486 MONITUM IN QUINQUE SEQUENTES THEOLOGICAS ORATIONES. I. Devenimus tandem ad celebres illas Gregorii «De theologia» orationes, quæ ipsi merito quidem egregium «Theologi» cognomen compararunt. In dies enim, ut jam vidi mus, increbrescebat Constantinopoli linguarum prurigo; ac timendum erat, ne effrenata impietatis et erroris audacia venerandam fidei ac Trinitatis doctrinam penitus exstingue ret. Dudum autem desiderabatur vir, qui morum integritate, ingenii vi et acumine, pie tatis et doctrinæ excellentia, cæcutientem populum ab errorum tenebris ad veritatis lumen benigne revocaret. Ad tale tamque arduum opus nemo Gregorio aptior, præstan tior nemo; quippe qui, in sacrarum Litterarum studio apprime versatus, abstrusiora quæque circa res divinas mira ingenii facilitate interpretari ac enucleare posset. Jam enim, ex quo Constantinopolitanæ Ecclesiæ regimen susceperat, plurima sane præbuerat tum doctrinæ, tum pietatis argumenta; atque totus in id unum incubuerat, ut, profligata bæresi, labefactatam Trinitatis doctrinam instauraret. Idcirco nunquam in omnibus quas Constantinopoli habuit orationibus, aliquid de Trinitate intexere destitit, nec a labore et inito cam hæreticis prælio conquievit. At ne id quidem satis. Ipsi etiam cominus et aperta fronte cum hoste dimicandum erat; et quas anno præcedenti prominerat * De theolo gia orationes, nunc in lucem profert. Tanta fuit illarum vis, ut ha valido prostrata ietu, nusquam exinde caput erigere potuerit. II. Inter hæreticos quibuscum certamen inierat Gregorius, audaciores se præbebant Eu nomiani. Eo enim impietatis ac stultitiæ proruperant, ut «se scire omnia, etiam profunda Dei, eaque docere profiterentur Præterea, ornate dicendi cupiditate flagrantes, tum rerum novitate, tum verborum lenocinio, sibi elegantiæ laudem ambitiose affectabant. Eos primum oppugnat Gregorius, atque hortatur ut, «frenata, si modo queant, ali quandiu lingua, sibi aures præbeant. Tum in tota orationis serie unice docet, qualem. esse oporteat rei theologica doctorem ac magistrum; atque assignal «quando, et apud quos, et de quibus, et quousque de Deo disserendum sit, ne, intem pestive loquentes, et ipsi et nobis injuriam inferamus. Hæc est prior «De theologia» ora tio, quæ, juxta eruditos, velut cæterarum procemium, seu præfatio habenda est. In altera vero invocata Trinitate, de Deo ipso, licet trepidans, sermonem aggreditur. Dei exsi stentiam invictissime statuit, quamvis ipsius naturam nullis quidem verbis explicari, multo minus intellectu comprehendi posse, fateatur. Deinde transit ad idololatriæ originem, qua cæci homines, omnia ad sensus referentes, sibi terrestres, cœlestes ac subterraneos deos stulte ac stolide finxerunt, cum Deus sola rerum naturalium contemplatione cogno sci possit. Tertia Theologica «De Filio»inscribitur. Quæcunque ad Christi divinita tem et 487 humanitatem pertinent, fuse ac nervose tractantur. Idem argumentum in quarta prosequitur Gregorius, ac plurima excutiens Scripturæ testimonia, quæ ad 11 Cor. 11, 10. Or. xxIII, n. 14. Or. xxvii, n. 2. Ibid., n. 2. Ibid., n. 5. Or. xxvIII. Or. xxix. Or. xxx.