Diplomatic text · scholarios OCR scan-floor (Migne facsimile pageview) — PG column chips mark the printed columns.
col. 793–794page 1 of 137
PG 18:793Τοὺς δὲ πέντε βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν Ἰησοῦς ὁ τοῦ & Ναυή κρυπτομένους εὑρὼν, εἰς σπήλαιον ὑπτίους ἐπὶ τῆς γῆς, ῥιφῆναι αὐτοὺς προσεταξε, καὶ κατα πατεῖσθαι ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἐπὶ τοῦ τραχήλου ποιήσας, ἀπέκτεινε· καὶ τὰ σώματα αὐτῶν ἐπὶ ξύλου ἀναρτή· Ασὼρ δὲ, ὁ βασιλεὺς Ἰαδὶν, συμμάχους τοὺς πέριξ λαβὼν βασιλεῖς, πολλὴν συνήγαγε δύναμιν, ὡς εἰκάσαι τὸ πλῆθος τῆς στρατείας αὐτῶν τῇ ἀναριθμήτῳ τῆς θαλάσσης ψάμμῳ, καὶ ἀντιπαρετάξατο τῷ Ἰησοῦ. Ὁ δὲ αὐτοῖς ἄφνω ἐπιπεσών Ἰησοῦς αὐτόν τε καὶ πάντας τοὺς συμμάχους πανστρατὶ κατέσφαξε, καὶ τοὺς ἵππους αὐτῶν ἐνευροκόπησε, καὶ πᾶσαν αὐτῶν τὴν γῆν τοῖς Ἰσραηλίταις διένειμε· τῇ μὲν Β φυλῇ τοῦ 'Ρουσιν τὴν τῶν ᾿Αμορραίων γῆν ἀπεκλή. ρωσε καὶ τὴν Ῥαφασὴν, τὴν δὲ Γάδ τὴν αὐτὴν γῆν τῶν ᾿Αμοῤῥαίων, καὶ τὸ ἥμισυ φυλῇ Μανασσῆ ἀπο ένειμε, καὶ τῇ φυλῇ Ἰούδα τὴν τῶν Εβραίων, καὶ Χετταίων, καὶ τὴν Ἐνακείμ. Ηγουν Ἰούδα φυλή, σύμμαχον λαβοῦσα τὴν φυλὴν Συμεών, τους Χανα ναίους καὶ Φερεζαίους επόρθησε, καὶ φεύγοντα τὸν Αδωνιβεζεκ χειρωσάμενοι, τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ τὰς χεῖρας ἠκρωτηρίασαν· καὶ κατοδυρόμενος ἑαυτὸν ἔφη· « Καθὼς ἐποίησα, οὕτω μοι ὁ Θεὸς ἀνταπέδωκεν. Εβδομήκοντα γὰρ βασιλεῖς, τὰ ἄκρα τῶν ποδῶν αὐτῶν καὶ τῶν χειρῶν ἐκκεκομμένοι, ὑποκάτω ἦσαν τῆς τραπέζης μου τὰ ἐμπίπτοντα ἀναλέγοντες. » Κομισθεὶς οὖν εἰς Ἱερουσαλὴμ παραυτίκα ἀπέθανε. Τῇ δὲ φυλῇ Ἐφραὶμ τὴν τῶν Ἀμοῤῥαίων, καὶ Φερεζαίων, G καὶ Σαμαραίων· καὶ τῷ ἡμίσει φυλῆς Μανασσῆ τὴν τῶν Γερσαίων, καὶ ᾿Αμορραίων γῆν ἀπένειμεν Ἰησοῦς· τὴν δὲ τῶν Ἑβραίων, καὶ ᾿Αμορραίων, καὶ Ἰεβουσαίων τῇ τοῦ Βενιαμὶν ἐκληροδότησε· τῇ δὲ τοῦ Συμεὼν τὴν τῶν Ἑβραίων καὶ Φερεζαίων· καὶ τῇ τοῦ Ζαβουλὼν τὴν τῶν Φερεζαίων· τὴν δὲ τῶν Κιναίων τῇ Νεφθαλείμ· καὶ τῇ φυλῇ τοῦ Δὰν τὴν Αμορραίων· τῇ δὲ φυλῇ Ισσάχαρ, καὶ τῇ φυλή Ασὴρ τὴν τῶν Φερεζαίων. Ταύτην πᾶσαν διανείμας τὴν γῆν Ἰησοῦς ρ' καὶ ι' βιώσας ἔτη, ἀπέθανεν. Ελεαζάρου δὲ τοῦ υἱοῦ Ααρών τελευτήσαντος τὴν ἀρχιερωσύνην Φινὲς ὁ υἱὸς αὐτοῦ διεδέξατο. Μετὰ δὲ τὴν τελευτὴν Ἰησοῦ Ναυῆ οἱ Ἰσραηλῖται, ἀποστάν τῆς τοῦ Θεοῦ, τῇ Αστάρτη ελάτρευσαν καὶ παρ-
spelunca, supinos humi projectos, et a populo super collo conculcatos interemit, et eorum corpora lignis appensa, tandem in spelunca sepeliit, et omnibus eorum civitatibus expilatis montanam campestremque regionem subegit. Porro Asor rex Jabin ", omnes reges vicinos in auxilium vocatos immensam copiarum multitudinem coegit, ita ut innumerabili arenæ maris similis videretur, quibus se Jesus opposuit. At hic improviso irrumpens, ipsum omnesque ejus auxiliares copias internecione delevit, artusque equorum abscidit, et eorum terram universam Israelitis partitus est. Amorrhæorum, et Raphasen, et Gad ipsam terram Amorrhæorum, et dimidium tribui Manassæ, et tribui Jude Hebræorum et Chettæorum, et Enacim”. Sed Judæ tribus, tribu Symeon in auxilium advocata", Chananæos, et Pherezæos prædata est; cumque cepissent fugientem Adonibezec, extrema pedum ac manuum obtruncarunt, qui semetipsum deplorans dixit : . Quemadmodumn feci, ita mihi Deus retribuit. Septuaginta enim reges extrema pedibus ac manibus mutili, sub mensa mea ea quæ cadebant colligebant. Hic in Hierusalem delatus subito periit. Tribui Ephraim Amorrhæorum et Pherezæorum, et Samaræorum, et dimidiæ parti tribus Manassæ Gersæorum, et Amorrhæorum tribuit Jesus : Hebræorum vero et Amorrhæorum, et Jebussæorum tribui Benjamin; tribui Symeon Hebræorum, et Pherezæorum, et tribui Zabulon Pherezæorum, et tribui Nephthalim Cinæorum, et tribui Dan Amorrhæorum, et tribui Issachar, et tribui Aser Pherezæorum. Hanc universam terram cum divi- Et tribui Ruben sortibus conjectis dedit terram sisset Jesus, ætatis annorum centum et decem e vita Eleazaro filio Aaron mortuo in suindecessit ". Ει mo sacerdotio Phines ejus filius successit. Cæterum post Jesu Nave obitum " Israelitæ, cum defecissent a Deo, Astartam coluere, et dedit illos Deus captivos Chursathan Syrorum regi, qui eos variis modis multisque affligebat, ita ut magnopere calamitatibus defatigati clamarint ad Deum, datique sint illis judices.
σας, ὕστερον εἰς τὸ σπήλαιον αὐτὰ κατώρυξε. Πάσας δὲ τὰς πόλεις ἐκπορθήσας αὐτῶν, πᾶσαν τὴν ὀρεινὴν καὶ τὴν πεδινὴν ὑπέταξε. ἔδωκεν αὐτοὺς ὑποχειρίους ὁ Θεὸς Κουσαρθὰν τῷ Σύρων βασιλεῖ, ὅστις εἰς πολλήν συνοχήν αὐτοὺς κατέστησεν, ὡς ἐπὶ πολὺ καταπονηθέντας αὐτοὺς βοῆσαι πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ δοθῆναι αὐτοῖς κρι τάς.
spelunca, supinos humi projectos, et a populo super collo conculcatos interemit, et eorum corpora lignis appensa, tandem in spelunca sepeliit, et omnibus eorum civitatibus expilatis montanam campestremque regionem subegit. Porro Asor rex Jabin ", omnes reges vicinos in auxilium vocatos immensam copiarum multitudinem coegit, ita ut innumerabili arenæ maris similis videretur, quibus se Jesus opposuit. At hic improviso irrumpens, ipsum omnesque ejus auxiliares copias internecione delevit, artusque equorum abscidit, et eorum terram universam Israelitis partitus est. Amorrhæorum, et Raphasen, et Gad ipsam terram Amorrhæorum, et dimidium tribui Manassæ, et tribui Jude Hebræorum et Chettæorum, et Enacim”. Sed Judæ tribus, tribu Symeon in auxilium advocata", Chananæos, et Pherezæos prædata est; cumque cepissent fugientem Adonibezec, extrema pedum ac manuum obtruncarunt, qui semetipsum deplorans dixit : . Quemadmodumn feci, ita mihi Deus retribuit. Septuaginta enim reges extrema pedibus ac manibus mutili, sub mensa mea ea quæ cadebant colligebant. Hic in Hierusalem delatus subito periit. Tribui Ephraim Amorrhæorum et Pherezæorum, et Samaræorum, et dimidiæ parti tribus Manassæ Gersæorum, et Amorrhæorum tribuit Jesus : Hebræorum vero et Amorrhæorum, et Jebussæorum tribui Benjamin; tribui Symeon Hebræorum, et Pherezæorum, et tribui Zabulon Pherezæorum, et tribui Nephthalim Cinæorum, et tribui Dan Amorrhæorum, et tribui Issachar, et tribui Aser Pherezæorum. Hanc universam terram cum divi- Et tribui Ruben sortibus conjectis dedit terram sisset Jesus, ætatis annorum centum et decem e vita Eleazaro filio Aaron mortuo in suindecessit ". Ει mo sacerdotio Phines ejus filius successit. Cæterum post Jesu Nave obitum " Israelitæ, cum defecissent a Deo, Astartam coluere, et dedit illos Deus captivos Chursathan Syrorum regi, qui eos variis modis multisque affligebat, ita ut magnopere calamitatibus defatigati clamarint ad Deum, datique sint illis judices.
col. 795–796page 2 of 137
PG 18:795Εἰς τὴν Εξαήμερον. εἰο : Εξ δ' ἡμέραις δημιουργηθῆναί φησι τὸν κόσμον, οὐκ ἐπειδὴ προσεδεῖτο χρόνων μήκους ὁ ποιῶν, ἅμα γὰρ δρᾷν εἰκὸς Θεὸν, οὐ προστάττοντα μόνον, ἀλλὰ καὶ διανοούμενον, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τοῖς γενομένοις ἔδει τάξεως, τάξει δὲ ἀριθμὸς οἰκεῖον,
LEONIS ALLATII LEONIS ALLATH NOTE UBERIORES ET COLLECTANEA.
col. 797–798page 3 of 137
PG 18:797Α χρόνοις ἀκμάσαι κατὰ Ἴναχον εἰρήκασιν ἄνδρες ἐν Τῆς μὲν οὖν Εξαημέρου οὐδεὶς ἀνθρώπων δυνατὸς κατὰ ἀξίαν τὴν ἐξήγησιν καὶ τὴν οἰκονομίαν πᾶσαν ἐξειπεῖν, οὐδὲ εἰ μυρία στόματα ἔχοι, καὶ μυρίας γλώσσας, ἀλλ' οὐδὲ εἰ μυρίοις ἔτεσι βιώσοι τις ἐπιδημῶν ἐν τῷδε τῷ βίῳ, οὐδὲ οὕτως ἔσται ἱκανὸς πρὸς ταῦτα ἀξίως τι εἰπεῖν, διὰ τὸ ὑπερβάλλον μέγεθος καὶ τὸν πλοῦτον τῆς σοφίας τοῦ Θεοῦ, τῆς οὔσης ἐν ταύτῃ τῇ προγεγραμμένῃ Εξαημέρῳ· πολλοὶ μὲν οὖν τῶν συγγραφέων ἐμιμήσαντο, καὶ ἠθέλησαν περὶ τούτων διήγησιν ποιήσασθαι, καίτοι λαβόντες ἐντεῦ δεν τὰς ἀφορμάς, ἤτοι περὶ κόσμου κτίσεως, ἢ περὶ φύσεως ἀνθρώπου, καὶ οὐδὲ τὸ τυχὸν ἔναυσμα ἄξιόν τι τῆς ἀληθείας ἐξεῖπον. παιδεύσει γνώριμοι, Κλήμης, Αφρικανός, Τατιανὸς τοῦ καθ' ἡμᾶς λόγου, τῶν τε ἐκ περιτομῆς Ιώσηπος, καὶ Ἰοῦστος, ἰδίως ἕκαστοι τὴν ἀπόδειξιν ἐκ παλαιᾶς υποσχόντες ἱστορίας. Ιναχον δὲ τῶν Ἰλιακῶν ἔστη σαν ἑπτακοσίοις πρεσβεύειν. Κλήμης μὲν οὖν, qua vel γιμον καὶ πολυΐστορα μον, καὶ φιλομαθῆ, καὶ ἀναγνωσμάτων Ἑλληνικῶν πολυπραγμονήσαντα βάθος ὡς ὀλίγοι τάχα που τῶν Χρονογραφίας meminit : Αρχαιογονίας, Απίων τοίνυν ὁ γραμματικὸς, ὁ πλειστονίκης ἐπικληθεὶς ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν Αἰγυ πτιακῶν ἱστοριῶν, καίτοι φιλαπεχθημένως πρὸς Εβραίους διακείμενος, ἅτε Αἰγύπτιος τὸ γένος, ὡς καὶ κατὰ Ἰουδαίων συντάξαι βιβλίον, Αμώσιος τοῦ Αἰγυπτίων βασιλέως μεμνημένος, καὶ τῶν κατ' αὐτὸν πράξεων, μάρτυρα παρατίθεσθαι Πτολεμαῖον τὸν Μενδήσιον, καὶ τὰ τῆς λέξεως αὐτοῦ ὧδε ἔχει· Κατά έσκαψε δὲ τὴν ᾿Αθερίαν "Αμωσις, κατὰ τὸν Ἀργεῖονγενόμενος Ιναχον, ὡς ἐν τοῖς χρόνοις ἀνέγραψεν ὁ Μενδήσιος Πτολεμαῖος. Ὁ δὲ Πτολεμαῖος οὗτος δερεὺς μὲν ἦν· τὰς δὲ τῶν Αἰγυπτίων βασιλέων πράξεις ἐν τρισὶν ὅλαις ἐκθέμενος βίβλοις, κατά Αμωσίν φησιν, Αἰγύπτου βασιλέα, Μωϋσέως ἡγουμένου γεγονέναι Ἰουδαίοις τὴν ἐξ Αἰγύπτου πορείαν· ἐξ ὧν συνῶνται κατὰ Ἴναχον ήκμακέναι τὸν Μωσέα. Firmum proΚλήμης μὲν οὖν. Eusebius in Μωϋσέα γένος Ἑβραῖον προφητῶν ἁπάντων πρῶτον ἀμφὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, λέγω δὲ τοῦ Χρισ στοῦ, ἀμφί τε τῆς τῶν ἐθνῶν δι' αὐτὸν θεογνωσίας χρησμούς καὶ λόγια θεία Γραφῇ παραδεδωκότα, τοῖς
fuerunt divina facultate producta, studium conferebat, in Hexaemeron scribere dicebatur, quorum summa toto primo Geneseos capite concluditur, cujus ea fuit apud omnes difficultas, ut multi aggressi sint illud onus, nullus tamen pro dignitate compleverit, adeo omnia sunt difficultatum tenebris obvoluta. Theophilus Antiochenus lib. 11, ad Autolycum : Ideoque Judais prohibita ejus lectio aute tricesimum annum. Hieronymus Prolog. in Ezechielem, et Ludovicus Fidelis De structura mundi, in prologo, in quo et dificultatem, et hujus capitis ambages ita expressit : Hanc divini valis Genesim, seu hujusce pragrandis mundana mots sex diebus descriptam structuram veluti silvam quamdam opacam, densam ac tenebrosam, horridam accessu, difficilem aditu, et instar labyrinthi ambagibus plenam, et maris vastissimi scopulis refertissimam, semper judicavi. Ingenue fateor, candide lector, me in tota Scriptura sacra hac mundana molis descriptione nihil invenisse difficilius, abstrusius, atque occultius, ita ut mirari cessem, antiquitus ante tricesimum annum hanc Genesim legere non licuisse. Cujus ingressum tetricum, ac prosecutionem tam arduam, tot tantisque vepribus, cuniculis, mæandris ac difficultatum acervis scatentem inveni, ut una non modo, atque altera vice, sed ter quaterque a calamo destiterim, rei veritus arduitatem, et emergentibus undequaque obrutus ambiguitatibus. Nec immerito, cum Jobius monachus apud Photium in Bibliotheca tradat opus hoc sex dierum, quibus mundi creatio perfecta est, sua magnitudine ac pulchritudine Creatoris esse imaginem, et ad mysterii Trinitatis cognitionem maxime conducere, D et per hanc materialem, atque compositam cognitionem, simplicis atque incompositæ naturæ substantiæque notitiam advenire, idque sacræ Scripluræ testimoniis confirmat. Multi tamen non tantum ex antiquioribus provinciam hanc subierunt, sed ex recentioribus Vicentius Belluacensis episcopus omnia ingenti volumine, triginta duobus magnis libris diviso, sub Speculi naturalis nomine complexus est. Col. 708, lin. 1. Chronico,
col. 799–800page 4 of 137
PG 18:799Παλαιστίνης Νικόπολις ή πρότερον Εμμαοὺς ἐκτίσθη πόλις, πρεσβεύοντος ὑπὲρ αὐτῆς καὶ προϊσταμένου Ιουλίου Αφρικανοῦ ταῦτα Χρονικά συγγράψαντος. Ανεγνώσθη Αφρικανοῦ ἱστο ρικόν. Οὗτός ἐστιν ὁ καὶ τοὺς λεγομένους Κεστοὺς ἐν λόγοις συντάξας ιδ'. Ἔστι δὲ σύντομος μὲν, ἀλλὰ μηδὲν τῶν ἀναγκαίων ἱστορηθῆναι παραλιμπάνων. Αρχεται δὲ ἀπὸ τῆς Μωσαϊκῆς κοσμογονίας, καὶ κάτεισιν ἕως τῆς Χριστοῦ παρουσίας. Επιτροχάδην δὲ διαλαμβάνει καὶ τὰ ἀπὸ Χριστοῦ μέχρι τῆς Μακρίνου τοῦ Ῥωμαίων βασιλέως βασιλείας, ὅτε αὐτῷ, ὥς φησι, καὶ ἥδε ἡ συγγραφή συνετελεῖτο ἐτῶν οὖσα εύαγ'. Τεύχη δὲ τοῦ βιβλίου πέντε. In his, ut Καὶ πρὸς τούτοις Τατιανός. Clemens λουθον ἦν περὶ τῶν κατὰ Μωσέα χρόνων ἤδη λεκτέον, χαιοτάτη ἡ κατὰ Εβραίους φιλοσοφία. Είρηται μὲν οὖν περὶ τούτων ἀκριβῶς Τατιανῷ ἐν τῷ πρὸς Ελληνας· εἴρηται δὲ καὶ Κασιανῷ ἐν πρώτῳ τῶν Ἐξη γητικῶν· ἀπαιτεῖ δὲ ὅμως τὸ ὑπόμνημα καὶ ἡμᾶς επιδραμεῖν τὰ κατὰ τὸν τόπον εἰρημένα. Sententiam
gabit ? Ibid. Kal 'Appixarós. De Africano, vide Hieronymum, Tritemium, Suidam, Sixtum Senensem et alios: multa ac varia ingenii sui monumenta maximo litteratorum commodo reliquit ; quorum passim mentio apud auctores Græcos et Latinos. Legationem pro instauratione urbis Emmaus suscepit; quæ postea Nicopolis appellata est, et obtinuit. Eusebius multum profecerat, ingrato semper obruit silentio
τῶν ἀρίστων ἀνδρῶν ἐπιλανθάνεσθαι, καὶ τὰ τῆς ἀρετῆς ἆθλα ἀποστερεῖν οὐκ ἔνι τυγχάνειν οὐδε - μιᾶς εὐπρεπῶς προφάσεως, ἀλλ᾽ ἀχαριστία, φθόνος, μικρολογία ἅπασι τοῖς αἰσχίστοις ἀνάγκη προσή δι' ὧν δειχθήσεται ἀναμφηρίστως πάσης σοφίας ἀρ
gabit ? Ibid. Kal 'Appixarós. De Africano, vide Hieronymum, Tritemium, Suidam, Sixtum Senensem et alios: multa ac varia ingenii sui monumenta maximo litteratorum commodo reliquit ; quorum passim mentio apud auctores Græcos et Latinos. Legationem pro instauratione urbis Emmaus suscepit; quæ postea Nicopolis appellata est, et obtinuit. Eusebius multum profecerat, ingrato semper obruit silentio
col. 801–802page 5 of 137
PG 18:801ὑπὸ Ἑλλήνων ἐκαλέοντο Σύριοι, ὑπὸ τῶν βαρβάρων οἱ 'Ασσύριοι, δηλοῖ καὶ Ξενοφῶν ἐν τοῖς Ελληνι τοῖς. Ηρόδοτος δὲ δοκεῖ ἄγειν αὐτοὺς εἰς ταὐτὸν ἐν οἷς φησιν, ὅτι Ασσύριοι, 1, λεπε δὲ οὗτος πολύ τι πλῆθος συγγραμμάτων, ὧν μάλιστα παρὰ πολλοῖς μνημονεύεται διαβόητος αὐτοῦ λόγος ὁ πρὸς Ἕλληνας, ἐν ᾧ καὶ τῶν ἀνέκαθεν χρό των μνημονεύσας, τῶν παρ' Ἕλλησιν εὐδοκίμων ἁπάντων Μωσέα τε καὶ τοὺς Εβραίων προφήτας ἀπέφηνε προγενεστέρους· ὃς δὴ καὶ δοκεῖ τῶν συγ γραμμάτων αὐτοῦ πάντων καλλίων τε καὶ ὠφελιμώ Ταῦτα μὲν, ὦ ἄνδρες Ελληνες, δ κατὰ βαρβάρους φιλοσοφῶν Τατιανός συνέταξα, γεν νηθεὶς μὲν ἐν τῇ τῶν Ασσυρίων γῇ, παιδευθεὶς πρῶ τον μὲν τὰ ὑμέτερα, δεύτερα δὲ ἅτινα νῦν κρύπτειν κηρύττειν) ἐπαγγέλλομαι. Γινώσκων δὲ λοιπὸν τίς ὁ Θεὸς, καὶ τίς κατὰ αὐτὸν ποίησις, ἕτοιμον έμαυ τὸν ἡμῖν πρὸς τὴν ἀνάκρισιν τῶν δογμάτων παρ ίστημι, μενούσης μοι κατὰ Θεὸν πολιτείας ἀνεξαρ μέντοιγε πρότερος αὐτῶν Τατιανός συνάφειάν τινα καὶ συναγωγὴν, οὐκ οἶδ' ὅπως, τῶν Εὐαγγελίων ποιη σάμενος, τὸ Διὰ τεσσάρων τοῦτο προσωνόμασεν, ὁ παρά τισιν εἰσέτι καὶ νῦν φέρεται. Αμμώνιος μὲν ὁ ᾿Αλεξανδρεύς, πολλὴν, ὡς εἰκὸς, φιλοπονίαν καὶ σπουδὴν εἰσαγηοχὼς, τὸ διὰ τεσσάρων ἡμῖν καταλέλοιπεν Εὐαγγέλιον, τῷ κατὰ Ματθαῖον τὰς ὁμοφώνους τῶν λοιπῶν εὐαγγελιστών περικοπάς παραθεὶς, ὡς ἐξ ἀνάγκης συμβῆναι τὸν τῆς ἀκολουθίας εἱρμὸν τῶν τριῶν διαφθαρῆναι ὅσον ἐπὶ τῷ ὕφει
testis est præter alios Epiphanius. Neque mirum ▲ detur esse, si pauca de eo edisseram, ut maxima videri debet unum et eumdem auctorem, modo As syrium, modo Syrum nuncupari. Nam Assyria et Syria partes Asiæ adeo inter se sunt vicinæ ut sæpe confundantur, unde Herodotus, lib. vil: 07 'Accúpioi Exλhôŋov, quem locum laudat Eusta thius in Dionysium: “Oti &è &ÀÀoi napà toùç Σuplovę etc., et Justinus lil. qui a barbaris Assyrii, a Græcis Syri, et ut scribunt Acron, et Porphyrius super Od. 12 Horatii, et Ammianus Marcellinus lib. xxIII, Quæ nunc Syria, olim Assyria vocabatur. Hyginus fabula 275, Semi ramis Dercetis filia in Syria Babylonem condidit. Hieronymus Isaiæ xx, Quos veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros. Transmisit hic multa posteritati vo lumina, ex quibus insignis ille Ad gentes liber quem apud multos maximo fuisse in pretio et honore monumentis traditum est, in quo de Moysis anti quitate multa disserit. Chronicon Alexandrinum ex Eusebii De hist, ecclesiast. lib 1v, cap. 27: Karadé tatog drápyelv. In eo cum retro acta tempora com memorasset, omnibus apud Græcos laudatis, pro balisque (ita enim verto, non ut interpres) Moysem et llebræorum vales vetustiores ostendit. Scripsit Orationem ad Gentes, qui liber ipsius ex omnibus quos scripsit longe pulcherrimus est, et utilissim mus, et hic liber idem et unus est, non diversus ut opinabatur Possevinus, cum illo tractatu adversus cosdem, qui fuit (fort. vtov. Scripsit et aliud opus quod Diatessaron ap pellavit, ex quatuor Evangelistis collectum; de eo hæc habet Chronicon Alexandrinum ex Eusebio: '0 Quæ ita verti mus Enimvero his antiquior Tatianus nescio qua Evangeliorum cobærentia, et collectione per fecta, quam, etc., non confusionem et Synagogam, ut ejus interpres, sed cum mentio sit de libro hoc Ta liani quem Atatɛooάpwv, non ut refert Victor Ca puanus, Diapente, inscripsit, non abs re mihi vi difficultas, quæ inter auctores maximi nominis est tollatur. In Bibliotheca Patrum editi sunt libelli duo, unus inscriptione, Sanctorum quatuor Evangeliorum harmonia Tatiano Alexandrino auctore; alter, Evan geliorum quatuor narratio Ammonio Alexandrino, etc. Harmoniam Victor Capuanus conjecturis qui busdam tribuit Tatiano, et non Ammonio, quem maxime labi, et in re aperta cæcutire plura sunt ar gumento, et in hoe errasse Victorem manifestum est, non quia opus De canonibus evangelicis ascri pserit Tatiano, quod falso illi imputat Possevinus, nusquam illud affirmante Victore, imo contrarium, si recte verba illius considerentur; ait enim in Præ fatione: Dum fortuito in manus meas incideret unum ex quatuor Evangelium compositum, et absente titulo non invenirem nomen auctoris, diligenter inquirens qui gesta vel dicta Domini et Salvatoris nostri evan gelica lectione discreta, in ordinem quo se consequi videbantur, non minimo studii labore redegerit, re peri Ammonium quemdam Alexandrinum, qui caNO NUM QUOQUE EVANGELII fertur invenTOR, Matthæi Evangelio reliquorum trium excerpta junxisse, ac in unam seriem Evangelium vexuisse, sicul Eusebius episcopus Carpiano cuidam scribens in prafatione editionis suæ, qua canones memorati Evangelii edi dit, supradicti viri imitatus studium, refert in hunc modum: Ammonius quidam Alexandrinus, multum ut arbitror laboris et studii impendens, unum ex qua tuor nobis reliquit Evangelium; ex historia quoque ejus comperi, etc. Græca Eusebii verba illa sunt the dvayvwoɛws, et inferius idem Victor, Arbitror enim propterea non Ammonii, sed hujus esse editio nem memorati voluminis, quod Ammonius Matthæi fertur relationi, evangelistarum reliquorum relatio num discretos annexuisse sermones. Hic vero sancti Lucæ principia assumpta, reliquorum trium dicta conjunxerit ut jure ambigi possit utrum Ammonii, an Taliani inventio ejusdem operis debeat @stimari. Nullus ex bis Victoris error deprehenditur, cum opus De canonibus apostolicis, quod fuisse diver sum ab opere et Harmonia ejusdem Evangeliorum necesse fuit, non putat esse Tatiani sed Ammonii. Sed error illius est quem non est odoratus Posse vinus, quamvis alios habuerit ante auctores, qui illum adnotarint, quod llarmoniam Evangeliorum, quæ erat legitiniam opus Ammonii, Tatiano falso ascripserit. Consimili Victoris errore lapsi sunt Gregorius Ederus lib. 111 Œconomiæ Bibliorum, et Sixtus Senensis lib. I♥ Bibliothecæ in Ammonio et Tatiano. Reddimus itaque genuino parenti suum ſetum, et mutatis in inscriptione nominibus, libel luin sive Evangeliorum concordantiam, et Harme.
col. 803–804page 6 of 137
LEONIS ALLATI niam, quæ sub Tatiani nomine circumfertur, et in- A sebius, Eccles. hist. lib. ut, cap. 9; Hieronymus, in cipit, Quoniam quidem multi conati sunt, quam Vi- ctor Tatiano, et cum eo plures alii referunt, Am- monio Alexandrino uti genuinum fetum restitui- mus, alteram vero, quæ præfert nomen Ammonii, Tatiano de quo nobis est sermo, et incipit, In prin- cipio erat Verbum. Etenim quæ Eusebius, Chroni- cum Alexandrinum, Theodoretus, de Diatessaron Tatiani prodidere huic conveniunt. Eusebius, lib. IV Hist. eccles., cap. 27, ita scribit: Tatianus ille qui eral primus eorum auctor, et princeps conjunctionem quamdam, etiam collectionem Evangeliorum nescio quomodo composuit, illudque opus Aid reσodpur, id est, Unum Evangelium ex quatuor collectum nun- cupavit, quod etiam adhuc quorumdam habetur in manibus. Ex Eusebio locum hunc totum descripsit Chronicum Alexandrinum et Nicephorus, Hist. eccl. 1. 1v. c. 4, in quo sane illud, Nescio quomodo, oùx old' ows, considerandum est; fraus enim vel do- lus hæretici auctoris indecore et non, ut par erat, opus illud concinnantis nobis significatur, quod Theodoretus palam exponit, lib. 1 Hæret. fabul., his verbis : Tatianus composuit etiam Evan- gelium quod dicitur Διὰ τεσσάρων, amputalis ge- nealogiis et aliis, quæcunque ostendunt Dominum natum esse ex David secundum carnem. Eo autem usi sunt, non ii soli qui sunt illius sectæ, sed ii etiam qui dogmata apostolica sequuntur compositionis frau- dem non cognoscentes, sed simplicius eo tanquam libro compendioso utentes. Ego quoque inveni plus- quam ducentos hujusmodi libros, qui in honore habe- bantur in nostris Ecclesiis, quos cum omnes simul coegissem, deposui, et loco eorum reposui quatuor evangelistarum Evangelia. Sed in hoc secundo opere aperte recisas genealogias omnes Domini, quæ eum ex David secundum carnem genitum demonstrant comperimus et alia omnia detruncata, et nova forma structuraque orationis conversa, non item in primo, in quo omnia quatuor evangelistarum dicta, nullo fere prætermisso ad verbum descripta repe · riuntur. Deinde primum opus cum titulo quo cir- cumfertur, Harmonia scilicet, ex expressis Evange- liorum verbis concinnatum illud esse deprehendi- tur Ammonii Alexandrini, quod Zacharias Chryso- politanus episcopus ante quingentos annos illustra- D vit commentariis, quos ex sententiis sanctorum Patrum in unam catenam contextis pulchro artificio coaptavit. Præterea quis nescit Tatianum Syrum vel Assyrium, non autem Alexandrinum, Ammo- nium vero Alexandrinum fuisse? Restituamus ergo titulos libris, libros parentibus, ut unusquisque suos fetus agnoscat, inscribamusque in primo, Sanctorum quatuor Evangeliorum Harmonia Ammo- nio Alexandrino auctore; in secundo, Evangeliorum Diatessaron Taliano Assyrio auctore. Si quis plura desiderat adeat Cæsarem Baronium, tomo II, ann. 174, ubi accurate plurima de eo opere animadvertit. Col. 708, lin. 2. Τῶν δὲ ἐκ περιτομῆς Ιώσηπος. De Josepho historico, ejus vita et scriptis plura Eu- lib. De seriptoribus eccles., et Epistola ad Magnum, oratorem Romanum; Sozomenus, lib. 1, eap. 1; Eva- grius, lib. v, cap. 24; Photius, in Bibliotheca; Sui- das, ipse de se pluribus in locis; Josephus Scaliger in Prolegom. in lib. De emendatione temporum, vi- rum hunc summopere laudat, historicisque omni- bus Græcis et Latinis anteponit. Diligentissimus, inquit, καὶ φιλαληθέστατος omnium scriptorum Jo sephus, de quo nos audacter dicimus, non solum in rebus Judaicis, sed etiam in externis tutius illi credi, quam omnibus Græcis et Latinis: itaque desinat mirari doctus vir, cur tot eruditi et nos quoque qui non in illis eruditis, sed hujus scriptoris lectione peregrini non sumus, tantum illi deferamus, cujus fides et eruditio in omnibus elucet. Gaudeo laudes hasce Josepho decantatas audacter dictas esse ab ipso etiam laudatore cognosci. Quis æquo animo ferret hominem, qui nesciat sibi imperare, ne di- cat quod contra æquum omne esse fatetur: auda- citer dicitur, ergo verum non est, ergo qui dicit decipitur, si Aristoteli credimus Moralium Eude- miorum lib. 111, cap. 5; res enim aliter ac sunt vi- dentur. Tutius illi credi quam omnibus Græcis et Latinis, nunquam existimassem hominem ita au- dacter dicere posse, et humanam historiam, ab ho‐ mine et fortassis pessimo conscriptam divinæ sa- cræque præferri. Tutius credis Josepho quam Evan- gelio? tutius homini, quam Deo? Dices sed au- dacter dices, quod etiam prius animo audacter conceptum audacter et evomis, sacra omni historia tutiorem esse Josephi, vis dicam uno verbo? si ut verus est in historia Josephus, ita et tu in emenda- tione temporum, ruent tempora. Multos Josephi errores in historia, et hallucinationes prudentissi- me magni viri observarunt, et correxerunt, inter eos Cæsar Baronius, in Annalibus; Pererius, in Gen.; Hegesippus et alii. Et sane etiamsi concederem Josephum plantatov in rebus, quas ipse vide- rit, nunquam tamen adduci possum ut credam in tanta obscuritate scriptorum, varietate temporum, diversitate sententiarum, annorum serie veritatem in omnibus κατορθῶσαι, etiamsi diligentissimus fuerit. Illud præterea addam quod jam olim Joan- nes Picus epistola quadam ad ignotum amnicum de Josepho animadverterat. Quod petis de Josepho, scias justum Josephum apud Hebræos non reperiri, sed Josephi epitomen, id est, breviarium quoddam, in quo et multa sunt commentitia, et quæ de decem tribubus ibi leguntur, quæ post Babylonicam captivi- tatem postliminio non redierunt, ea esse notha et adulterina, ex Hebræis mihi plures confessi sunt, quapropter illorum Josepho nulla omnino fides adhi- benda. In Josepho Græco scio esse quædam, quæ de Christo et fidem, et honorificam faciant mentionem, sed eadem esse penitus cum his, quæ in Latinis co- dicibus leguntur non assererem nisi exemplar Græ· cum, cujus hic mihi nulla est copia, recens legerem. Ibid. Καὶ 'Ιοῦστος. Hujus parentes, πολιτείαν,
col. 805–806page 7 of 137
PG 18:805Ἐκ ταύτης [τῆς Τιβερίαδος] ἦν Ιού στὸς ὁ τὸν Ἰουδαϊκὸν πόλεμον τὸν κατὰ Ουεσπασιανοῦ Ὁ μέντοι Εὐσέβιος, καίπερ πραγματείαν οὐ τὴν τυχούσαν συλλεξάμενος φιλοπόνως, καὶ ταύτην τὴν ἑαυτοῦ χρονικὴν συγγραφήν κατασεμνύνας. Ει Ευ- "Ηδη μὲν οὖν τούτων καὶ πρότερον ἐν οἷς διετυπωσάμην χρονικοῖς κανόσιν ἐπιτομὴν κατεστησάμην πληρεστάτην δ' οὖν ὅμως αὐτῶν ἐπὶ τοῦ παρόντος ώρμήθην τὴν ἀφήγησιν ποιήσασθαι. κανόνων παντοδαπῆς ἱστορίας, καὶ τούτων ἐπιτομή.
theca. Oppido Tiberiensis, parente Pisto homine neeritum usque Agrippæ septimi e familia Herodis, concisus, et pleraque relatu cum primis necessaria istophoas. Verum non tantum de Justo hoc, sed et de Josepho Judæo, Tatiano, Africano, Clemente, Eusebio, necnon et aliis scriptoribus, quorum in boc tractatu fit mentio, et eorum scriptis fusius in nostra de scriptoribus ecclesiasticis Bibliotheca B quam jamdudum paramus. Hic ea tantum tetigimus quæ ad rem facere videbantur. Col. 708, lin. 6. Tŵr 88 dylwr tıç. Eusebium esse nulli dubium, quem tacito nomine præterit, idque odio et simultate quadam offensus consulto agit. Homo apostolicæ veritatis rectæque fidei sectator, tutorem ac vindicem Arianæ hæreseos, vulgatum et notum omnibus Eusebii negotium: illustris in fide conservanda Eustathij provincia synodus illa Nicæna 1 et 2, dictaque veterum historicorum confirmant ipsæ Eusebii scriptiones. Pio sanctoque animo ad concipiendum odium causa hæc plus etiam satis. Hujus etiam dissidii Origenes ipse causa altera et singularis. Eusebius totus est in Origene defendendo; suum studium et operam impendit in historia; etiam Apologeticos a se scriplos, ut eis addat et robur et pondus sanctissimo Pamphilo martyri ascribit. Susque deque ruant omnia, tantum illi solus servetur incolumis Origenes, ab accusationibus et a delictis liber. Tantum hominem, et tantum heroa in Ecclesia (quidui enim dubitem sic Origenem appellare, multorum et vetustissimorum, eorumque sanctissimorum Patrum testimonio fultus) a calumniis vindicatum deſendere pium est, amicique animi, sed in criminis defensione, et dignitatis propugnatione veritatem obvertere, et malum malo trudere pejori, Eusebio tantum, et illius farinæ hominibus concedamus. Egre fert hoc ingenuus Eustathii candor, et pro veritate, quod aiunt, vel cum Origene certamen init : palamque et voce, et scriptis errores illius impugnat, et apertam veritatis faciem, non ambagibus et dolis suspectam amatoribus exponit, volentibusque judicium committit. Ideoque quorum scripta sibi molesta, et nomina odiosa ducit. Ne tamen omnino famæ detrahere videretur illius,conatusque non æstimare, hoc eum elogio, twv ȧylwy *s, quo et perniciosissimos homines exceptos legimus, decoravit. Ibid. 'Axpiбeσrárny zur zpórwr. Georgius Syncellus, stica,
col. 807–808page 8 of 137
PG 18:807τὸς ἑαυτῷ τὴν ἀτοπίαν τοῦ λόγου μεμαρτύρηκεν Εὐσέβιος, ἀρκεῖ πρὸς κατανόησιν τοῖς γε ποσῶς μετα εσχηκόσι παιδεύσεως, ἄλλης τε καὶ τῆς ἐν ἱστο ρίαις παλαιαῖς ὁμολογουμένης. Ἓν γὰρ αὐτῷ πρὸς ἀνατροπὴν τῶν συγγεγραμμένων ήρκει τοῦτο, καὶ μόνον τὸ ταῖς τοσαύταις τηλικούτων δόξαις ἀνδρῶν φι λοσόφων ἀντιπεσεῖν, ἀμάρτυρόν τε τὴν παρ' αὐτοῦ παρεισαγαγεῖν. Τὰ γὰρ ταῖς τῶν πολλῶν, μᾶλλον δὲ τῶν πάντων δόξαις ἀντεισαγόμενα μόλις ἂν, καὶ μετὰ πολλῆς προσδεχθεῖεν ἂν ἀποδείξεως παρὰ τοῖς εὖ εἰν δόσι ταῦτα κρίνειν. λόγοι ι', Χρονικών κανόνων παντοδαπῆς ἱστορίας, καὶ τούτων ἐπιτομή. Tu ita legito: ἱστορίας λόγοι ι', καὶ τούτων ἐπιτομή Χρονικών και νόνων παντοδαπῆς ἱστορίας : Τοῖς χρόνοις Ινάχου τὸν μέν. δὲ τῷ παρόντι ἐπὶ τὸ αὐτὸ τοὺς χρόνους συναγαγών, ἀντιπαραθεὶς ἐκ παραλλήλου τὸν παρ' ἑκάστῳ ἔθνει τῶν ἐτῶν ἀριθμὸν, χρονικού κανόνος σύνταξιν ἐποιη
dv ev si- Eusebii opus, et Chronicon et Epitomen exstare, et A suas notas, multosque dum alios corrigunt, vel exaaliud Eusebium libros suæ Historia a Chronico distinxisse, et in illa plenius et singillatim, in Chronico brevius et summatim, res gestas, et annorum seriem enarrasse. Ridiculum item esset asserere, quod quidam existimarunt, ita opus hoc Chronicon in duas partes digessisse, ut in priori essent certi canones seu ordines aut columnæ, in quibus nihil aliud cernebatur, quam nomen regis, et numeri annorum ipsius; in posteriori continerentur ea omnia, quæ ad historiam pertinerent, quæque nunc diversas has columnas occupant. Rem igitur hanc multis difficultatibus obstructam, vel ex sela verborum Eusebii interpretatione, planissimam eliciemus, si quæ jam prædicti auctores in Eusebio dividunt, et uti duos tractatus agnoscunt, unum et Β eumdem esse existimarint. Etenim Eusebius rerum præteritarum peritissimus, in Historia ecclesiastica rerum varios eventus prolixe, et ut historico muneri incumbebat, enarravit, nulli verborum, nulli parcens sententiarum structuræ. Hæc omnia ut melius lectori, faciliusque possent occurrere, superfluis detractis minusque necessariis detruncatis, antequam Historiam conscriberet, veluti in epitome in suo Chronico digesserat. Hoc enim verba ipsa Eusebii nobis imnuunt, quæ male interpretum vitio excerpta viris eruditissimnis magnæ fuere difficultati. Sententia quippe illorum verborum recte a Ruffino expressa ea est : Quamvis jam de his ipsis nonnulla etiam in Chronicis (id est, in eo opere quod de temporum ratione conscripsimus) breviter succincleque perstrinxerim, plenius tamen in præsenti opere singulorum narrationem aperire tentabimus. Epitome itaque quam hic laudat Eusebius, non est sui Chro nici epitome, ut fere omnes opinati sunt ad hunc diem, sed est epitome rerum, quas plenius, et prolixiori verborum et sententiarum ambitu in Historia fuerat prosecutus. Neque Suidam si minimam verborum seriem invertas, ab hac nostra sententia dissidere vel discordare comperies; ait enim de Eusebio, et ejus scriptis: 'Exxanoiaσrıxñç loroplaç nempe Ecclesiastica historiæ libri decem, et horum Epitome Chronicorum canonum omnimodæ historiæ, quasi diceret, Canones omnimoda historiæ librorum decem, Ilistoric ecclesiastica sunt epitome. Conscripsit itaque Chronicon Eusebius quod est veluti compendium rerum a se scriptarum in Historia ecclesiastica, et non Chronicon, et Compendium chronici, ut multi temere opinati sunt. Col. 708, lin. 7. Eusebium in suo Chronico in multis esse hallucinalapsum fuisse. Habent et reliqui omnes scriptores Ibid., lin. 9. Xporixov naróroç. Ex Eusebio, Ev cáunv. Opus hoc Eusebii variis titulis, seu nominibus insignitur; quibusdam enim dicitur Chronica in singulari feminino, aliis Chronica, aliis Chronicum, aliis Chronici, aliis Chronica, aliis Chronicorum libri, aliis historia Chronica, Historia temporum, Historia Chronicorum, Annales, Liber temporum, Chronicorum Canonum multiplex historia, Chronicon omnimode historia. Verum ut clarius omnia hæc innotescant, ne variis titulis res una eademque obscuretur, operæ pretium erit explicare, quisnam fuerit hic Eusebii tractatus, et in quæ membra divisus, et quis præcipuus primusque ejus scopus. Unum itaque perfectum absolutumque fuit Eusebii Chronicon, Quod, ut Marcellinus comes in præfatione sui Chronici asserit, a mundi fabrica usque ad Constantinum principem Eusebius Cesariensis hujus sæculi originem, tempora, annos, regna, virtutesque mortalium, et variarum artium repertores, omniumque pene provinciarum monumenia Græco edidit stylo, nosterque Hieronymus transtulit in Latinum, et usque in Valentem Cæsarem Romano adjecit eloquio. Igitur uterque hujus operis auctor
col. 809–810page 9 of 137
PG 18:809Ἐν οἷς οὐδὲν ἐπίσημον γεγονὸς ἱστορεῖται παρ' Έλλησιν. Hinc Tertul παντοδαπῆς ἱστορίας posteriorem, Κανόνα χρονιτόν Χρονικοῦ γὰρ κανόνος σύνταξιν ἐπινοήσας ἐκ παραλλήλου ἀντιπαρέθηκε τὸν παρ᾽ ἑκάστῳ ἔθνει δυναστεύοντα. Ἐγὼ δὲ περὶ πολ λοῦ τὸν ἀληθῆ λόγον τιμώμενος, καὶ τὸ ἀκριθὲς ἀνιχνεῦσαι διὰ σπουδῆς προθέμην. Ενθεν ὁρμηθείς, ἐν μὲν τῇ πρὸ ταύτης συντάξει ὕλας ἐκπορίζων ἐμαυτῷ χρόνων ἀναγραφὰς συνελεξάμην, παντοίας βασιλείας τῶν Χαλδαίων, Ασσυρίων, Μήδων, Περσῶν, Λυδῶν, Έβραίων, Αἰγυπτίων, Αθηναίων, Αργείων, Σικυωνίων, η Λακεδαιμονίων, Κορινθίων, Θετταλών, Μακεδόνων, Λατίνων, οἷς ὕστερον γέγονεν ἐπίκλην ὄνομα Ρωμαῖοι· ὁμοῦ γίνονται ιε'· ἐν δὲ τῷ παρόντι, ἐπὶ τὸ αὐτὸ τοὺς χρόνους συναγαγών, καὶ ἀντιπαραθεὶς ἐκ παραλλήλου τὸν παρ' ἑκάστῳ ἔθνει τῶν ἐτῶν ἀριθμὸν, χρονικοῦ κανόνος σύνταξιν εποιησάμην. Χρονικός κανών innotescit. Ἐκ παραλλήλου ἀντιπαρές ἐκ τῆς ἀντιπαραΝέσεως Συνήγαγε δὲ χρόνους. Verba Καὶ τούτων τοὺς χρόνους. Ita Καὶ τούτων τοὺς χρόνους ἐπὶ τὸ αὐτὸ συναθροίσας ἑκάστου ἔθνους τῶν βασιλέων συνεξελέξατο χρόνους, Κατὰ γὰρ τὴν Σεμίραμιν. EuseΠλὴν ἀλλὰ καὶ οὕτως κατὰ μὲν Ιναχον, ὃν πρῶτον Έλληνες "Αργους βασιλεῦσαι φασι, τὸν Εβραίων προπάτορα Ισραήλ γενόμενον εὗρον, ἐξ οὗ τὸ δωδεκάφυλον τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους τῆς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπωνυμίας ἠξιώθη. κατὰ δὲ Σεμίραμιν τὸν Ἀβραὰμ, Χαλδαῖον μὲν τὸ γένος, ἄλλως γε ἄνδρα θεοφιλῆ, καὶ πρῶτον τῶν παρ' Εβραίοις προφητῶν εἶναι πεπιστευμένον. Εt Οτι κατὰ τοὺς ᾿Αβραὰμ χρόνους Νίνος, καὶ Σεμίραμις ἐβασίλευον. Μωϋσῆς δὲ κατὰ Κέκροπα. Εuse Τούτων γὰρ ἁπάντων τὴν ἱστορίαν νεωτέραν τῆς Κέκροπος ἡλικίας παῖδες Ἑλλήνων παραδεδώκασι. Μωϋσέα δὲ ἡ παροῦσα ἐξέτασις τῶν χρόνων γενέσθαι κατὰ Κέκροπα τὸν διφυή, δν πρῶτον φασι τῆς Ἀττικῆς βασιλεῦσαι, συνίστησι πρὸ τῶν Ἰλιακῶν ἀμφὶ τν' ἔτη. "Ον πρὸ τῶν Ἱλιακων ἔτεσι τριακοσίοις πεντήκοντα παραδεδώκασι βασιλεῦσαι πρῶτον τῆς Ἀττικῆς Ἑλλήνων παΐδες. Imo utrum-
▼■DLXXXVHI annorum hunè mundum tunc fore miro A et rei demonstrandæ propositum potius id exposcobant ut ab Adam, vel si a regibus a Belo, vel a Saturno, vel aliis antiquioribus initium dicendi faceret. Ipse vero a Nino seu Abraham exorditur. Cæterum Eusebio, aliisque, qui pro antiquitate, et veritatis religione cum gentibus certabant, necesse erat, ut ex rebus apud illos notis, nullique controversis scripta componerent. Ethnicis autem historiographis, tam Græcis quam Latinis commune fuit, ut testatur Paulus Orosius, ut annales suos a Nino inciperent, cum omnia ante eum penitus ignorarent, nec gentilem ullam haberent historiam. Et ipse Eusebius in præfatione : lianus lib. De pallio : Piget tristia non minus, taverint, jam inde a Nino Beli progenie! si tamen Ninus regnavit primus, ut autumat superiorum pro- ſanitas, fermeque apud vos ultra stylus non progreditur. El Albertus abbas Stadensis in Chronico : A primo parente hominum usque ad Ninum nullos aclus rerum mundalium historiographi posteris atlulerunt. Ideoque ab ipso ceperunt, quia ipse primus aliena invadens minime suis terminis eral contentus. Hac itaque ratione ducti omnes, et ipse Eusebias a Nino orditur. Vide Justinum, Diodorum, Orosium, Cassiodorum et alios. computarit ingenio. Hujus excellentis et unius operis partes duas auctor fecit : priorem Κανόνας inscripsit. In priorem omnium gentium, regnorum, civitatum, cunabula, origines, antiquitates contulerat ; in secundam solum seriem numerorum, seu annorum imperatorum, et nonnulla alia. Prima pars prolixior ex variis auctoribus concinnata, quasi diſſfusa, et pene communis ad quascunque alias rationes temporum nobis proponitur. Secunda strictior et pressior soli demonstrationi dedita, annos eorumque seriem per strigas et virgulas manifestat; multa quæ in priori parte confusa, in secunda distincta cernuntur : in Canone æim chronico consideratur et series et re- B quam regnorum vices recensere. Quoties el ista muclus ordo numerorum seu annorum, necnon eorumdem oppositio diversorum ordinum. Arnaldus Pontacus putat Canones chronicos nil aliud esse, quam tabulas aliquas, id est, diversa spalia dimensa lineis ac laterculis, quæ continent numeros sibi oppositos ex adverso, quibus indicantur tempora seu anni diversorum regum invicem concurrentes, seu concordantes, et ex quorum collatione, seu computatione, colligitur canonica, seu regularis et certa temporum supputatio, et collectio. Ideoque unio, seu concordia quatuor evangelistarum, quæ ab Eusebio describitur, per hujusmodi lineas rectas et transversas, quæ complectuntur certos et diversos numeros invicem sibi oppositos, quibus indicantur diversa capita in quibus ipsi evangelista conveniunt, Canones evangelici dicuntur. Sed quid verbis opus, cum hic ipse Eustathius, quisnam fuerit Chronicus canon Eusebii clarissime explicet ? Omnium optime id declarat Eusebius in proœmio secundæ partis, in quo quid prima pars a secunda diferal hisce exponit : En unius operis per fecti ex ipso auctore duo membra distincta, et amborum scopum, atque propositum, quibus optime nobis quis sit Col. 708, lin. 40. Optime noster Eustathius verbis hisce, a quonam vel unde sui Chronici canonis initium fuerit auspicatus exponit, videlicet series enim temporum, ratione apporum, PATROL. GR. XVIII. Col. 708, lin. 11. sunt Eusebii in proœmio sui Chronici canonis, et a nobis superius recitata. Ex quibus regnis duo exciderunt in Canone, Chaldaicum et Thessalicum. Sed Chaldæorum regnum salvum adhuc superest in reliquiis Græcis prioris libri, Thessalorum neutrobi Ibid., lin. 16. puto supplendum, aut quid simile. Ibid., lin. 20. bius : Joannes Antiochenus in Archeologia : Ibid., lin. 23. Ex quibus supplenda lacuna
col. 811–812page 10 of 137
PG 18:811᾿Απὸ Κέκροπος ἐπὶ τὴν Ἰλίου ἅλωσιν συν άγονται μικρῷ δέοντα ἔτη υ'. εἶναι "Ελλησι. Μωϋσέα δὲ, φιλαλήθως εἰπεῖν, τούτων μὲν νεώτερον, τῶν δὲ παρ᾽ Ἕλλησιν ἀρχαιολογουμένων πρεσβύτατον, Ομήρου λέγω, καὶ Ἡσιόδου, καὶ αὐτῶν τῶν Τρωϊκῶν, καὶ ἔτι Διοσκούρων, Ασκληπιού, Διονύσου, ἡρώων τε πάντων, Ἑρμοῦ τε καὶ Ἀπόλλωνος, τῶν τε λοιπῶν παρ' Ἕλλησι θεῶν, μυστηρίων τε, καὶ τελετῶν, Διός τε αὐτοῦ πράξεων τῶν παρ' Ελλησι μνημονευομένων. Et inferius : Γίνεται γὰρ μετὰ Κέκροπα ὁ κατὰ Δευκαλίωνα κατακλυσμός, καὶ ἡ ἐπὶ Φαέθοντος ἐκπύρωσις, Εριχθονίου τε γένεσις, καὶ ἡ ὑπὸ Δαρδάνου της Δαρδανίας κτίσις, ὃν πρώτ τον φησίν "Ομηρος, Τέκετο νεφεληγερέτα Ζεύς· Κόρης τε ἁρπαγή, καὶ Δήμητρος μυστήρια, etc. Qui Εριχθονίου τε γένεσις ἐξ Πᾶσα παρ' Έλλησι θαυμαζομένη πρᾶξις ἀπὸ τῶν Ινάχου χρόνων, καὶ Φορωνέως εἰς τὸν μετέπειτα φέρεται. Διὸ καὶ Πλάτων ἐν Τιμαίῳ τῷ διαλόγῳ τοῦ Φορωνέως ἐπιμέμνηται χρόνων, ὡς πάνυ παλαιῶν, καὶ Νιόβης, καὶ τοῦ κατ' Ὠγύγου ἀρχαιοτάτου κατακλυσμοῦ, ὡς λέγεται. Ὁμήρου λέγων καὶ Ἡσιόδου. De his Τούτῳ πρῶτον ὁ Θεὸς, καὶ τὴν ἄνωθεν ἐπὶ τοὺς
Ibid., lin. 25. et aliis auctoribus ab Eustathio commemoratis in nostra de scriptoribus profanis Bibliotheca plura dicemus. Non enim videtur præsentis negotii plura de illis referre, quemadmodum et de aliis fabulosis quorum hic fit mentio. Lege si placet Apollodorum, Phornutum, Palefatum, Hyginum cæterosque dignitas ita sicce præteriri; quare quæ de eo scriptis tradidit Velleius hic transcribam : Clarissimum deinde Homeri illuxit ingenium sine exemplo maximum : qui magnitudine operum, et fulgore carminum solus appellari poeta meruit. In quo hoc maximum est, quod neque ante illum, quem ille imitaretur, neque post illum, qui eum imitari possit inventus est; neque quemquam alium, cujus operis primus auctor fuerit, in eo perfectissimum, præter Homerum et Archilochum reperiemus. Hic longius a temporibus belli quod composuit, Troici, quam quidam rentur, abſuit ; nam ferme, etc. De ejus ætate, et excellenti natura divinaque, vide Justi Lipsii animadversiones ibidem. Hæc Julio Scaligero non
τινες Ομηρον καὶ Ἡσίοδον Δαβὶδ συνακμάσαι, οἱ δὲ ὀλίγῳ πρότερον, οἱ δὲ μετὰ ταῦτα γενέσθαι.
Ibid., lin. 25. et aliis auctoribus ab Eustathio commemoratis in nostra de scriptoribus profanis Bibliotheca plura dicemus. Non enim videtur præsentis negotii plura de illis referre, quemadmodum et de aliis fabulosis quorum hic fit mentio. Lege si placet Apollodorum, Phornutum, Palefatum, Hyginum cæterosque dignitas ita sicce præteriri; quare quæ de eo scriptis tradidit Velleius hic transcribam : Clarissimum deinde Homeri illuxit ingenium sine exemplo maximum : qui magnitudine operum, et fulgore carminum solus appellari poeta meruit. In quo hoc maximum est, quod neque ante illum, quem ille imitaretur, neque post illum, qui eum imitari possit inventus est; neque quemquam alium, cujus operis primus auctor fuerit, in eo perfectissimum, præter Homerum et Archilochum reperiemus. Hic longius a temporibus belli quod composuit, Troici, quam quidam rentur, abſuit ; nam ferme, etc. De ejus ætate, et excellenti natura divinaque, vide Justi Lipsii animadversiones ibidem. Hæc Julio Scaligero non
col. 813–814page 11 of 137
PG 18:813ἁγίους ἄνδρας θείαν καὶ προφητικὴν τηνικαῦτα και τιοῦσαν παρέσχετο δωρεάν, καὶ πρῶτον τῆς θεοσεβείας ἡμῶν διδάσκαλον γενέσθαι παρεσκεύασεν· εἶτα μετ' αὐτὸν τοὺς λοιπούς προφήτας, τοὺς καὶ αὐτοὺς τῆς αὐτῆς αὐτῷ τυχόντας δωρεᾶς, καὶ τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν διδάξαντας ἡμᾶς. Ὑπ᾿ αὐτοῦ δηλονότι. Hæc enim Καὶ πολλοὶ τῶν παρ' "Ελλησι. Δοκεῖ δὲ τὰ ὑπὸ τῶν φιλοσόφων, ἢ συγγραφέων, καὶ ποιητῶν εἰρημένα ἀξιόπιστα μὲν εἶναι, παρὰ τὸ φράσει κεκαλλωπίσθαι· μωρὸς δὲ καὶ κενὸς ὁ λόγος αὐτῶν δείκνυται· ὅτι πολλὴ μὲν πλη θὺς τῆς φλυαρίας αὐτῶν ἐστι, τὸ τυχὸν δὲ τῆς ἀλη θείας ἐν αὐτοῖς οὐχ εὑρίσκεται. Καὶ γὰρ εἴ τι δοκεῖ ἀληθὲς δι' αὐτῶν ἐκπεφωνῆσθαι, σύγκρασιν ἔχει τῇ πλάνῃ. Καθάπερ γὰρ φάρμακόν τι δηλητήριον συγκραθὲν μέλιτι, ἢ οἴνῳ, ἢ ἑτέρῳ τινὶ, τὸ πᾶν ποιεῖ βλαβερὸν καὶ ἄχρηστον, οὕτω καὶ ἡ ἐν αὐτοῖς πολυ λογία εὑρίσκεται ματαιοπόνια, καὶ βλάβη μᾶλλον τοῖς πειθομένοις αὐτῇ. Τὴν γὰρ τῶν Αἰγυπτίων. Basilius Ὃν εἰσεποιήσαντο μὲν ἡ θυγάτηρ τοῦ Φαραώ, εξέθρεψε δὲ βασιλικῶς, τοὺς σοφοὺς τῶν Αἰγυπτίων διδασκάλους αὐτῷ τῆς παι δεύσεως ἐπιστήσασα. οὐκ ἐτέχθη Μωϋσῆς μόνον, ἀλλὰ καὶ πάσης τῆς Αἰγυπτίων παιδεύσεως μετασχεῖν ἠξιώθη διὰ τὸ ὑπὸ θυγατρὸς βασιλέως εἰς παιδὸς ᾠκειῶσθαι χώραν, καὶ διὰ τὴν προειρημένην πρό φασιν πολλῆς ἠξιῶσθαι σπουδῆς, ὡς ἱστοροῦσιν οἱ σοφώτατοι τῶν ἱστοριογράφων, οἱ καὶ τὸν βίον αὐτοῦ καὶ τὰς πράξεις, καὶ τὸ τοῦ γένους ἀξίωμα ἀναγράψασθαι προελόμενοι, Φίλων τε καὶ Ιώσηπος. PhiloΔιδάσκαλοι δ᾽ εὐθὺς ἀλλαχόθεν ἄλλοι παρῆσαν, οἱ μὲν ἀπὸ τῶν πλησιοχώρων, καὶ τῶν κατ' Αίγυπτον νομῶν αὐτοκέλευστοι, οἱ δ᾽ ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ μεγάλαις δωρεαῖς μεταπεμφθέντες. Et inferius : Αριθμούς Διαφόρως δὲ ὡρίσαντο περὶ ταύτης οἵ τε ὑπὸ πλάνης μὲν οὖν καὶ γεωμετρίαν, τήν τε ῥυθμικὴν, καὶ ἀρ- D μονικήν, καὶ μετρικὴν θεωρίαν, καὶ μουσικὴν τὴν σύμπασαν διά τε χρήσεως οργάνων, καὶ λόγων τῶν ἐν ταῖς τέχναις, καὶ διεξόδοις τοπικωτέραις Αίγυ πτίων οι λόγιοι παρέδοσαν, καὶ προσέτι τὴν διὰ συμβόλων φιλοσοφίαν, ἣν ἐν τοῖς λεγομένοις ἱεροῖς γράμμασιν ἐπιδείκνυνται, καὶ διὰ τῆς τῶν ζώων ἀποδοχῆς, ὁ καὶ θεῶν τιμαῖς γεραίρουσι· τὴν δ᾽ ἄλλην ἐγκύκλιον παιδείαν Ἕλληνες ἐδίδασκον· οἱ δὲ ἐκ τῶν πλησιοχώρων τά τε Ασσύρια γράμματα, καὶ τὴν τῶν οὐρανίων Χαλδαϊκὴν ἐπιστήμην. Nulla ante ἀγχόμενοι Ἕλληνες, καὶ τὸ ἀκριβὲς τῆς διακρίσεως ὑπὸ τῆς περὶ τὸ θεῖον ἀγνοίας ἐπισκοτούμενοι, καὶ οἱ διὰ πίστεως τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς διανοίας πεφωτισμένοι Χριστιανοὶ, καὶ πρὸς τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον τρανῶς διὰ τῆς ὁμολογίας ἀτενίζειν δυνάμενοι. Οἱ μὲν γὰρ τοῖς οἰκείοις λογισμοῖς ὥσπερ ἐν σκότει προσπταίοντες, καὶ ἀνηγεμόνευτον ἔχοντες ὑπὸ προ λήψεως τὸν νοῦν ἐπισφαλῶς ὁδεύουσι τοῖς λογισμοῖς, μόνην ἐν οἷς δογματίζουσι ψηλαφῶντες τὴν ρέουσαν καὶ ἄστατον τῶν δρωμένων φύσιν· τὸ δὲ τῆς ἀληθοῦς θεωρίας ὄμμα, ἢ ἀμβλυώττοντες ὑπὸ χρόνου, ἢ της ρωθέντες ὑπὸ πλάνης, ἀπώλεσαν.
gnus a Moysis laudatione suas in Ilexaemeron ordi tur explanationes. Col. 709, lin. 5.
col. 815–816page 12 of 137
PG 18:815γὰρ ἐξ ἀνθρωπίνης διανοίας περιφερόμενα δόγματα ἀσαφῆ τυγχάνει καὶ ἀνερμάτιστα. περὶ φύσεως ἐπραγματεύσαντο οἱ τῶν Ἑλλήνων του φοὶ, καὶ οὐδὲ εἷς παρ' αὐτοῖς λόγος ἔστηκεν ἀκίνητος καὶ ἀσάλευτος, ἀεὶ τοῦ δευτέρου τὸν πρὸ αὐτοῦ καταβάλλοντος · ὥστε ἡμῖν μηδὲν ἔργον εἶναι τὰ ἐκείνων ἐλέγχειν· ἀρκοῦσι γὰρ ἀλλήλοις πρὸς τὴν οἰκείαν Καὶ τί δεῖ πράγματα ἔχειν ανατροπήν. Εt hom. 3 : ἡμᾶς τὸ ψευδὲς αὐτῶν διελέγχοντας, οἷς ἐξαρκεί, τὰς αὐτῶν ἐκείνων βίβλους ἀλλήλαις ἀντιπαραθέντας, ἐν ἡσυχίᾳ πολλῇ θεατὰς αὐτῶν τοῦ πολέμου καθῆσθαι; Οὔτε γὰρ ἀριθμῷ ἐλάττους, οὔτε ἀξιώματι ὑφει μένοι, πολυφωνίᾳ δὲ καὶ παρὰ πολὺ διαφέροντες πρὸς τὸ ἐναντίον αὐτοῖς ἀντικαθίστανται λόγον. Εποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανόν.
enarrat, ut contrarietatem quæ in eorum opinio- A Pererio, si sententiæ Joannis Pici ita elaboratæ et nibus est patefaciat, et inquisitionem rerum quam suscipiunt in infinitum vagari, et nullo termino contineri, eorumque finem esse inexplicabilem atque inutilem, quippe quod nulla re evidenti, et ratione perspicua confirmetur. Qui non tantum reruin statum modumque non cognoverunt, sed maxima inscilia stultaque animi contentione veritatem ipsam oppugnare sunma ope conati sunt, Porphyrius, Proclus, Eunapius, Zosimus, sexcentique alii de quibus in historia sermones prolixi. explicata dissonant a sententiis Moysis, textusque illius discordant? si discordant, quæ est hæc discordantia? fateatur, deinde animadvertat. Si inhærent sententiæ Moysis, et verbis sunt accommodatæ, et congruunt, nec a Catholica veritate, nec sanctorum Patrum dictis abhorrent, utquid culpat inculpatum? Tentandum est aliquid maximis ingeniis, quæ frena pati nesciunt, laxandæ sunt in, genii vires, nec angustissimo antiquorum gyro corum impetus refringendi. Hæc sicuti laudo, sic et Cajetani sententiam initio Commentariorum suorum in Genesim accusavi; ea autem est : Si quando occurrerit aliquis sensus textui consoRUS, quamvis a torrente doctorum alienus, lector æquum se præbeat censorem, nullusque detestetur, quod dissonet a priscis doctoribus. Non enim alligavit Deus expositionem Scripturæ priscorum doctorum sensibus, alioquin spes nobis tolleretur exponendi Scripturam, nisi transferendo, ut aiunt, de lióro in quinternum. Textum autem Eustathii Græcum ita restituo: Tà Consona tandem sunt verba Basilii in philosophos, hom. 1: Hold Col. 709, lin. 12. Tà ràp èĘ àr0pwxirns. Tamen quandocunque philosophorum placita atque doctrinæ a veritate non vacillant, ubi ratio eorum manifesta est, certumque experimentum, cum sacris litteris minime contrariæ sint, non est cur ab eis abhorreamus veritas enim sacrarum litterarum nusquam humanis rationibus et experimentis contraria est. Tuta est super hoc Augustini sententia, lib. 1 in Genes. ad litter., cap. 21 : Hoc indubitanter tenendum est, ut quidquid sapientes hujus mundi de natura rerum veraciter demonstrare potuerint, osten - damus nostris litteris non esse contrarium ; quidquid autem illi in suis voluminibus contrarium sacris litteris docent, sine ulla dubitatione credamus id falsum esse, el quoquo modo possumus etiam ostendamus : atque ita teneamus fidem Domini nostri, in quo sunt absconditi omnes thesauri sapientiæ, ut neque falsæ philosophiæ loquacitate seducamur neque simulatæ religionis superstitione terreamur. Εt ut in re nimis agitata et controversa, dicam quod sentiam libere : Semper illos stultissimos existimavi, qui ita sunt philosophiæ et cultioribus litteris infensi, ut ne auditum quidem earum permittant. Alia omnia ab illis habent, Scripturæque verba ita detorquent ut non illius sententiam, sed quid exteri senserint curiose perquirant, et ita illorum sententiæ Scripturam accommodant. Næ semper uti prudentissimos laudavi eos qui rationes humanas veraque experimenta ita explicant, ut idem cum divinis litteris sentire clarissime demonstrent, et mentem illorum cum vero Scripturæ sensu congruere efficacissime probant. Quamvis enim divinæ litteræ nullo indigeant externo subsidio, sed suomet divino spiritu fultæ veritatem nulli dubiam omnibus manifestant : non D quidpiam æternum et increatum, hoc est, esse est tamen ab earum majestate et dignitate alienum et indecorum, si illius veritatis tantam esse vim cognoscamus ita ut et aliis satis patens fuerit manifestata. Immerito itaque in Genes., lib. 1, Pererius reprehendit Joannem Picum Mirandulanum, qui super caput primum Geneseos Heptaplum composuerat, et septem novas expositiones, doctrinæque Moysis de operibus sex dierum a nullo priorum scriptorum tentatas, a se autem primo cogitatas, inventas, elaboratas, perfectasque pertractavit, librumque illum parum ad doctrinam Moysis intelligendam conducere. Quæsissem utique libenter a
col. 817–818page 13 of 137
PG 18:817δὲ ἱκανὰ ἡμῖν τὰ παρ᾽ αὐτοῦ εἰπόντος ἐν δοξολογίᾳ Τῷ γὰρ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ ζῶα περιέχειν μέλλοντι ζώῳ πρέπον ἂν εἴη σχῆμα τὸ περιειληφὸς ἐν αὐτῷ πάντα ὁπόσα σχήματα· διὸ καὶ ἀπέχον κυκλοτερὲς αὐτὸ ἐτορνεύσατο πάντων τελειότατον, ὁμοιότατόν τε αὐτὸ ἑαυτῷ σχημάτων, νομίσας μυρίῳ κάλλιον ὅμοιον ἀνομοίου· λεῖον δὲ κύκλῳ πᾶν ἔξωθεν αὐτὸ ἀπηκριβοντο πολλῶν χάριν. Hæc verba
IN EUSTATH|| HEXAEMERON NOT.E. quoddam datum est in transfiguratione Domini A Platonis varie explicat, et rationes aperit Proclus nostri, et in rubo Moysis, et in ejus vuku ex colloquio, et consuetudine cum Deo habita supra humanum obtutum resplendente; et hanc suam opinionem confirmat testimonio Basilii Magni, qui hom. 2 super Genesim tradit eadem omnia iisdem verbis quæ et noster Eustathius pag. 50. Hanc Eugubini sententiam si quis velit defendere, omni ipse defensione indignus erit. Cœlum empyreum Deus non est, quomodo ergo æternum, quomodo increatum ? Lux hæc manat ex Dei essentia, quomodo ergo cœlum empyreum? et si cœlum empyreum Deus est, quomodo Scriptura non insanit de illo dicens, In principio creavit Deus cœlum ? nunquam dicerem rem ejusdem cum Deo essentiæ non esse Deum. Lux ergo hæc tua, et cœlum empyreum Deus est, non repugnare divinis litteris, quin inde non obscure colligi, confirmari potest ex illis verbis initió Ecclesiastes: Sol occidit, et in locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per meridiem et fleclitur ad aquilonem: lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos revertitur *. Quare Hieronymus in Comm. cap. v Epist. ad Ephesios graviter eos increpat, qui cœlum non undique ro- Lundum, sed fornicis modo curvatum faciunt. Quod omnino certum est cum non rationibus tantum convincatur, sed experimento etiam compertum sit, duplex hoc hemisphærium esse, et antipodas adversa nobis vestigia premere, de quibus Manilius in Astronom.: et creator, et rursum diversum a Deo et creatura. Neque sententia Eustathii et Basilii, quos etiam videtur secutus Theodoretus in Genesim, et Methodius, sive Timotheus presbyter Hierosolymitanus oratione in Hypapantem, illius sententiam probant, nec pondus addunt, nec firmitatem. Etenim hi Patres lucem illam et claritatem quam increatam statuunt, diversam ab ea quæ una cum cœlo, et Nec minor est illis mundus, nec lumine pejor ; terra, et eadem ratione qua cœlum et terra pro- Nec numerosa minus nascuntur sidera in orbe : ducta est, quamvis nullis tenebris, nulli cor- et alii quorum rationes leges in locis a nobis lauruptioni, nulli tempori obnoxia sit, non affirmant dalis. Hæc namque figura, ut ait Plinius lib. 11, c. 2, esse cœlum empyreum, nec cœlum illud de quo omnibus suis partibus vergit in sese, ac sibi ipsa todicitur, In principio creavit Deus cœlum et terram. leranda est, seque includit, et continet, nullarum Sed de hac Patrum sententia quid sentiendum egens compaginum. Nec finem aut principium ullis sit, et an sit inter memorabilia, et paradoxa reji-suis partibus sentiens, nec quia ad motum, quo subcienda, in præsenti non judioo : inferius enim una cum Eustathio pag. 60, dicemus aliqua, reverenter tamen. Veneror namque dicta Patrum catholicorum, et verum dicam, adoro. Col. 709, lin. 20. 'O σthσaç or ovparór. Basilius hom. 1 in Hexaemeron : totiv. De figura cœli apud veteres maximum fuit dissidium; eorum placita præter alios refert Plutarchus, lib. 1 De placit. philosoph.; Theodoretus, lib. De natura et mundo; Aristoteles, lib. 11 De cœlo, cap. 4; Ptolemæus, lib. 1, c. 3 editionis mag., et ejus commentator Theon Alexandrinus; Cleomedes in Meteor. lib. 1, et alii multis rationibus et experimentis sphæricum esse probant. Plato ea de re ita Scripsit in Timæo : inde verti debeat, ut mox apparebit, talis aptissima est, sed oculorum quoque probatione quod convexur, mediusque quacunque cernatur, cum id accidere in alia non possit figura. Et Theodorus Prodromus Dialog. de amic. exsule: "Hiç tày ɛúpùv oúpavòv hi hanc sententiam legi possunt et quæ habet Clemens Romanus, lib. vi Recognit. Verum antiquis Patribus mirus in hoc fuit consensus, cœlum scilicet non esse rotundum sed instar fornicis, ut habemus hic ex mostro Eustathio, Basilio, Chrysostomo hom. 14 et 17 ad llebræos, Augustino, 1. IL De Genes. ad litteram, qui et alibi ait se dubitare, An terra cœlo undique circumfuso contineatur. Ejusdem sententiæ fuit auctor libri Christianorum nuncupati, ut refert Photius in Biblioth. :
Σχῆμα δ' αὐτῷ περιέθηκε τὸ σφαιροειδές, εὐμορφότατον σχημάτων, καὶ πολυχωρότατον και ευκινητότατον. Quæ Καὶ περὶ τοῦ σχήματος Θεοῦ, ῾Ο στήσας τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ καμάραν. Τὰ αὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ περὶ τῆς γῆς συμβουλεύομεν ἑαυ τοῖς, μὴ πολυπραγμονεῖν αὐτῆς τὴν οὐσίαν ἥτις ποτέ σφαιροειδὲς ἐκ μέσου πάντη πρὸς τὰς τελευτὰς ἴσον καὶ τὸν μέγαν ἄκαμπτον ὄντα τὸ πρὶν εὐθυωρίαν, ἀρχῇ πυθέσθαι τοῦ λόγοις τοῦ φαμένου έκαμψεν εἰς τὴν σφαίραν εἰ μὴ φιλία; οἷον γὰρ εἰπεῖν ὡς καλοῦ καὶ κοσμίου ἐρῶν ἑαυτοῦ πρὸς κύκλον συνεστράφη, ἑαυτὸν αὐτῷ φιλιῶν πανταχόθεν καὶ παντάπασι συμπερισφίγγων μέρη. "Οτι ὁ οὐρανὸς οὐκ ἔστι σφαιρικὸς, οὐδὲ ἡ γῆ, ἀλλ' ὁ μὲν ὡσεὶ καμάρα, ἡδὲ ἑτερομήκης, καὶ κεκόλληται τὰ πέρατα τοῦ οὐρανοῦ πρὸς τὰ πέρατα
IN EUSTATH|| HEXAEMERON NOT.E. quoddam datum est in transfiguratione Domini A Platonis varie explicat, et rationes aperit Proclus nostri, et in rubo Moysis, et in ejus vuku ex colloquio, et consuetudine cum Deo habita supra humanum obtutum resplendente; et hanc suam opinionem confirmat testimonio Basilii Magni, qui hom. 2 super Genesim tradit eadem omnia iisdem verbis quæ et noster Eustathius pag. 50. Hanc Eugubini sententiam si quis velit defendere, omni ipse defensione indignus erit. Cœlum empyreum Deus non est, quomodo ergo æternum, quomodo increatum ? Lux hæc manat ex Dei essentia, quomodo ergo cœlum empyreum? et si cœlum empyreum Deus est, quomodo Scriptura non insanit de illo dicens, In principio creavit Deus cœlum ? nunquam dicerem rem ejusdem cum Deo essentiæ non esse Deum. Lux ergo hæc tua, et cœlum empyreum Deus est, non repugnare divinis litteris, quin inde non obscure colligi, confirmari potest ex illis verbis initió Ecclesiastes: Sol occidit, et in locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per meridiem et fleclitur ad aquilonem: lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos revertitur *. Quare Hieronymus in Comm. cap. v Epist. ad Ephesios graviter eos increpat, qui cœlum non undique ro- Lundum, sed fornicis modo curvatum faciunt. Quod omnino certum est cum non rationibus tantum convincatur, sed experimento etiam compertum sit, duplex hoc hemisphærium esse, et antipodas adversa nobis vestigia premere, de quibus Manilius in Astronom.: et creator, et rursum diversum a Deo et creatura. Neque sententia Eustathii et Basilii, quos etiam videtur secutus Theodoretus in Genesim, et Methodius, sive Timotheus presbyter Hierosolymitanus oratione in Hypapantem, illius sententiam probant, nec pondus addunt, nec firmitatem. Etenim hi Patres lucem illam et claritatem quam increatam statuunt, diversam ab ea quæ una cum cœlo, et Nec minor est illis mundus, nec lumine pejor ; terra, et eadem ratione qua cœlum et terra pro- Nec numerosa minus nascuntur sidera in orbe : ducta est, quamvis nullis tenebris, nulli cor- et alii quorum rationes leges in locis a nobis lauruptioni, nulli tempori obnoxia sit, non affirmant dalis. Hæc namque figura, ut ait Plinius lib. 11, c. 2, esse cœlum empyreum, nec cœlum illud de quo omnibus suis partibus vergit in sese, ac sibi ipsa todicitur, In principio creavit Deus cœlum et terram. leranda est, seque includit, et continet, nullarum Sed de hac Patrum sententia quid sentiendum egens compaginum. Nec finem aut principium ullis sit, et an sit inter memorabilia, et paradoxa reji-suis partibus sentiens, nec quia ad motum, quo subcienda, in præsenti non judioo : inferius enim una cum Eustathio pag. 60, dicemus aliqua, reverenter tamen. Veneror namque dicta Patrum catholicorum, et verum dicam, adoro. Col. 709, lin. 20. 'O σthσaç or ovparór. Basilius hom. 1 in Hexaemeron : totiv. De figura cœli apud veteres maximum fuit dissidium; eorum placita præter alios refert Plutarchus, lib. 1 De placit. philosoph.; Theodoretus, lib. De natura et mundo; Aristoteles, lib. 11 De cœlo, cap. 4; Ptolemæus, lib. 1, c. 3 editionis mag., et ejus commentator Theon Alexandrinus; Cleomedes in Meteor. lib. 1, et alii multis rationibus et experimentis sphæricum esse probant. Plato ea de re ita Scripsit in Timæo : inde verti debeat, ut mox apparebit, talis aptissima est, sed oculorum quoque probatione quod convexur, mediusque quacunque cernatur, cum id accidere in alia non possit figura. Et Theodorus Prodromus Dialog. de amic. exsule: "Hiç tày ɛúpùv oúpavòv hi hanc sententiam legi possunt et quæ habet Clemens Romanus, lib. vi Recognit. Verum antiquis Patribus mirus in hoc fuit consensus, cœlum scilicet non esse rotundum sed instar fornicis, ut habemus hic ex mostro Eustathio, Basilio, Chrysostomo hom. 14 et 17 ad llebræos, Augustino, 1. IL De Genes. ad litteram, qui et alibi ait se dubitare, An terra cœlo undique circumfuso contineatur. Ejusdem sententiæ fuit auctor libri Christianorum nuncupati, ut refert Photius in Biblioth. :
col. 819–820page 14 of 137
PG 18:819ρᾶται μὲν διά τε τοῦ κα' κάτω καὶ τοῦ κβ', καὶ μὴν καὶ τοῦ τρίτου καὶ εἰκοστοῦ, καὶ κ' καὶ δ' ἐλέγχειν τοὺς τὸν οὐρανὸν σφαιρικὸν ὑποτιθεμένους. Οὐ μέν τοιγε διὰ τῶν ἰσχὺν ἐχόντων οἱ ἔλεγχοι πρόεισι. Το σφαιρικὸν δὲ οὐ βούλεται συγχωρεῖν τῷ οὐρανῷ· διότι νομίζει τὴν εἰμαρμένην ἐκ τῆς τοιαύτης εἰσάγεσθαι θέσεως. Καίτοι οὐδεμία τοῦτο ἀπόδειξις ἐκβιάζεται· οὐ γὰρ, εἴ γε σφαιρικός ὁ οὐρανὸς, καὶ τὸ τῆς εἰμαρμένης ἐξ ἀνάγκης συν ίσταται. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τῆς οὐσίας τοῦ οὐρανοῦ ἀρκού- C μεθα τοῖς παρὰ τοῦ Ἡσαΐου εἰρημένοις, ὃς ἐν ἰδιωτικοῖς ῥήμασιν ἱκανὴν ἡμῖν τῆς φύσεως αὐτοῦ τὴν διάνοιαν ἐνεποίησεν, εἰπών· Ο στερεώσας τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ καπνὸν, τουτέστι λεπτὴν φύσιν· καὶ οὐ στε ρεάν, οὐδὲ παχεῖαν ἐς τὴν τοῦ οὐρανοῦ σύστασιν οὐσιώσας. Τὴν δὲ οὐσίαν αὐτοῦ, vel τὴν φύσιν;
Hanc Eustathii sententiam tuetur et Olym piodorus in Job super illis verbis cap. xxxviii, Diffusum autem est sicut terræ cinis 8. Notanda Joannis Chrysostomi sententia, Stolidissimus Mohametus affirmat aerem factum ex fumo, fumum ex vapore aut exhalatione marina. Primum coelum ex aqua viridi constare, secundum ex aqua clara, tertium ex smaragdo, quartum ex auro, quintum ex hiacyntho, sextum ex tabula lucida, septimum ex claritate ignis, et de uno cœlo ad aliud esse distantiam itineris quingentorum annorum. Quis non miretur hominis ingenium, in.hisceque describendis patientiam? ut oculatus est vir iste ut multa videt! Abeant ergo mathematici et geometræ cum suis mensuris et numeris. Solus vidit distantiam quam non reliqui omnes homines nec auctor ipse naturæ. men ait hom. 1, terræ fundamenta naturæ hominum esse incognita, et locum Palmi, quem hic adducit Eustathius, explicat. A Elenchi contra haras. : Quamvis hujus rationem uti minimi momenti refellat idem Photius ibidem : Lactantius l. v Divin. inst., c. 24, deridet eos qui cœlum rotundum, et in omnes partes devexuni crediderunt. Procopius eam mordicus ita defendit Comm. in Gen., ut eorum sententiam, qui cœlum prædicant rotundum, a catholica disciplina vocet alienam; ait enim: Assertio dicentium cœ- B lum esse figuræ sphæricæ, et circulari motu converti, non concordat orthodoxæ veritati, sed contradicit Moysi, prophetis, Paulo, et Christo, qui banc opinionem ubique in divinis Scripturis refellunt, docentes cœlum, neque circulo ferri, neque sphæricam formam habere, sed immobile prorsus esse. Atque idem hoc repetit infra, cap. 7, et videtur mutuatus a Chrysostomo, a quo item sua hauserunt Theophylactus et Theodoretus. Vide Damascenum lib. 11 Fidei orthod., cap. 6. Ita inducebantur ut crederent, testimonio ducti Scripturæ psal. ciui, Extendens calum sicut pellem ®, et Isaia, Expandit cœlos sicut habitaculum ad habitandum ". Basilius hom. 1in Col. 709, lin. 15. Αὐτοῦ λεπτήν. Hexaem. : Ex cujus verbis locum hunc ita restituo : in quibus illustrem illam controversiam determinat, cœli videlicet substantiam non esse mistam, sed simplicem, de qua multa nobis et Plotinus De mundo, et alii tradiderunt. Quidam enim cœlum ejusdem esse naturæ cum elementis arbitrati sunt, quod refert Theodoretus De materia et mundo, et Philo Judæus De somno, et Plutarchus. Alii ignem esse nature, cujus opinionis auctores tradit Ægyptios Albertus Magnus tract. 1 De calo, cap. 4. Platonis circa hoc opinionem habes in Alcinoo; Macrobio lib. in Somn. Scipion.; Augustino, vill De civitate Dei, cap. 11; Philopono ad vi et xiu Procli. Sed de hoc plura inferius noster Eustathius ex quibus cœlum concretum sit aliis declarandum relinquens, verbis Isaiæ ejus naturam tenuem, non solidam, neque crassam esse tradit, eorum opinionem refellens qui coelum solidum veluti crystallum ponebant, et eorum qui terreum, gravemque, et Anaximenis qui illud e terra fabricaverat, de quo Origenes lib. 1 Externorum tamen philosophorum opinio est magis recepta: Fundasse Deum terram in sphæræ, quæ mundum undique complectitur, centro, quippe quæ propter suum æquilibrium ex omni parte tantumdem distat a cœlo, ut ob id ipsum et firmam sedem obtinuerit, et immota nitatur, et fixam sit nacta basim; et hoc 1 De cœlo cap. 14 validissimis rationibus probal Aristoteles, et sane despicaciori, et deteriori elemento, infimus locus debebatur, terræ elementorum deterrimæ, locus qui maxime a cœlo distat infimus. Centrum mundi maxime a cœlo distat, ideoque in eo erat collocanda sua natura, unde terra aquas, non e contrario terram aquæ sustentant. En novam Nebulonis physiologiam. Terra, ait Mohame lus, sustinetur a magno bove cujus caput extenditur in orientem, cauda in occidentem, quatuor verð pedes innituntur lapidi candido, In capite habet quadraginta cornua, quorum unum ab altero distat itinere mille annorum. Subtus lapidem vero est mons infernalis dictus Zoth, quem conscendere coguntur peccatores, et ubi bene oneratus est col labascit, eosque submersos in infernum præcipitat: sub hoc monte terra est et postea mare, et rursua
διὰ τὸ τὴν ἰκμάδα ἐκ ταύτης ενίστασθαι, ἧς ἀραιουμένης τὸ πῦρ γίνεσθαι· ἐκ δὲ τοῦ πυρὸς μετεωριζομένου τοὺς ἀστέρας συνίστασθαι. Εἶναι δὲ καὶ γεώ δεις φύσεις ἐν τῷ τόπῳ τῶν ἀστέρων συμφερομένας ἐκείνοις. Ὅτι μὲν καμάρας εἰκόνα διασώζει, ἴσμεν· τίς δέ ἐστι τὴν οὐσίαν, ἀγνοοῦμεν. Τὴν δὲ γῆν φάσκει. Basilius t2- Τὸ γὰρ, Ἐπὶ θαλασσών. ἐθεμελίωσεν αὐτὴν, τί δηλοῖ ἢ τὸ πάντοθεν περικεχύσθαι τῇ γῇ τὴν τοῦ ὕδατος φύσιν ; Πῶς οὖν, ου τὸν ὑπάρχον τὸ ὕδωρ, καὶ ἐπὶ τὸ πρανές πεφυκός Γεγονέναι δὲ, τὰ ἄστρα ἐκ γῆς καταπίπτειν, μένει ἀπεωρούμενον, καὶ οὐδαμοῦ ἀπο ῥέον; Σὺ δὲ οὐ λογίζει, ὅτι τὴν αὐτὴν, καὶ ἔτι πλείονα ἀπορίαν τῷ λόγῳ παρέχει ἡ γῆ καθ' ἑαυτὴν κρεμαμένη βαρυτέρα τὴν φύσιν οὖσα.
Hanc Eustathii sententiam tuetur et Olym piodorus in Job super illis verbis cap. xxxviii, Diffusum autem est sicut terræ cinis 8. Notanda Joannis Chrysostomi sententia, Stolidissimus Mohametus affirmat aerem factum ex fumo, fumum ex vapore aut exhalatione marina. Primum coelum ex aqua viridi constare, secundum ex aqua clara, tertium ex smaragdo, quartum ex auro, quintum ex hiacyntho, sextum ex tabula lucida, septimum ex claritate ignis, et de uno cœlo ad aliud esse distantiam itineris quingentorum annorum. Quis non miretur hominis ingenium, in.hisceque describendis patientiam? ut oculatus est vir iste ut multa videt! Abeant ergo mathematici et geometræ cum suis mensuris et numeris. Solus vidit distantiam quam non reliqui omnes homines nec auctor ipse naturæ. men ait hom. 1, terræ fundamenta naturæ hominum esse incognita, et locum Palmi, quem hic adducit Eustathius, explicat. A Elenchi contra haras. : Quamvis hujus rationem uti minimi momenti refellat idem Photius ibidem : Lactantius l. v Divin. inst., c. 24, deridet eos qui cœlum rotundum, et in omnes partes devexuni crediderunt. Procopius eam mordicus ita defendit Comm. in Gen., ut eorum sententiam, qui cœlum prædicant rotundum, a catholica disciplina vocet alienam; ait enim: Assertio dicentium cœ- B lum esse figuræ sphæricæ, et circulari motu converti, non concordat orthodoxæ veritati, sed contradicit Moysi, prophetis, Paulo, et Christo, qui banc opinionem ubique in divinis Scripturis refellunt, docentes cœlum, neque circulo ferri, neque sphæricam formam habere, sed immobile prorsus esse. Atque idem hoc repetit infra, cap. 7, et videtur mutuatus a Chrysostomo, a quo item sua hauserunt Theophylactus et Theodoretus. Vide Damascenum lib. 11 Fidei orthod., cap. 6. Ita inducebantur ut crederent, testimonio ducti Scripturæ psal. ciui, Extendens calum sicut pellem ®, et Isaia, Expandit cœlos sicut habitaculum ad habitandum ". Basilius hom. 1in Col. 709, lin. 15. Αὐτοῦ λεπτήν. Hexaem. : Ex cujus verbis locum hunc ita restituo : in quibus illustrem illam controversiam determinat, cœli videlicet substantiam non esse mistam, sed simplicem, de qua multa nobis et Plotinus De mundo, et alii tradiderunt. Quidam enim cœlum ejusdem esse naturæ cum elementis arbitrati sunt, quod refert Theodoretus De materia et mundo, et Philo Judæus De somno, et Plutarchus. Alii ignem esse nature, cujus opinionis auctores tradit Ægyptios Albertus Magnus tract. 1 De calo, cap. 4. Platonis circa hoc opinionem habes in Alcinoo; Macrobio lib. in Somn. Scipion.; Augustino, vill De civitate Dei, cap. 11; Philopono ad vi et xiu Procli. Sed de hoc plura inferius noster Eustathius ex quibus cœlum concretum sit aliis declarandum relinquens, verbis Isaiæ ejus naturam tenuem, non solidam, neque crassam esse tradit, eorum opinionem refellens qui coelum solidum veluti crystallum ponebant, et eorum qui terreum, gravemque, et Anaximenis qui illud e terra fabricaverat, de quo Origenes lib. 1 Externorum tamen philosophorum opinio est magis recepta: Fundasse Deum terram in sphæræ, quæ mundum undique complectitur, centro, quippe quæ propter suum æquilibrium ex omni parte tantumdem distat a cœlo, ut ob id ipsum et firmam sedem obtinuerit, et immota nitatur, et fixam sit nacta basim; et hoc 1 De cœlo cap. 14 validissimis rationibus probal Aristoteles, et sane despicaciori, et deteriori elemento, infimus locus debebatur, terræ elementorum deterrimæ, locus qui maxime a cœlo distat infimus. Centrum mundi maxime a cœlo distat, ideoque in eo erat collocanda sua natura, unde terra aquas, non e contrario terram aquæ sustentant. En novam Nebulonis physiologiam. Terra, ait Mohame lus, sustinetur a magno bove cujus caput extenditur in orientem, cauda in occidentem, quatuor verð pedes innituntur lapidi candido, In capite habet quadraginta cornua, quorum unum ab altero distat itinere mille annorum. Subtus lapidem vero est mons infernalis dictus Zoth, quem conscendere coguntur peccatores, et ubi bene oneratus est col labascit, eosque submersos in infernum præcipitat: sub hoc monte terra est et postea mare, et rursua
col. 821–822page 15 of 137
PG 18:821Α τῆς εὐσεβείας χαρακτὴρ ἐνιζάνει αὐτῶν τοῖς ἤθεσιν, Καὶ τὸ πῶς οὐ δεῖ πολύ. Ubi ἀναζωπυρῶν τὸ ἐκ τῆς τοιαύτης συνηθείας συνειλημμένον ἦθος, καὶ κατ' ὀλίγον εἰς τὴν τοῦ καλοῦ αὐτοὺς ὄρεξιν ὁδηγῶν. Εἰς πλεῖστα δὲ ταύτης ὑπὸ τῶν ἐπιο γενομένων μερισθείσης, ζητήσεις συνέστησαν πλείονες, καθάπερ ἐν τοῖς ἐριστικοῖς, ἀφ᾽ ὧν ἐντρεχεστέρους μὲν ἄλλους ἑτέρων μᾶλλον, καὶ ζητικωτέρους, ὡς ἄν τις εἴπο:, γεγονέναι συμβέβηκε, καί τινες ήδη καὶ αἱρέσεων προΰστησαν, ἀφ᾽ ὧν ἡ κατὰ τὸ ἦθος ἄδηλος κατασκευὴ ἐμαραίνετο· τῆς μὲν κατὰ τὸν λόγον ἀκριβείας οὐκ ἐφικνουμένων τούτων, ὅσοι τῶν αἱρέσεων ἡγεῖσθαι ἠξίουν, τοῦ δὲ πολλοῦ πλήθους στασιαστικώτερον πρὸς αὐτὸ διατεθέντος, κανόνος δὲ οὐδενὸς εἰπόντος, οὐδὲ νόμων, ἀφ᾽ ὧν τῶν ζητή σεων πορίσασθαι λύσιν. Καθάπερ δὲ ἐν τοῖς ἄλλοις ἡ φιλοτιμία, εἰς ὑπερβολὰς ἐκπίπτουσα, οὐκ ἔστιν ὅ τι οὐ λυμαίνεται, οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ τούτων, τῇ καινότητι τῶν δοξῶν ἑκάτερος τὸν πρὸ αὐτοῦ ὑπερβάλλεσθαι σπουδάζων, εἰς ἀνήνυτον πρᾶγμα τὴν αὐτὴν ταύτην ἐμβεβλήκασι φιλοσοφίαν· ὥσπερ ὁ λεγόμενος Μανι χαῖος, δς Πέρσης μέν τίς ἐστι τὸ γένος, κατά γε τὴν ἐμὴν δόξαν, πάντας ὑπερβαλὼν τὸ θαυμάσια λέγειν. Καὶ οὐ πάλαι μὲν ἐπεπόλασεν ἡ τούτου καινοτομία. Πρωτός γέ τις Πάπος τούνομα, etc. Τὸ γὰρ ἁπλοῦν τῆς πίστεως. BaΕἰ δὲ μή, ἀλλὰ τό γε ἁπλοῦν τῆς πίσ στεως ισχυρότερον ἔστω τῶν λογικῶν ἀποδείξεων. φιλοσοφικώτατος Alexander Η Χριστιανών φιλοσοφία ἁπλῆ καλεῖται· αὐτὴ δὲ ἐπὶ τὴν τοῦ ἤθους κατασκευὴν τὴν πλείστην ἐπιμέλειαν ποιεῖται αἰνιττομένη περὶ τῶν ἀκριβεστέρων λόγων περὶ Θεοῦ, ὧν τὸ κεφάλαιον τῆς περὶ ταῦτα σπουδῆς εἰκότως ἂν ἅπαντες ἀποδέξαιντο. Ενθα τὸ ποιητικὸν αἴτιον τι μιώτατον τίθενται, καὶ πρεσβύτατον, καὶ πάντων αἴτιον τῶν ὄντων. Ἐπεὶ καὶ τοῖς ἡθικοῖς τὰ ἐργων δέστερα παραλείποντες, οἷόν τίς τε ἡ ἠθικὴ ἀρετή, καὶ λογικὴ, καὶ ὅσα λέγεται περὶ ἠθῶν καὶ παθῶν, περὶ τὸν ὑποθετικών διατρίβουσι τόπον· στοιχεῖα μὲν πρὸς ἑκάστης ἀρετῆς ἀνάληψιν οὐκ ἀποδιδόντες, παρ αγγέλματα δὲ παχύτερα, ὡς ἐτύγχανεν, ἐπισωρεύον. τες, ὧν ὁ πολὺς δῆμος ἀκούων, ὡς ἐκ τῆς πείρας ἐστὶ μαθεῖν, σφόδρα ἐπιδίδωσιν εἰς ἐπιείκειαν, καὶ Καὶ πάντα ὀξείᾳ. Ἐν δὲ τῷ πλάτει πάντα τὰ μέρη τοῦ κόσ σμου, βόρειά τε, καὶ νότια, καὶ ἑῷα, καὶ τὰ ἑσπέρια, ἐν ἐξείᾳ καιροῦ ῥοπῇ κατεφώτιζε,
terra alludque mare usque ad septem terrarum et marium numerum. Ultima vero terrarum est alba ut lac, mollis ut crocus, odora ut moschus, et clara ut luna, infra eam magnus piscis cujus caput in orientem, cauda versus occidentem porrigitur, super cujus dorso fundantur ac jacent terræ, maria, aer, usque ad finem mundi. Subtus piscem ventus est, qui eum sustinet, subtus hunc tonitru, rursus sub hoc mare obscurum, postmodum laudes, ab hisce gloria, deinceps, thronus, post eum tabula picta, et penna, et inferius magna Dei nomina : sed piget ineptiarum, quarum nullus modus apud hunc nugatorera. Col. 709. lin. 26. namque fides humanum intellectum informaverit, et rationes humana et experimenta veluti nullius momenti rejici debent, in qua nulla opinio, nulla verisimilitudo, nulla fallacia, nulla haesitatio, nulla inest dubitatio, sed in obscuritate patentia omnia, atque aperta intelligendo firmiter tenet; et quæ non videt, uti certissima credit Christianus et illis assentitur. Fides hæc qualibet demonstratione superior est, qualibet certitudine certior, qualibet disciplina excelsior. Quare Joannes Picus sapientissime in conclusionibus affirmabat: Sicuti fides, quæ est credulitas, est infra scientiam; ita fides, quæ est vere fides, est supersubstantialiter supra scientiam et intellectum nos Deo immediate conjungens. Furor est divinæ potentiæ opera ita scrutari, ut noster intellectus sit ejus mensura; furor est humana mente, divina illa, et quæ mundus non capit agitasse, et incerta inodica fragilique conjectura imm:ensa, sacra, æterna, admirandaque indagare. Elegantission 3 Ibid., lin. 28. Ανέφικτα γάρ. prosequitur sententiam hanc Georgius Pisidas De mundi opificio per totum, quem vide. Hoc lumen fuisse Ibid., lin. 33. Καὶ τὸ φῶς. quoddam luminosum per totam mundi machinam diffusum Basilius hom. 6 in Hexaem. Gregorius Nazianzenus in novam Dominicam, qui qua ratione intelligi debeat explicat Nicetas. Idem tenuerunt alii Græci, Theodoretus quæst. 14 et 16; Athanasius quæst. 74; Anastasius Antiochenus in Hexaem. lib. Procopius, in Genesim; Damascenus, lib. 11 De fide orthod., cap. 7; Didymus et Apollinarius in Catena, quod postea quarto die ipditum est lumimaribus coeli. Sed de hoc nonnulla inferius. Ibid., lin. 27. silius hom. 1, Christianorum philosophiam simplicem et ejus causam eruditissimus et Lycopolita libello vere aureo contra Manichæos disertissimis verbis explicat, quem jam paramus commoditati publicæ edendum. Ejus verba cum non sint quod ego sciam ad hanc diem edita nec Græce, nec Latine, non gravabor hic Græca apponere, ut quis sit auctor, unusquisque tanquam ex D refert Dionysius Areopagita capite 4 De divinis ungue leonem possit conjicere: Basilius lon. 2 in Ibid. Hexaem. : cujus etiam usun et rationem reddit, quam si libet legito. Mira illius præconia, et plusquam triginta proprietates nomin., et cap. 15 De cœlesti hierarchia. Nihil enim ad mundi decorem et ornatum aptius; unde llugo de Sancto Victore, Quid pulchrius luce? quæ cum in se colorem non habet, omnium tamen rerum colores ipsa quodammodo colorat. Hæc item cum in omnes partes se effuse communicat, præcipuum dicitur instrumentum, quo cœlestia corpora influant in inferiora, coque vehente ad nos a cœlo perveniunt. Quod Avicenna quoque dixit, lib. Mem teor., lumen vocans vehiculum virtutum omnium cœlestium, et Albertus Magnus lib. De som. el vigil. confirmat. Quare D. Ambrosius lib.. Mexaem., cap. 9, scripsit, unius naturam non iumerito, non in mensura, non in pondere esse, ut res cæleras.
col. 823–824page 16 of 137
PG 18:823Ἐμοὶ φιλονεικεῖς, καὶ πρὸς ἐμὲ ἴστασαι, καὶ τοῖς ἐμοῖς ἀθληταῖς ἀνταγωνίζῃ. Ποῦ δὲ ἧς ὅτε ἐγὼ τὴν γῆν εργαζόμην ; τίς ἧς τότε ; Ηδη, φησί, πεπτώκεις. Καὶ γὰρ ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς κοσμοποιίας, Σκότος ἦν, φησὶν, ἐπάνω τῆς ἀβύσσου, σκότος τοῦτο οὐ κτισθὲν σκότος, ἀλλὰ προαιρετικῶς ἀρξάμε τον σκότος τῇ τοῦ φωτὸς στερήσει. Εx quibus Τοῦτο γάρ ἐστι καὶ παρὰ τὴν ἐν τῷ λόγῳ ἀλήθειαν καὶ παρὰ τὰ φαινόμενα. Τὸ γὰρ σκότος οὐχ ὡς πέφυκεν ἐξηγοῦνται, ἀέρα τινὰ ἀφώτιστον, ἢ τόπον ἐξ ἀντιφράξεως σώματος απο σκιαζόμενον, ἢ ὅλως καθ' ὁποιανοῦν αἰτίαν τόπον φωτὸς ἐστερημένον, ἀλλὰ δύναμιν κακήν, μᾶλλον δὲ αὐτὸ τὸ κακὸν παρ' ἑαυτοῦ τὴν ἀρχὴν ἔχον, etc.; et : οὖν ἐγένετο οὐρανός, προστάγματι, Θεοῦ ἁθρόως περιταθεὶς τοῖς ἐντὸς ὑπὸ τῆς οἰκείας αὐτοῦ περιφερείας ἀπειλημμένοις, σῶμα ἔχον συν εχὲς ἱκανὸν τῶν ἔξω διαστῆσαι τὰ ἔνδον, ἀναγκαίως τὸν ἐναπολειφθέντα αὐτῷ τόπον ἀφεγγῆ κατέστησε, τὴν ἔξωθεν αὐγὴν διακόψας. Τρία γὰρ δεῖ συνδραμεῖν ἐπὶ τῆς σκιᾶς, τὸ φῶς, τὸ σῶμα, τὸν ἀλαμπή τόπον. Τὸ τοίγυν ἐγκόσμιον σκότος τῇ σκιᾷ τοῦ οὐρανίου σώματος παρυπέστη. Καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου τὸ μὲν ὕδωρ ἄβυσσον εἰπῶν, τὸ δὲ σκότος τὸν ἀφώτιστον ἀέρα. Καὶ γὰρ κυρίως σκότος ἐστὶν ἡ τοῦ φωτὸς ἀπουσία. Καὶ συνήθεια δὲ σκότος τὸν ἀφώτιστον λέγει αέρα, ήτοι τὸ νυκτερινὸν τοῦ ἀέρος κατά στημα, ἢ καὶ τὸ ἄλλως πῶς συμβαίνον. Certe
a Deo creatas. Quod tamen explicat D. Thomas A tes hasce tenebras esse, quoniam hæ e lucis reprima part., quæst. 5, et alibi. Verum hanc Eustathii sententiam de celerrima ac momentanea lucis actione, qua sese explicat confirmat præter Basilium et Ambrosium, Arist. lib. 11 De anim., tex. 70, aliisque contra Empedoclem, qui lucem moveri aiebat. Nam si trajectio illa non fieret puncto temporis, saltim mora in magno quidem spatio deprehenderetur. Quod etiam rationi convenit naturæque ipsius lucis, cum lux contrarium non habeat: nam et substantiæ nihil est contrarium, et quia ita effunditur ut non eadem lucis portio ab una parte in aliam transeat, sicuti accidit rei locum mutanti, quæ una atque eadem singulas partes spatii decurrit, eisque secundum se respondet; quo fit ut nunc has nunc illas successione decurrendo B Methodii sententiam quam ipse refert nondum vimoras trahat, et tempus consumat. Quare optime Aristoteles opinionem contrariam ita refellendo ait : ponderis, et anima corporis. Quod enim partium Gitur.
col. 825–826page 17 of 137
PG 18:825ρίου γενησόμενον ὑπερόριον, μηδένα δὲ τὸν μετὰ Ἔξωθεν δὲ τοῦ οὐρανοῦ. Me Μόνος ἐν ἀνθρώποις τέλειος ἄνθρωπος ὁ τῆς δικαιοσύνης Β περὶ πολλοῦ τιθέμενος κτῆμα. Αείφωτον γὰρ τοῖς δικαιοπραγοῦσι τὸ τῆς δικαιοσύνης κτῆμα κατὰ τὸ φάσκον θεῖον ῥητόν· Φῶς δικαίοις διὰ παντός. Ποῖον φῶς ; Οὐ τὸ νυκτὶ διαμαχόμενον, καὶ ἡλιακαῖς ἀκτῖσι διπλάσιον εὑρισκόμενον, καὶ τῷ παρόντι αἰῶνι ὡς προσκαίρω συντριβόμενον. Φῶς δικαίοις διὰ παντός. Ποῖον φῶς; Τὸ ἐπέκεινα τῶν οὐρανῶν αὐλιζόμενον, καὶ τὸ δεσποτικῷ θρόνῳ παριστάμενον. Οπερ ὁ δίκαιος ᾿Αβραὰμ ἐννοήσας τοὺς αὐτῷ προ δεχομένους προσδέχεται, τοὺς δὲ μὴ τοιούτους τῷ ἀφεγγεῖ τῆς δικαίας καταδίκης χωρίῳ παραπέμπει. Διὰ τοῦτο κέκραγεν ὁ κράζων Φῶς δικαίοις διὰ παντός. Φῶς δὲ ἀσεβῶν σβέννυται. Εἰς δ καὶ οἱ καλῶς βιώσαντες. Ergo Ἐν τῷ κόσμῳ γὰρ, ἔφη, θλίψιν ἔχετε, καὶ μακάριοι ἐστε, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς, καὶ διώξωσι, καὶ εἴπωσι πᾶν πονηρὸν ῥῆμα καθ' ὑμῶν ἕνεκεν ἐμοῦ. Χαίρετε, καὶ ἀγαλ· λιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Καὶ τοὺς μὲν πόνους καὶ κινδύνους ὑπέδειξεν τὰ δὲ βραβεῖα καὶ τοὺς στεφάνους μετὰ τὸ τοῦ βίου τέλος D ἀποδώσειν ὑπέχετο. τὸν κατὰ ἀνατολὰς παράδεισον ἐφύτευσε τὸν ἐν Ἐδὲμ, ἐν ᾧ τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἔπλασεν, ἔθετο, εἰ ἐκεῖνον μὲν εὐθὺς παραβήσεσθαι ᾔδει, καὶ τοῦ χω ταῦτα ἀνθρώπων μέλλοντα πάλιν οἰκήσειν αὐτόν; Εἰ γὰρ ἕκαστος καὶ τῶν εὐσεβῶς βεβιωκότων, καὶ τῶν δυσσεβῶς πολιτευσαμένων, μετὰ τὸ στάδιον τοῦ παρόντος βίου πρὸς τὸ μὴ ἐν ἀναλύεται, καὶ οὐδεὶς οὐκ ἔτι διαμένει, ὥστε καὶ παράδεισον κληρονομεῖν, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ τρυφῆς ἀπολαύειν ἱερᾶς· πῶς οὐ μάτην αὐτὸν γεγενῆσθαι ἡ τοιαύτη ἀγνώμων καὶ δυσσεβής υπόληψις ἀποφανεῖ, καὶ διὰ τῆς εἰς ἐκεῖνον ὕβρεως τὸν κοινὸν ἐξυβρίσει δημιουργὸν, ἐκεῖνα πράττειν κατηγορῶν, & μηδὲ μέτριος ἄν τις διαπράξοιτο ἀνήρ ; "Οτι μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ σώματος αὐτ τίκα εὐεργοῦσιν αἱ τῶν ἁγίων ψυχαί. Οὐ μόνον δὲ τῶν ἁγίων, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς κατὰ τὴν οἰκείαν ἑκάστῃ ἀξίωσιν πᾶσα ἀνθρωπίνη ψυχή. Νοήσεις δὲ τούτου τὴν οἰκονομίαν. ἀπὸ παραδείγματος ἐναργοῦς τὸ λεγόμενον, ἐν στα θηρα μεσημβρία σκηνήν τινα ἐκ πυκνῆς καὶ στεγανῆς ὕλης ἑαυτῷ παραστήσαντα, καὶ ἐν σκότῳ αὐτ τοσχεδίῳ ἑαυτὸν καθειργοῦντα. Οὕτω τοιοῦτον ἀνυπόστατον. BasiΛέγομεν τοίνυν καὶ τοῦτο τὸ σκό τὸς μὴ κατὰ οὐσίαν ὑφεστηκέναι, καὶ πάθος εἶναι περὶ τὸν ἀέρα στερήσει φωτὸς ἐπιγινόμενον. Εt infeΤοιοῦτον οὖν κἀκεῖνο τὸ σκότος ὑπόθου οὐ προηγουμένως ὑφεστηκός, ἀλλ' ἐπακολουθῆσαν ἑτέροις. δὲ λαμπρὸν, καὶ τὸ φῶς, καὶ τὸ ἄνω, πάντα ταῦτα σύν τῷ Θεῷ εἶναι· τὸ ἀμυδρὸν δὲ καὶ τὸ σκότος, καὶ τὸ κάτω Τῆς οὖν ὕλης ἧς ἀπεκρίθησαν σὺν τῇ ὕλῃ. Et iterum : ήλιος καὶ σελήνη τὸ μέρος ἐκτὸς τοῦ κόσμου ἀπεληλάσθαι, καὶ εἶναι ἐκεῖνο πῦρ καυστικὸν μὲν, σκοτῶδες δὲ καὶ ἀφεγγες νυκτὶ προσόμοιον. Vide Didymum ᾿Αναχεομένου γὰρ τοῦ φωτός. Τότε δὲ οὐ κατὰ κίνησιν ἡλιακὴν, ἀλλ' ἀναχεομένου τοῦ πρώτου φωτὸς ἐκείνου, καὶ πάν λιν συστελλομένου κατὰ τὸ ὁρισθεν μέτρον παρὰ Θεοῦ ἡμέρα ἐγένετο, καὶ νύξ ἀντεπῄει. Quare non
enim luminis carentiam creayit Deus. Hac tamen A opinio minime probanda videtur, vel ex eo solo quod angelis, qui sunt puri spiritus nullo corpore obstrict, materiale principium tribuat, indeque cos corporeos materialesque efficiat. Add., hinc non simul cum cœlo et terra angeli producti referantur, sed post cœli et terræ creationem. Col. 709, lin. 38. thodius presbyter Hierosolymitanus, orat. in Hypapantem, sive Timotheus sub cujus nomine hæc oratio præteritiş annis initio mutila excusa est, quam integram suisque partibus absolutam tibi, lector, una cum aliis Methodiorum opusculis, et fragmentis, Deo dante, quam primum dabimus : is itaque de hoc eodem lumine sermonem agens ita exorditur : Ibid., lin. 41. statim post bujus vitæ terminum sanctorum animæ in sempiternæ lucis claritatem delatz, gloria sibi debita perfruuntur felicitateque immensa potiuntur. Hoc enim tempore qui bene sancteque vitam duxerunt ab ea illustrati quiescunt, nec aliud exspectant. Quod manifestissime colligitur ex verbis ad quæ confirmanda non est opus hic reliquorum Patrum sententias intexere. Theodoretus lib. 1x De affect. Grac., in fine, Sed his diutius immorari esset soli lumen addere: hæc tamen res a pluribus controversa habuit suos defensores et propugnatores. Andreas Casariensis in Apocalypsim, serm. 15, capit. 45, et serm. 6, cap. 17; et serm. 11, cap. 33, existimavit justorum animas nondum gloriæ divinæ participes hujus mundi consummationem exspeclare. S. Eulogius in paradiso terrestri eas deferri ; frustra enim hortus ille deliciarum creatus esset, nisi jam sanctorum animorum esset receptaculum. Ejus verba refert Photius in Biblioth. : Τί δὲ καὶ Sed Eustathius magna Ecclesiæ presbyter eodem Photio referente pro veritate sumpta contentione probavit, Cujus hic verba libentissime transcriberem, si libelli copia foret ut eorum pervicaciam comprimerem, qui in aperta et re manifesta ita cæcutiunt, ut et aliis tenebras offundere impudenter nitantur. Quis enim portenta circa hoc pessimorum hominum ferre posset ? Malorum scilicet animas in dæmonas converti, in leones, lupos, aliasque bestias, sicut et justorum migrare. Paradisum, supernamque Hierusalem in tertio cœlo sitam esse, quin neque in cœlo, neque in terris. Sed horum magis accuratam explicationem in tractatu quem de differentiis Græcorum et Latinorum scribimus, trademus. Nunc ista sint satis. Ibid., lin. 42. Basilius hom. 2 in Hexaem. : Νόησον δέ μοι Ibid., lin. 49. lius explicat hom. 2 : rius : Et hæc dicta sunt contra nugas Manichæorum, asserentium tenebras esse quamdam substantiam æternam, et principium rerum non minus quam lucem. Alexander Lycopolita contra Manichæos : Τὸ contra Manichæos, et alios. Ibid., lin. 52. Basilius hom. 2 : immerito illum diem Africanus vocavit νοητὴν ἡμέ
col. 827–828page 18 of 137
PG 18:827ονόμασε στερέωμα Θεὸς ὁ καλλιτέχνης Παρὰ τὴν πρώτην ἄναστρον ἑτέραν ὄντα σφαῖραν. Την πρώτην ἡμέραν ὁ Α "υν τοῖς ἐν γῇ παντοστεγή δημιουργήσας στέ ραν. Αφρικανός νοητήν λέγει, διὰ τὸ πρῶτον διοργανισθή και τέως τὸ πρωτόκτιστον φῶς καὶ κεχυμένον. Ὅθεν καὶ ἐν τῇ συμμετρήσει. Οὐκέτι προσηγόρευσεν ἡμέρα καὶ νύξ, ἀλλὰ τῷ ἐπικρατοῦντι τὴν πᾶσαν προσηγορίαν ἀπένειμε. Ταύτην ἂν καὶ ἐν πάσῃ Γραφῇ τὴν συνήθειαν εὕροις ἐν τῇ τοῦ χρόνου μετρήσει ἡμέρας ἀριθ μουμένας, οὐχὶ δὲ καὶ νύκτας μετὰ τῶν ἡμερῶν. Οἱ νομάδες τῶν Λιβύων οὐ ταῖς ἡμέραις, ἀλλὰ ταῖς νυξὶν αὐτὸν ἀριθμοῦσι τὸν χρόνον. id idem obserὉ Θεὸς τὸ στερέωμα. Zoroaster Καὶ χρεία ιδιάζουσα. De usu firmaΣτερεωτέρας ὑπάρχων. Firmamenti Ἐποίει τὸν οὐρανὸν ὁ Δημιουργὸς, ἐν ἐτύμως στερέωμα προσηγόρευκεν, ἅτε σωματικὸν ὄντα. Τὸ γὰρ σῶμα φύσει στερεόν, ὅτιπερ καὶ τριχῇ διαστατόν· στερεοῦ δὲ καὶ σώματος ἔννοιά τις ἑτέρα πλὴν τὸ πάντη διεστηκός. Καὶ εἴρηται τοῖς. Basilius hom. 3: Εἴρηται μὲν οὖν τισι τῶν πρὸ ἡμῶν μὴ δευτέρου ούτ ρανοῦ γένεσιν εἶναι ταύτην, ἀλλ᾽ ἐπεξήγησιν τοῦ προ- D τέρου, διὰ τὸ ἐκεῖ μὲν ἐν κεφαλαίῳ παραδεδόσθαι οὐ ρανοῦ καὶ γῆς ποίησιν, ἐνταῦθα δὲ ἐπεξεργαστικώτερον τὸν τρόπον, καθ᾽ ἂν ἕκαστον γέγονε, τὴν Γρα φὴν ἡμῖν παραδιδόναι; Ἡμεῖς δέ φαμεν. Basilius hom. 3: Ἡμεῖς δέ φαμεν ὅτι, ἐπειδὴ ὄνομα ἕτερον, καὶ χρεία ιδιάζουσα τοῦ δευτέρου οὐρανοῦ παραδέδοται, ἕτερός ἐστι παρὰ τὸν ἐν ἀρχῇ πεποιημένον οὗτος, στερεωτέρας φύσεως, καὶ χρείαν ἐξαίρετον τῷ παντί παρεχόμενος. Τοῦ δὲ βλεφάρου λάμψαντος ἡμέρας τῆς δευτέρας Τὸν οὐρανὸν τὸν δεύτερον ἐσπαίρωσε πανσόφως, Στερέωμα δὲ ἐκλήθη, ὅτι στεγανὸν τὸ σῶμα τούτου, καὶ οὐ λεπτὴν οὐδὲ ἀραιὰν τὴν φύσιν ἔχει, κατὰ τὰ ὕδατα, ἐξ ὧν τὴν σύστασιν έσχηκεν, δ καὶ οὐρανὸς ὠνομάσθη. Καὶ διεχώρησεν ὁ Θεός. Quænam
Georgius Syncellus: Basilius hom. 2, Idque variis divinæ Scripturæ testimoniis ostendit. Nomades etiam ipsi Libycum genus in temporum dinumeratione non diebus, ut Scriptura, sed noctibus utuntur. Nicolaus Damascenus apud Stobæum : vasse Britannos, et Gallos, illiusque causam refert
col. 829–830page 19 of 137
PG 18:829Ἡμῖν δὲ καὶ πρὸς τοὺς ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ἔστι τις λόγος περὶ τῶν διακριθέντων ὑδάτων, οι προ φάσει ἀναγωγῆς καὶ νοημάτων ὑψηλοτέρων εἰς ἀλληγορίας κατέφυγον, δυνάμεις λέγοντες πνευματικὰς καὶ ἀσωμάτους τροπικῶς ἐκ τῶν ὑδάτων σημαίνεσθαι· καὶ ἄνω μὲν ἐπὶ τοῦ στερεώματος μεμενηκέναι τὰς κρείττονας, κάτω δὲ τοῖς περιγείοις καὶ ὑλικοῖς τόποις προσαπομεῖναι τὰς πονηράς. Διὰ τοῦτο δέ φασι καὶ τὰ ἐπάνω τῶν οὐρανῶν ὕδατα αἰνεῖν τὸν Θεὸν, τουτέστι τὰς ἀγαθὰς δυνάμεις ἀξίας οὔσας διὰ καθα ρύτητα τοῦ ἡγεμονικοῦ τὸν πρέποντα ὕμνον ἀποδιδόναι τῷ κτίσαντι· τὰ δὲ ὑποκάτω τῶν οὐρανῶν ὕδα τα πνευματικὰ εἶναι τῆς πονηρίας ἀπὸ τοῦ κατὰ φύσ σιν ὕψους εἰς τὸ τῆς κακίας βάθος καταπεσόντα, ἅπερ ὡς ταραχώδη όντα, καὶ στασιαστικά, καὶ τοῖς θορύ βοις τῶν παθῶν κυμαινόμενα, θάλασσαν ὠνομάσθαι, διὰ τὸ μετάβητον καὶ ἄστατον τῶν κατὰ προαίρεσιν κινημάτων. Τοὺς δὴ τοιούτους λόγους ὡς ὀνειράτων συγκρίσεις, καὶ γραώδεις μύθους ἀποπεμψάμενοι, τὸ ὕδωρ ὕδωρ νοήσωμεν, καὶ τὴν διάκρισιν τὴν ὑπὸ τοῦ στερεώματος γενομένην κατὰ τὴν ἀποδοθεῖσαν αἰτίαν Τότε καὶ τὴν παντόχυτον φύσιν τὴν ὑδατίαν Καὶ τὰς ἀβύσσους διέλων, καὶ τούτων μὲν ἀρίστην Πρὸς ὕψος ἀνεννόητον κούφως μετεωρίσας Τὸ δὲ ἐπὶ γῆς ἀπολιπὼν ἔστησε τούτων μέσον. Τὸν οὐρανὸν ὥσπερ φραγμόν, ὥσπερ στεῤῥὸν τει καὶ τούτων μὲν ἀρίστην quid χίον. καὶ τούτων τὸ μὲν ἄνω. Ita Τὸν δὲ αἰθέρα τις ἀμφιβάλλει μὴ οὐχὶ πο
mine firmamenti intelligatur cœlum stellatum su- ▲ lius, hom. 3 in Hexaem.; Epiphanius in Epist. ad Joannem Hierosolymitanum; Chrysostomus, hom. 4, el in psal. CXLVIII; Cyrillus Hierosolymitanus, Cacxxxvi; Ambrosius, lib. 11 Hexaem., cap. 3 et 4; Hieronymus Epist. ad Oceanum; August., lib. 11 De Gen. ad litt., cap. 5, et lib. x1 De civitate Dei, Marius Victor De opere sex dierum; Drepanius Floterat hanc sententiam esse, et a sensu communi Balienam, cum a tot Patribus, iisque doctissimis, sit cra Scriptura id apertissimis verbis, et alibi innuat, omnis ingenii humani capacitas. Et quemadmodum in his fatue delirat, ita et ſides ejus accusatur, et veluti mentitur scribens, Catholicos velle pro fide tenendum, has aquas supra coelos veras aquas esse, cum aliam sententiam quæ cum ista minime conrint publice, et palam tutati sint. Hæreticorum is mos est, et dementia, ut quæ dixeris accusent, et refellent etiamsi verissima sint, quæ non dixeris pra quod perhibentur esse aquæ, id est nonus et decimus orbis aquæ similitudinem referentes, qui undique translucidi sunt, nec ullam in se stellam habent; vel ita ut per firmamentum designetur ær, aquas vero eas vocari, quæ pluendo decidunt in terram, illasque ab his, quæ supra terram sunt, separari cœlo, hoc est aere. Et hoc videntur amplecti Augustinus lib. 11 De Genesi ad litt., cap. 4; Hieronymus epist. 83, ad Oceanum, refellitur tamen a Francisco Valesio De sacra philosophia. capit. 1. Origenes, ut refert Epiphanius Epist. ad Joannem Hierosolymitanum, et Hieronymus epist. ad Pammachium, dixit aquas, quæ super firmamentum sunt, non esse aquas, sed esse angelos sanctos; aquas vero quæ sub firmamento sunt esse dæmones malos e cœlo lapsos. In hanc sententiam quam Epiphanius et Hieronymus damnarunt, Basilius hom. 3, in Hexaem., suppresso Origenis nomine, hæc pro- Bewusa. Valesius loco jam dicto ait, cœlum illud, quod plurimi hanc ob causam vocant crystallinum, aqueum esse aqua quadam cœlesti quæ puritate aquam referat, non tamen frigore, aut humore, quemadmodum cœlum, et astra ignea esse igne D quodam cœlesti, qui præstantioris, quam elementaris est naturæ, fulgore solum referens illum, non etiam calore et siccitate. Itaque nomen ignis, et aquæ non proprie dici de utrisque, sed analogia quadam, ut sit duplex ignis et duplex aqua secundum analogiam, elementaris scilicet et cœlestis. Multorum tamen Patrum quemadmodum et Eustathii fuit sententia, eas aquas esse veras aquas, ejusdemque generis et formæ cum his inferioribus. Weoque bas aquas a Deo supra cœlum positas censent, ut insiti algoris propinquitate, ignem sidereum, fervoremque axis ætherei minuerent, ac temperarent. Ita Clemens Romanus lib. 11 Recognit.; Justinus martyr, quæst. 93, ad Orthodoxos; Basi-
col. 831–832page 20 of 137
PG 18:831ρώδη εἶναι καὶ διακαῆ, ὅς εἰ μὴ τῷ ἀναγκαίῳ τοῦ Δ ποιήσαντος αὐτὸν ὄρῳ κατείχετο, τί ἂν ἐκώλυσεν Γίνεται δὲ οὕτως ὁ ὑετός. Συνάγονται περί αὐτὸν πάντα φλογίζοντα, καὶ καταπιμπρῶντα συνεχῆ ple : πᾶσαν ὁμοῦ τὴν ἐν τοῖς οὖσιν ἐξαναλῶσαι νοτίδα; τό, etc. Διὰ ταῦτα ὕδωρ ἀέριον γίνεται νεφουμένου τοῦ ἄνω τόπου ἐκ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἀτμῶν, οὓς ποταμοὶ, καὶ κρῆναι, καὶ τενάγη, καὶ λίμναι, καὶ πελάγη πάντα προΐενται ὡς ἂν μὴ πάντα πυρακτῶν ὁ αἰθὴρ ἐπιλάβοι. ἀεὶ θεῖ. Οὐρανοῦ δὲ καὶ ἄστρων οὐσίαν μὲν αἰθέρα καλοῦμεν, οὐχ ὡς τινες, διὰ τὸ πυρώδη οὖσαν αἴθεσθαι, πλημμελοῦντες περὶ τὴν πλεῖστον πυρὸς ἀπηλλαγμένην δύναμιν, ἀλλὰ διὰ τὸ ἀεὶ θεῖν κυκλοφορουμένην στοιχεῖον οὖσαν ἕτερον τῶν τεσσάρων ἀκήρατόν τε καὶ θεῖον. Ἡ δὲ οὐσία αὐτοῦ πυρώδης @ ἐστιν, ὡς δῆλον ἐκ τοῦ ἡλίου καὶ ἐκ τῶν ἄλλων ἄστρων. "Οθεν καὶ αἰθὴρ ἐκλήθη τὸ ἐξώτατον μέρος τοῦ κόσμου ἀπὸ τοῦ αἴθεσθαι. Συνάγονται περὶ τὸ ὕψος. BasiΣυναγομένων γὰρ τῶν ἀναθυμιάσεων περὶ τὸ ὕψος, καὶ πυκνουμένου τοῦ ἀέρος ταῖς ἐκ τῶν πνευμάτων πιλήσεσι, ὅταν μὲν αἱ τέως ἀτμοειδῶς καὶ λεπτῶς ἐνε σπαρμέναι τῷ νέφει νοτίδες ἀλλήλαις προσ χωρήσωσι, σταγόνες γίνονται τῷ βάρει τῶν συγ κριθέντων φερόμεναι τὸ κάτω. Καὶ αὕτη ὑετοῦ γέ νεσις. 'Η δὲ χιὼν ἐκ τῶν ὑδάτων. BasiὍταν δὲ τὸ ὑγρὸν ἐξαφρισθῇ ταῖς βίαις τῶν ἀνέμων ἀνακοπὲν, εἶτα εἰς ἄκρον καταψυχθὲν ὅλον δι᾿ ὅλου παγῇ, θραυομένου τοῦ νέφους, ἡ χιών καταφέρεται. Ἡ δὲ βροντὴ κατὰ τοῦτον τρ Τὴν γὰρ στερρότητα λόγον. Basilius, hom. 3 : καὶ ἀντιτυπίαν τοῦ πνεύματος τοῦ ἐναπολαμα βανομένου ταῖς κοιλότησι τῶν νεφῶν, καὶ διὰ τὸ βιαίως ἐκρήγνυσθαι τοὺς τὰς βροντὰς ἀποτελοῦντας ψόφους, στερέωσιν βροντῆς ἡ Γραφή προσ ηγόρευσεν. Τί μοι φιλοσοφήσεις περὶ ἀστραπῶν καὶ βρονο τῶν, ὦ βροντῶν ἀπὸ γῆς σύ, καὶ οὐδὲ μικροῖς σπινθῆρσι τῆς ἀληθείας λαμπόμενε, τίνας ἀτμοὺς αἰτιάση νέφους δημιουργούς, ἢ ἀέρος πύκνωσίν τινα, ἢ νεφῶν τῶν μανοτάτων θλίψιν ἢ σύῤῥηξιν; ἵνα ἡ μὲν θλίψις σοὶ τὴν ἀστραπὴν, ἡ δὲ ῥῆξις τὴν βροντὴν ἀπεργάσηται, ποῖον δὲ πνεῦμα στενοχωρούμενον, εἶτα οὐκ ἔχον διέξοδον, ἵνα ἀστράψῃ θλιβόμενον, καὶ βροντήσῃ ρηγνύμενον; Ἡ δὲ βροντὴ κατὰ τοῦτον τὸν λόγον τῇ στεῤῥότητα καὶ τοῦ πνεύματος ἀντιτυπία γίνεται.
tur, et est pluvia, seu stillæ; si erit spissior, fiunt imbres, atque nimbi. Ex quibus ita lacunam sup- Æther quid sit, non una est omnium sententia; quidam existimarunt esse aerem ignitum, alii colum. Porphyrius et ante eum Orpheus mentem et intellectum Jovis appellarunt, Aristoteles lib. 1 De cœlo, cap. 3, et primo Meteor., necnon et lib. De mundo, si tamen Aristoteles libri illius auctor est, ad Alexandrum, æthera coeli siderumque substantiam, elementum a quatuor aliis sublunari- B bus diversum, divinum, et corruptionis expers, non eo quidem nomine; quod cum ignea sit flagret. Sed quod Et lib. i De calo reprehendit Anaxagoram, quod pro igne, ætherem dixit, quod et alios fecisse satis notum est. Hi namque ab αίθω, non ab ἀεὶ θεῖν, ætherem deducunt, in quam sententiam et Cicero lib. 11 De natura deorum ivisse videtur; et Phornutus item De natura deorum, cap. De cœlo : Eustathius tamen hic pro æthere quartum elementum intelligit, videlicet ignem, qui totam terram sua vi et facultate consumeret, nisi et jussu divino, et aquis aereis detineretur. Col. 712, lin. 22. lius hom. 5 : Georgius Pisides De mundi opifcio, pag. 19, et Plinius lib. II, capit. 42 : Extra has causas non negaverim exsistere imbres ventosque. Quoniam humidam a terra, alias vero propter vaporem ſumidam exhalare caliginem certum est. Nubesque liquore egresso in sublime, aut ex aere coacto in liquorem gigni. Densitas earum corpusque haud dubio conjeclatur argumento, cum solem olumbrent, perspicuum alias etiam urinantibus in qualibet profundam aquarum altitudinem. Etenim ex vapore solis vi elevato in mediam regionem aeris paulatim frigore nubes densantur, quæ calore, vel alio quopiam stimulante liquefiunt, et resolvuntur in aquam, descenduntque diversimode pro vaporis dissimilitudine : si enim vapor fuit rarior, guttatim dilabun- Ibid., lin. 27. lius, hom. 3: Non dissimilia habet Georgius Pisides De mundi opificio; Plinius lib. 11, c. 60, Grandinem conglaciato imbre gigni, et nivem eodem humore mollius coacto, pruinam autem ex rore gelido. Sed brevi id explicemus sermone. Si vapor humidus in aeris media regione subvectus densatur, nec tum congelatur, fit pluvia, vel congelatur priusquam in aquam convertatur, et fit nix ex frigore tum fortiori quam pluvia, vel postquam in aquam resolutus fuerit, et fit grando; si vapor in infima regione aeris subsidet, vel congelatur et fit pruina, vel non congelatur, el fit ros. Nivem candidissimam nigram invitis sensibus volebat esse Anaxagoras, quia esset aqua concreta. Sextus Empiricus Pyrrhon., Hypotyp. lib. 1, cap. 15, Νοούμενα Quæ argumentatio vel ex illo solo refelli potest, quod terminos in propositionibus mutet, quos si non mutaret, ipsa per se rueret essetque ridicula : ipse sic formabat, Nix est aqua concreta; aqua est nigra, ergo nix est nigra : cum ita esset formanda. Nix est aqua concreta, aqua concreta est nigra, tunc utique sequeretur, ergo nix est nigra. Sed quis concederet aquam concretam esse nigram? cum aquam etiam ipsam etsi non concretam nigram esse non affirmaret. Ibid., lin. 31. Gregorius Nazianzenus De theologia : ex quibus locum Eustathii ita restituo : Celebris fait eorum opinio qui existimarunt, tonitru fieri exstinctione ignis nubibus intercepti. Et quemadmodum ferrum candens in aquam immersum stridet, ita ignis ille, vel stella ignita, ut opinabatur Epicurus, in nubem delapsa stridorem excitat, sic in nubibas
δὲ φαινομένοις, ὡς ὁ Ἀναξαγόρας τὸ λευκὴν εἶναι τὴν χιόνα, ἀντετίθει, ὅτι χιών ὕδωρ ἐστὶ πεπηγός· τὸ δὲ ὕδωρ ἐστὶ μέλαν, καὶ ἡ χιών ἄρα μέλαινά ἐστι.
tur, et est pluvia, seu stillæ; si erit spissior, fiunt imbres, atque nimbi. Ex quibus ita lacunam sup- Æther quid sit, non una est omnium sententia; quidam existimarunt esse aerem ignitum, alii colum. Porphyrius et ante eum Orpheus mentem et intellectum Jovis appellarunt, Aristoteles lib. 1 De cœlo, cap. 3, et primo Meteor., necnon et lib. De mundo, si tamen Aristoteles libri illius auctor est, ad Alexandrum, æthera coeli siderumque substantiam, elementum a quatuor aliis sublunari- B bus diversum, divinum, et corruptionis expers, non eo quidem nomine; quod cum ignea sit flagret. Sed quod Et lib. i De calo reprehendit Anaxagoram, quod pro igne, ætherem dixit, quod et alios fecisse satis notum est. Hi namque ab αίθω, non ab ἀεὶ θεῖν, ætherem deducunt, in quam sententiam et Cicero lib. 11 De natura deorum ivisse videtur; et Phornutus item De natura deorum, cap. De cœlo : Eustathius tamen hic pro æthere quartum elementum intelligit, videlicet ignem, qui totam terram sua vi et facultate consumeret, nisi et jussu divino, et aquis aereis detineretur. Col. 712, lin. 22. lius hom. 5 : Georgius Pisides De mundi opifcio, pag. 19, et Plinius lib. II, capit. 42 : Extra has causas non negaverim exsistere imbres ventosque. Quoniam humidam a terra, alias vero propter vaporem ſumidam exhalare caliginem certum est. Nubesque liquore egresso in sublime, aut ex aere coacto in liquorem gigni. Densitas earum corpusque haud dubio conjeclatur argumento, cum solem olumbrent, perspicuum alias etiam urinantibus in qualibet profundam aquarum altitudinem. Etenim ex vapore solis vi elevato in mediam regionem aeris paulatim frigore nubes densantur, quæ calore, vel alio quopiam stimulante liquefiunt, et resolvuntur in aquam, descenduntque diversimode pro vaporis dissimilitudine : si enim vapor fuit rarior, guttatim dilabun- Ibid., lin. 27. lius, hom. 3: Non dissimilia habet Georgius Pisides De mundi opificio; Plinius lib. 11, c. 60, Grandinem conglaciato imbre gigni, et nivem eodem humore mollius coacto, pruinam autem ex rore gelido. Sed brevi id explicemus sermone. Si vapor humidus in aeris media regione subvectus densatur, nec tum congelatur, fit pluvia, vel congelatur priusquam in aquam convertatur, et fit nix ex frigore tum fortiori quam pluvia, vel postquam in aquam resolutus fuerit, et fit grando; si vapor in infima regione aeris subsidet, vel congelatur et fit pruina, vel non congelatur, el fit ros. Nivem candidissimam nigram invitis sensibus volebat esse Anaxagoras, quia esset aqua concreta. Sextus Empiricus Pyrrhon., Hypotyp. lib. 1, cap. 15, Νοούμενα Quæ argumentatio vel ex illo solo refelli potest, quod terminos in propositionibus mutet, quos si non mutaret, ipsa per se rueret essetque ridicula : ipse sic formabat, Nix est aqua concreta; aqua est nigra, ergo nix est nigra : cum ita esset formanda. Nix est aqua concreta, aqua concreta est nigra, tunc utique sequeretur, ergo nix est nigra. Sed quis concederet aquam concretam esse nigram? cum aquam etiam ipsam etsi non concretam nigram esse non affirmaret. Ibid., lin. 31. Gregorius Nazianzenus De theologia : ex quibus locum Eustathii ita restituo : Celebris fait eorum opinio qui existimarunt, tonitru fieri exstinctione ignis nubibus intercepti. Et quemadmodum ferrum candens in aquam immersum stridet, ita ignis ille, vel stella ignita, ut opinabatur Epicurus, in nubem delapsa stridorem excitat, sic in nubibas
col. 833–834page 21 of 137
PG 18:833ἄμμον ὅριον τῇ θαλάσσῃ; Τῷ ἀσθενεστάτῳ πάντων Συνήχθη τὸ ὕδωρ. τῇ ψάμμῳ ἡ ταῖς βίαις ἀφόρητος χαλινοῦται. "Ορους ὁ δημιουργὸς καὶ τῷ θαλαττίῳ διετάξατο κλύδωνι, καὶ τοῖς αἰγιαλοῖς τὸ πελάγιον κεχαλίνωται ῥεῖθρον. Καὶ ψάμμος τις ἐπὶ μικρᾷ ἡπείρῳ θαλάττῃ μεταίχμιον. Οὐ γὰρ ἀδικεῖν ἡ θάλαττα τὴν γείτονα γῆν συγκεχώρηται παλινδρομεῖ δὲ πρὸς ἑαυτὸ τὸ ῥεῖθρον μαινόμενον μεγάλην ἀπειλῆσαν τῇ χέρσῳ τὴν ἔφοδον; Εἰς τὸν ἀνθρώπινον βίον καὶ εἰς τοὺς κοιμηθέντας. Τίς ὁ τιθεὶς θαλάσσῃ ψάμμον ὅριον; Φόβῳ δὲ τίνος χαλινουμένη συστέλλεται, καὶ ἡμεροῦται, καὶ τῶν ἰδίων ὅρων ἐντὸς καθελκομένη συνέχεται, καὶ ὑγρὰς οὐ παρατρέχει θύρας, ἀλλ' ὡς φορβαιὰν κατὰ στόμα τὸ πρόσταγμα φέρουσα τῆς μὲν γείτονος κατεξανίσταται γῆς, εἰς ἑαυτὴν δὲ ἀναποδίζουσα ὑπτίως τὸν μὲν ἀτμὸν ἐξαφρίζει, πρὸς δὲ τὰ χείλη τῷ σάλῳ συμφύρεται, καὶ πρὸς τοὐπίσω χωρεῖ τὸ δουλικόν υπογράφουσα σχῆμα. Χθὲς τὸ δειλινὸν περιπατῶν, ὦ φίλε, παρὰ τὸν τῆς θαλάσσης αἰγιαλὸν, καὶ ὀξέως πῶς ἀτενίζων εἰς αὐτὴν, ἑώρων ὑπερβολήν τινα θείας δυνάμεως, καὶ σοφῆς ἐπιστήμης τέχνην, εἴ γε καὶ τέχνην τὸ τοιοῦτο καλεῖν χρή. Ωσπερ γὰρ ὁ Ομηρικός στίχος φθέγγεται ἐκεῖνος 38. Ἵνα μὴ ἐκ τῶν χωρίων. 4: ἵνα μὴ τὸ ἐπιῤῥέον ὕδωρ τῶν δεχομένων αὐτό χωρίων ὑπερχεόμενον, μετεκβαῖνον ἀεὶ, καὶ ἄλλα ἐξ ἄλλων πληροῦν, πᾶσαν κατὰ τὸ συνεχὲς ἐπι κλύσῃ τὴν ἤπειρον, ἐκελεύσθη συναχθῆναι εἰς συν αγωγήν μίαν. ἵνα μὴ ἐκ τῶν χωρίων, ἔνθα ἐστὶ, ὑπερχεόμενον καὶ ὑπεκβαῖνον ἐπικ. τήν 40. Διὰ τοῦτο μαινομένη πολλάκις. 4: Διὰ τοῦτο μαινομένη πολλάκις ἐξ ἀνέμων ἡ θάλασσα καὶ εἰς ὕψος μέγιστον διανισταμένη τοῖς κύμασιν, ἐπειδὰν μόνον τῶν αἰγιαλῶν ἅψη ται, εἰς ἀφρὸν διαλύσασα τὴν ὁρμὴν, ἐπανῆλθεν. Η ἐμὲ οὐ φοβηθήσεσθε, λέγει Κύριος, τον τιθέντα Ὡς δ' ἄνεμοι δύο πόντον ὀρίνετον ιχθυόεντα Βορέης, καὶ Ζέφυρος, τότε Θρήκηθεν ἄητον Ἐλθόντ' ἐξαπίνης, άμυδις δέ τε κῦμα κελαινὸν Κορθύεται, πολλὸν δὲ παρἐξ ἄλα φύκος ἔχευαν οὕτω μοι καὶ χθὲς γεγονέναι δοκεῖ. Κορυφαῖς γὰρ ὀρέων παραπλήσιον ἑώρων κύματα, καὶ, ὡς λόγον εἰπεῖν, αὐτοῦ ἐφικνούμενα τοῦ οὐρανοῦ. Τὸ δ' ἐντεῦθεν οὐδὲν ἕτερον προσεδόκων ἢ ἅπασαν ἐπικλυσθή σεσθαι τὴν γῆν· καί μοι φυγῆς ἐν τῷ νοῖ τόπον, καὶ τὴν τοῦ Νῶς ἀνέπλαττον κιβωτόν. Τὸ δ᾽ οὐκ ἦν δ ενόμιζον, ἀλλὰ γὰρ ἅμα κυρτωθῆναι τὴν θάλασσαν, πάλιν ἀνελύετο εἰς ἑαυτὴν, οὐχ ὑπερβαίνουσα τὸν οἱ κεῖον τόπον, ὡς ἔπος εἰπεῖν, θεῖόν τι πρόσταγμα περ φοβημένη. Καὶ καθάπερ πολλάκις τῶν οἰκετῶν τις, ἄκων τι πρὸς τοῦ δεσπότου πράττειν ἀναγκαζόμενος, τῷ μὲν προστάγματι διὰ τὸν φόβον πείθεται, ὃ δὲ πά σχει πράττειν μὴ θέλων λέγειν τι οὐ τολμᾷ, Τονθορύζει δὲ ἐν ἑαυτῷ θυμοῦ τινος πληρούμενος· οὕτω μοι πως ἐφαίνετο, καὶ τὴν θάλασσαν ώσπερεὶ θυμουμένην, καὶ ἐν ἑαυτῇ φράττουσαν τὴν ὀργὴν κρατοῦσαν τε ἑαυτῆς, οὐ βουλομένη τῷ δεσπότῃ φανερὸν ποιῆσαι τὸν θυμόν.
contingere fatebantur. Hunc stridorem ita descri psit Ovidius. Terribilem stridore sonum dedit, ut dare ferrum Igne rubens plerumque solet, quod forcipe curva Cum faber eduxit lacubus demittit, at illud Stridet, et in tepida submersum sibilat unda. Necnon et Lucretius, Fit quoque ubi e nube in nubem vis incidit ardens Fulminis, hæc multo si forte humore recepit Ignem continuo magno clamore trucidet Ut calidis candens ferrum e fornacibus olim Stridet ubi in gelidum propere demersimus imbrem. Aristotelis et aliorum veterum philosophorum placita de generatione tonitrui lege apud Aristotelem, lib. 11 Meteor., cap. ult.; Senecam lib. 11 Natural. quest., cap. 17; Plutarchum lib. ut De placitis, cap. 3; Plinium lib. 11, cap. 43, et in eumdem comment. Jacobi Milichii; Lucretium lib. vi; Albertum Magnum tractat. 3, lib. 111, cap. 2; JoanDem Stobæum, in Eclogis physicis, cap. 15; Origenem lib. 1 Elenchi hæret. et alios. Col. 712, lin. 35. De origine maris non constat inter philosophos. Anaximander et Diogenes omnem locum, qui terram ambit, fuisse humidum, et aqua repletum existimarunt, tum 80lis ardore exsiccatum plurimam ejus partem in vaporem abiisse, eam vero quæ remansit, mare constituere. Anaxagoras et Metrodorus putarunt mare esse terræ sudorem solis incalescentis, ideoque salsum, quia sudor salsus est. De his Aristot. lib. ut Meteor. cap. 1; et Plutarchus, lib. De placitis philosoph., cap. 16, et alii in ipso mundi exordio, cum Deus aquas unum in locum secrevisset, duos globos, unum aquæ, alterum terra, etsi inter se diversos, continuos tamen mansisse. Admirandam Dei potentiam, et in genus humanum clementiam, dum furentibus undis terminos constituit, impetusque fluctuum cohibet, et arena quasi interstitio quodam mare discriminat a continenti, et periculum arcet, summi viri summa eloquentia prædicare conati sunt; unam, vel alteram eorum sententiam, quia elegantissima est, non gravabor describere. Theophylactus Simocatus, epist. 3 Andreas Cretensis oratione Omnium elegantissime Methodius Patarensis episcopus, lib. De libero arbitrio, ubi Valentinum ita facit loqueutem Ibid., lin. Basilius hom. Εx quibus ita locum Eustathii supple, 4. Hujus autem rationem quidam esse volunt propensionem scilicet, quam habet aqua ut sèse in rotundam figuram conglobet, quæ ad ejus impetum cobibendum satis esse sibi autumant exemplo guttarum quæ e tegulis pendent, nec fluunt. Alii divinæ potentiæ et bonitati id acceptum referunt, quæ humanæ salutis et vitæ gratia furens ac imminens mare, veluti quodam freno compescit, et jam proclive contundit, idque habent et ex locis Patrum, quos infra adducemus, et ex aliis sacræ Scripturæ testimoniis, quæ passim cuilibet occurrunt. Ibid., lin. Basilius hom. Quæ ego sic vertebam Heri dum sol ad occasum vergeret, cum deambularem, o amice, prope maris littus, et oculorum aciem in illud attente conjicerem, divina virtutis quamdam exsuperantiam
col. 835–836page 22 of 137
PG 18:835"Οτι δὲ ἀληθὲς τοῦτο. Basilius Ἐπεὶ τί ἐκώλυε τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν πᾶσαν τὴν Αἴγυπτον κοιλοτέραν οὖσαν ἑαυτῆς ἐπελθεῖν, καὶ συναφθῆναι τῷ παρακειμένῳ τῇ Αἰγύπτῳ πελάγει, εἰ μὴ τῷ προστάγματι ἦν πεπεδημένη του κτίσαντος; "Οτι γὰρ ταπεινοτέρα τῆς Ἐρυθράς θα λάσσης ἡ Αἴγυπτος, ἔργῳ ἔπεισαν ἡμᾶς οἱ θελήσαντες ἀλλήλοις τὰ πελάγη συνάψαι, τό τε Αἰγύπτιον καὶ τὸ Ινδικὸν, ἐν ᾧ ἡ Ἐρυθρὰ θάλασσα. Διόπερ ἐπέσχον τὴν ἐπιχείρησιν πρῶτος ἀρξάμενος Σέσωστρις ὁ ΔΙγύπτιος, καὶ ὁ μετὰ ταῦτα βουληθεὶς ἐπεξεργάσασθαι Δαρεῖος ὁ Μῆδος. Δηλοῖ δὲ τὸ γινόμενον· Οὓς γάρ φαμεν ἀρχαιοτάτους εἶναι τῶν ἀνθρώπων Αἰγυπτίους, τούτων ἡ χώρα πᾶσα γεγονυία φαίνεται καὶ οὖσα τοῦ ποταμοῦ ἔργον. Καὶ τοῦτο κατά τε τὴν χώραν αὐτὴν ὁρῶντι δῆλόν ἐστι, καὶ τὰ περὶ τὴν Ἐρυθρὰνθάλασσαν τεκμήριον ἱκανόν. Ταύτην γὰρ τῶν βασι λέων τις ἐπειράθη διορύττειν. Οὐ γὰρ μικρὰς εἶχεν ἂν αὐτοῖς ὠφελείας πλωτός ἅπας ὁ τόπος γιγνόμενος. Ἐπεὶ τί ἐκώλυσε. Basilius hom. 4 : Ἐπεὶ τί ἐκώλυε τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν πᾶσαν τὴν Αἴγυπτον κοιλοτέραν οὖσαν ἑαυτῆς ἐπελθεῖν, καὶ συναφθῆναι τῷ παρακειμένῳ τῇ Αἰγύπτῳ πελάγει, εἰ μὴ τῷ προστάγματι ἦν πεπεδημένη τοῦ κτίσαντος ; Λέγεται δὲ πρῶτος Σέσωστρις επιχειρῆσαι τῶν πατ λαιῶν· ἀλλ' εὗρεν ὑψηλοτέραν οὖσαν τὴν θάλατταν τῆς γῆς. Διὸ ἐκεῖνός τε πρότερον, καὶ Δαρεῖος ὕστε ρον ἐπαύσατο διορύττων, ὅπως μὴ διαφθαρῇ τὸ ῥεῦμα τοῦ ποταμοῦ συμμιγείσης τῆς θαλάττης. Strabo ι : 'Απιθάνως δὲ λέγω, ὅτι πρὸ τῶν Τρωϊκῶν οὐσ δεμία ἦν διώρυξ. Τὸν δὲ ἐπιχειρήσαντα ποιῆσαι Σέο σωστριν ἀποστῆναί φασι, μετεωροτέραν ὑπολαβόντα τὴν τῆς θαλάττης ἐπιφάνειαν. Εt lib. xv : Ετμήθη δὲ ἡ διώρυξ καταρχὰς μὲν ὑπὸ Σεσώστριος πρὸ τῶν Τρωϊκῶν, οἱ δὲ ὑπὸ τοῦ Ψαμμητιχου παιδὸς ἀρξα μένου μόνον, εἶτα ἐκλιπόντος τὸν βίον· ὕστερον δὲ ὑπὸ Δαρείου τοῦ πρώτου διαδεξαμένου τὸ ἑξῆς ἔργον. Καὶ οὗτος δὲ, δόξῃ ψευδεῖ πεισθεὶς, ἀφῆκε τὸ ἔργον περὶ συντέλειαν ἤδη. Επείσθη γὰρ μετεωροτέραν
aspectu percipiebam : et excellentis ac singularis A duo globi efficerentur, sed ita fuerunt omnia disposcientiæ artem, si ars hæc vocanda est. Homericis illis versibus relatum est: Etenim ut Sicut autem venti duo pontum commovent piscosum Boreas et Zephyrus, qui e Thracia spirant Ruentes repente, simul vero et unda nigra Attollitur, multamque extra mare algam fundunt : ita mihi heri contigisse videtur: summitatibus enim montium similes aspiciebam undas, quæ si dicere fas est, ipsum cœlum tangebant; unde hinc tantum hoc exspectabam, universam scilicet terram submergendam; et mihi locum in quo me fuga reciperem, animo fingebam, et Noeticæ arcæ exemplar considerabam. Verum exspectatio mea frustrata est. Simul enim ac mare intumuit, iterum vice versa fractum mare dis— solvebatur, ultra proprium locum non concedens, divino quodam, ut summatim dicam, jussu perterrifum. Et quemadmodum sæpius servus quispiam, si invitus a domino ad opus compellatur, imperio quidem timore ductus audit, at quod subit, cum nolens agat, palam effari non ausus sub lingua immurmurat, iracundia exardens: sic mihi quodammodo et mare videbatur; etsi enim ira efferbuerat, in semet iram continebat sibi frenos injiciens, et furorem suum Domino manifestare notens. Reliqua hujus orationis Græca et Latina cum nostro Methodio dabo. Vide præterea Georgium Pisidem De mundi opificio, et Joannem Chrysostomum super jllud Hierem. cap. v, vers. 22, Qui posui arenam terminum mari, in catena quæ a nobis Latina facta jam est publici juris. sita, ut ex his duobus separatis, contiguis tamen, unuin efficeretur rotundum, et globus unus perſectissimus, non geometrica rotunditate. Quod enim in aquis abundabat, in cavernis terræ occlusum est, et in profundissimis vallibus receptum, quod in terris super aquas emersit, in impendentium montium altitudines porrectum surrexit; et sic æqualiter undique terra et aquæ sustinentur, et sustinent, neque exceduntur neque excedunt. Fieri tamen potest, ut quemadmodum una pars terræ alia eminentior est, alia alia depressior, nec tamen terram esse rotundam negabimus, sic et una regio, et locus sit ipso mare humilior, ita ut si aditus pateret aquis submergeretur, altera altior et emiacntior; quemadmodum Aristoteles de regione Ægyptiorum et mare Rubro tanquam certissimum notat libr. primo Meteor., cap. ultimo; et ita existimo auctores quos supra nominavi esse intelligendos, omniaque dubia et argumenta, in utramque partem adducta facillimo negotio solvi : divinamque sapientiam et bonitatem dilucidius innotescere, quæ omnia ita in pondere et mensura disposuit. Ibid., lin. 49. hom. 4 : Habuerunt ab Aristotele lib. " Meteor., cap. ult : Col. 712, lin. 45. Et in hoc etiam sunt variantes philosophorum sententiæ. Quidam enim terram mari depressiorem affirmant, Catharinus ad cap. 1 Genes., Canus, Burgensis, noster hic auctor, Basilius et alii : eam probabiliorem censet S. Thomas, 1 part., q. 69, art. 1 : idem et Cicero censuisse videtur, 1 De nam tura deorum u1 : Mare, inquit, cum supra terram sit, medium tamen terræ locum expetens congregatur undique æqualiter, neque redundat, neque effunditur. D Alii terram esse mare altiorem, ut Chrysostomus hom. 9 ad pop. Antioch.; Augustinus in psal. cxxxv; Hieronymus in illud psal. xxx11, Congregans sicut in utre aquas maris; Damascenus lib. 11 Fid. orthod. cap. 9 et 10; Contarenus lib. 11 De elementis, et alii. Quæ duæ opiniones etsi multum inter se distare videntur, egò tamen dixerim neutram falsam, sed certissimam utramque et veram, si non de universo terræ elemento, neque aquæ, sed parte quadam in - telligatur. Quamvis enim Deus aquas terram omnem suo fluxu occupantes separatas in unum veltrti locum, et stationem detulerit, et terra eas in proprio sinu, caverna duntaxat amplissima, mutuo complexu exceperit, non tamen id ita contigit, ut lib.
col. 837–838page 23 of 137
PG 18:837εἶναι τὴν Ἐρυθρὰν θάλατταν τῆς Αἰγύπτου, καὶ εἰ διακοπείη πᾶς ὁ μεταξὺ ἰσθμός, ἐπικλυσθήσεσθαι τῇ θαλάττῃ τὴν Αἴγυπτον. Ψαμμητίχου δὲ Νεκὼς παῖς ἐγένετο, καὶ ἐβα σίλευε Αἰγύπτου, ὃς τῇ διώρυχι ἐπεχείρησε πρῶτος τῇ εἰς Ἐρυθρὰν θάλασσαν φερούσῃ, τὴν Δαρεῖος ὁ Πέρσης δεύτερα διώρυξε. 712, 55. Καὶ μὴ ἀπὸ ταύτης ἄλλην. 4: Τουτέστιν ἄλλη ἀπὸ ταύτης μὴ ἀπο γενηθήτω, ἀλλ' ἐν τῇ πρώτῃ συλλογῇ ἀπομεινάτω τὸ συναγόμενον. Πολλὰ γὰρ ἦν. Έπειτα ὁ εἰπὼν συναχθῆναι τὰ ὕδατα εἰς συναγωγὴν μίαν, ἔδειξέ σοι, ὅτι πολλὰ ἦν κατὰ πολλοὺς τόπους διηρημένα τὰ ὕδατα. Αἵ τε γὰρ τῶν ὁρῶν κοιλότητες φάραγξι βαθείαις ὑπεῤῥηγμένοι εἶχον τῶν ὑδάτων τὴν συλλογήν. Πολλὰ οὖν κατὰ πολλοὺς τόπους διηρημένα τὰ ὕδατα. Αἵ τε γὰρ τῶν ὁρῶν κοι λότητες εἶχον τῶν ὑδάτων τὴν συλλογὴν καὶ αἱ φά μαγγες. 713, 3. Τοὺς κόλπους σημαίνει. .: Τὰ δὲ συστήματα τῶν ὑδάτων, τουτέστι τοὺς κόλπους τοὺς κατὰ ἴδιον σχῆμα ὑπὸ τῆς περιο κειμένης γῆς ἀπολειφθέντας, θαλάσσας ὁ Κύριος προσηγόρευσε· θάλασσα Βόρειος, θάλασσα Νότιος, Τώα θάλασσα, καὶ Ἑσπερία πάλιν ἑτέρα. Καὶ ὀνό ματα τῶν πελαγῶν ἰδιάζοντα Πόντος Εὔξεινος, καὶ Προπόντιος, Ἑλλήσποντος, Αἰγαῖος καὶ Ἰόνιος, Σαρδονικόν πέλαγος, καὶ Σικελικὸν, καὶ Τυρρηνικὸν ἕτερον, καὶ μυρία γε ὀνόματα πελαγών, & μακρὸν ἂν εἴη καὶ ἀπειροκαλίας μεστὸν δι' ἀκριβείας ἀπαριθμήσασθαι. Κόλπους μὲν πολυειδεῖς ἀναλίσσουσα, νήσους δὲ αὖ ἐκ μέσης μικρὰς καὶ μείζους ἀναδιδοῦσα, καὶ πορθμοὺς ἐν στενῷ εἰς μέσον διήκοντας απεργαζο. μένη, τίς ἂν λόγος μετρίως εἰπεῖν ἀποχρήσοι. Πάντη δ' ακαμάτου φέρεται ρόος ὠκεανοῖο Εἰς μὲν ἐὼν, πολλῇσι δ' ἐπωνυμίῃσιν ἀρηρώς. Ήτοι ὁ μὲν λοκροῖο παρ' ἐσχατιήν ζεφύροιο Ατλας εσπέριος κικλήσκεται· αὐτὰρ ύπερθεν Πρὸς βορέην, ἵνα παῖδες ἀρειμανέων Αριμασπών, Πόντον μιν καλέουσι πεπηγότα τε, χρόνιόν τε. Αλλοι δ᾽ αὖ καὶ νεκρὸν ἐφήμισαν, συνεκ' ἀμαυροῦ 'Ηελίου. Βράδιον γὰρ ὑπεὶρ ἅλα τήν δε φαείνει, Αἰεὶ δὲ σκιεροῖσι παχύνεται ἐν νεφέλησιν. Αὐτὰρ ὅθι πρώτιστα φαίνεται ἀνθρώποισιν Προν καλέουσι καὶ Ἰνδικὸν οἶδμα θαλάσσης. 'Αγχι δ' Ερυθραῖόν τε, καὶ Αἰθιόπιον καλέουσιν Πρὸς νότον. Ενθα δὲ πολλὲς ἀοικήτου χθονός αὐλων Εκτέταται, μαλεροίσι κεκαυμένος ηελίοισιν. 7. Οὐ τὰ τυχόντα δὲ τῶν ὑδάτων. Οὐ γὰρ δήπου καὶ τὰ τελματιαῖα, καὶ τὰ ἐξ ὁμέρων συναθροιζόμενα προφέρειν ἡμῖν ὀφείλουσι, καὶ διὰ τούτων τὸν λόγον ἡμῶν ἐλέγχειν οἴεσθαι· ἀλλὰ τὴν μεγίστην, καὶ τελεωτάτην συνδρομὴν τῶν ὑδάτων ὠνόμασε συν αγωγήν μίαν. Καὶ γὰρ τὰ φρέατα συναγωγαί ὑδά των εἰσὶ χειροποίητοι, καὶ τὸ κοιλανθὲν τῆς γῆς τῆς ενεσπαρμένης νοτίδος ἐπιῤῥεούσης. Οὐ τοίνυν τὰ τυ χόντα τῶν ὑδάτων ἀθροίσματα ἡ τῆς συναγωγῆς ἐμε φαίνει προσηγορία, ἀλλὰ τὴν ἐξέχουσαν καὶ μεγίστην, ἐν ᾗ πᾶν τὸ στοιχεῖον ἀθρόον διαδείκνυται. Ὥσπερ γὰρ τὸ πῦρ. 4: "Ωσπερ γὰρ τὸ πῦρ καὶ εἰς μικρὰ κατα κερματισμένον ἐστὶν ἐπὶ τῆς ὧδε χρείας, καὶ ἀθρόον ἐπὶ τοῦ αἰθέρος κέχυται· καὶ ὁ ᾿Αὴρ διῄρηται μὲν καὶ κατὰ μικρὰ καὶ ἀθρόως δὲ τὸν περίγειον ἐκπεριείληφε τόπον· οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ ὕδατος, εἰ καὶ μικραί τινές εἰσι διῃρημέναι συστάσεις, ἀλλὰ μία γε συναγωγὴ ἡ τὸ ὅλον στοιχεῖον τῶν λοιπῶν ἀποκρίνασα. 15. Πηγὴ γὰρ ἐστι τῆς περὶ γῆν. Μήτηρ δὲ τοῦ παντὸς ὕδατος, προσε κείσθω δὲ καὶ παντὸς ὑγροῦ θάλασσα· εὔδηλον, ὡς καὶ τούτων οὐκ ἄλλη τις αἰτία τὸ μέρος τοῦτο, ὅτι μὴ θάλασσα· οὐ δὴ μόνα ταῦτα τὴν ὑγράν, ὡς μητέρα, κατὰ τὸν εἰρημένον κέκτηται τρόπον. 17. Καὶ πᾶσα ἡ γῆ ὑπόνομος. 4: Πρῶτον μὲν ὅτι πηγὴ τῆς περὶ γῆν ἁπάσης νοτίδος ἐστὶ τὸ τῆς θαλάσσης ὕδωρ, τοῦτο μὲν ἐν τοῖς ἀφανέσι πόροις διαδιδόμενον, ώς δηλοῦσιν αἱ σομφώδεις τῶν ἠπείρων, καὶ ὕπαντροι, ὑφ᾽ ἂς ἡ ῥού δης διαυλωνίζουσα θάλασσα, ἐπειδὰν σκολιαῖς καὶ πρὸς τὸ ὄρθιον φερομέναις εναπολειφθῇ διεξόδοις, ὑπὸ τοῦ κενοῦντος αὐτὴν πνεύματος ὠθουμένη φέρε ται ἔξω τὴν ἐπιφάνειαν διαρρήξασα, καὶ γίνεται πό τιμος ἐκ τῆς διηθήσεως τὸ πικρὸν ἰαθεῖσα. Ηδη δ
bium Saturnalium lib. VII, Plinium, Pomponium Melam, Solinum, Strabonem, et alios. Reliqua lege apud ipsum lege præterea Macro Hi lamen dissentiunt ab Herodoto, qui omnes fossas et dioryges a Seso stride fuisse effossas auctor est, sed de hac ne ver bum quidem, sed ejus effossionem tribuit, lib. 11, Psammeticho regi, qui multis post Sesostrim annis visit Idem habetur apud Dio dorum. Unde immerito reprehenditur a Pererio Basilius veluti memoria lapsus, aut mendum ejus scriptis aliunde irrepsisse. Col. lin. Ba silius hom. Ibid., lin. 56. Basilius hom. 4 Εx quibus loco huic mutilo reme dium, ita enim restitue Col. lin. Basi lius hom. Gregorius Cyprius in Maris en comio Quæ omnia elegantissime Dionysius Alexandrinus De situ orbis, quæ quia Commentarii loco esse possunt non gravabor ascribere Ibid., lin. Fusius hoc idem Basilius hom. 4 Ut enim vastam illam maris molem efficeret, non quæcun que res, sed grandes, et immensæ requirebantur. Quid stilla ad tantam aquarum illuviem? Et hæc sententia fuit etiam Arist. lib. 11 Meteor. Atque omnia quidem maria, extra omnem controversiam cum Oceano continua sunt, præter mare Caspium de quo non satis convenit inter auctores. Ibid., lin. 11. Basilius hom. Hæc ignis similitudo, quamvis rem de qua sermo est institu tus commode explicet, non tamen in omnibus suis partibus esse veram opinamur. Aquæ namque quæ in paludibus, lacubus, aliisque locis fluitant, ejus dem sunt rationis et naturæ cum elemento aqueo, et in ullo alio nisi loco, sapore, et pondere diſſe runt; ignis autem quo utimur nos infra regionem aeris non est ejusdem formæ cum illo elementari, cum noster impurior sit et crassior, et ideo lumi nosior, nec illam siccitatem et calorem in se ha bet, quem ignis elementaris, sed longe diversa ra tione ardet, et comburit, suosque præstat effectus. Ibid., lin. Eadem habet Basilius hom. 4, et Gregorius Cyprius in Maris encomio Ibid., lin. Fusior Basilius hom.
col. 839–840page 24 of 137
PG 18:839καὶ θερμοτέρας ἐκ μετάλλων ποιότητος κατὰ τὴν διέξοδον προσλαβοῦσα ἐκ τῆς αὐτῆς τοῦ κινοῦντος αἰ τίας ζέουσα γίνεται ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πυρώδης. Οπερ πολλαχοῦ μὲν τῶν νήσων, πολλαχοῦ δὲ τῶν παραλίων τόπων ἔξεστιν ἱστορῆσαι· ὅπουγε καὶ κατὰ τὴν μετ σόγειον τόποι τινὲς τῶν ποταμίων υδάτων γείτονες, ὡς μικρὰ μεγάλοις εἰκάσαι, τὰ παραπλήσια πάσχουσι. Πρὸς οὖν τί τοῦτο εἴρηταί μοι ; Ὅτι πᾶσα ὑπόνομός ἐστιν ἡ γῆ διὰ πόρων ἀφανῶν ἐκ τῶν ἀρχῶν τῆς θα λάσσης ὑπονοστοῦντος τοῦ ὕδατος. De aquarum viΠάλιν δὲ ἐπειδάν. Causam proΑὕτη καὶ τῶν ἀερίων υδάτων. ΒΚαλὴ καὶ διότι τοῖς ἀερίοις ὕδασιν ἀρχή τίς ἐστι καὶ πηγὴ, θαλπομένη μὲν τῇ ἀκτῖνι τοῦ ἡλίου, ἀποτιθεμένη δὲ τὸ λεπτὸν τοῦ ὕδατος διὰ τῶν ἀτμῶν, ὅπερ έλκυσθὲν εἰς τὸν ἄνω τόπον, εἶτα κατα ψυχθὲν διὰ τὸ ὑψηλότερον γενέσθαι τῆς ἀπὸ τοῦ ἐδάφους ἀνακλάσεως τῶν ἀκτίνων, καὶ ὁμοῦ τῆς ἐκ τοῦ νέφους σκιᾶς τὴν ψύξιν ἐπιτεινούσης ὑετὸς γίνεται, καὶ πιαίνει τὴν γῆν. Ομβροι δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις, καὶ δρόσοι, καὶ νιφετοί, νεφέλαι τε αὖ αἱ τούτους γεννῶσαι, καὶ ὅσα πρῶτον εἰς τὸν ἄνω συνιστάμενα τόπον, εἶτ᾽ ἐκεί θεν εἰς γῆν κάτεισιν. Ἡ γὰρ ῥούδης θάλασσα. De Η γὰρ τότε φωνὴ, καὶ τὸ πρῶτον ἐκεῖνο πρόσταγμα οἷον νόμος τις ἐγένετο φύσεως, καὶ ἐναπέμεινε τῇ γῇ, τὴν τοῦ γεννᾶν αὐτῇ καὶ καρποφορεῖν δύναμιν εἰς τὸ ἑξῆς παρεχόμενος. Et inferius : Ἵνα πρῶτον ἐκεἶνο πρόσταγμα διδασκαλεῖον τῇ φύσει γένηται πρὸς Νόησον ῥῆμα Θεοῦ τὴν ἑξῆς ἀκολουθίαν. Et hom. 9 : διὰ τῆς κτίσεως τρέχον, καὶ τότε ἀρξάμενον, καὶ μέσ χρι νῦν ἐνεργοῦν, καὶ εἰς τέλος διεξιὸν ἕως ἂν ὁ κά σμος συμπληρωθῇ. Τί λέγεις αἱρετικέ; Βλέπεις ἀντὶ καταβολῆς σπέρματος τὸ τοῦ λόγου γινόμενον πρόσταγμα. Καὶ πῶς ἀμφίβολον λέγεις τῆς παρθενικῆς γεννήσεως τὸ μυστήριον ; "Α γὰρ νῦν σπέρματος ἄνευ οὐ τίκτεται, τούτοις ἡ φωνή τότε συνέτρεχε τοῦ καλοῦντος πρὸς γέννησιν, καὶ συλλήψεως τρόπον, ὁ τῆς κελεύσεως ἐμιμεῖτο νόμος, καὶ διὰ μιᾶς φωνῆς ἐσαρκοῦτο τὰ πάντα. Καὶ ὁ τότε σαρκώσας τὴν κτίσιν, καὶ σπόρον ἀσπόρως χορηγήσας τοῖς πᾶσιν, αὐτὸς ἀπὸ λογικῆς σαρκωθεὶς γῆς προῆλθεν ἀσπόρως τὴν διὰ
A corpora enim elementaria naturæ lege atque or ribus, et saporibus, aliisque qualitatibus, vide quæ ex Aristotele compendio dicit Stobæus in Physicis eclogis, cap. 34. dine coelestibus obediunt. Albertus lib. ut Meteor., tract. 2, cap. 12, inquit vapores in terris, cavernis elevatos reflexosque attrahere ad se aquam, eamque sursum efferre, et continua sua actione, et illisu ad montis latera poros aperire, quibus tandem erumpit. Alii dicunt, cum terra multis sit persia specubus, aquam maris in ejusmodi cava loca sese inducere, quæ quia sunt angusta, neque tantam maris molem capere queunt, eam aquæ portionem compressam ad extrinsecus incumbente mari egressum qua via possit, quærere, sicque fieri aquarum exsilitiones. Aliorum alios modos et rationes quære in dictis auctoribus. Ibid., lin. 24. pter quam aquæ cum ex uno et eodem fonte, mare scilicet, originem trahant, non eamdem servent et qualitatem, et saporem, sed secundum loci varietatem ipsæ etiam varientur pete a philosophis. Ibid., lin. 27. silius, hom. 4 : Gregorius Cyprius in Maris encomio : Quomodo autem in aere aquæ generentur explicavimus superius. Col. 715, lin. 19. Aluminum ſontiumque causa et origine plura Aristoteles lib. I Meteor., cap. 13, et lib. 11, cap. 2; Plato, in Phadone; Georgius Agricola, lib. 1 De ortu et causis subterraneorum; Albertus Magnus, lib. 11 Meteor., tract. 12, capit. 11; Jacobus Milichius, in capit. 103 lib. ut Plinii; Valesius De sacra philosophia, cap. 65, et alii. Fuit quorumdam opinio intra terram esse quasdam cavitates et alveos, quibus imbres excipiantur, atque ex iis fontes et fluvios dimanare, et aquas illas usque ad futuram hiemem sufficere, nec exarescere antequam rursus pluat siccari vero eos quorum alvei minores sunt, et ob defectum aquarum non fluitant usque ad novas pluvias. Aristoteles et alii causam primam generationis fluviorum statuunt loci naturam, ubi propter soli raritatem, multus et copiosus spiritus generatur, qui quam proxime ad vaporis naturam accedit. Deinde vero frigore loci in aquam cogitur, quæ ejecta fons et origo fluviorum est. Nec videtur absurdum si propter. eamdem causam in terræ visceribus generatur aqua propter quam supra terram in aere; pari enim ratione in vaporante aere frigus operatur. Quæ Aristotelis opinio si recte consideretur suam habet probabilitatem, nec ita absona est in philosophia ut expelli omnino mereatur. Christiano tamen homini, ea super hoc sententia est amplexanda, quæ est sanctorum Patrum communis, et sacræ Scripturæ testimoniis confirmatur. Originem fontium e mari esse a quo effluunt, et in quod influunt, ita Basilius, homil. 4, noster Eustathius in hoc loco, Hieronymus D ad primum caput Ecclesiastæ, Isidorus, 1. 111 Originum, c.90; Damascenus 1 De fid. orthod., cap. 9; Gregorius Cyprius in Maris encomio, et ex aliis; Plato in Phaedone ; Plinius lib. r, cap. 65 ; Philo Judæus De mundi opificio. Variant tamen in explicatione illius, quomodo videlicet suopte ingenio gravis possit e mari ascendere in altissimos montes, e quibus erumpit in tanta copia. Eustathius aquam maris spiritu, flatuve interius movente sursum ad scaturigines impelli. His consentit Basilius, Plinius, Plato. S. Thomas, 11 Sentent. dist. 14, quæst. 1, ait, fontanam et fluviatilem aquam attrabi sursum vi cœlestium corporum communis boni gratia. Nec motum hunc aquæ esse violentum, Ibid., lin. 35. Kal ěti nal rŵr. Basilius, nom. 5: Vide locum ; est enim optimus. Leontius Arabissi episcopus sermone de creatione et Lazaro redivivo, non incompta similitudine verbuın illud divinum, ait, loco seminis in rebus generandis fuisse, eamque in rebus illis vim habuisse quam et semen; et adhuc ad conceptionem concurrere.
col. 841–842page 25 of 137
PG 18:841σαρκὸς φυτευθεῖσαν τοῦ θανάτου ῥίζαν τῇ δρεπάνῃ τῇ ὀλκῇ τοῦ θερμοῦ συνεπάγεσθαι τοῦ τροφίμου τῆς τῆς παρθενικῆς ἐκκόπτων γεννήσεως. 713, 37. Η γὰρ βλάστησις καθηγεῖται. 5: Πρῶτον ἐστιν ἐν τῇ γενέσει τῶν φυομένων ἡ βλάστησις, ἔπειτα, ὅταν προκύψῃ με κρὸν τὰ βλαστήματα, βοτάνη γίνεται, εἶτα, ἐπειδὰν αὐξηθῇ, χόρτος ἐστὶ κατὰ μικρὸν διαρθρουμένων τῶν φυομένων, καὶ μέχρι τῆς ἐπὶ τὸ σπέρμα τελειώσεως προϊόντων. εἰς ἐν συνερχόμενον ἀέρα ἀπογεννᾷ, ἀὴρ δὲ ὕδωρ, ὕδωρ δὲ γῆν, ἀπὸ γῆς δὲ ἡ αὐτὴ περίοδος τῆς μετα βολῆς μέχρι πυρός, ὅθεν ἤρξατο μεταβάλλειν. Οἱ δὲ καρποὶ καὶ τὰ πλεῖστα τῶν ῥιζοφύτων ἀπὸ σπερμά των ἀνέλαβον τὴν ἀρχὴν τῆς γενέσεως· καρπωθέντα δὲ καὶ τελεσφορήσαντα, πάλιν ἐπὶ τὸ σπέρμα τὴν ἀνάλυσιν ποιεῖται ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τὸ αὐτὸ τὴν διέξοδον ἐπιτελουμένης τῆς φύσεως. 38. Νοτίδα γὰρ θερμήν. 5: Οταν ἐς γῆν καταπέσῃ τὸ σπέρμα συμμέτρως νοτίδος καὶ θέρμης ἔχουσαν. χαῦνον γενόμενον καὶ πολύπορον, τῆς παρακειμένης γῆς περιδραξάμενον, τὰ οἰκεῖα καὶ σύμφυλα πρὸς ἑαυτὸ ἐπισπᾶται. Ἐμπίπτοντα δὲ τοῖς πόροις, καὶ περιολισθαίνοντα τῆς γῆς τὰ λεπτότατα μόρια, ἐπὶ πλέον ἀνευρύνει τους ὄγκους αὐτοῦ, ὥστε ῥιζοῦσθαι μὲν εἰς τὸ κάτω, ἐπὶ τὸ ἄνω δὲ προκύπτειν ἐπαρίθμων ταῖς ῥίζαις τῶν και λάμων προβαλλομένων. 45. Θαλπομένου δὲ ἀεὶ τοῦ βλαστήματος. 5: Θαλπομένου δὲ ἀεὶ τοῦ βλαστήματος συρομένην διὰ τῶν ῥιζῶν τὴν νοτίδα, γῆς ὅσον μέτριον, καὶ τοῦτο καταμερίζειν εἰς καλά μην, καὶ φλοιόν, καὶ τὰς θήκας τοῦ σίτου καὶ αὐτὸν τὸν σίτον καὶ τοὺς ἀνθέρικας. 2: Ἔστι δὲ ῥίζα μὲν δι' οὗ τροφὴ ἐπάγεται. 50. 'Η δὲ καλάμη τοῦ σίτου. 5: Πῶς γόνασι διαζώννυται ἡ καλάμη τοῦ σί του, ἵνα ὥσπερ σύνδεσμοί τινες ῥᾳδίως τὸ βάρος τῶν ἀσταχύων φέρωσιν, ὅταν πλήρεις ὄντες καρπῶν πρὸς τὴν γῆν κατακλίνωνται; Διὰ τοῦτο ὁ μὲν βρόμος δι' ὅλου κενός, ἅτε μηδενὶ τὴν κεφαλὴν βαρυνόμενος, τὸν δὲ σῖτον τοῖς συνδέσμοις τούτοις ἡ φύσις κατησφαλίσατο. Ἐν θήκῃ δὲ τὸν κόκκον ἀποθεμένη, ὡς μὴ εὐδιάρπαστον εἶναι τοῖς σπερμολόγοις, ἔτι καὶ τῇ περι βολῇ τῶν ἀνθερίκων οἷον ἀκίσι τὰς ἐκ τῶν μικρῶν ζώων ἀφίστησι βλάβας. Καρποὺς δὲ πάντας καὶ σπέρματα πρὸς γένεσιν καὶ διαδοχὴν τοῦ γένους τεχνηναμένη ἡ φύσις, λεπίσιν, ἢ σώμασί τισιν ὑγροῖς ἢ ξυλώδεσιν, ἢ δέρμασιν, ὁμοίως ἡσφαλίσατο· καθάπερ ἐν κιβωτῷ τούτους ἀποκρύψασα πρὸς ἀποφυγὴν κρύους ἢ θάλπους, ἢ ζώων τινῶν ἀδικούντων. Καὶ αὐτὸ δὲ τὸ περί βλημα παντελῶς ἀχρεῖον οὐ κατέλειψεν, ἀλλὰ πρὸς τροφήν παρεσκεύασεν. 57. Καὶ εἰ συνεβλάστησε τοῖς τροφίμοις. 5: Καὶ εὐθέως συνεξετάθη τοῖς τροφίμοις τὰ δηλητήρια, μετὰ τοῦ σίτου τὸ κώ νειον, μετὰ τῶν λοιπῶν τροφίμων, Ελλέβορος καὶ ἀκόνιτον, καὶ μανδραγόρας καὶ ὁ τῆς μήκωνος ἀπός.
Col. lin. Basilius, hom. Quamvis enim germinationum genera varia, sicut et plantarum, nec uno tempore, nec loco conveniant, tamen semper priorem esse et fructibus, et floribus germinationem necesse est, quemadmodum et in animalium generatione con ceptum. Plin., Natur. hist., 1. xvi, c. 25: Catula tionem rustici vocant, gestiente natura semina acci pere eoque animam inferente omnibus satis. Conci piunt variis diebus, et pro sua quæque natura, alia protinus ut animalia, tardius aliqua, et diutius gra vida partus gerunt: quod germinatio ideo vocatur. Pariunt vero cum florent, flosque ille ruptis constat utriculis. Educatio in pomo est: hoc et germinatio. Vide Theophrastum, De histor. plant., lib. 1, cap. 6, ex quo sua mutuatus est Plinius. Pulcherrime Ocellus Lucanus, lib. vin De universo, de seminum ortu, et arborum productione circulum constituit. Arbores enim fructum ferentes, cæteræque plantæ ex seminibus sui ortus initium habent, fructus vero producti et jam perfecti rursus ab eodem in idem commeante natura dissolvuntur. Quod et de qua tuor elementorum generatione asserit: Hūp µèv yàp Ibid., lin. Basilius, hom. Joannis xii, Christus optima similitudine ex grano in terra moriente ducta, suam glorificationem, nec non et aliorum ostendit. Quo modo autem ex semine, aut planta, aut animal ge neretur habes ex Aristotele 11 De general. anim., cap. 1, ubi hæc longe dubia, et controversa, satis acute sicut et cætera omnia perpenduntur et ex plicantur. Ibid., lin. Basilius, hom. * Gen. 111, 18. Εt ideo Aristoteles li bello De juventute et senect. vit. mort. et respiral., capit., 1, radices esse ait os plantarum; quemadmo dum enim animalia per os cibum excipiunt, quo vivunt et conservantur, eadem ratione et plantæ per radices humorem et alimentum contrahunt quo sustentantur. Quare autem hoc contrarie se habet in plantis et animalibus fuse ibidem explicat, quem vide; et Theophrastus De hist. plant., lib. 1, cap. Ibid., lin. Basilius, hom. Cicero d senectute lac omnia disertissime prosequitur: Quanquam me qui dem non fructus modo, sed etiam ipsius terræ jus ac natura delectat: quæ cum gremio mollito ac sub acto semen sparsum excipit: primum id occæcatum cohibet; ex quo occatio, quæ hoc efficit, nominata est: deinde tepefactum vapore et compressu suo dif fundit, et elicit herbescentem ex eo viriditatem; qua vix a fibris stirpium, sensim adolescit, culmoque erecta geniculato, vaginis jam quasi pubescens inclu ditur, e quibus cum emerserit, fundit frugem spisso ordine sruciam, el contra avium minorum morsum munitur vallo aristarum. Hanc item naturæ vim ita explicat Alexander Aphrodiseus in lib. 1, Pro blem. in procem. Ibid., lin. Basilius, hom. Multis hanc quæstionem proponit, et dissolvit Lu dovicus Fidelis, De mundi structura, lib. iv, cap. 6, et respondet eorum opinioni, qui herbas noxias sexto die post primi parentis transgressionem con ditas sentiebant, illa suasione permoti, quod Deus hominem condemnans, futurum respiciens dixerit Germinabit tibi terra tribulos et spinas", ideoquo rentur in bujuscemodi transgressionis pœnam ac
col. 843–844page 26 of 137
PG 18:843λέβορον τοῖς ἀνθρώποις δηλητήριον ὄντα, ψᾶρες δὲ τὸ χώνειον. νους ἀνθρώπους ἐν τῷ τῶν ζώων γένει ἐπιλήπτους γίνεσθαι. Περὶ τῆς ἱερᾶς νόσου Τὸ γοῦν κώνειον πιαίνει τοὺς ὅρτυγας, καὶ ὁ Ὑοσκύαμοσ τὰς ὖς, αἳ δὴ χαίρουσι καὶ σαλαμάνδρας ἐσθίουσα:. 716, 4. Τὸ μὲν γὰρ κώνειον. 5: Τὸ μὲν γὰρ κώνειον οἱ ψᾶρες βόσκονται διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σώματος τὴν ἐκ τοῦ δηλητηρίου βλάβην ἀποδιδράσκοντες. Λεπτοὺς γὰρ ἔχοντες τοὺς ἀπὸ τῆς καρδίας πόρους, φθάνουσιν ἐκπέψαι τὸ και ταποθέν, πρὶν τὴν ἀπ' αὐτοῦ ψύξιν τῶν καιρίων και θάψασθαι. 8. Τὸν δὲ ἑλλέβορον ἐσθίουσι. 5: Ελλέβορος δὲ ὀρτύγων ἐστὶ τροφή, ιδιό τητι κράσεως τὴν βλάβην ἀποφευγόντων. Ορτυγές τε σιτοῦνται τὸν ἐλ 9. Διὰ δὲ τοῦ μανδραγόρου. 5: Ἔτι δὲ καὶ αὐτὰ ταῦτα ἐν καιρῷ ποτε καὶ ἡμῖν χρήσιμα. Διὰ μὲν γὰρ τοῦ μανδραγόρου ὕπνων Ιατροί κατεπάγουσιν· ὁπίῳ δὲ τὰς σφοδράς οδύνας τῶν σωμάτων κατακοιμίζουσιν· ἤδη δέ τινες τῷ και νείῳ καὶ τὸ λυσσώδες τῶν ὀρέξεων κατεμάραναν, καὶ τῷ ἐλλεβόρῳ πολλὰ τῶν χρονίων παθῶν ἐξεμόχλευσαν. Καθάπερ καὶ τοῦ μανδραγόρου τὸ μὲν φύλλον χρήσιμον εἶναί φασι πρὸς τὰ ἕλκη μετ' ἀλφίτου, τὴν δὲ ῥίζαν πρὸς ἐρυσίπελας ξανθεῖσάν τε καὶ ὄξει δευθεί σαν, καὶ πρὸς τὰ ποδαγρικά, καὶ πρὸς ὕπνον καὶ φίλο τρα. Διδόασι δὲ ἐν οἴνῳ ἢ ἐν ὄξει. Τέμνουσι δὲ τροχίσκους ὥςπερ ραφανίδας, ἐνείραντες δὲ ἐν γλεύκει ἐκρέμασαν ὑπὲρ καπνού. Ει Τῷ γὰρ ὄντι οἶνος ἄρδων τὰς ψυχὰς τὰς μὲν λύπας ὥσπερ ὁ μανδραγόρας τοὺς ἀνθρώπους κοιμίζει, τὰς δὲ φιλοφροσύνας, ὥσπερ ἔλαιον φλόγα εγείρει.
vindictam herbas noxias post Adæ prævaricationem solum fuisse-productas. Vera tamen est sententia Eustathii et aliorum qui herbas has noxias una cum aliis herbis generatas existimat. Noxia enim et ve nenosa rebus aliis commista humano generi in cor poris ægritudinibus sanandis usui sunt. Nec non animalibus quibusdam, eorum corporis constitu tione ita poscente, pro alimento deserviunt, ut exemplis inferius patebit. Lucretius, lib. v Præterea nobis veratrum est acre renenum, At capris adipes, et coturnicibus auget. Quippe videre licet pinguescere sæpe cicuta Barbigeras pecudes, homini quæ est acre venenum. Idem sentiunt Theodoretus et Ambrosius; et Au sonius ait Toxica zelotypo dedit uxor macha veneno, Nec satis ad mortem credidit esse datum. Miscuit argenti lethalia pondera vivi, Cogeret ut celerem vis geminata necem. Dividal hæc si quis, faciunt discreta venenum, Antidotum sument quæ sociala bibet. Sic et animantium genera pulchra sunt, et homini bus non minus utilia quam necessaria: nonnulla tamen perniciosa sunt et nociva. Plinius Naturalis Hist. lib. 11, cap. 63, aliam hujus rei causam as signat Quin et veneua terram nostri misertam in stituisse credi potest, ne in tædio diræ vitæ famis mors, terra meritis alienissima, lenta nos consume rel tabe, ne lacerum corpus abrupta dispergerent, ne laquei torqueret pæna præpostera, incluso spiritu cui quæreretur exitus: ne in profundo quæsita morte, sepultura pabulo fieret, ne ferri cruciatus scinderet corpus. Ita est miserta, genuit id cujus facillime haustu, illibato corpore, et cum toto sanguine exlin gueremur, nullo labore, sitientibus similes: qualiter defunctos non volucris, non ſera attingeret, terræque servaretur, qui sibi ipsi periisset; et, ut verum fa:eamur, terra nobis malorum remedium genuit, nos illud vitæ facimus venenum. Sed quid diceret homo ethnicus, omni divino lumine destitutus, præque mundi hujus caducis blanditiis, nihil æstimians æternum, nullam exspectans felicitatem? Coturnices item venenis pinguescere tra dit Plinius lib. x, cap. 23, Coturnicibus veneni se men gratissimus cibus: quam ob causam eas damna vere mensæ, simulque comitialem propter morbum despui suetum, quem sola animalium sentiunt, pra ter hominem. In his Plinii verbis obiter id animád vertendum de comitiali verbo non omnibus esse unam sententiam. Aristoteles in Problem. ait, Mó Plutarchus addit capram: Jacobus Dele campius, el canes, et feles et arietes eo morbo periisse se vidisse testatur; capras et oves en mor bo vexari tradit Hippocrates lib. equos Apsyrtus; accipitres, et graculos Bro daus lib. 111, cap 23; Sextus vero Empiricus Pyr rhon. Hypot. lib. 1, non helleborum, sed cicutam co turnices pinguefacere, sicuti hyoscyamus sues refert Col. lin. Basilius hom. Alexander Aphrodiseus lib. 1, Problem. in præfatione. Quare veratro coturnices, et sturni cicuta vescantur, inter quæstiones inexplicabiles, Deoque soli duntaxat tanquam eorum artifici so lertissimo cognitas rejicit. Ibid., lin. Basi lius hom. Alexander Aphrodis. loco citat., Ibid., lin. Basilius, hom. Plenam mandragora herbæ consideratio nem habes apud Plinium lib. xxv, cap. 15, in que, et ejus in medicinis usus explicatur, ejus item vim somnificam ita explicat: Folia conservantur in mu ria efficacius, alias recentium succus pestis est: sic quoque ncxiæ vires. Gravedinem etiam afferunt olfa clu: quanquam mala in aliquibus terris manduntur, nimio tamen odore obmutescunt ignari. Potu quidem largiore etiam moriuntur. Vis somnifica pro viribus bibentium, Media potio cyathi unius. Bibitur et con tra serpentes, el ante sectiones punitionesque ne sex tiantur. Ob hæc satis est aliquibus somnum adore quæsisse. Bibitur et pro helleboro duobus ubolis in mulso. Et Theophrast. Hist. plant. lib. ix, cap. 10, Xenophon in Symposio In quo Xenophontis loco interpreten allucinatum, et Pie rium Valerianus, lib. Lviit, c. de Mandragora ver sione hujus deceptum, optime annotavit vir iu sa cris explicandis Scripturis nemini secundus Michael Gislerius, quem semper maxime admiratus sum ejus que verba maximo meo usu et commodo semper excepi, et in hanc diem excipio, quem multis annis Ecclesiæ catholicæ utilitati bonorum omnium votis
col. 845–846page 27 of 137
PG 18:845όπου γε καθάπερ ὑπὸ μανδραγό οὐδ᾽ ἀνεγερθήναι δυνάμεθα, ἀλλὰ μανδραγόραν πεπωκόσι, εἴ τι φάρμακον ἄλλο τοιοῦτον, ἐοίκαμεν Καὶ τῷ ὀπίῳ τὰς σφοδράς. De ἀπὸ τῶν ἑτερογενών χωριζόμενα, οἰκείῳ δὲ ἕκαστον Τῷ δὲ κωνείῳ τὰς λυσσώδεις. De cicuta διαφέρει τὸ χρῆσθαι πως ἑκάστῳ φανερὸν ἐκ πολυ λῶν. Ἐπεὶ καὶ Χίους φασὶ τῷ κωνείω πρότερον οὐχ οὕτω, ἀλλὰ τρίβοντας, καθάπερ οἱ ἄλλοι, χρῆσθαι. Νῖν δὲ οὐδὲ ἂν εἷς τρίψειεν, ἀλλὰ περιπτίσαντες καὶ ἀφελόντες τὸ κέλυφος (τοῦτο γὰρ τὸ τὴν δυσχέρειαν παρέχον δυσκατέργαστον ὂν), μετὰ ταῦτα κόπτουσιν ἐν τῷ ὀλμῳ, καὶ διαπτίσαντες λεπτά, ἐπιπάττοντες ἐφ᾽ ὕδωρ πίνουσιν, ὥστε ταχεῖαν καὶ ἐλα ρων, ἀγρίων, καρποφόρων, ἀκάρπων, ἀνθοφόρων, ἀνανθῶν, ἀειφύλλων, φυλλοβόλων. Καὶ τῷ ἐλλεβόρῳ τὰ χρόνια. De Καὶ ὁ ἑλλέβορος λεπτὸς μὲν καὶ χνοώδης προσφερόμενον πνιγμὸν ἐπιφέρει, κριμνώδης δὲ ὧν οὐκέτι, εἰ Καὶ Ρουφίνος δὲ ὁ ἐν Χαλκἰδ: πίνων ελλέβορον οὔτε ἤμει, οὔτε ὅλως ἐκαθαίρετο, ἀλλ' ὡς τι τῶν συνήθων προτεφέρετο καὶ ἔπεστε, ει Τῶν μὲν ἡμέρων ἀείφυλλα ἐλαία, φοίνιξ, δάφνη, μύῤῥινος, πεύκης το γένος, κυπάριττος· τῶν δὲ ἀγρίων, ἐλάτη, πεύκη, ἄρκευθος, σμίλαξ, θυία, καὶ ἣν ᾿Αρκάδες καλοῦσε φελλόδρων, φιλύρα, κέδρος, πίτυς, μυῤῥίκη, πύξος, πρῖνος, ἀγρία, κήλαστρον, φιλύκη, ἀνάρκη. Ταῦτα
triginta holcas sine damno sorbuisse. "Hv &è, pası, □poσyspoµévη. Res etiam notatu digna est. Refert Theophrastus De histor. plant., lib. ix, cap. 18, tunc vero domo petita balneas ingressum, cœnavis propter hominis consuetudinem pleraque ex refert ex Theophrasto Apollonius in histor. Miraditissimis, solidaque doctrina, pictate ac vera religione refertis Commentariis in Cant. cantic., capit. vit, vers. 13, expositione prima. De hac eadem re eadem Dioscorides, indeque factum proverbium Luciano in Timone, pov xałɛúdsis, et Demostheni in 1v Philippica, 'Aλλ'- depois. Vide Rodiginum, libr. xv11, capit. 24. Notandum quod Theophrastus ait mandragoram ad amores, et philtra conducere, et præter Theophrastum idem testatur Dioscorides, Epiphanius in Physiologo, et alii ; sic enim locum illum Geneseos intelliges, sed de hoc in nostris exercitationibus plura. Quid herbarii præcipiant in secanda, colligendaque B bilibus, etsi mutato nomine et pro Eudemo, Eumandragora habetur apud Theophrastum Histor. plant. lib. 1x, c. 9, et Plinium lib. xxv, cap. 13. Plura de hac herba et ejus virtutibus Levinus Lemnias in Explicatione herbar. biblic., cap. 2. Col. 716, lin. 10. opii præparatione et usu in medicinis Plinius Hist. natur. lib. xx, cap. 18; huic vim non soporiferam modo, verum si copiosior hauriatur mortiferam tribuit, et Galenus pluribus in locis. nomum scribat, et Eudemum Pharmacopolam, cum Eudemo Chio confundat, sed de his plura in noet ejus remediis Plinius lib. xxv, cap. ultimo; variam autem cicutæ præparationem ad obitum inferendum facilem et absque ullo dolore refert Theophrast. Hist. plant. 1. 1x, cap. 17, narratque etiam Chiorum circa hoc studium et industriam, qui illam non terebant, sed detracto tegmine quod difficultatem movet, quoniam concoqui ægre potest, pistam in mortario tundebant, et prætenui cribro transmissam, aqua inspersam bibebant, alque ita obitus celer facilisque eveniebat. "OT! dề lib. iv, cap. 79, efficacissimam vim tribuit cicutæ, quæ in insula Chio nascitur. Col. 716, lin. 11. hellebori speciebus, figuris, vi, facultate et usu lege Plin. 1. xxv, c. 5; Dioscoridem 1. iv, c. 150 et 451. Rufinum quemdam apud Chalcidem sine ulla noxa
γραῦς 'Αττικὴ τριάκοντα ὁλκας κωνείου ἀκινδύνως ιν : Πάντα ἐν μιᾷ καιροῦ ῥοπῇ, οὐκ ὄντα πρότερον, ὑπὲρ τῆς γῆς εἰς τὸ εἶναι παρῆλθε, μετὰ τῆς οἰκείας ἕκαστον ιδιότητος έναργεστάταις μὲν διαφοραῖς γνωριζόμενον χαρακτῆρι.
triginta holcas sine damno sorbuisse. "Hv &è, pası, □poσyspoµévη. Res etiam notatu digna est. Refert Theophrastus De histor. plant., lib. ix, cap. 18, tunc vero domo petita balneas ingressum, cœnavis propter hominis consuetudinem pleraque ex refert ex Theophrasto Apollonius in histor. Miraditissimis, solidaque doctrina, pictate ac vera religione refertis Commentariis in Cant. cantic., capit. vit, vers. 13, expositione prima. De hac eadem re eadem Dioscorides, indeque factum proverbium Luciano in Timone, pov xałɛúdsis, et Demostheni in 1v Philippica, 'Aλλ'- depois. Vide Rodiginum, libr. xv11, capit. 24. Notandum quod Theophrastus ait mandragoram ad amores, et philtra conducere, et præter Theophrastum idem testatur Dioscorides, Epiphanius in Physiologo, et alii ; sic enim locum illum Geneseos intelliges, sed de hoc in nostris exercitationibus plura. Quid herbarii præcipiant in secanda, colligendaque B bilibus, etsi mutato nomine et pro Eudemo, Eumandragora habetur apud Theophrastum Histor. plant. lib. 1x, c. 9, et Plinium lib. xxv, cap. 13. Plura de hac herba et ejus virtutibus Levinus Lemnias in Explicatione herbar. biblic., cap. 2. Col. 716, lin. 10. opii præparatione et usu in medicinis Plinius Hist. natur. lib. xx, cap. 18; huic vim non soporiferam modo, verum si copiosior hauriatur mortiferam tribuit, et Galenus pluribus in locis. nomum scribat, et Eudemum Pharmacopolam, cum Eudemo Chio confundat, sed de his plura in noet ejus remediis Plinius lib. xxv, cap. ultimo; variam autem cicutæ præparationem ad obitum inferendum facilem et absque ullo dolore refert Theophrast. Hist. plant. 1. 1x, cap. 17, narratque etiam Chiorum circa hoc studium et industriam, qui illam non terebant, sed detracto tegmine quod difficultatem movet, quoniam concoqui ægre potest, pistam in mortario tundebant, et prætenui cribro transmissam, aqua inspersam bibebant, alque ita obitus celer facilisque eveniebat. "OT! dề lib. iv, cap. 79, efficacissimam vim tribuit cicutæ, quæ in insula Chio nascitur. Col. 716, lin. 11. hellebori speciebus, figuris, vi, facultate et usu lege Plin. 1. xxv, c. 5; Dioscoridem 1. iv, c. 150 et 451. Rufinum quemdam apud Chalcidem sine ulla noxa
col. 847–848page 28 of 137
PG 18:847τοῦ πρίνου, οἰνωπότερον δὲ τῆς δρυός· τὰ δὲ φύλλα προσέοικε μὲν ἀμφοῖν, ἔχει δὲ μείζω ἢ ὡς πρίνος, ἐλάττω δὲ ἢ ὡς δρῦς. Καὶ τὸν καρπὸν μὲν τοῦ προ νου κατὰ τὸ μέγεθος ἐλάττω, ταῖς ἐλαχίσταις δὲ βαλάνοις ἴσον· καὶ γλυκύτερον μὲν τοῦ πρίνου, πικρό δὲ τῆς δρυός. Καλοῦσι δέ τινες τὸν μὲν τοῦ πρίνου, καὶ τὸν ταύτης καρπὸν ἄκυλον, τὸν δὲ τῆς δρυός βάλανον. Μήτραν δὲ ἔχει φανερώτερον, ἢ ὁ πρίνος Καὶ ἡ μὲν φελλόδρυς τοιαύτην τινὰ ἔχει φύσιν. δὲ φύεται περὶ τὸν Ολυμπον, ἀνδράχνη, κόμαρος, τὸ χρῶμα, φλοισθέντος τοῦ ξύλου, λευκότερον μὲν τέρμινθος, ἀγρία, δάφνη. Δοκεῖ δὲ ἡ ἀνδράχνη καὶ ὁ οἴναρος τὰ μὲν κάτω φυλλοβολέῖν, τὰ δὲ ἔσχατα τῶν ἀκρεμόνων ἀείφυλλα ἔχειν· ἐπιφύειν δὲ ἀεὶ τοὺς ἀκρέμονας. Ει Δένδρα ἀειθαλῆ ἐστι, μηδέ ποτε φυλλοῤῥοοῦντα ἐν τῷ χειμῶνι, ἰδ. φοίνιξ, κίτρον, στρόβιλος, δάφνη, Ελαία, κυπάρισσος, κερατία, πίτυς, πρίνος, τύξος, μυρσίνη, κέδρος, Ιτέα, καὶ ἄρκευθος. 1, 79: Φοίνικος δὲ καὶ ἐλαίας στέφανοι γάμους ἐλευθέρων περιποιοῦσι γυναικῶν διὰ τὴν πλοκήν. Καὶ τέκνα προσαγορεύουσι πολυ χρόνια διὰ τὸ ἀειθαλές, υἱὸν μὲν ὁ φοίνιξ, θυγατέρα δὲ ἡ ἐλαία. μακρόβιον, ἐμπεδόφυλλον, βεβαίως ἀείφυλλον, Ότι δεῖ τὴν τῶν νικηφόρων δόξαν ἄφθιτον καὶ ἀγήρω δια μένειν. τὸ ἀείζωον. Περὶ γὰρ ἐλεφαντίνην οὐδὲ τὰς ἀμπέλους, οὐδὲ τὰς συκᾶς φασι φυλλοβολείν. 716, 22. Καὶ ἦν Αρκάδες φίλοδρον. φελλόδρον. “Ο δὲ καλοῦσιν Αρκάδες φελλόδρυν τοιάνδε ἔχει τὴν φύσιν, ὡς μὲν ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀνὰ μέσον πρίνου καὶ δρυός ἐστι. Καὶ ἔνιοι ὑπολαμβάνουσιν εἶναι θῆλυν πρῖνον, διὸ καὶ ὅπου μὴ φύεται πρῖνος, τούτῳ χρῶνται πρὸς τὰς ἀμάξας, καὶ τὰ τοιαῦτα, καθάπερ ἡ περὶ Λακεδαίμονα καὶ Ἠλείαν. Καλοῦσι δὲ οἱ γε Δωριεῖς καὶ ἀγρίαν τὸ δένδρον. Εστι δὲ μαλακώτερον τοῦ πρί νου, σκληρότερον δὲ καὶ πυκνότερον τῆς δρυός. Καὶ 23. Τὸ ῥόδον ἄνευ τῆς ἀκάνθης. 5: Πλήν γε ὅτι τὸ ῥόδον τότε ἄνευ ἀκαν θης ἦν. Ὕστερον δὲ τῷ κάλλει τοῦ ἄνθους ἡ ἄκανθα παρεζεύχθη, ἵνα τὸ τερπνὸν τῆς ἀπολαύσεως ἐγγύθεν ἔχωμεν παρακειμένην τὴν λύπην, μεμνημένοι τῆς ἁμαρτίας, δι᾿ ἣν ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἡμῖν ἀνα τέλλειν κατεδικάσθη ἡ γῆ. xιν Ἐπὶ τὸ λειπόμεν τον φάρμακον καταφεύγει τῶν ἁμαρτημάτων τὴν γνῶ σιν.
tspov Plura possem congerere ab aliis de arbori bus, quorum hic fit mentio, dicta et dubitata, sed notas in Eustathium, non herbarum historiam scribimus. Suficit ejus dicta dictis aliorum con Grnasse vel declarasse. Plinius ex Theophrasto Hist. nat., lib. xvi, cap. 20: Urbanarum generi non decidunt, oleæ, lauro, palmæ, myrto, cupresso, pinis, hederæ, rhododendro; et cap. 21: Silvestrium generi folia non decidunt, abieti, larici, pinastro, junipero, cedro, therebintho, buxo, ilici, æquifolio, suberi, taxo, ta marici; inter utraque genera sunt adrachne in Græ cia, et ubique unedo. Reliqua enim folia decidunt hıs, præterquam in cacuminibus. Et auctor Geopo nir. Artemidorus Oneirocr. lib. cap. Plutarchus in Sympos. 8, quæst. 9, pal mam esse ait ideoque esse victoris præmium, Phornutus, capit. de Musis, in ea agnoscit In Tylo insula, Plinius lib. xut, cap. 41, nulli arborum folia decidere tradit; et lib. xvi, cap. 21: In Thurino agro, ubi Sybaris fuit, ex ipsa urbe prospiciebatur quercus una, nunquam ſolia di mittens, nec ante metiam æstatem germinans. Idque mirum est, Græcis auctoribus proditum, apud nos postea sileri. Nam locorum tanta vis est, ut circa Memphim Egypti, et in Elephantine Thebaidis nulli arbori decidant, ne vitibus quidem. Vide Varronem lib. 1, cap. 7, De re rustica; et Theophrastum De histor. plant. lib. 1, capit. 15, ubi et de platano Gortinensi et de Elephantino agro. In quibus sicut et in aliis an Plinius fidelis interpretis munere functus sit aliis judican dum relinquo: hoc verum est, quædamn de suo ad didisse, alia omisisse. At non ex Theophrasto transtulit, sed ex aliis, Græcaque ut erant in illis auctoribus Latina fecit. Esto: tamen suspectus ad huc est cum et in aliis eodem modo se gerat; sed non est præsentis negotii. Col. lin. Cor rige ex Theophrasto, Hujus naturam et accuratain descriptionem habet idem Theophrastus De histor plant. lib. 11, capit. 16 Ibid. lin. Basi lius, hon. Pia et prudens commo nefactio, ut videlicet homo in rosam aspectu in jecto, statim pristini et antiqui primi parentis, et sui lapsus memoriam repetat; et calamitate in specta, in quam propter peccatum incidit, corde fremat et intime doleat, suique creatoris opem ex poscat, et sibi caveat. Continuata enim peccatorum memoria nullum remedium aptius ad veniam impe trandam, nec ullum aliud ita segnem reddit homi nem ad nequitiam perpetrandam, ut scribit Chry sostomus in Epist. ad Hebræos, cap. xit, hom. 31, et in calena in cap. Hieremiæ Nec dissentit August. lib. 1, De Gen. contra Mani chæos, c. 13: Per peccatum hominis terra maledicta est, ut spinas pareret, non ut ipsa pœnas sentiret, quæ sine sensu est, sed ut peccati humani crimen semper hominibus ante oculos poneret, quo admone rentur aliquando averti a peccatis, et ad Dei præ cepta converti. Herbe autem, etc. Hæc tamen sen tentia Pererio l. 1, in Gen. non arridet. Nec enim potest adduci ut credat rosam ante peccatum ſa ctam fuisse absque spinis. Deus enim tales condi dit res quales sunt secundum naturam suam, nec peccatum Adæ mutavit earum proprietates atque conditiones, cum nec ea quidem, quæ vera sunt secundum naturam hominis peccatum ejus quid quam variaverit. Rosam vero nasci inter spinas naturalem rosæ constitutionem atque generatio nem consequitur. Quare etsi ante peccatum Adæ erant hæc humanæ naturæ noxia, non fuissent ei in pœnam, si non peccasset, sed ita esset animo corporeque effectus, ut facillime hæc exitiosa in ternoscere et vitare posset. Verum est, Deum tales res condidisse quales sunt secundum naturam. Sanæ mentis est fateri rerum proprietates et na turas peccato primorum parentum non fuisse immu latas. Exploratum est, ante peccatum cum nulla
col. 849–850page 29 of 137
PG 18:84911 : Αποβλητικὰ δὲ μάλιστα τῶν καρπῶν πρὶν περ πᾶναι συχῆ, καὶ φοίνιξ, καὶ ἀμυγδαλή, καὶ μηλέα, καὶ ἄπιος. ἱκανὸν γὰρ καὶ ὁτιοῦν διυγρᾶναι, καὶ ἀσθενὲς ποιῆσαι, καὶ ἅμα τούτοις γε καὶ πνευμάτων ἐπιγίνεται μέγεθος. Ἡ δὲ ῥόα τοῖς μὲν ἄνθεσιν εὐκατάπτωτος. Ασθενής γὰρ αὐτῶν ἡ πρόσφυσις· ὡς δ' ὅταν ψεκάδια, καὶ δρόσοι πέσωσιν, εἰσδυόμενα κατὰ τὸ ἄνθος ἀνυγραίνει καὶ ποιεῖ τὴν βολήν. Διδ καὶ κατάγουσι τὰ δένδρα, καὶ οὐκ ἀφιᾶσιν εἰς ύψος, ὅπως οἱ κύτινοι μὴ ὀρθοὶ γενόμενοι δέχωνται τὸ ὑγρόν. Οἱ δὲ καὶ ἀνάπαλιν κελεύουσι φυτεύειν τὰς ῥάβδους τούτου χάριν, ὅπως εὐθὺς κατανεύσωσιν. Ὅτι δ' ὑγρότης αἰτία τῆς ἀποβολής, κἀκεῖθεν δῆλον. Αἱ γὰρ ἄπιοι καὶ ἀμυγδαλαί, κἂν μὴ βρέχῃ, νότιος δὲ ᾗ ὁ ἀὴρ καὶ ἐπινεφὴς, ἀποβάλλουσι καὶ τὰ ἄνθη και τους πρώτους καρπούς, ἐὰν εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπάνθησιν ᾖ. Ιστέον, ὅτι ὁ Ἑβραῖος ἀντὶ καρυΐνης αμυγδαλίνην φησίν. Ἡ δὲ ἀμυγδαλίνη τὸ ταχὺ τῆς τιμωρίας αινίττεται· πρὸ γὰρ τῶν ἄλλων δένδρων ἀνθεῖ. Ἡ δὲ ἀμυγδαλή πρώτη. Plinius 'Η δὲ πικρὰ ἀμυγδαλή. Basilius, Τινὰ δὲ καὶ τὴν ἐκ φύσεως κακίαν ἐπιμελείαις γεωργῶν θεραπευόμενα ἔγνωμεν· οἷον τὰς ὀξείας βοιὰς, καὶ τῶν ἀμυγδαλῶν τὰς πικροτέρας, ὅταν διατρηθεῖσαι τὸ πρὸς τῇ μίξη στέλεχος σφήνα πεύκης λιπαρὸν τῆς ἐντεριώνης μέσης διελαθέντα δέξωνται, εἰς εὐχρηστίαν μεταβάλλουσι τότε τοῦ χυμοῦ τὴν δυσχέρειαν. Γλυκεῖαν δὲ ἐκ πικρᾶς ποιήσεις εἰ, ἐκτρυπήσας τὸ πρέμνον ἐπὶ παλαιστὴν ἐν τετραγώνῳ, τὸ δάκρυον ἐκδέξῃ τὸ κατ' ἐνιαυτὸν, ἕως ἂν γλυκανθῇ. Κάλλιον δέ τινες ποιοῦντες περιορύττουσι.. καὶ περιβάλλουσι κόπρον ὑείαν ἐπιχέαντες καὶ οὗ ρον, εἶτα προσχώσαντες ἀρδεύουσι κατ' ἐνιαυτὸν, ἕως οὗ γλυκανθῶσι. Πᾶν δὲ στέλεχος ἀμυγδαλῆς ἐκκοπὲν ἀποβάλλει τὸν καρπόν. ᾿Απαλὴν δὲ καὶ γλυ κεῖαν ἐκ σκληρᾶς καὶ πικρᾶς ποιήσεις, εἰ τὰ κιρί τὸ στέλεχος ἕως τῶν ἐπὶ πολλῆς ῥιζῶν γυμνώνειας, καὶ ἀρδεύσειας συνεχῶς ὕδατι θερμῷ πρὸ τῆς ἀν
maturitatem, palma, ficus, amygdala, malus, pyrus, item punica, quæ etiam roribus nimis, et pruinis florem amittit. Qua de causa inflectunt ramos ejus ne subjecti humorem infestum excipiant, atque contineant. Pyrus et amygdala, etiam si non pluat, sed fiat austrinum cœlum, aut nubilum, amittunt florem, et primos fructus, si cum defloruere tales dies fuerint. Idem refert lib. xvii, cap. 2, quæ habuit ex Theophrasto, De causis plant. lib. ii, cap. Theodoretus in capit. Hieremia, culpa neque corpus neque animum afficeret, neque A mum maturat; et cap. 26, Perdunt facillime ante pœnam ullam fuisse inditam. Vero verius est Adamum tunc ita animo et corpore fuisse effectum, ut et exitiosa cognosceret, et posset vitare. Ileo et rosam cum spinis natam affirmabimus, et in spinis nasci, naturalem rosæ constitutionem et generationem consequi? Alia nobis aliunde et rosæ natura et naturalis constitutio quærenda. Quod natura insitum est atque datum, et naturalem constitution nem consequitur, lex est, quæ nullo hominum ingenio, nulla temporum vicissitudine, nulla rerum varietate, nullo etiam ipsius naturæ, si fieri posset, impetu, violatur; sed semper eamdem rem ad exitum usque consequitur. Quod si tollas, vel in aliud transmutare tentaveris, rem et ipsam perdes, et in aliam immutabis. Et scimus etiam dubitari an id virtute et facultate divina fieri posset, et concludunt ex natura rei id implicare. At nos nostris bisce temporibus agricolarum industria ita rosas institui cernimus, ut absque spinis erumpant, neque minus venustiores, neque minus odoratiores. Quoinodo ergo a natura ita comparatum esse affirmahimus? Idem est inter spinas nasci naturalem rosæ constitutionem consequi afirmare, ac inter domesticos parietes hominem nasci, naturalem hominis constitutionem. Et mirum est, quod cum in hoc flore omnium pulcherrimo plura possunt considerari quæ ejus naturam consequi non absurde dicerenius, neglectis illis, ad spinas, quæ pessima sunt, animum attendamus. Ex Peripateticorum et ingenuorum philosophorum schola notum id, ac satis certum habemus, ita propria esse rei illa, quæ ad naturalem constitutionem consequuntur, ut de aliis dici, et aliis communicari minime possint salva utrorumque natura. At inter spinas nasci soline rosæ convenit? Ergo inter spinas nasci non consequitur naturalem rosæ constitutionem. At non ita propria ut sit aliis inconjuncta, ergo non natura data, ergo potest generari rosa, et sine spinis generari. Sed demus etiam rem ita se habere, et inter spinas nasci, consequi rosæ naturalem constitutionem. Quid inde? Culturæ, soli, aquæ, coeli tantam esse jam et facultatem in plantis, si Theophrasto aliisque credimus, ut miras alterationes mutationesque in iis quotidie cernantur, et Hippon D auctor est, omnem plantam, et silvestrem, et urba- Bam cultum adeptam, aut non adeptain effici posse, et peccatum id non faciet? poena peccati? Deus ipse? Adde, spinas et tribulos germinabit tibi. Si jam erant spinæ, si jam tribuli, inania divina verba, inanis plena et maledictio, quamvis dicas fuisse, sed non in ponam. Hæc sunt, Pereri, quæ, et si non esset Eustathii, Basilii, Augustini, quorum patrum! auctoritas, inducunt ut credam rosam ante peccatum factam esse absque spinis. Col. 716. lin. 28. libr. xvı, Natur. Hist., cap. 25, Ex his quæ hieme aquila exoriente, ut diximus, concipiunt, floret prima omnium amygdala mense Januario, Martio vero porbid., lin. 30. Hom. 5 : Theophrastus, Histor. plant. lib. 11, cap. 8, amygdalam ex amara dulcem effici vult, si quis caudice circumfosso præterforatoque mensura dodrantali undique lacrymam effluenteni in idem defluere sinat. Vide ejusdem, De causis plant. lib. 1, capit. 21, quo loco amygdalam humoris abundantia sterilem sic castigari tradit Plin. lib. xvir, cap. 27: Amygdala ex amaris dulces funt si circumfosso stipite, et ab ima parte circumforαιο defluens pituita abstergatur. Africanus apud Georgicorum collectorem lib. x, medicinæ hujus meminit et alias subulit :
col. 851–852page 30 of 137
PG 18:851θοβολήσεως. Ιn ἕως τῶν ἐπιπολῆς ῥιζῶν. Τὴν αὐτὴν δὲ θεραπείαν. Arisρύξας τοῦ δένδρου της μίζας κόπρον ὑείαν ἐπίχρισον, καὶ χώσας ῥᾶνον οὔρῳ ἀνθρωπείῳ. Τὰ δὲ περὶ τού του ἐν τῷ ἄλλῳ μου γεωργικών βιβλίῳ τρίτῳ ἐν τῷ κεφ. ζχει τελεώτερον εὑρήσεις. Ἡ δὲ θήλεια φοίνιξ. Basilius, Καὶ ἴδοις ἄν ποτε τὴν παρ' αὐτῶν ὀνομαζομένην θήλειαν καθεῖσαν τοὺς κλάδους οἷον ὀργῶσαν, καὶ τῆς συμπλοκῆς ἐφιεμένην τοῦ ἄῤῥενος· τοὺς δὲ θεραπευτὰς τῶν φυτῶν ἐμβάλλοντας τοῖς κλάδοις οἷόν τινα σπέρματα τῶν ἀῤῥένων, τοὺς λε γομένους μῆνας. καὶ οὕτως οἷον ἐν αἰσθήσει τῆς ἀπό λαύσεως γίνεσθαι καὶ ἀνορθοῦσθαι πάλιν τοὺς κλά δους, καὶ πρὸς τὸ οἰκεῖον σχῆμα τοῦ φυτοῦ τὴν κόσ 'Η δὲ συκάμινος ὀψὲ μέν. Plinius,
amygdali clavis confixæ, gummi per multum tempus stillantes meliores redduntur, multaque silvestres plantæ per hoc artificium hortenses fiunt ; et Paxahomn. 5 : Plin. lib. xii, cap. 4 : Arboribus, imo potius omnibus quæ terra gignat, herbisque etiam ulrumque sexum esse diligentissim: naturæ tradunt. Quod in plenum satis sit dixisse hoc in loco; nullis tamen arboribus manifestius, mas in palmite florel, femina citra florem germinat tantum spinæ modo; C et inferius, Cætero non sine maribus gignere feminas sponte edito nemore confirmant : circaque singulos plures nutare in eum pronas blandioribus comis, illum erectis hispidum aflalu, visuque ipso, et pulvere etiam reliquas maritare. Hujus arbore excisa viduas post sterilescere feminas. Adeoque est veneris intellectus, ut coitus etiam excogitatus sit ab homine ex maribus flore, ac lanugine, interim vero tantum pulvere insperso ſeminis. Guillandinus in Ægypto et Oriente observavit ne femine steriles sint, aut immaturum fructum perdant, mares eo intervallo seri ut ab iis pulverem ventus in illas perferat. Quod si longius distent, quam ut pulvis odorve pervenire possit, tum a mare funem religatum ad feminam perduci, ut maris fecunda vis per eam copulam ac vinculum irrepat. Refert Jovianus Pontanus Eridani l. 1, palmas duas, marem Brundusii satum, fe- ¸minam Hydrunti steriles tandiu fuisse, quoad . adultæ fusis ramis se invicem conspexerint, et tum quamvis longo tractu dissitas fructum edidisse. Nonnus Dionysiacor., 42. Mirus ac perditus amor arbores etiam vexans omni sensu destitutas! Quis hæc non fabulosa putaret? Plantas mutuo amore capi, ex iis molestissimum palmam sentire, si procul marem a femina. conseri contingat, alteram amantem arescere, versus amatum sese inclinare, surculo, langine vel etiam pulvere si aspergatur, et, quod admirabilius, odore, In quibus necessario corrigendus est locus, et ita qua fructus pendent vocatur. Julius Pollux, οπο-
μην ἀποκαθίστασθαι. Αρσενα καὶ φυίνικα γεγηθότα θήλει μίσγω. ἐρᾷ καὶ δριμέως ἑτέρου φοίνικος, καὶ οὐ πρότερον παύεται τοῦ πόθου, ἕως ἂν αὐτὴν ὁ ἐρώμενος παρα μυθήσεται. Ἔστι γὰρ ἰδεῖν τὸ δένδρον ἐπικεκαμμένον, καὶ μὴ φέρον τὴν ἰδίαν βάσιν, μηδὲ καρποφοροῦν. Τοῦτο οὐ λανθάνει τὸν γεωργόν, ἀλλ' ὅτι μὲν ἐρξ καὶ ἐρᾶται τεκμαίρεται, ἀγνοεῖ δὲ ποίου · διὸ παρα πτόμενος φοινίκων πολλῶν, καὶ πάλιν ἐπὶ τὴν ἐρω σαν ἐπανιών, καὶ ἐφαπτόμενος τῇ χειρὶ, δοκεῖ φιλήματ τι ώσπερ διακονεῖν Ποίου δὲ φοίνικός ἐστιν αὐτῇ πάθος, σημαίνει τρόπον τινὰ τῇ τῶν παθῶν καὶ τῇ τῶν χειρῶν, ὡς ἄν τις εἴπῃ νεύσει. Πρὸς ἐκεῖνον γὰρ ἀποβλέπει, καὶ ἐπὶ ἐκεῖνον πρόῤῥιζος ὥσπερ σπεύδουσα ἑαυτὴν ἐπι βίπτει. Αχος οὖν γίνεται τῇ ἐρώσῃ τὸ τοῦ γεωργού συνεχῶς ἀπτομένου τοῦ ἄῤῥενος τὰς χεῖρας αὐτοῦ προσπελάζειν τῇ ἐρωμένῃ μάλιστα δὲ πραΰνει τὸν ἔρωτα, εἰ κατὰ τὴν ἄνθην ἐξελὼν ἀπὸ τῆς σκαφῆς τοῦ ἄρρενος ἐνθήσει τῇ κεφαλῇ τῆς ἐρώσης, καὶ λοιτὸν ἡ φοίνιξ, ἀγλαϊζομένη κάλλιστον καρπὸν οἶσει. εἰ κατὰ τὴν ἄνθην ἐξελὼν ἀπὸ τῆς σπάθης τοῦ ἄρρενος; Ο δὲ καρπὸς ὁ μὲν τοῦ ἄρρε voς ψήν. ὁ δὲ τῆς θηλείας βάλανος, ἐξ οὗ δὲ κρέμανται οἱ βάλανοι σπάθη. Εἴρηκε τὸ ὄνομα Ξενοφῶν καὶ Ηρόδοτος, λέγων, ὅτι καὶ τόξα τινὲς εἶχον ἐκ ταύτης
amygdali clavis confixæ, gummi per multum tempus stillantes meliores redduntur, multaque silvestres plantæ per hoc artificium hortenses fiunt ; et Paxahomn. 5 : Plin. lib. xii, cap. 4 : Arboribus, imo potius omnibus quæ terra gignat, herbisque etiam ulrumque sexum esse diligentissim: naturæ tradunt. Quod in plenum satis sit dixisse hoc in loco; nullis tamen arboribus manifestius, mas in palmite florel, femina citra florem germinat tantum spinæ modo; C et inferius, Cætero non sine maribus gignere feminas sponte edito nemore confirmant : circaque singulos plures nutare in eum pronas blandioribus comis, illum erectis hispidum aflalu, visuque ipso, et pulvere etiam reliquas maritare. Hujus arbore excisa viduas post sterilescere feminas. Adeoque est veneris intellectus, ut coitus etiam excogitatus sit ab homine ex maribus flore, ac lanugine, interim vero tantum pulvere insperso ſeminis. Guillandinus in Ægypto et Oriente observavit ne femine steriles sint, aut immaturum fructum perdant, mares eo intervallo seri ut ab iis pulverem ventus in illas perferat. Quod si longius distent, quam ut pulvis odorve pervenire possit, tum a mare funem religatum ad feminam perduci, ut maris fecunda vis per eam copulam ac vinculum irrepat. Refert Jovianus Pontanus Eridani l. 1, palmas duas, marem Brundusii satum, fe- ¸minam Hydrunti steriles tandiu fuisse, quoad . adultæ fusis ramis se invicem conspexerint, et tum quamvis longo tractu dissitas fructum edidisse. Nonnus Dionysiacor., 42. Mirus ac perditus amor arbores etiam vexans omni sensu destitutas! Quis hæc non fabulosa putaret? Plantas mutuo amore capi, ex iis molestissimum palmam sentire, si procul marem a femina. conseri contingat, alteram amantem arescere, versus amatum sese inclinare, surculo, langine vel etiam pulvere si aspergatur, et, quod admirabilius, odore, In quibus necessario corrigendus est locus, et ita qua fructus pendent vocatur. Julius Pollux, οπο-
col. 853–854page 31 of 137
PG 18:853μὲν πρωίκαρπα καθάπερ ἄμπελος, καὶ συχῆ, μάλιστα δὲ συκάμινος. Αὕτη μὲν γὰρ γυμνὸν ἔχει τὸν καρπόν· ὥσθ' ὅταν ὁ ἥλιος ἐπιθῇ, ταχὺ προῆλλοίω σε, βραχείας δεόμενος θερμότητος. Αμα δὲ καὶ ἐν αὐτῷ συνεργάζεται δύναμις Ισχυρά, καὶ ἀθρόως ἐπιοῦσα καθάπερ καὶ πρὸς τὴν βλάστησιν, ἡ γὰρ ὀψιότης ἐποίησεν ἀθροισμόν. Οθεν ἅτε βλαστήσεις ἀθρόαι, καὶ μετὰ φορᾶς γίνονται νεανικῆς, ὥστε καὶ ψόφον ποιεῖν, καθάπερ τινές φασι, καὶ πέψεις τα χεῖς. Εt cap. 21: Ἡ μὲν οὖν τῆς συκαμίνου διὰ τοῦ το πρώτος · ὡς δὲ Μενέστωρ φησὶν, ἡ μὲν βλάστησις αὐτῆς ὀψία διὰ τῆς ψυχρότητος τοῦ τόπου, ἡ δὲ πέψις ταχεῖα διὰ τὴν ἀσθένειαν. θερινὰς στραφέντα τὰ φύλλα τῆς ἑλαίας, ὥσπερ ἡ φε λύρα καὶ ἡ πτελέα καὶ ἡ λεύκη. Τῆς δὲ ἡμέρου συκῆς. Basilius, Τὰ αὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ περὶ τῶν συκῶν φα ἔθεν οἱ μὲν τὰς ἁγρίας συκᾶς παραφυτεύουσι ταῖς ἡμέροις, οἱ δὲ τοὺς ὀλύνθους ἐκθήσαντες, τῶν εὐκάρπων καὶ ἡμέρων συχῶν τὴν ἀτονίαν ἰῶνται ῥέοντα ἤδη, καὶ σκεδαννύμενον τὸν καρπὸν τοῖς ὀλύνθοις ἐπέχοντες. Ι. ut, cap. 10. Επειδὴ δὲ ἀπαλός ἐστι. BasiΚαὶ ὧν μὲν ἀπαλὸς ὁ καρπός· παχύ τοῦ φύλλου τὸ σκεπαστήριον, ὡς ἐπὶ τῆς συκῆς· ὧν δὲ οἱ καρποί στεγανώτεροι ελαφρὰ τῶν φύλλων ἡ προσβολή, ὡς ἐπὶ τῆς καρύας. Οτι ἐκεῖνα μὲν διὰ τὸ ἀσθενὲς πλείονος ἐδεῖτο τῆς βοηθείας· τού τοις δ' ἂν προσβλαβὴς ἐγένετο ἡ παχυτέρα περιβολή ἐκ τῆς ἀπ' αὐτῶν σκιᾶς. Διὰ δὴ τοῦτο καὶ τὸ φύλλον. BaΠῶς κατέσχισται τῆς ἀμπέλου τὸ φύλλον, ἵνα καὶ πρὸς τὰς ἐκ τοῦ ἀέρος βλάβας ὁ βά ἄλλος ὁ ὁπὸς τοῦ βαλσάμου, καὶ νάρθηκές τινες ἐπὶ
Sed cum cœpit, in tantum universa germinatio erumpit, ut una nocte peragat etiam cum strepitu; ex Col. 716, lin. 41. Ἡ δὲ ἐλαία. Oleas et reliquas arbores, quarum hic mentio fit, post æstivum solstitium folia convertere narrat collector Geopon. ex Florent., cap. 2, Quod experientia Vulgo et scriptum et creditum est, folia olearum arborum brumali et solstitiali die converti, et quæ pars eorum fueral inferior, atque occultior, eam superferi, atque exponi ad oculos, et ad solem, quod nobis quoque semel atque iterum experiri volentibus Ibid., lin. 44. aquiloniis et macris, ut in Phalcio Megarensis agri, eas prorsus inutiliter et supervacue conditas censent. Aristoteles pluribus in locis Deum et naturam nihil agere frustra contendit, et præcipue 1, De cœ- lib. 22 : Nihil a rerum natura sine aliqua occulliore nihil parens illa rerum omnium sine ingentibus cau- Quam nihil incassum facial natura, Deusque, Qui secum hæc reputat non casu, sed ratione, Gol. 717, lin. 1. "Er ràp i̇dwp dià tñs pilns. C eamdem sententiam Sextus Empir. Pyrrhon. Hynit quemadmodum idem cibus concoctus aliquando sicis unus et idem musicorum flatus in tibiam inspiratus, modo acutus fit, modo gravis; et manus nunquanı acutum reddit ; et in aliis rebus idem contingere cernimus
τητος δαψιλῶς ὑποδέχηται ; Α τρυς ἀντέχῃ, καὶ τὴν ἀκτῖνα τοῦ ἡλίου διὰ τῆς ἀραιό Προσημαίνει δὲ καὶ τὰς τροπάς Οὗτος οὐδὲν ἀργόν. Basilius, Οὐδὲν ἀναίτιον οὐδὲν ἀπὸ ταὐτομάτου, πάντα ἔχει τινὰ σοφίαν ἀπόῤῥητον. Οὔτε γὰρ ἡ φύσις οὐδὲν μάτην ποιεί, ή τε διάνοια βοηθεῖν ἐθέλει τῇ φύσει. Ει Ἓν ὕδωρ, διὰ τῆς ῥίζης ἑλκόμενον, ἄλλως μὲν τρέφει τὴν ῥίζαν αὐτὴν, ἄλλως δὲ τὸν φλοιὸν τοῦ στελέχους, καὶ ἄλλως τὸ ξύλον, καὶ τὴν Εντεριώνην ἑτέρως. Τὸ αὐτὸ καὶ φύλλον γίνεται, καὶ εἰς ἀκρέμονας, καὶ κλάδους κατασχίζεται, καὶ τοῖς καρποῖς παρέχει την αύξησιν, καὶ δάκρυον τοῦ φυτ τοῦ, καὶ ἀπὸς ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας προέρχεται. Ιπ Καὶ ὥσπερ τὸ ὕδωρ ἂν καὶ μονοειδές διαδόμενον εἰς τὰ δένδρα ὅπου μὲν γίνεται φλοιός, ὅπου δὲ κλάδος, ὅπου δὲ καρπὸς, καὶ ἤδη σῦκον, καὶ ῥοιὰ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον· Καὶ ἐκ τῆς αὐτῆς νοτίδος. BasiΠῶς πάλιν ἐκ τῆς αὐτῆς νοτίδος ἐν μὲν τῇ ἀμπέλῳ οἶνος συνίσταται, ἐν δὲ τῇ ἐλαίᾳ τὸ ἔλαιον· καὶ οὐ τοῦτο μόνον θαυμαστόν, πῶς ὧδε μὲν τὸ ὑγρὸν ἀπεγλυκάνθη, ἐκεῖ δὲ λιπαρὸν γέγονεν, ἀλλ' ὅτι καὶ ἐν τοῖς γλυκέσι καρποῖς ἀμύθητος ή παραλλαγή τῆς ποιότητος. Αλλο γὰρ τὸ ἐν ἀμπέλῳ γλυκύ, καὶ ἄλλο τὸ ἐν μηλέᾳ, καὶ σύκῳ, καὶ φοίνικι. De succoΚαὶ αὐτὰ δὲ τῶν δένδρων. Basi- "Αλλο γὰρ τοῦ σχίνου τὸ δάκρυον, καὶ τῆς Αἰγύπτου, καὶ Λιβύης ἕτερον ἐπῶν γένος ἀποδα-
Sed cum cœpit, in tantum universa germinatio erumpit, ut una nocte peragat etiam cum strepitu; ex Col. 716, lin. 41. Ἡ δὲ ἐλαία. Oleas et reliquas arbores, quarum hic mentio fit, post æstivum solstitium folia convertere narrat collector Geopon. ex Florent., cap. 2, Quod experientia Vulgo et scriptum et creditum est, folia olearum arborum brumali et solstitiali die converti, et quæ pars eorum fueral inferior, atque occultior, eam superferi, atque exponi ad oculos, et ad solem, quod nobis quoque semel atque iterum experiri volentibus Ibid., lin. 44. aquiloniis et macris, ut in Phalcio Megarensis agri, eas prorsus inutiliter et supervacue conditas censent. Aristoteles pluribus in locis Deum et naturam nihil agere frustra contendit, et præcipue 1, De cœ- lib. 22 : Nihil a rerum natura sine aliqua occulliore nihil parens illa rerum omnium sine ingentibus cau- Quam nihil incassum facial natura, Deusque, Qui secum hæc reputat non casu, sed ratione, Gol. 717, lin. 1. "Er ràp i̇dwp dià tñs pilns. C eamdem sententiam Sextus Empir. Pyrrhon. Hynit quemadmodum idem cibus concoctus aliquando sicis unus et idem musicorum flatus in tibiam inspiratus, modo acutus fit, modo gravis; et manus nunquanı acutum reddit ; et in aliis rebus idem contingere cernimus
col. 855–856page 32 of 137
PG 18:855κρύουσι. Καλοῦσι δὲ τὰ μὲν ὁποὺς, τὰ δὲ δάκρυα. Κοινότερον δὲ ὁ ὀπός. Διαφέρει δὲ ἴσως οὐδὲν, ἐπεὶ τό γε κοινότατον ἀνωνύμως λεγόμενον ἢ ὑγρότης οἰκεία καθ᾿ ἕκαστον πέψιν ἔχουσα. Διὰ δὲ τὸ σωματω δεστέρας εἶναι καὶ γλίσχρας, τὰς δ' ὑδατώδεις, ἀγλί σχρους, τῶν μὲν γίνεται πῆξαι, τῶν δ᾽ οὔ. Πρὸς ἐνίας δὲ καὶ παρεμβάλλουσι τι τοῦ πῆξαι, καὶ συλλέγειν. "Αλλο γὰρ τῆς σχίνου. Lentisci Συνίσταται δὲ καὶ ἐπὶ τῆς σχίνου, καὶ ἐπὶ τῆς ἀκάνθης τῆς ἰξίνης καλουμένης, ἐξ ὧν ἡ μαστίχη. Ἡ ἰξίνη φύεται μὲν οὐ πολλαχοῦ· ῥιζόφυλλον δὲ ἐστιν· ἀπὸ δὲ τῆς ῥίζης μέσης 5 σπερματικὸς ἄκα νος ἐπιπέφυκεν, ὥσπερ μῆλον εὖ μάλα ἐπικεκρυμμένον ἐπὶ τῶν φύλλων. Οὗτος δὲ ἐπὶ τοῦ ἄκρου φέρει τὸ δάκρυον εύστομον, καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ ἀκανθικὴ καὶ ή μαστίχη. καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ ἀκάνθική μαστίχη, θος ἐπὶ τοῦ ἀκάνου, ex ἐπὶ τῆς ἀκάνθης, non ἀχανικαὶ ἄκανθαι τοῦτό ἐστιν ἡ ἀκανική μαστίχη? Λόγος δέ τις φέρεται καὶ ἡμῶν ἄχρι φθάσας, ὡς τὸν νῦν καταῤῥέοντα τῶν σχίνων ἀπὸν, καὶ πηγνύμενον, ἴστε πάντες οπόσα τούτου παρὰ τοῖς Χίοις μόνοις φορά, καὶ ὡς εἴπερ τι τῷ βίῳ τούτῳ λυσιτελέστατον καθ' αυτόν τε καὶ τοῖς ἄλλοις ἐπιμιγνύμενον, μὴ πρόσθεν ἰσχυρὰν ειωθότα λαμβάνειν τὴν πῆξιν, κἀντεῦθεν τοῖς ὕδασιν, ΰοντος, συμπαραφερόμενόν τε καὶ ἀπολλύμενον. Ὅτι μή πάνυ μετρίου τινὸς ἄνευ οἱ τοῦ μάρτυρος ἆθλοι, καὶ τὰ λαμπρὰ κατὰ τῶν ἐχθρῶν ἀγωνίσματα, καὶ τὸ τῆς γνώμης ἀνένδοτον, καὶ αἱ Ο συχνα καρτερήσεις, εἰς ὅ νῦν ὁρᾶται, πρὸς λίθου φύσιν ἐγγὺς μετεποίησαν, ἅμα τε τούτου τοσαύτην εἰργάσατο τὴν ἐπίδοσιν, ὡς μηδένα μικροῦ τῶν ὁπή ποτε γῆς οἰκούντων μὴ τῆς κατ' ἔτος ἀπολαύειν φο ρᾶς. Μηδὲ γὰρ ἂν τοῖς πρὸ τοῦ πᾶσιν Ασκληπιάδαις, οὐδενὸς ὅτου τῶν πρὸς ἰατρείαν παθῶν οὐ μεμνημέν νοις, πολλάκις σχεδὸν ἀμνημοσύνη τούτου προσήν, καίπερ τοῖς καίριωτάτοις συμβαλλομένου τὰ περιττεύοντα τῶν ὑγρῶν ἀποκαθᾶραι καὶ ἀλγηδόνας ἔστιν ἃς ἐπικουφίσαι τε καὶ κοιμίσαι, καὶ τὰ παρειμένα τοῦ σώματος ἰσχυροποιῆσαι, καὶ νευρῶσαι, φύσιν ἔχοντος. Οντως ἀρίστου καὶ θαυμαστοῦ γεωργού καρπὸς ἥδιστος κατ' ἐπωνυμίαν αὐτοῦ τὴν ἐνέργειαν κεκτημένος. Πλὴν ὅσον ὁ μὲν καὶ ψυχὰς καμνούσας ἀξιοῖ θεραπείας, καὶ τοῖς τὸ σῶμα πονήρως ἔχουσι δωρεῖται τὴν ἴασιν· ὁ δὲ τῷδε βραχεῖαν ἐνίησι τῆς ἱατρείας ἀπόῤῥοιαν. Καὶ ἄλλος ὁ τῆς βαλσάμου. TheoΤὸ δὲ βάλσαμον γίνεται μὲν ἐν τῷ Αὐλῶν, τῷ περὶ Συρίαν, παραδείσους δ' εἶναί φασι δύο μόνους, τὸν μὲν ὅσον εἴκοσι πλέθρων τὸν δ᾽ ἕτερον πολλῷ ἐλάττονα.
explicat Theophrast. De causis plant. libr. vi, cap. 18, Ibid., lin. 10. lacrymam mastichem esse colligitur ex Theophrasto De hist. plant, lib. ix. c. 1, Quæ aulemn sit ixine et quam mastichem procreet idem prosequitur, lib. vi, cap. 4, Ego tamen magis ad mentem auctoris et ad sententiam legerem, et mi vererer ab aliquibus tanquam audax accusari, libenter utique pro άκανος, ἄκαν legerem, ut modus plurasisque una eademque Theophrasto servetur; dicit enim hanc mastichem generari diceretur, quemad· quo non ἀκανθική, sed ἀχανική, apud ipsum leguntur, lib. 1v, cap. 7, Hist. plant. Et si &xavos velis retinere, quare ejus sententiam non concludes, καὶ Sed dubitasse satis de hac. Plinius lib. xu, cap. 47, Sed mastiche quoque gemina est, quoniam et in Asia Græciaque reperitur, herba radice folią emittens, et carduum similem malo seminis plenum, lacrymaque erumpit incisa parte summa vix ut dignosci possit a mastiche vera. Nec non et tertia in Ponto est bituminis similior. Laudatissima autem est Chia candida, cujus pret'um in libras xx, nigræ vero xu. Chiu e lentisco traditur gigni gummi modo, adulteratur ut thura, resina. Petrus Bellonius, Observation. lib. 11, cap. 8, Mastiches proventus in ça insula Chio tantus est, ut singulis annis Turcico imperatori pro quaternis vel quinis millibus ducatorum pendant in deductionem ejus summæ quam illi tributi nomine dare debent, et singulas centenas libras centenis quinis ducatis æstimant, quidquid ejus superest sibi reservant. Galli mercatores mastiches pretium idem perpetuo esse considerantes existimant; atque etiam referunt incolas, collecta ejus certa A quantitate, reliquam abjicere. Sed id veritati maxime contrarium est : nam uti diximus magnas inpen sas in lentisci fruticibus colendis, et curandis faciunt; sed quoniam Turcico imperatori singulis annis pro quatuor, aut plurium millium ducatorum @stimatione pendunt, ejus pretium vel augere, vel imminuere non licet. In quibus multis labitur Bellonius. Verum enim est, incolas præscripta quantitate colfecta reliquam vel abjicere, vel negligere. Falsum, Ibid., lin. 11. phrastus in valle Syriæ nasci, fructumi magis odoratum esse quam lacrymam, et incisura facta ex caudice, sive parte superna, æstale tola succum, · sed illum paucissimum colligi, lib. 1x De histor. plant., cap. 6,
col. 857–858page 33 of 137
PG 18:857Ἱστοροῦσι δέ τινες καὶ τὸ ἥλε Λόγος δέ τίς ἐστι καὶ τὸ κτρον. Basilius, hom. 5, ἤλεκτρον ὀπὸν εἶναι φυτῶν εἰς λίθου φύσιν ἀποπηγνύκαὶ δάκρυον αὐτό φασι δένδρου τινός. Καῦφον γάρ ἐστι καὶ θυμιᾶται, ὡς ὁ λιβανωτὸς καὶ ἡ μαστίχη. Varias
samum nullum usquam repertuin accepit; Pausanias in Bœoticis arbores in Arabia describit, myrtorum magnitudine, foliis amaraci. Vide reliquam historiam viperarum sub ejus fronde latitantium. lædi, Theophrastus ferreis unguibus cadi, Plinius garum. Diversam hujus balsami colligendi rationem sine censura narrat Brocardus monachus et Est etiam ibi hortus Balsami, qui irrigatur a fonte ille in veneratione, nedum a Christianis, verum el a Saraceni ostenderunt. Carpebant folium unum a stiliquor balsami : qui in phialas vitreas colligitur, et ad diversas mundi partes mittitur, tametsi raro sine mixtura ad regiones nostras perveniat. Aiunt etiam, minime succum illum stillaret. tuit, unum Indicum, alterum Libyticum, et dicit reperiri juxta fluvium Eridanum, subdit, "Eviot ôt auctorum sententias de succino, et ejus origine collegit Plinius, lib. xxxvii, cap. 2 et 3, quas bic recensere ineptum esse duxi. Si quis eruditiowem tanti viri et admirari et venerari desiderat, adeat locum mirum sane, et omnimoda prudentia doctrinaque refertissimum. Nos miselli item et pauperes ad illum quid addemus? Aristoteles lib. De mirabilibus auscultation. ad fictitia poetarum commenta refugit. Dalecampius aliam succini ori gipem contra Plinium ita narrat : In regione, quæ succinum mittik, resiniferæ nullæ sunt arbores. At in septentrionalium littorum tractu bituminis certe genus flavum est ut nigrum apud nos in Avernis, ejusque naphtha flava, qualem e Saxonibus afferunt, el petroleum vocant, ut apud nos aira. Cum ergo fonte suo scaturit bitumen id molle adhuc, et liquidum, obvia quæque amplectitur, retinet, includit. Fluctu rero lambente in altum provolutum magis vertigine, et salsugine, temporisque diuturnitate durescit, ut apud nos pissasphaltum, et jam tum succinum est, sicque concretum in littore ejus scaturigini opposito adversis ventis ejicitur. Gagatis, qui procul dubio bitumen est in visceribus terræ multis tem miraculum quod minime admittendum in historia creationis, ut multis videtur, in sua doctrina libr. x, ait enim Deum sua omnipotentia ac scien-
Αὐτὸ γάρ ἐστι τὸ φῶς, εἰ καὶ τότε ἀσχημάτιστον ἦν, ὅπερ ὁ θεῖος ἔφη Μωσῆς, καὶ αὐτὴν ἐκείνην τὴν πρώτην ὁρίσαι τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἡμερῶν τριάδα. Καὶ Τότε μὲν γὰρ αὐτὴ τοῦ φωτὸς ἡ φύσις παρήχθη, νῦν δὲ τὸ ἡλιακὸν τοῦτο σῶμα ὄχημα εἶναι τῷ πρωτογόνῳ ἐκείνῳ φωτὶ παρεσκεύασται. Ὡς γὰρ ἄλλο τὸ πῦρ καὶ ἄλλο ὁ λύχνος, τὸ μὲν τὴν τοῦ φωτίζειν δύναμιν ἔχον, τὸ δὲ παραφαίνειν τοῖς δεομένοις πεποιημένον· οὕτω καὶ τῷ καθαρωτάτῳ ἐκείνῳ καὶ εἰλικρινεῖ, καὶ ἀΰλω φωτί, ἔχημα νῦν οἱ φωστῆρες κατεσκευάσθησαν.
samum nullum usquam repertuin accepit; Pausanias in Bœoticis arbores in Arabia describit, myrtorum magnitudine, foliis amaraci. Vide reliquam historiam viperarum sub ejus fronde latitantium. lædi, Theophrastus ferreis unguibus cadi, Plinius garum. Diversam hujus balsami colligendi rationem sine censura narrat Brocardus monachus et Est etiam ibi hortus Balsami, qui irrigatur a fonte ille in veneratione, nedum a Christianis, verum el a Saraceni ostenderunt. Carpebant folium unum a stiliquor balsami : qui in phialas vitreas colligitur, et ad diversas mundi partes mittitur, tametsi raro sine mixtura ad regiones nostras perveniat. Aiunt etiam, minime succum illum stillaret. tuit, unum Indicum, alterum Libyticum, et dicit reperiri juxta fluvium Eridanum, subdit, "Eviot ôt auctorum sententias de succino, et ejus origine collegit Plinius, lib. xxxvii, cap. 2 et 3, quas bic recensere ineptum esse duxi. Si quis eruditiowem tanti viri et admirari et venerari desiderat, adeat locum mirum sane, et omnimoda prudentia doctrinaque refertissimum. Nos miselli item et pauperes ad illum quid addemus? Aristoteles lib. De mirabilibus auscultation. ad fictitia poetarum commenta refugit. Dalecampius aliam succini ori gipem contra Plinium ita narrat : In regione, quæ succinum mittik, resiniferæ nullæ sunt arbores. At in septentrionalium littorum tractu bituminis certe genus flavum est ut nigrum apud nos in Avernis, ejusque naphtha flava, qualem e Saxonibus afferunt, el petroleum vocant, ut apud nos aira. Cum ergo fonte suo scaturit bitumen id molle adhuc, et liquidum, obvia quæque amplectitur, retinet, includit. Fluctu rero lambente in altum provolutum magis vertigine, et salsugine, temporisque diuturnitate durescit, ut apud nos pissasphaltum, et jam tum succinum est, sicque concretum in littore ejus scaturigini opposito adversis ventis ejicitur. Gagatis, qui procul dubio bitumen est in visceribus terræ multis tem miraculum quod minime admittendum in historia creationis, ut multis videtur, in sua doctrina libr. x, ait enim Deum sua omnipotentia ac scien-
col. 859–860page 34 of 137
PG 18:8596 : Ὡς οὖν ἕτερον μέν τι τῇ φύσει ἡ λευκότης, ἕτερον δέ τι τὸ λελευκασμένον σῶμα· οὕτω καὶ τὰ νῦν εἰρη μένα, διάφορα όντα ἤνωται τῇ δυνάμει τοῦ κτίσαντος.
Nec servasse in se vanum, vel inutile quidquam. A bæus in Eclogis physicis, Julianus Apostata, hymno Hoc autem infinitum esse Puram, immensam, et sine corpore lucem, Lucem, qua nostri sulis longe minor est lux, Lucem, quam terreni oculi non cernere possent, Lucem, quam ex sese effundit Deus infinitam. Et illam lucem esse sine corpore quod minime videtur inconveniens, cun lux non proveniat a materia, sed a forma, · Ex qua vis et decor effluit omnis. Quæ cum concedantur formis corporeis, multo magis concedendum est formis incorporeis. Præsertim cum sint puræ magis, et tenues, et Participes mullo uberius pulchrique borique. Imo inter divos quo quisque potentior est, et Dignior hoc esiam majori lumine fulget. Uique inter stellas multo nitidissimus est sol, Sic inter divos lucet rex ille deorum, Non tamen obscurat reliquos, quin perficit illos. Nec requiritur aer, in quo tanquam in subjecto lumen illud inhæreat, cum aer minime sit luminis subjectum, neque lumen sit in aere: Imo ar· contra est in lumine, et lux, stare potest absque aeris visu. Lux vero quæ est in sole, est particula lucis divinæ, ideoque in sole nitescit, quanvis in Deo non comprehendatur propter materiam illius, quæ est luci aptissima. Illa etiam lux divina est impressa aliorum Divorum formis, quamvis non omnibus a'que.,. Et non stella omnes æquali lumine lucent, Sed magis una alia, quanto hac perfectior illa est. Utque una candela alias accendere plures, Nec tamen ipsa suum amittit, minuitve nitorem ;.C Haud secus illa Dei lux inviolata, nihilque Decrescens alios impertit lumine divos. Palingenius itaque oppugnatoribus hujus sententiæ ita responderet : Lucem illam ita creatam sine ulla materia potuisse per se subsistere sine aere, in semetipsa veluti in propria forma, quæ erat ab omni corpore et materia separata, et sic nullum novum inducitur miraculum; illa postea lux quarto die ſuit soli communicata, non per mutationem substantialem, sed per diversam applicationem, quemadmodum lumen divinum communicatur beatis, qua communicatione fiunt luminosi, sicuti multæ candelæ accensæ a prima candela. Sed de hac Palingenii sententia aliorum esto judicium ; quædam esse quæ et caute legi, et prudenter explicari debere D censeo. Verum mihi semper in his rebus, in quibus naturæ vis et facultas, rerum difficultate oppressa decumbit, et mentis humanæ acies, oculique caligant, nec nisi amatu divino confirmari possunt, sanctorum Patrum sententia videtur probabilior, minimeque curiosus intellectum captivo, etsi non eadem quæ et ego, sentientes invenero. Col. 717, lin. 23. Kal wç ëtɛpór vɩ. Basilius, hom. Ibid., lin. 28. De solis natura, magnitudine, figura, conversionibus. defectu, signis, et motu, vide quæ refert Stoin Solem, et Proclus. Ibid., lin. 47. Tð 8° avrò zapáðɛrrua. Hoc idem . uberius prosequitur Basilius hom. 6. Lunam vero · solis fulgore tegi, et in totum mutuata ab co luce · fulgere, refert Plinius lib. 11, cap. 9, cujus verba. cum ad rem faciant hic ascribam. Solis fulgore eam, ut reliqua sidera, tegi : si quidem in totum muluala ab eo luce fulgere, qualem in repercussu aquæ volitare conspicimus. Ideo molliore et imperfecta ri solvere, tantum humorem, atque etiam augere, quem solis radii assumant. Ideo et inæquali lumine aspici: quin ex adverso demum plena, reliquis diebus tantum ex se terris ostendat, quantum ex sole ipsa concipial. In coitu quidem non cerni: quoniam haustum omnem lucis aversa illo regerat unde acceperit. Apuleius lib. De Deo Socratis: Luna solis æmula, noctis deus, seu corniculata, seu dividua, seu protumida, seu plena sit, varia ignium face, quanto longius absit a sole, tanto largius illuminata pars incremento itineris et luminis mensem suis actibus ac paribus dispendiis æstimat. Et hanc ob causam Græci poetæ solis filiam vocant, Euripides in Phænissis,. Hesiodus vero et Virgilius sororem : Nee fratris radiis obnoxia surgere luna. Thales dixit eam a sole illustrari, quod etiam Pythagoras, Parmenides, Empedocles, Anaxagoras et Metrodorus senserunt. Avicenna et Macrobius lunam a sole mutuari lumen credunt: reliqua verc astra de suo collucere. Antipho proprio eam lucere lumine, partes autem ejus absconditas accessu solis obscurari, tanquam imbecillius a fortiori, quemadmodum et aliis stellis contingit ; Anaximander, Xenophanes proprium lunain babere lumen diserunt; Aristoteles proprium quidem, sed rarius; Stoici subobscurum, et aereum; Berosus auctore Cleomede, atque etiam Vitruvio lib. ix, cap. 4, quem vide, putavit lunæ corpus pilam esse altera parte candentem, altera cæruleam, ejusque mutationem fieri, prout magis minusve a sole corripitur. Causas diversitatis apparentiarum in luna optime exponit Jacobus Milichius, comment. in locum Plinii a nobis supra positum. Verum eorum opinio, qui limai et proprium lumen habere, itemque a sole mutuari, quam etiam sequitur noster Eustathius, verior est et probabilior; habet enim suum proprium obscurum quodammodo nec luminosum, carbonum instar, recipit vero solare splendens, clarum quo sese ostendat, aliisque ad videndum quemadmodum interdiu sol viam aperit. Plura de his Cleomedės lib. 11 Meteor., inter cætera:
Έπειτα τὸν ἥλιον ἐκ τοῦ πυρός. Ο λιπαροζώνου θύγατερ Ηελίου, Σελαναία, χρυσεόκυκλον φέγγος. ᾔδεσαν δὲ καὶ οἱ παλαίτατοι τῶν φυσικῶν τε καὶ ἀστρολόγων, ὅτι ἀπὸ τοῦ ἡλίου ἡ σελήνη τὸ φῶς ἔχει, ὡς δηλόν ἐστι πρῶτον μὲν ἐκ τῆς ἐτυμολογίας τοῦ ὀνόματος αὐτῆς, οὕτως ὠνομασμένης ἐκ τοῦ σέλας αὐτὴν νέον ἔχειν ἀεὶ, καὶ ἐκ τοῦ ἐπιδίδοσθαι ἐξδα;
Nec servasse in se vanum, vel inutile quidquam. A bæus in Eclogis physicis, Julianus Apostata, hymno Hoc autem infinitum esse Puram, immensam, et sine corpore lucem, Lucem, qua nostri sulis longe minor est lux, Lucem, quam terreni oculi non cernere possent, Lucem, quam ex sese effundit Deus infinitam. Et illam lucem esse sine corpore quod minime videtur inconveniens, cun lux non proveniat a materia, sed a forma, · Ex qua vis et decor effluit omnis. Quæ cum concedantur formis corporeis, multo magis concedendum est formis incorporeis. Præsertim cum sint puræ magis, et tenues, et Participes mullo uberius pulchrique borique. Imo inter divos quo quisque potentior est, et Dignior hoc esiam majori lumine fulget. Uique inter stellas multo nitidissimus est sol, Sic inter divos lucet rex ille deorum, Non tamen obscurat reliquos, quin perficit illos. Nec requiritur aer, in quo tanquam in subjecto lumen illud inhæreat, cum aer minime sit luminis subjectum, neque lumen sit in aere: Imo ar· contra est in lumine, et lux, stare potest absque aeris visu. Lux vero quæ est in sole, est particula lucis divinæ, ideoque in sole nitescit, quanvis in Deo non comprehendatur propter materiam illius, quæ est luci aptissima. Illa etiam lux divina est impressa aliorum Divorum formis, quamvis non omnibus a'que.,. Et non stella omnes æquali lumine lucent, Sed magis una alia, quanto hac perfectior illa est. Utque una candela alias accendere plures, Nec tamen ipsa suum amittit, minuitve nitorem ;.C Haud secus illa Dei lux inviolata, nihilque Decrescens alios impertit lumine divos. Palingenius itaque oppugnatoribus hujus sententiæ ita responderet : Lucem illam ita creatam sine ulla materia potuisse per se subsistere sine aere, in semetipsa veluti in propria forma, quæ erat ab omni corpore et materia separata, et sic nullum novum inducitur miraculum; illa postea lux quarto die ſuit soli communicata, non per mutationem substantialem, sed per diversam applicationem, quemadmodum lumen divinum communicatur beatis, qua communicatione fiunt luminosi, sicuti multæ candelæ accensæ a prima candela. Sed de hac Palingenii sententia aliorum esto judicium ; quædam esse quæ et caute legi, et prudenter explicari debere D censeo. Verum mihi semper in his rebus, in quibus naturæ vis et facultas, rerum difficultate oppressa decumbit, et mentis humanæ acies, oculique caligant, nec nisi amatu divino confirmari possunt, sanctorum Patrum sententia videtur probabilior, minimeque curiosus intellectum captivo, etsi non eadem quæ et ego, sentientes invenero. Col. 717, lin. 23. Kal wç ëtɛpór vɩ. Basilius, hom. Ibid., lin. 28. De solis natura, magnitudine, figura, conversionibus. defectu, signis, et motu, vide quæ refert Stoin Solem, et Proclus. Ibid., lin. 47. Tð 8° avrò zapáðɛrrua. Hoc idem . uberius prosequitur Basilius hom. 6. Lunam vero · solis fulgore tegi, et in totum mutuata ab co luce · fulgere, refert Plinius lib. 11, cap. 9, cujus verba. cum ad rem faciant hic ascribam. Solis fulgore eam, ut reliqua sidera, tegi : si quidem in totum muluala ab eo luce fulgere, qualem in repercussu aquæ volitare conspicimus. Ideo molliore et imperfecta ri solvere, tantum humorem, atque etiam augere, quem solis radii assumant. Ideo et inæquali lumine aspici: quin ex adverso demum plena, reliquis diebus tantum ex se terris ostendat, quantum ex sole ipsa concipial. In coitu quidem non cerni: quoniam haustum omnem lucis aversa illo regerat unde acceperit. Apuleius lib. De Deo Socratis: Luna solis æmula, noctis deus, seu corniculata, seu dividua, seu protumida, seu plena sit, varia ignium face, quanto longius absit a sole, tanto largius illuminata pars incremento itineris et luminis mensem suis actibus ac paribus dispendiis æstimat. Et hanc ob causam Græci poetæ solis filiam vocant, Euripides in Phænissis,. Hesiodus vero et Virgilius sororem : Nee fratris radiis obnoxia surgere luna. Thales dixit eam a sole illustrari, quod etiam Pythagoras, Parmenides, Empedocles, Anaxagoras et Metrodorus senserunt. Avicenna et Macrobius lunam a sole mutuari lumen credunt: reliqua verc astra de suo collucere. Antipho proprio eam lucere lumine, partes autem ejus absconditas accessu solis obscurari, tanquam imbecillius a fortiori, quemadmodum et aliis stellis contingit ; Anaximander, Xenophanes proprium lunain babere lumen diserunt; Aristoteles proprium quidem, sed rarius; Stoici subobscurum, et aereum; Berosus auctore Cleomede, atque etiam Vitruvio lib. ix, cap. 4, quem vide, putavit lunæ corpus pilam esse altera parte candentem, altera cæruleam, ejusque mutationem fieri, prout magis minusve a sole corripitur. Causas diversitatis apparentiarum in luna optime exponit Jacobus Milichius, comment. in locum Plinii a nobis supra positum. Verum eorum opinio, qui limai et proprium lumen habere, itemque a sole mutuari, quam etiam sequitur noster Eustathius, verior est et probabilior; habet enim suum proprium obscurum quodammodo nec luminosum, carbonum instar, recipit vero solare splendens, clarum quo sese ostendat, aliisque ad videndum quemadmodum interdiu sol viam aperit. Plura de his Cleomedės lib. 11 Meteor., inter cætera:
col. 861–862page 35 of 137
PG 18:861νηται τῷ ἄῤῥενι, στόμα στόματι ἐμβαλοῦσα, καὶ μετά τὸ ἀποζευχθῆναι, ἀποδακοῦσα τὴν κεφαλὴν τοῦ ἄῤῥε *Εχις δὲ θερμὸς προσπλακεὶς τῇ συζύγῳ, Καὶ τὸν τέως ἥδιστον ἄρ' ἀνύσας γάμον, Κεῖται φονευθεὶς ὑπαὶ τῆς ἐραστρίας Τούτου σὺν ὀργῇ λανθανόντως ἐχομένης Σοβαρόν τ' ἐκεῖνον ἐκτεμούσης αυχένα. Πλὴν ἀλλ' ὁ μὲν τέθνηκεν, ἡ δὲ νῦν κύει· Μετὰ δὲ μικρόν τινα αὐτὰ τὰ βρέφη χρόνον Τὴν μητρικὴν ῥήξαντα νηδὺν ἐξέδυ. Μὴ γοῦν τετιμώρηκε τῷ φυτοσπόρῳ. "Οταν ἀποδύσηται τὸ γῆρας ὁ ὄφις, ὑπαρχομένου δὲ τοῦ ἦρος δρᾷ τοῦτο, ἐνταῦθά τοι καὶ τῶν ὀφθαλμῶν τὴν ἀχλύν, καὶ τὸ ἀμβλὺ τῆς Όψεως ρίπτεται, καὶ ἐκεῖνο ὡς γῆρας ὀφθαλμῶν. Τῷ δὲ μαράθρῳ προϋποθήγων, καὶ περιψήχων τὸ ὄμμα ἑκάτερον, εἶτα ἐξάνθης τοῦδε τοῦ πάθους γίνεται· ᾿Αμβλυώττει δὲ ἄρα διὰ τοῦ χειμῶνος φωλεύσας ἐν μυχῷ καὶ σκότῳ. Οὐκοῦν παλαιοῦσαν ἐκ τῶν κρυμῶν τῶν ζώων τὴν ὄψιν ὑποθερμαῖνον τὸ μάραθρον καθώ αίρει, καὶ ὀξυωπέστερον ἀποφαίνει. Εt Plinius, lib. "Οταν δὲ ἄρχωνται ἐκδύνειν οἱ ὄφεις, ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἀφίστασθαι πρῶτόν φασιν, ὥστε 80- κεῖν γίνεσθαι τυφλούς τοῖς μὴ συνιοῦσε τὸ πάθος.
tum, et Maximus Tyrius. Et Romæ sæpissime in ligneis thecis enata soboles ab omnibus cernitur, et parens salva ac superstes ; et ego etiam vidi. Consule Rodiginum, lib. vı, cap. 13. Illud etiam addam, Cardanum a Scaligero exerc. 125 et 183, num. 13, reprehendi, quod scilicet aspidem et viperam unam et eamdem agnoverit ; sicut in epistola quadam manu propria Cardani scripta se Scaliger vidisse testatur, eum dipsadem cum vipera idem existimasse. Petrus item Bellonius, Observat. lib. 11, cap. 54, fatetur se verbis Aristotelicis impulsum, viperas prægnantes observasse : quæ sine tunicis sobolem peperisse visæ sunt. Qui tamen viperam eam intelligit, quam Turonenses et Cenomanni Aspic nominant quæ quam vera sint alterius erit negotii discutere. feminæ caput impingat, quod illa præ nimii amoris A ram, quod et tradidit Apollonius apud Philostraimpatientia mordendo præcidat, ac præsto deglutiat, ex cujus capitis oculis duo catuli procreantur, qui partus tempore materna latera utrinque corrodunt, et sic altrinsecus simul occidentes, et nascentes erumpunt. Qui nimirum ante sunt parricidæ quam filii, et ideo nunquam præter duos valet hujus generis excedens aliquid inveniri. Duo tamen hic de natura hujus serpentis, quæ refert hic auctor, et multi alii uno ore, consideranda sunt, et primum de coitu; ait enim, viperam per os semen excipere, membrumque maris ore excidere, hac ratione mari necem parando. Hoc idem aliter alii narrant, viperam duntaxat ori suo maris caput habere insertum in coitu, et illud ardore libidinis præmorsum abscindere. Horus, lib. 11. cap. 59: Autŋ yàp, ötav ovyyε- B vo;, àvaɩpɛi. Basilas, Contra ſeneratores, et De invidia; Elianus, De hist. anim., lib. 1, cap. 14, etsi paululum ab aliis varius Phile, in Iambis : Prudentius, Hamartigenia; Plinius, lib. x, cap. 42, Viperæ mas caput inserit in os, quod illa abrodit voluptatis dulcedine. Et ex recentioribus Adrianus Junius, emblem. 38. Ibid., lin. 5. Avrn dè Errvoç. Secundum est de C partu eorum; aiunt namque quod flii, disrupto ventre, exesaque vulva erumpunt, pensantes, ac ulciscentes primam pejori impietate. Phile, in lambis: Horus, lib. 11, cap. 60; Antigonus Carystius, De mirabil., Ovôề ĕxidva dis. 'Eobler yap auths thy xoiàlav tà žµápva. Ælianus, lib. 1 De histor. anim., cap. 24, et lib. xv, cap. 16, ex sententia Theophrasti ait, ventrem non corrodi, neque disrumpi a filiis, sed quia angustus est mole sobolis pellitur, qui cum reniti non possit perrumpitur, et acus D marinæ exemplo persuadere conatur, quæ quia capacein alvum uon habent similiter afficiuntur a suis fetibus. Plinius, 1. d.: Tertia die intra uterum calulos excludit, deinde singulos diebus singulis parit, viginti fere numero. Itaque cæteri tarditatis impalientes perrumpunt latera occisa parente. Aristoteles lamen, De hist. anim., lib. v, cap. ult., aliter sentit et narrat. Ideoque ab aliquibus hoc sicuti et primum de viperarum coitu uti fabulosum rejicitur. Parit catulos obvolutos membranis, quæ tertia die rumpuntur. Contingit vero nonnunquam, ut qui in ulero adhuc sunt abrosis membranis prorumpant. Singulos diebus singulis parit, plures quam viginti. Verissimum itaque est superesse partui suo vipe- Ibid., lin. 9. Inpáσaç &è & pic. De serpente, ejus natura, et quomodo senectam exuat, Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18; Ælianus, De hist. anim. lib. 1x, cap. 16, ait, serpentem fœniculo oculis affricatis oculorum hebetudinem abjicere; senescunt enim oculi et sicuti reliquum corpus, ita et oculi suæ perfectionis habent terminum quem altingant, quem si excesserint lumen absumunt, in- Grmique redduntur, vi, cap. 27: Anguis hyberna latebra visu obscuralo, marathro herbæ sese affricans, oculos inungit, ac refovet; si vero squamæ obtorpuere, spinis juniperi se scabit. Et lib. x, cap. 23: Fœniculum nobilitavere serpentes gustatu, ut dixi, senectam exuendo, oculorumque aciem succo ejus refovendo. Aristoteles tainen, lib. v De hist. anim., cap. 17, videtur in ea esse sententia, si recte ejus verba considerentur, videlicet serpentes non esse cæcos: sed quia pellis illa sive senecta primum detrabitur ab oculis, dum exuuntur, ideo iis qui rem non intelligunt videri cacos fieri, Natura perfectioribus animalibus invida, sui tamen in serpentibus prodiga conspicitur. Si cui enim vel levissimuni quid in oculos injeceris, præter dolores immensos, et lacrymas, quæ continuo defluunt, est et periculum illis, ne morbo obnoxii lumen amittant. Quod si contigerit, nusquam ad primam illam aciem regredi valent. Serpentibus id concessit, quorum oculos si laceraveris, alii renascentur, et idem cum prioribus munus præstabunt. Notavi ex Aristotele, De hist. anim., lib. 11, cap. 17, Evi-
col. 863–864page 36 of 137
PG 18:863τοῖς χωρίοις περὶ ἃ συναθροίζεται. 720, 13. Ἡ δὲ σελήνη οὐχ οὕτω. 16. Χρόνον δὲ ἥλιος καί. ς 22. Τὸ δὲ ἔστωσαν εἰς σημεῖα. Ἀχλὺς γὰρ τὸ ἀέρι. 6, Ἐπειδὰν γὰρ δι' αχλύος ἡ ἀναφορὰ γένηται τοῦ ἡλίου, ἀμαυροῦνται μὲν αἱ ἀκτῖνες, ἀνθρακώδης δὲ καὶ ὕφαιμος τὴν χρόαν ὁρᾶται, τῆς παχύτητος τοῦ ἀέρος ταύτην ἐμποιούσης τὴν φαντασίαν ταῖς ὄψεσι. Μὴ διαχυθεὶς δὲ ὑπὸ τῆς ἀκτῖνος ὁ πεπυκνωμένος τέως καὶ συνεστὼς ἀὴρ, δῆλός ἐστι διὰ τὴν ἀπόρ ῥοιαν τῶν ἐκ τῆς γῆς ἀτμῶν κρατηθῆναι μὴ δυνη θεὶς, ἀλλὰ τῷ πλεονασμῷ τοῦ ὑγροῦ χειμῶνα ἐπάξων Περί διο σημείων. Καὶ ὁ ἥλιος δὲ, ἀνατέλλων καὶ μελαινόμενος, όμβρους δηλοῖ. Καὶ ἀνατέλλοντος δὲ τοῦ ἡλίου, ἐὰν παρὰ τὰς ἀκτῖνας σκοτεινὸν νέφος φανῇ, όμβρον δηλοῖ. Δυόμενος δὲ ὁ ἥλιος, ἐὰν κατὰ τὸ ἀριστερὸν μέρος νέφος μέλαν ἔχῃ πλησίον, εὐθέως όμβρον προσδοκἂν βρονταὶ δὲ καὶ ἀστραπαί ὅθεν γίνονται, ἐκεῖθεν τὸν χειμῶνα δη λοῦσι. 28. Ὅταν δὲ αἱ λεγόμεναι άλως. Β 6, Καὶ τῷ ἡλίῳ δὲ ὅταν αἱ λεγόμεναι ὅλως περιγραφῶσιν, ἡ ὕδατος αερίου πλῆθος, ἢ πνευ μάτων βιαίων κίνησιν. ἀποφαίνουσιν· ἢ καὶ οὓς ὀνο μάζουσιν ἀνθηλίους, όταν συμπεριτρέχωσι τῇ τοῦ ἡλίου φορά, συμπτωμάτων τινῶν ἀερίων σημεία για νονται. Ὥσπερ οὖν καὶ αἱ ῥάβδοι, αἱ κατὰ τὴν χρόαν τῆς ἴριδος εἰς ὀρθὸν τοῖς νέφεσιν εμφαινόμεναι, ε όρους, ἢ χειμῶνας ἐξαισίους, ἢ ὅλως τὴν ἐπὶ πλεῖ στον μεταβολὴν τοῦ ἀέρος ἐνδείκνυνται. Οὐδὲ μὲν ἠελίου σχεδόθεν μελανοῦσαι αλωαί Εὔδιοι, ἀσσότεραι δὲ καὶ ἀστεμές μελανείσαι Μᾶλλον χειμέριαι. Δύο δ' ἂν χαλεπώτεραι εἶεν. Εἰ δέ κέ μιν περὶ πᾶσαν ἀλωαὶ κυκλώσονται, Η τρεῖς ἠὲ δύο περικείμεναι, ἠὲ μί' εἴη, Τῇ μὲν τῇ ἀνέμοιο γαληναίης τε δοκεύειν Ρηγνυμένη ἀνέμοιο· μαραινομένη δὲ γαλήνης, Ταὶ δύο δ' ἂν χειμῶνι περιτροχάριτο σελήνη. Μείζονα δ᾽ ἂν χειμῶνα φέρει τριέλικτος ἀλωὴ Καὶ μᾶλλον μελανεῦσαι, καὶ εἰ ῥηγνοίατο μᾶλλον. 51: Ἐπὰν δὲ καὶ οἱ καλούμενοι. Σκέπτεο δ' ἢ ἀνιόντος, ἢ αὐτίκα δυομένοιο Εἴ που οἱ νεπέων τὰ παρήλια κικλήσκονται. Η νότου, ἠὲ βορῆος ἐρεύθεται ἢ ἑκάτερθεν, Μὴ δ' οὕτω σκοπιὴν ταύτην ἀμινῆνα φυλάσσειν Οὐ γὰρ ὅτ' ἀμφοτέρωθεν ὁμοῦ περὶ μέσσον ἔχωσιν Ἠέλιον κεῖναι νεφέλαι σχεδόν Ὠκεανοῖο,
lib. iv Hexaem., cap. 1; Gregorium Nazianzenum Plinius lo De nova Dominica, et orat. 11, De theologia; Joan nem Jovianum Pontanum Urania lib. r; Augusti num Eugubinum, Cosmop. cap. 1. Col. lin. De variis lunæ mutationibus supra nescio quæ diximus. Qui dam augmentum lunæ flammæ incremento tribuere, quæ ordine paulatim cresceret, donec plena redda tur, rursumque eodem pacto decrescere, donec in conjunctione prorsus exstinguatur, id quod etiam de inenstrua occultatione Xenophanes asserebat. Ibid., lin. De tempore, ejus natura et aliis ad tempus spectantibus plura philosophi in physicis. Ibid., lin. Non nulli verba hæc astrologiæ quam vocant judicia riam, et pondus addere et auctoritatem præsumunt, et illam scientiam, si quæ est a Deo, ab ipso statim mundi exordio, hoc testimonio corroboratam, quin et mortalibus ad eam aucupandam, et sudoribus, et vigiliis propositam gloriantur. Inquiunt enim, in ipsa siderum positione et aspectu, veluti in tabula quadam cerni omnia, quæ usquam mundo huic in feriori eventura sunt, omni dubietate ac incertitu dine sublata. Verum hæc sententia quam habeat validitatem et robur, et quibus nitatur fundamen tis ac rationibus alii ante nos satis accurate tra diderunt, nec ratio nostræ scriptionis id poscit ut et nos eadem repetamus; rerum eventus, quæ sit hæc vanitas, quotidie etiam nolentibus demonstrat. Basilius in hunc locum acriter contra hosce astro logos invehitur. Chrysostomus, et Gregorius Ma gnus in 11 cap. Matthæi, Augustinus lib. 11, super Genes. cd litteram, c. 17, et lib. 11, De doctrina Christiana, cap. 21, et alibi; Eusebius De præpara tione Evangel. lib. xv, cap. 4; et lib. vi, cap. 9. Quin et ingenti voluminum copia contra eos scri pserunt Diodorus, Tarsensis episcopus, referente Photio in Bibliotheca, et Bardesanes Syrus eo dia logo quem, rogatu amicorum, de fato, et adversus Chaldæos conscripsit, ut memorat Eusebius lib. vi, De præparal. Evang., cap. 8, et ex recentioribus Joannes Picus duodecim libris et alii. Plerique cum nostro Eustathio verba hæc pertinere existi mant ad signa naturalium effectuum, serenitatis, pluvia, ventorum, sterilitatis, sanitatis, morborum, serendi, secandi, navigandi, et medicandi, de qui bus lib. xvult, cap. 35, copiose Plinius, collector Georgicorum, Aratus et alii; et nos nonnulla ex illis excerpere conabimur. Ibid., lin. 23. Basilius, hom. dicto Cum orientis atque occidentis radii rubent coire pluvias. Cum oriente radii non illustres emi nebunt, quamvis circumdati nube non sint, plu viam portendunt. Si ante exortum nubes globabun tur hiemem asperam denuntiabunt; si nubes solem circumcludent, quanto minus luminis relinquetur, tanto turbulentior tempestas erit; si vero etiam. duplex orbis fuerit eo atrocior. Quod si in exortu fiet ita ut rubescant nubes maxin,a ostendetur tem pestas. Plurima his similia refert Aralus Collector Georgicorum lib. 1, Ibid., lin. silius, hom. Aratus Ptolemæus quoque lib. rr, cap. ultimo arearum ani madversionem non neglexit: nam si una fuerit pura paulatimque evanescat, serenitatem: sin duæ aut tres, hiemem significant. Atque hac cum ventoram turbulentia, subrubræ, quasique perruptæ, cum nive, caliginosæ vero, ac spissæ hæc accidentia majora ac severiora portendunt. Aratus hæc pro gnostica ita describit Areas has coronas vocavit Plinius lib. ut, cap. 29, quando videlicet circa solem et lunam, vel aliam claram stellam circulus conspicitur. Exsistuni cœ dem corona circa lunam, et circa nobilia astra cœlo quoque inharentia. Aristoteles de his lib. uu, Me leor, omnium absolutissime. Ibid., lin. Aratus
col. 865–866page 37 of 137
PG 18:865Γίνεται ἀμβολίη διόθεν χειμώνος όντος. Εἴ γε μὲν ἐκ βορέας με τη φοινίσσοιτο, Ἐκ βορέω πνοιας κε φέροι· νοτίη δὲ νότοιο. Η και που ραθάμιγγες ἐπιτροχόωσ' ὑετοῖο, Εσπερίοις καὶ μᾶλλον ἐπιπρεπές ἤματι τούτοις Εσπερόθεν γὰρ ὁμῶς σημαίνεται εμμενὲς αἰεί. 720, 33: Καὶ πάλιν ἡνίκα ῥάβδοις. 38. Ἡ δὲ σελήνη ἐπειδὰν ἐν τῇ τρίτῃ. 6, Λεπτὴ μὲν γὰρ οὖσα περὶ τρίτην ἡμέραν καὶ καθαρά, σταθερὰν εὐδίαν κατα επαγγέλλεται· παχεῖα δὲ ταῖς κεραίαις, καὶ ὑπέρυθρος φαινομένη, ἢ καὶ ὕδωρ λάβρον ἀπὸ νεφῶν, ἢ νότου βιαίαν κίνησιν ἀπειλεῖ. ὕδωρ λάβρον, ἢ νότον βίαιον. Λεπτὴ μὲν καθαρή τε περὶ τρίτον ἦμαρ ἐοῦσα, Εὔδιος κ' εἴη, λεπτὴ δὲ καὶ οὐ μάλ' ἐρευθὴς Πνευματίη. Παχίη δὲ καὶ ἀμβλείῃσι κεραίαις Τέτρατον ἐκ τριατάτοιο φόως αμενηνὸν ἔχουσα Η νότῳ ἀμβλύνεται, ἢ ὕδατος ἐγγὺς ἐόντος. "Οργανα οὖν χρόνων. 44. Τὰ δὲ ἄστρα καὶ μηνών. 46. Καὶ αἱ πλειάδες ανατέλλουσαι. Εργοις καὶ ἡμέραις, 1. 11. Πλητάδων 'Ατλαγενέων επιτελλομενάων, Αρχεσθ' ἀμητοῦ· ἀρότοιο δὲ δυσσομενάων Α' δή τοι νύκτας τε καὶ ἤματα τεσσαράκοντα Κεκρύφαται· αὖτις δὲ περιπλομένου ἐνιαυτοῦ Φαίνονται, τὰ πρῶτα χαρασσομένοιο σιδήρου. 54. Πρὸ δὲ τούτων χρόνος. 57. Καιροὺς δὲ λέγειν ἡγούμεθα. 6, Καιροὺς δὲ λέγειν ἡγούμεθα τὰς τῶν ὡρῶν ἐναλλαγάς, χειμῶνος, καὶ ἔαρος, καὶ θέρους, καὶ μετοπώρου· ᾶς εὐτάκτως περιοδεύειν ἡμᾶς τὸ τε ταγμένον τῆς κινήσεως τῶν φωστήρων παρέχει. 721, 1. Καὶ χειμων μὲν γίνεται. 6, Χειμὼν μὲν γὰρ γίνεται τοῖς νοτίοις μέρεσι τοῦ ἡλίου προσδιατρίβοντος, καὶ πολὺ τὸ νυ κτερινὸν σκίασμα περὶ τὸν καθ' ἡμᾶς τόπον ἀποτελοῦντος, ὥστε καταψύχεσθαι μὲν τὸν περὶ γῆν ἀέρα, πάσας δὲ τὰς ὑγρὰς ἀναθυμιάσεις, συνισταμένας περὶ ἡμᾶς, ὄμβρων τε αἰτίαν καὶ κρυμῶν, καὶ νιφάδος ἀμυθήτου παρέχειν. Τροπὴ δέ ἐστι χειμερινὴ, ὅταν ὁ ἥλιος πορρωτάτω ἡμῶν τῆς οἰκήσεως γένηται, καὶ ταπεινότατος ὡς πρὸς τὸν ὁρίζοντα, καὶ νοτιώτατον κύκλον γράψῃ, καὶ μεγίστην πασῶν τῶν ἐν ἐνιαυτῷ νύχτα ποιήσηται, ἐλαχίστην δὲ ἡμέραν. 7. Ἐπειδὰν δὲ ἐπανιών.
De antheliis, sive pareliis, Aristoteles, Plinius, el alii. Col. lin. Ari stoteles Meteor. lib. 111, parelia scribit, et virgas ea dem ex causa feri, sed nubis habitu diverso, siqui dem cum illa caliginosa, et æqualis, ac præterea aquosa densaque ſuerit, tum visum tanquam a levi speculo ad solem reflexum candorem concipere. Solem enim et colore et figura referre parelium, ac nubis quidem æqualitatem coloris esse causam, reflexionem autem visus ad nubem tanquam specu lum figuræ, cum illa ut nondum sit aqua, ita con ſestim sit in ea mutanda, ideoque pluviani porten dere parelium magis ad austrum quam ad boream situm, quod illius aer facilius quam hujus in aquam transeat. Denique oriente et occidente sole cerni, non alte sed oblique sita, ut et virgas, quæ propter nubium inæqualitatem sic vocantur. Ibid., lin. Basilius, hom. Ex quibus corrigo textum Eustathii, Aratus lucu lenter hæc omnia hoc concedant oculis nostris, ut ea duo sidera, mani festum sit amplius cæteris lucere super terram, nec diem clarescere nisi luce solis, nec noctem tot stellis fulgentibus, ita lucere si luna desit, quemadmodum præsentia illius illustratur. Varro: Si quarto die luna erit directa, magnam tempestatem in mari præsagiet, nisi si coronam cir ca se habebit, et eam sinceram: quoniam illo modo non ante planam lunam hiematurum ostendit, si ple nilunio per dimidium pura erit, dies serenos signifi cabel: si rutila, ventos: nigrescens, inbres. Si caligo orbis uubem incluserit, ventos qua se ruperit: si ge mini orbes junxerint, majorem tempestatem, et magis si tres erunt, aut nigri, aut interrupti, atque distra cti. Nascens luna si cornu superiore obatro surget, 1) pluvias decrescens dabit, si inferiore, ante plenilu nium, si in media nigritia illa fuerit, imbrem in ple nilunio. Si plena circa se habebit orbem, ex qua parte his maxime splendebit, ex ea ventum ostendet; si in ortu cornua crassiora fuerint, horridam lem pestatem. Si ante quartam non apparuit, vento Favo niv flante, kiemalis toto mense erit. Si decima sexla rehementius flammea apparuerit, asperas tempesta les præsagiet. His similia habet Plinius libro dicto, et auctor Geoponicorum, lib. 1; Ruellius collect. De nativitate stirpium, lib. 11, cap. De præsagiis so lis et lunæ; et Theophrastus. Ibid., lin. 42. Augustinus De Genesi ad litt. lib. 11, cap. 16, Certe, inquit, vel Ibid., lin. De varia astrorum observatione in agrorum cultura, multa veteres, Plinius, Theophrastus, Varro, auctor Geo ponicorum, et alii. Ibid., lin. Hesiodus in Et Columella, De re rustica, lib. 11, cap. 8, Placet nostro poetæ adoreum, atque etiam triticum non ante seminare quam occiderint Virgiliæ: quod ipsum numeris sic edisserit At si triticeam in messem, robustaque forra Exercebis humum solisque instabis aristis, Ante tibi Eoa Atlantides abscondantur. Absconduntur autem altero el tricesimo die post au-` tumnale æquinoctium, quod fere conficitur nono Kalend. Octobris: propter quod intelligi debet tritici satio dierum sex et quadraginta ab occasu Virgilia rum qui fit ante diem 1x Kalend. Novembris ad bru mæ tempora: sic enim servant prudentes agricolæ, ut quindecim diebus prius quam conficiatur bruma, totidemque post eam confectam neque arent, neque vilem aut arborem putent. Ibid., lin. Idque de monstrari potest argumento validissimo ex Aristo telis doctrina, præsupposito tempus esse numerum motus. In quo autem differat ævum a tempore plura Proclus Diadochus in Theologia Platonica. Ibid., lin. Βa silius, hom. De quatuor anni temporum vicissitudine nonnulla, etsi pueriliter philosophatur, et quasi plastice proponit Eustathius, sive Eumathius Macrembolita lib. ¡v De amoribus Ismenes et Ismeniæ. Col. lin. Basi lius, hom. Gemin. De apparent. cα lest., Ibid., lin. Basilius,
col. 867–868page 38 of 137
PG 18:8676, Ἐπειδὰν δὲ ἐπανιών πάλιν ἀπὸ τῶν μεσημλιν ἐπὶ τοῦ ἰσημερινοῦ γένηται κύκλου, καὶ ἴσην τὴν βρινων χωρίων ἐπὶ τοῦ μέσου γένηται, ὥστε ἐξ ἴσου μερίζειν νυκτὶ πρὸς ἡμέραν τὸν χρόνον, ὅσον πλεῖστον τοῖς ὑπεργείοις προσδιατρίβει τόποις, τοσούτῳ κατὰ μέρος επανάγει τὴν εὐκρασίαν, καὶ γίνεται ἔαρ πᾶσι μὲν φυτοῖς τῆς βλαστήσεως ἀρχηγὸν, δένδρων δὲ τοῖς πλείστοις παρέχον τὴν ἀναβίωσιν, ζώοις δὲ χερσαίοις, καὶ ἐνύδροις ἅπασι τὸ γένος φυλάσσον ἐκ τῆς τῶν ἐπιγινομένων διαδοχής.: Εαρινὴ μὲν οὖν Ισημερία γίνεται περὶ τὴν τῶν ἀνθέων ἀκμὴν ἐν Κριοῦ μια μοίρα. 721, 11. Καὶ γίνεται ἔαρ τοῖς μὲν φυτοῖς. Ηρος ἦν ἀρχὴ, καὶ πάντα ήκμαζεν ἄνθη, τὰ ἐν δρυμοῖς, τὰ ἐν λει μῶσι, καὶ ὅσα ἔρεια. Βόμβος ἦν ἤδη μελιττῶν, ἦχος ὀρνίθων μουσικῶν, σκιρτήματα ποιμνίων ἀρτιγεννήτων· ἄρνες ἐσκίρτων ἐν τοῖς ὄρεσιν, ἐβόμβουν ἐν τοῖς λειμῶσιν αἱ μέλιτται, τὰς λόχμας κατῇδον ἔρ νιθες. Ἐκεῖθεν δὲ ἤδη. 6, Ἐκεῖθεν δὲ ἤδη πρὸς θερινάς τροπὰς ἐπ' αὐτὴν τὴν ᾿Αρκτον ἀπελαύνων ὁ ἥλιος τὰς μεγίστας ἡμῖν τῶν ἡμερῶν παρίστησι, καὶ διὰ τὸ ἐπὶ πλεῖστον προσε ομιλεῖν τῷ ἀέρι, αὐτόν τε καταφρίσσει τὸν ὑπὲρ φαλῆς ἡμῶν ἀέρα, καὶ τὴν γῆν πᾶσαν καταξηραίνει, τοῖς τε σπέρμασιν ἐκ τούτου συνεργῶν πρὸς τὴν ἄδρησιν καὶ τῶν δένδρων καρπούς κατεπείγων ἐπὶ τὴν πέψιν, ὅτε καὶ φλογωδέστατός ἐστιν ἑαυτοῦ ὁ ἥλιος, βραχείας ποιῶν τὰς σκιὰς ἐπὶ τῆς μεσημβρίας, διὰ τὸ ἀφ' ὑψηλοῦ τὸν περὶ ἡμᾶς καταλάμπειν τόπον. Τροπὴ δὲ θερινή γίνεται περὶ τὴν τῶν καυμάτων επίτασιν ἐν Καρκίνου μιᾷ μοίρα, ὅπου ὁ ἥλιος τὸν βορειότατον κύκλον γράφει, καὶ μεγίστην πασῶν τῶν ἐν ἐνιαυτῷ ἡμέραν ἐπιτελεῖ, ἐλαχίστην δὲ τὴν νύχτα. Προς οὖν ἤδη τέλος, καὶ θέρους ἀρχὴ, καὶ πάντα ἐν ἀκμῇ, δένδρα ἐν καρποῖς, πεδία ἐν ληΐοις· ἡδεῖα μὲν τεττίγων ἠχή, γλυκεῖα καὶ ἡ τῆς ὀπρας οδμή, τερπνή δὲ ποιμνίων βληχή. Εἴκασεν ἄν τις καὶ τοὺς ποταμούς ᾄδειν ηρέμα ῥέοντας, καὶ τοὺς ἀνέμους συρίττειν ταῖς πίτυσιν ἐμπνέοντας, καὶ τὸν ἥλιον φιλόκαλον ὄντα πάντας ἀποδύειν ἡμέραν τῇ νυκτὶ ποιήσηται. 23. Οὐ ποιεῖ δὲ τὴν ἡμέραν. 6, Εστωσαν δὲ καὶ εἰς ἡμέρας, οὐχ ὥστε ἡμέρας ποιεῖν, ἀλλ᾿ ὥστε κατάρχειν τῶν ἡμερῶν. Ἡμέρα γὰρ καὶ νὺξ πρεσβύτερα τῆς τῶν φωστήρων γενέσεως. Τοῦτο γὰρ ἐνδείκνυται ἡμῖν καὶ ὁ ψαλμὸς λέγων· Εθετο ἥλιον εἰς ἐξουσίαν τῆς ἡμέρας, σελήνην καὶ ἀστέρας εἰς ἐξουσίας τῆς νυκτός. Πῶς οὖν ἔχει τὴν ἐξουσίαν τῆς ἡμέρας ὁ ἥλιος; Ὅτι τὸ φῶς ἐν ἑαυτῷ περιφέρων, ἐπειδάν ποτε τὸν καθ᾿ ἡμᾶς ὁρίζοντα ὑπεράρῃ, ἡμέραν παρ έχει διαλύσας τὸ σκότος. 34. 'Η δὲ σελήνη ἐπειδάν. 6, Σελήνη μὲν, ἐπειδὰν δωδεκάκις τὸν ἑαυτῆς ἐκτελέσῃ δρόμον, ἐνιαυτοῦ ἐστι ποιητική· πλὴν ὅτι μηνὸς ἐμβολίμου δεῖται πολλάκις πρὸς τὴν ἀκριβὴ τῶν ὡρῶν συνδρομήν· ὡς Ἑβραῖοι τὸ παλαιὸν τὸν ἐνιαυτὸν ἦγον, καὶ τῶν Ἑλλήνων οἱ ἀρχαιότατοι. 19. Ἐν γὰρ ταῖς βραχυτάταις. 6, Μέγισται γάρ εἰσιν ἡμερῶν, ἐν οἷς τ βραχύταταί εἰσιν αἱ σκιαὶ, καὶ βραχύταται πάλιν ἡμέραι αἱ τὰς σκιὰς ἔχουσαι μακροτάτας· καὶ τοῦτο παρ' ἡμῖν τοῖς ἑτεροσχίοις λεγομένοις, ὅσοι τὰ ἀρκτῷα τῆς γῆς ἐποικοῦμεν. 20. Καὶ πάλιν ἀπὸ τῶν προσαρκτίων. 6, Εντεῦθεν διαδεξαμένη ἡμᾶς τοῦ μετοπώρου ἡ ὥρα ἀποθραύει μὲν τοῦ πνίγους τὸ ὑπερβάλλον, κατὰ μικρὸν δὲ ὑφιεῖσα τῆς θέρμης διὰ τῆς κατὰ τὴν κρᾶσιν μεσότητος ἀβλαβῶς ἡμᾶς δι' ἑαυτῆς τῷ χειμώνι, προσάγει δηλονότι τοῦ ἡλίου πά λιν ἀπὸ τῶν προσαρκτίων ἐπὶ τὰ νότια ὑποστρέφοντος.: Ίσημερία δέ ἐστι φθινοπωρινή, ὅταν ὁ ἥλιος ἀπ' ἄρχτων πρὸς μεσημβρίαν παροδεύων, πά 35. Πλὴν ὅτι μηνὸς ἐμβολίμου. 57. Ὁ γὰρ ἡλιακὸς ἐνιαυτός. 6, Ηλιακὸς δέ ἐστιν ἐνιαυτὸς ἡ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ σημείου ἐπὶ τὸ αὐτὸ σημεῖον κατὰ τὴν οἰκείαν κίνησιν τοῦ ἡλίου ἀποκατάστασις. Ει Ἐπειδὴ γὰρ ὁ ἐν αυτὸς τῇ τοῦ ἡλίου κινήσει παραμετρεῖται, ἡ δὲ τοῦ ἡλίου κίνησις κυκλικώς ενεργουμένη καὶ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ σημείου εἰς τὸ αὐτὸ ἀποκαθισταμένη τὸν ἐνια τὸν ὁρίζει. Ει Ὁ δὲ ἥλιος ἐνιαυτῷ διαπορεύεται τὸν ζωδιακὸν κύ χλον· ἔστι γὰρ ἐνιαύσιος χρόνος, ἐν ᾧ ὁ ἥλιος περι πορεύεται τον ζωδιακὸν κύκλον, καὶ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ σημείου ἐπὶ τὸ αὐτὸ σημεῖον ἀποκαθίσταται. Ὁ δὲ χρόνος οὗτός ἐστιν ἡμερῶν τξεδον· ἐν τοσαύταις γὰρ ἡμέραις τὰς τῷ μοίρας παροδεύει ὁ ἥλιος· ὥστε
hom. Genuinus Vide de hoc plura apud Cicero neni, ut De natur. Deorum. Col. lin. Longus sophista Pamenicon lib. 1, Ibid., lin. 13. Basilius, hom. x5 Geminus Longus Pemenicon libr. 1, De modo incrementi, et decrementi dierum ac noctium, ac temporum mu tatione, vicissitudine, caloris et frigoris succes sione, sole per spatia zodiaci quæ sunt inter æqui noctialia et tropica puncta percurrente, et eorum causa diligenter admodum Cleomedes libr. jam dicto, 1, Meteororum; et Plinius lib. xviii, cap. 25. Ibid., lin. Basi lius, hom. Ibid., lin. Basilius, hom. Ludovicus Fidelis De mundi štructura, lib. v, cap. 5, Sunt ex tem annorum hi, ut aiunt, lunares, illi solares. Lunares tredecim lunæ revolutionibus: solares una completa solis a puncto Arietis, usque ad idem punctum rero lutione duodecim menses, seu trecentos sexaginta quin que dies complectente, uno addito quadrante perfi ciuntur. Annus autem bissextilis dicitur, qui quarto quoque anno 366 diebus completur. Plura de boc anno Censorinus, Josephus Scaliger et alii. Ibid., lin. Βa silius, hom. Horum accuratam ex positionem babes apud Cleomedein, Meteor. lib. 1. Ibid., lin. Basilius, bom. Geminus oh Ibid., lin. Pli nius libr. 1, capit. 8, Deinde solis meatum esse par tium quidem trecenturum sexaginta: sed ut observa tio umbrarum ejus redeat ad notas, quinos annis dies adjici, superque quartam partem diei, quam causam quinto anno unus intercaluris dies additur, ut temporum ratio solis itineri congruat. De anno intercalari et mense vide Solinum capit. 111, Pe trum Nannium Symmicton lib. v, et alios qui de emendatione temporum scripserunt. lbid., lin. Basi lius, hom. Isaacus Argy rus in Canone paschali, cap. 1, Geminus libello De Apparent calest.
col. 869–870page 39 of 137
PG 18:869Τῇ δὲ σελήνης
A sus vel recessus liquido monstrant. Nerunt pariter Col. 721, lin. 39. lius, hom. 6, Sextus Empyricus in eamdem sententiam 1. vin, Adr. mathem., Hæc eadem incremento ejusdem augeri, decremento B minui dicit Plinius lib. ut, cap. 41, et cap. 99, ubi potestatem lunæ et terrenam et marinam explicat. Consule item Elianum De hist. anim. lib. ix, cap. 4, experti medici morbos, morborumque periodos, et ipso lunæ incremento, plenilunio, vel decremento nau æ velu committunt; agricolæ aspectu luna diverso terras aratro findunt, fimo impinguant, semina spargunt, segeles melunt, cæteraque agris ac hortis colendis di - ligenter adaptant, et id generis plurima astrorum referri possent signa. Oppianus 'Αλιευτικῶν quinto, versu 589: Et Plinius lib. 1x, cap. 31, Cancri et omnia ejus generis hieme læduntur, autumno et vere pinguescunt et plenilunio magis, quia nocte sidus tepido fulgore mitificat. Quibus manifestum est, non tantum conchilia, sed animalia, et multos præterea lapides qui etiam lib. x11, cap. 13, narrat, physam Ægyp- aliaque diversissimi generis cum luna crescere, et tium piscem, necnon et illius jecur cum luna pariter decrescere, pariterque recrescere. Plura quæ habent cum luna augescente, et senescente enumerat Gellius lib. xs, cap. 8, refertque Lucili versus huc pertinentes. Manilius proœm. . lib. 11, sic ait, Sic submersa fretis, concharum el carcere clausa Ad lunæ motum variant animalia corpus. Hippocrates, sive quis alius libello De Astronomia, er interpretatione Gulideoli Mordici: Aspice lunam G quando est plena lumine, quia tum crescit sanguis, et medulla in omni homine, et bestiis omnibus. Idem fit in mari et cunctis in rebus mundanis. Ptolemæus, taiç àvatoǹal; · et interpres anonymus Tab. Pro- 11, sermonum 4 : Lubrica nascentes implent conchilia lunæ. Isidorus libr. xu, cap. 6, Omnium clausorum maris animalium, atque concharum incremento lunæ membra turgescunt; defectu evacuantur. Lunæ enim, cum in augmento fuerit, auget humorem, cum vero in defectum venerit, humores ninuuntur, etc. Ludovicus Fidelis De mund, struct. libr. v, cap. 5, Lunæ, inquit, diversitate, incremento vel decremento, augentur vel minuuntur, impinguantur, vel marcescunt corpora inferiora, quod animantia bruta, aves ac pisces, illorumque medulla, imo et maris accesdecrescere. Nonnus Dionysiacon v, de selenete lapide Psellus de lapidibus : Vide Philippum Maussacum in notat. ad Plutarchum de flumin. in Hydaspe, et Cæsarem volum Neapolitanum De causis antipathiæ et sympathiæ rerum naturalium in fine. Et Rodulphus Goclenius in Morosophia Joannis Roberti pag. 171, et sequent., plura ex laudatis auctoribus congerit, de vi et efficacia lunæ in his inferioribus. Mirum item est quod in Herbarii cujusdain schedis legitur, lunariam herbam in summis Alpibus nasci prope fontes aut flumina, foliis parvulis, rotundis instar nummuli ad amaraci fere similitudinem, cæsii vel cærulei coloris, caule rubro, et odorato, radice crocea; lunariamque idcirco appellari, quod ad lunæ auctus, vel imminutiones crescere ac decrescere consueverit, totidemque folia habere dicitur, quot luna habêt dies. Ibid., lin. 42. lib. v, De part. animal., cap. 5, rationem augmenti tradit esse noctes tepidiores, quemadmodum et decrementi frigidiores; cum enim animalia hæc exsanguia, ut ostreæ, conchylia, et id generis alia sint frigidioris naturæ, frigore vexata calorem desiderant, cujus ope pleniora evadunt, propter enim lucem pleniorem noctes sunt tepidiores, et non quia
Οίμαι δὲ καὶ τῇ τῶν ζώων κατασκευῇ, Κατὰ γὰρ τὰς τῆς σελήνης αυξήσεις καὶ φθίσεις πολλὰ τῶν τε ἐπιγείων ζώων καὶ θαλασσίων φθίνει τε καὶ αὔξει, ἀμπώτεις τε καὶ πλημμυρίδες περί τινα μέρη τῆς θαλάσσης γίνονται.
A sus vel recessus liquido monstrant. Nerunt pariter Col. 721, lin. 39. lius, hom. 6, Sextus Empyricus in eamdem sententiam 1. vin, Adr. mathem., Hæc eadem incremento ejusdem augeri, decremento B minui dicit Plinius lib. ut, cap. 41, et cap. 99, ubi potestatem lunæ et terrenam et marinam explicat. Consule item Elianum De hist. anim. lib. ix, cap. 4, experti medici morbos, morborumque periodos, et ipso lunæ incremento, plenilunio, vel decremento nau æ velu committunt; agricolæ aspectu luna diverso terras aratro findunt, fimo impinguant, semina spargunt, segeles melunt, cæteraque agris ac hortis colendis di - ligenter adaptant, et id generis plurima astrorum referri possent signa. Oppianus 'Αλιευτικῶν quinto, versu 589: Et Plinius lib. 1x, cap. 31, Cancri et omnia ejus generis hieme læduntur, autumno et vere pinguescunt et plenilunio magis, quia nocte sidus tepido fulgore mitificat. Quibus manifestum est, non tantum conchilia, sed animalia, et multos præterea lapides qui etiam lib. x11, cap. 13, narrat, physam Ægyp- aliaque diversissimi generis cum luna crescere, et tium piscem, necnon et illius jecur cum luna pariter decrescere, pariterque recrescere. Plura quæ habent cum luna augescente, et senescente enumerat Gellius lib. xs, cap. 8, refertque Lucili versus huc pertinentes. Manilius proœm. . lib. 11, sic ait, Sic submersa fretis, concharum el carcere clausa Ad lunæ motum variant animalia corpus. Hippocrates, sive quis alius libello De Astronomia, er interpretatione Gulideoli Mordici: Aspice lunam G quando est plena lumine, quia tum crescit sanguis, et medulla in omni homine, et bestiis omnibus. Idem fit in mari et cunctis in rebus mundanis. Ptolemæus, taiç àvatoǹal; · et interpres anonymus Tab. Pro- 11, sermonum 4 : Lubrica nascentes implent conchilia lunæ. Isidorus libr. xu, cap. 6, Omnium clausorum maris animalium, atque concharum incremento lunæ membra turgescunt; defectu evacuantur. Lunæ enim, cum in augmento fuerit, auget humorem, cum vero in defectum venerit, humores ninuuntur, etc. Ludovicus Fidelis De mund, struct. libr. v, cap. 5, Lunæ, inquit, diversitate, incremento vel decremento, augentur vel minuuntur, impinguantur, vel marcescunt corpora inferiora, quod animantia bruta, aves ac pisces, illorumque medulla, imo et maris accesdecrescere. Nonnus Dionysiacon v, de selenete lapide Psellus de lapidibus : Vide Philippum Maussacum in notat. ad Plutarchum de flumin. in Hydaspe, et Cæsarem volum Neapolitanum De causis antipathiæ et sympathiæ rerum naturalium in fine. Et Rodulphus Goclenius in Morosophia Joannis Roberti pag. 171, et sequent., plura ex laudatis auctoribus congerit, de vi et efficacia lunæ in his inferioribus. Mirum item est quod in Herbarii cujusdain schedis legitur, lunariam herbam in summis Alpibus nasci prope fontes aut flumina, foliis parvulis, rotundis instar nummuli ad amaraci fere similitudinem, cæsii vel cærulei coloris, caule rubro, et odorato, radice crocea; lunariamque idcirco appellari, quod ad lunæ auctus, vel imminutiones crescere ac decrescere consueverit, totidemque folia habere dicitur, quot luna habêt dies. Ibid., lin. 42. lib. v, De part. animal., cap. 5, rationem augmenti tradit esse noctes tepidiores, quemadmodum et decrementi frigidiores; cum enim animalia hæc exsanguia, ut ostreæ, conchylia, et id generis alia sint frigidioris naturæ, frigore vexata calorem desiderant, cujus ope pleniora evadunt, propter enim lucem pleniorem noctes sunt tepidiores, et non quia
παρὰ μικρὸν ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ μοῖραν κινεῖσθαι τὸν ἥλιον. Τῆς δὲ σελήνης ληγούσης. Basiκαὶ τοῖς ἀπὸ γῆς φυομένοις, μὴ μικρὰν ὑπάρχειν ἐκ τῆς κατὰ τὴν σελήνην μεταβολῆς τὴν συντέλειαν. 'Αλλως γὰρ διατίθεται μειουμένης αὐτῆς, καὶ ἄλλως αὐξομένης τὰ σώματα, νῦν μὲν ληγούσης ἀραιὰ γενόμενα, καὶ κενά, νῦν δὲ αὐξομένης, καὶ πρὸς τὸ πλῆ ρες ἐπειγομένης, καὶ αὐτὰ πάλιν ἀναπληρούμενα. *Εθνεα δ' ἐστράκινα, τά θ' ἑρπύζουσι θαλάσση Πάντα φάτις, μήνης μὲν ἀεξομένης κατὰ κύκλον, Σαρκὶ περιπλήθειν, καὶ πλείονα ναιέμεν οἶκον· Φθινούσης δ' ἐξαῦτις αφαυροτέροις μελέεσσι Ρικνοῦσθαι· τοίη τις ἐνὶ σφίσιν ἐστὶν ἀνάγκη. συμπάθειαν Η τε σελήνη ὡς περιγειοτάτη δίδωσι τοῖς πρὸς τῇ γῇ τὴν ἀπόῤῥοιαν, συμπαθούντων αὐτῇ, καὶ συντρε πομένων τῶν πλείστων, καὶ ἐμψύχων καὶ ἀψύχων· καὶ ποταμῶν συναυξόντων καὶ συμμειούντων τοῖς φωσὶν αὐτῆς τὰ ρεύματα, θαλασσῶν δὲ συντρεπουσῶν Ὁρῶ μὲν γὰρ καὶ τὰ θαλάττια ζῶα συναυξανό μενα καὶ συμμειούμενα τῇ σελήνῃ, καὶ ἡμῶν δὲ αὐτῶν τινα μέρη τοῦ σώματος, οἷον ὄνυχας καὶ τρίχας· ἦν δέ τι καὶ ἱερὸν ζῶον ἐν τῇ Αἰγύπτῳ ταῦρος ἀνακείμενος τῇ θεῷ, οὗ ἡ σόδη συνηύξανεν αὐτῇ, καὶ συνεμειοῦτο. Εἰσὶ δὲ καὶ νῦν συμφθί- D νοντες, καὶ συναυξοῦντες λίθοι τινες τῇ θεῷ. Horat. Εἶχε λίθον πάλλευκον, ὃς εὐκεράοιο θεαίνης Λειπομένης μινύθει, καὶ ἀέξεται οππότε μήνη Αρτιφανὴς σέλας ὑγρὸν ἀποστίλβουσα κεραίης Μελίου γενετήρος ἀμέλγεται αὐτόγονον πῦρ. Ο σεληνίτης. Καλεῖται δὲ οὕτως, ὅτι ὀφθαλμὸν οἷόν τινα συναυξόμενον τοῦτον καὶ συμμειούμενον ταῖς τῆς σελήνης αυξήσεσι καὶ συμμειώσεσι δείκνυται. Διότι υγρότητα. Basilius, hom. 6, Διότι υγρότητά τινα θερμότητι κεκραμένην ἐπὶ τὸ βάθος φθάνουσαν λεληθότως ενίησιν. Aristoteles,
A sus vel recessus liquido monstrant. Nerunt pariter Col. 721, lin. 39. lius, hom. 6, Sextus Empyricus in eamdem sententiam 1. vin, Adr. mathem., Hæc eadem incremento ejusdem augeri, decremento B minui dicit Plinius lib. ut, cap. 41, et cap. 99, ubi potestatem lunæ et terrenam et marinam explicat. Consule item Elianum De hist. anim. lib. ix, cap. 4, experti medici morbos, morborumque periodos, et ipso lunæ incremento, plenilunio, vel decremento nau æ velu committunt; agricolæ aspectu luna diverso terras aratro findunt, fimo impinguant, semina spargunt, segeles melunt, cæteraque agris ac hortis colendis di - ligenter adaptant, et id generis plurima astrorum referri possent signa. Oppianus 'Αλιευτικῶν quinto, versu 589: Et Plinius lib. 1x, cap. 31, Cancri et omnia ejus generis hieme læduntur, autumno et vere pinguescunt et plenilunio magis, quia nocte sidus tepido fulgore mitificat. Quibus manifestum est, non tantum conchilia, sed animalia, et multos præterea lapides qui etiam lib. x11, cap. 13, narrat, physam Ægyp- aliaque diversissimi generis cum luna crescere, et tium piscem, necnon et illius jecur cum luna pariter decrescere, pariterque recrescere. Plura quæ habent cum luna augescente, et senescente enumerat Gellius lib. xs, cap. 8, refertque Lucili versus huc pertinentes. Manilius proœm. . lib. 11, sic ait, Sic submersa fretis, concharum el carcere clausa Ad lunæ motum variant animalia corpus. Hippocrates, sive quis alius libello De Astronomia, er interpretatione Gulideoli Mordici: Aspice lunam G quando est plena lumine, quia tum crescit sanguis, et medulla in omni homine, et bestiis omnibus. Idem fit in mari et cunctis in rebus mundanis. Ptolemæus, taiç àvatoǹal; · et interpres anonymus Tab. Pro- 11, sermonum 4 : Lubrica nascentes implent conchilia lunæ. Isidorus libr. xu, cap. 6, Omnium clausorum maris animalium, atque concharum incremento lunæ membra turgescunt; defectu evacuantur. Lunæ enim, cum in augmento fuerit, auget humorem, cum vero in defectum venerit, humores ninuuntur, etc. Ludovicus Fidelis De mund, struct. libr. v, cap. 5, Lunæ, inquit, diversitate, incremento vel decremento, augentur vel minuuntur, impinguantur, vel marcescunt corpora inferiora, quod animantia bruta, aves ac pisces, illorumque medulla, imo et maris accesdecrescere. Nonnus Dionysiacon v, de selenete lapide Psellus de lapidibus : Vide Philippum Maussacum in notat. ad Plutarchum de flumin. in Hydaspe, et Cæsarem volum Neapolitanum De causis antipathiæ et sympathiæ rerum naturalium in fine. Et Rodulphus Goclenius in Morosophia Joannis Roberti pag. 171, et sequent., plura ex laudatis auctoribus congerit, de vi et efficacia lunæ in his inferioribus. Mirum item est quod in Herbarii cujusdain schedis legitur, lunariam herbam in summis Alpibus nasci prope fontes aut flumina, foliis parvulis, rotundis instar nummuli ad amaraci fere similitudinem, cæsii vel cærulei coloris, caule rubro, et odorato, radice crocea; lunariamque idcirco appellari, quod ad lunæ auctus, vel imminutiones crescere ac decrescere consueverit, totidemque folia habere dicitur, quot luna habêt dies. Ibid., lin. 42. lib. v, De part. animal., cap. 5, rationem augmenti tradit esse noctes tepidiores, quemadmodum et decrementi frigidiores; cum enim animalia hæc exsanguia, ut ostreæ, conchylia, et id generis alia sint frigidioris naturæ, frigore vexata calorem desiderant, cujus ope pleniora evadunt, propter enim lucem pleniorem noctes sunt tepidiores, et non quia
col. 871–872page 40 of 137
PG 18:871Οἱ γὰρ καθεύδοντες. Basilius, Δηλοῦσι δὲ οἱ καθευδοντες ὑπὸ σελήνην ὑγρά τητος περισσῆς τὰς τῆς κεφαλῆς εὐρυχωρίας πληρούμενοι, καὶ τὰ νεοσφαγῇ τῶν χρεῶν ταχὺ τρεπόμενα τῇ προσβολῇ τῆς σελήνης, καὶ ζώων ἐγκέφαλοι, καὶ τῶν θαλαττίων τὰ ὑγρότατα, καὶ αἱ τῶν δένδρων ἐνπεριῶνα:. Πάντα μὲν γὰρ ἃ δρᾷν πέφυκεν αμυδρά γίνεται, μηνοειδούς γενομένης αὐτῆς· ἅπαντα δὲ ἰσχυρὰ πεπληρωμένης, ὥστε καὶ τοὺς καρποὺς ἐν τῷδε πε παίνει καὶ αὐξάνει τάχιστα, καὶ τὰ νεκρὰ σώματα διασήπει, καὶ τοὺς ὑπὸ τὴν αὐγὴν αὐτῆς κοιμηθέντας, ἢ καὶ ἄλλως ἐπὶ πλέον διατρίψαντας, ὠχροὺς καὶ και ρηβαρικοὺς ἀπεργάζεται. Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ περί. Basilius, Καὶ τὰ περὶ τὸν ἀέρα δὲ πάθη ταῖς μεταβολαῖς ταύτης συνδιατίθεται, ὡς μαρτυροῦσιν ἡμῖν αἴ τε κατὰ τὴν νουμηνίαν πολλάκις ἀπὸ γαλήνης καὶ νηνεμίας αἰφνίδιοι ταραχαὶ νεφῶν κλονουμένων, καὶ συμπιπτόντων ἀλλήλοις. οι Εὐβοϊκοῦ κόλποιο παλινδίνητε θάλασσα, Πλαγκτόν ὕδωρ, ἰδίοις ρεύμασιν ἀντίπαλον Ἠελίῳ κὴν νυκτὶ τεταγμένον ἐς τρὶς ἄπιστον· Ναυσὶν ὅσον πέμπεις χεῦμα δανειζόμενον, Θαῦμα βίου θαμβῶ σε τὸ, μυρίον, οὐδὲ ματεύω Σὴν στάσιν. Αῤῥήτῳ ταῦτα μέμηλε φύσει. Καὶ γίνονται περὶ τοὺς εὐρίπους. Καὶ αἱ περὶ τοὺς εὐρίπους παλίβοιαι, καὶ ἡ περὶ τὸν λεγόμενον ὠκεανὸν ἄμπωτις, ἐν ταῖς περιόδοις τῆς σελήνης τεταγμένως επομένην ἐξεῦρον οἱ προσοικοῦντες. Οἱ μὲν γὰρ εὔριποι μεταρρέουσιν ἐφ' ἑκάτερα κατὰ τὰ λοιπὰ τῆς σελήνης, ἐν δὲ τῷ καιρῷ τῆς γενέσεως οὐδὲ τὸ βραχύτατον ἀτρεμοῦσιν, ἀλλ' ἐν σάλῳ καὶ ταλαντώσει διηνεκεί καθεστήκασιν, ἕως, ἐκφανεῖσα πάλιν, ἀκολουθίαν τινὰ τῇ παλιῤῥοία παράσχηται. 'Η δὲ ἑσπερία θάλασσα τὰς ἀμπώτεις ὑφίσταται, νῦν μὲν ὑπονοστοῦσα, πάλιν δὲ ἐπικλύζουσα, ὥσπερ ἀναπνοαῖς τῆς σελήνης ὑφελκομένη πρὸς τὸ ὀπίσω, καὶ πάλιν ταῖς ἀπ' αὐτ τῆς ἐκπνοίαις εἰς τὸ οἰκεῖον μέτρον προωθουμένης. Ευρίπους, vel εύριπος, Ἵνα δὲ ἡ θάλασσα ἑκατέρωθεν οὖσαν τὴν γῆν διαιρεῖ, τοῦτο θαλάσσης αὐλῶνα, καὶ εὐριπον, καὶ πορθμὸν δεῖ καλεῖν. Magis σβου Μιτυλήνη μεγάλη καὶ καλή· διείληπται γὰρ εὐρίποις, ὑπε:σρεούσης τῆς θαλάττης, καὶ κεκόσμηται γεφύραις ξεστοῦ καὶ λευκοῦ λίθου. Καὶ περὶ τὸν ὠκεανόν. De slu
sem, non quidem accessu, decessuque ut solem, A rhæum. Sita autem Pyrrha erat in occiduo Lesbi sed incremento, et decremento luminis. Luna enim plena calorem, quem reliquo tempore babet minus intensum, intendit; sicut et sol æstate plus calefacit, hieme minus. Col. 721, lin. 43. hom. 6 : Galenus lib. 11 De dieb. decretor., de luna : Omnia siquidem quæ facere nata est, ubi falcis figuram repræsentat, languida fiunt; valida omnia, cum plena fuerit. Quapropter et fruges tunc adauget, maturatque celerrime, mortua corpora in tabem dissolvit, somnoque sopitis sub ejus lumine, vel aliter diutius immoratis pallorem, et capitis dolorem conciliat. Ibid., lin. 46. latere C a Malia stadiis, ita referente Strabone lib. xııı; et mare inter Eubocam et Chalcidem, quod ponte duum jugerum jungebatur. Quod et aliis fuisse cominune satis manifestum est in historia, et quamvis Eustathius videatur refluxum maris in Euripis tantum aflirmare; tamen si recte ejus verba perpendantur, de universa totius maris mole, sive (ut ita dicam) barathro intelliguntur. Euriporum autem mentionem induxit, quod in illis præcipue fluxus iste cernatur. Et circa littora, ut inquit Plinius, magis quam in alto hi æquoris molus deprehenduntur. Qui quo manifestior oculis spectantium est, eo perplexior angit considerantium animos, el veritatem sensu patentem deturbat alque confundit. Quidam existimarunt, nocte, et interdiu reciproci æquoris fluxu æstuantem relabi septies. Seneca in Hercule Eizo : Euripus undas flectit instabiles vagas Septemque cursus fért et totidem refert. Dum lapsum Titan mergal Oceano jubar. Livius lib. xxv)i non assentitur huic sententiæ : Et fretum ipsum, inquit, Euripi non septies die, sicul fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti, nunc huc, nunc illue verso mari velut monte præcipiti devolutus torrens rapitur. Antiphilus Byzantius ejus reciprocationem Antholog. Epig. lib. 1, cap. 56, elegantissime expressit : Diu item quæsitum a philosophis, quanam ratione, et quo impellente mare accederet, rursusque recederet; eorum placita refert Plutarchus. Euripides in Iphigenia Taurica a ventis quibusdam illic flantibus ita rapi credit. Quid, si id idem fieri nulls flante aura compertum est? Aristotelem, quod rei hujus naturam invenire non posset, tædio animam ellasse perhibet Nanzianzenus, Justinus martyr in illius profundum se præcipitem dedisse, sicque demersum animum abjecisse. Communior tamen sententia et veritati magis consona videtur, quam se- 1bid. lin. 50. Basilius, hom. 6 : D cuti sunt nonnulli antiqui philosophi et viri pr est fretum seu ductus aquarum terram utraque parte adjacentem dividens. Cicero lib. v, De legibus: Ductus aquarum quos isti Nilos Euriposque vocant, quis cum viderit non irriseric? Pollux lib. 1x, cap. 1 : proprie tamen id nomen fuit impositum ad illa explicanda quæ moventur atque recurrunt, fluendo vel reduendo. Longus Pomen. 1 : Πόλις ἐστὶ Λέ- Propriissime tamen Euripus dicebatur apud veteres fretum Pyrstantissimi, sed etiam multi catholicæ Ecclesiæ Patres, et quam amplectitur noster Eustathius, lunam scilicet esse causam hujus motus, quomodo autem id flat, explicatur a philosophis in meteoris, et nos infra quædam dicemus. Ita sensere Ptolemaus, Cicero, Plinius, Strabo, Marsilius Ficinus, Levinus Lemnius, et alii. Idem placuit Ambrosio lib. 1v Hexaem., cap. 7, Basilio, hom. 6. . Ibid., lin. 51. maris, et ejus consideratione, et causa, et aliorum circa hoc opinionibus plura habes apud Franciscum Vallesium, De sacra philosophia, cap. 52, et adversus Eratosthenem, qui soli drwualiaç hujus causam esse volebat, et maris ejusdem aliam at-
col. 873–874page 41 of 137
PG 18:873αἰτιολόγητον
ni assurgentibus, fieri potest, ut in angustioribus ejus sinubus, modo non nimis arcte conclusis, aquæ præsente luna etiam aufugere ab ea videantur.
col. 875–876page 42 of 137
PG 18:875Καὶ ποταμοὺς ἵστησ' ἱεροὺς κελαδεινὰ ῥέοντας· Αστρα τε καὶ μήνης ἱερῆς ἐπέδησε κελεύθους. Α νόμενον. σε τὸ φαινόμενον, μήδ' ὅτι πηχυαῖος τοῖς ὁρῶσι δο κεῖ, τοσοῦτον αὐτὸν εἶναι λογίσῃ. Συναιρεῖσθαι γάρ πέφυκεν ἐν τοῖς μεγάλοις διαστήμασι τὰ μεγέθη τῶν δρωμένων, τῆς ὁρατικῆς δυνάμεως οὐκ ἐξαρκουμέ νης τὸν μεταξὺ τόπον διαπερᾷν, ἀλλ᾽ οἱονεὶ ἐνδαπανωμένης τῷ μέσῳ, καὶ κατὰ ὀλίγον αὐτῆς μέρος προσβαλλούσης τοῖς ὁρατοῖς. Μικρὰ οὖν ἡ ὄψις ἡμῶν γενομένη, μικρὰ ἐποίησε νομίζεσθαι τα δρώμενα, τὸ οἰκεῖον πάθος τοῖς ὁρατοῖς ἐπιφέρουσα. Ὥστε εί ψεύδεται ἡ ὄψις, ἄπιστον τὸ κριτήριον. Multi tamen τὸν περὶ τῆς ἐκλείψεως αὐτῆς ποιησώμεθα λόγον, ὅπως μὴ παραπλησίως τοῖς γραῖδίοις καὶ ἡμεῖς δοξάσωμεν, ὁπόταν ἐκλείπει ἡ σελήνη, ὅτι φαρμακίδες εἰσὶν αἱ καθαιροῦσαι αὐτήν. Μὴ γὰρ ἐξαπατάτω σε τὸ ςαιὭσπερ γὰρ εἴ τις. Basilius, Υπομνήσθητι δὲ τῶν οἰκείων παθῶν, καὶ παρὰ σεαυτοῦ ἕξεις τῶν λεγομένων τὴν πίστιν. Εξ ποτε ἀπὸ ἀκρωρείας μεγάλης πεδίον εἶδες πολύ τε καὶ ὕπτιον, ἡλίκα μέν σοι κατεφάνη τὰ ζεύγη, πη· λίκοι δὲ οἱ ἀρετῆρες αὐτοί; εἰ μὴ μυρμήκων τινά σοι παρέσχον φαντασίαν. Εἰ δὲ καὶ ἀπὸ σκοπιᾶς καὶ μέγα πέλαγος τετραμμένης τῇ θαλάσσῃ τὰς ἄψεις ἐπέβαλες, ἡλίκαι μέν σοι ἔδοξαν εἶναι τῶν νήσων αἱ μέγισται, πηλίκη δέ σοι κατεφάνη μία τῶν μυριοφόρων ὁλκάδων λευκοῖς ἱστίοις ὑπὲρ κυανῆς κομιζομένη θαλάσσης; εἰ μὴ πάσης περιστερᾶς μικροτέραν σοι παρέσχετο τὴν φαντασίαν. Ἐνδαπανηθεῖσα γάρ. Basilius, Διότι, καθάπερ ἔφην, ἐνδαπανηθεῖσα τῷ ἀέρι ἡ ὄψις, ἐξίτηλος γενομένη, πρὸς τὴν ἀκριβή κατάληψιν τῶν ὁρωμένων οὐκ ἐξαρχεῖ. Eadem raδιὰ τὸ τὴν κίνησιν μὴ διασκεδάννυσθαι εἰς ἀχανές, ἀλλ' εὐθυπορεῖν. Quibus Καὶ ὅτι παμμέγεθες. Basilius, Βούλει ἀπὸ μικρῶν τεκμηρίων λαβεῖν τοῦ μεγέθους αὐτῆς τὴν ἀπόδειξιν ; Αἱ κατὰ τὴν οἰκουμέν την πόλεις πλεῖστον ἀλλήλων ἀπῳκισμέναι κατὰ τὴν ἀνατολὴν τετραμμέναις ρυμοτομίαις ἐξ ἴσου πᾶσαι τὸ σεληναῖον φῶς ὑποδέχονται.
Tibullus, Eleg. 2, lib. 1 : Apollonius, Argon. lib. 11 :
Tunc ego crediderim vobis, et sidera, et amnes Posse Cyleæis ducere carminibus. Col. 794, lin. 4. Ibid., lin. 7. Καὶ ὁμοίως αὐτήν. Similia le-
Tibullus, Eleg. 2, lib. 1 : Apollonius, Argon. lib. 11 :
col. 877–878page 43 of 137
PG 18:8776: Ομοίως γὰρ αὐτῆς ἡ ἔνι τὰ πελάγια, τὰ αἰγιαλώδη, τὰ βύθια, τὰ πετρώδη, ἀπὸ τῶν ἰσημερινών τόπων ἀνατελλούσης, οι τε προσοικοῦντες τῇ κατεψυγμένῃ, καὶ ὑπὸ τὰς περι στροφὰς τῆς ἄρκτου κείμενοι μεταλαμβάνουσι, καὶ οἱ κατὰ τὰ κοῖλα τῆς μεσημβρίας τῆς διακεκαυμένης γείτονες· οἷς πᾶσι κατὰ τὸ πλάτος αντιπαρήκουσα, σαφεστάτην μαρτυρίαν τοῦ μεγέθους παρέχεται. 18. Καὶ εὐθέως ἡ μὲν θάλασσα. 7: "Ηλθε πρόσταγμα, καὶ εὐθὺς καὶ ποταμοὶ ἐνεργοί, καὶ λίμναι γόνιμοι, τῶν οἰκείων ἕκαστον αὐτῶν καὶ κατὰ φύσιν γενῶν· καὶ ἡ θά λασσα τὰ παντοδαπά γένη τῶν πλωτῶν ὧδινε, καὶ οὐδὲ ὅσον ἐν ἰλύσι καὶ τέλμασι τοῦ ὕδατος ἦν, οὐδὲ τοῦτο ἀργὸν οὐδὲ ἄμοιρον τῆς κατὰ τὴν κτίσιν συν τελείας ἀπέμεινε. τὰ ἀγελαῖα, τὰ σποραδικά, τὰ κήτη, τὰ ὑπέρογκα, τὰ λεπτότατα τῶν ἰχθύων. Τῇ γὰρ αὐτῇ δυνάμει καὶ τῷ ἴσῳ προστάγματι τό τε μέγα καὶ τὸ μικρὸν μεταλαγχάνει τοῦ εἶναι. 27. Τὰ ἀγελαῖα, τὰ σποραδικά. πολιτικά, σποραδικά. 28. Συγγένειαν πρὸς τὸ ὕδωρ. 7: Εξαγαγέτω τὰ ὕδατα. Εξείξεσι τὴν φυσικὴν τῶν νηκτῶν πρὸς τὸ ὕδωρ συγγένειαν· διὸ μικρὸν οἱ ἰχθύες χωρισθέντες τοῦ ὕδατος διαφθείρονται. Οὐδὲ γὰρ ἔχουσιν ἀναπνοήν, ὥστε ἕλκειν τὸν ἀέρα τοῦτον· ἀλλ᾽ ὅπερ τοῖς χερσαίοις ἐστὶν ἀὴρ, τοῦτα τῷ πλωτῷ γένει τὸ ὕδωρ. Τῶν γὰρ ἐναλίων. 7: Μάλιστα μὲν ἀμφίβια τὰ πολλὰ τούτων ἐστὶν οἷον φῶκαι, καὶ κροκόδειλοι, καὶ οἱ ποτάμιοι ἵπποι, καὶ βάτραχοι, καὶ καρκίνοι· ἀλλ᾽ οὖν προηγούμενον ἔχει τὸ νηκτικόν. Κήτη δὲ ἀμφίβια περὶ αὐτὴν γίνεσθαι, τὰ μὲν βουσί, τὰ δ᾽ ἵπποις, τὰ δ᾽ ἄλ λοις χερσαίοις εοικότα. αμφιβίους μασήσει ή τροφή διαῤῥέῃ ἔμελλε γάρ, εἰ μὴ ὀξέως 30. Η γὰρ τῶν βραγχείων. 7: Καὶ ἡ αἰτία δήλη, ὅτι ἡμῖν ὁ πνεύμων ἔγω δ κειται ἀραιὸν καὶ πολύπορον σπλάγχνον, δ διὰ τῆς τοῦ θώρακος υιαστολῆς τὸν ἀέρα δεχόμενον, τὸ ἔν δον ἡμῶν θερμὸν διαῤῥιπίζει, καὶ ἀναψύχει. Ἐκεί νοις δὲ ἡ τῶν βραγχίων διαστολὴ καὶ ἐπίπτυξις δεχο μένων τὸ ὕδωρ καὶ διῖέντων τὸν τῆς ἀναπνοῆς λόγον αναπληροί. 'Αλιευτ. Τὰ δὲ ζωοτόκα. Εξαγαγέτω τὰ ὕδατα έρπετά. Ἐν τούτοις τοῖς μια κροῖς ῥήματι τί παρεῖται γένος; τί οὐκ ἐμπεριείληπται τῷ προστάγματι τῆς δημιουργίας; Οὐ τὰ ζωοτοκοῦντα, οἷον φῶκαι, καὶ δελφίνες, καὶ νάρκαι, καὶ τὰ ὅμοια τούτοις τὰ σελάχη λεγόμενα; οὐ τὰ ὠου τόκα, ἅπερ ἐστὶ πάντα σχεδὸν τῶν ἰχθύων τὰ γένη; οὐχ ὅσα φολιδωτά, οὐχ οἷς ἐστι πτερύγια, καὶ οἷς μή ἐστιν; 25. Μόνον δὲ προσέταξεν. 7: Εξαγαγέτω τὰ ὕδατα ερπετά. Εν τούτοις Καὶ γὰρ καὶ νεπόδεσσι παλίῤῥους ἕλκεται ἀήρ. 53. Οὐδὲ παρ' αὐτοῖς ἐξ ἡμισείας. Βο 7: Οὐδὲν παρὰ τοῖς ἰχθύσιν ἐξ ἡμισείας πλισται τοῖς ὁδοῦσιν, ὡς βοῦς παρ' ἡμῖν καὶ πρό βατον. Οὐδὲ γὰρ μηρυκάζει τι παρ' αὐτοῖς, εἰ μὴ τὸν σκάρον μόνον ἱστοροῦσί τινες. Πάντα δὲ ὀξυτάται; ἀκμαῖς ὀδόντων καταπεπύκνωται, ἵνα μὴ τῇ χρονία κατατεμνομένη τῇ γαστρὶ παρεπέμπετο, ἐν τῇ λεπτοποιήσει διαφορεῖσθαι τοῦ ὕδατος. δ' ἰχθύες πάντες εἰσὶ καρχαρόδοντες, πλὴν τοῦ ἑνὸς τοῦ καλουμένου σκάρου. Πολλοὶ δ᾽ ἔχουσι καὶ ἐν ταῖς γλώτταις ὁδόντας καὶ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Τούτου δ' απ τιον ὅτι ἀναγκαῖον ἐν ὑγροῖς οὖσι παρεισδέχεσθαι τὸ ὑγρὸν ἅμα τῇ τροφῇ, καὶ τοῦτο ταχέως ἐκπέμπειν. Οὐ γὰρ ἐνδέχεται λεαίνοντας διατρίβειν· εἰσρέει γὰρ τὸ ὑγρὸν ἐν τῇ κοιλίᾳ· διὰ τοῦτο πάντες εἰσὶν ὀξεῖς πρὸς τὴν διαίρεσιν· πάλιν καὶ πολλοὶ, καὶ πολ λαχῆ, ἵνα ἀντὶ τοῦ λεαίνειν εἰς πολλὰ κερματίζωσι τῷ πλήθει. Γαμψοὶ δὲ διὰ τὸ τὴν ἀλκὴν σχεδὸν ἅπασαν
guntur apud Basilium, hom. Ibid., lin. Ba silius, hom. Ibid., lin. Cice ro, Tuscul. v, Congregata el solivaga. Theodorus Gaza, Gregalia et incivilia; nam et Aristoteles do cel 1 De hist. anim., cap. 1, ex gregalibus, quen admodum et ex solitariis quædam esse civilia, quædam Ibid., lin. Basi lius, hom. Ibid., lin. 19. Basilius, hom. Plimius, lib. xxxi, cap. 11: Jam canicula, dramones, coruutæ, gladii, serre com munesque mari, terræ, amni bippopotami, crọco d.li: et amui tantum, ac mari, thymni, thymnides, situri, coracini, percæ; et lib. 1x, cap. 3, de In dici maris belluis sermonem habens: Exeunt, ait, et pecori similes belluæ ibi in terram, pastæque ra dices fructuum remeant, et quædam equorum, asino rum, taurorum capitibus quæ depascuntur sata. Vide Plinium lib. 1x, cap. 19, et cap. 57, et Athenæum, lib. viii, pag. 248. Onesicritus, apud Strabonem, c. 15, narrat circa Taprobanem India belluas marinas ancipites vitæ nasci, alias bobus similes, alias equis, alias variis animalibus terrestribus. Ambrosius item lib. v Hex Quin etiam cum pleraque pedes habeant, et am bulandi usum, eo quod sint amphibia, quæ vel in aquis, vel in terra vivunt, etc. Varro, iv De lingua Latina Græci ea quæ in aqua et in terra possunt vivere vo cant emphibia. Columella, lib. vii, cap. 12: Venio nunc ad eas aves quas Graci vocant, quia non tantum lerrestria, sed aquatilia quoque deside rant pabula; nec magis kumo quam stagno consue runt: ejusque generis anser præcipue rusticis gratus est. Hæc Cicero vocavit ancipites bestias, lib. 1 De nal. deorum: Bestiarum autem terrenæ sunt aliæ, partim aquatiles, aliæ quasi ancipites in utraque sede viventes. Ibid., lin. Basilius, hom. Hoc idem sentit Aristoteles, ut De part anim., cap. 6, dum ait, piscium nullum habere pulmonem, sed pro eo branchias obtinere; aqua enim pisces refrigerantur, ut aere que spirant. Et lib. iv, cap. 1, pisces pulmone carere, et branchias vice pulmonis sortiri. Ambrosius, lib. v Hexaem., cap. 4, item ait, quod ca:eris animantibus est aer, hoc piscibus esse aquam, extra quam vivere ne queunt sicut intercluso spiritus commeatu animalia emori necesse est. Oppianus 11 Ibid., lin. 23. Basilius, hom.7 Ibid., lin. Basilius, hom. De hac quæstione Plinius, lib. x, cap. 7, et Caelius Rhodiginus, lib. iv, cap. 15. Ibid., lin. silius, hom. Aristoteles hor idem, nec ejusdem causam eamdem cum hoc nostri auctore reddit, lib. u De part. anim., c. 1: 0
col. 879–880page 44 of 137
PG 18:879Καὶ σκάρον, ὃς δὴ μοῦνος ἐν ἰσχθύσι πᾶσιν μηρυκᾶται καὶ πάντα τὰ προσπίπτοντα ιχθύδια Μηρυκάζουσι δὲ καὶ τῶν ἀμφοδόντων ἔνια, οἵ τε μύες οἱ Ποντικοὶ, καὶ οἱ ἰχθύες, καὶ ὃν καλοῦσιν ἔνιοι ἀπὸ τοῦ ἔργου Μήρυκα. Δαινύμενος, μήλοισιν ἀναπτύων Ισα φορβήν. ἃ δὴ μηρυκᾶται. τῷ ὕδατι ἀρκοῦνται. Αλληλοφάγοι δὲ τῶν ἰχθύων οἱ
autoiç dià TOUτwy sivat. Plinius, lib. xi, cap. 37, A autem sit hoc µnpuxále optime explicat Oppia. sua ab Aristotele mutuatus, in causa tamen tradenda ab eo discrepat, convenit cum Eustathio. Piscium omnibus serrati, præter scarum: huic uni aquatilium plani. Cæterum multis eorum in lingua, et toto ore ut turba vulnerum molliant, quæ attritu subigere non queant. Multis et in palato, atque etiam in cauda. Præterea in os vergentes, ne excidant ubi nullum habentibus retinendi adminiculum. Ibid., lin. 37. Mŋpvnášet dé ovder ållo. Basilius, hom. 7, Aristot. 1 De hist. anim., cap. 17, et lib. vi, cap. 2. Idem, 111 De part. animal., 14 et alibi. Plinius, lib. x, cap. 17: Solus piscium dicitur ruminare, herbisque vesci, non aliis piscibus, mari Carpathio maxime frequens. Etsi Horus Apollo B aliter sentiat, ait enim hunc omnes occursantes pisciculos devorare. tobiet. Vide Ælianum De histor. anim., lib. 1, c. 2, lib. 11, cap. 54, lib. x11, cap. 42; Ambrosium Hexaem. lib. v, cap. 5; Athenæum lib. VII; Macrobium, Saturn., cap. 16; Isidorus lib. xtt, cap. 6, escarum vocat : Escarus, inquit, dictus eo quod solus escam ruminare perhibetur. Denique alii pisces non ruminant. Idem tamen scribunt Arist. 1x Hist. anim., cap. ult., de quodam pisce, qui µhpuč vocatur, qui an unus cum scaro non est præsentis negotii. Illud sane ridiculum est, a Rittershusio, murem ponticum inter pisces adnumerari notis in Oppian. 'Alɛvt. l. 1, vers. 134, Aristotelis verbis male intellectis decepto. Dicto enim loco ait Aristoteles : postquam determinaverat animalia, quæ superiore ordine dentium carent, ruminare ut boves, oves, capræ et alia, dubium adhuc remanebat, an ex dentatis utrinque sit animal aliquod ruminans, et respondendo ait esse nonnulla, ut mures Pontici, et pisces, et qui ob eam rem ruminalis a quibusdam appellatur. Ita enim locus ille vertendus erat, Quæ verba, quamvis ita legantur ab omnibus, corrupta esse minime dubitarim, vel certe Aristotelis maxima deprehenderetur inscitia. Quomodo enim pisces ruminant, cum inter eos D solus scarus id faciat. Et si iste µŕpvž piscis est, cum inter pisces includatur frustra fit ejus mentio; si non piscis, quare muribus Ponticis non conjunxit. Sed sinamus hæc. Certe ex his verbis nunquam murem Ponticum esse piscem deprehendemus, cum eum Aristoteles a piscibus separatum, et tanquam quid diversum ab illis in Historia refeat. Præterea Aristoteles libr. v De histor. aninal., capit. 17, scribit murem Ponticum album, sicuti et glires in arboribus conditos latitare hieme. Confirmat Plinius libr. vin, capit. 37; et Ælianus De histor, animal. libr. vı, capit. 41, in montem more exercitus acie instructa decedere narrat quæ nullus de piscibus, nisi somnians affirmaret. Quid Ibid. lin. 58. hom. 7 : ǎyovtal yaσtépa toū tedevtalov. De piscium generibus, differentiis, proprietatibus, ac cibis, plura Aristoteles, Plinius, Ælianus, Conradus Gesnerus, Achilles Aldrovandus, et alii. Ibid., lin. 42. 'O лpiwr zτépvraç. Hæc eadema ita narrat Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18: Serra, marina scilicet bellua, quæ cum prolixas habeat pennas, mox ut viderit navem velificantem, alarum et ipsa præcincta remigiis contendit velificare post navem. Sed vix per quadraginta stadia in hujus certaminis labore persistens deficit, et sic defessa alas inter discrimina marina deponit, fluctu itaque volante compellitur, et ad locum unde remigrare cœ- pèrat, iterum relabitur. Serræ piscis meminit et Plinius libr. xxx11 Natur. histor., capit. 11. Sed dubium est, an de hoc intelligat, cum nec in explicanda serræ piscis natura convenjant auctores. Ibid., lin. 50. silius, hon. 7 :
ἀναύδοις Οὗτος γὰρ μόνος τῶν ἰχθύων Φθέγγεται ἱκμαλέην λαλαγὴν, καὶ μοῦνος ἔδω *Αψοῤῥον προΐησιν ἀνὰ στόμα δεύτερον αὖθις Μόνος ὁ θαλάσσιος σκάρος τὴν τροφὴν ἀναπολεί ὥσπερ καὶ τὰ βλήχοντα, μὲν διαμασσώμενα τὴν τροφὴν ζωοτοκεί, τὰ δὲ και διαμασσᾶσθαι την τροφήν, aliud μηρυκᾷν, aliud Εστι δὲ καὶ ἡ τροφή. Basilius, Τροφὴ δὲ ἰχθύων ἄλλοις ἄλλη κατὰ γένος διωρισμένη. Οἱ μὲν γὰρ ἐλύϊ τρέφονται, οἱ δὲ τοῖς φυχίοις, ἄλλοι δὲ ταῖς βοτάναις ταῖς ἐντρεφομέναις πλεῖστοι· καὶ ὁ μικρότερος παρ' ἐκείνοις βρῶμά ἐστι τοῦ μείζονος. Κάν ποτε συμβῇ τὸν τοῦ ἐλάττονος κρατήσαντα ἑτέρου γενέσθαι θήραμα, ὑπὸ τὴν μίαν Τὸ δὲ κῆτος ὃ καλεῖται μέν. ΒΑλλ' ἐπειδὴ τοῖς μεγίστοις όρεσι τῷ ὄγκῳ τοῦ σώματος παρισάζεται, ἅγε καὶ νήσων πολ λάκις φαντασίαν παρέχεται, ἐπειδάν ποτε ἐπὶ τὴν ἄκραν ἐπιφάνειαν τοῦ ὕδατος ανανήχηται· ταῦτα
autoiç dià TOUτwy sivat. Plinius, lib. xi, cap. 37, A autem sit hoc µnpuxále optime explicat Oppia. sua ab Aristotele mutuatus, in causa tamen tradenda ab eo discrepat, convenit cum Eustathio. Piscium omnibus serrati, præter scarum: huic uni aquatilium plani. Cæterum multis eorum in lingua, et toto ore ut turba vulnerum molliant, quæ attritu subigere non queant. Multis et in palato, atque etiam in cauda. Præterea in os vergentes, ne excidant ubi nullum habentibus retinendi adminiculum. Ibid., lin. 37. Mŋpvnášet dé ovder ållo. Basilius, hom. 7, Aristot. 1 De hist. anim., cap. 17, et lib. vi, cap. 2. Idem, 111 De part. animal., 14 et alibi. Plinius, lib. x, cap. 17: Solus piscium dicitur ruminare, herbisque vesci, non aliis piscibus, mari Carpathio maxime frequens. Etsi Horus Apollo B aliter sentiat, ait enim hunc omnes occursantes pisciculos devorare. tobiet. Vide Ælianum De histor. anim., lib. 1, c. 2, lib. 11, cap. 54, lib. x11, cap. 42; Ambrosium Hexaem. lib. v, cap. 5; Athenæum lib. VII; Macrobium, Saturn., cap. 16; Isidorus lib. xtt, cap. 6, escarum vocat : Escarus, inquit, dictus eo quod solus escam ruminare perhibetur. Denique alii pisces non ruminant. Idem tamen scribunt Arist. 1x Hist. anim., cap. ult., de quodam pisce, qui µhpuč vocatur, qui an unus cum scaro non est præsentis negotii. Illud sane ridiculum est, a Rittershusio, murem ponticum inter pisces adnumerari notis in Oppian. 'Alɛvt. l. 1, vers. 134, Aristotelis verbis male intellectis decepto. Dicto enim loco ait Aristoteles : postquam determinaverat animalia, quæ superiore ordine dentium carent, ruminare ut boves, oves, capræ et alia, dubium adhuc remanebat, an ex dentatis utrinque sit animal aliquod ruminans, et respondendo ait esse nonnulla, ut mures Pontici, et pisces, et qui ob eam rem ruminalis a quibusdam appellatur. Ita enim locus ille vertendus erat, Quæ verba, quamvis ita legantur ab omnibus, corrupta esse minime dubitarim, vel certe Aristotelis maxima deprehenderetur inscitia. Quomodo enim pisces ruminant, cum inter eos D solus scarus id faciat. Et si iste µŕpvž piscis est, cum inter pisces includatur frustra fit ejus mentio; si non piscis, quare muribus Ponticis non conjunxit. Sed sinamus hæc. Certe ex his verbis nunquam murem Ponticum esse piscem deprehendemus, cum eum Aristoteles a piscibus separatum, et tanquam quid diversum ab illis in Historia refeat. Præterea Aristoteles libr. v De histor. aninal., capit. 17, scribit murem Ponticum album, sicuti et glires in arboribus conditos latitare hieme. Confirmat Plinius libr. vin, capit. 37; et Ælianus De histor, animal. libr. vı, capit. 41, in montem more exercitus acie instructa decedere narrat quæ nullus de piscibus, nisi somnians affirmaret. Quid Ibid. lin. 58. hom. 7 : ǎyovtal yaσtépa toū tedevtalov. De piscium generibus, differentiis, proprietatibus, ac cibis, plura Aristoteles, Plinius, Ælianus, Conradus Gesnerus, Achilles Aldrovandus, et alii. Ibid., lin. 42. 'O лpiwr zτépvraç. Hæc eadema ita narrat Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18: Serra, marina scilicet bellua, quæ cum prolixas habeat pennas, mox ut viderit navem velificantem, alarum et ipsa præcincta remigiis contendit velificare post navem. Sed vix per quadraginta stadia in hujus certaminis labore persistens deficit, et sic defessa alas inter discrimina marina deponit, fluctu itaque volante compellitur, et ad locum unde remigrare cœ- pèrat, iterum relabitur. Serræ piscis meminit et Plinius libr. xxx11 Natur. histor., capit. 11. Sed dubium est, an de hoc intelligat, cum nec in explicanda serræ piscis natura convenjant auctores. Ibid., lin. 50. silius, hon. 7 :
col. 881–882page 45 of 137
PG 18:881ἀκτῖνα τοῦ ἡλίου τὰς πτύχας ἑαυτοῦ διαπλώσαντα, τότε δὴ λάθρα ψηφίδα παρεμβαλών διακωλύει την σύμπτυξιν καὶ εὑρίσκεται τὸ λείπον τῆς δυνάμεως διὰ τῆς ἐπινοίας περιεχόμενος. Αλιευτ. 14. Ὁ δὲ ἐχῖνος προγινώσκει. 7: "Ηκουσα ἐγὼ τῶν παραλίων τινὸς, ὅτι ὁ θαλάσσιος ἐχῖνος, τὸ μικρὸν παντελῶς καὶ εὐκαταφρόνητον ζῶον, διδάσκαλος πολλάκις γαλήνης καὶ κλύδωνος τοῖς πλέουσι γίνεται, ὃς ὅταν προΐδῃ ταρα χὴν ἐξ ἀνέμων ψηφίδα τινα ὑπελθὼν γενναίαν, ἐπ' αὐτῆς ὥσπερ ἐπ' ἀγκύρας σαλεύει κατεχόμενος τῷ βάρει, πρὸς τὸ μὴ ῥᾳδίως τοῖς κύμασιν ἀποσύρεσθαι. Αλιευτικ., μέντοι, τηλικαῦτα ὄντα, οὐ περὶ ἀκτάς, οὐδὲ περὶ χωρίοις μεθ' ἡδονῆς διαθαλπόμενον, καὶ πρὸς τὴν αἰγιαλοὺς διατρίβει, ἀλλὰ τὸ ᾿Ατλαντικόν λεγόμενον πέλαγος ἐνοικεῖ. ΧVΙΙ, Θεοκλῆς δὲ ἐν τῇ δ' περὶ τὴν Σύρτιν λέγει γίνεσθαι κήτη τριήρων μείζονα. Περὶ δὲ τὴν Γεδρωσίαν χώραν (ἔστι δὲ μοίρα τῆς γῆς τῆς Ινδικῆς οὐκ άδοξος) Ονησίκριτος λέγει, καὶ Ὀρθαγόρας, γίνεσθαι κήτη ήμισυ ἔχοντα σταδίου τὸ μῆκος, πλάτος δὲ κατὰ λόγον τοῦ μήκους, καὶ τοῦτο δηλονότι. Τοσαύτην δέ φασιν ἔχειν δύναμιν αὐτὰ, ὡς πολλάκις, ὅταν ἀναφ σήσῃ τοῖς μυκτήρσιν, ἐς τοσοῦτον ἀναῤῥίπτειν τῆς θα λάττης τὸ κλυδώνιον, ὡς δοκεῖν τοῖς ἀμαθέσι καὶ ἀπείροις πρηστῆρας εἶναι ταῦτα. Ει 18, αμφίβια και Αλιευτ. 725, 7. Τῷ δὲ καρκίνῳ ἡ σάρξ. 7: Ο καρκίνος τῆς σαρκὸς ἐπιθυμεῖ τοῦ ὀστρέου. Αλλά δυσάλωτος ἡ ἄγρα αὐτῷ διὰ τὴν περι βολὴν τοῦ ὀστράκου γίνεται. ᾿Αῤῥαγεῖ γὰρ ἐρκίῳ τὸ ἁπαλὸν τῆς σαρκὸς ἡ φύσις κατησφαλίσατο. Διὸ καὶ ὀπρακόδερμον προσηγόρευται. Καὶ ἐπειδὴ δύο κοιλότητες ἀκριβῶς ἀλλήλαις προσηρμοσμέναι τὸ ἔστρεον περιπτύσσονται, ἀναγκαίως ἄπρακτοί εἰσιν αἱ χηλαί τοῦ καρκίνου. Τί οὖν ποιεῖ; Οταν ἴδῃ ἐν ἀπηνέμοις ο Εστι καὶ ὀξυνόμοισι νόος, καὶ μῆτις ἐχίνοις, Οι τ' ἀνέμων ἴσασι βίας, ζαμενείς τε θυέλλας Ορνυμένας, νώτοισι δ' ἀνοχλίζουσιν ἕκαστος Λάαν, ὅσον βαρύθοντα περὶ σφετέροισιν ἀκάνθαις Ρηϊδίως φορέοιεν, ἵν᾽ ἀντία κύματος ὁρμῇ Βριθόμενοι μίμνωσι. Τὸ γὰρ τρομέουσι μάλιστα, Μὴ σφας ἐπὶ πόνεσσι κυκώμενον οίδμα κυλίσση. 'Ο δὲ πολύπους. 7: Οὐκ ἂν παρέλθοιμι τὸ τοῦ πολύποδος δολερόν, καὶ ἐπίκλοπον, ὃς ὁποίᾳ ποτ' ἂν ἑκάστοτε πέτρα περιπλακῇ, τὴν ἐκείνης ὑπέρχεται χρόαν· ὥστε τοὺς πολλοὺς τῶν ἰχθύων απροόπτως νηχομένους τῷ που λύποδι περιπίπτειν, ὡς τῇ πέτρα δῆθεν, καὶ ἕτοιμον γίνεσθαι θήραμα τῷ πανούργῳ. Περὶ μέθης Εἰς αὐτόν 'Αλιευτ. Μήδ' ὡς πετροφνὴς πολύπους κατὰ χῶρον ἀμεί βου. Πᾶσιν δ' ἄπλοος ἴσθι, τὰ δ᾽ ἐκ ψυχῆς ἀγόρευε. Καὶ τὸν πετραῖον πλεκτάναις ἀναίμοσι στυγῶ μεταλλακτῆρα πολύπουν χροός. Περὶ πολυφιλίας Περὶ τῶν μεταβαλλόντων τὰς χρόας
Εadem habet Am brosius, lib. v, cap. 8; Isidorus lib. x11, cap. 6. Disertissime item hæc omnia Oppianus 11. Consule Plutarchum et Plinium, et Petrum Damia num lib. 11, epist. 18. Ibid., lin. Basi lius, hom. Similia scribit Ambrosius hom. 5, capit. 9; Phile in lambis.; Aristoteles v De generat. animal. cap 3; Ælianus De histor. animal., libr. vi, capit. 53: Plutarchus in Dialogo, Utrum prudentiora sint terrestria, an aquatilia; et Plinius libr. 1x, capit. 31. Tradunt sævitiam maris præsagire eos, corre plisque operari lapillis, mobilitatem pondere stabi lientes. Nolunt volutatione spinas alterere: quod ubi videre nautici, statim pluribus anchoris navigia infre nant. Oppianus, libr. ut Petrus Damianus, lib. ut, epist. 18: Cetus et ille marinus nobis in memoriam revo catur: qui nimirum super enorme corpus sabulum portat, ac terga sua super undas elevat, ut tanquam insula fluctus marinos excedat. Hanc igitur incuncian ter insulam esse credentes remiges, applicant, paxillos figunt, navim sistunt, foros instruunt; sed bellua mox ut ignis sentil ardorem, illico mergitur in profundum, et navem simul ac nautas vorat ferale naufragium. Nam et Gerardus noster videlicèt monachus retulit in Normandiæ littoribus captam se vidisse balænam de cujus linguæ carnibus quatuordecim agmarii sunt non leviter onerati. Plinius, lib. xxxit, capit. 1 Cetos sexcentorum pedum longitudinis et trecentorum sexaginta latitudinis in flumen Arabiæ intrasse, pinguique ejus negotiatores, et omnium piscium adipe camelos perungere in eo situ, ut asilos ab his fugent odore. De cetorum generibus, et eorum naturis et proprietate Æliauus, lib. 11, De histor. anim., cap. 43; lib. ix, cap. 49; lib. xvi, cap. 13; lib. cap. 6; ex opinione Onesicriti, Orthagoræ et Theoclis lib. xvΙ, cap. varias cetorum formas et figuras monstrosas per currit, vultque esse, et noctu segetes et herbas in terra depasci instar aliorum animalium, crepusculo vero matutino in mare redire, mersas que abdi. His non dissimilia refert Theodoretus, et lib. Histor. septentr., cap. 44, Olaus Magnus commemorat. De eorum magnitudine et piscatione elegantissime Oppianus lib. v. Hebræi ba lænas duas tantum creatas esse dicunt, ne si plures essent, pisces omnes devorarent, et naves omnes absorberent, scilicet feminam, quam Deus occidit, et reservat justis ad epulandum tempore Mes siæ, et masculum quem reservat ut cum eo certis horis ludat singulis diebus, ut psalm. cui: Draco iste quem formasti ad illudendum ei, Hebræus, ut ludas cum eo. Hanc fabellam sumpserunt ex libr. ¡v Esdra, cap. vi, uti refert Lyranus, et Abulensis. Col. lin. Basi lius, hom. Ibid., lin. 17. Basilius, hom. Polypodem ad simi litudinem loci colorem mutare cum iisdem scribunt Aristoteles, De histor. animal., libr. ix, cap. 37; Plutarchus, Quæst. natur. 19; Plinius, libr. 1x, cap. 29; Philo Nazianzenus, hom. et carm. Clemens Alexandrinus, lib. 111 Pada gogi, capit. 11; Lucianus, De saltatione; et Dialogo Menelai et Protei; Ambrosius, lib. v Hexaem., capit. 8; Nonnus, Dionysiacon. primo; Ælianus, Variar. histor. libr. 1, capit. 1; Phile in Iambis; Oppianus 11, Phocylides lon apud Athenæum Plutarchus ex Theognide, Theophrastus, lib. Petrus Damianus, libr. ut, epist. 18: Ludovi cus Fidelis, De struct, mund., libr. vi, cap. 5; Ovi dius Halicut.
col. 883–884page 46 of 137
PG 18:883Α τοῖς χωρίοις περὶ ἃ συναθροίζεται. Plinius lo Ἡ δὲ σελήνη οὐχ οὕτω. De variis Χρόνον δὲ ἥλιος καί. De tempore, Τὸ δὲ ἔστωσαν εἰς σημεῖα. NonἈχλὺς γὰρ τὸ ἀέρι. Basilius, Ἐπειδὰν γὰρ δι' αχλύος ἡ ἀναφορὰ γένηται τοῦ ἡλίου, ἀμαυροῦνται μὲν αἱ ἀκτῖνες, ἀνθρακώδης δὲ καὶ ὕφαιμος τὴν χρόαν ὁρᾶται, τῆς παχύτητος τοῦ ἀέρος ταύτην ἐμποιούσης τὴν φαντασίαν ταῖς ὄψεσι. Μὴ διαχυθεὶς δὲ ὑπὸ τῆς ἀκτῖνος ὁ πεπυκνωμένος τέως καὶ συνεστὼς ἀὴρ, δῆλός ἐστι διὰ τὴν ἀπόρ ῥοιαν τῶν ἐκ τῆς γῆς ἀτμῶν κρατηθῆναι μὴ δυνη θεὶς, ἀλλὰ τῷ πλεονασμῷ τοῦ ὑγροῦ χειμῶνα ἐπάξων σημείων. δὲ, ἀνατέλλων καὶ μελαινόμενος, όμβρους δηλοῖ. Καὶ ἀνατέλλοντος δὲ τοῦ ἡλίου, ἐὰν παρὰ τὰς ἀκτῖνας σκοτεινὸν νέφος φανῇ, όμβρον δηλοῖ. Δυόμενος δὲ ὁ ἥλιος, ἐὰν κατὰ τὸ ἀριστερὸν μέρος νέφος μέλαν ἔχῃ πλησίον, εὐθέως όμβρον προσδοκἂν βρονταὶ δὲ καὶ ἀστραπαί ὅθεν γίνονται, ἐκεῖθεν τὸν χειμῶνα δη λοῦσι. Ὅταν δὲ αἱ λεγόμεναι άλως. ΒΚαὶ τῷ ἡλίῳ δὲ ὅταν αἱ λεγόμεναι ὅλως περιγραφῶσιν, ἡ ὕδατος αερίου πλῆθος, ἢ πνευμάτων βιαίων κίνησιν. ἀποφαίνουσιν· ἢ καὶ οὓς ὀνο μάζουσιν ἀνθηλίους, όταν συμπεριτρέχωσι τῇ τοῦ ἡλίου φορά, συμπτωμάτων τινῶν ἀερίων σημεία για νονται. Ὥσπερ οὖν καὶ αἱ ῥάβδοι, αἱ κατὰ τὴν χρόαν τῆς ἴριδος εἰς ὀρθὸν τοῖς νέφεσιν εμφαινόμεναι, ε όρους, ἢ χειμῶνας ἐξαισίους, ἢ ὅλως τὴν ἐπὶ πλεῖστον μεταβολὴν τοῦ ἀέρος ἐνδείκνυνται. Aratus : Οὐδὲ μὲν ἠελίου σχεδόθεν μελανοῦσαι αλωαί Εὔδιοι, ἀσσότεραι δὲ καὶ ἀστεμές μελανείσαι Μᾶλλον χειμέριαι. Δύο δ' ἂν χαλεπώτεραι εἶεν. Εἰ δέ κέ μιν περὶ πᾶσαν ἀλωαὶ κυκλώσονται, Η τρεῖς ἠὲ δύο περικείμεναι, ἠὲ μί' εἴη, Τῇ μὲν τῇ ἀνέμοιο γαληναίης τε δοκεύειν Ρηγνυμένη ἀνέμοιο· μαραινομένη δὲ γαλήνης, Ταὶ δύο δ' ἂν χειμῶνι περιτροχάριτο σελήνη. Μείζονα δ᾽ ἂν χειμῶνα φέρει τριέλικτος ἀλωὴ Καὶ μᾶλλον μελανεῦσαι, καὶ εἰ ῥηγνοίατο μᾶλλον. Ἐπὰν δὲ καὶ οἱ καλούμενοι. Σκέπτεο δ' ἢ ἀνιόντος, ἢ αὐτίκα δυομένοιο Εἴ που οἱ νεπέων τὰ παρήλια κικλήσκονται. Η νότου, ἠὲ βορῆος ἐρεύθεται ἢ ἑκάτερθεν, Μὴ δ' οὕτω σκοπιὴν ταύτην ἀμινῆνα φυλάσσειν Οὐ γὰρ ὅτ' ἀμφοτέρωθεν ὁμοῦ περὶ μέσσον ἔχωσιν Ἠέλιον κεῖναι νεφέλαι σχεδόν Ὠκεανοῖο,
lib. iv Hexaem., cap. 1; Gregorium Nazianzenum De nova Dominica, et orat. 11, De theologia; Joannem Jovianum Pontanum Urania lib. r; Augustinum Eugubinum, Cosmop. cap. 1. Col. 720, lin. 13. lunæ mutationibus supra nescio quæ diximus. Quidam augmentum lunæ flammæ incremento tribuere, quæ ordine paulatim cresceret, donec plena reddatur, rursumque eodem pacto decrescere, donec in conjunctione prorsus exstinguatur, id quod etiam de inenstrua occultatione Xenophanes asserebat. Ibid., lin. 16. ejus natura et aliis ad tempus spectantibus plura philosophi in physicis. Ibid., lin. 22. nulli verba hæc astrologiæ quam vocant judiciariam, et pondus addere et auctoritatem præsumunt, et illam scientiam, si quæ est a Deo, ab ipso statim mundi exordio, hoc testimonio corroboratam, quin et mortalibus ad eam aucupandam, et sudoribus, et vigiliis propositam gloriantur. Inquiunt enim, in ipsa siderum positione et aspectu, veluti in tabula quadam cerni omnia, quæ usquam mundo huic inferiori eventura sunt, omni dubietate ac incertitudine sublata. Verum hæc sententia quam habeat validitatem et robur, et quibus nitatur fundamentis ac rationibus alii ante nos satis accurate tradiderunt, nec ratio nostræ scriptionis id poscit ut et nos eadem repetamus; rerum eventus, quæ sit hæc vanitas, quotidie etiam nolentibus demonstrat. Basilius in hunc locum acriter contra hosce astrologos invehitur. Chrysostomus, et Gregorius Ma gnus in 11 cap. Matthæi, Augustinus lib. 11, super Genes. cd litteram, c. 17, et lib. 11, De doctrina Christiana, cap. 21, et alibi; Eusebius De præparatione Evangel. lib. xv, cap. 4; et lib. vi, cap. 9. Quin et ingenti voluminum copia contra eos scripserunt Diodorus, Tarsensis episcopus, referente Photio in Bibliotheca, et Bardesanes Syrus eo dialogo quem, rogatu amicorum, de fato, et adversus Chaldæos conscripsit, ut memorat Eusebius lib. vi, De præparal. Evang., cap. 8, et ex recentioribus Joannes Picus duodecim libris et alii. Plerique cum nostro Eustathio verba hæc pertinere existimant ad signa naturalium effectuum, serenitatis, D pluvia, ventorum, sterilitatis, sanitatis, morborum, serendi, secandi, navigandi, et medicandi, de quibus lib. xvult, cap. 35, copiose Plinius, collector Georgicorum, Aratus et alii; et nos nonnulla ex illis excerpere conabimur. Ibid., lin. 23. hom. 6, dicto Cum orientis atque occidentis radii rubent coire pluvias. Cum oriente radii non illustres eminebunt, quamvis circumdati nube non sint, pluviam portendunt. Si ante exortum nubes globabuntur hiemem asperam denuntiabunt; si nubes solem circumcludent, quanto minus luminis relinquetur, tanto turbulentior tempestas erit; si vero etiam. duplex orbis fuerit eo atrocior. Quod si in exortu fiet ita ut rubescant nubes maxin,a ostendetur tempestas. Plurima his similia refert Aralus Περί διο Collector Georgicorum lib. 1, Καὶ ὁ ἥλιος Ibid., lin. 28. silius, hom. 6, Ptolemæus quoque lib. rr, cap. ultimo arearum animadversionem non neglexit: nam si una fuerit purapaulatimque evanescat, serenitatem : sin duæ aut tres, hiemem significant. Atque hac cum ventoram turbulentia, subrubræ, quasique perruptæ, cum nive, caliginosæ vero, ac spissæ hæc accidentia majora ac severiora portendunt. Aratus hæc prognostica ita describit : Areas has coronas vocavit Plinius lib. ut, cap. 29, quando videlicet circa solem et lunam, vel aliam claram stellam circulus conspicitur. Exsistuni cœ- dem corona circa lunam, et circa nobilia astra cœlo quoque inharentia. Aristoteles de his lib. uu, Me leor, omnium absolutissime. Ibid., lin. 51 : Aratus :
col. 885–886page 47 of 137
PG 18:885"Υδρος δέ ἐστιν ἐν τῷ ποταμῷ.
tinere affirmet. Non permittit Oppianus qui Cy-
Ιχνεύμων βαιὸς μὲν, ατάρ μεγάλοισιν ομοίως Μέλπεσθαι θήρεσσι πανάξιος εἵνεκα βουλῆς, 'Αλκῆς τε κρατερῆς ὑπὸ γηπεδανοῖς μελέεσσι Η γάρ τι κέρδεσσι κατέκτανε διπλόα φύλα, Ερπυστήρας ὄψεις τε καὶ ἀργαλέους κροκοδείλους. Κείνους Νειλώους, φόνιον γένος· όππότε γάρ τις θηρῶν λευγαλέων εὔδῃ, τρίστοιχα πετάσσας Χείλεα, καὶ χάος εὐρὺ, καὶ ἄσπετον αἱόλον ἕρκος Δή ρα τότ' ιχνεύμων δολίην ἐπὶ μῆτιν ὑφαίνων Λοξοῖς ὀφθαλμοῖσιν ἀπείρονα φύλα δοκεύει, Εἰσόκε δὴ βαθύν ὕπνον ἐπὶ φρεσὶ πιστεύσηται. Αἶψα δ' ἄρ' ἐν ψαμάθοισι καὶ ἐν πηλοῖσιν ἐλισθείς, Ρίμφ' ἔθορεν, πυλεῶνα διιπτάμενος θανάτοιο Τολμηρῇ κραδίῃ, διὰ δ᾽ εὐρέος ήλυθε λαιμοῦ. Αὐτὰρ ὅτ' ἐξ ὕπνου βαρυαέος ἔγρετο δειλός, Καὶ κακὸν ἐν λαγόνεσσι φέρων τόσον ἀπροτίες. [πτον, Πάντη μαινόμενος, καὶ ἀμήχανος ἀμφαλάληται. Αλλοτε μὲν ποτὶ τέρματ' ἰὼν μυχάτου ποταμοῖς, Αλλοτε δ' αύψαμάθοισι κυλινδόμενος ποτὶ χέρσον Αγριον ἀσθμαίνων, στρωφώμενος ἀμφ' ὀδύνῃσιν· Αὐτὰρ ὄγ᾽ οὐκ ἀλέγει· γλυκερῇ δ' ἐπιτέρπετ' ἐδωδῇ Ηπατι δ' ἄγχι μάλιστα παρμενος ειλαπινάζει. Ὀψὲ δέ τοι προλιπών κενεὸν δέμας ἔκθορε θηρός. ὁμοιοῦται ὁ ἀνθρώπινος βίος, τὸ ὄρνεον ἄλλος τηρεῖ τὸν κροκόδειλον, ἕως ἂν ἴδῃ αὐτ τὸν ἡδέως καὶ ἀμερίμνως ὑπνώσσοντα, καὶ τὸ στόμα ἀνεῳγμένον ἔχοντα· καὶ τότε εἰσπηδήσαν εἰσέρχεται διὰ τοῦ στόματος αὐτοῦ εἰς τὴν κοιλίαν αὐτοῦ, καὶ διαῤῥῆξαν τὴν γαστέρα αὐτοῦ ἐξέρχεται, καταλιπών αὐτὸν νεκρόν. "Εστι δὲ ὁ κροκόδειλος. Plinius,
tinere affirmet. Non permittit Oppianus qui Cy-
col. 887–888page 48 of 137
PG 18:887Ὁ δὲ λεγόμενος ἱπποπόταμος. Ἔτυχον ποτάμιον θηρίον ἄνδρες τεθηρακότες θέας ἄξιον. Ἵππον δὲ αὐτὸν τοῦ Νείλου ἐκάλουν οἱ Αἰγύπτιοι· καὶ ἔστι μὲν ἵππος, ὡς ὁ λόγος βούλεται, τὴν γαστέρα καὶ τοὺς πόδας, πλὴν ὅσον ἐν χηλῇ σχίζει B τὴν ὁπλήν. Μέγεθος δὲ κατὰ βοῦν τὸν μέγιστον. Οὐρα βραχεῖα, καὶ ψιλὴ τριχῶν, ὅτι καὶ τὸ πᾶν τοῦ σώματος οὕτως ἔχει· κεφαλὴ περιφερής ου σμικρα. Ἐγγὺς ἵππου παρειαί, μυκτὴρ ἐπὶ μέγα κεχηνώς, καὶ πνέων πυρώδη καπνὸν, ὡς ἀπὸ πηγῆς πυρός· γένυς εὐρεῖα, ὡσεὶ καὶ παρειά. Μέχρι τῶν κροτάφων ἀνοίγει το στόμα. Ἔχει δὲ καὶ κυνόδοντας καμπύλους, κατὰ μὲν τὴν ἰδέαν καὶ τὴν θέσιν ὡς ἵππος, τὸ δὲ μέγεθος εἰς τριπλάσιον. Ει Καὶ ἔστιν ἀδημαγώτατον. Achil- D ιν : Πρῶτον μὲν τὴν φύσιν τοῦ θηρίου καταλέγων, εἶτα καὶ τὸν τρόπον τῆς ἄγρας, ὥς ἐστι μὲν ἀδηφαγώτατον, καὶ ποιεῖται τροφὴν ὅλον Οἷος ἐμοῦ Νείλοιο θερειγενές οἶδμα χαράσσων μέγεθος δὲ κατὰ βοῦν τὸν μέγιστον. καὶ πηδῶσι, καὶ πλησίον τῆς γῆς νήχονται ώσπερούν ἥκοντες ἐξ ἀποδημίας.
Nonnus Dionysiacon lib. xxνι :
μενικῶν, Δεύτερον βοός. Καὶ οἱ θηρευταὶ εὐθὺς ἀπο κλείουσι. Καὶ ἔστι μὲν εἰς ἀλκὴν ἐλέφαντος Ἰνδοῦ δεύτερον· βοὸς δὲ ἔχει τὸ θηρίον τὸ μέγεθος. Ἐν δὲ τοῖς ἰχθύσι πολλή τις. AriἘν δὲ τῷ χειμῶνι βιαιοτάτῳ, κυμαινούσης μὲν τῆς θαλάσσης, σκληρόν γε τῶν ἀνέμων καὶ βίαιον κατα πνεόντων, φρίττουσι τὴν σύντροφόν τε ἅμα καὶ φίλην οἱ ἰχθύες θάλατταν. Καὶ οἱ μὲν αὐτῶν τοῖς πτερυγίοις ἐπαμῶνται τὴν ψάμμον, καὶ ἑαυτοὺς ἐπηλ γάσαντες ὑποθάλπουσιν· οἱ δὲ ὑπειλοῦνταί τινα πέ τραν, ἐν σκέπῃ τε τοῦ κρύους, καὶ εὖ μάλα γε ἀσμένως ἡσυχάζουσιν· οἱ δὲ ἐς τοὺς μυχούς του πελάγους και ταθέοντες, εἶτα τὴν ἄνωθεν φρίκην ἐξέκλιναν κάτω καὶ ἐν βυθῷ. Οὐχ οὕτως γάρ φασιν, ὥσπερ οὖν ἄνω διοιδαίνειν τε καὶ τύπτειν τὸ κῦμα ἀγριαῖνον. Υπαρ χομένου δὲ τοῦ ἦρος, καὶ τοῦ μὲν ἀέρος φαιδροῦ γενομένου, τῶν δὲ φυτῶν θάλλειν ἀρχομένων, καὶ τῶν λειμώνων τὰ σύντροφα κομώντων, γαληνά τε τὰ τοῦ πελάγους καὶ ὑπεύδια αἰσθόμενοι οἱ ἰχθύες, ἀναθέουσι Ἡ δὲ θαλάσσιος ἀλώπηξ. Aliler
Nonnus Dionysiacon lib. xxνι :
Ibid., lin. 43. Plinius lib. vu, λήϊον. ἑώιος Ἰνδὸς Υδάσπης. Κεῖθι μελαμψη ίδι διαξύων ρόον όπλῇ Νάχεται ὑδατόεις ποταμήτος ἵππος αλήτης Ναετάει βυθίοιο δι' ὕδατος ὑγρὸς ὀδίτης Μηκεδανός γενέεσσιν, ἐπ' αἰγιαλοῖο δὲ βαίνει Αἰχμῇ καρχαρόδοντι διασχίζων ράχιν ύλης Καὶ διερὴν ἀχάρακτον ἔχων γένυν άρπαγα καρπών Μιμηλῇ δρεπάνη σταχνηφόρα λήτα τέμνει Ἀμητὴρ ἀσίδηρος ἀμαλλοφόρου τοκετοῖο. Elianus, lib. v, cap. 53, et Plinius, lib. vii. Ibid., lin. 55. Ἀπάνῃ δὲ θηρᾶται. Eadem habet
Nonnus Dionysiacon lib. xxνι :
col. 889–890page 49 of 137
PG 18:889Ὡς ἱστορῆσαι καὶ ἄλλους. CarὉ δὲ φοίνιξ μέγεθος μέν. Plinius, πι: Φοίνιξ μὲν ὁ ὄρνις ὄνομα· τὸ δὲ γένος Αιθίοψ, μέγεθος κατὰ ταῶνα· τὴν χροιάν ταὼς ἐν κάλλει δεύ τερος. Κεκέρασται μὲν πτερὰ χρυσῷ καὶ πορφύρα, αὐχεῖ δὲ τὸν ἥλιον δεσπότην, καὶ ἡ κεφαλὴ μαρτυρεί ἐστεφάνωσε γὰρ αὐτὴν κύκλος εὐφυής, ἡλίου δέ ἐστιν ὁ τοῦ κύκλου στέφανος εἰκών. Κυάνεός ἐστι, καί εἰσιν Β αὗται πτερῶν ἀνατολαί. Μερίζονται δὲ αὐτοῦ Αἰθίοπες μὲν τὴν ζωὴν, Αἰγύπτιοι δὲ τὴν τελευτήν. τῳ πιστὸς ὁ λόγος, καὶ ἄλλος ἐστὶ τρόπος γεννήσεως, αὐτό τι ὑφ' ἑαυτοῦ δαπανώμενον, καὶ τικτόμενον. Εἰ γάρ ἐστιν ὄρνις ὁ φοίνιξ, καὶ ζῶον πάντως ἐστίν. Εἰ δὲ ζῶον, πρῶτον μὲν οὐ πάντη μονα δικὸν, καθὸ ζῶον, οὐ γὰρ μόνον ζῶον· ἔπειτα δὲ εἴπερ ζώον, καὶ σῶμα ἔμψυχον αισθητικόν. Εἰ δὲ σῶμα ἔμψυχον αἰσθητικόν ἐστιν ὁ φοίνιξ, καὶ ὑπὸ γένεσίν ἐστι δηλονότι καὶ φθοράν· αὐτοὺς ἐρωτήσωμεν τοὺς σοφοὺς τῶν ὄντων θεάμονας, εἰ δυνατόν ἐστί τι τῶν ὑπὸ γένεσιν καὶ φθορὰν ἐμψύχων καὶ αἰσθητικῶν σω μάτων, μοναδικῆς ὑπάρχειν καθ' ὑπόστασιν φύσεως, ὧν ἡ ἐξ ἀλλήλων κατ᾽ εἶδος διαδοχὴ ἀρίδηλος χαρακτὴρ τοῦ εἶναι καὶ ὅρος ἐστὶ, καθάπερ καὶ ἡ θεία μαρ τυρεῖ Γραφὴ τὸ βέβαιον δι' ἑαυτῆς τοῦ λόγου παρεχομένη τῷ δικαίῳ Νῶς, Εἴσελθε σὺ καὶ πᾶς, etc., οἷς εἴπερ ὡς πτηνὸν ζῶον ὁ φοῖνέξ ἐστιν ἐναρίθμιος, μοναδικῆς καθ' ὑπόστασιν φύσεως οὐκ ἔστι κατὰ τὴν θείαν Ἕτερον δὲ πρὸς τοῖσδ᾽ εἴδομεν ζωον ξένον, Θαυμαστόν, οίον οὐδέπω ὥρακέ τις. Διπλοῦν γὰρ ἦν τὸ μῆκος αἱετοῦ σχεδόν, Πτεροῖσι ποικίλοισιν, ἠδὲ χρώμασιν. Στῆθος μὲν αὐτοῦ πορφυροῦν ἐφαίνετο· Σκέλη δὲ μιλτόχρωτα, καὶ κατ' αὐχένα Κροκωτίνοις μαλλοῖσιν εὐτρεπίζεται Κάρα δὲ κοίτης ἡμέροις παρεμφερές Καὶ μηλίνῃ μὲν τῇ κόρῃ προσέβλεπε Κύκλῳ, κόρῃ δὲ κόκκος ὡς ἐφαίνετο. Φωνὴν δὲ πάντων εἶχεν ἐκπρεπεστάτην. Βασιλεὺς δὲ πάντων ὀρνέων έφαίνετο, Ὡς ἦν νοῆσαι. Πάντα γὰρ τὰ πτήν ὁμοῦ Οπισθεν αὐτοῦ δειλιώντ' ἐπέσσυτο, Αὐτὸς δὲ πρόσθε, ταῦρος ὡς γαυρούμενος, Ἔβαινε κραιπνὸν βῆμα βαστάζων ποδός. Τοῦτό φασι μονογενές. Michael Ο φοίνιξ ὁ ᾿Αραβικὸς ὀρνέων λέγεται είναι μονογενὲς ἄζυγον ἐν τῇ δημιουργία κατὰ ἔτη φ' τοῦτο πάσχει· 8 καὶ φαιδρὰν παριστά τὴν ἀνάστασιν. Εt Καὶ ἔτη ζῇν πεντακόσια. Ne Καὶ ἐν καιρῷ τοῦ μέλλειν. Michael Αὐτοὶ γὰρ καὶ οἱ Ἕλληνες περὶ αὐτοῦ διηγοῦνται, ὅτι προγνοὺς τὸ τέλος αὐτοῦ ἔρχεται περὶ τὴν Αἴγυπτον, καὶ ἀντικρὺ τοῦ ἡλίου ἵσταται, εἶτα τεφροῦται, καὶ ἀπὸ τοῦ χοὸς αὐτοῦ σκώ
Referunt tamen quidam in interiore India dum. Scaliger exercit. 238, in Cardanum, quod A ἀπόφασιν. non infrequens est apud scriptores, pavonem scilicet, conspectis pedibus, quod turpes sint vociferari, anicularum fabulam vocat. Vide Pierium, avem esse nomine semendam, quæ rostrum habet triplici ordine, atque ut in ellychiniis undequaque perforatum, quæ moritura dulce canal cygnorum more. Inde collectis sarmentis motu alarum accendat ea, uraturque, ex cujus cinere vermis, tum ex verme avis denuo renascatur. Scaliger, exercitatione contra Cardanum 233 : Phænicem, inquit, non esse penitus fabulosam legimus in Commentariis navigationum in mediterraneis Indiæ reperiri. Semenda vocatur ab incolis. Cæterum hujus historiæ fidem levat additum mendacium. Aiunt enim ei rostrum trifistu lare, ut musicum edal sonum. Cujus ad imitationem pastores instrumentum composuerint haud insuave. Ibid., lin. 41 : mina sunt Ezechielis tragoediarum scriptoris, quæ item Eusebius lib. 1x De præparatione evangelica retulit. Sic debent distingui . Hidl., lin. 55. lib. x, cap. 2 : Aquila narratur magnitudine, auri fulgore circa colla, cælera purpureus, cæruleam roseis caudam pennis distinguentibus, cristis faciem, caputque plumeo apice cohonestante. Achilles Tatius, Phoenicem deposito senio repullulare ac reviviscere vetus eadem et nova, tradunt Aristides oratione de Smyrna reædificata ; Claudianus, auctor carmi nis de phœnice apud Lactantium ; Joannes Xiphilinus, in Tiberio ; Herodotus, lib. 11; Horus, lib. 1, num, cap. 6, quem laudat Cyrillus Hierosolymitamus, Cateches. 18, De resurrectione; Tertullianus lib. De resurrect., cap. 13; Ambrosius, lib. vi, in Hexaem, cap. 23, et lib. De fide resurrectionis; Nazianzenus, Carm. ad virgines; Epiphanius, in Ancorato ; Cyprianus et Rufinus, in Symbolo. Ejus meminit Eusebius Cæsariensis, lib. 1v De vit. Constant. De historia hujus avis hæsitat Nazianzenus, et in dubium vorat, hom. de Spiritu sancto : Εἰ δέ Indi discolores maxime et inenarrabiles ferunt aves, et ante omnes nobilem Arabia Phænicem : haud scio an fabulose, unum in toto orbe, nec visum magnopere. Hieronymus Cardanus, lib. x, De subtilitate : Phoenicem prædicarunt multi, avem, inquit, fabulæ quam veritati propiorem ; et Maximus Martyr, l. ad Petrum illustrem contra Severi do- D veniunt. Plinius sexcentos sexaginta annos vivere Ibid., lin. 58. Glycas, lib. 1 Annal. : hoc fuit præcipuum argumentum Maximi martyris. Animal ergo non singulare; animatum quid, et sensu præditum, ergo non singulare, cum nullum animal solum, nullum animatum, se sensu præditum, dum generationi, et corruptioni obnoxiun est, solum esse possit. in explicando phoenicis vitæ periodo auctores contus sexcentos, Nonnus, Dionysiac. lib. xL, mille, quidam, referente Tacito, mille quadringentos sexaginta unum, Joannes Tzetzes ex Chaeremone Ægyptio sacrarum litterarum scriba, sex et septem millibus annis vivere illum constanter affirmat; Noster Eustathius, Herodotus, Tacitus, Horus, Aurelius Victor, Glycas et alii quingentis. Sic eliam Epiphanius in Physiologo, cap. 11. Ibid., lin. 2. Glycas, Annal. tom. I :
col. 891–892page 50 of 137
PG 18:891Αλλο μὲν οὖν γένος τὸ τῶν σαρκοφάγων, καὶ Δ ἄλλη κατασκευή πρέπουσα τῷ τρόπῳ τῆς διαίτης αυτ τῶν, ἐνύχων ἀκμαί, καὶ χεῖλος ἀγκύλον, καὶ πτερὸν ὀξὺ, ὥστε καὶ συλληφθῆναι ῥᾳδίως τὸ θήραμα, καὶ διασπαραγὲν τροφὴν τῷ ἑλόντι γενέσθαι· ἄλλη τῶν σπερμολόγων κατασκευή, ἄλλη τῶν ἐκ παντὸς τρεφομένων τοῦ συντυχόντος, καὶ ἐν τούτοις πλείσται διαφο
hom. 8: De avium generibus, ingeniis, facultatibus, cæterisque ad eas spectantibus plura, et Aristoteles, et Plinius, et Elianus, et Albertus Magnus et alii, quos si libet adi. Unum tantum Aristotelis locum in medium afferam ex lib. ut De partibus anim., capit. 11, qui omnia hæc quæ a nostro auctore strictis et paucissimis verbis attinguntur, exponit, quæque commentarii loco deservire possunt: Avibus os, quod rostrum vocatur, hoc enim pro labris et B dentibus habent, sed varie pro usu et auxilio ; quæ enim aduncis unguibus sunt, quoniam carne vivunt, et nullo fructu vescuntur, rostrum omnia habent aduncum. Tale enim tum ad retinendum, tum vero ad vim inferendam commodius atque aptius est; vis autem in huc, et in unguibus sita est. Unde fit, ut ungues etiam habeant adunciores. Cæterarum avium rostrum utile ad victum cujusque est, verbi gratia roborei generis, et corvini robustum, atque prædurum os est : minuti generis latum ad terræ fructus Plinius, lib. x, cap. 24, birundinem solam avem ex iis, quæ aduncos ungues non habent, carnibus vesci notat. Ibid., lin. 40. lius, hom. 8: Wuid., lin. 44. colligendos, et ad besiiolas capiendas idoneum. Quæ Gallinaceus, cum victor se gallus honeste Sustulit, in digitos primoresque erigit ungues. autem herbis vivunt, quæque apud paludes victitant, ut nantes, et palmipedes partim alio quodam modo rostri commoditatem obtinent, partim latitudine rostri sibi sufficiunt: quippe quæ rostro ejusmodi infodere possint, quale inter quadrupedes etiam suis est ; nam is quod radicum appetens est. Quin etiam aves, quæ lato sunt rostro radicesque esilant, et reliquarum victus similis nonnullæ serratum rostri extremum habent: ita enim herbarum carptus quo vivunt facilius agitur. Nec tantum ad necessaria comparanda ita nata sunt animalia, sed ut instrumenta habeant, quibus se ab inimicorum insidiis, sive ii homines sint, sive belluæ defendant, quæ omnia optime norunt, et dum occasio fuerit scientes utuntur. Theophylactus Simocatus in Quæst. naturalibus, quæst. 5 : D atque accipitres societate quadam aucupantur. lies finibus lib. v, qui laudatur a Nonio Marcello : Serpere anguiculos, natare anaticulas, volare merulas, cornibus uti videamus boves (ego legerem cornibus niti), nepas aculeis, suam denique cuique naturam esse ad vivendum ducem, et mellitissimus Anacreon: Aristoteles, lib. Ibid. ix De histor. anim., cap. 36 : Eadem repetit libello Περὶ θαυμα- Cedropoli nominat, quæ ita vertebat Plin. lib. x, c. 8 In Thraciæ parte super Amphipolim homines silvis, et arundinetis excitant aves : illi supervolantes deprimunt. Rursus captas aucupes dividunt cum iis. Traditum est missas in sublime sibi excipere ens : et cum tempus sit capturæ clangore ac volatus genere invitare ad occasionem. Similia habet Ælianus, De hist. anim., lib. 11, cap. 42, qui ait homines explicatis retibus quiescere, accipitres supervolantes aves, metu incusso, in retia compellere. Thraces captas aves cum illis partiri, ut fidos socios ad aucupium habeant. Sin accipitres ab illis distracti di. sociantur. Quæ repetit etiam Antigonus Carystius cap. 34; Joannes Meursius in not., cum Cedropo¦ leos nullus veterum mentionem habuerit, suspica tur esse mendum in Aristotele non bodie aut hari
Λέουσι χάσμ' οδόντων, Τοῖς ἰχθύσι τὸ νηκτόν, Τοῖς ὀρνέοις πέτασθαι, Τοῖς ἀνδράσι φρόνημα. Γυναιξίν ουκέτ' είχεν. Τί οὖν δίδωσι; Κάλλος, Αντ' ἀσπίδων ἁπασῶν. Αντ' ἐγχέων ἁπάντων· Νικᾷ δὲ καὶ σίδηρον, Καὶ πῦρ καλή τις οὖσα. Ει Phocylides : Ὅπλον ἑκάστῳ νεῖμε θεὸς φύσιν ἡερόφοιτον Ορνισι μὲν πολλὴν ταχύτητ', ἀλκὴν δὲ λέουσι, Ταύροις δ' αὐτοχύτοις κεράεσσι, κέντρα μελίσσαις, Εμφυτον ἄλκαρ έδωκεν. ραί. Καὶ τὰ μὲν ἔστιν άναρχα. BasiΠάλιν ἐν τούτοις τὰ μὲν ἄναρχά ἐστι, καὶ οἷον αὐτὸ ὄνομα, τὰ δὲ ὑφ' ἡγεμόνι τετάχθαι και ταδεχόμενα, ὡς αἱ γέρανοι. "Ηδη δέ τις καὶ ἑτέρα ἐν τούτοις ἐστὶ διαφορά, καθ᾽ ἦν τὰ μὲν ἐπιδημητικά τέ ἐστι καὶ ἐγχώρια, τὰ δὲ ἀπαίρειν πέφυκε πορρωτάτω, καὶ χειμῶνος ἐγγίζοντος ἐκτοπίζειν ὡς τὰ πολλά. Γαῦρον ὁ ἀλεκτρυών. Basilius, Γαῦρον ὁ ἀλεκτρυών, φιλόκαλον ὁ ταώς, λάγνοι αἱ περιστεραὶ καὶ αἱ κατοικίδιοι ὄρνεις, ἐπὶ παντὸς καιροῦ τὸ συνουσιαστικὸν ἔχουσαι. Lucillius: Εστιν αἴσθησις καὶ τοῖς ἀλόγοις ζώοις, Πολύκρατες, καθ᾿ ἣν τῆς οἰκείας σωτηρίας ἀπειλήφασι τὴν διάγνωσιν. Οἶδεν ἡ σηπία τῆς οἰκείας ἀχλύος τὸ σόφισμα και που θηραταῖς ἀκρασίαν ἄγρας ἐνέθηκεν. Οἶδε τὰ γαμψώνυχα τὴν διὰ τῶν ὀνύχων ἀλχήν. Οἶδεν ὁ λαγωὸς διὰ τοῦ δρόμου καὶ τῆς τῶν ποδῶν ὀξύτητος κυνηγέτου ἐπιβουλὰς ἀποπέμπεσθαι. Οἶδεν ἡ ἔλαφος ἀποκειραμένη τὰ κέρατα ἀσθενεστέραν τὴν φύσιν ἀμύνεσθαι τοὺς λυπήσαντας, etc. Cicero, De Ὁ δὲ ιέραξ ευνούστατος. Έν δὲ Θράκῃ τῇ και λουμένῃ ποτὲ Κεδροπόλει ἐν τῷ ἔλει θηρεύουσιν οἱ ἄνθρωποι τὰ ὀρνίθια κοινῇ μετὰ τῶν ἱεράκων. Οἱ μὲν γὰρ ἔχοντες ξύλα σοβοῦσι τὸν κάλαμον καὶ τὴν ὕλην, ἵνα πέτωνται τὰ ὀρνίθια· οἱ δὲ ἱέρακες ἄνωθεν ύπερφαινόμενοι καταδιώκουσι· ταῦτα δὲ φοβούμενα κάτω πέτεται πάλιν πρὸς τὴν γῆν· οἱ δὲ ἄνθρωποι τύπτοντες τοῖς ξύλοις λαμβάνουσι, καὶ τῆς θήρας μεταξι δόασιν αὐτοῖς, ρίπτουσι γὰρ τῶν ὀρνίθων, οἱ δὲ ὑπολαμβάνουσιν. σίων ἀκουσμάτων, ubi tamen Αμφίπολιν pro
hom. 8: De avium generibus, ingeniis, facultatibus, cæterisque ad eas spectantibus plura, et Aristoteles, et Plinius, et Elianus, et Albertus Magnus et alii, quos si libet adi. Unum tantum Aristotelis locum in medium afferam ex lib. ut De partibus anim., capit. 11, qui omnia hæc quæ a nostro auctore strictis et paucissimis verbis attinguntur, exponit, quæque commentarii loco deservire possunt: Avibus os, quod rostrum vocatur, hoc enim pro labris et B dentibus habent, sed varie pro usu et auxilio ; quæ enim aduncis unguibus sunt, quoniam carne vivunt, et nullo fructu vescuntur, rostrum omnia habent aduncum. Tale enim tum ad retinendum, tum vero ad vim inferendam commodius atque aptius est; vis autem in huc, et in unguibus sita est. Unde fit, ut ungues etiam habeant adunciores. Cæterarum avium rostrum utile ad victum cujusque est, verbi gratia roborei generis, et corvini robustum, atque prædurum os est : minuti generis latum ad terræ fructus Plinius, lib. x, cap. 24, birundinem solam avem ex iis, quæ aduncos ungues non habent, carnibus vesci notat. Ibid., lin. 40. lius, hom. 8: Wuid., lin. 44. colligendos, et ad besiiolas capiendas idoneum. Quæ Gallinaceus, cum victor se gallus honeste Sustulit, in digitos primoresque erigit ungues. autem herbis vivunt, quæque apud paludes victitant, ut nantes, et palmipedes partim alio quodam modo rostri commoditatem obtinent, partim latitudine rostri sibi sufficiunt: quippe quæ rostro ejusmodi infodere possint, quale inter quadrupedes etiam suis est ; nam is quod radicum appetens est. Quin etiam aves, quæ lato sunt rostro radicesque esilant, et reliquarum victus similis nonnullæ serratum rostri extremum habent: ita enim herbarum carptus quo vivunt facilius agitur. Nec tantum ad necessaria comparanda ita nata sunt animalia, sed ut instrumenta habeant, quibus se ab inimicorum insidiis, sive ii homines sint, sive belluæ defendant, quæ omnia optime norunt, et dum occasio fuerit scientes utuntur. Theophylactus Simocatus in Quæst. naturalibus, quæst. 5 : D atque accipitres societate quadam aucupantur. lies finibus lib. v, qui laudatur a Nonio Marcello : Serpere anguiculos, natare anaticulas, volare merulas, cornibus uti videamus boves (ego legerem cornibus niti), nepas aculeis, suam denique cuique naturam esse ad vivendum ducem, et mellitissimus Anacreon: Aristoteles, lib. Ibid. ix De histor. anim., cap. 36 : Eadem repetit libello Περὶ θαυμα- Cedropoli nominat, quæ ita vertebat Plin. lib. x, c. 8 In Thraciæ parte super Amphipolim homines silvis, et arundinetis excitant aves : illi supervolantes deprimunt. Rursus captas aucupes dividunt cum iis. Traditum est missas in sublime sibi excipere ens : et cum tempus sit capturæ clangore ac volatus genere invitare ad occasionem. Similia habet Ælianus, De hist. anim., lib. 11, cap. 42, qui ait homines explicatis retibus quiescere, accipitres supervolantes aves, metu incusso, in retia compellere. Thraces captas aves cum illis partiri, ut fidos socios ad aucupium habeant. Sin accipitres ab illis distracti di. sociantur. Quæ repetit etiam Antigonus Carystius cap. 34; Joannes Meursius in not., cum Cedropo¦ leos nullus veterum mentionem habuerit, suspica tur esse mendum in Aristotele non bodie aut hari
Φύσις κέρατα ταύροις, Οπλὰς δ' ἔδωκεν ἵπποις, Ποδωκίην λαγωοῖς,
hom. 8: De avium generibus, ingeniis, facultatibus, cæterisque ad eas spectantibus plura, et Aristoteles, et Plinius, et Elianus, et Albertus Magnus et alii, quos si libet adi. Unum tantum Aristotelis locum in medium afferam ex lib. ut De partibus anim., capit. 11, qui omnia hæc quæ a nostro auctore strictis et paucissimis verbis attinguntur, exponit, quæque commentarii loco deservire possunt: Avibus os, quod rostrum vocatur, hoc enim pro labris et B dentibus habent, sed varie pro usu et auxilio ; quæ enim aduncis unguibus sunt, quoniam carne vivunt, et nullo fructu vescuntur, rostrum omnia habent aduncum. Tale enim tum ad retinendum, tum vero ad vim inferendam commodius atque aptius est; vis autem in huc, et in unguibus sita est. Unde fit, ut ungues etiam habeant adunciores. Cæterarum avium rostrum utile ad victum cujusque est, verbi gratia roborei generis, et corvini robustum, atque prædurum os est : minuti generis latum ad terræ fructus Plinius, lib. x, cap. 24, birundinem solam avem ex iis, quæ aduncos ungues non habent, carnibus vesci notat. Ibid., lin. 40. lius, hom. 8: Wuid., lin. 44. colligendos, et ad besiiolas capiendas idoneum. Quæ Gallinaceus, cum victor se gallus honeste Sustulit, in digitos primoresque erigit ungues. autem herbis vivunt, quæque apud paludes victitant, ut nantes, et palmipedes partim alio quodam modo rostri commoditatem obtinent, partim latitudine rostri sibi sufficiunt: quippe quæ rostro ejusmodi infodere possint, quale inter quadrupedes etiam suis est ; nam is quod radicum appetens est. Quin etiam aves, quæ lato sunt rostro radicesque esilant, et reliquarum victus similis nonnullæ serratum rostri extremum habent: ita enim herbarum carptus quo vivunt facilius agitur. Nec tantum ad necessaria comparanda ita nata sunt animalia, sed ut instrumenta habeant, quibus se ab inimicorum insidiis, sive ii homines sint, sive belluæ defendant, quæ omnia optime norunt, et dum occasio fuerit scientes utuntur. Theophylactus Simocatus in Quæst. naturalibus, quæst. 5 : D atque accipitres societate quadam aucupantur. lies finibus lib. v, qui laudatur a Nonio Marcello : Serpere anguiculos, natare anaticulas, volare merulas, cornibus uti videamus boves (ego legerem cornibus niti), nepas aculeis, suam denique cuique naturam esse ad vivendum ducem, et mellitissimus Anacreon: Aristoteles, lib. Ibid. ix De histor. anim., cap. 36 : Eadem repetit libello Περὶ θαυμα- Cedropoli nominat, quæ ita vertebat Plin. lib. x, c. 8 In Thraciæ parte super Amphipolim homines silvis, et arundinetis excitant aves : illi supervolantes deprimunt. Rursus captas aucupes dividunt cum iis. Traditum est missas in sublime sibi excipere ens : et cum tempus sit capturæ clangore ac volatus genere invitare ad occasionem. Similia habet Ælianus, De hist. anim., lib. 11, cap. 42, qui ait homines explicatis retibus quiescere, accipitres supervolantes aves, metu incusso, in retia compellere. Thraces captas aves cum illis partiri, ut fidos socios ad aucupium habeant. Sin accipitres ab illis distracti di. sociantur. Quæ repetit etiam Antigonus Carystius cap. 34; Joannes Meursius in not., cum Cedropo¦ leos nullus veterum mentionem habuerit, suspica tur esse mendum in Aristotele non bodie aut hari
col. 893–894page 51 of 137
PG 18:893Α πέψωσιν, ἐξεμοῦσιν, ἵνα χασκουσῶν τὰ κρέα ἐξαιρούν Οὗτοι δὲ οἱ πελεκανες. Idem narἐν τοῖς ποταμοῖς γινόμενοι καταπίνουσι τὰς μεγάλας λέγγας καὶ λείας· ὅταν δ' ἐν τῷ πρὸ τῆς κοιλίας τόπῳ λεκάνες ἐν τοῖς ποταμοῖς κόγχας περιχαίνοντες, εἶτα καταπίνουσιν. Ενδον δὲ καὶ ἐν μυχῷ τῆς γαστρός υποθάλψαντες ἀνεμοῦσι. Καὶ τὰ μὲν ὀστράκια ἐκ τῆς ἀλέας διέστη ώσπεροῦν τῶν ἐφθῶν· οἱ δὲ ἐξορύττουσι τὰ κρέα, καὶ ἔχουσι δεῖπνον. Κόγχην δὲ πελεκὰν ἐμβαλὼν τοῖς ἐγκάτοις, Κανάπαλιν αὐτὴν ἐξενεγκών, ὀστράκοις Το σαρκίον βέβρωκε ληφθέν ευστόχως. Τοῦ γὰρ τόνου θλάσασα τὰς κλεῖς ἡ ζέσις, Ελυσεν ὃς ἔσφιγξεν ἡ κόγχη πτύχας. Ταύτῃ νῦν οὗτος τὸ κάλλος ἐπιδεί. κνυται λειμῶνα πτερῶν. Ὁ δὲ τοῦ ταὼ λειμών εὐανθέστερος. Πεφύτευτα γὰρ αὐτῷ καὶ χρυσὸς ἐν τοῖς πτεροῖς· κύκλῳ δὲ τὸ ἁλουργεῖ τὸν χρυσὸν περιθέει τὸν ἴσον κύκλον, καὶ ἔστιν ὀφθαλμὸς ἐν τῷ πτερῷ. Aristote
natum, sed jam ante Antigoni tempora, qui ita inventum expressit, restituitque Kexponit quæ Stephano Thraciæ regio est; conciliatque secum Aristotelem, dum Amphipolim urbem in Thracia sitam in Cecropide regione ponit. Col. 729, lin. 5. Pilotenror d nɛlɛnár. Cff. Physiologus Epiphanii, et Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18 Hieronymus, sive auctor epistolæ ad Præsidium, pelecanorum filios a serpentibus occidi, et parentum sanguine vivificari auctor est. Isidorus lib. xII, c. 7: Pelicanus avis Ægyptia habilans in solitudine Nili fluminis, unde et nomen sumpsit. Nam Canopius Ægyptus dicitur. Fertur si verum est, eam occidere natos suos, eosque per triduum lugere, deinde seipsam vulnerare, et aspersione sui sanguinis vivificare filios. Idem habet Auet Gregorius super v psalm. gustinus in psalm. ω, pœnitent. ; Albertus Magnus cum nostro Eustathio convenit, qui ait parentes a filiis provocatos, eos interficere. Consule Michaelem Glycam, Annal. libr. 1; Horum libr. 1, capit. 54. Aliam pidotexvlaç causam habes apud Ælianum, De nistor, animalium, lib. 11, capit. 24. Hunc Plinius plateam, plataleam, Cicero, Hieronymus, et Eucherius onocrotalum vocarunt. Consalus Pontius notis in Physiologum Epipbanii, quæ de pelecano narratur, nullo aut experimento, aut veteri probato testimonio affirmari posse contendit. Quare putat pro pictorum arbitrio bominibus exhibitam, nec ullam hujusce naturæ avem usquam esse, comprobatque Hebræorum sententia, qui fatentur nescire se quæ avis sit pelecanus. Quidquid tamen sit, avis hæc fuit insigne Juhi Antonii Sanctorii cardinalis, post Gregorium decimum tertium pontificem optimum, collegii Græcorum primum patrem, primi propugnatoris ac defensoris, qui, ut Græcorum filii ex impia illa Turcarum tyrannide et ignorantiæ tenebris elapsi, et bonis artibus, et lectissimis moribus instruerentur, adversus malesanos nebulones, qui tantum opus evertere conabantur, propriis officiis opibusque bona a Gregorio legata, alumnorum educationi, diu jam corruentia, immunia, sanaque sustinuit, et confirmavit nutantia, suis commodis Græcorum eruditionem anteponens, et quos jam charitatis studio uti filios complexus fuerat, etiam si opus D ſuisset, sui sanguinis fovens effusione, o vere pelecanum, vere aureum, vere φιλότεχνον. Ne felicem te Græciam, felices tuos adolescentulos, tanti patroni præsidio in maxima necessitate vere defensos. Gaude, gaude, tanti viri exemplo præstantissimi quinque præsules tuos filios, et alunt, et moribus scientiisque informant, quorum laudes nunc non tam prætermittimus, quam ad majorem scribendi diligentiam reservamus. Ibid., lin. 11. rat Aristoteles lib. Hɛpl Bavpariwr ȧxovopȧtur, et lib. 1x De hist. anim., cap. 10: Olök medsxäveç oi Tɛç koßlwσr. Cicero, lib. 11, De natur, deorum : Legi etiam scriptum esse avem quamdam, quæ platalea nominaretur, eam sibi cibum quærere advolantem ad eas aves, quæ se in mari mergerent, quæ cum emersissent, piscemque cœpissent, usque eo premere earum capita mordicus dum captum illæ amitterent, id quod ipsa invaderet. Eademque hæc avis scribitur conchis se solere complere, easque cum stomachi calore concoxerit, evomere, atque ita eligere ex iis quæ sunt esculenta. Plinius, lib. x, cap. 40 : Platea cum devoratis se implevit conchis, calore ventris coctas evomit, atque ita ex iis esculenta legit testas excerpens. Et Ælianus, De hist. anim. lib. 11, cap. 20: Ol me- Quæ carmine iambico ita reddidit Phile : Ibid., lin. 26. Þilónalor & tawç. Hujus descriptionem iisdem pene verbis habes apud Achillem Talium, lib. 1 : les, lib. 1 De hist. anim., eum çłovɛpòv xai pilóxalov vocat; ejus ostentationem, superbiam ac fastum explicat Ælianus lib. v De histor. anim., cap. 21; Oppianus, De venatione, lib. 11, et lib. 111, qui ait nil jucundius ac pulchrius pavone in rebus a natura profectum; Phile, in lambis; Georgius Pisida, De mundi opific.; Philostratus Junior Heroic. 2, in Alexandro; Gregorius Nazianzenus Katà rvraixŵr xawлoueror, Athenæus, libr. 1x, Deipnosophist.; Cicero, 111 De finibus; Columella, lib. VIII, capit. 11; Lucianus, De domo; Gellius, lib. v, cap. 17; Dio Chrysostomus, oratione Olympica; Theophylactus Simocatus, epist. 31; Epiphanius in Physiologo; Ovidius, et alii. Plinius, lib. x, cap. 20 : Gemmantes laudatus expandit colores, adverso maxime sole, quia sic fulgentius radiant. Simul umbræ quosdam repercussus cæteris, in opaco clarius micant, conchata quærit cauda : omnesque in acervum contrahit pennarum, quos spectari gaudet oculos. Tertullianus, lib. De pallio: Pavo pluma vestis, et quidem de cataclitis, imo omni conchylio depressior, qua colla flerent, et omni patagio inauratior, qua terga fulgent; et omni syrmate solutior, qua caudæ jacent, multicolor, et discolor, et versicolor, nunquam ipsa semper alia, etsi semper ipsa quando alia; toties denique mutanda quoties morenda. Vide præterca Joannem Passeratium, et Ulyssem Aldrovan-
col. 895–896page 52 of 137
PG 18:895Ὡς ἱστορῆσαι καὶ ἄλλους. CarὉ δὲ φοίνιξ μέγεθος μέν. Plinius, πι: Φοίνιξ μὲν ὁ ὄρνις ὄνομα· τὸ δὲ γένος Αιθίοψ, μέγεθος κατὰ ταῶνα· τὴν χροιάν ταὼς ἐν κάλλει δεύ τερος. Κεκέρασται μὲν πτερὰ χρυσῷ καὶ πορφύρα, αὐχεῖ δὲ τὸν ἥλιον δεσπότην, καὶ ἡ κεφαλὴ μαρτυρεί ἐστεφάνωσε γὰρ αὐτὴν κύκλος εὐφυής, ἡλίου δέ ἐστιν ὁ τοῦ κύκλου στέφανος εἰκών. Κυάνεός ἐστι, καί εἰσιν Β αὗται πτερῶν ἀνατολαί. Μερίζονται δὲ αὐτοῦ Αἰθίοπες μὲν τὴν ζωὴν, Αἰγύπτιοι δὲ τὴν τελευτήν. τῳ πιστὸς ὁ λόγος, καὶ ἄλλος ἐστὶ τρόπος γεννήσεως, αὐτό τι ὑφ' ἑαυτοῦ δαπανώμενον, καὶ τικτόμενον. Εἰ γάρ ἐστιν ὄρνις ὁ φοίνιξ, καὶ ζῶον πάντως ἐστίν. Εἰ δὲ ζῶον, πρῶτον μὲν οὐ πάντη μονα δικὸν, καθὸ ζῶον, οὐ γὰρ μόνον ζῶον· ἔπειτα δὲ εἴπερ ζώον, καὶ σῶμα ἔμψυχον αισθητικόν. Εἰ δὲ σῶμα ἔμψυχον αἰσθητικόν ἐστιν ὁ φοίνιξ, καὶ ὑπὸ γένεσίν ἐστι δηλονότι καὶ φθοράν· αὐτοὺς ἐρωτήσωμεν τοὺς σοφοὺς τῶν ὄντων θεάμονας, εἰ δυνατόν ἐστί τι τῶν ὑπὸ γένεσιν καὶ φθορὰν ἐμψύχων καὶ αἰσθητικῶν σω μάτων, μοναδικῆς ὑπάρχειν καθ' ὑπόστασιν φύσεως, ὧν ἡ ἐξ ἀλλήλων κατ᾽ εἶδος διαδοχὴ ἀρίδηλος χαρακτὴρ τοῦ εἶναι καὶ ὅρος ἐστὶ, καθάπερ καὶ ἡ θεία μαρ τυρεῖ Γραφὴ τὸ βέβαιον δι' ἑαυτῆς τοῦ λόγου παρεχομένη τῷ δικαίῳ Νῶς, Εἴσελθε σὺ καὶ πᾶς, etc., οἷς εἴπερ ὡς πτηνὸν ζῶον ὁ φοῖνέξ ἐστιν ἐναρίθμιος, μοναδικῆς καθ' ὑπόστασιν φύσεως οὐκ ἔστι κατὰ τὴν θείαν Ἕτερον δὲ πρὸς τοῖσδ᾽ εἴδομεν ζωον ξένον, Θαυμαστόν, οίον οὐδέπω ὥρακέ τις. Διπλοῦν γὰρ ἦν τὸ μῆκος αἱετοῦ σχεδόν, Πτεροῖσι ποικίλοισιν, ἠδὲ χρώμασιν. Στῆθος μὲν αὐτοῦ πορφυροῦν ἐφαίνετο· Σκέλη δὲ μιλτόχρωτα, καὶ κατ' αὐχένα Κροκωτίνοις μαλλοῖσιν εὐτρεπίζεται Κάρα δὲ κοίτης ἡμέροις παρεμφερές Καὶ μηλίνῃ μὲν τῇ κόρῃ προσέβλεπε Κύκλῳ, κόρῃ δὲ κόκκος ὡς ἐφαίνετο. Φωνὴν δὲ πάντων εἶχεν ἐκπρεπεστάτην. Βασιλεὺς δὲ πάντων ὀρνέων έφαίνετο, Ὡς ἦν νοῆσαι. Πάντα γὰρ τὰ πτήν ὁμοῦ Οπισθεν αὐτοῦ δειλιώντ' ἐπέσσυτο, Αὐτὸς δὲ πρόσθε, ταῦρος ὡς γαυρούμενος, Ἔβαινε κραιπνὸν βῆμα βαστάζων ποδός. Τοῦτό φασι μονογενές. Michael Ο φοίνιξ ὁ ᾿Αραβικὸς ὀρνέων λέγεται είναι μονογενὲς ἄζυγον ἐν τῇ δημιουργία κατὰ ἔτη φ' τοῦτο πάσχει· 8 καὶ φαιδρὰν παριστά τὴν ἀνάστασιν. Εt Καὶ ἔτη ζῇν πεντακόσια. Ne Καὶ ἐν καιρῷ τοῦ μέλλειν. Michael Αὐτοὶ γὰρ καὶ οἱ Ἕλληνες περὶ αὐτοῦ διηγοῦνται, ὅτι προγνοὺς τὸ τέλος αὐτοῦ ἔρχεται περὶ τὴν Αἴγυπτον, καὶ ἀντικρὺ τοῦ ἡλίου ἵσταται, εἶτα τεφροῦται, καὶ ἀπὸ τοῦ χοὸς αὐτοῦ σκώ
Referunt tamen quidam in interiore India dum. Scaliger exercit. 238, in Cardanum, quod A ἀπόφασιν. non infrequens est apud scriptores, pavonem scilicet, conspectis pedibus, quod turpes sint vociferari, anicularum fabulam vocat. Vide Pierium, lib. xxiv. avem esse nomine semendam, quæ rostrum habet triplici ordine, atque ut in ellychiniis undequaque perforatum, quæ moritura dulce canal cygnorum more. Inde collectis sarmentis motu alarum accendat ea, uraturque, ex cujus cinere vermis, tum ex verme avis denuo renascatur. Scaliger, exercitatione contra Cardanum 233 : Phænicem, inquit, non esse penitus fabulosam legimus in Commentariis navigationum in mediterraneis Indiæ reperiri. Semenda vocatur ab incolis. Cæterum hujus historiæ fidem levat additum mendacium. Aiunt enim ei rostrum trifistu lare, ut musicum edal sonum. Cujus ad imitationem pastores instrumentum composuerint haud insuave. Ibid., lin. 41 : mina sunt Ezechielis tragoediarum scriptoris, quæ item Eusebius lib. 1x De præparatione evangelica retulit. Sic debent distingui . Hidl., lin. 55. lib. x, cap. 2 : Aquila narratur magnitudine, auri fulgore circa colla, cælera purpureus, cæruleam roseis caudam pennis distinguentibus, cristis faciem, caputque plumeo apice cohonestante. Achilles Tatius, lib. Phoenicem deposito senio repullulare ac reviviscere vetus eadem et nova, tradunt Aristides oratione de Smyrna reædificata ; Claudianus, auctor carmi nis de phœnice apud Lactantium ; Joannes Xiphilinus, in Tiberio ; Herodotus, lib. 11; Horus, lib. 1, cap. 35 ; Solinus, cap. 35; Pomponius Mela, lib. 111, cap. 9; Clemens Romanus lib. v Constitutionum, cap. 6, quem laudat Cyrillus Hierosolymitamus, Cateches. 18, De resurrectione; Tertullianus lib. De resurrect., cap. 13; Ambrosius, lib. vi, in Hexaem, cap. 23, et lib. De fide resurrectionis; Nazianzenus, Carm. ad virgines; Epiphanius, in Ancorato ; Cyprianus et Rufinus, in Symbolo. Ejus meminit Eusebius Cæsariensis, lib. 1v De vit. Constant. De historia hujus avis hæsitat Nazianzenus, et in dubium vorat, hom. de Spiritu sancto : Εἰ δέ Et Plinius, lib. x, cap. 2 : Athiopes, atque Indi discolores maxime et inenarrabiles ferunt aves, et ante omnes nobilem Arabia Phænicem : haud scio an fabulose, unum in toto orbe, nec visum magnopere. Hieronymus Cardanus, lib. x, De subtilitate : Phoenicem prædicarunt multi, avem, inquit, fabulæ quam veritati propiorem ; et Maximus Martyr, l. ad Petrum illustrem contra Severi do- D veniunt. Plinius sexcentos sexaginta annos vivere gmata : Ibid., lin. 58. Glycas, lib. 1 Annal. : hoc fuit præcipuum argumentum Maximi martyris. Animal ergo non singulare; animatum quid, et sensu præditum, ergo non singulare, cum nullum animal solum, nullum animatum, se sensu præditum, dum generationi, et corruptioni obnoxiun est, solum esse possit. Col. 732, lin. 4 : in explicando phoenicis vitæ periodo auctores conait, Solinus quingentos quadraginta, Philostratus sexcentos, Nonnus, Dionysiac. lib. xL, mille, quidam, referente Tacito, mille quadringentos sexaginta unum, Joannes Tzetzes ex Chaeremone Ægyptio sacrarum litterarum scriba, sex et septem millibus annis vivere illum constanter affirmat; Noster Eustathius, Herodotus, Tacitus, Horus, Aurelius Victor, Glycas et alii quingentis. Sic eliam Epiphanius in Physiologo, cap. 11. Ibid., lin. 2. Glycas, Annal. tom. I :
col. 897–898page 53 of 137
PG 18:897ληξ γεννᾶται, καὶ αὐτὸς αὖθις εἰς πτηνόν μεταβάλ- & Καὶ ξύλα κηώεντα φέρων γαμψώνυχι ταρσῷ Χιλιετὴς σοφὸς ὄρνις ἐπ᾽ εὐόδμῳ στο βωμῷ Φοίνιξ τέρμα βίοιο φέρων αὐτόσπορον ἀρχὴν Τίκτεται ισοτύποιο χρόνου παλινάγρετος εἰκὼν, Λύσας δ' ἐν πυρὶ γῆρας, ἀμείβεται ἐκ πυρὸς ἤθην. Ὁ δὲ ἀετὸς περὶ τὴν ἀνατροφήν. Αδικώτατος περὶ τὴν τῶν ἐκγόνων ἐκτροφὴν ὁ ἀετός. Δύο γὰρ ἐξαγαγὼν νεοσσούς, τὸν ἕτερον αὐτῶν εἰς γῆν καταῤῥήγνυσι, ταῖς πληγαῖς τῶν πτερῶν ὑπωθούμενος. Τὸν δ᾽ ἕτερον μόνον ἀνα λαβὼν οἰκειοῦται, διὰ τὸ τῆς τροφῆς ἐπίπονον ἀποποιούμενος ἐν ἐγέννησεν. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐᾷ τοῦτον, ὡς φασι, διαφθαρῆναι ἡ φήνη, ἀλλ᾽ ὑπολαβοῦσα αὐτὸν τοῖς οἰκείοις ἑαυτῆς νεοσσοῖς συνεκτρέφει.
Alcimus Avitus : flic quæ donari mentitur fama Sabæis Cynnama nascuntur, vivax quæ colligit ales, Nutali cum fine perit, nidoque perusto Succedens sibimet quæsita morte resurgit; Nec contenta suo tantum semel ordine nasci, Longa velernosi renovatur corporis ætas, Insensamque levant incendia crebra senectam. Aliter tamen narrant ejus mortem Horus, lib. 11, cap. 57; Origenes, lib. IV contra Celsum; Achilles B Tatius, lib. 1, in fine. Epiphanius in Physiologo ait: Postquam in cinerem tota consumpta est, sequenti die alis renatis inveniri, tertio integram sacerdotem salutare, restauratamque abire. Albertus, iguis vi in cinerem verti, die altero vermem in cinere nasci, qui alis die tertia assumptis intra paucos dies in avem pristinæ figuræ commutatur, et avolat. Artemidorus, Onerocrit. lib., cap. 49, locum ex quo phoenix evolet in Ægyptum, et ad quem mox revertatur, ait ignorari. Artemidorum transcripsit Suidas verbo PolviĘ. De phoenice et ejus rogo vide Petrum Damianum, lib. 11, epist. 18. Ibid., lin. 40. Basilius, hom. 8 : Quare aquila suos pullos ejiciat aliam affert cau: sam Aristoteles, lib. 1x De hist. an., cap. 34 : Mittit namque suos aquila antequam tempus sit, adhuc parentis operam desiderantes, nec volandi adeptos facultatem quod per invidiam id facere creditur : natura enim invida et famelica est, nec copiosa venatione : magnum tamen quid nanciscitur cum venatur. Invidet ergo suis filiisjam masculis, atque edaciusculis, el ob eam rem unguibus secat. Pulli etiam inter se D pugnare incipiunt de sede et pastu; itaque a parente ejiciuntur, et pulsantur, dejecti vociferantur, periclitanturque; et lib. vi, cap. 6, tædio etiam nutriendi illos expellere fatetur, eo enim tempore degenerare, et hebescere dicitur, ungues inverti, pennas albescere, quare ut ad rapinam ineptæ, pullos quos educare nequeunt, odio quodam tædioque mittunt. Plinius, lib. x, cap. 3: Nidificant in petris et arboribus : pariunt ova terna, excludunt pullos binos: visi sunt et tres aliquando, alterum expellunt tædio nutriendi. Quippe eo tempore ipsis cibum negavit nalura prospiciens, ne omnium ferarum ſetus raperentur. Ungues quoque earum invertuntur diebus xv ; albescunt inedia pennæ, ut merito partus suos oderint. Hoc ultimo Dalecampius legit, Ev d' áÌ‹báčeɩ, et sententiam eam esse vult, aquilam unum ovum corrumpere, perdere, duo excludere, tria parere, animadvertitque in interpretem qui illud Ev ad pullum, non ad ovum retulerit; nec ipse tamen Musæi sententiam assecutus est, quam ex aquilarum historia claram, nescio quomodo pervertit, ea enim est : Aquilam tria ova generare, duo excludere, unum scilicet pullum, cum jam ova non sunt, educare, alereque ejus curam gerendo. Quare postea Aristoteles subdit: Quanıvis magna ex parte id fiat, videlicet, unum educere, tamen aliquando et tres visi sunt pulli. Nec Aristotelis sententiam integram expressit Plinius: Pariunt ova trina: excludunt pullos binos visi sunt et tres aliquando; omisit enim illud quod erat summe necessarium, unum alit. Sic enim sententiæ absolutæ exceptio illa, et quasi ex iis quæ raro contingunt notatiunculæ, Visi sunt et tres aliquando, corresponderet. Nec dubito exscriptorum id incuriæ potius, quam Plinii oscitantiæ tribuendum; qui optima quæque ab aliis dictata, vel scripta, perversissime excipiunt, pervertunt- Ibid., lin. 13. H dè чhrn zòr àлоло. Aristoteles, lib. vı De histor. anim., cap. 6, Tòv 8½ ¿x6270évta . Plinius, lib. x, cap. 3: Sed ejectos ab his cognatum genus ossifragæ excipiunt, et educant cum suis. Hanc ossifragam non multum oculis valere tradit Aristoteles. De aquila hoc idem habet Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18. Obiter tamen notandum hic est illum affirmare pullum aquilæ dejectum non ab aquila, quæ ossifraga dicitur, suscipi et enutriri, sed a plebeia quadam avi, fulica videlicet: secundum vult fulicam hyny Græce nuncupari. Falsum utrumque et præter historiæ veri:atem. Nec enim pullus ille a plebeia avi suscipitur; et aliud est fulica, aliud övŋ. Ibid., lin. 15. péyaç dè zòr reotrór: Eadem habet Aristoteles loco d., et Plinius: Haliæelus tantum implumes etiamnum pullos suos percutiens subindo cogit adversos intueri solis radios, et si conniventem, humectantemque animadvertit, præcipitat e nido velut adulterinum atque degenerem : illum cujus acies firma contra steterit, educat. Apud Aristotelem est aquila ¿ɛtós, non haliæetos, quamvis de baliæeto intelligendum esse nemini dubium, cum aquilam hanc per mare et littora, unde nomen accepit, vagari tradat Phile in lambis
ὺς τρία μὲν τίκτει, δύο δ' εκλέπει, ἐν δ᾽ ἀλεγίζει δέχεται, καὶ τρέφει ἡ φήνη, et lib. 1x, cap. 34, Οἱ δὲ ἐκβαλλόμενοι βοῶσι, καὶ οὕτως ὑπολαμβάνει αὐτοὺς
Alcimus Avitus : flic quæ donari mentitur fama Sabæis Cynnama nascuntur, vivax quæ colligit ales, Nutali cum fine perit, nidoque perusto Succedens sibimet quæsita morte resurgit; Nec contenta suo tantum semel ordine nasci, Longa velernosi renovatur corporis ætas, Insensamque levant incendia crebra senectam. Aliter tamen narrant ejus mortem Horus, lib. 11, cap. 57; Origenes, lib. IV contra Celsum; Achilles B Tatius, lib. 1, in fine. Epiphanius in Physiologo ait: Postquam in cinerem tota consumpta est, sequenti die alis renatis inveniri, tertio integram sacerdotem salutare, restauratamque abire. Albertus, iguis vi in cinerem verti, die altero vermem in cinere nasci, qui alis die tertia assumptis intra paucos dies in avem pristinæ figuræ commutatur, et avolat. Artemidorus, Onerocrit. lib., cap. 49, locum ex quo phoenix evolet in Ægyptum, et ad quem mox revertatur, ait ignorari. Artemidorum transcripsit Suidas verbo PolviĘ. De phoenice et ejus rogo vide Petrum Damianum, lib. 11, epist. 18. Ibid., lin. 40. Basilius, hom. 8 : Quare aquila suos pullos ejiciat aliam affert cau: sam Aristoteles, lib. 1x De hist. an., cap. 34 : Mittit namque suos aquila antequam tempus sit, adhuc parentis operam desiderantes, nec volandi adeptos facultatem quod per invidiam id facere creditur : natura enim invida et famelica est, nec copiosa venatione : magnum tamen quid nanciscitur cum venatur. Invidet ergo suis filiisjam masculis, atque edaciusculis, el ob eam rem unguibus secat. Pulli etiam inter se D pugnare incipiunt de sede et pastu; itaque a parente ejiciuntur, et pulsantur, dejecti vociferantur, periclitanturque; et lib. vi, cap. 6, tædio etiam nutriendi illos expellere fatetur, eo enim tempore degenerare, et hebescere dicitur, ungues inverti, pennas albescere, quare ut ad rapinam ineptæ, pullos quos educare nequeunt, odio quodam tædioque mittunt. Plinius, lib. x, cap. 3: Nidificant in petris et arboribus : pariunt ova terna, excludunt pullos binos: visi sunt et tres aliquando, alterum expellunt tædio nutriendi. Quippe eo tempore ipsis cibum negavit nalura prospiciens, ne omnium ferarum ſetus raperentur. Ungues quoque earum invertuntur diebus xv ; albescunt inedia pennæ, ut merito partus suos oderint. Hoc ultimo Dalecampius legit, Ev d' áÌ‹báčeɩ, et sententiam eam esse vult, aquilam unum ovum corrumpere, perdere, duo excludere, tria parere, animadvertitque in interpretem qui illud Ev ad pullum, non ad ovum retulerit; nec ipse tamen Musæi sententiam assecutus est, quam ex aquilarum historia claram, nescio quomodo pervertit, ea enim est : Aquilam tria ova generare, duo excludere, unum scilicet pullum, cum jam ova non sunt, educare, alereque ejus curam gerendo. Quare postea Aristoteles subdit: Quanıvis magna ex parte id fiat, videlicet, unum educere, tamen aliquando et tres visi sunt pulli. Nec Aristotelis sententiam integram expressit Plinius: Pariunt ova trina: excludunt pullos binos visi sunt et tres aliquando; omisit enim illud quod erat summe necessarium, unum alit. Sic enim sententiæ absolutæ exceptio illa, et quasi ex iis quæ raro contingunt notatiunculæ, Visi sunt et tres aliquando, corresponderet. Nec dubito exscriptorum id incuriæ potius, quam Plinii oscitantiæ tribuendum; qui optima quæque ab aliis dictata, vel scripta, perversissime excipiunt, pervertunt- Ibid., lin. 13. H dè чhrn zòr àлоло. Aristoteles, lib. vı De histor. anim., cap. 6, Tòv 8½ ¿x6270évta . Plinius, lib. x, cap. 3: Sed ejectos ab his cognatum genus ossifragæ excipiunt, et educant cum suis. Hanc ossifragam non multum oculis valere tradit Aristoteles. De aquila hoc idem habet Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18. Obiter tamen notandum hic est illum affirmare pullum aquilæ dejectum non ab aquila, quæ ossifraga dicitur, suscipi et enutriri, sed a plebeia quadam avi, fulica videlicet: secundum vult fulicam hyny Græce nuncupari. Falsum utrumque et præter historiæ veri:atem. Nec enim pullus ille a plebeia avi suscipitur; et aliud est fulica, aliud övŋ. Ibid., lin. 15. péyaç dè zòr reotrór: Eadem habet Aristoteles loco d., et Plinius: Haliæelus tantum implumes etiamnum pullos suos percutiens subindo cogit adversos intueri solis radios, et si conniventem, humectantemque animadvertit, præcipitat e nido velut adulterinum atque degenerem : illum cujus acies firma contra steterit, educat. Apud Aristotelem est aquila ¿ɛtós, non haliæetos, quamvis de baliæeto intelligendum esse nemini dubium, cum aquilam hanc per mare et littora, unde nomen accepit, vagari tradat Phile in lambis
*Ος τοὺς νεοττοὺς ὄντας ἀπτῆνας τέως Ἐπὶ ξένην βάσανον ὡς νόθους ἄγων, Ποιεῖ δικαστὴν πρακτικὸν τὸν φωσφόρον. Ο μὲν γὰρ αὐτοῦ ταῖς βολαῖς ἀντιβλέπων, Τῶν φιλτάτων τίς ἐστι, καὶ τῶν ἐκκρίτων, Οφθείς γε καθαρὸς δυσγενοῦς ὑποψίας
Alcimus Avitus : flic quæ donari mentitur fama Sabæis Cynnama nascuntur, vivax quæ colligit ales, Nutali cum fine perit, nidoque perusto Succedens sibimet quæsita morte resurgit; Nec contenta suo tantum semel ordine nasci, Longa velernosi renovatur corporis ætas, Insensamque levant incendia crebra senectam. Aliter tamen narrant ejus mortem Horus, lib. 11, cap. 57; Origenes, lib. IV contra Celsum; Achilles B Tatius, lib. 1, in fine. Epiphanius in Physiologo ait: Postquam in cinerem tota consumpta est, sequenti die alis renatis inveniri, tertio integram sacerdotem salutare, restauratamque abire. Albertus, iguis vi in cinerem verti, die altero vermem in cinere nasci, qui alis die tertia assumptis intra paucos dies in avem pristinæ figuræ commutatur, et avolat. Artemidorus, Onerocrit. lib., cap. 49, locum ex quo phoenix evolet in Ægyptum, et ad quem mox revertatur, ait ignorari. Artemidorum transcripsit Suidas verbo PolviĘ. De phoenice et ejus rogo vide Petrum Damianum, lib. 11, epist. 18. Ibid., lin. 40. Basilius, hom. 8 : Quare aquila suos pullos ejiciat aliam affert cau: sam Aristoteles, lib. 1x De hist. an., cap. 34 : Mittit namque suos aquila antequam tempus sit, adhuc parentis operam desiderantes, nec volandi adeptos facultatem quod per invidiam id facere creditur : natura enim invida et famelica est, nec copiosa venatione : magnum tamen quid nanciscitur cum venatur. Invidet ergo suis filiisjam masculis, atque edaciusculis, el ob eam rem unguibus secat. Pulli etiam inter se D pugnare incipiunt de sede et pastu; itaque a parente ejiciuntur, et pulsantur, dejecti vociferantur, periclitanturque; et lib. vi, cap. 6, tædio etiam nutriendi illos expellere fatetur, eo enim tempore degenerare, et hebescere dicitur, ungues inverti, pennas albescere, quare ut ad rapinam ineptæ, pullos quos educare nequeunt, odio quodam tædioque mittunt. Plinius, lib. x, cap. 3: Nidificant in petris et arboribus : pariunt ova terna, excludunt pullos binos: visi sunt et tres aliquando, alterum expellunt tædio nutriendi. Quippe eo tempore ipsis cibum negavit nalura prospiciens, ne omnium ferarum ſetus raperentur. Ungues quoque earum invertuntur diebus xv ; albescunt inedia pennæ, ut merito partus suos oderint. Hoc ultimo Dalecampius legit, Ev d' áÌ‹báčeɩ, et sententiam eam esse vult, aquilam unum ovum corrumpere, perdere, duo excludere, tria parere, animadvertitque in interpretem qui illud Ev ad pullum, non ad ovum retulerit; nec ipse tamen Musæi sententiam assecutus est, quam ex aquilarum historia claram, nescio quomodo pervertit, ea enim est : Aquilam tria ova generare, duo excludere, unum scilicet pullum, cum jam ova non sunt, educare, alereque ejus curam gerendo. Quare postea Aristoteles subdit: Quanıvis magna ex parte id fiat, videlicet, unum educere, tamen aliquando et tres visi sunt pulli. Nec Aristotelis sententiam integram expressit Plinius: Pariunt ova trina: excludunt pullos binos visi sunt et tres aliquando; omisit enim illud quod erat summe necessarium, unum alit. Sic enim sententiæ absolutæ exceptio illa, et quasi ex iis quæ raro contingunt notatiunculæ, Visi sunt et tres aliquando, corresponderet. Nec dubito exscriptorum id incuriæ potius, quam Plinii oscitantiæ tribuendum; qui optima quæque ab aliis dictata, vel scripta, perversissime excipiunt, pervertunt- Ibid., lin. 13. H dè чhrn zòr àлоло. Aristoteles, lib. vı De histor. anim., cap. 6, Tòv 8½ ¿x6270évta . Plinius, lib. x, cap. 3: Sed ejectos ab his cognatum genus ossifragæ excipiunt, et educant cum suis. Hanc ossifragam non multum oculis valere tradit Aristoteles. De aquila hoc idem habet Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18. Obiter tamen notandum hic est illum affirmare pullum aquilæ dejectum non ab aquila, quæ ossifraga dicitur, suscipi et enutriri, sed a plebeia quadam avi, fulica videlicet: secundum vult fulicam hyny Græce nuncupari. Falsum utrumque et præter historiæ veri:atem. Nec enim pullus ille a plebeia avi suscipitur; et aliud est fulica, aliud övŋ. Ibid., lin. 15. péyaç dè zòr reotrór: Eadem habet Aristoteles loco d., et Plinius: Haliæelus tantum implumes etiamnum pullos suos percutiens subindo cogit adversos intueri solis radios, et si conniventem, humectantemque animadvertit, præcipitat e nido velut adulterinum atque degenerem : illum cujus acies firma contra steterit, educat. Apud Aristotelem est aquila ¿ɛtós, non haliæetos, quamvis de baliæeto intelligendum esse nemini dubium, cum aquilam hanc per mare et littora, unde nomen accepit, vagari tradat Phile in lambis
col. 899–900page 54 of 137
PG 18:899Ο δ' αὖ, πρὸς αὐτὸν σκαρδαμύξας, εὐθέως Καὶ τῆς καλιᾶς δυστυχῶς ἀπεκρίθη. Καὶ εἰς πηγὴν ἀφικνεῖσθαι. Hanc Οὐ τοῦτο βούλεται εἰπεῖν, μὴ μόνον, ὥς φασιν, ὁ φοίνιξ τὸ ὄρνεον· ἀλλ' ἐπειδὴ ὁ ἀετὸς δοκεῖ βασιλεύειν τῶν πετεινῶν ἁπάντων, βού λεται εἰπεῖν, ὅτι ἡ παλαιότης ἡμῶν ἡ ἐν Βαβυλῶνι ἀνακαινισθήσεται εἰς βασιλείαν αὖθις, ὥσπερ ἡμέν ποτε. Διὰ γὰρ τοῦ ὄρνιθος τοῦ ἀετοῦ τὴν βασιλείαν θῆλυ πᾶν τὸ γένος ἐστὶ καὶ κυίσκον ται δεχόμεναι τὸν ἀπηλιώτην, ὥσπερ τὰ δένδρα τὸν Γῦπα δὲ ἄῤῥενα ζέφυρον. Alianus, lib. Ι, cap. 46 : οὐ φασὶ γενέσθαι ποτὲ, ἀλλὰ θηλείας ἁπάσας. Υπερ πέτονται, εἰ δὲ μὴ εἴη νότος, τῷ εὕρῳ κεχήνασι, καὶ τὸ πνεῦμα εἰσρέον πληροῖ αὐτὰς, καὶ κύουσι Ὠκυτόκιος λίθος ἐστὶν ἐοικὼς τῷ ἀετίτῃ, μικρότερος δὲ ἐκείνου, πλὴν ἀπηχῶν, ὡς ἐκεῖνος, ἐν τῷ κινεῖσθαι παρὰ τὸ οὖς. Ἔστι δὲ καὶ λεῖος τῇ θέα. Γύπας δὲ μὴ ὠὰ τίκτειν πέπεισμαι, νεοττοὺς δὲ ὠδίνειν. Καὶ ὡς ἀπὸ γενεᾶς κατάπτεροί εἰσι, καὶ τοῦτο ήκουσα. Εt χρόνου δεῖται ἡ φύσις πρὸς ζώου τελεσιουργίαν, Που
Huc allusisse videtur Cassiodorus, Variarum 1. VIII, epist. 21 : Sic fetus tui more aquilæ se probantes, regales oculos ab ipsis pene cunabulis pertulerunt. Ibid., lin. 21. Paol ràp rnpȧoarta. Plinius, lib. x, cap. 3 : Oppetunt non senio, nec ægritudine, sed fame, in tantum superiore accrescente rostro, ut aduncitas aperiri non queat. Similia habet Horus, lib. 11, cap. 96, Aristoteles, lib. 1x, De histor. anim., cap. 32; Epiphanius in Physiologo, et alii. ▲ Nam herile ego te barba continuo arripiam et in Teque ambustulatum objiciam magnis avibus pabulum. stionibus naturalibus, quæst. 8, qui sua ex Æliano mutuatus est, et Gasparum Bauchinum, De hermaphroditorum monstrosorumque partuum natura, lib. Ibid., lin. 31. Avlitera. Aristoteles, lib. vi De histor. anim., cap. 5, scribit vultures nidificare in excelsissimis rupibus, unde fit ut raro nidus et pulli vulturis cernantur. Quocirca Herodotus Brysonis rhetoris pater vultures ex diverso orbe nobis incognito advolare credebat. Eadem repetit et lib. 1x, cap. 11, afrinatque, quamvis id sit difficile, vi- 6 : Vulturum prævalent nigri. Nidos nemo aligit. Ideo etiam fuere qui putarent illos ex adverso orbe advolare. Falso: nidificant enim in excelsissimis rupibus. Juvenalis, satyr. 13, credidit in arbo- Vultur, jumento el canibus crucibusque relictis, Ad fetus properat partemque cadaveris affert, Hic est ergo cibus magni quoque vulturis, et se Pascentis, propria cum jam facit arbore nidos. Ibid., lin. 22. aquilæ renovationem alii aliter narrant. Epiphanius ait in altum sesc attollere, et in præruptam se projicere rupem, ad quam rostrum allidit; et cum B sum tamen aliquando ejus nidum. Plinius, lib. x, se frigidis immerserit aquis, ad solares radios sese opponere, tuncque ex oculis cadere lippitudines, et ita juvenescere. Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18 : Aquila, ait, cum senueril, et gravari cœperint alœ ejus, atque oculi caligare, tunc quærit fontem aquæ contra quem posita volat usque ad circulum solis, illicque in puriori ætheris vastitate librata ad vaporem solis et alas incendit et caliginem oculorum prorsus exurit, moxque descendens tribus in fontem vicibus mergitur, et sic alarum vigor, et oculorum acies multo melius quam juventus altulerat, renovatur. Multa in hanc sententiam ex Hieronymo, Augustino, rabbi David, Vincentio, colligit Pontius in dictum locum Epiphanii, quem consule. Theodorus tamen Heracleensis, Comment. in psal. CII, ne- C gat aquilam renovari : dvaxationstat siç ẞasthetav aubię, WOTE alvittetai. Consule item Cælium Rodigium, 1. xIII, cap. 20. Ibid., lin. 29. ‘O 8è rvý vanvéjor. Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18: Perhibentur vultures cœ- terarum avium more, concubitui nullatenus indulgere: sed absque ulla prorsus masculini sexus admistione concipere. Quomodo autem id fiat pluribus narrat D Horus lib. 1, cap. 11; Plutarchus, Romanarum question. 93 : lapiwy trwy. Quæ carmine reddidit in lambis Phile. Adrianus Turnebus, lib. xxvi, capit. 2, et lib. xx, capit. 5, et Dalecampius scribunt vultures magnas aves a Plauto in Rudente nuncupatas in illis versibus : Ibid., lin. 33. Kal labwr Tor εútónior. Eutocium lapidem aetitem esse, nemini dubium esse debet, cum quæ de eutocio Eustathius refert, de aetite aliı dicant. Plinius, lib. x, capit. ¡v : Tribus primis, et quinto aquilarum generi inædificatur nido lapis aetites, quem aliqui dixere gagatem, ad multa remedia utilis, nihil igne deperdens. Est autem lapis iste prægnans, intus cum quatias, alic velut in utero sonante, sed vis illa medica non nisi nido direptis. Oure Plinius non satis distinguit, dum gagatem cum aetite confundit. Consule ipsum lib. xxxvı, capit. 21 et capit. 19, Galenum et Dioscoridem, Lapidem hunc Harpocratio Alexandrinus ocytocion vocal, distinguitque ab aelite : Ibid., lib. 35. Kal ȧzotintet. Plinius, lib. x, cap.
col. 901–902page 55 of 137
PG 18:901ioxpaieg. Xxkemby yàp xmi MavigyGüeg tf eüoct, A — Ciconia etiam grata, peregrina, hospita, elc., et Phile, in Jambis * Pietatis ciltrix, gracilipes, glotoristria Avis exsul. hiemis, etc,
nu 3E MM ὁ iM dU. — e etc., et Phile, in Iambis : 85.tvc δὲ πᾶς γὺν, xal excpüc ἄνευ κύει. Χαίνων γὰρ ἀντίπρωρος ὑψοῦ πρὸς νότον, Συλιαμβάνει τὸ πνεῦμα, καὶ τρίτου χρόνου Στρουθοὺς πτερωτοὺς ἄρ' ἀπὸ μήτρας ἐξάγει. οἱ ζῶσιν εὐθὺς ἐξ ὀνύχων ἁρπάγων Πρίγους καλιῶν εὑρεθέντες κρείττονες.
lbid., lin. 58, Φασὶ δὲ τὸν γύπα. Plinius vultures odore fugari, lib. u, cap. 45, scribit. ldem JElianus, lib. ui, cap. 7, et lib. 1v, cap. 18; Aristoteles, lib. Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων. Theophrastus, lib. De odoribus : Πογεῖν δὲ ἔνια φαίνεται ταῖς ὀσμαῖς xxi ταῖς εὐωδίαις, εἰ ἀληθὲς τὸ ἐπὶ τῶν Tvπῶν καὶ χανθάρων. Et collector Geoponicor. lib. xiv: ᾿Αριστοτέλης φησὶ γῦπας μύρου ὀσμῇ ἀπόλλυ- I σθαι" κανθάρους δὲ τῇ ὀσμῇ τῶν ῥόδων. Εἶναι γὰρ τούτοις σωτήριον τὴν δυσωδίαν.
Ibid., lin. 41. Ἡνέχα δέ gactr ἄνδρες. Basilius, hom. 8: Τίς τοῖς γυψὶ προαπαγγέλλων τῶν ἀνθρώπῶν τὸν θάνατον, ὅταν κατ᾽ ἀλλήλων ἐπιστρατεύσωσιν ; Ἴδοις γὰρ ἂν μυρίας ἀγέλας γυπῶν τοῖς στραποπέδοις παρεπομένας, ἐχ τῆς τῶν ὅπλων παρασχευῆς τεχμαιρομένων τὴν ἔχθασιν, ldem habet AElianus, lib. n, capit. 46; Plinius, lib. x, capit. 6: Triduo autem ante, aut. biduo volare eos, ubi cadsvera futura sunt. Et Plautus in Truculento : lllud est: vide ut jam quasi volturii, triduo Prius pra'divinant quo die esuri sient.
Olim-etiam lberis vultures fuere sepuleri loco. ἐ Silius :
Tellure, ut perhibent, is mos antiquus Ibera
Ezanima obscenus consumit corpora vultur.
lbid., lin. 44. ΟἹ δὲ πελαργοί. Basilius, hom. 8 : Τὸ δὲ τῶν πελαργῶν οὐδὲ πόῤῥω ἐστὶ συνέσεως λογικῆς, οὕτω μὲν κατὰ τὸν ἕνα καιρὸν πάντας ἐπιδημεῖν τοῖς τῇδε χωρίοις, οὕτω δὲ ὑφ᾽ ἑνὶ συνθήματι πάντας ἀπαίρειν. Δορυφοροῦσι δὲ αὐτοὺς αἱ παρ' ἡμῖν κορῶναι καὶ παραπέμπουσιν, ἐμοὶ δοχεῖν, xal δυμμαχίαν τινὰ παρεχόμεναι πρὸς ὄρνιθας πολεμίους. Σημεῖον δὲ πρῶτον μὲν τὸ μὴ φαίνεσθαι ὑπὸ τὸν χαιρὸν ἐκεῖνον χορώνην παντάπασιν" ἔπειθ᾽ ὅτι μετὰ τραυμάτων ἐπανερχόμεναι ἐναργῆ τοῦ συνασπισμοῦ xoi τῆς ἐπιμαχίας τὰ σημεῖα κομίζουσι. Piinius, lib. x, cap. 51 : Ciconig quonam e loco ve- ἢ niant, aut quo. se conferant incompertum adhuc est. E longinquo venire nom dubium, eodem quo grues modo : ?'las hiemis, has «statis advenas. Abitur: tengreganiur in loco certo, comitatgque sic, ut mulla sui generis relinquatur , nisi captiva el serva, ceulege pradicta die recedunt. Nemo vidit agmen discedeniium cum discessurum. appareat : ncc venire, sed. wenisse cernimus; Wtrumque nociurnis fit temporibus. Et quamvis ultra. citrave pervolent, nunquam tamen advenisse usquam nisi nociu eristimantur. Pithonos comen vocant in. Asia patentibus campis, "bi congregate inter se commurmurant, eamque qua novissima advenit lacerant, atque ita abeunt. Petro-
Δ ΗΒΕΕ ΜΑΣ TYVER oe Lira i Ciconia etiam grata, peregrina, hospita, Pietatis cultrix, gracilipes, glotoristria Avis exsul. hiemis, etc, Consule. Adriani Junii Animadrer. lib. vt, cap. 43. lbid., lin. 47. Τετραυματισμέναι γάρ. Qua ratione sibi medeantur ciconim cum vulnus acceperint, JElianus, lib. v, cap. 46; οἱ Aristoteles.
Jbid., lin. 48. "Eàv δὲ γηράσῃ. Basilius, hom. B: Ἐκεῖνοι τὸν πατέρα, ὑπὸ τοῦ γήριος πτεροῤῥυὴσαντα, περιστάντες ἐν κύχλῳ, τοῖς οἰκείοις πτερεῖς διαθάλπουσι, καὶ τὰς τροφὰς ἀφθόνως παρασκευάζοντες, τὴν δυνατὴν καὶ ἐν τῇ πτήσει παρέχονται βοήθειαν, hp£ua τῷ πτερῷ κουφίζοντες ἑκατέριοθεν. Καὶ οὕτω τοῦτο παρὰ πᾶσι διαδεθόηται, ὥστε ἤδη, τινὲς τὴν τῶν εὐεργετημάτων ἀντίδοσιν, ἀντιπελάρ-
Ἰ qot ὀνομάζουσι. Aristophanes, in Atibrs :
"ALP ἔστιν ἡμῖν core ἔρνισιν νόμος
Παλαιὸς, ἐν τοῖς τῶν πεϊαργῶν κύρθεσιν"
Ἐπὴν ὁ πατὴρ ó πελαργὸς ἐχπετησίμους
Ilárzuc ποιῆσῃ τοὺς πελαργιδεῖς τρέφων,
Δεῖ τοὺς νεοττοὺς τὸν πατέρα πάτιν τρέφειν. Ciconias juvenes jam senescentibus parentibus opem ferre eosque educare tradit Plato, Alcibiade primo xaxX τὸ τέλος " Aristoteles De histor. animal. lib. 1x, cap. 15; JElianus, lib. i, cap. 23, et lib. x, cap. 16; Artemidorus, Onerocrit. lib. n, cap. 20; Plinius, lib. x, cap. 23; Horus, lib. 1, cap. 51; Piilo, in Expositione Decalogi; Origenes, contra Celsum, lib. wv ; Philostratus, De vit. Apollonii Tyanei, pag. 39; Dasilius Magnus, orat. de honore quo
; sunt. afficieudi parentes ; Epiphanius, in Phsiologa, cap. 25. Hinc natum proverbium ἀντιπελαργεῖν, muluam officii vicem rependere. Zenobius, Erasmus, Aristenetus, lib. 1, epist. 95, Τί δὲ οὐκ ἔμελλον ζή-
nu 3E MM ὁ iM dU. — e etc., et Phile, in Iambis : 85.tvc δὲ πᾶς γὺν, xal excpüc ἄνευ κύει. Χαίνων γὰρ ἀντίπρωρος ὑψοῦ πρὸς νότον, Συλιαμβάνει τὸ πνεῦμα, καὶ τρίτου χρόνου Στρουθοὺς πτερωτοὺς ἄρ' ἀπὸ μήτρας ἐξάγει. οἱ ζῶσιν εὐθὺς ἐξ ὀνύχων ἁρπάγων Πρίγους καλιῶν εὑρεθέντες κρείττονες.
lbid., lin. 58, Φασὶ δὲ τὸν γύπα. Plinius vultures odore fugari, lib. u, cap. 45, scribit. ldem JElianus, lib. ui, cap. 7, et lib. 1v, cap. 18; Aristoteles, lib. Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων. Theophrastus, lib. De odoribus : Πογεῖν δὲ ἔνια φαίνεται ταῖς ὀσμαῖς xxi ταῖς εὐωδίαις, εἰ ἀληθὲς τὸ ἐπὶ τῶν Tvπῶν καὶ χανθάρων. Et collector Geoponicor. lib. xiv: ᾿Αριστοτέλης φησὶ γῦπας μύρου ὀσμῇ ἀπόλλυ- I σθαι" κανθάρους δὲ τῇ ὀσμῇ τῶν ῥόδων. Εἶναι γὰρ τούτοις σωτήριον τὴν δυσωδίαν.
Ibid., lin. 41. Ἡνέχα δέ gactr ἄνδρες. Basilius, hom. 8: Τίς τοῖς γυψὶ προαπαγγέλλων τῶν ἀνθρώπῶν τὸν θάνατον, ὅταν κατ᾽ ἀλλήλων ἐπιστρατεύσωσιν ; Ἴδοις γὰρ ἂν μυρίας ἀγέλας γυπῶν τοῖς στραποπέδοις παρεπομένας, ἐχ τῆς τῶν ὅπλων παρασχευῆς τεχμαιρομένων τὴν ἔχθασιν, ldem habet AElianus, lib. n, capit. 46; Plinius, lib. x, capit. 6: Triduo autem ante, aut. biduo volare eos, ubi cadsvera futura sunt. Et Plautus in Truculento : lllud est: vide ut jam quasi volturii, triduo Prius pra'divinant quo die esuri sient.
Olim-etiam lberis vultures fuere sepuleri loco. ἐ Silius :
Tellure, ut perhibent, is mos antiquus Ibera
Ezanima obscenus consumit corpora vultur.
lbid., lin. 44. ΟἹ δὲ πελαργοί. Basilius, hom. 8 : Τὸ δὲ τῶν πελαργῶν οὐδὲ πόῤῥω ἐστὶ συνέσεως λογικῆς, οὕτω μὲν κατὰ τὸν ἕνα καιρὸν πάντας ἐπιδημεῖν τοῖς τῇδε χωρίοις, οὕτω δὲ ὑφ᾽ ἑνὶ συνθήματι πάντας ἀπαίρειν. Δορυφοροῦσι δὲ αὐτοὺς αἱ παρ' ἡμῖν κορῶναι καὶ παραπέμπουσιν, ἐμοὶ δοχεῖν, xal δυμμαχίαν τινὰ παρεχόμεναι πρὸς ὄρνιθας πολεμίους. Σημεῖον δὲ πρῶτον μὲν τὸ μὴ φαίνεσθαι ὑπὸ τὸν χαιρὸν ἐκεῖνον χορώνην παντάπασιν" ἔπειθ᾽ ὅτι μετὰ τραυμάτων ἐπανερχόμεναι ἐναργῆ τοῦ συνασπισμοῦ xoi τῆς ἐπιμαχίας τὰ σημεῖα κομίζουσι. Piinius, lib. x, cap. 51 : Ciconig quonam e loco ve- ἢ niant, aut quo. se conferant incompertum adhuc est. E longinquo venire nom dubium, eodem quo grues modo : ?'las hiemis, has «statis advenas. Abitur: tengreganiur in loco certo, comitatgque sic, ut mulla sui generis relinquatur , nisi captiva el serva, ceulege pradicta die recedunt. Nemo vidit agmen discedeniium cum discessurum. appareat : ncc venire, sed. wenisse cernimus; Wtrumque nociurnis fit temporibus. Et quamvis ultra. citrave pervolent, nunquam tamen advenisse usquam nisi nociu eristimantur. Pithonos comen vocant in. Asia patentibus campis, "bi congregate inter se commurmurant, eamque qua novissima advenit lacerant, atque ita abeunt. Petro-
——— ag rent eee E oo o me Ne S TT MUTMAS pagalor ἀποῤῥοιδδεῖ, καὶ τοίους ix τρίποδος Boi:
nu 3E MM ὁ iM dU. — e etc., et Phile, in Iambis : 85.tvc δὲ πᾶς γὺν, xal excpüc ἄνευ κύει. Χαίνων γὰρ ἀντίπρωρος ὑψοῦ πρὸς νότον, Συλιαμβάνει τὸ πνεῦμα, καὶ τρίτου χρόνου Στρουθοὺς πτερωτοὺς ἄρ' ἀπὸ μήτρας ἐξάγει. οἱ ζῶσιν εὐθὺς ἐξ ὀνύχων ἁρπάγων Πρίγους καλιῶν εὑρεθέντες κρείττονες.
lbid., lin. 58, Φασὶ δὲ τὸν γύπα. Plinius vultures odore fugari, lib. u, cap. 45, scribit. ldem JElianus, lib. ui, cap. 7, et lib. 1v, cap. 18; Aristoteles, lib. Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων. Theophrastus, lib. De odoribus : Πογεῖν δὲ ἔνια φαίνεται ταῖς ὀσμαῖς xxi ταῖς εὐωδίαις, εἰ ἀληθὲς τὸ ἐπὶ τῶν Tvπῶν καὶ χανθάρων. Et collector Geoponicor. lib. xiv: ᾿Αριστοτέλης φησὶ γῦπας μύρου ὀσμῇ ἀπόλλυ- I σθαι" κανθάρους δὲ τῇ ὀσμῇ τῶν ῥόδων. Εἶναι γὰρ τούτοις σωτήριον τὴν δυσωδίαν.
Ibid., lin. 41. Ἡνέχα δέ gactr ἄνδρες. Basilius, hom. 8: Τίς τοῖς γυψὶ προαπαγγέλλων τῶν ἀνθρώπῶν τὸν θάνατον, ὅταν κατ᾽ ἀλλήλων ἐπιστρατεύσωσιν ; Ἴδοις γὰρ ἂν μυρίας ἀγέλας γυπῶν τοῖς στραποπέδοις παρεπομένας, ἐχ τῆς τῶν ὅπλων παρασχευῆς τεχμαιρομένων τὴν ἔχθασιν, ldem habet AElianus, lib. n, capit. 46; Plinius, lib. x, capit. 6: Triduo autem ante, aut. biduo volare eos, ubi cadsvera futura sunt. Et Plautus in Truculento : lllud est: vide ut jam quasi volturii, triduo Prius pra'divinant quo die esuri sient.
Olim-etiam lberis vultures fuere sepuleri loco. ἐ Silius :
Tellure, ut perhibent, is mos antiquus Ibera
Ezanima obscenus consumit corpora vultur.
lbid., lin. 44. ΟἹ δὲ πελαργοί. Basilius, hom. 8 : Τὸ δὲ τῶν πελαργῶν οὐδὲ πόῤῥω ἐστὶ συνέσεως λογικῆς, οὕτω μὲν κατὰ τὸν ἕνα καιρὸν πάντας ἐπιδημεῖν τοῖς τῇδε χωρίοις, οὕτω δὲ ὑφ᾽ ἑνὶ συνθήματι πάντας ἀπαίρειν. Δορυφοροῦσι δὲ αὐτοὺς αἱ παρ' ἡμῖν κορῶναι καὶ παραπέμπουσιν, ἐμοὶ δοχεῖν, xal δυμμαχίαν τινὰ παρεχόμεναι πρὸς ὄρνιθας πολεμίους. Σημεῖον δὲ πρῶτον μὲν τὸ μὴ φαίνεσθαι ὑπὸ τὸν χαιρὸν ἐκεῖνον χορώνην παντάπασιν" ἔπειθ᾽ ὅτι μετὰ τραυμάτων ἐπανερχόμεναι ἐναργῆ τοῦ συνασπισμοῦ xoi τῆς ἐπιμαχίας τὰ σημεῖα κομίζουσι. Piinius, lib. x, cap. 51 : Ciconig quonam e loco ve- ἢ niant, aut quo. se conferant incompertum adhuc est. E longinquo venire nom dubium, eodem quo grues modo : ?'las hiemis, has «statis advenas. Abitur: tengreganiur in loco certo, comitatgque sic, ut mulla sui generis relinquatur , nisi captiva el serva, ceulege pradicta die recedunt. Nemo vidit agmen discedeniium cum discessurum. appareat : ncc venire, sed. wenisse cernimus; Wtrumque nociurnis fit temporibus. Et quamvis ultra. citrave pervolent, nunquam tamen advenisse usquam nisi nociu eristimantur. Pithonos comen vocant in. Asia patentibus campis, "bi congregate inter se commurmurant, eamque qua novissima advenit lacerant, atque ita abeunt. Petro-
AIV, Gaudio et Paterno in coss.
His praedictis coss. Valerianus Augustus a. Persis in cum insurgentibus, interfectus est, annos natus Lxi.
Romanorum imperat, XXIX, Claudius annis n. Y. Antiochiano et Orlito coss.
M. Aureliano et Basso coss,
Claudius Sirmii moritur, annos natus Lv.
Romanorum imp. XXX, Aurelianus, annis vi. I. Quicto et Bradumiano coss. -
nu 3E MM ὁ iM dU. — e etc., et Phile, in Iambis : 85.tvc δὲ πᾶς γὺν, xal excpüc ἄνευ κύει. Χαίνων γὰρ ἀντίπρωρος ὑψοῦ πρὸς νότον, Συλιαμβάνει τὸ πνεῦμα, καὶ τρίτου χρόνου Στρουθοὺς πτερωτοὺς ἄρ' ἀπὸ μήτρας ἐξάγει. οἱ ζῶσιν εὐθὺς ἐξ ὀνύχων ἁρπάγων Πρίγους καλιῶν εὑρεθέντες κρείττονες.
lbid., lin. 58, Φασὶ δὲ τὸν γύπα. Plinius vultures odore fugari, lib. u, cap. 45, scribit. ldem JElianus, lib. ui, cap. 7, et lib. 1v, cap. 18; Aristoteles, lib. Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων. Theophrastus, lib. De odoribus : Πογεῖν δὲ ἔνια φαίνεται ταῖς ὀσμαῖς xxi ταῖς εὐωδίαις, εἰ ἀληθὲς τὸ ἐπὶ τῶν Tvπῶν καὶ χανθάρων. Et collector Geoponicor. lib. xiv: ᾿Αριστοτέλης φησὶ γῦπας μύρου ὀσμῇ ἀπόλλυ- I σθαι" κανθάρους δὲ τῇ ὀσμῇ τῶν ῥόδων. Εἶναι γὰρ τούτοις σωτήριον τὴν δυσωδίαν.
Ibid., lin. 41. Ἡνέχα δέ gactr ἄνδρες. Basilius, hom. 8: Τίς τοῖς γυψὶ προαπαγγέλλων τῶν ἀνθρώπῶν τὸν θάνατον, ὅταν κατ᾽ ἀλλήλων ἐπιστρατεύσωσιν ; Ἴδοις γὰρ ἂν μυρίας ἀγέλας γυπῶν τοῖς στραποπέδοις παρεπομένας, ἐχ τῆς τῶν ὅπλων παρασχευῆς τεχμαιρομένων τὴν ἔχθασιν, ldem habet AElianus, lib. n, capit. 46; Plinius, lib. x, capit. 6: Triduo autem ante, aut. biduo volare eos, ubi cadsvera futura sunt. Et Plautus in Truculento : lllud est: vide ut jam quasi volturii, triduo Prius pra'divinant quo die esuri sient.
Olim-etiam lberis vultures fuere sepuleri loco. ἐ Silius :
Tellure, ut perhibent, is mos antiquus Ibera
Ezanima obscenus consumit corpora vultur.
lbid., lin. 44. ΟἹ δὲ πελαργοί. Basilius, hom. 8 : Τὸ δὲ τῶν πελαργῶν οὐδὲ πόῤῥω ἐστὶ συνέσεως λογικῆς, οὕτω μὲν κατὰ τὸν ἕνα καιρὸν πάντας ἐπιδημεῖν τοῖς τῇδε χωρίοις, οὕτω δὲ ὑφ᾽ ἑνὶ συνθήματι πάντας ἀπαίρειν. Δορυφοροῦσι δὲ αὐτοὺς αἱ παρ' ἡμῖν κορῶναι καὶ παραπέμπουσιν, ἐμοὶ δοχεῖν, xal δυμμαχίαν τινὰ παρεχόμεναι πρὸς ὄρνιθας πολεμίους. Σημεῖον δὲ πρῶτον μὲν τὸ μὴ φαίνεσθαι ὑπὸ τὸν χαιρὸν ἐκεῖνον χορώνην παντάπασιν" ἔπειθ᾽ ὅτι μετὰ τραυμάτων ἐπανερχόμεναι ἐναργῆ τοῦ συνασπισμοῦ xoi τῆς ἐπιμαχίας τὰ σημεῖα κομίζουσι. Piinius, lib. x, cap. 51 : Ciconig quonam e loco ve- ἢ niant, aut quo. se conferant incompertum adhuc est. E longinquo venire nom dubium, eodem quo grues modo : ?'las hiemis, has «statis advenas. Abitur: tengreganiur in loco certo, comitatgque sic, ut mulla sui generis relinquatur , nisi captiva el serva, ceulege pradicta die recedunt. Nemo vidit agmen discedeniium cum discessurum. appareat : ncc venire, sed. wenisse cernimus; Wtrumque nociurnis fit temporibus. Et quamvis ultra. citrave pervolent, nunquam tamen advenisse usquam nisi nociu eristimantur. Pithonos comen vocant in. Asia patentibus campis, "bi congregate inter se commurmurant, eamque qua novissima advenit lacerant, atque ita abeunt. Petro-
col. 903–904page 56 of 137
PG 18:903ἀντιγυπίζειν, Μικρὸν μὲν ὕστερον διαβάς, ἐν τῇ πόλει, καὶ τοὺς βαρβάρους ἀπωσάμενος, αὐτὸς ἐστρατήγησε τοῦ δήμου τῶν Βυζαντίων. Καθ' οὓς δὴ χρό νους καὶ δρακόντων πλεῖστα γένη ἐπεφοίτησε τῇ πό λει, ὡς τοὺς οἰκοῦντας αὐτὴν διαφθείρεσθαι· οὓς δὴ τῇ τῶν καλουμένων πελαργῶν ὀρνίθων ἐπιφορᾷ δια εχρήσαντο, Ποσειδῶνος, ώς φασι, συνεργήσαντος. Οὐ μετὰ πολὺ δὲ καὶ τῶν ὀρνίθων αὐτοῖς ἐναντία φρο νούντων, καὶ θανάτων αἰτίαν ἐπαγόντων, τούς τε ἁλισκομένους αὐτοῖς ὄφεις πρὸς τὰς τῶν ὑδάτων δεξα μενὰς ἀκοντιζόντων, καὶ τοῖς γε πολίταις ἀφανῶς ἐπιβαλλόντων, ἐν ἀφασίμ διετέλουν. ᾿Ανήρ δέ τις τῶν ἐκ Τυάνων, τοὔνομα Απολλώνιος, ἐκ λίθου ξεστοῦ τρεῖς ἀνεστήσατο πελαργούς ἀντιπροσώπως ἀλλήλοις ὁρῶν τας, οἳ καὶ μέχρι τῶν νῦν διαμένουσι τῶν χρόνων, οὐ συγχωροῦντες ἐπιφοιτῆσαι τῇ πόλει τὸ τῶν πε 54. Αἱ δὲ γέρανοι ὁμοῦ πᾶσαι. 8: Πῶς μὲν αἱ γέρανοι τὰς ἐν τῇ νυκτὶ φυλακὰς ἐκ περιτροπῆς ὑποδέχονται; καὶ αἱ μὲν καθεύδουσιν, αἱ δὲ κύκλῳ περιϊοῦσαι πᾶσαν αὐταῖς ἐν τῷ ὕπνῳ παρέχονται τὴν ἀσφάλειαν. Εἶτα τοῦ καιροῦ τῆς φυλακής πληρουμένου, ἡ μὲν βοήσασα πρὸς ὕπνον ἐτράπετο, ἡ δὲ τὴν διαδοχὴν ὑποδεξαμένη, ης ἔτυχεν ἀσφαλείας ἀντέδωκεν ἐν τῷ μέρει. Ταύτην καὶ ἐν τῇ πτήσει τὴν εὐταξίαν κατόψει. "Αλλοτε γὰρ ἄλλη τὴν ὁδηγίαν ἐκδέχεται, καὶ τακτόν τινα χρόνον προ καθηγησαμένη τῆς πτήσεως, εἰς τὸ κατόπιν περιελθοῦσα τῇ μεθ' αὐτὴν τὴν ἡγεμονίαν τῆς ὁδοῦ παραδί
gii Codini libello De rebus patriis Constantinopoleos, cum ita scripserit: Non longe post, cum aves inimi cum animum induissent, mortem insuper inſerrent, el serpentes in aqua captos in viam publicam projice rent, cives stupore perculsi erant. bus omnibus non convenit, non ab illis, sed are, pretatus est verba Græca Georgius Dousa in Geor de qua id quod per nomen explicatur dicitur, at de vulture id tantum verum esse; quomodo ergo ¿v Totwvɛiv id explicaret. Sed Scaligero sicut sonant omnia, ita et hoc; et Scaliger ita effingit. Græcus non item, qui, si a vulture id vellet formare, utique nec incongrue diceret ut naturam hanc vulturis exprimeret, sicut ad ciconiæ naturam exprimendam &velapуely vocabulo usus fuerat. En Græculos sciolos, quos tu male contra fas omne laceras iniquus, utut sunt, tuas tamen cognoscunt, et inscitias, et nugamenta: aliis fumum vendita; illi lucem possident. Agre fert calamus ciconiarum in Byzantins be. neficii non comminisci, quarum ope civitas illa noxam serpentum depulit. Dinæo namque Byzan tiorum duce plurimi dracones illam infestabant, et perniciem civibus afferebant; eos inductarum cico niarum ope sustulerunt. Postea cum ciconiæ noxiæ essent civibus multisque mortem afferrent, quod serpentes in puteos injicerent, sicque aquas infesta rent, vel quod in cives in triviis insperato projice rent, populo metu anxio, et concilii inopi opem tu lit Tyaneus Apollonius tribus ciconiis e lapide inter se obversis erectis, quæ deinceps aliis ciconiis ne urbem ascenderent erant impedimento. Hujus bi storiæ auctor est Hesychius Milesius libello De re bus patriis Constantinopolitanis. Verba ejus sunt Dinæus nempe, ȧveσthoato neλapyoùs ȧvτimpoσwлws ȧλllois ópшv Japywv révos. Quæ perperam aliter Latine inter pretata sunt, cum sententiæ auctoris Græcæ La tina non respondeant. Non enim ciconiæ ex aquis extrahebant serpentes, quos in plateas publicas projicerent; sed ciconiæ sublatos serpentes, par tim in puteos, sive cisternas demittebant, quorum veneno aquæ inficiebantur, ideoque civibus biben tibus noxiæ, vel saltem suspectæ reddebantur, par tim super ipsos cives aliud agentes, vel rebus aliis in triviis et plateis publicis incumbentes præter spem, et absque eo quod ipsi id odorarentur, conji ciebant. Quare cives et metu periculi, et remedii̟ ignari, maximis urgebantur angustiis. Simili errore, et pari sententiæ ignoratione in similibus verbis et eadem materia, quamvis in auctore diverso inter xal Ibid., lin. Basi lius, hom. Swoiv. Similia scribit Aristoteles, lib. 1x De hist. anim., cap. 10; Plinius, lib. x, cap. 23; Phile, in Iambis; Elianus, lib. it De hist. anim., cap. 4. Col. 733, lin. 1. 'Er §§ tỷ nałeýdeır. Plinius, lib. x, cap. 23; Plutarchus, De solert. animal.; Horus, lib. 11, cap. 94; Aristoteles, lib. 1x, De hi stor. animal., cap. 10; Gregorius Nazianzenus, orat. 2, de Theologia; Ælianus, lib. 111, De hist. anim., cap. 13; Maximus Tyrius, orat. 40; Cicero, 11 De natura deorum; Solinus, Andreas Alciatus, lib. 1 Parergon., cap. 20, qui tum de gruum excu biis, tum volatu tractant. Et Cassiodorus, lib. ix, epist. 2: Grues moralem noverunt exercere concor diam: inter quas nullus primatus quæritur; quia iniquitatis ambitus non habetur. Vigilant vicissim, communi se cautela custodiunt, ipse pastus alternus est. Sic honor nullis adimitur, dum omnia sub com munione servantur. His etiam volatus vicaria æquali tate disponitur, ultima fit prima, et quæ primatum tenuit esse posterior non recusat. Sic quadam com munione sociatæ sibi sine regibus obsequuntur, sine dominatu parent, sine terrore famulantur. Volunta ria serviendo liberæ sunt, et invicem se diligendo muniuntur. Quarum rerum scriptores, rerum natura lium contuentes, politiam quodammodo inter ipsos esse commemorant, quas civico affectu vivere cognore runt. Quod autem multi marrant de lapide, quo grues tanquam fulcimento utuntur, dum volant, falsum esse dicit Aristoteles, lib. v, De hist. anim., cap. 12: Sed avium grues, ut dictum est, ex ultimis in ultima abeunt, volant flatu secundo. Quod de lapide narrant, falsum est, lapidem enim eas te nere fulcimento, quem ubi deciderit, accipi utilem ad auri probationem aiunt. Neque silentio prætereun dum quod Julius Scaliger in Poeticis in Græcos animadvertit. Fabulam esse græculam, quæ Home rus refert de gruum cum pygmæis pugna. Quod cum esset Homericum, ab llomero dictum, nihil mirum si non arridet Scaligero. Illud mirum quo modo illi non arriserit, idem affirmante Aristotele. Ilic namque, lib. vin De hist. anim., cap. 12 vel
col. 905–906page 57 of 137
PG 18:905Εστι δὲ ὁ τόπος η οὗτος περὶ ὧν οἱ Πυγμαῖοι κατοικοῦσιν. Οὐ γάρ ἐστι τοῦτο μῦθος, ἀλλ' ἔστι κατὰ τὴν ἀλήθειαν, γένος μια κρὸν μὲν ὥσπερ λέγεται, καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ ἵππο:, τρωγλοδύται δ' εἰσὶ τὸν βίον. ὥσπερ λέγεται. Certe ὥσπερ λέγεται, ὥσπερ λέγεται, sed ad pygmæos οὐ γὰρ ἐστι τοῦτο μῦθος, ἀλλ᾽ ἔστι κατὰ τὴν ἀλήθειαν, Τὸ δὲ γηνῶν γένος. Basilius, Πῶς ἄγρυπνον τὸ τῶν γηνῶν γένος, καὶ πρὸς τὴν τῶν λανθανόντων αἴσθησιν ὀξύτατον. Οι γέ ποτε καὶ τὴν βασιλίδα πόλιν περιεσώσαντο, πολεμίους τινὰς ἀφανεῖς, δ' ὑπονόμων ἀφανῶν ἤδη μέλλοντας τὴν ἄκραν τῆς ῥώμης καταλαμβάνειν καταμηνύσαντες. Εt Οὕτω γοῦν πολεμίων. Isidorus, Φίλιππος ὁ τῶν Μακεδόνων βασιλεύς, ὁ ᾿Αμύντου ταῖς γεγονώς, πολλὴν ἐπαγόμενος δύναμιν ἐπολιόρ καὶ τὴν πόλιν, διώρυξί τε καὶ παντοίοις πολεμικοῖς μηχανήμασι τοῖς τείχεσι προσπελάζων. Καὶ δὴ ἀν ταύτην ἐξεῖλε νυκτὸς ἐπιλαβόμενος ἀσελήνου, και όμβρου καταῤῥαγέντος ἐξαισίου, εἰ μή τις αὐτοῖ; τοῦ θείου γεγόνε συμμαχία τους κατὰ τὴν πόλιν κύ νας πρὸς ὑλακὴν ἀναστήσαντος, καὶ νεφέλας πυρὸς τοῖς ἀρκτῴοις ἐπαγαγόντος μέρεσιν· ἐξ οὗπερ οἱ δήμοι διεγερθέντες, καὶ θερμῶς τοῖς πολεμίοις συνενεχθέντες, ἤδη τὴν πόλιν ὑπὸ τῷ Φιλίππῳ γενομέ τὴν ἐρύσαντο. Δι' ὑπονόμων ὑποδύντων. Livius, Περὶ μέσας νύκτας ἐπιβάντες ἅμα πολλο τῆς πέτρας ἐχώρουν ἄνω μετὰ σιωπῆς; Servius taΑλκυών ἐστι θαλάττιον. Basilius. 'Αλκιών ἐστι θαλάττιον ὄρνεον. Αὕτη παρ' αὐτοὺς νοσσεύειν τοὺς αἰγιαλοὺς πέφυκεν, ἐπ' αὐτῆς τὰ ἐὰ τῆς ψάμμου καταθεμένη· καὶ νοσσεύει κατά μέσον που τὸν χειμῶνα, ὅτε πολλοῖς καὶ βιαίοις ἀνέμοις ἡ θάλαττα τῇ γῇ προσαράσσεται. Αλλ' ὅμως κοιμίζονται μὲν πάντες ἄνεμοι, ἡσυχάζει δὲ κῦμα θαλάττιον, ὅταν ἀλκυὼν ἐπωάζῃ τὰς ἑπτὰ ἡμέρας. Ἐν τοσαύταις γὰρ μόναις ἐκλεπίζει τοὺς νεοττούς. Ἐπεὶ δὲ καὶ τροφῆς αὐτοῖς χρεία, ἄλλας ἑπτὰ πρὸς τὴν τῶν νεοττῶν αὔξησιν ὁ μεγαλόδωρος Θεὸς τῷ μικροτάτῳ ζώῳ παρέσχετο.
15, ut vult Scaliger, ita scribit, pluvia divino quodam numine canes lalratibus ci- Quorum ea est sententia, I's locus est, quem pygmæi habitant : neque enim hoc fabula est, sed est secundum veritatem, genus pusillum, ut traditur et ipsi, et equi, et ut troglodytæ reliqui vitam degunt. Quibus verbis quid manifestius? negat esse fabulam, confirmat secundum verilalem ita se habere, quod vulgo circumfertur, pygmos, corumque equos pusillos esse. Quomodo ergo fabula ? Ait, philosophum semper moderatum, et prudentem illud addidisse nec Aristotelis mentem nec sententiam assecutus est. Namque illud et una mecum Aristo- Β telis verba, lector, considera, non refertur ad fabullam, quasi velit Aristoteles pygmæorum famam non esse fabulam ipsos, qui ut dicuntur, pusillo sunt genere, cum eos Aristoteles non viderit. Sed vide pessimam hominis audaciam, atque temeritatem, in sua interpretatione Latina omisit quæ contra se militare existimabat, et reddidit, Ea loca sunt quæ pygmæi incolunt : pusillum genus, ut aiunt ipsi, atque etiam equi: cavernasque habitant. Hæcne est, Scaliger, vera, fida, et quam in aliis non reprehenderes, interpretatio? Omittere quæ contra tuam opinionem faciunt? verba illa Sorex quispiam, ut puto, ex tuo exemplari erosit, cui ne ingratus vices rependeres, hæc tua qualia qualia sunt potius erodenda committere debuisti. Sed ea manent pejora fata. Ite nunc quibus tantus homo deus est, et ejus interpretationibus, ac sententiis mentem inflate. Sed de his latius agemus in nostro Homero a calumniis vindicato. Ibid., lin. 6. hom. 8, Plinius, lib. x, cap. 22, Est et anseri vigil cura; et Isidorus, lib. xii, cap. 7, Isle vigilias noctis assiduitate clangoris testatur. Ibid., lin. 8. loco dicto: Nullum autem animal ita odorem hominis sentit ut anser: unde et clangore ejus Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus ext. Meminit bujus historia Plinius, lib. x, cap. 22, et lib. xxix, cap. 3, necnon etiam honoris, quem meruere, quomodo autem id acciderit narrat Ælianus, De histor. animal. lib. xit, capit. 33. Consule Livium et alios Romanæ historiæ scriptores. Nec dissimili ratione canes servarunt juniorem Romam, tunc Byzantium. Dum enim Philippus, copiis adductis aliisque instrumentis bellicis, moenibus immineret et tantumi non cepisset, in tanto periculo, nocte illumi, PATROL, GR. XVIII. ves jam somno sopitos excitarunt; quibus cum Jampades, seu nubes accensæ periculum jam immineus ostendissent alacri animo hostem ab illa urbis obsidione repulerunt. Hesicbius Milesius, lib. De rebus patriis Constantinopolitanis : Ἐφ' οὗπερ Ibid., lin. 9. lib. v, scribit Gallos animadverso ad Carmentis saxum ascensu æquo, nocte sublustri cum primo inermem, qui tentaret viam præmisissent, tradentes inde arma, ubi quid iniqui esset, alterni innixi, sublevantesque invicem, et trahentes alii alios prout postularet locus, in summum evasisse. Et Plutarchus Camillo : men, vui Eneidos in illud : Galli per dumos aderant, arcemque triumphant, C hæc adnotat: Gallos, alii per dumela el saxa aspera, alii per cuniculos, dicunt conatos esse ascendere. Ibid., lin. 13. hom. 8 : llis allinia tradit Petrus Damianus, lib. II, epist. 18; alcyonem describit Plinius, lib. x, cap. 32 : Ipsa avis paulo amplior passere, colore cyaneo, ex parte majore, tantun: purpureis et candidis admistic pennis, collo gracili ac procero. Quæ omnia habuit ex Aristotele, De histor. animal. lib. v, cap. 8, et lib. is, cap. 14. Hujus avis, quæ rarissima videtur, ut Aristoteles et Plinius referunt, meminere Pacuvius in Teucro: Alcyonis ritu littus pervolans feror. Plautus in Pseudolo : Glam facis
col. 907–908page 58 of 137
PG 18:907gnitudine et cantu: et minores in arundinetis castantur alis femellarum. Hoc senex jam et æger Virgilius inter prognostica futura tempestatis hoc Dilecta Thetidi alcyones. fictum verbum in Avibus appellavit ob libidinis intem- Nisi tamen aliter Illices Latinis, Græcis πα-
Harum duo genera tradunt, eaque distingui ma- A ferunt alio. Illæ quidem es maritus suos fallunt, nere. Mares ceryli vocantur, ut animadvertit Antigonus Caristius, lib. De mirabil. narrat. Qui, cum senio viribus amissis, volare posse desinunt, ge- Alcman, nec una cum puellis choros ducere valens ad cerylorum similitudinem cupit gestari a virginibus. Illud αλιπόρφυρος ad cerylum ipsum spectat, qui coloribus cyaneo purpureoque distinguitur, non ad undas marinas ut Guilielmus (Xylander temere vertit. Ibid., lin. 30. Plutarchus, lib. De amore parentum in filios, alcyonei nidi structuram miram elegantissimis verbis prosequitur, quod prolixius exsequitur, lib. De industria animalium. Vide omnino Ælianum, lib. Ix, De histor. animal., cap. 17, qui admirabili verborum eloquio talis nidi structuram exponit. Ibid., lin. illi alcyonides vocantur, de tranquillam et otiosam vitam agentibus. Aristophanes in Avibns. Consule Luciani Dialogum cui titulus 'Αλκυών. quoque refert : Non tepidum ad solem pennas in littore pandunt G Ibid., lin. 18. etiam sunt scriptorum opiniones. Aristoteles, et Simonides quinque, Demagoras Samius septem, Philochorus novem, nonnulli quatuordecim. Consule Rodiginum, lib. xv, cap. 11. Dignum tandem notatu est, quod de alcyonum pelle animadvertit D Theophrastus Paracelsus de cœlesti medicina, tract. 1, Item vires adhuc retinere post mortem aliqua probo per alcyonem arem, cujus pellis a suo cadavere separata clavo suspensa et exsiccata singu - lis annis plumas rejicit, aliæque nascuntur ei, nedum uno vel duobus annis, at pluribus uno post alium. Ibid., lin. 21. sent, ex Aliano, Plinio, Aristotele aliisque adferri, posset convinci; nam spina et frutice, referente Plinio, sic muniunt receptaculum, ut contra feras abunde vallentur. Qui stragulum, molli pulvere contumulant, nec in quo loco peperere incubant, neve cui frequentior conversatio sil suspecta, transquoniam intemperantia libidinis frangunt earum ovaα, ne incubando detineantur. Unde et Aristophani elabi periculumque vilare. Vide Rodiginum, lib. XXIX, cap. 26. Tamen, ut ego opinor, auctor hic noster eam πανούργον perantiam, de qua vide Horum, lib. ut, cap. 95; Plinium d. loco; Athenæuin, lib. ix; Ælianum, lib. l; cap. 16 ; Aristot. Is, De hist. anim., cap. 8, quæ aliorum animalium viribus non contenta, nefarie in masculos sese agitat; nec cum eadem specie, sed et cum diversi generis avibus se commiscet, si Aristoteli credimus De generatione animal. cap. 5. Origenes, hon. 4. in Jeremiam : locum velis ex Basilio, hom. 8, legere : Δολερὸν ὁ Sic enim non ad ejus libidinem, sed ad callidum, malitiosumque referes ingenium, quo venatoribus ut alias deceptas capiant, operam præstal. Ibid. lin. 22. enim alias alliciunt, laqueosque præparant amicis inexspectatos, prædamque objiciunt hominibus. Theodoretus, caten. in Jerem., cap. xvi. Λέγοιτο Quare et Turnebus, advers. lib. xxΙΤ, cap. 38, locum Plinii ita legit : Capiuntur quoque pugnacilale, contra aucupis illicem exeunte in prælium duce totius gregis. Oppianus De venatione, lib. 1. Perdicibus homines uti ad damas capiendas, damisque ad perdices, mutua namque familiaritate, et contubernio devictæ, vicina babent cubilia, eodemque pascuntur in loco. Ibid. Isidorus, lib. xi, capit. 7, Adeo autem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat : fraus fructum non habet. Denique dum pulli propriæ vocem genitricis audierint, naturali quodam instinctu hanc, quæ eos fovit, relinquunt, et ad eamdem quæ genuit revertuntur. Consimilia habet Ambrosius, lib. vi, cap. 3, in Hexaem.; Phile in iambis; Epiphanius in Physiologo, cap.9; Hieronymus in cap. xvn Jeremiæ, in quem locum et Hippolytus martyr in catena, Οὐ μάτην ὁ
Οὐ μ' ἔτι παρθενικαὶ μελιγάρνες ιερόφωνοι Γυῖα φέρειν δύναται. Βάλε δή, βάλε. Κηρύλος [είην· Οστ᾽ ἐπὶ κύματος ἄνθος ἅμ' ἀλκυόνεσσι ποτῆται Νηλεὲς ἦτορ ἔχων αλιπόρφυρος εἴαρος ὄρνις. Καὶ παρὰ τοὺς τῆς θαλάττης. 15."Οταν οὖν ἐπωάζηται. ideoque dies Αλκυονίδας τ' ἤγεθ᾽ ἡμέρας ἀεί. Χαλκυόνες στορεσεῦντι τὰ κύματα, τάν τε θάλασσαν, Τόν τε νότον, τόν τ' εὗρον, ὃς ἔσχατα φυκία κινεῖ. Αλκυόνες γλαυκαῖς Νηρηΐσι ταί τε μάλιστα Ορνίθων Εφίλαθεν, ὅσαις τέ περ ἐξ ἀλὸς ἄγρα. Επειδὰν οὖν περιγλύψῃ. Variz Δολερὸν ὁ πέρδιξ. Multa hic posδολερόν, πανούργον, καὶ ζηλότυπον έκπερδικίζειν, i. e. astute Εστι δὲ καὶ ἀκάΒ θαρτον, ὥστε τοὺς θηρεύοντας (lego χηρεύοντας) μονομαχεῖν ἀλλήλοις περὶ τῆς μίξεως, καὶ ἄρρενα μετὰ νίκην ἐπιβαίνειν τοῦ ἄῤῥενος. πέρδιξ, καὶ ζηλότυπον, κακούργως συμπράττων τοῖς θηρευταῖς πρὸς τὴν ἄγραν. Συμπράττων τοῖς θηρευταῖς. Voce δ' ἂν πέρδιξ θηρατικὸς καὶ ὁ Βαβυλώνιος. Τοιούτους γὰρ οἱ τῶν περδίκων περιφέρουσι θηρευταί, ὧν πρὸς τὴν φωνὴν οἱ ὁμογενεῖς συντρέχοντες πέρδικες τοῖς θηράτροις ἐμπίπτουσιν. λευτρίαι. Πέρδικες θοῦροι δὲ πυρώδεες αιολόδειροι Δόρκοισιν, φιλίην παρὰ τέμπεσιν ἐσπείσαντο. Ηθαλεοί τε πέλουσιν καὶ ἀλλήλοισιν ἔμαυλοι, Εὐνάς τ᾽ ἐγγὺς ἔχουσι, καὶ οὐκ ἀπάνευθε νέμονται. Η μάλα δή μετόπισθεν ἑταιρείης τάχα πικρῆς Καὶ φιλίης ἀπέλαυσαν ἀμειδέος, οππότε ρώτες Κερδαλέοι δειλοῖσιν ἐπίςρονα μητίσαιντο Πέρδικας δόρκοισι φίλοις ἀπατήλια θέντες *Εμπαλι δ' αὖ δόρκους ετάροις ἴσα περδίκεσσιν. 'Αλλότρια δὲ κλέπτων. προφήτης ἀπεφήνετο τὸ ῥητὸν τῇ τοῦ ζώου παραδο λῇ χρώμενος. Τοῦ γὰρ πέρδικος κενοδόξου ζώου ὑπάρ
Harum duo genera tradunt, eaque distingui ma- A ferunt alio. Illæ quidem es maritus suos fallunt, nere. Mares ceryli vocantur, ut animadvertit Antigonus Caristius, lib. De mirabil. narrat. Qui, cum senio viribus amissis, volare posse desinunt, ge- Alcman, nec una cum puellis choros ducere valens ad cerylorum similitudinem cupit gestari a virginibus. Illud αλιπόρφυρος ad cerylum ipsum spectat, qui coloribus cyaneo purpureoque distinguitur, non ad undas marinas ut Guilielmus (Xylander temere vertit. Ibid., lin. 30. Plutarchus, lib. De amore parentum in filios, alcyonei nidi structuram miram elegantissimis verbis prosequitur, quod prolixius exsequitur, lib. De industria animalium. Vide omnino Ælianum, lib. Ix, De histor. animal., cap. 17, qui admirabili verborum eloquio talis nidi structuram exponit. Ibid., lin. illi alcyonides vocantur, de tranquillam et otiosam vitam agentibus. Aristophanes in Avibns. Consule Luciani Dialogum cui titulus 'Αλκυών. quoque refert : Non tepidum ad solem pennas in littore pandunt G Ibid., lin. 18. etiam sunt scriptorum opiniones. Aristoteles, et Simonides quinque, Demagoras Samius septem, Philochorus novem, nonnulli quatuordecim. Consule Rodiginum, lib. xv, cap. 11. Dignum tandem notatu est, quod de alcyonum pelle animadvertit D Theophrastus Paracelsus de cœlesti medicina, tract. 1, Item vires adhuc retinere post mortem aliqua probo per alcyonem arem, cujus pellis a suo cadavere separata clavo suspensa et exsiccata singu - lis annis plumas rejicit, aliæque nascuntur ei, nedum uno vel duobus annis, at pluribus uno post alium. Ibid., lin. 21. sent, ex Aliano, Plinio, Aristotele aliisque adferri, posset convinci; nam spina et frutice, referente Plinio, sic muniunt receptaculum, ut contra feras abunde vallentur. Qui stragulum, molli pulvere contumulant, nec in quo loco peperere incubant, neve cui frequentior conversatio sil suspecta, transquoniam intemperantia libidinis frangunt earum ovaα, ne incubando detineantur. Unde et Aristophani elabi periculumque vilare. Vide Rodiginum, lib. XXIX, cap. 26. Tamen, ut ego opinor, auctor hic noster eam πανούργον perantiam, de qua vide Horum, lib. ut, cap. 95; Plinium d. loco; Athenæuin, lib. ix; Ælianum, lib. l; cap. 16 ; Aristot. Is, De hist. anim., cap. 8, quæ aliorum animalium viribus non contenta, nefarie in masculos sese agitat; nec cum eadem specie, sed et cum diversi generis avibus se commiscet, si Aristoteli credimus De generatione animal. cap. 5. Origenes, hon. 4. in Jeremiam : locum velis ex Basilio, hom. 8, legere : Δολερὸν ὁ Sic enim non ad ejus libidinem, sed ad callidum, malitiosumque referes ingenium, quo venatoribus ut alias deceptas capiant, operam præstal. Ibid. lin. 22. enim alias alliciunt, laqueosque præparant amicis inexspectatos, prædamque objiciunt hominibus. Theodoretus, caten. in Jerem., cap. xvi. Λέγοιτο Quare et Turnebus, advers. lib. xxΙΤ, cap. 38, locum Plinii ita legit : Capiuntur quoque pugnacilale, contra aucupis illicem exeunte in prælium duce totius gregis. Oppianus De venatione, lib. 1. Perdicibus homines uti ad damas capiendas, damisque ad perdices, mutua namque familiaritate, et contubernio devictæ, vicina babent cubilia, eodemque pascuntur in loco. Ibid. Isidorus, lib. xi, capit. 7, Adeo autem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat : fraus fructum non habet. Denique dum pulli propriæ vocem genitricis audierint, naturali quodam instinctu hanc, quæ eos fovit, relinquunt, et ad eamdem quæ genuit revertuntur. Consimilia habet Ambrosius, lib. vi, cap. 3, in Hexaem.; Phile in iambis; Epiphanius in Physiologo, cap.9; Hieronymus in cap. xvn Jeremiæ, in quem locum et Hippolytus martyr in catena, Οὐ μάτην ὁ
col. 909–910page 59 of 137
PG 18:909χοντος, ἐπὰν πλησίον ἴδῃ ἑτέρου πέρδικος καλιὰν νεοττοὺς ἔχουσαν, ἀποπτάντος τοῦ πατρὸς αὐτῶν ἐπὶ τὴν νομήν, μιμούμενος τὴν τοῦ ἀλλοτρίου φωνὴν προσε καλεῖται πρὸς ἑαυτὸν τοὺς νεοττούς. Οἱ δὲ νεοσσοί, νομίσαντες τὸν ἴδιον αὐτῶν ὑπάρχειν πατέρα, προσ τρέχουσιν αὐτῷ. Ὁ δὲ ἐγγαυριᾷ ἐν ἀλλοτρίοις τέτ χνοις ὡς ἰδίοις. Ἐλθόντος δὲ τοῦ ἰδίου πατρὸς, καὶ βοήσαντος, τὴν ἰδίαν φωνὴν ἐπιγνόντες οἱ νεοσσοί, καταλιπόντες τὸν νόθον, πρὸς τὸν ἴδιον πατέρα πορεύονται. Ει: 'Ο πέρδιξ, ὡς φασιν, ὑπερ ήφανος ὤν, διὰ τῆς φωνῆς τοὺς ἀλλοτρίους προσκαλεῖται νεοττούς· Οίτινες γνόντες ὕστερον, ὅτι οὐκ εἰσὶν αὐτοῦ, καταλιμπάνουσιν αὐτόν. Εθος, φησί φασί), τοὺς πέρδικας, μετὰ τὸ ἀποτεχθῆναι τῶν ὠῶν τοὺς νεοττοὺς τῇ φωνῇ προσκαλεῖσθαι, καὶ γυμνοῦν τὴν τε κούσαν.. 26. Λάγνον ἡ περιστερά. Ο γὰρ ἄρσην, ισχυρότερος γενόμενος, διώκει τὸν ἑαυτοῦ πατέρα ἀπὸ τῆς μητρὸς, καὶ οὕτως αὐτῇ πρὸς γάμον μίσγεται καὶ οἱ τράχηλοι δὲ τῶν περιστερῶν παρὰ τὰς διαφόρους ἐπικλίσεις διάφοροι φαίνονται κατά χρῶμα. ἀκανταλι ψίαν Τοῖά νυ κἀκεῖνοι τοῖσι δόνακες μεμέληνται, Μεσάθην πυκινοῖσι νοήμασιν ἐξευτήρες 'Οππότε δαιδάλλωσι πεληϊάδεσσι νεοσσούς. Εύτε γὰρ ἐς φιλότητα θοαὶ τρήρωνες ίωσι, Μιγνύμεναι στομάτεσσι βαρυφθόγγοις ἀλόχοιο. Δὴ τότε μῆτιν ύφαινε κλυτὴν τιθασοτρόφος ἀνὴρ, Αγχι δὲ θηλυτέρῃσιν ἐθήκατο δαίδαλα πολλὰ Είματα πορφύρεα. Ταὶ δὲ κλιδὸν ὄσσε βαλοῦσαι, θυμὸν κινόμεναι τίκτουσ' αλιπόρφυρα τέκνα. 40. Φιλότεκνον ἡ κορώνη. 8, Επαινετὸν τῆς κορώνης τὸ φιλότεχνον - 1 καὶ πετομένοις ήδη παρέπεται σιτίζουσα αὐτοὺς, καὶ έκτρέφουσα μέχρι πλείστου. φιλοστοργίαν "Εστι δὲ δένδρον. 34. Ολα δέ ἐστιν ἡ φύσις. Καὶ μόνανδρον. Κορῶναι ἀλλήλαις εἰσὶ πιστόταται· καὶ ὅταν εἰς κοι νωνίαν συνέλθωσι πάνυ σφόδρα ἀγαπῶσι σφας, καὶ
lucis, et atomorum eduxum, quod Lucretius, lib. u. bis versibus asseruit Pluma columbarum quo pacto in sole videtur Quæ sila cervices circum, collumque coronat. Namque alias fit uti claro sit rubra pyropo; Interdum quodam sensu fit uti videatur Inter cæruleum virides miscere smaragdos, Caudaque pavonis larga cum luce repleta est Consimili mutat ratione obversa colores. aut pavonis cauda non dignosci, ob continuum Olympiodorus Chrysostomus in eumdem locum. Perdicibus, aiunt, hoc esse in usu post ovorum exclusionem pullos clamore advocare, iisque matrem privare. (lego Ibid., lin. Mas enim, ut tradit Horus, ubi robustior evaserit ex consor tio matrix, patrem expellit, sicque ei connubio jun gitur. vel ut Aristoteles tradit, libr. 1x, De histor. anim., cap. 7, pullos adultos jam, cum tempus prodeundi ex nido est, nias sub igit. Vel quia ex eodem lib. vi, cap. 2, et Plinio lib. x, cap. 58, peculiare sit illis, ut in coitu nisi ante mutuo osculentur, mas non ascendat, vel quia, ut ex Aristotele refert Athenæus lib. 1x, feminæ absente mare sese osculantur, subigunt, et cum in sese genituræ nihil effundant, ova pariunt, e quibus pullus non editur. Quare et Veneri sacra, apud Elianum De histor. anima., lib. iv, cap. 2, et De varia histor., lib. 1, cap. 15, legitur tamen de illis, pudicitiam illis esse primam, et neutri nota adulteria, conjugiique fidem non violare, commu nemque servare domum. Sextus Empiricus, Pyrrhon. Hypotyp. lib. i, cap. 14, Quod ita expressit Hieronymus. Columbarum colla ad singulas conversiones colorem mutant. Martianus De nuptiis Philo: Arcesilas, inquit, collum intuens columbinum dubitabat: siquidem hac permolus varietatis incertitudine amplius astruere capit. Apuleius, De asino, lib. 11: Nunc cor vina nigredine cæruleus, columbarum colli flosculus @mulatur, vel cum gullis Arabicis obunctus, et pe ctinis arguti dente tenui discriminatur. Modum au tem quo columbæ versicolores efficiantur ita ex pressit Oppianus, lib. 1, De venat., vers. 548 lbid., lin. Basilius, hom. Hujus ex plicat Horus, lib. x, cap. 97, et Aristoteles, De histor. animal. lib. vi, cap. 6, Omnes fere aliles quibus ungues adunci pullos, cum primum provolan di facultas fuerit, nido expellunt, percutientesque cogunt discedere; et cæteræ quoque aves maxima ſere sui parte, ut dictum est, idem hoc faciunt: cumque enutrierint nihil præterea adhibent curæ excepta cor nice, quæ aliquandiu providet: quippe quæ volantes jam suos pullos pascens ipsa comitetur. Et Plinius, pullos aliquandiu pascit inauspicatissima fetus tem pore, hoc est post solstitium. Cæteræ omnes ex eodem genere pellunt nidis pullos, ac volare cogunt, sicut el corvi: qui et ipsi non carne tantum aluntur, sed et robustos quoque fetus suos fugant longius. Ibid. Petrus Damianus, lib. rr, ep. 18, Est, inquit, in Indiæ finibus arbor, quæ Græce peridexium vocatur, cujus utique fructus nimis est dulcis, et valde suavis, in hujus arboris igitur gralia columbæ non modice delectantur; cujus nimi rum eas, el fructus reficit, et umbra defendit. Te- lib. x, cap. 12, Præterea sola hæc etiam volantes terrimus enin draco ferali eas immanitate perse quitur, et cruenti gutturis barathro inhiantes absor bere molitur. Sed sicut columbæ draconem, ita nihilo minus draco formidat eam, quam prædiximus arbo rem, sed præcipue timet umbram, ita ut si umbra fuerit a parte arboris dextra, illa licet procul fugiat ad sinistram, quod si umbra cernitur in sinistra, ille vertatur ad dexteram. Donec ergo columbæ sub ar boris illius umbraculo fuerint commoratæ, nullis eas crudelis illa bestia valet insidiis lædere, alioquin si procul eas invenerit, sine ullo contradictionis obsta culo repentinus invadit. Ibid., lin. Anaxago "as colorem certum plumarum in collo columbarum Ebid. Mares feminis connubio junctis semper ſidos, nunquam ad alteram divertere comitem, ac nec ipsas quidem feminas, quoad vi vunt, ad alterum, sed disjunctos solos deinceps semper degere testatur Horus, lib. 1, cap. 8. Plu tarchus Gryllo, Gregorius Nazianzenus Paræn. ad Virg.; Ælianus item, lib. uis, De histor. anim. c. 9,
col. 911–912page 60 of 137
PG 18:911οὐκ ἂν ἴδοι τις μιγνύμενα ταῦτα τὰ ζῶα ἀνέδην, καὶ ὡς ἔτυχε. Λέγουσι δὲ οἱ τὰ περὶ τούτων ἀκριβοῦντες, ὅτι, κἂν ἀποθάνοι τὸ ἕτερον, τὸ λοιπὸν χηρεύει. Ακούω δὲ τοὺς πάλαι καὶ ἐν τοῖς γάμοις μετὰ τὸν ὑμέναιον τὴν κορώνην καλεῖν, σύνθημα ὁμονοίας τοῦτο κόραξ.
A ovis, simul ne durus sit infantibus pullis. Ælianus ergo maris et feminæ concordian, et perpetuam connubii legem ac fidem, solitaria cornicis occursus malum omen faciebat Ælianus dicto loco et alii. Hujus meminit Ibid., lin. 43. Basilius, hom. 8 in Hexaem.; Horus, lib. 11, c. 25; Aristoteles, De histor. anim., lib. viii, cap. 3, et lib. is, cap. 59. Apollinario psalm. ci, est νυκτὸς Ibid., lin. 45. lib. x, cap. 16, Ægyptios ait ciconias, vulpanseres, et upupas in honore habere, quod senectute aflectos parentes alunt. Upupam nidum e stercore praecipue humano conficere tradit Aristoteles lib. ix, cap. 15, De hist. anim.; qui tamen, cap. 1, lib. vi, upupam non nidificare ait, sed in cavis arborum parere sine ullo stramento, Ibid., lin. 49. stoteles tamen lib. v, De hist. anim., cap. 13, hirundinem ait bis anno parere, quod confirmat et Plinius, lib. x, cap. 53, Hirundines et merulæ el palumbi, et turtures bis anno pariunt, catera ares fere semel. Avis hæc inter alias multa habet illis non communia, quae referunt ii qui de animalibus historias scripsere. Sed præcipuum et maxime admirandum illud esse mihi videtur, quod de earum coitu scribit Ælianus, De histor. anim., lib. rt, cap. Ibid., De hirundinum industria in nidis conficiendis Aristoteles, lib. ix, cap. 7, De histor. animal., ex quo sua habuit Plinius lib. x, cap. 33, Hirundines luto construunt, stramento roborant. Si quando inopia est luti, madefactæ multa aqua pennis pulverem spargunt, ipsum vero nidum mollibus plumis, floccisque consternunt tepefaciendis De histor. anim., lib. 111, cap. 24, Ἡ δὲ χελιδών, Vide Plutarchum, De solertia animalium. Neque silentio prætereundum quod tradit Horus, lib. 11, cap 31, illam jam morti proximam luto se ipsam volutare, et pullis latebras comparare. mini me alibi legisse. Ibid., lin. 51. how. 8, Clemens Alexandrinus, Strom. 2; Gregorius Nazianzen., Carm. ad virg. ¡Mirum id quod narrat Elianus de turturum ac columbarum albarum castitate. Si enim impudicis amoribus, externisque inservisse persenserint, reliquæ turtures, et columbæ marem discerpunt, et pessime perdunt: feminæ vero misericordia permotæ, nulla illata molestia in viduitate reliquam ætatem ducere permittunt, hoc idem et palumbes f..cere affirmat, præterquam quod illi, et marem, et feminam occidunt. De histor. animal., lib. m, cap. 44, dum de turture sermonem habemus, nuilo modo silendus est Davidis Hoeschelil error maximus ¿vi- Cum enim Horus lib. 11, cap. 112, de turture marina loqueretur, illiusque ingenium ex Ægyptiorum sententia exponeret, Hoeschelius non animadvertens de quonam sermo esset, hæret, et ut videtur de turture accilorum illum intelligit, et quædam alia dium affert, quæ, ut ipse opinabatur, a subjecta materia minime erant aliena, puto hoc illi jam laboribus potius in notis illis conficiendis defesso, quam inscitia evenisse. Antiquorum itaque senten-
τοῖς συνιοῦσιν ἐπὶ παιδοποιίᾳ διδόντες. Ob hanc Ὁ δὲ νυκτικόραξ. Δέρκεσθαι φαίης κεν ἐρημονόμον πελεκάντα, Η νυκτὸς κύρακα ψιλῶν δαπέδων ναετήρα, Η στρουθόν τιν' ἄϋπνον ἐόντ' ἐν δώματι μοῦνον. Φιλόστοργος ὁ ἔποψ. Ælianus, Οδ᾽ ἔποψ μόνος οὐ ποιεῖται νεοττείαν τῶν καθ᾿ ἑαυτὸν νεοττευόντων, ἀλλ' εἰσδυόμενος εἰς τὰ στελέχη, ἐν τοῖς κοίλοις αὐτῶν τίκτει, οὐδὲν συμφορούμενος. 'Η δὲ χελιδὼν ἅπαξ γεννᾷ. Ari- 5: Οἱ μὲν ὄρνιθες οἱ ἕτεροι ἀναβαίνονται, ὡς λόγος, αἱ δὲ χελιδόνες οὔ, ἀλλὰ τούτων γε ἐναντία ἡ μίξις ἐστὶ, καὶ τὸ αἴτιον οἶδεν ἡ φύσις· Λέγει δὲ ὁ πλείων λόγος, ὅτι πεφρίκασι τὸν τηρέα, καὶ δεδοίκασι, μήποτε ἄρα προσερπύσας λάθρα, εἶτα ἐργάσηται τραγῳδίαν καὶ Πηγνυμένη δὲ τήν. Basilius, hom. 8 : Εκείνη γὰρ τὴν καλιὰν πηγνυμένη, τὰ μὲν κάρφη τῷ στόματι διακομίζει, πηλὸν δὲ τοῖς ποσὶν ἆραι μὴ δυναμένη, τὰ ἄκρα τῶν ποδῶν ὕδατι βρέξασα, εἶτα τῇ λεπτοτάτῃ κάνει ἐνειληθεῖσα, οὕτως ἐπινοεῖ τοῦ πηλοῦ τὴν χρείαν, καὶ κατὰ μικρὸν ἀλλήλοις τὰ κάρφη οἷον κόλλῃ τινὶ τῷ πηλῷ συνδήσασα, ἐν αὐτῇ τοὺς νεοττοὺς ἐκτρέφει. ὅτε εὐποροίη πηλοῦ τοῖς ὄνυξι φέρει, καὶ συμπλάττει τὴν καλιάν. Εἰ δὲ ἀπορία εἴη, ὡς Ἀριστοτέλης λέγει, ἑαυτὴν βρέχει, καὶ εἰς κόνιν φύρει τὰ πτερὰ ἐμπεσοῦσα, καὶ τοῦ πηλοῦ περιπαγέντος, ἐντεῦθεν ὑπαπο ψήχουσα τῷ ῥάμφει την προκειμένην οἰκοδομίαν χειρουργεί. Απαλά τε ὄντα τὰ νεόττια, καὶ τῶν πτίλων γυμνὰ οἶδε καλῶς ἐπὶ ψιλῶν καρφῶν εἰ ἀναπαύοιτο, ὅτι κολασθήσεται ἀλγοῦντα. Οὐκοῦν ἐπὶ τὰ νῶτα τῶν προβάτων ἱζάνει καὶ ἀποσπᾷ τοῦ μαλλοῦ, καὶ ἐντεῦθεν τοῖς ἑαυτῆς βρέφεσι τὸ λέχος μαλακόν έστρωσε. Ἐκείνη γὰρ κυλίει ἑαυτὴν εἰς πηλὸν, καὶ κτίζει τοῖς νεοττοῖς φωλεόν μέλλουσα τεθνάναι : quod non meΜένανδρος ἡ τρυγών. Basilius, Τὴν τρυγόνα φασί, διαζευχθεῖσαν ποτὲ τοῦ ὁμόζυγος, μηκέτι τὴν πρὸς ἕτερον καταδέχεσθαι κο:- νωνίαν, ἀλλὰ μένειν ἀσυνδύαστον μνήμῃ τοῦ ποτέ συζευχθέντος, τὴν πρὸς ἕτερον κοινωνίαν ἀπαρνουμένην. Σωφρονέσταται ὀρνίθων αἱ φᾶτται ᾄδονται. Ο γοῦν ἄῤῥην καὶ ὁ θῆ λυς, συνδυασθέντες, καὶ οἱονεὶ συμπνεύσαντες, εἰς γάμον ἀλλήλων ἔχονται, καὶ σωφρονοῦσι, καὶ οὐκ ἂν ὀθνείου λέχους οὐδέτερος ἅψεται τῶν ὀρνίθων τῶνδε. Ἐὰν δὲ ἐποφθαλμιάσωσιν ἑτέροις, περιέρχονται αυτ τοὺς οἱ λοιποί· καὶ τὸν μὲν ἄῤῥενα οἱ ὁμογενείς διασπῶσιν, αἱ θήλειαι δὲ τὸν θῆλυν. Οὕτως ἄρα ὁ τῆς σωφροσύνης νόμος καὶ ἐς τὰς τρυγόνας ἀφικνεῖται, καὶ ἄτρεπτος μένει, καὶ ἐς τὰς περιστερὰς τὰς Ο λευκάς, πλὴν τοῦ θανατοῦσθαι ἑκάτερον τὸν ὄρνιν ἐπεὶ τὸν μὲν ἄῤῥενα ἀναιροῦσι, τὴν δὲ θῆλυν ᾤχτει ραν, καὶ εἴασαν ἀπαθῆ,καὶ περίεισι χῆρος. Hic στορησίας. πάρεργα, καὶ ἔξω τοῦ σκοποῦ in me-
A ovis, simul ne durus sit infantibus pullis. Ælianus ergo maris et feminæ concordian, et perpetuam connubii legem ac fidem, solitaria cornicis occursus malum omen faciebat Ælianus dicto loco et alii. Hujus meminit Ibid., lin. 43. Basilius, hom. 8 in Hexaem.; Horus, lib. 11, c. 25; Aristoteles, De histor. anim., lib. viii, cap. 3, et lib. is, cap. 59. Apollinario psalm. ci, est νυκτὸς Ibid., lin. 45. lib. x, cap. 16, Ægyptios ait ciconias, vulpanseres, et upupas in honore habere, quod senectute aflectos parentes alunt. Upupam nidum e stercore praecipue humano conficere tradit Aristoteles lib. ix, cap. 15, De hist. anim.; qui tamen, cap. 1, lib. vi, upupam non nidificare ait, sed in cavis arborum parere sine ullo stramento, Ibid., lin. 49. stoteles tamen lib. v, De hist. anim., cap. 13, hirundinem ait bis anno parere, quod confirmat et Plinius, lib. x, cap. 53, Hirundines et merulæ el palumbi, et turtures bis anno pariunt, catera ares fere semel. Avis hæc inter alias multa habet illis non communia, quae referunt ii qui de animalibus historias scripsere. Sed præcipuum et maxime admirandum illud esse mihi videtur, quod de earum coitu scribit Ælianus, De histor. anim., lib. rt, cap. Ibid., De hirundinum industria in nidis conficiendis Aristoteles, lib. ix, cap. 7, De histor. animal., ex quo sua habuit Plinius lib. x, cap. 33, Hirundines luto construunt, stramento roborant. Si quando inopia est luti, madefactæ multa aqua pennis pulverem spargunt, ipsum vero nidum mollibus plumis, floccisque consternunt tepefaciendis De histor. anim., lib. 111, cap. 24, Ἡ δὲ χελιδών, Vide Plutarchum, De solertia animalium. Neque silentio prætereundum quod tradit Horus, lib. 11, cap 31, illam jam morti proximam luto se ipsam volutare, et pullis latebras comparare. mini me alibi legisse. Ibid., lin. 51. how. 8, Clemens Alexandrinus, Strom. 2; Gregorius Nazianzen., Carm. ad virg. ¡Mirum id quod narrat Elianus de turturum ac columbarum albarum castitate. Si enim impudicis amoribus, externisque inservisse persenserint, reliquæ turtures, et columbæ marem discerpunt, et pessime perdunt: feminæ vero misericordia permotæ, nulla illata molestia in viduitate reliquam ætatem ducere permittunt, hoc idem et palumbes f..cere affirmat, præterquam quod illi, et marem, et feminam occidunt. De histor. animal., lib. m, cap. 44, dum de turture sermonem habemus, nuilo modo silendus est Davidis Hoeschelil error maximus ¿vi- Cum enim Horus lib. 11, cap. 112, de turture marina loqueretur, illiusque ingenium ex Ægyptiorum sententia exponeret, Hoeschelius non animadvertens de quonam sermo esset, hæret, et ut videtur de turture accilorum illum intelligit, et quædam alia dium affert, quæ, ut ipse opinabatur, a subjecta materia minime erant aliena, puto hoc illi jam laboribus potius in notis illis conficiendis defesso, quam inscitia evenisse. Antiquorum itaque senten-
col. 913–914page 61 of 137
PG 18:913τρυ γόνα ὀπισθό κεντρον Αἱ δὲ κατοικίδιοι. 8. Καὶ αἱ κατοικίδιοι ὄρνεις ἐπὶ παντὸς καιροῦ τὸ συνουσιαστικὸν ἔχουσαι Τὰ δὲ φίλυδρα. 8, Πάλιν τὰ φίλυδρα τῶν ζώων καταμαθών, ἑτέραν ἐν αὐτοῖς κατασκευὴν εὑρήσεις, πόδας οὔτε διεσχισμένους, ὡς τοὺς τῆς κορώνης, οὔτε ἀγκύλους, ὡς τοὺς τῶν σαρκοφάγων, ἀλλὰ πλατεῖς καὶ ὑμενώδεις, ἵνα βαδίως ἐπινήχωνται τῷ ὕδατι, οιονεί κώπαις τισὶ τοῖς τῶν ποδῶν ὑμέσι τὸ ὑγρὸν διωθούμενοι. 6. Ὁ δὲ κύκνος μακρότερον. 8, Ἐὰν δὲ καταμάθῃς ὅπως εἰς βάθος ὁ κύκνος καθιεὶς τὸν αὐχένα κάτωθεν ἑαυτῷ τὴν τροφὴν ἀνα φέρει, τότε εὑρήσεις την σοφίαν τοῦ κτίσαντος, ὅτι διὰ τοῦτο μακρότερον τῶν ποδῶν τὸν αὐχένα προσ έθηκεν, ἵνα ὥσπερ τινὰ ὁρμιὰν κατάγων τὴν ἐν τῷ βάθει κεκρυμμένην τροφήν ἐκπορίζηται. 8. Τῶν δὲ ὀρνέων πολλά. Ὁ γὰρ κόττυφος. 49, Καὶ ἄλλα δὲ πολλὰ τῶν ὀρνίθων μεταβάλλουσι κατὰ τὰς ὥρας. καὶ τὸ χρῶμα, καὶ τὴν φωνὴν, οἷον ὁ κόττυφος ἀντὶ μέλανος ξανθός, καὶ τὴν φωνὴν ἴσχει. Ἐν μὲν γὰρ τῷ θέρει ᾄδει, τοῦ δὲ χειμῶνος παταγεῖ, καὶ γίνεται θορυβώδες. 10. Ἡ δὲ ἀηδὼν τὸ χρῶμα. 8, Πῶς ἄγρυπνον ἡ ἀηδών, ὅταν ἐπωάζῃ διὰ πάσης νυκτὸς τῆς μελωδίας μὴ ἀπολήγουσα. Ἔνια δὲ τῶν ἐρνέων. 16. Ἀλλὰ καὶ τὰς ὑπογαστρίους. Αἱ δὲ θήλειαι ὄρνεις. μόνα, τῶν ζώων ὀχείαν ἐπιδέχονται κυοῦντα γύνη καὶ ἵππος. Κυνηγ. Οἱ δὲ κάνθαροι ἐάν. Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων; 18, Κάνθαρον δὲ ἀπολεῖς, εἰ ἐπιβάλης τῶν ῥόδων αὐτῷ. Ήμεῖς δεδώκαμέν σοι, τὸν κάνθαρον, εἶξαι πρὸς τὸν κύριόν σου, καὶ σφάξον. 23. Αἱ δὲ μέλισσαι καὶ σφήκες. 8, Διόπερ καὶ ἐλαίῳ κατα Ερεχθέντα φθείρεται τῶν πόρων ἀποφραγέντων. Οξους δὲ εὐθὺς ἐπιβληθέντος, πάλιν ἀναβιώσκεται, τῶν διεξόδων ἀνοιγομένων. Αλλ᾿ αὐχμοῦ μὲν ὄντος, μέλι ἐργάζονται μᾶλλον, ἐπομβρίας δὲ, γόνον. Διὸ καὶ ἅμα συμβαίνει ἐλαιῶν φορὰ καὶ ἐσμῶν. Ευ Ὅτι δ᾽ οὐκ ἐν πλήθει
tiis ducti, Horum non de terrestri turture, et ave, sed de pastinaca marina, locutum dicimus. Ipsa enim hamo implicita, spinam quam in cauda habet abjicit et hic videtur sensus Hori. De qua plura Oppianus Halicut, lib. 1, et 11; Aristot., lib. 1x, cap. 37; Dioscorides, lib. vii, cap. 8, et lib. VIII, cap, 7; Plinius, lib. ix, cap. 48; Nicander in The riacis; Phile in iambis, et alii, quod hic recensere superfluum esse duxi. Confirmat autem meam sen tentiam quod scribit Cornelius Celsus lib. vi, cap. 9. Plani piscis, inquit, quem pastinacam nostri, Greci vocant, aculeus torretur, deinde conteri tur, resinaque excipitur, quæ denti circumdata hunc solvit. Et Plinius, lib. 1x, cap. 48, Sed nullum us quam exsecrabilius, quam radius super caudam emi nens trygonis, quem nostri pastinacam appellant quincunci magnitudine. Ideoque eam vocavit Epicharmus, teste Athenæo, lib. vii, sed in re clara et aperta hæc innuisse satis sit. Ibid., lin. 58. Basilius, hom. et Aristoteles, lib. v De hist. animal., cap. 13; et Plinius, lib. x, cap. 53. Et ratio est in promptu: quia callidiores, et minus revolutionibus temporum obnoxiæ, nec laboribus fractæ, aut metu, vel tempestate fugatæ. Col. 736 lin. 1. Basilius, hon. Ibid., lin. Basilius, hom. Ibid., lin. De hoc plura Aristoteles, lib. 11 De hist. anim., cap. 12, et lib. ix, cap. 44, et Plinius, lib. x, cap. 19. Ibid., lin. 9. Aristoteles, lib. 1x De hist. anim., cap. Ex quo sua habuit Plinius d. loco. Merula ex nigra rufle scit, canit state, hieme balbutit, circa solstitium nauta. Ibid., lin. Basilius, hom. Con sule Aristot. d. loco. Lusciniarum cantus varieta tem, et suavitatem elegantissime expressit Plinius, lib. x, cap. 29, et Homerus. Ibid., lin. 14. De his vide Aristotelem, Elianum, Plinium et alios. Ibid., lin. Consule Aristotelem, lib. vi, De hist. anim., cap. 1, et Plinium, lib. 111, cap. 53. Ibid., lin. 19. Aristoteles, lib. iv, De gener. anim. cap. 5, inquit, Horus de aquila scribit: Cum reliqua animalia non semper mari ad omnem mistionem parere velint, aquila semper. Terdecies enim in die compressa postquam surrexit, si mas vocet, denuo accurrit, adeo in Venerem prona est. Sic Oppianus, lib. 11, Ursarum efrenem ait esse libidinem, adeo ut ne quidem gestationis tempore a concubitu ab stineant; Plinius, lib. vii, cap. 11. Præter mulierem pauca animalia coitum novere gravida. Unum qui dem aut alterum superfetat. Hujus autem causam reddit Lactantius, lib. vi Divin. institutionum, cap. 23; quam etiam incertitudinis in tempore coitus causam Ambrosius, v, Hexaem., cap. 10, ait esse, cur in genere humano mulier nullum habeat fixum ac statum anni tempus ad pariendum, ut fere cæ tera animalia. Exemplum super boc Zenobia castis simæ Palmirenorum reginæ habes apud Trebellium Pollionem. Ibid., lin. 22, Idem refert Theophrastus, De odoribus: Collector Geoponicon., lib. xiv, cap. uit.; Aristoteles, lib. Ælianus, lib. iv, cap. Quare nil mirum, si impurissimum hoc animal impurissimo Moamethi ita fuerit charum, et in deliciis, ut jussu Dei id in sacrificium obtulerit. Ita enim dicit ex persona Dei, ita scribente Euthymio in Panoplia, Admirandum sane sa crificium, et magnificum, talique legislatore di gnum. Ibid., lin. Ba silius, hom. de iisdem, Plinius, lib. xxi, cap. 12, ait constare apes olivæ florem non attingere, ideoque hanc arborem procul esse melius est: quod antea vanum, falsumque esse tradiderat, lib. xt, cap. 8, Falso, et oleas excipi arbitror, quippe oliva proventu plurima examina gigni certum est. Nec aliud sensisse Aristoteles videtur, lib. v, cap. 22, De histor. anim., illis verbis, dem igitur naturæ ingenio feruntur ad fructus eden dos olivæ, et apes, et quod olivæ damnum affert, idem et apibus nocumento est. Imbribus olivas mi nus olei facere multis rationibus et experimentis compertum est, et confirmavit Theophrastus. De causis plant., lib. vi, cap. 11.
col. 915–916page 62 of 137
PG 18:915πλῆθος, ἐκ πολλῶν φανερόν. Αἵ τε γὰρ ἐπομβρίαι ποιοῦσιν ἔλαττον, αἴ τ' ἀρδόμεναι χεῖρον ῥέουσιν. Consule Αλλ' ὅλα δι' ὅλου τρέφεται τῷ ἀέρι. Βίον δὲ καθαρὸν ζῇ μέλιττα, καὶ ζώου οὐκ ἂν οὐδενὸς πάσαιτό ποτε, καὶ οὐ δεῖται Πυθαγόρου συμβούλου νὸς καθίζει, οὐδ' όψοφαγεί. Εστι δέ τινα καὶ πολιτικὰ τῶν ἀλόγων· εἴπερ πολιτείας ἴδιον τὸ πρὸς ἕν πέρας κοινὸν συν νεύειν τὴν ἐνέργειαν τῶν καθ' ἕκαστον, ὥσπερ ἐπὶ τῶν μελισσῶν ἄν τις ἴδοι. Καὶ γὰρ ἐκείνων κοινὴ μὲν ἡ οἴκησις, κοινὴ δὲ ἡ πτῆσις, ἐργασία δὲ πάντων μία· καὶ τὸν μέγιστον, ὅτι ὑπὸ βασιλεῖ καὶ ταξιάρχῳ τιν τῶν ἔργων ἅπτονται, οὐ πρότερον καταδεχόμεναι ἐπὶ τοὺς λειμῶνας ἐλθεῖν, πρὶν ἂν ἴδωσι κατάρξαντα τὸν βασιλέα τῆς πτήσεως. Καὶ ἔστιν αὐταῖς οὐ χειροτο 'Αλλ' ἐκ φύσεως ἔχων τὸ νητὸς βασιλεύς. Εt inferius, κατὰ πάντων πρωτείον, καὶ μεγέθει διαφέρων, καὶ σχήματι, καὶ τῇ τοῦ ἤθους πραότητι. Εστι μὲν γὰρ κέντρον τῷ βασιλεῖ, ἀλλὰ οὐ χρῆται τοῦτο πρὸς ἄμυ γὰρ μόνον τῶν ἄλλων ζώων βασιλέα ἔχει, ᾧ τὸ λοιπὸν τῶν μελισσῶν ἔπεται πλῆθος, καθὸ καὶ οἱ ἄνοι ἔπονται τούτου τοῦ ζώου προσέοικε ταῖς μάλιστα εὐνομουμέναις τῶν πόλεων. Τάς τε γὰρ ἐξόδους καθ᾽ ἡγεμόνα καὶ πρὸς τὸ ἐπίταγμα ποιεῖται. Ει
τpopñs, oůd' ¿v ɛúoapxią tŵv thatŵv rò toū khalov A que tusas, ad fores earum posuisse conveniet. Item locum et cap. 12 ejusdem libri. Quod autem ait hic noster Eustathius verum esse quisque arbitrabitur, qui meatus borum animalium angustissimos esse non ignorat; quare et fœdis odoribus, quin et unguentorum deliciis maxime cruciantur, et percu · tiont illis delibutos. Aristoteles, lib. ix, De histor. anim., cap. 40, Mundissimum omnium hoc animal est, quamobrem sæpenumero, cum alvi necessitas est, avolant, et in secessu reddunt excrementum, quoniam male oleat; oderunt non solum fœdos odores, sed etiam unguentorum delicias: ex quo fit ut homines his delibutos percutiant. Eadem narrat Elianus, De hist. anim., lib. v, cap. 14. Hinc etiam Β fit ut nullum cadaver attingant. Plinius, lib. x1, cap. 25. Ibid., lin. 25. "OĘɛi ovr àrabɩovσt. Alium reparationis modun narrat Plinius, lib. xi, cap. 20, Sunt qui mortuas, si intra tectum hieme serventur, deinde sole verno torreantur, ac ficulneo cinere toto die foveantur, putent reviviscere. Id autem Hyginius majores secutus auctores prodiderat. Columella, De re rust., lib. ix, cap. 43, Nam illud quod Higinius majores secutus auctores prodidit, ipse non expertus asseverare non audeo: volentibus tamen licebit experiri; siquidem pracipit apum corpora, quæ cum ejusmodi pestis incessit, sub favis acervatim enectæ reperiuntur, sicco loco per hiemem repo- C situ circa aquinoxium vernum, cum clementia diei suaserit post horam tertiam in solem proferre, ficulneoque cinere obruere. Quo facio affirmat intra duas horas cum vivido halitu caloris animatæ sunt, resumpto spiritu in præparatum vas, si objiciatur, irrepere. Ibid. Tpéportai dè rip kapı. Basilius, hom. 8, Aristoteles, De kist. anim., lib. ix, cap. 40, affirmat eas esurire ab hieme potissimum cum opus incipiunt, et lib. iv, De part. anim., cap. 6, ait eas ideo esse quadripennes, et corpulentiam habere leviorem, quia et pascuis vivunt, et necesse babent pabuli causa evagari, et lib. 1x, De hist. anim., cap. 40, determinal eas nihil venari, sed ipsis sibi cibaria facere, et recondere, et earum cibum esse mel, cujus rei indicium faciunt, cum apiarii eximere incipiunt favus; quamvis enim suffiantur, vehementerque ex fumo laborent, tamen plus mellis tunc edunt, quam prius. Quod enim cibi causa sibi recondiderint, parcius eo temporibus cæteris utuntur. Sed habent etiam quo altero cibo alantur, quod quidam ceraginem, alii cereum vocant, verum hoc deterius est, et dulcedine prope ficus : congerunt id quoque ut ceram suis cruribus. Et inferius, Pastus gratissimus apibus thymum est : sed rubido album præfertur. Et lib. vii, cap. 41, Apis una nullis pulidis assidet, nec utitur alio ciho quam dulci. Plin., lib. xx1, cap. 44, Si cibus acesse censtatur apibus uvas vassas siccasve, ficoslanas tractas madentes passo, aut defruto, aut aqun mulsa. Gallinarum etiam crudas carnes. Quibusdam etiam æstatibus iidem cibi præstandi, cum siccitas continua florum alimentum abstulit. Eadem fere babet Columella, lib. d., cap. 14, differt tamen ab eo, quod non gallinas, sed aves, iisque interaneis exemptis includant hiberno tempore ut plumis præbeaut teporem apibus dicit, Tum etiamsi sant absumpta cibaria commode pascuntur esurientes, nec nisi ossa earum relinquunt. Sin autem favi sufficient permanent illibatæ, nec quamvis amantissimas munditiarum offendunt odore suo. Verum Ælianus nullius animalis carnes edere, sed illis satis esse floribus vesci contendit, lib. v, De hist. anim., cap. 11, o¿dè Ev, quod et ante eum Aristoteles insinuaverat, lib. 1x, De hist. anim., cap. 40, Пpèç sápxa dè oùĜe- Quis ergo hasce in tanta ciborum copia, succorum affluentia aere nutriri uoquam existimaret? quis cibos præpararet, quis eas curaret alendas, quibus nec cibus deeese potest, nec famis cruciare, cum seniper habeant aerem patentem, quo possint enutriri ? Ibid., lin. 26. "Exovσi de Saouléa. Basilius, hom. 8, tò vav. Solæ enim hæ ex omnium animantium genere, ut auctor est Horus, lib. 1, cap. 62, et regem habent, et illi non secus ae vulgus regi obtemperant. Kal Bachet. Et Didymus, in Georgicis, Kal noditela Aristoteles, lib: 1 De histor. anim., cap. 1, etiam grues sub duce agere asserit, Civilis generis est homo, apis, vespa, formica, grus. Quarum aliæ sub duce degunt, ut grues, ut apes, aliæ nulli subditæ imperio sunt, ut formica et alia innumera pene genera. Ibid., lin. 28. Kal ovεɛμla лpoxsipwç. Apes pro+ prium ducem, atque imperatorem, oninibus officiis prosequi affirmant Ælianus, De histor. animal., lib. v, cap. 10 et 11: Aristoteles, et Plinius, lib. xɩ, cap. 6, et cap. 17. Mira plebis circa eum obedientia. Cum procedit una est totum examen, cirse
col. 917–918page 63 of 137
PG 18:917Περὶ ἀφθαρσίας κόσμου. Cuμέντοι καὶ τοὺς κατὰ τὴν Ἰνδικὴν δράκοντας φασι πάσχειν. "Ανέρποντας γὰρ ἐπὶ τὰ μέγιστα ζώων ἐλέφαντας, περὶ τὰ νῶτα καὶ νηδύν ἅπασαν εἰλεῖσθαι· φλέβα δ᾽ ἣν ἂν τύχῃ διελόντας ἐμπίνειν τοῦ αἵματος, απλήστως ἐπισπωμένους βιαίῳ πνεύματι καὶ συντόνῳ βοίζῳ. Μέχρι μὲν οὖν τινος ἐξαναλουμένης Β ἐκείνους ἀντέχειν ὑπ' ἀμηχανίας ἀνασκιρτώντας, καὶ εἰ ἀλλοειδή, "Οταν δ' ἐς βόθρον. Plinius, lib. Όταν ὑπερβῆναι τάφρον οἱ ἐλέφαντες μὴ δύνωνται, εἷς ὁ μέγιστος ἑαυτὸν ἐμβάλλει, καὶ πλάγιος ἵστα ται, καὶ γεφυροῖ τὸ κενὸν, καὶ κατ' αὐτοῦ βαίνοντες εἰς τὸ ἀντιπέραν ἴασι, καὶ ἀποδιδράσκουσι πρότερον μέντοι ἐκεῖνον ἀνασώσαντες. Ὁ δὲ τῆς σωτηρίας τρόπος οὗτός ἐστιν. ᾿Ανωθέν τις τὸν πόδα προτείνει, καὶ ἐκείνῳ παρέχει την προβοσκίδα περιπλέξαι. Οἱ δὲ ἄλλοι φρύγανα ἐμβάλλουσιν ἐξ ὕλης ἕκαστα, ὧν ἐπιβαίνων εἰλημένος τους πόδας, μάλα ἐγκρατῶς τε καὶ εὐλαβῶς ἀνασπᾶται ῥᾷστα. Ὁ δὲ δράκων ὁ κατά. Plinius, τῇ προνομαίᾳ τὴν πλευρὰν τύπτοντας, ὡς καθιζομένους τῶν δρακόντων· εἶτα, ἀεὶ κενουμένου τοῦ ζωτικοῦ, πηδᾷν μὲν μηκέτι δύνασθαι, κραδαινομέ νους δ' ἐστάναι. Μικρὸν δ᾽ ὕστερον καὶ τῶν σκελών ἐξασθενησάντων, κατασεισθέντας ἀποψύχειν. πεσόντας δὲ τοὺς αἰτίους τοῦ θανάτου συναπολλύναι τρό πῳ τοιῷδε. Μηκέτ' ἔχοντες τροφὴν οἱ δράκοντες, ὃν περιέθεσαν δεσμὸν ἐπιχειροῦσιν ἐκλύειν, ἀπαλλαγὴν ἤδη ποθοῦντες. Ὑπὸ δὲ τοῦ βάρους τῶν ἐλεφάντων θλιβόμενοι πιέζονται, καὶ πολὺ μᾶλλον ἐπειδὰν τύχῃ στέριφος, καὶ λιθώδες έδαφος. Ιλυσπώμενοι γὰρ καὶ πάντα ποιοῦντες εἰς διάλυσιν ὑπὸ τῆς τοῦ πεσόντος βίας πεδηθέντες ἑαυτοὺς πολυτρόπως ἐν ἀμηχάνοις καὶ ἀπόροις γυμνάσαντες ἐξασθενοῦσι, καθάπερ οἱ και ταλευσθέντες, οἱ τείχους αιφνίδιον υπενεχθέντος προ καταληφθέντες, οὐ δ' ὅσον ἀνακύψαι δυνάμενοι πνιγῇ τελευτῶσιν. Εἰκότως δὲ καὶ τῷ λέοντι πρὸς τὸν ἀλεκτρυόνα, καὶ τῷ ἐλέφαντι πρὸς τὸν ὖν μίσος ἰσχυρὸν γεγενηκέναι, καὶ τὸν φόβον. Καὶ τῶν ἐλεφάντων ἐκφοβοῦσι τὸ κράτος Τὰ μικρὰ γρυλλίζοντα των χοίρων βρέφη. δωδεῖ ὁ ἐλέφας κεράστην κριόν, καὶ χοίρου βοήν. Οὕτω τοίνυν, φασί, καὶ Ῥωμαῖοι τοὺς σὺν Πύῤῥῳ τῷ Ηπειρώτῃ ἐτρέψαντο ἐλέφαντας· καὶ ἡ νίκη σὺν τοῖς Ρωμαίοις λαμπρῶς ἐγένετο.
et Troglodyta, ut dictum est : sed maximos India, bellantesque cum iis perpetua discordia dracones tantæ magnitudinis, ut et ipsos circumflexu facili ambiant, nexuque nodi præstringant. Commoritur ea dimicatio, victusque corruens complexum elidit pondere. De draconum et elephantorum nece el pugna elegantissime Philo jus verba hic non gravabor scribere : genitalis esse, quod majoris est animalis, minus A ticas solitudines, et in Mauritania : ferun: Æth´opes autem quod minoris necesse est. At multa effici parva in eodem possunt, multa magna effici diffcile est; mediocribus vero magnitudinis medium a natura datum est. Quid igitur in doctrina Aristotelis clarius? quid certius? Elephantes propter sui corporis molem, ingentemque magnitudinem, plura eodem nisu parere, nec possunt, nec debent; si vim juraque naturæ violare non velimus. Contra hæc tamen ex ipso Aristotele, nescio quid dubium illa afferre possent : ait namque : Sunt alia unipara, alia paucipara, alia multipara, et magna ex parte unipara sunt, quæ solipeda; paucipara, quæ bisulca ; multipara, quæ multilida, sed elephas sententia ipsiusmet Aristotelis multifidum est; et lib. 11 De hist. anim., cap. 1, scribit, Elephantum digilos numero quinque indivisos, leviterque discretos habere, et lib. ut De part. anim., cap. 16, Elephantes non bisulcos, non solidos pedes habent, sed digitatos. Necesse itaque est, eos non unum sed plures uno nisu parere. Nolo hic diutius immorari. Pete eorun solutionem ex ipsomet Aristotele loco d. De gener. anim. Magnitudo et moles corporis ad partum conducit, non pedum diversa genera, et nota verba illa, Magna ex parte; non enim sententia illa regulaque semper vera, etsi quandoque oppositum, vel Scaliger. vel alius nescio quis, vidit et observavit habet tamen suum pondus et vim Aristotelica ratio, nec ideo falsam esse constituemus. Omnes enim semper dixerunt, mulierem uno partu, unum tantum parere; quis id negabit ? vidimus nihilominus multoties, unam eodem partu plures filios genuisse, et alia animalia etsi solipeda sunt. Quid inde? quod in natura raro accidit, in uno, vel in quibusdam, non in omnibus et semper ; firma imus. Gignuntur etiam quandoque monstra non tamen id uti proprium ascribemus. Ibid., lin. 43. vil, cap. 8, Africa foveis capit, in quas deerrante aliquo protinus cæteri congerunt ramos, moles devolvunt, aggeres construunt, omnique vi conantur extrahere. Alias capiendi domandique rationes vide apud eumdem ibidem, et Strabonem, lib. xv. Nec invenustum est, nec ab ingenio elephantorum alie- D num, quod narrat Ælianus de his, lib. viui De hist. anim., cap. 15, dum fossas transilire non queunt. Ibid., lin. 47. lib. vii, capit. 11, Elephantes fert Africa, ultra Syr- Aliam hujus puguæ rationem explicat Elianus, lib. vi, cap. 21, quem vide. Altingan et hic nonnulla de elephanto more meo, breviter et succincte, in quibus gravissimi auctores non conveniunt. Plinius, lib. vult, cap. 10, elephantos ait animalium maxime odisse murem, ita ut pabulum in præsepio positum fastidiat, si a mure tactum compererit. Alianus De histor. animal., lib. vi, capit. 51, et lib. xvi, cap. 36, suem non muren odisse, scribit. Et Plutarchus, Gregorius itenn Pisides, De mundi opificio, Quidam Plinium deceptum fuisse affinitate vocum bç asseverant. Caterum Plinius, sub fine cap. et μᾶς 9, eosdem minimo suis stridori terreri dixit ; Hom rus, lib. n, cap. 85 et 86, arietem et suem horrere; confirmat Ælianus, lib. 1 De hist. anim, cap. 38. Sicque Romanos Pyrrhi Epirotarum regis elephantos in fugam vertisse, et victoriam retulisse, 'Op- Idem Plinius, lib. viii, cap. 5, Pudore nunquam nisi in abdito coeunt, t.as
Τὸ παραπλήσιον
et Troglodyta, ut dictum est : sed maximos India, bellantesque cum iis perpetua discordia dracones tantæ magnitudinis, ut et ipsos circumflexu facili ambiant, nexuque nodi præstringant. Commoritur ea dimicatio, victusque corruens complexum elidit pondere. De draconum et elephantorum nece el pugna elegantissime Philo jus verba hic non gravabor scribere : genitalis esse, quod majoris est animalis, minus A ticas solitudines, et in Mauritania : ferun: Æth´opes autem quod minoris necesse est. At multa effici parva in eodem possunt, multa magna effici diffcile est; mediocribus vero magnitudinis medium a natura datum est. Quid igitur in doctrina Aristotelis clarius? quid certius? Elephantes propter sui corporis molem, ingentemque magnitudinem, plura eodem nisu parere, nec possunt, nec debent; si vim juraque naturæ violare non velimus. Contra hæc tamen ex ipso Aristotele, nescio quid dubium illa afferre possent : ait namque : Sunt alia unipara, alia paucipara, alia multipara, et magna ex parte unipara sunt, quæ solipeda; paucipara, quæ bisulca ; multipara, quæ multilida, sed elephas sententia ipsiusmet Aristotelis multifidum est; et lib. 11 De hist. anim., cap. 1, scribit, Elephantum digilos numero quinque indivisos, leviterque discretos habere, et lib. ut De part. anim., cap. 16, Elephantes non bisulcos, non solidos pedes habent, sed digitatos. Necesse itaque est, eos non unum sed plures uno nisu parere. Nolo hic diutius immorari. Pete eorun solutionem ex ipsomet Aristotele loco d. De gener. anim. Magnitudo et moles corporis ad partum conducit, non pedum diversa genera, et nota verba illa, Magna ex parte; non enim sententia illa regulaque semper vera, etsi quandoque oppositum, vel Scaliger. vel alius nescio quis, vidit et observavit habet tamen suum pondus et vim Aristotelica ratio, nec ideo falsam esse constituemus. Omnes enim semper dixerunt, mulierem uno partu, unum tantum parere; quis id negabit ? vidimus nihilominus multoties, unam eodem partu plures filios genuisse, et alia animalia etsi solipeda sunt. Quid inde? quod in natura raro accidit, in uno, vel in quibusdam, non in omnibus et semper ; firma imus. Gignuntur etiam quandoque monstra non tamen id uti proprium ascribemus. Ibid., lin. 43. vil, cap. 8, Africa foveis capit, in quas deerrante aliquo protinus cæteri congerunt ramos, moles devolvunt, aggeres construunt, omnique vi conantur extrahere. Alias capiendi domandique rationes vide apud eumdem ibidem, et Strabonem, lib. xv. Nec invenustum est, nec ab ingenio elephantorum alie- D num, quod narrat Ælianus de his, lib. viui De hist. anim., cap. 15, dum fossas transilire non queunt. Ibid., lin. 47. lib. vii, capit. 11, Elephantes fert Africa, ultra Syr- Aliam hujus puguæ rationem explicat Elianus, lib. vi, cap. 21, quem vide. Altingan et hic nonnulla de elephanto more meo, breviter et succincte, in quibus gravissimi auctores non conveniunt. Plinius, lib. vult, cap. 10, elephantos ait animalium maxime odisse murem, ita ut pabulum in præsepio positum fastidiat, si a mure tactum compererit. Alianus De histor. animal., lib. vi, capit. 51, et lib. xvi, cap. 36, suem non muren odisse, scribit. Et Plutarchus, Gregorius itenn Pisides, De mundi opificio, Quidam Plinium deceptum fuisse affinitate vocum bç asseverant. Caterum Plinius, sub fine cap. et μᾶς 9, eosdem minimo suis stridori terreri dixit ; Hom rus, lib. n, cap. 85 et 86, arietem et suem horrere; confirmat Ælianus, lib. 1 De hist. anim, cap. 38. Sicque Romanos Pyrrhi Epirotarum regis elephantos in fugam vertisse, et victoriam retulisse, 'Op- Idem Plinius, lib. viii, cap. 5, Pudore nunquam nisi in abdito coeunt, t.as
col. 919–920page 64 of 137
PG 18:919διηγήσομαι, ἢ ὑφ᾽ ἑνὶ συνθήματι πᾶσα ἀρθεῖσα, καὶ στρατοπεδευσαμένη κατὰ τὸ πλάτος τῆς χώρας, οὐ πρότερον ἅπτεται τῶν καρπῶν πρὶν ἐνδοθῆναι αὐτῇ τὸ θεῖον πρόσταγμα; Πῶς ἡ σελευκὶς ἐφέπεται ἴαμα τῆς πληγῆς ἀπέραντον ἔχουσα τοῦ ἐσθίειν τὴν δύναμιν, τοῦ φιλανθρώπου Θεοῦ ἀκόρεστον αὐτῆς τὴν φύσιν ἐπ᾽ εὐεργεσίᾳ τῶν ἀνθρώπων κατασκευάσαν ὄρνεον εἶπε καὶ ἀκόρεστον, καὶ πανούργον, et lib. vi, Καὶ ἡ σελευκὶς τὸ πτηνὸν οὕτως ἐστὶν ἀκρίσιν ὀλέθριον, ὥστε καὶ ὅσαι ἂν τῇ σκιᾷ ταύτης καταλειφθείεν, φθείρονται. Εt hoc 8 : Καὶ γὰρ ἐκείνης ἡ ὄψις νυκτὸς μὲν ἔῤῥωται, ἡλίου δὲ λάμψαντος ἀμαυροῦται. Πῶς τετράπους τὸ αὐτὸ καὶ πτηνὸν ἡ νυκτερὶς, πῶς μόνη τῶν ὀρνίθων ὁδοῦσι κέχρηται, καὶ ζωοτοκεῖ μὲν ὡς τετράποδα, ἐπιπολάζει δὲ τῷ ἀέρι οὐχὶ πτέρῳ κουφιζομένη, ἀλλ' ὑμένι τινὶ δερματίνῳ. Πῶς μέντοι καὶ τοῦτο ἔχει τι φιλάλληλον ἐν τῇ φύσει· καὶ γὰρ ὥσπερ ὁρμαθὸς ἀλλήλων αἱ νυχτερίδες ἔχον ται, καὶ μία τῆς μιᾶς ήρτηνται· ὅπερ ἐφ' ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων οὐ ῥᾴδιον κατορθωθῆναι. Εt ante hos HoὩς δ' ὅτε νυκτερίδες μυχῷ ἄντρου θεσπεσίοιο Τρίζουσαι ποτέονται, ἐπεὶ κέ τις ἀποπέσῃσιν Ορμαθοῦ ἐκ πέτρης, ἀνὰ τ᾿ ἀλλήλῃσιν ἔχονται. Αὕτη γὰρ μόνη τῶν ἄλλων πτη νῶν ὀδόντας καὶ μαστοὺς ἔχει.
pestem eas nuncupat, eas summe noxias frugibus experitur. Eas ita descripsit Claudianus : adventum a Jove precibus impetrant Casi montis clis, nisi cum præsidio earum indigetur. Galenus eas cap. 3, de loc. affect. Aviculas quas nostrates Seleucidas vocant, jugiter locustas edunt, easque celeriter excernunt. Eadem quæ et noster Eustathius ut vel umbra sula eas interimant : precibus a Deo impetrari tantum, ut immanæ multitudinis voracitati possit occurri, etiam Plinius homo ethnicus videtur innuere. Earum namque adventum soli Deo in tanta miseria ascribendum non solum Eustathius noster prædicat, sed quilibet, qui locustarum noxam, et, ut ita dicam, venenum omnia inficiens unquam vidit, censebit necessario. Habet tamen et humana natura, quamvis sæpissime fallatur, suas vires, et ut ita dicam, solertiam, quibus quidquid infestat a se propellit, et ab inimico se tutam defendit. Ideo leges non tantum in homi- D num moribus instituendis, sed etiam in hoc de quo agimus evulgavit, et modum præscripsit ut videlicet locustæ vel procul arceantur ne irrumpant, vel præsentes jam atque omnia vastantes absumant. Refert Plinius, lib. x1, cap. 29: In Cyrenacia regione legem fuisse ter anno eas debellandi, primo ova obterendo, deinde fetum, postremo adultas desertoris pœna in eum qui cessaverit. Et in Lemno insula certa mensura præfinita est, quam singuli enecatarum ad magistratus referant. Et inferius : Necare et in Syria militari imperio coguntur. Quod et in Lucania hodie nec non lapygia lege ‹ sse sancitum, dum hoc malum terras hominesque infestat, mihi relatum est, et ego observavi. Nec Et Plinius, lib. xl,
col. 921–922page 65 of 137
PG 18:921Τίς ὁ τρόπος τῆς μελωδίας τοῦ τέττιγος. Πῶς ἐν τῇ μεσημβρία ἑαυτῶν εἰσιν ᾠδικώτεροι τῇ ὀλκῇ τοῦ ἀέρος, ἣν ἐν τῇ διαστολῇ ποιοῦνται τοῦ θώρακος ἐκ. Ἡσυχάζουσι δὲ καιρόν. Τὰ μὲν οὖν ἔντομα οὔτε φωνεί, οὔτε διαλέγεται, ψοφεῖ δὲ τῷ ἔσω πνεύματι, οὐ τῷ θύραζε. Οὐδὲν γὰρ ἀναπνεῖ αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ μὲν βομβείν, οἷον μέλιττα, καὶ τὰ πτηνὰ αὐτῶν, τὰ δὲ ᾄδειν λέγεται, οἷον οἱ τέττιγες. Πάντα δὲ ταῦτα ψοφεῖ τῷ ὑμήνι ὑπὸ τὸ ζῶμα ὅσον διῄρητον, οἷον τὸ τῶν τεττίγων γένος τῇ τρίψει τοῦ πνεύματος. Οὗτος γὰρ διὰ τοῦ στόματος οὐ λαλεῖ· ἀλλὰ διὰ τῆς ῥάχεως φθεγγόμενος καλὸν Τὰ μὲν ἄλλα τῶν Ἰνδικῶν ὀρνέων εὐστόμει, καὶ τῇ γλώττη φθέγγεται δίκην ἀνθρώπου· οἱ δὲ τέττιγες κατὰ τὴν ἰξύν εἰσι λαλίστατοι.
Ideoque ad hoc ut canant necesse est, ut sint præcinctu dividuæ, et sub septo transverso dissectum esse illis, sive majores) sint, sive minores, nam non dividuis, et quibus non est scissum, mutæ sunt omnino. Dorso illas resonare scripsit
Τέττιξ οὖν θήλεια κατὰ πολύ ψυχροτέρα τοῦ ἄῤῥενος, καὶ φύσις αὐτῇ τὴν σιωπὴν ἐγκελεύεται, ἐπίτασιν ἐντιθεῖσα ψυχρότητος. Διὸ κωτίλος τέττιξ οὐκ ἔστι θήλεια.
Ideoque ad hoc ut canant necesse est, ut sint præcinctu dividuæ, et sub septo transverso dissectum esse illis, sive majores) sint, sive minores, nam non dividuis, et quibus non est scissum, mutæ sunt omnino. Dorso illas resonare scripsit
col. 923–924page 66 of 137
PG 18:923Καὶ κινούμενα κίνησιν. Multa hic στοτέλης μέχρι σελήνης στήσας τὸ Θεῖον, τὰ λοιπὰ τοῦ κόσμου περιγράφει τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας. Φιλεῖ γὰρ τὰ πρὸς τίνος. Aristoἡ ψυχή, δι᾿ ἣν ζῶμέν τε καὶ πόλεις καὶ οἴκους ἔχο μεν, ἀόρατος οὖσα τοῖς ἔργοις αὐτοῖς ὁρᾶται. Πᾶς γὰρ ὁ τοῦ βίος διάκοσμος ὑπὸ ταύτης εὕρηται, καὶ διατέτακται, συνέχεται. χρή καὶ περὶ Θεοῦ διανοεῖσθαι, δυνάμει μὲν ὄντος ίσχυ ροτάτου, κάλλει δὲ εὐπρεπεστάτου, ζωῇ δὲ ἀθανάτου, ἀρετῇ δὲ κρατίστου. Διὸ πάσῃ θνητῇ φύσει γενόμενος ἀθεώρητος ἀπ' αὐτῶν τῶν ἔργων θεωρεῖται. Τὰ γὰρ πάθη, καὶ τὰ δι' ἀέρος ἅπαντα, καὶ τὰ ἐπὶ γῆς, καὶ τὰ ἐν ὕδατι Θεοῦ λέγοιτο ἂν ὄντως ἔργα εἶναι, τοῦ τὸν κόσμον ἐπέχοντος, ἐξ οὗ, κατὰ τὸν φυσικὸν Ἐμπεδοκλέα, Πάνθ' ὅσα τ' ἦν, ὅσα τ' ἐστὶν ἰδ' ὅσσα τε ἔσται [ὀπίσσω, Δένδρεα τ' ἐβλάστησε, καὶ ἀνέρες ἠδὲ γυναίκες, θῆρες τ' οιωνοί τε, καὶ ὑδατοθρέμμονες ἰχθύς. Συναπεγεννήθη ὁ θυμὸς τῷ λέοντι, τὸ μου ναστικὸν αὐτοῦ τῆς ζωῆς, τὸ ἀκοινώνητον πρὸς τὸ ὁμόφυλον. Οἷον γάρ τις τύραννος τῶν ἀλόγων διὰ τὴν ἐκ φύσεως ὑπεροψίαν, τὴν πρὸς τοὺς πολλοὺς ὁμοτιμίαν οὐ καταδέχεται· ἔσγε οὐδὲ χθιζὴν τροφὴν προσίεται, οὐδ᾽ ἂν τὰ λείψανα τῆς ἑαυτοῦ θήρας ἐπέλθοι· ᾧ καὶ τηλικαῦτα τῆς φωνῆς τὰ ὄργανα ἡ φύσις ἐνέθηκεν, ὥστε πολλὰ τῶν ζώων, ὑπερβάλλοντα τῇ ταχύτητι, μόνῳ πολλάκις ἁλίσκεσθαι τῷ βρυχήματι. βουλόμενοι δηλῶσαι λέοντα ζωγραφοῦσιν. Sed «lificile
tem tuam vilissimis animantium ductibus conspur- A constantia, utilitate, pulchritudine, tenperatione, cas foedissime? Homo es ad superiora destinatus, ne contemnas quod in te elucet Divinitatis. Ibid., lin. 9. possent afferri de ratione motus animalium, quæ facultas requiratur, et quid tandem concurrat ad motum hunc exsequendum, sed ea subtilioribus philosophis relinquo. Adducam tamen unum vel alterum ad hujus loci explicationem. Noster enim Eustathius cum in verbis superioribus videretur nescio quomodo, animum brutis pecudibusque denegasse, et tantum sensum illis attribuisse, in his se explicat, de quonam animo loquebatur; ait enim, animalia hæc, quæ sensum una cum hominibus communem habent, non tamen ejusdem perfectionis animum, vivere et moveri non motu quo moventur homines; tunc enim et æqualem animum participarent. Cum homo non intelligatur unquam moveri, nisi ratione et fine primo ab intellectu per discursum sibimetipsi proposito, quod animantibus cæteris omnino non convenit: ipsa enim appetitu tantum, et imaginatione moventur. Quod nobis auctor innuit, dum dicit: Hæc animalia homine minus perfectiora, naturæ vi quadam, sanguine atque aere impellente agi. De causa motus animalium Aristoteles, lib. II, De anima, text. 48, et sequent. Refellit itaque his verbis eorum opinionem, qui brutis rǝtionis vim et discursum attribuerunt. Porphyrius, lib. 111, De abstinentia ab esu carnium, statuit, naturam omnibus animantibus, quibus sensum et memoriam dedit, rationem quoque, imo et orationem, tam internain quam externam tribuisse, idque pluribus argumentis, et Empedoclis, Platonis et Aristotelis etiam testimoniis conatur ostendere. Plutarchus, lib. v De placitis, cap. 20, Anaxagoram, et Pythagoram idem sensisse testatur, quibus ipse suffragatur in Dialogo quem inscripsit, Quod brutis ratio insit. Quo quid absurdius? quid insulsius? Plurimis rationibus hanc sententiam refellunt philosophi apud Aristotelem, quos, si libet, consule. Nobis vel hujusce rei meminisse satis sit. Ibid. lin. 28. Пov λóroç épɛĩ. Rationem hanc Ibid., lin. 40. teles, sive alius quispiam de mundo ad Alexandrum, exemplo animæ, quæ in homine non videtur, et tamen necesse est fateri omnia, quæ per hominem fiunt ab illa provenire probat, Deum, vel potius ad B Dei cognitionem nos ex illius operibus posse pervenire, qui etsi nostri aspectus aciem fugit, fit tamen ipsis operibus perspicuus et manifestus: et hoc nullo modo obesse aut illi ad agendum, aut nobis ad fidem hisce rebus accommodandam, Kal yàp datétaxtar, xal ouvexetat. Et inferius, Taūta xpi Ibid., lin. 11. "Eσtɩ d xal er avtoiç. Sane pulcherrima est hæc digressio in qua, ex omnibus rebus a Deo creatis in hoc mundo, æternam ejusdem Dei in hac inferiora providentiam validissimis D rationibus confirmat; et quæ alii longis ac divulsis verborum structuris, pie tamen pertractarunt, ipse compendiosa quadam argumentorum et demonstrationum enumeratione, succincte ac breviter explicat. Elegantissime hoc argumentum pertractavit Theodoretus decem sermonibus. Quare superfluum mihi videtur hic aliorum testimonia ad hanc nostri auctoris sententiam probandam inserere. Adjungam tamen hic corollarii loco verba Lactantii Firmiani, De falsa religione, cap. 2: Nemo est enim tam rudis, tam feris moribus, quin oculos suos in cœlum tollens, tametsi nesciat cujus Dei providentia regatur hoc omne, quod cernitur, aliquam tamen esse intelligat ex ipsa rerum magnitudine, motu, dispositione, Vide etiam quæ sequuntur. Ibid., lin. 47. Evryerrātai per ráp. Basilius, hom. 9, Similia leguntur apud Eliam Cretensem episcopum, et Glycam lib. 1 Annal., Ovµóę apud Græcos vox est molúonμos, ideoque variis interpretationibus subjecta, maxime in hac re de qua agitur, omnes enim leoni aptari posse videntur. Quare quidam furorem, alii animum, iram, furorem, quidam etiam, animum generosum. Ego potius iracundiam, cum generositate conjunxi, ut vim Græcæ vocis, et leonis naturam clarius explicarem. Horus, lib. 11, cap. 17, Quµòv est causam generositatis potissimam explicare. Martialis, lib. x11, epigram. de Ligurra :
col. 925–926page 67 of 137
PG 18:925ἀλῶναι δυνηθείεν, πραΰνονταί γε, ἀλλ' οὐχ οἱ μέγιστοι, καὶ ἡμεροῦνταί γε, καὶ γίνονταί γε ῥᾷστα τιθασσοί, ὡς ἄγειν τε ὑπὸ ῥυτῆρος, καὶ κατὰ κυναγωγούς ἐπὶ θήραν κεμάδων, καὶ ἐλάφων, καὶ συῶν, καὶ ταύρων,καὶ ἀγρίων ὅνων· εἰσὶ γὰρ καὶ ῥινηλατῆσαι, ὡς ἀκούω, δεινοί. Ει Λύκω συννόμω, καὶ ἵππω, λέοντέ γε μήν οὐκ ἐστόν. Λέαινα γὰρ καὶ λέων οὔτε τὴν αὐτὴν ἴασιν, οὔτε ἐπὶ θήρας, οὔτε πιόμενοι. Τὸ δὲ αἴτιον τῇ τοῦ
Plinius, lib. vi, cap. 16, alias hujus rei causas affert : Generositas in periculis maxime deprehenditur : non in illo tantummodo, quod spernens tela diu se terrore solo tuetur, ac velut cogi testatur : cooriturque non tanquam periculo coactus, sed tanquam amentiæ iratus. Illa nobillor animi significatio, quamlibet magna canum et venantium urgente vi, contemptim, restitansque cedit in campis et ubi spectari potest. Idem ubi virgulta silvasque penetravit, acerrimo cursu fertur, velut abscondente turpitudinem loco. Noster auctor quasdam ex his attigit, alias adjunxit, dum illi solitudinem et recessum amica, et cibos externos dedignando novos capessere affirmat. Ibid., lin. 49. De hist. animal., lib. v, cap. 39, hujus rei causam et modum narrat, nec in omnibus verum esse vult. Eadem habet Phile in lambis, quomodo autem vescatur carnibus et cibo utatur immodico, inedianique patiatur, scribit Aristoteles, De historia anim., lib. viii, cap. 5. In tauros Libyci ruunt leones, Non sunt papilionibus molesti. Matthæus Raderus, quem semper eruditionis, doctrinæ, elegantiæque ergo admiratus sum, quoque monachii familiarissime usus sum, dum bibliothecam Palatinam Heidelberga, spolium factam, et trop:eum missam Gregorio decimo quinto a Maximitiano utriusque Bavariæ duce (cujus eximias laudes et virtutes, pietatem in Deum, animum in religionem catholicam ardentem, in subditos liberalem, in alios generosum, austerum in semetipsum silentio hic prætereo, aliis po pondus hoc et laborem relinquens), Romam transvehendam curarem, quam tandem Dei munere, et tanti principis gloria, ope, ac beneficiis sanam incolumemque transvexi, inquam, Raderus B ibidem ait : Leo in bestiolas, et minores feras, hinnulos, lepores, cuniculos, multo minus papiliones, sed in lauros, ingentesque belluas, cujus ingenii, et indolis fuisse leguntur et canes apud Plinium, lib. viii, cap. 40, missi Alexandro Macedonum, etc. Ælianus tamen ita ex hac generositate delabi refert, ut assuescant mansuefacti a venatoribus, veluti canes ad venandos binnulos, apros, cervos et alia, lib. xvit, cap. 26, et hunc Ælani locum in suis Comment. in Martialem ; lib. 1, epig. 9, ipse Raderus retulit, El di Marcus Pauli Venetus, lib. 11 De moribus et consuet. Orient. regionum et Tartarorum, de magno Kam verba faciens, Habet, scribit, rex pro suæ venationis solatio leopardos multos domesticos, qui cum hominibus ad venationem assueti sunt, et pro hujus venatione optini, multasque bestias capiunt. Similiter linceos habet ad venandum industrios. Habet etiam leones maximos et pulcherrimos, majores illis qui in Babylonia sunt, qui in pilo pellium ungulas habent per longum coloris varii, nigri et rubri. Qui etiam docti sunt cum hominibus venari, et apros, ursos, cervos, capras, onagros, bovesque silvestres cum venatoribus capere. Quando regis venatores D leones volunt secum ad venationem ducere, duos ex eis in calvea ducunt, quorum quilibet comites habet aquilas multas domesticas, quæ adeo feroces sunt, ut lepores, capras, damulas, vulpes capiant : intes quas tantæ audaciæ plurimæ sunt, ut magno impetu in «pos insiliant, nec ab eis se possint lupi defendere, donec capiantur. Leonum itaque generositatis causam ad aliud caput videtur referre idem Ælianus, lib. iv, cap. 23. Quod non simul leo, et leæna, sed seorsim ad venationem et potum abeant, quod suis uterque viribus confisus, alterius opem non desideret. Ibid. lin. 30. Elianus, lib. xv, cap. 26, Ibid., lin. 52. histor. animal., lib. ix, cap. 30, Damianus, lib. 11, epist. 18, Leo cum a venatoribus quaritur, eorum protinus odore concepto ut persequentium se deludat indaginem, versulæ struit fraudulentiæ novitatem. Caudam quippe per terram trahens vestigia sua dum graditur operit, sicque venantium laqueos ne capiatur evadit. Ibid., lin. 54. oculis apertis Democritus aiebat, tanquam statim a partu iracundum. Ælianus, lib. v, cap. 39 : Λέγει Ipse tames, cap. 24.
Δ σώματος ρώμη θαῤῥοῦντος άμφω, εἶτα οὐ δεῖται θατέ ρου ὁ ἕτερος, ὥς φασιν οἱ πρεσβύτεροι. Οὐδὲ χθιζήν τροφήν. Ælianus Οταν δὲ εἰς κόρον ἐμπλησθῇ, βούλεται μὲν ταμιεύσασθαι καὶ εἰσαὖθις αἰδὼς δὲ ἴσχει αὐτὸν φρουρεῖν παραμένοντα, ὡς τροφῆς χήτει λιμὸν δεδιότα. Οὐκοῦν περιχανὼν ἐμπνεῖ μὲν τοῦ καθ᾿ αὐτὸν ἄσθματος, καὶ τούτῳ τὴν φυλακὴν ἐπιτρέπει, ἀπαλλάττεταί γε μὴν αὐτός. Τὰ δὲ ἄλλα ζῶα ήκοντα, καὶ αἰσθόμενα ὅπου λείψανον ἐστι τὸ κείμενον, οὐ τολμῶσι προσάψασθαι, ἀλλ' ἀπαλλάττεται δεδιότα δοκεῖν συλήν, καὶ περικόπτειν τι τοῦ σφετέρου βασιλέως. Τὸν δὲ ἄρα, εἰ μὲν εὐθηρία γένοιτο καὶ ἑτέρου, καὶ εὐερμία, λήθη τοῦ πρώτου λαμβάνει, καὶ ὡς ἕωλον ἀτιμάσας, ἀπαλλάτε τεται, εἰ δὲ μὴ ὡς ἐπ' οἰκεῖον θησαύρισμα παραγένε ται. σαλπιγκταῖς τε καὶ κήγενναιότατον θηρίον non savit τὴν ἑαυτοῦ, καὶ ῥᾳδίως τὴν κοίτην ἔνθα ἀναπαύεται, Οξείαν δ' ἔχει τὴν αἴσθησιν. Εἰσὶ γὰρ ὡς ἀκούω καὶ ῥινηλατῆσαι δεινοί. Τὰ ἴχνη τῇ σόβῃ. Elianus, De Λέων δὲ ὅταν βαδίζῃ οὐκ εὐθύωρον πρόεισιν, οὐδὲ ἐᾷ τῶν ἰχνῶν ἑαυ τοῦ ἁπλᾶ εἶναι καὶ τὰ ἰνδάλματα, ἀλλὰ πὴ μὲν πρό εισι, πὴ δὲ ἐπάνεισι, καὶ αὖ πάλιν τοῦ πρόσω ἔχεται, καὶ μέντοι καὶ ἴεται τούμπαλιν. Εἶτα προχωρεῖ τὴν ὁδὸν, καὶ ἀφανίζει τοῖς θηραταῖς ἰέναι κατὰ στίβον, καὶ οἰκεῖ σὺν τοῖς σκύμνοις εὑρίσκειν. Et Petrus Πηρὸς δὲ αὐτοῦ δ. Leonem nasci Δημόκριτος τῶν ζώων μόνον τὸν λέοντα ἐκπεπτω μένοις τίκτεσθαι τοῖς ὀφθαλμοῖς, ἤδη τρόπον τινὰ τεθυμωμένον, καὶ ἐξ ὠδίνων δρασείοντά τι μανικόν. Οἱ δὲ σκύμνοι ἀρτιγεννείς μια
Plinius, lib. vi, cap. 16, alias hujus rei causas affert : Generositas in periculis maxime deprehenditur : non in illo tantummodo, quod spernens tela diu se terrore solo tuetur, ac velut cogi testatur : cooriturque non tanquam periculo coactus, sed tanquam amentiæ iratus. Illa nobillor animi significatio, quamlibet magna canum et venantium urgente vi, contemptim, restitansque cedit in campis et ubi spectari potest. Idem ubi virgulta silvasque penetravit, acerrimo cursu fertur, velut abscondente turpitudinem loco. Noster auctor quasdam ex his attigit, alias adjunxit, dum illi solitudinem et recessum amica, et cibos externos dedignando novos capessere affirmat. Ibid., lin. 49. De hist. animal., lib. v, cap. 39, hujus rei causam et modum narrat, nec in omnibus verum esse vult. Eadem habet Phile in lambis, quomodo autem vescatur carnibus et cibo utatur immodico, inedianique patiatur, scribit Aristoteles, De historia anim., lib. viii, cap. 5. In tauros Libyci ruunt leones, Non sunt papilionibus molesti. Matthæus Raderus, quem semper eruditionis, doctrinæ, elegantiæque ergo admiratus sum, quoque monachii familiarissime usus sum, dum bibliothecam Palatinam Heidelberga, spolium factam, et trop:eum missam Gregorio decimo quinto a Maximitiano utriusque Bavariæ duce (cujus eximias laudes et virtutes, pietatem in Deum, animum in religionem catholicam ardentem, in subditos liberalem, in alios generosum, austerum in semetipsum silentio hic prætereo, aliis po pondus hoc et laborem relinquens), Romam transvehendam curarem, quam tandem Dei munere, et tanti principis gloria, ope, ac beneficiis sanam incolumemque transvexi, inquam, Raderus B ibidem ait : Leo in bestiolas, et minores feras, hinnulos, lepores, cuniculos, multo minus papiliones, sed in lauros, ingentesque belluas, cujus ingenii, et indolis fuisse leguntur et canes apud Plinium, lib. viii, cap. 40, missi Alexandro Macedonum, etc. Ælianus tamen ita ex hac generositate delabi refert, ut assuescant mansuefacti a venatoribus, veluti canes ad venandos binnulos, apros, cervos et alia, lib. xvit, cap. 26, et hunc Ælani locum in suis Comment. in Martialem ; lib. 1, epig. 9, ipse Raderus retulit, El di Marcus Pauli Venetus, lib. 11 De moribus et consuet. Orient. regionum et Tartarorum, de magno Kam verba faciens, Habet, scribit, rex pro suæ venationis solatio leopardos multos domesticos, qui cum hominibus ad venationem assueti sunt, et pro hujus venatione optini, multasque bestias capiunt. Similiter linceos habet ad venandum industrios. Habet etiam leones maximos et pulcherrimos, majores illis qui in Babylonia sunt, qui in pilo pellium ungulas habent per longum coloris varii, nigri et rubri. Qui etiam docti sunt cum hominibus venari, et apros, ursos, cervos, capras, onagros, bovesque silvestres cum venatoribus capere. Quando regis venatores D leones volunt secum ad venationem ducere, duos ex eis in calvea ducunt, quorum quilibet comites habet aquilas multas domesticas, quæ adeo feroces sunt, ut lepores, capras, damulas, vulpes capiant : intes quas tantæ audaciæ plurimæ sunt, ut magno impetu in «pos insiliant, nec ab eis se possint lupi defendere, donec capiantur. Leonum itaque generositatis causam ad aliud caput videtur referre idem Ælianus, lib. iv, cap. 23. Quod non simul leo, et leæna, sed seorsim ad venationem et potum abeant, quod suis uterque viribus confisus, alterius opem non desideret. Ibid. lin. 30. Elianus, lib. xv, cap. 26, Ibid., lin. 52. histor. animal., lib. ix, cap. 30, Damianus, lib. 11, epist. 18, Leo cum a venatoribus quaritur, eorum protinus odore concepto ut persequentium se deludat indaginem, versulæ struit fraudulentiæ novitatem. Caudam quippe per terram trahens vestigia sua dum graditur operit, sicque venantium laqueos ne capiatur evadit. Ibid., lin. 54. oculis apertis Democritus aiebat, tanquam statim a partu iracundum. Ælianus, lib. v, cap. 39 : Λέγει Ipse tames, cap. 24.
col. 927–928page 68 of 137
PG 18:927κροι τέ εἰσι καὶ τυφλοί, Δυοῖν δὲ μηνῶν τὰ βρέφη προέρχεται, Σκύλαξι τυφλοῖς ἐμφερῆ, καὶ μετρίως, Καὶ λευκὸν ἐμπίπτοντα μαστεύει γάλα.
et Phile, in iambis Et ridiculus sane censeri deberet, si quis pro Democrito, diceret eum non ideo leonum liberos cœ- cos non esse affirmare quod apertis oculis nasci dixisset. Videmus enim quædam animalia, quæ etsi patentes habent oculos, tamen non vident, ut lepus dum dormit, et nos etiam infra de leone dicemus. Pari itaque ratione possemus dicere, leones dum nascuntur, quamvis apertis et biantibus sint oculis, cæcos esse, neque cernere. Nanı- que Aristoteles, cui in hoc sicut et in aliis potior fides, lib. De gener. anim. c. 4, ait, circa medium, Quadrupedum quæ multifda sunt, ut canis, leo, lupus, vulpes, lupus cervarius, omnia cæcos generant, post palpebra dehiscunt; et lib. iv, cap. 6. Quædam enim ex iis catulos inarticulatos propemodum pariunt, ut vulpes, ursa, lerna, et alia nonnulla, sed omnia fere cœcos, ut ea quæ modo dixi atque etiam canis, lupa, lupus cervarius. Et inter hos tantum excipit suem, quæ sola parit perfectos. Ex quibus clarum est, leænam oculis occlusis filios gignere. Vana ergo erit ac futilis illa pro Democrito responsio. Democriti opinionem secutus est etiam Plutarchus. Epiphanius in Ibid., lin. 55. Physiologo, cap. 2, Locum Physiologi laudat Origenes, hon. 17 in cap. ILIX, Genes. : Physiologus de catulo leonum hæc scribit, quod, cum fuerit natus, tribus diebus et tribus noctibus dormiat. Tunc deinde patris gemitu, vel rugitu, tanquam tremefactus cubilis locus suscitat catulum dormientem. Isidorus eamdem sententiam ex Origene exscripsit. Et Rufinus, lib. De benedict. patriarch. refert tradi a physiologis hanc esse catuli leonis naturam, cum natus est triduum dormire, tertio autem die fremitu patris tremefacto cubili excitari. Col. 740, lin. 1. lib. 11, Mox ubi se sævæ stimulavit verbere caudæ. Ælianus, lib. vi, cap. 1, cap. 14. Piinius, lib. viri, cap. 16, Leonum animi index cauda, sicut et ipsorum aures. Namque et has notas generosissimo cuique natura tribuit. Immota ergo, placidus, clemens, blandientique similis, quod rarum est: crebrior enim iracundia ejus in prineipio terra verberatur, incremento terga, ceu quodam incitamento flagellantur. Theocritus, Idyl. 23, Consule Cælium Rodiginum, lib. A suit, cap. 8. Nicolaus Leonicenus in quæstionibus naturalibus duas hujusce proprietatis causas reddit. Cur leones iracundi terga sua cauda flagellant? An quia leonum animi index est cauda? et reliqua Plinii verba. An quod iracundia, accenso circa præcordia calore, provenire dicitur ? calidi enim est movere cum omnia, tum ea magis et crebrius, quæ mobiliora exsistunt, qualis sane in animantibus omnibus est cauda, Ilinc cauda ¿λxala dicta, quod illa se ad fortitudinem excitet. Interpres Apollonii lib. IV, Ibid., lin. 7. cat. in Jerem. cap. v, 7. 6, Ælianus, De histor. animal. lib. v, cap. 34, Quæ ita carmine expressit Phile in iambis. Et horum primus Aristoteles lib. 1x, cap. 44, Adeunt urbes, et injuriam hominibus inferunt, polissimum tempore suæ senectutis: tunc enim per corporis imbecillitatem, et dentium defectionem venari nequeunt. Ibid., lin. 8. sostomus, in cap. vi Jobi, stoteles, et alii. Ibid. lin. 9. Plutarchus, iv Sympos., quæst. 5, oculos leonis dormientis ait, suffulgere, dormire autem nomento temporis. Phile, in iambis, etiam caudan ipsum in quiete movere, ait. Vide de hoc Ælianum, lib. v, cap. 39, Plinium et alios. De eorum somno ita cecinit Oppianus Κυνηγετ. 3. Ibid. Ita existimavit Basilius, hom. 9, esse sententiæ videtur Æsopus in fabulis; ibi enim leæna vulpi, glorianti multos se fetus edere, unum respondit se tantum parere, sed leonem. Herodotus, lib. 111, ut est apud Horum, mulierem, quæ semel tantum
Καὶ τρεῖς ἡμέρας. Οταν τέξηται τὸν αὐτῆς σκύμνον ἡ λέαινα, ἄπνουν τε καὶ τυφλὸν τυγχανόντα, εμβλέπουσα προκαθέζεται προσέχουσα αὐτῷ τριήμερον. Μετὰ δὲ τὸ συμπληρωθῆναι τὰς τρεῖς τῶν ἡμερῶν προσπελάζων ἄῤῥην λέων, καὶ ἐμφυσήσας αὐτῷ, καὶ εὐθὺς βλέπει, καὶ ζῇ. Ηνίκα δ' ἀνθρώπῳ. Lucanus Καὶ μέντοι καὶ ὁ λέων τῇ ἀλκαίᾳ ἑαυτὸν ἐπεγείρει μαστίζων, καὶ βλακεύειν, καὶ ἐλινύειν οὐκ ἐπιτρέπων. Καὶ τοῦτο δὲ ὁ ποιητὴς εἰδὼς ᾅδει περὶ τοῦ λέοντος. Εt lib. x11, Μαχρὴν δὲ παρ᾽ ἐγνύῃσιν ἔλιξεν Κέρκον, ἄφαρ δὲ μάχης ἐμνήσατο 'Αλκαίη λέγεταικυρίως ἡ τοῦ λέοντος οὐρά, ἀπὸ δ' αὐτῆς εἰς ἀλκὴν τρέπεσθαι. Γηράσας δὲ καὶ εἰς. Origenes, 'Ο δὲ λέων, ὡς ἱστορεῖται, γηράσας, περὶ τὰς πόλεις νέμεται, θηρεύειν θέλων ἀνθρώπους. Τοῦ γήρως δὲ ἐπαρχόμενος, καὶ ὑπὸ τὰ αὔλια ἔρχεται, καὶ ἐπὶ τὰς καλύβας, καὶ ἐπὶ τὰς οἰκήσεις τὰς τῶν νομέων τὰς ὑπάντρους. Ταῖς γὰρ ὁρείοις ἔτι θήραις ἐπιθαῤῥεῖν ἀδύνατός ἐστιν. *Οταν δὲ γηρᾷ, καὶ τροφῆς χρείαν ἔχει, Ἐπεὶ τὸ θαῤῥεῖν εἰς τὸ θηρᾷν οὐκ ἔχει, Φοιτᾷ πρὸς ἀγροὺς καὶ νομαῖς ἐναυλίοις. Εστι δὲ αὐτοῦ τὸ στόμα. Chry Δυσῶδες γὰρ τοῦτο τὸ θηρίον μεθ' ὑπερβολῆς. Ἐπειδὴ γὰρ ἔχει τὴν ἀπὸ τῆς φύσεως πλεονεξίαν, ἑτέρως αὐτὸν τῶν ἄλλων φαν λότερον εποίησεν ὁ Θεός. De ejus δυσωδίᾳ plura Ari Καθεύδων δὲ ἀνά. Horus, lib. I, α. 19, Ἐπειδὴ ὁ λέων ἐν τῷ ἐγρηγορέναι μέμυκε τοὺς ὀφθαλμοὺς, κοιμώμενος δὲ ἀνεωγότας τούτους Έχει. Οὐδ᾽ ὕπνον μυχάτοισιν ἔχει παρὰ τέρμασι πέτρης, ᾿Αμφαδὸν ὑπνώει δὲ θρασύφρονα θυμὲν ἑλίσσων. Εὔδει δ' ἔνθα κίχησιν υπείροχος ἑσπερίῃ νύξ. Ἡ δὲ λέαινα μόλις ἑνός. "Οθεν λέοντος ἑνὸς μόλις ή λέαινα μήτηρ γίνεται. Ταῖς γὰρ ἀκμαῖς τῶν ὀνύχων διασπαράξας τὴν μήτραν, οὕτω πρόεισιν, ως φασιν. Hujus Ἡ δὲ δὴ λέαινα, ἐὸν ἰσχυρότατον καὶ θρασύτατον, ἅπαξ ἐν τῷ βίῳ τίκτει ἔν. Τιπτοῦσα γὰρ συνεκβάλλει τῷ τέκνῳ τὰς μήτρας. Ει Ægyptii,
et Phile, in iambis Et ridiculus sane censeri deberet, si quis pro Democrito, diceret eum non ideo leonum liberos cœ- cos non esse affirmare quod apertis oculis nasci dixisset. Videmus enim quædam animalia, quæ etsi patentes habent oculos, tamen non vident, ut lepus dum dormit, et nos etiam infra de leone dicemus. Pari itaque ratione possemus dicere, leones dum nascuntur, quamvis apertis et biantibus sint oculis, cæcos esse, neque cernere. Nanı- que Aristoteles, cui in hoc sicut et in aliis potior fides, lib. De gener. anim. c. 4, ait, circa medium, Quadrupedum quæ multifda sunt, ut canis, leo, lupus, vulpes, lupus cervarius, omnia cæcos generant, post palpebra dehiscunt; et lib. iv, cap. 6. Quædam enim ex iis catulos inarticulatos propemodum pariunt, ut vulpes, ursa, lerna, et alia nonnulla, sed omnia fere cœcos, ut ea quæ modo dixi atque etiam canis, lupa, lupus cervarius. Et inter hos tantum excipit suem, quæ sola parit perfectos. Ex quibus clarum est, leænam oculis occlusis filios gignere. Vana ergo erit ac futilis illa pro Democrito responsio. Democriti opinionem secutus est etiam Plutarchus. Epiphanius in Ibid., lin. 55. Physiologo, cap. 2, Locum Physiologi laudat Origenes, hon. 17 in cap. ILIX, Genes. : Physiologus de catulo leonum hæc scribit, quod, cum fuerit natus, tribus diebus et tribus noctibus dormiat. Tunc deinde patris gemitu, vel rugitu, tanquam tremefactus cubilis locus suscitat catulum dormientem. Isidorus eamdem sententiam ex Origene exscripsit. Et Rufinus, lib. De benedict. patriarch. refert tradi a physiologis hanc esse catuli leonis naturam, cum natus est triduum dormire, tertio autem die fremitu patris tremefacto cubili excitari. Col. 740, lin. 1. lib. 11, Mox ubi se sævæ stimulavit verbere caudæ. Ælianus, lib. vi, cap. 1, cap. 14. Piinius, lib. viri, cap. 16, Leonum animi index cauda, sicut et ipsorum aures. Namque et has notas generosissimo cuique natura tribuit. Immota ergo, placidus, clemens, blandientique similis, quod rarum est: crebrior enim iracundia ejus in prineipio terra verberatur, incremento terga, ceu quodam incitamento flagellantur. Theocritus, Idyl. 23, Consule Cælium Rodiginum, lib. A suit, cap. 8. Nicolaus Leonicenus in quæstionibus naturalibus duas hujusce proprietatis causas reddit. Cur leones iracundi terga sua cauda flagellant? An quia leonum animi index est cauda? et reliqua Plinii verba. An quod iracundia, accenso circa præcordia calore, provenire dicitur ? calidi enim est movere cum omnia, tum ea magis et crebrius, quæ mobiliora exsistunt, qualis sane in animantibus omnibus est cauda, Ilinc cauda ¿λxala dicta, quod illa se ad fortitudinem excitet. Interpres Apollonii lib. IV, Ibid., lin. 7. cat. in Jerem. cap. v, 7. 6, Ælianus, De histor. animal. lib. v, cap. 34, Quæ ita carmine expressit Phile in iambis. Et horum primus Aristoteles lib. 1x, cap. 44, Adeunt urbes, et injuriam hominibus inferunt, polissimum tempore suæ senectutis: tunc enim per corporis imbecillitatem, et dentium defectionem venari nequeunt. Ibid., lin. 8. sostomus, in cap. vi Jobi, stoteles, et alii. Ibid. lin. 9. Plutarchus, iv Sympos., quæst. 5, oculos leonis dormientis ait, suffulgere, dormire autem nomento temporis. Phile, in iambis, etiam caudan ipsum in quiete movere, ait. Vide de hoc Ælianum, lib. v, cap. 39, Plinium et alios. De eorum somno ita cecinit Oppianus Κυνηγετ. 3. Ibid. Ita existimavit Basilius, hom. 9, esse sententiæ videtur Æsopus in fabulis; ibi enim leæna vulpi, glorianti multos se fetus edere, unum respondit se tantum parere, sed leonem. Herodotus, lib. 111, ut est apud Horum, mulierem, quæ semel tantum
col. 929–930page 69 of 137
PG 18:929ἐν τοῖς Πολιτικοῖς παραγγέλμασιν, Ειστήκει ως τις τε λέων περὶ οἶσι τέκεσσιν, Ο ρά τε νήπι' ἄγοντι συναντήσονται ἐν ὕλῃ Άνδρες ἐπακτῆρες. Πυκνά μάλα στενάχων, ὥσπερ λις ἠγένειος 'Ωρά θ' ὑπὸ σκύμνους ἐλαφηβόλος ἅρπασιν ἀνὴρ Υλης ἐκ πυκινῆς. Πεντάκι θηλυτέρη δὲ τόκων ἀπελύσατο ζώνην, Βάξις ἄρ' ἀτρεκέως ἀνεμώλιος, ὡς ἕνα τίκτει, Πέντε φέρει πρώτον· ἀτὰρ πίσυρας μετέπειτα Αδίνει σκύμνους, κατά θ' ἑξείης υπένερθεν Νηδύος ἐκ τριτάτης τρεῖς ἔκθορον· ἐκ δὲ τε [τάρτης Αμφίδυμοι παῖδες. Πύματον δ' ἕνα γείνατο μήτηρ, Γαστρὸς ἀριστόκοιο κλυτὸν βασιλήα λέοντα. €20, Ημερωθείς γε μὲν ἐξ ἔτι νεαρού, πραότατόν ἐστι, καὶ ἐντυχεῖν ἡδὺς, καὶ ἔστι φιλόπαις, καὶ πᾶν ὁτιοῦν ὑπεμένει πραόνως τῷ τροφεῖ χαριζόμενος. *Αννων γοῦν λέοντα είχε σκευαγωγὴν, καὶ Βερενίκη λέων πρᾶος συνῆν, τῶν κομώντων διαφέρων οὐδέν· ἐφαίδρυνε γοῦν τῇ γλώττῃ τὸ πρόσωπον αὐτῆς, καὶ τὰς ρυτίδας ἐλέαινε, καὶ ἦν ὁμοτράπεζος, πράως τε καὶ εὐτάκτως ἐσθίων, καὶ ἀνθρωπικῶς. Ονό μαρχος δὲ ὁ Κατάνης τύραννος, καὶ ὁ Κλεομένους υἱὸς συσσίτους εἶχον λέοντας, et lib. xn, cap. μελανοχρόους vocat, ut sunt Δέρη ἐκείνων λεόντων μέσ λαινά τε ἰδεῖν, καὶ φρίξασα ὀρθὴ ἐπανίσταται. AriΡαγδαῖον ἡ πάρδαλις. Basilius, Ραγδαῖον ἡ πάρδαλις καὶ ὀξύρροπον ταῖς όρμαῖς. Επιτήδειον αὐτῇ τὸ σῶμα συνέζευκται τῇ ὑγρότητι καὶ τῷ κούφῳ τοῖς τῆς ψυχῆς κινήματι συνεπόμενον. Καὶ τῶν ἄλλων διαφέρων. ΟppiaὨκύτατον θείει, καί τ' ἄλκιμον ιθὺς ὀρούει· Φαίης, όππότ' ίδοιο διηερίην φορέεσθαι. Νωθρὰ ἡ φύσις τῆς ἄρχον, Ιδιότροπον, καὶ τὸ ἦθος ὕπουλον, βαθὺ ἐνδεδυκός· ὅμοιον ἡμφίεσται καὶ τὸ σῶμα, βαρύ, συμπεπηγός, ἀδιάρθρωτον, πρέπον τῷ ὄντι φωλάδι κατεψυγμένη.
peperit signifcare volentes, leænam pingunt. Hæc A Plutarchus enim bis non gerit uterum. Homerus aliter sentit : Et alio in loco : Bt Aristoteles, De histor. animal., lib. vi, cap. 51, leænam vulvam cum partu emittere, deliram fabulam ait, factamque ex eo, quod rarum genus animalis est, nec rationem cur ita esset comperire auctor ille fabulæ poterat. Et tradit leænam primo fetu parere quinque catulos, ac per annos singulos uno minus ab uno sterilescente. Et lib. 111, De general. anim., cap. 1, hoc idem tradit, et ejus causam subdit, Hyperinæ enim, id est, effetæ, et aves et plantæ sunt; quod vitium nimia excrementi secessio est, ut exhausta, effetæque dicantur, quæ ita afficiuntur. Hæc eadem affectio causæ leœnæ etiam est, ut sterilescat. Primum enim quinque aut sex parit catulos, tum anno secundo quatuor, mox tres, deinde pari modo per annos singulos minus uno, postremo nullum, cum et excrementum omne consumptum jam sit et ætate desinente semen una defecerit. Hunc sequitur Plinius, lib. viii, cap.16; Ælianus, lib. iv, cap. 34; Phile, in Iambis. Oppianus Kvres. 3, v. 57 : tradit cum leonem habuisse in castris σκευοφόρον, quare solum vertere coactum, quod ad tyrannidenı aspirare id argumento foret. Et Ælianus, lib. v, cap. 39, de hoc idem scribit, et alio leone Beroni- 23, in Elymæa regione Adonidis templum esse, et in eo mansuetos leones, qui homines templum ingredientes adulando exciperent. Eos si ad cibum advoces, tanquam invitatos convivas adesse, et quidquid porrexeris, postquam acceperint, modeste et decenter abire; et lib. xvii, cap. 26, de leonibus Indis sermonem habens, eos adeo assuefieri, ut et venatoribus ad alias feras venandas suam open præstent, quem locum supra retulimus. Illud item addam. Quemadmodum Aristoteles, loco citato, opinionem illorum de uno tantum fetu leænæ, ita et lib. vi, Hist. anim., refutat eorum opinionem, qui putabant lupam semel tantum in vita parere, et quidem duodecim anni diebus. Item quæ C supra ex Herodoto, et aliis de leænarum μονοτοκία ascripsimus, de trigide tradit Isidorus, lib. xII, cap. 2. Apud Philostratum ingens leæna octo catulos iu utero gestare comperta. Idem auctor scribit leænanı sex mensibus uterum ferre, parere ter, primum tres, post duos, ac unum postremo. Hic quædam addam observatione non indigna. Philostratus leænam sex mensibus, Ælianus duobus uterum ferre tradit. Aristoteles, De gener. anim., lib. v, cap. 6, leonem inter unicolora ponit, unicolora autem appellat quorum genus totum unum colorem habet, quomodo leones fulvi sunt semper. Plinius, lib. vult, cap. 17, scribit, Leonum tantum in Syria niger. Oppianus, D In eodem genere quosdam fulvos, lib. 111, Κυνηγ. quosdam nigros, quos Æthiopici, et Ælianus Indos nigri esse coloris affirrat lib. xvii, cap. 26, stoteles problem. sect. 10, num. 44, scribit leones nunquam domesticos fieri, et pluribus hoc rationibus, argumentisque probat. Id tamen aliter usu venisse habemus ex Plinio ; nam ipse, lib. viii, cap. 16, narrat primum hominum leonem manu tractare ausum, et ostendisse mansuefactum, ideoque damnatum illo argumento, quod nihil non persuasurus vir tam artificis ingenii videbatur. Et male credi libertas ei, cui in tantum cessisset etiam ſeritas. Et Isid., lin. 13. hom. 9, Quidam pardalem, pardum et par - theram unum et idem esse opinati sunt. Alii distinxerunt, ita ut inter pantheras pardus sit mas, pardalis femina. Nos tamen pardalim sive pardum, a panthera maxime differre una cum nostro Eustathio existimamus, qui harum, veluti duorum specie distinctorum mentionem facit. Habent enim et formnam diversam, et colores et multa alia, in quibus, si idem essent, non differrent. Pardalin Oppianus in duo genera distinxit, et depinxit, Κυνηγ. lib. 1'1, quem consule: nos etiam infra nonnulla dicemus. Ibid., lin. 14. nus, dicto libro : Vide item Philostratum. Ibid., lin. 16. Νωθρὰ ἡ φύσις. Basilius, hom. 9,
col. 931–932page 70 of 137
PG 18:931Καὶ τὸ ἦθος ύπουλος. 17. Πολλάκις οὖν βαθυτ. 9, Αρχος πολλάκις, βαθυτάταις κατατρωθεῖσα πληγαῖς, ἑαυτὴν ἰατρεύει πάσαις μηχαναίς τῷ φλόμῳ τούτῳ ξηρὰν τὴν φύσιν ἔχοντι τὰς ὠτειλὰς παρα δύουσα. φλόμος 22. Ὁ ταῦρος τοῖς κέρασι. Σὺς δὲ ὅταν ἴδῃ. 45, Τὸν σῦν τὸν ἄγριόν φασι μή πρότερον ἐπί τινα φέρεσθαι πρὶν ἢ τοὺς χαυλιόδοντας ὑποθῆξαι. Μαρτυρεῖ δὲ ἄρα καὶ Ὅμηρος τοῦτο, λέγων Θήξας λευκὸν ὀδόντα μετὰ γναμπτῇσι γένεσσιν. 1, Ὁ γοῦν σύς, μέλλων εἰς μάχην εἶναι ιέναι), πρὸς ταῖς λείαις πέτραις τοὺς ὀδόν τας ὑποθήγει. Τοῦτό τοι καὶ Ὅμηρος τῷ ζώῳ μαρ τυρῶν δῆλός ἐστιν. Κυνηγ. Ἔστι δέ τις κάπροιο φάτις πέρι, λευκὸν ὀδόντα Λάθριον ἐντὸς ἔμεν μαλερὴν πυρόεσσαν ένιπήν. Σήμα δ' εφιμερίοισιν ἀριφραδὲς ἐῤῥίζωται. ὑππότε γὰρ πολὺς ὄχλος ἐπήτριμος ἀγρευτήρων Σὺν κυσὶν εὐτόλμοισι ποτὶ χθόνα θῆρα βάλωνται, Αἰχμῇσιν δολιχῇσιν ἐπασσύτερον δαμάσαντες, Δὴ τότ' αὐχένος εἴ τις ἀειράμενος τρίχα λεπτήν θηρὸς ἔτ' ἀσθμαίνοντος ἐπιχρίμψειεν ἐδόντι, Αίψα μάλα σφαιρηδὸν ἀνέδραμεν αιθομένη θριξ Καὶ δ᾽ αὐτοῖσι κύνεσσι ἐπὶ πλευρῇς ἑκάτερθεν, *Ενθα συὸς γενύων πέλασαι αίθωνες ὀδόντες, Ιχνεα πυρσευθέντα διὰ ῥινοῖο τέτανται. 30. Εστι δὲ ζῶον ἀνθόλου. 3, Ὁ οὗρος μέγιστόν ἐστι ζῶον, πολύ ὑπερβάλλον τὰ ἕτερα, βοῖ παραπλήσιος, δύο κέρατα ἐν ἑαυτῷ πριονι ὅμοια ἔχων. Αὐστηρὸς τῇ θεωρία παρὰ πάντα τὰ ζῶα· ὥστε τὰ μεγάλα δένδρα διανηθό μενος τοῖς κέρασι διαπρίειν, καὶ κλωνοκοπᾷν, καὶ οὐ δὲν τῶν ζώων δύνασθαι ὑφ᾽ ἑαυτῷ ποιήσασθαι. Νέ μεται δὲ ὁ αὐτὸς οὗρος πλησίον τοῦ ὠκεανοῦ, καὶ εὐθέως μεθύσκεται, καὶ παλαίει πρὸς γῆν τοῖς κάτ ρασιν ὥσπερ βοῦς. Εστι δὲ ἐκεῖ δένδρον ἡ ὀνομαζομένη τάνυς, κλίματος μόρφωσιν ἔχουσα λευκολλώνου, καὶ τοῖς ἔρνεσι κληθόμενος ὁ αὐτὸς οὗρος τὴν κεφα λὴν πρὸς τὰ ἔρνη τῆς τάνυος, τὸ κέρας αὐτοῦ δέδε ται ὑπ' αὐτῆς. Παραγενομένου τοιγαροῦν τοῦ κυνη γοῦ, καὶ εὑρίσκοντος ἐμπεπεδημένον τῶν κεράτων, Εστι δὲ ἐν Σκύθαις.
lbid. Plinius, lib. vu, qui gervina vocabulo nuncupatur, habens virgulta cap. 36, Nec alteri animalium in maleficio stultitia solertior. Ibid., lin. Basilius, hom. Petrus Damianus, lib. ut, epist. 18, Ursa si quando ictibus gravissimæ cædis afficitur, vel etiam jaculis perfossa sauciatur, herbæ cui Græce nomen est vulnera subjicit: et sic solo tactu omnes ulcerum dolores excludit, et ad incolumitatem pristi nam convalescit. Ibid., lin. Plinius, lib. viii, cap. 45, Tauris in aspectu generositas, Lorva fronte, auribus setosis, cornibus in procinctu dimicationem poscentibus. Sed tota comminatio prio ribus in pedibus stal, ira gliscente alternos replicans, spargensque in altum arenam, et solus animalium eo stimulo ardescens. Ibid., lin. 27. Alianus, lib. v, cap. Et lib. vi, cap. (lego Advertendum hic eximium na turæ miraculum de igneo dente irati capri, cui admoti pili, perinde ut ab igne contorquentur, et uruntur; testatur id Oppianus, lib. 111 De eodena consule Xenophontem, in Cynegetico; Pol lucem, lib. v Onomast., cap. 12; Plinium, lib. vut; Apuleium, lib. viii, Asini aurei. Sic Ovidius, lib. VII Metamorphos.:. Fulmen habent acres in aduncis dentibus apri. Et de eo plura colligit Conradus Rittershusius in locuin dictum Oppiani. Ibid., lin. Hæc ita verterat Petrus Damianus, Epist. lib. 11, epist. 18, ad Desiderium abbatem et cardinales: Anthalopum quoque acerrimum nimis, et violentum est animal; adeo ut nec illi venator accedere, nec persecutor quis quam audeat propinquare. Habet autem longa cornua in serræ similitudine figurata: quibus nimirum præ grandia valeat arbusta secare, terræque deponere. Cum vero sitierit veniens ad Euphratem bibit. Pro pler quem videlicet fluvium frutex quidam nascitur, subtilia, atque prolixa. Veniens autem anthalopus ad gervinam dum ludere lasciviens tentat, cornua sua virgullis crebrescentibus obligat. Cum vero diutius pugnans sese nullatenus valet educere magnis incipit vocibus exclamare. His excitatus clamoribus venator accurrit, eumque dum propriis nexibus arctatur, oc cidit. In his tamen nonnulla animadvertenda sunt, quæ non auctoris incuria, absit hoc a tanto viro, sed ex scriptoris inscitia, in textum irrepsisse com perimus. De corruptione nominis in autholalopum nihil est quod dicam, talium enim corrumpendo rum nullus est modus, sicut et de venatorum recta scribendi ratione. Illud tantum non dissimulabo quomodo erica, sive ervina quod idem est, frutex nemini non notus, in gervinam abierit. De qua Pli nius, Dioscorides, Theophrastus et alii, animal boc varie a variis appellatur, ita ut Alberto Magno ca lopus sit, ex quo Conradus Gesnerus de quadrupe dibus lib. 1, in Calopode, Calopus animal est acutis, longis et serratis cornibus, quibus etiam arbores li cel magnas el altas secare fertur: sæpius autem dum rami et virgulta cornibus udactis cedunt, eis involvitur, retineturque, unde fit, ut voce, et clamore se prodat venatoribus. In Syria juxta Euphratem in venitur, cujus aqua potu propter frigiditatem gaudet, astutum et mira velocitate, ut venatores facile effx giat. De hoc eodem intelligendus videtur Alexander Magnus, epist. De mirabilibus Indiæ ad Aristot. Euri venti flatus secuti incidimus in malignas ſeras, de quarum capitibus velut gladii a vertice, acuta, serralaque, eminebant ossa: et hæ arietino more, adversus homines currebant: tum invictæ plurimo rum militum clypeos cornu suo transverberabant quarum occisis admodum octo millibus quadringentis quinquaginta, sic inde ad Porum exercitus meus cum summo tandem labore, ac periculo meo perte nit. Ex quibus manifestum est ad hoc animal per tinere, quæ de uro tradit Epiphanius in Physio logo, cap. xpatɛi aútoū. Nunquam tamen urum, et antholo⚫ pein unum esse credideriın. Ibid., lin. 39. De tarando et ejus figura, et forma, et ut rerum, quas altigerit, colores exhibet, Phile, in iambis, Elianus, De hist. anim., lib. 11, cap. 16; Plinius, lib. vii, cap. 54°
col. 933–934page 71 of 137
PG 18:933Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων; Περὶ τῶν μεταβαλλόντων τὰς χρόας. Ο δὲ τάρανδος τὸ μὲν μέγεθός ἐστι κατὰ βοῦν, τὸ πρόσωπον δὲ ὅμοιος ἐλάφῳ, πλὴν πλατύτερος, ὡσανεὶ ἐκ δύο συγκείμενος έλαφείων προσώπων. Δίχηλον δέ ἐστι καὶ κερασφόρον. Εχει δὲ τὸ κέρας ἀποφυάδας, ὥσπερ τὸ ἐλάφου, καὶ τριχωτόν ἐστι δι' ὅλου· περὶ γὰρ τὸ ὀστοῦν δέρματός ἐστιν ἐπίτασις, ὅθεν ἡ ἔκφυσις. Τὸ δὲ δέρμα τῷ πάχει δακτυλιαίόν ἐστιν, ἰσχυρὸν δὲ σφόδρα. Διὸ καὶ τοῦ θώρακος ἐξανάζοντες αὐτὸ ἰῶναι. Σπάνιον δὲ τὸ ζῶον καὶ ὀλιγάκις φαινόμενον. Θαυμαστὴ δὲ ἡ μεταβολὴ, καὶ ἐγγὺς ἀπιστίας. Τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἐν τῷ δέρματι γίνεται ή μεταβολή, άλλοιουμένης τῆς ἐντὸς ὑγρότητος, εἴτε αἱματώδους, εἰ καί τινος ἄλλης τοιαύτης οὔσης· ὥστε φανερὰν εἶναι τὴν συμπάθειαν· ἡ δὲ τριχῶν μεταβ βολή ξηρών τε ὄντων, καὶ ἀπηρτημένων, καὶ ἀθρόον οὐ πεφυκότων αλλοιοῦσθαι, παράδοξος ἀληθῶς καὶ ἀπίθανος μάλιστα πρὸς πολλὰ ποικιλλομένη. Eaὡς ἐν προσθήκης μέρει Ὁ δὲ πολύπους δοκεῖ τῷ πνεύ ματι ποιεῖν τὰς μεταβολάς. Πνευματικὸν γὰρ φύσει. Σημεῖον δὲ τὴ τοῦ πνεύματος (alii του πνεύμονος) μέγεθος σχεδὸν γὰρ δι᾿ ὅλου τοῦ σώματος τέταται. "Αμα δὲ καὶ ἐξαιρόμενος αὐτὸς καὶ φυσσώμενος δηλός έστιν. Ει Τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἐν τῷ δέρματι γίνεται ἡ μεταβολή, αλλοιουμένης τῆς ἐντὸς ὑγρότητος, είτε αίματώδους, ἡ καί τινος ἄλλης τοιαύτης οὔσης· ὥστε φανερὰν εἶναι τὴν συμπάθειαν· ἡ δὲ τριχῶν μεταβολή, ξηρών τε ὄντων καὶ ἀπηρτημένων, καὶ ἀθρόον οὐ πεφυκότων αλλοιοῦσθαι, παράδοξος ἀληθῶς, καὶ ἀπίθανος μάλιστα πρὸς πολλὰ ποικιλλομένη. Quidni?
phrastus, fragmento dem Solinus, cap. 33, Mittit et tarandum boum magnitudine, bisulco vestigio, ramosis cornibus, capite cervino, ursino colore, et pariter villo profundo. Hunc tarandum affirmant habitum metu vertere; et cum.delitescit feri assimilem cuicunque rei proximaverit, sive illa saxo alba sit, seu fructelo virens, sive quem alium modum præferat. Faciunt hoc idem in mari polypi, in terra chameleontes, sed et polypus et chamæleon glabra sunt, et pronius est cutis levitate proximantia æmulari. In hoc novum est, et singulare, hirsutiam pili colorum vices facere. Verum non ingratum fore lectoribus existimo. Si quæ hujus colorum mutationis causa sit investigemus. Superius enim quod in præsenti de tarando, de polypode dictum est, et inferius de chamæleonte dicetur quam mutationem præter tantorum hominum auctoritaten veram esse, et ipsa experientia compertum est. Et primum de polypo Plutarchus, lib. De causis naturalibus, cap. 19, ait, polypum carnem foraminibus, meatibusque compluribus distinctam habere, ideoque defluxu atomorum a marinis saxis ad se attracto receptoque, iis corpusculis vestiri et eorum colore circumquaque perfundi. Et cum quidam dicerent, ac rejicerent mutationem hanc in genuinam quamdam animalis ignaviam et pavorem, quod de chamæleonte etiam affirmarat Aristoteles, lib. IV, De part. animal., capit. 11. Præ nimio namque metu multiformis efficitur. Idem Plutarchus ait, polypum non trepidatione, sed ex industria id facere, et hac mutatione ac veste, veluti dolo et stratagemate, non caventibus insidias struere, lib. quo disserit plusne rationis insit aquatilibus bestiis, quam terrenis. De chamæleonte idem Plutarchus ibidem, illum ait, ex metu colores sibi proximos representare. D. Augustinus, lib. xt, De Trinitate, cap. 2, eam colorum mutationem in chamæleonte ex imaginatione nasci auctor est. Voluntas, inquit, circa imaginem sensui impressam tantam vim habet, ut si admodum violenta sit, ubi cujus ego causas non assequar.
col. 935–936page 72 of 137
PG 18:935Tbid., lin. 46. Ὁμοίως δὲ καὶ à χαμαιλέων. Cha- | mzleontem Aristoteles, lib. n De hist. anim., cap. 11, descripsit fuse, et Plinius, lib. vim, c. 35: Figura, et magnitudo erat lacerta nisi crura. essent recta εἰ excelsiora, latera ventri junguntur, ut. piscibus, et spina simili modo ; eminet rostrum, ut in parvo haud absixile suillo, cauda prelonga in. tenuitatem desinens, et implicans se viperinis orbibus ; ungues .adunci ; motus tardior, ul. testudini ; corpus asperum ceu. crocodilo : oculi in recessu cavo tenui discrimine pregrandes, et. corpori concolores; nunquam eos operit : nec pupilla: motu, sed totius oculi versione circumspicit. Ipsc celsus hianti semper ore. Mutare colorem refert Aristoteles loco d. et 2, et bie Plinius, lianus, Plutarchus in Sympos. et commentar. De adulatione; Gregorius Nazianz. 1 ! invectiva in Julianum ; Augustinus lib. n De Trinitate, cap. 2; Isidorus, lib. 11, cap. 2; Tertullianus lib. De pallio, et Justinus martyr, Epist. ad Zeuam &t Serenum. Ὁ δὲ νῦν μὲν ὠχρὸς, εἶτα ἐρυθρός. Τῷ & συγχρίματι τοῦ σώματος ποιχιλάμενος, οὗτος ὥσπερ χαμαιλέων ἐν τῷ καύσωνι:, xai τῇ ἐρημίᾳ περινοστεῖ, et Theodorus Tarsensis apud Photium in Biblioth, Χαμαιλέων τὸ ζῶον εἰς πολλὰ χρώματα τὸ σῶμα μεταθάλλει, καὶ τοιοῦτος φαίνεται οἷον τὸ πκησιάζον xal παρακείμενον αὐτῷ χἂν ξύλον, χἂν λίθος, κἂν ὅ τι τοιοῦτον fj. Πρὸς γὰρ τὴν ἐκείνου χροιὰν ἁρμολογεῖ τὴν ἑαντοῦ, et Antigonus Carystius, cap. 30, Γίνεται δὲ ταὐτὸν xal περὶ τὸν χαμαιλέοντα. Καὶ γὰρ τοῖς στελέχεσι τῶν δένδρων, καὶ τοῖς φύλλοις, ( xal τῇ γῇ τὸν αὑτὸν τρόπον ἅπαντι τόπῳ συμμεταθάλλει τὴν χροιὰν. Aristoteles ait mutari colorem in ἴοι corpore, nam et oculi coneoloces reliquo cor« pori redduntur, οἵ cauda eumdem colorem aceipil. Plinius, et coloris naturz mutabilior, mutat namque eum subinde, ei oculis, et cauda, ct toto corpore. "Theophrastus, lib. Περὶ τῶν: pera&udAórcor civ χρόαν semper reddere quemcunque attigerit praeler rubrum, candidumque, Mezaó433e: δὲ ὁ yapatλέων εἰς πάντα τὰ χρώματα mM τὴν εἰς τὸ λευxby xal τὸ ἐρυθρὸν οὐ δέχεται μεταθολήν, Καὶ οὐ πρὸς τὰ παρακείμενα μόνον χρώματα μεταβάλλει, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς καθ᾽ ἐσυτὸν, ἐάν τις μόνον ὄψηται αὐτοῦ, τὸ χρῶμα μεταδάλλει Eudem habet Plinius. Plutarehus, ἢν. De diguoscendo amico ab adula- d τοτὲ, et Solinus, Poiykist. cap. 45, idem sentiunt. Phile in lambis concedit rubrum eclorem, caudidum negat :
Χαμαιλέων. κράτιστε, τὸν' γρῶτα τρέπει.
Xavpoc γὰρ ὧν ἄντιχρυς οὖχ ἔχει τρίγας
Καὶ vov μὲν ὠχεῖς, vor δὲ gat γίνεται,
Εἴτα πελιδνὲς, eeu κιῤῥὸς εἰς Ed c
Καὶ vir ἐρυθρὸς, χαὶ παραυτίηα μέλας,
Hal στιατὸς ür γένοιτο δερκάδος δίκην".
Καὶ ξανϑὸς ἂν φαίνοιθ' δε, καθάπερ ἀέξων.
οὕτω δὲ σώματὸς τοὺδ᾽ dAAciovitévov,
q0 ἀευχὸν ἡγεύησεν ἡ φύσις μόρον.
AKlianus, lib. xi, De histor. animal, , cap. ἐξ, etiam candidi coloris mutationem in eo admittit, Xaμαιλέων τὸ ζῶον εἰς ἰδίαν μίαν χρόαν οὐ πέφυκεν
MASPPHSBEAN AUS, 90 À ofce ópirÜas, cfre vvorpifesDat, KMzcer áp bavciy sav ce pa. xal mapatpémuy ci Uv Opuiévay yw. Eb yàp mapzviyns pDaw. «b chos, 6 Oi igécpede «b pdpqupx cle. yhopéxrsa, Genep fjv pesxpeeteaáevos, Elxa. uéviot dolos Eodvr Mexx ÜxoBUc, xaü&aep mposwmztoy Étegov, 3 ovoMv bmoxpitihg Xlnv. Plinius solo aere nec alio cibo ali hoc animal tradidit. Ipse celsus hianti semper ore, solus animalium nec cibo, nec potu alitur, nee alio quam aeris -alimento. Hoc tamen falsum esse ait Franeiseus Sanctius Commentar. in Emblem. 5Z, Alciati, et venari muscas, scarabxos, locustas, formas, et alia insecta quibus precipue vescitur. Jacohus Dalecampius annot. in Plinii loeum d., Quamvis famem multos menses toleret, lingua tamen B sesguipalmum longa exerla, ac vibrata, mucoque oblita, locusta, formicas, niuscas scarabeos. et alia insecta quibus vescitur, corripit, retinet, ad se adducit. Brodeus cap. 24, lib. vi, Theophrasto auctore parum abest, quin pulmo totum corpus impleat, ideoque dum auram captat et consectatur avidius, €a vivere sola crediderunt multi : quod ct Plinian:z opinionis origo. Joannes Landius in ultima Syria Cum essel, ait, se vidisse unum e quinque quos emerat chanieleonibus lingux repentino momen- Taneoque jaculatu muscam qui in ejus esset pe- €tori legisse. Propterea illius a se dissecti linguam. narrabat inventam palmi longitudine, cavam, inaneni, in summa tanquam acetabulum cum muco, ; quo predam tolleret. Julius Sealiger exerc, 190 in Cardanum, n. 4, qui et mulfa alia qui sequuniar de forma, colore cjusque mutatione, item a quibus vincatur eoloribus, a quibus non, à Landio accipit. Jiirum est quod de chamxelconis ia Ssrpentes odiz narrat Scaliger dieto 1. I5 ez illis wxuta quempian: specutatus in umbra caylentem atras, aut in radiis apricantem, in eavt scaudit. arborem, qua illi imminet : unde ez ore filum demit araueorum. more, in cujus fili extremo gullula sit, margaritc splendore, ea tactum in vertice serpentem mori, 1lud etiam admirabilius si. ad perpendiculum nequeat filum emittere: quod. minus ademnssimi. respondeat ramus, im quo est inferiori loco usi cubat serpeus : dia filum corrigere pedibus anterioribus, aiqua ejus ) tractum temperave, ut. ad lineam quasi caiteton. de scendat. Ibid., in. 49. Azidér £Aazoc. Aristot, fib. xi De list, auim., v. 4, cetvos. intcr animalia ingeniosa el timida annumerat. Oupianus Kvvayes. lib. n. De cereis : "Aébiypl pedi, xo? Sere Goufer avete, dub want es4ter aeivsei vécov ürrÉAAcucur. Düxore vüt wépaggin scowtia Onpgictarto, Oi Ongcl azarepete, erst Apye our mür ecc, Q6" ubceio EnACR: dre icai fhptorci Au yere Quare et corvorvim tioiditas in pioverbiem vulga abit,Ekáznu: àvkp, tz vo) dide] ix quotopés ue wiwcccror cectmanec llo seres devursun MudbXai car Éxicwe
οὔτε ὁρᾶσθαι, οὔτε γνωρίζεσθαι, Κλέπτει γὰρ ἑαυτὸν πλαγῶν τε ἅμα καὶ παραξρέπων τὴν τῶν ὁρωμένων ὄψιν. Ἐΐ γὰρ παρατύχῃς μέλανι τὸ εἶδος, ὁ δὲ ἐξέτρεψε τὸ μόρφωμα εἰς χλωρότητα, ὥσπερ ἦν μεταμφιεσάμενος, Εἴτα μέντοι ἀλλοῖος ἐφάνη λευχότητα ὑποδὺς, χαθάπερ προσωπεῖον ἕτερον, ἢ στολὴν ὑπο-
MASPPHSBEAN AUS, 90 À ofce ópirÜas, cfre vvorpifesDat, KMzcer áp bavciy sav ce pa. xal mapatpémuy ci Uv Opuiévay yw. Eb yàp mapzviyns pDaw. «b chos, 6 Oi igécpede «b pdpqupx cle. yhopéxrsa, Genep fjv pesxpeeteaáevos, Elxa. uéviot dolos Eodvr Mexx ÜxoBUc, xaü&aep mposwmztoy Étegov, 3 ovoMv bmoxpitihg Xlnv. Plinius solo aere nec alio cibo ali hoc animal tradidit. Ipse celsus hianti semper ore, solus animalium nec cibo, nec potu alitur, nee alio quam aeris -alimento. Hoc tamen falsum esse ait Franeiseus Sanctius Commentar. in Emblem. 5Z, Alciati, et venari muscas, scarabxos, locustas, formas, et alia insecta quibus precipue vescitur. Jacohus Dalecampius annot. in Plinii loeum d., Quamvis famem multos menses toleret, lingua tamen B sesguipalmum longa exerla, ac vibrata, mucoque oblita, locusta, formicas, niuscas scarabeos. et alia insecta quibus vescitur, corripit, retinet, ad se adducit. Brodeus cap. 24, lib. vi, Theophrasto auctore parum abest, quin pulmo totum corpus impleat, ideoque dum auram captat et consectatur avidius, €a vivere sola crediderunt multi : quod ct Plinian:z opinionis origo. Joannes Landius in ultima Syria Cum essel, ait, se vidisse unum e quinque quos emerat chanieleonibus lingux repentino momen- Taneoque jaculatu muscam qui in ejus esset pe- €tori legisse. Propterea illius a se dissecti linguam. narrabat inventam palmi longitudine, cavam, inaneni, in summa tanquam acetabulum cum muco, ; quo predam tolleret. Julius Sealiger exerc, 190 in Cardanum, n. 4, qui et mulfa alia qui sequuniar de forma, colore cjusque mutatione, item a quibus vincatur eoloribus, a quibus non, à Landio accipit. Jiirum est quod de chamxelconis ia Ssrpentes odiz narrat Scaliger dieto 1. I5 ez illis wxuta quempian: specutatus in umbra caylentem atras, aut in radiis apricantem, in eavt scaudit. arborem, qua illi imminet : unde ez ore filum demit araueorum. more, in cujus fili extremo gullula sit, margaritc splendore, ea tactum in vertice serpentem mori, 1lud etiam admirabilius si. ad perpendiculum nequeat filum emittere: quod. minus ademnssimi. respondeat ramus, im quo est inferiori loco usi cubat serpeus : dia filum corrigere pedibus anterioribus, aiqua ejus ) tractum temperave, ut. ad lineam quasi caiteton. de scendat. Ibid., in. 49. Azidér £Aazoc. Aristot, fib. xi De list, auim., v. 4, cetvos. intcr animalia ingeniosa el timida annumerat. Oupianus Kvvayes. lib. n. De cereis : "Aébiypl pedi, xo? Sere Goufer avete, dub want es4ter aeivsei vécov ürrÉAAcucur. Düxore vüt wépaggin scowtia Onpgictarto, Oi Ongcl azarepete, erst Apye our mür ecc, Q6" ubceio EnACR: dre icai fhptorci Au yere Quare et corvorvim tioiditas in pioverbiem vulga abit,Ekáznu: àvkp, tz vo) dide] ix quotopés ue wiwcccror cectmanec llo seres devursun MudbXai car Éxicwe
col. 937–938page 73 of 137
PG 18:937Et Nicander in Theriacis : tunt. Oppianus Κυνηγ. " :
probratur Boetius De consolatione philos. 1. iv, pro. 5 : Pavidus ac fugax non metuenda formidat : cervi similis habeatur, ideoque ab Oppiano, 1. Iv 'Avocatur. Hujus timiditatis causa assignatur ab Arist. De par. anim. I. ut, c. 4, cor magnum, et grandius, quoniam calorem proportione cordis non habent, sed parum caloris in magno conceptaculo exolescat; itaque sanguis frigidior est, et quod in ventriculis cordis, id etiam in venis evenit. Sunt enim frigidiores, et vena ampliores, et ventriculi ampliores; nam ut in parvo et in magno domicilio, tantumdem ignis non æque calefacit, sed minus in magno, sic et in iis calor non pariter agit; vas enim tam vena, quam ventriculus est. Aliam hujus causam habet 1. 11, c. 4, quia videlicet sanguis eorum dilutus, fibrasque non habet. Quorum enim sanguis fibris admodum multis crassisque refertus est, hæc terrena amplius constant natura, el animosa iracundia, proindeque furibunda sunt, ira enim calorifica est. Verum si cervi libidine flagrant, efferantur sicut et cætera animantia, idque ex Aristotele De hist. anim, et Virgilio 1}{ Georgicorum nonnulli tradiderunt. Ibid., lin. 49. micitias inter serpentes et cervos, et quanam ratione alius in alium invehitur elegantissimis versibus cecinit Oppianus Κυνηγ. " el 'Αλιευτ. 11 : Theophrastus, lib. v De causis plant., cap. 10 : Οὐ Lucretius, lib. vi, qui verborum Theophrasti initium sic interpretatus est : Et magis esse aliis alias animantibus aptas Res ad vitai rationem. Elianus narrat hoc idem De hist. anim. lib. vult, cap. 6, et libr. 11, cap. 9; Basilius Magnus in expositione psalm. xxvii; Plinius libr. viii, capit. 32, Et iis est cum serpente pugna, vestigant cavernas, nariumque spiritu extrahunt renitentes; Nicander in Theriacis; Martialis epigram. lib. x11 : Casuras alte sic rapit iris aquas. petram eorumque ἀναθυμιάσει a Græcis έλαφον, bendi facilitate : Athanasius in quæ - nius, in Physiologo, cap. 5:
Κυνός ὄμματ᾽ ἔχειν, κραδίην δ' ελά- Α Αt λιευτ., ἀναλκείη ἐλάφοιο Δάπτει δ' ἐμμενέως. Ὁ δ' ἑλίσσεται ἀμφί τε γνωρίμων τὰ περὶ τοὺς ἐλάφους δῆλα· αἳ τοὺς ὄφεις D καὶ ἰσχυρότερα τὴν φύσιν ὄντα. Οὐ παρὰ τὴν ἐλαφρότητα, ἀλλὰ παρὰ τὴν ἕλξιν τοῦ όφεως. Εt Διὰ τοῦτο ἔλαφος όνο μάζεται, διὰ τὸ ἐλεῖν τοὺς ὄφεις ἐκ τοῦ βάθους. Sic πάθεια, 20 : Τὸ τοῦ ἐλάφου χέρας θυμιώμενον, ὅτι τοὺς ὄφεις διώκει δῆλόν ἐστιν. Et lib. ut, cap. 9 : Ηδη πῦρ ἐνέβαλε, καὶ ὁ καπνὸς ἀνιών διώκει τοὺς ὄφεις ἐλάφοις ἀναφύσεως ἐκείνην εἶναι.
probratur Boetius De consolatione philos. 1. iv, pro. 5 : Pavidus ac fugax non metuenda formidat : cervi similis habeatur, ideoque ab Oppiano, 1. Iv 'Avocatur. Hujus timiditatis causa assignatur ab Arist. De par. anim. I. ut, c. 4, cor magnum, et grandius, quoniam calorem proportione cordis non habent, sed parum caloris in magno conceptaculo exolescat; itaque sanguis frigidior est, et quod in ventriculis cordis, id etiam in venis evenit. Sunt enim frigidiores, et vena ampliores, et ventriculi ampliores; nam ut in parvo et in magno domicilio, tantumdem ignis non æque calefacit, sed minus in magno, sic et in iis calor non pariter agit; vas enim tam vena, quam ventriculus est. Aliam hujus causam habet 1. 11, c. 4, quia videlicet sanguis eorum dilutus, fibrasque non habet. Quorum enim sanguis fibris admodum multis crassisque refertus est, hæc terrena amplius constant natura, el animosa iracundia, proindeque furibunda sunt, ira enim calorifica est. Verum si cervi libidine flagrant, efferantur sicut et cætera animantia, idque ex Aristotele De hist. anim, et Virgilio 1}{ Georgicorum nonnulli tradiderunt. Ibid., lin. 49. micitias inter serpentes et cervos, et quanam ratione alius in alium invehitur elegantissimis versibus cecinit Oppianus Κυνηγ. " el 'Αλιευτ. 11 : Theophrastus, lib. v De causis plant., cap. 10 : Οὐ Lucretius, lib. vi, qui verborum Theophrasti initium sic interpretatus est : Et magis esse aliis alias animantibus aptas Res ad vitai rationem. Elianus narrat hoc idem De hist. anim. lib. vult, cap. 6, et libr. 11, cap. 9; Basilius Magnus in expositione psalm. xxvii; Plinius libr. viii, capit. 32, Et iis est cum serpente pugna, vestigant cavernas, nariumque spiritu extrahunt renitentes; Nicander in Theriacis; Martialis epigram. lib. x11 : Casuras alte sic rapit iris aquas. petram eorumque ἀναθυμιάσει a Græcis έλαφον, bendi facilitate : Athanasius in quæ - nius, in Physiologo, cap. 5:
col. 939–940page 74 of 137
PG 18:939Ὡς ἀποβαλοῦσα πρός. Amissis A Κεύθονται δ' αὐτοὶ πυμάτοις λασίοισί τε θάμνοις Αἰδόμενοι θήρεσσι καρήατα τοῖα φανῆναι Γυμνά, τά τοι προπάροιθε μετήορον ἀείροντο. Περὶ θαυμασίων δεδιώς παρατάττεσθαι. Καὶ πόρρω που απόμαχος εἶναι βουλόμενος, πρὸς ἐπὶ τούτοις ἀλγεῖ τὸ ζῶον καὶ μέντοι κατορύττει αὐτὸ καὶ ἀποκρύπτει φθόνῳ, τοῦ τινὰ ἀπολαῦσαι.Theoἄρα νεαροῖς οὖσιν αὐτῶν τοῖς ἕλκεσι, εἶτα προσπίπτουσα ἡ ἀκτὶς πρὶν ἢ παγῆναι, καὶ τοὺς καλουμέ κνώμενοι αὐτὰ, τότε ἐκλείπουσι τοὺς τόπους τούτους περί θαυμασίων ακουσμάτων in Achaia di
Ibid., lin. 9. quare id agant varii varie tradiderunt. Oppianus Aristoteles tamen cum aliis eamdem quam bic noster auctor causam affert, nimium quia muscarum morsum metuunt, quæ radices cornuum teneras facile perforarent, cum summo eorum dolore. Item quia non habeant, quo se ab aliis feris propugnando defendant, De hist. anim., lib. ix, cap. 5 : Quasi enim sua amiserit arma, cavet ne inermis reperiatur. Et inferius: Amittunt singulis annis cornua mense Aprili : quæ cum amiserint, occultant se interdin, ut superius dixi, idque opacis faciunt locis, ut ruscarum tadio vacent. Ει lib. de cervis Achaicis : Φασί τινες ἐν Theophylactus Simocatus in Quest, natural. Plinius, lib. viii, cap. 32 : Latent amissis velut inermes. Sed et hi bono suo in- C videntes. Ælianus, lib. vi De histor. anim., cap. 5, eadem refert. Multi etiam causam quare cervi cornua latenter dimittant, vel terram fodientes occultent, investigarunt. Plinius ad invidiam retulit; cui consentit Ælianus, lib. ui, cap. 47 : Οἶδε δὲ (ita enim corrigo) phrastus id negat non tantum in cervis, sed et in aliis animalibus, quæ res aliis utiles vel abscondunt vel corrumpunt. Tantum enim ait hoc existimatione hominum falsa accusari. Ea namque naturali quodam instinctu, sive etiam aliquando timore id agere, quorum tamen rationem nos nequimus reddere. Ibi:l., lin. 13. lib. vi, cap. 5 : Aristoteles, lib. ix De hist. anim., cap. 5 : Pascuntur per id tempus noctu donec recipiant cornua, quæ primum quasi cute vestita et hirtiuscula emittunt ; sed cum creverint soli exponunt, ut excoquantur et siccent. Ibid., lin. 15. les ibidem : tibus tuberibus primo aride cutis similia. Eadem bus procedunt ad pabula, increscentia solis vapore maguis viris negotium facessisse, ex eorum inter-
διὰ τὸ θαῤῥεῖν ὡς ἔχοντες ᾧ ἀμύνονται. Quæ ita Laἀκουσμάτων, ᾿Αχαΐᾳ τῶν ἐλάφων, ὅταν ἀποβάλωσι τὰ κέρατα, εἰς ρεθῆναι. Τοῦτο δὲ ποιεῖν διὰ τὸ μὴ ἔχειν, ᾧ ἀμύνωνται, καὶ διὰ τὸ πονεῖν τοὺς τόπους, ὅθεν τὰ κέρατα ἀπέδαΒ : Οἶδεν ή έλαφος, ἀποκειραμένη τὰ κέρατα, ἀσθε νεσθέραν τὴν φύσιν ἀμύνεσθαι τοὺς λυπήσαντας. Οὐκοῦν ἀποκρύπτεται οἷα στρατιώτης τις άοπλος τὴν κάρα δεινότατα. καὶ ἔλαφος τὸ δεξιόν κέρας ἔχων εἰς πολλὰ ἀγαθὸν, μὴ τοσοῦτον Περὶ τῶν λεγομένων ζώων φθονείν, aperte Καὶ νυκτὸς νέμεται. Ælianus, Λέγονται δὲ καὶ φυλάττεσθαι, μήποτε Βουλομένη δὲ δοκιμάσαι. Aristote. "Οταν δὲ μηκέτι πονῶσι πρὸς τὰ δένδρα "Ηδη δὲ είληπται ἀχαίτης ἔλαφος ἐπὶ τῶν κεράτων ἔχον κιττὸν πολὺν πεφυκότα χλωρόν, ὡς ἁπαλῶν ὄν των τῶν κεράτων ἐμφύοντα, ὥσπερ ἐν ξύλῳ χλωρῷ. Φασὶ δέ τινας ἐν ᾿Αχαΐᾳ τῶν ἐλάφων, quem locum δὲ κισσὸν ἐπιπεφυκότα ἐν τῷ τῶν κεράτων τόπω ὁρᾶσθαι. Πολλαῖς δὲ κισσὸν ἐπιπεφυκότα. "Ηδη δὲ είληπται ἀχαϊνὴ ἔλαφος, vel ἀχαΐνης, quod Έλαφος, Απολλώνιο;... ἦν τ' ἀγρῶται ἀχαιῖνέην και λέουσιν ἀπὸ ᾿Αχαιϊνέας πόλεως, ἐν ᾗ εἴδη εἰσὶν ἐλά
Ibid., lin. 9. quare id agant varii varie tradiderunt. Oppianus Aristoteles tamen cum aliis eamdem quam bic noster auctor causam affert, nimium quia muscarum morsum metuunt, quæ radices cornuum teneras facile perforarent, cum summo eorum dolore. Item quia non habeant, quo se ab aliis feris propugnando defendant, De hist. anim., lib. ix, cap. 5 : Quasi enim sua amiserit arma, cavet ne inermis reperiatur. Et inferius: Amittunt singulis annis cornua mense Aprili : quæ cum amiserint, occultant se interdin, ut superius dixi, idque opacis faciunt locis, ut ruscarum tadio vacent. Ει lib. de cervis Achaicis : Φασί τινες ἐν Theophylactus Simocatus in Quest, natural. Plinius, lib. viii, cap. 32 : Latent amissis velut inermes. Sed et hi bono suo in- C videntes. Ælianus, lib. vi De histor. anim., cap. 5, eadem refert. Multi etiam causam quare cervi cornua latenter dimittant, vel terram fodientes occultent, investigarunt. Plinius ad invidiam retulit; cui consentit Ælianus, lib. ui, cap. 47 : Οἶδε δὲ (ita enim corrigo) phrastus id negat non tantum in cervis, sed et in aliis animalibus, quæ res aliis utiles vel abscondunt vel corrumpunt. Tantum enim ait hoc existimatione hominum falsa accusari. Ea namque naturali quodam instinctu, sive etiam aliquando timore id agere, quorum tamen rationem nos nequimus reddere. Ibi:l., lin. 13. lib. vi, cap. 5 : Aristoteles, lib. ix De hist. anim., cap. 5 : Pascuntur per id tempus noctu donec recipiant cornua, quæ primum quasi cute vestita et hirtiuscula emittunt ; sed cum creverint soli exponunt, ut excoquantur et siccent. Ibid., lin. 15. les ibidem : tibus tuberibus primo aride cutis similia. Eadem bus procedunt ad pabula, increscentia solis vapore maguis viris negotium facessisse, ex eorum inter-
col. 941–942page 75 of 137
qv gzyóMov. Et Aristoteles, lih. t De 4isior. auimal., cap. 19, Ayatvác appellavit, Tüv 5t EA&- quv al &yaxiv xaAoüpevat &oxoüstw Éyerv v «f x£px yoMjv, quos Scaliger in ix vult vocatas &yaiwag. Quam recte aliorum esto judicium. Ex Aristotele Antigonus Carystius in Mirab. ; Tàv & Báguy vobc &yartvouc xaloupévoug Ooxsiv Bv «jj x£pxi zi yox Éyety. Dubium. tamen omne solvit idem Antigonus, verba exseribens -Aristotelis : "Hón 5b DiengÜar &yadvmy EAagov xitcby Éyoucav bri tv xepátuv, üg &v &vóypuw Óvctov. Quare scri- bendum existimo, fjón && sDrnsat &yaitvne Élagoc, &l reddendum, Jam vero captus est. acharines cereus. liid., lin. 19. Hpóc 62 zà Ojrgara. Aristoteles eodem loco : Cervi morsi vel a phalangio vel a quo- vis generis ejusdem, cancros edunt. (uod idem etiam | homini prodesse putatur; sed mon caret [astidio. Plutarchus, 1. IJózepa cá» £óxov, Nicander in Thie- riacis, Oppianus Kuymy. u : Abràp b, yirócxur ücdüsv. vóxep Eldays OGpor, Ilávrq paezeóec 8vogepov ztozupolo pésüpor. Ksiüev xapxirdóac 99 gl.la Térreoct Capdccac ápuaxov ubrobióaxcor Exek acAvaiiporoc ücnc. Adnotanda videntur nounulla de cervis, in quibus auctores dissident, Aristoteles lib. vmi Histor. anim, Cap. 28; Strabo, Plinius, Seneca, Lucanus, Antigonus, Herodotus Melpomene uno ore fatentur in Libya neque cervum neque aprum ullum esse. Oppianus Alricee tribuit, lib. 11 Kunz. Commune id habuit cum Virgilio, qui lib. 1 et iv, Auneam in littore Africa: cervos agitantem, et configentem fa- f €it, et eum Philostrato Albericus gentilis, lib. Vir- gil. lect., c. 8, existimat Virgilium cum cervos in Africa posuit, secutum esse Timzum historicum, cujus haud mediocris auctoritas est. Et Brodzeus tradit, lib. Miscellan. viii, cap. 15, Kalos a. se Gal- iosque qui fuissent in Afriea barbarorum captivi, ea de re interrogatos esse, ac respondisse, in Africa cervos se vidisse permultos. Quidam etiam ex ve- mnaloribus ita Virgilium defendere visi sunt; nempe ilum locutum fuisse per anticipationem, figuram poetis familiarem. Dicunt. enim, eorum qui id ne- garunt vo cervos nullos in Africa fuisse, Virgilii autem ztate jam aliunde advectos exstitisse, adeo- que poetam ea uti voluisse figura, quz Graece dici- | tur. mpóXnpis. Quod probabiliter divi videbitur Car- pathios lepores. necnon et Siculos considerantibus, qui cum non essent importati, ad fastidium usque et noxam increverunL. Levis tamen est illa vindicatio si verum fateri volumus. Cum Plinius, Seneca, Strabo, Lucanus, Antigonus, Virgiliano vo pares, ut ita dicam, vel inferiores, id non animadverte- runt, qui omnes osciiantie, ut unus Virgilius judi- cetur, redarguendi sunt. Alia igitur vindicatio peten- da, Aristotel. lib. 1t, eap. 15, negat fel in cervo et dama, sicut et aliia quibusdam animalibus, et sub- dit : Cervis Achainis cognomine contineri in cauda ereditur; et. lib. 1v, De part. animal., capit. 2, Quedam felle omnino carent, ut equus, mulus, asi-
à nus, cervus, dama, et paulo post : Quamobrem pul- chre a veteribus dicuur illis, qui causam cur diutius vivatur, fellis vacuitatem. esse aiunt, argumento ex solipedum cervorumque genere deducto : hec enim el. felle vacant, et diu vitunt, Plinius lib. xt, cap. 37, quod de Achaino solo Aristotcles : ipse de om- nibus tradit: Sunt. qui equo non quidem in jecore esse, sed in alvo putent, et cervo in cauda aut inte- stinis. Plinius ibidem, intestina cervorum tantam habere tradit amaritudinem, ul à canibus non at- tingantur. Aristoteles , De hist. anim. lib. 1!, cap. 15, ea scribit, a canibus non attiugi, nisi cervus prapinguis sit. Falsum id esse experientia, et ve- natores docent, qui capto cervo in morem , habent ejus visceribus, intestinis, et sangu'ne canes cibare, B Aristoteles, De hist. anim. lib. tv, cap. ultimo, Generis cervini femina corumum inops, suuilaque est, et. De part. anim. lib. 111, cap. 1, Quapropter in cer- vOrum genere, cum maribus cornua sint, [eminis de- sunt; et bujus in eodem capite rationem. subdit. Pollux Ouomast. lib. v, «&» Ex&guv &xsptag fj ücl- Aeu 6 8 übPnw xepogópas, ij x:pástnz. Alii fe- minis cornua tribuerunt : Piudarus Olymp. 3, ypuaóxsguv Éhapov OjXeay. Callimachus hymn. in Dianam cum de cervis feminis loqueretur, xcpaitov B &zzMpireto xpusós. Ubi Scholiastes hoc tanquam novum notat, cmpsíusas, inquit, ózt zàc ÜnAelug Egouc xepatogópoug sims. Quid hie adnolarem in tanta rerum inscitia? Solemne hoc fuit poctis con- , Wariz sententim asserloribus, quorum nonnullos ^ aggregavit /Elianus, De hist. anim. lib. vit, cap. 39, Sophoclem scilicet in. Aloadis; Euripidem in Jphi- genia et Temenidis ; Pindarum, Anaereontem ; et Ju- lius Scaliger, lib. 1, Poet., cap. 4, scribit sua state in Gallia captam fnisse cervam cornigerain et ejus etiam caput servari. Joannes Langius, Epi- stol. medicinal., ep. 70, lib. 1, referente Henrico Sal- muthio, commentario in Guidonis Panciroli nota repert. tit. 10, de horologiis, scribunt in utero cervi cormigeri, quam Ottho Henricus, comes Palatinus prope Odewangh ceperat, repertum fuisse, dum. evisceraretur hinnulum membranulis cireumseptum, et quidem cervos quosdam sexus naturam variare, inde colligit, quod observatum sit cervas quandoque ) cornua, quie virilia. cervorum arma sunt, gestare, Quali marchio quidam Badensis capta ejus cornua regi Gallorum. dono miserat, que Ambasi in regio horto prope januam interiorem parieti affixa, sub- scriptis in tabella testibus, qui venationi interfue- rant, etiamnum cerni. Quare Salmuthius colligit ex. ila cornuum gestatione sexus mutationem satis non probari. Aristoteles, lib. tx, capit. ultimo, ait, cervis, si quidem nondum cornuti evirentur, non crescere cornua; sin autem jam cornuti exsecen-
) nus, cervus, dama, et paulo post : (juamobrem pul- chre a veteribus dicuur illis, qui causam cur diutius vivatur, fellis vacuitatem. esse aiunt, argumento ex solipedum cervorumque genere deducto : hec enim el. felle vacant, et diu vitunt, Plinius lib. xt, cap. 37, quod de Achaino solo Aristotcles : ipse de om- nibus tradit: Sunt. qui equo non quidem in jecore esse, sed in alvo putent, et cervo in cauda aut inte- stinis. Plinius ibidem, intestina cervorum tantam habere tradit amaritudinem, ul à canibus non at- tingantur. Aristoteles , De hist. anim. lib. 1!, cap. 15, ea scribit, a canibus non attiugi, nisi cervus prapinguis sit. Falsum id esse experientia, et ve- natores docent, qui capto cervo in morem , habent ejus visceribus, intestinis, et sangu'ne canes cibare, B Aristoleles, De hist. anim. lib. iv, cop. ultimo, Generis cervini femina corumum inops, suuilaque est, et. De part. anim. lib. 111, cap. 1, Quapropter in cer- vOrum genere, cum maribus cornua sint, [eminis de- sunt; et bujus in eodem capite rationem. subdit. Pollux Ouomast. lib. v, «&» Ex&guv &xsptag fj ücl- Aeu 6 8 übPnw xepogópas, ij x:pástnz. Alii fe- minis cornua tribuerunt : Piudarus Olymp. 3, ypuaóxsguv Éhapov OjXeay. Callimachus hymn. in Dianam cum de cervis feminis loqueretur, xcpaitov B &zzMpireto xpusós. Ubi Scholiastes hoc tanquam novum notat, cmpsíusas, inquit, ózt zàc ÜnAelug Egouc xepatogópoug sims. Quid hie adnolarem in tanta rerum inscitia? Solemne hoc fuit poctis con- , arie sententie asserloribus, quorunt nonnullos ^ aggregavit ZElianus, De hist. anim. lib. vit, cap. 3), Sophoclem scilicet in. Aloadis; Euripidem in Jphi- genia et Temenidis ; Pindarum, Anaereontem ; et Ju- lius Scaliger, lib. 1, Poet., cap. 4, scribit sua state in Gallia captam fnisse cervam cornigerain et ejus etiam caput servari. Joannes Langius, Epi- stol. medicinal., ep. 70, lib. 1, referente Henrico Sal- muthio, commentario in Guidonis Panciroli nota repert. tit. 10, de horologiis, scribunt in utero cervi cormigeri, quam Ottho Henricus, comes Palatinus prope Odewangh ceperat, repertum fuisse, dum. evisceraretur hinnulum membranulis cireumseptum, et quidem cervos quosdam sexus naturam variare, inde colligit, quod observatum sit cervas quandoque y cornua, quz virilia cervorum arma sunt, gestare, Quali marchio quidam Badensis capta ejus cornua regi Gallorum. dono miserat, que Ambasi in regio horto prope januam interiorem parieti affixa, sub- scriptis in tabella testibus, qui venationi interfue- rant, etiamnum cerni. Quare Salmuthius colligit ex. ila cornuum gestatione sexus mutationem satis non probari. Aristoteles, lib. tx, capit. ultimo, ait, cervis, si quidem nondum cornuti evirentur, non crescere cornua; sin autem jam cornuti exsecen- lur, manere illa semper ejusdem magnitudinis. Cervi si cum. per aiatem nondum cornua gerunt, castrentur, non edunt cornua : sed. si cornigeri exci^ duntur non decidunt cornua, et magnitudine eadem servantur, Plinius, Non decidunt. castratis corzua,
col. 943–944page 76 of 137
PG 18:943Περὶ ἀπογῆς ἐμψόγων. Κεύθουσι λαγόνεσσι δ' ὑπ' αὐτὴν ἔνδοθι νηδύν ᾿Αμφιδύμους όλκοὺς, τοὺς εἰ καί τις ἀμήσειεν, Αὐτίκα θῆλυν ἔθηκε, πρόπαν δ' ἀπέρευσε καρήΟξύνομον κεράων πολυδαίδαλον αιόλον ἔρνος. Ἡ δὲ αἓξ ἡ ἀγρία. Aristoteles Περὶ θαυμασίων ἀκουσμάτων Αληθὲς δέ φασιν εἶναι καὶ τὸ περὶ τῶν βελῶν, ὅτι φαγούσας, ὅταν τοξευθῶσιν, ἐκβάλλειν. Τὸ καλούμενον δίκταμον. Δίκτον ται δὲ τοῖς φύλλοις, οὐ τοῖς κλωσὶν, οὐδὲ τῷ καρπῷ, οὔτε ἄνθος, οὔτε καρπὸς συμφέρει, συμφέρει, δὲ οὐδὲν, εἰ μὴ τὴν πάρδαλιν φασι, καθάπερ ἐλέχθη
lbid., lin. 21. et lib. De hist. anim., ΙΧ, cap. 6; Antigonus, Plinius, lib. xxv, cap. 8: Dictamum ostendere, ut indicavimus vulneratæ pastæ, sta- Virgilius, lib. si Æneid. Ibid., lin. 22. vocavit Nicander. Cretæ proprium est, nec alibi 8, ejusque tres species inter se distinctas facit. Ex quo sua habuit Plinius: Theophrastus enim, Χρῶνest. Plinius ita, Foliis tantum utuntur. Flos nullus ei, aut semen, aut caulis. Si dictamo non est neque caulis, neque semen, ergo vel inviti foliis uti deet Virgilii lib. xn Æneid., vers. 412 : Dictamnum genitrix Cretœa carpit ab Ida Puberibus caulem foliis, et flore comantem Purpureo, non illa feris incognita capris Gramina, cum tergo volucres hæsere sagittæ. Ergo est et caulis, et flos, et semen, Plini, ἀλλ᾽ οὐ et ideo Foliis tantum utuntur, ut optime verteras. Ibid., lin. 24. Superius eorum opiniones retulimus, qui unum et idem animal putarunt esse pardalim, et pantheram et quanam ratione distinguant. In qua re sane facilius est quod alii dixerunt pugnare, quam quid certi in medium afferre, quod alii non inpugnent. Etenim si Plinii, Theophrasti et Aristotelis vestigiis insistendum est, ejusdem generis animalia esse non inficiabi- D cap. 26, nullum animal ait esse odoratum, nisi quis dixerit pardalim animantibus bene olere. Ζῶον animal suaviter olere excepta pardali quæ et ipsa nonnisi bestiis ita olere affirinat. Plinius etiam illa confundit lib. viii, cap. 17, Nunc parias et pardos, qui mares sunt, appellant in eo omni genere, creberrimo in Asia Syriaque. Quidam ab iis pantheras candore solo discernunt: nec adhuc aliam differentiam inveni. Sed diversa esse hæc animalium genera docet hic noster, qui tanquam de duobus diversis- Ibid. dalium odore, veluti illecebra trahi retulit Ælianus,
Αἱ δὲ παρδάλεις. τοῖς θηρίοις. Πορδάλιες δ' όλοαὶ, δίδυμον γένος, αἱ μὲν ἔασιν Μείζονες εἰσι δέειν, καὶ πάσσονες εὐρέα νῶτα· Αἱ δ' ἔτ᾽ ὀλιζότεραι μὲν, ἀτὰρ μένος οὔτι χε- [ρείους. Εἴδεα δ' ἀμφοτέροισιν όμοίτα δαιδάλλονται, Νόσφι μόνης οὐρῆς, τῇ τ' ἔμπαλιν εἰσοράαται. Μείοσι μεν μείζων τελέθει, μεγάλῃσι δὲ μείων. Σαφῶς γὰρ εἰδυίαι. Εὐωδίας τινὸς θαν μαστῆς τὴν πάρδαλιν μετειληχέναι φησὶν ἡμῖν μὲν ἀποῤῥήτου· αὐτὴ δὲ οἶδε τὸ πλεονέκτημα τὸ εἰχοῖον, καὶ μέντοι καὶ τὰ ἄλλα ζῶα συνεπίσταται τοῦτο τῇ παρδάλει, καὶ ἀλίσκεται τοῦτον τὸν τρόπον. Ἐκείνη ἡ πάρδαλις, τροφῆς δεομένη, ἑαυτὴν ὑπαποκρύπτει ἢ λόχμῃ πολλῇ ἡ φυλλάδι βαθείᾳ, καὶ ἐντυχεῖν ἐστιν ἀφανής, μόνον δὲ ἀναπνεῖ. Οὐκοῦν οἱ νεβροὶ, καὶ δορκάδες καὶ αἶγες αἱ ἄγριαι, καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ζώων, ὡς ὑπό τινος ἴυγγος τῆς εὐωδίας ἕλκεται καὶ γίνεται πλησίον· ἡ δὲ ἐκπηδᾷ, καὶ ἔχει τὸ θήραμα..
lbid., lin. 21. et lib. De hist. anim., ΙΧ, cap. 6; Antigonus, Plinius, lib. xxv, cap. 8: Dictamum ostendere, ut indicavimus vulneratæ pastæ, sta- Virgilius, lib. si Æneid. Ibid., lin. 22. vocavit Nicander. Cretæ proprium est, nec alibi 8, ejusque tres species inter se distinctas facit. Ex quo sua habuit Plinius: Theophrastus enim, Χρῶνest. Plinius ita, Foliis tantum utuntur. Flos nullus ei, aut semen, aut caulis. Si dictamo non est neque caulis, neque semen, ergo vel inviti foliis uti deet Virgilii lib. xn Æneid., vers. 412 : Dictamnum genitrix Cretœa carpit ab Ida Puberibus caulem foliis, et flore comantem Purpureo, non illa feris incognita capris Gramina, cum tergo volucres hæsere sagittæ. Ergo est et caulis, et flos, et semen, Plini, ἀλλ᾽ οὐ et ideo Foliis tantum utuntur, ut optime verteras. Ibid., lin. 24. Superius eorum opiniones retulimus, qui unum et idem animal putarunt esse pardalim, et pantheram et quanam ratione distinguant. In qua re sane facilius est quod alii dixerunt pugnare, quam quid certi in medium afferre, quod alii non inpugnent. Etenim si Plinii, Theophrasti et Aristotelis vestigiis insistendum est, ejusdem generis animalia esse non inficiabi- D cap. 26, nullum animal ait esse odoratum, nisi quis dixerit pardalim animantibus bene olere. Ζῶον animal suaviter olere excepta pardali quæ et ipsa nonnisi bestiis ita olere affirinat. Plinius etiam illa confundit lib. viii, cap. 17, Nunc parias et pardos, qui mares sunt, appellant in eo omni genere, creberrimo in Asia Syriaque. Quidam ab iis pantheras candore solo discernunt: nec adhuc aliam differentiam inveni. Sed diversa esse hæc animalium genera docet hic noster, qui tanquam de duobus diversis- Ibid. dalium odore, veluti illecebra trahi retulit Ælianus,
col. 945–946page 77 of 137
PG 18:945μὲν ζώων οὐδὲν εὐῶδές ἐστιν ἔξω τῆς παρδάλεως, αὕτη δὲ καὶ αὐτοῖς τοῖς θηρίοις; δίκην. Τίκτεται ἐλέφας κατὰ τὴν κε φαλὴν ἐκπηδῶν. Τὸ δὲ μέγεθός ἐστι τοῦ τικτομένου κατὰ δέλφακα τὴν μεγίστην. Μιᾷ δὲ μητρὶ πλείω Ελεφαντίσκια ἔπεται, φασίν. Εt τῷ βίῳ τῷ σφετέρῳ μνημονεύουσιν Αφροδίτης - ὅταν ἡ θήλεια ὑπομένῃ καὶ αὐτή. Εἶτα ἐμπλήσας ἕκαστος τὴν σύννομον, τὸ ἐντεῦθεν ἐπὶ τούτοις οὐκ εἶδεν αὐτήν. μὲν οὖν διὰ τί τὰ μὲν ἔστι πολυτόκα, τὰ δὲ μονοτόκα, τοῦτ᾽ ἄν τις δόξειεν εὐλόγως θαυμάζειν. Τὰ γὰρ μέσ γιστα μονοτόκα τῶν ζώων ἐστὶν, οἷον ἐλέφας, κάμηλος, ἵππος, καὶ τὰ μώνυχα. Εἰ πυνθάνομαι δύο ἐτῶν τὸν ἐλέφαντα. Οἱ δὲ οὐ τοσοῦ τον χρόνον, ἀλλὰ ὀκτωκαίδεκα μηνών ὁμολογοῦ
rati, et aliorum non odoratorum discrimen. Tunc A animal. lib. vi, cap. 27 : Ferendi uteri tempus alii enim optime quæstioni responderetur, Aid tf twv etsi Theophrastus etiam in aliis et non in sola pardali odorem concedat. Tunc erat ulterius ab ipso explicandum, quare ergo ab animalibus odor hic non sentitur in aliis nisi in sola pardali? Verum dum Theophrastus et Aristoteles tanti viri proposita quæstione, alio se convertunt, et subterfugiunt, quis ita audax se id assequi confidet? Potest Deus multa moliri, et varia conficere, quæ intellectus humanus non capiet. Multa sibi Deus soli, eorumque cognitionem reservavit. In paucis, in minimis, in outta voi felix, et ejus ope ita superbis et insolescis; si in secretioribus potior esses, quid faceres? Cave tuo ingenio, tuis viribus metiare Deum; nimis angustus es, o homuncio. Ibid., lin. 29. 'O 8§ zárono plior. De panthera similia habet Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18; Plinius, lib. vii, cap. 17, Panthera et tigris macularum varietate prope solæ bestiarum spectantur, cœ- teris unus, ac suus cujusque generis color est. Inde tigrinæ et pantherinæ mensæ, et Ibid., lin. 31. Kal έwç µèr où xoń. Oppianus, lib. 11 Kʊrny., pantherarum et aliorum animalium somnum et inertiam cecinit, quem vide. annum et sex menses, alii triennium statuunt; et hujus differentiæ et incertitudinis causam addit, quod non pateat coitus. Et lib. v, cap. 14: Uterum biennio gerit : parit singulos: uniparum namque est, el libr. v De generat. animal., cap. ultimo, idem affirmat, et causam dat, exsuperantiam magnitudinis. Plinius, libr. vii, eap. 10, utrumque refert: Decem annis gestare in utero vulgus existimat, Aristoteles biennio, nec amplius quam semel gignere, plu resve quam singulos. Hoc tamen videlicet singulos et semel parere, non posse ex Aristotele Plinium profiteri Scaliger, exercit. 205, de subtilitate, ad Cardanum, asserit. Nec additum a librariis insinuat ex Solino, qui more suo ad verbum hoc idem fidelis reposuerat, et ratione id esse falsum palam ostendit: Nam si binis parentibus una succedit soboles, necesse est ad nihilum tandem. Non solum vero plus semel parit, verum et plures singulis, uti dicebamus. Dicebat enim superius, Neque singulos modo parere, quippe et ternos, et quaternos, tot enim comitari risæ sunt. Hæc ultima Scaligeri verba in doctrina Peripatetica non satis tuta esse videntur. Elephantes scilicet uno et eodem partu plures gignere; etsi non me fugit Ælianum, lib. viii, cap. 27, id quodammodo insinuasse, tamen ex aliorum sententia id scripsisse ipsis verbis clarissimum est. Scaligeri id affirmare saltem in elephanto Indico, vel invitus cogeretur, dum, lib. vIII, cap. 17, ait, eos elephantos semel in vita coire. “Aña§ yoūv ¿v Vel igitur genus hoc elephantorum plures singulis partubus generant, vel cum binis parentibus una succedet soboles, tandem ad nibilum esset deveniendum. Sed ulterius ita Plinius, lib. x, cap. 53, Singulos gignunt, elephanti, cameli, equi; et inferius, Elephanti, ut diximus, pariunt singulos, magnitudine vituli trimestris. Nec hæc sententia videtur ab Aristotelica dissentire. Aristoteles namque, De generat. animal. lib. 1v, cap. 4 : Пpwra Ibid., lin. 35. Ai ñg và ẵlla. Quæ superius de pardali, ejus odore et solertia explicavimus, multi C pantheræ ascribunt, vel eo solum quod animalia diversissima confundunt et miscent, ideo lectorem ad illa remittimus, ne iterum eadem repetendo molesti simus. Hic possemus etiam dubitare, quanam ratione animalia odore pantherarum alliciantur, ut a multis auctoribus traditum est, cum Theophrastus, De causis plantar. lib. v, cap. 5, dicat, inter bruta omnino vel nullum, vel certe rarum nodum esse quod odorem persequatur, neque gratia oderis sentire, neque dijudicare, quandoquidem, etsi quædam sentirent, eorum tamen naturæ adversari, et de insectorum genere dicitur, qui oleo infestantur, fugiunt enim vebementer ejus odorem, paucis hunc nodum expediam; haud constare honinibus, an odorem sentiant, ejusque gratia rem D odoratam persequantur, an appetitus tantum feratur ad ipsum pabulum, ejusque causa sit. Et quamvis animantia olfactum ipsis hominibus obtineant exquisitiorem, non tamen certum est vel odorem sentire, vel ejus gratia duci. Ibid:, lin. 41. 'O d¿ élépas évμ. Plautus in Sticho: Audivi sæpe vulgo a multis dicier, Solere elephantum gravidam perpetuos decem Esse annos ejus e semine hæc certo est fames. Elianus, De hist. anim. 1. iv, cap. 31: KúεLv de atv. Aristoteles, ex aliorum sententia, De histor.
col. 947–948page 78 of 137
PG 18:947Περὶ ἀφθαρσίας κόσμου. CuΤὸ παραπλήσιον μέντοι καὶ τοὺς κατὰ τὴν Ἰνδικὴν δράκοντας φασι πάσχειν. "Ανέρποντας γὰρ ἐπὶ τὰ μέγιστα ζώων ἐλέφαντας, περὶ τὰ νῶτα καὶ νηδύν ἅπασαν εἰλεῖσθαι· φλέβα δ᾽ ἣν ἂν τύχῃ διελόντας ἐμπίνειν τοῦ αἵματος, απλήστως ἐπισπωμένους βιαίῳ πνεύματι καὶ συντόνῳ βοίζῳ. Μέχρι μὲν οὖν τινος ἐξαναλουμένης Β ἐκείνους ἀντέχειν ὑπ' ἀμηχανίας ἀνασκιρτώντας, καὶ εἰ ἀλλοειδή, : "Οταν δ' ἐς βόθρον. Plinius, lib. Όταν ὑπερβῆναι τάφρον οἱ ἐλέφαντες μὴ δύνωνται, εἷς ὁ μέγιστος ἑαυτὸν ἐμβάλλει, καὶ πλάγιος ἵστα ται, καὶ γεφυροῖ τὸ κενὸν, καὶ κατ' αὐτοῦ βαίνοντες εἰς τὸ ἀντιπέραν ἴασι, καὶ ἀποδιδράσκουσι πρότερον μέντοι ἐκεῖνον ἀνασώσαντες. Ὁ δὲ τῆς σωτηρίας τρόπος οὗτός ἐστιν. ᾿Ανωθέν τις τὸν πόδα προτείνει, καὶ ἐκείνῳ παρέχει την προβοσκίδα περιπλέξαι. Οἱ δὲ ἄλλοι φρύγανα ἐμβάλλουσιν ἐξ ὕλης ἕκαστα, ὧν ἐπιβαίνων εἰλημένος τους πόδας, μάλα ἐγκρατῶς τε καὶ εὐλαβῶς ἀνασπᾶται ῥᾷστα. Ὁ δὲ δράκων ὁ κατά. Plinius, τῇ προνομαίᾳ τὴν πλευρὰν τύπτοντας, ὡς καθιζομένους τῶν δρακόντων· εἶτα, ἀεὶ κενουμένου τοῦ ζωτικοῦ, πηδᾷν μὲν μηκέτι δύνασθαι, κραδαινομέ νους δ' ἐστάναι. Μικρὸν δ᾽ ὕστερον καὶ τῶν σκελών ἐξασθενησάντων, κατασεισθέντας ἀποψύχειν. πεσόντας δὲ τοὺς αἰτίους τοῦ θανάτου συναπολλύναι τρό πῳ τοιῷδε. Μηκέτ' ἔχοντες τροφὴν οἱ δράκοντες, ὃν περιέθεσαν δεσμὸν ἐπιχειροῦσιν ἐκλύειν, ἀπαλλαγὴν ἤδη ποθοῦντες. Ὑπὸ δὲ τοῦ βάρους τῶν ἐλεφάντων θλιβόμενοι πιέζονται, καὶ πολὺ μᾶλλον ἐπειδὰν τύχῃ στέριφος, καὶ λιθώδες έδαφος. Ιλυσπώμενοι γὰρ καὶ πάντα ποιοῦντες εἰς διάλυσιν ὑπὸ τῆς τοῦ πεσόντος βίας πεδηθέντες ἑαυτοὺς πολυτρόπως ἐν ἀμηχάνοις καὶ ἀπόροις γυμνάσαντες ἐξασθενοῦσι, καθάπερ οἱ και ταλευσθέντες, οἱ τείχους αιφνίδιον υπενεχθέντος προ καταληφθέντες, οὐ δ' ὅσον ἀνακύψαι δυνάμενοι πνιγῇ τελευτῶσιν. Εἰκότως δὲ καὶ τῷ λέοντι πρὸς τὸν ἀλεκτρυόνα, καὶ τῷ ἐλέφαντι πρὸς τὸν ὖν μίσος ἰσχυρὸν γεγενηκέναι, καὶ τὸν φόβον. Καὶ τῶν ἐλεφάντων ἐκφοβοῦσι τὸ κράτος Τὰ μικρὰ γρυλλίζοντα των χοίρων βρέφη. δωδεῖ ὁ ἐλέφας κεράστην κριόν, καὶ χοίρου βοήν. Οὕτω τοίνυν, φασί, καὶ Ῥωμαῖοι τοὺς σὺν Πύῤῥῳ τῷ Ηπειρώτῃ ἐτρέψαντο ἐλέφαντας· καὶ ἡ νίκη σὺν τοῖς Ρωμαίοις λαμπρῶς ἐγένετο.
et Troglodyta, ut dictum est : sed maximos India, bellantesque cum iis perpetua discordia dracones tantæ magnitudinis, ut et ipsos circumflexu facili ambiant, nexuque nodi præstringant. Commoritur ea dimicatio, victusque corruens complexum elidit pondere. De draconum et elephantorum nece el pugna elegantissime Philo jus verba hic non gravabor scribere : genitalis esse, quod majoris est animalis, minus A ticas solitudines, et in Mauritania : ferun: Æth´opes autem quod minoris necesse est. At multa effici parva in eodem possunt, multa magna effici diffcile est; mediocribus vero magnitudinis medium a natura datum est. Quid igitur in doctrina Aristotelis clarius? quid certius? Elephantes propter sui corporis molem, ingentemque magnitudinem, plura eodem nisu parere, nec possunt, nec debent; si vim juraque naturæ violare non velimus. Contra hæc tamen ex ipso Aristotele, nescio quid dubium illa afferre possent : ait namque : Sunt alia unipara, alia paucipara, alia multipara, et magna ex parte unipara sunt, quæ solipeda; paucipara, quæ bisulca ; multipara, quæ multilida, sed elephas sententia ipsiusmet Aristotelis multifidum est; et lib. 11 De hist. anim., cap. 1, scribit, Elephantum digilos numero quinque indivisos, leviterque discretos habere, et lib. ut De part. anim., cap. 16, Elephantes non bisulcos, non solidos pedes habent, sed digitatos. Necesse itaque est, eos non unum sed plures uno nisu parere. Nolo hic diutius immorari. Pete eorun solutionem ex ipsomet Aristotele loco d. De gener. anim. Magnitudo et moles corporis ad partum conducit, non pedum diversa genera, et nota verba illa, Magna ex parte; non enim sententia illa regulaque semper vera, etsi quandoque oppositum, vel Scaliger. vel alius nescio quis, vidit et observavit habet tamen suum pondus et vim Aristotelica ratio, nec ideo falsam esse constituemus. Omnes enim semper dixerunt, mulierem uno partu, unum tantum parere; quis id negabit ? vidimus nihilominus multoties, unam eodem partu plures filios genuisse, et alia animalia etsi solipeda sunt. Quid inde? quod in natura raro accidit, in uno, vel in quibusdam, non in omnibus et semper ; firma imus. Gignuntur etiam quandoque monstra non tamen id uti proprium ascribemus. Ibid., lin. 43. vil, cap. 8, Africa foveis capit, in quas deerrante aliquo protinus cæteri congerunt ramos, moles devolvunt, aggeres construunt, omnique vi conantur extrahere. Alias capiendi domandique rationes vide apud eumdem ibidem, et Strabonem, lib. xv. Nec invenustum est, nec ab ingenio elephantorum alie- D num, quod narrat Ælianus de his, lib. viui De hist. anim., cap. 15, dum fossas transilire non queunt. Ibid., lin. 47. lib. vii, capit. 11, Elephantes fert Africa, ultra Syr- Aliam hujus puguæ rationem explicat Elianus, lib. vi, cap. 21, quem vide. Altingan et hic nonnulla de elephanto more meo, breviter et succincte, in quibus gravissimi auctores non conveniunt. Plinius, lib. vult, cap. 10, elephantos ait animalium maxime odisse murem, ita ut pabulum in præsepio positum fastidiat, si a mure tactum compererit. Alianus De histor. animal., lib. vi, capit. 51, et lib. xvi, cap. 36, suem non muren odisse, scribit. Et Plutarchus, Gregorius itenn Pisides, De mundi opificio, Quidam Plinium deceptum fuisse affinitate vocum bç asseverant. Caterum Plinius, sub fine cap. et μᾶς 9, eosdem minimo suis stridori terreri dixit ; Hom rus, lib. n, cap. 85 et 86, arietem et suem horrere; confirmat Ælianus, lib. 1 De hist. anim, cap. 38. Sicque Romanos Pyrrhi Epirotarum regis elephantos in fugam vertisse, et victoriam retulisse, 'Op- Idem Plinius, lib. viii, cap. 5, Pudore nunquam nisi in abdito coeunt, t.as
col. 949–950page 79 of 137
PG 18:949Ιδιώμασι δὲ διαφόροις ἕκαστον τῶν ζώων κέκριται. Εὐσταθὴς μὲν γὰρ ὁ βοῦς, νωθὴς δὲ ὁ ὄνος, θερμὸς δὲ ὁ ἵππος πρὸς ἐπιθυμίαν τοῦ θήλεος, ἀτι φος, ὁ μύρμης φιλόπονος, ευχάριστων ὁ κύων, καὶ Μόνας ἀκούω τῶν ζώων τὰς ἵπε πους καὶ κυούσας ὑπομένειν τὴν τῶν ἀῤῥένων μίξιν. Εἶναι γὰρ λαγνιστάτας· διὰ ταῦτά τοι καὶ τῶν γυναικῶν τὰς ἀκολάστους, ὑπὸ τῶν σεμνοτέρως αὐτὰς εὐθυνόντων καλεῖσθαι ἵππους. Οἶδε τὴν συνήθη φωνὴν ὁ ὄνος, οἶδεν ὁδὸν ἦν πολλάκις ἐβάδισε, καί που καὶ ὁδηγὸς ἐνίοτε ἀποσφαλέντι γίνεται τῷ ἄνω. Τὸ δὲ ὀξυήκοον τοῦ ζώου, οὐδὲ ἄλλο τι ἔχειν λέγεται τῶν χερσαίων. Τὸ δὲ τῶν καμήλων μνησίκακον, καὶ βαρύμηνι, καὶ διαρκὲς πρὸς ὀργὴν τι ἂν μιμήσασθαι τῶν θαλαττίων δύναιτο ; Πάλαι ποτὲ πληγείσα κάμηλος, μακρῷ χρόνῳ ταμιευσαμένη την μῆνιν, ἐπειδὰν εἰς καιρίας λάβηται, τὸ κακὸν ἀντιδίδωσιν. Confirmatur-
quinquennis, femina decenniș. Aristoteles, lib. vi ▲ npòs qiðlav µvnuovixóv. Aristoteles, De histor. anim., De histor. anim., cap. 27, nonnisi vicesimo ætatis anno coire tradit. Elephantus, tam mas quam femina, incipit coire anno ætatis vicesimo. Mirum sane quanam ratione quidam in d. locum Plinii ex Aristotele adnotarunt, eum tradere, elephantos non nisi post vicesimum annum coire, aut gignere. Plinius de eorum appellatione in Italia, cap. 6, Elephantos Italia primum vidit Pyrrhi regis bello, et boves Lucas appellavit, in Lucanis visos anno urbis quadringentesimo septuagesimo secundo. Hinc et bores Lucani vocantur ab Isidoro, lib. 11, capit. 2; Varro, lib. vı, De lingua Latina, nec a Libya, nec a Lucania dictos putat, sed a luce, quod longe relucebant propter inauratos regios clypeos, quibus turres eorum ornatæ fuerunt. Arma eorum, ut ex Pli- B nio, cap. 3, habemus, Juba rex cornua appellavit. Varro quoque, lib. vi De lingua Latina, illa esse cornua putat, et Pausanias, lib. v. et Ælianus libr. xı♥ De histor. anim., capit. v, et lib. 1v, cap. 31; et Oppianus, libr. 11 Kvrns., reprehendit vulgarem opinionem de dente elephanti, et probat duobus argumentis, tum quod e capite oriatur, sive ex cranio, quod cornua proprium habent; tum quod se poliendum, secandum, fingendum, formandumque præbeat, quod nusquam dentes faciunt. Dentes tamen esse, et non cornua tuentur Herodotus; Aristoteles, lib. 111 De partib. animal., cap. 2, et libr. n Histor. animal., cap. 5; Dionysius Aſer, 'Пɛpinyñoɛɩ, Plinius, libr. vii, cap. 3; Claudianus, lib. 111 De laudibus Stiliconis; Horus, libr. C 11, cap. 88. Hanc sententiam multis rationibus confirmat Philostratus, libr. 11 De Vita Apollonii. Pausaniæ argumenta pro prima sententia quam sint infirma docet Joannes Bodinus. Juvenalis, Satyr. 11: Dentibus ex illis quos mittil porca syenes, Et Mauri celeres, et. Mauro obscurior Indus, Et quos deposuit Nabatheo bellua saltu, Jam nimios, capitique graves. Et tandem ut his controversiis enarrandis finem imponam, Cardanus negat ulluin animal tandiu vivere, duce et magistro Aristotele, qui lib. De longit. et brevitate vitæ ait animalium elephantum esse et longissimæ vitæ : et varie causam longitudinis brevitatis vitæ prosequitur, et De generat. animal. lib. iv, cap. 10, hominem plus temporis quam quodvis animal vivere scribit, excepto elephanto. Julius Scaliger exercit. 204 contrarium vult. Ni majora me ab harum exercitationum studio distraberent, ostenderem tanto viro, quantum in Aristo- ↑ lis doctrina varius : quantum ab ipso Aristoteles, et ejus argumentandi modo, perquirendæque veritatis ratione diversus aberret. cap. 19 : Kal taūta dè tà lỗia zwv (wwv eineiv où
col. 951–952page 80 of 137
PG 18:951prodidit Oppianus, lib. ut Κυνηγ. :
Sic scribit Artemidorus Oneirocrit. lib. 1, cap. 12, et Plinius hujus opinionis meminit lib. vIII,' cap. 30. Hyænis utramque esse naturam, et alternis annis mares, alternis feminas fieri, parere sine mare vulgus credit. Similia habet et Petrus Damianus, lib. 11, epistol. 18; et Tertullianus, Hyænam si observes, sexus annalis est, marem et ſeminam alternat. Aristoteles negat: pro quo vide Bauchinum De hermaphrod. lib. 11, cap. 3. que exemplo ab Aristotele et Æliano allato: morsu A enim defixo, postquam coitum absolvit camelarium interemit. Non tacebo Aristotelis in uteri ferendi tempore camelis statuendo πλάνην; ipse enim, lib. v, cap. 14, De histor. anim., ait ferre ventrem duodecim menses, menses decen, hoc in Aristotele non admiraretur, et erubesceret ? Aristoteles, De Ibid., lin. 6. hist. anim. lib. 1, cap. 1, Addo etiam alias esse cicures, alias feras; et alias perpetuo cicures ut hominem, et mulum, alias perpetuo feras ut pantheram, et lupum. Ibid., lin. 7. Plinius, lib. VIII, capit. 40: Ex his quoque animalibus quæ nobiscum degunt, multa sunt cognitu digna : fidelissimumque ante omnia homini canis, atque equus. Pugnasse ad. versus latrones canem pro domino, accepimus, confectumque plagis a corpore non recessisse, volucres et feras abigentem. Ab alio in Epiro agnitum in conventu percussorem domini laniatu et latratu coactum fateri scelus. In eodem capite plura de amore et benevolentia erga dominos. De his plurima et memorabilia Rodiginus, lib. xvii, cap. 18; Alexander ab Alexandro, lib. 1, cap. 3; Ælianus, De hist. anix. lib. v11, cap. 29; lib. 11, cap. 40; lib. v11, cap. 58 et 10; lib. vi, cap. 25 et 62; lib. xu, cap. 35; lib. 1, cap. 8; Aristoteles, Belisarius Aquivivus de C venatione, et alii, quidquid dicat Julius Scaliger. De præstantia canum Britannicorum vide Gulielmum Camdenum in Britannia, pag. 193. Ibid., lin, 12. Τὴν δὲ ὕαιναr. Hanc byænæ naturam monstrificam nuncupavit Plinius, lib, xxvi, cap. 8, propter ea, quæ ipsa admiranda aggreditur, vel audit, Sermonem humanum inter pastorum stabula assimulat. Nomina addicit eorum, quos evocatos laceret. Vomitionem hominis imitatur, ad sollicitandos canes quos invadit. Sepulcra corporum inquisitionis ergo eruit. Huic utramque esse natu- ṛam, et quotannis mutari in marem et feminam Phile in lambis. Ælianus, lib. i, cap. 25 : Την Και (ita enim corrigo), Horus, lib. ut, cap. 69 : Αὕτη γὰρ ὁτὲ morph. xv: .quæ modo femina tergo Passa marem est, nunc esse murem miremur hyæna n. Clemens Alexandrinus u Pedag. c. 18, Τὴν δὲ και Ibid., lin. 14. nostro facit Aristoteles, qui stulte eos magnoque errore scribere, lib. 111 De gener. anim., ait, qui hyænam iniri et inire annis alternis affirmabant, et visam esse hyænam marem, et feminam sui discrimine genitalis; et lib. vi De histor. animal., cap. 32, scribit: Quod autem de ea fertur genitale sinial el maris et feminæ eamdem habere, commentitium est. Ibid., lin. 15. loco dicto, De general. animal., Verum hyana tam mares quam feminæ habent sub cauda lineam quamdam similem genitali femineo, quæ quidem nola quamvis communis sit, tamen in maribus potius cernitur, quia mares, quam feminæ magis capiuntur. Ibid., lin. 23. locis citatis, Mares quam feminæ magis capiuntur, et, Sed raro hyæna ſemina capitur, jam inter undecim numero unam tantum cepisse venator retulit quidam. Et Plinius, lib. viii, cap. 30, feminam raro capi auctor est. Ibid., lin. 26. dinem, et petulcam salacitatem, itemque fecunditatem cecinit Oppianus Κυνηγ. !ΙΙ : Elianus lib. 11, De hist. anim., cap. 12, Φέρει δὲ
Θαῦμα δὲ καὶ τόδ' ἄκουσα περὶ στικτῇσιν υαίνης· Αρσενα καὶ θήλειαν ἀμείβεσθαι λυκάβαντι Και δ' ότὲ μὲν τελέθειν δυσδερκέα νυμφευτῆρα Νωλεμὲς ἱμείροντα γάμων, ποτέ δ' αὖθις ὁρᾶσθαι θηλυτέρην νύμφην, λοχίην, καὶ μητέρα κεδνήν. ναν τῆτες μὲν ἄῤῥενα εἰ θεάσοιο, τὴν αὐτὴν ἐς νέωτα έψει θήλειαν καὶ μετὰ ταῦτα ἄρ μενα. Κοινωνοῦσί τε Αφροδίτης ἑκατέρας, καὶ γαμοῦσί τε καὶ γαμοῦνται ἀνὰ ἔτος πᾶν ἀμείβουσαι τὸ γένος. μὲν ἄῤῥην γίνεται, ότὲ δὲ θήλεια. Ovidius Meta- [σασθαι.
Sic scribit Artemidorus Oneirocrit. lib. 1, cap. 12, et Plinius hujus opinionis meminit lib. vIII,' cap. 30. Hyænis utramque esse naturam, et alternis annis mares, alternis feminas fieri, parere sine mare vulgus credit. Similia habet et Petrus Damianus, lib. 11, epistol. 18; et Tertullianus, Hyænam si observes, sexus annalis est, marem et ſeminam alternat. Aristoteles negat: pro quo vide Bauchinum De hermaphrod. lib. 11, cap. 3. que exemplo ab Aristotele et Æliano allato: morsu A enim defixo, postquam coitum absolvit camelarium interemit. Non tacebo Aristotelis in uteri ferendi tempore camelis statuendo πλάνην; ipse enim, lib. v, cap. 14, De histor. anim., ait ferre ventrem duodecim menses, menses decen, hoc in Aristotele non admiraretur, et erubesceret ? Aristoteles, De Ibid., lin. 6. hist. anim. lib. 1, cap. 1, Addo etiam alias esse cicures, alias feras; et alias perpetuo cicures ut hominem, et mulum, alias perpetuo feras ut pantheram, et lupum. Ibid., lin. 7. Plinius, lib. VIII, capit. 40: Ex his quoque animalibus quæ nobiscum degunt, multa sunt cognitu digna : fidelissimumque ante omnia homini canis, atque equus. Pugnasse ad. versus latrones canem pro domino, accepimus, confectumque plagis a corpore non recessisse, volucres et feras abigentem. Ab alio in Epiro agnitum in conventu percussorem domini laniatu et latratu coactum fateri scelus. In eodem capite plura de amore et benevolentia erga dominos. De his plurima et memorabilia Rodiginus, lib. xvii, cap. 18; Alexander ab Alexandro, lib. 1, cap. 3; Ælianus, De hist. anix. lib. v11, cap. 29; lib. 11, cap. 40; lib. v11, cap. 58 et 10; lib. vi, cap. 25 et 62; lib. xu, cap. 35; lib. 1, cap. 8; Aristoteles, Belisarius Aquivivus de C venatione, et alii, quidquid dicat Julius Scaliger. De præstantia canum Britannicorum vide Gulielmum Camdenum in Britannia, pag. 193. Ibid., lin, 12. Τὴν δὲ ὕαιναr. Hanc byænæ naturam monstrificam nuncupavit Plinius, lib, xxvi, cap. 8, propter ea, quæ ipsa admiranda aggreditur, vel audit, Sermonem humanum inter pastorum stabula assimulat. Nomina addicit eorum, quos evocatos laceret. Vomitionem hominis imitatur, ad sollicitandos canes quos invadit. Sepulcra corporum inquisitionis ergo eruit. Huic utramque esse natu- ṛam, et quotannis mutari in marem et feminam Phile in lambis. Ælianus, lib. i, cap. 25 : Την Και (ita enim corrigo), Horus, lib. ut, cap. 69 : Αὕτη γὰρ ὁτὲ morph. xv: .quæ modo femina tergo Passa marem est, nunc esse murem miremur hyæna n. Clemens Alexandrinus u Pedag. c. 18, Τὴν δὲ και Ibid., lin. 14. nostro facit Aristoteles, qui stulte eos magnoque errore scribere, lib. 111 De gener. anim., ait, qui hyænam iniri et inire annis alternis affirmabant, et visam esse hyænam marem, et feminam sui discrimine genitalis; et lib. vi De histor. animal., cap. 32, scribit: Quod autem de ea fertur genitale sinial el maris et feminæ eamdem habere, commentitium est. Ibid., lin. 15. loco dicto, De general. animal., Verum hyana tam mares quam feminæ habent sub cauda lineam quamdam similem genitali femineo, quæ quidem nola quamvis communis sit, tamen in maribus potius cernitur, quia mares, quam feminæ magis capiuntur. Ibid., lin. 23. locis citatis, Mares quam feminæ magis capiuntur, et, Sed raro hyæna ſemina capitur, jam inter undecim numero unam tantum cepisse venator retulit quidam. Et Plinius, lib. viii, cap. 30, feminam raro capi auctor est. Ibid., lin. 26. dinem, et petulcam salacitatem, itemque fecunditatem cecinit Oppianus Κυνηγ. !ΙΙ : Elianus lib. 11, De hist. anim., cap. 12, Φέρει δὲ
ναν εναλλάξ ἀμείβειν τὸ ἄῤῥεν ἐς τὸ θῆλυ παρ' ἔτι; ἕν. Ἔστι γὰρ μονοτόκον. Εt lib. vi, cap. 26, ait Ἡ δὲ κάμηλος κύει μὲν δέκα μήνας, 'Ανήμερος λύκος. Ἔχει δὲ οὐχ οὕτως. Pro auctore Πρὸ τοῦ πόρου ὑπὸ τήν. Aristoteles Αλλ' ἔχει τὸ μὲν τοῦ ἄῤῥενος ὅμοιον τῷ τῶν λύκων καὶ τῶν κυνῶν· τὸ δὲ δοκοῦν θηλείας εἶναι ὑποκάτα μὲν ἔστι τῆς κέρκου, παραπλήσιον δ' ἐστὶ τῷ σχήματι τοῦ θήλεος. Οὐκ ἔχει μέντοι οὐδένα πόρον. Υποκάτω δ' ἐστὶν αὐτοῦ ὁ τῆς περιττώσεως τόπος. Ἡ δὲ θήλεια ὕψινα ἔχει μέντοι ὅμοιον τῷ τῆς θηλείας λεγομένῳ αἰδοίῳ, ἔχει δ' ὥσπερ ὁ ἄῤῥην αὐτὸ ὑποκάτω τῆς κέρκου· πόρον δὲ οὐδένα ἔχει. Μετὰ δὲ τοῦτο ὁ τῆς περιττώσεως ἐστι πόρος, ὑποκάτω δὲ τούτου ἀληθινὸν αἰδοῖον. Ει "Οθεν σπανιώτατον. Aristoteles 'Ο δὲ λαγωός πρός. Leporis libi-
Sic scribit Artemidorus Oneirocrit. lib. 1, cap. 12, et Plinius hujus opinionis meminit lib. vIII,' cap. 30. Hyænis utramque esse naturam, et alternis annis mares, alternis feminas fieri, parere sine mare vulgus credit. Similia habet et Petrus Damianus, lib. 11, epistol. 18; et Tertullianus, Hyænam si observes, sexus annalis est, marem et ſeminam alternat. Aristoteles negat: pro quo vide Bauchinum De hermaphrod. lib. 11, cap. 3. que exemplo ab Aristotele et Æliano allato: morsu A enim defixo, postquam coitum absolvit camelarium interemit. Non tacebo Aristotelis in uteri ferendi tempore camelis statuendo πλάνην; ipse enim, lib. v, cap. 14, De histor. anim., ait ferre ventrem duodecim menses, menses decen, hoc in Aristotele non admiraretur, et erubesceret ? Aristoteles, De Ibid., lin. 6. hist. anim. lib. 1, cap. 1, Addo etiam alias esse cicures, alias feras; et alias perpetuo cicures ut hominem, et mulum, alias perpetuo feras ut pantheram, et lupum. Ibid., lin. 7. Plinius, lib. VIII, capit. 40: Ex his quoque animalibus quæ nobiscum degunt, multa sunt cognitu digna : fidelissimumque ante omnia homini canis, atque equus. Pugnasse ad. versus latrones canem pro domino, accepimus, confectumque plagis a corpore non recessisse, volucres et feras abigentem. Ab alio in Epiro agnitum in conventu percussorem domini laniatu et latratu coactum fateri scelus. In eodem capite plura de amore et benevolentia erga dominos. De his plurima et memorabilia Rodiginus, lib. xvii, cap. 18; Alexander ab Alexandro, lib. 1, cap. 3; Ælianus, De hist. anix. lib. v11, cap. 29; lib. 11, cap. 40; lib. v11, cap. 58 et 10; lib. vi, cap. 25 et 62; lib. xu, cap. 35; lib. 1, cap. 8; Aristoteles, Belisarius Aquivivus de C venatione, et alii, quidquid dicat Julius Scaliger. De præstantia canum Britannicorum vide Gulielmum Camdenum in Britannia, pag. 193. Ibid., lin, 12. Τὴν δὲ ὕαιναr. Hanc byænæ naturam monstrificam nuncupavit Plinius, lib, xxvi, cap. 8, propter ea, quæ ipsa admiranda aggreditur, vel audit, Sermonem humanum inter pastorum stabula assimulat. Nomina addicit eorum, quos evocatos laceret. Vomitionem hominis imitatur, ad sollicitandos canes quos invadit. Sepulcra corporum inquisitionis ergo eruit. Huic utramque esse natu- ṛam, et quotannis mutari in marem et feminam Phile in lambis. Ælianus, lib. i, cap. 25 : Την Και (ita enim corrigo), Horus, lib. ut, cap. 69 : Αὕτη γὰρ ὁτὲ morph. xv: .quæ modo femina tergo Passa marem est, nunc esse murem miremur hyæna n. Clemens Alexandrinus u Pedag. c. 18, Τὴν δὲ και Ibid., lin. 14. nostro facit Aristoteles, qui stulte eos magnoque errore scribere, lib. 111 De gener. anim., ait, qui hyænam iniri et inire annis alternis affirmabant, et visam esse hyænam marem, et feminam sui discrimine genitalis; et lib. vi De histor. animal., cap. 32, scribit: Quod autem de ea fertur genitale sinial el maris et feminæ eamdem habere, commentitium est. Ibid., lin. 15. loco dicto, De general. animal., Verum hyana tam mares quam feminæ habent sub cauda lineam quamdam similem genitali femineo, quæ quidem nola quamvis communis sit, tamen in maribus potius cernitur, quia mares, quam feminæ magis capiuntur. Ibid., lin. 23. locis citatis, Mares quam feminæ magis capiuntur, et, Sed raro hyæna ſemina capitur, jam inter undecim numero unam tantum cepisse venator retulit quidam. Et Plinius, lib. viii, cap. 30, feminam raro capi auctor est. Ibid., lin. 26. dinem, et petulcam salacitatem, itemque fecunditatem cecinit Oppianus Κυνηγ. !ΙΙ : Elianus lib. 11, De hist. anim., cap. 12, Φέρει δὲ
ἕκαστον. Κύει δὲ δώδεκα μήνας· τίκτει δὲ τίκτει δὲ αἰεὶ ἓν μόνον. Μονοτόκον γάρ ἐστιν. Quis Εὐχάριστος ὁ κύων. ὀϊστόν. Νωλεμὲς ἱμείρουσι γάμων δ' ἔτι ἐγγὺς ἐοῦσαι Οὔποτ' ἀναίνονται πόσιος πολύθουρον ἐρωὴν, Ούδ' ότε γαστρὶ φέρουσι πολύσπορον ὠκύν Εξοχα γὰρ τόδε φύλον, ὅσ' ἄπλετος ἔτρεφεν αία, Πολύγονον τελέθει. Τὸ μὲν ἄρ' ποθὶ νηδύος ἐκτὸς *Εμβρυον ἐκθρώσκει τετελεσμένον· ἄλλο δ' Νόσφι τριχὸς φορέει, τὸ δ' ἄρ' ἡμιτέλεστον ἀέξει· Αλλο δ' άναρθρον ἔχει θερόεν βρέφος πή έσωθεν 'Εξείης τίκτει δὲ, καὶ οὔποτε θῆλυς ἀναιδὴς Λήθετο μαχλοσύνης, τελέει δ' ὅσα θυμὸς ἀνώγει Οὐδ᾽ αὐταῖς ὠδῖσιν ἀναινομένη Κυθέρειαν. καὶ ἐν τῇ νηδύϊ τὰ μὲν ἡμιτελῆ τὰ δὲ ὠδίνει, τὰ δὲ Phile in lambis ; Plinius, lib. 3. ἤδη οἱ τέτεκται. cap. 43, Dasypodes omni mense pariunt, et superſetant sicut lepores. Aristoteles De hist. anim. lib. vo
Sic scribit Artemidorus Oneirocrit. lib. 1, cap. 12, et Plinius hujus opinionis meminit lib. vIII,' cap. 30. Hyænis utramque esse naturam, et alternis annis mares, alternis feminas fieri, parere sine mare vulgus credit. Similia habet et Petrus Damianus, lib. 11, epistol. 18; et Tertullianus, Hyænam si observes, sexus annalis est, marem et ſeminam alternat. Aristoteles negat: pro quo vide Bauchinum De hermaphrod. lib. 11, cap. 3. que exemplo ab Aristotele et Æliano allato: morsu A enim defixo, postquam coitum absolvit camelarium interemit. Non tacebo Aristotelis in uteri ferendi tempore camelis statuendo πλάνην; ipse enim, lib. v, cap. 14, De histor. anim., ait ferre ventrem duodecim menses, menses decen, hoc in Aristotele non admiraretur, et erubesceret ? Aristoteles, De Ibid., lin. 6. hist. anim. lib. 1, cap. 1, Addo etiam alias esse cicures, alias feras; et alias perpetuo cicures ut hominem, et mulum, alias perpetuo feras ut pantheram, et lupum. Ibid., lin. 7. Plinius, lib. VIII, capit. 40: Ex his quoque animalibus quæ nobiscum degunt, multa sunt cognitu digna : fidelissimumque ante omnia homini canis, atque equus. Pugnasse ad. versus latrones canem pro domino, accepimus, confectumque plagis a corpore non recessisse, volucres et feras abigentem. Ab alio in Epiro agnitum in conventu percussorem domini laniatu et latratu coactum fateri scelus. In eodem capite plura de amore et benevolentia erga dominos. De his plurima et memorabilia Rodiginus, lib. xvii, cap. 18; Alexander ab Alexandro, lib. 1, cap. 3; Ælianus, De hist. anix. lib. v11, cap. 29; lib. 11, cap. 40; lib. v11, cap. 58 et 10; lib. vi, cap. 25 et 62; lib. xu, cap. 35; lib. 1, cap. 8; Aristoteles, Belisarius Aquivivus de C venatione, et alii, quidquid dicat Julius Scaliger. De præstantia canum Britannicorum vide Gulielmum Camdenum in Britannia, pag. 193. Ibid., lin, 12. Τὴν δὲ ὕαιναr. Hanc byænæ naturam monstrificam nuncupavit Plinius, lib, xxvi, cap. 8, propter ea, quæ ipsa admiranda aggreditur, vel audit, Sermonem humanum inter pastorum stabula assimulat. Nomina addicit eorum, quos evocatos laceret. Vomitionem hominis imitatur, ad sollicitandos canes quos invadit. Sepulcra corporum inquisitionis ergo eruit. Huic utramque esse natu- ṛam, et quotannis mutari in marem et feminam Phile in lambis. Ælianus, lib. i, cap. 25 : Την Και (ita enim corrigo), Horus, lib. ut, cap. 69 : Αὕτη γὰρ ὁτὲ morph. xv: .quæ modo femina tergo Passa marem est, nunc esse murem miremur hyæna n. Clemens Alexandrinus u Pedag. c. 18, Τὴν δὲ και Ibid., lin. 14. nostro facit Aristoteles, qui stulte eos magnoque errore scribere, lib. 111 De gener. anim., ait, qui hyænam iniri et inire annis alternis affirmabant, et visam esse hyænam marem, et feminam sui discrimine genitalis; et lib. vi De histor. animal., cap. 32, scribit: Quod autem de ea fertur genitale sinial el maris et feminæ eamdem habere, commentitium est. Ibid., lin. 15. loco dicto, De general. animal., Verum hyana tam mares quam feminæ habent sub cauda lineam quamdam similem genitali femineo, quæ quidem nola quamvis communis sit, tamen in maribus potius cernitur, quia mares, quam feminæ magis capiuntur. Ibid., lin. 23. locis citatis, Mares quam feminæ magis capiuntur, et, Sed raro hyæna ſemina capitur, jam inter undecim numero unam tantum cepisse venator retulit quidam. Et Plinius, lib. viii, cap. 30, feminam raro capi auctor est. Ibid., lin. 26. dinem, et petulcam salacitatem, itemque fecunditatem cecinit Oppianus Κυνηγ. !ΙΙ : Elianus lib. 11, De hist. anim., cap. 12, Φέρει δὲ
col. 953–954page 81 of 137
PG 18:953Καί κως τοῦ θείου ἡ προνοίη ὥσπερ καὶ εἰκός ἐστιν ἐοῦσα σοφή· ὅσα μὲν γὰρ ψυχήν τε δειλὰ, καὶ ἐδώδιμα, ταῦτα μὲν πάντα πολύγονα πεποίηκεν, ἵνα μὴ ἐπιλείπηται κατεσθιό μενα, ὅσα δὲ σχέτλια καὶ ἀνιηρὰ ὀλιγόγονα, τοῦτο μὲν ὅτι λαγωός, ὑπὸ παντὸς θηρεύεται θηρίου, καὶ ὄρνι θος, καὶ ἀνθρώπου. Οὕτω δή τοι τὸ πολύγονον ἐστιν· ἐπικυίσκεται μοῦνον πάντων τῶν θηρίων· καὶ τὸ μὲν δασὺ τῶν τέκνων ἐν τῇ γαστρί, τὸ δὲ ψιλόν, τὸ δὲ ἄρτι ἐν τῇσι μήτρῃσι πλάσσεται, τὸ δὲ ἀναιρέεται. οὖν τῷ λόγῳ πεἶσαι ἐμαυτὸν οὐ δύναμαι, τὸ δὲ αἴτιον ἡ τοῦ ἀνδρὸς γλῶττα, οὔτε ψεῦδος οὔτε
Plinius, lib. vii, cap. 2 : Arimaspis assidue bellim esse circa metalla cum gryphis, ferarum volucri genere quale vulgo traditur, eruente ex cuniculis aurum, mira cupiditate, et feris custodientibus, et arimaspis et Aristeas Proconnesius, scribunt. Eorum etiam neninere Solinus, Pausanius in Arcadicis, Philostratus in Vita Apollonii. Hæc tamamen esse fabulosa existimavit Plinius libr. x, cap. 49, Pegasos equino capite volucres, et gryphas aurita aduncitate rocap. 35. Singulis mensibus generant, sed felus edunt A non universos; interpositis enim diebus, quot res tulerit peragunt partionem. Eorum fecunditatem retulerunt, Plinius, lib. viii, cap. 29 et 55; Strabo, theta ex eodem Basilio, orat. v; Ambrosius lib. De Tobia, cap. 15, et causam præter Aristotelem Problem. sect. 107 et lv De generat. animal. cap. 5, reddit Herodotus in Thalia : Hic etiam illud animadvertendum in hoc genere animalium, non tantum feminas uterum ferre et gignere observatum esse, sed, quod est mirabile dictu, etiam mares ex sese parere et nutrire. Ælianus scribit probatque hominis auctoritate fide digni, lib. xiii De hist. anim., cap. 12, lege experimentum, et narrationem non injucundam, quibus subdit : Μή πιστεύειν Ideoque nec mirum videri debet si quidam existimarint lepores esse utriusque sexus participes. Cum enim eumdem viderent et muliebria pati et item agere, et quod potius gignere, sobolemque educare, non sine ratione id ut crederent, ducti sunt. Quod Plinius Archelaum affirmasse scribit, et Democritus in Geoponicis tradidit. Ibid., lin. 31. Pisides, De mundi opificio, eum et bovem rapidissime arreptum alte elevare affirmat. Ælianus tamen cum aliis animantibus gryphas concertare et vincere scribit, sed pugnam leonuta et elephantorum abhorrere, neque cum eis in certamen descendere ibidem. Aristoteles, lib. Ibid., lin. 32. 1x De hist. anim. c. 32 : Venatur aquila lepores, hinlib. ix De hist. anim., cap. 10: Ibid., lin. 27. cap. 43 : A partu statim implentur; concipiunt, quamvis ubera siccante fetu. Εt lib. viii, cap. 35: Lepus omnium prædæ nascens, solus præter dasypodem superfetat, aliud educans, aliud in utero pilis vestitum, aliud implume, aliud inchoatum gerens pariter. Solum superfetare, ut verum sit, viderit ipse Plinius. Equas et mulieres quoque superfetare pro indubitato habetur. Sed ad rem Aristoteles item, D oculos, pennis ora verberans, donec præcipitet in De histor. animal., capit. 33 : Habel felibr. νι mina lac prius quam pariat, et a partu continuo repetit coitum et lactans adhuc concipit fetum. Hæc item omnia in Quæstionibus physicis, quæst. 11, complexus est Theophylactus Simocatus. Ibid., lin. 50. Clesia eorum formam describit; esse enim gryphes quadrupedes, robustissimis unguibus; anteriori corporis parte rubros, alis candidis, dorso pennis nigris indutos, cervice cæruleis, et floridis, ore aquilino, et capite, oculis igneis, lib. iv De histor. animal., cap. 27: Ælianus, De histor. animal. lib. ut, cap. 39,
νῶτα, καὶ τούτων τῶν πτερῶν τὴν χρόαν μέλαιναν εἶναι ᾄδουσι. Τὰ δὲ πρόσθια ερυθρά φασι, τάς γε μὴν πτέρυγας αὐτὰς οὐκέτι τοιαύτας, ἀλλὰ λευκάς, τὴν δέρην δὲ αὐτῶν κυανοῖς διηνθίσθαι τοῖς πτεροῖς Κτησίας ἱστορεί. Στόμα δὲ ἔχειν ἀετῶδες, καὶ τὴν κεφαλὴν ὁποίαν οἱ χειρουργοῦντες γράφουσί τε καὶ πλάττουσι. Φλογώδεις δέ φασι τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ. τοι τῶν λεόντων παραπλησίους. Κατάπτερον δὲ τὰ Θηρατοῦ δὲ ἀνδρὸς καὶ τὰ ἕτερα ἀγαθοῦ, οπου μὴ ἂν ψεύσασθαι, λόγον ήκουσα, καὶ αὐτῷ πεπίστευκα, κόμπον ἐπίστατο. ᾿Αρπάζει δὲ λέοντα. Georgius Πόθεν δὲ γρύψ εὐσθενὲς λαβὼν κράτος, Καὶ βοῦν ἀνασπῶν ἐξ ἑτοίμων ἁρπαγών Καὶ πτηνὸς ἦρται, καὶ βαδίζει τετράπους; Καὶ διαγωνίζεσθαι μὲν πρὸς τὰ ἄλλα ζῶα, καὶ κρατεῖν ῥᾷστα. Λέοντι δὲ μὴ ἀνθίστασθαι, μηδὲ ἐλέφαντι. 'Αετός παρ' ἡμῖν. 'Αετός ζῶον πλεονεκτικὸν, καὶ δι᾿ ἁρπαγῶν ποιοῦνται τροφᾶς, καὶ σαρκῶν ἐσθίουσι· καὶ γὰρ λαγὴ ἁρπάζουσι, καὶ νεβρόν, καὶ χῆνα ἐξ αὐλῆς, καὶ ἄλλα. Καὶ τεκοῦσα πάλιν. Plinius, lib. x, Τὸν δὲ γρῦπά φασιν. Elianus e Τὸν γρύπα ἀκούω τὸ ζῶον τὸ Ἰνδικὴν τετράπουν εἶναι κατὰ τοὺς λέοντας, καὶ ἔχειν διχας καρτεροὺς ὡς ὅτι μάλιστα, καὶ τούτους μέν Θηρᾷ δὲ καὶ τὸν χῆνα, καὶ τὴν δορκάδα Καὶ τὸν λαγωόν, καὶ τὸ τῶν ταύρων γένος. Ει
Plinius, lib. vii, cap. 2 : Arimaspis assidue bellim esse circa metalla cum gryphis, ferarum volucri genere quale vulgo traditur, eruente ex cuniculis aurum, mira cupiditate, et feris custodientibus, et arimaspis et Aristeas Proconnesius, scribunt. Eorum etiam neninere Solinus, Pausanius in Arcadicis, Philostratus in Vita Apollonii. Hæc tamamen esse fabulosa existimavit Plinius libr. x, cap. 49, Pegasos equino capite volucres, et gryphas aurita aduncitate rocap. 35. Singulis mensibus generant, sed felus edunt A non universos; interpositis enim diebus, quot res tulerit peragunt partionem. Eorum fecunditatem retulerunt, Plinius, lib. viii, cap. 29 et 55; Strabo, theta ex eodem Basilio, orat. v; Ambrosius lib. De Tobia, cap. 15, et causam præter Aristotelem Problem. sect. 107 et lv De generat. animal. cap. 5, reddit Herodotus in Thalia : Hic etiam illud animadvertendum in hoc genere animalium, non tantum feminas uterum ferre et gignere observatum esse, sed, quod est mirabile dictu, etiam mares ex sese parere et nutrire. Ælianus scribit probatque hominis auctoritate fide digni, lib. xiii De hist. anim., cap. 12, lege experimentum, et narrationem non injucundam, quibus subdit : Μή πιστεύειν Ideoque nec mirum videri debet si quidam existimarint lepores esse utriusque sexus participes. Cum enim eumdem viderent et muliebria pati et item agere, et quod potius gignere, sobolemque educare, non sine ratione id ut crederent, ducti sunt. Quod Plinius Archelaum affirmasse scribit, et Democritus in Geoponicis tradidit. Ibid., lin. 31. Pisides, De mundi opificio, eum et bovem rapidissime arreptum alte elevare affirmat. Ælianus tamen cum aliis animantibus gryphas concertare et vincere scribit, sed pugnam leonuta et elephantorum abhorrere, neque cum eis in certamen descendere ibidem. Aristoteles, lib. Ibid., lin. 32. 1x De hist. anim. c. 32 : Venatur aquila lepores, hinlib. ix De hist. anim., cap. 10: Ibid., lin. 27. cap. 43 : A partu statim implentur; concipiunt, quamvis ubera siccante fetu. Εt lib. viii, cap. 35: Lepus omnium prædæ nascens, solus præter dasypodem superfetat, aliud educans, aliud in utero pilis vestitum, aliud implume, aliud inchoatum gerens pariter. Solum superfetare, ut verum sit, viderit ipse Plinius. Equas et mulieres quoque superfetare pro indubitato habetur. Sed ad rem Aristoteles item, D oculos, pennis ora verberans, donec præcipitet in De histor. animal., capit. 33 : Habel felibr. νι mina lac prius quam pariat, et a partu continuo repetit coitum et lactans adhuc concipit fetum. Hæc item omnia in Quæstionibus physicis, quæst. 11, complexus est Theophylactus Simocatus. Ibid., lin. 50. Clesia eorum formam describit; esse enim gryphes quadrupedes, robustissimis unguibus; anteriori corporis parte rubros, alis candidis, dorso pennis nigris indutos, cervice cæruleis, et floridis, ore aquilino, et capite, oculis igneis, lib. iv De histor. animal., cap. 27: Ælianus, De histor. animal. lib. ut, cap. 39,
col. 955–956page 82 of 137
PG 18:955Ναὶ μὴν αιολόβουλος, ἐπ' ἀγραύλοισι μάλιστα θηρσὶ πέλει κερδὼ μάλ' ἀρήτος ἐν πραπίδεσσι, Καὶ πινυτὴ ναίει πυμάτοις ἐνὶ φωλειοῖσιν, Επταπύλους είξασα δόμους τρητάς τε καλιὰς Τηλόθ' ἀπ' ἀλλήλων, μή μιν θηρήτορες ἄνδρες Αμφὶ θύρῃ λοχόωντες ὑπὸ βροχίδεσσιν ἄγωνται. 'Η ἀλώπηξ ἐστὶ πολύτροπον ζῶον. Πεινάσασα δὲ καὶ ἀποροῦσα τροφῆς ἀπέρχεται ἐπὶ τοὺς ἡλιακούς τόπους· καταῤῥίπτουσα αὐτὴν ἐς γῆν, καὶ ἀνεχομένη τὴν πνοὴν, καὶ ὑποκρίνουσα τεθνηκυῖαν κεῖ ται ὑπτία, τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τοὺς πόδας ἄνω ἔχουσα. Επερχομένων δὲ τῶν πετεινῶν, καὶ αὐτὴν κατεσθίειν βουλομένων, ἐκείνη ἑτοίμως αὐτὰ κρατεί, καὶ ὅσα βούλεται κατατρώγει. Η σαῦρα γηράσασα. Aristoteles 'Αλλὰ καὶ αὔξησιν μείζονα. De Επὰν οὖν τὸν ὁρισμ. Horus, lib. 1, cap. 1 : Επειδή, τριῶν γενῶν ὄφεων καθεστώτων, τὰ μὲν λοιπὰ θνητὰ ὑπάρχει, τοῦτο δὲ μόνον ἀθάνατον, 8 καὶ προσφυσῆσαν ἑτέρῳ παντὶ ζώῳ δίχα καὶ τοῦ δακεῖν ἀναιρεῖ. νηγ. lib. 11. Ἀλλὰ μὴν καὶ πρός. Plinius, Σαῦρα δὲ ἡ λεγομένη. Petrus Καὶ σαλαμάνδρειον δόλιον δάκος αἰὲν ἀπεχθές “Ητε καὶ ἀσβέστειο δι' ἐκ πυρὸς οἶμον ἔχουσα Εσσυται ἄκμηνος, καὶ ἀνώδυνος, οὐδέ τί οι Σίνεται ἀσβέστη ῥαγόεν δέρος ἄκρα τε γυίων. Φαρμακίδος σαύρης πολυκηδέος, ἣν σαλαμάν Ἂν δὲ λιποῤῥίνοιο ποτὸν δυσάλυκτον ιάψῃ Κλείουσιν, τὴν οὐδὲ πυρὸς λωβήσατο λιγνύς. Ποίαις δὲ πηγαῖς ἢ βυθοῖς κεκρυμμένοις Δρᾷ σαλαμάνδρα τὰς καμίνους αιθάλην ; Τοῖς ὑελέψαις, inquit, πολλὴ φροντὶς τοῦ τινάσσειν τὴν πάπυρον, ἵνα μὴ ἐντὸς περιέχηται ἡ σαλαμάνδρα· ζημιῶδες γὰρ αὐτ τοῖς τῷ σβέσαι τὴν κάμινον. Καὶ ἔχιδναι τὰς μήτρας ἐκρατοῦσαι, προέρχονται, πρέποντας τῇ γεννησαμένῃ τοὺς μισθούς
A se coriis loricavit, in dimicationem pergit : in ea cau- Ad quod respexit et Lactantius Firmianus, De ira Dei, cap. 7: Sunt animalia, inquit, quæ latibulis suis diversos et plures exitus pandunt, ut, si quod periculum inciderit, fuga pateat obsessis; quod non facerent nisi inesset illis intelligentia et cogitatio. Plura alia apud auctores videre poteris; nos enim in præsenti non animalium historiam scribimus, sed tantum nostrum auctorem in rebus naturalibus non nova, neque peregrina, sed genuina, et ab aliis tradita enuntiare ostendimus. Nec opus est hic plura congerere ad ejus astutiam et calliditatem demonstrandam. Ibid., lin. 17. de ejus in venatu et piscatu artibus Ælianus, lib. vi, cap. 24, et lib. 1, cap. 36; lib. iv, cap. 38; lib. vĩ, cap. 63; lib. x111. Ejus contra aves insidias quemadmodum et hic noster auctor optime explicavit Oppianus 'Αλιευτ. 11, et Epiphan. in Physio- Eadem sunt apud Isidorum, lib. xtr, cap. 2 ; Petrum Damianum, lib. 11, ep. 18; Albertum, Georgium Agricolam, Michaelen Glycam, et alius recentiores. Ibid., lin. 24. lacertum, et senectutem exuere, et oculis connivere tradidit; quomodo autem lumen oculorum senectute amissum recuperet non explicavit. Ibid., lin. 58. magnitudine draconum et serpentum e Metasthene et aliis, vide Plinium, lib. viii, cap. 12, 13 et 14; apud Strabonem, lib. xv. Onesicritus refert apud Abisarum India regem duos fuisse dracones, alterum pedum 140, alterum 80. Nearchus autem visam viperam feminam cubitorum sedecim. Vile D Alianum, lib. x De hist. anim., cap. 39. Ibid., lin. 42. pentes et crocodilos necat, eleganter Oppianus Kv- 1bid., lin. 4. lib. vını, cap. 24: Aspis habet deinde internecinum bellum cum ichneumone. Notum est animal hac gloria maxime in eadem natum Ægypso. Mergit se limo sæpius, siccatque sole. Mox ubi pluribus eodem modo dam attollens ictus irritos adversus excipit, donec obliquo capite speculatus invadat in fauces. Nec hoc contentus, aliud haud mitius debellat animal. Et Ophæc nostra elegantissime pianus, lib. 111 Κυνηγ., expressit. Nicander item in Theriacis; Ælianus De histor. anim., lib. 111, cap. 22, et lib. x, cap. 47, et lib. vi, cap. 38, scribit ichneumonem aspidis ova disperdere, et tanquam catulis suis futuram hostilem perniciem submovere. Horus, lib. 11, cap. 33, non solum in serpentem irruere, sed vocatis prius clamore aliis, quæ omnia simul addidit Aristoteles, De histor. anim., lib. it, cap. 6, Ichneumo Egypti, ubi aspidem anguem suum hostem aspexerit, non prius aggreditur quam socios vocel, et limo obducto, contra ictus morsusque sese loricet, modus armandi ut primum madefaciat corpus, et in terra se volutet. Col. 748, lin. 1. Damianus, lib. 11, ep. 18: Salamandra, quoque licet exigua, mirabilem fertur habere naturam; adeo ut si casu aliquando in igne mergitur, omnis ignea vis tanquam inundantis aquæ profluvie protinus exstinguatur. Nicander, in Theriacis : Et in Alexipharmacis : Serenus : Seu Salamandra potens, nullisque obnoxia flammis. Plinius, lib. x, cap. 67 : Sicut Salamandra lacerti figura, stellatum, nunquam nisi magnis imbribus, proveniens, et serenitate deficiens. Huic tantus rigor, ut ignem tactum exstinguat non alio modo quam glacies. Elianus, De hist. anim., lib. 1, cap. 31; P sides, De mundi opificio : Olympiodorus apud Scaligerum de subtilitate ad Cardanum exerc. 74, num. 3, Aristoteles, lib. v De hist. anim., cap. 19; Nazianzenus in Basilium, et Parænesi ad Virgines. Huic tamen sententiæ Dioscorides refragatur, et Galenus in Simplic., σαλα- Ibid., lin. 3. Νotandum est quod narrat Petrus Danianus, lib. 11, epistol. 18, de hac eadem re. Viperæ, inquit, hac coeundi vel pariendi consuetudine naturali potiuntur imperio ut masculus in os
col. 957–958page 83 of 137
PG 18:957Ἐπιδιωκόντων δὲ ἄλλων. Αliaτερον ἐκτεμὼν καὶ σωθεὶς, εἶτα πάλιν διώκηται· ὁ δὲ ἀναστήσας ἑαυτὸν, καὶ ἐπιδείξας, ὅτι τῆς αὐτῶν σπουδῆς οὐκ ἔχει τὴν ὑπόθεσιν τοῦ περαιτέρω καμά του, παρέλυσε τοὺς θηρατάς· ἧττον γὰρ ἔτι τῶν χρεῶν ἐκείνοις φροντίς ἐστι. Πολλάκις δὲ καὶ ἔνορχοι όντες, ὡς πορρωτάτω ἑαυτοὺς ἀποσπάσαντες τῷ δρόμῳ, εἶτα ὑποστείλαντες τὸ σπουδαζόμενον μέρος, πάνυ σοφῶς καὶ πανούργως ἐξηπάτησαν, ὡς οὐκ ἔχοντες & κρύψαντες ἔχουσιν. Ὁ δὲ μυρμηκολέων. MyrmecoΤῶν δὲ καλουμένων μυρμηκολεόντων οι μὲν πλεῖστοι κατὰ τὴν ἰδέαν τῶν λοιπῶν οὐδὲν παραλλάττουσι, τὴν δὲ τῶν αἰδοίων φύσιν ἀπεστραμμένην ἔχουσιν ἐναντίαν τοῖς ἄλλοις.
anim. lib. vi, cap. 34; Solinus, capit. 23, qui idem A lib. viii, cap. 30 : Africa asinorum silvestrium mulcapit. 28 de elephantis scribit; Alciatus, Et pedibus segnis, tumida et propendulus alvo Hæc tamen insidias effugit arte fiber. Mordicus ipse sibi medicata virilia vellit, Atque abjicit, sese gnarus ob illa peti. Hujus ab exemplo disces non parcere rebus, Et vitam ut redimas, hostibus ara dare. Et plures alii. Hinc et fabula Asopica, et Apuleius, lib. Asini, Thessalam veneficam scribit amatorem suum, quoniam alterius mulieris consuetudine asus fuisset, in castorem mutasse, ut amputaret sibi genitalia, si quando venatores insequerentur. Longe tamen alia est sententia Sextii medici apud Plinium, lib. xxiii, cap. 3 : Spectabilis natura potentia in his quoque, quibus et in terris, et in aqua victus est, sicut et fibris, quos castoras vocant, et castorea lestes eorum. Amputari hos ab ipsis, cum capiantur, negat Sextius diligentissimus medicinæ. Quinimo parvos esse, substrictosque, et adhærentes spinæ, neque adimi sine vita animalis posse. Negavit idem Dioscorides, lib. ut, cap. 29, et Franciscus Ibid., lin. 55. nus De hist. anim. libr. vi, cap. 34: Ἐὰν δὲ ᾗ πρό- Hic obiter animadvertendum a Scaligero Cardanum reprehendi quod fibri testes cum moscho temere confuderit, deceplum ex mala interpretatione Vartomanni exerc. Varronis, qui fibrum, lutram vel enhydrim unum fecerit quæ et Olaus Magnus recte distinguit, lib. . XVIII, et alii. Col. 745, lin. 1. leonis naturæ fundamentum absque dubio est quod legitur apud Job, cap. iv, vers. 11, Myrmecoleo periit eo quod non haberet prædam. Hujus loci opti- D mam explicationem habes apud Photium ex Eulogii Alexanţrini libr. iv, contra Novatianos. De his Agatharchides : Alii dicunt, esse exiguum animalculum formicis adversum, quod se sub pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit, interfectas consumit. Sicque vocatum : nam quemadmodum leo imbecilliorum animalium, ita boc animalculum formicarum prædam agit : cun tamen volucribus nihil aliud sit quam formica. titudinem fundit. Mares in eo genere singuli feminarum gregibus imperitant. Oppianus Κυνηγ. "; Απ mianus Marcellinus, lib. xxiv: Asinorum agrestium multitudo in tractibus Parthicis est innumera. Ideo simul incedens, ut constipatione densa feroces leonum frustretur assulius. Ibid. Plinius, ibidem : Timent libidinis æmulos, et ideo gravidas custodiunt, morsuque nalos mares castrant, contra gravidæ latebras petunt, et parere furto cupiunt, gaudenique copia libidinis. Oppianus ibid. disertissime, quem onnino consule ; lsidorus, l. xii, cap. 1; Olaus Magnus confundit male onagros cum alcibus. Est et memoriæ non indignum quod Phile in Iambis, et Ammianus Marcellinus l. xxull, de illis scribit : Asini, inquit, feri cum venatibus agitantur ita eminus lapides post terga calcitrando emittunt, ut perforent pectora sequentium, aut perforatis ossibus capita ipsa displudant. Neque illud silebo. Oppianus, loco d. onagrorum carnes esse bonum pabulum feris scribit: Εt consentit Xenophon, I. 1 'Aναβ. Κύρ., et Plinius. Alianus lib. v De hist. anim., eorum carnem amaram esse scribit, et Phile in lambis, où tò Ibid., lin. 10. duo genera facit Oppianus Κυνηγ. lib. 11 : Ibid., lin. 12. habet Petrus Damianus, 1. 11, ep. 18. Versus antiqui illi non inelegantes, Et ille, Nec absimile illud Philes in lambis, Ibid., lin. 16. sunt, quæ vulpem fallacem et improbam esse convincunt, quibus et semetipsam ab hostium insidiis tuetur, et illis necem, sibi cibum et medicinam parat ; quare ab Aristotele De histor. anim. lib. 1, cap. 1, inter malitiosa, astuta et callida annumenarrat, ne a venatoribus insidiantibus in laqueos conjiciatur septem foraminibus nidos cavernasque suas cu cummuniri, nt Ibid., lin. 8. Plinius, fuga sit tutior faciliorque,
Καὶ τῶν γενομένων. Αλλ' αὐτὸς κρατεροῖς ἀγαθὴ βόσις ἔπλετο θηρσί. κρέας τ' ἄβρωτον ἐξ ἀηδίας. Ὁ δὲ ἐχῖνος ὡς σφαίρα. Horum Οὐκ ἐρέω κρυερόν γένος ὀκρυόεντος ἐχίνου Μείζονος, (ἀμφίδυμοι γὰρ ἐχίνοις ὀξυνόμοισιν Αργαλέαι μορφαί ·) κρυερόν τε περίδρομον ἔρκος. Οἱ μὲν γὰρ βαιοί τε καὶ οὐτιδανοὶ τελέθουσιν, Τυτθῇσιν φρίσσοντες ἐπὶ προβολῇσιν ἀκάνθαις· Οι δ' ἄρα καὶ μεγέθει πολύ μείζονες, ἠδ᾽ ἑκάτερ [θεν Οξέα πεφρίκασιν ἀρειοτέρῃσιν ἀκωκαῖς. Πορεύεται γοῦν ἐπὶ τόν. Eadem Κώμαυλος, τὸν ἐχῖνον ἰδὼν ἐπὶ νῶτα φέροντα Ράγας, ἀπέκτεινεν τῷ δ' ἐπὶ θειλοπέδῳ. Ραγολόγων γλυκερῶν σίντορα θειλοπέδῳ. Ἐχῖνος ἐκ γῆς οἶδ' ἀκανθαισι βρύων Καὶ τῇσι πρασιαῖς ἐκκυλινδεῖται κρύψα, Καὶ τὰς ἐκεῖθεν ἐμπαρείσας ισχάδας Εἰς τοὺς ἑαυτοῦ φωλεοὺς θησαυρίσας, Οὐκ ἔχε λιμοῦ συμφορὰν ὀλεθρίου. Δολερὸν ἡ ἀλώπηξ. Mulla sane Ὁ δὲ ὄναγρος ἀγελάρχης.
anim. lib. vi, cap. 34; Solinus, capit. 23, qui idem A lib. viii, cap. 30 : Africa asinorum silvestrium mulcapit. 28 de elephantis scribit; Alciatus, Et pedibus segnis, tumida et propendulus alvo Hæc tamen insidias effugit arte fiber. Mordicus ipse sibi medicata virilia vellit, Atque abjicit, sese gnarus ob illa peti. Hujus ab exemplo disces non parcere rebus, Et vitam ut redimas, hostibus ara dare. Et plures alii. Hinc et fabula Asopica, et Apuleius, lib. Asini, Thessalam veneficam scribit amatorem suum, quoniam alterius mulieris consuetudine asus fuisset, in castorem mutasse, ut amputaret sibi genitalia, si quando venatores insequerentur. Longe tamen alia est sententia Sextii medici apud Plinium, lib. xxiii, cap. 3 : Spectabilis natura potentia in his quoque, quibus et in terris, et in aqua victus est, sicut et fibris, quos castoras vocant, et castorea lestes eorum. Amputari hos ab ipsis, cum capiantur, negat Sextius diligentissimus medicinæ. Quinimo parvos esse, substrictosque, et adhærentes spinæ, neque adimi sine vita animalis posse. Negavit idem Dioscorides, lib. ut, cap. 29, et Franciscus Ibid., lin. 55. nus De hist. anim. libr. vi, cap. 34: Ἐὰν δὲ ᾗ πρό- Hic obiter animadvertendum a Scaligero Cardanum reprehendi quod fibri testes cum moscho temere confuderit, deceplum ex mala interpretatione Vartomanni exerc. Varronis, qui fibrum, lutram vel enhydrim unum fecerit quæ et Olaus Magnus recte distinguit, lib. . XVIII, et alii. Col. 745, lin. 1. leonis naturæ fundamentum absque dubio est quod legitur apud Job, cap. iv, vers. 11, Myrmecoleo periit eo quod non haberet prædam. Hujus loci opti- D mam explicationem habes apud Photium ex Eulogii Alexanţrini libr. iv, contra Novatianos. De his Agatharchides : Alii dicunt, esse exiguum animalculum formicis adversum, quod se sub pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit, interfectas consumit. Sicque vocatum : nam quemadmodum leo imbecilliorum animalium, ita boc animalculum formicarum prædam agit : cun tamen volucribus nihil aliud sit quam formica. titudinem fundit. Mares in eo genere singuli feminarum gregibus imperitant. Oppianus Κυνηγ. "; Απ mianus Marcellinus, lib. xxiv: Asinorum agrestium multitudo in tractibus Parthicis est innumera. Ideo simul incedens, ut constipatione densa feroces leonum frustretur assulius. Ibid. Plinius, ibidem : Timent libidinis æmulos, et ideo gravidas custodiunt, morsuque nalos mares castrant, contra gravidæ latebras petunt, et parere furto cupiunt, gaudenique copia libidinis. Oppianus ibid. disertissime, quem onnino consule ; lsidorus, l. xii, cap. 1; Olaus Magnus confundit male onagros cum alcibus. Est et memoriæ non indignum quod Phile in Iambis, et Ammianus Marcellinus l. xxull, de illis scribit : Asini, inquit, feri cum venatibus agitantur ita eminus lapides post terga calcitrando emittunt, ut perforent pectora sequentium, aut perforatis ossibus capita ipsa displudant. Neque illud silebo. Oppianus, loco d. onagrorum carnes esse bonum pabulum feris scribit: Εt consentit Xenophon, I. 1 'Aναβ. Κύρ., et Plinius. Alianus lib. v De hist. anim., eorum carnem amaram esse scribit, et Phile in lambis, où tò Ibid., lin. 10. duo genera facit Oppianus Κυνηγ. lib. 11 : Ibid., lin. 12. habet Petrus Damianus, 1. 11, ep. 18. Versus antiqui illi non inelegantes, Et ille, Nec absimile illud Philes in lambis, Ibid., lin. 16. sunt, quæ vulpem fallacem et improbam esse convincunt, quibus et semetipsam ab hostium insidiis tuetur, et illis necem, sibi cibum et medicinam parat ; quare ab Aristotele De histor. anim. lib. 1, cap. 1, inter malitiosa, astuta et callida annumenarrat, ne a venatoribus insidiantibus in laqueos conjiciatur septem foraminibus nidos cavernasque suas cu cummuniri, nt Ibid., lin. 8. Plinius, fuga sit tutior faciliorque,
col. 959–960page 84 of 137
PG 18:959Ναὶ μὴν αιολόβουλος, ἐπ' ἀγραύλοισι μάλιστα θηρσὶ πέλει κερδὼ μάλ' ἀρήτος ἐν πραπίδεσσι, Καὶ πινυτὴ ναίει πυμάτοις ἐνὶ φωλειοῖσιν, Επταπύλους είξασα δόμους τρητάς τε καλιὰς Τηλόθ' ἀπ' ἀλλήλων, μή μιν θηρήτορες ἄνδρες Αμφὶ θύρῃ λοχόωντες ὑπὸ βροχίδεσσιν ἄγωνται. Εὑροῦσα γὰρ τελμιστήν. Plura 'Η ἀλώπηξ ἐστὶ πολύτροπον ζῶον. Πεινάσασα δὲ καὶ ἀποροῦσα τροφῆς ἀπέρχεται ἐπὶ τοὺς ἡλιακούς τόπους· καταῤῥίπτουσα αὐτὴν ἐς γῆν, καὶ ἀνεχομένη τὴν πνοὴν, καὶ ὑποκρίνουσα τεθνηκυῖαν κεῖ ται ὑπτία, τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τοὺς πόδας ἄνω ἔχουσα. Επερχομένων δὲ τῶν πετεινῶν, καὶ αὐτὴν κατεσθίειν βουλομένων, ἐκείνη ἑτοίμως αὐτὰ κρατεί, καὶ ὅσα βούλεται κατατρώγει. Η σαῦρα γηράσασα. Aristoteles ο 'Αλλὰ καὶ αὔξησιν μείζονα. De Επὰν οὖν τὸν ὁρισμ. Horus, lib. 1, cap. 1 : Επειδή, τριῶν γενῶν ὄφεων καθεστώτων, τὰ μὲν λοιπὰ θνητὰ ὑπάρχει, τοῦτο δὲ μόνον ἀθάνατον, 8 καὶ προσφυσῆσαν ἑτέρῳ παντὶ ζώῳ δίχα καὶ τοῦ δακεῖν ἀναιρεῖ. Τούτῳ ὁ ιχνεύμων. Quomodo serνηγ. lib. 11. Ἀλλὰ μὴν καὶ πρός. Plinius, Σαῦρα δὲ ἡ λεγομένη. Petrus Καὶ σαλαμάνδρειον δόλιον δάκος αἰὲν ἀπεχθές “Ητε καὶ ἀσβέστειο δι' ἐκ πυρὸς οἶμον ἔχουσα Εσσυται ἄκμηνος, καὶ ἀνώδυνος, οὐδέ τί οι φλιξ Σίνεται ἀσβέστη ῥαγόεν δέρος ἄκρα τε γυίων. Φαρμακίδος σαύρης πολυκηδέος, ἣν σαλαμάν Ἂν δὲ λιποῤῥίνοιο ποτὸν δυσάλυκτον ιάψῃ δρην Κλείουσιν, τὴν οὐδὲ πυρὸς λωβήσατο λιγνύς. Ποίαις δὲ πηγαῖς ἢ βυθοῖς κεκρυμμένοις Δρᾷ σαλαμάνδρα τὰς καμίνους αιθάλην ; Τοῖς ὑελέψαις, inquit, πολλὴ φροντὶς τοῦ τινάσσειν τὴν πάπυρον, ἵνα μὴ ἐντὸς περιέχηται ἡ σαλαμάνδρα· ζημιῶδες γὰρ αὐτ τοῖς τῷ σβέσαι τὴν κάμινον. μάνδρας καυθείσης meminit ; et ιν Κατά τόπ., Σαλαμάνδρας κεκαυμένης σποδόν requirit. Φασὶ δὲ τὴν ἔχιδναν. Basilius, Καὶ ἔχιδναι τὰς μήτρας ἐκρατοῦσαι, προέρχονται, πρέποντας τῇ γεννησαμένῃ τοὺς μισθούς ἐκτιννύουσαι.
A se coriis loricavit, in dimicationem pergit : in ea cau- Ad quod respexit et Lactantius Firmianus, De ira Dei, cap. 7: Sunt animalia, inquit, quæ latibulis suis diversos et plures exitus pandunt, ut, si quod periculum inciderit, fuga pateat obsessis; quod non facerent nisi inesset illis intelligentia et cogitatio. Plura alia apud auctores videre poteris; nos enim in præsenti non animalium historiam scribimus, sed tantum nostrum auctorem in rebus naturalibus non nova, neque peregrina, sed genuina, et ab aliis tradita enuntiare ostendimus. Nec opus est hic plura congerere ad ejus astutiam et calliditatem demonstrandam. Ibid., lin. 17. de ejus in venatu et piscatu artibus Ælianus, lib. vi, cap. 24, et lib. 1, cap. 36; lib. iv, cap. 38; lib. vĩ, cap. 63; lib. x111. Ejus contra aves insidias quemadmodum et hic noster auctor optime explicavit Oppianus 'Αλιευτ. 11, et Epiphan. in Physiologo : Eadem sunt apud Isidorum, lib. xtr, cap. 2 ; Petrum Damianum, lib. 11, ep. 18; Albertum, Georgium Agricolam, Michaelen Glycam, et alius recentiores. Ibid., lin. 24. lacertum, et senectutem exuere, et oculis connivere tradidit; quomodo autem lumen oculorum senectute amissum recuperet non explicavit. Ibid., lin. 58. magnitudine draconum et serpentum e Metasthene et aliis, vide Plinium, lib. viii, cap. 12, 13 et 14; apud Strabonem, lib. xv. Onesicritus refert apud Abisarum India regem duos fuisse dracones, alterum pedum 140, alterum 80. Nearchus autem visam viperam feminam cubitorum sedecim. Vile D Alianum, lib. x De hist. anim., cap. 39. Ibid. Ibid., lin. 42. pentes et crocodilos necat, eleganter Oppianus Kv- 1bid., lin. 4. lib. vını, cap. 24: Aspis habet deinde internecinum bellum cum ichneumone. Notum est animal hac gloria maxime in eadem natum Ægypso. Mergit se limo sæpius, siccatque sole. Mox ubi pluribus eodem modo dam attollens ictus irritos adversus excipit, donec obliquo capite speculatus invadat in fauces. Nec hoc contentus, aliud haud mitius debellat animal. Et Ophæc nostra elegantissime pianus, lib. 111 Κυνηγ., expressit. Nicander item in Theriacis; Ælianus De histor. anim., lib. 111, cap. 22, et lib. x, cap. 47, et lib. vi, cap. 38, scribit ichneumonem aspidis ova disperdere, et tanquam catulis suis futuram hostilem perniciem submovere. Horus, lib. 11, cap. 33, non solum in serpentem irruere, sed vocatis prius clamore aliis, quæ omnia simul addidit Aristoteles, De histor. anim., lib. it, cap. 6, Ichneumo Egypti, ubi aspidem anguem suum hostem aspexerit, non prius aggreditur quam socios vocel, et limo obducto, contra ictus morsusque sese loricet, modus armandi ut primum madefaciat corpus, et in terra se volutet. Col. 748, lin. 1. Damianus, lib. 11, ep. 18: Salamandra, quoque licet exigua, mirabilem fertur habere naturam; adeo ut si casu aliquando in igne mergitur, omnis ignea vis tanquam inundantis aquæ profluvie protinus exstinguatur. Nicander, in Theriacis : Et in Alexipharmacis : Serenus : Seu Salamandra potens, nullisque obnoxia flammis. Plinius, lib. x, cap. 67 : Sicut Salamandra lacerti figura, stellatum, nunquam nisi magnis imbribus, proveniens, et serenitate deficiens. Huic tantus rigor, ut ignem tactum exstinguat non alio modo quam glacies. Elianus, De hist. anim., lib. 1, cap. 31; P Pisides, De mundi opificio : Olympiodorus apud Scaligerum de subtilitate ad Cardanum exerc. 74, num. 3, Aristoteles, lib. v De hist. anim., cap. 19; Nazianzenus in Basilium, et Parænesi ad Virgines. Huic tamen sententiæ Dioscorides refragatur, et Galenus in Simplic., σαλα- Ibid., lin. 3. hom. 9 : Νotandum est quod narrat Petrus Danianus, lib. 11, epistol. 18, de hac eadem re. Viperæ, inquit, hac coeundi vel pariendi consuetudine naturali potiuntur imperio ut masculus in os
col. 961–962page 85 of 137
PG 18:961νηται τῷ ἄῤῥενι, στόμα στόματι ἐμβαλοῦσα, καὶ μετά τὸ ἀποζευχθῆναι, ἀποδακοῦσα τὴν κεφαλὴν τοῦ ἄῤῥε *Εχις δὲ θερμὸς προσπλακεὶς τῇ συζύγῳ, Καὶ τὸν τέως ἥδιστον ἄρ' ἀνύσας γάμον, Κεῖται φονευθεὶς ὑπαὶ τῆς ἐραστρίας Τούτου σὺν ὀργῇ λανθανόντως ἐχομένης Σοβαρόν τ' ἐκεῖνον ἐκτεμούσης αυχένα. Πλὴν ἀλλ' ὁ μὲν τέθνηκεν, ἡ δὲ νῦν κύει· Μετὰ δὲ μικρόν τινα αὐτὰ τὰ βρέφη χρόνον Τὴν μητρικὴν ῥήξαντα νηδὺν ἐξέδυ. Μὴ γοῦν τετιμώρηκε τῷ φυτοσπόρῳ. "Οταν ἀποδύσηται τὸ γῆρας ὁ ὄφις, ὑπαρχομένου δὲ τοῦ ἦρος δρᾷ τοῦτο, ἐνταῦθά τοι καὶ τῶν ὀφθαλμῶν τὴν ἀχλύν, καὶ τὸ ἀμβλὺ τῆς Όψεως ρίπτεται, καὶ ἐκεῖνο ὡς γῆρας ὀφθαλμῶν. Τῷ δὲ μαράθρῳ προϋποθήγων, καὶ περιψήχων τὸ ὄμμα ἑκάτερον, εἶτα ἐξάνθης τοῦδε τοῦ πάθους γίνεται· ᾿Αμβλυώττει δὲ ἄρα διὰ τοῦ χειμῶνος φωλεύσας ἐν μυχῷ καὶ σκότῳ. Οὐκοῦν παλαιοῦσαν ἐκ τῶν κρυμῶν τῶν ζώων τὴν ὄψιν ὑποθερμαῖνον τὸ μάραθρον καθώ αίρει, καὶ ὀξυωπέστερον ἀποφαίνει. Εt Plinius, lib. "Οταν δὲ ἄρχωνται ἐκδύνειν οἱ ὄφεις, ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἀφίστασθαι πρῶτόν φασιν, ὥστε 80- κεῖν γίνεσθαι τυφλούς τοῖς μὴ συνιοῦσε τὸ πάθος.
tum, et Maximus Tyrius. Et Romæ sæpissime in ligneis thecis enata soboles ab omnibus cernitur, et parens salva ac superstes ; et ego etiam vidi. Consule Rodiginum, lib. vı, cap. 13. Illud etiam addam, Cardanum a Scaligero exerc. 125 et 183, num. 13, reprehendi, quod scilicet aspidem et viperam unam et eamdem agnoverit ; sicut in epistola quadam manu propria Cardani scripta se Scaliger vidisse testatur, eum dipsadem cum vipera idem existimasse. Petrus item Bellonius, Observat. lib. 11, cap. 54, fatetur se verbis Aristotelicis impulsum, viperas prægnantes observasse : quæ sine tunicis sobolem peperisse visæ sunt. Qui tamen viperam eam intelligit, quam Turonenses et Cenomanni Aspic nominant quæ quam vera sint alterius erit negotii discutere. feminæ caput impingat, quod illa præ nimii amoris A ram, quod et tradidit Apollonius apud Philostraimpatientia mordendo præcidat, ac præsto deglutiat, ex cujus capitis oculis duo catuli procreantur, qui partus tempore materna latera utrinque corrodunt, et sic altrinsecus simul occidentes, et nascentes erumpunt. Qui nimirum ante sunt parricidæ quam filii, et ideo nunquam præter duos valet hujus generis excedens aliquid inveniri. Duo tamen hic de natura hujus serpentis, quæ refert hic auctor, et multi alii uno ore, consideranda sunt, et primum de coitu; ait enim, viperam per os semen excipere, membrumque maris ore excidere, hac ratione mari necem parando. Hoc idem aliter alii narrant, viperam duntaxat ori suo maris caput habere insertum in coitu, et illud ardore libidinis præmorsum abscindere. Horus, lib. 11. cap. 59: Autŋ yàp, ötav ovyyε- B vo;, àvaɩpɛi. Basilas, Contra ſeneratores, et De invidia; Elianus, De hist. anim., lib. 1, cap. 14, etsi paululum ab aliis varius Phile, in Iambis : Prudentius, Hamartigenia; Plinius, lib. x, cap. 42, Viperæ mas caput inserit in os, quod illa abrodit voluptatis dulcedine. Et ex recentioribus Adrianus Junius, emblem. 38. Ibid., lin. 5. Avrn dè Errvoç. Secundum est de C partu eorum; aiunt namque quod flii, disrupto ventre, exesaque vulva erumpunt, pensantes, ac ulciscentes primam pejori impietate. Phile, in lambis: – Horus, lib. 11, cap. 60; Antigonus Carystius, De mirabil., Ovôề ĕxidva dis. 'Eobler yap auths thy xoiàlav tà žµápva. Ælianus, lib. 1 De histor. anim., cap. 24, et lib. xv, cap. 16, ex sententia Theophrasti ait, ventrem non corrodi, neque disrumpi a filiis, sed quia angustus est mole sobolis pellitur, qui cum reniti non possit perrumpitur, et acus D marinæ exemplo persuadere conatur, quæ quia capacein alvum uon habent similiter afficiuntur a suis fetibus. Plinius, 1. d.: Tertia die intra uterum calulos excludit, deinde singulos diebus singulis parit, viginti fere numero. Itaque cæteri tarditatis impalientes perrumpunt latera occisa parente. Aristoteles lamen, De hist. anim., lib. v, cap. ult., aliter sentit et narrat. Ideoque ab aliquibus hoc sicuti et primum de viperarum coitu uti fabulosum rejicitur. Parit catulos obvolutos membranis, quæ tertia die rumpuntur. Contingit vero nonnunquam, ut qui in ulero adhuc sunt abrosis membranis prorumpant. Singulos diebus singulis parit, plures quam viginti. Verissimum itaque est superesse partui suo vipe- Ibid., lin. 9. Inpáσaç &è & pic. De serpente, ejus natura, et quomodo senectam exuat, Petrus Damianus, lib. 11, epist. 18; Ælianus, De hist. anim. lib. 1x, cap. 16, ait, serpentem fœniculo oculis affricatis oculorum hebetudinem abjicere; senescunt enim oculi et sicuti reliquum corpus, ita et oculi suæ perfectionis habent terminum quem altingant, quem si excesserint lumen absumunt, in- Grmique redduntur, vi, cap. 27: Anguis hyberna latebra visu obscuralo, marathro herbæ sese affricans, oculos inungit, ac refovet; si vero squamæ obtorpuere, spinis juniperi se scabit. Et lib. x, cap. 23: Fœniculum nobilitavere serpentes gustatu, ut dixi, senectam exuendo, oculorumque aciem succo ejus refovendo. Aristoteles tainen, lib. v De hist. anim., cap. 17, videtur in ea esse sententia, si recte ejus verba considerentur, videlicet serpentes non esse cæcos: sed quia pellis illa sive senecta primum detrabitur ab oculis, dum exuuntur, ideo iis qui rem non intelligunt videri cacos fieri, Natura perfectioribus animalibus invida, sui tamen in serpentibus prodiga conspicitur. Si cui enim vel levissimuni quid in oculos injeceris, præter dolores immensos, et lacrymas, quæ continuo defluunt, est et periculum illis, ne morbo obnoxii lumen amittant. Quod si contigerit, nusquam ad primam illam aciem regredi valent. Serpentibus id concessit, quorum oculos si laceraveris, alii renascentur, et idem cum prioribus munus præstabunt. Notavi ex Aristotele, De hist. anim., lib. 11, cap. 17, Evi-
col. 963–964page 86 of 137
PG 18:963Α τας· καὶ τοὺς ἰδόντας αὐτόν· καὶ ὅτι τῶν ἄλλων ζώων "Οταν γηράσκῃ, ἀμβλύνονται αυτ τοῦ οἱ ὀφθαλμοὶ, καὶ ἐὰν ἀνανεάζειν ἑαυτὸν βούληται, νηστεύει ἡμέρας τεσσαράκοντα, ἕως ἂν τὸ δέμας αὐτοῦ χαυνωθῇ, καὶ εὑρίσκει πέτραν, καὶ ῥαγαδαστεύει· προκύψας δὲ διὰ τῆς ὀπῆς ὠθεῖται περ σαι, καὶ ἐκβάλλει τὸ γῆρας, καὶ ἀποβαλών αὐτὸ τερπωλὴν παρέχει νεανίσκων. Ὁ μὲν γὰρ βασιλίσκος. Ἔστι γὰρ τὸ θηρίον ὑπόξανθον, καὶ ἐπὶ τῇ κεφαλῇ τρεῖς ὑπεροχὰς ἔχων, ὡς φασιν, ὅτι καὶ ὁραθεὶς μόνον καὶ συρίττων ἀκουσθεὶς ἀναιρεῖ τοὺς ἀκούσαν : εἴ τι καὶ ἄψαιτο τοῦ ζώου ἀνηρμένου, καὶ αὐτὸ τελευτῷ εὐθέως, και διὰ τοῦτο πᾶν αὐτοῦ τὸ γένος τῶν ἄλλων θηρίων ἐγγὺς εἶναι φυλάττεται. Eadem re ἰοβόλλους εἰ κατακλείσεις, ὄψει τοὺς ἀσθενεῖς ὑπὸ τῶν δυνατωτέρων ἀπὸ λιμοῦ κατεσθιομένους, ἕως οὗ ὁ πάντων ἰσχυρότατος πληρωθεὶς ὑπὸ τῶν ὄφεων οὓς κατεδήδοκεν ὁ καλούμενος γένηται βασιλίσκος, ἂν ἔχων ἐκ μόνης θέας καρποφόρον δένδρον ξηραί
nire serpentibus idem quod pullis hirundinum nonnulli aiunt; oculis enim serpentum laceratis, subnasci alios referunt; cauda etiam lacertis atque serpentibus ampulalæ renascuntur. Plinius, lib. x1, cap. 37, Serpentum catulis et hirundinum pullis, si quis eruat, renasci tradunt. Ibid. Kal rnotevσaç ňµépaç. Aristoteles, De hist. anim. 1. viii, c. 4, diu et serpentes et phalangia vivere posse sine cibo affirmat, quod ex iis, quos pharinacopolæ alunt perspicuum est. Epiphanius, in Physiol. c. 13 : Ibid., lin. 10. Kal ɛioépxɛrai slç par. Serpentes senectam exuere scribunt Aristoteles, De hist. anim. lib. VII, c. 17; Ælianus, l. ix, c. 16; Nicander, in Theriacis; Virgilius, 11 Georg. et 11 Eneid.; Nonnus, Dionysiacon 1. xlt; Simmias, in Ala.; Theodor. I. 1 Therapeut.; Plinius, 1. viti, c. 27 : Anguis hyberno situ membrana corporis obducia fœniculi succo impedimentum illud exuit, nitidusque vernat. Exuit autem a capite primum, nec celerius quam uno die, ac nocte replicans, ut extra fiat membrana, quod fuerat intus; Horus, l. 1, c. 2. Nec parcit hac in re Cardano Scaliger, exerc. 189, n. 3, sed causam adductam quare serpentes senectutem exuant propter siccitatem duntaxat refellit exemplo stellionis, qui non est siccus et exuit, et arborum sicciorum, qui corticam nullum mutant; cantharidum, quæ inter insecta siccissimæ sunt, et cimicum volantium, quos ipse se igneos expertum esse fatetur. Ibid., lin. 13. "Ozar dè diyñon. De vipera, quæ venenum exspuit dum cum muræna congreditur, idem scribunt Oppianus 'Alɩɛvt. 1 ; Phile in I ambis ; Achilles Tatius, et alii. Ibid., lin. 19. 'O dè Baoillonos lór. Basiliscum et olfactu necantem, et hominem si aspiciat tantum interimere dicit Plinius, lib. xxix, cap. 4, in quo loco pro olfactu, afflatu restituerem ex communi auctorum sententia, qui afflatu suum virus cir- D cumspargere dicunt, et ipsius Plinii verbis, 1. vIII, c. 21 : Eadem et basilisci serpentis est vis. Cyrenaica hunc general provincia, xui non amplius digitorum magnitudine, candida in capite macula, ut quodam diademate insignem. Sibilo omnes ſugat serpentes, nec flexu multiplici ut reliqua corpus impellit, sed celsus et erectus in medio incedens. Necat (rutices nou contactos modo, verum et afflatos: exurit herbas rumpit saxa, talis vis malo est. Galenus, lib. De Theriaca ad Pisonem : fert Horus, lib. 1, cap. 1, et lib. 11, cap. 61; Albertus Magnus, lib. xxv De anim., nominum diversitate deceptus, basiliscum congeminando duas illius species diversas constituit ; siquidem duo capita facit, alterum de basilisco, alterum de armene. Avicenna dubitat, sitne idem serpens armene cum basilisco, vel diversus. Nicolaus Leonicenus armenem et basiliscum unicam esse speciem et non duas multis argumentis ac rationibus probat, refellitque Albertum, et Avicennam, et quorundam aliorum opinionem, qui armenem unum cum caloblepa constituebant. Decepti, ut puto, auctoritate Plinii, qui lib. VIII, capit. 24, ait, quemadmodum basiliscum, ita et catoblepam vel solo aspectu homines atque alia animalia interimere. Mons item qui Narsingæ regnum dividit a Malabaris multas alit feras, inter quas alatos angues arboribus insistentes, quos aiunt solo afflatu, vel etiam obtutu, eos qui propius accedunt interficere. Julius Scaliger in Cardanum, exercit. 249. refert, se legisse apud recentiores Romæ Leonė pontifice maximo ad ædem Luciæ sub fornice stabulatum esse basiliscum, cujus afflatu magna lue affecta Roma fuerit, eumque illico pontificis precibus exstinctum. Basiliscum non incantari testatum est sacris Litteris: Ecce ego, inquit Dominus, mittam vobis serpentes regulos, quibus non est incantatio, et mordebunt vos'. Quin etiam quidam crediderunt basiliscum incantamenta discutere, et ab his jam captos alios serpentes solvi et Aberari. Obiter notanda est hic Augustini Eugubini sententia, qui in Cosmopæia serpentem qui Evam decepit fuisse basiliscum censet, ut sicul diabolus, qui tentavit Evam, princeps fuisse creditur dæmonum, ita usus sit ut organo eo serpente, qui omnium serpentum tanquam rex babetur. Hunc vero esse basiliscum, et nomen ipsum) indicat, et quæ de incredibili ejus ad nocendum vi Plinius et Solinus tradunt. Ibid., lin. 22. 'Iσropoñơi dè avror. Origenes in catena Græca in Jerem., cap. 49 : Kal &pɛı; Yȧp vovta. Epiphanius, Advers. hæres. lib. 1, tom. II, hæres. 22, narrat hanc a veteribus historiam proditam esse : Cum plures aliquando aspides in unum fictile vas conjectæ, et in fundamentis angulorum quatuor cujusque idolorum templi in Egypto depo sitæ essent, ex iis aspidibus quæ fortior erat in alius invasit, easque devoravit, quæ cum sola remansisset, el quo se aleret haberet nihil, in se ipsam retoria el a cauda paulatim arrodens parte se aliquatenus cor-
col. 965–966page 87 of 137
PG 18:965Ποίῳ λόγῳ τὰ τῶν ἴδεων ὡς ευχερέστατα τίκτουσι βασιλίσκους ὄφεις; Aliam ta-
poris depasta est, adeo ut non amplius integra sed A signito, tergo cæruleo, cauda turbinata atque indimidia sui parte mutilata permanserit : idcirco Aspidogorgonem eam appellarunt. Sic apud Spartianum in Antonino Pio, Visus est in Arabia jubatus anguis major solitis, qui se a cauda medium comedit. Sæpius me memini audisse, et vulgus sine ulla hæsitatione affirmat, basiliscum nasci ex ovo galli, si quando a rubeta, seu bufone fotum sit. Sane id sine dubio certum est, et experientia quotidie videmus gallos jain ætate defessos cum veneris, virium imbecillitate, neque fructum neque usum ullum habeant, ovum parere, orbiculata figura, colore luteo, flavescenti, lurido. Et mihi, dum Lucania eram, ostensum fuit, in quo præter hosce colores circumcirca figura quædam ex cortice ovis exuberans spectabatur, tactuque optimne dignoscebatur variis flexibus contortisque gyris in formam serpentis desinens, relatumque fuit ovum illud ex gallo natum. inscitiam mirari dicebam ; feri enim posse, ut gallus pareret illi reprehensionis impatientes plures adducunt testes aliis annis id etiam evenisse, et illos esse testes in hoc oculatos, et fide dignos. Dam adhuc obstarem, et quasi eorum fidei contemptor abirem aversus, contrahunt vestein, vique raptum cogunt, ut una procederem. Quid facerem? processi, domum in quo gallus erat, invisimus, et ovum unde abstulerant deponunt. Gallus qui videbatur nescio quomodo turbatus, statim agnito ſetu acclamat, accurrit, rostro quasi deosculans, alis expansis superinsedit. Discedimus. Post tertium diem accedo vocatus: gallus ovum ſovebat, cibi potusque immemor; nunquam illo triduo cistam reliquerat. Eo minis, baculoque depulso ovum in fornacem abjicitur. Pariunt itaque galli, et incubant. Verum an ex illa incubatione basiliscus gigneretur? Dicerem aliquod animal, idque venenosum prodire, cum putris illa materia, quæ in ovo latet, concreta id habeat quod similia producat, quæ et galli halitu, vel alterius animantis animari posse non dubito, ut videmus in iis, quæ ex putridis corporibus enascuntur. Quare et sua laude dignum est Ægyptiorum inventum, qui ovis ibidem insidiantur, repertaque frangunt, ne noxium quidpiam inde trahat originem, sive, ut ipsi existimabant, D basiliscus. Etenim cum ibides venatorum venationibus gaudeant, serpentibusque inferciantur, nulli dubium aliquando ex eorum ovis pestiferum quid nasciturum. Consule Theophylactum Simocatum, men basilisci generationem narrat hic Eustathius. Quidquid tamen sit, historici tradunt illos in Africa generari, et torridis illis regionibus nidulari. Refert Levinus Lemnius, De occult. nat. mirac. lib. 1v, cap. 12, in Saxonia basilisci quoddam genus silvestre passim conspici, capite acuminato, colore flavo, longitudine dodrantali, inusitata crassitudine, ventre maculoso, multisque candidis punctis incurva, hiatu rictuque oris pro corporis propor tione immenso. Quod inter serpentes potius, quam colas, ni regionis illius frigus aerisque certa temperies venenum illud ita compescere, impedireque regionibus torrentibusque non eveniret. Oppianus, meminit. neni vis, ut non solum tactu absumat, sed eam etiam rebus a se consumptis pestifere repens ingerat, ita ut et illæ etiam venenum spargant et intedam ex equo occiso hasta, et per eam subeunte vi non equitem modo sed equum quoque absumptum. tévṛxev 6 xúpios τHE Aúyou.
col. 967–968page 88 of 137
PG 18:967βοὸς ἀφόδευμα. Suidas tamen Κυκλοτερές σχῆμα. Πλάσσει σφαιροειδὲς παραπλήσιον τῷ κόσμῳ σχῆμα, ὃ ἐκ τῶν ὀπισθίων μερῶν κυλίσας ἀπὸ ἀνατολῆς εἰς δύσιν αὐτὸς πρὸς ἀνατολὴν βλέπει, ἵνα ἀποδῷ τὸ τοῦ κόσμου σχῆμα. Ο κάνθαρος ἄθηλυ ζωόν ἐστι. Σπείρει δὲ εἰς τὴν σφαίραν ἦν κυλίει· ὀκτὼ δὲ καὶ εἴκοσι ἡμερῶν τοῦτο δράσας, καὶ θάλψας αὐτὴν, εἶτα μέντοι τῇ ἐπὶ ταύταις προάγει τὸν νεοττόν. Οὐ γὰρ θῆλυς ὑπάρ. Horus, loco γυπτίων δὲ οἱ μάχιμοι ἐπὶ τῶν δακτυλίων εἶχον ἐγγεγλυμμένον κάνθαρον, αἰνιττομένου τοῦ νομοθέτου δεῖν ἄῤῥενας εἶναι πάντας πάντη τοὺς μαχομένους ὑπὲρ τῆς χώρας. Ἐπεὶ καὶ ὁ κάνθαρος θηλείας φύσεως οὐ μετείληχεν. Καὶ οἱ Αἰγύπτιοι διὰ τήν. Præter Plutarἐμψύχων ἀποχῆς. Αἰγύπτιοι δὲ ἐσέφθησαν ὡς εἰκόνα Μετὰ δὲ τὴν τοῦ κόσμου. Sicut
etiam, prol nefas! ex sacris Scripturis, quod quam pium, quam tutum, quam Christianum alii judicent. Melius est inscitiam fateri suam, quam ubi res inficias ire: et quæ Spiritus sanctus ipse dictavit Ibid., lin. 30. Ὁ δὲ κάνθαρος. lib. 1, cap. 10, Plinius ex Virgilio, Virgilius juvencorum corpore exanimato, sicut equorum vespas, atque crabrones, sicut asinorum scarabæos mulante natura, ex Clemens item Hypot. vi, homines voluptatibus impensius deditos, et immersos, ac ebrios tanquam cantharos in stercore volutari scribit. Horus, lib. I, cap. 10 : Ibid. Georgius Pisides, De mundi opicio ; Ælianus, lib. x, cap. 15: Forte ad hoc re- Ibid., lin. 31. Φασὶ δὲ αὐτόν. Scarabæi pilularii in fimo quem volvunt conduntur per hiemem parvosque vermiculos pariunt, ex qui- Ibid., lin. 32. citato De hist. anim. lib. x, cap. 15, scribit Ægyptiorum bellatores in annulis insculptum scarabæuin gestasse ad significandum solis maribus pro patria esse bellandum, quod scarabæus caret femina. Aichum et Alianum, Eusebius lib. 1. De praparat. evangel. idem affert ex lib. Porphyr. Περὶ τῆς τῶν in quem acerrime invehitur Pisides, De mund. opifc.; Plinius, lib. xxx, cap. 11, sca- η rabæum qui pilulas volvit, Propter hunc Ægypti magna pars scarabaos inter numina colit, curiosa Apioni interpretatione, qua colligat solis operum similitudinem huic animali esse ad excusandos gentis suæ ritus. Horus præterea aliam hujus venerationis causam reddit, quod scilicet mares sint omnes scarabæi, nulla femina. Vide Rodiginum, lib. viii, cap. 5. Ibid., lin. 39. 9, inter reliqua : rum studium in parando sibi cibo, et colligendis fruclibus expressit Aristoteles, lib 1x, cap. 38. Plinius, lib. xi, cap. 30, ex Aristotele, Semina arrosa condunt, ne rursus in fruges exeant e terra. Majora atque siccant. Operantur el noctu plena luna. Eædem interlunio cessant. Jam in opere qui labor! quæ sedulitas! Ælianus, lib. 11, cap. 25; Georgius Pisides, De mundi opificio; Epiphanius, in Physiologo, cap. sostomus, oratione politica in concione, Καὶ μέντοι Ibid., lin. 43. dinibus Dioscorides, lib. vi, cap. 32, et Apsyrlus Ibid., lin. 54. de ibide, trum Damianum, lib. ii, cap. 18. Sed de ibide inferius. animal. lib. x, cap. 14, Ibid., lin. 57.
Α ρος ἐν εὐδινῇ καταστάσει φυλαττομένου. Αμέλει οὐκ ἂν δνου. ἡλίου ἔμψυχον, Οἱ δὲ μύρμηκες τόν. Basilius, hom. Διακόπτει γὰρ ταῖς ἑαυτοῦ χηλαῖς τῶν καρπῶν τὸ μεσαίτατον, ὡς ἂν μὴ ἐκφυέντες ἄχρηστοι πρὸς τροφὴν αὐτῷ γένοιντο· καὶ διαψύχει τούτους, ὅταν αἴσθηται αὐτῶν διαβρόχων, καὶ οὐκ ἐν παντὶ προβάλλει καιρῷ, ἀλλ' ὅταν προαίσθηται τοῦ ἀέἴδοις ὄμβρον ἐκ νεφῶν ἀποῤῥυέντα παρ' ὅσον χρόνον ἐκ τῶν μυρμήκων ὁ σίτος προβέβληται. Horus, lib. 1. cap. καὶ μύρμηκας πάνυ ἡδέως ἰδεῖν ἐστιν, ὅπως μὲν οι κοῦσι μετ' ἀλλήλων εὐκόλως, ὅπως δὲ ἐξίασιν, ὅπως δὲ τὰ βάρη μεταλαμβάνουσιν, ὅπως δὲ παραχωροῦσιν ἀλλήλοις τῶν ὁδῶν. Βδέλλα σκωληκοειδές. De biryΤῶν δὲ ὄψεων καὶ τῶν. TheophyΗδεται τουτὶ τὸ ὄρνεον τινὰ δυσώδη σιτούμενον· χαίρει δὲ μάλιστα καὶ ταῖς τῶν ἰοβέλων ἄγραις, πολυβορώτατον ὄν. Ἀλλὰ καὶ τοῖς ὄφεσιν ἴδις, καθά περ ὁ βασιλίσκος, πολέμιον. Διὸ καὶ πτερὰ ἴεων πολέμια ἄφεσιν. Εμφορεῖται δὲ σαρκῶν ὄρέων καὶ σκορπίων, καὶ γέγηθεν ἐπὶ ταύτῃ τῇ θήρα. Vide Pe Τοῖς δὲ κεράσταις. Οφεών τε καὶ δακετῶν θη ρίων αὐτός ἐστιν ἔχθιστος. Οὐκ ἂν γοῦν αὐτὸν διαλάθῃ, οὔτε ὄφις, οὔτε σκορπίος, οὔτε μὴν πονηρές ὕλης ἄλλο τι ἔκτοκον. "Εστι δὲ τοῦτο συμπ. Elianus, Νεκρὸν δὲ ἄνθρωπον Ιέραξ ἰδὼν, ἐπιβάλλει γῆς τῷ ἀτάφῳ. Καὶ τοῦτο μὲν οὐ κελεύει αὐτῷ ὁ Σόλων, ὡς Αθηναίους ἐκέλευσε δρᾷν· οὐδὲ σώματος νει δὲ ἄγευστος καὶ ποτοῦ ἐὰν εἰς αὔλακα εποχευ τεύῃ εἰς ἄνθρωπος· πεπίστευκε γὰρ αὐτὸν πονούμενον ζημιοῦν ὑφαιρούμενος ἐκ τῆς ἐκείνου χρείας ύδωρ. Εἰ δὲ πλείους ἐπάρδοιεν, ἀφθονίαν τοῦ ρεύματος ὁρῶν ὡς φιλοτησίας τινὸς ἐξ αὐτῶν μεταλαμβάνει, καὶ πίνει ἡδέως.
etiam, prol nefas! ex sacris Scripturis, quod quam pium, quam tutum, quam Christianum alii judicent. Melius est inscitiam fateri suam, quam ubi res inficias ire: et quæ Spiritus sanctus ipse dictavit Ibid., lin. 30. Ὁ δὲ κάνθαρος. lib. 1, cap. 10, Plinius ex Virgilio, Virgilius juvencorum corpore exanimato, sicut equorum vespas, atque crabrones, sicut asinorum scarabæos mulante natura, ex Clemens item Hypot. vi, homines voluptatibus impensius deditos, et immersos, ac ebrios tanquam cantharos in stercore volutari scribit. Horus, lib. I, cap. 10 : Ibid. Georgius Pisides, De mundi opicio ; Ælianus, lib. x, cap. 15: Forte ad hoc re- Ibid., lin. 31. Φασὶ δὲ αὐτόν. Scarabæi pilularii in fimo quem volvunt conduntur per hiemem parvosque vermiculos pariunt, ex qui- Ibid., lin. 32. citato De hist. anim. lib. x, cap. 15, scribit Ægyptiorum bellatores in annulis insculptum scarabæuin gestasse ad significandum solis maribus pro patria esse bellandum, quod scarabæus caret femina. Aichum et Alianum, Eusebius lib. 1. De praparat. evangel. idem affert ex lib. Porphyr. Περὶ τῆς τῶν in quem acerrime invehitur Pisides, De mund. opifc.; Plinius, lib. xxx, cap. 11, sca- η rabæum qui pilulas volvit, Propter hunc Ægypti magna pars scarabaos inter numina colit, curiosa Apioni interpretatione, qua colligat solis operum similitudinem huic animali esse ad excusandos gentis suæ ritus. Horus præterea aliam hujus venerationis causam reddit, quod scilicet mares sint omnes scarabæi, nulla femina. Vide Rodiginum, lib. viii, cap. 5. Ibid., lin. 39. 9, inter reliqua : rum studium in parando sibi cibo, et colligendis fruclibus expressit Aristoteles, lib 1x, cap. 38. Plinius, lib. xi, cap. 30, ex Aristotele, Semina arrosa condunt, ne rursus in fruges exeant e terra. Majora atque siccant. Operantur el noctu plena luna. Eædem interlunio cessant. Jam in opere qui labor! quæ sedulitas! Ælianus, lib. 11, cap. 25; Georgius Pisides, De mundi opificio; Epiphanius, in Physiologo, cap. sostomus, oratione politica in concione, Καὶ μέντοι Ibid., lin. 43. dinibus Dioscorides, lib. vi, cap. 32, et Apsyrlus Ibid., lin. 54. de ibide, trum Damianum, lib. ii, cap. 18. Sed de ibide inferius. animal. lib. x, cap. 14, Ibid., lin. 57.
col. 969–970page 89 of 137
PG 18:969Ἔχοντα πάντα τὰ μέρη. ideoque Τοῦτο δὴ βουληθεὶς ὁ τεχνίτης ἐπιδείξασθαι Λόγος, καὶ ζῶον ἓν ἐξ ἀμφοτέρων, ἀοράτου τε λέγω, καὶ ὁρατῆς φύσεως, δημιουργεῖ τὸν ἄνθρωπον· τῆς ὕλης λαβὼν σῶμα, ἤδη προϋποστάσης, παρ' ἑαυτοῦ δὲ ζωὴν ἐνθεὶς, ὦ δὴ νοερὰν ψυχὴν καὶ εἰκόνα Θεοῦ εἶδεν ὁ Λόγος, οἷόν τινα κόσμον δεύτερον ἐν μικρῷ μέγαν ἐπὶ τῆς γῆς ἔστησιν, ἄγγελον ἄλλον προσκυνητὴν μικτὸν, ἐπόπτην c τῆς ὁρατῆς κτίσεως, μύστην τῆς νοουμένης, βασιλέα τῶν ἐπὶ γῆς, βασιλευόμενον ἄνωθεν, ἐπίγειον καὶ οὐράνιον, πρόσκαιρον καὶ ἀθάνατον, ὁρατὸν καὶ νοού μενον, μέσον μεγέθους καὶ ταπεινότητος, τὸν αὐτὸν πνεῦμα καὶ σάρκα, πνεῦμα διὰ τὴν χάριν, σάρκα διὰ τὴν ἔπαρσιν, τὸ μὲν ἵνα μένῃ, καὶ δοξάζῃ τὸν εὐερ γέτην, τὸ δὲ ἵνα πάσχῃ, καὶ πάσχον ὑπομιμνήσκηται, καὶ παιδεύηται, τῷ μεγέθει φιλοτιμούμενος, ζῶον ἐνταῦθα οἰκονομούμενον, καὶ ἀλλαχοῦ μεθιστάμενον, καὶ πέρας τοῦ μυστηρίου τῇ πρὸς Θεὸν νεύσει θεούἄνθρωπον ἐπὶ τῆς γῆς μέγαν κόσμον ἐν μικρῷ κόσμῳ τῷ αἰσθητῷ. Μικρὸς γὰρ ὁ παρών κόσμος πρὸς τὸν ἄνθρωπον, οὗ ἕνεκα πάντα ἐγένοντο· τὸ γὰρ οὗ ἕνεκα μείζον καὶ τιμιώτερον· καὶ κατέστησε τὸν ἄνθρωπον D βασιλέα τῶν ὑπὸ τὴν σελήνην ἁπάντων, ἵνα δεσπόζη τῶν ὑπ' αὐτοῦ γενομένων κτισμάτων. Vide Chry Σμικρὸς γάρ ἐστι κόσμος ἀνθρώπου φύσις.
rum argumentis expositis Ægyptiis superatis anti- A nem comparatum exprimerent? futurum namque quiores Scythas semper visós narrat. Col. 749, lin. 5. Tỷ µèr Оɛçµÿ. Necesse enim erst, ut homo apte, ac temperate constitueretur, ne urgentibus humorum hinc inde differentiis, et contrarietatibus distractus gravissime offenderetur; sic enim promptus et alacris, illi, ad quod erat natus, instructus incumberet, mentique deserviret spectator superarum rerum, atque cœlestium. Quæ omnia aliis animantibus denegata sunt: et hoc quidem calidius, ideoque iracundum, rapax, superbum; illud frigidius, ideoque segne, pestiferum, somnolentum; et sic de aliis possumus philosophari. Optime itaque a Deo extrema compressa sunt ; et homo ab omni parte in media quadam frigidi et calidi, sicci et humidi constitutione formatus, mirifice promptus ad actus neces sarios comperitur. Hoc postea humorum temperamentum sicut et multa alia dona Deo sibi collata, peccato, et præcepti violatione infirmavit. est ut pariter cœlum hoc volubile, terra mutationibus obnoxia, cuncta denique his comprehensa, cum eo ipso quod ambit, universa intereant. Verum posset Eustathius respondere: neque solam animam, neque solum corpus hominem esse, sed utrumque unum efficere hominem, qui quamvis corpore morti obnoxius vivat, animo tamen immortalis, præstantia et excellentia, et cœlum, et terram, cæteraque quæ intereunt superat, maximaque in homine illa laus est, quam certe nulli concessam cognovimus, si parvus mundus appellatur. Quo nomine non una totius universi pars esse videtur, sed totum, et omnes omnium partium perfectiones in se solo complecti, quod de aliis affir- B mare non possumus. Homo enim solus, et cœlo, et terræ, et omnibus animantibus par esse conspicitur, et omnium aliorum perfectionibus, una sui solius perfectio, non inferior respondet. Quemadmodum enim cœlum, ct cœlorum varictate, motuum perenni et ordinata mensura, suoque influxu terrena hæc et fovet et alit, nulli ingratum, omnibus amicum complexu suo ambiens; sic et in homine animus ac mens suis facultatibus corporis partes illuminando, ad officia quamque sua impellendo, dirigit et compellat, vitam, spiritus, motus, et sexcenta alia elargiendo. Et quod admirabilius, non tanquam quid motu, sensu ac ratione carems ad operationes vi quadanı naturali ducitur, sed prius re intellecta, tandem sibi finem proponit, ad quem sua dirigit, non coactus, sed liber, ac veluti dominus ministris ut sibi placuerit imperans. Quod nulli alii concessum est, tantum abest ut pulici et muri. Quo præconio ac laude quid præstantius ? quid excelsius? Ibid., lin. 7. non insulse nec oscitanter homo, parvus mundus, a plerisque nuncupatur. Gregorius Nazianz. in Christi nativitatem : Opwnov xal mapà µèv the bλns habŵy to owμa, pevov. Nicetas, Comment. in eumdem: Kal ErzÒV Bostomum sermone in magnam Parasceven. Georgius Pisides, De vanitate vitæ, Gregorius tamen Nyssenus, De opificio hominis, cap. 16, videtur improbare eorum opinionem, qui cum hominem vellent extollere, ejus cum hoc mundo facta collatione, parvum mundum vocavere; indigna enim humanæ excellentiæ imaginabatur, cum hæc sint communia, et culici et muri, cum et bæc ex quatuor constent elementis, et sensu prædita sint. Quid inde dignum homine loquebantur, dum hominem ad mundi imaginem et similitudi-- PATROL. GR. XVIII. Ibid., lin. 8. "Qσñep rùp ǹ rñ. Haud dubiis, sed certissimis rationibus constat terram mundi totius mediam, et quasi centrum. Plinius, 1. 11, c. 69, plurimis id argumentis probavit. Primo ex certis horis æquinoctii, secundo ex dioptris, seu instrumentorum regulis; tertio a solstitiali exortu. Cleomedes, lib. 1 Meteor., uberrime id idem probat ab umbrarum differentiis. Aristoteles, lib. 11 De cœlo, cap. 14, pluribus confirmat; et lib. De mundi fabrica al Alexand. Unde Lucretius poeta, lib. v: Terraque ut in media mundi regione quiescat, Partibus aereis mundi, quibus insita, vivit. Propterea non est oneri, neque deprimit auras, Ut sua cuique homini nullo sint pondere membra. Plurimis de hac re philosophi. Illud tamen hic notandum ex hoc auctore, terram a duobus elementis, aere scilicet et aqua, circumagi. Quamvis enim supra terram aquas diffundi necesse esset, tamen id divina contigisse providentia ne aquis nos homines obvoluti suffocaremur intercluso spiritu, sed aere circumfuso spiraremus. Ibid., lin. 11. Oürw dǹ nal & år. De admi, randa hominis structura plura antiqui philosophie
col. 971–972page 90 of 137
PG 18:971'Αναθεματίζω τὴν περὶ τῆς πλάσεως τοῦ ἀνθρώπου διδασκαλίαν τοῦ Μωάμεδ, ἐν ᾗ φησιν, ὅτι ἐπλάσθη ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ χώματος καὶ σταγόνος, καὶ βδελλῶν, καὶ μασσήματος. γίνεσθαι λέγει. ᾿Αλλὰ πῶς ἐκ τοῦ ἀτιμοτάτου τὸ τιμιώτατον, καὶ ἐκ τοῦ ἀλόγου τὸ λογικὸν, καὶ ἐκ τοῦ φευκτοῦ τὸ εὐκτόν; Ὁ δὲ ἄνθρωπος οὗτος "Αδαμος ἐκλήθη· σημαίνει δὲ τοῦτο κατὰ γλῶτταν τὴν Εβραίων πυῤῥὸν, ἐπειδήπερ ἀπὸ τῆς πυῤῥᾶς γῆς φυραθείσης εγεγόνει. D Τοιαύτη γάρ ἐστιν ἡ παρθένος γῆ καὶ ἀληθινή.
hæc tempora antiquioribus illis, nec inferiora litgacissime in hac re delirant Mahumetani, qui di- Ibid. Kal dove avr. Ita ut hoc solo animo, rationis duntaxat compote a cæteris aliis, sive bis inferioribus sive superioribus, creaturis differat; in eoque suum omne decus, et excellentiam sitam agnoscat. Quod ab homine si demas, nusquam vel brutis, vel vermibus, vel plantis, vel lapidibus ipsis superior erit. Quin omnium infelicissimus, et miserrimus vitam ageret. Non defuere tamen, iique præstantissimi viri, qui animum ratiocinantem sidetibus, rebusque aliis assignarunt, veluti Philo Judæus, lib. De somniis et De opif. sex dierum; Origenes, tom. 1, Comment, in Joan. et primo Пɛpl ápzŵr, cap. 7. Hieronymus ab hac sententia non
γῆ ἐν τοῖς ἔργοις σου. Τρυφῆς ἐφάνης ἀνάξιος, τοῖς περὶ γῆν ἱδρῶσιν ὑπάρξεις κατάρατος, καὶ πόνοις μετρήσας τῆς ζωῆς σου τὸν χρόνον, τάφον εὑρήσει; τοῦ βίου διάδοχον.
hæc tempora antiquioribus illis, nec inferiora litgacissime in hac re delirant Mahumetani, qui di- Ibid. Kal dove avr. Ita ut hoc solo animo, rationis duntaxat compote a cæteris aliis, sive bis inferioribus sive superioribus, creaturis differat; in eoque suum omne decus, et excellentiam sitam agnoscat. Quod ab homine si demas, nusquam vel brutis, vel vermibus, vel plantis, vel lapidibus ipsis superior erit. Quin omnium infelicissimus, et miserrimus vitam ageret. Non defuere tamen, iique præstantissimi viri, qui animum ratiocinantem sidetibus, rebusque aliis assignarunt, veluti Philo Judæus, lib. De somniis et De opif. sex dierum; Origenes, tom. 1, Comment, in Joan. et primo Пɛpl ápzŵr, cap. 7. Hieronymus ab hac sententia non
col. 973–974page 91 of 137
PG 18:973Ιστέον, ὅτι, ἐξελθόντες ὅτε Ἀδὰμ καὶ Ενα ἐκ τοῦ παραδείσου, παρθένοι ἐτύγχανον. Ἐν δὲ τῷ τριακοστῷ ἔτει τῆς ἐξόδου αὐτῶν τοῦ παραδείσου τέτοκαν Κάῖν τὸν πρωτότοκον καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτ τοῦ Καλμάναν. 749, 29. Υιοὺς δύο ἐγέννησεν. Ἐν δὲ τῷ τριακοστῷ χρόνῳ τῆς ἐξόδου αὐτῶν τοῦ παραδείσου τέτοκαν Κάϊν τὸν πρωτότοκον, καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτοῦ Καλμάναν. Καὶ μετὰ τρια κοστὸν ἕτερον ἔτος ἐγέννησε τὸν ᾿Αβελ σὺν τῇ Λεμ βόρᾳ τῇ ἀδελφῇ αὐτοῦ. Τον Κάϊν. 32. Προσήνεγκε δὲ ᾿Αβελ. Καὶ ἡ θυσία αὐτοῦ. Ὁ δὲ Κάν πρῶτος. Θῦσαι τῷ Θεῷ δόξαν αὐτοῖς, ὁ μὲν Κάϊν ἀπὸ τῆς γεωργίας καὶ τῶν φυτών καρποὺς ἀπήνεγκεν, "Αβελος δὲ γάλα, καὶ τὰ πρωτ τότοκα τῶν βοσκημάτων. Ὁ Θεὸς δὲ ταύτῃ μᾶλλον ἥδεται τῇ θυσίᾳ, τοῖς αὐτομάτοις, καὶ κατὰ φύσιν γεγονόσι τιμώμενος, ἀλλ᾽ οὐχὶ τοῖς κατ᾽ ἐπίνοιαν ἀνθρώπου πλεονέκτου κατὰ βίαν πεφυκόσιν. Κάϊν μὲν γὰρ τὴν θυσίαν ζημίαν ἡγούμενος ἐκ τῶν ἀδοκ!. μων τὴν τιμὴν τῷ τιμωμένῳ προσεκόμιζε νενοθευμένη γνώμῃ τὴν τιμὴν καπηλεύων· ὁ δὲ ᾿Αβελ οὐχ οὕτως· ὅλος δὲ τοῦ δώρου γενόμενος εἰλικρινεί δια νοίᾳ θεραπεύει τὸν Κρείττονα. Καὶ τὸν τῆς ποίμνης δοτῆρα τοῖς τῆς ποίμνης ἐξαιρέτοις ἐτίμα, τῆς γνώ μης τὴν ἀρετὴν συνάπτων τοῖς δώροις, καὶ αὐτὴν τὴν ψυχήν συμπροσφέρων τῷ δεχομένῳ. Ει "Αγει δη οὖν ὁ μὲν ἱερός τε καὶ πάνσοφος “Αβελ τὰ τῆς ἀγέ Καὶ ὁ μὲν Κάιν ἦν. 1: Καὶ ὁ μὲν "Αβελ νομεύς ἦν ποιμνίου, καὶ ἀρετῆς ἐπεμέλετο, ὁ δὲ Κάϊν ἐγεώργει τὴν γῆν πονηρότατος ών. ληςἀπόλεκτα καὶ ἀριστίνδην ἐγκεκρυμμένα· άνεγκε γάρ, φησὶν, ἀπὸ τῶν πρωτοτόκων τῶν ἀμνῶν καὶ ἀπὸ τῶν στεάτων αὐτῶν, τουτέστι τὰ προύχοντα, καὶ ἐξαί ρετα· καὶ τὸν τῆς ἱερουργίας οὐκ ἀγνοήσας τρόπον, παρετίθει τὰ στέατα· Κάϊν δὲ οὐχ οὕτω, πολὺ δὲ λίαν ἀτημελῶς· τὰ μὲν γὰρ ὅτι μάλιστα τῶν ὡρί μων ἐκπρεπῆ ταῖς ἰδίαις ἐχαρίζετο τρυφαῖς· ἐλύπει δὲ τοῖς δευτέροις τὸν ἐπὶ πάντων Θεόν. 56. 'Ὀργισθεὶς ἐπὶ τούτῳ.
tullianus, lib. De veland. virgin., cap. 5; Hierony - probari. Reclamat Justinus Martyr ad Orthodoxos mus, Contra Jovinianum; Ambrosius, lib. De instit. virginum; Basilius, epist. ad Letorium, De vera vir. ginitate; Chrysostom., hom. 18 in Genes.; Marius Victor, lib. ut in Genes.; Augustinus, lib. il De Genes. ad litt.; Delrius, in Genes. cap. iv. Nec ali ter sentit Procopius. Et in Cyrilli Hierosolymitani catechesi 12, ita reponendum nonnulli contendunt Accessit ad mulierem adhuc virginem. Nam post ca sum in paradiso, tunc primum cognovit Evam. Et hoc Eustathii loco cognoscimus, primos homines, quoad fuerunt in paradiso, virgines fuisse. Prima enim eorum commistio post egressum e paradiso commemoratur. Recteque Methodius in libro De fine mundi Νota est item super hac re Gregorii Nysseni sententia, qui De opific. hominis, cap. 24, ait: Quod generatio prolis, et propagatio humani generis, si primi parentes non peccassent, lon fuisset per coitum, sed fuissent multiplicati multi plicationis modo quodam perfectissimo, quemad modum angeli: generatio namque hæc, quæ fit per concubitumn, per peccatum est introducta. Idem sen tit Joan. Chrysoston., hom. 18 in Genes.; Proco pius in Genes. cap. Iv; Damascenus, lib. ¡v De fide orthod., cap. 25; Euthymius in psalm. L; Au gustinus in Genes. Quid autem in hac re statuen dum sit, S.Thomas explicat prima part., quæst. 98, art. 2, et cum eo plures alii doctores. Col. lin. Non gemel los, ut cum rabbinis colligit ausu temerario Calvinus ambigua Methodii lectione deceptus, sed diverso partu, uno scilicet Cain, Abel altero: verba Me thodii sunt Quæ quis non videt diversam a Calvino sententiam continere? Tòr Ibid., lin. 30. Hujus nominis etymon et declaratio habetur in ipsis sacris Litteris: Et pe quæst. 119, in qua fructuum et carnium usum Abeli et Caino concedit. Ibid., lin. Primum Deo Abelem litasse est communis fere omnium opinio. Judæi Adamo id tribuunt, et eum primum bovem sacrificasse, et ritum illum filios docuisse. Gilbertus Genebrardus, Chronol. lib. 1. Ibid., lin. 33. Quod scilicet igne de cœlis demisso oblationem ejus absumpserit, Caini intactam reliquerit. Ita Procopius, Hierony mus; Cyrillus in Genes. cap. iv et Glaphyr in Genes. libr. 1; Faustus Rhegiensis, lib. u De lib. arbil., cap. G, et alii: quod et consentaneum est nꞌori divino. Levit. 1x,24; Jud. v1, 21; 1 Paralip. xxı, 2; 11 Paralip. vit; 111 Reg. XVIII et XXX!!!; 17 Macha bæorum 1. Lutherus et Calvinus veritatis infensissimi hostes, et sacrarum Scripturarum obtrectatores, id tantorum Patrum auctoritate firmatum negant inju rii, fabulasque Judaicas esse nugacissime autumant. Hid. Verissima sane causa, et efficacissima ad explicandum quare Deus sacri. ficium potius Abelis quam Caini aspexerit; aliamı affert Josephus, sed, ut apparet, non multi roboris, maleque ab ipso confictam, videlicet quod sacrifi cium Abelis sponte naturæ genitis constaret, sua vero Cain bomo avarus et industrius per vim quamdam a natura extorserat. Basilius Seleucius oratione de Cain et Abele ad rem Cyrillus Alexandrinus Glaphyr. in Genes. lib. 1 perit Cain, dicens, Possedi hominem per Deum. Quare non recte Eusebius, lib. ut De praparat. evang., cap. 4, Cain interpretatur invidiam, quod scilicet Cain, fratris sui sacrificii ergo invidens, eum occiderit. Ibid. Joannes Zonaras An nalium tom. Hic notandum carnium esum ante diluvium non fuisse receptumn, Genes. cap. ix. Et oleribus, herbisque genus humanum ante diluvium potuisse sustentari facillimo negotio posset ex ver bis Juliani Apostatæ, quæ refert Suidas in Herodoto, * Gen. iv, 1. Ibid., lin. Methodius Patarensis Abelis cædem anno ducentesimo vitæ Adami contigisse, et planctum Adami et Evæ per centum fuisse protractum, scribit. To de ĉtax0510
col. 975–976page 92 of 137
PG 18:975Ὁ δὲ πολλὴν περινοστήσας. ἔνθα καὶ παῖδας ἐγείνατο. Καὶ γῆν πολλὴν ἐπιδραμὼν ἔπηξε τὰς αὐλαίας, Ενθα καλὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐκείνου κατεφάνη. δὲ ἐπελθὼν γῆν, ἱδρύεται μετὰ τῆς γυναικὸς Κάϊν Ναΐδα τόπον οὕτω καλούμενον, καὶ αὐτόθι ποιεῖται τὴν κατοίκησιν, ἔνθα καὶ παῖδες ἐγένοντο. Prima Καὶ πᾶσαν ἀῤῥητοπ. Josephus ἀνδράσιν ἅτε γυναιξὶν ἐκεχρηντο, καὶ γέγονεν ἀληθῶς φοκτόνου Κάϊν. Πρῶτος δὲ Κάϊν.
Constantinus Manasses in Annal. luctum inconsola - Col. 749, lin. 58. Zonaras, Annal. tom. I : Constantinus Manasses, in Annalibus : El Josephus, Antig. Judaic. lib. 1. cap. 3 : Πολλὴν igitur orbis terrarum civitas Henochia fuit a Cain exstructa. Berosus fictitius lib. De temporibus, Henochiam civitatem scribit esse conditam circa Libanum montem, qui est ad orientem comparatione regionis Damascena, fuisseque amplissimam urbem, et habitationem gigantum. His addit Annius, suo etiam tempore illius civitatis dirutæ cerni in monte Libano maxima et ingentia fundamenta, et vulgo ab incolis illius regionis nominari civitatem Cain, atque id se ex mercatoribus et peregrinis, qui in Libano et Damasco versati erant, accepisse. Hieronymus tamen et alii aliter explicant, Nod non esse nomen proprium loci, sed appellativum Latine significans, vagum, fluctuans, instabile, ac sedis incertæ. Ibid., lin. 40. lib. 1 Antiquit. Judaic., cap. 5 : Manasses in Annal.: Non Caino, sed ejus filiis et filiabus fagitiosam, ac nefandam libidinem hanc Methodius Patarensis Ibid., lin. 45. Joannes Zonaras Annal. tom. I : lib. 1 Antiquit., cap. 3 Eutropius, lib. 1, initio (haesitat num vera sunt quæ de exteris rebus admista sunt scriptores testantur, contexuit), eo tempore mensu- Procas, apud Judæos Aza regnarunt. Alii Palamedi
στῷ ἔτει τῆς ζωῆς τοῦ ᾿Αδάμ ἀπέκτεινε Κάϊν ᾿Αβελ Α τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. Καὶ ἐποίησαν τὸν κοπετὸν ὅ τε Αδὰμ καὶ Εὔα ἐπ' αὐτοῦ ἐπὶ χρόνους ρ'. Ideoque πένθος ἀπαράκλητον. Ὁ δὲ φθονήσας ἐπὶ τῇ προτιμήσει κτείνει αὐτὸν καὶ ἐπάρατος γίνεται τῷ Θεῷ, καὶ στένειν, καὶ τρέμειν καταδεδίκασται. Ἐκβληθείς δὲ ἀπὸ τοῦ προσώπου τοῦ Θεοῦ, ἐν γῇ Ναΐδ ᾤκησεν, Ἐντεῦθεν Κάϊν ἐλασθεὶς τῆς πρώτης παροικίας, Οὐκ ἐπὶ νουθεσίᾳ δὲ τὴν κόλασιν ἔλαβεν, ἀλλ᾽ ἐπ' αὐξήσει τῆς κακίας, ἡδονὴν μὲν πᾶσαν ἐκπορίζων αὐτοῦ τῷ σώματι, καν μεθ᾽ ὕβρεως τῶν συνόντων δέῃ ταύτην ἔχειν· αύξων δὲ τὸν οἶκον πλήθει χρημάτων ἐξ ἁρπαγῆς καὶ βίας πρὸς ἡδονὴν καὶ ληστείαν τοὺς ἐντυγχάνοντας παρακαλῶν, διδάσκαλος αὐτοῖς πονηρῶν ὑπῆρχεν ἐπιτηδευμάτων. Καὶ πρῶτος ἐπενόησε πόλεις ὀχυροπύργους. Νηχύτου γενομένου δὲ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων, Οδίταις ἐπετίθετο, λῃστείαις ἐπεχείρει, Εσκύλευε, διήρπαζεν, ἔχραινε χεῖρας φόνοις. Τῷ δὲ πεντακοσιοστῷ χρόνῳ τῆς α' χιλιάδος εἱ υἱοὶ τοῦ Κάϊν κατεστρώννυον τὰς γυναῖκας τῶν ἀδελφῶν αὐτῶν. Γνοὺς δὲ ταῦτα ὁ Ἀδὰμ ἐλυπήθη σφό δρα. Ἐν δὲ τῷ ἐξακοσιοστῷ ἔτει τῆς πρώτης χιλιάδος οἴστρῳ ἔρωτος πορνείας αἱ τούτων γυναῖκες κατα εσχέθησαν, καὶ εἰς μανίαν ἐτράπησαν, καὶ τοῖς ἰδίοις προΰπτος αἰσχύνη τοῖς ὁρῶσι. Τῷ δὲ ὀκτακοσιοστῷ χρόνῳ τῆς ζωῆς τοῦ ᾿Αδάμ κατεπλάτυνε τὸ μῖσος τῆς πορνείας ἐν τῇ γῇ ὑπὸ τῶν υἱῶν τοῦ ἀδελ Οὗτος μέτρα τε καὶ στάθμια ἐπενόησε, καὶ πρῶτος ὄρους ἐπήξατο γῆς πονηρίας καθηγητής χρηματισθείς, καὶ πόλιν εἰς ὄνομα τοῦ πρωτοτόκου υἱοῦ αὐτοῦ Ἐνὼς ᾠκοδόμησεν. Καὶ τὴν ἀπραγμοσύνην μὲν ᾗ πρότερον συνέζων οἱ ἄνθρωποι μέτρων ἐπινοίᾳ καὶ σταθμῶν μετεστήσατο, ἀκέραιον αὐτοῖς ὄντα τὸν βίον ἐκ τῆς τούτων ἀμαθίας, καὶ μεγαλόψυχον εἰς παν ουργίας ἀγαγών. Τίς γὰρ ἂν ἐποίησε τὸν ἀνθρώπινον βίον πόριμον ἐξ ἀπόρου, καὶ κεκοσμημένον ἐξ ἀκόσμου. τάξεις τε πολεμικάς εὑρὼν μέγιστον εἰς πλεονεκτήματα, νόμους τε γραπτούς, φύλακάς τε τοῦ δικαίου, γράμματά τε μνήμης όργανον, μέτρα τε καὶ σταθμά, συναλλαγῶν εὐπόρους διαλλαγάς, ἀριθμόν τε χρημάτ των φύλακα, πυρσούς τε κρατίστους, καὶ ταχίστους ἀγγέλους, πεσσούς τε σχολῆς ἄλυπον διατριβήν; Εἰ σταθμὰ ἐξεῦρε, καπήλοις, καὶ ἀγοραίοις ἀνθρώποις ἀπάτας καὶ ἐπιορκίας, πεττούς γε μὴν τοῖς ἀργοἶ; τῶν ἀνδρῶν ἔριδας καὶ λοιδορίας. Καὶ κύβους απ μέγιστον κακὸν ἐδίδαξεν, τοῖς μὲν ἡττηθεῖσι λύπας καὶ ζημίας, τοῖς δὲ νικῶσι καταγέλωτα καὶ ὄνειδος. μέτρα ἐξευρε τὰ φειδώνια καὶ σταθμούς, καὶ νόμι Ο σμα κεχαραγμένον, τό τε ἄλλο καὶ τὸ ἀργυροῦν· εἰ Εἴη ἂν καὶ φείδων τι άγο γεῖον ἐλαιηρὸν ἀπὸ τῶν φειδωνείων μέτρων όνομασμένων, ὑπὲρ ὧν ἐν Αργείῳ πολιτεία Αριστοτέλης Φείδων τις Κορίνθιος εὗρε μέτρα καὶ σταθμά· voca-
Constantinus Manasses in Annal. luctum inconsola - Col. 749, lin. 58. Zonaras, Annal. tom. I : Constantinus Manasses, in Annalibus : El Josephus, Antig. Judaic. lib. 1. cap. 3 : Πολλὴν igitur orbis terrarum civitas Henochia fuit a Cain exstructa. Berosus fictitius lib. De temporibus, Henochiam civitatem scribit esse conditam circa Libanum montem, qui est ad orientem comparatione regionis Damascena, fuisseque amplissimam urbem, et habitationem gigantum. His addit Annius, suo etiam tempore illius civitatis dirutæ cerni in monte Libano maxima et ingentia fundamenta, et vulgo ab incolis illius regionis nominari civitatem Cain, atque id se ex mercatoribus et peregrinis, qui in Libano et Damasco versati erant, accepisse. Hieronymus tamen et alii aliter explicant, Nod non esse nomen proprium loci, sed appellativum Latine significans, vagum, fluctuans, instabile, ac sedis incertæ. Ibid., lin. 40. lib. 1 Antiquit. Judaic., cap. 5 : Manasses in Annal.: Non Caino, sed ejus filiis et filiabus fagitiosam, ac nefandam libidinem hanc Methodius Patarensis Ibid., lin. 45. Joannes Zonaras Annal. tom. I : lib. 1 Antiquit., cap. 3 Eutropius, lib. 1, initio (haesitat num vera sunt quæ de exteris rebus admista sunt scriptores testantur, contexuit), eo tempore mensu- Procas, apud Judæos Aza regnarunt. Alii Palamedi
col. 977–978page 93 of 137
PG 18:97745.Καὶ ὄρους γῆς ἐπεν. Caino quoque "Ορους τε γῆς πρῶτος ἔθετο, καὶ πόλιν ἐδείματο, καὶ τείχεσιν ὠχύρωσεν, εἰς ταὐτὸ συνελθεῖν τοὺς οἰκείους καταναγκάσας, καὶ τὴν πόλιν δὲ ταύτην ἀπὸ Ἐνώσου τοῦ πρεσβυτάτου παιδὸς Ἐνώσαν εκάλεσεν. Ο οὖν Κάϊν καὶ αὐτὸς ἔσχεν υἱὸν ὄνομα Ενώχ, καὶ ᾠκοδόμησε πόλιν, ἣν ἐπωνόμασεν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἐνώχ. Ἀπὸ τότε ἀρχὴ ἐγένετο τοῦ οἰκοδομεῖσθαι πόλεις, καὶ τοῦτο τρὸ κατακλυσμοῦ, οὐχ ὡς Ομηρος ψεύδεται λέγων· Οὐ γάρ πω πεπόλιστο πόλις μερόπων ἀνθρώπων. Ὁ δὲ Ἀδὰμ μένων. Filias duas τριακοστῷ χρόνῳ τῆς ἐξόδου αὐτῶν τοῦ παραδείσου τέτοκαν Κάϊν τὸν πρωτότοκον καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτοῦ Καλμάναν. Καὶ μετὰ τριακοστὸν ἕτερον ἔτος ἐγέν. νησε τὸν ᾿Αβελ σὺν τῇ Λεμβόρᾳ τῇ ἀδελφῇ αὐτοῦ. Οὗτος γὰρ πρῶτος. Suidas : Θεὸν γὰρ τὸν Σήθ οἱ τότε ἄνθρωποι προσηγόρευον, διὰ τὸ ἐξευρηκέναι τά τε Ἑβραϊκά γράμματα, τάς τε τῶν ἀστέρων ὀνομασίας, καὶ πρὸς τούτοις πολλὴν εὐσέβειαν αὐτοῦ θαυμάσαντες, ως γε καὶ πρῶτος ἐπικαλεῖσθα: Θεὸς καὶ ὀνομάζεσθαι. Τὸν Σήθ αὐτοῖς τὸν δίκαιον Θεὸς ἀντιδωρεῖται. *Ος ἔθηκεν ὀνόματα τοῖς οὐρανίοις ἄστροις. Ενώχ πρῶτος ἔμαθε γράμματα, καὶ ἔγραψε τὰ σημεῖα τοῦ οὐρανοῦ καὶ τὰς τροπάς, καὶ τοὺς μῆνας. Ἐν οἷς ἐξαίρετος. Josephus, ΑηΓίνονται μὲν οὖν παῖδες αὐτοῦ ἄλλοι τε καὶ πλείους, καὶ Σῆθος. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τῶν ἄλλων μακρὸν ἂν εἴη λέγειν· πειράσομαι δὲ μόνα τὰ τῶν ἀπὸ Σήθου διελθεῖν. Τραφεὶς γὰρ οὗτος, καὶ παρελθὼν εἰς ἡλικίαν, ἤδη τὰ καλὰ κρίνειν δυνάμενος, ἀρετὴν ἐπετήδευσε, καὶ γενόμενος αὐτὸς ἄριστος, μιμητὰς αὐτοῦ τοὺς ἀπογόνους κατέλιπεν. Οι δε, πάντες ἀγαθοὶ φύντες γῆν τε αὐτὴν ἀστασίαστοι κατορκήσαντες, εὐδαιμόνησαν, μηδενὸς αὐτοῖς ἄχρι τε λευτῆς δυσκόλου προσπεσόντος. πρὶν εἰς γνῶσιν ἐλθεῖν, φθαρῆναι, προηρηκότος ἀφανι Μέλλων γὰρ τελευτᾷν. Josephus, Σοφίαν τε τὴν περὶ τὰ οὐράνια καὶ τὴν τούτου διακόσμησιν ἐπενόησαν. Ὑπὲρ δὲ τοῦ μὴ διαφυγεῖν τοὺς ἀνθρώπους τὰ εὑρημένα, μηδὲ, σμὸν ᾿Αδάμου τῶν ὅλων ἔσεσθαι τὸν μὲν κατ' ἰσχὺν πυρὸς, τὸν ἕτερον δὲ κατὰ βίαν καὶ πλῆθος ὕδατος, στήλας δύο ποιησάμενοι, τὴν μὲν ἐκ πλίνθου, τὴν δ᾽ ἑτέραν ἐκ λίθων, ἀμφοτέραις ἐνέγραψαν τὰ εὑρημένα, ἵνα, καὶ τῆς πλινθίνης ἀφανισθείσης ὑπὸ τῆς ἐπομβρίας, ἡ λιθίνη μείνασα παράσχῃ μαθεῖν τοῖς ἀνθρώποις τὰ ἐγγεγραμμένα, δηλοῦσα καὶ πλινθίνην δ' ὑπ' αὐτῶν ἀνατεθῆναι. Μένει δ' ἄχρι τοῦ δεῦρο κατὰ τὴν Συριάδα.
ab ejus nomine Phidoniæ vocatæ sunt, inventor A sent eumdem superna matre natum, quam perhiexstitit; id et scripsit Strabo, cæterique scriptores confirmant. Quartum ex Argivo, Elidensem facit. Quamvis enim et Argos, et Elis in Peloponneso : at quantum distant? Col. 749, lin. limitum, qui agris finem decernerent, et urbium - dificandarum primam rationem acceptam ferunt. Jo - sephus Antig. lib. 1, cap. 3 : Theophilus Antiochenus, lib. nt ad Autolycum : Ibid., lin. 48. Adamum procreasse, Azuram et Asvam, tradunt, alii Calmanam et Lemboram. Epiphanius, hæres. 39, ex Jobilæis refert Azuram Sethi fuisse conjugem, Asvam vero, sive Savani, ut ipse appellat, Caini. Cedrenus eamdem Setho assignat, quam Asrain vocal. Methodius Patarensis : Ἐν δὲ τῷ bent convenisse cum superno patre ut inde divinum semen aliud nasceretur tanquam filiorum Dei. De quorum vana opinione vide D. August. lib. De haresibus, ad Quodvultdeum. Delrius tamien, in fine cap. 1v Genes., rejicit hanc opinionem tantorum Patrum testimoniis firmatam. Domini, Ilebraice, inquit, est tetragrammaton, quod soli semper Deo datum : quare nunquam tributum Enocho, aut filiis ejus ; ideo non sunt audiendi (nota viri religiosi in sanctos Patres reverentiam) graves alioquin scriptores, Cyrillus, Theodoretus, Emisenus, et Suidas, qui exponunt tunc Enocho, propter insignem pietatem, Dei, et liberis, filiorum Dei nomen datum : quibus resistit Hebræus contextus. Decepit eos, quod non distinxere inter Heloim, quod est cap. vi, 1, et ineffabile nomen quod hic positum. Ibid., lin. 52. Manasses in Annal.: Alexander Polyhistor apud Eusebium, De præparatione evangel. cap. ult., et Josephus, Antiq. lib. 1, dicunt Abrahamum primum Ægyptiis astrologiæ artem aperuisse, deinde a Chaldæis in Graeciam fuxisse ; de quibus inferius. Josephus tamen inventum hoc Setho tribuit. Cujus sane divinæ artis inventionem a profanis, profanis hominibus ascribi quid mirum? Plinius lib. vi, cap. 56, Astrologiam Atlas Libyæ filius, ut alii Ægyptii, ut alii Assyrii. Ideoque cœlum humeris gestasse tradiderunt. Diodorus Ægyptiis exordium, Servius 6 Virgilii Ecloga Pronetheo sideralis hujus scientiæ tribuit. Catena Greca in Exodum : Ibid., lin. 49. tiquit. lib. i, cap. 3 : Eadem habet Zonaras, Annal. tom. I. Is itaque et vitæ sanctimonia insignis, et virtutum omnium honoribus condecoratus, pietatis divini nominis studiosus, Deus ipse, ut videre est ex Suida et aliis, meruit appellari, et D Glii ejus, filii Dei, non tantum quia corpore rohusto, procero, et eleganti erant, et reliquis etiam rerum hunianarum excellentiis longe cæteris essent insigniores. Vide Cyrillum, lib. 1x contra Julianum; et de illis locum illum sacræ Scripturæ, Videntes filii Dei filias hominum 80, etc., esse intelligendumn existimat Chrysostomus, hom. 22 in Genes.; Augustinus, lib. xv De civitate Dei, cap. 23; Theodoretus, quæst. 47 in Genes.; Joannes Cassianus, collat. 8, cap 21; Cyrillus, lib. 1x contra Julianum; Rupertus, lib. 1v in Genes, cap. 12 et alii. Quem utinam non fabulosa, et hæretica dignatione Sethiani hæretici honorassent. Non enim affirmas- Ibid., lin. 55. Antig. lib. 1, cap. 3 : Eadem fere Zonaras, Annal. tom. I, quibus columnas hasce Setho sive etiam ejus nepotibus superstite Adamo fuisse exstructas manifestum est. Marianus Scetus non ab Adamo. sed ab Abrahano constructas refert. Generarc. 13
col. 979–980page 94 of 137
PG 18:979* Ενώχ εγεννήθη υἱὸς ὀνόματι Γαϊδας, ὃς ἐγέννησε τὸν καλούμενον Μεήλ, καὶ Μεὴλ τὸν Μαθουσάλα, καὶ Μαθουσάλα τὸν Λάμεχ. Ὁ δὲ Λάμεχ ἔλαβεν αὐτῷ
Chronograph. lib. 1, eas modo tabulas, modo vocat A mine ubi regnaretur, condita est civitas. Tertins columnas; tandem scribit eas fuisse tabulas, unam æneam contra aquæ illuviones, alteram lateritiam contra ignis conflagrationes; in quarum prima liberales artes præsertim doctrinam de Deo, et mathematica, in altera promissionem de semine, id est Christo, Adæ factam, cælatam, scripserunt; sed auctores unde hæc habeat Genebrardus non laudat, quos puto non multos exstare, et si quis ille esset non probabilia dicerent, nec in historia tuta et primum contra Genebrardum necessario affirmandum est, in illis tabulis sive columnis cælata non fuisse diversa, et alia ac alia: sed quæ in una, eadem et in alia. Demus enim quod et de Deo, et mathematica, et de promissione seminis, quod esset adhuc difficile probatu, scripserint in ænea: necessario tamen fatendum est, hæc eadem et in lateritia descripsisse, et non diversa. Sciebant mundum collapsurum, dubii an aquis immersum, vel ignibus conflagratum ut doctrinam servarent, et utrique incommodo subvenirent exstruunt has duas columnas, alteram ex ære, vel ut placet nostro auctori, digniorisque notæ scriptoribus, ex lapide, alteram ex coctilibus laterculis. Sic enim ære vel lapide aquis, laterculis igni resisterent, et sic doctrinam mandarent ad posteros. Quid igitur illis profuisset si diversa scripsissent? Quomodo igne illato quæ erant in lapide, aquis effusis quæ in laterculis conservassent? Dicet fortasse Genebrar- Ibid. Kaló Aάuez 8vo.Theophilus ad Autolycum, lib. 1 : mollas, àà xal the μovσixñs. Nugantur rabbini, qui volunt prius ab eo viros necatos, post adductas uxores. Primus Lamech ante diluvium fors et ultimus polygamiam ausus, et unum curnem ir. duus uxores divisit, ait Hieron. lib. 1 Contra Jovinianum; et Tertull., lib. De exhort. cast., cap. 5: Primus tres in unam carnem effecit. Peccavit itaque Lamech, non quia plures uxores habuit, sed quia plures uno tempore. Lege Delrii, cap. 1v Gen., optiinam animadversionem in errorem Tertulliani De dus, illos non dubios, sed certos de modo et ratione C manogamia. Genebrardus reſert ex rabbinis, Lamech consummationis mundi columnas erexisse. Frustra igitur diversa illa columnarum materies; et una, quæ mundi excidio incolumis posset superesse, satis fuisset; sed, quia incerti materiam hanc vel aliam incerto modo, et rationi excidii præpararunt. Plinius, lib. vn, cap. 56, ex Epigene de his columnis hæc habet E diverso Epigenes apud Babylonios DCCXX annorum observationes siderum coctilibus laterculis inscriptas docet, gravis auctor in primis : qui minimum Berosus, et Critodemus CCCCLXXX annorum. Ex quo apparet æternus litterarum usus. Col. 752, lin. 11. Exεrrnos de ó Káir. Hanc Caini sobolenı multi parvi duxerunt, cum in aquarum inundatione penitus absumpta sit, ideoque in venationis exemplum posteris reliquisse, arma invenisse, et fabricasse, quibus cædes fierent. Joseph., lib. 1 Antiq., cap. 5, scribit hunc sacrarum reruni peritum se luiturum pœnas prædixisse fraternæ cædis a Caine factæ, haud dubie diluvio. Idem, Genebrardus. 'Adár. Non ipse pasto - Ibid., lin. 15. 'Ex µèr τñç ritiæ artis institutor vel auctor: sed nece Abelis intermortuan), et quasi sopitam suo studio ingenioque restituit, et ipse gregem pavit. Tabernaculorum item usum adjecit. Theophilus ad Autol., lib. 11: Kal Ibid., lin. 16. Kal tèr 'lovбál. Psalterii et citharæ usum invenisse tradunt præter sacras Litteras ea non conveniunt auctores; in ea tamen enarranda D Josephus, Theophilus d.loco: 'Továàà dé kotivó xanoster Eustathius secutus est divinas Litteras, quæ non alia ratione, nisi parva nominum formulæ immutatione prosequuntur. Ibid., lin. 13. Kal oŭtoç tör Aáµsz. Genebrardus ait eos errare, qui Lamech filium Mathusala accipiunt ; rationem tamen quare id dicat nullam adducit. Errant ergo maximi quique Patres, cum iis Eustathius, Theophilus ad Autolycum lib. 11: Tỷ Búo yuvaixas. Erravit Augustinus, lib. xv De civi- Late Dei, cap. 20: Horum regum primus esse potuit pse Cain secundus filius ejus Enoch, in cujus no- De his Methodius : Oxsvásas. Horum usum sicut et aliorum nationes recentiores suis, vel aliis sibi cognatis ascripserunt. Alii enim Amphioni, alii Orpheo, quidam Apollini, et alii aliis inventionem hanc acceptam referunt. Theophilus ibidem :
Παρὰ τοῖς Ἑβδομήκοντα Μαθουσάλα κεῖται. Τοῦτο δὲ πλάνη γραφική ἐστιν. Ο γὰρ Μαθουσάλα ἐκ τῆς συνεστώσης γενεᾶς ἐστι τοῦ Σήθ. Ὁ ἱὰρ ἀπὸ τοῦ Κάϊν Μαθουσάλα καλεῖται, ὡς ἐξώρισται μετὰ τῶν λοιπῶν. 'Ο δὲ Λάμεχ ἔλαβεν ἑαυτῷ δύο γυναῖκας, αἷς ὀνόματα 'Αδᾶ καὶ Σελᾶ. Ἔκτοτε ἀρχὴ ἐγένετο τῆς πολυμιξίας, ἀλλὰ τῆς μουσικῆς. ταδείξας ψαλτήριον καὶ κιθάραν. Τῷ τριακοσιοστῷ τεσσαρακοστῷ τῆς δευτέρας χιλιάδος ἔτσι ἐπανέστησαν κακότεχνοι ἄνδρες, πονηροὶ καὶ παράνομοι, πλήρεις ἀνομίας ἐκ τῶν υἱῶν τοῦ Κάϊν, ο βὴλ καὶ Θουκιδὴλ, τέκνα τοῦ Λάμεχ τοῦ τυφλοῦ, τοῦ ἀποκτείναντος τὸν Κάϊν, ὧν καὶ κυριεύσας ὁ διάβολος ετροπώσατο αὐτοὺς ἅπαν εἶδος μουσικὸν κατα᾿Αλλὰ μὴν καὶ τὰ περὶ τῆς μουσικῆς ἐφλυάρησάν τινες εὑρετὴν ᾿Απόλλωνα γεγενῆσθαι· ἄλλοι δὲ Ορφέα ἀπὸ τῆς τῶν ὀρνίθων ἡδυ
Chronograph. lib. 1, eas modo tabulas, modo vocat A mine ubi regnaretur, condita est civitas. Tertins columnas; tandem scribit eas fuisse tabulas, unam æneam contra aquæ illuviones, alteram lateritiam contra ignis conflagrationes; in quarum prima liberales artes præsertim doctrinam de Deo, et mathematica, in altera promissionem de semine, id est Christo, Adæ factam, cælatam, scripserunt; sed auctores unde hæc habeat Genebrardus non laudat, quos puto non multos exstare, et si quis ille esset non probabilia dicerent, nec in historia tuta et primum contra Genebrardum necessario affirmandum est, in illis tabulis sive columnis cælata non fuisse diversa, et alia ac alia: sed quæ in una, eadem et in alia. Demus enim quod et de Deo, et mathematica, et de promissione seminis, quod esset adhuc difficile probatu, scripserint in ænea: necessario tamen fatendum est, hæc eadem et in lateritia descripsisse, et non diversa. Sciebant mundum collapsurum, dubii an aquis immersum, vel ignibus conflagratum ut doctrinam servarent, et utrique incommodo subvenirent exstruunt has duas columnas, alteram ex ære, vel ut placet nostro auctori, digniorisque notæ scriptoribus, ex lapide, alteram ex coctilibus laterculis. Sic enim ære vel lapide aquis, laterculis igni resisterent, et sic doctrinam mandarent ad posteros. Quid igitur illis profuisset si diversa scripsissent? Quomodo igne illato quæ erant in lapide, aquis effusis quæ in laterculis conservassent? Dicet fortasse Genebrar- Ibid. Kaló Aάuez 8vo.Theophilus ad Autolycum, lib. 1 : mollas, àà xal the μovσixñs. Nugantur rabbini, qui volunt prius ab eo viros necatos, post adductas uxores. Primus Lamech ante diluvium fors et ultimus polygamiam ausus, et unum curnem ir. duus uxores divisit, ait Hieron. lib. 1 Contra Jovinianum; et Tertull., lib. De exhort. cast., cap. 5: Primus tres in unam carnem effecit. Peccavit itaque Lamech, non quia plures uxores habuit, sed quia plures uno tempore. Lege Delrii, cap. 1v Gen., optiinam animadversionem in errorem Tertulliani De dus, illos non dubios, sed certos de modo et ratione C manogamia. Genebrardus reſert ex rabbinis, Lamech consummationis mundi columnas erexisse. Frustra igitur diversa illa columnarum materies; et una, quæ mundi excidio incolumis posset superesse, satis fuisset; sed, quia incerti materiam hanc vel aliam incerto modo, et rationi excidii præpararunt. Plinius, lib. vn, cap. 56, ex Epigene de his columnis hæc habet E diverso Epigenes apud Babylonios DCCXX annorum observationes siderum coctilibus laterculis inscriptas docet, gravis auctor in primis : qui minimum Berosus, et Critodemus CCCCLXXX annorum. Ex quo apparet æternus litterarum usus. Col. 752, lin. 11. Exεrrnos de ó Káir. Hanc Caini sobolenı multi parvi duxerunt, cum in aquarum inundatione penitus absumpta sit, ideoque in venationis exemplum posteris reliquisse, arma invenisse, et fabricasse, quibus cædes fierent. Joseph., lib. 1 Antiq., cap. 5, scribit hunc sacrarum reruni peritum se luiturum pœnas prædixisse fraternæ cædis a Caine factæ, haud dubie diluvio. Idem, Genebrardus. 'Adár. Non ipse pasto - Ibid., lin. 15. 'Ex µèr τñç ritiæ artis institutor vel auctor: sed nece Abelis intermortuan), et quasi sopitam suo studio ingenioque restituit, et ipse gregem pavit. Tabernaculorum item usum adjecit. Theophilus ad Autol., lib. 11: Kal Ibid., lin. 16. Kal tèr 'lovбál. Psalterii et citharæ usum invenisse tradunt præter sacras Litteras ea non conveniunt auctores; in ea tamen enarranda D Josephus, Theophilus d.loco: 'Továàà dé kotivó xanoster Eustathius secutus est divinas Litteras, quæ non alia ratione, nisi parva nominum formulæ immutatione prosequuntur. Ibid., lin. 13. Kal oŭtoç tör Aáµsz. Genebrardus ait eos errare, qui Lamech filium Mathusala accipiunt ; rationem tamen quare id dicat nullam adducit. Errant ergo maximi quique Patres, cum iis Eustathius, Theophilus ad Autolycum lib. 11: Tỷ Búo yuvaixas. Erravit Augustinus, lib. xv De civi- Late Dei, cap. 20: Horum regum primus esse potuit pse Cain secundus filius ejus Enoch, in cujus no- De his Methodius : Oxsvásas. Horum usum sicut et aliorum nationes recentiores suis, vel aliis sibi cognatis ascripserunt. Alii enim Amphioni, alii Orpheo, quidam Apollini, et alii aliis inventionem hanc acceptam referunt. Theophilus ibidem :
col. 981–982page 95 of 137
PG 18:981λουθοῦσα μετὰ ταῦτά φησιν· «Εδον οἱ υἱοὶ τοῦ Θεοῦ τὰς θυγατέρας τῶν ἀνθρώπων, τουτέστιν αἱ δίκαιοι. Οὐ γὰρ ἦν ἐπιμιξία τῶν υἱῶν Σὴθ πρὸς τὰς ἀπὸ τοῦ Κάϊν. φωνίας φασὶν ἐξευρηκέναι τὴν μουσικήν. Κενὸς δὲ τοῦ Σὴθ δίκαιοι γεγόνασιν, ὅθεν ἡ Γραφὴ ἑαυτῇ ἀκο καὶ μάταιος ὁ λόγος αὐτῶν δείκνυται. Μετὰ γὰρ πολ δι. Στὴ τοῦ κατακλυσμοῦ οὗτοι ἐγένοντο. Ἐκ δὲ τῆς Σελάμ. ἐγένετο σφυροκόπος, χαλκεὺς χαλκοῦ καὶ σιδήρου. 'Ο δὲ Ἀδὰμ ζήσας. Εὐηρέστησε δὲ Ενώχ τῷ Κυρίῳ, καὶ μετετέθη, καὶ οὐχ ευρίσκετο ἐτῶν γεγονώς τριακοσίων ἑξήκοντα καὶ πέντε. Ἐν τῷ Ἑβραϊκῷ οὐχ οὕτω λέγει, ἀλλ᾽ οὕτως· Ηλ πισεν ἐπικαλεῖσθαι τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ Θεοῦ τουτέστιν Υἱὸς Θεοῦ λέγεσθαι καὶ Θεός. Οἱ γὰρ ἀπὸ
Plura de his Polydorus Virgilius De invent. rerum. Dicuntur au tem et hi suum musices inventum quemadmodum et filii Sethi ea, quæ de siderum motibus et disci plina repererant, in columnis cælasse. Col. 752, lin. 17. Sculptura fuit auctor, fabrilem artem invenit, metalla effodit, eo rum usum aperuit. Theophilus ibidem: 066€) ¿ª Hujus artis nacti occasionem homines, ut Philo et Josephus tradiderunt, primo sculptilium et ido lorum imaginibus adorandis se dederunt. Secundo ferrum, et æs rude in belli instrumenta exacuendi, et conformandi auctores fuere; utrumque naturæ humanæ perniciosissimum. Ibid, lin. 19. Editio Græca Septuaginta Interpretum in enumerandis humani generis auctorum annis cum Hebraica Judæorum non convenit; eorum differentiam plures tractarunt. Vide apud Sixtum Senensem, Pererium et alios. Græci centum annos plus tribuunt quam Hebræi, præter Lamechi annos, ubi sex annis tantum di stant, et Noethi, in quibus quingentesimo et sexa gesimo omnino conveniunt. De sepultura Adami constans est Hebræorum traditio, Adamum mor tum et sepultum in terra Israel prope agrum Damascenum, ibi enim fuerat procreatus, ibi et vitam traduxit. Alii ex Josuæ iv aiunt illum sepul tum in Ebron. Nostrorum tamen sententia est, in monte Golgota, in quo Dominus crucifixus fuit. Origenes tract. 35 in Marcum, Epiphanius in fine Pangri, Athanasius De passione Domini, Theophy lactus in Math. xxvn, Euthymius ibid., Cyprianus sermone De resurrectione, Ambrosius lib. v, epist. 49, et alibi. Ibid., lin. 27. Tov dè 'lápɛð vióç. Zonaras, An nal. tom. I xal Primum hic advertendum Hieronymum veluti memoria lapsun. notari a Pe rerio in Genes., lib. v11 (id quod, ut ipse ait, ma gnis viris, vel nimia memoriæ fiducia, vel alia in re studio curaque vehementer intentis non raro contingit); si quidem quod hoc loco Scriptura tradit de Enoch, qui septimus fuit ab Adamo, ipse attri buit Enos filio Seth, Adami nepoti. Sic enim scri bit. lib. 1 Adversus Jovinianum: Non reor idcirco translatum Ených, quod uxorem habuerit, sed quod primus invocaverit Deum, et crediderit in Salvato rem. At primum omnium, qui nomen Domini cœpit invocare non Enoch, sed Enos fuisse cap. iv, Genes. tradit Moyses. Secundum: Procopius Gazeus ex verbis Scripturæ putat Enoch ante fuisse improlum, et flagitiosum, sed postea digna et perfecta suorum scelerum pœnitentia non tantum emendasse vitam, sed adeo Deo placuisse, ut mereretur mortis ex pers in felicem vitæ statum transferri. Tertium Abenezram cum aliis contendisse: Enochum mor tuum esse, et ita Scripturæ locum intelligendum, multis rationibus, sed temere conatur demonstrare. Mera prodigia sunt, et aniles fabulæ, quæ hæretici de morte Enochi tradiderunt. Enochum non esse mortuum separatione animæ a corpore violenta, sed alio novo modo, nempe exuta tantum corrupti bili natura, et absolutum a miseriis hujus sæculi placida quadam ex hoc mundo migratione. Et ad dunt, se loqui de tali, qualis fuisset transitus in statu innocentiæ, et qualis futurus eorum, quoɛ dies ultimus superstites inveniet; atque ita in cœ lestem patriam Enoch translatum fuisse, non qui dem futurum illic participem gloriæ cœlestis, se ab solutum duntaxat a miseriis sæculi, donec Christus in coclum ascenderet. Martinus item Borrhaius, ejus dem farinæ homo. fatetur Enochum vere mortuum Ibid., lin. 21. 'Erwç de viòç tov. Paternæ pieta tis vestigia amplexatus, proniori animo Deum in quem sua omnia referebat, publice, nec tenebrarum involucris adoravit, avitam religionem retinens. Latius hæc prosequitur Vatablus comment. in hunc locum. Ante Enos, Adam, Abel, Seth et Deum co luere, et sacrificiis oblatis propitium sibi reddidere Quin Cyrillus lib. 1 Contra Julianum, scribit, ho- quoad corpus more cæterorum, sed sepulto cor mines ab Adam, usque ad Seni filium Noe, Deum conditorem coluisse, nec ullum reprehendi quod ante diluvium diis alienis, vel dæmonibus deditus obtulerit. De solemniori autem cultu locum hunc intelligimus. Et cum cæteri artium inventione, rebus hisce terrenis incumbentes, lucrum et commoda præpararent, Enos ipse spretis omnibus, Deum sibi solum præ cæteris præpositum adoravit, suis for tunis in eo collocatis. Illi res ad hanc vitam utiles excogitabant, hi ad futuram. Quare hi Dei filii, iili filii hominum. Eusebius Einissenus Catena in Gen. pore quoad animam propter fidei, præstantiamı translatum in cœlum, et ideo dici non mortuum. Antiquissima tamen Ecclesiæ traditio, et Christia norum omnium persuasio, et concors Patrum theo logorum sententia, contrarium sentit. Illam ex presse tradunt Clemens Romanus lib. v Constit, apost, cap. 6; Irenæus, lib. iv, cap. 30; Tertul lianus, lib. De resurr. carn., cap. 58; Cyprianus, lib. De Sion et Sina; Epiphanius in Ancorato; Ne mesius, lib. De nat. homin., cap. 4; Hieronymus, lib. 1 Contra Pelag; Augustinus, lib. xv De civit. Dei, cap. 29; Chrysostomus, hom. 31 in Genes. et in cap. x ad Hebræos; Ephremius Theopolitanus patriarcha apud Photium in Bibliot., cod. 228. Nec
col. 983–984page 96 of 137
PG 18:983εὖ ἔχειν δοκεῖ. Ἔσονται γὰρ κατὰ τοῦτον τὸν λόγον
Ibid., lin. 52. versibus expressit Constantinus Manasses in Annal. : aliter sentit Josephus antiq., Ib. 1, cap. 4 : Liber inscriptus pore Antichristi hunc una cum Elia, et Joanne theologo mittendum, ad eum redarguendum : Ο δὲ Eadem habet Prosper lib. De provid. Dei, cap. 6. Ineptus itaque est Hieronymus Oleaster, cum dicit: licet Hebræi dicant, Enoch esse mortuum, sibi tamen videri probabilius non esse mortuum. Tandem multa fabulantur hæretici de loco ex quo raptus est. Lutherus vult raptum suaviter in gramine dormientem nullo conscio. Selnecerus scribit, vigilantem coram tota Ecclesia, vel præcipuis patriarchis: Alioquin unde scivissent, ait, raptum a Deo ? Probabilior est sententia Delrii, qui, Fateamur, inquit, nos nescire quo tempore, loco, modo et coram quibus raptus fuerit. Scimus raptum viventem, et a Deo. An vero idem Enoch translatus sit moriturus, et quem in locum translatus sit, utrum in paradisum terrestrem, unde ejectus est Adam, et quare translatus, et an sic translatus videat essentiam Dei, et an librum aliquem scripserit multis pertractat Pererius in Genes., lib. vi, et Delrius in dictum locum Genes. disertissime discutit, et alii. Librum ejus laudat Crigenes hom. 29 in Num.; Tertullianus, lib. De idololatria, De pudicitia et De cultu virginum. Ori- {enes Anacephal. lib. iv De principiis. Damnatur ut apocryphus. Hieronymus Catal. script. ecclesiast., vel hoc uno Judæ apostoli epistolam a plerisque rejici tradit, quia de libro Enoch, qui apocryphus est, in ea assumit testimonium. Alius est hic ab Enocho Caini filio, cujus supra meminimus. Col.752, lin. 28. sicut et patrem animo et corpore translatum fuisse tradiderunt, alii, et verius, ipso anno diluvii obiisse. Secundum editionem Septuaginta annis quatuordecim post diluvium vixit, quod est absurdum, et mirum. rima hac quæstione consule Hieronymum in Quæstion. Hebraicis, Augustinum De civit. Dei, lib. xv et xii. Georgius Syncellus in Chronico : Τοῦτο οὐκ In quibus mira Manassis hallucinatio deprehenditur. Nue enim nonum ab Adamo constituit, Scri- C pturis omnibus, chronicorumque scriptoribus reclamantibus. Quare reponendum judico δέκατος ἐκ Nec in illo audiendus est, cum dicit Noe in arcam animal onine terrenum et aquainclusisse, ut semen inde animantile, χερσόυγρον, Lium servaret. Usus enim arcæ terrenis, non aquatilibus erat necessarius. Eximium Noe præconium habes apud Chrysostomum, hom. 23 in Genes. Sibyllam Oracul. libr. 1, Basilium Seleuciensem orat. 1 et 2 de Noe, et alios. Ibid., lin. 55. habet Josephus 1. 1 Antiq., cap. 4; Zonaras Annal, lib. 1. Nec dissentit Theodoretus in Genes. quæst. 47; Methodius :
νηται. Διόπερ οὐ χρὴ διὰ τὸ φάναι συναπολέσθαι αὐ τὸν τοῖς ἐν τῷ κατακλυσμῷ, διὰ τοῦτο ἐμθ' ἔτη βεβιωκέναι. ᾿Αλλὰ οὐδὲ τῷ ᾿Αφρικανῷ πειθόμεθα προστιθέντι τὰ αὐτὰ κ' ἔτη, καὶ πθ' λέγοντι τοῦ Μαθουσάλα, ἀντὶ 50'. Λοιπὸν οὖν κρείσσον εἶναι δοκεῖ ταῖς καθ' ὅλην τὴν οἰκουμένην ἑπομένους ἱεραῖς βίβλοις ξὺ τῆς ζωῆς λέγειν Μαθουσάλα· εἰ δὲ τὸν κατακλυσμὸν ὑπερβέβηκεν ἔτεσι ιε', τοῦ Θεοῦ κἀκεῖνον ἴσως, ὡς τὸν Ενώχ, περισώσαντος παραδόξως, καθ' ούς οἶδε τρόπους, καὶ τόπους. Τούτῳ τῷ Λάμεχ. Hæc ad verbum Ην δέ τις Νώε δίκαιος ἐν τοις του Σήθ ἐγγινοις Ενατος ἐκ τοῦ σπέρματος Αδάμ τοῦ πρωτοπλά- [στου, Ὃς, μετιὼν τῆς ἀρετῆς τὴν ἐννομεπραγίας, Καὶ τὴν κακίαν ἐκ ψυχῆς ἀποστυγῶν, καὶ ςεύ- [γων, Τοὺς φαυλουργοὺς καὶ δυσσεβεῖς ἔσπευδε συ Ιερονίζειν. Ἐπεὶ δ᾽ οὐκ ἔπειθεν αὐτοὺς τῶν φαύλων αποστέ Ανεχώ- Α τοῦ ἔτη κγ', εξβ' ζήσας ἔτη, ὅπερ οὐδενὶ συμπερι ρησε πρὸς τὸ θεῖον, ὅθεν οὐδὲ τελευτὴν αὐτοῦ ἀναγε Μεθοδίου Πατάρων, καὶ ἐκ τοῦ βιβλιογράφου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου, ait tenἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος Θεὸς ἡμῶν οὐδὲ ἐν τῷ τότε καιρῷ καταλιμπανεῖ τὸν κόσμον δίχα τινός κηρύσσοντος. ᾿Αποστελεῖ ἄνδρας τρεῖς, δύο ἐκ νεφέλης καὶ ἄλλον ἐκ τῆς γῆς· εἰσὶ δὲ οὗτοι Ενώχ, Ηλίας, καὶ Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, λέγοντες • Πλάνος ἐστί· μηδείς αὐτῷ πιστεύσῃ. Καὶ ἀναιρεῖ αὐτοὺς ἐν φόνῳ μαχαίρας, καὶ πεσοῦνται τὰ σώματα αὐτῶν ἐπὶ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ ἥμισυ· καὶ εἰσέρχεται εἰς αὐτοὺς πνεῦμα ζωῆς, καὶ ἀνέρχονται εἰς τὸν οὐρανὸν πάντων δρώντων, καὶ κράζοντες τὸν Θεόν. Καὶ κολο- Β βώσει ὁ Ὕψιστος τὰς ἡμέρας ἐκείνας, ἵνα μὴ πᾶσα ἡ φάλαγξ ἐκείνη τῶν ἁγίων ἐκλείψῃ, καὶ σωθήσονται οἱ ἀγαπῶντες τὸν Θεόν. Ὁ δὲ υἱὸς αὐτοῦ. Quidam hunc Ποῦ διεσώθη ἐν τῷ κατακλυσμῷ? De celeberαἱ ἀνὰ πάτας Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ ἱεραὶ βίβλοι της Γενέσεως διεφθαρμέναι, α? 30' ἔτη ἱστοροῦσι τοῦ Μαθουσάλα. Ἔσται δὲ καὶ Ἰάρεδ μακροβιότερος σύ σθαι, Μετέστη μὲν ἀπὸ τῆς γῆς, ἔνθα τὸ πρῶτον ἔφυ Μέτοικος δὲ γενόμενος ἀλλοδαποῖς ἐν ὅροις, Τὴν ὑμνουμένην κιβωτὶν ὡρίσθη τεκτονῆσαι, Καὶ ζῶον ἅπαν ἐν αὐτῇ χερσόυγρον ἐγκλεῖσαι Ως σπέρμα χρηματίσαιεν, καὶ ζώπυρον τοῦ γέν [νους. τοῦ σπέρματος. Αχρι γὰρ ἐβδόμης γενεάς. Eadem Τῷ δὲ ἑπτακοσιοστῷ ἐνενηκοστῷ ἔτει τῆς Ἰάρεθ ζωῆς, ἤτοι τῆς δευτέρας χιλιάδες, προσέθετο ὁ πονηρὸς καὶ ἐλέθριος διάβολος πολέμο πορνείας προσψαῦσαι τοῖς υἱοῖς Σήθ, εἰς τὰς θυγα τέρας Κάϊν, καὶ ἐξωθείσας ἔῤῥιψε τοὺς γίγαντας εἰς ὄλεθρον τῆς ἁμαρτίας. Καὶ ὠργίσθη θυμῷ Κύριος ὁ Θεός. Καὶ ἐν τῷ τέλει τῆς δευτέρας χιλιάδος ἐγένετο κατακλυσμὸς τῶν ὑδάτων, καὶ ἡφανίσθη πᾶσα ἡ δη μιουργία τε καὶ διάπλασις. ι, Περὶ τῶν ἐγρηγόρων.
Ibid., lin. 52. versibus expressit Constantinus Manasses in Annal. : aliter sentit Josephus antiq., Ib. 1, cap. 4 : Liber inscriptus pore Antichristi hunc una cum Elia, et Joanne theologo mittendum, ad eum redarguendum : Ο δὲ Eadem habet Prosper lib. De provid. Dei, cap. 6. Ineptus itaque est Hieronymus Oleaster, cum dicit: licet Hebræi dicant, Enoch esse mortuum, sibi tamen videri probabilius non esse mortuum. Tandem multa fabulantur hæretici de loco ex quo raptus est. Lutherus vult raptum suaviter in gramine dormientem nullo conscio. Selnecerus scribit, vigilantem coram tota Ecclesia, vel præcipuis patriarchis: Alioquin unde scivissent, ait, raptum a Deo ? Probabilior est sententia Delrii, qui, Fateamur, inquit, nos nescire quo tempore, loco, modo et coram quibus raptus fuerit. Scimus raptum viventem, et a Deo. An vero idem Enoch translatus sit moriturus, et quem in locum translatus sit, utrum in paradisum terrestrem, unde ejectus est Adam, et quare translatus, et an sic translatus videat essentiam Dei, et an librum aliquem scripserit multis pertractat Pererius in Genes., lib. vi, et Delrius in dictum locum Genes. disertissime discutit, et alii. Librum ejus laudat Crigenes hom. 29 in Num.; Tertullianus, lib. De idololatria, De pudicitia et De cultu virginum. Ori- {enes Anacephal. lib. iv De principiis. Damnatur ut apocryphus. Hieronymus Catal. script. ecclesiast., vel hoc uno Judæ apostoli epistolam a plerisque rejici tradit, quia de libro Enoch, qui apocryphus est, in ea assumit testimonium. Alius est hic ab Enocho Caini filio, cujus supra meminimus. Col.752, lin. 28. sicut et patrem animo et corpore translatum fuisse tradiderunt, alii, et verius, ipso anno diluvii obiisse. Secundum editionem Septuaginta annis quatuordecim post diluvium vixit, quod est absurdum, et mirum. rima hac quæstione consule Hieronymum in Quæstion. Hebraicis, Augustinum De civit. Dei, lib. xv et xii. Georgius Syncellus in Chronico : Τοῦτο οὐκ In quibus mira Manassis hallucinatio deprehenditur. Nue enim nonum ab Adamo constituit, Scri- C pturis omnibus, chronicorumque scriptoribus reclamantibus. Quare reponendum judico δέκατος ἐκ Nec in illo audiendus est, cum dicit Noe in arcam animal onine terrenum et aquainclusisse, ut semen inde animantile, χερσόυγρον, Lium servaret. Usus enim arcæ terrenis, non aquatilibus erat necessarius. Eximium Noe præconium habes apud Chrysostomum, hom. 23 in Genes. Sibyllam Oracul. libr. 1, Basilium Seleuciensem orat. 1 et 2 de Noe, et alios. Ibid., lin. 55. habet Josephus 1. 1 Antiq., cap. 4; Zonaras Annal, lib. 1. Nec dissentit Theodoretus in Genes. quæst. 47; Methodius :
col. 985–986page 97 of 137
PG 18:985Ὁ Νῶχος δὲ τοῖς ὑπ' αὐτῶν πραττομένοις δυσχεραίνων, καὶ ἀλγηρῶς ἔχων, ἔπειθεν ἐπὶ τὸ κρεῖττον τὴν διάνοιαν καὶ τὰς πράξεις μεταφέρειν. Ορῶν δ' οὐκ ἐνδιδόντας, ἀλλ᾿ ἰσχυρῶς ὑπὸ τῆς ἡδονῆς τῶν κακῶν κεκρατημένους, καὶ δείσας μή φονεύσωσιν αὐτὸν μετά γυναικῶν, καὶ τέκνων, καὶ τῶν τούτοις συνοίκων, εξεχώρησε τῆς γῆς. Ὁ δὲ Θεὸς τοῦτον μὲν τῆς δικαιοσύνης ἠγάπησε· κατεδίκαζε δὲ οὐκ ἐκεῖνο μόνον τῆς κακίας, ἀλλὰ καὶ πᾶν ὅσον ἦν ἀνθρώπινον τότε δόξαν αὐτῷ διαφθεῖραι καὶ ποιῆκαι γένος ἕτερον πονηρίας καθαρόν, ἐπιτεμόμενος αὐτῶν τὸν βίον, καὶ ποιήσας ἐτῶν οὐχ ὅσα πρότερον ἔζων, ἀλλ᾽ ἑκατὸν εἴκοσιν, εἰς θάλασσαν τὴν ἤπει τον μετέβαλε. Καὶ οἱ μὲν οὕτως ἀφανίζονται πάντες. Νῶχος δὲ σώζεται μόνον, ὑποθεμένου μηχανὴν αὐτῷ, καὶ πόρον πρὸς σωτηρίαν τοῦ Θεοῦ τοιαύτην. Ἐπενεχθέντος δὲ τοῦ. Maxima
cinora prolapsos non est mirum. Quando et tunc C‹l. 752, lin. 39. Dç ovr d Nwɛ. Josephus Antiquit. lib. 1, cap. 4 : Ibid., lin. 41. Kal лpoσrázτet avro. Monitu itaque jussuque Dei arca exstructa est. Nugatur ergo pseudo Berosus Annianus, qui ait, Noe astrologiæ scientissimum ex astrorum inspectione et observatione prævidisse diluvium, nec tutior Annius : Alibi scripsimus atque probarimus, hæc duo simul dare inundationem terrarum a causis naturalibus processisse, quas studiosi in monumentum exciderunt, et a divina providentia simul ab æterno ordinatam, ut quo potissimum tempore homines demererentur perirent. Quamvis enim Avicenna, nonnullinaturalium, earumque vi fieri posse tantam aquarum effusionem ; et Seneca lib. m Natur. quæst. ait, futurum aliquando tale diluvium, et non secus quam biemem, quain æstatem, lege mundi ac sponte venturum. Verior tamen probabiliorque sententia contraria est. Eam constituit Aristoteles lib. 1 Meteor., cap. 14, et alii. Consule, Damascenum lib. 1 Fidei orthod., cap. 3 fbid., lin. 42. Karuσnɛváσai xiбwzór. Philo sub finem lib. 11 Vitæ Moysis; Josephus Antiq. lib. 1, c. 4. In ejus partibus assignandis constituendisve variant doctores. Origenis in hom. 2, opinio exagitatur hodie sentientis fuisse cubitos geometricos, quorum singuli communes sex continent; longitu-
col. 987–988page 98 of 137
PG 18:987τὸ ὕδωρ ὑψωθῆναι ἐπάνω παντὸς ὄρους ὑψηλοῦ πεντεκαίδεκα πήχεις, et Albi-
et Græcas, et Latinas necesse erit affirmare, cum de illis agant Græce et Latine auctores Græci et Latini; neque talis modus elocutionis talem efficit scientiam vel artem. Quando et Dionysii Halicarnassei, et Dionis Cassii, et aliorum historiam Romanam Græcam esse contendemus, postquam lingua Græca enuntiata est. Res ergo, non elocutio, neque auctor ipse facit historiam bujus potius nationis, quam alterius. Multa de Deo, de mundi creatione, de providentia divina, de Christiana religione, de sexcentis aliis philosophi Piatonici, et historici profani in suis commentariis prodidere, quod ita manifestum est uti probatione non egeat : ideo ne illa, et Græcam philosophiam, et Græcam historiam illosque Græcæ philosophiæ, vel historiæ scriptores fuisse affirmabimus, aliud omnino est alieno ore, aliud proprio loqui. Optime itaque Augustinus diluvium nec Græca, nec Latina historia compertum fuisse affirmavit, quia etsi de illo meminere, non ex Græcorum Latinorumque historicis thesauris, sed externorum libris id hausere; cum, ut idem ait Augustinus ex Varrone, Latina historia nihil habuit antiquius Ogygis diluvio. Possemus item dubitare, an Latina historia et Romana idem sit. Augustinus enim ait, Quod gentium neque Græca, neque Lalina novit historia. At Pererius dum repetit illius verba, vel saltim sententiam, Sed tantum dixit fuisse ignoratum in Græcis, ct Romanis historiis, nihil de barbaricis historiis locutus. En quomodo ex Latina historia, Romana facta est. Sed cætera prosequanur a nostro instituto minime aliena. storico subdit nonnulla et Cyrilli Alexandrini, qui A ca vel Latina. Sin etiam scientias, et artes omnes ad hoc probandum refert testimonium Alexandri Polyhistoris. Nec Plato id ignorasse videtur ex iis quæ habet in Timæo, ante particularia diluvia apud Græcos celebratam fuisse antiquitus maximam quamdam aquarum inundationem terræque vastationem. Ad hoc item pertinet quod Pomponius Mela, lib. 1, c. 21; et Plinius 1. v, c. 13, et Solinus, cap. 37, Joppem urbem Judææ maritimam prædicari omnium terræ urbium vetustissimam credique fuisse ante diluvium. Quæ præterea de diluvio Deucalionis Plutarchus, lib. De solertia anim. relulit de columba, ad Noeticum diluvium pertinent. Huc item spectant, quæ de diluvio 1. 1 Metamorph. Ovidius scribit. Verum Pererius, qui post Augustini de notitia diluvii sententiam expositam affirmavit id non posse negari sine contumacia, cum id ta nen negassel Augustinus, ne videretur tanto viro ŋolam contumaciæ vel ignorantiæ, aut oblivionis historiæ inurere, illum excusans ait, Augustinum non præcise dixisse nullis historicis notum fuisse diluvium Noe, sed tantum fuisse ignoratum a Græcis et Romanis historicis, nihil de barbaris historiis locutum; et id verum esse, cum illos quos ipse Pererius citavit barbaros fuisse et rerum barbaricarum scriptores certum sit. Hæc tamen explicatio pia est, quis id negabit? dum Augustinum ab ignorantia defendit, et contumacia suaque laude non caret. Mili tamen ab omni humanitate alienum esse videtur serio accusare, quem frigidis falsisque rationibus postea non valet defendere. Ut enim verum fatear, quis unquam dixit et Alexandrum Polyhistorem, et Plutarchum, et Platonem, et Ovidium, et Plinium, et Solinum, et Melam barbaros fuisse, eosque fuisse rerum barbaricarum scriptores ? nunquam memini me legisse; nec puto id etiam litteris proditum fuisse Græcos, Romanosque barbaros fuisse. Qui si barbari, quis in toto terrarum orbe ab hac se nota immunem defendet? Ut ergo falso accusatus Augustinus defendatur, barbari omnes, et Romani, et Græci erimus. Contra jus fasque Augustinus tanquam contumax accusatur, et contra jus fasque et Romani, et Græci harbari judicantur. Profecto, dicet quis vel, nos in lectione auctorum qui de diluvio verba fecere, ca- D cutimus; vel Augustinus aliter ac res erat exposuit, qui contra sentit et lapsus est, historiæ et antiquitatis aut inscitia, aut oblivione. Nequaquain. Namque Augustinus ait id non novisse neque Gr.rcam, neque Latinam historiam, quod verum est, et rationi veritatique historiæ consentaneum; nunquam enim historia sive Græca, sive Latina a suis scriptoribus monumentis publicis, sive bominum traditione id habuit, Noeticum diluvium fuisse. Recens est et juvenis historia Græcorum et Latinorum; antiquissimum Noeticum diluvium, ita ut ejus memoria traditionem omnem effugiat. Habuit illius notitiam Hebræorum historia Scripturæ sacræ moчumentis nusquam tamen est historia Græ- Col. 752, lin. 48. 'Exalóz0n tà výmlá. Theophilus ad Autolycum, lib. II, ait nus, Quæst. in Genes., hoc fieri potuisse affirmat, quamvis ad illam partem aeris pervenerit, in quam nec ventus invadere, nec nubes condensari possunt: Si terra spatium illius tranquilli ætheris invadere polest, cur non et aqua crescendo? Sunt tamen quidam, qui putant nec terræ inæqualitatem talem, nec montium altitudinem tantam ante diluvium fuisse sicut nunc est. Verum philosophicarum, ac rerum mathematicarum perito minime hæc sententia arridebit. Quamvis enim his temporibus montes altiores concedamus, non tamen sequeretur tunc altitudinem montium non fuisse tantam, sicut nunc cernitur. Nunquam enim creverunt montes, nec in majorem altitudinem se erexerunt, etiam si sublimiores videntur; vallibus enim in imum effossis, terra labentibus aquis decurrente aut etiam fluvialibus, montes altiores assurgunt, non quod aliquid illis de novo sit adjunctum, sed quia in lateribus, vel ima parte aliquod est detractum, et sane montes ipsi quotidie temporum edacitati obnoxii decrescunt. Fabulantur Judæi, Og regem Basan fuisse ex gigantibus illis, de quibus dicitur Gen. viu, in altissimo monte consistentem, evasisse diluvium,,
col. 989–990page 99 of 137
PG 18:989γων οὕτως· Εστιν ὑπὲρ τὴν Μινυάδα μέγα δρος ἐν τοῖς ὄρεσι τοῖς Αρα ρὰτ ἀναμέσον ᾿Αρμενίων καὶ Καρδυαίων, ἐν τῷ "Ης κιβωτοῦ τὰ λείψανα μέχρι τῆς δεῦρο δείκνυται εἶναι ἐν τοῖς Αραβίοις όρεσι. Ζο᾿Αποβατήριον δὲ τὸν τόπον καλεῖσθαι τοῖς ᾿Αρμενίοις φησὶν Ιώσηπος καὶ λείψανα δείχνυσθαι τῆς λάρνακος ἐκεῖ. Καὶ Νικόλαος δὲ ὁ Δαμασκηνὸς ἐν τῇ ἐνενηκοστῇ καὶ ἕκτῃ βίβλῳ ἱστορεῖ περὶ αὐτῶν λέκατὰ τὴν ᾿Αρμενίαν Βάρις λεγόμενον, εἰς ὅ πολλοὺς συμφυγόντας ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ λόγος έχει περι σωθῆναι, καὶ τινα ἐπὶ λάρνακος ὀχούμενον ἐπὶ τὴν ἀκρώρειαν ἐκεῖλαι, καὶ τὰ λείψανα τῶν ξύλων ἐπὶ πολὺ σωθῆναι. Γένοιτο δ᾽ ἂν οὗτος ὄντινα καὶ Μωϋσῆς ἀνέγραψεν ὁ τῶν Ἰουδαίων νομοθέτης. Nicolaus
Og restiterat de stirpe gigantum. Et falsi arguuntur à feriret in fronte accepit. Percussione hac furore Thalmudistæ, qui dicunt, diluvium non attigisse montem Sion, hoc solo argumento quod semen gigantum inventum sit post diluvium in loco prædicto. Plato in Timæo, et Diodorus Siculus Biblioth., lib. vi, ab hac sententia videntur abhorrere, sed ¡idem in re ac materia diversa, quamvis in cæteris falsi consentiunt. Tradunt enim tempore diluvii, magos confugisse, nonnullosque alios Ægypti populos in juga montium ibique monumenta reconditissimæ vetustissimæque eruditionis quæque comportasse, asservasseque in gratiam et usum mundi superstitis. Inde postea inferunt a magis Ægyptiisque Græciæ populis communicata. Quæ omnia quamvis teinere affirmentur, bos tamen auctores lepidis hisce fabellis illud innuisse certum est a quibusdam et pietate et eruditione conspicuis viris arte quadam multarum scientiarum methodos, rationes, variaque experimenta futuris bominibus, ab eluvione illa aquarum conservasse. Illud in his omnibus verum est, omnes summitates moutium, ut divinæ tradunt Litteræ, certa quadam aquarum mensura coopertas, per id spatium quo duravit diluvium sub aquis latuisse, nec audiendus Cajetanus, qui putat vertices aliquos montium non fuisse opertos aquis diluvii, nec hoc adversari divinæ Scripturæ ; quomodo id potuerit esse explicat, ct ante Cajetanum nonnulli id affirmarunt eos montes, quorum altitudo 'excedit locum generationis imbrium sive mediam regionem aeris, non ſuisse opertos, cum diluvium generatum a pluviis non potuerit increscere supra locum ubi generantur pluviæ. llanc opinionem Augustinus commemorat, et refellit, l. xv De civitate Dei, cap. 27 : Opinantur quidam, tam magnum fieri non potuisse diluvium, ut altissimos montes quindecim cubitis aqua crescendo transcenderet, propter Olympi verticem montis, supra quem perhibentur nubes non posse conscendere; ut non ibi sit aer iste crassior ubi venti, nebulæ, imbresque gignuntur, nec attendunt, omnium elementorum crassissimam terram ibi esse potuisse. An forte negent esse hanc terram verticem montis? Cur igitur usque ad illa cœli spatia terris exaltari licuisse, et aquis exaltari non licuisse contendunt, cum isti mensores et pensores elementorum aquas D terris perhibeant superiores, alque leviores? Quid iraque rationis afferunt, quare terra gravior, et inferior locum cœli tranquillioris invaserit per volumina tot annorum, et aqua levior ac superior non permissa sit hoc facere saltem ad tempus exiguum ? Tandem ridende sunt nugæ Mahumetanæ, quæ non dicunt, sed insaniunt, arcam excrementis gravatam periculo proximam fuisse; quapropter Noe, cum ad Deum confugisset, responsum accepit, ut curaret elephantum in cloacis hominum egerere sua Stercora. Ex quibus sus pergrandis generatus immunda illa devoravit, ex suis fetore procreatus sorex arcam arrosit, ac perforavit, ita ut aqua ingrederetur. Noe majori periculo a Deo ut leonem atque ira leo exarsit, et spiravit vehementer, ut ex ejus naso catns prodierit soricem devorans! O Mahumetanam elegantiam! o arcam! o numen Mahumetis stercoreum! o percussionem leonis tam utilem! o catum de humano genere bene meritum ! o nequam soricem, nequiorem elephantum, uequissimum qui hæc audit, et credit, nec aspernatur liri, liri Col. 753, lin. 1. Elç ǎxpar tirà Ŏpovç. Mons super quem resedit arca, varie ab auctoribus traditur Berosus Chaldæus apud Josephum, Antiq. lib. 1, appellat montem Cordyæorum; Nicolaus Damascenus nominat Barim. Verba Josephi supe- Brius exscripsimus, et ex eo Zonaras Annal. tom. I. Cur autem Ambrosius eum appellaverit montem Quadrati, Pererius nulla conjectura vel suspicione se posse attingere scribit lib. x111 in Genes. Textus tamen Scripturæ Græcus, et Hebræus expressit Ararat, quod D. Hieronymus ait Armeniam esse : sunt montes Armeniæ, et pars Tauri, qui varia locis diversis nomina accepit. Epiphanius in Panario has omnes nominum diversitates conciliat, dicens, post diluvium requievisse arcam Noe in montibus Ararat (esse Septuaginta), mediis inter Armeniorum et Cardyæorum fines (esse Vulgatam versionem, et Chaldæi paraphrasin), in monte Lubar appellato, ecce quod Damascenus prodidit, Aovбàp öpεi xaλovµéve. Procopius: Ararut medius inter Armeniam, et Parthiam excurrit versus Adrabenorum regionem. Sibyllina oracula lib. 1, pro Armenia Phrygianı obtrudunt; falsum plane, ut et illud quod subdit eadem Sibylla, se cum marito suo in arca inclusam fuisse. Ibid., lin. 5. Kal τà lɛlýara. Theophilus ad Autolycum, lib. " : naras, loco d. : Et Josephus ex Nicolao Damasceno : Salconus, lib. Histor. part. Orientis ex ore Haythoni ordinis Præmonstratensis: In Armenia est allior mons, qui sit in toto orbe terrarum, qui Ararath vulgo nuncupatur, et in cacumine illius montis arca Noe post diluvium primo sedit, et licet propter abundantiam nivium, quæ semper in illo monte reperiuntur, tam hieme quam æstate, nemo valet ascendere montem illum, semper tamen apparet in ejus ca-
col. 991–992page 100 of 137
PG 18:991πος τυ δ dM d esse arca.
Col. 755, lin. 6. Καὶ τῇ ἀσφάϊτῳ. Albinus, Quest. ix Genes. de natura Litvininis : Ditumen est [erventis— simum el violentissimum gluten, cujus est hac virtus, τ. ligna eo oblita, nec vermibus exedi , nec solis ar— dore, nec flatibus. ventorum , nec aquarum. possint inundatione dissolvi. Josephus Antiq. lib. 1, cap. 4, de arce bitmnine ex Beroso Chall;eo : Τοῦ δὲ χατακλυσμοῦ τούτου val τῆς λάρνακος μέμνηνται πάντες οἱ τὰς βαρθαρικὰς ἱστορίας ἀναγράφοντες, ὧν ἔστι καὶ Βηρωυσὸς ὁ Χαλδαῖος, Διηγούμενος γὰρ τὰ περὶ κἂν κατακλυσμὸν οὕτω πως διέξεισι" Λέγεται δὲ χαὶ ποῦ πλοίου ἐν τῇ '᾿Αρμενίᾳ πρὺς τῷ ὕρει τῶν Καρδυαἴων ἔτι μέρος τι εἶναι, καὶ κομίζειν τινὰς τῆς ἀσφάλτου ἀφαιροῦντας. Χρῶνται 05 μάλιστα οἱ dv. φρωποι τῷ κομιζομένῳ πρὸς τοὺς ἀποτροπια-- σμούς. Hisex Josepho sublit nonnulla ex Abideno Euseb. De propar. evang. , lib. ix, inter cetera : Τὸ δὲ πλοῖον ἐν "Apusvin περίαπτα ξύλων disttoápuaxa ποῖσιν ἐπιχωρίοισι παρείχετο, Εἰ Chronicorum part. 1, ex Alexandro Polyhistore : Τοῦ 0$ πλοίου τούτου χαταχλιθέντος ἐν τῇ ᾿Αρμενίχ μέρος τι εἶναι ev τοῖς Κορκοραίοις (lego Κορδυαίοις) ὄρεσι τῆς ᾿Αριιενίας διαμένον, καὶ τινας ἀπὸ τοῦ πλοίηυ χομίζειν ἀποξύοντας ἄσφαλτον " χρᾷσθαι δὲ αὐτὴν πρὸς τοὺς ἀποπροπιασμούς. Hoe autem arce reliquie , ut. videre est ex Josepho , qui ad sua Lempora perdurarunt per anmos ainplius bis mille, an virtute bitumiuis, dequo plura Plinius, lib, xxxv, eap. 18, et ex Albino Rabanus : Bitumen est ferventissimum, et vio— leniissimum gluten , cujus hec. est. virtus, ut ligna qua eo oblita fuerint, nec vermibus exedi, nec solis erdore, nec ventorum [latibus, nec aquarum possint violentia dissolvi ; an ita Deo disponente , quod et verius, ut mortales zternum, ut ita. dicam, justitiae divin», nec nun et misericordix pra oculis haberent monimentum ?
Ibid., lin. 8. Ὁ δὲ Νῶε ἐτελεύτησεν. Pseudo- Berosus Annianus lib. ni, multa de Noe , et iis qux ipse post diluvium gessit, fides sit penes auctorem.
"Ibid., lin. 9. Καὶ viol αὐτοῦ. Hebreorum plerique docent, Japliet primo loeo a Noe fuisse geniium , Cham secundo, Sem omnium postremo, Augustinus, lib. xvi De civitate Dei, cap. 2, Japhel. minimum putat, Sem maximum.
Jbid., lin. 42. 'Axó zo? ὄρους. Noe enim, et filii, relictis montibus Armenie post diluvium, terra planitiem assequuntur, fuitque prima habitatio in terra Sennaar, quo in loco postea Babylon zdificata fuit. Eusebius , part. 1 Chronic. ex Alexandro Polyhistore : Ἑλθόντας οὖν τούτους εἰς Βαθυλῶνα δε edi MAE MMC RAM πο GM S n
eumine quoddam nigrim , quod ab hominibus dicitur / esse arca.
Col. 755, lin. 6. Καὶ τῇ ἀσφάϊτῳ. Albinus, Quest. ix Genes. de natura Litvininis : Ditumen est [erventis— simum el violentissimum gluten, cujus est hac virtus, τ. ligna eo oblita, nec vermibus exedi , nec solis ar— dore, nec flatibus. ventorum , nec aquarum. possint inundatione dissolvi. Josephus Antiq. lib. 1, cap. 4, de arce bitmnine ex Beroso Chall;eo : Τοῦ δὲ χατακλυσμοῦ τούτου val τῆς λάρνακος μέμνηνται πάντες οἱ τὰς βαρθαρικὰς ἱστορίας ἀναγράφοντες, ὧν ἔστι καὶ Βηρωυσὸς ὁ Χαλδαῖος, Διηγούμενος γὰρ τὰ περὶ κἂν κατακλυσμὸν οὕτω πως διέξεισι" Λέγεται δὲ χαὶ ποῦ πλοίου ἐν τῇ '᾿Αρμενίᾳ πρὺς τῷ ὕρει τῶν Καρδυαἴων ἔτι μέρος τι εἶναι, καὶ κομίζειν τινὰς τῆς ἀσφάλτου ἀφαιροῦντας. Χρῶνται δὲ μάλιστα οἱ ἄν. | φρωποι τῷ κομιζομένῳ πρὸς τοὺς ἀποτροπια-- σμούς. Hisex Josepho sublit nonnulla ex Abideno Euseb. De propar. evang. , lib. ix, inter cetera : Τὸ δὲ πλοῖον ἐν "Apusvin περίαπτα ξύλων disttoápuaxa ποῖσιν ἐπιχωρίοισι παρείχετο, Εἰ Chronicorum part. 1, ex Alexandro Polyhistore : Τοῦ 0$ πλοίου τούτου χαταχλιθέντος ἐν τῇ ᾿Αρμενίχ μέρος τι εἶναι ev τοῖς Κορκοραίοις (lego Κορδυαίοις) ὄρεσι τῆς ᾿Αριιενίας διαμένον, καὶ τινας ἀπὸ τοῦ πλοίηυ χομίζειν ἀποξύοντας ἄσφαλτον " χρᾷσθαι δὲ αὐτὴν πρὸς τοὺς ἀποπροπιασμούς. Hoe autem arce reliquie , ut. videre est ex Josepho , qui ad sua Lempora perdurarunt per anmos ainplius bis mille, an virtute bitumiuis, dequo plura Plinius, lin, vesv, cap. 15, eL ex Abino Rabanus : Bitumen est ferventissimum, et vio— leniissimum gluten , cujus hec. est. virtus, ut ligna qua eo oblita fuerint, nec vermibus exedi, nec solis erdore, nec ventorum [latibus, nec aquarum possint violentia dissolvi ; an ita Deo disponente , quod et verius, ut mortales zternum, ut ita. dicam, justitiae divin», nec nun et misericordix pra oculis haberent monimentum ?
Ibid., lin. 8. Ὁ δὲ Νῶε ἐτελεύτησεν. Pseudo- Berosus Annianus lib. ni, multa de Noe , et iis qux ipse post diluvium gessit, fides sit penes auctorem.
"Ibid., lin. 9. Καὶ viol αὐτοῦ. Hebreorum plerique docent, Japliet primo loeo a Noe fuisse geniium , Cham secundo, Sem omnium postremo, Augustinus, lib. xvi De civitate Dei, cap. 2, Japhet 1 minimum putat, Sem maximum.
Jbid., lin. 42. 'Axó zo? ὄρους. Noe enim, et filii, relictis montibus Armenie post diluvium, terra planitiem assequuntur, fuitque prima habitatio in terra Sennaar, quo in loco postea Babylon zdificata fuit. Eusebius , part. 1 Chronic. ex Alexandro Polyhistore : Ἑλθόντας οὖν τούτους εἰς Βαθυλῶνα τά τε ἐκ Σιππάρων γράμματα ἀνορύξαι, καὶ πόλεις πολλὰς χτίζοντας, xol ἱερὰ ἀνιδρυσαμένους πάλαι ἐπιχτίσαν τὴν Βαδυλῶνα. Hebrzi asserunt, Noe ex Armenia rediisse in veterem patriam , id est , loca Damasco vicina, ubi constituit "gnum , et pon-
*! Gen. x, 10.
.tificatum Sa'em, quie. Melelisedech. administravit. Ibid., lin. £2. Ne£pé0 ἔπειθεν" ó. Josephus , lib. 1 Antiquit., cap. δ: Ἐξῆρε 05 αὐτοὺς πρός τε ὕθριν τοῦ Θεοῦ, καὶ καταφρόνησιν Νεθρώδης, ὡς υἱωνὸς μὲν ὧν Χάμου τοῦ Νώχου τολμηρὸς δὲ xoi χατὰ χεῖρα γενναῖος, ἔπειθεν αὐτοὺς μὴ τῷ Θεῷ διδόναι τὰ C ἐκεῖνον εὐδαιμονεῖν, ἀλλὰ τὴν ἰδίαν ἀρετὴν ταῦτα παρέγειν αὐτοῖς ἡγεῖσθαι. Περίιστα δὲ κατ᾽ ὀλίγον εἰ: τυραννίδα τὰ πράγματα, μόνως οὕτω νομίζων ἀπο: στήσειν τοὺς ἀνθρώπους παρὰ τοῦ Θεοῦ, εἰ χρώμενοι τῇ αὐτοῦ δυνάμει διατελεῖεν. ᾿Αμυνεῖσθαί τε τὸν Θεὸν πάλιν ἠπείλει τὴν γῆν ἐπικλύσασθαι θελήσαντα" πύργον γὰρ οἰκοδολήσειν ὑψηλότερον, ἢ τὸ ὕδωρ ἀναδῆυαι δυνηθείη μετελεύσεσθα: δὲ καὶ τῆς τῶν προγόνων ἀπωλείας, Nou dissimilia narrat Hugo de ? Sanelo Victore Annot. in Genes. εἰ llieronymus, Traditionibus llebr. in Genesin. Nemrod, inquit, arripuit insuetam primus in populo tyrannidem regnawique in Babylone, que ab eo, quod ibi con[usa: suni lingua, turris adificantium Babel appellata est. Methodius ait hune fuisse nepotem Sem : Πρὸς τοῦτὸν χατῆλθε Νεθρὼξ, καὶ παιδευθεὶς παρ᾽ αὐτοῦ εἴληφε βουλὴν ἐφ᾽ ᾧ βασιλεῦσα!: αὐτόν. Οὔτος δὲ ὁ ΝεΘρὼδ ἀδελφὸς τῶν ἡρώων ἐτύγχανε τῶν τέκνων ποῦ Σήμ. Καὶ αὐτὸς πρῶτος ἐθασίλευσεν ἐπὶ τῆς γῆς. Quod. falsum esse verba Moysis convineunt, quie eum faciunt nepotem Clami: Filii Cham, Chas, Mesraim, Phui, et. Chanaam. Porro. Chus. genuit Nemrod. Et Augustinus, lib. xvi. De civit. Dei, cap. , 4 : Unde colligitur, gigantem. illum. Nemroth fuisse * illius conditorem, quod superius breviter [uerat intimatum , ubi cum de illo Scriptura loqueretur , ait, initium regni ejus fuit Babylon *! , id est, qua. civi— tatum ceterarum gereret principatum, ubi esset tanquam in metropoli habitaculum regni, quamvis perfecta non [uerit usque. in tantum modum, quantum superba cogitabat impietas, Et inferius : Erigebat ergo cum^ suis populis iurrem. contra Dominum, qua est impia significata superbia. Plura de hae turris zdifieatione per Nemrothem habes apud historicos. Aliter tamen sensit Cajetanus, cum negat auctorem lmjus turris fuisse Nemroth , quamvis jam inehoa- V6 post confusionem linguarum oceupatorem. Neque Nemroth, iaquiL, neque aliquem eertum homij nem auctorem fuisse illius fabrice declarat exhor- Latio, et incitatio attributa vage et indefinite hominibus, ut intelligamus hine, quod Nemroth civitatm Babylonize inchoatam, communi voto, et conatu, post confusionem linguarum ipse, occupaverit, et ibidem regnare caerit. lbid., lin. 23. Kal δὴ πύργον. De hae tari Abydenus apud Eusebium, De preaparat. evangel., lib. 1x : Ἐντὶ δ᾽ od λέγουσι τοὺς πρώτους ἐκ γῆς ἀνασχόντας, ῥώμῃ τε καὶ μεγέθει χαυνωθέντας, χαὶ δὴ θεῶν
eumine quoddam nigrim , quod ab hominibus dicitur / esse arca.
Col. 755, lin. 6. Καὶ τῇ ἀσφάϊτῳ. Albinus, Quest. ix Genes. de natura Litvininis : Ditumen est [erventis— simum el violentissimum gluten, cujus est hac virtus, τ. ligna eo oblita, nec vermibus exedi , nec solis ar— dore, nec flatibus. ventorum , nec aquarum. possint inundatione dissolvi. Josephus Antiq. lib. 1, cap. 4, de arce bitmnine ex Beroso Chall;eo : Τοῦ δὲ χατακλυσμοῦ τούτου val τῆς λάρνακος μέμνηνται πάντες οἱ τὰς βαρθαρικὰς ἱστορίας ἀναγράφοντες, ὧν ἔστι καὶ Βηρωυσὸς ὁ Χαλδαῖος, Διηγούμενος γὰρ τὰ περὶ κἂν κατακλυσμὸν οὕτω πως διέξεισι" Λέγεται δὲ χαὶ ποῦ πλοίου ἐν τῇ '᾿Αρμενίᾳ πρὺς τῷ ὕρει τῶν Καρδυαἴων ἔτι μέρος τι εἶναι, καὶ κομίζειν τινὰς τῆς ἀσφάλτου ἀφαιροῦντας. Χρῶνται δὲ μάλιστα οἱ ἄν. | φρωποι τῷ κομιζομένῳ πρὸς τοὺς ἀποτροπια-- σμούς. Hisex Josepho sublit nonnulla ex Abideno Euseb. De propar. evang. , lib. ix, inter cetera : Τὸ δὲ πλοῖον ἐν "Apusvin περίαπτα ξύλων disttoápuaxa ποῖσιν ἐπιχωρίοισι παρείχετο, Εἰ Chronicorum part. 1, ex Alexandro Polyhistore : Τοῦ 0$ πλοίου τούτου χαταχλιθέντος ἐν τῇ ᾿Αρμενίχ μέρος τι εἶναι ev τοῖς Κορκοραίοις (lego Κορδυαίοις) ὄρεσι τῆς ᾿Αριιενίας διαμένον, καὶ τινας ἀπὸ τοῦ πλοίηυ χομίζειν ἀποξύοντας ἄσφαλτον " χρᾷσθαι δὲ αὐτὴν πρὸς τοὺς ἀποπροπιασμούς. Hoe autem arce reliquie , ut. videre est ex Josepho , qui ad sua Lempora perdurarunt per anmos ainplius bis mille, an virtute bitumiuis, dequo plura Plinius, lin, vesv, cap. 15, eL ex Abino Rabanus : Bitumen est ferventissimum, et vio— leniissimum gluten , cujus hec. est. virtus, ut ligna qua eo oblita fuerint, nec vermibus exedi, nec solis erdore, nec ventorum [latibus, nec aquarum possint violentia dissolvi ; an ita Deo disponente , quod et verius, ut mortales zternum, ut ita. dicam, justitiae divin», nec nun et misericordix pra oculis haberent monimentum ?
Ibid., lin. 8. Ὁ δὲ Νῶε ἐτελεύτησεν. Pseudo- Berosus Annianus lib. ni, multa de Noe , et iis qux ipse post diluvium gessit, fides sit penes auctorem.
"Ibid., lin. 9. Καὶ viol αὐτοῦ. Hebreorum plerique docent, Japliet primo loeo a Noe fuisse geniium , Cham secundo, Sem omnium postremo, Augustinus, lib. xvi De civitate Dei, cap. 2, Japhet 1 minimum putat, Sem maximum.
Jbid., lin. 42. 'Axó zo? ὄρους. Noe enim, et filii, relictis montibus Armenie post diluvium, terra planitiem assequuntur, fuitque prima habitatio in terra Sennaar, quo in loco postea Babylon zdificata fuit. Eusebius , part. 1 Chronic. ex Alexandro Polyhistore : Ἑλθόντας οὖν τούτους εἰς Βαθυλῶνα τά τε ἐκ Σιππάρων γράμματα ἀνορύξαι, καὶ πόλεις πολλὰς χτίζοντας, xol ἱερὰ ἀνιδρυσαμένους πάλαι ἐπιχτίσαν τὴν Βαδυλῶνα. Hebrzi asserunt, Noe ex Armenia rediisse in veterem patriam , id est , loca Damasco vicina, ubi constituit "gnum , et pon-
*! Gen. x, 10.
col. 993–994page 101 of 137
PG 18:993βωθέοντας ἀνατρέψαι περὶ αὐτοῖσι τὸ μηχάνημα. Τοῦ Α Εὐπόλεμος δὲ ἐν τῷ περὶ Ἰου δαίων τῆς ᾿Ασσυρίας φησὶ πόλιν Βαβυλῶνα πρῶτον μὲν κτισθῆναι ὑπὸ τῶν διασωθέντων ἐκ τοῦ κατακλυσμοῦ, εἶναι δὲ αὐτοὺς γίγαντας, οἰκοδομεῖν δὲ τὸν ἱστορούμενον πύργον. Πεσόντος δὲ τούτου ὑπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐνεργείας, τους γίγαντας διασπαρῆναι καθ' ὅλην ἐπίδρομον ἅρμασι Ὁ Θεὸς τὴν διάλεκτον. Sibylla Πάντων ομοφώνων ὄντων τῶν ἀνθρώπων, πύργον ᾠκοδόμησάν τινες ὑψηλότατον, ὡς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν ἀναβησόμενοι δι' αὐτοῦ. Οἱ δὲ θεοί, ἀνέμους ἐπιπέμψαντες, ἀνέτρεψαν τὸν πύργον, καὶ ἰδίαν ἑκάστῳ φωνὴν ἔδωκαν, καὶ διὰ τοῦτο Βαβυλῶνα συνέβη κληθῆναι τὴν πόλιν. Εt Hestræus : Τῶν δὲ ἱερέων τοὺς διασωθέντας, τὰ τοῦ Ενυαλίου Διὸς ἱ:- ρώματα λαβόντας, εἰς Σενναάρ τῆς Βαβυλωνίας έλθεῖν. Σκίδνανται δὴ τὸ λοιπὸν ἐντεῦθεν ὑπὸ τῆς ὁμογλωσσίας τὰς συνοικίας ποιησάμενοι πανταχοῦ, καὶ D γὴν ἕκαστοι κατελάμβανον τὴν ἐντυχούσαν. Ὁ δὲ τόπος ἐν ᾧ τὸν πύργον ᾠκοδόμησαν, νῦν Βαβυλὼν καλεῖται διὰ τὴν σύγχυσιν τοῦ περὶ τὴν διάλε στον πρῶτον ἐναργούς. Ἑβραῖοι γὰρ τὴν σύγχυσιν
pedes ducenti, latitudo quinquageni : in singulos Šīta špelnia déɣɛobat Babula. Alexander Polybistor ex Eupolemo : thy. Dictu mira prodit Hieronymus in Xiv caput Esaiæ de altitudine hujus turris ad miraculum usque, quem vide. Col. 753, lin. 26. 'Añɛilwr tör Oɛór. Įdeo, ait, illos homines turrim ædificasse, ut contra diluvium, eliam Deo nolente, sibi consulerent. Eadem Josepedes ternis digitis mensura ampliore quam nostra, Via in mœnikus ipsis tam lata, ut quadrigæ sili invicem occurrentes facile pertransire possent; quod Antipater expressit cum teixos murum appellavit, et Propert., lib. 111 : Et duo in adversum misit per mænia currus Ne possent tacto stringere ab axe latus. Ejus conditor laudatur Nemroth, Josepho, lib. 1 Antiq., Zonara, Cedreno, aliis: Marcellino, lib. xxIII, Belus; Stephano Babylon Medi filius: Babuλwy Ilspphus, lib. 1 Antiquit., cujus verba supra posuimus. Augustinus, lib. xvi De civitate Dei, cap. 4, vesana ait quadamı animi elatione, ac insolentia, et adversus Deum impietate Nemroth illud ædificium exstruxisse, ut contra Deum sibi pararet propugnaculum, illumque quotiescunque libuisset infestaret, atque offenderet, alii alias adducunt causas. Noster Eustathius utramque, et Josephi, et Augustini conjunxit, et quasi unam exposuit; nec homines illi aliud in mente habuerunt. Solent enim præteritis malis afflicti, futura studio arteque propellere, ne bis iisdem infestari contingat; et dum naturæ donis affluunt, robore, divitiis, auctoritǝteque stipati, insano ausu ſurere; et cum jam hominum se esse superiores persenserint, contra Deum insolescere; sibique posse, quandocunque id fuerit opus, ab ejus manu cavere opinari; quin et molestia illum afficere præsumunt. O ridiculam industriam! o nefandum studium o sceleratam prævidentiam! Næ illi, et oculis, et auribus, et animo cæci sunt. B Plerique alii Semiramidem parentem faciunt. Claudianus, in Ruff. lib. 1 : Ibid., lin. 51. apud Eusebium : Ibid., lin. 55. Kir touzou ỏ cỏ. Augustinus, De civitate Dei, lib. xvi, cap. 4: Ista civitas quæ appellata est confusin, ipsa est Babylon, cujus mirabilem constructionem gentium etiam commendat historia. Babylon quippe interpretatur confusio. Et Abydenus: Babèh xzhousiv. Eam accurate describunt Herodotus, lib. 1; Curtius, lib. v; Philostratus 1. Pausanias tradit omnium quam unquam sol aspexit urbium maximam; muri ambitum habuit trecentorum, et octoginta quinque stadiorum; quorum altitudo Creditur et centum portis Babylona superbam Femineus struxisse labor. Et Propert. lib. m: Persarum statuit Babylona Semiramis urbem Ut solidum cocto tolleret aggere opus. De Babylone vide plura apud Abrahamum Hortelium in Thesauro geograph., Matthæum Raderum in Martialem, lib. 1, epist. 1; Strabonem, lib. XVI; Diodorum Siculum, lib. 111; Justinum, lib. 1, Joannexi Bodinum in Compendio historico, Rodiginum, et alios. Plura nos item notabamus nostris in Philonis Byzantii de septem orbis spectaculis libellum, elegan-. tissimum illum quidem, de Babylone et ejus niuris, Ibid., lin. 36. "Exaσtos your τ½r. Distinct; admodum noster Eustathius successiones filiorum Noe prosequitur, et terræ divisionen. Hi namque omnium hominum parentes merito dici possunt, cum reliqui aquarum illa inundatione obiissent, et ex his nostrorum omnium ortus agnoscendus est. Per omnes enim mundi partes diffusi genus humanum propagarunt, suaque posteris nomina immortalitatis, et memoriæ ergo transmiserunt. Ibid., lin. 41. Tŵr 'Ellirwr μɛrά. Hæc sane fuit Græcorum præstantia, hæc virtus, solis ipsis concessa, denegata cæteris, ut reperta ab aliis in meliorem frugem reducerent, mutila perficerent, confusa distribuerent, manca supplerent, superflua demerent; non barbare, non indistincte, sed optima methodo, pulcherrimo eloquio, et aptissima orationis structura; multa etiam ipsi invenirent, quæ ita perficerent, ut nemo vel iis aptius, vel commodius dicere potuerit. Quid gannis, et blateras ineptissimus Anni, iis per quos profeceras, si quid unquam in litteris profecisti, rustice ingratus ? Si Græci ii sunt, quos tu somnias, quid tot vigiliarum in illis elucubrandis nugamenta? Quid tot congestas ineptias insulse impendis? Quid in illis commentariis. ; illustrandis operam perdis? Næ tu una cum illis, quos studiis adoras, lingua iniqua impudenter laceras, vel insanire, vel fallax, et impostor esse deprehenderis! Græci sunt, quos ipse duces sequeris, et eo illis perversior, quod cum eos tanquam impostores accuses, eorum tamen vestigiis insistis.
σικὴ πόλις, μητρόπολις, Σελευκία καλουμένη, Βαβυλῶνος ἀνδρὸς κτίσμα παλαίτατον, σοφωτάτου παιδὸς Μήδου, οὐχ, ὡς Ἡρόδοτος, ὑπὸ Σεμιράμιδος· ταύτης γὰρ ἦν ἀρχαιοτέρα ἔτεσι χιλίοις δύο, ὡς Ἐῤῥάνιος.
pedes ducenti, latitudo quinquageni : in singulos Šīta špelnia déɣɛobat Babula. Alexander Polybistor ex Eupolemo : thy. Dictu mira prodit Hieronymus in Xiv caput Esaiæ de altitudine hujus turris ad miraculum usque, quem vide. Col. 753, lin. 26. 'Añɛilwr tör Oɛór. Įdeo, ait, illos homines turrim ædificasse, ut contra diluvium, eliam Deo nolente, sibi consulerent. Eadem Josepedes ternis digitis mensura ampliore quam nostra, Via in mœnikus ipsis tam lata, ut quadrigæ sili invicem occurrentes facile pertransire possent; quod Antipater expressit cum teixos murum appellavit, et Propert., lib. 111 : Et duo in adversum misit per mænia currus Ne possent tacto stringere ab axe latus. Ejus conditor laudatur Nemroth, Josepho, lib. 1 Antiq., Zonara, Cedreno, aliis: Marcellino, lib. xxIII, Belus; Stephano Babylon Medi filius: Babuλwy Ilspphus, lib. 1 Antiquit., cujus verba supra posuimus. Augustinus, lib. xvi De civitate Dei, cap. 4, vesana ait quadamı animi elatione, ac insolentia, et adversus Deum impietate Nemroth illud ædificium exstruxisse, ut contra Deum sibi pararet propugnaculum, illumque quotiescunque libuisset infestaret, atque offenderet, alii alias adducunt causas. Noster Eustathius utramque, et Josephi, et Augustini conjunxit, et quasi unam exposuit; nec homines illi aliud in mente habuerunt. Solent enim præteritis malis afflicti, futura studio arteque propellere, ne bis iisdem infestari contingat; et dum naturæ donis affluunt, robore, divitiis, auctoritǝteque stipati, insano ausu ſurere; et cum jam hominum se esse superiores persenserint, contra Deum insolescere; sibique posse, quandocunque id fuerit opus, ab ejus manu cavere opinari; quin et molestia illum afficere præsumunt. O ridiculam industriam! o nefandum studium o sceleratam prævidentiam! Næ illi, et oculis, et auribus, et animo cæci sunt. B Plerique alii Semiramidem parentem faciunt. Claudianus, in Ruff. lib. 1 : Ibid., lin. 51. apud Eusebium : Ibid., lin. 55. Kir touzou ỏ cỏ. Augustinus, De civitate Dei, lib. xvi, cap. 4: Ista civitas quæ appellata est confusin, ipsa est Babylon, cujus mirabilem constructionem gentium etiam commendat historia. Babylon quippe interpretatur confusio. Et Abydenus: Babèh xzhousiv. Eam accurate describunt Herodotus, lib. 1; Curtius, lib. v; Philostratus 1. Pausanias tradit omnium quam unquam sol aspexit urbium maximam; muri ambitum habuit trecentorum, et octoginta quinque stadiorum; quorum altitudo Creditur et centum portis Babylona superbam Femineus struxisse labor. Et Propert. lib. m: Persarum statuit Babylona Semiramis urbem Ut solidum cocto tolleret aggere opus. De Babylone vide plura apud Abrahamum Hortelium in Thesauro geograph., Matthæum Raderum in Martialem, lib. 1, epist. 1; Strabonem, lib. XVI; Diodorum Siculum, lib. 111; Justinum, lib. 1, Joannexi Bodinum in Compendio historico, Rodiginum, et alios. Plura nos item notabamus nostris in Philonis Byzantii de septem orbis spectaculis libellum, elegan-. tissimum illum quidem, de Babylone et ejus niuris, Ibid., lin. 36. "Exaσtos your τ½r. Distinct; admodum noster Eustathius successiones filiorum Noe prosequitur, et terræ divisionen. Hi namque omnium hominum parentes merito dici possunt, cum reliqui aquarum illa inundatione obiissent, et ex his nostrorum omnium ortus agnoscendus est. Per omnes enim mundi partes diffusi genus humanum propagarunt, suaque posteris nomina immortalitatis, et memoriæ ergo transmiserunt. Ibid., lin. 41. Tŵr 'Ellirwr μɛrά. Hæc sane fuit Græcorum præstantia, hæc virtus, solis ipsis concessa, denegata cæteris, ut reperta ab aliis in meliorem frugem reducerent, mutila perficerent, confusa distribuerent, manca supplerent, superflua demerent; non barbare, non indistincte, sed optima methodo, pulcherrimo eloquio, et aptissima orationis structura; multa etiam ipsi invenirent, quæ ita perficerent, ut nemo vel iis aptius, vel commodius dicere potuerit. Quid gannis, et blateras ineptissimus Anni, iis per quos profeceras, si quid unquam in litteris profecisti, rustice ingratus ? Si Græci ii sunt, quos tu somnias, quid tot vigiliarum in illis elucubrandis nugamenta? Quid tot congestas ineptias insulse impendis? Quid in illis commentariis. ; illustrandis operam perdis? Næ tu una cum illis, quos studiis adoras, lingua iniqua impudenter laceras, vel insanire, vel fallax, et impostor esse deprehenderis! Græci sunt, quos ipse duces sequeris, et eo illis perversior, quod cum eos tanquam impostores accuses, eorum tamen vestigiis insistis.
col. 995–996page 102 of 137
PG 18:995Καὶ νόμους δὲ αὐτ. Ελλὰς δὴ τί πέποιθας ἐπ' ἀνδράσιν ἡγεμόνεσσι; Πρὸς τί δὲ δῶρα μάταια καταφθιμένοις ἀνατίθης, Θύεις ειδώλοις, τίς τοι πλάνην βάλεν ἐν νῷ Ώστε σε τάδε ποιεῖν μεγάλοιο θεοῖο προσώπου Λειπομένους; Νῆς μᾶλλον ἔτισεν ἐμὲν μένος. Αὐτὸς Ὀλύμπῳ Βάρβαρος ἦρα φέρει ὕβριας εὐγενέες. Και σοφίη πόρε θάρσος ἀθέσφατον. Εν δ' ἄρα [γαίη Τις γένος Ελλήνων ᾖνεν ἀγανότερος; Τις φρένα; τις προτέρους; τίς κύδεα; μοῦνον ἐνί σπων, Ελλην, πάντ' ἐρέεις· τῷ συνέπλεξας όλα. "Ελλην καὶ παλάμης καὶ μήδεσιν ἔργον ὑπέστη, Αἰθερίης ἀλκῆς πουλὺ περισσότερον. "Ελλην εἰσεπερῆσεν ἀλὸς χύσιν, ἵκετο γαίης Πείρατα· βένθε ἔδυ· δῶμα βέβηκ' ἀΐδου. "Ηνδανε καὶ ταχύγουνος ἐφίπτατο κοῦφος ἀερθεὶς, Καὶ ποσὶν αιθερίην ἔτρεχεν ειρεσίην. Πᾶσι θέμιστας ἔτελλε, πόλεων ἔστησε θέμεθλα Ιθείῃσι δίκαις. "Ηθεα δεῖξε βίου Κοιρανίην ατάλαντος ἐμοὶ βασιληίδι τιμῇ, Αρχεύει παντὸς κάρτεῖ γαυριάων. Αὐτὸς ἐγὼ τάδ' ἔδωκα, ἐπεὶ καταθύμιον εν. Ψεύδει γὰρ βάζειν οὐ καλὸν οὐρανίδας. Ισον ἐμοῖς μελεέσσι χρέος κάμον, ἴσον Ὀλύμπῳ, Ελλήνων τεύξας ακαμάτην γενέθλην. Πάντ' ἐμὰ δῶκα φέρειν πρεσβήτα. Φῶτας ἐπ' [άλλους Ζεὺς Ἕλλην, Ελλην Ζεὺς μακάρεσσι πέλει. Τῷ· καὶ ἡμίθεον Ἑλλήνιον ἔμμεναι ἕρνος Εἶπον, καὶ ὑμᾶς ὁμῶας ἔθηκα πάλαι. Αἰθερίους ὑπέταξα φέρειν ζυγά δούλια χέρσῳ, Ελλήνεσσιν ὅπως κῦδος ἄροιμι μένα. Τοσσατίοις ἐν ἔρωσιν, ὅσοισι περίπλεος ἔσκεν Οὐρανὸς εἰς Ἄρης μοῦνος ἔφλεξε Δία. Αὐτὰρ ἔρως μ' ἐδάμασσεν ἀνηρίθμοισιν ἐιστεῖς Ἑλλάδος ἐκ γαίης. Οὐδ' ἔτ᾽ ἔπαυσα πόθου ᾿Αλλὰ πόθος φορέῃσι πόθον νέον, ᾧ με καταίθει Καινὸς ἔρως προτέρου δριμυτέραις ἀκίσιν. Καὶ πάλιν ἄλλος δρούσεν, δου μόλις έφθασε [τέκμωρ. Καὶ πλέονες κραδίην ιοβολοῦσι πόθοι. Μητέρες ὑμείων Ελληνίδος ἐστὶν ἀποῤῥὼξ Φύτλης. Υμμ' Ἕλλην ἐξετίναξεν ἔμως. Κείνων θυγατέρεσσι πελάσσατε, ἔνθεν ἀτρέστων Βλάστησ' ηρώων φύλον ἀρειμανέων. Καὶ τόσος ὄλβος ἔλαμψε πολὺν χρόνον, οὐδο [εμαράνθη Νείκεσιν, ἀφθορίην ίκελος ἠελίῳ. Αἱ δὲ πολλὴν ἔχαιρον, ὀνήσιος ἦν πόρον αὐτὸς Αντιάσας. Κρονίδου μηδ' ἐπάτησε μέρα. Καὶ σοφίην μεγάλαυχος ἐμαῖς ἀπίθησεν ἐφετμαΐς. Φυσιάει τε Θεῷ δύσμορος ἐχθρὸς ἔμεν. Τῷ καὶ δῆριν ἔγειρεν, ἔριν μακάρεσσιν ἀνάψας Θώκων ἱμείρας οὐρανίων μετέχειν. Ημετέρης δίψησεν ἔχειν διήτα τιμῆς. Καὶ γενέτην μισεῖ. Ισχεο, θυμέ, κάτου. Ενέρκτην ἤχθηρε, φίλῳ κακὸς ἤγαγεν αίσχος. Τις τόσον ὡς "Ελλην τεύξε παραιβασίας; Ἐγένοντο οὖν τῷ. Μονήτων δὲ ὁ τοῦ Νῶς υἱὸς εἰσ ἦλθεν εἰς τὴν ἑῴαν, καὶ μέχρι τῆς θαλάσσης τῆς Ο ἐπιλεγομένης ηλίου χώρας, ἔνθα ἡ ἀνατολὴ τοῦ ἡλίου γίνεται. Οὗτος δὲ ὁ Μονήτων ἔλαβε παρά τοῦ Θεοῦ χάρισμα σοφίας, ὥστε πρῶτος ἀστρονομίας τέχνην ἐφευρε. Πρὸς τοῦτον κατῆλθε Νεβρώδη καὶ παιδευθείς παρ' αὐτοῦ, εἴληφε βουλὴν ἐφ᾽ ᾧ βασιλεῦσαι αὐτόν.
Sinamus Gracos, civitate ejiciamus: eorum histo riam, doctrinam, artes e memoria hominum erada mus; quos eorum vice complectemur? unde nam et studiorum normam, et scientiarum fructum ha bebimus? Ex te, insulse et ganeo? qui tantumn bal butis, qui bona apud alios tum male sensatus et spurcissima lingua male effundis. Col. 753, lin. 43. Id et rectius esse videbatur Sallustio in proœm. De conjurat. Catil., ingenii potius quam virium opibus gloriam quæsiveruul; et quoniam vita ipsa, qua ipsi frue bantur, brevis erat memoria sui, quam maxime longam efficere summa ope conati sunt. Quod illis haud dubie contigit. Ipsi enim etsi non natura, le gibus tamen, artibus, disciplinis ab ipsis expolitis aliarum gentium parentes et auctores habiti sunt. Illis apud multos invidiam concitavit, ita ut male cum illis actum sit livori scriptorum omnium ob noxiis. Lactantius, Divinarum instit. lib. 1, cap. 15 Accesserunt etiam poeta, et compositis ad volupta tem carminibus in cœlum eos sustulerunt: sicut fa ciunt qui apud reges, etiam malos, panegyricis men dacibus adulantur. Quod malum a Græcis ortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia, incredibile est quantas mendaciorum nebulas excita verit. Itaque admirati eos, et susceperunt primi sacra illorum, et universis gentibus tradiderunt. Ob hanc ranitatem Sibylla sic eos increpat De Græcorum præstantia et excellentia ita lusi mus in nostro Anachronismo ex persona Jovis, qui ægre fert Græcos, in quos tot tantaque beneficia contulerat, divinorun munerum immemores, diis ipsis ipsos adversari. Reliqua subjicerem, nisi scriptionis tædio impe direr. Ibid., lin. 47. Pseudo-Bero sus Aunianus, lib. 11 refert, Noe complures filios genuisse post diluvium, eosque gigantes, et ex no mine matris Tythleæ Titanas appellasse, et alios. Annius id idem variis argumentis conatur ut veris simum demonstrare et rationi divinæ Scripturæ consentaneum. Nec Cajetanus dissentit, cum dicit Hinc apparet quod Noe post diluvium alios filios genuit; nisi enim habuisset filios, non dixisset, Sem, Cham, et Japhet fuisse filios Noe, qui egressi erant ex arca; ad differentiam siquidem aliorum filiorum Noe, meminit illorum trium, qui cum pa tre de arca egressi fuerant. Et propter hoc quod isti soli cum Noe, in arca fuerunt et cum eo egressi sunt, adeo præstiterunt aliis aliis Noe post diluvium generatis, ut eorum nomina fuerint penitus abolita, et illi tres tantum nominati, et tanquam patres mundi habiti sunt. Methodius item narrat Joni thum fuisse filium Noe, et ut textus Græcus meus habet Monetonem Noster hic auctor tres ejus filios enumerat, multique recentiores banc opinionem uti verissimam amplectuntur. Ex quibus omnes gentes procreatæ sunt, et propagatæ in toto terrarum orbe. Joannes Annius. lib. De regibus Hispania, capil. 3, et Franciscus Tarafa De origine et rebus gestis regum Hispaniæ his tribus et quartum addunt Tu bal, quem dicunt primum regnum Hispaniæ obti nuisse, ejusque gentis fuisse primum auctorem. Tarafa ait hoc asserere ex Latinis Eusebium et Hie
col. 997–998page 103 of 137
PG 18:997Γαμερ, ὅστις Γαμαρείς. Chroχες. Τοὺς μὲν γὰρ νῦν ὑφ᾽ Ἑλλήνων Γαλάτας καλουμένους, Γομαρεῖς δὲ λεγομένους, Γομαρός Αγώγ Μαγώδεις. Josephus, Μaγώγης δὲ τοὺς ὑπ' αὐτοῦ Μαγώγας ὀνομασθέντας ᾤχισε, Σκύθας δὲ ὑπ' αὐτῶν προσαγορευομένους. ἐξ οὗ Κελτοί, καὶ Γαλάται. Chronicon ἐξ οὗ Ακυρτανοί. 'Αδαῒ Μαδαίους. Josephus, Τῶν δὲ Πάρθου παίδων Ἰαυάνου καὶ Μάδου. ᾿Απὸ μὲν του Μαδαῖοι γίγνονται, ἔθνος ὁ πρὸς Ἑλλήνων Μῆδοι κέκληνται. Eusebius, ἐξ οὗ Μῆδοι. Μαδαῖ ἐξ οὗ Βρεττανοί. Ἀπὸ δὲ Ἰανάνου Ἰωνία καὶ πάντες Ἕλληνες γεγόνασιν. Eusebius, Ἰωυάν, ἐξ οὗ Ελληνες καὶ οἱ Ιωνες. Chronicon Ιωνά Σπάνοι, οἱ καὶ Τυράννιοι. ΑρΟβὲλ Θεοβέλους. Josephus, Κατο οικίζει δὲ καὶ Θοβήλους Θόβηλος, οἵτινες ἐν τοῖς οὗ Θετταλοί. Μακουακοί. Οσὸχ Μεσχηναίους. Josephus, Καὶ Μεσχινοὶ δὲ ὑπὸ Μέσχου κτισθέντες. Καππάδοκες μὲν γὰρ ἄρτι κέκληνται, τῆς δὲ ἀρχαίας αὐτῶν προσηγορίας σημεῖον δείκνυται. Πόλις γάρ ἐστι παρ' αὐτοῖς ἔτι καὶ νῦν Μάζακα δηλοῦσα τοῖς συνιέναι δυναμένοις οὕτω ποτὲ προσαγορευθὲν τὸ ἔθνος. ΕυΜετόχι ἐξ οὗ Ἰλλυριοί. Μεσόχ, ἐξ οὗ Γετυλοί. κοί et Μοσσύνοικοι Θείρας τοὺς Θείρας. Josephus, Θείρης δὲ Θείρας μὲν ἐκάλεσεν, ὧν ἦρξεν· Ἕλληνες δὲ Θράκας αὐτοὺς μετωνόμασαν. Eusebius, Θη ρὰς, ἐξ οὗ Θρᾷκες. ράς, ἐξ οὗ Αφροί. δὲ τριῶν υἱῶν γενομένων, Ασχανάξης μὲν ᾿Ασχανάξας ᾤκισεν, οἳ νῦν Ῥηγῖνες ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων 'Ασχανάς, ἐξ οὗ Ρηγίνες. καλοῦνται. Eusebius, Ασχανάθ, ἐξ οὗ Μίδὲ Ριφαθέους τοὺς Παφλαγόνας λεγομένους. EuseΡιχάδ, ἐξ οὗ Σαυρομάται. Ῥυφάθ, ἐξ οὗ Ταράμαντες ἐξώτεροι, quiδὲ θυγραμμένους, οἳ δόξαν Ἕλλησι Φρύγες ώνοΘοργαμά, ἐξ οὗ Αρμένιοι. μάσθησαν. Eusebius, Θοσμαγὰς, ἐξ οὗ Βνου δὲ τοῦ Ἰάφθου τριῶν αὐτοῦ παίδων γενομένων, ᾿Αλίσας μὲν ᾿Αλισαίους ἐκάλεσεν, ὧν ήρχεν, Αιολείς Ελισσὰ, ἐξ οὗ Σικελοί. Chroδὲ νῦν εἰσι. Eusebius, Ελισσα, ἐξ οὗ Μαῦροι. δὲ Θαρσείς. Οὕτω γὰρ ἐκαλεῖτο τὸ παλαιὸν ἡ Κ:λικία. Σημεῖον δέ· Θαρσὺς γὰρ παρ' αὐτοῖς τῶν λεων ἡ ἀξιολογωτάτη καλείται μητρόπολις οὖσα, τὸ τοῦ πρὸς τὴν κλῆσιν ἀντὶ τοῦ θῆτα μεταβαλλόντων.
Berosum. Eusebium scio Græcum natione fuisse, Græcum late sumpto vocabulo, Græceque scripsisse Eusebius quomodo Latinus? An quia ipse eum Latinum legerit? sed legit et Latinumn Josephum (non enim tanti fuit hic auctor ut Græcos auctores, Græce loquentes percurrerit, ut passim videre est in hoc libello), et Latinum Berosum, nec tamen inter Latinos annumerat. Si itaque non scriptione, sed natura et ritu genus Tarafa dijudicat, Eusebius erit Grecus. Cum Eustathio est Josephus lib. 1 Antiquit., cap. 7 : hoc ortos esse Cimmerios, qui postea Cimbri dicti sunt quidam existimant, et Cimmerios fuisse ukra Thraciam circa Moeotidem paludem probant ex cap. xxxvii Ezechielis, qui Gomer et Jogorma latera esse Aquilonis scribit. Ibid., lin. 54. non immerito Scythiam esse noster Eustathius aftem progressi sunt, gens nobilis et dives si Heromoniis probari potest ex Daniele, cum eversionem profanorum scriptorum auctoritate confirmari.
col. 999–1000page 104 of 137
PG 18:999Θαρσεῖς, ἐξ οὗ Ιβηρες. Θαρσεῖς, ἐξ οὗ Ταράναντες εσώτεροι. 756, 10. Χεθειμ Χεθειμά. Χέβι μος δὲ Χεθιμὰ τὴν νῆσον ἔσχε. Κύπρος αὕτη νῦν καλεῖται, καὶ ἀπ' αὐτῆς νῆσοί τε πᾶσαι καὶ τὰ πλείω τῶν παρὰ θάλασσαν Χεθὶμ ὑπὸ Ἑβραίων ὀνομάζεται. Μάρτυς δέ μου τοῦ λόγου μία τῶν ἐν Κύπρῳ πόλεων ἰσχύσασα την προσηγορίαν φυλάξαι. Κήθιος γὰρ ὑπὸ τῶν ἐξελληνισάντων αὐτὴν καλεῖται, μηδ' οὕτω διαφεύγουσα τοῦ Χεθίμου τὸ ὄνομα. Κίτιοι, ἐξ οὗ Λατῖνοι οἱ καὶ Ῥωμαίοι. Ρόδιοι, ἐξ οὗ Ῥωμαῖοι, οἱ καὶ Λα τίνοι. 2, Χεττιεὶμ ἡ Κύπρος ἐστί. Κηδάρ δὲ ἦν υἱὸς Ἰσμαήλ υἱοῦ ᾿Αβραάμ, ἐξ οὗ ἡ χώρα Σα ρακηνῶν ἐπωνόμασται. Τινὲς μὲν Κυπρίους φασί, τινὲς δὲ Ἰνδῶν ἔθνη. Χεττιείμ τινες ἔφασαν Κυπρίους, τινὲς δὲ Χίους. 13. Οἱ δὲ υἱοὶ τοῦ Χάμ. Οἱ δὲ Χάμου παῖδες, τὴν ἀπὸ Συρίας, καὶ ᾿Αμάνου, καὶ Λιδά του τῶν ὅρων γῆν κατέσχον, ὅσα πρὸς θάλασσαν αὐτῆς ἐτέτραπτο καταλαβόντες, καὶ τὰ μέχρι τοῦ ὠκεανοῦ ἐξιδιωσάμενοι. Αἱ μέντοι προσηγορίαι τῶν μὲν καὶ παντελῶς ἐξίτηλοι γεγόνασιν, ενίων δὲ μεταβάλλουσαι, καὶ μεταρρυθμισθεῖσαι πρὸς ἑτέρας δύσγνωστοι τυγχάνουσιν. Χαμ δὲ τῷ δευτέρῳ αὐτοῦ υἱῷ ἄγοντι ἔτος υκζ' ἔδωκε τὴν πρὸς νότον, καὶ λίβα, καὶ μέρος τῆς δύσεως ἀπὸ Ρινοκορούρων τῆς Αἰγύπτου, Αιθιοπίαν, καὶ Αἴγυπτον, καὶ Λιβύην, Αφρικὴν, καὶ Μαυριτανίαν ἕως Ηρακλείων στη λῶν, ἤτοι ἕως τοῦ δυτικοῦ καὶ Λιβυκοῦ ὠκεανοῦ ποταμὸν δὲ διορίζοντα τὸν Νεῖλον, ὃς καὶ Γεὼν καὶ Χρυσορρόας λέγεται. Χαμ δὲ τῷ δευτέρῳ υἱῷ τοῦ Νῶς ὑπὸ Ῥινοκορούρων ἕως Γαδαρηνῶν Αἴγυπτον, καὶ πάντα τὰ πρὸς νότον ὑπέπεσαν πάνυ δοκοῦντα καυματικὰ ὑπάρ χειν. Χοῦς ἐξ οὗ Χοῦ. Τεσ σάρων γὰρ Χάμου παίδων γενομένων, Χουσαίον μὲν οὐδὲν ἔβλαψεν ὁ χρόνος· Αιθίοπες γὰρ, ὧν ἦρξεν, ἔτι καὶ νῦν ὑπὸ ἑαυτῶν τε καὶ τῶν ἐν τῇ Ἀσίᾳ πάντων Χουσαῖοι καλούνται. Χοῦς ἐξ οὗ Αιθίοπες, Μεστρὲμ ἐξ οὗ.: Ετηρήθη δὲ καὶ Μεσραίοις ἡ κατὰ τὴν προσηγορίαν μνήμη. Τὴν γὰρ Αἴγυπτον Μέσρην, καὶ Μεσραίους τους Αἰγυπτίους ἅπαντες οἱ ταύτην οἰκοῦντες καλοῦμεν. Μεστραΐμ, Μεσραεὶμ, ἐξ οὗ Αἰγύπτιοι, Ὁ ἀπὸ Χαμ τοῦ υἱοῦ Νῶε Μεστρὲμ εἰς Αἴ γυπτον ἀπῳκίσθη· καὶ ἀπ᾿ αὐτοῦ ἐκλήθη ἡ χώρα τὸ γὰρ Μεστρὲμ Εβραϊστι Αἴγυπτον δηλοί. 21. Φοὺτ Φοντοί.: Έχτισε δὲ καὶ Φούτης τὴν Λιβύην, Φούτους ἀπ' αὐτοῦ καλέ σας τοὺς ἐπιχωρίους. Ἔστι δὲ καὶ ποταμὸς ἐν τῇ Μαύρων χώρᾳ τοῦτο ἔχων τὸ ὄνομα. Οθεν καὶ τοὺς πλείστους τῶν Ἑλληνικῶν ἱστοριογράφων ἔστιν δεῖν
Eusebius, Chronicon Ale- liabus, masculis, brutis, et quoris alio genere, ob hoc xandrinum, Col. lin. Josephus, Eusebius, Chronicon Alexandrinum, Quis hac legens non deplorabit exscriptorum inscitiam, dictantium oscitantiam, et auctorum fa tum iniquum, qui ea quæ neque scripserunt, ne que somniarunt quidem, coguntur aliis legenda proponere? Victoris presbyteri explicatio in Je remiam, cap. Olympiodorus, Chrysostomus, ibidem, Ibid., lin. Josephus. Eusebius, Chronicon Alexandrinum, Pseudo Berosus ait, hunc Cuamum magic et veneficæ arti studuisse, ideoque Zoroastrum nuncupatum. Erat illi, ut diximus, filius ex tribus primis adolescentior Cham, qui semper magicæ et veneficæ studens, Zoroastri nomen consecutus erat. Is patrem Noa odio habebat, quia alios ultimo ge nitos ardentius amabat, se vero despici videbat. Po tissime vero idem infensus erat patri ob vitia. Itaque nactus opportunitatem, cum Noa pater madidus ja ceret, illius virilia comprehendens, taciteque submur murans carmine magico patri illusit, simul, et illum sierilem perinde atque castratum effecit. Neque dein ceps Noa femellam aliquam fecundare potuit. Ob beneficium inventæ vitis et vini dignatus est cogno mento Jano, quod Arameis sonat vilifer, et vinifer. At vero Cham cum publice corrumperet mortale ge nus, asserens et reipsa exsequens congrediendum esse, ut ante inundationem, cum matribus, sororibus, fi ejectus a Jano piissimo, et castimonia atque pudici tia refertissimo, sortitus est cognomentum Chem Esenua, id est, Chem infanis et impudicus, incu bus propagator; est enim Esem apud Scythas Ara mæos infamis, et impudicus, Enua vero lum impudicus, tum propagator, etc. Apud Joannem Cassianum Serenus abbas, collat. 8, cap. 21, tra dit, magicarum superstitionum, et præstigiarum primos auctores et magistros fuisse malos au gelos quondam cum mulieribus mistos; earum vero artium studiosissimum, et peritissimum fuisse Cham filium Noe, qui eas artes ne diluvio perirent diversorum metallorum laminis et durissimis la pidibus insculptas conservavit, et post diluvium eas docuit posteros suos, et per orbem disseminavit. Historia item scholastica in Genes. cap. xxix, his allinia scribit. Ninus, inquit, vidit Cham, qui adhuc vivebat et regnabat apud Bactrianos, vel ut placet aliis, in Thracia, et appellabatur Zoroastres, inv. ntor magicæ artis, qui et hanc et septem liberales artes in quatuordecim columnis scripsit, septem æneis, el septem lateritiis contra duplex orbis excidium, quod futurum audierat, alterum per aquam, alterum vero per ignem. Ninus autem libros ejus combussit. Ho rum fides penes sit ipsos auctores. Mihi nunquam id persuadebunt et Cham magicis artibus incu buisse, et veneficia adversus patrem exercuisse, et columnis zneis, aut lateritiis, magicen a parenti bus acceptain adversus illam aquarum ilļuviem conservasse, et Zoroastrem nominatum una cum Nino atrocissime pugnasse, a quo victum, et su peratum, illiusque libros combustos fuisse; cum nec temporum ratio, nec auctoritas Patrum, nec divina eloquia id asserant. Maximum inter Ninum, et Zoroastrem, et Noeticum diluvium temporis spatium intercessit. Ibid., lin. 20. Josephus Eusebius, et Chronicon Alesan drinum, stirps Albiopum in ultima ora Africa; et apud Ptolemæum in inte priore parte Libyæ nomen est Chusitæ. Ibid. Josephus Eusebius, Chronicon Alexandrinum, et Joannes Antiochenus in Archaok gia, Ibib., lin. Josephus
col. 1001–1002page 105 of 137
PG 18:1001μεμνημένους τοῦ ποταμοῦ καὶ τῆς παρακειμένης Α Μετρὲμ οὗτος κατώκησε τὴν τῆς Αἰγύπτου χώραν, αὐτῷ χώρας Φούτης λεγομένης. Μετέβαλε δὲ ὅ ἐστι νῦν αὐτῷ ὄνομα ἀπὸ τοῦ Μεσράμου υἱῶν ἑνὸς Λίσ βυος λεγομένου. οὗ Τρωγλοδύται. Τῷ δὲ Χοὺς ἐγένοντο. Josephus Γίνονται μὲν παῖδες ἐξ αὐτῶν Χούσου μὲν ἐξ, ἐν Σάβας μὲν Σαβαίους, Εὐτλας δὲ Εὐλαίους ἔκτισεν, οἳ νῦν Γέτουλοι λέγονται, Σαβάθης δὲ Σαβαθηνούς. Ονομάζονται δὲ Αστάβαῤῥοι παρ' Έλλησιν. Οἰκίζει δὲ καὶ Σαβάντας Σαβακτηνούς, Ῥῶμος δὲ Ῥωμαίους ᾤχισε, καὶ δύο παῖδας ἔσχεν, ὧν Ἰούδας μὲν Ἰουδαίως, Αιθιοπικὸν ἔθνος τῶν Εσπερίων, οἰκίσας ἐπώνυμον αὐτοῦ κατέλιπε· Σαβαίους δὲ Σαβαῖος. EuseΥἱοὶ Χοῦ τοῦ Αἰθίοπος τοῦ πρώτου υἱοῦ Χὰμ Σαβάτ, ἐξ οὗ Σαβάτ Εὐϊλάτ, ἐξ οὗ Γαγγινοί· Σεβατά, ἐξ οὗ Σαβίνοι· Ῥέγμα, ἐξ οὗ Ιχθυοφάγοι· Σεβακατά, ἐξ οὗ. . . Αιθίοπος τοῦ γενομένου ἐκ τοῦ Χὰμ δευτέρου υἱοῦ τοῦ Νῶε· Σάδα, ἐξ οὗ Ἰταβηνοί· Εὐλάτ, ἐξ οὗ Ἰχθυοφάγοι· Σαβάδα, ἐξ οὗ Ελλανοί· Ῥέγμα, ἐξ οὗ Αιγύποιος Σαβακαθά. Οὗτοι Αιθίοπες Λίβυες. Σαβά, ἐξ οὗ Μαργαρίται· Ἰουδαδὰν, ἐξ οὗ Φοίνικες. Υἱοὶ Ῥέγμα υἱοῦ Χούς, τοῦ υἱοῦ Χάμ· Σαβά, ἐξ οὗ Μαρμαρίδες Δαδάν, ἐξ οὗ Κάροι. δης δὲ Χούσου υἱός, ὑπομείνας παρὰ Βαβυλωνίοις ἑτυράννησεν, ὡς καὶ πρότερόν μοι δεδήλωται. ΕυΝεβρώδ, ἐξ οὗ γίγαντες. Οὗτός ἐστι Νεβρώδ ὁ γίγας καὶ κυνηγός ἐναντίον Κυρίου· τούτῳ τῷ Νεβρώδ τὴν βασιλείαν Βαβυλῶνος μετὰ τὸν κατακλυσμὸν ἡ θεία Γραφὴ ἀνατίθησι. Λέγει γὰρ ἡ Γραφή Αρχή τῆς βασιλείας αυτ τοῦ Βαβυλών. Μεσραίου παίδων ὀκτὼ γενομένων, οἱ πάντες τὴν ἀπὸ Γάζης έως Αἰγύπτου γῆν κατέσχον. Μόνον δι Φιλιστίνου τὴν ἐπωνυμίαν ἡ χώρα διεφύλαξε. Παλαιν στίνην γὰρ οἱ Ἕλληνες αὐτοῦ τὴν μοῖραν καλοῦσι. Τῶν δὲ ἄλλων, Λουμαίου, καὶ Ἐναμία, καὶ Λαδίμου τοῦ μόνου κατοικήσαντος ἐν Λιβύῃ, καὶ τὴν χώραν ἀπ' αὐτοῦ καλέσαντος, Νεθέμου τε καὶ Φαιθρωσίμου, καὶ Πελοίμου, καὶ Χεφθώμου περὶ τῶν ὀνομάτων οὐδὲν ἴσμεν. Ο γὰρ Αιθιοπικός πόλεμος, περὶ οὗ δηλώσομεν ὕστερον, ἀναστάτους αὐτῶν τὰς πόλεις ἐποίΜεσραεὶμ ἐγέννησε ησεν. τοὺς Λουδιείμ, Λουδιεὶμ ἐξ οὗ Λυδοί· Αἰνομετιεὶμ, ἐξ οὗ Πάμφυλοι· Λαβιεὶμ, ἐξ οὗ Λίβυες· Νεφθαλιεὶμ, ἐξ οὗ Φρύγες· Πατρωσονιεὶμ, ἐξ οὗ Κρίταις· Χασλωνιεὶμ, ἐξ οὗ Λύκιοι· Φυλιστιεὶμ, ἐξ οὗ Μαριανδυνοί· Χαφθορείμ, ἐξ οὗ Κύλικες. Manasses, in Αφ' οὗπερ καὶ τὴν Αἰγυπτόν φασιν ὀνομασθῆναι. Τὸ γὰρ Μεσρέμ Εβραϊκῶς Αίγυπτον ερμηνεύει. Εγένοντο δὲ καί. Josephus : Εγένοντο δὲ καὶ Χαναναίου παῖδες, Σιδώνιος, ὃς καὶ πό λιν ἐπώνυμον ἔκτισεν ἐν Φοινίκῃ, Σιδών δ' ὑφ' Ελλή νων καλεῖται. Αμαθος δὲ ᾿Αμάθην κατώκησεν, ήτις ἐστὶ καὶ νῦν ὑπὸ μὲν ἐγχωρίων Αμάθη καλουμένη Μακεδόνες δὲ αὐτὴν Ἐπιφάνειαν, ἀφ' ἑνὸς τῶν ἀπο· γόνων ἐπωνόμασαν. Αρουδαῖος δὲ Αραδον τὴν νῆσον ἔσχεν, Αρουχαῖος δὲ Αρκην τὴν ἐν Λιβάνῳ. Τῶν δὲ ἄλλων ἑπτὰ, Εὐαίου, Χετταίου, Ιεβουσσαίου, Εὐδαίου, Σειναίου, Σαμαραίου πλὴν τῶν ὀνομάτων ἐν ταῖς ἱεραῖς βίβλοις οὐδὲν ἔχομεν. Εusebius: Υἱοὶ Χαναάμ, ὧν πρωτότοκος Σιδών, Σιδὼν ἐξ οὗ Σιδώνιοι· Χατναῖος, ἐξ οὗ. . . Ιεβουσαῖος, ἐξ οὗ Ἰεβουσαίοι · Αμορ βαῖος, ἐξ οὗ ᾿Αμορραίοι· Γεργεσαῖος, ἐξ οὗ Γεργεσαῖοι· Εὐαῖος, ἐξ οὗ Εὐαῖοι· Αροῦκος, ἐξ οὗ .. Ασεναῖος, ἐξ οὗ . . . Αράδιος, ἐξ οὗ Αράδιοι · Σαμαραῖος, ἐξ οὗ Ορθοσῖται· Αμαθεὶς, ἐξ οὗ ΑμαθούΧαναὰμ ἐγέννησε σ:οι. τὸν Σιδῶνα πρωτότοκον, Σιδῶνα, ἐξ οὗ Μυσοί· Χετταίον, ἐξ οὗ Δαρδανοί· Ιεβουσαίον, ἐξ οὗ Ιεβουσαίοι· Αμοῤῥαῖον, ἐξ οὗ Γερμανοί · Γεργεσαῖον, ἐξ οὗ Σαρμᾶται· Εὐαῖον, ἐξ οὗ Παννώνιο:· Αρουκαῖον, ἐξ οὗ Παίονες· Ασενναῖον, ἐξ οὗ Δαλμάται Αράδιον, ἐξ οὗ Ρωμαῖοι, οἱ καὶ Κιττιαῖοι Σαμαραῖον, ἐξ οὗ Λίγυρες - ᾿Αβάδη, ἐξ οὗ 'Αμαθούσιοι. Πέντε καὶ Σὴμ παῖδες. JoseΣήμα δὲ τῷ τρίτῳ τῶν Νώχου υἱῶν πέντε γι νονται παῖδες, οἱ τὴν μέχρι τοῦ κατ᾽ Ἰνδίαν ὠκεα· νοῦ κατοικοῦσιν Ασίαν ἀπ' Εὐφράτου τὴν ἀρχὴν πεποιημένοι. Ελυμος μὲν γὰρ Ελυμαίους Περσῶν ὄντας ἀρχηγέτας κατέλιπεν· Ασσούρας δὲ Νίνου οἰκίζει πόλιν, καὶ τοὺς ὑπηκόους Ασσυρίους ἐπωνόμασεν, οἳ μάλιστα εὐδαιμόνησαν· Αρφαξάδης δὲ τοὺς νῦν Χαλδαίους καλουμένους Αρταξαδαίους ὠνόμασεν, ἄρξας αὐτῶν. Αραμαίους δὲ "Αραμος ἔσχεν, οὓς Έλληνες Σύρους προσαγορεύουσιν, οὓς δὲ Λυδοὺς νῦν καλοῦσι· Λούδους δὲ τότε Λούδας ἔκτισεν. Εusebius : Σὴμ τῷ προτοτόκῳ αὐτοῦ υἱῷ ἄγοντι ἔτος τετρακοσιοστὸν τριακοστὸν πρῶτον ἔδωκεν ἀπὸ Περσίδος καὶ Βάκτρων ἕως Ἰνδικῆς μῆκος, πλάτος δὲ ἀπὸ Ἰνδικῆς ἕως Ρινοκορούρων τῆς Αἰγύπτου, ἤτοι τὰ ἀπὸ ἀνατολῆς ἕως μέρους τῆς μεσημβρίας τήν τε Συν ρίαν, ἡ καὶ Ἰουδαία λέγεται (καὶ γὰρ καὶ οἱ παλαιοὶ Σύρους τους Παλαιστινούς ὠνόμαζον), καὶ Μηδίαν καὶ ποταμὸν, διορίζοντα αὐτὰ τὰ ὅρια, τὸν Εὐφράτην. Έκ τοῦ Σὴμ τοῦ πρωτοτόκου Νε ἔθνη κε' οὕτως· Αρφαξάδ, ἀφ' οὗ Χαλδαίοι· ᾿Αλάμ, ἀφ᾿ οὗ Ἐλυμαῖοι· Ασσούρ, ἀφ᾽ οὗ Ασσύριοι· Λούδ, ἀφ' οὗ Λυδοί· Αραμ, ἀφ' οὗ Σύροι. Εἶτα πάλιν Ἐπιφάνιος. Τῷ δὲ Σὴμ πρώτῳ υἱῷ τοῦ Νῶς ὑπέπεσεν ὁ κλῆρος ὁ ἀπὸ Περσίδος καὶ Βάκτρων ἕως Ίνδικῆς, μῆκος τοῦ κλήρου ἕως Ρινο χορούρων. Κεῖται δὲ αὕτη ἡ Ῥινοκόρουρα ἀνὰ μέσον Αἰγύπτου καὶ Παλαιστίνης τῆς ἀντικρὺ κειμένης τῆς Ερυθρᾶς θαλάσσης. Υἱοὶ Σὴμ τοῦ πρωτοτόκου φυλαὶ κα'· Αἰλάμ, ἐξ οὗ οἱ Ἐλαμῖτα:· Ασσούρ, ἐξ οὗ
AMMECDEH OUTOC XGTQUQCE CT]Y €nc AtvUXTOV Xopav, "Ag! cünep xai cip Alyvacór gactr óvopacip»as. T) ràp Mecpép. "Eópaixóc Alrvcrov éppnévet,
Ib d., lin. 41. "Ezévorco £8 xal, Josephus : "Eyévovio 8b xa Xavavalou malütg, ibwiog, Og xoi zó- Xiy Exdvopov Exstosv Ev dotvizz, Ediv 8 b! "EX voy xaleivat. "Apaog 6b "Apálny xocinmsey, frs bsc xa vov Um piv Epyupluv'A uáfn saheoplbv* Maxcbóvss 0b ubzhy "Ertgávstzy, à bvbg ty ámoyóvoy Exwvipasav. "Apoutatog ük "Apatav shy visov Écyzv, "Apnoxatog 8E "Apxry thy £v Ai&dvo. Tàv 6 EXxov Exxkt, Ebaicu, Xevvaíov, "le&ouscaiou, EUbatoo, Xzovaiou, Xagarpzios my ziv ivopáxty Bv vals izpals Blois cjóv Éyogzv. Eusebius: Yio Xayaáp., Gy mpuzó:swoz Eibow, Xubüw i eb Xidowua Xanvatos,&& v9. . ."IeGoucatoc, E of "Ieboucato. * "Apope daloz, 88 ej "Agopiaios Tegyecaios, 8i e) Tepesint" ESoioz, && 0$ Eouio)* 'ApsUxos, Bi 6h... "Assvabos, t$ 69 . . . "Apábos, && oU "Apáiios * Xapapains, 8 o5 "Opllostsat * "AusDsts, B6 cU "Agatioscii, Chronicon Alerandrimum : Xavaàq. byévumcs shy Xxbüya spurtózoxov, Etwa, $5 65 Musof* Xexcalov, iS e) Aapbvol* 'leCousaiow, ét c9 "Ifoocatoi- "Apspfatoy, £& c0 'eppavol * F'epyesatov, £& o0 Zappsi Ebatov, ob Dawwivtoi" "Apouxatov, £t oU Tafevse * "Acewvatov, ££ o9 Aakgisat- "ApáBtoy, 55 o0 "Pogato, ol xai Kizvtator Zagapatov, 5 0b Atvupez * "AGáin, £6 b "Apatobswn.
Col, 757, lin. 6. Hérze xal Zip xag. losephus: Xíga üb ci epic tv Nóyoo vlüv mévss yb vovsar maibsc, oi thy péyQi o0 xz Clubíay ixeavob xaxorxeüsty. "Aafay àz' Ebgpázou ch üpyhy memouévo. "EXopsg piv yàp "Exopaiou; Hepsüw Éyrag ápymyévag xastmiv c "Asco)paz b Nívou clxiZet mtv, xal soU Demxónus "Asaupious bxwvógases, ol. páeoca. eUbatpóvoav* "Apgatdong 05 veug vy XaXaioug xxiouuévous "Apgalasaiou divdpaaz», áp&ae abxiov, 'Apapaicus 6b "Apagos Eaysw, obs "ExXrveg Xópaug zposayopetousvo, o0g 6 Auboug viv x&o3st Adüous 0E vd:s Aodbag Ext:ccv. Eusebius : Xky s mpovoróx aüco] vi Byovei Ésog tevoa xosiGThs pinxossby cpOtoY Üx:y dh Hepaibo, xa) Báxzpuv tu "lobe pios, zàdzos 0b mb Ivudis tus "Prvoxopodpu «ís AlyUntou, ficat «à àxb dvasokhg bep pégoug vf uicnubplag zhy te Xo. play, f xxx "loubala A3yexas (vo yàp xat ol maiaid Xépous zoug fakatstivoug ivóualov), xai Mmbiav xdi rozauby, Boplzovea. adsà cà pia, vbv Eügpámy. Er inferius: "Ex v99 Xig «o0 mpoxo:óxou Nüe Elvn xs olstog^ "Apgat3b, àg' dà Xajbator * AM, y ob CEXopato," "Ascobp, à co "Assüpit* Ab, y oh Avbci- "Apku àg! 69 Eópot, Clronicon Alezandrinum : Elsa iv "Ezxwgáviog. T 6 Ehp ruso vlip «59 Nüs üx£zesev 6 wMpos à db Ispotbos xai Dixrpos tus "Lobos, uixos 202 xkigoo fog "Ptoxopoópun, Keizaa 8 aücr d "Pvoxópuupa &và piéaov Alison x3 WaXa:scivng viis üvearb xepévng se "Egw8páz Üxlássns. Ylo Eig «o0 mpureovaou qu-
col. 1003–1004page 106 of 137
PG 18:1003οι Ασσύριοι· Αρφαξάδ, ἐξ οὗ οἱ Χαλδαίοι· Λούδ, ἐξ οὗ οἱ Μάζωνες, καὶ Μῆδοι, καὶ Πέρσαι· 'Αραμ, ἐξ οὗ Πέντε καὶ Σὴμ παῖδες ἐγένοντο. δὲ 'Αράμου παίδων, τεσσάρων ὄντων, Οὔσης μὲν κτί ζει τὴν Τραχωνίτιν καὶ Δαμασκόν. Μέση δέ ἐστι τῆς Παλαιστίνης καὶ Κοίλης Συρίας· ᾿Αρμενίαν δὲ 0 τρος, καὶ Γέθερις Βακτριανούς· Μήσας δὲ Μησα ναίους· Πασίνου χάραξ ἐν τοῖς νῦν καλεῖται. Υἱοὶ 'Αράμ· "Ως, ἀφ' οὗ Τράχωνες· Ούλ, ἀφ' οὗ Μαγαρδοί· Γάθερ, ἀφ᾽ οὗ ᾿Αρμένιοι· Μοσέχ, ἀφ' οὗ Μεσσήνιοι. Ὥς, ἐξ οὗ Μαδιναῖοι· Ούλ, ἐξ οὗ Λυδοί· Γάθερ, ἐξ οὗ Γαρφη νοί· Μοσόχ, ἐξ οὗ Αλασσηνοί. φαξάδ, Καϊνάν, ἀφ' οὗ Γασφηνοί. ἐξ Σαρμᾶται. 24. Σαλὰ, ἀφ' οὗ Σουσιανοί. Σασάν, ἀφ᾽ οὗ Κοσαῖοι. Σαλὰ, ἐξ οὗ Σαλαθιαῖοι. 'Αρφαξάδου δὲ γίνεται παῖς Σαλῆς, τοῦ δὲ Εβαρος, ἀφ' οὗ τοὺς Ἰουδαίους Εβραίους ἀρχῆθεν ἐκάλουν. Εβερ ἐξ οὗ ᾿Αλβανοί.
Delrius in cap. xt Genes. putat Moysem dedita of 'Extal. Ex quibus emendo textum Eustathii Col. 757, lin. 16. Yiol &è rov 'Agáµ. Josephus: Twv Euse sebius Chronicon Alexandrinum Animadvertendum obiter est de Uxe conditore Damasci. Hieronymus, in Quæst. Hebraicis in Gen., cap. x et xiv, colligit ante Abraham Damascum fuisse conditam, cum Abram insecutus sit quatuor illos reges usque Heba, quæ est ad lævam Damasci. Sed idem Hiero nymus, cap. 15 Historia scholastica, Tostatus et alii, asserunt Damascum urbem a Damasco servo Abra hæ fuisse exstructam. Sicque tempore Abrahæ a Moyse per anticipationem appellatum illum lo cum, ut sua ætate appellabatur. Ibid., lin. 21. Yiol 'Appaεád. Eusebius: Tiol'Ap Chronicon Alexan drinum: Kaïvàv, è ou Σapparat. De Cainan gene ratione diu apud auctores agitata çontroversia, et adhuc sub judice lis est. Eam commemorant Septua ginta Interpretes, et D. Lucas, cap. 3 Evangelica historiæ, eam agnoscunt, præter dictos auctores, Augustinus, lib. xv1 De civitate Dei, cap. 10, et alii, quos non est opus hic recensere. Scriptura He braica, et paraphrasis Chaldaica ne verbum quidem. Quinam igitur falsi sunt, et errarunt? Septuagin ta, an Hebræa? cum utramque veram esse fieri non possit. Pererius, disput. 11, lib. XVII, scntentias ponit varias, et refellit prolixe. Augustinus Eugu binus dicit illa additione Septuaginta Interpretes errasse, et eorum errorem secutum, quis non in horresceret? D. Lucam. Cajetanus, Septuaginta illam addendo errasse, D. vero Lucam excusari ab errore, cum secutus sit quæ invenerit apud Septua ginta, veritum, ne diversa a Septuaginta Inter pretibus scribendo, minus vulgo scripta sua proba rentur. Joannes Lucidus De emendatione temporum, et Hartmannus Contractus in Chronicis aiunt, unum et eumdem fuisse Sale, et Cainan, corriguntque tex tum D. Lucæ 111, 35, 36: Qui fuit Sale, qui fuit Cai nan, in Qui fuit Sale, qui et Cainan. Aloysius Lip pomanus in cap. x1 Genes. et Melchior Canus libr. 11 De locis theologicis, capit. 18, censuerunt hanc generationem Cainan vere inter Arphaxad et Sala intercessisse; eamque Septuaginta vel ex certa ma jorum traditione vel ex historiis fide dignis suæ translationi inseruisse, quam Moyses sciens pru densque prætermiserat, ut seriem generationum decadibus non sine aliquo mysterio perficeret, et opera, sed justa ratione hanc generationem transi liisse, quoniam statuerat-Noe ad Abraham decem gradus duntaxat recensere, sicut fuerant decem ab Adamo usque ad Noe. Merito etiam Septuaginta, et eos secutum D. Lucam eam non præteriisse pu tat, quam Moyses præteriit, quia non attendebant ad illum numerum denarium, sed statuerant exa ctum Catalogum omnium omnino generationum po nere. Denique D. Hieronymus, fidi interpretis offi cio functus fuit, eam omittens, etenim cum ex Ile bræo fonte verteret, debuit omittere, quod in Be bræis codicibus non repererat. Contra D. Lucas, quia sequebatur Septuaginta versionem, debuit po nere, quod apud eos legebatur, et veritati consen taneum erat, et ad difficultatem: Cur igitur Sep tuaginta posuerunt, cum essent interpretes, quod in Hebræo non habebatur, et cum non ipsi ad dena rium illum attenderunt, respondet illos sæpe non interpretum tantum, sed et metaphrastarum fun ctos officio, et prophetarum quoque, atque ita nobús etiam immediatam generationem Arphaxad voluisse conservare, quam D. Lucas postmodum exbibiturus erat. Alii generationem illam nec a Septuaginta translationi insertam, nec Evangelio a D. Luca, sed ab aliquo, nesciunt quem, et nonnullis conje cturis demonstrant. Arduum sane est in re tam gravi certum quid, et veritati consentiens proferre, unum enim defendere, est alium accusare, quæ ac cusatio et impia esset et catholico homine indigna. Unus et idem Spiritus divino impulsu, afflatuque et manum Moysis scribentem, et Septuaginta verten tem, et D. Lucæ repetentem fovendo rexit. Quis hunc Spiritum in Luca vel Septuaginta mendacem, in Moyse veracem, vel contra, sine maxima impie tatis nota, et catholicæ fidei detrimento assevera bit? Si secundum Basilium, hom. 10 in Genes., Di cere verbum aliquod esse in Scripturis otiosum, et supervacaneum, blasphemia est, quid erit in illis cr rores, falsaque concedere? Ibid., lin. Euse bius: Chronicon Alexan drinum. Ibid., lin. 26. Ylòç zov Σalà "E6ɛp. Josephus Eusebius: "Eбep, ap' of 'Eбpaior. Chronicon Alexan drinum: Ab hoc Hebreos esse denominatos, tanquam Hebræos, et non ab Abraam tradit Augustinus, lib. xv1 De civitate Dei, cap. 3: Non frustra, inquit, ipse primus nominatus est in progenie veniente de Sem, et prælatus est etiam filiis, cum sit quintus nepos: nisi quia verum est quod traditur ex illo flebræos esse cognominatos tanquam Hebræos, cum et alia possit esse opinio, ut ex Abraham tanquam Abraæi dicti esse videantur. Sed nimirum hoc verum est, quod ex Heber Heberæi appellati sunt, ac inde una detracta littera Hebræi. quam linguam solus Israel populus potuit obtinere.
col. 1005–1006page 107 of 137
PG 18:1005Ἰεκτάν, ἀφ' οὗ Μαδιναῖοι. Φαλέκ, ἐξ οὗ κατάγεται τὸ γένος 'Αβραάμ προπάτορος· Ἰεκτάν, ἐξ οὗ Αιθίοπες. δὲ ταῖς ἡμέραις Φαλὲκ διεμερίσθησαν· διὸ καὶ σημαίνει τὸ Φαλέκ ὄνομα τῇ Εβραίων φωνῇ μερισμός. Καὶ οὗτος πρὸ τοῦ περὶ τελευτᾷ. Ἐπὶ τούτου ἡ πυρο γοποιία συνέστη, καὶ ἀπὸ μιᾶς τῆς πάλαι διαλέκτου πολυφωνία γέγονε. Καὶ ἡ καθ᾿ ἕκαστον ἔθνος τῶν γλωσσῶν διαφωνία, φησὶν ἡ θεία Γραφή. HebræoΑρτάπανος δέ φησιν ἐν τοῖς Ἰουδαϊκοῖς τοὺς μὲν Ἰουδαίους ὀνομάζεσθαι Ερμιούθ, 8 εἶναι μεθερμηνευθὲν κατὰ τὴν Ἑλλάδα φωνὴν Ἰουδαῖο:. Β Καλεῖσθαι δὲ αὐτοὺς Εβραίους ὑπὸ ᾿Αβραάμου. σὶν ὡς παρὰ τῷ Ἔβερ μόνῳ ἐφυλάχθη ἡ γλῶσσα, ὡς μὴ κοινωνήσαντι εἰ; τὸ τοῦ πύργου τόλμημα. MaΕβερ δὲ μόνος τῆς πληγῇς ἐλεύθερος ὑπῆρξεν Οὐ γὰρ συγκατετίθετο τοῖς ματαιοπραγούσι. Οὗτος οὐ συνεποίησε τοῖς πυργοποιοῖς, καὶ διέμεινεν ἡ διάλεκτος αὐτοῦ ἀμετάβλητος. Theodo-
omnibus sacramenta adumbrata. Et lib. 11 Retract., cap. 14, posthabită prima opinione, in qua fuerat aliquando, quod ab Abraam dicti sint Hebræi, hanc eamdem opinionem aliis prætulit. Eamdem tuentur, Eusebius in exordio suæ Chronologiæ, Aracius Cæsariensis in Gen., Hieronymus Traditionibus Hebraicis in Gen. cap. xvi, et secuti sunt Beda, Isidorus, Lyranus, Eugubinus annotationibus in Genes., cap. xiv, et alii. Artapanus apud Eusebium lib. 1x De praparatione evangel. cap. ult., eos ita appellatos refert ex Abraam principe, ac parente ejus gentis nobilissimo, et dicti sunt Hebræi, quasi Abraei. sensu evangelist., cap. 14, tandem alii ab Hebar regrinatam.
col. 1007–1008page 108 of 137
Col. 757, lin. 37. Aróµæða áp. Hanc opinionem A cap. Helec., et tractatu De idololatria, cap. Libne, et multi magni nominis Patres secuti sunt. Justinus Martyr Ad Gent. quæst. 71; Irenæus lib. v Advers. heres. cap. ult.; Lactantius, lib. vu Institut. cap. 7; Hilarius can. in Matthæum xv11; Augustinus lib. xx De civitate Dei; Hieronymus epistol. ad Cypria- num, et Comment. in Michæam, cap. iv; Germa- nus Constantinus lib. De Theoria rerum ecclesiasti- carum, ad hunc numerum quingentis adjectis, et ait ante ipsum eadem dixisse et Hippolytum e Roma, et S. Cyrillum in lib. De Antichristo, itemque Chrysostomum. Opinionem istam non esse veram ipsa experientia docemur, præcipue si Septuaginta interpretationem consideremus, quam ut pluri- mum secuti sunt auctores supra citati, qui id mo- deste asseruerunt. Semper dictum Christi præ oculis habentes Marci XIII, 32: De die-illo, ac tempore, nemo novit, neque angeli quidem qui in cœlo sunt, neque ipse Filius; et Act. 1, 7: Non est vestrum rosse tempora vel momenta, quæ Deus posuit in sua potestate. Nuperrime tamen Cunmannus Flinsba- chius furore insanientis Lutheranorum hæresis actus, libello de hac re edito conatur ostendere, Mundi hujus ætatem supra sex millia annorum, tanquam certam et immotam melam, quam Deus mundo, sapienti et inscrutabili consilio determinavit, Non excursuram esse. Deinde ultimum millenarium sextum, in quo nunc vivimus, non completum iri. Decem conjecturis hinc inde ab ejusdem hæreseos primatibus petitis, ut sibi videtur ostendit. Sed omnia peregit præter hoc unum sibi propositum institutum, insulsissime enim, et undequaque etiam inaniter occasione arrepta in Ecclesiam catholi- cam præter omnem modum et rationem impiissime spurco maledicoque ore invehitur. Commune id omnibus, qui veritate neglecta aliis copulantur vesanis opinionibus et erroribus. Itaque cum de suo nihil proferat, habet id etiam quod aliunde arrepta in pejorem sententiam deferat, nec unam in tanta conjecturarum illuvie quæ discursus for- mam, vel argumentationis præseferat, in medium affert. Ejus conjecturas refellere, nec interest, nec mei instituti esse duco; ultimam tamen quam ipse omnium conjecturarum summam appellat, attin- et tractat. De Sabbato. Ejus conjecturas affert Rabbi Isaac in caput Genes. secundo ex locis di- vinæ Scripturæ. Tertio mirum est secretum hoc de mundana duratione omni nationi absconditum, etiam angelis, et Filio hominis, quod ex senten- tia Patrum et expositione intelligendum est, fuisse revelatum Eliæ, et ab eo toti humano generi, et tamen ignorasse apostolos. Quarto ex Augustino in enarratione psalm. Lxxxix: Ausi sunt homines præ- sumere scientiam temporum, quod scire cupientibus discipulis Dominus ait : « Non est vestrum scire tem- pora, quæ Pater posuit in sua potestate, › et definie- runt hoc sæculum sex annorum millibus, tanquam sex diebus posse finiri; nec attenderunt quod dictum est, tanquam dies unus, qui præteriit: non enim quando hoc dictum est soli mille anni præterierant; et quod eos maxime debuit admonere, ne temporum luderentur incerto, illud est, sicut vigilia in nocle; neque enim de sex diebus aliquid verisimile videntur opinati propter sex dies primos, quibus Deus perfecit opera sua, sic etiam sex vigilias, id est, horas de- cem et octo possunt illi opinationi coaptare. Vide item Ambrosium lib. vn Comm. in Lucam in illud Matthæi, xvi1, 2, Post dies sex transfiguratus est. Ibid., lin. 44. Eлl de zhr τov. Chronographo- rum de hac re et anno nativitatis Christi varia fuerunt sententiæ, quarum nonnullas in sua Biblio- theca retulit Sixtus Senensis. Nos item ad illustran- dum hunc locum aliquas subjiciemus. Quæ autem de hac re sit nostra sententia in iis quæ de fine temporum jam paramus, luculenter explicabimus. ponit annos 5970; cum enim annorum mundi se- riem in tria partitus fuisset temporum spatia, in primo videlicet a creatione mundi ad templum Salomonis enumerat annos 2934; in secundo a condito templo ad ejus desolationem, et inde ad captivitatis Babylonicæ finem annos 501; in tertio a fine captivitatis Babylonicæ ad natum Christum 537, qui omnes, si simul sumantur, constituunt nu- inerum 3970. Hisce autem tribus Eusebianam chro- nologiam, et aliorum præcipue Græcorum, qui nu- meros.ex Septuaginta mutuati sunt, cum sua conci- gam, ut ex hac lector et reliquas dignoscere valeat. D liat, primo correctione numerorum versionis Græcæ, Jam coronidis vice subjiciemus egregium illud dictum Eliæ prophetæ, quod, etsi in Bibliis nusquam exstel, tamen quia reliquarum omnium conjecturarum summa est, et quasi explicatio, omnibus notissimum esse debet, et maxime faciendum est. Sex millia annorum mundi, et postea destructio, duo millia inane, duo millia lex, duo millia Christus, et si quid ex his deerit, deerit pro- pter peccata nostra quæ magna et innumera sunt. En Cunmanni coronidem, en dicta egregia, en pro- phetam extra Scripturas, en summam, en explica- tionem, quæ quanti facienda sit videbimus. Primo falsum est dictum illud esse Eliæ Thesbitæ prophe- tæ, cum sit cujusdam Eliæ rabbini Judæorum ca- balistici commentum in Thalmud., tract Sanedrim, Genes. v et x1; secundo omissione decennii in regno Ammon IV Regum x1; tertio applicatione anni ultimi captivitatis Babylonicæ ad tempora Cyri. Cunmannus Flinsbachius in chronologiæ confirma- tione enumerat annos 3362, videlicet a creatione mundi ad diluvium 1656, a diluvio ad vocationem Abrahæ 567, a vocatione Abrahæ ad exitum de Ægypto 450, ab exitu de Ægypto ad Davidem ro- gem 437, a Davide ad captivitatem Babylonicam 501. Captivitas Babylonica 70; a captivitate Baby-
Abraamus Bucholcerus in Isagoge chronologica lonica usque ad Christum natum 501, omnes simul 3962. Joannes Funccius in sua Chronologia 3965, videlicet a creatione mundi usque ad Persarum monarchiam 3406, a Persarum monarchia ad regnum
col. 1009–1010page 109 of 137
PG 18:1009άγονται τὰ ἔτη οὕτως ὡς ὑποτέτακται ἀπὸ ᾿Αδάμ ἕως τοῦ κατακλυσμοῦ βαμβʹ, ἀπὸ δὲ τοῦ κατακλυσμοῦ ἕως πύργου Νευρώθ ἔτη φκε'· ἀπὸ δὲ πύργου έως τῶν διχοτομημάτων Αβραὰμ ἔτη υκε'· ἀπὸ δὲ 369, τῶν διχοτομημάτων έως του τέλους "Αβραὰμ ἔτη ος', ὁμοῦ ἔτη, γαξη· ἀπὸ δὲ τοῦ ᾽Αβραὰμ ἕως τῆς 3960. 1, ἐξόδου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἔτη υλ'· ἀπὸ δὲ τῆς ἐξόδου 11, 4090, ἕως τῆς οἰκοδομῆς οἴκου Κυρίου ἔτη ψνζ'· ἀπὸ δὲ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ ἕως τῆς αἰχμαλωσίας ἔτη 293, 10; ὁμοῦ ἔτη δωπ'. ᾿Απὸ δὲ τῆς αἰχμαλωσίας έως Αλεξ 720, άνδρου ἔτη τιη· ἀπὸ δὲ τοῦ ᾿Αλεξάνδρου ἕως τῶν χρόνων Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἔτη τγ', ὁμοῦ ἔτη εφ',
Græcorum post Alexandri mortem 254, a regno quuntur. Rabbi Nabsson in lib. De cyclo Paschali Græcorum usque ad Romanorum monarchiam et Christi nativitatem 322: sunt anni omnes simul 3963. Ubbo Emmius Frisius in chronologia et ca nonis chronici compendio brevissimo et pleniori, annos 3950, scilicet a creatione mundi ad diluvium annos 1657, ad vocationem Abrahæ 2024, ad exitum ex Ægypto 2453, ad templum Salomonis conditum 2932, ad templum deletum 3360, ad templum in stauratum 3531, ad Christum in terra natum 3950. Joannes Boulæsius 3960, idque triplici via demon strat. Prima sæculum ethnicis ignotum ante dilu vium 1657, aureum sæculum 249, argenteum 430, æneum 448, stanneum 427, ferreum 240, plum beum cum additione 46, 510, et hoc modo consur gunt ab orbe condito ad Christi nativitatem 3960. Secunda, ab initio sæculi ad diluvium 1656, a dilu vio ad Ninum monarcham 249, a Nino ad Sardana pali finem 1234, ab Arbace ad Alexandrum Ma gnum 495, ab Alexandro Magno ad finem regni Sy riæ 235, a Syria possessa per Romanos ad Chri stum natum 91, et sic item erunt 3960. Tertia, a creatione mundi ad diluvium 1656, a diluvio ad completam 15 dynastian 292, in 16 et 17 dyna. stia 293, in 18 dynast. 348, in 19 dynast. 194, In sequentibus sex dynastiis 489, a 26 dynast. ad 3740, Rabbi Levi in x11 Danielis 3781, Rabbi Mo ses Gerundensis 4058, menses 5. Et horum senten tiæ, uti videre est, quamvis variæ, nec uniformes videntur, tamen numerum quinti millenarii non excedunt. Altera est eorum, qui supra quintum millenarium addunt multos annos, neque tamen consentiunt. Augustinus numerat annos 5351; Isi dorus v Etymolog., 5210. Orosius 5190, Alfon sus 5984, Eusebius idem sentit cum Orosio, Theo philus Antiochenus ad Autolycum 5476. Nicetas lib. 1 Histor. cap. 10, 5503; Cedrenus 5506, Græci vulgo 5508 ut in Sexta synodo cap. 3. In Horologio, et cyclo Paschali Nicodemus de resurrectione et passione Domini ann. 5500, hoc est a creatione Adæ ad diluvium 2212, a diluvio usque ad Abra ham 912, ab Abraham ad Moysem 430, a Moyse ad David regem 510, a Davide ad transmigrationem Babylonis 500, a transmigratione, usque ad incar nationem Christi 500; qui omnes sunt 5500. Chro nicon Alexandrinum 5507, Nicephorus patriarcha Constantinopolitanus 5500. Quos ita colligit: Euv sμows múρyou Neup En '·ȧò de múρyou ebitum Alexandri a morte Alexandri ad Chris stum 319, et sic item constituit ab exordio mundi ad Christum Gilbertus Genebrardus, lib. et in fine lib. ab orbe scilicet condito ad eluvionem (656, dies sex; ab eluvione ad ortum Abra-olxodous tou vaou twę tñ; alxualwalas En uxe', hami dies ab Abrahami ortu, ad egres sionem Israelitarum ex Ægypto ab egressu ad facta templi fundamenta 480, a fundamentis templi ty', ad captivitatem Babylonicam 419, menses 6, a Baby- Vide Argyrum in Cyclo Paschali, et alios. Noster lonica captivitate ad Christum natum 520. Omnes Eustathius 5531. Qua autem id ratione affirmat, sunt 4089. Si addas dies et menses, erit nativitas exponere breviter minime fierl potest, cum et vitas, Christi anno 4090. Joannes Georgius Hervartus in patrum ante diluvium et post examinare difficile. sua nova, et ad calculum astronomicum revocata sit, et regum Judæ aliorumque annos et interre chronologiæ cap. 3 et 264, exacto anno mundi gna distinguere minime sit hujus negotii, et laboris. 3955 Incarnationem Domini nostri Jesu Christi multi, et scripturæ indigeat, ne lusisse operam ponit, quod ne absque ratione asserere videretur, videremur. Reservamus tamen hujus quæstionis. sententia: suæ fundamenta jecit, et in mediuin explicationem, in libro nostro, quem superius ci attulit. Numerat enim cum aliis ex auctoritate He- tavimus. Inventæ sunt etiam duæ collectiones anno braica ab Adamo ad diluvium annos 1656. Inde ad rum manuscriptæ, altera ex Marcelliani chronici fine Abrahamum 292, exinde ad Davidem 942, ad ca- ab Adam usque ad diluvium anni 2242, a diluvio ptivitatem $73, atque exinde ad Christum 589. Qui usque ad Abraham anni 942, ab Abraham usque ad in unum collecti sunt 3952: quibus si tres annos passionem Domini anni 2244, a Roma vero condita adjeceris, post quos vulgaris Christi epocha in- usque ad Domini adventum anni 752, a passione choata fuit per D. Hieronymum, erunt anni 3955. Domini usque ad consulatum Eustathii anni 394, et Annorum item seriem ab orbe condito ad Christum usque ad consulatum DN. Theodosii xv, anni 409. natum habes in Chronico Carionis, quem vide. Et Fiunt ab Adam usque ad xiv Valentis annum, id ex Hebræis Baal Seder Olam, a mundi creatione ad est, usque ad consulatum ejus et Valentiniani u, eversionem templi sub Vespasiano tantum nume- omnes anni 15579; altera ex Eusebiani chronici fine rat annos 3888, id est ad Christum natum 3:57. ab urbe condita sub regibus anni 240, sub consuli Rabbini recentiores ad natum Christum ann. 3760, bus anni 464, sub Augustis et Cæsaribus anni 493, menses 4. Unde quartus mundi millenarius ab eis colliguntur omnes anni usque ad consulatum Theo anno Domini 240 confertur; quintus in annum dosii Junioris xvIII, et Valentiniani Junioris Placidiæ 1240, et ita deinceps quod hodie vulgo Judæi se- Glii vų, Augustorum, 1197. Ab Abraham usque ad
col. 1011–1012page 110 of 137
PG 18:1011tempus suprascriptum anni 2545, a diluvio usque . ad Abraham anni 842, ab Adam usque ad diluvium anni 2242, fiunt ab Adam usque in consulatum Theodosii Junioris xvin et Valentiniani Placidi filii junioris sexies omnes anni 5645. Animadverte lamen in num. ab Abraham usque ad tempus supraseriptum anni 2595 [aweccxcv], expuncto tertio C jn margine recentiore manu appositum fuisse nu- TDerum istum 2295.
Col. 760. lin. 12. ΥἹοὶ δὲ ἐγένοντο τῷ. Eusebius : ᾿Αραδὼδ, ἀφ' οὗ "Apafeg* Ἰδουρὰμ, ἀφ᾽ οὗ Καμήλιοι- Δέρα, ἀφ᾽ οὗ Μῆδοι - Ἱεζία, ἀφ᾽ οὗ 'Λριαδνοί " Δεχλὰμ, ἀφ᾽ οὗ Κεδρούσιοι- Γεθὴλ, ἀφ᾽ oU Σκύθαι᾿Αθιμεὴλ, ἀφ᾽ οὗ Ὑρχανοί - Σαθὰτ, ἀφ' οὗ “Αραθες Ἰνδῶν" Olio, ἀφ᾽ οὖ Οὐαρναῖοι- Εὐὴν. ἀφ᾽ οὗ Τυμνοσοφισταί. Chronicon Alexandrinum : Σαρμὼθ, ἐξ οὗ “Αραῤες - Ἰαρὰχ, ἐξ οὗ Κάμπλιοι, ol καὶ Xaναναῖοι" Ὀδόῤῥα, ἐξ οὗ ᾿Αῤῥιανοὶ xoi Φερεζαῖοι “ Az, ἐξ οὗ Κεδρούσιοι, οἱ χαὶ ᾿Αμοῤῥαῖοι " Αἰζὴλ, ἐξ οὗ Ὑρχανοὶ, οἱ xoi Εὐαῖοι - ᾿Αδιμεὴλ, ἐξ οὗ Σχύθαι, οἱ καὶ Γεργεσαῖοι - Σαθαῦ, ἐξ οὗ λραδες ἐσώτεροι - Ὀφεὶρ, ἐξ οὗ ᾿Αρμένιοι.
lbid., lin. 92. Ἔν δὲ τοῖς χρύνοις. Epiphanius in principio operis quod scripsitadversus hzreses, docet tempore Sarucb cepisse inter homines idodololatriam, et illius temporibus multa templa consirucia fuisse, et quidam gentium principes adora- 108. Manasses in Annal. : ᾿Εντεῦθεν. παρηνόμησε τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων» Καὶ πρὸς ἀθέσμους ἔβλεψε πράξεις καὶ βδελυρίας» Σρφαγὰς, ἀνδροχτασίας τε, φόνους, ἀκολασίας. “ Ταῖς ἁρπαγαῖς ὑπέχαιρον, ἑτέρποντο μοιχείαις, Kal πᾶσαν ἐπετήδευ:ν» ἐπίνοιαν κακίας. Ἐλήστευον, διήρπαζον, ἔκλεπτον, ἐμοιχῶντο, Καὶ τελευταῖον ἐξιλειαν πρὸς εἰδωϊοϊατρείαν. Σεροὺχ δὲ πρῶτος diptuzo χρῆσθαι γιυπτοῖς καὶ
. ἱστήλαις, "Ογδοος ὧν ἀπόγονος τοῦ Νῶε τοῦ δικαίου. Suidas: Σεροὺχ οὗτος κατάγεται ix τῆς φυλῆς τοῦ "agis, καὶ ἀπὸ τούτου ἤρξατο ἡ εἰδωλολατρεία. Ἐδογμάτισε γὰρ εἰχόσι χαὶ ἀνδριάσι τιμᾶσθαι τοὺς πάλαι ἀριστεύσαντας, xal τιμᾶσθα: ὡς εὐεργέτας " καὶ τοῦτο ἐπεκράτησε μέχρι τῶν χρόνων Θάῤῥα τοῦ πατρὸς ᾿Αδραάμ. Hujusce autem erroris ea caesa fuit. Seruch honorem priscis deferens tanquam rerum praclararum inventoribus, in. prieliando. fortibus, οἱ tanquam sapientie belli, ariumque peritis, ad ! virtutis gloriam, et benelicicrum memoriam ituagines, simulaera, columiasque exstruefat, quod eum non intelligerent posteri, stotuas illas inanimas ceu (deos coluerunt, et. sculptili« adorarunt, venerabanter eos tanquam muimina quos statue. illie simula - eraque repriesentabant. Inde peregrinum ad cultum konines deflexere, novosqne alios in dies excogita- Tunl, quos adorarent, 1a Suidas, Epiphanius, Cfrroatcon. Aiexandrinun, Manasses. et aiii,
Hid., lin. 27. Δα χὼρ δὲ ἐνέρρησε, Mebroi in Berescit aftirmant. Thare, statuarium, idolorum. fictorein, et venditorem. Eadeni habet et Christophorus parriarelia. Alesandriuis, oratione: Τρ ὀμοιοῦται ὁ ἀνθρώπινος Msc. Καὶ τὰρ ucl ὠργίσθη ὁ Θεὸς
tempus suprascriptum anni 2515, a diluvio usque / ad Abraham anni 842, ab Adam usque ad diluvium anni 2242, fiunt ab Adam usque in consulatum Theodosii Junioris xvii et Valentiniani Placidiz filii junioris sexies omnes anni 5645. Animadverte lamen in num. ab Abraham usque ad tempus supraseriptum anni 2595 [aweccxcv], expuncto tertio C jn margine recentiore manu appositum fuisse nu- TDerum istum 2295.
Col, 760. lin. 12. Y/o) 02 ép£vorco cQ. Eusebius : "Apa6iB, ky do "Apafeg* "Ioupàg, àg! ob Kap- Asor* Aépa, do! ob Mibot- "IeZío, àg' e$ "Apiaóvol- Asxkàp, àg ob Kebpeósti- le6TÀ, à ob Exüfai- "Afwueh, dg! ob "Tgxavol: Xaàt, àg' oU "Apa6cz "lvàGw* Olio, ág' cb Obzpvaroi: Eby, ày ob Topvosogtszal. Chronicon Alezandrinum : Xapgó, ! && ob "Apa6ec- "lapiy, && o. Kápeiuot, ol xai Xavavaloi* "Obóbda, i$ ob "Apgrrvoi xoi depetalo- Az, t£ ob Keüpoüator, ol xaX "Apopgator* AUG, ip ob "Ygxuvol, ob xoi Ejaor- "A&igel, t& cj Exí0st, oi xai T'spyecaioi- Za6a9, i& oU "Apaftg baíscpo- "'Ügeip, £& ob "App£vtot.
lbid., lin. 92. "Ev 2 coic ypóvorc. Epiphanius in principio operis quod scripsitadversus hzreses, docet tempore Sarucb cepisse inter homines idodololatriam, et illius temporibus multa templa consirucia fuisse, et quidam gentium principes adora- 1$. Manasses in Annal. :
"Erccüger aapnvdjoe t0 yévoc t&v dvüpázor: Kal 20c d6bc ove CEeyes xpd£cie nal BBeAvptacs Nearüc, àvBpoxcaciac ve, górove, dxoAmolag. faic ápauyaic oa£yaipoy, éctpaoveo uovyelaic, Kal xácar ézerneevey &nlvrowm saalac. "E-jjecevor, Glpaator, Exdatov, iioryovro, Kal ceAevtaior EGieay xpéc. slbuolazgetar. Zepovy 0£ zpGtoc diptuzo zpiotur ydvacoic xal
. [eciidate, "Oy8ooc àv áncrovoc cob Noe tcU Cixuicv. Suidas: Zspouy ofxos xavéyetat ix vo quXS toD "agis, xa &mb zoítoo fp&azo Jj eióuiolageia. "Eboygáz:ge yàp elxómi xai dyóptáai cipiotat vous málat àpigscósaviag, xal vtgaüa: (og ebepyicac* xa voUxo brtxpáenss ufgpi st yphvo O32óx coo maths "AÓpaáp. Hujusce autem erroris ea caesa fuit. Seruch honorem priscis deferens tanquam rerum praclararum inventoribus, in. prieliando. fortibus, cl tanquam sapientie belli, artiumque peritis, ad D virtutis gloriam, et benelicicrum memoriam ituagines, simulaera, columiasque exstruefat, quod eum non intelligerent posteri, stotuas illas inanimas ceu (deos coluerunt, et. sculptili« adorarunt, venerabanter eos tanquam muimina quos statue. illie simula - eraque repriesentabant. Inde peregrinum ad cultum konines deflexere, novosqne alios in dies excogita- Tunl, quos adorarent, 1a Suidas, Epiphanius, Cfrroatcon. Aiexandrinun, Manasses. et aiii,
Hid., lin. 27. Nazi 6 £k rage. Mebroi in Berescit aftirmant. Thare, statuarium, idolorum. fictocaido SEGUNIBEHREGAINL GEREISSUdedus XX RSERELG 20s
L MM πα ND Eno ico c Zac scd rto Ett idees aci E ila : Ἦν yàp ἀγαλματοποιὸς, ἀπὸ διαφόρων ὑλῶν εἰκόνας ἐργαζόμενος, χαὶ λέγων τούτους εἶναι θεοὺς, xai ὀφείλειν προσκυνεῖσθαι ὡς αἰτίους τῶν ἀγαθῶν,
tempus suprascriptum anni 2515, a diluvio usque / ad Abraham anni 842, ab Adam usque ad diluvium anni 2242, fiunt ab Adam usque in consulatum Theodosii Junioris xvii et Valentiniani Placidiz filii junioris sexies omnes anni 5645. Animadverte lamen in num. ab Abraham usque ad tempus supraseriptum anni 2595 [aweccxcv], expuncto tertio C jn margine recentiore manu appositum fuisse nu- TDerum istum 2295.
Col, 760. lin. 12. Y/o) 02 ép£vorco cQ. Eusebius : "Apa6iB, ky do "Apafeg* "Ioupàg, àg! ob Kap- Asor* Aépa, do! ob Mibot- "IeZío, àg' e$ "Apiaóvol- Asxkàp, àg ob Kebpeósti- le6TÀ, à ob Exüfai- "Afwueh, dg! ob "Tgxavol: Xaàt, àg' oU "Apa6cz "lvàGw* Olio, ág' cb Obzpvaroi: Eby, ày ob Topvosogtszal. Chronicon Alezandrinum : Xapgó, ! && ob "Apa6ec- "lapiy, && o. Kápeiuot, ol xai Xavavaloi* "Obóbda, i$ ob "Apgrrvoi xoi depetalo- Az, t£ ob Keüpoüator, ol xaX "Apopgator* AUG, ip ob "Ygxuvol, ob xoi Ejaor- "A&igel, t& cj Exí0st, oi xai T'spyecaioi- Za6a9, i& oU "Apaftg baíscpo- "'Ügeip, £& ob "App£vtot.
lbid., lin. 92. "Ev 2 coic ypóvorc. Epiphanius in principio operis quod scripsitadversus hzreses, docet tempore Sarucb cepisse inter homines idodololatriam, et illius temporibus multa templa consirucia fuisse, et quidam gentium principes adora- 1$. Manasses in Annal. :
"Erccüger aapnvdjoe t0 yévoc t&v dvüpázor: Kal 20c d6bc ove CEeyes xpd£cie nal BBeAvptacs Nearüc, àvBpoxcaciac ve, górove, dxoAmolag. faic ápauyaic oa£yaipoy, éctpaoveo uovyelaic, Kal xácar ézerneevey &nlvrowm saalac. "E-jjecevor, Glpaator, Exdatov, iioryovro, Kal ceAevtaior EGieay xpéc. slbuolazgetar. Zepovy 0£ zpGtoc diptuzo zpiotur ydvacoic xal
. [eciidate, "Oy8ooc àv áncrovoc cob Noe tcU Cixuicv. Suidas: Zspouy ofxos xavéyetat ix vo quXS toD "agis, xa &mb zoítoo fp&azo Jj eióuiolageia. "Eboygáz:ge yàp elxómi xai dyóptáai cipiotat vous málat àpigscósaviag, xal vtgaüa: (og ebepyicac* xa voUxo brtxpáenss ufgpi st yphvo O32óx coo maths "AÓpaáp. Hujusce autem erroris ea caesa fuit. Seruch honorem priscis deferens tanquam rerum praclararum inventoribus, in. prieliando. fortibus, cl tanquam sapientie belli, artiumque peritis, ad D virtutis gloriam, et benelicicrum memoriam ituagines, simulaera, columiasque exstruefat, quod eum non intelligerent posteri, stotuas illas inanimas ceu (deos coluerunt, et. sculptili« adorarunt, venerabanter eos tanquam muimina quos statue. illie simula - eraque repriesentabant. Inde peregrinum ad cultum konines deflexere, novosqne alios in dies excogita- Tunl, quos adorarent, 1a Suidas, Epiphanius, Cfrroatcon. Aiexandrinun, Manasses. et aiii,
Hid., lin. 27. Nazi 6 £k rage. Mebroi in Berescit aftirmant. Thare, statuarium, idolorum. fictocaido SEGUNIBEHREGAINL GEREISSUdedus XX RSERELG 20s
| θάρᾳ τῷ πατρὶ ᾿Αδραὰμ, ἐθανάτωσε τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν τρίτον, ὃν ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ἠγάπα, ἵνα ὃ πατὴρ σωφρονίσῃ, καὶ οὐχ ἐσωφρόνισε. Ἔποίει γὰρ xal εἴδωλα καὶ ἐπώλει τοῖς εἰδωλολάτραις. Ἐπέστη δὲ τότε ὁ αἰὼν εἰς εἰκοστὴν γενεὰν ἔτη ξβτλβ' (alius cod., I8 ἦσαν λοιπὸν), καὶ οὐδεὶς πώποτε τῶν «προτέβὼν ἀνθρώπων πρὸ πατρὸς υἱὸς ἐτελεύτα, εἰ μὴ Λάμεχό υἱὸς τοῦ Μαθουσάλα xal θαυμάσασα ἡ θεία, ete. Errat Genebrardus ex Suida de Thara idem colligens ; etenim si attenle Suidze verba considerentur, is πον, QUE ER a. Ro qo s ARM,
tempus suprascriptum anni 2515, a diluvio usque / ad Abraham anni 842, ab Adam usque ad diluvium anni 2242, fiunt ab Adam usque in consulatum Theodosii Junioris xvii et Valentiniani Placidiz filii junioris sexies omnes anni 5645. Animadverte lamen in num. ab Abraham usque ad tempus supraseriptum anni 2595 [aweccxcv], expuncto tertio C jn margine recentiore manu appositum fuisse nu- TDerum istum 2295.
Col, 760. lin. 12. Y/o) 02 ép£vorco cQ. Eusebius : "Apa6iB, ky do "Apafeg* "Ioupàg, àg! ob Kap- Asor* Aépa, do! ob Mibot- "IeZío, àg' e$ "Apiaóvol- Asxkàp, àg ob Kebpeósti- le6TÀ, à ob Exüfai- "Afwueh, dg! ob "Tgxavol: Xaàt, àg' oU "Apa6cz "lvàGw* Olio, ág' cb Obzpvaroi: Eby, ày ob Topvosogtszal. Chronicon Alezandrinum : Xapgó, ! && ob "Apa6ec- "lapiy, && o. Kápeiuot, ol xai Xavavaloi* "Obóbda, i$ ob "Apgrrvoi xoi depetalo- Az, t£ ob Keüpoüator, ol xaX "Apopgator* AUG, ip ob "Ygxuvol, ob xoi Ejaor- "A&igel, t& cj Exí0st, oi xai T'spyecaioi- Za6a9, i& oU "Apaftg baíscpo- "'Ügeip, £& ob "App£vtot.
lbid., lin. 92. "Ev 2 coic ypóvorc. Epiphanius in principio operis quod scripsitadversus hzreses, docet tempore Sarucb cepisse inter homines idodololatriam, et illius temporibus multa templa consirucia fuisse, et quidam gentium principes adora- 1$. Manasses in Annal. :
"Erccüger aapnvdjoe t0 yévoc t&v dvüpázor: Kal 20c d6bc ove CEeyes xpd£cie nal BBeAvptacs Nearüc, àvBpoxcaciac ve, górove, dxoAmolag. faic ápauyaic oa£yaipoy, éctpaoveo uovyelaic, Kal xácar ézerneevey &nlvrowm saalac. "E-jjecevor, Glpaator, Exdatov, iioryovro, Kal ceAevtaior EGieay xpéc. slbuolazgetar. Zepovy 0£ zpGtoc diptuzo zpiotur ydvacoic xal
. [eciidate, "Oy8ooc àv áncrovoc cob Noe tcU Cixuicv. Suidas: Zspouy ofxos xavéyetat ix vo quXS toD "agis, xa &mb zoítoo fp&azo Jj eióuiolageia. "Eboygáz:ge yàp elxómi xai dyóptáai cipiotat vous málat àpigscósaviag, xal vtgaüa: (og ebepyicac* xa voUxo brtxpáenss ufgpi st yphvo O32óx coo maths "AÓpaáp. Hujusce autem erroris ea caesa fuit. Seruch honorem priscis deferens tanquam rerum praclararum inventoribus, in. prieliando. fortibus, cl tanquam sapientie belli, artiumque peritis, ad D virtutis gloriam, et benelicicrum memoriam ituagines, simulaera, columiasque exstruefat, quod eum non intelligerent posteri, stotuas illas inanimas ceu (deos coluerunt, et. sculptili« adorarunt, venerabanter eos tanquam muimina quos statue. illie simula - eraque repriesentabant. Inde peregrinum ad cultum konines deflexere, novosqne alios in dies excogita- Tunl, quos adorarent, 1a Suidas, Epiphanius, Cfrroatcon. Aiexandrinun, Manasses. et aiii,
Hid., lin. 27. Nazi 6 £k rage. Mebroi in Berescit aftirmant. Thare, statuarium, idolorum. fictocaido SEGUNIBEHREGAINL GEREISSUdedus XX RSERELG 20s
col. 1013–1014page 111 of 137
PG 18:1013Αβραάμ Σάρα, τοῦ Ναχώρ δὲ τῇ γυναικὶ Μελχά, φοί, θυγατέρας τοῦ ἀδελφοῦ αὐτῶν τοῦ ᾿Αβραμ, καὶ ἀδελφὰς πρὸς γάμον ηγάγοντο, τὴν Μελχὰν μὲν ὁ Ναχώρ, ὁ δὲ Ἀβραὰμ τὴν Σάραν. Dubium tamen
sime simul et elegantissime prosequitur; quæ Deo dante una cum reliquis brevi utilitati publicæ edemus, Omnibus notus est mos Persarum, qui cum parenti bus miscebantur; de quibus hic dicere supersedeo. Col. 760, lin. 45. 'Ο δὲ Θάρρα. Josephus, Antiquitat. lib. 1, cap. 7 : dicunt cum nostro Eastarifio Saram fuisse Giliam Aram fratris Abrahæ, veramque sororein Lot. Hahet Augustinus, lib. xxl Adversus Faustum, cap. 35; Joseph. lib. 1 Antiq., et Gennadius Caten. in Genes. : adhuc remanet a nostro Eustathio pertractatum, an videlicet conjugium temporibus illis fuerit licitum Inter fratres et sorores ; dissolvit Augustinus, lib. d. et xv, De civitate Dei, cap. 16, qui ait tale conjugium non fuisse apud probos viros in usu, nec licitum; nec adversatur nostro Eustathio, qui dicit similia matrimonia tunc temporis licita, nec prohibita fuisse; neque enim de fratribus et sororibus iisdem patre et matre genitis intelligendus est, præter rem enim et exspectationem dubitaret, cum manifeste superius declarasset Saram fuisse filiam Aram, sororem Lot quam in uxorem acceperat Abraham, et non sororem germanam, sed tantum de sororiis, sive de filiis fratrum, et sororum, quod conjugium ait ante Mosaicam legem fuisse in usul, hominuni paucitatem in exordio mundi fuisse et al- Lerum conjugium licitum, et temporibus etiam Abrahæ. Quæ sententia etiam ex verbis auctoris elici tatis ratione, fratribus et sororibus ait alterna conjugia ante legem Mosaicam fuisse licita. Testis unus præ omnibus Methodius episcopus et martyr, in Convivio decem virginum, cujus verba, quia elegantissima sunt et nondum quod sciam typis man- Ibid., lin. 48. Vide dissertationem Gasparis Dornavi de causis longevitatis patrum primigeniorum, Eadem habet Jose- Ibid,, lin. 53. Αβραὰμ δὲ δ. cap. 8, et subdit, Berosum Abra phus Antig. lib. Ι, hami tacito nomine meminisse. Hecatæum illius non cjus posteritati commendasse, nec non et Nicolaum Damascenum in tv Historiarum :
Ετι γὰρ ὁ κόσμος ἀνθρώπων ἀπλήρωτος ὤν, ὡς νήπιος ἦν, καὶ ἐχρῆν αὐτὸν εἰς πλῆθος πρότερον ἐκ τούτων ἀνδρωθέντα πληθυνθῆναι. Αλλ' ὅτε λοιπὸν ἀπὸ περάτων ἐπὶ πέρατα κατῳκίσθη, τῆς ἀνθρωπότητος εἰς ἄπειρον κεχυμένης, οὐκέτι τοῖς αὐτοῖς ἐπιμένειν τὸν ἄνθρωπον ἐπέτρεπεν ὁ Θεὸς, σκοπῶν ὅπως ἀπὸ τῶνδε εἰς τάδε μεταβαίνοντες πλησιαίτερον προχόπτωσιν ἔρχεσθαι τῶν οὐρανῶν, μέχρις ἂν, εἰς αὐτὸ τὸ μέγιστον μάθημα καὶ κορυφαιότατον την παρθενίαν φθάσαντες, τελειωθῶσιν, ἀπὸ τῆς ἀδελφομιξίας ἐδεύσαντες πρῶτον εἰς τὸ ὀθνείας επάγεσθαι γαμετὰς, κἀκεῖθεν εἰς τὸ μηκέτι πολλαῖς ἐπιβαίνειν τετραπόδων νόμῳ, καθάπερ εἰς ὀχείαν γεγονότας, κἀντεῦθεν εἰς τὸ μὴ μοιχούς γεγονέναι, καὶ αὖ πάλιν εἰς σωφροσύνην, καὶ ἀπὸ σωφροσύνης εἰς παρθενίαν, ἔνθα μελετήσαντες τῆς σαρκὸς ὑπερφρονεῖν, εἰς τὸν τῆς ἀφθαρσίας εὔν διον ἀφόβως ὁρμίζονται χῶρον. Εἰ δέ τις ὡς ἀμάρ τυρον τῶν Γραφῶν αἰτιάσασθαι τολμήσει τὸν λόγον, φέρε δή, παραθέντες καὶ τὰ τῶν προφητῶν, ἀληθέστερα μᾶλλον ἀποδείξομεν τὰ προειρημένα. Ο γοῦν ᾿Αβραὰμ πρῶτος ἐν διαθήκῃ τὴν περιτομὴν λαβών, οὐδὲν ἕτερον αἰνίσσεσθαι δοκεῖ τὸ οἰκεῖον, περιστελλόμενος τῆς σαρκὸς ἑαυτοῦ μέλος ἢ τοῦτο, τὸ μηκέτι τὰ ἐκ τοῦ αὐτοῦ σπέρματος δημιουργηθέντα παιδοσπορεῖν, ἀπὸ τῆς ἰδίας ἕκαστον διδάσκων ἀδελφῆς οἷα σαρκὸς ἀποτέμνειν τὴν κατὰ συνουσίαν ἡδονήν. Ὥστε τὸ πλησιάζειν, καὶ ὁμεύνοις χρῆσθαι ταῖς σφων ἀδελφαῖς ἀπὸ τῶν τοῦ ᾿Αβραὰμ πέπαυται καιρῶν. Τὸ δὲ πλειόνων. Εt Θάρρου δὲ μισήσαντος τὴν Χαλδαίων διὰ τὸ ᾿Αράνου πένθος, μετοικίζονται πάντες εἰς χώ ραν τῆς Μεσοποταμίας· ὅπου δὴ Θάῤῥον τελευτής σαντα θάπτουσιν, ἔτη βιώσαντα πέντε καὶ διακόσια. Α Πατέρα τῶν ὅλων ἡγητέον προσηνέχθαι τοῖς πρὸ ἡμῶν. 'Αβραὰμ δὲ, φησὶ, καὶ Ναχώρ ἔλαβον ἑαυ τοῖς γυναῖκας· καὶ ἦν ὄνομα τῇ γυναικὶ μὲν τοῦ Στις ἦν θυγάτηρ καὶ αὐτὴ τοῦ ᾿Αῤῥάμ. Οὐ μόνον δὲ ἄρα πατὴρ ἦν ὁ ᾿Αράμ τῆς Μελχᾶς, ἀλλὰ καὶ τῆς εσχά. Ὥστε δῆλον ὅτιπερ ὅ τε Ἀβραὰμ καὶ ὁ Να χώρ, ὄντες υἱοὶ μὲν τοῦ Θάρρα, τοῦ δὲ ᾿Αβραμ ἀδελ Μεγάλη γὰρ ἀλη θῶς ὑπερβολὴ τὸ τῆς παρθενίας ἀνθρώποις ἀπ᾿ οὐρανῶν κατεπέμφθη φυτόν. Καὶ διὰ τοῦτο ταῖς πρώταις οὐκ ἀπεκαλύφθη γενεαῖς. Ἔτι γὰρ ὁ ἄνθρωπος ὀλιγοστὸς ἦν, καὶ ἐχρῆν εἰς πλῆθος πρῶτον αὐτὸν αὐξήσαντα τελειωθῆναι. Διὸ δὴ καὶ τὰς σφετέρας D ἀδελφὲς οἱ παλαιοὶ λαμβάνοντες γυναῖκας οὐδὲν ἦν ἀπρεπές, μέχρι νόμος ἐλθὼν διεστείλατο, καὶ τὸ πρῶτ τον δοκοῦν εἶναι καλὸν ἀπαγορεύσας ἁμαρτίαν ἀπὸ εφήνατο, επικατάρατον καλῶν τὸν ἀποκαλύπτοντα την ἀσχημοσύνην τῆς ἀδελφῆς αὐτοῦ, τοῦ Θεοῦ κατά και ρὸν καὶ καιρὸν τὴν ἁρμόζουσαν ἡμῶν τῷ γένει σπου δαίων προσφέροντος βοήθειαν, ὥσπερ δὴ καὶ οἱ πα τέρες τοῖς υἱοῖς. Οὐ γὰρ εὐθέως ἄνωθεν ἐπιστατοῦσι τοὺς παιδαγωγούς, ἀλλὰ τὴν παιδικὴν ἡλικίαν ἐάσαντες ἀθύρεσθαι μοσχαρίων δίκην, πρῶτον εἰς διδασκάλων συμβελλιζόντων ἀποστέλλουσιν, ἔστ' ἂν ἀποδαλόντες τὴν μειρακιώδη τρίχα τοῦ νοῦ, εἰς τὴν τῶν μειζόνων ἄσκησιν παραπεμφθῶσι, κἀκεῖθεν αὖθις εἰς τὴν τῶν ἔτι μειζόνων. Ταύτη γὰρ καὶ τὸν Θεὸν καὶ Ἔκτοτε γὰρ τῶν. Josephus, ib : Συνετέτμητο γὰρ ἤδη τοῖς ἀνθρώποις κατ' ὀλίγον τὸ ζῆν, καὶ βραχύτερον ἐγένετο μέχρι τῆς Μωσέως γενέσεως, μεθ᾽ ἂν ὄρος ἦν τοῦ ζῆν ἑκατὸν ἔτη πρὸς τοῖς εἴκοσι, ταῦθ' ὁρίσαντος τοῦ Θεοῦ, ὅσα καὶ Μωσήν συνέβη βιώναι. Μνημονεύει δὲ τοῦ πατρὸς ἡμῶν ᾿Αβράμου Βηρωσσὸς οὐκ ὀνομάζων, λέγων οὕτως· Μετὰ δὲ τὸν κατακλυσμὸν δεκάτῃ γενεα παρὰ Χαλδαίοις τις ἦν δίκαιος ἀνὴρ μέγας, καὶ τὰ οὐράνια ἔμπειρος. Ἑκαταῖος δὲ καὶ τοῦ μνησθῆναι πλέον τι πεποίηκε· βιβλίον γὰρ περὶ αὐτοῦ συνα ταξάμενος κατέλιπε. Νικόλαος δὲ ὁ Δαμασκηνὸς ἐνα
sime simul et elegantissime prosequitur; quæ Deo dante una cum reliquis brevi utilitati publicæ edemus, Omnibus notus est mos Persarum, qui cum parenti bus miscebantur; de quibus hic dicere supersedeo. Col. 760, lin. 45. 'Ο δὲ Θάρρα. Josephus, Antiquitat. lib. 1, cap. 7 : dicunt cum nostro Eastarifio Saram fuisse Giliam Aram fratris Abrahæ, veramque sororein Lot. Hahet Augustinus, lib. xxl Adversus Faustum, cap. 35; Joseph. lib. 1 Antiq., et Gennadius Caten. in Genes. : adhuc remanet a nostro Eustathio pertractatum, an videlicet conjugium temporibus illis fuerit licitum Inter fratres et sorores ; dissolvit Augustinus, lib. d. et xv, De civitate Dei, cap. 16, qui ait tale conjugium non fuisse apud probos viros in usu, nec licitum; nec adversatur nostro Eustathio, qui dicit similia matrimonia tunc temporis licita, nec prohibita fuisse; neque enim de fratribus et sororibus iisdem patre et matre genitis intelligendus est, præter rem enim et exspectationem dubitaret, cum manifeste superius declarasset Saram fuisse filiam Aram, sororem Lot quam in uxorem acceperat Abraham, et non sororem germanam, sed tantum de sororiis, sive de filiis fratrum, et sororum, quod conjugium ait ante Mosaicam legem fuisse in usul, hominuni paucitatem in exordio mundi fuisse et al- Lerum conjugium licitum, et temporibus etiam Abrahæ. Quæ sententia etiam ex verbis auctoris elici tatis ratione, fratribus et sororibus ait alterna conjugia ante legem Mosaicam fuisse licita. Testis unus præ omnibus Methodius episcopus et martyr, in Convivio decem virginum, cujus verba, quia elegantissima sunt et nondum quod sciam typis man- Ibid., lin. 48. Vide dissertationem Gasparis Dornavi de causis longevitatis patrum primigeniorum, Eadem habet Jose- Ibid,, lin. 53. Αβραὰμ δὲ δ. cap. 8, et subdit, Berosum Abra phus Antig. lib. Ι, hami tacito nomine meminisse. Hecatæum illius non cjus posteritati commendasse, nec non et Nicolaum Damascenum in tv Historiarum :
col. 1015–1016page 112 of 137
PG 18:1015τῇ τετάρτῃ τῶν Ἱστοριῶν λέγει οὕτως· ᾿Αβράμης ἐβασίλευσε Δαμασκοῦ ἔπηλυς σὺν στρατῷ ἀφιγμένος, Δεκάτῃ δὲ γενεᾷ φησιν ἐν πόλει τῆς Βαβυλωνίας Καμαρίνῃ, ἤν τινας λέγειν πόλιν Ουρίην, εἶναι δὲ μεθερμηνευομένην Χαλδαίων πόλιν, ἐν τρισκαιδεκάτῃ γενέσθαι ᾽Αβραὰμ γενεᾷ, εὐγενείᾳ καὶ σοφίᾳ πάντας ὑπερβεβηκότα, ὃν δὴ καὶ τὴν ἀστρολογίαν καὶ Χαλ δαϊκὴν εὑρεῖν, ἐπί τε τὴν εὐσέβειαν ὁρμήσαντα εὐαρεστῆσαι τῷ Θεῷ. Τοῦτον δὲ, διὰ τὰ προστάγματα τοῦ Θεοῦ εἰς Φοινίκην ἐλθόντα κατοικῆσαι, καὶ τρο τὰς ἡλίου καὶ σελήνης, καὶ τὰ ἄλλα πάντα διδάξαντα τοὺς Φοίνικας, εὐαρεστῆσαι τῷ βασιλεῖ αὐτῶν. Μόνος οὗτος. 'Αβραάμ, Χαλδαίος ὧν τὸ γένος, τὴν πρώτην ηλικίαν παρὰ Χαλδαίοις ἐτράφη, καὶ τῆς παρ' αὐτοῖς ἀστρολογίας καὶ λοιπῆς μετέσχε σοφίας. Θεοφιλὴς δὲ ὤν, καὶ τοῖς κτίσμασι ὁ τὸν νοῦν ἑαυτοῦ μὴ καταδεξάμενος ἐᾶσαι ἐνδιατρί Εειν, ἀλλ' ἐπὶ τὸν γενεσιουργὸν ἐκ τῆς τῶν κτισμά των ἀναχθεὶς καλλονῆς, θείας ἐλλάμψεως ἠξιώθη, ἔτι διατρίβων ἐν τῇ πατρίδι.: Οὗτος μόνος τῶν ἁπανταχοῦ τὴν ἐπὶ τὰ εἴδωλα πλάνην νοσούντων τὸν ἀληθῆ Θεὸν ἐπέγνω, καὶ Δημιουργὸν τῶν ὅλων ἀνεκήρυξεν. Χτιν Περί νό μων ἀγράφων, ὅ ἐστιν Αβραάμ· Περὶ γιγάντων Περὶ εὐγενείας. Πρὸς γοῦν τήν. 17. Καὶ ἀναστὰς ἐκεῖθεν. πνι 14. Λιμοῦ δὲ καταλαβόντος. Λιμοῦ καταλαβόντες γὰρ τὴν χώραν τὴν Χαλ [δαίων, ᾿Αβρὰμ ὁ θεῖος, ὁ πολὺς, γέγονε μετανάστης Καὶ τὴν συγγένειαν λιπών, εἰς Αἴγυπτον μετή Τρεν Ως ἀποτρέψαι τοῦ λιμοῦ τὴν φθαρτικής πυρά γραν Τοῖς ζωαρκέσιν ἐντυχὼν ἐκεῖ δαψιλεστέροις. Συνῆν δ' αὐτῷ καὶ γαμετὴ πρὸς ξένην στελλομένη, Σάρρα χαριτοπρόσωπος καὶ περικαλλεστάτη. Λιμοῦ δὲ γενομένου, τὸν ᾿Αβραὰμ ἀπαλλαγῆναι εἰς Αἴγυπτον πανοικία, κἀκεῖ κατοικεῖν, τήν τε γυναίκα αὐτοῦ τὸν βασιλέα τῶν Αἰγυπτίων γῆμαι, φάντος αὐτοῦ ἀδελφὴν εἶναι. Ει: Τοῦτον δέ φησι πανοικίᾳ ἐλθεῖν εἰς Αἴ γυπτον πρὸς τὸν τῶν Αἰγυπτίων βασιλέα Φαρεθώνην, καὶ τὴν ἀστρολογίαν αὐτὸν διδάξαι. Μείναντα δὲ ἔτη ἐκεῖ εἴκοσι, πάλιν εἰς τοὺς κατὰ Συρίαν ἀπαλλαγῆναι τόπους. Τῶν δὲ τούτῳ συνελθόντων πολλούς ἐν Αἰγύπτῳ καταμεῖναι διὰ τὴν εὐδαιμονίαν τῆς χώρας. 16. Καὶ τοὺς Αἰγυπτίους. 1, 9: Τῶν γὰρ Αἰγυπτίων διαφόροις ἀρεσκομένων ἔθεσι, καὶ τὰ παρ' ἀλλήλοις ἐκφαυλιζόντων νόμιμα, καὶ διὰ τοῦτο δυσμενῶς ἐχόντων πρὸς ἀλλήλους, συμβαλὼν αὐτῶν ἑκάστος, καὶ διαπτύων τοὺς λόγους, οὓς ἐποιοῦντο περὶ τῶν ἰδίων κενούς καὶ μηδὲν ἀληθὲς ἔχοντας ἀπέφαινε. Καὶ θαυμασθείς. 1. 9: Θαυμασθεὶς οὖν ὑπ' αὐτῶν ἐν ταῖς συν ουσίαις ὡς συνετώτατος, καὶ δεινὸς ἀνὴρ οὐ νοῆσαι μόνον, ἀλλὰ καὶ πεῖσαι λέγων περὶ ὧν ἂν ἐπιχειρήσειε διδάσκειν, τήν τε ἀριθμητικὴν αὐτοῖς χαρίζει ται, καὶ περὶ ἀστρολογίαν παραδίδωσι. Πρὸ γὰρ τῆς 'Αβραάμου παρουσίας Αἰγύπτιοι τούτων εἶχον ἀμπο θῶς· ἐκ Χαλδαίων γὰρ ταῦτα ἐφοίτησεν εἰς Αἴγυπτον
posset, verbis, exemplis aliisque actionibus ad ve etc.; et Alexander Polyhistor apud Eusebiun, De praparatione Evangelica lib. 1x, ex Eupolemo Col. 761, lin. 1. Consona Josepho leguntur apud Suidam de Abrahamo, et Eusebium in prima parte Chronici Εt Africanus Judaei tamen nonnulli tradunt Abra bam quadragesimo octavo ætatis anno cœpisse agnoscere verum Deum, omnemque idololatriæ su perstitionem abjecisse, refert Genebrardus in Chro nico. Hujus sententiæ est et Andreas Masius in cap. Josue; nec ab ea dissentit Philo De providentia Dei in rebus humanis superius nonnulla diximus, et eam ita patentem ne gare, vani, cæci, excordisque hominis est, et quid vis potius excogitantis, quam quod ratio depo suit. c Ibid., lin. 11. Josephus, Antig. lib. 1: Cum videret, inquit, Abraham, quod veri Dei cultum palam et libere prædicaret, Chaldæos, et Mesopotamitas contra se insurgere, consilium migrandi cœpit, et voluntate ac favore Dei fretus terram Chanaan tenuit, ubi sedibus positis Deo struxit aram, et hostias mactavit. Idem asserit et probat Augustinus, De civitate Dei lib. xvi, cap. Ibid., lin. Εx Challæa nempe, et Mesopotamia, Augustinus tamen, lib. Lie civitate, cap. 15, alirmat Abraham mandatum Dei accepisse cum jam discessisset e Chaldæa, et in Mesopotamia commoraretur. Ambrosius, lib. 1 De Abraham, cap. 2; Paulus Burgensis, in Gen. cap. ait, sentiunt hoc præceptum illi impositum fuisse in civitate Haram. Ego tamen existimarim Abraham hoc præceptum accepisse, cum esset in Mesopotamia, nec enim videtur a ratione alienum, Abraham summo conatu Deum diligentem, sibi illud habuisse fixum in animo, ut aliquos, si quos rum illum cultum attraheret, ideoque hinc inde vagatum Chaldæorum urbes ac Mesopotamiam ipsam perlustrantem; cuin tamen eventus studio, deside rioque non responderet, anxium tot labores, sudo resque frustra impendi, ad Deum recurrisse, qui ipsi ut exiret de patria, et de cognatione jussit. Sic vera erat sententia Eustathii, eum exiisse de terra Chaldæorum, et Mesopotamia, omneque de siderium ad ea loca revertendi deposuisse. Quaro verba illa Stephani, Act. VII, etiam atque etiam consideranda sunt: Deus gloriæ apparuit patri nostro Abrahæ, cum esset in Mesopotamia, prius quam mo raretur in Chara, et dixit ad illum: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et veni in terram quam monstravero tibi. Ibid., lin. Manas ses, in Annalibus Eupolemus apud Alexandrum Polyhistorem in Cu sebio, De praparat. lib. 1x Artapanus Peregrinationis Abrahæ historiam propter famem ab eo susceptæ, et servatæ a Deo uxoris pudicitiæ præter Moysem prosequuntur Josephus, Antiq., lib. 1, cap. 8; Philo, lib. De Abraham, quæ non minima lux huic loco. Ibid., lin. Josephus, Antiq. lib. cap. Vide Joannen Chrysostomum, hon. 50 in Genes. Ibid., lin. 19. Josephus, Antiq. lib. cap.
col. 1017–1018page 113 of 137
PG 18:1017Συζήσαντα δὲ τὸν ᾿Αβραὰμ ἐν Ἡλιουπόλει τοῖς Αἰγυπτίων ἱερεῦσι, πολλὰ μεταδιδάξαι αὐτοὺς, καὶ τὴν ἀστρολογίαν καὶ τὰ λοιπὰ τοῦτον αὐτοῖς εἰσηγήσασθαι, φάμενον Βαβυλωνίους ταῦτα καὶ αὐτὸν εὑρηκένα:· τὴν δὲ εὕρεσιν αὐτῶν εἰς Ενώχ ἀναπέμπειν, καὶ τοῦτον εὑρηκέναι πρῶτον τὴν ἀστρολογίαν, οὐκ Αἰγυπτίους. Artapanus : Τὸν δὲ Αδραμον, τὴν ἀστρολογικὴν ἐπιστήμην παιδευθέντα, πρῶτον μὲν ἐλθεῖν εἰς Φοινίκην, καὶ τοὺς Φοίνικας ἀστρολογίαν διδάξαι· ὕστερον δ' εἰς Αἴγυπτον παραΤῷ πς' ἔτει τοῦ ᾽Αβραὰμ ἔτεκεν αὐτῷ ᾿Αγαρ ἡ παι
Yɛvésðaɩ. Horum tamen sententia Pererio non arridet, eamque ait divinam Scripturam coarguere, Primo, quia Abraham brevissimo tempore fuit in Ægypto, ita ut in tanta brevitate temporis illæ discundo, quia statim restituta uxore jussus fuerit abire ex Ægypto; et ne quid detrimenti pateretur, comites ei dati sint. Tertio ex S. Augustino, De civitate Dei, lib. xvii, cap. 40, qui Varronem laudat auctorem, a quo proditum sit Ægyptios primum Iside magistra litteras didicisse paulo plus duorum annorum millibus ante suam ætatem. Isis vero filia fuit Inachi regis Argivorum, cujus regnum post mortem Abrahæ inchoat Eusebius. Postremo, Jamblichus, De myster. Egypt., primum sapientiæ et do etrinarum apud Ægyptios auctorem facit Mercurium Trismegistum. Ilunc autem non solum Abrahamo, sed etiam Moyse recentiorem fuisse affirmant Eusebius et Augustinus. Non videntur tamen tanti hæc argumenta, si recte considerentur, ut jam dictorum sententia, et nostri Eustathii rejici debeat : primo quia nobis non liquet quanto tempore Abraham apud Ægyptios moratus fuerit, quod non fuisse brevissimum vel ex eo patet, quod dicit Scriptura, Dominum flagellasse Pharaonem plagis maximis et domum ejus. Neque enim credendum est prima vice Deum flagella maxima inferre; sed primum leviora, deinde malitia perfidiaque crescente, atrociora, quod brevissimo tempore confici credendum non est. Requiruntur enim et admonitiones præviæ, et signa; nec non ex parte ipsius peccatoris in malo perseverantia, et animus obstinatus ad hoc, ut flagella maxima impingantur, sicuti et in re dissimili, de Pharaone Ægyptio, quæ ut exsecutioni mandentur, et longum tempus, et diutinas moras requirunt. Quinimo cum nullam vim esse illatami Sara concedimus, sed matrimonio, ut ita dicam, occupa, tam, necesse est fateri, tempus interlapsum noŋ parvum, dum ejus spectatores regi renuntiarunt, dum rex accersitam ad se intuetur, comparatque cum aliis mulieribus proprii regni, nec more belluarum, impetu furoreque actum statim matrimonio sibi junxisse, sed lenociniis, blanditiis aliisque illi suadere tentasse, a qua veluti honestissima muliere, ut par erat, et rationi proximum videtur, et repulsam passum, denuo eadem officia, sæpius nec una vice tantum iterasse. Ubi illam audieutem im- Hevot. Quod dictum ridiculum est, manifeste renes consideres. Sæpesæpius nobilis, nec conte-
Σαρακηνούς δὲ αὐτοὺς μετωνόμασαν ἀπὸ δίσκη τὸν Ἰσραὴλ, ἀφ' οὗ τὸ τῶν Ἰσμαηλιτῶν γένος" οἱ δὲ αὐτοὶ εἶεν ᾿Αγαρηνοὶ οἱ καὶ Σαρακηνοί καλού
Yɛvésðaɩ. Horum tamen sententia Pererio non arridet, eamque ait divinam Scripturam coarguere, Primo, quia Abraham brevissimo tempore fuit in Ægypto, ita ut in tanta brevitate temporis illæ discundo, quia statim restituta uxore jussus fuerit abire ex Ægypto; et ne quid detrimenti pateretur, comites ei dati sint. Tertio ex S. Augustino, De civitate Dei, lib. xvii, cap. 40, qui Varronem laudat auctorem, a quo proditum sit Ægyptios primum Iside magistra litteras didicisse paulo plus duorum annorum millibus ante suam ætatem. Isis vero filia fuit Inachi regis Argivorum, cujus regnum post mortem Abrahæ inchoat Eusebius. Postremo, Jamblichus, De myster. Egypt., primum sapientiæ et do etrinarum apud Ægyptios auctorem facit Mercurium Trismegistum. Ilunc autem non solum Abrahamo, sed etiam Moyse recentiorem fuisse affirmant Eusebius et Augustinus. Non videntur tamen tanti hæc argumenta, si recte considerentur, ut jam dictorum sententia, et nostri Eustathii rejici debeat : primo quia nobis non liquet quanto tempore Abraham apud Ægyptios moratus fuerit, quod non fuisse brevissimum vel ex eo patet, quod dicit Scriptura, Dominum flagellasse Pharaonem plagis maximis et domum ejus. Neque enim credendum est prima vice Deum flagella maxima inferre; sed primum leviora, deinde malitia perfidiaque crescente, atrociora, quod brevissimo tempore confici credendum non est. Requiruntur enim et admonitiones præviæ, et signa; nec non ex parte ipsius peccatoris in malo perseverantia, et animus obstinatus ad hoc, ut flagella maxima impingantur, sicuti et in re dissimili, de Pharaone Ægyptio, quæ ut exsecutioni mandentur, et longum tempus, et diutinas moras requirunt. Quinimo cum nullam vim esse illatami Sara concedimus, sed matrimonio, ut ita dicam, occupa, tam, necesse est fateri, tempus interlapsum noŋ parvum, dum ejus spectatores regi renuntiarunt, dum rex accersitam ad se intuetur, comparatque cum aliis mulieribus proprii regni, nec more belluarum, impetu furoreque actum statim matrimonio sibi junxisse, sed lenociniis, blanditiis aliisque illi suadere tentasse, a qua veluti honestissima muliere, ut par erat, et rationi proximum videtur, et repulsam passum, denuo eadem officia, sæpius nec una vice tantum iterasse. Ubi illam audieutem im- Hevot. Quod dictum ridiculum est, manifeste renes consideres. Sæpesæpius nobilis, nec conte-
col. 1019–1020page 114 of 137
PG 18:1019Πῦρ κατὰ τῆς Πενταπόλεως ὑετίζει Θεός. Καὶ ἀναλίσκει μὲν ἐξ αὐτῆς ἅπαν τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, διαφθείρει δὲ καὶ αὐτὸ τὸ ἀνάστημα τῆς γῆς καὶ τῆς προκειμένης θαλάσσης νεκροῦται τὰ ὕδατα, Τοῦ δὲ ἔμπυρον τὴν χώραν εἶναι τὰ ἄλλα τεκμήρια φέρουσι πολλά· καὶ γὰρ πέτρας τινὰς ἐπικε καυμένας δεικνύουσι τραχείας περὶ Μοασάδα, καὶ σήραγγας πολλαχοῦ, καὶ γῆν τεφρώδη, σταγόνας τε πίσσης ἐκ λισσάδων λειβομένας, καὶ δυσώδεις πόρ ρωθεν ποταμούς ζέοντας, κατοικίας δὲ ἀνατετραμμένας σποράδην, ὥστε πιστεύειν τοῖς θρυλλουμένοις • "Εστι γὰρ ἰδεῖν. Ἐν αἷς βλαστάνει. Incendium ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων, ὡς ἄρα ᾠκοῦντό ποτε τρισκαί δικα πόλεις ἐνταῦθα, ὧν τῆς μητροπόλεως Σοδόμων σώζοι ο κύκλος ἑξήκοντά του σταδίων, ὑπὸ σεισμῶν καὶ ἀναφυτημάτων πυρὸς καὶ θερμῶν ὑδάτων ἀσφαλ τωδῶν τε καὶ θειωδῶν ἡ λίμνη προπέσοι, καὶ πέτραι πυρίληπτοι γένοιντο, αἵ τε πόλεις αἱ μὲν καταποθεῖεν, ᾶς δ᾽ ἐκλείποιεν οἱ δυνάμενοι φυγείν. Δι' ἄδεσμον παράνο. Sodomitarum Ὑπὸ δὴ τοῦτον τὸν καιρὸν οἱ Σοδομίται, πλούτῳ καὶ μεγέθει χρημάτων ὑπερφρονοῦντες, εἰς τε ἀνθρώπους ἦσαν ὑβρισταί, καὶ πρὸς τὸ θεῖον ἀσεβεῖς, ὡς μηκέτι μεμνῆσθαι τῶν παρ' αὐτοῦ γενομένων ώφελειῶν, εἶναι μισόξενοι, καὶ τὰς πρὸς ἀλλήλους ὁμιλίας εκτρέπεσθαι. 5: Γειτνιᾷ δὲ ἡ Σοδομίτις αὐτῇ, πάλαι μὲν εὐδαίμων γῆ καρπῶν τε ἕνεκα καὶ τῆς περὶ πόλιν περιουσίας, νῦν δὲ κεκαυμένη πᾶσα. Φασὶ δὲ, ὡς δι᾿ ἀσέβειαν λείψανα τοῦ θείου πυρὸς, καὶ πέντε μὲν πόλεων ἰδεῖν σκιὰς, ἔστι δὲ κἂν τοῖς καρποῖς σποδιὰν ἀναγεννωμένην, οἱ χρόαν μὲν ἔχουσι τοῖς ἐδωδίμοις ὁμοίαν, δρεψαμένων δὲ χερσὶν εἰς καπνὸν διαλύονται καὶ τέφραν.
sit eorum certam originem assequi, nulla eorum A ipsius, et filiarum ejus, et manum egeno et pauperi memoria superstite. Sunt hæc vices temporum, ludusque naturæ. Quidam existimarunt Saracenos a Saraca urbe Arabiæ, nam et in Ponto, et in Media urbis hoc nomine tradi reperitur appellatos fuisse; vel ab urbe Sarra, ut Euthymius Zygabenus. Quam bene sapiant auctorem gentis suæ docent Ammianus, lib. iv, et D. Hieronymus in Vila sancti Malchi. Etsi autem putantur Saraceni proprie dicti Arabes ii qui veteribus Scenitæ fuere, tamen universos Arabas esse Saracenos nominatos constat. Et tandem in Turcas degenerasse. De quorum orl. gine Joannes Leunclavius Historic Musulmanæ lib. n, Philippus Hlanivaldus, Joachimus Camerarius et alii. non porrigebant: et elevata sunt, et fecerunt abominationes coram me, et abstuli eas sicut vidisti. Vide super hunc locum Comment. Hieronymi. Gravissimum autem peccatum fuit, quod ab ipsis nomen traxit, et cum eo idololatriæ peccatum. Judicet modo lector, quam vana sint, et inania, quæ a quibusdam de hoc peccato traduntur, dum illius originem ad nobilissimas nationes rejiciunt, cum tempore Abrahæ in Pentapolitana illa regione apud impios illos homines grassaretur; cum nec accusatarum regionum memoria ulla adhuc exstaret : omnia enim illarum gentium etiam fabulosa Sodomitico illo igne posteriora. Etsi verum fateri licet etiam ante diluvium scelus illud non solum in bomines, sed etiam in bruta in usu fuisse scribunt auctores, quos superius adduximus, cum peccata ob quæ totus terrarum orbis aquarum illuvie obrutus fuerit commemoraremus. Barbarum ergo De. fandumque hoc facinus a barbaris primo inventum in alias nationes diffusum historia sacra manifestum est. Quid, maligne morsiculator, indignis criminationibus nobilissimas ac innocentes nationes livido ore mordendo lacessis? Col. 761, lin. 29. "Ητις οὐρανίῳ. Eusebius prima parte Chronici : Josephus, Antig. lib. 1, cap. 10 et 12, Solinus, cap. 38 : Longo ab Hierosolymis recessu tristis sinus panditur; quem de cœlo tactum, testatur humus nigra, et in cinerem soluta. Tacitus, list. lib. v: faud procul inde campi, quos ferunt olim uberes, magnisque urbibus habitatos fulminum jactu arsisse. Strabo, lib. xvi, incendium illud non e calo, sed e terra eructatum, atque exhalatum existimat, cum regio illa ignea sit, namque in ea, et petræ cernuntur adustæ, et terra cinerulenta, et saxa quasi guttas C picis stillantia, ac demum ingens ferventium ac sulfurearum aquarum copia. Quare credibile sit, e terra illum ignem emanasse terræ motu terra patefacta. absorptos. Quare non mirum ab Eustathio quinque Epitomator Ste Ibid., lin. 31. phani de urbibus eas decem fuisse ait, earumque caput fuisse Sodomam. Strabo tres alias addit, et fallitur in duobus, primo in numero earum; secundo, Sodomam ad aliquot stadia integram mansisse : utrumque enim sacræ Scripturæ repugnat. Alii quatuor fuisse tradunt, Sodomnam, Gomorrham, Adamam, et Seboim, quintam vero nomine Balam destructam fuisse, nisi Deus illam precibus Lot immunem servasset. Josephus lib. 1 Antiquit., licet contrarium astruat lib. v De bello Judaico cap. 5, et Hieronymus De locis Hebraicis. Eam vero Theodoretus quæst. 69 in Genes. et Suidas voce Lot, post egressum Lot fuisse destructam scribunt, et omnes habitatores terræ biatu civitatum comniemorationem fieri. Ibid., lin. 32. illud etiam in herbas plantasque sævisse, et miro illas sterilitatis modo afflixisse, habemus ex variis D auctoribus. Josephus De bello Judaico lib. v, cap. Eratosthenis de hoc eodem diversam opinionem vide apud eumdem. ibid., lin. 30. peccata non unum tantum fuisse, sed plurima, eaque gravissima, refert Josephus lib. i Antiq. : Et Deus apud Ezechielen, cap. tv : Ecce, inquit, hæc fuit iniquitas Sodomæ, superbia, saturitas panis, et abundantia, et olium Tacitus, Histor. lib. v : Haud procul inde campi, quos ferunt olim uberes, magnisque urbibus habitatos, fulminum jactu arsisse, et manere vestigia, terramque specie torridam vim frugiferam perdidisse. Nam cuncta sponte edita, aut manu sata, sive herba tenus, aut flore, seu solisam in speciem adolevere,
col. 1021–1022page 115 of 137
PG 18:1021"Αξιον δὲ ἀφηγήσασθαι καὶ τὴν φύσιν τῆς Ασφαλτίτιδος λίμνης. Ητις ἐστὶ μὲν, ὡς ἔφην, πικρὰ καὶ ἄγονος· ὑπὸ δὲ κουφότητος καὶ τὰ βαρύτατα τῶν εἰς αὐτὴν ῥιφέντων ἀναφέρει, καταδῦναι δὲ εἰς τὸν βυθὸν οὐδὲ ἐπιτηδεύσαντα ῥᾴδιον. Συνέβαλλον δὲ παρὰ τὴν θάλασσαν τὴν Αλυκήν, ἥτις καλεῖται νῦν θάλασσα Νεκρά. Εν ταύτῃ πλεῖστα τῶν θαυμασίων τεθέαμαι. Ζώων τε γὰρ οὐδὲν ἐκεῖνο τὸ ὕδωρ φέρει, καὶ νεκροὶ μὲν ὑπε βρύχιοι φέρονται, ζῶντες δ᾽ οὐδ' ἂν ῥᾳδίως βαπτίσαιντο. Λύχνοι μὲν καιόμενοι καὶ ἐπιφέρονται, σβεννύμενοι δὲ καταδύουσι. πολάζουσα διὰ τὴν φύσιν τοῦ ὕδατος, ἣν ἔφαμεν μηδὲ κολύμβου δεῖσθαι, μηδὲ βαπτίζεσθαι τὸν ἐμβάντα, ἀλλ' ἐξαίρεσθαι. Ἐνταῦθα δὲ εἰσιν αἱ ἀσφάλε του πηγαί· Φέρει δὲ στυπτηρίαν καὶ ἄλα ὀλίγον τι τῶν ἄλλων διαφέρονται πικρά τε γάρ ἐστι καὶ διαυγή ἔνθα δ' ἂν καρπὸς εὑρεθῇ, καπνοῦ πλέον οὐδὲν εὐ ρίσκεται θολερωτάτου. Τὸ δὲ ὕδωρ ἰᾶται τοὺς χρω μένους αὐτῷ. Λήγει δὲ παντὶ ὕδατι πάσχον ἐναντία. Ει δὲ μὴ Ἰορδάνην εἶχε τὸν ποταμὸν ὡς πορφύραν διατρέχοντα καὶ ἐπὶ πολὺ ἀντέχοντα, ἔληξαν ἂν θάττον ἢ φαίνεται. Ἔστι δὲ παρ᾽ αὐτῇ πάμπολυ τοῦ βαλσάμου φυτόν. Ὑπονοεῖται δὲ ἀνατετράφθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν τῶν περιοικούντων ἀσέβειαν. Γειτνιᾷ δὲ ταύτης. Asphaltites
atra et inania velut in cinerem vanescunt. Ego sicut A defuisse Straboni auctores, quos in hac parte se- Judaicas quondam urbes igne cœlesti flagrasse concesserim, ita halitu lacus infici terram, corrumpi superſusum spiritum, eoque fetus segetum et autumni putrescere reor solo cœloque juxta gravi. Solinus, cap. 38: Duo ibi oppida Scdomum nominatum alterum, alterum Gomorrhum, apud quæ pomum gignitar : quod habet speciem licet maturitatis, mandi tamen non potest; nam fuliginem intrinsecus favillaceam ambitio tantum extimæ cutis cohibet, quæ tel levi tactu pressa, fumum exhalat, et faliscit in vagum pulverem. queretur, vel ex eo quod Plinius refert, quosdam tradidisse Sirbonem lacum habere CEM passuum circuitum. De lacu Asphaltite vide Dioscoridem lib. 1, cap. 100; Vitruvium, Plinium, Antigonum Carystium, Strabonem, Africanum, Tertullianum in carmine De Sodoma, Orosium, lib. 1 Histor., omnium diligentissimum Adrichomium in tribu Judæ, num. 186. Ibid., lin. 39. Kovçor de tò öồwp. Josephus, lib. v De bello Judaico : Africanus: Strabo, lib. xvi: Εἶτ' ἐπι· Ibid., lin. 46. 'Araşépɛi 8è ülaç. Eadem habet Josephus loco dicto, in quo de bitumine et ejus in medicinis usu. Plinius, lib. 11, cap. 103: Nihil in Asphaltite Judææ lacu, qui bitumen gignit, mergi potest; et lib. v, cap. 46, habetur hoc idem. Vide quæ habet Antigonus Carystius in Mirabilibus ex sententia Zenophili, et Dioscorides lib. 1, cap. 100. Africanus : Plura de hac eadem re philosophatur Strabo, xvi, et ex sententia Col. 761, lin. 33. Judzæ lacus situm et limites Plin., lib. v, cap. 16, describens ait, longitudinem ejus maris excedere centuin millia passuum, latitudinem maximam esse viginti quinque, minimam vero sex. Josephus, De bello Jud. lib. v, refert longitudinem ejus esse quingentorum octoginta stadiorum; latitudo centum quinquaginta stadiis patet. De ea læc Brocar dus monachus in descriptione terræ sanctæ : Et nota, quod mare Mortuum ab oriente in occidentem, qua est latitudo ejus, habet quinque leucas : in lon. gitudine vero quæ est ab aquilone ad austrum habet quinque diætas, ut mihi Saraceni retulerunt; alii vero akam assignaverunt longitudinem. Scribit patriarcha Hierosolymitanus, qui sape locum ilium invisit, mare illud semper ſumum reddere, et nebulam in modum camini infernalis: unde tota illa vallis, quæ alioquin ob sui fecunditatem et amœnitatem illustris dicta fuit, ad spatium dimidi v diætæ sterilis et inutilis reddita est, ita ut nec ullum germen proſerat fere per spatium quinque leucarum, nisi juxta civitatem Jericho, ubi horti irrigantur a fonte Elisei ; a dextris et sinistris hujus maris montes steriles, et aridi cernuntur : nam quocunque vapor a mari illo ascendens impellitur, ibi terræ nascentia non secus quam si a pruina fuissent tacta, emoriuntur. In quo districtum Dei judicium nobis ob oculos ponitur, qui tam severe grandia illa Sodomorum peccata usque in hodiernum diem non desinit punire. Nec nisi visa hic scribo. Diu quæsitum est an lacus ille, quem divinæ litteræ Mare salis appellant, post excidium regionis Sodomiticæ emerserit e terræ cavernis, vel alia quapiam ratione effectus fuerit, an vero et D Possidonii, quæ cætera facultati naturæ, præstiante illam punitionem esset. Cajetanus et Oleaster sentiunt ante regionis illius eversionem fuisse ibi Jacum, qui vocabatur Mare salis, nec oppositum ex divinis litteris manifesto haberi. Et Oleaster satis aperte Ne putes, inquit, antea non fuisse eo loco illum lacum, cum semper in eum lacum) Jordanes aquas suas exoneraverit: verum antea lacus ille non se extendebat usque ad Sodomam, sicut post subversionem illarum civitatum. Hieronymus tamen et Josephus contrarium tuentur, nec noster Eustathius ab illis dissentit. Notus est præterea Strabonis error Sirbonem paludem, quæ est ad Casium, confundentis cum Asphaltite lacu, a quo Jordanes ebibitur. Suspicantur tamen nonnulli, non guis, et incantationibus tribuit. Justinus, l. xxxvi, paludem hanc, neque ventis moveri, neque navigatlonis patientem esse narrat contra aliorum opinionem : In ea regione lacus est, qui propter magnitudinem, et aquæ immobilitatem, Mortuum mare dicitur; nam neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quoniam omnia vita carentia in profundum merguntur; nec materiam ullam sustinet, nisi quæ a lumine illinatur. Ibid., lin. 52. 'Qç µǹ dúraσ0a. Plinius, lib. vi!, cap. 15, de mulierum profluvio sermonem habens: Quin et bituminum sequax alioquin ac lenta matura, in lacu Judææ, qui vocatur Asphaltites, certo tem»
col. 1023–1024page 116 of 137
PG 18:1023Πληρώσασι δὲ ἀποκόπτειν οὐ ῥᾴδιον, ἀλλὰ δι' εὐτονίαν προσήρτηται τῷ μηρύματι σκάφος ἕως ἂν ἐμμηνίῳ γυναικῶν αἵματι καὶ οὔρῳ διαλύσωσιν αὐτὸν οἷς μόν Ἔστι δὲ ἐπὶ τούτῳ καὶ ἡ τῆς χρόας μεταβολή θαυμάσιος· τρὶς γὰρ ἐκάστης ἡμέρας τὴν ἐπιφάνειαν ἀλάσσε ται, καὶ πρὸς τὰς ἡλιακὰς ἀκτῖνας ἀνταυγεῖ ποικίλως. Τίκτεται δὲ παῖς ἑκατέρων τῷ ὑστάτῳ ἔτει, ὃν εὐθὺς μετ' ὀγδόην ἡμέραν περιτέμνουσι, καξ ἐκείνου μετὰ τοσαύτας ἔθος ἔχουσιν οἱ Ἰουδαῖοι ποιεῖσθαι τὰς περιτομάς. τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν κατοικοῦσι, Ναβατικὴν τὴν : "Αραβες δὲ ἔτος τρισκαιδέκατου Ἰσμαῆλος γὰρ ὁ κτίστης αὐτῶν τοῦ ἔθνους, Αβράμου γενόμενος ἐκ τῆς παλλακῆς ἐν τούτῳ περιτέμνεται τῷ χρόνῳ. Οὗτοι πᾶσαν τὴν ἀπ' Εὐφράτου καὶ καθήκουσαν πρὸς χώραν ὠνομάσαντες. Εἰσὶ δὲ οὗτοι οἱ τῶν ᾿Αράβων ἔθνος, καὶ τὰς φυλὰς ἀπ' αὐτῶν καλοῦσι διά τε τὴν ἀρετὴν αὐτῶν καὶ διὰ τὸ ᾿Αβράμου ἀξίωμα. Ὁ Θεὸς τὸν Ἰσαάκ. Eadem Jose
pore anni șupernatans, nequit sibi avelli, ad omnem A disse, post circumcisum Abraham, et multas alias contactum adhærens, præterquam filo quod tale virus Enfecerit. El Solinus, lib. 1♥ : Bitumen nascitur in Judæa, quod Asphaltites gignit lacus, adeo lentum mollitie glutinosa, ut a se nequeat separari: enim vero si abrumpere partem velis, universitas sequetur ; scindique non potest, quoniam in quantum ducatur extenditur, sed ubi admota fuerint cruore illo pol- Inta fila, sponte dispergitur, et applicata tabe deducitur paulo ante corpus unum, filque de tenacitate connexa contagione partitio repentina. Josephus : You fixet. Brodæus, lib. IV, cap. 23; Possidonius præstigia hæc esse et incantationes, quibus dediti accolæ utebantur, ut refert Strabo, lib. xvI. nationes. Herodotus, 1. 11: Virilia circumcidunt munditiæ gratia, pluris facientes se mundos esse quam decoros. Sacerdotes quoque die toium corpus eradunt, ne quid eis inter deorum cultum, aut pediculi, aut alterius sordis creetur. Apud Ægyptios circumcisio in ea fuit æstimatione ut nulli nisi circunciso ad dignitates, et alia honoris præmiique munera pateret aditus. Origenes, lib. 11 Comment. Epist. ad Rom.: Apud Ægyptios, qui in superstitionibus vetustissimi et eruditissimi habebantur, el a quibus cæteri prope omnes ritum sacrorum el ceremonias mutuati sunt, nullus, aut geometriæ, au! astrologiæ studebat, aut geneseos secreta rimabatur nisi circumċisus esset. Nemo item apud illos sacerdos esse poterat, neque aruspex, neque quorumlibet sacrorum minister, nec, ut illi appellabant, propheta, nisi antea circumcisione quasi purgatus, atque initiatus fuisset. Omnes hierophantes, omnesque vales, alque omnes sive cæli, ut putant illi, sive inferni mystes et conscius nullam apud eos fidem et auctoritatem habet nulloque in honore est, si hoc careat circumcisionis insigni. Quomodo autem ex Abraham Ægyptii, gentesque aliæ ritum circumcisionis acceperint pluribus prosequitur Gregorius Thaumaturgus, Catena in Hieremiam, cap. 1x, 26; quem vide. Ċ Col. 761, lin. 54. 'Allátteır dé paσır. Josephus : 1 Col. 764, lin. 1. Kal µɛrà rhr dydd. Josephus, Antig. lib. 1 : Cur octavus dies assignatus fuerit circumcisioni duas rationes attingit Chrysostomus, in Genes. hom. 59, quæ tamen Pererio non satisfaciunt in cap. xvII. Quare explosis illis, aliam in medium adducit, et variis argumentis confirmat. Nec ex hoc Eustathii loco Abraham divinum præceptum violasse deprehendimus, cum non octavo die, ut Deus præceperat, sed post octavum diem élium suum circumcidit. Quamvis enim sine peccato circumcisionem differre posset novis emergentibus causis, tamen ipse mandatum Dei explevit : ita autem locutus est Eustatius, quemadmodum et Josephus, si me non fallit opinio, ut demonstraret, tunc puerum esse circumcidendum, cum jam dies octo explesset, et videtur clici ex ipsis verbis Scripturæ, cap. xvi : Infans octo dicrum circumcidetur in vobis omne masculinum, etc. Ergo vel ipso octavo die, vel eo expleto. Strabo, lib. xvii, putat etiam feminas Judæas amputatas, quod uti falsum et ridiculum rejicit Delrius, Genes. cap. xvi. Rab- D bini quidam dicunt eas pro circumcisione quadam aquæ lustratione haud absimili baptismo usas, ut narrat Joan. Benedictus, lib. 1 Summæ de peccatis, cap. 7. Ibid., lin. 4. "Apaбeç ráp. Josephus, lib. 1, cap. 13, Antiq. "Apaбеç ôè μετà Ĕto; spiσxaiôéxα- Et ab his Ægyptios, Phoenices et alios ritum circumcisionis accepisse nulli dubium esse debet, etsi aliter sentiat Herodotus, qui Palæstinos ab Ægyptiis hoc didicisse refert. Illud profecto manifestum est, ante circumcisionein ipsius Abrahæ pullum nusquam hominem se circumci- Ibid., lin. 8. M½rotɛ µɛrd. Eadem habet Josephus, Antiq. lib. 1, cap. 13: Pari ratione, et aliis filiis Cethuræ natis largitus est munera, ut post mortem a talione levaret Isaac, sedaretque dissidia, et contentiones, quæ mortuo illo poterant in rerum divisione oriri. Cajetanus: Ideo, inquit, dona dedil Abraham filiis concubinarum, et dimisit evs a curo sua, ut exoneraret Isaac filium suum ab onere providendi illis. Incumbebat enim Isaac hæredi universali cura providendi fratribus suis ab hæreditate exclusis : ejusmodi enim exoneratio significatur, dicendo, ut est in Hebræo, Et misit eos desuper Isaac dum adhuc ipse viveret, tanquam tollens onus, quod erat super Isaac, et quia hæc exsecutio fuit ultima res gesta ab Abraham prudentissime, ideo adjungitur, quod fecit dum adhuc ipse viveret. Ibid., lin. 10. Kazéσyor yoûr. Josephus, xvi: Ibid., lin. 13. phus, Antiq. lib. 1, cap. 14, ubi et Isaac dum ad sacrificium immolandus duceretur, fuisse tradit viginti quinque annorum. Aben Ezra duodecim, Hobræi triginta septem. Verum Josephi sententia rationabilior videtur, nec enim annorum decem vel duodecim Isaac in ascensu montis arduo et laborioso, in tam tenera ætate, pondus lignorum ad holocaustum ferre potuisset, el triginta septem nimis provectus, nec puer a Scriptura jure appellari posset. Ex quo Paulus Burgensis argumentatur, Isaaq
col. 1025–1026page 117 of 137
PG 18:1025Οὐκ ἔστιν ὅτι μή. Munus hoc paΜετά πάσης οὖν σπου δῆς καὶ προσοχῆς δεῖ καταβάλλεσθαι, ὅπως τὰ γεννώμενα γίνηται χαριέστατα, καὶ γεννώμενα καλῶς ἀνατραφῇ. Οὔτε γὰρ δίκαιον τοὺς μὲν φιλίππους, καὶ φιλόρνιθας, καὶ φιλόκυνας μετὰ πάσης ἐπιμεἐξ ὧν δεῖ, καὶ ὅτι δεῖ, καὶ πῶς διακειμένων γίνεσθαι "Ον ἔδωκεν ᾔτησεν, ὃν ἔπλασε πάλιν ἐζήτησεν· ἔλαβεν αἰτήσας ὃν ἔδωκεν· αἰτηθεὶς ἀποδώσει πάλιν βουληθεὶς, ὑπ᾽ οὐδενὸς κωλυόμενος. Ὁ γὰρ οὐκ ὄντα δοὺς καὶ νεκρωθέντα χαρίσεται.
tunc non fuisse majorem decinio quinto, ideoque A hanc ultimam sententiam refellit. Verum ut futile sit hoc argumentum vel iis qui nondum Scripturæ sacræ sensa degustarunt, nou quibus in iis sapere et judicare datum est, manifestum apparet. Col. 764, lin. 16. tradunt in hoc eodem monte Abel, et Cain sacrificasse, et post diluvium Noe, atque in eo ipso post gustinus, serm. de tenp. 71 : Audile illud sacramentum, fratres charissimi, Hieronymus presbyter scripsit, se ab antiquis et senioribus Judæis cerlissime cognovisse, quod ibi immolatus sit Isaac, ubi postea Christus crucifixus est. Beda, De locis sanclis, cap. 2: In loco autem illo, quo Abrahan allare ad immolandum filium construxit, mensa est lignea parva, in qua pauperum eleemosyna solent a populo deferri. Ibid., lin. 19. Ο παῖ, μυρίαις. Hæc Abrahæ ad Isaac oratio exscripta est tota ex Josephi lib. 1 Antig. cap. 14. Ilid., lin. 21. ternum, filios ita efformare ut ad capessendain beatitudinem inepti non sint. Quæ humanæ naturæ Anis ac felicitas est; hoc omni cura ac diligentia procurandum, calera contemnenda. Plato, lib. De repub., suadet in gignendis liberis eos imitari qui belluarum studiosi dant operam, ut ex optimis canibus, equis, et avibus optiina oriatur proles. Desimpserat ex Ocelli Lucani lib. De universi natura, C qui ante eum ita scripserat : curanda sunt in liberorum susceptione, primum ut sciti et elegantes quoad fieri poterit nascantur. Secundum, cum orti susceplique fuerint, liberaliter educentur; iniquum enimn est canum, equo rum et aliorum animantium studio ductos opportuna quæque conquirere, ut necessaria ad munus suum obeundum habeant, filiorum vero educationem institutionemque negligere. Basilius Seleucien- Kid., lin. 25. Πάλιν τούτῳ. sis, oratione in Abraham : Ibid. lin. 27. Τῷ Θεῷ γὰρ σε. Perperani hac dicta a Josepho Lyranus contendit, quod facit Abra. ham credentem ita moriturum fuisse Isaac, ut ejua anima perpetuo apud Deum maneret, nec rursus ad vitam reditura esset; id enim fuisset contra fidem divinarum promissionum de futura Isaac progenie, quam firmissimam, atque inconcussam habebat Abraham, certissime credens Deum rursus Isaac ex mortuis revocaturum ad vitam; quod sane de eo disertis verbis testificatus est Paulus ad Hebræos xt. Quod argumentum quam sit inane lectione ipsa textus satis apparet. Ibid., lin. 28. lib. 1: Ibid., lin. 45. Ὁ δὲ Θεὸς τήν. Ibid., lin. 50. Πρώτῳ δὲ τῷ. drinum. De hac et aliis Abrahæ revelationibus vite, eum ad dubium illud, Quid causa fuerit quod cum multi justorum Abrahamo autiquiores fuerint, honorem hunc illis in ævo remotiori constitutis debitum isti præcipue assignarit cum diceret, Et deportaretur ab angelis in sinum Abrahæ, nulla facta mentione, neque Enoch, neque Noe, nec aliorum : Col. 765, lin. 3. phus, Antig. lib. Ι, cap. 16 :
Επ' ακρωρείας τινός. Hebraei λείας φροντίδα ποιεῖσθαι τῶν γινομένων, ὡς δεῖ, καὶ τὰς μίξεις καὶ τὰς κοινωνίας, τοῦ μὴ ὡς ἔτυχε για νεσθαι τὰ γεννώμενα· τοὺς δὲ ἀνθρώπους μηδένα ποιεῖσθαι λόγον τῶν ἰδίων ἐγγόνων, ἀλλὰ καὶ γεννᾷν ὡς ἔτυχε, καὶ γεννωμένων ολιγωρεῖν καὶ τῆς τροφῆς καὶ τῆς παιδείας. Ταῦτα γὰρ ἀμελούμενα πάσης και κίας καὶ φαυλότητος παραίτια γίνεται, βοσκηματώδη καὶ ἀγεννῆ ἀποτελοῦντα τὰ γεννώμενα. Duo itaque Τούτων ἀκούσας..osephus, Antig. Ἴσακος δὲ, πατρὸς γὰρ ἦν οἷου τετυχηκότα γενναῖον ἐδεῖτο φρόνημα εἶναι, δέχεται πρὸς ἡδονὴν Β τοὺς λόγους· καὶ φήσας, ὡς οὐδὲ γεγονέναι τὴν ἀρο χήν ἦν δίκαιος, εἰ Θεοῦ καὶ πατρὸς μέλλει κρίσιν ἀπωθεῖσθαι, καὶ μὴ παρέχειν αὐτὸν τοῖς ἀμφοτέρων βουλήμασιν ἑτοίμως, ὅτε καὶ μόνου τοῦ πατρὸς ταῦτα προαιρουμένου μὴ ὑπακούειν ἄδικον ἦν, ώρμησεν ἐπὶ τὸν βωμὸν καὶ τὴν σφαγήν. Μετ' οὐ πολὺν δὲ χρόνον τὸν Θεὸν τῷ ᾽Αβραὰμ προστάξαι Ἰσαὰκ τὸν υἱὸν ὁλοκαρπῶσαι αὐτῷ. Τὸν δὲ ἀναγαγόντα τὸν παῖδα ἐπὶ τὸ ὄρος πυρὰν νῆσαι, καὶ ἐπιθεῖναι τὸν Ἰσαάκ. Σφάζειν δὲ μέλλοντα κωλυθῆναι ὑπὸ ἀγγέλου κριόν αὐτῷ πρὸς τὴν κάρπωσιν παραστήσαντος. Τὸν δὲ ᾽Αβραὰμ τὸν μὲν παῖδα καθώ ελεῖν ἀπὸ τῆς πυρᾶς, τὸν δὲ κριόν καρπῶσαι. Εt hoc Πρώτῳ προφητῶν ὄντι τῷ ᾽Αβραὰμ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος φανεὶς ἐν ἀνθρώπου σχήματι τὴν τῶν ἐθνῶν κλῆσιν θεσπίζει, ἣν καθ' ἡμᾶς ὁ τοῦ Χριστοῦ λόγος εἰς πέρας ἤγαγε διὰ τῆς εἰς πάντα τὰ ἔθνη Ευαγγελικῆς διδασκαλίας. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ ᾿Αβραὰμ θεράπων Χριστοῦ, καὶ διαφερόντως οὗτος ἀνθρώπων τὰς τοῦ Χριστοῦ ἐπιφανείας ἐδέξατο, καὶ τὸ τῆς Τριάδος μυστήριον ἱκανῶς ἡμῖν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ γέροντος τούτου διετυπώθη, ἡνίκα τοὺς τρεῖς ἀγγέλους ὡς ἄνδρας ὁδοιπόρους ἐξένισε, καὶ ἁπλῶς ἐκ πολλῶν τῶν μυστικών αἰνιγμάτων οἰκεῖος άνθρωπος οὗτος γεγένηται τοῦ Θεοῦ τοῦ χρόνοις ὕστερον ἀμφιεσαμένου τὴν σάρκα, καὶ διὰ μέσου τοῦ ἀνθρώπου τούτου παραπετάσματος έναρ γῶς ὁμιλήσαντος τοῖς ἀνθρώποις· διὰ τοῦτο τὸν κόλ τον αὐτοῦ οἷον εἰδιόν τινα λιμένα, καὶ ἄκλυστον ἀναπαυτήριον εἶναι τῶν δικαίων φησίν. Τελευτησάσης Σάββας. 101- Γαμεῖ δὲ αὐτὸς Χεττού
tunc non fuisse majorem decinio quinto, ideoque A hanc ultimam sententiam refellit. Verum ut futile sit hoc argumentum vel iis qui nondum Scripturæ sacræ sensa degustarunt, nou quibus in iis sapere et judicare datum est, manifestum apparet. Col. 764, lin. 16. tradunt in hoc eodem monte Abel, et Cain sacrificasse, et post diluvium Noe, atque in eo ipso post gustinus, serm. de tenp. 71 : Audile illud sacramentum, fratres charissimi, Hieronymus presbyter scripsit, se ab antiquis et senioribus Judæis cerlissime cognovisse, quod ibi immolatus sit Isaac, ubi postea Christus crucifixus est. Beda, De locis sanclis, cap. 2: In loco autem illo, quo Abrahan allare ad immolandum filium construxit, mensa est lignea parva, in qua pauperum eleemosyna solent a populo deferri. Ibid., lin. 19. Ο παῖ, μυρίαις. Hæc Abrahæ ad Isaac oratio exscripta est tota ex Josephi lib. 1 Antig. cap. 14. Ilid., lin. 21. ternum, filios ita efformare ut ad capessendain beatitudinem inepti non sint. Quæ humanæ naturæ Anis ac felicitas est; hoc omni cura ac diligentia procurandum, calera contemnenda. Plato, lib. De repub., suadet in gignendis liberis eos imitari qui belluarum studiosi dant operam, ut ex optimis canibus, equis, et avibus optiina oriatur proles. Desimpserat ex Ocelli Lucani lib. De universi natura, C qui ante eum ita scripserat : curanda sunt in liberorum susceptione, primum ut sciti et elegantes quoad fieri poterit nascantur. Secundum, cum orti susceplique fuerint, liberaliter educentur; iniquum enimn est canum, equo rum et aliorum animantium studio ductos opportuna quæque conquirere, ut necessaria ad munus suum obeundum habeant, filiorum vero educationem institutionemque negligere. Basilius Seleucien- Kid., lin. 25. Πάλιν τούτῳ. sis, oratione in Abraham : Ibid. lin. 27. Τῷ Θεῷ γὰρ σε. Perperani hac dicta a Josepho Lyranus contendit, quod facit Abra. ham credentem ita moriturum fuisse Isaac, ut ejua anima perpetuo apud Deum maneret, nec rursus ad vitam reditura esset; id enim fuisset contra fidem divinarum promissionum de futura Isaac progenie, quam firmissimam, atque inconcussam habebat Abraham, certissime credens Deum rursus Isaac ex mortuis revocaturum ad vitam; quod sane de eo disertis verbis testificatus est Paulus ad Hebræos xt. Quod argumentum quam sit inane lectione ipsa textus satis apparet. Ibid., lin. 28. lib. 1: Ibid., lin. 45. Ὁ δὲ Θεὸς τήν. Ibid., lin. 50. Πρώτῳ δὲ τῷ. drinum. De hac et aliis Abrahæ revelationibus vite, eum ad dubium illud, Quid causa fuerit quod cum multi justorum Abrahamo autiquiores fuerint, honorem hunc illis in ævo remotiori constitutis debitum isti præcipue assignarit cum diceret, Et deportaretur ab angelis in sinum Abrahæ, nulla facta mentione, neque Enoch, neque Noe, nec aliorum : Col. 765, lin. 3. phus, Antig. lib. Ι, cap. 16 :
col. 1027–1028page 118 of 137
PG 18:1027ἀποικιῶν στόλους μηχανᾶται, καὶ τήν τε Τρωγλοδύ την καταλαμβάνουσι καὶ τῆς Εὐδαίμονος Αραβίας ὅσον ἐπὶ τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν καθήκει. Εt post
Genes., idem sentit, post mortem scilicet Saræ Abraham in matrimonium duxisse Cethuram, idque ex ordine Mosaicæ narrationis satis compertum est. Cajetanus tamen in cap. xxv Genes. dubitat. Tempus autem, ait, quando Abraham uxorem accepit Cethuram, non est certum, videlicet an id factum sit vivente adhuc Sara post ejectionem Agar cum Ismaele, an ea jam mortua. Scripturæ tamen narratio, si rei gesta ordini respondet, insinual hoc esse factum post mortem Sara. Col. 765.Thy Xerroupar. Fuit Hebræorum opinio, Cethuram et Agar unam et eamdem, etsi nomina varient, mulierein; nec novo matrimonio illam sibi Abraham post mortem Sarm copulasse, cum prius {llam legitime sibi conjunxisset; hos secuti sunt, et Lyranus, et Thomas Anglus in cap. xxv Genes. Hieronymus in Traditionibus Hebraicis ambigit, cl ut incertam relinquit. Cethura, inquit, Hebræo sermone copulata interpretatur, aut conjuncta; quam ob causam suspicantur Hebræi, mutato nomine eamdem esse Agar, quæ Sara mortua, de concubina transierit in uxorem; et ita sane videtur decrepiti jam Abrahæ excusari atas; ne senex post mortem uxoris suæ vetulæ novis arguatur nuptiis lascivisse. Verum nos quod incertum est relinquamus. Cajetanus et alii sententiam hanc rejiciunt, et confutant, Ibid., lin. 9. Kal rovroıç äraσı. Josephus, lib. 1 : Josephum Hieronymus tradit hos Cethure filios tenuisse Troglodytin, et Arabiam felicem, usque ad mare Rubrumi. Addunt alii, plerasque regiones Indiæ occupasse. Sed non videtur, ait Pererius, id congruere cum eo, quod de istis memorat hoc loco Moyses, scribens, eos habitasse ad plagam orientalem respectu videlicet ejus loci, quem incolebat p Abraham, sive is esset Hebron, sive Bersabe. Scriptura enim regiones orientales appellat respectu Palæstinæ, quæ spectant magis ad Chaldæam et Persidem. Hoc autem nullo modo convenit in Troglodyticam regionem, quæ jacet in Africa Æthiopibus proxima, et a supradicta descriptione plagæ orientalis remotissima. Hæc tamen requirunt longiorem indaginem. Ibid., lin. 13. Zwyphr dè èal. Josephus, lib. 1: voμasova. Pererius, haud scit, an pro certo credi posset Opher hunc petiisse cum exercitu Libyam, ibique postea consedisse, et mutato nomine Libyam ab eo dictam esse Africam, cum ex ipsa Scriptura manifestum sit, Madian cum suis liberis Æthiopia Orientalis, vel, ut alii interpretantur, Arabiæ partem tenuisse proximam terræ promissionis. Diversa a Josepho tradunt profani auctores, Solinus, cap. 27; Joannes Leo in Descriptione Africa, lib. 1. Vide Isidorum et alios. id., lin. 17. Oltreç Hpanlɛi. Josephus ex Cleodemo lib. 1 Antiquit. : tous ẞapбápou, Σopaxàs λsyesba: alii legunt Σá. Ex his corrigendus Eustathius, nisi magis placuerit Logvas scribere. Iloc tamen perinsignem alque perabsurdum in Chronologia errorem continere scribere Pererius; Hercules namque excessit, ut inter omnes convenit, minus triginta annis anto bellum Trojanum, quod bellum in principatu Samsonis, aut non procul àb co tempore contigit, quare isti nepotes Abrahæ, plus sexcentos annos llerculem antecesserunt, probatque auctoritate Eusebii in præfatione suorum Chron. Sed errorem hunc perinsignem et perabsurdum in Chronologia, velit, nolit, nobis Pererius suggerit, qui unum Herculem constituens putat, se non ineleganter redarguere Cleodemum, Alexandrum Polyhistorem, Josephum, et consequenter nostrum Eustathium. Cleodemi dicta maxima esse auctoritatis vel ex eo patel, quod tantorum virorum testimonio, suam historiam contexuit ad imitationem Moysis Judæorum legislatoris. iste auctor a Mosaicis dictis vel traditionibus aberrasset. Nec dubium est Herculem Jovis et Alcmenæ filium, qui cum Argonautis navigavit, Trojam expugnavit, et cui Græcorum ambitio universa re● liquorum, qui tali nomine insigniti sunt, acta attribuit, quique virium et fortitudinis ſama venit ad posteros, una generatione Troicum bellum antecessisse et de eo Eusebium in Chronico sermonem habuisse, cum de rebus a Græcis gestis, et quo-
ραν ὕστερον, ἐξ ἧς αὐτῷ παῖδες ἓξ γίνονται, πρός τε 1 φησιν ὁ προφήτης, ὁ καὶ Μαλχὸς ὁ ἱστορῶν τὰ περὶ πόνους καρτεροί, καὶ δεινοί συνιέναι, Ζεμβράνης, Ιαζάρης, Μαδάνης, Μαδιάνης, Λουσούβακος, Σοῦος. Φύονται δὲ καὶ τούτοις παῖδες· καὶ Σούου μὲν Σαδι κάνης γίνεται καὶ Δαδάνης· τούτου δὲ Λατούσιμος, Ασσούρος, Λουούρης· Μαδάνου δὲ Ηφαὲ, Ὤφρης, Ανοχος, Εβιδας, Ελδᾶς. Εt Origenes, hom. 11, Τούτοις ἅπασι τοῖς παισὶ καὶ τοῖς υἱωνεῖς Αβραμος Λέγεται δὲ, ὡς οὗτος ὁ Ἄφρης, στρατεύσας ἐπὶ τὴν Λιβύην, κατέσχεν αὐτὴν, καὶ οἱ υἱωνοὶ αὐτοῦ, κατοικήσαντες ἐν αὐτῇ, τὴν γῆν ἀπὸ τοῦ ἐκείνου ὀνόματος *Αφρικαν προσηγόρευσαν. Μαρτυρεί δέ μου τῷ λόγῳ καὶ ᾿Αλέξανδρος ὁ Πολυΐστωρ λέγων οὕτως· Κλεόδημος Ἰουδαίων, καθὼς καὶ Μωϋσῆς ἱστόρησεν ὁ νομοθέτης αὐτῶν, ὅτι ἐκ τῆς Χαιτούρας ἐγένοντο 'Αβράμῳ παῖδες ἱκανοί. Λέγει δὲ αὐτῶν καὶ τὰ ὀνόματα ὀνομάζων τρεῖς, Αφεραν, Σουρείμ, Ἰάφραν· ἀπὸ Σουρεὶμ μὲν την Ασσυρίαν κεκλῆσθαι, ἀπὸ δὲ τῶν δύο, Αφρᾶ τε καὶ Ἰαφέρον, πόλιν τε Αφράν, καὶ τὴν χώραν Αφρικαν Τούτους γὰρ Ηρακλεί συστρατεῦσαι ἐπὶ Λιβύην καὶ ᾿Ανταῖον, γήμαντα το την υφραν θυγατέρα Ηρακλέα γεννῆσαι υἱὸν ἐξ αὐτῆς Δέδωρον. Τούτου δὲ γενέσθαι Σοφῶνα, ἀφ' οὗ τοὺς βαρβάρους Σοφακας λέγεσθαι· Σοφάς. Ο ἱστορῶν τὰ περὶ Ἰουδαίων καθώς καὶ Μωϋσῆς ἱστόρησεν ὁ νομοθέτης αὐτῶν, nusquam
Genes., idem sentit, post mortem scilicet Saræ Abraham in matrimonium duxisse Cethuram, idque ex ordine Mosaicæ narrationis satis compertum est. Cajetanus tamen in cap. xxv Genes. dubitat. Tempus autem, ait, quando Abraham uxorem accepit Cethuram, non est certum, videlicet an id factum sit vivente adhuc Sara post ejectionem Agar cum Ismaele, an ea jam mortua. Scripturæ tamen narratio, si rei gesta ordini respondet, insinual hoc esse factum post mortem Sara. Col. 765.Thy Xerroupar. Fuit Hebræorum opinio, Cethuram et Agar unam et eamdem, etsi nomina varient, mulierein; nec novo matrimonio illam sibi Abraham post mortem Sarm copulasse, cum prius {llam legitime sibi conjunxisset; hos secuti sunt, et Lyranus, et Thomas Anglus in cap. xxv Genes. Hieronymus in Traditionibus Hebraicis ambigit, cl ut incertam relinquit. Cethura, inquit, Hebræo sermone copulata interpretatur, aut conjuncta; quam ob causam suspicantur Hebræi, mutato nomine eamdem esse Agar, quæ Sara mortua, de concubina transierit in uxorem; et ita sane videtur decrepiti jam Abrahæ excusari atas; ne senex post mortem uxoris suæ vetulæ novis arguatur nuptiis lascivisse. Verum nos quod incertum est relinquamus. Cajetanus et alii sententiam hanc rejiciunt, et confutant, Ibid., lin. 9. Kal rovroıç äraσı. Josephus, lib. 1 : Josephum Hieronymus tradit hos Cethure filios tenuisse Troglodytin, et Arabiam felicem, usque ad mare Rubrumi. Addunt alii, plerasque regiones Indiæ occupasse. Sed non videtur, ait Pererius, id congruere cum eo, quod de istis memorat hoc loco Moyses, scribens, eos habitasse ad plagam orientalem respectu videlicet ejus loci, quem incolebat p Abraham, sive is esset Hebron, sive Bersabe. Scriptura enim regiones orientales appellat respectu Palæstinæ, quæ spectant magis ad Chaldæam et Persidem. Hoc autem nullo modo convenit in Troglodyticam regionem, quæ jacet in Africa Æthiopibus proxima, et a supradicta descriptione plagæ orientalis remotissima. Hæc tamen requirunt longiorem indaginem. Ibid., lin. 13. Zwyphr dè èal. Josephus, lib. 1: voμasova. Pererius, haud scit, an pro certo credi posset Opher hunc petiisse cum exercitu Libyam, ibique postea consedisse, et mutato nomine Libyam ab eo dictam esse Africam, cum ex ipsa Scriptura manifestum sit, Madian cum suis liberis Æthiopia Orientalis, vel, ut alii interpretantur, Arabiæ partem tenuisse proximam terræ promissionis. Diversa a Josepho tradunt profani auctores, Solinus, cap. 27; Joannes Leo in Descriptione Africa, lib. 1. Vide Isidorum et alios. id., lin. 17. Oltreç Hpanlɛi. Josephus ex Cleodemo lib. 1 Antiquit. : tous ẞapбápou, Σopaxàs λsyesba: alii legunt Σá. Ex his corrigendus Eustathius, nisi magis placuerit Logvas scribere. Iloc tamen perinsignem alque perabsurdum in Chronologia errorem continere scribere Pererius; Hercules namque excessit, ut inter omnes convenit, minus triginta annis anto bellum Trojanum, quod bellum in principatu Samsonis, aut non procul àb co tempore contigit, quare isti nepotes Abrahæ, plus sexcentos annos llerculem antecesserunt, probatque auctoritate Eusebii in præfatione suorum Chron. Sed errorem hunc perinsignem et perabsurdum in Chronologia, velit, nolit, nobis Pererius suggerit, qui unum Herculem constituens putat, se non ineleganter redarguere Cleodemum, Alexandrum Polyhistorem, Josephum, et consequenter nostrum Eustathium. Cleodemi dicta maxima esse auctoritatis vel ex eo patel, quod tantorum virorum testimonio, suam historiam contexuit ad imitationem Moysis Judæorum legislatoris. iste auctor a Mosaicis dictis vel traditionibus aberrasset. Nec dubium est Herculem Jovis et Alcmenæ filium, qui cum Argonautis navigavit, Trojam expugnavit, et cui Græcorum ambitio universa re● liquorum, qui tali nomine insigniti sunt, acta attribuit, quique virium et fortitudinis ſama venit ad posteros, una generatione Troicum bellum antecessisse et de eo Eusebium in Chronico sermonem habuisse, cum de rebus a Græcis gestis, et quo-
col. 1029–1030page 119 of 137
PG 18:1029τέρα ευνοίας ένδακρυς γενομένη, περιβάλλει τὸν Ἰάκωβον, καὶ κατασπασαμένη τὴν εὐκταιοτάτην καὶ μεγίστην ἡδονὴν αὐτὸν κομίσαι τῷ πατρὶ καὶ τοῖς ἐπὶ τῆς οἰκείας ἅπασιν, ἔλεγεν ἐπὶ τῇ μνήμῃ τῆς μητρὸς αὐτοῦ κειμένῳ, καὶ πρὸς μόνῃ ταύτῃ τυγχάνοντι, φανεῖσθαι δὲ αὐτῷ παντὸς ἀντάξιον ἀγαθοῦ. εἰδυῖα ποθοῦντας αὐτῆς τὸ ὄνομα, ὑπὸ τῆς τὸν πα ἀλογίστως 765, 22. Ιακώβ παραρπάσας. Δημήτριος φησι τὸν Ἰακώβ, γενό- 18 μενον ἐτῶν ἑβδομήκοντα πέντε, φυγεῖν εἰς Χαῤῥαν τῆς Μεσοποταμίας, ἀποσταλέντα ὑπὸ τῶν γονέων διὰ τὴν πρὸς τὸν ἀδελφὸν κρυφίαν ἔχθραν Ησαῦ, διὰ τὸ εὐλογῆς σαι αὐτὸν τὸν πατέρα, δοκοῦντα εἶναι τὸν Ἡσαῦ, καὶ ὅπως λάβῃ ἐκεῖθεν γυναῖκα. Αφορμῆσαι οὖν Ἰακώβ εἰς Χαῤῥὰν τῆς Μεσοποταμίας, τὸν μὲν πατέρα καταλιπόντα Ἰσαὰκ ἐτῶν ἑκατὸν τριάκοντα ἑπτὰ, αὐτὸν δὲ ὄντα ἐτῶν ἑβδομήκοντα ἑπτά. Διατρίψαντα οὖν αὐτὸν ἐκεῖ ἑπτὰ ἔτη Λάβαν τοῦ μητρώου δύο θυγα τέρας γῆμαι, Λείαν καὶ Ραχήλ, ὄντα ἐτῶν ὀγδοήκοντα τεσσάρων. Τὰς δύο θυγατέρας. Επεθύμησε δέ. 31. Συναντήσασαν ἡσπάσατο. Ἡ δὲ, ὑπὸ μνήμης, ὁποῖα φιλεῖ συντυγχάνειν τοῖς νέοις, προπεπυσμένη παρὰ τοῦ πατρὸς τὰ περὶ τῆς Ρεβέκκας, καὶ τοὺς γονεῖς 56. Τίκτονται δὲ παῖδες. Οἱ καὶ Ἰδουμαῖοι. 'Αλλ' Ἠσαῦ μὲν, τῆς Χεβρωνίας παραχωρήσας τῷ ἀδελ φῷ, ἐν Σαείρᾳ διῃτᾶτο, καὶ τῆς Ἰδουμαίας ἦλθεν οὕτω καλέσας τὴν χώραν αὐτοῦ. ῎Αδωμος δ' ἐπωνομάζετο κατά τοιαύτην αἰτίαν τυχὼν τῆς ἐπικλήσεως. Ἀπὸ θήρας ποτὲ καὶ πόνου τοῦ περὶ τὸ κυνηγέσιον λιμώττων ἐπανῆλθεν, ἔτι παῖς ὢν τὴν ἡλικίαν. Ἐπι τυχὼν δὲ τἀδελφῷ φακὴν ἐσκευακότι πρὸς ἄριστον αὐτῷ ξανθὴν σφόδρα τὴν χρόαν, καὶ διὰ τοῦτ' ἔτι μᾶλλον ὀρεχθεὶς ἠξίου παρασχεῖν αὐτῷ πρὸς τροφήν. Ὁ δὲ ἀποδόσθαι τὸ πρεσβεῖον αὐτῷ τοῦ φαγεῖν συνεργῷ χρησάμενος τῇ πείνῃ τὸν ἀδελφὸν ἠνάγκασε. κἀκεῖνος, ὑπὸ τοῦ λιμοῦ προαχθεὶς, παραχωρεῖ τῶν πρεσο βείων αὐτῷ μεθ᾽ ὄρκων. Ενθεν διὰ τὴν ξανθότητα τοῦ βρώματος ὑπὸ τῶν ἡλικιωτῶν Ἄδωμος καλεῖται κατὰ παιδιὰν ἐπικληθείς. ῎Αδωμα γὰρ Ἑβραῖοι τὸ Ερυθρόν καλοῦσι. Τὴν δὲ χώραν οὕτω προσηγόρευσεν. Ἕλληνες γὰρ αὐτὴν ἐπὶ σεμνότερον Ιδουμαίαν ὠνόμασαν. περὶ πόλεων, Ὕστερον δὲ Σύροι. 46. Ὁ δὲ Ἡσαν γυναῖκας.
Hisce et aliis Josephus in historiis com memorandis parum diligens et fidelis. Nec raro in historia et in Chronologia esse lapsus deprebenditur. simo exercitui prafccit. Hic magna orbis parte per agrala in Libya columnam erexit, præcessitque llerculem Alcmenæ filium pluribus quam mille an nis. Servius item quatuor Hercules facit Eneid. vult Tyrinthium, Argium, Thebanum, Libym. Inter quos quamvis non constet de numero, lamen illud unum certum est, Herculem Ægyptium, sive eliam Libym, multis sæculis Herculem Græcorum, de quo loquitur Eusebius, præcessisse; ita ut Abrahæ nepotibus ætate par esse possit; ita enim et ratio temporum cohæret, nec auctores, qui de expeditione nepotum Abrahæ una cum Hercule verba faciunt, damnabimus. Col. lin. Alexander Polybistor ex Demetrio apud Eusebium, De præpar. Evangel. lib. 1x Ibid., lin. 25. Faustus Mani chæus polygamiam hanc pro magno crimine sancto patriarchæ Jacob procacissimis verbis objectavil. Huic lib. xxii, cap. 47, respondet Augustinus Ja. cobum a calumnia vindicans. Quando mos erat, crimen non erat: et nunc propterea crimen est, quia mos non est. Alia enim sunt peccata contra naturam, alia contra mores, alia contra pracepta. Quæ cum ita sint, quid tandem criminis est, quod de pluribus simul habitis uxoribus objicitur sancto viro Jacob? si naturam consulas, non lasciviendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur. Si morem, illo tem pore, atque in illis terris hoc factitabatur. Si præce plum, nulla lege prohibebatur. Nunc vero cur crimen est, si quis hoc faciat, nisi quia el moribus, et legibus non licet? Quæ duo quisquis contempserit, etiamsi tantummodo causa generandi uti possit pluribus fe minis, peccat tamen et ipsam violat humanam so cietatem, cui necessaria est procreatio liberorum. His aflinia scribit et lib. in De doctr. Christiana, cap. 12, idem Augustinus, et Hieronymus ep. 83 ad Oceanum, et Theodoretus quæst. 84 in Genes. Ibid., lin. 27. Thomas Anglicus in cap. xxvIII Genes, tribus modis diversis ab eo quem Eustathius tradit, purgat a vitio amorem Ja cob, et inculpabilem reddit, quos vide. Ibid., lin. Jose phus, lib. 1, cap. 19, ubi hanc refert historiam, amplexus{et alia quæ Scriptura narrat, non tribuit Jacobo sed Racheli, Ibid., lin. De ortu f. liorum Jacobi, et tempore, deque mora apud La ban, et descensu, plura, etsi in nonnullis diversus a səcris litteris, Alexander Polyhistor ex Demetrio apud Eusebium De praparat. Evangel. lib. ix. Ibid., lin. 41. Josephus, An lig. lib. 11, cap. 1, hæc eadem ita narrat Ab Esau igitur toti genti nomen impoεί tum, quos Græci Idumæos appellant. Errat igitur Strabo, lib. xvi, qui eos origine Nabathæos esse aflirmavit, seditioneque patria pulsos. Errat Ste planus eos a filio quodam Semnira midis ortos scribens, sicut ab alio ejus filio Juda Judæos. Insaniunt et Rabbini cum Abenezra qui Romam vocant Edon, et pontificem Romanum mo nachum Edomæum. Ibid., lin. 44. Syriam re gioneın nobilissimam Asiæ cum Assyria ab aucto ribus confundi supra innuimus. De ea Ammianus Marcellinus, lib. xx111: Citra amnes provincia est nobilis Assyria, celebritate et magnitudine, tum et multiformi feracitate, ditissimaque per populos, pa gosque amplos diffusa, quondam et copiosa, ad unum concessit vocabulum, et nunc omnis appellatur Syria. Plura de ea vide apud Eustathium Comment, in Dionysium de situ orbis, Abrahamum Hortelium, et alios. Ibid., lin. Delrius, et alii notarunt, Hebræos solitos habere plura no mina, indeque magnas tenebras oriri in Genea logiis, dum uno loco uram, alio aliud ponitur, quod non considerantes quidam desperant de.com
col. 1031–1032page 120 of 137
PG 18:1031119. 'Αμάληκος γὰρ νόθος ἦν παλλακῆς αὐτῷ γεγονώς θαμνάης όνομα. Οὗτοι κατώκησαν τῆς Ιδουμαία, τὴν Γοδολίτιν λεγομένην, καὶ τὴν ἀπὸ Αμαλήκου κληθεῖσαν ᾿Αμαληκίτιν. Πολλὴ γὰρ γενομένη τότε ἡ Ιδουμαία, τότε πάσης αὐτῆς ἀπέσῳζεν ὄνομα, καὶ τοῖς μέρεσι τὰς ἀπὸ τῶν οἰκητόρων προσηγορίας διεφύλαξε.
pturæ, ad quem respexit Eustathius, varie a variis accipitur, nec ejus sententia difficultate vocis Hebraicæ haberi potest; relictis tamen aliorum explicationibus, quæ nimis audacter Eugubinus in recognitione Pentateuchi super hunc locum tradit, animadvertam : eum et Hieronymum, et Septuaginta Interpretes a veritate Hebraica discordare affirmat. Putat enim Hieronymi tempore, pro Jemin quod significat multos, codices, quibus est usus Hieronymus, habuisse vel Majim, id est aquas, vel Jamin, id est maria. Cur autem verterit aquas calidas ex Hebræo ratio nulla reddi potest. Deinde reprehendit Septuaginta Interpretes, quod vocem Hebræam Jemin, perinde quasi esset nomen proprium alicujus hominis, ut est Jacob, et Isaac, hic retinuerint, ita reddentes hunc locum: Iste est Ana, qui invenit Jamin in deserto, quando pascebat ju D menta patris sui; quos secutus Eustathius idem hoc in loco retinens. Ibid., lin. 16. Mε0' dr 'Iwбá6. Jobab de quo fit bic mentio, Jobum fuisse multi tradiderunt, quam. vis oppositum affirment Lyranus, et Oleaster, eumque fuisse non filium Esau, ut retulit Aristæus, qui Judæorum historiam scripsit apud Eusebium Cæsariensem, lib. 1x De præparatione Evangel., cap. ultim., sed ex stirpe et progenie Esau, scribunt Athanasius in synopsi, Chrysostomus hom. 2 De patient. Job, Augustinus lib. xvIII De civitate Dei, cap. 47. Idem sentit et Theodoretus quæstion. 92 in Gen. et Gregorias Magnus initio Commentar. in Job. His patribus adde, et quos cnumerat Hierony-
col. 1033–1034page 121 of 137
PG 18:1033μεταῤῥυθμίσαντος πρὸς τὸ φιλάνθρωπον, καὶ οἱ λοι λοῦντο. Γυναῖκα ονόματι, Ταύτην εὐγένειαν οὐ μόνον θεοφιλεῖς ἄνδρες, ἀλλὰ καὶ γυναῖκες ἐζήλωσαν, ἀπο μαθοῦσαι μὲν ἁμαθίαν τὴν σύντροφον περὶ τιμῆς τῶν χειροκμήτων, παιδευθεῖσαι δὲ περὶ μοναρχίας ἐπιστήμην, ᾗ μοναρχεῖται ὁ κόσμος. Θάμαρ ἦν τῶν ἀπὸ τῆς Παλαιστίνης Συρίας γύναιον ἐν οἰκείᾳ πόλει τραφὲν πολυθέῳ, γεμούσῃ ξοάνων, καὶ ἀγαλμάτων, καὶ συνόλως ἀφιδρυμάτων. Αλλ' ἐπειδὴ καθάπερ ἐκ σκότους βαθέος ἐδυνήθη βραχείαν αὐγὴν ἀληθείας ἐνιδεῖν θανάτῳ κινδύνου, πρὸς εὐσέβειαν ηὐτομόλησεν, ὀλίγα φροντίσασα τοῦ ζῆν, εἰ μὴ μέλλοι καλῶς ζῇν. Τὸ δὲ καλῶς ἀνέφερεν ἐπ' οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐπὶ τὴν θεραπείαν καὶ ἱκεσίαν τοῦ ἑνὸς αἰτίου. Καίτοι δυσὶν ἀδελφοῖς ἀμφοτέροις πονηροῖς ἐν μέρει γημαμένη, κουριδίῳ μὲν τῷ προτέρῳ, τῷ δ᾽ ὕστερον καὶ ἔχοντι ἐπιδικασίας νόμῳ, γενεὰν τοῦ προτέρου μὴ καταλιπόντος, ἀλλ' ὅμως, ἀκηλίδωτον διαφυλάξασα τὸν ἑαυτῆς βίον, ίσχυσε καὶ προσηκούσης τοῖς ἀγαθοῖς εὐφημίας ἐπιλαχεῖν, καὶ τοῖς μεθ᾿ αὐτὴν ἅπασιν εὐγενείας ἀρχὴ γενέσθαι. Αλλ' αὕτη μὲν εἰ καὶ ἀλλό φυλος, ἀλλ᾽ οὖν γε ἐλευθέρα καὶ ἐξ ἐλευθέρων ἴσως, καὶ οὐκ ἀσήμων. Καὶ διὰ πονηρίαν. Ἐξέχεεν ἐπὶ τῆς. Augustinus, Τῆς ἀχράντου Μαρίας. Insulsisγος τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ, κτιστὰ ὄντα, εἰσῆλθεν εἰς Μαρίαν τὴν ἀδελφὴν Μωσέως καὶ Ααρών, καὶ ἐγέννησεν αὕτη δίχα σπέρματος Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, προφήτην, καὶ δοῦλον γεγονότα τοῦ Αναθεματίζω τὴν τοῦ Μωάμεδ φλυαρίαν τὴν λέγουσαν, ὅτι ὁ Κύριος καὶ Θεὸς Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς ἀπὸ Μαρίας τῆς ἀδελφῆς τοῦ Μωσέως καὶ 'Ααρών έγεν Πνεύματος. Quis hanc ἀνιστορησίαν somniasset,
expressit Joannes Antiochenus, in Archæologia : Þa- A fuisse idem peccatums lola hæc historia de nuptiis Thamar et scortatione Judæ prolixe narratur in Testamento 12 patriarcharum, cap. 3. Vide item Josephum lib. xvii Antiquitatum, qui multa de nomine Pharaonis adnotavit, quamvis quibusdam incompta, falsaque, et jure merito, visa sint. Alii dixerunt Pharaones dictos quasi Pharo⚫ nes, a Pharo insula e regione Alexandriæ olim nio sua inanitate per se ruit. Thamar filiam fuisse Melchisedech sacerdotis nonnulli existimarunt, quod Judas in scortatione deprehensam, ut inferius comburi jussisset, non lapidari. Lex enim fuit apud Hebræos, quam postea Moyses repetivit, lapidarentur, Levit. xx et xxi. Sed de Thamar ejusque gente, conditione et moribus accurate Philo, lib. De nobilitate : Quæ fuerit hæc malitia vel iniquitas Her, neque Scriptura expressit, nec certum aliquid statui potest ob varias auctorum D sententias. Augustinus, lib. xxΙΙ contra Faustum, cap. 84, significat, peccatum ejus fuisse crudelitatis et sævitiæ. Alii conjectarunt, fuisse peccatum contra naturam, quod admittebat, abutens uxore extra vas muliebre. Hebræorum traditio est, Thamar fuisse pulcherrimam feminam, eamque perdite ejus pulchritudine frui posset, sciens per gravidationes et partus deflorescere decorem, et venustatem muliebrem, in congrediendo cum Thamar, effundebat semen extra vas illius, ne gravidari posset. Hanc secutus est Cajetanus, nec videtur ab ca abhorruisse Joannes Cassianus, collatione 8, cap. 11, de peccato Onam verba faciens, verisimile enim est lib, xx11 contra Faustum, cap. 84, pejorem fuisse Her, quam Onam; illum ſuisse malignum, et sævum, et peccasse nocendo; hunc peccasse, prodesse et juvare nolendo. Pererio oppositum probabilius videtur, cum Scriptura Her appellet nequam, Onam vero detestandum, quod rem detestabilem faceret, quod gravioris criminis nota est. Deinde Onam exemplo punitionis fraternæ noluit resipiscere, nec deterritus abstinuit, vel a simili, vel a majori peccato. Præterea Her peccavit inordinata libidine delectationis venereæ, Onam maligna invidia fraterni boni, ne primogenitus suus assignaretur fratri hujus perelegantem allegoriam habes apud Philosini Mahumetani Mariam sanctissimam, et quæ Christum Deum peperit, sororem Moysis et Aaronis faciunt. Euthymius, in Panoplia : Kal örı ó Aó- Et in ordine qui servatur super iis qui a Saracenis ad Christianorum fidem se convertunt : nisi Moameth, et pater ejus diabolus? Spatium bis mille annorum inter Mariam sororem Moysis, el Mariam quæ Christum peperit, intercessit. Nec minus reprehendendus est Fridericus Sylburgius, qui notis in Saracenica, de adoratione imaginum male sentiens negat adorationem deberi beatæ Mariæ virgini, idque locis quibusdam sancti Epiphanit male ab ipso intellectis. Is enim uti Calvinianæ sectæ addictus sparsim in illis notis latenter et subdole venenum effundit, sicut et superius de sacramento Eucharistiæ egerat et in ipso lumine cæcutire, et palam mendacii posse convinci non veretur; at dum venena spargat, quæ inficiant, parum illi curæ est, si suam in scriptoribus intelligendis inscitiam est invertere, transversosque agere Patres et eorum sententias, quid erit? Hæc ideo adnotavi ut notas illas caute lector percurrat. Quæ tota pulchra est, nec ullam admittit omnino maculam. In eam humiles et devoti, hæc quamvis incompta, affectu tamen plena cecinimus. Quæ tibi, lector, φιλοπαρθένῳ non bl grata fore existimamus.
ραώ τινος βασιλέως Αἰγύπτου πολλοὺς τῶν προσοίκων καταγωνισαμένου, καὶ τοὺς λῃστρικοὺς ἄνδρας ποὶ βασιλεῖς Αἰγύπτου εἰς τιμὴν ἐκείνου Φαραὼ ἐκαὩς δ' ἀποστείλας. Historia νήθη ἄνευ σπορᾶς ἐκ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ
expressit Joannes Antiochenus, in Archæologia : Þa- A fuisse idem peccatums lola hæc historia de nuptiis Thamar et scortatione Judæ prolixe narratur in Testamento 12 patriarcharum, cap. 3. Vide item Josephum lib. xvii Antiquitatum, qui multa de nomine Pharaonis adnotavit, quamvis quibusdam incompta, falsaque, et jure merito, visa sint. Alii dixerunt Pharaones dictos quasi Pharo⚫ nes, a Pharo insula e regione Alexandriæ olim nio sua inanitate per se ruit. Thamar filiam fuisse Melchisedech sacerdotis nonnulli existimarunt, quod Judas in scortatione deprehensam, ut inferius comburi jussisset, non lapidari. Lex enim fuit apud Hebræos, quam postea Moyses repetivit, lapidarentur, Levit. xx et xxi. Sed de Thamar ejusque gente, conditione et moribus accurate Philo, lib. De nobilitate : Quæ fuerit hæc malitia vel iniquitas Her, neque Scriptura expressit, nec certum aliquid statui potest ob varias auctorum D sententias. Augustinus, lib. xxΙΙ contra Faustum, cap. 84, significat, peccatum ejus fuisse crudelitatis et sævitiæ. Alii conjectarunt, fuisse peccatum contra naturam, quod admittebat, abutens uxore extra vas muliebre. Hebræorum traditio est, Thamar fuisse pulcherrimam feminam, eamque perdite ejus pulchritudine frui posset, sciens per gravidationes et partus deflorescere decorem, et venustatem muliebrem, in congrediendo cum Thamar, effundebat semen extra vas illius, ne gravidari posset. Hanc secutus est Cajetanus, nec videtur ab ca abhorruisse Joannes Cassianus, collatione 8, cap. 11, de peccato Onam verba faciens, verisimile enim est lib, xx11 contra Faustum, cap. 84, pejorem fuisse Her, quam Onam; illum ſuisse malignum, et sævum, et peccasse nocendo; hunc peccasse, prodesse et juvare nolendo. Pererio oppositum probabilius videtur, cum Scriptura Her appellet nequam, Onam vero detestandum, quod rem detestabilem faceret, quod gravioris criminis nota est. Deinde Onam exemplo punitionis fraternæ noluit resipiscere, nec deterritus abstinuit, vel a simili, vel a majori peccato. Præterea Her peccavit inordinata libidine delectationis venereæ, Onam maligna invidia fraterni boni, ne primogenitus suus assignaretur fratri hujus perelegantem allegoriam habes apud Philosini Mahumetani Mariam sanctissimam, et quæ Christum Deum peperit, sororem Moysis et Aaronis faciunt. Euthymius, in Panoplia : Kal örı ó Aó- Et in ordine qui servatur super iis qui a Saracenis ad Christianorum fidem se convertunt : nisi Moameth, et pater ejus diabolus? Spatium bis mille annorum inter Mariam sororem Moysis, el Mariam quæ Christum peperit, intercessit. Nec minus reprehendendus est Fridericus Sylburgius, qui notis in Saracenica, de adoratione imaginum male sentiens negat adorationem deberi beatæ Mariæ virgini, idque locis quibusdam sancti Epiphanit male ab ipso intellectis. Is enim uti Calvinianæ sectæ addictus sparsim in illis notis latenter et subdole venenum effundit, sicut et superius de sacramento Eucharistiæ egerat et in ipso lumine cæcutire, et palam mendacii posse convinci non veretur; at dum venena spargat, quæ inficiant, parum illi curæ est, si suam in scriptoribus intelligendis inscitiam est invertere, transversosque agere Patres et eorum sententias, quid erit? Hæc ideo adnotavi ut notas illas caute lector percurrat. Quæ tota pulchra est, nec ullam admittit omnino maculam. In eam humiles et devoti, hæc quamvis incompta, affectu tamen plena cecinimus. Quæ tibi, lector, φιλοπαρθένῳ non bl grata fore existimamus.
col. 1035–1036page 122 of 137
PG 18:1035ραώ τινος βασιλέως Αἰγύπτου πολλοὺς τῶν προσοίκων καταγωνισαμένου, καὶ τοὺς λῃστρικοὺς ἄνδρας μεταῤῥυθμίσαντος πρὸς τὸ φιλάνθρωπον, καὶ οἱ λοι ποὶ βασιλεῖς Αἰγύπτου εἰς τιμὴν ἐκείνου Φαραὼ ἐκαλοῦντο. Γυναῖκα ονόματι, Ταύτην εὐγένειαν οὐ μόνον θεοφιλεῖς ἄνδρες, ἀλλὰ καὶ γυναῖκες ἐζήλωσαν, ἀπο μαθοῦσαι μὲν ἁμαθίαν τὴν σύντροφον περὶ τιμῆς τῶν χειροκμήτων, παιδευθεῖσαι δὲ περὶ μοναρχίας ἐπιστήμην, ᾗ μοναρχεῖται ὁ κόσμος. Θάμαρ ἦν τῶν ἀπὸ τῆς Παλαιστίνης Συρίας γύναιον ἐν οἰκείᾳ πόλει τραφὲν πολυθέῳ, γεμούσῃ ξοάνων, καὶ ἀγαλμάτων, καὶ συνόλως ἀφιδρυμάτων. Αλλ' ἐπειδὴ καθάπερ ἐκ σκότους βαθέος ἐδυνήθη βραχείαν αὐγὴν ἀληθείας ἐνιδεῖν θανάτῳ κινδύνου, πρὸς εὐσέβειαν ηὐτομόλησεν, ὀλίγα φροντίσασα τοῦ ζῆν, εἰ μὴ μέλλοι καλῶς ζῇν. Τὸ δὲ καλῶς ἀνέφερεν ἐπ' οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐπὶ τὴν θεραπείαν καὶ ἱκεσίαν τοῦ ἑνὸς αἰτίου. Καίτοι δυσὶν ἀδελφοῖς ἀμφοτέροις πονηροῖς ἐν μέρει γημαμένη, κουριδίῳ μὲν τῷ προτέρῳ, τῷ δ᾽ ὕστερον καὶ ἔχοντι ἐπιδικασίας νόμῳ, γενεὰν τοῦ προτέρου μὴ καταλιπόντος, ἀλλ' ὅμως, ἀκηλίδωτον διαφυλάξασα τὸν ἑαυτῆς βίον, ίσχυσε καὶ προσηκούσης τοῖς ἀγαθοῖς εὐφημίας ἐπιλαχεῖν, καὶ τοῖς μεθ᾿ αὐτὴν ἅπασιν εὐγενείας ἀρχὴ γενέσθαι. Αλλ' αὕτη μὲν εἰ καὶ ἀλλό φυλος, ἀλλ᾽ οὖν γε ἐλευθέρα καὶ ἐξ ἐλευθέρων ἴσως, καὶ οὐκ ἀσήμων. Καὶ διὰ πονηρίαν. Ἐξέχεεν ἐπὶ τῆς. Augustinus, Ὡς δ' ἀποστείλας. Historia Τῆς ἀχράντου Μαρίας. Insulsisγος τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ, κτιστὰ ὄντα, εἰσῆλθεν εἰς Μαρίαν τὴν ἀδελφὴν Μωσέως καὶ Ααρών, καὶ ἐγέννησεν αὕτη δίχα σπέρματος Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, προφήτην, καὶ δοῦλον γεγονότα τοῦ Θεοῦ. Αναθεματίζω τὴν τοῦ Μωάμεδ φλυαρίαν τὴν λέγουσαν, ὅτι ὁ Κύριος καὶ Θεὸς Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς ἀπὸ Μαρίας τῆς ἀδελφῆς τοῦ Μωσέως καὶ 'Ααρών έγεν νήθη ἄνευ σπορᾶς ἐκ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος. Quis hanc ἀνιστορησίαν somniasset,
expressit Joannes Antiochenus, in Archæologia : Þa- A fuisse idem peccatums lola hæc historia de nuptiis Thamar et scortatione Judæ prolixe narratur in Testamento 12 patriarcharum, cap. 3. Vide item Josephum lib. xvii Antiquitatum, qui multa de nomine Pharaonis adnotavit, quamvis quibusdam incompta, falsaque, et jure merito, visa sint. Alii dixerunt Pharaones dictos quasi Pharo⚫ nes, a Pharo insula e regione Alexandriæ olim Carpathos dicta, ubi regnavit Proteus; sed hæc opinio sua inanitate per se ruit. Col. 768, lin. 45. Thamar filiam fuisse Melchisedech sacerdotis nonnulli existimarunt, quod Judas in scortatione deprehensam, ut inferius comburi jussisset, non lapidari. Lex enim fuit apud Hebræos, quam postea Moyses repetivit, ut filia sacerdotis scortata combureretur, cæteræ lapidarentur, Levit. xx et xxi. Sed de Thamar ejusque gente, conditione et moribus accurate Philo, lib. De nobilitate : Ibid. Quæ fuerit hæc malitia vel iniquitas Her, neque Scriptura expressit, nec certum aliquid statui potest ob varias auctorum D sententias. Augustinus, lib. xxΙΙ contra Faustum, cap. 84, significat, peccatum ejus fuisse crudelitatis et sævitiæ. Alii conjectarunt, fuisse peccatum contra naturam, quod admittebat, abutens uxore extra vas muliebre. Hebræorum traditio est, Thamar fuisse pulcherrimam feminam, eamque perdite adamatam esse ab Her. Qui quo diutius illibata ejus pulchritudine frui posset, sciens per gravidationes et partus deflorescere decorem, et venustatem muliebrem, in congrediendo cum Thamar, effundebat semen extra vas illius, ne gravidari posset. Hanc secutus est Cajetanus, nec videtur ab ca abhorruisse Joannes Cassianus, collatione 8, cap. 11, de peccato Onam verba faciens, verisimile enim est Ibid., lin. 50. lib, xx11 contra Faustum, cap. 84, pejorem fuisse Her, quam Onam; illum ſuisse malignum, et sævum, et peccasse nocendo; hunc peccasse, prodesse et juvare nolendo. Pererio oppositum probabilius videtur, cum Scriptura Her appellet nequam, Onam vero detestandum, quod rem detestabilem faceret, quod gravioris criminis nota est. Deinde Onam exemplo punitionis fraternæ noluit resipiscere, nec deterritus abstinuit, vel a simili, vel a majori peccato. Præterea Her peccavit inordinata libidine delectationis venereæ, Onam maligna invidia fraterni boni, ne primogenitus suus assignaretur fratri suo. Col. 769, lin. 12. hujus perelegantem allegoriam habes apud Philonem, lib. Περὶ φυγάδων, quem vide. Ibid., lin. 35. sini Mahumetani Mariam sanctissimam, et quæ Christum Deum peperit, sororem Moysis et Aaronis faciunt. Euthymius, in Panoplia : Kal örı ó Aó- Et in ordine qui servatur super iis qui a Saracenis ad Christianorum fidem se convertunt : nisi Moameth, et pater ejus diabolus? Spatium bis mille annorum inter Mariam sororem Moysis, el Mariam quæ Christum peperit, intercessit. Nec minus reprehendendus est Fridericus Sylburgius, qui notis in Saracenica, de adoratione imaginum male sentiens negat adorationem deberi beatæ Mariæ virgini, idque locis quibusdam sancti Epiphanit male ab ipso intellectis. Is enim uti Calvinianæ sectæ addictus sparsim in illis notis latenter et subdole venenum effundit, sicut et superius de sacramento Eucharistiæ egerat et in ipso lumine cæcutire, et palam mendacii posse convinci non veretur; at dum venena spargat, quæ inficiant, parum illi curæ est, si suam in scriptoribus intelligendis inscitiam patefacial. Vide ipsum p. 136 et 158. Quod si non est invertere, transversosque agere Patres et eorum sententias, quid erit? Hæc ideo adnotavi ut notas illas caute lector percurrat. Ibid. Τῆς ἀχράντου. Quæ tota pulchra est, nec ullam admittit omnino maculam. In eam humiles et devoti, hæc quamvis incompta, affectu tamen plena cecinimus. Quæ tibi, lector, φιλοπαρθένῳ non bl grata fore existimamus.
col. 1037–1038page 123 of 137
PG 18:1037δὲ γενομένου, τὸν βασιλέα τοὺς ὑπὲρ Μέμφιν καλέσαι, καὶ φάναι αὐτοὺς ἀναιρήσειν, καὶ τὰ ἱερὰ κατασκάψειν, τίνων μαγγάνων καὶ ἐπαοιδῶν δράκοντα ποιῆσαι, καὶ τὸν ποταμὸν μεταχρῶσαι. Τὸν δὲ βασιλέα, φρονιμα εισθέντα ἐπὶ τῷ γεγονότι, πάσῃ τιμωρίᾳ καὶ κολάσει καταικίζειν τοὺς Ἰουδαίους. Τὸν δὲ Μώϋσον, ταῦτα ὁρῶντα, ἄλλα τε σημεία ποιῆσαι, καὶ πατάξαντα τὴν τοὺς Αἰγυπτίους, πάντα τε ἐξελκωθῆναι τὰ σώματα. Τῶν δὲ ἰατρῶν μὴ δυναμένων ἰᾶσθαι τοὺς κάμνοντας, οὕτω πάλιν ἀνέσεως τυχεῖν τοὺς Ἰουδαίους. Hoποτε οὗτος ὁ αὐτὸς, ὡς αὐτὸς ἡμῖν διηγήσατο, εἰς τὸ κηποτάφιον εἰσελθεῖν τοῦ Ἰαννοῦ καὶ Ἰαμβρου συντυχίας τῶν ἐκεῖσε δαιμόνων. Ελέγετο γὰρ παπολλους καὶ χαλεποὺς ἀποκεκληρῶσθαι παρ' αὐτῶν ἐκείνων τῷ τόπῳ ἐκείνῳ δαίμονας δι᾽ ὑπερβολὴν τῆς ἀτίμου τέχνης αὐτῶν. Τοῦτο δὲ τὸ κηποτάφιον γέγονε παρ' αὐτοῦ τοῦ Ἰαννοῦ καὶ Ἰαμβροῦ τῶν ἀδελφῶν, δι' ὑπερἐκεῖνον καιροῦ παρὰ τῷ Φαραώ, πολλήν κεκτημένοι δυο ναστείαν τὴν ἐν Αἰγύπτῳ ἐν τῷ τῆς ζωῆς αὐτῶν χρόνῳ. μνῆμα πεποιηκότες, καὶ χρυσὸν πολὺν ἀποθέμενοι. Εφύτευσαν οὖν καὶ δένδρα παντοῖα, καὶ φρέαρ ύδα Ταῦτα δὲ πάντα ἐποίησαν ἐλπίζοντες μετὰ τὴν ἐνα μόνον τῷ κηποταφίῳ, ἀπ' αὐτοῦ ἐξῆλθον εἰς συνάν οἱ μὲν βοῶντες, οἱ δὲ πηδῶντες, οἱ δὲ μετὰ μεγάλου βρυγμοῦ τρύζοντες κατ᾿ ἐμοῦ τοὺς ὁδόντας· ἕτεροι δε ὡς κόρακες πτερυσσόμενοι ἐτόλμων κατὰ τῆς ὄψεώς μου λέγοντες. Εt φησὶν, ἐθεασάμην τὰ πάντα, ἐν οἷς εὗρον καὶ κάδον χαλκοῦν ἀλύσει σιδηρά κρεμάμενον κατὰ τοῦ φρέατος λοιπὸν τῷ χρόνῳ ἀναλωθέντα, καὶ καρπὸν ῥοιῶν οὐκ ἐχουσῶν ἔνδον οὐδέν· ἐξήραντο γὰρ ὑπὸ τοῦ ἡλίου. ταῖον τοιαύταις συμφοραῖς περιπεσόντα τὸν βασιλέα τοὺς Ἰουδαίους ἀπολῦσαι. Τοὺς δὲ χρησαμένους παρὰ τῶν Αἰγυπτίων πολλὰ μὲν ἐκπώματα, οὐκ ὀλίγον δὲ ἱματισμὸν, ἄλλην τε παμπληθῆ γάζαν, διαβάντας τοὺς κατὰ τὴν ᾿Αραβίαν ποταμούς, καὶ διαβάντας ἱκανὸν τόπον, ἐπὶ τὴν Ἐρυθρὰν τριταίους ἐλθεῖν θάλασσαν. Ηλιουπολίτας δὲ λέγειν ἐπικαταδραμεῖν τὸν βασιλέα μετὰ πολλῆς δυνάμεως ἅμα καὶ τοῖς καθιερωμένοις ζώοις, διὰ τὸ τὴν ὕπαρξιν τοὺς Ἰουδαίους τῶν Αἰγυπτίων χρησαμένους διακομίζειν. Τῷ Μωΐσῳ θείαν φωνὴν γενέσθαι πατάξαι τὴν θάλασσαν τῇ ῥάβδῳ. Τον δὲ Μώϋσον ἀκούσαντα ἐπιθίγειν τῇ ῥάβδῳ τοῦ ὕδατος, καὶ οὕτω τὸ μὲν νᾶμα διαστῆναι, τὴν δὲ δύναμιν διὰ ξηρᾶς ὁδοῦ πορεύεσθαι. Συνεμβάντων δὲ τῶν Αἰγυπτίων καὶ διωκόντων, φησὶ πῦρ αὐτοῖς ἐκ τῶν ἔμπροσθεν ἐκλάμψαι, τὴν δὲ θάλασσαν πάλιν τὴν ὁδὲν ἐπικλύσαι. Τοὺς δὲ Αἰγυπτίους ὑπό τε τοῦ πυρό, Καὶ Μεμφίτας μὲν λέγειν ἔμπειρον ὄντα τὸν Μωϋσεν τῆς χώρας, τὴν ἄμποτιν τηρήσαντα, διὰ ξηρᾶς τῆς Ἐπειδὴ ἴχνη τοῦ τότε γεγενημένου θαύματος εἰσέτι καὶ νῦν δείκνυται τῆς Ἐρυθρᾶς ἀμπωτιζούσης, καὶ τῆς ὑπηργμένης παρὰ τοῦ Θεοῦ δωρεᾶς τοῖς Εβραίοις φασιν λαμβάνουσιν εὐσεβείας ἐν πλείοσι τῆς θαλάσσης τόποις δεικνύντες αμπωτισμούς, φύσεως ἔργον. οὐ θείου θαύματος. Ἡμεῖς συγχωρήσαντες αὐτοῖς δ
tis qui e regione sub brumæ circulo degunt, hiemem esse, a quibus tum exundans aqua prorumpit; quæ fuit etiam opinio Plutarchi, lib. hanc forte opinionem Martialis cum baberet in animo, dum hæc scriberet, nuncupavit Nilum imbriferum, non quod loco imbrium et pluviarum sit, sed quod imbres, et pluvias quibus intumescit effunditurque extra ripas, et eluvione tanquam mari quodam Ægyptum operiens adventu suo fecundat, ferat. De Nili autem incremento, et de cremento, et ejus causis Plutarchus de placitis philosophorum lib. iv, cap. 1 ; Diodorus Siculus, lib. 1 Biblioth. hist. ; Aristides, oratione Ægyptiaca; Strabo, lib. xvit ; Joannes Xiphilinus in Epit. Dionys.; Heliodorus, Ethiop. lib. ur; Theodoretus De curat. Grac. affectuum 1. ιν ; Herod. 1. u; Theophylactus Simocatus, list. lib. vi, cap. 17, qui omnia sua scripsit ex Diodoro Siculo bono illo viro ne nominato quidem; Seneca, Joannes Leo, et plures alii. Col. 788. lin. 10. Ο γοῦν Φαραώ. Artapanus : Τούτου rum sacerdotum principes fuere Jannes et Mainbre, ll Timoth.m, de quorum sepulcro mira narrat Palladius in Historia Lausiaca in Macario Alexandrino, ab eo visa et comperta ; scilicet sepultos eos esse in hortis, in quibus ipsi dum viverent, omnis generis arbores plantaverant, sperantes fore, ut post mortem in illo quasi Paraiso deliciis fruerentur. Hic autem locus tenebatur a dæmonibus, qui proinde Macarium eum ingredientem invaserunt, sed ab eo signo crucis ſugati sunt. Macarius vero singula lustrans invenit fructum malorum punicorum, quæ nihil intus habebant; erant enim arefacta a sole, plurima item aurea donaria : Ἐπεθύμησέ ῃ Et inferius : nonnullis interjectis : Εἰσελθὼν οὖν, Ibid., lin. 25. Καὶ πένθους. Artapanus : Τελευ Ibid., lin. 33. tiorem requirit indaginem, quare hic plura adducere supersedeo. Vide expositiones quas affect Origenes ad hunc locum in Philocalia, capit. ultimio. Ibid., lin. 37. de Deo dicuntur in Scriptura absona congruo sensu dici censendum sit, late probat Origenes homil. 19 in illud Jeremie, Decepisti me, Domine, et deceplus sum, quam una cum aliis a nobis Latinas factas edidit Michael Ghislerius suis in Jeremiam Com- Col. 789, lin. 8. hunc transitum Ilebræorum sicco pede per mare ascripsere non miraculo, sed reciprocationi maris. Idem dixerunt Memphite eodem Artapano teste : Hanc gentilium opinionem multis refellit Diodorus Catena in Genes. :
τησίν μου ἑβδομήκοντα δαίμονες παντοίῳ τῷ σχήματι,
tis qui e regione sub brumæ circulo degunt, hiemem esse, a quibus tum exundans aqua prorumpit; quæ fuit etiam opinio Plutarchi, lib. hanc forte opinionem Martialis cum baberet in animo, dum hæc scriberet, nuncupavit Nilum imbriferum, non quod loco imbrium et pluviarum sit, sed quod imbres, et pluvias quibus intumescit effunditurque extra ripas, et eluvione tanquam mari quodam Ægyptum operiens adventu suo fecundat, ferat. De Nili autem incremento, et de cremento, et ejus causis Plutarchus de placitis philosophorum lib. iv, cap. 1 ; Diodorus Siculus, lib. 1 Biblioth. hist. ; Aristides, oratione Ægyptiaca; Strabo, lib. xvit ; Joannes Xiphilinus in Epit. Dionys.; Heliodorus, Ethiop. lib. ur; Theodoretus De curat. Grac. affectuum 1. ιν ; Herod. 1. u; Theophylactus Simocatus, list. lib. vi, cap. 17, qui omnia sua scripsit ex Diodoro Siculo bono illo viro ne nominato quidem; Seneca, Joannes Leo, et plures alii. Col. 788. lin. 10. Ο γοῦν Φαραώ. Artapanus : Τούτου rum sacerdotum principes fuere Jannes et Mainbre, ll Timoth.m, de quorum sepulcro mira narrat Palladius in Historia Lausiaca in Macario Alexandrino, ab eo visa et comperta ; scilicet sepultos eos esse in hortis, in quibus ipsi dum viverent, omnis generis arbores plantaverant, sperantes fore, ut post mortem in illo quasi Paraiso deliciis fruerentur. Hic autem locus tenebatur a dæmonibus, qui proinde Macarium eum ingredientem invaserunt, sed ab eo signo crucis ſugati sunt. Macarius vero singula lustrans invenit fructum malorum punicorum, quæ nihil intus habebant; erant enim arefacta a sole, plurima item aurea donaria : Ἐπεθύμησέ ῃ Et inferius : nonnullis interjectis : Εἰσελθὼν οὖν, Ibid., lin. 25. Καὶ πένθους. Artapanus : Τελευ Ibid., lin. 33. tiorem requirit indaginem, quare hic plura adducere supersedeo. Vide expositiones quas affect Origenes ad hunc locum in Philocalia, capit. ultimio. Ibid., lin. 37. de Deo dicuntur in Scriptura absona congruo sensu dici censendum sit, late probat Origenes homil. 19 in illud Jeremie, Decepisti me, Domine, et deceplus sum, quam una cum aliis a nobis Latinas factas edidit Michael Ghislerius suis in Jeremiam Com- Col. 789, lin. 8. hunc transitum Ilebræorum sicco pede per mare ascripsere non miraculo, sed reciprocationi maris. Idem dixerunt Memphite eodem Artapano teste : Hanc gentilium opinionem multis refellit Diodorus Catena in Genes. :
Κρουνοὺς μέν ποθ' ἔηχε πυρὸς κατ' Ὀλύμπιον [ἕδραν Αἴτνη, αἰθερίους ἔῤῥεε καὶ θαλάμους. Φλὸὲξ δὲ κυλινδομένη κατεδόσκετο, ὅσσα τ' ἐν ᾿ [ἀγροῖς Γαῖα φέρει, δενδρέδις ὅσσα τε τηλεθάει, Καὶ πυρὸς ἥδν ἔδεσμα. Λέων οὐγε. Φεῦγε ποτητά Φὼς φεύγων χρυσοῦ κήδετο καὶ βιότου. Εἴς δέ τις οἷος ἄέιρε φίλον βάρος οἷα τοκῆα, Ἦδ' ἐσάωσε μόρου φλέγμασι δηριόων. θαυμα τόδ᾽ εὐσεδίης γενέτην παῖς ἄρνυτο, παῖδε ᾿Σῶζε γογεὺς, πυρσὸς δ᾽ εἴκαθεν᾽ ἱεμένοις. Πείρατα πᾶσιν ἔχειτο μόρου, καὶ μοῖρα κραταιὴ, Οὐδ' ἀλκὴ χθονίοις, οὐδ᾽ ἀλέη τὶς ἔην Ἄντ᾽ ἀλιτροφροσύνης; σὺ δ᾽ ἐκαίνυσο κόμπον [ἀλέθρου, Ὥστε πάρος, Μαρίη, αἰσχρὰ λέπαδγνα χάους Κυσσαμένη δ᾽ ἕτεκες βαρυπήμογος " κό σμου Σὸν γενέτην, τῷ πῦρ οὔ σε δάμασσε μόρου ".
Τριναχρίης τετάνυστο μέσοις ἐνὶ κεύθεσι γαίης Σήραγξ, ἢ παλίκων θωῦτὸν ἔσχεν ὕδωρ. Ἀμδατὸς ἡμερίοισι, καὶ οἷς μένος ἄψεσιν ἕρπει Καὶ ἕν μηδὲν ἔφυ τῷ πεπέδηντο θύραι
Αἰῶνος. καὶ κηρὸς ἐπαίτιος" ὥρεγε κῆρα Κλινομένοις, αἰὼν ἔπλετο γισσομένοις. Οὕὔποτε ἠσύχιος πόδας εὔνασε κεχμηκυῖα Παρθένος, ἀσπεργὲς δ᾽ εὐαγὲς ὠρθοδάτει. Μούνη μὴ κλινθεῖσα υγραῖς κακίαισι τοκήων. Οὐδ' ἰδίαις γῇ καὶ δεσμὸν ἄλυξε μόρου. 1. Πρώοσιἀχροτάτοισι χίμαιρα Φασήλιδος αἴῃ, ᾿Ἐχθρώσκῃσι κάρῃ, καὶ πόλον ἀμφιπλέκει Ἧ πυρὸς ἀεγάοιο κατ᾽ αἰθέρα δῖαν ἀλλᾶται Ὡκεῖα στροφάλιγξ, οὔποτε δαμναμένη. Ὕδασι τὴν ἥψας, καὶ τηλαυγέστερον αἴθει Βρεχϑεῖσ᾽, ἐσθέσθη δ' ἄχθεϊ θαιδομένη. σΑχθος ἀλιτροσύνης Μαρίης μάλα τῆλε λιάσθη Οὐδ᾽ ἐμίηνε Θεοῦ εἰχόγα ἀγγοτάτην. Νασμῷ δ' αὖ χαρίτων σέλας αὔξετο, τὰς πόρ ᾿ [χράντωρ ᾿Αθανάτως τ᾽ ἐδίω κηρὸς ἀποτροπίῃ.
tis qui e regione sub brumæ circulo degunt, hiemem esse, a quibus tum exundans aqua prorumpit; quæ fuit etiam opinio Plutarchi, lib. hanc forte opinionem Martialis cum baberet in animo, dum hæc scriberet, nuncupavit Nilum imbriferum, non quod loco imbrium et pluviarum sit, sed quod imbres, et pluvias quibus intumescit effunditurque extra ripas, et eluvione tanquam mari quodam Ægyptum operiens adventu suo fecundat, ferat. De Nili autem incremento, et de cremento, et ejus causis Plutarchus de placitis philosophorum lib. iv, cap. 1 ; Diodorus Siculus, lib. 1 Biblioth. hist. ; Aristides, oratione Ægyptiaca; Strabo, lib. xvit ; Joannes Xiphilinus in Epit. Dionys.; Heliodorus, Ethiop. lib. ur; Theodoretus De curat. Grac. affectuum 1. ιν ; Herod. 1. u; Theophylactus Simocatus, list. lib. vi, cap. 17, qui omnia sua scripsit ex Diodoro Siculo bono illo viro ne nominato quidem; Seneca, Joannes Leo, et plures alii. Col. 788. lin. 10. Ο γοῦν Φαραώ. Artapanus : Τούτου rum sacerdotum principes fuere Jannes et Mainbre, ll Timoth.m, de quorum sepulcro mira narrat Palladius in Historia Lausiaca in Macario Alexandrino, ab eo visa et comperta ; scilicet sepultos eos esse in hortis, in quibus ipsi dum viverent, omnis generis arbores plantaverant, sperantes fore, ut post mortem in illo quasi Paraiso deliciis fruerentur. Hic autem locus tenebatur a dæmonibus, qui proinde Macarium eum ingredientem invaserunt, sed ab eo signo crucis ſugati sunt. Macarius vero singula lustrans invenit fructum malorum punicorum, quæ nihil intus habebant; erant enim arefacta a sole, plurima item aurea donaria : Ἐπεθύμησέ ῃ Et inferius : nonnullis interjectis : Εἰσελθὼν οὖν, Ibid., lin. 25. Καὶ πένθους. Artapanus : Τελευ Ibid., lin. 33. tiorem requirit indaginem, quare hic plura adducere supersedeo. Vide expositiones quas affect Origenes ad hunc locum in Philocalia, capit. ultimio. Ibid., lin. 37. de Deo dicuntur in Scriptura absona congruo sensu dici censendum sit, late probat Origenes homil. 19 in illud Jeremie, Decepisti me, Domine, et deceplus sum, quam una cum aliis a nobis Latinas factas edidit Michael Ghislerius suis in Jeremiam Com- Col. 789, lin. 8. hunc transitum Ilebræorum sicco pede per mare ascripsere non miraculo, sed reciprocationi maris. Idem dixerunt Memphite eodem Artapano teste : Hanc gentilium opinionem multis refellit Diodorus Catena in Genes. :
col. 1039–1040page 124 of 137
PG 18:1039λοιπῇ Γραφῇ. Καὶ ἡμεῖς τὰς περιγραφείσας χρήσεις ὑπὲρ τοῦ δεῖξαι μόνον τὴν τῶν ἐγρηγόρων παράβι σιν, καὶ τὴν τῶν γιγάντων ἀσέβειαν, περὶ ἧς καὶ ὁ θεῖος Μωϋσῆς μέμνηται, καὶ ὅτι δι' αὐτοὺς ὁ κοσμικὸς γέγονε κατακλυσμός παρεθέμεθα. τις, Ἰάκωβός τις, Αὐτίκα γοῦν ὁ θεῖος Γρηγόριος ἐν τῷ λόγῳ, ὅς εἰς τὴν Χριστοῦ γέννησιν αὐτῷ συνετάχθη τοιάδε περὶ ταύ της διαλαμβάνει· Ηκουσα, λέγων, ἀποκρύφου τινὸς ἱστορίας τοιαῦτα παρατιθεμένης τὰ περὶ αὐτῆς διηγήματα Επίσημος ἦν, ἀπό κρυφος ρων εκώλυσεν ἐντυγχάνειν αὐτοῖς ὥσπερ τῇ θείᾳ ᾿Αλλὰ καὶ οἱ ἐπιχειρήσαντες καὶ μέρη τινὰ εἰπόντες οὐκ ὀρθοτομήσαντες ἀμφ' ἑαυ τοῖς γεγόνασι κατήγοροι, οἷοι Ιάκωβος Εβραίος, καὶ Αφροδισιανός Πέρσης, καὶ ἄλλοι τινὲς, μόνον περὶ τῆς γενέσεως αὐτῆς εἰπόντες, εὐθέως ἐσιώπησαν. Περὶ δὲ τῆς κοιμήσεως αὐτῆς Ἰωάννης ὁ Θεσσαλονικεύς, πολυθρύλλητον ποιησάμενος λόγον, αὐτὸς ἑαυτὸν ἐπεσκίασε. Καὶ ἕτερος δὲ Ἰωάννης, αὐτὸν Θεολόγον ἐπιχρώσας, τότε ψεύδους Εγκλημα ἐφ' ἑαυ τὸν ἐπεσπάσατο. ᾿Ανδρέας δὲ ὁ ἐξ Ἱεροσολύμων, επίσκοπος Κρήτης, ὀλίγα τινὰ εἰπὼν, καὶ ὀρθοτομήσας εἰς ἐγκωμίου τάξιν τὴν διήγησιν ἔστησεν. Ει, ᾿Αθανάσιος δὲ ὁ ᾿Αλεξανδρείας, καὶ Λέων ὁ Ρώμης, είπόντες περὶ αὐτῆς, ὅτι ἐπιθυμίαν ἀνδρὸς ἡγνόησε, καὶ αἱ ἅγιοι πᾶσαι σύνοδοι ὀρθόδοξοι τὸ αὐτὸ ἐπιμαρτυροῦσιν. Οἷον Ἰάκωβος Ἑβραῖος, τότε παρών, καὶ τὰ περὶ αὐτὴν γράψας, λέγει, ὅτι, διὰ τὸ γενέσθαι ξένον καὶ παρηλλαγμένον κατὰ πάντα τὸν τοκετόν, ψηλαφισθεῖσα ὑπὸ τῆς μαίας, εὑρέθη παρθένος, ὡς πρὸ τοῦ τόκου· καὶ Ῥουσὶν δὲ ὁ ἱερεὺς τοῦτο ἐπεξεργασάμενος διὰ τῆς Μαρίας ἐπληροφορήθη. Ταῦτα μὲν ἐκ τοῦ πρώτου βι βλίου Ενώχ περὶ τῶν ἐγρηγόρων, εἰ καὶ μὴ τελείως χρὴ προσέχειν ἀποκρύφοις, μάλιστα τοὺς ἁπλουστέρους, διά τε τὸ κρυπτά τινα καὶ ἀτριβῆ τῆς ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως ἔχειν, καὶ διὰ τὸ νενοθεῦσθαι Ἐν ταῖς φυλαῖς. "Ανδρα πλούσιον. δεῖ πολιτείᾳ, καὶ γνώριμος ἐν τοῖς καλλίστοις ὁ τῆς Παρ θένου πατὴρ, ἅπαις δὲ κατεγήρα τὸν βίον, ὅτι αὐτῷ πρὸς τεκνογονίαν οὐκ ἐπιτηδείως εἶχεν ἡ σύνοικος. *Ην δέ τις ἐκ τοῦ νόμου τιμὴ ταῖς μητράσιν, ἧς οὐ μετεῖχον οἱ ἄγονοι. Μιμείται τοίνυν καὶ αὐτὴ τὰ περὶ τῆς μητρὸς τοῦ Σαμουήλ διηγήματα, καὶ ἐντὸς τοῦ ναοῦ ἁγίων γινομένη, ικέτης γίνεται τοῦ Θεοῦ μὴ ἔξω πεσεῖν τῆς ἐκ τῶν νόμων εὐλογίας, ἐξαμαρτά νουσα περὶ τὸν νόμον οὐδέν· γενέσθαι δὲ μήτηρ καὶ ἀφιερῶσαι Θεῷ τὸ τικτόμενον. αὐτὰ ὑπὸ Ἰουδαίων καὶ αἱρετικῶν. Πλὴν καὶ ὁ μακά- Επίσημος ἦν ἐν τῇ κατὰ νόμον ἀκρι ριος Παῦλος σπανίως ἐχρήσατό τισιν ἐξ ἀποκρύφων χρήσεσιν, ὡς ὅταν φησὶν ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους πρώτῃ Επιστολῇ τὰ ο Οφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οἷς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη,» καὶ τὰ ἑξῆς Ηλία ἀποκρύφων. Καὶ πάλιν ἐν τῇ πρὸς Γαλάτας ἐκ τῆς Μωϋσέως ἀποκαλύψεως·. Ούτε περιτομή τί ἐστιν οὔτε ἀκροβυστία, ἀλλὰ καινή κτίσις.» Καὶ ἐν τῇ πρὸς Ἐφεσίους ἐκ τῶν Ἱερεμίου λεγομένων ἀποκρύφων, «Εγειραι, ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ νε κρῶν, καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός.» Ταῦτα δὲ ἡμῖν εἴρηται οὐ πρὸς ἄδειαν τῶν βουλομένων ἀδιαφόρως ἐντυγχάνειν· μὴ γένοιτο! Πολλοὶ γὰρ ἐβλάβησαν ἐν πᾶσιν αὐτοῖς πιστεύοντες· ὅθεν καὶ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία, καὶ ὁ χορὸς τῶν θεοφόρων ἡμῶν Πατέ 773, 13. Καὶ γνοὺς τὴν γυναῖκα. Επ
Bene itaque actum cum hoc auctore, cum Eustathius omissis, et detruncatis iis, quæ fucum facere possent, utilia tantum decerpsit devoto lectori, Virginisque stu dioso non incommoda; quin tanti Patris auctoritas pondus illi, et auctoritatem addit, præcipue cum nihil sit ex iis, quæ hic referuntur, quod vel Eco clesiæ vel ejus auctoritati contrarium sit, imo te stimoniis dictisque aliorum Patrum et historico rum omnia sint consentanea. Eoque libentius in hanc ducor sententiam, cum videam non laudari a nostro Eustathio tanquam opus Jacobi apostoli, sed alterius cujusdam, quod clarissime significatur additione illa Jacobus quidam. Quod si existimasset esse apostoli, nunquam siluis set; et, quod non est minoris momenti, Gregorius Nyssenus de nativitate Virginis tractans, ex hoc libello multa mutuatus esse videtur tacito auctoris nomine, etsi inter apocrypha rejiciat; ejus verba habentur apud Symeonem Metaphrastem De nativi tale! el educatione beata Maria Virginis etc. Quæ pessime ita reddidit in terpres: Audivi arcanam, et occultam quamdam histo riam tales de ea prodentem narrationes, nec enim in historiis, arcana, et occulta historia est. Puto hunc esse Jacobum cujus meminit Ori genes horn. 13 in Matthæum. Mariam stupri et sacrilegii accusatos ex decreto sacerdotum simul fuisse adactos ad bibendum po culum redargutionis quo Moyses explorari jussit in nocentiam feminæ de adulterio suspectæ. Epipha nius monachus et presbyter libello de vita beatæ Mariæ virginis Jacobum hunc dicit fuisse Judæum, et iisdem cum Virgine temporibus vixisse: ita enim de eo pronuntiat nonnullis interjectis Quidquid tamen sit, illud verissimum est, scriptum hoc esse antiquum, et circumcirca apostolorum tempora conscriptum. Nec dubium, in hoc, sicut et in multis aliis accidit, ab hæreticis multa fuisse inserta astruendæ pro priæ hæreseos causa, veritatisque catholicæ de struendæ. Ideoque ejus lectio nec omnibus permit tenda, et quicunque legerint, attente illud percur rent, ne quæ hæretici absurda, et contra divinas Litteras clam, doloseque disseminant, ipsi tanquam vera hauriant et genuina, de quibus caute satis et Georgius Syncellus Col. 772, lin. 31. De hoc vids Joannem Damascenum, De fide orthod. lib. v, capit. 15; Epiphanium, hæres. 78, adversus Anti dicomarianitas; et hæres. 9, adversus Collyri dianos. Ibid., lin. 32. Joachim Patrem Virginis et divitem, et sobolis expertem maximo cum dolore ad Deum confugisse ita narrat Gregorius Nys Vide Epiphanium De laudibus beata Maria Virginis, Andream Casa rienser, Germanum, et alios. senus, oratione d., Col. lin. his refellitur Collyridianorum error, qui Dei Geni
col. 1041–1042page 125 of 137
PG 18:1041πως: Δυναμωθεῖσα δὲ Πνεύματι θείῳ πρὸς τὴν χάριν ἣν ήτησεν, ἐπεὶ ἔτεκεν παιδίον, ὠνόμασεν αὐτὴν Μαριάμ, ὡς ἂν καὶ διὰ τῆς ἐπωνυμίας τὸ θεόσδοτον διασημανθείη τῆς χάριτος. ᾿Ανδρυνθεῖσαν δὲ ἤδη τὴν κόρην, ὡς μηκέτι δεῖσθαι προσανέχειν τῇ θηλῇ, ἀποδοῦναι τῷ Θεῷ, καὶ πληρῶσαι τὴν ἐπαγγελίαν, καὶ προσαγαγεῖν τῷ νεῴ. ρᾶς εὐαγγέλια, πάλιν ἐλευθερίας μηνύματα, Τοὺς δὲ ἱερεῖς τέως μὲν καθ᾽ ὁμοιότητα τοῦ Σα μουὴλ ἐν τοῖς ἁγίοις ἀνατρέφειν τὴν παῖδα· αὐξηθεί. σης δὲ, βουλὴν ἀγαγεῖν, ὅ τι ποιήσαντες τὸ ἱερὸνἐκεῖνο σῶμα, οὐκ ἂν εἰς τὸν Θεὸν ἐξαμάρτοιεν. Τὸ μὲν γὰρ ὑποζεῖξαι τῷ νόμῳ τῆς φύσεως, καὶ κατα δουλῶσαι αὐτὴν διὰ τοῦ γάμου τῷ ἀγομένῳ τῶν ἀτο πωτάτων ἐδόκει. Ἱεροσυλία γὰρ ἄντικρυς ἐνομίσθη θείου ἀναθήματος ἄνθρωπον γενέσθαι κύριον. Επειδή κυριεύειν ἐκ τῶν νόμων ὁ ἀνὴρ ἐτάχθη τῆς γυναικός. Τὸ δὲ τοῖς ἱερεῦσιν ἐντὸς τῶν ἀνακτόρων συναναστρέφεσθαι γυναῖκας, καὶ ἐν τοῖς ἁγίοις ὁρᾶσθαι οὔτε νό μιμον ἦν, καὶ ἅμα τῷ πράγματι τῷ σεμνὸν οὐ προσῆν. Βουλευομένοις δὲ αὐτοῖς περὶ τούτων θεόθεν γίνεται συμβουλὴ δοῦναι μὲν αὐτὴν ἀνδρὶ μνηστείας ονόματι τοῦτον δὲ τοιοῦτον εἶναι, οἷον πρὸς φυλακὴν τῆς παρ θενίας ἐπιτηδείως ἔχειν. Ευρέθη τοίνυν ὁ Ἰωσήφ, οἷον ἐπεζήτει ὁ λόγος, ἐκ τῆς αὐτῆς φυλῆς τε καὶ
tricem Mariam humanæ naturæ prorsus expertem, Ita Origenes super Matthæum, cap. 13; Epiphanius se divinæ tantum participem fuisse dicebant, cum ex hoc habeamus, Joachim cum Anna concubitum, indeque generatam et ortam Virginem. Certe illud angeli dictum Joachim in deserto, uxor tua conce pit, antequam domum veniret, in narratione ista non legitur, imo satis aperte oppositum colligitur. Ex quo manifestum est ab hæreticis librum de pravatum tempore Epiphanii, qui forsan Eustathii tempore incorruptus et intactus adhuc fuerat reser valus. Col. 773, lin. 14. Kal dropáčsı. Gregorius Nysse Hippolytus martyr apud Nicephorum, 1. 11, cap. 3: Tres fuere sorores Bethle hemitica, filiæ Matan sacerdotis, et Mariæ conjugis ejus, sub Cleopatra, et Casoparis Persæ regno, ante Herodis Antipatri filii regnum. Primæ Mariæ, secunda Sobe, tertiæ Annæ nomen erat: nupsit prima in Bethlehem Maria, et peperit Salomem ob stetricem: nupsit quoque secunda ibidem in Bethle hem Sobe, et genuit Elisabeth, nupsit postremo et tertia Anna in terra Galilæa, et protulit Mariam Dei genitricem, ex qua nobis natus est Christus. Quibus refellit Baronius eorum sententiam qui dixe runt S. Annam tertio nuptam, et singulas ex singulis viris genuisse filias, et eorum qui conati sunt asse rere, ex eodem viro Joachim tres peperisse filias. Ibid., lin. 16. Tɛropérns dè avrñç. Evodius episcopus Antiochenus apud Nicephorum, lib. 11, cap 3: Trimula cum esset in templum præsentala, ibi in Sanctis sanctorum traduxit annos undecim, deinde vero sacerdotum manibus Joseph ad custo diam est tradita, apud quem cum menses peregisset quatuor, ab angelo lætum illud accepit nuntium. Pe perit autem illius mundi Lucem, annum agens quin decimum, vicesima quinta die mensis Decembris. Tri mulam Deo oblatam Virginem præter Eustathium, et Evodium, iden sentiunt Gregorius De Christi nativitate, Joannes Damascenus De fide orthodoxa, capit. 13, Andreas Cretensis sermone De Deipara, Germanus sermone De Presentatione, Georgius Ni comediensis De Presentatione, Cedrenus in Com pendio Historiæ et alii. Observandum et illud, beat. Virginem ex nostro Eustathio multo juniorem Christum peperisse, quam voluerit Erodius et alii, de quibus hic agere non est præsentis negotii. Ibid., lin. 2 Toū laoū toúç. Josephus sanctis simæ Virginis sponsus bigamusne fuerit, an cælebs, antiqua est in Ecclesia catholica quæstio, ad hanc usque diem variis in utramque partem Patrum testimonis agitata. Celebris.apud Græcos, nec non Latinorum nonnullos fuit opinio eum fuisse biga mum, et aliam ante Virginem habuisse uxorem. adversus Antidicomarianitas; Eusebius lib. 11 Ec cles. histor., cap. 1; Nicephorus, lib. 11, cap. 3, ubi etiam refert Hippolytum ejusdem sententiæ aucto rem; Gregorius Nyssenus, De resurrect. Christi homil. 2; Euthymius in Matthæi cap. x11; Œcu menius super Ep. ad Gal. cap. 1; Theophyl. super Matthæum, cap. XIII, et repetit c. xxvII; Hilarius comment. in Matth., can. 1; Ambrosius in Epist. ad Galat. cap. 1, et Cajetanus, ibidem. Oppositum sensere Hieronymus adversus Helvidium, Augusti nus, serm. 14 in Nativitate Domini, Beda super cap. vi Marci, et alii recentiores qui secundam sententiam, tanquam magis probabilem et rece ptam defendunt. Non est tamen silenda temeritas et impudentia in sanctos Patres Gerardi Vossii (quid enim id facinus libertatem appellem), qui pri mam assertionem ausus sit vocare, non satis piam nec orthodoxam, portentosam, impudentiusculam, ac minus cautam, prout humana interdum fert fragilitas, quod præstantissimi, ac doctissimi viri quandoque dormitant, fuisse sic dictam, vel scri ptam. Ideoque sermonem in Annuntiationem san ctissimæ Dei Genitricis Mariæ qui incipit: Пádɩy xa saepius sub Joannis Chrysostomi nomine evulgatum, ct a Lipomanno, Davide Hoeschelio, et aliis, ipse pro pter hanc opinionem de Josepho, et re uxoria ipsius ante acta tanquam indignam Chrysostomo, Gre gorio Thaumaturgo ascribit. Considera, lector, mentem hominis aversam, perversam. Assertio nem, quam dignam censet tot ac tantis Patribus Græcis et Latinis, indignam vocat Chrysostome. Si hoc asserere non est orthodoxum, sed parum pium, portentosum, impudentiusculum, ac minus cautum in Chrysostomo, quomodo pium, ortho doxum, pruders, cautum, ac minime portentosum in Gregorio? ego, ne in tot Patres injurius esse vi derer, redderem Vossio verba sua; sed quid? ita nunc mos viget; ita nunc servitium est, profecto modus haberi non potest. Ibid., lin. 33. Kal dȧpxiɛpevç. Gregorius Nysse nus
col. 1043–1044page 126 of 137
PG 18:1043πατριᾶς τῇ Παρθένῳ, καὶ μνηστεύει κατὰ συμβουλὴν Α δυναστευόμενος, ὡς ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ εἶναι καινὴν τῶν ἱερέων ἑαυτῷ τὴν παῖδα. Ἡ δὲ συνάφεια μέχρι μνηστείας ἦν. Τότε μυσταγωγείται παρὰ τοῦ Γαβριὴλ ἡ Παρθένος. Καὶ καταλιπών. γέννησιν δημιουργῆσαι, ἥτις τὴν γενομένην μητέρα τὸ εἶναι παρθένον οὐκ ἀφαιρήσεται. Διὰ τοῦτο αὐτὴνοὐκ ἀπέκρινε τῷ ναῷ τοῦ χώρου τῶν παρθένων. Ην δὲ ὁ τόπος οὗτος τὸ μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ θυσιαστηρίου διάστημα. Ἐπειδὴ οὖν ἤκουον βασιλέα τῆς κτί σεως εἰς γέννησιν ἀνθρωπίνην εἰκονομικῶς προελθεῖν, φόβῳ τὸ μὴ γενέσθαι βασιλεῖ ὑποχείριοι, την μαρ τυροῦντα ταῦτα περὶ τοῦ τόκου διαχειρίζονται, πρὸς αὐτῷ θυσιαστηρίῳ τὸν ἱερέα ἱερουργήσαντες. ΕaΔιακρίνας ὀνείρατα. Justinus, Οὐκ εἶδον, εἰ μὴ τὸ αἶ. TertulliaἘν γὰρ τῷ ἱερατεύειν αὐτὸν κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ λιθοβολήσαντες αὐτὸν, καὶ κροταφήσαντες ἀπέκτειναν· καὶ σύραντες ἐκρέμασαν αὐτὸν εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Ἰωσαφάτ. "Αλλη δέ τις ιστορία. Cyrillus τοίνυν ὁ τῷ προφητικῷ Πνεύματι πρὸς τὴν τῶν κρυ πτῶν γνῶσιν χειραγωγούμενος, τὸ μυστήριον τῆς παρθενίας ἐπὶ τοῦ ἀφθύρου τόκου κατανοήσας, οὐ κατ έκρινε τῷ ναῷ τοῦ τοῖς παρθένοις κατὰ τὸν νόμον ἀποκεκληρωμένου τόπου τὴν πάναγνον μητέρα· δι δάσκων τοὺς Ἰουδαίους, ὅτι ὁ τῶν ὅλων δημιουργός καὶ βασιλεὺς πάσης κτίσεως ὑποχείριον ἔχει ἑαυτῷ μετά πάντων τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, τῷ ἰδίῳ θελή ματι πρὸς τὸ δοκοῦν ἄγων, οὐκ αὐτὸς ὑπὸ ταύτης Πρότερον ἕκαστον. Verba Καὶ τὴν μὲν εὐλογίαν. Hierony
Non dissimilia habet Epiphanius adversus Antidicomarianitas, et alibi. Alii rem hanc ita Col.773, lin. 35. narrant. Desponsata Virgo parentibus redditur, qui eam domum reducant, et quæ ad futuras nuptias sunt necessaria præparent. Erant sponsalia ejusmodi apud Hebræos, non minoris momenti quam ipsæ nuptiæ, ut auctor est Philo, si quidem in solemni amicorum conventu mariti uxorisque nomina scribebantur in tabulis, et si quid sponsa in domo paterna manens deliquisset, æque plectebatur, ac nupta; ut lapidibus obrueretur, si adulterii rea inventa esset. Mariam autem nuntium ab angelo suscepisse, dum adhuc maneret in domo paterna. Col. 776, lin. 5. Ἐν οἷς καὶ τόν. Similia de causa necis Zachariæ leguntur apud Petrum episcopumi Alexandrinum et martyrem in suis Regulis ecclesiasticis, quas recepit atque probavit sexta synodus, cap. 1, apud Theodorun Balsamonem. dem habet Origenes, in Matth. tract. 26, Gregorius Nyssenus, Basilius et alii. Et de eo intelligit Hieronymus in Math. cap. xxi, libr. iv : Alii Zacha riam patrem Joannis intelligi volunt ex quibusdam Apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris prædicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem. eadem facilitate contemnitur, qua probatur. Consul præterea Epiphauium, De vit. et inter. Prophet., cap. 23. Ibid., lin. 50. Histor. libr. xxxvi: Minimus @lale in!er fratres J.- seph fuit: cujus excellens ingerium veriti fratres, clam interceptum peregrinis mercatoribus vendiderunt. A quibus deportatus est in Ægyptum; cum magicas ibi artes solerti ingenio percepisset, brevi ipsi regi percharus fuit. Nam et prodigiorum sagacissimus erat, et somniorum primus intelligentiam condidit, nihilque divini juris humanique ei incognitum videbatur; adeo ut etiam sterilitatem agrorum ante multos annos providerit ; perissetque omnis Ægyplus fame nisi monitu ejus rex edicto servari per multos annos fruges jussisset; tantaque experimenta ejus fuerunt, ut non ab homine, sed a Deo responsa dari viderentur. Sed quid aliud ab homine a fide Christiana alieno fideique lumine destituto exspectandum erat, quam prodigia divina virtute, impulseque peracta in humanas superstitiones illusionesque dæmonum referre? Fatetur tamen ipse veritatem, veritatis ignarus. O vim veritatis rationis humanæ asseclam! quod erat divinæ potentiæ tribuit invitus. Alii aliis somniorum interpretationes ascribunt : Philo Biblicus Abrahamo; Plinius lib. vu, Amphitrioni Deucalionis filio; Clemens Alexandri- Ibid., lin. 51. nus, in Scorpiaco, cap. 8 : Zacharias intra allare el adem trucidatur, perennes cruoris sui maculas silicibus assignans ; et Baronius scribit, se aliquando incidisse in antiquum codicem manu scriptum positum in bibliotheca Vaticana De peregrinatione ad toca sancta: in quo eadem de Zachariæ sanguine lapidibus templi indelebili nota inhærente, C certa fide consignata erant. Itinerarium item Burdegalense: In marmore ante aram sanguinem Zachariæ, ibi dicas hodie fusum, etiam parent vestigia militum, qui eum trucidarunt in totam aream utpole in cera fixum esse. Hippolytus Thebanus in Chronico aliter de morte Zachariæ; ait enim eum, dum sacris operaretur de more lapidibus jactis trucidatum fuisse, corporeque raptato in valle Josaphat suspensum : Hieronyinus hoc simplicitati credentium potius tribuit, quam veritati historiæ in Matthæi xx11 : Simpliciores fratres inter ruinas templi, et altaris, sive in portarum exitibus, qui Siloem du- D nus Termissæis populis Lyciæ. cunt, rubra saxa monstrantes, Zachariæ sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judæorum et fidei pietate descendit. Ibid., lin. 38. Alexandrinus, adversus Anthropomorphilas : Οὗτος Col. 777, lin. 33. postrema Jacobi ad filios in vicina morte dicta usus obtinuit ut benedictiones vocarentur. Verum Ambrosius, lib. De benedict. patriarch., et Rufinus, lib. ejusdem tituli; et Theodoretus, quæst. ult. in Genes., non benedictiones illas, sed potius prophe tias non sine ratione appellant. Ibid., lin. 35. mus. Quæstivn. Hebraicis in Genes., verba Jacobi ita explicat : Tu, Ruben, es primogenitus meus, major in liberis, et sedebas juxta ordinem nativitatis tuæ, et hæreditatem, quæ primogenitis jure debebatur, sacerdotium scilicet et regnum accipere debebas. hoc quidem in portando onere, et prævalido robors demers
col. 1045–1046page 127 of 137
PG 18:1045Ὁ δὲ Ρουβὶμ ηττηθείς. Ruben Ἐπειδὴ γὰρ πολλοί, τὰ οἰκεῖα κρύπτοντες πλημμελήματα, ἑτέρους κατα δικάζουσιν· οὗτος δὲ ἑαυτοῦ μὲν κατεψηφίσατο, τὴν δὲ πεπορνεῦσθαι νομισθεῖσαν ἀπήλλαξε της τιμωρίας· διὰ τοῦτο εἰκότως τῆς βασιλείας ἠξιοῦτο. Τελευτήσαντος. Τελευτᾷ δὲ βιοὺς ἔτη τὰ πάντα τριῶν δέοντα πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν, μηδενὸς μὲν τῶν προγόνων ἀποληφθεὶς ἐπ᾿ εὐσεβείᾳ τοῦ Θεοῦ, τυχὼν δὲ ἀμοιβῆς, ἧς δίκαιον ἦν τοσούτοις ἀγαθὸν γεγονότα. Ἰώσηπος δὲ, συγχωρήσαντος αὐτῷ τοῦ βασιλέως, τὸν τοῦ πατρὸς νεκρὸν εἰς Χεβρῶνα κομίσας, ἐκεῖ θάπτει πολυτελῶς.. Καὶ ἡ τερέβινθος. De ejus miΔείκνυται δὲ ἀπὸ σταδίων ἓξ τοῦ ἄστεος τερέβινθος μεγίστη, καί φασι τὸ δένδρον ἀπὸ τῆς κτί σεως μέχρι νῦν διαμένειν ἀπαρεσθεὶς ταῖς ὑπὸ Συμεὼν καὶ Λειτ πραχθεῖσιν ἐν Σικίμοις διὰ τὴν τῆς ἀδελφῆς φθορᾶν εἰς τοὺς ἐπιχωρίους, θάψας ἐν Σικίμοις οὓς ἐφέρετο θεοὺς παρὰ τὴν πέτραν ὑπὸ τὴν θαυμασίαν τερέβινθον, ἥτις μέχρι νῦν εἰς τιμὴν τῶν πατριαρχῶν ὑπὸ τῶν πλησιοχώρων τιμᾶται, μετήρεν εἰς Βεθήλ. Ταύτης παρὰ τὸν πρέμνον τῆς τερεβίνθου βωμὸς ἦν, ἐφ' ὅν τὰς ἐκτενείας ἀνέφερον ἐν ταῖς πανηγύρεσι τῆς χώρας ἔνοι Βωμὸς ἦν, ἐφ᾽ ἂν τά τε ὁλοκαυτώματα καὶ τὰς ἑκατόμβας ανέφερον ἐν ταῖς πανηγύρεσιν οἱ τῆς χώρας ἔνοικοι. Ποικίλαις συμ. Αἰγυπτίοις τρυφεροῖς καὶ ῥᾳθύμοις ουσι πρὸς πόνους, καὶ τῶν τε ἄλλων ἡδονῶν ἥττεσι, καὶ δὴ καὶ τῆς κατὰ φιλοκέρδειαν, συνέβη δεινῶς πρὸς τοὺς Εἰς δέ τις τῶν παρ'. Προσημαίνει τῷ Φαραώ. Cajetanus Εργα μὲν αὐτοῖς. Hebræorum
stratur. Verum, quia peccasli, et quasi aqua, quæ A vasculo non tenetur, voluptatis effusus es impetu, idcirco præcipio tibi, ut ultro non pecces, sisque in fratrum numero panam ex peccato luens, quod primogeniti ordinem perdidisti. Ruben enim dormiverat cum Bala uxore patris sui, ideoque multi affirmarunt, post id tempus Jacobum cum Bala rem non habuisse. Historiam tamen bane uti falsam et ab Hebræis confictam refellit Ambrosius, lib. De benedict. Patriarch., cap. 2 : Judai, inquit, putant Jacob dixisse hoc ad Ruben, quia cum concubina sua Bala concubuerat, et patrium thorum polluerat; sed facile refelluntur. Hoc enim erat ante gestum; Jacob autem non ea quæ gesta erant, sed quæ ventura erant in novissimis diebus professus est se esse diclurum. Col. 777, lin. 37. in paternum lectum rabido quodam furore insiliisse, ideoque regnum et sacerdotium, tametsi alioqui natu primus esset, non fuisse consecutum, sed Levi, ob sanctitatem, et pietatem, et quia divini honoris causa cognatorum sanguine manus implevisset, sacerdotio donatum, et Judam propter integrum judicium, et rectam scientiam regiam dignitatem obtinuisse insinuat Isidorus Pelusiota, lib. ii, epist. 48, et concludit : Ibid., lin. 53. Josephus, Antiquit., lib. 1: Col. 780, lin, 1. raculosa antiquit. Josephus, De bello Judaico, lib. v. de ea Africanus: Ἰακώβ, xot. Quæ ultima verba in Africano corrupta ita ex Eustathio restitue : Ibid., lin. 14. Josephus, Antiq. lib. 11 : Philo lib. De vita Moysis : Τῆς Hanc autem oppressionem Eusebius in Chronico putat statim coepisse a morte Joseph, et durasse cxliv annis; Hebræi in morte Levi, et durasse cxvt annis; Torniellus initio regni Amenophis, et durasse cvi annis; Pererius eam durasse LXXXVII annis; Cornelius a Lapide in primo capite Exod. panlo ante nativitatem Moysis, et durasse xc, plus minus annis, scilicet decem annis ante Moysem, et Lxxx annis vivente Moyse, cum Lxxx anno vitæ suæ Moyses ex ea, et ex Ægypto Hebræos eduxit. Ibid., lin. 19. Josephus idem habet. Sunt etiam aliæ tres diversæ causæ, quas idem, et Philo superioribus locis innuunt, propter quas Ægyptii affligebant Judæos. Metus, ne ingruente bello se jungerent hostibus Ægyptiorum ; invidia, quia videbant illos sobole nunerosa, pulchra, robusta, aliisque animi dotibus instructos ; odium conceptum ex diversitate religionis, indolis et morum. Ibid., lin. 20. putat fuisse origine non Ægyptium, sed Assyrium. Quidam cum Eusebio dicunt fuisse Mephrem, quem Eusebius quartum regem facit ex dynastia decima octava, quæ est Politanorum. Alii putant, fuisse Ramessem, ex eo quod ab eo, ut videtur, vocata sit D urbs Ramesse, quam in hac afictione ejus jussu ædificaverunt Hebræi. Gerardus Mercator regem hunc vocat Armesesmianum, quem ait regnasse annos Lxvi, et regnare cœpisse quinque annos ante ortum Moysis. Torniellus ait fuisse Amenophim, qui in 18 dynastia Polylanorum septimus est; et hunc quidam opinantur fuisse Memnonem. Ibid., lin. 25. servitutem acerbam pluribus describit Philo lib. De vita Moysis; Josephus, Antiquit. lib. 11, cap. 5; Ezechielus Tragoedus apud Eusebium, De praparαι. evangelica, lib. 1. Ex nimio item labore, et astu plu rimi corripiebantur, et moriebantur peste, quos insepultos projiciebant Ægyptii. Opera autem ab Egyptiis imposita, primum formare lulum in labc-
Εβραίους διατεθῆναι κατὰ φθόνον τῆς εὐδαιμονίας. Ορῶντες γὰρ τῶν Ἰσραηλιτών γένος ἀκμάζον, καὶ δι' ἀρετὴν καὶ πρὸς τὸ πονεῖν εὐφυΐαν πλήθει χρημάτων ήδη λαμπροὺς καθ᾿ αὐτῶν αὔξεσθαι, τούτους ὑπελάμβανον· ὧν τ᾽ ἦσαν εὖ ὑπὸ Ἰωσήπου τετυχηκότες διὰ χρόνου μῆκος λήθην λαβόντες, καὶ τῆς βασ σιλείας εἰς ἄλλον οἶκον μετεληλυθυίας, δεινῶς ἐνα ὑβριζον τοὺς Ἰσραηλίτας, καὶ ταλαιπωρίας αὐτοῖς ποικίλας ἐπενόουν. χώρας ὁ βασιλεὺς, εἰς πολυανθρωπίαν ἐπιδιδόντος ἀεὶ τοῦ ἔθνους, δείσας μὴ οἱ ἔποικοι, πλείους γενόμενοι, δυνατωτέρα χειρὶ τοῖς αὐτόχθοσι περὶ κράτους ἀρ χῆς ἁμιλλῶνται, τὴν ἰσχὺν αὐτῶν ἀφαιρεῖν ἐπινοίαις ἀνοσιουργοῖς ἐμηχανᾶτο· καὶ κελεύει τῶν γενομένων τὰ μὲν θήλεα τρέφειν, ἐπεὶ γυνὴ διὰ φύσεως ἀσθέ νειαν ὀκνηρὸν εἰς πόλεμον·) τὰ δ᾽ ἄῤῥενα διαφθείρειν, ἵνα μὴ αὐξηθῇ κατὰ πόλεις. Ἐπεὶ εὐανδροῦσα δύναμις δυσάλωτον καὶ δυσκαθαίρετον ἐπιτείχισμα.
stratur. Verum, quia peccasli, et quasi aqua, quæ A vasculo non tenetur, voluptatis effusus es impetu, idcirco præcipio tibi, ut ultro non pecces, sisque in fratrum numero panam ex peccato luens, quod primogeniti ordinem perdidisti. Ruben enim dormiverat cum Bala uxore patris sui, ideoque multi affirmarunt, post id tempus Jacobum cum Bala rem non habuisse. Historiam tamen bane uti falsam et ab Hebræis confictam refellit Ambrosius, lib. De benedict. Patriarch., cap. 2 : Judai, inquit, putant Jacob dixisse hoc ad Ruben, quia cum concubina sua Bala concubuerat, et patrium thorum polluerat; sed facile refelluntur. Hoc enim erat ante gestum; Jacob autem non ea quæ gesta erant, sed quæ ventura erant in novissimis diebus professus est se esse diclurum. Col. 777, lin. 37. in paternum lectum rabido quodam furore insiliisse, ideoque regnum et sacerdotium, tametsi alioqui natu primus esset, non fuisse consecutum, sed Levi, ob sanctitatem, et pietatem, et quia divini honoris causa cognatorum sanguine manus implevisset, sacerdotio donatum, et Judam propter integrum judicium, et rectam scientiam regiam dignitatem obtinuisse insinuat Isidorus Pelusiota, lib. ii, epist. 48, et concludit : Ibid., lin. 53. Josephus, Antiquit., lib. 1: Col. 780, lin, 1. raculosa antiquit. Josephus, De bello Judaico, lib. v. de ea Africanus: Ἰακώβ, xot. Quæ ultima verba in Africano corrupta ita ex Eustathio restitue : Ibid., lin. 14. Josephus, Antiq. lib. 11 : Philo lib. De vita Moysis : Τῆς Hanc autem oppressionem Eusebius in Chronico putat statim coepisse a morte Joseph, et durasse cxliv annis; Hebræi in morte Levi, et durasse cxvt annis; Torniellus initio regni Amenophis, et durasse cvi annis; Pererius eam durasse LXXXVII annis; Cornelius a Lapide in primo capite Exod. panlo ante nativitatem Moysis, et durasse xc, plus minus annis, scilicet decem annis ante Moysem, et Lxxx annis vivente Moyse, cum Lxxx anno vitæ suæ Moyses ex ea, et ex Ægypto Hebræos eduxit. Ibid., lin. 19. Josephus idem habet. Sunt etiam aliæ tres diversæ causæ, quas idem, et Philo superioribus locis innuunt, propter quas Ægyptii affligebant Judæos. Metus, ne ingruente bello se jungerent hostibus Ægyptiorum ; invidia, quia videbant illos sobole nunerosa, pulchra, robusta, aliisque animi dotibus instructos ; odium conceptum ex diversitate religionis, indolis et morum. Ibid., lin. 20. putat fuisse origine non Ægyptium, sed Assyrium. Quidam cum Eusebio dicunt fuisse Mephrem, quem Eusebius quartum regem facit ex dynastia decima octava, quæ est Politanorum. Alii putant, fuisse Ramessem, ex eo quod ab eo, ut videtur, vocata sit D urbs Ramesse, quam in hac afictione ejus jussu ædificaverunt Hebræi. Gerardus Mercator regem hunc vocat Armesesmianum, quem ait regnasse annos Lxvi, et regnare cœpisse quinque annos ante ortum Moysis. Torniellus ait fuisse Amenophim, qui in 18 dynastia Polylanorum septimus est; et hunc quidam opinantur fuisse Memnonem. Ibid., lin. 25. servitutem acerbam pluribus describit Philo lib. De vita Moysis; Josephus, Antiquit. lib. 11, cap. 5; Ezechielus Tragoedus apud Eusebium, De praparαι. evangelica, lib. 1. Ex nimio item labore, et astu plu rimi corripiebantur, et moriebantur peste, quos insepultos projiciebant Ægyptii. Opera autem ab Egyptiis imposita, primum formare lulum in labc-
col. 1047–1048page 128 of 137
PG 18:1047"Ἐνταῦθα μήτηρ ἡ τεκοῦσ᾽ ἔχρυπτέ με Τρεῖς μῆνας, ὡς ἔφασκεν. οϊά., π. ὅ, Ὡς δὲ εἶδε τόν. Ο]οπιδης ΑἸεχᾶηἀτίηιβ, Δείσαντες δὲ ὕστερον μὰ συναπόλωνται τῷ «παιδὶ, ἐχ βίδλον τῆς ἐπιχωρίου σχεῦός τι ποιησάμενι, τὸν παῖδα ἐνδέμενοι ἐχτιθέασι παρὰ τὰς ὄχθας τοῦ ποταμοῦ ἐλῴδους ὄντος. Ἐπετήρει δὲ τὸ ἀποθη-
1es, secundum, zdiflcare urbes Pithom, et Rames- 3e8, tertium Nilum in fossas deducere ad irrigandum singulorum agros, et prata, fossasque aggeribus eingere. Josephus insanas substructiones Pyramidum tribuit Hebrzis. Artapanus : Tojcoy 8$ cotz
boo MPMNTRHUN 1es, secundum, zdiflcare urbes Pithom, εἰ Rames- 868, tertium Nilum in fossas deducere ad irrigandum singulorum agros, et prata, fossasque aggeribus eingere. Josephus insanas substructiones Pyramidum tribuit Hebrzis. Artapanus : Τοῦτον δὲ τοῖς Ἰουδαίοις φαύλως προσφέρεσθαι - xoi πρῶτον piv τὴν Κεσσὰν οἰκοδομῆσαι, τό τε ἐπ᾽ αὐτῇ ἱερὸν χαθιδρύσασθαι, εἶτα τὸν ἐν Ἡλιουπόλει ναὸν χατασχευάσαι. Cyrillus Glaphyrorum ἐπ Exod.lib. 1: Ὃ δὲ δὴ κακοῦσθαι τρόπος ἦν ὁ ἐπὶ σκαπάναις ἱδρὼς, πλινθουργία μαχρὰ καὶ ἄμισϑος xol μὴν καὶ τὸ ἀναδείμβᾶσθαι πόλεις ὀχυρὰς τῷ Φαραὼ, τουτέστι πεπυργωμένας, ἢ οὕτως εὑρείας καὶ μαχρὰς, ὡς κομιδῆ ταῖς ἄλλαις εἶναι δοκεῖν, διὰ πληθὺν δηλονότι τῶν ἐνῳχηχότων. Πειθὼ δὲ ἦσαν χαι Ῥαμεστῇ, καὶ ἄλλαι πόλεις. Tandem eos servisse in omni famulatu comperimus ín operibus terra.
Col. 780, lin. $1. Καὶ τὰ παρ' abcoic.Similia habent Josephus, Philo, et alii. Jtem Ezechielus apud Eusebium :
“Ἔπειτα κηρύσσει μὲν 'Εδραίων γένει Τἀρσενικὰ ῥίπτειν ποταμὸν ἐς βαθύῤῥοον.
Ibid., lin. 35. Αδραὰμ ὀνόματι. Hebraice, et in Bibliis Latinis Amram legitur. Grxci su: orthographia: canone ᾿Αμδράμ scripserunt, et alii postcasuaviori sono ᾿Αδραάμ ; ita Demetrius apud Eusebium, De pre'paratione, lib, 1x ; Epiphanius, qui ut eum distinguat ab Abraam patriarcha ᾿Αδραὰμ ἔσχατον eum. appellat in Ancyroto: Kaà9 δὲ μετὰ τὴν εἰς Αἴγυπτὸν χάθοδον ἐν τῷ ἐξηχοστῷ πέμπτῳ αὐτοῦ ἕτει, γεννᾷ τὸν πατέρα Μωσέως ᾿Αδραάμ. Γίνονται τοίνυν ἀπὸ τοῦ πρώτου ᾿Αδραὰμ τοῦ ἐδδομηχοστοῦ αὐτοῦ πέμπτου ἕτους ἕως τῆς γενέσεως τοῦ ἐσχάτου ᾿Αδραὰμ, ἕτη σπ'; quod ita separavit, quia idem utriusque »omen videbatur.
Ibid. Γυναῖχα civ. Non filiam, sed neptem Levi ; non amitam, sed consobrinum Amram. Nugatur ergo Calvinus, cum Moysem incestuoso matrimonio prognatum esse aflirmat, sicut et. impudentissime parentes ferinie immanitatis ob prolis similem expositionem criminatur,
lpid., lin. 57. Kal ἔκρυπτεν. Philo, De vita Moysis : Γεγνηθεὶς οὖν ὁ παῖς εὐθὺς ὄψιν ἐνέφηνεν ἀστειοτέραν ἢ xav! ἰδιώτην, ὡς καὶ τῶν τοῦ τυράννου χηρυγμάτων" Eg! ὅσον οἷόν τε ἦν, τοὺς γονεῖς ἀλογῆσαι. 1 Τρεῖς γοῦν φασι μῆνας ἐφεξῆς οἴχοι γαλακτοτροφηθῆναι λανθάνοντα τοὺς πολλούς. Clemens Alexandrimus, Stromat. lib. 1, Εὐπατρίδτν δὲ τὸν παῖδα ὄντα
πρεῖς ἐφεξῆς κρύπτοντες ἔτρεφον μῆνας οἱ γονεῖς, νικώσης τῆς φυσικῆς εὐνοίας τὴν τυραννικὴν ὧμό- -“,7,,ιοό Kzechielna annd enmilam δὶ Kncalinm Ὁ
1es, secundum, zdiflcare urbes Pithom, et Rames- 3e8, tertium Nilum in fossas deducere ad irrigandum singulorum agros, et prata, fossasque aggeribus eingere. Josephus insanas substructiones Pyramidum tribuit Hebrzis. Artapanus : Tojcoy 8$ cotz
tempus suprascriptum anni 2515, a diluvio usque / ad Abraham anni 842, ab Adam usque ad diluvium anni 2242, fiunt ab Adam usque in consulatum Theodosii Junioris xvii et Valentiniani Placidiz filii junioris sexies omnes anni 5645. Animadverte lamen in num. ab Abraham usque ad tempus supraseriptum anni 2595 [aweccxcv], expuncto tertio C jn margine recentiore manu appositum fuisse nu- TDerum istum 2295.
Col, 760. lin. 12. ΥἹοὶ δὲ ἐγένοντο τῷ. Eusebius : ᾿Αραδὼδ, ἀφ' οὗ "Apafeg* Ἰδουρὰμ, ἀφ᾽ οὗ Καμήλιοι- Δέρα, ἀφ᾽ οὗ Μῆδοι - Ἱεζία, ἀφ᾽ οὗ 'Λριαδνοί " Δεχλὰμ, ἀφ᾽ οὗ Κεδρούσιοι" Γεθῆλ, ἀφ᾽ ob Σκύθαι" ᾿Αθιμεὴλ, ἀφ᾽ οὗ Ὑρχανοί - Σαθὰτ, ἀφ' οὗ “Αραθες Ἰνδῶν" Olio, ἀφ᾽ οὖ Οὐαρναῖοι- Εὐὴν. ἀφ᾽ οὗ Τυμνοσοφισταί. Chronicon Alezandrinum Σαρμὼῦ, ! ἐξ οὗ “Αραῤες - Ἰαρὰχ, ἐξ οὗ Κάμπλιοι, ol καὶ Xaναναῖοι" Ὀδόῤῥα, ἐξ οὗ ᾿Αῤῥιανοὶ xoi Φερεζαῖοι “ Az, ἐξ οὗ Κεδρούσιοι, οἱ χαὶ ᾿Αμοῤῥαῖοι " Αἰζὴλ, ἐξ οὗ Ὑρχανοὶ, οἱ xoi Εὐαῖοι - ᾿Αδιμεὴλ, ἐξ οὗ Σχύθαι, οἱ xai Γεργεσαῖοι- Σαθαῦ, ἐξ οὗ "Αραθες ἐσώτεροι - Ὀφεὶρ, ἐξ οὗ ᾿Αρμένιοι.
lbid., lin. 92. Ἔν δὲ τοῖς χρύνοις. Epiphanius in principio operis quod scripsitadversus hzreses, docet tempore Sarucb cepisse inter homines idodololatriam, et illius temporibus multa templa consirucia fuisse, et quidam gentium principes adora- 108. Manasses in Annal. : ᾿Εντεῦθεν. παρηνόμησε τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων» Καὶ πρὸς ἀθέσμους ἔβλεψε πράξεις καὶ βδελυρίας» Nearüc, ἀνδροχτασίας τε, φόνους, ἀκολασίας. ἢ Ταῖς ἁρπαγαῖς ὑπέχαιρον, ἑτέρποντο μοιχείαις, Kal πᾶσαν ἐπετήδευ:ν» ἐπίνοιαν κακίας. Ἐλήστευον, διήρπαζον, ἔκλεπτον, ἐμοιχῶντο, Καὶ τελευταῖον ἐξιλειαν πρὸς εἰδωϊοϊατρείαν. Σεροὺχ δὲ πρῶτος diptuzo χρῆσθαι γιυπτοῖς καὶ
. ἰσεήλαις, "Ογδοος ὧν ἀπόγονος τοῦ Νῶε τοῦ δικαίου. Suidas: Σεροὺχ οὗτος κατάγεται ix τῆς φυλῆς τοῦ "agis, καὶ ἀπὸ τούτου ἤρξατο ἡ εἰδωλολατρεία. Ἐδογμάτισε γὰρ εἰχόσι χαὶ ἀνδριάσι τιμᾶσθαι τοὺς πάλαι ἀριστεύσαντας, xal τιμᾶσθα: ὡς εὐεργέτας " καὶ τοῦτο ἐπεκράτησε μέχρι τῶν χρόνων Θάῤῥα τοῦ πατρὸς ᾿Αδραάμ. Hujusce autem erroris ea caesa fuit. Seruch honorem priscis deferens tanquam rerum praclararum inventoribus, in. prieliando. fortibus, οὐ tanquam sapientie belli, artiumque peritis, ad ἢ virtutis gloriam, et benelicicrum memoriam ituagines, simulaera, columiasque exstruefat, quod eum non intelligerent posteri, stotuas illas inanimas ceu (deos coluerunt, et. sculptili« adorarunt, venerabanter eos tanquam muimina quos statue. illie simula - eraque repriesentabant. Inde peregrinum ad cultum konines deflexere, novosqne alios in dies excogita- Tunl, quos adorarent, 1a Suidas, Epiphanius, Cfrroatcon. Aiexandrinun, Manasses. et aiii,
Hid., lin. 27. Δα χὼρ δὲ ἐνέρρησε, Mebroi in Berescit aftirmant. Thare, statuarium, idolorum. fictocaido SEGUNIBEHREGAINL πω σῶς XX RSERELG ΣΕ.
1es, secundum, zdiflcare urbes Pithom, et Rames- 3e8, tertium Nilum in fossas deducere ad irrigandum singulorum agros, et prata, fossasque aggeribus eingere. Josephus insanas substructiones Pyramidum tribuit Hebrzis. Artapanus : Tojcoy 8$ cotz
col. 1049–1050page 129 of 137
PG 18:1049μυριάδας γεωργών, αὐτοῦ καταστρατεύσαι. Πέμψαι
Istoricum, quod verisimilius duco. Sed gentilium Iristoricorum fabulas, et nugamenta sacra Scriptura refellit, reique veritatem aperit. Col.780, lin. 44 Καὶ πολλάς. Moysem mammam non externam, sed gentilem admisisse scribit Josephus, lib. ut Antiquitatum, cap. 5, non dissimilia habet Ezechielus, Philo, Clemens Alexandrinus. De nomine Moysis Ibid., lin. 51. Ανδρωθέντα. primaque ejus radice ita Clemens Alexandrinus : Philo De vita Μoysis : sephus, Antiquit. lib. 1: copius, Rabanus, et alii eamdem hujus nominis impositionis rationem tradunt. Cornelius a Lapide nomen id non esse Ægyptium, sed Hebræum affirmat, aliamque nominis causam affert, ex Hebræa nominum radice. Aliter Clemens Ibid., lin. 55. Εκάλουν δέ. Alexandrinus, lib. 1 Strom. : Ibid., lin. 56. 'Ην δὲ ἀστεῖος. Philo : Εὐγενῆ καὶ Ejus proprietates et lineamenta ita expressit Artapanus apud Eusebium, De praparatione lib. Ix : Col. 781, lin. 1. lisdem fere verbis leguntur apud Josephum, Antiquit. lib. 1, cap. 5, quem consule. Ibid., lin. 25. Αιθίοπες δὲ ol. De hac Mosaica expeditione adversus Ethiopas præter Josephum ita Artapanus : Ibid., lin. 53. norem a se procul ablegare quem quis reformidat, pluribus exemplis omnes historici confirmarunt; quorum magnum numerum in unum congessit Janus Gruterus in secunda parte prolixiorum commentariorum in Taciti insigniora loca in illud in lib. xi Annalium : Amoliri juvenem specie honoris statuit. Ibid., lin. 46. Moysis stratagema ita enarrat Josephus: "Evba tñ; Artapanus : ptiis. Herodotus. Sed de hac nonnulla superius. Ibid., lin. 56. Hr yàp avtŵr. Omnia hæc habentur fusius apud Josephum, qui nec Tharmis reginæ perditum amorem in Moysem silentio præterit, ex quibus sua videntur mutuati Græci fabulatores quæ de Scylla et aliis narrant. Col. 784, lin. 15. Οὕτω γὰρ ὑπό. Quænam Mey. ses doceret Ægyptios indicat Strabo, lib. xνι : Non recte sentire, qui bestiarum, ac pecorum imagines Deo tribuerunt, itemque Afros, et Gracos qui diis hominum figuram affingerent. Id vero soluri esso Deum, quod nos, et terram, ac mare continet; quod
Α δὲ στρατηγοὺς τοὺς προκαθεδουμένους τῆς χώρας, Εἶτα τίθεται τῷ παιδίῳ ὄνομα ἡ βασιλὶς Μωϋσῆν ἐτύμως, διὰ τὸ ἐξ ὕδατος ἀνελέσθαι αὐτό. Τὸ γὰρ ὕδωρ μοῦ ὀνομάζουσιν Αἰγύπτιοι, εἰς ὃ ἐκτέθειται τεθνηξόμενος. Καὶ γάρ τοι Μωϋσῆν τὸν ἀποπνεύσαντα τῷ ὕδατι προσαγορεύουσιν. Εzechielus : Ονομα δὲ Μωσῆν ἀνόμαζε, τοῦ χάριν Υγρᾶς ἀνεῖλεν ποταμίας ἀπ' ἠόνος. Εἶτα δίδωσιν ὄνομα θεμένη Μωσῆν ἐτύμως, διὰ τὸ ἐκ τοῦ ὕδατος αὐτὸν ἀνελέσθαι. Τὸ γὰρ ὕδωρ μῶς ὀνομάζουσιν Αἰγύπτιοι. JoΚαὶ αὐτῷ τὴν ἐπίκλησιν ταύτην κατὰ τὸ συμβεβηκὸς ἔθετο εἰς τὸν ποταμὸν Εμπεσόντι. Τὸ γὰρ ὕδωρ μῶν Αἰγύπτιοι καλοῦσι, ὕσης δὲ τοὺς ἐξ ὕδατος σωθέντας. Συνθέντες οὖν ἐξ ἀμφοτέρων τὴν προσηγορίαν αὐτῷ ταύτην τίθενται. ProΔῆλον οὖν, ὡς ἐν τῷ ἔμπροσθεν χρόνῳ περιτμηθέντι τῷ παιδίῳ οἱ γονεῖς ἔθεντο ὄνομά τι · ἐκαλεῖτο δὲ Ἰωακείμ. Ἔσχε δὲ καὶ τρίτον ὄνομα ἐν οὐρανῷ μετὰ τὴν ἀνάληψιν, ὥς φασιν οἱ μύστας, Μελχίς. ἀστεῖον ὀφθῆναι. Τελειότερον δὲ τῆς ἡλικίας ἰδοῦσα, κἀκ τῆς ὄψεως ἔτι μᾶλλον ἢ πρότερον σπάσασα, εὐνοίας υἱὸν ποιεῖται, τὰ περὶ τὸν ὄγκον τῆς γαστρὸς τεχνάσασα πρότερον, ἵνα γνήσιος, ἀλλὰ μὴ ὑποδο λιμαῖος νομισθῇ. Πάντα δὲ ἐξευμαρίζει Θεὸς ἃ ἂν θελήσῃ, καὶ τὰ δυσκατόρθωτα. Γεγονέναι δέ φησι τὸν Μωϋσον μακρόν, πυῤῥακή, πολιόν, κομήτην, ἀξιωματικόν. D Προσάγει αυτόν. Hæc eadem Καί ποτε τῶν Αἰθιόπων ἐπιστρατευσαμένων τῇ Αἰγύπτῳ, τὸν Χενεφρῆν, ὑπολαβόντα εύ ρηκέναι καιρὸν εὐθετον, πέμψαι τὸν Μώῦσον ἐπ' αὐ τοὺς στρατηγὸν μετὰ δυνάμεως. Τὸ δὲ τῶν συγγενῶν αὐτῷ συστῆσαι πλῆθος, ὑπολαβόντα ῥᾳδίως αὐτὸν διὰ τὴν τῶν στρατιωτῶν ἀσθένειαν ὑπὸ τῶν πολεμίων ἀναιρεθήσεσθαι. Τὸν δὲ Μώῦσον, ἐλθόντα ἐπὶ τὸν Ερμουπολίτην όνομαζόμενον νομον, ἔχοντα περὶ δέκα οὓς δὴ πλεονεκτεῖν ἐπιφανῶς κατὰ τὰς μάχας. Λέγειν δέ φησιν Ηλιουπολίτας γενέσθαι τὸν πόλεμον τοῦτον Στη δέκα. "Οπως αὐτὸν στρατηγόν. Per hom Κιβωτούς πλεκτάς. Totum hoc αὐτοῦ συνέσεως θαυμαστὴν ἐπίδειξιν ἐποιήσατο. Τῆς γὰρ γῆς χαλεπῆς οὔσης ὁδευθῆναι διὰ πλῆθος ἑρπε τῶν, (παμφορωτάτη γάρ ἐστιν, ὡς καὶ τὰ παρ᾽ ἄλλοις τούτων οὐκ ὄντα μόνη τρέφειν, δυνάμει τε καὶ κακία τῷ τῆς ὄψεως ἀσυνήθει διαφέροντα. Τινὰ δὲ αὐτῶν, ἐστι καὶ πετεινὰ, ὡς λαθόντα μὲν ἀπὸ γῆς κακουργεῖν, καὶ μὴ προϊδομένους ἀδικεῖν ὑπερπετῆ γινό μενα ·) νοεῖ πρὸς ἀσφάλειαν καὶ ἀβλαβή πορείαν τοῦ στρατεύματος στρατήγημα θαυμαστόν. Πλέγματα γὰρ ἐμφερή κιβωτοῖς ἐκ βίβλου κατασκευάσας, καὶ πληρώσας ἴδεων, εκόμιζε. Πολεμιώτατον δ' ἐστὶν ὄρεσι τοῦτο τὸ ζῶον. Φεύγουσι τε γὰρ ἐπερχομένας, καὶ ἀφιστάμενοι καθάπερ ὑπ' ἐλάφων ἁρπαζόμενοι καταπίνονται. Χειροήθεις δ' εἰσὶν αἱ ἴσεις, καὶ πρὸς μόνον τὸ τῶν ὄφεων γένος ἄγριοι. Καὶ περὶ μὲν τού των παρίημι νῦν γράφειν, οὐκ ἀγνοούντων τῶν Ἑλλή νων τῆς ἴδιδος τὸ εἶδος. Ὡς οὖν εἰς τὴν γῆν ἐνέβαλε τὴν θηροτρόφον, ταύταις ἀπεμάχετο τὴν τῶν ἑρπε τῶν φύσιν, ἐπαφεὶς αὐτοῖς, καὶ προπολεμούσαις χρώμενος. Τοῦτον οὖν ὁδεύσας τὸν τρόπον, οὐδὲ προμαθοῦσι παρῆν τοῖς Αιθίοψι· καὶ συμβαλὼν αὐτοῖς κρατεῖ τῇ μάχῃ, καὶ τῶν ἐλπίδων ἃς εἶχον ἐπὶ τοὺς Αἰγυπτίους ἀφαιρεῖται· τάς τε πόλεις αὐτῶν ἐπῄει καταστρεφόμενος, καὶ φόνος πολὺς τῶν Αἰθιόπων ἐπράττετο. Καὶ τῆς διὰ Μωϋσῆν εὐπραγίας γευσάμενον τὸ τῶν Αἰγυπτίων στράτευμα πονεῖν οὐκ ἔχα μνεν, ὡς περὶ ἀνδραποδισμοῦ καὶ παντελοῦς ἀναστάσεως τὸν κίνδυνον εἶναι τοῖς Αιθίοψιν. Meminit item Τοὺς οὖν περὶ τὸν Μωϋσον διὰ τὸ μέγε θος τῆς στρατιᾶς πόλιν ἐν τούτῳ κτίσαι τῷ τόπῳ, καὶ τὴν ἴσιν ἐν αὐτῇ καθιερῶσαι, διὰ τὸ ταύτην τα βλάπτοντα τοὺς ἀνθρώπους ἀναιρεῖν· προσαγορεῦσαι δὲ αὐτὴν Ἑρμοῦ πόλιν.
Istoricum, quod verisimilius duco. Sed gentilium Iristoricorum fabulas, et nugamenta sacra Scriptura refellit, reique veritatem aperit. Col.780, lin. 44 Καὶ πολλάς. Moysem mammam non externam, sed gentilem admisisse scribit Josephus, lib. ut Antiquitatum, cap. 5, non dissimilia habet Ezechielus, Philo, Clemens Alexandrinus. De nomine Moysis Ibid., lin. 51. Ανδρωθέντα. primaque ejus radice ita Clemens Alexandrinus : Philo De vita Μoysis : sephus, Antiquit. lib. 1: copius, Rabanus, et alii eamdem hujus nominis impositionis rationem tradunt. Cornelius a Lapide nomen id non esse Ægyptium, sed Hebræum affirmat, aliamque nominis causam affert, ex Hebræa nominum radice. Aliter Clemens Ibid., lin. 55. Εκάλουν δέ. Alexandrinus, lib. 1 Strom. : Ibid., lin. 56. 'Ην δὲ ἀστεῖος. Philo : Εὐγενῆ καὶ Ejus proprietates et lineamenta ita expressit Artapanus apud Eusebium, De praparatione lib. Ix : Col. 781, lin. 1. lisdem fere verbis leguntur apud Josephum, Antiquit. lib. 1, cap. 5, quem consule. Ibid., lin. 25. Αιθίοπες δὲ ol. De hac Mosaica expeditione adversus Ethiopas præter Josephum ita Artapanus : Ibid., lin. 53. norem a se procul ablegare quem quis reformidat, pluribus exemplis omnes historici confirmarunt; quorum magnum numerum in unum congessit Janus Gruterus in secunda parte prolixiorum commentariorum in Taciti insigniora loca in illud in lib. xi Annalium : Amoliri juvenem specie honoris statuit. Ibid., lin. 46. Moysis stratagema ita enarrat Josephus: "Evba tñ; Artapanus : ptiis. Herodotus. Sed de hac nonnulla superius. Ibid., lin. 56. Hr yàp avtŵr. Omnia hæc habentur fusius apud Josephum, qui nec Tharmis reginæ perditum amorem in Moysem silentio præterit, ex quibus sua videntur mutuati Græci fabulatores quæ de Scylla et aliis narrant. Col. 784, lin. 15. Οὕτω γὰρ ὑπό. Quænam Mey. ses doceret Ægyptios indicat Strabo, lib. xνι : Non recte sentire, qui bestiarum, ac pecorum imagines Deo tribuerunt, itemque Afros, et Gracos qui diis hominum figuram affingerent. Id vero soluri esso Deum, quod nos, et terram, ac mare continet; quod
col. 1051–1052page 130 of 137
PG 18:1051Πρῶτος γὰρ οὗτος. Alexander PoΕὐπόλεμος δέ φησι τὸν δοῦναι τοῖς Ἰουδαίοις πρῶτον· παρὰ δὲ Ἰουδαίων νόμους τε πρῶτον γράψαι Μωσήν τοῖς Ἰουδαίοις. ἐν τῷ περὶ τῶν ἐν τῇ Ἰουδα". Ωσιλέων τὸν Μωϋσῆν
calum, et mundum et rerum omnium naturam appellamus, cujus profecto imaginem nemo sanæ mentis . alicujus earum rerum, quæ penes nos sunt, similem audeat effingere. Proinde omni simulacrorum effictione repudiala, dignum ei templum, ac delubrum constisuendum, ac sine aliqua figura colendum. Qui caste, ac juste vivunt, eis bona somnia offerri: debere itaque, et pro se, et pro aliis eos dormire in templo, et a Deo subinde aliquid boni, atque indicii exspectare, cæteris nihil sperandum. Col. 784, lin. 18. Verba sunt Artapani; hunc circumcisionis modum mire amplexi sunt, ita ut etiam ac- B cepto Christianismo præputia ad hanc usque diem ponant ; quod ex antiqua ejus gentis consuetudine facere ipsos sine Judaismi superstitione testatur Josephus Scaliger, lib. vit De emend. temp., p. 640. An propter hoc et a gentilismi superstitione immunes? Scaliger. Ibid, lin. 22. Ἔτι δὲ καὶ τήν. Quæ de divisione Ægypti Eustathius Moysi tribuit videtur tribuere Josepho Alexander Polylistorex Artapano : Ελθόντα Praefecturas Ægypti a Memphi ad Thebaidem usque numerat Agatharchides apud Photium in Bibl., Strabo, lib. xvit, Ægyptum scribit primum divisam in præfecturas, Thebaciam in decem, eam, quæ in Delta, in alias decem, Intermediam in sedecim. Tot enim erant hujusmodi præfectura, quot labyrinthi aulæ, quæ circiter triginta fuerunt. Rursum praefecturas divisas in toparchias, toparchias in alias portiones, quarum minimæ arva D erant et Ægyptii hac exquisita minutaque usi sunt divisione propter continuas finium confusiones, propter Nili incrementa, qui auctus his addebat, aliis adimebat, omnia versa facie rerum commutans, figuris, signisque obrutis. De his præfecturis vide Diodorum, Plinium, et alios. Ibid., lin. 29. lyhistor apud Eusebium : Clemens Alexandrinus, lib. i Strom. : Εὐπόλεμος δὲ His non consentit Joannes Autiochenus in Archæologia : Illud vero, litteras primum a Moyse Judais traditas non probat Augustinus, lib. xvi De ciritate Dei, cap. 39; censet enim, quemadmodum linguam ita et litteras, ante Moysem fuisse, et ex his quæ superius ex Josepho De antiquit. lib. 1, attulimus de columnis, altera lapidea, altera lateritia, in quibus nepotes Seth ante illuvionem illam totius orbis scientiam rerum cœlestium ab ipsis inventam, litteris insculptam, consignatamque reliquerunt, satis confirmatur Augustini opinio. Sic item explodenda est Philonis opinio, qui ad Abraham inventionem litterarum Hebraicarum refert. Ibid., lin. 35. Quidam tradunt Moysem parta victoria cura redire vellet in Ægyptum, nec dimitteret eum Tharbis, ipsum, ut qui peritissimus esset astrorum, duas imagines sculpsisse in gemmis ejus virtutis, ac potestatis, ut altera memoriam afferret, altera oblivionem, cunique paribus annulis eas inseruisset, alterum scilicet memoriæ sibi reservasse, alterum oblivionis dedisse Tharbis, quem illa induens mox Moysis oblita fuit; sicque ille in Ægyptum redire potuit. Sed Ibid., lin. 56. Καὶ ὁ Χενερῆς. Artapanus : T Ariapanus apuά Ibid., lin. 40. Τι τοῖς ἀνθρώ. Eusebium : De hoc verba Arta- Ibid., lin. 48. Τὸν δὲ ὄχλον. pani supra posuimus. Ibid., lin. 54. Ibid., lin. 59.
Α φησι πρῶτον σοφὸν γενέσθαι, καὶ γραμματικὴν πρώ Ετιμᾶτο δὲ καί. Οὕτω δὴ τοὺς Αιθίοπας, καίπερ ὄντας πολεμίους, στέρξαι τὸν Μώϋσον, ὥστε καὶ τὴν περιτομὴν τῶν αἰδοίων παρ' ἐκεί νου μαθεῖν. Οὐ μόνον δὲ τούτους ἀλλὰ καὶ τοὺς ἱερεῖς ἅπαντας. δὲ αὐτὸν εἰς τὴν Αἴγυπτον, καὶ συσταθέντα τῷ βα σιλεῖ διοικητὴν τῆς ὅλης γενέσθαι χώρας, καὶ πρότερον ἀτάκτως τῶν Αἰγυπτίων γεωμορούντων, διὰ τὸ τὴν χώραν ἀδιαίρετον εἶναι, καὶ τῶν ἐλασσόνων ὑπὸ τῶν κρεισσόνων ἀδικουμένων, τοῦτον πρῶτον τήν τε γῆν διελεῖν, καὶ ὅροις διασημήνασθαι, καὶ τὴν πολ λὴν χερσευομένην γεωργήσιμον ἀποτελέσαι, καί τινας τῶν ἀρουρῶν τοῖς ἱερεῦσιν ἀποκληρώσαι. Τοῦτον δὲ καὶ μέτρα εὑρεῖν, καὶ μεγάλως αὐτὸν ὑπὸ τῶν Αἰ γυπτίων διὰ ταῦτα ἀγαπηθῆναι. Γῆμαι δὲ αὐτὸν Ηλιουπολίτου ἱερέως ᾿Ασενέθ θυγατέρα, ἐξ ἧς γεννήσαι παῖδας. Μωσήν πρῶτον σοφὸν γενέσθαι, καὶ γράμματα παραΦοίνικας παραλαβεῖν, Ἕλληνας δὲ παρὰ Φοινίκων, τον τοῖς Ἰουδαίοις παραδοῦναι, καὶ παρὰ Ἰουδαίων Φοίνικας παραλαβεῖν· Έλληνας δὲ παρὰ Φοινίκων. Ετι τῶν δώδεκα πατριαρχῶν ἦν Ησίοδος, ὃς τὰ ᾿Ασσυρίων γράμματα εἰς Ελλάδα γλῶσσαν μετα έβαλεν. Μετὰ δὲ τὴν κατά. δὲ Χενεφρῆν, λυθέντος τοῦ πολέμου, λόγῳ μὲν αὐτὸν ἀποδέξασθαι, ἔργῳ δὲ ἐπιβουλεύειν. Παρελόμενον γοῦν αὐτοῦ τοὺς ὄχλους τοὺς μὲν ἐπὶ τὰ ὅρια τῆς Αιθιοπίας πέμψαι προφυλακῆς χάριν, τοὺς δὲ προς τάξαι τὸν ἐν Διὸς πόλει ναὸν ἐξ ὀπτῆς πλίνθου και εσκευασμένον καθαιρεῖν· ἕτερον δὲ λίθινον κατασκευάσαι, τὸ πλησίον ὄρος λατομήσαντας· τάξαι δὲ ἐπὶ τῆς οἰκοδομίας Επιστάτην Ναχέρωτα. Τὸν δὲ, ἐλθόντα μετὰ Μωϋσου εἰς Μέμφιν, πυθέσθαι παρ' αὐτοῦ, εἴ τι ἄλλο ἐστὶν εὔχρηστον τοῖς ἀνθρώποις. Τὸν δὲ φάναι γένος τὸ βοῶν, διὰ τὸ τὴν γῆν ὑπὸ τούτων ἀροῦσθαι. Τὸν δὲ Χενεφρήν, προστ αγορεύσαντα ταῦρον Απιν, κελεῦσαι ἱερὸν αὐτοῦ τοὺς ὄχλους καθιδρύσασθαι, καὶ τὰ ζῶα τὰ καθιερωθέντα ὑπὸ τοῦ Μωϋσου κελεύειν ἐκεῖ φέροντας θάπτειν, κατακρύπτειν θέλων τοῦ Μωύσου ἐπινοήματα. Αποξενώσας δέ. Artapanus : ἀποξενωσάντων δὲ αὐτὸν τῶν Αἰγυπτίων, ὁρκομοτῆσαι τοὺς φίλους μὴ ἐξαγγείλαι τῷ Μωϋσῳ τὴν ἐπισυνισταμένην αὐτῷ ἐπιβουλήν, καὶ προβαλέσθαι τοὺς ἀναιρήσοντας αὐτόν. Μηδενὸς δ' ὑπακούσαντος, ὄνει δίσαι τὸν Χενεφρῆν Χανενώθην, τὸν μάλιστα προσ αγορευόμενον ὑπ' αὐτοῦ. Τὸν δὲ, ὀνειδισθέντα, υπο σχέσθαι τὴν ἐπίθεσιν, λαβόντα καιρόν. Τότε δὴ καὶ τῆς. Artapanus : Υπό δὲ τοῦτον τὸν καιρὸν τῆς Μέῤῥιδος τελευτησάσης,
calum, et mundum et rerum omnium naturam appellamus, cujus profecto imaginem nemo sanæ mentis . alicujus earum rerum, quæ penes nos sunt, similem audeat effingere. Proinde omni simulacrorum effictione repudiala, dignum ei templum, ac delubrum constisuendum, ac sine aliqua figura colendum. Qui caste, ac juste vivunt, eis bona somnia offerri: debere itaque, et pro se, et pro aliis eos dormire in templo, et a Deo subinde aliquid boni, atque indicii exspectare, cæteris nihil sperandum. Col. 784, lin. 18. Verba sunt Artapani; hunc circumcisionis modum mire amplexi sunt, ita ut etiam ac- B cepto Christianismo præputia ad hanc usque diem ponant ; quod ex antiqua ejus gentis consuetudine facere ipsos sine Judaismi superstitione testatur Josephus Scaliger, lib. vit De emend. temp., p. 640. An propter hoc et a gentilismi superstitione immunes? Scaliger. Ibid, lin. 22. Ἔτι δὲ καὶ τήν. Quæ de divisione Ægypti Eustathius Moysi tribuit videtur tribuere Josepho Alexander Polylistorex Artapano : Ελθόντα Praefecturas Ægypti a Memphi ad Thebaidem usque numerat Agatharchides apud Photium in Bibl., Strabo, lib. xvit, Ægyptum scribit primum divisam in præfecturas, Thebaciam in decem, eam, quæ in Delta, in alias decem, Intermediam in sedecim. Tot enim erant hujusmodi præfectura, quot labyrinthi aulæ, quæ circiter triginta fuerunt. Rursum praefecturas divisas in toparchias, toparchias in alias portiones, quarum minimæ arva D erant et Ægyptii hac exquisita minutaque usi sunt divisione propter continuas finium confusiones, propter Nili incrementa, qui auctus his addebat, aliis adimebat, omnia versa facie rerum commutans, figuris, signisque obrutis. De his præfecturis vide Diodorum, Plinium, et alios. Ibid., lin. 29. lyhistor apud Eusebium : Clemens Alexandrinus, lib. i Strom. : Εὐπόλεμος δὲ His non consentit Joannes Autiochenus in Archæologia : Illud vero, litteras primum a Moyse Judais traditas non probat Augustinus, lib. xvi De ciritate Dei, cap. 39; censet enim, quemadmodum linguam ita et litteras, ante Moysem fuisse, et ex his quæ superius ex Josepho De antiquit. lib. 1, attulimus de columnis, altera lapidea, altera lateritia, in quibus nepotes Seth ante illuvionem illam totius orbis scientiam rerum cœlestium ab ipsis inventam, litteris insculptam, consignatamque reliquerunt, satis confirmatur Augustini opinio. Sic item explodenda est Philonis opinio, qui ad Abraham inventionem litterarum Hebraicarum refert. Ibid., lin. 35. Quidam tradunt Moysem parta victoria cura redire vellet in Ægyptum, nec dimitteret eum Tharbis, ipsum, ut qui peritissimus esset astrorum, duas imagines sculpsisse in gemmis ejus virtutis, ac potestatis, ut altera memoriam afferret, altera oblivionem, cunique paribus annulis eas inseruisset, alterum scilicet memoriæ sibi reservasse, alterum oblivionis dedisse Tharbis, quem illa induens mox Moysis oblita fuit; sicque ille in Ægyptum redire potuit. Sed Ibid., lin. 56. Καὶ ὁ Χενερῆς. Artapanus : T Ariapanus apuά Ibid., lin. 40. Τι τοῖς ἀνθρώ. Eusebium : De hoc verba Arta- Ibid., lin. 48. Τὸν δὲ ὄχλον. pani supra posuimus. Ibid., lin. 54. Ibid., lin. 59.
col. 1053–1054page 131 of 137
PG 18:1053ὑποσχέσθαι τὸν Σενεφρήν τῷ τε Μωΐσῳ καὶ τῷ Χανενώθῃ τὸ σῶμα, ώστε, διακομίσαντας εἰς τοὺς ὑπὲρ Αἴγυπτον τόπους, θάψαι, ὑπολαβόντα τὸν Μωϋσον ὑπὸ τοῦ Χανενώθ ἀναιρεθήσεσθαι. Πορευομένων δὲ αὐτῶν, τὴν ἐπιβουλὴν τῷ Μωϋσῳ ἐξαγγείλαί τινα. Τὸν δὲ φυλάσσοντα αὐτὸν τὴν μὲν Μέῤῥιν θάψαι, τὸν δὲ ποταμὸν, καὶ τὴν ἐν ἐκείνῳ πόλιν Μερόην προστ αγορεύσαι. Τιμᾶσθαι δὲ τὴν Μέῤῥιν ταύτην ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων οὐκ ἔλαττον ἢ τὴν Ισιν. Omnium, quas 'Η γὰρ δὴ Μερόη, μητρόπολις οὖσα τῶν Αἰθιό των, τὰ μὲν ἄλλα ἐστὶ νῆσος τριγωνίζουσα ποταμοῖς τῷ τε Νείλῳ καὶ τῷ Ασταβόρᾳ, καὶ τῷ Ἀσασόβᾳ περιῤῥεομένη, τοῦ μὲν κατὰ κορυφὴν ἐμπίπτοντος τοῦ Νείλου, καὶ πρὸς ἑκάτερα σχιζομένου, τῶν ἑτέ ρων δὲ δυοῖν κατὰ πλευρὰν ἑκατέραν θατέρου παραμειβόντων, καὶ αὖθις ἀλλήλοις συμπιπτόντων, καὶ εἰς ἕνα τὸν Νεῖλον τό τε ῥεῦμα τό τε όνομα έκνικω μένων. Αὐτὸς δὲ ἐκ μέν. Artapanus: Δαρῶνα δὲ τὸν τοῦ Μωύσου ἀδελφὸν, τὰ περὶ τὴν ἐπιβουλὴν ἐπιγνόντα, συμβουλεῦσαι τῷ ἀδελφῷ φυγεῖν εἰς τὴν ᾿Αραβίαν. Τὸν δὲ, πεισθέντα, ἀπὸ Μέμφεως τὸν Νείλον διαπλεύσαντα, ἀπαλλάσσεσθαι εἰς τὴν ᾿Αραβίαν. Τὸν δὲ Χανεθώθην, πυθόμενον τοῦ Μωύσου τὴν φυγήν, ἐνεδρεύειν ὡς ἀναιρήσοντα. Ἰδόντα δὲ ἐρχόμενον, σπάσασθαι τὴν μάχαιραν ἐπ' αὐτόν. Τὸν δὲ Μώϋσον, προκατασχήσαντα, τήν τε χεῖρα κατασχεῖν αὐτοῦ, καὶ σπασάμενον τὸ ξίφος, φονεῦσαι τὴν Χανεθώθην. Διεκδράναι δὲ εἰς τὴν ᾿Αραβίαν καὶ Ραγουήλῳ τῷ τῶν τόπων ἄρχοντι συμβιοῦν, λαβόντα τὴν ἐκείνου θυγατέρα. Ἐπὶ γοῦν τῇ τοιαύτῃ. Artapanus Αρτάπανος γοῦν ἐν τῷ περὶ Ἰουδαίων συγγράμματο ἱστορεῖ κατακλεισθέντα εἰς φυλακὴν Μωϋσέα ὑπὸ Νεχεφρέως τοῦ Αἰγυπτίων βασιλέως, ἐπὶ τῷ παραιτεῖσθαι τὸν λαὸν ἐξ Αἰγύπτου ἀπολυθῆναι, νύκτωρ ἀνοιχθέντος τοῦ δεσμωτηρίου κατὰ βούλησιν τοῦ Θεοῦ ἐξελθόντα, καὶ εἰς τὰ βασίλεια παρελθόντα ἐπιστῆναι κοιμωμένῳ τῷ βασιλεῖ, καὶ ἐξεγεῖραι αὐτόν. Τὸν δὲ. καταπλαγέντα τῷ γεγονότι, κελεῦσαι τῷ Μωϋσῃ τὸ τοῦ πέμψαντος εἰπεῖν ὄνομα Θεοῦ. Καὶ τὸν μὲν, προσκύψαντα πρὸς τὸ οὖς, εἰπεῖν· ἀκούσαντα δὲ τὸν βασιλέα ἄφωνον πεσεῖν· διακρατηθέντα δὲ ὑπὸ τοῦ Μωϋσέως πάλιν ἀναβιῶναι. εὐχῶν ἀπὸ τῆς σελήνης ἐβούλετο μαθεῖν τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομα, καὶ δι᾿ ὀνείρου μαθὼν ἀπέψυξεν. Ὁ δὲ μυθός φησιν αὐτὸν ὑπὸ τῆς Σελήνης φιλεῖσθαι. Nomen Dei ἀνεκφώνητον, τετραγράμματον, quod ανεκφώνητον, id est, ή σιγή, an polius σιγήν Πρῶτος γάρ παν. Artapanus : Υπό δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ Χενεφρήν πρῶτον ἁπάντων ἀνθρώπων ἐλεφαντιάσαντα μεταλλάξαι. Τούτῳ δὲ τῷ πάθει περιπεσεῖν διὰ τὸ τοῦ Ἰουδαίους προστάξει σινδόνας ἀμφιέννυσθαι, ἐρεῖν δ' ἐσθῆτα μὴ ἀμπέχε- D σθαι, ὅπως ὄντες ἐπίσημοι κολάζωνται ὑπ' αὐτοῦ.
A phanti : cujus naturaliter dura, et aspera pellis nom Nilus ambit maxima et pulcherrima insula. Multi existimarunt inter quos Josephus lib. 11 Antiquit. Judaic. nomen a Meroe Cambysis sorore, vel, ut Diodorus ait, matre ibi mortua, cum ad Æthiopas ingressus esset, babuisse ; ejus meminit Herodotus. De ea Lucanus, lib. x : Ambitur nigris Heroe fecunda colonis Leta comis hebeni, etc. Fuit regia, et metropolis Æthiopum. Heliodorus, lib. x : Col. 785, lin. 8. men morbo in hominibus dedit : quia corporis superficiem similem facit elephantorum cuti : sive quia ingens passio est, sicut animal ipsum, ex quo derivatum ducit nomen. Celsus, lib. 11, cap. 25, pene ignotum in Italia morbum, ait, in quibusdam regionibus frequentissimum. Lucretius, lib. vi De rerum. natur., solam Ægyplum molestare, nec aliam regionem usquam : Est elephas morbus, qui propter flumina Nili Gignitur Ægypto in media, neque praterea usquam. Plinius, lib. xxix, cap. 1, scribit Ægypti peculiare hoc malum, in Italia quoque 'vagatum; vide. Ibid., lin. 36. apud Eusebium. Clemens Alexandrinus ex eodem : Id idem et Græcis fabularum involucris innotuit, Ο Ενδυμίων, inquit Joannes Antiochenus in Archæologia, διὰ μυστικῶν Ioth, he, vau, he, quod antiqui dixerunt ἄῤῥητον, inelabile. An quod elfari illud non possent, an quod religione quadam ab eo effando abstinerent, id prisci omnes interpretes diligenter servarunt, pro eo aliud legentes et Græci olim quod scriptum erat Hebraicis characteribus loth, he, propter similitudinem legebant pipi, vau, he, πιπι, quod tamen non probat Hieronymus epistol. 136: Nomen ineffabile putaverunt quod his litteris scribitur, Iod, he, vau, le : quod quidam non intelligentes propter elementorum similitudinem, cum in Græcis libris repererint, pipi legere consueverunt. Verum cum de nomine ineffabili sermo sit, conandum est etiam nobis si quid habemus pro Irenæo, lib. 1 adversus hures. cap. 12, ita enim habet : Hujus autem quaternationis universus numerus est litterarum viginti cnim nomen litteras habet in se quatuor : ἄῤῥητος septem, σιγή quinque, πατήρ quinque, ἀλήθεια 80- p'em, quæ composita in se bis quinque, et bis septem XXIV numerum adimpleverunt; videtur enim falli Irenæus, aut nomen illud y una littera debet fieri auctior, a quibus non dissentiunt Græca Epiphanii. Quidam hærent, nec vident quid de illo faciant ; dubitant an addendus articulus ut sit nomen ex infinito; ut illis non satisfacit, ita nec mihi; articulus a nomina Ibid.. lin. 25. Eo morbo, ut refert Cornelius Celsus, et alii, totum corpus afficitur ita ut ossa quoque vitiari dicantur, summa pars corporis crebras maculas crebrosque lumores habet. Rubor harum paulatim in atrum tolorem convertitur, summa cutis inæqualiter crassa, tenuis, dura, mollisque quasi squamis quibusdam exasperalur, corpus emacrescit, os, suræ, pedes intume¬ scunt, etc. Q. Serenus Sanimonicus :
col. 1055–1056page 132 of 137
PG 18:1055φασί τινες, ἀλλ' οὐκ ἔμοιγε ἀρμόττειν τόνδε νῦν τὸν σιγῶ σιγαν σιγή. σιωπή, Και τις τόν. Τῶν δὲ ἱερέων τὸν ἐκφαυλίσαντα τὰ ἐν τῇ πινακίδι γεγραμμένα μετὰ σπασμοῦ τὸν βίον ἐκλιμπάνειν. Ὁ δὲ Φαραώ. Εἰπεῖν τε τὸν βασιλέα σημεῖόν τι αὐτὸν ποιῆσαι. Τὸν δὲ Μωϋσῆν, ἣν εἶχε ῥάβδον ἐκβαλόντα, ὄφιν ποιῆσαι. Ητοηθέντων δὲ πάντων, ἐπιλαβόμενον τῆς οὐρᾶς, ἀνελέσθαι, καὶ πάλιν ῥάβδον ποιῆσαι. Τούτου δὲ ἐπί. Τοῦ δὲ βασιλέως ἔτι ἀφρονουμένου, τὸν Μωϋσον χάλαζαν τε καὶ σεισμοὺς διὰ νυκτὸς ἀποτελέσαι, ὥστε τοὺς τὸν σεισμὸν φεύγοντας ἀπὸ τῆς χαλάζης ἀναιρεῖσθαι, τούς τε τὴν χάλαζαν ἐκκλίνοντας ὑπὸ τῶν σεισμῶν διαφθείρεσθαι. Συμπεσεῖν δὲ τότε τὰς μὲν οἰκίας πά σας τῶν τε ναῶν τοὺς πλείστους. Εξαγωγή Ἐν τῇ δὲ ῥάβδῳ πάντα ποιήσεις κακά. Πρῶτον μὲν αἷμα ποτάμιον ονήσεται, Πηγαί τε πᾶσαι καὶ ὑδάτων συστήματα, Βατράχων τε πλῆθος καὶ σκνῖπας ἐμβαλῶ χθονί Επειτα τέραν οἶον καμιναίαν σπερῶ, Αναβλύσει δὲ ἐν βροτοῖς ἕλκη πικρά. Κυνόμυια δ' ἥξει, καὶ βροτοὺς Αἰγυπτίων Πολλοὺς κακώσει. Μετὰ δὲ ταῦτ᾽ ἔσται πάλιν Λοιμός, θανοῦνται δ' οἷς ἔνεστι καρδία Σκληρά. Πικρανῶ δ' οὐρανόν. Χάλαζα νῦν Σὺν πυρὶ πεσεῖται͵ καὶ νεκροὺς θήσει βροτούς Καρποί τ' ὀλοῦνται, τετραπόδων τε σώματα. Σκότος δὲ θήσω τρεῖς ἐφ' ἡμέρας όλας, Ακρίδας τε πέμψω, αἱ πέριξ τὰ βρώματα *Απαντ' ἀναλώσουσι, καὶ καρποῦ χλόην. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις τέκν' ἀποκτενῶ βροτῶν Πρωτόγονα. Παύσω δ᾽ ὕβριν ἀνθρώπων κακῶν. Φαραὼ δὲ βασιλεὺς πείσετ᾽ οὐδὲν ὧν λέγω Πλὴν τέκνον αὐτοῦ πρωτόγονον ἕξει νεκρόν. Καὶ τότε φοβηθεὶς λαὸν ἐκπέμψει ταχύ. 6. 'Ως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦτο. Προελθόντα δὲ μικρὸν τὸν Νεῖλον τῇ ῥάβδῳ πατάξαι. Τὸν δὲ ποταμόν, πολύχουν γενόμενον, κατακλύζειν ὅλην τὴν Αἴγυπτον. Ἀπὸ τότε δὲ καὶ τὴν κατάβασιν αὐτοῦ γίνεσθαι. Εἰ δὲ καὶ ἄλλας αἰτίας τῆς τούτου γε πλημμυρίας είναι ᾽ λόγον ὑπείληφα. Καὶ γὰρ τοῖς ἄλλοις παρεγγνῶ τῆς μὲν θείας οἰκονομίας μὴ πολυπραγμονεῖν τὰς αἰτίας, θαυμάζειν δὲ τὰ γινόμενα καὶ τὸν ποιητὴν ἀνυμνεῖν. τεχνικώτατος Ὅπως δ' εἰς τοῦτο ἔκει, καὶ ὅθεν ἤρξατο τῆς ἀναβάσεως ἐκπέφευγε τὴν ἱστορίαν. Το δὲ δὴ καὶ μόνην ταύτην ἀπασῶν χωρῶν, ὥσπερ τι ζώον, καθε στάναι πρὸς ἀμφότερα ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ, τοτὲ μὲν χερσαίαν εἶναι, καὶ ἐφ᾿ αὐτῆς ἐπὶ τοῦ ξηροῦ, αὖθις δ᾽ ἐν τῷ ὕδατι διαστᾶσθαι, τῷ χρὴ ταῦτα προσθεῖναι πλὴν ἢ τῇ μεγάλῃ σοφίᾳ καὶ προνοίᾳ τοῦ Θεοῦ; ὅστις, εἰ μὴ ἥκιστα ἔμελλεν ύειν, τὸν Νεῖλον ἐπήγαγε μιμη τήν τινα ἑαυτοῦ, καὶ ἀντὶ ὄμβρων εἶναι τοῖς ταύτης τῆς δωρεάς αὖ τηνικαῦτα ἐπήγαγεν, ἡνίκα τοῖς τε ἀνθρώποις ἔμελλε μάλιστα ἐν καιρῷ ἔσεσθαι, καὶ τῇ χώρᾳ τὴν φορὰν οὐ μόνον οὐκ ἐλάττω τῆς ἱκανῆς, ἀλλὰ καὶ θαυμαστὴν πλήθει παρέξεσθαι. Ταύτην ἐγὼ μόνην αἰτίαν ἐπινοῶ, δι᾿ ἣν Νεῖλος δι' Αἰγύπτου καὶ τῶν ἐκείνῃ ῥεῖ καὶ μέγιστος δὴ τοῦ θέρους. Τάχα δ' ἐπεὶ καὶ περιττὸν ἦν ἐν Αἰγύπτῳ χειμῶνα γενέσθαι· πρὸς δ γὰρ αἱ τῶν ὄμβρων φοραί χρήσιμοι, καὶ ὁ ποταμὸς λιμνάζων τὰς ἀρούρας εἰς καρπῶν ἐτησίων γένεσιν. Ἡ δὲ φύσις οὐ ματαιουργός, ὡς ὑετὸν χορηγεῖν μὴ δεομένῃ γῇ, καὶ ἅμα χαίρει τῷ πολυτρόπῳ καὶ πολυσχιδεῖ τῶν ἐπιστημονικῶν ἔργων, την συμφωνίαν τοῦ παντὸς ἐξ ἐναντιοτήτων ἐναρμοσαμένη, καὶ διὰ τοῦτο Ο τοῖς μὲν ἄνωθεν ἐξ οὐρανοῦ, τοῖς δὲ κάτωθεν ἐκ πην γῶν τε καὶ ποταμῶν παρέχει τὴν ἐξ ὕδατος ὠφέλειαν Ο γὰρ ἐν Αἰγύπτῳ ποταμὸς, καθ᾽ ἔκα στον ἐνιαυτὸν ταῖς ἐπιβάσετι πλημμυρῶν, ὅταν ἀρ δεύῃ τὰς ἀρούρας, τί ἕτερον ἢ ὑετός ἐστι κάτωθεν ἐπινίφων,: Τῆς γὰρ χώρας οὐχ ὑετῷ, καθά περ αἱ ἄλλαι, νιφομένης, ἀλλὰ ταῖς τοῦ ποταμοῦ πλημμύραις ειωθυίας ἀνὰ πᾶν ἔτος λιμνάζεσθαι, θεο πλαστοῦσι τῷ λόγῳ τὸν Νεῖλον Αἰγύπτιοι, ὡς ἀντί μιμον οὐρανοῦ γεγονότα, καὶ περὶ τῆς χώρας σεμνη γοροῦσιν.
diversum quid est; nec quantitas, qualitas, sive etiam jus, mensura nominum ab articulis sumitur; eorum in oratione jus alia satisque omnibus nota. Deinceps cum quatuor sint nomina quæ efferuntur, quare tantum in σty articulus præeponendus, in aliis non item? Nec nomen usquam erit ex infinito, etsi a verbo infinitum constituimus; quod item aliud est a nomine Εt si recte con sileretur, sex habet in se litteras, et non quinque, habet enim tra subscriptum. Et absurdum est, imo impiumn in re tam levi Irenæum lapsum fateri, quare puto, illum scripsisse sic enin et numerus litterarum sibi constat, nec diversum quid a sententia tradimus. Ita libet opinari, et scri Lere, donec alius meliora. Col. 785, lin. 53. Artapanus fid., lin. 56. Artapanus Col. 788, lin. 1. Artapanus Plagas Ægypti breviter Ezechielus prosequitur in drama!e cui no nen lid., lin. Arlapanus Causas incrementi et decrementi Nili omni ætate quidem abstrusas, et de quibus in ter auctores priscos et recentiores mira certamina, Artapanus hic ad divinam sapientiam providen tiamnque refert; quem secutus est Eustathius. Theo doretus, lib. v De Græcorum affectionibus, Et Aristides prudentissimus et orator, oratione Ægyptiaca, magnæ Dei sapientiæ, ac p:o videntiæ tribuit, qui quem in locum nullam erat pluviam demissurus, in cum Nilum quasi vicarium suum induxerit, qui pluviæ vicem regionis illius incolis præstaret, atque eo tempore donum hoc conferat in homines quo tum ipsis opportunum sit maxime, tum regioni non minorem, quam pro ne cessitate; verum insigniter copiosum proventum conciliet. Et hanc unicam dicit se videre causam cur Nilus per Ægyptum fluat, atque æstate sit ma ximus. Quare jure merito imbriferum vocavit Martialis, Epigram. lib. 1, epigr. 62, vers. 5 Apollodoro plaudit imbrifer Nilus, quod Egyptiis sit loco imbrium cœlestium, et plu viarum, quando totam Ægyptum quotannis inunda tione sua fecundat; inferneque præbet aquarum commoda. Philo, De vita Moysis et inferius Εt rursum Possumus etiam dicere Martialem Eudori, Callisthenis historici, et aliorum sententiam secutsm de incremento Nili, qui imbribus et oppositis tem porum anni rationibus rem imputabant; quardo enim illis æstas est qui sub æstivo habitant tropico,
col. 1057–1058page 133 of 137
PG 18:1057τος μέγιστον ώρυξαν· ἔπιγμος γάρ ἐστιν ὁ τόπος. Περὶ Ίσιδος καὶ Οσίριδος ιν αυτολεξεί 788. 10. Ο γοῦν Φαραώ.: Τούτου δὲ γενομένου, τὸν βασιλέα τοὺς ὑπὲρ Μέμφιν καλέσαι, καὶ φάναι αὐτοὺς ἀναιρήσειν, καὶ τὰ ἱερὰ κατασκάψειν, ἐὰν μὴ καὶ αὐτοὶ τερατουργήσωσι. Τοὺς δὲ τότε διά τίνων μαγγάνων καὶ ἐπαοιδῶν δράκοντα ποιῆσαι, καὶ τὸν ποταμὸν μεταχρῶσαι. Τὸν δὲ βασιλέα, φρονιμα εισθέντα ἐπὶ τῷ γεγονότι, πάσῃ τιμωρίᾳ καὶ κολάσει καταικίζειν τοὺς Ἰουδαίους. Τὸν δὲ Μώϋσον, ταῦτα ὁρῶντα, ἄλλα τε σημεία ποιῆσαι, καὶ πατάξαντα τὴν γῆν τῇ ράβδῳ, ζῶόν τι πτηνὸν ἀνεῖναι, ὁ λυμήνασθαι τοὺς Αἰγυπτίους, πάντα τε ἐξελκωθῆναι τὰ σώματα. Τῶν δὲ ἰατρῶν μὴ δυναμένων ἰᾶσθαι τοὺς κάμνοντας, οὕτω πάλιν ἀνέσεως τυχεῖν τοὺς Ἰουδαίους. Ἐπεθύμησέ ῃ ποτε οὗτος ὁ αὐτὸς, ὡς αὐτὸς ἡμῖν διηγήσατο, εἰς τὸ κηποτάφιον εἰσελθεῖν τοῦ Ἰαννοῦ καὶ Ἰαμβρου τῶν μάγων τῶν ἐπὶ τοῦ Φαραὼ χάριν ἱστορίας ἢ καὶ συντυχίας τῶν ἐκεῖσε δαιμόνων. Ελέγετο γὰρ πα πολλους καὶ χαλεποὺς ἀποκεκληρῶσθαι παρ' αὐτῶν ἐκείνων τῷ τόπῳ ἐκείνῳ δαίμονας δι᾽ ὑπερβολὴν τῆς ἀτί μου τέχνης αὐτῶν. Τοῦτο δὲ τὸ κηποτάφιον γέγονε παρ' αὐτοῦ τοῦ Ἰαννοῦ καὶ Ἰαμβροῦ τῶν ἀδελφῶν, δι' ὑπερ βολὴν τῆς μαγικῆς τέχνης τὰ πρῶτα ἐχόντων κατ' ἐκεῖνον καιροῦ παρὰ τῷ Φαραώ, πολλήν κεκτημένοι δυο ναστείαν τὴν ἐν Αἰγύπτῳ ἐν τῷ τῆς ζωῆς αὐτῶν χρόνῳ. Ἐκ τετραπέδων λίθων ἔκτισαν τὸ ἔργον ἐκεῖνο, ἐν αὐτῷ μνῆμα πεποιηκότες, καὶ χρυσὸν πολὺν ἀποθέμενοι. Εφύτευσαν οὖν καὶ δένδρα παντοῖα, καὶ φρέαρ ύδα Ταῦτα δὲ πάντα ἐποίησαν ἐλπίζοντες μετὰ τὴν ἐνα τεῦθεν ἐκεῖσε ἄφιξιν ἐν τούτῳ τῷ παραδείσῳ τρυφάν. Ελεγεν δὲ ὁ ἅγιος, ὅτι, ἐγγίσαντός μου μόνον τῷ κηποταφίῳ, ἀπ' αὐτοῦ ἐξῆλθον εἰς συνάντησιν μου ἑβδομήκοντα δαίμονες παντοίῳ τῷ σχήματι, οἱ μὲν βοῶντες, οἱ δὲ πηδῶντες, οἱ δὲ μετὰ μεγάλου βρυγμοῦ τρύζοντες κατ᾿ ἐμοῦ τοὺς ὁδόντας· ἕτεροι δε ὡς κόρακες πτερυσσόμενοι ἐτόλμων κατὰ τῆς ὄψεώς μου λέγοντες. Εἰσελθὼν οὖν, φησὶν, ἐθεασάμην τὰ πάντα, ἐν οἷς εὗρον καὶ κάδον χαλκοῦν ἀλύσει σιδηρά κρεμάμενον κατὰ τοῦ φρέατος λοιπὸν τῷ χρόνῳ ἀναλωθέντα, καὶ καρπὸν ῥοιῶν οὐκ ἐχουσῶν ἔνδον οὐδέν· ἐξήραντο γὰρ ὑπὸ τοῦ ἡλίου. Καὶ πένθους. τελευταῖον τοιαύταις συμφοραῖς περιπεσόντα τὸν βασιλέα τοὺς Ἰουδαίους ἀπολῦσαι. Τοὺς δὲ χρησαμένους παρὰ τῶν Αἰγυπτίων πολλὰ μὲν ἐκπώματα, οὐκ ὀλίγον δὲ ἱματισμὸν, ἄλλην τε παμπληθῆ γάζαν, διαβάντας τοὺς κατὰ τὴν ᾿Αραβίαν ποταμούς, καὶ διαβάντας ἱκανὸν τόπον, ἐπὶ τὴν Ἐρυθρὰν τριταίους ἐλθεῖν θάλασσαν. 33. Μηδεὶς δ' ὑπολάση. Άλλὰ γινωσκέτω. 789, 8. Οι δε, διαιρεθείσης. Ηλιουπολίτας δὲ λέγειν ἐπικαταδραμεῖν τὸν βασιλέα μετὰ πολλῆς δυνάμεως ἅμα καὶ τοῖς καθιερωμένοις ζώοις, διὰ τὸ τὴν ὕπαρξιν τοὺς Ἰουδαίους τῶν Αἰ γυπτίων χρησαμένους διακομίζειν. Τῷ Μωΐσῳ θείαν φωνὴν γενέσθαι πατάξαι τὴν θάλασσαν τῇ ῥάβδῳ. Τον δὲ Μώϋσον ἀκούσαντα ἐπιθίγειν τῇ ῥάβδῳ τοῦ ὕδατος, καὶ οὕτω τὸ μὲν νᾶμα διαστῆναι, τὴν δὲ δύναμιν διὰ ξηρᾶς ὁδοῦ πορεύεσθαι. Συνεμβάντων δὲ τῶν Αἰ γυπτίων καὶ διωκόντων, φησὶ πῦρ αὐτοῖς ἐκ τῶν ἔμ προσθεν ἐκλάμψαι, τὴν δὲ θάλασσαν πάλιν τὴν ὁδὲν ἐπικλύσαι. Τοὺς δὲ Αἰγυπτίους ὑπό τε τοῦ πυρό, καὶ τῆς πλημμυρίδος πάντας διαφθαρήναι. Καὶ Μεμφίτας μὲν λέγειν ἔμπειρον ὄντα τὸν Μωϋσεν τῆς χώρας, τὴν ἄμποτιν τηρήσαντα, διὰ ξηρᾶς τῆς θαλάσσης τὸ πλῆθος περαιώσαι. Ἐπειδὴ ἴχνη τοῦ τότε γεγενημένου θαύματος εἰσέτι καὶ νῦν δείκνυται τῆς Ἐρυθρᾶς ἀμπωτιζούσης, καὶ τῆς ὑπηργμένης παρὰ τοῦ Θεοῦ δωρεᾶς τοῖς Εβραίοις ἀνάμνησιν παρεχούσης. Ἕλληνες τὸ γινόμενον πρό φασιν λαμβάνουσιν εὐσεβείας ἐν πλείοσι τῆς θαλάσσης τόποις δεικνύντες αμπωτισμούς, φύσεως ἔργον. οὐ θείου θαύματος. Ἡμεῖς συγχωρήσαντες αὐτοῖς δ
tis qui e regione sub brumæ circulo degunt, hiemem esse, a quibus tum exundans aqua prorumpit; quæ fuit etiam opinio Plutarchi, lib. hanc forte opinionem Martialis cum ba beret in animo, dum hæc scriberet, nuncupavit Nilum imbriferum, non quod loco imbrium et plu viarum sit, sed quod imbres, et pluvias quibus in tumescit effunditurque extra ripas, et eluvione tan quam mari quodam Ægyptum operiens adventu suo fecundat, ferat. De Nili autem incremento, et de cremento, et ejus causis Plutarchus de placitis phi losophorum lib. iv, cap. 1; Diodorus Siculus, lib. 1 Biblioth. hist.; Aristides, oratione Ægyptiaca; Stra bo, lib. xvit; Joannes Xiphilinus in Epit. Dionys.; He liodorus, Ethiop. lib. ur; Theodoretus De curat. Grac. affectuum 1.; Herod. 1. u; Theophylactus Si mocatus, list. lib. vi, cap. 17, qui omnia sua scripsit fere ex Diodoro Siculo bono illo viro ne no minato quidem; Seneca, Joannes Leo, et plures alii. Col. lin. Artapanus Ho rum sacerdotum principes fuere Jannes et Main bre, ll Timoth.m, de quorum sepulcro mira narrat Palladius in Historia Lausiaca in Macario Alexan drino, ab eo visa et comperta; scilicet sepultos eos esse in hortis, in quibus ipsi dum viverent, omnis generis arbores plantaverant, sperantes fore, ut post mortem in illo quasi Paraiso deliciis frueren tur. Hic autem locus tenebatur a dæmonibus, qui proinde Macarium eum ingredientem invaserunt, sed ab eo signo crucis ſugati sunt. Macarius vero singula lustrans invenit fructum malorum punico rum, quæ nihil intus habebant; erant enim arefacta a sole, plurima item aurea donaria Et inferius Εt nonnullis interjectis Ibid., lin. 25. Artapanus Ibid., lin. Res hæc al tiorem requirit indaginem, quare hic plura addu cere supersedeo. Vide expositiones quas affect Ori genes ad hunc locum in Philocalia, capit. ultimio. Ibid., lin. 37. Quod ea quæ de Deo dicuntur in Scriptura absona congruo sensu dici censendum sit, late probat Origenes homil. 19 in illud Jeremie, Decepisti me, Domine, et deceplus sum, quam una cum aliis a nobis Latinas factas edidit Michael Ghislerius suis in Jeremiam Com mentariis. Col. lin. Artapanus Gentiles hunc transitum Ilebræorum sicco pede per mare ascripsere non miraculo, sed reciprocationi maris. Idem dixerunt Memphite eodem Artapano teste Hanc gentilium opi nionem multis refellit Diodorus Catena in Genes.
col. 1059–1060page 134 of 137
PG 18:1059βούλονται νοεῖν, καὶ τῆς φύσεως εἶναι τὸν ἀμπωτι σμὸν κατὰ τοὺς τόπους, ἐν οἷς ἀπώλοντο μὲν οἱ Α' γύπτιοι, διεσώθησαν δὲ οἱ Ἑβραῖοι, πυθώμεθα αυτ τῶν εἴ που τῆς θαλάσσης ἀμπωτισμός μέσον τέμνει καὶ κόλπον, καὶ τοῦτον σχοινοτενῶς, ὥστε γυμνοῦν τὸν κρυπτόμενον αὐτοῖς τόπον, καὶ ποιεῖν ὁδὸν πλα τείαν, μᾶλλον δὲ ὁδοὺς εὐθείας, ὅπερ τους Ισραηλίτας παρέσχε Θεὸς κατὰ τὸν Δὰο λέγοντα· «Τῷ κατα διελόντι τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν εἰς διαιρέσεις· κ καὶ εἰς τὸ θαλάττιον ὕδωρ, σχισθὲν ἐκ δεξιῶν τε καὶ ἐξ εὐωνύμων, φύσιν ἔχει στῆναι δίκην τειχῶν ἀῤῥαγές, ὅπερ ἐπὶ τῶν Ἰσραηλιτῶν γέγονεν ὁδῷ τοῖς θαλαττίοις τόποις χρωμένων. Εἰ δὲ ἀπιστεῖεν ὅτι ταῦτά ποτε γέγονε, διὰ τί μὴ, τῆς κατὰ μέρος ἀντιλογίας ἀφέντες, ζητοῦσι πρὸς ἡμᾶς διδασκάλῳ χρώμενοι τῇ ἀληθείᾳ. Μάλλον δὲ τὴν ἀλήθειαν ἐκ τῶν ἀπο δεικνυμένων πραγμάτων διδασκόμενοι. Ἐγχωρεῖ τὴν Ἐρυθρὰν ἀμπωτίζειν, πὴ μὲν ἐπιτρέχουσαν, πὴ δὲ ἀναχωρούσαν; Αλλ' ἐπὶ τῶν Ἰσραηλιτῶν οὐκ ἦν ἀμ πωτισμός. Πῶς γὰρ τὸ σχισθῆναι τὴν θάλασσαν, καὶ παγῆναι εἰς τειχῶν στάσιν εἴη ἂν ἀμπωτι ὧν ἱερουργοῦσιν "Αβελ τε καὶ Κάϊν δίδωμί σε, φησί, Θεὸν Φαραώ. Θεὸς δὲ ἔλλειψιν ἢ πρόσθεσιν οὐκ ἀν έχεται πλήρης, καὶ ἰσαίτατος ὢν ἑαυτῷ. Παρ' δ καὶ τὴν ταφὴν λέγεται μηδὲ εἷς εἰδέναι τούτου. Τίς γὰρ ἂν γένοιτο ἱκανὸς τὴν πρὸς τὰ ὄντα μετανάστασιν ψυχῆς
imitari volentem multis Hebræis excidio fuisse, So crates, lib. vit Hist., cap. 38. Col. 789, lin. 19. Kald 'Payovños. De Raguelo, et ejus parentibus plura Eusebius De preparatione evang., lib. 1x, ex Ezechielo et Demetrio, qui Jothor et Raguelum diversos facit, tradit enim Abraham ex Cethura genuisse Jexan, ex quo natus est Dadan, a quo Raguelus pater Jetho, cujus filiam Moyses accepit uxorem. Hebræi, Lyranus et Abulensis tra dunt, Raguelum fuisse quadrinomium. Primo enim vocabatur Raguel, Exod. 11 et 1, Jethro, id est Addens, ipse enim addidit unum caput Legi, de or dinatione populi per tribunos, centuriones, quin quagenos et decanos, Exod. xvn. Vocatur Cinæus, Judic. v. Tandem vocatur Hobab, id est Amans, quia dilexit legem Dei, et ad Judaismum est con versus, ut Exod. xvm. Alii probabilius putant, Ho bab non esse Raguelum, Ragueli filium, de quo Numer.x. Ibid., lin. 20. 'Eлaɣóµɛroç. Moyses enim, al Epiphanius, hæres. 78, tradit, postquam prophetæ munus suscepit, uxoris notitia abstinuit, ut purus tam sanctæ functioni vacaret; quod totidem verbis se postea reperisse in Traditionibus Hebræis tradit Genebrardus. cum hoc miraculum tempore Theodosii imperatoris xal xai auth toūto šytoūgi mpòç †µās dɩðaoxály xpμevor Guós Josephus dubitat, an divisio hæc fuerit miraculosa, vel naturalis. Nam et Alexandri ma gni ductu, inquit, mare Pamphylicum cessit, et iter aperuit, cum Deus ejus opera ad destruendum Per sarum imperium uti decrevisset. Hebræi negant, suos majores totum mare Rubrum tranasse, sive a littore Ægyptio in littus Arabicum, sed quod gran dius est, ut refert Genebrardus, miraculum, ad idem littus, ducto intra mare longo circuitu, et quasi semicirculo, unde ingressi fuerant revertisse probant. Quia hærebant (in deserto Ethan ante transitum, deinde post transitum in eodem se re periunt; ubi per tres dies vagati castra ponunt in Mara, Exod. x■1. Deinde mare Kubrum dividit Ægy ptum ab Arabia, non a terra sancta. Imo vero non fuit necesse ut ingrederentur mare, nisi ut sub mergeretur Pharao. Josephus et rostri de littore in littus. Alii, quos sequitur Origenes homil. 5 in Exodum, Genebrardus in psalm. cxxxv, Epiphanius heres. 64, affirmant, mare Rubrum fuisse divisum in duodecim sectiones, ita pari gressu per illud in cederent duodecim tribus, quælibet enim sua sectione incedebat. Philo tamen, Theodoretus, Eu thymius in psalm. cxxxv unicam tantum fuisse tra- tehɛlaç xatavoñoat; Idem repetit in fine lib. De rila dunt. Sic etiam Hebræorum illa traditio est, tribum Juda, ejusdemque ducem Aminadab, cæteris trepi dantibus, primum ingressum esse mare, ideoque tribum Juda deinceps fuisse primam, et ducem ali arum, meritamque esse regnum, et huc alludi Cant. vı, 11: Anima mea conturbavit me propter quadrigas Aminadab; et Oseæ x1, 12: Judas autem descendit testis cum Deo, et cum sanctis fidelis. Hieronymus traditionem hanc fabulam vocat. Hujus transitus vestigia, et tractus curruum rotarumque orbitas manere, repararique tum in littore, tum in ipso mari Rubro tradit Orosius, lib. 1, cap. 10; idem insinuat Diodorus in Catena. Illud item ridiculum est, pseudo-Moysem quemdam Cretensem, Mosai Ibid., lin. 30. O Movσñç &releúrnσe. Ambrosius, lib. 1 De Cain et Abel, c. 2, asserit Moysem nondum mortuum esse, sed translatum ad meliorem vitam; et cum scriptum est, eum esse mortuum, intelligi non de interitu qui fit per separationem animæ a corpore, sed de translatione ad felicem et beatam vitam. Illi assentitur Hilarius Pictaviensis in Mat thæum, can. 20. Idem ex recentioribus tradit Am brosius Catherinus in illud III, 24 Genes. Collocarit ante paradisum voluptatis cherubin. Et in illud Gen. n, 8: Plantaverat Dominus paradisum Eden. He bræi, eum translatum vivum existimant, quare Philo sepulcrum ejus non inveniri scribit: Depl Moysis, et rabbi Samuel Marrochianus lib. De ad ventu Messiæ, quem Judæi temere exspectant, hæc habet cap. 12: De Moyse etiam non est dubitandum, quin sit in cœlo in corpore et anima, ut dicit Deu ter. xxxiv, 6: ‹Dixit Deus ad Moysem: Ascende in montem nocle, et morere ibi, et ascendit in montem, et mortuus est ibi; et nescivit homo sepulcrum ejus usque in hodiernum diem. Et quid significat, quod sepul crum ejus est ignotum in terra, cum ipse ſuit propheta major, et sanctior aliis, nisi quod Deus resuscitavit eum, et assumpsit eum in corpore, et anima, sicut alios justos assumpsit, et elevavit ad locum ubi sunt? Ibid., lin. 32. Kal ¿ɛáyɛi zór. Artapanus He bræos per triginta annos in descrto vagatos fuisse
col. 1061–1062page 135 of 137
PG 18:1061A superior substitit, et intumuit, assidue aquis affluen" tibus; cum vero transissent Hebrzi non subito, sed sensim detumuit, et. defluxit, ne ripas et campos. Obrueret; terio, in mari submersi sunt AEgyptii, nullus vero mersus est in Jordane ; quarto, in mari Deus immisit ventum, 2d fundum limosum siccanduri, id vero non fecit in Jordane, quia ejus alveus est parvus, et arenosus.
lbid., lin. 7., Ἐπὶ τὴν “Ιεριχώ. Josephus Antiquit. lib. tv, eap. ὃ :- Πόλις δὲ ἐστιν εὐδαίμων αὔτη, φοίνικάς τε φέρειν ἀγαθὴ, καὶ βάλσαμον νεμομένη. Ejusdem topographiam habes apud eumdem e bello Jud. 1. v, c. 26; Brocardus monachus in Descriptione Terre sancte : ]tem a Galgala per unam leucam contra orientem est sita Jericho, civitas olim
5 famosa, nunc autem habet octo. domos, viz nomen ville sortita.
Tbid., lin. 14. Καὶ πᾶσα τῷ Κυρίῳ. Josephus, Antig. lib. v, cap. 1 : ἼἌπειρον δέ «t πλῆθος ἐχ τῆς ἁλώσεως συναθροίζεται ἀργύρου τε xal χρυσοῦ, καὶ προσέτι χαλκοῦ, μηδενὸς παραδάντος τὰ δεδογμένα μηδ' εἰς ἰδίαν ὠφέλειαν αὐτὰ διαπερσαμένων. Καὶ ταῦτα μὲν Ἰησοῦς τοῖς ἱερεῦσιν εἰς τοὺς θησαυροὺς παραδίδωσι καταθέσθαι.
lbid., lin. 15. Τὴν πόλιν Οὐαΐ. Fuse hzc omuia prosequitur Josephus, Antig., lo&o d.
lbid., lin. 21. Οἱ δὲ Γαδαωνῖται. Eadem habet Josephus, latius tamen ea narrat.
lbid., lin. 40. ᾽οργισθεὶς δέ. Eadem Josephus loco
, dicto.
^ bid., lin. δῷ. Ἴνα δὲ τέλεον. Josephus: Ἔνθα xav τὴν τοῦ Θεοῦ συνεργείαν ἔμαθεν, ἐπιμήναντος αὑτοῦ βρονταῖς τε καὶ κεραυνῶν ἀφέσει, καὶ χαλάτης xaxa - φορᾷ μείζονος τῆς συνήθους. Ἔτι γε μὴν καὶ τὴν ἡμέραν αὐξηθῆναι πλέον, ὡσὰν μὴ καταλαθοῦσα νὺξ ἐπισχεῖν τὴν τῶν Ἑδραίων προθυμίαν συνέπεσεν. Ὥστε καὶ λαμθάνει οὐχ βασιλέας Ἰησοῦς ἔν τινι κρυπτομένους σπηλαίῳ κατὰ Μαχχιδὰ, καὶ κολάζει πάντας. Ὅτι δὲ τὸ μῆπος τῆς ἡμέρας ἐπέδωχε τότε καὶ τοῦ συνήθους ἐπλεόνασε δηλοῦται διὰ τῶν ἀνακειμένων ἐν τῷ ἱερῷ γραμμάτων.
lbid., lin. 54. Στήσας τὸν TA, Joannes Keplerus in introductione ad suam Astronomiam novam, ut probaret terram moveri, solem stare, dicit,
) quotidie nos mulla loqui eum oculorum sensu, qui cerlo scimus aliter se habere ; et bunc. modum loquendi etiam esse Christo, et divinze Seripturze fümiliarem ; loquuntur enim cum hominibus humano modo, ut ab hominibus percipiantur, et utuntur iis qua sunt apud homines in confesso, ad insinuanda alia sublimjora et divina, et exemplis sacre Scripture demonstrare conatur; inler ea ita explicat hunc locum, ut potius contrarium esse quisque intelligat; concludit enim tunc terram stelisse, qua. perenni motu movebatur, non item solem. Verba ejus sunt : Facile autem Deus ex Josue. verbis, qui is vellet, inieliexit : prasstititque inhibito molu erτὰ, ut illi stare videretur sol. Petitionis enim Josue summa dic redibat, ut. hoc. sic sibi videri posset,
seribit : Toüc && "IouBaínuc, Buupuyóveag «bv xlv- Suvov, cpt&xovca Écn Ev «fj. Epfijup Biacplibat, Bpé-
^xovtog aücole o0 foU xpípvoy ópotov EXipup, yuóvt mapaxnMjotoy «ky xpóav.
Col. 789, lin 34. 02 ràp xáprr. Antiquum peregre proficiser religionis ergo meminit et Gregorius Nyssenus De Vita S. Macring virginis : Hávtog 5t oix &ympovelg ^H]; cuvtuylac, ve xav eUyhy iv "legosoAóp.otg, Emtporvdy £v, bg Q. sk cnpeta fe T0) Kupíou &t& capxhc Entibr plac Ey volg touc lel. covipagóv aot xocá cdiy "Avvtóyou miAy.
Ibid., lin. 37. T zs Ziaiov ópoc. De monte Simai, ejusque locis sacris plura Peirus Bellonius, Observationum lib. wu, cap. 62 el seq., de quo multa sacre littere, insignis ille quidem et Dei cum Moyse colloquiis, et locis piis sacrisque ad hunc diem florentibus, nec non nobilis diva Catherine corpore, et aliorum sanctorum duobus cacuminibus divisis assurgit solido saxo, et variorum colorum granulis, qui. diversas figuras efficiunt distincto, excelsior pars nomen Sinai, depressior Horeb occupat. la Horeb Moysi lex data, in quo et adbuc in marmoreo lapide Moysis effigies conspicitur ad amussim impressa. In Sina corpus sancta Catherina ab angelis deportatum est, quod progressu lemporis monachi montis accolie in imam partem montis Horeb deportarunt uttutum ab hostibus conservarent : multa sunt in hoc monte admirabilia illa quidem, maximaque non indigna animadversione. Hzc lector tibi communico typo montis, quem olim a monachis inde Romam venientibus accepi, et aliorum testimonio, qui loca illa inviserunt, apprime fido; loca quemadmodum his temporibus nuncupanur in calce exposui.
lbid., lin. 57. Hap' à càc vouoüsctac. Crassus error Alexandri Polyhistoris, qui ait, apud Hebrazos mulierem quamdam poco fuisse, qux» eanv legem scripsit, qua Judzi utuntur, hoc est Mosaieam legen Judxorum non a Moyse, quem nullus vel de plebe minimus, qui quidem Judzos nosset, ignorare potuit, sed ab hac muliere dictan fuisse.
Iyid., lin. 40. Zuzmcéov 9$ ol à. Plura de bac controversia, et annorum supputatione erudilissime scribit Pererius in cap. xv Genes. in qua reliquas aliorum sententias examinando uti falsas [ et ad difficullatem loci illius explicandam parum idoneas refellit, et hanc nostri auctoris uti legititimam, veramque defendit, solidis rationibus, et sanctorum Patrum auctoritatibus adductis. Vide etiam Genebrardum, et Delrium in cap. xv Genes.
Col. 792, lin. 5$. Ai& coU "Iopódrov. Divisionem maris Rubri quatuor fationibus dissimilem a divisione hac aquarum Jordanis tradit Cornelius a Lapide in xiv cap. Ezod : Primo ineo quod divisio maris facta est per Moysem extendentem in illud suam virgam; divisio. vero Jordanis faeta est per presentiam arez Domini; secundo, in mari divisx aque utrinque quasi muri constiterunt; in Jordane vero inferior pars defluxit in mare Mortuum,
col. 1063–1064page 136 of 137
PG 18:1063Ιχθύας πάντες ἐσθίουσι πλὴν Σύρων τινῶν τῶν τὴν ᾿Αστάρτην σεβομένων. Constat Ένταῦθα ηκων ἐκ πολ τοῦ χειμῶνος, Σώστρατε, ἔθυον ἐμαυτῷ τῇ τῶν Φο:- νίκων· καλοῦσιν αὐτὴν Αστάρτην οἱ Σιδώνιοι. SuiΑστάρτη ή παρ' Ἕλλησιν Αφροδίτη λεγομένη, Καὶ προσκυνήσασαν τῇ ᾿Αστάρτη, καὶ τῷ Χαμὼς, ὅ ἐστι Σιδωνίων βδέλυγμα. Augustiλομών βασιλεὺς Ἰσραὴλ τῇ Αστάρτη, sic enim puΚαὶ ἀνέθηκαν τὰ σκεύη αὐτοῦ εἰς τὸ ᾿Ασταρεἰς τὸ ἱερὸν τῆς Αστάρτης. Sonat τεῖον, ubi Schol.
guidquid interim esset; quippe hoc videri vanum, et ▲ ubi prodigiosa Adargartis [emendat Ramiresius irritum non fuit, sed conjunctum cum effectu optato. Dura sane divinarum litterarum expositio, et distorta; quamvis enim sciamus, sæpissime eas, more hominum multa proferre, quæ aliter esse re certa comperimus, tamen sententia semper firma figurarum ac schematum modos exponimus, sicque rebus esse conformatam deprehendimus, at in contrarium sensum detorquere quis sanæ mentis audebit? Sol stat, id est, terra stat, quis id credet? Sanissima semper sanctorum Patrum expositio, quam sicut et in hoc, ita et in aliis summa veueratione amplectimur. Col. 794, lin. 7. 'Aơwp dè & ßa. De his omnibus vide Josephum dicto loco; de divisione terræ Chanaan distincte omnia leguntur in sacris Litteris. B Ibid.,lin. 43. T'Aσrápτn. Astarte, vetustissimum Syriæ numen fuisse notat Tertullianus, Apologet. cap. 24, Unicuique etiam provinciæ et civitati suus deus est, ut Syriæ Astartes. Artemidorus Oneirocrit. lib. 1, cap 9, ex Plutarcho, Syros Syriam dean coluisse, cujus filia cum hæc crederetur, nihil mirum Syros eam coluisse. Phoenicibus et Sidoniis alii tribuunt. Achilles Talius initio lib. 1 : Beb; Lowviwv. Joannes Xiphilinus oratione De adoratione crucis, nus assèrit, lingua Punica, quæ ex Hebræa nata, Junonen. sine dubitatione vocari Astartem, lib. vıı, quest. 16. Mulle Junones veteribus, sicut et Joves, et Veneres, inde factum, ut quarta Venus a Syris Astarte, seu Astareth Syriæ et Tyri filia vocaretur, ter: Cicerone lib. 111 De nat. deor. Quibusdam hæc Luna, seu Diana credita. Sunt qui putant eam esse, quæ in sacris Litteris et præcipue Judicum x, 6, Astaroth dicitur, et ubi IV Reg. xx11, 13 legitur : Quæ ædificaverat Salomon rex Israel Astaroth idolo Sidoniorum, Septuaginta vertunt, öv xodóμnce Σatant legendum, non 'Aσáλen. Et, I Reg. xxx1, 10: Et posuerunt arma ejus in templo Astharoth. Septua- Phoenicum lingua Greges, µña, et apud Hebræos eadem voce proferuntur, Greges, et Astaroth; quare David Kihi, et Marinus Brixianus suspicantur idolum fuisse figura ovis, ita referente Joanne Pineda lib. vii De rebus Salom., c. 11, num. 2. Græcis Dercelo dici volunt, voce nimirum detorta a Syriaca Adardaga, qua illi piscen significabant. Quare Laurentius Ramiresius in Pentecontarcho, cap. 21, corrigit Macrobium, lib. 1, cap. 21, Apud quos Veneris Architidis, et Adonis maxime, etc. Ex Plinii lib. vi Nat. hist., c. 23, Syriis vero Magog, Adargatis] Græcis autem Derceto dicta colitur. Sanatque, ut ipse existimat, locumí Petri Criniti lib. XIV De honesta discip., cap. 8, Syriorum dea Adagartis, mutando in Adargatis. Quæ correctio quamvis acuta, nimis sane superstitiosa videtur. Sic enim textus omnes antiquorum essent invertendi, ut unum vel alterum emendaremus, cum tamen nulla necessitas urgeat. Demus enim apud Syrios Adardaga dici piscem, ideone et hanc deam ita nuncupatam affirmabimus, nulla littera, nulla syllaba immutata? Sed esto ita; ideone et apud Græcos, sive etiam Romanos ipsos ita debere pronuntiari evincemur? Verba dura ac aspera emolliunt Græci, Romauique, et barbarica illa in meliorem frugem reducunt, politioribusque, ut ipsi politissimis sunt moribus, vestimentis induunt, accentu scilicet, sono, pronuntiatione, numeris. Quid mirum si Syrorum Adardaga, in Atargatim abierit, præsertim ita scribente Plinio loco dicto, et ante eum Strabone lib. xvi, ex quo sua habuit 'Atapyάtiv, nec dissimili ratione nomen etiam ipsi ex Syriaco deflectunt; ex Adardaga namque Atargatim faciunt, meliori sono atque formatione. Nec alia ratione voluisse, vel potuisse scribere Crinitum, et alios, qui in illo capite laudantur, vel ex eo solo manifestum est, quod Strabonis locum, quem supra scripsimus, dum illa scriberent, babuerint præ oculis; ibi enim Atargatis legitur. En singulare de hac mutatione Strabonis testimonium in fine dicti libri, rius ipse scripserat, nisi velis 'Atapɣány) sty item meminere Ælianus, Cicero De natur. deor., Tertullianus in Apolog. cap. 24, Josephus contra Appionem, Eusebius De præparatione evangel. lib. 1, cap. 2. Epiphanius ex aliorum opinione prodit patrem Melchisedech dictum fuisse Heraclam, matrem vero Astaroth. Ibid., lin. 45. 'Dç εal лolúxara. In malis et calamitatibus ad Deum cœlestesque auxilii causa confugimus, hocque solemne est omnibus. Virgilius Eneid. lib. 1 :
Υπέρκειται δὲ τοῦ ποταμοῦ σχοίνους τέτταρας διέχουσα ἡ Βαμβύκη, ἣν καὶ Ἔδεσσαν, καὶ ἱερὰν πόλιν καλοῦσιν, ἐν ᾗ τιμῶσι τὸν Συρίαν θεὸν τὴν Αἱ δὲ τῶν ὀνομάτων μεταπτώσεις, καὶ μάτ λιστα τῶν βαρβαρικών πολλαὶ, καθάπερ τὸν Δαριήχην Δαρεῖον ἐκάλεσαν, τὴν δὲ Πάρζιλιν Παρυσάτιν, Αταρ γατὴν δὲ (lego 'Αταργάτιν, vel 'Ατεργάτιν, ut supe ᾿Αθάραν, Δερκετὼ δὲ αὐτὴν Κτησίας καλεῖ. Astartes
guidquid interim esset; quippe hoc videri vanum, et ▲ ubi prodigiosa Adargartis [emendat Ramiresius irritum non fuit, sed conjunctum cum effectu optato. Dura sane divinarum litterarum expositio, et distorta; quamvis enim sciamus, sæpissime eas, more hominum multa proferre, quæ aliter esse re certa comperimus, tamen sententia semper firma figurarum ac schematum modos exponimus, sicque rebus esse conformatam deprehendimus, at in contrarium sensum detorquere quis sanæ mentis audebit? Sol stat, id est, terra stat, quis id credet? Sanissima semper sanctorum Patrum expositio, quam sicut et in hoc, ita et in aliis summa veueratione amplectimur. Col. 794, lin. 7. 'Aơwp dè & ßa. De his omnibus vide Josephum dicto loco; de divisione terræ Chanaan distincte omnia leguntur in sacris Litteris. B Ibid.,lin. 43. T'Aσrápτn. Astarte, vetustissimum Syriæ numen fuisse notat Tertullianus, Apologet. cap. 24, Unicuique etiam provinciæ et civitati suus deus est, ut Syriæ Astartes. Artemidorus Oneirocrit. lib. 1, cap 9, ex Plutarcho, Syros Syriam dean coluisse, cujus filia cum hæc crederetur, nihil mirum Syros eam coluisse. Phoenicibus et Sidoniis alii tribuunt. Achilles Talius initio lib. 1 : Beb; Lowviwv. Joannes Xiphilinus oratione De adoratione crucis, nus assèrit, lingua Punica, quæ ex Hebræa nata, Junonen. sine dubitatione vocari Astartem, lib. vıı, quest. 16. Mulle Junones veteribus, sicut et Joves, et Veneres, inde factum, ut quarta Venus a Syris Astarte, seu Astareth Syriæ et Tyri filia vocaretur, ter: Cicerone lib. 111 De nat. deor. Quibusdam hæc Luna, seu Diana credita. Sunt qui putant eam esse, quæ in sacris Litteris et præcipue Judicum x, 6, Astaroth dicitur, et ubi IV Reg. xx11, 13 legitur : Quæ ædificaverat Salomon rex Israel Astaroth idolo Sidoniorum, Septuaginta vertunt, öv xodóμnce Σatant legendum, non 'Aσáλen. Et, I Reg. xxx1, 10: Et posuerunt arma ejus in templo Astharoth. Septua- Phoenicum lingua Greges, µña, et apud Hebræos eadem voce proferuntur, Greges, et Astaroth; quare David Kihi, et Marinus Brixianus suspicantur idolum fuisse figura ovis, ita referente Joanne Pineda lib. vii De rebus Salom., c. 11, num. 2. Græcis Dercelo dici volunt, voce nimirum detorta a Syriaca Adardaga, qua illi piscen significabant. Quare Laurentius Ramiresius in Pentecontarcho, cap. 21, corrigit Macrobium, lib. 1, cap. 21, Apud quos Veneris Architidis, et Adonis maxime, etc. Ex Plinii lib. vi Nat. hist., c. 23, Syriis vero Magog, Adargatis] Græcis autem Derceto dicta colitur. Sanatque, ut ipse existimat, locumí Petri Criniti lib. XIV De honesta discip., cap. 8, Syriorum dea Adagartis, mutando in Adargatis. Quæ correctio quamvis acuta, nimis sane superstitiosa videtur. Sic enim textus omnes antiquorum essent invertendi, ut unum vel alterum emendaremus, cum tamen nulla necessitas urgeat. Demus enim apud Syrios Adardaga dici piscem, ideone et hanc deam ita nuncupatam affirmabimus, nulla littera, nulla syllaba immutata? Sed esto ita; ideone et apud Græcos, sive etiam Romanos ipsos ita debere pronuntiari evincemur? Verba dura ac aspera emolliunt Græci, Romauique, et barbarica illa in meliorem frugem reducunt, politioribusque, ut ipsi politissimis sunt moribus, vestimentis induunt, accentu scilicet, sono, pronuntiatione, numeris. Quid mirum si Syrorum Adardaga, in Atargatim abierit, præsertim ita scribente Plinio loco dicto, et ante eum Strabone lib. xvi, ex quo sua habuit 'Atapyάtiv, nec dissimili ratione nomen etiam ipsi ex Syriaco deflectunt; ex Adardaga namque Atargatim faciunt, meliori sono atque formatione. Nec alia ratione voluisse, vel potuisse scribere Crinitum, et alios, qui in illo capite laudantur, vel ex eo solo manifestum est, quod Strabonis locum, quem supra scripsimus, dum illa scriberent, babuerint præ oculis; ibi enim Atargatis legitur. En singulare de hac mutatione Strabonis testimonium in fine dicti libri, rius ipse scripserat, nisi velis 'Atapɣány) sty item meminere Ælianus, Cicero De natur. deor., Tertullianus in Apolog. cap. 24, Josephus contra Appionem, Eusebius De præparatione evangel. lib. 1, cap. 2. Epiphanius ex aliorum opinione prodit patrem Melchisedech dictum fuisse Heraclam, matrem vero Astaroth. Ibid., lin. 45. 'Dç εal лolúxara. In malis et calamitatibus ad Deum cœlestesque auxilii causa confugimus, hocque solemne est omnibus. Virgilius Eneid. lib. 1 :
col. 1065–1066page 137 of 137
PG 18:1065Τοιγαροῦν ἡμέρας κλινούσης, εδινεῖτο τὸ κέντρον, καὶ ὁ φόβος ἐξαίσιος ἦν, ὡς καὶ τοὺς ἱππομανοῦντας ὑπὸ τοῦ δέους ἀθρόον μεθάλλεσθαι πρὸς τὸ σῶφρον δίκην παίδων ἐν παιδιᾷ κύβων ἀφικομένου ἐξαπιναίως τοῦ παιδοτρίβου. Τότε παραπέτασμα τὸ πρὸ τοῦ γυμνασίου τῶν ἱππικῶν ἀγωνισμάτων, δ δὴ σύνθημα τῆς ἱλαρίας ἐτύγχανεν ὂν, περιαιρεῖται διὰ τὸν ἀδόκητον κίνδυνον. "Απαντάς τε συνέβαινε πρὸς τοὺς ἱερούς σηκοὺς ἐντεμενίζεσθαι, ὀῤῥωδοῦντας τὸν θά να τον.
NOTITIA
οἷα δὴ καὶ ΠΡΩΗΝ ἐπὶ τοῦ λίαν ἀσεβήσαντος,
NOTITIA
Continue reading PG 18: Ordo Rerum →≣ entire volume