quos siç try 'Ekaxµspov edidisse constat homilias pturæ auctor est, cujus hæc sunt verba Exodi 11, 2: vel commentarium fuit Rhodon, ut ex Hieronymo discimus in Catalogo: «Rhodon Tatiani auditor temporibus Commodi et Severi in Hexaemeron elegantes tractatus composuit.. Sophronius, εἰς τὴν Ἑξαήμερον κομψὰς ὁμιλίας συνέταξε. Colligere tamen ex Αnastasio Sinaita possumus ante Rhodonem aliquos, dum in librum Geneseos scriberent, allegorice opus sex dierum exposuisse. Sic enim scribit lib. 1 jam citato: Λαβόντες τὰς ἀφορμὰς ἐκ Παπίου τοῦ πάνυ τοῦ Ἱεραπολίτου τοῦ ἐν τῷ ἐπιστηθίῳ φοιτήσαντος, καὶ Κλήμεντος, καὶ Πανταινέτου τοῦ τῆς ᾿Αλεξανδρέων ἱερέως, καὶ ᾿Αμμωνίου σοφωτάτου τῶν ἀρ χαίων καὶ πρώτων συνῳδῶν ἐξηγητῶν εἰς Χριστὸν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν πᾶσαν τὴν ἐξαήμερον νοησάνtwv «Accepta occasione ex Papia viro clarissimo Hierapolitano, qui discipulus fuit apostoli, qui supra pectus recubuit, Clemente et Pantano Alexandrino sacerdote, et Ammonio sapientissimo interpretibus vetustis et primis, qui totum sex dierum opus de Christo et Ecclesia intellexerunt.» Interpres legisse videtur φήσαντος non φοιτήσαντος, quod point hoc loco sonat, hoc est, discipulum; nam et de eodem Papią Hieronymus in Catalogo: «Papias Joannis auditor Hierapolitanus episcopus in Asia quinque tantum scripsit volumina.» Col. 3 11, Wʊx mpóc. In duobus regiis codicibus mss. quorum alter Henrici II, alter Medicæus Henrici Magni fuit xτñµz, ita scriptum invenimus: Ψυχὴν ἔχοντας πρὸς τὴν τῶν τηλικούτων· «Adornatam convenit habere animam eos, qui eam voluerint ad tanfarum rerum auscultationem appellere.» Eustathius tamen vetus interpres hoc non agnoscit solum enim vertit, «vel quemadmodum instructus esse debeat animus.» Ιδόντες δὲ αὐτὸ ἀστεῖον, ἐσκέπασαν· Videntes autem eum elegantem, occultaverunt. Interpres Origenis ἀστεῖον elegantem etiam vertit, Aquila ἀγαθόν, bonum, Symmachus wpalov. Vox Hebræa TO patos etiam, id est, pulchre, redditur Græce, III Reg. 1, 6. Apostolus item Hebræorum x1, 23: 'Expúбn τρίμηνον ὑπὸ τῶν πατέρων αὐτοῦ, διότι εἶδον ἀστεῖον τὸ παιδίον. Occultatus est mensibus tribus a parentibus suis, eo quod vidissent elegantem infantem. Sic infra, κατὰ τὴν μαρτυρίαν αὐτὴν τοῦ Osov. Suffragatur etiam Josephus, qui placuisse infantem scribit lib. 11, cap. 5, quod magnus essel ac pulcher, ὑπερηγάπησε μεγέθους τε ἕνεκα καὶ κάλ λovę. Secutus tamen videtur 8. Stephani narrationem Basilius; cujus hæc sunt Actor. vII, 20: 'Eytvνήθη Μωσῆς, καὶ ἦν ἀστεῖος τῷ Θεῷ. Ubi Vulgata Lat. Natas est Moyses, et fuit gratus Deo. Et inesse potest Hebraismus, ut dicat S. Stephanus Moysen fuisse gratum, festivum ac lepidum, pulchrum Deo, id est eximie pulchrum sicut Jonæ ш, 3: Ἡ δὲ Νινευὶ ἦν πολὶς μεγάλη τῷ Θεῷ· Eral autem civitas magna Deo. Quemadmodum et ex Hebræo vertitur ad verbum, hoc est, valde magna, quod omnia. quæ magna sunt, dicantur esse Dui, ut Psal. xxxv, 7: Justitia sicul montes Dei. Mavull tamen Fr. Ribera noster nihil aliud significare pulchrum Deo, quam pulchrum coram Deo, ut Genes. ■III, 43, dicuntur Sodomitæ peccatores coram Domino, Hebraice, peccatores Domino, in oculis Domini, vel Dei, hoc est, revera, etiamsi homines dissentiant. Itaque recte dixit Basilius, doτeïoç παρὰ θεῶ, ut dixerat S. Stephanus, ἀστεῖος Θεῷ. Col. 6 3. Profunda sensa. Janus Gornarius, in editione Basiliensi Frobeniana 1552, interpretatur, «Etiamsi scriptoris acumen non assequamur.» At Bustathius ad verbum: «Nam licet altitudinem cordis historici non valeamus attingere,» The Bαθείας καρδίας μὴ ἐφικώμεθα· quæ locutio Scripturæ familiaris. Jeremia xvi, 9: Βαθεῖα ἡ καρδία παρὰ πάντα, καὶ ἄνθρωπος ἐστι, καὶ τίς γνώσεται αὐτ tov; Profundum cor super omnia, et homo est, et quis cognoscet eum? Hieronymus ex Symmacho refert, «inscrutabile cor omnium,» et Isaiæ xxix, 15, Latine effert: Væ qui profundo estis corde, ut a Domino abscondatis consilium. Chrysostomus de proditione Judæ, tom. V editionis nostræ Parisiens.: Εκαστον τῶν λεγομένων πολλὴν ἔχει τὴν θεωρίαν, καὶ πολὺ τὸ βάθος τῶν νοημάτων· «In singulis dictis multa est contemplatio, multa profunditas sententiarum.» Et homil. 1 ad Antiochenos: "ISETɛ πpòç πόσον βάθος κατηγάγομεν τὸν λόγον «Vidistis in quantam sermonem deduximus profunditatem.» Ibid. 9. Eustathius, insistens propius verborum sententiæ dixit: «Qui perhibetur venustus apud Dominum fuisse.» Sic ut intelligamus Moysen venustum fuisse apud Deum ipsum, qui nimirum ScriCol. 7 6. Sed secundum. Hæc uberius interpretatus erat Argyropylus, sive is qui ejus versionem recensuit. Et ne quis damni se aliquid fecisse suspicetur, poterunt cum Græcis ea conferri quæ sustulimus: «Et se totos permittentes atque accommodantes primæ illi suæ de Deo ignorantia, quæ videmus cuncta ad ortum progredi, hæc ita emergere concluserunt perpeti quadam serie successionis. Eustathius scripsit: «Sed familiari ignoratione sublapsi variis omnia definitionibus concluserunt.» Col. 8C 11. Zntečtat d rýv. sic editum est ex variis lectionibus Anglio. codicum, quibus adjungunt viri docti τίς, ut legatur ζήτει τις, vel ζητήσει τις, τίς ὁ τὴν ἀρχήν. Vulgata lectio Basiliensis editionis ferri potest, cui duo Regii codices suffragantur, ζήτει τίς ὁ τὴν ἀρχήν, et Eustathius cum Cornario vertens: «Quære quis illi dedit principium,» vel certe scribetur, Inteitai tiç ó tv. Quæritur, quis sit, qui principium dedit.» Col. 9 14. Atapsúyer. Emendandum ex duobus Regiis codd. διαφεύγει, et contra mox δια peúyn. Ibid. 7. Mr.devt pérov. Ex iisdem duobus libris et Regiis et Angl. corrigendum µŋdevi µéow.

AD HOMILIAS IN HEXAEMERON. cui lectioni astipulatur Eustathius, «Quod plani- damentum et gradus.» Eustathius melius expresties eorum nullis mediis interpolatur obstaculis.» Quod sequitur, vitiose legebatur antea, try toŪ κόσμου ἄναρχον καὶ ἀτελεύτ., sed restitutus est eorumdem librorum auctoritate locus. Paulo post c. 1, El yap apxv, horum interpretationem clarius efferendam censuimus. Col. 12 40. Expunximus duas voces addititias, «cum Deo,» quas Græca non requirunt, neque vetus interpres Eustathius agnoscit, Rerumque per partes institutarum actorem dispensatoremque.» Cicero Academic quæstionum lib. 1v: «Zenoni et reliquis fere Stoicis æther videtur summus Deus, mente præditus, qua omnia regantur.» Idem lib. 1 De natura deorum: «Chrysippus disputat æthera esse eum, quem homines Jovem appellarent.» Idem ait, Platonem in Timæo dicere, mundum Deum esse, et cœlum et astra, et terram: idemque Platoni tribuit Proclus argumento 20, quem refutat Benedictus Pererius lib. xv De principiis rerum naturalium, cap. 4. Ibid. 2. 'Αλλ' οἱ τῶν ἄστρων. Fortasse scribendum, ἄλλοι τῶν. ἀστέρων, quod suadet Eusta thius vertens: «Alii stellarum intervalla dinumerant.» Ibid. 5. Τοῖς μέν εἴσι φαινόμενοι. Duo Regii toïç µév elợi pavepol. Eustathius: «In certis suspiciuntur hominibus, nobis autem habentur ignotæ.» Sic enim emendandum pro «suscipiuntur.» Ibid. 8. Declinationes. Basiliens., σmplyμobs xx amoxhelozi. Eustathius, præclusiones. Quam lectionem secutus Tilmannus ediderat stationes, exclusiones, et annotorat Argyropylum legisse ȧnoAlos prout et in duobus Regiis mss. exaratum fuit, ideo declinationes interpretati sumus.Est enim declinatio apud astrologos stellæ vel puncti eclipticæ distantia ab æquatore versus alterum polorum mundi. Aristoteles de sole agens, Problem., sect. 45y probl. 6: ᾿Απείρους γὰρ ἐγκλίσεις έγχω ρεῖ αὐτὸν κλιθῆναι·. Cum feri possit ut infinito numero inclinetur.» Cleomedes lib. 1 Geograph.: Τοῖς τροπικοῖς πλαγιώτερος, καὶ ἐπὶ πλεῖον ἐγκεκλιµśvo; napáxɛitat «Tropicis vero obliquior, et magis inclinatus accubat.» Sic Basilius ipse infra: Οὐκ ἔχουσαν, ὅπου μᾶλλον ἀποκλιθῇ. Quod sequitur: Ἐπὶ τὰ προηγούμενα κίνησιν, Cornarius vertit: «Motum omnium ad præeuntia ac primordialia;» Montacutius, «motum in antecedentia.» Col. 13 6. Trippovoç. Ita duo RR. non ut Basiliens., expóvtoc. Quanquam utrumque usitalum, ut ισόχρονος et ισοχρόνιος. Subinde, «quod semper urgetur.» Interpres verterat: • Accedens semper et more fluentis aquæ recedens, nec unquam a cœpto cursu restitans aut conquiescens.» Cornarius propius ad mentem auctoris: «Festinans semper ac præterfluens, ac nusquam a cursu quiescens. Nos Eustathium secuti sumus.» Col. 15 3. Principium viæ. Loous est Proverbior. xv1, 5. Paulo post, xpririę xai ßáßpov, «funsit,» munimentum et fulcimentum,» et Cornarius, «basis ac fundamentum.» Βάθρον hic non κλίμαξ est, sed Oɛµédioç, † έôpaoµa, «firmamentum, aut fundamentum.» Sic in hac ipsa homilia et pagina, θεμέλιοί τινες καὶ κρηπῖδες προκατεβλήθ. Col. 18 5. In summa. Eustathius: • Summatim, id est, brevi, subitoque.» Cornarius: «In summa fecit Deus, hoc est, coacervatim et brevi.» Kepálatov hic summam numeri vel temporis sonat, qua notione sæpe voces Hebrææ NWN" et UNI accipiuntur in Scriptura, et a LXX nunc xɛçáλαιον, nuno ἀρχή, nunc συλλογισμός vertuntur, quemadmodum et ab Aquila, Theodotione et Symmacho, quos hic designare videtur Basilius, Numer. IV, 2: Λάβε τὸ κεφάλαιον τῶν υἱῶν Καάθ· Accipe summam filiorum Caath Vulgata quoque Latina «summam» vertit, et interpres Orige - nis, «numerum;» Numer. 1, 2: Aáбɛτе áрxyv πάσης συναγωγής • Accipite summam omnis congregationis; Exodi xxx, 12: 'Eàv láбps tòY συλλογισμὸν τῶν υἱῶν Ἰσραήλ Cum accipies computationem filiorum Israel. Sic inferius Basilius dixit: ἐν κεφαλαίῳ παραδεδόσθαι οὐρανοῦ καὶ Ys molnow. At Ecclesiastici XVIII, 1, scriptum est: Ὁ τῶν εἰς τὸν αἰῶνα, ἔκτισε τὰ πάντα κοινῇ· Qui vivit in æternum, creavit omnia simul. Học est, pariter vel communiter, inquit Jansenius: ne quis ex hoc colligat omnia simul eodem tempore esse condita, quemadmodum ex eodem loco intellexit S. Augustinus, omnia opera creationis, quæ sex diebus facta commemorantur, simul unoque tempore facta esse, lib. v De Genesi ad lit. cap.33, neque«simul» temporis identitatem hic designat, sed universa sine exceptione comprehendit. Sed faveret Augustini sententiæ hæc illorum interpretum Exdoots, cujus videtur habuisse notitiam Acacius in hoc Catenæ Græcorum in Genesim loco, qui perperam apud Franciscum Zephyrum Theodoreto tribuitur. Sic enim textus Græcus se habet in codice illustrissimi cardinalis Joeusæi: 'EpwryTÉOV πάλιν αὐτοὺς, πότερον άμα πάντα δεδημιούργηται, ἢ τάξει καὶ ὁδῷ. Καὶ εἰ μὲν τὸ πρῶτον είποιεν, δῆς λον, ὅτι ἅπαντα δημιουργήσας κατέπαυσε πάλαι ποτέ, καὶ ὅσον ἐν αὐτοῖς νῦν ἀργὸς ὢν τυγχάνει. Εἰ δὲ τὸ δεύτερον ἐροῦσι, τὸ τάξει καὶ ὁδῷ δημιουργείν, και ρὸς αὐτοὺς μεμνῆσθαι τοῦ ἐξ ἀρχῆς ὡμολογημένου, ὡς οὐκ ἂν εἴη ἄπειρα τὰ δεδημιουργημένα. «Rursus interrogandi sunt, num omnia simul facta sint, an deinceps et consequenter. Ac si prius quidem dixerint, nemini dubium est, quin Deus omnibus creatis jampridem quieverit, vitam nunc, quantum ad cos attinet, otiosam degens.Sin posterius dixerint, et ordinem ac progressum quemdam in creatione rerum agnoscant, jam meminisse debent, quod initio pro comperto dedere, creata non esse infinita.» Col. 18 14. Zuvorapsiv. Emendandum ex duobus Regiis mss. συνυπάρχειν, et παρ' αὐτοῦ συνεχώρησαν. Porro illud, αὐτομάτως παρυποστῆναι,

NOTE FRONTONIS DUCI vertit Cornarius, «sua sponte substituisse. • Am- ὁ κρίκος μετέωρον φέρει τὸ σῶμα, τὸ δὲ μετέωρο brosius lib. 1, c. 5: «Asseruit enim sua sponte subsistere; Montacutius: «Una cum illo et simul exstitisse.» Rursus quod sequitur: Obx? avrò toũto, sic Eustathius: «Id est, non causam præstitit, ut esset solum, sed fecit, ut bonus, utilem.» Ambrosius autem: «Non dixit, quia subesse fecit, non dixit, quia causam mundo, ut esset, præbuit, sed fecit, quasi bonus, quod foret utile.» Justinus ex Platone sic distinguit, τὸν ποιητὴν καὶ τὸν δη μιουργόν,» factorem et opificem,» in Cohortatione ad Gracos: Ὁ μὲν γὰρ ποιητὴς, οὐδενὸς ἐτέ ρου προσδεόμενος, ἐκ τῆς ἑαυτοῦ δυνάμεως καὶ ἐξουσίας ποιεῖ τὸ ποιούμενον· ὁ δὲ δημιουργὸς τὴν τῆς δημιουργίας δύναμιν ἐκ τῆς ὕλης εἴληφώς καταoxeváče! tò yivóµsvov* «Factor quidem, nullius alterius indigens rei, suapte virtute et potestate, quod creat efficit opifex autem opificii sui virtute ex materia accepta opus suum construit.» Col. 20 8. 'Ex Súo twv äxpwv. Ita correximus ex duobus Regiis codicibus, ex quibus etiam addendus est articulus to maτós' mendose antea ix Súo twv &pxwv. Eustathius: «Ex duobus summatibus elementis omnium substantiam designat exstructam.» Coelo nimirum et terra, quæ duo sunt extrema sibi opposita. οὐ ἔστηκε, διὰ τοῦτό φησι, πεπήγασιν· «Alii vero, bases, pali. Fulcra enim ac firmamenta ipsa circulos nuncupavit. Primum enim ea suspensa est, inquit; quinam illam circuli sustinent? terram nimirum:non quasi illi sint uspiam: sed quod ea ita fixa et stabilis maneat, ut si desursum fixis gestaretur circulis. Nam quia circulus vel annulus suspensum corpus sustinet, quod autem suspensum est, non stat, idcirco dixit, fixi sunt.» Annulos intelligit, sive orbes ferreos, quibus conopsea vel tapetes tentoriorum seu velorum sustentantur. At interpretationis Latinæ auctor ex Hebræo vertit, «super quo bases illius solidatæ sunt:» cum quo conveniunt, quæ ex Aquila, Symmacho vel Theodotione Oliympiodorus in medium attulit. Eustathius demum ediderat: «Super quid circuli ejus infixi sunt?» -Ibid. 15. Mǹ Cŕteɩ. In quibusdam Anglicis libris legebatur μὴ ζητεῖν et ἀλλὰ νοεῖν. At duo Regii Francisci vulgatam tuentur lectionem,et Eustathius a Non ergo quæras de singulis rationem,sed illa quoque, que silentio Scriptura præteriit ex his, quæ relata sunt, debebis advertere.» Infra, c. 9, συμβουλεύωμεν. Basiliensis editio συμβουλεύομεv, et ita codex Medicæus Regius. Cornarius interpretatur: «Eadem hæc etiam de terra consulimus, ut ne quis sibi ipsi negotium faciat.» Eustathius autois retulit ad nos ipsos: «Eadem etiam de terra sentiri suademus, minime videlicet discu tientes qualis sit ejus substantia, nec conficere nos cogitationibus.»Alter vero codex Regius Henricianus habuit συμβουλεύωμεν, quæ potior lectio videtur. «Hæc eadem et de terra nobis ipsis consulamus, ut ne ejus subst. q. illa tandem sit, cur perscrutemur.» Col. 21 12. Tñoßñs aúti. Medicæus et Henric. ὑποθῇς ἑαυτῷ. Quo pacto videtur exaratum offendisse Argyropylus, cum vertit, «statueris tecum.» Eustathius: «Quod si aquam posueris terrenæ stabilitati esse subditam.» Ambrosius lib, 1, cap. 6 Aut quomodo si super aquas,non demergatur in aquam gravis ruina terrarum.» Col. 24 4. 'Exl tivos of xpíxot. Locus est Job. xxxvIII, 6, in quem notat Olympiodorus: Οἱ δὲ ἄλλοι βάσεις οἱ κατάπηγες. Κρίκους λέγει τοὺς ἀναβαστακτῆρας. Πρῶτον μὲν ἐκκρεμές ἐστι, φησί· ποῖοι κρίκοι αὐτὴν φέρουσι; τὴν γῆν δηλονότι, οὐχ ὡς τούτων ὄντων, ἀλλ᾿ ὡς ἀσφαλῶς οὕτω βεβηκυίας αὐτῆς, ὥσπερ ἂν εἰ κρίκοι ἦσαν ἄνωθεν βαστάζοντες καὶ πεπηγότες. Ἐπειδὴ γὰρ Col. 26 9. Sin hoc. Clarius hoc Cornarius, «Sin minus hoc.» è µ. Eustathius, «aut si secus evenerit.» ་ Col. 27 3. Mane. Interpres ediderat, ab usque nimirum diluculo.» Eustathius contentus fuit dicere, «modicis mane decursis sermonibus.» Verisimile namque est mane tempore sacra συνάξεως, id est, collectæ vel missæ, habitam fuisse concio - nem ab episcopo unam tempore Quadragesimæ, atque alteram sub ipsam vesperam: hinc illud est homil. 3: Τὴν μὲν ἑωθινὴν τροφὴν τῶν ψυχῶν, τὴν δὲ ἑσπερινὴν εὐφροσύνην, et homil. 9: Ἡ ἑωθινὴ τῶν λόγων τράπεζα. Ceterum illud, ὁμοτίμwc, c. 6, dilucidius vertit Eustathius, ■ pari hoμως, nore constructis.» Cornarius, « Cornarius, utrisque pariter factis,» id est pari jussu, et eodem tempore. Col. 31 5. Quod si ingenita est. Argyropylus verterat, ut ex antiquioribus Latinis editionibus admonet Montacutius: «Si igitur hæo ingenita est, nempe materia, de qua prius sermo erat, quam ingenitam philosophi pronuntiabant. Cornarius itidem Si quidem igitur ingenita est hæc, primum quidem æqualem cum Deo senii dignitatem habebit. Eustathius: • Quam si dixerimus ingenitam, sine dubio coæquari Deo in promerendis æstimatur honoribus.» Col. 31 7. Melius expressit hæc Cornarius, quam Argyropylus: Ex hoc autem contingit ipsis negare magnum Deum constitutionis rerum præsidem esse.» Corrigendus porro Eustathius, apnd quem legendum: «Hinc illis data occasio negandi causis Deum præesse mundanis,» pro • occasione grandi causis., Ibid. 5. Ventilabrum. Tilimannus annotarat in hunc locum, legisse Argyropylum aporpov pro πτύον, aratrumque vertisse, non ventilabrum: Hesychius: Πτύον· ξύλον, ἐν ᾧ διαχωρίζουσι τὸν σῖτον ἀπὸ τοῦ ἀχύρου· «_ignum, in quo frumentum a palea separant.» Alii volunt palam ligneam esse, qua semina ex acervo sumentes agricolæ ab una areæ extremitate in alteram contra ventum jactant.

AD HOMILIAS IM HEXAEMERON. ut ista ventilatione a pulvere et aceribus purgentur. prehendit.» Et hanc fuisse lectionem textus Basilii Eustathius Sic agricultoribus ventilabrum.» Paulo post c. 1, non ut erat in Basil. sed apxt legendum ex duobus Regiis mss. Eustathius: «Inviolabilibus cujusdam concordiæ vinculis.>> Col. 35 5. Juxta intelligentiæ. Argyropylus, ut monet Montacutius, ediderat «præ intellectus sui ratione contendunt,» sed et hoc minus recte, cum hic diavota non intellectum, sed sensum et sententiam indicet. Eustathius dixit, «obscuritas est secundum rationem sensus;» Cornarius, «juxta sententiæ consequentiam,» quia nimirum tenebræ luci opponuntur; et tenebræ, quarum princeps est diabolus, Deo contrariæ. Ibid. 12. Lupi graves. Addidimus epithetum, quod est additum et Actorum xx, 29: Elocheúrovται μετὰ τὴν ἄφιξίν μου λύκοι βαρεῖς· Intrabunt post discessionem meam lupi rapaces. Ita Vulgata, quemadmodum et Eustathius hoc loco, «qui non lupi raptores, dilaniantes gregem?» Idem subjicit: «Hinc Marcionis et Valentini, et exsecrabilis Manichæorum secta manavit.» Apud Argyropylum legebatur Valentiniani,» sed auctor hæresis fuit Valentinus, sectatores ejus Valentiniani. Col. 39 5. To xaxóv. Istud etiam ex codicibus scriptis additum asserit Montacutius, quod duo Regii nostri non agnoscunt, sed Eustathius, «Neque enim si malum ex necessitate descenderet, tantus peccantibus legum metus incumberet.»> Paulo post scribendum hoc loco, ■ immineret, pœnæ vero judiciorum tam inevitabiles essent.» Ibid. 12. Si quid erat ante. Exscripsit ad verbum hunc locum usque ad illas dictiones, owμαtos napuntsty, Theodoretus, quæstione 6 in Genesim, et quamvis hic ita Basilius loqui videatur de angelorum existentia ante mundi creationem, ut dubitet, vel ex suppositione de iis agat: tamen homilia 1 disertis verbis et sine dubitatione asserit, in lamine creatos fuisse beatarum mentium ordines, pag. 5: Τὰς λογικὰς καὶ ἀοράτους φύσεις, και πᾶσαν τὴν τῶν νοητών διακόσμησιν Quo factum est, ut hæc in suam quæstionem sextam inserere non dubitaverit Theodoretus, postquam dixerat quæglione tertia: Συνομολογουμένου δὲ τούτου, τῷ τῆς εὐσεβείας οὐ λυμαίνεται λόγῳ τὸ πρὸ οὐρανοῦ καὶ γῆς γεγενῆσθαι λέγειν τῶν ἀγγέλων τοὺς δήμους· . Hoc autem concesso, si quis angelorum turbas ante cœlum et terram conditas esse dixerit, non offendet verbum pietatis:» et hæc fuit pene communis Græcorum Patrum sententia: sed alteram, quæ sancti Augustini est, fere omnes, qui post Augustinum Latine scripserunt,sequuntur.Apud eumdem Theodoretum legitur τῶν ἀγαθῶν ἐπαγγελίαις, non tŵv dylwy' eique lectioni favent duo Regii codices, et Eustathius, «in bonorum promissionibus operitur.» Rursus quod sequitur, ixxvòv tŵv Ew, inverso ordine exhibet Theodoretus, ixavòv τῶν ἔνδον διαστῆσαι τὰ ἔξω. «Quod possit ea, qua foris sita sunt, separare ab iis, quæ intra se comex Eustathio conjici potest, qui vertit: «Ut possit ea, quæ extrinsecus habentur ab interioribus Бераrare.» Denique ¿vanodɛpéra idem Theodoretus habet cum duobus Regiis, non έναποληφθέντα. Col. 43 14. Sed viri Syri. Annotarat in hunc locum Tilmannus, vel alius quispiam, Ephræm Syrum intelligendum, quem alii addunt æqualem et perquam familiarem fuisse Basilio; sed et Diodorus Tarsensis idem de verbo Hebraico П docet in Catena Zephyri: Βούλεται ἡ Ἑβραϊκή λέξις ἡ τοῦ ἐπεφέρετο σημαίνειν, ὅτι καθάπερ ὄρνις ὠὰ θάλπει ταῖς πτέρυξιν ἀπαλῶς ἐφαπτομένη εἰς τὸ ζωογονεῖν· οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα ἐπεφέρετο τοῖς ὕδασι ζωοθαλTOUу «Hebraica dictio pro qua nos habemus ferebatur, illud per se videtur significare, quod sicut a gallina foventur ova, dum alis ab ea leniter attrectantur, ut animata reddantur: ita quoque Spiritus super aquas ferebatur, ut suo illas tepore animaret.» Hieronymus in Quæst. Hebraicis: «Pro eo quod in nostris codicibus scriptum est, ferebatur, in Hebræo habet meraepheth, quod nos appellare possumus: incubabat, sive confovebat, in similitudinem volucris ova calore animantis. Ex quo intelligimus non de spiritu mundi dici, ut nonnulli arbitrentur, sed de Spiritu sancto, qui et ipse vivificator omnium a principio dicitur.» Deducitur a radice D77 quæ i moveri significat, aut movere se expansione et dilatatione alarum, ut solent aves pullis incubantes, ut Deut, xxx, 11: Et super pullos suos volitans. Col. 46 10. Deducit. Aer nimirum, ut expressit Eustathius «Sicut enim obtutus nostros illo momento temporis aer morad ea dirigit: aer, inquam, is, cujus antea dixit naturam esse perspicuam.» Ibid. c. 1, upyasvoc. Medicæi codicis non omnino contemnenda varia lectio upeуεάuevos, «< illucens, affulgens,» aut «cum illuxisset.» Þłyyourav exponit Hesychius λaµnpúvovsav. Et paulo post mendose Basiliensis habuit tumóµevov, pro quo duo Regii, τυπούμενον, «efformatum lingua;» Eustathius tamen vulgatæ suffragatur lectioni, «nec aerem lingua verberatum sermonem. › Col. 49 3. Ευνυπακουομένης. Vox μιᾶς duabus inclusa virgulis aberat a duobus Regiis mss. et ab uno Anglico. Eustathius: «Subaudientibus vide. licet nobis, quia nuncupatione diei nox quoque debet intelligi.»> Col. 50 14. An ea ratio. Hæc ita cum sequentibus jungenda sunt, ut interrogatio usque ad finem periodi differatur, «septies redeuntem,» et deleatur vox «sane» hoc modo: «Litteris traditur: Deus nimirum qui temporis,» etc. Eustathius: «Vel sicut secretior tradit ratio, Deus cum naturam temporis procrearet.» Item illud, touto dì xuxaixóv, sio vertendum est «Hæc autem est circularis figura, a seipso initium sumere.» Col. 52 5. "Iva tí óµiv. Paulo aliter se habet locus apud prophetam: Οὐαὶ οἱ ἐπιθυμοῦντες τὴν ἡμέραν Κυρίου. Ἵνα τί αὕτη ὑμῖν ἡ ἡμέρα τοῦ

NOTÆ PRONTONIS DUCÆI Kupíov; Kai altŋ koti oxótos, xxì oú pwę· Væ desi- loco Pauli, II Corinth. x11, 2, ubi scribit Apostolus derantibus dicm Domini. Ut quid hæc vobis dies Domini? Et ea est tenebræ, et non lux. Apud Cyrillum legitur: Ἵνα τί τοίνυν αὐτή, φησίν, ὑμῖν, σκότος οὖσα, καὶ οὐ φῶς; Διά τοι τὸ πλείσταις ὅσαις ávamenλñoða: ovµpopaïs • Ut quid igitur, inquit, ipsa vobis, quæ tenebræ est, non lux? Quia nimirum longe plurimis calamitatibus opplebimini. >> Vulgata Latina, Ad quid eam vobis? nimirum, optatis advenire? Itaque ad sensum, non ad verbum citavit hunc locum Basilius, cum dixit: «Ut quid vobis querere diem Domini?» Sic enim interpretatus est Latine Ambrosius lib. 1, c. 10. Ibid. Β. 6. Ἐκεῖνοι λόγοι. Duo Regii legunt Excluns, et Eustathius suffragatur, «sed vespers illius narratio.» Col. 52. C. 2. Depì twv пpwtwv. Emendanda est inscriptio, licet eam præferant manuscripti quidam, ex oscitantia librariorum, pro nep? twy zpóπων τῆς γενέσεως. Col. 54 B. 4. Quam commodarint. Immutavimus interpretis verba, «quam fenori tradiderint Deo:» quibus simile illud Cornarii, «quod temporis pars ad usuram tradita non evanescit,» et Eustathii, «pars modici temporis fenerata Deo non deperit.» Ambigua est vox fenerandi, et sæpe de pecunia ad usuram mutuo data usurpatur: at τὸ δανείζεσθαι, Aristophanis Scholiastes to Sávetov distinguit and Toɔ̃ tóxov, «mutuum quodvis, ab eo quod ad usuram datur,»unde libellus Plutarchi: Depì roŭ µý deĭv Savelleobai· De vitando ære alieno, recte Latine inscribitur, non ut Gallicus interpres edidit, «De pecunia mutua ad usuram non accipienda,» vel «De non fenerando. Sio intelligendum illud psalmi ΧΧΧVΙ, 22: Δανείζεται ὁ ἁμαρτωλὸς, καὶ οὐκ ἀποτίσει· Mutuatur, vel mutuum accipit peccator, et non solvet; et Proverb. xix, 17: Δανείζει Θεῷ ὁ ἐλεῶν πтwỵóv· Mutuum Deo dat, qui pauperis miseretur. Verbum enim Hebraicum 75 commodato vel mutuo accipere sonat, et fidem mutuanti obstringere. Ibid. 12. Quomodo Deus. Argyropylus ediderat, «Hoc est: num Deus nostro loquatur more. Et quidem prius a rebus ipsis typus sive adumbratio abstracta se inserit, et imprimitur intellectui sive cogitationi hominis.» Simplicius Eustathius, quem secuti sumus: «Quomodo Deus alloquitur, nostrone, id est, hominum, more, qui prius futuræ rei formam concipimus intellectu.» Col. 58 8. Ecqua tandem. Scripserat fortasse interpres «En quæ tandem;» clarius Cornarius edidit: «Hæc quidem igitur hi qui materiam ingeneratam opifici superinducunt.» Ibid. 11. Nos contra. Consentiunt cum Basilio Theodoretus quæstione 11, et auctor Quæstionum apud Justinum, quæstione 57, cum ex verbis Mosis colligunt duos esse coelos: quod nimirum dixerit, primo Deum creasse cœlum et terram, deinde jussisse, ut fleret firmamentum in medio aquarum. Licet autem plures duobus cœlos esse colligere ex raptum se usque ad tertium cœlum, et ex psalmo CXLVIII, 4 tamen in eo cum illo consentiunt ali¡ duo Patres, quod esse duos ex iisdem Scripturæ sacræ locis colligunt, et quod cum illis agnoscit, ex illo genere locutionis, quod numero multitudinis utatur, cum de cœlis agit, concludi non posse plures coelos esse quamobrem immerito reprehendendus quibusdam videtur vir doctissimus Benedictus Pererius, quod similia dixerit tradidisse Theodoretum et Justinum, cum Theodoreti hæc verba sint: Τοιγαροῦν καὶ δ τῷ δευτέρῳ διαπιστῶν οὐρανῷ, ἔξω βαίνει τῆς εὐθείας ὁδοῦ, καὶ ὁ πλείω πειρώμενος ἀριθμεῖν, μύθοις ἕπεται, τῆς τοῦ θείου Πνεύματος διδασκαλίας καταφρονῶν· • Qui igitur non credit secundum esse cœlum, semitam rectam transgreditur: qui vero plures numerare conatur, neglecta divini Spiritus doctrina, fabulis adhæret.» Apud Justinum autem: Εκ τῆς ἀκολουθίας οὖν τῶν κειμένων φωνῶν νοοῦμεν οὐρανοὺς κατ᾽ οὐσίαν μὲν δύο, κατὰ διαστήματα δὲ πλείονας· «Εx hisce dictis ergo, quæ posita sunt, consequens est, ut intelligamus cœlos substantia quidem duos, interstitiis autem plures. Porro ibidem legetur aptius ǎptos & oúpavoŭ, «panis de cœlo, Joan. vi, 41; quam άetòç ¿ oúpavoù, «aquila de cœlo:» neque enim tale quidquam in Scriptura occurrit, sed tantum Threnor. iv, 19: Διώκοντες ἡμᾶς ὑπὲρ ἀετοὺς οὐpavou. Persequentes nos super aquilas cæli. Col. 61 8. 'Amotshotos. Cum antea legeretur notas, emendavit ex Anglicis mas. Montacutius ἀποτελοῦντος, nempe πνεύματος· at duo Regii codices præferebant αποτελουμένους ψό- ❤ous. Cornarius: «Eo quod violenter erumpant strepitus tonitrua efficientes.» Eustathius: • Qua spiritus conceptus in nubibus violenterque proruptus efficit sonum tonitrualem.» Cæterum idem quod de crystalli origine tradit Basilius ex aquæ congelatione nascentis, tradit et Station in Epithalamio Stellæ, Raraque longævis nivibus crystalla gelari; et Plinius lib. xxxvii, cap.2: «Contraria causa crystallum facit gelu vehementiore concreto. Nec alibi certo reperitur, quam ubi maxime hibernæ nives rigent glaciemque esse certum est, unde et nomen Græci dedere.» In quem locum annotat Dalecampius, ex Agricola, lib. vi De fossilibus, «falli Plinium, quod crystallus vere flat ex lapidescente perspicuo succo, quem sub terris, aut inter gelidas rupium venas frigiditas vehemens glaciat et durat.» Diodorus quoque Siculus aliam causam profert lib. 11 Bibliotheca: Τοὺς κρυστάλλους λίθους ἔχειν τὴν σύστασιν ἐξ ὕδατος καθαροῦ παγέντος, οὐχ ὑπὸ ψύ χους, ἀλλ' ὑπὸ θείου πυρὸς δυνάμεως • Crystallum ex aqua purissima in glaciem indurata coalescere aiunt, non quidem a frigore, sed divini ignis potentia.» « Col. 62 5. Specularis. Sic reposuimus, pro specularii.» In quibusdam Anglicis erat ni-

AD HOMILIAS IN HEXAEMERON. gradu, latitudinis vero 46, 20 minuto. xhov, ut et in Regiis duobus; mendose. Plinius lib. dem caput situm esse vult sub 30 longitudinis xxxvi, cap. 22: «Specularis vero, quoniam et hic lapis nomen obtinet, faciliore multo natura, finditur in quamlibet tenues crustas;» et lib. 11, c. 31 «Metallis Hispania tota scatet citerior, et specularibus lapidibus.» Specularis dicitur, ex quo fiebant specularia. Seneca epist. 60: «Quædam nostra demum prodiisse memoria scimus, ut speculariorum usum perlucente testa clarum transmittentium lumen.» In quem locum Lipsius recte monet, specularia quadras sive orbes fuisse fenestris insertos ad lucem immittendam, ventos excludendos, vicem et usum hodie vitreorum, dicta a lapide speculari,idemque Catanæus in Plinium annotarat. Martialis lib. VIII, epig. 14: Hibernis objecta notis specularia puros Admittunt soles.... Sed ea exemptitia fuisse tradunt, ut cum liberet auferrentur. Eustathius hoc loco sic emendandus: «Et qui secundum suam naturam fuerit sincerus inventus, nec alicujus putredinis admistione fœdatur, nec fundus riis aliquibus fissus est, aeri similis habetur.» Addidimus apud Argyropylum «ad fundum, «et «aut fissuris perforatus,» ut Græcus textus exigebat. Cornarius vertit, neque putredine aliqua exesus, neque segmenta, aut strias in altum productas habens.» Col. 64 6. 'O μvopov. Anglici libri rectius, quam vulgata lectio vel Regii mss. 'Aλλ' ¿ µr) ¿vορῶν, sicut paulo ante άλλ᾽ ἢ ὁ μὴ ἀκούων. Bustaδ thius dixit, «Quis autem tam surdus est, quam qui non audit ita palam vociferantem Scripturam, vel quis tam cæcus, nisi qui evidentibus documentis instructus.» Alludit autem ad illa prophetæ Isaia ALII, 19: Καὶ τίς τυφλὸς, ἀλλ᾽ ἢ οἱ παῖδές μου, καὶ κωφοί, ἀλλ᾽ ἢ οἱ κυριεύοντες autwv; Et quis cæcus, nisi pueri mei, et surdi, nisi qui dominantur illis? Col 67 2. Quorum est Eridanus apud Eustathium legimus,«quorum est Rhodanus,» sed utrum. que falsum est, sive Rhodanum sive Eridanum Padumve dicas, ex montibus Riphæis oriri, et in occidentalem Oceanum infundi: nam Rhodanus in mare Mediterraneum non longe a Massilia, Eridanus in Adriaticum sinum devolvitur prope Venetius. Porro ex Alpibus fluere Rhodanum, et per Allobrogum campos lapsum apud Lugdunum cum Arari concurrere, docet Strabo lib. IV, eodemque libro fontes Eridani statuit in finibus Ligurum et Medullorum, quemadmodum et Plinius. Ptolemæus oaput ejus juxta Larium locum collocat sub gradu longitud. 29, m. 20, latitudinis 44, m. 45. Postremo,quod hic dicuntur per Ethiopiam fluentes amnes quidam ἐπὶ τὴν ἕξω τοῖς πλεομένοις ἀποκενοῦ σθαι, rectius ex Mediceo legimus ἔξω τῆς πλεομέ vns áñoxevoūvtzɩ, quod apud Eustathium vertitur, «alii in citeriorem devolvuntur Oceanum,» ubi corrigendum fortasse «< in exteriorem,» qui scilicet est extra Columnas Herculis, et extra mare Mediterraneum, quod navigari solet, ut dixit Aristoteles loco jam citato: Ο τε Χρεμέτης εἰς τὴν ἔξω þɛi fáhoooav• «Chremetes in externum mare exoneratur.» Ita dixit et Lucianus in Prometheo: Kal τὴν θάλατταν πλεομένην, καὶ τὰς νήσους κατοικού utvac «Mare navigatum, et insulas habitatas.» Externum autem mare, ut infra, où yàp w Γαδείρων θάλασσα. Ibid. 3. Qui dicis abysso. Ita quoque Latine extulit Eustathius: Que dicis abysso: Dissipaberis et Cornarius, qui non animadvertunt prophetam introduoi ad Deum verba facientem: itaque rectius vertes ad sensum Basilii: Qui dicis abysso. Sin autem spectos prophetæ ipsius textum apud LXX, sine dubio lapsus memoria videtur Basilius, neque jam propheta πρὸς τὸν Θεὸν διαλέγεται, aut ut volunt toy haòv εòc, populum Deus alloquitur. Itaque recte Vulgata Latina, Qui dico profundo, Desolare, Unde et sequitur Græce: καὶ τοὺς ποταμούς σου pavw, et flumina tua arefaciam. Præcessit enim, Hæc dicit Dominus redemptor tuus, et: Memento horum, Jacob. Duo Regii codices constanter legunt mpoc tov Osov. Immutavimus illud,«vulgarem quidem sermone,» et substituimus Vulgate Latinæ versionem: mutuatur enim hoc ab Apostolo, II Cor. x, 6: Εἰ δὲ καὶ ἰδιώτης τῷ λόγῳ, ἀλλ᾽ οὐ Tň yvwoei. Nam etsi imperitus sermone, sed non scientia.Eustathius dixit: «Nullis quidem facundiæ phaleris exornatum, scientiæ vero ratione potissiCol. 66 3. Ex Pyrenæo. Fidelius expressit quidam, pop еp? To so, sed potius, лpòç mentem auctoris Eustathius: «Ab occidentis vero climatibus æstivis sub Pyrėnæo vertice Tartessus:» tametsi Aristoteles, ex quo ista desumpsit Basilius, dixit, la tñe Пupting, «ex Pyrenæo.» Quem » Quem enim Ptolemæus et alii Bætim appellant, Straboni et Pausaniæ Tartessus est. Atque in Atlanticum quidem mare verum est Tartessum exonerari ortum ex Pyrenæo,sed Istrum seu Danubium ex illo fluere falsum est, ut quod ait Seneca, lib. vi Naturalium quæstionum,illum Europam et Asiam disterminare, quod Tanai potius fluvio convenit; sed ista geographica non ita exacte Aristoteles aliique philosophi expenderunt, quos dum áɓarávłotwę sequitur sanctissimus Puter Basilius, multa hic descripsit, quæ ad Ptolemæi potius et Strabonis aliorumque historicorum amussim examinanda sunt. Danubii ergo fontes collocat Strabo in medio silva Hercyniæ, quemadmodum et Rheni, lib. vII, quæ silva in Germania est: Ptolemæus autem ejusmum.» Col. 69 10. Matassia. Legebatur antea pɛτατιθέντος, sed ex Anglicis codicibus in margine ascriptum erat ustasia, quod operæ typographice in textum admiserunt, at sequentia participia non item immutarunt: in duobus Regiis

NOTÆ FRONTONIS DUCÆÆI scriptum offendimus µstaticīoav, et in sequenti- Hoc est,disputandum adversus eos qui ex Ecclesia bus τροπὰς ἀπάγοντα σημεία μετατιθέντα, οι τροπὰς ἐπανάγοντα quæ cum nonnihil sint ἀνακόAoula, libenter receptam antea lectionem retinerem. Eustathius quomodo legerit, ex ipsius verbis conjice. Et certe videmus moderatricem sapientiam Dei, solem in alias partes ex aliis transponentem. Sed nunc eum ad australem zonam nunc ad signa solstitialia pro temporum mutatione traducit.» Col. 71 3. Ut hæc aeli appellatio. Non de appellatione cœli agitur, sed de dictione firmamenti: neque recte vertit hoc Eustathius: «Proprie quidem aliud illi conveniens fuerat nomen: scimus tamen sæpissime cœlum dici locum spissum densatumque aeris.» Cornarius: «Tanquam proprie quidem alteri appellatione congrneute, juxta similitudinem vero etiam boc appellationem transsumeute.» Hoc vult scilicet, firmamenti appellationem alteri convenire,sed cœlum tamen per participationem similitudinis appellari. Cæterum locus ille,neτόμενα κατὰ τὸ στερέωμα τοῦ οὐρανοῦ, decerptus est ex Genesi cap. 1, vers. 20, quem ita expressit 8. Ambrosius lib.11, cap. 4: «Volatilia cœli, et volantia super terram secus firmamentum cœli; eo quod volatilia circa superiorem versantia locum terram spectent.» Sed distinguendus est tamen prior locus ex psalmo VIII, 9, volucres cæli, a posteriori ex 1 Genesis.Quartus demum ex Deuteronomii xxx111, 13, qui sic efferebatur in Basiliensi editione ἀπὸ ὅρων οὐρανοῦ καὶ δρόσου, quo pacto et Ambrosius videtur legisse libro De benedictionibus patriarcharum, cap. 11: Eustathius, a finibus cæli: at in Henriciano codice and two pa montibus, quod et in nonnullis Deuteronomii codicibus scriptum reperiri Flaminius Nobilius testatur: vera est lectio Medicei libri, quam expressimus, et Romanæ editionis LXX, áñò twy wpwv, a fructibus; Vulgata Latina, de pomis cœli et rore. Vox Hebræa delicias et delicatos fructus significat, unde Pagninus ad verbum, «de delicatis cœlorum.» Male igitur Kircherus Augustanus in Indice Bibliorum Hebraico-Græco vocem istam docuit «montem» significare, hunc locum citans, cum pwv legendum sit, non 6pwv tametsi Biblia Germanica Basiliensia lectionem illam tueantur: quemadmodum et perperam contendit ibidem vocem eamdem Hebræam 720 conversionem sonare, propterea quod in eodem loco dicitur, καθ᾿ ὥραν γεννημάτ των ἡλίου τροπῶν, «secundum horam fructuum solis conversionum:» cum tamen illio vox Hebræa л proventus» aut «frucus,» at 80net; aul τponás, «conversiones,» non autem TID quam «delicias» diximus, aut «delicatos fructus Pagninum et alios Hebraicæ linguæ peritos interpretari. Col. 74 10. Adversus ecclesiasticos. Dilucidius Cornarius: «Nobis autem ad ecclesiasticos etism quosdam sermo quidem est de discretis aquis.» sunt, non jam ethnici aut pagani ut illi philosophi de quibus antea loquebatur. Origenem enim suppresso ejus nomine taxat, et quasi somnium anilemque fabulam expositionem ejus rejicit, fut admonet Pererius eruditissimus ordinis nostri theologus in Commentario in hunc Geneseos locum. Is enim,quemadmodum refert Epiphanius in Epist.ad Joan.Hierosolymitanum,quæ apud Hieronymum est 60, veritatem historiæ allegoria mendacio depravabat,et aquas quæ super firmamentum sunt,non esse aquas, sed fortitudines quasdam angelicæ potestatis et rursus aquas quæ super terram sunt, hoc est sub firmamento, esse virtutes contrarias,id est dæmones et Hieronymus, epist. 61, sextum ejusdem errorem numerat, quod sic paradisum allegorizet, «ut historiæ auferat veritatem, pro arboribus angelos, pro fluminibus virtutes cœlestes intelligens. Septimum, quod aquas, quæ super coelos in Scripturis esse dicuntur, sanctas supernasque virtutes; quæ super terram, et infra terram, contrarias et dæmoniacas esse arbitretur.» At contraria sententia fere omnium veterum Patrum est tam Græcorum quam Latinorum, quos'enumerant cum Pererius idem, tum Martinus Delrius item noster in 1 Geneseos, veras et naturales esse aquas supra coelum siderum, ut Theodoretus quæst. 11, Justini Quæstionum auctor, quæst. 93, et Gennadius in Catena, cujus expressisse verba Beda videtur in libro De natura rerum, eas aquas dicens ad refrigerationem et temperationem ardoris siderum Iuisse comparatas. Gennadii verba sunt ex ms. codicis illustriss. cardinalis Joeusæi exscripta: "Iva ouv μὴ τοῦτο πάσχων ἁπείποι πρὸς τὴν στάσιν ποτὲ ἀλλ᾽ ἀράματον ὁμοίως καὶ ἁγήρω πάντοτε διαμένοι, σοφῶς ὁ ἀριστοτέχνης Θεὸς τὴν ἀφαίρεσιν ἐπ' αὐτοῦ τῶν ὁδάτων ἐμηχανήσατο, τῆς ἐκ τούτων ἐγγινομένης αὐτῷ καταψύξεως πρὸς τὴν ἐκ τῶν ἄστρων ἀντ τικαθισταμένης θερμότητα· " Ne qua igitur caloris vicinitate solveretur, sed in suo statu semper indefessum æternumque duraret firmamentum, sapiens architectus ipse Deus separationem hanc aquarum prudenter excogitavit, ut earum refrigeratione æstus siderum ita temperaret, ut neutram in partem laboraret.» Col. 75 B. 2. Etsi dical quis. Interpres scripserat «annuntiat, ut astruat aliquis et interpretetur hosce cœlos virtutes esse quasdam contemplationi concreatas, firmamentum vero facultates,quæ operose admodum et efficaciter fungantur officio,nempe operatrices. Emendandum apud Eustathium, ▪ contempla'rices esse virtutes, firmamentum autem factricem Dei potentiam,» pro «contemptibiles virtutes;» et paulo post, «quæ istis dictionibus inest,» non dictionibus, sed rebusinest ratio et consideratio, unde Eustathius vertit: «Sed consideratio eorum prudenter a sensum habentibus contemplata, glorificationem perficit Creatoris.» Coruarius optime ■ Verum sermo in his speculative acceptus.»

AD HOMILIAS IN HEXAEMERON. Col. 76 C. 10. 'Ev áp×ñ tòv oxonóv. Basilien- pli: quapropter fodere desiit, ut ne immisso mar sis editio habuit vapn conjunctim, at Regii duo eulendant Evapуñ, et comprobat emendationem Eustathius, dum vertit: «Merito ergo quidem in rationem gignentium manifestam esse proposuit:» quæ licet mendosa indicant hic scribendum, «Qui igitur manifestum eorum quæ fiunt, finem sibi prop.» Eodem modo infra, legebatur in Basiliensi edit.,ópwµźvotę tv &pxñ, et ex iisdem mss.correctum est Evapyñ, quocirca vertendum est, «manifesta statim exempla,» ut dixit Bustathius,«benefactoris monumenta certissima capiatis.» Col. 79 13. Jam vero. Verba Eustathii substituimus in locum istorum interpretis: «Non desunt,qui vel usque ad insaniam se totos addixerunt equis ad obeunda certamina exercendis, adeo ut in equorum gratiam sibi videantur per somnum confligere.» Atqui non mεpi innoτpów, «< de iis qui περὶ ἱπποτρόφων, equos alunt vel exercent, sed de iis agitur,qui in factiones divisi spectant certamina, vel in circensibus ipsis decertant: proprie namque de circo ita loquuntur Patres, ut insanire ac furere dicant eos, qui inter spectandum contendunt. Tertullianus De spectaculis cap. 16: «Cum ergo furor interdicitur nobis, ab omni spectaculo auferimur, etiam a circo ubi proprie furor præsidet.» Gregorius Nazianz. orat. 27: Περὶ τοὺς ἱππικοὺς καὶ τὰ θέατρα, καὶ τὰ στάδια, καὶ τὰ κυνηγέσια τοσοῦτον μεμηνέναι, ὥστε ταῦτα ποιεῖσθαι βίον «Circa ludos circenses et spe ctacula, et cursus, et venationes adeo insaniat, ut hæc pro vita et serio quodam instituto habeat.» Hieronymus in Vita S.Hilarionis:» Non circi furoribus, non arenæ sanguine, non theatri luxuria delectabatur.» Col. 80 13. Σvvaywydę zúzŵv. Ita legitur in codicibus Regiis mss. et ¿xálɛɛ Oaλásoas, non ut in Anglicie bádasoav, neque mutandum est quidquam, ut volunt, qui rescribunt cuvéeуwydę autou. Constanter enim omnes libri excusi et calamo exarati habent αὐτῶν. Col. 82 5. Sequitur. Atqui non ita dixit Basilius,sed inwłɛi, unde Eustathius, «Urgente venientis impulsu;» et Cornarius: Protudit autem superveniens. >> Col. 84 14. 'Exxλnotaros. Quidam Anglici habent 'Exxλŋoiastixos, at Gallici cum excusis 'Exxàŋoiastoŭ, recte; est enim locus Ecclesiastæ 1, 7: Πάντες χείμαρροι Omnes torrentes vadunt in mare. ' Ibid. 1. Xadivoūtat. Anglicilibri addunt vocèm θάλασσα quam nec excusus, neque Regii duo agnoscunt, sed Eustathius: «Jussu Dei violentiam maris frenat.» Porro quod sub finem paginæ profert de Egypto, quæ mari Rubro sit depressior, ex Aristotele decerptum est 1 Meteoror., c. 14: 'Adλ' εὗρεν ὑψηλοτέραν οὖσαν τὴν θάλατταν τῆς γῆς, διὸ ἐπαύσατο διορύττων, ὅπως μὴ διαφθαρῇ τὸ ῥεῦμα τοῦ ποταμοῦ συμμιγείσης τῆς θαλάττης· «Sed ex celsius mare Rubrum comperit,quam terram Ægycorrumperetur aqua fluvii.» Strabo tamen natione Ægyptius falso id renuntiatum Dario Medo tradit lib. xv: Καὶ οὗτος δὲ ψευδεῖ πεισθεὶς ἀφῆκε τὸ ἔργον περί συντέλειαν ἤδη γενόμενον. Επείσθη γὰρ μετεωροτέραν εἶναι τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν τῆς Αἰγύπτου, καὶ εἰ διακοπείη πᾶς ἡ μεταξὺ ἰσθμός, ἐπικλυσθήσεσθαι τῇ θαλάττῃ τὴν Αἴγυπτον· «Hic quoque pene absolutum opus deseruit. Falso enim persuasus est rubrum mare Ægypto esse sublimius, ideoque si medius isthmus incideretur, Egyptum a mari obrutum iri.» Diodorus Siculus lib. 1 vocat διώρυγα χειροποίητον εἰς τὸν ᾿Αραβικόν κόλπον, «fossam hominum manibus in sinum Arabicum et Erythræum mare deductam.» Plinius autem quomodo conjungere voluerint hi reges utrumquemare clarius explicat lib. vi, cap. 29: «Daneon portus, ex quo navigabilem alveum perducere in Nilum primus omnium Sesostris Egypti rex excogitavit, mox Darius Persarum deinde Ptolemæus sequens, qui et duxit fossam latitudine pedum centum,altitudine triginta, in longitudinem triginta septem millium cccc passuum usque ad fontes amaros. Ultra deterruit inundationis metus.» Non dicit erga Basilius regem ullum perfodisse isthmum, qui pertingit a mari Rubro ad Mediterraneum,sed tantum duo illa maria conjungere voluisse: non quidem ducta ab Arabico ad Mediterraneum fossa, sed ea ducta a mari Rubro ad unum ex ostiis, quibus Nilus in Mediterraneum devolvitur, quod tamen isthmum perfodere appellant historici, licet a mari uno ad alterum fossa non ducatur; atque hoc idcirco monuisse placuit ne quis memoria lapsum Basilium existimet, aut parum cum eorum narratione consentire, quæ hic tradidit. Col. 88 12. Mare Rubrum. Argyrop. ediderat, «ad id quod trans Gades mare Oceanum tendere, eique conjunctum esse ferunt.» Connecti autem cum Oceano vel mari Atlantico cum ait Basilius mare Rubrum, auctores sequitur non paucos, qui Rubri maris nomine non eum tantum, quem vocat Ptolemæus 'Apáб‹ov xóλлov,sinum Arabicum intelligit qui etiam Erythræum mare dicitur, sed totum illud meridionale mare'quod ad Indiam usque in orientem et ad extremas Africa oras occidentem versus extenditur, quale est quod ait Seneca Troad. actu I: Et qui renatum prorsus excipiens diem Tepidum rubenti Tigrin immiscet freto. Fluvium enim Tigrin exonerariait in Rubrum mare cum non in Arabicum sinum,sed in Persicum effluat, quia Rubrum mare appellat australem Oceanum, quemadmodum et Herodotus in Clio, Diodorus lib. 11 Bibliothecæ: Quintus Curtius lib. vi, Josephus lib. 1, cap. 2 Antiquitatum: tametsi Africa antiquis tempore Ptolemæi ultra montes Lunæ esset incognita, neque dum Lusitani extremum ejus promontorium, quod caput Bone Spei appellant,navigando superassent. Col. 88 14. In multis. Etsi non reperiuntur

manorum, ὅθεν οἱ ῥαβδοῦχοι λικτώρεις, αἵ τε ῥάβδοι βάκυλα καλοῦνται. Cruserius interpretatur, «et virgæ, quas gestabant, fasces.» Ad verbum esset, «et virgæ baculi vocantur.» hæc in Hebræo lextu, neque in Vulgata Latina S. mulo paбdoúxous item appellat Græce lictores RoHieronymi, minime tamen superflua ea judicat S. Ambrosius llb. 1, cap. 5: ■ Cum dixerit, quia factum est sic, satis esse putant vocem operatoris ad acceleratæ operationis indicium. Sed quia in aliis quoque creaturis habet et definitionem præceptionis ot repetitum operationis vel indicium vel effectum, ideo nos non putamus absurdum id quod perhibetur additum, etiamsi cæteris interpretibus vel veritas doceatur suppetere vel auctoritas. Multa euim a Septuaginta viris Hebraicæ lectioni addita et adjuncta comperimus.» Augustinus etiam Lib. de Genesi ad lilleram imperfecto: Ut postea quod « dicitur non superfluo additum videatur: sed ut post rationalem et incorpoream operationem intelligeremus etiam corporalem secutam.» Eadem quoque Theodoretus agnoscit, quæst. 12 in Genes., et sibi objicit, cur unam cum dixerit congregationem Scriptura multas postmodum congregationes aquarum commemoret, quia nimirum una est aquarum congregatio, quoniam inter se maria conveniunt, quædam deorsum per subterraneos meatus decurrentia, alia secundum superficiem terræ: sed plurali numero dixit,quoniam aliud est mare Indicom, aliud Ponticum, et aliud Tyrrhenum, aliud Propontia: "Εξωθεν δὲ πάλιν ἐπίκειται τὸ μέγιστον πέ λαγος, ὅπερ τινὲς μὲν 'Ατλαντικόν, τινὲς δὲ Ὠκεανὸν ὀνομάζουσιν· «Εxtra autem rursus adjacet mare maximum, quod nonnulli mare Atlanticum, nonnulli Ovqunum appellant.» Extra dixit esse Oceanum, hoc est, extra Gades; non utinterpres Theodoreti scripsit: Præter hæc autem omnia.» Sic locutus est hic noster απίρα, ἡ ἔξω Γαδείρων θάλaʊʊx, «quod est extra Gades mare, sive ultra Gades externum.» Postremo illa verba, tà coĺVUV axp16, usque ad finem periodi non agnosoit Eustathius vetus interpres, nec a Basilio videntur inter concionar.dum prolata, præsertim cum dicat Epiphanius libro De ponderibus et mensuris,appositum esse obelum Scripturæ dictionibus apud LXX Interpretes positis,quæ apud Aquilam et Symmachum non habentur, quod eas Septuaginta ex seipsis apposuerint, non frustra, sed potius in utilitatem: et Hieronymus epist. 89, ad Augustinum,«ubicunque virgulæ, id est obeli, sunt significatur, quod Septuaginta plus dixerint, quam habetur in Hebræo.» At non quidquid in Hebræo non habetur, aut apud Aquilam et Symmachum, reprobatum est. Col. 96 4. Toυ yevvõv aúτň. Sic Basiliens edit. At Anglici mss. aútñc. Tuentur lectionem editam duo Regii, et Eustathius, «sibi perhibens facultatem.» Col. 99 8. Lictores. Immutavimus illa interpretis,«< feruligerosque lictores,» et cum Eustathio qui vertit, faciumque vectores,» maluimus Romanorum voces usurpare, qui fasces, præferri aiebant a lictoribus. Auctor etiam Vulgatæ Actor xvi, 35: Απέστειλαν οἱ στρατηγοὶ τοὺς ῥαβδούχους· Miserunt magistratus lictores. Plutarchus in Ro- « Col. 405 8. Пpoб. In Basiliensi erat βληθεῖσιν, Regii duo praeferebant προβληθεισι,unde est προβολή supra, τῇ προβολῇ τῶν ἀνθερίκων. Ambrosius hæc expressit lib. 11, cap. 10: • Haud dubium quin majore proventu: siquidem neo cultoris desidia terrarum destituere poterat ubertatem. « Ceterum quæ paulo post στεφανωματικά dixit φυτὰ Argyropylus quæ ad plectendas corollas faciunt,» interpretatus erat Eustathius, «quæ coronaria vocitantur,» sic enim corrigendum est mendosum illud, quæ corinaria.» Utitur hac voce Dioscorides lib. I, cap. 9: Ασαρον πόα εὐώδης στεφανωμα Tix. «Herba est odorata et coronaria asaron.» Nheophaastus lib. vii, cap. 27, De caus. plant.: 'Ev Αἰγύπτῳ χείριστα τὰ ἄνθη καὶ τὰ στεφανώματα «In Ægypto pessimos provenire flores et coronamenta,» scribit, hoc est, folia vel herbas ex quibus coronæ contexuntnr, Plin. lib. xxi, cap. 1: «In hortis seri coronamenta jussit Cato.» Postremo quod sub finem paginæ Basilius addit caruisse spinis ante peccatum rosam, repetit etiam Ambrosius loco citato, nec dissentit ab utroque Augustinus lib. 1 De Genesi contra Manichæos, cap. 13. Ubi ait ▪ herbas venenosas ad pœnam vel ad exercitationem mortalium creatas esse, et hoo totum propter peccatum:» sed ut admonet optime doctissimus Pererius noster in Commentarijs in Genesim, postea maturius et accuratius rem scrutatus retractavit et emendavit lib. 111 De Genesi ad litteram, cap. 18, et contrariam sententiam est amplexus. Certe cum venenosas et exitiales herbas ante peccatum natas asserat Basilius pag. 58, eædem rationes docere possunt, cur etiam ante peccntum spiņas cum rosis edere terram Deus voluerit. Col. 108 C. 6. Hapɛµбalɛi ya̸p. Interpres scri pserat: «Immittet enim se,aut medium constituet angelus Domini.» Et sonat boc quidem Græce лaperβάλλειν cum alterius rei casus additur, ἑαυτὸν, ὑπὸ ofiac,«< inserere se,» vel «suspicionem injicere,» sed ་་ et castra locare,» tentoria collocare ordinibus distincta,nullo præscrtim alterius vocis casu addito, ut in hoc loco Davidis Budæus in Commentariis linguæ Græcæ profert ex Polybio, lib. 111. Týv dè dúvaµiv npò τῆς πόλεως παρεμβαλών, ὠχυρώσατο τάφρῳ καὶ χάρακι τὴν στρατοπεδείαν· «Cum ante urbem castra metatus esset, fossa et vallo exercitum communivit. Positus enim tentoriorum et metatio ordinatione castrensi constans, лapeμбol) dicitur.» Porro quotiescunque vox Græca Septuaginta interpretum vel aliorum Græcorum ambigua est, et duas pluresve notiones habet,ea potissimum amplectenda videtur quæ cum Hebræo convenit: atqui ex eodem archeέγρo vertunt Joa Campensis et Pagninus, «Castra metatur angelus Domini:» Et Hieronymus ex eodem

AD HOMILIAS IN HEXAEMERON. piendum solis calorem.» Col. 116 10. Yñáрyov. Emenda ex duobus Regiis codd. ¿vonάpxov tñ yñ. «Illud etiam nunc præceptum quod terra inest.» Εt καθ᾿ ἑκάστην ἔτους περίοδον fidelius expressit Cornarius: «Juxta singulorum annorum circuitum:» apud Eustathium deest vox, «annorum: vires proprias quantas habet singulorum annorum curriculis informandum genus herbarum.» " Col. 118 11. Concertantium. Addimus vocem «athletarum» e Græco, et pro • theatro,» substituimus «stadio,» quod mendose apud Eustathium legitur, a congregatos in studio.» Quod enim Latinis circus a theatro diversus, id stadium Græcis fuit. Martialis tamen lib. xiv, apophoreto 26, significat se usurum tegmine causiæ in theatro, si vela ventus invidisset; et Vopiscus in Carino donatos fuisse spectatoribus ludorum publicorum testatur Atrebaticos birros. Umbellis præterea velisque a sole tegebantur Romani; sed Basilius in oriente capitibus nudis in stadio spectatores speotasse testatur. Sed et stadium fuisse Romæ temporibus Constantii principis ex Ammiano Marcellino constat. lib. xvı Historiar., «et Pompei theatrum et Odæum et stadium.» textu Hebræo, «Circumdat angelus Domini,» et autem, ▪ et impedimentum non affertur ad reciin cap. Lxv Isaiæ unumquemque nostrum habere angelum probans, et huns versum e Græco citans sic effert: «Circumdat angelus Domini.» Certe Basilium sic intellexisse hunc locum indicant, quæ sequuntur, καὶ οἱονεὶ χάρακας ἡμῖν παρακατέπηξε, θέμενος ἐν, Εκκλησία πρῶτον ἀποστόλους, et in homiliis in Psalmos, ὅτι ὅλῳ στρατοπέδῳ καὶ πα ρεμβολῇ πολυανθρώπῳ παρεικάζεται εἰς ἄγγελος. Apud Eustathium mendose, sicut et in quibusdam Latinis codicibus tempore Augustini, legitur, «Immittet angelum Dominus in circuitu.» Col. 111 3. Velut quædam mascularum semina. S. Ambrosius lib. ш, cap. 13: «Præjaciunt ramis ejus palmarum quædam velut semina mascularum, quibus illi velut quidam sensus perfruitionis infunditur, et expetiti concubitus gratia repræsentatur.» Sic enim emendandum censeo, cum bic Græce legatur, ἐν συναισθήσει τῆς ἀπολαύσεως. Cornarius, «semina quædam, quos culices appellant, atque sic velut in sensu fruitionis ac voluptatis illa constitui.» Apud Eustathium quoque depravata est lectio, «sublatos de masculo certos oculos feminæ dicuntur inserere,» ubi forte corrigendum «certos culices;» quemadmodum locum illum expressit Aristotelis l. v Histor. animal., cap. 32, Theodorus Gaza: O è ¿piveol ¿v tois ἐρινοῖς ἔχουσι τοὺς καλουμένους ψῆνας· γίνεται δὲ τοῦτο πρῶτον σκωλήκιον, εἶτα περιῤῥαγέντος τοῦ δέρματος ἐκπέτεται, τοῦτο ἐγκαταλείπων ὁ μὴν, καὶ εἰσδύεται εἰς τὰ τῶν συκῶν ἐρινὰ καὶ διαστομῶν ποιεῖ μὴ ἀποπίπτειν τὰ ἐρινά· «Ficarios culices caprifcus generat suis pomis: fit primum vermiculus, mox rupta cute evolat culex, mutataque sede petit ficus immaturas, quibus se insinuans, facit ne decidant.» Ita emendatus legitur hic locus in editione Casauboni, et Plinius favet, qui lib. xv, cap. 19, hæc tradit de caprifico: Ergo culices parit hi fraudati alimento in matre putri ejus tabe, ad cognatam volant.» Hesychius, &ñveç, xwνώπια τὰ ἐν τοῖς ὀλύστοις γινόμενα, sed idem quoque alio loco ψήνας exponit τὰ σπέρματα τῶν φοινί κων, «semina palmarum.» Etymologus etiam: Ψῆνες, αἱ μικραί μυῖαι, καὶ ψῆνας λέγουσι τὸ σπέρμα τῶν φοινίκων· «Ψῆνες sunt parve muscæ, et ψήνας appellant semina palmarum.» Quibus adducor ut credam caprificorum vaç distinguendos esse ab que ad historiam theologiæ doctrina mystice inistis palmarum, de quibus agit Basilius, neque culices istos esse, sed florem quemdam vel lanuginem, ut verterat hio Argyropylus, «maris florem seu lanuginem immittere.» Confirmat conjecturam nostram Plinius lib. x, cap. 4, ubi de palmis agens hæc addit, «ut coitus etiam excogitatus sit ab homine, ex maribus flore ac lanugine, interim vero tantum pulvere insperso feminis. >> Ibid. 7. Partim radios. Interpres scripserat fortasse, «radio solis.» Cornarius, «et radium solis per raritatem large suscipiat.» Ambrosius Col. 120 3. To doyμa the Geoloylaç. Theologias vocabulum apud Græcos interdum minus late patere, quam apud Latinos observat doctissimus Jac. Billius in Scholiis ad orat. vi Gregorii Nazianz. Nam apud Latinos theologiæ, operam dare dicuntur, qui in sacrarum litterarum studio versantur apud Græcos autem coλoysiv dicuntur, qui divinitatis doctrinam sermone vel scripto persequuntur. Ita S. Gregorius orationes, in quibus ex professo de Patris et Filii et Spiritus sancti divinitate verba facit, De theologia inscripsit: ita hoc loco Basilius Θεολογίας δόγμα vocat & doctrinam de duabus Trinitatis personis.» Sed et ſɛodoyɛiv nihil aliud significare docet, quam Oɛòv Aéyɛıv xai buoλoyɛiv, «Deum dicere ac confiteri,» ut epist. 26 idem Gregorius: Φανερῶς ἤδη τὸ Πνεῦμα θεολοyai «Palam Spiritum esse Deum profiteris.» Rectius ergo cum Eustathio hic vertes: «Ubique igitur dogma deitatis mystica narratione consertum est historiæ; vel ex Cornario, «Ubique,«Ubiterspersa est. > Col. 123 3. corpore luce. Scripserat fortasse interpres, «luci se opponente;» nam et ita Græca expressit Eustathius: Sicut enim lucido die stantem quemdam sub aurora solis mox umbra comitatur,» et Cornarius. «Quemadmodum enim in die umbra ad id, quod splendorem obstruit, consistit, quasi dicat, umbram comitari corpus quod sese luci opponit, camque excludit. " Col. 127 1. Sol vertetur. Paulo aliter apud prophetam scriptum est, Joelis 11, 31: '0 $2105 μταστραφήσεται εἰς σκότος, καὶ ἡ σελήνη εἰς αἷμα· Sol

NOTE FRONTONIS DUCE convertetur in tenebras, et luna in sanguinem. Illud autem alterum membrum Basilii memoria suggessit ex Evangelio Matthæi xvi, 29: '0 fhios oxoTIσθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει το φέγγος, αὐτῆς· Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum: cui similis locus Ezechielis xxx11, 7: "Hatov ¿v νεφέλῃ καλύψω, καὶ σελήνη οὐ μὴ φάνῃ τὸ φώς avτ Solem in nube tegam, et luna non splendebil lumine suo; Vulgata: Et luna non dabit lumen suum. Col. 127 13. 'Exovt. Henricianus codex ἑξήκοντα διαιροῦντες· at Medicus διελόντες, cum Basiliensi Montacutius suspicatur legendum diελόντες μορια, et paulo post ἕκαστον πάλιν τῶν ἑξή κοντα ἐκείνων μορίων εξηκοντάκις. At duo Regii præterunt παλίν τῶν ἑξηκοστῶν ἑξηκοντάκις. Εustathius, eorumque sexaginta sexagies portiones enumerant. Ita paulo post loquitur, & xpóvy лapadpaµɛiv ἑξηκοντά. Ibid. In Basiliensi edit. erat ἑκάστην τριακοστὴν μοίραν aberat autem a ms. Regio νοκ τριακοστήν. Eustathii interpretatio mendosa est, in quibus diximus decretorum sortem fuisse divisam. Cornarius aptius, «in quas singulas tricesimas partes dividi diximus.» Col. 130 12. Erit etiam. Interpres verterat: «Faciet etiam omnia animo prompto: denique ad quæstum ingenio solerti. At πpostixóc est. qui facile προϊεται, ut apud Aristotelem, μήτε φυλακτικὸν mpoɛrixòv dé, «nec ad custodiendum pertinax, sed ad profundendum facilis ac paratus,» IV Ethic., cap. 2. Cornarius ab auctoris mente non aberravit, «et voluntarius ad dandum. et rursum promptus ad acquirendum.» Eustathius contra interpretatur quasi non προϊεσθαι voluerit, sed προεστάναι eum, qui sub ariete natus sit, «Præsidalem quoque futurum et quæstuosum.» Sed posió qualem appellarit indicat postea clarius, cum ait, εὐμετάδοτος γὰρ ὁ xplavóc. Porro hanc genethliacorum vanitatem iisdem rationibus oppugnat 8. Augustinus lib. 11 De doctrina Christiana, cap. 21, cum ait mathematicos illos, qui dum stellarum positionem, cum quisque nascitur, consectantur, et inde conantur vel actiones nostras vel octionum eventa prædicere, nimis errare, ac vendere hominibus imperitis miserabilem servitutem. «Nam quisque liber, inquit, cum ad ejusmodi mathematicum ingressus fuerit, dat pecuniam, ut servus inde exeat aut Martis aut Veneris, vel potius omnium siderum, quibus illi, qui primi erraverunt, vel bestiarum propter similitudinem, vel hominum ad ipsos homines honorandos imposuerunt vocabula.» Vide etiam Joan. Picum in Astrolog. lib. VI, cap. 15, et Jos. Scaligerum in Notis ad Manilium, qui ex Aben Ezra refert alias imagines fixisse coelo Persas, alias Indos, alias sphæræ Barbarica auctores. Arabes etiam omnes Ægyptiorum Chaldæorumque imagines evertisse, omnesque asterismos commutasse tradit Alexander de Angelis, lib. IV, cap. 23, Adversus astrologos. η Col. 134 13. Copia frugum. Rúðŋvíos, dixit non EBOUVEĭ, ut legisse videtur interpres scribens,«< quando recte quidem facturus videtur agricola;» atque ɛúŋúveɩv «quidem, ut ait Sophoclis scholiastes, dicitur ἐπὶ των ὀρθουμένων λοξῶν,»cum ea quæ sunt tortuosa, recta fiunt;» at zúfŋveĭv kni twv sửτυχούντων, «< cum prosperis successibus utimur, cum exuberant res, ut optamus,» ut homil. 4 dicitur ὀρχήστρα εὐθηνουμένη θεάμρσιν ἀκολάστοις. Ευstathius, «quibus copiæ fructuum possint etiam non operantibus abundare.» Cornarius, «imo fertilitate abundabit agricola.» Porro eamdem astrologorum vanitatem inducere fati necessitatem, et a pietate ac fide homines avocare, pluribus ostendit in Commentario in Isaiæ cap. xiv: Nãç dì ¿ tã tñc γενέσεως πράγματα ἀποδεχόμενος, καί ἀνάγκην καὶ εἱμαρμένην, καὶ πεπρωμένην πρεσβεύων. Col. 35 10. Pro portione. Karà µépoç mavult doctiss Montacutius verti «per partes, paulatim.» Cornarius scripsit, «particulariter.» Eustathius, «paulatim componit temperiem.» Porro quæ de asciis et amphisciis affert sub finem paginæ Basilius, ex Strabone desumpsisse videtur,cujus interpres his iisdem vocibus utitur. Plinius etiam lib. u, cap. 73, dixit: «Quibus in locis Indiæ umbræ non sint, septentrionem non conspici, et ea loca appellari Ascia, nec horas ibi dinumerari.» De Arabibus etiam amphisciis quod subjicit, germanum est illis, quæ ab astronomiæ peritis citantur ex 11 Lucani libro: Ignotum vobis Arabes venistis in orbem, Umbras mirati nemorum non ire sinistras. «Volunt enim significare, inquit Clavius noster, Arabes citra tropicum Cancri venisse, ubi perpetuo corporum umbræ in meridie versus septentrionem, hoc est ad dextram mundi partem, nunquam versus austrum ad sinistram partem projiciuntur.» Col. 137 11. Quatuor anni. Noǹ, ut interpres, «exactissimum temporum concursum,» they pay ouvôpouv. Eustathius vertit ad verbum, «ut diligentius horarum possit colligi perfecta concursio.»> Ita dixit Horatius in Arte: Qui purgo bilem sub verni temporis horam: et ode 12 lib. 1: Qui mare et terras, variisque mundum Temperat horis. Quod autem ait Hebræos quondam ita metiri solitos annum, ut luna cum sunm cursum peregisset, anni effectrix esset, indicat lunares illorum fuisse annos et menses, ac proinde cum duodecim lunationes elapsæ essent, dies tantum CCCLIV peractos; cumque solaris annus sit dierum cccLxv cum quadrante, necesse fuisse mensem intercalerem addere, ut lunares illi anni solaribus æquarentur. Carolus Sigonius lib. III, cap. 1, De republica Hebræorum tradit, eos interposuisse dies illos undecim cum quadrante, secundo et quarto quoque anno

AD HOMILIAS IN HEXA EMERON. Imam C. Cæsaris edicto mutarunt, et Julianum amplexi sunt: habuitque initium suum non solstitiale, sed autumnale et Alexandreum, a mense Octobri, ut ex decreto illorum colligitur quod pro Hyrcano summo pontifice Judæorum ediderunt apud Josephum lib. xiv Antiquit., cap. 16. " Col. 139 10. Peræque contuentur. Eustathius eodem modo vertit, «similiter intuentur.» Montacutius mavult, «æqualem contuentur, hoc est, ejusdem magnitudinis,» et ita Cornarius, «Britanni æqualem vldent. «Itaque locum hic non habet illud Virgilianum 1 Æneid., vers. 568, populariter diotum: post mensem duodecimum qui dicitur Adar, deci- quod recentiores Græci, ut Athenienses, anni formum tertium, quem vocabant Veadar, dierum viginti duorum et viginti trium, «< vicibus alternatis habita ratione quadrantis.» Beda vero in lib. De temporum ratione, cap. 43, Hebræos ait, qui solos lunares in lege noverant et observabant menses, juxta naturalem lunæ cursum tricenis undetricenisque diebus communium annorum menses duodenos explicuisse, et tertio vel secundo, ubi decebat, anno tertium decimum in fine anni mensem triginta dierum apposuisse embolismum. Non igitur, ut vult Sigonius, secundo et quarto quoque anno mensis viginti duorum aut viginti trium dierum: sed, ut docet Beda: «Colliguntur post tres annos dies undecim, et fiunt dies triginta tres, unde tertio anno fit embolismusseu intercalatio mensis unius triginta dierum; tres vero qui supersunt dies, adjectis trium annorum sequentium tribus diebus, fiunt triginta sex: quos sex si duobus annis adjeceris qui habent 22 dies, fient dies 28. Propterea post septimum annum non tertio, sed secundo anno fit intercalatio.» De Græcis antiquis audiendus Solinus in Polyhist. cap.3: «Græci, inquit, singulis annis undecim dies et quadrantem detrahebant, eosque octies multiplicatos in annum nonum reservabant, ut contractus nonagenarius numerus in menses tres per tricenos dies scinderetur, qui anno nono restituti effciebant dies quadringentos xLiv, ἐμβολίμους, vel Únɛρбálovτaç nominabant.» Macrobius etiam lib. 1 Saturnal., cap. 43: «Intercalares statuta ratione commenti sunt, ita ut octavo quoque anno nonaginta dies, ex quibus tres menses tricenum dierum composuerunt, intercalarent. Id Græci fecerunt, quoniam erat operosum atque difficile omnibus annis xi dies et quadrantem intercalare. Itaque maluerunt hunc numerum octics multiplicare, et noną. ginta dies, qui nascuntur,'si quadrans cum diebus undecim octies componatur, inserere in sex menses distribuendos.» Item Herodotus lib. 11: "Eλλnves διὰ τρίτου ἔτος ἐμβόλιμον ἐπεμβάλλουσι τῶν ὡρέων Evexz «Græci tertio quoque anno intercalarem mensem introducunt temporum gratia.» Denique secundum quosdam Græcos apud Epiphanium, hæresi Lxx, licet tertio quoque anno flat intercalatio unius mensis triginta dierum, et sexto item anno alterius mensis triginta item dierum, tamen octavo anno interjecto tertio item mense concludit: Kai outwę xarà neplodov oxtasty pldos o ραι, οἵτινές εἰσι πληρέστατοι ἐμβόλιμοι μήνες τρεῖς, οἱ γίνονται κατὰ τρία ἔτη μὴν εἰς, καὶ κατὰ δύο ὕστερα ἔτη μὴν εἰς· «Atque ita per octennii circuitum intercalantur dies nonaginta, qui sunt plevissimi menses intercalares tres, et fit in primis tribus annis mensis unus, et in duobus posterioribus annis mensis unus.» Itaque in eamdem sumImam redit post octo annos nonaginta dierum in tribus mensibus intercalatio. Postremo observa Basilium dixisse Græcorum antiquissimos menses habuisse lunares, et unum intercalasse: propterea Nec tam aversus equos Tyria sol jungit ab urbe. Col. 143 B. 10, Euriporum refluxus. Interpres ita hæc expresserat, ut Euriporum æstum cum Oceani æstu misceret, «et æstus etiam gurgitesve maris reciproci, partim in Euripis, partim in Oceano, quos ordinate consequi; ■ distinxit eos Eustathius hoc pacto: «Euriporum quoque meatus refluus hoc indicat, vel etiam reciprocatio Syrtium, quæ vicinæ habentur Oceano;» et Cornarius: Euriporum refluxus, et maris circa Oceanum appellatum reciprocatio;» distinxit et Strabo lib. I, pag. 38: Пspì μèv oʊỵ. τῶν πλημμυρίδων καὶ τῶν ἀμπώτεων εἰρήκασιν ἱκανῶς Ποσειδώνιός τε καὶ ᾿Ανθηνόδωρος· περὶ δὲ τῆς τῶν πορθμῶν παλιῤῥοίας εἰπεῖν ἀπόχρη, ὅτι οὐδὲ εἰς τρόπος τοῦ ῥοώδεις εἶναι τοὺς πορθμούς, Yε κατ᾽ εἶδος· οὐ γὰρ ἂν ὁ μὲν Σικελικὸς δὲς ἑκάστης ἡμέρας μετέβαλεν, ὁ δὲ Χαλκιδικὸς ἑπτάxıç • Cæterum de maris æstuatione sufficiunt, quæ a Posidonio sunt et Athenodoro dicta. De fretorum autem fluxu ao refluxu, cum ipsi quoque magis physicam causam habeant, hoc dixisse sufficiet, non unum esse in universum modum æstus fretis omnibus: alioqui non Siculum bis quotidie mutaretur, Chalcidicum septies.» At libro 1x, pag. 278: ‘Entáκις μεταβάλλειν φασὶ καθ' ἡμέραν ἑκάστην καὶ vúxta• «Septies quavis die ac nocte mutari. Pomponius Mela lib. 11, cap. 7: «Euripum vocant rapidum mare et alterno cursu septics die ac septies nocte fluctibus invicem versis.» Livius tamen lib. xxxviji, non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocare scribit, sed temere in modum venti nunc huc nunc illud verso mari. Plinius denique, lib. 11 Histor. natural., cap. 97, ubi Euripum dixit septies die ac nocte reciprocare, addit: «Estus idem triduo tn mense consistit, septima, octava, nonaque luna.» Ita varia de æstibus maris narrantur, quorum causas diversas profert idem Plinius toto illo capite libri 11. >> Col. 144 1. Tµãc tỷc Exutāv. In Basiliensi editione scriptum fuit uac, at interpres buiç legit. Rursus Basiliensis habuit λόγῳ μετρῆτε, εἰ ἀναλογίσασθε, duo vere Regii præferunt ἡμᾶς, et μετρή ται, εἰ ἀναλογίζεσθαι. Emendandum videtur ἡμᾶς τῆς ἑαυτῶν, et μετρῆτε, οι παρ' ἑαυτοῖς ἀναλογίσης

NOTE FRONTONIS DUCÆI. turis.» Eustathius quoque melius extulit: «Sive ovifica nominaveris, qualia sunt omnia pene genera piscium; et Cornarius: «Non ovipara, quæ ferme sunt omnia piscium genera.» e. Eustathius: «Quamobrem oportet accusare gnificare ista Tilmanni verba, «quibus nomenclasuam quemque potius imbecillitatem, ut non magnificentiam creaturarum verbis humanis metiri posse credatur.» Cornarius ad verbum extulit: «Candide igitur oportet nos nostram ipsorum imbecillitatem accusare, ut ne nostra oratione maxima opificia expendatis, sed ex paucis relatis apud vos ipsos supputetis quotnam,» etc. Col. 147 10. Ranæ, muliones. Omiserant żµniSeç Argyropylus et Cornarius: Eustathius «muscæ» vertit. Glossarium ¿µnię, a musca vinaria.» Tilmannus substituit a muliones.» Sunt quidem e culicum gencre muliones apud Plinium, libro nimirum xı, c. 18: sed quærunt viri docti quis auctor dixerit, tundas Græcorum esse «muliones.» Scholiastes Aristophanis in Nubes: 'Eµnides, oue quei κώνωπας καλοῦμεν, οἱ δὲ εἶδος κώνωπος παραποτά μιον ζωήν ἔχοντος· «Εμπίδες, quos nos culices vocamus: alii dicunt lumida, esse genus culicum, quod juxta flumina solet vivere:» et in Lysistratam, 'Eμπὶς κώνωψ, ἢ εἶδος ζώου παρὰ τοῖς ὕδασι γενόμενον ὅμοιον κώνωπι, μεῖζον δέ· «Genus animalis quod juxta aquas nascitur simile culici, sed grandius.» Dalecampius tamen annotat in illum Plinii locum, kµnídaç Aristoteli esse muliones, qui onustos in via mulos æstatis tempore divexant. Locus est lib. ♥ Historiæ animalium, cap. 19: Al 8' µldes yl. VOTE! Ex TV άoxaplowv: quem ita interpretatur doctissimus Theodorus Gaza: «Culices muliones ex ascaridis, hoc est tipulis generantur.» Ibid. 12. Etsi autem. Hæc substituta sunt in locum istorum verborum ex recognitione Tilmanni: Et si qua aquatilium pedum fulturis nituntur et incedunt. Horum enim pleraque aunt amphibia maxime, ceu sunt phocæ, crocodili, hippopotami, ranæ, et canori. In his prærogativa nominis gaudet, quod suapte natura natatile est, ob id dictum est.» Argyropylus ediderat: «Præcipue tamen his nandi facultas accommodatur.» Hoc nimirum vult Basilius, reptilia dici quæcunque in aquis degunt, licet ex iis quædam pedes habeant, quia quæ sunt amphibia, diutius et sæpius in aquis, quam in terra versantur. Ambrosius lib. v, cap. 4: «Quin etiam cum pleraque pedes habeant, et ambulandi usum, eo quod sint amphibia, quæ vel in aquis vel in terris vivant: tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant.» Eustathius aptius mentem exprimit auctoris: «Quia licet multa de illis habeantur ambigua; tamen cis præcipuus est natatus.» Propterea inter reptilia numerantur. Ibid. 5. Quibus nomenclaturis. Recte admonet doctissimus Montacutius multo aptius vertisse Argyropylum in prioribus editionibus, quæ nobis nunc ad manum minime sunt: «Non ca quæ ova pariunt, quæ sunt omnia fere piscium genera:» nam Basilius de solis oviparis loquitur, cum ait, änep koti návra oxεdó, non autem de (wotó. xotę, viviparis, et oviparis simul, ut videntur siCol. 149 4. "Oσa pwλidwrá. Emendandum ex duobus Regiis polidwrά. Cornarius, «squamosa et corticosa,» vertit hemiwr et polidará, quod Latinus sermo aliud synonymum squamosi non habeat quod enim est in reptilibus polis, id in aquatibus est λɛnic, Latine «squama» in utrisque. Sic in Epistola 8. Ignatii ad Antiochenos, p. 196, legendum, ut nuper emendavimus, tobę opic τοὺς συρομένους, τὰ φολιδωτά δρακόντια, τὰς ἀσπί Saç, «serpentes super pectus repentes, dracones squamosos, aspides, non piλodopa, dracunculos pellium amictu gaudentes:» pwlidwróę vero nidulator, vel qui nidum struit, aut qui latitat, napà tò pwhɛïv, quod est in lustris latere. Corticosa dixit interpres, quoniam et Plinio,«que animal pariunt, pilos habent; quæ ova, pennas, aut squamas aut corticem, aut testam, aut testudines, aut cutem puram, ut serpentes.» Col. 150 15. Gregalia, solivaga. Antea legebatur, «gregalia, solitaria, ut cete;» atqui non dixit Basilius gregalia esse solitaria, nec in exemplum solitariorum cete adduxit; imo tria hæc diversa piscium genera statuit, gregalia, dispersa, cete. 'Aysλαῖα καὶ σποραδικά Cicero vertit «congregata et solivaga,» Tusculan. v. Theodorus Gaza, «gregalia et incivilia:» nam et Aristoteles docet, 1 Hist. animal., cap. 1, ex gregalibus quemadmodum et ex solitariis quædam esse noλitixá, «civilia,» quædam σñopadixá. Paulɔ post sustulimus illud, «porro,» ante has voces, «rarum, meatibusque,» ne dum res diversæ esse videantur, pulmo et viscus rarum. Sic Ambrosius lib. v, c. 4: «Nobis pulmo per thoracis laxiora penetralia recipit spiritum, et cum sit ipse poris plerisque penetrabilis, interiorem calorem refrigerat.» Ibid. 11. Testis conclusa. Latine sic exprimere maluimus, qaam cum interprete «ostracoderma» dicere; Cornarius «intecta testa;» ad verbum esset «ea quibus testa cutis loco est.» Plinius lib. Iv Hist. nat., cap. 28, «testis conclusa duris» appellat; quæ vero Basilius padaxóoτpaxa, «contecta crustis tenuibus,» et lib. x1, cap. 37, «crusta fragili inclusa.» Mollia deuique Græcis sunt padáxta. Plinio itidem «mollia,» quæ neque squamas habent neque testas, sed pellem humanæ similem, ut docet Galenus lib. 111 De alimentis. Col. 153 2. Eù rošto. Regii duo libri emendant, σὺ τοῦτον λαβών, nempe eum qui pauperem spoliaverat. Ibid. 10. Effugito damnatorum. Argyropylus, «despiciendorum; Cornarius, ■ Fuge imitationes condemnatorum.» Scripsimus, «damnatorum hominum,» ut ad Galat. 11, 11, dixit Apostolus: "Oti atv. Quia reprehensibilis erat, vertit

AD HOMILIAS IN HEXAEMERON. σɛwę, et apud Eustathium, «Nam cum fetandi cœperit tempus vigere, alii ex alio sinu; «plane retinendam censuimus hanc lectionem,cui suffragantur et illa Ambrosii cap. 10: «Sunt tamen aliqua ge nera piscium,qui non ingenii facilitate loca mutent, sed fovendi partus necessitate, quæ opportuno atque legitimo procurantes tempore.» Suffragatur et Oppianus lib. 1 'AλEUT., vers. 598: auctor Vulgatæ, Sic apud Ciceronem orat, in Piso- utroque Regio ms. et in Anglicis offendimus xvxnem: «Quis te miserior? quis te damnatior?, Eustathius denique dixit, a desine vituperatos æmulari,» Cæterum cum polipo comparat frudulentos, ejusque fraudem eleganter exprimit ex Basilio Ambrosius lib. v, cap. 8: «Qui vadoso in littore petram nactus. affigitur ei,atque ejus nebuloso ingenio colorem subit, et simili specie terga obductus plurimos piscium sine ulla suspicione fraudis allapsos, dum notam non præcavent,et saxum opinantur, cassibus furtive artis includit,» Accipitur et polypus pro homime rapaci,quod soleat polypus,quidquid brachiorum flagellis nactus fuerit, arctissime retinere. Plautus Aulularia, act. II, scena 11, 21: Ego istos novi polypos, qui ubi quid tetigerint, tenent. Nonnunquam et cum homine inconstanti confertur, ut apud Nazianzenum orat, 27, pag.470: "Aλlots ǎoç γινόμενος καὶ πολλὰς μεταλαμβάνων χρόας ὥσπερ τὰ τῶν πετρῶν οἱ πολύποδες, αἷς ἂν ὁμιλήσωσιν. «Alias alios mores induens, ac novos subinde colores assumens, non secus ac polypi petrarum ad quas accesserint, colores referunt.» Aristoteles lib. 1x Histor. animalium, cap. 37, in timorem confert causam non solum mutati coloris,sed etiam effusi atramenti, Col. 155 6. Terminos æternos. Locus est Proverb. ΣΣΙΙ, 28: Μὴ μέταιρε ὅρια αιώνια ἃ ἔθεντο οἱ πατέρες σου· Ne transfer terminos æternos quos posuerunt patres tui. Propterea immutavimus verba interpretis,<< terminos quos posueruni patres nostri eosque continenter servandos transferimus.» Non utitur Scripturæ locutione, ut neque Eustathius hoo eodem loco: «Nam, et majorum nostrorum fines audacter excedimus, et saltus trangredimur vitiorum.» Aliud est excedere, vel transire fines, aliud terminos et limites agro positos transferre, et ulterius collocare. Sic Deuteron. xix, 44: 06 μεταχι νήσεις ὅρια τῶν πλησίον σου, ο ἔστησαν οἱ πα tipec cov. Non commovebis terminos, Vulgata, Non transferes, Quod vero sequitur, παρατεμνόμεθα γῆν vitiose legebatur in editione Basiliensi posteriori napañelvouɛv, quod emendans Cornarius, et restituendum putans rapatelvoµev, vertit, «empliamus terram; at in priori Basiliensi scriptum reperit Volaterranus, napareµvóµeða yñv, quod ita expressit, «terram secamus,» nōn ut apud Argyropylum post Tilmanni rocognitionem erat,«< terram limitari sectione diducimus.» Ambrosius a nobis stat, lib.v, cap. 10. Rursus pro singulorum libidine inciditur terra:» denique eamdem lectionem duo Regii mss. confirmant. Ibid. 10. Nam cum destinatus Apud Argyropylum scriptum fuit,«ab natura articulus accesscrit xivfjowe, alii ab aliis,» etc., quam ob causam substitueram in ultima editione Latina Parisiensi ex Jano Cornario: «Cum enim destinatum tempus motus institerit;» quam lectionem suadere videtur ut admittamus, quod sequitur, tlc d xtvwv; «quis est, qui movet?» Postquam autem in Πολλοὶ δ' ἀγρόμενοι ξυνὴν ὁδὸν ὀρμαίνονται, Εὔξεινον μετὰ Πόντον, ἵν᾽ αὐτόθι τέκνα τέκοιεν· Multi vero congregati communem viam meditantur, Euxinum ad Pontum, ut ibi liberos pariant. Et Aristoteles lib, v111 Hist. animal., cap. 13: Aià δὲ τὴν τροφὴν εἰσπλέουσιν εἰς Πόντον, καὶ διὰ τὸν τόκον. Τόποι γάρ εἰσιν ἐπιτήδειοι εἰς τὸ τίκτειν, καὶ τὸ πότιμον καὶ τὸ γλυκότερον ὕδωρ ἐκτρέφει τὰ xvýµata. «Tum itaque victus, tum etiam partus gratia Pontum subeunt. Sunt enim ibi loca ad partionem aptiora, et aqua dulcior ao potulentior fetum melius educat.» Ibid.D 1.Uti torrentem. Hoo maluimus,quam quod interpres «uti flumen et per Propontidem et Euxinum Pontum.» Significat peňµa undas cum impetu flucntes quam ob causam Ambrosius vocem Græcam retinuit: «Dicas,si ascendere videas, rheuma quoddam esse, ita proruunt, flnctusque intersecant per Propontidem in Euxinum Pontum violento impetu profluentes.» Idcirco etiam correximus à per Propontidem in Euxinum Pontum,» quem paulo post absolute Pontum appellat, et Aquilonium mare, 36pɛtov méλayos, quia Propontidi est ad Aquilonem, seu mare boreale. Oppianus lib. 1 'Aliut, vers. 626: "Ως τότε μυριόφυλοι ἁλὸς τέμνουσι κέλευθα Εὔξεινον μετὰ κύμα, περιπλήθει δὲ θάλασσα. Ita tum finiti maris secant vias Euxinum ad fluctum, plenum est autem mare. Addit doctissimus Montacutius emendationem Isaaci Casauboni, quam tuentur duo Regii codices pag. 87, σαρ. 4, ἀλλὰ καὶ ψυχρὰ χειμῶνος ὥρᾳ, non þuxpã, ut voiuit etiam correctum interpres, «hiemis tempore pergelidum est:» et Eustathius, «sed et frigidum nimis est hiemali tempore.» Col. 158 7. Quid ipse diceɛ. Hæc ab interprete male accepta erant, qui perperam interpungendo a præcedentibus ea sejungebat, et cum subsequentibus conjungebat; hoc modo: «Aliud consequatur.Quid ipse dixeris, quæso, qui vitam in otio degis, quod quidem maleficii principium esse nemo qui ignorantiam prætexere possit?» Similis sententia est Ecclesiastici ΣΧΧΙΙΙ, 29: Πολλὴν γὰρ κακίαν ἐδίSakev & ȧpylx. Multam enim malitiam docuit otiositas.Immutavimus et illud, quod sequebatur: «Haud exiguum subit sub ipso tanquam anchora seipsum stabiliens.»Eustathius: «Quo velut anchoræ dente subnixus, quassationem tempestatis evitet.» Col. 159 14. Quid sibi vull hic. Argyropylus, «Quid hæc mea ratio vult? quid portendit?» Melius Eustathius,«Quid igitur iste sermo desiderat?»

NOT FRONTONIS DUCEI Optime Ambrosius lib. v, cap. 7, quem secuti su- animal.: Al & Rivval opal qúovrai Ex Toυ þúσσov mus: «Quid sibi vult sermo hujusmodi nisi ferendos esse mores conjugum?» Cæterum quod hoc loco de viperæ cum muræna coitu profert auctor, confirmaturvariorum scriptorum testimonio, ut Licinii Macri apud Plinium lib. xxx11, cap. 2, qui murænas tradit feminini tantum sexus esse, atque ex serpentibus concipere; Oppiani,qui lib. 1 De piscatione hæc de serpente: Στὰς δ᾽ ἄρ ἐπὶ ῥηγμῖνος τὸν νόμον ἐῤῥοίζησε, Κικλήσκων φιλότητα· θοῶς δ᾽ ἐσάκουσε κελαινὴ Ἰυγὴν μύραινα, καὶ ἔσσυτο θᾶσσον ιστοῦ. Littore consistens horrendum sibilat ore, Concubitusque petit, subito muræna profundo Excita voce furens, ruit ocior illa sagitta. ' Elianus lib. 1, cap. 50, De animalibus, et lib. 1x, cap. 66: Μέλλων ὁ ἔχις ὁμιλεῖν μυραίνῃ, ἵνα δόξῃ πρᾶος καὶ πρέπων νυμφίῳ, τὸν ἱὸν ἀπεμεῖ, καὶ ἐκβάλλει, καὶ οὕτως ὑποσυρίσας τὴν νύμφην παρακαλεῖ· οἱονεὶ προγάμιόν τινα ὑμεναῖον ἀναμέλψας· • Cum proximum est, ut vipera complexu venereo cum muræna jungatur, venenum vomitione ejicit atque expellit ut blandus decorusquesponsus videatur. Postea edito sibilo,tanquam hymenæo quodam ante nuptias misso, sponsam appellat,» Hippolytus tamen Salvianus, Aquatilium animalium historiam, opinionem auctorum istorum non probat, primum quod neque omnino vera credatur a Nicandro in Theriacis, vers 826: Εἰ δ' ἔτυμον κείνην γε σὺν ἐοβόλοις ἐχίεσσι Θόρνυσθαι προλιποῦσαν ἀλὸς νόμον ήπειροι- [σιν; Fama est, si modo vera, murænam,maris pascuo derelicto,in continenti cum venenum jaculantibus viperis coire; secundo quod hæc opinio vulgaris censeatur a Plinio dicente lib. 1x, cap. 23: «In sieca littora lapsa vulgus coitu serpentem impleri putat;» tertia quod ea opinio falsa videatur Andreæ cuidam apud Athenrum lib. vi, pag. 312: Ev tiếp nộp t ψευδῶςς πεπιστευμένων ψεῦδός φησιν εἶναι τὸ μύραιναν ἔχει μίγνυσθαι προερχομένην ἐπὶ τὸ τεναγῶδες· οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τενάγους ἔχεις νέμεσθαι, φιληδοῦντας λιμώδεσιν ἐρημίαις·. In libro de iis quæ falso creduntur eos mentiri scribit, qui aiuut murænam in lutulentam maris oram progredientem cum vipera misceri quæ in cœnosis locis uon degit, sed loca sola amat,ubi nihil eorum inveniatur,quibus fames sedatur;» quarto demum,quod cum in quamplurimis maris littoribus frequentissimæ degant murænæ nec piscatorum, nec eorum, qui circa littora versantur aliquem invenerit Salvianus ipse, qui semel eas cum viperis viderit concumbentes. Col. 162 11. Lanam auream. Ita maluimus ad verbum cum Jano Cornario, quam cum Argyropylo,«vellus aureum,» ne quis ad Colchidum illud spolium alludi putaret,licet Ambrosius quoque sic extulerit, lib. v, cap. 11: «Aureum etiam vellus aqua nutrit,et lanam in memorati speciem metalli gignunt littora.» Aristoteles lib. v, cap.15, Histor. ἐν τοῖς ἀμμώδεσι καὶ βορβορώδεσι· «Pinnæ erects locis arenosis cœnosisque ex hysso, id est villo sive lana illa pinnali, proveniunt.» Ipse Basilius noster homilia In divites avaros de hac pinnarum lana locutus est, tametsi locus non satis fideliter ab interprete expressus videtur: Τὰ δὲ ἐκ θαλάττης άνθη ἡ κόχλος, ἡ πίννα, ὑπὲρ τὸ ἐκ τῶν προβάτων ἔριον· << Flores vero ex mari, conchylium, pinna lanam ex ovibus excedunt.» Hoc est, tanta copia pretiosorum istorum colorum exquiritur, ut communium ex ovibus lanarum multitudinem superet.Quam Basilius lanam auream Aristoteles, ratione flavi coloris, byssum appellat, ut notat vir doctus in Athenæi librum v. Ibid. 2. Ut.... immobilem. Cum a nobis correctus sit textus Græcus, interpretis quoque verba necesse fuit immutari. Sic igitur habuit posterior editio Basiliensis: Φυλάσσειν ὥσπερ καταῤῥιζωθὲν ἐν αὐτῷ τῷ πελάγει. Henricianus Regius liber: Φυλάσσειν τὴν ναῦν, ὥσπερ καταῤῥιζωθέν, quasi ad τὸ (xudio referatur; at Medicæus xarppięwbeisav habuit,quem secuti sumus, unaque Eustathium veterem interpretem, «naves ingentes ita retardat, ac retinet, ut diutius efficiantur immobiles, velut quibusdam fundatæ radicibus in profundo;» item Ambrosius, lib. v, cap. 10: «Sicut brevis pisciculus echeneis tanta facilitate memoratur navem ingentem statuere, ut quasi radicatam mari hærere videas, nec moveri.» Oppianus lib. 1 De piscatione vers. 225: ...Κατὰ δ᾽ ἔμπεδον ἐστήρικται, Ηὐτ᾽ ἐν ἀκλύστοισιν εργομένη λιμένεσσι. Firmiterque defixa est navis, tanquam in tranquill is inclusa portubus. In quem locum scribens scholiastes ex Rondeletio tradit triremem, in qua cardinalis Turnonius vehebatur nostra ætate Romam, in medio cursu omnibus admirantibus fuisse inhibitam, ut minus miremur, quod est apud Plinium lib, xxxΙΙ, cap. 1: «Ruant venti licet, et steviant procellæ, imperat furori, et cogit stare navigia. Fertur Actiaco Marte tenuisse navim Antonii: tenuit et Caii principis navim, et quadragentorum remigum obsequio intercessit, qui quinqueremen trahebant, cum gubernaculo adhæreret.» Idem Plutarchus, lib. 11 Symposiac., quæst. 7, de Chæremoniano, cum in Siculo mari navigaret, xai Gavuáσa: τήν δύναμιν, οὐκ ὀλίγην βραδύτητα καὶ διατριβὴν παρὰ τὸν πλοῦν ἀπεργασαμένης τῆς ἐχενηίδος, «admiratum ejus fuisse vim, cum navigationi haud exiguam tarditatem moramque injecisset, » Col. 163 9. Deinde ratio. Argyropylum vertisse admonet Montacutius,» Deinde ratio Manichæorum in contrarium evertetur.» Aptins Cornarius: «Deinde Manichæorum sermo in contrarium ipsis convertetur;» et Eustathias: «Deinde in contrarium Manichæis sermo vertendus est.» Hoc est, ipsorum doctrina de anima,quæ jam terræ inesset, ipsorum dogmatibus adversabitur.

AD HOMILIAS in HexaEMERON. Col. 164 13. Otte yάp. Ita Medicaeus codex, ▲ at Regius alter, οὔτε γὰρ ὅτι ἤκουσε, βλαστησάτω ἡ γῆ βότανην. Col. 171 12. Nec facile. Non hoc vult Basilius, gallinas domo non excedere, sed et ipsas ut columbas esse lascivas. Unde Eustathius, «libidinosa columba, domesticaque gallina.» Cornarii potius usurpanda est interpretatio, «Lasciva sunt columbæ et domestica gallinæ, omni tempore coitus consuetudinem habentes.» Quod sequitur de perdice, obscurius expressit interpres, dicens eum malitiose in præda agere; Eustathius potius audiendus: «Dolosus et zelotypus perdix, interdumque venantibus hominibus ad aliorum captum malitiose consentiens.» Cornarius item; «Dolosus et zelotypus est perdix, nequiter adjuvans venatores ad prædam.» Meminit et Aristoteles perdicum quorumdam, quos Onpeutás, renatores appellat lib. IX Histor., animal., cap. 8: 'Enì dì tòv Oŋpeutǹv népδικα ὠθεῖται τῶν ἀγρίων ὁ ἡγεμὼν ἀντιάσας ὡς μαχούμενος· τούτου δ' ἀλόντος ἐν ταῖς πηκταῖς, πάλιν προσέρχεται ἄλλος ἀντιάσας τὸν αὐτὸν τρόπον. «Perdicem venatorem dux silvestrium primus invadit, pugnamque obviam conserit: quo capto compede, alter occurrit, tum alius, atque ita singulis dimicatur.» Plinius lib. x, cap. 33, dum Aristotelis interpretem agit, empty appellat indicem vel ut corrigit Turnebus, illicem: «Capiuntur quoque pugnacitate ejusdem libidinis contra aucupis illicem exeunte in prælium duce totius gregis. Capto eo procedit alter, ac subinde singuli.»Elianus lib. Iv, c. 16, quibus dolis feros illiciat perdices venator exponit: Προσάγεται δὲ ἄρα ὁ πέρδιξ καὶ σειρῆνας εἰς τὸ ἐφολκόν· ἕστηκεν ᾅδων ὁ πρῶτος τὸ μέλος προκλητικὸν εἰς μάχην ὑποθῆγον τὸν ἄγριον· «Utitur perdix venator illecebris quibusdam ad illiciendos feros: ante retia enim positus cantum edit èós lacessentem ad pugnam.» Col. 174 B. Nunquam utitur illo. Hoc quidem nonnulli de apum rege scripserunt, sed id non dicit Basilius, verum aculeo eo non uti ad ultionem.Itaque amplectenda potius videtur Cornarii versio, quæ sic habet: «Et est quidem aculeus regi, sed non utitur so ad ultionem.» Eustathius: «Et habet spicula quædam, sed his ad læsionem non utitur cæterorum.» Ælianus lib. 1, cap. 60: Alyst μéV TIC λόγος ἀκέντρους εἶναι τοὺς τούτων βασιλέας, λέγει δὲ καὶ ἕτερος καὶ πάνυ ἐῤῥωμένα τὰ κέντρα συμπεφυκέναι αὐτοῖς, καὶ τεθηγμένα ἀνδρειότατα· οὔτε δὲ ἐπ' ἀνδρὶ ποτε χρῆσθαι αὐτοῖς, οὔτε ἐπὶ ταῖς μελίτ taɩç' «Opinio una est apum reges aculeatos non esse: est rursus altera, eos robore aculeorum peracutorum armatos esse: nunquam tamen eo neque contra hominem, neque contra apes uti.» Plinius lib. xı, cap. 47: «Non constat inter auctores, rex nullumne solus habeat aculeum, majestate tantum armatus: an dederit eum quidem natura,sed usum ejus illi tantum negaverit. Illud constat, imperatorem aculeo non uti. Patrol. Gr. XXX. Ibid. C. Pulchra decoraque. Locus est Proverbior. vi apud LXX, ubi post versum 6, Vade ad formicam, o piger, additur in Græco textu, ½ nоprúðnti πρὸς τὴν μέλισσαν, καὶ μάθε ὡς ἐργάτις ἐστὶ, τήν τε ἐργασίαν ὡς σεμνὴν ποιεῖται, ἧς τοὺς πόνους βασιλεῖς τε καὶ ἰδιῶται πρὸς ὑγίειαν προσο o povrat. Quæ S. Ambrosius lib. v, cap. 21, in Hexaemer.,Basilii locum Latino exprimens eloquio, sic vertit, Vade ad apem, et vide quomodo operaria est operationem quoque quam venerabilem operatur, cujus laborem reges et mediocres ad salutem sumunt. S. Hieronymus in cap. ш Ezechielis: «Et in Proverbiis de ape dicitur, quanquam hoc Hebræa non habeant exemplaria: Vade ad apem, et disce, quomodo operatrix sit. Hæc absunt a textu Græco Bibliorum Plantinianorum, ut et alia fere omnia, quæ in Hebræo textu non habentur. Ibid. 42. Deinde aliæ super. "Opopos quidem cameram, vel tectum, at 6pop contignationem sive tabulatum sonat: quam ob causam has apum cellulas describens ait ex interpretatione Cornarii Basilius: Deinde fistulæ hæ bis ac ter concameratæ, atque instar contignationum ædium inter se superædificatæ sunt; et Eustathius: «Subtilissima forulorum interseptione discluditur, qui binis aut ternis super se sunt ordinati tegminibus.» Col. 178 12. Quin hunc quoque. Perperam hoc - expressit interpres, quasi nimirum velit auctor aquilam alterum pullum,quem sibi proprium ascivit, tandem ob nutricationis difficultatem abjicere, quod de primo tantum intelligendum est, et cum Jano Cornario vertendum, «familiarem sibi facit, propter alimenti difficultatem abdicans,quem generavit.» Eustathius pariter: «Ita propter victus inɔpiam cogitur negare, quem genuit.» Ambrosius tamen Basilio non assentitur neque auctoribus, quos ille secutus est. Ait enim: «Aquila quoque plurimo sermone usurpatur, quod suos abdicet fetus, sed non utrumque, verum unum ex duobus: quod aliqui fieri putaverunt geminandorum alimentorum fastidio: sed id non arbitror facile credendum, cum Moyses tantum testimonium pietatis in pullos suos huic dederit avi, ut diceret: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos concupivit (Deut. xxx11, 14).» Tum addit existimandum esse idcirco nonnunquam rejici pullum, quod radiis solis objectus intrepidam oculorum aciem non servet, ac proinde quasi degenerem abjici. Tuetur tamen Basilium fides et auctoritas Aristotelis, ex quo ista decerpsisse videtur, lib.vi Histor., animalium, cap. 6, qui veteris poetæ Musæi versum citat de aquila: Ος τρία μεν τίκτει, δύο δ᾽ ἐκλέπει, ἓν δ᾽ ἀλεγίζει. Ὡς μὲν οὖν τὰ πολλὰ οὕτω συμβαίνει, ἤδη δὲ καὶ τρεῖς νεοττοὶ ὡμμένοι εἰσίν. Ἐκβάλλει δ αὐξανομένων τὸν ἕτερον τῶν νεοττῶν ἀχθόμενος τῇ ἐδωδῇ. Τὸν δὲ ἐκβληθέντα δέχεται καὶ ἐκτρέφει ἡ φήνη. Excludit binos, edit terna, educat unum. «Sed quamvis magna ex parte sic fiat, tamen et tres

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI Livius quidem, lib. v, cap. 47, scribit Gallos animadverso ad Carmentis saxum ascensu æquo, sublevantes invicem, in summum evasisse, et Platarchus in Camillo, περὶ μέσας νύκτας ἐπιβάντες ἅμα πολλοὶ τῆς πέτρας ἐχώρουν ἄνω μετὰ σιωπῆς· «Noctis conticinio multi simul cœperunt silenti agmine petram scandere.» Diodorus Siculus lib. Σιν: Τῶν δὲ Κελτῶν τινες κατὰ τῆς πέτρας ἔβησαν· «Quidam autem ex Gallis in summum rupis evasere.» Attamen Servius quorumdam meminit, qui Basilio suffragantur,et per occultos cuniculos ascendisse Gallos volunt,scribeus in vIII Æneid.et in illud, Galli per dumos aderant, arcemque tenebant: «Gallos alii per dumeta, et saxa aspera, alii per cuniculos dicunt conatos esse ascendere.» visi aliquando sunt pulli. Alterum in educando occultos aditus latenter ingredi molientes.» Nam expellit tædio nutriendi. Sed pullum ejectum ossifraga excipit atque educat. Observandum est autem apud eumdem Aristotelem plura aquilarum efferri genera, lib. 11 De historia animalium, cap. 32, ac de tertio earum genere colore nigricante illum subjicere, ἐκτρέφει δὲ μόνος οὗτος τὰ τέκνα, náì ¿háyst, «una hæc fetus suos alit, atque educit:» tum expositis variis aquilarum generibus in commune de illis prædicat, τρέφουσι δὲ νεοττούς, ἕως ἂν δυνατοὶ γένωνται πέτεσθαι· τότε δὲ ἐκ νεοττίας αὐτοὺς ἐκβάλλουσιν. «Alunt suos pullos, donec potestas volandi fiat: tum nido eos expellunt.» Utrumque locum expressit Plinius lib. x, c. 3. Sic enim de aquila quam melænaeton Græci dicunt: «Minima magnitudine, viribus præcipua, colore nigricans; sola aquilarum fetus suos alit; cæteræ, ut dicemus, fugant.» Tum de aquilis cæteris in commune addit: «Pariunt ova terņa; excludunt pullos binos; visi sunt et tres aliquando: alterum expellunt tædio nutriendi.» Quod igitur de aquilis in Deuteronomio scriptum est pullos nutrientibus ao foventibus, ad malænaeton referendum est, præsertim cum scribat Ælianus lib. 11, cap. 40: Ζηλοτυπώτατον εἶναι ζῶον ἀετὸν περὶ τὰ νεόττια· ἐὰν γοῦν θεάσηταί τινα προσιόντα, ἐπελθεῖν ἀτιμώ ρητον οὐκ ἐπιτρέπει· «Εx omnibus animalibus maximo studio in fetus suos exsistere aquilam:· quare acriter eum persequiturquem in nidum invasisse conspexerit.» Quæ vero de sævitia quarumdam aquilarum in pullos suos alii narrant, in aliud aquilarum genus competunt. Col. 180 C. Oúpavou, cælt. Desunt hic quædam apud Argyropylum, neque enim exprimunt illa, τοῦ ἀέρος προσειρημένου. Recte Cornarius, calo hic urano Græcis ipso aere appellato.» Hic ergo scribendum: «Juxta firmamentum autem cœlum appellatur, hoc est οὐρανός, & verbo δρᾶσθαι, quod est videri.» Nec ipse Eustathius mentem auctoris expressit: «Cœlum autem hic intelligere debemus a cernendo dictum: Græce enim oúpavós vocatur àñò τou ópãσbaɩ.» Ambrosius, lib. v, cap. 22: «< 0ρανός autem ἀπὸ τοῦ ὁρᾶσθαι, id est a videndo: ideo quod aer perspicuus sit, et ad videndum purior, in aere volitantia genera dixit animantium.» Ab Hippocrate quoque more vulgi dicitur aer,qui supra Dos est, usque ad nubium regionem, ut annotat Gorræus ex Galeno. Alii derivant ab öpoç. Aristoteles De mundo, cap. 6: Οὐρανὸν ἐτύμως καλοῦ. μεν ἀπὸ τοῦ δρον εἶναι τῶν ἄνω «Uranon ab origine vocis dicimus, quasi terminum extimum supremorum corporum.» Philo Judæus libro De plantatione Noe: Τὸν δὲ αἰθέριον ἐν κύκλῳ τόπον ὠχυροῦτο, τῶν ἐντὸς ὅρον τε καὶ φυλακτήριον αὐτὸν Tel«Hæc autem circumquaque munivit aere,extimum hunc terminum pro munimento custodiaque statuens, unde cœlum Græcis nominatum videtur.» Col. 182 6. Per occultos. Eustathius. «per Col. 182 4. 'Avôpóñwv xataon. Duo Regii mss. παρασκευάσαντος. Ibid. 5. Ut seleucis avis. Hæc aliter interpungenda sunt, atque ab interprete digesta occurrunt; iteratur enim interrogatio in textu Græco hac ratione: «Atque mandatum? quonam pacto seleucis avis eam insequitur, remedium cladis, insatiabilem a creatore naturam sortita, quo tanta divino benef. pernic. e med. tolli possit?» Illustrat hunc locum interpretatione sua et exemplo Ambrosius, lib. v, c. 23: «Locusta, sicut in Exodo legimus, cœlestis ultionem offensionis exsequitur, piæ ministra vindictæ: hanc quoque avis devorat seleucis, sic enim Græco avis hæc nuncupatur nomine, data ad remedium malorum, quæ locusta consuevit inferre.» Eustathius Latina dictione utitur: «Quomodo etiam mergus insatiabilem vescendi patitur orexim,per quam vulneribus suis ventris remedia sanitatis acquirit?» Galenus, lib. v1 De locis affectis, cap. 3: Ὡς τοῖς ὀρνιφύοις, ἃ καλοῦσιν ἐν ᾿Ασία παρ' ἡμῖν σελευκίδας· ἀττελάβους γὰρ ταῦτα δι ὅλης ἡμέρας ἀπλήστως ἐσθίοντα διαταχέως αὐτοὺς ἐκκρίνει· «Ut aviculæ, quas nostrates in Asia seleucidas vocant, jugiter enim ac toto die locustas edunt, at celeriter eas excernunt.» Gesnerus, lib. 111 De avibus, addit ex Ant. Galat. De Japygiæ situ: ■ De harum avium genere videri avem marinam, quæ in Apulia gaina dicitur, quæ bruchos iis locis nimium abundantes devorat, et ovis eorum fetibusque vescitur:» quod annotare operæ pretium censui, quoniam Ulysses Aldrovandus lib. x, cap. 5 Ornithologiæ, meras esse fabulas putat, quæ de seleucide veteres prodiderunt. Zosimus Comes seleuciades appellat aves istas lib. 1 Histor., pag. 659 edit. Wechel.: Απασι τοῖς ἀπὸ λύμης ἀκρίδων ἐνοχλουμένοις σελευκιάδας παραδιδούς, αἳ δὴ ταῖς ἀκρίσι συμπεριιπτάμεναι, καὶ τοῖς στόμασι ταύτας δεχόμεναι, παραχρῆμα πλῆθος ἄπειρον διέφθειρον «Quod omnibus a locustarum lue vexatis seleucisdes dare solitus fuerit, quæ circum locustas volantes, et rostris eas capientes, infinitam earum multitudinem statim absumebant.» Meminit earum et

AD HOMILIAS IN HEXAEMERON. Plinius lib. x, cap. 27, et ipse Basilius hom. 7 in «Neque enim Eliseum amici, quasi malum conviditescentes. Col. 183 8. Mulieres, sedetis. Interpres edide- « rat, mulieres, repetitis vicibus ordimini, et retorquetis vestram operationem sedentariam, fila nimirum,» etc. Eustathius, • Itaque, vos matronæ, quando sedetis eorum revolventes opera, id est stamina, quæ Seres huc dirigunt.» Cornarii verba usurpavimus, neque obsecuti sumus doctissimi viri conjecturæ, qui hic legendum censuit, vaτsvióµevat, «intuentes,» pro ¿vanyvičóµɛvaɩ, quippe quod et duo Regii vulgatam lectionem tueantur, et Aristoteles de bombycibus agens hoc eodem verbo utatur, lib v, c. 19, Histor. animal.: 'Ex & Toútov ζώου καὶ τὰ βομβύκια ἀναλύουσι τῶν γυναικῶν τινες ἀναπηνιζόμεναι, κάπειτα ὑφαίνουσιν· «Εx hoc aniEx malis genere bombycia illa mulieres nonnullæ retorquendo in filum deducunt, deinde texunt.» Plinius quoque lib,x', cap. 23, lanificia bombycum scribit humore lentescere, mox in fila tenuari junceo fuso. Suidas, ἀναπηνίζω, ἀναλέγομαι, ἐκλύω, ἀνακυλίω, «hoc est, fuso circumacto recolligo, ac revolvo.» S. Ambrosius, lib. v, cap. 23: «Ex hujus filis mollia illa Seres depectunt vellera, quæ ad usus sibi proprios divites vindicarunt.» Alludit nimi rum ad illud Virgilii 11 Georgic.: Velleraque ut foliis depectant tenuia Seros. Sed observandum est quosdam ex veteribus ita lanificii hujus ortum narrare, ut velint Seres Indiæ populos ex,oliis et ramis arborum fila depectere hæc serica. Ita Plinius, lib. vi, cap. 17: «Seres lanificio silvarum nobiles, perfusam aqua depectentes frondium canitiem: unde geminus feminis nostris labor, redordiendi fila, rursumque texendi.» Amm. Marcellinus, lib. xxı11: «Apud Seras sublucidæ silvæ,in quibus arborum fetus aquarum asperginibus crebris velut quædam vellera mollientes, ex lanugine et liquore mistam subtilitatem tenerrimam pectunt.» At Basilius et Ambrosius ab his populis India mitti sericum ex bombycum lanificio desumptum volunt; quo pacto etiam Servius, in illum Virgilii locum scribens, vermes illos bombyces in arboribus collocatos fuisse putat, neque lanam arboream admittit, licet alii multi dissentiant historici. ac vam agrestia apponentem olera, refutarunt.» Ibid. 14. An speciem habeat vanni. Græcam vocem retinuerat Argyropylus, «an lienoeides, et in medio concava.» Cornarius dixit, «vanno ventilabro similis.» Eustathius penitus omisit. Sic apud Aristotelem, lib. 11 De cœlo, cap. 13, eadem terra dicitur: Πλατεῖα καὶ τὸ σχῆμα τυμπα voɛɩdéc, «plana et figura tympano similis,» quod unum fuisse ex placitis Leucippi philosophi refert Plutarchus lib. 11, c. 10, De placitis philosoph. Democritus vero, δισκοειδῆ μὲν τῷ πλάτει, κοίλην δὲ to µérov, «formsm disci habere terram in superficie, in medio cavam esse dicebat.» oé elç Col. 194 B. 3. Ut figuratus. Argyrop.: «Uti forma te natura insignivit, et tuam vitam disponere velis. In republica cœlesti versare.» Eustathius dixit, «quomodo natus es, ita propriam disponas vitam:» sed Cornarius multo fidelius vertit: «velut figuratus es, ita etiam dispone tuam ipsius vitam.» Hoo nimirum vult quod iisdem pene ac plane germanis horum verbis Gregorius Nyssenus ejus frater, orat, 2 in illud, Faciamus hominem, & γαστέρα βλέπει, ἀλλ᾽ εἰς τὰ ἄνω. Κεφαλὴ αὐτῷ ὑψηλὴ, ἵνα τὴν ἄνω βλέπῃ συγγένειαν. Οφθαλμοί οὐκ εἰς τὴν γῆν νεύοντες. Μὴ τοίνυν ποίει σεαυτὸν παρὰ φύσιν, μὴ τὰ γήινα περισκόπει. «Homo non ventrem despicit, sed superiora contuetur. Caput illi sublime est, ut genus cœleste suspiciat. Couli non tendunt in terram. Quocirca ne vim inferas naturæ tuæ, terram ne spectes.» Cicero, 11 De natura deor. Primum homines humo excitatos celsos et erectos constituit, ut deorum cognitionem cœlum intuentes capere possint.» Ovid., 1 Melamor.: Os homint sublime dedit, cælumque tueri Jussit, et erectos ad sidera tollere vultus. lllud porro, πολίτευμα ἔχε ἐν οὐρανοῖς, «in republica cœlesti versare,» interpretatus est Argyropylus, non animadvertens fortasse uti Basilium verbis Apostoli, Philippens. 111, 20: 'Hµŵy tò ñOλίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει· quod Vulgata Latinæ auctor interpretatur, «Nostra autem conversatio in cœlis est,» non, ut inepte Beza: «Nostra vero civitas in cœlis est: melius Tertullianus, De corona militis, cap. 3: «Municipatus noster in cœlis Col. 185 7. 'Eixǎ. Duo Regii melius est;» et contra Marcionem, lib. 111, cap. 24: iniðuµntá, ut et psalm. xvIII, 11. Col. 187 11. Matutina. Non ut interpres scripserat, «quam aurora exoriente primum apparavi.» Ad verbum, «mensa sermonum.» Eustathio, «sermocinationis matutina mensa:» ne quis forte putaret summo mane concionari solitum Basilium. Porro factum Elisei narratur IV Reg. 111, 39: sed illud, παρητοῦντο, non satis expresserat Argyropylus, «< in præbendis epulis vilis habebatur.» Eustathius dixit: «Neque enim Eliseum ut improbum pastorem refutabant illius temporis convivæ. >> Insistit vestigiis beati Ambrosii, lib. vi. c. 2: «Utique cœlesti civitati eum deputat, et municipatum nostrum in cœlis esse pronuntians.» Passim tamen apud Patres Græcos pro moribus cujusque privatorum sumitur mohitela, vel pro Ecclesia disciplina, quamobrem illud Chrysostomi, homil. 75 in Matthæum, recle immutatum est nuper sub finem homilim: Αλλ᾽ οὐδὲν ὄφελος ἐντεῦθεν εἰς ἀπολογίαν αὐτοῖς, ὥσπερ οὖν οὐδὲ τοῖς πολιτείας ἕνεκεν μετανοοῦσι τότε· «Sed nihil utilitatis inde accipient, quemadmodum neque illi qui eversa civitate resipiscunt.» Imo, «quemadmodum nec illi, quos tum vitæ anteactæ pœnitebit.

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI Col. 192 7. Διὰ τὴν ἐκ φύσεως. Omisit hoo σκύμνον λέοντος Ιούδας αινίττεται Ἰακώβ, λέγων τὸν interpres, at non Eustathius, qui vertit eleganter, << vitio superbiæ naturalis elatus refugit aliorum consociationem.» Cornarius, propter naturæ superbiam. Ad verbum, propter insitam a natura superbiam.» Immutavimus etiam illud paulo ante cúxáp:σtov ¿ xúwv, «gratiosus canis,» nam edɣápiotoc est «memor beneficii,» non, «qui gratia valet.» Eustathius, «gratificus canis.» Simile illud infra, τὸ δὲ μνημόσυνον τῆς χάριτος τοῦ ζώου τίνα τῶν ἀχαρίστων πρὸς εὐεργ. οὐ καταίσχ. Col. 194 8. stabulis ad ex. Argyropylus, * lætis aspectibus e stabulis suis egrediuntur, et recta ad viarum exitus spectant.» At non dicit auctor, hoves egredi e stabulis hiemis tempore, sed ex iis prospectare, atque egrediendi cupiditatem præ se ferre: quod quomodo fiat, fusius exponit S. Ambrosius, lib. vi, cap. 4: «Iidem ubi naturali sensu mutationem cœli collegerint, foras spectant, et ultra præsepia cervices extendunt suas, una omnes specie, ut prodire se velle testentur.» Eustathius denique sic vertit: «De stabulo foris simul omnes aspiciunt mutantes vultum.» Col. 198 7. Ex his liquet. Sic interpretati sumus loco illorum, quæ Argyropylus ediderat: «Hæc indicant animantes cunctas istiusmodi natura indociles esse ac doctrinæ rudes.» At enim hic àðɩôá-. κτους cum dicit εἶναι τὰς φύσεις, idem significat, ac si adtodidáxtous appellaret, hoc est, suapte natura facere pleraque animalia res illas omnes, nec opus esse, ut ipsis illæ doctrina vel præceptis aliorum innotescant. Sie- locutus videtur Clemens Alexandrinus, lib. 111 Pædagog, cap. 8: 0 µèv diδαχθέντες ἐσώθησαν· οἱ δὲ αὐτοδιδάκτως, ἢ ἐζήλωσαν ἢ ἐζήτησαν ἀρετήν· «Ex hominibus alii quidem docti servati eunt,alii vero sua sponte virtutem vel amplext sunt vel quæsierunt.» Basilius ipse in Commentario in Isaiam: Τὰ γεννώμενα ὑπὸ τῶν κερασφόρων ζώων τὴν θηλὴν ἀδιδάκτως ἐπιζητεῖ· «Cornutorum animalium pulli ubera nullo docente perquirunt.» Eustathius hoc loco vertit, «Quia naturalis prudentia doctrinæ traditione non utitur.» Paulo post D. 3, ταῦτα δείκνυται παρὰ τῆς φύσεως ὁ κύων πε Tadeuμtvoc, idem Eustathius clarius interpretatur, «ea quæ per otium vitæ longum quidam sedentes vix invenire potuerunt, beneficio naturali canis consecutus asseritur.» Col. 199 14. Leonis unius. Addidimus vocem «unius» verbis interpretis, quam et Eustathius omisit: sed agnoscunt Regii duo Novo Evóc.Suffragantur huic sententiæ de leænæ partu unico Herodotus, Thalia, p. 232: Η λέαινα ἐὸν ἰσχυρότατον καὶ θρασύτατον, ἅπαξ ἐν τῷ βίῳ τίκτει ἕν· τίκτουσα γὰρ συνεκβάλλει τῷ τέκνῳ τὰς μήτρας· «Leæna, validissimum ferocissimumque animal, semeliu vita unum parit: nam una cum fetu uterum emittit.» Ægyptii quoque, ut est apud Horum Niliacum, mulierem quæ semel tantum peperit significare volentes, leænam pingunt. Epiphanius demum hæresi 78: Et yàp Χριστὸν, καὶ τοὺς ἐν τῇ ᾿Αποκαλύψει Ιωάννου· Ιδοδ 'Idod ἐνίκησεν δ' λέων ὁ ἐκ φυλῆς Ἰούδα· λεαίνῃ δὲ δεν τέρα οὐ γίνεται κύησις· ἄρα οὐκέτι κύησιν οἶδεν ή Μαρία, οὐκέτι συνάφειαν σωμάτων ἡ ἁγία παρθένος «Si enim catulum leonis Juda obscure dixit Jacob, Christum dicens, et in Apocalypsi habetur, Ecce vicit leo de tribu Juda, leænæ autem non contigit secundus partus: ergo non amplius partum novit Maria, non amplius conjunctionem corporum sancta virgo.» Avicenna causam reddit, citatus a Cœlio Rhodig., lib. xxvIII, cap. 9, cur semel pariat; ob caloris nimietatem. Adversantur tamen eidem sententive, et historiæ repì povotoxlaç, primum iper Scriptura sacra, quæ plurium catulorum loane meminit, non singulari numero catuli tantum, Job XXXVIII, 39 «Nunquid capies lesne prædam, et animam catulorum ejus implebis?» Hieronymus in vıı Danielis: «Dicunt qui de bestiarum scripsere naturis, leænas esse ferociores, maxime si catulos nutriant.» Homerus, lib. xvıı Iliados: Ἑστήκει ὥς τίς τε λέων περὶ οἶσι τέκεσσιν. Utque leo in silva stabat, sua pignora circum. Horat., lib. III Carm., ode 20: Non vides, quanto moveas periclo, Pyrrhe, Gælulæ catulos léænæ. Plutarchus, lib De amore prolis, citans ex eodem Homeri libro Iliados versum, leonem ait, xpòc τοὺς κυνηγούς σπένδεσθαι περὶ τῶν τέκνων· «Cum venatoribus pacisci de catulis.» Plinius, lib. VIII Histor., cap. 16, vulgarem illam opinionem refutat: «Semel autem edi partum lacerato unguium acie utero in enixu vulgum credidisse video Aristoteles tradit, leænam primo fetu parcre quinquo catulos, ac per annos singulos uno minus, ab uno sterilescare.» Verba Aristotelis hæc sunt, lib. vi, cap. 31, De Histor. animal.: Tixtei, dę źni nolù dúo, τὰ μέντοι πλεῖστα ἓξ, τίκτει δὲ ἐνίοτε καὶ ἕν. Ὁ δὲ λεχθεὶς μῦθος περὶ τοῦ ἐκβάλλειν τὰς ὑστέρας τίπτοντε ληρώδης ἐστί. «Parit magna ex parte geminos, sed cum plurimos sex catulos, nonnunquam etiam unum. Quod autem de leæna fertur vulvam cum partu emittere, delira fabula est.» Tum addit, leones Syriæ quinquies in vita parere, primum quinque, post uno subinde pauciores, deinde steriles agere; sed hoc generatim de omnibus leonibus, lib. 11 De generatione animalium, cap. 1 et 10, unde Plinius illud accepit, et Ælianus, lib 1v, cap. 34, De animalibus. Oppianus, lib. 111 Cyneget, Philostratus, in Vita Apollonii, lib. 1, cap. 16, ter leonem in vita parere, prima vice tres, secunda duos, quod si tertio, forte unum. Severus Sulpicius, Dial. 1, cap. 9, scribit Nitriæ monachos ad quemdam anachoretam pervenisse in deserto Memphi contiguo, qui leænæ catulis quinque cæcis visum restituit, quos in spelunca nutriebat. Idem ferendum est judicium de altera viperæ historia, seu fabula, quam subjicit hic Basilius ex eodem Herodoti fonte deductam, et ex ejus lib. III, quam et Horus Apollo,

AD HOMILIAS IN PSALMOS. hieroglyphico 56, Plutarchus, lib. De garrulitate, ♣ pylum aptius interpretatum in veteribus editioniPlinius, lib. x, cap. 62, Elianus, lib. 1, cap. 25, De animalibus, propagarunt.Theophrastus,lib.xv, cap. 16, non catulos viperæ parentis uterum exedere, sed matrem uteri angustiis compulsam disrumpi tradit. Nicander item, in Theriacis, et Athanasius, quæst. 56 ad Antiochum, Epiphanius, hæresi 26. Refellitur hæo historia contraria experientia et auctoritate Aristotelis, lib. v, cap. 34, Historiæ animalium, qui de vipera hoc tradit: Tixter µixpà Exiἕνα ἐν ὀμέσιν, οἱ περιῤῥήγνυνται τριταῖοι· τίκτει δὲ ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ καθ᾿ ἔν· «Parit catulos obvolutos membranis, quæ tertia rumpantur: parit autem singulis diebus singulos. Philostratus, iib. 11 Vitæ Apollonii, scribit, visam viperam serpentes, quos pepererat, lingua lambere. Albertus Magnus, in Histor. animal., 25, vulgarem sermonem de partu viperæ et ipsum Plinium velut mendacium asserentem irridet, quem recentiores multi sequuntur, ut Pierius, lib. xiv Hieroglyphicorum, Brodeus, Miscellaneor, lib. xxx11I, cap. 11, cardinalis Toletus, in 11 Lucæ annot.22,qui sacros doctores admonet,vulgarem secutos opinionem, eam satis sibi existimantes ad similitudines, quibus utebantur, concinnandas. Col. 202 8. Et quidem sunt. Admonet Argyrobus doctiss. Montacutius: «Nunc vero sunt, qui memoriæ prodiderunt trecentis annis et ultra elephantem vivere.» Tivès lotopovo, dixit, non, vèç Toastv. Cornarius: «Nunc autem tradunt aliqui trecentos annos et plures adhuc vivere elephantem.» Eustathius, «fertur autem elephantum trecentos.» Item illud quod sequitur, dià touto ouμe- *ɛnŋyós, non affertur a Basilio tanquam diuturnitatis vitæ causa, ut interpretis verba sonant, et hæc Ambrosii: «Nunc autem et trecentis ct amplius feruntur annis vitam producere, quia omnia sibi ad magnitudinem membra conveniunt;» et hæc Cornarii: «Propter hanc artuum compagem nullos articulos habentem:» sed hoc significant, cum diu vivat, idcirco compactis et non distinctis membris eum præditum esse. Hic ergo scribendum, «his tanto plures, propterea compacta et nullis articulis distincta sunt ejus membra.» De longævitate elephanti Aristoteles, lib. vii, c. 9, De histor. animal.: Τὸν δ᾽ ἐλέφαντα ζῇν φασιν οἱ μὲν nep? En diaxócia, of d xpiaxóata «Elephantem alii annos circiter ducentos vivere aiunt, alii trecentos.» Idem Plinius, lib. VIII Histor., cap. 10, et Elianus, lib. xvII, cap. 7. IN HOMILIAS IN PSALMOS. Col. 211 14 Aut certe. S. Augustinus in Pro- xxx11:«Psalterium desursum habet cavamen,prædilogo in Psalmos, vel quisquis ille est,qui Prologum hunc e Græco Basilii Latine convertit,et S. Augustini tractatibus in Psalmos præfixit, quem tamen theologi Lovanienses in manuscriptis codicibus ejus operum non receperunt,hunc locum ita interpretatus est; non ut Tilmannus, «vel certe morum maturitate nondum incanuerunt:» possunt enim maturitate morum etiam non senes pollere, et juvenilis ætas exprimenda fuit. Cornarius edidit, «quo pueri ætate,aut etiam omnino moritus.» Atque hæ genuinæ sunt et legitimæ homiliæ Basilii in Psalmos, ex quibus in Catena Nicets Heracliensis et aliis similibus decerpta fragmenta citantur, non item illa scholia in Psalmos, falso illi attributa, quæ in Latinis editionibus ad caleem libri subjungebantur, quæque alibi monuimus ex homiliis in Psalmos B. Joan. Chrysostomi in compendium redactis, et commentario Theodoreti in eosdem Psal· mos esse consarcinata. Col. 214 C. Superne attactum. Non hoc vult Basilius, in superiori parte tangi psalterii chordas, sed in superiori parte concava sonum efformari, ut ex Beda constat in Commentario in Psalmos: • Psalterium musicum instrumentum ad modum litteræ Delta, quæ triangulata est, formatum; superne habens ventrem concavum.» Hausit hoc fortasse Beda ex Commentario Hieronymi in psalmum catio cœlestis vel mandata intelliguntur in sanctis, quæ de supernis veniunt: cithara deorsum habet cavamen.» Quin etiam hinc allucet explicatio verbis Joan. Chrysostomi in Psalmos, quæ repetuntur etiam ab Euthymio: Ψαλτήριον τῶν ἐντατῶν μὲν ἦν, πλὴν ὄρθιον, καὶ ἄνωθεν εἶχε τῶν φθόγγων τὰς ápopuás Psalterium ad id genus instrumentorum pertinet quæ intenduntur: est autem arctum, et superne causas habet, unde voces emittat.» In proœmio quod eidem Chrysostomo tribuitur observatum est, quod etiam a plerisque recentioribus, qui Commentarios ediderunt in Psalmos, approbatur, quod apud Græcos psalterium,ab Hebræis nablam dici vel potius 57] nevel: et sane LXX sæpius Hebræam vocem illam to faλptov vertunt, ut psalmo Lvi, 11, Ἐξεγέρθητι, ψαλτήριον καὶ κι Bápa, Exsurge, psalterium et cithara; et psal. CL, 3, Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ψαλτηρίῳ καὶ κιθάρα, Laudute eum in psalterio et cithara; in quibus locis prius deinde kinnor ponitur. Sæpius dixi, quia non semper, sed aliquando vice versa, priori loco nevel xiάpa, posteriori kinnor þapLov κιθάρα, ψαλτήριον Græce effertur, ut psalmo Lxxx, 2, Wadtyptov τερπνὸν μετὰ κιθάρας, Psalterium jucundum cum cithara: et Genesis 1v, 21, ubi Vulgata: «Ipse fuit pater canentium cithara et organo.» LXX. Oštos ὁ καταδείξας ψαλτήριον καὶ κιθάραν, Hic fuit

quando par utrique creatio est, honorque similis. Audi Gen. Ergo sequitur par sententia. Toútwy xai ¿ µiofóę.» Cornarius edidit:«Nam et creatio utrisque æqualis, quare etiam merces eadem utrisque.» Sequebatur apud interpretem. «Fiat, inquit Deus, homo:» quod immutavimus,neque enim his verbis concepta sententia hæc in Scriptura reperitur, sed prout edidimus, et Græca Basiiii verba sonabant. Gen. 1, 26, 27. Qui ostendit psalterium et citharam. Hebraice est ▲ pserat enim: «Nam una virtus viri et feminæ est, 13797 775 kinnor veghougab, quod tertium instrumenti musici genus aliquando x10ápa dicitur, ut hoc Genesis loco, aliquando faptov, ut Ezechielis xxxIII, 32, 'Qc pwvr) faλmplov, et psalmo CL, 4, "Opyavov. Organum. Quod igitur hoc loco Basilius de forma psalterii narrat, sic accipiendum censeo,ut ei generi musici instrumenti conveniat, quod aqud Græcos in usu erat, et apo ab eis vocabatur: an vero nablæ conveniat, sive alteri Hebræorum instrumento, non ita certum est, cum nobis non certo constet, an eadem fuerit forma psalterii et nablæ.cum a cithara psalterium distinguant scriptores, et tamen Septuaginta varia Hebræorum instrumenta nunc psalterii exprimant, nunc citharæ dictione. Sed ut ad interpretationem redeamus Basilii, ea concipienda videtur his verbis Cornarii: «< Nam citharæ ac lyræ æs ex inferiori parte ad plectrum sonitum edit: hoc vero psalterium concentuum concordias causas ex superiori parte habet.» S. Augustinus demum scribens in psalmum LVI, et in illud, Exsurge, psalterium, differentiam illam psalterii et citharæ sic explicat, ut Basilii interpretem agat: «Psalterium est organum, quod quidem manibus fertur percutientis, et chordas distentas habet: sed illum locum, unde sonum accipiunt chordæ, illud concavum lignum, quod pendet et tactum resonat, quia concipit aerem, in superiore parte habet.» Col. 215 2. Ut oculis ultra. TrepúτOVTEC nóvovç dixit, quod alii auctores aliter extulissent, ὑπερκύπτοντες πόνων, ut in veteri lexico, ὑπερκύπτον τοῦ ὕδατος φύλλον, «folium extra aquam eminens.» Budæus tamen in Commentariis citat similem locum hujus nostri auctoris homil. De invidia: Ὅλως δὲ ὑπερκύψας τῷ λογισμῷ τὰ ἀνθρώπινα, καὶ πρὸς τὸ ὄντως καλὸν καὶ ἐπαινετὸν ἀπιδών «Qui mente et cogitatione se sustulerit supra humana, et ad veram pulchritudinem laudemque se converterit.» Male igitur verterat interpres hoc loco, «ut laboribus, dum in manibus sunt, veluti jam transmissis, tota mente ad bona.» Similem sententiam protulit Chrysostomus homil. 8 De pœnitentia, p. 692 edit. Paris: "Αν μὲν γὰρ τὸν πόνον ἴδῃς τῶν κατορθωμάτων, βαρὺ καὶ φορτικόν· ἂν δὲ τὴν ἀμοιβὴν ἴδῃς, κούφον καὶ ῥᾷστον τὸ προκείμενον· «Sic enim laborem prospexeris, grave atque onerosum; si vero retributionem consideraveris, leve et facile, quod proponitur.» Ibid. 13. Quam nulla attingit. Atqui dixerat interpres,» nulla eam attingit loci permutatio.» Verumtamen non loci tantum, sed nec ullius rei mutationem experitur. Alludit enim ad illud Jacobi 1, 17: «Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio;» oux Evɩ Tapallagh, non est, inquit Apostolus, non ut interpres, «non conspicitur.» Quamobrem Cornarius potius sequendus, Circa quam non est alteratio. Paulo post «proinde merces.» Omissa fuerant hæc ab interprete, scriCol. 222 D. Sed meliori. Admonuimus olim modiɛɛlav hio non rempublicam aut civitatem, jusve civitatis sonare, ut Actor. XXII, 28: 'Eyw zoldov κεφαλαίου τὴν πολιτείαν ταύτην ἐκτησάμην· Εgo multa summa civitatem hanc consecutus sum; sed vitæ rationem et conversationem, ut Ephesior. II, 42, ἀπηλλωτριωμένοι τῆς πολιτείας τοῦ Ἰσραήλ, alienati a conversatione Israel; quam alibi apostoli avatpop appellant, I Petri 111, 2; vel moλíTEVua, ut Philippens. 111, 20.Idcirco merito a viro doctissimo emendata est prior versio, sed superiore ratione ad rempublicam sive sodalitatem studiosam pietatis se recepit:» eodemque modo corrigendus similis apud Chrysostomum locus homil. 75 in Matthæum: 'Αλλ᾽ οὐδὲν ὄφελος ἐντεῦθεν εἰς ἀπολογίαν αὐτοῖς· ὥσπερ οὖν οὐδὲ τοῖς πολιτείας ἕνεκεν μετανοοῦσι τότε· «Sed nihil inde utilitatis accipient;quemadmodum neque illi qui eversa civitate resipiscunt.» Nonnunquam etiam non tam de privata cujusque vita, quam de publica Ecclesiæ discisostom. in psalm. XLIX: Tà ayia twv dylwv, & λaplina,et cultu Dei usurpatur, ut apud eumdem Chryτρεία πᾶσα, καὶ ἡ πολιτεία τῆς παλαιᾶς νομοθεσίας· «Sancla sanctorum,omnis cultus, omnisque forma ac ritus legis veteris;» et, Μάλιστα μὲν καὶ αὑτὸς ὁ τῆς διδασκαλίας τρόπος ἐνηλλαγμένην παρεισάγει noλitsiav «. Maxime quidem et ipse modus docendi introducit mutatam formam religionis.» Col. 223 3. Dum æterna. Alúvia verterat interpres «sæcularia,» qua voce res mundi hujus caduci designantur. Cornarius, «ubi æterna secum volutarit.» Subjicit deinde, Exei Soulaywylay capxóc, «disciplinam carnis,» ubi substitui posse pridem monuimus,«< castigationem carnis:» vel «< mancipationem,«vel «macerationem.» Sic enim expressit Latinæ Vulgatæ auctor illud Apostoli I Cor.1x,27: Yoniάw you to owμa, xal Soulaywyw. Castigo corpus meum, et in servitutem redigo. Cornarius scripsit, «Hic videt carnis delicias, illic carnis servitutem.» Ibid. D. Ut in plerisque aliis. Aptius Cornarius. «Cumin naturam plerumque consuetudo transeat.» Id enim valet τὰ πολλά, ut infra, καὶ στρατιῶται μὲν ὡς τὰ πολλὰ τοῖς στρατοπεδάρχαις ἐξομοιοῦνται· «et milites plerumque ducibus assimilari solent.» Huic dicto germanum illud in regula fusius disput. 6: Εθος γὰρ διά μακροῦ χρόνου βεβαιωθεν φύσεως loxov laµßávet. At Gregorius Nazianzenus non qúσiv, sed νόμος aliquando feri dicit orat.34: Επειδή χρόνῳ τὸ ἔθος βεβαιωθὲν ἐνομίσθη νόμος «Consuetudo

AD HOMILIAS IN PSALMOS. enim temporis longinquitate confirmata pro lege moribus, quos non magis mutaret, quam cutem habita est.» Col. 223 6. Ne injicias. Interpr. «Ne applices oculum tuum.» Verbis usi sumus editionis Romanæ in quam Nobilius annotavit, Proverb. 1x, 18, hæc abesse a Vulgata Latina, sed haberi apud LXX, et citari a sanctis Patribus Cypriano, et Ambrosio et Hieronymo, quibus addi et 8. Basilii calculus potest. Apud Cornarium perperan Proverbior. cap. v annotatum erat: sed inversus est ordo verborum Scripture, ἀλλ᾽ ἀποπήδησον, μὴ χρονίσῃς ἐν τῷ τόπῳ αὐτῆς, μηδὲ ἐπιστήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτην. Col. 225 5. Euveμpalvosiv. Oliv. codex habet, συνεμφανίζουσιν ἑαυταῖς. Anglici συναναφαίνουσιν ἑαυταῖς καὶ τ. ẞ. Twv nepiбhenóvtwv.» eorum a quibus circumspiciuntur.» Plinius in Panegyrico: «Vita principis censura est eaque perpetua: ad hanc dirigimus. Claudianus, De quarto Honorii consul.: ....Componitur orbis Regis ad exemplum, nec sic infiectere sensus Humanos edicta valent, quam vita regentis. Col. 226 D. Qui potentia Græca sonant ex verbis Cornarii, «qui avarum imitatur aut alium, qui ex alia quadam malitia civilem aliquam illustrem potestatəm adeptus est,aut gentium imperium habet, aut exercituum dux est.«Omisit interpres, äλλns tivòs movηplaç et paulo post to novojo perperam expressit, «quem imitatorem habet,» cum scribere debuissct, cum Cornario,«ejus quem imitatur.» Col, 227 10. Etsi autem quæ. Interpres, • Si antem, quæ cœpi dicere de vitandis ante omnia malis, deque profectione per bona opera consequenda, hoc sermone non absolvi.» In quibus verbis truncatam fuisse sententiam auctoris lector animadvertit Æthiops. Et mirum sane Basilium hic dicere neque Chusi, neque alium aliquem in historia Regum filium Jemini reperiri,cum Semei nominetur II Reg. ΣΙΧ, 16, Υἱὸς Γηρά, υἱοῦ Ἰεμινεί. Postremo notet hic lector, quam antiquus error huic loco adhæserit in voce axustaĭpoc, Princeps sociorum II Reg. xv, 32. Omnino enim probabile videtur, quod suspicatur vir doctissimus Flaminius Nobilius in librum II Reg., duas fuisse voces ὁ ᾿Αραχὶ, ἀρχιεταῖρος, ut habgt editio Complutensis, vel ex duabus, Apaxé οἱ ἑταῖρος, unam esse conflatam ἀρχιεταῖρος, Chusi, Arachi filius, socius David. Sic enim est in Vulgata Latina II Reg. XVI, 19: Chusai Arachites amicus David; unde factum est errore librariorum, ut nomen Arachi repeteretur, legereturque & 'Apaxi apx²δ εταῖρος. Col. 230 7. Irrita faciendo. Legebatur antea, «in irritando ita strenuam ac fortem operam.» Volaterranus scripserat, & consilium Irritavit, atque ita atrennam.» Tilmannus fortasse hoc pacto immutarat; «< consilia irritando.» quod Latinum non est. Basilius dixit: διαλύων δὲ τὰς βουλάς, «consilia vero Achitophelis viri acerrimi et ductandi exercitus peritissimi reddens irrita strenuam ac for.» Porro quod ait hic Basilius Chusi socium et amicum Davidis filium fuisse Arachi non Jemeni,verum est: sic enim scriptum reperitur II Reg, xvII, 5: Kaλtσατε τὸν Χουσὶ τὸν ᾿Αραχί· Vocate Chusi flium Arachi: sed dubium est, an ille sit iste Chusi, de quo fit mentio in hujus psalmi titulo: cum hic Hebraice appelletur w Chus, per Caph, unde Scholium Græcum a Nobilio citatum vertit Αιθίοπος, Ethiopis, vel putius unus ex tribus antiquis interpretibus, Aquila, Symmacho, et Theodotione, pro Χουσί vertit τοῦ Αἰθίοπος, ut constat ex homilia Chrysostomi in hunc psalmum: at ille alter II libri Regum in, per Ceth, Chusai dicitur: tametsi Septuaginta utrobique scripserunt Xovel. Sed Vatablus Saulem putat hic vocari Chus, id est Æthiopem filium Jemini, I Reg. 1x, 21, quod atris esset Col. 231 3. Vade in pace. Hæc addita sunt ex Oliv. et Anglicis, quæ adduntur etiam Lucæ vn,50; illud vero, Fiat tibi, sicut credidisti, Matthæi vIII, 13. « Col. 234 4. Fon solum recepto Emendandum hunc locum esse monueramus,cum edidisset interpres,«non solum in præmium aliquod boni et mali accipere, sed in actionum principio, ut, Re:ribue, psal. cxvni, 17. In quem locum et in psalmum cxv scribens Fran. Vatablus admonet, verbum Hebraicum, quod retribuere sonat, sumi pro benefi. cium conferre, et retributionem pro beneficiis quibusve.Euthymius;qui plerumque solet Basilijwerba repetere, hic dicit ανταπόδοσιν sumi ἀντὶ τῆς ἀποδόσεως, retributionem pro redditione: Τὸ δὲ πρῶτον τῆς ἀνταποδόσεως όνομα, καταχρηστικῶς ἀντὶ τῆς ἀποδόσεως είληπται. Δάσος τον γὰρ ἡ καταρχὴ τῆς εὐποιίας ἢ κακώσεως, απόδοσις δὲ ἡ τοῦ ἴσου ἀντιμέτρησις, ἀνταπόδοσις δὲ δευτέρα τις καταβολή και κῶν ἢ καλῶν, ἀπὸ τῶν δόντων εἰς τοὺς ἀποδόντας· Retributionis nomine primo loco improprie bio usus est,pro redditione.Nam qui bonum aut malum aliquod primus infert,is dare dicitur: reddere vero is qui datis parem vicem tribuit: retribuere autem, vel dvaлedovat, contra retribuere, is dicitur, qui secundam beneficiorum aut injuriarum vicissitudinem reddit.» Csl. 238 14. Rursus dictum. Legebatur antea, << Rursus dicit, Judicio contendet Dominus adversus omnem carnem.» In Olivarii codice, xp:00ɛOBAL Κύριον. Arbitror tamen Jeremiæ locum cilari cap. Σεν, 31, κρίνεται αὐτὸς πρὸς πᾶσαν σάρκα· nam et illum video notari in margine Catenæ Græcorum Patrum in Psalmos, Daniele Barbaro interprete, qui haud satis apposite vertit,«Dominum judicaturum omnem carnem.» Sed et illic et apud Basilium melius fortasse legeretur εἴρηται κρίνεσθαι Κύριον, ut ad ipsum prophetam, cum sequatur hic autdy dnobάdhei tỹ xploɛɩ, «acta sunt, judicio seipsum subjicit.»Delendum enim est illud «uniuscujusque.»> Col. 239 9. Multa, inquit. Imo hoc sibi vult Basilius: «Multa, inquit, de justitia dici possnnt, et perfecte justitiæ fines comprehensu sunt diffici-

NOTÆ FRONTONIS DUCAI les.» Similem habes locutionem apud Apostolum ad psalmi fuit; 'Oµidía natà toničóvtwv, xal eiç tà Hebræos, ν, 11: Περὶ οὗ πολὺς ἡμῖν ὁ λογος, καὶ oð δυσερμήνευτος λέγειν. De quo nobis grandis sermo, et ininterpretabilis ad dicendum.. Paulo post pro γεννητῇ φύσει aliquando suspicati sumus aptius legi posse yɛvntñ, «creatæ naturæ,» quod yeventh «generatam, «vel «generatione productam» sonat qua ratione, cum de personis Trinitatis agitur, yevvntós,<< genitus,» dicitur Filius, non yevntós, «creatus,» et Pater &yśvvytos, «non genitus:» cum tamen in Oliv, et aliis mss. hic constanter legatur yevvatñ, nihil mutandum censemus, cum apud Justinum Martyrem ex Aristotele ἄφθαρτος καὶ ἀγέ vatos by vel xal dyventos dicatur, incorruptibilis vel ingenita sive increata materia, et in Exhortatione ad Græcos: Τὸν μὲν ἀγέννητον ἀΐδιον εἶναι λέγοντα, τοὺς δὲ γεννητοὺς ἢ δημιουργητούς. «Ingeni- " tum quidem sempiternum esse, genitos autem sive conditos.» Itaque yɛvvýtá nonnunquam dicuntur, quæ quovis modo procreata sunt. ་ Col. 243 14. Qui eruit me. Sic restituimus ex Genesis XLIII, 16. Paulo post illud, «Obliquum non dirigetur,» nonnihil immutatum est a Basilio. Sic enim legitur Ecclesiasta 1, 15: Accorpaµµvov ob δυνήσεται ἐπικοσμηθῆναι· «Perversum non poterit adornari:» Vulgata Latina, «Perversi difficile corriguntur:» at psalmo cxxxix, 12: 'Avip yλwoσώδης οὐ κατευθυνθήσεται· «Vir linguosus non dirigetur.» Ibid. 1. Nam quisquis.Cornarius, «Qui enim a fortitudine infra declinat, secundum timiditatem pervertitur.» Montacutius vero corrigit, «Qui enim in defectu declinat a fortitudine. Nam et audax declinat a fortitudine, sed in excessu.» Col. 246 2. Non irascitur. Verte, et non iram adducens per singulos dies.» Sic enim ista convertuntur e Græco LXX apud S. Augustinum in Psalmos, et in utraque Basilicnsi editione legitur,xal µð ¿pyǹv indywv, primo loco: secundo vero conjunctio xal omittitur, quod fortasse in causa fuit, ut Flaminius Nobilius annotaret apud Basilium non legi xxi u, sicut apud Theodoretum et Nicephorum: at in mss. Oliv. in utroque loco reperitur. Col. 266 2. Non fenerabis. Locus est Deuteron. ΣΣΙΙΙ, 19, ubi Vulgata Latina, Non fenerabis fratri xxııı, λειπόμενα τοῦ ιδ' ψαλμοῦ. Col. 278 1. Creditore. Addendum est, inquit, ut constet esse verba Scripturæ,quæ reperies Proverb. ΣΧΙΣ, 13: Δανειστοῦ καὶ χρεωφειλέτου ἀλλήλοις ouveλfóvtwv, ¿riox. «Dum fenerator, inquit, et debitor inter se conveniunt.» Cornarius ex Græco Basilii, «Dum fenerator et debitor inter se obviam venerunt,inspectionem utrorumque facit Dominus.» Excipit hunc locum alter ex eodem libro Proverb. v, 15: Bibe aqudm ex vasis Ex eadem sententia Platonis legem exponit Plutarchus in libello De vitando ære alieno,qua vetabat cives suos alienæ aquæ participes fieri prius,quam domi solo usque ad argilam exhausto, aquæ id sterile deprehendissent. "Apa δέδεικται περὶ χρημάτων εἶναι νόμον, ὅπως μὴ δανεί ξωνται παρ' ἑτέρων, μηδ' ἐπ' ἀλλοτρίας πηγὰς βαδί. σωσι, μή πρότερον οἴκοι τὰς αὑτῶν ἀφορμας ἐξ. sλéy{avtɛç* «Nonne evidens est eam legem ad rem pecuniariam pertinere, ne ab aliis mutuum sumant, alienosque fontes adeant, non ante domi copiis anis examinatis?» Col. 274 15. Vasa quoque. Legit loftózwy interpres ut ex Anglicis substitutum est; magis tamen arridet Basiliensis editionis et codicis ms.Oliv. lectio, otwtwv, ex qua apud Cornarium, «vasa et supellectilem eorum a quibus convivio excipitur.» Eorum enim potius, qui convivio excipiunt, sunt vasa, quam convivarum. Ibid. 41. Tí moλurdóxy Onplý. Unde expressit Cornarius, «Quid multiplici bestie teipsum adjungis? eodemque modo in Oliv. scriptum fuit. Sane noλurλóxwv etiam meminit Scriptura, Job v, 13, βουλὴν δὲ πολυπλόκων ἐξέστησεν, consilium autem astutorum disjecit. Sed aptior est lectio Anglic. et interpretis moλotóxp, «fecundæ,» quod epithetum nomini et naturæ magis convenit, unde et de leporibus superfetantibus subjicit. Ita peal. CXLIII, 16 τὰ πρόβατα αὐτῶν πολύτοκα, oves FORUM (c. tosæ. Col. 275 15. Liber 'Eleúspov præ se fert etiam ms. Oliv., at emendandum est ¿λɛúðɛpoç. Ab eadem mente illud est Plutarchi libro jam citato pag. 828: Ἡμεῖς δὲ τὴν αὐτάρκειαν αἰσχυνόμενοι καταδουλού μεν ἑαυτοὺς ὑποθήκαις καὶ συμβολαίοις, δέον εἰς αὐτὰ τὰ χρήσιμα συσταλέντας καὶ συσπειραθέντας, tuo ad usuram Verbum enim Latinum fenerandi ἐκ τῶν ἀχρήστων καὶ περιττῶν κατακοπέντων κ solum mutuum aliquando significat: ut Deuter.xv, 9: Fenerabis gentibus multis, et ipse a nullo accipies mutuum; quod LXX Græce dixerunt: Kai daνείσεις ἔθνεσι πολλοῖς, σὺ δὲ οὐ δανειῇ. Hebraicum est way. At hoc loco verbum est TWI, quod «mordere» significat, et «arrodere,» et éxtoxiCav, hoc est, «ad usuram mutuum dare.» Quod vero sequitur ex Jeremiæ 1x, 6, nonnihil immutatum est ab auctore, cum apud prophetam legatur,tóxoç ἐπὶ τόκῳ, δόλος ἐπὶ δόλῳ. Manuscripti cum editis consentiunt. Tertius locus est psalm. Liv,12. Cæterum in codice Oliv. inscriptio hujus expositionis πραθέντων, ἐλευθερίας αὐτοῖς ἱερὸν ἱδρύσασθαι· Nos dum contentos esse nostris rebus pudet, dandis pignoribus contractibusque subeundis in servitutem nosmet damus, ubi par erat, contractis ad utilia cupiditatibus, inutilia nos et otiosa concidere aut divendere, itaque nobis libertatis fanum exstruere.» Sequitur locus apud Basilium partim ad verbum partim imitatione expressus, ex eodem libro Plutarchi descriptus pag. 830: Hwę ody diaτραφῶ; Τοῦτο ἐρωτᾷς, ἔχων χεῖρας, ἔχων πόδας, ἔχων φωνὴν, ἄνθρωπος ὤν, ᾧ τὸ φιλεῖν ἐστι· καὶ φι λεῖσθαι, καὶ τὸ χαρίζεσθαι, καὶ τὸ εὐχαριστεῖν,

AD HOMILIAS IN PSALMOS. уpápa didáσxwv, xai naidaywywv: «Dices: At Pentecosten, stantes, non genibus flexis orabant. quomodo alar? Hoccine, inquam,te rogare æquum est, qui habeas manus, pedes, vocem? quo homo sis, qui et amare possis et amari, beneficium accipere et agere gratias? litteras docendo, pueros liberaliter formando?» Col. 282 4. Non enim munda. Expunximus illa interpretis, «Non enim castæ sunt preces, nec accepta.» Spectant enim hæc ad præceptum illud Deuteron. XXIII, 18: Οὐ προσοίσεις μίσθωμα πόρο νης πρὸς πᾶσαν εὐχήν. Non offeres mercedem meretricis ad omne volum. Porro ε× non est Hebraice bo,quæ poσs, id est, precationem, significat, sed 771, quæ dµodoyíav, votum aut promissum, ut Jeremiæ XLIV, 25: Hochroµev tàc dµoRoylas as wμodoyfoaμev. Faciamus vota, quæ vovimus; et: Ενεμείνατε ταῖς ὁμολογίαις ὑμῶν· Implestis vota vestra. Basilius autem verba usurpavit Salomonis Proverbiorum XIX, 13: Kai oux dyval súxal, ubi altera vox est Hebræa 57, quæ votum item sonat, licet sæpius guttam; unde Symmachus ibidem otayovac vertit, et Vulgata Latina, el lecta jugiter stillantia litigiosa mulier. Alter locus est Jeremia xr, 15: Μὴ εὐχαὶ καὶ κρέα ἅγια ἀφελοῦσιν ἀπὸ σοῦ τὰς κακίας σου, ἢ ταύταις † dɩaqɛúrn; ubi quod propheta dixit, aut propter ista effugies; Basilius circumlocutus est: † toútoIS ἔσῃ καθαρός; «aut per hæc purus eris?» Paulo post d'àyaouoo interpres verterat, «per vitæ enim sanctimoniam nobis pervius est ad eum sanctum ac familiaris aditus;» at plus aliquid est olxɛtoobat, quam aditum habere. Col. 286 1. Post hujus vitæ. Restituimus hanc sententiam, prout a Volaterrano expressa fuerat. Dispensationem enim vocat istius vitæ cursum, in qua scelera permittit, et quasi dissimulat Deus. Col. 186 8. Præterito creatore. Scripsimus deletis illis, «præter creatorem,» ne obnoxia esset illa versio censuræ Theod. Bezæ, qui merito Erasmum reprehendit hunc eumdem locum sic exprimentem ad Rom. 1, 25, supra eum, qui condidit. Nam qui παρὰ τὸν κτίσαντα hoc modo vertit, aut, «præter creatorem,» videtur confiteri homines Deo quoque cultum aliquem exhibuisse, sed ita ut creaturas etiam colerent: at Apostolus vult eos cultum, qui Deo debebatur, ad creaturas transtulisse. Vulgatæ Latinæ auctor dixit, et servierunt creaturæ potius quam creatori. Nec aliter Hieronymus apud Origenem in Commentario Epistolæ S. Hilarius XII De Trinitate,«et servierunt creaturæ, præterito creatore.»Subinde scripsimus,«ordinabitur,» non «ordinabatur;» alludit enim ad illud Lucæ x11,46: Kal τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει· Εt partem ejus cum infidelibus ponet. Col. 287 11. Multi enim. Omiserat corporis statum interpres, «Plures enim speciem orationis præferre videntur, qui tamen in hac aula.» Stans etiam Pharisæus orabat, Luce xvIII, 12, et Christiani quondam,diebus Dominicis et a Paschate ad Hieronymus in Dialog. adversus Luciferianos: «Die Dominico et per omnem Pentecosten nec de geniculis adorare, et jejunium solvere, multoque alia, quæ scripta non sunt, rationabilis sibi observatio vindicavit.» Idem Ambrosius serm.61 de Pentecoste ex concilio Nicæno can. 20: 'Estuτaç dokε TỶ ἁγίᾳ συνόδῳ τὰς εὐχὰς ἀποδιδόναι τῷ Θεῷ· «Ut stantes ad orationem vota Domino reddamus.» Col. 291 7. Qui aspirant. Emendandum in Græco ex ms. Oliv., zeλetovμévwy, «in animas eorum qui jam initiati sunt., Cornarius scripsit, «in animis eorum qui jam perficiuntur.» At quod sequitur, παρὰ τοῦ Κυρίου μετονομασθέντες, interpres ediderat,«per metaphoram filii tonitrui appellati;» Cornarius, «per translationem appellati; quasi metaphoram in locum metonymiæ substituerent. Imo hic nominis mutationem intelligit, quam agnovit etiam S. Hieronymus in 1 Danielis: «Porro Dominus in bonam partem nomina mutat antiqua, et ex rebus imponit virtutum vocabula, ut Abram appellaret Abraham, et in Evangelio filii Zebedæi appellati sunt filii tonitrui (Marci 111, 17).» Ejusmodi est argumentum libri Philonis Judæi: Hepi τῶν μετονομαζομένων, καὶ ὧν ἕνεκα μετονομάζον taɩ «Quare quorumdam in Scripturis mutata sint nomina.» Ab eadem mente est illud Gregorii Nazianzeni orat. 19 in laudem Patris, pag. 301: Or τοῦ Ζεβεδαίου το μεγαλόφωνον, δ καὶ βροντῆς· υἱοὺς abroùç πpoonyópevor Filii Zebedæi grandiloquentiam unde et filii tonitrui appellati sunt:» et orat. 20, pag. 369, commendat etiam twv vlwy ZEбEδαίου τὸ μεγαλόφωνος, At Heet nimis stolide Theodor. Beza in Marof m scribens minus probabiliter a Gregorio dicat id excogitatum, confirmatur tamen auctoritate S. Basilii, qui hac nominum mutatione designari vult Evangelium, quod grandi voce filii Zebedai promulgarunt, tonitru quoddam esse. Ibid. 9. Rola Ezechielis 1, 15, sic legitur in Vulgatis Bibliis: 'Exóuevos Twy (wwy toię tłoσαρσι, καὶ τὸ εἶδος τῶν τροχῶν ὡς εἶδος Θαρoɛīç' Juxta animalia ipsis quatuor, et species roturum quasi species Tharsis. Annotat vero Flam. Nobilius in quibusdam libris addi καὶ ἡ ποίησις,aut olyμa autov, quod apud 8. Hieronymum in LXX, nolŋpa avtŵv, «et factura earum;» quomodo et hic apud Basilium additur,et requirit Hebræum,ex quo Vulgata Latina,«et aspectus rotarum, et opus earum, quasi visio maris.» Cornarius hic minus apte vertit, < hærens ex quatuor animalibus.» Col. 205 13. Ut enim in Job. Quod est in Latina Vulgata Job xxxix, 10: Nunquid alligabis rhinocerota ad arandum in loco tuo? sic apud LXX legimus; Βουλήσεται δέ σοι μονόκερῶς δουλεῦσαι· Volet autem unicornis servire tibi. Quo factum est, ut in Catena (ræcorum a Niceta Heracliensi collecta,quæ in Regia bibliotheca servatur, exscriptus fuerit totus hic Basilii locus nonnihil etiam ampliflcatus: Οὐδὲ κοιμηθήσεται ἐπὶ φάτνης, οὐδὲ ὁμαλί

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI εἰς κατακλυσμὸν ἐκάθισεν, Dominus in diluvio sedit.» Kato!xílɛ est «habitabile reddere,» XXTotxsiv, «habitare,» quod videtur potius amplexus esse Basilius, cum addat animam fleri xatoIXYTYριον τοῦ Θεοῦ ἐν Πνεύματι. σει κοιλάδας, ἀκολουθων σοι, οὐδὲ ἐγκαταλείψεις diluvium inhabitat, et citant alii ex Aquila, Κύριος αὐτῷ τὰ γεώργια, οὐδὲ ἀποκαταστήσει σοι τὸν σπό ρον, οὐδὲ συνάξει τὰ ἀλοηθέντα, καὶ πολλὰ περὶ τοῦ ἐλευθεριάζειν τὸ ζῶον, καὶ μὴ ὑπείκειν ἀνθρώποις, ἐν τούτῳ τῷ μέρει τῆς προφητείας εἴρηται· Neque in præsepi dormiet, neque convalles æquabit te sequens neque illi arva committes, neque tibi sementem restituet, neque ea quæ triturata sunt in arca colliget et multa de hujus bestiæ licentia et contumacia,quod humanum contemnat imperium, in hac prophetiæ parte sunt dicta.» Cæterum in editione Veneta quæ sequuntur ab iilis verbis: «Hujus ergo vis animalis ultrix,» non Basilii sunt, sed Olympiodori, ut ex eodem Regio codice ms. constat. Col. 298 4. Facta est flamma.Vocem «flamma» de suo addidit interpres; Cornarius scripsit: «Facta est enim, inquit, velut spiritus roris sibilans;» ego malim, «Factus est velut spiritus roris sibilans;» tantum enim legimus Danielis v, 50: "Ayγελος Κυρίου ἐποίησε τὸ μέσον τῆς καμίνου ὡς πνεῦμα δρόσου διασυρίζον. «Angelus Domini fecit medium fornacis quasi ventum roris susurrantem.» Ibid. 3. Sanctificationis. Τοῦ ἀγιασμοῦ legit interpres; at Basiliensis editio præfert tov dyiαsµóv, cui suffragatur ms. Oliv. Corn.,» sanctificationem.» Euthymius quoque huic lectioni favet: Συσσείει δὲ, φησὶν, οὐ πᾶσαν τὴν ἔρημον, ἀλλὰ τὴν Κάδης· τουτέστι, τὴν ἁγίαν, τὴν ἀφωρισμένην καὶ ἀξίαν αὐτοῦ. Κάδης γὰρ ἁγίαν ἑρμηνεύει καθ᾽ Ελληvas «Coneutiet autem non omne desertum, sed desertum Cades; hoc est, sanctum et segregatum et ipso dignum. Cades enim sanctum Græci interpretantur.» Quod autem de cervis subjicit viperas devorantibus, testatur etiam Pilnius eos serpentes mandere solere,lib. VIII, cap. 32: «Estiis cum serpente pugna: vestigant cavernas, nariumque spiritu extrahunt renitentes;» et lib. VIII, cap. 9: «extractas cavernis mandentes.» Idem Ælianus lib. 111, cap. 9, De animalibus, "Elxpoç öqiv vixq xatá tiνος φύσεως δωρεάν θαυμαστῆς· «Mirifico quodam munere naturæ cervus serpentem viucit;» et lib. XIII, c. 35, simile quid de alia purgatione cervorum: Λέγουσι φυσικοὶ ἄνδρες τὸν ἔλαφον καθάρσεως δεόμενον σέσελι ἐσθίειν· φαλαγγίων δὲ κνήσμασιν ἐχόμενον καρκίνους. «Physici dicunt cervum indigentem purgatione seseli comedere, laborantem vero ex phalangiorum morsibus, cancros.» Alia lectio præse fert otdiva, sed hanc tuentur Aristoteles lib. 1x Histor., cap. 5, et Plinius lib. VIII, c. 32. Col. 302 C. Alius ex affectu. Ad verbum et ad mentem propius Cornarius, «Quis ex affectu, quis perite coelestia inquirit, quis defunctorie summis labris.» Col. 303 10. Inhabitare. Legit interpres quod habet etiam Oliv.xatoıxıɛï,non ut Basilienais edit. xatoixɛi, «inhabitat,» quo pacto et in quibusdam Bibliis scriptum est ut agnoscit etiam Hieronymus, qui tamen ad verbum ex Hebræo vertit, Dominus Col. 306 9. Adimpleatur, àŋðuvßeln. Cornarius fidelius ex 1 Petri 1, 3, Gratia vobis et pax multiplicetur: idemque reperitur II Petri 1, 2, et Judæ 2. Sub finem homiliæ omisit interpres illud, Ev Elpriv, a benedictionis offici in pace participes.» Ibid. 6, Tou έyxaivioµou. In inscriptionis interpretatione superfluum est illud,«innovatæ,» cum ¿yxatvioµós renovationem sonet aut dedicationem cujusvis rei non modo renovatæ,sed etiam tum primum conditæ atque fundatæ. Paulo post mendosæ lectio xxτ' opravov, mendosam item peperit versionem apud Cornarium,«Psalterium quidem figurate juxta instrumentum:» emendandum est ex Oliv. xxi opravov,» Psalterium quidem ac musice adaptatum instrumentum, figurate est structura corporis.» Ita supra psalterium instrumentum appellavit: καὶ σοφῶς διὰ τῆς τοῦ ὀργάνου κατασκευῆς ἐνδεδεῖ dià Xoα. Col. 307 Expuncta. Observat. doctissim. Montacutius Volaterranum scriptum reperisse in suis codicibus, οἱ ἐκβάλλοντες τῆς μνήμης τὸν Θεὸν οἱονεὶ λήθην. Nam Basiliensis editio ad verbum sonat, «ejecti e memoria Dei.» Cornarius idcirco edidit, «qui ejecta memoria Dei.» Oliv. ms, constanter retinet receptam lectionem, ¿x627θέντες. Col. 309 B. rv. Oliv. et Anglic. Swor yp, «per bona opera exaltationem Deo pollicetur.» Recepta lectio concinnior est. Citator initio paginæ sequentis locus Genesis xlix, 25. Verba sunt Jacob benedicentis filio suo Joseph. Coi. 354 4. Dum particeps. Interpres,«quo nutritur, quisquis particeps divini fit verbi,qui panis· de coelo descendit.» Verbi vitæ fit mentio Ephesior. v, 26, secundum Vulgatam; sed Græce tantum est Ev pat panis vero, qui de cœlo descendit Joan. Col. 2:5 2. Neque enim illi. Texvītaɩ dixit, non Tivat, ut legisse videtur interpres,«Non enim artes illæ, quæ meniæ sunt, et indifferentis naturæ veram habent laudem:» et Cornarius: «Neque enim artes, quæ in medio versantur, quod vere laudabile est habent.» At exempla, quæ subjicit Basilius, gubernatorum, architectorum, latomorum sunt artificum, non artium. Col. 358 4. Plus enim. Emendandum ex cod. Olivar. metov yap tt. Cornorius: «Amplius enim quiddam supra simpliciter quærere significat exquirere.» Col. 359 B. Non sinens. Imo, ut recte admonet Montacutius,contrarium vult Basilius, «Non quod

AD HOMILIAS IN PSALMOS. nequaquam me patiatur tribulari, sed cum tenta- non expresserat, el ExIntouvres &πstúyyavov zwv tione exitum præbens.» Nec tamen in eo assentior τοιούτων ἀγαθῶν. illi, quod ex Anglic. tp dúvao0zt substituit, pro toй δύνασθαι, ut erat in Basiliensi editione. Sunt enim ex Apostolo desumpta verba, apud quem ita legitur 1 Cor. x, 13, τοῦ δύνασθαι ὑμᾶς ὑπενεγ κεῖν. Col. 362 6. Et revelare. Ediderat interpres, «accedere et manifestari velle,» quasi legisset &ñoxaAurrebat. Propterea ex Cornario rescripsimus, «et revelare.» Jam tamen arrideret magis quod legit interpres, si alicujus codicis manuscripti auctoritate fulciretur, cum videatur alludere Basilius ad illud Isaiæ XLIX, 9, Aéyovta toiç ¿v deσμοῖς, Ἐξέλθετε, καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει ἀνακαλυ povat quod Hieronymus vertit: Diceres his qui in vinculis sunt: Exite; et qui in tenebris: Revelamini.» Ad verbum esset, ««manifestari,» _vel certe, «ut manifestentur,» aut «illustrentur.» * Col. 363 4. Castrametabitur. Scripserat interpres, «Immittet se sive interseret angelus Domini:» nec aliter doctissimus Basilius apud Joan. Damascenum lib. 1 Parallel.,cap.12, hunc Basiliilocum proferens. Enimvero in vulgatis etiam lexicis mapεμ64λet exponitur «diversi generis milites certo ordine interserere et collocare;» sed et × tentoria collocare» apud Polybium sonat, et «castrametari,» ut Budæus observat in Comment., ut in ш Historiæ, Τὴν δὲ δύναμιν πρὸ τῆς πόλεως παρεμβα Awv, «cum ante urbem castra posuisset.» Usi sunt etiam hoc verbo LXX, ut Numerorum ix, 18: A‹à προστάγματος Κυρίου παρεμβαλοῦσιν οἱ υἱοὶ τοῦ 'Iopańλ· Per præceptum Domini castra collocabunt filii Israel. Joan. Campensis hic vertit ex Hebræo, Castrametatur angelus, et S. Hieronymus: ■Circumdat angelus Domini in gyro timentes eum.> Omnino autem exigit hanc versionem mens auctoris, qui idcirco postea assimilari castris angelorum dicit, βλῳ στρατοπέδῳ καὶ παρεμβολῇ παρεικάζει tať quamobrem addidimus, et angelorum custodia te muniat,» quod omiserat interpres. Repetitur hic locus et exscribitur ab Euthymio in Commentario, apud quem perperam vertit interpres: «Nam cum unus numero tantum sit, universo atque ⚫ » integro hostium exercitui resistit.» Etc yap wv, ὅλῳ στρατῷ παρείκασται. «Nam cum unus sit, integro exercitui comparatur.» Col. 366 5. Suavitatis. Cornarius itidem, «et hic bonitatis gustus,» quasi legerit, aut corrigendum censuerit, tametsi mss. reluctentur, non xápiτος, sed χρηστότητος, quoniam dixit antea, καὶ ἴδετε ὅτι χρηστὸς Κύριος, et videte quoniam suavis, vel bonus est Dominus: alioquin ad verbum esset, gratiæ arrhabo et qualiscunque, quod sane minus convenit. Col. 367 5. Qui enim corporal. Omiserat interpres, owμatixá, corporalia, et paulo post illa omnia Col. 370 8. Vox est magistri. Cornarius interpretatur, Benigni præceptoris vox est.» Alii malunt, «interni,» vel, «intus residentis magistri:» sed exponitur tamen ἐνδιαθέτως nonnunquam ἐμπαθῶς, «cum magno affectu,» ut ἐνδιάθετος διδάoxalos dicatur, «qui magno affectu complectitur discipulos,» nisi quis malit corrigere cúdiaßéTov. Constanter tamen Oliv. et alii mss. vulgatam retinent lectionem, sed poxalouμévou legit Oliv. non poxaλouμévou, hoc est, «cohortantis.» Ibid. 10. Satisfacere. Recte Oliv. corrigit pro buy. Cornarius, «et Domino debitum exsolvere, qui pro nobis est mortuus.» Subinde, ■ ignem aspectu reddentes.» Ita substituit Montacutius, expunctis illis interpretis verbis, «Ignem paratum contuentes.» Cornarius item minus apte, «igneam faciem præ se ferentes.» Solum enim ex oculis quodammodo emicare ignem innuit. Simile quod affertur ex Aristophane, doτpanàc ßλénɛɩv, «Ex oculis quamdam veluti coruscationem emittere, coruscante aspectu esse.» Homerus Οδυσσ. Τ: Φρίξας εὖ λοφιὴν, πῦρ δ' ὀφθαλμοῖσι δεδορκώς. Valde exhorrens setosa cervice, ignem oculis inspir [ciens Philostratus in Iconibus, pag. 771, vestigia relegens Homeri, ὁρῶ δὲ αὐτὸν καὶ τὴν χαίτην φρίτο τοντα, καὶ πῦρ ἐμβλέποντα. «Video autem ipsum et setis horrentem, et ignem vibrantibus oculis intuentem.» Ita Gregories Nazianzenus, orat. 20, p. 261, dixit, μὴ πιθήσειον βλέπῃ, ἀλλὰ βλοσυρὸν καὶ Bath: «Non simiæ aspectum, sed torvum quemdam et horrificum ac regium præferat.» Sub finem pagine pro μακρὰν ἀποπεσόντας fortasse rectius legeretur paxpày ánóvτas, «longe absunt.» Ibidem immutavimus locum illum interpretis, «qui per baptismum et adoptionem Dei facti sunt domestici.» Col. 378 3. Nunc igitur potentiam. Omiserat interpres illud, καὶ τὴν τῶν εὐχῶν ἀντιληπτι xv. Cornarius appellat, «inspectivam nostri potentiam, et precum nostrarum susceptricem: «hoc est, quæ adjuvat preces nostrrs, ut dicebat Raphael Tobiæ cap. xΙΙ, 12: Ότε προσηύξω σύ, καὶ ἡ νύμφη σου Σάβρα, ἐγὼ προσήγαγον τὸ μνημό συνον τῆς προσευχῆς ὑμῶν· Quando orasti tu, et nurus tua Sarra, ego offerebam memoriale orationis vestræ. Ita citatur ex eodem Basilio in Lexicis: πρὸς τὸ ἀντιλαμβάνεσθαι τῆς ἀδελφότη TOC, ad manum adjutricem porrigendam fraternitati. Col. 384 12. Quid autem. Hæc periodus, usque ad illa verba, «Ad eos item,»a nobis adjecta est, ab interprete prætermissa: locus proxime sequens est Isaiæ XLII, 18.

Col. 387 8. Qui juvenilibus. Admonet doctiss. vimus; at interpres ediderat, ex codice fortasse Montacutius fidelius verti, «qui aggredi juvenilia jam potest, vel potius fortia facta. Cornarius, «fortia jam opera contingere potens.» Sub finem paginæ emendandum ὑφαίρεσιν ὑπομείνῃ, ut in Oliv., non ut in Basil. únoµévn. calamo exarato, vertens: «Diluculo, hoc est, victoriam contra mortem die tertia matutina confecit., Sane in codice Oliva, sic erat, βοηθήσει ὁ Θεὸς τὴν νίκην πρωίᾳ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως έργαάuevos at in Catena Græca Regia bibliothece, βοηθήσει αὐτῇ ὁ Θεὸς τῇ πόλει τὸ πρὸς πρωί πρω ὁ τὴν κατὰ τοῦ θανάτου νίκην πρωίας τρίτῃ ἡμέρα τῆς ἀναστάσεως εργασάμενος. Quæ utraque lectio cum eo libro, quo usus fuit interpres, convenit. Observandum hic est Basilium legere xpdc xpel xpeal, non ut in aliis libris Psalmorum βοηθήσει αὐτῇ ὁ Beòç τĘ пρоowne, Adjuvabit eam Deus vultu,» et utramque lectionem junxisse Apollinarium in metaphrasi, hoc versu, Col. 395 3. Et dedecoris plena. Addendum, «et deficiens præ filiis hominum:» sic enim apud Isaiam LIII, 3 vertit Hieronymus. Non habebat speciem neque decorem, sed species ejus inhonorata, et deficiens præ filiis hominum. Idem Isaiæ locus in eamdem sententiam ab Euthymio profertur in hunc psalmum, παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων· περὶ τοῦ σώματος λέγει, οἷον ἦν ἐν τῷ τοῦ πάθους καιρῷ προπηλακιζόμενον, καὶ μαστιζόμενον, καὶ μυρία πάσχον. Εt deficiens super flios hominum: «De Ἐξ λοῦς ἐπίκουρον ἔχει πανεπίσκοπον ὄμμα· corpore (Christi) loquitur, quale nimirum temporc passionis erat, cum probris et plagis afficeretur, et innumera mala pateretur.» Quod ex Aquila hic profertur, κάλλει ἐκαλλωπίσθης, apud Eusebium in Catena sic se habet, κάλλει εκαλλιώθης ἀπὸ υἱῶν ἀνθρώπων. Col. 398 5. Sermonibus. Hepi Xplotou, «sermonibus de Christo.» Cornarius dixit, «doctrinis de Christo.» Col. 406 10. Odi. Scribendum ex psalmo CXXXVIII, 21 Oderam, et super inimicos tuos labescebam. Perfecto odio. Græca enim verba ex Oliv. et Anglic. sunt addita Basiliensi editioni, a qua aberant. In Oliva. tamen legebatur, inì coïç ¿xėpois σo, non, ut in vulgatis Bibliis, ènì roùç ¿xopoúc. σου. Col. 411. 5. Perfictundæ. Imo, «perfectæ et acquisitæ virtutis.» Itaque Cornarius propius ad sensum, licet haud satis Latine, «sed quæ in lætitia et exsultatione ob virtuosum hoc factum gaudent.»Codex Oliv. constanter vulgatam lectionem retinet ἐπὶ τῷ τοιούτῳ κατορθώματι χαίρου oat, ut minus necessaria sit doctissimi viri conjectura, hic emendandum suspicantis ènì tò rɔLOŪTO xatópowμa xwpovrat. Exponit enim Basilius, nnde illa sit εὐφροσύνη καὶ ἀγαλλίασις, ex conscientia recte factorum seu bonorum operum. Neque interseri opus est, post illa verba o áñóσtoAo nam neque codex ms. Oliv. illud addit, neque Catena Græca manuscripta in Psalmos, quæ integrum hunc Basilii locum exscriptum exhibet. De apostolis tamen a Basilio intelligitur, et exponitur, ut et ab Euthymio, cujus hæc verba sunt ex Regio ms. codice: Υἱοὶ δὲ οἱ ἀπόστολοι, οἵτινες ἐπανέβησαν εἰς τὸ ἀξίωμα τῶν πατέρων αὐτοῦ, πατριάρχαι τε γενόμενοι, ἐν τῷ γεννῆσαι διὰ τοῦ βαπτίσματος πάν τα τὰ ἔθνη, καὶ ἀξιωθέντες τοῦ προφητικοῦ χαρί sµatoç' «Filii vero apostoli. qui ad dignitatem patrum ejus provecti sunt, effecti nimirum et ipsi patriarchæ, dum omnes gentes per baptismum genuerunt, et prophetiæ donum obtinuerunt.» Col. 423 C. Qui per victoriam. Hæc est mens Basiliensis editionis, quam Cornarii verbis repræsentaAb aurora adjutorem habet oculum omnia speculantem. Idem Apollinarius in Catena Barbari videtur utramque lectionem iterum conjungere, sed merito dubitat Flaminius Nobilius an utraque expositio sit Apollinarii siquidem in Catena Regia manuscripta alteri auctori tribuitur illa: pósωπον Ἐκκλησίας νοηθεῖεν ἂν οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, καὶ οἱ κατὰ διαδοχὴν ἡγούμενοι αὐτῆς, οὓς καὶ νευροί πρὸς τὸ δύνασθαι εὐτόνως ἀντιλαμβάνεσθαι τοῦ κη púyμatos «Vultus Ecclesiæ possunt intelligi sancti apostoli, et qui ordine sibi succedunt ejus præsules, quos etiam corroborat, ut fortiter possint Evangelii prædicationem capessere.»> Col. 435 3. Sapientia. Locus est Ecclesiastici xx, 32: ■ Sapientia abscondita, etthesaurus invisus, quæ utilitas in utrisque?» Quod sequitur, siç rò tripwv wotipov, recto verterat Volaterranus. ■ Quamobrem ad aliorum usum.» Tilmannus scripsit «utriusque,» quasi esset åµqotépwv. Cornarius, «quapropter ad aliorum quidem utilitatem.» Col. 436 13. 'Evayyéllw. Oliv. et Anglic. ἀναγγέλλω, οὐδὲν ἐμὸν, οὐδὲν ἀνθρωπ. λέγων. Ibid. D. Ob xuxλwoɛt. Delenda est negatio in Græco, ut in Volaterrani interpretatione a Tilmanno deleta est, cum absit a LXX, et ab Hebræo, et a ms. Oliv. Isaiæ XIII, 9, scriptum est: 'Idoù yap ἡμέρα Κυρίου ἔρχεται, ἀνίατος, θυμοῦ καὶ ὀργῆς, θεῖναι τὴν ὀργὴν ἔρημον. «Ecce enim dies Domini venit, insanabilis, furoris et iræ, ad ponendum orbem terræ desertum.» Quod vero sequitur, ex alio propheta desumptum est; Osee VII, 2: 'Ex√xλov 'Exúxλwory aúτobę ta diaboúlia arwy. Circumdederunt eos αὐτοὺς τὰ διαβούλια αὐτῶν· cogitationes eorum. Paulo post scribe, «Non enim me peccatorum,» οὐ γὰρ περιστήσ. Col. 439 11. Neque enim. Non dixit 【ŋtsi, sed tet. Audiendus potius Cornarius, a neque igitur fratrem quære in redemptionem, sed eum qui extendit naturam tuam.» Subjicitur deinde historia Exodi xxx11, 28, et altera, cum dictatixiÒ¡V qwvý dubiam et hæsitantem emisit vocem, Numeror. xx, 10. Col. 446 9. Insipientem. Hæc ita verti mavult Montacutius, ut Græca sonant, «Poterit autem

AD HOMILIAS IN PSALMOS. quispiam dicere, insipientem illum nominari, qui «Illam Apostoli Epixony, in qua de virginitate ethnico more vivit, amentem, qui Jndaico more.»Postea locus citatur ex Osee VII, 14; non, ut notarat Cornarius, Osee ix. Idem paulo post commodius Volaterranum ait vertisse, wv yàp d βίος νεκρῶν· «Quorum enim vita mortuis operibus ab omnis generis peccato resultantibus adimpleta est, istorum domus in æternum sepulcra fiunt.» Locus de Jacob est Gen. xxv, 27. Col. 454 9. Qui imperium, Cornarius edidit, << propter enm qui ipsam destruxit, et imperium mortis habet.» Uterque interpres a sensu Basilii et ab Apostoli sententia aberravit; at Volaterranus in antiquiori editione recte interpretatus erat, ut suggerit Montacutius,«propter eum a quo vastabatur is, qui mortis habebat imperium. Locus est Hebræor 11, 14: "Iva dià toū favátov καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι τὸν διάβολον. Ut per mortem destrueret eum, qui habebat mortis imperium, id est diabolnm. Ita vertit et Ambrosius, lib. 1 De fide, cap. 5, addens: «Per quam nisi per corporis mortem, mortis vincula dissolvit?» Cum ergo potestas ista mortis dicatur abolita, ut fatetur Beza, inepte censendus est interpretatus, tòv Exovta, «eum qui habet imperium,» non ut Vulgata, «qui habebat.» et nuptiis disputat, aliter disserere compelleris.» Basilius questione de baptismo 4, καὶ ὁλόκληρον τὴν περιέκοπὴν ἀναγινώσκοντες. Ita demum legitnr in Catena Græca ms. in qua totus hic Basilii locus exscriptus est. Ibid 3. Viginti millia. Corrigendum ex editione Basiliens. et Oliva. «viginti duo millia. « Sic enim scriptum est II Regnorum VIII, 5: Kai επάταξε Δαυὶδ ἐν τῷ Σύρῳ εἴκοσι δύο χιλιάδας dvopov. Et percussit David in Syro viginti duo millia virorum. Col. 464 8. Τῶν ἀνθρώπων. εἴκοσι Oliva. τῶν παο répwv, «paternæ vanitatis.» Non aspernanda varia lectio, cum de gentilibus agatur, qui paternis superstitionibus adhærebant. Dixit tamen pagina præcedenti id posse de omni omnino humano genere intelligi, περὶ παντὸς τοῦ ἀνθρώπων γέIbid. 10. 'Ev tip žʊn. Ad verbum est, «in inferno protendetur,» non ut Volaterr. et Cornarius «ad infernum usque; «at quod sequitur,τελειωθῶσιν οἱ προειληφότες, rectius expressit Cornarius, η «qui prægressi essent.» Hebr. xi. 40. Col, 458 10. Introibis. Theodoretus admonet tres Græcos interpretes, Aquilam nimirum, Symmachum, et Theodotionem, edidisse, slasheúon,«introibis,» et ita legisse apud Basilium videtur interpres, non ut habet Oliva. et Basiliens. stocλeóserat, «introibit.» Cornarius etiam scripsit, «introibis, quod adverterit id exigere explanationem Basilii: propterea sequitur, Τοσοῦτον οὖν παραγίνῃ où, ¿ Oɛóç· «Tantum igitur accedis tu, Deus, et tanta est in ipso de te notio:» et ita restituenda est interpretatio Col. 460 13. Elta did qıdavėp. Hæc addita sunt ex Anglic. et Oliv.: «Iidem rursus propter misericordiam Dei admissi ac recepti.» Ibid. 41. Basıźwę. Emendandum ex Oliv. et Angl. Balta Ewbã regem Soba. Apud LXX legitur βασιλέα Σουβᾶ, iidemque appellant Σύ pov 'Pad6, Syrum Rhaab, quod Basilius Euplay *Pad6. Col. 461 9. Hapet avto. Corrigendum ex Oliv. et Anglic. xperdato, ut versio requirit. Col. 462 12. Progressioni. Ita Cornarius, «historis processus,»sed in Oliv. et Angl. non лpoxonñ, sed nepixonñ legitur, «hujus historiæ parti, seu fragmento» Suidas, περικοπή, μέρος τι τῆς bestowe, «pars aliqua disputationis integræ, vel narrationis.» Hieronymus ad Pammachium, νους. Col. 470 7. Idithum vero consecratam. Ad verbum e Græco vertit Cornarius, «Idithum datam esse in utilitatem ipsius.» Nam ut scribit S. Ambrosius in in psalm. xxxvIII: «Psalmum David scripsit, et Idithum viro disciplinis leviticis et sacerdotalibus erudito canendum dedit. Denique etiam in sæcularibus scriptis, alii erant qui scribebant, alii qui in scena vel cantion vel comoedias vel tragoedias canere consueverant.» Et Theodoretus in hunc psalmyM LXI: Δῆλον τοίνυν ὡς τοῦ μακαρίου μὲν Δαβὶδ ὁ ψαλμός· ᾔδετο δὲ ὑπὸ τοῦ Ἰδιθούμ, ὅς χόρου προστατεύων ἐν τῷ θείῳ νεῷ ὕμνει τὸν τῶν ὅλων Θεόν «Liquet igitur psalmum quidem beati Davidis esse, Idithum vero eum cecinisse, qui chori præfectus cum esset, Deum universorum in sacro templo laudabat;» et in psalm. ΧΙΙΙΙΙ: Τοῦ μὲν Δαβὶδ ὁ ψαλμός· τῷ δὲ Ἰδιθούμ ὡς τὸν τῶν ἀδόντων χορὸν ἐμπεπιστευμέ νῳ εἰς τὸ ψάλλειν ἐδόθη· «Psalmus quidem Davidis est, Idithum vero ad canendum datus fuit, cui canentium ehorus commissus erat.» Porro in codice ms. Olivar. constanter legebatur Alµáv, non ut in Anglic. Aldav, et ita I Paralipom. xxv, 1: 'Acq καὶ Αἰμὰν καὶ Ἱδιθούμ τοὺς ἀποφθεγγομένους εν κινύραις, καὶ ἐν νάβλαις, καὶ ἐν κυμβάλοις· Asaph et Aimam et Idithum personantes in cilharis et in psalteriis et in cymbalis; atque hoc etiam pacto legendum hoc loco, non, in cymbalis el organis. Basilius addidit καὶ ἐν τυμπάνοις, quod illic non habetur, illud autem σάλπιγγές τε καὶ κύμβαλα, τοῦ avapwvelv, est ex I Paralipomenon xvi, 42. Col. 473 8. Пɛpidovoúμevot. Ita mss. Anglici et Olivarianus retineri tamen potest vetus lectio edit. Basiliens. repidovoúμsva. Cornarius, «plantæ, quæ a leni aura agitantur.» " Col. 476 12. Οἱ καὶ τὸ φονεύειν. Anglioi m88. οἱ καταφονεύειν. Oliv. οἱ τὸ καταφοvet sequitur tamen absque ulla præpositionis additione simplex κατὰ τὴν τοῦ φονεύειν περιουσίαν. Col. 479 7. Delicias. Tpupñs legit, ut præfert

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI terminos æternos, Basilius dixit, xaç. Cornarius terminos patrum transposuisti. Plus enim est loco movere limites agris positos, litem ut discernant arvis, quam deambulando illos transgredi. Col. 483 8. Ut debitum illis. Interpres, «at debitam illis liturgiam expleverim. Cornarius, «ut et apud illos ministerium impleverim.» Similis Apostoli locutio Il Timoth. iv, 5: Τὴν διακονίαν cou mrpopópηcov. Ministerium tuum imple. Oliv. una cum Angl. At ex Basiliensi (wnc Cor- aliter, Mr) péripe Spia alivia, Noli transferre narius expressit: «An electa in virtutis exercitio affectione per hujus beneficium consequi ætcrnam vitam.» Paulo post occurrit Epicureorum vel impiorum e circo petita sententia: «Mihi præsentia dentur,» cui similem adjungit in margine Tilmannus ex S. Joan. Chrysostomo, homil. 9 in II Epist. ad Corinthios: Kai yàp moldwy ἀκούω λεγόντων τὰ καταγέλαστα ταῦτα βήματα· Δός μοι τὴν σήμερον, καὶ λάβε τὴν αὔριον. Αν μὲν γὰρ τοιαῦτα ἦ, φησίν, οἷα καί φατε ἐκεῖ, ὃν ἀνθ᾽ ἑνὸς γέγονεν· ἂν δὲ μηδὲν ὅλως ᾖ, δύο ἀντ᾽ οὐδε vóç• «Etenim complures audio, qui ridiculis hisce verbis utuntur, Da mihi hodiernum diem, et tu crastinum sume. Nam si talis et in futuro ævo rerum status, qualem dicitis, unum pro uno fuerit; si vero ex iis, quæ de ævo illo commemorantur, nihil omnino est, duo pro nihilo erunt.» Quæ doctissimus Billius, lib. I, cap. 14, Observationum,sic exponit: «Sine me præsentis vitæ oblectamentis frui, tu vero futura bona tibi habe. Si enim vera sunt, quæ de justorum præmiis et iniquorum suppliciis commemorantur, æqua conditione erimus. Nos enim præsentia habebimus,vos futura.Sin falsa et commentitia, nos quidem duplici nomine beati erimus, ut qui et in hac vita in omni voluptatum genere versati fuerimus, et in altero ævo nullas pœnas subituri simus; vos contra duplici nomine miseri ut qui et in hac vita magnos labores susceperitis, et in futura nihilo meliore conditione sitis futuri.» Ibidem recte a doctissimo Savilio nuper editum est, ἀλλὰ δόρ ἀντ᾽ οὐδενὸς ἔσται τοῖς διxaloıç, ut conjecerat emendandum idem Billius. Sub Anem paginæ pro προσφέρεται ζυγά legitur in Oliv. et Anglic. popipetat, «producitur.» Col. 482 14. Par recipe. Cornarius, «exspecta æquilibrium.» Montacutius, «exspecta par,» hoc est, ut par pari referatur. Aaulo post, «Terminos esne transgressus,» non satis exprimit Scripturæ sənsum, ex qua ista desumpta Proverb. xx11, 28, ubi quamvis apud Vulgatæ auctorem legamus, Ne transgrediaris terminos antiquos: tamen apud LXX Ο Col. 487 12. Qui in peccate. Sic restituimus, cum edidisset interpres: «Qui autem usque ad mortem in aliquo peccato constitutus fuerit.» Non enim hic agitur de eo, qui ad extremum usque vitæ spiritum in peccato fuerit constitutus, sed de eo qui peccatum ad mortem admiserit, cujus mentionem facit beatus Joannes Epist. I, cap. v, 16: "Estiv áµapríα πpòç þávatov. Est peccatum ad mortem. Ex qua etiam Epistola est illud quod sequitur, tametsi nonnihil immutatum, Ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρ τίαν ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστίν· Qui facit peccatum, ex diabolo est. Sed in Olivar., Yeyivonta legebatur, non yɛyévytai, quemadmodum et apud Apostolum, Ὅτι ἐκ Θεοῦ εγέννηται, Quoniam ex Da natus est. Cornarius scripserat hoc loco, «Qui in peccato aliquo mortali hæret.» Col. 489 10. "Eyously &vanvoýv. Additam variam lectionem arripuit typographus, sed verior Basiliensis editionis illa, quam et expressit interpres, et Olivarianus codex confirmavit, dvaσrpoφήν, hoc est, οὐ δύνανται ἀναστρέφεσθαι. Εx eodem manuscripto restituimus sequentem locum, xatá χάριν τοῦ μεγαλοδ., nam ab excusis aberat χάριν. Col. 493 8. 'Alyaτa. Ms. Olivar. ovx švi älyna quo pacto scriptum offendisse videtur interpres. In eodem libro legimus propla, sed ex Anglicis editum est, europeia, quam vocem omiserat Basiliensis editio. Postremo idem bedex Qliv. post ᾿Ιησοῦ subjiciebat, τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, «Domino nostro.» IN LIBROS ADVERSUS EUNOMIUM. Adversus Eunomium hæreticum scripsisse libros aliquos S. Basilium testatur S. Hieronymus in Catalogo scriptorum ecclesiastic. his verbis: ‹ Basilius Cæsareæ Cappadocia episcopus egregios contra Eunomium elaboravit libros, et De spiritų sancto volumen.» Sophronius vertit, xarà Eúvoμlov ἐξαιρέτους συνέταξε λόγους sed quot numero fuerint, non satis liquido constat. Ex Photii Bibliotheca, numero cxxxix, licet colligere tres primum ab eo fuisse exaratos, quandoquidem totidem libris se adversus illum tueri conatus est Eunomius. Postquam enim S. Basilius in cœlestem commigravit hæreditatem, et ingenti metu liberatus est Eunomius, suum opus evulgavit, in quod incidentes Theodorus Antiochenus, Gregorius Nyssenus, et Sophronius, πολλαῖς αἰκίαις λόγων λωβησάμενοι, οὐδὲν ἧττον τοῦ προτέρου, νεκρὸν καὶ πάσης ἀπόζον ἀκαθαρσίας τῷ γεγεννηκότι ἀπέρριψαν «་་ Multis verborum plagis, non secus ac priorem illum ejus libellum Basilius, conficientes vulgatum jam et præ impuritate olidum in auctorem suum conjecerunt.» Illustrissimus cardinalis Bellarminus in Catalogo

AD LIBROS CONTRA EUNOMIUM. Daτpl, «Essentia dissimilem esse Unigenitum Patri.» Unde Anomœi dicti sectatores Actii. Epiphanius hæresi Lxxxνι: 'Ανόμοιοι πάλιν τινές εἰσιν και λούμενοι, οὗτοι δὲ πρόσφατοι. Ἔσχον δὲ ἀρχηγὸν Αέτιόν τινα διάκονον προαχθέντα διὰ τὴν αὐτοῦ φλυαρίαν ὑπὸ Γεωργίου τοῦ ᾿Αλεξανδρέως. «Sunt rursus quidam, qui appellantur Anomæi, hoc est, dissimiles. Hi autem recentes sunt. Habuerunt autem ducem Aetium quemdam diaconum, evectum propter nugas suas a Georgio Alexandrino.» Idem corrigendum est infra, «alterius esse substantiæ.» Col. 505 3. Cui nulla persona. Sic inpóownov verti placuit, non ut interpres scripserat, «accusatoris persona relicta.» Cornarius vero edidit, «apologiæ actum siue persona subit.» Beza, « << cui nulla persona subest,» sive accusatoris sive alterius at paulo post addidit Basilius vocem xatnydρων, «accusatorum.» Πρόσωπα κατηγόρων αἰσχύ. Vetat. Trapezuntius, «accusatorum personas in medium adducere dedecus sibi putavit.» Ibid. D. Alloquor enim. Interpres. ⚫ Habeatur enim mihi pariter ad universum illum cœlum oratio.» Anµlove quoqne «ministros publicos» verterat, sed post judices non servi publici, aut lictores quivis, aut viatores, verum carnifices subjiciendos esse intelligi potuit. scriptorum ecclesiasticorum ait in secundo Basilii ᾿Ανόμοιον κατὰ τὴν οὐσίαν εἶναι τὸν Μονογενῆ τῷ operum tomo poni libros tres contra Eunomium, sed in editione Antuerpiensi libros quinque, et quamvis duos ultimos libros Erasmus sustulerit, ut indignos Basilio, alios tamen censere Basilio non indignos. Certe idem in suis De controversiis libris, ut lib. 11 De Christo, c. 25, citat ex libro quinto tria loca, quibus Ecclesiæ Latinæ sententiam confirmat de processione Spiritus sancti. Ipsa etiam Græca Ecclesia in concilio Florentino, cum pro ea verba faceret Marcus Ephesius, et cum Latinis disputaret, ex libro quinto testimonium profert sessione 18, p. 436 editionis Romanæ: 'O µéɣaç Bzσίλειος ἐν τοῖς πρὸς Εὐνόμιον ἀντιῤῥητικοῖς περὶ τῆς ἐκ τοῦ Πατρὸς προόδου τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὸν λόγον ποιούμενος τοιάδε φησί· Γεννᾷ ὁ Θεὸς οὐχ ὡς ἄνθρωπος, γεννᾷ δὲ ἀληθῶς· «Basilius Magnus in sermonibus, quibus Eunomium confutavit, loquens de productione Spiritus sancti ex Patre, his utitur verbis: Generat Deus non ut homo, vere tamen generat. Reperitur locus lib. v. Bessarion quoque Nicænus archiepiscopus in Oratione dogmatica, sive de unione ad Ecclesiam Orientalem, c. 8, pag. 544 Romanæ edit., ex eodem lib. v citat c. 9, pag. 118: ■ Magnus itaque Basilius consona prædicto doctori dicens, tum Spiritum homini a principio sufflatum, tum a Salvatore discipulis datum, ipsam hypostasim Spiritus fuisse asserit contra Eunomium in capitulo, cui titulus, Quod Spiritus divina natura est.»Ex quibus constat passim apud Græcorum bibliothecas circumferri solitos, et citari quinque istos contra Eunomium libros. Ac, lieet in editione Veneta, apud Stephanum Sabium ann. 1535, tres tantum priores excusi fuerint, tamen in Basiliensi posteriore anni 1551 quinque sunt editi, quos etiam Regius codex Henrici II agnoscit, ex quo multa loca emendavimus. Facessat igitur Erasmi censura, et Theodori Bezæ merito castiganda audacia, qui, cum quatuor libros Latinitate donasset, quintum tamen supprimere ausus est, et quartum postrema sui parte truncare, suppressa ejus partis interpretatione, quæ nimirum catholico ac vero de meritis operum dogmati suffragabatur. Janus Cornarius, et ipse de numero Protestantium, quinque integros Latine convertit, cujus interpretationem cum Bezæ editione apud Henricum Stephanum an. 1570 comparabimus, sicubi nobis subsidio erunt ad receptam Trapezuntii versionem recensendam. Si quis autem disparitatem styli, et diversam rationem argumentandi in duobus posterioribus libris animadvertens, causas earum requirat: ex Prologo, qui libro quarto præfixus est ab ipso interprete vel ab alio quopiam viro, docto, eas discere poterit. Col. 499 11. Alterum dicitur etiam, quod numero tantum diversum est, licet alioqui simile sit; at non dixit reposo. Itaque melius Cornarius, «inæqualem esse secundum essentiam.» Optime ad verbum scripseris, «dissimilem secundum substantiam.» Ita paulo post in eodem libro dixit: aúCol. 506 A. Pulsus Eudoxius. In codice Regio legebatur, quod in margine Basiliensis editionis ascripseramus, καὶ ὁ Εὐδόξιος μὲν τῶν ἐν Συρίᾳ. Trapezuntius scripserat ex manuscripto (nam ante annum 1530, quo primum Venetiis editi sunt bi libri, e vivis excessity: tunc e Syria etiam quidam expulsus, Constantinopolim quasi ad tyrannidem pervenit.»Socrates, lib. 11 Historiæ eccles., c. 34: Τότε δε έκβληθέντος Μακεδονίου, Εὐδόξιος ἐν δευτέρῳ τὸν ᾿Αντιοχείας θέμενος θρόνον, τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀναδέχεται (sic legi malim, quam αναδείκνυται), τῶν περὶ ᾿Ακάκιον ἐνθρονισάντων αὐτ tóv· «Id temporis vero exturbato Macedonio, Eudoxius sedem Antiochiæ posteriorem ducens Constantinopoli sede episcopus Constantinopolis per Acacium et ejus familiares renuntiatus est.» Nicephorus quoque libro 1x, cap. 36, Eudoxium scribit Antiochia occupata propalam Aetii opinionem propugnasse, atque illum adjuvare conatum esse. Vide etiam Theodoretum, lib. 11 Histor. eccles., c. 25, et c. 27. Ex eodem codice Regio addidimus excuso, post vocem λογογράφος, quæ sequuntur, διὰ τῆς τούτου προστασίας ἱδρῦσαι τὸ δόγμα ἐπειγομένου. Ibidem pro «Sardiensis Ecclesia devorata est» scripsimus e Græco роелóе, «propinata est,» et ita Beza, quem tamen admodum imperitum geographiæ fuisse constat, cum hic scripserit in editione Stephanæa, Sardicensis Ecclesia propinata est.» Atqui Sardica, cujus civis Sardicensis, urbs est Thraciæ mediterranea; Sardis autem vel 8ardes urbs Lydiæ ad latus Tmisli montis sita, cujus civis Sardianus vel Sardiensis dicitur. 8. Hierony-

NOTA FRONTONIS DUCÆI mus, in Catalogo scriptorum ecclesiast Sardensem ctum esse:» ac re vera dylyntoc est «non factitius, appellat. «Melito Asianus, Sardensis episcopus Marco Antonino Vero imperatore,» ubi Sophronius Μελίτων Ασιανὸς Σάρδεων ἐπίσκοπος. Imitatus est ante aliquot annos avistopŋslav istam Bezæ symmysta ejus Salmuriensis, qui concilium Sardicense Gallico idiomate sic extulit, ut Asianam Lydiæ urbem in locum Thraciæ civitatis substitueret, qua de re a nobis in Elencho ipsius errorum tomo i admonitus est. Col. 508 4. Touto & LOTI TOLOŬTOV. In Basiliensi edit. erat. τοῦτο δέ ἐστι τοιοῦτον. Τί δὴ χαλεmalveré poi: unde Cornarius suam versionem expressit. «Hoc vero tale quid est. Quid succensetis mihi, o viri, ad fastigium virtutis progresso?» Nec aliter Beza: verum in Regio H. legebatur: Touto di ἐστί τι, μὴ χαλεπαίνετέ μοι. Atque hoc pacto scriptum in manuscripto reperisse videtur Trapezuntius, nec in verbis Eunomii vestigium ullum est interrogationis. Paulo post scripsimus, «Cum quo damnatus sit: • Tlvi ovɣxatxxixpitaɩ· non, ut interpres, «ex arrogantia, qua condemnatus est:» onm diabolo nimirum, in cujus judicium et condemnationem incidit. I Tim. 111, 6: “Iva µò, tuqwθεὶς εἰς κρῖμα ἐμπέσῃ τοῦ διαβόλου. «Ne in superbiam elatus in judicium incidat diaboli.» Col. 510 2. Quod si deprehenderetur. Aliud est ὑφορᾶσθαι, aliud φωραθῆναι. Illud se legisse putavit Trapezuntius, cum scripsit, «Quod si suspectus foret, sine ulla culpa esse videatur.» non creatus, non productus:» sed in Basiliensi posterioro dylventov exousum fuit, et pOGYSYEVÝŤ. ἀγέννητον προσγεγεννή σθαι οι γεγεννῆσθαι, atque idcirco Trapezuntius interpretatus est, «et communi omnium conceptione Deum natum non esse:» item paulo post, quod ingenitum est, vel a se vel ab alio factum esse contenderet,» et «qui est ingenitus, neque a se neque ab alio natum:» aptius dixisset, «neque ab alio genitum.» Verumtamen in tanta lectionum varietate animadvertendum est, quod alibi monuimus, vocem ¿yłvvatos, cum de Deo Patre agitur, sive cum aliis personis Trinitatis comparatur, Dunc significare ingenitum, hoc est, non generatione productum, nunc autem, increatum, non factitium, neque per creationem productum sæpius tamen dylvytos vocem hac secunda notione usurpari, quæ cum simplici v, non cum duplici effertur, ut dylvvrtoc. Vide quæ superius annotata sunt. Ibid. 5. Quasi solido. Huxvde xai RepITTė; solertem et prudentem et egregia mente præditum sonat, ut cæteri interpretes ediderunt, non ut Trapezuntius, «< Si densis atque minutis excogitationibus suis redundaret.» Col. 517 6. Pro συνάγειν scripsimus ex Regio Η συνεισάγειν. Col. 520 9 Yapmayyy. Addidimus ex ms. H. quæ deesse in Stephanæa Beza apposito asterisco adverterat, et Trapezuntii versionis insistens vestigiis interpretatus erat, nimirum αὐτῷ ληφθέντος λόγου πρὸς τὴν κατασκευὴν ἐντεῦθεν χωρεῖ τοῦ τὴν Col. 511 10. Αγυμνάστοις ἀκοαῖς verterat G άγεννησίαν οὐσίαν εἶναι· «Iate tamen quasi viam «in liberas aures incidens.» Cornarius aptius, «ne inexercitatis auribus allapaus sibiipsi fidem deroget.» Beza, inassuetas aurem feriens.» In ms. erat τὴν ἀσέβειαν, sed emendandum esset ἑαυτοῦ· • Impietatem suam fide indignam redderet, neque facile audiendum.» a Ibid. C. Ad institutum. 'E' à posipŋtai, quomodo legitur et in Stephanæa editione, ubi hoc pacto vertit Beza; sed aptius fortasse legeretur προήρηται οι verbo προαιρείσθαι. Cornarius receptam exprimens lectionem, «ad ea quæ prædicta sunt.» At Trapezuntius ediderat, «ad ea, quæ volebat,»poalpectv indicans. Paulo post ex Hegio pro ἐπιστάσεως emendandum τὸ ἁπλοῦν τῆς πίστεως, • simplicitatem fidei,» quam lectionem etiam Stephanæa editio agnoscit. Col. 513 6. Γνώμονα τῆς ἀληθείας. Addidimus ex codice H. τοῖς ἐχθροῖς τῆς ἀληθείας, quod etiam in apographo suo legisse Trapezuntius apparet, cum ante primam Venetam editionem hos libros e Græcis manuscriptis Latinitate donaret: quamobrem nec a Beza neque a Cornario prætermitti debuerunt. Col. 516 11. Tov v dyktov. Ita scriptum fuit in Regio, et in edit. Stephanæa, quemadmodum et in iis quæ sequuntur periodis προσγεγενῆσθαι et Yɛyɛvñoñar quam ob causam vertit Beza, «Deum non esse factitium, et vel a seipso vel ab alio faquamdam ex eo nactus, quod furtim arripuit, eo progreditur, ut dicat ¿yevvyolav esse illius essentiam, qui est omnium Deus.» Cornarius aptius edi. dit, «hinc ad confirmationem procedit, quod ingenitum esse essentia sit.» 'Ayevola Latini Patres innascibilitatem» vertunt. Col. 526 3. Et quod ejus propr. Hoc omissum ab interprete addidimus, qui et scripserat hoc loce, «neque ad irrationalem dimittens infirmitatem subduci, «quod legisset fortasse inopipsσ0xɩ, ut habuit H. Regius codex pro oppo. Paulo ante ubi de vite fit mentio, prætermisit illud, xatà TỶ Tiσtiv, Beza, quod sane mirum, cum illius symmystæ neglectis operibus, fidei potius curam gerere videantur. Dixit autem ἐῤῥιζωμένους κατὰ πίστιν ut Paulus Coloss. 11, 7: Εῤῥιζωμένοι καὶ βε βαιούμενοι ἐν τῇ πίστει· Radicali et confirmati in fide. Ibid. 3. Incorruptibilem. Tractat hunc locum S. Basilii frater Gregorius Nyssenus lib. ultimo contra Eunomium,nuper Latinitate donato a doctis simo viro N Gulonio, p. 396, eumque adversus calumnias Eunomii tuetur. Diversis tamen aliquando dictionibus utitur, ut ὑπερεκπίπτουσαν πάσης περιγραφῆς εὑρίσκοντες, pro πάσης ἀρχῆς, quæ verior lectio, ut animadvertit interpres Nysseni, scribens, «omnem circumscriptionem vel

omne principium superantem.» Item tois alwa: ov interpres scripsit, «Privatio enim ejus, quod naνοῦν ἐπιβάλλωμεν pro τὸν νοῦν ἐπεκτείνωμεν, εἰ τοῖς ὀνόματι τούτοις χρώμενοι, pro τούτοις προσαγορεύοντες. Ibidem correximus illud Trapezuntii «tunc infinitam ejus in nullum terminum exeuntem incorruptibilem appellamus.» Col. 526 14. Kal doúμбavta. Rectius in ms.Regio Il,àoúμбara quemadmodum et apud Gazam in Grammalica Græca legunt quidam ἀσυμβάντως ἔχειν, lib. Iv: sed paulo post non ἀσυμβάντως, sed ἀσυμβάτως scriptum esse observat auctor Græci Thesauri, et ex Plutarcho citat de primo frigido: 'I μèv yap κατὰ στέρησιν καὶ ἔξιν ἀντίθεσις πολεμικὴ καὶ koúµbatós kotiv, id est, Turnebo interprete, «Privationis enim et habitus repugnantia hostiliter infesta est, et implacabiliter dissentit.» ་ Col. 527 B. Non se ex commentatione. Hæc verba Eunomii sic immutavimus,cum esset antea: «Nolle cogitationem humanam decorare Deum, cun Inge. nitum appellat.» Sed &nivorav «commentationem» Beza rectius vertit, quam Trapezuntius, «cogitationem,» aut Cornarius, «contemplationem;» cum Enivosiv sit excogitare, vel comminisci, vel mente concipere solerter aliquid adinveniendo. Sic apud Nyssenum Gulonius τῇ ἐπινοίᾳ ἡμῶν ἐπιθεωρούντων Tauta dum hæc per commentationem ita contemplamur.» Ibid. 12. Quomodo igitur. Interpres ediderat, «Quomodo igitur non furere te perspicimus, si propriam cuique nominum potestatem inesse non tura inest, privatio est, posterior habitu.» Aristoteles in Categoriis c. 10: Ἐστερῆσθαι δὲ τότε λέγομεν ἕκαστον τῶν τῆς ἔξεως δεκτικῶν, ὅταν ἐν ᾧ πέφυκεν ὑπάρχειν, ἢ ὅτε πέφυκεν ἔχειν, μηδαμῶς ὑπάρχῃ. Tápxn. «Tum vero dicimus singula,quæ habitum recipere possunt, privata esse, cum in quo natura inesse debet, aut quando natura haberi debet, nullo modo inest.» Exemplum addit de edentulo et cæco: non enim quod dentes non habet, • sed quod non habet, quando habere natura debet,» edentulum dicimus, et cæcum, quod oculos non habet, quando natura habere debet. Ibid. 9, Qcmpòs to "hov. Obscure expressum erat, «pusillam ad totum congerunt.» Cornarius dixit, «quantum ad totum attinet.» Col. 536 4. Nullatenus Emendandus in Veneta et Basiliensi locus σχολή γ' ἄν, ex Regio H. et Stephani editione p. 233, axoλñ ' ǎ ǎo sed illius interpres minime sequendus, qui a mente auctoris aberravit, licet eum Stephanus tanquam ávapaptytov sæpe in Thesauro iaudet: «Nam si essentia inter ea ponatur, quæ non sunt, quidquid præterea diximus, unum et inane fuerit.» Rectius multo Cornarius: «Si enim essentia inter ea, quæ non sunt, est, nullatenus sane aliud quid eorum, quæ de Deo dicuntur, aderit.» Paulo post immutavimus illud,quod pro his Græcis substituerat Trapezuntius, καὶ αὐτὴν τὴν οὐσίαν τίθεται τὸ ἀγέννηtov, «et in ipsa substantia inn scibilitatem imposuit, et orationem tanquam ad caput colligens sic putes, sed contra veritatem;» &λeta enim legit, conscribit.» Imo ingenitam esse Del essentiam dinon évépystav, quod tamen tuetur ms. H. et editio Stephanæa, in qua omisit Beza illud лapà tǹv ¿vépyɛtav, quod ita expressit Cornarius, «sed præter efficaciam decernere omnia nomina inter se valere?» " Col. 529 9. Καὶ ἐν τούτῳ. Η. Πιθ. καὶ ἐν ἑνὶ toutų, quod agnoscit interpretatio Trapezuntii, ut ante dixit ἐν ἑνὶ τούτῳ μόνῳ· verte igitur, alque in hoe uno confessionem persolvat,quod estid quod est» et in verbis Eunomii, pagina 219, c. 2, ἐν τῇ τοῦ εἶναι ὅ ἐστιν ὁμολογία, conftendo id eum esse quod est. Col. 531 14. Gategoriæ. Non ut interpres, De categoriis, quemadmodum et S. Augustini quidam citant librum De decem categoriis, qui in inscriptione habet, Categoriæ decem ex Aristotelis libro. Sane quidam librum illum inscripserunt Upd twY To:xwv, Ante topica, ut ex Simplicio observat amicus noster Robertus Balforæus vir eruditissimus in suis Gommentariis logicis; nonnulli De decem categoriis, seu, ut vertit Boethius, prædicumentis: tamen apud ipsum Aristotelem et apud Ammonium liber inscribitur Katyopla de privatione et habitu agit c. 40, de oppositis; et alibi passim. Ibidem ex Joannis VIII, 44, scripsimus ex propriis loquitur, pro «ex seipso,» Εκ τῶν ἰδίων λαλεῖ, Don ἀφ' ἑαυτοῦ. Col. 634 13. Si quidem privationes. Non ut PATROL. GR. XXX. cebat, non in essentia Dei esse, Eunomius, ut ex ipso Basilio constat, of Greg. Nyssen, libro ultimo contra Eunomium p. 204: Αὐτὸ δὲ τὸ διὰ τῆς με γεγεννῆσθαι λέξεως σημαινόμενον οὐσίαν νομίζειν μόνον τῶν ἐκ μανίας παραφερομένων οἰόμεθα· «Ip. sum autem quod significatur per verbum non genitum esse, existimarc essentiam, solcrum, qui furore concitantur, esse arbitror.» Col. 512 A9. Invisibilis et orn. Hoc prætulimus verbis interpretis ex vulgata Latina quæ non e Græcis expressa, sed ex Hebræo, erat inanis et vacua. Vaticana editio ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος vertit, invisibilis et incomposita. S. Augustinus in lib.De Genesi ad litt.,inordinata vel imparata. Aquila xévwµa xai oůdèv, inanitas et nihil. Symmachus ápyòv xai ádiáxpitov, iners et indiscretum quiddam: quare nimirum illud chaos apud Ovidium, 1 Metamorph., «rudis ingestaque moles.» Paulo post sub finem pag. ¿µбατɛúεiv ovolav dixerat interp. ipsum se ingressos substantiam Dei jaclant;» sed Græcum hoc verbum non simpliciter ingredi,sed pedem inferre,et quasi in possessionem ingredi sonat, ut Colass. 11, 18: "A μ Ewpaxev ἐμβατεύων· non vidit ambulans. Budæus, in eorum quæ non vidit,possessionem pedem ponens. Tic in Thesauro citatur ex Ecumenio vel potius ex Aretha in Acta apost.: 'O Kúpioç d taiç xapdlaıç ε quæ

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI tubateúwy. Chrysostomus, lib. II. De sacerdotio in manibus prophetarum assimilatus sum; non sep. 45: Οὐχ ἵνα αὐτὸς μάθῃ. πῶς γὰρ ὁ τὰς ἁπάντων 'cundum essentiam visus sum. Quare propheta xapôlaç µбxτsówv; «Non quo ipse edoceatur: qui quoque similitudinem se dicit vidisse.» enim edoceri studeat is, cui uni mortalium omnium corda sunt pervia?» Itaque non absurde hic interpretatus est Cornarius, «Ipsam Dei universorum essentiam pervestigasse sibi arrogant.» У Col. 544 10. Thixo tiva. Basiliensem editionem hic emendavimus,vel potius typographicum opádua sustulimus; recte enim erat in Veneta, unde illa videtur expressa, non &λ(xy sed 6x mirari tamen satis non possum Bezæ stuporem, qui cum in Stephanæa recte excusum cerneret úλıxv,tamen ex adverso Græci textus ediderit: < Præterquam enim quod essentiam Dei cogitabit esse quantitatis alicujus: qua in re cum Græcis consentiet, quasi nimirum. legisset, quod lxoc «quantum» sonet, non ülixtv, «materialem sive corpoream substantiam:» vide infra taïç údıxaïç pavtaalais tàc nepì ɛo. Plutarchus, lib. 1 De placitis philosoph., c. 7, tradit Anaximandrum voluisse τοὺς ἀστέρας οὐρανίους θεούς, «cælestes esse deos;» Democritum docuisse νοῦν τὸν Θεὸν ἐμπυροειδῆ τὴν Toxo xv, Deum in ignea specie, mundi animam;» Stoicos Θεὸν ἀποφαίνεσθαι πῦρ τεχνικὸν ὁδῷ βαδίζον ἐπὶ γένεσιν κόσμου,«Ignem artificiosum via ingredientem ac mundi procreationem;» Epicurum denique ἀνθρωποειδεῖς πάντας τοὺς θεούς, • omnibus diis humanam formam tribuere, «ut solebant etiam ethnici poetæ. K Ibid. 12. lumbis sursum. Non supra lumbos tantum, ut scriptum arat antea nam et ita Ezechielis vit, 2. legitur: Καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ ὁμοίωμα ὡς εἶδος ἀνδρὸς ἀπὸ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ καὶ ἕως κάτω πῦρ, καὶ ἀπὸ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ ὑπεράνω αὐτοῦ, ὡς Edo Exτpov Et vidi, et ecce similitudo viri a lumbo ejus et usque deorsum ignis, et a lumbo ejus, et supra cum, quasi species electri. Citat eumdem prophetæ locum simili occasione S. Joan.Chrysost.lib. 111 De incomprehensibili Dei natura, p. 361: Kai μετὰ ταῦτα πάντα βουλόμενος δεῖξαι, ὅτι οὔτε ὁ προφήτης οὔτε αἱ δυνάμεις ἐκεῖναι ἀκράτῳ προσέβαλον αὐτῇ τῇ οὐσία, φησίν· Αὕτη ἡ ὅρασις ὁμοιότητος δόξης Kuplov Post hæc cum vellet exprimere nec a propheta, nec a virtutibus illis meram ipsam substantiam percipi, illud addidit: Hæc visio similitudinis gloriæ Domini;» ubi verba prophetæ profert ut Basilius, ἀπὸ δράσεως ὀσφύος καὶ ἕως ἐπάνω. In eumdem locum etiam Theodoretus,ὃν ἐπὶ τῶν χερουβίμ ἐθεάσατο, τοῦτον ὁρᾷ δίχα τῶν χερουβίμ. Ποτὲ μὲν γὰρ αὐτῷ φοβεφῶς, ποτὲ δὲ ἡμέρως επιφαίνεται πάντα πρὸς τὴν χρείαν οἰκονομῶν. Αὐτοῦ γὰρ φωνή· Ἐγὼ δράσεις ἐπλήθυνα, καὶ ἐν χερσὶ προφητῶν ὡμοιώθην· οὐ κατὰ τὴν οὐσίαν ὤφθην, διὸ καὶ ὁ προφήτης ὁμοίωμα λέγει ἑωρακέναι Quem super cherubim contemplatus erat,hunc videt absque cherubim.Interdum enim ipsi formidabilis, interdum mitis apparet, omnia pro utilitate dispensans. Ipsius enim dictum est illud: Ego visiones multiplicavi,et Col.546 7. Non enim.Sententiam nonnihil diversam extulerat interp. Non enim si inquirimus quid sit, sed si illum esse confitemur, salutem nobis præparat. Col. 551 3. Novam blasph. Ita scripsimus, non ut Trapezuntius,«vanam blasphemiæ consolationem excogitans:» temetsi ei suffragabatur Regius II, κενὴν τῆς βλασφημίας παραμυθίαν suggerens: at Veneta, Basiliens. et Stephanæa xavy, a novam,» quæ magis quadat verbo invociv; ut postea x21νήν τινα τὴν ὁδὸν βλασφημίας ἐπινοῶν· sed iu Stephanæa miram inscitiam Beza suam prodit sio intepretans p. 249: «Postea ipse sibi opitulatur novum blasphemiæ remedium comminiscens, quod antecedentia contendat posterioribus occultare.» Ignorasse videtur quid sit maywvllɛobat, non «opitulari,» sed «certare,» et ¿ñoxpóntet hic idem valere,quod vixqv, ut apud eumdem Basilium hom. 9 in Hexaem. Α' δὲ προγνώσεις τῶν ἀλόγων ζώων τῆς περὶ τὸν ἀέρα μεταβολῆς ποίαν οὐχὶ σύνεσιν λογικὴν &noxpónτovsiv; «Prænotiones autem brutorum animalium mutationis aeris quam humanam intelligentiam et prudentiam non superant?» Cæterum Joannis xiv, 9,scriptum est, topaxe tov Пarépa, vidit Patrem: at Joan. x1,45: θεωρεῖ τὸν πέμψαντά με, videt eum qui misit me: quæ duo loca miscuit Basilios. Col. 552 9. 'Ev µlow. Mendosam lectionem secutus Cornarius edidit; «Sic in medio sigillo ejas, qui signavit, figura conspicitur.» Idem error et Venetæ edit. et Stephanææ,a quo se tamen immunem præstitit Beza,«Sic in ipsa quæ sigilli impressione redditur figura, cernitur character qui in illam impressit.» Græce enim illic est ὁ τυπώσας χαρακτήρ, ut legit etiam Trapezuntius,non ut habent reliquæ editiones, ὁ τοῦ τυπώσαντος. Corrigendum igitur ex Regio ms. I. οὕτως ἐν μὲν τῷ ἀποσφραγισματι Paulo post scripsi, post scripsi, «quæ est in utroque identitatem,» non ut Trapezuntius, «in utroque similitudinem,» non enim ὁμοιότητα dixit, sed ταυτότητα identitatem quoque dixit Cornarius, nec abhorruit ab hac dictione ut Beza. «Nobis videlicet eamdem utrobique formam comparantibus:» neque dubitavit H. Stephanus, in Thesauro, ex Aristotele proferens, Ethicor. 6, vocem tautótys, addere «quasi diceret identitas.» Doctissimus Billius apud Isidorum Pelusiotam ita vertit, epist. 142 lib. 11, illud: Пpooώπων γὰρ ποιότητι καὶ ὑποστάσεων ιδιότητι διαστελ λοντες, εἰς ἕνα πάλιν συστελοῦμεν Θεὸν διὰ τὸ τῆς obslas tautóv «Siquidem personarum qualitate atque hypostaseon proprietate distinguentes propter essentiæ identitatem, eam rursum in unum Deum contrahemus.» Hoc si fecisset interpres Justini Langus,non ita obscure extulisset locum illum Quæstionum ad Græcos, pag. 137 edit. Commel: 'Avalpovμένου τοῦ ἄλλου, καὶ ἄλλου, ἀναιρεθήσεται ἐξ ἀνάγο κῆς τὸ ταὐτὸν τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς βουλῆς· a Alio atque alio sublato, tolletur necessario et id xal

Ο Harp, ascitum est ex alio Joannis loco, nimirum vel ex Joan. VII, 16: Ότι μόνος οὐκ εἰμί, ἀλλ᾽ ἐγὼ, καὶ ὁ πέμψας με Πατήρ Quia solus non sum, sed ego, et qui misit me Pater; vel ex x11, 49: 'E ἐμαυτοῦ οὐκ ἐλαλησα, ἀλλ᾽ ὁ πέμψας με Πατήρ. ¿ Ex meipso non sum locutus, sed qui misit me Pater. Cum igitur hæc ita junxerit Basilius, fidelis interpretis fuit hæc, uti erant in Græcis, Latine convertere, non supprimere, ut suppressit The. Beza duobus locis, p. 260 et p. 263, scribens tantum, Pater major me est. Eumdem locum adversus Eunomianos et Arianos tractatum offendes lib. IV, et epist. 141 ad Cæsarienses, et apud Athanasium, orat. 2 adversus Arianos, p. 181: ᾿Αλλὰ μείζων εἶπεν οὐ μεγέθει οὐδὲ χρόνῳ, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς γέννησιν· «Major me est non quidem magnitudine aut ætate, sed quia ex illo ortum habet,» et in libro De humana natura suscepta, et apud Hilarium lib. 1x De Trinitate, et in libro De synodis, et Greg. Naz. orat. 4 de theologia. Vide etiam Bellarminum card. illustriss., lib. 1 De Christo, cap. 16. quod idem sit essentiæ Dei et voluntatis.» Clarius ter meus major me est: illud autem, ¿ ñéµyaç µe dixisset, «tolletur necessario identitas essentiæ et voluntatis Dei.» Sic in Expositione fidei, p. 296: Tò ταὐτὸν τῆς οὐσίας ἐπαγγειλάμενοι δείξειν·. Cum nos demonstraturos receperimus unitatem sive identitatem essentia Trinitatis.» Reperitur et apud Isidorum, lib. Iv, epist. 228, vox tautótys. "Iva & napαδείγματα, καὶ μὴ ταυτότης εἴη· «Ut sint exempla, et non rei identitas evadat.» Bessario demum Nicænus apud Aristotelem, lib. IV, c. 9 Metaphysicorum ab hac voce non abstinuit: Ὥστε φανερόν, ὅτι ἡ ταυτότης ενότης τίς ἐστιν, ἢ πλειόνων τοῦ εἶναι, ἢ Stav Xprτai de helooiy «Quare patet, quod identitas unitas quædam essentiæ est, aut plurium, aut cum ut pluribus utatur.» Plerionius dixit, «ejus quod idem est rationem, identitatem vocant.» Col. 553 12. Εκτείνωμεν. Η. ms. ἐκβάλλωμεν. Et mox motoç ó 6è σtepoç, et ita Trapezunt., «priorem et posteriorem.» Et rursus лpwtos, ¿ de üσTEρος. Item paulo post ἀναγκαῖον ἐντεῦθεν οἴεται, emendavimus, ex eodem Regio; cum et Veneta et Bas. et Steph. avaynalov perperam editum haberent, et interpres nimis concise, «seipsum extrudens, necessariam se putat suorum dogmatum tradidissedoctrinam.» Male etiam Cornarius, quasi legisset diaδοχήν, non παραδοχήν, «Necessarium hinc arbitrantur propriorum dogmatum successionem ostendere.» Sed quod præcessit,καὶ τὰ ἀκόλουθα λαβὼν ταῖς Únos, recte interpretatus est,» cum ea quæ ad constituta argumenta consequuntur assumpserit.» In H. erat τῶν τοιούτων δογμάτων, pro τῶν ἰδίων δογμ. Col. 556 2. Toiç tx xpóvov. Addidimus ex ms. vocem peσbelois, quam et præcedentia repetendam fuisse docent, et interpres se in apographo suo reperisse indicat, cum ait, «et temporis eminentiam.» Idem ms. pro ταχθεῖσα scriptum exhibuit διαταχθεῖσας, ■ dispositus.» Col. 557 C9. Ooots? Quæ sequuntur verba, ¿v ἄλλοις κατὰ τούτων, ex variis lectionibus Regii H. sine causa sunt textui inserta, nec ab interprete agnoscuntur: sed paulo post aptius legebatur in eodem Η. τί οὖν ἐκεῖνο τὸ διάστημα. Ibid. infra, Sed videtur. Hæc immutata sunt, illis ejectis, «Verum ut videturet magna ingenii vi diem ac noctem quasi stellarum motu putat fieri, et has esse partes.» Col. 559 6. Et scarabei. Non «papiliones,» ut scripserat Trapez. Nam napà tòv xávowva deducitur nomen xávapoc, quod scarabeus ex asini stercore nascatur, ut xxvlapós, scarabeus qui frumenta erodit. Post pauca in interpretatione verborum Eunomii hæc sustulimus, «Atqui dicit nec ut qualitas aut moles, aut quantitas in substantia Dei poterit inhærere. Liberum enim ab omni compositione Deum esse necesse est.» Sed in verbis Evangelii legebatur ex ms. H, ὁ πέμψας με Πατήρ μείζων, non ut in excuso ó Harp ó pas, et ita collocantur hæc verba, cum simul junguntur in Evangelio: nam Joannis quidem xiv, 28, tantum hæc habentur, Ὅτι ὁ Πατήρ μου μείζων μου ἐστί, Quia Pa Col. 570 B. Comparative. Non, comparationem majoris, ut ediderat interpres, sed, majus, quod ex comparatione dicitur, et solam diversitatem principii vel originis indicat, quod nimirum essentiam a Patre habeat Filius, non Pater essentiam Filii sentia majorem. hic Ibid. D. Tale namque.'Anpoonidaσrov non satis expressum erat hoc modo: «Tale namque incomparabile est, ut ab omnibus pariter distet, let nulli sit aocessibile.Quaresi æqualiter allis a Patre Filius deest, æqualis illis est, quibuscum deest.» 'Amodeine sonat abesse ab aliquo vel ab illo distare. Ib. pro guy. κρίνοντο m. Η. legebat συγκρίνεται, εἰ μνημονεύ σωμεν, pro μνημονεύσομεν. Subinde οὗτος δέ. Recla lectio, et legitima, quam H. Regius codex suppeditat, τῆς ἐκ φύσεως αὐτῷ ὑπαρχούσης, non ut Ven., Basil. et Stephani editiones, τὴν ἐκ φύσεως αὐτῷ Snápovoav olxetonta. Solet enim ex regulis gramὑπάρχουσαν οἰκειότητα. matices σreptw genitivo rei jungi, qua privatur aliquis, ut στερεῖσθαι κεφαλῆς, στερεῖσθαι τῆς πόλεως, capite vel urbe privari. Beza non satis expressit illud, ix qúoɛwę óñaрxúσn;” «Privat ea ipsa insita φύσεως ὑπαρχούσης· necessitudine, quæ ipsi cum parente intercedit.» Ex eodem Regio codice addendum fuit, quod ab excusis aberat, clausula nimirum illa, quam interpres adjecit Latinitate donatam, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἑαυτῷ οὗ γένοιτο λυτρωθῆναι ἡμᾶς χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾽ οὗ τῷ ἀνάρχῳ Πατρὶ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Tantum illud, ἀνάρχω, «principii experte,» vel non legit, vel neglexit interpres. Col. 573 in titulo: Hepi Yloŭ, De Filio. Hic titulus est libri hujus in excusis, at in H. ms. Ispi Μοῦ λόγος δεύτερος, ἀνατροπὴ τοῦ ἀθέου δόγματος toŭ Eúvoµlov. «Liber 11 de Filio, refutatio dogmatum impii Eunomii.» Subinde: In scholis vanit. Aiδασκαλείοις ματαιότητος, sic interpretatus est Cor-

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI ovotάozwę, verterit, «cum non essel ante subsistentiam suam,» eadem etiam verba hic fuerunt repetenda. Paulo post immutavimus illud: «melioris ignoratione aut impotentiæ hunc fuisse defectum ratiocinabuntur.» Hic enim λoylɣɛɛbas non est ratiocinari, sed in ratiocinio vel extra ratiocinium imputare aliquid, sive acceptum ferre, ut Roman. ιν, 3: Ελογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην, Reputatum est illi ad justitiam. narius, quod magis placet, quam quod Trapez., In rum cum in verbis Eunomii, obx odav npò tñc iòlac vanis auditoriis ad meditationem ejus, quod in re falsa verisimile est;» vel quod Beza, paraphastem potius agens, In ludis, ubi docetur vanitas, adolescentibus proponuntur.» Conservanda fuit locutio Scripturæ similis, Psal. xxv, 4: Ob× ×áfica μετὰ συνεδρίου ματαιότητος, Non sedi cum consi lio vanitatis, ubi vox Hebræa est, quam alibi LXX vertunt Epya avóμwv, Job XI, 11, opera impiornm. Ilic quoque impiorum vel profanorum gentilium scholas designat, in quibus sophistarum µɛlétat, declamationes exercebant juvenes studiis eloquentiæ. Ib. Yeyovev. Ms. H. tyylyovev, et pag. 289, diδια καιότερος. Η. et Steph. δικαιότερον. Pad. 238. κατ nopous μr Spectrac, accusatores qui non sunt, aut subsistunt, diximus, non ut interpres, accusatores non constitutos ad pugnam. Col. 576. A. révu. Non ut in excusis yɛnua, quod vulgata lexica non agnoscunt, sed yśvvua, quod genitum est, ut habuit ms. H. " » Ibid. 6. Metapšvėµlľovta legit idem H. ms. Col. 579 A. Jonæ filium. Trapezuntius, a intelligimus Jonam.» Imo filium Jonæ, unde Matthæi xvı, 17, Μακάριος εἶ, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, Beatus es, Simon Bar-Jona, quod est Joannis 1, 42, Eù el Elμwv ó viòç toū 'Iwvã, Tu es Simon filius Jona. Itaque hic locus vulgatam lectionem confirmat, non eorum librorum, qui legunt τοῦ Ἰωάννου vel τοῦ Ἰωαννά, ut de quibusdam testatur Hieronymus: confirmat eamdem et Syrus interpres, Matth. xvi. Paulo post «in seipsum recepit • scripsimus, non ut Trapezuntius, «< commissam sibi edificationem suscepit, ne quis Dominicorum operum præfectum vel architectum esse designatum existimet Petrum, vel cum hoc ædificium faciendum locasse; verum super ipsum ædificatam fuisse Ecclesiam: 'Exì taútηN TH πέτρα οἰκοδομήσω μου τὴν Ἐκκλησίαν, Matth. xvi, 18. Et Basilius ipse in cap. 11 Isaiæ, tom. I, pag. 427, Ἐκ τῶν ὀρέων ἦν ὁ Πέτρος, ἐφ᾿ ἧς καὶ πέτρας ἐπηγγείλατο οἰκοδομήσειν αὐτοῦ τὴν Ἐκκλησίαν. Εt in proœmio De judicio Dei cæteris ait eum apostolis antelatum fuisse, et Homilia De pœnitentia petram fuisse ipsum ait, licet inferiorem altera petra Christo. Col. 586, 6. Retinuerunt. METɛxóμiozy, a transposuerunt,» vertit Trapezunt., et Cornarius, «transtulerunt;» ad verbum, «transvexerunt:» sed quia transferri dicitur ex uno idiomate in aliud, quod per interpretationem exprimitur, et hic Basilius vult ea nomina sine interpretatione, prout sonabant Hebraice, Græcis characteribus fuisse expressa, propterea contenti fnimus hoc verbo, «retinuerunt,» et scripsimus, a Eloi,» non «Eloim,» ut erat antea. Licet enim unum ex decem nominibus Dei, quæ profert S. Hieronymus, epist. 436, sit N «Elohim, tamen I Reg. 1, 11, scriptum est 'Adwval Κύριος Ελωί Σαβαώθ, non Ελωίμ. Col. 592 14. Sed ante suam. Contentus fuerat interpres dicere, a sed antequam ipsa esset:» veCol. 594 3. Adversarios. Upòç rovę aizlovę ad verbum est, «ad suos auctores,» ut vertit Cornarius, vel ut Beza, «in eorum caput vertatur, qui sunt ejus auctores. Interpretatus est Trapezuntius quasi legisset πρὸς τοὺς ἐναντίους. Tale illud est Peal. νι, 17: Επιστρέψει ὁ πόνος αὐτοῦ εἰς κεφαλὴν aútoυ• Convertetur dolor ejus in caput ejus. Hieronymus, Revertetur dolor suus in caput ejus, et su. per verticem ejus iniquitas sua descendel. Col. 596 3. Εκ μὴ ὄντων. Η. ms. τοὺς ἐκ τοῦ μὴ övtoç sed receptam lectionem Stephanæa tuetur, et concilium Nicænum in Symbolo Toùç de Alyovτας, Πριν γεννηθῆναι οὐκ ἦν, καὶ ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων ¿yéveto• • Eos autem qui dicunt. Antequam nasceretur non erat, et quia ex iis quæ non sunt, factus est.» Hieronymus adversus Luciferianos, «Si quis dixerit de nullis exstantibus Filium, et non de Deo Patre, anathema sit.» Cornarius dixit, «ex non exsistentibus Unigeniti essentiam producunt.» Trapezuntius, «ex non esse dicunt Filium:» at non ait ix τοῦ μὴ εἶναι, sed ἐκ τῶν μὴ ὄντων,quod est, «ex nihilo.. Col. 598 6. Creaturis ipsum. Paulo obscurios erat illud interpretis: in præponendo creaturis gloriam ei attestatur. In ejus locum substituimus verba Cornarii; Beza vero scripsit: «Gloriam ipsius in eo demum testatur, quod iis, quæ ab eo condita sunt, ipsum anteponat.» Verum illud «ab eo,» Græca non agnoscunt. Hieronymus loco proxime citato anathematismum in concilio Ariminensi abArianis prolatum sic effert: «Si quis dixerit creaturam Filium Dei, ut sunt cæteræ creaturæ, anathema sit.» Filium creaturam non negabant, sed similem cæteris creaturis. Ibid. 6. Tevvows scripsi ex Regio H. pro yoVEGɛwę. Trapezuntius,«generatione: «nam et paulo post Basiliensis habuit, ἐξακουόντων τῆς γεννήσεως. Postremo sub finem pag. únoμvý,σoμɛv, Regius scribebat nouvowμev, Trapezuntius ita legerat «admoneamus.» Ibid. 13. His duabus. Totam hanc periodum omiserat interpres Trapezuntius: sed ex aliis eam restituimus, quam et Regius agnoscit, ex quo etiam immutavimus in editione Basiliensi et Stephanæa illud, εἴπερ ἔχοι τι ἑαυτῆς ἐξωτέρω. Ms. ἐξώτερον. Trapezuntius ita legerat:«< Si quid ante se haberet superius,» Cornarius: «Si quid ultra se haberet,» Beza ad verbum, sed minus recte: «Si quid extra sese haberet;» ferri tamen potest wripw: nam et sequitur τὰ ἐξωτέρω ταύτης.

Col. 600 Τῷ ἀνυπερβάτῳ. In Basiliensi et aliis λύσας, γέρας εἶχε κρεῶν τινα περιφορὰν, ὁ δὲ ἀδυ erat ávunɛpłźty: sed Regius H. sic habuit, et Trapezuntius,cum insuperabili hoc principio.»Sic paulo ante dixit, μιᾶς ἀνυπερβάτου καὶ ἑτέρας ἀνεκβάτου. a Ibid. 5. In regione Ausitide. Interpres, «In regione Hus, atque ita quidem Vulgata Latina Job.1,1: ■ Vir erat in terra Hus nomine Job;» sed apud Græcos interpretes legimus, "Ανθρωπός τις ἦν ἐν τῇ χώρᾳ Αὐσίτιδι, ᾧ ὄνομα Ιώβ. Homo erat in regione Ansitide, cui nomen Job. Chrysostomus, in Catena Niceta: "Ανθρωπον εἶναί φησιν ἐν χώρᾳ τῇ Αὐσίτιδι, καὶ τοῦτο μέγα ἐγκώμιον. Τὸ γὰρ ἐν ᾿Αραβία οὕτως εἶναί τινα δόκιμον, ἔνθα πάντες διεφθαρμένοι, ἔνθα οὐδὲν ὑπόδειγμα ἦν εὐνομίας, τοῦτο ἦν θαυμαστόν. ■ Hominem illum in Ausitide regione fuisse dicit, et hoc ingens præconium. Siquidem in Arabia tam probum aliquem reperiri,ubi omnes corrupti erant, ubi nullum exstabat exemplum æquitatis, est admiratione perquam dignum.»Olympiodorus ibidem ab Aus uno ex filiis Esau dictam illam tradit regionem, quam alii in Idumæa, alii in finibus Arabiæ et Idumææ collocant. S.Hieronymus apud Jeremiam etiam cap. xxv,vertit: «Et sunctis regibus terræ Ausitidis;» et citat ex textu Græco, << Homo quidam erat in regione Ausitidis, quæ Hebraice appellatur Hus; et tamen sciendum hunc versiculum apud LXX non haberi.» Eodem modo in Vulgata Ramathain Sophim scriptum est 1 Reg. 1,1, sed Græci efferunt, ¿ 'Appaðatµ Σɩqá, «ex Armathaim Sipha.» Ibid. äxpovov est «temporis expers, temporis nescium, absque tempore,» non ut interpres, «nullo tempore obnoxium,» ་ Col. 603 15. Nam a veritate. Et obscure versa et male interpuncta periodus, mentem auctoris occultabat. «Nam casus a veritate mentis, visus privatio et cæcitas est.» Rursus pro tstúpλwtat legisse videtur Trapezuntius, ut erat in H., ὄντι μηδέν, vel πεφύσηται, «et indetur nihil intelligit,» et paulo post pro- «in sensu phrenetico» reposuimus in mentis per phrenitidem emotione:» Ev ἐκστάσει φρενιτικῇ,non αἰσθήσει. Alii dicunt «furiosis, cum apud se non sunt.» Ibid. 8. quæstionibus. Restitutus est hic locus ex Regio ms. H., cum antea perperam in Veneta et Basiliensi esset ἃ τῶν γραφῶν οὐδέν. Ex quo extulit Cornarius quæ nihil absunt ab iis scriptis, quæ νατήσας, άλμης ποτήριον ἐκπιεῖν·. Compotatorum insuper est ænigma et griphus; et illud quidem jocum, hic vero et solertiam habet: atque hunc quidem qui solvebat, carnium aliquod ferculum accipiebat in præmium; qui non poterat, salsuginis poculum ebibebat.» Addit scholiastes exempluin suppeditare Samsonis historiam, qui in nuptiis suis proposuit quæstionem de generatione apum. Athenæus lib. x, pag. 457: Τῶν γρίφων ἡ ζήτησις οὐκ ἀλλοτρία φιλοσοφίας ἐστὶ, καὶ οἱ παλαιοὶ τὴν τῆς παιδείας ἀπό δειξιν ἐν τούτοις ἐποιοῦντο. «Gripborum perscrutatio aliena non est a philosophia,itaque eruditionis specimen veteres in his statuerunt.» Proferuntur exempla ibidem et pag. 418,ex veterum Comicorum fraBgmentis. Paulo post immutavimus illud «< intellectionis natura motibus mentis sine tempore constituta.» Col. 606 C. Respondeamus. Mendum sustulimus editionis Basiliens.,in qua legebatur anoxλi in Neneta vero añоxpivóμez, «respondemus:» idem Stephanæa et Cornarius, sed H. ms. ut edidimus. Trapezuntius videtur expressisse àπoxpivoμɛða αποκρινούμεθα· • Respondebimus ergo, imo quoniam non est, erat, non innascibile habens, quod est: ens vero semper et coexsistens.» Col. 607 4. Quoque rationem. Addidimus ex ms.H.et Evvotav, quam Trapezuntius sententiam» verterat, et Cornarius «notionem,» quod Venetam fortasse nactus esset editionem.Stephanæa item Evvotav vertit «< cogitationem.» Ex eodem ms.scripsimus ἐπιζητῶν, pro ὑποζητῶν, et locum ab interprete mutilatum pristinæ integritati restituimus:tantum enim scripserat: «Sed cur amentibus contradicendum est? vel si ad aliquid eorum quæ sunt.» Similis locus præcessit. Col. 810 € 8. Unxisti. Erny Latine expresserat Interpres «lapidem, nec aliter Beza, qui vel ex symmysta suo Henr. Stephano discere potuit non quemvis lapidem esse σty,sed lapidem titularem, vel signi gratia erectum, vel certe columnam, unde apud historicos Ἡράκλειοι στῆλαι sunt column Herculis, et στήλην ἀναγράφειν Budæo est in cippo proscribere. Vaticana «titulum» vertit: pro cippo enim sumitur, in quo vel sepulcrorum inscriptiones, vel fœderum testimonia et monumenta perscribebantur. Cornarius recte, et ita rescribendum ad utramque partem scrupulosam opinionem ha- hoc loco, «qui apparui tibi in loco ubi unxisti bent. At in Stephanæa, & twv ypaπtwy oústy. Beza vertit, quæ nihil prorsus ab iis scriptis absunt,quæ in utramvis partem accipere periculosum est.» Trapezuntius scripserat, quæ nil ab insolubilibus desunt,cum ad utramque partem periculum ostendant.» Γρίπος et γρίφος proprie rete vel sagenam sonat, et ad quæstiones conviviales ænigmaticas, atque ad alios sermones ænigmaticos extenditur, atque adeo symbola ipsa Pythagorica Athenæus «griphos» appellat. Pollux lib. vi, c. 19, Τῶν μέντοι συμποτικῶν αἰνιγμα καὶ γρίφος· τὸ μὲν παιδιὰν εἶχεν, ὁ δὲ γρίφος καὶ σπουδήν, καὶ ὁ μὲν mihi columnam.» Nec ita multo post toiç ošci, xai Toroię. Admonendus est lector nunc,Ephesior.1,1, apud Apostolum legi, Τοῖς ἁγίοις τοῖς οὖσιν ἐν Ἐφέσῳ, καὶ πιστοῖς ἐν Χριστῷ. Sanctis qui sunt Ephesi el fidelibus in Christo. Alium fortasse nactus est codicem Basilius, a quo aberant illa ¿v 'Epłow. quemadmodum et auctor Vulgatæ vertit ibidem «omnibus sanctis,» quod in Græco fortasse legisset πᾶσι τοῖς ἁγίοις· quamobrem miror equidem audaciam, vel potius impudentiam Bezæ, qni meram et inanem argutiam esse dicit, quæ a sanctissimo Patre hoc loco proferuntur.Sed nimirum ita majores

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI βλασφημία. «Dominum quoque ad hanc blasphe- libro adversus Eunomium: 'Akiwµatı yàp deútepo” miam conjunxit.» Verumtamien creaturam Domi- τοῦ Υἱοῦ ἐξ αὐτοῦ τὸ εἶναι ἔχον, καὶ ἐξ αὐτοῦ λαμnum non dixit primus Eunomius, sed ante ipsum Arius; Spiritum sanctum creaturam primus Eunomius dixit, ut Basilius hic contendit, neque in aliis hæreticorum libris hæc fuerat inventa blasphemia. Male quippe verterat paulo post Trapezunt, & ¿v τοῖς καταληφθεῖσιν, «nisi quod in superstitibus istorum sermonibus hanc appellationem invenimus.» De blasphemia in Spiritum sanctum non remittenda, vide Matth. xII, 32. Col. 651 A. Unius Montani. Trapezuntius ediderat: Montanus solus tantum in Spiritum insanivit, et nominibus vituperavit humilibus, ac naturam ipsius tantum extenuavit, ut diceret infamiam afferre factori.» Beza etiam pejus hoc ultimum vertit: «Ut etiam infamiam factori suo dicatur affricuisse:» quasi hoc vellet Basilius, Montanum dici infamiam affricuisse creatori. Epiphanius tamen, hæresi 48, Phrygastas sive Montanistas ait, qui se Montanum quemdam prophetam habere jactabant, de Patre et Filio ac Spiritu sancto similiter sensisse velut sancta catholica seutit Ecclesia, mɛpi dề Đaτρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος ὁμοίως φρονοῦσι τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ. Εx Arianis quidam dixerunt Spiritum sanctum non esse Patri et Filio consubstantialem, imo esse Filio minorem; sed de Filio potissimum adversus illos actum est, de Spiritu saneto in concilio 11 œcumenico Constantinopolitano, cujus sectatores Pneumatomachi, sive Spiritus impugnatores, appellati sunt. Philastrius, oap. 21, Eunomianos tradit asseruisse Patrem quidem fecisse Filium, et iterum-Filium, qui sit creatura, fecisse Spiritum: quod refutans Basilius hoc loco subjicit, ἐκεῖνο δὲ τίνι τῶν πάντων ἄδηλον; «Illud vero cui non patet, quod nulla Filii operatio a Patre divisa est?» In quem locum annotarat interpres in margine, hic probari Spiritu.n sanctum ab utroque procedere. Nam ut ait illustrissimus cardinalis Bellarminus, lib. 11, cap. 25, De Christo, certe Basilius probans non solum Filium esse causam Spiritus, sed etiam Patrem, quia omnia quæ habet Filius habet Pater, simul docet, imo pro comperto assumit Spiritus causam, ut Græci loquuntur, esse Filium. Col. 654 4. Conservare doctr. Emendavimus ex H. pulácσeiv didaoxallav, et àñown, cum antea legeretur φυλάσσων et σιωπᾷ. Sequitur paulo post locus celeberrimus et in tribus concilii Florentini sessionibus 18, 19 et 20 diligenter excussus, cum inter Latinæ et Græcæ Ecclesiæ legatos de processione Spiritus sancti disputaretur. Ac Regius quidem codex cum eo consentit, quo usus est interpres, et cum editione Basiliensi, legiturque: 'A μèv yap δευτερεύειν τοῦ Υἱοῦ παραδίδωσιν ὁ τῆς εὐσεβείας Ayos at Joannes Latinæ Ecclesiæ nomine protulit ex vetustissimo codice Basilii Constantinopoli a Nicolao Cusano delato, qui ante sexcentos annos videretur exaratus, testimonium istud ex hoc tertio βάνον καὶ ἀναγγέλλον ἡμῖν, καὶ ὅλως τῆς αἰτίας ταύτης ἐξημμένον ὁ τῆς εὐσεβείας παραδίδωσι λό γος· φύσει δὲ χρῆσθαι τρίτῃ, οὔτε παρὰ τῶν ἁγίων διδασκόμεθα, οὔτε ἐκ τῶν εἰρημένων δυνάμεθα συλ λογίσασθαι κατὰ τὴν ἀκολουθίαν· «Dignitate enim secundum esse a Filio, cum ab ipsc esse suum habeat, et ab ipso accipiat, et annuntiet nobis, el omnino ab illa causa dependeat, sermo pietatis tradit natura vero tertia uti, neque a sanctis edocemur, neque ex dictis ut consequens colligere possumus.» In quem autem finem prolatus sit locus, exponit præsertim sessione 19, p. 449 edit. Romana, idem Joannes: «Volo necessaria demonstratione probare, cum aliquid ex aliquo dicimus, intelligi ex persona, idque demonstro per dictum Basilii, cum ait Spiritum habere suum esse ex Filio, et ab eo dependere tanquam ex causa. Si igitur accipere est habere esse, Spiritus sanctus habet esse, et accipit ex Filio, et ab eo dependet ut ex causa: ergo sequitur, ut si Spiritus sanctus accipit ex Filio, procedat etiam ex ipso.» Opponebat Marcus Ephesius, qui pro Græcis disputabat, additamentum illud a Latinis insertum videri: sed respondit Joannes tam antiquum illum esse librum, ut nullam corruptelæ suspicionem injiciat, cum multos ante annos, quam schisma hoc oriretur ac dissidium Ecclesiarum, exaratus appareret, nec ulla in eo rasura vel depravatio vel manus adjectio deprehenderetur. Addit illustrissimus cardinalis Bellarminus, lib. 11 De Christo, c. 25, additamentum illud codicis Latinorum esse debere in textu vel certe sensum illorum «Dicit enim Basilius Spiritum esse secundum a Filio ordine et dignitate, non tamen natura et probat, quia sicut Filius est secundus a Patre, quia ab illo habet esse, ita quoque Spiritus est secundus a Filio: ubi si non addatur, vel subintelligatur, quod est in nostris codicibus, vidalicet Spiritum habere esse a Filio, sicut Filius habet esse a Patre, ratio Basilii nihil concludet, nec ullo modo probari poterit Spiritum sanctum esse 80cundum a Filio, ut Filius est seeundus a Patre.» Col. 655 3. Sermo fortasse. Ut interpretatio cum Græco textu conveniret Basiliensis editionis, additum est «fortasse,» et infra: «ut illud concedamus;» sed lectorem tamen admonemus utrumque abfuisse ab interpretatione Trapez., ac proinde, ut verisimile cst, a codice ms: quo ille usus est, cum ante primam Basiliensem editionem hos libros verterit deinde abfuisse quoque a Regio codice illud, rows, licet non absit alterum illud, Iva xal ὅλως συγχωρήσωμεν· denique in eo legebatur, non εἰ καὶ ὑποβέβηκε, sed εἰ καὶ ἀποβεβηκός, ncque καὶ τὸ ἀκόλουθον ἐκεῖθεν, sed φύσεως ἀκολου on, Ex 87 ov. Observandum est præterea, in θοίη, ἐκεῖθεν concilio Florentino ex libris Græcorum ita citari hunc locum p. 473, ut non πρόοδος, sed πρόσοδος xal npocaywyń legatur, hoc est, «aditus accessus-

que.» Item post ovyywprowμs, non oúxér' äv sỉ- c. 44, et in Matth. xvIII, 10, in Harmonia Evangel. κότως ὡς ἀλλοτρίως ὑπάρχον φύσεως, sed potius οὐχ ὅμως ἕπεται καὶ ἀλλοτρίας εἶναι φύσεως" «non ta men sequitur alienæ esse naturæ.» Qua varietate lectionum animadversa merito contendisse arbitrabimur Joannem Provinclalem in concilio Florentino particulam hanc, lows, ■ fortasse,» quæ in libris Græcorum additur, itemque illud ἵνα καὶ ὅλως xwpower, magnam Basilio notam iuurere. Vult enim in hoc capite Basilius consequentiam refellere, qua utebatur Eunomius hoc modo: Etsi tertius est dignitate, non sequi tamen ut natura quoque sit tertius Spiritus sanctus. Si ergo ita diceret, «tradit fortasse pietatis sermo,» mirum videretur, ipsum de eo dubitare, quod asseverare deberet ad confutandum Eunomium: nam per notiora debemus ea quæ minus sunt nota ostendere. Addit etiam eumdem in homilia De spiritu sanctc asserere: Φανερῶς καὶ ἀποκεκαλυμμένως τὸ Πνεῦμα λαμβάνει παρὰ τοῦ Υἱοῦ χωρίς τινος ἀμφιβολίας· «Manifeste propalamque Spiritum sanctum a Filio accipere citra ullam hæsitationem.» Tum ex aliis auctoris nostri locis ex hoc opere contra Eunomium desumptis hoc fidei dogma probat, quæ subinde cum occurrent indicabimus. Col. 658 A. Castrametab. Trapezuntius scripsorat, Castrametatur, ut in præsenti extulit Hieronymus ex Hebræo, Circumdat angelus Domini in gyro timentes eum, quasi esset Græcе лареµбále at editio Veneta omnium prima, et Basiliensis posterior Basilii habent, ut LXX, Psal. XXXIII, 8 mapɛµбaλei Kópios, castrametabitur, Beza vero perperam, Castra metatus est. Ibid. 10. Angelorum. Apud LXX legimus, xxtà ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ, iuxta numerum angelorum Dei, et ita Novatianus, lib. De trinitate, et Rufinus, libro De Symbolo, et Hieronymus, lib. II in Michæam; Origenes quoque, homilia 28 in Numeros, • Filiorum Dei, vel, ut in aliis exemplaribus legimus, filiorum Israel:» quam ob causam suspicantur quidam in quibusdam exemplaribus LXX interpretum ita scriptum fuisse, ut ex Hebræo Vulgata Latina, filiorum Israel, nisi forte aliorum exemplarium nomine ea Biblia intellexit Origenes, quæ communem Græcam editionem et mistam continebant ex aliis interpretibus, cum constet Aquilam et Symmachum Græce edidisse apo jµwv 'Iopańλ. Bezu̟ quoque hic satis attentus non fuit, nec vidit κατὰ ἀριθμόν, scriptum fuisse, non καὶ ápɩðµóv, vertit enim, et numerum angelorum. Potuit tamen, si attentior fuisset, illud etiam animadvertere, hic confirmari dogma, quod cogente veritate confessus est scribens in cap. xvIII Matth. 10, angelos hominibus peculiariter adhiberi custodes a Deo adversus Satanam et impuros spiritus, ut ex pluribus Veteris præsertim Testamenti testimoniis liquet: tametsi Calvinus hoc ut profanum et falsum commentum irridet, scribens in xv Actorum et in psalmum xc, et in dubium revocat lib. 1 Institut., Confirmat hoc ipsum Severus Catena Græca in Cantica Scripturæ: Πᾶσι τοῖς ἔθνεσι διαμερισθεῖσιν ἰσαρίθμους ἀγγέλους ἐπέστησεν, ἐκάστῳ πρὸς φυλακὴν ἀφορίσας ἕνα τινά. Καὶ γὰρ εἶναι αὐτοὺς πνεύματα λειτουργικὰ εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομίαν σωτηρίας, πάλιν παρὰ τῶν θεοπνεύστων Γραμμάτων ἀκούομεν· ἐπεὶ καὶ ἐκάστῳ δεδόσθαι πρὸς φυλακὴν ἄγγελον ἡ τῶν Εὐαγγελίων MISTOTAL pwvý Omnibus gentibus divisis angelos secundum eumdem numerum præfecit, attribuens aliquem unicuique ad custodiam. Etenim esse ipsos spiritus ministros in ministerium missos propter eos qui hæreditatem salutis accepturi sunt, a Scripturis divinitus inspiratis audimus:quoniam etiam cuilibet angelum ad custodiam datum fuisse Evangeliorum vox testatur.» Ibid. 42. Restitit mihi. Ad verbum fuisset, stetit ex adverso mihi, et paulo post, xai aútòv xatédinov, et ipsum reliqui cum principe regis (vel regni, ut in aliis libris legitur, Bashslas) Persarum. Trapezuntius Vulgatæ Latinæ verba usurpavit, quod necesse non fuit, cum prophetarum textus secundum LXX convertendus esset e Græco, seu potius ex S. Hieronymi commentario Italæ versionis textus consulendus, quod fecit Flaminius Nobilius, cum Romanam editionem adornaret. In Regio tamen Ḥ. tantum erat μετὰ τοῦ ἄρχοντος Περσῶν, et in Valgata juxta regem Persarum. Col. 659 B. Ex attentione. Immutavimus illa interpretis, «quæ ad obtemperandum, et diligenter, quæ commissa sunt, curandum, sanctificatm sunt.» Προσοχή enim aliud donat, aliud ὑπακοή· Beza vero, qui Trapezuntii versionem emendare inutilis esse laboris dixit, longius a mente auctoris discessit scribens. «Spiritus ex eo quod Deo astant, et ex functionis suæ ratione præditos merito non dixeris natura sanctos esse.» Homines quippe novæ religionis præcones, qui negant incrementum gratiæ et sanctificationem mereri nos posse, sententiam Patrum non capiunt, cum sanctificari creaturas studio et attentione acquisita sanctitate concedunt, cujusmodi est ille nostri hujus auctoris quæst. 53 Regular. brevior.: 'Ayiaμòs de lot to ávaxɛĭobai tw ἁγίῳ Θεῷ ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἀδιαστάτως ἐν παντὶ καιρῷ διὰ φροντίδος καὶ σπουδῆς τῶν αὐτῷ ἀρεσκόν των. Propterea pagina quoque sequenti ἀγιασμὸν, ἄθλον προκοπῆς καὶ εὐαρεστήσεως esse dicit, quod interpres verterat, a ita comparata est, ut virtutis et divinæ dilectionis præmium sanctificatione habeat.» Ibid. C. Quibus autem. Interpretare clarius, «Quibus autem adventitia et aliunde contributa inest bonitas, ea mutabilis sunt naturæ. Neque enim Luci fer cecidisset, qui mane oriebatur, neque in terra,» etc. Isa. xiv, 12. Ibid. 5. Quo pacto tertiæ. Sic emendatum a nobis est ex Regio H. in Græco textu, cum in Basiliensi legeretur πῶς τρίτον; et in Stephanma

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI Spiritus, cum neque alienus ab eo sit, neque peregrinus, profunda judiciorum ejus scrutari polest (1 Cor. 11, 10). Col. 666 44 Utpote primum. Interpres ediderat, ut primus et major omnibus et solus talis unigeniti facturæ Cornarius nihilo melius, et major omnibus et solus talis unigeniti creatura. Atqui Eunomius nolebat majorem Patre et Filio existimari Spiritum non igitur majorem omnibus, sed omnium maximum opus, vel omnium maximam creaturam. In verbis Basilii, quæ sequuntur, deerat verbum olxeiv, quod ex codice Regio supplevimus, «nec deitatem in nobis habitare videtur credere:» quam ob causam postea citat ex Apostolo, Spiritus Dei habitat in vobis (I Cor. 111, 46). quoque, ac Beza pejus interpretatus esset, «quo- □veõµa. Si quid arcani cum Deo commune habet modo tertium est?» Existimavit corrigendum лwç zpírov; quod et Veneta editio præ se fert, sed ita vertendum erat, «quomodo tertius est?» nimirum Spiritus sanctus. Major oscitantia fuit ejus, neo tamen ab Herodoti patrono animadversa, cum sequentem Jeremiæ locum interpretaretur, Christus Dominus sub cujus umbrarum ala vivimus: nam et omisit illud o₺ elmaμev, et ordinem invertit verborum, ita dicens pro «sub umbra alarum.» Quidam apud Jeremiam, Thren. iv, 20: O₺ εἴπαμεν, Ἐν τῇ σκιᾷ τῶν πτερύγων αὐτοῦ ζησός µɛߤ, sic Latine convertunt: Cui diximus, Sub umbra alarum ejus vivemus. Sed scribendum potius fuisset ut est in Vulgata, Cui diximus, In umbra lua vivemus. In editione Romana rectius, De quo diximus, In umbra ejus vivemus. Sed Hebraismus est in verbis LXX, in quo pronomen ejus mapéλxst, sicut psalm. CXLIII, 15: Beatus populus, cujus Dominus Deus ejus. Itaque Latina locutione, amoto Hebraismo, dicendum esset, Cujus diximus nos sub umbra alarum esse victuros. Sic Ambrosius, in psalmum CXVIII, Sub cujus umbra, diximus, vivemus. Sed vox леpúyw abest ab Jeremiæ textu, ascita ab auctore, cum ejus fortasse menti observaretur illud psalmi Lv1, 2: Kai έv tỹ oxiž τῶν πτερύγων σου ἐλπιῶ, Εἰ in umbra alarum tuae rum sperabo; hoc est, in tegmine, sub protectione, ut in psal. xvι, 8, Ἐν σκέπῃ τῶν πτερύγων σκευ másɛiç µe, In tegmine alarum tuarum proteges me. Vulgata, Sub umbra alarum tuarum. Et Isaiæ XLIX, 2, In umbra manus suæ protexit me: Tñò tỶy oxéTу THỂ XEɩpòs aútoυ. Sub protectione manus suæ. Cæterum hunc locum passim de Christo Salvatore intelligunt Patres, ut Irenæus, lib. 111 adversus Hæreses, cap. 11; Tertullianus 111 in Marcion., cap. 6; Eusebius Cæsar., De demonstr Evangel. IV, cap. 24; Gregorius Nyss., Contra Judæos, et Ambros., VII in Lucam, cap. 16. Col. 663 10. Hæc dicit Spir. Annotandus fuit locus Actor. apostol. cap. xxi, 11, ne quis forte, qui in versionem Bezæ inciderit, cæcum ducem secutus erret; cujus subtilitas hic frustra fuit. Cum enim se legisse non meminisset in Actis Agabum hæc verba protulisse prophetando, Hæc dicit Spiritus sanctus: Virum cujus est zona hæc, etc., ad quem locum sine dubio spectant hæc verba Basilii, mutilatum esse locum existimans, sic eum restituere conatus est: Idcirco clamant prophetæ in Vetere Testamento, Hæc dtcit Dominus; in Novo autem apostoli, Hæc dicit Spiritus sanctus. Cornarius etiam indicarat in margine Actor. xv, citari putans illud apostolorum in concilio Hierosolym., Visum est Spiritui sancto et nobis: sed hoc ad probandam Spiritus divinitatem sufficit, quod nimirum prophetiæ donum distribuat,ut indicant prophetæ, cum ex illius persona loquuntur. Vide librum v, λεγόντων τῶν ἀποστόλων. Ibid. 2. Si quid cum Deo. Koivwveĭ tŷp Oeỹ tô Col. 667 13. Montium et inexpleti. Atqui hoc epiphetum terræ, non mari tribuit Basilius, quod alioqui poeticum Plutarchus etiam usurpat: sed non semper ἄπλετον sonat ἄπληστον νεὶ ἀχόρτασtov, «inexplebile,» quin potius alii, tanquam a πελάζω deductum, ἀπρόσιτον accipiunt, ut Hesy chius, et àлposnéhastov, «inaccessum;, sed simplicius est änsipov, «magnitudine immensum:» scribe igitur, «immensæ terræ et infiniti maris.» Cæterum in verbis Eunomii propositis interpres legisse plura videtur, quam sunt in excusis Veneto et Basiliensi libris, nimirum, ἀλλ᾽ οὐκ ἀγέννητος Lotiv, «sed non est ingenitus,» quod observavit et in margine admonuit doctissimus Montacutius, sed et a Regio queque ms. aberat. Paulo post emendavimus ex H. et Steph. edit. пpoσnελáčovc, expuncto in Basiliensi προσπλεονάζοντος, et in Ve neta προσπλεονάζοντες· «quo iis, quæ aspici possunt, admoto.» Ibid. 10. Quid igitur. Post verbum «oportet» interrogationis nota collocanda est, ut in Græcis: apud interpretem item immutavimus illud, «per filium præbitum.» In ms. H. pro (wottatov, scriptum erat (woñotóv, «vivificum.» Ibid. «credimus spectare >> scripsimus, cum legeretur, «credimus fieri,» quod Trapezuntius fortasse calamo exarasset «ferri.» Ita sequenti pag. npòę tǹv lvzvOp to Kuptou pipovca. Trapezunt. << humanitatem Domini concernens.» Cornarius dixit a ad incarnationem Domini tendens.» S. Ambrosius, Basilii vestigia relegens, ita locum Amos, IV, 13, exponit lib. 11, cap. 7, De Spiritu sancto: «Nonne evidenter dictorum testificatur series de istius creatura mundi locutum prophetam?» Hausit ex Didymo, lib.1 De Cpiritu sancto, quibbus adde hæc ex Cyrilli Alexandr. commentario in Amos: Oveūµá onσιν οὐχὶ τὸ θεῖον καὶ ἅγιον (κἂν εἰ μαίνοιντό τινες τῶν τὰ ὀρθὰ διαστρέφειν μεμελετηκότων), ἀλλὰ τουτὶ τὸ ἀέριόν τε καὶ ἐγκόσμιον, «Spiritum nominat non divinum et sanctum (tametsi quidam ita insaniunt, qui recta pervertere conantur), sed hunc acrum et mundanum;» et Theodoret., in Comment.: "0< τὸ μανὸν τοῦ ἀέρος καὶ τὸ χαῦνον εἰς τὸν φρικώδη

tatio Trapezunt. et Bezæ. τῆς βροντῆς μεταβάλλει κτύπον, διὰ τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ ms., καὶ Υἱὸς καὶ μονογενής, ut exigit ipsa interpreγεγενημένων ἀνέμων τοῦτον ἀνακινῶν καὶ συστρέ φων • Qui aerem rarum ac mollem in sonitum horribilis tonitrui convertit, ac ventis a se creatis hunc commovet atque concitat.» Touto videtur legisse interpres, non toutov, quod ad aerem relerendum est, non ad tonitru. Col. 670 5. Contemptum esse. 'Aférŋow aptius expressit Cornarius, «substantiæ reprobationem,» Th. Beza, aboleri ipsius hypostasim;» potes etiam vertere, «abrogationem esse subsistentiæ,»> hoc est, ideo rejici aut reprobari subsistentiam ejus, quod eum esse creaturam negetur. Postremo illa verba quæ sequuntur & wouµes, aliquando censuimus interpretem de suo adjecisse, quæ a Veneta et Basiliensibus editionibus aberant, et clausula potius alicujus popularis homiliæ videntur, quam àvupóntixoʊ àóyou' sed in Regio H. sunt reperta. Col. 671 in titulo. 'Avtipnixá. Hic titulus præfigebatur in Regio H. huic libro quarto, et omissis illis, ἐν ᾧ, sequebatur: ᾿Απορίαι καὶ λύGet Refutatio, sive quæstiones et solutiones ex Scripturis divinitus inspiratis, super iis, quæ objiciuniur de Filio in Novo et Veteri Testamento. Aberat autem a Veneta editione quartus hic et quintus liber; utrumque Regius manuscriptus agnoscit. Col. 672 4. Λέγεται οὖν. Conjunctio οὖν aberat a ms. qui conspirat cum eo quo videtur usus interpres; et ex quo illud, edos, correximus, feuws. Atque huic interpunctioni sic adaptari versio poterit: «Si vero Filius natura Deus non est, sicut qui falso dii vocantur, dicitur et non est Deus.» Ibid. 11. Quod adoptione. Hoc ita cum aliis duobus interpretibus efferri maluimus, quam positione. Paulus apostolus viobeclav appellat, at Ephesior. 1,3, Προορίσας ἡμᾶς εἰς υιοθεσίας Qui prædestinavit nos in fitt̃orum adoptionem. Col. 674 A. Vere imposita. Tà àλŋows óvóµ¤- ta. Imo, quæ vere sunt nomina, notæ sunt essentiæ earum rerum, quarum sunt nomina. Beza vocem oùolaç prætermisit. Apud Cornarium perperam editum est, «quæ vero sunt nomina.» Ibid. 6. Sed quia incomparabilis. Hic quoque lapsus cum Cornario communis est, ni fallor, Trapezuntio, quod to doúyxpirov vertit non a incomparabile,» sed «incomparabilis,» ad Patrem referendo: Bezæ autem proprius est error, quod to μovoyɛvéc vertit a unigenitus.» Ut igitur ab utroque lapsu sibi caveat lector, ita scribet: «Si unigenitum esse generationis non est, sed ob id quod sit incomparabile, unigenitus etiam est Pater: est enim incomparabilis.» Ibid. 9. Et rióc. Correximus vitiosam lectionem Basil, ¿ rlòç oùx ánλws, et illam manuscripti, ‹‹ rłóç, secuti edit. Steph. Rursus in eodem articulo, pro ὁ Υἱὸς καὶ μονογενής ἐστι, scripsimus ex Ibid. 2 Deus enim nec cum ullo. Immutavimus quod scripserat Trapezunt., Deus enim ad omnia et per omnia incomparabilis est.» Ibid. 14. Quod in forma Dei. Dilucidior alia interpretatio ex Steph.: «Illud in forma Dei, est in essentia Dei: neque enim aliud est forma, aliud essentia Dei.» Respicit enim locum Pauli, Philippens. 11, 6 Qui cum in forma Dei esset, non rapinam. Ab eadem mente illud est S. Athanasii hunc Apostoli versiculum exponentis lib. IV contra Arianos, p. 255; Οὐκ ἐκ μέρους δὲ ἡ τῆς θεότητος μορφὴ, ἀλλὰ τὸ πλήρωμα τῆς τοῦ Πατρὸς θεότητός ἐστι τὸ εἶναι τοῦ νοῦ, καὶ ὅλος Θεός ἐστιν ὁ Υἱός· " Non autem ex parte aliqua forma deitatis conficitur, sed ex integra deitate Patris essentia Filii consurgit, et solidus Deus est Filius:» sic illius loci restituenda est versio; et in Orat. contra Sabellii gregales p. 509: ᾿Αλλ' ὁ ἐκ τοῦ Θεοῦ Θεὸς ἴσα ἕξει τῷ γεγεννηκότι κατὰ τὴν φύσιν, ὡς καὶ Παῦλος μαρτυρεῖ, τὰ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως ἐξηγούμενος Atqui si Deus ex Deo est, fieri nequit, quin ratione naturæ paria habeat cum genitore suo, ut et Paulus testatur, qui de iis quæ incarnationem præcesserunt, explanationem facit. Col. 675 7. Quorum eædem. Emendandus Græcus textus omnium editionum, ex ms. H., ut conveniat cum Trapezuntii interpretatione, ἐνέργεια δὲ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ μία. Unde et in loco Jeannis v, 19, præcedit nomen Patris, et sequitur illud Filii. Beza, licet in textu Græco Steph.non aliter legeretur atque in Basiliensi, scripsit tamen. «Quorum eadem est actio, eadem quoque est essentia. Patris autem et Filii una est actio.» Atqui ¿vepysíaç dixit, nep ἐνέργειαν. Ibid. 10. Πρὸς τὸ καὶ ἀδυναμεῖν. Verteral idem, ▪ Cum ad hoc etiam imbecillitas ipsi insit.» Hoc est, Si non potest generare, et deterioris conditionis est quam generans, «et præterea imbecil. lis.» In membro quod sequitur, pro µú notɛ legitur in ms. H., μή πω ἐγέννησε. Quo pacto et legisse Trapezuntium præ se fert ejus versio, «etsi, nondum genuit;» Beza, «etsi nunquam genuit:» ex Stephan. et Basil. µ note. Ibid. 13. Et postea sine. Scripserat Trapezunt., «vel cum semel voluit, invitus in posterum est.» Cornarius, «vel cum semel voluerit, de cœtero non vult.» 'Aboúλytos non semper passivam habet significationem, ut Suidas docet: 'A60úλnov κακὸν, ἀθέλητον, ὃ οὐ θέλει τις, καὶ ἀβούλητος, ὁ μὴ βουλόμενος, «Involuntarium dicitur malum quod quis non vult, et àбoúàntos, qui non vult:» exemplum ex hoc Basilii loco suppetet. Col. 678 12. Cum nos asseramus. Obscurior erat antea sententia auctoris, Cum nos asseramus Patrem esse semper, necesse est etiam Filium esse semper. Illi dicunt ergo, quoniam.» Sed in locum Græcarum vocum δημιουργός et δημιουρ

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI " yla, si substituantur ex Cornarii interpretatione &iára, melius verbis Cornarii exprimetur, duæ istæ, «opifex et opificium,» potius quam «siquidem ipsi jubetur.» «creator et creatura» vel «creatio» cum Beza vel Trapezuntio, dilucidior erit oratio, quod cum exemplis magis conveniant ædificatoris et navicularii: neque enim illi domum aut navim creare dicuntur: at opifex ædificatorque mundi Deus est etiam Ciceroni, 1 De natura deorum. Col. 678 B. Omnipotens. Hoc usitatius, quam «Omnitenens,» Trapezuntii: sic enim effert Græcam vocem παντοκράτωρ auctor ltalæ interpretationis, ex qua viri docti nobis restare putant eos sacræ Scripturæ libros, quos ex Hebræo minime vertit 8. Hieronymus, ut Sapientiæ vII, 25: Kal ámópῥοια τῆς τοῦ Παντοκράτορος δόξης: El emanatio quædam est claritatis omnipotentis Dei. Adde quod Septuaginta Græca illa voce usi sunt ad exprimendam Hebræam Tw, Sadai, quæ apud Hebræos unum ex decem Dei nominibus, uberrimum sonat, et euin cujus bonitas per universas creaturas permeat; propterea Job vi, 3, vertitur ‘O návra Totas Qui omnia fecit; Vulgata, Omnipotens subvertit. Idem, cap. xx11, 25: "Estaɩ o³v anu ὁ Παντοκράτωρ βοηθός· Erit igitur Omnipotens auxiliator tuus. ɲN Σabaw autem jungi solet cum dictionibus Κύριος, vel Θεός, ut dicatur Κύpios Σabaw, Dominus exercituum,» vel Deus exercituum, I Reg. 1, 3: Καὶ θύειν τῷ Θεῷ Σα6aw Et sacrificare Deo exercituum. Isaiæ 1, 9: Εἰ μὴ Κύριος Σαβαώθ ἐγκατέλιπε· Nisi Dominus exercituum reliquisset. Ibid. 11. Rursus interrogant. Hic quoque dilucidiorem, opinor, substituimus versionem ejectis illis verbis, «an cum sit natus est Filius, an cum non sit,» et in iis quæ sequuntur alia emendata: sed et majusculis litteris illa efferenda fuerunt, ■ Aliquando et In tempore, et Gum esset: «hoo est, «Non audent dicere, An aliquando,» vel «< In tempore sit natus vel genitus.» Ibid. C. 12. Et qui cum. Distinximus hæc duo loca ante confusa in unum: alter enim est Hebræorum, 1, 3. Qui cum sit splendor: alter Philippens. 11, 6, xai 8c v μоpóñ o nápуwv, quod ὃς μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, perperam Beza, Qui cum sit in forma Dei: nam et ipse in textu Epistolæ ad Philippenses et in Notis suis reddidit Latine, Qui cum esset in forma Dei. Col. 679 3. Homo enim altero. Hæc obscure admodum sic ediderat interpres, «homo enim homine magis non dicitur: bonus autem bono, et justus justo.» Hæc nimirum est, quod dicunt philosophi, Substantia non suscipit magis et minus, sed qualitas unde Aristoteles in Categ.: Obx äv ἐπιδέχοιτο ἡ οὐσία τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον. Ρostremo c. ix, ex ms. et Stephan. ἀρξάμενον scripsimus pro àpt̃óµevov, «quod incoepit esse, non cessare.» Ibid. 13. Ipsi. Truncata erat hæc sententia, cum legeretur antea, «quoniam et ipsi jubetur: coactus et nolens ministrat» sed et illud slys xai ' Col. 682 4. Et omnia ex opposito. Interpres scripserat, «et quandocunque ex opposito inter se dividuntur etiam innascibilitas nascibilitati contraria est. Quare si modus subsistentiæ innascibilitas non est, sed substantia, Pater Filio secundum substantiam contrarius erit.» Porro ad oram loci illius, Dominus nomen tibi, notarat Cornarius, psalm. Lxxx11, cujus in versu 19 legimus: Kai yus τωσαν ὅτι ὄνομά σοι Κύριος • Et cognoscant, quia nomen tibi Dominus, ubi Hebraice est tò □- pауpáµµаτov. Quod autem hoc capite demonstrat Basilius to ȧyévvytov, ingenitum vel innascibilitatem non significare substantiam vel essentiam, sed modum essentiæ, vel modum exsistendi persona, admittunt etiam alii Patres, quos profert noster Gabriel Vasques, Disputat. 137 in 1 partem 8. Thomæ, ut Cyrillus, lib. 1 Thesauri, cap. 4, cujus hic titulus est: Απολογία αὐτολεξεί, ὅτι μὴ τὸ ἀγέν νητον οὐσία, μόνον δὲ τοῦ μὴ γεγονέναι τὸν Θεὸν on partixó, «Quod ingenitum substantia non est, sed solummodo Deum non esse genitum significat;> et cap. 3 ejusdem libri: Oux äpa τò áyévvytov o³σίας. ἀλλὰ τοῦ μὴ τοιῶσδε εἶναι τὴν οὐσίαν σημαν Tixov << Non esse igitur ingenitum substantiam, sed substantiam non esse tali modo significat;» et Gregorius Nyssenus lib. xII adversus Eunomium, p. 304: Εἰ τὸ ἀγέννητον ὄνομά φασι τὴν οὐσίαν στην μαίνειν, καὶ μὴ τὸ ἄνευ αἰτίας τὴν ὑπόστασιν ἔχειν, ποίῳ ὀνόματι τὸ ἄνευ αἰτίας εἶναι τὸν Πατέρα συν Croust; «Si nomen hoc ingenitum substantiam aiunt significare, et non absque causa Patrem subsistentiam habere, quo nomine Patrem absque causa esse constituent?» Col. 683 5. Sed ipsum substantia. Autobusie scripsit typographus, dubitante fortassc correctore, num Basilius potius edidisset autoovala, quomodo et in Stephanæa legebatur, et Beza vertebat: «Si ingenitus non est essentiæ nomen, sed ipsamat essentia:» Basiliensis et Regius H., &λλ' aúrÒ Oúola, «sed ipsum substantia est:» et ita quoque Trapezuntius. Sequebatur apud eumdem interpretem, «cum et Filius substantia sit, et ipse ingenitus substantia est, et omnis substantia ingenita est;» sed cum in Basiliensi, Steph.et ms. H. scriptum sit, ȧylventos xal ó riós, merito immutavimus, «ingenitus etiam erit Filius.» Col. 687 3. Si quid enim. In ms. Reg. scriptum offendimus δεκτικὸν καὶ ἄνθρωπος τοῦτο· ἴδιον δὲ ἀνθρώπου, quamobrem addita est particula xal priori loco, cum abesset a Basiliensi: verum ex Stephanæa potius ita restituendus est textus Græcus: Εἴ τι γὰρ ζῶον λογικόν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν, ἄνθρωπος τοῦτο, καὶ τοῦτο ἄνθρωπος· «Nam si quod est animal rationis par ticeps, mortale, intelligentiæ et scientiæ capax, homo illud est, et illud est homo.»Porphyrius cap. 3 τῆς Εἰσαγωγῆς hac definitione hominis

contentus fuit, Twov loyixòv Ovytòv 8 žvôpwños, ▲ ram mutationem passam esse, primum illum ortum «animal rationis particeps mortale, homo.» Rationis particeps cum dicitur, ab animalibus brutis, cum vero mortale, ab angelis eum distingui docet. Col. 689 12. "Hv äpα τan. Vitiosam lectionem sic expressit Cornarius, «Erat ergo humilius, quam ut Patri conveniret, creare ea, quæ a Filio facta sunt,» sed emendanda est ex Regio H. oux ǎpa οὖν ταπεινότερον, vel ex Stephan. p. 399, οὐκ ἄρα TasvÓT., «Non est igitur humilius aliquid, quam ut Patri conveniat, creare quæ fiunt a Filio.» Quod sequitur, οὐ γὰρ ἦν ποτε άσοφος, immutavimus ita versum («non enim erat, quando erat insipiens.») Col. 691 5. Quare videtur. Interpres edidit: «Quare videtur de similitudine ac identitate ipsorum in omnibus similique substantia, non de creatura ea verba dixisse.» Quid sit amapáλlaxtos obria, et quomodo Latine a Patribus exprimatur, docet in suis in Gregorium Nazianzenum scholiis doctissimus Bilius, qui et apud illum, p. 682, vertit, orat. 42, ἡ ἀπαράλλακτος εἰκὼν, ὁ τοῦ Πα. τρὸς ὅρος καὶ λόγος, «illa per omnia similis imago, ille Patris terminus et ratio:» itaque illud Athanasii, disputat. 2 contra Arianos, p. 155, xal inapάλλακτον ἔσχεν εἰκόνα, sic interpretari potes, «habuitque per omnia similem sui imaginem:» ut in eodem libro dixit p. 151, καὶ ὅμοιός ἐστι κατὰ návta toŭ Пxtpóc, «similisque per omnia Patri.» Nec satis exprimunt vim dictionis, qui «non dissimilem,» vel «< incommutabilem» vertunt; excedunt " autem, qui «identitatem» hic addunt. " Ibid. 7. Si imago. Corrigendum in Græco ex ms. H. kotiov sed aliter distinctionem adh buerat Trapezuntii codex, cum quo eliam Ste_ phani editio consentit, εἰ εἰκὼν πάντως όμοια καθ οτιοῦν, καὶ ὁ Υἱός ἐστιν εἰκών, «Si omnino imago est in quovis similis, et Filius est imago.» Emen. davimus ex eadem et ex ms. xat' oúdèv dµola, et κατὰ πάντα ἀνόμοιος· sed in capitulo sequenti mendose in Stephan. et Basiliensi fuit phéπwv et ἀκούων, pro βλέπον et ἀκοῦον· ut suggerit H. ms. qui rursus perperam habuit ßé, pro Be unde Trapezuntius, «ut corpus cernet, et ut corpus audiet, (ut vest,) operabitur.» Col. 694 8. Se diabolum. Expunximus obscuram versionem, «latent diabolum colentes et non Filium Dei. Porro hunc locum Jobi XL, 14, de principe dæmonum quosdam intellexisse constat ex Olympiodoro in Catena Nicetæ: 0 μ pasiv, ὅτι πρῶτον τοῦτον ἔκτισεν ὁ Θεός· οἱ δὲ φεύγοντες εἰπεῖν, ὅτι πρῶτον ποίημα τοῦ Θεοῦ τὴν τροπὴν ὑπέμεινε, φασὶν, ὅτι οὐ πρῶτος μὴ γέγονε, τὴν πρώτην δὲ ἀρχὴν παρὰ ἀγγέλοις εἶχεν, εἷς τῶν πρώτων ἀρχόντων τυγχάνων, κατὰ τὸ, Καὶ ὡς εἰς τῶν ἀρχόντων πίπτετε· «Quidam aiunt hunc primum a Deo creatum esse; alii vero, cum dicere reformident primam a Deo conditam creatuesse negant: eidem tamen angelorum principatum delatum esse concedunt, qui unus e primis principibus esset, a quo nec illud dissidet: Et sicut unus de principibus caditis (Psal. LXXXI). «Idem Hieronymus adversus Jovinianum de Lucifero tradit et ejus casu. S. Augustinus lib. 1 De Genesi ad litteram, cap. 10, meminit quorumdam, qui ita sentiebant, nec illos notat aut carpit. Gregorius Magnus, homil. 34 De centum oribus, quem sequitur S. Thomas, 1 p., quæst. 63, artic. 7, nec tamen alteram opinionem damnari vult, quæ est Damasceni lib. 11 De fide orthodoxa, cap. 4, ex inferioribus nimirum ordinibus fuisse angelos qui lapsi sunt. Sane quidem locum illum Jobi historico sensu malunt alii de animali quodam terrestri, vel de serpente in humentibus locis degente intelligere, nihilque de principe dæmonum qui ceciderunt, ex Scriptura certo colligi posse, ut pluribus probat noster Gabriel Vasques in illam S. Thoma 63 quæstionem. Col. 695 8. Cum sperassent. Aliud est pœnitentiam agere, aliud resipiscere, aut vitam mutare, quamobrem delevimus illud Trapezunt., • cum speranus pœnitentia posse salvari.» Col. 699 8. Et creatrix. Ms. H., xai † äxtIOTOG Bɛóτŋs, «et increata divinitas:» at Stephan. et¨ Beza xτioτns, «et creatrix deitas,» tametsi fortasse legit Trapezuntius xtiotic Beótne. Paulo post ex eadem edit. Stephan. correctum est i to mlotevɛɩv• «quandoquidem credere nos in eum, vel simul cum eo, vel ante ipsum inveniretur.» Beza perperam pó vertit «post,» et ¹µžę omisit. Col. 702 15. Apsam retebat. Truncata hæc fuerant Latine conversa ab interprete, quasi deessent ista, αὐτὴν ᾔτει. Οὐ γὰρ ἂν ὁ εἶχε λαβεῖν ἐπεtet, quæ omnes editiones et mss. exhibent. Rursus in fine capituli hujus vocem olxovouíaç omiserat. De Photino Epiphanius, hæresi 74, qui in concilio Sardicensi eum damnatum asserit, hoc est circa annum Christi 347: Φάσκει ἀπαρχῆς τὸν Χριστὸν μὴ εἶναι, ἀπὸ δὲ Μαρίας, καὶ δεῦρο αὐτὸν ὑπάρχειν, ἐξότε, φησί, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπῆλθεν ἐπ᾿ αὐτὴν, καὶ ἐγεννήθη ἐκ Πνεύματος ἁγίου·. Asserit ab initio Christum non esse, verum a Maria, et hucusque ipsum exsistere, ex quo Spiritus sanctus, inquit, supervenit in ipsam, et genitus est ex Spiritu sancto.» Col. 703 13. Creavi. Ita Cornarius et Beza, rectius quam Trapezuntius, Possedi hominem, ut est in Vulgata ex Hebræo, quasi legisset Extŋokμrv, prout ediderunt etiam LXX, Genesis XLI. Regin. H. habet ixtisźµŋy, et ita ccrtum est edi voluisse Basilium, quod existimaret ita scriptum a LXX. Nam έκτησάμην, a presenti κτάομαι, μουδί deo sonat, non creo: neque est in usu apud profanos Græcos auctores xtiloμat, ut significet creo, vel condo. Scriptura quoque verbo xl activo utitur tantum, ut Sap. 11, 23: DEÒ EXTIGE TOV

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI ac naturalem imaginem Dei et Christi Spiritum,» ἤγουν ἐξ ἑτέρας οὐσίας· ἐπειδήπερ ἐκεῖνοι ἐπῆγον satis indicat Spiritum habere esse a Patre et Filio: non enim est vera et naturalis imago, quæ non producitur ab exemplari. Col. 728 Λ 4. Τῆς ὁμοιότητος τῆς θείας. Has tres lineas, quæ in Basiliensi desiderabantur, ex H.addidimus, quas et interpres agnoscit. Ibid. 2. Διαμένουσαν. In Regio erat H., διὰ Θεότητος εἰς αἰῶνα μένουσιν· «per Divinitatem in sæculum permanentem:» et ἐπαναλαβεῖν, pro ανα λαβεῖν. Col. 732 6. Διὰ τοῦτο καὶ Θεοῦ. Utitur his verbis, et iis quæ in titulo sunt hujus capitis,idem cardinalis Bellarminus loco jam citato, ut procedere a Filio Spiritum probet. Quomodo enim dici potest sic se habere Spiritum ad Filium, sicut se habet Filius ad Patrem, si Filius quidem a Patre procedit, Spiritus autem sanctus a Filio non procedit? aut quomodo Spiritus est verbum Filii, si ab ipso non procedit? Ibid. B. Aɩà tế µý tò IIvsõµ¤. Eodem modo quintum hunc locum profert in eodem capite lib. 11 De Christo, in quo docet Basilius Spiritum ex Dco esse per Filium, sed non dici Filium Filii, ne suspicemur Trinitatem in infinitum multiplicari. Namn si Spiritus diceretur filius Filii, consequens videretur, ut etiam alium filium haberet ipse, et sic deinceps. Col. 731 € 13. Curiose. Περιεργάζεσθαι vertit Trapezunt. «variis curis versare,» quod proprie ssnat, curiose scrutari, et θέσει γενέσθαι, «positione factos,» cum postea meminerit τῶν υἱοθετουμένων, «adoptivorum;» ideoque adoptione factos» dici maluimus. Col. 735 5. Tu vero similiter. In concilio Florentino, sessione 18,p. 440 editionis Romanæ, tom. IV Concilior., profertur et diligenter excutitur hic locus, ab his verbis usque ad illa μόρφωσιν κτίσεως, «formationem creaturæ.» Cum enim Marcus Ephesius pro Græcis disputans dixisset: Ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς πρὸς Εὐνόμιον ἀντιῤῥητικοῖς περὶ τῆς ἐκ τοῦ Πατρὸς προόδου τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὸν λόγον ποιούμενος τοιάδε φησί· Γεννᾷ ὁ Θεὸς οὐχ ὡς ἄνθρωπος. Εἰ τοίνυν τὸ Πνεῦμα ἐξ αὑτοῦ ἀκούοντες, νοοῦμεν ἐκ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, ἤδη καθαρῶς ἀπεφήνατο ἐκ μόνης τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐκ ἐξ ἄλλης τινὸς ὑποστάσεως εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον «Basilius Magnus in sermonibus,quibus Eunomium confutavit, loquens de productione sancti Spiritus ex Patre, his utitur verbis: Generat Deus non ut homo, vere tamen generat.Si ergo Spiritum cx ipso audientes, intelligimus ex ejus subsistentia perspicue jam Basilius pronuntiavit ex sola Patris hypostasi, et non ex alia quadam hypostasi esse Spiritum sanctum:» respondit Joannes Provincialis, qui Latinorum partes tuebatur: 'Ev toúty từ κεφαλαίῳ ἐπείγεται ὃ μέγας Βασίλειος δεῖξαι τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅγιον εἶναι ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ οὐχ ἑτέρωθεν, λέγοντες τὸ Πνεῦμα κτίσμα· «In hoc capite Magnus Basilius conatur ostendere Spiritum sanctum ex Patré esse et non aliunde, hoc est ex alia substantia: ideo quod inferebant hæretici Spiritum esse creaturam.» Cum igitur mens Basilii fuerit hac,at Spiritus sanctus non sit alienæ naturæ, sed ejus quam habet Pater, et Spiritum sanctum non intelligi a Patre csse nisi a substantia Patris et Filii: ex eo concluditur substantiam esse, quæ producit Spiritum sanctum ac proinde a Filio quoque procedere, cum Patris et Filii sit una substantia. Plura ad hujus loci illustrationem illinc peti poterunt;nos solas variantes lectiones persequemur. Nam illud,καὶ ὅτι μὴ γέννησις ἡ τοῦ Πνεύματος, sic refertur illie: Ἐπειδὴ ἡ ἐκπόρευσις τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ γέν νησις οὐκ ἐκλήθη· et illud, Καὶ περιφρονῶν τῶν ἀνθρωπίνων παραδειγμ., ita scribitur, καὶ παρα δείγμασιν ἀνθρωπίνοις ἀφορῶν ἀνατρέπεις τὰ ἐξ αὐτ τῶν συνιστάμενα θεῖα δόγματα. Unde constat ad dendum participium συνιστάμενα textui Basilii,quod agnovisse videtur interpres cum ait,«quæ ex ipsis intelliguntur divina dogmata; «< interpres concilii dixit, «quæ per illa cognoscuntur:» et illud, δέχεσθαι σὺν εὐσεβεία, concilii textus, καὶ πᾶν τὸ λεγόμενον προσδέχεσθαι μετ᾿ εὐσεβείας καὶ οὐκ ἀνοητότατα κατὰ τῆς εὐσεβείας ἐπιχειρεῖν· et interpres ejus, «et non contra pietatem insulsissimis uti argumentis quibus verbis confirmatur lectio Regii codicis H. καὶ μὴ μωρότατα τὰ τῆς εὐσεβείας σοφί ζεσθαι. Rursus, καὶ τὸ γέννημα ἐξ αὐτοῦ ἐκφαίνει, concilii textus, καὶ τὸ γεγεννημένον ἐξ αὐτοῦ ἀναγ γέλλει ῥῆμα ἢ λόγον. καὶ Col. 738 4. Quasi humano. Hanc periodum in duas diviserat interpres, et sensum auctoris obɛcurarat: «Quasi enim proferebatur humana locutione ut per figuram humanam exponatur per ipsum factam esse creaturam., Quæ sequuntur usque ad finem capitis, decurtata erant in editione Basiliensi hoc modo: Ἔστι τὸ Πνεῦμα ἀεὶ καὶ πρὶν γραφήναι ὑπὸ Μωσέως ἐπιφέρεσθαι αὐτὸ ἐπάνω τοῦ ὕδατος καὶ ἐκφυσηθῆναι αὐτὸ εἰς ζωοποίησιν. Cornarius ad hanc lectionem suam versionem conformarat: «Est et Spiritus semper, etiam antequam scriberetur a Mose terri ipsum super aquas, et exsufflatum ipsum esse ad vivificationem:» sed Regii codicis lectionem antiquior Trapezuntii versio confirmat. Col. 739 2. Discentibus apostol. Uæc perperam versa sensum auctoris interverterant: «Apostolis ipsis gloriam tribuentibus,hæc dicit Spiritum sanclus. Quanquam hæc Agabi prophetæ sunt verba Actorum xx1,11. Sed hæc confirmant correctionem nostram, qua temerariam interpretationem Bezæ castigavimus supra, libro rr. Paulo post, οὐ συντάσ σοντες Trapezuntius «non coordinantes» verterat, pro «componentes,comparantes,» ut ll Corinth. x, 12: Οὐ γὰρ τολμῶμεν συγκρῖναι ἑαυτούς τισι· Non enim audemus comparare nos quibusdam. Ibidem χειραγωγούμενοι ex nis. correximus, «ducti,»

suggerebat idem mss. H. Reg. ἑτέρῳ ὀρέγειν illud sic effertur Isaia locus: Τετύφλωκεν αὐτῶν τοὺς autem, dлa@xva, emendavimus ex eodem. cum antea esset ἀπαθανιζομένων. Quo verbo usus est etiam Herodotus, lib. 1v, et quos Getas ille dicit αθανατίζοντας Arrianus ἀπαθανατίζοντας vocal, id est,quiimmortalitate donant, et in deorum numerum referunt. Usus est et Philo De vita Μosis, ἀθανατίζεται παρὰ Θεῷ ■ immortalitate perfruitur apud Deum. Idem verbum etiam restituendum censeo S. Gregorio Nysseno, Basilii fratri, in libro Catechetico, cap. 37, pag. 534, et locum ita corrigen - dum: Καθάπερ γὰρ μικρά ζύμη όλον τό φύραμα πρὸς ἑαυτὴν συνεξομοιοί, οὕτω τὸ ἀθανατισθὲν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ σῶμα ἐν τῷ ἡμετέρῳ γενόμενον, ὅλον πρὸς ἑαυτὸ μεταποιεῖ καὶ μετατίθησιν «Nam quemadmodum parum fermenti sibi totam conspersionem assimilat: ita corpus nostrum a Deo redditum immortale cum fuerit intra nostrum, totum in se transmutat et transfert.» Alioqui non quadraret comparatio,si avation,«morte affectum» diceretur illud corpus, quod postea Towμ τὸ ἀθάνατον σῶμα immortale corpus» appellatur, ut immortalitatem corpori humano impertiat. Et in fine capitis post illa verba, οὐκ ἄρα κτίσμα τὸ Πνεῦμα, subjiciebat ms. H., καὶ ὅσα μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν δεί κνυσι τῆς ἁγίας καὶ μακαρίας Τριάδος, «Εt quæcunque unam eamdem esse operationem sanctæ et beatæ Trinitatis ostendunt;» sed hæc meo judicio non sunt hujus loci vel disputationis. Col. 714 10. Et deficient. Hoc a nobis adjectum est ex ms. H. xai ixhelpovat, et psalm. CIII, 30, et scriptum Emittes, non Emitte, licet in quibusdam libris Vulgata Latina ita legeretur olim, sed LXX anoσtesis ediderunt, et S. Hieronymus ex Hebræo Emittes. Col. 716 2. Σημείων. Hæc verba σημείων καὶ ἰαμάτων τὸ ἐν τι addita sunt per errorem textui Basiliensis editionis ex varite lectionibus Regii codicis idoirco delenda: nisi malis retinere to onμείων, ita legendo, χαρισμάτων, τὸ σημείων ἐστὶ καὶ τῶν ἰαμάτων, τὸ ἕν τι, καὶ οὐχὶ τὰ ὅλα. Sed quia unum quoddam ex divisione donornm est donum miraculorum, et est donum sanationum, unum quoddam, et non universa. Col. 722 10. Dicit enim in proprio. Hæc omissa fuerant ab interprete: tantum enim ediderat: «præbuisse prophetæ, quoniam dicit Isaias de ipsis, Excæcavit oculos eorum, et induravit cor eorum.» Atque ita quidem hæc scripta reperiuntur Joannis XII, 40, apud auctorem Vulgatæ Latinæ, cujus amat usurpare verba Trapezuntius, ut præcedenti pag. 299, quasi nix dealbabuntur et ut lana alba erunt, ediderat Isaiæ 1, 1: sed quoniam ex Hebræo non e Græco vertit auctor Vulgatæ, interpretatio potius LXX exhibenda est vel Græci textus Novi Testamenti, vel etiam textus auctoris, qui Evangelium mutatis verbis citat, ut hoc loco Basilius, ne censores potius et correctores, quam interpretes agere videamur. Ac Joannis quidem XII ὀφθαλμούς, καὶ πεπώρωκεν αὐτῶν τὴν καρδίαν, iva per towel Excæcavit oculos eorum, et induravil cor eorum, ut non videant; Matthæi vero xııı, 14, ct Actorum xxviii, 27, eadem citantur, ut apud prophetam Isaiam x1, 9, efferuntur: 'Exaxóven γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοὺς ὀφθαλ μοὺς αὐτων ἐκάμμυσαν· Incrassatum est cor populi hujus, et oculos suos clauserunt: at Basilius dixit τετύφλωνται οἱ ὀφθαλμοὶ, καὶ πεπώρωται ἡ παρSía et verba, quibus est usus evangelista, passivo genere extulit ut LXX apud prophetam extulerant maxúven: puod sine dubio impune non tulisset, si Notas in eum scripsisset Beza, qui librum hunc quintum interpretatione sua dignatus non est, et immerito tamen vellicat auctorem Vulgatæ Latinæ more suo, quod apud Joannem πεπώρωκε τὴν καρ δίαν Latine reddiderit excæcavit, πώρωσιν et πής pwoty suo more confundens, quod plane falsum est; vertit enim, induravit cor eorum: neque tamen errasset, si ita vertisset, ut Marci 111, 5, ni mwρŵпwpóσɛɩ, super cæcitate, cum, ut eum docere potuit Thesauri Græci auctor; πωρός Suidæ sit τυφλός, cæcus et πωρόω, excæco, πώρωσις, τύφλωσις, excæcatio; quam ob causam Erasmus quoque apud evangelistas et Paulum edidit wpwoty excæcavit, licet alii obduravit malint vertere, quod лupos callum et· duritiem sonet, unde et лwpoɔ̃y indurare: utraque voce animi obstinati pertinacia et hebetis inscitia designatur. Col. 724 8. Elxóva. Emendavimus-titulum ex dè ms. H., cum antea in Basiliens, legeretur tà xxt' εἰκόνα, τοῦτο δὲ διὰ τοῦ πνεύματος γινόμενα: et in textu capitis expunximus Halou sè sixwv, scripsimasque πάντως δὲ ἡ εἰκών, et apud interpretem, » Omnino autem,» pro «Omnium autem.» Col. 726 3. Cum inhabitationem. Interpres novam periodum inchoarat, cum nondum conclusio argumenti esset illata, hoc pacto: «Christus in nobis..... Hæc igitur cum dicat, Spiritus inhabitationem Christi habitationem esse affirmet.» Ac licet in Græco videatur aliquid deesse etiam in ms. H., utpote repetitio vocis volxnow, non dubitavit tamen ita vertere Cornarius: quibus verbis Spiritus inhabitationem Christi inhabitationem pronuntiat. Ibid. 10. Sed et imago. Hujus etiam capitis initium mutilatum expresserat interpres,quod subjiciemus, ne quis in deterius immutatam interpretationem queratur: «Et imago vera non ex imagine vera sicut nos: propterea assimilat ad imaginem, et efficit, non efficitur, et unctio est, et non inungitur.» Rursus emendavimus infra, «per alienum a deitate,» cum esset antea «per alienam deitatem.» Porro citatur hujus capitis titulus ab illustriss. cardinali Bellarmino, lib. 11, cap. 25, De Christo ut probetur divinitas Spiritus sancti, ejusque a Patre Filioque processio: cum enim dicat hic titulus, ὅτι εἰκὼν ἀληθὴς καὶ φυσική Θεοῦ καὶ Χριστοῦ τὸ Πνεῦμα: «veram 8888

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI. Ibi obviaverunt sibi cervi, et viderunt facies suas: ▲ unus ex ipsis non periit. 'Anwλeto legunt, non úлshɛipen. Vulgata vero aliud præ se fert: Illuc congregati sunt mihi alter ad alterum. Ille autem alter ex eodem propheta locus est Isa LVII, 16. Omnem flatum, non statum, scripsi, лvor nãσav. Tertius est Jobi xxx11, 8, ubi legimus πveūµá kotiv ¿v Sporoic, non tv ßpovraic, in hominibus, o¤ in tonitruis, ut scripserat Trapezuntius, et flatus autem omnitenentis, qui me docer. Symmachus etiam vertit ex Hebræo: "Οντως δὲ πνεῦμα Θεοῦ ἐστιν ἐν ἀνOpóñoiç. Vere autem spiritus Dei est in hominibus: nec aliter Vulgata ex Hebræo, in quo vox w'IN accipi non potest pro tonitruo; est ergo mendum librarii, qui pro βροτοῖς scripsit βρονταῖς. Col. 766 13. Non quod disceret. Vitio præli antea legebatur, «et quid loquar non dices:» cum scripsisset fortassis interpres, • non discens, ou µæðάvwv at in Regio H quas sequuntur ita efferebantur: Τοῦτο γὰρ ἦν ἀμαθοῦς καὶ ἀτελοῦς· «Nam id esset ignari et imperfecti.» Col. 768 C. Eеelow. Quæ sequuntur ad finem usque libri quinti Contra Eunomium, et constituunt caput decimum septimum, in Basiliensi Græca editione posteriori desiderabantur: sed in alium locum translata separatam homiliam efficiebant:Dept τοῦ Πνεύματος ἁγίου, «De Spiritu sancto,» et in editione Latina Parisiensi an. 1603, p. 223. «Cogitet omnis anima;» at in codice Regio ultimum caput libri v, cum hoc titulo, Ilɛpì ПvsúμaToç. Trapezuntius quoque subjiciebat istud cæteris, et legebat in apographo suo εὐθυμείσθω, Ο prout erat in H., sed after interpres legit vouμεlow «Cogitet omnis anima, an tales habeat oculos:» sic nimirum ait postea, oxoneltw diáνοια, «mens consideret,» καὶ νοείτω τὰ πάντα πληpośμeva, «cogitet omnia spiritu Dei referta esse.» Ibid. C. 5. Si quæris. Locus est Isaiæ xx1, 12: Si quæras, quare:ubi Vulgata Latina, Si quæritis,quærite: convertimini, venite. Cæterum in ms. Regio erat, Οἰκεῖς δὲ τότε, ὅτε μετὰ πίστεως ζηTɛïç «Tunc autem habitas, quando cum fide quæris.» Col. 770 12. Reliquisque. Hæc inserta sunt verbis Trapezuntii, quæ et Regius codex agnoscit, et alter interpres, «hæresi et reliquis incantantium ac illicientium muliercularum voluptatibus.» Col. 770 8. Sicut enim. In ms. H qwrloaca, vipoc legebatur, minus recte: sed et interpres paulo obscurius dixerat: «Sicut solis radii nubem illuminantes, et ipsam splendere facientes, auriformem ipsi faciem præbentes.» Col. 772 10. Où xwpiletat. Emendavimus in Basiliens. οὐχ ὁρίζεται perperam antea scriptum pro ob xwpleta, «hæc ab illo non separatur,» ut recte Trapezuntius: alter interpres homiliæ separatæ mendosam lectionem secutus hanc in illo non circumscribit:» at Cornarius mendum animadvertit, et dixit, «non segregatur ab ipso.» Ibid. 14. Nihil in se, Citatur hic locus a Bessarione Nicæno in oratione dogmatica,edita in concilio Florentino, sessione 20, p. 532, nevéval ut probetur manifestari» τὸ εἶναι καὶ τὸ ὑπάρχειν δηxoūv significare esse et æternam subsistentiam et generationem Filii, quandoquidem de Spiritu et æterna ejus processione dicitur, dicente beato Basilio de Spiritu sancto ἐπὶ τοῦ Πνεύματος καὶ τῆς ὑπὸ apxtixŕs aútov пpoódov, quod reperitur in hoc loσο, τὸ Πνεῦμα οὐδὲν ἔχον ἐστὶν ἐπίκτητον ἐν ἑαυτῷ ἀλλ᾽ ἁϊδίως πάντα ἔχει· «Nil adventitium in se habet, sed æternaliter omnia habet tanquam Spiritus Dei et ex eo manifestatus.» Hoc melius exprimit vò nepavós quam Trapezunt., «existens,» vel alter interpres homiliæ, «et ex Deo prodiens: > unde concludit Bessarion, quod dixit Gregorius Nyssenus, ὡς δι' υἱοῦ πέφηνε τοῖς ἀνθρώποις, «quod Spic ritus рег Filium sit manifestatus, eum hominibus notificatum esse temporaliter,» tò dɩ' Floù àvôpwποις γνωσθῆναι ἐν χρόνῳ καὶ δι᾽ Υἱοῦ τὴν ἀΐδιον ὑπα ρξιν ἔχειν· PELV EXELV «et quod per Filium æternaliter producatur.» Col. 774 10. Multi sunt. Restituimus præcedentem locum e Græco; male enim apud interpre- · tem legebatur, «Ac rursus inquit, Docibiles Dei erunt:» hunc vero ita Græce conceptum videtur reperisse Trapezuntius, ut est in Regio, roddol áv τοῦτο τὸ θεῖον ἐν ψυχῇ· at interpres alter vice ver Basiliensis editionis textum exprimit: «Multum itaque de hoc numine inest anima rationali, nisi propria ignavia deficere ab illo velit;» sed &à 640μlav Regius habuit, «propter ignaviam ik βαθυμίαν lum (Spiritum sanctum scilicet) discedere a se velit.» APPENDIX. (Opp. t. II.) Col. 73 2. Opòs 'Aбpzáµ. Additum est ex An- MATI VUXTÓS LÉywv, in visione noctis dicens. glic. ἐν δράματι λέγοντος· quamobrem et adjiciendum verbis interpretis, Domini conscriptum invenimus in visione dicentis.» Gen. xv, 1: 'Ev ópá. " Quid habuerit codex Oliv. non exprimimus, quod hæc altera in psalmum xxvIII homilia ab illo abesset.

AD HOMILIAS IN PSALMOS. represserunt. dign. Sophocles in Ajace, Ibid. 8. Et ubi voces. Restitutus est hic locus ex Ligarunt scienter, carmine aulem sanguinem nigrum Scripturæ verbis, cum antea mutilatus esset apud interpretem. Sic enim est Exodi xix, 11: Kal ǹ νεφέλη ἀπέλθῃ ἀπὸ τοῦ ὄρους· Et quando voces et tubæ et uubes discesserint a monte, illi ascendent. Col. 75 11. Vox vero illa. Legisse videtur interpres, Spašıç ¾y, dum vertit, «Vox vero illa,quæ ad populum facta est, visio erat,» non part) v,sed perperam. Paulo post etiam immutavimus illud, aben ouvpwv, quod Latine erat, «Ipsa itaque vox Dei erat super aquas:» neque enim scriptum est, aúτr) ɔv. Sic quoque fideliter expressit mentem auctoris vetus interpres Basilii, cujus verbis utitur Romanum Breviarium tertia die infra octavam S.Joannis Baptiste mense Junio.. Col. 78 C9.Quid est autem. Fortasse legendum, & οὖν ἐστιν ὁ μόσχος; τί ὁ Λίβανος; «Quid ergo est vitulus? quid Libanus?» vel certe, toby EσTIV ὁ μόσχος τοῦ Λιβάνου; «Quid ergo est vitulus Libani?» Quod sequitur, dià Toυ A‹бávou μορ pouvτes, interpres ediderat, «De Libano dicunt, quod simulacrorum cultores vitulorum imagunculas, quas sibi in Libano fingunt, sicque eas,» etc. Rursus illud ὁ μόσχος ὁ διὰ τοῦ Λιβά - you, Cornarius vertit, «aut vitulus thuris ab igne liquescens.» Montacutius,«aut vitulus e Libano effectus per ignem liquefactus.» Antea editnm erat, «Aut vitulus est, qui in monte Libano per ignem liquefit, secundum quod dictum est:» nimirum psal. LXVII, 3, vox Græca Alбzvoç et montem illum Syriæ significat et thus: sed apud Hebræos thus dicitur Lebonab a candore, mons autem 15 Lebanon, quod in eo thus crescat; auctor Pagninus in Lexico Hebraico. Possunt igitur intelligi hæ imagunculæ vitulorum e Libano effictæ, id est de Libani arboribus, vel ex thure, quod in illo monte crescit, et quod igne potest liquefieri. Paulo post initio sequentis pagine τὸν ἀρχηγὸν τῆς τῶν κέδρων Ɛnápozwę vertimus: Principem et auctorem elationis cedrorum. Quoniam cedri ipsæ cum altæ sint, ea quod supra montem natæ sunt, accedente montis celsitudine conspicuæ magis fiunt, ut ait ipse Basilius citatus in Catena Græcorum in Psalmos. Col. 83 6. Cantici ad animæ. Cornarius aptius vertit, «Utereturque ipso pro incentione ad anima su: medelam.» Επῳδή et επαοιδή & Cicerone cantio, a Gellio tncentio vertitur, ab aliis incantatio et incantamentum, hoc est, carmen ad amoliendum aliquid noxium vel certe emolliendum. Plato in Buthydemo: Ἡ μὲν γὰρ τῶν ἐπῳδῶν, ἔχεών τε καὶ φαλαγγίων, καὶ σκορπίων, καὶ τῶν ἄλλων θηρίων τε καὶ νόσων κήλησίς ἐστιν· «Nam ars quidem excantatorum, viperas, phalangia, scorpios, et alia peslifera animalia lenit ac permulcet.» Homerus Οδυσσ. Τ. de vulnere Ulyssis, Δῆσαν ἐπισταμένως, ἐπαριδῇ δ' αἷμα κελαινὸν Εσχεδον. οὐ πρὸς ἰατροῦ σοφοῦ Θροεῖν ἐπῳδὰς πρὸς τομῶντι πήματι. Non est sapientis medici incantationem recitare in morbo, qui sectione opus habet. Horatius Epist. 1, lib. 1. Sunt verba et voces, quibus hunc lenire dolorem Possis et magnam morbi deponere partem. Col. 403 4. Prædux. Admonuimus iterandam hic fuisse vocem «fides,» ut in Græcis, in quibus et quæ sequuntur exigunt, ut ita vertatur, «Fides non quæ geometricis nititur probationibus.» Col. 106 15. Assensum. Omisit vocem лlσtɛwę Cornarius sic efferens: «Assensum ex fide citra examinationem requirit;» Montacutius «a fide minime probata et explorata rationibus assensum quærit.» Similis illa sententia S. Joannis Chrysostomi lib. Contra gentiles p. 735 edit. Parisiens. O7 διαπιστοῦσι τοῖς γεγενημένοις, καὶ πολλοὶ οὕτως ἀβασανίστως καὶ ἀνεξετάστως· Qui nullam ridem habent,atque multi de re tota nihil quidquam investigare, nihil examinare laborant. Idem in hunc psalmum scribens p. 400: Ορᾷς, ὅσον κακόν ἐστι, λογιο σμοῖς ἐπιτρέπειν τὰ πράγματα τῆς πίστεως, καὶ μὴ tỹ n¦oteɩ; «Vides quantum sit periculum, res fidei - permittere rationibus, et non fidei?»> Locus proxime sequens est. Hebræor. XI, 6: leσ yap δεῖ τὸν προσερχόμενον τῷ Θεῷ, ὅτι ἔστι, Credere enim oportet accedentem ad Deum, quia est. Sub flnem paginæ immutavimus illud interpretis «contendo ad perfectionem per murtyrium.» Hic enim tɛAɛ!worç consummationem sonat, ut Lucæ x111, 32. Τάσεις ἐπιτελῶ σήμερον καὶ αὔριον, καὶ τῇ τρί τη τελειούμαι: Sanitates perfcio hodie et cras, et tertia die consummor. Et Sapient. IV, 13: Teλειωθεὶς ἐν ὀλίγῳ ἐπλήρωσε χρόνους μακρούς Consummatus in brev: explevit tempora multa. Theodoretus itidem hæc verba psalmi exponens, decere ait audacter pro Domino mortem subire, et hanc remunerationem pro variis beneficiis dare: Προσήκει τοίνυν θαῤῥαλέως τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ καταδέ ξασθαι θάνατον, καὶ ταύτην δοῦνα: τῆς παντοδαπῆς súɛpyɛolaç ávtlôoot. Sic apud Apostolum, Hebræor. 11, 10: Διὰ παθημάτων τελειῶσαι, Per passiones consummare; et Hebr. xL, 40: "Iva µài xwpis nµw v Telewowa Ut non sine nobis consummarentur. Ita sæpe dicuntur in Martyrologiis viri sancti martyrium consummare, et martyrio consummari. Col. 107 B. 4. In conspectum Achis. Ita quidem apud auctorem Vulgatæ Latinæ vocatur ille rex, at apud LXX, I Reg. xxi, 14, 'Ayxos Anchus dicitur, cujus hæc verba sunt ad famulos suos, 'Idoù ἴδετε ἄνδρα ἐπίληπτον, Ecce vidistis virum furiosum: item, Μὴ ἐλαττοῦμαι ἐπιλήπτων ἐγώ; Num indigeo furentibus ego? Chrysostomus, lib. 1 De Providentia, pag. 237: Πρὸς τὸν ᾿Αγχοὺς ἀπελθὼν, τοὺς μαινομένους ὑπεκρίνατο. «Ad Anchus profe ctus, insanum se simulabat.» Atque apud profanos

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI fugiens Saul. Col. 114 13. Ex exsoluta. 'Avėpwrótyta vocat non unam aliquam multitudinem, nec universum genus humanum,sed eos homines,quorum res gestæ ac probi mores id promeruerant, ut ab æternis suppliciis immunes essent: itaque ad verbum Cornarius, recte, «Quandoquidem me a vinculis peccati liberasti, dum descendisti ad infernum, et exsolvisti humanitatem vinctam mortis exsistentem, et in carceribus inferni inevitabilibus detentam.» In Catena Græca in Psalmos lego κατελθὼν εἰς ᾅδην, καὶ λύσας τὴν ἀνθρωπότητα. Porro hanc de descensu animæ Christi ad inferos communem sanctorum Patrum doctrinam frustra a novis Ecclesiæ Christi perduellibus oppugnatam tuetur etiam alibi ut hoc loco Basilius, nimirum in psalmum xlv: 'Alλd κατελθεῖν εἰς ᾄδου τῆς περὶ τὴν ἀνάστασιν οίκονομίας ἕνεκεν et in psal. XLVIII: Σαφῶς προφητεύει τὴν τοῦ Κυρίου κάθοδον εἰς ᾅδου. quidem auctores ἐπίληπτος correptum epilepsia, γων τὸν Σαούλ «Se epilepsia correptum simulavit et comitiali morbo laborantem significat, et iniHic ergo scribendum, «simulans rate eo morbo laborare, ut observat Henricus me insania correptum, aut percitum furore.» Stephanus in Thesuuro; sed fallitur cum ibidem addit inɩλ½ɛofa, pro eodem afferri xxi lib. I Regum, vel illi certe falluntur, qui hanc notionem illi verbo in eo loco affingunt. Licet enim alibi vox Ildo comitiali morbo laborantem significet, atque etiam a dæmone correptum, ut apud Gregorium Nazianzenum, orat. 18, de sancto Cypriano, p. 280: Ὁ ἄφρων ἐραστὴς, καὶ σώφρων ἐπίληπτος, * Demens amator, et prudens arreptitius:» non tamen existimandum est, ubicunque ab interpretibus Græcis Veteris Testamenti adhibetur, eam posse illa omnia sonare, si voces Hebrææ, quas illic exprimit, id non ferant. Itaque illic dictio Hebraica yawn furiosum, vel insanum significat, ut IV Reg. IX, 11: Τί ὅτι εἰσῆλθεν ὁ ἐπίληπτος otos Quid venit insanus iste ad te? et Jerem. ΧΧΙΧ, 36: Καὶ παντὶ ἀνθρώπῳ μαινομένῳ, Ει εκper hominem insanientem: et käiλynteúɛofzi furere est et insanire; sed comitiali morbo laborantem non significat. Quamobrem apud Theod. Balsamonem commentario in epist. Petri Alexandr. perperam vertit interpres. Τὸν ἐπίληπτον ὑπεκρίθη φεύ Col. 115 12. 'Ev aúhaïç toυ. Hæc ultima psalmi verba ex Oliva, et Anglicis adjecta sunt, cum sua interpretatione quam ea, quæ sequuntur, exponunt. AD COMMENTARIOS IN ISAIAM. prophetæ Amos habes cap. vII, 12: ‘0 ¿pŵv, ßá - dɩ Tu qni vides, abi. In quem locum scribens Cyrillus Alexandrinus idem videtur innuere esse nomen to Spwvros, videntis et prophetæ. 'Opívta μὲν γὰρ τὸν προφήτην εκάλει, πλὴν οὐκ ἀξιώσας, οὐδὲ τῷ τῆς προφητείας ονόματι κατασεμνύνας αὐTóv. «Videntem enim appellat prophetam: sod enim non honoris causa, neque ut eum prophetiæ nomine veneretur.» Theophylactus in cap. 1 Nahum: ᾿Αλλὰ καί ὅρασις ὥσπερ κοινόν τι δοκεῖ εἶναι. Ἐπὶ πάντων γὰρ τῶν τρόπων τῆς προφητείας ὁ νοῦς ἦν ἐλλαμπόμενος τῷ φωτὶ τοῦ Πνεύματος - Insuper et visio velut commune vaticiniis videtur esse. SiCol. 131 B. Videns simul. Præter eos testes, characteres F. H. I. et A. designabunt. Illud autem quos ad vindicandos Basilio commentarios istos in Ísaiam citat vir doctissimus Godefridus Tilmannus, alios duos laudabo. Tarasins enim Constantinopolitanus patriarcha in epistola ad Adrianum papam, quæ in Jure Græco Romano exstat p. 193, ubi refertur hic locus: Τοῦ Βασιλείου ἐκ τῆς εἰς τὸν Ησαίαν ἑρμηνείας. Νόμον ἔδωκεν εἰς βοήθειαν, ἵνα εἴπωσιν οὐχ ὡς τὸ ῥῆμα τοῦτο. «Legem dedit in auxilium, ut dicant non ut hoc verbum;» et reperies hæc ipsa verba in caput octavum. Alter est auctor scholiorum Græcorum in Epistolas apostolicas, quæ nomine OEcumenii circumferuntur,apud quem hæc ex Photio proferuntur pag. 399 editionis Veron.: Ἐν τῇ ἐρμηνείᾳ τοῦ Ἡσαΐου ὁ ἐν ἁγίοις quidem in omnibus prophetiæ formis mens SpiriΒασίλειος δεύτερον ἐπιμνησθεὶς τοῦ ῥητοῦ, ἐπὶ και θάρσει αὐτὸ ἐδέξατο" «In interpretatione Isaiæ sanctus Basilius iterum facta hujus verbi mentione, pro purificatione ipsum accepit.» Habes hunc locum in caput quartum.Cæterum ad hujus Commentarii editionem adornandam præter apographum ex Anglia missum variis lectionibus in margine notatis illustratum, ope duorum codicum Regiorum adjuti sumus, quorum alter chartaceus, regis Francisci I, ex quo suam interpretationem effinxit interpres Tilmannus, alter membranaceus, Henrici H insignibus ornatus, tertius etiam ex illustrissimi cardinalis Joeusæi bibliotheca erutus fuit: singulos proprii tus lumine illustrabatur.» Sed observandum est in libro I Regum cap. 1x, 9, ita conceptis verbis hæc efferri a LXX: Ὅτι τὸν προφήτην ἐκάλει ὁ λαὸς ἔμπροσθεν, ὁ βλέπων «Quoniam prophetam vocabat populus antea, Videns.» Illud igitur, µmpoσθεν, non cum participio βλέπων junxerunt alii,sed cum verbo izálɛɩ, quasi dicat, olim vel antea sic vocatum fuisse prophetam, «Videntem,» non autem «Antea videntem,» vel «Prævidentem.» Ita S. Hieronymus sive auctor Vulgatæ Latinæ. «Qui enim propheta dicitur hodie, vocabatur olim Videns:» idem Pagninus ex Hebræo, et Symmachus: Tov yap προφήτην τότε εκάλουν κατὰ τὸ ἀρχαῖον τὸν ὁρῶντα. «

AD COMMENT. IN ISAIAM. Nam prophetam tum vocabant more antiquo, Viden- Isaiam prophetasse: verumtamen huic conjecturæ tem. Vox Hebræa non aliter accipitur Ruth. iv, 7: Τοῦτο τὸ δικαίωμα ἔμπροσθεν ἐν τῷ Ἰσραήλ. Hic autem erat mos antiquitus in Israel. Col. 135 2. In priore enim Paralip. Ita quoque legimus apud Procopium,qui Basilii Commentarium plurimis in locis secutus est, p. 6: 'Ev µèv yàp TỶ δευτέρᾳ τῶν Παραλειπομένων Οζίας εἴρηται· ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ τῶν Βασιλειῶν ᾿Αζαρίας Nam in altero Paralipomenon Ozias nominatur, et in secundo Regnorum Azarias. At memoria lapsus videtur Basilius: sic enim scriptum est II Paralipom. cap.xxvi, 1: Populus Juda filium ejus Oziam constituit regem pro Amasia patre suo; et alter locus de Azaria non est in II Regnorum, sed in IV, cap. xiv, «Tulit autem universus populus Judæ Azariam annos natum sexdecim,et constituerunt eum regem pro patre ejus Amasia.» Quod autem sequitur,λýv καὶ πατρὸς αὐτοῦ καὶ μητρός, aliter versum fuerat ab interprete licet in Francisci I libro, quo usus est, legatur quemadmodum et in Henriciano et in Joeus. καὶ πατρὸς τοῦ αὐτοῦ καὶ μητρός. Interpres ediderat, patris tamen matrisque nomina comperia sunt. Mater autem ejus in Franc. quemadmodum et in Anglic. Xalıά dicitur, in H. et I. mendose sicut et apud Procopium Xavaά et Xavá, Chana: sed verius apud LXX, IV Reg. xiv, 'lexshia Ę ‘Iepovoalu, Hiechelia de Jerusalem. Ibid. 6. Tempus etiam. Hoc quoque fuerat omissum ab interprete, qui jungebat ita quod sequitur: Prophetavit vero Isaias anno regni Oziæ quinquagesimo secundo. Legit nimirum, ut præ se ferunt F., Πεντηκοστῷ δευτέρῳ ἔτσι ἐπὶ Ὀζίου προσ εφήτευσεν. Αt in H. et 1 πεντήκοντα δύο γὰρ ἔτη ἐπὶ Οζίου προεφήτευσαν· et hæc lectio sanior nunc videtur, atque ita rescribendum et interpungendum est: Καὶ χρόνος βασιλείας ὁ αὐτὸς, πεντήκοντα δύο ἔτη. Ἐπὶ Οζίου δε προεφήτευσαν Ἡσαΐας· Tempus etiam regni est idem, onni qninquaginta duo. Prophetaruni autem sub Ozia Isaias. Suffragantur huic emendationi cum ipse Procopii Commentarius ex Basilio excerptus, tum Eusebii Chronicum quod initium prophetiæ Isaiæ, Osee, et Amos confert non in annum quinquagesimum secundum Ozia regis, sed in decimum septimum circa annum ab Abraham McCx. Hoc igitur vult Basilius ex eo constare eumdem esse Oziam et Azariam, quod Oziæ et Azariæ idem tempus regni tribuatur, nimirum anni quinquaginta duo. Quod vero sequitur, Sed quia principium ita clarius vertit doctissimus Procopii interpres Curterius, «Annon vero quia, Principium verbi Domini ad Osee, in Osee legimus, prinus et ipse vatioinari cœpit?» Illud tamen, mрd the ópáσzwę TO 'Hoatou, v pov, non est interpretandum, • ante visionem, qua elevatum superliminare dicit, sed, «in qua dicit elevatum esse,» non a visione, sed ut suspicatur Basilius a terræ motu, ut inde colligatur Amos, qui prophetavit ante duos annos terræ motus, ante ་་ obsistit ipse prophetiæ textus, in quo legimus c. v1, 4: Elevatum fuisse superliminare a voce Seraphim clamantium Sanctus, sanctus, quemadmodum et Amos, ix, 1, ex apparitione Domini propheta percutiente superliminaria commoventur. Col. 138 13. Vir astutus. Apud scholiasten Græcum in natis Flam. Nobilii legimus quidem Proverbior. x11, 23, 'Avriр Tavouрyos, Vir callidus, at in ipso textu editionis Vaticanæ et aliarum, 'Avǹip ouvetóc, Vir intelligens thronus est sensus. Symmachus vertit, xalqɛi yvwoiv, celabit scientiam et ita Latina Vulgata. Sequentem periodum emendavimus, in qua scripserat interpres: «Quemadmodum enim se habet sedes sensus, qui sensatus est, et illam in fine paginæ: «cum igitur inter utrumque congener quædam.» Col. 141 40. Eum qui sit. Latine convertit interpres, quasi legisset in mss. Tòv Everydy Tyv uxat nos in eo scriptum offendimus, ut in cateris et apud Procopium, τὸ ἐνεργὸν τῆς ψυχῆς et ejus interpres edidit, id est,eam animi partem quæ labore et strenuitate gaudet, cum ea, quæ voluptatibus et affectibus, copulare. Non enim.» Its paulo post Tilmannus ipse τὸ φιλόπονον τῆς ψυχῆς ἐπεγείρων vertit, «exsuscitat vim anima generosam, ac laborum patientem; «sed alterum membrum non ita feliciter exprimit, xal to δονον αὐτῆς θεραπεύων. nam bio θεραπεύειν non est «colere,» sed «mederi, sedare» vel «< refrenare,» itaque cum Curterio interpretaberis,» et eam cohibet, quæ voluptatibus delectatur. Col. 142 1. Nunc autem. Non in prophetæ sermone, sed in populi malitia gradum quemdam et progressum faétum esse notat Basilius: idcirco expunximus illa verba interpretis: «Nunc autem exorsus est ab eo, quod gens ipsa peccatrix sit, gravitatem exaggerans ipso progressu sententiæ. Plenus enim peccatis redditur populus. Et quod ab eo profluit semen, filii efficiuntur iniqui.» Idem habes apud Procopium p. 41, ubi sine dubio ex Basilio emendandum, ἐπὶ τὸ γενέσθαι υἱοὶ ἄνομοι, pro καὶ τὸ γενέσθαι. Col. 143 1. Velut interpret. 'Eppenvelav hoc loco intellige non conversionem ex uno idiomate in aliud, sed «< explanationem,» quasi dicat additum esse ab Origene vel a Luciano tanquam expositionem verbi xatalieiv, quo usi sunt LXX, nisi forte intelligas Theodotionem Græce sic extulisse verbum Hebræum, quod LXX verterunt lyxaradınɛiv. Nam alioqui fuerant ab Origene sub asteriscis ex Theodotionis interpretatione addita textui Septuaginta, quæ ab illis ex Hebræo non fuerant expressa, ut scribit Hieronymus epist. 89, et Epiphanius lib. De ponderibus et mensuris. Idem porro Hieronymus in commentario in Isaiam testatur hoc membrum, abalienati sunt retrorsum, LXX interpres non habere. Basilius ex Theodotionis editione additum esse vult, at apud Proco-

NOTE FRONTONIS DUCAI Snot. Livor autem est plagæ vestigium subcruentum, unde subdola et fallacia corda innuuntur. pium in margine textus LXX idem Aquila tribui- ίχνος ἐστὶ πληγῆς ὕφαιμον, ὅ τὰς ὑπούλους καρδίας tur: quam ob causam Flaminius Nobilius in notationibus in Isaiam Procopium dicit hoc Aquilæ tribuere, quamvis revera Procopii commentarius membrum illud non agnoscat: sed animadvertendum est in eo commentario textum ex alio pervetusto codice manuscripto Renati Marchali,qui nunc est illustrissimi cardinalis Rupifucaldii, exscriptum fuisse et Procopii commentario præfixum. Paulo post immutavimus illa interpretis: «Tanta passi estis frustra, bonis op.v. ad. n.r.quod quæ tandem futura erant neglexistis prævidere: siquidem ut λεια ἐν τοῖς ὕστερον sonat «negligentiam in annis consequentibus exhibitam.» › Col.149 14.Quæcunque enim. Quæ in hac pagina correcta sunt, ea paucis indicabimus, neque enim omniumrationem reddere necesse est, nisi sicubi sese afferat occasio similes Patrum sententias illustrandi. Poterunt qui editionem istam cum præcedentibus contulerint, singula quæ sunt emendata cognoscere. Hic ergo illud áµaprávovstv ad Judæos retulerat interpres, «mala illi populo peccanti intenta sunt, licuerit et in nobis ipsis perspicere.» Rursus infra scripserat «< ædificatio nostra si a doctrina pependerit, nobis minus convenienter vitam hanc exigentibus.» Col. 151 1. Qui in arcano. Troxdalɛiv hoc loco necesse non fuit addito epitheto exprimere, in arcano secessu deflere; sed pro simplici xhaleiv aptius sumas, præsertim cum sequatur aloxúveta! yap, quod indicat eam potius stationem pœnitentium quæ пpósxlavors, fletus, dicebatur, cujus fit mentio in appendice epistolæ canonica Gregorii Thaumaturgi.Sequebatur hic, quare non jam opperior horam communionis; atqui oúvatic non ipsam μέθεξιν τῶν ἁγιασμάτων, communionem participationemque sacramentorum significat, sed totum iilud, divinum officium,» quod Latini collectam et missam, Græci etiam ἁγίαν λειτουργίαν appellant, ut adversus Erasmum pluribus ostendimus in nostris notis ad homiliam Chrysostomi 2 adversus Judæos, licet illius patrocinium frustra suscipiant viri docti in novis suis exercitationibus. Neque enim nos negavimus σúvativ eucharistiam significare, vel potius conventum ad eucharistiam celebrandam coactum, sed cúvativ ad eam partem sumptionis sacramentorum restringi solere ab ecclesiasticis scriptoribus constanter negamus. Illud demum quod sequitur, ὅ τι ἂν τύχῃ πλασάμενος, verterat interpres, ut ne deprehendatur ejus simulatio.» Col. 146 4. Accipite enim. Commune hoc omnibus Basilii manuscriptis cum Gallicistum Anglicis est mendum, Aάbete yàp ảnαpxfv, quod interpres recte expressit, Accipile primitias: apud solum Procopium, p. 13, legitur Aάbete apxv, nec fuit causa. cur illius interpres adderet textui áñó, cum plane absit a Scripturæ textu Numer. 1, 2, ubi Vulgata Latina, Tollite summam universæ congregationis Sanctus Ambrosius Græco vertens initio libri De XLII mansionibus sic interpretatur: Accipe summam universæ congregationis filiorum Israel per domos familiarum. Vox Hebræa non initium tantum, ut vertit doctissimus Procopii interpres, sed etiam summam et caput sonat, ut vidit Ambrosius vocem apxv hic ex Hebraismo significare, oui potius assentiendum, quam Augustino, qui in locutionibus Hebraicis & sonare putat robur ætatis in populo. Sic et Numer. I, 49, vertitur eadem vox åpiθμὸς, Καὶ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν οὐ λήψῃ, Et numerum eorum non sumes: et Exodi xxx, 12, oudλ0γισμός· Ἐὰν λάβῃς τὸν συλλογισμὸν τῶν υἱῶν 'Iopa, Si acceperis compulationem filiorum Israel. Hoc igitur profert Basilius ut probet xà xepal idem valere quod, ad unum omnes; delevimus enim in præcedenti periodo, «nomine capitis. Ac si diceret ipsam diutinam immemorationem confirmati doloris.» Putavit se legisse μóvny, ut erat in Anglicis, non, ut duo Regii et Cardinalitius præferebant, nepi aby μ, «ipsum solum caput περὶ αὐτὴν μόνην, dolorem incumbere.» Col.147 3.Corda sunt.Ediderat interpres,«vibices autem corda sunt, quæ licet obduxerint cicatricem,subter tamen purulentia et sanie redundant.» Non viderat nimirum, etsi "novla λx dicantur proprie ulcera, quæ cicatriocm obduxerunt, sed purulenta sunt subtus, tamen metaphorice dici quidvis moulov sub quo vitium aliquod latet, sive subdolum et infidum quidvis, ut apud Plutarchum De fortuna Alexand. Φυγῶν ἐνέπλησε καὶ στάσεων ὑπούλων τὴν ἡγεμονίαν· Exsiliis ac discordiis infidis imperium replevit. Chrysostomus, lib. 1 De compunctione cordis, p. 117: Kai Soulwe dieμevo Καὶ ὑπούλως διακείμενοι τοῖς θυσιαστηρίοις πρόσι μεν et dolos tantum in corde versantes accedimus ad altare. Vidit hoc interpres commentarii Procopii, p. 13: 'O 8 µwwf ■ Col. 154 1. Et si forte. Scripserat Tilmannus, ut hodie ritus quosdam exsequantur olim lege interdictos. Imo etiam si lege præscriptos ritus quis servet, in perniciem id cedit, unde Apostolus Galat. v, u: Quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit. In periodo sequeuti ómópa non autumnum sed fructus autumnales, vel poma significat. Denique in extremo paginæ verterat interpres, «complectens studiosam alacriatem perfectorum,» licet in ms. esset τελειῶν, non τελείων. Col. 156 9. Quemadmodum. Interpres ediderat: «Quemadmodum enim vitis per fodicationem non exspirans facile evanescit.» At enim Staπveiobat dicitur non solum quod difflatur et evanescit, sed etiam quod perflatur, aut vento purgatur, ut apud Dioscoridem lib. v, cap. 9, SUGεiáπVEUσTOG dicitur, qui per spiritales meatus ægre transmittitur, ita ediάnvoos, qui perflatus facile capit. Sic Columella, lib. IV, cap. 14, colendas et nudandas

AD COMMENT. IN ISAIAM. scribendum hoc loco: «reddiderunt vocatam, Theodotion autem xλry convocatam, Symmachus vero κλητήν convocationem non feram: quare non existimamus, etc., sed omnem diem qui vocatus sive celebris appellatur.» Sic apud Procopium legimus hæc in compendium redacta, ᾿Αντὶ δὲ τῆς μεγάλης ἡμέ ρας κλητὴν ἐξέδωκαν οἱ λοιποὶ, ὡς μὴ μίαν σημαίνε σθαι, πᾶσαν δὲ τὴν ἐν τῷ νόμῳ καλουμένην κλητήν. esse vites monet, ut hiberni imbres ad eas trans- Hebræo: Vocare convocationem non potero. Sic ergo mittantur. Rursus illud, µr) &nooxɛuzsaµtvy, verterat, anima minus recte se componens circa hæc corporalia. At enim ἀποσκευάζεσθαι non est παρασκευάζειν, præparare, componere, sed exornare, vel evacuare, ut Levitici πιν, 36: Προστάξει ὁ ἱερεὺς ἀποσκευάσαι τὸν οἶκον· Præcipiet sacerdos vacuare domum. Vulgata, ut efferanl universa de domo. Similis error sublatus est sub finem paginæ, ¿½oidalνειν παρασκευάζοντα, «ad hoc componentes animam, ut inani tumore superb. turgescat.» Ibidem corrigendum ex Regiis ut in apographo Anglico fuit ὑπερφυσᾶσθαι, pro ὑπερφύσασθαι. Col. 158 14. In eremo nutritus. Vitiosa lectio F. ms. versionem peperit vitiosam έτράφη ἐν ἐρήμῳ, quam sequuntur et Anglici mss. Verum in Henriciano et Joeusæo scriptum recte trápn, «sepultus est.» Itaque restituendus est locus ex Procopio pag. 16: 'ἂν ὁ ἐπιθυμήσας ἐπιθυμητής πάλαι λαὸς ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐτάφη: «Quorum desiderio cum teneretur desiderator populus olim in deserto sepultus est.» Sic enim legimus Numer. x1, 34: "Oti ἐκεῖ ἔθαψαν τὸν λαὸν τὸν ἐπιθυμητήν, quod Ambrosius lib. De XLII mansionibus interpretatur, mansione XII, quia ibi sepelierunt populum desideratorem. Interpres quoque Procopii vocem μτης non expressit. Col. 163 11. Sicut cæteri. Hoc quoque miror ab interprete fuisse omissum quod ms. F. ei suggesserat, et ab aliis codicibus agnoscitur, atque ab ipsis excerptis Procopii pag. 20: 'De dovézOLS τὸ προσέχειν, ἢ τὸ ἐνωτίζεσθαι, ὡς ἐξέδωκαν ἔτε. Ο pot Populos crassiores et rudiores attendendi, aut, ut alii ediderunt, auribus percipiendi. Tres nimirum interpretes Græcos intelligit, Aquilam, Symmachum, et Theodotionem, quorum versio in Tetraplis cum Septuaginta conjuncta erat, Itaque hoc fragmentum illorum Flamini Nobilii collectaneis adjungendum est. Paulo post, ob pulaxτixóc totiv, sic extulerat interpres, «ad cujus custodiam, qui attentus est, celeber evadit.» Col. 179 13. Sed omnem omnino. Atqui falsum est omnem omnino diem sic vocatum esse, nempe xàŋtýv·imo hoo vult Basilius non unum quempiam celeberrimum diem rejici, verum omnes celebres. Neque enim omnes omnino dies κληταὶ ἡμέραι sunt dicta, sed celebriores tantum et solemniores. Ita Levitici xxi, 35: Καὶ ἡ ἡμέρα ἡ πρώτη κλητὴ ἁγία ἔσται. Εt dies prima vocata sancta erit vobis Item 23, Α' ἑορταί Κυρίου, ἂς καλέσετε αὐτὰς κλητὰς ἁγίας· Solemnia Domini quæ vocabilis ea vocata sancta. Eadem vox Hebræa NPD iniuaytoç vertitur a LXX, ut Numer. xxviii, 18, 'Пµépa ἡ πρώτη ἡ ἐπίκλητος ἁγία ἔσται, dies prima sancta erit vobis. Vulgata Latina sæpe x celeberrimum diem appellat; Isychius, vocalem diem sanctum. Videtur designari hac voce dies convocationis et festivitatis: nam et ita reddit Hieronymus, festivitates alias non feram; quod ad verbum Montanus ex Col. 182 6. Animam justam. Vulgata Latina ex Hebræo: Non affliget Dominus fame animam justi: sed hic ad verbum vertendum erat, animam justorum. Quod vero sequitur, ab interprete omissum, nos interpretati sumus, sed una voce mutilum sic sanandum est ex mss. F. H. I: outw 8' &v xai ¿vav. tlwua y mpòc to twv μaxap. Non deprecatur ergo τίωμα πρὸς τὸν τῶν μακαρ. corporis famem, quam inter afflictiones laudibus prosequendas numerat Paulus. Col. 194 1. Res est cujus. Delevimus illa interpretis, «submotio a nobis ipsis requirit acouratam operum exercitationem.» Aberrant enim a sensu auctoris, quem eleganter doctissimus Curterius apud Procopium sic pag. 25 expressit: 'H 8è ñe τῶν κακῶν ἕξεως ἀπόθεσις, ἔργον ἡμέτερον, βοη θοῦντος κἀνταῦθα Θεοῦ καὶ τοὺς ἐθέλοντας ὁδηγοῦντος πρὸς ἀρετήν. Sic scelerum pravos habitus nostra opera exuere, si divino auxilio voluntas nobis ad virtutem dirigatur, possumus.» Alium locum emendavimus paulo intra, ἵνα μὴ μόνον ἀπὸ τῶν. Quem ita expresserat Tilmannus, «ut ne illi adimamus solum ab actionibus suam providentiam, sed ne quidem a mutuis confabulationibus.» Vocem αὐτήν retulit ad Dei providentiam, non ad πονηρίαν, et Siahoyiguous, a colloquia, non ad cogitationes, ad quas pertinet quod sequitur ex Apostolo, aránn hoyleta: Tò xaxóv. Suffragatur huic interpretationi Procopii paraphrasis: Δεῖ οὖν λογισμοὺς καθαίρειν, οὐ μόνον κακίας ἀποκόπτειν ἐνέργειαν· «Decet igitur animi motus internos purgare,non ipsa modo nequitiæ opera.» Col. 195 3. Omnia enim. Ita quidem Anglici mss. et Regius F. návra notei, quamobrem sane mirum, quod interpres scripserat, «innovabit enim omnia,» quasi legisset μεταβαλεῖ γὰρ πάντα sed inspecto postea Regio altero ms. H. et I. scriptum offendi лávta molat. Rescribendum igitur, Omnia fac cum consilio. Jam vero si quæras, ubi hoc Scriptura dixerit, nihil aliud respondere possum, in consilium adhibito Græco indice sive Concordantiis Kircheri, quam alludere Basilium ad illum Ecclesiastici locum xxxıı, 20, Ανευ βουλῆς μηθὲν ποιήσης, ubi Vulgata Latina, Sine consilio nihil facias. Est quidem similis alius Prov. XIII, 16, Astutus omnia agil cum consilio; sed hoc a LXX sic effertur, Пãç navoūpyos πράσσει μετά γνώσεως, Omnis astutus agit cum scientia: et in eodem capite vers. 10: Qui autem omnia agunt cum consilio, reguntur sapientia, Græce est, Οἱ δὲ αὐτῶν ἐπιγνώμονες σοφοί, Qui autem sui ipsorum cognitores, sapientes. Theodotio dixit.

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI Καὶ ἐν συμβουλευομένοις σοφία· El in iis qui con- Γίνεσθε τραπεζῖται δόκιμοι· Estote probi trape silium adhibent, sapientia. Huc spectabat fortasse zitæ. I Thessal. v, 21: Omnia probate, quod bodoctissimus Curterius, cum in margine Commenta- num est tenete. rii Procopii notabat Proverb.x111, p. 26, ubi legitur itidem ut in mávta nolei, Cum consilio omnia facito. Sequens autem locus est Proverb. 11, 5. Paulo ante cap. 2, illud Basilii, ἡ ἔννοια τῶν κεκηρυγμένων, sic extulerat interpres, «cogitatio arcanorum nobisque formidabilium, quæ in tremendo judicio se offerent.» At omnes constanter legunt xexpuyutνων, non κεκρυμμένων. Col. 198 4. Quæ acceptanda. Scriptum exhibet F. et Anglicus unus τά τε λεκτέα καὶ μὴ, καὶ ταῖς συγκατ. At alius Anglic. τά τε λεκτέα καὶ τὰ πρα κτέα, καὶ μὴν καὶ ταῖς συγκ. «Quæ dicenda sunt, quæque agenda.» H. I. tá te λextéa xxì µý. • Quæ dicenda sint, quæ non dicenda.» Col. 199 1. Despondenti, xa@apμoľoµévé. Verterat interpres, «accommodanti eam sibi ad salutem:» sed cum ad Apostoli locum alludat II Corinth. x1, 2, Ἡρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρί, Vulgate Latinæ verba substituimus, Despondi enim vos uni viro. Nam nec ipse Beza diffitetur ápµótτεσθαι apud Herodotum sumi pro μνηστεύεσθαι, ει verbum Hebræum Ty', cum de omni commoda applicatione dicatur, de ea proprie dici, quæ ad conjugium spectat. Paulo post non satis expressum fuerat illud, ὁμοτίμως τοῖς ἀνθρώποις· «quasi Deus se demittat ad hominum judicium, imo, quasi pari cum eis jure disceptet. » Col. 206 5. In cœlo carnes. Annotarat antea interpres vel alius quispiam pro oúpavi forsan legendum λw, zelo: sed non adverterat verba esse prophetæ Isaiæ XXXIV, 5: 'E pápá μου ἐν τῷ οὐρανῷ· Inebriatus est gladius meus in cœlo. Apud Procopium similis est ex Jeremia sententia, Εμεθύσθη ἀπὸ αἵματος τραυματιών, 1ηebriatus est sanguine vulneratorum: ubi cap. xxxiv in margine notavit interpres, cum sit Jeremiæ XLVI, 10: Καὶ καταφάγεται ἡ μάχαιρα τοῦ Κυρίου καὶ ἐμπλησθήσεται, καὶ μεθυσθήσεται ἀπὸ τοῦ αἵμαtoç abtwy Et devorubit gladius Domini, et saturabitur, et inebriabitur sanguine eorum. Col. 207 12. Ad probabilem. Ut in cote secu⚫ res et gladii acuuntur, sic illorum sermo inundana sapientia et rhetoricæ præceptis acuitur: at interpres verborum trajectione hunc sensum obscuriorem reddiderat: «Perinde ac gladio sermone quopiam sapientia mundiali exacuentes, quo per probabilem verisimilitudinem exitialia vulnera inferant.» Rectius ergo scribes, «perinde ac gladio quodam sermone, ad orationis probabilitatem, mundana sapientia instructi exitialia.» Procopius dixit: Tuv ἁπλουστέρων τὴν ζωὴν ἀφαιρούμενοι, καθάπερ ξίφει τῷ λόγῳ τῆς τοῦ κόσμου σοφίας· «Veluti gladio hujus mundi sapientiæ fuco instructi simplicioribus vilam adimunt.» Sub finem paginæ pauci probi rapezitæ dicunturjuxta Domini verbum, cujus mentio Constitutionum apostolicarum lib. II, cap. 36. Col. 214 7. Quale enim. Hæc periodus usque ad sequentis paginæ lincam quintam deciman; pendente sententia protensa in tres diversas fuerat divisa periodos ab interprete hoc pacto: «Quale enim spectac. quanam ratione religiosum dici queat et admiratione dignum? Parum abest tale quid ab hominum natura. Equum fuerat ut vel multis affectus conviciiɛ,» etc. Non igitur ab hominum natura dicit abesse, imo illius captum excedere, quod nimirum ab ea virtute homines Deo similes efficiantur. Unde Cicero pro Marcello, «Animum vincere, iracundiam cohibere, victoriam temperare, adversarium nobilitate, ingenio, virtute præstantem, non modo extollere jacentem, sed amplificare ejus pristinam dignitatem, hæc qui faciat, non ego eum cum summis viris comparo, sed simillimum Deo judico; et Claudianus De quarto consulatu, Sola Deos æquat clementia nobis. Col. 342. 9. Ut graviores. Antea legebatur minus apte, «quod ab eo videret se tanto gravioribus circumsisti molestiis:» at hic nepiloraobat non obsideri sonat, sed declinare, aut evitare. Paulo post expunctis Vulgate verbis subjecimus interpretationem ad verbum ex Basiliensi editione, Sap. vi, 7. Col. 219 2. Ob hoc et statuta. Annotarat interpres in margine, «Attende priscum morem Ecclesiæ:» sed hic mos non satis dilucide erat explicatus; sic enim erat: «Ob hoc et signa quædam circum ecclesiam statuuntur, quæ deprehensos in interdictis peccatis abarcent ingressu et segregant:. quasi nimirum essent effigies quædam aut μopμo- ·Auxiia, quæ illos abigerent; imo ipsas ecclesiasticas indicat sanctiones. Amant enim hac voce uti hac notione Basilius et alii auétores ecolesiastici, ut lib. De Spiritu sancto cap. 29: Kal dij zal napà τῶν πρὸ ἡμῶν πρεσβυτέρων τύπον καὶ κανόνα παρει ληφότες· «Et nos etiam forma regulaque & senioribus, qui ante nos vixerunt, accepta.» Et in epist. 1: Ὑποδέξασθαι τῇ καρδίᾳ τὰς ἐκ τῆς θείας διδα σκαλίας ἐγγινομένας διατυπώσεις· «Ut aptum sit admittere disciplinam ex divinis monumentis informatam.» Sic accepit hoc loco túmove interpres Procopii pag. 35: Διὸ καὶ τῆς Ἐκκλησίας οἱ τύποι τοὺς απηγορευμένα πλημμελοῦντας χωρίζουσιν· «Itaque et illæ, quibus Ecclesia utitur, formulæ eos, qui vetita patrarunt, a reliquis separant.» Sed et constitutionem sonat διατύπωσις, ut τύπος, «statutum. Concilium Sardicense can. 12: "Anavres of trioxonoi εἶπον· 'Αρέσκει καὶ αὕτη ἡ διατύπωσις· «Omnes episcopi dixerunt: Placet hæc quoque constitutio.» Basilius, Regula 47 fusius disput. Ilepi tŵv µr, dexoμένων τὰ παρὰ τοῦ προεστῶτος τυπούμενα. Τὸν δὲ μὴ καταδεχόμενον τὰ παρὰ τοῦ προεστῶτος διατε ταγμένα sic enim censeo corrigendum pro διαπεpayuva De his, qui nolunt admittere, quæ

AD COMMENT. IN ISAIAM. per antistitem præscripta sunt, Verum is,qui nolit Vetus Testamentum in Græcam linguam ex Hebræo admittere, quæ antistes perficiunda jusserit.» Concil. Ephesinum, can. 1: 'Expμý άyvoñoai tà nepl αὐτῶν τετυπωμένα· ÚTV TETURμéva «Oportebat non ignorare, quæ de ipsis sunt constituta.» Ita passim in canonibus apostolorum et conciliorum Ancyrani, Laodiceni Gangrensis dicuntur adulteri, sacrilegi, et alii diversis criminibus obnoxii, άφορίζεσθαι, κωλύεσθαι, ἀνάθεμα γίνεσθαι, vel ad diversos penitentium or dines amandari. Col. 219 10. Sed unusquisque. Apud LXX legimus Judicum XVII, 6, et xx1, 24: Oux v ẞaoiλεὺς ἐν Ἰσραὴλ, ἀνὴρ τὸ εὐθὲς ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ rolet Non erat rex in Israel: vir rectum in oculis suis faciebat. Utrobique est in Vulgata, Sed unusquisque, quod sibi rectum videbatur, hoc faciebat. Scripserat Tilman. quod placebat oculis suis, quæ locutio familiaris etiam Scripturæ, ut Esther 11, 4, qnæ oculis regis placuerit. Et I Reg. xx, 3, Inveni gratiam in oculis tuis.Nam quoniam habitus animi oculis maxime se prodit, idcirco pro affectu, sententia, vel judicio mentis sumitur, ut Deuteron.xv, 9: Ne malignetur ocnlus tuus contra fratrem tuum, hoc est, ne invidus sis aut immisericors; II Reg. ×, 3: Non honorat David patrem tuum in oculis tuis, hoc est, tua sententia vel opinione? Ar. Montanus in Idiotismis. Col. 223 7.Qui ne ab initio."Avopot appellantur hoc loco illi qui legi subjecti non fuerunt, at Roman. 1, 2: Τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος, ἀλλ' ἔννομος Xprotip lis qui sine lege erant, tanquam sine lege essem, cum in lege essem Christi; sed illud, y ¿p×ýv. quod adverbii vicem supplet, non advertit interpres idem valere quod ¿n' àpxñc, ut Joannis VIII, 25: Τὴν ἀρχὴν ὅτι καὶ λαλῶ ὑμῖν· «Quod ab initio dico vobis.» Scripserat ergo Tilman., «aut certe, qui ne principium quidem aggressi sunt, opere expleant.» Rurgas infra pro ἐνεργηθήσεται, interpretatus est quasi legisset soepel «Quasi vero derelinquere Dominum non posthac sit peccatum, ut etiam beneficio afficiatur.» Omnes tamen codices mss.præseferunt excusam lectionem, et οὐκ ἐνεργεῖσθαι postea exponit Basilius τοὺς ἐνερyouvτaç xwhúzobat. At Chrysostomus, pag. 661, aliter explicat, ou fol. O dè doɛbeis, qŋoiv, árodoūvtat. Impii vero, inquit, disperibunt.» Sub finem paginæ, el yàp † äλworç, emendandum ex H. et I. ǹáváλwais, rejecta lectione A. et F., quam secutus Tilmannus scripserat, Si enim captivitas. Col. 227 1. Hanc horti. 'Exaμpóτapa alicubi reperiri pro ἐπ' ἀμφότερα docet auctor Græci Thesauri, cui locu poterit hoc exemplum adjici,suffragantibus F. et A. mss., nisi obstent alii duo H. et I. qui ¿n' ¿µpótep¤ scriptum exhibent. Hoc ergo vult Basilius, in bonam nonnunquam partem,nonnunquam in malam accipi in Scriptura vocem ja quam Aquila Ponticus,qui sub Adriano imperatore circa annum Christi 125 post Septuaginta primus convertit xлov Latine reddidit Genesis 11, 8, ubi LXX, napadetov, paradisum. Imo ipsi etiam LXX, Dauteronomii xɩ, 10, eamdem vocem xãñov verterunt: Καὶ ποτίζωσι τοῖς ποσὶν ὡσεὶ κῆπον λαχα velaç Et irrigarint pedibus sicut hortum olerum. Illic enim dicitur terram promissionis longe uberiorem esse Ægypto,quæ diaballoµévy, «dum vitu. peratur,» dicitur esse quasi hortus olerum, quod pede rigetur, sive labore hominum et fosslone, videlicet ex Nilo aquas deducendo per sulcos et fossas: at in terra Chanaan agri sine labore ex cœlo pluvia rigentur, quam non habet Ægyptus. Paulo post w mpòc tò þyτóv versum fuerat. «Quod attinet ad hanc sententiam,» Dos, sensum litteralem,sive historicum indicari censuimus, cui opponitur deinde voũç 10ɩxóc, sive sensus tropologicus. Col. 230 2. Scintilla. Annotarat interpres, pro nivori dixalwv, quod scriptum est exhibent F. H. I., legendum orivši muρós, «ignis.» At verior est A. lectio, Sixatwę, «merito,» quamobrem expunximus vocem «justorum,» et tous vertimus «accusationes, potius quam «argumenta.» In duobus mss. H. et I. posúeat reperimus, pro ἐμπορεύεται. " Ibid. 2. Una quidem. Restituimus interpretationem hujus periodi,cum omnes codices in receptam lectionem consentirent, deletis illis,«Quia vis bec efficax a Deo confertur sanctis.» Confirmat mendationem Procopii interpres, pag.40: «Una quidem est Spiritus gratia, virtutem a Deo sanctis viris ad eorum quæ ignorantur cognitionem qua: revelationem cordisque illustrationem præstans.» Col. 231 2.Quapropter. Mutilam exhibet hanc periodum Regius codex F. Propterea interpres, qui eo utebatur, integram illam repræsentare non potuit. Διὰ ἐκ προσώπου τοῦ Κυρίου διαλεγομένοις αὐ tois, we nhoi at Regius alter H. et I. suffragantur Anglicis, in quibus tamen corrigendum illud μActv, et scribendum µshew, ut scripsimus alibi: Μὴ μέλειν αὐτῷ τῶν γινομένων. «Aut non eum curare, quæ geruntur:» hic quoque vertendum est: • Nam quoniam Deum non curare arbitrabantur res humanas, eos subsannabant, qui ex persona Dei apud eos concionabantur, sicut Jeremias indicat dicens: Tota die perseverari subsannatus.» Vulgata Latina Jerem. xx, 7: Factus sum in derisum tota die, omnes subsannant me. Col. 234 10. Supra fundamentum. Vitiosa letio ms. F. imposuit interpreti, quam et operæ typographica amplexæ sunt, dum eleganter scriptum codicem Regium quam apographum Anglicum variis lectionibus oneratum sequi malunt: at in eo sicut et in H. I. scriptum offendes ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων, et ἓν τῶν ὀρέων ἦν Πέτρος. Eph. 11, 2. Itaque expunximus illam interpretationem Tilmanni,«Est enim ædificata in apostolis et prophetis,quiejus fundamentum jecerunt quorum unus erat Petrus.» Astipulatur nostræ emendationi Pro-

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI copii interpres pag. 41: «Qui superædificatos su- µárwv. «Ut gladius ille, qui ad interimendum pluper fundamentum apostolorum et prophetarum scribit.» Similis sententia lib.11 Adversus Eunomium: tòv διὰ πίστεως ὑπεροχὴν ἐφ᾽ ἑαυτὸν οἰκοδομὴν τῆς ᾿Εκκλησίας δεξάμενον. Sic et Augustinus in psalmum LXXXVI, fundamenta ejus in montibus,de apostolis et prophetis exponit. » Col. 237 1. Tñs ¿ïdiótytos. Hæc est Regii cod. F. scriptura, quam secutus Tilmann.ediderat,sempiternæ Dei naturæ at apographum Anglis. in margine habuit τῆς ἁγιότητος τοῦ Θεοῦ, sanctitatis Dei, in ipso vero textu the dións, cui suffragantur H. et I. Procopius p. 43: Elta пpoxonτoÚON τῇ γνώσει τὴν τοῦ Θεοῦ προσθήσομεν ἰδιότητα τοῦ Θεοῦ ᾿Ιακώβ· «Deinde promovente intelligentia peculiare Dei Jacob adjiciemus discrimen. Opponit communem notitiam Dei, peculiari et propriæ, qua scilicet Deus Jacob agnoscitur, et ut ait Apostolus Hebr. xI, 16, non confunditur vocari Deus eorum, hoc est, vocari Deus Abraham, Isaac et Jacob,tanquam peculiaris eorum Deus, Exodi III, 5. Itaque aptius hic scribetur «peculiaris ejus divinitatis.»>> In eamdem sententiam dixit lib. 1 Adversus Eunomium: Τοῖς μὲν ἁγίοις αὐτοῦ ὁ Θεὸς τῷ Αβραὰμ καὶ τῷ Ἰσαὰκ καὶ τῷ Ἰακώβ, ὧν διὰ τὸ εἰς πᾶσαν άρετὴν τέλειον καὶ τὸ Θεὸς ὄνομάζεσθαι et Chrysostom mus in psalm. cxxxv, pag. 507: 'O ɛò 'Tax№6, ἵνα τὴν οἰκείωσιν παραστήσῃ καὶ τὴν πολλὴν πρὸς aútodę ảyànŋv' «Deus Isaac et Deus Jacob,ut ostendat familiaritatem et conjunctionem et magnum suum in eos amorem.» Rursus correximus hoc loco versionem illorum, xoi de stoot hotmov xai tívoç Oɛoù, «eis vero, qui deinceps jam sunt eruditi de Deo;» non enim absolute de Deo,sed cujus Dei peculiariter cognitionem nacti. Col. 540 5. Tov tóte. Sic F. At B. I. et Anglic. To mоTE So, o pavou «Quæ τοῦ ποτε δοθέντος, ἢ που γεγραμμένου olim data, aut alicubi scripta,et verbum Domini de Jerusalem, propheticum verbum dicit: Verum ubique in Judæa hæc evenisse, non modo in Hierusalem.» Atque hoc Italico charactere scribendum non fuit, neque enim voces hæ sunt prophetæ, sed Basilii, ut constat ex Procopio pag. 44: Tię dè xal ὁ λόγος; Εἰ γὰρ ὁ προφητικός, πῶς ἐξ Ἱερουσα- ; «Quodnam autem verbum? Si enim prophe. ticum respondeant, quomodo de Hierusalem prodiisse docebunt?» Hoo vult propheta, in Judæa legem illos habuisse, et prophetarum verbis instructos fuisse ubique locorum. Præterea immutavimus sequentem periodum: «Etenim sanctis congruit discreta illa dijudicatio, ut quique noverint,quid sint promeriti: judicium autem bis convenit.» Imo judicari debent, non judicare. Col. 243 1. Ut gladius ille. junxit vocem papτικήν cum illis duabus ζωοποιῶν σπερμάτων, interpres, cum vertit, «gladius ille internectivus vitalium seminum,» vel,«qui vitalia perdit semina;»> sed aptius cum altero verbali jungentur eædem duæ voces, ut dicatur, μάχαιρα παρασκευαστική σπερrimum valet, ad præparanda vivifica semina usui esset,quæ animabus ratione præditis per sapientiam inseruntur, et convertendus.» Astipulatur buic emendationi Græcus textus et Latinus interpres Procopii, p. 46, «in aratrum jam conversus semina illa vivifica, quæ sapientiæ beneficio rationis participibus animis innascuntur,præpararet.» Quod sequitur, χάριτος φυλακτήριον ποιητικόν lectio est Regii ms. H. et I. Rectius in F. et Anglic. habetur φυλακτηρίων ποιητικόν. Postremo πεπωρωμένα com modius hic legetur ex fide duorum Regiorum et textu Procopii, quam cum Anglic. menupwμiva, Zɩбúvŋ autem simplicius reddetur «lancea,» quam «jaculum ferro præacuminatum, ne forte adversetur huic additamento interpretis, quod est apud Hesychium et Suidam, ζιβύνη ὀλοσίδηρον ακόντιον » λóyx7, «Jaculum prorsus ferreum vel hasta.» Tertullianus, 111 in Marcionem cap. 21, Græcam dictionem retinuit, Concident machæras in a atra, et sibynas in falce. Hebræam vocem, qua usus est Isaias,, nunc Sópu, ut Michææ iv, 3, nunc oɛIpoµástŋy, ut IV Reg. xi, 10, verterunt LXX: quæ dictio non «pharetram,» ut putavit Kircherus, sed «lanceam» potius significat: verum omisit interpres, xai áлwßоúμεvov, «cuspide perfodiens ac propellens.» «< Col. 246 15. Falso arbitrata est. “Yñolaµбávɛtv hoc loco non est «excipere,» ut putavit interpres, sed arbitrari, existimare, vouisv» quod verbum substituendum est ad lacunam illam explendam apud Procopium, qui in suum Commentarium hæc transtulit p. 47: Τὸ προφητικὸν ἔχειν ἐνόμιζον, τὸ Κυρίου προσέθηκεν· «Quoniam autem sufficientem sibi lucem habere se arbitrabantur,qui legali et prophetica illustrarentur, Dominilucem adjecit.» Reliquam hujus periodi sententiam ex collatione cum Græco restituimus, delețis illis, «qua item luce prævia ignorantiam eorum corrigeret, qui in tenebris sedent.» Col. 247 13.Sternutavit. Interpres ediderat,«Quid hoc innuit sermone? Non animadverterat inter ineptias ominantium καὶ τῶν κληδονιζομένων, hano numerari, ut scilicet ex sternutatione captent auguria. Theocritus eidyllio 7: Σιμιχίδα μὲν ἔρωτες ἐπέπταρον· Simichida amores sternutaverunt; in quem loco Scholiastes annotat sternutamenta quædam utilia esse, quædam noxia,et apud Homerum in bonam partem accipi. Athenæus lib, 11: "Otɩ δ᾽ ἱερὸν ἐνόμιζον τὴν κεφαλὴν, δῆλον ἐκ τοῦ καὶ κατ' αὐτῆς ὀμνύειν, καὶ τοὺς γινομένους ὑπ' αὐτῆς πταρμοὺς προσκυνεῖν ὡς ἱερούς· «Quod autem sacrum olim caput existimaverint, indicio est jurandi per ipsum consuetudo, et sternutamenta, quæ ex ipso prodeunt, adorandi.» Xenophon. lib.111 De expeditione Gyri,pag. 300: Τοῦτο δὲ λέγοντος αὐτοῦ, πτάρννταί τις. Ακούσαντες δὲ οἱ στρατιῶται πάντες, μιᾷ ὁρμῇ προσεκύνησαν τὸν Θεόν. Καὶ Ξενοφῶν εἶπε.

AD COMMENT. IN ISAIAM. Δοκεί μοι, ὦ ἄνδρες, ἐπεὶ περὶ σωτηρίας ἡμῶν λεγόν- γαστέρος, «ventriculi:» existimans fortasse alludi των οἰωνὸς τοῦ Διὸς τοῦ σωτῆρος ἐφάνη, εὔξασθαι τῷ Os toúty «Hæc eo loquente quidam sternnit. Id cum audissent universi milites, uno impetu Deum adorant. Et Xenophon ait Quando, milites, nobis de salute loquentibus servatoris Jovis augurium oblatum est, equidem huic Deo votum nuncupandum arbitror.» Propertius lib. 11, epist. 3: Aridus argulum sternuit omen amor. Vide Aristotelem, problem. 20; Plinium, lib. xxvIII' cap. 2. Paulo post ive legitur in omnibus mss.' non ¿vɛoxlogy, ut visus est sibi legisse Tilmannus' «Vestimentum discissum est.»Omiserat etiam illa καὶ τῶν πάνυ γνωρίμων. Col. 247 4. Vociferantes. Sequebatur apud interpretem, «de quorum clamore dicitur: Et deerrantes ac mæsti præ inopia venationis intemperie cordis contrahuntur.» F. xópaxse, in do xp κόρακες, ἐπὶ δὲ τοῦ κράζειν λέγεται καὶ ἀλύοντες. Ac videtur ille quidem existimasse hæc tanquam Scripturæ verba proferri: necdum tamen in ea nobis occurrere post diligentem investigationcm potuerunt, nec uspiam ea vel corvi vel aquila gementes ob inopiam prædæ pullos commemorat; tantum Amos 111, 4 legimus: Et ¿pɛúkeται λέων ἐκ τοῦ δρυμοῦ αὐτοῦ θήραν οὐκ ἔχων; Si rugiet leo de saltu non habens prædam? In sequenti autem periodo multa immutavimus, quæ ab auctoris mente aberrabant, de apparitione mustelæ vel canis se discerpentis, vel potius caput exserentis, quæ omittam, quod omnia, quæ correcta sunt, necesse non sit indicare. Porro similem in superstitiosos habes orationem et adversus omnia apud Ciceronem, lib. 1 De divinatione, sub finem, et paulo post initium libri 11: «Crassum non fuisse periturum, si omini paruisset; quæ si suscipiamus, pedis offensio nobis, et abruptio corrigiæ, et sternutamenta erunt observanda. Et quod ait‘Basilius, ob inopiam sibi plerumque fugere aves, non ut aliquid mali protendant, simile est illi apophthegmati,quod refert idem Cicero, lib. 1 De divinatione: «Cum Fla minius consul contra Annibalem legiones duceret¸ ex pullario quæsivit, si pulli non pascerentur, quid faciendum censeret; cum ille quiescendum respondisset, Flaminius, Præclara vero auspicia, si esurientibus pullis res geri poterit, saturis nihil geretur.» Vide etiam Plutarchum Пspi dɛioidaiµoνίας. " Col. 250 2. Cum sceleratos. In margine annotarat Tilmannus se, pro πολιὰ ἔθη, legere πολλὰ ¤Ovŋ, «cum multas gentes, et improbatis moribus assuetas excepissent, elegerunt secundum eas,»eto. At in H. et I. scriptum offendimus, ut habet apographum Anglic. et Procopii textus p. 48, atque ipsius interpres, apud quem aptius fortasse illa sic vertes, καὶ εὐθὺς ἐκ γενέσεως ἀλλότρια γίνεται τοῦ Oo,«statimque ab ipsa nativitate alieni a Deo efficiuntur, et alienigenæ appellantur.» Rursus idem interpres Basilii in margine admonuerat se pro τῆς ψυχῆς conjicere legendum forsan κοιλίας, aut ad illud psalmi cxxvi, 3: Ἡ κληρονομία Κυρίου υἱοι, ὁ μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός Hæredilus Domini filii, merces fructus ventris. Sed Regii codicis F. lectionem tuentur H. I. ct Anglic., atque ipse Procopius, quanquam sententia nonnihil variante:'Emi ψυχῆς δὲ τέκνα ἀλλόφυλα οἱ ἀπὸ τῶν ἔξωθεν τῆς θεοσεβείας λόγων καρποί· «Ad animum autem si referas filios alienigenas, fructus illi fuerint intelligendi, qui de scriptis externis et a pietate alienis colliguntur.» Col. 251 5. Id fieri. Rursus conjecturam suam in margine adjunxerat interpres, inserendum vi. deri, dum dicit lex, Nequando, etc., et suffragabatur ejus conjecture Procopius, apud quem legimus p. 43; slñóvtoç toū vóµou, My πλnouveĭs Geau74. Verumtamen cum additamentum illud neque Regii neque ulli alii codices agnoscant, superfluum videtur tantum apud interpretem hæc sententia his verbis concipienda est: «Nequando multiplicaveris tibi equum: qui tum reprehendebantur, tantam sibi equcrum multitudinem comparaverant, ut numerum supergrederetur.» Pendet enim sententia ab initio periodi τοῦ γὰρ Θεοῦ βουλομέ you, «Nam cum vellet Deus,» etc. Porro Deuteronomii xvn, 16, paulo aliter scriptum est de rege sive principe populi: Οὐ πληθυνεῖ ἑαυτῷ Innov. Non multiplicabit sibi equum, hoc est equitatum, ut exponit S. Augustinus in Locutionibus. Aliter etiam extulit Procopius, νεῖς, «non multiplicabis.» Paulo fúfra ¿nljuxtov, «miscellaneum et promisoul seminis» vertit; vox Hebræa subtemen et tramam significat, atque etiam vulgus promiscuum, quamobrem et Exodi Σιτ, 38, καὶ ἐπίμικτος πολὺς συνανέβη αυτ toic, et commistus multus ascendit cum eis, ubi Chaldæus paraphrastes, ▪ extranei multi, qui non erant Israelitici.»Sunt qui intelligant Egyptios ad fidem conversos unius Dei. " 0Col. 234 8. Odiosa spectac. Legebatur antea, • fastidio sunt, ac vitantur, ceu spectaculo indigni, quasi excrementitiæ erupt.»At hic Evepineσfaɩ verbum est medium, non passivum. Cæterum quod hic docet auctor, Buyμa solere Scripturam idola vocare, confirmant LXX, cum Hebræam di. ctionem N qua hic usus est propheta cum dixit, «terram abominationibus refertam,» vertunt Levitic. x.x, 4: słówλa, idola: Ovx £nακολουθήσετε εἰδώλοις. Non sequemini idola; et psalm. xcvi, 7: Οἱ ἐγκαυχώμενοι τοῖς εἰδώς Aoc Qui gloriantur in simulacris. Chrysostomus, in ll lsa., p. 677: Βδέλυγμα δὲ εἴωθεν ἡ Γραφή και λεῖν τὰ εἴδωλα· ἐντεῦθεν καὶ βδέλυγμα ἐρημώσεως λέγεται ὁ ἀνδριὰς ὁ ἐπὶ τοῦ ναοῦ ἑστώς. Sane Soriptura pro more suo idola vocat abominationem: hinc abominatio desolationis dicitur statua, quæ stat in templo,» Matth. xxiv, 15. Col. 257 3. Kal Systal. Emendavimus ex textu prophetæ ftat, prout erat etiam in H. et

I. Mendose Anglic. StEstat, «suscipiet,»itemque prudentem,» quod fortasse in apographo legisset F. Selkeraı, «ostendet.» Item paulo post scripsimus, ▪ hoc est, in solidum firmamentum,» pro illis verbis interpretis, «hoc est, se substernant solido firmamento fidei.» Mutuatus est hoc ab Apostolo Colossens. It, 5: Καὶ τὸ στερέωμα τῆς εἰς Χριστὸν πίσ otwę óµwy «Et firmamentum ejus, quæ in Christo est, fidei vestræ.» Ibid. 3. Leporibus. Expunximus vocem • erinaceis» buic præfixam: licet in veteri Psalterio et apud S. Augustinum psalmo CLXII, 18, utrumque habeatur, petra refugium hericiis et leporibus.» At LXX scaipserunt tantum Axywoic, leporibus, non xoipoypullois, erinaceis; ut testatur Hieronymns in Epistola ad Suniam ct Fretel. Certe in omnibus Basilii mss. codicibus λaywois tantum erat: sed in F. paulo post legebatur, ut excusum est tỡ xxßapữ πpóoxaɩpov, «ei qui purus est opportunum,» sive conveniens,» non «suffugium,»ut addit in-¨ terpres; neque enim xatapuy apte jungi potest cum epitheto πρόσκαιρον, sed ad τὸ μέλι potius referri poterit, vel certe ut scriptum est in Angl., tāp καθαρῷ πρόσκορον, vel ut in H. et I. τὸ καθαρὸν πρὸς xópov, «purum ad satietatem,» sic ut insertus videatur locus psalmi CII, «Petra refugium erinaceis;» cum ad alium potius Davidis locum hoc spectaret, ubi dicitur puro melle ad satietatem populus pastus esse, psal. Lxxx, 17: Kai berpac je Exoptaσev aútoús, Et de petra melle saturavit eos. Nec fuit causa, cur adderet postea vocem «reges,» cum Moyses dixerit tantum, Deuteron. xxx11, 13: Εθήλασαν μέλι ἐκ πέτρας, καὶ ἔλαιον ἐκ στερεᾶς nétɔaç Suxerunt mel de petra, et oleum de saxo duro. Col. 260 7. Ἡ ὁ διὰ μετριοπάθειαν. Hoc menbrum aberat a F., quam ob causam ab interprete omissum fuit, sed in Anglican. H. et I. reperitur. Col. 262 1. Ex his verbis contumeliosis. Mutila erat hæc periodus in Regio F., quo factum est, ut mancam etiam interpretationem pepererit, quam restituimus, ni fallor, ad mentem auctoris. Tantum enim erat ἀρχὴν πρὸς τὸ ὑπερηφανεύεσθαι τῶν πολλῶν. Sed et in Regio H. pro υποφέρεται legebatur Snappiperai. Interpres inscripserat: «Suum principatum opponit, ut supra cæteros conspiciatur: anxie contendit, ut superemineat multis.» Imo hoc vult Basilius, initium sumere superbiam ab aliorum contemptu unde Procopius paraphrasim horum compendiosam texens p. 55: Προηγεῖται δὲ τῆς ὑπερηφανίας ἡ ὕβρις· ὁ γὰρ τοὺς ἄλλους διαπτύων, ἀλαζονείαν προοιμιάζεται· «Viam vero munit ad superbiam contumelia: qui enim alios despicit, instituit exordium arrogantiæ.» Sic vertendum arbitror locum illum Procopi. Paulo infra integras duas periodos restituimus ex Anglic. H. et I., et Latine convertimus. quæ aberant a F., Guysveic γὰρ ἁμαρτίαι, etc. Procopius dixit, τὰ συγγενῆ πλημμελήματα. Col. 267 ▲ 2. Et inutilem. Delevimus, «et iminterpres avoti, pro ¿vovýty, quod F. H. et alii mss. constanter præferunt: at in versu psalmi cm, 16, úa Kuplov legit F., quapropter Tilmannus ediderat ligna Domini, quo pacto etiam Symmachus, quinta et sexta editio verterunt: quia tamen H. I. et Procopius habent mediov, campi, cum Vulgata Latina sio immutavimus. Aquila et Theodotio utrumque amplexi sunt, ξύλα τοῦ πεδίου Κυ plov, ligna campi Domini. Col. 287 11. Consuetudo. Kow dixit, non xalv, ut interpres, consuetudinem insuper vivendi novitate excogitatam confert quercui.» Imo ut ait Procopius, σκληρὸν ἦθος δηλοῖ καὶ ἀντίτυπον, τοὺς δὲ τοιούτους καὶ ἡ κοινή συνήθεια παρεικάζει Sput. Ipsam morum duritiem pervicaciamque significat: qua qui præditi sunt communi consuetudine cum quercu comparantur.» Notum est illad Homericum Οδυσσ. Τ, Οὐ γὰρ ἀπὸ δρυός ἐσσι παλαιφάτου, οὐδ᾽ ἀπὸ [πέτρης. Nam neque faticida quercu satus es, neque saxo. Ad quod allusit Plato lib. VIII De republica: "H oleɩ ἐκ δρυός ποθεν, ἢ ἐκ πέτρας τὰς πολιτείας γίνεσθαι, ἀλλ᾽ οὐχὶ ἐκ τῶν ἠθῶν τῶν ἐν ταῖς πόλεσι; «An existimas e quercu aliqua respublicas nasci, aut non potius ex moribus eorum, qui in civitatibus versantur?» Profert Des. Erasmus chiliad. 1, cent. 8, proverb. 87 Ex queroubus nati,» et repetit chiliad. 4, cent. 7, proverb. 96: «Non e quercu et saxo,» idem Erasmus, immemor eorum, quæ scripserat, sive quis alius, cujus ille opera utebatur ad proverbiorum chiliadas colligendas. Quod autem nullo indicato auctore citat, «et duro robore natos,» est ex Virgilio, vi Æneid. 314, 315: Gensque virum truncis et duro robore nata, Queis neque mos neque cultus erat..... Et ex Juvenali, satyra 6: Vivebant homines qui rupto robore nati. Col. 274 13. Et omnem. Has quinque voces omiserat interpres, sed recepta lectione, quam tuentur A. H. 1., verior videtur illa codicis F. “Oç Łotiv ὑπὲρ πάντα νοῦν. Ibid. 4, ἐπιπεπλεγμένως vertit, quasi esset modalwę, «superficie tenus denunéxeσ0at sit implicari, permisceri.» Quod ita cepit interpres Procopii pag. 85: 'Enɩneπλεγμένως δὲ περὶ τῶν δύο τοῦ Κυρίου παρουσιῶν ἡ Γραφὴ διαλέγεται «Mistum autem utrumque Christi adventum prophetæ complexa est oratio.» tiat: cum Col. 278 11. Figurate. Scripserat interpres, «allegorice dici possunt vespertiliones:» at enim hoc non dicit Basilius, sed ipsos dæmones vespertiliones potius appellari.Neque enim idololatras,sed dæmones dixit nocturnis tenebris delectari. Apud Procopium, p. 58, idem sensus elucet; verum paulo post juxta analogiam fidei» scripsi, non ut erat antea,«juxta analogiam singulis quibusque in Christum credentibus sunt condistinctæ,» ut appareret auctorem Apostoli verbis uti Roman. XII, 6: Et-

TE AD COMMENT. IN ISAIAM. προφητείαν κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς πί- litatis studio aquam hauriens: siquidem ita locus Ewe Sive prophetiam secundum rationem fidei. esl Rebecca peregrinum Abrahami famulum exciPorro ultimum illud membrum, «Quiescite ab ho- piens, Genes. XXIV, 20: Kai tas xapyhous 000 mine,» admonet Basilius in exemplaribus commu- ποτιῶ, καὶ ὑδρεύσομαι. Καὶ ἔδραμεν ἔτι ἐπὶ τὸ nis editionis non haberi, sed in Hebraico positum a φρέαρ, ἀντλῆσαι ὕδωρ El camelis tuis potum dabo, reliquis interpretibus, diversis nimirum a Septua- el hauriam aquam. Et cucurrit iterum ad puteum, ginta et Theodotione, translatum esse: quam ob ut aquam hauriret. causam in margine annotarat quispiam communem editionem esse Græcis, quæ et Septuaginta interpretum quod tamen verum non est, si S. Hieronymo credimus, qui in epist. 135: «Ut sciatis aliam esse editionem, quam Origenes, et Cæsariensis Eusebius, omnesque Græciæ tractatores x01v, id est, communem appellant, atque vulgatam, et a plerisque nuuc Aouxtavóc dicitur: aliam Septuaginta interpretum, quæ et in anλois codicibus reperitur;» et in Præfatione in lib. Paralip. • Origenes in editione Septuaginta Theodotionis editionem miscuit, asteriscis videlicet designans, quæ minus fuerant, et virgulis, quæ ex supcrfluo videbantur apposita.» Sed idem Hieronymus in epistola citata monet inter xotet editionem LXX hoc esse discrimen, quod communis pro locis et temporibus et pro voluntate scriptorum veterum «corrupta sit editio,ea autem quæ habetur in 'Ekandoiç, incorrupta sit» Septuaginta interpretum editio. Cum igitur ex textu Isaia qui est apud Procopium, ex veteri codice Renati Marchali desumpto, qui nunc est illustrissimi cardinalis Rupifucaldii, constet, hoc membrum ex Aquila Pontici versione esse decerptum, hinc colligimus nonnunquam vocari communem editionem, quam Origenes ex LXX et Theodotione conflavit, at hoc loco a Basilio: nonnunquam etiam eam, quæ ex omnium interpretum versionibus diversis mista, ut idem Hieronymus indicavit. Idem etiam in Commentario in hunc Isaiæ locum testatur hoc membrum a LXX prætermissum,ip Græcis exemplaribus ab Origenesubasteriscis de editione Aquile additum esse. Postremo notandum in duobus Regiis esse tv τίνι ἑλογίσθη; non ἔν τινι, in quo repulatus est? cum interrogatione, quod etiam apud Chrysostomum corrigendum in Commentario in Isaiam. Col. 279 14. Fuisset crucifixus Hæc immutavimus, ut agnoscantur verba Apostoli, II Corinth. XIII, 4: «Nam et crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei.» Item illud, ¿vanoðavɛioða yap, quod verterat Tilman.«Peccatis enim nostris mortuus est, teste Scriptura,» non animadvertens esse verba Christi Joannis XI, 25. Denique tam multa erant emendanda, ut dum currente prælo interpretationem hanc recensemus quamplurima nos effugerint, cujusmodi est illud quod proxime sequitur, διὰ φιλοξενίαν ἀντλοῦσα, pro quo annotarat interpres legendum, ávošσa scripseratque, «slulio hospitalitatis mire effloruit.» Atque hiv quidem vulgata Lexica exponunt aliquando «exhaurire laborem,» vel «exantlare;» sed loco accuratius expenso emendandum censemus, «hospitaCol. 283 6. Sed et in Ecclesia. Inciderat in codicem mutilum F. interpres, idcirco et truncatam hanc periodum expressit, «Verum in Ecclesia primatum obtinent apostoli, secundum ordinem prophetæ.» Innuit locum Apostoli, I Corinth. xn, 8. Græce enim erat in ms. F. 'Allà xai tv tỹ Εκκλησίᾳ πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας. Eav o mots. Quæ vero addita sunt ex Anglicis, Regius H et I. confirmant. Col. 289 9. Quinquaginta. In duobus Regiis et I, tantum erat vaxta, sed Anglican. addit πέντε, vitiose opinor pro πεντήκοντα: sic enim est Genes. IX, 29: Καὶ ἐγένοντο πᾶσαι αἱ ἡμέραι Νῶς ἐννακόσια πεντήκοντα ἔτη, καὶ ἀπέθανεν· «Et facti sunt omnes dies Noe, nongenti quinquaginta anni, et mortuus est. Nec refragatur Latina Vulgata; sed et quod dixit de Mathusala, tribuens illi nongentos septuaginta annos,nonnihil diversum est ab eo quod habent LXX, Genes. v, 27: Kal tyśvovto πᾶσαι αἱ ἡμέραι Μαθουσάλα, ἂς εζησεν, ἐννέα καὶ ἐξήκοντα καὶ ἐννεακόσια ἔτη, καὶ ἀπέθανεν Et facti sunt omnes dies Mathusala, quos vixit, nongenti sexaginta novem anni.Postremo cum ambigua esset manuscripti scriptura, Excivou legit interpres pro ixelvwv, propterea vertit, «quo uno deinceps nemo senior vixit. « Col. 290 1. Qui love. Eadem legebantur in F. ediderat tamen interpres, «qui pro eruto oculo consulit, ut alterum offerat»:at hoc nusquam legimus in Evangelio: sed tantum Matth. v, 39, opponit Christus, Non resistere malo, sed si quis percusserit in dexteram maxillam tuam,præbe illi et alteram illi legis veteris præcepto Levitici xxiv, 20: Οφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ, ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος· καθότι ἂν δῷ μῶμον ἀνθρώπῳ, οὕτω Sofñostal aút Oculum pro oculo, dentem pro dente; sicut dederit maculam homini, sic dabitur ei; et Deuteronomii xix, 21. Apud Procopium, p. 64: «Qui non jam oculum pro oculo effodere, sed unam maxillam ferienti alteram etiam porrigere consulat?» Paulo post μετεωρίζεσθαι τὴν διάνοιαν dixit, ut auctor libri 11 Machabæorum v, 17, de Antiocho rege˙ Καὶ ἐμετεωρίζετο τὴν διάνοιαν ὁ ᾿Αντίοχος Ει elevatus est mente Antiochus. Ibid. 13. Verum in animi propos. Annotarat interpres mulilam esse hanc particulam, quam ita vertebat: «In sumendis eduliis ne sit spurcus,aut fœdus,sed cordi suo,ac mentis destinationi imprimat, quia Dominus,» etc. Imo pollutionem non esse vult in cibis, ut Constitutionum monasticarum cap. 6 ait nos a cibis abstinere, non ut Judæorum ritus sequamur, οὐ γὰρ τῶν τοιούτων ἀπεχόμεθα

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI ex hoc Basilii Græco textu expleri potest, si ita legamus p. 67: гapixwv ¿vduµáτwv, xal xóopov τοῦ πρέποντος ἐστερημένον, πτωχεύοντα βρωμάτων πvevpatixwv. «Qui nuptialibus vestibus careat, qui decenti sit cultu destitutus, et spiritualium ciborum penuria laboret, et verum panem,» etc. Ibid. 5. Τουτέστι, τὸ σιτομέτριον. Haec ab erant a ms. F.; non item ab II. et I. Idcirco interpretis verbis adjecimus, «hoc est, tritici menἸουδαΐζοντες, ἀλλὰ τῆς τρυφῆς τήν πλησμονὴν φεύ- designet. Porro apud Procopium lacuna est, qua YoνTEC, «sed ut deliciarum saturitatem fugiamus; • et Augustinus lib. 30 Contra Faustum cap. 5: «Christiani adornandi corporis causa, propter animam ab irrationalibus motibus humiliandam, non quod illa esse immunda credant, non solum a carnibus, verum a quibusdam etiam terræ fructibus abstinent.» Paulo infra citatur locus Proverbiorum xxv, 12, verbis nonnihil diversis; ita enim est apud LXX: Εἰς ἑνώτιον χρυσοῦν σάρδιον πολυτελὲς δέδεται· λόγος σοφὸς εἰς εὐήκοον οὖς· In auream inaurem sardium pretiosum ligatum est: sermo sapiens in aurem obedientem. Apud Procopium pro «verbum pretiosum,» legimus, «verbum operosum,» vitio fortasse typographi. Col. 294 8. Vidi enim te. Emendandum est ex altero Regio H et I. quod perperam ex F. editum est, unde Latine hæc eduxerat Tilmannus, «Videns enim vidi morum gravitatem in arcana canitie, quæ et senili sensu prædita est:» at vera lectio exigit, τῷ γὰρ φρονήματι ἑώρακα πρεσβυτικὸν τυγχάνοντα ο βλέπων τὴν σεμνότητα τῆς ἐν τῷ κρυπτῷ πολιᾶς. Procopius dixit p. 66: Επεὶ καὶ πρὸς Ἱερεμίαν οὕτω διελέγετο, μὴ λέγε, ὅτι νεώτερός εἰμι, δεικνὺς μὴ οὖσαν ἐν αὐτῷ νεότητα διὰ τὴν τῆς διανοίας τελείωσιν. Ita explenda est illic ex Basilio lacuna, ut conjecit doctissimus interpres Curterius: «Siquidem et Dominus ipse, cum Jeremiam conveniret, ne se Juniorem esse diceret, prohibuit, ut juvenem non esse qui mentis esset senili perfeetione præditus, ostenderet.» Dixit Basilius, πολιὰν ἐν τῷ κρυπτῷ, ut Apostolus Roman. 1, 29: Αλλ' ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ Ἰουδαῖος, καὶ περιτομὴ καρδίας· «Sed qui in abscondito Judæus est, et circumcisio cordis;»ėt Matthæi vi, 4: Ο Πατήρ σου, ο βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ· Paler tuus qui videt in abscondito. Sub finem paginæ alter locus est a nobis restitutus apud interpretem, expunctis illis. «suamet auctoritate, per quæ singuli sibi possunt asciscere suismet factis, et ab eis arripere potestatem dominandi.» Non enim ait Basilius illusores arrepturos potestatem dominandi, vel eam factis suis sibi ascituros: sed ipsos Judæos potius peccatis suis promerituros, ut jugo barbarorum subjiciantur. Verum ex duobus mss. H, et I, emendandum est in Græco: 'Αλλ᾽ ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἔση xupisúσev, v exactos lautŷp dià zwv spywv, el apud Procopium p. 66: Κυριεύσειν φησὶν ἑκάστου τὸ κυριευθῆναι π. α. δ. τ. ἐπισπωμένου • Qui ab unoquoque ad dominandi licentiam operibus attrabantur. ' Col. 298 11. In eorum partes. Omiserat verbum Tроosxwpoυv interpres,quod aptum est ad factiones et dissidia seditiosorum, qui tempore Hierosolymitanæ obsidionis omnia turbabant, indicanda: vide Josephum lib. v, vi et vii De bello Judaico. Rursus χλανίδα «paludamentum» vertimus, non «torquem,» seu amiculum pertenue ac molliculum, quod ejusmodi ornatus aut vestis principem non Bura.» Col. 299 5. Non contradicant. Hæc omissa fuerant ab interprete, quæ tres tamen mss. uno consensu exhibent. Ubi notanda probitas illius sæculi, quo sejungebant se ab omni dignitatom ecclesiasticarum ambitu viri sancti,quod et exemplo suo confirmavit S. Joannes Chrysostomus,cum fuga consulens sibi, occultavit se, ne ad epiecopatum promoveretur, et librum defensionis suæ ad Basilium socium et contubernalem suum scripsit, quo inter alia difficultates exponit, quibus episcopi munus obsessum est, libris sex De sacerdotio, ut tradit Socrates, lib. vI Histor., cap. 3. Testatur etiam idem illud studium fugiendi episcopatus apud veteres epistola illa concilii Valentini ad Forojuliens., qua declarant quosdam horrore suscipicndi sacerdotii sese aliquod commisisse delictum esse confessos,cujus gratia possent ab illo depelli. Ambrosius etiam ut dignitatem effugeret, credulis voluit et impudicus videri. Vide Paulinum, in ejus Vita, et Baronium, an. 374, 6. Ibid. 13. To v. Contrarium eliciebat ex his verbis interpres, «docens indignum se esse,qui præsideret:» atqui hoc ipso se dignum esse ostendebat, quod humilis ac modestus esset. Ibid. 5. Mɛotal ávoμlas. Emendandum his perà dvoulas, quæ varia lectio, in margine apographi addita, præferenda fuit alteri; eamque sequitur interpretatio. Col. 302 8. Cum eorum lingua. Conjunxit cum verbo ἀντιλέγειν, non cum μελετᾷ, vocem γλώσ one intorpres, nec animadvertit apud Davidem linguam dici µɛletov, psal. XXXIV, 23: Kai γλῶσσά μου μελετήσει τὴν δικαιοσύνην σου" Et lingua mea meditabitur justitiam tuam; et xxxv1, 28: Os justi meditabitur sapientiam, ubi perperam in Germanicis Bibliis vertitur, «curabit sapientiam.» non enim est μέλει, sed μελετήσει, in quibus locis verbum Hebræum 717 non solum «meditari» sonat, sed etiam «mussitare:» itaque etiam psalmo CXIII, 45, pwvɛiv vertitur, où pwvxσουσιν ἐν τῷ λάρυγγι αὐτῶν, non clamabunt in guttare suo. Idcirco hic delevimus illa verba interpretis: • ut meditarentur nocte ac die legem Domini, lingua eorum contradicebat.» Ibid. 2. Quod populus. Cavendum interpreti, ne similitudo vocum eum fallat, ut hoc loce tò ávíatov «incurabile malum,» existimavit esse mapà tò áviğv quod est, «molestiam inferre,»

AD COMMENT. IN ISAIAM. scripsitque, «populi ægre ferentis, quod responde- autòv ¿v tỷ yñ. Et beatum faciat eum in terra. Chalrit.» Atqui ἀνίατον est τὸ ἰᾶσθαι μὴ δυνάμενον, «quod sanari non potest.» Sed sequenti pagina recte hoc animadvertit, &vlatov voσouσty, «insanabiliter ægrotant.» Col. 303 43. Significare Christum. Restituimus hunc locum ex altero Regio H. et Anglicis, in quorum uno legebatur τὴν περὶ αὐτούς· at Procopius compendiose, ἃ δὴ ποικίλως ἐπινοεῖται Χριστός· «quibus varie significari Christum intelligimus. >> In F. calamo exaratum reperit Tilmannua, xarà ποικίλην τὴν περὶ ἑαυτοὺς συμβουλίαν καὶ ἐπίνοιαν δ Xptorós «Cuneta faciunt ad multiformem illam contra semet consultationem et molitiones.» Idem paulo post scripserat, «Dimidia enim mali pars se stitit intra peccatum in ipso peracri voluntatis affectu:» sed aborat a Regio F. quod aliud H. suggessit et apographum Anglicum, quod quia minus cleganter scriptum erat, operæ typographica Regium codicem sequi maluerunt, ideoque Græce omiserunt illud, quod interpretis verbis addideram: «Est enim perfecta malitia, cum quis,» etc. Tehsia γὰρ κακία τὸ καὶ γνώμῃ καὶ πράξεσιν ἁμαρτάνειν· pou tou. Sic enim erat in H. et Anglic. Hinc corrigendus est Procopii Commentarius p. 68, qui hæc in compendium redegit: τὸ τέλειον εἰπὼν ἐν κακίᾳ, σοὶ τὸ λεῖπον ἐξ ἀναλόγου κατέλιπε. Τὸ γὰρ ἔργον τελειοῖ, ἡ δὲ τῆς διανοίας ὁρμὴ ἀτελής. Col. 305 13 Kai év tpol. Hæc aberant ab apographo Anglic. quæ ex regiis mss. F. et H. et I. addidimus. Apud Joannem xiv, 30, tantum habetur: Καὶ ἐν ἐμοὶ οὐκ ἔχει οὐδέν· Εt in me non habet quidquam. Testatur tamen Theodorus Beza in duobus exemplaribus Novi testamenti fuisse, ut hic legit Basilius, oby spot, «non inveniet. Ita loquebatur et bratus Martinus morti proximus: • Quid adstas, oruenta bestia? Nihil in me fuqesti reperies.» Severus in Vita S. Mart. dæa versio ibidem, Et dabit ei beatitudinem in terra. S. Hieronymus, et beatus erit in terra. Col. 313 14. Non enim est judic. Lectionem hanc F. ms. exprimebat his verbis Tilmannus, O γὰρ τοῦ κρίνοντός ἐστι μετὰ τῶν κρινομένων ἔρχε σθαι πρὸς κρίσιν, ἀλλὰ μετὰ τῶν κρινομένων μετ' ἀλλήλων α. π. π. κρ. «Non enim interest judicis, cum jam præjudicatis venire ad judicium, ut inter se obvii sint judici.» Verum aptior est ea, quam ex H. I. et Angl. expressimus. Quin etiam in membro præcedenti præferebat F. οὐκ ἐπὶ τῷ κρῖναι, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ διακρῖναι· «sed ut alios secernat;» verum in Anglico est: ἀλλ' ἐπὶ τῷ διακριθῆναι, «sed ut judicio contendat,» vel «ut judicio experiatur.» Regio H. istud ultimum penitus aberat. Ex eodem et I. F. A. addidimus interpretationi pagina sequenti «et mercede conductis,» etc., quæ fuerant prætermissa. Gol. 347 8. 'Eni từ xát. Rectius in H. et 1. ¿nì tò xátw, quod adjectum est apographo Anglico hio mutilo; sed expunximus a versione sine causa repetitum illud, «terram versus.» Paulo post ubi de basilisco agitur, scriptum erat, a cum solo aspeetu corrumpere;» at drapssipsiv hic est «necare.» Non enim solum inficit, sed interficit. Plinius. lib. xxviii, cap. 4, Historiæ: «Basilisci, quam etiam serpentes ipsi fugiunt alios olfactu necantem, qui hominem, vel si aspiciat tantum, dicitur interimere, sanguinem magi miris laudibus celebrant. Idem, lib. VIII, cap. 21, narrat, et Cyrenaicam, provinciam eum generare x11 digitorum non amplius magnitudine; Ælianus etiam lib. 11, căp. 5, De animalib., eum esse palmi longitudine scribit, Σɩµ è tou βασιλίσκου τὸ μῆκός· ἐστι, καὶ μέντοι καὶ θεασάμε νος ὁ τῶν ἄφεσιν μήκιστος αὐτὸν ἐκ τῆς τοῦ φυσήματ ros apoσbolic oútóc koti. «Vel serpentum maximus illius aspectu statim exspirationis appulsu torrescit.» Sed lib. 1 1, cap. 31, basiliscum ait viso gallinaceo tremere, et audito illius cantu, terrore concussum, emori: quam ob causam, illi, qui per Africam iter faciunt, gallum itineris comitem sibi adjungunt. Col. 307 1. Somitam. Hic repetierat interpres hanc sententiam tanquam textus partem, neque cum præcedenti membro conjunxerat; hoc enim sibi vult auctor, eos, qui præter meritum laudant, semitam pedum conturbare, et ut ait Procopius, Euvtxcov αὐτῶν τὰς ὁδοὺς, ταῖς σκιαῖς ἐναπομεῖναι κελεύονtɛç. «Vias eorum confundebant, qui umbris acquiescere jubebant;» siquidem to μaxaple, etsi ad verbum nonnunquam sonat beatum reddere vel beatificare, ut ediderat interpres; plerumque tamen beatum judicare vel prædicare apud profanos etiam auctores significat, unde Aristoteli 1 Rhetor. paxaρισμός et εὐδαιμονισμός laudationis præcipum species sunt. Sic et Ecclesiastici x1, 30: pò Tεes μὴ μακάριζε μηδένα. Ante mortem quemquam ne laudes hominem. Vulgata quoque Isaiæ 111, 42, Qui te beatum dicunt ipsi te decipiunt. Vox quippe Hebræa TN non aliud sonat, ut psal. CXLIII, 15: 'Eµxxáprozy toy haóv, beatum dixerunt populum: nonnunquam tamen paxapitav beatum facere interpretatur Itala vetus, ut psal. XL, 2: Kal paxaploai δ Col. Ibid. 4, Alque utinam. E¾Ðɛ dè µr xal tñC Ἐκκλησίας αἱ θυγατέρες τὰ αὐτὰ ἐγκαλοῖντο· sic legendum ex H. I. A., non ut erat in F. cire dè µ¼, et ¿vexadoūvto, ovo, unde expressit interpres, «At non filiæ etiam Ecclesiæ ob eadem in jus vocatæ sunt.» Ex iisdem mss. codicibus correximus paulo ante in Anglico apographo mendosum illud, τὰς ἀρχηγούς αύτ τῶν τὰς θυγατέρας Σιών. Sed quamvis recte scriptum esset, paulo post in F. maidiaïç dośµvoiç, se legisse putavit interpres, mz:delaiç, se dedunt inhonestis disciplinis. Col.349B10. Est igitur opus.Sustulimus notam interrogationis, quam Græca non agnoscunt, et emen - davimus ex Regiis quod erat in Anglico, xal oftiVES fwy Twy Twp., et immutavimus illud interpretis: «Quod igitur est opus Domini? Revelare habitum; et itaque inter nos si honore afficiantur

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI hoc prætextu.» Paulo post annotarat doctissimus II Paralipom. III, 5, lyhupev in' abtov polvixaç xa? Tilmannus pro xaλupŋostat in F. corrigendum dva xalaorá. Ubi Vulgata Lat.: Sculpsitque in ea palxalupasta sed alter Regius et I. et Angl. exbi- mas, et quasi catenulas se invicem complectentes: ad buere scriptum οὐκ ἀποκαλυφθήσεται, ut est Mat- verbum, laxatiles sunt catenæ. thæi x, 26, et Lucæ xii, 2. " " Col. 223 10. Supercilia pingit. Immutavimus illud interpr.: «Similis lunæ in cornua inflexæ supercilia suo ambitu circum oculos amplectitur.» Significat Basilius, delineari circum oculos supercilia, ut velut in arcum lunata illos ambiant. S. Hieronymus ep. 10: Non habuit stridentes calceolos, nec orbes stibio fuliginatos.» Epist. 27: «Turpanda est facies quam cerussa et stibio sæpe depinxi.» S. Joannes Chrysostomus in tractatu a nobis vulgato de S. Josepho: Μέλανι τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑπογράφουσα, ο oculos stibio pingebat.» Tertullianus, De cultu feminarum, cap 5¡: «Quæ genas rubore maculant, oculos fuligine circumlinunt.» Pollux lib. v, cap. 16: Τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑπογράφει, τὰς ἀφοῦς μελαίνει, εἰς γραμμὰς ἡμικυκλίων περιάγει γεωμετρεί περὶ ἐπισκύ vtov «Oculos subtus inficit, supercilia denigrat, lineas semicirculares circumducit, frontem dimetitur,» vel potius, geometriam in superciliis exercet.» Col. 327, 7. Quod autem nemine. Aliam sententiam exhibebat edita versio, «Si quidem nemo videt unum aliquem seorsim et privatam degentem vitam vestes luculentas circumjicere per ædes. Hæc enim declarant excessum omnem, quo istæ abutebantur.» Quod autem attinet ad illa Laconica pellucida, S. Hieronymus ait ita LXX esse interpretatos, volentes tenuissimas significare vestes, quibus Lacedæmoniorum, qui fuerunt ad bella promptissimi, et austerioris vitæ, corpora tegebantur; alii referunt ad purpuras Laconicas nitentes et splendentes, quod Laconicas purpuras esse pretiosissimas scribat Plinius, lib. xxxv Histor., cap. 6. Bäsilius tamen Lacænarum vestes pellucidas fuisse vult, cujusmodi fuerunt Coæ vestes a poetis Latinis celebratæ. Tibullus, eleg. 3, lib. 11: Col. 322 1, Nexus quosdam. Koσúµбoυç exponit auctor, ἀποδέσμους τινὰς τῶν κροσσῶν quos interpres verterat, «quasdam fasciolas fimbriis assutas, id est, vestes fimbriatas cum appendentibus tintinnabulis.» S. Hieronymus, epist. 130, nuinerat inter vestimenta sacerdotalia superhumerale et tunicas xoovμ6wτás et cidarim, in quem locum scribens Marianus Victorius, docet fimbriatum vestimentum significari, quod Hesychius xoovμбwtov xpooowtóv interpretetur, id est, fimbriatum, et Exodi XXVIII, ubi Vulgata lineam scriptam transtulit, Græce est κοσυμβωτόν· alii malunt κοσυμβωτόν dici tunicam nodis substrictam, et exponunt Exodi XXVIII, Ex Χαν111, κύσυμβοι τῶν χιτώνων ἐκ βύσσου, «nodi tunicarum ex bysso.» Certe Pollux lib. 11, cap. 3, xoσúμбny pro crinium modo accipi admonet, quem κρώβυλον potius Attice vult appellari: Ετρεφον δέ τινες ἐκ πλαγίου κόμην ἢ κατόπιν ἢ ὑπὲρ τὸ μέτα ωπον, ποταμοῖς ἢ θεοῖς, καὶ ὠνομάζετο πλοχμὸς ἢ σκόλυς ἢ σειρά τριχῶν· κοσμη δ᾽ οὐκ ᾿Αττικόν, ἀλλὰ xpa̸ávàoç «Nutriebant vero comam quidam in obliquum vergentem, aut super tergum,aut super frontem, fluminibus aut diis consecratam, quæ λоxpós aut σχόλυς nominabatur. Non enim κοσύμβη, sed xpwбulos, Atticorum est.» S. Augustinus in Quæstionibus in Exodum lib. 11, quæst. 114: «Tunicam vero cum cornibus honestius putarunt Latini interpretes dici, quam si dicerent, cum cirris, qui bene dispositis ornamento esse vestibus solent.» Cum igitur Exodi xxv111, 35, xóovμbot sunt nodi tunicarum ex hysso, videntur appellationem nacti ex similitudine cirorum vel crinium, qui sunt nodi sive nexus capillorum; propterea nexus fimbriarum hic interpretamur. Paulo post εγκομβώματα κροσσῶν vertimus «ornatum fimbriarum,» quod dicat Petrus, Epistola 1, 5, ἐγκομβώσασθε τὴν ταπεινοφρο súvny, «humilitatem insinuate,» vel «estote intus humilitate ornati:» quod vetus Lexicum ¿yxóµбwμa exponat δεσμὸν τῶν χειρίδων, «nexum manicarum» sive nodos fimbriarum manicis assutos. Alii malunt èyzwμбwμata dici vestimenta quædam, ut Hesychius xóouμbov esse dicit уxóμбwμα ×xì mepitwμa Alyóπtiov,«subligaculum vel amictum Ægyptium. Ibid. 43. Alter quidam. S. Hieronymus in Isaiæ: «Hæc omnia licet LXX interpretes, Aquila, et Symmachus, ac Theodotio diversis modis interpretentur, nos ut potuimus, vel de Hebræo, vel de ipsorum translatione texuimus.» In textu etiam prophetæ, quem vulgavit doctissimus Joan. Curterius ex vetustissimo codice qui nuncest illustrissimi cardinalis Rupifucaldii, annotatur in margine pro μηνίσκους, lunulas, Symmachum edidisse μανιάxac, torques, et pro τà ×0 μara, monilia, xaλaorá, catenulus. Nam et ita legimus apud LXX Illa gerat vestes lenues, quas femina Coa Texuit..... et Horatius, lib. 1, satyra 2: Altera nil obstat, Cois tibi pene videre est Ut nudam..... Propertius, lib. 11, eleg. 1: Sive togis illam fulgentem incidere Gois. Coa enim vestis puellarum fuit fama non nimium bona. Plinius, de bombycibus, lib. x1, c. 22: Telas araneorum modo texunt, ad vestem luxumque feminarum. Prima eas redordiri rursusque texere invenit in Cro vel Co, mulier Pamphyla, ut denudet feminas vestis.» Clemens Alexandrinus hæc de vestitu Lacænarum, lib. 11 Pædagogi, cap. 10: Oʊdì γὰρ ὑπὲρ γόνυ καθάπερ τὰς Λακαίνας ἐστολίσθαι καλόν· οὐδὲν γὰρ μέρος ὁτιοῦν ἀπογυμνοῦσθαι γυναικὸς εὐπρεπές. «Neque enim sicut Lacanas virgines supra genu vestiri honestum: nullam enim partem feminæ nudari decorum est.» Lacænas etiam patvoumplεas appellavit Ibycus, quod incessu coxas retegerent, et avspoμavɛiç, quasi insano in viros amore

IN COMMENT. IN ISAIAM. ardentes apud Plutarchum sub finem Vitæ Numæ. dubio scripsisse Basilium xzτáxλita indicat ipsa Col. 327 B. 10. Purpura pro. Hæc ut Græce desiderabantur in Regio F. et ex H. I. et Angl. suppleta sunt, ita eorum interpretatio Latina textui est addita, ut quatuor elementorum figura perfecta in vestitu sacerdotali appareret, quam etiam exponit S. Hieronymus epist. 428: «Quatuor colores ad quatuor elementa referuntur, ex quibus universa subsistunt. Byssus terræ deputatur; quia ex terra gignitur. Purpura mari, quia ex ejus cochleolis tingitur;hyacinthus aeri, propter coloris similitudinem; coccus igni et ætheri, qui Hebraice w sen appellatur et justum esse commemorant, ut pontifex Creatoris non solum pro Israel, sed pro universo mundo roget.»Theodoretus, de tegminibus tabernaculi agens, quæst. 60 in Exodum: Tòv dè öpopov eľχον ἐξ ὑφασμάτων ποικίλων ἐκ διαφόρων κατεσκευασμένον χρωμάτων, καὶ ταῦτα δὲ τῶν τεσσάρων στοι χείων ἦν τὰ αἰνίγματα. Ὁ μὲν γὰρ ὑάκινθος τῷ ἀάρι προσέοικε· τὸ δὲ ῥοδοειδὲς ἢ κοκκοβαφὲς τῷ πυρί, τὸ δὲ ἁλουργικὸν μηνύει τὴν θάλατταν· ἐκείνη γὰρ τρέφει τὴν κόχλον, ἐξ οὗ τὸ τοιοῦτον γίνεται χρῶμα· ἡ δὲ βύσσος τὴν γῆν· ἐκ ταύτης γὰρ φύεσθαι λέγεται. Tegebantur variis texturis diversis tinctis coloribus, qui quidem quatuor elementa subindicabant. Nam hyacinthus ad naturam aeris accedit; rosaceus autem color, seu cocco tinctus, ad naturam ignis; purpureus autem mare denotabat, in quo enutritur concha, unde color ejusmodi sumitur; byssus autem terram referebat, unde nasci dicitur.»Josephus demum, lib. in, cap. 8, Antiquit. Tá te yàp pápon ix τεσσάρων ὑφανθέντα τὴν τῶν στοιχείων φύσιν δηλοῖ. Η τε γὰρ βύσσος τὴν γῆν ἀποσημαίνειν ἔοικε, διὰ τὸ ἐξ αὐτῆς ἀνιεῖσθαι τὸν λίνον· ἥ τε πορφύρα τὴν θά λασσαν, τῷ πεφοινίχθαι τῆς κόχλου τῷ αἵματι· τὸν tip δὲ ἀέρα βούλεται δηλοῦν ἡ ὑάκινθος, καὶ ὁ φοίνιξ δ' αὖ τεκμήριον τοῦ πυρός. «Vela quoque e quatuor coloribus contexta elementorum natúram designant. Nam byssus terram referre videtur, ex qua lini hoc genus provenit; purpura vero mare, eo quod conchylii cruore sit fucata; aerem vero hyacinthus repræsentare videtur, siout puniceus color ignem.» Merito igitur ordinem dictionum interturbatum restituimus, cum antea sic expressa essent ista, quasi mulieres essent induta vestimentis, quæ suis coloribus elementa repræsentarent, sed et in Græcis adhuc ex Reg. H. corrigendum est et altero Angl. omoia Exɛivot σúµhola, «indutæ, qualia erant ea, quibus sacerdotes induti.» Ibid. 14. Accubitoria. Scripsimus accubitoria, et in Græcis xxτáx)‹ta, quod in eam lectionem consentiant duo Regii F. H. et I. cum Anglicis. Interpres tamen quoniam in Bibliis Plantinianis et Germanicis apud prophetam legitur θέριστρα κατάxhɛtota, verterat, «theristra clausa.» Et vero in quibusdam etiam Basilii exemplaribus ita legi admonet vir doctissimus Flaminius Nobilius in editione Romana LXX, quemadmodum et in nonnullis Isaiæ prophetæ libris Græcis: verumtamen sine PATROL. GR. XXX. etymologia, qaam affert, quod toralia designentur, sive tapetes, quibus lecti non lecticæ insternebantur, cum discumberetur, ut apud Virgilium, i Eneid.: …....Stratoque super discumbitur ostro. Sic apud Tertullianum, De pallio, cap. 3, intelligit Pamelius illud de pavone: «Quanquam et pavo pluma vestis, et quidem de cataclitis, imo omni conchylio depressior,» id est, de accubitis, quibus ad accumbendum utebantur, tametsi Suidas non toralia, sed κλίνας, lectos, esse vult τὰ κατακλίτα. Sed nec illi assentiendum puto, nec aliis qui rapà τὸ κατακλύζειν deducunt illud «cataclitis,» cum scribendum potius fuisset, de cataclystis: verum optime conjecisse doctissimum Theodorum Marcilium hic emendandum, de cataclistis, ex Fortunato, lib. De vile. S. Martini, Cycladis aut qualis cataclistis effora vasis, et libro iv, Quæ manus artificis cataclistica fila rotavit; et ex Apuleio, lib. xi, «Eas amœnus lectissimæ juventutis veste nivea et cataclista renitens senon quebatur chorus;» non autem ex Tertulliano corrigendum Apuleium, ut volebat Jo. Mercerius J. C., cum illam emendationem confirmet hæc lectio Græci textus LXX, ubi porpa xas táxλstota dicuntur «palliola clausa,» et alia Senecæ, lib, 1 De tranquill., et Ammiani Marcellini loca, ex quibus constat commendari potissimum vestes, quæ ex arculis proferuntur pressæ penden. tibus ut magis splendeant: neque facile occurrere possit auctor, qui vestes cataclitas dicat, sed cataclita tantum toralia vocantur. In textu etiam Græco - a Curteite odito net κατάκλιτα legimus apud LXX, sed κατάκλειστα. Ex Hebræo non potest liquere utra vox sit aptior, quod hoc additum sit Hcbræo textui a LXX, ut ex S. Hieronymo constat, qui habet tantum «et theristra:» quam ob causam Basilius ait hic obelo notatam illam dictionem, ab Aquila, Symmacho et reliquis omissam, ut cætera obelo jugulabantur in editione Origenis, quæ Hebræo fuerant addita, sicut antea in illud Geneseos annotavimus, «Et congregata est aqua,» homil. 4 in Hexaem. Col. 330 8. Et incensum. Scripturæ locum designavimus, in quo fit mentio olei unctionis et thymiamatis compositionis, quod Vulgata «thymiama aromatum» vocat. Porro cum hic aliquid deesse arbitraretur interpres, adjecerat aliquot verba, et unam periodum in duas diviserat: «Fortasse enim postquam in templo esse cœperunt voluptuosæ fragrantiæ odores, tunc unguentum sacræ unctionis et thymiama compositionis esse desierunt. In terram enim disjectum.» Col. 331 3. Ante virilem. Interpres ediderat, «præripi morte ante messoriam fulcem:» quod áxµýv non animadverterit, non solum aciem sive cuspidem sonare, sed etiam từv vɛótyta, juventutem, et iv áxpỹ sive tovę ázµáľovtas, ætate flo33

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI rentes, τοὺς ἐν τῇ ἡλικίᾳ καθεστηκυία, ut infra Be ὑπόσχεσις vel ἐπαγγελία· cum proprie sit po8868- silius dixit, οἱ ἐν ἡλικίᾳ πάντες, «qui consistunt in ætatis vigore.» Sed et illic a mente auctoris discessit, emendato codice destitutus et vertens, «ut nulli usui occupasse videantur suæ robur ætatis, aut certe quia auxilio destituti sint, non admodum difficiles ad toleranda omnia;» verum ex Regio et I. restituendum est ἢ διὰ τὸ ἀβοήθητος. Col. 334 3. Et molestiam. Pro άyшva autou annotarat Tilman. se legere ἀγωνίαν ἑαυτῶν, scripseratque «proin velle se levare et consolari suam orbitatem dicunt simul plures:» nos contra consensum omnium codicum nihil in Græcis immutavimus, sed in Latinis, ut et paulo post Xproov retinuimus, neque cum illo correximus xexλ×00w ¿p' Hµãç, «invocetur super nos.» Imo, «commoda nobis nomen, ut dicamur uxores talis viri.» Col. 335 11. Cum enim propria. Quæ fuerint a nobis expuncta non exprimemus, sed et hic et in aliis hujus commentarii locis, quæ immutata sint vel emendata, pluribus non exponemus, ne prolixiores sint hæ notæ, tantumque digito velut intento indicabimus eas sententias, quæ cum aliis collatæ editionibus, quid in hac Græco-Latina sit præstitum lectori studioso significabunt. Pagina sequenti scripsimus κρίσεως ἡμέρα pro κτίσεως ex F. Η. et paulo post λείμμα pro λῆμμα· illud κατ' ἐκλογὴν χάριτος, secundum electionem gratiæ, est ad Roman. xi, 5. Col. 342 2. Quando igitur. Omiserat hic integram lineam Græci textus interpres, quam et Regius F. exhibet, et novam periodum inchoarat verba illa vertens, καὶ ὁ λόγος αἰνίσσεται, «Quin etiam tacite innuit duas esse species baptismatis, no quando ad ternionem usque progrediatur baptisma.» Porro illud, vευμα xаúσеwę, spiritum ardoris, de baptismo etiam exponit Cyrillus Alexandrinus in Commentario: Καύσεως δὲ πνεῦμά φαμεν τὴν ἐπὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάριν οὐ δίχα πνεύματος ἐν ἡμῖν γινομένην. «Ardoris vero spiritum dicimus gratiam in sacrosancto baptismo, non absque spiritu nobis ingeneratam.» σου, sio: Psal. 11, 8: Δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς Ys Dabo tibi gentes hæreditatem tuam, el possessionem tuam terminos terræ: et idem verbum Hebræum κληρονομία vertitur II Paralipom. xxxΙ, 1. Col. 356 8. Quandoquidem. Hæc quoque prætermissa fuerant ab antiquario seu librario, qui Regium F. excripsit, restituta ex altero Regio H. et Anglicis, cum versione sua: porro illud ¿v xupi μεoltou est ex Epist. ad Galat. II, 19. De angelo custode unicuique attributo dictum est alibi, in psalmum xxx111, 3: Immitet angelus, vel castrametabitur. Col. 362 1. Non est enim. Locus est Jeromiæ πιν, 22: Μὴ ἔστιν ἐν εἰδώλοις ἐθνῶν ὑετίζων; Καὶ εἰ ὁ οὐρανὸς δώσει πλησμονὴν αὐτοῦ, oúxi cù aútós; Nunquid est in idolis gentium, qui pluat? Quod si celum dabit satietatem suam, nonne tu es ipse? Alter autem, Et pluam super unam, nihil discrepat a verbis Amos Iv, 7. Tertius demum est Ezechielis iv, 6, nonnihil diversus: illic enim est in Bibliis Basiliensibus et apud Polychronium atque in manuscriptis, quorum meminit Flaminius Nobilius: Καὶ ἐγὼ δέδωκά σοι τὰς δύο ἀδικίας αὐτῶν εἰς ἀριθμὸν ἡμερῶν ἐννενήκοντα καὶ τριακοσίας µépaç⋅ «Et ego dedi tibi duas iniquitates ipsorum in numerum dierum nonaginta scilicet et trecentos dies.» S. Hieronymus in eum locum testatur ita LXX edidisse; itemque Aquilam, Symmachum et Theodotionem, licet vulgata exemplaria centum nonaginta annos habeant: at Basilius, pro nonaginta et trecentos, dixit, a nonaginta tres.» Col. 366 7. El oculus inexhaust. Interpres scripserat, «quam si definieris tecum nihil omnino possidere.» At συνορίζεσθαι non est hic «definire apud se,» verum» confinio jungi.» Paulo post in ms. F. perperam scriptum fuit of λxyɛt, unde Tilmannus verterat, «ipse autem nihil omnino abs te accipiet:» at multo rectius in H. et A. oð kɛľþu, «non deficiet.» Col. 371 10. Juxta igitur. Non ut antea erat, juxta igitur parœmiam,» ne quis profanum esse putet adagium est enim apud Salomonem, Proverbior. xxi, 31: Εἰ γὰρ εἰς τὰς φιάλας καὶ τὰ ποτήρια δῷς τοὺς ὀφθαλμούς σου. Si enim in sequitur τὸν γενεσιουργόν ἐννοεῖν, est ex Sapientiæ XIII, 5. Voxtypwv fit mentio, I Esdr. 1, 9. Col. 346 1. El male obsequentes. Non animadvertit Evangelii et apostoli Pauli verbis uti Basilium interpres, «maligne obsequentes attentos reddebat,» et, «lameniatio erat impoenitentem conficiens mœrore ac tristitia ad salutem.» Imo äpetaµéhntov owenplay dieit, non hominem im- phialas et pocula dederis oculos tuos. Quod vero pœnitentem, sed salutem àµɛτax(vytov· vel certe μετάνοιαν ἀμεταμέλητον dixit Apostolus, II Corinth. vii, 10, pœnitentiam, cujus nos non pœniteat, ut dona Dei dicuntur &μеtapéta, Roman. 1, 29, atque ita videtur accepisse S. Joannes Chrysost. homil. 15: Οὐδεὶς ἑαυτοῦ καταγνώσεται, ἐὰν λυπηθῇ ἐφ᾽ ἁμαρτίᾳ, ἐὰν πενθήσῃ, καὶ ἑαυτὸν συνtoin «Neque enim quisquam unquam sibi eo nomine succensebit, quod ob peccata sese mærore afflixerit, atque obtriverit.» Infra tǹv yñv tñs xxTxoxtoews dixit, quod Tilmannus vertit, «promissionis,» quasi xations idem hic valeret, quod Col. 371 4. Sæcularium. Taię we dixit, ut ab ecclesiasticis sæculares distinguat, non a Christianis gentiles aut paganas, quemadmodum intellexit interpres, «ut præfecturis istis a Christiana frugalitate abhorrentibus nonnihil accrescat honestatis.» Rursus omiserat illud, tò troveldistor Tepioτéhovca, tantum enim scripserat, «quod plane vituperandum est.» Col. 379 6. Ad occasum. Non ut antea erat, «ad retinacula vitæ;» perperam enim calamo ex-

IN COMMENT. IN ISAIAM aratum erat in F. µéxpi twv deoµŵv. At emendatum flamma accensa: «quamobrem sane mirum, quod est ex H. et Α. μέχρι τῶν δυσμῶν τῆς ζωῆς. Δυσμή «solis occasum» sonat: transfertur etiam ad vitæ finem. Hesychius et Suidas δυσμαῖς βίου, τῷ τέλει ζωής. Col. 382 6. Qui ex Caini. Kaxovtos dixit, quod xaxɛɩ devenire sonet. Procopius dixit xatαγομένου, ρ. 77: ἃ τοῦ Ἰωβάλ ἐστιν εὐρήματα τοῦ ἐκ τοῦ Κάϊν καταγομένου, «quorum auctorem illum, qui Caini soboles exstitit, accepimus.» Et annotatur Genes. IV, 17. Nam ex Cain ortus est Henoch, ac deinde ex Henoch Irad, ex Irad Maviaeb, ex quo Mathusael, et ex isto Lamech, cujus filii Jabel et Jubal. Male interpres ediderat, «Jubal qui ex genealogia sibi conveniente, nempe ex Cain prognatus scribitur. Col. 386 4. Detestandum. Interqres legit in F. mpòc rỡ ¿vapyei, «quod nulli non colliquescit.» melius in H. tip ¿vaysī ut edidimus: neque enim ¿vapyέc, «manifestum» est Davidem omnes peccatores terræ interfecisse. Col. 406 1. Valere rationes. Non ut Tilmannus, «qui audent profiteri se esse pares scribendis de unaquaque re libris.» Merito tamen postea in margine addiderat the toxñs inventorem fuisse Pyrrhonem, qui assensum præberi vetabat. Vide Diogenem Laertium, lib. ix, p. 670: où yàp µãˆhov τόδε ἢ τόδε εἶναι ἕκαστον, «neque enim esse quidquam istud potius quam illud.» Omiserat paulo post idem interpres illa verba, quæ Græca suggesserat ms. F., «nigrum esse argentum propter rubiginem, quam effundit.» Ibidem oic posoμion verterat, «< quibuscum ne diutius congrediare familiariter,» licet absit negatio, et duideĭv non significet tantum familiariter congredi, sed etiam immorari, versari in re aliqua, ut apud Thucydidem wuiλnxws noliµp, «versatus in bello:» et apud Chrysostomum, homil, i De pœnitentia, p. 660: Καὶ πολὺν χρόνον ὁμιλήσαντες τῷ πυρί, «atque in igue multo tempore versati:» et lib. 1 De Providentia, p. 158 de xal bµiλñor yάuotę, «ut et uxores ducerent.» idem contendit apud Basilium legi, quemadmodum apud Procopium et in edit. Romana, avec, a flamma resoluta:» nisi forte illum in errorem impulit interpres Latinus, qui scripserat, «a flamma effusa,» vel alium codicem scriptum nactus est. Vulgata Latina dixit cap. v, 24, «et calor flammæ exurit.» Col. 428 8. Isti quasi. Hæc ad verbum e Græco sunt expressa, et in locum eorum substituta, quæ interpres adjecerat. Reliquum enim textus capitis quinti verteral prophetæ, et Italico charactere expresserat, nec esse Basilii verba animadverterat illud textus reliquum in compendium redigentis. Col. 427 1. Et ignis versatur. Ita scripsiBmus, non cum Tilmanno, «aspectus, qui versatur circa concretionem: «non enim ait aspectum flammæ, dici carbonem. Procopius in Isaiam p. 88: ἄνθραξ δέ ἐστι πῦρ γεῶδες μετὰ τὴν τῆς φλογὸς πάρο οδον τῇ παχυτέρα ὕλῃ ἐναπομείναν· «Est autem carbo ignis ille terrenus,qui exstincta flamma solet in crassiore remanere materia.» Non igitur exponit bio Basilius illa verbis ὑπὸ φλογὸς ἀνημμένης. ut videtur existimasse Flam. Nobilius in Notis suis, sed quid sit va «carbo,» exponit.Quod si vera esset distinctio Isidori, pa hic «pruna,» potius esset. «Pruna est, inquit, quandiu ardet: cum exstincta fuerit, carbo nominatur. Prung perurendo dicta est: carbo vero quod flamma caret.» Sed et apud Plinium, lib. xvııı,dicitur etiam carbo, quando ignitus: «Et cum carbo vehementer collucet;» et lib. xxx111, cap. 5: Carboni major vis exusto iterumque flagranti.»>> Col. 418 11. Non tamen de eo. Tilman.: «Ait enim Scriptura nondum immobilem esse circa tales animæ affectus: quin de eo disserit, etc., quæ plane a mente auctoris aberrant. Sic restituendus est et apud Procopium locus p. 86: 5 μw - yeɩ tòv ánaðñ. Sequitur locus ex Proverbiis XII, 46, ubi sic habet: Αφρων αὐθήμερον ἐξαγγέλλει ὀρο γὴν αὐτοῦ, κρύπτει δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἀτιμίαν ἀνὴρ πα νοῦργος· «Fatuus ipso die indicat iram suam: celat autem suam ignominiam vir callidus.» Apud Procopium legimus ¿zyysdei, indicabit, prodet, ut apud Nobilium scholium Græcum δηλώσει θυμὸν autou, a patefaciet furorem suum,» et Theodotio yvwplos, «notum faciet.» Col. 419 1. Flamma accensa. Þhoyòc dvnµµévns scriptum exhibent duo Regii codd. F. et H. nec aliter legi apud Cyrillum annotat Nobilius, «a " Col. 431 14. Etiam is cui. Annotarat in margine interpres quiddam se desiderare in exemplari: et merito; deerat enim vox axory, quam tamen ita vertendo expresserat, «vocem Domini non quidem, quæ icerit aurem corporis: sed qua Deus tantum menti eorum per notas adumbrationes imprimit consilium.» Similem habes locum infra:ob Stà tñc σωματικῆς ἀκοῆς, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τὸ ἡγεμονικόν· et apud Procopium p. 102: «Audit autem vocem Domini, qui mente ab ipso informata resonantis in se verbi sonum auscultat.» Col. 435 2. Ne nos educas. Existimavit interpres se legisse μὴ ἀναγκάσῃς, vel ἀνάγκη, dum vertit, proficiscaris nobiscum, nihil necesse nos emigrare, Exodi xxxIII, 45, legimus paulo aliter, & μ σὺ αὐτὸς συμπορεύῃ μεθ᾿ ἡμῶν, μή με αναγάγης ¿vteūßev. Si non tu ipse veneris nobiscum, ne me educas hinc. Vulgata cum verbis Basilii consentit: Si non tu ipse præcedas nos, ne educas nos. Paulo post ȧvpwrótta intellexit humanitatem a Christo assumendam interpres, scribens, «et ad assumendam a Deo Verbo humanitatem, oportebat typicis figuris præsignari:» aptius tamen genus humanum intelliges. Sic homil. 34, De libero arbitrio: Elep γὰρ ἴσχυεν ἡ τῆς ἀνθρωπότητος φύσις ἐκτὸς τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος πανοπλίας. Interpres Procopii

p. 404 NOTÆ FRONTONIS DUCÆI Figurisque prius homines assuescere.» virginitate dogma manifeste confirmant. Quod vero Col. 439 1. Ad illud quidem. Hic duas omiserat lineas librarius codicem Regium F. exscribens, quas Latine conversas interpretis verbis inseruimus sed illud roυ duabus inclusum virgulis non agnoscit Regius H., neque ipse Procopius p. 401: καὶ ἐγὼ πορεύσομαι. Ibid. 443 1. Sed quod toti. Novam periodum hic inchoarat interpres hoc modo: «Per unum quemque perseverat. Quin et collegio cuique appellatio sua conservetur:» sed emendationem nostram cum manuscripti,tum Græcus Procopii textus confirmat pag. 104.: Quod et urbibus ipsis acoidere videmus.» Idem interpres Procopii àλdoioùMevov Adyov vertit variatum vel mutatum. Col. 455 8. Laudativ Dei. Scripslmus ex duobus legiis μετονομάζεται, pro μετωνόμασται, quod habuit apographum Anglic. Apud Græcos Etymologos sive in Lexicp de nominibus Hebraicis legimus, Ἰουδαία ἐξομολογουμένη. S. Hieronymus in lib. De nominibus Hebraicis: Juda laudatio sive confessio; et epistola 25: «Si Juda confessio interpretatur, confitens autem omnis anima credentis:> et in caput xxvi Isaiæ: «Canticum istud in terra Juda sive Judæa,quod interpretatur utrumque confessio.» 777 sonat gratias agere, confiteri, laudare. Idem Hieronymus in Ezechielis cap. XLVII: «Damascus sanguis sacci, et osculi sive poculi,» et rursus: «inter Damascum, hoc est, sanguinem cilicii, et confinium Hematum.» Idem in cap. xvn Isaiæ: «Damascus interpretatur, sanguinem bibens, aut sanguis cilicii.»Propterea correximus infra, Superborum caput est, exsecrabile, ac plenum sanguinis,» non ut scripserat Tilmannus, «caput est quidam sanguinarius:» neque enim homo est, sed civitas Syriæ primaria Damascus, Isaiæ vII, 8, et ita in Vulgata Latina. Rursus emendavimus, «pro pœnitentia, quæ existimatur,» non «pro pœnitentia solemni et in more posita.» Licet enim apud Herodianum ὡς νομίζουσι Ρωμαίοι valeat, ut Romanis mos est, et tò voμitóμevov sit, «quod in more positum est:» cum tamen sequatur oux oùσαν δὲ ἀληθινήν, melius accipietur, ut sonet νομί ε00α existimari, putari, ut in concilio Gangrensi can. 12: Εἴ τις ἀνδρῶν διὰ νομιζομένην ἄσκησιν περιβολαίῳ χρῆται· «Si quis vir propter eam, quæ existimatur, exercitationem amiculo utitur.» Col. 463 7. Quoniam ex semine. Hæc addita sunt versioni Tilmanni, quoniam et Græca inclusa virgulis aberant a Regio ms. F. et in sequentibus, to tépepe sic accepit interpres, ut sonaret eminentiam,hoc pacto,«domui David, hoc est, Dominus secundum carnem, quod præeminebat in universa cognatione David,idque faustum felixque nuntium est.. Col. 466 5. Etiam postquam. Hæc addita sunt versioni Latinæ ob Græca ex Anglicis codicibus inserta, licet a Regiis duobus abessent: xai μɛtà τὸ γενέσθαι μητέρα ἔτι παρθένος διαμένουσα, quæ receptum de perpetua sanctissimæ Virginis matris de vulturibus feminis subjicit, Ælianus etiam narrat, lib. 11, cap. 46 De animalibus:yūna dè &ppeva οὔ φασι γενέσθαι ποτὲ ἀλλὰ, θηλείας ἁπάσας: «vulturem non nasci marem aiunt, sed feminas omnes generari: adversæ austro volant; vel si auster non spirat, ad eurum ventum oris hiatu se pandunt: spiritus venti influens ipsas implet.» Col. 469 6. 'Aπwywva. Emendandum ex H. & лwywyα, «Quæ barbam appellavit,» ut apud Procopium, p. 120: Καὶ τὸν πώγωνα, τουτέστι τὸν κατὰ φύσιν ἀνθρώποις πρέποντα κόσμον· «Et barbam, hoc est, ornamentum, quod naturaliter homines decet.» Interpres scripserat, «absque barba fore dixit.» Item quæ sequuntur, α ini tñs yevá. Gɛws yivɛtaɩ, verterat, «secundum nativitatem nostri Emmanuelis.» Col. 471 9. Mille vites. Non, ut Tilmannus ediderat, «mille vites distraherent mille siclis.» Procopius dixit, Πᾶσαν ἀμπελον κἂν σίκλον ἔχῃ τιμήν, Exp «Omnem vitem quantumvis sicli pretio æstimatam desertam et incultam fore: • vitem enim aptius reddi äumedov puto, quam vineam, cum mille vites siclis propheta dixerit æstimatas. Col. 475 8. Propter eorum. Legerat in ms. F. interpres 6' & TO EU, ideoque verterat, «vi intelligentiæ fuisse a nobis deprehensum, per que non magno negotio, quæ subjecta sunt, persuadentur,» sed receptam lectionem tuentur H. et Angl. et exemplum Ezechielis, quod subjicitur, a prophetæ vero obedientia a nobis intelligitur.» Col. 487 9. Ul si pertrahat. 'Eλxóμsvov dixit, non λxovt, ut exigebat interpretatio Tilmanni, «nec eum pertrahat ad tribunalia judicum, qui se exuerit vel tunica. Alludit nimirum ad illud Mat. thet v, 40: Καὶ τῷ θέλοντι κριθῆναι, καὶ τὸν χιτῶνά σου λαβεῖν, ἄφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον· Εἰ qui vult tecum in judicio contenders, et tunicam tuam tollere, dimitte ei et pallium. Rursus quod sequitur βλασφημούμενον παρακαλενῖ verterat, «ut blasphe mum cohortetur, et pro eo roget:» atqui hæc expressa sunt ex verbis Apostoli I Cor. IV, 13: ẞheoprμoúμɛvoi napaxatoŭµev, blasphemamur, et obsecrumus. Ibid. 4. Est vero magnum. Interpres scripserat: «Timor enim Dei maximum est argumentum. his, qui adnituntur ad sectandam perfectionem servato tenore disciplinæ.» Illud vero, návτz xataTos, locutio est usurpata etiam a Septuaginta Proverb. XXVIII, 14: Μακάριος ἀνὴρ, ὃς κατα - πτήσσει πάντα δι᾿ εὐλάβειαν· Beatus vir qui timet omnia ob cautionem.Sequitur ibid. locus Isaia citatus non ut expressus est a LXX, Isaiæ xxvIII, 16: Ἰδοὺ ἐγὼ ἐμβαλῶ εἰς τὰ θεμέλια Σιών, Eeee ego immillam in fundamenta Sion: sed ut citatus est ab Apostolo Roman. 1x, 33: Ἰδοὺ ἐγὼ τίθημι ἐν Σιών. Col. 494 6. Et Galilæi. Non solum idiotæ, sed et natione Galilæi, non ut interpres dixerat,«idiotæ quippe homines Galilæi.» Sic Matthæi xxvi, 69:

IN COMMENT. IN ISAIAM. El tu cum Jesu Galilæo eras. Nam et loquela tua mentio III Regum iv, 24: Et habebat pacem ex omni manifestum te facit. In quem locum Hieronymus: parte in circuitu. «Quod unaquæque provincia et regio habeat proprietates suas, et vernaculum loquendi modum vitare non possit;» et Lucæ xx11, 59, nam et Galilæus est. Josephus autem, lib. III De bello, cap. 2: Μάχιμοί τε γὰρ ἐκ νηπίων καὶ πολλοὶ πάντοτε Γαλιλαῖοι, καὶ οὔτε δειλία ποτὲ τοὺς ἄνδρας, οὔτε λει πανδρεία τὴν χώραν κατέσχεν «Pugnaces sunt ab infantia Galilæi, et omni tempore plurimi, neque aut formido unquam viros, aut virorum penuria regiones illas occupavit.» Col. 499 5. Atque illi quidem. In Regio F. laouna erat, quod duas lineas librarius prætermisisset, quas ex H. et Anglic. restituimus et Græco textui, et interpreti, usque ad illa verba, «qui in errorem pelliciuntur.» Cæterum hæc a Tarasio patriarcha citantur in epist. De ordinationibus, p. 193 Juris Græco-Romani: τοῦτο γάρ ἐστι τὸ καταγέλασtov. Vide etiam Procopium in hunc locum. Paulo infra afflixi vos: hæc alludunt ad illud Deuteronomii vu, 3: Καὶ μνησθήσῃ πᾶσαν τὴν ὁδὸν, ἣν ἤγαγέ σε Κύριος ὁ Θεός σου ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἐκάκωσέ σε, καὶ ἐλιμαγχόνησέ σε Et recordaberis omnis viæ, per quam duxit te Domiuus tuus in deserto, et afflixit te, et affecit te fame. Col. 508 8. Accepit signum. Non, «ex compacto indictum curriculum,» ut antea legebatur: súvOŋua enim hic non sonat, «compactum» aut ● compositum,»sed apopµñs oŋkɛčov,«signum excursionis inchoandæ,» ut apud Virgilium ▼ Æneid.: signum clamore paratis Epilydes longe dedit, insonuitque flagello, et apud Herodianum lib. rr: Πάντες ἐφ' ἑνὶ συνθή ματι συλλαμβάνονται· «Omnes uno dato signotom prehenduntur.» Procopius, p. 145: Apoμ de v ἀγαθὸς, ἅμα τῷ συνθήματι πρὸς τὸ τέλος ἠπείγετο. «Cum vero cursor bonus esset, ad finem dato signo properabat.» Col. 511 7. Induit enim. Corrigendum in Græco textu ex ms. H. F. 'Eviduos yάp µɛ, «induit enim me.» Nec aliter Vulgata Biblia Isaiæ LX1, 10, sed pro εὐφροσύνης existimavit interpres se legisse Sixatoróvns, itaque scribendum, «et tunica lætitiæ,» ut apud Procopium p. 148. " " Col. 513 1. Dirimeretur. Σvvanapalleofa' idem valet, quod aprila, absolutum reddi, omnibus numeris expleri.» Budæus in Commentar. p. 735, «simul finiri, æqua esse magnitudine.» Hic igitur vertere potes, «simul cum ipsa mundi constitutione. Procopii interpres dixit p. 151: «Quia si ex mundo esset, ab ipsa origine mundi cœpisse necessum sit.» Quæ vero sequuntur apud eumdem Procopium, ex Basilio sic emendanda sunt, ovvἐσται τοίνυν αὐτὴ τῷ παρ' αὐτῷ δεξαμένῳ μέχρι Tavros Erit igitur in perpetuum illa una cum eo, qui ab ipso eam acceperit.» Pacis Salomonis fit Col. 515 13. Parte enim. Hoc maluimus ad verbum,quam illud interpretis, «Portiunculam enim tribus Davidicæ nihili ducentes, tanquam quæ nullo negotio aboleri posset, et opprimi; licet regiam obtineret dignitatem.» Neque enim unam tribum possidebat domus David, sed duas tribus, Juda et Benjamin, post defectionem decem aliarum, quæ dixerant II Paralipom. x, 16: Non est nobis pars in David, neque hæreditas in filio Israel. Col. 527 9. Appropinquabo. Hoc sine interpretatione transilierat Tilmannus, quod mendose in utroque Regio cod. legeretur, μᾶλλον ἢ οὐχ ἥττων, pro μᾶλλον ἢ ὁ χιτών. Verumtamen ope Indicis Graci Kirchmanni diu quæsitus hic locus per singulas voces, nondum nobis occurrit in Scriptura. Vide proverbium, Tunica propior.» Col. 531 6. Et Samariam. Sequebatur apud interpretem, «Quemadmodum et hos cepi, et hos cæteros omnes principatus capiam:»sed hæc a typographo sunt omissa, cum ea deleta fuisse a nobis putaret, una cum his, quibus interpres sequentem periodum expresserat, in duas perperam a se divisam: «Ex quo igitur sibi cepit, reliquas omnes spe præsumit se posse sub jugum pertrahere. Nec interim iste intellexit id confici.» Col. 538 3. Et concutiam. Interpres ediderat, «persuadendo pertraham,» quod in Complutensi editione esset, nɛlow, licet in F. legisset oɛlow, ut est in reliquis mss. et apud Eusebium lib. iv De Demonst. evang. cap. 9: qué vera est lectio, cum et ita Vaticana et Marchali codex habeat, et Hieronymus, «<et detraxi quasi potens in sublimi residentes.» Male apud Clementem et Eusebium xı De præparat. wow, «< servaho.» Col. 540 9. Namq ue ab anima. In Regio F. legebatur, ἀρξάμενα μὲν ὑπὸ ψυχῆς, λήγοντα δὲ ἐν τῇ καρδίᾳ καὶ οὐδὲ μέχρις. Εx quibus Latine expresserat Tilmannus, «ab anima quidem suum ortum ducentia, in ipso autem corde conquiescentia:» sed in altero Regio cod. H. ita erat ut ex Anglicis editum est, nisi quod sublato xxl, tantum legebatur, od typis. Apud Procopium, pag. 170, ad hunc locum alluditur, ἀρξάμενον ἀπὸ ψυχῆς τῶν ἐν τῷ νῷ Tauάtwy. Paulo post mendose idem F. habuit peóvov pro póvov, itaque in locum invidiæ, «cædem» substituimus. Gol. 551 45. Siquidem alii. Male immutarat hæc interpres, «< Siquidem Hebræi videntur propius accedere. Neque enim Hebræos designat Basilius sed Græcos interpretes Aquilam, Symmachum et Theodotionem, cum ait of lot, quemadmodum supra ὅπερ ἕτεροι ἐκδεδώκασιν. Ut in illum locum annotavimus: et infra consentanee respondere Apostolo Symmachum et Theodotionem sub finem capitis istius dixit. Col. 555 5. Glorifico. Non, ut antea erat, glorificabo:» Soάtw enim dixit: quanquam in ipso

NOTÆ FRONTONIS DUCÆI Scripturæ textu editum est, I Reg. 11,30: "Oπ ¿λ)' emendandum suadet inɩterapivwç, quod in usu est, ἢ τοὺς δοξάζοντάς με δοξάσω· Quoniam nonnisi glorificantes me glorificabo. Quo pacto etiam citatur idem locus infra col. ζοντας. ὅτι τοὺς δοξά Col. 558 12. Toli mundo. Ad verbum esset, «cum toto mundo crucifixa sit:» quod obscurum est, et a Procopio peætermissum; ex quo tamen immutavimus interpretationem eorum, quæ hune locum sequebantur, inque medio efficaci ejus virtute ad fines usque quatuor partium mundi se protendente,» et pagina sequenti addidimus interpretationi, «ex Israel, qui dicitur Ephraim,» expunctis illis verbis, «veri Israelitæ.» Decem enim tribus, quæ familia Davidis defecerant, et Samariam urbem regni primariam constituerant, Israel vocabantur et Ephraim, et domus Joseph, ut Zachariæ x, quod nimirum primi decem tribuum leges ex tribu Ephraim orti essent. Cyrillus in 1 Osee: "Otav ἀκούῃς τῶν ἁγίων προφητῶν ὀνομαζόντων τὸν Ἰσραὴλ ἤτοι τὸν Ἐφραὶμ, τότε δή μοι νόει τοὺς ἐν τῇ Σαμαρεία «Cum audis sanctos prophetas nominantes Israel sive Ephraim, Samaritanos intellige.» Col. 559 14. Ammon. Hic lineam integram librarius Regii codicis F. omiserat, quam H. et A. repræsentat. In codice ms. Regiæ bibliothecæ Lexicum Græcum nominum Hebraicorum sic interpretatur, Αμμὼν ἐκ τοῦ γένους μου, Αμανίτις λαὸς μwv, Ammon ex genere meo, Amanitis populus noster;» et Hieronymus in cap. 111 Nahum, «Monb interpretatur ex patre, junior vero Ammon vel filius generis mei, vel populus noster.» Col. 562 5. Et post hæc educet. Annotarat in margine Tilmannus, «pro τέλος lege τὸ φῶς,» et Interpretatus erat, «Faciet judicium meum, et post hoc educet me in lucem:»quasi nimirum substitui vellet ea, quæ apud Michæam prophetam leguntur Mich. v, 9: καὶ ποιήσει τὸ κρῖμά μου, καὶ ἐξω άξει με εἰς τὸ φῶς. Nos contra codicum Regiorum et Anglic.consensum nihil immutandum censuimus. cum sæpe soleat Basilius vel fallente memoria, vel ex aliis prophetis alia verba inferente, nonnihil immutata unius verba proferre. Nam et apud Job legimus ΧΧΙΙΙ, 7: Ἐξάγαγοι δὲ εἰς τέλος μου τὸ xpiµa· Educal autem in finem judicium meum, et Habacuc. 1, 4: Kal où diɛžáyɛtai e's tέàos xpïµx Nec deducitur in finem judicium. Citatur deinde locus ex psalmo CI, 9, ubi Vulgata, neque in æternum comminabitur. Col. 564 7. Ad idem cnim. In libro Regio ms. perscriptum fuit δοξάζειν τε ἐπιτετευγμένως, unde interpres extulerat, «Ad cor quidem ipsum spectat, ut glorificet Deum obnoxie, ac servorum ritu in psalmodis concinat.» 'Enizerayμévot sunt in Vulgatis Lexicis «subditi» vel «ministri,» quamobrem ¿nitstayµévwç videtur existimasse corrigendum esse Tilmannus, atque ita prorsus exhibet scriptum alter Regius H. Verumtamen series ipsa narrationis non ἐπιτεταγμένως, neque ἐπιτετευγμένως. Procopius dixit compendiose p. 195: 'Evòs vàp &µpw, αἰνεῖν τε καὶ δοξάζειν καλῶς· «Unius enim utrumque est, gloria et laude recte afficere.» Col. 565 4. Sublevat. Aptius interpretabere, Dominus exaltat justos. Atqui apud Davidem aliter effertur hic locus, ad quem alludere videtur Basilius, psalmo cxLv, 8: Κύριος ἀνορθοί κατεβῥαγμέ νους, Κύριος ἀγαπᾷ δικαίους· Dominus erigit elisos: Dominus diligit justos. Fortasse observabatur menti auctoris ille alter Proverb. xvIII, 10: Abrý δὲ προσδραμόντες δίκαιοι ὑψοῦνται· Accurrentes aw tem ipsi justi exaltantur. Col. 568 1. Educandum. Verior hæc lectio P. et A. avaτpopis, quam illa H. varpos. «conἀνατροφῆς, ἀναστροφῆς, versatione.» Paulo post in F. et H. ¿xwds, non 6xpudes scriptum fuit, ut in alio apographo. Prooopius dixit p. 202: My àñóxprдvov, et ejus interpres, non præruptum aut præcipitem; sed uriótyτ non satis apte vertit, «humilitatem.» Itaque rescribendum videtur, «sua tamen planitie in eo manentibus securum.» Ibidem pro ȧxpoopadsię existimavit Tilmannus se legisse dopadsic, cum vertit, reddit tutiores his, qui ascendunt stationes,» plane contrario sensu. Postremo pro vožts et digyiσθε, legebatur in H. νοεῖν et διηγῆσθαι. Col. 574 3. Reges vero. Interpres scripserat, «reges vero, qui ad pastorale regimen Ecclesia eliguntur.» Atqui nibil tale de pastoribus Græca sonant, nec aliter habet Procopius p. 204: "Qv toòc ἐκλεκτοὺς βασιλέας καλεῖ· «Quorum de numero, qui delecti sunt, reges eos, tanquam regni filios appellat.» Rursus ibidem immutavimus, quod sequebatur,«quia vox gigantum utique gentium multarum voce æquipollet. » Col. 575 10. Infidelitatis. Legebatur in F. 750vypoυ Opεóę łotiv ȧnioría. Tilmannus verterat, ■ reprobi clypeus infidelitas est:» at in H. erat, ut edidimus cui suffragatur illud Procopii p. 204: TOT μὲν θυρεός ἐστι πίστεως, τοῖς δὲ ἀπιστίας. Alludit ad illud Ephes. vi, 16: Αναλαβόντες τὸν θυρεὸν TñÇ πłotewÇ' Assumentes scutum fidei. Item paulo post in F. erat έnayyedlav xaxwv, «malorum pollicitationem,» at H. anayyɛhlav, denuntiationem. Porro illud, ut spiritus salvus fiat, est I Corinth. v, 5. De Phygello mentio fit II ad Timoth. 1, 15. Sed dicuntur traditi Satanæ Hymenæus et Alexander I ad Timoth. 1, 20. Col. 582 2. Salvator. Non ut antea editum fuit, Et homo gratia Salvatoris dici possit nobilis. Nec aliter legitur in H. quam ¿ xarà ròv Σwpa, sed fortasse rectius apud Procopium, p, 208, ascripta est varia lectio καὶ ὁ κατὰ σάρκα ἄνθρωлoç, et idcirco interpres Curterius vertit: «Ipse propterea secundum carnem homo relato ad Davidem genere nobilis.» Ita sæpe apud Paulum appellari scimus Christum, ἐκ σπέρματος Δαβὶδ κατὰ σαρκα, Roman. 1, 3; οἱ ἐγνώκαμεν κατὰ σάρκα

IN COMMENT. IN ISAIAM. Joann. 34. Ex pérpov, ad mensuram. Xplorów, I Corinth. v, 16. Paulo post nonni- xpwę, cum mensura, moderate,» vel ut est iri hil sensus immutatus est, öτxV dia To AposεɣylCɛɩv, «quoties nos ipsos ab eo elongaverimus, pro. pinquamus perditioni;» at in psalmo LxxxvII, 19, «qui elogant se a te, peribunt.» Col. 586 15. Orionem app. Alium eliciebat sensum Tilman., «qui vel teste Scriptura Orion nominatus est, quod in unum corpus compactus sit.» Atqui nusquam id testatur Scriptura, tantum Orionis meminit Job xxxvIII, 31: Kai opayμov 'Uplwvo; žvoç. Et septum Orionis aperuisti. Rursus in fine paginæ μεταξὺ τῶν μερῶν, verterat, quasi esset, ἐν µłow twv µεpwv, media in parte Orionis. Sed Aratus non inter partes Orionis, verum inter partes Arctophylacis seu Bootæ collocat Arcturum. ὑπὸ ζώνῃ δὲ οἱ αὐτὸς Ἐξ ἄλλων ᾿Αρκτοῦρος ἐλίσσεται ἀμφαδὸν ἀστήρ quod Cicero ita vertit, Huic autem subter præcordia fixa videtur Stella micans radiis Arcturus nomine dicta. Idem Aratus ab Arctophylace, seu Boote, distinguit tòv jeśɣav 'Qplwva,«magnum Orionem,» quem eumdem esse cum Boote hic ait Basilius. Noster vero Clavius in commentariis in Sphæram Joannis de Sacrobosco Bootæ seu Arctophylaci constellationi quinta tribuit stellas duas et viginti, tertiæ magnitudinis quatuor, quartæ novem, quintæ item novem, quemadmodum hic Basilius, sed Orioni constellationi tricesimæ quintæ inpertit stellas numero triginta octo, primæ magnitudinis duas, secundæ quatuor, tertiæ octo, quartæ quindecim, sextæ quinque, nebulosam unam. Col. 587 2.Qui nimirum.In F.tantum erat, čźwOs novótt,ex quibus Tilmannus expresserat, "assectantur, puta Hebræi, qui isthæc arcana naturæ anxio labore commentantur;» at in H. way TWY παρ᾽ Ἑβραίων δηλονότι πολυπραγμονούντων, et in Anglic. ut edidimus; itaque repetitio articuli sensum immutat. Porro idem H. pro únóxippov scriptam exhibuit ὑπόχειρον, Regius alter F. ὑπόκηρον sed interpres recte vidit emendandum ὑπόπυρρον, cum «< subrufescens» vertit, quod apud Aristotelem reperitur, et interpretatur Plinius «mellei coloris. Pleiadis meminit Job cap. 1x, 9. Ibid. 42, Maledictus. Etsi Regius F. exhibebat ἐπικατάρατος Χαναάν, tamen errore nescio quo scripserat interpres, «Maledictus Cham. Atqui contristatus erat.» Certe Genesis 1x, 25, non aliter legimus, mixarápaτos Xavaàτ mais, Maledictus Chanaam puer. Paulo post emendanda est versio sed germini ejus, et operi ipsius, quod figurate Chanaan nominatur:» non enim Græce est διὰ τὸ ἔργον, sed καὶ τῷ ἔργῳ αὐτοῦ· Col. 598 2. Cum mensura. 'Ev pitpop præferebat F. Tilmannus, «ad exigendam de his, qui perperam vixerunt, pœnæ diversionem.» Procopius εἰς τὸ κολάζειν ἐν μέτρῳ τοὺς κακῶς βεβιωκότας, «et ad pœnas digne de sceleratis, et cum mensura exigendas.» At in Regio H. erat ut in A. ἐμμέCol. 599 3. Quare absolute. Omiserat hic tres lineas Regius librarius in F., ideoque Tilmannus ex codice mutilo verterat, «quare ea vastitas, quanto esset tempore duratura, absolute non aperuit. Non enim illo.» Rursus infra pro áлotedɛiofx!, ut scriptum fuit in F., existimavit interpres se legisse åñodɛiobat, cum vertit, «semel disrupta non sinitur deperire.» Contrario plane sensu: «nam in locis habitatis perire dicitur, ut apud Procopium pag. 248: Είωθε παραθραύεσθαι, «unde illam disrumpi dissiparique contingit.» Col. 602 40. Obscenum. Pro xábulav in ms. F., emendatius in aliis xáðudov legebatur, quod tamen }} ab dλaxteiv, quod est «latrare,» non deducitur: ne cum Tilmanno hic vertas, «oblatrans,» sed tò ἔνυλον, ἢ ὑλικὸν, ἢ ὑλαῖον, «quod materiale est, ut mpóσvàov «quod materiæ adhæret, quod carnale est,» ab à quod apud theologos sordes fæcesque mundanas significat. Sic interpres Procopii dŋλῶν κάθυλον καὶ ἐσκοτισμένον δαίμονα, «ut obscenum et caliginosum dæmonem indicaret.» Sic apud Hesychium καθυλομανεῖν est ὕλην ἔχειν πολλήν. Quod autem sequitur de onocentauris, hanc esse alteram dæmonum speciem,quam reliqui interpretes nominarunt Hebraica voce Siim, ab Eusebio quoque traditum est citato in editione Vaticana, ἀντὶ τοῦ ἀνοκένταυροι σείειν ἀνέγραψαν, Et pro onocentauri scripserunt siim»: quod tamen consistere non potest cum eo, quod ibidem ait idem Eusebius, Αντὶ τοῦ θηρία σείειν οἱ λοιποὶ ἑρμηνευ tai éxdedwxxoi, Pro bestie, cæteri interpretes ediderunt siin neque adeo cum ipso textu Hebræo, ex quo Pagninus ny tsiim Latine extulit, bestiæ silrestrès,¨ et “pro y seghirim, dæmones, Arias Montanus cum Aquila, pilosi at Septuaginta ὀνοκένταυροι. Postremo illud, μετὰ τὴν ἐρήμωσιν, vertimus, postquam redacta fuerit in solitudinem, ut antea erat, ut locus assimiletur Babyloni in solitudinem redigendæ. » Col. 607 4. Terra hæc. Non dixit, oux Exɛi μερίδα, sed οὐκ ἔστι μέρος: ne locus sit versioni vulgatæ antea, «Terra hæc nullam habet partem cum ea, de qua subjecta maledicto dictum est: In doloribus,» etc. Rursus verterat interpres, 'lax№6, ὅν γειώραν Γραφή, Jacob, dicto in Scriplura γειώ ρας, quasi Jacob ipse sit dictus γειώρας. Imo per Jacob intelligit populum Israeliticum, cui qui se adjungit, yeuwpaç et poσtutos, «advena,» dicitur ut Exodi XII, 19: Εξολοθρευθήσεται ἔν τε τοῖς γειώραις καὶ αὐτόχθοσι τῆς γῆς· Peribit inque advenis et indigenis; et in eodem capite,vers. 49: N6μος εἷς ἔσται τῷ ἐγχωρίῳ καὶ τῷ προσηλύτῳ· Lex una erit indigenæ et advenæ. Utrobique est Hebræa vox 73 ger, quæ et ypac et poσluTOS vertitur. Proprie γειώρας est ὁ γῆν ὡρῶν, qui terram custodtt. Hesychius, γειώρας, γείτονας ἐξ ἄλλου γένους, καλουμένους, ἢ τοὺς περὶ τὴν γῆν διαπονουó

NOTE FRONTONIS DUCÆI µévovç. «l'ɛúpaç exponit vicinos ex alia gente, vel tur et in centuria 5 Proverbiorum, 9: Foµvórepɔ eos, qui colenda tellure occupantur.» Col. 644 3. Pro peccatis. In Regio utroque ταῖς ἁμαρτίαις lego, non τὰς ἁμαρτίας, ut videtur interpres corrigere voluisse, scribens, «propaginem trucident, nempe peccata:» sed hoc ait Basilius, «animæ suæ fetus occidant peccatis,» unde subjicit: «Nisi enim ipsi moriamur peccato:» qua ratione loquitur de Apostolus ad Roman. vi, 2: Οἵτινες ἀπεθάνομεν τῇ ἁμαρτίᾳ Qui mortui sumus peccato. Sic dixit antea Basilius, sic σpay raiç áµapriaię. Paulo post verterat Tilman., a im- · pleat terram bellis,» quasi legisset in F. modép, qui tamen scriptum exhibuit módewy, ut cæteri mss. Vulhata Latina dixit, neque implebunt faciem orbis civitatum. At in Vaticana edit. moλ¼µwv, bellis,et annotatur in quibusdam libris legi mosuluv, hostibus, et Hebraicam vocem significare posse ex sententia Hieronymi civitates et adversarios. Col. 645 3. Alversus ineptos. Mallem dixisset «erga simpliciores,» vel innocentes et minime malos.» Ut in psalmum xxvi dixit: Qe mpóбzτον διὰ τὸ ἥμερον καὶ μεταδοτικὸν λέγεται ὁ ἅγιος «Sic et ovis dicitur sanctus, quia mansuetus, et sua dispertit in commune.» Auctsr Operis imperfecii homil. in Matth.: «Manifestum est quia oves appellat propter mansuetudinem, non timentes autem Deum lupo's propter crudelitatem.» Col. 623 C. 7. Et idcirco. Kai ôià touto scriptum exhibet F., at in fine capitis in Commentario Basilii dɩ aŭtoù el taneivoi toŭ hanŭ owfox, «per ipsum humiles plebis salutem assequentur,» quo pacto etiam legitur in Vaticana editione et apud Procopium. Quamobrem hic delendum est illud, «salvabuntur populi multi:» nam et in F. fuit scriptum οἱ ταπεινοὶ τοῦ λαοῦ. Sub finem pagina Palæstinorum etymologia Hebraica traditur,ubi interpres annotarat se scriptum offendisse in Regio F. mĺntovtas nτo½µ¤ˆí, «cadentes pavore, aut metu,» sed se legere et interpretari nový,µ¤ɩ, «potu,» nam et hic sequitur apud Basilium et in eodem Regio codice, πίπτουσι δὲ οὗτοι ποτήματι. At in altero Regio H. priori loco legitur tóμzτ.«lapsu,casu,» posteriore лоμatɩ, «potu.» In Græcorum scholiis de vocibus Hebræis occurrit sæpe Φυλιστιεὶμ, ἀλλόφυλοι, θαυμαστοί, «alienigenæ, mirabiles.» Hieronymus in psalm. xxvIII: «Philistiim vero interpretantur cadentes potione hoc est, qui inebriati sunt de calice diaboli, et inebriati ceciderunt. «Augustinus in eumdem psalmum: «Alienigena in Hebræo dicuntur Philistiim, quod interpretatur cadentes potione, velut quos fecit ebrios luxuria sæcularis.» Apud Santem Pagninum nuba Peleseth, Palæstina dicitur regio maritima ad occidentem Judææ, continens quinque præfecturas vel satrapias, et incolæ ejus in Pelisthim dicuntur, quasi volutati in cinere: et quidam mystice curis sæculi implicitos exponunt; nam who palesch est pulvere aut cinere se involvere. Apud Suidam reperiὑπέρου καὶ λεβηρίδος «Nudior pistillo et leberide,» et ľuµvótɛpoç nattálov, «Nudior clavo, «de hominibus egentissimis. Col. 634 13. Nomine enim. F. Try yàp Naбá6. Alter autem Reg. A. Naбau. Cui suffragatur Vaticana editio, Angl. Nabav, et textus editus cum Procopio, interpres male «Nabo.» Sed verior lectio videtur Nabau, cujus etymologia et interpretatio explicatu difficilis, etsi annotarat Tilmannus in margine loquela, prophetia, sessio: neque enim in Thesauro Hebræo Pagnini reperio aliud, quam 7, quæ vox prophetiam seu vaticinium sonat, nusquam sessionem. Sed 711 nagar vertitur byxuθίζειν Ezechielis xxxv, 5: Καὶ ἐνεκάθισας τῷ οἱ κῳ Ἰσραὴλ δόλῳ: Et tetenderis inimicitias domui Israel; et Ecclesiastici vin, 14, eadem notione usurpatur verbum ἐγκαθίζειν Ἵνα μὴ ἐγκαθίσῃ ὡς ἕνεδρον τῷ στόματί σου: Ne sedeat quasi insidiator ori tuo. Vox tamen ipsa yxatioμóc neque in Græcæ linguæ Thesauro reperitur. Col. 638 13. Appetitus, ¿płłɛıç. Male antea errore potius typographi fuit editum «apparenti subfer. gen. supprimendæ,» cum scripsisset fortasse interpres «appetentiæ.» Sub finem paginæ deest nota interrogationis in Græco textu excugo, et in utroque Regio ms. supplenda ex serie orationis quam et recte addidit Tilmannus versioni.quemadmodum et in nonnullis Geneseos libris additur,hoc pacto, καὶ ζήσεται ἡ ψυχή μου; Vulgata Latina, Nunquid non modica est? quibusdam tamen libris abest hæc nota. Col. 642 7. Sermo enim. Abyos Syλoi nonnunquam apud Patres idem valet quod,«Scriptura declarat:» propterea verterat interpres, «Scriptura enim simulatque revicit, et acriter perstrinxit improbæ mentis elationem, eam ipsam contritione collidit» sed de quovis sermone castigatorio hic agitur non de sola Scriptura, ut antea de Paulo verba faciens dixerat, εἰς συναίσθησιν ἄγοντας τους Éautoɔ̃ hóyous. Sub finem paginæ item ediderat, µǹ xai obtw µέλ), ut ne sic salvæ fierent. At hoc loco ur, interrogat,non negat, ut Matth. vII, 9: M²) λίθον ἐπιδώσει αὐτῷ; Nunquid lapidem porrigel ei? Col. 643 2. Nam quoniam. In H. et I. r avτῷ δύναται καὶ πέρας εἶναι χώρας καὶ ἀρχὴ τὸ χωplov tc. Sed consentit cum Regio F. Angl. et Procopius, p. 217, cujus interpretem secuti sumus, expunctis illis Tilmanni verbis: «Nam quando limes esse potest, neque principium et terminus Moabitidis. «Ex eodem Procopio addidimus textui Græco, ἕως τοῦ φρέατος Ελείμ. Rursus emendavimus illud, << semen Moab,non ut ad meliora transmigret,» quod erat Græce in F. τὸ μὴ μεταβαῖνον ἐπὶ τὰ κρείτ τονα, apud Procopium, pag. 228, τὸ μὴ μεταστὰν ¿nì tà xpelttova, «quod ad meliora minime transire voluerit.» Vide locum Deuteron. xx111, 3. Postremo delovimus in interpretatione Ariel vocem

IN COMMENT. IN ISAIAM. ÚTO Tovov «Quod si ad utrumque referas illud, sub sole» et apud S. Joan. Chrysostomum, in psalmum cxxvII, v. 6: Καὶ ἴδε τοὺς υἱοὺς τῶν υἱῶν σου, εἰρήνην ἐπὶ τὸν Ἰσραὴλ, κατὰ κοινοῦ «Dei;» tantum enim est Græce λέων ἑρμηνεύεται: Ecclesiastæ vers. 46: Εἰ δὲ κατὰ κοινοῦ ἐκληφθῇ τὸ in H. E. I. et apud Procopium, licet in margine conjecturam suam ascripserit interpres, "Iowę λtwv 8205, Forte leo Dei.» Hieronymus epistola 27: << Væ tibi, civitas Ariel, id est, leo Dei,et quondam fortissima, quam expugnavit David.» Meminit hujus civitatis idem propheta Isaias, c. xxix, 2: Circumvallabo Ariel; sed ibi lego Hebraice SN17N Ariel, hic vero tantum est 7178, quæ vox lɛonem sonat, unde Hieronymus vertit, his qui fugerint de Moab leonem. Col. 644 7. Genuerint. Tɛуevña dixit, non yɛγεννῆσθαι, sed emenda διὰ τὸ γεγεν. ex Procopio, cujus interpres edidit, «quando sua ipsi nequitia serpentum naturam et virus assumpserunt.» Col. 631 9. Iniquitatem. Male antea, «persuadet antistes hæresum, ut excelso iniqua loquantur.» Locus est psalmo LXXII, 8, ubi Vaticana editio e Greco LXX, ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος ἐλάλησαν, iniquilatem in altum locuti sunt. Sequebatur els Introis Guyxatabalvotev. Tilmann.: «Si quando eo se demiserint, ut assentiantur propositæ quæstioni.» At ouɣxatabalvɛiv non est «assentiri,» sed «eo se demittere.» Col. 654 4. Nequaquam, Ob hoc. Non bene expressit emendationem nostram typographus:rescribendum igitur, nequaquam confundentur. Ob hoc dictum est, Campi Esebon. Delevimus enim illa interpretis,«< nequaquam attingent centrum sive punctum.» Vitiosam enim lectionem codicis F. exprimunt ista, λόγοις οὐ κέντρῳ ποιήσονται. Διὰ τοῦτο τὰ πεδία. Corrigendum fuit ex ipso textu prout et scriptum exhibent H. et I, oux Evτpov dictum enim est a propheta, καὶ οὐκ ἐντραπήσῃ, el non confunderis. Apud Cyrillum legitur etiam et apud prophetam, καὶ οὐκ ἐντραπήσονται τὰ πεδία 'Estбwv. Et non reverebuntur campos Esebon. Unde. fortasse non minus apte verti posset, xal oúx kvtpanhop, el non reuereberis, et in Commentario Basilii, Oux Evepandoval, nequaquam revere - buntur, aut erubescent. G cx, sed emendandum est ex Catena Regia in Psalmos ms., κατὰ κοινοῦ τὸ ἴδε. Τοῦτο γὰρ μάλιστα ToðoŬšiv. «Pacem super Israel. Subaudi, Vide. Hoc enim maxime desiderant.» Librarius, quod hanc locutionem non caperet, pro to "de substituerat, Ex, unde interpres verterat, «Hæc est oratio de communi.» Col. 659 4. Ex Spiritu. Non, ex Patre, ut scripserat interpres, quod mendose esset in F. Ex toυ προς, pro πνς. πνεύματος. Col. 660 9. Qui ad evitandas. Espiopipeσa hic ut apud Epictetum idem videtur sonare, quod suvavaorpéqɛsfai, «una cum gentibus versari:» nisi malis ita sumi, ut lib. II Machabæorum cap. ix: piecðar úµīv, voluntatibus vestris facilem se præbiturum alque assentientem. Procopius dixit p. 240: συγκαθιεὶς ἑαυτὸν δόγμασιν ἐθνικοῖς· • Ethnicorum dogmata amplectendo.» Tilmannus scripserat, «quos nullæ gentes, nullum tentationis genus persequitur, hi circumferuntur.» Col. 662 44. Ascensiones.. Addiderat interpres, • disposuit,» et annotarat in margine, «Defit in exemplari diéto.» Sed cum in H. et I. deesset illud verbum, a Basilio omissum existimavimus, subaudiente ɛloi, «ascensiones sunt:» alioquin im. mutavit nonnihil verba Davidis psalm. LxxxII, 6: ἀναβάσεις ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ διέθετο. Scholiastes tamen Græcus admonet quosdam punctum figere post αὐτοῦ, ac verbum διέθετο sequentibus jungere, atque ita quoque Theodoretum interpungere Flaminius Nobilius annotavit. Col. 666 2. Et erit ut revereantur. Emendandum est, Et erit nt tu reverearis, vel ut tu erubescas.» In editione Vaticana vertitur, Et erit in confusionem tuam. Procopii interpres, et erit ut confundaris: sed quia Basilius addit autoús, in locis qui sequuntur, aptius verbo «revereri,» vel «erubescere» uteris. Et erit ut tu reverearis ipsos, hoc est, eveniet, ut illi tibi pudorem incutiant, vel imponant. Postremo pag. 617, Quanto majorcm famæ celebritatem,substituimus in locum illorum interpretis verCol. 655 4. Subauditur. Tilmannus ediderat, communi quidem de utraque gente dicitur, quia lugebunt, seque plangent. Hoc est de Esebon et de Sabama, sed illa phrasis Græca áñò xotvoυ nihil aliud sonat, quam verbum Evеos: subaudiendum, quod commune sit, et jungendum cum illis verbis borum: Quanto enim existimabat superesse sibi τὰ πεδία Εσεβών, et cum istis ἄμπελος Σεβαμά. Nam in Vaticana editione, et apud Procopium in textu ista sio interpunguntur: Οὐκ ἐντραπήσῃ τὰ πεδία Εσεβών· πενθήσει ἄμπελος Ζεβαμά· Εἰ non revereberis campos Esebon: vinea Sabama lugebit. In aliis libris, ut hic apud Basilium, legitur Καὶ οὐκ ἐντραπήσῃ. Τὰ πεδία Εσεβών πενθήσει, Kai Τὰ πεδία Εσεβὼν πενθήσει, ἄμπελος Ζεβαμά. Sic apud Olympiodorum, in ui luculentiores divitias, tanto merebatur, ut non revelatis arcanis:» úródytis enim famam, non opes significat, et àñoxzhúnɛoða revelare, non obtegere, ut Lucæ x, 24: Kai dnexálvþaç aútà vnnloɩç* Et revelasti ea parvulis: et I Cor. xiv, 25: Τὰ κρυπτὰ τῆς καρδίας φανερὰ γίνεται· Occulta cordis manifesta funt.