col. 829–830page 1 of 4
PG 14:829vocabulum, hodie, in Scriptura extendere præsens tempus in totum seculum, ut in illud Divul fatum est hoc verbum apud Judæos usque hodies;, et: Hic est pater Moabitarum usque in hodiernum diem et Hodie si vocem ejus audieritis, ne recedatis a Domino Itaque oranti latroni ut sui memoria babeatur in regno Dei, promittit Chri stus in vocabulo hodie se facturum, ut latro ipse secum sit in regno Dei in præsenti sæculo ante futu rum. Sed hoc per digressionem dictum sit in id quo de agimus. At vero discipulis volentibus sequi Jesum, non ut simpliciores rentur, corporaliter, sed ut significat illud 18: «Qui non tulerit crucem «suam, et me subsecutus fuerit, non est dignus meus esse discipulus, inquit nunc Dominus Quo ego abeo, vos non potestis venire nunc. Nam etiamsi sequi volebant Verbum Dei Filium, et con fiteri eum non offensi causa ipsius, nondum pote rant tamen hoc facere Nondum enim erat Spi ritus, quod nondum esset Jesus glorifcatus s.» 4 Et nullus potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto s. Caeterum abit [id est Filius Dei, » pergens ad sua itinera, quem quidem sequitur qui hoc est rationem,] sequitur; non potest vero sequi, qui seipsum non præparaverit pro digni tate illius, ad suum ipsius Patrem adducentis eos qui nihil non agunt ut possint illum sequi, et sequuntur eum, donec, ut Christo dignum est dicant Adbæsit anima mea post te ".. Verum cum secundus et tricesimus tomus Explanationum in Evange lium a Joanne traditum sufficientem scriptionem acceperit, illius sermonem hic finiemus quarta homilia in Acta. 457 Oportebal impleri Scripturam, quam prædixe ral Spiritus sanctus per os David de Juda ss: in quo 17 Psal. XCIV, 8. ts Matth. I, 10 Joan. XIII, 10 Gen. xix, 37. 18 Matth. XXVIII, Joan. vi, 59. 211 Cor. XII, 3. ss Psal. Lxi, 9. 38 Act. 1, 16. Codex Regius, Ibidem pro forte scribendum In codice Regio deest Codex Regius, Deest in codice Regio. Ambrosius Ferrarius in fine interpretationis sna sic lectorem alloquitur: • Lector amice, scito me in hoc libro vertendo summa usum esse fide, ac diligentia, ut nihil prorsus sit immutatum ab eo, quod scribit Auetor. Scito præterea me nihi! inve nisse in hoc libro, quod videatur decretis sanctæ matris Ecclesiæ adversari; nam si invenissem, aut librum non vertissem, aut locum signassem sus pectum. Tamen omnia judicio subjecta esse velim sanctissimæ matris Ecclesiæ, et quilibet caute, et cum judicio legat. › In qua solemni obtestatione Ferrarii candor, vel intelligentia rerum valde vi dentur requirenda. Nam præterquam quod paucula quædam vel a Græcis dissona, vel cum superiori bus male cohærentia reperiantur, quæ nonnun quam duximus emendanda, consulto aliqua perver sæ doctrinæ labe respersa detraxisse videtur; nec pauciora superesse passus est, quæ ab Ecclesiæ decretis non exiguo recedant intervallo. Hæc vern suis notata sunt locis, ac præsertim in Origenia nis. Desumptum est hocce fragmentum ex Phi locali capite septimo.λεται αὐτῷ ἀξιώσαντι μνησθῆναι αὐτοῦ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ τὸ ἐν τῷ ἐνεστηκότι αἰῶνι πρὸ: « τοῦ μέλλοντος ποιῆσαι αὐτὸν γενέσθαι σὺν αὐτῷ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο μὲν διὰ μέσου ‹ ἐν παρεκβάσει εἰς τὸ προειρημένον εἰρήσθω· τοῖς ";»: « δὲ μαθηταῖς ἀκολουθεῖν βουλομένοις τῷ Ἰησοῦ, οὐχ ".» ὡς ἂν οἱ ἁπλούστεροι ὑπολάβοιεν σωματικῶς, ἀλλ' ὡς δηλοῖ τό ι "Ος ἂν μὴ ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθήσῃ ὀπίσω μου, οὐκ ἔστι μου ἄξιος εἶναι μαθητής, ο φησὶ νῦν ὁ Κύριος ὅτι, «Ὅπου ἐγὼ ὑπά γω, ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν ἄρτι· ν εἰ γὰρ ἐδού λοντο ἀκολουθεῖν τῷ λόγῳ, καὶ ὁμολογεῖν αὐτὸν μὴ σκανδαλιζόμενοι ἐν αὐτῷ, ἀλλ᾽ οὐκ ἐδύναντο πω τοῦτο ποιεῖν· Οὔπω γὰρ ἦν Πνεῦμα, ὅτι Ἰησοῦς οὔπω ἐδοξάσθη. Καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν, Κύριος, 19: ‹ Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ.» "Απεισι δὲ ὁ Λό- » γος τὰς ἑαυτοῦ πορείας· καὶ ἀκολουθεῖ μὲν αὐτῷ ὁ Λόγῳ ἑπόμενος· οὐ δύναται δὲ ἀκολουθεῖν ὁ μὴ εὐτρεπισμένος ἀξίως αὐτοῦ ὡς κατ' ἴχνη βαίνειν τοῦ λόγου ὁδηγοῦντος πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα τοὺς πάντα πράττοντας, ἵνα καὶ δύνωνται αὐτῷ ἔπεσθαι, καὶ ἀκολουθῶσιν αὐτῷ, ἕως ἂν εἴπωσιν ἀξίως Λόγος ] τῷ Χριστῷ· ο Εκολλήθη οπίσω σου ἡ ψυχή μου. Αυτάρκη δὲ περιγραφὴν εἰληφότος τοῦ λ' τῶν εἰς λόγον, [ τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιον ἐξηγητικῶν, αὐτοῦ που καταπαύσομεν τὸν λόγον. Λείπουσιν οἱ τόμοι τριακοστός τρίτος, καὶ τριακοστός τέταρτος, καὶ τριακοστὸς πέμπτος, καὶ τριακοστὸς ἕκτος, καὶ τριακοστὸς ἑβδομος, καὶ τριακοστὸς ὄγδοος, καὶ τριακοστὸς ἔνατος. ΕΚ ΤΩΝ ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΕΙΣ ΤΑΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ. Ἐκ τῆς εἰς τὰς Πράξεις ομιλίας δ'. Έδει πληρωθῆναι τὴν Γραφὴν, ἣν προεῖπε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον δια στόματος Δαυίδ περὶ Ἰούδα ἀπὸ τοῦ ἐν τῇ σήμερον ἡμέρᾳ ἐπαγγέλλεται. αὐτῷ ἀξιώσαντι, αὖ τῷ ἀξιώσαντι. Σὺν αὐτῷ. σύν. εὐτρεπισμένος, ὥστε εὐτόνως κατ' ίχνη. "Αν ἀξίως.λεται αὐτῷ ἀξιώσαντι μνησθῆναι αὐτοῦ ἐν τῇ
βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ τὸ ἐν τῷ ἐνεστηκότι αἰῶνι πρὸ: «
τοῦ μέλλοντος ποιῆσαι αὐτὸν γενέσθαι σὺν αὐτῷ
ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο μὲν διὰ μέσου ‹
ἐν παρεκβάσει εἰς τὸ προειρημένον εἰρήσθω· τοῖς ";»: «
δὲ μαθηταῖς ἀκολουθεῖν βουλομένοις τῷ Ἰησοῦ, οὐχ ".»
ὡς ἂν οἱ ἁπλούστεροι ὑπολάβοιεν σωματικῶς, ἀλλ'
ὡς δηλοῖ τό ι "Ος ἂν μὴ ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ,
καὶ ἀκολουθήσῃ ὀπίσω μου, οὐκ ἔστι μου ἄξιος εἶναι
μαθητής, ο φησὶ νῦν ὁ Κύριος ὅτι, «Ὅπου ἐγὼ ὑπά
γω, ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν ἄρτι· ν εἰ γὰρ ἐδού
λοντο ἀκολουθεῖν τῷ λόγῳ, καὶ ὁμολογεῖν αὐτὸν μὴ
σκανδαλιζόμενοι ἐν αὐτῷ, ἀλλ᾽ οὐκ ἐδύναντο πω
τοῦτο ποιεῖν· Οὔπω γὰρ ἦν Πνεῦμα, ὅτι Ἰησοῦς
οὔπω ἐδοξάσθη. Καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν, Κύριος, 19: ‹
Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ.» "Απεισι δὲ ὁ Λό- 456»
γος τὰς ἑαυτοῦ πορείας· καὶ ἀκολουθεῖ μὲν αὐτῷ ὁ
Λόγῳ ἑπόμενος· οὐ δύναται δὲ ἀκολουθεῖν ὁ μὴ εὐτρε
πισμένος ἀξίως αὐτοῦ ὡς κατ' ἴχνη βαίνειν τοῦ
λόγου ὁδηγοῦντος πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα τοὺς
πάντα πράττοντας, ἵνα καὶ δύνωνται αὐτῷ ἔπεσθαι,
καὶ ἀκολουθῶσιν αὐτῷ, ἕως ἂν εἴπωσιν ἀξίως Λόγος ]
τῷ Χριστῷ· ο Εκολλήθη οπίσω σου ἡ ψυχή μου.
Αυτάρκη δὲ περιγραφὴν εἰληφότος τοῦ λ6' τῶν εἰς λόγον, [
τὸ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιον ἐξηγητικῶν, αὐτοῦ
που καταπαύσομεν τὸν λόγον.
Λείπουσιν οἱ τόμοι τριακοστός τρίτος, καὶ τριακοστός τέταρτος, καὶ τριακοστὸς πέμπτος, καὶ τριακο
στὸς ἕκτος, καὶ τριακοστὸς ἑβδομος, καὶ τριακοστὸς ὄγδοος, καὶ τριακοστὸς ἔνατος.
ΕΚ ΤΩΝ
ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΕΙΣ ΤΑΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ.
Ἐκ τῆς εἰς τὰς Πράξεις ομιλίας δ'.
Έδει πληρωθῆναι τὴν Γραφὴν, ἣν προεῖπε τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον δια στόματος Δαυίδ περὶ Ἰούδα
ἀπὸ τοῦ ἐν τῇ σήμερον ἡμέρᾳ
ἐπαγγέλλεται. αὐτῷ ἀξιώσαντι,
αὖ τῷ ἀξιώσαντι.
Σὺν αὐτῷ. σύν.
εὐτρεπισμένος, ὥστε εὐτόνως
κατ' ίχνη.
"Αν ἀξίως.
vocabulum, hodie, in Scriptura extendere præsens
tempus in totum seculum, ut in illud Divul
fatum est hoc verbum apud Judæos usque hodies;,
et: Hic est pater Moabitarum usque in hodiernum
diem et Hodie si vocem ejus audieritis, ne
recedatis a Domino Itaque oranti latroni ut
sui memoria babeatur in regno Dei, promittit Chri
stus in vocabulo hodie se facturum, ut latro ipse
secum sit in regno Dei in præsenti sæculo ante futu
rum. Sed hoc per digressionem dictum sit in id
quo de agimus. At vero discipulis volentibus sequi
Jesum, non ut simpliciores rentur, corporaliter,
sed ut significat illud 18: «Qui non tulerit crucem
«suam, et me subsecutus fuerit, non est dignus meus
esse discipulus, inquit nunc Dominus Quo
ego abeo, vos non potestis venire nunc. Nam
etiamsi sequi volebant Verbum Dei Filium, et con
fiteri eum non offensi causa ipsius, nondum pote
rant tamen hoc facere Nondum enim erat Spi
ritus, quod nondum esset Jesus glorifcatus s.» 4 Et
nullus potest dicere, Dominus Jesus, nisi in Spiritu
sancto s. Caeterum abit [id est Filius Dei,
» pergens ad sua itinera, quem quidem sequitur qui
hoc est rationem,] sequitur; non potest
vero sequi, qui seipsum non præparaverit pro digni
tate illius, ad suum ipsius Patrem adducentis eos
qui nihil non agunt ut possint illum sequi, et sequuntur eum, donec, ut Christo dignum est dicant
Adbæsit anima mea post te ".. Verum cum secundus et tricesimus tomus Explanationum in Evange
lium a Joanne traditum sufficientem scriptionem acceperit, illius sermonem hic finiemus
quarta homilia in Acta.
457 Oportebal impleri Scripturam, quam prædixe
ral Spiritus sanctus per os David de Juda ss: in quo
17 Psal. XCIV, 8.
ts Matth. I,
10 Joan. XIII,
10 Gen. xix, 37.
18 Matth. XXVIII,
Joan. vi, 59. 211 Cor. XII, 3. ss Psal. Lxi, 9. 38 Act. 1, 16.
Codex Regius,
Ibidem pro forte
scribendum
In codice Regio deest
Codex Regius,
Deest in codice Regio.
Ambrosius Ferrarius in fine interpretationis
sna sic lectorem alloquitur: • Lector amice, scito
me in hoc libro vertendo summa usum esse fide, ac
diligentia, ut nihil prorsus sit immutatum ab eo,
quod scribit Auetor. Scito præterea me nihi! inve
nisse in hoc libro, quod videatur decretis sanctæ
matris Ecclesiæ adversari; nam si invenissem, aut
librum non vertissem, aut locum signassem sus
pectum. Tamen omnia judicio subjecta esse velim
sanctissimæ matris Ecclesiæ, et quilibet caute,
et cum judicio legat. › In qua solemni obtestatione
Ferrarii candor, vel intelligentia rerum valde vi
dentur requirenda. Nam præterquam quod paucula
quædam vel a Græcis dissona, vel cum superiori
bus male cohærentia reperiantur, quæ nonnun
quam duximus emendanda, consulto aliqua perver
sæ doctrinæ labe respersa detraxisse videtur; nec
pauciora superesse passus est, quæ ab Ecclesiæ
decretis non exiguo recedant intervallo. Hæc vern
suis notata sunt locis, ac præsertim in Origenia
nis.
Desumptum est hocce fragmentum ex Phi
locali capite septimo.
col. 831–832page 2 of 4
Præfatio Rufini in Explanationem super Epistolam Pauli at Romanos
PG 14:831ORIGENIS RUFINI PRESBYTERI AD HERACLIUM psalmo de Juda scriptum est. Dixerit fortasse quispiam Spiritum sanctum non loqui; manifeste enim Servatoris sermo est dicentis: Deus, laudem meam ne relicseris ; quia os peccatoris, et os fraudulenti in me apertum est, et quæ deinceps, usque ad ea verba : et episcopatum ejus accipiat alter. Quomodo igitur, si Servator est qui hæc dicit, ait Petrus : Oportebat impleri Scripturam, quam prædixerat Spiritus sanctus per os David ? Forsitan igitur quod hic docemur tale est. Personas fingit Spiritus sanctus in prophetis; et si personam induxerit Dei, non est Deus qui loquitur, sed Spiritus sanctus ex persona Dei loquitur. Si Christum induxerit, non est Christus qui loquitur, sed Spiritus sanctus ex persona Christi loquitur. Ita et si personaın prophetæ exhibuerit, vel hujus aut illius populi, quamcunque tandem personam introducit, Spiritus sanctus est, qui omnes illas personas fingit. Præfatio in Explanationem Origenis super Epistolam Pauli ad Romanos. 458 Volentem ne parvo subvectum navigio oram tranquilli littoris stringere, et minutos de Græcorum stagnis pisciculos legere, in altum, frater Heracli, laxare vela compellis, relictoque opere, quod in transferendis Homiliis Adamantii senis habebam, suades ut nostra voce quindecim (64) ejus volumina, quibus Epistolam Pauli ad Romanos disseruit, explicemus : in quibus ille dum sectatur Apostoli sensum, in tam profundum pelagus aufertur (63), ut metus ingens sit illuc eum sequenti (66), ne magnitudine sensuum, velut immanitate opprimatur undarum. Tum deinde nec illud aspicis, quod tenuis mihi est spiritus ad implendam ejus tam magnificam dicendi tubam. Super omnes autem difficultates est, quod interpolati sunt ipsi libri. Desunt enim ſere apud omnium bibliothecas (incertum sane quo casu) aliquanta ex ipso corpore volumina; et hæc adimplere, atque in Latino opere integram (67) consequentiam dare, non est mei ingenii, sed, ut tu credis qui hac exigis, muneris fortasse dirini. Addis autem, ne quid laboribus meis desit, ut omne hoc quindecin (48) voluminum corpus, quod Græcus sermo ad quadraginta fere aut eo amplius millia versuum produxerit, abbreviem, et ad media, si fieri potest, spatia coarctem. Dura satis imperia, et tanquam ab eo qui pondus operis hujus scire nolit, imposita. Aggrediar tamen, si forte orationibus tuis, quæ mihi tanquam homini impossibilia videntur, aspirante Domino, possibilia fiant. Sed ipsum jam, si videtur, Origenem, qualiter præfationem suscepti operis dirigal, audiamus. Vallis-claræ, et unus Regius habent decem. Sed juxta Cassiodorum legendum videtur viginti. (65) Libri antea editi, effertur. Ms. unus Regius, affertur, male. hantur, et hæc adimplere in Latino opere, et intest Psal. cv, 2. Neque in hoc solum psalmo, sed et in xL πται. etiam et Liv Judæ nequitia et crimina produntur. HUETIUS. (64) Ita potiores mss. Manuscriptus vero codex (66) Ita potiores mss. Editi vero, et mss. qui- .dam, sequi... opprimar (al. opprimamur) undarum. Deinde.ne illud quidem aspicis, etc. (67) In quibusdam mss. legitur: Desunt enim fere (al. pene) apud omnium bibliothecas. Incertum sane quo casu aliquanta ex ipso corpore volumina subiragram, etc. Sed rectius cæteri mss. et editi ut in nostro textu. (68) Ita mss. plerique, et editi. Cæteri vero mss., alius decem, alii duodecim.Δ ἐν ᾧ ψαλμῷ τὰ περὶ τοῦ Ἰούδα γέγραπται (63). ΕΙποι τις ἂν, ὅτι οὐ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λαλεῖ· σαφῶς γὰρ τοῦ Σωτῆρος εἰσιν οἱ λόγοι λέγοντος· Ὁ Θεός, τὴν αἴνεσίν μου μὴ παρασιωπήσης· ὅτι στόμα ἁμαρτωλοῦ, καὶ στόμα δολίου, ἐπ' ἐμὲ ἠνοίχθη καὶ τὰ ἑξῆς ἕως· Καὶ τὴν ἐπισκοπὴν αὐτοῦ λάβοι ἕτερος. Πῶς οὖν, εἰ ὁ Σωτὴρ ἐστιν ὁ ταῦτα λέγων, φησὶν ὁ Πέτρος· Ἔδει πληρωθῆναι τὴν Γραφήν, ἣν προεῖπε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διά στόματος Δαυΐδ ; Μήποτε οὖν ὁ διδασκόμεθα ἐνταῦθα, τοιοῦτόνἐστι. Προσωποποιεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν τοῖς προ φήταις· καὶ ἐὰν προσωποποιήσῃ τὸν Θεὸν, οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς ὁ λαλῶν, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ λαλεῖ· καὶ ἐὰν προσωποποιήσῃ τὸν Χριστὸν, οὐκ ἔστιν ὁ Χριστὸς ὁ λαλῶν, ἀλλὰ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅγιον ἐκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ λαλεῖ. Ούτω, καν προσωποποιήσῃ τὸν προφήτην, ἢ τὸν λαὸν ἐκεῖ νον, ἢ τὸν λαὸν τοῦτον, ἢ ὅ τι δήποτε προσωποποιεί, τὸ ἅγιον Πνεῦμά ἐστι τὸ πάντα προσωποποιοῦν. (63) Εν ᾧ ψαλμῷ τὰ περὶ τοῦ Ἰούδα γέγρα-ORIGENIS
RUFINI PRESBYTERI
AD HERACLIUM
psalmo de Juda scriptum est. Dixerit fortasse quis-
piam Spiritum sanctum non loqui; manifeste enim
Servatoris sermo est dicentis: Deus, laudem meam
ne relicseris ; quia os peccatoris, et os fraudulenti in
me apertum est, et quæ deinceps, usque ad ea
verba : et episcopatum ejus accipiat alter. Quo-
modo igitur, si Servator est qui hæc dicit, ait
Petrus : Oportebat impleri Scripturam, quam præ-
dixerat Spiritus sanctus per os David ? Forsitan igi-
tur quod hic docemur tale est. Personas fingit Spi-
ritus sanctus in prophetis; et si personam induxerit
Dei, non est Deus qui loquitur, sed Spiritus sanctus
ex persona Dei loquitur. Si Christum induxerit,
non est Christus qui loquitur, sed Spiritus sanctus
ex persona Christi loquitur. Ita et si personaın
prophetæ exhibuerit, vel hujus aut illius populi,
quamcunque tandem personam introducit, Spiritus
sanctus est, qui omnes illas personas fingit.
Præfatio in Explanationem Origenis super Epistolam Pauli ad Romanos.
458 Volentem ne parvo subvectum navigio oram tranquilli littoris stringere, et minutos de Græcorum
stagnis pisciculos legere, in altum, frater Heracli, laxare vela compellis, relictoque opere, quod in transferendis
Homiliis Adamantii senis habebam, suades ut nostra voce quindecim (64) ejus volumina, quibus Epistolam
Pauli ad Romanos disseruit, explicemus : in quibus ille dum sectatur Apostoli sensum, in tam profundum
pelagus aufertur (63), ut metus ingens sit illuc eum sequenti (66), ne magnitudine sensuum, velut imma-
nitate opprimatur undarum. Tum deinde nec illud aspicis, quod tenuis mihi est spiritus ad implendam ejus
tam magnificam dicendi tubam. Super omnes autem difficultates est, quod interpolati sunt ipsi libri. Desunt
enim ſere apud omnium bibliothecas (incertum sane quo casu) aliquanta ex ipso corpore volumina; et hæc
adimplere, atque in Latino opere integram (67) consequentiam dare, non est mei ingenii, sed, ut tu credis
qui hac exigis, muneris fortasse dirini. Addis autem, ne quid laboribus meis desit, ut omne hoc quindecin (48)
voluminum corpus, quod Græcus sermo ad quadraginta fere aut eo amplius millia versuum produxerit, abbre-
viem, et ad media, si fieri potest, spatia coarctem. Dura satis imperia, et tanquam ab eo qui pondus operis
hujus scire nolit, imposita. Aggrediar tamen, si forte orationibus tuis, quæ mihi tanquam homini impossibi-
lia videntur, aspirante Domino, possibilia fiant. Sed ipsum jam, si videtur, Origenem, qualiter præfationem
suscepti operis dirigal, audiamus.
Vallis-claræ, et unus Regius habent decem. Sed
juxta Cassiodorum legendum videtur viginti.
(65) Libri antea editi, effertur. Ms. unus Regius,
affertur, male.
hantur, et hæc adimplere in Latino opere, et inte-
Δ ἐν ᾧ ψαλμῷ τὰ περὶ τοῦ Ἰούδα γέγραπται (63). ΕΙ-
ποι τις ἂν, ὅτι οὐ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λαλεῖ· σαφῶς
γὰρ τοῦ Σωτῆρος εἰσιν οἱ λόγοι λέγοντος· Ὁ Θεός,
τὴν αἴνεσίν μου μὴ παρασιωπήσης· ὅτι στόμα
ἁμαρτωλοῦ, καὶ στόμα δολίου, ἐπ' ἐμὲ ἠνοίχθη
καὶ τὰ ἑξῆς ἕως· Καὶ τὴν ἐπισκοπὴν αὐτοῦ λάβοι
ἕτερος. Πῶς οὖν, εἰ ὁ Σωτὴρ ἐστιν ὁ ταῦτα λέγων,
φησὶν ὁ Πέτρος· Ἔδει πληρωθῆναι τὴν Γραφήν,
ἣν προεῖπε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διά στόματος
Δαυΐδ ; Μήποτε οὖν ὁ διδασκόμεθα ἐνταῦθα, τοιοῦτόν
ἐστι. Προσωποποιεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν τοῖς προ
φήταις· καὶ ἐὰν προσωποποιήσῃ τὸν Θεὸν, οὐκ ἔστιν
ὁ Θεὸς ὁ λαλῶν, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκ προσώ
που τοῦ Θεοῦ λαλεῖ· καὶ ἐὰν προσωποποιήσῃ τὸν
Χριστὸν, οὐκ ἔστιν ὁ Χριστὸς ὁ λαλῶν, ἀλλὰ τὸ Πνεῦ
μα τὸ ἅγιον ἐκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ λαλεῖ. Ούτω,
καν προσωποποιήσῃ τὸν προφήτην, ἢ τὸν λαὸν ἐκεῖ
νον, ἢ τὸν λαὸν τοῦτον, ἢ ὅ τι δήποτε προσωποποιεί,
τὸ ἅγιον Πνεῦμά ἐστι τὸ πάντα προσωποποιοῦν.
(63) Εν ᾧ ψαλμῷ τὰ περὶ τοῦ Ἰούδα γέγρα-
st Psal. cv, 2.
Neque in hoc solum psalmo, sed et in xL
πται.
etiam et Liv Judæ nequitia et crimina produntur.
HUETIUS.
(64) Ita potiores mss. Manuscriptus vero codex
(66) Ita potiores mss. Editi vero, et mss. qui-
.dam, sequi... opprimar (al. opprimamur) undarum.
Deinde.ne illud quidem aspicis, etc.
(67) In quibusdam mss. legitur: Desunt enim fere
(al. pene) apud omnium bibliothecas. Incertum sane
quo casu aliquanta ex ipso corpore volumina subira-
gram, etc. Sed rectius cæteri mss. et editi ut in
nostro textu.
(68) Ita mss. plerique, et editi. Cæteri vero mss.,
alius decem, alii duodecim.
col. 833–834page 3 of 4
COMMENT. IN EPIST. AD ROM. PRÆFATIO.
ORIGENIS
COMMENTARIORUM IN EPISTOLAM S. PAULI AD ROMANOS PRÆFATIO.
Quod cæteris apostoli Pauli Epistolis difficilior A propositum sequor, ad palmam supernæ vocationis
putatur ad intelligendum hæc quæ ad Romanos scri-
pta est, duabus mihi videtur fieri ex causis. Una,
quod elocutionibus interdum confusis et minus ex-
plicitis utitur; alia, quod quæstiones in ea plurimas
movet, et eas præcipue, quibus innitentes hæretici
astruere solent quod uniuscujusque gestorum causa
non ad propositum debeat, sed ad naturæ diversi-
tatem referri; et ex paucis hujus Epistolæ sermoni-
bus totius Scripturæ sensum, qui arbitrii libertatem
concessam a Deo homini docet, conantur evertere.
Propter quod deprecantes prius Deum, qui docel
kominem scientiam ", et qui dat per Spiritum ver-
bum sapientiæ ”, quique illuminat omnem hominem
venientem in hunc mundum ", ut dignos nos facere
dignetur intelligere parabolas, et obscuros sermo-
nes, dictaque sapientium et ænigmata *, ita demum
explanationis Epistolæ (69) Pauli ad Romanos con-
tingemus exordium, præmittentes hæc quæ ab stu-
diosis observari solent, quod videtur Apostolus in hac
Epistola perfectior fuisse quam in cæteris. Etenim
cum primam ad Corinthios scriberet, erat quidem in
magnis profectibus; aliquid tamen de se velut nuta-
bundus (70) eloquitur, cum dicit: Sed macero cor-
pus meum, et servituti subjicio, ne forte cum aliis præ-
dicaverim,ipse reprobus efficiar”. Sed et ad Philippen-
ses 459 scribens, quiddam in se minus adhuc esse
illius, quam postea assecutus est, perfectionis
ostendit, cum dicit conformari se morti Christi, si
quomodo occurrat in resurrectionem, quæ est a mor-
tuis. Non enim diceret, si quomodo, si ei jam tunc
res indubitata videretur. Sed et in consequentibus
ejusdem Epistolæ hæc eadem ostendit, cum dicit":
Non quod jam consecutus sim, aut jam perfectus sim;
sequor autem ut comprehendam, in quo et compre-
kensus sum a Christo. Fratres, ego me ipse non arbi-
tror apprehendisse (71). Quod si quis putat per hu-
militatem dictum, videat in consequentibus quam
magna de profectibus suis memorat, cum dicit ”;
Unum autem, ea quidem quæ retro sunt obliviscens,
el ad ea quæ in ante sunt me extendens, secundum
quidam semper mors Jesu in corpore nostro mani-
Dei in Christo Jesu; ct post hoc dicit: Quicunque
ergo perfecti sumus, hoc sentiamus. In quo ostendit
duplicem esse perfectionem : unam, quæ est in ex-
pletione virtutum, secundum quam dicit quod non
sit perfectus; et aliam, cum ita quis proficit, ut
decidere non possit, neque retrorsum aspicere, se-
cundum quam dicebat: Quicunque ergo perfecti
sumus, hoc sentiamus. Quomodo ergo docebitur per-
fectior jam secundam ad Corinthios scripsisse quam
primam? Ex his sine dubio quæ in ea scripta refe-
runtur, cum dicit: Tribulationem patimur, sed non
angustiamur; aporiamur, sed non exaporiamur; per-
secutionem patimur, sed non derelinquimur ; dejici-
mur, sed non perimus ; semper mortem Jesu in cor-
pore nostro circumferentes, ut et vita Jesu in corpore
nostro manifestetur ¹³. Qui ergo semper mortem
Jesu in corpore suo circumferebat, nunquam uti-
que in eo (72) concupiscebat caro adversus spiri-
tum, sed erat ei subjecta, utpote mortificata ad si-
militudinem mortis Christi. Quod si dicat nobis ali-
quis hæc verisimilia non videri, quia non multum
temporis inter primam Epistolam fuerit ac secun-
dam, potest et ex eo evidentius noscere, quod in
prima Epistola ejectum eum qui fuerat incesti sce-
lere pollutus, et traditum Satanæ in interitum
carnis, ut spiritus salvus fieret in die Domini *(73),
in secunda jam revocat, et Ecclesiæ membris asso-
ciat. Quod utique non faceret, nisi processu tem-
poris dignos in eo fructus pœnitentiæ pervidisset,
et quod jam caro interitum, quem designaverat
Apostolus suscepisset, peccato scilicet et vitiis
mortua, ut ita demum viveret Deo ". Cum ergo
tantum spatii fuérit, quo peccator incestus salutem
spiritus laudabili carnis interitu receperit, quomodo
non putandum est multo velociore cursu Apostolum
quæ perfecta sunt assecutum ? Sed in illis quidem
iste ejus fuerit profectus : quanto (74) autem subli-
mior et eminentior sit ad Romanos scribens, ex ipsius
Epistolæ sermonibus colligamus, in qua dicit : Quis
nos separabit a charitate Christi ? Tribulatio, an
utrobique mortificationem, pro moriem.
28 Psal. XLII,
10. " | Cor.xii, 8. 27 Joan. 1, 9.
11. * ibid. 12, 13. * ibid. 13, 15. "II Cor. iv,
(69) Epistola. Deest in editis.
(70) Sic mss. plerique. Editi vero et ms. Regius
num. 1659, de sæculo ut mutabundus, male.
(74) Ita potiores mss. et editi. Mss. vero aliquot
omittunt ipse et postea habent, nondum arbitror
comprehendisse.
(72) Sic mss. plerique. Libri vero editi et, mss.
28 Prov. 1,
29 [Cor. 1x,
27.
"I Cor. v, 5.
38 11 Cor. 11,
8-10.
Philip. m, 10,
36 Rom. vi, 11.
festatur. Qui ergo mortem Jesu in corpore suo cir-
cumferebatur, nunquam in eo, etc. Ms. unus habet
(73) In die Domini. Hæc verba omittuntur in
libris antea editis, et in ms. Regio num. 1639, sed
restituuntur ex cæteris mss.
(74) Mss. quidam et editi, quantum. Deinae ms
Regius num. 1639, colligimus.
col. 835–836page 4 of 4
ORIGENIS
angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an A peccati, de interiore et exteriore homine: quæ sın-
periculum, an gladius? Sicut scriptum est : Quia
propter le morte afficimur (75) tota die, æstimali su-
mus sicut oves occisionis. Sed in his omnibus super-
vincimus propter eum qui dilexit nos. Certus sum
enim quia neque mors, neque vila, neque angeli, ne-
que principatus, neque potestates, neque præsentia,
neque ſutura, neque virtus, neque altitudo, neque
profundum, neque alia ulla creatura, poterit nos
separare a charitate Dei, quæ est in Christo Jesu Do-
mino nostro ". Veritatem dico in Christo, non men-
tior, testimonium mihi perhibente conscientia mea in
Spiritu sancto 38. Nunquid videtur (76) eadem subli-
mitate mentis dixisse: Macero corpus meum, et
servituti subjicio, ne forte cum aliis prædicaverim,
ipse reprobus efficiar ", qua et hic dicit: quia in
his omnibus supervincimus; et: Certus sum enim,
quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque
principatus, et cætera quæ descripsit, poterint (77)
nos separare a charitate Dei? His igitur nobis, prout
potuimus, de sensu ejus. in bac Epistola jam per-
fectiore conceptis, etiam illud haud absurde admo-
nebimus, quod videtur hanc Epistolam de Corintho
scribere, et aliis quidem pluribus indiciis, eviden-
tius tamen ex eo quod dicit: Commendo autem
vobis Phæben sororem nostram ministràm Ecclesiæ,
quæ est Cenchris ". Cenchris enim dicitur locus
Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Et ex
hoc ergo apparet de Corintho scripta, etexeo quod
dicit: Salutat vos Gaius hospes meus +1 : de quo
Gaio scribens Corinthiis commemorat, dicens :
Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum bapti-
zavi, nisi Crispum et Gaium **. Simile et deinde
datur indicium ubi dicit: Salutat vos Erastus ar-
carius civitatis“ (78) : de quo Erasto ad Timotheum
460 secundam Epistolam scribens dixit: Erastus
remansit Corinthi *. Ex quibus omnibus colligi cer-
tissima videntur indicia quod de Corintho scripta
sit. Illud sane non parum cedit ad intelligentiæ dif-
ficultatem, quod multa de Lege Moysi in hac eadem
contexuntur (79) Epistola, de vocatione gentium,
de Israel secundum carnem, et de Israel qui non
est secundum carnem, de circumcisione carnis et
cordis, de lege spirituali et lege litteræ, de lege
carnis et lege membrorum, de lege mentis et lege D eumdem, quem Matthæus Lebbæum, et Marcus
gula prædixisse sufficiat; in his enim continentia
haberi videtur Epistolæ. Nunc jam, prout viam
nobis Dominus aperire dignatur, ad explanationem
ipsius quantocius (80) properemus.
Prima nobis quæstio de nomine ipsius Pauli vi-
detur exsurgere, cur is qui Saulus dictus est in Acti-
bus apostolorum ", nunc Paulus dicatur. Invenimus
in Scripturis divinis quibusdam veterum commutala
vocabula, ut ex Abram vocatus sit Abraham, ex
Sarai Sara, et ex Jacob Israel “. In Evangeliis
quoque ex Simone Petrus, et filii Zebedæi filii toni-
trui nuncupati sunt. Sed hæc ex præcepto Dei legimus
facta: nusquam vero erga Paulum invenimus tale
aliquid gestum (81). De qua re quibusdam visum
est, quod Pauli proconsulis, quem apud Cyprum
Christi fidei subjecerat, vocabulum sibi Aposto-
lus sumpserit, ut sicut reges solent devictis, verbi
gratia, Parthis Parthici, et Gothis Gothici nomi-
nari, ita et Apostolus subjugato Paulo Paulus fuerit
appellatus. Quod ne nos quidem usquequaque eva-
cuandum putamus, Tamen quia nulla talis in Scri-
pturis divinis consuetudo deprehenditur, magis ex
his quæ in exemplo nostris sunt, absolutionem
quæramus. Invenimus igitur in Scripturis aliquan-
tos binis, alios etiam ternis usos esse nominibus,
ut Salomonem, eumdemque Jeddedi (82); Sede-
chiam, eumdemque Joachim; Oziam, eumdemque
et Azariam"; aliosque plurimos in Regum vel in
Judicum libris, binis nominibus invenies vocitatos.
Sed nec Evangelia quidem hunc eumdem renuunt
morem. Nam et Matthæus ipse refert de se, quod
cum transiret Jesus, invenit quemdam sedentem ad
telonium, Matthæum nomine". Lucas vero de eo-
dem dicit, quia cum transiret Jesus, vidit publica-
num quemdam nomine Levi, et dixit ei: Sequere
me". Sed et idem Matthæus in catalogo apostolo-
rum dicit post multos (83): Malshæus publicanus,
et Jacobus Alphæi, et Lebbæus, et Simon Chana-
næus ”. Marcus vero ita refert: Matthæus publi-
canus, et Thomas, et Jacobus Alphæi, et Thaddæus **.
Hunc eumdem, quem Matthæus Lebbæum, Marcus
Thaddæum posuit (84). Lucas vero ita posuit : Mal-
thæus, Thomas, Jacobus, et Judas Jacobi ". Igitur
alia 'lɛddidiά et inde fit ut plerique mss. nostri,
37 Rom. viii, 35 sqq.
Rom. XVI, 23.
Rom. 1x, 1.
Tim. v, 20.
Act. XIII, 9.
39] Cor. 1, 27. 40 Rom. xvi, 1. * ibid. 23.
* Act. 1, 1 seq.. * Gen. xvII, 5, 15.
** II Reg. x11, 25; IV Reg. xxv, 27; xv, 1, 32.
³ Matth. x, 5, 4. Marc. 111, 18. 88 Luc. vi, 15, 16.
48 Marc. III, 16, 17.
5ª Luc. v, 27.
"I Cor. 1, 14.
Gen. xxxV, 10.
51 Matth. 1,
(75) Sic ms. Regius num. 1639 et editi. Cæteri
vero mss., mortificamur; et quidam paulo post,
superamus. Deinde editi hic et infra habent, angu-
stia pro angeli.
(76) Mss. plerique, videbitur. Sed ms. Regius
num. 1639 el editi, videtur.
(77) Editi, poterit. Ms. unus, poterunt.
(78) Genebrardus, bic de suo addidit, ¿ olxovóµoç
tñs nólews • quæ verba nec in mss. nec in aliis
editis reperiuntur. Deinde editi omittunt episto-
lam.
(79) Contexuntur. Libri editi, connectuntur.
(80) Quantocius. Deest in omnibus mss. nostris,
sed exstat in editis.
(81) Sic mss. plerique et Rabanus. Editi vero et
mss. quidam, tale quid gestum.
(82) Ila recte ms. Regius num. 1639, in quo con-
venit cum Græco qui habet ll Reg. x11, 25, Tɛddedi.
Exemplaria tamen quædam Græca habent Elɛdidiá,
Rabanus et editi habeant, alii Idida, alij Ididam ;
editio Veneta Didoa dici; sed dici omittitur in ple-
risque mss. et apud Rabanum.
(83) Mss. plures, post multa.
(84) Alias, et Marcus Thaddæum posuit.