γ΄. Παραινέσεις ἃς δεῖ παραινεῖν καθ' ηλικίαν ἑκάστοις. δ'. Περὶ δούλων, ὡς ἂν καὶ αὐτοὶ τῆς Χριστοῦ χάριτος ἀξίως δουλεύοιεν, ε΄. Περὶ ἀρχόντων ὑπακοῆς πρεπούσης τῇ ἐπιεικείᾳ τοῦ Χριστοῦ. ς'. Παραινέσεις περὶ του ἐκκλίνειν τοὺς αἱρετικοὺς ζητητάς. ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Η ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. Παύλος δούλος Θεοῦ, ἀπόστολος δὲ Ἰησοῦ Χριστοῦ, κατὰ πίστιν ἐκλεκτῶν Θεοῦ, καὶ ἐπίσ γνωσιν ἀληθείας της κατ᾿ εὐσέβειαν, ἐπ᾿ ἐλπίδι ζωῆς αἰωνίου, ήν ἐπηγγείλατο ὁ ἀψευδής Θεὸς πρὸ χρόνων αἰωνίων, ἐφανέρωσε δὲ καιροῖς ἰδίοις τὸν λόγον αὐτοῦ ἐν κηρύγματι, ᾧ ἐπιστεύθην ἐγὼ κατ' ἐπιταγὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, Τίτῳ γνη σίῳ τέκνῳ κακὰ κοινὴν πίστιν· χάρις, ἔλεος, εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Σωτῆρες ἡμῶν,» Αδιαφόρως ταῦτα τίθησι, ποτὲ δοῦλον Χριστοῦ, ἀπόστολον δὲ Θεοῦ, νῦν δὲ τὸ ἀνάπαλιν. Κατὰ «» πίστιν.» Διὰ πίστιν, τουτέστι, διὰ τὸ πιστευθῆναί μοι τοὺς ἐκλεκτοὺς τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸ διδάξαι ἐγενό μην ἀπόστολος. Η οὕτως Απόστολός εἰμι πρὸς τὸ πιστεῦσαι τοὺς ἐκλεκτούς δι᾿ ἐμοῦ, καὶ ἐπιγνώ ναι τὴν ἀλήθειαν τῆς εὐσεβείας, τὸν Χριστὸν, Η οὔ τως· Τὸ γενέσθαι ἀπόστολον καὶ πιστευθῆναι τοὺς ἐκλεκτούς, οὐχ ἁπλῶς ὑπῆρξέ μοι, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐπ' έγνων τὴν τῆς εὐσεβείας ἀλήθειαν. Τίς δὲ αὕτη ἡ ἀλήθεια; Ὁ Χριστός. Καλῶς δὲ, Τῆς κατ᾽ εὐσέβειαν ἀληθείας, ὡς οὔσης καὶ ἄλλης ἀληθείας, οὐ μὴν κατ' εὐσέβειαν, ὡς τὸ εἰδέναι τέχνην τινά. Επ' .» ελπίδι ζωῆς αἰωνίου. Ἤρχει μὲν καὶ αὐτὸ καθ᾿ ἑαυτὸ τὸ ἐπιγνῶναι τὴν ἀλήθειαν, ἀντὶ μυρίων άμοι βῶν, νῦν δὲ ὁ μεγαλόδωρος Θεὸς καὶ ὑπὲρ τούτου αὐτοῦ ἀμοιβὰς δίδωσι ζωὴν αἰώνιον. Εἰς ἐπίγνωσιν γὰρ ἀληθείας, φησί, τῆς ἐπ᾿ ἐλπίδι γινομένης ζωῆς αἰωνίου. Τὸ δὲ, Αἰωνίου, ὡς πρὸς τὰ Ἰουδαϊκά· ἐκεῖνα γὰρ τῆς παρούσης εἶχεν ἐπαγγελίαν ζωῆς. Ὁ ἀψευ δὴς Θεός. Εἰ ἀψευδής, πληρώσει πάντως ἃ ἐπηγ γείλατο. Πρὸ χρόνων αἰωνίων. Οὐκ ἐξ ὑστέρας βουλῆς ἢ μετανοίας, φησί, τοῦτο ὥρισεν ὁ Θεὸς, ἀλλ' ἐξ ἀρχῆς. Μέγιστον δὲ ἀξίωμα, τὸ ἐξ ἀρχῆς ἡμᾶς y'. 3. Admonitiones quas tradi oportet juxta singu lorum @tatem. 4. De servis ut ipsi quoque decenter ad Christi gratiam serviunt. 5. De obedientia principatibus exhibendy, veluti decet Christi mansuetudinem. 6. Admonitiones de declinandis quæstionibus quæ seditionem concitent. I,1.4. Paulusservus Dei, apostolusautem Jesu Chri sti juxta fidemelectorum Deietcognitionemveritatis quæsecundum pietatem est in spevitæ æterne, quam promisitis qui mentiri nescit Deus ante tempora cterna:manifestavit autem temporibus suissermo nem suum per prædicationem suam,quæcommissa estmihi,secundumpræceptumSalvatorisnostri Dei, Tito germano filio juxta communem fidem, gratia, misericordia, pax a Deo Patre et Domino Jesu Christo Salvatore nostro. Nullo discrimine hæc ponit, alibi quidem servum Christi, apostolum autem Dei, nunc vero e diverso. « Juxta fidem. Propter Gdem, hoc est, eo quod concrediti sint mihi electi Dei ut eos docerem factus sum apostolus. Aut hoc modo: Apostolus sum ut " credant electi por me, et cognoscant veritatem pietatis nempe Christum. Vel isto etiam modo Quod sim apostolus et crediti sint mihi electi, Ss non utunque mihi contigit, sed quoniam cognovi veritatem pietatis. Quæ est autem hæc veritas? Christus. Recte autem dixit: Veritatis quæ secundum pietatem est, quasi sit et alia veri tas non secundum pletatem, sicuti est scire artem « aliquam. Iu spe vitæ æternæ. Statis quidem in se erat, ac vice mille retributionem cognoscere veritatem, nunc autem magnificus Deus pro hoc ipss etiam præmia rependit, nempe vitam æternam. Ad cognitionem, inquit, veritatis quæ fit ob spem vitæ æternæ. Aut ait, Æternæ, collationem faciens ad Judaica: nam illa promissionem habebant vitæ « praesentis. «Qui mentiri nescit Deus.» Si mentiri» nequit, utique, complebit quæ promisit. «Ante tem- « pora aterna. Non ex posteriori voluntate autincon scantia hoc definit Deus, sed ab initio. Maxima

ᾐγαπῆσθαι.: Εφανέρωσε δέ.» Τί ἐφανέρωσεν ἐν καιροῖς ἰδίοις καὶ προσήκουσιν; ἣν πρὸ χρόνων αἰωνίων ἐπηγγείλατο ζωήν. Ὁ γὰρ λόγος αὐτοῦ, τουτέστιν, ὁ Χριστὸς, ἔστι τε ζωὴ καὶ ζωῆς δοτήρ. Διὰ τοῦτο εἰπὼν ὅτι ἐπηγγείλατο ζωήν, οὐκ ἔτι ἐπ ήγαγεν, ἐφανέρωσε δὲ καιροῖς ἰδίοις ἣν ἐπηγγείλατο ζωὴν, ἀλλὰ τὸν λόγον αὐτοῦ διὰ τοῦ κηρύγματος, ὡς τοῦ λόγου αὐτοῦ, τουτέστι τοῦ Χριστοῦ, τῆς ζωῆς ἐκείνης αἰτίου τε ὄντος καὶ δοτῆρος. Τὸ ἐν κη ρύγματι, τουτέστι φανερῶς καὶ μετὰ παῤῥησίας. Ο ἐπιστεύθεν ἐγώ.. Ὅπερ κήρυγμα ἐπιστεύθην ἐγώ. Ἐκ δὲ τοῦ εἰπεῖν, Επιστεύθην καὶ κατ' ἐπι ταγὴν Θεοῦ, δηλοῖ δεῖν ἐξ ἀνάγκης καὶ ἀπαραιτήτως καὶ θέλοντα καὶ μὴ, κηρύσσειν. Τοῦτο, καὶ, σύ, φησί, ποίει, ὦ Τίτε. «Τίτω γνησίω τέκνῳ.» Έστι γάρ εἶναι τέκνον διὰ τὸ βεβαπτίσθαι παρ' αὐτοῖ, οὐ γνή στον δὲ, διὰ τὸ εἶναι ἁμαρτωλόν. Τοῦ δὲ εἶναί σε τέκνον ἐμὸν, αἰτία, φησίν, ἡ κοινὴ πίστις. Επαινετ δὲ τὸν Τίτον ὡς οὐδὲν αὐτοῦ πλέον κατὰ τὴν πίστιν ἔχων. — Αλλως. Τέκνον ὁ Τίτος τοῦ Παύλου, καθὸ ἐδιδάσκετο παρ' αὐτοῦ τὴν πίστιν, κατὰ δὲ κοινὴν πίστιν, ἤγουν ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος, ἀδελφὸς τοῦ Παύλου. Εἷς γὰρ Πατὴρ ὁ Χριστὸς, καὶ μία μήτηρ ἡ κολυμβήθρα. «Χάρις, ἔλεος.» Εἰκότως χάριν καὶ ἔλεον ἐπεύχεται τῷ Τίτῳ διδασκάλῳ ὄντι. Εἰ γὰρ μὴ μετὰ τῶν οἰάκων τούτων κυβερνήσεις, φησί, τὸν λαὸν, τουτέστι, χάριτος ἐλέου καὶ εἰρήνης, ἀνατραπήσεται τὸ τῆς ᾿Εκκλησίας σκάφος. ΚΕΦΑΛ. Α΄. «Περὶ διδασκάλων ἐπιτηδείαν εἰς διακονίαν καὶ ἔλεγχον ἀπειθῶν.» Τούτου χάριν κατέλιπόν σε ἐν Κρήτῃ, ἵνα τὰ λείποντα ἐπιδιορθώσῃ, καὶ καταστήσης κατά πόλιν πρεσβυτέρους, ὡς ἐγώ σοι διεταξάμην, εἴ τις ἐστὶν ἀνέγκλητος, μιᾶς γυναικὸς ἀνήρ, τέκνα ἔχων πιστά, μὴ ἐν κατηγορίᾳ ἀσωτίας, ἢ ἀνυπότακτα.» Ορᾷς αὐτοὺς ὥσπερ οἰκίαν μίαν τὴν οἰκουμένην διπνειμαμένους, καὶ ἕκαστον πράττοντά τι; Ὅρα δὲ τὸν ἀθλητὴν τοῦ Χριστοῦ. Ενθα μὲν κινδυνεύειν ἐνῆν, αὐτὸς παραγίνεται· ἔνθα δὲ τιμή τις ἦν τὸ γινόμενον, τοὺς μαθητὰς πέμπει. Τοῦτο γὰρ ἐπὶ τὸ κατὰ πόλιν καταστῆσαι ἐπισκόπους κατέλιπεν, Επίσκοπον πρότερον ποιήσας. Καὶ ὅρα, οὐκ αἰσχύνε-D ται τῷ μαθητῇ γράφων, Επιδιορθώσῃ τὰ παρ᾿ ἐμοῦ, φησὶν, ἐλλειφθέντα. Ενος γὰρ ἐγένετο μόνου, τῆς σωτηρίας τῶν ἁπάντων, «Κατὰ πόλιν πρεσβυτέ ρους.» Οὐ γὰρ ἐβούλετο πᾶσαν τὴν νῆσον τὴν Κρή την, μεγάλην οὖσαν, ἐπιτετράφθαι ἑνὶ ἐπισκόπῳ, ἀλλ᾽ ἑκάστην πόλιν ἔχειν ἴδιον ποιμένα. Πρεσβυτέ ρους δὲ, τοὺς ἐπισκόπους καλεῖ. «Εἴ τις ἐστὶν ἀνέγω κλητος.» Κατηγορίας, φησί, καθαρὸς αὐτῷ ὁ βίος τυγχανέτω, καὶ μηδεὶς ἐχέτω ἀφορμὴν ἐπισκώψαι αὐτοῦ τὴν ζωήν. • Μιᾶς γυναικὸς ἀνήρ.» Αὐτὴν, φησίν, εἰδέτω τὴν νομίμην μόνην. Τοὺς τὸν γάμον βδελυσσομένους αἱρετικοὺς ἐπιστομίζει, ώς ουνα μένους καὶ μετὰ γάμω ἐπισκοπῆς προνοεῖν τινος. Τὸν δὲ δευτερόγαμον, ὡς ὄντα ὑπὸ κατάγνωσιν, autem dignitas est quod nos ab initio dilexerit. «Mauifestavit autem.» Quid manifestavit tempo ribus suis et congruis? quam ab æterno promiseraf vitam. Nam sermo ipsius, hoc est, Christus, est vita et vitæ dator. Propterea cum dixisset quod promiserat vitam, non jam subjunxit, Manifestavit autem temporibus suis quam promiserat vitam sed, sermonem suum per prædicationem, tanquam ipse sermo, id est, Christus, sit illius vitæ auctor etdatorPer prædicationem vero, hoc est, manifeste et palam. «Quæ commissa est mihi.» Ex eo quod ait: Commissa est mihi, et, Secundum præceptum, significavit oportere necessarioetnullampratexendo excusationem, volentem nolentem prædicare. Hoc et tu, inquit, facito o Tite. «Tito germano filio.» Posset enim esse filius eo quod ab ipso baptizatus esset, at non germanus, eo quod peccator esset. Quod autem meus sis filius, inquit, causa est com munis fides. Collaudat autem Titum, quasi in fide nihil amplius habeat quam ille. Alio modo.Filius Pauli est Tilus, quod ab ipso Gidem edoctus esset Communi vero fide, sive a baptismate frater Pauli. Unus est enim Pater Christus, una et Mater pi scina. «Gratia, misericordia.» Merito gratiam et misericordiam Tito precatur qui doctor erat. Nisi enim his gubernaculis, inquit, populum guberna veris: nempe, gratia, misericordia, et pace, ever tetur navis Ecclesiæ. G De doctoribus idoneis ad ministerium et redargu tionem non obtemperantium. I, 5, 6. Hujus reigratia reliquite in Creta, ut quæ desunt,pergas corrigere, et constituas singulis civi tatibus presbyteros, sicut ego tibi ordinaveram. St quis sit inculpatus,unius uxoris vir,liberos habens fideles, non obnoxios libidini aut intractabiles. Vides ipsos divisisse inter se orbem tanquam unam familiam, et unumquemque quod suum erat curantem? Considera vero Christi athletam. Hoc quidem ubi periculum imminebat, ipse accedit ubi vero honor aliquis accessurus erat, mittit di scipulos. Hunc enim reliquerat, ut singulis civita tibus constitueret episcopos, cum eum prius creasset episcopum. Animadverte præterea quod ipsum non pudeat scribere discipulo: Perge cor rigere quæ a me relicta sunt: Hoc enim unum respiciebat, nempe omnium salutem. «Singulis civitatibus presbyteros.»Neque enim volebat totam Cretæ insulam quæ magna erat uni commissam esse episcopo, sed singulas civitates suum habere pastorem. lesbyteros autem vocat episcopos. «Si quis sit inculpatus.» Cui vita pura sit ab omni crimine et accusatione, ne quisquam accusationem habeat carpendi vitam ejus. «Unius uxoris vir.» Solam unam noverit quæ legitima fuerit. Hæreticis conjugium abominantibus silentium imponit, cum possint cum matrimonio alicui præesse episcopa

κωλύει, Τέκνα ἔχων πιστά, η Ὁ γὰρ τὰ τέκνα μὴ ρυθμίσας, πῶς ἑτέρους διευθυνεί «Δεῖ γὰρ τὸν ἐπίσκοπον ἀνέγκλητον εἶναι ὡς Θεοῦ, οἰκονόμον, μὴ αὐθάδη, μὴ ὀργίλον, μὴ παροινον, μὴ πλήκτην, μὴ αἰσχροκερδή· ἀλλὰ φιλόξενον, φιλάγαθον, σώφρονα, δίκαιον, ὅσιον, ἐγκρατῆ, ἀντεχόμενον τοῦ κατὰ τὴν διδαχὴν πιο στοῦ λόγου, είναι δυνατὸς ᾗ καὶ παρακαλεῖν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῇ ὑγιαινούσῃ, καὶ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέγχειν.» Ανέγκλητον εἶναι, τὸ γενικὸν λέγει. Τὸ γὰρ ἀνέγκλητον, πάντα περιέχει τὰ ῥηθησόμενα, τουτ έστιν, ἀκατηγόρητον, «ὡς Θεοῦ οἰνονόμον.» Επεὶ «οὖν, φησί, τὸ ἀξίωμα μέγα, μεγάλης δεῖται καὶ φυ λακῆς. Μὴ αὐθάδη. Ὁ γὰρ ἑαυτοῦ μὴ κρατῶν, «» πῶς ἑτέρων κρατήσειεν; «Μὴ πάροινον,» Πάροινον, δοριστήν. Μὴ πλήκτην. Πλήττοντα τὴν συνείδησιν . τῶν ἀδελφῶν. «Μὴ αἰσχροκερδή.» Οἷον ἀκτήμονα. «» Ὡς παντοίου κέρδους, κἂν δίκαιον εἶναι δοκῇ, αἰσχροῦ ὄντος ἐπισκόπῳ. Όσιον, ο Καθαρὸν πάθους, Εγω κρατή. Μὴ περὶ σιτία μόνον, ἀλλὰ παντὸς πάθους. Πιστοῦ λόγου. Η τοῦ ἀληθοῦς, ἢ τοῦ διὰ πίστεως » χορηγουμένου, καὶ οὐκ ἀπὸ λογισμῶν. Διὰ τοῦτο δὲ » εἶπε, Τοῦ κατὰ διδαχὴν, δηλῶν, ὅτι καὶ χωρὶς τῆς ἔξω <» σοφίας, διδάσκειν δύναται. Οὐ γὰρ ἐπιδείξεως, φησί, χρεία, ἀλλὰ διδαχῆς καὶ ὠφελείας, «ἵνα δυνατὸς ἦ καὶ παρακαλεῖν. Τοῦτο δέ ἔσται, ἀπό τε φρονήσεως, καὶ τῆς τῶν Γραφῶν εἰδήσεως. Υγιαίνουσα δὲ διδα σκαλία ἐστὶν, ἡ καὶ δόγματα ἀληθῆ καὶ βίον ὀρθὸν διδάσκουσα. Καὶ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέχειν. ὁ Ὁ γὰρ μὴ εἰδὼς μάχεσθαι τοῖς ἐχθροῖς, καὶ αἰχμαλωτί «. ζειν πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲν ποιήσει τῶν δεόντων. ΚΕΦΑΛ. Β΄. πνευματικῆς ἀρετῆς. «Κατὰ τῶν σαρκικὰς καθάρσεις πρεσβευόντων, καὶ ὑπὲρ 10, 11. Εἰσὶ γὰρ πολλοὶ ἀνυπότακτοι καὶ ματαιολόγοι καὶ φρεναπάται, μάλιστα οἱ ἐκ περιτομῆς. Οὓς δεῖ ἐπιστομίζειν, οἵτινες ὅλους οἴκους ἀνατρέ πουσι, διδάσκοντες, ἃ μὴ δεῖ, χάριν.» αἰσχροῦ κέρδους Τὴν ῥίζαν εἶπε πάντων, ἐξ ἧς καὶ τὰ λοιπὰ φύεται. ο γὰρ ἀνυπότακτος, αὐτὸς μὲν εἴκειν οὐ βούλεται, ἄρχειν δὲ καὶ ἐπιστατεῖν ἑτέρων ἐπιθυμεῖ. Εἶτα δετ τὸν ἄρχοντα τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἀρχὴν, καὶ διδά σκειν. Ὁ δὲ πρὶν μαθεῖν διὰ τὸ ἀνυπότακτος γεγε νῆσθαι διδάσκῶν, εἰκότως ματαιολόγος καὶ φρεν απάτης εὑρίσκεται, «Μάλιστα οὐκ ἐκ περιτομής.» Τούτοις γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς φιλαρχίαν ὠνείδιζεν, οἳ καὶ μετὰ τὴν πίστιν οὐκ ἀπέθεντο τὸ νόσημα. • Ούς δετ ἐπιστομίζειν.» Εἰ γὰρ τῶν ἄλλων προστασίαν καὶ οδηγίαν ὁ ἐπίσκοπος ἐγκεχείρισται, ἀγνοεῖ δὲ τοὺς ματαιολόγους καὶ φρεναπάτας, ἐλέγχειν καὶ ἐπιστο tui. Bigamum vero repellit, tanquam vituperio et « contemptui obnoxium. «Liberos habens fideles.; Qui suos enim liberos non correxit, quomodo alie nos corriget ac gubernabit? 290 1,7-8. Oportet enim episeopum inculpatum esse tanquam Dei dispensatorem, nonpræfractum, non iracundum,non debacchantem, non percusso rem, non turpiter lucro deditum: sed hospitalem, bonarum rerum studiosum, sobrium, justum, sanctum, temperantem, tenucem ejus qui secun dum doctrinam est fidelis sermonis: ut potens sit etiam exhortari per doctrinam sanam, et contra dicentes convincere. Inculpatum esse, generale est. Siquidem incul patum esse, omnia quæ enumeranda sunt comple clitur hoc est, in quem nullum possis crimen impingere. Tanquam Dei dispensatorem. Quo niam magna, inquit, est dignitas, magna quoque «» opus est custodia. Non præfractum. Qui enim seipsum domare nequit, quomodo aliis utiliter præ- •» esse poterit? Non debacchanlem. Non contu meliosum. Non percussorem. Non ferientem conscientias fratrum. «Non turpiter lucro dedi- • « tum.» Qualis esse solet qui inops est: quasi lucrum» quodvis, etiain si justum esse videatur, turpe sit •» episcopo. Sanctum. Purum ab affectibus. Temperantem. Non tantum circa cibos, sed etiam circa affectiones. Fidelis sermonis. Aut veri, aut ejus qui per fidem suppeditatur, et non ab humanis cogitationibus aut rationibus. Propter G» ea autem dixit Qui secundum doctrinam est sim gnificans, quod etiam sine externa sapientia docere possit. Neque enim demonstratione,inquit,naturali « aut philosophica opus est, sed doctrina et utilitate. Ut potens sit etiam exhortari. Hoc autem et a prudentia continget et a cognitione Scripturarum. Sana vero doctrina est quæ et vera dogmata et rectam vitam docet. • Et contradicentes revincere. Qui non novit adversus inimicos pugnare et captivam ducere omnem cogitationem ad obediendum Christo, nihil faciet eorum quæ conveniunt. 291 Adversus eos qui carnales annuntiabant purificationes et de spirituali virtute. I, Sunt enim multi non obsequentes et vaniloqui ac mentium seductores: maxime ii qui " sunt ex circuncisione, quibus oportet obturareos qui totas domos subvertunt, docentes quæ non oportet turpis lucri gralia. Omnium posuit radicem ex qua reliqua etiam oriuntur, Nam qui inobediens est, ipse quidem ob temperare recusat, reliquis vero imperare ac præ esse concupiscit. Deinde oportet eum qui ecclesia stico principatu imperat, etiam docere: qui au tem docet priusquam didicerit, eo quod aliis non obsequatur, jure vaniloquus ac mentium seductor invenitur. «Maxime ii qui sunt ex circumcisione.» His enim etiam Christus objecit quod principatum ambirent: qui post susceptam quoque; fidem, mor bum hunc non relinquebant. «Quibus oportet obturare os.» Nam si episcopus sibi commissam

μίζειν τῆς τῶν ἀπολλυμένων βλάβης αἴτιος γίνεται. Καλῶς δὲ τὸ, Επιστομίζειν, τὸ οἷον, μήτε λαλεῖν ἐν ἐκ τῆς τῶν ἐλέγχων ἰσχύος, ἵνα καὶ οἱ ἀκούοντες ὠφελῶνται. Διδάσκοντες ἃ μὴ δεῖ. Οὐδὲν γὰρ ἐστιν ὁ μὴ πείθει παρανομεῖν, τοῦτο τὸ πάθος. . Εἶπέ τις ἐξ αὐτῶν ἴδιος αὐτῶν προφήτης Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, κακὰ θηρία, γαστέρας έργαί. Η μαρτυρία αὕτη ἐστὶν ἀληθής. ἐστὶν ἀληθής. Δι᾿ ἣν αἰτίαν έλεγχε αὐτοὺς ἀποτόμως, ἵνα ὑγιαίνωσιν ἐν τῇ πίστει, μὴ προσέχοντες Ἰουδαϊκοῖς μύθοις καὶ ἐντολαῖς ἀνθρώπων, ἀποστρεφομένων τὴν ἀλή θειαν.» Ζητείται, τί δή ποτε ἐξ Ελλήνων ἤγαγε μαρτυ ρίαν, καὶ ἔθετο αὐτῇ, μήτε καλῶς ἐχούσῃ. Τίς δὲ ή μαρτυρία; Οι Κρήτες τύμβον κατεσκεύασαν τῷ τύμβον κατεσκεύασαν τῷ Διέ. Λέγει οὖν τις ποιητῶν· Ταφον, ἄνα, σε το Κρῆτες? ἐτεκτήναντο. Σὺ δὲ οὐ θάνες, ἐσσὶ γὰρ αἰεί. Ταύτης 299 τῆς χρήσεως μέρος ἐστὶ τὸ, Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, καὶ τὰ λοιπὰ. Εμαρτυρησε δὲ ἀληθῆ εἶναι τὸν λόγον τοῦτον. Εἰ οὖν ἀληθὴς ἡ μαρτυρία, καὶ ὁ Ζεὺς ἀθά νατός ἐστιν. ᾿Αλλὰ φαμεν, ὅτι πρὸς τοῦτο εἶπε τὴν μαρτυρίαν μόνον ἀληθῆ εἶναι, ὅτι ψεύστας αὐτοὺς ἐκάλεσεν. Οθεν φησίν· Ἡ μαρτυρία αὕτη. Ἡ περὶ τοῦ ὅτι ψεύσταί εἰσι λέγουσα, φησί. Ναὶ τοῦτο εἴποι τις οὕτως εἶναι. Διὰ τί δὲ ἐξ ᾿Ελληνικῶν ἤγαγε τὴν μαρτυρίαν; Και φαμεν, ὅτι μαλιστα τοῦτο αὐ τοὺς ἐνέτρεπεν, ὅτι οἴκοθεν καὶ ἐκ τῶν ἰδίων, τὴν τῶς βόρεως μαρτυρίαν προέβαλεν. Επειδὴ γὰρ τοῖς? παρ' ἡμῖν οὐ πείθονται, τοὺς ἰδίους αὐτοῖς ἐπέστησε κατηγόρους. Τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς ἐποίει, τοῖς Μάγοις δι' αστέρος μηνύων τὸν Χριστὸν, ὡς περὶ ἀστρονομίας ἀσχολουμένους, ἀπὸ τῶν ἰδίων πείθων. Καὶ πάλι τοὺς μάντεις, ἀπὸ τῶν βοῶν τῶν συρόντων τὴν κια βωτόν. Καὶ τὸν Σαούλ ἀπὸ τῆς ἐγγαστριμύθου, ἐπειδὴ αὐτῇ ἐπίστευε. Ταῦτα δὲ συγκαταβάσεις εἰσὶν. Εἰ δὲ ὁ Χριστὸς καὶ ὕστερον οἱ ἀπόστολοι ἐκώλυον τοὺς δαίμονας λαλεῖν, οὐκ ἐναντία εἰσὶν, ἀλλὰ γὰρ σεμεῖα ἐγίνετο πείθειν δυνάμενα, καὶ οὗ χρεία ἦν τοὺς ἀνθρώπως, οἷς ἐπίστευον, ἐξ αὐτῶν πείθεσθαι. ο Δι᾿ ἣν αἰτίαν ἔλεγχε αὐτοὺς.» Επεὶ οὖν φησίν, Ιταμοί τινές εἰσι, πληκτικώτερον ἔλεγχε αὐτοὺς. Οὗτοι γρ, φησίν, οὐκ ἂν ἀπὸ ἐπιεικείας πεισθείεν, ο ἵνα ὑγιαίνωσιν ἐν τῇ πίστει.» Υγιαί νειν δέ ἐστιν ἐν τῇ πίστει, ὅταν μηδὲν ἔξωθεν έπεισε αγάγῃ τις αὐτῇ, μήτε Ἰουδαϊκόν, μήτε Ελληνικόν. Ἰουδαϊκοῖς μύθοις. Διπλῷ λόγῳ μῦθοί εἰσι τὰ Ιουδαϊκά, ὅτι τε ἐξῆλθεν αὐτῶν ὁ καιρὸς, καὶ ὅτι ἐν ᾧ ἤκμαζον, τύπος ἦν ἀληθείας καὶ οὐκ ἀλήθεια. Καὶ ἐντολαῖς ἀνθπώπων. Τὰς περὶ τὰ βρώματα παρατηρήσεις λέγει, καὶ δῆλον ἐκ τῶν ἑπομένων. «Πάντα μὲν καθαρὰ τοῖς καθαροῖς, τοῖς δὲ μεμια σμένοις καὶ ἀπίστοις, οὐδὲν καθαρόν, ἀλλὰ μεμί ανται, αὐτῶν καὶ ὁ νοῦς καὶ ἡ συνείδησις. Θεόν ὁμολογοῦσιν εἰδέναι, τοῖς δὲ ἔργοις ἀρνοῦνται, βδελυκτοὶ ὄντες καὶ ἀπειθεῖς, καὶ πρὸς πᾶν habet aliorum curam et ducatum, neque novit va niloquorum, ac seductorum ora obturare, illosque convincere, efficitur causa damni eorum qui pe «» reunt. Et recte dicit: Ora obturare: hoc est, ut vi objurgationum, ne loqui quidem permittantur, at hinc etiam inventur auditores. Docentes quæ non oportet, turpis lucri gratia.» Nihil est quod non suadeat hic affectus transgredi. I, 12-14. Dixit quidam ex istis proprius ipso rum propheta: Cretenses semper mendaces, ma la bestia, ventres pigri. Testimonium hoc est verum: quam ob causam redargue illos acriter, ut sani sint non attendentes Judaicis fabulis et præceptis hominum aversantium veritatem. Quæritur quam ob causam Græcorum adduxerit testimonium, illudque commendaverit, maxime cum non recte dictum sit? Quod autem est testi monium Cretenses sepulcrum extruxerunt Jovi. Ilaque dicit quidam poeta: Tuum, o rex se pulcrum Cretenses exstruxerunt tu vero nequa quam mortuus es, semper enim vivis. Hujus vali cinii pars est, Cretenses semper mendaces, etc. Atteslalus est aulem Apostolus verum esse hunc sermonem. At si verum est hoc testimonium, Ju ««piter igitur immortalis erit. Sed dicimus quod in hoc solo dixit verum esse testimonium quod men daces ipsos vocaverit. Unde ait Testimonium hoc, nempe quod ipsos dicit esse mendaces. Sane hoc (dicet quispiamn) ita sit: at cur a Græcis produxit testimonium Et dicimus, quod boc G maximo pudore ipsos afficiebat quod domesticum ac proprium proferat testimonium improbitatis ipsorum.Cum enim iis fidem non habeant qui apud nos sunt, proprios suos adduxit ipsis accusatores. Hoc et Deus faciebat cum per stellam Christum Magis indicabat, quod circa astronomiam occupa rentur, quasi a propriis illos admonens. Rursum que vates a bobus arcam trahentibus. Præterea Saul a muliere spiritum Pythonem habente, quoniam illi credebat. His autem modis Deus sese demittebat. Nec his adversantur quod Chri stus et postmodum apostol loqui prohibuerint dæmones signa enim fiebant quæ persuadere po terant. Neque erat necesse suadere hominibus ab his quibus credebant. «Quam ab causam redargue il los. Quia ergo improbi sunt quidam, asperius, in quit, illos objurga, nam hi a mansuetudine non pos » sent ad id quod rectum est adduci. «Ul suni Gant in Gde. Est autem in fide sanum esse,si quis nihil ex ternum ad eam induxerit neque Judaicum neque » gentilitium. «Judaicis fabulis. Dupla ratione ju daiea dicuntur fabulæ: et quia tempus ipsorum præteriit: et quia etiam cum in suo essent vigore, figura eraut veritatis et non ipsa veritas. • Et præceptis hominum.» Observationes dicit cirea cibos, ut ex his quæ sequuntur manifestum est. 1,15-16; II, 1. Omnia quidem purapuris: porro pollulis et infidelibus nihil est purum, sed polluta est ei mens illorum et conscientia: Deum pro Atentur se scire: ceterum factis negant: cum sint abominabiles, et dicto non audientes, et ad omne

ἔργον ἀγαθὸν ἀδόκιμοι· Σὺ δὲ λάλει ἃ πρέπει τῇ υγιαινούσῃ διδασκαλία.» Τί δή ποτε οὖν ὁ Ἰουδαίοις δοθεὶς νόμος εἶχεν ἀκαθάρτων παρατήρησιν; Καὶ φαμεν, Οὐκ ἐπειδὴ ἀκάθαρτα ἦν, οὕτως ἐνομοθέτησεν ὁ Θεὸς, ταύτῃ τὴν πολλὴν τροφὴν καὶ ἀδιαφορίαν τῶν Ἰουδαίων ὑποτεμνόμενον. Τὸ γὰρ καθαρὸν καὶ ἀκάθαρτον κυρίως ἀπὸ τῆς τῶν λαμβανόντων διανοίας γίνεται. Επεὶ κατὰ φύσιν πάντα καθαρά, τοῖς μὴ ἀκριβολου γουμένοις· τοῖς δὲ μὴ τοιούτοις πάντα ἀκάθαρτα μὴ ὄντα ἀκάθαρτα. ᾿Ακάθαρτος γὰρ μόνη ἡ ἁμαρ τία. «Τοῖς δὲ μεμιασμένοις. Ώστε παρὰ τὴν με μιασμένην γνώμην ἀκάθαρτα γίνεται. ὥσπερ καὶ τῷ ἀῤῥώστῳ πάντα ἀηδὴ διὰ τὴν νόσον. «᾿Αλλὰ με μίανται αὐτῶν ὁ νοῦς.» Βρῶμα μὲν, φησίν, ἀκά θαρτον οὐδέν. Ὁ νοῦς δὲ αὐτῶν καὶ ἡ συνείδησις ἐστιν ἀκάθαρτος, καὶ συναχρειοῖ τὰ βρώματα τῇ ιδία ύπονοίᾳ. «Θεὸν ὁμολογοῦσιν εἰδέναι.» Τοῦτο ὄντως ἀκάθαρτον. Ανευ γὰρ ἔργων νεκρὰ ἡ πίστις. «Σὺ δὲ λάλει 2 πρέπει. ο 'Αλλ' εἰ καὶ οὗτοι τοιοῦτοι, φησί, σὺ μὴ διὰ τοῦτο ὀκνήσῃς, ἀλλὰ τὸ σαὐτοῦ ποίει καὶ δίδασκε, καν μηδεὶς ὁ πειθόμενος. δ ΚΕΦΑΛ. Γ', Παραινέσεις ἃς δεῖ παραινεῖν καθ᾽ ἡλικίαν ἑκάστοις. Πρεσβύτας νηφαλαίους εἶναι, σεμνούς σώφρο vας, ὑγιαίνοντας τῇ πίστει, τῇ ἀγάπῃ, τῇ ὑπο μονῇ. Πρεσβύτιδας ὡσαύτως ἐν καταστήματι δεν ροπρεπεῖς, μὴ διαβόλους, μὴ οἴνῳ πολλῷ δεδου λωμένες, καλοδιδασκάλους, σωφρονίζωσι τὰς νέας, φιλάνδρους εἶναι, φιλοτέχνους, σώ φρονας, ἁγνάς, οἰκουρούς, ἀγαθὰς, ὑποτασσομένας τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ἵνα μὴ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ βλασφημῆται.» Πρεσβούτας νηφαλαίους.» Μάλιστα γὰρ τῷ γής ρα τὸ βραδὺ καὶ νωχελὲς ἔπεται. Οθεν τοῦτο ἐπα νορθοί. Είναι δετ. ᾿Απὸ κοινοῦ γὰρ τὸ, εἶναι Δεῖ. Σώφρονας. Φρονίμους φησί. Σωφροσύνη σωφροσύνη σαοφροσύνη, γὰρ ἐστιν, οιονεί σαοφροσύνη, ἡ τῶν φρενών φρενών σωτηρία, σωτηρία. Οὐ γὰρ ἂν ἐπὶ γηγηρακότων τὴν ἐπὶ τῇ ἀσελγεία Σωφροσύνην ἀπῄτησεν, ὡς ὁμολογουμένου τούτου γε. Τῇ ὑπομονῇ. Καλῶς τῇ ὑπομονῇ. Τὸ " γὰρ ἀκρόχολον τῷ γήρα παρέπεται, ο Πρεσβύτιδας 294 ὡσαύτως.» Τὰς διακόνους λέγει. Κατάστημα δὲ, τὰ «περιβόλαια λέγει, ο Ιεροπρεπείς.» ᾿Απ᾿ αὐτῆς, φησί, τῆς ἀμφιάσεως τὴν κοσμιότητα δεικνύτωσαν, καὶ τό, ἱεραῖς ἐμπρέπειν ὑπηρεσίαις. «Μὴ διαβόλους.» Ἐκ γὰρ τοῦ οἴνου τὸ διάβολον. Μάλιστα δὲ, ὡς ἀσθενεστέρῳ τῷ γήρᾳ. πολέμιος ἡ τοῦ οίνου σφο «» δρότης, ο Καλοδιδασκάλους, ο Καὶ πῶς ἀλλαχοῦ κωλύει τὰς γυναῖκας διδάσκειν; Καί φαμεν, ἐνταῦθα περὶ παραινετικοῦ λέγει λόγου ἐπὶ οἴκου » Ει γινομένου, ἐκεῖ δὲ περὶ τοῦ μὲν προκαθῆσθαι δημο σίᾳ καὶ δημηγορεῖν. Καὶ ὅτι τῆς ἐν οἰκίᾳ μόνης διδαχῆς αὐταῖς μετέδωκε, ληλοῖ τὸ ἐπαγόμενον. α σωφρονίζωσι, φησί, τὰς νέας, ο Οὐ περὶ θυγατέρων μόνων τοῦτό φησιν, ἀλλὰ καθόλου τὴν νεότητα ὅτι Ίνα opus bonum reprobi. Tu vero loquere qua decent sanam doetrinam. 293 Quam ob causam ergo lex Judæis data habebat observationem ciborum immundorum? Et dicimus: Non quod impura essent, ita statuit Deus, sed ut hac via magnas Judæorum delicias, vescentium omnibus nullo discrimine imputaret. Purum enim etimpurum efficitur proprie ex eorum mente qui edunt. Siquidem juxta naturam omnia pura sunt his qui curiosius non inquirunt: his autem qui tales non sunt universa sunt impura, eum ex se non sint impura: solum namque pec catum est impurum. Porro pollutis.. Itaque juxta pollutam mentem funt impura: quemadmo dum laboranti morbo omnia sunt insuavia propter morbum.. Sed polluta est illorum mens.» Nullus quidem cibus impurus est, inquit, cæterum mens ac conscientia illorum impura sunt suaque suspi cione cibos reldunt impuros et inutiles. Deum profitentur se scire. Hoc vere impurum est absque operibus enim fides mortua est. Τu vero loquere quæ decent.» Verum quanquam hi tales sint, in quit, tu tamen non segnior efficiaris, sed quod peret. Admonitiones quas tradi oportet juxta singulo rum clalem. tuum cst facito ac doce, etiamsi nemo obtem II, 2-5. Senes vigilantes esse, prudentes, modes tos, sanos fide,charttate, patientia. Anus itidem in habitu qui religionem deceat,non calumniatrices, c non vino multo servientes, honesta docentes, quo honestas reddant adolescentulas, ut maritos suos ไva diligant, liberos ament, sobriæ sint, pura, domus custodes, bona, subdita suis viris, ne sermo Dei male audiatur. «Senes vigilantes.» Senectutem enim maxime sequitur tardilas et ignavia. Hoc igitur corrigit. Esse.» Esse oportet, nam a communi intelligentia « subauditur Oportet. Prudentes.» Prudentes, in- « quit. Dicitur enim quasi hoc est, id est, præcordiorum vel mentis salus aut sanitas. Neque enim in sensibus requirit temperantiam in lasciva libidine, quod hoc jam in confesso sit eos habere. Patientia. Recte ait debere eos habere tolerantiam. Si quidemn non decet senectutem iracundia. Anus itidem. Eas dicit quæ in Ecclesia ministrabant, habitum autem dicit vestes quæ operiunt. Qui religionem deceat.» Ab ipso, inquit, indumento honestatem ostendant,et quod aptæ sin: ad sacra ministeria. Non calumniatrices. Nam ex vino sequitur calumnia: et maxime quod imbecilliori senectuti inimica est vini vehementia. Honesta docentes. quomodo alibi mutieres docere prohibet? El dicimus, quod hic de exhortatorio sermone loquitur qui domi habetur, ibi vero ne publice presiderent et concionarentur. Et quod solius doctrinæ quæ domi traditur participes eas

ὑποτάσσει τῷ γήρα, ο Φιλάνδρους είναι.» Τοῦτο τὸ κεφάλαιον τῶν ἐν οἰκίᾳ ἀγαθῶν. Ἐξ αὐτοῦ καὶ τὰ λοιπὰ τίκτεται. «Φιλοτέχνους,» φησίν. Ἡ γὰρ τὴν ῥίζαν ἀγαπῶσα, καὶ τοὺς κλάδους ἀγαπήσει, «Οίκου ρούς.» Οἰκουρούς φησι, τὰς οἰκονομικάς. Αἱ δὲ τοιχῦ ται ούτε περί τροφήν, οὔτε περὶ ἐξόδους ἀκαιρους ἀσχολούνται, ο ἵνα μὴ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ βλασφημῆται, Εἰ γὰρ εἴη ἄπιστος ἀνὴρ γυναῖκα ἔχων πιστὴν μὲν, ἀνυπότακτον δὲ καὶ φαύλην τὴν πίστιν, αὐτὴν βλασφημήσει, τοιαύτας ἔχουσαν γυναίκας. Ορᾷς ὅτι προηγουμένως τοῦ κηρύγματος φροντίζων, ταῦτα γράφει; Τους νεωτέρους ὡσαύτως παρακάλει σωφρο νεῖν, περὶ πάντα σεαυτὸν παρεχόμενον τύπον καλῶν ἔργων. ἐν τῇ διδασκαλία ἀδιαφθορίαν, σεμνότητα, ἀφθαρσίαν λόγον ὑγιῆ, ἀκατάγνωστον, ἵνα ὁ ἐξ ἐναντίας ἐντραπῇ, μηδέν ἔχων περὶ ἡμῶν λέγειν φαύλον.» Οράς πως προσηκόντως διέταξε, ταῖς μὲν γυ ναιξί, γυναῖκας καὶ πρεσβύτιδας διδασκάλους ἐπι στήσας, τοῖς δὲ ἀνδράσιν, αὐτὸν τὸν Τίτον; «Σωφρο νεῖν, ο φησίν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως τῇ νεότητι πολέμιον, ὡς ὁ τῶν σωμάτων ἔρως. • Σεαυτὸν παρεχόμενον τύπον.» Εστω, φησί, κοινὸν ἅπασι διδασκαλεῖον ὁ σὸς βίας καὶ ὑπόδειγμα. «Ἐν τῇ διδασκαλία.» Τό, Παρεχόμενος, ἀπὸ κοινοῦ. Ἐν τῇ οὖν διδασκαλία, παρεχόμενον ἀφθορίαν, ο Σεμνότητα, η Τουτέστι, κοινότητα καὶ οἷον ἀτυφότητα. «Καὶ σεμνότητα,» Τουτέστι, μη ὡς ἄρχων τις, μηδὲ ὡς ὑποτέλεσι δια λεγόμενον, ἀλλ᾽ ἡπίως ὡς τέκνοις. «Καὶ λόγον ὑγιή. Τὸν τῶν δογμάτων δηλονότι. Τούτων γάρ προσόντων τῇ διδασκαλία, ἐντραπήσεται ὁ ἐξ ἐναντίας, ἢ ὁ διά βολος, ἢ ὁ αἱρετικὸς μηδεμίαν εὐρίσκων λαβὴν καθ' ἡμῶν. ΚΕΦΑΛ, Δ'. Περὶ δούλων, ὡς ἂν καὶ αὐτοὶ τῆς Χριστοῦ χάριτος ἀξίως δουλεύοιεν.» «Δούλως ἰδίοις δεσπόταις ὑποτάσσεσθαι, ἐν πᾶσιν εὐαρέστους εἶναι, μὴ ἀντιλέγοντας, μὴ νοσφιζομένους, ἀλλὰ πίστιν πᾶσαν ἐνδεικνυμένους ἀγαθήν, ἵνα μὴ διδασκαλίαν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ κοσμῶσιν ἐν πᾶσιν.» οὐ χρὴ οὖν προφάσει εὐλαβείας αίρειν δούλους ἀπὸ δεσποτών. «Μὴ ἀντιλέγοντας. • Τὸ πειθήνιον καὶ ἄκλοπον παραινεί. Τοῦτο γὰρ μάλιστα δούλοις ἀρμόδιον, ο Ἵνα τὴν διδασκαλίαν τοῦ Σωτῆρος.» Εἰκότως ἔλεγεν ἀλλαχοῦ, «ὡς τῷ Θεῷ δουλεύοντες καὶ οὐκ ἀνθρώποις, ο Κἂν γὰρ τῷ δεσπότη, φησί, διακονῇ μετ' εὐνοίας, ἀλλ᾽ ἡ πρόφασις ἀπὸ τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ τὴν ἀρχὴν ἔχει. Εἰ γὰρ φαύλοι ῶσι, φησί, τὸν Χριστιανισμὸν ἐνυβρίζουσι, «Τὸ γὰρ ὄνομα τοῦ Θεοῦ δι᾽ ὑμᾶς βλασφημεῖται,» φησί. Τὰ δὲ εἰρημένα, ποιοῦντες κοσμοῦσι τὸ κήρυγμα, πιστῶς δουλεύοντες. fecerit, manifestat id quod sequitur. «Quo ho nestas reddant adolescentulas.» Non de solis liabus hoc dicit, sed in universum adolescen tiam subjicit senectuti. • Ut maritos suos dili gant. Hoc honorum omnium caput est quæ in familia sunt, unde et reliqua oriuntur. • Liberos ament.» Nam quæ radicem amat, etiam et ramos amabit. • Domus custodes. Domus dicit custodes quæ domum gubernant. Tales autem neque circa suum alimentum, neque circa egressus intempe stivos occupantur. «Ne sermo Dei male audiat. Nam si maritus esset infidelis, uxorem habens fidelem, sed non subjectam et pravam, fidem ipsam calumniaretur quæ hujusmodi habcret mulieres. Vides quod hæc scribat, curam in primis habens prædicationis? II, 6 8. Adolescentes consimiliter adhortare,ut temperantes sint: per omnia temetipsum præbens 4 Ephes. vi, 7. 3 Iea. LII, 52; Ron. ", 24. formam bonorum operum, in doctrina integrita tem, honestatem, incorruptionem, sermonem sa mum,irreprehensibilem,ut is qui repugnat, rubore suffundatur,nihil habens quod denobis dicat mali. Vides quam congrue præceperit, mulieribus qui dem mulieres et anus prædiciens præceptores, viris autem ipsum Titum?, Ut temperantes sint. Nihil enim adeo hostile est juventuti sicut amor corpo rum. «Te ipsum præbens formam.» Tua vita al que exemplum, sit omnibus communis doctrina. In doctrina.» communi intelligentia supple. Præbens. In doctrina igitur præbens integritatem, familiaritatem et quamdam humilitatem. Honesta tem. id est, non tanquam princeps aliquis ne que veluti cum tributariis aut subjectis disserens, 295 sed blande ac leniter veluti cum filiis. «Ser monem sanum:» videlicet dogmatum. Nam si hæc adsint doctrius, rubore suffundetur is qui repu gnat, sive calumniatur aut hæreticus, nullam inveniens adversus nos calumniandi ansam. De servis, ut ipsi quoque decenter ad Christi gratiam serviant. II, 9-11. Servos hortare, ut suis dominis pa reant, in omnibus illis placeant, non responsato res, non suffurantes, sed fidem omnem ostenden les bonum: ut doctrinam Salvatoris nostri Dei ornent in omnibus. Non oportet ergo prætextu pietatis tollere servos a dominis.. Non responstores» Admonet ser vandam obedientiam ac fidelitalem; id enim ma xime servos decet. Ut doctrinam Salvatoris, Merito dixit alibi: «Tanquam Deo servientes, el non hominibus 1.. Siquidem quanquam domino cum benevolentia ministres, inquit, occasio ta men initium habet a timore Dei. Si enim pravi sunt, Christianismum contumelia afficiunt. «No men enim Dei propter vos, ait. blasphemiis aflici turs. • Qui aulem fecerint ea quæ dicta sunt prædicationem ornant, fideliter servientes.

Επεφάνη γὰρ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθροποις, παιδεύουσα ἡμᾶς, ένα άρνησ σάμενοι τὴν ἀσεβειαν καὶ τὰς κοσμικὰς ἐπιθυ μίας, σωφρόνως καὶ δικαίως καὶ εὐσεβῶς ζήσω μεν ἐν τῷ τῶν αἰῶνι, προσδεχόμενοι την μακα ρίαν ἐλπιδα καὶ ἐπιφάνειαν τῆς δόξης του μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὃς ἔδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα λυτρώσεται ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀνομίας, καὶ καθαρίσῃ ἑαυτῷ λαόν περιούσιον ζηλωτὴν καλῶν ἔργων.. Εἶτα καὶ αἰτίαν τοῦ χρῆναι τοὺς δούλους τοιούτους εἶναι πρὸς τοὺς δεσπότας τίθησιν. Επεφάνη γάρ, 196 φησίν, ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ παιδεύουσα ἡμᾶς. Οἱ τοίων Θεοῦ και δεινού τυχόντες, ταῖς οὐκ ὀφείλομεν άξια τῆς αὐτοῦ πράττειν διδαχῆς; «Ἵνα αρνησάμενοι.» Ἡ δὲ ἐπιφάνεια τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, τούτ έστιν, ἡ μετὰ σαρκὸς ἐπιδημία, οὐ μόνον τῶν προ τέρων απήλλαξεν αμαρτημάτων, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ μέλλον ἀσφαλεστέρους εποίησεν. ένα γάρ, φησίν, αρνησάμενοι, τὴν πολλὴν ἀποχὴν σημαίνει, την » ἀσέβειαν καὶ τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας.» 'Ασέβειαν μέν φησι, τὴν τῶν πονηρῶν δογμάτων, κοσμικὰς δὲ ἐπιθυμίας, ὅσαι τε ψυχικαί, καὶ ὅσαι σαρκικαί, καὶ ὅσαι ἁπλῶς μὴ διαβαίνουσι μεθ᾿ ἡμῶν εἰς τὸν οὐρα νόν. Τὸ δὲ, Σωφρόνως, οὐ τὴν πρὸς τὰ σώματα καὶ τὸν τούτων ἔρωτα ἀποχὴν δηλοῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς πᾶν πάθος, Εν τῷ νύν αἰῶνι. Οὗτος γὰρ ἔχει τὸν ἀγῶνα. ὁ δὲ μέλλων, τὰς ἀντιδόσεις, η Προσώ δεχόμενοι τὴν μακαρίαν, ο Ἰδοὺ καὶ τὰ ἔπαθλα. » Οὐδὲν γὰρ ὄντως ἐκείνης μακαριώτερον τῆς ἐπιφτ γείας. Τῆς δόξης. Η γὰρ δευτέρα ἐπιφάνεια μετὰ δόξης ἔσται, τῆς πρώτης ἐν εὐτελεία γεγονυίας. Τοῦ μεγάλου Θεοῦ. Ποῦ νῦν εἰσιν οἱ τῶν ἀνο πίων δογμάτων εὐρεται, οι φασιν ὅτι ὁ Χριστὸς οὐ Θεὸς, ἤ ὅτι ἐλάττων τοῦ Πατρός δε γὰρ φανερῶς, καὶ Θεὸν μέθαν τὸν Χριστὸν ὁμολογεῖ. Τὸ δὲ μέγας, οὐ πρὸς τινα θεὸν μικρὸν ἀντιδιαιρεῖται, ἅπας! ἀλλὰ ἀπολύτως οὕτως μέγας, οὗ μετζόν τι οὐκ ἄν τις ἐπινοήσειεν. «Λαὸν περιούσιον.» Οτον, ἐξηλ «: λαγμένον, ἐκ περιουσίας ἀγαπώμενον, οὐδὲν ἔχον τα κοινὸν πρὸς τοὺς λοιπούς. Ζηλωτὴν καλῶν ἔρω γων. Ορᾷς ὅτι καὶ τῶν παρ' ἡμῖν χρεια Ζελω τὴν, φησί, τουτέστι, μετὰ πολλῆς προθυμίας ἐπ' αὐτὴν ἰόντας τὴν ἀρετήν. Τὸ μὲν γὰρ τῶν παλαι ἁμαρτημάτων ἀπαλλάξαι, τῆς αὐτοῦ μόνης γέγονε φιλανθρωπίας. Τὸ δὲ κατεργάσασθαι τὴν ἀρετὴν καὶ αὐτοῦ καὶ ἡμῶν. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ ἀρχόντων ὑπακοῆς πρεπούσης τῇ ἐπιεικείᾳ τοῦ Χριστοῦ.» Ταῦτα λαλεῖ καὶ παρακάλει, και έλεγχε μετά πάσης ἐπιταγής. Μηδείς σου περιφρονείτω. Υπομίμνεσκε αὐτοὺς ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις ὑποτάσσεσθαι, πειθαρχεῖν, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἑτοίμους εἶναι, μηδένα βλασφημεῖν, ἀμαχους εἶναι, ἐπιεικεῖς, πᾶσαν ἐπιδεικνυμένους πραότητα πρὸς πάντας ἀνθρώπους.» II, 12-14. Illuxit enim gratia Dei salutifera om- ▲ nibus hominibus, erudiens nos, ut abnegata im pietate et mundanis concupiscentiis,caste et juste ac pie vivamus in presenti saculo, exspectantes beatam spem, et apparitionem gloriæ magni Dei et Sabatoris nostri Jesu Christi: qui dedit semet ipsum pro nobis, ut redimeret nos ab omni ini guitate, et purificaret sibi ipsi populum peculia rem sectatorem bonorum operum. Deinde etiam causam ponit cur servos esse'táles oporteat. Illuxit, inquit, gratia Dei erudiens nos. Cam igitur Deum habeamus doctorem, An non æquum est, ut faciamus quæ doctrinam ipsius deceant? Ul abnegata. Apparitio autem Salva-B Ut toris nostri Dei, hoc est, adventus in carne, non solum prioribus peccatis nos liberavit, verum etiam securiores in posterum fecit. Dicens enim Ut abnegata, significat magnam separationem et abstinentiam. Impietate et mundanis concupiscen tiis. impietatem quidem dicit pravorum dogma tum mundanas vero concupiscentias et quae animæ et quæ corporis utque uno verbo dicam, quacunque non transeunt nobiscum in caelum. Quod autem, ait: Caste, non solum continentiam significat quæ est circa corpora, eorumque am orer, verum etiam erga omnem affectionem. «In «» præcenti sæculo. Nam hoc sæculum habet certa men, futurum vero retributiones. «Exspectantes beatam spem. Ecce et praemia. Vere enim nihil bealius est illa apparitione. Gloriæ.» Siquidem G « secundus adventus cum gloria erit, cum fuerit pri mus cum abjectione. «Magni Dei.» Ubi nunc sunt •» impiorum dogmatum inventores, qui Christum asserunt non esse Deum, ant minorem esse Patre?; Nam hoc loco aperte Deum etiam magnum prof tetur Apostolus esse Christum. Magnus vero, non distinguit adversus aliquem parvum deum mi nime! sed absolute ita magnus, ut eo major nemo possit intelligi. Populum peculiarem hoc est, ab aliis separatum, abunde dilectum,nihil cum re- « liquis populis commune habentem «Sectatorem»; bonorum operum.. Vides quod etiam necessitas eorum quæ a nobis sunt? Sectatorem, inquit, sive æmulatorem,id est,ut magna cum animi prompti tudine veniamus ad virtutem. Quoniam enim olim remissa sint nobis peccata, sola factum est ipsius benignitate quod autem perficiatur id quod vir tutis est, et ipsius est et nostrum. De obedientia principatus exhibenda veluti decet « Christi mansuetudinem. II, 15;III, 1,2. Hæc loquere et adhortare,ac argue cum omni precipiendi studio. Nemo te despiciat. Admone illos, ut principatibus ac potestatibus subditi sint, 297 ut magistratibus pareant, ut ad omne opus bonum sint parati: ne de quoquam maledicant:ne sint pugnaces,sed humani, omnem exhibentes mansuetudinem erga omnes homines.

Μετά πάσης ἐπιταγής: κ. Τουρέστι, σφοδρότητος. Α. Ἐπειδὴ γὰρ τὰ τούτων ἦθος σκληρότερον ἦν, διὰ τοῦτο ἀποτόμως ἐλέγχεσθαι αὐτοὺς φησι, • Μηδείς σου περιφρονείτω,» τουτέστι, καταφρονείτω. Ορᾷς πώς βούλεται καὶ μετὰ ἐξουσίας εἶναι τὸν ἐπίσκο που; «. Πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθόν. ἐτοίμους εἶναι. ο Οἷον, ηὐτρεπισμένους. • Μηδένα βλασφημεῖν.» καν. κακώς πράττη, κἂν ἔν τινι σφάλληται. Τὸ γὰρ στόμα ἡμῶν καθόλου καθαρὸν εἶναι λοιδορίας χρή. Σὺ γὰρ φησί, τί κρίνεις τὸν ἀδελφόν; τί παρα σπας τὴν κρίσιν τοῦ Θεοῦ; «Βλασφημίαν γὰρ τὴν πρὸς τὸν ἀδελφὸν λοιδορίαν λέγει. «Πραότητα προς πάντας·» καὶ Ἰουδαίους καὶ Ελληνας, καὶ φίλους καὶ ἐχθροὺς, καὶ ἀδικοῦντας καὶ ἐπηρεάζοντας. Ἦμεν γὰρ ποτε καὶ ἡμεῖς ἀνόητοι, ἀπειθεῖς, πλανώμενοι, δουλεύοντες ἐπιθυμίαις καὶ ἡδοναῖς ποικίλαις, ἐν κακίᾳ καὶ φθόνω διάγοντες, στο γητοί, μισοῦντες ἀλλήλους. "Οτε δε ἡ χρηστότης καὶ ἡ φιλανθρωπία ἐπεφάνη τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, οὐκ ἐξ ἔργων τῶν ἐν δικαιοσύνῃ ὧν ἐποιή σαμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ κατὰ τὸν αὐτοῦ ἔλεον ἔσω σεν ἡμᾶς διὰ λουτρού παλιγγενεσίας καὶ ἀνα κοινώσεως Πνεύματος ἁγίου, οὗ ἐξέχεεν ἐφ' ἡμᾶς πλουσίως, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Σωτής ρος ἡμῶν, ἵνα δικαιωθέντες τῇ ἐκείνου χάριτι, κληρονόμοι γενώμεθα, κατ' ἐλπίδα ζωής αιω. νίου.». Μηδενί, φησίν, ὀνειδείσης. Καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς κακοὶ ἦμεν, μὴ ὅτι καὶ ἐσμέν. Ὁπότε οὖν καὶ σὺ ἦσθα τοιοῦτος, καὶ χάριτι Χριστοῦ ἐσώθης, καὶ οὐκ ἐξ οἰκείων κατορθωμάτων, πώς τολμᾶς ἄλλῳ ὄνει Είσαι; Πότε δὲ ἦμεν τοιουτοι; Οταν, φησὶν, ἦμεν ἐν πλάνῃ, ὅταν εἰδώλοις προσεκυνοῦμεν. Δῆλον γὰρ ὅπως διάγουσιν Ἕλληνες ἀσεβῶς. Μοιχεται γὰρ παρ' αὐτοῖς, πορνείαι, φόνοι, παννυχίδες. αἰσχραὶ, καὶ ταῦτα ὡς εἰς τιμὴν θεῶν ἐπιτελοῦσιν. α.Στυγητοί,» Οταν γάρ τις εἰς ἄκραν ἔλθῃ κακίας, πάντας μισεῖ. εἰκότως. οὖν καὶ παρὰ πάντων, μισεῖται. «Καὶ ἡ φιλανθρωπία ἐπεφάνη, ο Διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ, σ. Οὐκ ἐξ ἔργων τῶν ἐν δικαιοσύνῃ.»: Οὐκ ἐπειδὴ, φησίν, ἡμεῖς οὕτως εὐσεβῶς ἐζώμεν, ὡς προτρέψασθαι αὐτὸν ἐνανθρωπήσαι, ἀλλ' ὅτι αὐτὸς ἀναξίους ἡμᾶς ὄντας ἐλεῆσαι ἠβουλήθη, «αν ἐποιη σαμεν ἡμεῖς, ο Οὐκ ἐποιησαμεν γάρ, «Οὗ ἐξέχεεν ἐφ'. ἡμᾶς,» Ποίου πνεύματος: «Οὗ ἐξέχειν ἐφ' ἡμᾶς, φησί, πλουσίως, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ... Πολλῆς, φη σίν, ἐδεόμεθα χάριτος πνευματικής, ἵνα μὴ μόνον. δικαιωθῶμεν τῶν πάλαι ἁμαρτιῶν, ἀλλὰ καὶ κλη ρονόμοι - γενώμεθα ζωῆς, διὰ τοῦτο ἐξέχεεν. «. Τῇ ἐκείνου χάριτι.» Τοῦ Χριστοῦ, ἢ τοῦ ἁγίου Πνεύμα τος, κ. Κληρονόμοι γενώμεθα.» Κληρονόμοι, φησί, γενώμεθα τῆς αἰωνίου ζωῆς, τῆς νῦν ἐν ἐλπίδι οὔ σης ἡμῖν...... Η οὕτως. Κληρονόμοι γενώμεθα τῆς αἰωνίου ζωῆς, καθὼς καὶ ἐλπίζομεν. Βε ο Βλα σφημίαν àva alium omni præcipiendi studio. Hoe cst, vehe mentia. Quoniam enim horum mores erunt aspe riores, dicit ut durius arguantur. Nemo le des piciat,» hoc est, parvifaciat. Vides quod etiam velit episcopum alicujus esse potestatis et auctorita tis? Ut ad omne opus bonum sint parati.» Id est, prompti et instructi. «Ne de quoquam male di cant,» etiam si male faciat, etiam si iu aliquo labatur. Oportet enim os vestrum omnino purun esse a contumelia. «Nam tu, inquit, cur judicas fratrem? cur Dei. judicium tibi vindicas39, enim hoc loco vocat convicium. adversus fratrem. • Mansuetudinem erga omnes:» et Ju dros et Graecos, et amicos et inimicos, et nocentes et calumniantes. III, 3-7. Nam eramus et nos quondam amentes,. ἐπobedientes, errantes, servientes desideriis ac vo luptatibus variis, in malitia: et invidia degentes, odosi, invicem odio prosequentes. At postquambo nitas et erga homines amor apparuit Salvatoris no είri Dei, non ex operibus qua essent,in justitia ques feceramus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit, per lavarum regnerationis ac re navationis Spiritus sanoti,quem effudit in nos.ope lente per Jesum Christum Salvatorem nostrum:ut justificali gratia illius, haredes efficeremer juxta. spem vita aterna. Adversus neminem, inquit, sis contumeliosus nam et nos mali eramus, non quod etiam nunc si mus Quando igitur et tu talis eras, Deiquo gratia salvus factus es, non ex propriis: bonis operibus, quomodo audes alii. convicium ingerere? Quando autem tales eramus? Quando in errore eramus, quando idola adorabamus. Manifestum est enim quod impie vivant Græci. Siquidem apud ipsos sunt adulteria, stupra, cædes, fœdæ nocturnæ vigilia et hac veluti ad honorem deorum perpetrant. «Odiosi.» Ubi enim quis ad extremum vitiorum. pervenerit, omnes odio habet: merito ergo etiam ab universis odio habetur. «Erga homines. amor apparuit.» Per ipsius incarnationem. «Non exoperibus quæ essent in justitia.» Non quod adeo pie viveremus, ut satis exhortaremur eum quo incarnaretur: sed quod ipse, cum indigni esse mus, voluerit nostri misereri. Quæ faceremus nos.» Neque enim feceranius.. Quem effudit in nos.» Quemnam spiritum? «Quem in nos, inquit, «effudit opulente per Jesum Christum. > Magna gratia nobis opus erat spiritali: non 80 lum uta praeteritis justifcarumur. peccatis, sed etiam ut haeredes efficeremur vita: propterea effu dit. Gratia illius:» Christi videlicet aut Spiri tus sancti.. Hæredes efficeremur.» Haredes, in quit, efficeremur æternæ vitæ, quæ nunc in spe no bis est. — Aut hoc modo. Haredes efficeremur æternæ vitæ, quemadmodum et speramus. so 3 Rom. XIV, 4.

8, 9. ▲ • Πιστὸς ὁ λόγος, καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα σροντίζωσι καλών ἔργων προΐστασθαι οἱ πεπιστευκότες τῷ Θεῷ. Ταῦτά ἐστι τὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις. Μω pὰς δὲ ζητήσεις καὶ γενεολογίας καὶ ἔρεις καὶ μάχας νομικὰς περιίστασο. Εἰσὶ γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι. Επειδὴ περὶ μελλόντων ἐλάλησε, καὶ τοῖς πολλοῖς Πιστὸς ὁ λόγος, ἀδήλων, ἐπάγει, Πιστὸς ὁ λόγος, τουτέστιν, ἀλη θὴς καὶ πάντως ἐκβησόμενος. ι Καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε. Καὶ περὶ τῶν ἄνω εἰρημένων, καὶ τούτων, Ποίων Ίνα φροντίζωσι, φησί, καλῶν ἔρ γων προΐστασθαι. Τουτέστι, χηρών, ὀρφανών, καταπονουμένων, ἐπιδεομένων, μή χρήμασι μόνον, ἀλλὰ καὶ σπουδῇ. Ταῦτά ἐστι τὰ καλά. Τό, ἔργων «καλῶν προεστάναι, ο Μωρὰς δὲ ζητήσεις καὶ γενεα λογίας. Τό, γενεαλογίας, ἢ περὶ Ἑλλήνων φησίν, οἳ τοὺς θεοὺς αὐτῶν γενεαλογούσιν. Ὁ δεῖνα, φη σὶν, γέννησε τόνδε. Η περὶ Ἰουδαίων τῶν μηδὲν μὲν κατορθούντων, ἐπὶ τὰ γένη δὲ καταφευγόντων, καὶ ἐξ αὐτῶν μέγα φρονούντων. Ὁ ᾿Αβραάμ, φησί, καὶ Ἰσαὰν καὶ ὁ Ἰακώβ, προγονοι ἡπῶν. Μωρὰς δὲ, τὰς οἷον ἀνωφελεῖς. Τί γὰρ ὄφελος τῷ ἁμαρτάνοντι ἔχειν πατέρα τὸν ᾿Αβραάμ Βλάβη μέν τοι, ὅτι ἐκ ? τούτων ὁρμώμενοι, ἀδόκιμοι γεγόνασι. Περιίστασο, Περιίστατο, οἷον, παραιτοῦ. Πῶς οὖν αὐτῷ ἀλλαχοῦ κελεύεις τοὺς ἀντιλέγοντας ἐπιστομίζειν, εἰ ὅλως ὑποστέλ λεσθαι αὐτῶν χρὴ καὶ παραιτεῖσθαι καί φαμεν ? 400: Τοὺς ἐπὶ λύμῃ τινῶν διδάσκοντας, ἐπιστομίζειν χρὴ, ὅταν δὲ πρὸς σὲ μάχωνται οὐ περὶ δογμάτων, περ ριίστασθαι καὶ παραιτεῖσθαι. Εἰσὶ γὰρ άνωφε .» λεῖς.» Οὐδὲν γὰρ, φησίν, ἕξουσι πέρας χρηστόν. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Παραινέσεις περὶ τοῦ ἐκκλίνειν τοὺς αἱρετικοὺς ζητητάς.» 10-15. «Αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος, καὶ ἁμαρτάνει ὢν αὐτοκατάκριτος. "Οταν πέμψω Αρτεμῶν πρὸς σὲ ἡ Τυχικόν, σπούδασον ἐλθεῖν πρός με εἰς Νικόπολιν. Ἐκεῖ γὰρ κέκρινα παραχειμάσαι. Ζηνᾶν τὸν νομικὸν καὶ ᾿Απολλώ σπουδαίως πρόπεμψον, ἵνα μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ. Μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι καλῶν ἔργων προίστασθαι εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας, ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι. Ασπάζονται σε οἱ αὐτοκατά κριτος, μετ᾿ ἐμοῦ πάντες. "Ασπασαι τοὺς φιλοῦντας ἡμᾶς ἐν πίστει, Ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν Αμήν. Καί τοι ἀλλαχοῦ φησι, «Μή ποτε δῷ αὐτοῖς ὁ Θεός μετάνοιαν. Θεός μετάνοιαν.» Πῶς οὖν ὧδε παραιτείσθαι κε λεύει; Ἐκεῖ περὶ τῶν ἐλπίδα ἐχόντων διορθώσεως λέγει· ὧδε δὲ, περὶ τῶν ἀνίατα νοσούντων, σ' ἂν αὐτ τοκατάκριτος, ο Οὔτε γὰρ ἔχει πρὸς ἀπολογίαν προς βάλλεσθαι, ὅτι, Οὐδείς μοι εἶπεν· Οὐδείς μοι παρ ήνεσε. Τὸ αὐτοκατάκριτος, * Αναπολόγητος ἐστιν, ἢ, Αὐτὸς ὑφ᾽ ἑαυτοῦ καὶ τῆς οἰκείας συνειδή IV, Fide dignissimus est sermo. Et de his volo ut confirmes: quo solliciti sint, ut bonis operi busprasint qui crediderunt Deo. Hæc enim sunt uti lia et honesta hominibns. Stultas autem quaestiones et genealogias et contentiones ac pugnas legales omitte sunt enim inutiles ac supervacancœ. Quoniam de futuris locutus erat quæque multis incerta erant, subjungit: id est, di guus est sermo qui credatur, verax et qui omnino eveniet.. Et de his volo ut confirmes.» El de illis» quæ superius dicta sunt et de istis. Quibus?. Ut; « solliciti sint, ut bonis operibus præsint.» Nempe» viduis, orphanis, labore confectis et egenis non solum pecunias erogent, sed et sollicitudinem. Nam, hæc sunt bona. Ut bonis operibus præsint. Stul Las autem quaestiones et genealogias. Genealogias» aut de Græcis dicit, qui Deorum suorum genus recensebant. Talis, inquiunt, talem genuit. Aut de Judais, qui cum nihil boni operarentur, ad genera confugiebant, et ab his cristas erigebant. Abraham, inquiunt, Isaac et Jacob progenitores nostri sunt. Stultas vero, hoc est, nullam afferentes utilitatem. Quæ enim peccatori utilitas si Patrem habeat Abra-; ham imo potius damnum referet, si ex luis profe cti, reprobi facti sunt. id est, fuge, caveto. Quomodo ergo alibi præcipit ut contradi centibus obturel ora, si omnino credere oportet et; omittere Et dicimus Quod his qui ad alio rum docent perditionem, oportet ora obturare cum autem adversum te contenderint non de dog- « matis, cede et omitte. Sunt enim inutiles. Si quidem nullum habebunt bonum finem. Admonitiones de declinandis quæstionibus, quæ seditionem concilent. III, Hæreticum hominem post unam et al teram admonitionem fuge,sciens quod adversus sit qui ejusmodi est, et peccet per se damnatus. Cum autem miseroArteman ad te aut Tychicum,da ope ram ut venias ad me Nicopolim: nam illic decrevi hibernare. Zenam legisperitum et Apollo studiose deducito,ne quid illis desit. Discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad necessarios usus, ut non sint infrugiferi. Salutant te qui mecumsuntomnes. Saluta eos qui nos diligunt in fide. Gratia cum omnibus vobis. Amen. Atqui dicit alibi: «Ne quando det illis Deus pas nitentiam 4;» quomodo ergo hoc loco fugere eos jubet? Ibi dle iis loquitur de quibus est spes emen dæ; hic autem, de illis qui incurabili morbo labo rant. «Per se dannatus.» Neque enim hoc potest in excusationem proferre: Nemo mihi dixit: Nul lus me adhortatus est. Quod ergo dixit aut idem est qued inexcusabilis, aut, Ipse 4 Tim. 11, 25.

σεως κατακρινόμενος, ο Σπούδασον ἐλθεῖν πρός με, ο « Τί δή ποτε ἐπιστήσας αὐτὸν τῇ Κρήτῃ, πάλιν καλεί» πρὸς ἑαυτόν; Ἵνα πλέον ρυθμίσῃ, καὶ τὰ πρακτέα? συμβουλεύσῃ, Ἡ δὲ Νικόπολις τῆς Θρᾴκης ἐστὶ πόλις. Εἰς Νικόπολιν. [ΘΕΟΔΩΡ.] Τῆς Θρά κης ἐστὶν ἡ Νικόπολις, τῇ δὲ Μακεδονία πελάζει. Δῆλον τοίνυν ὡς κατ᾽ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν καθ᾿ ὃν ἐν τῇ Μακεδονίᾳ καὶ ᾿Αχαΐα διέτριβεν, ἔγραψε την Επιστολήν. Ζηνᾶν τὸν νομικόν. Τὸν τῶν Ἰου δαϊκῶν νόμων ἔμπειρον. Οὔπω δὲ ἦσαν οὗτοι ἐγχει- 500 ρισθέντες Εκκλησίας. Ὁ δὲ ᾿Απολλώς οὗτος, μέγας τις ἦν καὶ λόγιος καὶ δυνατὸς ἐν ταῖς Γραφαῖς, Ἵνα μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ. Εν πάσῃ ἀφθονία και τάστησον αὐτοὺς, τροφῆς ἴσως καὶ ἐνδυμάτων, Μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι. Η περὶ δι δασκαλίας λέγει, ἢ περὶ μεταδόσεως, ὡς εἰ εἶπεν Αὐτοὶ πρὸς τοὺς δεομένους φιλάνθρωπον δράτωσαν, καὶ ἐπισπάσθωσαν αὐτούς, κἂν τε διδασκαλίας δέων- « ται, κἄν τε ἀναγκαίων. ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι. Αὐτοὺς γὰρ μᾶλλον τοὺς διδόντας, ἢ τοὺς λαμβάνοντας ὠφελεῖν βούλεται, ο Ασπασαι τοὺς φιλοῦντας ἡμᾶς.»» Ἡ τοὺς αὐτὸν φιλοῦντας λέγει, ή καθόλου τοὺς πιστούς. Τὸ δὲ, ἐν πίστει, οἷον διὰ τῆς πίστεως. Τέλος, σὺν Θεῷ, τῆς πρός Τίτον Επιστολῆς.» Εγράφη ἀπὸ Νικοπόλεως τῆς Μακεδονίας πρὸς Τι τον, τῆς Κρητῶν Ἐκκλησίας πρῶτον ἐπίσκοπον χειροτονηθέντα. ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ Ῥώμης. Ἡ δὲ πρόφασις τῆς Ἐπιστολῆς αὕτη. Ονήσιμος ὁ οἰκέτης Φιλήμο νος ἔφυγε, καὶ ἀπελθὼν πρὸς τὸν ᾿Απόστολον, κατηχήθη παρ' αὐτοῦ, καὶ γέγονεν αὐτῷ χρήσιμος εἰς διακονοιαν. Περὶ τούτου τοίνυν γράφει Φιλήμονι, παρατιθέμενος αὐτῷ τὸν Ονήσιμον, ἵνα πρόσεχῃ αὐτῷ γνησίως, καὶ μηκέτι ἔχῃ αὐτὸν ὡς δοῦλον, ἀλλ᾽ ὡς ἀδελφόν. Προετρέψατο δὲ αὐτὸν καὶ ξενίαν αὐτῷ ἑτοιμάσαι, ἵνα ἐὰν ἔλθῃ, εὕρῃ τοῦ μείνῃ. Καὶ οὕτως τέλειοι τὴν Επιστολήν. Ιστέον δὲ, ὅτι οὗτος ὁ Ὀνή σιμος καὶ μαρτυρίου ἠξιώθη ἐν τῇ Ῥωμαίων πόλει, Τερτύλλου τὸ τηνικαῦτα τὴν ἔπαρχον ἐξουσίαν δι έποντος, τῇ τῶν σκελών πλάσει τὴν ψῆφον ὑπομείνας τοῦ μαρτυρίου. a sua conscientia condemnatus. Da operam ut venias ad me. Quam ob causam cum ipsum Greta præfecisset, rursum eum ad se vocat Ut plenus eum informaret et quæ facienda essent consuleret. » Nicopolis autem Thraciæ civitas est. — «Nicopolim.. Thraciæ pars esyNicopolis, propinqua Macedonia. Manifestum ergo est quod eo tempore scripserit Epistolam quo in Macedonia et Achaia versabatur. «» • Zenam legisperitum et Apollo.» Legum Judaica rum peritum. Nondum autem commissæ his erant Ecclesia. Porro hic Apollos magnus vir erat, et sapiens ac potens in Scripturis.. «Ne quid illo » desit.» Abunde illis provide: de alimentis fortas sis loquitur et indumentis. «Discant autem et no » stri.» Aut de doctrina loquitur aut de traditione perinde ac s: diceret: ipsi humanitatem respiciant erga eus qui egeni sunt, ipsosque foveant, sive do ctrina egeant sive rebus necessariis. Ui non sint «» infrugiferi.. Siquidem cupit illis magis prodesse qui dant, quam qui accipiunt. Saluta eos qui nos diligunt. Aut eos dicit qui ipsum diligebant, aut universaliter fideles. In fide vero, id est, per fidem. Finis, divino favente auxilio, Epistola ad Ti tum. Scripta est ab urbe Nicopoli Macedonia ad Titum, primæ Ecclesiæ Cretensium ordinatum epi scopum. 50 Hanc ab urbe RomaScribit. Occasio vero epi stolæ fuit hæc Onesimus servus Philemonis fugerat, et ad Apostolum profectus, ab ipso instructus erat, fuitque ei utilis ad ministerium. De hoc ergo scri bit Philemoni, commendans ipsi Onesinum, ut in genue animum ad eum advertat: nec deinceps habeat eum ut servum, sed ut fratrem. Admonet quoque ipsum ut sibi præparet hospitium: ut si venerit inveniat ubi diversetur: et ita concludit Epistolam. Sciendum autem quod hic Onesimus in urbe Roma passus sit Martyrium, Tertullo eo tem pore præfecturam lenente, crurum fractione sen tentiam sustinens martyrii.