. Εὐτελῆ, ἐγκρατῆ. Πυθοῖ. Εν. Δεῖ. Ελλείπει. ῾Ο δέ. Οὗτος. Καὶ τό. Τὸ διὰ τὴν ἔφεσιν τῆς μαντικής. Ἐρασθῆναι. Εἰς τόν Συναφθ. Αὐτῷ τῷ Θεῷ. Παρυφιστάμενον. Επόμενον. Οὐδὲ γὰρ διά. Οὐδὲ γὰρ διὰ τὴν πρὸς Θεὸν αἰ κείωσιν τῆς ψυχῆς ἐλάττων ἂν ἔπειτα εἴη καὶ ἀμετ λείας ἀξία ἡ ἐν τῇ μαντικῇ χρεία· ἀλλὰ μέχρις ἂν ἄνθρωπος διαμένη, χρήζει και ταύτης. Των κρειττόνων. Ωσπερ ἡ σελήνη παρὰ τοῦ ηλίου φωτιζομένη τὸ πρὸς ἡμᾶς πρόσωπον αὐτῆς ἐπιπόλαιον ἔχει τὸ φῶς, καὶ οὐ συνανακιρνάται. αὐτῷ διὰ τὸ πλεῖστον τῆς ἀποχῆς· ὅταν δὲ ἄρξηται ἐπιστρέφεσθαι πρὸς αὐτὸν, εἰς βάθος ἤδη φωτίζεται καὶ λαμπρύνεται, συνανακιρνώσα τὸ ἀμυδρὸν ἑαυτῆς φῶς τῷ πολλῷ τῷ ἀπὸ τοῦ ἡλίου διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐγγύτητα· οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ ἡμῶν δέχε ται μὲν αὐγὰς παρὰ τοῦ κυρίως νοῦ, ἢ μᾶλλον παρά τοῦ Θεοῦ· ἀλλ᾽ ἐπιπολαίως μὲν ὅταν ἐπιστρέφηται πρὸς τὰ αἰσθητά· διὰ βάθους δὲ ὅταν ἐπιστρεφομένη ἐγγίζῃ αὐτῷ. Τότε γοῦν, φησίν, οὐκ ἀνεπί στρεπτός ἐστι τοῦ ζώου πάντη, ἀλλ' ἐπιστρέφεται καὶ εἰς τὰ αἰσθητά, καὶ ἐκ περιωπῆς ἀποσκοπεῖται αὐτὰ καθαρώτερον ἤδη, διὰ τὸ μὴ συμπεφύρθαι αὐτοῖς, μηδὲ συγχεῖσθαι ὑπ' αὐτῶν. Τὰ κάτω. Τὰ ἐν κόσμῳ πράγματα. Η μετ' αὐτῶν. Ὅτε ὑλικωτέρα ἐστίν. Ωστε μένουσα. Ἡ ψυχὴ ἀπερίσπαστος ἐκ τῆς ύλης. Ινδάλματα. Εἰκασίας καὶ προτυπώματα. Κατιόντα. Ώσπερ καὶ τὸ ἡλίου φῶς τόπους ενα παρούς διερχόμενον οὐ μολύνεται. Κρείττων. Ο νους. Χείρονος. Σώματος. Παισί. Τοῖς ἐμοῖς. Συσκευασαμένους. Η ὡς ἐφόλια ποικίλα καὶ πολλὰ λαβόντας. Πυθώδε. Ε!; Δελφούς. *Αμμωνος. Αμμωνά φασι τὸν Δία. Ἔστι δὲ Αμ μωνος ἱερὸν μεταξύ κείμενον Νείλου καὶ Λιβύης, Νείλου μὲν δυτικώτερον, Λιβύης δὲ καὶ Κυρήνης ἀνατολικώτερον· νοτιώτερον δὲ τοῦ Αἰγυπτιακού πελάγους, στάδια αφ'. Καταδαρθεῖν. Κατακλιθῆναι. Ομηρος ἐν Οδοστ σείᾳ περὶ Πηνελόπης φησίν, οὐ μελλούσης ή η κα.
Pietatis. Divinæ gubernationis. noster radios accipit ab intelligentia dominante. Ut ipse sit in nobis fatidicus. Spiritus ille plantasti vel, ut verius loquar, a Deo: verum superfice eus et imaginandi vi praeditus. Talis spiritus ergo. Propter divinandi artificium. Mensam turgidam. Divinam et sobriam, non tur gidam et opiparam, ab exuberante, luxuriosa, deli cala, et in qua genio indulgere liceat. Omnis fastus expertem. Frugalem, simplicem et abstinentem. Pythio tripode. In Pythiis, Pythicum oraculum. Hultum abest. Cum Pythicum tripodem relinquit. Ille vero. Qui nimirum posthabito mensæ lantæ et opiparæ fastu luxuque, frugali utitur cibo potu que temperato ac sobrio, et crapulam et vinolen tiam tanquam in mari scopulum evitat. Et quod. Efhcitur propter appetitum divinationis. Lei amore delineantur. Hae in re. tenus, quando convertitur ad ea quæ sub sensura cadunt: sed in penitissimis intimisque partibus, quando subinde resipiscens ad eum propius acce dit. Tunc ergo, inquit, non est penitus aversus ab animante, sed attrahitur etiam in ea quæ sensibus sunt obnoxia, et e specula cadem jam purius intue tur, propterea quod minime permiscetur ipsis, lie que labefactatur ab ipsis. Neque enim propter id. Haud quippe propter hanc animæ cum Deo familiaritatem, minor leviorque posthae fuerit et contemptu digna commoditas, quæ in illa rerum futurarum scientia consistit. Sed tamtisper dum homo in vita permanet, cadem in diget. Præstantiorum. Quemadmodum cum luna a sole illuminatur, exterior vultus et aspectus ipsius ad nos conversus lumen obtinet, neque cum eo con funditur aut miscetur propter longitudinem distan tiæ: quando vero incipit ad eum converti, in ins terioribus partibus jam illustratur, clariorque red ditur, miscens obscurum et vix apparens lumen suum cum amplissimo lumine solis, propter vicini tatea quam habet cum codem. Sic etiam animus Inferiora. Opera quae sunt in mundo. Quam cum ipsis versans. Quando ad materiam propius accedit. Quandiu manet. Animus a materia quietus et immobilis. Simulacra. Imagines et figuras. Descendentem. Quemadmodum lumen solis leca spurca et sordibus obsita perlustrans haud conta minatur. Prastantius. Scilicet mens. Delcrioris. Corporis. li qui collectis sarcinis. Tanquam diversa copio saque viatica accipientes. Ad Apollinis Pythii. Ad Delphicum oraculum. Ammonii. Ammona vocant Jovem. Est autem Ammonis templum situm inter Nilum et Lybiam, respectu Nili magis occidentale, sed Libyæ et Cy renes, magis orientale. At respectu maris Ægyptii. magis australe; hinc distat 1500 stadiis. Dormire. Totum corpus reclinare quietis gratia. Homerus in Odyss. de Penelope loquitur, cum jam
col. 601–602page 40 of 59
PG 149:601θμούμενον. «Τοὺς ἐπισκόπους ἑκάστου έθνους εἰδ Μὴ ἁπλῶς παραδράμητε. τοίνυν, μὴ τοίνυν ἁπλῶς παραδιά μητε. τὸ οὖν ελεεινότατα διακειμένων και χρὴ τὸν ἐν αὐτοῖς πρῶτον, καὶ ἡγεῖσθαι αὐτὸν ὡς κεφαλὴν, καὶ μηδέν τι πράττειν περιστὸν ἄνευ τῆς ἐκείνου γνώμης· ἐκεῖνα δὲ μόνον πράττειν ἑκάσ στῳ, ὅσα τῇ αὐτοῦ παροικίᾳ ἐπιβάλλει, καὶ ταῖς ὑπ' αὐτὴν χώραις. Ἀλλὰ μηδὲ ἐκεῖνος ἄνευ τῆς πάνω των γνώμης ποιείτω τι. Οὕτω γὰρ ὁμόνοια ἔσται, καὶ δοξασθήσεται ὁ Θεὸς διὰ Κυρίου ἐν ἁγίῳ Πνεύ ματι, ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» Ηκουσας τί διαρρήδην ὁ νόμος βοᾷ, οὔτε τοῖς τῶν ἐθνῶν ἐπισκόποις κυροῦν ἔξεστιν οὐδ᾽ ὁτιοῦν ἄνευ τῆς τοῦ πρώτου γνώμης, οὔτ᾽ ἐκείνῳ κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον, μή συμφωνούντων τῶν ὑπ' αὐτόν. Διὰ τί; Οτι τούτου μὴ γενομένου, λύεται μὲν ὁμόνοια, ἀν τεισάγεται δὲ ἔχθρα καὶ σχίσματα καὶ ἔριδες· τὸ δὲ δεινότατον, ὅτι καὶ τῆς ὀφειλομένης δόξης τὸ θεῖον στέρεται. Ελεεινότατα οὖν διακειμένων ἡμῶν, μὴ ἁπλῶς παι ραδράμητε παρακαλῶ τὴ; Οὕτω γὰρ ὁμόνοια ἔσται. Οὐ γὰρ εἰκὴ καὶ ὡς ἔτυχεν εἴρηται τοῦτο τοῖς μαθηταῖς τῆς ἀληθείας· ἀλλ᾽ εἰδότες, ὡς τὸ διασκέπτεσθαι καὶ συζητεῖν καὶ ἀληθείας εὑρετικόν, καὶ εἰρήνης αἴτιον, οὕτω τὸν νόμον ἐξήνεγκαν. Είτε δὲ λέλυται τὰ τῆς ὁμονοίας διὰ τὸ κυρωθῆναι τὰ δόγμα, ἀγνοούντων τῶν ἄλλων καθολικῶν ἐπισκόπων. εἴτε καὶ μὴ, σκέψασθε πρὸς Θεοῦ. Τίνες δὲ οἱ κύριον τοῦτο νομίσαντες, πρὸ τῆς κοινῆς ἐξετάσεις, καὶ τοῦτο οὐδεὶς ἀγνοεῖ. Καίτοι γε οὐκ ἴσον τὸ πρωτείον τοῦ τε Ρώμης ἐπισκόπου πρὸς τοὺς ἄλλους καθαίσε κοὺς ἱερεῖς, καὶ τοῦ προϊσταμένου ἔθνους ἑνὸς πρὸς τοὺς ὑπ᾽ αὐτόν. Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἐν τάξει μόνον, καὶ ἐν λόγοις μᾶλλον ἢ πράγμασι τα πρωτεία, ισότητος ἐν πλείστοις θεωρουμένης· ἐπὶ δὲ τῶν πρώτων εκά στου ἔθνους οὐχ οὕτως, ἀλλ' ἡ μὲν ἰσότης ἐν λόγοις, τὸ δὲ πρωτεῖον ἐν πράγμασιν. Οὐ τοίνυν εἶπον μὲν ταῦτα οἱ θεῖοι ἀπόστολοι, καὶ ὡς κανόνα καὶ ὅρον ἐξέθεντο, αὐτοὶ δὲ ἑτέρως ἐποίουν, αὐτονομία χρώμενοι. 'Αλλ' ὁ μὲν μακάριος Παῦλος, καίτοι τὸν Χριστὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λαλοῦντα, καὶ σκεῦος κληθείς ἐκλογῆς, ὅμως ἀνέρχεται πρὸς τοὺς πρὸ αὐτοῦ ἀπο στόλους, καὶ κοινοῦνται αὐτοῖς τὸ Εὐαγγέλιον, μήτ πως εἰς κενὸν τρέχῃ, ἢ ἔδραμεν. Ὁ δὲ τῆς ἱερᾶς δωδεκάδος ἔξαρχος, ὁ τῶν ἀποστόλων ἄκρος, ὁ θεῖος Πέτρος, καὶ διορθούμενος παρὰ τοῦ Παύλου, ἀνέχεται, καὶ ἐπιτιμώμενος, σκωπῇ, καὶ δικαιότερον ἢ ὁ πάππας λέγειν ἔχων, ὡς τά γε ἐμοὶ πεπραγμένα νότ μος τοῖς ἄλλοις, κορυφαίῳ γε ἀποδειχθέντι τοῦ ἱεροῦ χοροῦ· ταῦτα οὐκ εἶπεν, ἀλλὰ τήν τε ἐπιτίμησιν ἀσμένως ἐδέξατο, καὶ τοῖς παρὰ τοῦ Παύλου κειμένοις οὐκ ἀντιλέγει. Τί γάρ φησιν ὁ μακάριος Παύλος Γαλάταις γράφων; "Οτε δε ήλθε Πέτρος εἰς Ἀντιόχειαν, κατὰ πρόσωπον αὐτῷ ἀντέστην, ὅτι κατεγνωσμένος ἦν.» Καὶ πάλιν, «Αλλ' ὅτε εἶδον ὅτι οὐκ ὀρθοποδοῦσι πρὸς τὴν ἀλήθειαν, εἶπον τῷ Πέτρ δ ἡμῶν μὴ τοίνυν ἁπλῶς παραδράμητε, Καίτοι Χριστὸν ἔχων. καὶ τότε, καίτοι.
Episcopos singularum gentium, nosse oportet eum qui inter ipsos est primus cumque censere tanquain caput, neque quidquam curiose facere, absque illius sententia: illa autem sola quemque fa cere, quæ ad Ecclesiam ipsius, et loca ei subdita atti nent. Sed neque ille sine omnium sententia aliquid faciat. Ita enim concordia erit. et Deus glorificabi tar per Dominum in sancto Spiritu, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Audisti quid lex aperta voce proclamet: neque episcopis gentium licet quidquam absque ejus qui primus est sententia statuere rademque plane ratione ne illi quidem qui primus est, non consentientibus iis qui ipsi subditi sunt. Quid ita? quod scilicet, nisi ita fiat, concordia dissolvatur, inimicitiæ contra et schismata ac rixæ introducantur; quodque gravissimum est, divino Numini debitus honos adimatur. Cum igitur res nostræ miserandum vaɩge in modum se habeant, hortor vos, ne clausulam illam, Ita enim eoncordia erit, leviter percurratis. Neque enim temere aut fortuito dictum illud fuit a dis cipulis veritatis: sed cum scirent disceptando si mulque inquirendo veritatem inveniri, et pacem conciliari, ita legem protulerunt. An vero soluta sit concordia, ideo quod stabilitum sit dogma, insciis aliis universalibus episcopis, necne, con siderate, quæso, per Dominum. Quinam vero sint qui id pro rato habeant, ante communem de eo disceptationem, ne hoc quidem quisquam ignoral. Porro primatus quem episcopus Romanus obtinet in alios universales episcopos, non est æqualis ei quem obtinet episcopus unius gentis in subditos. Illic enim, primatus, ordinis tantum est, et in verbis magis quam in rebus positus; cum in plurimis æqualitas spectetur. At vero in iis qui primatum obtinent alicujus gentis, non item, sed æqualitas quidem in verbis, primatus vero in rebus. Non igitur hæc quidem divini apostoli dixerunt, et veluti re gulam ac terminum præfinierunt. Ipsi vero aliter rem instituerunt, auctoritatem prescribendarum legum usurpantes. Sed Paulus quidem quantumvis Christum habens in se loquentem, et vocatus vas electionis: nihilominus tamen ad apostolos ipso priores se refert, communicatque cum eis Evange lium, ne quo modo in vanum curreret vel cucur risset. Quinetiam sacri illins duodenarii cœtus praesul ille, inquam, apostolorum coryphæus divi nus Petrus, etiam corrigi se a Paulo patitur, et repreliensus, siłet; comque justius qnam papa dicere posset: Quæ a me facta sunt coryphææɔ sacri cœtus declarato, lex sunt aliis, hæc nequaquam dixit: imo vero reprehensionem æquo animo am plexus est, et iis qne Paulo visa sunt, non contra dicit. Quid enim ait beatus Paulus ad Galatas Amplissimi Ser vini liber addit, Quod si recipimus, expungendum erit quod praccdit, hoc modo, etc. El saue illud ou non comparet in Palatino codice. Idem liter, perperam. Sententia enim postulat,
col. 603–604page 41 of 59
PG 149:603τὴν τῶν Δελφῶν πέτραν, ἢ εἰς τὸ κατὰ γῆς Τροφωρὸν Αἰγύπτιον, καὶ ὀστοῦν Ἰβηρικὸν, καὶ ὅσα ἄλλα νέου μαντείον. Πρῶτον. Βέλτιον. Συγκείμενον. Σκοπὸν ἔχων ἰδεῖν ἐνύπνιον. Εἰς τὴν φύσιν. Εἰς ἀνάπαυσιν τῆς φύσεως. Οὐκ ἀρκούσης. Οι δυναμένης τῆς οὐσίας ἡμῶν, ἢ ὡς τῆς φύσεως, ἀεὶ γρηγορεῖν. Το αἱρετόν. Τὸ ἐνύπνιον. Τῷ ἀναγκαίῳ. Τῷ ὕπνῳ. Τὸν ὕπνον φησὶν ἔργον καὶ ἀναγκαῖον, καὶ τοῦ εἶναι καὶ ζῆν αἴτιον. Τὸ δὲ ἐνύπνιον αἱρετόν, καὶ πάρεργον, καὶ τοῦ εὖ εἶναι αἴτιον. ληροῦσιν οἱ περὶ τὰ τοιαῦτα μοχθοῦντες. Αλλ' ἐφ' οἷς. Είπω δηλονότι ὀργάνοις. Απήνης. "Αμάξης. ᾿Αλλὰ μέρη. Λόγοι καὶ πράγματα μυστηριώδη. Οὕτω γὰρ εἰπεῖν. Εξηγόρευσαν δηλαδή. Τὸ γὰρ μὴ ἐθελοντήν. Θείαν ἀποκάλυψιν. Οντιναοῦν. Ανθρωπον. Αλλ' ὠθισμῷ. Οἱ γὰρ τὴν θύραθεν μετιόντες μαντικὴν ἱεροφάνται, οὓς μικρῷ πρόσθεν εἰρήκει, μάγῳ χρώμενοι τέχνῃ, δι' ἐπῳδῶν τινων κατάγουσε δαίμονάς τινας, καὶ κατέχουσιν ἄκοντας τυραννι Τὸ εὖ εἶναι. Τὸ εὖ ζῆν διὰ τῆς ἐν ὕπνῳ μαντικῶς, καὶ πυνθάνονται περὶ ὧν χρήζουσι μαθεῖν. κῆς. ῷ εἶναι. Τῷ ζην Τινί. Πράξει. 145. Γένοιο. Σύ. Εἰς αὐτήν. Τὴν πράξιν. Ἀφελοῖο. Κωλυόμενος δηλονότι. οὔτε γὰρ καιροῦ. Εἰρήκει γὰρ ὄπισθεν ὅτε ὡρισμένοι τόποι καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ τὰ μαντεῖα ἔχοντες, καὶ ἐν ὡρισμένοις καιροίς παρέχουσι τὰς μαντείας· διὸ καί φησι δύσκολον εἶναι διὰ ταῦτα τὴν τοιαύτην μαντικήν· ἔτι δὲ δύσκολον διὰ τὰ ὄργανα αὐτῆς, & χρήζει πρὸς ὑπηρεσίαν. Ταῦτα γὰρ καὶ δαπάνης ἔφη δεῖσθαι συχνῆς. Οὐ γὰρ ῥᾴ διον ἂν εἴη συγκομίσαι Κρήσσαν βοτάνην, καὶ πτε. Δῆλον δ' ἐξ ὧν παράγουσι την Εκάτην λέγουσαν, 'Πέριον μετὰ φέγγος ἀπείριτον αστεροπληθές, *Αχραντον πολὺ δῶμα Θεοῦ εἶπον ἠδ᾽ ἐπιβαίνω Γαίης ζωοτρόφοιο τεῆς ὑποθημοσύνῃσι, Πειθοῖ τ' ἀῤῥήτων ἐπέων, οἷς δὴ φρένα τέρπει Αθανά των ἀδαἢ θνητός βροτός. Καὶ πάλιν ἄλλος δαί μων ἀναγκαζόμενος λέγει, φησί, Κλύθί μου οὐκ ἐθέλοντος, ἐπεί μ' ἐπέδησεν ἀνάγκη· καὶ πάλιν ἄλλος φησὶν ἀλλαχοῦ· Τίπτε μ' ἀεὶ θείοντος ἀπ' αιθέρος ὧδε καθίζων, Θειοδάμοις ᾿Εκάτην με θεὴν ἐκάλεσσας ἀνάγκαις, καὶ τὰ ἑξῆς. Αί γάρ τοιαῦται φύσεις τῶν δαιμόνων παχυνθεῖσαι διὰ κα κίαν, καὶ ἄλογον ἐκτήσαντο ψυχὴν, καὶ διὰ τοῦτα πῶς μὲν ἑκόντε;, πῶς δὲ ἄκοντες καθέλκονται τοῖς
PAG. colam esse cujusdam loci, aut habitare justa aquam fontis Castaliæ, aut prope Delphorum saxum, vel in propinquo terræ Trophonii oraculi. Id etiam primum. Præstantius. Conventione facta. Consilium et intentionein ha bens videndi insomnii. Ob naturam. Ad naturæ refocillationem. Haud sufficiente. Lege, Non sufficientibus naturæ viribus, cum non valeat essentia, facultas aut na tura nostra perpetuo vigilare. Rem expetendam. Nempe insomnium. Necessaria. Somno. Somnum ait opus esse ne cessarium, necnon essentiæ et vitæ causam: sed Insomnium expetendum etiaam perfunctorium atque supervacaneum, ut incolumitatis causam. Et optimam vivendi rationem. Nimirum bene vi vere divinationis, quæ evenit inter dormiendum, causa. Cuipiam. Actioni. Ad eam. Actionem. Juvaberis moleste. Cum videlicet impediaris. Neque enim est cujuslibet temporis. Ilactenus enim dixit quædam esse definita loca ad vaticinan dum obnoxia et idonea, eaque pauca, et præfinitis temporibus opportunis oracula reddere. Ideo asse rit morosam ac difficilem esse, eas ob res, ejus modi rerum futurarum præscientiam: adhæc acer bam propter ejusdem instrumenta, quæ ad mune ris functionein indulget et concedit: ea siquidem multis sumptibus indigere asserit. Ilaud quippe in promptu est cuivis Cretensem herbam comportare, et pennam Ægyptiam, et os Ibericum, et quæcunque alia inepte garriant ac effutiunt ii, qui circa talia instrumenta arumnose Laborant. Sed ea ob quæ. Dixerim instrumento scilicet. Rheda sunt. Plaustri, vehiculi. Alia partes. Verba et opera mysteriorum plena. Nam ita dictu verius est. Revclarunt videli: et ae prodiderunt. Ultro. Divinam revelationem. Quispiam. Homo quilibet. Vexatione. Nam antistites qui externam inqui runt divinandi artem, de quibus paulo ante locutus est, magica arte utentes, quibusdam carminibus vim incantandi habentibus nonnullos dæmonas eliciunt deducuntque, ac invitos et reluctantes ty rannice violenterque custodiunt, et ab his scisci tantur quæ cupiunt scire. Id patet e carminibus, quibus in medium adducunt Пecaten, dicentein Post matutinum splendorem immensum, astris re fertum, incontaminatam et amplam domum Dei re liqui, atque ascendo ad terram vivorum alumnam tuis monitis, suasuque nefandorum versuum, quibus certe rudia immortalium præcordia delinit mortalis homo. Ac rursus alius dæmon coactus loqui, ait Exaudi me invitum, quoniam me ligavit necessitas. Rursum alius alibi dicit: Cur me semper currente ab athere hic desidens, divina domantibus me Hecatem deam evocasti necessitatibus? et reliqua. Nam tales dæmonum naturæ crassiores effectæ pro pter inveteratam nequitiam, animaın rationis ex pertem sibi compararunt; et ob id partim quidem
col. 605–606page 42 of 59
PG 149:605ναῖκας, καὶ πᾶσαν ἁπλῶς εἰπεῖν ἡλικίαν. Οἷς ἀδύν. Διότι. Οἷς ἐναν. Διότι. Επ' αὐτήν. Τὴν δι' ἐνείρων μαντικήν. τοιούτοι;. Φησὶ καὶ ὁ Πλωτίνος, ὅτι οὐχ ἡ προαιἅπαντας, πλουσίους και πένητας, ἄνδρας και για ρεσις, οὐδ' ὁ λόγος ὑπὸ μουσικῆς ἢ γοητείας ἕλκε ταί ποτε, ἀλλ' ἡ ἄλογος ψυχή. Καίτοι φιλοῦσι και λούμενοι, κἂν μὴ τοῦτο αἰτῶνται· οὐδ᾽ ὅταν γοη τεύῃ τις, σύνεσιν ὁ γοητευόμενος ἔχει, οὐδ᾽ αἰσθάνεται, ἀλλὰ γινώσκει ἤδη παθὼν ὅτι πέπονθεν, ὡς τὸ, ἐπεὶ καὶ αἱ τοιαῦται φύσεις τῶν δαιμένων γοη τείαις καὶ ἐπῳδαῖς ἡττῶνται, δηλονότι καὶ αὗται ἄλογον ἔχουσι ψυχήν, καὶ σύνθεσιν, καὶ πάχος. Μοχλείᾳ. Ως οἱ τέκτονες. Βιαζομένοις. Τυραννοῦσιν, ἀναγκάζουσιν ἀνθρώπους. Ενέργειαν. Τῆς πολυασχόλου ἐκεῖ μαντικῆς, Ενθα δυσχερές συμπεριάγειν τὰ πρὸς τὴν μαντείαν ἐπιτήδεια όργανα. Βασκάνου. Φθονερών τινων πολιτῶν. Αρχομένης Υπ' αὐτοῦ πόλεως. Ανοήτου. Ανοήτου γὰρ ἂν εἴη, φησὶν, ἀνδρὸς ἀποκηρύττειν ἐκ τῆς ἀρχομένης ὑπ' αὐτοῦ πόλεως τὸ καθεύδειν, διότι ἀδύνατον τοῦτό γε. Οὐ μόνον δέ φησιν ἀνοήτου, ἀλλὰ καὶ ἀσεβοῦς, διότι ἐναντία τῷ Θεῷ καὶ τῇ φύσει νομοθετεῖ. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Θεὸς καὶ ἡ φύσις μεγάλην καὶ ἀναγκαιοτάτην τὴν σύ στασιν τῷ ζώῳ ἐνέσπειρε τὸ καθεύδειν. Ἐπεὶ γοῦν, φησὶν, ἀπεδείχθη ὅτι ἀναγκαῖον καθεύδειν ἅπαντας, καὶ καθεύδοντα; ὀνείρων γίνεσθαι θεατάς, ἄξιον ἂν εἴη καὶ ἐπὶ τὴν δι᾿ ὀνείρων ιέναι μαντικήν 146. Προφῆτις. Η δι᾿ ὀνείρων μαντική. Μακροτέραν. Μείζονα. Οὕτως. "Η ὡς βεβαίως. Αναπειθόμεθα. Ως ἀναπειθόμενος ὑπὸ τῶν ἐν ὀνείροις ἐλπίδων. Τῇ φύσει. Τῶν ἀνθρώπων. Τὴν ἀρχήν. Ἐν πενίᾳ, καὶ μόχθοις, καὶ στερήσει τῶν ὀρεκτῶν. Περικεχυμένων. "Ων ποτε εἶχον οἱ πίθοι. Ο Προμηθεύς. Η φύσις τοῦ κόσμου, καὶ τῶν ἐν κόσμῳ μία τις οὖσα πολυώνυμον ἔσχε τὴν προσω ηγορίαν, δι' ἂς έχει διαφόρους δυνάμεις καὶ ἐνερ γείας. Ως μὲν γὰρ πάντων αἰτία, λέγεται τύχη, ἀπὸ τοῦ τεύχειν μόνη τὰ πάντα· διὰ δὲ τὸν εἰρμὲν τῆς ἐπιπλοκῆς τῶν αἰτιῶν λέγεται ειμαρμένη· διὰ δὲ τὸ ἀνίκητον, ἀνάγκη· διὰ δὲ τὸ μεμερισμένον ἄλλῳ ἄλλο λέγεται μοῖρα· διὰ δὲ τὸ ἀπαρότρεπτον τῶν ἔργων αὐτῆς λέγεται ἄτροπος· διὰ δὲ τὸ πεπερασμένον τῆς διοικήσεως αὐτῆς, πεπρωμένη· διὰ δὲ τὸ συμφέρον τῶν ἀποβαινόντων τοῖς ἀνθρώποις λέγεται πρόνοια καὶ Προμηθεύς. Κάνταῦθα τοίνυν ὁ Συνέσιος τὸ προνοητικὸν καὶ προμηθητικὸν τῆς
sua sponte, partim vero invitæ talibus rebus attra huntur pelliciunturque. Ait enim Plotinus neque liberam voluntatem, neque rationem a musica aut ludificatione unquam attrahi, sed animam ratio nis expertem. Quanquam amant invitari, licet istud minime deposcant. Neque quando aliquis præsti giis decipit, perspicientiam ac judicandi vim habet ille dænon qui imposturis eluditur, neque sentit, at exploratum habet jam lacessitus se incommodo affici. Et quonian) ejusmodi dæmonum naturæ in cantationibus, præstigiis et carminibus vincuntur opprimunturque, perspicuum est etiam ipsas habere animam rationis experiem, compositionem et cras situdinem. Vexatione ac molitione. Ut fabri, structores, ar chitecti. Ut actio. Fatidicæ scientiæque illic maxime ne gotiosæ, in qua molestum est circumducere neces saria ad divinationem instrumenta. Malignæ civitatis. Invidorum quorundam civium. Ex imperio. sua civitate. Insipiens est. Hominis enim dementis fuerit, in quit, exterminare ex urbe sibi subdita dormiendi f.cultatem, ideoque istud quidem fieri nequit. Non solum, ait, inconsulti ac temerarii, verum etiam impii fuerit, propterea quod legem sancit et Deo et naturæ contrariam. Etenim sive Deus, sive natura magnum hunc valdeque necessarium sta tum et affectum animali insevit, nt quiesceret. Quoniam igitur, inquit, hactenus demonstratum est necessarium esse ut omnes homines dormiant, Pac. ac dormientes somniorum flant inspectores, æquum etiam fuerit omnibus licere ut se conferant ad di vinandi artificium, quod fit per somnia, sive divi tes, sive pauperes sint, viri aut mulieres, et, ut paucis complectar, cujusvis ætatis homines. Ad ipsam. Somniorum divinationem. Prophetissa. Divinatio quæ contigit per visa et spectra dormientis. Ampliori voluptate. Majori, Incitamur. Ut qui assentitur ac indulget spei et exspectationi somniorum. In natura est. Hominum. Ut ab initio, ut prius. In penuria, ærumuis et privatione rerum expetendarum. Vitam circumvenientes. Quas nimirum dolia con tinebant. Prometheus. Mundi natura, et eorum quæ sunt in mundo, una cum sit, multis nominibus designa tam appellationem obtinuit, ob distinctas facultates et occultas vires. Verbi gratia, fortuna omnium causa dicitur esse, eo quod sola omnia struit; sed propter seriem nexus causarum dicitur fatum, ob insuperabilem invictamque ejus virtutem, ne cessitas appellatur; verum quia aliud alii distri buitur, ut sit ejusdem particeps, nuncupatur sors. At quoniam ejus opera declinari avertique non possunt, dicitur Atrepos; mors enim nemini pareit, cum sit, inexorabilis: sed propter exactionem ac terminationem ipsius dispensationis, Parra: et ob commoda quæ hominibus adveniunt, providentia et Prometheus. Quocirca hoc in loco Synesius na
col. 607–608page 43 of 59
PG 149:607φύσεως, ὅ περὶ τὰ φυσικὰ ἐνδείκνυται πράγματα. Η λαχοῦ τοῦ παρόντος λόγου ἀδιαφόρως ἐχρήσατο τοῖς Προμηθέα ὠνόμασε· καὶ ὁ Αἰσχύλος δὲ ἐν τῷ δρά ματι ὁ ἐπιγράφει Προμηθεύς δεσμώτης, εἰσάγων τὸν Προμηθέα λυπούμενον διὰ τὸν δεσμὸν, καὶ διη γούμενον τὰς αἰτίας δι᾽ ἃς τιμωρεῖται παρὰ τοῦ Διός, φησὶ, καὶ ὅτι θνητούς τ' ἔπαυσα μὴ προ δέρκεσθαι μόνον, τυφλὰς ἐν αὐτοῖς ἐλπίδας και τοικίσας· ὁ δ' Ευριπίδης συνετώτερος ὢν τὸ τοῦ Προμηθέως όνομα εἰς τὸν κοινὸν ἀνάγει δημιουργὸν, ἐναργῶς λέγων· Τί ποθ' ὁ Προμηθεὺς ὅν λέγουσ' ἡμᾶς πλάσαι, Καὶ τάλλα πάντα ζώα, τοῖς μὲν θηρίοις "Εδωχ᾽ ἑκάστῳ κατὰ γένος μίαν φύσιν; "Απαντες οἱ λέοντές εἰσιν ἄλκιμοι, Δειλοὶ πάλιν ἑξῆς εἰσι πάντες οἱ λαγοί. Βουλομένῳ. Τῇ βουλήσει. ὀνόματι τῶν ὀνείρων καὶ ἐνυπνίων, ἔδοξεν ἡμῖν καὶ περὶ τούτων πλατύτερόν τι διεξελθεῖν. Εἰσὶ γὰρ διάφορα τὰ παρὰ τοῖς παλαιοῖς τεθειμένα τοῖς καθ ὕπνους φαινομένοις. Πέντε γάρ φασι τούτων εἶναι τὰ εἴδη· ὧν τὸ μὲν ὀνομάζουσιν ἐνύπνιον, τὸ δὲ φάντασμα, τὸ δὲ χρηματισμὸν, τὸ δὲ ὅραμα, τὸ δὲ ὄνειρον. Καὶ ἐνύπνιον μέν ἐστι μεθημερινών φρον τίδων ἀπήχημα· τοῦτο δὲ γίνεται ἢ τῆς ψυχῆς ὅπως ποτὲ ταραχθείσης, ἢ τοῦ σώματός τι παθόν της ψυχῆς μὲν, ὥσπερ ἀπόταν δεσπότης ὀργίζοιτο δούλῳ, οὐ καλῶς ἴσως τὰ ἀνατεθειμένα διοικήσαντε πράγματα, Επειτα καθεύδων νομίζῃ περὶ τῶν αὐτ τῶν τῷ δούλῳ διαλέγεσθαι· ὁμοίως ὥσπερ ἐπὶ τῆς θαλάττης ὁρῶμεν γινόμενον, ὁπόταν αὐτὴν θορυβή Λοχαγός. Λόχος ἐστὶ σύστημα στρατιωτικὸν ἐξ σῃ μὲν ἀπαρκτίας, ἔπειτα παυσαμένου τοῦ πνεύμα ἀνδρῶν ις'. Ὁ μὲν οὖν ἔμπροσθεν ἱστάμενος καὶ Αγων τον λόγον καλεῖται λοχαγός· ὁ δὲ ὄπισθεν ουραγός. Ο λόγος δὲ ὅλος καλεῖται στίχος, ὑπὸ δέ τίνων ενωμοτία. Τινὲς δὲ τὴν ἐνωμοτίαν τέταρτον τοῦ λόχου μέρος ἀπεφήναντο, καὶ τὸν ἡγούμενον αὐτῆς ἐνωμοτάρχην· τὰς δὲ δύο ἐνωμοτίας διμοιρίαν ἐκάλεσαν, καὶ τὸν ἡγούμενον αὐτῆς διμοιρία την. Ωστε τὸ ἡμιλόχιον καὶ διμοιρίαν καλεῖσθαι, καὶ τὸν ἡμιλοχίτην διμοιρίτην συλλογισμὸς δέ ἐστιν, ὅταν τῷ πρώτῳ λόγῳ ἕτερος παρατεθῇ. Ποδοῖν. Τῶν ἐν ποσὶ δεσμῶν. Ενύπνιον. Ἐπειδὴ ὁ σοφὸς οὗτος Συνέσιος πολ τος, ὁ τῆς θαλάττης θόρυβος παραμένῃ· σώματος δὲ, ὡς εἴ τις δίψῃ πιεζόμενος, νομίζοι τρέχειν παρὰ ποταμούς καὶ πηγάς. Φάντασμα δὲ ἐστιν, ὅταν μήτε τελέως καθεύδοντος τοῦ ἀνθρώπου, μήτε τελείως έγρηγορότος, ἀλλ' ὡς ἐν μεταιχμίῳ τούτων διακειμένου αλλοκότους τῇ τε φύσει καὶ τῇ ποικιλίᾳ καὶ τῷ μεγέθει μορφάς νομίζῃ βλέπειν, ἢ ἀθρόας, ἢ κατ' ὀλίγας, ἄλλας ἄλλως περιφερομένας, καὶ ἢ θόρυβον, ἡ χαρὰν ἐπαγούσας. Χρηματισμός δέ ἐστιν, ὅταν ἢ ἄγγελος, ἢ ἱερεὺς, ἢ πατήρ, ή τι τῶν σεμνότητα ἐχόντων προσώπῳ θεαθὲν προσαγορεύῃ, τῶν μὲν, ὡς κίνδυνον καὶ λύπην επιφέρειν
tura providendi ac prospiciendi vim, quæ circa res naturales indicatur, Prometheum nominavit. Et Eschylus in ea fabula quam inscripsit, Prometheus captivus, introducens Prometheum multis angori bus ac molestiis implicatum propter vincula, et causas commemorantem quibus a Jove excrucia tur, ait: Quia mortales quiescere feci, eisque ani mum addidi ne praviderent solum, in ipsis spei ca cæ domicilium collocans. At Euripides magis cir cumspectus Promethei nomen ad communem re rum omnium opificem refert, manifeste dicens Quid tandem Prometheus quem tradunt nos finxisse, et omnia alia animantia, belluis quidem concessit singulis unicam naturam secundum genus suum? cuncti leones sunt robusti, deinceps omnes lepores Limidi. Quando animi voluntati. Cupiditati, optioni. Ductor manipuli. Manipulus est congregatio mi litaris e 16 viris. Qui igitur in anterioribus mili tiæ partibus insistit, et mauipulum ducit, vocatur tribunus seu dux cobortis; qui vero a tergo, ex tremi agminis ductor; sed tota cohors vocatur orjo militaris, et a nonnullis turma. Quidam autein tur main quartam cohortis partem affirmarunt, et ejus præfectum militaris ordinis principem. Duas vero turmas militum manipulum appellarunt, et ejus ductorem, duplarem. Quocirca semicobors ctiam vocatur manipulus, et dux semiagminis, duplica rius. Cœtus autem decuriæ est, quando primo ma nipulo alter adjungitur. Ac certe pedum. Vinculorum quibus pedes illius detinentur. Vigilantis insomnium. Quoniam sapiens et indn strius noster Synesius in hujus libri frequentibus locis, indifferenter usus est nominibus somniorum et insomniorum, visum est nobis de his quidpiam uberius persequi. Sunt enim differentia ea quæ posita constitutaque sunt apud veteres, de iis quæ apparent in somniis. Quinque enim aiunt eorum esse species: quarum prința insomnium nominatur, altera phantasma, tertia oraculum, quarta visio, quinta somnium. Insomnium quidem est diurna rum sollicitudinum effusio: istud autem fit, anima quodammodo conturbata, vel corpore quidpiam passo. Anima quidem, ut cum dominus ad iram ▷ provocatus servo succenset, quod forsitan turpiter et indecenter opera sibi assignata injunctaque dis pensarit deinde inter dormiendum se existimat lis de rebus famulum interrogare. Non secus al que in mari cernimus fieri, quando ipsum conci tavit ventus septentrionalis, deinceps cessantibus et quiescentibus ventorum flatibus, tumultus maris permanet corpore autem, ut si quis siti vexatus ɛe putet currere juxta fluvios ac fontes. Phantasma vero est quando neque profundo vehementique somno homo sopitus, nec plane vigilans, sed veluti in meditullio et intercapedine horum constitutus, insolentes ac prodigiosas natura et varietate, uec non magnitudine inusitatas formas se existimat vi dere, aut promiscuas et acervatim congestas, aut
col. 611–612page 44 of 59
PG 149:611'Αρα αὐτῷ. Ζητεῖ ἐν τοῖς ἀγῶσι τῶν γενεῶν ἡ κρίσιν, ἐγίνωσκεν ἂν ὅτι πάντες οι διείροι φύσιν ἐλπίς. Ατάλλουσα. Αύξουσα. Κουροτρόφος. Γρ. γηροτρόφος. Συναορεῖ. Συζεύγνυται, συνακολουθεῖ. μάλιστα. Ητις. ἂν ἡμεῖς. Πν μικρῷ πρόσθεν εἰδωλοποιεῖσθαι ὑφ' ἡμῶν εἴρηκεν. Τοῦτο μικροῦ. Μικρὸν μέρος φησὶ τῶν ἐνυπνίων τὸ προτείνειν ἐλπίδα δόξη; ἢ πλούτου, καὶ ὅσα ἐρῶσιν οἱ φιλόσαρκοι· τὸ δὲ μεῖζον μέρος ἐστὶν ἡ διὰ τῶν ὀνείρων μαντικὴν μελλόντων πρόγνωσιν κερδαίνουσα. Φαυλοτέρου. Τοῦ ψευδούς. Γένους. Είδους. Δοκεῖν. Τὴν ἐλπίδα. Διττὰς ὑποτίθεται. Διττοὺς οἶδεν Ομηρος ὀνεί ρους, οὐρανίους καὶ χθονίους. Κέρασιν οὖν ἀπει κάζει τοὺς οὐρανίους ονείρους, τῷ τὰ κέρατα εἰς ύψος ἔχειν καὶ ἀνατείνειν, ἢ καὶ τῷ ἀγχιστεύειν τῷ ἡγεμονικῷ, οἷς καὶ ἀληθεύειν φησίν όλοῦσιν ἐλέφαντος δὲ τοὺς χθονίους, ὅτι οἱ ὀδόντες αὐτοῦ τῇ πλησμονῇ τῆς γαστρὸς ὑπηρετοῦσιν· ὅπερ ὡς γεῶδες καὶ ὑλικὸν εἰς συγχύσεως καὶ ψεύδους δήλω σιν παρελείφθη· καὶ ἄλλως δὲ τὸ κέρας λεπτυνόμε ναν διαφανές γίνεται, ὡς καὶ εἰς ἔσοπτρα συντελεῖν εἰ δὲ τοῦ ἐλέφαντος ἰδόντες οὐδαμῶς· ὡς εἶναι κἀκ τούτου δικαιότερον εἰς ἀληθείας ἔνδειξιν τὸ κέρας παραλαμβάνεσθαι. ἔχουσιν ἀληθεύειν, ἡ δὲ ἀνθρωπίνη ἄγνοια παρα κρίνουσα ψευδεῖς αὐτοὺς ἔσθ' ὅτε λογίζεται εἶναι, Πάντας. Πάντας ἂν ὡς ἀληθεῖς διὰ τῶν κερατίνων πυλῶν, καὶ οὐχ ὡς ψευδείς τινας διὰ τῶν ἐλε φαντίνων διεβίβαζεν. Πεποίηται. Ὑπὸ Ομήρου ἐν Ὀδυσσείᾳ ταῦτα. Χῆνες μέν. Ταῦτα διέξεισιν Ομηρος ἐν τῷ 10' γράμματι τῆς Οδυσσείας· ἔχει δὲ οὕτως· Ἐλθὼν ὁ πλάνην, ὡμίλει μὲν τοῖς ἐν οἴκῳ θεράπουσι καὶ Ὀδυσσεὺς ἐν τῷ οἴκῳ μετὰ τὴν πολλὴν ἐκείνην θεραπαινίσιν· ὡμίλει δὲ καὶ τῇ Πηνελόπῃ, πλὴν ὡς ξένος καὶ ἄγνωστος. Μεταξὺ τοίνυν τῶν ὁμιλιῶν ἐκείνων διαξιοῦσα πρὸς τὸν Ὀδυσσέα τὰς ἑαυτῆς λύπας, ὅτι νυκτὸς καὶ ἡμέρας ταῖς ἀμετρήτοις λύ παις ἕνεκα τοῦ ἀνδρὸς τήκεται, ὀδυρομένη γνώσε σε, καὶ τάδε φησίν Αλλ' ἄγε μοι τὸν ὄνειρον ὑπόκριναι, καὶ ἄκου Ασπρο Χηνές μοι κατὰ οἶκον ἐείκοσι πυρὸν ἐδουσιν Εξ ὕδατος, καί τέ σφιν ἱαίνομαι εἰσορόωσα Ελθὼν δ' ἐξ ὅρεος μέγας αἰετὸς ἀγκυλοχείλης, Πᾶσι κατ' αὐχένας ᾖξε, καὶ ἔκτανεν. Οἱ δ' ἐχέ Έχυντό Αὐτὰρ ἐγὼ κλαῖον καὶ ἐκώκυον ἐν περ ὀνείρῳ, Αθρόοι ἐν μεγάροις· ὁ δ' ἐς αιθέρα δῖον ἀέρθη. Αμφί με ηγερέθοντο ευπλοκαμίδες ᾿Αχαιαὶ Οίκτρ' ολοφυρομένην δ μοι αἱετὶς ἔκτανε γῆ ρας Αψ ἐλθὼν κατ' ἄρ᾽ ἕζετ᾽ ἐπὶ προέχοντι μελά Φωνῇ δὲ βροτέῃ κατερήτυς, φώνησέν τε Εἰ γάρ. Εἰ γὰρ ἦν σοφὴ περὶ τὴν τῶν ὀνείρων θάρσει, Ικαρίου κούρη τηλεκλειτοίο.
10jw" G Utique rei. Quærit in certaminibus generositatis spes. Juvenum nutrix. Scribitur alias, senectutis a dumna. Ji comes est. Copulatur, eamque comitatur. Quam nobismet ipsis. Quam paulo ante per simu lacra et imagines a nobis fingi dixit. Id omne brevis partis. Brevem insomniorum par tem dicit, nempe spem gloriæ ac divitiarum præ sc ferre, et quæcunque carnis amore irretiti amant et sectantur. Sed major est divinatio somniorum, quæ rerum futurarum præcognitionem lucrifacit. Deterioris. Falsi vanique commenti. Duplices constituit portas. Gemina et ambigua agnovit llomerus somnia, cœlestia necnon terre stria. Proinde somuia coelestia cornibus assimilat, co quod cornua in fastigium vigeant tendant que, aut quod proxima afliniaque sint animi principatui, quæ etiam serio agere asserit: sed terrestria den tibus elephantis, quia ipsius dentes ventris satic tati subserviunt: quod quidem velut terrenum ac materiale in confusionis ac mendacii explicationeni sumptum est. Alioqui cornu extenuatum lucidum eficitur, ut etiam ad specula conferat, sed elephant tis dentes nequaquam; ut hinc justius sit ad veri tatis demonstrationem cornu usurpari. Nam si. Si enim circa somniorum judicium sa gax et cauta fuisset Penelope, compertum habuisset omnia somnia sua natura posse serio agere et ve racia esse. Sed ignorantia humana indecenter et inepte ea comparans, fallacia interdum vanaque esse exsistimal. Omnia. Omnia sicut veracia per corneas portas, et quædam velut non fallacia per elephantinas et eburneas transmittebat. Introducta est. Ab Homero: ista sunt in Olyssea. Anseres quidem proci. Ea percenset Homieras in 19 Odysseæ libro. Sic porro se res habet: Domum reversus Ulysses post assiduos illos errores, in suis quidem ædibus consuetudinem habebat cum servis et ancillis, versabatur quoque cum Penelope, nisi quod ut hospes erat illis ignotus. Ergo inter illas confabulationes apud Ulyssem percensens suos angores et molestias, quoniam noctu diuque im moderatis animi ægritudinibus propter maritum suum tabescit et attenuatur, lugens atque lamen tans, et hæc dicit Hospes, tu nobis, precor, hæc insomnia mente Concipe, ab anseribus vicenis, arce sub alta Pascuntur misto lymphæ frumenta liquore. Quos ego dum video pascentes, lætor, ab alto Monte volans pennis rostro crudelis adunco, Alque ingens aquila invasit, pendentiu colla Cervicemque ruens viclos mactavit: at illi Sternuntur cæsi passim, et jacuere cruore. Armiger igniferum sublatus in athera pennis Fugit, et insurgens simul aera verberai alis. Dum queror insomnis ultro flens ipsa videbar, Et lacrymas somno, largosque effundere fletus,
col. 615–616page 45 of 59
PG 149:615τὴν ᾿Αριστοτέλους μέντοι φωνὴν, ἀλλ' ὡς ἔχει πά και μετενεχθεῖσα ἐς τὴν ἐκείνου συνεσταλμένην γλῶσσαν. Εραστής δ' ἂν ὁ ἀνὴρ τοῦ φύσει καλού ἐς πόθον ἧκε μεταμαθεῖν καὶ τὴν ᾿Ελλάδα φωνήν... ὅθεν καὶ μεταβὰς ἐς Καλυδωνίους, ἐκεῖ μετεσκεύασται πάντα, καὶ γλῶτταν, καὶ πώγωνα, καὶ στολήν, καὶ σχῆμα, καὶ ἦθος· οὔτε γὰρ ἔτι κείρεσθαι τὸν πώγωνα δεῖν ἔκρινεν, οὔτε στολὴν ἐνδεδόσθαι λατι νικὴν καὶ οἷς μέλλει συμμίγνυσθαι Ἕλλησιν ἑτερόφυλόν, ἀλλ᾽ ἵνα μᾶλλον μὴ ἀπιστοῖτο καλὑποπτεύοιτο παρ' ότωνδήποτε καὶ πρὸς τὸ μελάντερον ὑπέου τοῦ τρίβωνος. Ἐκεῖθεν μετέβη πρὸς πόλιν Θετταλικήν τινα, σοφίας μᾶλλον ἢ ἀστυγείτονες αντιποιουμένην, σταδίους ἀπέχουσαν ᾿Αθηνῶν καὶ τῆς Ἀττικῆς οὐ μεῖον ἢ β'. Ενθα συχνὸν περιμείνας χρόνον, έναρ γέστερα εἰς τὸν τῆς Ἑλλάδος ἧκε φωνῆς ἐθισμό... Κἀκεῖνος διὰ τὴν τῆς Ἑλλάδος φωνῆς μετάληψιν ἀναβὰς εἰς ὀφρύν, μέγαν μὲν ἑαυτὸν εἶναι ἐνόμισε καὶ σοφίας ἁπάσης ἐγκύμονα, τοὺς δ᾽ ἄλλους ὥσπερ ἀπὸ σκοπιᾶς ἦν καθορῶν, εἰς φαῦλόν τινα καὶ κάτω βίον καλινδουμένους. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὴν τῆς σοφίας ἁπάσης μητρόπολιν τας Αθήνας ἀσθενῶς τηνικαῦ. τα διοικεῖσθαι περὶ τὰς λόγους ἀκήκοε διὰ τὸ συμ σαν περί τε Μητρόδωρον καὶ Νικαγόραν δυστύχημα καὶ τὴν ἐπώσποτε καταψηφισθεῖσαν αὐτοῦ λήθην καὶ σιωπὴν μᾶλλον ἐμεμήνει πρὸς τὸ παραβολώτερον τοῦ λογισμοῦ καὶ καιρὸν ἔχειν ἐνόμισεν ἤδη καὶ αὐ τὸν ᾿Αθήναζε μηδενὸς τοῦ ἐναντιωσομένου τυγχάνοντος ἀπελθόντα δόξης δημοτικής κληρούχον γενέ σθαι. Ταῦτ' ἄρα καὶ ὡς ἐπὶ σχεδίας τινὸς τῆς τοιαύ της ἐλπίδος φερόμενος εκμαζε πρὸς ᾿Αθήνας, οὐδὲν μέτριον οὐδ' ἀγεννες συνορᾷν δυνάμενος περὶ ἑαυτοῦ. Ιόντι γε μὴν ὑπὸ μέλανι ὡς εἰρήκειμεν τῷ τρίβωνι, ἔργον εὐθὺς ἐγεγόνει περιϊέναι τὰς ἀγο ρὰς καὶ τὰς πανηγύρεις, καὶ ἐπαγγέλλεσθαι μεγά λης τινὸς σοφίας ἐπίδειξιν καὶ εἴ τις βούλοιτο σοφός κατ' ἐκεῖνον γενέσθαι, ῥᾴδιον εἶναι ποιεῖν αὐτὸν ἐν βραχεῖ, μικρὸν ἀργυρίδιον λαμβάνοντα, καὶ τῆς ἀξίας ηττόν γε πολλῷ. (μνήμων δ᾽ ἦν ὁ ἀνὴρ, καὶ ὅσα ἦν προανεγνωκώς πάντα ἀποτάδην ἐκ στόματος διεξῄει καθάπερ ἀπὸ βιβλίου καὶ μάλιστα πάντων τοὺς τῶν ἀριστοτελικῶν ἑρμηνέας· ὑποβαρ βαρίζων δὲ τῇ τῶν λέξεων προόδων κατάδηλος ήν ὅτι Λατίνος ἦν, ἐκ γὰρ τοῦ πώγωνος οὐκ ἦν ἔτι δήλος. Πρὸς ταῦτα βραχύ μειδιάσας ὁ Νικαγόρας, "Αγε δή οὖν, βέλτιστε Ξενόφανες, φησὶ, φράζε ἡμῖν τίνα ποτὲ καὶ ὁποδαπὴν τὴν σο φίαν ἔχων ἥκεις ἐπιδειξόμενος. Παντοδαπὴν καὶ πο κίλην, ὦ Νικαγόρα, καὶ πρὸς πάντα ἀρχέσουσαν, ὁπόσα καὶ οἷά τις ἂν ἐρωτᾷν βούλοιτο· ἡ δ᾽ ἄγε μὴν πειρῆσαι, ἵνα γνώωσι καὶ οἶδε σὺν σο!, καὶ σὺν τοῖσδε σύ. ειé Ο μέντοι Νικαγόρας του μεγέθους καταγνούς τὰς ἐπαγγελίας τοῦ Ξενοφάνους, δεξιῶς πως ἐπιρραπίζειν αὐτοῦ τὴν ὀφοὺν ἐγκεχείρικεν ἐκ τῆς ἀστρονομικῆς ἐπιστήμης ἀρξάμενος. Καὶ εἰ δὴ λοιπὸν τὰς τῶν ἀστρονομικῶν ὑποθέσεων μείζους καὶ ὧν λόγοι ποικίλοι τὰς ἀποδείξεις ιχνηλατοῦσι πάσας ἀφεὶς καὶ παραδραμὼν διὰ τῶν σμικροτέρων ἔκρινε δεῖν ἐξελέγχειν αὐτὸν, ἵνα μάλα μᾶλλοναἰσχύνοιτο· τὰς γὰρ ἐν τοῖς μεγίστοις ἀγῶσιν ἀμηχανίας οὐδ᾽ ἄκρατον οὐδ᾽ ἐμφανῆ τὴν χλεύην ἐπισύρεσθαι, ἀλλὰ μικράν τινα καὶ ὡς εἰπεῖν ὀφθαλμῶσιν καὶ ὀμιχλώδη, καὶ κατὰ τὰς Ηφαίστου πορείας καὶ ταύτην ὡς τὰ πολλὰ χωλεύουσάν τε καὶ ἐπαμφοτερίζουσαν, τὰς δ' ἐν τοῖς ήττοσι καὶ προχείροις, ταύτας δ' ἔλεγχον γίνεσθαι τῆς τῶν θρασυτέρων ἀμαθίας μάλα σαφῆ καὶ μεσημε βρινῆς ἀκτῖνος περιφανέστερον. Καὶ ὡς ἡδὺς εἴ καὶ μακάριος, ὦ Ξενόφανες, ἔφησεν, οὕτω περὶ πάσης σοφίας ἐπίδειξιν ἱκανὸς εἶναι ἐπαγγελλόμενος. Φέρε τοίνυν, τὸν ὡροσκόπον ἐκεῖνον δεξάμενος, στῆθι παρὰ τὴν τοῦ ἡλίου ἀκτῖνα καὶ τὴν ὥραν ἥτις ποτὲ εἴη ἐν γε τῷ πάροντι δίδαξον, ἵνα ὡς ἐξ ὁρμητηρίου τινὸς ἀληθοῦς ἀφικόμενος ἐς τὴν εὔρεσιν τοῦ τε ἡλίου καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων ἔπη τοῦ ζωδιακού τυγχάνουσιν ὄντες ἕκαστος ἔχῃς σαφεῖς καὶ ἀναντιῤῥήτους τὰς ἀποδείξεις ποιεῖσθαι τῶν ἐμπεριειλημμένων ταῖς τούτων κινήσεσι λόγων.!
goras, et l'ami de Métrodore. Quand tout est pret Là, il a deux buts en vue. L'un c'est de faire argent de sa science (et à cet effet, il annonce un enseignement philosophique merveilleux à bon marché). ] L'autre c'est de devenir célèbre, et,comme Métrodore était récemment (en 1330, vers Je temps de la léthargie d'Andronic) revenu de lexil et vivait dans Athènes avec Nicagoras, of fusqué de leur réputation il se met à déclamer contre eux, et à faire valoir sa superiorité pratique ses idées et méthodes nouvelles. Cette superiorité n'était guère que de la mémoire qui ne le préser vait pas de legers barbarismes On comprend très-bien dès lors, comment, à la suite d'incidents sur lesquels nous glissons ici, S'engage un déli d'érudition entre Barlaam et Gré pour cette joûte d'érudition et que le public est assemblé chez Démarate, un des grands personna ges d'Athènes, Nicagoras, faisant fonction d'inter rogateur, ne tarde pas à établir bien incontesta blement que Xénophane, son antagoniste, a dans toute la force du terme, et à la lettre, des préten tions encyclopédiques. Après ce vers d'Homère, et une fois bien acquis par les paroles mémes de Xenophane, qu'il prétend n'ignorer de rien (de telle sorte que sil se trouve incapable de répondre sur les principes et problèmes usuels de telle ou telle science, évidemment il aura encouru le reproche ou de charlatanisme on de légèreté, si ce n'est de l'un et de l'autre), Grégoras, que nous savons avoir été pourvu de connaissances astronomiques et en avoir très-vain, entame l'examen par l'astronomie et été prie Fltalien de déterminer astronomiquenent (par l'horaire) l'heure du jour, se réservant de le faire passer de ce point de départ à la détermina tion du lieu du soleil et des planètes dans le zodia que et il a bien soin de nous avertir que la question unique qu'il pose pour le moment est de celles qu'on adresse aux élèves en astronomie Mais, helas celle ques tion si simple, l'homme universel n'y peut satis faire: il reste court d'abord, puis se renimant, il
col. 617–618page 46 of 59
PG 149:617γοήτων. Οὗται γὰρ καὶ τῇ νεκυομαντεία χρῶνται. ἡ ἐπικλήσεσιν οἱ δαίμονες κακόν τι δράσωσιν ἐξαίφνης Τούτος μέντοι καὶ ὁ χρησμῳδὸς ᾿Απόλλων παρακελεύεται τάδε ποιεῖν· Θυσίας, φησὶν, ἐναρίζων Νερτερίων κατάθαπτε, καὶ εἰς βόθρον αἷμα Συλλε· λενε μέλι νύμφαισι, Διωνύσοιό τε δῶρα. Οία δὴ καὶ ἡ τοῦ ῾Ομήρου παρακελεύεται Κίρκη τὴν Ὀδυσσέα ποιεῖν, ἤτοι εἰς ᾅδην κατιόντα, Βίθρον ὀρύξαι, ὅσον τε πυγούσιον ἔνθα καὶ ένθα Αμφ' αὐτῷ δὲ χρὴν χεῖσθαι πᾶσι νεκύεσσι Πρώτα μελικρήτῳ, μετέπειτα δὲ ἡδέϊ οἴκῳ Το τρίτον αὖθ᾽ ὕδατι, ἐπὶ δ' άλφιτα λευκά πα [.λύνειν. Αὐτὰρ ἐπὴν εὐχῇσι λίσῃ κλυτὰ ἔθνεα νεκρῶν, *Ενθ' δῖν ἀργειν ρέξειν, θῆλον τε μέλαιναν Αὐτὸς δὲ ξίφος ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ Ἦσθαι, μηδὲ ἐᾷν νεκύων ἀμηνηνὰ κάμηνα, Αίματος ἄσσον ίμεν, πρὶν Τειρεσίας πυθέσθαι. β Λόγον δὲ ἔχει ταῦτα τοιόνδε· μέλι μὲν διὰ τὸ ἀντί παλον τῆς τοῦ θανάτου πικρότητος· γάλα δὲ διὰ τὸ μέλαν τοῦ σκότους· οἶνον δὲ διὰ τὴν λύπην· ὕδωρ δὲ διὰ τὸ ἐκ τεσσάρων στοιχείων συγκεῖσθαι τὸν ἄν θρωπον· δῖν δὲ, ὅτι, φησί, κοινὰ πέλει χθονίων και ἐπιχθονίων τὰ τετράποδα μέλαιναν δὲ διὰ τὸ τοῦ τόπου σκοτεινόν· ξίφος δὲ διότι ἔθος ἐστὶ τοῖς χρω μένοις δαιμονικαῖς μαγγανείαις ξίφη κρατεῖν ὁποῖάτινα, μήπως βιαζόμενοι τοῖς ἀφορκισμοῖς καὶ ταῖς εἰσπηδήσαντες ἐπὶ τὸν ἀφορκίζοντα καὶ ἐπικαλούμενον. Διὰ τοῦτο τοίνυν ξίφη βαστάζειν ἀναγκάζονται, ἵνα δι᾽ αὐτῶν ἐκφοβῶσιν ἐκείνους, καὶ οὐκ ἐῶσιν ἐγγὺς αὐτῶν προσελθεῖν, ἀλλὰ πόρρωθεν ερωτώμενοι ἀποκρίνωνται. Ἐπεὶ γὰρ ζωτικὰ μέν εἰσι πνεύματα, ἔχουσι δὲ καὶ πάχος, ὡς ἔφημεν, δεδίασι καὶ αὐτὰ τομὴν καὶ διαίρεσιν, καὶ ἀλγοῦσι πληττόμενα καὶ τυπτόμενα. Καὶ γὰρ ἐν τοῖς τυπτομένοις καὶ ἀλγοῦσιν ἀνθρώποις οὐχ ἡ σάρξ ἐστιν ἡ τὸν πόνον ὑπομένουσα, ἀλλὰ τὸ ζωτικὸν πνεῦμα. Η γὰρ ἂν ἤλγει καὶ χωρισθεῖσα τῆς ζωο γονούσης ψυχῆς. Οἱ μέντοι ψυχοπομποι και ψυχα γωγοί ταῖς εἰρημέναις χρώμενοι μαγγανείαις καὶ ἐπικλήσεσιν, οιονεί τινας μεσίτας ἄγουσι τους τοιούτους δαίμονας, εἰς τὸ ἀνελκῦσαι τινῶν τεθνεώτων ψυχὰς ἃς ἂν βούλωνται· μὴ δυνάμενοι δὲ ψυχὰς ἀναγαγεῖν, ἐξ ἀνάγκης λοιπὸν εἰς τὰς τῶν τεθνεώτων ἐκείνων μετασχηματίζονται οἱ τοιοῦτοι δαίμονες μορφές, καὶ ὁρῶνται καὶ γνωρίζονται τοῖς φίλοις καὶ συγγενέσι, καὶ ἀποκρίνονται προς τὰ ερωτώμενα, καὶ πράττουσι τὰ κελευόμενα. Ἐπιτάττονται γὰρ πολλάκις εἰς βλάβην χωρησαί τίνων, καὶ χωροῦσι. Τοιαύτην δὴ βλάβην καὶ ὁ σο φὸς οὗτος Συνέσιος παθεῖν κεκινδυνευκώς ποτε
bent, et alii aliis superstitionibus utantur. Nos qui dem certe ista et permulta alia missa facientes, ad sermones nos conferamus eorum duntaxat vene fcorum, qui animas defunctorum eliciunt. Illi si quidem magica divinandi arte circa mortuorum cadavera utuntur; et hos quidem sortilegus Apollo exhortatur isla peragere: Victimas, inquit, occi dens inferorum gratia defodito, et in scrobem san guinem immittito. Funde mel nymphis ac Dionysii munera; qualia jubet Homerica Circe Ulyssem facere, nimirum ad inferos descendentem se Cumque huc appuleris, tunc heros siste carinam, Effodiasque scrobem jubeo, cubitoque remensus, In longum ducas, tantum quoque lala feratur. Omnibus hic fundas umbris libamina supplex Primo mellitos succos, mulsumque liquescens Dulcia deinde sacri ferventia vina Lyæi Tertia fac illis accedat et æquoris unda. His etiam canas addens confunde farinas, Imbellesque umbras genibus reflexus adora, El vanescentes animas in vota vocato Si liceat patrios Ithacæ repetisse penates, Te mactaturum sterilem promille juvencam, Quæcunque excellat, quam tota armenta quantur, Exstructamque pyram fructu cumulare benigno Te velle, æquoreaque Ithaca Laertis in arce. Tiresia fuc elus ovem cum vellere pullo Devoveas, quicunque greges per pascua vincat. Talem vero sensum hac continent: mel qui dem, eo quod veluti æmulum se ex adverso obji eit mortis amaritudini: lac autem propter fuscum et nigricantem tenebrarum colorem: vinum ob angores et molestias: denique aquam, quandoqui dem ex quatuor elementis homo constitutus est. Ovem porro dixit, quia communia fiunt subterra neorum terrestriumque ea animalia, quæ quatuor pedibus incedunt: nigram propter loci caliginem; gladium, propterea quod mos est his qui incanta tiones dæmonicas adhibent, quoslibet gladios manu tenere, ne forte dæmones abjurationibus et invo cationibus violati repentino impetu quidpiam mali afferant irruentes in abjurantem et evocantem. Eam ob rem gladios gestare coguntur, ut eorum adminiculo illos perterrefaciant, neque sinant prope se accedere, sed a longe interrogati respon deant. Quoniam enim vivaces sunt spiritus, ha bentque crassitudinem ac spissitatem, sicuti dixi mus, ipsi quoque formidant sectionem ac divisio nem: etiam olenduntur, si vexantur, feriuntur et verberantur. Etenim inter homines pœnas lu entes ac dolore vexatos, non caro est quæ laborem et ægritudinem sustinet, sed animalis spiritus. Alioqui cruciaretur ac doleret etiam separata ab anima vivificante spiritusque vitales producente. Nihilominus qui manes eliciunt, et mortuorum animas ab inferis excitant, a nobis enumeratis vene ficiis et evocationibus utentes, quasi internuntios quosdam adducunt et alliciunt hujusmodi da'mo nas, ad retrahendas quorumdam mortuorum animas quas voluerint: sed cum non valeant animas addu cere ex necessitate, reliquum est ut in illorum de. functorum formas transmutentur tales dæmones, et cernantur agnoscanturque ab amicis, et ad inter rogata respondeant, et jussa exsequantur. In jactu ram enim ac dispendium quorumdam sæpenumero impetum facere jubentur, ac sese morigeros præ bent. Tale profecto incommodum circumspectus ille Synesius dum aliquando pati periclitaretur a
col. 619–620page 47 of 59
PG 149:619παρὰ τινῶν ἐχθρῶν ψυχοπομπῶν γινήτων προτε χρή, καὶ διὰ τῶν ἀναμνήσεων τῶν θειοτέρων δή. θέαται δι' ἐνείρων, καὶ τὸν ἐκεῖθεν κίνδυνον ἔθη φυλαξάμενος. Τούτου τοίνυν μέμνηται νῦν εἰς ἔπαι ναν τῆς καθ' ὕπνον μαντικῆς. Ψυχοπομπῶν. Ἀναγόντων ψυχὰς νεκύων. Η δέ. Καὶ αὐτη. Εγρηγορόσι. Ανθρώποις. "Α τι γάρ. Τὰ εἴδη γὰρ ἔχει οἴκοθεν ἡ φανταστική, ἢ ὡς ἃ προείπεν, ὅτι τὰ εἴδη τῶν γινομένων ἔχει ἡ ψυχὴ, ὡς ὁ νοῦς τὰ εἴδη τῶν ὄντων. Τοῖς ἐστραμμένοις. Δύο κόσμους ανωτέρω φήσας, ἀμφιφλῆ καὶ ἀμφικνεφῆ, καὶ κρείττονα τὸν ἀμφιφαῆ, καὶ ἅμα τὰς ἐν αὐτῷ τάξεις καὶ θείας δυνάμεις, οὓς καὶ θεοὺς Χαλδαϊκῶς ὀνομάζει, ἀκολούθως καὶ τάδε φησὶν, ἃ δὴ καὶ ἔσται δῆλα, εἰ προεκθείημεν τὰς Αἰγυπτιακὰς καὶ Χαλδαϊκὰς δόξας, αἷς οὖ τος ἀκολουθεῖ. Ὥσπερ γὰρ ὁ Μωϋσῆς κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ γενέσθαι λέγει τὸν ἄνθρωπον, οὕτω καὶ Χαλδαίοι καὶ Αἰγύπτιοι τὸν πατέρα τοῦ κόσμου καὶ ποιητὴν φάσκουσι σύμβολά τινα τῆς ἑαυτοῦ ιδιότητος ταῖς ψυχαῖς ἐγκατασπείραι. Οὐ γὰρ αἱ ψυχαὶ μόνον ἀπὸ τῶν πατρικῶν, φασί, σπερμάτων, ἀλλὰ καὶ ὑπερκείμεναι πᾶσαι τάξεις ἑβλάστησαν. Ὅθεν καὶ παραινοῦσιν, ὡς ἐπειδήπερ οὐκ ἐκ σωμα τικῶν ὑφέστηκε κράσεων, ἀλλ᾽ ἄνωθεν ἔσχε τὴν ὕπαρξιν ἐκ Θεοῦ, καὶ συγγένειαν ἔχει πρὸς τὰς ὑπερκειμένας τάξεις, πρὸς ἐκείνας ἐπεστράφθαι ξεων, ἃς παρὰ τοῦ ποιητοῦ καὶ Πατρὸς ἐλάμ 6.νε κατιοῦσα, ἐκεῖσε αὖθις ἀνέρχεσθαι. Τού τοις ἀκολουθῶν καὶ ὁ Συνέσιος φησιν, ὅτι ἡ ψυχή σχολάσασα τοῦ θορύβου τῶν ἀγοραίων καὶ παχυτέρων αἰσθήσεων, τὰ εἴδη, τοῦτ᾽ ἔστι τὰς ἀναμνήσεις, ἂς ἄνωθεν κατιοῦσα δέχεται καὶ ἔχει, ταῦτα χαρίζεται τοῖς θεωρητικοῖς ἀνθρώποις. Ομιλεῖ γὰρ ἤδη καὶ ταῖς θειοτέραις καὶ ὑπερκειμέναις τάξεσι, καὶ ουγγί νεται αὐτῇ καὶ δύναμίς τις ἐκεῖθεν θειοτέρα, ἐξ ἐκείνου δηλαδὴ τοῦ κόσμου, ἣν καὶ Θεὸν ἐγκόσμιον λέγει. Ομόθεν. Ἀπὸ τοῦ ὁμοῦ. 149. Τὰ μὲν δή. Είδη. Είτε φρονήσει. Φρονήσει πεπορισμένην ἀρετήν φησι τὴν ἐξ ἐμπειρίας ἐγγινομένην· ἔθεσι δ' ἐγγε νομένην λέγει τὴν ἠθικὴν ἀρετὴν τὴν ἐξ ἔθους καὶ διδασκαλίας ἐπιγινομένην. Ο μέντοι Αριστοτέλης ὥσπερ ἐτυμολογῶν, ἠθικὴν καλεῖ αὐτὴν ἀπὸ τοῦ ἔθους. Εθος δέ ἐστιν ἐνέργεια, ἦθος δὲ ἡ ποιότης, ἡ διὰ τῆς ἐνεργείας ἐγγινομένη τῇ παθητικῇ ψυχῇ, τοῦτ' ἔστι τὸ τέλος καὶ τὸ ἔργον τοῦ ἔθους. Οὐδεμίαν δὲ τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν φύσει ἡμῖν ἐγγίνεσθαι. Οὐδὲν γὰρ τῶν φύσει ὄντων ἄλλω; ἐθίζεται· οἷον τὸ πῦρ, ἀνωφερὲς ὂν φύσει, οὐκ ἄν ποτε ἐθισθείη κάτω φέρ ρεσθαι, καὶ τὰ ἄλλα ὁμοίως. έθος ἦθος
quibusdam inimicis præstigiatoribus mortuorum animas elicientibus, prævidit inter somniandum, et illinc periculum statim evitavit. Hujus itaque Hunc meminit in laudem divinandi industriæ, quæ in somniorum interpretationes suas vires exserit. Quas enim obtinet. Anima siquidem fantastica species continet juxta domesticam et peculiarem naturam, eas nimirum quas supra dixit, quia ani mus species eorum quæ fiunt et eveniunt habet, ut mens species eorum quæ revera exsistunt. lis qui vergunt. Cum hactenus duos mundos as signaverit, unum qualibet ex parte lucidum, alte rum undique caliginosum, et omni ex parte fulgen tem præstantiorem esse, simulque ordines qui sunt in ipso ac divinas potestates, quos more Chaldaico deos nuncupat: ex consequenti hæc etiam dicit, quæ certe erunt manifesta, si prius exposuerimus Egyptiacas et Chaldaicas opiniones, quas idem observat et imitatur. Quemadmodum enim Moses ad similitudinem et imaginem Dei hominem factum dicit, ita Chaldæi necnon Ægyptii mundi parentem et creatorem dictitant symbola quædam et indicia suæ ipsius proprietatis animis insevisse. Haud cnim animæ tantum, ut aiunt, a paternis semini bus principium habent, sed etiam omnes ordines præcedentes exorti sunt, suamque prius originem habuerunt. Unde nos hortantur et commonefa ciunt, ut quoniam non e corporeis temperamentis in rerum naturam productus est, sed ex altiori antiquiorique origine substantiam vitamque habuit, PAG. videlicet ex Deo, etiam cognationem et affinitatem habet cum supereminentibus ordinibus. Ad illos ut convertatur idem homo operæ pretium est, pro pter reminiscentiam divinioris sortis ac hæreditatis, quam a creatore atque rerum omnium parente descendens accepit, ut illuc rursus ascendat. Hee verba e vestigio sequens Synesius ait, animam quiescentem et immunem a tumultu vulgarium et crassior um sensuum, species, id est, recordationcs, quas de superna cœlestique regione descendens admittit ac tenet, easdem condonare hominibus qui rerum divinarum ac æternarum contemplationi dant operam. Jam enim commercium habet cum divinioribus ac supereminentibus ordinibus, atque illuc quædam vis et facultas divinior ipsi familia riter adhæret, ex illo scilicet mundo: eam porro Deum mundanum vocat. Sive intelligentia. Virtutem intelligentia seu pru dentia comparatam dicit, quæ ex uxu experien tiaque innascitur; sed ex moribus evenientem et ingenitam ait moralem virtutem, quæ ex consue tudine doctrinaque exoritur. Aristoteles quidem certe quasi veram dictionis originem discutiens, moralem nuncupat ipsam a more. Sed assue factio efficacia est, ut indoles seu natura, qualitas est, quæ propter efficaciam in animo af fectibus obnoxio ingenerata est, ccu finis et opus assuefactionis. Nullam vero e moralibus virtuti bus a natura nobis ingeneratam esse idem ait; nihil enim iis quæ sunt secundum naturam aliam ac di versam assuefactionem induit, ut iguis natura sur
col. 621–622page 48 of 59
PG 149:621Εἴτ' ἔθεσιν. Τὴν ἠθικήν φησι τὴν ἀπὸ διδασκάλου κανταῦθα ὁ Συνέσιος ἀποῤῥέοντα εἴδωλα τῶν αἰσθη καὶ ἔθους. Αλλῳ τῳ. Μη σπουδαίῳ ἀνθρώπῳ. Οὐκ ἐπί. ᾿Αλλ' ἐπὶ μεγάλῳ καὶ ἀναγκαίῳ πρά γματι. Αρίστων. Ὥσπερ τῷ Βαλαάμ ποτε τῷ ἀλλο φύλῳ. Γένος. Ενυπνίων. Γενομένων. Παρελθόντων. Ἐπεὶ καὶ τοῦτο. Τὸ μέλλον ποτὲ εἰς ὑπαρξιν ἐλεύσεσθαι. Υπάρξεως. Οἱ σοφοὶ τὸν παρόντα κόσμον είδω λόν φασι τοῦ αἰῶνος· ἀκολούθως δὲ καὶ τὰ ἐν τούτῳ πράγματα, είδωλα τῶν ἐνυπαρχόντων ἐκείνῳ· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐξ ἀλλήλων πρὸς ἄλληλα για νόμενα εκμαγεία, εἴδωλα καὶ αὐτὰ ὀνομάζουσι. Πάντων δὲ τούτων εἶναί φασι δεκτικὸν ὑποκείμενον τὸν ἀέρα· οἷον ὡς ἐν ὑποδείγματι, τὸν προφορικήν καὶ ἕνα θρον λόγον διαδεχόμενος ὁ ἀὴρ ἀκολόβωτον, καὶ τυπῶν ἑαυτὸν ἀποῤῥήτως, ὥσπερ κάτοπτρον εἰς μυρίας διαπορθμεύει μερίζων ἀκοὰς, τῶν ἄρθρων ὁμοίως κατὰ τὸ ἀπαράλλακτον ἔχοντα· τὸ δ' αὐτὸ ποιεῖ καὶ πρὸς πάντα χρώματα, καὶ πρὸς πάντας ἀτμούς, καὶ πρὸς ὅσα τῶν ἐν κόσμῳ ταῖς αἰσθητικαῖς δυνάμεσιν ὑπόκεινται. Ταῦτα γοῦν καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ὀνομάζει, καὶ ἑκροὰς τῶν συνθέτων. Ἀπὸ μὲν γὰρ τῆς καθ' Ελληνας πρώτης καὶ ἀρχεγόνου ύλης, ἀφ' ἧς τὰ στοιχεῖα, τίς ἂν εἴη ἐκροή, μόνῃ τῇ ἐπι νοίᾳ πλαττομένη;; Κατανοοῦμεν δὲ τὴν αὐτῆς ἐκροὴν ἐκ τῶν κατὰ σύνθεσιν εἰδοπεποιημένων με ρικῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων. Ταῦτα γὰρ ἀεὶ γίνονται, ἀλλοιοῦνται καὶ φθείρονται. Οὐ κατὰ μόνον δὲ τὸ τῆς ὕλης ρευστόν, ἀλλ᾽ οἷον εἰπεῖν συναπολαύουσι καὶ ταῦτα τὰ εἴδη τοῦ πάθους τῆς φθορᾶς ταύτης, καὶ οὕτως ἀρνοῦνται, φησί, τὰ ἐν τῷ κόσμῳ πρά γματα τὴν τοῦ ὄντος ἀξίαν. Αξία δὲ τοῦ ὄντος ἐστὶ τὸ ἀεὶ εἶναι· ταῦτα δὲ τοὐναντίον ἀεὶ οὐκ εἰσὶν, οὐκ ἐφ' ἑνὸς ἵστασθαι δύνανται, ἀλλὰ τὰ μὲν ἐγένοντο, τὰ δὲ γίνονται, τὰ δὲ μέλλουσιν ἔσεσθαι· τὰ γοῦν ἐκ τούτων ἁπάντων ἀποῤῥέοντα εἴδωλα περινοστοῦσι καὶ διολισθαίνουσι πλανώμενα περὶ τὸν ἀέρα· προσ απερείδοντα δὲ, καὶ μονήν τινα καὶ ἀνάπαυσιν εὖτ ρίσκουσιν ἐν τῷ φανταστικῷ τῆς ψυχῆς, εἰδώλῳ ὄντι καὶ αὐτῷ τῆς ψυχῆς. Νοῦ μὲν εἴδωλον ἡ ψυχή ψυ χῆς δ' αὖ εἴδωλον τὸ φανταστικὸν πνεῦμα. "Οσα μὲν οὖν, φησίν, εἴδωλα ἀποῤῥέουσιν ἔκ τε τῶν γενομές νων, ἔκ τε τῶν γινομένων, σαφῆ καὶ ἀρίδηλα ἀπόλ λύνται, ὅσα δ' ἐκ τῶν μελλόντων, ταῦτα δ' ἀόριστα καὶ δυσείκαστα καὶ αἰνιγματώδη. Ωσπερ γὰρ εἴ τις
sum tendit, nec unquam potest assuefieri, ut de orsum feratur, et sic de aliis. Sive moribus ingenita. Ethicen seu moralem scientiam dicit a monitore, usu consuetudineque contingentem. Cuipiam alii, Minime studioso homini, neque industrio ac virtute prædito. Non exigua aliqua causa. Sed propter magnum ac necessarium quoddam opus. Optimi generis. Quemadmodum elapsis tempo ribus evenit Balaam homini peregrino et alieni gens. Quæ fuerunt. Eorum quæ in medium prodie runt et præterita sunt. Quandoquidem. Quod futurum aliquando et in substantiam ac naturam venturum est. Subsistentiæ. Sapientes hunc præsentem mun dum simulacrum et effigiem æternitatis esse di cunt: sequitur ergo opera quæ in eo sunt simu lacra esse eorum quæ re ipsa subsistunt et in illo continentur; non solum hoc, verum etiam imagines et simulacra quæ invicem ultro citroque alia ex aliis fiunt et contingunt, idola et ipsa no minant. Horum autem omnium subjectum aerem capacem esse asserunt: veluti exempli causa, ser monem enuntiative et articulatim pronuntiatum mi nimeque truncatum aer excipiens, et seipsum, tan quam speculum quoddam, occulte partiens in mul tiplices transfert auditiones, quia simili ratione affectus est cum artieulorum vocisque juncturarum constantia. Istud ipsum facit etiam ad omnes co Jores, cunctosque vapores, et ad omnia quæ in mundo facultatibus vim sentiendi obtinentibus subjacent. Ista igitur ac talia etiam hic Synesius emuentia idola rerum sub sensum cadentium ap pellat, et concretorum fluenta. Etenim primæ pri migeniæque secundum Græcos materiæ, a qua elementa orta sunt, solo mentis conceptu creatæ atque composite, quidam fuerit meatus. Conside ramns autem ipsius lapsum ex his quæ sunt sc cundum coagmentationem compositionemque re rum particularium hoc in mundo suam speciem constituentium: hæ siquidem semper nascuntur, alterantur, in aliamque naturam vertuntur et corrumpuntur. Nec vero duntaxat secundum ip sius materiae fluxionem, verum etiam, ut ita lo quar, ejusmodi species fructum simul hauriunt ejus lem affectionis et corruptionis; et ita, ait, res quæ in mundo continentur, recusant ac repellunt dignitatem ejus quod revera est, veramque habet substantiam. Entis autem dignitas est semper esse. Hæ contra species rerum non semper exsistunt, nec ab uno perstare possunt, sed quædam fue runt, quædam nascuntur, quedam vero esse de bent. Quocirca ex his omnibus euentia simu lacra omnia perlustrant, vagantur, et effugiunt per aerem oberrantia: sed ad aliquid applicantur, huicque incumbunt, et unicam laborum relaxa tionem in anima spiritu fantastico inveniunt, qui quidem est idolum ac simulacrum animæ. Mentis quidem idolum est anima, rursus animæ simula crum spiritus est fantasticus. Quæcunque igitur, inquit, idola effluunt ex his quæ fuerunt, et ex bis quæ nascuntur oriunturque perspicue ac dilu cide pereunt quæ vero futurorum sunt, ista in certa, conjectu ardua, obscura et ænigmaticis
col. 623–624page 49 of 59
PG 149:623που παριών θεάσαντο ἄνθος ἀμυγδαλής, γνοίη μεν ἂν εὐθὺς ὅτι καρπὸς ἀμυγδαλῆς ἐπακολουθήσει τῷ ἄνθει τὰς μέντοι ποιότητας, καὶ τὸ μέγεθος, καὶ τελεσφόρημα τοῦ καρποῦ οὐκ ἂν ὡρισμένως γνοίη οὕτω καὶ ὅσα ἐκ τῶν μελλόντων ἀποῤῥέουσιν εἴδωλα, προαπαγγέλλουσι μὲν ὅτι ἔσται τόδε τι· οὐ μέντοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὴν τοῦ πράγματος ποιότητα τα φως. Είδωλα. Η ὡς χαρακτῆρες καὶ ἐκμαγεῖα καὶ τύποι. Υποστάσεως. Οὐσίας. Τῆς ὕλης. Η ὡς ἐκ τῶν συνθέτων γίνεσθαι· ἐκ τοῦ ἀποῤῥεῖν ἐποίησε τὴν ἐκροήν. Αἱρεῖ. Η ὡς κρατεῖ καὶ δέχεται. Εξοχετεύεσθαι. Ἐκρεῖν ἐκ τῶν συνθέτων κατα β τὴν ὕλην, καὶ τὸ εἶδος, ἅπερ ἄμφω τρεπτά. Τοῦ ὄντος. Τοῦ κυρίως ὄντος. Τα γινόμενα. Τα τρεπτά. Τούτων. Εκ. Διολισθαίνοντα. Αστοχοῦντα. Τῇ τε αοριστία. Τύποι γὰρ ὄντων καὶ σκιαί, ού μὴν ὄντα. Τῶν ὄντων. Τῶν κυρίως ὄντων. Επιγινώσκεσθαι. Ως ἀλλότρια της φύσεως ἐκείνων. Τοῖς ψυχικοῖς. Τοῖς φανταστικοῖς. Ειδώλοις. Η καὶ πρόσθεν ἔφη. Τὴν φύσιν. Τὴν ἀνθρωπίνην. Τῶν μὲν οὖν. Ὥσπερ ἡ ἤδη γινομένη οἰκία οὐκ ἔστιν ὅν. Οὐδὲ γὰρ εἰς τελείαν ἦλθεν ὕπαρξιν· οὕτως εἰκάζει ἐνταῦθα καὶ ὁ Συνέσιος, καὶ διεξέρχεται ἅ φησιν. Οἷον τὸν ἄνθρωπον δηλαδή μέχρις ἂν ζῇ, γινόμενον πρᾶγμα λογίζεται· ὅταν δὲ τελευτήσῃ, τότε λογίζεται αὐτὸν ἀπηρτισμένον δν ενεργεία ήδη, ὡς παυσάμενον τοῦ γίνεσθαι, καὶ τέλος λαβόντα τοῦ δυνάμει ὄντος πρότερον. "Εμβια. Ζῶντα. Ατελοῦς. Ατελὲς γὰρ τὸ μέλλον, διὰ τὸ μήπω εἰς γένεσιν ἐλθεῖν. 150. Έξαλλόμενα. ᾿Απὸ μεταφορᾶς τῶν ἀνθέων & πρὸ τῶν καρπῶν ἐξάλλονται. Απ' αὐτοῦ. Γρ. ἐπ' αὐτοῦ. Αλλ' ἤδη. Εντεῦθεν ἄρχεται διδάσκειν πῶς δεῖ προπαρασκευάζειν ἑαυτοὺς εἰς ὑποδοχήν τῆς τέχνης τῆς δι' ὀνείρων μαντικῆς. Τὸ πνεῦμα. Τὸ φανταστικόν. Τροφὴ δέ. Διδάσκει πῶς δεῖ τρέφειν καὶ αὔξειν τὴν τέχνην τῆς καθ᾽ ὕπνον μαντικῆς. Λέγει δ' ὅτι διὰ φιλοσοφίας, ήτοι μελέτης θανάτου, καὶ διὰ μετ τρίας διαίτης. Ταῦτα γὰρ ἐστι χαλινὸς τῶν παθῶν καὶ ἀκινησία τις. 'Η δὲ ἀσωφρόνιστος καὶ ἀκόλαστος δίαιτα κλύδωνα, φησὶ, καὶ ζάλην ἐμποιεῖ τῷ ἐσχάτω σώματι, ὅπερ καὶ οὗτος ἀκολουθῶν τῷ Πλάτωνι ὀστρεῶδες ἔφη περίβλημα· τὸ δ' αὖ σῶμα κατὰ
velamentis obtecta sunt. Quemadmodum enim si quis viator præteriens amygdali florem conspe xerit, novit continuo quia Tructus amygdali fiorem subsequitur: qualitatem certe, magnitudinem et frugum perfectionem opportunitatemque haud de finite novit. Hunc in modum quæcunque simula cra e rebus futuris fluunt, prænuntiant quidem quidpiam eventurum, non tamen..ut plurimum aperte rei qualitatem. PAG. jamjam exoritur et emergit, non est eus: neque enim in perfectam suisque omnibus partibus ab solutam naturam venit: ita hic etiam comparat Synesius et recenset ca quæ dicit. Exempli causa, haud dubie hominem quandiu vivit, ut rem consi stentem considerat: sed posteaquam mortem cum vita commutarit, tunc illum perpendit consuik matum, et jam est ens vi occulta, veluti cesset ac desistat ab essentia, et consummationem sumat Imagines. Ut sunt characteres, simulacra et typi. ejus quod prius potentia erat. Hypostasi. sua essentia et natura. Materia. lluc est, ex compositis feri. Lo qued decidit ac dilabitur, lapsum facit. Convincit. Quasi superior evadit, et admittit. Transferri. Eiuere ex compositis, quantum ad Vivaciores. Viventes, superstites. Naturæ imperfectæ. Imperfectum est enim id quod futurum est, propterea quod nondum in originem venit. Exsilientia. floribus deprompta est hæc meta materiam et speoiem, quæ quidem ambo fragilia phora, qui ante fructus exsiliunt et erumpunt. sunt et caduca. Ejus quod est. Rei quæ proprie est in rerum na tura. Quæ eveniunt. Quæ sunt interitui obnoxia, fra gilia, mutabilia. Effugientes. scopo aberrantes. Et incertitudine substantiæ. Cum sint typi ac for mæ eorum quæ sunt in rerum natura et umbræ, non tamen exsistunt. Eorum quæ sunt. Quæ reipsa et per se exsistunt. Agnoscantur. Tanquam alienæ et abhorrentes ab illorum natura. In animales. In spiritus imaginationis. In natura. Humana, Atqui at his qua. Quemadmodum domus, quæ Inde proficiscuntur. Ab eo spiritu fantastice. Sed jam aliquid de arte dicendum. Hinc exoT ditur docere, quo pacto nosmetipsos præparare oporteat ad susceptionem artis divinandi, quæ fit per somnia. Spiritum. Fantasticum. Pastus. Docet qua methodo operæ pretium est enutrire et augere artem divinationis somniorum. Asserit autem id fieri debere per philosophiam, quippe quæ mortis meditatio est, et per molestum et frugale vitæ institutum. Ista enim sunt veluti frena affectuum et appetituum, atque immobilitas quædam. At incomposita, proterva et libidinosa vivendi ratio, fluctuationem ait, ac tempestatem in extremo corpore ingenerat. Quod quidem ille
col. 625–626page 50 of 59
PG 149:625φησὶν ἄνωθέν ποθεν ἀρξάμενος Εἰ δέ κέ μιν περὶ πᾶσαν ἀλωα κυκλώσωνται, Η τρεῖς, ἠὲ δύο περικείμεναι, ἠὲ μι' εἴη, Τῇ μὲν τῇ ἀνέμοιο γαληναίης τε δοκεύειν Ρηγουμένῃ ἀνέμοιο· μαραινομένῃ δὲ γαλήνης, [καὶ τὰ ἑξῆς. διαδοχὴν κινεῖ τὰς αἰσθητικές δυνάμεις· αἱ δ' αἰσθητε πολλά διέξεισι περὶ τῆς σελήνης, καὶ δὴ καὶ τάδε τικαὶ δυνάμεις παραπέμπουσι τὸν κλόνον μέχρι τῆς φαντασίας· ὥσπερ ὅταν τις ὕδωρ ἢ ἀέρα κινήσῃ, καὶ τὸ κεκινημένον αὖ ἕτερον κινήσῃ· κἀκεῖνο ἔτε ρον, καὶ κατὰ διαδοχὴν τοῦτο γίγνηται μέχρι πολλοῦ. Ορα δὲ πῶς πρῶτον σῶμα προσηγόρευσε την φαν τασίαν· πρῶτον, διὰ τὸ ἔσχατον καὶ ὀστρεῶδες περίβλημα· σῶμα δὲ διὰ τὸ παχύτερον καὶ ὑλικώτερον εἶναι τῆς ψυχῆς. Τροφή δέ. 'Ανατροφή. Ὑφ᾽ ὧν. Παθῶν. Τὸ πνεῦμα. Το φανταστικόν. Διὰ μετρίας. Διά τε φιλοσοφίας καὶ ἁπλῆς διαι της. Τὸ ἔσχατον. Τὸ σάρκινον· 8 καὶ ὀστρεῶδες ἔφη περίβλημα. Τοῦ πρώτου. Τοῦ φανταστικοῦ. Καὶ ἀνωτέρω γὰρ πρῶτον ψυχῆς σῶμα ὠνόμασε τὸ φανταστικόν. Διαποντίων. Διαπόντιος πλεῖ τις αὐτοῦ ἐν τῷ πόντῳ. Σημαίνονται. Σημειοῦνται. Τῶν αὐτῶν. Τῶν ὁμοίων πολλάκις ἐτύχομεν πραγ μάτων. Διοσημείας. Χειμώνας, ὑετούς, κεραυνούς. Περιέχοντος. 'Αέρος. "Αλως. Τρεῖς, ἢ δύο, ἢ μίαν. Εστι δὲ τὸ λεγόμενον τοιοῦτον· Ἐὰν μία γένηται ἁλωή, εὐδίαν προσδόκα, διαλύεται γὰρ κατ' ὀλίγον ἡ πύκνωσις· εἰ δὲ ῥήγνυται, ἄνεμον προςδέκα ἐξ ἐκείνου τοῦ μέρους, ὅθεν τὴν ῥῆξιν λαμβάνει· εἰ δὲ δύο αλωαὶ γένοιντο, χειμώνα προσδόκα, καὶ ἔτι μεί ζονα, ἐὰν τρεῖς. 151. Τῇ μὲν ἰῇ. Τῇ μὲν μια. Ο λόγος. Τῆς ἐπιστήμης. Τὸ σῶμα. Τὸ σάρκινον. Τὸ ἔσχατον. Ανωτέρω πολλάκις τὸ φανταστικὸν πνεῦμα ὁ Συνέσιος πρῶτον σῶμα ψυχῆς ὠνόμασε, καὶ ἀκήρατον σῶμα, καὶ θεσπέσιον· ἔσχατον δὲ σῶμα καὶ ὀστρεῶδες περίβλημα, την σάρκα μετὰ τῶν νεύρων καὶ ὀστῶν καὶ τῶν συντρόφων· ὃ δὴ καὶ συνοδόν φησι τῶν καθωμιλημένων στοιχείων, τοῦτ' ἔστι τῶν παρὰ πᾶσιν οὕτως ὀνομαζομένων· εἰσὶ δὲ τό τε θερμὸν καὶ ψυχρὸν, καὶ ξηρὸν καὶ ὑγρών. Φησὶν οὖν ὅτι οὐχ οὕτως ἐστὶ δυνατὴν ἐπὶ τοῦ φανταστικοῦ πνεύματος, ὥσπερ ἐστὶ περὶ τοῦ σαρκίνου τούτου καὶ ἐσχάτου σώματος τῆς ψυχῆς καθόλου Αλως. Τοὺς ἄλωνος δίκην φαινομένους κύκλους τέχνην παραδοῦναι, καὶ ἕνα κανόνα τῶν παντοίων φησὶ περὶ τὴν σελήνην. Τῇ μὲν ἰῇ. Ο Δρατος ἐν τοῖς Φαινομένοις ἄλλα καὶ παντοδαπῶς φαινομένων ὀνείρων. Τὸ μὲν γὰρ σῶμα ἢ ὑπὸ ψύξεως ἢ ὑπὸ θέρμης τρεπόμενον τά Φαινόμενα,
PAG. Platonem imitatus, involueruin ostrei instar nun cupavit. Hoc rursum corpus per vicissitudinem movet sensitivas facultates, quæ violentiam usque ad imaginationem transmittunt: ut quando quis piam aquam et aerem turbat et commovet, et rursus quod turbatum est aliad commoverit; et illud aliud, atque servata serie istud din vicis sim fiat. Vide autem quo pacto primum corpus fantasiam seu imaginatricem animæ facultatem nominavit primum corpus. Primum, propter ex tremum et concharium integumentum; corpus vero, eo quod crassius corpulentiusque sit, et propius ad materiæ naturam accedat. Pastus. Educatio. Et per moderatum victum. Philosophia, necnon ingenuæ simplicisque vitæ beneficio. Cum corpore extremo. Carnali et belluino, quod concharium vocavit operimentum. Eos qui mare permeant. Maritimus dieitur qui in ponto vel mari navigat. Sunt enim ipsa veluti prævii præcursores eorum et similia similium. Similia facta nobis plerumque sortito adveniunt. Repentinas pluvias. Hiemes, procellas, imbres, fulmina. Circulos. Tres, vel duos, vel unum. Sidereos circulos. De circulis iustar area circa Junam apparentibus verba facit. Ex uno quidem. Aratus in libro qui inscribitur de his quæ in coelo conspiciuntur et apparent, multa alia de luna commemorat, atque etiam ab antiquiori superiorique principio exorsas Una, duplex, triplex, si cinxerit area lunam, Unica ventorum præsagia, signa sereni Et feret: abruptos subito prænuntiat Euros Marcescens tenui sensim caligine, et athra Digestus patula, docet undis adfore pacem. llujus loci sensus hic est: Si una fiat area, sereni tatem exspecta, densitas enim exiguo momento dilabitur. Quod si erumpat, ventum praestolare ex illa parte unde fracturam sumit: sin autem due fuerint area, hiemem ac tempestatem sperato, cl. adhuc majorem si sunt tres. Infimum. Synesius multoties supra spiritum fantasticum primum animæ corpus nominavit, et corpus intemeratum ac divinum: infimum vero corpus concharium integumentum, carnem cum nervis et ossibus reliquisque corporis partibus, que simul aluntur. Quod certe etiam elemento rum familiaritate conjunctorum congressum vocat, hoc est, corum quæ ab omnibus ita nominantur: sunt autem calidum, frigidum, siccum et humidum. Ait igitur non ita fieri posse despiritu fantastico, quem admodum licet de hoc carnali et infimo corpore animæ generatim artem tradere, atque unam re gulam universorum, et quibuslibet modis appa rentium soniniorum. Corpus siquidem vel a ſri gore, vel calore incitatum frequenter ita afficitur. At spiritus fantasticus infinitas habet differentias
col. 627–628page 51 of 59
PG 149:627σιν ἔδειξε· νόμους τε τοὺς ειμαρμένους εἶπεν αὐταῖς, ὅτι γένεσις πρώτη μὲν ἔσοιτο τεταγμένη μία πάσιν, ἵνα μή τις ἐλαττοῖτο, καὶ τὰ ἑξῆς. Αὐτῷ μέν. Τῷ Πνεύματι. σχει ὡς ἐπιτοπλεῖστον· τὸ δὲ φανταστικὸν πνεῦμα καὶ ἐμβιβάσας ὡς εἰς ὄχημα τὴν τοῦ παντὸς φύσ μυρίας ἔχει τάς διαφορὰς καὶ τὰς ἀλλοιώσεις, περὶ ὧν οὐκ ὀλίγα καὶ ἡμεῖς ἀνωτέρω εἰρήκειμεν. Το μὲν γὰρ παχυνθὲν ὁμοιοῦται τῇ φύσει τῆς γῆς· τὸ δὲ τῷ ὕδατι· τὸ δὲ τῷ προσγείῳ ἀέρι κατὰ τὴν λεπτότητα· τὸ δὲ τῷ ὑπερνεφέλῳ ἀέρι· τὸ δὲ τῇ τοῦ στοιχειακοῦ πυρὸς σφαίρα· τὸ δὲ τῇ αἰθερώδει. Καὶ τὸ μὲν τῇ σφαίρᾳ· τὸ δὲ τῇ ἡλιακῇ, καὶ ἑξῆς ὁμοίως ἄλλο ἄλλῃ, καὶ ἕτερον ἑτέρᾳ, ὡς ἕκαστον ἔχει πάχους ἢ λεπτότητος, ἢ κουφότητος, κατὰ τὸ ἀνάλογον. Σῶμα ἔσχατον. Ηπερ ἐσχάτη συνοδός ἐστι τῶν στοιχείων. Η σύνοδος. Οὐχ οὕτως ἐπὶ τοῦ φανταστικοῦ. Καὶ λόγον. Τεχνικὸν ἰατρικὴν τῶν ἀνεπιγινομέ νων ἀνθρώπων. Ὡς γὰρ ἐπὶ τό. Μεσεμβόλημα τοῦτο μέχρι τοῦ οὐχ' οὕτως ὑπὸ θέρμης καὶ ψύξεως. Ομοειδέσι. Σώματι. Τὸ παρὰ φύσιν. Εξω τῆς συνηθείας. Οὐ λανθάνει. Συμβαίνει γάρ ποτέ τισι καὶ και νότερον ἀσθένημά τι ἀσύνηθες. Γνώμονι. Κανόνι. *Αλλο ἄλλου. Φανταστικὸν φανταστικού. Τῷ πλείονι. Διὰ τοῦ. Φυράματος. Τοῦ πάχους. Πινίξατο Τίμαιος. Φησὶν ἐν Τιμαίῳ ὁ Πλάτων, ὅτι ὁ ξυστήσας τὸ πᾶν διεῖλε ψυχὰς ἱσαρίθμους τοῖς ἄστροις, ἔνειμέ τε ἑκάστην πρὸς ἕκαστον, 152. Τῷ ζώῳ. Τῷ ἀνθρώπῳ. Καὶ αὐτῷ. Τῷ Πνεύματι. Ὑφ' ἑαυτοῦ. Ὑπὸ οἰκείας προαιρέσεως. Οὐδὲν γάρ. Οὐδὲ γὰρ ἕτερον οὕτως εὐκίνητον ὡς πνεῦμα. Ευτράπελον. Ευκίνητον. Ανομοίοις. Πνεύμασι. Ταυτά. "Ομοια. Τῶν αὐτῶν. Εἰδώλων. Πώς δ' ἂν γένοιτο. Πολύτροπος ἐστι, φησίν, ὁ ἐμποδισμὸς καὶ ἡ ἀποτυχία τῆς ἀκριβοῦς εἰκόνος τῶν πραγμάτων ἐν τῷ φανταστικῷ. Καὶ γὰρ καὶ ἡ διάφορος ἐν τοῖς σώμασι κρᾶσις διάφορα δείκνυσι καὶ τὰ φαινόμενα· καὶ ἡ διάφορος διαγωγή, καὶ διατριβή, καὶ ἡ διάφορος τροφή, καὶ ἡ διάφορες ὥρα, καὶ ἡ διάφορος κίνησις τῶν εἰκονιζομένων. Καὶ γὰρ καὶ τὸ διαφανές, φησίν, ὕδωρ εναργέστερα δείξει τῶν φαινομένων τὰ εἴδωλα, ἢ τὸ κεχρωσμένον καὶ τεθολωμένον· καὶ αὐτὸ τεθολωμένον κατὰ τὰς διαφορὰς τῶν χρωμάτων καὶ τῆς θαλώσεως διάφορα δείξει τὰ εἴδωλα· καὶ αὖ τοῦ αὐτοῦ μένοντος ὕδα τος, ἡ διάφορος κίνησις, διαφορὰν καὶ αὕτη ποιήσει τῶν φαινομένων εἰδώλων. Η γὰρ οὐδ᾽ ὅπως ἂν φανείη εἴδωλον, ἢ διάστροφον καὶ μόλις. Ἡ γὰρ τοιάδε
ac transmutationes, alterationesque, de quibus non pauca supra diximus: hic quidem qui spissus et crassus est assimilatur naturæ terræ, ille vero aquæ, alius aeri terræ propinquiori quantum ad tenuitatem alius autem aeri super nebulas collo cato. Ille porro elementalis ignis circulo, alius æthereo: et alius quidem sphæræ solari, ac dein ceps similiter alius alii; et alter alteri, prout unusquisque animatus et affectus est ad crassitu dinem, tenuitatem aut lenitatem, juxta congruam mensuram. Corpus infimum. Quæ quidem elementorum est congressio ac societas. Congressio. Non ita se res habet de spiritu fan tastico. Et rationem. Solertem artis medendi peritiam hominum qui nondum procreati sunt, nec adhuc vitales auras carpunt. Nam plerumque. Et istud interjectum usque ad ista: non ita calore et frigore. Ultra naturam. Extra consuetudinem. Non occulto corripitur morbo. Quibusdam enim aliquoties contingit imbecillitas recentior et insueta. Gnomonem. Hanc regulam adhibemus. Alius ab alio. Fantasticus a fantastico. PAG. uti in currum inducens universi naturam demon stravit, ipsisque leges fatales narravit: fore quidem ut unica prima origo omnibus imponatur, statuatur que ne aliqua detrimentum percipiat; et quæ se quuntur. Ei quidem. Spiritui. seipso. domestico et familiari instituto. Nihil enim. Neque enim quidquam aliud tam fu bricum, procax et ad motum tam proclive quam spiritus ille fantasticus. Ita versatile. Tam motui et perturbationi obno xium. Ab iisdem. Spectris et imaginibus. Sed quonam modo evenire potest. Obstaculum. inquit, multiplex est, et error accuratæ imaginis in rebus quæ imaginatione continentur. Etenim diversum in corporibus humanis temperamentum distincta quoque ostendit ea quæ apparent, necnon diversum vitæ institutum, et studium, atque diffe rens educatio, dissidens est etiam ætatis vigor, varia est item commotio rerum quæ imaginatione comprehenduntur et effinguntur. Nam aqua liquida, inquit, evidentiora rerum apparentium demon strat simulacra, quam aliquo colore imbuta turba taque; et ipsa turbida juxta varietatem colorum et Coagmentatæ materia. Crassitudinis, spissitatis inquinamenti, varias ostendit imagines. Et rursus materia:. Enigmatice innuit Timaus. Ait in Timơo Plato Qui hanc universitatem constabilivit, totidem astris animas divisit, et singulas singulis distribuit, ac vel eadem aqua manente, ipsa quoque diversa com motio differentiam efficiet apparentium idolorum. Aut enim non omnino spectrum apparebit, aut vix tandem præposterum. Nam ejusmodi commotio
col. 629–630page 52 of 59
PG 149:629κίνησις ἐκκρούει τὴν εὐθυονειρίαν. Διὰ τοῦτο, φησί, εἶναι μαντικὸν τοῦ μέλλοντος ἀπεφήναντο, ὅτι μαν δυσχερές ἐστιν ἐν τοῖς οὕτω πολυτρόποις ἀνομοίοις τικόν ἐστι τῷ πνεύματι. ὅμοιον ἐμφανισθῆναι εἰδωλον, δυσχερές δ' ἔτι καὶ ἐμπαραδοῦναι κανόνα. Διαφανές. ᾿Αθόλωτον. Τὸ μένον. Μὴ κινούμενον. Διατεθῆναι. Τυπωθῆναι εἰδωλοποιηθῆναι. Καὶ ὁ θολός. ' τεθολωμένος, ἢ μᾶλλον ἡ θόλωσις. Αλλη γὰρ ἡ θόλωσις τοῦ λευκοῦ, καὶ ἀλλοία τοῦ δοκοῦντος μέλανος, καὶ ἀλλοία τοῦ δοκοῦντος ἐρυθρού. Εν σχηματισμοῖς. Τοῦ ὕδατος ἢ ἑλικοειδέσινεὐθυπορικοῖς. Εἶτ᾽ οὖν. Εοικεν ἐντυχεῖν καὶ τοῖς τούτων περὶ φανταστικῆς καὶ περὶ μαντικῆς ὁ Συνέσιος. Μελάμπους. Ο Μελάμπους Αιγύπτιος ἦν ἱερο γραμματεὺς, καὶ ἱεροφάντης, καὶ μάντις ἄριστος. Οὗτος ἐξέδωκεν, ὡς φασὶ, καὶ τὰ ἐν Αἰγύπτῳ Ιερά τοῖς Ἕλλησιν, ὡς μιμήσασθαι καὶ ἐπιτηδεῦσαι καὶ αὐτοὺς ἐξ ἐκείνου ταῦτα· ἡ δὲ Φημονόη προφήτις ἦν τοῦ ᾿Απόλλωνος, ἐξαμέτροις χρωμένη χρησμοίς. Αξιώσει. Δογματίσει. Πυθώμεθα. Ερωτήσωμεν. Εξ ἀνομοίων. Εἰσὶ γὰρ καὶ ἐξ ὑέλων κάτοπτρα καὶ ἐξ σιδήρου καὶ ἐξ ἄλλης ὕλης. Περὶ τοῦ πνεύματος. Η ὡς οὐ περὶ διαφορᾶς πνεύματος εἰ ήκασιν, ἀλλ' ὡς μιᾶς φύσεως ἂν ἅπαν Εἶναι κανόνα. δάσκαλον τοῦ μέλλοντος. Καὶ γνώμονα. Οδηγὸν ὀρθόν. Διαφερόντων έμφέρειαν. Πολλοὶ γὰρ ὄναρ γάλα κτος πιόντες, ὑπαρ γαλήνην ἔσχοντο ἐπικειμένων θορύβων πάντες ὁμοίως, καίπερ διάφοροι ὄντες· οι. νου δ' αὖ πιόντες, ἐλυπήθησαν ὁμοίως διάφοροι όντες, καὶ μυρία ἕτερα. Οὐ μὴν ἐν ἅπασι τοῦτο καὶ ἀεὶ, ἀλλ' ἐν ἄλλοις καὶ ἄλλοις ἄλλως καὶ ἄλλως. Εμφέρειαν. Ομοιότητα. Ασαφές. Οίκοθεν. Διασπώμενον. Εἰς ἄλλα ἀντ' ἄλλων. Τὸ τοῦ προεκθορ. Τὸ μετὰ δύο ἐνιαυτοὺς ὑποθετέον γενησόμενον πράγμα, εἰ φανείη σήμερον ἐν τῷ φανταστικῷ, προεξέθορε τῆς οἰκείας τάξεως, καὶ γέν γονε προκυλίνδημα μή πω παρόντος πράγματος, καὶ φύσεως ἀτελοῦς ἐξάνθημα. "Ετι δὲ χαλεπ. Ἔτι δὲ, φησί, χαλεπώτερόν ἐστιν ἑλεῖν καὶ συναγαγεῖν κοινὴν μέθοδον ἐν ἑκάστῳ ἀνα θρώπων τρόπῳ. Ιδιοτροπίαν γάρ τινα γνώμης καὶ γνώσεως ἕκαστος τῶν ἀνθρώπων ἔχει. Διὸ καὶ τὰ φαντάσματα δείκνυται διαφόρως ἑκάστοις, καὶ ἄλλα ἄλλοις γίνονται δηλωτικά, καὶ οὐ ταὐτὰ τῶν αὐτῶν ἅπασι. Χαλεπὸν οὖν ἐστι συναγαγεῖν καὶ νοῆσαι τὸ ἐν ἑκάστῳ διαφόρως γινόμενον φάντασμα, καὶ παρκο πλήσιον ἀποφήνασθαι κοινῷ φαντάσματι, τοῦτ' ἔστι τοῖς ἄλλοις ὅμοιον, καὶ κοινὴν καὶ μίαν δοῦναι τού
'Er &.l.ly. “Ydatı. concussit somniorum rectitudinem et veritatem. Propterea, inquit, arduum est in tam variis discre pantibusque rebus, simile spectrum commonstrari, arduum præterea regulam tradere. In statu permanens. Non commota. Disponebatur. Informetur, et effigies suscipiat. Crassitudo. Inquinata et turbida, vel potius in quinamentum. Aliud est enim inquinamentum albi, aliud ejus quod nigrum videtur, aliud deni que ejus quod puniceum apparet. In alio. Aqua. Motus in plurimis figuris. Aquæ, aut tortuosis, aut recto tramite directis. Sive. Videtur consuetudinem et colloquium ha buisse cum quibusdam horum artificum de imagi natione ac divinandi arte Synesius Melampus. Hic Melampus Ægyptius erat rerum sacrarum et apud eos augustarum scriptor, ac cæ remoniarum antistes, necnon augurio clarissimus. Is, ut aiunt, Gracis tradidit Ægyptiorum sacra, ut ca imitarentur, et ipsi ab illo informati iisdem operam darent. Sed Phemonoe vates erat Apollinis in edendis oraculis versibus hexametris utens. Censebit. Dogmata tradet, præcepta dabit. Ex dispari materia. Sunt enim ex vitro specula, et ex chalybe, et alia materia. Circa spiritum. Vel de varietate spiritus non locuti sunt, sed quasi universum sit unius naturæ; fatidicum enim esse in rebus affirmarunt, quod sit fatidicus in imaginandi facultate. Esse requlam. Magistram futuri. Per omnia discrepantia similitudinem. Complła ribus enim inter somniandum lac bibentibus, inter vigilandum imminentium tumultuum serenitatem ac tranquillitatem omnes pariter habuere, quain vis inter se dissentientes essent. Rursum vino epoto molestiam perceperunt, simili ratione inter se discrepantes, et infinita alia, non tamen in om nibus istud semper fit, sed in aliis atque aliis ali ter atque secus. Si dissipetur. In alia aliorum loco. Prius exsilientis. Supponenda res est duobus per actis annis eventura, si hodie in imaginatione apparuerit, prius aufugit ex ordine domestico et peculiari, fitque provolutio rei nondum præsentis, ǝc naturæ imperfectæ efflorescens germen. Difficilius est. Praeterea vero, ait, magis arduum est assequi et colligere communem methodum in singulis hominum moribus. Nam hominum unus. quisque peculiarem quemdam consuetudinis habi tum, quoad ccnsilium, voluntatem et cognitionem, habet: idcirco vario modo phantasmats singulis demonstrantur, et alia aliis aliorum fiunt significa tiva, nec ipsa ipsorum omnibus; res est igitur plena laboris visa phantasmata colligere, et nosse quæ singulis hominibus distincte eveniunt, et com muni spectro compar atque æquale exprimere, hoe est, aliis simile, necnon communem unicuique omnibus particulatim hominibus horum dare do etrinam, quemadmodum fortassis sigillatim et se paratim animantibus communis animalis rationem ae definitionem assiguamus, quod sit substantia
col. 631–632page 53 of 59
PG 149:631των διδασκαλίαν ἅπασι τοῖς κατὰ μέρος ἀνθρώποις, ὥσπερ ἀποδιδόαμεν ἴσως τοῖς κατὰ μέρος καὶ καθ' ἕκαστα ζώοις τὸν λόγον τοῦ κοινοῦ ζώου, ὅτι οὐσία ἔμψυχος αισθητική· ὅτι δὲ κατὰ τὴν ἑκάστου γνώίτα μην καὶ γνῶσιν καὶ διάθεσιν, ἔστι δ' ὅτε καὶ καθ' ἣν ἕκαστος μερίζεται τέχνην, αἱ ὕπαρ τε καὶ ὄναρ δεί κνυνται προγνώσεις, δῆλον ἐντεῦθεν. Τῷ γὰρ τῶν Ασσυρίων βασιλεῖ Ναβουχοδονόσορ, ἅτε φιλοπόνως ἀσχολουμένῳ περὶ χρημάτων παντοίων εὑρέσεις και κτήσεις, ἔδειξεν ὁ Θεὸς τὸ μέλλον δι' εἰκόνος ἐκ χρυσ σοῦ καὶ ἀργύρου κατεσκευασμένης καὶ συνήθους αὐτῷ ὕλης. Ἔτι δὲ τοῖς μάγοις, ἅτε περὶ ἀστέρας καὶ τὰ; τούτων κινήσεις και στάσεις ἐνδιατρίβουσιν, ἔδειξε τὸ μυστήριον τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας δι' ἀστέ ρος· καὶ αὐτῷ ᾽Αβραὰμ μέλλοντι πρὸς Αίγυπτον ἀπαίρειν ἔδειξε τὰ μέλλοντα τούτῳ συμβήσεσθαι διὰ τῆς συνήθους αὐτῷ τέχνης· αὕτη δ᾽ ἦν ἡ Χαλδαϊκῇ γενεθλιολογία, καὶ πρόγνωσις έντομος. Λάβε γιοι γὰρ, φησὶν αὐτῷ ὁ Θεὸς, δάμαλιν τριετίζουσαν καὶ αἶγα τριετίζουσαν, καὶ διχοτόμησον, καὶ τὰ διχοτομήματα θὲς ἀντιπρόσωπον· 3 δὴ καὶ ποιή σας προέγνω, ὅτι πάροικον ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ ἐν γῇ οὐκ ἰδίᾳ, καὶ δουλεύσει ἔτη τετρακόσια, καὶ τὰ ἑξης. Φαντάσματι. Γράφεται καὶ φάντασμά τι ἐν τισὶ βιβλίοις, ἐν τισὶ δὲ φαντάσματι. Έδει γὰρ ἀμφότερα κεῖσθαι. Διὰ δὲ τὸ φορτικὸν τῆς φράσεως κεῖται ἐν ἐξ ἀμφοῖν, οἷον ἂν βούλοιτό τις· λαμβάνει δὲ οὖν ὅμως ἔξωθεν ἐλλειπτικῶς καὶ τὸ ἕτερον. Παραπλήσιον. "Ομοιον φάντασμα. Εξις. ᾿Απὸ συνήθους γνῶσις. "Α καί. Ενύπνια. 155. Σοφὸν δ᾽ ἄν. Καὶ ἀλλοτρόπως σοφὴν ἂν εἴη. Καινόν. Το καινότερον. Αγροικιεῖται. Μωρῶς διατεθείη. Εφημερίσι. Δήλον ἐντεῦθεν, ὅτι καὶ ὁ Συνέσιος οὗτος ἔγραψε βιβλίον ὀνείρους περιέχον ἑαυτοῦ, καὶ ὅσα ἐπηκολούθησε τοῖς τοιούτοις ὀνείροις αὐτοῦ. Ταῦτα γὰρ καλεῖ ἐπινυκτίδας, τοῦτ' ἔστι παρατη μειώσεις τῶν ἐν νυκτὶ γινομένων ὀνείρων, καὶ τῶν τούτοις ἐπακολουθησάντων καὶ ἐπισυμβάντων προγ μάτων. Ἐν ἑκατέρᾳ. Ἡμερινῇ καὶ νυκτερινή. Τῆς μέσης. Τῆς μήτε πρὸς τὸ βέλτιον, μήτε πρὸς τὸ χεῖρον. Υφ' ής. Παρατηρήσεως. Εγρηγορότα τε. Ωσπερ καὶ 'Αριστείδης ὁ ζήτωρ ἐποίησε. Σὺν γὰρ τοῖς ἄλλοις βιβλίοις αὐτὸς συνε γράψατο και βιβλίον ἕτερον περιέχον κατὰ λεπτίν τοὺς ὀνείρους αὐτοῦ, οὓς ἐν τῇ νόσῳ ἑώρα αὐτοῦ. Φιλόστρατος μέντοι ὁ Λήμνιος τους βίους των σοφι στῶν ἀναγράφων, μέμνηται καὶ τοῦ τοιούτου ῥήτου ρος, καί φησι περὶ αὐτοῦ τάδε· Ἀριστείδην δὲ τὸν εἴτε Εὐδαίμονος εἴτε εὐδαίμονα Αδριανοί μέν ἤνεγκαν· οἱ δὲ Αδριανοὶ πόλις οὐ μεγάλη ἐν Μυσοῖς. ᾿Αθῆναι δὲ ἤσκησαν κατὰ τὴν Ηρώδου ἀκμὴν, καὶ τὸ ἐν τῇ Ἀσίᾳ Πέργαμον, κατὰ τὴν
PAG. animata vi sentiendi prædita. Quod porro juxta uniuscujusque voluntatem, cognitionen, conside rationem ac dispositionem, interdum vero juxta eam artem, cujus unusquisque sit particeps vigi lando dormiendoque demonstrentur præcognitio nes, hinc patet. Nam Assyriorum regi Nabuchodo nosor nimirum strenue et alacriter occupato circa variarum pecuniarum inventionem ac possessio nem, ostendit Deus futurum per simulacrum auro argentoque exornatum et instructum, et ex illa materia confectum, quæ eidem ſamiliaris erat. Ma gis præterea toto animo et studio omni in astra corumque motus et collocationes incumbentibus, per stellam incarnatæ divinæe providentiae myste rium demonstravit. Et ipsi Abraham in Ægyptum profecturo res futuras indicavit, quæ ipsi eventu ræ erant, per artem sibi familiarem et assuetam ca autem erat Chaldaica divinatio ex hominum nativitate desumpta, et præscientia e sectione fi brarum hostiarum. Juvencam enim, dicit illi Deus, triennem, et capram trimam mihi sumito, ac duas in partes dividito, et partes bifariam divisas in an teconspectum ponito. Quod sane ubi fecisset, præ scivit semen suum peregrinum et acculam fore in terra aliena, et servitutis jugo detentum iri annos quadringentos: et quæ sequuntur. Phantasmati. Scribitur etiam, phantasma quod dam, in quibusdam libris, in aliis vero, phanta smuti; oportuit enim utrumque poni, sed propter insolentiam locutionis, unum ex ambobus positum est, quale quis voluerit: attamen extrinsecus su mit, defective et alterum. Ars. Cognitio a familiari et contubernali. Scitum porro. Alio etiammodo scitum et in dustrium fuerit. Horosa fuerit. Fatue, insolenter ac stupide constituta fuerit. Acta diurna. Hinc manifestum est Synesium scripsisse librum sua somnia et quæcunque cadem subsecuta sunt continentem: ea quippe vocat no cturna commentaria, sive somniorum adnotatio nes, quæ nocturno tempore eveniunt, et facta quæ eadem consecuta sunt et insuper accesscrual, In utraque. Diurna et nocturna. Media. Quæ neque ad id quod melius, nec ad id quot pejus est, vergit. Inter vigilandum. Ut Aristides orator fecit. Nam cum aliis voluminibus ipse composuit etiamı alte rum, quod juxta subtilitatem complectebatur sua somnia, quæ valetudine adversa obrutus viderat. Philostratus quidem certe Lemnius, Sophistarum vitam describens, mentionem hujus oratoris facit, atque ista de eo dicit: Aristidem, sive Endremonis, id est beati filium, sive beatum, Adriani produxe runt. Est autem (Adriani) exigua Mysiorum civitas. Athena vero eum instruxerunt, quo temporis Hero dis florebat ætas, et Pergamum in Asia, juxta Ari stoclis vocum obscuriorum interpretationem. Cum
col. 633–634page 54 of 59
PG 149:633Αριστοκλέους γλῶτταν. Νοσώδης δὲ ἐκ μειρα. κίου γενόμενος, οὐκ ἠμέλησε τοῦ πονεῖν. Τὴν μὲν οὖν ἰδέαν τῆς νόσου, καὶ ὅτι τὰ νεῖρα αὐτῷ ἐπεφρίκει, ἐν ἱεροῖς βιβλίοις αὐτὸς φράζει· τὰ βιβλία ταῦτα ἐφημερίδων ἐπέχει τινὰ αὐτῷ λό γον· αἱ δὲ ἐφημερίδες ἀγαθαὶ διδάσκαλοι τοῦ περὶ παντὸς εὖ διαλέγεσθαι. "Ο γε μήν Συνέσιος ἐνταῦθα προτρέπων ἅπαντας τοὺς δυναμένους γρά φειν μὴ καταναλίσκειν τὴν γλῶτταν εἰς ἑτέρας ἀνο ήτους ὑποθέσεις, ἀλλὰ γυμνάσιον ποιεῖσθαι καὶ ἐπί δειξιν τὰ περὶ τῶν ὀνείρων, καὶ τοιαύταις χρῆσθαι ἐφημερίσιν, ἐμνήσθη καὶ τῶν τοιούτων, ὁποῖα της λαδὴ διέξεισιν ὁ Λήμνιος Φιλόστρατος περὶ 'Ἀριστείδου του ρήτορος, προθυμοτέρους διὰ τῆς τοιαύτης μαρτυρίας ποιῶν τοὺς ἀκροατά;. ῾Ο Λήμνιος. Ο Φιλόστρατος. Μηδαμή. Η πικρότης. Ανεννοήτοις. Αμαθέσιν ἀνθρώποις. Ἡ δέ. Η φαντασία. Σὺν χρόνῳ. Η δὲ φαντασία, φησίν, ἀχρόνως ταῦτα φέρουσα δείκνυσιν, οὐχ ὡς εἴδη πολλά, τοῦτ' ἔστιν ὡς ποικιλίαν ἔχοντα, ἀλλ᾽ ἅμα πάντα καὶ ὡς ἕν. Καὶ ὀρέγοιτο. Δίδωσιν αὐτῇ τῇ φαντασία. Ενύπνιον. Ο ὄνειρος. Ολόμεθα. Φανταζόμεθα. "Απαν ὅ τι ἄν. Δείκνυσι γὰρ πολλάκις πλοῦτον τ δόξαν, ή γυναίκα εὐειδή, δοκιμάζουσα οἱονεὶ ὅπως ἔχει γνώμης καὶ προσπαθείας ἕκαστος περὶ τὰ ὑλικά. Βούληται. 'Η φαντασία. Τελειοτάτης. Τελειότατην ῥητορικήν λέγει τὴν ἀρχαίαν Σοφιστικήν, ἣν ῥητορικής φιλοσοφούσαν Εἰς ἑρμηνείας. Εἰς φράσεως ἀφορμὴν καὶ λογου Φιλόστρατος ὁ Λήμνιος καλεῖ ἐν τοῖς βίοις τῶν Σοφι γραφίαν. Τὰ φύσει. Φύσει γὰρ κεχώρισται τοῦ μέλιτος ἡ πικρότης, οἷον φύσει σύνεστιν ἡ γλυκύτη; τῷ μέσ λετι· ἀλλ᾽ ἐάν τις ἐν ὀνείροις ἴδῃ ὅτι ἐσθίει μέλι, ὑπερεντυγχάνει λύπῃ καὶ πικρίᾳ· καὶ τοὐναντίον, ἐάν τις αψίνθιον. Τῷ λόγῳ. Κατὰ λόγον τὸν ἀπείρω; ἔχοντα φαν τασίας. Φαντάσαι. Διδάξαι περὶ φαντασίας. Φαῦλον. Οὐ μικρόν. Τοῦ εἶναι. Ἐκ τοῦ μέλιτος ἡ γλυκύτης. στῶν. Διαλέγεται μὲν γὰρ, φησὶν, ὁ παλαιός Σου οιστὴς ὑπὲρ ὧν οἱ φιλοσοφοῦντες μετὰ πεποιθήσεως, ὡς εἰδώς· προοίμια δὲ ποιεῖται τῶν λόγων τι, ι Οἶδα καὶ τὸ γινώσκω, καὶ τὸ πάλαι διέσκεμμαι, καὶ βέβαιον ἀνθρώπῳ οὐδέν.» Ή δὲ τοιαύτη ἰδέα τῶν προοιμίων εὐγένειάν τε προηχεῖ τῶν λόγων, καὶ φρόνημα, καὶ κατάληψιν σαφή τοῦ ὄντος. Εοικε δὲ τῇ θεσπεσιῳδῷ τε καὶ χρηστηριώδες μαντικῇ. Καὶ γὰρ δὴ καὶ ὁ Πύθιος οὕτως τὰ πλεῖστα ἀποφαίνεται, λέγων, Οἶδα δ' ἐγὼ ψάμμου τ' ἀρισ Ομὸν, καὶ μέτρα θαλάσσης· καὶ, Τεῖχος τριτο
jam inde ab ineunte ætate incommoda infirmaque voletudine vexaretur, laborem non neglexit nec de trectavit, Igitur morbi speciem, et quod nervi eidem horrore torpescerent, ipsemet in divinis libris asse rit. Sed eos diurnorum actorum libros scripturus sibi quemdam sermonem applicat et accommodat; hæ porro ephemerides bonæ atque utiles sunt ma gistræ bene disserendi de qualibet re. Hoc utique in loco omnes, in quorum viribus situm est scribere, cohortatur Synesius, ne linguæ ac styli laborem impendant in alia absurda quædam argumenta, verum exercitationem ac specimen adhibeant circa ea quæ inter somniandum videntur, ac talibus utantur pro diurnis commentariis. Meminit quo que talium, qualia videlicet commemorat Lemnius Philostratus de Aristide oratore, alacriores prom ptioresque tali testimonio reddens auditores. Ad elocutionis argumentum. Ad politæ orationis facultatem, historiam solitumque sermonem. Cum natura. Etenim naturali succo a melle se juncta ae separata est amaritudo, sicuti natura dulcedo melli inest. Quod si quis cernat in somniis se mel comedere, dolori et amaritudini acerbita tique insuper fiet obvius: et contra, si quis absin thium. Oratione. Secundum imaginationem rudem om nique experientia carentem. Fingat. Doceat quod prodit e sua phantasia. Ex natura. Ut e melle dulcedo. Nullatenus. Acerbitas et amaritudo. Qui nihil apud se simile cogitarint. Imperitis bo minibus, Cum tempore. At phantasia, inquit, ista adferens citra omnem temporis mensuram ostendit, non tanquam multas species, hoc est, velut distinctam habentes varietatem, sed omnes simul nt unam. Atque porrigit. Ipsi phantasia largitur. Suspicione ducimur. Imaginamur. De quacunque re voluerit. Nam sæpenumero ostendit divitias, gloriam, aut mulierem specio sam, ita indicans prout unusquisque, quoad volun tatem et immodicam affectionem, animatus est circa res materiales. Voluerit. Phantasia. Absolutissimæ. Perfectissimam dicit rhetoricam antiquam captiosam et cavillatricem Sophistarum artem, quam rhetoricem philosophantem Philostra tus Lemmius vocat in Sophistarum vita. Disputat enim, inquit, priscus sophista his de rebus in quibus occupantur ii qui philosophia studio indulgent, cum animi fiducia, sicuti peritus. Orationum vero præ mia facit: < Hoc scio, et, illud novi, istud pridem consideravi, et, nihl homini stabile ac certum est. s Talis exordiorum species et verborum generosi tatem resonare facit, et intellectum, vinque animi, ac dilucidam rei comprehensionem et inventio nem. Adhæc similis est fatidicæ et in exprimendis oraculis perite divinationi. Etenim Pythius Apollo permulta ita exprimit. Mensuram pelagi tenco, numeros et arenœ.
col. 635–636page 55 of 59
PG 149:635γενεῖ ξύλινον διδοῖ ευρύοπα Ζεύς. Διελέγετο μένσεως καὶ ἐννοίας, καὶ δηλούντων ἐναργῶς τὸν ἐγκεί τὰ ἡ ἀρχαία σοφιστικὴ περὶ τῆς ἀνδρίας, περί τε δικαιοσύνης, ἡρώων τε πέρι καὶ θεῶν, καὶ ὅπη ἀπε σχημάτισται ἡ ἰδέα τοῦ κόσμου. Τελειοτάτης. Είτουν φιλοσοφίαν ἐξ ἔθους χρησ στοῦ συλλεγείσης, οἷα ἦν ἀρχαία. Νεανισκεύεται. Η ὡς δοκιμήν ποιεῖται. Ενδιδοΰφα. Παρεξιοῦσα. Τοῦ οἴεσθαι. Οίεται γάρ τις περὶ ἑαυτοῦ μεγάλα πρὸς ἀρετήν· ἔπειτα ὄναρ ἰδὼν τὰ τοῖς ἐμπαθέσι φιλούμενα, κέχηνε καὶ αὐτὸς οὐχ ἧττον ἐκείνων. Πειρωμένη γοῦν ἡ φαντασία καὶ δοκιμάζουσα, καὶ παραχωροῦσα τι πλέον τῆς οἰήσεως, ὑπολήψεως ἧς ἔχει τις περὶ ἑαυτοῦ, ἀποδείκνυσι τὸν ἄνθρωπον, ὅτι οὐκ ἀπαθῶς διάκειται περὶ τὰ θεάματα, ἀλλὰ ἢ ἰσχυρῶς συγκατατίθεται, ἢ ἰσχυρῶς ἀποκρούεται, ὡς ἕκαστο; ἔτυχε τὸν λογισμὸν ἀσχολῶν μεθημέραν περὶ τὰ πράγματα. Οἴεσθαι. Τῆς ὑπολήψεως. Προσπάθειαν. Σχέσεις. 154. Αποστυγοῦμεν. Μισοῦμεν. Οὐχ ἥκιστα. Η ὡς ἰσχυρῶς. Καθεύδουσιν. Ἡμῖν. Μειλιχιώτατον. Εὐφραντότερον. Ἐναπομόργνυσθαι. Εναπομένειν. 'Υπὲρ ζωήν. Τὴν καθημερινήν. Εἰ δή τις μέλοι. Εἰ οὖν βούλοιτό τις, φησιν, ἐγγράφως σημειοῦσθαι τοὺς ὀνείρους, ὀφείλει συντιθέναι τούτους δι᾿ ὀνομάτων καὶ ῥημάτων· εἶτ᾽ οὖν λέξεων δριμέως ἀπτομένων τῆς ὑποκειμένης ὑποθέμενον νοῦν· εἰ δὲ μή, νεκρὸν ἂν εἴη καὶ ἀνόητον τὸ σπούδασμα, μὴ δυνάμενον ἀγαγεῖν τὸν διδασκόμενον ἀκροατὴν ἐν τῇ αὐτῇ νοήσει καὶ ὑπολήψει, ὁποίαν καὶ αὐτὸς ἔσχε καὶ ἔχει ὁ γράφων καὶ διδάσκων. Αψυχα. Ανόητα καὶ νεκρά. 'Αλλ' ὅτου. Η ὡς ἕνεκα τοῦ διδάσκειν τὴν ἀκροα τὴν περὶ ὀνείρων. 'Εν ταυτῷ. Λέγω. Πάθει. Διαθέσει. Κινουμένων. Εμψύχων, ζώντων, φανερώς δη λούντων τὸν ἐγκείμενον νοῦν. Νικᾷ. Ἐν ὀνείροις. Χωρεῖ πάντα. Πάντα ταῦτα, φησὶν, εὐκόλως μὲν ἡ φαντασία χωρεῖ καὶ διδάσκει τὴν καθεύδοντα· ἡ δὲ λέξις δυσκόλως ἂν χωρήσειεν, ὥστε διδάξαι τον ἀκουστήν. Πῶς δ' ἄν. Η ὡς οὐ ῥᾳδίως. *Οναρ. Επίῤῥημα, ἢ ὡς καθ᾽ ὕπνους. *Οναρ ὁρᾷ. Ονομα, ἢ ὡς ὄνειρον. Διανέστη. Ετι καθεύδων, Οἱ μὲν οὖν. 'Αλωέως καὶ Ἰφιμεδείας παῖδες ἐγέ νοντο δύο, Ωτος καὶ Εφιάλτης, οἳ δὴ τὴν ἡλικίαν ὑπερμεγέθεις καὶ τὴν τοῦ σώματος ῥώμην ἀνυπόστατοι γενόμενοι καὶ ἀνυπέρβλητοι, έπαυσαν τους πλησιοχώρους πολέμους· καὶ διὰ τοῦτο ἐμυθεύθησαν ὅτι τὸν "Αρεα ἔδησαν· μυθεύονται δ' ὅτι καὶ πλέον τῆς ἀνθρωπίνης φρονήσαντες φύσεως, ἠβουλήθησαν ἀναθῆναι πρὸς οὐρανόν· διὰ ὄρη ἵρεσιν ἐπετίθουν, Παρνασῷ μὲν τὴν ῞Οσσαν· Θσσῃ δὲ τὸ Πήλιον, καὶ
PAG. El, Jupiter ex ligno muris Tritonida donat. Disserebat quidem vetus Sophistarum peritia de fortudine, de justitia, de diis et heroibus, et quem adinodum composita figurataque est mundi spe. cics. Absolutissimæ. Quippe quæ philosophia quædam sit ex optimis moribus decerpta, qualis erat velus. Juveniliter audet. Documentum præstat. Ultra opinionem. Cogitat enim aliquis de seipso magna, quantum ad virtutem: deinde dormiendo videns ea quæ iis, qui affectibus indulgent, grata amabiliaque sunt, ipse inhiat et intentus est, non minus quam illi. Itaque imaginatio periculum fa ciens, perpendens, indulgens, et quidpiam conce. dens ultra opinionem et conjecturam, quam quis de seipso habet, demonstrat hominem haud rigido, stupido immotoque animo affectum esse circa spe ctra. Verum aut fortiter annuit et assentitur, aut vehementer extrudit, ut unusquisque cogitationem assecutus est, se interdiu exercens in suis negotiis. Maxime suavis est. Majorem lætitiam afferens. Si certe quispiam debet. Ergo si quispiam volue rit, inquit, scribendo adnotare somnia, ex nonini bus ac verbis ea debet componere. Igitur postea dictionibus subjectam ad scribendum materiam et animi conceptionem acriter perstringentibus, et illustri ac dilucido dicendi genere positam senter tiam exprimentibus. Sin minus, mortuum fuerit et absurdum hoc studium, quippe quod impotens sit ad auditorem adducendum se disciplinæ tradentem in ipsam intelligentiam et comprehensionem, qua Tem ipsa habuit et habet qui scribit ac docet. Inanima. Indocta, crassa ac mortua. Cujus gratia. Veluti causa docendi anditorem, ut intelligat somnium. Moventibus. Animatis, viventibus ac dilucide sensum subjectum aperientibus. Vincit. Inter somniandum. Omnium capax est. Horum omnium, inquit, in promptu capax est fantasia, et ea dormientem do cet: ac compositio morose progredietur, ut instruat auditorem. Quo autem pacto. Quasi dicat, haud facile. Per quietem videt. Nomen vel somnium. Excitatur. Adhuc sonino sepultus. Ideoque Aloidæ. Aloci et Iphimediæ filii duo fue runt Otus et Ephialtes, qui statura prægrandes et immensi, et quantum ad corporis robur intolera biles, arrogantes et insuperabiles effecti, vicinis bellis finem imposuerunt: et ob id a poetis ficti sunt Martem in vincula conjecisse: fabulantur præterea eosdem ultra humanam naturam cogitan tes voluisse in cœlum ascendere, quocirca montes montibus imposuerunt, Parnasso quidem Ossam,
col. 637–638page 56 of 59
PG 149:637ἐφεξῆς ὁμοίως· ὅθεν ὑπὸ τοῦ Διὸς κεραυνωθέντες ἀπώλοντο. Οἱ μὲν οὖν. Οἱ τοῦ ᾿Αλωέως παῖδες Ωτος καὶ Εφιάλτης παρὰ τοῦ Διὸς κεραυνοῦνται. Ορη. Οσσαν καὶ τὸ Πήλιον. Ταῦτα γὰρ ὄρη περὶ Θετταλίαν. "Ομηρος δέ φησι ἐν Ὀδυσσεία, Οσσαν ἐπ' Ολύμπῳ μέμασαν θέμεν, αὐτὰρ ἐπ' "Οσση) Πήλιον εινοσίφυλλον, ἵν᾽ οὐρανὸς ἁμβατὸς εἴη. Ικάρου. Ὁ δὲ Ικαρος ἄνθρωπος ἦν καὶ αὐτός Αβουλήθη δὲ τὴν ἀστρονομίαν μαθεῖν, καὶ τοὺς τῶν ἀστέρων δρόμους· μὴ δυνάμενος δὲ ῥᾳδίως τὰς τῶν λόγων ἀποδείξεις συνιέναι, ἀπεῖπε μεταξὺ τῆς μαθήσεως· διὰ τοῦτο ἐμυθεύθη ὅτι προσεκόλλησεν ἑαυτῷ κήρινα πτερά, ἵνα πετασθῇ πρὸς οὐρανόν μεταξὺ δὲ τῆς πτήσεως τοῦ ἡλίου προσβαλόντος 5 αὐτῷ σφοδρότερον, ἐτάκησαν μὲν τὰ πτερά, αὐτὸς δὲ ἐπεπτώκει ἐν ᾧ μέρει τῆς θαλάσσης ἔτυχεν, ἀφ᾽ οὗ καὶ τὸ πέλαγος ἐκλήθη Ικάριον· εὐτυχεστέραν οὖν φησι τὴν πτῆσιν· καὶ πεσὼν ἐπνίγη ἐν τῇ θαλάσσῃ. Ορωμένην. Τὴν γῆν. Σημαίνεται. Σημειοῦται. Χαλεπόν. Εἶναι. Λεγόμενον. Μεθημέραν. Γίνεται. Ἐν ὕπνοις. Μετὰ γὰρ μικρόν. Η ὡς ἐνιαχῇ γὰρ ἐπὶ γῆς εὑρίσκεται. Οὐ γὰρ ἀπεδήμει, ἵνα φῶμεν ὅτι ἦλθεν ἐπὶ γῆς. Οὐδὲν γὰρ οὕτως. Οὐδὲν γὰρ ἕτερον τῶν ἐνυ τενίων ἴδιον ὡς τὸ κλέψαι τὸν μεταξύ χρόνον, καὶ ἀχρόνως δεῖξαι τὰ σὺν χρόνῳ καὶ πόνῳ τελούμενα τοῖς ἐγρηγορόσιν, οἷον χρημάτων κτήσιν, οἴκων πολυτέλειαν, σοφίας περιουσίαν, διάλεξιν πρὸς ἀγ γέλους, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Τὴν βληχήν. Τὴν τῶν προβάτων. Φωνήν. Εναρθρον. Υποθέσεων. Τῶν ἐν ὕπνοις. Τους λόγους. Τὸ λογογραφεῖν. Ἐγὼ γὰρ οἶμαι. Καὶ γὰρ κάν τοῖς ὕπνοις δι κοῦσιν ὁρᾶσθαι καὶ ἄλλα ζῶα πολλάκις ἀνθρώποις διαλεγόμενα, καὶ φυτὰ μεθιστάμενα αυθορμήτως, καὶ ἄνθρωποι δίκην πτηνῶν ἑπτάμενοι, καὶ τὸ σχῆμα πρὸς ἄλογα μεταβάλλοντες ζῶα, καὶ ἄλλα μυρία θεάματα τερατώδη. Φησὶν οὖν ὅτι καὶ οἱ τοὺς μύθους πλάσαντες ἀρχῆθεν ἐκ τῶν ὕπνων ἔσχον τὰς ἀφορμάς. Ὡς γὰρ ἡ τῶν ὕπνων ἐξουσία καὶ αὐτοῦ νομία δείκνυσιν ἀλλοκότους θέας, ἔμφασιν ἀμυδράν καὶ εἰκόνα τῆς ἀληθείας αἰνιγματώδη, καὶ οἷον εἰπεῖν προχαράγματα τῶν ὕπαρ ἐσομένων· οὕτω καὶ οἱ μῦθοι μετ' ἐξουσίας τινὸς πλάττουσιν ἀνθρωπίνῃ φωνῇ διαλεγόμενα φυτὰ καὶ λίθους καὶ ἄλογα ζώα, καὶ μυρία τοιαῦτα, ἐν οἷς ἐμφωλεύουσι μὲν σκιαγραφίαι τινὲς καὶ σπέρματα παραινέσεων ἀλη θῶν· ἡδονῆς δὲ πρόσωπον οἰκονομικῶς δεικνύουσε ταῖς λίχνοις τῶν πολλῶν ἀκοαῖς. Οἷς καὶ ταώς. Τοῖς μύθοις. Πρὸς τὴν αὐτονομίαν. Εξουσίαν, αὐθεντίαν.
Ossæ vero Pelium, ac deinceps similiter, unde a vuntur, ut nummorum possessionem, domorum Jove fulmine tacti perierunt. Ideoque. Aloei filii Otus et Ephialtes a Jove ful mine tacti fuerunt. Montes. Isti siquidem montes sunt in Thessalia Ait porro Homerus in Odyssea, 1. 11 Hi sunt conati imponere Pelio Ossam, Scilicet, atque Ossæ frondosum involvere Olympum. Icaro. Icarus et ipse homo erat: ca:erum astro nomiam discere voluit, ac siderum cursus. Sed cum non posset facile rationum demonstrationes intelligere, despondit animum interim ab hac scien tia: qua de causa fabulatum est eum sibi cereas alas conglutinasse, ut in coelum evolaret, sed in ipso volatu sole eidem occurrente ac vehementius insultante, liquefactæ sunt pennæ, ipse vero cecidit in eain partem maris, quæ ei sorte contigit, a quo pelagus Icarium appellatum est (feliciorem itaque dicit somniorum volatum), ac delapsus in mari suffocatus est. Adnotat. Quodam quasi signo nota. Evadit. Inter souniandum. Nam paulo post. Alicubi enim super terram inve nitur: neque peregre aberat, ut dicamus eum ve uisse in terram. Nihil enim. Nihil quippe aliud insomniorum est proprium ac peculiare, quam tempus interjectum obtegere, et citra temporis mensuram demonstrare 2ª quæ cum tempore et labore vigilantibus absol luxum et magnificentiam, sapientiæ abundantiam, cum angelis sermocinationem, et reliqua hujus modi. Balantem. Vocem ovium. Vocem. Articulatam et perfectam. Argumentorum. Quæ in somniis sese offerunt. Sermones. Libros scriptitare. Opinor. Nam et in somniis sibi videntur alia ani mantia identidem cam hominibus disceptare, arbo res suopte conatu et impulso transmutari, et ho mines instar volucrum volare, et quantum ad for mam figuramque in belluas rationis expertes con verti, et alia infinita monstruosa spectra. Proinde asserunt ii qui fabulas composuerunt ab initio ex ipsis somniis habuisse occasionem. Ut enim som niorum licentia et facultas prodigiosas atque inso lentes visiones ostendit, imbecillam speciem, et imaginem veritatis ænigmaticis velaminibus oper tam, et, ut ita loquar, priorum lineamentorum de signationes corum, quæ inter vigilandum eventura sunt sic et fabulæ cum licentia quadam affingunt et comminiscuntur plantas, lapides, necnon bruta animantia humana voce disserere, et complura ta lia, in quibus latitant adumbratæ quædam descri ptiones, et verarum cohortationum seminaria, et voluptatis larvam in rei domesticæ dispensatione avidæ multorum auditioni demonstrant. Libidinem. Licentiam, facultatem et potestatem.
col. 639–640page 57 of 59
PG 149:639135. Παρασκευήν. Γυμνασίαν, λογογραπλείστα διαδεχόμενος ὁ Διβάνιος ἐμελέτα, τὴν φίαν. Οἷς ἀρχή. ᾿Ανθρώποις. Τῆς τέχνης. "Οπερ προγύμνασμα. Τέλος. Τούτῳ σκοπός τῆς σπουδῆς. Ὥσπερ ἐπί. Ὡς μάτην ἀσκοῦσιν ἐπὶ τῶν μύ θων. Ευμάρεια. Ευκολία ζωῆς ἁμόχθου. Η λέξις. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ λέξις, φησί, περισπούδαστον ἂν εἴη ἐνταῦθα τοῖς φιλοτίμως γράφειν ἐθέλουσι περὶ ὀνείρων. Ἐφύλκια δὲ πραγμάτων φησὶ τὰς λέξεις, ὡς ἑπομένας τοῖς πράγμασιν εἰς δήλωσιν αὐτῶν. Γένοιτο. Η λέξις ἡ ἐπιδεικτική. Χαλῶντι. Κατιόντι ἐκ τοῦ ὕψους τῆς φιλοσοφίας, ὅτε βουληθείη γραφῇ παραδούναι τι θεώρημα. Εμμελετᾷν. ὡς ὁ ᾿Αριστείδης ἐν τῷ ὑπὲρ τῶν τεσσάρων. Πλουσίῳ. Ωσπερ ὁ Λιβάνιος ἐν μελέταις. στην. Υπήρχον. Τάλαντα. Λίτρας. Επιτηδείων. Φίλων ἐκείνοις. Μεταδιδάξ. Ύστερον. Μιὴ ὅτι. Οὐ μόνον οὐ φίλων. Πολίτην. Τοιαῦτα προβλήματα πολλά προτιθέασιν οἱ ῥήτορες ἀλλήλοις γυμνασίας ἕνεκα· καὶ μάλιστα πάντων Ερμογένης ὁ Ταρσεύς. ἂν τὰ ὅλην ὑπόθεσιν εἰς μῆκος ἐκτείνων, καὶ πλάττων, καὶ ὥσπερ σκιαμαχῶν, καὶ ἀγωνιζόμενος οὗταις. Μέμνητα: οὖν ἐνταῦθα ὁ Συνέσιος ἑνὸς τῶν προβλημάτων ἐκείνων· ἔστι δὲ τόδε· Πένης καὶ πλού σιος ἐχθροί· ὑπέσχετο ὁ πλούσιος θρέψειν τοὺς πολίτας, εἰ λάβοι τὴν πένητα πρὸς ρεσιν· ἔδωκεν ὁ δῆμος· οὐκ ἔθρεψεν ὁ πλού σιος τοὺς τοῦ πένητος υἱεῖς· ἀπέθανον λιμῷ καὶ κρίνεται φόνου. Μελετᾶται δὲ τὸ τοιοῦτον πρόβλημα κατὰ ῥητὸν καὶ διάνοιαν. Εννενηκοντούτης. Ἐνταῦθα του σοφιστοῦ Λε σανίου καθάπτεσθαι ἔοικεν, ὅς ἐς ἄκρον γῆρας ἐλάσας, προύργου τὸ μελετᾷν ἐποιεῖτο. Οὐ γὰρ ἄλλου οὐδενὸς εὑρίσκονται μελέται πλείους τῶν αὐτοῦ, οὐδὲ τόσαι. Ἡ δὲ μελέτη, φησί, σκιαγραφίᾳ τίς ἐστι καὶ προγυμνασμά τινος έργου. Ο δὲ τὴν σκιὰν τοῦ ἔργου διηνεκώς ὡς ἔργον ἀσκῶν ἔλαθεν ἀντ᾿ ἀληθείας ψεῦδος κρατῶν, καὶ πονών μάτην. Την παρασκευήν. Την σκιάν. 156. Παγκράτιον. Ολυμπιακούς ἀγῶνας πέντε φασί, πυγμήν, πάλην, δρόμον, ἀκόντιον καὶ δίσκον. Τὸ μέντοι παγκράτιον ἕτερόν τι ἦν. Σύνθετον γὰρ ἐκ πυγμῆς καὶ πάλης ἦν. Ἐξῆν γὰρ τῷ παγκρατιάζειν ἐθέλοντι οὐ μόνοις τοῖς νόμοις τῆς πάλης, ἀλλὰ καὶ τοῖς τῆς πυγμής χρῆσθαι προς
PAG. Ad comparationem elocutionis. Exercitationem ac solutam, orationem. Quibus artis princip. Hominibus. Artis. Quae prior est exercitatio. Finis. Huic est scopus studii. Quemadmodum in fabulis. Quod incassum fabu las meditantur. Vivendi facilitas. Morum suavitas in vita otiosa minime laboriosa. Dictio. Sed hoc in loco, inquit, stylus fuerit *magno studio affectatus ab his qui contentiose de somniis scribere volunt: cæterum dictiones rerum appendices dicit, utpote quæ res sequuntur ad ea rum explicationem, quemadmodum scapha sequi tur navim. Lusus fuerit. Dictio ad ostentationem compa rata. Relaxanti. sublimitate fastigioque philosophiæ descendenti, quando voluerit litterarum monumen tis aliquod disciplinæ speculamentum condonare. Exercere. Quemadmodum Aristides in lib. De quatuor. Locuplete. Sicuti Libanius in suis meditationi bus. Erant. Se hujus instituti auctores ostendebant. Necessariorum. Quibuscum familiaritate et ami citia juncti erant. Civem. Multa ejusmodi problemata et anfra ctuosas quæstiones rhetores exercitationis causa invicem proponunt, et maxime omnium Hermoge nes ille Tarsensis. Ex quibus permuita excerpens ἀνal PAG. Libanius ea meditabatur, et in his stylum exerce bat, totum argumentum in longitudinem et ampli ficationem extendens, et componens, ac veluti umbratile certamen exercens, et ita contendens. Itaque meminit hoc in loco Synesius unius illo rum problematum: et sic se habet: Quidam pau per et alter opulentus mutuo odio flagrabant pollicitus est autem dives se civibus alimenta sub ministraturum,si pauper morte plecteretur: concessit populus. At filios pauperis non educavit dives, sed ſame perierunt: tanquam in sordibus et in reatu cadis esset, accusatur locuples: talis quæestio me ditando exagitatur secundum dictum et sensum. Nonagenarius. Hic sophistam Libanium per stringere videtur, qui ad extremam senectutem progressus operæ pretium duxit in declamando studium collocare; nullius enim plures meditatio nes reperiuntur quam ipsius, nec tot. At medila tio, inquit, adumbrata quædam est descriptio ac præcedens exercitatio cujusdam operis. Qui autem operis umbram identidem ut opus exercet, impru denter et occulte mendacium pro veritate appre hendit, et incassum laborat. Praparationem. Umbram. Pancratium. Olympica certamina quinque esse dicunt, caestum, luctam, cursum, jaculum et dis scum erat quidem certe aliud etiam pancratium, quod constabat e pugilatu et lucta. Licebat enim ei qui quinquertio uti volebat et in eo se exercere, non modo leges luctæ, sed etiam pugilatus vincendi gratia adhibere. Hic igitur Synesius abusive hanc
col. 641–642page 58 of 59
PG 149:641τὸ νικῆται. Ἐνταῦθα δ' ὁ Συνέσιος παραχρῆται τῇ ὁ ἀλλὰ καὶ ἐν μέτρῳ ἡρωϊκῷ τὰ καθ᾿ αὐτὸν ἔγραψε. λέξει, καὶ παγκρατιάζειν φησὶ τὸ κατὰ πάντας ἀγῶνας κρατεῖν καὶ νικᾷν· ὥσπερ καὶ ἄλλαις ἀλλαχοῦ λέξεσι παραχρῆται· οἷον ἐν τῇ πρὸς τοὺς ἐπισκόπους περὶ ᾿Ανδρονίκου ἐπιστολῇ, ἔνθα φησίν, ὅτι Ἐγὼ μὲν προΰλεγον, ὡς ἐκ τῆς τυχούσης αἰτίας εἰς τὴν φύσιν επανελεύσεται ὁ ᾿Ανδρό νικος· οὔτε εἰκὸς ἀτολμότερον ἔσεσθαι, διὰ τὸ καὶ τό. Ενταῦθα γὰρ τὸ ἀτολμότερον ἐπὶ τοῦ θρα συτέρου εκλαμβάνει. Παγκράτιον. "Η ὡς πάντας ἀγῶνας νικῆσαι. Απολαύειν ἑαυτῶν. Τοῦτ' ἔστι τῶν οἰκείων λέγων αὐτοὶ, ἢ ὡς ὀφείλοντες καὶ κερδαίνειν αὐτοὶ τοὺς ἑαυτῶν λόγους καὶ τὴν σοφίαν. Αρχίλοχος. Ο Αρχίλοχος οὗτος ἀρχαῖος ἦν λυρικός ποιητής, ὃς οὐ μόνον πρὸς λύραν ᾔδεν, Τοῦτον ἐπαινεῖ καὶ Φιλόστρατος ἐν τοῖς βίοις τῶν σοφιστών. Παράγει γὰρ ἐκεῖνός τινα τῶν Σοφιστών λέγοντα, ῞Ομηρον μὲν φωνὴν σοφιστῶν, Αρχίλοχον δὲ πνεῦμα σοφιστών. Οὔτε γάρ. Ωσπερ ὁ Λιβάνιος ἐν ταῖς μελέταις. Τὸ μὲν ἡρωϊκόν. Ηρωϊκὸν καλεῖ φύλον τους στρατεύσαντας κατὰ τῆς Τροίας Ελληνας, οὓς ἐνδοξοτέρους, φησὶν, ἐποίησαν τοῖς ἑαυτῶν ποιή μασιν· ἑαυτοὺς δὲ ἀκλεεῖς εἴασαν, οὐδὲν περὶ τοῦ ἑαυτῶν βίου εἰπόντες οὗτοι ποιηταί. Ηρωϊκόν. Τοὺς ήρωας. Επικυδέστερον. Ενδοξότερον. Τῆς ἀρετῆς. Τῆς ποιητικής. Παρανομουμένην. Την καινοτομουμένην. Πιστεύηται. Ο χρόνος. Τὴν παρανομουμένην ὑφ᾽ ἡμῶν συγγραφήν,
vocem usurpat, et pancratium exercere dicit ni hil aliud esse, quam principatum tenere et vin cere, quemadmodum alibi aliis dictionibus abuti. tur. Veluti in epistola ad episcopos de Andronico, in qua dicit: Quia commemoravi equidem, tanquam e quacunque causa in naturam reversurum Andro. ricum nec decens ac consentaneum est eum formi #olosum fore, propter hoc et illud. Ibi enim nou imbellem pro audaciore et confidentiore usur pavil. Pancratium. Quasi ex omnibus certandi generi bus palmam reportare. Ex se ipsis incommodum percipere. Id est e suis domesticis orationibus privatisque commentis, ac si sua ipsorum studia et sapientiam deberent lucri facere. Archilochus. Is Archilochus vetus erat pocta ly ricus, qui non modo cecinit ad lyram, sed etiam heroico versu ea quæ sua ætate gesta sunt descri psit. Hunc summis laudibus exornat Philostratus in Sophistarum vita. Introducit enim ille quempiam sophistarum dicentem, Homerum quidem vocem esse sophistarum, Archilochum vero spiritum so plistarum. Neque enim. Velut Libanius in suis meditatio nibus. Heroum genus. Heroicum vocat genus, Græcos qui ad expeditionem Trojanam profecti sunt, quos illustriores clarioresque, inquit, suis poematibus effecerunt se ipsos vero inglorios et illaudatos esse passi sunt poetæ, nihil de sua ipsorum vita di centes. Virtutis amore. Poetices. Librum a nobis insolenter conscriptum(1). Con tra leges res novas molientem. Et est sensus: Si quis cupit litterarum monumentis relinquere ora tionem quæ a se ad postoros perveniat, inornalum et inconditum hunc librum contra cousuetudinem scriptum inquirat et evolvat. 4) Desunt in Greco verba ipsa Synesii, et eoruin (X plicatio, An de suo addidit interpres?
col. 643–644page 59 of 59
PG 149:643ΦΛΩΡΕΝΤΙΟΣ Η ΠΕΡΙ ΣΟΦΙΑΣ. δ' ορμώμενος οὗτος ἦν ὁ ἀνὴρ, καὶ ποίας πατρίδος politique»)-ΦΛΩΡΕΝΤΙΟΣ. Εχώμασέ τις ἐς τὴν ῾Ελλάδα Ξενοφάνης ὁ Θρασυμάχου, πολλὴν τῆς σοφίας ἐπίδειξιν ποιήσειν ἐπαγγελλόμενος, καὶ πρῶτα μὲν ἐς Καλυδώνα πόλιν μεγάλην τῶν Αἰτω λῶν ἐπεδήμησε· κἀκεῖθεν ἐς ἑτέραν πόλιν μεγάλην καὶ οὐδεμιᾷ τῶν πρωτείων παραχωροῦσαν ἐς λόγους ἐπόσαι ἐξ Αἰτωλῶν ἀρξάμεναι, μέχρι καὶ ἐς Λόκρους τῆς Οζόλας διήκουσι. ΚΡΙΤΟΒΟΥΛΟΣ. Πόθεν καὶ γένους; — ΦΛΩΡΕΝΤΙΟΣ. Οἶσθα, ὦ φίλε Κριτόβουλε, κόλπον τινὰ Ταραντίνων καλούμενον, στο νόν τε καὶ ἐς πολύ παρατείνοντα μῆκος, καὶ πόλιν μεγάλην πρὸς τὸ ἀρκτῷον κέρας κειμένην αὐτοῦ Λακεδαιμονίων ἄποικον; — ΚΡΙΤΟΒΟΥΛΟΣ. Εἰ μὲν ἄλλην τινὰ φῂς, οὐκ οἶδα, Φλωρέντιε· εἰ δὲ τὴν μετὰ τὸν Ιόνιον κόλπον, καὶ μάλα γε οἶδα. - ΦΛΩ. ΡΕΝΤΙΟΣ Οὗτος τοίνυν Ταραντίνων ὁ κόλπος, ὦ φίλε Κριτόβουλε, πρὸς μὲν δύσιν καὶ Ζέφυρον ἄνε μον ἀφίησι τὴν δευτέραν καλουμένην Ελλάδα, τὴν τῆς Πυθαγόρου σοφίας πάλαι αἱρεσιῶτιν· πρὸς δὲ ἕω τὴν Καλαβρῶν ἐπαρχίαν, ἥτις ἐν δεξιᾷ ἰόντι ἐ; ἄκραν Ἰαπυγίαν τῷ Ιονίῳ ξυνάπτει πελάγε:· ἐξ ἧς καὶ ὁ σοφὸς ἐκεῖνος ὤρμηται Ξενοφάνης. διαλέκτῳ γε μὴν κέχρηται, φύσει μὲν τῇ Λατίνων καὶ Ιταλῶν, βεβιασμένως δὲ καὶ τῇ γε Ελλάδα ταύτη καὶ ἐγχωρίῳ ἡμῖν. Η Ἐκεῖνον τοίνυν τὸν Ξενοφάνην, ἵνα ἄνωθεν αρξάμενος διηγήσωμαι, γένος μὲν ἐκ Καλαβρίας εἶναι ἡκούομεν, ὦ λῷστε Κριτόβουλε, τὴν δὲ σοφίαν οὐκ ἐκ Καλαβρίας, ἀλλ' ἐς τὰ βαθύτερα τῆς Ἰταλίας ἰόντα, ἀρύσασθαι, καὶ ταύτην οὐ παντοίαν καὶ πᾶσαν, ἀλλὰ μόνην την Αριστοτέλους ὅση περὶ τὰ φυσικὰ γίνεται καὶ ὅση περὶ συλλογισμούς, ἐπειδὴ καὶ αὐτή γε ἐς ταμάλιστα τοῖς ἐκεῖ Λατίνοις τε καὶ Ἰταλιώταις σπουδάζεται, οὐ και
EX NICEPHORI GREGORÆ DIALOGO INEDITO CUI TITULUS (Es ms. cod. Reg. Paris 2993 edidit Val. Parisol in Cantacuzène homme d' Etat et historien, Paris, 1845. Viri doctl analysin vernaculo sermone scriptam retinemus (*)). Le Florentius est un de ces dialogues dont Gré goras affectionnait la composition et dans lesquels il imite la manière de Platon et de Lucien, mais en core plus celle du dernier, tout en se flattant de reproduire les allures et le style du premier. Son but, dans celui-ci, est de raconter, en l'arrangeant, un colloque public qu'il eut avec Barlaam en 1330 out 31, et dans lequel il paraft que l'avantage lui resta. Il a lui-même fait mention de sa relation de cette espèce de tournois d'érudition dans son Histoi re XI, 10, et il assure ne l'avoir écrite qu'à la so! licitation de ses amis. Il y déguise les noms des per sonnages principaux sous des pseudonymes: ainsi lui-même, il devient Nicagoras (pseudonyme qui présente et le commencement de son premier nom et la fin du secondt); on reconnatt Metochite dans Métrodore, c'est probablement Synadène (à moins qu'on y soupçonne Cantacuzène lui-même) qui est Démarate; les deux partis (pour Andronic III et pour son petit-fils), sont nommés Héraclides et Cécropi des; de même les noms de lien (Athènes pour Byzance, Calydon pour Durazzo? la ville anonyme de Thessalie pour Thessalonique? etc.); et aussi l'ostracisme pour le simple bannissement.-Le dialogue est véritablement très-piquant sous plus d'un rapport; et il offre de l'intérêt pour l'histoire littéraire il est étonnant qu'il n'ait pas été encore publié. On nous saura gré d'en extraire quelques passages qui peuvent, même en atténuant les exa gérations de Grégoras, faire bien saisir les deux traits dominants du caractère de Barlaam. une grande outrecuidance et une grande légèreté, ce qui du reste n'empêche pas qu'il ne joignit en réa lité à des connaissances sur divers point (sans être encyclopédique comme il le prétendait) de la facili té et de la faconde. Voici comment Barlaam est mis en scène (après d'x ou douze pages de propos relatifs en partie aux affaires dut, au reste, avoir d'autant plus de facilité à l'apprendre que non-seulement, comme le remarque Grégoras, son pays natal avait été la Grande-Grèce, mais que le sud de la Grande Grèce avait appartenu jusqu'au onzième siècle à l'empire grec: il existe encore an fond des Cal bres (qu'au reste, nous ne confondons pas avec la Calabre de Barlaam), à Rossano surtout, des vesti ges de langue grecque. Il devait y en avoir bien plus dans le premier tiers du quatorzième siècle. quoique déjà l'italien fût formé. Après diverses interruptions de Critoboul, Flo rentius (qui sera le narrateur de l'entretien entre Grégoras et Barlaam) nous montre l'enfant de la Calabre voulant connaître la Grèce par lui-mėme et se båtant de venir en ce pays où il apprend to lérablement la langue, mais où ses prétentions de viennent démesurées et où l'orgueil lui tourne la tête, surtout après qu'il a quitté ses premières ré sidences (Calydon et une ville anonyme de Thessa lie) pour Athenes. (*) Vide etiam tomi superioris col. 762, ubi Dialogi initium legitur. Edit.
Page scan enlarged

Notebook

Full View