Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1115–1116page 1 of 8
PG 30:1115κατὰ παρῳδίαν. Πῶς ἂν δὴ Βασιλείου ἐγὼ θείοιο λαθοίμην, Οὗ περὶ μὲν πρόφρων κραδίη, καὶ θυμὸς ἀγήνωρ Ἐν πάντεσσι πόνοισι· φίλεῖ δέ ἐ Χριστὸς Ἰησοῦς; ὅτι καλή. ὡς καλὴ ἡ τάξις, κατ' ἐπιφώνημα, Ὡς θαυμαστὸν τό ὄνο μά σου. Ὁ Θεὸς πᾶν ὅσον ἦν ὁρατὸν εἰς τάξιν ἤγαγεν ἐξ ἀταξίας. Επ άπαυστος πόλεμος καὶ διηνεκής ή φθορά, κρατ τούντων ἐν μέρει καὶ κρατουμένων. ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων. 40 3. 'Αεὶ γὰρ τῶν γιν. Εγχειριδίου τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν ἐφ' ἡμῖν, τὰ δὲ οὐκ ἐφ' ἡμῖν. τοῦ ἐπιφέρεσθαι, συνθάλπειν, ἐπωά ζειν, μετάφρασις, Γενηθήτω φως. Περὶ ὕψους, Ὁ τῶν Ἰουδαίων θεσμοθέτης, οὐχ ὁ τυχὼν ἀνὴρ, ἐπειδὴ τὴν τοῦ θείου δύναμιν κατὰ τὴν ἀξίαν ἐξέφηνεν, εύ θὺς ἐν τῇ εἰσβολῇ, ὁ Θεὸς, φησί. Τι; Γενέσθω φῶς. Καὶ ἐγένετο. 77 € 10. Εἰσί τινες πόλεις π. πρὸς τοὺς νέους περὶ τοῦ λόγου, 80 13. Οναρ ὑπὲρ τῶν ἵππων μαχ. Επ ἐν Νεφέλαις. Ὁ δὲ κόμην ἔχων Ἱππάζεταί τε καὶ ξυνωρικεύεται, Ονειροπολεῖ θ᾽ ἵππους. 81 5. Πρὸς τὴν βυτὴν ἀφορῶν τ. τοῦ ἀφορῶν τὴν ῥυτὴν τῶν ὑδάτων 43 6. Συνέθαλπε καὶ ἐξ. τ. τ. δ. φύσιν, κατὰ τὴν εἰκόνα τῆς ἐπωαζούσης ὄρν. Εἰσαγωγὴ εἰς τὰς θείας Γραφάς, ἰδίωμα ἐπὶ τῆς διανοίας, μοίραν ἀπὸ κινήσεως σωματικῶν, ἀπὸ τόπων, ἀπὸ στολισμῶν. 89 9. Ὠβέλισται· ὁ δὲ ὀβελός.
FED. MORELLI
FEDERICI MORELLI,
PROFESSORUM REGIORUM DECANI,
NOTÆ ET ANIMADVERSIONES.
Quod Ulysses Homericus de Diomede fido et indivulso comite deprædicat, merito de Basilio Magno usurpaverim κατὰ παρῳδίαν.
Πῶς ἂν δὴ Βασιλείου ἐγὼ θείοιο λαθοίμην,
Οὗ περὶ μὲν πρόφρων κραδίη, καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
Ἐν πάντεσσι πόνοισι· φίλεῖ δέ ἐ Χριστὸς Ἰησοῦς;
Qui magni possem Basilii esse immemor unquam,
Cujus cor alacre el sublimia pectora in omni
Magno opere unde adamat doctorem hunc Christus
Iesus?
Equidem ab hinc annis XL scriptis ejus gravissimis libens incumbere cœpi: nec poenitendum suscepi laborem,partim in emendando cod.Germanico,
qua
ab interpunctione et fœdis mendis typogr. laborabat,partim cum mss.conferendo; partim conjecturis non infelicibus medicas adhibendo manus,
ac nævos tollere et nodos solvere tentando. Etiam
nunc ætate provecta idem stadium ultro sum remensus in hac nova et exaggerata editionis GræcoLatinæ molitione, dum rotam typographicam currentem animose prosequor.
AD I HOMILIAM IN HEXAEMERON
Col. 8 15. Leg. ὅτι καλή. Interpres noster ita
verterat ac si legisset, ὡς καλὴ ἡ τάξις, quasi κατ'
ἐπιφώνημα, ut psalm. VIII: Ὡς θαυμαστὸν τό ὄνο
μά σου. Plato in Tim.: Ὁ Θεὸς πᾶν ὅσον ἦν ὁρατὸν εἰς
τάξιν ἤγαγεν ἐξ ἀταξίας.
AD II HOMILIAM IN HEXAEMERON
Col. 37 13. Kai dievexỹ t. x. Apud Lucret. 1. 11
eadem hypothesis proponitur in atomis:
Multa minula modis multis per mane videbis
Corpora misceri radiorum lumine in ipso,
Et velut æterno certamine prælia pugnasque
Edere turmatim certantia, nec dare pausam
Conciliis et dissidiis exercita crebris.
Επ άπαυστος πόλεμος καὶ διηνεκής ή φθορά, κρατ
τούντων ἐν μέρει καὶ κρατουμένων. Homer. ὀλλύντων
τε καὶ ὀλλυμένων.
Col. 40 3. 'Αεὶ γὰρ τῶν γιν. Epicteti Εγχειριδίου
princeps divisio, τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν ἐφ' ἡμῖν, τὰ
δὲ οὐκ ἐφ' ἡμῖν.
mistumque duobus
Qui super æthereas volitabat Spiritus undas.
Enimvero 577 vox Hebr. a Mose 1, 2, Gen. usurpata vim habet τοῦ ἐπιφέρεσθαι, συνθάλπειν, ἐπωάζειν, agitandi fovendique instar alitis incubaptis
supra nidum suum. Ast o ubi nunc gentium Syriaca illa Pentateuchi μετάφρασις, cujus hic preco
est Syrus Basilianus!
Col. 44 G 2. Γενηθήτω φως. Insigne ac luculentum testimonium magnificentiæ hujus orationis Mosaicæ a Dionysio Longino scriptore Attico antiquo
exhibetur in aureolo lib. Περὶ ὕψους, his verbis: Ὁ
τῶν Ἰουδαίων θεσμοθέτης, οὐχ ὁ τυχὼν ἀνὴρ, ἐπειδὴ
τὴν τοῦ θείου δύναμιν κατὰ τὴν ἀξίαν ἐξέφηνεν, εύθὺς ἐν τῇ εἰσβολῇ, ὁ Θεὸς, φησί. Τι; Γενέσθω φῶς.
Καὶ ἐγένετο.
AD 1V HOMILIAM IN HEXAEMERON
Col. 77 € 10. Εἰσί τινες πόλεις π. Quam vera
sit hæc assertio, docet Basilii nostri amicus et familiaris Libanius in Monodia super Nicomedia, et
in Orat. πρὸς τοὺς νέους περὶ τοῦ λόγου, quæ hoc
anno a me Græce et Lat. sunt editæ; et B. Augustinus Enarrat. in psal. ciu, ubi scribit, «Videtis quid faciat civitas, ubi abundant spectacula?»
Itemque S. Hilarius in psal. CXVIII, octon. He, De
culis: Qui in theatralibus ludis captivi incubant,
qui circensium certaminibus serviunt.
Col. 80 13. Οναρ ὑπὲρ τῶν ἵππων μαχ. Επ
Aristophane ἐν Νεφέλαις. Streps.
Ὁ δὲ κόμην ἔχων
Ἱππάζεταί τε καὶ ξυνωρικεύεται,
Ονειροπολεῖ θ᾽ ἵππους.
Col. 81 D. 5. Πρὸς τὴν βυτὴν ἀφορῶν τ. Hic
eximiæ vir eruditionis et facundiæ Joach. Perionius, notione τοῦ ἀφορῶν non percepta, docuit absurda interpretatione, «quam humana parum natura videat interdum,» ut monet Flaccus, qui sententiam hanc Basilianam admodum illustrat his
versib. Ep. ad Lollium 1:
Rusticus exspectat dum deflual amnis, at ille
Labitur et labetur in omne volubilis ævum.
Quis aptius et elegantius τὴν ῥυτὴν τῶν ὑδάτων
Col. 43 6. Συνέθαλπε καὶ ἐξ. τ. τ. δ. φύσιν,
κατὰ τὴν εἰκόνα τῆς ἐπωαζούσης ὄρν. plenior
versio, Ad similit. avis, incubantibus ovis, v. Adrianus in Εἰσαγωγὴ εἰς τὰς θείας Γραφάς, bujusmodi
Hebraici characteris ἰδίωμα ἐπὶ τῆς διανοίας, nun- μοίραν exprimat?
cupat ἀπὸ κινήσεως σωματικῶν, vel ἀπὸ τόπων, vel
ἀπὸ στολισμῶν. Ausonius scite emulatus est in
Ephemerida.
Col. 89 9. Ὠβέλισται· ὁ δὲ ὀβελός. Allitum
transverso calamo signum ab Horat. dicitur ad Pis.
Ausonius, Epigr. ad Pacatum, Obelos spuriorum
col. 1117–1118page 2 of 8
PG 30:1117ΝΟΤΑ. φιλιερογράφους. 4. "Ιν' ἐκ τοῦ ἀφανοῦς τὰς παρ' ἑαυτῶν βλάβας τοῖς ακεραιοτέροις εμβάλωσιν. καταπαίζειν τῶν ἀκεραιοτέρων, ῥοδωνιαὶ κ. 108 3. Ὁ ὑποκείμενος τῷ φύλλῳ κόκκος, ὃν μίσχον τινές τ. Μίσχος· οὕτω λέγουσιν, ᾧ συνήρτηται πρὸς τὸ φυτὸν καὶ ὁ καρπὸς καὶ τὸ φύλλον. Μίσχος ὁ παρὰ τῷ φύλλω 14. Οἶνον γεννῶσα εὐφ. ΧΙ εἶπεν ἄμπελος, ἀφεῖσα τὸν οἶνόν μου, τὴν εὐφροσύνην τῶν ἀνθρώπων. οἶνον εἶναι ὕδωρ σαπὲν ὑπὸ φλοιοῦ, Ερέψιμα. στε γάσιμα, 9. Τὰ μὲν μονόλοπα αὐ. μονόλωπα, μονόδερμα, μονοχίτωνα, Λοπός λεπισμῷ. μου νόλοπα, Λῶπος λωποδύται 112 15. Σπέρματα τῶν ἀῤῥ. τοὺς λέγ. ψήνας. ψῆνας τὰ ὑπέρματα τῶν ἀῤῥένων φοιν! κων. Μοκ ἀνορθοῦσθαί πάλ. φοίνιξ ὑψοῦ πρός εἰσι, καὶ γῆς ἀνέχει τὰ μάλιστα· καὶ παρ' αὐτὸν, ὡς εἰπεῖε, ἰέναι σπεύδει τὸν οὐρανόν « μόνος κατ᾿ εὐθὺ προϊὼν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς διασώζειν τὴν κεφαλήν σ. εγκέφαλος κεφαλή. καρδίαν, Φοίνιξ τὴν ζωτικὴν ἔχει δύναμιν, οὐκ ἐν ῥίζαις, ὥσπερ καὶ τὰ ἄλλα φυτά, ἀλλὰ ἀνώφυτον, καρδίας τρόπον, ἐν τῷ μεσαιτάτῳ τῶν ἀκρεμόνων ιδρυμένην. οἱ δὲ τοὺς ὀλύνθους ἐκδήσαντες, τ. ψηνίζων. Ἔστιν ὁ μὴν εἶδος ζώου ὅμοιον κώνωπι, ὃ εἰσδύεται εἰς τοὺς Ολύνθους τῶν σύκων, καὶἱπεπαίνει αὐτούς. « μῆνα αὐτόπται ἀξιόπιστοι 113 10. Τὴν ἐντεριώνην. Εντεριώνη, τὸ ἐντὸς τοῦ ἄγρίου σικύου, ἢ τὰ ἔνδον. Ἤτοι τὸ μέσον τοῦ ξύλου καρδία· οἱ δὲ μυελός. 8. ἐν ἀψινθίῳ ἢ σκ. ἀπίν θιον ἐσχάτην πικρότητα βαθύπικρον ἀσκαμμωνίαν Τράγοι καὶ τὴν ἄπεπτον ἀσκαμμωνίαν Δειπνοῦντες, ἐκπτύουσι τὴν ἀπεψίαν. 11. Ἐν ταῖς Τερεβίνθοις. τέρμινθον Τερέμινθος, φυτὸν ἐμφερὲς τῷ λίνῳ, ἐξ οὗ πλέκουσιν ᾿Αθηναῖοι παρορ μίας. παρορμίας τρίμιθος μυρίκη ἀγριομυρίκη ἔσται ὡς ἡ ἀγριομυρίκη ἡ ἐν τῇ ἐρήμῳ. το της ταπεινούς καὶ ἀκεραίους, μυρικών, τὸ ταπεινῶν. τὴν μυρίκην τοῖς φιλύδροις συναριθμεῖσθαι, τῷ πάνυ παλαιῶν λέξεων, Μυρίκη, βοτάνη ἄχρηστος, κυπαρισσοειδής, περιπεφυκυῖα ἐν ποταμοῖς· « 117 Β. ᾿Ακροατὴν προσῆκεν οἴκοθεν ἔχοιν
· ΝΟΤΑ.
igmata vatum vocat. Mirum est tam insignem itaque ad maturitatem ducit: hoc insectum Græci
Basilii nostri animadversionem latuisse eruditiss.
ac diligentissimos quosdam viros φιλιερογράφους.
AD V HOMILIAM IN HEXAEMERON.
Col. 103 4. Idem notatur a Jo. Chrysost. in
Panegyri in S. Thomam.
Ibid. G 4. "Ιν' ἐκ τοῦ ἀφανοῦς τὰς παρ' ἑαυτῶν
βλάβας τοῖς ακεραιοτέροις εμβάλωσιν. Hoc idem
Basil., tom. II, epist. 410, appellat καταπαίζειν τῶν
ἀκεραιοτέρων, eludere minime malos.
Col. 105 8. Gorr. ῥοδωνιαὶ κ. Virgil. «rosaria.»
Et apud Rei rust. script., ut hic, «roseta, myrthi,
laurus.»
Col. 108 3. Ὁ ὑποκείμενος τῷ φύλλῳ κόκκος, ὃν
μίσχον τινές τ. Hinc Hesychium sic emenda:
Μίσχος· οὕτω λέγουσιν, ᾧ συνήρτηται πρὸς τὸ φυτὸν
καὶ ὁ καρπὸς καὶ τὸ φύλλον. Μίσχος ὁ παρὰ τῷ φύλλω
xóxxoç. «Mischum indigetant granum folio adhærens; id videlicet quo fructus et folium connexa
sunt plantæ.» Nonne hæc cum Basilianis amice
conjurant?
Ibid. 14. Οἶνον γεννῶσα εὐφ. ΧΙ Jud. in parabola Joathan. εἶπεν ἄμπελος, ἀφεῖσα τὸν οἶνόν
μου, τὴν εὐφροσύνην τῶν ἀνθρώπων. Premat Anacharsis licet, οἶνον εἶναι ὕδωρ σαπὲν ὑπὸ φλοιοῦ,
«Aquam sub cortice putrem.»
Col. 109 3. Ερέψιμα. Hesychius exponit στε
γάσιμα, «ad tect. opus tigilla, tignave.» Ibid. d.
9. Τὰ μὲν μονόλοπα αὐ. Idem Hesychius μονόλωπα,
μονόδερμα, μονοχίτωνα, explicat. Λοπός eidem
equipollet λεπισμῷ. Itaque scribendum potius μου
νόλοπα, de plantis unica membrana tunicave cinctis Fabius, in Declam. x111 Paup., floribus etiam
tunicas tribuit. Λῶπος tamen amictus quivis dicitur, pallium proprie: unde λωποδύται nuncupali.
Col. 112 15. Σπέρματα τῶν ἀῤῥ. τοὺς λέγ.
ψήνας. Hesych. id ita fresat, ut hine deprompsisse
videatur: ψῆνας τὰ ὑπέρματα τῶν ἀῤῥένων φοιν!-
κων. Μοκ ἀνορθοῦσθαί πάλ. Libanius in Encomio
palmæ, p. 3. Gr. edit. nostra: O φοίνιξ ὑψοῦ πρός
εἰσι, καὶ γῆς ἀνέχει τὰ μάλιστα· καὶ παρ' αὐτὸν,
ὡς εἰπεῖε, ἰέναι σπεύδει τὸν οὐρανόν «Palma in
altum se erigit, humoque extollit admodum: et
ad ipsum, ut ita dicam, colum pergere contendit.» Addit idem solam palmam surculum in capite conservare, μόνος κατ᾿ εὐθὺ προϊὼν ἐπὶ τῆς
κεφαλῆς διασώζειν τὴν κεφαλήν ex Theophr. lib.
1v Hist., σ. 23, ubi tamen εγκέφαλος legitur, non
κεφαλή. Philo,: De vita los., καρδίαν, cor, nomi
nat: Φοίνιξ τὴν ζωτικὴν ἔχει δύναμιν, οὐκ ἐν ῥίζαις,
ὥσπερ καὶ τὰ ἄλλα φυτά, ἀλλὰ ἀνώφυτον, καρδίας
τρόπον, ἐν τῷ μεσαιτάτῳ τῶν ἀκρεμόνων ιδρυμένην.
Paulo post de foub. οἱ δὲ τοὺς ὀλύνθους ἐκδήσαντες, τ. Effectum hujus artificii ad causam etiam
naturalem refert Hesychius in ψηνίζων. Ἔστιν ὁ
μὴν εἶδος ζώου ὅμοιον κώνωπι, ὃ εἰσδύεται εἰς τοὺς
Ολύνθους τῶν σύκων, καὶἱπεπαίνει αὐτούς. «Insecti
species similis culici penetrat in grossos filouum,
μῆνα vocant: hoc etiamnum in agro Constantinop.
ad usum adhiberi, αὐτόπται ἀξιόπιστοι mibi retulerunt.
Col. 113 10. Τὴν ἐντεριώνην. Hesychio, έντεριώνη, τὸ ἐντὸς τοῦ ἄγρίου σικύου, ἢ τὰ ἔνδον.
Ἤτοι τὸ μέσον τοῦ ξύλου καρδία· οἱ δὲ μυελός. De
meditullio corde, medullaque fructus et ligni,
usurpatur.
Ibid. G 8. Leg. ἐν ἀψινθίῳ ἢ σκ. Festive ἀπίν
θιον apud comicos Gr., quod bibentes illud fastidiant, ob insignem amaritiem, quam hic ἐσχάτην
πικρότητα dixit, unde βαθύπικρον nuncupatur;
quod scammoniæ quoque congruit: de qua Diosc.
1. IV, cap. 261. Cic. 1 De div., Et Georg. Pisides,
Cosmurgiæ vers. 929, ἀσκαμμωνίαν vocat:
Τράγοι καὶ τὴν ἄπεπτον ἀσκαμμωνίαν
Δειπνοῦντες, ἐκπτύουσι τὴν ἀπεψίαν.
Quod interpretatus olim sum,
Hædi usque difficilem cum edunt scammoniam,
Cibo hoc dolores crudilatis leniunt.
Ibid. 11. Ἐν ταῖς Τερεβίνθοις. Ex Theoph. n
De h. p. Lat. scrib. in Terebinthis. Diosc., I. 1,
τέρμινθον usurpat. Et Hesych. Τερέμινθος, φυτὸν
ἐμφερὲς τῷ λίνῳ, ἐξ οὗ πλέκουσιν ᾿Αθηναῖοι παρορ·
μίας. «Stirps est assimilis lino; unde Athenienses
nectebant monilium appendices.» Sic enim autumo
παρορμίας hic accipi, tametsi dictio rara et suspecta sit. Nicandro τρίμιθος etiam vocatur:
Col. 115 5. Quod ad locum Jerennis attinet,
cap. xvii, v. 6, non μυρίκη in vers. LXX Interp.,
sed ἀγριομυρίκη legitur, ἔσται ὡς ἡ ἀγριομυρίκη
ἡ ἐν τῇ ἐρήμῳ. De junipero Hebraica linguæ pe
ritiores accipiunt το της qua dictione rex Psalmographus usus est psal. cr, vel ut llebr. numerant cur, ubi contrario sensu humiles myricas appellat ταπεινούς καὶ ἀκεραίους, quorum preces
Deus exaudire solet, quomodo olim versum 57 Statii exposuimus e Sylvia in Epulum Domiliani:
Namque animas (superi) sæpe exaudire minores
Dicuntur....
Quid igitur in causa est cur auctor noster accuratiss. in Scripturis sacris Jeremiæ quidem auctoritatem adhibuerit, Davidici vero hymni non meminerit? Quia nimirum LXX interpr. Græcos duces
sequebatur, hiiautem in Jeremia vim vocabuli Hebræi expresserant; in Davide vero non item, cum
loco μυρικών, substituerint τὸ ταπεινῶν. Ceterum
quod B. Basilius hic proposuit, τὴν μυρίκην τοῖς
φιλύδροις συναριθμεῖσθαι, firmatur, in ms. meo
cod. τῷ πάνυ παλαιῶν λέξεων, hujusmodi descriptione, Μυρίκη, βοτάνη ἄχρηστος, κυπαρισσοειδής,
περιπεφυκυῖα ἐν ποταμοῖς· «Myrice, planta vilis,
cupressi specie, innascitur propter flumina.»
AD VI HOMILIAM IN HEXAEMERON.
Col. 117 Β. ᾿Ακροατὴν προσῆκεν οἴκοθεν ἔχοιν
col. 1119–1120page 3 of 8
PG 30:1119Περὶ τοῦ ἀκούειν, οἱ τοῦ μὲν λέγοντος οἴονταί τι ἔργον εἶναι, τοῦ δὲ ἀκούοντος οὐδέν· ἄλλ' ἐκεῖνον μὲν ἀξιοῦσιν ἥκειν πεφροντικότα καὶ παρ εσκευασμένον, αὐτοὶ δὲ ἄσκεπτοι καὶ ἀφρόντιδες τῶν καθηκόντων ἐμβαλόντες καθέζονται, καθάπερ άτι χνῶς ἐπὶ δεῖπνον ἥκοντες εὖ παθεῖν, πονουμένων ἑτέρων. 117 4. Τίς ὁ τοῖς ἄνθεσί τ. διαποικίλας. Σ, Περὶ μοναρχίας, Ιδόντες ἡλίου μὲν προόδοις καὶ ἀναχωρήσεσι τὰς ἐτησίους ὥρας συνισταμένας, ἐν αἷς καὶ ζώων καὶ φυτῶν καὶ καρπῶν γενέσεις ὡρισμένων χρόνων παι ριόδοις τελεσφοροῦνται· σελήνην δ' ὑπηρέτην καὶ διάδοχον ἡλίου, νύκτωρ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ προστασίαν ἀνειληφυῖαν, ὧν μεθ᾿ ἡμέραν ἥλιον, καὶ τοὺς ἄλλους ἀστέρας, κατὰ τὴν πρὸς τὰ ἐπίγεια συμπάθειαν, μυρία τῶν ἐπὶ διαμονῇ τοῦ παρόντος ἐνεργοῦν. Ἐν δὲ τὰ τείρεα πάντα, τάτ᾽ οὐρανὸς ἐστεφάνω, τάς τε καὶ ὁρῶντας, πλάνον ἐπλανήθησαν ἀνήνυτον, ται.] 121 3. Οὐ γὰρ τορευταὶ λ. τορνευταί, τορνευταί. γλύπται. Τορνεύειν, γλύφειν. 124 5. Όταν μάλιστα μηνοειδής τ. καλλας νουμηνίας νι, μηνοειδῆ σεληνοειδῆ φάσιν μηνοειδώς δίκην σελήνης, λεξικῷ. Προσηρτῆσθαι. 'Απὸ τῆς ἀρχῆς ἐκείνης ήρτηται τὰ πάντα. 56 Α. 9. Οἷς τὸ ἀντιλέγειν ἄλ. Πολλοῖς ἀντιλέγειν μὲν ἔθος περὶ παντὸς ὁμοῖον, Ὀρθῶς δ᾽ ἀντιλέγειν, οὐκέτι τοῦτ᾽ ἐν ἔθει. 132. 12. Ἐκείνων συγχρήσασθαι ρήμ. ἐν τῷ κακοδαιμονήματι κείμενον, ἀστρονομία κῶν ἐκ τῆς δωδεκατόπου, κακοδαίμων, ἀναφορά 133 Β. Το βασιλικὸν τῶν ἀστέρων σχῆμα. Ιη τὴν τῶν ζωδίων οἰκείωσιν κατὰ σχηματισμόν. βλέψεις. γένεσιν τὴν ἀποκύησιν σπορὰν ἢ σπόριμον ζώδιον. 137. Β. Πῶς οὗ ἔχει τὴν ἐξ. Νυξ ἡμέρα τε γέγονεν οὕτω, καὶ διὰ ταῦτα ἡ τῆς μιᾶς καὶ φρονιμωτάτης κυκλήσεως περίοδος. μόνους εἶναι τούτους θεοὺς ὑποτοπήσαντες. Σελήνη μέν ἐπ. ἐμβολίο μου μηνός, ἐκβόλιμος ἀκρι βὴς τῶν ὡρῶν συνδρομή, τοῦ πάνυ παλ. λεξ. καρπῶν διαφόρων συνδρομή. ἡλιακὸς ἐνιαυτὸς ὁπόταν ἥλιος τὸν ἑαυτοῦ περιέλθοι κύκλον. 141 15. Μικρὰ οὖν ἡ ὄψις ἡμῶν. ὄψις ἀντὶ τῆς ὁρατικῆς δυνάμεως, ἀντὶ τῆς κόρης, Ὅπερ ἐστὶν ὄψις ἐν ὀφθαλμῷ, τοῦτο νοῦς ἐν ψυχῇ, "Οψις οὕτως ἀσθενὴς ἦν καὶ λεπτή πάμ παν ὑπὸ τῆς ἀῤῥωστίας, ὥστε ἔσοπτρον ἐγένετο καὶ ὁ πλησίον ἀήρ. Εἰ μὴ μυρμήκων. 6. Ενδαπανηθεῖσα τῷ ἀέρι ἡ ὄψις ἐξ. Οπτικῶν 3: Ἕκαστον τῶν δρωμένων ἔχει τι μῆκος ἀποστήματος, οὗ γενόμενον, οὐκέτι ὁρᾶται· « 141 Β. Τοσαύτην δὲ οὖσαν τὴν γῆν π. μηκέθ᾽ ἁλίου σκόπει Αλλο θαλπνότερον ἐν ἡμέρᾳ φαεινὸν ἄστρον. 144 11. Υπὸ σελήνην, υγρότ. ἰατροσοφιστής, Διὰ τί οἱ μὲν ἐγρηγορότες ἐν τῷ φωτὶ τῆς σελήνης, κἂν ἐπὶ πολύ τύχωσιν ἐν τούτῳ διατρίβοντες, οὐδὲν ὅλως
FED. MORELLI
Kx. Plutarch. in dissertat. Περὶ τοῦ ἀκούειν, in has causas unum circuitum solis affccit sapientiss.
eamdem sententiam scribit, οἱ τοῦ μὲν λέγοντος
οἴονταί τι ἔργον εἶναι, τοῦ δὲ ἀκούοντος οὐδέν· ἄλλ'
ἐκεῖνον μὲν ἀξιοῦσιν ἥκειν πεφροντικότα καὶ παρ
εσκευασμένον, αὐτοὶ δὲ ἄσκεπτοι καὶ ἀφρόντιδες τῶν
καθηκόντων ἐμβαλόντες καθέζονται, καθάπερ άτιχνῶς ἐπὶ δεῖπνον ἥκοντες εὖ παθεῖν, πονουμένων
ἑτέρων.
Col. 117 4. Τίς ὁ τοῖς ἄνθεσί τ. διαποικίλας.
Allusum ad versum Homer. Iliad. Σ,
alque optimum.» Philo, initio primi Περὶ μοναρ
χίας, bis verbis illustrat hanc disputationem:
Ιδόντες ἡλίου μὲν προόδοις καὶ ἀναχωρήσεσι τὰς
ἐτησίους ὥρας συνισταμένας, ἐν αἷς καὶ ζώων καὶ
φυτῶν καὶ καρπῶν γενέσεις ὡρισμένων χρόνων παι
ριόδοις τελεσφοροῦνται· σελήνην δ' ὑπηρέτην καὶ
διάδοχον ἡλίου, νύκτωρ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ προστα
σίαν ἀνειληφυῖαν, ὧν μεθ᾿ ἡμέραν ἥλιον, καὶ τοὺς
ἄλλους ἀστέρας, κατὰ τὴν πρὸς τὰ ἐπίγεια συμπά
θειαν, μυρία τῶν ἐπὶ διαμονῇ τοῦ παρόντος ἐνεργοῦν.
Ἐν δὲ τὰ τείρεα πάντα, τάτ᾽ οὐρανὸς ἐστεφάνω, τάς τε καὶ ὁρῶντας, πλάνον ἐπλανήθησαν ἀνήνυτον,
ται.]
Hinc est quod Cnlumella in Horto, I. x, «terrestria
sidera flores» vocavit.
Col. 121 3. Οὐ γὰρ τορευταὶ λ. Germana lect.
τορνευταί, quam secutus est interpres. Hesych.
τορνευταί. γλύπται. Τορνεύειν, γλύφειν. Arabes ab
hac voce cælaturam cusionemque nummorum nominant toreba.
Col. 124 5. Όταν μάλιστα μηνοειδής τ. Hoc est
καλλας νουμηνίας apud Philonem Jud., De Septen.
festor., p. 34 edit. et versionis nostræ. Virg., Æn.
νι, μηνοειδῆ vel σεληνοειδῆ designavit
...qualem primo qui surgere mense
Aut videt, aut vidisse putat per nubila lunam.
Macrob., 1 in Somn. Scip., primam lunæ φάσιν permutationemve exponit, «cum nascitur.» Legitur
et μηνοειδώς adverb· δίκην σελήνης, in ms. λεξικῷ.
Col. 128 7. Προσηρτῆσθαι. Eodem verbi tempore observato, maluissem interpretari, «vitam G
nostram a cæl. corp. motionum appensam esse.»
ut Aristot. graviter de Deo disserens, I. XII Sapientia, ait: 'Απὸ τῆς ἀρχῆς ἐκείνης ήρτηται τὰ
πάντα. «Ab illo principio appensa sunt omnia.»
Pag. 56 Α. 9. Οἷς τὸ ἀντιλέγειν ἄλ. Ex Eveni vet.
poetæ epigram.:
Πολλοῖς ἀντιλέγειν μὲν ἔθος περὶ παντὸς ὁμοῖον,
Ὀρθῶς δ᾽ ἀντιλέγειν, οὐκέτι τοῦτ᾽ ἐν ἔθει.
Col. 132. 12. Ἐκείνων συγχρήσασθαι ρήμ. De
bisco verbis superioribus accipe, ἐν τῷ κακοδαιμονήματι κείμενον, quæ castrensia fuisse ἀστρονομία
κῶν constat ἐκ τῆς δωδεκατόπου, seu octo toporum
cum quatuor cardinibus diagrammate, ubi x11 domus ponitur dicta κακοδαίμων, ἀναφορά· in qua
vitia et aegritudines Firmicus collocat.et Manil., I..
Col. 133 Β. Το βασιλικὸν τῶν ἀστέρων σχῆμα. Ιηtelligit τὴν τῶν ζωδίων οἰκείωσιν κατὰ σχηματισμόν.
Vulgo «aspectum» dicunt. Censorinus • conspectum.» Græci neotorici βλέψεις. «Consensuτη
et foedus signorum Manilius indigitat, eod. lib.
Μox per γένεσιν genituram, et τὴν ἀποκύησιν potius
innuit, quam σπορὰν ἢ σπόριμον ζώδιον.
Col. 137. Β. Πῶς οὗ ἔχει τὴν ἐξ. Plato in Tim.:
Νυξ ἡμέρα τε γέγονεν οὕτω, καὶ διὰ ταῦτα ἡ τῆς
μιᾶς καὶ φρονιμωτάτης κυκλήσεως περίοδος. Tallius
De univ.: «Nox et dies ad hunc modum, et ob
μόνους εἶναι τούτους θεοὺς ὑποτοπήσαντες.
Ibid. 9. Σελήνη μέν ἐπ. Annus hic non tam
lunaris quam annus dierum ab Hebræis dicebatur,
quod ejus dies explorati essent 365; menses nulli
rati essent: sed ad eos dies tanquam ad amussim
menses lunares dirigerentur. Mox meminit ἐμβολίο
μου μηνός, qui mensis intercalarisἐμβολιμαῖος etiam
dicitur: ἐκβόλιμος autem expunctitius. Porro ἀκρι
βὴς τῶν ὡρῶν συνδρομή, ad accuratam anni descriptionem in quadrantes refertur, Tecuphas Hebræi
nuncupant. Describitur item pa in cod. meo ms.
τοῦ πάνυ παλ. λεξ. hoc modo, καρπῶν διαφόρων
συνδρομή. Jam vero hic ἡλιακὸς ἐνιαυτὸς brevius a
Platone in Tim. ὁπόταν ἥλιος τὸν ἑαυτοῦ περιέλθοι
κύκλον. Annus. «ubi sol suum totum confecit et
peragravit orbem.»
Col. 141 15. Μικρὰ οὖν ἡ ὄψις ἡμῶν. Hic ὄψις non
tam ἀντὶ τῆς ὁρατικῆς δυνάμεως, pro vi perspicaci,
usurpatur, quam ἀντὶ τῆς κόρης, pro acie, seu pupilla,
ut apud Aristot. Ὅπερ ἐστὶν ὄψις ἐν ὀφθαλμῷ, τοῦτο
νοῦς ἐν ψυχῇ, quod acies est in oculo, hoc mens est
in animo. Idem in Meteoris, de eo qui pupillæ vitio
laborabat: "Οψις οὕτως ἀσθενὴς ἦν καὶ λεπτή πάμπαν ὑπὸ τῆς ἀῤῥωστίας, ὥστε ἔσοπτρον ἐγένετο καὶ
ὁ πλησίον ἀήρ.
Ibid. 13. Εἰ μὴ μυρμήκων. Clarius hæc verterentur, «Annon formicarum,» ete. Seneca in prefatione Quæst. nat. eodem argumento scribit, «libebit dicere, in nigrum campis agmen. Fornicarum
iste discursus est in angusto laborantium.»
lbid. 6. Ενδαπανηθεῖσα τῷ ἀέρι ἡ ὄψις ἐξ.
Hoc ab Euclide demonstratur Οπτικῶν theoremate
3: Ἕκαστον τῶν δρωμένων ἔχει τι μῆκος ἀποστήμα
τος, οὗ γενόμενον, οὐκέτι ὁρᾶται· «Unumquodque
eorum quæ cernuntur certum intervalli spatium
habet, in quo cum fuerit, non amplius videtur.»
Col. 141 Β. Τοσαύτην δὲ οὖσαν τὴν γῆν π. Virgil.
Eneid.:
Sol qui terrarum flammis opera omnia lustrat.
ex principe Ode Pind. Olympionic.:
μηκέθ᾽ ἁλίου σκόπει
Αλλο θαλπνότερον ἐν ἡμέρᾳ φαεινὸν ἄστρον.
Tullius iv De rep.
Col. 144 11. Υπὸ σελήνην, υγρότ. Casssius
ἰατροσοφιστής, Question. medic. probl. xxν: Διὰ τί
οἱ μὲν ἐγρηγορότες ἐν τῷ φωτὶ τῆς σελήνης, κἂν ἐπὶ
πολύ τύχωσιν ἐν τούτῳ διατρίβοντες, οὐδὲν ὅλως
col. 1121–1122page 4 of 8
PG 30:1121ΝΟΤΑ. βλάπτονται ὑπὲρ τούτου· οἱ δὲ καθεύδοντες ἐπὶ τού. των, σφηνοῦνται τὰς κεφαλάς « αμπώτιδος πλημμύραν 148 13. Οὐρανὸς τῶν ἀστέρων τὰ ἄνθη. φορτικόν,cum Ηώς ῥοδοδάκτυλος τῶν ἐρπυστικῶν ἐ. τὸ ἔρπειν οὐδὲν.... διζυρώτερον ἀνδρὸς Πάντων ὅσσα τε γαῖαν ἐπιρ έπει ἠδὲ καὶ ἔρπει. 149 11. Απαριθμεῖσθαι, ἢ ταῖς κοτύλαις πειρῆσθαι τὸ ὕδωρ τ. περὶ ἀδυνά των. ἐπεὶ ψάμμος ἀριθμὸν περιπέφευγεν. Δίαιτα κεχωρ. Περί ἰχθύων, δίαιταν διαγωγήν λίων βίος, ἰδιός ἐστι καὶ αὐθιγενής. Διὰ τοῦτο οὐδὲ τιθασσεύεσθαί τι τῶν νηκτῶν καταδέχεται, πάνσοφον Δειπν., ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον Τὸ γὰρ ἀπαξ ἢ δὶς παραβαίνουσιν οἱ νομο θέται. 153 Τοῖς οἰκείοις ἀρκοῦ· πενία μετὰ αὐτ ταρκείας ἀλ. Αὐτάρκους ἔραμαι βίου, Σαβίνε, Καὶ γὰρ μηδὲν ἄγαν, ἄγαν με τέρπει. 1 1. Ἐν τῷ προσχήματι τῆς εὐλαβείας. πρὸς Λεπτίνην χρή, ὡς ἔμοιγε δοκεῖ, πάντα ὅσα τις πράττει τοὺς θεοὺς ἐπιφημίζων. τοιαῦτα φαίνεσθαι, οἷα μηδ᾽ ἄν ἐπ᾿ ἀνθρώπου πραχθέντα πονηρὰ φανείη. Μοκ λύ κους ἄρπαγας 15: Ερχονται πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ἔσῶθεν δέ εἰσι λύκοι ἁρπα γες. Ο λύκος εἰκὼν τοῦ ἁρπακτικοῦ. 5. Φεύγε τὸ παντοδαπὸν κ. πολλαπλόον τε τρόπου. Ὁ ὄφις ποικίλος. ὁ ὄφις εἰκὼν τοῦ σκολιοῦ καὶ τοῦ που νηροτάτου τὸν τρόπον. 758, Ὄφεις δὲ πικροὺς ἐκτελεῖ τοὺς βασκάνους, Τὸν τὸν ἐνθεὶς τῇ κακῇ περιπλάσει. Ο δε τὰ κήτη. μεγακήτεα πόντον μετωνυμικῶς. Τίς καὶ τὰ κήτη, τῆς θαλάσσης τους λόφους, Ἐν τοῖς ἐρήμοις τῆς ἀβύσσου συλλέγει; 11. τῆς κυήσεως κατ. ΧΧΧ, τὸ ἐγκισσαν καιρὸν τῆς κυήσεως. ἐνεκίσσων τὰ πρόβατα εἰς τὰς ῥάβδους. 157 14. ὑπτία προκειμένη τῶν ἀν, ταῖς βίαις, ὀλίγας ἀκοὰς καὶ ὑποδρόμους
ΝΟΤΑ.
βλάπτονται ὑπὲρ τούτου· οἱ δὲ καθεύδοντες ἐπὶ τού.
των, σφηνοῦνται τὰς κεφαλάς «Cur vigilantes in
luna lumine,tametsi perdiu in eo versentur,nequaquam ab illo læduntur: qui vero dormiunt in lunæ
radiis, capitis gravedinem comparant.»
Col.144 11.Hic interpres αμπώτιδος voce etiam
πλημμύραν comprehendi existimavit, reciprocalos
motus affluxus et refluxus. Poeta Georgicus,
· qua vi maria alta tumescant,
Obicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant.
AD HOMIL. VII
Col. 148 13. Οὐρανὸς τῶν ἀστέρων τὰ ἄνθη.
Eadem figurata verba notavimus insuper. hom. vi.
Interpres addidit Græc.epitheton non φορτικόν,cum
flores roseos dixit, ut Ηώς ab Homero ροδοδάκτυ
λος canitur.
Ibid. G 3. Scrib. τῶν ἐρπυστικῶν ἐ. Homerus τὸ
ἔρπειν tribuit animalibus terrestribus:
οὐδὲν.... διζυρώτερον ἀνδρὸς
Πάντων ὅσσα τε γαῖαν ἐπιρ έπει ἠδὲ καὶ ἔρπει.
Col. 149 11. Απαριθμεῖσθαι, ἢ ταῖς κοτύλαις
πειρῆσθαι τὸ ὕδωρ τ. Proverbiale περὶ ἀδυνά
των. Ut apud Pindarum in clausula odæ 2 Olympionic.:
ἐπεὶ ψάμμος ἀριθμὸν περιπέφευγεν.
Col. 149 C. Δίαιτα κεχωρ. Theophrastus Περί
ἰχθύων, ubi δίαιταν etiam διαγωγήν vocat. Plutarchus in tractatu De solertia animal., ‘O rwv kva
λίων βίος, ἰδιός ἐστι καὶ αὐθιγενής. Ex iis vero quæ
mox sequuntur, Διὰ τοῦτο οὐδὲ τιθασσεύεσθαί τι τῶν
νηκτῶν καταδέχεται, colligere est ad manus Basilii
nostri non pervenisse libellum citatum Plutarchi,in
quo sacrarum et cicuratarum anguillarum in fonte
Arethusæ, et aliorum piscium alibi gentium mansuefactorum historiam didicisset, et murenæ illius
quam Crassus mortuam luxisse dicitur. Et qui latere πάνσοφον doctorem potuit, quod celeberrimum
fuit in piscinis Cæsaris Domitiani,quæ erant Baiis,
pisces nimirum vocatos ad nomen venisse? Atque
hoc argumento Plinius, lib. x, cap. 70, probat pisces
habere auditum, sed præcipue mugilem, salpam,
chromim,lupum. De eorumdem mansuetudine,idem
lib, xxx11, cap. 2. Ao lupus quidem marinus ævo
nostro in Caroli Noni regis Christianiss. piscina
juxta Regiam Lupare nutritus, ad vocem, Lupule,
lupule, clamantium, et ad manus panis frustula
projicientium (e quorum numero adolescens fui)
accurrebat. De Baiani illius lacus mansuetis et Cæsare dedicatis piscibus audi festivum, morale, historicum Martialis epigr. 30, lib. 1v:
Baiano procul a lacu, monemus,
Piscator, fuge, ne nocens recedus.
Sacris piscibus hæ nalantur undæ,
Qui norunt dominum, manumque lambunt
Illam qua nihil est in orbe majus,
Quid, quod nomen habent, ut ad magistri
Vocem quisque sui venit citatus.
Hoc quondam Libys impius profundo
Dum prædam calamo tremente ducit,
Raptis luminibus repente cærus
Cuplum non potuit videre piscem:
Et nunc sacrilegos perosus hamos
Baianos sedet ad lacus rogator.
Al tu, dum potes, innocens recede,
Jactis simplicibus cibis in undas,
Et pisces venerare dedicatos.
Idem, lib. x, epigramm, 30, de murena.magile et
mullis. Adisis Athenæum,lib.vi Δειπν., Lucianum
1. De dea Syria. Quidni vero Basilius regius vere
doctoreamdem plane in assertionibus physicis rationem habuerit, quam Theophrastus in rebus civilibus? cum «jura constitui oportere dixit, in his
quæ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον accidunt:» laudante Pomponio J. C., 1. 111 D., De legibus, et Paulo 1 vi D.,
eodem: Τὸ γὰρ ἀπαξ ἢ δὶς παραβαίνουσιν οἱ νομοθέται. Quo sensu Celsus interpres fidus Theophrasti
ait l. iv D,, eod.: «Ex his quæ forte uno aliquo
casu accidere possunt jura non constituuntur,»
proinde nec assertiones.
Col. 153 C. Τοῖς οἰκείοις ἀρκοῦ· πενία μετὰ αὐτ
ταρκείας ἀλ. Alphæus Mytil. in Phal. epigram.:
Αὐτάρκους ἔραμαι βίου, Σαβίνε,
Καὶ γὰρ μηδὲν ἄγαν, ἄγαν με τέρπει.
Mart. æmulatur lib. iv Epigram.:
Nunquam divitias Deum rogavi,
Contentus modico, meoque lætus.
Ibid. 1 1. Ἐν τῷ προσχήματι τῆς εὐλαβείας.
Demosthen. πρὸς Λεπτίνην eadem fere mente:
χρή, ὡς ἔμοιγε δοκεῖ, πάντα ὅσα τις πράττει τοὺς
θεοὺς ἐπιφημίζων. τοιαῦτα φαίνεσθαι, οἷα μηδ᾽ ἄν
ἐπ᾿ ἀνθρώπου πραχθέντα πονηρὰ φανείη. Μοκ λύ
κους ἄρπαγας ἐν,Matth. vir, 15: Ερχονται πρὸς ὑμᾶς
ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ἔσῶθεν δέ εἰσι λύκοι ἁρπαγες. B. Joan. Chrysostomn., orat. in-Gen.: Ο λύκος
εἰκὼν τοῦ ἁρπακτικοῦ.
Ibid. 5. Φεύγε τὸ παντοδαπὸν κ. Calles aure
quam concinna et sit oratio, ut ex hemistichio facile sit pentametrum absolvere si ascripseris, πολλαπλόον τε τρόπου. Proteus animo,
Omnia transformans sese in miracula rerum:
VIRGIL., IV Georg.
Ibid 7. Ὁ ὄφις ποικίλος. Idem Joan. Chrysostom., ibid. ὁ ὄφις εἰκὼν τοῦ σκολιοῦ καὶ τοῦ που
νηροτάτου τὸν τρόπον. Georgius Pis., vers. 758, de
astu Satanæ:
Ὄφεις δὲ πικροὺς ἐκτελεῖ τοὺς βασκάνους,
Τὸν τὸν ἐνθεὶς τῇ κακῇ περιπλάσει.
Hic luridos ex lividis angues parit,
Fundens venenum fictione pessima.
Col. 156 40. Ο δε τὰ κήτη. Ab his cetis orcisve
Theognis μεγακήτεα πόντον canit μετωνυμικῶς. In
versione Lat. legendum, Norunt plane Gete. De his
idem Georg. Pisid., vers. 969 Opif. mundi:
Τίς καὶ τὰ κήτη, τῆς θαλάσσης τους λόφους,
Ἐν τοῖς ἐρήμοις τῆς ἀβύσσου συλλέγει;
Cete quis hæc portenta maris, alla ut juga,
In vastitate immeasi abyssi continet?
Ibid. 11. Corrige τῆς κυήσεως κατ. Genes. ΧΧΧ,
ex LXX Interpr. vers., τὸ ἐγκισσαν denotat καιρὸν
τῆς κυήσεως. Hic ἐνεκίσσων τὰ πρόβατα εἰς τὰς
ῥάβδους.
Col. 157 14. Legendum: ὑπτία προκειμένη
τῶν ἀν, ταῖς βίαις, ὀλίγας ἀκοὰς καὶ ὑποδρόμους
col. 1123–1124page 5 of 8
PG 30:1123ζωθεῖσαν ἐν αὐτῷ τῷ πελάγει. 164 2. Κυμάνων συνεχεῖς καὶ ἐπάλληλοι ἐπι 10. Μελετῶσα νυκτὸς καὶ ἡμέρας, 2: Καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελο τήσει ἡμέρας καὶ νυκτός. ἔχουσα. ὑπόδρομοι «ἐπὶ πλεῖστον φυλάσσειν τὴν ναῦν, ὥσπερ καταβρι ὑπόδρομοι ἐπὶ τὰ προσ ἡλια τῶν χωρίων ἐπειγόμεθα, κόλποις ἐγκαθε ορμιζόμεθα. 8. 'Αργία κακουργίας ἀρχή Οὗτοι ἔργον ὄνειδος, ἀεργείη δέ γ' όνειδος. Πᾶς γὰρ ἀεργὸς ἀνὴρ ζώει κλοπίμων ἀπὸ χειρῶν. 163 5. Ὁ θαλάσσιοσ ἐχῖνος, τ. Αλιευτ. νώτοισι δ' ἀνοχλίζουσιν έκαστος, Δάν, ὅσον βαρύβοντα περί σφετέρησιν Ρηϊδίως φορέοιεν.... ἀκάν [θαις Επ' ἀγκύρας βεβαίας, σα. 3. Παρὰ Θ. Πάντα σκοπεύει ὁ ἀκοίμητος ὀφθαλμός. Ηοc Πάντα ἰδὼν Διὸς ὀφθαλμὸς, καὶ πάντα νοήσας. 161 3. Ιχθύδιον ἡ ἐχενης οὐ. Καὶ τίς τὸν ἰχθὺν τὸν βραχὺν τὸν ναυκράτην Ποιεῖ τρεχουσῶν ὀλκάδων ἀντιστάτην; Καὶ πλωτὸν εὐόλισθον ἀνταίρει στόλον Καὶ ταῖς πνεούσαις ἀντιτάττεται βίαις. Περί ζώων ιδιό τητος. ὥστε ἀκίνητον 165 7. Λογιζόμεθα τοίνυν ὅτι τῶν μὲν νηκ τῶν ἡ φύσις, Β. Ἡ ψυχὴ τὴν ἡγεμονίαν ἐπιτέτραπται. Ρο τῇ ψυχῇ ἡ ἡγεμονία ἐπιτέτραπται, Ο λαοὶ ἐπιτετράφαται, Ὥραις ἐπιτέτραπται μέγας οὐρανός. 166, 4. 'Ακούσατε οἱ βαρύθυμοι. Κρείσσων γὰρ βασιλεὺς ὅτε χώσεται ἀνδρὶ χέ [ρηϊ, Πλήν γε ὅτι οὐδὲν τῶν πτηνών ἄπουν. Εστι κέντρον τῷ βασιλεῖ, ἀλλ᾽ οὐ χρῆται τούτῳ πρὸς ἄμυ ὀλίγοι δὲ τῶν ὀρνίθων κακόποδές εἰσι. 169 6. Ὥσπερ διὰ καυτήρων τινών. καυτήρες ἐπίγνωσιν καὶ δυσφημίαν, κάθαρσιν. σχιζόπτερα επί πληξόπτερα 172 4. Ψάρες καὶ κολοιοί. κολοιὸς ποτὶ κολοιόν, 10. Χειροήθη δὲ καὶ τιθασσὰ τὰ πολλὰ τῶν ὁ. Τὸ μεῖζον ἀεὶ δεινὸν τῶν ὑποδεεστέρων φόβων τὴν διλίαν ἐκβάλλει ὅθεν ὄρνιθες παρ' ἀνθρώποις εἰσοικίζονται· καὶ μένουσιν ὑπωρόφιοι. 3. Οἱ μὲν γὰρ κωτίλοι και λάλοι τῶν ὀρνίθων εἰσίν· οἱ δὲ σιγηλοί· καὶ τὰ μὲν ᾠδικὰ καὶ πολύφωνα. Περι ζώων (στ., σιγηλούς
FED. MORELLI
ζωθεῖσαν ἐν αὐτῷ τῷ πελάγει.
Col. 164 2. Κυμάνων συνεχεῖς καὶ ἐπάλληλοι ἐπιSpoμal dicuntur Ovidio [imo Horatio, Ep. 11, 2,476]
cum unda supervenit undam.
Ibid. 10. Μελετῶσα νυκτὸς καὶ ἡμέρας, attextum
est e psalm. i vers. 2: Καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελοτήσει ἡμέρας καὶ νυκτός.
AD HOMILIAM VIII.
ἔχουσα. Interpres ὑπόδρομοι hic scite «tractus et ἐπὶ πλεῖστον φυλάσσειν τὴν ναῦν, ὥσπερ καταβρι
superfugia exposuit; nec inscite Strigelius vertit
«recessus, in quibus tutum sit latere.» Sunt enim
ὑπόδρομοι hic quasi longe quædam, et tecla clausagne undequaque ambulacra; ceu stadia opaca,
snb quibus degunt natantve pisces. Plinius junior,
lib. v, epist. 6, hypodromi vocem proprie usurpat,
ole nativa porticu in horto Tuscanic villa, cujusmodi natura vel arte fieri solet, consertis inter se
reflexisque arborum ramis: atque hoc vocabulum
Sidonium ex boc e Plinii castigati scrinio deprompsisse, et in epist. 11, lib. xi, transtulisse acute
animadvertit vir clariss. et eruditiss. Jacobus Sirmondus societatis Jesu theologus in perdoctis ad
illum scriptorem notis.Cæterum paulo post ex præscripto legis prosopop@im legendum, ἐπὶ τὰ προσἡλια τῶν χωρίων ἐπειγόμεθα, et mox, κόλποις ἐγκαθε
ορμιζόμεθα.
Ibid. 8. 'Αργία κακουργίας ἀρχή Hesiodus.
Οὗτοι ἔργον ὄνειδος, ἀεργείη δέ γ' όνειδος.
Non opus est probrum, sed deses inertia probrum est.
Etiologia est apud Phocylidem,
Πᾶς γὰρ ἀεργὸς ἀνὴρ ζώει κλοπίμων ἀπὸ χειρῶν.
Segnis furtivo victum sibi comparat astu.
Col. 163 5. Ὁ θαλάσσιοσ ἐχῖνος, τ. De hoc Oppianus, ut, Αλιευτ.
νώτοισι δ' ἀνοχλίζουσιν έκαστος,
Δάν, ὅσον βαρύβοντα περί σφετέρησιν
Ρηϊδίως φορέοιεν....
ἀκάν-
[θαις
Georg. Pisides, vers. 1133 Cosmurgiæ, ex Lat. nostra versione,
Ecquisnam echinis pelagicis Nereus dedit
In fece præscias futuri pupulas,
Uti ante turbinem procellæ agiti ſuga
Rapiant lapillos, pondere ut stent firmius?
Ibid. 9. Sic interpungendum: Επ' ἀγκύρας
βεβαίας, σα. Ηac et sequentia Lucretianum illud
firmant,
Duntaxat rerum magnarum parva potesi res
Exemplare dare, et vestigia notitiai.
Ibid. 3. Παρὰ Θ. Πάντα σκοπεύει ὁ ἀκοίμητος ὀφθαλμός. Ηοc præcinerat Hesiodus hoc aureo
versu,
Πάντα ἰδὼν Διὸς ὀφθαλμὸς, καὶ πάντα νοήσας.
Col. 161 3. Ιχθύδιον ἡ ἐχενης οὐ. De remora
vel remeligine, ut ab Afrania et Plauto nominatur,
idem (ioorg. Pis., Cosmurgiæ vers. 983:
Καὶ τίς τὸν ἰχθὺν τὸν βραχὺν τὸν ναυκράτην
Ποιεῖ τρεχουσῶν ὀλκάδων ἀντιστάτην;
Καὶ πλωτὸν εὐόλισθον ἀνταίρει στόλον
Καὶ ταῖς πνεούσαις ἀντιτάττεται βίαις.
Quisve remoram piscempusillum in æquor
Statuit carinis obvium currentibus?
Hic classi in altum vela danti opponitur,
Spirantibusque auris resistit gnaviter, eto
Aristot.,lib.1 Histor. animal.,cap. 44: Plin.,lib. 1x,
c. 25; Plutarch., Sympos. 2. problem. 7; Oppian.,
lib. Halieul.; Philes lambogr., Περί ζώων ιδιό
τητος. Quodsequitur apud Basilium sic interpungendum et emendandum videtur, ὥστε ἀκίνητον
Col. 165 7. Λογιζόμεθα τοίνυν ὅτι τῶν μὲν νηκτῶν ἡ φύσις, etc. Hæc ad roborandam assertionem
illam spectant de feritate stuporeve piscium et natura immansueta; de qua superiori serm. animadversum est.
Ibid. Β. Ἡ ψυχὴ τὴν ἡγεμονίαν ἐπιτέτραπται. Ροtuit scribere, τῇ ψυχῇ ἡ ἡγεμονία ἐπιτέτραπται, more Homerico,
Ο λαοὶ ἐπιτετράφαται,
Ὥραις ἐπιτέτραπται μέγας οὐρανός.
Iliad. B, etc.
Col. 166, 4. 'Ακούσατε οἱ βαρύθυμοι. Ad principem Homericum, de quo Calchas, Iliad. A,
Κρείσσων γὰρ βασιλεὺς ὅτε χώσεται ἀνδρὶ χέ
[ρηϊ, etc.
Ibid. D. Πλήν γε ὅτι οὐδὲν τῶν πτηνών
ἄπουν. Plinius tamen integrum caput l. x inscripsit, De apodibus quod ita orditur: Plurimum
volant quæ apodes vocantur, quia carent usu pedum, ut infra de apum rege scribit Basil.: Εστι
κέντρον τῷ βασιλεῖ, ἀλλ᾽ οὐ χρῆται τούτῳ πρὸς ἄμυ
ναν.Quod si legendum sit apud Plinium Cacopodes?
qua voce auctor noster paulo post utitur, cum
scribit, ὀλίγοι δὲ τῶν ὀρνίθων κακόποδές εἰσι.
Col. 169 G 6. Ὥσπερ διὰ καυτήρων τινών. Ιa
versione mendum est non interpretis, sed descriptorum et operarum, tanquam quibusdam justis
nolis; repone, sinustis notis; sunt enim καυτήρες
quæ inuruntur pecudibus et mansipiis et crumenisecis ad ἐπίγνωσιν καὶ δυσφημίαν, vel valetudinariis ægrisque ad κάθαρσιν. Μox σχιζόπτερα επί
ponuntur fssipennes vel fissipennæ, ut apud Varronem πληξόπτερα quassagipennæ anates. Nonius,
in pecudes.
Col. 172 4. Ψάρες καὶ κολοιοί. Aristot., lib.
viii De moribus,ad Nio., Doricam laudat paramiam,
κολοιὸς ποτὶ κολοιόν, Graculus assidet graculo.
Ibid. 10. Χειροήθη δὲ καὶ τιθασσὰ τὰ πολλὰ
τῶν ὁ. Gregor. Nyssenus id firmat Orat. super at
martyr., p. 208, tom. II edit. nostræ: Τὸ μεῖζον
ἀεὶ δεινὸν τῶν ὑποδεεστέρων φόβων τὴν διλίαν
ἐκβάλλει ὅθεν ὄρνιθες παρ' ἀνθρώποις εἰσοικίζονται· καὶ μένουσιν ὑπωρόφιοι.
Ibid. G 3. Οἱ μὲν γὰρ κωτίλοι και λάλοι τῶν
ὀρνίθων εἰσίν· οἱ δὲ σιγηλοί· καὶ τὰ μὲν ᾠδικὰ καὶ
πολύφωνα. Volucrum disctinctio in garrulas, canoras, oscines, præpetes, et inauspicat garrulitatis
aves, de quibus luculenter post Aristot., 1x Περι
ζώων (στ., Plin. lib. x. Per σιγηλούς autem non taciturnos omnino, sed stridentes et gemontes tantum-
col. 1125–1126page 6 of 8
PG 30:1125περί κακοποιῶν, Μυρίαι, ὡς ἔφαμεν, κ. ἐν ὄρνισι, τινὰ 180 Β. Φασὶν ἀσυνδυάστως τίκτειν. Τίς ἀσπόρῷ τοὺς γύπας ἐξάγει τόκῳ, Φυλῆς παρ᾽ αὐτῆς οὐχ ὑπούσης ἄῤῥενος; Οἱ τὴν καθ᾿ ἡμᾶς πυρφοροῦσαν παρθένον Δεικνύντες αὐτὴν ὡς ἔφικτὸν ὀρνέψ. Ἔδει γὰρ, οἶμαι, τοῦ μεγίστου θαύματος Ἔχειν ἀμυδρας ἐμφάσεις καὶ τὴν φύσιν Ως μήτε δόξη καινοτομεῖσθαι τόκῳ, Μήτε πρὸς ἄκρον ἱστορεῖν τὰ τοῦ τόκου. Οὐ γὰρ μένουσιν, ὡς ἐκείνη, παρθένοι, Ὅταν τὸ τεχθὲν εἰς διέξοδον δράμῃ, Ρήξῃ τὰ κλεῖθρα, καὶ παρέλθῃ τὰς θύρας. Εἰ δ' αὖ γε καὶ τίκτουσιν ορνίθων γένη Εγκυμονοῦντα τῇ φορᾷ τοῦ πνεύματος Πῶς οὐχὶ μᾶλλον ἡ τεκοῦσα παρθένος, Τὸ πιστὸν ἕξει τῆς μονῆς τῆς ἀσπόρου; [Οὕτω τι συμπέφυκε καν τοῖς ὀρνέοις, Αἴνιγμα πιστὸν πρὸς τὸ τίκτειν ἀσπόρως. ἐπεξεργασίᾳ, ἀπίσ 181 7. Πῶς ἄγρυπνον ἡ ἀηδών. ἄγρυπνόν τι, ἄγρ. όρνεον. τοῦ ἐπωάζειν, πῶς μόνη τῶν ὀρνίθων ὁδοῦσι 14. Τῇ φύσει, κ. ὥσπερ ὁρμαθὸς ἀλλ. τὸ γὰρ ἀπεσχισμένον καὶ ἰδιάζον τοῦ κοινωνικοῦ καὶ ἡνωμένου τοῖς πολλοῖς 181 4. Γλαυκός, οἱ περὶ τὴν ματαίαν σοφίαν ἐσχολακότες. 184 11. Ἵνα ὥσπερ τινὰ ὁρμιὰν κα. συλλαβαί τινές εἰσι μικραί.
NOTE.
modo, quas diras etiam Plinius appellat, ubi scri- sic vertit ac si legisset ypurvos, cum scribit I. v,
bit, περί κακοποιῶν, Dirarum alitum modo tenebris
quoque suis et ipsarum noctium quieti invidentium
gemitu (quæ sola vox eorum est), ut inauspicatarum
animantium vice obvios quoque vetent agere aut
prodesse vitæ.
Ibid. Μυρίαι, ὡς ἔφαμεν, κ. Videtur interpres
legisse vel supplevisse, ἐν ὄρνισι, et statim τινὰ
twv álóywv, bruta quædam, ad volucres tantum
restrinxisse, propter exemplum sequens Toλislaç,
quæ in apibus potissimum civilem societatem præ
se ferentibus elucet: tametsi Tolitixó in elephantis quoque esse, ut in formicis etiam constet
ex Aristot., Plinio, Plutarcho, et aliis.
Col. 180 Β. Φασὶν ἀσυνδυάστως τίκτειν. Idem
auctor noster cum eadem admonitione scribit in
oap. vııı Isaiæ, hujusce editionis et tomi; et Georgius Pis. in Cosmurgia, senariis perelegantibus
fusius prosequitur fol. edit. nostræ 41 et seq.,
quos hic disticho auctiores eo libentius subjeci cum
metaphrasi nostra, quod mentem Basilii clarius
aperire videantur.
Τίς ἀσπόρῷ τοὺς γύπας ἐξάγει τόκῳ,
Φυλῆς παρ᾽ αὐτῆς οὐχ ὑπούσης ἄῤῥενος;
Οἱ τὴν καθ᾿ ἡμᾶς πυρφοροῦσαν παρθένον
Δεικνύντες αὐτὴν ὡς ἔφικτὸν ὀρνέψ.
Ἔδει γὰρ, οἶμαι, τοῦ μεγίστου θαύματος
Ἔχειν ἀμυδρας ἐμφάσεις καὶ τὴν φύσιν
Ως μήτε δόξη καινοτομεῖσθαι τόκῳ,
Μήτε πρὸς ἄκρον ἱστορεῖν τὰ τοῦ τόκου.
Οὐ γὰρ μένουσιν, ὡς ἐκείνη, παρθένοι,
Ὅταν τὸ τεχθὲν εἰς διέξοδον δράμῃ,
Ρήξῃ τὰ κλεῖθρα, καὶ παρέλθῃ τὰς θύρας.
Εἰ δ' αὖ γε καὶ τίκτουσιν ορνίθων γένη
Εγκυμονοῦντα τῇ φορᾷ τοῦ πνεύματος·
Πῶς οὐχὶ μᾶλλον ἡ τεκοῦσα παρθένος,
Τὸ πιστὸν ἕξει τῆς μονῆς τῆς ἀσπόρου;
[Οὕτω τι συμπέφυκε καν τοῖς ὀρνέοις,
Αἴνιγμα πιστὸν πρὸς τὸ τίκτειν ἀσπόρως.
Quis semine edidit sine ullo vultures,
Ubi feminæ omnes, masculum nullum genus?
Hi virginem nostram gerentem tampada
Præ se ferunt, quantum alitis natura fert.
Oportuit sedenim istius miraculi
Naturam imagines habere absconditas:
Ut nec novata appareat partu hoc: neque
Arcana prorsus delegat partus sacri:
Nam virgines intactæ, ut illa, non manent:
Fetusque maturo meandi tempore
Sua claustra confringit, foresque transilit.
At si parere sic constat istos alites,
Uterumque ferre flamine Euri percitos,
Cur non magis quæ virgo partum pepererit,
Faciet fidem nullo editæ prolis satu,
Vitalis auræ plena cum esset spiritu?
[Natura sic proposuit in volucribus
Enigma partus credibile sine semine.
S. Ambrosius per xx caput integrum idem contendit accurata ἐπεξεργασίᾳ, veroque vincit, ἀπίσ
σtous exagitans hac invectiva: Impossibile pulatur
in Dei matre, quod in vulturibus possibile non negatur? Avis sine masculo parit, et nullus refellit,
et quia Virgo Maria peperit, pudori ejus faciunt
quæstionem?
Col. 181 7. Πῶς ἄγρυπνον ἡ ἀηδών. Attice
pro ἄγρυπνόν τι, vel ἄγρ. όρνεον. Ambrosius
c. 24 Quid de luscinia dicam, quæ pervigil cuslos, cum ova quodam sinu corporis et gremio fovet, insomnem longe noctis laborem cantilenæ suavitate solatur? Ubi perspicis quam accurata sit
expositio Ambrosiana τοῦ ἐπωάζειν, et mox hujus
dicti de vespertilione: πῶς μόνη τῶν ὀρνίθων ὁδοῦσι
xéxpytäɩ dentibus utitur, quos in aliis avibus reperire non soleas.
Ibid. 14. Τῇ φύσει, κ. ὥσπερ ὁρμαθὸς ἀλλ.
Idem Ambrosius ibid.: Sibi invicem adhærent; et
quasi in speciem botri ex aliquo loco pendent: ac
si ultima quæque laxaverit, omnes resolvuntur. Hujus ópµ¤ßo seu glomeris imago exhibetur apud
nos in concitatissimo gencre chorea nuptialis, quo
juvenes potissimum innupli manibus invicem insertis quam velocissime in orbem se convertunt,
unde Chorea molæ nuncupatur. Quod sequitur, nap
tp hpwv twv áv@pwwv cú pádov xatopowonvat, exponitur a B. Ambrosio de charitate, quæ
difficile, inquit, in hominibus hujus mundi reperitur: alioquin homo proprie a philosophis appellatur (wov moditio, ad societatem natum. Ætiologia subjecta a Basilio, τὸ γὰρ ἀπεσχισμένον καὶ
ἰδιάζον τοῦ κοινωνικοῦ καὶ ἡνωμένου τοῖς πολλοῖς
тpotiµóτepov, ab Ambrosio omittitur: a Seneca
perstringitur epist. LXXIII: Stulta avaritia mortalium possessionem proprietatemque discernit, ned
quidquam suum esse credit quod publicum est. At
ille sapiens nihil judicat suum magis, quam cujus
ilĉi cum humano genere consortium est, etc.
Col. 181 4. Γλαυκός, οἱ περὶ τὴν ματαίαν
σοφίαν ἐσχολακότες. Videois gravissimam hujus
pt,σzwę paraphrasim apum eumdem Ambrosium loco
laudata; his etiam consentanea disseruntur a Gorgia
apud Platonem, quibus abducere Socratem a philosophia contendit, auctoritate etiam Euripidis, qui in
Antiope Zethum inducit, fratrem suum Amphionem
cum a musica tum a philosophiæ studio ad communem vitæ usum traducere conantem. Sic Ennianus
Neoptolemus, degustandum ex philosophia, non in
eam ingurgitandum, censebat. Plato ibid.
Col. 184 11. Ἵνα ὥσπερ τινὰ ὁρμιὰν κα. Hic
putá proprie accipitur pro linea piscatoria, metaphorice transfertur ad filum et redimiculum, ut
apud Gregor. Nyssenum in Vita beatæ Macrinæ Basilii et Gregorii sororis: ubi narrat sanctam illam
a collo appensam öppen, tenuit redimiculo,
parvam crucem ferream gestasse cum annulo itidem
ferreo, in cujus pala signum crucis insculptum salutaris ligni particulam coercebat. Paulo post scribendum συλλαβαί τινές εἰσι μικραί.
Ibid. 14. Ambrosius hic aliam affert causam,
cur cycnus collo proceriore utatur: nempe hanc,
quia est paululum segnior corpore, nec fac., etc.Adde
et illud (inquit), quia suavior et magis canorus per
procera modulus colla distinguitur, et longiore exercitatione purior longe resultat. Hæc sane desiderantur apud Basilium.
col. 1127–1128page 7 of 8
PG 30:1127σμου, Ὡς ἡ σφαῖρα, ἐπ. Τί Λ Περὶ συντελείας κό γὰρ ἄν τις ἄλλο ποιοῖ. 11, κατατρύφησον τοῦ Κυ ρίου, κ., εἰς τὸν παράδεισον. Χαίρων ἀθανάτῳ καταθύμια πάντα κοπίσεις. εἰς τὰ Ὀλύμ πια, τὸ ἐντρυφῆσαι, εἰ ταῖς τῆς κρίσεως δωρεαῖς ἐντρυφήσας δ ἄνθρωπος, 7. Σχολὴ γὰρ, ἄνευ φόβου Θεοῦ, πονη ρίας διδάσκαλος τ. 188 11. Πῶς ὑμῖν ἡ ἑωθινὴ τῶν λόγων τράπεζα κατεφάνη; συγκατάθεσις τεχνολογία εστιάτωρ πένης, ἀλλὰ φιλό φρων, ὃς τῶν εὐτραπέζων τις εἶναι φιλοτιμούμενος, ἀπορίᾳ τῶν πολυτελεστέρων ἀποκναίει τοὺς δαιτυμόνας, πενιχρὰ παρασκευὴ δαψιλῶς ἐπιφερομένη Τὸ φιλότιμον ἀπειροκαλία συμποσιάρχου, όνειροκρίται. Ονειροκριτι κοῖς. 9. Εἴτε σφαῖρά ἐστιν, εἴτε κύλινδρος, εἴτε καὶ δίσκῳ ἐ. τραπεζοειδή, αἴτιον τῆς μονῆς τῆς γῆς τὸ πλάτος Υπονοίας. γλώσε σημα οἱ περὶ τοῦ κόσ. γράψ. 189 8. Ἕως ἂν ὁ κόσμος συμπλ. μέχρι τῆς συντελείας τοῦ παντὸς πα. 5. Ιππον μὲν γὰρ ἵππου ποι. 4, 8. Συντελείας τοῦ παντὸς παραπέμπει, εἰς τὰ Ὀλύμπι, τῷ παραπέμπειν φοβερὸς δὲ χρόνος τῷ λεληθότως τὰς τῶν βε βιωμένων παραπέμπειν εὐθύνας. 193 8. Τῶν ἀλόγων ἀπολειπόμενοι. Β. 11. Χερσαῖον ἐχῖνον ἐτήρ. Ποῖος δὲ Φοίβου μαντικωτάτου τρίπους Τὸν μῦν διδάσκει τὸν τυφλὸν, τὸν παμφάγον, Ἐν τοῖς λαβυρίνθοις ὄντα τῶν ὀρυγμάτων, Φράττειν πρὸ καιροῦ τῆς φορᾶς τῶν πνευμάτων Τὰς ἀντιλόξους τῶν ὀπῶν διεξόδους, Αλλας δὲ ποιεῖν ἀντισυνθέτους, ὅπου Τὸ χῶμα τῆς γῆς τὰς πνοὰς ἀποκρύβοι; Περί σημείων, ἐχίνου χερσαίου ἀκανθίου, 8. Πρὸς τὸ ὑπόδειγμα τοῦ μύρμηκος. οὐ συνῆκας πῶς τὴν τοῦ μύρμηκος φιλοπονίαν ὑποθέμενος, εἰς ἄοκνον ἡμῶν προθυμίαν ἐπαιδαγώγησεν. 196 1. Ταῖς ἑαυτοῦ χηλαῖς τῶν καρπῶν τὸ μεσ. των κόκκων? εἰδικώτερον καὶ ἰδιοτροπώτερον τὸν κόκκον Πρόελθε μύρμηξ σιτοκλέπτης εργάτης, Τὸν κόκκον ἡμίτμητον ἐγκλείων κάτω, Μήπω νοτισθῇ καὶ σαπῇ ταῖς ἰκμάσι, Καὶ φθαρτικὴν κάτωθεν ἀνθήσῃ χλόην
FED. MORELLI
σμου, Graece editum Parisiis a Gul. Morelio.
Ibid. 9. Ὡς ἡ σφαῖρα, ἐπ. Catullus ad Hortalum venustissime idem expressit:
Col. 185 11. Interpres legisse censeretur: Τί Λ Adi Hippolyti lib. singularem Περὶ συντελείας κόγὰρ ἄν τις ἄλλο ποιοῖ. Ibid. 11, κατατρύφησον τοῦ Κυ
ρίου, κ., e psalmo XXXVI, vers. 5. Idem Bas. infra,
hom. 30, εἰς τὸν παράδεισον. Apollinarius ita metrice vertit,
Χαίρων ἀθανάτῳ καταθύμια πάντα κοπίσεις.
Basilius Seleuciæ epise. orat εἰς τὰ Ὀλύμ
πια, eadem notione usurpat τὸ ἐντρυφῆσαι, ubi
scribit, εἰ ταῖς τῆς κρίσεως δωρεαῖς ἐντρυφήσας δ
ἄνθρωπος, homo rerum creatarum muneribus cumulalus, etc.
Ibid. 7. Σχολὴ γὰρ, ἄνευ φόβου Θεοῦ, πονη
ρίας διδάσκαλος τ. Εjusmodi Ovidianum illud,
Otia si tollas, periere Cupidinis artes.
Col. 188 11. Πῶς ὑμῖν ἡ ἑωθινὴ τῶν λόγων
τράπεζα κατεφάνη; Mirus est consensus et συγκατάθεσις in τεχνολογία hujus exordii Basiliani cum
Horatiana sat. ult. periocha. qua lautitias insulsas
Nasidieni deridet,
Ul Nasidieni juvit le cœna beati?
Hic erat conæ pater, εστιάτωρ πένης, ἀλλὰ φιλό
φρων, ὃς τῶν εὐτραπέζων τις εἶναι φιλοτιμούμενος,
ἀπορίᾳ τῶν πολυτελεστέρων ἀποκναίει τοὺς δαιτυμό
νας, unde ironica illa convivæ responsio: Sic juvit me cana, ut mihi nunquam in vita fuerit melius: etenim πενιχρὰ παρασκευὴ δαψιλῶς ἐπιφερομένη fuit:
Imprimis Lucanus aper, leni fuit austro
Caplus, etc., acria circum
Rapula, lactucæ, radices, qualia lassum
Pervellant stomachum.
Τὸ φιλότιμον exprimunt illa,
habemus divitias miras.
Hinc continuo patuit ἀπειροκαλία συμποσιάρχου,
et cum passeris assi
Ingustata mihi porrexerit ilia rhombi, etc.
Ibid. G 2 O όνειροκρίται. Εjusmodi conjectorum,
ex levissimo et indoctissimo genere constantium,
nugas Cicero 11 De divin. coarguit, Synesius et
Philo De somniis, et Artemidorus in Ονειροκριτι
κοῖς.
Ibid. 9. Εἴτε σφαῖρά ἐστιν, εἴτε κύλινδρος,
εἴτε καὶ δίσκῳ ἐ. Anaximander terram volebat esse
τραπεζοειδή, mensæ instar; alii veteres philosophi αἴτιον τῆς μονῆς τῆς γῆς τὸ πλάτος autumabant,
latitudinem telluris stabilitatis esse causam. Illos
nugari Manilius probat i Astronom.:
Est igitur tellus (sic enim lego) mediam sortita
[cavernam
Aeris, et tolo pariter suspensa profundo;
Nec patulas distenta plagas, sed condita in orbem
Undique surgentem pariter, pariterque cadentem.
Ibid. 13. Υπονοίας. Quæ sequuntur, γλώσε
σημα olent, οἱ περὶ τοῦ κόσ. γράψ. initio periodi
præposita, nisi inculcationis patrocinium sit parenthesis.
Col. 189 8. Ἕως ἂν ὁ κόσμος συμπλ. et pag.
proxime seq. μέχρι τῆς συντελείας τοῦ παντὸς πα.
Ut missum spon si furtivo munere malum
Procurrit casto virginis e gremio,
Quod miseræ oblitæ molli sub veste locatum,
Dum adventu matris prosilit, excutitur,
Atque illud prono præceps agitur decursu.
Ibid. G 5. Ιππον μὲν γὰρ ἵππου ποι. Horat. 4,
Car. O. 4.
Fortes creantur fortibus, et bonis
Est in juvencis, est in equis patrum
Virtus nec imbellem feroces
Progenerant aquila columbam.
Ibid. 8. Συντελείας τοῦ παντὸς παραπέμπει,
Alter Basilius Seleuciæ episc., in Proæmio Or. εἰς
τὰ Ὀλύμπι, τῷ παραπέμπειν figurate usus est, ubi
scribit, φοβερὸς δὲ χρόνος τῷ λεληθότως τὰς τῶν βε
βιωμένων παραπέμπειν εὐθύνας.
Col. 193 8. Τῶν ἀλόγων ἀπολειπόμενοι. Β.
August. in psal. xcvii: Idoneus est homo ad vulnerandam se; nunquid idoneus est ad sanandum
se? etc.
Ibid. 11. Χερσαῖον ἐχῖνον ἐτήρ. Idem Georg.
Pisid., in Cosmurg. de mure cæco, omnivoto, vers.
1129 et seq., qnos obiter emendabimus,
Ποῖος δὲ Φοίβου μαντικωτάτου τρίπους
Τὸν μῦν διδάσκει τὸν τυφλὸν, τὸν παμφάγον,
Ἐν τοῖς λαβυρίνθοις ὄντα τῶν ὀρυγμάτων,
Φράττειν πρὸ καιροῦ τῆς φορᾶς τῶν πνευμάτων
Τὰς ἀντιλόξους τῶν ὀπῶν διεξόδους,
Αλλας δὲ ποιεῖν ἀντισυνθέτους, ὅπου
Τὸ χῶμα τῆς γῆς τὰς πνοὰς ἀποκρύβοι;
Lat. Metaphrasis a nobis recognita sic habet,
Clari tripes quis fatidicus Apollinis,
Murem helluonem, luminibus orbum cdocet,
Cum latuit in labyrinthiis meatibus,
Occludere, antequam irruat venti impetus,
Foraminum cubilis opposita vias,
Aliasque construere scrobes contrarias,
Telluris agger stamina ut coerceal?
Aristotel., lib. ix Hist. an., Theophrastus, Περί
σημείων, Plutarch., De solertia anim. in nomine
ἐχίνου χερσαίου ἀκανθίου, consentiunt; Latini erinaceum appellant: Gall. hérisson.
Ibid. C. 8. Πρὸς τὸ ὑπόδειγμα τοῦ μύρμηκος.
B. Joan. Chrysost., i in Gen. οὐ συνῆκας πῶς τὴν
τοῦ μύρμηκος φιλοπονίαν ὑποθέμενος, εἰς ἄοκνον
ἡμῶν προθυμίαν ἐπαιδαγώγησεν.
Col. 196 1. Ταῖς ἑαυτοῦ χηλαῖς τῶν καρπῶν
τὸ μεσ. Quid si legas των κόκκων? Nonne εἰδικώτερον καὶ ἰδιοτροπώτερον erit formicis? Sane idem
Georg. Pis., versu 1187, τὸν κόκκον usurpare maluit, ubi de eadem formica ait:
Πρόελθε μύρμηξ σιτοκλέπτης εργάτης,
Τὸν κόκκον ἡμίτμητον ἐγκλείων κάτω,
Μήπω νοτισθῇ καὶ σαπῇ ταῖς ἰκμάσι,
Καὶ φθαρτικὴν κάτωθεν ἀνθήσῃ χλόην
Accedito huc formica frumenti rapax,
Operaria, abscondens humi grana in
col. 1129–1130page 8 of 8
PG 30:1129γενικώτερον εὐδινὴν ἀέρος κατάστασιν, αἰθρίαν πεπηγμένην σημεῖα, προγνωστικὰ, προαίσθησιν Φαινομένοις. Η κοίλης μύρμηκες όπῆς ἐξ Νεα πάντα Θάσσον ἀνηνέγκαντο. ἤϊα, ἀποκειμένους καρ πούς, 197 5. οὔπω τὰ κέρατα τῷ μόσχῳ, Περὶ τῶν μετονομαζομένων. 1. Σοφοί, τὰς τῶν συλλογ. συλλογιστικήν δύναμιν Οἱ διαλεκτικοί φασι τὸν κύνα τῷ διὰ πλειόνων διεζευγμένῳ χρώμενον ἐν ταῖς πολυσχιδέσιν ἀτράποις συλλογίζεσθαι πρὸς ἑαυτόν· Ητοι τήνδε τὸ θηρίον ὥρμηκεν, ἢ τήνδε, ἢ τήνδε· ἀλλὰ μὴν οὔτε τήνδε, οὔτε τήνδε τήνδε λοιπόν ἄρα. Ευστρα. ἔλυτρα, κεκρυφάλοις Ἕλυτρα ταῦτα τῶν γραφῶν τεθεικότες. 204 8. Θρᾷς ὅτι φρυγανιζομένῳ τῷ Π. 28: Συστρέψαντος δὲ τοῦ Παύλου φρυγάνων πλῆθος, καὶ ἐπιθέντος ἐπὶ τὴν πυράν. ἔμφασιν τὸ φρυγανίζεσθαι, 7. Ἐπιγνῶναι. Οὐ γὰρ μόνον ὀφθαλμὸς τὰ ἔξω βλέπων, έ. ὁ νοῦς ὀξέως, τὸ ἀλλότρ.. 3. Ἐμοῦ, τουτέστιν, ἐμαυτὸν κατ'. τοῦ βάθους τῆς θεογνωσίας 20 ΧΧΧ. Θαῦμά κι ἔχει ὅτι σεῖο περιφράσομαι φρεσὶ μῆτιν, Οὐδὲ νόῳ δύναμαι κρατερώτατα πολλὸν ὁρᾶσθαι. 6. Ποῦ μοι ὁ Ἰουδαῖος, ὃς ἐν τ. κατ. όπου κατ ἐξοχήν, ὁ πάνυ τῶν ἐλλογίμων, Κοσμοποιίας χριστομάχου ἀκούεις, ὦ χριστομάχε; τὸ ἐν τοῖς κατόπιν πάντα κατόπιν σου γίνεται. 205 9. Νέας κ. ὁ τὸν Ἰουδαϊσμὸν πρεσβ. ἐν χρ. προσποιήσει. εἰς τὰ Ὀλύμ. πανήγυριν νο Ἑλληνισμὸν Χριστιανισμοῦ προσωπείῳ κουπτό μενον. 212 1. Ιαμα γάρ, φησί, καταπ. πνεῦμα ἐξουσιάζοντος ἀναβῇ ἐπὶ σὲ, τόπον σου μὴ άφῇς, ὅτι ἵαμα καταπαύσει ἁμαρτίας μεγάλας. Τῆς μελωδίας. σύριον μέλος, καὶ ἐκ Λιβάνου, τινὲς κηλοῦσιν ὑμᾶς τῇ τε οἴκοθεν ἁρμονίᾳ. καὶ τῇ θύ ραθεν. 8. Κατὰ τοὺς σοφοὺς τῶν Ιατρῶν. μέλιον τὴν κύλικα περιχρίουσιν. Τοὺς σοφωτέρους μιμητέον τῶν ἰατρῶν, οἶ τὰ πικρότερα τῶν φαρμάκων, μέλιτι τὴν κύλικα περιχρίσαντες, πίνειν διδόασι. 213 11. Μάθημα οὐ π. παρ. τὸ δὲ μετὰ τέρψεως καὶ χάριτος εἴσ. Τερπωλὴ νικῇ πάντα σὺν εὐφροσύνη. σὺν ὠφελίῃ. 9. Όπερ ὁ θεμέλιος ἐν οἷ. 1 21): Ὡς οἰκίας καὶ πλοίου καὶ τῶν ἄλο λων τῶν τοιούτων τὰ κάτωθεν ἰσχυρότατα εἶναι δεῖ. οὕτω καὶ τῶν πράξεων τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ὑποθέσεις ἀληθεῖς καὶ δικαίας είναι προσήκει. 217 2. θῆλυ ἐπο. αὐ· ἐν δὲ ἡ φύσις μία, τούτ. ν ἀδιορίστως ἐν πολιτικῇ διοικήσει, 220 7. Πώλησον σ. Σια: Υπαγε
NOTE.
phrasi,
Partita, ne quam uliginem aut cartem trahant, titia, accipiunt; ut et Apollinaris in heroica MetaAut noxium a radice gramen pullulet, etc.
Quidquid sit, Flaccus γενικώτερον dixit de eadem
furmica,
Ore trahit quodcunque potest, atque addit acervo.
Mox quam Basilius vocat εὐδινὴν ἀέρος κατάστασιν,
hic lambographus αἰθρίαν πεπηγμένην scite dixit.
Caterum Aratus inter σημεῖα, signa, et προγνωστικά, hanc formicarum cautam προαίσθησιν prius observarat in Φαινομένοις.
Η κοίλης μύρμηκες όπῆς ἐξ Νεα πάντα
Θάσσον ἀνηνέγκαντο.
Quos versus laudans Plutarch., in Dialogo De soiertia anim., notat nonnullos non wɛa scribere, quæ
ova designant, sed ἤϊα, nempe ἀποκειμένους καρπούς, conditas fruges, quo etiam loco Basilii lectio
firmatur.
Col 197 G 5. Lego οὔπω τὰ κέρατα τῷ μόσχῳ,
ex Philone Hebr. non prooul ab initio lib. Περὶ
τῶν μετονομαζομένων. Οvid. in Halieuticis:
Accepit mundus legem, dedit arma per omnes,
Admonuitque sui: vitulus sic namque minari
Qui nondum gerit in tenera jam cornua fronte.
Ibid. 1. Σοφοί, τὰς τῶν συλλογ. Plutarchus
in Dialogo laudato ccncisius hanc canis συλλογιστι
κὴν δύναμιν tractat his verbis, quæ Basilianis collata juvabunt: Οἱ διαλεκτικοί φασι τὸν κύνα τῷ διὰ
πλειόνων διεζευγμένῳ χρώμενον ἐν ταῖς πολυσχιδέσιν ἀτράποις συλλογίζεσθαι πρὸς ἑαυτόν· Ητοι τήνδε
τὸ θηρίον ὥρμηκεν, ἢ τήνδε, ἢ τήνδε· ἀλλὰ μὴν
οὔτε τήνδε, οὔτε τήνδε τήνδε λοιπόν ἄρα.
Col. 200 1. Ευστρα. Hæc vox majora intestina designat apud Galen. Alia sunt, ἔλυτρα, quæ
dictio Hipp. κεκρυφάλοις respondet, et communis
oratoribus est cum poetis. Jo. Tzetzes initio poeinatis De allegoriis recens Græce et Lat. a nobis
editi,
Ἕλυτρα ταῦτα τῶν γραφῶν τεθεικότες.
Hæc involucra scriptionis qui notant.
Col. 204 8. Θρᾷς ὅτι φρυγανιζομένῳ τῷ Π.
Ex Actor. apostol. cap. 28: Συστρέψαντος δὲ τοῦ
Παύλου φρυγάνων πλῆθος, καὶ ἐπιθέντος ἐπὶ τὴν
πυράν. Vides quantam vim et ἔμφασιν hic habeat
τὸ φρυγανίζεσθαι, quod tot verbis B. Lucas expressii?
Ibid. 7. Ἐπιγνῶναι. Οὐ γὰρ μόνον ὀφθαλμὸς
τὰ ἔξω βλέπων, έ. ldem tradit Philo libro laudato. quod mox subjicitur, ὁ νοῦς ὀξέως, τὸ ἀλλότρ..
ab Horatio repræsentatum est his vers.:
Cum tua pervideas oculis male lippus in-nctis,
Cur in amicorum vitiis tam cernis acutum,
Quam aut aquila aut serpens Epidaurius?
In Lat. versione hæc emenda, tarda est et cunctatior
ad om.
lbid. 3. Ἐμοῦ, τουτέστιν, ἐμαυτὸν κατ'. Εadem explanatio hujus versic. 6. e psalm. cxxxviii,
repetitur ab auctore nostro, romo II, epist. 393.
B. Joan. Chrysostomus et Rabbini, de mirabili, ardus ac perdifficili τοῦ βάθους τῆς θεογνωσίας 20PATROL. GR. ΧΧΧ.
Θαῦμά κι ἔχει ὅτι σεῖο περιφράσομαι φρεσὶ μῆτιν,
Οὐδὲ νόῳ δύναμαι κρατερώτατα πολλὸν ὁρᾶσθαι.
Ibid G 6. Ποῦ μοι ὁ Ἰουδαῖος, ὃς ἐν τ. κατ.
Quid si legas όπου; Ecquis hic Judæus! An κατ
ἐξοχήν, Philo Hebræus, ὁ πάνυ τῶν ἐλλογίμων, elegantiss. Κοσμοποιίας scriptor? Neutiquam,seu gentis χριστομάχου nomen: unde paulo post sequitur,
ἀκούεις, ὦ χριστομάχε; non video cur interpres τὸ
ἐν τοῖς κατόπιν ad antedicta referat, potiusquam ad
debentia dici, ut loquitur Flaccus: utique eadem
phrasi intra scribit, πάντα κατόπιν σου γίνεται.
Col. 205 9. Νέας κ. ὁ τὸν Ἰουδαϊσμὸν πρεσβ.
ἐν χρ. προσποιήσει. Sic Basilius Selenc. episc. in
laudata conc. εἰς τὰ Ὀλύμ. Οlymp. πανήγυριν νο
cat Ἑλληνισμὸν Χριστιανισμοῦ προσωπείῳ κουπτόμενον.
AD EJUSDEM HOMILIAM IN PSAL. 1
Col. 212 1. Ιαμα γάρ, φησί, καταπ. Vers. ter
tius Ecclesiast. Salom. cap. x, sic habet: 'Eàv
πνεῦμα ἐξουσιάζοντος ἀναβῇ ἐπὶ σὲ, τόπον σου μὴ
άφῇς, ὅτι ἵαμα καταπαύσει ἁμαρτίας μεγάλας.
Ibip. 5. Τῆς μελωδίας. Themistius in exord.
orat. vii hunc psalmodiæ Dav.concentum vocat 'Asσύριον μέλος, καὶ ἐκ Λιβάνου, et subjungit, τινὲς
κηλοῦσιν ὑμᾶς τῇ τε οἴκοθεν ἁρμονίᾳ. καὶ τῇ θύ
ραθεν. Alii (inquit) vernaculum melos (Pegassium
Persius in Prolog. Sat. dixit), ali Assyrium carnem
el ex Libano profectum xanentes, cum domestico vos
lum peregrino concentu demulcent.
lbid. 8. Κατὰ τοὺς σοφοὺς τῶν Ιατρῶν. Lucret.
pueris absinthia tetra medentes
Cum dare conantur, prius oras pocula circum
Contingunt meltis dulci flavoque liquore.
Hic μέλιον τὴν κύλικα περιχρίουσιν. Idem Themist.
vrat. eodem: Τοὺς σοφωτέρους μιμητέον τῶν ἰατρῶν,
οἶ τὰ πικρότερα τῶν φαρμάκων, μέλιτι τὴν κύλικα
περιχρίσαντες, πίνειν διδόασι.
Col. 213 11. Μάθημα οὐ π. παρ. τὸ δὲ μετὰ
τέρψεως καὶ χάριτος εἴσ. Idem Theognis olim precinerat.
Τερπωλὴ νικῇ πάντα σὺν εὐφροσύνη.
vel parodice, σὺν ὠφελίῃ.
Ibid. 9. Όπερ ὁ θεμέλιος ἐν οἷ. Demosth. in 1
Olynth. (pag. 21): Ὡς οἰκίας καὶ πλοίου καὶ τῶν ἄλο
λων τῶν τοιούτων τὰ κάτωθεν ἰσχυρότατα εἶναι δεῖ.
οὕτω καὶ τῶν πράξεων τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ὑποθέσεις
ἀληθεῖς καὶ δικαίας είναι προσήκει.
Col. 217 2. θῆλυ ἐπο. αὐ· ἐν δὲ ἡ φύσις μία,
τούτ. Plato 1. ν De rep., ubi siatuit generatim et
ἀδιορίστως eamdem esse virorum et mulierum, non
diversam naturam ἐν πολιτικῇ διοικήσει, ac proinde mulieres ad civilis administrationis munera admitti cum viris debere; quanta vero id cautione
admittendum sit, docet Proclus in Commentar. ad
hunc Plat. lib.
Col. 220 7. Πώλησον σ. Matth. Σια: Υπαγε
Continue reading PG 30: Variae Lectiones →≣ entire volume