Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 109:665Chronographia (partim edita e cod. Paris. gr. 1712) ΣΥΜΕΩΝ ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΟΘΕΤΟΥ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ. Κόσμου ἔτος τζʹ, τῆς θείας σαρκώσεως ἔτος ωζʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Λέων Ἀρμένιος ὁ καὶ Χαμαιλέων, ὁ παραβάτης καὶ εἰκονομάχος, ἔτη ζʹ μῆνας εʹ. ἦν δὲ τὴν ἡλικίαν κοντός (διὸ καὶ Χαμαιλέων προσηγόρευται), ἐπίμεστος, εὐπρεπής, γένειον ἔχων καθιστάμενον, ὀγυρὸς τὴν κόμην, φωνὴν ἔχων βροντώδη δίκην λέοντος, θρασύς τε καὶ δειλός. διγενὴς δὲ ἦν ἐξ Ἀσσυρίων καὶ Ἀρμενίων· καὶ Ἀσσύριοι μὲν ἐξ Ἀσσύρων ἐκλήθησαν, Ἀρμένιοδὲ ἀπὸ Ἀρμενίου τινὸς οὕτω καλουμένου, τοῦ ἀπὸ Ἀρμενίας πόλεως Θετταλίας γενομένου, ὃς Ἰάσονι συνεστράτευσεν. 604 2. Οὗτος ὁ Λέων στεφθεὶς ὑπὸ Νικηφόρου πατριάρχου ἐβεβαίωσεν αὐτὸν ἐγγράφως ὡς ὀρθόδοξός ἐστι τῇ πίστει. ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἔλαθεν τῷ καλῷ ποιμένι ὁ λύκος τῷ κωδίῳ ἐγκεκρυμμένος· ὡς γὰρ τὸ διάδημα τῇ μιαρᾷ ἐκείνου κεφαλῇ περιτέθεικεν, ἐδόκει ὡς ἀκανθῶν καὶ τριβόλων προστρίψεσιν ὀδύνης ἐπαισθάνεσθαι. καὶ τῆς συνήθους τάξεως τελεσθείσης ἐπὶ τὸ παλάτιον ὁ ἀλιτήριος εὐφημούμενος ἀπῄει. ὡς δὲ πρὸ τῶν τῆς Χαλκῆς πυλῶν ἐν τῷ κατ' ἐπιφάνειαν κυκλικῷ καὶ πορφύρῳ μαρμάρῳ ἐγένετο, εὐχαριστήριον ἀπεδίδου τῷ ἐκεῖσε Χριστοῦ τοῦ θεοῦ ἡμῶν εἰκονίσματι, εἴτε ἀληθῆ εἴτε προσχήματι. ἔνθα ἐκδιδύσκεται τὴν ἐσθῆτα, ἣν ἐπεβέβλητο ῥοδοειδέσι χρόαις ἐκλάμπουσαν, καὶ κολόβιον ὃ προσονομάζουσι κατὰ τὸ ἔκπαλαι τῶν στρατηλατῶν τηρηθὲν ἔθος· καὶ Μιχαὴλ τῷ ἐξ Ἀμοραίων ἱπποκόμῳ αὐτοῦ ὄντι ἐπιδίδωσι. τοῦ δὲ ταύτην ἀναβαλλομένου, εἰς οἰωνὸν μετὰ Λέοντα τῆς βασιλικῆς ἐπιβάσεως τοῖς εἰδόσι λελόγιστο. εἶτα εἰς τὰ λεγόμενα Σκῦλα ἐλθόντες, τὴν ἐσθῆτα Λέοντος ἐπιβάσει βαρείᾳ καθύβρισεν. ἐν συνέσει δὲ τούτου Λέων γενόμενος νεωτερισμόν τινα παραυτὰ ἔσεσθαι αὐτῷ οἰωνίσατο. (3) ἧκεν οὖν εἰς λογισμὸν αὐτῷ περὶ τοῦ ἐν τῷ Φιλομηλίῳ μονάζοντος, ὃς ἐπὶ τοῦ Βαρδανίου εἶπεν αὐτῷ τὰ συμβησόμενα. στέλλει οὖν αὐτῷ τὰ πρὸς χρείαν κατ' εὐχὴν ἀναθήματα. ἐκείνου τοίνυν ἐν τῷ μεταξὺ τελευτήσαντος, συνέβη ἀντ' αὐτοῦ ἕτερον μοναχὸν Σαββάτιον λεγόμενον, ὃς καὶ τὰ τοῦ πρῴην μοναχοῦ ῥήματα ἤκουσε 605 ἐπεισδύνας τῇ αὐτοῦ σκηνῇ, καὶ τῇ τῶν ἁγίων εἰκόνων προσκυνήσει ἀντικαθίστατο. θεασάμενος δὲ τὰ παρὰ τοῦ βασιλέως σταλέντα ἀποπέμπειν προσεποιεῖτο διὰ τὸ τὸν βασιλέα προσκυνεῖν τὰς ἁγίας εἰκόνας, ἀνθ' ὧν καὶ καταστρέψαι κύριον τὴν αὐτοῦ βασιλείαν ἐπιστέλλων προήγγειλεν. τούτοις φρεναπατηθεὶς ὁ βασιλεὺς μετακαλεῖται Θεόδοτον τὸν Κασσιτηράν, ὅστις καὶ πρὶν ἢ τῆς βασιλείας δράξεσθαι τὸν Λέοντα, γυναικός τινος πνεῦμα Πύθωνος ἐχούσης ἀκούσας ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς περιπατούσης καὶ κραζούσης ὡς ὁ τῶν Ἀνατολικῶν στρατηγὸς μέλλει τὴν τοῦ Μιχαὴλ βασιλείαν δέχεσθαι, τὸν Λέοντα προσλαβόμενος ἄπεισιν ἐν τῷ τοῦ ἁγίου Παύλου ναῷ ἐν τῷ Ὀρφανοτροφείῳ, καὶ συνθήκας πρὸς ἀλλήλους φυλακῆς ποιησάμενοι, θαρρεῖν πρὸς αὐτόν, ὅτι μοι περὶ σοῦ ἐκ θείας ὁράσεως προέγνωσται ὡς τῆς βασιλείας τάχιον ἐπιτεύξῃ. τοῦτον οὖν τὸν Θεόδοτον μετακαλεσάμενος δείκυσιν αὐτῷ τὰ ἀπεσταλμένα· ὃς τοῦ τοιούτου σκοποῦ δραξάμεος τῷ κακῷ κακὸν πλεονάζει, καὶ περί τινος μοναχοῦ τὴν οἴκησιν κεκτημένου ἐν τοῖς Μαυριανοῦ πείθει παρ' αὐτοῦ ἐνεργεῖσθαι παράδοξα, ἕτερον αὐτὸν ἐπιφημίζων μέγαν Ἀντώνιον. ταῦτα τῷ βασιλεῖ ὑποθέμενος ἄπεισι πρὸς τὸν μοναστήν, καὶ πεπλαστουργημένως τάδε φησίν, ὡς τῇ ἐπιούσῃ νυκτὶ τὸν βασιλέα εὐτελεῖ καταστήματι προσοίσω σοι, ὃν ἐπαρᾶσθαι καὶ τάχιον παρελθεῖν τοῦ βίου ἐξειπεῖν συμβουλεύομαι, εἰ μὴ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου στοιχειοῖτο τῷ δόγματι. καὶ ὡς εἰ τοῦτο παραφυλάξοι, οβʹ 606 βασιλεύσειεν, καὶ παῖδας παίδων ἐπὶ θρόνου τῆς βασιλείας ἰδεῖ, καὶ τρισκαιδέκατος τῶν ἀποστόλων
PG 109:667φανῆναι· εἰ δὲ μή, τἀναντία, μυρία δεινὰ καὶ ἀπώλειαν σύντομον. τῆς οὖν νυκτὸς ἐπιστάσης ἀπῄει ὁ βασιλεὺς μετὰ Κασσιτηρᾶ πρὸς τὸν μοναχόν, καὶ εὐθὺς παραυτὰ ἀπορραπίζεται ὡς προεγνωκότος τὸ αὐτοῦ πρόσχημα, οὕτω λέγων, μὴ δεῖν ἐν ἰδιωτικῇ καταστάσει βασιλέα σε ὄντα οὑτωσὶ ὑποκρίνεσθαι. δι' ὧνπερ καταπλαγεὶς ὁ βασιλεὺς εὐπειθὴς τούτῳ καθίσταται πρὸς τὴν τῶν ἁγίων εἰκόνων καθαίρεσιν· καὶ παρευθὺ τὸν ἐν αὐτῷ κατὰ τῆς εὐσεβείας ἰὸν ἐξεμέσας καὶ μανεὶς ἤρξατο τῆς αἱρέσεως. 4. Συμμύστας ἐπιζητήσας εὑρίσκει Ἰωάννην τὸν λεγόμενον γραμματικόν, ἄλλον Ἰαννὴν μᾶλλον ἢ Σίμωνα, ὃς καὶ Ὑλζιλὰς ὠνομάζετο, ὅπερ Ἑβραϊστὶ ἑρμηνεύεται πρόδρομος καὶ συνεργὸς τοῦ διαβόλου· ἦν δὲ υἱὸς Παγκρατίου σκιαστοῦ, καὶ ἐκ παιδόθε δαίμονα εἶχε, διαβεβόητο δὲ ἐπί τε λεκανομαντείαις καὶ αἰσχρουργίαις. εὗρε καὶ Κωνσταντῖνον πρεσβύτερον τζαγγαρίου, ὃς καὶ νομικὸς εἰς τὰ Φορακίου γέγονε, διὰ δὲ ἐγκλήματα φυγόντα καὶ γενόμενον μοναχὸν μετονομασθέντα Ἀντώνιον, μυθολόγον καὶ γελοιαστὴν καὶ αἰσχρῶς βιοῦντα· ὃς καὶ ἡγούμενος εἰς τὴν μονὴν τὰ Μητροπολιτῶν γενόμενος καὶ τοὺς ὑπ' αὐτὸν ταῦτα ἐξεπαίδευσεν, ὕστερον δὲ κατὰ παραχώρησιν θεοῦ καὶ ἐπίσκοπος Συλαίου γέγονεν. εὗρε δὲ καὶ ἑτέρους τινὰς ὁμόφρονας αὐτῷ. ἐν τῷ ἀνα 607 μεταξὺ ἀστὴρ κομήτης ἐφάνη ἐν σχήματι δύο λαμπρῶν δίσκων σεληναίων, ἑνουμένων καὶ πάλιν διαιρουμένων εἰς διάφορα σχήματα, ὡς καὶ εἰς ἀκεφάλου διάπλασιν ἀνδρὸς τυποῦσθαι, οἷος καὶ ἐπὶ Μιχαὴλ βασιλέως τοῦ Κουροπαλάτου ἐφάνη· ὅνπερ τινὲς ἑρμηνεύσαντες ἔφασαν τὴν ἀκέφαλον εἶναι κεφαλήν, προδηλοῦντα τὸν μέλλοντα ἀνταρσίαις ἐπιθήσεσθαι μετὰ ταῦτα Θωμᾶν καὶ τοὺς μετ' αὐτοῦ στασιαστάς. καὶ μέντοι καὶ σεισμοὶ φοβεροὶ καὶ λοιμοὶ καὶ αὐχμοὶ καὶ φλογώσεις γεγόνασιν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ θεοστυγοῦς. 5. Τῷ αὐτῷ ἔτει προσκαλεῖ Νικηφόρον ἀοίδιμον πατριάρχην καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ ἐπισκόπους ἐνώπιον τῆς συγκλήτου, καὶ φησίν "ἴστε σαφῶς ὡς ἀνέστησάν τινες λέγοντες μὴ δεῖν προσκυνεῖσθαι τὰς εἰκόνας." πρὸς ὃν πρῶτος ὁ ἐν ἁγίοις Νικηφόρος φησί "τιμητέαι, ὦ βασιλεῦ, αἱ ἱεραὶ τῶν ἁγίων εἰκόνες εἰσὶν ὡς ἐξ ἀρχῆς θείῳ νεύματι φανεῖσαι. καὶ γὰρ ἡ ἁγία ὀθόνη ἥν ποτε λαβὼν ὁ Χριστὸς ἐπέθετο ἐπὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ τὸ εἶδος αὐτοῦ ἀχειροποιήτως ἐγένετο, τιμητέα καὶ σεβάσμιός ἐστιν. ἔπειτα αἱ τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἰδιόχειροι εἰκόνες τοῦ τε αὐτοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς τοῦτον τεκούσης, ἥ τε ἐν Ῥώμῃ μέχρι τοῦ νῦν τηρουμένη τῆς μεταμορφώσεως, καὶ ἀνεφάνη ὁ Χριστὸς μετὰ Μωσέως καὶ Ἠλία ἐν Θαβώρ· ἥτις προτροπῇ Πέτρου τοῦ κορυφαίου γέγονεν. ἀλλὰ μὴν καὶ ἐν τῇ Λύδδᾳ πόλει τῆς Ἑῴας τὸ γενόμενον. σε 608 βάσμιος γὰρ ναὸς ἀρχαῖος ἔστιν εἰς ὄνομα τῆς θεοτόκου ὑπὸ πιστῶν ἀνεγηγερμένος, ἐν ᾧ ἱστόρηται τὸ εἶδος τῆς θεοτόκου· ὃν ἀντιποιούμενοι ὡς οἰκεῖον οἱ Ἰουδαῖοι, ἡ θεομήτωρ ἀκούσασα ἐν Ἱερουσαλὴμ οὕτως εἶπεν, κεκλείσθω ὁ ναὸς καὶ εἰσίτω μηδείς, καὶ τῇ μʹ ἡμέρᾳ ἀνοιγέσθω· καὶ εἰ μὲν οὐδὲν ὀφθῇ σημεῖον ἐν αὐτῷ, ἔστω τῶν Ἰουδαίων ὁ ναός. μετὰ γοῦν τὴν προθεσμίαν ἀνοίξαντες ὁρῶσι τὸ εἶδος τῆς θεοτόκου τὸν Χριστὸν ὡς βρέφος ταῖς χερσὶ περιεχούσης, θαυμαστὸν ἅμα καὶ αἰδεσιμώτατον καὶ θεοπρεπέστατον εἶδος καὶ κάλλος, ἐν πλαξὶ διαυγέσι, καὶ ἐμφανὲς θεωρούμενον καὶ ὅλον δι' ὅλου εἰς βάθος κεχωρηκός· ὅπερ ἰδόντες Ἰουδαῖοι ἔφυγον. μετὰ ταῦτα πολλοὶ Ἰουδαῖοι καὶ Ἕλληνες ἀποξέσαι τοῦτο πειραθέντες ἠστόχησαν· μένει δὲ ὡσαύτως ἄχρι τοῦ νῦν ἡ ἀχειροποίητος ἐπὶ τῆς πλακὸς μορφὴ εἰς δόξαν θεοῦ. πρὸς τούτοις καὶ ἡ τῆς αἱμόρρους εἰκών, διὰ τῆς βοτάνης πᾶν πάθος ἰωμένη ἐν Πανεάδι καὶ πάσῃ τῇ γῇ." 6. Μετὰ τοῦτον ὁ ἱερὸς Εὐθύμιος μητροπολίτης Σάρδεων παρρησιασάμενος ἀπεστόμισε τὸν ἀλιτήριον. Θεόδωρος δὲ ὁ τῶν Στουδίου ἡγούμενος ἔφη "μὴ παρασάλευε, βασιλεῦ, κατάστασιν ἐκκλησιαστικήν· σοὶ μὲν γὰρ ἡ τῆς πολιτείας κατάστασις καὶ ἡ τοῦ στρατοπέδου ἐπιστεύθη τούτων φροντίζειν, τὴν δὲ ἐκκλησίαν ἄφες." ὁ δὲ τύραννος ὑπερζέσας τῷ θυμῷ πάντας μεθ' ὕβρεων ἀπήλασεν, καὶ τὸν μὲν
τοῦ Ἰσαύρου στοιχειοῖτο τῷ δόγματι. Καὶ ὡς εἰ τοῦτο παραφυλάξοι, οβ' βασιλεύσειν, καὶ παῖδας παίδων ἐπὶ θρόνου τῆς βασιλείας ἰδεῖν, καὶ τρισκαιδέκατος τῶν ἀποστόλων φανῆναι· εἰ δὲ μή, τἀναντία, μυρία δεινὰ καὶ ἀπώλειαν συν τομον. Τῆς οὖν νυκτὸς ἐπιστάσης ἀπῄει ὁ βασιλεὺς μετά Κασσιτηρά πρὸς τὸν μοναχὸν, καὶ εὐθὺς παραυτὰ ἀποῤῥαπίζεται ως προεγνωκότος τὸ αὐτοῦ πρόσχημα, οὕτω λέγων, μὴ δεῖν ἐν ιδιωτική κατα στάσει βασιλέα σε ὄντα ούτωσὶ ὑποκρίνεσθαι. Δι' ὧνπερ καταπλαγεὶς ὁ βασιλεὺς εὐπειθὴς τούτῳ καθίσταται πρὸς τὴν τῶν ἁγίων εἰκόνων καθαίρε σιν· καὶ παρευθὺ τὴν ἐν αὐτῷ κατὰ τῆς εὐσεβείας τὸν ἐξεμέσας καὶ μανεῖς ἤρξατο τῆς αἱρέσεως. Α τοῦ βίου ἐξειπεῖν συμβουλεύομαι, εἰ μὴ Λέοντος δ. Συμμύστας ἐπιζητήσας εὑρίσκει Ἰωάννην τον λεγόμενον Γραμματικὸν, ἄλλον Παννῆν μᾶλλον ἢ Σίμωνα, ὃς καὶ Ὑλζιλᾶς ὠνομάζετο, ὅπερ Εβραϊστι ερμηνεύεται πρόδρομος καὶ συνεργὸς τοῦ διαβό λου· ἦν δὲ υἱὸς Παγκρατίου σκιαστοῦ, καὶ ἐκ παι δόθεν δαίμονα εἶχε, διαβεβόητο δὲ ἐπί τε λεκανομαν τείαις καὶ αἰσχρουργίαις. Εὗρε καὶ Κωνσταντίνον πρεσβύτερον τζαγγαρίου, ὃς καὶ νομικὸς εἰς τὰ Φορακίου γέγονε, διὰ δὲ ἐγκλήματα φυγόντα καὶ γενόμενον μοναχόν μετονομασθέντα Αντώνιον, μυθολόγον καὶ γελοιαστὴν καὶ αἰσχρῶς βιοῦντα· δς καὶ ἡγούμενος εἰς τὴν μονὴν τὰ (Ρ. 404) Μητρο- πολιτῶν γενόμενος καὶ τοὺς ὑπ' αὐτὸν ταῦτα ἐξ- επαίδευσεν, ύστερον δὲ κατὰ παραχώρησιν Θεοῦ καὶ ἐπίσκοπος Συλαίου γέγονεν. Εὗρε δὲ καὶ ἑτέρους τινὰς ὁμόφρονας αὐτῷ. Ἐν τῷ ἀναμεταξὺ ἀστὴρ κομήτης ἐφάνη ἐν σχήματι δύο λαμπρών δίσκων σεληναίων, ενουμένων καὶ πάλιν διαιρουμένων εἰς διάφορα σχήματα, ὡς καὶ εἰς ἀκεφάλου διάπλασιν ἀνδρὸς τυποῦσθαι, οἷος καὶ ἐπὶ Μιχαήλ βασιλέως τοῦ Κουροπαλάτου ἐφάνη· ὅνπερ τινὲς ἑρμηνεύσαν τες ἔφασαν τὴν ἀκέφαλον εἶναι κεφαλήν, προδη λοῦντα τὸν μέλλοντα ανταρσίαις ἐπιθήσεσθαι μετὰ ταῦτα Θωμᾶν καὶ τοὺς μετ' αὐτοῦ στασιαστές. Καὶ μέντοι καὶ σεισμοί φοβεροὶ καὶ λοιμοὶ καὶ αἰχμοὶ καὶ φλογώσεις γεγόνασιν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ θεοῦ στυγούς. • Τῷ αὐτῷ ἔτει προσκαλεί Νικηφόρον ἀοίδιμον πατριάρχην καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ ἐπισκόπους ενώπιον τῆς συγκλήτου, καί φησιν· Ιστε σαφῶς ὡς ἀν έστησαν τίνες λέγοντες μὴ δεῖν προσκυνεῖσθαι τὰς εἰκόνας. Πρὸς ἦν πρῶτος δὲν ἁγίοις Νικηφόρος φησί. Τιμητέαι, ὦ βασιλεῦ, αἱ Ἱεραὶ τῶν ἁγίων εἰκόνες εἰσὶν ὡς ἐξ ἀρχῆς θείῳ νεύματι φανείσαι. Καὶ γὰρ ἡ ἁγίας ἐθόνη ἦν ποτε λαβὼν ὁ Χριστὸς ἐπέθετο ἐπὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ τὸ εἶδος αὐτοῦ ἀχειροποιήτως ἐγένετο, τιμητέα και σκο βάσμιος ἐστιν. Έπειτα αἱ τῶν ἁγίων ἀποστόλων Ιδιόχειροι εικόνες τοῦ τε αὐτοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς τοῦτον τεκούσης, ἢ τε ἐν 'Ρώμη μέχρι τοῦ νῦν ΣΥΜΕΩΝ ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΟΘΕΤΟΥ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ. Κόσμου ἔτος τζʹ, τῆς θείας σαρκώσεως ἔτος ωζʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Λέων Ἀρμένιος ὁ καὶ Χαμαιλέων, ὁ παραβάτης καὶ εἰκονομάχος, ἔτη ζʹ μῆνας εʹ. ἦν δὲ τὴν ἡλικίαν κοντός (διὸ καὶ Χαμαιλέων προσηγόρευται), ἐπίμεστος, εὐπρεπής, γένειον ἔχων καθιστάμενον, ὀγυρὸς τὴν κόμην, φωνὴν ἔχων βροντώδη δίκην λέοντος, θρασύς τε καὶ δειλός. διγενὴς δὲ ἦν ἐξ Ἀσσυρίων καὶ Ἀρμενίων· καὶ Ἀσσύριοι μὲν ἐξ Ἀσσύρων ἐκλήθησαν, Ἀρμένιοδὲ ἀπὸ Ἀρμενίου τινὸς οὕτω καλουμένου, τοῦ ἀπὸ Ἀρμενίας πόλεως Θετταλίας γενομένου, ὃς Ἰάσονι συνεστράτευσεν. 2. Οὗτος ὁ Λέων στεφθεὶς ὑπὸ Νικηφόρου πατριάρχου ἐβεβαίωσεν αὐτὸν ἐγγράφως ὡς ὀρθόδοξός ἐστι τῇ πίστει. ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἔλαθεν τῷ καλῷ ποιμένι ὁ λύκος τῷ κωδίῳ ἐγκεκρυμμένος· ὡς γὰρ τὸ διάδημα τῇ μιαρᾷ ἐκείνου κεφαλῇ περιτέθεικεν, ἐδόκει ὡς ἀκανθῶν καὶ τριβόλων προστρίψεσιν ὀδύνης ἐπαισθάνεσθαι. καὶ τῆς συνήθους τάξεως τελεσθείσης ἐπὶ τὸ παλάτιον ὁ ἀλιτήριος εὐφημούμενος ἀπῄει. ὡς δὲ πρὸ τῶν τῆς Χαλκῆς πυλῶν ἐν τῷ κατ' ἐπιφάνειαν κυκλικῷ καὶ πορφύρῳ μαρμάρῳ ἐγένετο, εὐχαριστήριον ἀπεδίδου τῷ ἐκεῖσε Χριστοῦ τοῦ θεοῦ ἡμῶν εἰκονίσματι, εἴτε ἀληθῆ εἴτε προσχήματι. ἔνθα ἐκδιδύσκεται τὴν ἐσθῆτα, ἣν ἐπεβέβλητο ῥοδοειδέσι χρόαις ἐκλάμπουσαν, καὶ κολόβιον ὃ προσονομάζουσι κατὰ τὸ ἔκπαλαι τῶν στρατηλατῶν τηρηθὲν ἔθος· καὶ Μιχαὴλ τῷ ἐξ Ἀμοραίων ἱπποκόμῳ αὐτοῦ ὄντι ἐπιδίδωσι. τοῦ δὲ ταύτην ἀναβαλλομένου, εἰς οἰωνὸν μετὰ Λέοντα τῆς βασιλικῆς ἐπιβάσεως τοῖς εἰδόσι λελόγιστο. εἶτα εἰς τὰ λεγόμενα Σκῦλα ἐλθόντες, τὴν ἐσθῆτα Λέοντος ἐπιβάσει βαρείᾳ καθύβρισεν. ἐν συνέσει δὲ τούτου Λέων γενόμενος νεωτερισμόν τινα παραυτὰ ἔσεσθαι αὐτῷ οἰωνίσατο. (3) ἧκεν οὖν εἰς λογισμὸν αὐτῷ περὶ τοῦ ἐν τῷ Φιλομηλίῳ μονάζοντος, ὃς ἐπὶ τοῦ Βαρδανίου εἶπεν αὐτῷ τὰ συμβησόμενα. στέλλει οὖν αὐτῷ τὰ πρὸς χρείαν κατ' εὐχὴν ἀναθήματα. ἐκείνου τοίνυν ἐν τῷ μεταξὺ τελευτήσαντος, συνέβη ἀντ' αὐτοῦ ἕτερον μοναχὸν Σαββάτιον λεγόμενον, ὃς καὶ τὰ τοῦ πρῴην μοναχοῦ ῥήματα ἤκουσε ἐπεισδύνας τῇ αὐτοῦ σκηνῇ, καὶ τῇ τῶν ἁγίων εἰκόνων προσκυνήσει ἀντικαθίστατο. θεασάμενος δὲ τὰ παρὰ τοῦ βασιλέως σταλέντα ἀποπέμπειν προσεποιεῖτο διὰ τὸ τὸν βασιλέα προσκυνεῖν τὰς ἁγίας εἰκόνας, ἀνθ' ὧν καὶ καταστρέψαι κύριον τὴν αὐτοῦ βασιλείαν ἐπιστέλλων προήγγειλεν. τούτοις φρεναπατηθεὶς ὁ βασιλεὺς μετακαλεῖται Θεόδοτον τὸν Κασσιτηράν, ὅστις καὶ πρὶν ἢ τῆς βασιλείας δράξεσθαι τὸν Λέοντα, γυναικός τινος πνεῦμα Πύθωνος ἐχούσης ἀκούσας ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς περιπατούσης καὶ κραζούσης ὡς ὁ τῶν Ἀνατολικῶν στρατηγὸς μέλλει τὴν τοῦ Μιχαὴλ βασιλείαν δέχεσθαι, τὸν Λέοντα προσλαβόμενος ἄπεισιν ἐν τῷ τοῦ ἁγίου Παύλου ναῷ ἐν τῷ Ὀρφανοτροφείῳ, καὶ συνθήκας πρὸς ἀλλήλους φυλακῆς ποιησάμενοι, θαρρεῖν πρὸς αὐτόν, ὅτι μοι περὶ σοῦ ἐκ θείας ὁράσεως προέγνωσται ὡς τῆς βασιλείας τάχιον ἐπιτεύξῃ. τοῦτον οὖν τὸν Θεόδοτον μετακαλεσάμενος δείκυσιν αὐτῷ τὰ ἀπεσταλμένα· ὃς τοῦ τοιούτου σκοποῦ δραξάμεος τῷ κακῷ κακὸν πλεονάζει, καὶ περί τινος μοναχοῦ τὴν οἴκησιν κεκτημένου ἐν τοῖς Μαυριανοῦ πείθει παρ' αὐτοῦ ἐνεργεῖσθαι παράδοξα, ἕτερον αὐτὸν ἐπιφημίζων μέγαν Ἀντώνιον. ταῦτα τῷ βασιλεῖ ὑποθέμενος ἄπεισι πρὸς τὸν μοναστήν, καὶ πεπλαστουργημένως τάδε φησίν, ὡς τῇ ἐπιούσῃ νυκτὶ τὸν βασιλέα εὐτελεῖ καταστήματι προσοίσω σοι, ὃν ἐπαρᾶσθαι καὶ τάχιον παρελθεῖν τοῦ βίου ἐξειπεῖν συμβουλεύομαι, εἰ μὴ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου στοιχειοῖτο τῷ δόγματι. καὶ ὡς εἰ τοῦτο παραφυλάξοι, οβʹ βασιλεύσειεν, καὶ παῖδας παίδων ἐπὶ θρόνου τῆς βασιλείας ἰδεῖ, καὶ τρισκαιδέκατος τῶν ἀποστόλων bitu me ductore prasto futurus est : tu, si me audies, maledictis incesses, brevique moriturum denuntiabis, ni Leonis Isauri doctrinam fidemque sequatur. Hoc si præstiterit, annos duos supra septuaginta po- Bitarum imperio, filiosque filiorum visurum sedenies super solio ; tertii decimi demum apostoli honore elatum iri. Sin autem socus se gesserit, innumeris malis fore obnoxium brevique imperium cum vila amissurum. Jam ergo noctis obscuro imperator Cassitera comite ad monachum profectus statim ab eo durius increpatur, tanquam ille Actum ejus ani- mum fraudemque praesciverii. Non sic decebat, in- quit, qui sis imperator, privati kabilu personam simulare. His imperator stupore perculsus in sen- tentiam abolendarum sacrarum imaginum facilem se adduci permisit; statimque quod animo impietatis virus condebat, evomens furiisque agitatus hæresis exordium duxit. nem dictum Grammaticum (quin alium magis Jan- nem aut Simonem offendit, Hylzilam et ipsum nuncupatum; cujus Hebraica nominis interpretatio diaboli præcursor dicatur ac adjutor. Erat vero ille Pancratii sciastæ (dicamus nos pileorum artificis) filius, quem a puero dæmon incesserat, ac cujus late rumor divinationum ex pelvi nomine turpitu- dinumque ac libidinum percrebuerat. Invenit et Constantinum presbyterum sutoris filium, qui et leges in Phoracii docuerat, ac crimen, in quod vo- cabatur, a se amolicns sibique Antonii nomen ad- seiscens monachum induerat, homo fabulis atque ludicris studens, vitamque turpem agens. Is mo- nasterii quod Metropolitarum vocant factus præpo- situs, etiam quos imperio regebat mouachos hæc ipsa docebat; ac postea, Deo sic permittente, Sy- lai episcopus factus est. Iuvenit et alios, qui ipsi læi iden sentirent. Iuter hæc conspectus cometa est, figura duorum splendentium orbium tanquam lunæ, simul coeuntium tumque in diversas figuras abeuntium, ut et in viri figuram trunco capite deinceps formarentur; cujusmodi etiam Michaele Curopalata imperatore conspectum sidus. Ejus nonnulli præsagia exponentes dixerunt caput esse quod capite careat: nempe præsignare Thomam, qui postea arrepta tyrannile cum sociis ac conja- ratis urbem aggressurus erat. Sed et tremendi terræmotus luesque et siccitates ac inflammationes fue- runt per viri Deo exosi dies. patriarcham cum collegis episcopis coram senatu accersit, ac ait: Plane non vos latet surrexisse quos- dam qui dicant haud prorsus colendas esse imagines. Ad quem primus ait S. Nicephorus: Sane honori ha- Dendre sunt, o imperator, sacra sanctorum imagines, ut qua a principio divino nutu exstiterint. Quod namque acceptum quondam in manibus sacrum lin- toum sibique vultui adhibendo sua Christus effigie, nulla viri operu, obsiynavit, merilo honori habeatur ac dignum veneratione sil. Deinde, quas apostoli suis ipsi manibus imagines pinxerunt (ipsius nimirum Christi ejusque Genitricis) et quæ etiamnum Roma SYMEONIS MAGISTRI bitu me ductore prasto futurus est : tu, si me audies, maledictis incesses, brevique moriturum denuntiabis, ni Leonis Isauri doctrinam fidemque sequatur. Hoc si præstiterit, annos duos supra septuaginta po- Bitarum imperio, filiosque filiorum visurum sedenies super solio ; tertii decimi demum apostoli honore elatum iri. Sin autem socus se gesserit, innumeris malis fore obnoxium brevique imperium cum vila amissurum. Jam ergo noctis obscuro imperator Cassitera comite ad monachum profectus statim ab eo durius increpatur, tanquam ille Actum ejus ani- mum fraudemque praesciverii. Non sic decebat, in- quit, qui sis imperator, privati kabilu personam simulare. His imperator stupore perculsus in sen- tentiam abolendarum sacrarum imaginum facilem se adduci permisit; statimque quod animo impietatis virus condebat, evomens furiisque agitatus hæresis exordium duxit. nem dictum Grammaticum (quin alium magis Jan- nem aut Simonem offendit, Hylzilam et ipsum nuncupatum; cujus Hebraica nominis interpretatio diaboli præcursor dicatur ac adjutor. Erat vero ille Pancratii sciastæ (dicamus nos pileorum artificis) filius, quem a puero dæmon incesserat, ac cujus late rumor divinationum ex pelvi nomine turpitu- dinumque ac libidinum percrebuerat. Invenit et Constantinum presbyterum sutoris filium, qui et leges in Phoracii docuerat, ac crimen, in quod vo- cabatur, a se amolicns sibique Antonii nomen ad- seiscens monachum induerat, homo fabulis atque ludicris studens, vitamque turpem agens. Is mo- nasterii quod Metropolitarum vocant factus præpo- situs, etiam quos imperio regebat mouachos hæc ipsa docebat; ac postea, Deo sic permittente, Sy- lai episcopus factus est. Iuvenit et alios, qui ipsi læi iden sentirent. Iuter hæc conspectus cometa est, figura duorum splendentium orbium tanquam lunæ, simul coeuntium tumque in diversas figuras abeuntium, ut et in viri figuram trunco capite deinceps formarentur; cujusmodi etiam Michaele Curopalata imperatore conspectum sidus. Ejus nonnulli præsagia exponentes dixerunt caput esse quod capite careat: nempe præsignare Thomam, qui postea arrepta tyrannile cum sociis ac conja- ratis urbem aggressurus erat. Sed et tremendi terræmotus luesque et siccitates ac inflammationes fue- runt per viri Deo exosi dies. patriarcham cum collegis episcopis coram senatu accersit, ac ait: Plane non vos latet surrexisse quos- dam qui dicant haud prorsus colendas esse imagines. Ad quem primus ait S. Nicephorus: Sane honori ha- Dendre sunt, o imperator, sacra sanctorum imagines, ut qua a principio divino nutu exstiterint. Quod namque acceptum quondam in manibus sacrum lin- toum sibique vultui adhibendo sua Christus effigie, nulla viri operu, obsiynavit, merilo honori habeatur ac dignum veneratione sil. Deinde, quas apostoli suis ipsi manibus imagines pinxerunt (ipsius nimirum Christi ejusque Genitricis) et quæ etiamnum Roma SYMEONIS MAGISTRI Chronographia (partim edita e cod. Paris. gr. 1712) 4. Symmysias vero sibi quærens adjungere, Joan- Β 5. Eodem anno virum inclytum Nicephorum D e. 4. Symmysias vero sibi quærens adjungere, Joan- Β 5. Eodem anno virum inclytum Nicephorum D e.
PG 109:671πατριάρχην Νικηφόρον ἐξώρισε καὶ τὸν 609 Θεόδωρον· ὅτε καὶ λέγεται ὅτι τοῦ πατριάρχου Νικηφόρου ἐν ἐξορίᾳ παραπεμπομένου, πόρρωθεν ἰδεῖν Θεοφάνην τὸν τῆς Σιγριανῆς λεγόμενον καὶ τῆς μονῆς τοῦ μεγάλου Ἀγροῦ προϊστάμενον προορατικοῖς ἀφθαλμοῖς, θυμιάματά τε καῦσαι καὶ μετ' εὐχῆς ἀποπέμψαι, τὰς χεῖρας αἴροντα καὶ τῷ θεῷ τοῦτον παραδιδόντα καὶ τὸν ἀσπασμὸν ἐπιτείνοντα· καί τινος ἐρομένου αἰτίαν εἰπεῖν ὅτι ἰδοὺ διέρχεται ἐν ἐξορίᾳ ὁ μέγας ὁμολογητὴς Νικηφόρος ὁ πατριάρχης, ὑπὲρ τῶν ἁγίων εἰκόνων ἀγωνιζόμενος. τὸν δὲ ἱερὸν Εὐθύμιον, ἅτε δὴ τὸν ἔλεγχον τῆς αἱρέσεως ἀποτομώτερον ἐκφωνήσαντα, τὰς σιαγόνας τοῖς ῥαπίσμασι καταθλᾷ καὶ ταῖς μάστιξι τὸν νῶτον καταξαίνει τοσοῦτον ὡς ἐν αὐταῖς τοῦτον ἐκπνεῦσαι. τούτων γενομένων Θεόδοτον τὸν Κασσιτηρὰν πατριάρχην χειροτονεῖ, ἄλογον ἄνδρα καὶ ἰχθύων ἀφωνότερον, καὶ διωγμὸν ἄσπονδον κατὰ τῆς ἐκκλησίας ἀναρριπίζει φανερῶς, τοῖς συμμύσταις αὐτοῦ καταπιστεύων, τρία ὑποθέντας αὐτῷ ποιῆσαι, τῆς ὀρθοδόξου ἡμῶν πίστεως τὴν ἄρνησιν, τῶν θείων εἰκόνων τὴν καθαίρεσιν καὶ τῶν εὐσεβούντων τὴν δίωξιν. καὶ πρῶτον μὲν καθαιρεῖ πᾶσαν ἱερὰν τῶν ἐκκλησιῶν ἀναστήλωσιν, κἀντεῦθεν τοὺς εὑρισκομένους ἔχοντας εἰκόνα Χριστοῦ ἢ τῶν ἁγίων δειναῖς τιμωρίαις καὶ θανάτῳ κατεδίκασεν, πολλοὺς δὲ τῶν ἐν δόξῃ καὶ περιφανῶν, ἀλλὰ μὴν καὶ μοναχοὺς ἀπείρους, πεφόνευκεν. 7. Ἐπεὶ δὲ Μιχαὴλ τὸν ἐξ Ἀμορίου, οὗ τὴν παῖδα ἐκ τῆς 610 πνευματικῆς κολυμβήθρας υἱοποιήσατο, πατρίκιον καὶ ἐκκούβιτον ἐτίμησεν, αὐτὸς δὲ τῇ τολμηρίᾳ τῆς γλώττης τὸν Λέοντα ὠνείδιζεν ὡς καθαιρέτην τῶν ἁγίων εἰκόνων, καὶ τὴν γαμετὴν αὐτοῦ ἀνοσίοις γάμοις ἐμμιγῆναι, ὑπολαβὼν αὐτὸν ἀνταρσίαν μελετᾶν εἰς τὸ τοῦ παλατίου λοῦτρον Πιθήκειον δεσμεῖ, κοντῷ τε προσδεθῆναι κελεύει καὶ τῷ καμιναίῳ πυρὶ παραδοθῆναι ἀνάλωμα· οὗ προβιβασθέντος ὁ βασιλεὺς εἱστήκει θεωρῶν τοῦτον. ἡ δὲ βασίλισσα Θεοδοσία δάκρυσιν ἱκετεύσασα τῆς μιαιφονίας ἐλυτρώσατο, καὶ ὁ βασιλεὺς τὸν ὑπεύθυνον ἐαθῆναι προσέταξεν. πρὸς δὲ τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα εἶπεν "ὦ γύναι, τὴν μὲν ἐμὴν ψυχὴν τῆς ἐκεῖθεν σήμερον δίκης ἀπήλλαξας, ἴσως μὲν καὶ τῆς ζωῆς συντόμως στερήσεις· σὺ δὲ καὶ τὰ τέκνα ἡμῶν θεάσῃ τὸ ἀποβησόμενον." ἦν γὰρ αὐτῷ ἔκ τινος συμβουλικῆς βίβλου ὁ ἀναιρέσιμος χρόνος μεμυημένος. εἶχε γὰρ γραφὴν τοιαύτην, Λέοντος εἰκόνα θηρίου ὁλόκληρον, ἐν μὲν τῇ κεφαλῇ ἔχουσαν Χ γράμμα, ἐν δὲ τοῖς ὄπισθεν Φ, καὶ μέσον τοῦ θηρίου πρὸς αὐτὴν τὴν ψόαν ξίφος ἤγουν σπάθην ἐμπεπηγμένην καὶ ᾑμαγμένην· ἣν ὑποδείξας Στεφάνῳ, ᾧ ἐπίκλην Καπετωλίγης, ἔφη πρὸς αὐτὸν "τί δηλοῖ ταῦτα;" ὁ δὲ ἔφη "ἄφες, δέσποτα, μὴ ἴδω καὶ τὴν γραφήν." ὁ δὲ οὐ κατεδέξατο. συλλογισάμενος οὖν ὁ Στέφανος λέγει τῷ βασιλεῖ "οὗτος ὁ λέων εἰς πρόσωπον τῆς βασιλείας κεῖται, καὶ μέσον τοῦ Χ γράμματος καὶ τοῦ Φ κακόν τι συμβαίνει αὐτῷ." καὶ ὁ 611 βασιλεὺς "τί ἐστι τὸ Φ καὶ τὸ Χ;" ὁ δέ φησι "μέσον τῆς Χριστοῦ γεννήσεως καὶ τῶν φώτων." ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ῥηθέντος αὐτῷ διὰ τοῦ πατρικίου Βαρδανίου παρὰ τοῦ ἐν τῷ Φιλομηλίῳ μονάζοντος, καὶ ἐκ τῆς ἀμφιάσεως καὶ ἐπιβάσεως τῶν ἐσθήτων, ὅτε πρὸς τὰ βασίλεια εἰς τὴν ἀρχὴν εἰσήρχετο. προσέτι δὲ καὶ ἡ τῆς μητρὸς ὄψις ἐπλήρου φόβου αὐτόν, ἣ τότε μὲν λεχθεῖσα εἰς οὐδὲν τούτῳ λελόγιστο, τὰ νῦν δὲ καὶ σφόδρα δάκνουσα ἐπέκειτο τὴν ψυχήν. ἐφάνη γὰρ αὐτῇ, κατὰ τὸν ἐν Βλαχέρναις θεῖον ναὸν προσφοιτώσης ἀεί, κόρη τις ὑπὸ πολλῶν λευχειμόνων περιστοιχιζομένη καὶ ὁ ναὸς ἅπας αἵματι πλήρης. ταύτην οὖν τὴν κόρην εἰπεῖν τινὶ τῶν παρεστώτων, χύτραν πληρώσαντα αἵματι ἐπιδοῦναι τῇ μητρὶ τοῦ Λέοντος πιεῖν. αὐτῆς δὲ πολυετίαν προβαλλομένης δι' ἧς μήτε κρεῶν μήτε τινὸς τῶν ἐναίμων γεύσασθαι, καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ ταύτης χρῄζειν τῆς χύτρας, "καὶ πῶς" ἀντέφη ἡ κόρη μετὰ θυμοῦ "ὁ σὸς υἱὸς οὐ παύεται ἐμὲ πολλῶν αἱμάτων πληρῶν καὶ τοῦτον τὸν ἐμὸν υἱὸν παροργίζων καὶ θεόν;" πολλά τε ἔκτοτε ἐλιτάνευε τὸν ἑαυτῆς υἱὸν τῆς τῶν εἰκονοκαυστῶν αἱρέσεως ἀποστῆναι, τὴν ὄψιν αὐτὴν ἐκτραγῳδοῦσα. ἄλλη δὲ ὄψις τοῦτον ἐδειμάτου νυκτερινὴ τῆς πρώτης οὐκ
λωσιν, καντεύθεν τοὺς εὑρισκομένους ἔχοντας εἰκόνα Χριστοῦ ἢ τῶν ἁγίων δειναῖς τιμωρίαις καὶ θανάτῳ κατεδίκασεν, πολλοὺς δὲ τῶν ἐν δόξῃ καὶ περι- φανῶν, ἀλλὰ μὴν καὶ μοναχοὺς ἀπείρους, πεφόνευσεν. ζ. Ἐπεὶ δὲ Μιχαὴλ τὸν ' ἐξ ᾿Αμορίου, οὗ τὴν παῖδα ἐκ τῆς πνευματικής κολυμβήθρας υλοποιή σατο, πατρίκιον καὶ ἐκκούβιτον ἐτίμησεν, αὐτὸς δὲ τῇ τολμηρίᾳ τῆς γλώττης τον Λέοντα ὠνείδιζεν ὡς καθαιρέτην τῶν ἁγίων εἰκόνων, καὶ τὴν γαμετὴν αὐτοῦ ἀνοσίοις γάμοις ἐμμιγήναι, ὑπολαβὼν αὐτὸν ἀνταρσίαν μελετῶν εἰς τὸ τοῦ παλατίου λούτ τρον Πιθήκειον δεσμεί, κοντῷ τε προσδεθῆναι κελεύει καὶ τῷ καμιναίῳ πυρὶ παραδοθῆναι ἀνάλωμα· οὗ . Β προβιβασθέντος ὁ βασιλεὺς εἰστήκει θεωρῶν τοῦτον. Φ, τῶν φώτων Ἡ δὲ βασίλισσα Θεοδοσία δάκρυσιν ἱκετεύσασα τῆς μιαιφονίας ἐλυτρώσατο, καὶ ὁ βασιλεὺς τὸν ὑπεύθυ νον ἐσθῆναι προσέταξεν. Πρὸς δὲ τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα εἶπεν· "Ω γύναι, τὴν μὲν ἐμὴν ψυχὴν τῆς ἐκεῖθεν σήμερον δίκης ἀπήλλαξας, ἴσως μὲν καὶ τῆς ζωῆς συντόμως στερήσεις· σὺ δὲ καὶ τὰ τέκνα ἡμῶν θεάσῃ τὸ ἀποβησόμενον. Ην γὰρ αὐτῷ ἐκ τινος συμβουλικής • βίβλου ὁ ἀναιρέσιμος χρόνος μεμυημένος. Εἶχε γὰρ γραφὴν τοιαύτην. Λέοντος εικόνα θηρίου ολόκληρον, ἐν μὲν τῇ κεφαλῇ ἔχουσαν Χ γράμμα, ἐν δὲ τοῖς ὄπισθεν Φ, καὶ μέσον τοῦ θηρίου πρὸς αὐτὴν τὴν ψύαν ξίφος ήγουν σπάθην ἐμπεπι γμένην καὶ ἡμαγμένην· ἣν ὑποδείξας Στεφάνω, ᾧ επίκλην Καπετωλίγης, ἔφη πρὸς αὐτόν· Τί δηλοῖ ταῦτα; Ο δὲ ἔφη· "Αφες, δέσποτα, μὴ ἴδω καὶ την γραφήν. Ὁ δὲ οὐ κατεδέξατο. Συλλογισάμενος οὖν ὁ Στέφανος λέγει τῷ βασιλεῖ· Οὗτος ὁ λέων εἰς πρόσωπον τῆς βασιλείας κεῖται, καὶ μέσον του Χ γράμματος καὶ τοῦ ᾧ κακόν τι συμβαίνει αὐτῷ. Καὶ ὁ βασιλεύς· Τί ἐστι τὸ Φ καὶ τὸ Χ; Ο δέ φησι· Μέσον τῆς Χριστοῦ γεννήσεως καὶ τῶν φώτων. ᾿Αλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ῥηθέντος αὐτῷ διὰ τοῦ πατρικίου Βαρδανίου παρὰ τοῦ ἐν τῷ Φιλομηλίῳ μονάζοντος, καὶ ἐκ τῆς ἀμφιάσεως καὶ ἐπιβάσεως τῶν ἐσθήτων, ὅτε πρὸς τὰ βασίλεια εἰς τὴν ἀρχὴν εἰσήρχετο. Προσ ἔτι δὲ καὶ ἡ τῆς μητρὸς ὄψις ἐπλήρου φόβου αὐτὸν, ἢ τότε μὲν λεχθεῖσα εἰς οὐδὲν τούτῳ λελόγιστο, τὰ νῦν δὲ καὶ σφόδρα δάκνουσα ἐπέκειτο τὴν ψυχήν. Εφάνη γὰρ αὐτῇ, κατὰ τὸν ἐν Βλαχέρναις θεῖον να προσφοιτώσης ἀεὶ, κόρη τις ὑπὸ πολλῶν λευχειμόνων περιστοιχιζομένη, καὶ ὁ ναὸς ἅπας αίματι πλήρης. Ταύτην οὖν τὴν κόρην εἰπεῖν τινι τῶν παρεστώτων, χύτραν πληρώσαντα αἵματι ἐπιδοῦναι τῇ μητρὶ τοῦ Λέοντος πιεῖν. Αὐτῆς δὲ πολυετίαν προβαλλομένης δι' ἧς μήτε κρεῶν μήτε τινὸς τῶν ἐναίμων γεύσα- σθαι, καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ ταύτης χρήζειν τῆς χύτρας· Καὶ πῶς, ἀντέφη ή κόρη μετὰ θυμοῦ, ὁ σὸς υἱὸς οὐ παύεται ἐμὲ πολλῶν αἱμάτων πληρῶν καὶ τοῦ τον τὸν ἐμὸν υἱὸν παροργίζων καὶ Θεόν; Πολλά [Ρ. 407] τε έκτοτε ἐλιτάνευε τὸν ἑαυτῆς υἱὸν τῆς τῶν εἰκονοκαυστῶν αἱρέσεως ἀποστῆναι, τὴν ὄψιν Ο μέντοι ο * Σιβυλλιακής ? MAGISTRI SYMEONIS Christianorum fidem negaret; divinas imagines everteret ; pios ac orthodoxos persecutione vexaret. Ac primum quidem ubique in ecclesiis erectas de- molitur imagines: tum qui domi Christi sancto- ruve ullam imaginem habere deprehensi essent, diris suppliciis ac morte damnavit: complures denique viros illustres ac claros (sed et monachorum innumeram turbam) nece sustulit. filiam ex spiritali piscina Leo adoptaverat, patricii dignitate ornarat et excubitorein præfece- rat, isque audaciore ac procaci lingua, Leoni, uti sacrarum imaginum eversori exprobrabat, ejusque uxorem incestis nuptiis commiscendam fore di- etitabat, moliri eum tyrannidem arbitratus, ad palatii Thermas, quas Pithecium vocant, vinctum paloque alligatum in fornacem igni exurendum [P. 406] injici mandat; reique jam procinctu imperator spectator futurus adstabat. Enimvero Theodosia Augusta lacrymis supplex ab ea virum liberat carnificina. Jussus itaque a Leone interim dimitti reus, cujus hac ad uxorem verba:Tu quidem, mu- lier, animam meam a futuro hodie liberasti judicio; forte an vero etiam brevi vita privabis ; ipsaque adeo ac liberi quid sit eventurum videbis. Noverat cuim ex quodam Sibyllinoruni oraculorum libro, quo illi tempore, ut nece tolleretur, fatis indictum esset. Nempe illo expressa erat ſigura ejusmodi : Leonis figuram ex integro referebat. Capiti littera X inscripta erat, a tergo vero litera media bestiæ ad ipsa ilia impactus cruentus ensis hærebat. flae imperator Stephano cognomento Capitoliges ostensa, ex eo sciscitabatur quid hæc sibi vellent. Cui ille: Sine, domine, ut nec oculis figuram usur - pem. Is enimvero nihil acquievit. Tunc igitur Ste- phanus secum ipse reputans imperatori infit: Leo iste in imperii signum positus est ; ac inter litteram X et ❤ malum aliquod illi imminet. Tum im- perator: Quid vera sibi volant X et 4? Ait ille: Inter Christi natalem et diem (Epipha niorum scilicet atque luminum). Sed et quod pa- fricio Bardane referente a Philomelio monacho dictum acceperat : ex eo item quod prætextam ille induerat, ejusque extremam vestis oram calcaverat, tum cum imperio potiturus ipse regiam intrabat. Ad hæc vero etiam matris visio terrore implebat. Ipsa quidem quo tempore contigit nullius illi frugis D habita est; nunc vero etiam gravius mordens ani- mum ac distorquens incumbebat. Nain cum illa ad divinam crebrius Blaehernensem ædem sese conferret, piisque votis jugiter eam frequentaret, apparuit ei puella multo candidatorum satellitio stipata : aedes ipsa cruore inundabat. Tum puella uni adstantium imperare, impleta cruore olla, imperatoris matri ut propinaret. Excusante illa longosque obtendente annos, per quos nec carnes nec eorum aliquid quibus sanguis concretus est degustasset; idcirco neque olla hac illi opus esse ; contra respondere puella cum ira: Ecquid vero C VARIE LECTIONES. • alii thy vlòv margo P. cf. p. c. 7. Quod autem Michaelem Amorio ortum, cujus
PG 109:673ἔλαττον· τοῦ γὰρ ἀοιδίμου Ταρασίου τοῦ πατριάρχου πάλαι τὸν βίον μετηλλαχότος, ἤκουσε τοῦτον Μιχαήλ τινα ἐξ ὀνόματος καλέσαι, καὶ ἐπιπηδή 612 σαντα ἐπιπλῆξαι λέοντα καιρίαν καὶ κατὰ κρημνοῦ ὠθῆσαι ἄβυσσον ἔχοντος. 8. Ἀπὸ δὲ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἀθέου Λέοντος ἦλθον οἱ Βούλγαροι μηδενὸς αὐτοὺς ὑπαντῶντος ἢ κωλύοντος ἕως τῆς πόρτης· καὶ ποιήσας ὁ Κροῦμος θυσίαν κατὰ τὸ ἔθος αὐτοῦ ἔξωθεν τῆς Χρυσῆς πόρτης ἔθυσε ἀνθρώπους καὶ κτήνη πολλά· καὶ εἰς τὸν αἰγιαλὸν τῆς θαλάσσης βρέξας τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ περικλυσάμενος, καὶ ῥαντίσας τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ εὐφημισθεὶς ὑπ' αὐτῶν, διῆλθεν μέσον τῶν παλλακίδων αὐτοῦ προσκυνηθεὶς ὑπ' αὐτῶν καὶ δοξασθείς, καὶ ταῦτα θεωρούντων ἐκ τοῦ τείχους πάντων, καὶ μηδενὸς τολμῶντος κωλῦσαι αὐτὸν ἢ ἀπολῦσαι βέλος κατ' αὐτοῦ. καὶ ποιήσας πάντα τὰ ἐπιθυμητὰ αὐτοῦ καὶ ἅπερ ἐβούλετο, περιεκύκλωσεν τὴν πόλιν καὶ ἔβαλεν χάρακα ἐπ' αὐτῇ, καὶ ποιήσας ἡμέρας τινὰς καὶ πραιδεύσας τὰ ἔξωθεν τῆς πόλεως ἤρξατο ζητεῖν πάκτα χρυσίου καὶ ἱματισμοῦ ἀριθμὸν πολὺν καὶ κοράσια ἐπίλεκτα ποσότητα τινά. καὶ δὴ ποιήσας ὁ Λέων βουλὴν μετὰ τῶν ἀρχόντων ἐδήλωσε τὸν Κροῦμον ὅτι ἐλθὲ ἕως τοῦ αἰγιαλοῦ μετὰ ὀλίγων τινῶν μὴ ἐπιφερομένων ὅπλα, καὶ ἡμεῖς ἐξερχόμεθα διὰ τῆς θαλάσσης ἄοπλοι μετὰ χελανδίου, καὶ συλλαλοῦμεν, καὶ ἅπερ ᾐτήσω πάντα ποιοῦμεν. καὶ ταῦτα διαλαλήσαντες, διὰ τῆς νυκτὸς ἐξαγαγόντες τινὰς ἐνωπλισμένους τρεῖς ἄνδρας, κατέκρυψαν αὐτοὺς ἐν δωματίοις τισὶ τῶν Γάλλης ἔξωθεν τῆς πόρτης τῶν 613 Βλαχερνῶν, δώσαντες αὐτοῖς σύσσημον ὅτι διαλεγομένων ἡμῶν μετὰ τοῦ Κρούμου, σημεῖόν τι ἔχομεν ποιῆσαι, ὅπερ θεασάμενοι ἐξέλθατε καὶ ἀποκτείνατε αὐτόν. καὶ τῇ ἐπαύριον ὄντων τῶν Βουλγάρων ἐπὶ τὸ μέρος τῶν ἁγίων Ἀναργύρων ἔξωθεν τῆς πόλεως, κατῆλθεν ὁ Κροῦμος ἐπὶ τὴν θάλασσαν κατὰ τὴν συνταγὴν μετὰ ἄλλων τριῶν, τὸν λογοθέτην αὐτοῦ καὶ Κωνσταντῖνον τὸν λεγόμενον τοῦ Πατζικοῦ φυγόντος εἰς Βουλγαρίαν πρὸ πολλῶν τῶν, ἔχοντα καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ὄντα ἐξ ἀδελφῆς τοῦ Κρούμου· τινες τέσσαρες ἐξελθόντες ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῶν ἄοπλοι κατῆλθον ἕως τῆς θαλάσσης κατὰ συνταγήν, μὴ γινώσκοντες τὸ ἔνεδρον αὐτῶν. λοιπὸν δὲ καὶ οἱ ἐκ τῆς πόλεως ἐξῆλθον μετὰ χελανδίου βουλόμενοι συλλαλῆσαι μετὰ τοῦ Κρούμου, καὶ λαβόντες λόγον ἐξῆλθον τοῦ καραβίου· καὶ ἀποκαβαλικεύσας ὁ Κροῦμος ἐκάθισεν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, καὶ τὸν ἵππον αὐτοῦ ὁ υἱὸς Κωνσταντίνου στρωμένον καὶ χαλινωμένον ἐκράτει. καὶ διαλεγομένων αὐτῶν ἐποίησεν ὁ εἷς τῶν ἐκ τῆς πόλεως τὸ σημεῖον, ὃς ἦν Ἑξαβούλης, τῇ χειρὶ τὴν κεφαλὴν ἀποσκεπάσας. ὃν ἰδὼν ὁ Κροῦμος καὶ σκανδαλισθεὶς ἀνεπήδησεν· καὶ ἔχων ἕτοιμον τὸν ἵππον, σηκώσαντες αὐτὸν οἱ μετ' αὐτοῦ, ἐκαβαλίκευσεν. καὶ ἀνέκραζεν ὁ λαὸς ἀπὸ τοῦ τείχους "ὁ σταυρὸς ἐνίκησεν." καὶ αὐτὸς ἤρξατο φεύγειν. καὶ ἐξελθόντες οἱ ἐνωπλισμένοι ἐκ τῶν δωμάτων κατεδίωξαν ὀπίσω τοῦ Κρούμου, καὶ ἀπολύσαντες αὐτῶν τὰ βέλη ὡς ᾠήθησαν ὅτι ἐπλήγωσαν αὐτόν, αὐτὸς δὲ μονώτατος ἔφυγεν εἰς τὸν λαὸν αὐτοῦ. οἱ δὲ ἄλλοι τρεῖς ἐπιάσθησαν ὑπὸ τῶν ὄντων ἐν τῷ χελανδίῳ. 614 καὶ ὁ μὲν λογοθέτης παραυτὰ ἐσφάγη, Κωνσταντῖνος δὲ καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ζῶντες ἐπιάσθησαν. 9. Λοιπὸν οὖν τούτων γενομένων θυμωθεὶς ὁ Κροῦμος ἐκέλευσε τῇ ἐπαύριον ἐμπυρίσαι καὶ καταστρέψαι πάντα τόπον· καὶ ἀρξάμενοι ἐμπυρίζειν κατέκαυσαν πάσας τὰς ἐκκλησίας τὰς ἀντίπεραν τῆς πόλεως, μεγάλας οὔσας, ἃς ἀνεκαίνισαν Εἰρήνη καὶ Νικηφόρος καὶ Μιχαήλ· ὁμοίως καὶ τὰ μοναστήρια καὶ τὰ παλάτια καὶ τοὺς οἴκους καὶ τὰ προάστεια. καὶ ἐλθόντες εἰς τὸν ἅγιον Μάμαντα ἐνεπύρισαν τὰ ἐκεῖσε παλάτια καὶ τοὺς βασιλικοὺς κοιτῶνας, καὶ τοὺς κίονας κατέκλασαν, καὶ τοὺς μολίβδους ἐπῇραν καὶ τὰ ζῳδία τοῦ ἱπποδρομίου, καὶ πᾶσαν τὴν αἰχμαλωσίαν κατέσφαξαν, ὁμοίως καὶ τὰ κτήνη. καὶ διελθόντες τὴν παραθαλασσίαν τοῦ Στενοῦ καὶ τὴν ἄνω πάντα τὰ ἐμπόρεια κατέκαυσαν, καὶ ἄραντες σκῦλα πολλὰ ᾤχοντο. καὶ πιάσαντες τὸ δεξιὸν μέρος τῆς πόλεως πρὸς
μαγγανικὰ ἐπιλέμουν τὸ κάστρον. Καὶ δὴ στενω- Α θέντες, μὴ ἔχοντες βοήθειάν ποθεν καὶ ἀποθνήσκον- τες τοῦ λιμού, παρέδωσαν ἑαυτούς. Καὶ λαβόντες οἱ Βούλγαροι τὴν αἰχμαλωσίαν πᾶσαν εἰς πλῆθος οὖσαν ἀναρίθμητον, καὶ πᾶσαν τὴν ἀποσκευὴν αὐτῶν, μετα ᾤχισαν αὐτοὺς εἰς Βουλγαρίαν ἐκεῖθεν τοῦ Ἴστρου ποταμοῦ. Καὶ τούτων γινομένων ὁ Λέων τῆς πόλεως οὐκ ἐξῆλθεν, ἀλλ᾽ ἐκράτει τῆς βασιλείας τυραννι- κῶς. Καὶ λοιπὸν φθασάντων τῶν ἑορτῶν ἔστεψεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ μικρὸν ὄντα καὶ ἐπονομαζόμενον Σαμβά- την, εψεύσατο ο λέγων ὅτι Κωνσταντίνος καλεῖται καὶ σωρεύσαντες τὴν περισωθέντα λαὸν ἐκ τῶν δια φόρων πόλεων, ἐρόγευσεν αὐτούς, ποιήσας αὐτοὺς εὐφημῆσαι Λέοντα καὶ Κωνσταντίνον, μιμούμενος τους πρώην βασιλεύσαντας Λέοντα καὶ Κωνσταντίνον τοὺς Ἰσαύρους, ὧν καὶ τὴν αἵρεσιν ἀνενεώσατο, βου- " Σήμενος ζῆσαι στη πολλά, ὡς καὶ αὐτοὶ, καὶ γενέσθαι περίφημος· ούτινος τὴν βουλὴν ὁ Θεὸς κατῄσχυνεν, κίψας τοὺς χρόνους αὐτοῦ. . . ι. Καὶ δὴ λοιπόν γεγονότος εὐδου τοῦ ἀέρος τῷ χειμῶνι, καὶ τῶν ποταμῶν μὴ ἐχόντων ὕδωρ πολύ, ἐξῆλθον οι Βούλγαρος χιλιάδες λ', ολοσίδηροι· καὶ ἐλθόντες έως Αρκαδιούπολιν καὶ περάσαντες τὸν Ριγίαν (ποταμὸς δὲ οὕτως ἐστὶν λεγόμενος), ηὗρον λαὸν πολὺν καὶ ᾐχμαλώτευσαν αὐτόν. Καὶ πρὸ τοῦ περάσει αὐτοῦ; τὴν αἰχμαλωσίαν ἐγένετο νετὸς πολὺς ἡμέρας ὀκτῶ, καὶ ὀγκωθεὶς ὁ ποταμὸς ἐγένετο ὡς θάλασσα. Καὶ μὴ δυνάμενοι ἀντιπερᾶσαι [Ρ. 410] οἱ Βούλγαροι ἔμειναν ἡμέρας επ', κατέχοντες τὴν αἰχμ. αλωσίαν. Καὶ μηνύσαντες τὸν Λέοντα τοῦ βοηθῆσαι, οὐ προσέσχεν, οὐδὲ τῆς πόλεως ἐξῆλθεν, οὐδὲ ἄλλους τινὰς ἀπέστειλεν πρὸς βοήθειαν. Καὶ λοιπὸν γενο- μένης εὐδίας καὶ τοῦ ποταμοῦ ἐλαττωθέντος, αὐτοὺς τοὺς αἰχμαλώτους παρεσκεύασαν κάψαι ξυλὴν καὶ ποιήσει γέφυραν, καὶ οὕτως ἐπέρασαν μετὰ τῆς αἰχμαλωσίας ὄντων ὁμοῦ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν καὶ παιδίων χιλιάδες ν'. Λαβόντες καὶ πάντα τὰ ὑπο ἄρχοντα αὐτῶν, Ἀρμενιστικά στραγλομαλωτάρια καὶ νακοτάπητα ανώτερα καὶ ἱματισμὸν πολὺν καὶ χαλκώματα, εφόρτωσαν πάντα εἰς τὰς ἀμάξας, καὶ λαβόντες πάσας τὰς ἀγέλας αὐτῶν, βόας καὶ πρόβατα, εἰσῆλθον εἰς Βουλγαρίαν. Καὶ ὁ ἀδίκως βασιλεύσας κατά παραχώρησιν Θεοῦ οὔτε αὐτὸς ἐξῆλθεν τῆς πόλεως πρὸς βοήθειαν τῆς αἰχμαλωσίας, οὔτε ἄλλους ἀπέστειλεν. ι'. Λοιπόν οὖν μετὰ ταῦτα ἀνηγγέλη αὐτῶν λε γόντων, ὅτι ὁ Κρούμος ἐστράτευσεν λαὸν πολὺν συν αθροίσας καὶ τοὺς Ἀβάρεις καὶ πάσας τὰς Σχλ. β νίας· πρὸς δὲ τούτοις παρασκευάζει διαφόρων ελεπό των όργανά τε και μηχανήματα καὶ μαγγανικά παμμεγεθέστατα, τριβόλους καὶ πετροβόλους καὶ χει λώνας καὶ ὑψηλούς κλίμακας, σφαίρας τε καὶ μοχλούς καὶ ὄρυγας, κριούς τε καὶ βελοστάσεις, πυροβόλα τε καὶ λιθούδια καὶ σκορπίδια εἰς τὸ βαλέσθαι βέλη και ἂν ἐξεύσατο. εὐδία Ρ. " αὐτῷ iμε ANNALES LEO ARMENIUS. in angustias coacti, cum nulla auxilii spes uisquam adulgeret diraque fames consunxeret, hostibus de- ditionem fecere. Bulgari captivis omnibus acceptis, tanta multitudine ut et pumerum vinceret, omni- que illorum direpta supellectili, in Bulgariam trans latrum fumen procul deportarunt. Interea Leo, tantaque hostis grassationc, nec urbe egressus, tyrannice imperium tenebat. Camque jam festa venissent Natalitiorumque solemnis, Blinm suum adhuc pusillum Sammatem nomine, quem (also Constantinum vocari aiebat, corona Augu- stali donavit; collectisque ex diversis urbibus qui cladi superstites essent manipulis, erogata eis pe- cunia, faustis acclamationibus votisque Leonen ac Constantinum prosequi jussit, illos imitatus qui B nuper imperium gessistent, Leonem et Constanti num Isauros, quorum etiam hæresis instaurator fuit, dum velut illi, longevos sibi imperii ann auguratus, ingentem nominis claritatem ambit, cujus tamen Deus consilium in angustumi coactis ipsius annis confudit. C D adeo fuviatilibus aquis subsidentibus, facta Bulga rorum ad triginta millia cataphractorum excursio; venientesque Arcadiopolim, ac superato Rigio (loc ninirum fluvii nomeu) inventam ingentem homi- num multitudinem sub jugum miserunt. Necdum vero transmissis captivis, ingenti imbrium vi in dies octo sic fluminis aquæ intumuerunt, ut maris prope vastitatem æquare viderentur. Cunique inde permeari non posset, dies quindecim in st:tivis captivos tenuerunt. Rogata illis frustra a Leoi.o auxilia : nam nec animum attendit, nec urbe prodiit, nec qui suppotias irent ullos alios misit. Jamque adeo facto sereno atque Gumine intra alveum compresso, ipsosmet captivos ligna cædere ac pontem struere coegerunt; inque hune modum cum iisdem, ad quinquaginta circiter millia, virorum, mulierum ac puerorum, anıneın transmiserunt; omnemque eorum substantiam, Armeniacas vestes stragulas, grandesque acu pictos tapetes ac vestimentorum multam supellectilem, vasaque ænea, cuncta curribus imposita; omnes denique greges et arments, bovesque et oves, cafe vexerunt; bacque ditati praela in Bulgariam intra- runt. Nec qui Dei indulgentia iuique sceptra mo- derabatur, aut ipse opem laturus captivis egressua est, aut qui ferrent alios ullos destinavit. • gentem Crumum conflare exercitum, Avaresque et Sclabinorum copias omnes adlegisse; ad hæce, in- strumenta alque machinas tormentaque expugnan- dis urbibus comparata omnis generis aruere, in- gentia sane illa; tribulosque seu morices et lestit- dimes, altas scalas, globos, vectes, ligones vasaque fossoria, arietes, balistas, ignea jacula, petrarias, scorpiones mittendis jaculis ac fundas ; quidquid VARIÆ LECTIONES. 40. Caeterum sudo hiemis tempestate aere, hinrque 11. Jam igitur perlatus ad Leonem rumor, in-
PG 109:685ἀνατολάς, κατέκαυσαν τὰ ἔξωθεν τῆς Χρυσῆς πόρτης ἕως τοῦ Ῥιγίου. καὶ ἐλθόντες εἰς τὸν Ἀθύρα κατέστρεψαν τὸ ἐκεῖσε κάστρον καὶ τὴν γέφυραν παράξενον. οὖσαν καὶ πάνυ ὀχυρωτάτην. καὶ ἐλθόντες εἰς Σηλυβρίαν κατέστρεψαν τὸ αὐτόθι κάστρον ἕως τοῦ ἐδάφους, καὶ τὰς ἐκκλησίας καὶ τοὺς οἴκους ἐνεπύρισαν. καὶ μετὰ τοῦτο τὸ Δαώνην κάστρον ὑπάρχον κατέστρεψαν. καὶ ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν Ἡρακλείας, μὴ δυνάμενοι εἰς αὐτὴν ἐλθεῖν, ἐνεπύρισαν πάντα τὰ οἰκήματα τὰ ὄντα εἰς τὸν λιμένα καὶ τὰ πέριξ τῆς αὐτῆς πόλεως. καὶ μετὰ τοῦτο ἐλθόντες εἰς Ῥαιδεστὸν κατέστρεψαν καὶ τοῦτο τὸ κάστρον, ἐμπυρίσαντες 615 πάντα τὰ ἐν αὐτῷ οἰκήματα καὶ τὰς ἐκκλησίας καὶ κατασφάξαντες αὐτόθι λαὸν πολύν. καὶ ἐλθόντες εἰς τὸ Πάνιον κάστρον εὗρον αὐτὸ ἠσφαλισμένον, ἔχοντα λαὸν πολύν· καὶ μηδὲν ἰσχύσαντες εἰς αὐτό, τὰ ἔξω πάντα ἐμπυρίσαντες καὶ καταστρέψαντες ἀνῆλθον εἰς τὸν Ἄσπρον, κάστρον ὂν καὶ αὐτό, καὶ καταστρέψαντες καὶ τοῦτο καὶ ἐμπυρίσαντες, καὶ ἕτερα πλεῖστα κάστρα, κατῆλθον ἐκεῖθεν δι' ἡμερῶν δέκα, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὰ ὄρη τοῦ Γάνου· καὶ εὑρόντες ἐκεῖσε λαὸν πολὺν κρυπτόμενον καὶ σχεδὸν πάντα τὰ κτήνη τῆς Θρᾴκης, κατέσφαξαν τοὺς ἀνθρώπους, καὶ τὰ κτήνη ὄντα εἰς πλῆθος αἰχμαλωτεύσαντες ἀπέστειλαν εἰς Βουλγαρίαν, καὶ γυναικόπαιδα πολλά. καὶ λοιπὸν ἀπῆλθον καὶ εἰς τὸ Ἑξαμίλην, καὶ κατῆλθον ἕως Ἄβυδον, καὶ ἀνέκαμψαν ἐπὶ τὸν Ἕβρον καὶ τὴν ἄνω, καὶ πάντα τὰ κάστρα κατέστρεψαν ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου ἕως τῆς Ἀδριανουπόλεως. καὶ εὑρόντες τὴν Ἀδριανούπολιν κραταιουμένην παρεκάθισαν. καὶ ποιήσαντες ἡμέρας πολλὰς καὶ μηδὲν ἰσχύσαντες ἀπὸ τοῦ περικαθισμοῦ, στήσαντες μαγγανικὰ ἐπολέμουν τὸ κάστρον. καὶ δὴ στενωθέντες, μὴ ἔχοντες βοήθειάν ποθεν καὶ ἀποθνήσκοντες τοῦ λιμοῦ, παρέδωκαν ἑαυτούς. καὶ λαβόντες οἱ Βούλγαροι τὴν αἰχμαλωσίαν πᾶσαν εἰς πλῆθος οὖσαν ἀναρίθμητον καὶ πᾶσαν τὴν ἀποσκευὴν αὐτῶν, μετῴκισαν αὐτοὺς εἰς Βουλγαρίαν ἐκεῖθεν τοῦ Ἴστρου ποταμοῦ. καὶ τούτων γινομένων ὁ Λέων τῆς πόλεως οὐκ ἐξῆλθεν, ἀλλ' 616 ἐκράτει τῆς βασιλείας τυραννικῶς. καὶ λοιπὸν φθασάντων τῶν ἑορτῶν ἔστεψεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ μικρὸν ὄντα καὶ ἐπονομαζόμενον Σαμβάτην, ἐψεύσατο λέγων ὅτι Κωνσταντῖνος καλεῖται· καὶ σωρεύσαντες τὸν περισωθέντα λαὸν ἐκ τῶν διαφόρων πόλεων, ἐρόγευσεν αὐτούς, ποιήσας αὐτοὺς εὐφημῆσαι Λέοντα καὶ Κωνσταντῖνον, μιμούμενος τοὺς πρῴην βασιλεύσαντας Λέοντα καὶ Κωνσταντῖνον τοὺς Ἰσαύρους, ὧν καὶ τὴν αἵρεσιν ἀνενεώσατο, βουλόμενος ζῆσαι ἔτη πολλὰ ὡς καὶ αὐτοὶ καὶ γενέσθαι περίφημος· οὗ τινὸς τὴν βουλὴν ὁ θεὸς κατῄσχυνεν, κόψας τοὺς χρόνους αὐτοῦ. 10. Καὶ δὴ λοιπὸν γεγονότος εὐδίου τοῦ ἀέρος τῷ χειμῶνι, καὶ τῶν ποταμῶν μὴ ἐχόντων ὕδωρ πολύ, ἐξῆλθον οἱ Βούλγαροι χιλιάδες λʹ ὁλοσίδηροι· καὶ ἐλθόντες ἕως Ἀρκαδιούπολιν καὶ περάσαντες τὸν Ῥιγίαν (ποταμὸς δὲ οὕτως ἐστὶν λεγόμενος) ηὗρον λαὸν πολὺν καὶ ᾐχμαλώτευσαν αὐτόν. καὶ πρὸ τοῦ περᾶσαι αὐτοὺς τὴν αἰχμαλωσίαν ἐγένετο ὑετὸς πολὺς ἡμέρας ὀκτώ, καὶ ὀγκωθεὶς ὁ ποταμὸς ἐγένετο ὡς θάλασσα. καὶ μὴ δυνάμενοι ἀντιπερᾶσαι οἱ Βούλγαροι ἔμειναν ἡμέρας ιεʹ, κατέχοντες τὴν αἰχμαλωσίαν. καὶ μηνύσαντες τὸν Λέοντα τοῦ βοηθῆσαι, οὐ προσέσχεν, οὐδὲ τῆς πόλεως ἐξῆλθεν, οὐδὲ ἄλλους τινὰς ἀπέστειλεν πρὸς βοήθειαν. καὶ λοιπὸν γενομένης εὐδίας καὶ τοῦ ποταμοῦ ἐλαττωθέντος, αὐτοὺς τοὺς αἰχμαλώτους παρεσκεύασαν 617 κόψαι ξυλὴν καὶ ποιῆσαι γέφυραν, καὶ οὕτως ἐπέρασαν μετὰ τῆς αἰχμαλωσίας ὄντων ὁμοῦ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν καὶ παιδίων χιλιάδες νʹ. λαβόντες καὶ πάντα τὰ ὑπάρχοντα αὐτῶν, Ἀρμενιατικὰ στραγλομαλωτάρια καὶ νακοτάπητα ἀνώτερα καὶ ἱματισμὸν πολὺν καὶ χαλκώματα, ἐφόρτωσαν πάντα εἰς τὰς ἁμάξας, καὶ λαβόντες κάσας τὰς ἀγέλας αὐτῶν βόας καὶ πρόβατα εἰσῆλθον εἰς Βουλγαρίαν. καὶ ὁ ἀδίκως βασιλεύσας κατὰ παραχώρησιν θεοῦ οὔτε αὐτὸς ἐξῆλθεν τῆς πόλεως πρὸς βοήθειαν τῆς αἰχμαλωσίας οὔτε ἄλλους ἀπέστειλεν. 11. Λοιπὸν οὖν μετὰ ταῦτα ἀνηγγέλη αὐτῶν λεγόντων ὅτι ὁ Κροῦμος
PG 109:693ἐστράτευσεν λαὸν πολὺν συναθροίσας καὶ τοὺς Ἀβάρεις καὶ πάσας τὰς Σκλαβινίας· πρὸς δὲ τούτοις παρασκευάζει διαφόρων ἑλεπόλεων ὄργανά τε καὶ μηχανήματα καὶ μαγγανικὰ παμμεγεθέστατα, τριβόλους καὶ πετροβόλους καὶ χελώνας καὶ ὑψηλοὺς κλίμακας, σφαίρας τε καὶ μοχλοὺς καὶ ὄρυγας, κριούς τε καὶ βελοστάσεις, πυρόβολά τε καὶ λιθόβολα καὶ σκορπίδια εἰς τὸ βαλέσθαι βέλη καὶ σφενδόνας, πάντα τὰ μηχανήματα κατὰ τῶν ἐπάλξεων πρὸς τὸ ἑλεῖν τὴν πόλιν. ἐπὶ τὸ δυτικὸν δὲ μέρος, φησίν, τῆς πόλεως κατὰ τοῦ τείχους τῶν Βλαχερνῶν ταῦτα πάντα βούλεται προσαγαγεῖν τὰ μηχανήματα, ἔνθα καὶ ἐτοξεύθη, σταβλίζων βόας χιλιάδας δέκα πρὸς τὸ βαστάξαι πάντα τὰ προλεχθέντα ὄργανα, τεθέντα ἐπὶ ἁμαξῶν, ἃς προσέταξεν χιλιάδας εʹ σιδηροδεθέντας. ταῦτα ἀκούσας Λέων, πέμψας τε κατασκόπους καὶ μα 618 θὼν τὴν ἀλήθειαν, συναθροίσας λαὸν πολὺν καὶ τεχνίτας ἤρξατο κτίζειν ἕτερον τεῖχος ἔξωθεν τοῦ τείχους τῶν Βλαχερνῶν, κόψας καὶ τὴν σούδαν πλατεῖαν. καὶ ἀρξάμενος κτίζειν, μήπω τελέσας, ἵνα δείξῃ ὁ θεὸς ὁ διασκεδάζων βουλὰς ἐθνῶν, ἀθετῶν λογισμοὺς λαῶν καὶ ἀθετῶν βουλὰς ἀρχόντων, ὅτι οὐκ ἐν τῇ μηχανίᾳ καὶ τῇ ἰσχύϊ αὐτῶν οἱ ἄνθρωποι δύνανταί τι ποιῆσαι, οὔπω τοῦ ἔαρος καταλαβόντος, ὡς φασί τινες διασωθέντες τῆς αἰχμαλωσίας ἀπὸ Βουλγαρίας, περὶ τῇ μεγάλῃ πέμπτῃ τοῦ πάσχα ὁ πρῶτος Βουλγαρίας ὁ Κροῦμος, ὁ περίφημος, ὁ τὴν πόλιν ἑλεῖν βουλόμενος, τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο ἀοράτως σφαγιασθείς· ὃς καὶ ἐξήγαγεν αἱμάτων ὀχετοὺς διά τε τοῦ στόματος καὶ τῶν ῥινῶν καὶ τῶν ὤτων αὐτοῦ, καὶ οὕτως ἀπέρρηξεν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐν κακοῖς. 12. Ἐπαρθεὶς τοίνυν τῷ φρονήματι ὁ Λέων, ὅτι αὐτὸς κατέβαλε τὸν πολέμιον, οὐχὶ θεός, ἔπεμψεν εἰς πάσας τὰς χώρας σάκρας, ἀναγγέλλων ὅτι εὗρον τοὺς Βουλγάρους ἐγγὺς ὄντας τῆς πόλεως, καὶ διὰ τῆς φρονήσεως καὶ ἀνδρίας καὶ διὰ τῆς ἀγωγῆς μου τοξεύσας τὸν πρῶτον αὐτῶν πάντας ἀπώλεσα· ὅστις καὶ διὰ τὴν πρόφασιν ταύτην ἀποθνήσκει, φησίν, ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν. καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτου· (13) λέγεται δὲ καὶ φωνὴν οὐρανόθεν ῥαγῆναι αὐθωρόν, τὴν τοῦ ἀθέου βασιλέως κατάλυσιν εὐαγγελιζομένην, καὶ πολλοῖς πλέουσιν ἀκουστὴν γενέσθαι· ἧς τὸν καιρὸν 619 καὶ τὴν ὥραν ἀπογραψάμενοι (ἦν γὰρ δεκάτη ὥρα τῆς νυκτὸς) ἐσχάτως εὗρον τὴν ἀλήθειαν. 14. Ὅμως τὸν Μιχαὴλ εἱρκτὴ καὶ δεσμὰ εἶχον· καὶ ἐπεὶ ἐβούλετο αὐτὸν μετὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Χριστοῦ γέννων ἀνελεῖν, δηλοῖ ὁ Μιχαὴλ τοῖς συμβούλοις, μεθ' ὧν ἦν καὶ ὁ τοῦ παλατίου παπίας, ὡς εἰ μὴ σπουδάσητε ἐξελεῖν με τῆς φρουρᾶς, πάντας ἡμᾶς καταμηνύω τῷ βασιλεῖ. οἱ δὲ συναχθέντες καὶ φελόνια ὡς ἱερεῖς φορέσαντες, καὶ ἔνδοθεν τὰ ξίφη φοροῦντες, ἐπεὶ τὸ παλάτιον ἀνεῴχθη καὶ ὁ βασιλεὺς εἰς τὸν ναὸν εἰσῆλθεν, αὐτοὶ εἰσπηδήσαντες τοῦτον μεληδὸν κατέκοψαν καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐν τῇ Πρώτῃ νήσῳ ἔχωσαν. καὶ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ λύουσι τῶν δεσμῶν τὸν Μιχαήλ, καὶ εἰσάγουσιν ἐν τῇ ἑορτῇ ἀντὶ δεσμοφόρου στεφηφόρον. καὶ ἐπληρώθη τὸ προφητικὸν τὸ "ἑσπέρας αὐλισθήσεται κλαυθμός, καὶ εἰς τὸ πρωῒ ἀγαλλίασις." τήν τε γαμετὴν αὐτοῦ ἐν τῇ τῶν Δεσποτῶν μονῇ ἀπαγαγεῖν· Συμβατίῳ δὲ τῷ υἱῷ τῷ κατὰ τὸ στέψιμον μετονομασθέντι Κωνσταντῖνον, καὶ τοῖς λοιποῖς, Βασιλείῳ τε καὶ Γρηγορίῳ ἅμα Θεοδοσίῳ, ἐν τῇ Πρώτῃ νήσῳ ἀποκείραντες μοναστὰς πεποιήκασιν. ἔνθα καὶ Κωνσταντῖνος μετονομασθεὶς Βασίλειος, ἀφωνίᾳ συσχεθεὶς μετὰ τὸ τὰ γόνιμα τῶν μορίων ἀφαιρεθῆναι, ἐδέετο μὲν τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ καὶ Γρηγορίου τοῦ θεολόγου ἐκεῖσε ἀνεστηλωμένου, τὴν ἑαυτοῦ λυθῆναι φωνὴν καὶ τὴν γλῶτταν τὸ εὔηχον ἀπολαβεῖν. ὅθεν καὶ εἰση 620 κούσθη. κατὰ γὰρ τὴν τῶν φώτων πανήγυριν ὁρᾷ τὸν θεῖον ἐκεῖνον χαρακτῆρα, "τὸν κηρὸν" λέγοντα "λαβὼν ἀνάγνωθι." ὁ δὲ ἀδιστάκτως εἰσελθὼν ἀνέγνω λαμπρᾷ καὶ καθαρᾷ τῇ φωνῇ "πάλιν Ἰησοῦς ὁ ἐμός." ἔκτοτε οὖν τὴν πατροπαράδοτον αὐτοῦ βδελυξάμενος αἵρεσιν τὰς τῶν ἁγίων ἰδέας ἐτίμα καὶ περιεπτύσσετο. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον. Κόσμου ἔτος τιδʹ, τῆς θείας σαρκώσεως ἔτος ωιδʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Μιχαὴλ Ἀμοραῖος ὁ
PG 109:699Τραυλὸς καὶ εἰκονομάχος ἔτη ηʹ μῆνας θʹ. οὗτος Εὐφροσύνην τὴν θυγατέρα Κωνσταντίνου τοῦ τυφλωθέντος, τὸν μονήρη βίον προσηκαμένην, εἰς γαμετὴν ἠγάγετο. ὃς μικρόν τι τῆς προκατασχούσης κακίας ὑπενδούς, ὅσον τοὺς ἐν εἱρκταῖς καὶ ἐξορίαις ἐλευθερίαν καὶ ἄνεσιν ὀνειρωδῶς φαντάζεσθαι, τὸ τοῦ προηγουμένου δυσσεβοῦς ὑπέθαλπε θεοστυγὲς φρόνημα· ὁμοίως γὰρ τῷ αὐτῷ περιεπάρη τῆς δεινῆς αἱρέσεως ἀγκίστρῳ ἐξ ἀκροτάτης ἀλογίας καὶ ἀπαιδευσίας. ὅθεν ἐπὶ σελεντίου ἔφη "οἱ μὲν πρὸ ἡμῶν ἐρευνησάμενοι τὸν ἐκκλησιαστικὸν θεσμὸν τῶν δογμάτων τὸν περὶ αὐτῶν εἰσπραχθήσονται λόγον, εἰ καλῶς ἢ κακῶς ἐθέσπισαν. ἐν ᾧ τὴν ἐκκλησίαν εὕρομεν βαδίζουσαν, ἐν τούτῳ καὶ διαφυλάττειν προκρίνομεν. τὸ γὰρ τιμᾶν τὰς εἰκόνας καὶ μὴ τιμᾶν ἀδιάφορον ἔστω κατὰ τὸ αὐτό." κατὰ τὸν 621 καιρὸν τοῦτον τὸν τῆς ἀρχιερωσύνης θρόνον κατεῖχεν Ἀντώνιος ὁ τοῦ Συλαίου, τῆς προσκυνήσεως τῶν ἁγίων εἰκόνων ἀλλότριος. 2. Ἐπὶ τούτοις στέφει Μιχαὴλ Θεόφιλον τὸν ἐξ Εὐφροσύνης υἱὸν αὐτοῦ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ. Θωμᾶς δὲ ὁ ἀντάρτης ἐκ τῶν ἀνατολικῶν μερῶν ἀπάρας, λαόν τε καὶ ἀγυρτώδη καὶ ἐπίμικτον ἐπισυρόμενος, ἐπὶ τὸ Βυζάντιον ἐκίνησεν, τῆς βασιλείας παρ' ἀξίαν ἐφιέμενος. Ῥωμαῖος γὰρ ὢν καὶ ἀφανὴς πρὸς Συρίαν ἀφίκετο, καὶ Κωνσταντῖνον ἑαυτὸν μετονομάσας υἱὸν Εἰρήνης τῆς βασιλίσσης ἔλεγεν· κἀντεῦθεν πολλοὺς ἀπατήσας βαρβάρων τε καὶ Ῥωμαίους, καὶ πλῆθος ἄπειρον συναθροίσας, μεγαλαυχῶν τῷ πλήθει ἐπῄει τῇ Κωνσταντινουπόλει, καὶ ταύτην ἐπὶ τρεῖς χρόνους πορθήσας, ἐπεὶ τὰς ναῦς αὐτοῦ εἶδεν πυρὶ καυθείσας καὶ τοὺς λογάδας τῶν πολεμίων ὑπὸ τῶν πολιτῶν ἀπολωλότας, ἀμηχανίᾳ ληφθείς, τὴν πόλιν καταλιπὼν ἐπὶ τὴν Θρᾴκην χωρεῖ, ταύτην ληϊζόμενος. ὁ δὲ Μιχαὴλ τῆς πόλεως ἐξελθὼν μετὰ πλείστης δυνάμεως πρὸς αὐτὸν ἐξώρμησε, καὶ δὴ παρακαθίσας βραχύν τινα καιρὸν τοῦτον ἀμογητὶ ἐχειρώσατο· ἀκρωτηριάσας τε αὐτὸν χεῖρας καὶ πόδας, εἶτα καὶ ἀνασκολοπίσας, κατέπαυσε τὸν ἐν τρισὶ χρόνοις ἐμφύλιον γενόμενον πόλεμον. 3. Ἐν τούτοις τοῦ Μιχαὴλ ἐνασχολουμένου Κρήτη καὶ Σικελία καὶ αἱ Κυκλάδες νῆσοι τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀρχῆς ἐξ Ἀφρικῶν τε καὶ Ἀράβων περιῃρέθησαν, λαβόντος ἀρχὴν ἄρτι πρῶτον διὰ τὰς τοῦ λαοῦ ἁμαρτίας καὶ τὴν τῶν κρατούντων δυσσέβειαν. 622 τῶν δὲ πραγμάτων οὕτως ἐχόντων προσκαλεῖται ὁ βασιλεὺς Εἰρηναῖον τὸν μάγιστρον, καὶ φησὶ πρὸς αὐτόν "συγχαίρω σοι, μάγιστρε, ὅτι ἡ Σικελία ἐμούλτευσεν." ὁ δὲ ἔφη "τοῦτο ξένον χαρᾶς ἐστί, δέσποτα." καὶ στραφεὶς πρός τινα τῶν μεγάλων ἔφη ἀρχὴ κακῶν γε πεσεῖται τῇ χθονί, ὅταν κατάρξῃ τῆς Βαβυλῶνος δράκων δύσγλωσσος ἄρδην καὶ φιλόχρυσος λίαν. (4) ὁ γὰρ τῶν Ἀγαρηνῶν ἀρχηγὸς Ἀπόχατ τῷ τῆς Κρήτης ἀκρωτηρίῳ προσέβαλε καὶ προσωρμίσθη τῷ Χάρακι, ὁρίσας τὸν ὑπ' αὐτὸν λαὸν καταλιπεῖν τὰς ναῦς αὐτῶν καὶ τὴ χώραν ληΐζεσθαι. τοῦ δὲ στρατοῦ πρὸς τὴν τοιαύτην ἐγχείρησιν ἀποκινήσαντος προστάξας τὰς ναῦς αὐτῶν ἐπυρπόλησεν. καταγογγυζόντων δὲ αὐτῶν περὶ τούτου ἔφη πρὸς αὐτοὺς ὅτι τῇ προτεραίᾳ κατεγογγύζετέ μου, ὦ ἄνδρες, ζητοῦντες χώραν εἰς κατοικίαν, καὶ διὰ τοῦτο ἤγαγον ὑμᾶς ἐνταυθοῖ, ἐν ᾧ γάλακτος καὶ μέλιτος ἔστιν ἀπορρώξ." οἱ δὲ ἀντεῖπον αὐτῷ "καὶ ποῦ τὰ τέκνα καὶ τὰς γυναῖκας ἡμῶν εὑρήσομεν;" ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς "ἴστε ὅτι αἰχμαλωσίαν πλείστην ἑαυτοῖς ἠνέγκατε· ἐκ ταύτης οὖν γυναῖκας ὑμῖν ἁρμόσασθε." καὶ ἤρεσεν αὐτοῖς τοῦτο, καὶ χάρακα περιέθεντο πρὸς ὀχυρώματα· ἀφ' οὗ ὁ τόπος Χάραξ μέχρι τῆς δεῦρο προσονομάζεται. μοναστὴς δέ τις μετέπειτα τῇ νήσῳ προσφοιτήσας ἔφη αὐτοῖς ὅτι εἴπερ ἐθέλοιτε καταδυναστεῦσαι τῆς νήσου, ἀκολουθήσατέ μοι, καὶ ὅπου 623 ἂν στοχασάμενος παραδείξω ὑμῖν ἐπιτηδειότητα κτίσεως, ἐκεῖσε πόλιν οἰκοδομήσατε, δι' ἧς τῆς νήσου ἐξουσιάσητε. καὶ ἀπήγαγεν αὐτοὺς εἰς τόπον καλούμενον Χάνδακα, ἐν ᾧ ἡ πόλις τούτων καθίδρυται, καὶ ταύτην κυκλόθεν ἐτάφρευσαν. καὶ ἐννενήκοντα πόλεις κρατήσαντες ἠνδραποδίσαντο, μιᾶς μονῆς μὴ ἁλωθείσης ἀλλ' ἢ λόγῳ ἀπολιορκήτου μεινάσης, τῶν οἰκητόρων αὐτῆς
PG 109:707σὺν ἐλευθερίᾳ ποιεῖν τὰ Χριστιανῶν συγκεχωρημένων· οἳ μέχρι τοῦ νῦν ὑπολόγιοι κέκληνται. καὶ δὴ ἂν ὑπὸ Ἀγαρηνῶν κατεκράτηντο αἱ νῆσοι, εἰ μὴ Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς Κρατερῷ τῷ τῶν Κιβυρραιωτῶν στρατηγῷ ἐνετείλατο πάσας τὰς ὑπ' αὐτῷ ναῦς ἑτοιμάσαι καὶ ἀπᾶραι εἰς Κρήτην· ὃς σὺν διακοσίαις ναυσὶ παραγενόμενος αὐτὰς ἠλευθέρωσε, καὶ ἐν τῇ Κρήτῃ ἀπάρας τῶν ἐκεῖσε Ἀγαρηνῶν πάντων κατεκυρίευσεν, καὶ ἀναιρήσειν βεβούλευτο, εἰ μή τινες τοῦ λαοῦ κακῶς φρονοῦντες τοῦτο ἐκώλυσαν, εἰρηκότες ὡς οὐδαμῶς ἐν νυκτὶ οὗτοι πρὸς ἡμᾶς ἀντιτάξοιντο, τῷ δὲ πρωῒ κατάσχωμεν αὐτούς. καὶ δὴ φρεναπατηθέντες τοῖς τούτων λόγοις πρὸς τὰς σκηνὰς αὐτῶν ἐπανέλυσαν, μηδαμῶς τῆς σωτηρίας αὐτῶν πεφροντικότες. τῆς δὲ νυκτὸς ἐπελθόντες οἱ ἐχθροὶ σιδήρειον ὕπνον τούτοις πᾶσιν ἐπήγαγον, μόνου τοῦ στρατηγοῦ αὐτῶν ἐμπορικῷ ἐπιβάντος πλοίῳ καὶ ἀποπλεύσαντος. ὅπερ μαθὼν ὁ τῶν Ἀγαρηνῶν ἀρχηγὸς δυσὶν ὁλκάσιν ἐπεβίβασε καὶ κατεδίωξεν ὄπισθεν, καὶ πρὸς τὴν νῆσον τὴν Κὼ τοῦτον κατέσχεν, καὶ ἐν αὐτῇ τοῦτον ἀνεσκολόπισεν. εἶτα ὁ Ὀρύφας τὸ ἐπώνυμον προστάξει βασιλέως 624 συναθροίζει ναυτικὸν στρατολόγημα· οἷς ἀνὰ τεσσαράκοντα χρυσίου ἐπιδοὺς νν, ὁλκάσι τε ἐπιβάντες καὶ ἐπὶ Κρήτης στρατεύσαντες ἄπρακτοι ἐκ τοῦ πολέμου ὑπεχώρησαν, οἱ πλείους ἐκεῖσε κατασφαγέντες· ὧν καὶ τοὺς ἀπολειφθέντας τεσσαρακονταρίους ὠνόμασαν. ἐν ταύτῃ τῇ νήσῳ Κύριλλος ὁ θαυματουργὸς ἐπίσκοπος Γορτύνης ταύτης τῆς νήσου ὑπὲρ Χριστοῦ, ἄμωμον ὡς ἱερεῖον, ὑπὸ τῶν Ἀγαρηνῶν ἐσφαγίαστο, οὗ τὸ τίμιον αἷμα μέχρι τῆς δεῦρο ἀναβλύζον θαύματα ἀπεργάζεται. Καὶ τοῦτον μὲν οὗτος εἶχε τὸν τρόπον· ὁ δὲ δυσσεβὴς Μιχαὴλ ἐκ τῆς δυσουρίας ἀρρωστήσας χαλεπῶς καὶ τῆς τῶν νεφρῶν ἀλγηδόνος κακῶς ἀπηλλάγη τοῦ ζῆν. τὸ δὲ δύστηνον αὐτοῦ σῶμα ἀποκομισθὲν ἀπέθετο ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων· Θεόφιλος δὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ μετὰ τῆς μητρὸς αὐτῷ Εὐφροσύνης τῆς βασιλείας ἐκράτησεν. Κόσμου ἔτος τκγʹ, τῆς θείας σαρκώσεως ἔτος ωκγʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Θεόφιλος ὁ υἱὸς Μιχαὴλ τοῦ Τραυλοῦ, εἰκονομάχος, ἔτη ιβʹ. τῆς δὲ μητρὸς αὐτοῦ Εὐφροσύνης βουληθείσης δοῦναι αὐτῷ γυναῖκα, ἄγει κόρας διαφόρους ἀσυγκρίτους τῷ κάλλει, μεθ' ὧν μία τις ἐξ αὐτῶν κόρη ὡραιοτάτη ὑπῆρχεν Εἰκασία λεγομένη καὶ ἑτέρα Θεοδώρα ὀνομαζομένη. τούτῳ δοῦσα ἡ μήτηρ χρυσοῦν μῆλον εἶπεν δοῦναι τῇ ἀρεσάσῃ αὐτῷ. ὁ δὲ βασιλεὺς Θεόφιλος 625 τῷ κάλλει τῆς Εἰκασίας ἐκπλαγεὶς ἔφη ὡς ἄρα διὰ γυναικὸς ἐρρύη τὰ φαῦλα. ἡ δὲ μετ' αἰδοῦς πῶς ἀντέφησεν "ἀλλὰ καὶ διὰ γυναικὸς πηγάζει τὰ κρείττονα." ὁ δὲ τῷ λόγῳ τὴν καρδίαν πληγεὶς ταύτην μὲν εἴασεν, Θεοδώρᾳ δὲ τὸ μῆλον ἀπέδωκεν, οὔσῃ ἐκ Παφλαγονίας. καὶ στέφονται ἀμφότεροι ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τοῦ ἁγίου Στεφάνου ὑπὸ Ἀντωνίου πατριάρχου τῇ ἁγίᾳ πεντηκοστῇ, κἀκεῖθεν ἔρχεται ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, φιλοτιμησάμενος χρήμασι πολλοῖς τόν τε πατριάρχην καὶ τὸν κλῆρον ἅμα τῇ συγκλήτῳ. καὶ ἡ μὲν Εἰκασία τῆς βασιλείας ἀποτυχοῦσα μονὴν κατεσκεύασεν, εἰς ἣν καὶ ἀποκειραμένη φιλοσόφῳ βίῳ καὶ θεῷ ἀρέσκοντι διετέλεσε μέχρι τελευτῆς αὐτῆς, πολλὰ ἴδια συγγράμματα αὐτῆς καταλιποῦσα· ἡ δὲ τοῦ βασιλέως μήτηρ Εὐφροσύνη ἑκουσίως κατελθοῦσα τοῦ παλατίου ἐν τῇ μονῇ τῶν Γαστρίων ἡσύχασεν. 2. Ἱππικοῦ δὲ γενομένου ἄγεται τὸ πολυκάνδηλον τὸ ἐν τῇ σφαγῇ τοῦ Ἀρμενίου Λέοντος ξίφει διακοπέν, καὶ ὑποδείκνυσιν αὐτὸ πάσῃ τῇ συγκλήτῳ ἐν τῷ καθίσματι, καὶ φησὶν ὡς εἰ ναὸν κυρίου τετολμηκότας ποιήσασθαι τὴν ἀναίρεσιν, τῇ δ' ἀληθείᾳ ὡς τὸν συναιρεσιώτην αὐτοῦ καὶ ὁμόφρονα εἰς ἀσέβειαν ἀποκτείναντας. εἴχετο γὰρ ὁ ἀλιτήριος τῆς ἐκείνου θεοστυγοῦς αἱρέσεως, τῶν τε ἁγίων εἰκόνων τὰς μὲν κατασπῶν τὰς δὲ ἀνορύττων, καὶ τοὺς ἐπ' εὐλαβείᾳ μοναχοὺς ἐξορίζων καὶ αἰκιζόμενος. 3. Τῷ βʹ τούτου ἔτει προσέφυγε Θεόφοβος ὁ Πέρσης Ῥωμαίοις, ἅμα τῷ πατρὶ αὐτοῦ μετὰ Περσῶν χιλιάδας ιδʹ, οὓς καὶ 626 διένειμεν ἐν τοῖς θέμασι κατασκηνώσας καὶ τούρμας ἀποκαταστήσας. αὐτὸν δὲ τὸν Θεόφοβον εἰς ἀδελφὴν Θεοδώρας Αὐγούστης γαμβρὸν
Α ξενώνα, τὸν νῦν Θεοφίλου λεγόμενον, οἶκον μὲν τὰ Β πρῶτα γεγονότα Ἰσιδώρου πατρικίου τοῦ ἀπὸ Ρώμης μετὰ Ὀλυβρίου ἀνελθόντος ἐπὶ Κωνσταν τίνου τοῦ μεγάλου, μετὰ δὲ χρόνους εκδοθέντα κουρανώρια εἰς τὸ κατοικεῖν ἐκεῖσε γυναῖκας τῶν εὐγενῶν μὴ εἰδυίας σωφρονείν. Ἐπὶ δὲ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου ξενοδοχεῖον ὑπ' αὐτοῦ ἐκ πορνείου ἐχρημάτισεν. Εἶτα γέγονεν οἶκος Κωνσταντίνου τῆς Εἰρήνης υἱοῦ μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς μητρός γεγονυίαν εἰς αὐτὸν τύφλωσιν. Τελευτήσαντος δὲ αὐτοῦ ἡ γυνή αὐτοῦ μονάσασα μοναστήριον αὐτὸν κατεσκεύασεν καὶ τὰ Μετανοίας εκάλεσεν. Εύλον οὖν μέγιστον τοῦ τρικλίνου ἀποκλασθὲν ἠπείλει πτῶσιν, αἱ δὲ μονά ζουσαι τοῦ βασιλέως [Ρ. 498] διερχομένου περὶ αὐτοῦ ἐδεήθησαν. Εκνεύσας οὖν καὶ τὸν οἶκον θεασά μενος καὶ ἀρεσθεὶς μετοικίζει μὲν τὰς μοναζούσας ἐν ἑτέρα μονῇ, αὐτὸν δὲ κόσμῳ παντοίῳ καλλωπίσας ξενώνα πεποίηκεν, ἐπιδοὺς χρήματα καὶ προάστεια, καὶ τὰ Θεοφίλου επονομάσας. δ κζ'. Δυσεντερικῷ δὲ νοσήματι περιπαρεὶς ὁ βασι· λεὺς βουλὴν βουλεύεται μετὰ τῶν ὁμοφρόνων αὐτοῦ περὶ Θεοφόβου τοῦ Πέρσου. Εἰδὼς γὰρ ὅτι πολλὴν πίστιν καὶ ἀγάπην ἔχουσιν εἰς αὐτὸν οἱ Πέρσαι καὶ ἐκ τῶν ἐν τέλει οὐκ ὀλίγοι, ἐφοβήθη μή πως αὐτοῦ τελευτήσαντος αὐτὸν καταστήσωσι βασιλέα, τὸν υἱὸν αὐτοῦ Μιχαὴλ ἀπωσάμενοι· καὶ ἀποστείλας ἤγαγεν αὐτὸν ἐν τῷ παλατίῳ καὶ ἐν τηρήσει είχεν. Εἶτα βαρηθεὶς ὑπὸ τῆς νόσου προστάσσει ἀποκεφαλισθῆναι αὐτόν. Καὶ τὴν κεφαλὴν ἰδὼν ἔφη· "Αρτι, Θεόφοβε, καὶ σὺ ἀνεπαύης καὶ ἐγὼ ἀπεφρόντισα. Καὶ εὐθὺς τὸ πνεῦμα αὐτοῦ κακῶς καὶ ὀδυνηρῶς ἀπέῤῥη ξε. Τὸ δὲ σῶμα αὐτοῦ εἰς τὸν ναὸν τῶν ᾿Αγίων ᾿Αποστόλων ἀπεκομίσθη, τὸ δὲ τοῦ Θεοφόδου ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ πλησίον τῶν Ναρσοῦ. Ἐπὶ τούτοις τῶν Περσῶν ἐπιζητούντων τὸν Θεόφοβον, τί ἄρα γέγονε, οἱ τοῦ βασιλέως ἔπεισαν αὐτοὺς ἐν τῷ παλατίῳ δι αιτάσθαι. Τούτῳ τῷ τρόπῳ διαβεβόηται παρὰ Πέρα σαις ἄχρι τῶν ὧδε χρόνων θανάτου μή γεύσασθαι τὸν Θεόφοβον. Ρωμαίων βασιλούς Μιχαὴλ καὶ Θεοδώρα. α. Κόσμου έτος συλέ, τῆς θείας σαρκώσεως έτος ωλε', 'Ρωμαίων βασιλεὺς Μιχαὴλ καὶ Θεοδώρα ἔτη ιδ', μόνος έτη ιβ', καὶ σὺν Βασιλείῳ ἔτος σ' μήνας *, ὁμοῦ ἔτη κζ' μήνας δ. Ἡ Θεοδώρα εὐσεβής οὖσα καὶ πιστὴ καὶ ὀρθόδοξος ἔτι τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς περιόντος λάθρα τὰς ἁγίας εἰκόνας ἐτίμα καὶ ἐσέ- βετο· ήτις γνώμῃ μὲν αὐτῆς, ὑποθήκῃ δὲ καὶ παραινέσει Θεοκτίστου κανικλείου καὶ λογοθέτου, ἐξελαύνει τῆς Ἐκκλησίας τὸν ἄθεον πατριάρχην Ιωάννην, καίπερ σύντεκνον αὐτῆς ὄντα, περιορί σασα τοῦτον ἐν τῷ Στενῷ εἰς τὸ καλούμενον κλείδιον Εν τινι μοναστηρίῳ. Κἀκεῖ αὐτὸν τὰς τοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν εἰκόνας [Ρ. 499] καὶ τῆς Θεομής τορος καὶ τῶν ἀρχιστρατήγων κατορύξαντα, τους ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ἐξορύξαι ἠβουλήθη· κωλυθεῖσα ἐ πέμπει καὶ μαστίζει αὐτὸν διακοσίοις λώροις, εἰσε SYMEONIS MAGISTRI est domus hospitalis, quam nunc Theophili vo- cant; fueruntque primum Isidori patricii ædes, ejus qui Roma cum Olybrio venit Constantino magno imperatore; multisque deinceps annis im- peratoris addictæ fisco, nobilium scortis feminarum habitaculum præbuere. Leono autem Isauro impe- ratore, quæ ædes lupanar erant, in hospitalem domum cesserunt. Exin Constantino Irenes flio, posteaquam a niatre excæcatus fuerat, domus ex- stitere. Quo defuncto illius uxor sanctiuno- nialis institutum amplexa, monasterium construxit, ac Melance (idl est penitentize) nuncupavit. Tri- clinii igitur maxima confracta trabes ruinam mina- batur. Sanctimoniales vero illac iter habentem Theophilum opem ferre rogarunt. Ille itaque caput protendens, domumque conspiciens ac ea delecta. tus, sanctimonialibus in aliud monasterium trañs- lalis, omnisque generis ornatu exculta domo, pe- regrinis excipiendis hospitalis ritu eam addixit, opibusque ac pomeriis locupletatam Theophili vo- cavit. B ejusque gravius doloribus cruciatus, consilium cum suis gregalibus de Theophobo Persa init. Cum enim non nesciret multa eum apud Persas, quin et apud procerum non paucos, pollere fide iisque cha- rissimum csse, timuit ne forte ipso vivis exemplo, spreto Michael flio, imperii fasces Theophobo deferrent. Mittens itaque in palatium adductum C cum sub custodia habebat. Exinde ingravescente morbo cervices illi abscindi jubet. Vidensque ex- sectum caput, Jam, inquit, Theophobe, tum tu in vivis esse desiisli, tum ego curis solutus sum; diro- que mox cruciatu male spiritum abrupit. Ejus in SS. Apostolorum elatum fonus, Theophobi in ejus domum prope Narselis zdes. Inter hac Persis exquirentibus Theophobum, quid utique illo ſa- ctum esset, vivere eum in palatio aulici asserue- runt. Percrebuit hactenus ea fama apud Persas, Theophobum haudquaquam mortem gu- stasse. Romanorum imperator Michael et Theodora. Romanorum imperator Michael et Theodora annos 14, Michael solus annos 10, Basilio collega annum 4, menses 4, simul annos 27, menses 4. Theodora cum pia esset et Adelis et orthodoxa, marito adbuc in vivis agente sacras imagines colebat ac venera- batur. Haec sus ipsa sententia, simulque illi au- clore et hortante Theoctisto caniclei præfecto et logotheta, impium patriarcham Joannem Ecclesia ejicit, tametsi ejus compater erat, atque in mona- sterium quoddam, quod Clidium vocant ad Ste- Dum, exsilio relegat. Illic agens, cum Christi Del nostri sanctæque Deiparæ, necnon cœlestis militiæ principum imaginibus oculos effodisset, in eam sententiam Theodora ierat, ut et illi lumina effo- deret. Verum non siverunt quorum res consitio 27. Dysenteris autem morbo laborans imperator, 1. Mundi annus 6535, divinæ incarnationis 835, D
ἐποιήσατο τρόπῳ τοιῷδε. τοῖς Πέρσαις ἔθος ἦν ἐκ σειρᾶς βασιλικῆς ὑπέχειν ἀνάρρησιν· ὅθεν τοῖς ἀλλεπαλλήλοις πολέμοις τῆς βασιλικῆς σειρᾶς ἐκλιπούσης, καὶ ἐν ἀμηχανίᾳ γεγονότες, ἔγνωσαν ὡς ἐκ τῆς βασιλικῆς συγγενείας τῷ βασιλεῖ Ῥωμαίων τινὲς προσερρύησαν, καὶ ἐπὶ τούτῳ ἀσπαστὸν ἐλογίσαντο τῆς οἰκείας χώρας ἀπαναστεῦσαι καὶ προσχωρῆσαι τῇ Ῥωμαΐδι διὰ τὸν Θεόφοβον, ὅπως τοῦ κατὰ γένους ἀρχηγοῦ ἐπιτεύξοιντο, καὶ μάλιστ ὅτι καὶ ὁ Περσῶν ἀρχηγὸς Βαβὲκ ἀποστάσει τῇ πρὸς τὸν ἀμερμουμῆν ἐπὶ πέντε ἔτεσιν ἐκεκορύφωτο. ὧν ἀναμεταξὺ πόλεμ συμβεβηκότες, ἡττηθεὶς ὁ Βαβὲκ εἰσῄει σὺν χιλιάσιν ζʹ πρὸς τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐπικράτειαν, τὸν Θεοφόβου πατέρα κατὰ τὴν πόλιν Σινώπῃ ἀνερευνῶν· ὃν ὁ Βαβὲκ κατειληφώς, ἐγγύας τε παρὰ βασιλέως δεξάμενος, τὸν ὑπ' αὐτῷ λαὸν καὶ ἑαυτὸν τῷ βασιλεῖ ὑπήκοον τέθεικεν. ἄλλως δέ φασιν ὅτι ὁ τοῦ Θεοφόβου πατὴρ εἰσῄει τῷ Βυζαντίῳ πενόμενος, καί τινι γυναικὶ κατὰ μισθαρνίαν καπηλεύειν λαχούσῃ προσκεκόλληται· ὃς τῷ πρὸς αὐτὴν ἔρωτι ἁλοὺς πρὸς ἡδονὴν συμβιβάζεται· ἐξ οὗ συνειληφυῖα ἄρρενα ἐκατέτοκεν. οἱ οὖν Πέρσαι ἀστρονομίᾳ καὶ μαντείᾳ ἠκριβωμένοι ἔγνωσαν τοῦ Περσῶν βασιλέως συγγενῆ τινὰ ἐν Βύζαντι διάγειν. ἐντεῦθεν 627 πρὸς τὸν βασιλέα εἰσελθόντες τοῦτον περὶ οὗ ἦλθον ἐρευνήσασθαι ἠξίωσαν. ὁ δὲ βασιλεὺς τοῦτο ἀκηκοὼς καὶ ἐρευνησάμενος περὶ τούτου οὐδὲν ἤνυσεν. ἐν ὑστέρῳ δὲ τὸ γύναιον εὑρηκότες μεθ' οὗ τὴν ἀναστροφὴν ὁ Πέρσης ἐπεποίητο Βαβέκ, ἔμαθον ὡς ἐκεῖνος μὲν τετελεύτηκεν, ὁ δὲ ἐκ τούτου προενηνεγμένος κατὰ συζυγίαν παῖς ἔτι περίεστιν· ὃν καὶ τούτῳ ἐπεδείκνυον δωδεκαετῆ τυγχάνοντα. τοῦτον ὁ βασιλεὺς προσλαβόμενος ἀνέτρεφεν ἐν τῷ παλατίῳ, καὶ τοὺς Πέρσας ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς κώδιξιν ἀνεγράψατο. 4. Ὁ τοίνυν βασιλεὺς Θεόφιλος φιλόκοσμος ὢν κατασκευάζει ἐξ ἀρχῆς τὸ Πενταπύργιον, καὶ τὰ δύο μέγιστα ὄργανα ὁλόχρυσα μετὰ διαφόρων λίθων, καὶ δένδρον χρύσεον, ἐν ᾧ στρουθοὶ ἐφεζόμενοι διὰ μηχανῆς τινὸς μουσικῶς ἐκελάδουν, τοῦ πνεύματος διὰ κρυφίων πόρων εἰσπεμπομένου. (5) ἐκαινούργησε δὲ καὶ τὰς βασιλικοὺς στολάς, τούς τε λώρους καὶ τὰ λοιπά, πάντα χρυσοΰφαντα κατασκευάσας. καὶ τὰ τῆς πόλεως τείχη χθαμαλὰ ὄντα ἀνύψωσε. δικαιοσύνην τε κοσμικὴν προσποιούμενος ὁ τὴν πίστιν καὶ τὴν εὐσέβειαν πλέον ὑπὲρ τοὺς πρῴην βασιλεύσαντας ἀδικήσας, προσελθούσης αὐτῷ γυναικὸς χήρας ἐν βλαχέρναις (ἔθος γὰρ αὐτῷ ἐκεῖσε ἀπέρχεσθαι) καὶ βοησάσης ὡς ἀδικοῖτο παρὰ τοῦ τῆς Αὐγούστης ἀδελφοῦ Πετρωνᾶ δρουγγαρίου τῆς βίγλας ὄντος (ὑψοῖ γὰρ τὰ ἑαυτοῦ οἰκήματα, τὰ δὲ ἐμὰ σκοτεῖ καὶ εἰς τὸ μηδὲν εἶναι ποιεῖ ὡς ἅτε χήρας καταπεφρονημένης), παρευθὺ ἀποστέλλει ἰδεῖν τὴν ἀλήθειαν, εἰ οὕτως ἔχει· 628 καὶ βεβαιωθεὶς ὡς ἀλήθειαν ἡ γυνὴ λέγει, ἐν μέσῃ τῇ ὁδῷ ἐκδύσας τὸν δρουγγάριον τύπτει σφοδρῶς, καὶ τὰ εἰρημένα οἰκήματα αὐτοῦ ἐξεδαφίσας τῇ χήρᾳ δίδωσι. καὶ πλοίου ποτὲ διὰ τοῦ Βουκολέοντος διερχομένου, ἐρωτήσας τίνος ἂν εἴη τοῦτο, καὶ μαθὼν ὡς τῆς δεσποίνης ἐστίν, "οἴμοι" ἔφη "φανερωθέντος ναυκλήρου, ἐπείπερ τοῦτο τῆς ἐμῆς συμβίου ἐστί." καὶ ἀποστείλας αὐτοῖς τοῖς ἀγωγίμοις τὴν ναῦν ἐνέπρησεν. 6. Ἡ δὲ τοῦ Θεοφίλου μήτηρ Εὐφροσύνη ἐν τῇ ἰδίᾳ μονῇ τὸν Γαστρίων οἶκον ἑαυτῆς ὄντα, ὃν ἐξωνήσατο παρὰ Νικήτα πατρικίου καὶ μοναστήριον γυναικεῖον ἐποίησεν, ἐπονομάσασα Γαστρία, μονάζουσα ἦν. τὰς τῆς Θεοδώρας θυγατέρας μετακαλουμένη (πέντε δὲ ἦσαν, ἥ τε Θέκλα καὶ Ἄννα Ἀναστασία τε, Μαρία καὶ Πουλχερία) ἐν πάσῃ εὐσεβείᾳ καὶ νουθεσίᾳ κυρίου καὶ τῇ προσκυνήσει τῶν ἁγίων εἰκόνων νουθετοῦσα οὐκ ἐπαύετο. τοῦτ τὸν Θεόφιλον οὐκ ἔλαθεν, ἀλλὰ προσκαλούμενος τὰς θυγατέρας αὐτοῦ πάντα ἠρώτα. καὶ αἱ μὲν ἄλλαι τὰς πεύσεις τούτου, ἀγαθὰ φρονοῦσαι, ὥσπερ τινὰς λαβὰς ἐρρωμένως παρέτρεχον· ἡ δὲ Πουλχερία, ἅτε δὴ καὶ ἡλικίᾳ καὶ νῷ νηπιάζουσα, τάς τε φιλοφροσύνας ἔλεγε καὶ τὸ πλῆθος τῶν ὀπωρῶν, συναπηρίθμει δὲ καὶ τῆς τῶν σεπτῶν εἰκόνων προσκυνήσεως, οὕτω δὲ οὐ πολλὰ φρονοῦσα καὶ λέγουσα ὡς νινία
Α ξενώνα, τὸν νῦν Θεοφίλου λεγόμενον, οἶκον μὲν τὰ Β πρῶτα γεγονότα Ἰσιδώρου πατρικίου τοῦ ἀπὸ Ρώμης μετὰ Ὀλυβρίου ἀνελθόντος ἐπὶ Κωνσταν τίνου τοῦ μεγάλου, μετὰ δὲ χρόνους εκδοθέντα κουρανώρια εἰς τὸ κατοικεῖν ἐκεῖσε γυναῖκας τῶν εὐγενῶν μὴ εἰδυίας σωφρονείν. Ἐπὶ δὲ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου ξενοδοχεῖον ὑπ' αὐτοῦ ἐκ πορνείου ἐχρημάτισεν. Εἶτα γέγονεν οἶκος Κωνσταντίνου τῆς Εἰρήνης υἱοῦ μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς μητρός γεγονυίαν εἰς αὐτὸν τύφλωσιν. Τελευτήσαντος δὲ αὐτοῦ ἡ γυνή αὐτοῦ μονάσασα μοναστήριον αὐτὸν κατεσκεύασεν καὶ τὰ Μετανοίας εκάλεσεν. Εύλον οὖν μέγιστον τοῦ τρικλίνου ἀποκλασθὲν ἠπείλει πτῶσιν, αἱ δὲ μονά ζουσαι τοῦ βασιλέως [Ρ. 498] διερχομένου περὶ αὐτοῦ ἐδεήθησαν. Εκνεύσας οὖν καὶ τὸν οἶκον θεασά μενος καὶ ἀρεσθεὶς μετοικίζει μὲν τὰς μοναζούσας ἐν ἑτέρα μονῇ, αὐτὸν δὲ κόσμῳ παντοίῳ καλλωπίσας ξενώνα πεποίηκεν, ἐπιδοὺς χρήματα καὶ προάστεια, καὶ τὰ Θεοφίλου επονομάσας. δ κζ'. Δυσεντερικῷ δὲ νοσήματι περιπαρεὶς ὁ βασι· λεὺς βουλὴν βουλεύεται μετὰ τῶν ὁμοφρόνων αὐτοῦ περὶ Θεοφόβου τοῦ Πέρσου. Εἰδὼς γὰρ ὅτι πολλὴν πίστιν καὶ ἀγάπην ἔχουσιν εἰς αὐτὸν οἱ Πέρσαι καὶ ἐκ τῶν ἐν τέλει οὐκ ὀλίγοι, ἐφοβήθη μή πως αὐτοῦ τελευτήσαντος αὐτὸν καταστήσωσι βασιλέα, τὸν υἱὸν αὐτοῦ Μιχαὴλ ἀπωσάμενοι· καὶ ἀποστείλας ἤγαγεν αὐτὸν ἐν τῷ παλατίῳ καὶ ἐν τηρήσει είχεν. Εἶτα βαρηθεὶς ὑπὸ τῆς νόσου προστάσσει ἀποκεφαλισθῆναι αὐτόν. Καὶ τὴν κεφαλὴν ἰδὼν ἔφη· "Αρτι, Θεόφοβε, καὶ σὺ ἀνεπαύης καὶ ἐγὼ ἀπεφρόντισα. Καὶ εὐθὺς τὸ πνεῦμα αὐτοῦ κακῶς καὶ ὀδυνηρῶς ἀπέῤῥη ξε. Τὸ δὲ σῶμα αὐτοῦ εἰς τὸν ναὸν τῶν ᾿Αγίων ᾿Αποστόλων ἀπεκομίσθη, τὸ δὲ τοῦ Θεοφόδου ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ πλησίον τῶν Ναρσοῦ. Ἐπὶ τούτοις τῶν Περσῶν ἐπιζητούντων τὸν Θεόφοβον, τί ἄρα γέγονε, οἱ τοῦ βασιλέως ἔπεισαν αὐτοὺς ἐν τῷ παλατίῳ δι αιτάσθαι. Τούτῳ τῷ τρόπῳ διαβεβόηται παρὰ Πέρα σαις ἄχρι τῶν ὧδε χρόνων θανάτου μή γεύσασθαι τὸν Θεόφοβον. Ρωμαίων βασιλούς Μιχαὴλ καὶ Θεοδώρα. α. Κόσμου έτος συλέ, τῆς θείας σαρκώσεως έτος ωλε', 'Ρωμαίων βασιλεὺς Μιχαὴλ καὶ Θεοδώρα ἔτη ιδ', μόνος έτη ιβ', καὶ σὺν Βασιλείῳ ἔτος σ' μήνας *, ὁμοῦ ἔτη κζ' μήνας δ. Ἡ Θεοδώρα εὐσεβής οὖσα καὶ πιστὴ καὶ ὀρθόδοξος ἔτι τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς περιόντος λάθρα τὰς ἁγίας εἰκόνας ἐτίμα καὶ ἐσέ- βετο· ήτις γνώμῃ μὲν αὐτῆς, ὑποθήκῃ δὲ καὶ παραινέσει Θεοκτίστου κανικλείου καὶ λογοθέτου, ἐξελαύνει τῆς Ἐκκλησίας τὸν ἄθεον πατριάρχην Ιωάννην, καίπερ σύντεκνον αὐτῆς ὄντα, περιορί σασα τοῦτον ἐν τῷ Στενῷ εἰς τὸ καλούμενον κλείδιον Εν τινι μοναστηρίῳ. Κἀκεῖ αὐτὸν τὰς τοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν εἰκόνας [Ρ. 499] καὶ τῆς Θεομής τορος καὶ τῶν ἀρχιστρατήγων κατορύξαντα, τους ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ἐξορύξαι ἠβουλήθη· κωλυθεῖσα ἐ πέμπει καὶ μαστίζει αὐτὸν διακοσίοις λώροις, εἰσε SYMEONIS MAGISTRI est domus hospitalis, quam nunc Theophili vo- cant; fueruntque primum Isidori patricii ædes, ejus qui Roma cum Olybrio venit Constantino magno imperatore; multisque deinceps annis im- peratoris addictæ fisco, nobilium scortis feminarum habitaculum præbuere. Leono autem Isauro impe- ratore, quæ ædes lupanar erant, in hospitalem domum cesserunt. Exin Constantino Irenes flio, posteaquam a niatre excæcatus fuerat, domus ex- stitere. Quo defuncto illius uxor sanctiuno- nialis institutum amplexa, monasterium construxit, ac Melance (idl est penitentize) nuncupavit. Tri- clinii igitur maxima confracta trabes ruinam mina- batur. Sanctimoniales vero illac iter habentem Theophilum opem ferre rogarunt. Ille itaque caput protendens, domumque conspiciens ac ea delecta. tus, sanctimonialibus in aliud monasterium trañs- lalis, omnisque generis ornatu exculta domo, pe- regrinis excipiendis hospitalis ritu eam addixit, opibusque ac pomeriis locupletatam Theophili vo- cavit. B ejusque gravius doloribus cruciatus, consilium cum suis gregalibus de Theophobo Persa init. Cum enim non nesciret multa eum apud Persas, quin et apud procerum non paucos, pollere fide iisque cha- rissimum csse, timuit ne forte ipso vivis exemplo, spreto Michael flio, imperii fasces Theophobo deferrent. Mittens itaque in palatium adductum C cum sub custodia habebat. Exinde ingravescente morbo cervices illi abscindi jubet. Vidensque ex- sectum caput, Jam, inquit, Theophobe, tum tu in vivis esse desiisli, tum ego curis solutus sum; diro- que mox cruciatu male spiritum abrupit. Ejus in SS. Apostolorum elatum fonus, Theophobi in ejus domum prope Narselis zdes. Inter hac Persis exquirentibus Theophobum, quid utique illo ſa- ctum esset, vivere eum in palatio aulici asserue- runt. Percrebuit hactenus ea fama apud Persas, Theophobum haudquaquam mortem gu- stasse. Romanorum imperator Michael et Theodora. Romanorum imperator Michael et Theodora annos 14, Michael solus annos 10, Basilio collega annum 4, menses 4, simul annos 27, menses 4. Theodora cum pia esset et Adelis et orthodoxa, marito adbuc in vivis agente sacras imagines colebat ac venera- batur. Haec sus ipsa sententia, simulque illi au- clore et hortante Theoctisto caniclei præfecto et logotheta, impium patriarcham Joannem Ecclesia ejicit, tametsi ejus compater erat, atque in mona- sterium quoddam, quod Clidium vocant ad Ste- Dum, exsilio relegat. Illic agens, cum Christi Del nostri sanctæque Deiparæ, necnon cœlestis militiæ principum imaginibus oculos effodisset, in eam sententiam Theodora ierat, ut et illi lumina effo- deret. Verum non siverunt quorum res consitio 27. Dysenteris autem morbo laborans imperator, 1. Mundi annus 6535, divinæ incarnationis 835, D
PG 109:717πολλὰ εἶναι αὐτῇ κατὰ τὸ κιβώτιον, καὶ ταῦτα τῇ κεφαλῇ τε καὶ τῷ προσώπῳ ἡμῶν ἐπιτίθησι μετὰ 629 τὰ φιλήματα. ταῦτα τὸν βασιλέα εἰς μανίαν ἦγεν· μηδὲν δὲ δρᾶσαι δυνάμενος αὐτῇ, μόνην ἀπέτεμεν τὴν πρὸς τὴν μάμμην τῶν τούτου θυγατέρων ἄφιξιν. 7. Τούτοις ἀδελφὰ καὶ τῇ βασιλίδι Θεοδώρᾳ συμβέβηκεν. ὑπῆρχέ τι τῷ βασιλεῖ παρακεκομμένον ἀνδράριον, τῷ Ὁμηρικῷ Θερσίτῃ διενηνοχὸς κατ' οὐδέν (Δένδερις ὄνομα τούτῳ), ἄσημά τε φθεγγόμενον καὶ γέλωτας κινοῦν καὶ θυμηδίας ἕνεκεν τοῖς βασιλείοις ἐνδιαιτώμενον. οὗτος γοῦν εἰσπηδήσας ποτὲ κατὰ τὸν τῆς Αὐγούστης κοιτωνίσκον κατέλαβεν αὐτὴν θείας εἰκόνας ἐμπεριειλημμένην καὶ τοῖς ἑαυτῆς ὄμμασι μετὰ σπουδῆς προσαγούσης. ταύτας ὑπ' ὄψιν ἰδὼν οὗτος ὁ παραπαίων τί τε εἶεν ἐπυνθάνετο, καὶ πλησιέστερον διέβαινεν· ἡ δέ "τὰ καλά μου" ἔφησεν οὕτως "νινία, καὶ ἀγαπῶ ταῦτα πολλά." κατὰ τὴν τράπεζαν τηνικαῦτα εἱστιᾶτο ὁ βασιλεύς, καὶ δὴ πρὸς αὐτὸν εὐθὺς διαβάντα εἴρετο αὐτὸν ὅποι ποτὲ ἐτύγχανεν ὤν. ὁ δὲ παρὰ τὴν μάναν ἔφησεν εἶναι, τὴν Θεοδώραν οὕτω λέγων, καὶ θεάσασθαι ἐν αὐτῇ καλὰ νία τοῦ προσκεφαλαίου ἐξαίρουσαν. συνῆκεν οὖν ὁ βασιλεύς, καὶ πλήρης ὀργῆς γεγονώς, ὡς ἐξανέστη τῆς τραπέζης, πρὸς τὴν ἀπῄει, ἄλλαις τε πολλαῖς ὕβρεσιν αὐτὴν ἐπαντλῶν καὶ εἰδώλων λάτριν ἀκολάστῳ γλώττῃ ταύτην ἀποκαλῶν· καὶ ἅμα διεζήτει τοὺς λόγους τοῦ παραπαίοντος. ἡ δὲ τέως τὸν θυμὸν κατὰ στέρνων κύουσα "οὐ τοῦτό ἐστιν" ἐξ ἑτοίμου ἔλεγεν, "ὦ βασιλεῦ, οὐ τοῦτο, ὡς ὑπείληφας σύ. τὸ δὲ κάτοπτρόν μου ἤμην ἀτενίζουσα μετὰ τῶν θεραπαινίδων, καὶ τὰς ἐκεῖσε τικτομένας ἰδὼν ὁ 630 Δένδερις μορφὰς ἐλθὼν ἀπήγγειλεν ἀφρόνως τῷ δεσπότῃ καὶ βασιλεῖ." οὕτω μὲν οὖν ἐκείνου τέως κατέσβεσε τὸν θυμόν· τὸν Δένδεριν δὲ μετ' οὐ πολλὰς ἡμέρας παιδείᾳ καθυποβαλοῦσα πέπεικε σωφρονεῖν, οὕτω πως ἐπιλέγουσα καὶ διδάσκουσα ὡς μήποτε λέγειν περὶ τῶν καλῶν νινίων τινί. καί ποτε παρὰ πότον ἐγκαυχώμενος καὶ τῆς δεσποίνης κατεπαιρόμενος ὁ Θεόφιλος ἠρώτα τοῦτον περὶ αὐτῆς, εἰ πάλιν ἄρα τὰ καλὰ νινία ἡ μάνα ἀσπάζεται. ὁ δὲ τοῖς χείλεσι τὴν δεξιὰν χεῖρα ἐπιθείς, καὶ τῇ ἀριστερᾷ τῶν ὄπισθεν μερῶν ἐπιλαβόμενος, "σίγα, σίγα περὶ τῶν νινίων, ὦ βασιλεῦ," ἀντέφησεν ὁ παραπαίων. 8. Τῷ γʹ αὐτοῦ ἔτει, Ἀλέξιον τὸν Ἀρμένιον, ᾧ ἐπώνυμον Μουσελέ, λίαν ἀνδρεῖον ὄντα καὶ ῥωμαλέον εἰσεποιήσατο γαμβρὸν εἰς Μαρίαν τὴν θυγατέρα αὐτοῦ, καὶ πατρίκιον ἐποίησεν, εἶτε καὶ μάγιστρον. ὑπολήψεις δέ τινας ἐπ' αὐτῷ σχὼν ὡς ὀρεγομένῳ τῆς βασιλείας, στρατηγὸν καὶ δοῦκα Σικελίας πέμπει. οἷα δὲ ὁ φθόνος ὠδίνει, Σικελοί τινες ἀνελθόντες διέβαλον τοῦτον τῷ βασιλεῖ ὡς τὰ μὲν τῶν Χριστιανῶν Ἀγαρηνοῖς προδίδωσι, κατὰ δὲ τῆς βασιλείας σου μελετᾷ. ἐν δὲ τῷ μεταξὺ τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως Μαρίας τεθνηκυίας, ὁ βασιλεὺς τὴν λάρνακα ταύτης ἐξ ἀργύρου ἐκόσμησε, καὶ τόμον ἐλευθερίας τοῖς ἐν αὐτῷ προσφεύγουσι τέθεικεν· ὅνπερ ἄργυρον Λέων ὁ βασιλεὺς μετὰ ταῦτα ἀνείλετο. 9. Τῷ δʹ αὐτοῦ ἔτει Θεόδωρον τὸν ἀρχιεπίσκοπον τὸν λεγό 631 μενον Κρίθινον, ἐν τῷ καιρῷ τῆς διαβολῆς Ἀλεξίου ἐν τῇ πόλει ὄντα, δίδωσιν ὁ βασιλεὺς τὸ ἴδιον φυλακτόν, καὶ ἀποστέλλει εἰς Σικελίαν δοῦναι λόγον ἀπαθείας Ἀλεξίῳ καὶ ἀγαγεῖν πρὸς αὐτόν· ὃν καὶ ἐλθόντα ὁ βασιλεὺς ὡς ἀντάρτην τύψας ἔθετο εἰς φυλακήν, τὰ αὐτοῦ πάντα δημεύσας. Θεόδωρος οὖν τοῦτο εἰδὼς ἤσχαλλε καὶ ἐδυσφόρει· καὶ μετ' ὀλίγον τοῦ βασιλέως ἐν Βλαχέρναις ἀπελθόντος προλαβὼν ἔστη ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, τὴν ἱερατιὴν στολὴν ἐνδεδυμένος, καὶ τοῦ βασιλέως τῇ σωλέᾳ πλησιάσαντος αὐτὸς φωνῇ μεγάλῃ ἐβόησεν "ἔντεινε καὶ κατευοδοῦ καὶ βασίλευε· ἕνεκεν τίνος, ὦ βασιλεῦ;" αἰδεσθεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς τὴν σύγκλητον ἔφη "ἕνεκεν ἀληθείας καὶ πραότητος καὶ δικαιοσύνης." ὁ δέ "καὶ ποία δικαιοσύνη ἐν σοί; ὅτι δοὺς ἐνυπόγραφον λόγον Ἀλεξίῳ δι' ἐμοῦ οὐκ ἐφύλαξας τοῦτον." ὁ δὲ βασιλεὺς θυμῷ καὶ ὀργῇ ἀκατασχέτῳ κινηθεὶς τοῦτον τοῦ θυσιαστηρίου βιαίως ἐξήγαγε καὶ πληγὰς οὐ μετρίας ἐπιθεὶς ἐξώρισεν, οὐ διὰ τὸ ἐλεγχθῆναι ὑπ' αὐτοῦ μόνον, ἀλλ' ὅτι καὶ ἔμαθεν
PG 109:723αὐτὸν σέβειν καὶ τιμᾶν τὰς ἁγίας εἰκόνας καὶ τὴν αὐτοῦ δυσσέβειαν διαβάλλειν. μετ' οὐ πολὺ δὲ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ παραγενομένου καὶ τοῦ πατριάρχου αὐτὸν ὀνειδίσαντος, ἤγαγε τὸν ἀρχιεπίσκοπον μετὰ παρακλήσεως. τοῦ δὲ ἀνάξιον ἑαυτὸν δι' ἃ πέπονθε τῆς ἱερωσύνης κρίναντος, ὁ βασιλεὺς οἰκονόμον αὐτὸν τῆς μεγάλης ἐκκλησίας πεποίηκεν. καὶ Ἀλέξιον τοῦ δεσμωτηρίου ἐκβαλὼν ἀπέδωκεν πᾶσαν αὐτοῦ τὴν 632 ὕπαρξιν καὶ ἐν τιμῇ εἶχεν. ὁ δὲ ἀποκαρεὶς τὴν Ἀνθεμίου μονὴν ᾠκοδόμησεν, καὶ ἐν αὐτῇ τελειωθεὶς ἐτάφη ὁσίως. 10. Τῷ εʹ αὐτοῦ ἔτει ὁ ὀνομαστότατος πάσης ἀνατολῆς στρατηγὸς Μανουὴλ μεγάλως ἦν τιμώμενος παρὰ τῷ βασιλεῖ, καί ποτε μετὰ Μύρωνος τοῦ λογοθέτου τοῦ δρόμου καὶ πενθεροῦ τοῦ Πετρωνᾶ συμβαλὼν λόγους τινὰς διεβλήθη τῷ βασιλεῖ ὡς τῆς βασιλείας ὀρέγεται, καὶ ἐμελετᾶτο δεινὰ κατ' αὐτοῦ. Λέων δὲ ὁ πρωτοβεστιάριος τοῦ Μανουὴλ φροντίζων καὶ προϊστάμενος διεβεβαιοῦτο τῷ βασιλεῖ ὡς ψευδῆ εἰσὶ τὰ κατ' αὐτοῦ λεγόμενα. ἃ μαθὼν Μανουὴλ καὶ τὴν ὀργὴν τοῦ βασιλέως ἐκκλίνων καὶ τὰς διαβολάς, λάθρα τῆς πόλεως ἐξελθὼν μέχρι Πυλῶν καὶ τοῖς δημίοις ὀχήμασιν ἐπιβὰς ἀπῆλθε φυγὰς μέχρι τῶν κλεισουρῶν Συρίας, τὰς τῶν ἵππων ἰγνύας ἐκκόπτων. ἐδήλωσε δὲ τοῖς Ἀγαρηνοῖς ὡς βασιλέως ὀργὴν φεύγω· καὶ εἴ γε μὴ καταναγκάσητέ με τὴν πίστιν μου καταλιπεῖν, προσφεύγω ὑμῖν. εἰ οὕτω καὶ ἐπὶ τούτοις προσδέχεσθέ με, λόγον ἀπαθείας μοι ἀποστείλατε. οἱ δὲ μετὰ χαρᾶς λόγον ἀποστείλαντες προσεδέξαντο ὡς βασιλέα Ῥωμαίων. τοῦτο ἀκούσας ὁ βασιλεὺς ἐν πολλῇ θλίψει καὶ ἀθυμίᾳ γέγονε, καὶ βουλὴν βουλεύεται καὶ ποιεῖται μετὰ Ἰωάννου συγκέλλου περὶ τούτου. ὁ δὲ εἶπεν "εἰ προθύμως βούλει τὸν Μανουὴλ πρὸς σὲ ἐλθεῖν, ὦ βασιλεῦ, αὐτὸς ἐγὼ ἕτοιμος τοῦτο ποιεῖν. χρήματα λαβὼν καὶ πρὸς τὸν ἀμερμουμνὴν σταλείς, τοὺς ἐν εἱρκταῖς δῆθεν ἐπισκεψόμενος καὶ δεσμοῖς, ἔχων ἐνυπόγραφον λόγον παρὰ 633 τῆς σῆς βασιλείας, δι' ὧν πείσω τὸν Μανουὴλ εἰς ὄψιν ἐλθεῖν, δοκῶ τοῦτο πρᾶξαι τῷ τε ἐνυπογράφῳ λόγῳ καὶ τῇ ἐμῇ πειθοῖ καὶ τῇ εὐσεβείᾳ ἐκείνου καὶ τῷ εἰκὸς εἶναι τὴν πατρίδα αὐτοῦ ἐρᾶν." ὁ δὲ βασιλεὺς πάμπολλα χρήματα καὶ δῶρα δοὺς αὐτῷ ἀπέστειλεν. ὁ δὲ εἰσελθὼν καὶ τοὺς ἐν δεσμοῖς ῥογεύσας καὶ τὸν πρωτοσύμβουλον θηρασάμενος ἠδυνήθη καὶ λάθρα τῷ Μανουὴλ συντυχεῖν καὶ δοῦναι αὐτῷ τὸν ἐνυπόγραφον λόγον καὶ τὸ φυλακτὸν τοῦ βασιλέως. ὁ μὲν οὖν ταῦτα πράξας ὑπέστρεψεν, ἀναγγείλας τῷ βασιλεῖ πάντα. ὁ δὲ Μανουὴλ ἐξαιτησάμενος τὸν ἀμερμουμνῆν μετὰ τῶν αἰχμαλώτων Ῥωμαίων τῶν καθειργμένων ἐν φυλακαῖς, πίστιν αὐτῷ δοὺς ὑπὲρ τούτων ὡς οὐ φεύξονται, εἴπερ ἐξέλθωσιν, ἀλλὰ πολεμήσουσιν ἰσχυρῶς, ἔτυχε τῆς αἰτήσεως, καὶ λαβὼν τὸν τοῦ ἀμερμουμνῆ υἱὸν καὶ λαὸν πλεῖστον ἐξῆλθε κατὰ Περσῶν, καὶ νίκην μεγάλην ποιήσας, ἀλλὰ καὶ θηρῶν ἀτιθάσσων τοὺς Ἀγαρηνοὺς λυμαινομένων τούτους ἐλευθερώσας, ἐν μείζονι μᾶλλον τότε τιμῇ ἢ τὸ πρότερον καθίσταται, καὶ πάντα ἦν αὐτὸς παρὰ τῷ ἀμερμουμνῇ δυνάμενος. ὅθεν φροντίδα πολλὴν ἔχων τοῦ ἐξελθεῖν εἰς Ῥωμανίαν, μετὰ καιρόν τινα εἶπεν πρὸς τοὺς δυνάστας Συρίας ὅτι ἐάν μοι τὸν υἱὸν τοῦ ἀμερμουμνῆ παρέξητε καὶ λαὸν καὶ ἐξέλθω, ὑποτάξαι ἔχω τὴν Ῥωμανίαν. οἱ δὲ τὸν ἀμερμουμνῆν εἰπόντες τοῦτον ἀπέστειλαν. ὁ δὲ Μανουὴλ ἐλθὼν πλησίον τῶν θεμάτων τῆς ἀνατολῆς, καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς ὑπο 634 χειρίους αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀμερμουμνῆ ὡς δῆθεν διακινήσων καὶ κυνηγήσων, πόρρωθεν τῶν πολεμίων γενόμενος καὶ περιπλακεὶς τῷ υἱῷ τοῦ ἀμερμουμνῆ καὶ καταφιλήσας εἶπεν "ἐγὼ μὲν ἀπέρχομαι πρὸς τὸν βασιλέα καὶ τὰ ἴδια, μηδὲν ἐν τῷ βίῳ προτιμήσας πίστεως καὶ συμφυλετῶν· σὺ δὲ μετὰ τῶν σῶν, ὡς μηδὲν δεινὸν πείσεσθαι ὑποπτεύων παρ' ἡμῶν, ἄπιθι πρὸς τοὺς σούς." καὶ οὗτος μὲν μετὰ δακρύων καὶ αἰσχύνης ὑπέστρεψεν, ὁ δὲ Μανουὴλ ἐχώρει πρὸς τὸν βασιλέα, προαποστείλας αὐτοῖς τὸν μηνύσοντα. ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν μηνυτὴν φιλοτιμησάμενος αὐτάρκως, καὶ τὸν Μανουὴλ ὡς ἄξιον ἦν ὑποδεξάμενος, μάγιστρον εὐθὺς καὶ δομέστικον τῶν
PG 109:725σχολῶν ἐποίησε, καὶ τοὺς αὐτοῦ παῖδας ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀνεδέξατο. 11. Τῷ ζʹ αὐτοῦ ἔτει ἐξέρχεται ὁ βασιλεὺς μετὰ Μανουὴλ καὶ τῆς συγκλήτου καὶ τοῦ στρατοῦ παντὸς κατὰ Ἀγαρηνῶν. καὶ εὐπετῶς τήν τε Ζάπετρον καὶ τὸν Σαμοσάτορα πλούτῳ κομῶντα διὰ τὸ ἀμερμουμνῆν ἐκεῖθεν εἶναι παραλαβών, ἐπανῄει τῇ νίκῃ καὶ τοῖς λαφύροις γαυρούμενος. καὶ ἐλθὼν μέχρι τοῦ Βρύα προσέταξε παλάτιον οἰκοδομηθῆναι καὶ παραδείσους φυτευθῆναι καὶ ὕδατα ἀγαγεῖν· ἃ καὶ γεγόνασιν. ἐκεῖθέν τε εἰς τὴν πόλιν ἀφικόμενος, ἱππικὸν ποιήσας καὶ τὸ πρῶτον βαΐον παίξας, ἅρματι λευκῷ ἐποχησάμενος καὶ τὰ λάφυρα θριαμβεύσας ἐστεφανώθη, τῶν δήμων ἐπιβοώντων "καλῶς ἦλθες, ἀσύγκριτε φακτωνάρη." 635 12. Τῷ ηʹ τούτου ἔτει, τοῦ πατριάρχου Ἀντωνίου τελευτήσαντος, ἀντ' αὐτοῦ χειροτονεῖται Ἰωάννης ὁ σύγκελλος, Ἰαννὴς δὲ μᾶλλον καὶ Ἰαμβρής, ὁ ἐπὶ τοῦ Ἀρμενίου καὶ παραβάτου Λέοντος μνημονευθεὶς γραμματικός, βεβοημένος ἐπί τε μαγείαις καὶ λεκανομαντείαις καὶ πάσῃ ἀσεβείᾳ. ὃς ὄργανον ἐπιτήδειον εὑρεθεὶς τῆς τοῦ βασιλέως ἀσεβείας σὺν αὐτῷ πάντα τὰ πρὸς ἀπώλειαν κατειργάσατο· καὶ ὃν ὤδινεν κατεῖχε δὲ βασιλίσκον τῆς ἀσεβείας ὁ βασιλεὺς ἐξέρρηξε καὶ ἀπέτεκεν, τὰς ἁγίας εἰκόνας ἀναχρίσεσθαι προστάξας ἢ ἐπαλείφεσθαι. 13. Οὗτος ὁ Ἰωάννης πρὸ τοῦ ἄστεος οἴκημα ἐκ λίθων λαξευτῶν κατασκευάσας, ὃ Τροῦλος μέχρι τοῦ νῦν ὀνομάζεται, διά τινων θυσιῶν ὡμίλει τοῖς δαίμοσι καὶ τῷ βασιλεῖ τὰ μέλλοντα διεσήμαινεν· ὃ καὶ ἀοίκητον ἔμεινεν διὰ τὰς ἐν αὐτῷ γενομένας τότε τῶν δαιμόνων ἐπιφοιτήσεις. 14. Ἐν τούτοις Ἀγαρηνοῦ τινὸς γυναίου πνεῦμα Πύθωνος ἔχοντος, ὃ αἰχμάλωτον ἔλαβεν, ἐκμαντεύεσθαι μαθὼν ὁ βασιλεὺς μετακαλεσάμενος ἐκπυνθάνεται, τίνος ἡ βασιλεία ἐν πολλοῖς διαρκέσει ἔτεσι· καὶ ἐξεῖπεν "ἡ τῶν Μαρτινακίων." κατὰ πληροφορίαν δὴ τῆς τοιαύτης προφάσεως τὸν μονήρη βίον κατέκρινε Μαρτινάκιον, τὸν αὐτοῦ οἶκον ποιήσας εἰς μοναχῶν φροντιστήριον. ἐντεῦθεν καὶ Κωνσταντίνῳ τῷ Τριφυλλίῳ τὰ συμβησόμενα αὐτῷ προδεδήλωκεν, ὅτι ὡσαύτως καὶ σὺ καὶ τὰ τέκνα ἀποκαρήσεσθε κληρικοὶ ἐπὶ αὐτοκράτορος Βασιλείου· ὃ καὶ συμβέβηκεν. 636 ὁμοίως καὶ ἄλλοις πολλοῖς τὰ συμβησόμενα αὐτοῖς προύλεγε, καὶ τὸν βασιλέα τὰ μετὰ θάνατον αὐτοῦ ὀφείλοντα γενέσθαι ἀκριβῶς προηγόρευσεν, ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν εἰκόνων προσκύνησιν καὶ τὴν τοῦ Ἰαννῆ καθαίρεσιν. καὶ Γεωργίῳ δὲ τῷ τὰς στρατιωτικὰς δέλτους ἐπειλημμένῳ ἐπὶ τῇ σφενδόνῃ εἶπεν τῇ κατὰ τοῦ ἱπποδρόμου ἀποκτάνεσθαι, καὶ τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τῷ βασιλείῳ ἀνειλῆφθαι ταμείῳ. 15. Τῷ θʹ αὐτοῦ ἔτει Ἄραβες μετὰ δυνάμεως πολλῆς κατὰ Ῥωμανίας ἐξῄεσαν, καὶ ὁ βασιλεὺς ἅμα τοῖς πρόσφυξι Πέρσαις καὶ τοῖς τάγμασι καὶ Μανουὴλ δομεστίκῳ κατ' αὐτῶν ἐχώρει. καὶ συμβολῆς γενομένης ἡττηθεὶς ὁ βασιλεὺς μέσον εἰσῆλθε τῶν Περσῶν, ὑπ' αὐτῶν περισωθῆναι ὑπολαμβάνων. Μανουὴλ δὲ ὡς ἔγνω περισκοπῶν ἐν μέσῳ τῶν Περσῶν τὸν βασιλέα ὄντα, αὐτοὺς δὲ βουλομένους ἤδη τοῖς Ἄραψι τοῦτον παραδοῦναι καὶ δι' αὐτοῦ καταλλαγῆναι αὐτοῖς, διασχίσας μέσον αὐτῶν καὶ τοῦ χαλινοῦ τοῦ ἵππου τοῦ βασιλέως λαβόμενος ἐξεῖλκεν ἄκοντα τοῦτον, αἰσχύνην ἡγούμενος οὐ καθεκτήν, εἰ τὸν βασιλέα Ῥωμαίων Ἄραβες αἰχμάλωτον λάβωσιν. ὁ δὲ βασιλεὺς τῷ δέει τοῦ καθεστηκότος ἐκστὰς προσρυῆναι πάλιν τοῖς Πέρσαις ἐβούλετο. ὁ δὲ Μανουὴλ τὸ ξίφος ἀνέτεινεν ὡς πατάξων αὐτόν. ὁ δὲ φοβηθεὶς ἐξῆλθεν. ἐκεῖθέν τε ἐξ αἰσχύνης ὑποστρέφει ἐν τῷ Δορυλαίῳ. ὁ δὲ Μανουὴλ ἐν τῷ πολέμῳ τρωθεὶς καὶ νοσήσας ἐτελεύτησεν, πολλὰς ἀνδραγαθίας κατὰ Ἀγαρηνῶν ποιησάμενος· τὸ δὲ σῶμα 637 αὐτοῦ ἀπεκομίσθη ἐν τῇ ὑπ' αὐτοῦ κτισθείσῃ μονῇ, τῇ σύνεγγυς κειμένῃ τῆς τοῦ Ἄσπαρος κινστέρνης. (16) καὶ εὐθὺς διαβολαὶ πρὸς τὸν βασιλέα κατὰ Περσῶν καὶ ἀπειλαὶ κατὰ Θεοφόβου ὡς ἀντάρτου καὶ προδότου καὶ δυσμενοῦς. ταῦτα μαθὼν Θεόφοβος, τοὺς Πέρσας καταλαβὼν κατῆλθεν ἕως Σινώπης· ἥτις τὴν κλῆσιν εἴληφεν ἀπό τινος τῶν Ἀμαζόνων αὐτὴν δειμαμένης, Ἄμαστρις δὲ ἡ πρὶν Κρῶμμα ὠνομασμένη ἀπὸ Ἀμάστριδος τῆς Περσίδος, θυγατρὸς
ἐπιγελῶν τοῦ ἀοιδίμου Ιγνατίου ὡς μὴ ὄντος τοῖς πράγμασι συγκαταβατικοῦ καὶ οἷον, ὡς αὐτὸς ἐνόμι ζε, παντὶ ἀνέμῳ εὐριπίστως φερομένου. ᾿Αλλὰ καὶ ἅμιλλαν μετὰ τοῦ ἀθλίου βασιλέως Μιχαὴλ ὑπὲρ τοῦ, τίς ἂν πλέον πίῃ, ἐνστησάμενος δέκα κώθωσιν αὐτὸν ὑπερέβαλλεν· τοῦ Μιχαήλ γὰρ ἐν τοῖς ν' [Ρ. 439] πεπληρωμένου, οὗτος ὁ Φώτιος τοὺς ξ' ἐκπεπωκώς ἐνεκαυχάτο ὡς με μεμεθυκώς. κ. Καί ποτε τὴν ἑαυτοῦ μητέρα ὁ Μιχαὴλ ἐν τοῖς ἀνακτόροις διαιτουμένην, τοῦ Γρύλλου δὲ σὺν αὐτῷ τὰ ἄθεσμα πράττοντος, πλασάμενος τοῦτον εἶναι τὸν μακαρίτην Ιγνάτιον, μετακαλεῖται εὐλογηθησομένην παρ' αὐτοῦ. Ὡς οὖν ἐκείνη ἐξῄει μετ' εὐλαβείας και αἰδοῦς, ρίπτει ἑαυτὴν εἰς τοὔδαφος ἐξαιτουμένη εὐ- χήν· καὶ γὰρ ἐν ἀνθανεν τέως τὴν γενειάδα κρύπτων. Καὶ ἐκ προχείρου ψόφον ἀναθορὼν ἐπαφεὶς καὶ λό- γους ἀπρεπεῖς προστεθεικώς καὶ τὸν Ἡμεῖς ὑπερ ἔχομεν, κυρά, παρέχομέν σοι, τὰ πάντα δυσωδίας ἐπλήρου. Ἡ δὲ τὸ μέλλον ἀποφοιβάσασα, τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας καὶ χειρὸς ἔξω γενέσθαι ὁδοῦ. κα'. Ετι τῆς Θεοδώρας τὴν βασιλείαν ο κατεχού σης, Βέγαρις ὁ ἄρχων Βουλγαρίας, γυναῖκα τῆς τῶν Ῥωμαίων βασιλείας ἀκούσας κρατεῖν, δηλοῖ αὐτῇ καταλύειν τὰς συνθήκας καὶ πρὸς Ῥωμαίους έχε στρατεύειν. ᾿Αντιδηλοῦται οὖν αὐτῷ, ὅτι καὶ ἐμὲ κατὰ σοῦ εὑρήσεις ἀντιστρατεύουσαν, καὶ ἐλπί- ζομεν κυριεῦσαί σου. Εἰ δὲ μὴ, καὶ οὕτως σου περιέσομαι, τὴν νίκην ἀρίδηλον ἔχουσα γυναί τα γάρ, ἀλλ' οὐκ ἄνδρα ἔχεις τὸν ἡττηθέντα σοι. Διὰ τοῦτο μὲν οὖν καὶ ἐφ' ἡσυχίας ἔμεινε καὶ τὰς τῆς ἀγάπης ἀνενέωσεν σπονδάς. κβ'. Ζήτησιν οὖν αὐτὴ ποιεῖται περὶ τοῦ μοναχοῦ Θεοδώρου τοῦ Κουφαρά, πρὸ πολλοῦ αἰχμαλωτισθέν- τος. Καὶ οὗτος δὲ ἀφορμὴν ἐκ τούτου λαβὼν περὶ τῆς οἰκείας ἀδελφῆς αἰχμαλωτισθείσης καὶ ἐν τῇ τοῦ βασιλέως αὐλῇ κατεχομένης δηλοῖ · ἥτις καὶ γράμ- ματα μαθοῦσα καὶ τὴν τῶν Χριστιανῶν τάξιν καὶ τὴν περὶ τὸ θεῖον αἰδῶ καὶ δόξαν, ἐπεὶ τῆς ἐπανόδου τῆς πρὸς τὸν ἀδελφὸν τετύχηκεν, οὐ διέλιπεν ἐκθειά ζουσα καὶ παρακαλοῦσα μεταθέσθαι πρὸς τὴν ἀληθῆ πίστιν, εἰ καὶ αὐτὸς τῇ ἀπιστίᾳ κατεσχημένος προς τὴν ἀλήθειαν ἰδεῖν τέως οὐκ ἠθέλησεν. Λιμοῦ δὲ τὴν χώραν ἐπινεμομένου ἠναγκάσθη τὰ Ῥωμαίων ὁρία ὑπερβαίνειν. κγ'. Τῷ γ' αὐτοῦ ἔτει προβάλλεται Μιχαὴλ ὁ βα- · σιλεὺς Αντίγονον τὸν υἱὸν Βάρδα δομέστικον των σχολ λῶν· τὸν δὲ ἕτερον υἱὸν αὐτοῦ, δοὺς γυναῖκα, εἰς ην καὶ ἐλοιδορεῖτο, προβάλλεται μονοστράτηγον τῶν Δυ τικών. Συντόμως δὲ αὐτοῦ τελευτήσαντος, τῇ δ' τῶν διακτινισίμων, προβάλλεται Μιχαήλ Βάρδαν τὸν αὐ τοῦ [θείον] Καίσαρα. [Ρ. 440] κδ'. Τούτῳ τῷ ἔτει ἐξῆλθεν Αμερ μέχρις Σινώπης, καὶ ληϊσάμενος πάντα τὰ Ῥωμαίων ὑπο έστρεψεν ἀβλαβής. κ τῆς βασιλείας Γ. αὐτὸν σέβειν καὶ τιμᾶν τὰς ἁγίας εἰκόνας καὶ τὴν αὐτοῦ δυσσέβειαν διαβάλλειν. μετ' οὐ πολὺ δὲ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ παραγενομένου καὶ τοῦ πατριάρχου αὐτὸν ὀνειδίσαντος, ἤγαγε τὸν ἀρχιεπίσκοπον μετὰ παρακλήσεως. τοῦ δὲ ἀνάξιον ἑαυτὸν δι' ἃ πέπονθε τῆς ἱερωσύνης κρίναντος, ὁ βασιλεὺς οἰκονόμον αὐτὸν τῆς μεγάλης ἐκκλησίας πεποίηκεν. καὶ Ἀλέξιον τοῦ δεσμωτηρίου ἐκβαλὼν ἀπέδωκεν πᾶσαν αὐτοῦ τὴν ὕπαρξιν καὶ ἐν τιμῇ εἶχεν. ὁ δὲ ἀποκαρεὶς τὴν Ἀνθεμίου μονὴν ᾠκοδόμησεν, καὶ ἐν αὐτῇ τελειωθεὶς ἐτάφη ὁσίως. 10. Τῷ εʹ αὐτοῦ ἔτει ὁ ὀνομαστότατος πάσης ἀνατολῆς στρατηγὸς Μανουὴλ μεγάλως ἦν τιμώμενος παρὰ τῷ βασιλεῖ, καί ποτε μετὰ Μύρωνος τοῦ λογοθέτου τοῦ δρόμου καὶ πενθεροῦ τοῦ Πετρωνᾶ συμβαλὼν λόγους τινὰς διεβλήθη τῷ βασιλεῖ ὡς τῆς βασιλείας ὀρέγεται, καὶ ἐμελετᾶτο δεινὰ κατ' αὐτοῦ. Λέων δὲ ὁ πρωτοβεστιάριος τοῦ Μανουὴλ φροντίζων καὶ προϊστάμενος διεβεβαιοῦτο τῷ βασιλεῖ ὡς ψευδῆ εἰσὶ τὰ κατ' αὐτοῦ λεγόμενα. ἃ μαθὼν Μανουὴλ καὶ τὴν ὀργὴν τοῦ βασιλέως ἐκκλίνων καὶ τὰς διαβολάς, λάθρα τῆς πόλεως ἐξελθὼν μέχρι Πυλῶν καὶ τοῖς δημίοις ὀχήμασιν ἐπιβὰς ἀπῆλθε φυγὰς μέχρι τῶν κλεισουρῶν Συρίας, τὰς τῶν ἵππων ἰγνύας ἐκκόπτων. ἐδήλωσε δὲ τοῖς Ἀγαρηνοῖς ὡς βασιλέως ὀργὴν φεύγω· καὶ εἴ γε μὴ καταναγκάσητέ με τὴν πίστιν μου καταλιπεῖν, προσφεύγω ὑμῖν. εἰ οὕτω καὶ ἐπὶ τούτοις προσδέχεσθέ με, λόγον ἀπαθείας μοι ἀποστείλατε. οἱ δὲ μετὰ χαρᾶς λόγον ἀποστείλαντες προσεδέξαντο ὡς βασιλέα Ῥωμαίων. τοῦτο ἀκούσας ὁ βασιλεὺς ἐν πολλῇ θλίψει καὶ ἀθυμίᾳ γέγονε, καὶ βουλὴν βουλεύεται καὶ ποιεῖται μετὰ Ἰωάννου συγκέλλου περὶ τούτου. ὁ δὲ εἶπεν "εἰ προθύμως βούλει τὸν Μανουὴλ πρὸς σὲ ἐλθεῖν, ὦ βασιλεῦ, αὐτὸς ἐγὼ ἕτοιμος τοῦτο ποιεῖν. χρήματα λαβὼν καὶ πρὸς τὸν ἀμερμουμνὴν σταλείς, τοὺς ἐν εἱρκταῖς δῆθεν ἐπισκεψόμενος καὶ δεσμοῖς, ἔχων ἐνυπόγραφον λόγον παρὰ τῆς σῆς βασιλείας, δι' ὧν πείσω τὸν Μανουὴλ εἰς ὄψιν ἐλθεῖν, δοκῶ τοῦτο πρᾶξαι τῷ τε ἐνυπογράφῳ λόγῳ καὶ τῇ ἐμῇ πειθοῖ καὶ τῇ εὐσεβείᾳ ἐκείνου καὶ τῷ εἰκὸς εἶναι τὴν πατρίδα αὐτοῦ ἐρᾶν." ὁ δὲ βασιλεὺς πάμπολλα χρήματα καὶ δῶρα δοὺς αὐτῷ ἀπέστειλεν. ὁ δὲ εἰσελθὼν καὶ τοὺς ἐν δεσμοῖς ῥογεύσας καὶ τὸν πρωτοσύμβουλον θηρασάμενος ἠδυνήθη καὶ λάθρα τῷ Μανουὴλ συντυχεῖν καὶ δοῦναι αὐτῷ τὸν ἐνυπόγραφον λόγον καὶ τὸ φυλακτὸν τοῦ βασιλέως. ὁ μὲν οὖν ταῦτα πράξας ὑπέστρεψεν, ἀναγγείλας τῷ βασιλεῖ πάντα. ὁ δὲ Μανουὴλ ἐξαιτησάμενος τὸν ἀμερμουμνῆν μετὰ τῶν αἰχμαλώτων Ῥωμαίων τῶν καθειργμένων ἐν φυλακαῖς, πίστιν αὐτῷ δοὺς ὑπὲρ τούτων ὡς οὐ φεύξονται, εἴπερ ἐξέλθωσιν, ἀλλὰ πολεμήσουσιν ἰσχυρῶς, ἔτυχε τῆς αἰτήσεως, καὶ λαβὼν τὸν τοῦ ἀμερμουμνῆ υἱὸν καὶ λαὸν πλεῖστον ἐξῆλθε κατὰ Περσῶν, καὶ νίκην μεγάλην ποιήσας, ἀλλὰ καὶ θηρῶν ἀτιθάσσων τοὺς Ἀγαρηνοὺς λυμαινομένων τούτους ἐλευθερώσας, ἐν μείζονι μᾶλλον τότε τιμῇ ἢ τὸ πρότερον καθίσταται, καὶ πάντα ἦν αὐτὸς παρὰ τῷ ἀμερμουμνῇ δυνάμενος. ὅθεν φροντίδα πολλὴν ἔχων τοῦ ἐξελθεῖν εἰς Ῥωμανίαν, μετὰ καιρόν τινα εἶπεν πρὸς τοὺς δυνάστας Συρίας ὅτι ἐάν μοι τὸν υἱὸν τοῦ ἀμερμουμνῆ παρέξητε καὶ λαὸν καὶ ἐξέλθω, ὑποτάξαι ἔχω τὴν Ῥωμανίαν. οἱ δὲ τὸν ἀμερμουμνῆν εἰπόντες τοῦτον ἀπέστειλαν. ὁ δὲ Μανουὴλ ἐλθὼν πλησίον τῶν θεμάτων τῆς ἀνατολῆς, καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς ὑπο χειρίους αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀμερμουμνῆ ὡς δῆθεν διακινήσων καὶ κυνηγήσων, πόρρωθεν τῶν πολεμίων γενόμενος καὶ περιπλακεὶς τῷ υἱῷ τοῦ ἀμερμουμνῆ καὶ καταφιλήσας εἶπεν "ἐγὼ μὲν ἀπέρχομαι πρὸς τὸν βασιλέα καὶ τὰ ἴδια, μηδὲν ἐν τῷ βίῳ προτιμήσας πίστεως καὶ συμφυλετῶν· σὺ δὲ μετὰ τῶν σῶν, ὡς μηδὲν δεινὸν πείσεσθαι ὑποπτεύων παρ' ἡμῶν, ἄπιθι πρὸς τοὺς σούς." καὶ οὗτος μὲν μετὰ δακρύων καὶ αἰσχύνης ὑπέστρεψεν, ὁ δὲ Μανουὴλ ἐχώρει πρὸς τὸν βασιλέα, προαποστείλας αὐτοῖς τὸν μηνύσοντα. ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν μηνυτὴν φιλοτιμησάμενος αὐτάρκως, καὶ τὸν Μανουὴλ ὡς ἄξιον ἦν ὑποδεξάμενος, μάγιστρον εὐθὺς καὶ δομέστικον τῶν A cum stultis homo stultus exaltans, inclytoque ignatio eo nomine insultans, quod molliore disciplina mo- rem rebus non gereret, nec, ut ipse operæ pretium putabat, omni vento facilis ferretur omnemque sequeretur auram. Sed et cum misero Michaele imperatore conserta pugna, uter plures calices hauriret, decem ille superior fuit : Michaele enim quinquaginta oppleto, Photius magnifice gloriari atque jactare, ut qui sexaginta epotis vino dejectus non esset. versaretur, Gryllusque eo socio nefanda illa sua ageret, eam vocavit velut precibus ab eo commu- niendam, fingens beatum Ignatium esse. Exiens itaque illa modestissimo habitu sensuque, humi so abjicit, fundi ab eo preces rogans (hactenus quippe latebat barbam occultans), cum ille confestim exsi- liens, emisso ventris crepitu, verbaque inho- nesta adjiciens, ait: Nos, domina, quod habemus, hoc prabemus; totumque fatore cubiculum implevit. At illa, quod futurum erat vaticinata, a divina pro- videntia manuque extraneum fore pronuntiavit. Bulgarorum dux, mulierem audiens imperii Romani clavum tenere, nuntiis ad eam missis denuntiat, pa- cis rupto fodere, aciem se adversus Romanos ed- cturum. Cui illa, Noveris, inquit, me quoque justis copiis vicissim cducturam, foreque speramus ut tui potiamur : sin minus, sic quoque tui potiar, clare miki constante victoria, quod mulierem, non certe virum abs te victum habiturus sis. Eo responso mi- tior barbarus effectus pacem coluit, ac dilectionis foedera renovavit. Caphara, diu ante in captivitatem abducto, Bogaris quoque arrepta occasione de sorore sua perinde captiva inque imperatoris aula detenta significat. Didicerat hæc literas ac Christianorum ordinem ergaque Deum venerationem ac fidem. Nacta igitür ut ad fratrem reverteretur, nullum ei laudandæ rei Christianæ finem faciebat, ac fratrem hortandi ſut ad veram fidem animum transferret. Quanquam. is, qua laborabat incredulitate, ad veritatem hactenus oculos aperire noluit. Verum fame regionem D omnem late devastante, necesse habuit transgredi Romanorum fines. Antigonum Bardæ filium scholarum domesticum prædicit; alterumque ejus flium, locata ei uxore, quacum illi turpis rei suspicio erat, supremum du- cem Occidentalium turmarum constituit. Quo illic brevi exstincto, hebdomadæ Paschæ quarta feria, Michael Bardam avunculum Cæsaris infulis orna- vit. que late vastata regione, nullo accepto damno…. reversus est. VARIE LECTIONES. ANNALES. -- MICHAEL ET THEODORA. A cum stultis homo stultus exaltans, inclytoque ignatio eo nomine insultans, quod molliore disciplina mo- rem rebus non gereret, nec, ut ipse operæ pretium putabat, omni vento facilis ferretur omnemque sequeretur auram. Sed et cum misero Michaele imperatore conserta pugna, uter plures calices hauriret, decem ille superior fuit : Michaele enim quinquaginta oppleto, Photius magnifice gloriari atque jactare, ut qui sexaginta epotis vino dejectus non esset. versaretur, Gryllusque eo socio nefanda illa sua ageret, eam vocavit velut precibus ab eo commu- niendam, fingens beatum Ignatium esse. Exiens itaque illa modestissimo habitu sensuque, humi so abjicit, fundi ab eo preces rogans (hactenus quippe latebat barbam occultans), cum ille confestim exsi- liens, emisso ventris crepitu, verbaque inho- nesta adjiciens, ait: Nos, domina, quod habemus, hoc prabemus; totumque fatore cubiculum implevit. At illa, quod futurum erat vaticinata, a divina pro- videntia manuque extraneum fore pronuntiavit. Bulgarorum dux, mulierem audiens imperii Romani clavum tenere, nuntiis ad eam missis denuntiat, pa- cis rupto fodere, aciem se adversus Romanos ed- cturum. Cui illa, Noveris, inquit, me quoque justis copiis vicissim cducturam, foreque speramus ut tui potiamur : sin minus, sic quoque tui potiar, clare miki constante victoria, quod mulierem, non certe virum abs te victum habiturus sis. Eo responso mi- tior barbarus effectus pacem coluit, ac dilectionis foedera renovavit. Caphara, diu ante in captivitatem abducto, Bogaris quoque arrepta occasione de sorore sua perinde captiva inque imperatoris aula detenta significat. Didicerat hæc literas ac Christianorum ordinem ergaque Deum venerationem ac fidem. Nacta igitür ut ad fratrem reverteretur, nullum ei laudandæ rei Christianæ finem faciebat, ac fratrem hortandi ſut ad veram fidem animum transferret. Quanquam. is, qua laborabat incredulitate, ad veritatem hactenus oculos aperire noluit. Verum fame regionem D omnem late devastante, necesse habuit transgredi Romanorum fines. Antigonum Bardæ filium scholarum domesticum prædicit; alterumque ejus flium, locata ei uxore, quacum illi turpis rei suspicio erat, supremum du- cem Occidentalium turmarum constituit. Quo illic brevi exstincto, hebdomadæ Paschæ quarta feria, Michael Bardam avunculum Cæsaris infulis orna- vit. que late vastata regione, nullo accepto damno…. reversus est. VARIE LECTIONES. ANNALES. -- MICHAEL ET THEODORA. 20. Quandoque etiam dum adhuc mater in aula 21. Adhuc Theodora rerum potiente, Bogaris 22. Inquirente Theodora de monacho Theodoro 23. Ejus imperii anno tertio Michael imperator 24. Hoc anno exivit Amer usque Sinopem, omnia 20. Quandoque etiam dum adhuc mater in aula 21. Adhuc Theodora rerum potiente, Bogaris 22. Inquirente Theodora de monacho Theodoro 23. Ejus imperii anno tertio Michael imperator 24. Hoc anno exivit Amer usque Sinopem, omnia
PG 109:737Ὀξυάρτου ἀδελφοῦ Δαρείου, ἥτις συνοικήσασα Διονυσίῳ τῷ Ἡρακλείας τυράννῳ, ὑπ' ἐκείνῳ οὖσαν τὴν πόλιν ἀπὸ τῆς συζύγου ὠνομακέναι. καὶ ταύτην παραλαβὼν κατεῖχε τυραννικῶς· ὅπερ γνοὺς ὁ βασιλεὺς ἐν μεγάλῃ λύπῃ γέγονε. φοβούμενος δὲ μὴ παραρρυῶσι τοῖς Ἄραψι, μέχρι Παφλαγονίας ἀπῄει, καὶ λόγους αὐτοῖς ὡς οὐδὲν πείσονται δεδωκὼς καὶ τὸν Θεόφοβον ἀναλαβόμενος ὑπέστρεψεν ἐν τῇ πόλει, τῶν ἄλλων Περσῶν παραγενομένων οὗπερ ἕκαστος κατεσκήνωσεν ἐξ ἀρχῆς. ἠγαπᾶτο δὲ ὁ Θεόφοβος παρὰ τῶν πολιτῶν οὐχ ἧττον ἢ τῶν Περσῶν ὡς ὀρθόδοξος. 17. Τῷ ιʹ αὐτοῦ ἔτει γίνεται τῷ βασιλεῖ παῖς ἐκ Θεοδώρας, ὃν ἐπωνόμασεν Μιχαήλ. ἀπερχομένῳ δὲ τῷ βασιλεῖ πρὸς Βλαχέρνας, καθὼς εἴθιστο, ὑπήντησεν αὐτῷ τις λέγων "ὁ ἵππος ᾧ ἐποχεῖται ἡ βασιλεία σου ἐμός ἐστιν." ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν κόμητα τοῦ στάβλου ἐπηρώτησεν "τίνος ἐστὶν ὁ ἵππος;" ὁ δέ φησιν "ὁ κόμης τοῦ Ὀψικίου ἀπέστειλεν αὐτὸν τῇ βασιλείᾳ σου." τῇ δὲ 638 ἐπαύριον τὸν κόμητα τοῦ Ὀψικίου ἀγαγών (ἔτυχε γὰρ ἐν τῇ πόλει αὐτὸν εἶναι) ἔφη "τίνος ἐστὶν ὁ ἵππος;" ὁ δὲ ἔφη "ἠγόρασα αὐτόν." τοῦ δὲ ἐγκαλοῦντος ἀνθισταμένου καὶ λέγοντος μετὰ βίας ἀφελέσθαι αὐτὸν καὶ χωρὶς τιμήματος, ὁ βασιλεὺς ἔφη "διὰ τί μὴ πρότερον τὴν τιμὴν ἀπέκοψας;" ὁ δὲ ἀποκριθείς "ρʹ νομίσματα ἐδίδουν αὐτῷ· αὐτὸς δὲ ἐζήτει γενέσθαι σχολάριος, καὶ διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν δειλὸν τούτου ἀποτυχὼν οὐδὲ τὰ ρʹ νομίσματα ἠθέλησε λαβεῖν." ἐπὶ τούτοις βεβαιωθεὶς ὁ βασιλεὺς ὅτι βίᾳ, τὸν ἵππον ἀποδέδωκεν, ὁρίσας καὶ σχολάριον αὐτὸν ποιῆσαι. ὁ δὲ τὸν ἵππον μὴ βουληθεὶς λαβεῖν, ἔλαβεν χρυσίου λίτρας βʹ καὶ ἀπῆλθεν. 18. Τῶν δὲ Σαρακηνῶν ἐπὶ τὸ Ἀμόριον ἐλθόντων ὁ βασιλεὺς συντόμως μέχρι Καππαδοκίας ἐξήλασεν. ὁ δὲ ἀμερμουμνὴς νʹ χιλιάδας λαὸν ἀφορίσας, δεδωκὼς αὐτοῖς καὶ τὸν Γουνδεῆ ἄρχοντα ὀνομαστότατον ὄντα ἐν τοῖς Ἀγαρηνοῖς, ἀπέστειλε κατὰ τοῦ βασιλέως. καὶ πολέμου γενομένου ἡττηθεὶς ὁ βασιλεὺς ἔφυγε, καὶ μετ' αἰσχύνης ὑπέστρεψε μόλις διασωθείς. οἱ δὲ Σαρακηνοὶ περιχαρακώσαντες τὸ Ἀμόριον καὶ πολλοὺς πολέμους ποιήσαντες, ἐπεὶ σταθερῶς τοὺς ἔνδον ἀγωνιζομένους ἑώρων, ἠβουλήθησαν ὑποχωρῆσαι. μαθητὴς δέ τις Λέοντος τοῦ φιλοσόφου ἐν τῷ κάστρῳ ὢν μηνύει τούτους ὅτι εἰ προσκαρτερήσετε δύο ἡμέρας, ἐκπορθεῖτε ἡμᾶς. ὃ καὶ γέγονεν· προεδόθη γὰρ ὑπὸ τοῦ λεγομένου Βουδίτζη καὶ τοῦ Μανικοφάνους. κατεσχέθησαν δὲ ἄνδρες ὀνομαστότατοι 639 τῶν εὐσεβῶν, Θεόφιλος πατρίκιος καὶ στρατηγοὶ ὅ τε Μελισσηνὸς καὶ ὁ Ἀέτιος, καὶ Θεόδωρος πρωτοσπαθάριος καὶ εὐνοῦχος ὁ Κρατερός, Κάλλιστος τουρμάρχης, Κωνσταντῖνος δρουγγάριος καὶ Βασόης ὁ δρομεὺς καί τινες ἄρχοντες τῶν ταγμάτων. οὓς ἐξωνήσασθαι βουλόμενος ὁ βασιλεὺς ἀποστέλλει πρέσβεις πρὸς τὸν ἀμερμουμνῆ μετὰ κεντηναρίων διακοσίων. ἀλλ' οὐκ ἔπεισεν εἰπόντα ὅτι χίλια κεντηνάρια ἐὰν παράσχῃς λόγῳ τοῦ συνειλεγμένου λαοῦ, οὐκ ἐλευθερώνω οὐδένα τούτων. (19) τῶν αἰχμαλώτων οὖν ἐν Συρίᾳ ἀπαχθέντων, πολλὰ παρὰ τοῦ πρωτοσυμβούλου ἀναγκασθέντες, ἀλλὰ μὴν καὶ τοῦ Βουδίτζη, τῇ τῶν ἑπτὰ χρόνων καθείρξει, καὶ μὴ πεισθέντες ἀρνήσασθαι τὸν Χριστόν, ξίφει ἀπετμήθησαν, ἀντὶ τῆς προσκαίρου ζωῆς τὴν αἰώνιον ἀγαπήσαντες, καὶ μετὰ μίαν ἡμέραν ἐν τῷ ποταμῷ ἐρρίφησαν. τὸ δὲ παραδοξότατον, ὅτι ἑκάστη κεφαλὴ μετὰ τὴν ἐκτομὴν τῷ ἰδίῳ σώματι ἡνώθη καὶ συνεφύη· καὶ ὥσπερ αἱ ψυχαὶ ἐν ἑνὶ τόπῳ τοῦ παραδείσου, οὕτω καὶ τῶν ἁγίων τὰ σώματα μιᾶς ὁσίας παρὰ τῶν πιστῶν ἔλαχον. τούτων τελειωθέντων ἐκέλευσεν ὁ πρωτοσύμβουλος καὶ τὸν Βουδίτζην ἀποκεφαλισθῆναι εἰπὼν ὅτι καὶ οὗτος, εἰ ἦν ὀρθὸς Χριστιανός, οὐκ εἶχε μαγαρίσαι. καὶ τούτου γενομένου καὶ τοῦ σώματος αὐτοῦ ῥιφέντος μετὰ τῶν ἁγίων, ἔξω τῆς στοιβῆς τούτων ηὑρίσκετο. καὶ ἡ κεφαλὴ δὲ αὐτοῦ πόρρω τοῦ σώματος ἦν, καὶ οὐχ ὡς τῶν ἁγίων συγκεκολλημένη. καὶ εἰς τὸν ποταμὸν ῥιφέντων, καὶ πάντων τῶν σωμάτων τῶν ἁγίων βλέποντος τοῦ 640 ὄχλου εὐπλοησάντων καὶ εἰς τὸ πέραν ἐλθόντων, αὐτοῦ μόνον τὸ σῶμα οἱ κροκόδειλοι διασύραντες κατέκοψαν καὶ
ερχομένου, καθεζόμενος ὁ πατρίκιος Δαμιανὸς ἐν τῷ ὡρολογίῳ, ὁ καὶ παρακοιμώμενος, οὐκ ἐπηγέρθη τιμῆσαι αὐτόν. Ὁ δὲ θυμωθεὶς τῷ βασιλεῖ κλαίων τοῦτο ἀπήγγειλεν, καὶ, ὅτι Εἰς ὄνειδος τῆς σῆς βασιλείας οὐκ ἐπηγέρθη μοι. Ο δὲ βασιλεὺς αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐξορίζει τὸν παρακοιμώμενον Δαμιανὸν ἐν τῷ ᾿Αγίῳ Μάμαντι, καὶ προβάλλεται Βασίλειον τὸν πρωτοστράτορα αὐτοῦ παρακοιμώμενον. Τοῦτο ὁ σε Καίσαρ ἰδὼν ἐλυπήθη λίαν, καὶ ἐζήτει ἀποκτεῖναι Βασίλειον. μ'. Τῷ ια' αὐτοῦ ἔτει ἐχώρισεν ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ τὸν Βασίλειον τῆς αὐτοῦ γυναικὸς Μαρίας, καὶ δέ- δωκεν αὐτῷ γυναῖκα Εὐδοκίαν τὴν Ἰγγηρίναν, δι- ορισάμενος αὐτῷ κυρίως αὐτὴν ἔχειν· ἦν γὰρ αὐτὴ τοῦ βασιλέως παλλακὴ, καὶ πάνυ ἠγάπα αὐτὴν ὡς εὐπρεπῆ. Τὴν δὲ προτέραν αὐτοῦ γυναῖκα Μαρίαν, δοὺς χρυσίον καὶ πλοῦτον πολύν, ἀπέστειλεν εἰς τὰ ίδια. Θέκλαν δὲ τὴν ἰδίαν ἀδελφὴν προσήρμοσε Βα- σιλείῳ τοῦ ἔχειν αὐτὴν ἰδίως. Ο μέντοι Καίσαρ καὶ ὁ βασίλειος ὑπεβλέποντο ἀλλήλους, ζητοῦντες πῶς ἔτε- ρος τὸν ἕτερον ἀνέλῃ. Διὸ καὶ ἐλοιδόρει τὸν Καίσαρα Βασίλειος πρὸς τὸν βασιλέα ὡς κατ' αὐτοῦ μελετῶντα. Ο δὲ ταῦτα ὡς λῆρον ήκουεν. Διὸ καὶ σπεύδων πληρο φορῆσαι τὸν βασιλέα συμφιλιοῦται Συμβατίῳ πατρικίῳ καὶ λογοθέτῃ τοῦ δρόμου, γαμβρῷ τοῦ Καίσαρος· καὶ δι' όρκων βεβαιοῦσιν ἀλλήλους ες τὴν εἰς αὐτούς δὲ ὁμόνοιαν. Επληροφόρει δὲ Συμβάτιον Βασίλειος δι' ἄρχων φρικτῶν, ὅτι τοῦ βασιλέως πολλά σε ἀγαπῶντος βούλεται Καίσαρα προβάλλεσθαι, ἀλλὰ διὰ τὴν πενθερόν σου τοῦτο ποιῆσαι άδυ- νατεῖ. Ἐν τούτοις απατηθεὶς ὁ Συμβάτιος γέγονε κατὰ τοῦ Καίσαρος Βάρδα τοῦ ἰδίου πενθεροῦ, καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸν βασιλέα ἐξωμόσατο πλη- ροφορήσας αὐτόν πως· Ο Καίσαρ βούλεταί σε, φησὶν, ἀνελεῖν, ἐξειπὼν καὶ τὰ τῆς βουλῆς. Ὁ δὲ βασιλεὺς τοῖς ὅρκοις Συμβατίου πεισθεὶς καὶ τοῖς λόγοις Βασιλείου βεβαιωθεὶς ἐνδομύχει κατὰ τοῦ Καίσαρος. Ο δὲ Βασίλειος πάντα σκευασάμενος κατὰ τοῦ Καίσαρος, ἐν δὲ τῇ πόλει μηδὲν ποιῆσαι δυνάμενος, πείθει τὸν βασιλέα κινῆσαι στόλον κατά τῆς Κρήτης. Και τούτου γινομένου Λέων ὁ φιλόσοφος Βάρδα Καίσαρα οι παρήνει ὑποστέλλεσθαι [Ρ. 447] καὶ συντηρεῖν ἑαυτὸν ἀπὸ Βασιλείου. Ὁ δὲ Καίσαρ τὴν βασιλέα ἐπεφωνεῖτο φείδεσθαι τοῦ Βασιλείου. Ἐπεὶ δὲ προέλευσις τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἐν τοῖς Χαλ κοπρατείοις ἐτελεῖτο, Εὐαγγελίου τελεσθέντος ἀνῆλ θεν ὅ τε πατριάρχης Φώτιος καὶ ὁ βασιλεὺς σὺν τῷ Καίσαρι καὶ Βασιλείῳ παρακοιμωμένῳ ἐν τοῖς Κατα ηχουμένοις· καὶ τοῦ πατριάρχου ἐπὶ χεῖρας ἔχοντος τὸ τίμιον σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, βάψαντες τε βασιλεὺς καὶ ὁ Βασίλειος τοὺς τιμίους ὑπέγραψαν σταυρούς, ὅρκῳ βεβαιώ- σαντες τὸν Καίσαρα ἀφόβως συνελθεῖν αὐτοῖς ἐν τῷ ταξειδίῳ. Ὁ δὲ φιλόσοφος Λέων φανερῶς παρηγγύα τῷ Βάρδα μὴ ἐξελθεῖν σὺν αὐτοῖς, ἐξερχομένῳ δὲ Ελεγεν μη υποστρέφειν. ' από Ρ. κ ἀλλήλοις ο Βάρδᾳ τῷ Καίσαρι ? ? ANNALES. - MICHAEL ET THEODORA. A coram transeunte, Damianus patricius et accu- bitor in horologio sedens illi honoris causa minime ssurrexit. Ea re ille exasperatus lugens impe- ratori refert, idque animo cogitantem ait non as- surrexisse, ut regiam ipsam majestatem injuria pro- broque violaret. Hoc audito imperator, Damiano ad S. Mamantis ablegato, Basilium protostrato- rem accubitorem præficit. Videns autem Cæsar rem molestissime habuit, necemque Basilio macbi- nabatur. lium cogit dato libello repudii Mariam conjugem dimittere, tradita ei uxore Eudocia Ingerina i jus- sumque illi ut rato eam conjugio haberet. Erat enim illius concubina, quam summe diligebat eo B quod forma venustissima esset. Priorem vero uxo- rem Mariam auro aliisque divitiis donatam ad sua remisit. Theclam autem sororem suam Basilio despondit, ut privatim eam haberet. Cæteruni Cæsar et Basilius sibi mutuo suspecti erant, atque alter alterum tollere quærebant. Eam ob rem Basilius apud imperatorem expostulat moliri in eum Cæsarem. Verum hæc ille ut deliria audię- bat. Quamobrem cliam Basilius fidem im- peratori facturus amicitias jungit cum Symbatio patricio ac dromi logotheta, Casaris genero ; jn- . ratamque alter alteri concordiam firmant. Aiebat Basilius horrendisque juramentis adstruebat diligi eum plurimum ab imperatore, ac velle Cæsarem provehere, nec tamen propter ejus socerum id posse præstare. His deceptus Symbatius adversus Bardam Cæsarem socerum suum conjurat; ingres- susque ad imperatorem, jurejurando velle Bardam Cæsarem eum interficere affirmat, ipsas quoque insi- dias narrans. Imperator Symbatii juramentis cre- dulus, ac Basilii verbis persuasus, intus animo in Cæsarem insidias condebat. Basilius autem quæ erant perdendo Cæsari, cuncta instruxerat, cumque rem in urbe præstare non posset, auctor est imperatori, ut classem adversus Cretenses edu- cat. Ilæc cum gererentur sicque res in procinctu esset, Leo philosophus Bardam Caesarem admo- nebat ut se subduceret sibique a Basilio caverct : Caesar vero imperatorem in Basilium proniorem D esse respondebat. Quod autem processus diei an- nuntiationis in Chaleopratais peragebatur, lecto Evangelio ascendit Photius patriarcha, et impe rator cum Cæsare et Basilio accubitore ad Ca- techumena; tenenteque patriarcha un manibus pretiosum corpus et sanguinem Domini nostri Jesu Christi, intingentes imperator pariter ac Basilius venerandas cruces subscripserunt, jurejurando Cesari Gidem obstringentes, omnis ut metus securus eam cum illis expeditionem susci - peret. Leo autem philosophus Bardam palam mo- nebat ne cum illis egrederetur : sin minus, rever- C surum non esse. VARIE LECTIONES. om. 40. Anno ejus imperii undecimo Michael Basi-
κατέφαγον. 20. Ὁ δὲ τοῦ φιλοσόφου Λέοντος μαθητής, ὁ καὶ μηνυτὴς τῆς προδοσίας, ἠρωτήθη παρὰ τοῦ ἀμερμουμνῆ περὶ τῆς ἐπιστήμης αὐτοῦ καὶ εἶπεν μαθητὴς εἶναι τοῦ φιλοσόφου Λέοντος. ἐκεῖνος δὲ μαθὼν ὁποῖό ἐστιν ὁ Λέων, ἐπεθύμει τοῦτον ἰδεῖν, καὶ δούς τινι τῶν αἰχμαλώτων γράμματα πρὸς Λέοντα τὸν φιλόσοφον ἀπέστειλεν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὑποσχόμενος δεύτερον αὐτὸν εἶναι ἐν τιμῇ. ὁ δὲ Λέων τὰ γράμματα ἀπολαβὼν ἀνήγαγε ταῦτα Θεοφίλῳ τῷ βασιλεῖ. ὁ δὲ γνοὺς τὰ τῆς ἑαυτοῦ ἐπιστήμης, καὶ ὅτι τοιοῦτον σοφὸν ἄνδρα ἐν τῇ πόλει αὐτοῦ ἔχει, προσλαβόμενος αὐτὸν εἰς τὸ παλάτιον ἐν τῇ Μαγναύρᾳ ἔθετο, παραδοὺς αὐτῷ καὶ μαθητὰς διδάσκειν τοὺς εὐφυεστάτους νέων, παρέχων αὐτῷ πᾶσαν ἀπάθειαν. οὗτος καὶ μητροπολίτης μετὰ ταῦτα Θεσσαλονίκης γέγονεν, ὑπὸ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Μεθοδίου χειροτονηθείς. 21. Τῷ ιαʹ αὐτοῦ ἔτει κτίζει ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ παλατίῳ τὸ Τρίκογχον καὶ τὸ λεγόμενον Σίγμα καὶ τὰς ἀναβάθρας τῶν δήμων, ἵστησι δὲ καὶ τὴν φιάλην ἐν ᾗ γίνεται τὸ σαξιμοδέξιμον λεγόμενον, τῶν ἵππων ἀμφοτέρων τῶν μερῶν διερχομένων μετὰ χρυσῶν σαγισμάτων. ὑπὸ δὲ τὸ Τρίκογχον κάτωθεν διὰ μηχανῆς ἐποίησε τὸ λεγόμενον Μυστήριον, ἐν ᾧ, ἐν τῇ μιᾷ γωνίᾳ ὃ ἐὰν 641 εἴπῃ τις ἐν μυστηρίῳ προσκεκυφώς, ἐξακούεται ἐν τῇ ἑτέρᾳ φανερῶς. 22. Ἐν τούτοις μαθὼν Θεόφιλος ὁ βασιλεὺς ὅτι Θεοφάνης ὁ τῶν ἐκκλησιαστικῶν κανόνων καὶ ὕμνων ποιητὴς καὶ Θεόδωρος ὁ αὐτοῦ ἀδελφὸς καθ' ἑαυτοὺς ζῶντες τὴν ἀσέβειαν αὐτοῦ κωμῳδοῦσι καὶ διελέγχουσιν, ἤγαγεν αὐτοὺς πρὸς αὐτόν, καὶ φησί "πόθεν ἐστέ;" οἱ δὲ εἶπον "ἐκ Παλαιστίνης." καὶ ὁ Θεόφιλος "καὶ διὰ τί τὴν γῆν ὑμῶν ἀφέντες καὶ εἰς τὴν ἡμετέραν ἐλθόντες οὐ πειθαρχεῖτε τῇ βασιλείᾳ μου;" τῶν δὲ μηδὲν ἀποκριναμένων, τύπτεσθαι αὐτῶν τὰς ὄψεις προστάττει σφοδρῶς. εἶτα καὶ βουνευρήσας μέχρις αὐτοῦ θανάτου, μετὰ θυμοῦ πρὸς τὸν ὕπαρχον ἔφη "ἆρον αὐτοὺς εἰς τὸ πραιτώριον, καὶ ποιήσας στίχους ἔγγραψον αὐτοὺς κολάψας εἰς τὰ πρόσωπα αὐτῶν· καὶ ἂν οὐκ εἰσὶ καλοί, μή σοι μελέτω." τοῦτο δὲ εἶπεν διὰ τὸ εἶναι τοὺς ὁσίους σοφωτάτους. οἱ δὲ ἅγιοι εἶπον "γράφε, γράφε, βασιλεῦ, τὸ δοκοῦν σοι, ὡς μέλλων τοῦ ἀναγνῶναι ταῦτα ἐνώπιον τοῦ δικαίου κριτοῦ." ὁ δὲ ὕπαρχος εἰς τὸ πραιτώριον τοὺς ἁγίους ἀγαγὼν γράφει οὐ μόνον ἐν τῷ προσώπῳ ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς στήθεσι τοὺς στίχους τούτους. πάντων ποθούντων προστρέχειν ἐν τῇ πόλει ὅπου πάναγνοι τοῦ θεοῦ λόγου πόδες ἔστησαν εἰς σύστασιν τῆς οἰκουμένης, ὤφθησαν οὗτοι τῷ σεβασμίῳ τόπῳ 642 σκεύη πονηρὰ δεισιδαίμονος πλάνης. ἐκεῖσε πολλὰ λοιπὸν ἐξ ἀπιστίας πράξαντες αἰσχρὰ δεινὰ δυσσεβοφρόνως, ἐκεῖθεν ἠλάθησαν ὡς ἀποστάται. πρὸς τὴν πόλιν δὲ τοῦ κράτους πεφευγότες οὐκ ἐξαφῆκαν τὰς ἀθέσμους μωρίας· ὅθεν γραφέντες ὡς κακοῦργοι τὰς ὄψεις κατακρίνονται καὶ διώκονται πάλιν. εἶτα γράψας ἐξορίζει. καὶ διερχομένων αὐτῶν μετὰ τῶν δημοσίων ἵππων, ἔτυχεν αὐτοὺς μεῖναι εἰς Κάρτα λιμήν. καὶ ἐπεὶ ὁ μέγας Μεθόδιος ὑπ' αὐτοῦ τοῦ θεοστυγοῦς Θεοφίλου ἐγκεκλεισμένος ἦν ἐν τῇ τοῦ Ἀντιγόνου νήσῳ ἐν μνήματι μετὰ δύο λῃστῶν, γράφουσιν αὐτῷ Θεόδωρος καὶ Θεοφάνης διά τινος πιστοτάτου ἁλιέως, ὃς καὶ ὑπούργει τῷ ὁσίῳ Μεθοδίῳ ἐν εὐτελέσι χρείαις. καὶ γὰρ κανδήλαν αὐτῷ διὰ τὸ σκοτεινὸν τοῦ τάφου ἀπενεγκὼν ἐκόμιζεν αὐτῷ ἑκάστῳ σαββάτῳ ἔλαιον φόλλης μιᾶς, ὅπερ καὶ ἤρκει ταῖς ἑπτὰ ἡμέραις φωτίζον τοὺς ἐγκεκλεισμένους. συνέβη δὲ ἐν μιᾷ ἀσθενῆσαι τὸν ἁλιέα καὶ μὴ ἀπενεγκεῖν τὸ κατὰ τύπον τοῦ σαββάτου· τῇ δὲ προσευχῇ τοῦ ὁσίου τὴν λεῖψιν αὐτοῦ ὁ θεὸς παρεμυθήσατο, καὶ ἡ ἀπειλοῦσα σβεσθῆναι μέχρι τοῦ ἑτέρου σαββάτου ἕως ἔλαιον διήρκεσε λάμπουσα. διὰ τούτου οὖν τοῦ ἁλιέως γράφουσιν 643 τῷ ζῶντι νεκρῷ καὶ νεκρῷ ζωηφόρῳ, οἰκοῦντι τὴν γῆν καὶ πολοῦντι τὸν πόλον, γραπτοὶ γράφουσι δέσμιοι τῷ δεσμίῳ. πρὸς οὓς πάλιν διὰ τοῦ αὐτοῦ ἁλιέως ὁ ὅσιος ἀντέγραψεν τοῖς ταῖς βίβλοισιν οὐρανῶν κλησιγράφοις καὶ πρὸς μέτωπα σωφρόνως ἐστιγμένοις προσεῖπεν ὁ ζώθαπτος ὡς συνδεσμίοις. (23) καὶ ἐν μὲν τῇ ἐξορίᾳ τελευτᾷ ὁ ἐν ἁγίοις
ερχομένου, καθεζόμενος ὁ πατρίκιος Δαμιανὸς ἐν τῷ ὡρολογίῳ, ὁ καὶ παρακοιμώμενος, οὐκ ἐπηγέρθη τιμῆσαι αὐτόν. Ὁ δὲ θυμωθεὶς τῷ βασιλεῖ κλαίων τοῦτο ἀπήγγειλεν, καὶ, ὅτι Εἰς ὄνειδος τῆς σῆς βασιλείας οὐκ ἐπηγέρθη μοι. Ο δὲ βασιλεὺς αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐξορίζει τὸν παρακοιμώμενον Δαμιανὸν ἐν τῷ ᾿Αγίῳ Μάμαντι, καὶ προβάλλεται Βασίλειον τὸν πρωτοστράτορα αὐτοῦ παρακοιμώμενον. Τοῦτο ὁ σε Καίσαρ ἰδὼν ἐλυπήθη λίαν, καὶ ἐζήτει ἀποκτεῖναι Βασίλειον. μ'. Τῷ ια' αὐτοῦ ἔτει ἐχώρισεν ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ τὸν Βασίλειον τῆς αὐτοῦ γυναικὸς Μαρίας, καὶ δέ- δωκεν αὐτῷ γυναῖκα Εὐδοκίαν τὴν Ἰγγηρίναν, δι- ορισάμενος αὐτῷ κυρίως αὐτὴν ἔχειν· ἦν γὰρ αὐτὴ τοῦ βασιλέως παλλακὴ, καὶ πάνυ ἠγάπα αὐτὴν ὡς εὐπρεπῆ. Τὴν δὲ προτέραν αὐτοῦ γυναῖκα Μαρίαν, δοὺς χρυσίον καὶ πλοῦτον πολύν, ἀπέστειλεν εἰς τὰ ίδια. Θέκλαν δὲ τὴν ἰδίαν ἀδελφὴν προσήρμοσε Βα- σιλείῳ τοῦ ἔχειν αὐτὴν ἰδίως. Ο μέντοι Καίσαρ καὶ ὁ βασίλειος ὑπεβλέποντο ἀλλήλους, ζητοῦντες πῶς ἔτε- ρος τὸν ἕτερον ἀνέλῃ. Διὸ καὶ ἐλοιδόρει τὸν Καίσαρα Βασίλειος πρὸς τὸν βασιλέα ὡς κατ' αὐτοῦ μελετῶντα. Ο δὲ ταῦτα ὡς λῆρον ήκουεν. Διὸ καὶ σπεύδων πληρο φορῆσαι τὸν βασιλέα συμφιλιοῦται Συμβατίῳ πατρικίῳ καὶ λογοθέτῃ τοῦ δρόμου, γαμβρῷ τοῦ Καίσαρος· καὶ δι' όρκων βεβαιοῦσιν ἀλλήλους ες τὴν εἰς αὐτούς δὲ ὁμόνοιαν. Επληροφόρει δὲ Συμβάτιον Βασίλειος δι' ἄρχων φρικτῶν, ὅτι τοῦ βασιλέως πολλά σε ἀγαπῶντος βούλεται Καίσαρα προβάλλεσθαι, ἀλλὰ διὰ τὴν πενθερόν σου τοῦτο ποιῆσαι άδυ- νατεῖ. Ἐν τούτοις απατηθεὶς ὁ Συμβάτιος γέγονε κατὰ τοῦ Καίσαρος Βάρδα τοῦ ἰδίου πενθεροῦ, καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸν βασιλέα ἐξωμόσατο πλη- ροφορήσας αὐτόν πως· Ο Καίσαρ βούλεταί σε, φησὶν, ἀνελεῖν, ἐξειπὼν καὶ τὰ τῆς βουλῆς. Ὁ δὲ βασιλεὺς τοῖς ὅρκοις Συμβατίου πεισθεὶς καὶ τοῖς λόγοις Βασιλείου βεβαιωθεὶς ἐνδομύχει κατὰ τοῦ Καίσαρος. Ο δὲ Βασίλειος πάντα σκευασάμενος κατὰ τοῦ Καίσαρος, ἐν δὲ τῇ πόλει μηδὲν ποιῆσαι δυνάμενος, πείθει τὸν βασιλέα κινῆσαι στόλον κατά τῆς Κρήτης. Και τούτου γινομένου Λέων ὁ φιλόσοφος Βάρδα Καίσαρα οι παρήνει ὑποστέλλεσθαι [Ρ. 447] καὶ συντηρεῖν ἑαυτὸν ἀπὸ Βασιλείου. Ὁ δὲ Καίσαρ τὴν βασιλέα ἐπεφωνεῖτο φείδεσθαι τοῦ Βασιλείου. Ἐπεὶ δὲ προέλευσις τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἐν τοῖς Χαλ κοπρατείοις ἐτελεῖτο, Εὐαγγελίου τελεσθέντος ἀνῆλ θεν ὅ τε πατριάρχης Φώτιος καὶ ὁ βασιλεὺς σὺν τῷ Καίσαρι καὶ Βασιλείῳ παρακοιμωμένῳ ἐν τοῖς Κατα ηχουμένοις· καὶ τοῦ πατριάρχου ἐπὶ χεῖρας ἔχοντος τὸ τίμιον σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, βάψαντες τε βασιλεὺς καὶ ὁ Βασίλειος τοὺς τιμίους ὑπέγραψαν σταυρούς, ὅρκῳ βεβαιώ- σαντες τὸν Καίσαρα ἀφόβως συνελθεῖν αὐτοῖς ἐν τῷ ταξειδίῳ. Ὁ δὲ φιλόσοφος Λέων φανερῶς παρηγγύα τῷ Βάρδα μὴ ἐξελθεῖν σὺν αὐτοῖς, ἐξερχομένῳ δὲ Ελεγεν μη υποστρέφειν. ' από Ρ. κ ἀλλήλοις ο Βάρδᾳ τῷ Καίσαρι ? ? ANNALES. - MICHAEL ET THEODORA. A coram transeunte, Damianus patricius et accu- bitor in horologio sedens illi honoris causa minime ssurrexit. Ea re ille exasperatus lugens impe- ratori refert, idque animo cogitantem ait non as- surrexisse, ut regiam ipsam majestatem injuria pro- broque violaret. Hoc audito imperator, Damiano ad S. Mamantis ablegato, Basilium protostrato- rem accubitorem præficit. Videns autem Cæsar rem molestissime habuit, necemque Basilio macbi- nabatur. lium cogit dato libello repudii Mariam conjugem dimittere, tradita ei uxore Eudocia Ingerina i jus- sumque illi ut rato eam conjugio haberet. Erat enim illius concubina, quam summe diligebat eo B quod forma venustissima esset. Priorem vero uxo- rem Mariam auro aliisque divitiis donatam ad sua remisit. Theclam autem sororem suam Basilio despondit, ut privatim eam haberet. Cæteruni Cæsar et Basilius sibi mutuo suspecti erant, atque alter alterum tollere quærebant. Eam ob rem Basilius apud imperatorem expostulat moliri in eum Cæsarem. Verum hæc ille ut deliria audię- bat. Quamobrem cliam Basilius fidem im- peratori facturus amicitias jungit cum Symbatio patricio ac dromi logotheta, Casaris genero ; jn- . ratamque alter alteri concordiam firmant. Aiebat Basilius horrendisque juramentis adstruebat diligi eum plurimum ab imperatore, ac velle Cæsarem provehere, nec tamen propter ejus socerum id posse præstare. His deceptus Symbatius adversus Bardam Cæsarem socerum suum conjurat; ingres- susque ad imperatorem, jurejurando velle Bardam Cæsarem eum interficere affirmat, ipsas quoque insi- dias narrans. Imperator Symbatii juramentis cre- dulus, ac Basilii verbis persuasus, intus animo in Cæsarem insidias condebat. Basilius autem quæ erant perdendo Cæsari, cuncta instruxerat, cumque rem in urbe præstare non posset, auctor est imperatori, ut classem adversus Cretenses edu- cat. Ilæc cum gererentur sicque res in procinctu esset, Leo philosophus Bardam Caesarem admo- nebat ut se subduceret sibique a Basilio caverct : Caesar vero imperatorem in Basilium proniorem D esse respondebat. Quod autem processus diei an- nuntiationis in Chaleopratais peragebatur, lecto Evangelio ascendit Photius patriarcha, et impe rator cum Cæsare et Basilio accubitore ad Ca- techumena; tenenteque patriarcha un manibus pretiosum corpus et sanguinem Domini nostri Jesu Christi, intingentes imperator pariter ac Basilius venerandas cruces subscripserunt, jurejurando Cesari Gidem obstringentes, omnis ut metus securus eam cum illis expeditionem susci - peret. Leo autem philosophus Bardam palam mo- nebat ne cum illis egrederetur : sin minus, rever- C surum non esse. VARIE LECTIONES. om. 40. Anno ejus imperii undecimo Michael Basi-
PG 109:743Θεόδωρος, οὗ τὸ λείψανον ἐν τῇ Χαλκηδόνι μονῇ τοῦ Μιχαηλίτζη αὐτὸς ὁ κτίσας Μιχαὴλ ὕστερον ἀπεκόμισεν. ὁ δὲ ἀοίδιμος Θεοφάνης μέχρι Μιχαὴλ καὶ Θεοδώρας διήρκεσε, καὶ ὑπὸ τοῦ ἐν ἁγίοις Μεθοδίου πατριάρχου γενομένου χειροτονεῖται μητροπολίτης Νικαίας· ὡς καί τινας ἀσχάλλοντας ἐπὶ τῇ τούτου χειροτονίᾳ, καὶ λέγοντας ὅτι Σύρος ἐστί, καὶ τίς οἶδεν εἰ ὀρθόδοξος ὑπάρχει, μηδενὸς αὐτοῦ μαρτυροῦντος; ἀπεκρίθη ὁ ἅγιος Μεθόδιος λέγων "ἐγὼ ὑπὲρ ταύτην τὴν μαρτυρίαν ἣν ἐπιφέρεται" δείξας τὴν ἐν τῷ προσώπῳ γραφήν "κρείττονα οὐ θέλω." 24. Ἄξιον δὲ λοιπὸν καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ τάφου ἀνάκλησιν τοῦ ὁσίου Μεθοδίου διηγήσασθαι. ἐπὶ ἑπτὰ γὰρ χρόνοις ἐν τῷ δεινοτάτῳ καὶ στενωτάτῳ τάφῳ μετὰ δύο λῃστῶν κατάκλειστος γεγονώς, ὑπὸ Θεοφίλου τοῦτο μετὰ δαρμῶν ἀφορήτων καὶ τὴν τῶν σιαγόνων θλάσιν καὶ τὴν τῶν ὀδόντων ἐκρίζωσιν διὰ τὴν τῶν 644 ἁγίων εἰκόνων προσκύνησιν καταδικασθείς, ὀπὴν μικρὰν μόνον ἔχοντος τοῦ μνήματος, δι' ἧς τὴν εὐτελῆ τροφήν τε καὶ τὸ ὕδωρ ἐλάμβανεν, συνέβη τῷ δευτέρῳ ἔτει τὸν ἕνα τῶν λῃστῶν ἐκεῖσε ἀποθανεῖν. ἴστε δὲ πάντως οἵα δυσωδία καὶ σκωλήκων βρῶσις τοῦ σώματος τοῦ τῆς ψυχῆς ἐξελθούσης τίκτεσθαι. ἐκαρτέρησαν οὖν οἱ γενναῖοι, ὅ τε ὅσιος Μεθόδιος καὶ ὁ ἐναπολειφθεὶς λῃστής, τὴν τοιαύτην ἀνάγκην. ἑπταετίας οὖν πληρωθείσης ἐξέλκεται ὁ ὅσιος τοῦ τάφου τρόπῳ τοιῷδε. ὁ βασιλεὺς Θεόφιλος σχολὴν ἐν μελέταις ἔχων εὑρίσκει θεοῦ προνοίᾳ ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ τοῦ παλατίου γραφὴν ἣν νοῆσαι οὐκ ἠδύνατο. πέμπει οὖν ταύτην τῷ πατριάρχῃ Ἰωάννῃ, ὁμοίως δὲ καὶ τῷ φιλοσόφῳ Λέοντι ἐν τῇ Μαγναύρᾳ τὴν φιλοσοφίαν, ὡς προείρηται, διδάσκοντι· καὶ ἀμφότεροι ἐματαιώθησαν. λυπεῖται ὁ βασιλεὺς ἀγανακτῶν περὶ τούτου, ἐπί τισιν ἡμέραις κατηφὴς καὶ ἄτροφος διάγων. θαρρεῖ τις τῶν κουβικουλαρίων, καὶ φησὶ τῷ βασιλεῖ "ταύτην, δέσποτά μου, οὐδεὶς ἄλλος διασαφῆσαι δύναται τὴν γραφὴν εἰ μὴ ὁ ἐν τῷ μνήματι ἀποκεκλεισμένος Μεθόδιος. ἀλλ' εἰ κελεύει τὸ κράτος σου, λαμβάνω ἐγὼ τὰ ζητούμενα, καὶ πορεύομαι πρὸς αὐτὸν διὰ τῆς νυκτὸς ὡς παρὰ γνώμην τῆς βασιλείας σου· καὶ πάντως λαμβάνῃ τὴν τούτων ἑρμηνείαν ἀναμφίβολον." ὁ δὲ κατένευσε. καὶ τοῦ κουβικουλαρίου ἀπελθόντος πρὸς τὴν νῆσον, μακρόθεν ἔτι ὄντος αὐτοῦ, ἤκουεν τοῦ ὁσίου λέγοντος "καλῶς ἦλθες, ἀδελφὲ Ἰωάννη κουβικουλάριε." οὕτως γὰρ ὠνόμαστο. "οἶδα δι' ὃ ἦλθες ἀπο 645 σταλεὶς παρὰ Θεοφίλου. ἀλλ' ἐπίδος μοι χάρτην καὶ μέλαν." καὶ λαβὼν ἐπὶ τρισὶν λύσεσι ταῦτα ἐξέθετο. ἅπερ ἀναγνοὺς ὁ Θεόφιλος ἐθαύμασεν, καὶ ἀποστείλας ἤνεγκεν αὐτὸν ἐν τῷ παλατίῳ, καὶ ἐσκήνωσεν εἰς τὸ λεγόμενον Σίγμα πλησίον αὐτοῦ, παραγγείλας μηδένα ἀπὸ τῶν ἔξω εἰς αὐτὸν εἰσέρχεσθαι πλὴν τοῦ ὑπουργοῦντος τῷ Θεοφίλῳ. αὐτὸς δὲ καθ' ἑκάστην πρὸς αὐτὸν εἰσήρχετο καὶ τῶν ζητουμένων ἐποιεῖτο τὴν ἔρευναν. ὁ δέ γε καταλειφθεὶς ἐκεῖσε λῃστής, καίπερ ἀφεθείς, οὐκ ἠθέλησεν ἐξελθεῖν, ἀλλὰ αὐτόθι ἐτελεύτησεν, σημείοις καὶ τέρασι μεγάλοις κατακοσμηθείς. 25. Τῷ αὐτῷ καιρῷ ἔπεσεν ἡ χρυσῆ τοῦ φανοῦ τοῦφα ἐν τῷ Αὐγουστείῳ Ἰουστινιανοῦ, καὶ ἐδόθη τῷ σκαλωτῇ παρὰ τοῦ βασιλέως νομίσματα ρʹ. στέφει δὲ Θεόφιλος Μιχαὴλ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, φιλοτιμησάμενος πάντας, ὡς ἔθος, ἐν τῷ στεψίμῳ. 26. Τῷ ιβʹ αὐτοῦ ἔτει πεπλήρωται ὃν κατεσκεύασε ξενῶνα, τὸν νῦν Θεοφίλου λεγόμενον, οἶκον μὲν τὰ πρῶτα γεγονότα Ἰσιδώρου πατρικίου τοῦ ἀπὸ Ῥώμης μετὰ Ὀλυβρίου ἀνελθόντος ἐπὶ Κωνσταντίνου τοῦ μεγάλου, μετὰ δὲ χρόνους ἐκδοθέντα κουρατώρια εἰς τὸ κατοικεῖν ἐκεῖσε γυναῖκας τῶν εὐγενῶν μὴ εἰδυίας σωφρονεῖν. ἐπὶ δὲ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου ξενοδοχεῖον ὑπ' αὐτοῦ ἐκ πορνείου ἐχρημάτισεν. εἶτα γέγονεν οἶκος Κωνσταντίνου τῆς Εἰρήνης υἱοῦ μετὰ ὑπὸ τῆς μητρὸς γεγονυῖαν εἰς αὐτὸν τύφλω 646 σιν. τελευτήσαντος δὲ αὐτοῦ ἡ γυνὴ αὐτοῦ μονάσασα μοναστήριον αὐτὸν κατεσκεύασεν καὶ τὰ Μετανοίας ἐκάλεσεν. ξύλον οὖν μέγιστον τοῦ τρικλίνου ἀποκλασθὲν ἠπείλει πτῶσιν, αἱ δὲ μονάζουσαι τοῦ βασιλέως διερχομένου περὶ αὐτοῦ
Καβαλίνον ἐκ τοῦ τάφου, καὶ Ἰωάννην τὸν ἀσεβῆ Εx πατριάρχην μετὰ τοῦ ὠμοφορίου καὶ αὐτὸν ἐκ τοῦ τάφον, καὶ κατακλείει διὰ τοῦ ὑπάρχου ἐν τῷ πρα:- τωρίῳ, καὶ ἐν ἡμέρᾳ ἱππικοῦ ἀγαγὼν καὶ ἀπογυ - μνώσας έτυψε μαγγλάδια, καὶ τὰ ὀστᾶ αὐτῶν ἔκαυσεν ἐν τοῖς Μαυριανοῦ. Τὴν δὲ λάρνακα τοῦ Κοπρωνύ- μου πράσινον ούσαν καὶ θαυμαστὴν διαπρέσας ἐποίη σε στήθεα ἐν τῷ ὑπ' αὐτοῦ κτισθέντι ναῷ ἐν τῷ παλατίῳ τοῦ Φάρου. μς'. Τῷ δὲ Σεπτεμβρίῳ μηνὶ τῆς τε ἐπινεμή σεως ἐγεννήθη Κωνσταντίνος ὁ βασιλεὺς ἐκ Μιχαὴλ καὶ Εὐδοκίας τῆς Ἰγγηρίνης ἔτι περιόντος τοῦ Μια χαήλ · καὶ ἱππικοῦ γενομένου ἐν τῷ ᾿Αγίῳ Μάμαντι ἵππευσεν ὁ βασιλεὺς βένετος, Κωνσταντί νο; δὲ ὁ ἐξ ᾿Αρμενίων ὁ πατὴρ Θωμά πατρικίου καὶ Γενεσίου δρουγγαρίου τῆς βίγλας λευκός, πρά σινος δὲ ᾿Αγαλλιανὸς καὶ ῥούσιος ὁ Κραστός. Νικᾷ δὲ ὁ βασιλεύς. Καὶ τί συμβαίνει ἐντεῦθεν; καὶ τοῦ το γὰρ τῆς αὐτοῦ τοῦ βασιλέως τοῦ Μιχαήλ κακ!2; ἐστὶν, εἰς ὅσον τὴν τῶν Ῥωμαίων ἰσχὺν ἠλάττωσεν. Ο φιλόσοφος Λέων ὁ Θεσσαλονίκης γενόμενος πρό εδρος, τῷ βασιλεῖ Θεοφίλῳ συμβουλεύσας, ὡς ώρα λόγια ἐποίησεν δύο ἐξ ἴσου κάμνοντα· καὶ τὸ μὲν ἐν ἐπὶ τῷ φρουρίῳ τῷ κατὰ Κιλικίαν τῇ Ταρσῷ πλη σιάζον ἀπέθετο, τὸ δὲ ἕτερον ἐν τῷ παλατίῳ ἐφυλάτ τετο, ἅπερ εἶχον γεγραμμένα εἰς ἑκάστην ὥραν τὰ ἐν Συρίᾳ γενόμενα, οἷον τὴν πρώτην ώραν εἰ ἐκδρο μὴ τῶν Σαρακηνών γέγονε, τὴν β΄ εἰ πόλεμο;, τὴν γ' εἰ ἐμπρησμός, τὴν δ' εἰ ἄλλο τι, καὶ εἰς τὰς λοι πάς ομοίως. Ἐκ τῶν γεγραμμένων οὖν δώδεκα ὑπο- θέσεων εἴ τι κἂν συνέβη ἐν Συρίᾳ, ἐν τῇ ὥρᾳ ἐν ᾗ ὑπόθεσις γέγονεν, ἀνάπτων ἀπὸ τῶν ἐκεῖσε φανός, ἐπεὶ καὶ οἱ φυλάσσοντες καὶ ἀτενῶς καὶ ἀκριβῶς βλέποντες τὰ τετυπωμένα ἐν αὐτοῖς ἦσαν, μετεδίδοτο εὐθὺς ὁ φανὸς ἀπὸ τοῦ φρουρίου τοῦ λεγομένου Λούλου τοῖς κατὰ τὸν Αργαίαν βουνὸν καὶ αὖθις τοῖς κατὰ τὴν Σάμον καὶ τοῖς κατὰ τὸ Αἰγιλον, εἶτα τοῖς κατὰ · τὸν Μάμαντα πάλιν βουνὶν, ἀφ' οὗ ὁ Κύριζος, εἶτα ὁ Μώκιλος, ἀφ' οὗ ὁ τοῦ Ἁγίου Αυξεντίου βουνός τοῖς ἐν τῷ παλατάς κατὰ τὸν ἡλιακὸν τοῦ Φάρου διαιταφίοις ἀφωρισμένοις ἐν βραχεῖ ἐποίει φανερόν. Ἱππευομένῳ οὖν τῷ βασιλεῖ Μιχαήλ, ὡς εἴρηται, ὁ φανὸς ἐσήμανεν ἐκδρομὴν τῶν Σαρακηνῶν. Αὐτὸς πρὸς τὸ μὴ τοὺς θεατὰς τοῦ ἱπποδρόμου χαλαρωτέ ρου; τῇ αὔριον γενέσθαι, προσέταξεν μηκέτι τοιού τους φανούς ἐνεργεῖν. μζ'. Ὡς οὖν εἴρηται, νικήσαντος τοῦ βασιλέως ἐπὶ δεῖπνον καθέστη ἅμα Βασιλείῳ καὶ Εὐδοκίᾳ, Βασιλισκιανὸς ὁ πατρίκιος ἐπῄνει τὸν βασιλέα ὡς εὐφυῶς ἐλάσαντα εἰς τὸ ἅρμα. Εὐθὺς οὖν κελεύει τοῦτον ὁ βασιλεὺς ἀναστῆναι, τὰ τζάγγια δὲ αὐτοῦ σύραι καὶ ἑαυτῷ ὑποδῆσαι “. Τοῦ δὲ ἀνανεύοντος καὶ πρὸς Βασίλειον βλέποντος, ἐπεὶ ὁ βασιλεὺς μετά θυμοῦ προσέταξεν καὶ ὁ Βασίλειος ἐπένευσεν, ὑπο έδησεν " τὰ αὐτά. Καὶ λέγει ὁ βασιλεὺς μεθ' όρκου πρὸς Βασίλειον Κάλλιον αὐτῷ πρέπουσιν. Καὶ τι Τα "αμον εν ὑποδήσασθαι ύπεδήσατο SYMEONIS MAGISTRI cro ejectum, impiumque patriarcham Joannem cum A bumerali (pontificio amictu) e sepulcro eductum, sepulcro eductum, per praefectum in prætorio inclusit; ac quo die Circenses agebantur, adductos nudatosque verbe- ribus affecit, tumque illorum ossa ad Mauriani ædes combussit. Copronymi vero urnam ex marmore v ridi miro opere fabricatam serra secans, inde columellas fecit in templo abs se ædificato in Phari palatio. natus est Constantinus ex Michaele imperatore et Eudocia Ingerina, cum adhuc Michael superstes esset. Exhibitoque circensium munere ad S. Ma - mantis, imperator venetus equitavit, Constantinus vero Armeniacus, Thomæ patricii ac generalis ex- cubiarum drungarii pater, albus, Agallianus pre- sinus, Crassus russius. Eo certamine imperator victor exiit. Inde vero quid accidit? nam et hoc Nichaelis imperatoris vecordiæ specimen, quod sic Romanorum robur imminuit. Leo philosophus, qui Thessalonicensis antistes fuit, Theophilo imperatori auctor fuerat ut duo horologia fabricaret, quorum esset eadem vis eodemque ferentia ; atque unum quidem in præsidio versus Ciliciam haud longe a Tarso collocavit, alterum in palatio serva- batur. Scripta erant in singulas horas quæ flebant in Syria : puta ad primam, si fuisset Saracenorum excursio ; ad secundam, si commissum prælium ; ad tertiam, si excitatum incendium; ad quartam, si quid aliud; ac similiter in reliquis. scriptis igitur duodecim numeris et argumentis, si quid in Syria contigisset, qua hora consignatum erat, a Joci præsidiariis e sublimi accensus ignis monstra- bat. Custodes enim erant, qui rem attente ac dili- genter dispicerent. Accensus ignis a præsidio quod Lulnm vocant, Argæi collis incolis commonstrabat, rursusque iis qui in Isamo et his qui in Ægilo; se- cundum hos iis qui apud Mamantem collem; exinde Cyrizus, tum Mocilus, inde S. Aurentii collis his qui iu palatio ad solare Phari horologium perpetui vigiles constituti erant, quam cito manifestum red- debat. Sic itaque Michaele, uti dictum est, ex Gir- censium ratione equos agilante, sublatus ignis Saracenorum excursionis signum dedit. Imperator, ne in posterum ejusmodi ignes molestius spectatores baberent, e vicinis arbi speculis deinceps accendi vetuit. victor una ipse cum Basilio et Eudocia ad cœnam sederet, Basiliscianus patricius imperatorem lau- dabat ut qui scite ac solerter currum rexisset. Mox igitar jubet imperator eum surgere, detractisque cjus rubeis calceis sibi eos induere. Renue- bat ille conjectis in Basilium oculis. Quod tamen imperator ira percitus jusserat, annuitque Basilius, imperatorias ocreas sibi imposuit. Aitque imperator Basilio, Deum obtestans, Magis illi conveniunt. An B C D [P. 450] VARIE LECTIONES. margo P. Georg. " Item. 46. Hense Septembri, iudictione quinta decima, 47. Cum igitur imperator equestri certamine
PG 109:753ἐδεήθησαν. ἐκνεύσας οὖν καὶ τὸν οἶκον θεασάμενος καὶ ἀρεσθεὶς μετοικίζει μὲν τὰς μοναζούσας ἐν ἑτέρᾳ μονῇ, αὐτὸν δὲ κόσμῳ παντοίῳ καλλωπίσας ξενῶνα πεποίηκεν, ἐπιδοὺς χρήματα καὶ προάστεια, καὶ τὰ Θεοφίλου ἐπονομάσας. 27. Δυσεντερικῷ δὲ νοσήματι περιπαρεὶς ὁ βασιλεὺς βουλὴν βουλεύεται μετὰ τῶν ὁμοφρόνων αὐτοῦ περὶ Θεοφόβου τοῦ Πέρσου. εἰδὼς γὰρ ὅτι πολλὴν πίστιν καὶ ἀγάπην ἔχουσιν εἰς αὐτὸν οἱ Πέρσαι καὶ ἐκ τῶν ἐν τέλει οὐκ ὀλίγοι, ἐφοβήθη μή πως αὐτοῦ τελευτήσαντος αὐτὸν καταστήσωσι βασιλέα, τὸν υἱὸν αὐτοῦ Μιχαὴλ ἀπωσάμενοι· καὶ ἀποστείλας ἤγαγεν αὐτὸν ἐν τῷ παλατίῳ καὶ ἐν τηρήσει εἶχεν. εἶτα βαρηθεὶς ὑπὸ τῆς νόσου προστάσσει ἀποκεφαλισθῆναι αὐτόν. καὶ τὴν κεφαλὴν ἰδὼν ἔφη "ἄρτι, Θεόφοβε, καὶ σὺ ἀνεπαύης καὶ ἐγὼ ἀπεφρόντισα." καὶ εὐθὺς τὸ πνεῦμα αὐτοῦ κακῶς καὶ ὀδυνηρῶς ἀπέρρηξε. τὸ δὲ σῶμα αὐτοῦ εἰς τὸν ναὸν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἀπεκομίσθη, τὸ δὲ τοῦ Θεοφόβου ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ πλησίον τῶν Ναρσοῦ. ἐπὶ τούτοις τῶν Περσῶν ἐπιζητούντων τὸν Θεόφοβον, τί ἄρα γέγονε, οἱ τοῦ βασιλέως ἔπεισαν αὐτοὺς ἐν τῷ παλατίῳ διαιτᾶσθαι. τούτῳ τῷ τρόπῳ διαβε 647 βόηται παρὰ Πέρσαις ἄχρι τῶν ὧδε χρόνων θανάτου μὴ γεύσασθαι τὸν Θεόφοβον. Κόσμου ἔτος τλεʹ τῆς θείας σαρκώσεως ἔτος ωλεʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Μιχαὴλ καὶ Θεοδώρα ἔτη ιδʹ, μόνος ἔτη ιβʹ, καὶ σὺν Βασιλείῳ ἔτος αʹ μῆνας δʹ, ὁμοῦ ἔτη κζʹ μῆνας δʹ. ἡ Θεοδώρα εὐσεβὴς οὖσα καὶ πιστὴ καὶ ὀρθόδοξος ἔτι τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς περιόντος λάθρα τὰς ἁγίας εἰκόνας ἐτίμα καὶ ἐσέβετο· ἥτις γνώμῃ μὲν αὐτῆς, ὑποθήκῃ δὲ καὶ παραινέσει Θεοκτίστου κανικλείου καὶ λογοθέτον, ἐξελαύνει τῆς ἐκκλησίας τὸν ἄθεον πατριάρχην Ἰωάννην, καίπερ σύντεκνον αὐτῆς ὄντα, περιορίσασα τοῦτον ἐν τῷ Στενῷ εἰς τὸ καλούμενον Κλείδιον ἔν τινι μοναστηρίῳ. κἀκεῖ αὐτὸν τὰς τοῦ Χριστοῦ τοῦ θεοῦ ἡμῶν εἰκόνας καὶ τῆς θεομήτορος καὶ τῶν ἀρχιστρατήγων κατορύξαντα, τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ἐξορύξαι ἠβουλήθη· κωλυθεῖσα δὲ πέμπει καὶ μαστίζει αὐτὸν διακοσίοις λώροις, εἰσάγει δὲ τὸν ἐν ἁγίοις Μεθόδιον. τοὺς δὲ ὑπὸ Θεοφίλου ἐξορισθέντας μοναχοὺς καὶ ἐπισκόπους ἑνώσασα, τὴν ὀρθόδοξον ἐβεβαίωσε πίστιν καὶ τὴν ἐκκλησίαν εἰρήνευσεν τῇ πρώτῃ κυριακῇ τῶν νηστειῶν. ἐξελαύνει τοίνυν Θεοδώρα τὸν ἀλιτήριον Ἰαννὴν τοῦ πατριαρχείου τρόπῳ τοιῷδε. δηλοῖ γὰρ αὐτῷ διὰ Κωνσταντίνου δρουγγαρίου τῆς βίγλης ὡς πολλοὶ πολλαχόθεν συνεληλυθότες εὐλαβεῖς τε ἄνδρες καὶ μοναχοὶ δέησιν ἐποιήσαντο 648 πρὸς τὴν βασιλείαν μου τοῦ τὰς πανσέπτους κελεῦσαι ἀναστηλωθῆναι εἰκόνας. εἰ μὲν οὖν ὁμόλογος εἶ τούτοις καὶ σύμφωνος, καὶ δὴ τὸν παλαιὸν κόσμον ἡ τοῦ θεοῦ ἐκκλησία ἀπολαμβανέτω. εἰ δ' ἀμφίβολος καὶ τὴν γνώμην οὐκ ἔχων εὐθεῖαν, τοῦ μὲν θρόνου ἔξω γενόμενος καὶ τῆς πόλεως κατὰ δὲ προάστειόν σου διάβηθι, μέχρις ἂν ὁ σύλλογος τῶν ἁγίων πατέρων γένηται μετὰ σοῦ· οἵδε γὰρ ἕτοιμοι διαδικάζεσθαί τε καὶ διαλέγεσθαι καὶ πείθειν σε περὶ τούτων κακῶς λέγοντα." ὁ δὲ πατριάρχης ἢ μᾶλλον φατριάρχης κατὰ τὸν ἐν τῷ πατριαρχείῳ Θεσσαλὸν τρίκλινον τηνικαῦτα ἀνέκειτο ἐπὶ σκίμποδος, τὰς βασιλικὰς ἀγγελίας δεχόμενος· ὃς ἅμα τῇ ἀκοῇ τῶν λόγων βληθεὶς τὴν ψυχὴν βουλεύσασθαι ἔφη περὶ τούτου καλῶς καὶ τὸν ἀποκομιστὴν εὐθὺς ἀπέστειλεν, καὶ θᾶττον ἢ λόγῳ ἐγχειρίδιόν τι λαβὼν τὰς κατὰ γαστέρα φλέβας ἀπέτεμεν, ἃς ᾔδει δειλίαν μὲν καὶ οἶκτον ἐκ τῆς αἵματος δαψιλοῦς ἐκχύσεως ἀποτεκεῖν τοῖς πολλοῖς, θάνατον δὲ ἤ τινα κίνδυνον οὐδαμῶς. θροῦς οὖν καὶ βοὴ εὐθύς τις περιήχει τὴν ἐκκλησίαν, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὰς βασιλικὰς ἀκοὰς προφθάνουσα τοῦ δρουγγαρίου, ὡς ἡ δέσποινα διὰ τοῦ δρουγγαρίου τὸν πατριάρχην κατέσφαξεν. τῶν οὖν λεγομένων ἐταστὴς ἀκριβὴς ὁ πατρίκως Βάρδας ἀποσταλεὶς αὐτάς τε τὰς πληγὰς ἐκ προνοίας γενομένας ἠρέμα πως κατεφώρασεν, καὶ τὸ δρᾶμα τὸν ἔλεγχον οὐ διέφυγεν, αὐτῶν τῶν θεραπόντων κατειπόντων αὐτῷ καὶ τὰ τῆς τομῆς ὄργανα (φλεβοτόμα δὲ ἦν) εἰς μέσον καθυποβαλλόμενα. ἔκτοτε οὖν 649 οὐδενὸς λόγου ἀξιωθείς, ὡς ἐπὶ τοιαύτῃ αὐτοφώρῳ αἰτίᾳ ὑπειλημμένος, τῆς
PG 109:761ἐκκλησίας ἀπελαύνεται ὁ ἀλιτήριος καὶ κατά τινα μονὴν ἐν τῷ Κλειδίῳ περιορίζεται. ἐν ᾗ ἁγίων εἰκόνας ξέσας, τοῦτον ἡ βασίλισσα μάστιξι διακοσίαις παιδεύει, καὶ κατὰ τὸ προάστειον αὐτοῦ, ὃ λέγεται Ψιχά, ἀποστέλλεται. 2. Οὗτος οὖν ὁ προρρηθεὶς Ἰωάννης πατριάρχης, ὁ δι' οἰκείαν ἀσέβειαν Ἰαννὴς παρὰ τῶν εὐσεβῶν ὀνομασθείς, οὐκ ἔπηλύς τις καὶ ξένος αὐτόχθων δὲ καὶ τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων βλάστημα καὶ ἐκ λίαν εὐγενοῦς καταγόμενος σειρᾶς, τῆς οὕτω τῶν Μωροκαρδανίων λεγομένης, καὶ τῆς τῶν ἁγίων μαρτύρων Σεργίου καὶ Βάκχου τῆς ἐν τοῖς Ὁρμίσδου μονῆς ἡγούμενος ἄνωθεν ὢν καὶ τοῦ βασιλέως κληρικοῖς καταριθμούμενος, διαφερόντως παρὰ Μιχαὴλ ἠγαπᾶτο τῷ Τραυλῷ, εἴτε τῷ μόνῳ τούτῳ κοινωνὸς εἶναι τῆς τούτου αἱρέσεως, εἴτε καὶ τῷ διαφέρειν ἐπὶ λογιότητος δόξαν τινὰ ἐσχηκώς· πλὴν ἠγαπᾶτο, καὶ τοῦ Θεοφίλου διδάσκαλος ἐγκαθίσταται. καὶ οὗτος ἐπεὶ τὰς τῆς βασιλείας ἔσχεν ἡνίας, σύγκελλον μὲν πρότερον τοῦτον τιμᾷ, εἶθ' ὕστερον καὶ πατριάρχην καθίστησι Κωνσταντινουπόλεως, προγνώσεις τινὰς διὰ λεκανομαντείας καὶ γοητείας αὐτῷ ἀπαγγέλλοντα. καὶ γοητεία τοιαύτη. ἔθνους ποτὲ τρισὶν ὑφ' ἡγεμόσι στρατηγουμένου, ἀπίστου τε καὶ σκληροῦ, τὴν τῶν Ῥωμαίων χώραν κατέτρεχε καὶ ἐληΐζετο. ὡς εἰκὸς οὖν ἀθυμοῦντος ἐπὶ τούτῳ τοῦ Θεοφίλου καὶ 650 τοῦ ὑπηκόου παντός, ἀποσκευάσασθαί που τὴν ἀθυμίαν οὗτος συμβουλεύει, θάρσους τε πληρωθῆναι καὶ χαρᾶς, εἴ γε μόνον τῇ τούτου ἐπακολουθοίη βουλῇ. ἡ δὲ ἦν τοιαύτη. ἐν τοῖς εἰς τὸν εὔριπον τοῦ ἱπποδρομίου χαλκοῖς ἀνδριᾶσιν ἐλέγετό τις εἶναι ἀνδριὰς τρισὶ διαμορφούμενος κεφαλαῖς, ἃς κατά τινα στοιχείωσιν πρὸς τοὺς τοῦ ἔθνους ἐκείνου ἀρχηγοὺς ἀνῆγεν. σφύρας οὖν μεγίστας σιδηρᾶς τρεῖς προσέταττεν γενέσθαι καὶ ἀνδράσιν ἐγχειρισθῆναι ἰσχυροτάτοις τρισίν. πόρρω δὲ τῶν νυκτῶν ἐπὶ τὸν ἀνδριάντα ἦσαν ἀμφότεροι, ὁ μὲν Ἰαννὴς διὰ λαϊκοῦ ἐνδύματος ἑαυτὸν περισκέπων, οἱ δὲ ἄνδρες μετεώρους τὰς σφύρας ἔχοντες. καὶ αὐτὸς τοὺς στοιχειωτικοὺς λόγους ἐπειπὼν παίειν ἕκαστον ὡς ἔχει δυνάμεως προσεῖπε νεανικῶς τε καὶ ἰσχυρῶς. καὶ οἱ μὲν δύο τὰς δύο τοῦ ἀνδριάντος κεφαλὰς ἀπέκοψαν, ὁ δὲ ἕτερος μικρὸν μὲν κατέκλινεν, οὐ μὴν καὶ ὅλην τοῦ σκηνώματος ἐναπέτεμεν. τούτοις οὖν καὶ τὰ κατὰ τοὺς ἡγεμόνας ἐξηκολούθει· ἔριδος γὰρ κραταιᾶς αὐτοῖς ἐπεισπεσούσης καὶ ἐμφυλίου μάχης, ὑπὸ τοῦ ἑνὸς οἱ δύο τῶν ἡγεμόνων πίπτουσι κατὰ τὴν τῶν κεφαλῶν ἐκτομήν, τοῦ τρίτου μόνου διασωθέντος, οὐχ ὑγιῶς δέ. οὕτως εἰς τὸ μηδὲν εἶναι τὸ ἔθνος χωρῆσαν πρὸς τὰ οἰκεῖα αὖθις μετὰ φυγῆς ἀφορμᾷ καὶ συμφορᾶς. 3. Τῆς δὲ θεοφιλοῦς, ὡς εἴρηται, Θεοδώρας τῇ ἐκκλησίᾳ τὸν ἑαυτῆς κόσμον δούσης (ἀπὸ γὰρ Λέοντος τοῦ Ἀμαληκίτου ἕως τῆς ὀρθοδοξίας ἐπὶ τριάκοντα χρόνους κατεῖχον οἱ εἰκονοκαῦσται τὰς ἐκκλησίας) αἴτησιν ποιεῖται πρὸς τοὺς παρόντας ἁγίους 651 πατέρας, λέγουσα "οἶδα ὅτι δέδωκεν ὑμῖν ὁ θεὸς ἐξουσίαν ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας κατὰ τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ. ἐπείπερ οὖν ὁ βασιλεὺς Θεόφιλος, ὡς οἴδατε πάντες, δικαιοκρίτης μὲν εἰ καί τις ἄλλος ἦν, καὶ πάντα καλῶς διοικῶν, ὡς μαρτυρεῖτε, εἶχε δὲ μόνην ταύτην τὴν αἵρεσιν, ἢν καὶ τελευτῶν ἀπηρνήσατο, καὶ μετὰ δακρύων κατ' αὐτὴν τὴν ὥραν τῆς ἐξόδου, ἐμοῦ τούτῳ ταύτας δούσης, τὰς ἁγίας εἰκόνας κατεφίλησε, καὶ οὕτως ἐξέπνευσε, δότε μοι καὶ αὐτοὶ χάριν ἐγγράφως ἀφεθῆναι αὐτῷ τὴν ἁμαρτίαν ταύτην μόνην· περὶ δὲ τῶν λοιπῶν οὐ φροντίζω." πρὸς ἣν οἱ πατέρες τὰ μὲν πρῶτα σιγήσαντες, εἶτα καὶ δακρύσαντες τοῖς αὐτῆς ἐπικαμπτόμενοι δάκρυσι, πρὸς δὲ καὶ τὴν τῶν ἁγίων εἰκόνων ζητοῦντες τιμήν, κοινῇ ψήφῳ καὶ γνώμῃ δι' ἐγγράφου ἀσφαλείας τὴν πίστιν τούτου τῇ δεσποίνῃ ἐδίδοσαν. ἐφ' οἷς τὴν ἐκκλησίαν βεβαίως καταλαβόντες, καὶ Μεθοδίῳ τῷ ἁγιωτάτῳ τὴν τῆς ἀρχιερωσύνης ἀποδεδωκότες τιμήν, τῇ πρώτῃ τῶν ἁγίων νηστειῶν κυριακῇ σὺν τῇ βασιλίσσῃ πάννυχον ὑμνῳδίαν ἐν τῷ τῶν Βλαχερνῶν τῆς θεοτόκου ναῷ ἀφ' ἑσπέρας τετελεκότες, τῇ ἕωθεν μετὰ λιτῆς τῷ μεγάλῳ τοῦ θεοῦ λόγου τεμένει καταλαμβάνουσι, καὶ τὸν κόσμον αὐτῆς αὖθις ἡ ἐκκλησία λαμβάνει
Ἰωάννου τοῦ Κουρκούς δομεστίκου ὄντος τῶν ἱκg- νάτων, χρηματισθέντα παρὰ τοῦ ἐν Βλαχέρναις ἐγω κλείστου. Ησαν δὲ μετ' αὐτοῦ ἄρχοντες μέχρι τῶν ξς', μεθ' ὧν ὁ Μιχαὴλ ὁ ἑταιρειάρχης [Ρ. 464] καὶ ὁ Κατούδης καὶ ὁ Μυξιάρης καὶ ὁ Βαβούτζικος. Τούτους κρατήσας πάντα; ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ ἔτυψε, καὶ ἐκούρευσε καὶ τὰς ὑπολειφθείσας τρίχας έκαυσε καὶ πομπεύσεις εξώρισε. κγ'. Τοῦ δὲ βασιλέως ἐν κυνηγίῳ ἐξελθόντος, Ελα φος παμμεγέθης ἀναφανεὶς ἦρε τὸν βασιλέα ἐκ τῆς ζώνης ἀπὸ τοῦ ἵππου μετὰ τοῦ κέρατος. Φθάσας δὲ τις καὶ τὴν ζώνην μετὰ τῆς σπάθης κόψας τοῦτον ἐρ- βύσατο. Ον καὶ μετὰ τὴν ὑποστροφὴν ἀπεκεφάλισεν, εἰπών· Μὴ γύμνου κατὰ βασιλέως ξίφος. Ἐκ δὲ τοῦ σπαραγμοῦ τοῦ ἐλάφου νοσηλευθεὶς ὁ βασιλεὺς Βασίλειος τελευτᾷ, φάμενος τῷ υἱῷ αὐτοῦ καὶ δια δόχῳ Λέοντι καὶ Στυλιανῷ τῷ ἐπιτρόπῳ τῶν βασι- λέως υἱῶν, ὅτι Φώτιος ὁ ἀνίερος καὶ ὁ συμμύστης αὐτοῦ Σανταβαρηνὸς τοῦ Θεοῦ με μακρύναντες, καὶ ἀλλότριον τῆς δικαίας γνώσεως ποιήσαντες, εἰς τὴν ἴσην μετ' αὐτῶν κόλασιν ἐπεσπάσαντο. Καὶ ταῦτα εἰπὼν ἐξέψυξεν, καταλιπών Λέοντα και Στέφανον καὶ 'Αλέξανδρον. Ρωμαίων βασιλεὺς Λέων ἔτη κε' μήνας θ. Κόσμου ἔτος στπη, τῆς θείας σαρκώσεως στη ωπη, Ρωμαίων βασιλεύς Λέων ἔτη κε' μήνας Θ. Στέφανος δὲ ὁ αὐτοῦ ἀδελφὸς κληρικὸς ὢν καὶ σύγ- κελλος ἦν μετὰ Φωτίου πατριάρχου, ανατρεφόμενος παρ' αὐτοῦ καὶ παιδευόμενος. Ὁ δὲ Λέων μετὰ τὸ αὐτοκρατορῆσαι ἀπέστειλεν Ανδρέαν τὸν στρατηλά την μετά κηρῶν πολλῶν κληρικῶν τε καὶ συγκλητι- τῶν ἐν Χρυσοπόλει, καὶ ἤγαγεν μετὰ σπουδῆς πολ λῆς καὶ τιμῆς καὶ ὕμνων τὸ λείψανον Μιχαήλ τοῦ βασιλέως, καὶ ἀπέθετο ἐν τῷ ναῷ τῶν Ἁγίων Απο στόλων ἐν λάρνακι. Φώτιον δὲ τὸν πατριάρχην ἐπί- βουλου φωραθέντα τῆς Ἐκκλησίας ἐκβάλλει, καὶ ἐν τῇ μονῇ τῶν ᾿Αρμενιακῶν τῇ λεγομένῃ τοῦ Γόρδονος περιορίζει· ἔνθα καὶ τελευτά, Χειροτονεῖ δὲ Στέφα τον σύγκελλόν, τὸν ἴδιον αὐτοῦ· ἀδελφὸν, διά τε Θεο φάνους τοῦ πρωτοθρόνου καὶ λοιπῶν ἀρχιερέων· ὅς καὶ ἔζησεν ἔτη ς' καὶ μῆνας ε', καὶ θάπτεται ἐν τῇ μονῇ τῶν Σικεῶν. Γέγονε δὲ ἐμπρησμός πλησίον τῶν Σοφιῶν καὶ τῆς Σιδηρᾶς, ἐμπρησθέντος καὶ τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου Θωμά, ὃν αὐτὸς ὁ Λέων λαμπρῶς ἀνεκα!. ν:σεν. [Ρ. 462] "Αγει δὲ Θεόδωρον τὸν Σανταβαρηνὴν ἀπὸ Εὐχαΐτων ἐν τῇ πόλει. ᾿Ανδρέα; δὲ ὁ δομέστι κος καὶ Στέφανος ὁ μάγιστρος κινοῦσι κατ' αὐτοῦ καὶ τοῦ Φωτίου, ὡς λοιδορηθέντος τοῦ βασιλέως Λέοντος ὑπ' αὐτῶν εἰς Βασίλειον τὸν βασιλέα τὸν πατέρα αύτ τοῦ. Καὶ τῆς συγκλήτου καταψηφισαμένης αὐτῶν, τὸν μὲν Φώτιον εἴασαν εἰς τοῦ Γόρδονος, τὴν δὲ Σαν- τα αρηνών τύψαντες ἐξώρισαν ἐν ᾿Αθήναις. Εἶτα ἀποστείλας ἐξόπισθεν ὁ βασιλεὺς ἐτύφλωσεν αὐτὸν καὶ ἐν τῇ Ἀνατολῇ ἐξώρισεν. Μετά πολλούς δὲ χρό νους παρακληθεὶς τοῦτον εἰσήγαγεν ἐν τῇ πόλει, καὶ κλησίας. σάσης ἀπεστάλη Κωνσταντίνος ὁ τῆς τραπέζης σὺν (πρωτόθρονον προσέταξεν λαμβάνειν ἀγγώγας ἐκ τῆς Νέας έχε ANNALES. - BASILIUS MACEDO. A Curcuas icanatorum domesticus tyrannidem moli- B tur, cum is qui in Blachernis inclusus agebat, im- periumi ei esset vaticinatus. Erant cum eo conjurati proceres ad sexaginta sex, inter quos Michael fa- deratorum comes et Catudes et Myxiares et Babut- zicus. Quos omnes comprehensos in Circo virgis cæsos totondit, adustisque reliquis crinibus, ac pompa per civitatem traducens, exsilio multavit. ingentis molis cervus emergens ipsum e zona al equo cornu sustulit. Venit quidam, zonaque ense scissa ipsum liberavit; cui et reversus caput am- putavit, dicens : Care adversus imperatorem ensem nudaveris. Ex cervi autem illa succussione morbo correptus Basilius imperator diem obit, ejuscemodi verba Leoni filio ac successori locutus, necnon Styliano ipsius liberorum curatori: Profanus Photius ejusque symmyata Santabarenus a Deo me procul elongantes, atque a justa alienum scientia reddentes, in paris me secum supplicii barathrume traxere, Hac ubi dixerat, ellavit animan, Leone, Stephano et Alexandro liberis relictis. Romanorum imperator Leo annos XXV menses IX. D barcuo ab Euchaitis in urbem adduelo, Andreas Mundi annus 6388, divinæ incarnationis &£8. Romanorum imperator Leo annos 25, menses 9. Stephanus Leonis frater, cum esset clericus ac syn- cellus, cum Photio versabatur subque ejus disci- C plina erudiebatur. Leo autem rerum summa potitus, misso Andrea militia magistro cum multis cereis et clericis virisque senatorii ordinis Chrysopolim, ad Michaelis imperatoris reliquias magno studio et culty ac canticis in urbem inferendas, in Sanctorum eas Apostolorum in urna deposuit; Photium vero patriarcham Ecclesia ejectum in Armeniacorum monasterium relegat, quod Gordonis vocant; ubi et moritur. Stephanum porro fratrem per Theopha- nem prima sedis episcopum vocant) ac episcopos alios curat ordinari; vixitque annos sex menses quinque, sepeliturque in Siceorum mo- nasterio. Conflato ad Sophias et Ferream ingenti incendio absumptum S. Thomæ templum ab ipso magnifice Leone reparatum est. Theodoro Santa- domesticus et Stephanus magister in eum Photiumque expostulant, quod Leonem apud Basi lium imperatorem ejus patrem per calumniam de- tulerinţ. Senatus sententia Photio concessum út in Gordonis monasterio ageret; Santabarenus verbe- ritus affectus, Athenas relegatus est. Tum pust eum mittens imperator oculis orbatum in Asia ex- sulare jussit. Multis vero post aquis placatus im- perator in urbem reductum ex Nova ecclesia anno. nas accipere præcepit. mota Longobardia, missus est Constantinus mensø 23. Egresso autem venandi causa imperatore, 9. Τῷ β' αὐτοῦ ἔτει τῆς Λαγουβαρδίας διαστασια- 2. Imperii Leonis anno secundo in seditionem
PG 109:765τῆς θείας μυσταγωγίας τελεσθείσης ἁγνῶς, πάντων τῶν αἱρεσιωτῶν ἐν πάσῃ τῇ ὑφ' ἡλίῳ καθαιρέσει ὑποβληθέντων μετὰ καὶ τοῦ ἀρχιερέως αὐτῶν, ὃς ἦν ὁ προειρημένος Ἰωάννης. 652 4. Οὗτος οὖν μετὰ τῆς αὐτοῦ, ὡς εἴρηται, συμμορίας τῇ καθαιρέσει ὑποβληθεὶς οὐχ εἵλετο ἡσυχῇ διάγειν τὸν ἑαυτοῦ κατάπτυστον βίον, ἀλλ' ἔτι κατὰ τῶν ἁγίων εἰκόνων ἐνεανιεύετο. καὶ γὰρ ὑπερόριος πάλιν ἔν τινι μονῇ γεγονώς, εἰκόνος θείας κατὰ τὸν ὄροφον ἱσταμένης καὶ ἀτενῶς ἀτενιζούσης αὐτῷ, μὴ φέρων οὗτος ὁρᾶν τὴν ἐκείνης πρὸς αὐτὸν ἐπικατιοῦσαν θέαν, καθαιρεῖσθαι ταύτην διά τινος οἰκέτου προστάττει καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς κατορύττεσθαι, τοῦτο μόνον ἐπιλέγων ὡς τὴν αὐτῆς οὐ δύναμαι μορφὴν ἐνορᾶν. ἤκουστο γοῦν ταῦτα τῇ δεσποίνῃ, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ἐκείνου τοῦ Ἰαννῆ ἐκτυφλοῖ. ἀλλ' οὐδ' οὕτως ἦν ἀγαπητὸν αὐτῷ τῆς ἡσυχίας ἐρᾶν, μῶμον δέ τινα ἐπειρᾶτο μετὰ τῶν ὁμοίων αὐτοῦ τῷ ἐν ἁγίοις Μεθοδίῳ προσάπτειν, καὶ γυναῖκά τινα φρεναπατήσαντες κρυψιγαμίας ἔγκλημα τούτῳ ἐπεισφέρουσιν. ὁ δὲ μακαριώτατος πατριάρχης μὴ θέλων πέτρα σκανδάλου λογίζεσθαι τὰ κρύφια αἴσχη ἀπογυμνοῖ, καὶ εὕρητο παρὰ τὸ εἰκὸς μεμαρασμένα. καὶ τὸ αἴτιον ἐρωτηθεὶς εἶπεν ὅτι διάγοντός μου ἐν Ῥώμῃ, ἐπεὶ τοῖς γαργαλισμοῖς ἐκινούμην, τῷ ἀποστόλῳ Πέτρῳ προσῆλθον δεόμενος· ὃς τῇ νυκτὶ ἐπιστὰς τῇ δεξιᾷ τὰ αἰδοῖα κατεπίασεν, ἐπιφθεγξάμενος μὴ τοῦ λοιποῦ πτοεῖσθαι φιληδονίαν. ἐγὼ δὲ σφοδρῶς ἀλγήσας διυπνίσθην, καὶ ἔκτοτε ἀβλαβὴς διέμεινα. ἀλλὰ μὴν τὸ γύναιον ἀσφαλῶς κρατηθὲν πάντα ἀφηγήσατο, καὶ τὸ δοθὲν αὐτῷ χρυσίον τοῖς ἀποδέσμοις ἔτι περιειλημμένον καὶ τῇ αὐτῶν βούλλᾳ σεσημασμένον ὑπεδείκνυε. καὶ 653 αὐτοὺς μὲν τιμωρεῖν ἐβούλοντο, τῇ δὲ τοῦ ἁγίου Μεθοδίου παρακλήσει τούτους εἴασαν. 5. Ὡς οὖν κατὰ τὴν ἑορτὴν ταύτην, ἤγουν τὴν τῆς ὀρθοδοξίας λεγομένην κυριακήν, ἐν τοῖς τοῦ Καριανοῦ παλατίοις, ἅπερ ἕνεκεν τῶν ἑαυτοῦ θυγατέρων ὁ Θεόφιλος ἀνῳκοδόμησεν, ὑπὸ Μαυρικίου τοῦ βασιλέως ὡς τὸ πρῶτον κατασκευασθέντα, ἡ βασιλὶς Θεοδώρα ἅπαν τὸ τῆς ἐκκλησίας πλήρωμα εἱστία, καὶ οὐκ ἦν ὅστις μὴ παρῆν ἐκεῖ τῶν ἱερέων καὶ ὁμολογητῶν· μεθ' ὧν καὶ ὁ Νικαίας Θεοφάνης ἦν. ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς εὐωχίας παρήκμασε καὶ τὰ τραγήματα μετὰ τῶν πλακούντων παρέκειντο, συνεχῶς ἀτενιζούσης τῆς βασιλίδος καὶ τὰ ἐν τῷ μετώπῳ γράμματα τοῦ ὁσίου Θεοφάνους καθορώσης καὶ στεναζούσης συνέβη καὶ τοῦτον ὡς ἐξ ὁμολόγου ἀντοφθαλμῆσαι καὶ ταύτην ἐνιδεῖν ἀτενίζουσαν αὐτῷ. φήσαντος γοῦν "τίς ἄρα ἡ αἰτία τῆς πρὸς ἐμέ σου ἀτενοῦς ὁράσεως;" ἡ δὲ ἔφη τὴν ἐκ τῶν γραμμάτων θαυμάζειν καρτερίαν σου καὶ τὴν τοῦ ταῦτα δράσαντος ἀπήνειαν. καὶ ὁ μακάριος Θεοφάνης μηδὲν εὐλαβηθεὶς ἢ τῶν προησφαλισμένων διανοηθεὶς "ὑπὲρ ταύτης τῆς γραφῆς" ἔφησεν εὖ μάλα τρανῶς "ἐν τῷ τοῦ θεοῦ ἀδεκάστῳ δικαστηρίῳ σφοδρότερον διαδικάσομαι τῷ ἀνδρί σου." τοῦτο ἀκούσασα ἡ βασίλισσα, καὶ περίλυπος γενομένη καὶ σύνδακρυς, ἔφη πρὸς τὸν ὅσιον "αὗται αἱ δι' ἐγγράφων ὑποσχέσεις ὑμῶν καὶ ὁμολογίαι, ὡς μὴ μόνον οὐ συγκεχωρηκέναι ἀλλὰ καὶ 654 πρὸς ἀγῶνας ἄγειν αὐτόν;" "οὔ" φησιν ὁ πατριάρχης αὐθωρὸν ἀναστὰς καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἱερέων, "βασίλισσα, οὔ· ἀλλ' ἕξει βεβαίως τὰ ἡμέτερα, τῆς ὀλιγωρίας τούτου λογιζομένης εἰς οὐδέν." οὕτω μὲν οὖν ἐσιγάσθη ταῦτα, καὶ τὰ τῆς ἐκκλησίας ἔθη ἀκύμαντα διέμεινεν. 6. Ἀνεφάνη δέ τις καὶ ἑτέρα αἵρεσις ἡ οὕτω τῶν Ζηλίκων λεγομένη, σὺν τῷ ἑαυτῆς ἀρχηγῷ, Ζήλικι μὲν ὀνομαζομένῳ, φέροντι δὲ τὴν τῶν σηκρῆτις ἐν πρώτοις τιμήν. ἐθεραπεύθη δὲ καὶ πρὸς θεοσέβειαν μετηνέχθη ἐν προόδῳ βασιλικῇ, τῆς τοῦ μύρου μόνου μετὰ καινῶν ἐμφωτίων τε καὶ ἐσθημάτων καταξιωθέντων χρίσεως τῶν ἀντιποιουμένων αὐτῆς, καὶ τελειωθέντων λαμπρῶς. 7. Τῷ βʹ αὐτῆς ἔτει ἀπέστειλε Θεοδώρα Θεόκτιστον τὸν λογοθέτην κατὰ τῆς Κρήτης, καὶ κακῶς τοῖς ὑπὸ χεῖρα χρησάμενος αὐτὸς μὲν τὴν φυγαδείαν ἠσπάσατο, ὁ δὲ στρατὸς μαχαίρας ἔργον τοῖς ἐν Κρήτῃ γέγονεν. 8. Τῷ γʹ αὐτῆς ἔτει Ἄμερ κατὰ Ῥωμαίων στρατεύσαντος αὐτὸν πάλιν Θεοδώρα ἀπέστειλε μετὰ πολλῆς δυνάμεως·
PG 109:767καὶ πολλῶν ἀναιρεθέντων πλείους οἱ κρατηθέντες ἦσαν. Θεόκτιστος δὲ πρὸς τὴν βασίλισσαν ἐλθὼν πάλιν τῆς αὐτῆς οἰκειότητος εἴχετο, καὶ τῷ τῆς Αὐγούστης Θεοδώρας ἀδελφῷ Βάρδᾳ εἴς τινας λόγους ἐλθὼν τὴν ἧτταν τούτῳ προσῆπτε καὶ ἀνετίθετο, ὡς τῇ παραινέσει τούτου καὶ τῇ συμβουλῇ τὸ Ῥωμαϊκὸν ἐτρώθη στρατόπεδον. 655 9. Τῷ ζʹ ἔτει τοῦ βασιλέως Μιχαὴλ ἀνδρυνθέντος καὶ τοῖς κυνηγίοις καὶ ἀκαθαρσίαις σχολάζοντος, ἐπεὶ ἔγνω Θεοδώρα συμφιλιωθῆναι αὐτὸν Εὐδοκίαν τὴν τοῦ Ἴγγηρος, μισουμένην δι' ἀναίδειαν τῇ Αὐγούστῃ καὶ τῷ λογοθέτῃ, ζεύγνυσιν αὐτῷ Εὐδοκίαν τὴν τοῦ Δεκαπολίτου, καὶ στεφανοῦνται ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου Στεφάνου τῷ εἰς τὴν Δάφνην. 10. Τῷ ιʹ αὐτοῦ ἔτει ὁ τῶν βουκελλαρίων στρατηγὸς ἤγαγε τῷ βασιλεῖ ἵππον θαυμαστὸν καὶ γενναῖον, σκληρότατον δὲ πάνυ, ὡς μὴ δύνασθαί τινα ἰδεῖν κἂν ἀπὸ τῶν ὀδόντων τὸν χρόνον αὐτοῦ. ἀχθομένου οὖν ἐπὶ τούτου τοῦ βασιλέως, παρὼν Θεοφιλίτζης ἐκεῖνος ὁ τῶν νουμέρων τότε καὶ τοῦ τείχους κόμης ὢν εἶπεν τῷ βασιλεῖ "ἔχω νεώτερον ἐμπειρότατον καὶ ἀνδρεῖον εἰς τοὺς ἵππους, οἷον ἀγαπᾷ ἡ βασιλεία σου, τοὔνομα Βασίλειον." τοῦ δὲ βασιλέως κελεύσαντος παρευθὺ ἤχθη, καὶ τῇ μὲν μιᾷ χειρὶ τὸν χαλινὸν τοῦ ἵππου κρατήσας, τῇ δὲ ἑτέρᾳ τοῦ ὠτὸς δραξάμενος, εἰς ἡμερότητα προβάτου μετέβαλεν. ἐφ' ᾧ θεραπευθεὶς ὁ βασιλεὺς παραδέδωκεν αὐτὸν τῷ ἑταιρειάρχῃ Ἀνδρέᾳ τοῦ εἰς τὴν ἑταιρείαν εἶναι καὶ τοῖς ἵπποις τοῦ βασιλέως ἐκδουλεύειν. 11. Γέγονε δὲ οὗτος ὁ Βασίλειος ἐκ Μακεδονίας, ἐκ χωρίων τῆς Ἀδριανουπόλεως. καὶ προσεκολλήθη τῷ στρατηγῷ Μακεδονίας τῷ Τζάντζῃ ἐκδουλεύειν· ἦν δὲ ἐτῶν κεʹ. καὶ μηδὲν παρ' αὐτοῦ ὠφεληθεὶς ἦλθεν ἐν τῇ πόλει. καὶ εἰσελθὼν ἔνδον τῆς Χρυσῆς πόρτης, ἐπεὶ κεκοπωμένος ἦν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας, 656 κυριακῆς ἡμέρας οὔσης, ἑσπέρας ἀνακλιθεὶς ἐν τῷ πεζουλίῳ τοῦ ἁγίου Διομήδους, ὃς τὸ πρὶν Ἠλιοὺ ναὸς ἐχρημάτισε. καθολικὴ γὰρ ἦν ἡ ἐκκλησία, καὶ ὑπὸ προσμοναρίου τοὔνομα Νικολάου· ᾧ καὶ ἐφάνη τῇ νυκτί τις φωνήσας "ἐγερθεὶς εἰσάγαγε τὸν βασιλέα ἔσω." ὁ δὲ ἐγερθεὶς οὐδένα εὗρεν εἰ μὴ τὸν Βασίλειον κείμενον ὡς πένητα, καὶ ἐπιστραφεὶς πάλιν ἀνεκλίθη εἰς τὴν κοίτην αὐτοῦ. ὁμοίως δὲ τοῦτο καὶ ἐκ δευτέρου ἐγένετο. εἰς δὲ τὸ τρίτον μετὰ ῥομφαίας ἔπληξε τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, εἰπών "οὐ βλέπεις ἔξωθεν τοῦ πυλῶνος κείμενον; αὐτός ἐστιν ὁ βασιλεύς· εἰσάγαγε αὐτόν." ἐξελθὼν οὖν μετὰ σπουδῆς σύντρομος, καὶ εὑρὼν τὸν Βασίλειον μετὰ πήρας καὶ ῥάβδου, εἰσήγαγεν ἔσω. καὶ τῇ ἐπαύριον λούσας ἤλλαξεν αὐτόν, καὶ ἀδελφοποιητὸν ποιήσας συνευφραίνετο αὐτῷ. ἦν δὲ τῷ Νικολάῳ ἀδελφὸς ἰατρὸς δουλεύων τῷ εἰρημένῳ Θεοφιλίτζῃ, ὃς καὶ κατὰ τύχην ἐλθὼν πρὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Νικόλαον εἶδε τὸν Βασίλειον, καὶ θαυμάσας τό τε ἀνάστημα τῆς ἡλικίας αὐτοῦ καὶ τὸ εἶδος ἠρώτα τῷ ἀδελφῷ πόθεν ἐστίν. ὁ δὲ πάντα εἶπε πλὴν τῆς ὁράσεως. μετ' ὀλίγας οὖν ἡμέρας τοῦ Θεοφιλίτζη ζητοῦντος ἄνθρωπον ἀνδρεῖον εἰς τοὺς ἵππους αὐτοῦ, παρῆν ὁ ἰατρὸς καὶ τὰ περὶ τοῦ Βασιλείου διηγήσατο. ἤχθη οὖν ὁ Βασίλειος συντόμως, καὶ θεασάμενος αὐτὸν Θεοφιλίτζης ἠράσθη. ἐπεὶ δὲ ἐπιάγουρος ἦν καὶ μεγαλοκέφαλος, καλεῖ αὐτὸν Κεφαλάν, καὶ δέδωκεν αὐτῷ δουλεύειν τοὺς ἵππους αὐτοῦ. ἐντεῦ 657 θεν, ὡς εἴρηται, δίδοται τῷ βασιλεῖ Μιχαήλ. ὁ δὲ βασιλεὺς Μιχαὴλ εἰσαγαγὼν τὸν Βασίλειον πρὸς τὴν μητέρα αὐτοῦ εἶπεν "δεῦρο, ἴδε, μῆτερ, ἄνθρωπον ὃν ἐπελαβόμην νῦν." ἡ δὲ ἐξελθοῦσα καὶ τοῦτον ἰδοῦσα ἀπεστράφη, εἰποῦσα "οὗτός ἐστι, τέκνον μου, ὁ μέλλων τὴν γενεὰν ἡμῶν ἀφανίσαι." ὁ δὲ βασιλεὺς οὐδαμῶς ἐπείσθη ἢ ἤκουσε τῆς μητρὸς αὐτοῦ. 12. Τῷ ιαʹ ἔτει αὐτοῦ ἐτελεύτησεν ὁ ἐν ἁγίοις πατριάρχης Μεθόδιος, καὶ ἀντ' αὐτοῦ χειροτονεῖται Ἰγνάτιος ὁ υἱὸς κουροπαλάτου τοῦ βασιλεύσαντος. τῶν δὲ Βουλγάρων τὴν Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν ληϊζομένων, ἡ Θεοδώρα ταξατίωνα πέμψασα τούτους τῆς ῥύμης ἔστησεν. 13. Τῷ ιγʹ ἔτει αὐτοῦ Βάρδας ὁ Καῖσαρ ἔξω τῆς πόλεως ὢν συνεφιλιώθη Δαμιανῷ πατρικίῳ καὶ παρακοιμωμένῳ, ὃς τὸν βασιλέα κρατήσας ἔπεισεν εἰσελθεῖν ἐν τῇ πόλει τὸν Βάρδαν
γυναῖκα, Ζωὴν ὀνομαζομένην την Καρβουνοψίναν, ιγ. Τῷ τὴν ἔτσι ἀνέρχεται κατὰ τῆς πόλεως δ στόλος τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἅμα τῷ Τριπολίτη. Τριπο λίται δὲ ἐκλήθησαν διὰ τὸ τριῶν ἐκ γενεῶν συν- αχθῆναι, ἐξ ᾿Αράβων καὶ Τυρίων καὶ Σιδονίων ἀπ· οίκων. Οπαύτως δὲ καὶ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος τὴν κλῆσιν ἀπείληφεν ἀπὸ τῆς τῶν ὑδάτων φορᾶς, ἀϊσ- σούσης κατά τρόπον αἰγός. Ομοίως δὲ καὶ Στρόβη λο; ὠνομάσθη ἀπὸ τῆς τοπικῆς θέσεως, καὶ Λάμ ψακος ἀπὸ φωτός λάμψεως, ὅπερ ἐν νυκτὶ Φωκέων θεμελιούντων ταύτην καὶ εὐξαμένων θεόθεν ἐπ- έλαμψεν, καὶ ἡ τῶν θεμελίων βάσις καλώς και κραταίωται. Καὶ Ἴμβρος ἀπὸ Ιμβρου κέκληται υἱοῦ Ανθέος, Οὗ γενέτης Στάφυλος, Διονύσου φίλτατος υἱός. Καὶ Ἑλλήσποντος ἀπὸ Ελλης τῆς Φρίξου ἀδελφῆς, τῷ ἐκεῖσε πελάγει ῥιφείσης. Κιούρα δὲ ὑπὸ Κιβύρρου ἀδελφοῦ. Ἡ δὲ Θάσος Χρυσή πρώην Ελέγετο. Σαμοθράκη δὲ ἡ ἐν τῇ Θράκης χερρόνησος, ήτις πρώην Θηριοῦσα διὰ τὸ θηρίων πεπληρώσθαι, καὶ ἱερὰν νυμφῶν οὖσαν, ὠνομάζετο, μετέπειτα δὲ τοῦ τοῦ συρραγέντος εἰς νῆσον συνέστη, καὶ ὑπὸ Σαμίων κατοίκων ἐν κατασχέσει γενομένη Σαμο Θράκη μετωνομάσθη. Λαοδίκεια κατωνομάσθη ἀπὸ τῆς γυναικὸς Σελεύκου τοῦ ᾿Αντιόχου, ὃς ἐπὶ τῷ ὀνόματι ταύτης ἔκτισε τὴν Λαοδίκειαν. Τένεδος δὲ ἀπὸ τοῦ Τέννου τοῦ υἱοῦ Κύκνου τοῦ Ποσειδώνος " καὶ τοῦ ἐν αὐτῇ ἱεροῦ ἔδους τῆς ᾿Αθήνης. Μεσημβρία δὲ ἡ πρὶν Μεμνεδρία, ἀπὸ τοῦ Μέμνου Θρικό, πο τοῦ ταύτην οἰκίσαντος καὶ βρία τὸ παρά τισι βρα κῶν πόλισμα λεγόμενον· πρὸς δὲ τὸ εὐφραδέστερον Μεσημβρία νῦν ὀνομάζεται. Δἶμος ἀπό τινος ἀναιρε θέντος ἐκεῖσε δι' Ηρακλέους καὶ τὸν τόπον αἱμάτ ξαντος· ἀκρωτήριον δέ ἐστι Θράκης. Μήδεια ἀπὸ Mήδης τῆς Αἰήτου θυγατρός κατωνόμασται. Σηλυ βρία ἀπὸ Σήλυο; τοῦ Θρακών βασιλέως, ὅστις αὐτὴν ᾤχισεν. Μακεδονία ἡ πρὶν Αμαθία λεγομένη ἀπὸ ἀρχαίου τινὸς ἡγεμόνος. Ην δὲ καὶ πόλις ᾿Αμαθία λεγομένη πρὸς τῇ θαλάσσῃ τῷ ἔθνει ἐπώνυμος. Νι κόπολις κατὰ τὸ ἐπώνυμος τῆς νίκης, ἣν Αύγουστος Σεβαστός κατὰ ᾿Αντωνίου καὶ Κλεοπάτρας εἰργά- σατο, καὶ τὴν Αἰγυπτίων ἀρχὴν τοῖς Ῥωμαίοις υπο έκλινεν. Ἱερὸν Εὐξείνου, δ παρὰ τῶν τῆς Ἀργούς πλωτήρων διερχομένων ἐκεῖσε ἀνίδρυται. Φάρος δὲ αφιδρυμάτιον ᾧ πυρσὸς ἐπιτίθεται εἰς ὀδηγίαν ἀπρόσκοπτον τοῖς ἐν νυκτὶ παροδίταις. Ρὼς δὲ, οἱ καὶ Δρομῖται, φερώνυμοι ἀπὸ Ρώς τινος σφοδρού διαδραμόντες ἀπηχήματα τῶν χρησαμένων ἐξ ὑπο- θήκης ἢ θεοκλυτίας τινὸς καὶ ὑπερσχόντων αὐτοῦ;, ἐπικέκληνται. Δρομῖται δὲ ἀπὸ τοῦ ὀξέως τρέχειν αὐτοῖς προσεγένετο. Ἐκ γένους δὲ τῶν Φράγγων καθίστανται. Ο δὲ Τρικέφαλος βουνὸς κατὰ τὸ Ὀψι κιον ἀπὸ τοῦ τριχή κεφαλοῦσαι τῷ σχήματι εἴρη ται, ὥσπερ καὶ Ῥαδηνὸς ἀπὸ Ῥάδης κώμης τοῦ τῶν ᾿Ανατολικῶν θέματος. οι Περσιδώνος Ρ εἰ αἰδοῦς. * μὲν Νεβρία Ρ. * Μεμνονδρακός Ρ. " αφίδρυμά τα εδ. γ'. 1. SYMEONIS MAGISTRI -etiam quartain uxorem, Zoem, quam vocant Car- bunopsinam. norum exercitus cum Tripolita adversus Byzan - tium. Dicti vero sunt Tripolitæ, quod ex tribus nationibus colleeti sint, ex Arabibus et Tyriis et Sidoniis convenis. Similiter vero etiam Ægæura mare ab aquarum impetu, ac quod velut capræ in moren Græci alya vocant) subsultet, nomen acce, pit. Stobolus a loci silu. Lampsacus & lucis fulgore, a Phocensibus fundamenta locantibus ac orantibus, e caelo noctu delapso, quo, favente numine, firma murorum stetit compago. Imbrus ab Imbro vocata, Anthei filio, B Cujus pater Staphylus, Dionysii charissima proles. Hellespontus ab Hella Phrisi sorore, in illud pro- jecta mare. Cibyrrha vero a Cibyrrho fratre. Tha- ous Chryse olim vocata. Samosathracia, quæ in Thracia est peninsula, olim Theriusa dicta, quod bestiis plena esset et quod Nymphis sacra : postea vero cum fluxus collisione a continenti divisa in- sula facta esset et Samiis colonis possessa, mutato nomine Samothracia ab illis appellata est. Laodicea nominata est ab uxore Antiochi Seleuci, qui ejus nomine Laodiceam condidit. Tenedus vero a Tenno Lycni Blio Neptuni nepote, ac delubro quod in ea est, Minerva sacro. Mesembria, quæ prius Memnebria, a Memno Thrace ejus conditore, et Bria, quod apud Thraces nonnullos civitatem vo- cant : lenius autem efferendi gratia Mesembria modo nuncupatur. Ilemus a quodam ibi ab Пler- cule interempto, cujus cruore locus tinctus sit: est vero Thraciæ promontorium. Media a Meda Æetæ Alia nomen adepta est. Silybria a Silyo Thracum rege, qui eo coloniam duxit. Macedonia, quæ pri- dem Amathia, ad mare sita, commune habet cum gente nomen. Nicopolis ab Augusti victoria de Antonio et Cleopatra, ac quæ Romanis fascibus Egyptiorum sceptra inclinavit. Hierum Euxini (quasi dicas templum) ab Argonautis illac iter habentibus fundalum est. Pharus ejusmodi substrucia moles cui facula imponitur, ut inter offusas noctis tenebras inoffensi viatores dirigan- tnr. Russi, qui et congruo rei nomine Dromita D nuncupantur, a Roe quodam viro forti, cumn sive monitu ac consilio sive divino quodam afflatu ac oraculo, pro potestate illis utentium cisque supe- riorum, injurias noxamque evasissent, dicti sunt. Dromite vero ut appellarentur, cursus celeritas causam dedit : genus autem ex Francis ducunt, Tricephalus collis, qui Opsicii est, a figura, qua triplici typulo assurgit, nomen accepit. Rhadenus a Rhada oppido Anatolicorum thematis. [P. 465] c VARIE LECTIONES. cf. Pet 42. Anno decimo septimo duxit imperator A ιβ'. Τῷ ιζ' ἔτει ηγάγετο ὁ βασιλεὺς καὶ τετάρτην 13. Anno decimo octavo ascendit navalis Agare-
PG 109:773καὶ εἰς τὸ παλάτιον ἔρχεσθαι. οἰκειωσάμενος δὲ καὶ τὸν πρωτοσπαθάριον Θεοφάνην τὸν Φαλγάνην καὶ ἄλλους τινὰς ἀποκτείνει τὸν Θεόκτιστον ἐν τῷ παλατίῳ, μετὰ καὶ τῆς τοῦ βασιλέως συνειδήσεως. τοῦτο μαθοῦσα Θεοδώρα ἠγανάκτησε κατὰ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν ἄλλων οἳ τὸν φόνον κατειργάσαντο, καταβοωμένη αὐτῶν. ἀλλὰ καὶ φωνῇ βριαρᾷ καταπτοηθεῖσα θρηνωδῶς θαλαμεύεται· τῶν ἀποστρατήγων γάρ τις, ἐκ Μελισσηνῶν κατάγων τὸ γένος, αὐτῇ ἀπεφθέγξατο παλινδρομεῖν οἴκαδε, τὴν τοιαύτην ἡμέραν κρουόντων ἀποκαλῶν. τοῦ δὲ Μιχαὴλ παντὶ τρόπῳ μηχανωμένου 658 τὴν μητέρα ἐξιλεώσασθαι αὐτὴ ἀπαρηγόρητος ἔμεινεν· ὅθεν καὶ μεταβαλὼν ὁ βασιλεὺς ὥσπερ τὴν ψυχὴν καὶ τὴν γνώμην, οὕτω δὴ καὶ τὸ σχῆμα καὶ τὴν ἐνέργειαν, τοσούτοις προσώποις αὐτὴν λυπεῖν κατηπείγετο ὅσοις πρὸ τούτου θεραπεύειν ἐσχηματίζετο. καὶ τὰς μὲν ἀδελφὰς αὐτοῦ Θέκλαν Ἀναστασίαν καὶ Ἄνναν εἰς τὰ Καριανοῦ μεθιστᾷ, Πουλχερίαν δὲ ὡς ἠγαπημένην τῇ μητρὶ ἐν τῇ μονῇ τῶν Γαστρίων. εἶτα μετ' ὀλίγον καὶ πάσας ἑνώσας ἐν τῇ μονῇ τῶν Γαστρίων ἀπέκειρεν. τότε δὴ καὶ ὑπὸ τῆς συγκλήτου πάσης ἀναγορεύεται καὶ αὐτοκρατορεῖ, καὶ τὸν Βάρδαν προβάλλεται μάγιστρον καὶ δομέστικον τῶν σχολῶν. ἐφ' οἷς ἡ μήτηρ αὐτοῦ λυπουμένη ὡς διατασσομένη, ἀλλὰ μὴν καὶ διὰ τὴν ἄδικον σφαγὴν Θεοκτίστου, ἔχθρα ἦν ἀναμέσον αὐτῶν ἄσπονδος. κατάγει τοίνυν καὶ αὐτὴν εἰς τὰ Γαστρία· ἥτις τῇ ἀθυμίᾳ καταβαπτισθεῖσα τὸν νοῦν, καὶ ὑπ' ἐκπλήξεως ἀφαιρεθεῖσα καὶ τὸ φρονεῖν, ἀναξίαν ἑαυτῇ συσκευάζει κατὰ Βάρδα βουλήν, ἑλομένη κοινωνὸν σὺν ἄλλοις πολλοῖς καὶ τὸν τοῦ βασιλέως πρωτοστράτορα, ὅπως ὑποστρέφοντος τοῦ Βάρδα ἀπὸ τοῦ προαστείου αὐτοῦ τοῦ Κοσμηδίου ἀναιρήσουσιν αὐτόν. τῆς δὲ μελέτης πρὸ τοῦ ἔργου φανερωθείσης, κατ' αὐτῶν ἐκείνων τῶν μελετησάντων τὸ κακὸν ἐξηνέχθη· φωραθέντες γὰρ καὶ κατασχεθέντες ἐν τῇ σφενδόνῃ τὰς κεφαλὰς ἀπετμήθησαν. καὶ προβάλλεται τὸν Βασίλειον ὁ Μιχαὴλ ἀντὶ τοῦ τελευτήσαντος πρωτοστράτορος, ὁμοίως καὶ Βάρδαν τὸν θεῖον αὐτοῦ κουροπαλάτην. 659 14. Τῷ βʹ τούτου ἔτει ἔπεσε κόνις ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πλήρης αἱματώδης, καὶ λίθους εὕρισκον πολλοὶ ἐρυθροὺς ὡς αἷμα. ἐπιδοὺς ἑαυτὸν εἰς πᾶσαν κακίαν ὁ Μιχαήλ, τὰ ἐν τῷ παλατίῳ χρήματα κακῶς ἀναλίσκων, ὑπὲρ τῶν χιλίων ἐνενήκοντα κεντηναρίων ὄντα χρυσίου, ἄργυρος δὲ πλῆθος ἀναρίθμητος, ἅπερ ἡ μήτηρ αὐτοῦ ἐφυλάξατο. καὶ τοὺς τῶν ἡνιόχων παῖδας ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος υἱοθετησάμενος ἑκάστῳ ἐδίδου νομίσματα ρʹ ἢ τὸ ἐλάχιστον νʹ. καί τινί ποτε πατρικίῳ (Ἱμέριος οὗτος ἐκαλεῖτο ὁ Χοῖρος, διὰ τὴν τοῦ προσώπου ἀγριότητα οὕτως κατονομαζόμενος) ἄλλως αἰσχρολογοῦντι κατὰ τὴν τράπεζαν καὶ ψόφον ἐκ τῆς βεβήλου αὐτοῦ γαστρὸς κατὰ πρόσωπον τοῦ βασιλέως καὶ τῶν συνδειπνούντων ἀφιέντι, ὡς καὶ τὸ φατλίον τὸ τούτους φωταγωγοῦν ἐκ τοῦ τηλικούτου ψόφου ἀποσβέσαι τῷ παραδόξῳ θαύματι, χρυσίου νομίσματα δέδωκεν ρʹ. (15) οὕτως ἐκεῖνος εἰς οὐδὲν δέον τὰ δημόσια κατανάλισκεν. καὶ μήπω καιροῦ παρελθόντος ἑνός, ἐπεὶ τῆς στρατιωτικῆς ῥόγας παρῆν ὁ καιρὸς καὶ χρημάτων πόρος οὐκ ἦν, τήν τε χρυσῆν ἐκείνην καὶ πολυθρύλητον πλάτανον καὶ τοὺς δύο λέοντας καὶ τοὺς δύο γρῦπας, ὁλοχρύσους ὄντας καὶ σφυρηλάτους, καὶ τὸ ὁλόχρυσον ὄργανον, ἀλλὰ καὶ ἕτερα ἔργα ὁλκὴν ἔχοντα τῶν ςʹ κεντηναρίων καὶ στολὰς ωξʹ ὁλοχρύσους καὶ χρυσοϋφάντους χωνεύσας ἐχάραξε, καὶ τὴν τῶν στρατιωτῶν ῥόγαν ἐποίησεν. ὅτε δὲ ὁ Βασίλειος ἦλθεν, οὐδὲν ἄλλο εὗρεν εἰ μὴ 660 κεντηνάρια ιγʹ καὶ μιλιαρίσια σακία θʹ· ἐφ' οἷς ἀπορῶν τὸ νῦν σενζάτον καλούμενον χαραχθῆναι ἐκέλευσε καὶ τοῦ δημοσίου ποιήσασθαι πρόνοιαν. 16. Ἵνα δὲ μικρόν τι λέξας βεβαιώσω τὰ διηγούμενα καὶ σαφεστέρα γένηται ἡ τοῦ ἀνδρός, εἴ γε δὴ καὶ ἄνδρα αὐτὸν καλεῖν δεῖ, ἀναγωγία καὶ ἄνοια, ἐφ' ἅρματος ἱσταμένου καὶ τῆς βαλβῖδος μέλλοντος ἐκπηδῆσαι, ἐπαγγελίας φθασάσης ὅτι δεινῶς ὁ Ἄμερ καταληΐζεται τὸ Θρᾳκήσιον καὶ τὸ Ὀψίκιον ὑπεισελθὼν τοῖς Μαλαγίνοις πλησιάζει καὶ προσδοκῶνται ὡς οὐδέπω δεινά, καὶ ἐπὶ
μαγάρισε». Ο δὲ Κωνσταντίνος καὶ οἱ λοιποὶ εἶδό- τις ὡς ἀδύνατόν ἐστι τὸν Ανδρόνικον ἐξελθεῖν, μετ' οὐ πολὺ τῇ βουλῇ αὐτοῦ μόνοι φυγή χρησάμενοι, ὅπερ θαύματος άξιον, ἐκ μέσης Συρίας εἰς Ρωμα. νίαν ἐξῆλθον, κατά χώραν πολεμούμενοι. κγ'. Τότε ἀπὸ Ταρσοῦ ἐλθὼν ἐν τῇ πόλει περὶ τοῦ διαλλαγῆναι δ τε ᾿Αβαλάκης ὁ γέρων καὶ ὁ τοῦ Σαμωνά πατήρ· οὓς καὶ δεξάμενος ὁ βασιλεὺς ὑπο ἔδειξεν τὸν τῆς ἐκκλησίας κόσμον, ὅπερ ἀνάξιόν ἐστιν Χριστιανικῆς καταστάσεως, τοῦ θεάσασθαι παρὰ τῶν ἀθέων τὰ ἱερὰ σκεύη τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ τοῦ Σαμωνά πατὴρ ἤθελε συνείναι τῷ υἱῷ αὐτοῦ καὶ μὴ εἶναι εἰς Συρίαν. Ο δὲ Σαμωνάς παρήνεσεν αὐτῷ, λέγων· Κράτει τὴν πίστιν σου. Κἀγὼ εἰ δυνηθώ, ελεύσομαι μᾶλλον πρὸς σέ. κδ. Τῷ κε' ἔτει αὐτοῦ, τῇ ἡμέρᾳ τῆς Πεντηκοστῆς, στέφει Λέων ὁ βασιλεὺς Κωνσταντίνον τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν Πορφυρογέννητον διὰ Εὐθυμίου πατριάρχου. Δέσ δωκεν δὲ Σαμωνάς Κωνσταντῖνον ἄνθρωπον αὐτοῦ, τὸν δουλεύσαντα πρότερον Βασιλείῳ μαγίστρῳ καὶ ἐπὶ τοῦ καν.κλείου, τοῦ δουλεύειν Ζωή Αὐγούστῃ. Ος καὶ ἠγαπήθη πολλά παρά τε τοῦ Λέοντος τοῦ βασιλέω; καὶ τῆς Αὐγούστης. Ὅθεν καὶ πολλὰ ἐφθό- νει Σαμωνάς αὐτὸν, καὶ ἐλοιδόρει ὡς συνόντι τῇ Αύ γούστῃ. Οπερ ὁ βασιλεὺς ὑπονοήσας ἀληθὲς εἶναι, ἀπέκειρεν αὐτὴν διὰ Σαμωνἂν ἐν τῇ μονῇ τοῦ ᾿Αγίου Ταρασίου. Μετ' ὀλίγον δὲ ὧρισεν τὸν Σαμωνἂν ἀνα- λαβέσθαι αὐτὸν ἐν τῇ μονῇ τὰ Σπεῖρα, βουλόμενος πάλιν ἀναλαβέσθαι αὐτόν. Απελθὼν οὖν ὁ βασιλεὺς εἰς πρόκεισιν ἐν τῷ Δαματρύ, καὶ ἐν τῇ μονῇ τοῦ Σπο μωνα ἀριστήσας, εἶδε τὸν Κωνσταντῖνον. Καὶ παρ ευθύ ὥρισεν τὸν Σαμωνάν, καὶ ἐνέδυσεν αὐτὸν και σμικά, καὶ ἐκέρασε τῷ βασιλεῖ εἰς τὸ κλητόριον, [Ρ. 49] καὶ ὑπέστρεψε μετὰ ταῦτα ἐν τῷ παλατίῳ. Καὶ πάλιν φθονείται Κωνσταντίνος ὑπὸ τοῦ Σαμωνά διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγάπην τοῦ βασιλέως, καὶ βου- λεύεται μετὰ τοῦ Τζιρίθωνος καὶ ἄλλων τινῶν, καὶ ποιοῦσι χάρτην πολυλοίδορον κατὰ τοῦ βασιλέως, γράψαντος καὶ συντάξαντος αὐτὸν τοῦ Ῥοδίου, να ταρίου ὄντος τοῦ Σαμωνά. Ελθόντος δὲ τοῦ βασιλέως ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, ἔρριψεν αὐτὸν ἐν τῷ μετα- τωρικίῳ. Εὑρὼν οὖν αὐτὸν ὁ βασιλεὺς καὶ ἀναγνοὺς ἐν μεγάλη θλίψει ἦν, ζητῶν τὸν τοῦτο ποιήσαντα. Γέ- γονε δὲ τότε ἔκλειψις σελήνης, καὶ διωρίσατο ό βασι- λεὺς τοῖς τότε ἀστρονόμοις εἰπεῖν ἀποτέλεσμα. Εἰσ- ερχόμενος δὲ ὁ Πανταλέων μητροπολίτης πρὸς τὸν βασιλέα, ηρώτησεν αὐτὸν Σαμωνάς· Εἰς τίνα ἐστὶν ἡ κάκωσις; Ὁ δὲ ἔφη· Εἰς σέ· καὶ ἐὰν διέλθῃ Ιουνίου τ', έκτοτε οὐδὲν πείσῃ κακόν. Τῷ δὲ βασιλεῖ εἶπεν εἰς τὸν δεύτερον ἔχειν τὴν κάκωσιν τῆς σελήνης. Ο δὲ βασιλεὺς ὑπέλαβε τοῦτο εἰς ᾿Αλέ ξανδρον τὸν αὐτοῦ ἀδελφόν. Μετὰ τοῦτο δὲ ἰδίως ὁ Τζερίθων τῷ βασιλεῖ εἶπεν ὅτι ὁ Σαμωνάς ἐποίησε τὸ πιττάκιον. Καὶ εὐθὺς καταβιβάζει τὴν Σαμωναν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ καὶ ποιεῖ μοναχὸν, εἶτα ἀπάγει εἰς τὴν μονὴν Εὐθυμίου τοῦ πατριάρχου. Καὶ πάλιν λοιδωρηθέντα ἀπάγουσιν εἰς τὴν τοῦ Μαρτινακίου Α- ANNALES. LEO BASILII FILIUS. -. A Mabumeti se sacris polluit. Constantinus auteu B C aliique probe intelligentes fieri non posse ut dronicus evaderet, brevi post illius consilio soii fugæ præsidio usi (res sane admniratione digna 1) ex media Syria, per infestos subinde hostium cuneos iisque fatigati, in Romanæ ditionis loca evasere. mutationis causa senex Abalbaces et Samonæ pa- ter. Acceptis imperator omni humanitate ecclesize ornatum oinnem ostendit, haud certe Christiano ritu, per quem a fide extraneis sacra Dei vasa vi - dere haud convenit. Samonæ patri animus fuit morandi cum filio nec in Syriam revertendi. Enim- vero dehortatus est Samonas, altque: Tene fidem tuam : ego potius, si per facultatem licuerit, ad te pergam. sancto Pentecostes, coronat Leo imperator Constantinum filium suum in porphyra natum per Euthymium patriarcham. Dedit vero Samonas Con stantinum hominem suum, qui prius Basilio ma- gistro ac caniclci præfecto in ministerio fuerat, in Zoes Augustæ obsequium. Hic longe carissimus Leoni imperatori ac Augustae factus est. Quain- obrem ingenti in eum invidia incensus Samonas rei eum cum Augusta secretioris accusat. Veramque accusationem suspicatus Leo, gratiam Samonæ ſa - cturus, Constantinum in S. Tarasii comam ponere jubet. Brevi autem post Samous præcepit ut in monasterio suo, quod Spira vocant, eum recipial, volens ipsum in officium reducere. Egressus itaque imperator, habitoque processu ad Damatryum, al- que in Samonæ monasterio pransus, Constanti- num vidit; statiinque Samonæ præcipiens sæculares cum vestes induit; miscuitque imperatori inter epulas, ac postea in palatium reversus est. Rursus- que inardescit Samong invidia, qua Constantinum imperator prosequebatur benevolentia. Consilioque cum Tzirithone ac quibusdam aliis inito, longe famosam plenamque conviciis adversus impera- torem chartam exarant, conscribente ac compo- nente Rhodio Samona notario; quam imperatore ad Majorem ecclesiam veniente in Metatoricio pro- Djecit. Offenso imperator lectoque libello, etiam atque etiam animi anxius dolensque ejus auctorem inquirebat. Contigit vero tunc lunam deficere ; sta- tuitque imperator astronomos, qui tam in urbe erant, quid tandem deliquium illud proten- deret, dicere. Ingresso autem Pantaleone metro- polita ad imperatorem, querebat ex eo Samonas in quem maledica vis intenderet. Cui ille: In te nimi- rum. Ac siquidem tertia decima Junii mensis tran- sierit, nihil deinceps gravius patieris. Leoni autem imperatori dixit lung malefcium eum respicere qui secundus in republica exsistat ; quod impera- tor de fratre suo Alexandro accepit. Postea Tziri- tho Leoni seorsum dixit Samonam libelli auctoreın esse. Statimque gradu dejectum in ipsius edes 23. Ad ca tempora venit in urbem a Tarso cour 24. Imperii Leonis anno vigesimo quinto, die
PG 109:781τούτῳ στυγνάσαντος μὲν τοῦ πρωτονοταρίου, ἀπαγγείλαντος δὲ μετὰ κατηφείας τὴν ἐκ τοῦ δομεστίκου τῶν σχολῶν ἀπόκρισιν, καὶ ἅμα ἐπὶ χεῖρας τὰ γράμματα φέροντά τε καὶ δεικνύοντα, ἐκεῖνος "τί" φησίν, "ὦ οὗτος, τόλμῃ χρησάμενος τοιαῦτα κατὰ τὸν ἀναγκαῖον τοῦτον ἀγῶνά μου διαλέγειν ἐπιχειρεῖς, τοῦτο μόνον σπουδάζοντι, μὴ τὸν μέσον εὐώνυμον ἰδεῖν περιτετραμμένον, ὑπὲρ οὗ μοι πᾶς ὁ ἀγών." 17. Ἀλλὰ καὶ τούτου ἕτερόν τι διηγήσομαι χαλεπώτερον, οὐ μόνον ἐκπῖπτον τοῦ πρέποντος, ἀλλὰ καὶ τῆς βασιλικῆς ἀξίας ὅτι μάλιστα ἀλλότριον. γυναίῳ τινὶ ἧς τὸν παῖδα υἱοθετησάμενος ἦν, ἐκ βαλανείου ἐρχομένην καὶ τὴν ἑαυτῆς κάλπην ἐπὶ χεῖρας ἐχούσῃ συναντήσας τοῦ ἵππου ἀπέβη, καὶ τοὺς μὲν ἄλλους κατὰ τὰ ἀνάκτορα ἀπέστειλεν, ἀκόλαστα δὲ καὶ μυστικὰ ἀνδράρια ἑται 661 ρισάμενος ἀπῄει μετὰ τῆς γυναικός, τὴν κάλπην τῶν ἐκείνης χειρῶν ἀναλαβών. καὶ "ἄγε δή, ὦ γύναι, θαρροῦσα" ἔλεξεν "ἐμὲ κατὰ τὸ σὸν οἴκημα ὑπόδεξαι, ψωμοῦ πιτυρώδους καὶ ἀσβεστοτύρου ἐπιθυμοῦντα," τάχα που ἀπὸ τῶν νʹ νομισμάτων, ἅπερ δέδωκε τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς, ὑπολαμβάνων τι κεκτῆσθαι ταύτην. ἐπὶ δὲ τῷ ξένῳ τούτῳ θεάματι ἡ γυνὴ ἐκπλαγεῖσα, ἐπεὶ καὶ πάντων ἐν ἀπορίᾳ ἦν, αὐτὸς ὁ Μιχαὴλ τὸ σαβάνον αὐτῆς ἔτι διάβροχον ὂν ἀντὶ μεσσαλίου τῷ σκάμνῳ ἐπέθετο (οὐ γὰρ εἶχεν τράπεζαν), τήν τε κλεῖδα ἀφελὼν αὐτῆς ἦν τὰ πάντα ὁ βασιλεύς, τραπεζοποιὸς μάγειρος δαιτυμών. ἐκβαλὼν δὲ ἅπερ εἶχεν τῆς πενιχρᾶς ἐκείνης ἡ κιβωτός, συνειστιᾶτο ταύτῃ καὶ συνεδείπνει, κἀκεῖθεν βάδην αὖθις ἀπῄει πρὸς τὰ ἀνάκτορα. 18. Καὶ τὸ δὴ χαλεπώτερον, ἡ τῶν ὧν εἶχε μεθ' ἑαυτοῦ φατρία, σατύριοί τινες οὗτοι καὶ πρὸς πᾶσαν αἰσχρουργίαν ἀκόλαστοι, οὓς ἐκεῖνος διὰ τιμῆς ἄγων καὶ αἰδοῦς τῶν θείων κατωλιγώρει· ἱερατικὰς στολὰς χρυσοϋφάντους ἐπετίθει καὶ ὠμοφόρια, καὶ ἠνάγκαζεν ἀσχημόνως τε καὶ ἀνάγνως τελεῖν τὰ ἁγνά. καὶ πατριάρχην τὸν ἔξαρχον τούτων ἐκάλει, Γρύλλον καλούμενον, τοὺς δὲ λοιποὺς ιαʹ μητροπολίτας τῶν ἐξαιρέτων θρόνων τε καὶ λαμπρῶν. οἷς εἰ μὴ καὶ αὐτὸς ἐκοινώνει, οὐδὲ βασιλεύειν ἠξίου· καὶ γὰρ πρωτόθρονος ὁ Κολωνείας ὤν, δωδέκατος δὲ αὐτὸς ὁ βα 662 σιλεὺς Μιχαήλ. καὶ τὰς ᾠδὰς ἐξεπλήρουν διὰ κιθαρῶν· καὶ τὰ μὲν μυστικὰ μιμούμενοι λιγυρῶς ἐπήχουν, τὰς δὲ ἐκφωνήσεις ἀνέτῳ φορᾷ καὶ διαπρυσίῳ. σκεύη δὲ διάχρυσα καὶ μαργαριτῶν συγκρίμενα εἶχον, ὄξους τε καὶ σινάπεως πληροῦντες οἷς ἐβούλοντο μεταλαμβάνειν ἐδίδοσαν, τῶν ἀχράντων οὕτω καταπαίζοντες μυστηρίων. οὗτος οὖν ὁ Γρύλλος καὶ ὄνῳ ἐπωχεῖτο λευκῇ, τὰς δημοσίους προόδους τελῶν, καὶ τὸν τοιοῦτον θίασον συνεπόμενον ἔχων ἠγάλλετο. καί ποτε συνέβη μετὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς λιτῆς ἐρχομένῳ τῷ μακαρίτῃ Ἰγνατίῳ συντυχεῖν· καὶ τὸν φελόνην ἀναστείλας μετὰ τῶν αὐτοῦ συμμυστῶν εὐτονώτερον τῶν κρουσμάτων ἦρχε, καὶ τὸν κλῆρον μυρίοις καὶ αἰσχίστοις περιέβαλλε ῥήμασιν. ὑπὸ δὲ τοῦ ὁσίου ἐπιτιμηθεὶς αὐτὸς μὲν οὐδὲν τούτων ἐφύλαξεν, πλὴν τέως τῆς ὁδοῦ ἐξέκλινε. τούτοις ἑαυτὸν γέλωτα ἄσεμνον καὶ ἀνακαγχασμὸν ὁ ἀφρονέστατος προετίθει, οἷς ὑβρίζετο μὲν ἡ ἁγία προσφορά, ὑβρίζετο δὲ τὰ ἅγια λόγια, τοῖς ἀρρήτοις αὐτῶν καὶ ἀκαθάρτοις ἐπιτηδεύμασιν ἐπιλεγόμενα καὶ ἐπιφωνούμενα. 19. Μετ' οὐ πολὺ δὲ τοῦ ἁγιωτάτου Ἰγνατίου τοῦ θρόνου τῆς πατριαρχίας καταβιβασθέντος, ἐπίπροσθεν τῆς βασιλικῆς τραπέζης κατενώπιον τελουμένων Φωτίου καὶ δι' αἰσχίστης μιμήσεως τῶν θείων παιζομένων ὑπὸ τῶν καταφρονητῶν καὶ καταπτύ 663 στων ἀνδρῶν, τοσοῦτον ἐκεῖνος ἀπέσχεν τοῦ ἐπιτιμῆσαι καὶ διελέγξαι καὶ τὸ ἀτοπώτατον καταργῆσαι τοῦ ἐπιτηδεύματος, ὅτι καὶ ἐπεκύρου μᾶλλον ὁ ἀθέμιτος τὸ ἀθέμιτον, ἐπευξάμενος τὸν θεομισῆ Θεόφιλον ἐκεῖνον τὸν καὶ Γρύλλον, ὃν ὁ ἀπαιδευτότατος ἄναξ ἴδιον πατριάρχην ὠνόμαζεν, παίζειν εὔστοχος καὶ ἐν ἱερατικοῖς ἀμφίοις καὶ λογίοις, καὶ κρότους ἀποπέμπειν μεγίστους ἡμιόνων τρόπῳ, καὶ πιεῖν ἐξ αὐτοῦ πάντας, τοῦτό γε μόνον ἄξιος αὐτοῖς ἐπιφωνεῖν, καὶ σαρκίνων μεταλαμβάνειν μετὰ νάπυος καὶ ὄξους· καὶ τῷ ὠμοφορίῳ αὐτοῦ ὁ ἀνίερος τῷ ἀνιέρῳ τὴν ἀνιεραρχίαν ἀνιέρως
PG 109:783ἐπεσφραγίζετο, ἐν γέλωτι ὁ μετὰ ἀφρόνων ὁ ἄφρων τὴν φωνὴν αὐτοῦ ἀνυψῶν, ἐπιγελῶν τοῦ ἀοιδίμου Ἰγνατίου ὡς μὴ ὄντος τοῖς πράγμασι συγκαταβατικοῦ καὶ οἷον, ὡς αὐτὸς ἐνόμιζε, παντὶ ἀνέμῳ εὐριπίστως φερομένου. ἀλλὰ καὶ ἅμιλλαν μετὰ τοῦ ἀθλίου βασιλέως Μιχαὴλ ὑπὲρ τοῦ τίς ἂν πλέον πίῃ ἐνστησάμενος δέκα κώθωσιν αὐτὸν ὑπερέβαλλεν· τοῦ Μιχαὴλ γὰρ ἐν τοῖς νʹ πεπληρωμένου, οὗτος ὁ Φώτιος τοὺς ξʹ ἐκπεπωκὼς ἐνεκαυχᾶτο ὡς μὴ μεμεθυκώς. 20. Καί ποτε τὴν ἑαυτοῦ μητέρα ὁ Μιχαὴλ ἐν τοῖς ἀνακτόροις διαιτουμένην, τοῦ Γρύλλου δὲ σὺν αὐτῷ τὰ ἄθεσμα πράττοντος, πλασάμενος τοῦτον εἶναι τὸν μακαρίτην Ἰγνάτιον μετακαλεῖται εὐλογηθησομένην παρ' αὐτοῦ. ὡς οὖν ἐκείνη ἐξῄει μετ' εὐλαβείας καὶ αἰδοῦς, ῥίπτει ἑαυτὴν εἰς τοὔδαφος ἐξαιτουμένη εὐχήν· καὶ γὰρ ἐλάνθανεν τέως τὴν γενειάδα κρύπτων. καὶ ἐκ 664 προχείρου ψόφον ἀναθορὼν ἐπαφεὶς καὶ λόγους ἀπρεπεῖς προστεθεικὼς καὶ τὸ "ἡμεῖς ὅπερ ἔχομεν, κυρά, παρέχομέν σοι," τὰ πάντα δυσωδίας ἐπλήρου. ἡ δὲ τὸ μέλλον ἀποφοιβάσασα, τῆς τοῦ θεοῦ προνοίας καὶ χειρὸς ἔξω γενέσθαι ὁδοῦ. 21. Ἔτι τῆς Θεοδώρας τὴν βασιλείαν κατεχούσης, Βόγαρις ὁ ἄρχων Βουλγαρίας, γυναῖκα τῆς τῶν Ῥωμαίων βασιλείας ἀκούσας κρατεῖν, δηλοῖ αὐτῇ καταλύειν τὰς συνθήκας καὶ πρὸς Ῥωμαίους ἐκστρατεύειν. ἀντιδηλοῦται οὖν αὐτῷ ὅτι καὶ ἐμὲ κατὰ σοῦ εὑρήσεις ἀντιστρατεύουσαν, καὶ ἐλπίζομεν κυριεῦσαί σου. εἰ δὲ μή, καὶ οὕτως σοῦ περιέσομαι, τὴν νίκην ἀρίδηλον ἔχουσα· γυναῖκα γάρ, ἀλλ' οὐκ ἄνδρα ἔχεις τὸν ἡττηθέντα σοι." διὰ τοῦτο μὲν οὖν καὶ ἐφ' ἡσυχίας ἔμεινε καὶ τὰς τῆς ἀγάπης ἀνενέωσεν σπονδάς. (22) ζήτησιν οὖν αὐτὴ ποιεῖται περὶ τοῦ μοναχοῦ Θεοδώρου τοῦ Κουφαρᾶ, πρὸ πολλοῦ αἰχμαλωτισθέντος. καὶ οὗτος δὲ ἀφορμὴν ἐκ τούτου λαβὼν περὶ τῆς οἰκείας ἀδελφῆς αἰχμαλωτισθείσης καὶ ἐν τῇ τοῦ βασιλέως αὐλῇ κατεχομένης δηλοῖ· ἥτις καὶ γράμματα μαθοῦσα καὶ τὴν τῶν Χριστιανῶν τάξιν καὶ τὴν περὶ τὸ θεῖον αἰδῶ καὶ δόξαν, ἐπεὶ τῆς ἐπανόδου τῆς πρὸς τὸν ἀδελφὸν τετύχηκεν, οὐ διέλιπεν ἐκθειάζουσα καὶ παρακαλοῦσα μεταθέσθαι πρὸς τὴν ἀληθῆ πίστιν, εἰ καὶ αὐτὸς τῇ ἀπιστίᾳ κατισχημένος πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἰδεῖν τέως οὐκ ἠθέλησεν. λιμοῦ 665 δὲ τὴν χώραν ἐπινεμομένου ἠναγκάσθη τὰ Ῥωμαίων ὅρια ὑπερβαίνειν. 23. Τῷ γʹ αὐτοῦ ἔτει προβάλλεται Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς Ἀντίγονον τὸν υἱὸν Βάρδα δομέστικον τῶν σχολῶν· τὸν δὲ ἕτερον υἱὸν αὐτοῦ, δοὺς γυναῖκα, εἰς ἣν καὶ ἐλοιδορεῖτο, προβάλλεται μονοστράτηγον τῶν δυτικῶν. συντόμως δὲ αὐτοῦ τελευτήσαντος, τῇ δʹ τῶν διακαινισίμων, προβάλλεται Μιχαὴλ Βάρδαν τὸν αὐτοῦ [θεῖον] Καίσαρα. 24. Τούτῳ τῷ ἔτει ἐξῆλθεν Ἄμερ μέχρις Σινώπης, καὶ ληϊσάμενος πάντα τὰ Ῥωμαίων ὑπέστρεψεν ἀβλαβής. 25. Τῷ δʹ αὐτοῦ ἔτει ἐκστρατεύει Μιχαὴλ ἅμα Καίσαρι διά τε γῆς καὶ θαλάσσης κατὰ Γόβορι ἄρχοντι Βουλγάρων. τοῦτο μαθόντες οἱ Βούλγαροι, ἅμα δὲ καὶ λιμῷ τηκόμενοι, ὡς ἤχῳ βροντῆς ὑπεκλίθησαν καὶ πρὸ τῶν ἀγώνων καὶ τῆς μάχης περὶ τὴν νίκην κατέγνωσαν, Χριστιανοί τε γενέσθαι καὶ ὑποτάσσεσθαι τῷ βασιλεῖ Ῥωμαίων ᾐτήσαντο. ὁ δὲ βασιλεὺς τούτους ἐν τῇ πόλει ἀγαγὼν ἐβάπτισεν πάντας καὶ τὸν ἄρχοντα αὐτῶν Μιχαὴλ ἐπωνόμασεν. ὃς εἰς τὸ ἴδιον ὑποστρέψας διὰ ζωγράφου Μεθοδίου λεγομένου τὴν κρίσιν καὶ ἀνταπόδοσιν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ γραφῆναι πεποίηκεν· διὸ καὶ μᾶλλον τὴν ἐκ παντὸς τοῦ γένους αὐτοῦ καθυφίσταται ἐπανάστασιν, οὓς μετά τινων ὀλίγων καταπολεμήσας, τὸν τοῦ θείου σταυροῦ τύπον ἐγκόλπιον περιάγων, πάντας ἀνα 666 φανδὸν ἐποίησε Χριστιανούς. δηλοῖ καὶ τῷ βασιλεῖ περὶ γῆς διὰ τὸ στενοῦσθαι ἐν τοῖς ἰδίοις τὸ πλῆθος τὸ ἑαυτοῦ, πρὸς τῷ καὶ ἐν τῇ πίστει ὁμονοεῖν ἀϊδίως καὶ τὴν ἀγάπην ἄλυτον εἰς αἰῶνας φυλάττειν. ὁ δὲ εὐμενῶς ἤκουσε, καὶ δέδωκεν ἐρήμην οὖσαν τηνικαῦτα τὴν ἀπὸ τῆς Σιδηρᾶς, ταύτης δὴ τότε ὅριον τυγχανούσης Ῥωμαίων τε καὶ αὐτῶν, ἄχρι τῆς Δεβελτόν, ἥτις οὕτω καλεῖται Ζαγόρια παρ' αὐτοῖς. 26. Τῷ εʹ αὐτοῦ ἔτει τοῦ Ἄμερ πάλιν ἐπὶ Ῥωμανίαν ἐξελθόντος συναντῶσι Πετρωνᾶς καὶ Νάσαρ οἱ στρατηγοὶ εἰς τὸν Λαλακαῶνα. καὶ συμβολῆς γενομένης τρέπεται ὁ Ἄμερ,
οὖν γυναῖκα τοῦ Δουκὸς ἀποκείραντες καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ εὐνουχίσαντες ἐν Παφλαγονίᾳ αὐτοὺς εἰς τὸν οἶκον αὐτῶν ἀπέστειλαν. ε'. Τῷ δὲ Αὐγούστῳ μηνί Συμεών ὁ Βούλγαρος σὺν ὄχλῳ βαρεῖ κατέλαβε τὴν Κωνσταντινούπολιν, καὶ χάρακα περιέλαβεν ἀπὸ θαλάσσης εἰς θάλασσαν, ἐλπίσι μετέωρος ὤν· ἀπειρότητι δὲ τῇ ἐκ τοῦ πλή τους καὶ τῶν ὅπλων καὶ τῶν περιβόλων ἀσφαλεία τῶν ἐλπίδων ἀποσφαλεὶς ἐν τῷ Εβδόμῳ ὑπέστρε ψεν, εἰρηνικὰς σπονδὰς αἰτησάμενος. Τῶν δὲ ἐπι τρόπων τὴν εἰρήνην ἀσμενέστατα ἀποδεξαμένων, δώροις τε ἀμέτροις καὶ μεγίστοις φιλοφρονηθέντες Συμεὼν καὶ οἱ τούτου υἱοὶ εἰς τὴν ἰδίαν χώραν ὑπο ἐστρέψαν. [Ρ. 475] ς'. Τοῦ οὖν βασιλέως Κωνσταντίνου παιδὸς ὄντος καὶ τὴν ἰδίαν μητέρα ἐπιζητοῦντος (ἤδη γὰρ ταύτην κατήγαγε τοῦ παλατίου 'Αλέξαν ἄρος) ἀναβιβάζουσι πάλιν αὐτήν. Καὶ περικρατής γενομένη τῆς βασιλείας αναβιβάζει εἰς παλάτιον Κωνσταντίνον τὸν παρακοιμώμενον καὶ Κωνσταν τίνον καὶ ᾿Αναστάσιον τοὺς Γογγυλίους· καὶ τῇ βουλῇ Ἰωάννου τοῦ Ελλαδα καταβιβάζει τοὺς οἱ κείους ᾿Αλεξάνδρου τοῦ βασιλέως, ήγουν Ἰωάννην τὸν ῥαίκτορα καὶ τὸν Γαβριηλόπουλον καὶ τοὺς λοιπούς. Προχειρίζεται δὲ Ζωὴ ἡ Αὐγούστα Θεοφύ λαπτον τὸν Δομηνίκου εταιρειάρχην. Ἰωάννης δὲ μάγιστρος ὁ Ελλαδας νοσήσας τελευτή. Συμβουλή δὲ Θεοφυλάκτου εταιρειάρχου Ζωή καταβιβάζει μετ᾿ ὀργῆς ἀπὸ τοῦ παλατίου Νικόλαον πατριάρχην, τῆς ἰδίας ἐκκλησίας περιποιείσθαι καὶ φροντίζειν εἰποῦσα. Μετ᾿ οὐ πολὺ δὲ Κωνσταντίνος παρακοι- μώμενος διαβάλλει πρὸς Ζωὴν τὴν ἑταιρειάρχην ὡς τὴν βασιλείαν σφετεριζόμενον εἰς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. Προφασιστικῶς οὖν πατρίκιον αὐτὸν ποιή σαντες, ἐπεὶ κατῆλθεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ὡς ἔθος ἐστὶ λαβεῖν εὐχὴν, οἴκοι τοῦτον μένειν παρεκελεύ σατο. Προεβάλετο δὲ Ζωή Εταιρειάρχην Ἰωάννην τὸν Γαριδάν, καὶ δρουγγάριον τῆς βίγλης Δαμιανών εὐνοῦχον. ζ. Τοῦ δὲ Βουλγάρου Συμεὼν τὴν Θράκην λητ ζομένου, ᾐτήσατο Ἰωάννης ὁ Βογάς πατρίκιος γενέσθαι καὶ κατ᾽ αὐτοῦ τοὺς Πατζινάκους ἀγαγεῖνο δῶρά τε λαβὼν ἀπῆλθε, καὶ ὁμήρους ἤγαγεν ἐν τῇ πόλει, συνθεμένων τῶν Πατζινάκων περᾶσαι καὶ τὸν Συμεὼν καταπολεμήσαι. η'. Παρεγένετο δὲ ἐν τῇ πόλει καὶ ᾿Ασώτιος, ἀνὴρ ἐπὶ ῥώμῃ ὀνομαστότατος, υἱὸς ὢν τοῦ ἄρχοντος τῶν ἀρχόντων· δν φασι σιδηρῶν ῥάβδον ἐκ τῶν ἄκρων ἑκατέρων κρατοῦντα ταῖς χερσὶ τῇ ὑπερ βαλλούσῃ ἀλκῇ διακάμπτειν καὶ πρὸς τὸ κυκλικόν σχήμα μεταγαγεῖν, τῆς ἀντιτύπου του σιδήρου φύσεως τῇ βίᾳ τῶν χειρῶν ὑπεικούσης. Ὃν παρα γενόμενον μετὰ πολλῆς τιμῆς ὑπεδέξαντο καὶ πάλιν εἰς τὴν ἰδίαν χώραν ἐξέπεμψαν. θ. Τῷ δὲ Σεπτεμβρίῳ μηνί, ινδικτιώνος γ', Παγκρατούκας ὁ ᾿Αρμένιος την Αδριανούπολιν τῷ Συμεὼν προδέδωκεν. Μετ' οὐ πολὺ δὲ ἀπεστάλη Βασίλειος ὁ πατρίκιος μετὰ δώρων πολλῶν, καὶ με του οω. Ρ. τούτῳ στυγνάσαντος μὲν τοῦ πρωτονοταρίου, ἀπαγγείλαντος δὲ μετὰ κατηφείας τὴν ἐκ τοῦ δομεστίκου τῶν σχολῶν ἀπόκρισιν, καὶ ἅμα ἐπὶ χεῖρας τὰ γράμματα φέροντά τε καὶ δεικνύοντα, ἐκεῖνος "τί" φησίν, "ὦ οὗτος, τόλμῃ χρησάμενος τοιαῦτα κατὰ τὸν ἀναγκαῖον τοῦτον ἀγῶνά μου διαλέγειν ἐπιχειρεῖς, τοῦτο μόνον σπουδάζοντι, μὴ τὸν μέσον εὐώνυμον ἰδεῖν περιτετραμμένον, ὑπὲρ οὗ μοι πᾶς ὁ ἀγών." 17. Ἀλλὰ καὶ τούτου ἕτερόν τι διηγήσομαι χαλεπώτερον, οὐ μόνον ἐκπῖπτον τοῦ πρέποντος, ἀλλὰ καὶ τῆς βασιλικῆς ἀξίας ὅτι μάλιστα ἀλλότριον. γυναίῳ τινὶ ἧς τὸν παῖδα υἱοθετησάμενος ἦν, ἐκ βαλανείου ἐρχομένην καὶ τὴν ἑαυτῆς κάλπην ἐπὶ χεῖρας ἐχούσῃ συναντήσας τοῦ ἵππου ἀπέβη, καὶ τοὺς μὲν ἄλλους κατὰ τὰ ἀνάκτορα ἀπέστειλεν, ἀκόλαστα δὲ καὶ μυστικὰ ἀνδράρια ἑται ρισάμενος ἀπῄει μετὰ τῆς γυναικός, τὴν κάλπην τῶν ἐκείνης χειρῶν ἀναλαβών. καὶ "ἄγε δή, ὦ γύναι, θαρροῦσα" ἔλεξεν "ἐμὲ κατὰ τὸ σὸν οἴκημα ὑπόδεξαι, ψωμοῦ πιτυρώδους καὶ ἀσβεστοτύρου ἐπιθυμοῦντα," τάχα που ἀπὸ τῶν νʹ νομισμάτων, ἅπερ δέδωκε τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς, ὑπολαμβάνων τι κεκτῆσθαι ταύτην. ἐπὶ δὲ τῷ ξένῳ τούτῳ θεάματι ἡ γυνὴ ἐκπλαγεῖσα, ἐπεὶ καὶ πάντων ἐν ἀπορίᾳ ἦν, αὐτὸς ὁ Μιχαὴλ τὸ σαβάνον αὐτῆς ἔτι διάβροχον ὂν ἀντὶ μεσσαλίου τῷ σκάμνῳ ἐπέθετο (οὐ γὰρ εἶχεν τράπεζαν), τήν τε κλεῖδα ἀφελὼν αὐτῆς ἦν τὰ πάντα ὁ βασιλεύς, τραπεζοποιὸς μάγειρος δαιτυμών. ἐκβαλὼν δὲ ἅπερ εἶχεν τῆς πενιχρᾶς ἐκείνης ἡ κιβωτός, συνειστιᾶτο ταύτῃ καὶ συνεδείπνει, κἀκεῖθεν βάδην αὖθις ἀπῄει πρὸς τὰ ἀνάκτορα. 18. Καὶ τὸ δὴ χαλεπώτερον, ἡ τῶν ὧν εἶχε μεθ' ἑαυτοῦ φατρία, σατύριοί τινες οὗτοι καὶ πρὸς πᾶσαν αἰσχρουργίαν ἀκόλαστοι, οὓς ἐκεῖνος διὰ τιμῆς ἄγων καὶ αἰδοῦς τῶν θείων κατωλιγώρει· ἱερατικὰς στολὰς χρυσοϋφάντους ἐπετίθει καὶ ὠμοφόρια, καὶ ἠνάγκαζεν ἀσχημόνως τε καὶ ἀνάγνως τελεῖν τὰ ἁγνά. καὶ πατριάρχην τὸν ἔξαρχον τούτων ἐκάλει, Γρύλλον καλούμενον, τοὺς δὲ λοιποὺς ιαʹ μητροπολίτας τῶν ἐξαιρέτων θρόνων τε καὶ λαμπρῶν. οἷς εἰ μὴ καὶ αὐτὸς ἐκοινώνει, οὐδὲ βασιλεύειν ἠξίου· καὶ γὰρ πρωτόθρονος ὁ Κολωνείας ὤν, δωδέκατος δὲ αὐτὸς ὁ βα σιλεὺς Μιχαήλ. καὶ τὰς ᾠδὰς ἐξεπλήρουν διὰ κιθαρῶν· καὶ τὰ μὲν μυστικὰ μιμούμενοι λιγυρῶς ἐπήχουν, τὰς δὲ ἐκφωνήσεις ἀνέτῳ φορᾷ καὶ διαπρυσίῳ. σκεύη δὲ διάχρυσα καὶ μαργαριτῶν συγκρίμενα εἶχον, ὄξους τε καὶ σινάπεως πληροῦντες οἷς ἐβούλοντο μεταλαμβάνειν ἐδίδοσαν, τῶν ἀχράντων οὕτω καταπαίζοντες μυστηρίων. οὗτος οὖν ὁ Γρύλλος καὶ ὄνῳ ἐπωχεῖτο λευκῇ, τὰς δημοσίους προόδους τελῶν, καὶ τὸν τοιοῦτον θίασον συνεπόμενον ἔχων ἠγάλλετο. καί ποτε συνέβη μετὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς λιτῆς ἐρχομένῳ τῷ μακαρίτῃ Ἰγνατίῳ συντυχεῖν· καὶ τὸν φελόνην ἀναστείλας μετὰ τῶν αὐτοῦ συμμυστῶν εὐτονώτερον τῶν κρουσμάτων ἦρχε, καὶ τὸν κλῆρον μυρίοις καὶ αἰσχίστοις περιέβαλλε ῥήμασιν. ὑπὸ δὲ τοῦ ὁσίου ἐπιτιμηθεὶς αὐτὸς μὲν οὐδὲν τούτων ἐφύλαξεν, πλὴν τέως τῆς ὁδοῦ ἐξέκλινε. τούτοις ἑαυτὸν γέλωτα ἄσεμνον καὶ ἀνακαγχασμὸν ὁ ἀφρονέστατος προετίθει, οἷς ὑβρίζετο μὲν ἡ ἁγία προσφορά, ὑβρίζετο δὲ τὰ ἅγια λόγια, τοῖς ἀρρήτοις αὐτῶν καὶ ἀκαθάρτοις ἐπιτηδεύμασιν ἐπιλεγόμενα καὶ ἐπιφωνούμενα. 19. Μετ' οὐ πολὺ δὲ τοῦ ἁγιωτάτου Ἰγνατίου τοῦ θρόνου τῆς πατριαρχίας καταβιβασθέντος, ἐπίπροσθεν τῆς βασιλικῆς τραπέζης κατενώπιον τελουμένων Φωτίου καὶ δι' αἰσχίστης μιμήσεως τῶν θείων παιζομένων ὑπὸ τῶν καταφρονητῶν καὶ καταπτύ στων ἀνδρῶν, τοσοῦτον ἐκεῖνος ἀπέσχεν τοῦ ἐπιτιμῆσαι καὶ διελέγξαι καὶ τὸ ἀτοπώτατον καταργῆσαι τοῦ ἐπιτηδεύματος, ὅτι καὶ ἐπεκύρου μᾶλλον ὁ ἀθέμιτος τὸ ἀθέμιτον, ἐπευξάμενος τὸν θεομισῆ Θεόφιλον ἐκεῖνον τὸν καὶ Γρύλλον, ὃν ὁ ἀπαιδευτότατος ἄναξ ἴδιον πατριάρχην ὠνόμαζεν, παίζειν εὔστοχος καὶ ἐν ἱερατικοῖς ἀμφίοις καὶ λογίοις, καὶ κρότους ἀποπέμπειν μεγίστους ἡμιόνων τρόπῳ, καὶ πιεῖν ἐξ αὐτοῦ πάντας, τοῦτό γε μόνον ἄξιος αὐτοῖς ἐπιφωνεῖν, καὶ σαρκίνων μεταλαμβάνειν μετὰ νάπυος καὶ ὄξους· καὶ τῷ ὠμοφορίῳ αὐτοῦ ὁ ἀνίερος τῷ ἀνιέρῳ τὴν ἀνιεραρχίαν ἀνιέρως cemodi perpetrare audelis ? Ducis itaque uxorem & detonsis crinibus filiumque exsectis virilibus in Paphlagoniam ad ædes proprias remiserunt, ·5. Augusto mense Symeon Bulgarus cum nume- roso fortique exercitu Byzantium petit, ductoque vallo a mari ad mare, fore ut urbis portiretur plu- rimum confidebat. Innumera autem civium multi- tudine armorumque vi ae mutionum praesidio spe dejectus, pacis fœdera rogans, ad Hebdomum reversus est. Tutoribusque in rem pacis lubentis- sime annuentibus, Symeon liberique donis innu- meris maximisque liberaliter accepti in regionem suam redierunt. matremque requireret (jam enim Alexander eam B aula submoverat), ad eam rursus revocata est. Bjusque illa ac imperii compos effecta, Constan- Linun accubitorem et Constantinum Anastasium- que Gongulios in aulam assumit; Joanuisque Hel- lade consilio Alexandri imperatoris homines illa ejicit, nempe Joannem rectorem et Gabrie- lopulum ac reliquos. Prafcit vero Zoe Augusta Theophylactum Domenici filium hetæriarcham : magister autem Joannes Helladas morbo correptus diem obit. Theophylacto porro hetæriarcha auctore Zoe Nicolaum patriarcham cum stomacho aula dejicit, dicens ecclesiæ suæ curam ageret. Brevi autem post Constantinus accubitor hetæriarcham majestatis defert apud Zoem, quasi rerum summam in fratrem suum transferre moliatur. Simulate C igitur patricium creatum, cum in ecclesiam pre- cibus communiendus ex more descendisset, domi eum manere jussit. Præfecitque Zoe hetæriarcham Joannem Garidam, excubiarum vero drungarium Damianum eunuchum. rogavit Joannes Bogas ut patricii auctus dignitate Patzinacas in illum auxilio cogeret. Ad quos cam nuneribus profectus duxit in urben obsides, pollicitis nimirum Patzinacibus se trajecturos fa- ctaque impressione Symeonem debellaturos. spectatissimus, principis principum natus: quem virgam ferream hinc inde extremis partibus, ma- nibus prehensam, ob earum invictum robur inde- clere atque in circularem Aguram reducere sie- bant, obsequente manuum vi ferri duritie ac renitentia. Hunc, cum venisset, magno cultu honoreque susceptum in patriam rursus remisere. cratuces Armenius Adrianopolim Symeoni prodidit. Haud diu pest missus Basilius patricius cum multis muneribus eam ipsam recepit. Venit quoque Da- D. VARIE LECTIONES. SYMEONIS MAGISTRI cemodi perpetrare audelis ? Ducis itaque uxorem & detonsis crinibus filiumque exsectis virilibus in Paphlagoniam ad ædes proprias remiserunt, ·5. Augusto mense Symeon Bulgarus cum nume- roso fortique exercitu Byzantium petit, ductoque vallo a mari ad mare, fore ut urbis portiretur plu- rimum confidebat. Innumera autem civium multi- tudine armorumque vi ae mutionum praesidio spe dejectus, pacis fœdera rogans, ad Hebdomum reversus est. Tutoribusque in rem pacis lubentis- sime annuentibus, Symeon liberique donis innu- meris maximisque liberaliter accepti in regionem suam redierunt. matremque requireret (jam enim Alexander eam B aula submoverat), ad eam rursus revocata est. Bjusque illa ac imperii compos effecta, Constan- Linun accubitorem et Constantinum Anastasium- que Gongulios in aulam assumit; Joanuisque Hel- lade consilio Alexandri imperatoris homines illa ejicit, nempe Joannem rectorem et Gabrie- lopulum ac reliquos. Prafcit vero Zoe Augusta Theophylactum Domenici filium hetæriarcham : magister autem Joannes Helladas morbo correptus diem obit. Theophylacto porro hetæriarcha auctore Zoe Nicolaum patriarcham cum stomacho aula dejicit, dicens ecclesiæ suæ curam ageret. Brevi autem post Constantinus accubitor hetæriarcham majestatis defert apud Zoem, quasi rerum summam in fratrem suum transferre moliatur. Simulate C igitur patricium creatum, cum in ecclesiam pre- cibus communiendus ex more descendisset, domi eum manere jussit. Præfecitque Zoe hetæriarcham Joannem Garidam, excubiarum vero drungarium Damianum eunuchum. rogavit Joannes Bogas ut patricii auctus dignitate Patzinacas in illum auxilio cogeret. Ad quos cam nuneribus profectus duxit in urben obsides, pollicitis nimirum Patzinacibus se trajecturos fa- ctaque impressione Symeonem debellaturos. spectatissimus, principis principum natus: quem virgam ferream hinc inde extremis partibus, ma- nibus prehensam, ob earum invictum robur inde- clere atque in circularem Aguram reducere sie- bant, obsequente manuum vi ferri duritie ac renitentia. Hunc, cum venisset, magno cultu honoreque susceptum in patriam rursus remisere. cratuces Armenius Adrianopolim Symeoni prodidit. Haud diu pest missus Basilius patricius cum multis muneribus eam ipsam recepit. Venit quoque Da- D. VARIE LECTIONES. SYMEONIS MAGISTRI 6. Constantinus igitur imperator cum puer Æsset 7. Symeone autem Bulgaro Thraciam populante, 8. Venit porro in urbem et Asotius, vir robore 9. Mense vero Septembri, indictione tertia, Pan- 6. Constantinus igitur imperator cum puer Æsset 7. Symeone autem Bulgaro Thraciam populante, 8. Venit porro in urbem et Asotius, vir robore 9. Mense vero Septembri, indictione tertia, Pan-
PG 109:793καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ καὶ ἄλλων πολλῶν οἱ στρατηγοὶ εἰς τὴν πόλιν εἰσάγουσιν. ἐκ τούτου γίνεται γαλήνη μεγάλη ἐν τῇ ἀνατολῇ. καὶ ἄλλων μὲν οἱ πόνοι καὶ τὰ τῶν πολέμων ἀνδραγαθήματα· ἡ δὲ τοῦ βασιλέως ἀγάπη πρὸς τὸν Βασίλειον ἐξεκέχυτο, καὶ τοῦτον μόνον ἐνόμιζεν εἶναι τὸν θεραπεύοντα αὐτόν. 27. Τῷ ʹ αὐτοῦ ἔτει κτίζει στάβλον τῶν ἵππων αὐτοῦ, κοσμήσας αὐτὸν μαρμάροις καὶ ὑδάτων ἐπιρροαῖς παντοιοτρόπως. τελεσθέντος δὲ ὑποδεικνύει τὴν ἄλογον κατασκευὴν τοῦ οἴκου, βουλόμενος ἐπαινεθῆναι, Πέτρῳ τινὶ λογίῳ καὶ σκωπτικῷ ἀνδρί, ὃν καὶ Πτωχομάχην ἐκάλουν, καὶ φησὶν ὡς ἀεὶ μνημονεύεσθαι ὀφείλω διὰ τὴν τοῦ ἔργου τούτου κατασκευήν. καὶ ὁ Πέτρος τῷ βασιλεῖ 667 φησίν "Ἰουστινιανὸς ἔκτισε τὴν μεγάλην ἐκκλησίαν κοσμήσας χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ καὶ μαργάροις πολυτίμοις, καὶ ἡ μνήμη αὐτοῦ νῦν οὐκ ἔστι· καὶ σύ, βασιλεῦ, κοπρῶνα ποιήσας καὶ ἀλόγων ἀνάπαυσιν λέγεις μνημονεύεσθαι διὰ τοῦτο;" ὁ δὲ ὀργισθεὶς ὡς τοῦ ἐπαίνου ἀποτυχὼν τυπτόμενον καὶ συρόμενον αὐτὸν ἐξήγαγεν. 28. Τῷ ζʹ αὐτοῦ ἔτει, φήμης διαθεούσης ὡς Βάρδας ὁ Καῖσαρ τῇ νύμφῃ αὐτοῦ Εὐδοκίᾳ συμφθείρεται, ὁ πατριάρχης Ἰγνάτιος πολλάκις τούτῳ παραινεῖ ἀποσχέσθαι τοῦ κακοῦ. ὁ δὲ μὴ πειθόμενος μᾶλλον ἐνεῖχε τῷ πατριάρχῃ, σωφρονεῖν αὐτὸν κατεπείγοντος. καὶ δή ποτε μέλλοντος κοινωνεῖν τοῦ Βάρδα, ὁ πατριάρχης ὡς ἀνάξιον ἀπώσατο· ὃς ὀργῆς πληγεὶς τὴν ψυχὴν τὸν παραινέτην ὡς ἄνομον καὶ φθορέα τῆς ἐκκλησίας ἐξέωσε, καὶ παραιτήσασθαι ἀναγκάζων βασάνοις ἀπείροις ὑπέβαλεν. παραδίδωσι γὰρ αὐτὸν τῷ Θεοδοσίῳ τῷ Μωρῷ λεγομένῳ καὶ τῷ Γοργονίτῃ Ἰωάννῃ καὶ Νικολάῳ τῷ Σκουτελόπτῃ, οἳ καὶ περιέκλεισαν αὐτὸν ἐν τῇ τοῦ Κοπρωνύμου λάρνακι γυμνὸν χειμῶνος ὥρᾳ. ἔνθεν τῇ ἀνάγκῃ τοῦ κρύους ἐκ τῶν κρυφίων σαρκῶν ἀποβολὴν ἐποιεῖτο σαπρίας καὶ αἵματος. οὕτως ἐγκαρτερῶν τοῖς δεινοῖς ὁ καρτερικώτατος οὐκ ἐφθέγξατό τι πρὸς κύριον πονηρόν. τοιγαροῦν διανίστησιν αὐτῷ κύριος Κωνσταντῖνον τὸν Ἀρμένιον παραμυθούμενον αὐτῷ· καὶ γὰρ ἀγγείδιον οἴνου καὶ ἄρτον καὶ μῆλα, τοὺς κακοποιοὺς κατὰ χώρας λανθάνων, τῷ ὁσίῳ εἰσῆγε, καὶ τῆς 668 λάρνακος αὐτὸν καταβιβάζων ἐκούφιζε τὸ πολὺ τῆς συμφορᾶς μέχρι τῆς ἐκείνων ἐλεύσεως. τούτοις ὑποβαλὼν Βάρδας ὁ Καῖσαρ τὸν ὅσιον, ἐπεὶ τὴν παραίτησιν αὐτοῦ λαβεῖν οὐκ ἠδυνήθη, Φώτιον πρωτοασηκρῆτις ἀντ' αὐτοῦ χειροτονεῖ πατριάρχην. ἐξώρισεν δὲ Ἰγνάτιον ἐν τῇ νήσῳ Τερεβίνθου, ἐν ᾗ καὶ ἐταλαιπωρεῖτο, μυρία καθ' ἑκάστην πρὸς τὸ παραιτήσασθαι ὑπομένων. εἶτα φέρουσιν αὐτὸν εἰς τὴν Ἱερείαν δέσμιον, καὶ κατακλείουσιν εἰς μάνδραν Αἰγῶν. εἶτα εἰς τὰ Προμούντου ἀγαγόντες, Λέων ὁ Λαλάκων τοῖς ῥαπίσμασι τὰς σιαγόνας αὐτοῦ συνέθλασεν ὡς δύο μύλους αὐτοῦ ἐκπεσεῖν. εἶτα μοχλῷ σιδηρῷ ἀνδροφόνῳ τοὺς πόδας προσηλώσαντες ἐν μικρᾷ εἱρκτῇ καὶ στενῇ κατέκλεισαν, καὶ μετ' ὀλίγας ἡμέρας εἰς τὰ Νούμερα σιδηροδέσμιον καθεῖρξαν. ἐκεῖθεν εἰς Μιτυλήνην τὴν νῆσον τοῦτον ἐξώρισαν, καὶ τοὺς μητροπολίτας ἐν φυλακαῖς ἄλλον ἀλλαχοῦ διεσκόρπισαν. 29. Ἄξιον δὲ καὶ περὶ Φωτίου ὀλίγα διαλαβεῖν. οὗτος ὁ Φώτιος υἱὸς Σεργίου σπαθαρίου ἦν, οὗ τινὸς ὁ πατὴρ Ζαχαρίας ὠνόμαστο, ὃς πάλιν ἔσχεν υἱὸν Λέοντα βασι... ὁ γὰρ Σέργιος ἐθνικοῦ αἵματος ὤν, εἰς μοναστήριον γυναικεῖον εἰσπεπηδηκὼς καὶ μονάστριαν ἐκεῖθεν ἁρπάσας καὶ ταύτην ἀποσχηματίσας ἔλαβε γυναῖκα. μετὰ χρόνον τινὰ συνέβη τὸν ἅγιον Μιχαὴλ τὸν Σινάδου, φίλον Σεργίου ὄντα, εἰς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ εἰσελθεῖν, καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ ἐνθεωρήσας ἔγκυον οὖσαν ἀπέστειλεν τὴν αὐτοῦ 669 ῥάβδον, πλῆξαι βουλόμενος αὐτήν, καὶ οὕτως εἶπεν "εἶθε ἦν τις ταύτην ἀποκτεῖναι δυνάμενος καὶ τὸ ἔμβρυον τὸ σὺν αὐτῇ. ὁρῶ γὰρ ἄλλην Εὔαν ὄφιν ἐγκυμονοῦσαν, καὶ τὸ ἔμβρυον ἄρσεν. καὶ τοῦτο κατὰ συγχώρησιν θεοῦ πατριάρχην ἐσόμενον βλέπω ἐπὶ ἀθετήσει τοῦ πανσέπτου καὶ τιμίου σταυροῦ. καὶ αὐτὸς εἰς ἀσέβειαν ἀποκλινεῖ, καὶ πολλοὺς εἰς σταυροπατίαν μεταστήσει, καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν πολλοὺς ταῖς πολυτρόποις αὐτοῦ στερήσει μηχαναῖς." πρὸς
PG 109:799ὃν ὁ Σέργιος "καὶ εἰ τοιοῦτος ἔσεσθαι μέλλει, μετὰ τῆς μητρὸς αὐτὸν ἀνελῶ." πρὸς ὃν ὁ ἅγιος "οὐ δυνήσῃ τὴν συγχώρησιν τοῦ θεοῦ διακωλῦσαι. πρόσεχε οὖν σεαυτῷ." (30) εἶτα γεννηθέντος ἡ μήτηρ Ἰάκωβον τὸν Μαξιμίνης ἡγούμενον μεταπεμψαμένη ἔρριψεν αὐτὸν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ κλαίουσα τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ' αὐτοῦ. ἔλεγε γὰρ ὅτι ἔγκυος οὖσα εἶδον ὄναρ ὅτι ἐσχίσθη ἡ κοιλία μου καὶ ἐξῆλθε δράκων. ἀλλὰ καὶ ὁ ὅσιος καὶ ὁμολογητὴς Ἱλαρίων ὁ τῆς Δαλμάτου εἴρηκέ μοι ὅτι σεσωματωμένον Σατανᾶν βαστάζεις. λαβὼν οὖν αὐτὸν ἐβάπτισεν, Φώτιον ὠνομακώς, "ἴσως" λέγων "παρέλθοι ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ ἀπ' αὐτοῦ." Σέργιος δὲ ὁ πατὴρ αὐτοῦ ὁρῶν τινὰ σημεῖα ἐν αὐτῷ ἔλεγεν "μὴ ἄρα ἡ παρ' Ἑβραίοις ἐλπιζομένη μονάστρια, ἡ τὸν Ἀντίχριστον μέλλουσα τίκτειν, ἡ γυνή μου ἐστίν;" ἐπεὶ δὲ φιλομόναχοι ἦσαν, τοὺς μοναχοὺς προσδεχομένης, ἠξίου εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν καὶ τοῦ Φωτίου. τοῦτόν ποτε τὸν Φώτιον μειράκιον 670 σκεπὶ τυγχάνοντα εἰς τὸν ἐν ἁγίοις Ἰωαννήκιον ἐν τῷ Ὀλύμπῳ ἀνήγαγεν, καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ εὔξασθαι τοῦτον παρεκάλει. ὁ δὲ ἑτοίμως ἀποκριθεὶς ἔφη "Φώτιος ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ ὁδούς σου, κύριε, εἰδέναι οὐ βούλεται." ὁ δὲ στενάξας εἶπεν "τί τοῦτο ἔφης, πάτερ;" αὖθις ὁ γέρων "ὅτι τὰ μέλλοντα πραχθῆναι ὑπ' αὐτοῦ δηλῶ σοι." τότε ὁ Σέργιος κόνιν σπασάμενος κατῆλθεν ἀπὸ τοῦ ὄρους. (31) εἰς μαθήματα δὲ τοῦτον ἐκδούς, μᾶλλον ἐκεῖνος πρὸς τὰ Ἑλληνικὰ φιλοτιμότερον διέκειτο ἢ τὰ ἐκκλησιαστικά. διὸ καὶ Ἑβραίων τινὶ μάγῳ συντετυχώς, "τί μοι" ἔφη "δῷς, νεανία, καὶ ποιήσω σε πᾶσαν γραφὴν Ἑλληνικὴν ἐπὶ στόματος ἄγειν καὶ πάντας τοὺς ἐπὶ σοφίᾳ παρευδοκιμεῖν." ὁ δέ φησι "τὸ ἥμισυ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προθύμως ὁ ἐμὸς πατὴρ παρέξει σοι." ὁ δέ "οὐ χρῄζω χρήματα, ἀλλ' οὐδὲ τὸν πατέρα σου γνῶναι τὸ δρᾶμα· ἀλλ' ἐλθὲ μετ' ἐμοῦ εἰς τόνδε τὸν τόπον, καὶ ἄρνησαι τὸν τύπον ἐν ᾧ Ἰησοῦν προσηλώσαμεν, καὶ δώσω σοι παράδοξον φυλακτόν, καὶ ἔσται ἡ ζωή σου πᾶσα ἐν εὐημερίᾳ καὶ πλούτῳ καὶ πολλῇ σοφίᾳ καὶ χαρᾷ." τὸν δὲ προθύμως ἀκούσαντα, καὶ πάντα πρὸς τὴν τοῦ γόητος ἀρέσκειαν τετελεκότα. καὶ ἔκτοτε ταῖς ἀπηγορευμέναις αὐτῶν βίβλοις τῆς μαντικῆς καὶ ἀστρολογικῆς τερατείας οὐκ ἀποσχόμενος τὸν νοῦν, (32) ἐπὶ ἀκούων ἦν παρὰ τοῦ πατρός, ὡς ὑπὸ προορατικῶν ἀνδρῶν ἀκηκοότος, ὅτι πολυτρόπως τὸν πατριαρχικὸν θρόνον ἐπιβήσεται, τοῦτο ἐν ἑαυτῷ στρέ 671 φων Γρηγορίῳ τινὶ τῆς Συρακούσης ἐκκλησίας γενομένῳ ἐπισκόπῳ, ὃς καὶ Ἀσβεστὰς ἐκαλεῖτο, καθῄρητο δὲ ὑπὸ τοῦ μεγάλου Μεθοδίου διά τε πολλὰ ἄλλα καὶ διὰ τὸ παρ' ἐνορίαν χειροτονῆσαι Ζαχαρίαν τὸν τοῦ πατριάρχου Μεθοδίου πρὸς Ῥωμαῖον ἀποσταλέντα πρεσβύτερον, φιλιάζεται σὺν τούτῳ τε καὶ ἄλλοις τισὶν ἐπ' ἐγκλήμασι καθῃρημένοις, ὧν ὑπῆρχεν Εὐλάμπιος ὁ Ἀπαμείας καὶ Πέτρος ὁ Συλαίου καὶ ἄλλοι σὺν αὐτοῖς πλεῖστοι, οἳ εἰς τὸν οἶκον Φωτίου συνερχόμενοι καὶ μετὰ Γρηγορίου στρεφόμενοι κατὰ τοῦ μεγάλου Ἰγνατίου μελετῶντες ἦσαν· οὓς καὶ συναθροισθεῖσα ἐν τῷ πατριαρχείῳ μητροπολιτῶν καὶ ἐπισκόπων σύνοδος πάντας καθῄρησε καὶ ἀπεκήρυξε. τοῦτον τὸν Φώτιον Βάρδας ὁ Καῖσαρ, ὁ θεῖος Μιχαὴλ τοῦ βασιλέως, χειροτονεῖ πατριάρχην. ὃς μετ' ὀλίγας ἡμέρας ζητεῖ τὸ ἰδιόχειρον αὐτοῦ γράμμα, ὅπερ πρὸς τοὺς μητροπολίτας ἐποίησεν, ἡνίκα τοῦτον εἰς χειροτονίαν ἤγαγον, ὡς δῆθεν ἰδεῖν τι ἐν αὐτῷ βουλόμενος. εἰσάγεται οὖν ὁ χάρτης, καὶ ζητεῖται ἀσφάλειαν ἵνα μὴ διαρρηχθῆναι. οἱ δὲ τοῦ Φωτίου τὸν ἀντίχειρα τοῦ κρατοῦντος αὐτὸν κλάσαντες τὸν χάρτην ἀνέσπασαν, ὃν καὶ χειρωσάμενος Φώτιος εἰς λεπτὰ κατέκοψε, λέγων "οὔτε ὑμᾶς οὔτε τὸν Ἰγνάτιον ἐπίσκοπον ἔχω." 33. Τῷ βʹ ἔτει, Φωτίου τὸν τίμιον σταυρὸν εἰς τὴν ἑορτὴν ὑψοῦντος, μοναχός τις πλησίον τοῦ θυσιαστηρίου ἑστὼς διο 672 ρατικὸς εἶδεν θέαμα ξένον, ὄφιν παμμεγέθη τὰς χεῖρας τοῦ Φωτίου κρατοῦντα, τὸν δὲ σταυρὸν τὸν τίμιον ἐφ' ἑαυτοῦ ἀνυψούμενον. σύντρομος δὲ γεγονὼς μεγάλα ἔκραζε καὶ σύντομον τὸ κύριε ἐλέησον. καί τινες σὺν αὐτῷ εὐλαβεῖς ἱστάμενοι τὸ αἴτιον ἀνηρώτων, καὶ αὐτὸς τὴν ὀπτασίαν εἶπεν αὐτοῖς. οἱ δὲ ἦσαν τῶν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας πρεσβυτέρων. οὗτοι δὲ
PG 109:805πρὸς τὸν εὐλαβῆ καὶ διορατικὸν τοῦτον μοναχὸν εἶπον ὅτι καὶ ἡμεῖς λειτουργοῦντες μετ' αὐτοῦ οὐδέποτε ἠκούσαμεν αὐτοῦ εὐχὴν λαλοῦντος ἀλλὰ τῶν θύραθεν ποιητῶν ὑποψιθυρίζοντος ῥήματα· τὸ δὲ χαλεπώτερον, ὅτι καὶ ὑποκάτω τῆς θείας καὶ ἁγίας τραπέζης ἐμεῖ δυσωδέστατον ἐμετόν. (34) καὶ διηγήσατο ἡμῖν Ἰωάννης ὁ ἡσυχαστής, ἀνὴρ θεοφόρος καὶ προορατικὸς ἀληθές, ὅτι ἐν τῷ σπηλαίῳ ποτὲ σφοδρῶς καθεζομένου μου δύο τινὲς ἡγούμενοι Εὐθύμιος καὶ Ἰωσὴφ ὑπὸ Φωτίου σφοδρῶς διωκόμενοι παρέβαλον πρός με· καὶ καθὼς ἔδωκεν ὁ θεός, ἐστήριξα αὐτούς, καὶ τελευταῖον εἰπὼν "ὁ ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται" ἀπέλυσα αὐτούς. τῇ δὲ ἐπιούσῃ νυκτὶ πρὸ τοῦ ἀφυπνῶσαί με παρέστη μοι Αἰθίοψ μέγας καὶ ἀπευκτὸς καὶ ἰδεῖν φρικτός, ὃς ἥπλωσε κρατῆσαι τοῦ λαιμοῦ μου πρὸς τὸ ἀποπνῖξαί με. εὐθὺς δὲ ἐγὼ τὸν τύπον τοῦ σταυροῦ ποιήσας καὶ θαρρήσας ἐκράτησα αὐτὸν ἀπὸ τῆς χειρός, καὶ "τίς εἶ σὺ" λέγων, "καὶ τί τὸ ὄνομά σου, καὶ τίς ὁ ἀποστείλας σε ἐνταῦθα, καὶ δι' ἣν αἰτίαν." αὐτὸν δὲ ἀποκριθέντα εἰπεῖν "ἐγώ εἰμι ὁ δυνατὸς μὲν τοῦ Βελίαρ, ὑπουργὸς δὲ Φωτίου· ὄνομα δέ 673 μοι Λεβούφας. συνεργὸς γοήτων καὶ φαρμακῶν, ὁδηγὸς μοιχῶν καὶ λῃστῶν, φίλος δὲ Ἑλλήνων καὶ τοῦ ἐμοῦ ἐν κρυπτῷ θεράποντος Φωτίου. ἀπέστειλε δέ με ὁ ἐξουσιάζων με εἰς ἐκδίκησιν αὐτοῦ διὰ τὰς χθὲς κατ' αὐτοῦ ἀτιμίας, τοῦ περιεργάσεσθαί σε, ὅπως μεταμεληθεὶς ἀποδέξῃ αὐτὸν καὶ ἀλλοτριωθῇς τοῦ θεοῦ, καθὼς καὶ ἄλλοις τοῦτο πεποίηκεν πολλοῖς. ἀλλὰ σύ με τῷ ὅπλῳ τοῦ σταυροῦ ἀνίσχυρον ἔδειξας." τότε ἐγὼ κατήργησα αὐτὸν τῷ τιμίῳ σταυρῷ, καὶ ἄφαντος ἐγένετο. 35. Ἐν μιᾷ νυκτὶ συνέβη γενέσθαι σεισμοὶ μεγάλοι· καὶ αὐτὸς ὁ Φώτιος ἀναβὰς ἐπὶ τοῦ ἄμβωνος δημηγορῆσαι εἶπεν ὅτι οἱ σεισμοὶ οὐκ ἐκ πλήθους ἁμαρτιῶν ἀλλ' ἐκ πλησμονῆς ὕδατος γίνονται, καὶ ἕκαστος ἄνθρωπος δύο ψυχὰς ἔχει, καὶ ἡ μὲν μία ἁμαρτάνει, ἡ δὲ ἑτέρα οὐχ ἁμαρτάνει. τούτων ἀκούσας ὁ πρωτοασηκρῆτις καὶ ἀπελθὼν εἶπεν τῷ βασιλεῖ ὅτι οἱ δοῦλοι ἡμῶν ἀναγκάζουσιν ἡμᾶς, λέγοντες ὡς ἡμεῖς ἠλπίζομεν μίαν ψυχὴν ἔχειν, καὶ ἐλαμβάνομεν ἑκάστῳ μηνὶ ἀνὰ μοδίους δύο· νῦν δέ, ὡς διδάσκει ἀναφανδὸν ὁ πατριάρχης, δύο ψυχὰς ἔχει ἕκαστος, καὶ δεῖ ἄλλους δύο μοδίους προσθεῖναι ἡμῖν. καὶ ὁ βασιλεὺς γελάσας εἶπεν "οὕτως δογματίζει ὁ Χαζαροπρόσωπος;" προσκαλεῖται οὖν εὐθὺς τὸν πατριάρχην, καὶ πυνθάνεται ὡς δῆθεν θυμούμενος "οὕτως δογματίζεις, ὦ μαρζούκα, δύο τὸν ἄνθρωπον ἔχειν ψυχάς;" ὁ δὲ ταῖς πιθανολογίαις δολερῶς τοῦτον ὑπεισελθὼν 674 ἔπεισεν ὡς περὶ ἄλλων ὑποθέσεων εἰπεῖν, οὐχὶ δὲ οὕτως. τούτῳ Γρηγόριος ὁ Συρακούσης ἠρώτησε "τί τὸ μαρζούκας σημαίνει;" ὁ δὲ εἶπεν "τὸ μάρ κύων, τὸ ζού σῦρε, τὸ κάς κάσσυμα· τουτέστι κύων ἕλκων δέρμα." 36. Ἐργαστηριακὸς δέ τις, ὡς οἱ ἰδόντες καὶ ἀκούσαντες ἐβεβαίωσαν, εἰς τὰς Σοφίας τὴν οἴκησιν ἔχων, ἐπὶ πολλαῖς ταῖς ἡμέραις ψυχορραγῶν καὶ τὴν γλῶτταν καὶ τὰ χείλη καὶ τὰς χεῖρας ἐσθίων ἀποψῦξαι οὐκ ἠδύνατο. μικρὸν δὲ ἀνασφήλας εἶπεν "γινώσκετε, ἀδελφοί, ὅτι ὁ πατριάρχης Φώτιος ἐδίδαξέ με μὴ κοινωνεῖν νῆστις. διὸ καὶ ἃ βλέπετε πανθάνω, καὶ ἀποθανεῖν οὐ δύναμαι." καὶ ταῦτα εἰπὼν ἐξέψυξεν. καὶ ταῦτα μὲν περὶ Φωτίου. 37. Τῷ θʹ αὐτοῦ ἔτει ἐκστρατεύει ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ κατὰ τῶν Ἀγαρηνῶν, τὸν Ὀρύφαν ὕπαρχον ἐν τῇ πόλει καταλιπών· ὃς καὶ τὸν βασιλέα ἤδη τὸ Μαυροπόταμον καταλαβόντα δηλοῖ τὴν τῶν Ῥῶς ἄφιξιν, πλοίων οὖσαν διακοσίων. ὁ δὲ βασιλεὺς εὐθὺς ὑποστρέφει, μηδὲν ὅλως ἐργασάμενος. 38. Τῷ ιʹ αὐτοῦ ἔτει οἱ Ῥῶς ἔνδοθεν τοῦ Ἱεροῦ φθάσαντες πολὺν εἰργάσαντο φόνον. περικυκλοῦσιν οὖν τὴν πόλιν· καὶ τοῦ βασιλέως μόλις διαπερᾶσαι ἰσχύσαντος, εὐθὺς σὺν τῷ πατριάρχῃ Φωτίῳ τὸν ἐν Βλαχέρναις τῆς θεοτόκου ναὸν καταλαμβάνουσι, καὶ μεθ' ὑμνῳδιῶν τὸ ἅγιον τῆς θεοτόκου ἐξαγαγόντες μαφόριον τῇ θαλάσσῃ ἄκρως προσέβαψαν· καὶ νηνεμίας οὔσης 675 εὐθὺς ἀνέμων ἐπιφοραὶ καὶ τῆς θαλάσσης ἠρεμούσης κυμάτων ἐπαναστάσεις ἀλλεπάλληλοι ἐγεγόνεισαν, καὶ τὰ τῶν ἀθέων Ῥῶς πλοῖα κατεάγησαν, ὀλίγων ἐκπεφευγότων τὸν κίνδυνον. 39. Βάρδα δὲ τοῦ Καίσαρος ἐν τῇ
PG 109:807προελεύσει διερχομένου, καθεζόμενος ὁ πατρίκιος Δαμιανὸς ἐν τῷ ὡρολογίῳ, ὁ καὶ παρακοιμώμενος, οὐκ ἐπηγέρθη τιμῆσαι αὐτόν. ὁ δὲ θυμωθεὶς τῷ βασιλεῖ κλαίων τοῦτο ἀπήγγειλεν, καὶ ὅτι εἰς ὄνειδος τῆς σῆς βασιλείας οὐκ ἐπηγέρθη μοι. ὁ δὲ βασιλεὺς αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐξορίζει τὸν παρακοιμώμενον Δαμιανὸν ἐν τῷ ἁγίῳ Μάμαντι, καὶ προβάλλεται Βασίλειον τὸν πρωτοστράτορα αὐτοῦ παρακοιμώμενον. τοῦτο ὁ Καῖσαρ ἰδὼν ἐλυπήθη λίαν, καὶ ἐζήτει ἀποκτεῖναι Βασίλειον. 40. Τῷ ιαʹ αὐτοῦ ἔτει ἐχώρισεν ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ τὸν Βασίλειον τῆς αὐτοῦ γυναικὸς Μαρίας, καὶ δέδωκεν αὐτῷ γυναῖκα Εὐδοκίαν τὴν Ἰγγηρίναν, διορισάμενος αὐτῷ κυρίως αὐτὴν ἔχειν· ἦν γὰρ αὐτὴ τοῦ βασιλέως παλλακή, καὶ πάνυ ἠγάπα αὐτὴν ὡς εὐπρεπῆ. τὴν δὲ προτέραν αὐτοῦ γυναῖκα Μαρίαν, δοὺς χρυσίον καὶ πλοῦτον πολύν, ἀπέστειλεν εἰς τὰ ἴδια. Θέκλαν δὲ τὴν ἰδίαν ἀδελφὴν προσήρμοσε Βασιλείῳ τοῦ ἔχειν αὐτὴν ἰδίως. ὁ μέντοι Καῖσαρ καὶ ὁ Βασίλειος ὑπεβλέποντο ἀλλήλους, ζητοῦντες πῶς ἕτερος τὸν ἕτερον ἀνέλῃ. διὸ καὶ ἐλοιδόρει τὸν Καίσαρα Βασίλειος πρὸς τὸν βασιλέα ὡς κατ' αὐτοῦ μελετῶντα. ὁ δὲ 676 ταῦτα ὡς λῆρον ἤκουεν. διὸ καὶ σπεύδων πληροφορῆσαι τὸν βασιλέα συμφιλιοῦται Συμβατίῳ πατρικίῳ καὶ λογοθέτῃ τοῦ δρόμου, γαμβρῷ τοῦ Καίσαρος· καὶ δι' ὅρκων βεβαιοῦσιν ἀλλήλους τὴν εἰς αὐτοὺς ὁμόνοιαν. ἐπληροφόρει δὲ Συμβάτιον Βασίλειος δι' ὅρκων φρικτῶν ὅτι τοῦ βασιλέως πολλά σε ἀγαπῶντος βούλεται Καίσαρα προβάλλεσθαι, ἀλλὰ διὰ τὸν πενθερόν σου τοῦτο ποιῆσαι ἀδυνατεῖ. ἐν τούτοις ἀπατηθεὶς ὁ Συμβάτιος γέγονε κατὰ τοῦ Καίσαρος Βάρδα τοῦ ἰδίου πενθεροῦ, καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸν βασιλέα ἐξωμόσατο πληροφορήσας αὐτὸν πῶς ὁ Καῖσαρ βούλεταί σε, φησίν, ἀνελεῖν, ἐξειπὼν καὶ τὰ τῆς βουλῆς. ὁ δὲ βασιλεὺς τοῖς ὅρκοις Συμβατίου πεισθεὶς καὶ τοῖς λόγοις Βασιλείου βεβαιωθεὶς ἐνδομύχει κατὰ τοῦ Καίσαρος. ὁ δὲ Βασίλειος πάντα σκευασάμενος κατὰ τοῦ Καίσαρος, ἐν δὲ τῇ πόλει μηδὲν ποιῆσαι δυνάμενος, πείθει τὸν βασιλέα κινῆσαι στόλον κατὰ τῆς Κρήτης. καὶ τούτου γινομένου Λέων ὁ φιλόσοφος Βάρδα Καίσαρα παρῄνει ὑποστέλλεσθαι καὶ συντηρεῖν ἑαυτὸν ἀπὸ Βασιλείου. ὁ δὲ Καῖσαρ τὸν βασιλέα ἐπεφωνεῖτο φείδεσθαι τοῦ Βασιλείου. ἐπεὶ δὲ προέλευσις τοῦ εὐαγγελισμοῦ ἐν τοῖς Χαλκοπρατείοις ἐτελεῖτο, εὐαγγελίου τελεσθέντος ἀνῆλθεν ὅ τε πατριάρχης Φώτιος καὶ ὁ βασιλεὺς σὺν τῷ Καίσαρι καὶ Βασιλείῳ παρακοιμωμένῳ ἐν τοῖς Κατηχουμένοις· καὶ τοῦ πατριάρχου ἐπὶ χεῖρας ἔχοντος τὸ τίμιον σῶμα καὶ αἷμα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, βάψαντες ὅ τε 677 βασιλεὺς καὶ ὁ Βασίλειος τοὺς τιμίους ὑπέγραψαν σταυρούς, ὅκῳ βεβαιώσαντες τὸν Καίσαρα ἀφόβως συνελθεῖν αὐτοῖς ἐν τῷ ταξειδίῳ. ὁ δὲ φιλόσοφος Λέων φανερῶς παρηγγύα τῷ Βάρδᾳ μὴ ἐξελθεῖν σὺν αὐτοῖς, ἐξερχομένῳ δὲ ἔλεγεν μὴ ὑποστρέφειν. (41) καὶ σημεῖα τῷ τούτου θανάτῳ παρηκολουθήκεσαν. σεισμοῦ γὰρ γεγονότος ἐπεπτώκει τὸ ἄγαλμα ὃ κατὰ τὴν ἁγίαν Ἄνναν τὸ δεύτερον ἐπὶ κίονος ἵστατο· ὅπερ διαγγελθὲν παρὰ Καίσαρος Λέοντι τῷ φιλοσόφῳ σαφῶς διηρμήνευτο, τὸν ἐκ πρώτου ἄνακτος δεύτερον ἐκπεσεῖσθαι διὰ θανάτου. ἀλλὰ καὶ ἐσθὴς αὐτῷ ἐξαποσταλεῖσα παρὰ Θεοδώρας τῆς αὐτοῦ ἀδελφῆς τοῦ προσήκοντος μήκους ἐλλείπουσα, ᾗ τινὶ πέρδιξ χρυσόπαστος καθιστόρητο· ἣν προσδεξάμενος ἐπυνθάνετο αὐτῇ τί κεκολόβωται; ὡς οἶμαι, φησίν, ἀμφοτέροις τὴν λύσιν προεζωγράφησε, διὰ μὲν τῆς πέρδικος τὸ πρὸς αὐτὸν δολερόν, διὰ δὲ τοῦ ἐλλιποῦς τὸ ἐλλιπὲς τῶν ἑαυτοῦ ἡμερῶν αἰνιττόμενος. καὶ ὄναρ δὲ ἐθεάσατο τοιοῦτον. ἐδόκει ἑορτασίμου ἡμέρας ὁ Καῖσαρ μετὰ τοῦ βασιλέως τῇ ἁγίᾳ τοῦ θεοῦ σοφίᾳ προσπεφοιτηκέναι καὶ συνήθους λαμπρότητος. ὡς δὲ πρὸς τὸ ἅγιον θυσιαστήριον ἦσαν, λαμπροφόροι τούτοις ἀνεφάνησαν ἄγγελοι, καὶ πρὸς τοὺς ἔσω διώπτετό τις ὑπεράνω γηραιὸς θρονιζόμενος, καὶ οὗτος Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ᾧ Ἰγνάτιος γονυπετῶν δάκρυσιν ὑπῆν ὑπομιμνήσκων ὑπὲρ ὧν λωβηθεὶς ὑπομεμενήκει. ὁ δὲ διὰ τὸ πάθος συνδιατεθεὶς αὐτῷ ἔφη τὴν ἐκδίκησιν ἐκ χειρὸς κυρίου ἀποίσεσθαι. καὶ εὐθὺς ἑνὶ τῶν ἱστα 678
οἴκῳ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. Κατήγαγον δὲ καὶ τὸν πα τριάρχην Τρύφωνα τὸν ῥητὸν χρόνον τελέσαντα, καὶ ἐν τῇ ἰδίᾳ μονῇ τελευτᾷ. Χηρεύει δὲ ἡ Ἐκκλησία χρό νον α' μῆνας ε', διὰ τὸ ἀτελὲς Θεοφυλάκτου τοῦ υἱοῦ Ρωμανού. τελευτᾷ Χριστοφόρος ὁ βασιλεὺς, καὶ ἐτάφη ἐν τῷ μβ'. Βασίλειος δέ τις Μακεδών πλάνος Κωνσταν τῖνον Δούκα ἑαυτὸν εἶναι ἐπιφημίσας, πολλούς μεθ' ἑαυτοῦ συνεπήγετο. Οὗτος συσχεθείς τῆς μιᾶς χειρός άλλοτριοῦται. Εἶτα καιροῦ λαβόμενος καταλαμβάνει πάλιν τὸ ὑψίκιον, καὶ χεῖρα χαλκῆν ἀντὶ τῆς κοπεί. σης προσαρμοσάμενος καὶ σπάθην υπερμεγέθη και τασκευασάμενος διήρχετο πλανῶν πολλοὺς ὡς αὐτὸς εἴη Κωνσταντίνος ὁ Δούκας· καὶ φρούριον κατασχών Πλατεία πέτρα κατονομάζεται, καὶ τροφὴν πολλὴν ἀποθέμενος, μεγάλην κατά Ρωμανίαν ανταρσίαν Β κινεί, προνομεύων καὶ λεηλατῶν τοὺς παρατυγχάνον- τας. Τοῦτον κρατήσαντες ἀνήγαγον ἐν τῇ πόλει, καὶ ἐν τοῖς Αμαστριανοῦ ἔκαυσαν. μγ'. Τῷ δὲ Φεβρουαρίῳ μηνί, τῆς δ' Ινδικτιώνος, τῇ ἑορτῇ τῆς Ὑπαπαντῆς, χειροτονείται πατριάρ χης ὁ ῥηθεὶς τοῦ βασιλέως υἱὸς Θεοφύλακτος, τοπο τηρητῶν ἐκ Ρώμης ἀνελθόντων καὶ τόμον συνοδικὸν επιφερομένων περὶ τῆς αὐτοῦ χειροτονίας διαγο- ρεύοντα· οἱ καὶ τῷ πατριαρχικῷ θρόνῳ τοῦτον ἐνίδρυ σαν. Ῥωμανὸς δὲ ὁ βασιλεὺς τῷ υἱῷ Στεφάνῳ γυναῖκα ἠγάγετο τὴν τοῦ Γαμαλά θυγατέρα 'Ανναν, ἥτις ἅμα τῷ νυμφικῷ στεφάνῳ καὶ τὸν τῆς βασιλείας επέθετο. μδ. Μηνὶ ᾿Απριλλίῳ, ἐνδικτιώνος ζ', γέγονε πρώτη εκστρατεία τῶν Τούρκων κατά Ρωμανίας· καὶ και τατρέχουσι μέχρι τῆς πόλεως, καὶ λεηλατοῦσι πᾶσαν Θρᾳκαν ψυχήν. Αποστέλλεται οὖν ὁ πατρίκιος Θεοφάνης καὶ πρωτοβεστιάριος, καὶ ποιεῖ καταλλαγὴν μετ' αὐτῶν. με'. Τῇ δὲ ν' τοῦ Ἰανουαρίου μηνός ηγάγετο Ῥωμανός γυναῖκα τῷ τελευταίῳ υἱῷ αὐτοῦ Κων σταντίνῳ, ἐκ τοῦ γένου, τῶν ᾿Αρμενιακών, τούνομα Ἑλένην, τοῦ πατρικίου 'Αδριανού θυγατέρα· ἧς καὶ τελευτησάσης Φεβρουαρίῳ μηνὶ δευτέρα ἑτέραν τού τῷ συνέζευξεν γυναῖκα, ἐκ τοῦ γένους τοῦ Μάμω ἐκείνου, Θεοφανώ λεγομένην. με'. Τῷ ἐνιαυτῷ ἐκείνῳ κατέπλευσαν οἱ Ρὼς οἱ καὶ Δρομῖται λεγόμενοι, οἱ ἐκ γένους τῶν Φράγγων . ( ὄντες, κατὰ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, μετὰ πλοίων ἀνιδρυσαμένων χιλιάδες δέκα. Πέμπεται οὖν πρὸς αὐτοὺς ὁ πρωτο βεστιάριος Θεοφάνης μετὰ πλοίων. Καὶ τὸν στόλον εὐτρεπίσας αὐτοὺς ἐξεδέχετο. Ἐπεὶ δὲ πλησίον τοῦ ἐν τῷ Ευξείνῳ Πόντῳ φάρου ἐγένοντο (φάρος δὲ κα- λεῖται ἀφίδρυμά τι ᾧ πυρσὸς ἐπιτίθεται πρὸς ὁδηγίαν τοῖς ἐν νυκτὶ παροδίταις, Εύξεινος δὲ Πόντος κατὰ ἀντίφρασιν καλεῖται· κακόξεινος γὰρ ἐλέγετο διά τὰς συνεχεῖς τῶν ἐκεῖσε λῃστῶν πρὸς τοὺς ἐπιξενου- μένους καταδρομάς, οὓς φασιν ἀνελών Ἡρακλῆς, ἀδείας τυχόντες οἱ παροδίται τοῦτον Εύξεινον ἐπωνό μασαν) ἐν τῷ Ἱερῷ λεγομένῳ, δ τὴν ἐπωνυμίαν εἴληφε διὰ τῶν τῆς Αργούς πλωτήρων ἐκεῖσε διερ χομένων αὐτόθι ἀνιδρύσαι " μὲν ἱερὸν, αὐτὸς ἀθρόον SYMEONIS MAGISTRI est Christophorus imperator atque in domo patris A sepultus. Trypho quoque patriarcha, qui praestitutum jam tempus munere functus esset, abdicatus in suo monasterio vivendi finem facit. Porro Ecclesia aanum unum et menses quinque ob immaturam Theophylacti Romani filii ætatem pastore vidua agit. tinum Ducam sese jactitans, plures secum abduce- bat. Hic captus cum esset, altera manuum multa- tur. Tumque occasionem nactus rursus ad Opsicium venit; æneaque manu ejus loco quæ putata erat sibi aplata, ac praegrandi fabricato ense, pertransi- bat multos seducens, ac si ipse Constaulinus Ducas essel. Captaque arce cui Lata Petra nomen, multa- que congesta annonarum copia, magnam adversus rem Rɔmanam excitat rebellionem, eos qui in eum incidissent deprædans, populansque provinciam. . Cæterum cum denuo captus esset in urbem addu- etum ad Amastriani forum combusserunt. occursus, quem dixi Theophylactum Romani flium patriarcha ordinatur, cum vicarii Roma venissent, allato tomo synodico, de illius praescribente ordi- natione ; a quibus etiam in patriarchali sede col- locatus est. Porro Romanus imperator filio suo Stephano uxorem locavit, Annam filiam Gamalæ ; quæ et post nuptiales corollas augustali corona do- nata est. 44. Mense Aprili, indictione septima, prima Turcorum adversus Romanam ditionem exstitit irruptio; grassatique ad ipsam usque ur- bem Thraciam omnem populati sunt, ac captivos duxerunt. Mittitur ergo Theophanes patricius proto- vestiarius, resque cum illis composuit. manus uxorem juniori filio suo Constantino gentis Armeniac, patricii Adriani Hliam ; qua et defun- cta secunda¨ Februarii alteram ei copulavit, ex Mamonis illius genere, Theophano nomine. C [P. 490] ac si vagos dicas ac cursu expeditos), ex Francis genus ducentes, conferta decem millium navium D classe infestis signis Byzantium venerunt. In eos itaque Theophanes protovestiarius cum navalibus copiis missus, instructa classe, illorum sustinebat impetum. Quod vero ad Ponti Euxini Pharum ja:n venerant (dicitur autem Pharus moles quædam seu turris, ex qua accensa flamma viatores noctu in itinere diriguntur. Euxinus vero Pontus per an- tiphrasi dicitur, quasi bene hospitalis: male enim hospitalis audiebat ob grassantium in eo latronum erga hospites juges injurias; quibus ab Hercule sublatis, securitatem nacti viatores Euxinum eum nuncupaverunt) in loco quem Hieron voeant, ac si dicas templum (cui inde appellatio accessit, 42. Impostor quidam Basilius Macedo, Constan- 43. Februario mense, sexta indictione, die festo 45. Quarta decima Januarii mensis locavit Ro- 46. Eodem anno Russi, quos Dromitas vocant
PG 109:815μένων αὐτῷ δύο χρυσενδύτων ὡσεὶ πραιποσίτοις μάχαιραν ἐπιδίδωσι, καί φησιν τάχει ἐκνεύσας τὸν μὲν βασιλέα τῷ δεξιῷ ἀφώρισεν, τὸν δὲ θεόργιστον Καίσαρα, οὕτως εἰπών, τοῖς ἀριστεροῖς, καὶ διὰ ταύτης μεληδὸν τιμωρήσασθαι. οὗ δῆθεν ἐξιεμένου, καὶ περὶ τοῦ Μιχαὴλ διειρήκει τὴν τομὴν ἀπεκδέχεσθαι, ἀποκαλῶν αὐτὸν ἀσεβότεκνον. 42. Μετὰ γοῦν τὸ πάσχα ἀπάρας ὁ βασιλεὺς μετὰ πολλοῦ στρατοῦ ἦλθεν ἐν τῷ θέματι τῶν Θρᾳκησίων, καὶ Βασίλειος κατὰ τοῦ Καίσαρος ἐμελέτα. ἦσαν δὲ ἐν τῇ βουλῇ Μαριανὸς ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ καὶ Συμβάτιος ὁ γαμβρὸς τοῦ Καίσαρος καὶ Βάρδας ὁ ἀδελφὸς Συμβατίου καὶ Πέτρος ὁ Βούλγαρος καὶ Λέων ὁ Ἀσσύριος ἐξάδελφος αὐτοῦ, Ἰωάννης τε ὁ Χάλδος καὶ Κωνσταντῖνος ὁ Τοξαρᾶς. διέγνω δὲ ταῦτα Ἰωάννης ὁ Νεατοκόμιτος, καὶ δηλοῖ διὰ Προκοπίου τῷ Καίσαρι. ὁ δὲ ἀντιδηλοῖ αὐτῷ "νέος εἶ, καὶ ληρεῖς ἐγείρων ζιζάνια." ἄϋπνος δὲ ὁ Καῖσαρ διατελέσας, ὄρθρου βαθέος τοὺς αὐτοῦ πάντας προσκαλεσάμενος διεσάφησε τὰ λαληθέντα αὐτῷ καὶ βουλὴν ἐζήτει. Φιλόθεος δὲ ὁ πρωτοσπαθάριος καὶ γενικὸς προσφιλὴς αὐτοῦ ὢν λέγει τῷ Καίσαρι "αὔριον, δέσποτα, περιβαλοῦ τὸν χρυσοπέρσικόν σου χιτῶνα καὶ ὄφθητι τοῖς ἐχθροῖς σου, καὶ ἀπὸ προσώπου σου φεύξονται." τοῦ δὲ ἡλίου ἀνατείλαντος ἵππῳ ἐπιβὰς παρεγένετο πρὸς τὴν κόρτην τοῦ βασιλέως μετὰ στολῆς λαμπρᾶς, πολλῶν περικυκλούντων αὐτόν. 679 θὼν δὲ Βασίλειος καὶ τῇ χειρὶ κρατήσας εἰσήγαγε πρὸς τὸν βασιλέα. ὁ δὲ τῷ βασιλεῖ ἔφη "τοῦ λαοῦ παντός, δέσποτα, συνειλεγμένου πρόσταττε διαπερᾶσαι ἐν τῇ Κρήτῃ." καὶ εὐθὺς ὁ Βασίλειος ὄπισθεν ἑστὼς δίδωσιν αὐτῷ μετὰ ξίφους. οἱ δὲ λοιποὶ μεληδὸν αὐτὸν κατέκοψαν, τοῦ βασιλέως βλέποντος καὶ σιωπῶντος. ἦν δὲ ὡσεὶ ὥρα τρίτη. καὶ εὐθὺς ὑποστρέφουσι πρὸς τὴν πόλιν. ἐλθόντων δὲ αὐτῶν κατὰ τὸ ἐμπόριον τοῦ Ἀκρίτα, μοναχός τις ἐφ' ὑψηλῆς τῆς πέτρας ἐπεφώνει μεγάλως τῷ βασιλεῖ "καλὸν ταξείδιον ἐποίησας, ὦ βασιλεῦ, τὸν ἴδιόν σου καὶ συγγενῆ ἀνελών. οὐαί σοι, ὅτι ταῦτα ἐποίησας." θυμωθεὶς δὲ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ Βασίλειος πέμπουσιν ἀνελεῖν τὸν μοναχόν. οἱ δὲ παρατυχόντες ἔπεισαν τὸν ἀποσταλέντα ἄνουν καὶ δαιμονῶντα εἶναι τὸν μοναχόν. διὸ καὶ μόλις παρῆλθεν ὁ μοναχὸς τῆς τιμωρίας. 43. Τῇ δὲ ἁγίᾳ πεντηκοστῇ ἔστεψεν ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ καὶ Φώτιος πατριάρχης ἐν τῇ ἁγίᾳ Σοφίᾳ Βασίλειον τὸν παρακοιμώμενον εἰς βασιλέα, τόμον ἀναγνοὺς διὰ Κάστορος ἀσηκρῆτις ἔχοντα οὕτως. "Βάρδας ὁ Καῖσαρ ἐβουλεύσατο ἀνελεῖν με, καὶ διὰ τοῦτο ὑπεξήγαγέ με τῆς πόλεως· καὶ εἰ μὴ διὰ Συμβατίου καὶ Βασιλείου ἐμηνύθη μοι, οὐκ ἐν τοῖς ζῶσιν ἤμην. ὅθεν καὶ ἐτελεύτησεν ὑπὸ τῆς ἰδίας ἁμαρτίας. θέλω δὲ Βασίλειον τὸν παρακοιμώμενον, ὡς πιστὸν ὄντα καὶ φυλάττοντα τὴν ἐμὴν βασιλείαν καὶ τοῦ ἐχθροῦ ἐλευθερώσαντά με καὶ πόθον πρός με πολὺν ἔχοντα, 680 εἶναι φύλακα τῆς ἐμῆς βασιλείας καὶ προνοητήν, καὶ ὑπὸ πάντων εὐφημεῖσθαι ὡς βασιλέα." καὶ εὐφήμησαν πάντες "Μιχαὴλ καὶ Βασιλείου πολλὰ τὰ ἔτη." ὁ δὲ τὸν τόμον ἀναγνοὺς Κάστωρ ὁ ἀσηκρῆτις ἐξελθὼν ἐν Νικομηδείᾳ καὶ ἐλθὼν εἰς μονὴν ἀνδρῴαν ἔμεινεν μέσον λιβαδίου. ἦν δὲ ἐκεῖσε φρέαρ, καὶ πεσὼν ἐν αὐτῷ ἀπεπνίγη. 44. Συμβάτιος δὲ ὁ γαμβρὸς τοῦ Καίσαρος, ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τοῦ Βασιλείου, εἰς μῖσος αὐτοῦ κινεῖται· καὶ συμβουλευσάμενος μετὰ Γεωργίου τοῦ Πηγάνη αἰτεῖται στρατηγὸς προβληθῆναι, καὶ γίνεται. ἀντ' αὐτοῦ δὲ προβάλλεται λογοθέτης τοῦ δρόμου ὁ Γοῦμερ. καὶ ἐξελθόντες ἅμα ὅ τε Συμβάτιος καὶ ὁ Πηγάνης καταστρέφουσι τὸν λαὸν καὶ πυρπολοῦσι τὰς χώρας (ἦν γὰρ καιρὸς τοῦ θέρους), εὐφημοῦντες Μιχαὴλ μόνον, τὸν δὲ Βασίλειον ἀποκηρύττοντες. τοῦτο μαθόντες οἱ βασιλεῖς γράφουσι τοὺς λοιποὺς στρατηγοὺς καταπολεμῆσαι αὐτούς. Νικηφόρος δὲ ὁ Μαλέϊνος ἔρριψεν ἔγγραφα μετὰ παντὸς τοῦ λαοῦ, ἵνα δόλῳ τούτους κρατήσωσι καὶ μὴ εἰς ἐμφύλιον ἐμπέσωσι πόλεμον. κρατεῖται οὖν ὁ Πηγάνης, καὶ εἰσαχθεὶς ἐν τῇ πόλει ἀποτυφλοῦται, καὶ καθίζουσιν αὐτὸν ἐν τῷ Μιλίῳ προσαιτεῖν. κρατεῖται δὲ καὶ ὁ Συμβάτιος παρὰ τοῦ Μαλεΐνου εἰς Κελτζινήν· καὶ εἰσαχθέντος εἰς τὸν ἅγιον
PG 109:819Μάμαντα, φέρουσιν τὸν Πηγάνην μετὰ θυμιάματος ὀστρακίνου καπνίζοντα θέαφον, καὶ ἀπαντᾷ καὶ θυμιᾷ τὸν Συμβάτιον. ἀποτυφλοῦται δὲ καὶ αὐτὸς τὸν ἕνα 681 ὀφθαλμόν, καὶ ἐκκόπτουσι τὴν δεξιὰν αὐτοῦ χεῖρα, καὶ καθίζουσι καὶ αὐτὸν εἰς τὰ Τζαύσου προσαιτεῖν, καὶ μεθ' ἡμέρας τρεῖς ἄγουσιν αὐτοὺς ἐν τῇ πόλει εἰς τοὺς ἰδίους οἴκους. 45. Ἐκβάλλει οὖν ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ διὰ τοῦ μηχανικοῦ τοῦ λεγομένου Λάμαρι Κωνσταντῖνον τὸν Καβαλῖνον ἐκ τοῦ τάφου, καὶ Ἰωάννην τὸν ἀσεβῆ πατριάρχην μετὰ τοῦ ὠμοφορίου καὶ αὐτὸν ἐκ τοῦ τάφου, καὶ κατακλείει διὰ τοῦ ὑπάρχου ἐν τῷ πραιτωρίῳ, καὶ ἐν ἡμέρᾳ ἱππικοῦ ἀγαγὼν καὶ ἀπογυμνώσας ἔτυψε μαγγλάβια, καὶ τὰ ὀστᾶ αὐτῶν ἔκαυσεν ἐν τοῖς Μαυριανοῦ. τὴν δὲ λάρνακα τοῦ Κοπρωνύμου πράσινον οὖσαν καὶ θαυμαστὴν διαπρίσας ἐποίησε στήθεα ἐν τῷ ὑπ' αὐτοῦ κτισθέντι ναῷ ἐν τῷ παλατίῳ τοῦ Φάρου. 46. Τῷ δὲ Σεπτεμβρίῳ μηνὶ τῆς ιεʹ ἐπινεμήσεως ἐγεννήθη Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεὺς ἐκ Μιχαὴλ καὶ Εὐδοκίας τῆς Ἰγγηρίνης ἔτι περιόντος τοῦ Μιχαήλ· καὶ ἱππικοῦ γενομένου ἐν τῷ ἁγίῳ Μάμαντι ἵππευσεν ὁ βασιλεὺς βένετος, Κωνσταντῖνος δὲ ὁ ἐξ Ἀρμενίων ὁ πατὴρ Θωμᾶ πατρικίου καὶ Γενεσίου δρουγγαρίου τῆς βίγλας λευκός, πράσινος δὲ Ἀγαλλιανὸς καὶ ῥούσιος ὁ Κρασσός. νικᾷ δὲ ὁ βασιλεύς. καὶ τί συμβαίνει ἐντεῦθεν; καὶ τοῦτο γὰρ τῆς αὐτοῦ τοῦ βασιλέως τοῦ Μιχαὴλ κακίας ἐστίν, εἰς ὅσον τὴν τῶν Ῥωμαίων ἰσχὺν ἠλάττωσεν. ὁ φιλόσοφος Λέων ὁ Θεσσαλονίκης γενόμενος πρόεδρος, τῷ βασιλεῖ Θεοφίλῳ συμβουλεύσας, ὡς ὡρολόγια ἐποίησεν δύο ἐξ ἴσου κάμνοντα· καὶ τὸ μὲν ἓν 682 ἐπὶ τῷ φρουρίῳ τῷ κατὰ Κιλικίαν τῇ Ταρσῷ πλησιάζον ἀπέθετο, τὸ δὲ ἕτερον ἐν τῷ παλατίῳ ἐφυλάττετο, ἅπερ εἶχον γεγραμμένα εἰς ἑκάστην ὥραν τὰ ἐν Συρίᾳ γενόμενα, οἷον τὴν πρώτην ὥραν εἰ ἐκδρομὴ τῶν Σαρακηνῶν γέγονε, τὴν βʹ εἰ πόλεμος, τὴν γʹ εἰ ἐμπρησμός, τὴν δʹ εἰ ἄλλο τι, καὶ εἰς τὰς λοιπὰς ὁμοίως. ἐκ τῶν γεγραμμένων οὖν δώδεκα ὑποθέσεων εἴ τι κἂν συνέβη ἐν Συρίᾳ, ἐν τῇ ὥρᾳ ἐν ᾗ ἡ ὑπόθεσις γέγονεν, ἀνάπτων ἀπὸ τῶν ἐκεῖσε φανός, ἐπεὶ καὶ οἱ φυλάσσοντες καὶ ἀτενῶς καὶ ἀκριβῶς βλέποντες τὰ τετυπωμένα ἐν αὐτοῖς ἦσαν, μετεδίδοτο εὐθὺς ὁ φανὸς ἀπὸ τοῦ φρουρίου τοῦ λεγομένου Λούλου τοῖς κατὰ τὸν Ἀργαίαν βουνὸν καὶ αὖθις τοῖς κατὰ τὴν Σάμον καὶ τοῖς κατὰ τὸ Αἴγιλον, εἶτα τοῖς κατὰ τὸν Μάμαντα πάλιν βουνόν, ἀφ' οὗ ὁ Κύριζος, εἶτα ὁ Μώκιλος, ἀφ' οὗ ὁ τοῦ ἁγίου Αὐξεντίου βουνὸς τοῖς ἐν τῷ παλατίῳ κατὰ τὸν ἡλιακὸν τοῦ Φάρου διαιταρίοις ἀφωρισμένοις ἐν βραχεῖ ἐποίει φανερόν. ἱππευομένῳ οὖν τῷ βασιλεῖ Μιχαήλ, ὡς εἴρηται, ὁ φανὸς ἐσήμανεν ἐκδρομὴν τῶν Σαρακηνῶν. αὐτὸς πρὸς τὸ μὴ τοὺς θεατὰς τοῦ ἱπποδρόμου χαλαρωτέρους τῇ αὔριον γενέσθαι, προσέταξεν μηκέτι τοιούτους φανοὺς ἐνεργεῖν. 47. Ὡς οὖν εἴρηται, νικήσαντος τοῦ βασιλέως ἐπὶ δεῖπνον καθέσθη ἅμα Βασιλείῳ καὶ Εὐδοκίᾳ, Βασιλισκιανὸς ὁ πατρίκιος ἐπῄνει τὸν βασιλέα ὡς εὐφυῶς ἐλάσαντα εἰς τὸ ἅρμα. εὐθὺς οὖν κελεύει τοῦτον ὁ βασιλεὺς ἀναστῆναι, τὰ τζάγγια δὲ αὐτοῦ σῦραι 683 καὶ ἑαυτῷ ὑποδῆσαι. τοῦ δὲ ἀνανεύοντος καὶ πρὸς Βασίλειον βλέποντος, ἐπεὶ ὁ βασιλεὺς μετὰ θυμοῦ προσέταξεν καὶ ὁ Βασίλειος ἐπένευσεν, ὑπέδησεν τὰ αὐτά. καὶ λέγει ὁ βασιλεὺς μεθ' ὅρκου πρὸς Βασίλειον "κάλλιον αὐτῷ πρέπουσιν. καὶ γὰρ οὐκ ἔχω ἐξουσίαν, ὡς σὲ βασιλέα ἐποίησα, καὶ ἄλλον ποιῆσαι." καὶ ὠργίζετο κατὰ Βασιλείου θυμούμενος. δακρύουσα δὲ ἡ Εὐδοκία ἔφη τῷ βασιλεῖ "τὸ τῆς βασιλείας σου ἀξίωμα, δέσποτά μου, μέγα ἐστίν, ᾧ ἀναξίως καὶ ἡμεῖς ἐτιμήθημεν· καὶ οὐ δίκαιόν ἐστι καταφρονεῖσθαι αὐτό." καὶ τῷ Βασιλείῳ ἔφη "μὴ λυποῦ ἐπὶ τούτῳ· καὶ τὸν Βασιλισκιανὸν βασιλέα θέλω ποιεῖν." καὶ πρὸς τοὺς παρόντας εἶπεν "ἆρα οὐ πρέπει αὐτὸν εἶναι βασιλέα; πρῶτον μὲν εἶδος ἄξιον τυραννίδος. τὸ δεύτερον δὲ συμφυὲς πέλει στέφος. ἅπαντα δ' ἁρμόζουσι πρὸς τὴν ἀξίαν. καὶ ὅτι πόσον οὖν κάλλιον τοῦτόν με ποιῆσαι βασιλέα!" Βασίλειος δὲ ἐν θυμῷ καὶ λύπῃ μεγάλῃ γέγονεν. 48. Ἐξελθόντος δὲ τοῦ βασιλέως εἰς κυνήγιον, μοναχός τις δέδωκεν αὐτῷ χαρτίον ἔχον τὴν κατ' αὐτοῦ μελετωμένην ὑπὸ βασιλέως ἐπιβουλήν, ὥς τινι τῶν
α Α τοῖς λόγοις. Εζησε δὲ χρόνους νε, καὶ ἐτελεύτησε μηνὶ Νοεμβρίῳ ιε', ινδικτιώνος ς', ἔτους συνς', και ταλείψας αὐτοκράτορα Ῥωμανὸν τὸν υἱὸν αὐτοῦ μεθ' Ελένης τῆς μητρὸς αὐτοῦ. Ρωμαίων βασιλεύς Ρωμανός ἔτη γ, μῆνας Τ', ἡμέρας τ'. Κόσμου ἔτος συνς, θείας σαρκώσεως έτει ενς. Ρωμαίων βασιλεύς Ρωμανός ἔτη γ', μήνας γ', ημε ρας ε'. "Ην δὲ τὴν ἡλικίαν νέος, σφριγῶν τῷ τώ ματι, σιτόχροος, (Ρ. 497] εξόφθαλμος, ἐπέριν, χα- ροπός, γλυκὺς τοῖς ρήμασιν, όρθιος ως κυπάρισσος, εὐρὺς τοὺς ὤμους, ήσυχος και προσηνής. Καταλει φθεὶς δὲ αὐτοκράτωρ παρὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Κων σταντίνου του Πορφυρογεννήτου ἐτῶν ὢν κα', σὺν Βασιλείῳ τῷ υἱῷ αὐτοῦ ἐνιαυσιαίῳ ὄντι καὶ τῇ μητρὶ αὐτοῦ Ἑλένῃ καὶ τῇ συνεύνῳ αὐτοῦ Θεο φανῷ. Καὶ παρευθὺ τοὺς ἀνθρώπους του παι τρὸς αὐτοῦ ἐν ἀξιώμασι μεγίστοις υπερανεβίβασε καὶ δώροις καταπλουτίσας της παλατίου κατ ήγαγεν, ἐξελέξατο δὲ καὶ προέκρινε παραδυνα- στεύοντας καὶ πρώτους τῆς συγκλήτου Ἰωσὴφ παι τρίκιον καὶ δρουγγάριον τῶν πλωΐμων, ὅντινα καὶ μετὰ βραχὺ παρακοιμώμενον ἐποίησεν τὸν δὲ πρω- τοσπαθάριον Ἰωάννην τὸν Κοινόν πατρίκιον καὶ μέγαν εταιρειάρχην προεβάλετο, τὸν δὲ πρωτοστα θάριον Σισίνιον τὸν ἀπὸ σακελλίου ἔπαρχον πόλεως ἐχειροτόνησεν καὶ μετὰ βραχὺ πατρίκιον καὶ γενι κὸν λογοθέτην. Τὰς δὲ ἀδελφὰς αὐτοῦ, Ζωὴν καὶ Θεοδώραν ['Αγάθην] καὶ Θεοφανῶ καὶ ᾿Ανναν, ἀπὸ τῶν βασιλικῶν κατήγαγε δόμων, καὶ εἰς τὸν βασιλι κὸν οἶκον τὸν λεγόμενον Κανικλείου, ἐν ᾧ καὶ Σοφία Αὐγοῦστα ἡ τοῦ Χριστοφόρου βασιλέως γαμετή ἦν ἀποκεκαρμένη, ἐπήγαγεν, καὶ μετὰ διίππευσιν ἡμετ ρῶν εἰς τὸ ᾿Αντιόχου ἐκλήρωσεν. Τὴν δὲ Αγάθην εἰς τὸ ἱδρυνθὲν φροντιστήριον παρὰ Ῥωμανοῦ τοῦ βα σιλέως καὶ πάππου αὐτοῦ ἀπέστειλεν, καὶ διωρίσατο χορηγεῖσθαι αὐτοῖς & καὶ ἐν τῷ παλατίῳ ἐδίδοντο. Τὸν δὲ δομέστικον τῶν σχολῶν καὶ πατρίκιον Νικη- φόρον τὸν Φωκᾶν μάγιστρον ἐτίμησεν καὶ ἐν τῇ Ανατολῇ ἐξέπεμψεν. Ωσαύτως καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτ τοῦ πατρίκιον Λέοντα μάγιστρον καὶ δομέστικον τῆς Δύσεως ἐποίησεν. Καὶ αὐτὸς ἦν εὐφραινόμενος ἐν κυνηγίοις καὶ θήραις δι' ὅλου άβροδίαιτος τυγχάνων. Εγέννησε καὶ ἕτερον υἱὸν μετὰ θάνατον τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ Κωνσταντίνον αὐτὸν ὠνόμασεν· ὃς καὶ μετ᾿ οὐ πολὺ ἐστέφθη παρὰ Πολυεύκτου πατριάρ χου ἐν τῷ ἄμβωνα της Αγίας Σοφίας. Η δὲ Αὐγού ἀρρωστήσασα κατὰ τὴν ιθ' τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός Ῥωμανοῦ τοῦ βασιλέως, ἐν λάρνακι πλησίον στα Ελένη ἐν τῷ παλατίῳ συνὴν τῷ βασιλεῖ, ἕως τέθνηκεν· καὶ κατετέθη ἐν τῇ μονῇ τοῦ πατρὸς αὐτῆς, τοῦ πατρὸς αὐτῆς. β'. Τὸν δὲ μάγιστρο, καὶ δομέστικον Νικηφόρον τὸν Φωκᾶν ὁ βασιλεὺς μετὰ στρατείας πολλῆς καὶ ἐξοπλίσεως πλοίων πολεμικῶν καὶ ὑγροῦ πυρὸς εἰς τὴν Κρήτην ἀπέστειλεν, ἥτις ἀπὸ Ῥωμαίους μὲν ἦν τὸ πρότερον, ἐπὶ δὲ τῆς βασιλείας Μιχαὴλ τοῦ Τραυ- λοῦ τοῦ πατρὸς Θεοφίλου ἐκρατήθη ὑπὸ τῶν ἀπὸ Ισπανίας ἀνελθόντων Σαρακηνῶν διὰ τὸ τηνικαῦτα ἀσχολεῖσθα: τὰ Ρωμαϊκά στρατεύματα εἰς τὴν των α μένων αὐτῷ δύο χρυσενδύτων ὡσεὶ πραιποσίτοις μάχαιραν ἐπιδίδωσι, καί φησιν τάχει ἐκνεύσας τὸν μὲν βασιλέα τῷ δεξιῷ ἀφώρισεν, τὸν δὲ θεόργιστον Καίσαρα, οὕτως εἰπών, τοῖς ἀριστεροῖς, καὶ διὰ ταύτης μεληδὸν τιμωρήσασθαι. οὗ δῆθεν ἐξιεμένου, καὶ περὶ τοῦ Μιχαὴλ διειρήκει τὴν τομὴν ἀπεκδέχεσθαι, ἀποκαλῶν αὐτὸν ἀσεβότεκνον. 42. Μετὰ γοῦν τὸ πάσχα ἀπάρας ὁ βασιλεὺς μετὰ πολλοῦ στρατοῦ ἦλθεν ἐν τῷ θέματι τῶν Θρᾳκησίων, καὶ Βασίλειος κατὰ τοῦ Καίσαρος ἐμελέτα. ἦσαν δὲ ἐν τῇ βουλῇ Μαριανὸς ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ καὶ Συμβάτιος ὁ γαμβρὸς τοῦ Καίσαρος καὶ Βάρδας ὁ ἀδελφὸς Συμβατίου καὶ Πέτρος ὁ Βούλγαρος καὶ Λέων ὁ Ἀσσύριος ἐξάδελφος αὐτοῦ, Ἰωάννης τε ὁ Χάλδος καὶ Κωνσταντῖνος ὁ Τοξαρᾶς. διέγνω δὲ ταῦτα Ἰωάννης ὁ Νεατοκόμιτος, καὶ δηλοῖ διὰ Προκοπίου τῷ Καίσαρι. ὁ δὲ ἀντιδηλοῖ αὐτῷ "νέος εἶ, καὶ ληρεῖς ἐγείρων ζιζάνια." ἄϋπνος δὲ ὁ Καῖσαρ διατελέσας, ὄρθρου βαθέος τοὺς αὐτοῦ πάντας προσκαλεσάμενος διεσάφησε τὰ λαληθέντα αὐτῷ καὶ βουλὴν ἐζήτει. Φιλόθεος δὲ ὁ πρωτοσπαθάριος καὶ γενικὸς προσφιλὴς αὐτοῦ ὢν λέγει τῷ Καίσαρι "αὔριον, δέσποτα, περιβαλοῦ τὸν χρυσοπέρσικόν σου χιτῶνα καὶ ὄφθητι τοῖς ἐχθροῖς σου, καὶ ἀπὸ προσώπου σου φεύξονται." τοῦ δὲ ἡλίου ἀνατείλαντος ἵππῳ ἐπιβὰς παρεγένετο πρὸς τὴν κόρτην τοῦ βασιλέως μετὰ στολῆς λαμπρᾶς, πολλῶν περικυκλούντων αὐτόν. θὼν δὲ Βασίλειος καὶ τῇ χειρὶ κρατήσας εἰσήγαγε πρὸς τὸν βασιλέα. ὁ δὲ τῷ βασιλεῖ ἔφη "τοῦ λαοῦ παντός, δέσποτα, συνειλεγμένου πρόσταττε διαπερᾶσαι ἐν τῇ Κρήτῃ." καὶ εὐθὺς ὁ Βασίλειος ὄπισθεν ἑστὼς δίδωσιν αὐτῷ μετὰ ξίφους. οἱ δὲ λοιποὶ μεληδὸν αὐτὸν κατέκοψαν, τοῦ βασιλέως βλέποντος καὶ σιωπῶντος. ἦν δὲ ὡσεὶ ὥρα τρίτη. καὶ εὐθὺς ὑποστρέφουσι πρὸς τὴν πόλιν. ἐλθόντων δὲ αὐτῶν κατὰ τὸ ἐμπόριον τοῦ Ἀκρίτα, μοναχός τις ἐφ' ὑψηλῆς τῆς πέτρας ἐπεφώνει μεγάλως τῷ βασιλεῖ "καλὸν ταξείδιον ἐποίησας, ὦ βασιλεῦ, τὸν ἴδιόν σου καὶ συγγενῆ ἀνελών. οὐαί σοι, ὅτι ταῦτα ἐποίησας." θυμωθεὶς δὲ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ Βασίλειος πέμπουσιν ἀνελεῖν τὸν μοναχόν. οἱ δὲ παρατυχόντες ἔπεισαν τὸν ἀποσταλέντα ἄνουν καὶ δαιμονῶντα εἶναι τὸν μοναχόν. διὸ καὶ μόλις παρῆλθεν ὁ μοναχὸς τῆς τιμωρίας. 43. Τῇ δὲ ἁγίᾳ πεντηκοστῇ ἔστεψεν ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ καὶ Φώτιος πατριάρχης ἐν τῇ ἁγίᾳ Σοφίᾳ Βασίλειον τὸν παρακοιμώμενον εἰς βασιλέα, τόμον ἀναγνοὺς διὰ Κάστορος ἀσηκρῆτις ἔχοντα οὕτως. "Βάρδας ὁ Καῖσαρ ἐβουλεύσατο ἀνελεῖν με, καὶ διὰ τοῦτο ὑπεξήγαγέ με τῆς πόλεως· καὶ εἰ μὴ διὰ Συμβατίου καὶ Βασιλείου ἐμηνύθη μοι, οὐκ ἐν τοῖς ζῶσιν ἤμην. ὅθεν καὶ ἐτελεύτησεν ὑπὸ τῆς ἰδίας ἁμαρτίας. θέλω δὲ Βασίλειον τὸν παρακοιμώμενον, ὡς πιστὸν ὄντα καὶ φυλάττοντα τὴν ἐμὴν βασιλείαν καὶ τοῦ ἐχθροῦ ἐλευθερώσαντά με καὶ πόθον πρός με πολὺν ἔχοντα, εἶναι φύλακα τῆς ἐμῆς βασιλείας καὶ προνοητήν, καὶ ὑπὸ πάντων εὐφημεῖσθαι ὡς βασιλέα." καὶ εὐφήμησαν πάντες "Μιχαὴλ καὶ Βασιλείου πολλὰ τὰ ἔτη." ὁ δὲ τὸν τόμον ἀναγνοὺς Κάστωρ ὁ ἀσηκρῆτις ἐξελθὼν ἐν Νικομηδείᾳ καὶ ἐλθὼν εἰς μονὴν ἀνδρῴαν ἔμεινεν μέσον λιβαδίου. ἦν δὲ ἐκεῖσε φρέαρ, καὶ πεσὼν ἐν αὐτῷ ἀπεπνίγη. 44. Συμβάτιος δὲ ὁ γαμβρὸς τοῦ Καίσαρος, ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τοῦ Βασιλείου, εἰς μῖσος αὐτοῦ κινεῖται· καὶ συμβουλευσάμενος μετὰ Γεωργίου τοῦ Πηγάνη αἰτεῖται στρατηγὸς προβληθῆναι, καὶ γίνεται. ἀντ' αὐτοῦ δὲ προβάλλεται λογοθέτης τοῦ δρόμου ὁ Γοῦμερ. καὶ ἐξελθόντες ἅμα ὅ τε Συμβάτιος καὶ ὁ Πηγάνης καταστρέφουσι τὸν λαὸν καὶ πυρπολοῦσι τὰς χώρας (ἦν γὰρ καιρὸς τοῦ θέρους), εὐφημοῦντες Μιχαὴλ μόνον, τὸν δὲ Βασίλειον ἀποκηρύττοντες. τοῦτο μαθόντες οἱ βασιλεῖς γράφουσι τοὺς λοιποὺς στρατηγοὺς καταπολεμῆσαι αὐτούς. Νικηφόρος δὲ ὁ Μαλέϊνος ἔρριψεν ἔγγραφα μετὰ παντὸς τοῦ λαοῦ, ἵνα δόλῳ τούτους κρατήσωσι καὶ μὴ εἰς ἐμφύλιον ἐμπέσωσι πόλεμον. κρατεῖται οὖν ὁ Πηγάνης, καὶ εἰσαχθεὶς ἐν τῇ πόλει ἀποτυφλοῦται, καὶ καθίζουσιν αὐτὸν ἐν τῷ Μιλίῳ προσαιτεῖν. κρατεῖται δὲ καὶ ὁ Συμβάτιος παρὰ τοῦ Μαλεΐνου εἰς Κελτζινήν· καὶ εἰσαχθέντος εἰς τὸν ἅγιον Indictione sexta, anni 6456, relicto imperatore Ro- mano filio suo cum Helena ejus matre. Mandi anuus6156, divine incarnationis anno 956, dies 5. Erat ætate juvenis, vegeto corpore, patre Constantino Porphyrogenneto imperator an- patris sui domesticos atque aulicos, majoribus au- ctos honoribus ac dignitatibus provectos donisque Sophia Christophori imperatoris uxor posita coma Romano ipsius avo conditum misit, ac quos in regia phorum Phocam magistri honore auxit et in patricium magistrum et Occidentis domesticum Augusta in aula versata cum imperatore, donec D diem obiit. Sepulta est in patris sui Romani impera- magistrum ac domesticum cum ingentibus copiis Cretam. Fuerat Creta Romanæ ditionis, donec im- Hispanis capta est, Romana interim classe occupata ginta. Mortuus est mensis Novembris quinta decima, triticei coloris, venustis oculis, naso adunco, grato aspectu, dulci sermone, recta statura cypressi in morem, latis humeris, quietus ac lenis. Relictus a num agens vigesimum primum, cum Basilio filio ejusque matre Helena et uxore Theophanone, mox large ditatos, aula ejecit ; elegitque ac cooptavit administrandæ publicæ rei socios ac senatus prin- cipes Josephum patricium et rei navalis drungarium, quem et brevi post accubitorem fecit (sacri scilicet cubiculi totiusque rei domesticae praefectum); Joan - nem protospatharium, quem Chonum vocant, pa- tricium præfecit ac magnum hetariarcham; Sisi- nium vero protospatharium exsacellarium urbis præfectum creavit, brevique post patricium ac generalem logothetan. Sorores, Zoen, Theodoram, Agatham, Theophanonem et Annam, aula detrusas ad des regias, quas caniclii vocant, ubi etiam degebat, transtulit; ac post dies aliquot Antiochi ædibus eas assignavit, Agatham ad monasterium a sumptus accipiebant, eosdem illis præstandos con- stituit. Scholarum domesticum ac patricium Nice- Asiam misit. Similiter etiam ejus fratrem Leonem fecit. Ipse venationibus totus indulgebat, ciborum helluo ac vini potor. Alium quoque patre defuncto suscepit filium, quem et Constantinum nomivavit, ac brevi post per Polyeuctum patriarcham in Sanctæ Sophiæ ambone Augustali corona donavit. Helena morbo correpta mensis Septembris decima nona toris monasterio, & que in urna prope illum condita. ac navalium gravi apparatu igneque Græco adversus perante Michaele Balbo Theophili patre a Saracenis ac copiis comprimenda stulti Thomæ tyrannide ac rebellionc, qui ejusdem sodalis ac commilito ante SYMEONIS MAGISTRI Romanorum imperator Romanus annos III, menses III, dies V. Romanorum imperator Romanus annos 3, menses 3, Indictione sexta, anni 6456, relicto imperatore Ro- mano filio suo cum Helena ejus matre. Mandi anuus6156, divine incarnationis anno 956, dies 5. Erat ætate juvenis, vegeto corpore, patre Constantino Porphyrogenneto imperator an- patris sui domesticos atque aulicos, majoribus au- ctos honoribus ac dignitatibus provectos donisque Sophia Christophori imperatoris uxor posita coma Romano ipsius avo conditum misit, ac quos in regia phorum Phocam magistri honore auxit et in patricium magistrum et Occidentis domesticum Augusta in aula versata cum imperatore, donec D diem obiit. Sepulta est in patris sui Romani impera- magistrum ac domesticum cum ingentibus copiis Cretam. Fuerat Creta Romanæ ditionis, donec im- Hispanis capta est, Romana interim classe occupata ginta. Mortuus est mensis Novembris quinta decima, triticei coloris, venustis oculis, naso adunco, grato aspectu, dulci sermone, recta statura cypressi in morem, latis humeris, quietus ac lenis. Relictus a num agens vigesimum primum, cum Basilio filio ejusque matre Helena et uxore Theophanone, mox large ditatos, aula ejecit ; elegitque ac cooptavit administrandæ publicæ rei socios ac senatus prin- cipes Josephum patricium et rei navalis drungarium, quem et brevi post accubitorem fecit (sacri scilicet cubiculi totiusque rei domesticae praefectum); Joan - nem protospatharium, quem Chonum vocant, pa- tricium præfecit ac magnum hetariarcham; Sisi- nium vero protospatharium exsacellarium urbis præfectum creavit, brevique post patricium ac generalem logothetan. Sorores, Zoen, Theodoram, Agatham, Theophanonem et Annam, aula detrusas ad des regias, quas caniclii vocant, ubi etiam degebat, transtulit; ac post dies aliquot Antiochi ædibus eas assignavit, Agatham ad monasterium a sumptus accipiebant, eosdem illis præstandos con- stituit. Scholarum domesticum ac patricium Nice- Asiam misit. Similiter etiam ejus fratrem Leonem fecit. Ipse venationibus totus indulgebat, ciborum helluo ac vini potor. Alium quoque patre defuncto suscepit filium, quem et Constantinum nomivavit, ac brevi post per Polyeuctum patriarcham in Sanctæ Sophiæ ambone Augustali corona donavit. Helena morbo correpta mensis Septembris decima nona toris monasterio, & que in urna prope illum condita. ac navalium gravi apparatu igneque Græco adversus perante Michaele Balbo Theophili patre a Saracenis ac copiis comprimenda stulti Thomæ tyrannide ac rebellionc, qui ejusdem sodalis ac commilito ante SYMEONIS MAGISTRI Romanorum imperator Romanus annos III, menses III, dies V. Romanorum imperator Romanus annos 3, menses 3, 2. Misit autem imperator Nicephorum Phocam 2. Misit autem imperator Nicephorum Phocam
PG 109:829ὑπασπιστῶν προσέταξεν ὁ βασιλεὺς τὴν λόγχην κατὰ τοῦ Βασιλείου ῥῖψαι. κατὰ δὲ τὸν καιρὸν τοῦ δείπνου, οὐ μόνον τοῦ νῦν ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων, ἀφ' οὗ τῷ οἴνῳ ἐμεθύσθη, πέρα δεινῶν ἐνεκελεύετο, ἀφαιρέσεις ὤτων καὶ 684 ῥινῶν καὶ κεφαλῶν ποιούμενος· καὶ εἰ μή τινες οἴκτῳ κρατούμενοι τούτων παρημέλουν καὶ πρὸς τὴν αὔριον ἔπεμπον, ἀνάκλησίν τινα καὶ μεταμέλειαν ἐκδεχόμενοι, ὃπερ ἦν, ἀπώλετο ἂν σύμπας ὁ παραμένων τῷ Μιχαήλ. ἀλλὰ καὶ Βασίλειος οὐκ ὀλιγάκις παροινίας παίγνιον γεγονὼς ἐκαρτέρει καὶ ἔμενεν μετάμελόν τινα γενέσθαι κατὰ τὸν ἄνδρα. ὀψὲ γοῦν τοῖς πράγμασιν ὑποβλεπόμενος προλαμβάνειν ἐσπούδασεν μᾶλλον ἢ ὑπ' αὐτοῦ ἀναιρεθῆναι. τῆς δὲ μητρὸς τοῦ Μιχαὴλ Θεοδώρας καλεσάσης τὸν βασιλέα εἰς τὰ Ἀνθεμίου, ὁ Βασίλειος συνεσκεύαζε τὸ κατὰ Μιχαήλ. εἶτα ἐπὶ δεῖπνον τοῦ βασιλέως καθεσθέντος, προσεκαλέσατο Εὐδοκίαν καὶ Βασίλειον τοῦ συνδειπνῆσαι αὐτῷ. τοῦ δὲ βασιλέως οἴνῳ πολλῷ χρησαμένου, ἀναστὰς Βασίλειος ὡς διά τινα χρείαν, ἀπελθὼν ἐν τῷ κοιτῶνι τοῦ βασιλέως διαστρέφει τὰ κλεῖθρα τῶν θυρῶν δυνατὸς ὤν, ὡς μὴ κλείεσθαι τὰς θύρας· καὶ ἀπελθὼν πάλιν συνεδείπνει τῷ βασιλεῖ. εἶτα ἀναστὰς ὁ βασιλεὺς Μιχαήλ, τῇ πολλῇ μέθῃ μὴ δυνάμενος περιπατεῖν, χειροκρατούμενος ὑπὸ τοῦ Βασιλείου ἀπῆλθεν ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ. οὗ τὴν χεῖρα φιλήσας ἐξῆλθε Βασίλειος. ἔνδοθεν δὲ τοῦ κοιτῶνος ἦν Βασιλισκιανὸς τῇ κελεύσει τοῦ βασιλέως ὑπνώσας ἐν τῇ κλίνῃ Ῥεντακίου τοῦ παρακοιμωμένου πρὸς παραφυλακὴν αὐτοῦ. ὁ δὲ κοιτωνίτης Ἰγνάτιος ἀπελθὼν κλεῖσαι αὐτοῦ τὴν θύραν τοῦ κοιτῶνος εὗρεν αὐτὴν διεστραμμένην, καὶ ἀπογνοὺς ἐκαθέσθη ἐπὶ τῆς κλίνης τίλλων τὰς τρίχας αὐτοῦ. 685 τοῦ δὲ βασιλέως ἐξ οἴνου ὕπνον θανάτῳ παραπλήσιον κοιμωμένου, ἀθρόον ἐλθὼν Βασίλειος μετὰ καὶ ἑταίρων τὰς θύρας ἀνέῳξε. καὶ ἔμφοβος ἐξῆλθεν Ἰγνάτιος ἀνθιστάμενος τῷ Βασιλείῳ μὴ εἰσελθεῖν. ἐν τούτῳ ἔξυπνος γίνεται ὁ βασιλεύς, καὶ παρευθὺ Ἰωάννης ὁ Χάλδος κόπτει τὰς χεῖρας αὐτοῦ. ὁ δὲ ἀπελάτης Ἰακωβίτζης τὸν Βασιλισκιανὸν ξίφει τρώσας ἔρριψεν ἀνωκάτω. τῶν δὲ λοιπῶν ἱσταμένων ἔξω πρὸς παραφυλακήν, ἐπεὶ ἀμφότεροι ἡνώθησαν, Ἀσυλαίων ἔφη πρὸς Βασίλειον "εἰ καὶ τὰς χεῖρας αὐτοῦ ἐκόψαμεν, ὅμως ζῶντα αὐτὸν εἰάσαμεν. καὶ ἐὰν ζῇ, τί ἀπολογησόμεθα;" καὶ ὑποστρέψας πήσσει τὸ ξίφος κατὰ τῆς καρδίας τοῦ βασιλέως καὶ διαχέει τὰ ἔγκατα αὐτοῦ. κλύδωνος δὲ ὄντος ἐν τῇ θαλάσσῃ συναθροισθέντες ἦλθον μέχρι τοῦ περάματος, καὶ ἀνελθόντες διὰ τοῦ τείχους ἦλθον ἕως τοῦ παλατίου, πλὰξ δὲ ἦν φράσσουσα τὸ τεῖχος· καὶ κρατήσας Βασίλειος δύο τῶν μετ' αὐτοῦ καὶ λακτίσας κατέαξε τὴν πλάκα, καὶ εἰσῆλθεν μέχρι τῆς πύλης τοῦ παλατίου. Εὐλόγιος δὲ ὁ Πέρσης συνὼν τῷ Βασιλείῳ ἐλάλησε τῇ αὐτοῦ γλώττῃ Ἀρδαβάσδῳ ἑταιρειάρχῃ, ὡς ὁ Μιχαὴλ ξίφει ἐτελεύτησεν, καὶ ἄνοιξον τὸν Βασίλειον. ὁ δὲ Ἀρδάβασδος δραμὼν πρὸς τὸν παπίαν, καὶ ἄρας ἀπ' αὐτοῦ τὰς κλεῖς βιαίως, ἤνοιξεν. καὶ γενόμενος ἔνδον Βασίλειος ᾖρε τὰς κλεῖς τοῦ παλατίου ἐπὶ χεῖρας. ταῦτα δὲ γέγονε κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν ἐν τῷ τξβʹ ἔτει, καὶ νυκτὸς τρίτης ὥρας, ἐπινεμήσεως αʹ, καθ' ἣν ἐπιφώσκουσαν εἶχεν ἡμέραν Θέκλας τῆς πρωτομάρτυρος. 686 καὶ τῇ ἕωθεν Γρηγόριον τὸν Φιλήμονος ἐποίησε παπίαν· καὶ παρευθὺ ἀποστέλλει ἐν τῷ ἁγίῳ Μάμαντι, καὶ εἰσάγει Εὐδοκίαν τοῦ Ἴγγηρος μετὰ δόξης πολλῆς ἐν τῷ παλατίῳ. ἀπέστειλε δὲ καὶ Ἰωάννην πραιπόσιτον τοῦ ἀπαγάγαι τὴν Δεκαπολίτισσαν πρὸς τοὺς ἰδίους γονεῖς, καὶ Παῦλον ἐπὶ τοῦ κοιτῶνος τοῦ ἐνταφιάσαι τὸν Μιχαήλ· ὃς ἀπελθὼν εὗρεν αὐτὸν ἐντετυλισμένον ἐν τῷ σαγίσματι τοῦ δεξιοῦ αὐτοῦ ἵππου, οὗ ἤλαυνε, καὶ τὴν μητέρα καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτοῦ θρηνούσας καὶ ἐλεεινολογουμένας αὐτόν. καὶ εἰσαγαγὼν εἰς πλοιάριον διεπέρασεν ἐν τῇ μονῇ τῆς Χρυσοπόλεως, καὶ ἔθαψεν αὐτόν. Κόσμου ἔτος τξβʹ, τῆς θείας σαρκώσεως ἔτει ωξβʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Βασίλειος ὀρθόδοξος ἔτη ιθʹ. ἦν δὲ οὗτος τὴν μὲν μορφὴν τοῦ σώματος ἀνθηρότατος, εὐεκτικός, σύνοφρυς, εὐόμματος, σκυθρωπός, μελανόχρους, τὴν ἡλικίαν μέσος τοῦ εὐμήκους, τὰ στέρνα πλατύς,
PG 109:835κατηφής, καὶ ὡς ἄν τις εἰκάσῃ, τῶν ἑαυτοῦ συλλογιζόμενος. ὥρμητο δὲ ἀπὸ Ἀδριανουπόλεως τῆς Μακεδονίας, ἥτις πρότερον μὲν Ὀρεστιὰς ἐκαλεῖτο ἐξ Ὀρέστου υἱοῦ Ἀγαμέμνονος, ὃς ζήλῳ δικαίῳ διὰ τὴν πρὸς τὸν πατέρα Κλυταιμνήστρας δολοφονίαν ταύτην σὺν Αἰγίσθῳ ἀπεκτονηκὼς λίαν ἐκμέμηνεν, καὶ ἐν τῇ συνελεύσει Ἕβρου Ἄρξου τε καὶ Ἀρτάβου τῶν τριῶνποταμῶν λουσάμενος τῆς νόσου ἀπήλλακτο· ἔνθα ταύτην οἰκοδο 687 μήσας ἐπὶ τῷ ἰδίῳ ὀνόματι κέκληκεν. Ἀδριανὸς δὲ Καῖσαρ εὐκτίστοις ἐρύμασιν αὐτὴν μεγαλύνας πόλιν Ἀδριανοῦ μετακέκληκεν. αὔτη τρίτης ἡμέρας παρὰ ἀνδρὸς εὐπετοῦς ἐν διόδῳ Φιλιππουπόλεως σταδιάζεται, ἠγκαλισμένη ὄρει τῷ Αἵμῳ, παρ' ᾧ οἱ τρεῖς ποταμοὶ ἐς μισγάγκειαν οἷον συμβάλλετον ὄμβριμον ὕδωρ. 2. Οὗτος ὁ βασιλεὺς προστάσσει Μαριανῷ ἐπάρχῳ τῷ υἱῷ Πετρωνᾶ, καὶ ἀναγορεύει αὐτὸν μόνον βασιλέα. Ὠορύφας δὲ τοῦ πλωΐμου στρατηγὸς χρηματίζων καὶ καθηγεμών, συνεὶς τὸ πραχθὲν παρὰ Βασιλείου καὶ φιλοδέσποτος ὤν, πρὸς ἐκδίκησιν Μιχαὴλ βασιλέως κεκίνηται. τοῦτον μετακαλεῖται ὁ αὐτοκράτωρ, καὶ τὰ μὲν πρῶτα λόγοις αὐτῷ ἐφυβρίστοις ἐπαπειλεῖ, ἔπειτα ἀποδοχῆς ἀξιοῖ ἀνθ' ὧν ὑπὲρ δεσπότου τοιαῦτα τετολμηκέναι προῄρηται. ἀλλὰ δὴ καὶ χρόνου προβεβηκότος ἐπ' αὐτῷ τοσοῦτον πεπληροφόρηται ὥστε καταλιμπάνειν αὐτῷ τὴν πόλιν ἐξιὼν κατ' ἐχθρῶν. 3. Ἀναγκαῖον δέ ἐστι καὶ παρὰ θεοῦ γενομένην ἐκδίκησιν εἰς τοὺς τὸν Μιχαὴλ διαχειρισαμένους γράψαι. ὁ μὲν οὖν Ἰακωβίτζης κυνηγῶν μετὰ τοῦ βασιλέως, καὶ τοῦ ξίφους αὐτοῦ ἐκπεσόντος, καὶ αὐτοῦ μέλλοντος κατελθεῖν εἰς τὸ ἆραι αὐτόν, ὁ ποῦς αὐτοῦ ἐν τῇ σκάλῃ ἐκρατήθη, καὶ θροηθεὶς ὁ ἵππος ἔσυρεν αὐτὸν κατὰ φαράγγων καὶ κρημνῶν καὶ μεληδὸν κατέκοψεν. Ἰωάννης δὲ ὁ Χάλδος στρατηγὸς Χαλδίας γενόμενος, ἐπεὶ κατὰ τοῦ βασι 688 λέως μελετᾶν ἐφωράθη, ἀνασκολοπίζεται παρὰ Ἀνδρέου στρατηλάτου. ὁ δὲ ἀδελφὸς τοῦ βασιλέως Ἀσυλαίων, ἐξωσθεὶς παρὰ τοῦ βασιλέως ἐν τῷ προαστείῳ αὐτοῦ, ἀπηνὴς ὢν καὶ ὠμὸς πρὸς τοὺς αὐτοῦ δούλους μαχαίραις ὑπ' αὐτῶν ἀνῃρέθη· οὓς κρατήσας ὁ βασιλεὺς καὶ μεληδὸν κατακόψας ἐν τοῖς Ἀμαστριανοῦ ἔκαυσεν. ὁ δὲ ἀπελάτης ὁ τοῦ Πέρσου σκωληκόβρωτος γενόμενος τὴν ψυχὴν ἀπέρρηξεν. Κωνσταντῖνος δὲ ὁ Τοξαρᾶς εἰς Κιβυρραιώτας σπαθοκοπηθεὶς τελευτᾷ, καὶ Μαριανὸς ὁ ἀδελφὸς τοῦ βασιλέως τὸν πόδα συντριβεὶς καὶ ὑπὸ σκωλήκων καταβρωθεὶς τελευτᾷ. 4. Ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν Χριστοῦ γέννων προελεύσεως γενομένης βαπτίζει ὁ βασιλεὺς διὰ Φωτίου Στέφανον τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐν μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ. 5. Τῷ γʹ αὐτοῦ ἔτει, τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Πολυεύκτου, γέγονε σεισμὸς ἐπὶ μʹ ἡμέρας καὶ μʹ νύκτας, καὶ ἐπτωήθησαν πολλαὶ ἐκκλησίαι, μεθ' ὧν καὶ ἡ ὑπεραγία θεοτόκος ἡ λεγομένη τὸ Σίγμα, ὥστε πάντας τοὺς ψάλλοντας ἐκεῖσε τελευτῆσαι. Λέων δὲ ὁ φιλόσοφος τυχὼν ἐκεῖ παρῄνει πάντας ἐξελθεῖν· οἱ δὲ μὴ πεισθέντες συνετελέσθησαν ἅπαντες. αὐτὸς δὲ ὁ φιλόσοφος εἰς κίονα ὑπὸ συσταματίου σταθεὶς μετὰ καὶ ἑτέρων δύο ἐσώθη, καὶ ἕτεροι θʹ μόνοι ὑποκάτω τοῦ ἄμβωνος. 6. Φώτιος δὲ ὁ πατριάρχης, ἐλθόντος τοῦ βασιλέως ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ μέλλοντος αὐτοῦ κοινωνεῖν, λῃστὴν καὶ φονέα 689 ἔλεγεν καὶ ἀνάξιον τῆς θείας κοινωνίας. ὁ δὲ θυμωθεὶς ἀπέστειλεν ἐν Ῥώμῃ, καὶ ἤγαγε τόμον μετὰ Ῥωμαίων ἐπισκόπων, καὶ τοῦτον τοῦ θρόνου ἐξέωσεν· καὶ ἀναβιβάζει πάλιν Ἰγνάτιον τὸν ἐν ἁγίοις πατριάρχην τὸ δεύτερον. 7. Μετὰ τὸ ἐξωσθῆναι τῆς ἐκκλησίας Φώτιον καὶ ἐν τῇ μονῇ τῆς Σκέπης ἐξορισθηνῆναι ἐτροπεύσατο πλάσμα τοιόνδε. γενεθλιαλογήσας τὸν βασιλέα Βασίλειον, ὡς ἀπὸ Τηριδάτου τῆς μεγάλης Ἀρμενίας ἄρχοντος τὴν γενεὰν κατάγοντος, καὶ τὸ βιβλίον βασιλικῇ βιβλιοθήκῃ ἐνθεῖναι διὰ Θεοφάνους τοῦ λεγομένου Σφηνοδαίμονος, βασιλικοῦ κληρικοῦ τότε τυγχάνοντος καὶ τῷ Βασιλείῳ προσκειμένου διὰ σοφίαν καὶ πολυμαθίαν. ἐκλαβόμενος δὲ τὰ πρῶτα στοιχεῖα τῶν ὀνομάτων οὕτως, Βασιλείου Εὐδοκίας Κωνσταντίνου Λέοντος Ἀλεξάνδρου καὶ Στεφάνου, ἃ καὶ ἀναγινωσκόμενα Βεκλὰς ὀνομάζεται. τούτου τὴν ἀπ' ἀρχῆς γενεαλογίαν κατά τε
PG 109:839χώραν καὶ πράγματα ἀναμαθών, καὶ καταγραψάμενος τὸ βιβλίον, καὶ τούτου ἐπιτηδεύμασι παλαιότατον ποιήσας, τῇ βασιλικῇ βιβλιοθήκῃ, ὡς εἴρηται, κατατίθεται διὰ Σφηνοδαίμονος Θεοφάνους. καί ποτε αὐτοῦ τοῦ Σφηνοδαίμονος προστάξει βασιλικῇ βιβλίον τι ζητοῦντος, ὡς εὗρεν αὐτὸ καὶ πολυπραγμονῶν ἠπόρει, τῷ βασιλεῖ ὑποδείκνυσι καὶ φησὶ "τούτου ἄλλος νοῆσαι οὐ δύναται τὰ γεγραμμένα εἰ μὴ Φώτιος." καὶ εὐθὺς ὁ αὐτὸς ἀποστέλλεται· καὶ ἡ πρόφασις εὐχερής, ὡς εἰ μὴ ἴδω τὸν βασιλέα, οὐ λέγω τί ἐστι τὸ βιβλίον ἢ ἡ τούτου ἐπιγραφή. καὶ 690 εἰσελθὼν τοῦτο ἀναγινώσκει, καὶ ὡς δι' ἀγγέλου τοῦτο μεμάθηκεν. τοῦτο πάλιν ἡ πρὸς τὸν βασιλέα Φωτίου οἰκείωσις γίνεται. 8. Τῷ εʹ αὐτοῦ ἔτει τῆς κγʹ τοῦ Νοεμβρίου μηνὸς ἐγεννήθη Ἀλέξανδρος βασιλεὺς ἀπὸ τῆς Ἴγγηρος Εὐδοκίας, γνήσιος παῖς τοῦ Βασιλείου. ἐκστρατεύει δὲ ὁ βασιλεὺς κατὰ τῶν Ἀγαρηνῶν τῶν εἰς Ἀφρικήν, καὶ πολέμους συνάψας πολλοὺς εἰς πάντας ἡττήθη καὶ πολλοὺς τῶν Ῥωμαίων ἀπεβάλετο. μέλλοντα δὲ κρατηθῆναι καὶ αὐτὸν τὸν βασιλέα Θεοφύλακτος ὁ Ἀβάστακτος διέσωσεν, ὁ πατὴρ Ῥωμανοῦ τοῦ μετὰ ταῦτα βασιλεύσαντος. ὑποστρέψαντος δὲ τοῦ βασιλέως ἐν τῇ πόλει, ἀπέστειλε Χριστοφόρον γαμβρὸν αὐτοῦ ἐν τῇ Ἀφρικῇ, καὶ νίκην ποιήσας ἐκπόρθησε ταύτην καταστρέψας ἕως ἐδάφους. 9. Τῷ ʹ ἔτει αὐτοῦ Ἰγνάτιος ὁ πατριάρχης τὴν τοῦ Σατύρου ἐκκλησίαν εἰς ὄνομα τοῦ ἀρχιστρατήγου τοῦ Ἀνατέλλοντος ἐποίησεν· εἶτα καὶ μονὴν αὐτὴν ἀνδρῴαν εἰργάσατο, ἔνθα καὶ ἐτάφη. καὶ Σάτυρος μὲν ὀνομάζεται, ὅτι ἐν μικρῷ διαστήματι τῆς τοιαύτης μονῆς ὁ παλαιὸς ὀνομάζεται Σάτυρος, ἐν ᾗ ἦν ἱερὸν παρ' Ἑλλήνων οἰκοδομηθὲν τῷ αὐτῷ Σατύρῳ, οὗ καθ' ὁμωνυμίαν διὰ τὸ πλησίον εἶναι τὴν εἰρημένην μονὴν τῷ τοιούτῳ καλεῖται ὀνόματι· ἐξ οὗ καὶ τὸ παλάτιον τοῦ Βρύαντος κτίσας Θεόφιλος ὁ βασιλεὺς τὴν ὕλην ἀφελόμενος ταύτην ἐδείματο. Ἀν 691 τέλλων δὲ καλεῖται δι' αἰτίαν τοιαύτην. κυνηγοῦντί ποτε Νικηφόρῳ τῷ βασιλεῖ ἐν οἷς ἀρτίως ἐστὶν ἡ μονὴ μέρεσιν, ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ χειρωθείσης ἐλάφου ἐν ᾧ νῦν τὸ τῆς μονῆς θυσιαστήριον ἵδρυται, εὑρέθη τράπεζα παλαιὰ ὑπὸ κίονος βασταζομένη γράφουσα οὕτως "τοῦτό ἐστιν τὸ ἅγιον θυσιαστήριον τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαὴλ τοῦ Ἀνατέλλοντος, ὅπερ ἐνεθρόνισεν ὁ ἅγιος ἀπόστολος Ἀνδρέας." 10. Τῷ ζʹ καὶ τῷ ηʹ αὐτοῦ ἔτει βαπτίζει ὁ Βασίλειος πάντας τοὺς ὑπὸ χεῖρα αὐτοῦ Ἑβραίους, διδοὺς αὐτοῖς ἀξίας καὶ δῶρα πολλά. τότε δὲ καὶ τὸν προειρημένον Νικόλαον τὸν προσμονάριον τοῦ ἁγίου Διομήδους ἐποίησεν οἰκονόμον καὶ σύγκελλον, τὸν δὲ ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἰωάννην δρουγγάριον τῆς βίγλας, τὸν δὲ ἕτερον ἀδελφὸν Παῦλον ἐπὶ τῆς βασιλικῆς σακέλλης, τὸν δὲ ἕτερον ἀδελφὸν Κωνσταντῖνον γενικὸν λογοθέτην. 11. Τῷ θʹ αὐτοῦ ἔτει ἤρξατο κτίζειν ὁ βασιλεὺς τὴν Νέαν ἐκκλησίαν, καὶ ἡ Συράκουσα παρεδόθη τοῖς Σαρακηνοῖς. 12. Τῷ ιʹ αὐτοῦ ἔτει Νικήτας ὁ Ξυληνίτης καὶ ἐπὶ τῆς τραπέζης κατηγορήθη ὡς φιλούμενος παρὰ τῆς Αὐγούστης· ὃς καὶ ἀποκείρεται καὶ μοναχὸς γίνεται. πολλὰ δὲ χαλκουργήματα κατέαξεν ὁ βασιλεὺς λόγῳ τῆς Νέας ἐκκλησίας· ἀλλὰ καὶ μάρμαρα καὶ ψηφῖδας καὶ κίονας ἐκ πολλῶν ἐκκλησιῶν καὶ οἴκων λόγῳ ταύτης ἀνελάβετο. ἐν οἷς στήλη ἵσταται χαλκῆ ἐν τῷ Σενάτῳ σχῆμα ἐπισκόπου φέρουσα· ἐκράτει δὲ ἐν τῇ χειρὶ ῥάβδον ὄφιν 692 ἐντετυλισμένον ἔχουσαν. ταύτην ἤγαγον ἐν τῷ βεστιαρίῳ· καὶ ἐλθὼν ὁ βασιλεὺς ἔβαλε τὸν δάκτυλον αὐτοῦ εἰς τὸ στόμα τοῦ ὄφεως· καὶ ἦν ἔσωθεν ἄλλος ὄφις ζῶν, ὃς καὶ ἔδακε τὸν δάκτυλον τοῦ βασιλέως· καὶ μόλις δι' ἀντιφαρμάκων ἰάθη. καὶ τὴν στήλην δὲ Σολομῶντος ἐν τῇ βασιλικῇ οὖσαν εἰς ὄνομα αὐτοῦ ἐκτυπώσας, τοῖς θεμελίοις τῆς Νέας ἐκκλησίας ὡς θυσίαν ἑαυτὸν τῷ θεῷ προσῆξεν. 13. Τῷ ιαʹ αὐτοῦ ἔτει ἐκστρατεύει πάλιν κατὰ Μελιτηνῶν, καὶ πολλοὺς πολέμους κατορθώσας καὶ αἰχμαλωσίαν πολλὴν λαβὼν ὑπέστρεψεν. 14. Τῷ ιβʹ αὐτοῦ ἔτει τελευτᾷ ὁ πατριάρχης Ἰγνάτιος, καὶ πάλιν Φώτιος ἀναβιβάζεται. 15. Τῷ ιγʹ αὐτοῦ ἔτει ἐκστρατεύει ὁ βασιλεὺς κατὰ Γερμανικίαν, καὶ ταύτην αἰχμαλωτεύσας ὑπέστρεψεν.
PG 109:847τελευτᾷ δὲ Κωνσταντῖνος υἱὸς Μιχαὴλ ὁ ἐξ Εὐδοκίας, ὡς δὲ λόγος, υἱὸς Βασιλείου· ὃν πολλὰ θρηνήσας ἀπέθετο ἐν τοῖς τάφοις τῶν βασιλέων. 16. Τῷ ιδʹ αὐτοῦ ἔτει, μηνὶ Μαΐῳ αʹ, ἐγκαινίζεται καὶ ἐνθρονίζεται ἡ Νέα ἐκκλησία παρὰ Φωτίου πατριάρχου. 17. Τῷ ιεʹ αὐτοῦ ἔτει Λέων ὁ Σαλιβαρᾶς συνοψίζει Φωτίῳ πατριάρχῃ Θεόδωρον μοναχὸν τὸν Σανταβαρηνόν, ὃς ὑπὸ Φωτίου μετὰ τοῦτο γέγονεν ἀρχιεπίσκοπος Εὐχαΐτων, ὡς εὐλαβῆ 693 καὶ ποιοῦντα τεράστια καὶ προορατικόν. Φώτιος δὲ τοῦτον Βασιλείῳ βασιλεῖ μεσιτεύει· εἰς ὃν ὁ βασιλεὺς ἀρεσθείς (πρὸς γὰρ τὰς ἐπιθυμίας αὐτοῦ διέκειτο) εἶχεν ἐν τιμῇ πολλῇ. ὃς ἀθυμοῦντα τὸν βασιλέα περὶ τοῦ τελευτήσαντος υἱοῦ αὐτοῦ Κωνστανίνου, διὰ τὸ φίλτρον ὅπερ εἰς αὐτὸν εἶχεν, ἐπλάνα, καὶ ἐπηγγέλλετο δεῖξαι ζῶντα. ὃ καὶ ἐποίησεν· ἐν γὰρ λόχμῃ τινὶ διερχομένῳ τῷ βασιλεῖ φάντασμα συνηντήθη ἔφιππον, χρυσοΰφαντον ἐνδεδυμένον, ἐν τῷ εἴδει τοῦ Κωνσταντίνου· ὃ καὶ ὀφθαλμοῖς ἰδὼν καὶ περιπλακεὶς κατεφίλησεν. καὶ γεγονότος ἀφανοῦς, αὐτὸν ἰδεῖν ὑπελάμβανε, καὶ ὡς οὐ πεπλάνητο. διὸ καὶ μονὴν ἐκεῖσε τίσας ἐπωνόμασεν αὐτὴν τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου. 18. Τούτοις καὶ ἑτέροις πλείστοις ἐκ τῶν Ἀπολλωνίου ἀκριβῶς μεμυημένος ὁ Σανταβαρηνὸς ἐποίησε τὸν βασιλέα πίστιν κεκτῆσθαι εἰς ἑαυτὸν πολλήν. οὗτος ὁ περιώνυμος Σανταβαρηνός, ὃς ὑπ' αὐτοῦ τοῦ Φωτίου κατὰ δευτέραν αὐτοῦ τυραννίδα ἐπίσκοπος Εὐχαΐτων ἐγένετο, Μανιχαίου υἱὸς καὶ Μανιχαῖος ὤν, καὶ ὡς νεώτερος διὰ Βάρδα τοῦ Καίσαρος τὴν κεφαλικὴν τιμωρίαν διαφυγὼν τῇ τῶν Στουδίου μονῇ ἐπὶ διορθώσει ἀπεδόθη· ὁ δὲ καὶ μοναχῶν σχῆμα περιβαλόμενος οὐδ' ὅλως τῆς κακίας, ἀνένευσεν. κατὰ μέντοι τὴν πρώτην τυραννίδα Φωτίου καὶ ἡγούμενος ἐν αὐτῇ τῇ μονῇ γίνεται· ὑφ' οὗ καὶ πάντες οἱ εὐλαβεῖς τῆς μονῆς ἔφυγον, τὴν κοινωνίαν Φωτίου μὴ καταδεχόμενοι. τοῦ 694 μέντοι Φωτίου τῆς πατριαρχίας διωχθέντος καὶ ὁ Σατανώνυμος ἐκεῖνος τῆς μονῆς ἀπηλάθη. εἶτα εἰσοικίζεται Φωτίῳ, καὶ φησὶ "χρῆσαί τινι τῶν ἐπὶ τοῦ κοιτῶνος τοῦ βασιλέως, καὶ λαβὼν ταῦτα τὰ ὕδατα ἃ ἐσκεύασα ῥανάτω ἐπὶ τοῦ κοιτῶνος· καὶ ὄψει αὐτίκα τὸν βασιλέα καταδεδουλωμένον τῇ ἀγάπῃ σου. καὶ μετὰ ταῦτα ἀγώνισαι ὅπως ἴδω αὐτὸν ἅπαξ, καὶ ποιήσω σε ἐπανελθεῖν εἰς τὴν προτέραν σου τιμήν." τούτου οὖν γενομένου, πρωῒ πρωῒ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ εὐχῆς χάριν καὶ χρυσίον ἀπέστειλεν Φωτίῳ, καὶ εἰς τὴν Μαγναύραν κατῴκισε, καὶ συνεχῶς ὡμίλει, καὶ παρρησίας τοσαύτης μετέδωκεν ὡς καὶ τοὺς οἰκείους αὐτῷ πάντας ἐν τῷ παλατίῳ ἐπιστῆναι ὀφφικίοις. ἐντεῦθεν καὶ τὸν ἀρχιμάγον Σανταβαρηνὸν ὡς ἅγιον καὶ εὐλαβῆ καὶ διορατικώτατον συνοψίζει καὶ προσοικειοῖ. 19. Τῷ ι ʹ αὐτοῦ ἔτει ἠγάγετο ὁ βασιλεὺς γυναῖκα Λέοντι τῷ βασιλεῖ Θεοφανὼ τὴν θυγατέρα Μαρτινακίου, καὶ στέψας τοὺς γάμους ἐποίησε ἐν τῇ Μαγναύρᾳ. 20. Τῷ ιζʹ αὐτοῦ ἔτει αἱ τῶν Σαρακηνῶν ναυστολίαι καὶ Ἰταλίας καὶ Σικελίας καὶ τῶν λοιπῶν χωρῶν ἐπῆλθον· ὑφ' ὧν συνέβη τι τοιοῦτον. Σαλδανὸς ὁ τῶν Ἀγαρηνῶν ἀρχηγὸς τὴν Βάρην κρατήσας, ἥτις ἐστὶ πόλις μεγάλη τῶν Ῥαουσαίων, καὶ ἐν αὐτῇ κατοικήσας πολλὰς ἑτέρας πόλεις καὶ χώρας κατελυμήνατο. γράφει οὖν ὁ βασιλεὺς τῷ ῥηγὶ Φραγγίας ἐπικουρῆσαι τῷ ὑπ' αὐ 695 τοῦ ἀποσταλέντι στόλῳ κατὰ τῶν Ἀγαρηνῶν. καὶ δὴ πολέμου κροτηθέντος ἁλίσκεται μὲν τὸ κάστρον καὶ ἡ χώρα, ἀλλὰ μὴν καὶ αὐτὸς ὁ Σαλδανὸς καὶ ὁ ὑπ' αὐτὸν λαός. τοῦτον τὸν Σαλδανὸν ὁ ῥὴξ ἐν Καπύῃ ἀπάγει, καὶ ἐπὶ διετίαν τῷ ῥηγὶ συνὼν παρρησίας καὶ συνδιαιτήσεως ἐπέλαχε. ὁ δὲ πανοῦργος ὢν ἐκ τῆς ἑτέρων διαβολῆς ἔγνω σωτηρίαν ἑαυτῷ πραγματεύσασθαι. τοῖς γὰρ ἄρχουσι Καπύης καὶ Βενεβενδοῦ λέγει ἐν μυστηρίῳ "βούλομαι ὑμῖν εἰπεῖν ἀπόρρητον βούλευμα τοῦ ῥηγός, δέδοικα δὲ τὸν ἐκ μηνύσεως κίνδυνον." τῶν δὲ διομοσαμένων ἀνέκφορον ποιήσασθαι τὸ λαλούμενον, φησὶ "πάντας ὑμᾶς πρὸς τὴν ἑαυτοῦ χώραν Φραγγίας ὁ ῥὴξ σιδηροδεσμίους συντόμως ἀποστέλλει." τῶν δὲ μὴ πιστευσάντων ἀλλὰ ζητούντων ἔτι σαφεστέραν κατάληψιν, αὖθις ὁ Σαλδανὸς πρὸς τὸν ῥῆγά φησιν ὡς
PG 109:853οὐκ ἔστι σοι ἀσφαλὴς ἡ τῶν κάστρων τούτων κατάσχεσις, ἕως οἱ τούτων ἄρχοντες ἐνταῦθα ἐπιχωριάζουσιν· ἀλλ' εἰ βούλει βεβαίως δεσπόζειν αὐτῶν, πρὸς Φραγγίαν τούτους δεσμίους ἀπόστειλον. πεισθεὶς οὖν ὁ ῥὴξ ἁλύσεις διωρίσατο συντόμως χαλκευθῆναι ὡς ἐπὶ χρείᾳ κατεπειγούσῃ τινί. ἰδὼν οὖν ὁ Σαλδανός φησι πρὸς τοὺς ἄρχοντας "οὐδὲ ἔτι μοι πιστεύετε;" γνόντες οὖν οἱ ἄρχοντες ἀληθεύειν τὸν βάρβαρον, ἐζήτουν ὅπως τὸν ῥῆγα ἀμύνωνται. καὶ δὴ πρὸς κυνηγέσιον ἐξελθόντος κλείουσι κατ' αὐτοῦ τὰς πύλας· ὁ δὲ πρὸς τὴν ἰδίαν χώραν ἀπαίρει λυπούμενος. καὶ ὁ Σαλδανὸς τὴν χάριν τῆς μηνύσεως ἀπαιτεῖ· ἡ δὲ ἦν τὸ πρὸς τὴν οἰκείαν πατρίδα συγχωρηθῆναι αὐ 696 τὸν ἀπελθεῖν. τὴν οἰκείαν οὖν ἀρχὴν ἀπολαβὼν καὶ τοῦ κακὸς εἶναι μὴ ἐκστὰς ἐκστρατεύει κατὰ Καπύης καὶ Βενεβενδοῦ. οἱ δὲ πρὸς τὸν ῥῆγα διαπρεσβεύονται. ἀλλὰ μεθ' ὕβρεως ἀποπέμπονται. στέλλουσιν οὖν πρὸς τὸν βασιλέα. ὁ δὲ θᾶττον ἐκπέμπει τὸν πρεσβευτήν, δηλῶν προσδέχεσθαι συντόμως τὴν ἐκεῖθεν βοήθειαν. γίνεται τοῖς πολεμίοις ἐγκρατὴς ὁ τῆς ἀγγελίας διάκονος. λέγει οὖν πρὸς αὐτὸν ὁ Σαλδανὸς "εἰ ὑπηρετήσῃς μου τῷ βουλήματι, καὶ σωτηρίας ἀξιωθήσῃ καὶ δωρεῶν ἀπολαύσῃ πολλῶν." τοῦ δὲ συνθεμένου "βούλομαι" ἔφη "στῆναί σε τοῦ κάστρου ἐκτός, καὶ τοῖς ἔνδον εἰπεῖν ὡς ἐγὼ μὲν τὴν διακονίαν μου ἐξεπλήρωσα, ἀλλ' ἐκ τοῦ βασιλέως βοήθειαν μὴ προσδέχεσθε· οὐ γὰρ ἤκουσεν τῆς δεήσεως ὑμῶν." ὁ δὲ πλησίον τοῦ τείχους μετὰ τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Σαλδανοῦ γενόμενος καὶ τοὺς πρώτους παραγενέσθαι τῆς πόλεως αἰτησάμενος ἔφη "εἰ καὶ πρόδηλός μοι τυγχάνει ὁ θάνατος καὶ ἐν χερσὶν ἡ σφαγή, ἀλλ' ὅμως οὐκ ἀποκρύψομαι τὴν ἀλήθειαν. πλὴν αἰτῶ καὶ ὁρκίζω ὑμᾶς ἀποδοῦναί μοι τὴν χάριν εἰς τὰ ἐμὰ ἔκγονα καὶ τὴν σύνευνον. ἐγὼ γάρ, ὦ κύριοί μου, εἰ καὶ νῦν ταῖς τῶν πολεμίων περιεσχέθην χερσίν, ἀλλ' ὅμως τὴν διακονίαν μου ἐξεπλήρωσα καὶ τὴν παρ' ὑμῶν πρεσβείαν τῷ βασιλεῖ Ῥωμαίων προσήγαγον, καὶ συντόμως προσδέχεσθε τὴν ἐκεῖθεν βοήθειαν. διὸ στῆτε γενναίως καὶ μὴ δειλανδρήσητε· ἔρχεται γὰρ ὁ ὑμᾶς ῥυσόμενος, εἰ καὶ μὴ ἐμέ." ταῦτα οἱ τοῦ Σαλδανοῦ ἀκούσαντες καὶ πρὸς τὴν ἀπάτην ἐμμανέντες εὐθὺς αὐτὸν τοῖς ξίφεσι κατακόπτουσι. φοβηθεὶς οὖν ὁ Σαλδανὸς τὴν ἐκ τοῦ βασιλέως 697 προσδοκωμένην δύναμιν ἔλυσε τὴν πολιορκίαν καὶ πρὸς τὴν οἰκείαν χώραν ὑπέστρεψεν. 21. Τῷ ιηʹ αὐτοῦ ἔτει Λέων ὁ βασιλεὺς κατηγορεῖτο παρὰ τοῦ Σανταβαρηνοῦ πρὸς τὸν ἴδιον πατέρα τρόπῳ τοιῷδε. νουνεχὴς ὢν καὶ εὐσεβῶς τὸν βίον διαπερῶν τὰ γινόμενα παρὰ τοῦ Σανταβαρηνοῦ κατεγίνωσκε, καὶ ἐμέμφετο αὐτὸν καὶ ἀπεστρέφετο. ἐπεὶ ἐκεῖνος δὲ τὸ μῖσος τούτου ὑπενεγκεῖν οὐχ ὑπέφερεν, ὑφορώμενος διαβολὴν αὐτοῦ πρὸς τὸν βασιλέα γενήσεσθαι, τί τεχνάζεται; μάχαιραν μεγάλην, τὸ δὴ λεγόμενον παραμήριον, ποιήσας καὶ ποικίλως ἐπισκευάσας δίδωσι τῷ Λέοντι, εἰπὼν "οἶδα ὅτι πολλάκις εἰς κυνήγιον ἐμπίπτει σοι ζῷον μόνῳ, καὶ μὴ ἔχων μάχαιραν σφάξαι αὐτὸ ἀπόλλυται. βάσταζε οὖν αὐτό. ἴσως καὶ ὁ βασιλεὺς ὁ πατήρ σου ἐπαινέσει σοι." πεισθεὶς οὖν τῷ ἀλάστορι ὁ Λέων λαμβάνει τὴν μάχαιραν. ἀπέρχεται οὖν ὁ δόλιος Σανταβαρηνός, καὶ διαβάλλει τοῦτον πρὸς τὸν πατέρα αὐτοῦ, ὡς ὁ Λέων ὁ υἱός σου παραμήριον βαστάζει, καὶ ἡνίκα μοναζευθῇ μετὰ σοῦ, ὁρμᾶν ἔχει τοῦ σφάξαι σε." τοῦτο ἀκούσας ὁ βασιλεὺς καὶ ἐρευνήσας καὶ εὑρὼν ἀπέκλεισεν αὐτὸν ἐν τῷ Μαργαρίτῃ, βουλόμενος ἐκτυφλῶσαι, εἰ μὴ Φώτιος ὁ πατριάρχης μετ' ἄλλων πολλῶν τῆς συγκλήτου τοῦτο διεσκέδασαν. τοὺς δὲ ἀνθρώπους αὐτοῦ πάντας πολλὰ τιμωρήσας, ὡς οὐδὲν εὑρέθη τῆς κατηγορίας ἀληθές, ἐξώρισεν. ἐποίησε δὲ ἀπὸ ὄψεως μῆνας τρεῖς, θρηνῶν 698 καὶ ὀδυρόμενος καὶ δι' ἐπιστολῶν πολλῶν δυσωπῶν τὸν βασιλέα. καὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ ἁγίου Ἠλιοὺ φθασάσης, ἐπεὶ πίστιν μεγάλην ἔσχεν ὁ βασιλεὺς εἰς τὸν ἅγιον, ἀποσυνοψίζει Λέων τῷ τρόπῳ τούτῳ. ἦν τι ζῷον πτηνὸν ἐν ταλάρῳ πλεκτῷ κατὰ τὰ βασίλεια αἰωρούμενον, μιμηλὸν καὶ πολύφωνον, ὃ ψιττακὸς ὀνομάζεται, ὅπερ εἴτε πρός τινων διδαχθὲν εἴτ' ἄλλως πως πολλάκις "αἲ αἲ κύριε Λέων" ἐφθέγγετο. πανδαισίας
PG 109:855δέ ποτε τελουμένης τῷ βασιλεῖ, καὶ τῶν πρώτων τῆς βουλῆς συνεστιωμένων αὐτῷ, καὶ τοῦ ὄρνιθος πολλάκις φθεγγομένου τὸ προρρηθέν, ἐπιστυγνάσαντες οἱ δαιτυμόνες καὶ τῆς εὐωχίας παυσάμενοι ἐπὶ συννοίας ἐκάθηντο. οἷς προσέχων ὁ βασιλεὺς τὴν αἰτίαν ἐπυνθάνετο. οἱ δὲ δακρύων ὑποπλησθέντες "τίνα βρῶσιν" εἶπον "φαγούμεθα, οὕτως ὑπὸ τῇ φωνῇ τοῦ ἀλόγου τούτου ὀνειδιζόμενοι οἱ δοκοῦντες ἡμεῖς λογικοὶ καὶ φιλοδέσποτοι, ὅτι αὐτὸ μὲν τὸν οἰκεῖον ἀνακαλεῖται δεσπότην, ἡμεῖς δὲ τρυφῶντες λήθην τοῦ μὴ ἀδικήσαντος δεσπότου ἐλάβομεν. εἰ μὲν γὰρ ἐλέγχεται ἀδικῶν καὶ κατὰ τῆς πατρικῆς κεφαλῆς εὐτρεπίσας τὴν δεξιάν, αὐτόχειρες αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες γενώμεθα, καὶ τοῦ αἵματος αὐτοῦ μὴ λαβώμεθα κόρον. μέχρι τίνος ἡ συκοφάντις γλῶσσα κατ' αὐτοῦ δυναμωθήσεται;" μαλαχθεὶς οὖν τοῖς τοιούτοις λόγοις ὁ βασιλεὺς τότε μὲν καθεσθῆναι τούτους προσέταξεν καὶ σκοπῆσαι περὶ τοῦ πράγματος ἐπηγγείλατο. μετ' οὐ πολὺ δὲ πρὸς τὴν φύσιν ἐπανελθὼν ἐξάγει 699 τε τῆς φρουρᾶς καὶ εἰς ὄψιν ἄγει αὐτόν, καὶ τὴν πένθιμον ἀμείβει στολήν, καὶ τὸ περιττὸν τῆς ἐν τῇ λύπῃ τραφείσης κόμης περιαιρεθῆναι κελεύει, καὶ τὴν προτέραν τῆς βασιλείας τάξιν καὶ τιμὴν ἀποδίδωσι. καὶ τῆς προελεύσεως τοῦ ἁγίου Ἠλιοὺ γενομένης ἰδόντες αὐτὸν οἱ λαοὶ ἐπεφωνοῦντο "δόξα σοι ὁ θεός." καὶ ὁ βασιλεὺς εἶπεν "δοξάζετε τὸν θεὸν ὑπὲρ τοῦ υἱοῦ μου. πολλὰς θλίψεις ὑπ' αὐτοῦ ἔχετε ὑπομεῖναι καὶ ἐπωδύνους ἡμέρας διελθεῖν." 22. Τῷ ιθʹ ἔτει αὐτοῦ μελετᾶται ἀνταρσία παρὰ Ἰωάννου τοῦ Κουρκούα δομεστίκου ὄντος τῶν ἱκανάτων, χρηματισθέντα παρὰ τοῦ ἐν Βλαχέρναις ἐγκλείστου. ἦσαν δὲ μετ' αὐτοῦ ἄρχοντες μέχρι τῶν ξ ʹ, μεθ' ὧν ὁ Μιχαὴλ ὁ ἑταιρειάρχης καὶ ὁ Κατούδης καὶ ὁ Μυξιάρης καὶ ὁ Βαβούτζικος. τούτους κρατήσας πάντας ἐν τῷ ἱπποδρομίῳ ἔτυψε καὶ ἐκούρευσε καὶ τὰς ὑπολειφθείσας τρίχας ἔκαυσε καὶ πομπεύσας ἐξώρισε. 23. Τοῦ δὲ βασιλέως ἐν κυνηγίῳ ἐξελθόντος, ἔλαφος παμμεγέθης ἀναφανεὶς ἦρε τὸν βασιλέα ἐκ τῆς ζώνης ἀπὸ τοῦ ἵππου μετὰ τοῦ κέρατος. φθάσας δέ τις καὶ τὴν ζώνην μετὰ τῆς σπάθης κόψας τοῦτον ἐρρύσατο. ὃν καὶ μετὰ τὴν ὑποστροφὴν ἀπεκεφάλισεν, εἰπὼν "μὴ γύμνου κατὰ βασιλέως ξίφος." ἐκ δὲ τοῦ σπαραγμοῦ τοῦ ἐλάφου νοσηλευθεὶς ὁ βασιλεὺς Βασίλειος τελευτᾷ, φάμενος τῷ υἱῷ αὐτοῦ καὶ διαδόχῳ Λέοντι καὶ Στυλιανῷ 700 τῷ ἐπιτρόπῳ τῶν βασιλέως υἱῶν, ὅτι Φώτιος ὁ ἀνίερος καὶ ὁ συμ μύστης αὐτοῦ Σανταβαρηνὸς τοῦ θεοῦ με μακρύναντες, καὶ ἀλλότριον τῆς δικαίας γνώσεως ποιήσαντες, εἰς τὴν ἴσην μετ' αὐτῶν κόλασιν ἐπεσπάσαντο. καὶ ταῦτα εἰπὼν ἐξέψυξεν, καταλιπὼν Λέοντα καὶ Στέφανον καὶ Ἀλέξανδρον. Κόσμου ἔτος τπηʹ, τῆς θείας σαρκώσεως ἔτη ωπηʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Λέων ἔτη κεʹ μῆνας θʹ. Στέφανος δὲ ὁ αὐτοῦ ἀδελφὸς κληρικὸς ὢν καὶ σύγκελλος ἦν μετὰ Φωτίου πατριάρχου, ἀνατρεφόμενος παρ' αὐτοῦ καὶ παιδευόμενος. ὁ δὲ Λέων μετὰ τὸ αὐτοκρατορῆσαι ἀπέστειλεν Ἀνδρέαν τὸν στρατηλάτην μετὰ κηρῶν πολλῶν κληρικῶν τε καὶ συγκλητικῶν ἐν Χρυσοπόλει, καὶ ἤγαγεν μετὰ σπουδῆς πολλῆς καὶ τιμῆς καὶ ὕμνων τὸ λείψανον Μιχαὴλ τοῦ βασιλέως, καὶ ἀπέθετο ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων ἐν λάρνακι. Φώτιον δὲ τὸν πατριάρχην ἐπίβουλον φωραθέντα τῆς ἐκκλησίας ἐκβάλλει, καὶ ἐν τῇ μονῇ τῶν Ἀρμενιακῶν τῇ λεγομένῃ τοῦ Γόρδονος περιορίζει· ἔνθα καὶ τελευτᾷ. χειροτονεῖ δὲ Στέφανον σύγκελλον, τὸν ἴδιον αὐτοῦ ἀδελφόν, διά τε Θεοφάνους τοῦ πρωτοθρόνου καὶ λοιπῶν ἀρχιερέων· ὃς καὶ ἔζησεν ἔτη ʹ καὶ μῆνας εʹ, καὶ θάπτεται ἐν τῇ μονῇ τῶν Σικεῶν. γέγονε δὲ ἐμπρησμὸς πλησίον τῶν Σοφιῶν καὶ τῆς Σιδηρᾶς, ἐμπρησθέντος καὶ τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου Θωμᾶ, ὃν αὐτὸς ὁ Λέων λαμπρῶς ἀνεκαίνισεν. ἄγει δὲ Θεόδωρον τὸν Σανταβαρηνὸν ἀπὸ Εὐχαΐτων ἐν 701 τῇ πόλει. Ἀνδρέας δὲ ὁ δομέστικος καὶ Στέφανος ὁ μάγιστρος κινοῦσι κατ' αὐτοῦ καὶ τοῦ Φωτίου, ὡς λοιδορηθέντος τοῦ βασιλέως Λέοντος ὑπ' αὐτῶν εἰς Βασίλειον τὸν βασιλέα τὸν πατέρα αὐτοῦ. καὶ τῆς συγκλήτου καταψηφισαμένης αὐτῶν, τὸν μὲν Φώτιον εἴασαν εἰς τοῦ Γόρδονος, τὸν δὲ
Α μητρίῳ τῷ Καμουλιανῷ, ἰδεῖν εἰ τὴν γυναῖκα ἀδικεῖ Β τὸ καινουργηθὲν οἴκημα· οἳ καὶ ἀπελθόντες, καὶ θεασάμενοι τὴν τοιαύτην ἀδικίαν, καὶ βεβαιωθέντες ὡς ἀληθῆ εἰσι τὰ παρὰ τῆς γυναικός ρηθέντα, όπου στρέψαντες ἀνήγγειλαν τῷ βασιλεῖ. Καὶ ἐπ᾽ ὄψεσι τοῦ βασιλέως ἐλεγχθεὶς παρ' αὐτῶν ὁ αὐτὸς Πετρω νᾶς, ἐκδυθεὶς ἐν τῷ μέσῳ τῆς ὁδοῦ τύπτεται τὰ νῶτα σφοδρώς. Ορίσθη δὲ ὅ τε κυαίστωρ καὶ οἱ ἀντιγρα φεῖς ἀπελθεῖν καὶ ἐκ θεμελίων ἐκδαφίσαι τὰ τοιαῦτα οἰκοδομήματα καὶ τῇ γυναικὶ παραδούναι. ζ'. Οὗτος ᾿Αλέξιον τὸν ᾿Αρμένιον, ᾧ ἐπίκλην Μω σηλὲ, ἀνδρεῖον ὄντα καὶ ῥωμαλέον εἰσεποιήσατο γαμβρὸν εἰς Μαρίαν τὴν ἠγαπημένην αὐτῷ θυγα τέρα, ποιήσας αὐτὸν πατρίκιον, μετ' ὀλίγον δὲ καὶ μάγιστρον. Εἶτα υπολήψεις τινὰς ἐπ' αὐτῷ σχὼν ὡς όρεγομένῳ τῆς βασιλείας, στρατηλάτην καὶ δοῦκαν τῆς Σικελίας ἐξέπεμψεν. Θἷα δὲ φθόνου ὠδίνοντος, Σικελοί τινες ἀνελθόντες διέβαλλον τοῦτον βασιλεί, ὡς Τὰ μὲν τῶν Χριστιανῶν Σαρακηνοῖς προδί δωσι, κατὰ δὲ τῆς βασιλείας σου μελετᾷ. Ἐν δὲ τῷ μεταξὺ τεθνηκυίας Μαρίας τῆς πεπαθημένης τῷ βασιλεί θυγατρός, τὴν μὲν λάρνακα ταύτης ἐξ ἀργύρου εκόσμησε, καὶ τόμον ἐλευθερίας τοῖς προσφεύγουσιν ἐπ' ἐγκλήματί τινι τέθεικεν· ὅνπερ ἄργυρον μετὰ ταῦτα Λέων ὁ βασιλεὺς ἀνείλετο ἐκ τοῦ τάφου. η'. Ο δὲ Θεόφιλος Θεόδωρον τὸν ἐπίσκοπον τὸν λεγόμενον Κρίθινον ἐν τῷ καιρῷ τῆς διαδο λῆς ᾿Αλεξίου ἐν τῇ πόλει τυχόντα προσκαλεσά- μενος, καὶ δοὺς τὸ ἴδιον φυλακτὸν, ἀπέστειλεν εἰς Σικελίαν δοῦναι λόγον ἀπαθείας τῷ ᾿Αλεξίῳ καὶ ἀγαγεῖν ἐν τῇ πόλει πρὸς αὐτόν. Ὁ δὲ ἀπελθὼν καὶ τῇ προσούσῃ αὐτῷ συνέσει πείσας ᾿Αλέξιον ἤγαγε πρὸς τὸν βασιλέα. Ον ὁ βασιλεὺς ὡς ἀντάρτην τύ ψας ἔθετο ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ, δημεύσας πᾶσαν τὴν περιουσίαν..... ἀνέθηκεν ᾿Αλεξίῳ εἰπὼν, ὅτι Δι' ἐμοῦ πάντα πέπονθας τὰ δεινά. Καὶ τοῦ βασιλέως κατὰ τὸ ἔθος εἰς Βλαχέρνας ἀπελθόντος προλαβὼν ἔστη ένδοθεν τοῦ θυσιαστηρίου ὁ ἀρχιεπίσκοπος, ἱερατικὴν στολὴν ἠμφιεσμένος· καὶ τοῦ βασιλέως τῇ σωλέᾳ πλησιάσαντος ἅμα τῇ συγκλήτῳ φωνῇ μεγάλῃ ἐφώνησεν ὁ ἀρχιεπίσκοπος· Ἔντεινε καὶ κατευοδοῦ καὶ βασίλευε ἔνεκεν τίνος, ὦ βασι- λεῦ; Αἰδεσθεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς τῇ συγκλήτῳ ἔφη 'Ενεκεν αληθείας καὶ πραύτητος καὶ δικαιο- σύνης. Ο δέ · Καὶ ποία δικαιοσύνη ἐν σοί, ὅτι δοὺς ὑπόγραφον λόγον 'Αλεξίῳ δι' ἐμοῦ οὐκ ἐφύλαξας τοῦτο; Ὁ δὲ βασιλεὺς ὡς ἐλεγχθεὶς τοῦ τον τοῦ θυσιαστηρίου βιαίως εξήγαγεν, καὶ πληγάς αὐτῷ οὐ μετρίας ἐπιθεὶς ἐξώρισεν, οὐ διὰ τὸ ἐλεγ χθῆναι ὑπ' αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ μαθεῖν αὐτὸν τὰς ἁγίας εἰκόνας τιμᾶν καὶ σέβεσθαι, καὶ τὴν αὐτοῦ δυσσέβειαν διαβάλλειν. Μετ' οὐ πολὺ δὲ ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ παραγινομένου, καὶ τοῦ πατριάρ χου αὐτὸν ὀνειδίσαντος, αὐτὸν τὸν ἀρχιεπίσκοπον ήγαγε μετά παρακλήσεως. Τοῦ δὲ ἀνάξιον ἑαυτὸν τῆς ἱερωσύνης κρίναντος δι' & πέπονθεν, ὁ βασιλεὺς GEORGII MONACIII medifcis viduae aedibus praeter jus fasque olicerent. Abeuntes itaque, visaque istiusmodi injuria, com- pertoque vera esse quæ a muliere dicta erant atque objecta, cum reversi essent, imperatori renuntia- runt; convictusque ab eis Petronas in oculis im- peratoris, detractis vestibus, acriter dorso editur. Statutum vero est ut quæstor receptoresque par- ticulares seu custodes, abeuntes, solo tenus ejus- cemodi ædes eruerent et mulieri traderent. rum forti robore ac strenuum, locata ei Maria præ- dilecta filia in generum ascitum, patricium creavit ac brevi post etiam magistrum. Postmodum vero, quod in suspicionem venerat affectati imperii, et quasi in ipsum aliquid moliretur, magistrum mi- litiæ ducemque Siciliæ præfectum a se amandavit. Qualia vero parit invidia! Siculi quidam ascen- dentes apud imperatorem calumniam instruunt, quasi res Christianorum Saracenis prodat et adversus imperatorem res novas moliatur. Inter hæc vivis exempta Maria desideratissima Theophili flia, ejus urnam argento exornavit, tomamque libertatis po- suit ac immunitatis, qui ad eam quovis crimine confugerent. Argentum postea Leo imperator e se- pulcro abstulit. c pum, Crithinum dictum,' tum in urbe versantem cum Alexius calumnia appetitus est, accersens, traditaque cruce pectorali, in Siciliam misit, qui juratam inımunitatis fidem Alexio præberet et ad imperatorem in urbem reduceret. Profectus ille, ae qua praeditus erat prudentia ingeniique saga- citate persuaso Alexio, dictoque ei audiente, ipsum ad imperatorem adduxit. Imperator mox reversum, quasi molitum tyrannidem ac rebellem, verberibus affectum vinctumque, omni ejus publicata sub- stantia, in carcerem compegit. Tum Theodorus Alexio : In causa sum quod dira hac omnia paliaris. Profectoque ex more ad Blachernas imperatore, iter ipse occupans, intra sacri tribunalis locum stola sacerdotali indutus stetit, jam prope imperatore ad soleam stipante senatu accedente exclamavit magna voce archiepiscopus: Intende, prospere procede et regna Pi quorsum, imperator? Ille senatum reve- D ritus : Propter veritatem, inquit, et mansuetudinem et justitiam. Cui Theodorus: Ecquænam vero tua justitia, qui cum Alexio juratam fdem per me de- deris, nihil tamcn servaveris? Imperator reprehen- sionem non ferens, eaque ira accensus, ipsum vio- lenter e sacro altaris loco expulit, nee mediocribus plagis impositis exsilio relegavit; nec ea duntaxat ratione quod ab eo reprehensus esset, sed quod etiam colere eum ac venerari sacras imagines ejus- que impietatem traducere inaudierat. Haud multo post vero, cum imperator in Magnam ecclesiam venisset ac patriarcha rem ei probro objecisset, 5. P Psal. XLIV, [P. 517] 7. Alexium Armenium cognomento Musele, vi- 8. Porro Theophilus 795 Theodorum episco-
PG 109:865Σανταβαρηνὸν τύψαντες ἐξώρισαν ἐν Ἀθήναις. εἶτα ἀποστείλας ἐξόπισθεν ὁ βασιλεὺς ἐτύφλωσεν αὐτὸν καὶ ἐν τῇ ἀνατολῇ ἐξώρισεν. μετὰ πολλοὺς δὲ χρόνους παρακληθεὶς τοῦτον εἰσήγαγεν ἐν τῇ πόλει, καὶ προσέταξεν λαμβάνειν ἀννώνας ἐκ τῆς Νέας ἐκκλησίας. 2. Τῷ βʹ αὐτοῦ ἔτει τῆς Λαγουβαρδίας διαστασιασάσης ἀπεστάλη Κωνσταντῖνος ὁ τῆς τραπέζης σὺν πᾶσι τοῖς θέμασι· καὶ συμβολῆς γενομένης μόνος αὐτὸς ὁ Κωνσταντῖνος μόλις ἠδυνήθη διαφυγεῖν, τῶν ἄλλων σφαγέντων καὶ κρατηθέντων. γέγονε δὲ καὶ ἔκλειψις ἡλιακή, ὡς καὶ νύκτα γενέσθαι ἐπὶ ὥρας γʹ καὶ τοὺς ἀστέρας φαίνεσθαι. γεγόνασι δὲ καὶ ἄνεμοι σφοδροὶ καὶ ἀστραπαὶ καὶ βρονταί, ἐξ ὧν ἐκάησαν ἐν τῷ φόρῳ ἄνθρωποι ἑπτά. 3. Τῷ γʹ αὐτοῦ ἔτει ἐπολιορκήθη ἡ Σάμος τὸ κάστρον ὑπὸ τῶν Ἀγαρηνῶν, καὶ αἰχμαλωτίσθη ὁ στρατηγὸς αὐτοῦ ὁ Πασπαλᾶς. συμφιλιωθεὶς δὲ ὁ βασιλεὺς Ζωῇ τῇ θυγατρὶ τοῦ Ζαούτζα προχειρίζεται αὐτὸν βασιλεοπάτορα, αὐτὸς καινουργήσας τὸ ὄνομα. Συμεὼν ὁ ἄρχων Βουλγαρίας ἐκστρατεύει κατὰ Ῥωμαίων, καὶ πολεμηθεὶς παρὰ τῶν Τούρκων ἡττήθη, καὶ πᾶσα ἡ αἰχμαλωσία ἠγοράσθη παρὰ τοῦ βασιλέως. εἶτα πάλιν τρέπει 702 τοὺς Τούρκους, καὶ μετὰ αἰτήσεως ἀναλαμβάνεται τοὺς αἰχμαλώτους, καὶ ποιεῖ εἰρήνην. καὶ μετ' ὀλίγον ἀνατραπείσης πάλιν τῆς εἰρήνης γίνεται πόλεμος εἰς τὸ Βουλγαρόφυγον, καὶ τροπῆς δημοσίας γενομένης πάντες ἀπώλοντο, καὶ ὁ πρωτοβεστιάριος Θεόδωρος. Στεφάνου τελευτήσαντος πατριάρχου χειροτονεῖται ἀντ' αὐτοῦ πατριάρχης Ἀντώνιος ὁ λεγόμενος Καυλέας. 4. Τῷ ζʹ αὐτοῦ ἔτει ἔσφαξαν οἱ Χερσωνῖται τὸν στρατηγὸν αὐτῶν. παρελήφθη καὶ τὸ κάστρον τὸ Κόρον ἐν Καππαδοκίᾳ ὑπὸ τῶν Ἀγαρηνῶν. ὁ βασιλεὺς Λέων πρόκενσον ποιήσας εἰς τὰ Δαμιανοῦ, συνόντος καὶ τοῦ παραδυναστεύοντος Ζαούτζα καὶ τῆς θυγατρὸς αὐτοῦ Ζωῆς ἅμα τῷ βασιλεῖ (ἡ γὰρ πρώτη αὐτοῦ γαμετὴ Θεοφανὼ ἐν τῇ ἁγίᾳ σορῷ τῶν Βλαχερνῶν προσεκαρτέρει εὐχομένη), συμβούλιον ἐποίησαν οἱ τοῦ Ζαούτζα συγγενεῖς, ὅ τε Τζάντζης καὶ οἱ λοιποί, φονεῦσαι τὸν βασιλέα. ἡ Ζωὴ δὲ μετὰ τοῦ βασιλέως καθεύδουσα, ὡς ᾔσθετο τὸ δεινόν, ἐξύπνισεν αὐτόν· καὶ παρευθὺ εἰς πλοῖον διεπέρασαν εἰς Πηγάς, καὶ τὸ πρωῒ τάχιον εἰσῆλθεν εἰς τὸ παλάτιον. 5. Τούτῳ τῷ ἔτει τελευτᾷ Θεοφανὼ Αὐγοῦστα, βασιλεύσασα ἔτη ιβʹ· ἣν μετ' οὐ πολλὰς ἡμέρας ἀνέδειξεν ὁ θεὸς θαυματουργὸν διὰ τὸ ἀζηλότυπον αὐτῆς καὶ ἀμνησίκακον καὶ ἐν ἐλεημοσύναις καὶ προσευχαῖς ἀδιαλείπτως προσκαρτερεῖν τῷ θεῷ. ἔστεψεν δὲ Λέων ὁ βασιλεὺς τὴν δευτέραν αὐτοῦ γυναῖκα Ζωὴν 703 τὴν θυγατέρα τοῦ Ζαούτζα, καὶ εὐλογεῖται μετ' αὐτῆς παρά τινος κληρικοῦ τοῦ ἐπίκλην Σινεύπης. καὶ ὁ μὲν εὐλογήσας καθῃρέθη, ἡ δὲ ἐβασίλευσεν ἔτος αʹ μῆνας ηʹ, καὶ ἐτελεύτησεν. ἐφεῦρον δὲ λάρνακα εἰς τὸ ἀποτεθῆναι τὸ σῶμα αὐτῆς, ἔχουσαν ἔσωθεν γράμματα κεκολαμμένα γράφοντα οὕτως "θυγάτηρ Βαβυλῶνος ἡ ταλαίπωρος." πλησίον δέ, τοῦ Μαΐου μηνός, οἰκοδομήσας ναόν, τὴν ἁγίαν Ζωήν, κατατίθησιν αὐτήν. καὶ πλησίον τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἐξωνησάμενος οἰκήματα Λέων ὁ βασιλεὺς κτίζει ἐκκλησίαν περικαλλῆ εἰς ὄνομα Θεοφανῶ τῆς πρώτης αὐτοῦ γυναικός, καὶ κατατίθησι καὶ ταύτην ἐκεῖ. 6. Τῷ θʹ αὐτοῦ ἔτει ἐπιβουλῆς γενομένης Λέοντι τῷ βασιλεῖ παρὰ τῶν συγγενῶν τοῦ Ζαούτζα, καὶ διαγνωσθείσης, πάντας κρατήσας ἐξώρισεν, καὶ ἐξωλόθρευσεν τὴν συγγένειαν τοῦ Ζαούτζα ἅπασαν. 7. Τῷ ιʹ αὐτοῦ ἔτει τελευτᾷ Ἀντώνιος πατριάρχης, καὶ χειροτονεῖται Νικόλαος πατριάρχης μυστικὸς τοῦ βασιλέως. τότε καὶ ἡ Δημητριὰς παραλαμβάνεται ὑπὸ Δαμιανοῦ τοῦ Ἀγαρηνοῦ. στέφει δὲ ὁ βασιλεὺς Ἄνναν θυγατέρα Ζωῆς τῆς τοῦ Ζαούτζα, διὰ τὸ μὴ δύνασθαι ποιεῖν τὰ ἐκ τύπου κλητόρια μὴ οὔσης Αὐγούστης. 8. Τῷ ιαʹ ἔτει αὐτοῦ ἠγάγετο ὁ βασιλεὺς τρίτην ἑαυτοῦ γυναῖκα τὴν ἀπὸ τοῦ Ὀψικίου Εὐδοκίαν, στέψας αὐτὴν καὶ ἀνα 704 γορεύσας· ἥτις ἐξ αὐτοῦ ἄρρενα γεννήσασα παῖδα ἐτελεύτησεν. ἀπέθανε δὲ καὶ τὸ γεννηθὲν παιδίον. 9. Τῷ ιγʹ αὐτοῦ ἔτει κτίζει ὁ βασιλεὺς εἰς τοὺς λεγομένους Τόπους ναὸν ἅγιον Λάζαρον, καὶ κατασκευάζει μονὴν ἀνδρῴαν εὐνούχων· ἐν ᾧ καὶ τὸ τοῦ
PG 109:871ἁγίου Λαζάρου σῶμα καὶ Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς ἀπέθετο. τούτῳ τῷ καιρῷ παραδίδοται Ταυρομένιον τοῖς Ἀγαρηνοῖς. 10. Τῷ ιεʹ ἔτει παρελήφθη ἡ νῆσος Λῆμνος ὑπὸ τῶν Ἀγαρηνῶν. 11. Τῷ ι ʹ ἔτει ἐν τῇ προελεύσει τῆς πεντηκοστῆς τοῦ βασιλέως εἰσοδεύοντος εἰς τὸν ἅγιον Μώκιον, ὃν πρῴην φασὶν Ἡρακλέους εἶναι ναόν, ἐπεὶ πλησίον τῆς σωλέας ἦλθεν, ἐξελθών τις ἐκ τοῦ ἄμβωνος ἔδωκεν αὐτῷ κατὰ κεφαλῆς μετὰ ῥάβδου ἰσχυρᾶς καὶ παχείας· καὶ εἰ μὴ εἰς πολυκάνδηλον ἡ ῥάβδος ἐνεποδίσθη, παρευθὺ ἂν τοῦ ζῆν αὐτὸν ἀπήλλαξεν. τοῦ δὲ αἵματος σφοδρῶς καταρρέοντος ταραχὴ καὶ φυγὴ τῶν ἀρχόντων γέγονε. διὸ καὶ τοῦ ἀδελφοῦ Ἀλεξάνδρου νόσον προφασισαμένου καὶ ἐν τῇ εἰσόδῳ μὴ κατελθόντος, ὑπόληψις γέγονε τὴν τοιαύτην ἐπιβουλὴν αὐτὸν κατεργάσασθαι. κρατηθέντος τοῦ δόντος τῷ βασιλεῖ, καὶ πολλὰς βασάνους καὶ τιμωρίας ὑπομεμενηκότος ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, ἐπεὶ μηδένα καθωμολόγησεν, ἐκκόπτεται χεῖρας καὶ πόδας καὶ ἐν τῷ σφενδόνι τοῦ ἱππικοῦ καίεται. ἔκτοτε οὖν ἐξεκόπη ἡ τοιαύτη 705 προέλευσις. καὶ μετά τινα καιρὸν ἀνῆλθεν Μάρκος ὁ σοφώτατος οἰκονόμος τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας, ὃς ἦν ἀναπληρώσας τὸ τετράῳδον τοῦ κυροῦ Κοσμᾶ τῆς μεγάλης ἑβδομάδος ἤτοι τοῦ μεγάλου σαββάτου, πρὸς τὸν βασιλέα, καὶ συνεστιώμενος αὐτῷ ἐξελιπάρει μὴ ἐκκοπῆναι τὴν ἑορτήν. καὶ τοῦ βασιλέως ἀπαναινομένου ἔφη ὁ Μάρκος ὅτι προείρηται τοῦτο παρὰ τοῦ Δαβίδ· φησὶ γὰρ "ὅσα ἐπονηρεύσατο ὁ ἐχθρὸς ἐπὶ τῷ ἁγίῳ σου, καὶ ἐνεκαυχήσαντο οἱ μισοῦντές σε ἐν μέσῳ τῆς ἑορτῆς σου." καὶ δεῖ σε, ὦ δέσποτα, ἀπὸ τοῦ νῦν κρατῆσαι τῆς βασιλείας ἔτη δέκα. ὃ δὴ καὶ γέγονε· τῇ γὰρ αὐτῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἔλαβεν, τῇ αὐτῇ καὶ τελευτᾷ. 12. Τῷ ιζʹ ἔτει ἠγάγετο ὁ βασιλεὺς καὶ τετάρτην γυναῖκα, Ζωὴν ὀνομαζομένην τὴν Καρβουνοψίναν. 13. Τῷ ιηʹ ἔτει ἀνέρχεται κατὰ τῆς πόλεως ὁ στόλος τῶν Ἀγαρηνῶν ἅμα τῷ Τριπολίτῃ. Τριπολῖται δὲ ἐκλήθησαν διὰ τὸ τριῶν ἐκ γενεῶν συναχθῆναι, ἐξ Ἀράβων καὶ Τυρίων καὶ Σιδονίων ἀποίκων. ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος τὴν κλῆσιν ἀπείληφεν ἀπὸ τῆς τῶν ὑδάτων φορᾶς, ἀϊσσούσης κατὰ τρόπον αἰγός. ὁμοίως δὲ καὶ Στρόβηλος ὠνομάσθη ἀπὸ τῆς τοπικῆς θέσεως, καὶ Λάμψακος ἀπὸ φωτὸς λάμψεως, ὅπερ ἐν νυκτὶ Φωκέων θεμελιούντων ταύτην καὶ εὐξαμένων θεόθεν ἐπέλαμψεν, καὶ ἡ τῶν θεμελίων βάσις καλῶς κεκραταίωται. καὶ Ἴμβρος ἀπὸ Ἴμβρου κέκληται υἱοῦ Ἀνθέος, 706 οὗ γενέτης Στάφυλος, Διονύσου φίλτατος υἱός. καὶ Ἑλλήσποντος ἀπὸ Ἕλλης τῆς Φρίξου ἀδελφῆς, τῷ ἐκεῖσε πελάγει ῥιφείσης. Κιβύρρα δὲ ὑπὸ Κιβύρρου ἀδελφοῦ. ἡ δὲ Θάσος Χρυσῆ πρῴην ἐλέγετο. Σαμοθρᾴκη δὲ ἡ ἐν τῇ Θρᾴκῃ χερρόνησος, ἥτις πρῴην Θηριοῦσα διὰ τὸ θηρίων πεπληρῶσθαι, καὶ ἱερὰν νυμφῶν οὖσαν, ὠνομάζετο, μετέπειτα δὲ τοῦ ῥοῦ συρραγέντος εἰς νῆσον συνέστη, καὶ ὑπὸ Σαμίων κατοίκων ἐν κατασχέσει γενομένη Σαμοθρᾴκη μετωνομάσθη. Λαοδίκεια κατωνομάσθη ἀπὸ τῆς γυναικὸς Σελεύκου τοῦ Ἀντιόχου, ὃς ἐπὶ τῷ ὀνόματι ταύτης ἔκτισε τὴν Λαοδίκειαν. Τένεδος δὲ ἀπὸ τοῦ Τέννου τοῦ υἱοῦ Κύκνου τοῦ Ποσειδῶνος, καὶ τοῦ ἐν αὐτῇ ἱεροῦ ἕδους τῆς Ἀθήνης. Μεσημβρία δὲ ἡ πρὶν Μεμνεβρία, ἀπὸ τοῦ Μέμνου Θρᾳκὸς τοῦ ταύτην οἰκίσαντος καὶ βρία τὸ παρά τισι Θρᾳκῶν πόλισμα λεγόμενον· πρὸς δὲ τὸ εὐφραδέστερον Μεσημβρία νῦν ὀνομάζεται. Αἷμος ἀπό τινος ἀναιρεθέντος ἐκεῖσε δι' Ἡρακλέους καὶ τὸν τόπον αἱμάξαντος· ἀκρωτήριον δέ ἐστι Θρᾴκης. Μήδεια ἀπὸ Μήδης τῆς Αἰήτου θυγατρὸς κατωνόμασται. Σηλυβρία ἀπὸ Σήλυος τοῦ Θρᾳκῶν βασιλέως, ὅστις αὐτὴν ᾤκισεν. Μακεδονία ἡ πρὶν Ἀμαθία λεγομένη ἀπὸ ἀρχαίου τινὸς ἡγεμόνος. ἦν δὲ καὶ πόλις Ἀμαθία λεγομένη πρὸς τῇ θαλάσσῃ τῷ ἔθνει ἐπώνυμος. Νικόπολις κατὰ τὸ ἐπώνυμος τῆς νίκης, ἣν Αὔγουστος Σεβαστὸς κατὰ Ἀντωνίου καὶ Κλεοπάτρας εἰργάσατο, καὶ τὴν Αἰγυπτίων ἀρχὴν τοῖς Ῥωμαίοις ὑπέκλινεν. Ἱερὸν Εὐξείνου, ὃ παρὰ τῶν 707 τῆς Ἀργοῦς πλωτήρων διερχομένων ἐκεῖσε ἀνίδρυται. Φάρος δὲ ἀφιδρυμάτιον ᾧ πυρσὸς ἐπιτίθεται εἰς ὁδηγίαν ἀπρόσκοπτον τοῖς ἐν νυκτὶ παροδίταις. Ῥῶς δέ, οἱ καὶ Δρομῖται, φερώνυμοι ἀπὸ Ῥῶς τινὸς σφοδροῦ
PG 109:879διαδραμόντες ἀπηχήματα τῶν χρησαμένων ἐξ ὑποθήκης ἢ θεοκλυτίας τινὸς καὶ ὑπερσχόντων αὐτούς, ἐπικέκληνται. Δρομῖται δὲ ἀπὸ τοῦ ὀξέως τρέχειν αὐτοῖς προσεγένετο. ἐκ γένους δὲ τῶν Φράγγων καθίστανται. ὁ δὲ Τρικέφαλος βουνὸς κατὰ τὸ Ὀψίκιον ἀπὸ τοῦ τριχῇ κεφαλοῦσθαι τῷ σχήματι εἴρηται, ὥσπερ καὶ Ῥαδηνὸς ἀπὸ Ῥάδης κώμης τοῦ τῶν ἀνατολικῶν θέματος. 14. Ἀποστέλλει οὖν ὁ βασιλεὺς Εὐστάθιον δρουγγάριον τῶν πλωΐμων μετὰ παρόντος τοῦ στόλου καὶ τῶν στρατιωτῶν κατ' αὐτοῦ· οἳ καὶ μὴ δυνηθέντες ἀντιπαρατάξασθαι ἀπεστράφησαν κενοί. ἐλθόντων δὲ τῶν Ἀγαρηνῶν ἐν Ἀβύδῳ, ἠρώτησαν τοὺς ἀπάγοντας αὐτοὺς ὅτι πάλιν ταύτην τὴν ὁδὸν θέλομεν ὑποστρέψαι, ἢ ἔχομεν ἄλλην δι' ἧς ἀπέλθωμεν εἰς τὰ οἰκεῖα. τῶν δὲ εἰπόντων ὅτι διὰ ταύτην βουλόμεθα ἀποστραφῆναι, φοβηθέντες τὸ στενὸν τῆς ὁδοῦ, οἷα τὰ κρίματα τοῦ θεοῦ, εὐθὺς ὑποστρέφουσι, καὶ τὴν Θεσσαλονίκην καταλαβόντες πορθοῦσιν αὐτήν, καὶ πολλὴν σφαγὴν καὶ αἰχμαλωσίαν ποιοῦσι. βουλομένων δὲ αὐτῶν καὶ τὴν πόλιν καταστρέψαι, Συμεὼν ὁ πρωτοασηκρῆτις εὑρεθείς, λαβὼν πρὸς Ῥοδοφυλλίου τοῦ ἀποσταλέντος πρὸς τοὺς Φράγγους μετὰ 708 κανισκίου χρυσίου λίτρας ρʹ. ὃς καὶ δέδωκεν τό τε χρυσίον καὶ τὸ κανίσκιον τοῖς Σαρακηνοῖς· καὶ εἴασαν τὴν πόλιν καὶ τὰ τείχη. 15. Τῷ ιθʹ ἔτει αὐτοῦ τοῦ Σαμωνᾶ φυγῇ πρὸς Συρίαν χρησαμένου, ἐπεὶ κατεδίωκον αὐτὸν ὄπισθεν, ἦλθε δὲ καὶ εἰς τὸν Ἅλυν, συναντᾷ αὐτῷ Νικηφόρος δρουγγάριος ὁ Καμύτζης, μὴ ἐῶν αὐτὸν διαπερᾶσαι. προσφεύγει οὖν τῷ τιμίῳ σταυρῷ τοῦ Σηριχᾶ, προφασισάμενος εὐχῆς χάριν ἐκεῖσε ἐληλυθέναι. ἀναλαβόμενος οὖν τοῦτον ὁ τοῦ Δουκὸς Κωνσταντῖνος ὑπέστρεψεν ἐν τῇ πόλει. προστάσσει οὖν ὁ βασιλεὺς φυλάττεσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ Βάρδα τοῦ Καίσαρος. ἐπεὶ δὲ ἤθελεν ὁ βασιλεὺς ἀποσυνοψισθῆναι τὸν Σαμωνᾶν, παρήγγειλεν τῷ Δουκὶ μὴ εἰπεῖν ἐνώπιον τῆς συγκλήτου ὅτι ἐπὶ Συρίαν ἔφυγεν ὁ Σαμωνᾶς, ἀλλ' ὅτι δι' εὐχὴν ἀπῆλθεν ἐν τῷ Σηριχᾷ. ἠρώτησεν οὖν ὁ βασιλεὺς τὸν Κωνσταντῖνον ἐνώπιον τῆς συγκλήτου οὕτως, ὡς ἔχει, τὸν θεὸν καὶ τὴν κεφαλήν μου, ἔφευγεν ὁ Σαμωνᾶς ἢ οὐχί; ὁ δέ, ὡς εἰπόντος τῷ βασιλεῖ ὅτι ἔφευγεν, μετ' ὀργῆς τοῦτον ἀπεπέμψατο. ὁ δὲ Σαμωνᾶς ἐποίησεν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Βάρδα μῆνας δʹ. 16. Ἐφάνη δὲ τότε καὶ κομήτης ἀστήρ, τὰς ἀκτῖνας πέμπων κατ' ἀνατολάς, καὶ φαινόμενος ἐν ἡμέραις καὶ νυξὶ τεσσαράκοντα. 17. Τῷ κʹ τούτου ἔτει ἀποσυνώψισε Σαμωνᾶς ἐν τῇ γέννᾳ τοῦ υἱοῦ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου, τοῦ ἀπὸ Ζωῆς τέταρτον 709 αὐτοῦ γαμετῆς οὔσης, καὶ ἐβαπτίσθη τὰ ἅγια Θεοφάνεια ὑπὸ Νικολάου πατριάρχου, καὶ γέγονε καὶ πατρίκιος. 18. Τῷ καʹ ἔτει αὐτοῦ εὐλογήθη Λέων καὶ Ζωὴ μετὰ τὴν ἑορτὴν παρὰ Θωμᾶ πρεσβυτέρου τοῦ καὶ καθαιρεθέντος, καὶ ἀνηγόρευσε τὴν ἑαυτοῦ γαμετὴν Ζωὴν Αὐγούσταν. ὅθεν ὁ πατριάρχης ἐκώλυσε τὸν βασιλέα εἰς τὴν ἐκκλησίαν εἰσέρχεσθαι. διὸ καὶ ἤρχετο ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ μέρους μέχρι τοῦ μιτατωρικίου, μηδ' ὅλως εἰς τὰ κατὰ συνήθειαν διερχόμενος. 19. Τῷ κβʹ τούτου ἔτει προβάλλεται τὸν Σαμωνᾶν ὁ βασιλεὺς παρακοιμώμενον διὰ τὸ εἶναι συνεργὸν αὐτοῦ πρὸς πᾶσαν παρανομίαν καὶ κακίαν, καὶ κατὰ τῆς ἐκκλησίας ἄρχονται μελετᾶν. προσκαλοῦνται γὰρ Νικόλαον τὸν πατριάρχην, καὶ πολλὰ λιπαροῦσι δεχθῆναι τὴν τετραγαμίαν. ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔπεισε, διὰ τοῦ Βουκολέοντος εἰς μικρὸν πλοιάριον ἐμβιβάσαντες εἰς τὴν Ἱερείαν περῶσιν, ἀφ' ἧς πεζῇ μέχρι Γαλακρηνῶν μόλις ἀπῄει, χιόνος ἐπικειμένης πολλῆς. χειροτονεῖται δὲ ἀντ' αὐτοῦ Εὐθύμιος σύγκελλος εἰς πατριαρχίαν, ἀνὴρ ἱεροπρεπής, ἐγκρατής τε καὶ εὐλαβὴς πάνυ· ὅν φασι καταδέξασθαι τὴν τετραγαμίαν ἐξ ἀποκαλύψεως θείας, ὡς τοῦ βασιλέως βουλομένου αἵρεσιν ποιῆσαι καὶ νόμον ἐνθεῖναι τοῦ ἔχειν ἄνδρα τρεῖς γυναῖκας ἢ τέσσαρας, πολλῶν τοῦτο λογικωτάτων ἀνδρῶν συνεργούντων αὐτῷ. 20. Τῷ Ἰουνίῳ μηνὶ γέγονεν ἄνεμος λὶψ Τριτωναῖος σφο 710 δρός, ὡς συσσεῖσαι οἰκήματα καὶ ἐκκλησίας, καὶ πάντας φεύγειν ἐν ὑπαίθροις καὶ λέγειν κοσμικὴν συντέλειαν εἶναι. ἀλλὰ τῇ τοῦ θεοῦ φιλανθρωπίᾳ δι' ὄμβρων ἐπαύθη. 21. Τῷ κγʹ ἔτει στόλος
ἡ ἐλθὼν ἔπισθεν αὐτοῦ ὁ Κρούμος περιεκύκλωσε τὴν πόλιν. Λογχευθεὶς δὲ παρὰ Λέοντος τοῦ ᾿Αρμενίου καὶ ὑποστρέφων ἐν Βουλγαρία ἔπεμψεν εἰς τὸν ᾿Αγιον Μάμαντα ἀφελεῖν τὰ ἐκεῖσε χαλκα ζώδια. Απελθὼν δὲ καὶ ἐν Ἀδριανουπόλει παρέλαβεν αὐτὴν, καὶ μετέστησε χιλιάδας ἀνδρῶν δέκα χωρίς γυναικῶν, καὶ τούτους κατώκισε πέραν τοῦ Δανουβίου. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις Θεοφίλου τοῦ βασιλέως ἦν στρατηλά τῆς ἐν Μακεδονία Κορδύλης προσαγορευόμενος. Είχε δὲ καὶ υἱὸν Βάρδαν ονόματι, Ανδρειωμένον πάνυ, εν κατέλιπεν ἀντ᾽ αὐτοῦ ἄρχειν τῶν Μακεδόνων τῶν ὄνο των πέραν τοῦ ποταμοῦ Δανουβίου. Αὐτὸς δὲ μετὰ μηχανῆς τινος εἰσῆλθε πρὸς Θεόφιλον, καθὰ ἐκεῖσε προεγράφη. Ον ὑποδεξάμενος χαίρων, καὶ γνοὺς δ θέλει, ἀπέστειλε πλοῖα ἀναλαβέσθαι αὐτοὺς καὶ ἀναγαγεῖν ἐν τῇ πόλει. 'Ην δὲ ἄρχων Βουλγαρίας δ Βαλδίμερ, ἔγγονος Κρούμου, πατὴρ Συμεῶνος τοῦ μετὰ ταῦτα κρατήσαντος. θ'. Ἐποίησεν οὖν βουλὴν ὁ λαὸς σὺν γυναιξὶν καὶ τέκνοις ἐξελθεῖν ἐν Ῥωμανίᾳ. Ἐξελθόντος δὲ τοῦ Μιχαήλ Βουλγάρου ἐν Θεσσαλονίκη, ήρξαντο διαπερ ρᾷν σὺν ταῖς ὑποστάσεσιν αὐτῶν. Μαθὼν δὲ ὁ κόμης [Ρ.631] τοῦτο ἀντεπέρασε πολεμήσων αὐτούς. Απο- γνόντες οὖν οἱ Μακεδόνες ἐποίησαν κεφαλὴν αὐτῶν τόν τε Τζάντζην καὶ τὸν Κορδύλην, καὶ συμβαλόντες πόλεμον ἀπέκτειναν τ8 πολλοὺς, τινὰς δὲ ἐκράτησαν. Οἱ δὲ μὴ δυνηθέντες περᾶσαι Βουλγαρίαν προσ εῤῥύησαν τοῖς Ούγγροις καὶ ἀνήγγειλαν αὐτοῖς πάντα τὰ τῶν Μακεδόνων, ῆλθον δὲ καὶ τὰ πλοῖς τοῦ βασιλέως πρὸς τὸ ἀναλαβέσθαι αὐτοὺς πρὸς τὴν πόλιν. Παρευθὺ οὖν ἀνεφάνησαν Ούννοι πλῆθος ἀπει μον. Οἱ δὲ ἰδόντες αὐτοὺς μετὰ δακρύων ἐβόων λέο γοντες· Ὁ Θεὸς τοῦ ἁγίου Αδριανού, βοήθει ἡμῖν, καὶ παρετάσσοντο πρὸς συμβολήν πολέμου. Οἱ δὲ Τοῦρκοι εἶπον πρὸς αὐτούς· Δότε ἡμῖν τὴν ὕπαρξιν ὑμῶν πᾶσαν, καὶ ἀπέλθετε ἔνθα καὶ βούλεσθε. Οἱ δὲ τοῦτο «1 οὐ κατεδέξαντο, ἀλλὰ παρατεταγμένοι ὑπῆρχαν ἐν τρισὶν ἡμέραις. Τῇ δὲ τετάρτῃ ήρξαντο εἰσέρχεσθαι εἰς τὰ πλοῖα αὐτῶν. Θεασάμενοι δὲ τοῦτο οἱ Τοῦρκοι συνέβαλον πόλεμον ἀπὸ ὥρας πέμπτης μέχρις εσπέρας · καὶ τραπὲν τὸ ἔθνος, κατεδίωκον αὐτοὺς οἱ Μακεδόνες. Καὶ τῇ ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ βουλομένων αὐτῶν ὑποχωρήσαι, ανεφάνησαν πάλιν Ούννοι πρὸς τὸ πολεμῆσαι αὐτούς. Αναστὰς δὲ Μακεδόνων νεώτερος, Λέων ονόματι, ἐκ γένους τῶν Γωμοστῶν, ὃς μετὰ ταῦτα γέγονεν έται ρειάρχης, καὶ ἕτεροι ὀνομαστοὶ τῶν Μακεδόνων, ἔτρεψαν αὐτοὺς καὶ ἐξήλασαν· καὶ ὑποστρέψαντες εἰσῆλθον εἰς τὰ πλοῖα, καὶ ἀπεσώθησαν πρὸς τὸν βασιλέα, καὶ φιλοτιμηθέντες παρ' αὐτοῦ ὑπέστρεψαν εἰς Μακεδονίαν, εἰς τὴν ἰδίαν χώραν αὐτῶν. "Ην δὲ τότε Βασίλειος ὡς εἶναι τὰ ἔτη αὐτοῦ κε'. Αποκ2- τασταθεὶς δὲ ἐν τῇ ἰδίᾳ χώρᾳ προσεκολλήθη δου λεύειν στρατηγῷ Μακεδονίας τῷ λεγομένῳ Τζάντζη. Καὶ μηδὲν παρ' αὐτοῦ ὠφεληθεὶς ἦλθεν ἐν τῇ πόλει μέχρι τῆς Χρυσῆς πόρτες. Εἰσελθὼν κεκοπωμένος το ῥπέκτεινον Ρ. εν καὶ οι τοῦτο τοῦ τε Ρ. GEORGII MONACHI lato Imperio, ipsum pone insecutus Crumus urbem obsidione cinxit, Janceaque percussus a Leone Ar- nenio, reversusque in Bulgariam, misit ad S. Ma- inantis, qui æneas illic statuas auferrent. Profectus vero etiam Adrianopolim urbem cepit, transtulit- que decem millia virorum, non numeratis feminis, eisque trans Danubium sedes assignavit. In diebus autem Theophili imperatoris erat in Mace- donia magister militiæ Cordules nomine. Habebat vero etiam filium Bardam nomine, virili admodum fortitudine ac strenuum, quem reliquit ut vice sui Macedonibus cum imperio trans Danubium positis præesset. Is arte quadam ac machina ingressus est ad Theophilum, quemadmodum illic superius scriptum est. Eo gratissime suscepto, cognitoque quid vellet animus, missa navigia sunt, quæ illos assumptos in urbem reducerent. Erat porro Bul- garis princeps Baldimer, Crumi nepos, pater Sy- meonis, qui postea rerum potitus est. B ~ C ribus atque liberis in Romana ditionis loca egrede- rentur. Egresso vero Michaele Bulgaro in Macedo- niam, ceperunt trajicere cum suis facultatibus. Quo cognito comes ipse trajecit, ut eis bellum in- ferret. Spe itaque anxii Macedones capui sibi præ- fecerunt Tzantzem et Cordulem; pugnaque con- gressi multam hostium dederunt stragem : capti etiam nonnulli. Cum autem non possent Bulgariam trajicere, ad Ungros confluxerunt, narrata illis sua omni ac Macedonum fortuna. Sed et missa ab imperatore navigia, quæ in urbem cos susce- ptura essent, venere. Confestim igitur Unni innumerabili turba apparuerunt. At illi, iis vi- sis, cum lacrymis clanrare : Deus sancti Adriani, auxiliare nobis; bellique signa contulere. Ad quos Turci dixere : Date nobis omnem vestram sub- stantiam, et proficiscimini quo vultis. Ið tamen ut præstarent in animum minime induxerunt, sed triduo instructa acie sub armis steterunt; quarta autem die in navigia ingredi cœpere. Quo viso Turci pugna congressi sunt ab hora septima ad vesperam; versosque eos in fugam persecuti sunt Macedones. In crastinum autem, cum vellent re- cedere, apparuerunt rursus Turci ut aciem con- ferrent. Surgens vero Macedonum junior Leo no- D inine, ex Gomostorum familia, qui postea agminis fœderatorum princeps fuit, aliique Macedonum viri inclyti, hostes fuderunt fugaruntque, ac reversi naves conscenderunt atque ad imperatorem sese receperunt: a quo magnifice suscepti in Macedo- miam, patriam suam, reversi sunt. Erat Basilius annos circiter viginti quinque natus. Patriæque redditus adhæsit Macedoniæ prætori Tzantzæ no- mine, ut ei serviens in ejus obsequio esset. Nec ab eo frugis aliquid consecutus ad auream usque por- tam in urbem profectus est. Ingressusque, fessus ex itinere (erat enim dies dominicus, et sol ad VARIE LECTIONES. om. P. 9. Consilium itaque iniit populus, ut cum uxo-
PG 109:883Σαρακηνῶν κατὰ Ῥωμαίων ἐξῆλθεν. προεβάλετο δὲ ὁ βασιλεὺς Ἱμέριον τὸν λογοθέτην κεφαλὴν πάντων τῶν πλωΐμων. γράφει δὲ καὶ Ἀνδρονίκῳ τῷ Δουκὶ συνελθεῖν τῷ Ἱμερίῳ. ὁ δὲ Σαμωνᾶς ἀδιάλλακτος ὢν τῷ Ἀνδρονίκῳ καὶ παντὶ τρόπῳ κακῶσαι αὐτὸν σπουδάζων, πείθει τινὰ γράψαι αὐτῷ κρύφα "μὴ εἰσέλθῃς εἰς τὰ καράβια καὶ κρατηθῇς παρὰ Ἱμερίου." πολλὰ δὲ τὸν Ἀνδρόνικον ἀναγκάσαντος εἰσελθεῖν σὺν αὐτῷ τῶν Ἀγαρηνῶν ἐπικειμένων οὐκ ἐπείσθη. Ἱμέριος δὲ μόνος ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ ἁγίου Θωμᾶ συμβαλὼν πόλεμον μετὰ τῶν Ἀγαρηνῶν μεγάλην νίκην εἰργάσατο. τοῦτο μαθὼν Ἀνδρόνικος καὶ ἀπογνοὺς σὺν τοῖς συγγενέσιν αὐτοῦ καὶ ἀνθρώποις ἀποστασίαν ἐποίησε, καὶ ἀπελθὼν ἐκράτησεν τὴν Κάβαλαν πόλιν, ὡς εἰπεῖν Σαμωνᾶν πρὸς τὸν βασιλέα "οὐκ ἔλεγον, ὦ δέσποτα, ἀντάρτην εἶναι τὸν Δοῦκα;" 22. Τῷ κδʹ ἔτει ἀπέστειλεν ὁ βασιλεὺς Γρηγορᾶν τὸν δομέστικον τῶν σχολῶν τὸν Ἰβηρίτζην, συμπένθερον ὄντα Ἀνδρονίκου, εἰς τὸ καταπολεμῆσαι αὐτόν. μαθὼν δὲ τοῦτο Ἀνδρόνικος, ἀκούσας τε ὅτι καὶ ὁ πατριάρχης τῆς ἐκκλησίας ἐξεώσθη, προσέφυγε τοῖς Ἀγαρηνοῖς ἅμα συγγενέσι καὶ φίλοις. ἐλυπήθη δὲ Λέων 711 εἰς τοῦτο, καὶ δὴ Σαρακηνὸν ἀπὸ τοῦ πραιτωρίου φιλοφρονησάμενος ἀπέστειλε πρὸς τὸν Ἀνδρόνικον μετὰ χρυσοβούλλιον διὰ κιναβάρεος, βαλὼν αὐτὸ ἔνδοθεν φατλίου τράκτου βραχέος. ἐξελθόντος δὲ τοῦ Σαρακηνοῦ ἀπὸ προσώπου τοῦ βασιλέως, προσκαλεῖται αὐτὸν ὁ Σαμωνᾶς, καί φησιν "οἶδας τί κρατεῖς;" τοῦτο εἰπὼν διὰ τὸν κηρόν· "τὴν ἀπώλειαν τῆς Συρίας." καὶ δοὺς αὐτῷ χρήματα παρήγγειλεν εἰς τὴν χεῖρα τοῦ Οὐζὴρ βαλεῖν αὐτό. ὁ δὲ τοῦτο πεποίηκεν. κρατεῖται οὖν καὶ δεσμεῖται Ἀνδρόνικος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ· καὶ μαθὼν ὡς τοῦτο γέγονεν αὐτῷ διὰ δόλου τοῦ Σαμωνᾶ, ἀναγκασθεὶς ἐμαγάρισεν. ὁ δὲ Κωνσταντῖνος καὶ οἱ λοιποὶ εἰδότες ὡς ἀδύνατόν ἐστι τὸν Ἀνδρόνικον ἐξελθεῖν, μετ' οὐ πολὺ τῇ βουλῇ αὐτοῦ μόνοι φυγῇ χρησάμενοι, ὅπερ θαύματος ἄξιον, ἐκ μέσης Συρίας εἰς Ῥωμανίαν ἐξῆλθον, κατὰ χώραν πολεμούμενοι. 23. Τότε ἀπὸ Ταρσοῦ ἐλθὼν ἐν τῇ πόλει περὶ τοῦ Διαλλαγῆναι ὅ τε Ἀβαλβάκης ὁ γέρων καὶ ὁ τοῦ Σαμωνᾶ πατήρ· οὓς καὶ δεξάμενος ὁ βασιλεὺς ὑπέδειξεν τὸν τῆς ἐκκλησίας κόσμον, ὅπερ ἀνάξιόν ἐστιν Χριστιανικῆς καταστάσεως, τοῦ θεάσασθαι παρὰ τῶν ἀθέων τὰ ἱερὰ σκεύη τοῦ θεοῦ. ὁ δὲ τοῦ Σαμωνᾶ πατὴρ ἤθελε συνεῖναι τῷ υἱῷ αὐτοῦ καὶ μὴ εἶναι εἰς Συρίαν. ὁ δὲ Σαμωνᾶς παρῄνεσεν αὐτῷ, λέγων "κράτει τὴν πίστιν σου. κἀγὼ εἰ δυνηθῶ, ἐλεύσομαι μᾶλλον πρός σε." 24. Τῷ κεʹ ἔτει αὐτοῦ, τῇ ἡμέρᾳ τῆς πεντηκοστῆς, στέ 712 φει Λέων ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνον τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν πορφυρογέννητον διὰ Εὐθυμίου πατριάρχου. δέδωκεν δὲ Σαμωνᾶς Κωνσταντῖνον ἄνθρωπον αὐτοῦ, τὸν δουλεύσαντα πρότερον Βασιλείῳ μαγίστρῳ καὶ ἐπὶ τοῦ κανικλείου, τοῦ δουλεύειν Ζωῇ Αὐγούστῃ. ὃς καὶ ἠγαπήθη πολλὰ παρά τε τοῦ Λέοντος τοῦ βασιλέως κὰ τῆς Αὐγούστης. ὅθεν καὶ πολλὰ ἐφθόνει Σαμωνᾶς αὐτόν, κὶ ἐλοιδόρει ὡς συνόντι τῇ Αὐγούστῃ. ὅπερ ὁ βασιλεὺς ὑπονοήσας ἀληθὲς εἶναι, ἀπέκειρεν αὐτὸν διὰ Σαμωνᾶν ἐν τῇ μονῇ τοῦ ἁγίου Ταρασίου. μετ' ὀλίγον δὲ ὥρισεν τὸν Σαμωνᾶν ἀναλαβέσθαι αὐτὸν ἐν τῇ μονῇ τὰ Σπεῖρα, βουλόμενος πάλιν ἀναλαβέσθαι αὐτόν. ἀπελθὼν οὖν ὁ βασιλεὺς εἰς πρόκενσον ἐν τῷ Δαματρύ, καὶ ἐν τῇ μονῇ τοῦ Σαμωνᾶ ἀριστήσας, εἶδε τὸν Κωνσταντῖνον. καὶ παρευθὺ ὥρισεν τὸν Σαμωνᾶν, καὶ ἐνέδυσεν αὐτὸν κοσμικά, καὶ ἐκέρασε τῷ βασιλεῖ εἰς τὸ κλητόριον, καὶ ὑπέστρεψε μετὰ ταῦτα ἐν τῷ παλατίῳ. καὶ πάλιν φθονεῖται Κωνσταντῖνος ὑπὸ τοῦ Σαμωνᾶ διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγάπην τοῦ βασιλέως, καὶ βουλεύεται μετὰ τοῦ Τζιρίθωνος καὶ ἄλλων τινῶν, καὶ ποιοῦσι χάρτην πολυλοίδορον κατὰ τοῦ βασιλέως, γράψαντος καὶ συντάξαντος αὐτὸν τοῦ Ῥοδίου, νοταρίου ὄντος τοῦ Σαμωνᾶ. ἐλθόντος δὲ τοῦ βασιλέως ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, ἔρριψεν αὐτὸν ἐν τῷ μιτατωρίῳ. εὑρὼν οὖν αὐτὸν ὁ βασιλεὺς καὶ ἀναγνοὺς ἐν μεγάλῃ θλίψει ἦν, ζητῶν τὸν τοῦτο ποιήσαντα. γέγονε δὲ τότε ἔκλειψις σελήνης, καὶ διωρίσατο ὁ βασιλεὺς τοῖς τότε ἀστρονόμοις εἰπεῖν ἀποτέλεσμα.
PG 109:891εἰσερχόμενος δὲ ὁ Πανταλέων μητροπολίτης πρὸς τὸν βασιλέα, ἠρώτησεν αὐτὸν Σαμωνᾶς "εἰς τίνα ἐστὶν ἡ κάκωσις;" ὁ δὲ ἔφη "εἰς σέ· καὶ ἐὰν διέλθῃ Ἰουνίου ιγʹ, ἔκτοτε οὐδὲν πείσῃ κακόν." τῷ δὲ βασιλεῖ εἶπεν εἰς τὸν δεύτερον ἔχειν τὴν κάκωσιν τῆς σελήνης. ὁ δὲ βασιλεὺς ὑπέλαβε τοῦτο εἰς Ἀλέξανδρον τὸν αὐτοῦ ἀδελφόν. μετὰ τοῦτο δὲ ἰδίως ὁ Τζιρίθων τῷ βασιλεῖ εἶπεν ὅτι ὁ Σαμωνᾶς ἐποίησε τὸ πιττάκιον. καὶ εὐθὺς καταβιβάζει τὸν Σαμωνᾶν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ καὶ ποιεῖ μοναχόν, εἶτα ἀπάγει εἰς τὴν μονὴν Εὐθυμίου τοῦ πατριάρχου. καὶ πάλιν λοιδορηθέντα ἀπάγουσιν εἰς τὴν τοῦ Μαρτινακίου μονήν. καταβιβάζει οὖν τὸν Σαμωνᾶν, ποιῶν Κωνσταντῖνον παρακοιμώμενον· καὶ κτίζει αὐτῷ μονὴν ἐν Νοσιαῖς, καὶ ἀπελθὼν μετὰ Εὐθυμίου πατριάρχου ἐγκαινίζει αὐτήν. ἄξιον δὲ ὀλίγα εἰπεῖν, ποίῳ τρόπῳ ἡ μονὴ τῶν Νοσιῶν ἔκτισται. 25. Οὗτος ὁ Κωνσταντῖνος εἶχε πατέρα γέροντα εὐλαβῆ καὶ φοβούμενον τὸν θεόν, ὃς καὶ ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ τῶν Νοσιῶν προαστίτζην ἐκέκτητο πρὸς τῇ θαλάσσῃ πάνυ μικρόν, ἐν ᾧ καὶ ὕδωρ ἐπὶ δεξαμενὴν ἐκβαλὼν τοῖς ὁδίταις ἐποίει παραψυχήν. ἐν τούτῳ τῷ ὕδατι συνέβη στρατιώτην διέρχεσθαι, καὶ ἀναψύξαντα ἐκβαλεῖν ἅπερ ἐκ δικαίου πόρου εἶχεν νομισμάτων, καὶ ἀριθμῆσαι αὐτά· καὶ ἦσαν εἰς λίτρας τρεῖς ἀριθμούμενα. εἶτα ἀναστάς, οἷα συμβαίνει, τῷ ἵππῳ ἐπιβὰς ᾤχετο τὴν ὁδὸν αὐτοῦ, τὸ χρυ 714 σίον κατὰ τὸν τόπον ἀφείς. ὡς οὖν ἔθος εἶχεν ὁ γέρων, ἐξῆλθεν πρὸς τὴν δεξαμενήν, καὶ εὑρὼν τὸ χρυσίον ἐλυπήθη τὴν τοῦ ἀπολέσαντος ἀθυμίαν· ὅμως ἐν ἑαυτῷ φυλάττων, οὐ διέλιπεν ἀπὸ νυκτὸς εἰς νύκτα εὐχόμενος τῷ θεῷ τοῦτον ἐλθεῖν καὶ ἀπολαβεῖν τὸ ἴδιον. ὁ μέντοι στρατιώτης τὰς πύλας περάσας καὶ ἐπιμνησθείς, ὅμως τι ποιῆσαι μὴ δυνάμενος, τὴν ὁδὸν αὐτοῦ ἀπῄει λυπούμενος. καὶ μετὰ τρίτον ἐνιαυτὸν ἔρχεται πρὸς τὸν τόπον τῶν Νοσιῶν, καὶ τοῦ ἵππου ἀποβὰς αὐτὸν μὲν ἐπότισεν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς πιὼν ἐκάθητο σύννους, καὶ στενάξας εἶπεν ὅτι ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ ἀπώλεσά μου τὴν ζωήν. τοῦτο ἀκούσας ὁ τίμιος γέρων ἐπηρώτησεν αὐτῷ "τί ἄρα τὸ συμβάν, κύριέ μου;" ὁ δὲ εἶπεν ὅτι ἐνταῦθα ἀπώλεσα νομίσματα. καὶ παρευθὺ καὶ τὸν τόπον ὑπεδείκνυεν, καὶ τὰ σημεῖα τοῦ βαλαντίου καὶ τὸ πόσον ἔλεγεν. καὶ ὁ ἄνθρωπος τοῦ θεοῦ εὐθὺς ἐξέλκει τοῦτο τοῦ κόλπου αὐτοῦ, καὶ φησὶ "γνωρίζεις τοῦτο;" ὁ δὲ ἀφασίᾳ ἐπὶ πολὺ κατασχεθεὶς ὅμως "ναὶ" εἶπεν· "ὅπερ ἀπώλεσα, αὐτό ἐστιν." καὶ φησὶν "ἀπόλαβε αὐτό, πληροφορούμενος ὡς οὐκ ᾔνοιξα αὐτό, οὐδὲ εἶδον τί ἐστιν ἔσωθεν." τοῦτο λαβὼν ὁ ἄνθρωπος, παρακαλῶν λαβεῖν ἐξ αὐτοῦ ὅσα καὶ βούλεται. ὁ δὲ οὐκ ἠθέλησεν τὸ σύνολον. ὅθεν ὁ στρατιώτης ἀπέρχεται τὴν ὁδὸν αὐτοῦ, χαίρων καὶ εὐχαριστῶν τῷ θεῷ. τῆς οὖν νυκτὸς ἐκείνης ὁρᾷ κατ' ὄναρ τὸν Χριστὸν ἐλθόντα καὶ εἰπόντα αὐτῷ "ἀνθ' ὧν οὕτως ἐποίησας εἰς τὸν στρα 715 τιώτην, ἰδοὺ αὔριον ἀκούσεις γενόμενον παρακοιμώμενον τὸν υἱόν σου, καὶ τὸ προάστειόν σου τοῦτο εἰς μονὴν μεγάλην γενησόμενον πρὸς δοξολογίαν ἐμήν. καὶ σὺ δὲ αὐτὸς τὸν ὑπὲρ τούτων μισθὸν κομιεῖς." πρωΐας δὲ γενομένης τὸ μήνυμα ἦλθεν, καὶ μετ' ὀλίγας ἡμέρας τῇ θελήσει τοῦ βασιλέως καὶ τῇ ἐξόδῳ, ὡς εἴρηται, τὸ μοναστήριον ᾠκοδομήθη καὶ ἐνεθρονίσθη. 26. Τῷ αὐτῷ ἔτει, ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας τοῦ ναυμαχικοῦ πολέμου τῶν Σαρακηνῶν γενομένου μετὰ Ἱμερίου τοῦ λογοθέτου, στρατηγοῦ ὄντος ἐν Σάμῳ Ῥωμανοῦ τοῦ μετὰ ταῦτα βασιλεύσαντος, ἡττήθη Ἱμέριος καὶ μόλις διεσώθη, πάντων ἐκεῖ σχεδὸν κινδυνευσάντων. μετὰ τοῦτο Λέων ὁ βασιλεὺς νοσεῖ κοιλιακῷ νοσήματι. γέγονε δὲ καὶ ἐμπρησμὸς εἰς τὰ κηρουλαρία τῆς μεγάλης ἐκκλησίας, καὶ ἐκάησαν τὰ χαρτοθέσια πάντα καὶ ἡ σακέλλη. τῇ δὲ ιαʹ τοῦ Μαΐου μηνὸς τελευτᾷ Λέων ὁ βασιλεύς, προχειρισάμενος Ἀλέξανδρον τὸν αὐτοῦ ἀδελφὸν βασιλέα· ὃν ἰδών, ὡς φασίν, εἰσερχόμενον πρὸς αὐτὸν ἔφη "ἴδε καὶ ὁ κακὸς καιρὸς μετὰ ιγʹ μηνῶν," πολλὰ δεηθεὶς αὐτοῦ φυλάττειν τὸν υἱὸν αὐτοῦ Κωνσταντῖνον. Κόσμου ἔτος υζʹ, τῆς θείας σαρκώσεως ζʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Ἀλέξανδρος σὺν Κωνσταντίνῳ πορφυρογεννήτῳ υἱῷ Λέοντος, ἐνιαυτὸν αʹ ἡμέρας κθʹ. ὁ οὖν Ἀλέξανδρος
Α πατριάρχου ἐπὶ χεῖρας ἔχοντος τὸ τίμιον αἷμα τοῦ Αd Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ βάψαντες ὅτε βατ:- λεὺς καὶ ὁ Βασίλειος τοὺς τιμίους ὑπέγραψαν σταυρούς. ὅρκῳ βεβαιοῦντες τὸν Καίσαρα αφόβως συνεξελθεῖν μετ' αὐτῶν ἐν τῷ ταξειδίῳ. Φανερῶς γὰρ Λέων ὁ φιλή. σοφος παρεγγυάτο τῷ Βάρδα μὴ ἐξελθεῖν σὺν αὐ τοῖς · εξερχόμενον γὰρ ἔλεγε μὴ ὑποστραφήναι. κζ'. Ἀπὸ δὲ τῆς ἑορτῆς του Πάσχα απάρας ὁ βα- σιλεὺς μετὰ πολλοῦ στρατοῦ κατέλαβεν ἐν τῷ θέματι τῶν Θρακησίων. Απληκευσάντων δὲ αὐτῶν εἰς Κή τους Βασίλειος ὁ παρακοιμώμενος [Ρ. 538] βουλήν ἐποιεῖτο ἀνελεῖν τὸν Καίσαρα. Ὑπῆρχε δὲ ἐν τῇ βουλῇ Μαυριανός καὶ Συμβάτιος καὶ Ἀσυλαίων ὁ εξάδελφος αὐτοῦ καὶ Πέτρος ὁ Βούλγαρος καὶ Ἰωάν νης ὁ Χάλδος καὶ Κωνσταντῖνος ὁ Τοξαράς. Ιωάν- της δὲ ὁ Νεατοκωμήτης διέγνω ταῦτα· καὶ κατελ- θὼν εἰς τοῦ Καίσαρος τένταν τοῦ ἡλίου, δύνοντος, καὶ συντυχών Προκοπίῳ πρωτοβεστιαρίῳ τοῦ Καίσα- ρος, διεβεβαιοῦτο, ὅτι « Αύριον μεληδόν κατακόπτι- και ο δεσπότης ὑμῶν ὁ Καίσαρ. Ὁ δὲ Καίσαρ ταῦτε ἀκούσας εἶπε Προκοπίῳ· Ἀπελθὼν εἰπὲ τῷ Νεατο- κωμήτῃ, ὅτι Ληρεῖς. Οίδας ότι νέος εἶ, καὶ οὐ πρέπει σοι ή τοῦ πατρικίου ἀξία· σὺ γὰρ διὰ τοῦτο τὰ ζιζάνια αὐτὰ ἐγείρεις. Αΰπνος δὲ διατε λέπας, όρθρου βαθέος τοὺς αὐτοῦ πάντας προσκαλε σάμενος διεσάφησε τὰ λαληθέντα αὐτῷ, βουλὴν ἐπι ζητῶν παρ' αὐτῶν. Φιλόθεος δὲ πρωτοσπαθάριος καὶ γενικής, προσφιλής αὐτοῦ ὤν, εἶπε τῷ Καίσαρι Δύ ριον, ὦ δέσποτα, περιβαλοῦ τὸν χρυσοπερσικόν σου χιτῶνα, καὶ ὄρθητι τοῖς ἐχθροῖς σου, καὶ ἀπὸ προσώπου σου φεύξονται. κη'. Τοῦ ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος ἵππῳ ἐπιβὰς παρ εγένετο πρὸς τὴν κόρτην τοῦ βασιλέως μετὰ στολῆς λαμπράς, πολλῶν, περικυκλούντων αὐτὸν, ἔχων πρωτ τοστράτορα γενναίον τὸν Αργυρόν. Κωνσταντίνος ὁ Τοξαράς τῇ Βασιλείου ... προϋπήντησε. Προσ- κυνήσας αὐτὸν καὶ ὑποστραφεὶς ἐμήνυσε Βασιλεί τὴν τοῦ Καίσαρος άφιξιν, Βασίλειος δὲ ἐξελθὼν προσεκύνησεν αὐτὸν, καὶ τῇ χειρὶ κρατήσας προσ ἤγαγε πρὸς τὸν βασιλέα. Ὁ δὲ Καίσαρ συγκαθεσθεὶς τῷ βασιλεῖ ἔφη· Τοῦ λαοῦ παντὸς, ὦ δέσποτα, συνηγό μένου πρόσταξον διαπερᾶσαι ἐν τῇ Κρήτη. Οπι- σθεν δὲ ἐπιστὰς ἑστὼς ὁ Βα τίλειος τῇ χειρὶ διηπείλει τὸν Καίσαρα. Αίφνης δὲ ἐπιστραφέντος τοῦ Καίσαρος καὶ ἰδόντος αὐτὸν ἀπειλούμενον, παρευθύς Βασίλειος δέδωκεν αὐτῷ μετὰ τοῦ ξίφους, καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μετ' αὐτοῦ μεληδόν κατέκοψαν αὐτὸν, τοῦ βασιλέως βλέ- κοντος καὶ σιωπῶντος. κθ'. Ὥρα δὲ ἦν τρίτη τῆς ἡμέρας. Ευθέως δὲ ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ Βασίλειος ἐπὶ τὴν πόλιν ὑπέστρε ψαν. Ερχομένων δὲ κατὰ τὴν ὁδὸν, κατὰ τὸ ἐμπό- ριον τοῦ ᾿Ακρίτου, λαοῦ πολλοῦ συνηγμένου ἰδεῖν τὸν βασιλέα, εἷς τις μοναχικόν σχήμα περιβεβλημένος, ἐφ' ὑψηλῆς στὰς πέτρας, ἐφώνει μεγάλως τῷ βασιλεῖ· Καλὸν ταξείδιον ἐποίησας, ὦ βασιλεῦ, τὸν ἴδιον συγγενῆ καὶ τὸ πατρῷον αἷμα ξίφει ἀνελών. Οὐαί σοι, ουαί σοι ὅτι ταῦτα ἐποίησας! θυμωθεὶς δὲ ὁ βα προτροπή GEORGI MONACHI sostri Jesu Christi sanguinem ; intingentesque tum amperator tum Basilius venerandas subscripsere cruces, jurejurando aflirmantes Cæsari ut omni excusso metu cum eis in castra exiret. Manifeste enim Lea philosophus admonebat Bardam ne cum eis exiret : id si fecisset, reversurum non esse. rator cum ingentibus, copiis in Thracesiorum pro- vinciam descendit. Cumque ad Cepos castra posuissent, Basilius accubitor consilium suborna- bal ut Casarem peci tradere.. Erant autem in con juratione Maurianus et Symbatius et Asylno ejus patruelis et Petrus Bulgarus et Joannes Chaldus, et Constantinus Toxaras. Joannes autem Neatoce- metes rem cognovit, profectusque ad Cæsaris ten- torium sub solis occasum, ac cum Procopio locutus Cæsaris protovestiario servo, affirmabat cras mem- bratim concidendum ipsorum dominum Cæsa- rem. Quibus Caesari auditis, dixit Procopio : Vadens dicito Neatocometi: Deliras. Scis le juve- nem esse, nec te decet patricii dignitate ornari. Tu enim eam ob rem hæc zizania disseminas. Insom- nis itaque noctem agens, profundo statim diluculo suis omnibus in consilium vocatis nota fecit quæ dicta ad eum essent, rogans ac quærens quid illi consultum putarent. quem Philotheus protospa- tharius et generalis ipsi amicissimus ait Caesari: Cras, domine, aurea tua chlamyde casii coloris in- duius te ipsum inimicis tuis coram exhibe, et a fucie sua fugient. toris tentorium splendido amictu multoque stipatus satellitio venit, protostratorem ac armigerum vi- rum strenuum Argyrum habcns. Constantinus Toxaras Basilii jussu ei obviam, venerantis specie accipiens, venit; regressusque Cæsaris adventum Basilio nuntiavit. Basilius egressus et ipse venerans salutavit, prehensumque manu ad imper- torem adduxit. Tum Cæsar eum imperatore sedens : Cum omnes jam, inquit, copia congregata sint, jube, domine, in Cretam trajicere. Retro prope Basilius stans manu Cæsari minas intentabat. Conversusque repente Cæsar Basilium sibi minitantem vidit, mox- que Basilius ensem illi adegit, ac qui illi comites erant reliqui, frustratim ipsum conciderunt, spe- clante imperatore ac conticescente. or et Basilius in urbem reversi sunt. Procedenti- B G D · VARLE LECTIONES. bus vero in via ad Aeriti emporium, magna populi multitudine congregala, ut imperatorem videret, quidam monachi habitu indutus, in excelsa stans petra, magna voce imperatori clamabat: Egregiam vero expeditionem fecisti, o imperator, qui propin- cuum tuum el patrium sanguinem ense sustuleris. Væ tibi. væ tibi, quod hæc egeris ! Actus furore impera- addit margo P. • 27. Actis jam Pascha solenniis profectus impe- 28. Orto ilaque sole, conscenso equo ad impera- 29. Hora erat dici tertia ; confestimque impera-
PG 109:895ἀποστείλας εὐθὺς ἤγαγε Νικόλαον ἐκ Γαλακρηνῶν καὶ ἐνεθρόνισεν αὐτόν, καταγα 716 γὼν Εὐθύμιον, ὃν καὶ εἰς τοῦ Ἀγαθοῦ ἐξορίσας μετ' ὀλίγας ἡμέρας εἰς Μαγναύραν ἤνεγκεν, καὶ σελέντιον καὶ σύνοδον ἐκεῖ ποιήσας, τὴν καθαίρεσιν αὐτοῦ ποιοῦσιν, ἀτίμως τίλλοντες τοῦ ἱεροπρεποῦς καὶ ἀξιαγάστου ἐκείνου ἀνδρὸς τὴν γενειάδα, καὶ ἄλλας τινὰς ὕβρεις καὶ ποινὰς αὐτῷ ἐπιφέροντες, ἃς ἡσύχως καὶ πράως ὁ ἱερὸς ποιμὴν οὗτος ὑπέμεινε. καὶ πάλιν ἐπέμφθη εἰς τοῦ Ἀγαθοῦ, ἔνθα καὶ τελευτήσας κατατίθεται ἐν τῇ αὐτοῦ μονῇ ἐν πόλει, εἰς τὰ Ψαμαθίου. τῷ δὲ κληρικῷ τῷ τίλαντι τὰς τρίχας τοῦ πατριάρχου συνέβη εὐθὺς ἐν τῷ ἐξορίζεσθαι τὸν ἅγιον, αὐτῇ τῇ ὥρᾳ, πυρίκαυστον γενέσθαι τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἐξ ἀοράτου πυρός. ἡ δὲ θυγάτηρ αὐτοῦ παντελεῖ ἐπιληψίᾳ ἐκρατήθη, μὴ δυναμένη χεῖρα ἢ στόμα ἢ ἄλλο τὸ οἱονοῦν μέρος κινεῖν ἢ φωνὴν ἀφιέναι· ἥτις καὶ κλινήρης οὖσα καὶ προσαιτὶς διήρκεσεν μέχρι Νικηφόρου βασιλέως τοῦ νικητοῦ. ὁ δὲ βασιλεὺς Ἀλέξανδρος μηδὲν βασιλικὸν ἔργον δυνάμενος ποιῆσαι τοῖς κυνηγεσίοις καὶ τοῖς πονηροῖς ἔργοις ἀεὶ ἐσχόλαζε. τὸν δὲ τοῦ Λέοντος παῖδα πολλάκις εὐνουχίσαι βουληθεὶς διεσκεδάσθη παρὰ τῶν ὑπὸ τοῦ Λέοντος εὐεργετηθέντων, ποτὲ μὲν ὡς νήπιον ποτὲ δὲ ὡς ἀσθενοῦντα ὑποβαλλόντων. ἐπὶ τούτου ἐφάνη ἀστὴρ κομήτης ἐκ δύσεως ἐπὶ ἡμέρας μʹ, ὃν ἔλεγον ξιφίαν εἶναι καὶ αἱματοχυσίαν σημαίνειν ἐν τῇ πόλει ἐργάσεσθαι. οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος πλάνοις καὶ γόησιν ἑαυ 717 τὸν ἐκδούς, τοῦ συάγρου τῷ στοιχείῳ, καθὼς αὐτὸν ἐκεῖνοι ἐδίδαξαν, τοῦ ἐν τῷ ἱππικῷ τὴν ζωὴν αὐτοῦ προσανακεῖσθαι ἔφασαν, τὸν χοιρώδη βίον ἐκείνου καὶ ἀνόητον ὑπεμφαίνοντες. τούτοις πεισθεὶς αἰδοῖον καὶ ὀδόντας τῷ χοίρῳ περιέθετο ὡς λιπομένους αὐτῷ· καὶ τῇ τούτων πλάνῃ πεποιθὼς ἱππικὸν ἐστόλισεν καὶ τῷ ζῳδίῳ φωταυγίαν ἐποίησεν. ὅθεν καὶ ἤρθη ἀπ' αὐτοῦ ἡ Χριστοῦ χεὶρ ὡς τὴν τοῦ θεοῦ τιμὴν τοῖς εἰδώλοις προσάψαντος. 2. Τοῦ μέντοι Ἱμερίου ἐκ τῆς τῶν Ἀγαρηνῶν ἥττης ὑποστρέψαντος, περιώρισεν αὐτὸν Ἀλέξανδρος ἐν τῇ μονῇ τοῦ παλατίου τῇ λεγομένῃ Καλυπᾷ, ἀπειλήσας, ὡς ἐχθρὸν αὐτοῦ ὄντα ἐπὶ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ Λέοντος. ὁ δὲ ἐκ θλίψεως πολλῆς ἀρρωστήσας ἐτελεύτησε. 3. Δηλοῖ Συμεὼν ὁ ἄρχων τῆς Βουλγαρίας τὰ περὶ εἰρήνης τῷ Ἀλεξάνδρῳ καὶ τοῦ φιλοφρονεῖσθαι αὐτὸν καὶ τιμᾶσθαι καθάπερ καὶ ἐπὶ Λέοντος τοῦ βασιλέως. ὁ δὲ ἀνοίᾳ καὶ ἀφροσύνῃ συγκρατούμενος ἀτίμως τοὺς πρέσβεις ἐξέπεμψεν, ἀπειλαῖς τὸν Συμεὼν καταπλήσσων. διὸ καὶ κατὰ Χριστιανῶν ὁ Συμεὼν κινεῖται. 4. Ἀλέξανδρος ἀριστήσας ἐν τοῖς ὑπὸ κύνα καύμασι καὶ οἰνωθεὶς κατῆλθε σφαιρίσαι· καὶ ῥομφαίᾳ θεηλάτῳ πληγείς, αἵματος πολλοῦ ἐκ τῶν ῥινῶν καὶ τῶν αἰδοίων αὐτῷ φερομένου, μετὰ δύο ἡμέρας ἐτελεύτησε, καταλιπὼν Νικόλαον πατριάρχην, Στέφανον μάγιστρον καὶ Ἰωάννην ῥαίκτορα τὸν Ἑλλαδᾶ ἐπιτρό 718 πους, τὴν δὲ βασιλείαν Κωνσταντίνῳ τῷ υἱῷ Λέοντος. τελευτήσας δὲ τίθεται μετὰ Βασιλείου τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. Κόσμου ἔτος υηʹ, τῆς θείας σαρκώσεως ηʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ὁ πορφυρογέννητος ἔτη μηʹ. τελευτήσαντος γὰρ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Λέοντος ἑπταετὴς ὢν καταλιμπάνεται ὑπὸ Ἀλεξάνδρου θείου αὐτοῦ ὑπὸ ἐπιτρόπους τελῶν. ἐβασίλευσεν οὖν ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἐπιτρόπων σὺν τῇ μητρὶ ἔτη ζʹ, καὶ ἅμα Ῥωμανῷ πενθερῷ αὐτοῦ ἐν ὑποταγῇ ὢν ἔτη κ ʹ, μονοκρατορεῖ δὲ ἔτη ιεʹ, ὡς εἶναι πάντα τὸν χρόνον τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἔτη μηʹ. λαβόμενος οὖν τῆς τοῦ παλατίου ἐξουσίας ὁ πατριάρχης Νικόλαος, ἅτε καὶ αὐτὸς ἐπίτροπος ὢν σὺν τοῖς μαγίστροις Στεφάνῳ καὶ Ἰωάννῃ τῷ Ἑλλαδᾷ, τὴν τοῦ κοινοῦ πρόνοιαν ἐποιεῖτο καὶ τὴν φροντίδα πᾶσαν εἶχε τῶν τῆς βασιλείας ἀνηκόντων πραγμάτων ὁσημέραι. 2. Ἐν τούτοις οὖν τῆς βασιλείας οὔσης, δηλοῦται Κωνσταντίνῳ Δουκὶ δομεστίκῳ τυγχάνοντι τῶν σχολῶν παρά τινων τῶν ἐν τῇ πόλει μεγιστάνων, φιλούντων αὐτὸν ὡς ἀνδρεῖον καὶ νουνεχῆ καὶ καλῶς δυνάμενον τὴν βασιλείαν κυβερνᾶν, εἰσελθεῖν καὶ ταύτης ἐγκρατὴς γενέσθαι ἀπονητί. ὁ δὲ ἅτε καὶ πρότερον αὐτῆς ἐφιέμενος, ὡς εἶχε τάχους ἅμα τῶν ἐκκρίτων τοῦ ὑπ' αὐτὸν στρατεύματος καταλαμβάνων τὴν
PG 109:901βασιλεύουσαν, ἱκανῶν ὄν 719 των, καὶ νυκτὸς διὰ παραπυλίδος εἰσελθὼν τοῦ πρωτοβεστιαρίου Μιχαήλ, οὔσης πλησίον ἀκροπόλεως, ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ Γρηγορᾶ ἄϋπνος μετὰ τῶν συνόντων αὐτῷ διετέλεσεν. Νικήτας δὲ ἀσηκρῆτις, ὁ μετὰ ταῦτα πρωτονοτάριος γεγονώς, τὴν Κωνσταντίνου ἄφιξιν τῷ πατρικίῳ Κωνσταντίνῳ καὶ μοναχῷ τῷ Ἐλαδικῷ κατεμήνυσεν. καὶ ἄμφω τῇ αὐτῇ νυκτὶ πρὸς τὸν Δοῦκαν Κωνσταντῖνον παρεγένοντο· καὶ ἅμα πρωΐ, οὔπω τῆς ἡμέρας καταλαβούσης ἀλλ' ἔτι σκοτίας οὔσης, μετὰ λαμπάδων καὶ λαοῦ πολλοῦ καὶ ὅπλων τὴν τοῦ ἱπποδρόμου πύλην καταλαβόντες, Κωνσταντῖνον εὐφήμουν βασιλέα ἐν τῷ ἱππικῷ. ἔνθα δὴ ὁ τούτου ἱπποκόμος λογχευθεὶς παρὰ τῶν ἔσωθεν τῶν τοῦ ἱπποδρόμου πυλῶν ἀνῃρέθη. μὴ δεχθεὶς οὖν ἐκεῖσε ὁ Κωνσταντῖνος ἀλλ' ἀποσοβηθείς, ὥσπερ ἐκβακχευθεὶς ὑπό τινος δαίμονος καὶ μὴ ἐφεστηκότα ἔχων τὸν λογισμὸν τῷ τῆς βασιλείας ἔρωτι, ἐν τῷ ἱπποδρόμῳ ἀνεχώρησε στυγνός τε καὶ κατηφής, κακὸν οἰωνὸν τὴν τοῦ ἱπποκόμου κρίνας σφαγήν. ἐκεῖθεν ἧκε μέχρι Χαλκῆς· καὶ διὰ τῆς Σιδηρᾶς πόρτης τῆς Χαλκῆς εἰσεληλυθὼς μέχρι τῶν σκουταρίων παρεγένετο. ὁ οὖν μάγιστρος Ἰωάννης ὁ Ἐλαδᾶς ἐκλογὴν τῶν τῆς ἑταιρείας καὶ τῶν ἄλλων ποιούμενος, μεθ' ὅπλων τούτους ἀπέστειλεν κατὰ τοῦ Δουκός. ἐλθόντων οὖν μέχρι τῆς Χαλκῆς, πολλοὶ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν ἔπεσον, καὶ τοσοῦτοι ὡς τὸν τόπον ἐνλιμνασθῆναι τῷ αἵματι. ἀνῃρέθη δὲ καὶ Γρηγορᾶς ὁ υἱὸς 720 τοῦ Δουκὸς καὶ Μιχαὴλ ἐξάδελφος αὐτοῦ καὶ Κουρτίκης ἐκεῖνος ὁ ἐξ Ἀρμενίων. ταῦτα ὁ Δοὺξ Κωνσταντῖνος μαθών, ταραχῆς ὅτι πλείστης γενομένης, τὸν ἵππον ἐξήλαυνεν· ὁ δὲ ταῖς ἐκεῖσε ὑπεστρωμέναις ἐνολισθήσας πλαξὶν εἰς γῆν τὸν ἐπιβάτην κατέβαλεν, καί τις αὐτοῦ ξίφει τὴν κεφαλὴν ἀπέτεμεν· ἥτις τῷ βασιλεῖ προσενήνεκτο καταφανὴς ἅπασιν τῆς ἀπάτης εἰς ἀποτροπήν. 3. Τὸ δὲ τοιοῦτον αὐτοῦ ἐγχείρημα κατά τινα καὶ ἄλλον τρόπον ἐδεδήλωτο. Νικόλαος γάρ τις τὰ ἐν Χαλδίᾳ τῶν δημοσίων εἰσπράξεων πεπιστευμένος εἰς Συρίαν ἀφίκετο, τῆς καθ' ἡμᾶς εὐσεβείας ἔξαρνος γεγονώς, καὶ ἀστρολογίας ἢ ἀστρονομίας τινὸς μᾶλλον μεταπεποίητο. οὗτος ἐν μελανεμβαφεῖ γράψας ὑφάσματι ἀπεστάλκει τοῦτο πρὸς τὸν λογοθέτην Θωμᾶν· οὗ δὴ ῥυφθέντος παρὰ Μανουὴλ τοῦ τῶν Ἀγαρηνῶν ἑρμηνέως ἐν ὕδατι τὰ ἐν αὐτῷ πεφανέρωται γράμματα, οὕτω διαγορεύοντα "μὴ φοβήθητι ἀπὸ τοῦ πυρροῦ πετεινοῦ τοῦ Δουκός· νεωτερισθήσεται γὰρ ἀφρόνως, καὶ εὐθὺς ὀλοθρευθήσεται." 4. Τούτων οὕτω τελεσθέντων, Γρηγορᾶς τούτου πενθερὸς μετὰ Λέοντος, ὃν Χοιροσφάκτην ὠνόμαζον, τῇ ἁγίᾳ τοῦ θεοῦ σοφίᾳ ἐκκλησίᾳ προσέφυγον, οὓς καὶ βίᾳ ἐκεῖθεν ἀποσπάσαντες ἀπέκειραν ἐν τῇ τῶν Στουδίου. Κωνσταντῖνον δὲ τὸν Ἑλλαδικὸν βουνεύροις τύψαντες μετὰ ῥάσου καὶ ὄνου ἐθριάμβευσαν καὶ ἐν τῇ τῶν Δαλμάτων καταδίκῃ ἔγκλειστον πεποιήκασι. καὶ 721 ἄλλους μὲν τυφλώσαντες ἐξώρισαν, καὶ ἑτέρους ἀπεκεφάλισαν· τοὺς δὲ τοῦ φοσσάτου, ἀνδρείους καὶ καλοὺς ὄντας καὶ πολλούς, ἀπὸ τοῦ Δαμαλίου μέχρι τοῦ Λευκατίου πάντας ἀνεσκολόπισαν. πολλοὺς δὲ καὶ ἄλλους οἱ λεγόμενοι ἐπίτροποι ἀπώλεσαν ἄν, εἰ μή τινες τῶν δικαστῶν τούτους τῆς ἀδίκου ὁρμῆς ἀνεχαίτισαν, εἰπόντες ὅτι παιδὸς ὄντος τοῦ βασιλέως πῶς ἄνευ τῆς αὐτοῦ κελεύσεως τολμᾶτε τοιαῦτα διαπράττεσθαι; τὴν οὖν γυναῖκα τοῦ Δουκὸς ἀποκείραντες καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ εὐνουχίσαντες ἐν Παφλαγονίᾳ αὐτοὺς εἰς τὸν οἶκον αὐτῶν ἀπέστειλαν. 5. Τῷ δὲ Αὐγούστῳ μηνὶ Συμεὼν ὁ Βούλγαρος σὺν ὄχλῳ βαρεῖ κατέλαβε τὴν Κωνσταντινούπολιν, καὶ χάρακα περιέβαλεν ἀπὸ θαλάσσης εἰς θάλασσαν, ἐλπίσι μετέωρος ὤν· ἀπειρότητι δὲ τῇ ἐκ τοῦ πλήθους καὶ τῶν ὅπλων καὶ τῶν περιβόλων ἀσφαλείᾳ τῶν ἐλπίδων ἀποσφαλεὶς ἐν τῷ Ἑβδόμῳ ὑπέστρεψεν, εἰρηνικὰς σπονδὰς αἰτησάμενος. τῶν δὲ ἐπιτρόπων τὴν εἰρήνην ἀσμενέστατα ἀποδεξαμένων, δώροις τε ἀμέτροις καὶ μεγίστοις φιλοφρονηθέντες Συμεὼν καὶ οἱ τούτου υἱοὶ εἰς τὴν ἰδίαν χώραν ὑπέστρεψαν. 6. Τοῦ οὖν βασιλέως Κωνσταντίνου παιδὸς ὄντος καὶ τὴν ἰδίαν μητέρα ἐπιζητοῦντος (ἤδη γὰρ ταύτην
PG 109:905κατήγαγε τοῦ παλατίου Ἀλέξανδρος) ἀναβιβάζουσι πάλιν αὐτήν. καὶ περικρατὴς γενομένη τῆς βασιλείας ἀναβιβάζει εἰς παλάτιον Κωνσταντῖνον τὸν παρακοιμώμενον καὶ Κωνσταντῖνον καὶ Ἀναστάσιον τοὺς Γογγυλίους· καὶ τῇ βουλῇ Ἰωάννου τοῦ Ἑλλαδᾶ καταβιβάζει τοὺς οἰ 722 κείους Ἀλεξάνδρου τοῦ βασιλέως ἤγουν Ἰωάννην τὸν ῥαίκτορα καὶ τὸν Γαβριηλόπουλον καὶ τοὺς λοιπούς. προχειρίζεται δὲ Ζωὴ ἡ Αὐγοῦστα Θεοφύλακτον τὸν Δομηνίκου ἑταιρειάρχην. Ἰωάννης δὲ μάγιστρος ὁ Ἑλλαδᾶς νοσήσας τελευτᾷ. συμβουλῇ δὲ Θεοφυλάκτου ἑταιρειάρχου Ζωὴ καταβιβάζει μετ' ὀργῆς ἀπὸ τοῦ παλατίου Νικόλαον πατριάρχην, τῆς ἰδίας ἐκκλησίας περιποιεῖσθαι καὶ φροντίζειν εἰποῦσα. μετ' οὐ πολὺ δὲ Κωνσταντῖνος παρακοιμώμενος διαβάλλει πρὸς Ζωὴν τὸν ἑταιρειάρχην ὡς τὴν βασιλείαν σφετεριζόμενον εἰς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. προφασιστικῶς οὖν πατρίκιον αὐτὸν ποιήσαντες, ἐπεὶ κατῆλθεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ὡς ἔθος ἐστὶ λαβεῖν εὐχήν, οἴκοι τοῦτον μένειν παρεκελεύσατο. προεβάλετο δὲ Ζωὴ ἑταιρειάρχην Ἰωάννην τὸν Γαριδᾶν καὶ δρουγγάριον τῆς βίγλης Δαμιανὸν εὐνοῦχον. 7. Τοῦ δὲ Βουλγάρου Συμεὼν τὴν Θρᾴκην ληιζομένου, ᾐτήσατο Ἰωάννης ὁ Βογᾶς πατρίκιος γενέσθαι καὶ κατ' αὐτοῦ τοὺς Πατζινάκους ἀγαγεῖν· δῶρά τε λαβὼν ἀπῆλθε, καὶ ὁμήρους ἤγαγεν ἐν τῇ πόλει, συνθεμένων τῶν Πατζινάκων περᾶσαι καὶ τὸν Συμεὼν καταπολεμῆσαι. 8. Παρεγένετο δὲ ἐν τῇ πόλει καὶ Ἀσώτιος, ἀνὴρ ἐπὶ ῥώμῃ ὀνομαστότατος, υἱὸς ὢν τοῦ ἄρχοντος τῶν ἀρχόντων· ὅν φασι σιδηρᾶν ῥάβδον ἐκ τῶν ἄκρων ἑκατέρων κρατοῦντα ταῖς χερσὶ τῇ ὑπερβαλλούσῃ ἀλκῇ διακάμπτειν καὶ πρὸς τὸ κυκλικὸν σχῆμα μεταγαγεῖν, τῆς ἀντιτύπου τοῦ σιδήρου φύσεως τῇ βίᾳ 723 τῶν χειρῶν ὑπεικούσης. ὃν παραγενόμενον μετὰ πολλῆς τιμῆς ὑπεδέξαντο καὶ πάλιν εἰς τὴν ἰδίαν χώραν ἐξέπεμψαν. 9. Τῷ δὲ Σεπτεμβρίῳ μηνί, ἰνδικτιῶνος γʹ, Παγκρατούκας ὁ Ἀρμένιος τὴν Ἀδριανούπολιν τῷ Συμεὼν προδέδωκεν. μετ' οὐ πολὺ δὲ ἀπεστάλη Βασίλειος ὁ πατρίκιος μετὰ δώρων πολλῶν, καὶ ἔλαβεν αὐτήν. ἦλθε δὲ καὶ Δαμιανὸς ὁ ἀμηρᾶς μετὰ στόλου εἰς Στρόβηλον, καὶ ταύτην παρέλαβεν ἄν, εἰ μὴ νοσήσας ἐτελεύτησεν, καὶ ἀπεστράφησαν οἱ Σαρακηνοὶ διακενῆς. οἱ δὲ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἀθηνῶν οἰκήτορες συνεχῶς ἐπηρεαζόμενοι παρὰ Χασὲ υἱοῦ τοῦ Ἰούβη, τὴν αὐτοῦ ἀσωτίαν καὶ ἀπληστίαν μὴ ἐνεγκόντες, ἔνδον τοῦ ἐν Ἀθήναις ναοῦ λίθοις βαλόντες ἀνεῖλον. 10. Τὴν κατὰ Χριστιανῶν ἔπαρσιν τοῦ Συμεὼν βλέπουσα Ζωὴ βουλεύεται μετὰ τῶν ἐν τέλει ἀλλάγιον καὶ εἰρήνην μετὰ τῶν Ἀγαρηνῶν διαπράξασθαι, διαπερᾶσαι δὲ πάντα τὸν τῆς ἀνατολῆς στρατὸν πρὸς τὸ καταπολεμῆσαι τὸν Συμεών. ἀπεστάλη οὖν ἐν τῇ Συρίᾳ πρὸς τὸ ποιῆσαι ἀλλάγιον Ἰωάννης πατρίκιος ὁ Ῥαδηνὸς καὶ Μιχαὴλ ὁ Τοξαρᾶς. τὰ θέματα δὲ πάντα φιλοτιμησαμένη πρὸς τὴν Θρᾴκην διεπέρασεν, Λέοντος μαγίστρου τοῦ Φωκᾶ δομεστίκου τυγχάνοντος, ᾧ ἀνδρία μᾶλλον ἢ ἐπιστατικὴ φρόνησις προσανέκειτο. οἱ οὖν στρατηγοὶ καὶ ἄρχοντες πάντες τὴν εἰς ἀλλήλους ὁμόνοιαν ἐπισφίγγοντες ἐν τοῖς τιμίοις ξύλοις ὤμοσαν 724 καὶ τοῦ ὅρκου γενομένου πανστρατεὶ ἐξώρμησαν. ἦρχον δὲ τοῦ μὲν τάγματος τῶν ἐξκουβίτων Ἰωάννης ὁ Γράψων, τοῦ δὲ ἱκανάτου ὁ τοῦ Μαρούλη υἱός· Ῥωμανὸς δὲ ὁ Ἀργυρὸς ἐστρατήγει καὶ Λέων ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ καὶ Βάρδας ὁ Φωκᾶς, οἷς συνῆν καὶ ὁ Μελίας μετὰ τῶν Ἀρμενίων. συνῆν δὲ καὶ Κωνσταντῖνος πατρίκιος ὁ Λὶψ Λεόντιος σύμβουλος αὐτῷ ἐν πᾶσι τοῖς ἀνήκουσιν ὤν. μηνὶ δὲ Αὐγούστῳ κʹ ἐπινεμήσεως εʹ ὁ πόλεμος μεταξὺ Βουλγάρων τε καὶ Ῥωμαίων πρὸς τῷ Ἀχελώῳ ποταμῷ συγκεκρότηται· καὶ οἷα τὰ τοῦ θεοῦ κρίματα, γίνεται σφαγὴ οἵα ἐξ αἰῶνος οὐ γέγονεν· Λέων δὲ ὁ Δοὺξ ἐν Μεσημβρίᾳ διεσώθη φυγών. ἐσφάγη δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐν τῇ τοῦ πολέμου συμβολῇ Κωνσταντῖνος ὁ Λὶψ καὶ Ἰωάννης ὁ Γράψων καὶ ἄλλοι τῶν ἀρχόντων ἱκανοί. ἀπεστάλη δὲ Ῥωμανὸς πατρίκιος καὶ δρουγγάριος τῶν πλωΐμων μετὰ παντὸς τοῦ στόλου ἐν τῷ Δανουβίῳ ποταμῷ βοηθήσων Λέοντι τῷ Φωκᾷ· ἀλλὰ καὶ Ἰωάννης ὁ Βογᾶς καταγαγεῖν Πατζινάκους, ὡς εἴρηται,
PG 109:913κελευσθέντος τοῦ δρουγγαρίου Ῥωμανοῦ διαπερᾶσαι. εἰς μάχας δὲ ἐλθόντων, ὁρῶντες αὐτοὺς οἱ Πατζινάκοι στασιάζοντας ὑπεχώρησαν εἰς τὰ ἴδια. τοῦ δὲ πολέμου ἤδη τέλος λαβόντος, καὶ ὑποστρέψαντος ἐν τῇ πόλει τοῦ τε Ῥωμανοῦ καὶ τοῦ Βογᾶ, κατ' αὐτῶν ἐκίνησεν ἡ πόλις, καὶ εἰς τοσοῦτον κίνδυνον τὸν δρουγγάριον Ῥωμανὸν περιέστησαν ὥστε τὴν τῶν ὀφθαλμῶν στέρησιν καταδικασθῆναι, ὡς ἀμελείᾳ, μᾶλλον δὲ κακουργίᾳ μὴ διαπερᾶσαι τοὺς Πατζινάκους μηδὲ τοὺς φεύγοντας Ῥωμαίους ἐν τοῖς πλοίοις ὑπο 725 δέξασθαι. καὶ τοῦτο ἂν ἐπεπόνθει, εἰ μὴ παρὰ Κωνσταντίνου πατρικίου τοῦ Γογγύλη καὶ Στεφάνου μαγίστρου πολλὰ δυναμένων παρὰ τῇ Αὐγούστῃ τὰ τῆς καταδίκης ἀνετράπη. 11. Τῶν δὲ Βουλγάρων μέχρι τῆς πόλεως ἐκστρατευσάντων ἐξῆλθε Λέων ὁ δοὺξ τῶν σχολῶν καὶ Νικόλαος ὁ υἱὸς αὐτοῦ καὶ Ἰωάννης ἑταιρειάρχης εἰς Κατασύρτας ἅμα πλείστῳ λαῷ· καὶ τῇ νυκτὶ ἀδοκήτως ἐπιπεσόντων αὐτοῖς τῶν Βουλγάρων πάντες ἄρδην ἀπώλοντο. 12. Θεόδωρος οὖν ὁ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου παιδαγωγός, ὁρῶν Κωνσταντῖνον παρακοιμώμενον εἰς Λέοντα τὸν ἴδιον γαμβρὸν τὴν βασιλείαν σφετεριζόμενον, ὑπέθηκε τῷ βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ προσλαβέσθαι Ῥωμανὸν τὸν δρουγγάριον ὡς πατρικὸν αὐτοῦ δοῦλον καὶ εὔνουν τὰ πρὸς αὐτόν, ὡς ἂν ᾖ σὺν αὐτῷ καὶ διαφυλάττῃ αὐτόν, καὶ σύμμαχον ἔχῃ καὶ βοηθὸν ἐν οἷς ἂν δέῃ. πολλάκις γὰρ περὶ τούτου λαληθεὶς Ῥωμανὸς ἀπείπατο. αὐτοχείρως οὖν ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος γραμματεῖον ποιήσας τῷ Ῥωμανῷ ἔπεμψε κατὰ τοῦ παρακοιμωμένου. τῆς φήμης οὖν ταύτης διαθεούσης, καὶ τοῦ παρακοιμωμένου καταναγκάζοντος Ῥωμανὸν ἀποκινῆσαι μετὰ τοῦ στόλου, αὐτὸς προεφασίζετο ἀδυνάτως ἔχειν τοῦ ἀποπλεῖν, μὴ τοῦ στόλου τὴν νενομισμένην ῥόγαν λαβόντος. ὁ παρακοιμώμενος Κωνσταντῖνος καταναγκάζων αὐτὸν ἐν τῇ ἐξαρτύσει ἔξεισιν. ὁ δὲ τοῦτον δουλικῷ τῷ σχήματι προυπήντησεν, καὶ πλησίον αὐτοῦ γενόμενος ἀνήρπασεν αὐτόν, καὶ 726 "ἄρατε αὐτόν" ἐφώνησεν· καὶ οἱ σὺν αὐτῷ τοῦτον εἰς τὴν τοῦ δρουγγαρίου Ῥωμανοῦ τριήρη εἰσήγαγον καὶ ἐν ἀσφαλείᾳ εἶχον. Κωνσταντῖνος δὲ ὁ βασιλεὺς τὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τῆς μητρὸς εἰς ἑαυτὸν ἐπισπώμενος, τῇ ἐπαύριον ἀπέστειλεν Ἰωάννην τὸν Τουβάκην τὴν Αὐγούσταν Ζωὴν ἀπὸ τοῦ παλατίου καταβιβάσαι. ἡ δὲ μετ' ὀλολυγῆς καὶ δακρύων τῷ ἑαυτῆς προσπλακεῖσα υἱῷ πρὸς συμπάθειαν μητρικὴν καὶ οἶκτον ἐκίνησεν· καὶ "ἐάσατε" εἶπεν "εἶναι μετ' ἐμοῦ τὴν μητέρα." οἱ δὲ ἅμα τῷ λόγῳ ταύτην ἀφῆκαν. προβάλλεται δὲ ὁ βασιλεὺς μετὰ τῆς συμβουλῆς τοῦ πατριάρχου Ἰωάννην τὸν Γαριδᾶν δομέστικον τῶν σχολῶν· ἐδεδίει γὰρ μὴ εἰς ἀνταρσίαν χωρήσῃ ὁ Φωκᾶς Λέων. ὁ δὲ οὐ κατένευσε τοῦτο γενέσθαι, εἰ μὴ Θεόδωρον τὸν γυναικάδελφον αὐτοῦ τὸν Ζουφινέξερον καὶ Συμεὼν τὸν υἱὸν αὐτοῦ προεβάλοντο ἑταιρειάρχας. εὐθὺς οὖν ἐξῆλθεν πρὸς Ῥωμανόν, καὶ ὅρκους δοὺς καὶ λαβὼν σύμφρων αὐτοῦ καὶ σύμπνους ἐγένετο. (13) τῇ οὖν κδʹ τοῦ Μαρτίου μηνὸς ἀποστέλλει Ῥωμανὸς εἰς τὸ παλάτιον ἀπολογησόμενος, ὅτι τὴν τοῦ Φωκᾶ ἐπίθεσιν φοβούμενος, μή τι νεωτερισθείη εἰς τὸν βασιλέα, τοῦτο πεποίηκα πρὸς τὸ τὴν φυλακὴν ποιεῖσθαι τοῦ βασιλέως. μηνύεται οὖν μετὰ τοῦ στόλου παντὸς ἐλθεῖν μέχρι τοῦ Βουκολέοντος, καὶ τῇ ἡμέρᾳ τοῦ εὐαγγελισμοῦ (πέμπτη δὲ ἦν) ἦλθεν ἔνοπλος ἅμα τῷ στόλῳ παντὶ ἐν τῷ Βουκολέοντι· καὶ παρευθὺ Στέφανος μὲν πατρίκιος ἐξῆλθεν τοῦ παλατίου, Νικήτας δὲ ὁ συμπένθερος Ῥωμανοῦ ἀνελθὼν ἐν τῷ παλατίῳ ἐξήγαγεν ἐκεῖ 727 θεν τὸν πατριάρχην Νικόλαον. καὶ ὅρκῳ βεβαιωθέντες οἱ τοῦ παλατίου παρὰ Ῥωμανοῦ ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν τὸν τίμιον καὶ ζωοποιὸν σταυρόν. καὶ προσκυνήσας, καὶ ὅρκῳ βεβαιώσας αὐτούς, ἀνῆλθεν μετ' αὐτῶν καὶ ὀλίγων τινῶν ἐν τῷ παλατίῳ. προσκυνήσας οὖν τὸν βασιλέα καὶ εἰσελθὼν μετ' αὐτοῦ ἐν τῷ ναῷ τῷ ἐν τῷ Φάρῳ, καὶ πίστεις αὐτῷ δούς, παρευθὺ προχειρίζεται μάγιστρος καὶ μέγας ἑταιρειάρχης. αὐτίκα οὖν γέγονε κέλευσις πρὸς Λέοντα τὸν Φωκᾶν, παρεγγυωμένη μηδαμῶς στάσιν τινὰ ἐννοῆσαι, ἀλλὰ πρὸς
έτη πολλά παρακληθεὶς ὁ βασιλεὺς τοῦτον ἀνήγαγεν & ἐν τῇ πόλει, καὶ προσέταξε λαμβάνειν αὐτὸν ἀν γώνας ἐκ τῆς Νέας ἐκκλησίας. Ετελεύτησε δὲ ὁ Σανταβαρηνὸς ἐπὶ Κωνσταντίνου καὶ Ζωῆς τῆς αὐτ τοῦ μητρός. ζ' - η'. Ἐπὶ τῆς βασιλείας οὖν Λέοντος Αγίων" Ο Λογγιβαρδίας ἔξαρχος και δούξ, γαμβρὸς δὲ γε γονώς τοῦ ῥηγός Φραγγίας, ἀντῆρε τῷ βασιλεῖ, πᾶσαν τὴν χώραν εἰς ἑαυτὸν δουλώσαντος. Τούτο γνοὺς ὁ βασιλεὺς ἀπέστειλε Κωνσταντῖνον τὸν τῆς τραπέζης σὺν πᾶσι τοῖς θέμασι τῆς δύσεως πρὸς τὸ καταπολεμῆσαι Αγίωνα. Καὶ συμβολής γενομένης ηττήθησαν οι μετὰ Κωνσταντίνου καὶ κατεσφάγη σαν, μόλις αὐτοῦ διασωθέντος. Θ. Γέγονε δὲ ἔκλειψις ηλίου, ὥστε νύχτα γενέ- σθαι ὥρᾳ Εκτῇ καὶ τοὺς ἀστέρας φαίνεσθαι. ᾿Αλλὰ βρονταὶ καὶ συνοχαὶ ἀνέμων καὶ ἀστραπαὶ γεγόνα- σιν, ὥστε καῆναι ἐν τοῖς ἀναβαθμοῖς τοῦ φόρου αν θρώπους ἑπτά. ι. Καὶ ἐπολιορκήθη ὑπὸ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἡ Σάμος τὸ κάστρον, αἰχμαλωτισθέντος καὶ τοῦ στρατηγοῦ αὐτῶν τοῦ Πασπαλά. Προεχειρίσατο δὲ Λέων ὁ βα- σιλεὺς Ζαούτζαν εἰς βασιλεοπάτορα, συμφιλιωθείς ἤδη Ζωῇ τῇ αὐτοῦ θυγατρί, φαρμάκῳ τινὶ τελευ τήσαντος τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς Θεοδώρου τοῦ Γαουα νιάτου. Στεφάνου δὲ πατριάρχου τῶν τῇδε μεταστάν- τος χειροτονεῖται ἀντ᾿ αὐτοῦ ᾿Αντώνιος ὁ λεγόμενος Καυλέας. ια. Ήλθε δὲ καὶ ἀγγελία παρὰ τοῦ στρατηγοῦ Μακεδονίας ὡς ὁ ἄρχων Βουλγαρίας Συμεών βούλεται Εκστρατεῦσαι κατά Ρωμαίων. Ἡ δὲ αἰτία ἣν ώρ- γίζετο Συμεών ἦν αὐτη· Ζαούτζας ο βασιλεοπάτωρ εἶχε δοῦλον εὐνοῦχον ονόματι Μουσικόν. Οὗτος ἐφιλιώθη Σταυρακίῳ καὶ Κοσμά Ελλαδικοῖς φιλο- χρύσοις καὶ πραγματευταῖς, οίτινες προς αἰσχρο- κερδίαν· ἀφορῶντες μεσιτείᾳ καὶ δυνάμει τοῦ Μου- σικοῦ διέστησαν τὴν ἐν τῇ πόλει πραγματείαν τῶν Βουλγάρων ἐν Θεσσαλονίκῃ, κακῶς τους Βουλγά- ρους διοικοῦντες ἐν τῷ κομμερκεύειν. Οἱ δὲ Βούλα γαροι τῷ Συμεών ταῦτα ἀπήγγειλαν. Ὁ δὲ δῆλα πεποίηκε ταῦτα τῷ βασιλεῖ Λέοντι. Ὁ δὲ βασιλεύς ὑπὸ τοῦ βασιλεοπάτορος κωλυόμενος, [Ρ. 559] προσ- παθοῦντος τῷ Μουσική, πάντα ὡς λῆρον ήκουεν. 7-8. Β Αn- εβ. Μανεὶς οὖν ὁ Βούλγαρος ἐκστρατεύει κατὰ Ρωμαίων. Καὶ μαθὼν ταῦτα ὁ βασιλεὺς ἀποστέλλει τὸν Κρηνή την στρατηλάτην κατά Βουλγάρων μετά ὅπλων καὶ ἀρχόντων πολλῶν τῆς πόλεως κατὰ Συ μεών. Καὶ συμβολῆς γενομένης ἐν Μακεδονίᾳ τρέ πονται οἱ Ρωμαῖοι, σφαγέντος τοῦ τε Κρηνήτου καὶ τοῦ ᾿Αρμένη του Κουρτικίου καὶ τῶν λοιπῶν πάντων. Ἐκ δὲ τῶν Χαζάρων, οἱ ἦσαν εἰς τὴν Εταιρείαν Δέοντος, κρατηθέντες καὶ τὰς ῥῖνας αὐτ τῶν κοπέντες εἰς αἰσχύνην Ῥωμαίων ἐν τῇ πόλει παρὰ Συμεὼν ἀπεστάλησαν. Ούς ἰδὼν ὁ βασιλεὺς καὶ θυμωθεὶς ἀπέστειλε Νικήταν τὸν ἐπιλεγόμενον Σκληρόν μετὰ δρομώνων ἐν τῷ ποταμῷ Δανουβίῳ δοῦναι δῶρα τοῖς Τούρκους καὶ πόλεμον κινῆσαι Εγίων $13 VITE RECENTIORUM IMPP. barenus Constantino et matre ejus Zoo imperato- ribus. Leone itaque imperatore Hagio Longobardise præfectus atque dux, gener vero regis Francis, rebellione adversus imperatorem mota omnem re- gionem sua mancipavit ditioni: Qua re cognita imperator Constantinum mensa praepositum cum omnibus occiduis legionibus ad flagionem expu- gnandum misit. Conseruaque pugna victa Constan - tini acies est, trucidatus exercitus : unns ipso salutem ægre expedivit. stellas in coelo apparuerint. Ceterum orta sunt 10- nitrus ventorumque compressiones et turbines atque fulgura, adeo ut septem homines in fori gra- dibus incendio absumpti sint. sub jugum misso ipso quoque eorum prætore duce Paspala. Leo imperator in imperatoris patrem Zaulzam promovit, cum illlus fliam Zoen in uxo- rem accepisset, exstincto illius viro Theodoro Gauaniato veneno quodam. Stephano autem pa- triarcha e vivis sublato, ejus loco ordinatur tonius dictus Cauleas. 11. Venit et nuntius a prætore Macedoniæ, in destinato habere Symeonem Bulgarorum prin- cipem ut infestis signis incurset Romanan ditio- C nem. Minc exeitæ Symeonis iræ : Zautzæ imperato- ris patri servus erat nomine Musicus. Is Sierracio et Cosma Helladicis, hominibus auri avaris ac ne- βoliatoribus, amicitia junctus est. Hi turpis lucrt causa, eoque spectantes ut quovis modo rem fami- Harem augerent, intercessione ac potentia Musici, quæ in urbe erat, Bulgarorum negotiationem Thes salonicam avocavere, quod male Bulgarorum com- merciis cedebat. Bulgari bæc Symeoni nuntiavere. Ille Leoni imperatori curavit intimare: imperator vero obstante imperatoris patre, cujus in Musicum propensi animi essent, veluti vacui nugas cerebri cuncta audiebat. D manes copias educit. Quibus cognitis imperatur Crenetem magistrum militiæ adversus Bulgaros armis instructum, multisque urbis proceribus ac officialibus fretum, adversus Symeunem mittit. Consertaque pugna in Macedonia in fugam vertun tur Romani, jugulato tum. Creneto tum Armeno Curticio reliquisque omnibus. Ex Chazaris, qui in Leonis fœderatorum agmine merebant, capti, præ- cisisque eis naribus, Romanorum probro, in urbem a Symeone missi sunt. Hos ut vidit imperator, ira percitus Nicetam cui cognomen Scleri (I. e. duri) cum triremibus in Danubium misit, Turcorum an- xilia muneribus datis corrogaturum, et ut bellum VARIE LECTIONES. margo P. 9. Tantum fuit solis deliquium, ut hora sexta 10. Expugnata Samus urbs munita ab Agarenis, 12. Furore igitur actus Bulgarus adversus Ro-
PG 109:917ὀλίγον ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ἀναπαύσασθαι. ὡσαύτως καὶ γραφὴν ἐκελεύσθη γράψαι Κωνσταντῖνος παρακοιμώμενος, τὰ ὅμοια αὐτῷ παραγγέλλοντα, καὶ ἐν ὑποταγῇ εἶναι τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου· ἅπερ δεξάμενος παρὰ Ἀνδρέου πριμικηρίου τοῦ βασιλικοῦ πρωτοβεστιαρίου, ἐν Καππαδοκίᾳ ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ἡσύχασεν, ὡς ἐντεῦθεν πεπληρῶσθαι τὸ κατὰ ποίησιν λόγιον, δὴ τότε τὸν μὲν ἀηδὸν ἄγων ἐς νῆσον ἔρημον κάλλιπεν οἰωνοῖσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γενέσθαι, τὸν δ' ἀετὸν ἐθέλοντα ἀνήγαγεν ὅνδε δόμονδε. 14. Τῷ Ἀπριλλίῳ μηνὶ δίδοται ἀρραβὼν γαμικοῦ συναλλάγματος παρὰ Κωνσταντίνου βασιλέως Ἑλένῃ τῇ θυγατρὶ Ῥωμανοῦ, καὶ τῇ τρίτῃ τῆς Γαλιλαίας στεφανοῦνται παρὰ Νικολάου πατριάρχου. βασιλεοπάτορα γὰρ Ῥωμανὸν προβαλόμενος, ἀντ' αὐτοῦ δὲ ἑταιρειάρχην Χριστοφόρον τὸν υἱὸν αὐτοῦ κατέστησεν. 728 μετ' οὐ πολὺ δὲ Λέων ὁ Φωκᾶς ἀπατηθεὶς παρά τινων ἀρχόντων πρὸς ἀνταρσίαν κινεῖται. καὶ ἀποστείλας ἀνελάβετο εἶναι σὺν αὐτῷ τόν τε παρακοιμώμενον Κωνσταντῖνον καὶ Κωνσταντῖνον ἀσηκρῆτις τοῦ Μαλελίας, πληροφορῶν πάντας καὶ βεβαιῶν ὡς ὑπὲρ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου τὴν τοιαύτην ποιεῖται συγκίνησιν. Ῥωμανὸς δὲ ὁ βασιλεοπάτωρ χρυσόβουλλον ποιήσας ἐνυπόγραφον ὡς ἐκ προσώπου τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου τῆς τοιαύτης ἐπιβουλῆς ἀνατροπὴν περιέχον, ὅσοι τὸν Φωκᾶν καταλιμπάνοντες τῷ βασιλεοπάτορι δὲ προσφεύγοντες, ὑπὲρ τοῦ βασιλέως εἰσί, δοὺς Ἄννῃ τινὶ γυναικὶ ἀναιδεῖ καὶ θρασείᾳ, ἣν δὴ καὶ Βασιὰν προσηγόρευον, καὶ κληρικῷ τινὶ Μιχαήλ, ἐν τῷ στρατοπέδῳ ἐξέπεμψεν. οἱ δὲ ταῦτα διέσπειραν παντὶ τῷ στρατῷ. καὶ ὁ μὲν Μιχαὴλ φωραθεὶς ἀνηλεῶς ἐτύφθη τήν τε ῥῖνα καὶ τὰ ὦτα ὑπετμήθη, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα παρὰ Ῥωμανοῦ τῆς προσηκούσης ἔτυχεν ἀμοιβῆς· ὡσαύτως καὶ ἡ σὺν αὐτῷ σταλεῖσα γυνὴ Ἄννα. πρῶτος οὖν ὁ υἱὸς τοῦ ΒαρυΜιχαὴλ Κωνσταντῖνος, τοῦ τάγματος ἄρχων τῶν ἱκανάτων, καταλιπὼν τὸν Φωκᾶν τῷ Ῥωμανῷ προσέδραμεν, ἀρχὴ γεγονὼς αὐτῷ καταλύσεως· σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ὁ Βαλάντιος καὶ ὁ λεγόμενος Ἄτζμωρος, τουρμάρχων ὄντων ἀμφοτέρων. Λέων οὖν ὁ Φωκᾶς μετὰ λαοῦ πλείστου τὴν Χρυσόπολιν καταλαβών, ἥτις ἀπὸ τοῦ Ἀλέξανδρον περιτυχόντα τῇ πόλει τοῦ Βύζαντος κατά τινά τε ταύτης χῶρον τὸν αὐτοῦ λαὸν στρατη 729 γῆσαι, ἐφ' ὅτῳ τεθεικότα περίβολον προσονομάσαι Στρατήγιον, καὶ ἐκεῖθεν μεταναστεύσαντα καὶ τοῖς ἀντίπεραν προσελθόντα χρυσίον ἱκανὸν ἐπιδοῦναι τῷ οἰκείῳ λαῷ, Χρυσόπολις προσηγόρευται. οἱ δὲ ἀπὸ τοῦ χρυσὸν ἐκ μετάλλων αὐτῆς γίνεσθαι ταύτην φασὶν ὠνομάσθαι, ὥσπερ καὶ ἡ Χαλκηδὼν ἀπὸ τοῦ ἔχειν χαλκόν, ἢ ἀπὸ Χαλκίδος θυγατρὸς Νικομήδους τῆς ταύτην κτισάσης. ἐν τοιαύτῃ γοῦν τῇ Χρυσοπόλει καὶ ἡ τοῦ Ἀθηναίων στρατηγοῦ Χάρητος παράκοιτις ἐτελεύτησε, Δάμαλις ὀνομαζομένη, αὐτοῦ τοῦ Χάρητος Ἀθήνηθεν πεμφθέντος ἐπαμῦναι τοῖς Βυζαντίοις· ἧς ὑπὲρ τοῦ μνημείου δάμαλις βοῦς καθ' ὁμωνυμίαν ἐν κίονι ἀνεστήλωται, συμβεβλημένον καὶ ἐπίγραμμα ἔχον ὧδε, Ἰναχίης οὐκ εἰμὶ βοὸς τύπος, οὐδ' ἀπ' ἐμεῖο κλῄζεται ἀντωπὸν Βοσπόριον πέλαγος. κείνην γὰρ τὸ πάροιθε βαρὺς χόλος ἤλασεν Ἥρης, ἐντάφιον τόδ' ἐγὼ Κεκρόπος εἰμὶ νέκυς. εὐνέτις ἦν δὲ Χάρητος· ἔπλων δ' ὅτε ἔπλεν ἐκεῖνος τῇδε Φιλιππείων ἀντίπαλος σκαφέων. βοΐδιον δὲ καλεῦμ' ἂν ἐγὼ τότε, νῦν δὲ Χάρητος εὐνέτις ἠπείροις τέρπομαι ἀμφοτέραις. 15. Καταλαβὼν οὖν τὴν Χρυσόπολιν, ὡς εἴρηται, διέστησε παρατάξεις ἀπὸ τῆς Δαμάλεως μέχρι Χαλκηδόνος, τοὺς ἐν τῇ πόλει φοβῶν. ἀποστέλλεται οὖν μετὰ δρόμωνος παρὰ Ῥωμα 730 νοῦ Συμεὼν ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου, λόγον ἐνυπόγραφον τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου ἐπιφερόμενος, "ἐγὼ φύλακα τῆς ἐμῆς βασιλείας γρηγορώτατον καὶ εὐνούστατον καὶ πιστότατον οὐδένα τῶν ὑπὸ χεῖρα ἢ Ῥωμανὸν εὑρηκὼς τούτῳ τὴν ἐμὴν φυλακὴν μετά γε θεὸν κατεπίστευσα, καὶ ἀντὶ πατρὸς αὐτὸν ἔχειν ἔκρινα, σπλάγχνα πατρικὰ καὶ διάθεσιν γονικὴν πρὸς ἐμὲ ἐνδειξάμενον. Λέοντα δὲ τοῦτον τὸν Φωκᾶν ἀεὶ τῇ ἐμῇ βασιλείᾳ ὑποπτεύων ἐπιβουλεύειν νῦν ἔργοις αὐτοῖς ἐπίβουλον εὕρηκα καὶ τῆς ἐμῆς ἀρχῆς
PG 109:925τυραννικῶς κατεξανιστάμενον· διὸ οὔτε δομέστικον αὐτὸν ἀπὸ τοῦ νῦν εἶναι βούλομαι, οὔτε δὲ ταύτην τὴν ἀνταρσίαν μετὰ βουλῆς ἐμῆς πεπραχέναι φημί, ἀλλ' αὐθαιρέτῳ γνώμῃ ταύτην ποιήσασθαι τὴν ἐπίθεσιν, ἑαυτῷ τὴν βασιλείαν σφετεριζόμενον." τούτων οὖν τῷ λαῷ ὑπαναγνωσθέντων ἤρξαντο πάντες ὑποχωρεῖν καὶ τῷ βασιλεοπάτορι προσρύεσθαι Ῥωμανῷ. τοῦ δὲ Φωκᾶ εἰς ἀμηχανίαν περιστάντος, φυγῇ τε εἰς Ἀετοὺς χρησαμένου καὶ μὴ δεχθέντος ἀλλ' ἐν χωρίῳ τινὶ ὀνομαζομένῳ Γοηλέοντι καταντήσαντος καὶ συλληφθέντος, ἀπέστειλε Ῥωμανὸς Ἰωάννην τὸν Τουβάκην καὶ Λέοντα τὸν αὐτοῦ συγγενῆ ἀγαγεῖν αὐτόν. οἱ δὲ ἐτύφλωσαν αὐτὸν παρὰ γνώμην Ῥωμανοῦ. 16. Αὐγούστῳ δὲ μηνὶ κατεμηνύθη ἐπιβουλὴ διὰ Κωνσταντίνου Κτηματεροῦ μελετωμένη καὶ Δαβὶδ Καμουλιανοῦ καὶ Μιχαὴλ κουροπαλατῶν μαγγάνων· οἳ καὶ τυφθέντες δημευθέντες 731 τε καὶ πομπευθέντες ἐξωρίσθησαν. ἐφωράθη δὲ καὶ Ζωὴ ἡ Αὐγοῦστα ἐπιβουλεύουσα Ῥωμανῷ διὰ πεφαρμαγμένων βρωμάτων· καὶ ταύτην τοῦ παλατίου καταβιβάσαντες ἐν τῇ τῆς ἁγίας Εὐφημίας μονῇ ἀπέκειραν. προσεκλήθη δὲ παρὰ Θεοφυλάκτου πατρικίου καὶ κόμητος τοῦ στάβλου εἰς ἄριστον ὁ παιδαγωγὸς Κωνσταντίνου βασιλέως Θεόδωρος καὶ Συμεὼν ὁ αὐτοῦ ἀδελφός, καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἰσῆλθεν Ἰωάννης δρουγγάριος τῆς βίγλας ὁ Κουρκούας μετὰ πλείστου λαοῦ, καὶ τούτους ἀναρπάσας ὡς κατὰ Ῥωμανοῦ μελετῶντας εἰς Ὀψίκιον ἐξώρισεν. 17. Τῇ κδʹ τοῦ Σεπτεμβρίου μηνὸς τιμᾶται Ῥωμανὸς τῇ τοῦ Καίσαρος ἀξίᾳ, καὶ τῇ ιζʹ τοῦ Δεκεμβρίου μηνὸς στέφεται παρὰ Κωνσταντίνου βασιλέως καὶ Νικολάου πατριάρχου ἐν ἔτει τῷ υνηʹ, ἰνδικτιῶνος ηʹ. καὶ τῶν ἁγίων θεοφανίων στέφεται Θεοδώρα ἡ γυνὴ αὐτοῦ. καὶ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς τῆς εʹ ἰνδικτιῶνος Χριστοφόρος ὁ υἱὸς Ῥωμανοῦ διαγορεύεται βασιλεύς· στέφεται δὲ τῇ πεντηκοστῇ παρὰ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου, καὶ προέρχονται οὗτοι οἱ δύο μόνοι ἐν τῇ προελεύσει. 18. Τῷ δὲ Ἰουλίῳ μηνὶ τῆς αὐτῆς ἰνδικτιῶνος γίνεται ἕνωσις τῶν ἀποσχιστῶν. 19. Τῷ δὲ Ὀκτωβρίῳ μηνὶ τῆς θʹ ἐπινεμήσεως ὑποπτευθεὶς Στέφανος ὁ μάγιστρος ὡς τῆς βασιλείας ἐφιέμενος ἀποκείρε 732 ται ἐν τῇ τοῦ Ἀντιγόνου νήσῳ ἅμα Θεοφάνει Τειχεώτῃ καὶ Παύλῳ Ὀρφανοτρόφῳ τοῖς ἀνθρώποις αὐτοῦ. πάλιν μηνύεται ἐπιβουλὴ μελετᾶσθαι παρὰ Ἀρσενίου καὶ Παύλου τῶν μαγγλαβιτῶν· οἳ καὶ τυφθέντες καὶ δημευθέντες ἐξωρίσθησαν. 20. Ῥεντάκης ὁ Ἑλλαδικὸς πατρολοίας γενόμενος, ἐπεὶ πάντα τὰ τοῦ πατρὸς ἐληΐσατο καὶ τῇ πόλει προσέφυγεν, ἐκεῖθεν ψευδεῖς γραφὰς συσκευάσας πρὸς Βουλγαρίαν ἀποφυγεῖν ἔμελλεν. κρατηθεὶς οὖν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξορύσσεται. 21. Καὶ πάλιν οἱ Βούλγαροι μέχρι Κατασυρτῶν ἐξελαύνουσι μετὰ τὴν τοῦ Δουκὸς Ἀδραλέστου τελευτήν. προβάλλεται Πόθος δομέστικος τῶν σχολῶν ὁ τοῦ Ἀργυροῦ, καὶ μέχρι Θερμοπόλεως μετὰ τῶν ταγμάτων ἐλθὼν ἀπέστειλε Μιχαὴλ τὸν τοῦ Μωρολὲ υἱὸν τοὺς Βουλγάρους κατασκοπήσοντα. ὁ δὲ ἀπροόπτως τῷ λόχῳ αὐτῶν ἐμπεσὼν πολλοὺς μὲν τῶν Βουλγάρων ἀνεῖλεν, καὶ αὐτὸς δὲ πληγεὶς ἐν τῇ πόλει εἰσελθὼν ἐτελεύτησεν. 22. Πάλιν δὲ μηνύεται ἐπιβουλὴ κατὰ Ῥωμανοῦ ὑπὸ Ἀναστασίου γενησομένη σακελλαρίου καὶ Θεοδωρήτου κοιτωνίτου καὶ Δημητρίου πρωτονοταρίου τοῦ εἰδικοῦ καὶ ἄλλων τινῶν, ὡς δῆθεν ὑπὲρ Κωνσταντίνου βασιλέως ἀγωνιζόμενοι. ἐλεγχθέντες ἐτύφθησαν, καὶ τὴν μέσην διελθόντες ἐξωρίσθησαν. (23) τῆς τοιαύτης δὲ προφάσεως λαβόμενος Ῥωμανὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον ὑποβιβάζει καὶ δεύτερον ἑαυτοῦ καθίστησι. πάλιν οὖν ἐκστρα 733 τεύουσι Βούλγαροι μέχρι τῶν Μαγγλαβά. ὅπερ μαθὼν ὁ βασιλεὺς Ῥωμανὸς Ἰωάννην ῥαίκτορα ἀποστέλλει ἅμα Λέοντι καὶ Πόθῳ τοῖς Ἀργυροῖς, ἔχοντας μεθ' ἑαυτῶν πλῆθος ἱκανὸν ἔκ τε τῶν ταγμάτων καὶ τῶν τῆς ἑταιρείας· οἷς συνῆν καὶ Ἀλέξιος πατρίκιος καὶ δρουγγάριος τῶν πλωΐμων ὁ Μουσελὲ μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. διατάξαντες οὖν οὗτοι τὸν λαὸν αὐτῶν ἐν τοῖς πεδινοῖς καὶ χθαμαλωτέροις τόποις τῶν Πηγῶν, τῶν Βουλγάρων ἄνωθεν ἀναφανέντων ἐνόπλων
αὐτοῦ Βασίλειον εταιρειάρχην τὸν Καματηρὸν καὶ Γεώργιον τὸν Κρηνήτην τοῦ καταλαβεῖν αὐτόν. Τοῦ δὲ Σαμωνὰ τὸν ᾿Αλυν βουλομένου διαπεράσαι, κατ ἔλαβεν αὐτὸν Νικηφόρος δρουγγάριος ὁ λεγόμενος Καμινᾶς, οὐκ ἐῶν αὐτὸν διαπεράσαι. Ἐπεὶ δὲ πολλὰ ὁ Σαμωνάς ὑπισχνείτο καὶ οὐκ ἔπειθεν, προσέφυγεν εἰς τὸ Σιριχὰ εἰς τὸν τίμιον σταυρὸν, προφασισάμε- νος ὡς διὰ πίστιν τοῦ σταυροῦ ἐληλύθει. Καταλαβὼν οὖν Κωνσταντίνος ὁ τοῦ Δουκὸς, καὶ τοῦτον ἀναλα βόμενος, ὑπέστρεψεν ἐν τῇ πόλει. Προσέταξε δὲ ὁ βασιλεὺς αὐτὸν μὲν φυλάττεσθαι ἐν τῇ οἰκίᾳ Βάρδα τοῦ Καίσαρος, ἠρώτησε δὲ Κωνσταντίνον τοῦ Δουκὸς περὶ αὐτοῦ, καὶ μαθὼν ὡς ἀληθῶς ἐν Συρίᾳ ἔφυγε, παρεγγύησε τῷ Δουκὶ μὴ εἰπεῖν τοῦτο ἐνώπιον τῆς συγκλήτου, ὅτι το παρ' αὐτοῦ ἐρωτηθῇ, ἀλλ' ὅτι δι' εὐχὴν ἀπῆλθεν ἐν τῷ Στριχά· ἤθελε γὰρ ὁ βασιλεὺς συνοψισθῆναι αὐτῷ. Προσκαλεσάμενος οὖν Κωνσταν- εἶνον τοῦ Λουκὸς ἔμπροσθεν τῶν ἐν τέλει ἔφη· Ού τως ἔχεις Θεὸν καὶ τὴν κεφαλήν μου, έφυγεν ὁ Σαμωνάς ἢ οὐ; Ὁ δὲ ὡς εἰπὼν πρότερον τῷ βασιλεῖ μὴ ὀρχισθῆναι καὶ τὸ κελευόμενον εἰπεῖν, ἀκούσας τοὺς ὅρκους ἐξεἶπεν ἐνώπιον πάντων, ὅτι Εἰς Συ ρίαν ἔφευγεν. Μετ' ὀργῆς δὲ τοῦ βασιλέως τούτον ἀποπεμψαμένου, ἐποίησε Σαμωνας μήνας τέσσαρας εν τώ οίγω τοῦ Βάρδα. Απεσυνόψισε δὲ ἐν τῇ αὐτο κρατορία τοῦ βασιλέως 19. [Ρ. 559] λβ'. Εφάνη δὲ τότε καὶ κομήτης ἀστὴρ, τὰς ἀκτῖνα; ἐπὶ Ἀνατολῆς πέμπων, φαινόμενος ἐν ἡμέραις καὶ νυξι τεσσαράκοντα. Γέγονε δὲ Σαμωνάς πατρίκιος ἀπὸ τῆς αὐτοῦ φυγῆς. Ἐγέννησε δὲ υἱὸν ἀπὸ Ζωῆς τῆς τετάρτης αὐτοῦ γυναικός, ο Έβα πτίσθη δὲ τὰ ἅγια Φῶτα ὑπὸ Νικολάου πατριάρχου ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησία, δεξαμένων αὐτὸν ᾿Αλεξάν- δρου βασιλέως καὶ Σαμωνά πατρικίου καὶ τῶν ἐν τέλει πάντων. Αγ. Γέγονε δὲ καὶ ἡ Κύφη τότε γηροκομεῖον, δι ωχθεισῶν τῶν ἑταιρίδων. ἢ μετὰ τὴν ἑορτὴν παρὰ Θωμά πρεσβυτέρω, ὃς καθ- βρέθη. Ανηγόρευσε δὲ τὴν αὐτὴν ζωὴν Αὐγούσταν, καὶ διὰ τοῦτο τὸν βασιλέα ὁ πατριάρχης εκώλυσεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν εἰσέρχεσθαι. "Οθεν διήρχετο ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ μέρους μέχρι τοῦ μετατωρίου, μηδ' όλως εἰς τὰ κατὰ συνήθειαν διερχόμενος. λε'. Προεβλήθη δὲ Σαμωνάς παρακοιμώμενος διὰ τὴ εἶναι τῷ βασιλεῖ συνεργὸς πρὸς πᾶσαν παρανο- μίαν καὶ κακίαν. Καὶ κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ήρξαντο μελετάν. Προσκαλεσάμενοι γὰρ Νικόλαον πατριάρ την Φεβρουαρίῳ μηνὶ πρώτῃ, καὶ πολλὰ λιπαρήσαν τις δεχθῆναι τὴν πολυγαμίαν, ἐπεὶ πεῖσαι οὐκ ἠδυ νήθησαν, ἀπὸ τοῦ κλητορίου διὰ τοῦ Βουκολέοντος ἐν πλοίῳ μικρῷ τοῦτον ἐμβιβάσαντες διαπέρασαν ἐν τῇ Οι ὅταν η εν τῇ γέννα τοῦ υἱοῦ τούτου ὅτι ἔβαλλον οἱ παλαιοὶ πολλοὺς ἀναδόχους Ρ. VITA RECENTIORUM IMPP. A eum mittit Basilium foederatorum comitem Cama- R C terum et Georgium Crenetes, ad eum comprehen- dendum. Cumque Samonas Halym vellet traji- cere,comprehendit eum Nicephorus drungarius, cui nomen Caminas, prohibens ipsum trajicere. Cum- que Samonas multis promissis ejus nihil animum inflexisset, ad venerandam confugit crucem quae est in Siricha, simulans quasi @de in crucem ejus- que religione iter suscepisset. Comprehendens itaque Constantinus Ducis filius, eumque assumens, in urbem reversus est. Præcepit vero imperator ipsum quidem servari in ædibus Bardæ Cæsaris, interrogavitque de co Constantinum Duce flium. Cognitoque quis vere in Syriam fugeret, mandavit duci ne cum ab eo interrogaretur in præsentia se- natus, istud diceret, sed quod voti causa in Siricha profectus esset : volebat enim imperator in sui eum conspectum admittere. Advocato itaque Con- stantino Ducis Alio coram senatu ait : Ita Deum habes et caput meum, fugicbat Samonas necne ? Is vero, ut qui antea imperatorem rogarset non adju rare, ac dicturum se quod juberetur, auditis jura- mentis, horumque motus religione, omnibus coram enuntiavit: Sane fugiebat in Syriam. Imperator cum ira jusso facessere, Samonam menses qua. tuor tenuit in domo Bardæ, reddiditque præsen- tiam et in conspectum admisit tum cum illi Kius susceptus est. vorsus Orientem, visusque est dies quadraginta ac totidem noctes. Samonas a tempore suæ fugæ patricius creatus est. Sustahit Leo filium ex Zoe, quarta uxore sua; baptizatusque est in die Lumi- num a Nicolao patriarcha in Magna ecclésia, sus- ceptoribus ejus Alexandro imperatore et Sanola patricio omnique fenatu. hospitalis curandis senibus facta est, eliminatis scurtis. perator cum Zoe post Domini nátalum diem a Thoma presbytero, qui depositus est. Eamdem quoqne Zoem Augustam renuntiavit; quæ res in causa fuit at D patriarcha imperatori ingressum in ecclesiam inter- dixerit. Quapropter a destra parte ad metatorium usque transibat, nihil prorsus qua moris erat traus. jens. cubiculi præpositus intimus) Idcirco nimirum.quod imperatori ad omne scelus et pravitatem adjutor esset et socius. Cœperuntque adversus Ecclesiam nova moliri. Advocato enim Nicolao patriarcha Kalendis Februarii, multisque agentes precibus ut polygamia reelperetur, cum in sententiam trabero nequivissent, a Cletorio (conviviorum triclinio) per FARIE LECTIONES. margo P. margo 32. Apparuit tunc et comela, radios millens 33. Tuuc quoque Cupha, quam vocant, doinus 54. Nuptiali benedictions impartitus est Leo in- 28. Ευλογήθη δὲ ὁ Λέων βασιλεὺς μετὰ Ζωῆς 35. Provectus vero est Samones accubitor (saczi
καὶ βοῇ χρησαμένων ἀσήμῳ καὶ φοβερᾷ, καὶ σφοδροτάτως ἐπελασάντων κατ' αὐτῶν εὐθὺς φεύγει ὁ ῥαίκτωρ, σφάττεται δὲ ὑπὲρ τούτου ἀγωνιζόμενος Φωτεινὸς ὁ τοῦ Πλατύποδος, καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὲν ἐσφάγησαν, οἱ δὲ ἐν τῇ θαλάσσῃ ἀπώλοντο· ἄλλοι αἰχμάλωτοι γεγόνασιν. οἱ Ἀργυροὶ δὲ ἐν τῷ καστελλίῳ φυγόντες διεσώθησαν. οἱ δὲ Βούλγαροι μηδένα τὸν κωλύοντα ἔχοντες τά τε παλάτια τῶν Πηγῶν ἐπυρπόλησαν καὶ τὸ Στενὸν ἅπαν κατέκαυσαν. 24. Τῷ δὲ Φεβρουαρίῳ μηνί, τῆς ιʹ ἰνδικτιῶνος, τῇ κʹ τοῦ μηνός, Θεοδώρα ἡ σύμβιος Ῥωμανοῦ τελευτᾷ, καὶ κατατίθεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ βασιλέως Ῥωμανοῦ τὸν ὑπ' αὐτοῦ εἰς μοναστήριον γενόμενον· καὶ στέφεται Σοφία ἡ τοῦ βασιλέως Χριστοφόρου γυνή. τότε καὶ Ἴβηρ κουροπαλάτης ἐν τῇ πόλει παρεγένετο, καὶ πρόοδος αὐτῷ λαμπρὰ γέγονε, καὶ μετὰ τιμῆς ὑπεδέχθη, καὶ ἡ ἁγία Σοφία τούτῳ κεκοσμημένη ὑπεδείχθη· εἰς ὃν ναὸν εἰσελθὼν καὶ θαυμάσας πάλιν εἰς τὰ ἴδια ὑπέστρεψεν. 734 25. Καὶ πάλιν οἱ Βούλγαροι ἐν τῷ Ἰουνίῳ μηνὶ μέχρι τῶν τῆς ἁγίας Θεοδώρας παλατίων ἦλθον, καὶ ταῦτα πυρὶ δόντες τὰ ἑξῆς ἐληΐζοντο. καὶ πάλιν πολέμου γενομένου τρέπονται Ῥωμαῖοι. ὁ δὲ λεγόμενος Σακτήκης πολλὰ ἀνδραγαθήσας πολλούς τε ἀνελών, καὶ πρὸς τὸ πλῆθος ἀντιστῆναι μὴ δυνάμενος, καιρίαν πληγεὶς φεύγει, καὶ ἐν τῷ ναῷ τῶν Βλαχερνῶν τεθεὶς εὐθὺς ἀποθνήσκει. 26. Ἀνταρσίας δὲ γενομένης ἐν Χαλδίᾳ ὑπὸ Ἀδριανοῦ Χαλδέος καὶ Τατζάτου Ἀρμενίου τῇ ὑποθήκῃ Βάρδα τοῦ Βοΐλα στρατηγοῦντος ἐν Χαλδίᾳ, καὶ τὸ Παΐπερ ὀχύρωμα ἐκρατήθη. ὁ τῶν σχολῶν δομέστικος Ἰωάννης ὁ Κουρκούας καταπολεμήσας καὶ κατασχὼν τοὺς μὲν περιφανεστέρους ἀποτυφλοῖ καὶ τὰς οὐσίας δημεύει, τοὺς δὲ πενιχροὺς καὶ ἀσήμους ἀθῴους κελεύσας ὅποι βούλοιντο ἀπιέναι. ὁ δὲ Τατζάτης ἐν ἑτέρῳ ὀχυρώματι διαφυγὼν καὶ λόγον αἰτήσας ἐν τῇ πόλει εἰσεληλύθει, καὶ μάγιστρος γενόμενος ἐν τοῖς Μαγγάνοις τηρούμενος διῃτᾶτο· δρᾶσαι δὲ βουλευσάμενος ἁλίσκεται καὶ τῶν ὀμμάτων στερίσκεται. Βάρδαν δὲ τὸν Βοΐλαν ἀπέκειραν, τοῦ βασιλέως αὐτὸν κατοικτείραντος. 27. Συμεὼν δὲ σὺν παντὶ τῷ λαῷ αὐτοῦ τὴν Ἀδριανούπολιν παρακαθίσαντος καὶ ἰσχυρῶς πολιορκοῦντος, ἐπεὶ καὶ λιμὸς αὐτοὺς ἐπίεζε κραταιὸς καὶ οὐδαμόθεν εἶχον ἐπισιτίσασθαι, προ 735 δεδώκασιν ἑαυτούς τε καὶ τὸν στρατηγὸν τοῖς Βουλγάροις. οὗτος δὲ ἦν ὁ τοῦ Μωρολέοντος υἱὸς ἢ μᾶλλον Θυμολέοντος, εἰπεῖν οἰκειοτέρως, ἀνὴρ τὰ ἄλλα κράτιστος καὶ τὰ πολεμικὰ περιβόητος, ὃς πλείστας ἀνδραγαθίας κατὰ Βουλγάρων ἐπεδείξατο· ὃν καὶ χειρωσάμενος ὁ Συμεών, μυρίαις τε αἰκίαις τοῦτον τιμωρησάμενος, τελευταῖον ἀπέκτεινεν. καὶ Βουλγάροις τὴν τῆς πόλεως φυλακὴν παραδοὺς ὑπεχώρησεν· οἳ τὴν κατ' αὐτῶν τῶν Ῥωμαίων ἔφοδον ἀκηκοότες, τὴν πόλιν καταλιπόντες ἀπῆλθον, καὶ πάλιν ὑπὸ Ῥωμαίους ἐγένετο. 28. Τοῦ δὲ Τριπολίτου Λέοντος μετὰ δυνάμεως πολλῆς τῇ νήσῳ Λήμνῳ καταλαβόντος, Ἰωάννης ὁ πατρίκιος καὶ δρουγγάριος τῶν πλωΐμων ὁ Ῥαδινὸς αἰφνίδιον ἐπιπεσὼν αὐτοῖς πάντας ἀπώλεσε, μόνου αὐτοῦ τοῦ Τριπολίτου διαφυγόντος. 29. Τῷ δὲ Σεπτεμβρίῳ μηνί, τῆς βʹ ἰνδικτιῶνος, πάλιν Συμεὼν ὁ Βούλγαρος πανστρατὶ κατὰ Κωνσταντινουπόλεως ἐκστρατεύει, καὶ ληΐζεται μὲν Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν, ἐμπυρίζει δὲ πάντα καὶ καταστρέφει καὶ δενδροτομεῖ, μέχρι τῶν Βλαχερνῶν παραγενόμενος, καὶ δὴ ἐπιζητῶν ἀποσταλῆναι αὐτῷ τὸν πατριάρχην Νικόλαον καί τινας τῶν μεγιστάνων, ὥστε περὶ εἰρήνης αὐτοῖς συντυχεῖν. ἔλαβον οὖν ὁμήρους ἀμφότεροι, καὶ ἐξῆλθον, ὅ τε πατριάρχης καὶ Μιχαὴλ πατρίκιος ὁ Στυπιώτης καὶ Ἰωάννης μυστικὸς ὁ παραδυναστεύων· ἤδη γὰρ Ἰωάννης ὁ ῥαίκτωρ διαβλη 736 θεὶς τῷ βασιλεῖ ἀπεκάρη. οἱ μὲν οὖν τῷ Συμεὼν περὶ εἰρήνης διελέγοντο, αὐτὸς δὲ τὸν βασιλέα Ῥωμανὸν θεάσασθαι ἤθελεν. ὅπερ ἀκούσας ὁ βασιλεὺς σφόδρα ἠγαλλιάσατο· ἐπόθει γὰρ τὴν εἰρήνην καὶ τὸ στῆναι τὴν τῶν αἱμάτων χύσιν. ἀποστείλας οὖν ἐν τῷ τοῦ Κοσμιδίου αἰγιαλῷ ὀχυρωτάτην κατεσκεύασεν ἐν τῇ θαλάσσῃ ἀπόβασιν, ὥστε τὴν βασιλικὴν τριήρην διεκπλέουσαν ἐν αὐτῷ προσορμίζεσθαι· καὶ περιφράξας αὐτὴν πάντοθεν προσέταξε διατείχισμα
αὐτοῦ Βασίλειον εταιρειάρχην τὸν Καματηρὸν καὶ Γεώργιον τὸν Κρηνήτην τοῦ καταλαβεῖν αὐτόν. Τοῦ δὲ Σαμωνὰ τὸν ᾿Αλυν βουλομένου διαπεράσαι, κατ ἔλαβεν αὐτὸν Νικηφόρος δρουγγάριος ὁ λεγόμενος Καμινᾶς, οὐκ ἐῶν αὐτὸν διαπεράσαι. Ἐπεὶ δὲ πολλὰ ὁ Σαμωνάς ὑπισχνείτο καὶ οὐκ ἔπειθεν, προσέφυγεν εἰς τὸ Σιριχὰ εἰς τὸν τίμιον σταυρὸν, προφασισάμε- νος ὡς διὰ πίστιν τοῦ σταυροῦ ἐληλύθει. Καταλαβὼν οὖν Κωνσταντίνος ὁ τοῦ Δουκὸς, καὶ τοῦτον ἀναλα βόμενος, ὑπέστρεψεν ἐν τῇ πόλει. Προσέταξε δὲ ὁ βασιλεὺς αὐτὸν μὲν φυλάττεσθαι ἐν τῇ οἰκίᾳ Βάρδα τοῦ Καίσαρος, ἠρώτησε δὲ Κωνσταντίνον τοῦ Δουκὸς περὶ αὐτοῦ, καὶ μαθὼν ὡς ἀληθῶς ἐν Συρίᾳ ἔφυγε, παρεγγύησε τῷ Δουκὶ μὴ εἰπεῖν τοῦτο ἐνώπιον τῆς συγκλήτου, ὅτι το παρ' αὐτοῦ ἐρωτηθῇ, ἀλλ' ὅτι δι' εὐχὴν ἀπῆλθεν ἐν τῷ Στριχά· ἤθελε γὰρ ὁ βασιλεὺς συνοψισθῆναι αὐτῷ. Προσκαλεσάμενος οὖν Κωνσταν- εἶνον τοῦ Λουκὸς ἔμπροσθεν τῶν ἐν τέλει ἔφη· Ού τως ἔχεις Θεὸν καὶ τὴν κεφαλήν μου, έφυγεν ὁ Σαμωνάς ἢ οὐ; Ὁ δὲ ὡς εἰπὼν πρότερον τῷ βασιλεῖ μὴ ὀρχισθῆναι καὶ τὸ κελευόμενον εἰπεῖν, ἀκούσας τοὺς ὅρκους ἐξεἶπεν ἐνώπιον πάντων, ὅτι Εἰς Συ ρίαν ἔφευγεν. Μετ' ὀργῆς δὲ τοῦ βασιλέως τούτον ἀποπεμψαμένου, ἐποίησε Σαμωνας μήνας τέσσαρας εν τώ οίγω τοῦ Βάρδα. Απεσυνόψισε δὲ ἐν τῇ αὐτο κρατορία τοῦ βασιλέως 19. [Ρ. 559] λβ'. Εφάνη δὲ τότε καὶ κομήτης ἀστὴρ, τὰς ἀκτῖνα; ἐπὶ Ἀνατολῆς πέμπων, φαινόμενος ἐν ἡμέραις καὶ νυξι τεσσαράκοντα. Γέγονε δὲ Σαμωνάς πατρίκιος ἀπὸ τῆς αὐτοῦ φυγῆς. Ἐγέννησε δὲ υἱὸν ἀπὸ Ζωῆς τῆς τετάρτης αὐτοῦ γυναικός, ο Έβα πτίσθη δὲ τὰ ἅγια Φῶτα ὑπὸ Νικολάου πατριάρχου ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησία, δεξαμένων αὐτὸν ᾿Αλεξάν- δρου βασιλέως καὶ Σαμωνά πατρικίου καὶ τῶν ἐν τέλει πάντων. Αγ. Γέγονε δὲ καὶ ἡ Κύφη τότε γηροκομεῖον, δι ωχθεισῶν τῶν ἑταιρίδων. ἢ μετὰ τὴν ἑορτὴν παρὰ Θωμά πρεσβυτέρω, ὃς καθ- βρέθη. Ανηγόρευσε δὲ τὴν αὐτὴν ζωὴν Αὐγούσταν, καὶ διὰ τοῦτο τὸν βασιλέα ὁ πατριάρχης εκώλυσεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν εἰσέρχεσθαι. "Οθεν διήρχετο ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ μέρους μέχρι τοῦ μετατωρίου, μηδ' όλως εἰς τὰ κατὰ συνήθειαν διερχόμενος. λε'. Προεβλήθη δὲ Σαμωνάς παρακοιμώμενος διὰ τὴ εἶναι τῷ βασιλεῖ συνεργὸς πρὸς πᾶσαν παρανο- μίαν καὶ κακίαν. Καὶ κατὰ τῆς Ἐκκλησίας ήρξαντο μελετάν. Προσκαλεσάμενοι γὰρ Νικόλαον πατριάρ την Φεβρουαρίῳ μηνὶ πρώτῃ, καὶ πολλὰ λιπαρήσαν τις δεχθῆναι τὴν πολυγαμίαν, ἐπεὶ πεῖσαι οὐκ ἠδυ νήθησαν, ἀπὸ τοῦ κλητορίου διὰ τοῦ Βουκολέοντος ἐν πλοίῳ μικρῷ τοῦτον ἐμβιβάσαντες διαπέρασαν ἐν τῇ Οι ὅταν η εν τῇ γέννα τοῦ υἱοῦ τούτου ὅτι ἔβαλλον οἱ παλαιοὶ πολλοὺς ἀναδόχους Ρ. VITA RECENTIORUM IMPP. A eum mittit Basilium foederatorum comitem Cama- R C terum et Georgium Crenetes, ad eum comprehen- dendum. Cumque Samonas Halym vellet traji- cere,comprehendit eum Nicephorus drungarius, cui nomen Caminas, prohibens ipsum trajicere. Cum- que Samonas multis promissis ejus nihil animum inflexisset, ad venerandam confugit crucem quae est in Siricha, simulans quasi @de in crucem ejus- que religione iter suscepisset. Comprehendens itaque Constantinus Ducis filius, eumque assumens, in urbem reversus est. Præcepit vero imperator ipsum quidem servari in ædibus Bardæ Cæsaris, interrogavitque de co Constantinum Duce flium. Cognitoque quis vere in Syriam fugeret, mandavit duci ne cum ab eo interrogaretur in præsentia se- natus, istud diceret, sed quod voti causa in Siricha profectus esset : volebat enim imperator in sui eum conspectum admittere. Advocato itaque Con- stantino Ducis Alio coram senatu ait : Ita Deum habes et caput meum, fugicbat Samonas necne ? Is vero, ut qui antea imperatorem rogarset non adju rare, ac dicturum se quod juberetur, auditis jura- mentis, horumque motus religione, omnibus coram enuntiavit: Sane fugiebat in Syriam. Imperator cum ira jusso facessere, Samonam menses qua. tuor tenuit in domo Bardæ, reddiditque præsen- tiam et in conspectum admisit tum cum illi Kius susceptus est. vorsus Orientem, visusque est dies quadraginta ac totidem noctes. Samonas a tempore suæ fugæ patricius creatus est. Sustahit Leo filium ex Zoe, quarta uxore sua; baptizatusque est in die Lumi- num a Nicolao patriarcha in Magna ecclésia, sus- ceptoribus ejus Alexandro imperatore et Sanola patricio omnique fenatu. hospitalis curandis senibus facta est, eliminatis scurtis. perator cum Zoe post Domini nátalum diem a Thoma presbytero, qui depositus est. Eamdem quoqne Zoem Augustam renuntiavit; quæ res in causa fuit at D patriarcha imperatori ingressum in ecclesiam inter- dixerit. Quapropter a destra parte ad metatorium usque transibat, nihil prorsus qua moris erat traus. jens. cubiculi præpositus intimus) Idcirco nimirum.quod imperatori ad omne scelus et pravitatem adjutor esset et socius. Cœperuntque adversus Ecclesiam nova moliri. Advocato enim Nicolao patriarcha Kalendis Februarii, multisque agentes precibus ut polygamia reelperetur, cum in sententiam trabero nequivissent, a Cletorio (conviviorum triclinio) per FARIE LECTIONES. margo P. margo 32. Apparuit tunc et comela, radios millens 33. Tuuc quoque Cupha, quam vocant, doinus 54. Nuptiali benedictions impartitus est Leo in- 28. Ευλογήθη δὲ ὁ Λέων βασιλεὺς μετὰ Ζωῆς 35. Provectus vero est Samones accubitor (saczi
PG 109:935μέσον γενέσθαι, ἔνθα ἀλλήλοις ἔμελλον ὁμιλεῖν. ἐπὶ τούτοις ἀποστείλας Συμεὼν τὸν ἐν τῇ Πηγῇ τῆς ὑπεραγίας θεοτόκου ναόν, ὃν Ἰουστινιανὸς ὁ βασιλεὺς ἐδομήσατο, ἐνέπρησεν, καὶ τὰ περὶ αὐτὸν πάντα, δῆλος ὢν ἐντεῦθεν μὴ τὴν εἰρήνην ἐθέλων, ἀλλ' ἐπ' ἐλπίσι μετεώροις τὸν βασιλέα ἐξαπατῶν. καὶ παραγενόμενος ὁ βασιλεὺς ἅμα τῷ πατριάρχῃ ἐν Βλαχέρναις εἰς τὴν ἁγίαν εἰσῆλθε σορόν, καὶ τὰς χεῖρας ἐκτείνας εἰς εὐχήν, εἶτα καὶ πρηνὴς πεσών, δάκρυσι τὸ ἅγιον κατέβρεχεν ἔδαφος, τὴν πανάχραντον θεοτόκον ἀντιβολῶν τὴν ἀκαμπῆ καὶ ἀμείλικτον τοῦ ὑπερηφάνου Συμεὼν καρδίαν μαλάξαι καὶ πεῖσαι τὰ πρὸς εἰρήνην συνθέσθαι. τὸ ἅγιον οὖν μαφόριον τῆς παναγίας θεοτόκου ἐκ τῆς κιβωτοῦ ἀνελόμενος ἐξῄει τοῦ ναοῦ, καὶ καταλαμβάνει τὸν ὡρισμένον τόπον. ἐνάτη δὲ ἦν τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός, πέμπτη δὲ τῆς ἑβδομάδος ἡμέρα· καὶ τῇ τετάρτῃ ὥρᾳ παραγίνεται Συμεών, πλῆθος ἄπειρον ἐπαγόμενος, εἰς πολλὰς διῃρημένον τὰς παρατάξεις, τῶν μὲν χρυσασπίδων καὶ χρυσοδοράτων, τῶν δὲ ἀργυρα 737 σπίδων καὶ ἀργυροδοράτων, τῶν δὲ πάσῃ ὅπλων χροιᾷ κεκοσμημένων, πάντων καταπεφραγμένων σιδήρῳ· οἳ μέσον αὐτῶν διειληφότες τὸν Συμεὼν ὡς βασιλέα εὐφήμουν τῇ τῶν Ῥωμαίων φωνῇ. πάντες δὲ οἱ τῆς συγκλήτου βουλῆς τοῖς τείχεσιν ἐφεστηκότες κατεθεῶντο τὰ δρώμενα. ἦν οὖν ἰδεῖν τότε ψυχὴν βασιλικὴν τῷ ὄντι καὶ μεγαλόφρονα, καὶ θαυμάσαι τὸ τοῦ φρονήματος ἀκατάπληκτον καὶ τὸ τῆς ἀνδρίας παράστημα, ὅτι τοσαύτην πολεμίων βλέπων ἐπιφορὰν οὐ κατεπλάγη καὶ συνεστάλη καὶ ὑπεχώρησεν, ἀλλ' ὥσπερ εἰς πλῆθος φίλων χωρῶν οὕτως ἀτρέμας ἀπῄει, μόνον οὐχὶ τὴν ψυχὴν τοῖς πολεμίοις τῶν ὑπηκόων διδοὺς ἀντίλυτρον. πρῶτος οὖν ἐν τῇ ῥηθείσῃ ἀποβάθρᾳ καταλαβὼν τὸν Συμεὼν ἐξεδέχετο. ἐπεὶ δὲ ὅμηροι ἐξ ἀμφοτέρων ἐλήφθησαν τῶν μερῶν καὶ τὴν ἀποβάθραν οἱ Βούλγαροι διηρευνήσαντο ἀκριβῶς, μή πού τις δόλος ἢ ἐνέδρα τυγχάνει, κατῆλθε Συμεὼν τοῦ ἵππου καὶ πρὸς τὸν βασιλέα εἰσῆλθεν. ἀσπασάμενοι οὖν ἀλλήλους εἰρήνης λόγους ἐκίνησαν. εἰπεῖν δὲ λέγεται τὸν βασιλέα πρὸς Συμεὼν "ἀκήκοά σε θεοσεβῆ ἄνθρωπον καὶ Χριστιανὸν ὑπάρχειν ἀληθινόν, βλέπω δὲ τὰ ἔργα μηδαμῶς τοῖς λόγοις συμβαίνοντα. ἴδιον μὲν γὰρ θεοσεβοῦς ἀνθρώπου καὶ Χριστιανοῦ τὸ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ἀγάπην ἀσπάζεσθαι, εἴπερ ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστὶ καὶ λέγεται, ἀσεβοῦς δὲ καὶ ἀπίστου τοῦ χαίρειν σφαγαῖς καὶ αἵμασιν ἀδίκως ἐκχεομένοις. εἰ μὲν οὖν ἀληθὴς Χριστιανὸς ὑπάρχεις, καθὼς πεπληροφορήμεθα, στῆσόν ποτε τὰς ἀδίκους σφαγὰς καὶ τὰς τῶν ἀνοσίων αἱμάτων 738 ἐκχύσεις, καὶ σπεῖσαι μεθ' ἡμῶν τῶν Χριστιανῶν τὴν εἰρήνην, Χριστιανὸς ὢν καὶ αὐτὸς καὶ ὀνομαζόμενος, καὶ μὴ θέλε μολύνεσθαι Χριστιανῶν δεξιὰς αἵμασιν ὁμοπίστων Χριστιανῶν. ἄνθρωπος εἶ καὶ αὐτὸς θάνατον προσδοκῶν καὶ ἀνάστασιν καὶ κρίσιν καὶ ἀνταπόδοσιν, καὶ σήμερον μὲν ὑπάρχων, αὔριον δὲ εἰς κόνιν διαλυόμενος. εἷς πυρετὸς ἅπαν κατασβέσει τὸ φρύαγμα. τίνα οὖν λόγον δώσεις τῷ θεῷ ἐκεῖθεν ἀπελθὼν ὑπὲρ τῶν ἀδίκων σφαγῶν; ποίῳ προσώπῳ τῷ φοβερῷ καὶ δικαίῳ ἐνατενίσῃς κριτῇ; εἰ πλούτου ἐρᾷς, ἐγώ σε κατακόρως τούτου ἐμπλήσω. μόνον ἐπίσχες τὴν δεξιάν, ἄσπασαι τὴν εἰρήνην, ἀγάπησον τὴν ὁμόνοια, ἵνα καὶ αὐτὸς βίον ζήσῃς εἰρηνικὸν καὶ ἀναίμακτον καὶ ἀπράγμονα, καὶ οἱ Χριστιανοὶ παύσωνταί ποτε τῶν συμφορῶν καὶ στήσωνται τὸ Χριστιανοὺς ἀναιρεῖν· οὐ γὰρ θέμις αὐτοῖς αἴρειν ὅπλα καθ' ὁμοπίστων." (30) τοσαῦτα ὁ βασιλεὺς εἰπὼν ἐσίγησεν. ὁ δὲ Συμεὼν αἰδεσθεὶς τὴν τοσαύτην ταπείνωσιν καὶ τοὺς λόγους, κατένευσε τὴν εἰρήνην ποιήσασθαι. ἀσπασάμενοι οὖν ἀλλήλους καὶ διαχωρισθέντες, δώροις μεγαλοπρεπέσι τοῦ βασιλέως δεξιωσαμένου τὸν Συμεών. ὃ δὲ τότε συμβέβηκεν, διηγήσομαι, τεράστιόν τε ὂν καὶ τοῖς ταῦτα συγκρίνειν εἰδόσι παράδοξον. δύο φασὶν ἀετοὺς τῶν βασιλέων ὁμιλούντων ἄνωθεν αὐτῶν ὑπερπτῆναι κλάγξαι τε καὶ πρὸς ἀλλήλους συμμῖξαι καὶ παραυτίκα διαζευ 739 χθῆναι ἀλλήλων, καὶ τὸν μὲν ἐπὶ τὴν πόλιν ἐλθεῖν, τὸν δὲ ἐπὶ τὴν Θρᾴκην διαπτῆναι. τοῦτο ἀκριβῶς οἱ τὰ τοιαῦτα σκοποῦντες
PG 109:939οὐ καλὸν ἔκριναν οἰωνόν· ἀσυμβάτους γὰρ ἐπὶ τῇ εἰρήνῃ ἀμφοτέρους διαλυθήσεσθαι ἔφησαν. Συμεὼν δὲ τὸ αὐτοῦ στρατόπεδον καταλαβὼν τοῖς ἑαυτοῦ μεγιστᾶσι τὴν τοῦ βασιλέως ἀπήγγειλε σύνεσιν καὶ ταπείνωσιν, ἐξεθείαζέ τε αὐτοῦ τό τε εἶδος καὶ τὴν ῥώμην καὶ τὸ ἀκατάπληκτον τοῦ φρονήματος. 31. Μηνὶ Δεκεμβρίῳ κεʹ ἔστεψεν Ῥωμανὸς τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, Στέφανον καὶ Κωνσταντῖνον. τὸν δὲ Θεοφύλακτον τὸν υἱὸν αὐτοῦ, εὐνοῦχον ὄντα, ἐποίησεν κληρικὸν ὁ Νικόλαος καὶ σύγκελλον προχειρισάμενος, χειροτονεῖ δὲ ὑποδιάκονον. 32. Τῇ δὲ ιεʹ τοῦ Μαΐου μηνός, ἰνδικτιῶνος γʹ, τελευτᾷ ὁ πατριάρχης Νικόλαος, κρατήσας ἐν τῇ δευτέρᾳ αὐτοῦ ἀναβάσει τοῦ πατριαρχείου ἔτη ιγʹ, καὶ θάπτεται ἐν τῇ μονῇ αὐτοῦ τῶν Γαλακρηνῶν. τῷ δὲ Αὐγούστῳ μηνὶ Στέφανος ὁ Ἀμασείας εὐνοῦχος ὢν γίνεται πατριάρχης. Ἰωάννης δὲ ὁ μυστικὸς καὶ παραδυναστεύων, ἐπεὶ κατὰ τοῦ βασιλέως φρονεῖν ἠλέγχθη, φυγῇ χρησάμενος ἐν τῇ τῆς Μονοκαστάνου ἀποκείρεται μονῇ. Κωνσταντῖνος δὲ ὁ τοῦ Βοΐλα ἐν τῷ Ὀλύμπῳ ἀποκείρεται. προβάλλεται δὲ ὁ βασιλεὺς Ῥωμανὸς Θεοφάνην πρωτοβεστιάριον παραδυνα 740 στεύοντα. γίνεται δὲ τότε σεισμὸς φοβερὸς ἐν τῷ τῶν Θρακησίων θέματι, καὶ χάσμα γῆς μέγα καὶ καταπληκτικόν. ὡς πολλὰ χωρία καὶ ἐκκλησίας αὐτάνδρους καταπτωθῆναι. 33. Μηνὶ Μαΐῳ κζʹ, ἰνδικτιῶνος ιεʹ, Ἰωάννης ὁ ἀστρονόμος εἶπεν Ῥωμανῷ τῷ βασιλεῖ ὅτι ἡ ἱσταμένη στήλη ἐπάνω τῆς καμάρας τοῦ Ξηρολόφου καὶ ἐπὶ δυσμὰς βλέπουσα τοῦ Συμεών ἐστι· καὶ εἰ ταύτης τὴν κεφαλὴν ἐκκόψεις, τῇ αὐτῇ ὥρᾳ ὁ Συμεὼν τελευτᾷ. ἀποστείλας οὖν ὁ βασιλεὺς τῇ νυκτὶ τὴν κεφαλὴν τῆς στήλης ἐξέκοψε· καὶ τῇ αὐτῆ ὥρᾳ ὁ Συμεὼν εἰς Βουλγαρίαν ἐτελεύτησε, Πέτρον τὸν υἱὸν αὐτοῦ προβαλόμενος ἄρχοντα, ὃν ἐκ τῆς δευτέρας αὐτοῦ γυναικὸς εἶχεν· Μιχαὴλ δὲ τὸν ἐκ τῆς προτέρας αὐτῷ γενόμενον γυναικὸς ἀπέκειρε μοναχόν. Ἰωάννης δὲ καὶ Βενιαμὴν οἱ τοῦ Πέτρου ἀδελφοὶ ἐπιστολὴν ἐκομίσαντο Βουλγαρικήν. (34) τὰ κύκλῳ οὖν ἔθνη τὴν τοῦ Συμεὼν μαθόντες τελευτήν, οἵ τε Χροβάτοι καὶ οἱ λοιποί, κατὰ Βουλγάρων κινεῖν ἐβούλοντο· λιμοῦ δὲ μεγίστου μετὰ καὶ ἀκρίδων τὴν Βουλγαρίαν ἐκπιέζοντος, ἐδεδίεσαν καὶ μᾶλλον τὴν τῶν Ῥωμαίων ἐπέλευσιν. ὅθεν καὶ κατὰ Ῥωμανίαν ἐκστρατεύουσι καὶ τῇ Μακεδονίᾳ καταλυμαίνονται. οἱ δὲ Βούλγαροι τὴν πρὸς αὐτοὺς ἐξέλευσιν τοῦ βασιλέως ἀκούσαντες περὶ εἰρήνης φροντίζουσι, καὶ ἀποστέλλουσι μοναχόν τινα Καλοκύριν ὀνομαζόμενον, Ἀρμενιακὸν τῷ γένει· ὃς παρὰ τοῦ βασιλέως ἀσμενέστατα δεχθεὶς τὴν εἰρήνην ἐβεβαίωσε, καὶ συνάλλαγμα μετὰ τοῦ βασιλέως ποιῆσαι αἰτεῖται. σύμφωνά 741 τε ποιήσαντες εἰς τὸ δοῦναι αὐτῷ Πέτρῳ τὴν θυγατέρα Χριστοφόρου τοῦ βασιλέως Μαρίαν, γράφουσι τῷ Πέτρῳ ἐλθεῖν. ἀποστέλλεται οὖν Νικήτας μάγιστρος ὁ συμπένθερος Ῥωμανοῦ τοῦ βασιλέως ὑπαντῆσαι αὐτῷ καὶ ἀγαγεῖν μέχρι τῆς πόλεως. καὶ ἐλθόντες ἐν Βλαχέρναις, ὁ βασιλεὺς ἀπελθὼν κατησπάσατο αὐτόν· καὶ τὰ εἰκότα συνομιλήσαντες ὑπέγραψαν τά τε σύμφωνα νῆς εἰρήνης καὶ τὰ γαμικὰ συναλλάγματα, μεσολαβοῦντος ἐν τούτοις τοῦ πρωτοβεστιαρίου Θεοφάνους. τῇ δὲ ηʹ τοῦ Ὀκτωβρίου μηνὸς στέφεται. Πέτρος καὶ Μαρία ἐν τῷ ναῷ τῆς ὑπεραγίας θεοτόκου τῶν Πηγῶν παρὰ Στεφάνου πατριάρχου. πάντων δὲ τῶν εἰθισμένων φαιδρῶς τελεσθέντων, οἱ Βούλγαροι ἔνστασιν οὐ μικρὰν ἐποιήσαντο τοῦ πρότερον εὐφημεῖσθαι Χριστοφόρον, εἶτα Κωνσταντῖνον· ὃ καὶ ἐπένευσεν ὁ βασιλεύς. καὶ μετ' ὀλίγας ἡμέρας λαμβάνει τὴν ἰδίαν γυναῖκα Μαρίαν ὁ Πέτρος, καὶ ἐπὶ Βουλγαρίαν πορεύεται. 35. Ἔρχονται πρέσβεις ἀπὸ Μελιτηνῆς, καὶ μετ' αὐτῶν καὶ ὁ στρατηγὸς αὐτῶν Ἀπαλάσαθ. καὶ ὑποδεχθέντες παρὰ Ῥωμανοῦ μετὰ τῆς προσηκούσης τιμῆς, σύμφωνά τε εἰρήνης ποιήσαντες, ὑπέστρεψαν εἰς τὰ ἴδια, καὶ ἔκτοτε συνεστρατεύοντο Ῥωμαίοις κατὰ τῶν ὁμοφύλων Σαρακηνῶν, καὶ ἐν τοῖς ἐπινικίοις συνήρχοντο τοῖς Ῥωμαίοις ἐν τῇ πόλει, αἰχμαλώτους ἄγοντες Ἀγαρηνούς· ὅπερ ἦν θαυμαστὸν καὶ παράδοξον καὶ δεῖγμα τῆς 742 τῶν ἀθέων Ἀγαρηνῶν δυστυχίας.
PG 109:947τελευτήσαντος δὲ Ἀπολάσαθ ἀνδρὸς φρονίμου καὶ συνετοῦ διέλυσαν τὴν εἰρήνην οἱ τὴν Μελιτηνὴν κατοικοῦντες. ἐκστρατεύσαντες οὖν κατ' αὐτῶν ὅ τε Δοὺξ τῶν σχολῶν Ἰωάννης ὁ Κουρκούας μετὰ τῶν θεμάτων καὶ ταγμάτων καὶ Μελίας μετὰ τῶν Ἀρμενίων· οἳ καὶ εἰς τοσαύτην στένωσιν τὴν Μελιτηνὴν κατέστησαν καὶ τὰ περὶ αὐτήν, ὡς καὶ κουρατωρείαν ποιῆσαι ταύτην τὸν βασιλέα, καὶ πολλὰς χιλιάδας χρυσίου καὶ ἀργυρίου ἐκεῖθεν λαμβάνειν ἐτησίως. 36. Κατηγορήθη δὲ Νικήτας μάγιστρος ὁ πενθερὸς Χριστοφόρου βασιλέως ὡς ὑποτιθέμενος αὐτῷ κατὰ τοῦ ἰδίου γενέσθαι πατρὸς καὶ τῆς βασιλείας αὐτὸν ἐξεῶσαι. τοῦτον ἐξώρισαν τῆς πόλεως καὶ μοναχὸν ἐποίησαν. 37. Τῇ ιηʹ τοῦ Ἰουνίου μηνός, τῆς ʹ ἰνδικτιῶνος, τελευτᾷ Στέφανος πατριάρχης, κρατήσας ἔτη βʹ μῆνας ιαʹ. τῇ δὲ ιδʹ τοῦ Δεκεμβρίου μηνὸς ἄγουσι Τρύφωνα ἀπὸ τοῦ Ὀψικίου, ἐπ' εὐλαβείᾳ καὶ ἁγιότητι μαρτυρούμενον, καὶ χειροτονοῦσι πατριάρχην ἐπὶ ῥητῷ χρόνῳ. ὅθεν αὐτοῦ μὴ ἀνεχομένου ἐπὶ ῥητῷ χρόνῳ γενέσθαι ἀλλὰ μέχρι τέλους τῆς ζωῆς αὐτοῦ, δόλῳ τοῦτον πείθουσι τῷ τρόπῳ τούτῳ. λέγουσι γὰρ μὴ βουλομένῳ συγκαταθέσθαι "οὗτος οὐκ οἶδε γράμματα, οὐδὲ γράψαι δύναται, καὶ ἐπὶ τούτῳ ἀνθίσταται." ὁ δὲ βεβαιῶσαι βουλόμενος αὐτοὺς ὅτι καὶ γράφει καὶ ἀναγινώσκει, αἰτεῖ χάρτην καὶ μέλαν. παρέχουσιν 743 οὖν αὐτῷ τόμον καινόν, καὶ κάτω που πρὸς τὰ τέλη ποιοῦσιν γράψαι "Τρύφων ἐλέει θεοῦ μοναχὸς καὶ πατριάρχης ἀρεσθεὶς καὶ στοιχῶν τοῖς προγεγραμμένοις ἰδίᾳ χειρὶ ὑπέγραψα." τοῦτο λαβόντες χειροτονοῦσιν αὐτὸν πατριάρχην. γράφουσιν οὖν ἄνωθεν τῆς ὑπογραφῆς τοῦ πατριάρχου Τρύφωνος ὅπερ αὐτοὶ ἐβούλοντο· μεθ' ὃ καὶ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ῥητοῦ χρόνου καταβιβάζουσιν αὐτόν, τοῦ πατριάρχου μὴ θέλοντος, ὅμως τῇ ἰδίᾳ ὑπογραφῇ πεισθέντα καὶ τὴν πλάνην μὴ φέροντα. τοῦτο δὲ γέγονεν διὰ τὸ εἰς μέτρον φθάζειν ἡλικίας ἤδη Θεοφύλακτον τὸν τοῦ βασιλέως Ῥωμανοῦ υἱόν. 38. Τῇ δὲ κεʹ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς χειμὼν ἀφόρητος γέγονεν, ὡς κρυσταλλωθῆναι τὴν γῆν ἐπὶ ἡμέρας ρκʹ. ὅθεν καὶ γέγονε μέγας λιμός, καὶ θάνατος ἐκ τούτου πολύς, ὡς μὴ δύνασθαι τοὺς ζῶντας ἐκκομίζειν τοὺς τεθνεῶτας. ὅθεν βασιλεὺς Ῥωμανὸς τὴν ἀφόρητον ἐκείνην βίαν τοῦ ψύχους κατανοήσας, καὶ τὴν τοῦ λιμοῦ παραμυθησόμενος ἔνδειαν, ἀνέφραξέ τε θυρίσι καὶ σανιδώμασι τὰς τῶν ἐμβόλων στοάς, ὡς μὴ τὴν χιόνα καὶ τὸ ψῦχος ἐκεῖθεν ἐπεισιέναι τοῖς πένησι, καὶ ἄρκλας ἐν πᾶσι τοῖς ἐμβόλοις κατεσκεύασεν. ἀργύριά τε κατὰ μῆνα τοῖς ἐν ταύταις κατακειμένοις πένησι δίδοσθαι διετάξατο, καὶ τὰ μηνιαῖα τριμήσια τοῖς ἐν ταῖς ἐκκλησίαις πένησι διανέμεσθαι, ὡς εἶναι τὰ διδόμενα καθ' ἕκαστον μῆνα ἀργυρίου ἐγκεχαραγμένου χιλιάδας ιβʹ. τρεῖς δὲ αὐτῷ πένητες καθ' ἑκάστην συνήσθιον, λαμβάνοντες ἀνὰ νομίσμα 744 τος ἑνός. τῇ δὲ τετράδι καὶ τῇ παρασκευῇ μοναχοὶ ὁμοίως, λαμβάνοντες ἀνὰ νομίσματος ἑνός. ἦν δὲ καί τις τῶν παίδων ἀναγινώσκων ἐν τῇ τραπέζῃ αὐτοῦ. φιλομόναχος δὲ εἰ καί τις ἄλλος ὤν, πᾶσι τοῖς ἀρετῆς ἀντεχομένοις μοναχοῖς τὰς ἑαυτοῦ πράξεις μετὰ δακρύων ἔλεγεν, τάς τε ἐκκλησίας παντοίως ἐκόσμει, καὶ τοῖς ἐν πᾶσιν ὄρεσι μοναχοῖς ῥόγας ἐξαπέστειλε, τά τε μοναστήρια περιέθαλπε, καὶ τοῖς ἐν αὐτοῖς διὰ θεὸν ἀποκαρεῖσιν ἢ καὶ ἐγκλείστοις οὖσι ῥόγας τυπώσας οὐ διέλιπε διδόναι. (39) ταῦτα ὡς ἐκ πολλῶν ὀλίγα τῶν ἀπείρων αὐτοῦ κατορθωμάτων καὶ ἐλεημοσυνῶν διεξήλθομεν. Ἐπέθεντο Πέτρῳ τῷ Βουλγάρῳ Ἰωάννης ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ μετὰ καὶ ἑτέρων μεγιστάνων τοῦ Συμεών. καὶ φωραθέντες, ὁ μὲν Ἰωάννης τύπτεται καὶ ἐγκλείεται ἐν τῇ φυλακῇ, οἱ δὲ λοιποὶ τιμωρίαις οὐ ταῖς τυχούσαις ὑποβάλλονται. τοῦτο μαθὼν ὁ βασιλεὺς ἀποστέλλει καὶ ἀναλαμβάνει τὸν Ἰωάννην. 40. Τῇ βʹ ἡμέρᾳ τοῦ Μαρτίου μηνός, κοσμίτης ἔπεσεν ἐν τῷ φόρῳ ἐκ τῶν ἐν τοῖς στοιχηδὸν ἱσταμένοις ἐκεῖσε κίοσι, καὶ ἀπέκτεινεν ἄνδρας ἕξ. γέγονε δὲ καὶ ἐμπρησμὸς εἰς τὸν τῆς ὑπεραγίας θεοτόκου τοῦ φόρου ἔμβολον, καὶ ἐκάησαν τὰ κηρόπωλα καὶ τὰ γουνάρια μέχρι τῶν Ψιχῶν. 41. Τῷ δὲ Αὐγούστῳ μηνί, τῆς δʹ ἰνδικτιῶνος, τελευτᾷ Χριστοφόρος ὁ βασιλεύς, καὶ ἐτάφη ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ
PG 109:951πατρὸς αὐτοῦ. κατήγαγον δὲ καὶ τὸν πατριάρχην Τρύφωνα τὸν ῥητὸν χρό 745 νον τελέσαντα, καὶ ἐν τῇ ἰδίᾳ μονῇ τελευτᾷ. χηρεύει δὲ ἡ ἐκκλησία χρόνον αʹ μῆνας εʹ διὰ τὸ ἀτελὲς Θεοφυλάκτου τοῦ υἱοῦ Ῥωμανοῦ. 42. Βασίλειος δέ τις Μακεδὼν πλάνος Κωνσταντῖνον Δοῦκα ἑαυτὸν εἶναι ἐπιφημίσας πολλοὺς μεθ' ἑαυτοῦ συνεπήγετο. οὗτος συσχεθεὶς τῆς μιᾶς χειρὸς ἀλλοτριοῦται. εἶτα καιροῦ λαβόμενος καταλαμβάνει πάλιν τὸ Ὀψίκιον, καὶ χεῖρα χαλκῆν ἀντὶ τῆς κοπείσης προσαρμοσάμενος καὶ σπάθην ὑπερμεγέθη κατασκευασάμενος διήρχετο πλανῶν πολλοὺς ὡς αὐτὸς εἴη Κωνσταντῖνος ὁ Δοῦκας· καὶ φρούριον κατασχὼν ὃ Πλατεῖα πέτρα κατονομάζεται, καὶ τροφὴν πολλὴν ἀποθέμενος, μεγάλην κατὰ Ῥωμανίαν ἀνταρσίαν κινεῖ, προνομεύων καὶ λεηλατῶν τοὺς παρατυγχάνοντας. τοῦτον κρατήσαντες ἀνήγαγον ἐν τῇ πόλει, καὶ ἐν τοῖς Ἀμαστριανοῦ ἔκαυσαν. 43. Τῷ δὲ Φεβρουαρίῳ μηνί, τῆς ʹ ἰνδικτιῶνος, τῇ ἑορτῇ τῆς ὑπαπαντῆς, χειροτονεῖται πατριάρχης ὁ ῥηθεὶς τοῦ βασιλέως υἱὸς Θεοφύλακτος, τοποτηρητῶν ἐκ Ῥώμης ἀνελθόντων καὶ τόμον συνοδικὸν ἐπιφερομένων περὶ τῆς αὐτοῦ χειροτονίας διαγορεύοντα· οἳ καὶ τῷ πατριαρχικῷ θρόνῳ τοῦτον ἐνίδρυσαν. Ῥωμανὸς δὲ ὁ βασιλεὺς τῷ υἱῷ Στεφάνῳ γυναῖκα ἠγάγετο τὴν τοῦ Γαμαλᾶ θυγατέρα Ἄνναν, ἥτις ἅμα τῷ νυμφικῷ στεφάνῳ καὶ τὸν τῆς βασιλείας ἐπέθετο. 746 44. Μηνὶ Ἀπριλλίῳ, ἰνδικτιῶνος ζʹ, γέγονε πρώτη ἐκστρατεία τῶν Τούρκων κατὰ Ῥωμανίας· καὶ κατατρέχουσι μέχρι τῆς πόλεως, καὶ λεηλατοῦσι πᾶσαν Θρᾳκῴαν ψυχήν. ἀποστέλλεται οὖν ὁ πατρίκιος Θεοφάνης καὶ πρωτοβεστιάριος, καὶ ποιεῖ καταλλαγὴν μετ' αὐτῶν. 45. Τῇ δὲ ιδʹ τοῦ Ἰανουαρίου μηνὸς ἠγάγετο Ῥωμανὸς γυναῖκα τῷ τελευταίῳ υἱῷ αὐτοῦ Κωνσταντίνῳ, ἐκ τοῦ γένους τῶν Ἀρμενιακῶν, τοὔνομα Ἑλένην, τοῦ πατρικίου Ἀδριανοῦ θυγατέρα· ἧς καὶ τελευτησάσης Φεβρουαρίῳ μηνὶ δευτέρᾳ ἑτέραν τούτῳ συνέζευξεν γυναῖκα, ἐκ τοῦ γένους τοῦ Μάμω ἐκείνου, Θεοφανὼ λεγομένην. 46. Τῷ ἐνιαυτῷ ἐκείνῳ κατέπλευσαν οἱ Ῥῶς οἱ καὶ Δρομῖται λεγόμενοι, οἱ ἐκ γένους τῶν Φράγγων ὄντες, κατὰ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, μετὰ πλοίων χιλιάδες δέκα. πέμπεται οὖν πρὸς αὐτοὺς ὁ πρωτοβεστιάριος Θεοφάνης μετὰ πλοίων. καὶ τὸν στόλον εὐτρεπίσας αὐτοὺς ἐξεδέχετο. ἐπεὶ δὲ πλησίον τοῦ ἐν τῷ Εὐξείνῳ Πόντῳ φάρου ἐγένοντο (φάρος δὲ καλεῖται ἀφίδρυμά τι ᾧ πυρσὸς ἐπιτίθεται πρὸς ὁδηγίαν τοῖς ἐν νυκτὶ παροδίταις, Εὔξεινος δὲ Πόντος κατὰ ἀντίφρασιν καλεῖται· κακόξεινος γὰρ ἐλέγετο διὰ τὰς συνεχεῖς τῶν ἐκεῖσε λῃστῶν πρὸς τοὺς ἐπιξενουμένους καταδρομάς, οὕς φασιν ἀνελὼν Ἡρακλῆς, ἀδείας τυχόντες οἱ παροδῖται τοῦτον Εὔξεινον ἐπωνόμασαν) ἐν τῷ Ἱερῷ λεγομένῳ, ὃ τὴν ἐπωνυμίαν εἴληφε διὰ τῶν τῆς Ἀργοῦς πλωτήρων ἐκεῖσε διερ 747 χομένων αὐτόθι ἀνιδρύσαι μὲν ἱερόν, αὐτὸς ἀθρόον τούτοις ἐπέθετο, καὶ τὰ μὲν πλεῖστα πλοῖα κατέφλεξεν, τὰ δὲ λοιπὰ εἰς φυγὴν ἐτράπησαν. ὅθεν καὶ τελείας τροπῆς γενομένης τὰ μὲν τῶν πλοίων αὐτῶν αὔτανδρα κατέδυσαν, πλείστους δὲ ζῶντας συνέλαβον. οἱ δὲ περιλειφθέντες εἰς τὸ τῆς ἀνατολῆς μέρος, εἰς τὰς Ῥογὰς λεγομένας, κατέπλευσαν. καὶ ἐπεὶ σύνταγμα πρὸς τὰ τῆς Βιθυνίας μέρη ἀπέστειλαν χρειῶν ἕνεκα, ἐντυγχάνει τούτοις Βάρδας ὁ Φωκᾶς· καὶ γὰρ ἀποσταλεὶς ἦν ἐπὶ τούτῳ μετὰ ἱππέων ἐκκρίτων, παρατρέχων αὐτούς, καὶ κατέσφαξεν ἅπαντας. ἀλλὰ καὶ ὁ Κουρκούας μετὰ παντὸς τοῦ τῆς ἀνατολῆς στρατεύματος κατελθὼν τοὺς ὑπολειφθέντας εὑρίσκων ἀπέκτεινεν. πολλοὺς δὲ τόπους καὶ ναοὺς ἐνέπρησαν, καὶ τοὺς συλλαμβανομένους Ῥωμαίους τοὺς μὲν ἀνεσταύρουν τοὺς δὲ τῇ γῇ προσεπήγνυον, τοὺς δὲ τοῦ κλήρου, ὄπισθεν τὰς χεῖρας δεσμοῦντες, ἥλους σιδηροῦς κατὰ μέσης τῆς κεφαλῆς αὐτῶν ἐπήγνυσαν. χειμῶνος δὲ ἤδη καταλαμβάνοντος, καὶ εἰς τὰ οἰκεῖα βουλόμενοι ἀπελθεῖν, τὸν στόλον λαθεῖν ἐσπούδαζον. νυκτὸς οὖν ἐκπλεύσαντας ὁ πατρίκιος Θεοφάνης τούτους ὑπήντησε. καὶ εὐθὺς δευτέρα ναυμαχία συνάπτεται καὶ πλεῖστα πλοῖα βυθίζονται. ὀλίγων δὲ μετὰ πλοίων
PG 109:955περισωθέντων καὶ ἐν τῇ τῆς Κοίλης περιπεσόντων ἀκτῇ, νυκτὸς ἐπελθούσης διέφυγον. Θεοφάνης δὲ μετὰ νίκης μεγάλης ὑποστρέψας ἐντίμως καὶ μεγαλοπρεπῶς παρὰ τοῦ βασιλέως ὑπεδέχθη καὶ παρακοιμώμενος ἐτιμήθη. 748 47. Τῷ δὲ Ἀπριλλίῳ μηνί, τῆς αʹ ἰνδικτιῶνος, πάλιν ἦλθον οἱ Τοῦρκοι μετὰ πλείστης δυνάμεως· ὁ δὲ παρακοιμώμενος ἐξελθὼν σπονδὰς εἰρηνικὰς μετ' αὐτῶν ἐποιήσατο, ὅθεν καὶ ἐπὶ χρόνους εʹ ἡ εἰρήνη διεφυλάχθη. 48. Τῇ δὲ βʹ ἰνδικτιῶνι, Πασχάλιος πρωτοσπαθάριος καὶ στρατηγὸς Λαγουβαρδίας ἀποστέλλεται πρὸς ῥῆγα τῶν Φράγγων, ἀγαγεῖν τὴν αὐτοῦ θυγατέρα Ῥωμανῷ τῷ Κωνσταντίνου τοῦ γαμβροῦ αὐτοῦ υἱῷ εἰς νύμφην. ἣν καὶ μετὰ πλούτου πολλοῦ ὁ Πασχάλιος ἀνήγαγεν· καὶ γέγονεν ὁ γάμος Σεπτεμβρίῳ μηνί, ἰνδικτιῶνος γʹ. ἥτις καὶ ἔζησε μετὰ τοῦ ἀνδρὸς αὐτοῦ ἔτη εʹ, καὶ ἐτελεύτησεν ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς αὐτοκρατορίας Κωνσταντίνου τοῦ αὐτῆς πενθεροῦ. 49. Τῷ Δεκεμβρίῳ μηνί, τῆς δʹ ἰνδικτιῶνος, ἀνέμου βιαίου καὶ σφοδροῦ πνεύσαντος οἱ λεγόμενοι ἐν τῷ ἱππικῷ ἐξ ἐναντίας τοῦ βασιλικοῦ θρόνου Δῆμοι κατέπεσον, καὶ συνέτριψαν τὰ ὑποκάτω αὐτῶν βάθρα καὶ στήθεα. χρόνου δὲ διελθόντος τῷ αὐτῷ μηνὶ τὸν βασιλέα Ῥωμανὸν οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τοῦ παλατίου κατήγαγον. 50. Τῆς δὲ πόλεως Ἐδέσης, ἐν ᾗ τὸ τοῦ Χριστοῦ ἅγιον ἐκμαγεῖον ἀπέκειτο, παρὰ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ πολιορκουμένης στρατεύματος, οἱ οἰκήτορες ταύτης πρὸς τὸν βασιλέα διαπρεσβεύουσι Ῥωμανὸν τοῦτο παρέχειν, εἰ τὴν πολιορκίαν λύσειεν. ὅπερ καὶ γέγονε· καὶ χρυσόβουλλον ἐδόθη μηδ' ἔτι ὑπὸ Ῥωμαίων τὴν χώ 749 ραν αὐτῶν ληΐζεσθαι. τοῦ δὲ ἁγίου ἐκμαγείου ἀποσταλέντος, ἀπήντησεν αὐτῷ Θεοφάνης ὁ παρακοιμώμενος μετὰ λαμπρᾶς φωταγωγίας καὶ τῆς δεούσης τιμῆς καὶ ὑμνῳδίας κατὰ τὸν Σάγγαριν ποταμόν. τῇ δὲ ιθʹ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς σὺν αὐτῷ ἐν τῇ πόλει εἰσῆλθε. τοῦ δὲ βασιλέως ὄντος ἐν Βλαχέρναις κἀκεῖθεν αὐτὸ προσκυνήσαντος, τῇ ἐπαύριον ἐξῆλθον ἐν τῇ Χρυσῇ πόρτῃ οἵ τε βασιλέως δύο υἱοί, Στέφανος καὶ Κωνσταντῖνος, καὶ ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ Κωνσταντῖνος σὺν τῷ πατριάρχῃ Θεοφυλάκτῳ καὶ τῇ συγκλήτῳ πάσῃ, καὶ τοῦ λαοῦ προπορευομένου μετὰ φωταγωγίας μέχρι τοῦ ναοῦ τῆς τοῦ θεοῦ ἁγίας σοφίας πεζοὶ τοῦτο διεκόμισαν, καὶ προσκυνηθὲν ἐκεῖσε ἐν τῷ παλατίῳ τοῦτο ἀνήγαγον. 51. Ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις Ἀρμένιόν τι τέρας τῇ πόλει ἐπεφοιτήκει, παῖδες συμφυεῖς ἄρρενες, ἐκ μιᾶς προελθόντες γαστρός, ἄρτιοι μὲν πάντα τὰ μέλη τοῦ σώματος· ἀπὸ δὲ τοῦ στόματος τῆς γαστρὸς καὶ μέχρι τῶν ὑπὸ γαστέρα συμπεφυκότες ἀλλήλοις ὑπῆρχον, ἀντιπρόσωποι. οἳ ἐπὶ πλεῖστον ἐν τῇ πόλει ἐνδιατρίψαντες ὑπὸ πάντων ὡς ἐξαίσιόν τι τέρας ἐθαυμάζοντο· ὅθεν καὶ ὡς πονηρός τις οἰωνὸς τῆς πόλεως ἐξηλάθη. πάλιν δὲ ἐπὶ τῆς μονοκρατορίας τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου εἰσῆλθε. καὶ ἐπειδὴ ὁ ἕτερος αὐτῶν ἐτεθνήκει, ἰατροί τινες ἔμπειροι τὸ συγκεκολλημένον μέρος διέτεμον εὐφυῶς ἐλπίδι τοῦ τὸν ἕτερον ζήσεσθαι. ἀλλὰ καὶ οὗτος τρεῖς ἡμέρας ἐπιβιοὺς ἐτελεύτησεν. 750 52. Ἐν πᾶσι μὲν οὖν, ὡς ἀνωτέρω εἴρηται, τοῖς μοναχοῖς ὁ βασιλεὺς πίστιν ἐκέκτητο ἄμετρον, διαφερόντως δὲ ἐτίμα καὶ ὑπερέσεβε Σέργιον τὸν ἐν μοναχοῖς διαλάμποντα, ὃς ἀδελφὸς μὲν τοῦ μαγίστρου ἐπεφύκει Θωμᾶ, ἀνεψιὸς δὲ τοῦ πατριάρχου Φωτίου· ὃν πλέον τῆς σαρκικῆς εὐγενείας ἡ κατὰ ψυχὴν ἐτίμα εὐγένεια τό τε τῆς διακρίσεως εὐθὺ καὶ τὸ τοῦ προσώπου χάριεν τὸ μέτριόν τε τοῦ φρονήματος καὶ τοῦ ἤθους· τὸν μὲν γὰρ λόγον εἶχε γλυκύτερον μέλιτος ἀποστάζοντα, τὸ ἦθος πάγιον καὶ σταθηρόν, τὸ δὲ φρόνημα πολὺ φυσικὸν καὶ ταπεινόν. τοῦτον δὴ τὸν ἀοίδιμον ἀδιαλείπτως μεθ' ἑαυτοῦ εἶχεν ὁ βασιλεύς, κανόνα, ὡς ἄν τις εἴποι, τὸν αὐτοῦ βίον ἀεὶ ῥυθμίζοντα. οὗτος πολλὰ παρῄνει τῷ βασιλεῖ τῶν παίδων ἐπιμελεῖσθαι καὶ μὴ ἀπαιδεύτους ἐᾶν εἰς πονηρίαν ἐκκλίνοντας, μή ποτε καὶ αὐτὸς πάθοι τὸ τοῦ Ἠλί, τιμωρίαν ἐκτίσας ὑπὲρ τῆς τῶν παίδων παρανομίας. ὃ καὶ γέγονε. καὶ γὰρ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τούτων, πάντων καθιστορούντων τὸν ἄχραντον χαρακτῆρα ἐν τῷ ἁγίῳ ἐκμαγείῳ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, ἔλεγον οἱ υἱοὶ τοῦ βασιλέως μὴ βλέπειν τι ἢ
Α πεδινεῖς καὶ χθαμαλωτέροις τόποις τῶν Πηγών, των Βουλγάρων άνωθεν ἀναφανέντων ενόπλων καὶ βιο χρησαμένων ἀσήμῳ καὶ φοβερᾷ καὶ σφοδροτέτων ἐπελασάντων κατ' αὐτῶν φεύγει μὲν παρευθὺ Ἰωά νῆς ὁ φαίκτωρ, σφάττεται δὲ ὑπὲρ τούτου ἀγωνιζό μενος ὁ τοῦ Πλατύποδος υἱὸς Φωτεινὸς καὶ πολλο έτεροι. Μόλις οὖν διασωθεὶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν δρόμωνα Ἦλθε δὲ φεύγων ἔνοπλος μετά δρόμωνος καὶ ᾿Αλβ ξιος δρουγγάριος ὁ Μουσλέ · καὶ μὴ ἰσχύσας ἀνελθεῖ ἐπὶ τὴν τοῦ δρόμωνος ἀναβάθραν, πεσὼν ἐν τῇ θα λάσσῃ σὺν τῷ αὐτοῦ πρωτομανδάτωρι ἀπεπνίγη. Οἱ ᾿Αργυροὶ δὲ ἐν τῷ καστελλίῳ φυγόντες διεσώθησαν. Πλώϊμοι δὲ καὶ τὸ λοιπὸν ἅπαν πλῆθος, οἱ μὲν τὰς τῶν πολεμίων χεῖρας φεύγοντες ἐν τῇ θαλάσσῃ ἀπ επνίγησαν, οἱ δὲ σιδήρου γεγόνασι παρανάλωμα, οι δὲ χερσὶ Βουλγαρικαῖς αἰχμάλωτοι συνελήφθησαν. Οἱ δὲ Βούλγαροι μηδένα τὸν κωλύοντα ἔχοντες τά τε παλάτια τῶν Πηγῶν ἐπυρπόλησαν καὶ τὸ Στενόν ἅπαν κατέκαυσαν. Οὕτως ἄρα δεινὸν ἀδουλία καὶ ἀπειρία θρασύτητα σύμμαχον ἔχουσα. ι'. Εἰκάδι δὲ Φεβρουαρίῳ μην καὶ ἐνδικτιώνος ι, Θεοδώρα σύμβος Ρωμανού τελευτῷ· καὶ κατ ετέθη τὸ σῶμα αὐτῆς ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ τοῦ βασι λέως Ῥωμανοῦ, τῷ ὑπ' αὐτοῦ εἰς μοναστήριον ἀμει φθέντι. [Ρ. 577] ια'. Τῷ δ' αὐτῷ μηνὶ στέφεται Σοφία ή τοῦ βασιλέως Χριστοφόρου γυνή. Τηνικαῦτα δὲ καὶ κουροπαλάτης Ιβηρ ἐν τῇ πόλει παρεγένετο, καὶ διὰ μέσης τῆς ἀγορᾶς διελθὼν κεκοσμημένης λαμπρῶς μετά δόξης πολλῆς καὶ τιμῆς ὑπεδέχθη • ὖν καὶ ἐν τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ Σοφίᾳ εἰσήγαγον, τὸ κάλλος αὐτῆς καὶ τὸ μέγεθος θεασόμενον καὶ τὸν πολυτελή κόσμον. Καλλωπίσαντες γὰρ αὐτὴν καὶ περιστείλαντες πέτ πλοις χρυσοϋφέσι καὶ κόσμῳ παντοίῳ, ούπω εἰσήγα- γον ἐν αὐτῷ. Ὁ δὲ τὸ θαυμαστὸν καὶ ὑπερμέγεθες τοῦ ναοῦ ἔργον καταπλαγείς καὶ τὸν πολυτελή κόσμου ὑπερθαυμάσας, καὶ ἀληθῶς Θεοῦ κατοικίαν ε. καὶ τὸν χῶρον τοῦτον εἰπὼν, αὖθις ὑπέστρεψεν εἰς τά οἰκεῖα. ιβ. Σουνίῳδὲ μηνὶ τῶν Βουλγάρων πάλιν ἐπστρατου - σάντων καὶ μέχρι τῶν τῆς ἁγίας Θεοδώρας παλατίων ἐλθόντων καὶ ταῦτα πυρὶ παραδόντων, εἰς ἄριστον ὁ βασιλεὺς Ῥωμανὸς τοὺς τῶν ταγμάτων ἄρχοντας συνεκάλεσε, συνόντος αὐτοῖς καὶ τοῦ λεγομένου Σα κτίκη, καὶ παρήνει τούτοις καὶ προετρέπετο κατά τῶν ἐναντίων ἐξελθεῖν καὶ τῆς πατρίδος υπεραγω νίσασθαι. Οἱ δὲ συνέθεντο ἑτοίμως τῆς αὐτοῦ βασι λείας καὶ τῶν Χριστιανῶν ὑπεραποθνήσκειν. Τῇ οὖν επαύριον καθοπλισθεὶς παρὰ τοῦ βασιλέως ὁ εἰρη μένος Σακτίκης ἀληθῆ οὖσαν τὴν ἑαυτοῦ πίστιν τε καὶ ἀνδρίαν ἀπέδειξεν · Επισθεν γὰρ τῶν Βουλγάρων γενόμενος καὶ εἰς τὸ στρατόπεδον αὐτῶν ἐμπεσὼν πάντας τοὺς ἐκεῖ εὑρεθέντας κατέσφαξεν. Μαθόντες οὖν οἱ Βούλγαροι τὸ γεγονὸς ὑποστρέφουσιν ἐν τῷ στρατοπέδῳ, καὶ πολέμου συγκροτηθέντος τρέπουσι τὸν Σακτίκην σὺν ὀλίγοις υπάρχοντα. Ὁ δὲ ἐπειδὴ σε είκοσι κ' μηνί : πατρὸς αὐτοῦ. κατήγαγον δὲ καὶ τὸν πατριάρχην Τρύφωνα τὸν ῥητὸν χρό νον τελέσαντα, καὶ ἐν τῇ ἰδίᾳ μονῇ τελευτᾷ. χηρεύει δὲ ἡ ἐκκλησία χρόνον αʹ μῆνας εʹ διὰ τὸ ἀτελὲς Θεοφυλάκτου τοῦ υἱοῦ Ῥωμανοῦ. 42. Βασίλειος δέ τις Μακεδὼν πλάνος Κωνσταντῖνον Δοῦκα ἑαυτὸν εἶναι ἐπιφημίσας πολλοὺς μεθ' ἑαυτοῦ συνεπήγετο. οὗτος συσχεθεὶς τῆς μιᾶς χειρὸς ἀλλοτριοῦται. εἶτα καιροῦ λαβόμενος καταλαμβάνει πάλιν τὸ Ὀψίκιον, καὶ χεῖρα χαλκῆν ἀντὶ τῆς κοπείσης προσαρμοσάμενος καὶ σπάθην ὑπερμεγέθη κατασκευασάμενος διήρχετο πλανῶν πολλοὺς ὡς αὐτὸς εἴη Κωνσταντῖνος ὁ Δοῦκας· καὶ φρούριον κατασχὼν ὃ Πλατεῖα πέτρα κατονομάζεται, καὶ τροφὴν πολλὴν ἀποθέμενος, μεγάλην κατὰ Ῥωμανίαν ἀνταρσίαν κινεῖ, προνομεύων καὶ λεηλατῶν τοὺς παρατυγχάνοντας. τοῦτον κρατήσαντες ἀνήγαγον ἐν τῇ πόλει, καὶ ἐν τοῖς Ἀμαστριανοῦ ἔκαυσαν. 43. Τῷ δὲ Φεβρουαρίῳ μηνί, τῆς ʹ ἰνδικτιῶνος, τῇ ἑορτῇ τῆς ὑπαπαντῆς, χειροτονεῖται πατριάρχης ὁ ῥηθεὶς τοῦ βασιλέως υἱὸς Θεοφύλακτος, τοποτηρητῶν ἐκ Ῥώμης ἀνελθόντων καὶ τόμον συνοδικὸν ἐπιφερομένων περὶ τῆς αὐτοῦ χειροτονίας διαγορεύοντα· οἳ καὶ τῷ πατριαρχικῷ θρόνῳ τοῦτον ἐνίδρυσαν. Ῥωμανὸς δὲ ὁ βασιλεὺς τῷ υἱῷ Στεφάνῳ γυναῖκα ἠγάγετο τὴν τοῦ Γαμαλᾶ θυγατέρα Ἄνναν, ἥτις ἅμα τῷ νυμφικῷ στεφάνῳ καὶ τὸν τῆς βασιλείας ἐπέθετο. 44. Μηνὶ Ἀπριλλίῳ, ἰνδικτιῶνος ζʹ, γέγονε πρώτη ἐκστρατεία τῶν Τούρκων κατὰ Ῥωμανίας· καὶ κατατρέχουσι μέχρι τῆς πόλεως, καὶ λεηλατοῦσι πᾶσαν Θρᾳκῴαν ψυχήν. ἀποστέλλεται οὖν ὁ πατρίκιος Θεοφάνης καὶ πρωτοβεστιάριος, καὶ ποιεῖ καταλλαγὴν μετ' αὐτῶν. 45. Τῇ δὲ ιδʹ τοῦ Ἰανουαρίου μηνὸς ἠγάγετο Ῥωμανὸς γυναῖκα τῷ τελευταίῳ υἱῷ αὐτοῦ Κωνσταντίνῳ, ἐκ τοῦ γένους τῶν Ἀρμενιακῶν, τοὔνομα Ἑλένην, τοῦ πατρικίου Ἀδριανοῦ θυγατέρα· ἧς καὶ τελευτησάσης Φεβρουαρίῳ μηνὶ δευτέρᾳ ἑτέραν τούτῳ συνέζευξεν γυναῖκα, ἐκ τοῦ γένους τοῦ Μάμω ἐκείνου, Θεοφανὼ λεγομένην. 46. Τῷ ἐνιαυτῷ ἐκείνῳ κατέπλευσαν οἱ Ῥῶς οἱ καὶ Δρομῖται λεγόμενοι, οἱ ἐκ γένους τῶν Φράγγων ὄντες, κατὰ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, μετὰ πλοίων χιλιάδες δέκα. πέμπεται οὖν πρὸς αὐτοὺς ὁ πρωτοβεστιάριος Θεοφάνης μετὰ πλοίων. καὶ τὸν στόλον εὐτρεπίσας αὐτοὺς ἐξεδέχετο. ἐπεὶ δὲ πλησίον τοῦ ἐν τῷ Εὐξείνῳ Πόντῳ φάρου ἐγένοντο (φάρος δὲ καλεῖται ἀφίδρυμά τι ᾧ πυρσὸς ἐπιτίθεται πρὸς ὁδηγίαν τοῖς ἐν νυκτὶ παροδίταις, Εὔξεινος δὲ Πόντος κατὰ ἀντίφρασιν καλεῖται· κακόξεινος γὰρ ἐλέγετο διὰ τὰς συνεχεῖς τῶν ἐκεῖσε λῃστῶν πρὸς τοὺς ἐπιξενουμένους καταδρομάς, οὕς φασιν ἀνελὼν Ἡρακλῆς, ἀδείας τυχόντες οἱ παροδῖται τοῦτον Εὔξεινον ἐπωνόμασαν) ἐν τῷ Ἱερῷ λεγομένῳ, ὃ τὴν ἐπωνυμίαν εἴληφε διὰ τῶν τῆς Ἀργοῦς πλωτήρων ἐκεῖσε διερ χομένων αὐτόθι ἀνιδρύσαι μὲν ἱερόν, αὐτὸς ἀθρόον τούτοις ἐπέθετο, καὶ τὰ μὲν πλεῖστα πλοῖα κατέφλεξεν, τὰ δὲ λοιπὰ εἰς φυγὴν ἐτράπησαν. ὅθεν καὶ τελείας τροπῆς γενομένης τὰ μὲν τῶν πλοίων αὐτῶν αὔτανδρα κατέδυσαν, πλείστους δὲ ζῶντας συνέλαβον. οἱ δὲ περιλειφθέντες εἰς τὸ τῆς ἀνατολῆς μέρος, εἰς τὰς Ῥογὰς λεγομένας, κατέπλευσαν. καὶ ἐπεὶ σύνταγμα πρὸς τὰ τῆς Βιθυνίας μέρη ἀπέστειλαν χρειῶν ἕνεκα, ἐντυγχάνει τούτοις Βάρδας ὁ Φωκᾶς· καὶ γὰρ ἀποσταλεὶς ἦν ἐπὶ τούτῳ μετὰ ἱππέων ἐκκρίτων, παρατρέχων αὐτούς, καὶ κατέσφαξεν ἅπαντας. ἀλλὰ καὶ ὁ Κουρκούας μετὰ παντὸς τοῦ τῆς ἀνατολῆς στρατεύματος κατελθὼν τοὺς ὑπολειφθέντας εὑρίσκων ἀπέκτεινεν. πολλοὺς δὲ τόπους καὶ ναοὺς ἐνέπρησαν, καὶ τοὺς συλλαμβανομένους Ῥωμαίους τοὺς μὲν ἀνεσταύρουν τοὺς δὲ τῇ γῇ προσεπήγνυον, τοὺς δὲ τοῦ κλήρου, ὄπισθεν τὰς χεῖρας δεσμοῦντες, ἥλους σιδηροῦς κατὰ μέσης τῆς κεφαλῆς αὐτῶν ἐπήγνυσαν. χειμῶνος δὲ ἤδη καταλαμβάνοντος, καὶ εἰς τὰ οἰκεῖα βουλόμενοι ἀπελθεῖν, τὸν στόλον λαθεῖν ἐσπούδαζον. νυκτὸς οὖν ἐκπλεύσαντας ὁ πατρίκιος Θεοφάνης τούτους ὑπήντησε. καὶ εὐθὺς δευτέρα ναυμαχία συνάπτεται καὶ πλεῖστα πλοῖα βυθίζονται. ὀλίγων δὲ μετὰ πλοίων depressioribus Pegarum locis, castris dispositis, Bulgarisque armata manu e superioribus editiore- que tumulo emergentibus, horrendoque ac incondito clamore strepentibus, maximoque impetu irruenti- bus, Joannes rector illico fugam arripit, Photinus Platypodis filius tuendi illius causa concertando necatur, et alii multi. Vix itaque sospes in triremem ingressus est. Venit vero armatus fugiens Alexius drungarius Muscle ; nec armatura gravis celocis scalam commode satis scandere valens, una cum suo protomandatore præceps in mare aclus aquis suffocatus est. Ambo Argyri fuga in castellum evaserunt. Navales ac reliquæ omnes copiæ, partim hostiam fugientes manus in mari exstinctæ sunt, partim ferro perierunt, partim inter Bulgarorum manubias captivi facti sunt. Porro Bulgari, nemine illis obsistente, tum Pegarum regias ædes incende- runt, tum Stenum omne igni vastaverunt. Sic ni- mirum grande malum consilii inopia rerumque înexperientia, cui audacia ac temeritas præsto es! adjutatque. decima, moritur Theodora Romani uxor ; cujus corpus depositum in ipsius Romani imperatoris domo, quam is in monasterium verterat. Amperatoris uxor. Eo ipso tempore lber europalaia urbem petiit, ac per medium forum deductus ma- gnifico apparatu ornatum, clara pompa atque honore C susceptus est. Inductus est et in Sanctam Dei So- ptiam, ejus pulchritudinem ac inolem pretiosumque ornatum inspecturus : splendide namque ornantes, saroque tertis aulis parietes circumvestientes, omnisque generis culta decorantes, sic eum admi- sere. Ille mirandaın immanisque molis ædis fabri- cam stupens, supraque modum admirans illius pre- tiosissimum cultumn, sacrumque hunc locum vore Dei babitationem dicens, domum reversus est. garis suscepta, et cum illi adusque S. Theodoræ regias ædes devecti has igni succendissent, Roma- nus imperator legionum duces ac tribunos ad pran- dium invitavit, inter quos erat quem Sacticem vocant ; hortabaturque illos ac excitabat ut adver- sum hostes exirent ac pro patria depugnarent. Assensere illi, atque alacres ejus tuende majestatis causa ac Christianæ rei incolumitatis oppetituros se mortem promisere. Postridie igitur, quem dicebam, Sactices, armis ab imperatore instructus, veram suam sic datam fidem fortisque animi sui virtutem ostendit : Bulgaros quippe a tergo agressus, inque eorum castra insiliens, quos ibi invenit, omnes trucidavit. Bulgari ubi cognovere quod gestum erat, in castra revertuntur; consertaque pugna Sacticem paucis stipatum terga vertere cogunt. Is VARIE LECTIONES. P, addito post cf. p. a. GEORGII MONACHI depressioribus Pegarum locis, castris dispositis, Bulgarisque armata manu e superioribus editiore- que tumulo emergentibus, horrendoque ac incondito clamore strepentibus, maximoque impetu irruenti- bus, Joannes rector illico fugam arripit, Photinus Platypodis filius tuendi illius causa concertando necatur, et alii multi. Vix itaque sospes in triremem ingressus est. Venit vero armatus fugiens Alexius drungarius Muscle ; nec armatura gravis celocis scalam commode satis scandere valens, una cum suo protomandatore præceps in mare aclus aquis suffocatus est. Ambo Argyri fuga in castellum evaserunt. Navales ac reliquæ omnes copiæ, partim hostiam fugientes manus in mari exstinctæ sunt, partim ferro perierunt, partim inter Bulgarorum manubias captivi facti sunt. Porro Bulgari, nemine illis obsistente, tum Pegarum regias ædes incende- runt, tum Stenum omne igni vastaverunt. Sic ni- mirum grande malum consilii inopia rerumque înexperientia, cui audacia ac temeritas præsto es! adjutatque. decima, moritur Theodora Romani uxor ; cujus corpus depositum in ipsius Romani imperatoris domo, quam is in monasterium verterat. Amperatoris uxor. Eo ipso tempore lber europalaia urbem petiit, ac per medium forum deductus ma- gnifico apparatu ornatum, clara pompa atque honore C susceptus est. Inductus est et in Sanctam Dei So- ptiam, ejus pulchritudinem ac inolem pretiosumque ornatum inspecturus : splendide namque ornantes, saroque tertis aulis parietes circumvestientes, omnisque generis culta decorantes, sic eum admi- sere. Ille mirandaın immanisque molis ædis fabri- cam stupens, supraque modum admirans illius pre- tiosissimum cultumn, sacrumque hunc locum vore Dei babitationem dicens, domum reversus est. garis suscepta, et cum illi adusque S. Theodoræ regias ædes devecti has igni succendissent, Roma- nus imperator legionum duces ac tribunos ad pran- dium invitavit, inter quos erat quem Sacticem vocant ; hortabaturque illos ac excitabat ut adver- sum hostes exirent ac pro patria depugnarent. Assensere illi, atque alacres ejus tuende majestatis causa ac Christianæ rei incolumitatis oppetituros se mortem promisere. Postridie igitur, quem dicebam, Sactices, armis ab imperatore instructus, veram suam sic datam fidem fortisque animi sui virtutem ostendit : Bulgaros quippe a tergo agressus, inque eorum castra insiliens, quos ibi invenit, omnes trucidavit. Bulgari ubi cognovere quod gestum erat, in castra revertuntur; consertaque pugna Sacticem paucis stipatum terga vertere cogunt. Is VARIE LECTIONES. GEORGII MONACHI 40. Februarii mensis die vigesima, indictione 41. Eudem mense coronatur Sophia Christophori 12. Rursus vero mense Junio expeditione a Bul- 40. Februarii mensis die vigesima, indictione 41. Eudem mense coronatur Sophia Christophori 12. Rursus vero mense Junio expeditione a Bul-
PG 109:967πρόσωπον μόνον, ὁ δὲ γαμβρὸς Κωνσταντῖνος ἔλεγεν βλέπειν ὀφθαλμοὺς καὶ ὦτα. πρὸς οὓς καὶ εἶπεν ὁ ἀοίδιμος Σέργιος "καλῶς ἀμφότεροι εἴδετε." οἱ δὲ ἀντέφησαν "καὶ τί σημαίνει ἑκάστου τούτου ἡ διαφορά;" ἀπεκρίθη "οὐκ ἐγὼ ἀλλὰ Δαβὶδ ὁ προφήτης λέγει, ὀφθαλμοὶ κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν, πρόσωπον δὲ κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας κακὰ τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἐκ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐ 751 τῶν." τότε ἀκούσαντες ἐκεῖνοι θυμοῦ ἐπλήσθησαν καὶ κατ' αὐτοῦ ἐβουλεύοντο. ὅθεν δὴ καὶ τοῦ παλατίου κατάγουσι τὸν πατέρα αὐτῶν καὶ ἐν τῇ νήσῳ ἐξορίζουσιν. ἀλλὰ δὴ καὶ πάλιν αὐτὸν εἶχεν ἐκεῖ Ῥωμανὸς ὁ βασιλεὺς τῶν συμφορῶν παραμύθιον καὶ τῶν θλίψεων ἀκεσώδυνον φάρμακον. συνῆν τούτῳ καὶ Πολύευκτος ὁ εὐλαβέστατος μοναχός, τὰ εἰκότα παραμυθούμενος, ὃς τοῦ πατριάρχου Θεοφυλάκτου τελευτήσαντος αὐτὸς πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ βασιλέως προχειρίζεται. εἰσοικίζεται δὲ καὶ οὗτος παρὰ Σεργίου τοῦ εἰρημένου εὐλαβεστάτου μοναχοῦ Ῥωμανῷ τῷ βασιλεῖ τρόπῳ τοιῷδε. τοῦ πατριάρχου Θεοφυλάκτου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ συχνοτέρως νοσοῦντος, παρεκάλει Ῥωμανὸς τὸν Σέργιον γενέσθαι πατριάρχην. ὁ δὲ ἀπὸ ψυχῆς τοῦτο ἀπαρνούμενος ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἠναγκάζετο. καί ποτέ φησιν "ἔχω, δέσποτα, εἰ θέλεις, πατριάρχην, ἄνδρα εὐλαβῆ καὶ χρησιμεύοντα, ἀλλὰ μὴν καὶ σοφὸν εἰς τὴν τοιαύτην ἀξίαν." ὁ δὲ "ἂς ἴδω αὐτόν." ἔρχεται μετὰ τοῦ Σεργίου καὶ ὁ Πολύευκτος· καὶ ὡς εἰσῆλθον ἀμφότεροι εἰς τὸν βασιλέα, αὐτὸς μὲν ὁ βασιλεὺς καθέζεται ἐπὶ τῆς κλίνης, συγκαθέζεται δὲ αὐτῷ καὶ ὁ Σέργιος· τὸν δὲ Πολύευκτον εἰς σκάμνον ἐκάθισαν. ἐρωτᾷ ὁ βασιλεὺς χρήσιμόν τι γραφικὸν τῷ Πολυεύκτῳ, σκοπῶν ἐπὶ τὸ ἀκοῦσαι ποσῶς τὴν λαλιὰν αὐτοῦ, ὡς ἔθος τοῖς ἀνθρώποις. ὁ δὲ ὀξύθυμος ὢν αὐστηρῶς πως καὶ ἀποφαντικῶς ἀπεκρίθη τραχείᾳ τῇ φωνῇ "ὁ καθεζόμενος μετὰ τῆς βασιλείας σου ἐν τῇ κλίνῃ σου ἑρμηνευσάτω 752 αὐτός." καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς εὐθὺς τὸν λόγον ὡς φθόνου βέλος ἐν τῇ καρδίᾳ δεξάμενος· ὁ δὲ μακαρίτης Σέργιος τῷ φυσικῷ φρονήματι τὸν λόγον ὑπαμβλῦναι θέλων ῥίπτει ἑαυτὸν εἰς τοὺς πόδας Πολυεύκτου, καὶ "εὖξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, πάτερ ἅγιε" λέγει, "ὅτι τοσαύτας ἡμέρας ἀτακτῶν οὐκ ᾐσθανόμην." τοῦ δὲ βασιλέως πυθομένου "διὰ τί οὕτως ἐποίησας;" ἔφη "ὅτι οὕτως ὀφείλει ποιεῖν ὁ προϊστάμενος, καὶ μάλιστα ἐκκλησίας, καὶ μὴ κατὰ προσωποληψίαν τι ποιεῖν." ἔκτοτε οὖν οὐκ ἐπείσθη ἐν τῇ κλίνῃ τοῦ βασιλέως τὸ σύνολον καθεσθῆναι. 53. Στέφανος τοίνυν ὁ υἱὸς Ῥωμανοῦ ἐπαναστὰς τῷ πατρί, συμβούλοις τε χρησάμενος τῷ τε ἀπὸ μοναχῶν Μαριανῷ καὶ Βασιλείῳ τῷ λεγομένῳ Πετεινῷ καὶ Μανουὴλ τῷ Κουρτίκῃ, συνειδότων αὐτῷ καὶ τῶν λοιπῶν βασιλέων, ἐπεὶ μακρῷ γήρει καὶ νόσῳ τρυχόμενον εἶδεν, καὶ τὰ τῆς βασιλείας κατὰ διαθήκας ἀπακριβωσάμενον (καὶ ἄνακτα πρῶτον τὸν πορφυρογέννητον Κωνσταντῖνον προσδιωρίσατο καὶ καθεξῆς ἐν δευτέρῳ καὶ τρίτῳ τοὺς τούτου υἱοὺς) καὶ πρὸς αὐτοὺς ῥητῶς ἐξασφαλισάμενον ὡς εἴπερ τῷ πρώτῳ βασιλεῖ κατά τι πταίσειαν, καθαιρεῖσθαι παραυτίκα τῆς βασιλείας, τοῦτον τοῦ παλατίου κακῶς κατήγαγεν καὶ ἐν τῇ Πρώτῃ νήσῳ ἐξορίσας ἀπέκειρεν μοναχόν. 753 Ὑπελείφθη οὖν αὐτοκράτωρ Κωνσταντῖνος ὁ τούτου γαμβρός, μηνὶ Δεκεμβρίῳ κʹ, ἰνδικτιῶνος γʹ, ἐν ἔτει υνδʹ. ὃς παραυτίκα Βάρδαν τὸν Φωκᾶν μάγιστρον καὶ δομέστικον τῶν σχολῶν προχειρίζεται, καὶ Κωνσταντῖνον ναυμαχίας ἡγήτορα, καὶ στρατιάρχας τινὰς τῶν εὐχρήστων. τὸν δὲ Πετεινὸν πατρίκιον καὶ κόμητα τοῦ στάβλου πεποίηκε, τὸν δὲ Κουρτίκην πατρίκιον καὶ δρουγγάριον τῆς βίγλας, οὕστινας ὁ θεὸς συντόμως ἐπεξῆλθεν ὡς εἰς χριστὸν κυρίου παροινήσαντας· ἐπὶ καθοσιώσει γὰρ καταληφθέντες, ὡς ἑκάτερος αὐτῶν οἰκτίστῳ θανάτῳ τὸν βίον ἀπέρρηξαν. 2. Μετὰ δὲ μʹ ἡμέρας Κωνσταντῖνος ὁ πορφυρογέννητος ὑποπτεύσας Στέφανον καὶ Κωνσταντῖνον τοὺς αὐταδέλφους, μή ποτε καὶ κατ' αὐτοῦ τὰ ὅμοια διαπράξωνται, ὅπερ ἦν εἰκός, ὅτι εἰ τοῦ ἰδίου πατρὸς οὐκ ἐφείσαντο, πῶς αὐτοῦ φείσονται; λέγεται γὰρ ὅτι φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ
Α πατριάρχης Στέφανος ἅμα Θεοφάνει να πρωτοβεστια ρίῳ καὶ Μαρίᾳ τῇ τοῦ Χριστοφόρου θυγατρί και πάσῃ τῇ συγκλήτῳ εἰς τὸν ναὸν τῆς ὑπεραγίας Θεο- τόκου τὸν τῆς Πηγῆς, καὶ εὐλόγησαν Πέτρον τε καὶ Μαρίαν, καὶ τοὺς νυμφικούς στεφάνους ταῖς αὐτῶν επέθηκαν κεφαλαῖς, παρανυμφεύοντος Θεοφάνους πρωτοβεστιαρίου καὶ Γεωργίου Σουρσουβούλου. Λαμ πρᾶς δὲ καὶ πολυτελούς γεγονυίας τραπέζης, καὶ πάντων τῶν εἰδισμένων τοῖς γάμοις φαιδρῶς ἐπιτε λεσθέντων, εἰσῆλθεν Θεοφάνης πρωτοβεστιάριος άμα Μαρίᾳ τῇ θυγατρὶ τοῦ βασιλέως Χριστοφόρου ἐν τῇ πόλει. Τῇ δ' δὲ τοῦ γάμου ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ βασιλεὺς Ῥωμανὸς εὐωχίαν λαμπρὰν ἐν τῇ τῶν Πηγῶν ἀπο βάθρα τοῦ βασιλικοῦ δρόμωνος, περικοσμήσας αὐτὴν ὑφάσμασι σηρικοίς. Ενθα συνειστιάθη Ρωμανὸς ὁ βασιλεὺς Πέτρῳ Βουλγάρῳ ἅμα Κωνσταντίνῳ γαμ βρῷ καὶ [Ρ. 584] Χριστοφόρῳ υἱῷ. Τῶν δὲ Βουλγά ρων ἔνστασιν οὐ μικρὰν ποιησαμένων πρότερον εύ φημισθῆναι Χριστοφόρον, εἶθ' οὕτως Κωνσταντίνον, ὑπεῖξε τῇ ἐνστάσει τούτων ὁ βασιλεὺς Ρωμανός, καὶ γέγονεν ὅπερ ᾐτήσαντο. 33-34. λγ'-λδ'. Ἐπειδὴ δὲ πάντα τὰ ἐπὶ τοῖς γάμοις συν ετελέσθησαν, ἔμελλε δὲ Μαρία ἤδη τὴν πρὸς Βουλ γαρίαν σὺν τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς Πέτρῳ ὁδὸν ὁδεύειν, οἱ ταύτης γονεῖς μέχρι τοῦ ῾Εβδόμου συνεξῆλθον αὐτῇ ἅμα Θεοφάνει πρωτοβεστιαρίῳ, καὶ συνεστιαθέντες ἐκεῖσε Πέτρῳ, ἐπειδὴ ἔμελλεν ἀπαίρειν, περιχυθέν τες τῇ θυγατρὶ καὶ πολλὰ καταχέαντες δάκρυα καὶ ὅσα εἰκὸς ἐπὶ στερήσει σπλάγχνου περιποθήτου, τόν τε αύτων γαμβρὸν ἀσπασάμενοι καὶ ταύτην ταῖς αὐτοῦ χερσὶ παραθέμενοι ἐν τοῖς βασιλείοις ὑπέστρε ψαν. Μαρία δὲ Βουλγαρικαῖς παραδοθείσα χερσὶ τὴν ἐπὶ Βουλγαρίαν ἀπῄει, χαίρουσά τε ἅμα καὶ λυπού μένη, λυπουμένη μὲν ἐφ᾽ οἷς γονέων φιλτάτων ἑστέρηται καὶ βασιλείων οίκων καὶ συνηθείας τῶν γένει προσοικούντων ", χαίρουσα δὲ ὡς βασιλεῖ προσ ηρμόσθη ἀνδρὶ καὶ δέσποινα Βουλγάρων προσηγο ρεύθη. Απῄει τοίνυν πλοῦτον ἐπικομιζομένη λαμ πρὸν καὶ παντοδαπῆ καὶ σκευὴν ἀναρίθμητον. λε'. Τότε δὲ καὶ πρέσβεις πρὸς τὸν βασιλέα Ρω- μανὸν ἐκ τῆς Μελιτηνῆς παρεγένοντο, εἰρηνικὰς σπονδὰς ἐπὶ τὸ ποιῆσαι πάντα παρέχοντες. Μετ' οὐ πολὺ δὲ καὶ ᾿Απόχαψ ὁ τοῦ ᾿Αμερ ἔγγονος, ἀμηρᾶς ὢν Μελιτηνῆς, καὶ ὁ ᾿Αποσαλάθ στρατηγός, εὐγενές στατος καὶ πλούσιος ὤν, ἐκ Μελιτηνής παρεγένοντο. Αποδεχθέντες οὖν μεγάλως μετὰ τῆς προσηκούσης τιμῆς παρὰ Ῥωμανοῦ καὶ σύμφωνα εἰρήνης που ήσαντες ὑπέστρεψαν εἰς τὰ ἴδια. Εκτοτε δὲ συνεξ- εστράτευον τοῖς Ῥωμαίοις κατὰ τῶν ὁμοφύλων Αγα- ρηνῶν, ἔν τε τοῖς ἐπινικίοις συνεισήρχοντο τοῖς Ῥα- μαίοις ἐν τῇ πόλει, αἰχμαλώτους ἄγοντες Αγαρη νούς· ὅπερ ἦν θαυμαστὸν καὶ παράδοξον δείγμα τῆς τῶν ἀθέων ᾿Αγαρηνῶν δυστυχίας. Τελευτήσαντος δὲ τοῦ ᾿Απόχαν, ἀνδρὸς φρονίμου καὶ συνετοῦ καὶ δυνα- τοῦ, διέλυσαν τὴν εἰρήνην οἱ τὴν Μελιτηνὴν κατοι κοῦντες. Εκστρατεύουσιν οὖν κατ' αὐτῶν πάλιν ὅ Ο Θεοδώρου Ρ. οι προσηκόντων GEORGII MONACHI triarcha Stephanus eum Theophane protovestiario et Maria Christophori alla universoque senatu, ad sanctissimæ Dei Genitricis ad Pegas, Petrum Ma- riamque benedixit, et nuptiales cor^llas eorum ca- pitibus imposuit, sponsam comitantibus Theophane protovestiario et Georgio Sursubulo. Instructa vero sumptuosa ac præmagnifica mensa, cunctisque ad nuptiarum solemnia spectantibus rite splendideque peractis, Theophanes protovestiarius una cum Maria Christophori imperatoris filia in urbem reversus est. Tertio autem a nuptiis cele- bratis die Romanus imperator in Pegarum exscen- sione magnificum paravit convivium, sericis aulæis convestita machina. Quo loco epulatus Romanus imperator cum Petro Bulgaro necnon Constantino genero ac Christophoro filio. Bulgaris porro etiam atque etiam obstinatis animis adnitentibus ut priore loco Christophorus ac tum Constantinus faustis cminibus atque vocibus imperatorum more accipe retur, eorum Romanus imperator enixe fagitatis annuit, ac quod petierant exstitit. Tum vero omnibus nuptiarum expletis solemniis et gaudiis, ac cum jam Maria cum Petro viro suo in Bulgariam esset profectura, ad Hebdo- mnum usque a parentibus una cum Theophane protevestiario deducitur. Ibique cum Petro epu- lati, quod in discessus procinctu erat, puella cir- cumfusi copiosas fundunt lacrymas, quantas par erat, qui charissimo pignore continuo privandi erant; generumque suum exosculati, atque ejus manibus deposita filia ac contradita, in regiam revertuntur. Maria viri Bulgari manibus tradita, gaudio mista et tristitia, in Bulgariam iter habebat. Dolorem facie- bat quod amantissimis parentibus, quod re- giis ædibus, quod necessariorum affiniumque con- suetudine destituebatur; rursusque gaudio erat quod viro regi locata Bulgarorumque domina esset consalutata. Ibat itaque splendidas sibi exportans opes ac omnigenas, eaque supellectili instructa quæ et numerum excedat. peratorem legati advenere pacis foedera pactaque offerentes. Nec multo post etiam Apochaps Ameris nepos, ipse Melitenes ameras, nec non Aposalath ducam strenuissimus nobilissimusque ac locuple tissimus, ex Melitene venerunt; magnificeque con- venienti honore ac cultu Romano suscepti per- cussoque pacis fœdere ad sua redierunt. Indeque sociis adlecti ac fœderati adversus tribules suos Agarenos cum Romanis ad bella proficiscebantur, ac triumphi specie cum iisdem captivos suos du- centes (mirando sane spectaculo et inaudito, im- piorumque Saracenorum afflictarum rerum indicio) urbem ingrediebantur. Mortuo autem Apochapro, viro prudente ac sapiente, Melitenenses pacem dis- solvere. Iterum igitur adversus cos profciscuntur Jegionum domesticus Joannes Crocoas cum cohorti- B C D VARIE LECTIONES. p. 1. 35. Tunc vero etiam a Melitene ad Romanum im-
PG 109:969ὁμιλίαι κακαί. τῶν ὁμαιμόνων τί γίνεται; ἑστιάσας αὐτοὺς καὶ φιλοφρονήσας, ἔτι τῆς βρώσεως οὔσης ἐν τῷ στόματι αὐτῶν ἀνήρπασαν τούτους οἱ πρὸς τοῦτο εὐτρεπισμένοι, καὶ ἐν ταῖς πλησιαζούσαις νήσοις αὐτοὺς περιώρισαν κληρικοὺς ποιήσαντες. μετ' ὀλίγον δὲ τὸν ἴδιον πατέρα αὐτῶν αἰτησάμενοι ἰδεῖν μοναχὸν ὄντα, πένθει ἀφορήτῳ κατεχόμενοι. ὁ δὲ ὁμοίως ὀδυρόμενος πρὸς αὐτοὺς ἐφθέγξατο "υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν." εἶθ' οὕτως ἐξορίζονται, ὁ μὲν Στέφανος εἰς Προικόνησον, εἶτα εἰς Ῥόδον, ἔπειτα εἰς Μιτυ 754 λήνην, ὁ δὲ Κωνσταντῖνος εἰς Τένεδον, ἐκεῖθεν εἰς Σαμοθρᾴκην· ἐν ᾗ καὶ ἀνταρσίαν μελετήσας παρὰ τῶν φυλασσόντων αὐτὸν σφάζεται. Μιχαὴλ δὲ τὸν τοῦ βασιλέως Χριστοφόρου υἱόν, τὰ βασιλικὰ πέδιλα ἀφελόμενος, κληρικὸν ἐποίησεν Θεοφύλακτος ὁ πατριάρχης. ὁμοίως καὶ Θεοφάνην πατρίκιον καὶ παρακοιμώμενον ἐξώρισε, καὶ Γεώργιον πρωτοσπαθάριον καὶ πιγκέρναν καὶ Θωμᾶν πριμικήριον, οὓς δείρας καὶ κουρεύσας καὶ θριαμβεύσας ἐξώρισεν διὰ τὸ φωραθῆναι αὐτοὺς καιροσκοπεῖν τοῦ εἰσαγαγεῖν πάλιν τὸν Ῥωμανὸν ἐν τῷ παλατίῳ. 3. Τῷ Δεκεμβρίῳ μηνί, τῆς ʹ ἰνδικτιῶνος, ἐπιβουλῆς γενομένης εἰς τὸ τὸν Στέφανον ἐκ τῆς νήσου ἀγαγεῖν ἐν τῷ παλατίῳ, ἐπεὶ παρὰ Μιχαὴλ τοῦ Διαβολίνου ἐμηνύθη, πάντων κρατηθέντων τῶν μὲν τὰς ῥῖνας καὶ τὰ ὦτα ἀπέτεμε, τοὺς δὲ δαρμῷ ἀφορήτῳ ὑπέβαλεν καὶ ὄνοις ἐπικαθίσας καὶ θριαμβεύσας ἐξώρισεν. 4. Τῇ δὲ κεʹ τοῦ Ἰουλίου μηνός, τῆς ʹ ἰνδικτιῶνος, Ῥωμανὸς ὁ βασιλεὺς ἐν τῇ νήσῳ τελευτᾷ, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐν τῇ πόλει διακομισθὲν ἐν τῇ αὐτοῦ ἀπετέθη μονῇ. (5) μετὰ γοῦν τὸ μόνον καταλειφθῆναι τὸν αὐτοκράτορα Κωνσταντῖνον, προεχειρίσατο Βασίλειον τὸν πρωτοβεστιάριον αὐτοῦ, τὸν ἀπὸ παλλακῆς φυσικὸν υἱὸν Ῥωμανοῦ τοῦ πρὸ αὐτοῦ βασιλέως, πατρίκιον καὶ παρακοιμώμενον καὶ παραδυναστεύοντα τῆς συγκλήτου. οὗτος δὲ ἦν ἐχέφρων καὶ λόγιος, καὶ τῷ βασιλεῖ ἐν πᾶσιν ὑπηρετῶν 755 αἰσίως καὶ πρεπόντως. τότε καὶ ὁ πατριάρχης Θεοφύλακτος ἀρρωστήσας καὶ ὑπ' αὐτῆς κυριευθεὶς ἐτελεύτησεν, κρατήσας τῆς ἐκκλησίας ἔτη κδʹ. χειροτονεῖται δὲ ἀντ' αὐτοῦ ὁ ἀνωτέρω εἰρημένος Πολύευκτος μοναχός, τίμιος ἀνὴρ καὶ ἁγιώτατος. 6. Τότε καὶ ἀποστολικῶν ἐσθήτων ἀποκεκρυμμένων ἔν τινι γωνίᾳ τῆς πόλεως δηλωθεισῶν τῷ βασιλεῖ, μετὰ πάσης τιμῆς καὶ δοξολογίας ἀνελόμενος αὐτάς, τῷ μεγάλῳ τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἀπεθησαύρισε ναῷ. καὶ τὰ λείψανα τοῦ θεολόγου Γρηγορίου, ἃ καὶ μερισθέντα τὰ μὲν ἐν τῷ σηκῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἐτέθησαν, τὰ δὲ ἐν τῷ ναῷ τῆς ἁγίας μάρτυρος Ἀναστασίας. 7. Ὁ τοίνυν βασιλεὺς διὰ τὸ τὸν μάγιστρον καὶ δομέστικον τῶν σχολῶν, Βάρδαν τὸν Φωκᾶν λεγόμενον, εἰς γῆρας ἐλάσαι καὶ ἀδυνάτως πρὸς τοὺς κόπους ἔχειν. τοῦ δομεστικάτου ἀποκινεῖ, καὶ ἀντ' αὐτοῦ προβάλλεται δομέστικον Νικηφόρον πατρίκιον καὶ στρατηγὸν τῶν ἀνατολικῶν, τὸν υἱὸν αὐτοῦ. ὡσαύτως καὶ πατρίκιον Λέοντα, τὸν τούτου αὐτάδελφον, στρατηγὸν τῶν δυτικῶν προχειρίζεται. γέγονε δὲ ἐμπρησμὸς μέγας πλησίον τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου Θωμᾶ, ὡς καῆναι τὸν ἔμβολον τὸν πρὸς τὴν Σιδηρᾶν πόρταν. 8. Ἰστέον δὲ ὅτι τῷ ιδʹ ἔτει τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου τοῦ πορφυρογεννήτου (δεκαπέντε γὰρ ἐκράτησεν) ἐγεννήθη ὁ βασιλεὺς Βασίλειος ὁ ἔκγονος αὐτοῦ, υἱὸς δὲ Ῥωμανοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. τῶν δὲ Τούρκων καταδραμόντων μέχρι τῆς πόλεως ἐν τῇ ἑορτῇ 756 τοῦ πάσχα, καὶ ληϊσαμένων πᾶσαν τὴν Θρᾴκην, καὶ πραῖδαν πολλὴν λαβόντες, ὁ βασιλεὺς εὐθὺς τὸν πατρίκιον καὶ δομέστικον τῶν ἐξκουβίτων Πόθον τὸν Ἀργυρὸν μετὰ τοῦ τάγματος αὐτοῦ καὶ τοῦ στρατηγοῦ τῶν βουκελλαρίων καὶ τοῦ Ὀψικίου καὶ Θρακησίου κατὰ πόδας αὐτῶν ἐξαπέστειλεν· οἳ καὶ νυκτὸς ἐπιπεσόντες κατέσφαξαν αὐτούς, λαβόντες καὶ τὴν πραῖδαν καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν πᾶσαν. 9. Φασὶ δὲ ὅτι εἰς τὴν γέννησιν τοῦ πορφυρογεννήτου λαμπρὸς ἀστὴρ ἐφάνη ἐπὶ ἡμέρας μʹ, καὶ πάλιν ἐπὶ τῇ κοιμήσει καὶ ἐξόδῳ αὐτοῦ ἀστέρα φανῆναι ἀμαυρὸν ἔχοντα φῶς. τελευτᾷ οὖν νοσήσας, πεποιηκὼς βασιλέα τὸν υἱὸν
PG 109:977αὐτοῦ Ῥωμανόν, καὶ θάπτεται ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων μετὰ Λέοντος βασιλέως τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. ἦν δὲ τῇ ἰδέᾳ εὐμήκης τὴν ἡλικίαν, λευκὸς τὴν χροιάν, εὐόφθαλμος, χαροποὺς ἔχων τοὺς ὀφθαλμούς, γρυπὸς ἤτοι ἐπίριν, μακροπρόσωπος, μακροτράχηλος, εὐρὺς τοὺς ὤμους, φιλοτράπεζος, φίλοινος, ἡδὺς τοῖς λόγοις. ἔζησε δὲ χρόνους νεʹ, καὶ ἐτελεύτησε μηνὶ Νοεμβρίῳ ιεʹ, ἰνδικτιῶνος ʹ, ἔτους υν ʹ, καταλείψας αὐτοκράτορα Ῥωμανὸν τὸν υἱὸν αὐτοῦ μεθ' Ἑλένης τῆς μητρὸς αὐτοῦ. Κόσμου ἔτος υν ʹ, θείας σαρκώσεως ἔτει ν ʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Ῥωμανὸς ἔτη γʹ μῆνας γʹ ἡμέρας εʹ. ἦν δὲ τὴν ἡλικίαν 757 νέος, σφριγῶν τῷ σώματι, σιτόχροος, εὐόφθαλμος, ἐπίριν, χαροπός, γλυκὺς τοῖς ῥήμασιν, ὄρθιος ὡς κυπάρισσος, εὐρὺς τοὺς ὤμους, ἥσυχος καὶ προσηνής. καταλειφθεὶς δὲ αὐτοκράτωρ παρὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Κωνσταντίνου τοῦ πορφυρογεννήτου ἐτῶν ὢν καʹ, σὺν Βασιλείῳ τῷ υἱῷ αὐτοῦ ἐνιαυσιαίῳ ὄντι καὶ τῇ μητρὶ αὐτοῦ Ἑλένῃ καὶ τῇ συνεύνῳ αὐτοῦ Θεοφανῷ. καὶ παρευθὺ τοὺς ἀνθρώπους τοῦ πατρὸς αὐτοῦ ἐν ἀξιώμασι μεγίστοις ὑπερανεβίβασε καὶ δώροις καταπλουτίσας τοῦ παλατίου κατήγαγεν, ἐξελέξατο δὲ καὶ προέκρινε παραδυναστεύοντας καὶ πρώτους τῆς συγκλήτου Ἰωσὴφ πατρίκιον καὶ δρουγγάριον τῶν πλωΐμων, ὅντινα καὶ μετὰ βραχὺ παρακοιμώμενον ἐποίησεν· τὸν δὲ πρωτοσπαθάριον Ἰωάννην τὸν Χοινὸν πατρίκιον καὶ μέγαν ἑταιρειάρχην προεβάλετο, τὸν δὲ πρωτοσπαθάριον Σισίνιον τὸν ἀπὸ σακελλίου ἔπαρχον πόλεως ἐχειροτόνησεν καὶ μετὰ βραχὺ πατρίκιον καὶ γενικὸν λογοθέτην. τὰς δὲ ἀδελφὰς αὐτοῦ, Ζωὴν καὶ Θεοδώραν [̓Αγάθην] καὶ Θεοφανῶ καὶ ἄνναν, ἀπὸ τῶν βασιλικῶν κατήγαγε δόμων, καὶ εἰς τὸν βασιλικὸν οἶκον τὸν λεγόμενον Κανικλείου, ἐν ᾧ καὶ Σοφία Αὐγοῦστα ἡ τοῦ Χριστοφόρου βασιλέως γαμετὴ ἦν ἀποκεκαρμένη, ἐπήγαγεν, καὶ μετὰ διίππευσιν ἡμερῶν εἰς τὸ Ἀντιόχου ἐκλήρωσεν. τὴν δὲ Ἀγάθην εἰς τὸ ἱδρυνθὲν φροντιστήριον παρὰ Ῥωμανοῦ τοῦ βασιλέως καὶ πάππου αὐτοῦ ἀπέστειλεν, καὶ διωρίσατο χορηγεῖσθαι αὐταῖς ἃ καὶ ἐν τῷ παλατίῳ ἐδίδοντο. τὸν δὲ δομέστικον τῶν σχολῶν καὶ πατρίκιον Νικηφόρον τὸν Φωκᾶν μάγιστρον ἐτίμησεν καὶ ἐν τῇ ἀνατολῇ ἐξέπεμψεν. ὡσαύτως καὶ 758 τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ πατρίκιον Λέοντα μάγιστρον καὶ δομέστικον τῆς δύσεως ἐποίησεν. καὶ αὐτὸς ἦν εὐφραινόμενος ἐν κυνηγίοις καὶ θήραις δι' ὅλου ἁβροδίαιτος τυγχάνων. ἐγέννησε καὶ ἕτερον υἱὸν μετὰ θάνατον τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ Κωνσταντῖνον αὐτὸν ὠνόμασεν· ὃς καὶ μετ' οὐ πολὺ ἐστέφθη παρὰ Πολυεύκτου πατριάρχου ἐν τῷ ἄμβωνι τῆς ἁγίας Σοφίας. ἡ δὲ Αὐγοῦστα Ἑλένη ἐν τῷ παλατίῳ συνῆν τῷ βασιλεῖ, ἕως ἀρρωστήσασα κατὰ τὴν ιθʹ τοῦ Σεπτεμβρίου μηνὸς τέθνηκεν· καὶ κατετέθη ἐν τῇ μονῇ τοῦ πατρὸς αὐτῆς, Ῥωμανοῦ τοῦ βασιλέως, ἐν λάρνακι πλησίον τοῦ πατρὸς αὐτῆς. 2. Τὸν δὲ μάγιστρον καὶ δομέστικον Νικηφόρον τὸν Φωκᾶν ὁ βασιλεὺς μετὰ στρατείας πολλῆς καὶ ἐξοπλίσεως πλοίων πολεμικῶν καὶ ὑγροῦ πυρὸς εἰς τὴν Κρήτην ἀπέστειλεν, ἥτις ὑπὸ Ῥωμαίους μὲν ἦν τὸ πρότερον, ἐπὶ δὲ τῆς βασιλείας Μιχαὴλ τοῦ Τραυλοῦ τοῦ πατρὸς Θεοφίλου ἐκρατήθη ὑπὸ τῶν ἀπὸ Ἱσπανίας ἀνελθόντων Σαρακηνῶν διὰ τὸ τηνικαῦτα ἀσχολεῖσθαι τὰ Ῥωμαϊκὰ στρατεύματα εἰς τὴν τυραννίδα καὶ στάσιν τοῦ ἀντάρτου Μωροθωμᾶ τοῦ συντρόφου Μιχαήλ, ὡς γενέσθαι τὴν ταύτης νήσου κράτησιν, ἕως τῆς ἡμέρας ἧς πάλιν ἐπορθήθη παρὰ Νικηφόρου μαγίστρου καὶ δομεστίκου Φωκᾶ, ἔτη ρνηʹ. ὑπῆρχον δὲ χελάνδια μετὰ τοῦ ὑγροῦ πυρὸς βʹ, δρόμωνες αʹ, καράβια καματηρὰ σιτάριν ἔχοντα καὶ ὅπλα πολεμικὰ τξʹ. ἀπάρας οὖν τῆς βασιλίδος Νικηφόρος ὁ δομέστικος, καὶ τὰ Φύγελα καταλαβών, ἐφρόντιζεν 759 ὅπως ὁ σύμπας στόλος αὐτῷ ἐπὶ τὸ αὐτὸ εἴη καὶ προσορμίζοιτο. σπουδῇ οὖν τὴν νῆσον καταλαμβάνουσιν· καὶ ἀποβάντων τῶν νηῶν χάρακα καὶ τάφρον βαθεῖαν κατεσκεύασαν. τούτων οὕτως παρακαθεζομένων τῇ νήσῳ, καὶ ἀπείρου χειμῶνος καὶ ὑετοῦ καὶ κρύους γενομένου, καὶ τῶν σιτίων δαπανηθέντων, καταναρκήσαντες οἱ
PG 109:983τοῦ στρατοῦ οἴκαδε ἠβουλήθησαν ἀναστρέψαι. ὁ δὲ συνετώτατος Νικηφόρος καὶ δοὺξ τῇ τῶν λόγων ἡδύτητι τούτους κατέσχεν. μαθὼν οὖν ὁ βασιλεὺς τὴν ἔνδειαν τοῦ στρατοῦ ἐπισιτισμὸν παντοίων τροφῶν αὐτοῖς ἀπέστειλεν. κατὰ δὲ τὸν Μάρτιον μῆνα πολεμοῦ κροτηθέντος σφοδροῦ καὶ καρτερᾶς μάχης γενομένης παρέλαβον οἱ Ῥωμαῖοι τὸ κάστρον. 3. Ἐν δὲ τῷ Ὀκτωβρίῳ μηνὶ τοῦ βʹ ἔτους τῆς βασιλείας Ῥωμανοῦ ἐγένετο σπάνη σίτου καὶ κριθῆς ἐν τῇ πόλει· ἐπράθη γὰρ ὁ σῖτος τῷ νομίσματι μόδιοι δʹ, ἡ δὲ κριθὴ μόδιοι ʹ. οὐ πολὺς οὖν χρόνος παρῆλθε, καὶ εὐθὺς γέγονεν ὁ σῖτος μόδιοι ηʹ, ἡ δὲ κριθὴ μόδιοι ιβʹ. 4. Τῷ δὲ Μαρτίῳ μηνὶ κατηγορήθη Βασίλειος ὁ Πετεινὸς ὑπό τινων ὡς τῆς βασιλείας ἐφιέμενος· ὅστις ἐν ἐξορίᾳ παρεπέμφθη, ἐν ᾗ καὶ τελευτᾷ. ὁ δὲ βασιλεὺς μαθὼν τὴν τῆς Κρήτης ἅλωσιν ἐδόξασε τὸν θεόν. μετ' οὐ πολὺ δὲ καὶ ὁ δομέστικος τῶν σχολῶν Νικηφόρος κελεύσει τοῦ βασιλέως πρὸς τὴν πόλιν εἰσῆλθεν, καὶ μετὰ τῶν λαφύρων καὶ τῆς αἰχμαλωσίας ἦλθε πεζῇ ἀπὸ τοῦ οἴκου αὐτοῦ εἰς τὸ ἱπποδρόμιον, ἅμα τῷ ἀμηρᾷ Κρήτης τοῦ λεγομένου Κουροπαλάτου καὶ πάντων τῶν συγγενῶν αὐτοῦ, στολὰς 760 λευκὰς περιβεβλημένων πάντων τῶν Σαρακηνῶν. καὶ ὁ μὲν μάγιστρος τιμῶν καὶ γερῶν μεγάλων ἠξιώθη παρὰ τοῦ αὐτοκράτορος, ὁ ἀμηρᾶς δὲ πλεῖστα δῶρα καὶ χρυσὸν καὶ ἄργυρον παρὰ τοῦ βασιλέως λαβὼν σὺν τοῖς τέκνοις αὐτοῦ εἰς χωρία οἰκεῖν συνεχωρήθη. εἰς δὲ τὴν σύγκλητον οὐκ ἀνεβιβάσθη διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι αὐτοὺς βαπτισθῆναι. ὁ δὲ βασιλεὺς Ῥωμανὸς Νικηφόρον τὸν μάγιστρον αὖθις κατὰ τὴν ἑῴαν ἐξαπέστειλεν κατὰ τοῦ ἀλαζόνος Χαμβδᾶ. ὁ δὲ ἀπελθὼν πρῶτον μὲν τὸν Χέλεπε κάστρον παρέλαβε, ἐξ οὗ καὶ λαφύρων πολλὴ γίνεται συναγωγή.
Α σαντο, πῶς αὐτοῦ φείσονται, εστιάσας αὐτοὺς, • ἐν τῇ τραπέζῃ καθεζομένους, ἔτι τῆς βρώσεως οὔσης ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, ἀνήρπασαν τούτους οι τε λε γόμενο! Τορνίκιοι καὶ ὁ πατρίκιος Μαριανὸς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ πρὸς τοῦτο ἡτοιμασμένοι, καὶ τοῦ παλατίου καταγαγόντες καὶ ἐν ταῖς πλησιαζούσαις νήσοις αὐτοὺς περιορίσαντες κληρικοὺς ἀπέκειραν. γ΄. Μετ' ὀλίγον οὖν αίτησάμενοι τὸν ἴδιον πατέρα θεάσασθαι ἐν τῇ Πρώτη νήσο παρεγένοντο, καὶ τοῦ - τον ἐν τῷ μοναχικῷ σχήματι θεασάμενοι πένθει κατεσχέθησαν ἀφορήτῳ. Οἷς ἐπιδακρύσας ὁ πατὴρ ἔφη· Υιούς εγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ δὲ με ἠθέτησαν. Εἶθ' οὕτως ἐξωρίσθησαν, ὁ μὲν Στέφανος εἰς Προικόνησον, ἀπὸ δὲ Προικονήσου εἰς Ρόδου, ἀπὸ δὲ Ῥόδου εἰς Μιτυλήνην, ὁ δὲ Κωνσταντίνος εἰς Τέ νεδον, ἐκεῖθεν εἰς Σαμοθράκην, ἐν ᾗ καὶ ἀνταρσίαν μελετήσας παρὰ τῶν αὐτὸν φυλασσόντων ἐσφάγη. Μιχαὴλ δὲ τὸν τοῦ Χριστοφόρου υἱὸν τὰ βασιλικά πέδιλα ἀφελόμενος κληρικὸν πεποίηκεν. δ. Οντος δὲ τοῦ βασιλέως Ῥωμανοῦ ἐν τῇ νήσῳ, Ο πατριάρχης Θεοφύλακτος καὶ Θεοφάνης ὁ πατρίκιος καὶ παρακοιμώμενος βουλὴν ἐβουλεύσαντο ὥστε πά λιν ἐν τῷ παλατίῳ τοῦτον ἀγαγεῖν· ἦν καὶ αὐτῷ ανακοινωνησάμενοι καὶ παραπείσαντες τοῦτον, και ροσκόπουν πότε πέρας τῇ τοιαύτῃ βουλῇ ἐπιθῶσιν. Ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς βουλῆς ἐφωράθη καὶ κατεμηνύθη Κωνσταντίνῳ βασιλεῖ, τοὺς συνεργούς ταύτης Αμύ μετο· τὸν μὲν γὰρ πατρίκιον Θεοφάνην ἐξώρισεν, τὸν δὲ πρωτοσπαθάριον καὶ πιγκέρνην Γεώργιον καὶ Θωμάν πριμικήριον δείρας καὶ κουρεύσας καὶ μέσον . τῆς πόλεως θριαμβεύσας οὕτως ὑπερορία παρέπεμψε. ε'. Δεκεμβρίῳ δὲ μηνὶ, ἐνδικτιῶνος ς', ἐπιβουλήν τινες κατὰ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου ἐμελέτησαν, βουλόμενοι τὸν βασιλέα Στέφανον ἐν τῷ παλατίῳ ἐκ Ταύτης οὖν μηνυθείσης τῆς νήσου ἀγαγεῖν. τῆς ἐπιβουλῆς Κωνσταντίνῳ διὰ Μιχαὴλ τοῦ Διαβο λίνου λεγομένου, τοὺς ἐπιβούλους κρατήσας ὁ βασι λεὺς τῶν μὲν τὰς ῥίνας καὶ τὰ ὦτα ἀπέτεμεν, τοὺς δὲ δαρμῷ ἀφορήτῳ ὑπέβαλε, καὶ ὄνοις ἐπικαθίσας διὰ μέσης τῆς πόλεω; ἐθριάμβευσε καὶ ἐξορίᾳ παρ- έπεμψε. ς'. Πεντεκαιδεκάτῃ Ιουλίῳ μηνὶ, ἰνδικτιώνος 5', Ρωμανὸς ὁ βασιλεὺς ἐν τῇ Πρώτη νήσῳ τελευτα καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐν τῇ πόλει διακομισθὲν ἐν τῇ αὐτοῦ ἀπετέθη μονῇ. τοῦ στρατοῦ οἴκαδε ἠβουλήθησαν ἀναστρέψαι. ὁ δὲ συνετώτατος Νικηφόρος καὶ δοὺξ τῇ τῶν λόγων ἡδύτητι τούτους κατέσχεν. μαθὼν οὖν ὁ βασιλεὺς τὴν ἔνδειαν τοῦ στρατοῦ ἐπισιτισμὸν παντοίων τροφῶν αὐτοῖς ἀπέστειλεν. κατὰ δὲ τὸν Μάρτιον μῆνα πολεμοῦ κροτηθέντος σφοδροῦ καὶ καρτερᾶς μάχης γενομένης παρέλαβον οἱ Ῥωμαῖοι τὸ κάστρον. 3. Ἐν δὲ τῷ Ὀκτωβρίῳ μηνὶ τοῦ βʹ ἔτους τῆς βασιλείας Ῥωμανοῦ ἐγένετο σπάνη σίτου καὶ κριθῆς ἐν τῇ πόλει· ἐπράθη γὰρ ὁ σῖτος τῷ νομίσματι μόδιοι δʹ, ἡ δὲ κριθὴ μόδιοι ʹ. οὐ πολὺς οὖν χρόνος παρῆλθε, καὶ εὐθὺς γέγονεν ὁ σῖτος μόδιοι ηʹ, ἡ δὲ κριθὴ μόδιοι ιβʹ. 4. Τῷ δὲ Μαρτίῳ μηνὶ κατηγορήθη Βασίλειος ὁ Πετεινὸς ὑπό τινων ὡς τῆς βασιλείας ἐφιέμενος· ὅστις ἐν ἐξορίᾳ παρεπέμφθη, ἐν ᾗ καὶ τελευτᾷ. ὁ δὲ βασιλεὺς μαθὼν τὴν τῆς Κρήτης ἅλωσιν ἐδόξασε τὸν θεόν. μετ' οὐ πολὺ δὲ καὶ ὁ δομέστικος τῶν σχολῶν Νικηφόρος κελεύσει τοῦ βασιλέως πρὸς τὴν πόλιν εἰσῆλθεν, καὶ μετὰ τῶν λαφύρων καὶ τῆς αἰχμαλωσίας ἦλθε πεζῇ ἀπὸ τοῦ οἴκου αὐτοῦ εἰς τὸ ἱπποδρόμιον, ἅμα τῷ ἀμηρᾷ Κρήτης τοῦ λεγομένου Κουροπαλάτου καὶ πάντων τῶν συγγενῶν αὐτοῦ, στολὰς λευκὰς περιβεβλημένων πάντων τῶν Σαρακηνῶν. καὶ ὁ μὲν μάγιστρος τιμῶν καὶ γερῶν μεγάλων ἠξιώθη παρὰ τοῦ αὐτοκράτορος, ὁ ἀμηρᾶς δὲ πλεῖστα δῶρα καὶ χρυσὸν καὶ ἄργυρον παρὰ τοῦ βασιλέως λαβὼν σὺν τοῖς τέκνοις αὐτοῦ εἰς χωρία οἰκεῖν συνεχωρήθη. εἰς δὲ τὴν σύγκλητον οὐκ ἀνεβιβάσθη διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι αὐτοὺς βαπτισθῆναι. ὁ δὲ βασιλεὺς Ῥωμανὸς Νικηφόρον τὸν μάγιστρον αὖθις κατὰ τὴν ἑῴαν ἐξαπέστειλεν κατὰ τοῦ ἀλαζόνος Χαμβδᾶ. ὁ δὲ ἀπελθὼν πρῶτον μὲν τὸν Χέλεπε κάστρον παρέλαβε, ἐξ οὗ καὶ λαφύρων πολλὴ γίνεται συναγωγή. eos qui nec patri pepercissent baud sibi parcituros. convivio acceptos jamque mensæ accumbentes, cum adhuc in ore cibus esset, per Tornicios, quos vocant, et Marianum patricium ac reliquos in rem paratos arripit, aulaque dejectos in vicinis urbi insulis clericorum ritu detondit. venia, in insulam Protem venere; quo conspecto monachi habitu, intolerabili luctu correpti sunt. Quibus pater collacrymatus ait: Filios genui et exal- lavi, ipsi vero epreserunt me. Sic dcinde relegati sunt, Stephanus quidem in Præconesum; a Præ coneso Rhodum transtulerunt, inde Mitylenem. Constantinum vero Tenedum, indeque Samothra- ciam; ubi et rebellionem molitus a custodi- B bus necatus est. Michaelem Christophori imperato- ris filium detractis imperialibus calceis clericum fecit. phylactus patriarcha et Theophanes patricius ac accubitor consilium inierunt, ut Romanum in au- lam reducerent. Eoque cum ipso communicato con- silio ac in sententiam pertracto, opportunun tem- pus captabant quo molitioni finem imponerent. Deprehensa autem conjuratione, delatisque Con- stantino imperatori, qui ejus auctores ac conscii forent, in eos animadvertit. Ac Theophanem qui.. dem patricium exsilio relegavit; Georgium vero protospatharium ac pinceruam, nec non Thomam C primicerium verberibus subactos detonsosque ac per mediam urbem pompa traductos, ita in exsi- lium misit. insidias moliti sunt adversus Constantinum impera- torem, hoc consilio ut Stephanum imperatorem ex insula, ubi agebat, in palatium reducerent. Delata Constantino conjuratione per Michaelem, quem Diabolinum vocant, captis imperator qui conjurati essent, aliis nares auresque præscidit, alios intole. rando verberum cruciatu exanimatos, asinisque im- positos ac per mediam urbem ignominiose tradu- ctos exsilio relegavit. 9. Quinta decima Julii mensis, indictione sexta, moritur Romanus imperator, in insula quam Protem vocant. Ejus cadaver in urbem relatum, in illius depositum monasterio est. [P. 594] Huc usque Francisci Combefisii editio Scriptorum post Theophanem. GEORGII MONACHI VITE RECENTIORUM IMPP. eos qui nec patri pepercissent baud sibi parcituros. convivio acceptos jamque mensæ accumbentes, cum adhuc in ore cibus esset, per Tornicios, quos vocant, et Marianum patricium ac reliquos in rem paratos arripit, aulaque dejectos in vicinis urbi insulis clericorum ritu detondit. venia, in insulam Protem venere; quo conspecto monachi habitu, intolerabili luctu correpti sunt. Quibus pater collacrymatus ait: Filios genui et exal- lavi, ipsi vero epreserunt me. Sic dcinde relegati sunt, Stephanus quidem in Præconesum; a Præ coneso Rhodum transtulerunt, inde Mitylenem. Constantinum vero Tenedum, indeque Samothra- ciam; ubi et rebellionem molitus a custodi- B bus necatus est. Michaelem Christophori imperato- ris filium detractis imperialibus calceis clericum fecit. phylactus patriarcha et Theophanes patricius ac accubitor consilium inierunt, ut Romanum in au- lam reducerent. Eoque cum ipso communicato con- silio ac in sententiam pertracto, opportunun tem- pus captabant quo molitioni finem imponerent. Deprehensa autem conjuratione, delatisque Con- stantino imperatori, qui ejus auctores ac conscii forent, in eos animadvertit. Ac Theophanem qui.. dem patricium exsilio relegavit; Georgium vero protospatharium ac pinceruam, nec non Thomam C primicerium verberibus subactos detonsosque ac per mediam urbem pompa traductos, ita in exsi- lium misit. insidias moliti sunt adversus Constantinum impera- torem, hoc consilio ut Stephanum imperatorem ex insula, ubi agebat, in palatium reducerent. Delata Constantino conjuratione per Michaelem, quem Diabolinum vocant, captis imperator qui conjurati essent, aliis nares auresque præscidit, alios intole. rando verberum cruciatu exanimatos, asinisque im- positos ac per mediam urbem ignominiose tradu- ctos exsilio relegavit. 9. Quinta decima Julii mensis, indictione sexta, moritur Romanus imperator, in insula quam Protem vocant. Ejus cadaver in urbem relatum, in illius depositum monasterio est. Huc usque Francisci Combefisii editio Scriptorum post Theophanem. GEORGII MONACHI VITE RECENTIORUM IMPP. 3. Haud ita post, invisendi patris impetrata 4. Imperatore Romano in insula exsule, Thep- 5. Mense Derenbri, indictione sexta, quidam 3. Haud ita post, invisendi patris impetrata 4. Imperatore Romano in insula exsule, Thep- 5. Mense Derenbri, indictione sexta, quidam
PG 109:683
β χά- Α τὸν ἐξώρμησε, καὶ δὴ παρακαθίσας βραχύν τινα και λόγιοι ρὸν τοῦτον ἀμογητι εχειρώσατο· ἀκρωτηριάσας τε αὐτὸν χεῖρας καὶ πόδας, εἶτα καὶ ἀνασκολοπίσας, κατέπαυσε τὸν ἐν τρισὶ χρόνοις ἐμφύλιον γενόμενον πόλεμον. γ΄. Εν τούτοις τοῦ Μιχαὴλ ἐνασχολουμένου Κρήτη, καὶ Σικελία, καὶ αἱ Κυκλάδες νήσοι τῆς τῶν Ῥω μαίων ἀρχῆς ἐξ Ἀφρικῶν τε καὶ Αράβων περιῃρέ θησαν, λαβόντος ἀρχὴν ἄρτι πρῶτον διὰ τὰς τοῦ λαοῦ ἁμαρτίας καὶ τὴν τῶν κρατούντων δυσσέβειαν. Τῶν δὲ πραγμάτων οὕτως ἐχόντων προσκαλεῖται ὁ βασι- λεύς Εἰρηναῖον τὸν μάγιστρον, και φησι πρὸς αὐτόν· Συγχαίρω τοι, μάγιστρο, ὅτι ἡ Σικελία μούλο τευσεν. Ὁ δὲ ἔφη· Τοῦτο ξένον χαρᾶς ἐστι, δέ· σπέτα. Καὶ στραφείς πρός τινα τῶν μεγάλων ἔφη· 'Αρχή κακών γε πεσεῖται τῇ χθονι, "Όταν κατάρξῃ τῆς Βαβυλῶνος δράκων Δύση.Ιωσσος άρδην καὶ φιλόχρυσος Μαν. δ. Ο γὰρ τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἀρχηγὸς ᾿Απόχατ τῷ τῆς Κρήτης ἀκρωτηρίῳ προσέβαλε καὶ προσωρμίσθη τῷ Χάρακι, ὁρίσας τὸν ὑπ' αὐτὸν λαὸν καταλιπεῖν τὰς ναῦς αὐτῶν καὶ τὴν χώραν ληίζεσθαι. Τοῦ δὲ στρατοῦ πρὸς τὴν τοιαύτην ἐγχείρησιν ἀποκινήσαν- τις προστάξας τὰς ναῦς αὐτῶν ἐπυρπόλησεν. Κατα γεγγυζόντων δὲ αὐτῶν περὶ τούτου ἔφη πρὸς αὐτ τους, ὅτι τῇ προτεραίᾳ κατεγογγύζετέ μου, ὦ ἄν δρες, ζητοῦντες χώραν εἰς κατοικίαν, καὶ διὰ τοῦτο ἤγαγον ὑμᾶς ἐνταυθοῖ, ἐν ᾧ γάλακτος και μέλιτος ἔστιν ἀποῤῥώς. Οἱ δὲ ἀντεῖπον αὐτῷ· Καὶ ποῦ τὰ τέκνα καὶ τὰς γυναῖκας ἡμῶν εὑρήσο μιεν ; Ὁ δὲ πρὸς αὐτούς· Ιστε ὅτι αἰχμαλωσίαν πλείστην ἑαυτοῖς ἡνέγκατε· ἐκ ταύτης οὖν γυναῖ κας ὑμῖν ἁρμόσασθε. Καὶ ἤρεσεν αὐτοῖς τοῦτο, καὶ χάρακα "' περιέθεντο πρὸς ὀχυρώματα· ἀφ᾽ οὗ ὁ τότ πος Χάραξ μέχρι τῆς δεῦρο προσονομάζεται. Μονα- στις δέ τις μετέπειτα τῇ νήσῳ προσφοιτήσας έφη αὐτοῖς, ὅτι εἴπερ ἐθέλοιτε καταδυναστεῦσαι τῆς νήσου, ἀκολουθήσατέ μοι, καὶ ὅπου ἂν στοχασά- μενος παραδείξω ὑμῖν ἐπιτηδειότητα κτίσεως, ἐκεῖσε πόλιν οικοδομήσατε, δι' ἧς τῆς νήσου ἐξουσιάσητε. Καὶ ἀπήγαγεν αὐτοὺς εἰς τόπον και λούμενον Χάνδακα, ἐν ᾧ ἡ πόλις τούτων καθίδρυται, καὶ ταύτην κυκλόθεν ἐτάφρευσαν. Καὶ ἐννενήκοντα πόλεις κρατήσαντες ήνδραποδίσαντο, μιᾶς μόνης μὴ ἀλωθείσης ἀλλ' ἡ λόγῳ ἀπολιορκήτου μεινάσης, τῶν οἰκητόρων αὐτῆς σὺν ἐλευθερίᾳ ποιεῖν τὰ Χριστια- νῶν συγκεχωρημένων· οἱ μέχρι τοῦ νῦν ὑπολόγιο κέκληνται. [Ρ. 414] Καὶ δὴ ἂν ὑπὸ Ἀγαρηνών κατεκράτηντο αἱ νῆσοι, εἰ μὴ Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς Κρατερῷ τῷ τῶν Κιβυρραιωτῶν στρατηγῷ ἐνετείλα το πάσας τὰς ὑπ' αὐτῷ ναῦς ἑτοιμάσαι καὶ ἀπᾶραι εἰς Κρήτην· ὃς σὺν διακοσίαις ναυσί παραγενόμενος αὐτὰς ἠλευθέρωσε, καὶ ἐν τῇ Κρήτῃ ἀπάρας τῶν ἐκεῖσε Αγαρηνῶν πάντων κατεκυρίευσεν, καὶ ἀναι ρήσειν βεβούλευτο, εἰ μή τινες τοῦ λαοῦ κακῶς φρο- νοῦντες τοῦτο ἐκώλυσαν, εἰρηκότες, ὡς οὐδαμῶς ἐν νυκτὶ οὗτοι πρὸς ἡμᾶς ἀντιτάξοιντο, τῷ δὲ πρωί κατάσχωμεν αὐτούς. Καὶ δὴ φρεναπατηθέν . καὶ σκώλωψ πυκνός, χάρακα Γ. β χά- ἔλαττον· τοῦ γὰρ ἀοιδίμου Ταρασίου τοῦ πατριάρχου πάλαι τὸν βίον μετηλλαχότος, ἤκουσε τοῦτον Μιχαήλ τινα ἐξ ὀνόματος καλέσαι, καὶ ἐπιπηδή σαντα ἐπιπλῆξαι λέοντα καιρίαν καὶ κατὰ κρημνοῦ ὠθῆσαι ἄβυσσον ἔχοντος. 8. Ἀπὸ δὲ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἀθέου Λέοντος ἦλθον οἱ Βούλγαροι μηδενὸς αὐτοὺς ὑπαντῶντος ἢ κωλύοντος ἕως τῆς πόρτης· καὶ ποιήσας ὁ Κροῦμος θυσίαν κατὰ τὸ ἔθος αὐτοῦ ἔξωθεν τῆς Χρυσῆς πόρτης ἔθυσε ἀνθρώπους καὶ κτήνη πολλά· καὶ εἰς τὸν αἰγιαλὸν τῆς θαλάσσης βρέξας τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ περικλυσάμενος, καὶ ῥαντίσας τὸν λαὸν αὐτοῦ καὶ εὐφημισθεὶς ὑπ' αὐτῶν, διῆλθεν μέσον τῶν παλλακίδων αὐτοῦ προσκυνηθεὶς ὑπ' αὐτῶν καὶ δοξασθείς, καὶ ταῦτα θεωρούντων ἐκ τοῦ τείχους πάντων, καὶ μηδενὸς τολμῶντος κωλῦσαι αὐτὸν ἢ ἀπολῦσαι βέλος κατ' αὐτοῦ. καὶ ποιήσας πάντα τὰ ἐπιθυμητὰ αὐτοῦ καὶ ἅπερ ἐβούλετο, περιεκύκλωσεν τὴν πόλιν καὶ ἔβαλεν χάρακα ἐπ' αὐτῇ, καὶ ποιήσας ἡμέρας τινὰς καὶ πραιδεύσας τὰ ἔξωθεν τῆς πόλεως ἤρξατο ζητεῖν πάκτα χρυσίου καὶ ἱματισμοῦ ἀριθμὸν πολὺν καὶ κοράσια ἐπίλεκτα ποσότητα τινά. καὶ δὴ ποιήσας ὁ Λέων βουλὴν μετὰ τῶν ἀρχόντων ἐδήλωσε τὸν Κροῦμον ὅτι ἐλθὲ ἕως τοῦ αἰγιαλοῦ μετὰ ὀλίγων τινῶν μὴ ἐπιφερομένων ὅπλα, καὶ ἡμεῖς ἐξερχόμεθα διὰ τῆς θαλάσσης ἄοπλοι μετὰ χελανδίου, καὶ συλλαλοῦμεν, καὶ ἅπερ ᾐτήσω πάντα ποιοῦμεν. καὶ ταῦτα διαλαλήσαντες, διὰ τῆς νυκτὸς ἐξαγαγόντες τινὰς ἐνωπλισμένους τρεῖς ἄνδρας, κατέκρυψαν αὐτοὺς ἐν δωματίοις τισὶ τῶν Γάλλης ἔξωθεν τῆς πόρτης τῶν Βλαχερνῶν, δώσαντες αὐτοῖς σύσσημον ὅτι διαλεγομένων ἡμῶν μετὰ τοῦ Κρούμου, σημεῖόν τι ἔχομεν ποιῆσαι, ὅπερ θεασάμενοι ἐξέλθατε καὶ ἀποκτείνατε αὐτόν. καὶ τῇ ἐπαύριον ὄντων τῶν Βουλγάρων ἐπὶ τὸ μέρος τῶν ἁγίων Ἀναργύρων ἔξωθεν τῆς πόλεως, κατῆλθεν ὁ Κροῦμος ἐπὶ τὴν θάλασσαν κατὰ τὴν συνταγὴν μετὰ ἄλλων τριῶν, τὸν λογοθέτην αὐτοῦ καὶ Κωνσταντῖνον τὸν λεγόμενον τοῦ Πατζικοῦ φυγόντος εἰς Βουλγαρίαν πρὸ πολλῶν τῶν, ἔχοντα καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ὄντα ἐξ ἀδελφῆς τοῦ Κρούμου· τινες τέσσαρες ἐξελθόντες ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτῶν ἄοπλοι κατῆλθον ἕως τῆς θαλάσσης κατὰ συνταγήν, μὴ γινώσκοντες τὸ ἔνεδρον αὐτῶν. λοιπὸν δὲ καὶ οἱ ἐκ τῆς πόλεως ἐξῆλθον μετὰ χελανδίου βουλόμενοι συλλαλῆσαι μετὰ τοῦ Κρούμου, καὶ λαβόντες λόγον ἐξῆλθον τοῦ καραβίου· καὶ ἀποκαβαλικεύσας ὁ Κροῦμος ἐκάθισεν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, καὶ τὸν ἵππον αὐτοῦ ὁ υἱὸς Κωνσταντίνου στρωμένον καὶ χαλινωμένον ἐκράτει. καὶ διαλεγομένων αὐτῶν ἐποίησεν ὁ εἷς τῶν ἐκ τῆς πόλεως τὸ σημεῖον, ὃς ἦν Ἑξαβούλης, τῇ χειρὶ τὴν κεφαλὴν ἀποσκεπάσας. ὃν ἰδὼν ὁ Κροῦμος καὶ σκανδαλισθεὶς ἀνεπήδησεν· καὶ ἔχων ἕτοιμον τὸν ἵππον, σηκώσαντες αὐτὸν οἱ μετ' αὐτοῦ, ἐκαβαλίκευσεν. καὶ ἀνέκραζεν ὁ λαὸς ἀπὸ τοῦ τείχους "ὁ σταυρὸς ἐνίκησεν." καὶ αὐτὸς ἤρξατο φεύγειν. καὶ ἐξελθόντες οἱ ἐνωπλισμένοι ἐκ τῶν δωμάτων κατεδίωξαν ὀπίσω τοῦ Κρούμου, καὶ ἀπολύσαντες αὐτῶν τὰ βέλη ὡς ᾠήθησαν ὅτι ἐπλήγωσαν αὐτόν, αὐτὸς δὲ μονώτατος ἔφυγεν εἰς τὸν λαὸν αὐτοῦ. οἱ δὲ ἄλλοι τρεῖς ἐπιάσθησαν ὑπὸ τῶν ὄντων ἐν τῷ χελανδίῳ. καὶ ὁ μὲν λογοθέτης παραυτὰ ἐσφάγη, Κωνσταντῖνος δὲ καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ζῶντες ἐπιάσθησαν. 9. Λοιπὸν οὖν τούτων γενομένων θυμωθεὶς ὁ Κροῦμος ἐκέλευσε τῇ ἐπαύριον ἐμπυρίσαι καὶ καταστρέψαι πάντα τόπον· καὶ ἀρξάμενοι ἐμπυρίζειν κατέκαυσαν πάσας τὰς ἐκκλησίας τὰς ἀντίπεραν τῆς πόλεως, μεγάλας οὔσας, ἃς ἀνεκαίνισαν Εἰρήνη καὶ Νικηφόρος καὶ Μιχαήλ· ὁμοίως καὶ τὰ μοναστήρια καὶ τὰ παλάτια καὶ τοὺς οἴκους καὶ τὰ προάστεια. καὶ ἐλθόντες εἰς τὸν ἅγιον Μάμαντα ἐνεπύρισαν τὰ ἐκεῖσε παλάτια καὶ τοὺς βασιλικοὺς κοιτῶνας, καὶ τοὺς κίονας κατέκλασαν, καὶ τοὺς μολίβδους ἐπῇραν καὶ τὰ ζῳδία τοῦ ἱπποδρομίου, καὶ πᾶσαν τὴν αἰχμαλωσίαν κατέσφαξαν, ὁμοίως καὶ τὰ κτήνη. καὶ διελθόντες τὴν παραθαλασσίαν τοῦ Στενοῦ καὶ τὴν ἄνω πάντα τὰ ἐμπόρεια κατέκαυσαν, καὶ ἄραντες σκῦλα πολλὰ ᾤχοντο. καὶ πιάσαντες τὸ δεξιὸν μέρος τῆς πόλεως πρὸς dens nullo negotio in potestatem redegit ; præci- sisque manibus atque pedibus, ac tum palo aligens, civile trium annorum bellum consopivit. Michaele, Creta, Sicilia et Cyclades ab imperio Ro- mano ab Afris et Arabibus rescissæ sunt, cum jana ex populi peccatis ac principum impietate de- fectio habuisset exordium. Sic autem se re- bus babentibus, accersito imperator Irenzo magi- stro, ait illi : Congratulor tibi, magister, quod Sici- lia rebellavit. Ad quem ille: Procul est, domine, ul gratulandum sit eo nomine; conversusque ad quem- dam procerum ait: Hoc initium malorum telluri accidet, Rerum polietur cum Babylonius draco, Linguæ impeditæ et auri sitientissimus. montorium, cui Charax nomen, ppulsa classe ca- stra posait, jubens ut relictis navibus, quos duxe- ral milites, omnes regionem prædatum direptan- que irent. Copiis autem in prædas effusis eorum naves succendi jussit. Cujus rei causa murmuran- tibus, ait: Vos ipsi nudiustertius, o viri murmurantes colonium ducere quærebatis. In cam rem vos ego huc loci adduxi, ubi tellus lacte ac melle fluit. Aι illi : Uhinam vero liberos nostros uxoresque invenie- mus? Quibus ille : Scilis plurima vos spolia ac ca- ptivos tulisse. Ex illis mulieres in sponšas vobis ad- jungile. Placuit omnibus consilium ; crebro- que circumquaque vallo locum munierunt: paxa Græci dicunt. Ex quo factum est ut et locus hactenus Charax nominetur. Postea vero monachus quidam in insulam devectus infit illis: Siquidem hoc vobis constitutum est, sicque animis sedet ut plene insula potiamini, mihi vos adjungimini comites, ac ubi locum cxstruende urbis commodum monstravero, ibi ædificate, unde imperium vestrum sola late insula proferatis. Duxit itaque in locum Chandax nomine, abi corum sita civitas est, eanı- que vallo undique munierunt : caplisque nonaginta urbibus, in servitutem omnes addixerunt, una duntaxat non expugnata atque direpta, quæ accepta Ade, deditione facta, ritu Christiano vivendi libe- rain facultatem accepit. Hactenus Græca voce inɔ- audiunt, ac si dicas spontanea deditione in fidem accepti. Ac sane Agarenorum ditionis man- sissent insula,nisi Michael Cratero Cibyrrhæolarum duci jussisset ut omni instructa classe in Cretam vela daret. Ducentarum igitur navium classe inve- ĉtus eas vindicavit; Cretamque profectus, omnium in ea Agarenorum potitus, hostes neci dare consti- tuerat, nisi militum quidam haud sano satis con. silio intercessissent, qui dicerent: nullam eos no- ctu impressionem facturos: mane tenendos ac ca- piendos fore. Horum itaque dementati sermonibus, sus salutis neglecta cura, in tabernacula sese res VARIE LECTIONES. SYMEONIS MAGISTRI dens nullo negotio in potestatem redegit ; præci- sisque manibus atque pedibus, ac tum palo aligens, civile trium annorum bellum consopivit. Michaele, Creta, Sicilia et Cyclades ab imperio Ro- mano ab Afris et Arabibus rescissæ sunt, cum jana ex populi peccatis ac principum impietate de- fectio habuisset exordium. Sic autem se re- bus babentibus, accersito imperator Irenzo magi- stro, ait illi : Congratulor tibi, magister, quod Sici- lia rebellavit. Ad quem ille: Procul est, domine, ul gratulandum sit eo nomine; conversusque ad quem- dam procerum ait: Hoc initium malorum telluri accidet, Rerum polietur cum Babylonius draco, Linguæ impeditæ et auri sitientissimus. montorium, cui Charax nomen, ppulsa classe ca- stra posait, jubens ut relictis navibus, quos duxe- ral milites, omnes regionem prædatum direptan- que irent. Copiis autem in prædas effusis eorum naves succendi jussit. Cujus rei causa murmuran- tibus, ait: Vos ipsi nudiustertius, o viri murmurantes colonium ducere quærebatis. In cam rem vos ego huc loci adduxi, ubi tellus lacte ac melle fluit. Aι illi : Uhinam vero liberos nostros uxoresque invenie- mus? Quibus ille : Scilis plurima vos spolia ac ca- ptivos tulisse. Ex illis mulieres in sponšas vobis ad- jungile. Placuit omnibus consilium ; crebro- que circumquaque vallo locum munierunt: paxa Græci dicunt. Ex quo factum est ut et locus hactenus Charax nominetur. Postea vero monachus quidam in insulam devectus infit illis: Siquidem hoc vobis constitutum est, sicque animis sedet ut plene insula potiamini, mihi vos adjungimini comites, ac ubi locum cxstruende urbis commodum monstravero, ibi ædificate, unde imperium vestrum sola late insula proferatis. Duxit itaque in locum Chandax nomine, abi corum sita civitas est, eanı- que vallo undique munierunt : caplisque nonaginta urbibus, in servitutem omnes addixerunt, una duntaxat non expugnata atque direpta, quæ accepta Ade, deditione facta, ritu Christiano vivendi libe- rain facultatem accepit. Hactenus Græca voce inɔ- audiunt, ac si dicas spontanea deditione in fidem accepti. Ac sane Agarenorum ditionis man- sissent insula,nisi Michael Cratero Cibyrrhæolarum duci jussisset ut omni instructa classe in Cretam vela daret. Ducentarum igitur navium classe inve- ĉtus eas vindicavit; Cretamque profectus, omnium in ea Agarenorum potitus, hostes neci dare consti- tuerat, nisi militum quidam haud sano satis con. silio intercessissent, qui dicerent: nullam eos no- ctu impressionem facturos: mane tenendos ac ca- piendos fore. Horum itaque dementati sermonibus, sus salutis neglecta cura, in tabernacula sese res VARIE LECTIONES. SYMEONIS MAGISTRI 3. Inter hos tumultus, hisceque curis distento 4. Agarenorum enim dux Apochat, ad Cretæ pro- 3. Inter hos tumultus, hisceque curis distento 4. Agarenorum enim dux Apochat, ad Cretæ pro-
PG 109:689
χανής τινος μουσικῶς ἐκελάδουν, τοῦ πνεύματος διὰ κρυφίων πόρων εἰσπεμπομένου. ε'. Εκαινούργησε δὲ καὶ τὰς βασιλικάς στολάς, 3. τούς τε λώρους καὶ τὰ λοιπὰ, πάντα χρυσοΰφαντα κατασκευάσας. Καὶ τὰ τῆς πόλεως τείχη χθαμαλά ὄντα ἀνύψωσε. Δικαιοσύνην τε κοσμικὴν προσποιού μενος ὁ τὴν πίστιν καὶ τὴν εὐσέβειαν πλέον ὑπὲρ τοὺς πρώην βασιλεύσαντας ἀδικήσας, προσελθούσης αὐτῷ γυναικὸς χήρας ἐν Βλαχέρναις (ἔθος γὰρ αὐτῷ ἐκεῖσε ἀπέρχεσθαι) καὶ βοησάσης ὡς ἀδικοῖτο παρὰ τοῦ τῆς Αὐγούστης ἀδελφοῦ Πετρωνα δρουγγαρίου τῆς βίγλας ὄντος (ὑψοῖ γὰρ τὰ ἑαυτοῦ οἰκήματα, τὰ δὲ ἐμὰ σκοτεῖ καὶ εἰς τὸ μηδὲν εἶναι ποιεῖ ὡς ἄτε χήρας καταπεφρονημένης), παρευθὺ ἀποστέλλει ἰδεῖν τὴν βεβαιωθεὶς ὡς ἀλήθειαν, εἰ οὕτως ἔχει· καὶ ἀλήθειαν ἡ γυνὴ λέγει, ἐν μέσῃ τῇ ὁδῷ ἐκδύσας τὸν δρουγγάριον τύπτει σφοδρῶς, καὶ τὰ εἰρημένα οἰκή- ματα αὐτοῦ ἐξεδαφίσας τῇ χήρᾳ δίδωσι. Καὶ πλοίου ποτὲ διὰ τοῦ Βουκολέοντος διερχομένου, ερωτήσας τίνος ἂν εἴη τοῦτο, καὶ μαθὼν ὡς τῆς δεσποίνης ἐστὶν, Οίμοι, ἔφη, φανερωθέντος ναυκλήρου, ἐπεί. περ τοῦτο τῆς ἐμῆς συμβίου ἐστί. Καὶ ἀποστείλας αὐτοῖς τοῖς ἀγωγίμοις τὴν ναῦν ἐνέπρησεν. ς'. Ἡ δὲ τοῦ Θεοφίλου μήτηρ Εὐφροσύνη ἐν τῇ ἰδίᾳ μονῇ τὸν Γαστρίων οἶκον ἑαυτῆς ὄντα, ἂν ἐξω ωνήσατο παρὰ Νικήτα πατρικίου καὶ μοναστήριον γυναικεῖον ἐποίησεν, επονομάσασα Γαστρία, μονά- ζουσα ἦν ". Τὰς τῆς Θεοδώρας θυγατέρας μετακαλου μένη (πέντε δὲ ἦσαν, ή τε Θέκλα καὶ 'Αννα, Ανα στασία τε, Μαρία καὶ Πουλχερία) ἐν πάσῃ εὐσεβείᾳ “ και νουθεσία Κυρίου καὶ τῇ προσκυνήσει τῶν ἁγίων εἰκόνων νουθετοῦσα οὐκ ἐπαύετο. Τοῦτο τὸν Θεόφιλον οὐκ ἔλαθεν, ἀλλὰ προσκαλούμενος τὰς θυγατέρας αὐτ τοῦ πάντα ἠρώτα. Καὶ αἱ μὲν ἄλλαι τὰς πεύσεις του του, ἀγαθὰ φρονοῦσαι, ὥσπερ τινὰς λαβὰς ἐῤῥωμέ- νως παρέτρεχον· ἡ δὲ Πουλχερία, ἅτε δὴ καὶ ἡλικίᾳ καὶ νῷ νηπιάζουσα, τάς τε φιλοφροσύνας ἔλεγε καὶ τὸ πλῆθος τῶν ὀπωρῶν, συναπηρίθμει δὲ καὶ τῆς τῶν σεπτῶν εἰκόνων προσκυνήσεως, οὕτω δὲ οὐ πολλὰ φρονοῦσα καὶ λέγουσα ὡς νινία πολλὰ εἶναι αὐτῇ κατὰ τὸ κιβώτιον, καὶ ταῦτα τῇ κεφαλῇ τε καὶ τῷ προσ- ἀπῳ ἡμῶν ἐπιτίθησι μετὰ τὰ φιλήματα. Ταῦτα τὸν βασιλέα εἰς μανίαν ἦγεν· μηδὲν δὲ δρᾶσαι δυνάμενος αὐτῇ, μόνην ἀπέτεμεν τὴν πρὸς τὴν μάμμην τῶν τούτου θυγατέρων άφιξιν. ζ. Τούτοις ἀδελφὰ καὶ τῇ βασιλίδι Θεοδώρα συμβέ βηκεν. Ὑπῆρχε τι τῷ βασιλεῖ παρακεκομμένον ἀνα δράριον, τῷ Ομηρικῷ Θερσίτη διενηνοχος κατ' ού δὲν (Δένδερις όνομα τούτῳ), άσημά τε φθεγγόμενον καὶ γέλωτας κινοῦν καὶ θυμηδίας ἕνεκεν τοῖς βασι- λείοις ἐνδιαιτώμενον. Οὗτος γοῦν εἰσπηδήσας ποτὲ κατὰ τὸν τῆς Αὐγούστης κοιτωνίσκον κατέλαβεν αὐτ τὴν θείας εἰκόνας ἐμπεριειλημμένην καὶ τοῖς ἑαυτῆς όμμασι μετὰ σπουδῆς προσαγούσης. Ταύτας ὑπ' ὄψιν ἰδὼν οὗτος ὁ παραπαίων τί τε εἶεν ἐπυνθάνετο, καὶ - ἀνατολάς, κατέκαυσαν τὰ ἔξωθεν τῆς Χρυσῆς πόρτης ἕως τοῦ Ῥιγίου. καὶ ἐλθόντες εἰς τὸν Ἀθύρα κατέστρεψαν τὸ ἐκεῖσε κάστρον καὶ τὴν γέφυραν παράξενον. οὖσαν καὶ πάνυ ὀχυρωτάτην. καὶ ἐλθόντες εἰς Σηλυβρίαν κατέστρεψαν τὸ αὐτόθι κάστρον ἕως τοῦ ἐδάφους, καὶ τὰς ἐκκλησίας καὶ τοὺς οἴκους ἐνεπύρισαν. καὶ μετὰ τοῦτο τὸ Δαώνην κάστρον ὑπάρχον κατέστρεψαν. καὶ ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν Ἡρακλείας, μὴ δυνάμενοι εἰς αὐτὴν ἐλθεῖν, ἐνεπύρισαν πάντα τὰ οἰκήματα τὰ ὄντα εἰς τὸν λιμένα καὶ τὰ πέριξ τῆς αὐτῆς πόλεως. καὶ μετὰ τοῦτο ἐλθόντες εἰς Ῥαιδεστὸν κατέστρεψαν καὶ τοῦτο τὸ κάστρον, ἐμπυρίσαντες πάντα τὰ ἐν αὐτῷ οἰκήματα καὶ τὰς ἐκκλησίας καὶ κατασφάξαντες αὐτόθι λαὸν πολύν. καὶ ἐλθόντες εἰς τὸ Πάνιον κάστρον εὗρον αὐτὸ ἠσφαλισμένον, ἔχοντα λαὸν πολύν· καὶ μηδὲν ἰσχύσαντες εἰς αὐτό, τὰ ἔξω πάντα ἐμπυρίσαντες καὶ καταστρέψαντες ἀνῆλθον εἰς τὸν Ἄσπρον, κάστρον ὂν καὶ αὐτό, καὶ καταστρέψαντες καὶ τοῦτο καὶ ἐμπυρίσαντες, καὶ ἕτερα πλεῖστα κάστρα, κατῆλθον ἐκεῖθεν δι' ἡμερῶν δέκα, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὰ ὄρη τοῦ Γάνου· καὶ εὑρόντες ἐκεῖσε λαὸν πολὺν κρυπτόμενον καὶ σχεδὸν πάντα τὰ κτήνη τῆς Θρᾴκης, κατέσφαξαν τοὺς ἀνθρώπους, καὶ τὰ κτήνη ὄντα εἰς πλῆθος αἰχμαλωτεύσαντες ἀπέστειλαν εἰς Βουλγαρίαν, καὶ γυναικόπαιδα πολλά. καὶ λοιπὸν ἀπῆλθον καὶ εἰς τὸ Ἑξαμίλην, καὶ κατῆλθον ἕως Ἄβυδον, καὶ ἀνέκαμψαν ἐπὶ τὸν Ἕβρον καὶ τὴν ἄνω, καὶ πάντα τὰ κάστρα κατέστρεψαν ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου ἕως τῆς Ἀδριανουπόλεως. καὶ εὑρόντες τὴν Ἀδριανούπολιν κραταιουμένην παρεκάθισαν. καὶ ποιήσαντες ἡμέρας πολλὰς καὶ μηδὲν ἰσχύσαντες ἀπὸ τοῦ περικαθισμοῦ, στήσαντες μαγγανικὰ ἐπολέμουν τὸ κάστρον. καὶ δὴ στενωθέντες, μὴ ἔχοντες βοήθειάν ποθεν καὶ ἀποθνήσκοντες τοῦ λιμοῦ, παρέδωκαν ἑαυτούς. καὶ λαβόντες οἱ Βούλγαροι τὴν αἰχμαλωσίαν πᾶσαν εἰς πλῆθος οὖσαν ἀναρίθμητον καὶ πᾶσαν τὴν ἀποσκευὴν αὐτῶν, μετῴκισαν αὐτοὺς εἰς Βουλγαρίαν ἐκεῖθεν τοῦ Ἴστρου ποταμοῦ. καὶ τούτων γινομένων ὁ Λέων τῆς πόλεως οὐκ ἐξῆλθεν, ἀλλ' ἐκράτει τῆς βασιλείας τυραννικῶς. καὶ λοιπὸν φθασάντων τῶν ἑορτῶν ἔστεψεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ μικρὸν ὄντα καὶ ἐπονομαζόμενον Σαμβάτην, ἐψεύσατο λέγων ὅτι Κωνσταντῖνος καλεῖται· καὶ σωρεύσαντες τὸν περισωθέντα λαὸν ἐκ τῶν διαφόρων πόλεων, ἐρόγευσεν αὐτούς, ποιήσας αὐτοὺς εὐφημῆσαι Λέοντα καὶ Κωνσταντῖνον, μιμούμενος τοὺς πρῴην βασιλεύσαντας Λέοντα καὶ Κωνσταντῖνον τοὺς Ἰσαύρους, ὧν καὶ τὴν αἵρεσιν ἀνενεώσατο, βουλόμενος ζῆσαι ἔτη πολλὰ ὡς καὶ αὐτοὶ καὶ γενέσθαι περίφημος· οὗ τινὸς τὴν βουλὴν ὁ θεὸς κατῄσχυνεν, κόψας τοὺς χρόνους αὐτοῦ. 10. Καὶ δὴ λοιπὸν γεγονότος εὐδίου τοῦ ἀέρος τῷ χειμῶνι, καὶ τῶν ποταμῶν μὴ ἐχόντων ὕδωρ πολύ, ἐξῆλθον οἱ Βούλγαροι χιλιάδες λʹ ὁλοσίδηροι· καὶ ἐλθόντες ἕως Ἀρκαδιούπολιν καὶ περάσαντες τὸν Ῥιγίαν (ποταμὸς δὲ οὕτως ἐστὶν λεγόμενος) ηὗρον λαὸν πολὺν καὶ ᾐχμαλώτευσαν αὐτόν. καὶ πρὸ τοῦ περᾶσαι αὐτοὺς τὴν αἰχμαλωσίαν ἐγένετο ὑετὸς πολὺς ἡμέρας ὀκτώ, καὶ ὀγκωθεὶς ὁ ποταμὸς ἐγένετο ὡς θάλασσα. καὶ μὴ δυνάμενοι ἀντιπερᾶσαι οἱ Βούλγαροι ἔμειναν ἡμέρας ιεʹ, κατέχοντες τὴν αἰχμαλωσίαν. καὶ μηνύσαντες τὸν Λέοντα τοῦ βοηθῆσαι, οὐ προσέσχεν, οὐδὲ τῆς πόλεως ἐξῆλθεν, οὐδὲ ἄλλους τινὰς ἀπέστειλεν πρὸς βοήθειαν. καὶ λοιπὸν γενομένης εὐδίας καὶ τοῦ ποταμοῦ ἐλαττωθέντος, αὐτοὺς τοὺς αἰχμαλώτους παρεσκεύασαν κόψαι ξυλὴν καὶ ποιῆσαι γέφυραν, καὶ οὕτως ἐπέρασαν μετὰ τῆς αἰχμαλωσίας ὄντων ὁμοῦ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν καὶ παιδίων χιλιάδες νʹ. λαβόντες καὶ πάντα τὰ ὑπάρχοντα αὐτῶν, Ἀρμενιατικὰ στραγλομαλωτάρια καὶ νακοτάπητα ἀνώτερα καὶ ἱματισμὸν πολὺν καὶ χαλκώματα, ἐφόρτωσαν πάντα εἰς τὰς ἁμάξας, καὶ λαβόντες κάσας τὰς ἀγέλας αὐτῶν βόας καὶ πρόβατα εἰσῆλθον εἰς Βουλγαρίαν. καὶ ὁ ἀδίκως βασιλεύσας κατὰ παραχώρησιν θεοῦ οὔτε αὐτὸς ἐξῆλθεν τῆς πόλεως πρὸς βοήθειαν τῆς αἰχμαλωσίας οὔτε ἄλλους ἀπέστειλεν. 11. Λοιπὸν οὖν μετὰ ταῦτα ἀνηγγέλη αὐτῶν λεγόντων ὅτι ὁ Κροῦμος [P. A arborem quoque aurean, insidentibus in ea avi- culis ac machina quadam, immisso occultis mea- tibus spiritu, musice cantillantibus. Regia quoque paludamenta loraque instaura- vit ac reliqua, auro cuncta contexens. Urbis quo- que muros, qui humiliores essent, in majorem altitudinem extulit. Humani juris tenacem prefe rebat, qui cunctis retro decessoribus fidem ac pie- tatem gravius læsit. Accedens ad eum vidua quæ- Jam, ad Blachernas ex more procedentein, cum injuriam, qua a Petrona Augustæ fratre cxcubia- rum drangario alliciebatur, conclamasset, exaltare illum suas medes, illiusque edibus lumen adimere, ac nullius illi frugis facere, ca scilicet ratione quod vidua despicabilis esset, mittit statim explo- B raturos num se ita res haberet. Certiorque factus jure merito feminam expostulare, media ipsa via nudatum acriter jubet dorso vapulare, desque solo æquatas in viduæ jus cedere. Trans- eunte quandoque navi per Bucoleonem, percunela- tur cujusnam csset; auditoque esse Augusta : Ve mihi, inquit, qui sim effectus nauclerus, siquidem illa navis uxoris est; mittensque navim cum mer- cibus igni absumpsit. rum monasterio (quæ ejus ædes essent, coemptä a Niceta patricio, ac quas illa feminarum mona- sterium fecerat, dictum Gastria) sanctimonialis erat; fliasque Theodoræ accersens (quinque enim illa susceperat, Theclam, Annam, Anastasiam, Ma- riam et Pulcheriam) in omni pietate et disciplina Domini necnon,cultu sacrarum imaginum erudire non cessabat. Neque res Theophilum latuit. Hlas en an accersens cuncta ex eis sciscitabatur. Ac quidem reliquæ saniori mente ac consilio, quid- quid ille interrogabat, velut ansas ac capiendi le- nocinia quædam constanter declinabant. Pulcheria autem, quippe tam ætate tam sensu parvula, quam blande ab illa exciperentur, ac fructuum copian referebat, una quoque venerabilium imaginum adorationem memorans, sic nimirum, haud fir- miore sane judicio, locuta, multas eam in arca puppas habere, hasque post oscula illarum capiti orique admovere. Hinc ira cestroque furoris percitus Theophilus, cum nihil ei facere posset, filiabus ea saltem cum avia familiaritate deinceps interdixit. dora Augusta. Erat imperatori delirus quidam homunculus, Homerici illius Thersitæ nihil dissi- milis, Denderis nomine, linguæ impedit, ac risum permovens, deliciarum duntaxat causa in aula ver- sans. Hic igitur quandoque in sacrum Augustæ cubiculum temere insiliens invenit complecten- tem imagines, easque oculis studio adhibentem. Has stultus ille coram contuitus, rogabat quidnam essent; atque eis oculos propius adhibebat. Cui VARIE LECTIONES. ” aut hy omittendum aut dè post tà; addendum. ANNALES. THEOPHILUS. - A arborem quoque aurean, insidentibus in ea avi- culis ac machina quadam, immisso occultis mea- tibus spiritu, musice cantillantibus. Regia quoque paludamenta loraque instaura- vit ac reliqua, auro cuncta contexens. Urbis quo- que muros, qui humiliores essent, in majorem altitudinem extulit. Humani juris tenacem prefe rebat, qui cunctis retro decessoribus fidem ac pie- tatem gravius læsit. Accedens ad eum vidua quæ- Jam, ad Blachernas ex more procedentein, cum injuriam, qua a Petrona Augustæ fratre cxcubia- rum drangario alliciebatur, conclamasset, exaltare illum suas medes, illiusque edibus lumen adimere, ac nullius illi frugis facere, ca scilicet ratione quod vidua despicabilis esset, mittit statim explo- B raturos num se ita res haberet. Certiorque factus jure merito feminam expostulare, media ipsa via nudatum acriter jubet dorso vapulare, desque solo æquatas in viduæ jus cedere. Trans- eunte quandoque navi per Bucoleonem, percunela- tur cujusnam csset; auditoque esse Augusta : Ve mihi, inquit, qui sim effectus nauclerus, siquidem illa navis uxoris est; mittensque navim cum mer- cibus igni absumpsit. rum monasterio (quæ ejus ædes essent, coemptä a Niceta patricio, ac quas illa feminarum mona- sterium fecerat, dictum Gastria) sanctimonialis erat; fliasque Theodoræ accersens (quinque enim illa susceperat, Theclam, Annam, Anastasiam, Ma- riam et Pulcheriam) in omni pietate et disciplina Domini necnon,cultu sacrarum imaginum erudire non cessabat. Neque res Theophilum latuit. Hlas en an accersens cuncta ex eis sciscitabatur. Ac quidem reliquæ saniori mente ac consilio, quid- quid ille interrogabat, velut ansas ac capiendi le- nocinia quædam constanter declinabant. Pulcheria autem, quippe tam ætate tam sensu parvula, quam blande ab illa exciperentur, ac fructuum copian referebat, una quoque venerabilium imaginum adorationem memorans, sic nimirum, haud fir- miore sane judicio, locuta, multas eam in arca puppas habere, hasque post oscula illarum capiti orique admovere. Hinc ira cestroque furoris percitus Theophilus, cum nihil ei facere posset, filiabus ea saltem cum avia familiaritate deinceps interdixit. dora Augusta. Erat imperatori delirus quidam homunculus, Homerici illius Thersitæ nihil dissi- milis, Denderis nomine, linguæ impedit, ac risum permovens, deliciarum duntaxat causa in aula ver- sans. Hic igitur quandoque in sacrum Augustæ cubiculum temere insiliens invenit complecten- tem imagines, easque oculis studio adhibentem. Has stultus ille coram contuitus, rogabat quidnam essent; atque eis oculos propius adhibebat. Cui VARIE LECTIONES. ” aut hy omittendum aut dè post tà; addendum. ANNALES. THEOPHILUS. 6. Theophili mater Euphrosyna in suo Gastrio- 7. Germanus huic casus contigit etiam Theo- 6. Theophili mater Euphrosyna in suo Gastrio- 7. Germanus huic casus contigit etiam Theo-
PG 109:695
μήσουσιν ἰσχυρῶς, ἔτυχε τῆς αἰτήσεως, καὶ λαβὼν τὸν τοῦ ᾿Αμερμουμνῆ υἱὸν καὶ λαὸν πλεῖστον ἐξῆλθε κατὰ Περσῶν, καὶ νίκην μεγάλην ποιήσας, ἀλλὰ καὶ θηρῶν ἀτιθάσσων τοὺς ᾿Αγαρηνούς λυμαινομένων τούτους ελευθερώσας, ἐν μείζονι μᾶλλον τότε τιμή ἢ τὸ πρότερον καθίσταται, καὶ πάντα ἦν αὐτὸς παρά τῷ ᾿Αμερμουμνῇ δυνάμενος. Οθεν φροντίδα πολλὴν ἔχων τοῦ ἐξελθεῖν εἰς Ῥωμανίαν, μετὰ καιρόν τινα εἶπεν πρὸς τοὺς δυνάστας Συρίας, ὅτι Ἐάν μοι τὸν υἱὸν τοῦ ᾿Αμερμουμνή παρέξητε καὶ λαὸν καὶ ἐξε έλθω, υποτάξαι ἔχω τὴν 'Ρωμανίαν. Οἱ δὲ τὴν Αμερμουμνὴν εἰπόντες τοῦτον ἀπέστειλαν. Ο δε Μα νουὴλ ἐλθὼν πλησίον τῶν θεμάτων τῆς Ἀνατολῆς, καὶ προσκαλεσάμενος τους υποχειρίους αὐτῷ, ἀλλὰ τούτων ὡς οὐ φεύξονται, εἴπερ ἐξέλθωσιν, ἀλλὰ πολε καὶ τὸν υἱὸν τοῦ ᾿Αμερμουμνῆ ὡς δῆθεν διακινήτων καὶ κυνηγήσων, πόῤῥωθεν τῶν πολεμίων γενόμενος καὶ περιπλακείς τῷ υἱῷ τοῦ Ἀμερμουμνῆ καὶ κατα φιλήσας εἶπεν· Ἐγὼ μὲν ἀπέρχομαι πρὸς τὸν βα σιλέα καὶ τὰ ἴδια, μηδὲν ἐν τῷ βίῳ προτιμήσεις πίστεως καὶ συμφυλετῶν· σὺ δὲ μετὰ τῶν σῶν, ὡς μηδὲν δεινόν πείσεσθαι ὑποπτεύων παρ' ἡμῶν, ὅπιθι πρὸς τοὺς σούς. Καὶ οὗτος μὲν μετά δακρύων καὶ αἰσχύνης ὑπέστρεψεν, ὁ δὲ Μανουὴλ ἐχώρει πρὸς τὸν βασιλέα, προαποστείλας αὐτοῖς τὸν μηνύσοντα. Ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν μηνυτήν φιλοτι μησάμενος αὐτάρκως, καὶ τὸν Μανουὴλ ὡς ἄξιον τ ὑποδεξάμενος, μάγιστρον εὐθὺς καὶ δομέστικον τῶν σχολῶν ἐποίησε, καὶ τοὺς αὐτοῦ παῖδας ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀνεδέξατο. δ' λεὺς μετὰ Μανουὴλ καὶ τῆς συγκλήτου καὶ τοῦ στρα τοῦ παντὸς κατὰ ᾿Αγαρηνῶν. Καὶ εὐπετῶς τὴν σ Ζάπετρον καὶ τὸν Σαμοσάτορα πλούτῳ κομῶντα διὰ τὸ ᾿Αμερμουμνὴν ἐκεῖθεν εἶναι παραλαβών, ἐπανῄει τῇ νίκῃ καὶ τοῖς λαφύροις γαυρούμενος. Καὶ ἐλθὼν μέσ χρι τοῦ Βρύα προσέταξε παλάτιον οἰκοδομηθῆναι καὶ παραδείσους φυτευθῆναι καὶ ὕδατα ἀγαγεῖν. καὶ γεγόνασιν. Ἐκεῖθέν τε εἰς τὴν πόλιν ἀφικόμενος, ἱπ πικὴν ποιήσας καὶ τὸ πρῶτον βαῖον παίξας, ἅρματι λευκῷ ἐποχησάμενος καὶ τὰ λάφυρα θριαμβεύσας ἐστεφανώθη, τῶν δήμων ἐπιβοώντων· Καλῶς ἦλθες, ἀσύγκριτε φαντωνάρη. β'. Τῷ η' τούτου ἔτει, τοῦ πατριάρχου Αντωνίου τελευτήσαντος, αντ' αὐτοῦ χειροτονεῖται Ιωάννης δ σύγκελλος, Ἰαννὴς δὲ μᾶλλον καὶ Ἰαμβρῆς, ὁ ἐπὶ τοῦ ᾿Αρμενίου καὶ παραβάτου Λέοντος μνημονευθείς γραμματικός, βεβοημένος ἐπί τε μαγείαις καὶ λεκα νομαντείαις καὶ πάσῃ ἀσεβείᾳ. Οἱ ὄργανον ἐπιτή δειον εὑρεθεὶς τῆς τοῦ βασιλέως ἀσεβείας σὺν αὐτῷ πάντα τὰ πρὸς ἀπώλειαν κατειργάσατο· καὶ δν ἔδινεν κατείχε δὲ βασιλίσκον τῆς ἀσεβείας ὁ βασιλεὺς ἐξέρο δηξε καὶ ἀπέτεκεν, τὰς ἁγίας εικόνας ἀναχρίεσθαι προστάξας ἢ ἐπαλείφεσθαι. αὐτῷ ἐστράτευσεν λαὸν πολὺν συναθροίσας καὶ τοὺς Ἀβάρεις καὶ πάσας τὰς Σκλαβινίας· πρὸς δὲ τούτοις παρασκευάζει διαφόρων ἑλεπόλεων ὄργανά τε καὶ μηχανήματα καὶ μαγγανικὰ παμμεγεθέστατα, τριβόλους καὶ πετροβόλους καὶ χελώνας καὶ ὑψηλοὺς κλίμακας, σφαίρας τε καὶ μοχλοὺς καὶ ὄρυγας, κριούς τε καὶ βελοστάσεις, πυρόβολά τε καὶ λιθόβολα καὶ σκορπίδια εἰς τὸ βαλέσθαι βέλη καὶ σφενδόνας, πάντα τὰ μηχανήματα κατὰ τῶν ἐπάλξεων πρὸς τὸ ἑλεῖν τὴν πόλιν. ἐπὶ τὸ δυτικὸν δὲ μέρος, φησίν, τῆς πόλεως κατὰ τοῦ τείχους τῶν Βλαχερνῶν ταῦτα πάντα βούλεται προσαγαγεῖν τὰ μηχανήματα, ἔνθα καὶ ἐτοξεύθη, σταβλίζων βόας χιλιάδας δέκα πρὸς τὸ βαστάξαι πάντα τὰ προλεχθέντα ὄργανα, τεθέντα ἐπὶ ἁμαξῶν, ἃς προσέταξεν χιλιάδας εʹ σιδηροδεθέντας. ταῦτα ἀκούσας Λέων, πέμψας τε κατασκόπους καὶ μα θὼν τὴν ἀλήθειαν, συναθροίσας λαὸν πολὺν καὶ τεχνίτας ἤρξατο κτίζειν ἕτερον τεῖχος ἔξωθεν τοῦ τείχους τῶν Βλαχερνῶν, κόψας καὶ τὴν σούδαν πλατεῖαν. καὶ ἀρξάμενος κτίζειν, μήπω τελέσας, ἵνα δείξῃ ὁ θεὸς ὁ διασκεδάζων βουλὰς ἐθνῶν, ἀθετῶν λογισμοὺς λαῶν καὶ ἀθετῶν βουλὰς ἀρχόντων, ὅτι οὐκ ἐν τῇ μηχανίᾳ καὶ τῇ ἰσχύϊ αὐτῶν οἱ ἄνθρωποι δύνανταί τι ποιῆσαι, οὔπω τοῦ ἔαρος καταλαβόντος, ὡς φασί τινες διασωθέντες τῆς αἰχμαλωσίας ἀπὸ Βουλγαρίας, περὶ τῇ μεγάλῃ πέμπτῃ τοῦ πάσχα ὁ πρῶτος Βουλγαρίας ὁ Κροῦμος, ὁ περίφημος, ὁ τὴν πόλιν ἑλεῖν βουλόμενος, τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο ἀοράτως σφαγιασθείς· ὃς καὶ ἐξήγαγεν αἱμάτων ὀχετοὺς διά τε τοῦ στόματος καὶ τῶν ῥινῶν καὶ τῶν ὤτων αὐτοῦ, καὶ οὕτως ἀπέρρηξεν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐν κακοῖς. 12. Ἐπαρθεὶς τοίνυν τῷ φρονήματι ὁ Λέων, ὅτι αὐτὸς κατέβαλε τὸν πολέμιον, οὐχὶ θεός, ἔπεμψεν εἰς πάσας τὰς χώρας σάκρας, ἀναγγέλλων ὅτι εὗρον τοὺς Βουλγάρους ἐγγὺς ὄντας τῆς πόλεως, καὶ διὰ τῆς φρονήσεως καὶ ἀνδρίας καὶ διὰ τῆς ἀγωγῆς μου τοξεύσας τὸν πρῶτον αὐτῶν πάντας ἀπώλεσα· ὅστις καὶ διὰ τὴν πρόφασιν ταύτην ἀποθνήσκει, φησίν, ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν. καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτου· (13) λέγεται δὲ καὶ φωνὴν οὐρανόθεν ῥαγῆναι αὐθωρόν, τὴν τοῦ ἀθέου βασιλέως κατάλυσιν εὐαγγελιζομένην, καὶ πολλοῖς πλέουσιν ἀκουστὴν γενέσθαι· ἧς τὸν καιρὸν καὶ τὴν ὥραν ἀπογραψάμενοι (ἦν γὰρ δεκάτη ὥρα τῆς νυκτὸς) ἐσχάτως εὗρον τὴν ἀλήθειαν. 14. Ὅμως τὸν Μιχαὴλ εἱρκτὴ καὶ δεσμὰ εἶχον· καὶ ἐπεὶ ἐβούλετο αὐτὸν μετὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Χριστοῦ γέννων ἀνελεῖν, δηλοῖ ὁ Μιχαὴλ τοῖς συμβούλοις, μεθ' ὧν ἦν καὶ ὁ τοῦ παλατίου παπίας, ὡς εἰ μὴ σπουδάσητε ἐξελεῖν με τῆς φρουρᾶς, πάντας ἡμᾶς καταμηνύω τῷ βασιλεῖ. οἱ δὲ συναχθέντες καὶ φελόνια ὡς ἱερεῖς φορέσαντες, καὶ ἔνδοθεν τὰ ξίφη φοροῦντες, ἐπεὶ τὸ παλάτιον ἀνεῴχθη καὶ ὁ βασιλεὺς εἰς τὸν ναὸν εἰσῆλθεν, αὐτοὶ εἰσπηδήσαντες τοῦτον μεληδὸν κατέκοψαν καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐν τῇ Πρώτῃ νήσῳ ἔχωσαν. καὶ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ λύουσι τῶν δεσμῶν τὸν Μιχαήλ, καὶ εἰσάγουσιν ἐν τῇ ἑορτῇ ἀντὶ δεσμοφόρου στεφηφόρον. καὶ ἐπληρώθη τὸ προφητικὸν τὸ "ἑσπέρας αὐλισθήσεται κλαυθμός, καὶ εἰς τὸ πρωῒ ἀγαλλίασις." τήν τε γαμετὴν αὐτοῦ ἐν τῇ τῶν Δεσποτῶν μονῇ ἀπαγαγεῖν· Συμβατίῳ δὲ τῷ υἱῷ τῷ κατὰ τὸ στέψιμον μετονομασθέντι Κωνσταντῖνον, καὶ τοῖς λοιποῖς, Βασιλείῳ τε καὶ Γρηγορίῳ ἅμα Θεοδοσίῳ, ἐν τῇ Πρώτῃ νήσῳ ἀποκείραντες μοναστὰς πεποιήκασιν. ἔνθα καὶ Κωνσταντῖνος μετονομασθεὶς Βασίλειος, ἀφωνίᾳ συσχεθεὶς μετὰ τὸ τὰ γόνιμα τῶν μορίων ἀφαιρεθῆναι, ἐδέετο μὲν τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ καὶ Γρηγορίου τοῦ θεολόγου ἐκεῖσε ἀνεστηλωμένου, τὴν ἑαυτοῦ λυθῆναι φωνὴν καὶ τὴν γλῶτταν τὸ εὔηχον ἀπολαβεῖν. ὅθεν καὶ εἰση κούσθη. κατὰ γὰρ τὴν τῶν φώτων πανήγυριν ὁρᾷ τὸν θεῖον ἐκεῖνον χαρακτῆρα, "τὸν κηρὸν" λέγοντα "λαβὼν ἀνάγνωθι." ὁ δὲ ἀδιστάκτως εἰσελθὼν ἀνέγνω λαμπρᾷ καὶ καθαρᾷ τῇ φωνῇ "πάλιν Ἰησοῦς ὁ ἐμός." ἔκτοτε οὖν τὴν πατροπαράδοτον αὐτοῦ βδελυξάμενος αἵρεσιν τὰς τῶν ἁγίων ἰδέας ἐτίμα καὶ περιεπτύσσετο. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον. Κόσμου ἔτος τιδʹ, τῆς θείας σαρκώσεως ἔτος ωιδʹ, Ῥωμαίων βασιλεὺς Μιχαὴλ Ἀμοραῖος ὁ custodia vinctos tenebat suscipiendæ expeditionis facultatem faceret, obstricta illi fide fugam minime arrepturos, siquidem ad bellum exirent, sed for titer pugnaturos, ex voto impetravit. Assumpto ita que Amerinumnis filio, copiosoque fretus exercitu, adversus Persas aciem direxit; partaque ingenti victoria, sed et liberatis Agarenis a feris bestiis vastitatem regioni afferentibus, majorem sibi ho norem ac claritatem apud illos conciliavit, nihil que erat quod ab Amermumne, qua apud eum gra tia pollebat, non consequeretur. Quamobrem longe animi anxius ac sollicitus, ut ad Romanos gentiles que suos rediret, post interjectum aliquod tempus ait Syriæ regulis: Si mihi Amermumnis filium co piasque præbueritis, atque his ego stipatus expeditio hem suscepero, Romaniam subjugabo. Retulerunt illi ad Amermumnem, et dimiserunt. Manuel au tem ad Orientalia prope themata accedens, convo catisque quos sub potestate habebat ordini bus, ad hæcque Amermumnis filio, tanquam scilicet animi relaxandi gratia ac venaturus, longiusque ab bostibus digressus, Amermuinnis complexus fi llum ac deosculatus, ad eum inft: Ego quidem ad imperatorem ac propria revertor, qui nihil in vita po tius fide atque civibus habendum ducam: tu vero cum tuis, omnis a nobis mali securus, te ad tuos recipito. Atque hic quidem cum lacrymis ac pudore reversus est: Manuel vero ad imperatorem profe ctus est, præmisso qui ejus adventum illi nuntiaret. Imperator nuntio liberaliter accepto, ac qua par erat humanitate ac benevolentia Manuele suscepto, fecit, ejusque liberos e sacro fonte suscepit. Manuele et senatu cunctoque exercitu adversus Agarenos profectus, facilique negotio captis Zape tro et Samosato, urbe divitiis longe locupletissima, quod inde Amermumnes oriundus esset, victoria spo liisque elatus reversus est. Cumque ad locun Brya venisset, exstrui palatium jubet hortosque plantari ac vivaria, alque aquas deduci; quod et factum est. Inde in urbem rediens, Circensibus ludis exhibitis, primoque ipse munere ludens, candidis equis in vectus spoliaque triumpho traducens victor coro natus est, factionibus acclamantibus: Bene fausteque veneris, omni major comparatione factionarie. magistrum statim ac scholarum domesticum præ [P. 12. Anno cjus imperii octavo defuncto patriarcha Antonio, Joannes syncellus (potius vero Jannes et Mambres in ejus locum sufectus est, is nimirum cujus in Leone Armeno et præ varicatore mentio supra habita est, homo præ stigiis, divinationibus ex pelvi omnique impietate nominatissimus. Et vero idoneum organum re giæ impietatis inventus, collata cum eo opera, quæ ad interitum exsistant, propense omnia ex secutus est; ac quem parturiebat (occultabat tamen) impietatis basiliscum, imperator edidit peperitque, promulgato edicto quo sacras imagines obłini ac aboleri jubøret. margo P. custodia vinctos tenebat suscipiendæ expeditionis facultatem faceret, obstricta illi fide fugam minime arrepturos, siquidem ad bellum exirent, sed for titer pugnaturos, ex voto impetravit. Assumpto ita que Amerinumnis filio, copiosoque fretus exercitu, adversus Persas aciem direxit; partaque ingenti victoria, sed et liberatis Agarenis a feris bestiis vastitatem regioni afferentibus, majorem sibi ho norem ac claritatem apud illos conciliavit, nihil que erat quod ab Amermumne, qua apud eum gra tia pollebat, non consequeretur. Quamobrem longe animi anxius ac sollicitus, ut ad Romanos gentiles que suos rediret, post interjectum aliquod tempus ait Syriæ regulis: Si mihi Amermumnis filium co piasque præbueritis, atque his ego stipatus expeditio hem suscepero, Romaniam subjugabo. Retulerunt illi ad Amermumnem, et dimiserunt. Manuel au tem ad Orientalia prope themata accedens, convo catisque quos sub potestate habebat ordini bus, ad hæcque Amermumnis filio, tanquam scilicet animi relaxandi gratia ac venaturus, longiusque ab bostibus digressus, Amermuinnis complexus fi llum ac deosculatus, ad eum inft: Ego quidem ad imperatorem ac propria revertor, qui nihil in vita po tius fide atque civibus habendum ducam: tu vero cum tuis, omnis a nobis mali securus, te ad tuos recipito. Atque hic quidem cum lacrymis ac pudore reversus est: Manuel vero ad imperatorem profe ctus est, præmisso qui ejus adventum illi nuntiaret. Imperator nuntio liberaliter accepto, ac qua par erat humanitate ac benevolentia Manuele suscepto, fecit, ejusque liberos e sacro fonte suscepit. Manuele et senatu cunctoque exercitu adversus Agarenos profectus, facilique negotio captis Zape tro et Samosato, urbe divitiis longe locupletissima, quod inde Amermumnes oriundus esset, victoria spo liisque elatus reversus est. Cumque ad locun Brya venisset, exstrui palatium jubet hortosque plantari ac vivaria, alque aquas deduci; quod et factum est. Inde in urbem rediens, Circensibus ludis exhibitis, primoque ipse munere ludens, candidis equis in vectus spoliaque triumpho traducens victor coro natus est, factionibus acclamantibus: Bene fausteque veneris, omni major comparatione factionarie. magistrum statim ac scholarum domesticum præ [P. 12. Anno cjus imperii octavo defuncto patriarcha Antonio, Joannes syncellus (potius vero Jannes et Mambres in ejus locum sufectus est, is nimirum cujus in Leone Armeno et præ varicatore mentio supra habita est, homo præ stigiis, divinationibus ex pelvi omnique impietate nominatissimus. Et vero idoneum organum re giæ impietatis inventus, collata cum eo opera, quæ ad interitum exsistant, propense omnia ex secutus est; ac quem parturiebat (occultabat tamen) impietatis basiliscum, imperator edidit peperitque, promulgato edicto quo sacras imagines obłini ac aboleri jubøret. margo P. 491] ια'. Τῷ τ' αὐτοῦ ἔτει ἐξέρχεται ὁ βασι 11. Anno ejus imperii septimo imperator cum 11. Anno ejus imperii septimo imperator cum
PG 109:701
σθέντες, ἀλλὰ μὴν καὶ τοῦ Βουδίτζη, τῇ τῶν ἑπτὰ χρόνων καθείρξει, καὶ μὴ πεισθέντες ἀρνήσασθαι τὸν Χριστὸν, ξίφει ἀπετμήθησαν, ἀντὶ τῆς προσκεί ρου ζωῆς τὴν αἰώνιον ἀγαπήσαντες, καὶ μετὰ μίαν ἡμέραν ἐν τῷ ποταμῷ ἐῤῥίφησαν. Τὸ δὲ παραδοξός τατον, ὅτι ἐκάστη κεφαλὴ μετὰ τὴν ἐκτομὴν τῷ ἰδίῳ σώματι ἡνώθη καὶ συνεφύη· καὶ ὥσπερ αἱ ψυχαὶ ἐν ἐνὶ τόπῳ τοῦ παραδείσου, οὕτω καὶ τῶν ἁγίων τὰ σώματα μιᾶς ὁσίας παρὰ τῶν πιστῶν ἔλαχον. Τούτων τελειωθέντων ἐκέλευσεν ὁ πρωτοσύμβουλος καὶ τὴν Βουδίτζην ἀποκεφαλισθῆναι εἰπὼν, ὅτι καὶ οὗτος, εἰ ἦν ὀρθὸς Χριστιανός, οὐκ εἶχε μαγαρίσαι. Καὶ τούτου γενομένου καὶ τοῦ σώματος αὐτοῦ ῥιφέντος μετὰ τῶν ἁγίων, ἔξω τῆς στοιβῆς τούτων ηὑρίσκετο. Καὶ ἡ κεφαλὴ δὲ αὐτοῦ πόρξω τοῦ σώματος ἦν, καὶ οὐχ ὡς τῶν ἁγίων συγκεκολλημένη. Καὶ εἰς τὸν που ταμών ῥιφέντων, καὶ πάντων τῶν σωμάτων τῶν ἁγίων βλέποντος τοῦ ὄχλου εὐπλοησάντων καὶ εἰς τὸ πέραν ἐλθόντων, αὐτοῦ μόνον τὸ σῶμα οι κροκόδειλοι διασύραντες κατέκοψαν καὶ κατέφαγον. κ'. Ὁ δὲ τοῦ φιλοσόφου Λέοντος μαθητής, δ και μηνυτής τῆς προδοσίας, ἠρωτήθη παρὰ τοῦ Αμερ. μουμνῇ περὶ τῆς ἐπιστήμης αὐτοῦ, καὶ εἶπεν μαθη τῆς εἶναι τοῦ φιλοσόφου Λέοντος. Ἐκεῖνος δὲ μαθών ὁποῖος ἐστιν ὁ Λέων, ἐπεθύμει τοῦτον ἰδεῖν, καὶ δούς τινι τῶν αἰχμαλώτων γράμματα πρὸς Λέοντα τὸν φιλόσοφον ἀπέστειλεν ἐν Κωνσταντινουπόλει, υπο- σχόμενος δεύτερον αὐτὸν εἶναι ἐν τιμῇ. Ὁ δὲ Λέων τὰ γράμματα ἀπολαβὼν ἀνήγαγε ταῦτα Θεοφίλῳ τῷ βασιλεῖ. Ο δὲ γνοὺς τὰ τῆς ἑαυτοῦ ἐπιστήμης, καὶ ὅτι τοιοῦτον σοφὸν ἄνδρα ἐν τῇ πόλει αὐτοῦ ἔχει, προσλαβόμενος αὐτὸν εἰς τὸ παλάτιον ἐν τῇ Μα- γναύρα ἔθετο, παραδοὺς αὐτῷ καὶ μαθητὰς διδάσκειν τοὺς εὐφυεστάτους νέων, παρέχων αὐτῷ πᾶσαν ἀπάθειαν. Οὗτος καὶ μητροπολίτης μετὰ ταῦτα Θεσσαλονίκης γέγονεν, ὑπὸ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρ χου Μεθοδίου χειροτονηθείς 1. κα'. Τῷ ια' αὐτοῦ ἔτει κτίζει ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ παλατίῳ τὸ Τρίκογχον καὶ τὸ λεγόμενον Σίγμα καὶ τὰς ἀναβάθρας τῶν δήμων, ἔστησι δὲ καὶ τὴν φιάλην ἐν ᾗ γίνεται τὸ ταξιμοδέξιμον λεγόμενον, τῶν ἵππων ἀμφοτέρων τῶν μερῶν διερχομένων μετὰ χρυσῶν σαγισμάτων. Ὑπὸ δὲ τὴ Τρίκογχον κάτωθεν διὰ μηχανῆς ἐποίησε τὸ λεγόμενον Μυστήριον, ἐν ᾧ, ἐν τῇ μια γωνίᾳ ὁ ἐὰν εἴπῃ τις ἐν μυστηρίῳ προσκε- κυρὼς, ἐξακούεται ἐν τῇ ἑτέρα φανερώς. κα. Εν τούτοις μαθὼν Θεόφιλος ὁ βασιλεὺς ὅτι Θεοφάνης ὁ τῶν ἐκκλησιαστικῶν κανόνων καὶ ὕμνων ποιητής (Ρ. 495] καὶ Θεόδωρος ὁ αὐτοῦ ἀδελφὸς καθ' ἑαυτοὺς ζῶντες τὴν ἀσέβειαν αὐτοῦ κωμῳδοῦσι καὶ διελέγχουσιν, ἤγαγεν αὐτοὺς πρὸς αὐτὸν, καὶ φησι· Πόθεν ἐστέ; Οἱ δὲ εἶπον· Εκ Παλαιστίνης. Καὶ ὁ Θεόφιλος · Καὶ διὰ τί τὴν γῆν ὑμῶν ἀφέντες καὶ εἰς τὴν ἡμετέραν ἐλθόντες οὐ πειθαρχεῖτε τῇ βασιλείᾳ μου; Τῶν δὲ μηδὲν ἀποκριναμένων, το καθαιρεθείς Γ. - Τραυλὸς καὶ εἰκονομάχος ἔτη ηʹ μῆνας θʹ. οὗτος Εὐφροσύνην τὴν θυγατέρα Κωνσταντίνου τοῦ τυφλωθέντος, τὸν μονήρη βίον προσηκαμένην, εἰς γαμετὴν ἠγάγετο. ὃς μικρόν τι τῆς προκατασχούσης κακίας ὑπενδούς, ὅσον τοὺς ἐν εἱρκταῖς καὶ ἐξορίαις ἐλευθερίαν καὶ ἄνεσιν ὀνειρωδῶς φαντάζεσθαι, τὸ τοῦ προηγουμένου δυσσεβοῦς ὑπέθαλπε θεοστυγὲς φρόνημα· ὁμοίως γὰρ τῷ αὐτῷ περιεπάρη τῆς δεινῆς αἱρέσεως ἀγκίστρῳ ἐξ ἀκροτάτης ἀλογίας καὶ ἀπαιδευσίας. ὅθεν ἐπὶ σελεντίου ἔφη "οἱ μὲν πρὸ ἡμῶν ἐρευνησάμενοι τὸν ἐκκλησιαστικὸν θεσμὸν τῶν δογμάτων τὸν περὶ αὐτῶν εἰσπραχθήσονται λόγον, εἰ καλῶς ἢ κακῶς ἐθέσπισαν. ἐν ᾧ τὴν ἐκκλησίαν εὕρομεν βαδίζουσαν, ἐν τούτῳ καὶ διαφυλάττειν προκρίνομεν. τὸ γὰρ τιμᾶν τὰς εἰκόνας καὶ μὴ τιμᾶν ἀδιάφορον ἔστω κατὰ τὸ αὐτό." κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον τὸν τῆς ἀρχιερωσύνης θρόνον κατεῖχεν Ἀντώνιος ὁ τοῦ Συλαίου, τῆς προσκυνήσεως τῶν ἁγίων εἰκόνων ἀλλότριος. 2. Ἐπὶ τούτοις στέφει Μιχαὴλ Θεόφιλον τὸν ἐξ Εὐφροσύνης υἱὸν αὐτοῦ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ. Θωμᾶς δὲ ὁ ἀντάρτης ἐκ τῶν ἀνατολικῶν μερῶν ἀπάρας, λαόν τε καὶ ἀγυρτώδη καὶ ἐπίμικτον ἐπισυρόμενος, ἐπὶ τὸ Βυζάντιον ἐκίνησεν, τῆς βασιλείας παρ' ἀξίαν ἐφιέμενος. Ῥωμαῖος γὰρ ὢν καὶ ἀφανὴς πρὸς Συρίαν ἀφίκετο, καὶ Κωνσταντῖνον ἑαυτὸν μετονομάσας υἱὸν Εἰρήνης τῆς βασιλίσσης ἔλεγεν· κἀντεῦθεν πολλοὺς ἀπατήσας βαρβάρων τε καὶ Ῥωμαίους, καὶ πλῆθος ἄπειρον συναθροίσας, μεγαλαυχῶν τῷ πλήθει ἐπῄει τῇ Κωνσταντινουπόλει, καὶ ταύτην ἐπὶ τρεῖς χρόνους πορθήσας, ἐπεὶ τὰς ναῦς αὐτοῦ εἶδεν πυρὶ καυθείσας καὶ τοὺς λογάδας τῶν πολεμίων ὑπὸ τῶν πολιτῶν ἀπολωλότας, ἀμηχανίᾳ ληφθείς, τὴν πόλιν καταλιπὼν ἐπὶ τὴν Θρᾴκην χωρεῖ, ταύτην ληϊζόμενος. ὁ δὲ Μιχαὴλ τῆς πόλεως ἐξελθὼν μετὰ πλείστης δυνάμεως πρὸς αὐτὸν ἐξώρμησε, καὶ δὴ παρακαθίσας βραχύν τινα καιρὸν τοῦτον ἀμογητὶ ἐχειρώσατο· ἀκρωτηριάσας τε αὐτὸν χεῖρας καὶ πόδας, εἶτα καὶ ἀνασκολοπίσας, κατέπαυσε τὸν ἐν τρισὶ χρόνοις ἐμφύλιον γενόμενον πόλεμον. 3. Ἐν τούτοις τοῦ Μιχαὴλ ἐνασχολουμένου Κρήτη καὶ Σικελία καὶ αἱ Κυκλάδες νῆσοι τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀρχῆς ἐξ Ἀφρικῶν τε καὶ Ἀράβων περιῃρέθησαν, λαβόντος ἀρχὴν ἄρτι πρῶτον διὰ τὰς τοῦ λαοῦ ἁμαρτίας καὶ τὴν τῶν κρατούντων δυσσέβειαν. τῶν δὲ πραγμάτων οὕτως ἐχόντων προσκαλεῖται ὁ βασιλεὺς Εἰρηναῖον τὸν μάγιστρον, καὶ φησὶ πρὸς αὐτόν "συγχαίρω σοι, μάγιστρε, ὅτι ἡ Σικελία ἐμούλτευσεν." ὁ δὲ ἔφη "τοῦτο ξένον χαρᾶς ἐστί, δέσποτα." καὶ στραφεὶς πρός τινα τῶν μεγάλων ἔφη ἀρχὴ κακῶν γε πεσεῖται τῇ χθονί, ὅταν κατάρξῃ τῆς Βαβυλῶνος δράκων δύσγλωσσος ἄρδην καὶ φιλόχρυσος λίαν. (4) ὁ γὰρ τῶν Ἀγαρηνῶν ἀρχηγὸς Ἀπόχατ τῷ τῆς Κρήτης ἀκρωτηρίῳ προσέβαλε καὶ προσωρμίσθη τῷ Χάρακι, ὁρίσας τὸν ὑπ' αὐτὸν λαὸν καταλιπεῖν τὰς ναῦς αὐτῶν καὶ τὴ χώραν ληΐζεσθαι. τοῦ δὲ στρατοῦ πρὸς τὴν τοιαύτην ἐγχείρησιν ἀποκινήσαντος προστάξας τὰς ναῦς αὐτῶν ἐπυρπόλησεν. καταγογγυζόντων δὲ αὐτῶν περὶ τούτου ἔφη πρὸς αὐτοὺς ὅτι τῇ προτεραίᾳ κατεγογγύζετέ μου, ὦ ἄνδρες, ζητοῦντες χώραν εἰς κατοικίαν, καὶ διὰ τοῦτο ἤγαγον ὑμᾶς ἐνταυθοῖ, ἐν ᾧ γάλακτος καὶ μέλιτος ἔστιν ἀπορρώξ." οἱ δὲ ἀντεῖπον αὐτῷ "καὶ ποῦ τὰ τέκνα καὶ τὰς γυναῖκας ἡμῶν εὑρήσομεν;" ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς "ἴστε ὅτι αἰχμαλωσίαν πλείστην ἑαυτοῖς ἠνέγκατε· ἐκ ταύτης οὖν γυναῖκας ὑμῖν ἁρμόσασθε." καὶ ἤρεσεν αὐτοῖς τοῦτο, καὶ χάρακα περιέθεντο πρὸς ὀχυρώματα· ἀφ' οὗ ὁ τόπος Χάραξ μέχρι τῆς δεῦρο προσονομάζεται. μοναστὴς δέ τις μετέπειτα τῇ νήσῳ προσφοιτήσας ἔφη αὐτοῖς ὅτι εἴπερ ἐθέλοιτε καταδυναστεῦσαι τῆς νήσου, ἀκολουθήσατέ μοι, καὶ ὅπου ἂν στοχασάμενος παραδείξω ὑμῖν ἐπιτηδειότητα κτίσεως, ἐκεῖσε πόλιν οἰκοδομήσατε, δι' ἧς τῆς νήσου ἐξουσιάσητε. καὶ ἀπήγαγεν αὐτοὺς εἰς τόπον καλούμενον Χάνδακα, ἐν ᾧ ἡ πόλις τούτων καθίδρυται, καὶ ταύτην κυκλόθεν ἐτάφρευσαν. καὶ ἐννενήκοντα πόλεις κρατήσαντες ἠνδραποδίσαντο, μιᾶς μονῆς μὴ ἁλωθείσης ἀλλ' ἢ λόγῳ ἀπολιορκήτου μεινάσης, τῶν οἰκητόρων αὐτῆς mar::o A longa sunorum septem carceris maceratione ; cum- & que nullis ærumnis ac cruciatibus adduci polis- sent ut Christum negarent, gladio cæsi sunt, præ temporanea scilicet æternam vitam adamantes. Postridie in fumen projecta cadavera. Quodque omnem vincit admirationem, uniuscujusque ab- scissum caput cum suo trunco unitum est ac con- sertum ; ac sicut animæ in uno collocată paradisi loco, sic et corpora sanctorum uno funere fidcli- bus elata sunt. Ilis peractis jussit protosymbulus ut et Buditzi caput auferretur, dicens: cum quo- que, si rectus fuisset Christianus, nunquam Maku- methi sacris imbuendum fore. Blo itaque sublato, ejus cadaver una cum sanctis projectum, extra il- lorum struem repertum est: sed et caput procul a trunco semotum erat, nec velut capita sanctorum illi cohæserat. Projectis quoque in flumen corpori- bus, cum sanctorum omnia corpora spectante plebe facile enatassent amnemque transmeassent, ejus unius corpus crocodili tractum discerptumque vorarunt. proditionem denuntiarat, de sua scientia ab Amer mumne interrogatus Leonis se philosophi discipu- lum professus est. Ille porro, ubi quantus vir Leo esset audivit, ejus videndi desiderio accensus uni alicui captivorum datis litteris Leoni philosopho Cpolim scripsit, sancteqne illi secundas ab se lo- noris partes obtulit. Leo litteris acceptis ad Theo- philum retulit. Theophilus explorata viri scientia ac ubi tantum hominem nactum se in civitate co- gnovit, assumptum illum in palatio in Magnaura constituens, omnique donaus immunitate, inge- nuosissimos adolescentes disciplinas docere jussit. Hic postea Thessalonicæ metropolita creatus, sanctissimo patriarcha Methodio gradu motus est. palatio Triconchum cubiculum, et quod Sigma vo- cant, gradusque ac subsellia factionum. Struit vero etiam Phialam, in qua fit quod Saximodeximum vocant, utrarumque partium equis transeuntibus, aureis instratis stragulis. Sub Triconcho inferius structa machina fecit, quod vocant Mysterium; in quo, quidquid aliquis in uno angulo sese in- clinans secreto locutus fuerit, in alio clare exaudi- tur. Theophanem ccclesiasticorum canonum ac cantico- rum auctorein, cum Theodoro fratre, secum ipsos agentes illius impietatem sugillare ac arguere, sibi illos sisti jubet, aitque: Unde estis ? Aiunt illi : Ex Palæstina. Tum Theophilus : Quid causæ est cur cum patria relicta in urbem veneritis, morem non geratis meæ majestati ? Quibus nihil respondentibus, eorum durc facies percuti jubet. Tum taureis ad VARLE LECTIONES. ANNALES. THEOPHILUS. - A longa sunorum septem carceris maceratione ; cum- & que nullis ærumnis ac cruciatibus adduci polis- sent ut Christum negarent, gladio cæsi sunt, præ temporanea scilicet æternam vitam adamantes. Postridie in fumen projecta cadavera. Quodque omnem vincit admirationem, uniuscujusque ab- scissum caput cum suo trunco unitum est ac con- sertum ; ac sicut animæ in uno collocată paradisi loco, sic et corpora sanctorum uno funere fidcli- bus elata sunt. Ilis peractis jussit protosymbulus ut et Buditzi caput auferretur, dicens: cum quo- que, si rectus fuisset Christianus, nunquam Maku- methi sacris imbuendum fore. Blo itaque sublato, ejus cadaver una cum sanctis projectum, extra il- lorum struem repertum est: sed et caput procul a trunco semotum erat, nec velut capita sanctorum illi cohæserat. Projectis quoque in flumen corpori- bus, cum sanctorum omnia corpora spectante plebe facile enatassent amnemque transmeassent, ejus unius corpus crocodili tractum discerptumque vorarunt. proditionem denuntiarat, de sua scientia ab Amer mumne interrogatus Leonis se philosophi discipu- lum professus est. Ille porro, ubi quantus vir Leo esset audivit, ejus videndi desiderio accensus uni alicui captivorum datis litteris Leoni philosopho Cpolim scripsit, sancteqne illi secundas ab se lo- noris partes obtulit. Leo litteris acceptis ad Theo- philum retulit. Theophilus explorata viri scientia ac ubi tantum hominem nactum se in civitate co- gnovit, assumptum illum in palatio in Magnaura constituens, omnique donaus immunitate, inge- nuosissimos adolescentes disciplinas docere jussit. Hic postea Thessalonicæ metropolita creatus, sanctissimo patriarcha Methodio gradu motus est. palatio Triconchum cubiculum, et quod Sigma vo- cant, gradusque ac subsellia factionum. Struit vero etiam Phialam, in qua fit quod Saximodeximum vocant, utrarumque partium equis transeuntibus, aureis instratis stragulis. Sub Triconcho inferius structa machina fecit, quod vocant Mysterium; in quo, quidquid aliquis in uno angulo sese in- clinans secreto locutus fuerit, in alio clare exaudi- tur. Theophanem ccclesiasticorum canonum ac cantico- rum auctorein, cum Theodoro fratre, secum ipsos agentes illius impietatem sugillare ac arguere, sibi illos sisti jubet, aitque: Unde estis ? Aiunt illi : Ex Palæstina. Tum Theophilus : Quid causæ est cur cum patria relicta in urbem veneritis, morem non geratis meæ majestati ? Quibus nihil respondentibus, eorum durc facies percuti jubet. Tum taureis ad VARLE LECTIONES. ANNALES. THEOPHILUS. 20. Leonis autem philosophi discipulus, qui et 21. Anno cjus undecimo exstruit imperator in 22. Inter hæc comperto Theophilus imperator 20. Leonis autem philosophi discipulus, qui et 21. Anno cjus undecimo exstruit imperator in 22. Inter hæc comperto Theophilus imperator
PG 109:713
(αίως καταλαβόντες, καὶ Μεθοδίῳ τῷ ἁγιωτάτῳ τὴν Δ τῆς ἀρχιερωσύνης ἀποδεδωκότες τιμήν, τῇ πρώτῃ τῶν ἁγίων νηστειῶν Κυριακῇ σὺν τῇ βασιλίσση πάννυχον ὑμνῳδίαν ἐν τῷ τῶν Βλαχερνῶν τῆς Θεο- τόχου ναῷ ἀφ' ἑσπέρας τετελεκότες, τῇ έωθεν μετὰ λιτῆς τῷ μεγάλῳ τοῦ Θεοῦ Λόγου τεμένει καταλαμ βάνουσι, καὶ τὸν κόσμον αὐτῆς αὖθις ἡ Ἐκκλησία λαμβάνει τῆς θείας μυσταγωγίας τελεσθείσης ἁγνῶς, πάντων τῶν αἱρεσιωτῶν ἐν πάσῃ τῇ ὑφ᾽ ἡλίῳ καθαι ρέσει ὑποβληθέντων μετὰ καὶ τοῦ ἀρχιερέως αὐτῶν, ᾶς ἦν ὁ προειρημένος Ιωάννης. μορίας τῇ καθαιρέσει ὑποβληθεὶς οὐχ εἵλετο ἡσυχῇ διάγειν τὸν ἑαυτοῦ κατάπτυστον βίον, ἀλλ' ἔτι κατά τῶν ἁγίων εἰκόνων ἐνεανιεύετο. Καὶ γὰρ ὑπερόριος Β πάλιν ἔν τινι μονῇ γεγονώς, εἰκόνος θείας κατὰ τὸν δροφον ἱσταμένης καὶ ἀτενῶς ἀτενιζούσης αὐτῷ, μὴ φέρων οὗτος ὁρᾷν τὴν ἐκείνης πρὸς αὐτὸν ἐπικατ- ιοῦσαν θέαν, καθαιρεῖσθαι ταύτην διά τινος οἰκέτου προστάττει καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς κατορύττεσθαι, τοῦ το μόνον ἐπιλέγων, ὡς Τὴν αὐτῆς οὐ δύναμαι μορφὴν ἐνοιαν. Ηκουστο γοῦν ταῦτα τῇ δεσποίνῃ, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ἐκείνου τοῦ Ἰαννῆ ἐκτυ φλεῖ. Ἀλλ᾿ οὐδ᾽ οὕτως ἦν ἀγαπητὸν αὐτῷ τῆς ἡσυχίας ἐρᾷν, μῶμον δέ τινα ἐπειρᾶτο μετά τῶν ὁμοίων αὐτοῦ τῷ ἐν ἁγίοις Μεθοδίῳ προσάπτειν, καὶ γυναῖκά τινα φρεναπατήσαντες κρυψιγαμίας ἔγκλημα τούτῳ ἐπεισφέρουσιν. Ὁ δὲ μακαριώτατος πατριάρχης, μὴ θέλων πέτρα σκανδάλου λογίζεσθαι, τὰ κρύφια αἴσχη ἀπογυμνοί, καὶ εὕρητο παρὰ τὸ εἰκὸς μεμαρισμένα. Καὶ τὸ αἴτιον ερωτηθείς εἶπεν, ότι, Διάγοντός μου ἐν 'Ρώμῃ, ἐπεὶ τοῖς γαργαλι σμοῖς ἐκινούμην, τῷ ἀποστόλη Πέτρα προσήλ σαν δεόμενος· ὃς τῇ νυκτὶ ἐπιστὰς τῇ δεξιᾷ τὰ αἰδοῖα κατεπίασεν, επιφθεγξάμενος μὴ τοῦ λοι- ποὺ πτοεῖσθαι φιληδονίαν. Εγώ δε σφοδρώς αλγήσας διυπνίσθην, καὶ ἔκτοτε ἀβλαβής διέ- μεινα. ᾿Αλλὰ μὴν τὸ γύναιον ἀσφαλῶς κρατηθέν πάντα ἀφηγήσατο, καὶ τὸ δοθὲν αὐτῷ χρυσίον τοῖς ἀποδέσμοις ἔτι περιειλημμένον καὶ τῇ αὐτῶν βούλλα σεσημασμένον ὑπεδείκνυε. Καὶ αὐτοὺς μὲν τιμωρεῖν ἐβούλοντο, τῇ δὲ τοῦ ἁγίου Μεθοδίου παρακλήσει τούτους είασαν. ε. Ὡς οὖν κατὰ τὴν ἑορτὴν ταύτην, ήγουν την τῆς ὀρθοδοξίας λεγομένην Κυριακήν, ἐν τοῖς τοῦ Καριανοῦ παλατίας, ἅπερ ἕνεκεν τῶν ἑαυτοῦ θυγα. τέρων ὁ Θεόφιλος ἀνῳκοδόμησεν, ὑπὸ Μαυρικίου τοῦ βασιλέως ὡς τὸ πρῶτον κατασκευασθέντα, ή βασιλίς Θεοδώρα ἅπαν τὸ τῆς Ἐκκλησίας πλήρωμα εἰττία, καὶ οὐκ ἦν ἔστι; μὴ παρῆν ἐκεῖ τῶν ἱερέων καὶ ὁμολογητῶν· μεθ' ὧν καὶ ὁ Νικαίας Θεοφάνης ἦν. Ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς εὐωχίας παρήκμασε καὶ τὰ τρα γήματα μετὰ τῶν πλακούντων παρέκειντο, συνεχώς ἀτενιζούσης τῆς βασιλίδος καὶ τὰ ἐν τῷ μετώπῳ γράμματα τοῦ ὁσίου Θεοφάνους καθορώσης καὶ στε ναζούσης, συνέβη καὶ τοῦτον ὡς ἐξ ὁμολόγου ἀντο οφθαλμῆσαι καὶ ταύτην ἐν δεῖν ἀτενίζουσαν αὐτῷ. Φήσαντος γοῦν· Τίς ἄρα ἡ αἰτία τῆς πρὸς ἐμέ σου ὀρθοδοξίας, ANNALES. - MICHAEL ET THEODORA. scriplam Auguste tradiderunt. Quo pignore rala B [P. PATROL GR. CIX, C D ccclesiam possessione adeuntes, summique sacer dotii dignitate sanctissimo Methodio reddita, De- minica prima sanctorum jejuniorum una cum Au- gusta, totam noctem sacris canticis in Blacherna- rum Dei Genitricis æde a vespera peragentes, so- lemni mane supplicatione ad magnum Dei Verbi templum adeunt, ac suum rursus Ecclesia recipit ornatum, divinis sancte pureque concelebratis mysteriis, cunctisque in universo orbe haereticis, cum corum quem dixi antistite (id est Joanne) de- positioni subjectis. 4. Hic igitur cum sodalitio, sicut dictum est, gradu motus inque ordinem redactus, haud tamen adduci poterat nt exsecrabilem vitam suam quiete transigeret: sed adhuc ferociebat adversus sanctas imagines. Rursus enim in quedam exsul monasterio, cum divina quædam imago in tecto consistens intentis in eum oculis quasi despiceret, non ferens ille desuper intuentem, deponi per quem- dam famulorum jubet ejusque oculos effodi, unum hoc satisfactionis addens, non posse se illius formam cernere. Audivit Augusta, ipsiusque lannis cæcat lumina. At ne sic quidem quietis amorem in ani- mum induxit, sed hoc studebat cum sodalibus, út S. Methodii famæ labis aliquid quovis modo ad- spergeret. Seducta itaque muliercula quadam stu- pri expostulant. Beatissimus autem patriarcha, qui petra scandali videri nollet, nudatis a se verendis partibus, iis emarcidis secus ac se res solito ha- beat exsuccisque inventus est. Causam rogatus ait: Cum Roma versarer ac carnis titillationibus sensuque libidinis pulsarer, supplex precibus ad apostolum Pe- trum accessi. Adstitit ille noctu, easque partes tan- gens ait : Deinceps securus esto a libidine. Ego autem grave concitus dolore somnum excussi, exque illo tempore a libidinis @stu illo immunis fui. Quin et mulier tuto servata tentaque fabulam omnem enar- ravit; aurique vim dalam adhuc colligatam, ipso- rum denique sigillis munita signacula ostendit. Exposcebant judices justas ex eis ponas: verum S. Methodii deprecatione exorata clementia immunes dimisit (Dominica scilicet quam vocant, id est restitutionis imaginum) ad Cariani regias ædes, quas Theophilus filiabus, in quibus habitarent, exstruxcrat ac Mauricius imperator primum condi- derat, universum ecclesiæ coetum Theodora Augu sta dapibus acciperet, nec a convivio ullus sacerdo- tum, ullus confessorum abesset: quibuscum adfuit et Theophanes Nicææ episcopus. Ubi itaque convi- vii ardor deferbuerat, jamque tragemata ac placen- ta, quæ scilicet secundarum mensarum sunt, appo- sita erant, Augusta intentis jugiter oculis inscri- plum Theophanis vultum oblegente ac ingemiscento, contigit ut et ipse velut ex condicto vicissim adspi- ceret, ejusque in se obversos dominæ oculos fixos- 8. Οὗτος οὖν μετὰ τῆς αὐτοῦ, ὡς εἴρηται, συμ 5. Cum igitur per ejus diei festam jucunditatem
PG 109:719
ιγ'. Τῷ ιγ' ἔτει αὐτοῦ Βάρδα, ὁ Καίσαρ ἔξω τῆς πόλεως ὢν συνεφιλιώθη Δαμιανῷ πατρικίῳ καὶ πα ρακοιμωμένῳ, ὅς τὸν βασιλέα κρατήσας έπεισεν εἰσ- ελθεῖν ἐν τῇ πόλει τὸν Βάρδαν καὶ εἰς τὸ παλάτιον έρχεσθαι. Οίκειωσάμενος δὲ καὶ τὸν πρωτοσπαθά ριον Θεοφάνην τὸν Φαλγάνην καὶ ἄλλους τινὰς ἀπο- κτείνει τὸν Θεόκτιστον ἐν τῷ παλατίῳ, μετὰ καὶ τῆς τοῦ βασιλέως συνειδήσεως. Τοῦτο μαθοῦσα Θεο δώρα ἡγανάκτησε κατὰ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν ἄλλων οἱ τὸν φόνον κατειργάσαντο, καταβρωμένη αὐτῶν. ᾿Αλλὰ καὶ φωνῇ βριαρή καταπτοηθεῖσα θρηνωδῶς θαλαμεύεται· τῶν ἀποστρατήγων γάρ τις, ἐκ Με λισσηνών κατάγων τὸ γένος, αὐτῇ ἀπεφθέγξατο παλινδρομεῖν εἴκαδε, τὴν τοιαύτην ἡμέραν κρουόν- των ἀποκαλῶν. Τοῦ δὲ Μιχαὴλ παντί τρόπῳ μηχα Β νωμένου τὴν μητέρα εξιλεώσασθαι, αὐτὴ ἀπαρηγό ρητος ἔμεινεν· ὅθεν καὶ μεταβαλὼν ὁ βασιλεὺς ὥσπερ τὴν ψυχὴν καὶ τὴν γνώμην, οὕτω δὴ καὶ τὸ σχῆμα καὶ τὴν ἐνέργειαν, τοσούτοις προσώποις αὐτ τὴν λυπεῖν κατηπείγετο ὅσοις πρὸ τούτου θεραπεύειν ἐσχηματίζετο. Καὶ τὰς μὲν ἀδελφὰς αὐτοῦ Θέκλαν, Αναστασίαν καὶ 'Ανναν εἰς τὰ Καριανοῦ μεθιστά, Πουλχερίαν δὲ ὡς ἡγαπημένην τῇ μητρὶ ἐν τῇ μονῇ τῶν Γαστρίων. Εἶτα μετ' ὀλίγον καὶ πάτας ἐνώσας ἐν τῇ μονῇ τῶν Γαστρίων ἀπέκειρεν. Τότε δὴ καὶ ὑπὸ τῆς συγκλήτου πάσης ἀναγορεύεται καὶ αὐτοῦ κρατορεῖ, καὶ τὸν Βάρδαν προβάλλεται μάγιστρον καὶ δομέστικον τῶν σχολών. Εφ' οἷς ἡ μήτηρ αύ- τοῦ λυπουμένη ὡς διατασσομένη, ἀλλὰ μὴν καὶ διὰ τὴν ἄδικον σφαγήν Θεοκτίστου, ἔχθρα ἦν ἀναμέσον αὐτῶν ἄσπονδος. Κατάγει τοίνυν καὶ αὐτὴν εἰς τὰ Γαστρία · ἥτις τῇ ἀθυμίᾳ καταβαπτισθεῖσα τὸν νοῦν, καὶ ὑπ' ἐκπλήξεως ἀφαιρεθεῖσα καὶ τὸ φρονεῖν, ἀναξίαν ἑαυτῇ συσκευάζει κατά Βάρδα βουλήν, ελομένη κοινωνόν σὺν ἄλλοις πολλοῖς καὶ τὸν τοῦ βασιλέως πρωτοστράτορα, όπως ὑποστρέφοντος τοῦ Βάρδα ἀπὸ τοῦ προαστείου αὐτοῦ τοῦ Κοσμηδίου ἀναιρήσουσιν αὐτόν. Τῆς δὲ μελέτης πρὸ τοῦ ἔργου φανερωθείσης, κατ' αὐτῶν ἐκείνων τῶν μελετησάν- των τὸ κακὸν ἐξηνέχθη · φωραθέντες γὰρ καὶ κατα σχεθέντες ἐν τῇ Σφενδόνῃ τὰς κεφαλὰς ἀπετμήθη- σαν. [Ρ. 436] Καὶ προβάλλεται τὸν Βασίλειον ὁ Μι- χαὴλ ἀντὶ τοῦ τελευτήσαντος πρωτοστράτορος, ὁμοίως καὶ Βάρδαν τὸν θεῖον αὐτοῦ κουροπαλά την. ιδ'. Τῷ β' τούτου ἔτει έπεσε κόνις ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πλήρης αἱματώδης, καὶ λίθους εὑρισκον πολλοὶ ἐρυ- θροὺς ὡς αἷμα. Επιδοὺς ἑαυτὸν εἰς πᾶσαν κακίαν δ Μιχαήλ, τὰ ἐν τῷ παλατίῳ χρήματα κακῶς ἀναλίσκων, ὑπὲρ τῶν χιλίων ενενήκοντα κεντηναρίων ὄντα χρυ- σίου, ἄργυρος δὲ πλῆθος ἀναρίθμητος, ἅπερ ἡ μήτηρ αὐτοῦ ἐφυλάξατο. Καὶ τοὺς τῶν ἡνιόχων παῖδας ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος υἱοθετησάμενος ἑκάστῳ ἐδί δου νομίσματα μ' ἢ τὸ ἐλάχιστον ν'. Καί τινί ποτε πατρικίῳ ( Ιμέριος οὗτος ἐκαλεῖτο ὁ Χοίρος, διὰ τὴν τοῦ προσώπου ἀγριότητα οὕτως κατονομαζόμενος) ἄλλως αἰσχρολογοῦντι κατὰ τὴν τράπεζαν καὶ ψαρον ἐκ τῆς βεβήλου αὐτοῦ γαστρὸς κατὰ πρόσωπον τοῦ πολλὰ εἶναι αὐτῇ κατὰ τὸ κιβώτιον, καὶ ταῦτα τῇ κεφαλῇ τε καὶ τῷ προσώπῳ ἡμῶν ἐπιτίθησι μετὰ τὰ φιλήματα. ταῦτα τὸν βασιλέα εἰς μανίαν ἦγεν· μηδὲν δὲ δρᾶσαι δυνάμενος αὐτῇ, μόνην ἀπέτεμεν τὴν πρὸς τὴν μάμμην τῶν τούτου θυγατέρων ἄφιξιν. 7. Τούτοις ἀδελφὰ καὶ τῇ βασιλίδι Θεοδώρᾳ συμβέβηκεν. ὑπῆρχέ τι τῷ βασιλεῖ παρακεκομμένον ἀνδράριον, τῷ Ὁμηρικῷ Θερσίτῃ διενηνοχὸς κατ' οὐδέν (Δένδερις ὄνομα τούτῳ), ἄσημά τε φθεγγόμενον καὶ γέλωτας κινοῦν καὶ θυμηδίας ἕνεκεν τοῖς βασιλείοις ἐνδιαιτώμενον. οὗτος γοῦν εἰσπηδήσας ποτὲ κατὰ τὸν τῆς Αὐγούστης κοιτωνίσκον κατέλαβεν αὐτὴν θείας εἰκόνας ἐμπεριειλημμένην καὶ τοῖς ἑαυτῆς ὄμμασι μετὰ σπουδῆς προσαγούσης. ταύτας ὑπ' ὄψιν ἰδὼν οὗτος ὁ παραπαίων τί τε εἶεν ἐπυνθάνετο, καὶ πλησιέστερον διέβαινεν· ἡ δέ "τὰ καλά μου" ἔφησεν οὕτως "νινία, καὶ ἀγαπῶ ταῦτα πολλά." κατὰ τὴν τράπεζαν τηνικαῦτα εἱστιᾶτο ὁ βασιλεύς, καὶ δὴ πρὸς αὐτὸν εὐθὺς διαβάντα εἴρετο αὐτὸν ὅποι ποτὲ ἐτύγχανεν ὤν. ὁ δὲ παρὰ τὴν μάναν ἔφησεν εἶναι, τὴν Θεοδώραν οὕτω λέγων, καὶ θεάσασθαι ἐν αὐτῇ καλὰ νία τοῦ προσκεφαλαίου ἐξαίρουσαν. συνῆκεν οὖν ὁ βασιλεύς, καὶ πλήρης ὀργῆς γεγονώς, ὡς ἐξανέστη τῆς τραπέζης, πρὸς τὴν ἀπῄει, ἄλλαις τε πολλαῖς ὕβρεσιν αὐτὴν ἐπαντλῶν καὶ εἰδώλων λάτριν ἀκολάστῳ γλώττῃ ταύτην ἀποκαλῶν· καὶ ἅμα διεζήτει τοὺς λόγους τοῦ παραπαίοντος. ἡ δὲ τέως τὸν θυμὸν κατὰ στέρνων κύουσα "οὐ τοῦτό ἐστιν" ἐξ ἑτοίμου ἔλεγεν, "ὦ βασιλεῦ, οὐ τοῦτο, ὡς ὑπείληφας σύ. τὸ δὲ κάτοπτρόν μου ἤμην ἀτενίζουσα μετὰ τῶν θεραπαινίδων, καὶ τὰς ἐκεῖσε τικτομένας ἰδὼν ὁ Δένδερις μορφὰς ἐλθὼν ἀπήγγειλεν ἀφρόνως τῷ δεσπότῃ καὶ βασιλεῖ." οὕτω μὲν οὖν ἐκείνου τέως κατέσβεσε τὸν θυμόν· τὸν Δένδεριν δὲ μετ' οὐ πολλὰς ἡμέρας παιδείᾳ καθυποβαλοῦσα πέπεικε σωφρονεῖν, οὕτω πως ἐπιλέγουσα καὶ διδάσκουσα ὡς μήποτε λέγειν περὶ τῶν καλῶν νινίων τινί. καί ποτε παρὰ πότον ἐγκαυχώμενος καὶ τῆς δεσποίνης κατεπαιρόμενος ὁ Θεόφιλος ἠρώτα τοῦτον περὶ αὐτῆς, εἰ πάλιν ἄρα τὰ καλὰ νινία ἡ μάνα ἀσπάζεται. ὁ δὲ τοῖς χείλεσι τὴν δεξιὰν χεῖρα ἐπιθείς, καὶ τῇ ἀριστερᾷ τῶν ὄπισθεν μερῶν ἐπιλαβόμενος, "σίγα, σίγα περὶ τῶν νινίων, ὦ βασιλεῦ," ἀντέφησεν ὁ παραπαίων. 8. Τῷ γʹ αὐτοῦ ἔτει, Ἀλέξιον τὸν Ἀρμένιον, ᾧ ἐπώνυμον Μουσελέ, λίαν ἀνδρεῖον ὄντα καὶ ῥωμαλέον εἰσεποιήσατο γαμβρὸν εἰς Μαρίαν τὴν θυγατέρα αὐτοῦ, καὶ πατρίκιον ἐποίησεν, εἶτε καὶ μάγιστρον. ὑπολήψεις δέ τινας ἐπ' αὐτῷ σχὼν ὡς ὀρεγομένῳ τῆς βασιλείας, στρατηγὸν καὶ δοῦκα Σικελίας πέμπει. οἷα δὲ ὁ φθόνος ὠδίνει, Σικελοί τινες ἀνελθόντες διέβαλον τοῦτον τῷ βασιλεῖ ὡς τὰ μὲν τῶν Χριστιανῶν Ἀγαρηνοῖς προδίδωσι, κατὰ δὲ τῆς βασιλείας σου μελετᾷ. ἐν δὲ τῷ μεταξὺ τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως Μαρίας τεθνηκυίας, ὁ βασιλεὺς τὴν λάρνακα ταύτης ἐξ ἀργύρου ἐκόσμησε, καὶ τόμον ἐλευθερίας τοῖς ἐν αὐτῷ προσφεύγουσι τέθεικεν· ὅνπερ ἄργυρον Λέων ὁ βασιλεὺς μετὰ ταῦτα ἀνείλετο. 9. Τῷ δʹ αὐτοῦ ἔτει Θεόδωρον τὸν ἀρχιεπίσκοπον τὸν λεγό μενον Κρίθινον, ἐν τῷ καιρῷ τῆς διαβολῆς Ἀλεξίου ἐν τῇ πόλει ὄντα, δίδωσιν ὁ βασιλεὺς τὸ ἴδιον φυλακτόν, καὶ ἀποστέλλει εἰς Σικελίαν δοῦναι λόγον ἀπαθείας Ἀλεξίῳ καὶ ἀγαγεῖν πρὸς αὐτόν· ὃν καὶ ἐλθόντα ὁ βασιλεὺς ὡς ἀντάρτην τύψας ἔθετο εἰς φυλακήν, τὰ αὐτοῦ πάντα δημεύσας. Θεόδωρος οὖν τοῦτο εἰδὼς ἤσχαλλε καὶ ἐδυσφόρει· καὶ μετ' ὀλίγον τοῦ βασιλέως ἐν Βλαχέρναις ἀπελθόντος προλαβὼν ἔστη ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, τὴν ἱερατιὴν στολὴν ἐνδεδυμένος, καὶ τοῦ βασιλέως τῇ σωλέᾳ πλησιάσαντος αὐτὸς φωνῇ μεγάλῃ ἐβόησεν "ἔντεινε καὶ κατευοδοῦ καὶ βασίλευε· ἕνεκεν τίνος, ὦ βασιλεῦ;" αἰδεσθεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς τὴν σύγκλητον ἔφη "ἕνεκεν ἀληθείας καὶ πραότητος καὶ δικαιοσύνης." ὁ δέ "καὶ ποία δικαιοσύνη ἐν σοί; ὅτι δοὺς ἐνυπόγραφον λόγον Ἀλεξίῳ δι' ἐμοῦ οὐκ ἐφύλαξας τοῦτον." ὁ δὲ βασιλεὺς θυμῷ καὶ ὀργῇ ἀκατασχέτῳ κινηθεὶς τοῦτον τοῦ θυσιαστηρίου βιαίως ἐξήγαγε καὶ πληγὰς οὐ μετρίας ἐπιθεὶς ἐξώρισεν, οὐ διὰ τὸ ἐλεγχθῆναι ὑπ' αὐτοῦ μόνον, ἀλλ' ὅτι καὶ ἔμαθεν das Cæsar extra urbem agens cuin Damiano pa- tricio ac accubitore amicitia junctus est, impe- is vatoris compos effectus auctor illi est ut Bardam in urbem ac palatium inducat. Sed et Theophane protospathario, cognomento Phalgana, aliisque quibusdam sibi devinctis, ipso quoqne Michaele conscio, Theoctistum in palatio contrucidat. Then dora ut rescivit, rem molestissime tulit, magnis clamoribus adversus imperatorem ac reliquos cœ- dis auctores improperans. Sed et asperiori conter- rita voce, lugubri habitu gestuque thalami se- creta tenebat : quidam enim ex Melissona familia exprelor domum revertendum, quod ea dies percussorum erat, indixerat. Cumquc Michael mo- dis omnibus matris animum delinire studeret» nullam illa consolationem admittebat. Quam- obrem mutatis imperator, uti animo ác sen- tentia, ita etiam persona gestuque et actu, tot eam quæsitis coloribus modisque molestia aflì- cere nitebatur, quot ante blandimentis colere atque mulcere simulabat. Ac quidem sorores Theclam, Anastasiam et Annam ad Cariani ædes amandat, Pulcheriam vero, ut matri charissimam, ad Gastrierum monasterium relegat. Tumque om - nes brevi post cogens in Gastriorum monasterio sanctimonialium ritu ac cultu vitam agere ju- bet. Quo tempore omni senatu imperatorem con- salutante, solus ipse rerum potitur. Porro Bardam magistrum præficit et scholarum domesticum. Matrem res moleste habebat ut in ordinem re- dactum : sed et ob injustam Theoctisti necem implacabile inter illos odium erat. Itaque cam quoque aula summotam amandat ad Gastria. Ibi mœroris vi absorpto rationis judicio, sanoque sensu præ stupore dejecta, rem machinatur adversus Bardam non satis ex dignitate aut sui ratione, adjecto cum aliis pluribus etiam qui protostra- toris munus obibat, nempe necandum Bardam ex suburbano suo revertentem, quod Cosmedium vocant. Delecta ante opus conjuratione, in ipsa conjurata capita malum versum est: deprehensi enim tentique ad Circi fundam capite plexi sunt. Basilius defuncti loco protostratoris dignitate au- getur ; similiter quoque Bardas a nepote curopala Les prædicitur. 14. Imperii Michaelis anno secundo cruen- tus cinis e caelo copia decidit, multique sanguinis instar rubri coloris lapides inventi. Porro Michael, dum ad omnc scclus ac luxuriam laxat habenas, pecunias in palatio repositas male dilapidat, cum mille nonaginta auri centenaria excederent essetque argenti immensa vis, quæ cjus mater in aerario as- servabat. Aurigarum quippe liberos ex sacro ba- ptismate in filios adoptans, singulis nummos cen- toin aut minimum quinquaginta dabat. Quandoque etiam uni patriciorum, Imerio nomine, ab agresti vultus specie Choro nuncupato (ac si poreum di- cas), cum in mensa turpia quædam obganniens ad SYMEONIS MAGISTRI das Cæsar extra urbem agens cuin Damiano pa- tricio ac accubitore amicitia junctus est, impe- is vatoris compos effectus auctor illi est ut Bardam in urbem ac palatium inducat. Sed et Theophane protospathario, cognomento Phalgana, aliisque quibusdam sibi devinctis, ipso quoqne Michaele conscio, Theoctistum in palatio contrucidat. Then dora ut rescivit, rem molestissime tulit, magnis clamoribus adversus imperatorem ac reliquos cœ- dis auctores improperans. Sed et asperiori conter- rita voce, lugubri habitu gestuque thalami se- creta tenebat : quidam enim ex Melissona familia exprelor domum revertendum, quod ea dies percussorum erat, indixerat. Cumquc Michael mo- dis omnibus matris animum delinire studeret» nullam illa consolationem admittebat. Quam- obrem mutatis imperator, uti animo ác sen- tentia, ita etiam persona gestuque et actu, tot eam quæsitis coloribus modisque molestia aflì- cere nitebatur, quot ante blandimentis colere atque mulcere simulabat. Ac quidem sorores Theclam, Anastasiam et Annam ad Cariani ædes amandat, Pulcheriam vero, ut matri charissimam, ad Gastrierum monasterium relegat. Tumque om - nes brevi post cogens in Gastriorum monasterio sanctimonialium ritu ac cultu vitam agere ju- bet. Quo tempore omni senatu imperatorem con- salutante, solus ipse rerum potitur. Porro Bardam magistrum præficit et scholarum domesticum. Matrem res moleste habebat ut in ordinem re- dactum : sed et ob injustam Theoctisti necem implacabile inter illos odium erat. Itaque cam quoque aula summotam amandat ad Gastria. Ibi mœroris vi absorpto rationis judicio, sanoque sensu præ stupore dejecta, rem machinatur adversus Bardam non satis ex dignitate aut sui ratione, adjecto cum aliis pluribus etiam qui protostra- toris munus obibat, nempe necandum Bardam ex suburbano suo revertentem, quod Cosmedium vocant. Delecta ante opus conjuratione, in ipsa conjurata capita malum versum est: deprehensi enim tentique ad Circi fundam capite plexi sunt. Basilius defuncti loco protostratoris dignitate au- getur ; similiter quoque Bardas a nepote curopala Les prædicitur. 14. Imperii Michaelis anno secundo cruen- tus cinis e caelo copia decidit, multique sanguinis instar rubri coloris lapides inventi. Porro Michael, dum ad omnc scclus ac luxuriam laxat habenas, pecunias in palatio repositas male dilapidat, cum mille nonaginta auri centenaria excederent essetque argenti immensa vis, quæ cjus mater in aerario as- servabat. Aurigarum quippe liberos ex sacro ba- ptismate in filios adoptans, singulis nummos cen- toin aut minimum quinquaginta dabat. Quandoque etiam uni patriciorum, Imerio nomine, ab agresti vultus specie Choro nuncupato (ac si poreum di- cas), cum in mensa turpia quædam obganniens ad SYMEONIS MAGISTRI 13. Anno imperii Michaelis tertio decimo Bar- A 13. Anno imperii Michaelis tertio decimo Bar- A
PG 109:731
λ. Εἶτα γεννηθέντος ἡ μήτηρ Ἰάκωβον τὸν Μαξι μίνης ἡγούμενον μεταπεμψαμένη Ερριψεν αὐτὸν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ κλαίουσα τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ' αὐ τοῦ. Ἔλεγε γὰρ, ὅτι Εγκυος οὖσα εἶδον ὄναρ δει ἐσχίσθη ἡ “ κοιλία μου καὶ ἐξῆλθε δράκων. Ἀλλὰ καὶ ὁ ὅσιος καὶ ὁμολογητής Ιλαρίων ὁ τῆς Δαλ μάτου εἴρηκέ μοι ότι Σεσωματωμένον Σατανᾶν βαστάζεις. Λαβὼν οὖν αὐτὸν ἐβάπτισεν, Φώτιον ὠνομαχώς, Ἴσως, λέγων, παρέλθει ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἀπ' αὐτοῦ. Σέργιος δὲ ὁ πατὴρ αὐτοῦ, ὁρῶν τινα σημεῖα ἐν αὐτῷ, ἔλεγεν· Μὴ ἄρα ἡ παρ᾽ Ἑβραίοις ελπιζομένη μονάστρια, ἡ τὸν Ἀντίχριστον μέλο λουσα τίκτειν, ἡ γυνή μου ἐστιν; Ἐπεὶ δὲ φιλο μόναχοι ἦσαν, τους μοναχούς προσδεχομένης, ἠξίου εύχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν καὶ τοῦ Φωτίου. Τοῦτόν ποτε τὸν Φώτιον μειράκιον σκεπὶ ε' τυγχάνοντα εἰς τὸν ἐν ἁγίοις Ιωαννίκιον ἐν τῷ Ὀλύμπῳ ἀνήγαγεν, καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ εύξασθαι τοῦτον παρεκάλει. Ο δὲ ἑτοι- μας ἀποκριθεὶς ἔφη· Φώτιος ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ ὁδούς σου, Κύριε, εἰδέναι [Ρ. 443] οὐ βούλεται. Ὁ δὲ στενάξας εἶπεν· Τί τοῦτο ἔφης, πάτερ; Αύθις ὁ γέρων, ὅτι τὰ μέλλοντα πραχθῆναι ὑπ' αὐτοῦ δηλῶ σοι. Τότε ὁ Σέργιος κόνιν σπασάμενος κατῆλθεν ἀπὸ τοῦ ὄρους. λα'. Εἰς μαθήματα δὲ τοῦτον ἐκδοὺς, μᾶλλον ἐκεῖ. νος πρὸς τὰ Ἑλληνικά φιλοτιμότερον διέκειτο ἢ τὰ Εκκλησιαστικά. Διὸ καὶ ῾Εβραίων τινὶ μάγῳ συντε τυχώς, Τί μοι, ἔφη, δῷς, νεανία, καὶ ποιήσω σε πᾶσαν γραφὴν Ἑλληνικὴν ἐπὶ στόματος ἄγειν καὶ πάντας τοὺς ἐπὶ σοφίᾳ παρευδοκιμεῖν; Ο δέ φησι· Τὸ ἥμισυ τῆς οὐσίας αὐτοῦ προθύμως ὁ ἐμὸς πατὴρ παρέξει σοι. Ο δέ· Οὐ χρήζω χρήματ τα, ἀλλ' οὐδὲ τὸν πατέρα σου γνῶναι τὸ δράμα· ἀλλ' ἐλθὲ μετ' ἐμοῦ εἰς τόνδε τὸν τόπον, καὶ ἄρ νῆσαι τὸν τύπον ἐν ᾧ Ἰησοῦν προσηλώσαμεν, καὶ δώσω σοι παράδοξον φυλακτὸν, καὶ ἔσται ἡ ζωή σου πᾶσα ἐν εὐημερίᾳ καὶ πλούτῳ καὶ πολλή σοφίᾳ καὶ χαρᾷ. Τὸν δὲ προθύμως ἀκούσαντα, καὶ πάντα πρὸς τὴν τοῦ γόητος ἀρέσκειαν τετελεκτα καὶ ἔκτοτε ταῖς ἀπηγορευμέναις αὐτῶν βίβλοις τῆς μαντικῆς καὶ ἀστρολογικῆς τερατείας οὐκ ἀποσχό μενος τὸν νοῦν, ἐπεὶ ἀκούων ἦν παρὰ τοῦ πατρὸς, ὡς ὑπὸ προορατικῶν ἀνδρῶν ἀκηκοότος, ὅτι πολυ- τρόπως τὸν πατριαρχικὸν θρόνον ἐπιβήσεται, τοῦτο ἐν ἑαυτῷ στρέφων Γρηγορίῳ τινὶ τῆς Συρακούση; Εκκλησίας γενομένῳ ἐπισκόπῳ, ὃς καὶ 'Ασβεστάς ἐκαλεῖτο, καθῄρητο δὲ ὑπὸ τοῦ μεγάλου Μεθοδίου διά σε πολλὰ ἄλλα καὶ διὰ τὸ παρ' ἐνορίαν χειροτονῆσαι Ζαχαρίαν τὸν τοῦ πατριάρχου Μεθοδίου προς Ρω- μαῖον ἐν ἀποσταλέντα πρεσβύτερον, φιλιάζεται σύν τούτῳ τε καὶ ἄλλοις τισὶν ἐπ' ἐγκλήμασι καθῃρημέ νοις, ὧν ὑπῆρχεν Ευλάμπιος ὁ ᾿Απαμείας και Πέν προς ὁ Συλαίου καὶ ἄλλοι σὺν αὐτοῖς πλεῖστοι, οι εἰς τὸν οἶκον Φωτίου συνερχόμενοι καὶ μετὰ Γρηγορίου στρεφόμενοι κατά του μεγάλου Ἰγνατίου μελετών τις ἦσαν· οἷς καὶ συναθροισθεῖσα ἐν τῷ πατριαρ χείῳ μητροπολιτῶν καὶ ἐπισκόπων σύνοδος πάντας ή ἔτι ? παντὸς εἰ τετελικάτος Ρ. » 'Ρώμην. SYMEONIS MAGISTRI næ monasterii præfecto, ad ejus se pedes lacrimis oppleta jactavit, ut sacra eum unda tingeret. Dice- bat enim : Prægnans cum essem, vidi in somnis scisso utero draconem ex me exiisse. Sed et sanctus confes- sor Hilarion monasterii Dalmatæ dixit mihi corpore indutum me Satanam uiero gestare. Is ergo susce- plum infantem baptizavit, Photium vocans, ac dicens: Forte transibit ab illo ira Dei. Sergius autem ejus pater, quædam in eo signa videns, Num mea utor. aiebat, ea ipsa est sanctimonialis, quam apud Hebreos Antichristum parituram exspectant? Quod vero parentes monachorum studiosi erant, uxor domo lubras excipiens pro ipsis ac Photio preces fundere rogabat. Hunc quandoque Photium valde adhuc puerulum, cum pater ad S. Joannicium in monte Olympo adduxisset, obsecrabat ut oraret pro eo. Cui ille actutum respondens, Photius, inquit, vias tuas, Domine, ut sciat, in animum non inducit. Ad quem Sergius alta ducens suspiria: Ut quid, Pater, hoc dizisti ? Respondit senes : Qua ille perpetraturus est, tibi denuntio. Tum Sergius caput cinerem aspersus e monte descendit. B opera, quæ Græcorum erant ac gentilium, quam quæ ecclesiastica, capessebat. Unde etiam cum in Hebræum quemdam magum incidisset, ait illi : Quid mihi, juvenis, daturus es, faciamque ut Gre corum omnis eruditio in ore versetur omnesque sa- G pientia vincas ? Cui ille: Dimidiam bonorum parlem in eam rem pater libens collaturus est. Ad quem Hebræus: Pecuniis non indigeo, ac nec patrem luum rem scire volo; sed veni mecum huc, ac signum nega in quo Jesum affirimus, inauditoque a me tibi con- cesso amuleto vitam omnem prospere ages et divitiis afflues, magnaque sapientia in omnibus gaudens ac latans præstabis. Quo prone audito, exque impo- storis voluntate omni peracto negotio, eo ex tempore nullum finem fecit libros eorum prohibitos divinationum ac astrologica vanitatis legendi iisque animum addicendi. Quod autem ex patre audierat accepisse illum a viris spiritalibus ac futurorum in- telligentia præditis, fore ut vario astu ac machina- nentis patriarchalem demiu thronum con- D scenderet, lioc animo versans, cum Gregorio Syra- cusanæ quondam Ecclesiæ episcopo (qui et Asbetas vocabatur, et a magno Methodio cessare jussus erat tum ob alia plura, tum quod extra pareciam Zacha riam, ejusdem Methodii patriarchæ ad Romanum antistitem presbyterum nuntium, ordinaverat) cum illo aliisque præterea quibusdam, ob scelera perinde gradu motis, amicitia jungitur. In illis crant Eulam- pius Apamiensis et Petrus Sylæi aliique cum eis plurimi. lli itaque in Photii domum convenientes et cum Gregorio versantes, consilia strucbant adver- sus magnum Ignatium; quos ipsos, collecta in VARIE LECTIONES. * om. P. « leg. Combef. 30. Deinde eo nato, vocato mater Jacobo Maximi- Α 31. Traditus disciplinis majoribus animis atque
PG 109:749
β. Οὗτος ὁ βασιλεὺς προστάσσει Μαριανῷ ἐπάρχῳ Λ τῷ υἱῷ Πετρανά, καὶ ἀναγορεύει αὐτὸν μόνον βασι- λέα. Πορύφας δὲ τοῦ πλωΐμου στρατηγός χρηματί ζων καὶ καθηγεμών, συνεὶς τὸ πραχθὲν παρὰ Βασι λείου καὶ φιλοδέσποτος ὤν, πρὸς ἐκδίκησιν Μιχαὴλ βασιλέως κεκίνηται. Τοῦτον μετακαλεῖται ὁ αὐτοκρά- τωρ, καὶ τὰ μὲν πρῶτα λόγοις αὐτῷ ἐφυβρίστοις ἐπαπειλεῖ, ἔπειτα ἀποδοχῆς ἀξιοῖ ἀνθ' ὧν ὑπὲρ δεν σπότου τοιαῦτα τετολμηκέναι προῄρηται. ᾿Αλλὰ δὴ καὶ χρόνου προβεβηκότος ἐπ' αὐτῷ τοσοῦτον πεπλη- ροφόρηται ώστε καταλιμπάνειν αὐτῷ τὴν πόλιν ἐξιὼν κατ' ἐχθρῶν. γ'. 'Αναγκαῖον δέ ἐστι καὶ παρὰ Θεοῦ γενομένην ἐκδίκησιν εἰς τοὺς τὸν Μιχαήλ διαχειρισαμένους γράψαι. Ὁ μὲν οὖν Ἰακωβίτζης κυνηγῶν μετὰ τοῦ βασιλέως, καὶ τοῦ ξίφους· αὐτοῦ ἐκπεσόντος, καὶ αὐτοῦ μέλλοντος κατελθεῖν εἰ; τὸ ἄραι αὐτὸν, ὁ ποῦς αὐτοῦ ἐν τῇ σκάλῃ ἐκρατήθη, καὶ θρηθεὶς ὁ ἵππος ἔσυρεν αὐτὸν κατὰ φαράγγων καὶ κρημνῶν καὶ μετ ληδόν κατέκοψεν. Ιωάννης δὲ ὁ Χάλδος στρατηγὸς Χαλδίας γενόμενος, [Ρ. 454] ἐπεὶ κατὰ τοῦ βασιλέως μελέτᾷν ἐφωράθη, ανασκολοπίζεται παρὰ ᾿Ανδρέου στρατηλάτου. Ο δὲ ἀδελφὸς τοῦ βασιλέως Ασυλαίων, ἐξωσθεὶς παρὰ τοῦ βασιλέως ἐν τῷ προαστείῳ αὐτοῦ, ἀπηνὴς ὢν καὶ ὡμὸς πρὸς τοὺς αὐτοῦ δούλους μας χαίραις ὑπ' αὐτῶν ἀνῃρέθη· οὓς κρατήτας ὁ βασι- λεὺς καὶ μεληδόν κατακόψας ἐν τοῖ; ᾿Αμαστριανοῦ έκαυσεν. Ὁ δὲ ἀπελάτης ὁ τοῦ Πέρσου σε σκωλη κόβρωτος γενόμενος τὴν ψυχὴν ἀπέρρηξεν. Κωνσταν- τίνος δὲ ὁ Τοξαρᾶς εἰς Κιβυρραιώτας σπαθοκοπηθεὶς τελευτᾷ, καὶ Μαριανὸς ὁ ἀδελφὲς τοῦ βασιλέως τὸν πόδα συντριβεί; καὶ ὑπὸ σκωλήκων καταβρωθεὶς τε λευτᾷ. δ'. Ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν Χριστοῦ γέννων προελεύσεως γενομένης βαπτίζει ὁ βασιλεὺς διὰ Φωτίου Στέφανον τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐν Μεγάλῃ ἐκκλησία. ε'. Τῷ γ' αὐτοῦ ἔτει, τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Πολυεύ- κτου, γέγονε σεισμὸς ἐπὶ μ' ἡμέρας καὶ μ' νύκτας, καὶ ἐπτωήθησαν “ πολλαὶ ἐκκλησίαι, μεθ' ὧν καὶ ἡ υπεραγία Θεοτόκος ἡλεγομένη τὸ Σίγμα, ὥστε πάντα;· τοὺς ψάλλοντας ἐκεῖσε τελευτῆσαι. Λέων δὲ ὁ φιλά σοφος τυχὼν ἐκεῖ παρήνει πάντας ἐξελθεῖν· οἱ δὲ μὴ πεισθέντες συνετελέσθησαν ἅπαντες. Αὐτὸς δὲ ὁ φιο λόσοφος εἰς κίονα ὑπὸ συσταματίου σταθεὶς μετὰ καὶ ἑτέρων δύο ἐσώθη, καὶ ἕτερος θ' το μόνοι ὑποκάτω τοῦ ἄμβωνος. ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ μέλλοντος αὐτοῦ κοινωνεῖν, λῃστὴν καὶ φονέα ἔλεγεν καὶ ἀνάξιον τῆς θείας και νωνίας. Ο δὲ θυμωθεὶς ἀπέστειλεν ἐν Ῥώμῃ, καὶ ἤγαγε τόμον μετὰ Ῥωμαίων ἐπισκόπων, καὶ τοῦτον τοῦ θρόνου ἐξέωσεν· καὶ ἀναβιβάζει πάλιν Ἰγνάτιον τὸν ἐν ἁγίοις πατριάρχην τὸ δεύτερον. ζ'. Μετὰ τὸ ἐξωσθῆναι τῆς ἐκκλησίας Φώτιον καὶ ἐν τῇ μονῇ τῆς Σκέπης ἐξορισθῆναι ἐτροπεύσατο πλάσμα τοιόνδε· Γενεθλιαλογήσας τὸν βασιλέα Βα αν ἑπτώθησαν! • πέντε. ANNALES. -BASILIUS MACEDO. B C VARIA "Leo grammaticus Titoons. Combef. isque eum solum imperatorem acclamat. Coryphas autem navalis exercitus prætor atque dux, ubi m- tellexisset quæ a Basilio gcs'a in Michaelem essent, ipse domini amans servusque ingenuus ad Mi- chaelis imperatoris ultionem sese accingit. Accer- situm imperator primum quidem contumeliosis ac minacibus verbis accipit; tumque benigne habet laudatque, quod ut talia in domini gratiam aude- ret in animum induxerit. Quin lapsu temporis sic aucta in eum imperatoris fiducia est, ut in hostes proficiscens ejus fidei urbem commiserit. qui Michaelis parricida fuerunt ultionem descri- bamus. Jacobitzes itaque imperatori inter venau- dum comes, dum ensem delapsuín levaturus equo desilit, hærente pede e pensili scandula, territoque equo per cava voraginum præcipitiaque trahente, membratim discerptus est. Joannes Chaldus, qui exercitus ductor in Chaldia fuerat, deprehensus machinari adversus imperatorem ab Andrea magistro militiæ palo affixus est. Imperatoris frau r Asylæo, ab eo in suburbanum suum relegatus, quod in servos ac domesticos immitis ac crudelis esset, gladio ab eis necatus est. Hos imperator ca- ptos membratimque concisos ad Amastriani com- bussit. Apelates Persæ a vernibus corrosus vitam finivit. Constantinus Toxaras apud Cibyrrhæotas gladiis concisus periit. Marianus denique impera- toris frater confracto pe le ac veruibus putrescente exstinctus est. ptizat imperator per Photium flium suum Stepba- num, in Magna Ecclesia. Polycucti, ad dies quadraginta totidemque noctes terræ motus factus est, cecideruntque multæ ec- clesia, inter quas etiam sancta Deipara, quam Sigma vocant, adeo sane ut omnes in ea divinas decantantes laudes communis ruina oppresserit. Porro Leo philosophus, cum esset ibi, hortabatur omnes egredi ; cui illi baud morem gerentes - pari omnes interitu perierunt. Ipse tamen ad colum- nam sub arcu stans cum duobus aliis servatus est, necnon atii novem duntaxat sub ambone positi. veniente, ac cum sacra mysteria percepturus esset, latronem cum et parricidam ac divina in- dignum communione dicere ausus est. Qua ille re ira accensus Romam misit, toinoque impetrato cuui episcopis Latinis Photium sede ejicit, iterumquo ac secundo sacerdotio sanctum Ignatium præßeit. quod Scepz vocant exsulans, ejuscemodi figmentom commentus est: Basilii imperatoris genealogiam LECTIONES. Georgius 5. Φώτιος δὲ ὁ πατριάρχης, ἐλθόντος τοῦ βασιλέως 2. Jubet Basilius Mariano præfecto Petronæ filio; 3. Operæ pretium vero sit ut et divinam in eos 4. Christi natalis solenni die, pompa habita, ba- 5. Basilii imperatoris anno tertio, in die festo S. 6. Photius patriarcha imperatore ad ecclesiam 7. Ejectus ex ecclesia Photius, et in monasterio
PG 109:755
ἡ ἰδεῖν ὑπελάμβανε, καὶ ὡς οὐ πεπλάνητο. Διὸ καὶ μονὴν ἐκεῖσε κτίσα; ἐπωνόμασεν αὐτὴν τοῦ ῾Αγίου Κωνσταντίνου. τη'. Τούτοις καὶ ἑτέροις πλείστοις ἐκ τῶν Ἀπολο λωνίου ἀκριβῶς μεμνημένος ὁ Σανταβαρηνός ἐποίησε τὸν βασιλέα πίστιν κεκτῆσθαι εἰς ἑαυτὸν πολλήν. Οὗτος ὁ περιώνυμος Σανταβαρηνός, ὃς ὑπ' αὐτοῦ τοῦ Φωτίου κατὰ δευτέραν αὐτοῦ τυραννίδα επίσχος πος Εὐχαΐτων ἐγένετο, Μανιχαίου υἱὸς καὶ Μανι χαῖος ἦν, καὶ ὡς νεώτερος διὰ Βάρδα τοῦ Καίσαρος τὴν κεφαλικὴν τιμωρίαν διαφύγων τῇ τῶν Στουδίου μονῇ ἐπὶ διορθώσει ἀπεδόθη· ὁ δὲ καὶ μοναχῶν σχήμα περιβαλόμενος οὐδ' ὅλως τῆς κακίας ανένευ σεν. Κατὰ μέντοι τὴν πρώτην τυραννίδα Φωτίου καὶ ἡγούμενος ἐν αὐτῇ τῇ μονῇ γίνεται· ὑφ' οὗ τε καὶ πάντες οἱ εὐλαβεῖς τῆς μονῆς ἔφυγον, τὴν κοινωνίαν Φωτίου μὴ καταδεχόμενοι. Τοῦ μέντοι Φωτίου τῆς πατριαρχίας διωχθέντος καὶ ὁ Σατανώνυμος ἐκεῖνος, τῆς μονῆς ἀπηλάθη. Εἶτα εἰσοικίζεται Φωτίς, και φησι· Χρῆσαί τινι τῶν ἐπὶ τοῦ κοιτώνος τοῦ βα σιλέως, καὶ λαβὼν ταῦτα τὰ ὕδατα ὁ ἐσκεύασα ῥανάτω ἐπὶ τοῦ κοιτῶνος· καὶ δψει αὐτίκα τὸν βασιλέα καταδεδουλωμένον τῇ ἀγάπῃ σου. Καὶ μετὰ ταῦτα ἀγώνισαι ὅπως ἴδω αὐτὸν ἅπαξ. καὶ ποιήσω σε επανελθεῖν εἰς τὴν προτέραν σου τις μήν. Τούτου οὖν γενομένου, πρωί πρωί τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ εὐχῆς χάριν καὶ χρυσίον ἀπέστειλεν Φωτίῳ, καὶ εἰς τὴν Μαγναύραν κατώκισε, και συνεχώς ὡμέλει, καὶ παρρησίας τοσαύτης μετέδωκεν ὡς καὶ τοὺς οἰκείους αὐτῷ πάντας ἐν τῷ παλατίῳ ἐπιστῆναι ὀρφικίοις. Εντεῦθεν καὶ τὸν ἀρχιμάγον Σανταβαρη νὸν ὡς ἅγιον [Ρ. 458] καὶ εὐλαβὴ καὶ διορατικώτα τον συνοψίζει καὶ προσοικειοί. ιθ'. Τῷ ις' αὐτοῦ ἔτει ηγάγετο ὁ βασιλεὺς γυναῖκα Λέοντι τῷ βασιλεῖ Θεοφανώ την θυγατέρα Μαρτινα- κίου, καὶ στέψας τους γάμους ἐποίησε ἐν τῇ Μαγ ναύρα. κ'. Τῷ ιζ αὐτοῦ ἔτσι αἱ τῶν Σαρακηνῶν ναυστο λαι τε καὶ Ἰταλίας καὶ Σικελίας καὶ τῶν λοιπῶν χωρῶν ἐπῆλθον· ὑφ᾽ ὧν συνέβη τι τοιοῦτον· Σαλδα νὸς ὁ τῶν Ἀγαρηνῶν ἀρχηγὸς τὴν Βάρην κρατήσας. ἥτις ἐστὶ πόλι; μεγάλη τῶν 'Ραουσαίων, καὶ ἐν αὐτῇ κατοικήσας πολλὰς ἑτέρας πόλεις καὶ χώρας κατε το ἐφ' οὗ λυμήνατο. Γράφει οὖν ὁ βασιλεὺς τῷ ῥηγὶ Φραγγίας ἐπικουρῆσαι τῷ ὑπ' αὐτοῦ ἀποσταλέντι στόλῳ κατὰ τῶν ᾿Αγαρηνῶν. Καὶ δὴ πολέμου κροτηθέντος αλί σκεται μὲν τὸ κάστρον καὶ ἡ χώρα, ἀλλὰ μὴν καὶ αὐτὸς ὁ Σαλδανὸς καὶ ὁ ὑπ' αὐτὸν λαός. Τοῦτον εν Σαϊδανὸν ὁ τῆς ἐν Καπύῃ ἀπάγει, καὶ ἐπὶ διετίον τῷ βηγὶ συνών παρρησίας καὶ συνδιαιτήσεως ἐπέλαχε. Ο δὲ πανούργος ὢν ἐκ τῆς ἑτέρων διαβολῆς ἔγνω σωτηρίαν ἑαυτῷ πραγματεύσασθαι. Τοῖς γὰρ ἄρο χουσι Καπύης καὶ Βενεβειδοῦ λέγει ἐν μυστηρίῳ· Βούλομαι ὑμῖν εἰπεῖν ἀποῤῥητον βούλευμα τοῦ ῥηγός, δέδοικα δὲ τὸν ἐκ μηνύσεως κίνδυνον. Γ. Το στολίας Ρ, αἰστολίας SYMEONIS MAGISTRI tis. occurrit ; cernensque ille oculis, et in amplexus ruens, afalim basia dedit. Cumque disparuisset, vidisse eum se existimabat nec quidquam delusuin esse. Quocirca exstructo ibi monasterio S. Con- stantini nomen indidit. probe institutus Santabarenus inagnam sibi fidem apud imperátorem conciliavit. Celebris hic nominis Santabarenus, quem Photius secunda sua tyran- nide episcopum Euchaitarum promovit, Manichæi Alius et Manichæus erat; ac velut junior annisque minor vix capitali exemplus sententia per Bardam Caesarem, meliori fruge componendus, Studii mo- nasterio traditus est. Ubi tamen, quanquam diona- chi assumpto habitu, a priore nihil pravitate emer- sit. Cæterum Photii prima tyrannide in eo monaste- rio praefecti munus gessit; quo et antistite religiosi omnes mouachi fugam iniere, cum non sustinerent Photii se communique commaculari. Photio nihilo- minus patriarchali sede ejecto hic quoque Sa- tanici vir nominis expulsus est. Tum inter Photii fa- miliares ascitus : Cujuspiam, ait, cubiculariorum opéra alere, acceptasque quas paravi aquas sacro aspergat cubiculo; mosque amori tuo deditum imperatorem videbis. His peractis du operam ut vel semel ipsum videam, et ut ad priorem honorem ipse redeas eft. ciam. His ita gestis, statim mane iinperator liberos precibus communiendos aurique vim mittit Photio, jussitque in Magnaura pro hospitio morari. Ibi continui congressus ac colloquia, tantaque Photius donatus fiducia est ut et omnes necessarios ac fa- miliares pɔlatinis muniis adhiberet. Hincque adeo magorum principem Santabarenum velut sanctum ac religiosum futuraque prænoscendi sagacissimum, illius præsentat obtutibus redditque carissimum. axorem junxit Leoni imperatori Theophanonem Martinacii filiam, coronaque impartiens nuptiarum solemnia in Magnaura peregit. B C nicis classibus Italiam, Siciliam ac reliquas regio- nes incursantibus, tale quid accilit : Soldanus Agarenorum princeps capto Barin, quæ Rhagusio- rum urbe magna est, in eoque positis sedibus, nul- tas alias urbes locaque diripiebat. Scribit itaque D imperator Francorum regi ut missæ abs se classi adversus Agarenos opem ferat. Denique con- to bello capitur oppidum domaturque regio; quin et ipse captus Soldanus eique militantes co- piæ. Soldanum rex Capuam adducit; ubi ille annos duos commoratus, colloquiique ac convictus licen- tiam nactus, vafor cum esset, aliis per calumniam detrabendo expediendam sibi salutem putavit. Ca- puæ enim et Beneventi proceribus ita secreto infit : Regis vobis arcanum volo aperire: vereor autem ne, si detexero, inde mihi periculum creetur. Illis jure- jurando afirmantibus nemini se detecturos quæ is VARIE LECTIONES. Marga alter Coulfii cu les.. • 18. His aliisque plurimis ex Apollonii disciplina 19. Anno Basilți imperij sexto decimo imperator 20. Anno Basilii imperii decimo septimo Sarace-
PG 109:777
Ἱμέριος καὶ μόλις διεσώθη, πάντων ἐκεῖ σχεδὸν κιν- δυνευσάντων. Μετὰ τοῦτο Λέων ὁ βασιλεὺς νοσεῖ κοι- λιακῷ νοσήματι. Γέγονε δὲ καὶ ἐμπρησμὸς εἰς τὰ κηρουλάρια τῆς Μεγάλης Εκκλησίας, καὶ ἐκάησαν τὰ χαρτοθέσια πάντα καὶ ἡ σακέλλη. Τῇ δὲ ιπ' τοῦ Μαΐου μηνὸς τελευτᾷ Λέων ὁ βασιλεύς, προχειρισά- μενος Αλέξανδρον τὸν αὐτοῦ ἀδελφὸν βασιλέα· ὃν ἰδὼν, ὡς φασιν, εἰσερχόμενον πρὸς αὐτὸν ἔφη· Ιδε καὶ ὁ κακὸς καιρός μετὰ ιγ' μηνῶν, πολλὰ δεηθείς αὐτοῦ φυλάττειν τὸν υἱὸν αὐτοῦ Κωνσταντίνον. Ρωμαίων βασιλεύς Αλέξανδρος σὺν Κωνσταν είνῳ τῷ Πορφυρογεννήτῳ ἔτος α' ἡμέρας καθ' ἡ [Ρ. 471] Κόσμου ἔτος συζ", τῆς θείας σαρκώσεως Χ, Ρωμαίων βασιλεύς Αλέξανδρος σὺν Κωνσταν τίνω Πορφυρογεννήτῳ υἱῷ Λέοντος, ἐνιαυτὸν α' ἡμέ- Β ρας κθ'. Ο οὖν 'Αλέξανδρος ἀποστείλας εὐθὺς ἤγαγε Νικόλαον ἐκ Γαλακρηνῶν καὶ ἐνεθρόνισεν αὐτὸν, καταγαγὼν Εὐθύμιον, ὃν καὶ εἰς τοῦ Ἀγαθοῦ ἐξορί σας μετ' ὀλίγας ἡμέρας εἰς Μαγναύραν ἤνεγκεν, καὶ σελέντιον καὶ σύνοδον ἐκεῖ ποιήσας, την καθαίρεσιν αὐτοῦ ποιοῦσιν, ἀτίμως τίλλοντες τοῦ ἱεροπρεπούς καὶ ἀξιαγάστου ἐκείνου ἀνδρὸς τὴν γενειάδα, καὶ ἄλλας τινὰς ὕβρεις καὶ ποινὰς αὐτῷ ἐπιφέροντες, ἂς ἡσύχως καὶ πρέως ὁ ἱερὸς ποιμὴν οὗτος ὑπέμεινε. Καὶ πάλιν ἐπέμφθη εἰς τοῦ ᾿Αγαθοῦ, ἔνθα καὶ τελευ- τήσας κατατίθεται ἐν τῇ αὐτοῦ μονῇ ἐν πόλει, εἰς τὰ Ψαμαθίου. Τῷ δὲ κληρικῷ τῷ τίλαντι τὰς τρίχας τοῦ πατριάρχου συνέβη εὐθὺς ἐν τῷ ἐξορίζεσθαι τὴν ἅγιον, αὐτῇ τῇ ὥρᾳ, πυρίκαυστον γενέσθαι τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἐξ ἀοράτου πυρός. Ἡ δὲ θυγάτηρ αὐτοῦ παντελεῖ ἐπιληψίᾳ ἐκρατήθη, μη δυναμένη χεῖρα ή στόμα ἢ ἄλλο τὸ τ οἰονοῦν μέρος κινεῖν ἡ φωνὴν ἀφιέναι· ἥτις καὶ κλινήρης οὖσα καὶ προσαίτις δι ήρκεσεν μέχρι Νικηφόρου βασιλέως τοῦ Νικητοῦ. Ο δὲ βασιλεὺς ᾿Αλέξανδρος μηδὲν βασιλικόν έργον δυνάμενος ποιῆσαι, τοῖς κυνηγεσίοις καὶ τοῖς πονη ροῖς ἔργοις ἀεὶ ἐσχόλαζε. Τὸν δὲ τοῦ Λέοντος παίδα πολλάκις εὐνουχίσαι βουληθεὶς διεσκεδάσθη παρά τῶν ὑπὸ τοῦ Λέοντος εὐεργετηθέντων, ποτὲ μὲν ὡς νήπιον, ποτὲ δὲ ὡς ἀσθενοῦντα ὑποβαλλόντων. Ἐπὶ τούτου ἐφάνη ἀστὴρ κομήτης ἐκ δύσεως ἐπὶ ἡμέρας μ', ὃν ἔλεγον ξιφίαν εἶναι καὶ αἱματοχυσίαν σημαί νειν ἐν τῇ πόλει ἐργάσεσθαι. Οὗτος ὁ ᾿Αλέξανδρος πλάνοις καὶ γόησιν ἑαυτὴν ἐκδούς, τοῦ συάγρου τῷ στοιχείῳ, καθὼς αὐτὸν ἐκεῖνοι ἐδίδαξαν, τοῦ ἐν τῷ ἱππικῷ τὴν ζωὴν αὐτοῦ [Ρ. 478] προσανακεῖσθαι ἔφασαν, τὸν χοιρώδη βίον ἐκείνου καὶ ἀνόητον όπς με φαίνοντες. Τούτοις πεισθεὶς αἰδοῖον καὶ ὁδόντας τῷ χοίρῳ περιέθετο ὡς λειπομένους αὐτῷ· καὶ τῇ τού των πλάνῃ πεποιθὼς ἐππικὸν ἐστόλισεν καὶ τῷ ζω δίῳ φωταυγίαν ἐποίησεν. Οθεν καὶ ἤρθη ἀπ' αὐτοῦ ἡ Χριστοῦ χεὶρ ὡς τὴν τοῦ Θεοῦ τιμὴν τοῖς εἰδώλοις προσάψαντος. β'. Τοῦ μέντοι Ιμερίου ἐκ τῆς τῶν ᾿Αγαρηνῶν 2. τι - νίσο νίσο καὶ εἰς τὸ παλάτιον ἔρχεσθαι. οἰκειωσάμενος δὲ καὶ τὸν πρωτοσπαθάριον Θεοφάνην τὸν Φαλγάνην καὶ ἄλλους τινὰς ἀποκτείνει τὸν Θεόκτιστον ἐν τῷ παλατίῳ, μετὰ καὶ τῆς τοῦ βασιλέως συνειδήσεως. τοῦτο μαθοῦσα Θεοδώρα ἠγανάκτησε κατὰ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν ἄλλων οἳ τὸν φόνον κατειργάσαντο, καταβοωμένη αὐτῶν. ἀλλὰ καὶ φωνῇ βριαρᾷ καταπτοηθεῖσα θρηνωδῶς θαλαμεύεται· τῶν ἀποστρατήγων γάρ τις, ἐκ Μελισσηνῶν κατάγων τὸ γένος, αὐτῇ ἀπεφθέγξατο παλινδρομεῖν οἴκαδε, τὴν τοιαύτην ἡμέραν κρουόντων ἀποκαλῶν. τοῦ δὲ Μιχαὴλ παντὶ τρόπῳ μηχανωμένου τὴν μητέρα ἐξιλεώσασθαι αὐτὴ ἀπαρηγόρητος ἔμεινεν· ὅθεν καὶ μεταβαλὼν ὁ βασιλεὺς ὥσπερ τὴν ψυχὴν καὶ τὴν γνώμην, οὕτω δὴ καὶ τὸ σχῆμα καὶ τὴν ἐνέργειαν, τοσούτοις προσώποις αὐτὴν λυπεῖν κατηπείγετο ὅσοις πρὸ τούτου θεραπεύειν ἐσχηματίζετο. καὶ τὰς μὲν ἀδελφὰς αὐτοῦ Θέκλαν Ἀναστασίαν καὶ Ἄνναν εἰς τὰ Καριανοῦ μεθιστᾷ, Πουλχερίαν δὲ ὡς ἠγαπημένην τῇ μητρὶ ἐν τῇ μονῇ τῶν Γαστρίων. εἶτα μετ' ὀλίγον καὶ πάσας ἑνώσας ἐν τῇ μονῇ τῶν Γαστρίων ἀπέκειρεν. τότε δὴ καὶ ὑπὸ τῆς συγκλήτου πάσης ἀναγορεύεται καὶ αὐτοκρατορεῖ, καὶ τὸν Βάρδαν προβάλλεται μάγιστρον καὶ δομέστικον τῶν σχολῶν. ἐφ' οἷς ἡ μήτηρ αὐτοῦ λυπουμένη ὡς διατασσομένη, ἀλλὰ μὴν καὶ διὰ τὴν ἄδικον σφαγὴν Θεοκτίστου, ἔχθρα ἦν ἀναμέσον αὐτῶν ἄσπονδος. κατάγει τοίνυν καὶ αὐτὴν εἰς τὰ Γαστρία· ἥτις τῇ ἀθυμίᾳ καταβαπτισθεῖσα τὸν νοῦν, καὶ ὑπ' ἐκπλήξεως ἀφαιρεθεῖσα καὶ τὸ φρονεῖν, ἀναξίαν ἑαυτῇ συσκευάζει κατὰ Βάρδα βουλήν, ἑλομένη κοινωνὸν σὺν ἄλλοις πολλοῖς καὶ τὸν τοῦ βασιλέως πρωτοστράτορα, ὅπως ὑποστρέφοντος τοῦ Βάρδα ἀπὸ τοῦ προαστείου αὐτοῦ τοῦ Κοσμηδίου ἀναιρήσουσιν αὐτόν. τῆς δὲ μελέτης πρὸ τοῦ ἔργου φανερωθείσης, κατ' αὐτῶν ἐκείνων τῶν μελετησάντων τὸ κακὸν ἐξηνέχθη· φωραθέντες γὰρ καὶ κατασχεθέντες ἐν τῇ σφενδόνῃ τὰς κεφαλὰς ἀπετμήθησαν. καὶ προβάλλεται τὸν Βασίλειον ὁ Μιχαὴλ ἀντὶ τοῦ τελευτήσαντος πρωτοστράτορος, ὁμοίως καὶ Βάρδαν τὸν θεῖον αὐτοῦ κουροπαλάτην. 14. Τῷ βʹ τούτου ἔτει ἔπεσε κόνις ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πλήρης αἱματώδης, καὶ λίθους εὕρισκον πολλοὶ ἐρυθροὺς ὡς αἷμα. ἐπιδοὺς ἑαυτὸν εἰς πᾶσαν κακίαν ὁ Μιχαήλ, τὰ ἐν τῷ παλατίῳ χρήματα κακῶς ἀναλίσκων, ὑπὲρ τῶν χιλίων ἐνενήκοντα κεντηναρίων ὄντα χρυσίου, ἄργυρος δὲ πλῆθος ἀναρίθμητος, ἅπερ ἡ μήτηρ αὐτοῦ ἐφυλάξατο. καὶ τοὺς τῶν ἡνιόχων παῖδας ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος υἱοθετησάμενος ἑκάστῳ ἐδίδου νομίσματα ρʹ ἢ τὸ ἐλάχιστον νʹ. καί τινί ποτε πατρικίῳ (Ἱμέριος οὗτος ἐκαλεῖτο ὁ Χοῖρος, διὰ τὴν τοῦ προσώπου ἀγριότητα οὕτως κατονομαζόμενος) ἄλλως αἰσχρολογοῦντι κατὰ τὴν τράπεζαν καὶ ψόφον ἐκ τῆς βεβήλου αὐτοῦ γαστρὸς κατὰ πρόσωπον τοῦ βασιλέως καὶ τῶν συνδειπνούντων ἀφιέντι, ὡς καὶ τὸ φατλίον τὸ τούτους φωταγωγοῦν ἐκ τοῦ τηλικούτου ψόφου ἀποσβέσαι τῷ παραδόξῳ θαύματι, χρυσίου νομίσματα δέδωκεν ρʹ. (15) οὕτως ἐκεῖνος εἰς οὐδὲν δέον τὰ δημόσια κατανάλισκεν. καὶ μήπω καιροῦ παρελθόντος ἑνός, ἐπεὶ τῆς στρατιωτικῆς ῥόγας παρῆν ὁ καιρὸς καὶ χρημάτων πόρος οὐκ ἦν, τήν τε χρυσῆν ἐκείνην καὶ πολυθρύλητον πλάτανον καὶ τοὺς δύο λέοντας καὶ τοὺς δύο γρῦπας, ὁλοχρύσους ὄντας καὶ σφυρηλάτους, καὶ τὸ ὁλόχρυσον ὄργανον, ἀλλὰ καὶ ἕτερα ἔργα ὁλκὴν ἔχοντα τῶν ςʹ κεντηναρίων καὶ στολὰς ωξʹ ὁλοχρύσους καὶ χρυσοϋφάντους χωνεύσας ἐχάραξε, καὶ τὴν τῶν στρατιωτῶν ῥόγαν ἐποίησεν. ὅτε δὲ ὁ Βασίλειος ἦλθεν, οὐδὲν ἄλλο εὗρεν εἰ μὴ κεντηνάρια ιγʹ καὶ μιλιαρίσια σακία θʹ· ἐφ' οἷς ἀπορῶν τὸ νῦν σενζάτον καλούμενον χαραχθῆναι ἐκέλευσε καὶ τοῦ δημοσίου ποιήσασθαι πρόνοιαν. 16. Ἵνα δὲ μικρόν τι λέξας βεβαιώσω τὰ διηγούμενα καὶ σαφεστέρα γένηται ἡ τοῦ ἀνδρός, εἴ γε δὴ καὶ ἄνδρα αὐτὸν καλεῖν δεῖ, ἀναγωγία καὶ ἄνοια, ἐφ' ἅρματος ἱσταμένου καὶ τῆς βαλβῖδος μέλλοντος ἐκπηδῆσαι, ἐπαγγελίας φθασάσης ὅτι δεινῶς ὁ Ἄμερ καταληΐζεται τὸ Θρᾳκήσιον καὶ τὸ Ὀψίκιον ὑπεισελθὼν τοῖς Μαλαγίνοις πλησιάζει καὶ προσδοκῶνται ὡς οὐδέπω δεινά, καὶ ἐπὶ Romanorum imperator Alexander cum Constantino imperator Alexander cum Constantino Porphyro- mittens Alexander Nicolaumn ex Galacrenis tulit ac rit. Porro Alexander imperator, nihil pro impe- sionem. Hic Alexander seductoribus ac prestigia- Exinde Leo cœliaco morbo laborare cœpit. Contigit vero incendium in Magnæ ecclesiæ Cerulariis, quo combusta chartarum armaria omnia et sacellum. Maii autem die undecima moritur Leo imperator, Alexandro fratre designato imperatore ; quo ad se veniente dixisse fertur : En et tempus malum post tredecim menses, multum rogans ut Alium suum Constantinum servaret. A vitæ periculum adductis vix ipse incolumis evasit. Porphyrogenneto annum dies XXIX. Mundi annus 6407, divinæ incarnationis 907, genneto Leonis flio, annum dies 29. Mox itaque in sede collocavit, deturbato ea Euthymio, quem ad Agathi exsulare jussum non post multos dies ad Magnauram duxit; quo loco habito con- ventu atque synodo, exque illa eo exauctorato, turpiter venerandi sacrique viri ac prorsus colendi vulsa barba, aliaque opprobria et injuriæ ac cru- ciamenta illata, quæ ipse sacer pastor silentio sus- tinebat ac mansuete. Rursus ad Agathi ædes mis- sus atque ibi vita functus, in monasterio suo in urbe ad Psamathii ædes conditus est. Clerico qui patriarcha pilos vuiserat, simul ac sanctus jussus est exsulare, ea ipsa hora, invisibili igne.domus omnis combuta est. Εjus flia sic tota epileptico morbo oppressa est, ut nec manum, neque os, nec ullam partem corporis movere posset aut vocen mittere; quæ et lecto afira ac stipem emendicans ad Nicephorum usque Phocam imperatorem dura - ratoris munere exque purpura dignitate moliri va- lens aut exsequi, se totum venationibus ac pra- vis actibus dabat, omneque eis tempus impendebat. Constantinum Leonis filium cum saepius castrare statuisset, illius ab eis dissipatum consilium est quos sibi Leo beneficiis ac muneribus devinxerat. cum modo tenellam ætatem, inodo ægram valeta- dinem ejus causarentur. Ejus tempore apparuit co- metes ab Occidente per dies quadraginta : xiphiam vocari dicebant (quasi ab ensis seu gladii figura), ac futuram in urbe portenderė humani cruoris fu- toribus sese dementaudum præbens, ab eis persuasus salutem suam ac vitam ad Apri statuam in Circo positam referri existimavit, cum illi eo commento ejus porcariam vitam atque dementem insinuarent. Illis ut morem gereret, verenda den- tesque porco apposuit, quibus scilicet ille deficere- tur. Eoque tandem seductorum provexit consilio, ut sacris vestibus atque aulæis Circences boncstaret cereosque accensos statuæ adhiberet. Unde et sublata ab eo Christi manus, velut qui honorem Deo debitum idolis adhibuisset. Himerium accepta ab Agarenis clade rever- PATROL. GR. CIX. VARIAE LECTIONES. ANNALES. ALEXANDER. Romanorum imperator Alexander cum Constantino imperator Alexander cum Constantino Porphyro- mittens Alexander Nicolaumn ex Galacrenis tulit ac rit. Porro Alexander imperator, nihil pro impe- sionem. Hic Alexander seductoribus ac prestigia- - Exinde Leo cœliaco morbo laborare cœpit. Contigit vero incendium in Magnæ ecclesiæ Cerulariis, quo combusta chartarum armaria omnia et sacellum. Maii autem die undecima moritur Leo imperator, Alexandro fratre designato imperatore ; quo ad se veniente dixisse fertur : En et tempus malum post tredecim menses, multum rogans ut Alium suum Constantinum servaret. A vitæ periculum adductis vix ipse incolumis evasit. Porphyrogenneto annum dies XXIX. Mundi annus 6407, divinæ incarnationis 907, genneto Leonis flio, annum dies 29. Mox itaque in sede collocavit, deturbato ea Euthymio, quem ad Agathi exsulare jussum non post multos dies ad Magnauram duxit; quo loco habito con- ventu atque synodo, exque illa eo exauctorato, turpiter venerandi sacrique viri ac prorsus colendi vulsa barba, aliaque opprobria et injuriæ ac cru- ciamenta illata, quæ ipse sacer pastor silentio sus- tinebat ac mansuete. Rursus ad Agathi ædes mis- sus atque ibi vita functus, in monasterio suo in urbe ad Psamathii ædes conditus est. Clerico qui patriarcha pilos vuiserat, simul ac sanctus jussus est exsulare, ea ipsa hora, invisibili igne.domus omnis combuta est. Εjus flia sic tota epileptico morbo oppressa est, ut nec manum, neque os, nec ullam partem corporis movere posset aut vocen mittere; quæ et lecto afira ac stipem emendicans ad Nicephorum usque Phocam imperatorem dura - ratoris munere exque purpura dignitate moliri va- lens aut exsequi, se totum venationibus ac pra- vis actibus dabat, omneque eis tempus impendebat. Constantinum Leonis filium cum saepius castrare statuisset, illius ab eis dissipatum consilium est quos sibi Leo beneficiis ac muneribus devinxerat. cum modo tenellam ætatem, inodo ægram valeta- dinem ejus causarentur. Ejus tempore apparuit co- metes ab Occidente per dies quadraginta : xiphiam vocari dicebant (quasi ab ensis seu gladii figura), ac futuram in urbe portenderė humani cruoris fu- toribus sese dementaudum præbens, ab eis persuasus salutem suam ac vitam ad Apri statuam in Circo positam referri existimavit, cum illi eo commento ejus porcariam vitam atque dementem insinuarent. Illis ut morem gereret, verenda den- tesque porco apposuit, quibus scilicet ille deficere- tur. Eoque tandem seductorum provexit consilio, ut sacris vestibus atque aulæis Circences boncstaret cereosque accensos statuæ adhiberet. Unde et sublata ab eo Christi manus, velut qui honorem Deo debitum idolis adhibuisset. Himerium accepta ab Agarenis clade rever- PATROL. GR. CIX. VARIAE LECTIONES. ANNALES. ALEXANDER.
PG 109:789
τῷ παλατίῳ. Προσκυνήσας οὖν τὸν βασιλέα και εἰσελθὼν μετ' αὐτοῦ ἐν τῷ ναῷ τῷ ἐν τῷ Φάρῳ, καὶ πίστεις αὐτῷ δούς, παρευθύς προχειρίζεται μάγιστρος καὶ μέγας εταιρειάρχης. Αὐτίκα οὖν γέγονε κέλευσις πρὸς Λέοντα τὸν Φωκᾶν, παρεγε γνωμένη μηδαμῶς στάσιν τινὰ ἐννοήσαι, ἀλλὰ πρὸς ὀλίγον ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ἀναπαύσασθαι. Ωσαύτως καὶ γραφὴν ἐκελεύσθη γράψαι Κωνσταντίνος παρα- κοιμώμενος, τὰ ὅμοια αὐτῷ παραγγέλλοντα, καὶ ἐν ὑποταγῇ εἶναι τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου· ἅπερ δεξάμενος παρὰ ᾿Ανδρέου πριμικηρίου τοῦ βασιλικού πρωτοβεστιαρίου, ἐν Καππαδοκίᾳ ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ἡσύχασεν, ὡς ἐντεῦθεν πεπληρῶσθαι τὸ κατὰ ποίησιν λόγιον · Δὴ τότε τὸν μὲν ἀηδὸν ἄγων ἐς νῆσον ἔρημον Κάλλιπεν οιωνοῖσιν ἔλωρ καὶ κύρμα γενέσθαι, Β Τὸν δ' ἀετὸν ἐθέλοντα ἀνήγαγεν ονδε δόμον δε. ιδ. Τῷ ᾿Απριλλίῳ μηνὶ δίδοται ἀῤῥαβὼν γαμικοῦ συναλλάγματος παρὰ Κωνσταντίνου βασιλέως Ελένῃ τῇ θυγατρὶ Ῥωμανοῦ, καὶ τῇ τρίτῃ τῆς Γαλιλαίας στεφανοῦνται παρὰ Νικολάου πατριάρχου. Βασιλες πάτορα γὰρ Ῥωμανόν προβαλόμενος, ἀντ᾿ αὐτοῦ δὲ ἑταιρειάρχην Χριστοφόρον τὸν υἱὸν αὐτοῦ κατ- έστησεν. Μετ' οὐ πολὺ δὲ Λέων ο Φωκᾶς ἀπατηθεὶς παρὰ τινων ἀρχόντων πρὸς ἀνταρσίαν κινεῖται. Καὶ ἀποστείλας ἀνελάβετο εἶναι σὺν αὐτῷ τόν τε παρα- κοιμώμενον Κωνσταντίνον καὶ Κωνσταντῖνον ἀση- κρήτις τοῦ ο Μαλελίας, πληροφορῶν πάντας καὶ βεβαιῶν ὡς ὑπὲρ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου την τοιαύτην ποιεῖται συγκίνησιν. 'Ρωμανός – δὲ ὁ βασιλεοπάτωρ χρυσόβουλλον ποιήσας ενυπόγρα φον ὡς ἐκ προσώπου τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου τῆς τοιαύτης ἐπιβουλῆς ἀνατροπὴν περιέχον. Όσοι τὴν Φωκᾶν καταλιμπάνοντες τῷ βασιλεοπάτορι δὲ προσφεύγοντες, ὑπὲρ τοῦ βασιλέως εἰσὶ, τοὺς ᾿Αννῃ τινὶ γυναικὶ ἀναιδεῖ καὶ θρασείς, ἣν δὴ καὶ Βασιὰν προσηγόρευον, καὶ κληρικῷ τινι Μιχαὴλ, ἐν τῷ στρατοπέδῳ ἐξέπεμψεν. Οἱ δὲ ταῦτα διέσπειραν παντὶ τῷ στρατῷ. Καὶ ὁ μὲν Μιχαὴλ φωραθεὶς ἀνηλεῶς ἀτύφθη τήν τε ῥῖνα καὶ τὰ ὦτα υπετμήθη, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα παρὰ Ῥωμανοῦ τῆς προσηκούσης ἔτυχεν ἀμοιβῆς· ὡσαύτως καὶ ἡ σὺν αὐτῷ σταλεῖσα γυνή 'Αννα. Πρῶτος οὖν ὁ υἱὸς τοῦ Βαρυ-Μιχαήλ Κωνσταντίνος, τοῦ τάγματος άρχων τῶν ἱκανάτων, καταλιπών τὸν Φωκάν τῷ Ρωμανῷ προσέδραμεν, ἀρχὴ γεγονὼς αὐτῷ καταλύσεως· σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ὁ Βαλάντιος καὶ ὁ λεγόμενος "Ατζμωρος, τουρμάρχων όντων ἀμφοτέρων. Λέων οὖν ὁ Φωκᾶς μετὰ λαοῦ πλείστου την Χρυσόπολιν καταλαβών, ἥτις ἀπὸ τοῦ ᾿Αλέξανδρον περιτυχόντα τῇ πόλει τοῦ Βύζαντος κατά τινά τε ταύτης χῶρον τὸν αὐτοῦ λαὸν στρατηγῆσαι, ἐφ᾽ ὅτῳ τεθεικότα περίβολον προσονομάσαι Στρατήγιον, καὶ ἐκεῖθεν μεταναστεύ- παντα καὶ τοῖς ἀντίπεραν προσελθόντα χρυσίον ἱκανὸν ἐπιδοῦναι τῷ οἰκείῳ λαῷ, Χρυσόπολις προσ ηγόρευται. Οἱ δὲ ἀπὸ τοῦ χρυσὸν ἐκ μετάλλων αὐτῆς τὸν Βασιλικὴν ANNALES. --- CONSTANTINUS PORPHYROGEN. A in palatium ascendit. Prone itaque venerantis spe C cie salutato imperatore, ac cum eo in templum in- gressus quod in Pharo est, data securitatis fide confestim magister ac magnus hetæriarcha præfici- tar. Statim itaque dala jussio ad l.conen Phocam. ne per seditionem aliquid moliatur, sed tantisper doni conquiescat. Pari quoque tenore jussus scribere Constantinus accubitor, eademque præcipere ac Constantino imperatori subjectum manere. Acceptis ille divalibus litteris ab Andrea primicerio impera- torio protovestiario domi in Cappadocia privatus egit; inde impleto, quod ita habet, poetæ celebra tum eloquio, Tunc sane lusciniam trakens in deserta insula Avibus discerpendam vorandamque reliqi it, Aquilam vero sponte cedentem suam in domum [reduxit. Constantino imperatore Helena Romani filiæ tra- ditur; tertioque Galilzz (hebdomada scilicet Pa scha) nuptiales corollas a Nicolao patriarcha recipit. schæ:) Romano namque imperatoris patre creato, ejus loco Christophorum ipsius filium heteriarcham præfecit. Hand longum tempus abscesserat, cum Leo Phocas, optimatum quorumdam seductio- nibus inductus in rebellionem defecit. Ascitisque qui secum essent Constantino accubitore et Con stantino a secretis, Maleliæ filio, sancte affirmat cun- elisque suadere nititur in Constantini imperatoris [P. 479] gratiam istiusmodi se motum facere. Romanus autem imperatoris pater aurca bulla imperatoris subscriptione munita ejusque nomine edita, quid- quid eorum hic Leonis insidiarum erat, dispulit. Litterarum, hic tenor erat: Omnes qui relicto Phoce imperatoris patri sese adjunxerint, hos vero ab impe ratoris stare partibus. Concreditæ litteræ procaci cuidanı audacique mulieri, Annæ nomine (cui et Basilica, ac si imperatoriam regalemque dicas, cognomen indidere ), itemque clerico cuidam Mi- chaeli, quos in Phocæ castra emisit, ac per eos in omnem exercitum litteras disseminavit. Porro Mi- chael deprehensus sævis verberibus affectus est masoque et auribus truncatus ; qui tamen a Romano postea, quam decehat, praestite operar mercedemn D vicemque recepit. Similiter quoque illi socia Anna mulier. Primus igitur Constantinus Bary-Michaelis Blius Icanatorum cohortis præfectus relicto Phoca ad Romanum transfugit; quæ rerum Phocæ ever- tendarum origo fuit. Eum secuti et Balantius, et quem sic vocant Atzmorus, ipsi quoque ambo tri- buni. Leo igitur Phocas cum ingentibus copiis Chrysopolin veniens (hoc urbi nonien ex eo scilicet quod Alexander Byzantium veniens, quodam ejus loco castra metatus, vallo eum munierit ac729 stra tegium ex rei usu vocaverit; indeque in alteranı ripam trajiciens auri vim, quantam par erat, in VARIE LECTIONES. " reliqui. Combef. 44. Mense Aprili nuptialis contractus aribal 2
PG 109:795
Α τῶν τῆς ἑταιρείας· [Ρ. 482] οἷς συνῆν καὶ ᾿Αλέξιος Ο ὅπερ ή ? πατρίκιος καὶ δρουγγάριος τῶν πλωΐμων & Μουσελ μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Διατάξαντες οὖν οὗτοι τὸν λαὸν αὐτῶν ἐν τοῖς πεδινοῖς καὶ χθαμαλωτέροις τόποις τῶν Πηγῶν, τῶν Βουλγάρων ἄνωθεν ἀνα- φανέντων ενόπλων και βοζ χρησαμένων ἀσήμῳ καὶ φοβερά, καὶ σφοδροτάτως ἐπελασάντων κατ' αὐτῶν εὐθὺς φεύγει ὁ βαίχτωρ, εφάττεται δὲ ὑπὲρ τούτου ἀγωνιζόμενος Φωτεινὸς ὁ τοῦ Πλατύποδος, καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὲν ἐσφάγησαν, οἱ δὲ ἐν τῇ θαλάσση ἀπώλοντο· ἄλλοι αἰχμάλωτοι γεγόνασιν. Οι Αρ γυροὶ δὲ ἐν τῷ καστελλίῳ φυγόντες διεσώθησαν. Οι δὲ Βούλγαροι μηδένα τὸν κωλύοντα έχοντες τά τε παλάτια τῶν Πηγῶν ἐπυρπόλησαν καὶ τὸ Στενόν ἅπαν κατέκαυσαν. κδ. Τῷ δὲ Φεβρουαρίῳ μηνί, τῆς τ' ινδικτιώνος, τῇ κ' τοῦ μηνός, Θεοδώρα ή σύμβιος Ρωμανοῦ τελευτῷ, καὶ κατατίθεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ βα σιλέως Ρωμανοῦ τὸν ὑπ᾽ αὐτοῦ εἰς μοναστήριον γενόμενον· καὶ στέφεται Σοφία ἡ τοῦ βασιλέως Χριστοφόρου γυνή. Τότε καὶ 16ης κουροπαλάτης ἐν τῇ πόλει παρεγένετο, καὶ πρόοδος αὐτῷ λαμπρά γέγονε, καὶ μετὰ τιμῆς ὑπεδέχθη, καὶ ἡ ᾿Αγία Σοφία τούτῳ κεκοσμημένη ὑπεδείχθη εἰς ὃν ναὸν εἰσελ- θὼν καὶ θαυμάσας πάλιν εἰς τὰ ἴδια ἀπέστρεψεν. κε'. Καὶ πάλιν οἱ Βούλγαροι ἐν τῷ Ἰουνίῳ μηνὶ μέχρι τῶν τῆς Αγίας Θεοδώρας παλατίων ἦλθον, καὶ ταῦτα πυρὶ δόντες τὰ ἑξῆς ἐληίζοντο. Καὶ πάλιν πολέμου γενομένου τρέπονται Ρωμαίοι. Ο δὲ λεγόμενος Σαχτήκης πολλὰ ἀνδραγαθήσας πολα λούς τε ἀνελών, καὶ πρὸς τὸ πλῆθος ἀντιστῆναι μὴ δυνάμενος, καιρίαν πληγείς φεύγει, καὶ ἐν τῷ ναῷ τῶν Βλαχερνῶν τεθεὶς εὐθὺς ἀποθνήσκει. κς'. 'Ανταρσίας δὲ γενομένης ἐν Χαλδία ὑπὸ Αδριανού Χαλδέος καὶ Τατζάτου Αρμενίου τῇ ὑπο- θήκῃ Βάρδα τοῦ Βοΐλα στρατηγοῦντος ἐν Χαλδία, καὶ τὸ Παίπερ οχύρωμα εκρατήθη. Ο τῶν σχολών δομέστικος Ἰωάννης ὁ Κουρκούας καταπολεμήσας καὶ κατασχὼν τοὺς μὲν περιφανεστέρους ἀποτυφλοί καὶ τὰς οὐσίας δημεύει, τοὺς δὲ πενιχροὺς καὶ ἀσης μους αθώους κελεύσας όποι βούλοιντο ἀπιέναι. Ο δ Τατζάτης ἐν ἑτέρῳ οχυρώματι διαφυγὼν καὶ λόγον αἰτήσας ἐν τῇ πόλει εἰσεληλύθει, καὶ μάγιστρος γενόμενος ἐν τοῖς Μαγγάνοις τηρούμενος διῃτάτο· δρᾶται δὲ βουλευσάμενος ἁλίσκεται καὶ τῶν ὀμμά- των στερίσκεται. Βάρδαν δὲ τὸν (Ρ. 483] Βλαν ἀπέκειραν, τοῦ βασιλέως αὐτὸν κατοικτείραντος. κζ'. Συμεὼν δὲ σὺν παντὶ τῷ λαῷ αὐτοῦ τὴν Αδριανούπολιν παρακαθίσαντος καὶ ἰσχυρῶς πολιορ κοῦντος, ἐπεὶ καὶ λιμὸς αὐτοὺς ἐπίεξε κραταιός καὶ οὐδαμόθεν εἶχον ἐπισιτίσασθαι, προδεδώκασιν ἑαυτούς τε καὶ τὸν στρατηγὸν τοῖς Βουλγάροις. Οὗτος δὲ ἦν ὁ τοῦ Μωρολέοντος υἱὸς ἢ μᾶλλον θυμολέοντος, εἰπεῖν οἰκειοτέρως, ἀνὴρ τὰ ἄλλα κράτιστος καὶ τὰ πολεμικά περιβόητος, ως πλέ SYMEONIS MAGISTRI aderat et Alexius Masele patricius navaliumque drungarius cum classiariis suis. Castris itaque in planis humilioribusque Pegarum locis dispositis, Bulgaris o superioribus armala phalange emer- fentibus bateque aerem incondito tremendoque clamore implentibus ac validissimo impetu irruen- tībus, statim rector fugam capessit; cujus tuendi partes sustinens Photinus Platipodis filius necatus. Alii partim gladio interempti, partim mari submersi perierunt: reliqui captivi abducti sunt. Argyri ad Castelulum fuga evaserunt. Bulgari, nullo impe- Lum retardante aut eis obstante, Pegarum pala- tia ac omne Stenum subjecta flamma incende- runt. die vigesima, exstincta Theodora Romani impera- soris uxor, in ejusdem Romani ædibus, quas in monasterium verterat, condita est. Sophiaque Christophori imperatoris uxor augustali insignitur corona. Quo etiam tempore Iber curopalates in ur bem venit, solemnique pompa atque processu ho- nore susceptus est; cui et Sancta Sophia magnifco enilu ornata ostensa. In quam ingressus, reique in stuporem actus, domum rever- miraculo sus est. 25. Rursus vero Bulgari, mense Junio, ad Sancta usque Theodore palatia venientes, illisque concremnatis, reliqua populabantur; ac rursus con- serta pugna Romani in fugam vertuntur. Sacteces autem (quem vocant) multis preclare fortique virtute gestis, ac multa hostium data strage, com unus ipse multitudini impar esset, letali accepto vulnere fugam init, atque in Blachernarum templo positus statim diem obit. C Chaldo et Talzate Armenio, Bardæ Boilæ in Chal- dia prætoris consilio (a quibus etiam captum Pai- per praesidium monitum), Joannes Curcuas echo- larum domesticus, pugna in eos conserta ipsorum politus, clariores quidem oculis orbat. eorum pu- blicata substantia, pauperes vero et obscuros quo volint citra noxanı abire jubet. Tatzates vero, in aliud fuga receptus munitum praesidium, petita securitatis fde urbem ingressus est; magisterque provectus in Manganis sub custodia morabatur. Dum vero fugam molitur, captus oculis orbatur. Bardas Boila imperatoris clementia monachi ritu cæsarie multatur. polim obsidente ac fortiter urbem oppugnante, quod fames valida obsessos premeret nec ulla frumentandi facultas eis relicta esset, ipsi se prætoremque suum Bulgaris prodiderunt. Erat is Moroleonis seu (verius dicas) Thymoleonis filius, vir cum aliis optimus tum rebus bello præclare gestis clarissimus plurimisque adversus Bulgaros * VARIE LECTIONES. 24. Februario mense, indictione decima, mensis B 96. Excitato in Chaldia tumultu ab Adriano 27. Symeone vero cum omnibus copiis Adriano-
PG 109:801
διαπτῆναι. Τοῦτο ἀκριβῶς οἱ τὰ τοιαῦτα σκοποῦν- τες οὐ καλὸν ἔκριναν οιωνόν· ἀσυμβάτους γὰρ ἐπὶ τῇ εἰρήνῃ ἀμφοτέρους διαλυθήσεσθαι ἔφησαν. Συ- μεὼν δὲ τὸ αὐτοῦ στρατόπεδον καταλαβὼν τοῖς ἑαυ τοῦ μεγιστᾶσι τὴν τοῦ βασιλέως ἀπήγγειλε σύνεσιν καὶ ταπείνωσιν, εξεθείαζέ τε αὐτοῦ τό τε εἶδος καὶ τὴν ῥώμην καὶ τὸ ἀκατάπληκτον τοῦ φρονήματος. λα'. Μηνὶ Δεκεμβρίῳ κι' έστεψεν 'Ρωμανός τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησία, Στέφανον καὶ Κωνσταντίνον. Τὸν δὲ Θεοφύλακτον τὸν υἱὸν αὐτοῦ, εὐνοῦχον ὄντα, εποίησεν κληρικὸν ὁ Νικόλαος καὶ σύγκελλον προχειρισάμενος, χειροτονεῖ δὲ ὑποδιά χονον. λβ'. Τῇ δὲ με' τοῦ Μαΐου μηνός, ἐνδικτιώνος γ' 1, τε λουτρό πατριάρχης Νικόλαος, κρατήσας ἐν τῇ δευτέρᾳ αὐτοῦ ἀναβάσει τοῦ πατριαρχείου ἔτη ιγ, καὶ θάπτε- ται ἐν τῇ [Ρ. 486] μονῇ αὐτοῦ τῶν Γαλακρηνῶν. Τῷ δὲ Αὐγούστῳ μηνὶ Στέφανος ὁ ᾿Αμασείας εὐνοῦχος ὢν γίνεται πατριάρχης. Ιωάννης δὲ ὁ μυστικὸς καὶ παραδυναστεύων, ἐπεὶ κατὰ τοῦ βασιλέως φρονεῖν ἠλέγχθη, φυγῇ χρησάμενος ἐν τῇ τῆς Μονακαστάνου ἀποκείρεται μονῇ. Κωνσταντίνος δὲ ὁ τοῦ Βοΐλα ἐν τῷ Ὀλύμπῳ ἀποκείρεται. Προβάλλεται δὲ ὁ βασι- λεὺς Ρωμανός Θεοφάνην πρωτοβεστιάριον παραδι- ναστεύοντα. Γίνεται δὲ τότε σεισμός φοβερὸς ἐν τῷ τῶν θρακησίων θέματι, καὶ χάσμα γῆς μέγα και κα ταπληκτικόν, ὡς πολλὰ χωρία καὶ ἐκκλησίας αὐτάν- δρους καταπτωθῆναι 19. λγ. Μηνὶ Μαΐῳ κζ', ινδικτιώνος ιέ, Ἰωάννης ὁ ἀστρονόμος εἶπεν Ῥωμανῷ τῷ βασιλεῖ ὅτι Η ιστα μένη στήλη επάνω τῆς καμάρας του Ξηρολόφου καὶ ἐπὶ δυσμὰς βλέπουσα τοῦ Συμεών ἐστι· καὶ εἰ ταύτης τὴν κεφαλὴν ἐκκόψεις, τῇ αὐτῇ ὥρᾳ ὁ Συμεών τελευτῷ. Αποστείλας οὖν ὁ βασιλεὺς τῇ νυκτὶ τὴν κεφαλὴν τῆς στήλης ἐξέκοψε · καὶ τῇ αὐτ τῇ ὥρᾳ ὁ Συμεὼν εἰς Βουλγαρίαν ἐτελεύτησε, Πέτρον τὸν υἱὸν αὐτοῦ προβαλόμενος ἄρχοντα, ὃν ἐκ τῆς δευ τέρας αὐτοῦ γυναικὸς εἶχεν· Μιχαήλ δὲ τὸν ἐκ τῆς προτέρας αὐτῷ γενόμενον γυναικὸς ἀπέκειρε μονα- χόν. Ιωάννης δὲ καὶ Βενιαμὶν οἱ τοῦ Πέτρου ἀδελ φοὶ ἐπιστολὴν ἐκομίσαντο Βουλγαρικήν. τελευτήν, οἵ τε προβάτοι καὶ οἱ λοιποί, κατὰ Βουλ γάρων κινεῖν ἐβούλοντο · λιμοῦ δὲ μεγίστου μετά καὶ ἀκρίδων τὴν Βουλγαρίαν ἐκπιέζοντος, ἐδεδίεσαν καὶ μᾶλλον τὴν τῶν Ῥωμαίων ἐπέλευσιν. Οθεν καὶ κατά Ρωμανίαν εκστρατεύουσι καὶ τῇ Μακεδονίᾳ καταλυμαίνονται. Οἱ δὲ Βούλγαροι τὴν πρὸς αὐτοὺς εξέλευσιν τοῦ βασιλέως ἀκούσαντες περὶ εἰρήνης φροντίζουσι, καὶ ἀποστέλλουσι μοναχόν τινα Καλο κῦριν ὀνομαζόμενον, Αρμενιακὸν τῷ γένει· δ; παρὰ τοῦ βασιλέως ἀσμενέστατα δεχθεὶς τὴν εἰρή γ'] γ' πατριάρχου Γ. καταποθῆναι - ANNALES. - CONSTANT. PORPHYR. ET ROMANUS LACAPENUS. A clangoremque edentes coivisse, ac mor facto divortio alteram quidem urbem petiisse, alteram in Thraciam pennarum remigio sese sub- duxisse. Nec hæc fausti ominis judicata iis qui- bus istiusmodi curiosius rimandis addicta opera; nempe discordes fore infectaque recessuros pace principes divinavere. Symeon in castra reversus imperatoris sapientiam et modestiam in procerum suorum concilio sermone prosecutas, for- mamque et robur et imperculsum animum liberaliter laudavit. Romanus imperator filios suos Stephanum et Con- stantinum in Magna ecclesia augustali corona donavit; Theophylactum autem ejus item 0- lium, qui spado esset, Nicolaus fecit clericum, syncellumque præficiens hypodiaconum ordi- B navit. tertia, moritur Nicolaus patriarcha, patriarchatu potitus annos quatuordecim, ex quo secundo sedem conscendit ; sepeliturque in monasterio suo Galacrenorum. Mense autem Augusto Ste- phanus Amaseæ metropolita, ipse eunuchus, pa triarcha creatur. Porro Joannes mysticus et subad- juva, quod res novas moliri ac imperatori in- sidiari convictus fugam inierat, in Monocastani monasterio monachi ritu tondetur. Constantinus item Boelas in Olympo capillorum cultu mula- tur. Præficit vero Romanus imperator subadju- vam Theophanem protovestiarium, quo tempore formidabilis terræ motus in Thracesiorum C themate accidit, ingensque terræ hiatus ac ter- rificus, ut multa prædia et loca ac ecclesiæ virique in eis absorbente vasta voragine pariter per- ierint. D indictione quinta decima, ait Joannes astronomus imperatori : Quæ super Xerolophi fornicem erecta statua est, versa facie ad occidentem, Symeonis figura est. Ejus caput si excideris, ipsa kora Sy- meon diem obibit. Misso itaque noctu imperator ministro statuæ caput abstulit, eademque hora Symeon in Bulgaria occidit, Petro filio, quem ex secundo toro susceperat, principe designato ac successore, Michaele vero ex priore uxore nato in monachum attonso. Joannes porro et Benja- min epistolam Bulgarice scriptam attulerunt. cing nationes, Chrobati pariter ac reliqui, ad- versum Bulgaros bellum movere cogitabant. Cum- que ſames maxima ac locustarum vis Bulgariam dire premeret et affligeret, Romanorum in se impetum ac grassationem magis formidabant. Idcirco illi quoque Macedoniam populari. Audita autem imperatoris in eos expeditione de pace solliciti, monachum quemdam patria Armenium, Calosyrim nomine, mittunt. Susceptus ab impe ratore placidissime legatus, pace confirinata, VARIE LECTIONES " « margo P. p. c. 31. Mensis Decembris quinto supra vigesimum 52. Mensis Maii die quinto decimo, indictione 28. Τὰ κύκλῳ οὖν ἔθνη τὴν τοῦ Συμεὼν μαθόντες 33. Mensis Maii die septimo supra vigesimum. 34. Audita itaque Symeonis morte circumvi-
PG 109:813
ἀοίδιμος Σέργιο;· Καλῶς ἀμφότεροι εἴδετε. Οἱ δὲ ἀντάφησαν· Καὶ τί σημαίνει ἑκάστου τούτου ή διαφορά; Απεκρίθη· Οὐκ ἐγώ, ἀλλὰ Δαβὶδ ὁ προ- φήτης λέγει· « Οφθαλμοί Κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν, πρόσωπον δὲ Κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας [Ρ. 493] κακὰ τοῦ ἐξολο βρεῦσαι ἐκ τῆς τὸ μνημόσυνον αὐτῶν. » Τότε ἀκούσαντες ἐκεῖνοι θυμοῦ ἐπλήσθησαν καὶ κατ' αὐτοῦ ἐβουλεύοντο. Οθεν δὴ καὶ τοῦ παλατίου κατάγουσι τὸν πατέρα αὐτῶν καὶ ἐν τῇ νήσῳ ἐξορίζουσιν. Ἀλλὰ δὴ καὶ πάλιν αὐτὸν εἶχεν ἐκεῖ Ρωμανός ὁ βασιλεὺς τῶν συμφορῶν παραμύθιον καὶ τῶν θλίψεων ἀκεσώ δυνον φάρμακον. Συνῆν τούτῳ καὶ Πολύευκτος ὁ εὐ- λαβέστατος μοναχός, τὰ εἰκότα παραμυθούμενος, ως τοῦ πατριάρχου Θεοφυλάκτου τελευτήσαντος αὐτὸς πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ βασιλέως προχειρίζεται. Είσεικίζεται δὲ καὶ οὗτος παρὰ Σεργίου τοῦ εἰρημένου εὐλαβεστάτου μου ναχοῦ Ῥωμανῷ τῷ βασιλεῖ τρόπῳ τοιῷδε· τοῦ παι τριάρχου Θεοφυλάκτου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ συχνοτέρως νοσούντος, παρεκάλει Ῥωμανός τὴν Σέργιον γενέσθαι πατριάρχην. Ὁ δὲ ἀπὸ ψυχῆς τοῦτο ἀπαρνούμενος ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἠναγκάζετο. Καί ποτέ φησιν· Ἔχω, δέσποτα, εἰ θέλεις, πατριάρχην, ἄνδρα εὐλαβῆ καὶ χρησιμεύοντα, ἀλλὰ μὴν καὶ σοφὸν εἰς τὴν τοιαύτην ἀξίαν. Ὁ δὲ, Ας ἴδω αὐτόν. Έρχεται μετά τοῦ Σεργίου καὶ ὁ Πολύευκτος· καὶ ὡς εἰσῆλθον ἀμφότεροι εἰς τὸν βασιλέα, αὐτὸς μὲν ὁ βασιλεὺς καθέζεται ἐπὶ τῆς κλίνης, συγκαθέζεται δὲ αὐτῷ καὶ ὁ Σέργιος· τὸν δὲ Πολύευκτον εἰς σκάμνον ἐκάθισαν. Ἐρωτᾷ ὁ βασιλεὺς χρήσιμόν τι Γραφικὸν τῷ Πολυεύκτῳ, σκοπῶν ἐπὶ τὸ ἀκοῦσαι ποτῶς τὴν λαλιὰν αὐτοῦ, ὡς ἔθος τοῖς ἀνθρώποις. Ὁ δὲ ὀξύθυ μας ὢν αὐστηρῶς πως καὶ ἀποφαντικῶς ἀπεκρίθη τραχείᾳ τῇ φωνῇ· Ὁ καθεζόμενος μετὰ τῆς βα σιλείας σου ἐν τῇ κλίνῃ σου ερμηνευσάτω αὐτός. Καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς εὐθὺς τὸν λόγον ὡς φθόνου βέλος ἐν τῇ καρδίᾳ δεξάμενος· ὁ δὲ μακαρίτης Σέργιος τῷ φυσικῷ φρονήματι τον λόγον ὑπαμβλύναι θέλων ρίπτει ἑαυτὸν εἰς τοὺς πόδας Πολυεύκτου, και, Εδ ξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, πάτερ ἅγιε, λέγει, ότι τοσαύτας ἡμέρας ἀτακτῶν οὐκ ᾔσθανόμην. Τοῦ δὲ βασιλέως πυθομένου· Διὰ τί οὕτως ἐποίησας; ἔφη, Ὅτι οὕτως ὀφείλει ποιεῖν ὁ προϊστάμενος, καὶ μάλιστα Ἐκ κλησίας, καὶ μὴ κατὰ προσωποληψίαν τι ποιεῖν. Εκτοτε οὖν οὐκ ἐπείσθη ἐν τῇ κλίνῃ τοῦ βασιλέως τὸ σύνολον καθεσθῆναι. νγ'. Στέφανος τοίνυν ὁ υἱὸς Ῥωμανοῦ ἐπαναστάς τῷ πατρὶ, συμβούλοις τε χρησάμενος τῷ τε ἀπὸ μου ναχῶν Μαριανῷ καὶ Βασιλείῳ τῷ λεγομένῳ Πετεινῷ καὶ Μανουὴλ τῷ Κουρτίκη, συνειδότων αὐτῷ καὶ τῶν λοιπῶν βασιλέων, ἐπεὶ μακρῷ γήρᾳ καὶ νόσῳ τρυχόμενον εἶδεν, καὶ τὰ τῆς βασιλείας κατὰ διαθήκας ἀπακριβωσάμενον (καὶ ἄνακτα πρῶτον τὸν Πορφυρογέννητον Κωνσταντίνον προσδιωρίσατο καὶ • ANNALES. CONSTANT. PORPHYR. ET ROMANUS LACAPENUS. - A nus videre se oculos et aures allirmavit. Ad quus vir inclitus Sergius, Bene, inquit, utrique vidistis. Tum illi : Quidnam vero sibi vult utriusque discri- men? respondit: Non cgo, sed David propheta ait ↳ : ‹ Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum, vultus autem Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum. › Quo audito ira impleti sunt, inibantque adversus eum consilium. Quamobrem etiam patrem aula dejecerunt inque insulam eum relegarunt; quo ipso loco Romanus imperator co rursus tristium rerum ærumnarumque solatio utebatur ac leniente remedio. Una quoque versabatur religiosissimus monachus Polyeuctus, ipse pariter convenienti opera solans. Hic nimirum, Theophylacto patriar- B cha viris exemplo, patriarcha Cpolitanus a Con- stantino imperatore præficitur. Quin hic quoque a Sergio, quem dicebam, religiosissimo monacho, per hunc modum Romano imperatori insinuatur. Theophylacto Romani filio crebrius laborante gra- quc nimnis valetudine, rogabat ille Sergium ut patriarchæ munus iniret. Illo tamen strenue exque animo recusante, ad multos dies ejus tentata con- stantia est. Ailque tandem : Si placet, imperator, patriarcham habeo, virum religiosum commodumque, sed et sapientia pollentem, quanta ez sedis hujus rationibus est. Cui Romanus : Quæso te, hominem videam. Venit itaque cum Sergio et Polyeuctus; cumque ambo ad imperatorem ingressi essont, ipse quidem imperator in lectulo scdit, Sergiusque una cum illo consedit. Polyeuctus in scabello seor- sum sedere jussus. Tum rogat imperator commo- dum aliquid ex Scriptura, eo spectans ut quanta ejus dicendi facultas vel parum auditu experire- tur, uti fere hominum moribus comparatum est. Tum ille ira velox austere quodammodo ac reso- lute voce aspera : Qui tecum in lectulo sedet, impo- rator, is interpre:etur. Ac quidem imperator ceu invidiæ jaculum, quod sic ille locutus erat, in corde accepit. Beatæ vero memoria: Sergius, natu- rali solertia humanitatisque sensu mollire satagens quod ita exciderat, ad Polycucui se pedes abjicit, aitque : Ora pro me, Pater sancte, quod tamdiu incompositis moribus me ipse non cognovi. Perconta- D tur imperator cur ita se gesserit. Ad quem ille : C Quod is qui præest, se ila gerere debel, ac præser · tim qui Ecclesiæ præpositus est; non acceptions personarum aliquid agere. Exque eo tempore nunquam Sergius adduci potuit ut in imperatoris le- ctulo sederet. [P. 494] b Psal. xxx111, 16. insurgens, adbibitisque in consilium Mariano ex- monacho et Basilio cognomento Petino, necnon Manuele Curtice, consciis etiam reliquis Augastis. quod gravi morbo ac senio detritum eum videret. ac qui testamenti tabulis res imperii ordinasset, primumque imperatorem Constantinum Porphyro- gennetuin statuisset, tumque deinceps filios 53. Stephanus igitur Romani fillus in patrem
PG 109:825
δεικνύων τὴν περὶ αὐτὸν δύναμιν. Βπιτελέσας καὶ "' μιαρὰς θυσίας ἐν τῷ λιβαδίῳ τῆς Χρυσῆς πόρτης ᾐτήσατο καὶ τὸν βασιλέα εἰρήνην ποιῆσαι, εἰ τὸ δόρυ αὐτοῦ πήξει ἐν τῇ Χρυσῇ πόρτῃ. Τοῦ δὲ βασιλέως μὴ καταδεξαμένου ὑπέστρεψεν εἰς τὴν ἰδίαν σκηνὴν, ὑπερθαυμάσας τὰ τῆς πόλεως τείχη καὶ τὴν εἶτα- στον τοῦ βασιλέως παράταξιν. Ἐπὶ σύμβασιν οὖν εἰρήνης τρέπεται, πειραστικούς λόγους ποιούμενος. δ. Ο δέ γε βασιλεὺς ἀφορμῆς δραξάμενος ἐπει· ράθη τοῦτον λογχῆσαι 18· ἀλλ᾽ εἰς πέρας ἀγαγεῖν τοῦτο ἐκωλύθη τῇ τῶν ὑπουργησάντων ἀφυΐα, πλη- ξάντων μὲν τοῦτον, καιρίαν δὲ μὴ ἐπαγαγόντων πλη- γήν. Ἐπὶ τούτῳ μανεὶς ὁ ἀλάστωρ, ἀποστείλας (πε πεῖς ἐν τῷ Ἁγίῳ Μάμαντι, ἐκεῖσε ὂν παλάτιον ἐνα έπρησεν, καὶ τὸν χαλκοῦν λέοντα τοῦ ἱππικοῦ σὺν τῇ ἄρκτῳ καὶ τῷ δράκοντι τοῦ ὑδρίου και μαρμάρων & καλλίστων ἐν ἁμάξαις φορτώσας υπέστρεψεν, παρα- καθίσας τὴν Αδριανούπολιν καὶ ταύτην ἐλών· καὶ μετὰ λαοῦ πλείστου διαπεράσας τῶν τε εὐγενῶν Μα- κεδόνων, κατεσκήνωσεν ἐν τῷ Δανουβίῳ ποταμῷ. Ο δὲ Λέων τὰ τῆς ἀσεβείας έργα διεπράττετο ἐν τῇ πόλει. ε'. Εφ' οὗ ἐφάνη ἀστὴρ κομήτης ἐν σχήματι δύο λαμπρών σεληνῶν ἐνουμένων καὶ πάλιν διαι ρουμένων ει εἰς διάφορα σχήματα, ὡς καὶ εἰς ἀκε- φάλου διάπλασιν ἀνδρὸς τυπωθῆναι· ὅπερ τὴν ἀκές φαλον κεφαλήν ε τῶν μετὰ ταῦτα στασιασάντων [Ρ. 501] κατὰ τῶν " Χριστιανῶν καὶ τῶν μάταιον Θωμᾶν κεφαλὴν καὶ ἀρχηγὸν τῆς ἐκ τῶν ἄλλων Χρι στιανῶν διαιρέσεως ἐσχηκότων προεμήνυσεν ". Καὶ μέντοι καὶ σεισμο! φοβεροί τε καὶ ἐπάλληλοι καὶ λι- μοὶ καὶ αὐχμοὶ καὶ ἀέρος φλογώσεις γεγόνασι καὶ στάσεις ἐμφύλιοι κατὰ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν, ἐκ τῶν ἡμερῶν ἀρξάμεναι τοῦ θεοστυγοῦς καὶ ἀλά- στορος · καὶ ει μέχρι πολλοῦ τὸ δεινὸν τὰ τῆς ἐμφυ λίας συμφορᾶς ἐπικρατῆσαι συμβέβηκεν. ς'. Ἐκμιμούμενος τοίνυν τὸν τῆς μυσαράς ταύ της αἱρέσεως ἀρχηγὸν ὁμώνυμον αὐτοῦ καὶ ὁμότρο τον ἤρξατο τῆς αἱρέσεως. Εἶτα συμμάχους καὶ συμ μύστες ἐκζητήσας εὗρεν Ἰωάννην τὸν λεγόμενον γραμματικὸν, μᾶλλον δὲ Ἰαννὴν ἄλλον ἢ Σίμωνα, ς ἐπί τε λεκανομαντείαις καὶ φαρμακείαις καὶ αἰο σχρουργίαις βεβοημένον, καὶ ἑτέρους τινὰς ὁμόφρονας αὐτοῦ Ἰαννίτας καὶ Ἰαμβρίτας καὶ Σιμωνίτας· οὖς δὴ καὶ παρ' ἑαυτῷ κατέχων ἐν τῷ παλατίῳ προσ- καλείται Νικηφόρον τὸν ἀοίδιμον πατριάρχην καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ προύχοντας ἐπισκόπους τε καὶ ἱερεῖς ἐνώπιον τῆς συγκλήτου, καί φησιν· Ἴστε σαφῶς ὡς ἀνέστησάν τινες λέγοντες μὴ δεῖν προσκυ νεῖσθαι τὰς εἰκόνας, οὓς εἰ βούλεσθε παραστῆναι καὶ διαλεχθῆναι περὶ τούτου, καὶ ἐκδηλότερον τὸ ἀληθὲς φανήσεται. ζ. Πρὸς ἄν ὁ θεῖος Νικηφόρος οὐδὲν ἀπεκρίνατο. καὶ] δὲ ? λοχῆσαι? " καὶ γοῦν ὤφθη τηνικαῦτα κομήτης ενωθέντων οι αιρεθέντων το κεφάλου ἀνδρὸς διάπλασιν Ρ : ἀρξάμενοι ἀρξαμένου Ρ. ε' και τῶν ροκι κατὰ προεμήνυε στάσις ἐμφύλιος ( τὸ δεινὸν · - μ: εὐσεβείας VITE RECENTIORUM IMPP. A porte amano loco et irriguo impuris sacrificiis, etiam pacem ab imperatore expetiit, modo per ipsum in Auream portam jaculum ei inſigere liceret. Quo abnuente in tentorium suum reversus est, majorem in modum admiratus urbis muros compositamque imperatoris aciem atque ordines. Ad pacis itaque foedera vertitur, tentandæ rei cau- sa sermones conferens. transfigere conatus est; ne rem tamen opere com- pleret, obstitit eorum ignavia quos in ipsam mi aistros delegerat; qui percusserunt quidem, at letale vulnus minime intulerunt. Qua re in furorem actus pestilentissimus homo, missis equitibus ad S. Mamantem, quod illic palatium est succendit ; Circique æneum leonem cum ursa et aqualis B dracone, nec non pulcherrima marmora, in currus congesta asportavit; obsessamque Adrianopolim et ipsam cepit; trajecto denique cum ingenti mul- titudine ac Macedonum ingenua pube flumine in Danubio consedit, cum interim impietatis in urbe opera Leo pronus exsequeretur. dentis lunæ duplicis figura, quæ una coirent ac in diversas rursum figuras divisæ abirent, ut et in viri speciem capite mntili efformarentur; quod utique indicio fuit acephali eorum capitis qui post- ea adversus Christianos tumultuati sunt, ac qui- bus vanus homo ac demens Thomas caput ac du- ctor, ut a reliquis Christianis sese abjungerent, exstitit. Quin tremendi quoque crebrique fuere terræ motus, famesque et siccitates alque aeris inflammationes; seditiones quoque ac civiles tumultus per omnes urbes atque oppida, quo ex tempore vir Deo exosas furiaque imperium iniit ; ac diu multumque publică calamitatis malum labesque invaluit. tus, quocum illi nomine atque moribus conveniret, hæresim occeptavit. Exinde operis socios et adju- tores symmyslasque quæritans, Joannem invenit, quem grammaticum vocant, magis vero Jannem alterum aut Simonem, hominem divinationibus ex pelvi et præstigiis turpibusque actibus longe D celebratissimum, aliosque nonnullos eodem ac ille sensu, Jannitas et Jambritas ac Simonitas; quorum utique stipatus caterva, eosque in palatio secum detinens, Nicephorum inclitum patriarcham soda- lesque præcipuos episcopos ac sacerdotes coram senatu vocat, aitque : Scitis palam surrexisse quos- dam, qui non adorandas esse imagines dizant; quos si vultis adesse, deque ea re disputare, veritas cla- rius elucescet. VARIE LECTIONES. C. " C. G. curr. C. > C, om. C. ald. C. " C. om. C folio abscisso. 4. Porro imperator arrepta occasione lancea eum 5. Eo tempore cometa conspectus est, splen- 6. Impuræ itaque illius hæresis auctorem imita- 7. Ad quem vir divinus Nicephorus nihil re-
PG 109:831
μονιώδη γνώμην καὶ πονηρίαν τοῖς πᾶσι γενέσθαι κατάδηλον ω. Ἐπεὶ " οὖν τῆς βασιλείου ἀρχῆς, μάλ λον δὲ τυραννίδος, Θεοῦ συγχωρήσει λαβόμενος κατά τῆς ἀμωμήτου πίστεως ὅλον εκχέει τὸν θυμὸν καὶ τὸν δόλον, καὶ ἁμιλλάται κατὰ πάντα τὸν πρὸ αὐτοῦ δυσ- σεβῆ Κοπρώνυμον, καὶ ὡσαύτως μιαροῖς τισι καὶ παμπονήροις ἀνθρώποις τὸ πᾶν τῆς ζωῆς καταπι- στεύει, ἀσελγέσι τε καὶ ἐπὶ βίου αἰσχρότητι βεβοημέ νοις καὶ σ' κατεφθαρμένοις τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα, γόησι καὶ φαρμακοῖς καὶ λαοπλάνοις, καὶ πᾶν εἶδος κακίας ἀσκήσασι καὶ ἀπαξαπλῶς τὴν Χριστιανῶν ἡρνημένοις θεοσέβειαν. ιγ. Καὶ δὴ τούτους ασπασίως εἰσοιχίζεται καὶ περιπτύσσεται, καὶ ὑποκύπτει ταῖς ματαίοις αὐτῶν και σε ψυχοφθόροις διδαχαῖς καὶ μυήσεσιν, καὶ οἷα τῆς ἁμαρτίας ἀνδράποδον ἐξανδραποδίζεται, καὶ τῷ ἀγκίστρῳ τῆς ἀπάτης καὶ παρανομίας δελεασθεὶς ὁ παράπαιστος το δεινῶς περιπείρεται. Τρία γὰρ αὐτῷ προὔθηκαν τὰ ὑπεσχημένα ", τῆς ἀκριβούς πίστεως ἡμῶν καὶ ὀρθοδόξου τὴν ἄρνησιν, τῶν θείων εἰκόνων τὴν καθαίρεσιν, τῶν εὐσεβούντων τὴν δίωξιν. Καὶ οὕτως εἰς ἄκρον εὐημερίας ελάσεις, φησίν, ὡς καὶ ἐπὶ πλεῖστον καὶ μήκιστον χρόνον τὴν παροῦ σαν ζωήν, εἰ και τις ἄλλος, διανύσαι 18. ιδ. Ταύταις οὖν καὶ ταῖς τοιαύταις διεθρίοις φε νακισθεὶς τι ἀπάταις ή ματαιόφρων καὶ κτηνώδης, καὶ καθάπερ ἦν εἰδεχθής και δυσέντευκτος καὶ τῇ ἰδέα τι αἰσχρότερος (εἰ γὰρ καὶ λεόντειον. τούνομα, πιθήκειον τὸ βλεπόμενον), γίνεται φαυλότερος " τὸν τρόπον, σοβαρώτερος τὸ ἦθος, θηριωδέστερος την γνώμην, ἀτίθασσος τὴν ὁρμὴν, ἀκάθεκτος Ε' καὶ ἀνυπόστατος καὶ ἀλογιστότερός τε το καὶ ἐμβριθέ στερος καὶ τυραννικώτερος. " ιε'. ᾿Αναπτερωθεὶς γὰρ ὁ δείλαιος καὶ ταλαίπωρος τῇ ψευδομαντείᾳ καὶ ἐπιβουλῇ τῶν ἀλιτηρίων ἐκεί νων, οὕτως ἐπανατείνεται ταχὺ τὸν πόλεμον. Καὶ πρῶτον μὲν κινεῖ κατὰ τῶν ἱερῶν δογμάτων ἡμῶν τὴν θεομάχον αὐτοῦ τ γλῶσσαν, ἔπειτα δὲ ζηλοῖ κάνε ταῦθα τὸν δυσσεβέστατον, Κοπρώνυμον Κόνωνα σε καὶ συναθροίσας ὁμοίως ο ἐκείνῳ πονηρόν τε καὶ ἀγυρτῶδες συνακτήριον 28, μᾶλλον δὲ Ἰουδαϊκὴν συν έδριον, ᾧ οι καὶ σύνεδρος καὶ πρόεδρος ὁ ἐξάγιστος γενόμενος, ὁρᾶται πάλιν ἐν ναῷ Κυρίου τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως, καὶ ἀνοίγεται στόμα λαλούν μεγάλα κατὰ τῆς δόξης Κυρίου καὶ κατὰ τῆς θείας σε οίκο νομίας μεγαλοῤῥημονοῦν καὶ ἀλαζονευόμενον. Καὶ οὕτως ὁ δεύτερος Καϊάφας μετὰ τῆς Χριστομάχου σπείρας εκείνης πολλὰ καὶ μάταια κατὰ τῆς ἀληθείας κενολογήσας καθαιρεῖ πᾶσαν ἱερὰν τῆς Ἐκκλησίας ἀναστήλωσιν μίσει τῷ εἰς Χριστὸν εὐ καὶ τοὺς αὐτοῦ θεράποντας, ἐπειδὴ βαρὺς ἦν αὐτῷ Χριστὸς καὶ εν ἐν εἰκόνι βλεπόμενος καὶ ἐπὶ μνήμης φερόμενος 8, καὶ οἱ τούτου φίλοι τε καὶ δοῦλοι. σε ἐπεὶ - οι κατάδηλον οιn. οι τοῖς αὐτοῖς ἀρχῆς και βεβλημένοις το οίον Ρ. τι τοῦ θα ματαίοις αὐτῶν καὶ παράπτυστος και παράπταιστος υπεσχημένου Γ. * ἀπάσαις φενακισθείς Ρ. διανύσης. το μήκιστον 6. μείζονα Ρ. εἰ καί τις ἄλλος Ρ. ἀκάθαρτος Ρ. το θείων Ρ. αὐτοῦ οπο. το γίνεται και φ. Ρ. * & οι ὁμοίως ἀθροίσας (. " εργαστήριον Ε. Ρ. καὶ ἐν κι ἐπιφερόμενος Ι' * τῇ ἰδέα] τὴν θέαν οι Κοπρώνυμον Κόνωνα Κωνσταντίνου θείας μισεί τε Χριστόν .831 GEORGII MONACHI nifesta feret. Quinimo Dei indulgentia tyrannidem & semel adeptus, furorem omnem dolumque affundit adversus immaculatam fidem, certatque per omnia imitari impium Copronymum illo superiorem; parique illi facinore, impuris quibusdam scelestis- simisque hominibus vitæ omnes rationes concredit, lascivis ac turpi vita celebratis, animo corporeque corruptis, præstigiatoribus, veneficis, seductoribus, nulloque non vitii genere ac malitia excul tis, atque ut semel dicam, qui Christianam pieta- tem fidemque negaverint. amplexatur, eorumque exitiosis doctrinis ac ini- tiationibus animum submittit; et velut peceati ser- vus, iis mancipatur, uncoque seductiouis ac im- probitatis captus vir exsecrabilis dire transigitur. Tria enim proposita, quibus promissionis compos efficeretur, ut nempe exactam fidem nostram ac orthodoxam negaret, divinas aboleret imagines, piis persecutionem moveret ; quæ si ei præstita essent, ad felicitatis summum apicem evaderet, ac si quis alius, in longiores annos hujusce temporis vitam produceret. ctionibus deceptus dementis vir animi ac pecuinus, atque ut fœdo aspectu erat, adeuntibus difficilis, orisque spccie turpior. Etsi enim ei leonis nomen, simia erat quod objectum oculis erat : majori pra- vitate mores, insolentior animus, mente plurimum ferina, intractabili impetu, immundus, inportabi- lis, inconsultior, severitate asperior, tyranni mori- bus truculentior. B C " [P. 504] scelestissimorum illorum vaticiniis ac insidiis, sic bellum cito aggreditur. Ac primum quidem linguam Deo pugnantem adversns divina nostra dog- mata movet; ac tum hic quoque impiissimum Copronyinum Cononem æmulatur, similique illi ratione circumforaneum cogit conventum seu po- tius Judaicum concilium; cui etiam ſunestissimus bomo consessor præsessorque ac præses effectus abominatio desolationis in templo Domnini denuo conspicitur, aperiturque os magna loquens adver- sus Domini gloriam, grandiaque promens ac super- D biens adversus dispensationem. Sicque alter Gai- phas, cum Christo infensa cohorte illa, multa ac vana adversus veritatem obganniens, sacras omnes in Ecclesia erectas imagines abolet, odiaque in Christum ejusque servos exagitat; quippe cui gra- vis ad videndum in imagine Christus ac memoria ferendum, quique ejus amici ac servi essent. VARIE LECTIONES. G. C. add. C. e post adil. C add. C. TO margo P. add. C. Ilasius, aule add. C. C. C. * C. ald. C. C, & P. 13. Ac sane eos lubens necessarios asciscit ac 14. Hisce itaque ejusque generis exitiosis sedu- 15. Elatus itaque miser ac calamitosus falsis
PG 109:837
ἑτέρῳ λόγῳ ἢ τοῦ προσκυνεῖσθαι πάντως είνεκα τύπω εὐσεβῶς ἀρχῆθεν ἐνταῦθα καθιστόρηνται. κα. Αλλ' ὅ γε θηριώνυμος καὶ το λεοντότροπος ταῦτα παραγραψάμενος πάντα ἔσπευδεν ὅτι μάλιστα πᾶσαν θείαν εἰκόνα δ' ἀποστρέφειν καὶ λήθῃ βαθείᾳ παραπέμπειν. Ταύτῃ τοι θεομαχῶν ἐπὶ δήμου τοιαῦ τα κατατολμήσας ὁ ἐμβρόντητος παρρησιάζεται, λέγων· Ωσπερ ἐκ τῶν ὄψεων ὑμῶν, ἀδελφοί, τὰς εἰκόνας ἐξωλοθρεύσαμεν, οὕτω δὴ καὶ ἐκ τῶν ψυχῶν ὑμῶν περιαιρήσειν ὑμεῖς ὡς Θεοῦ καὶ τοῦ βασιλέως δούλοι καὶ φίλοι σπουδάσατε. Καὶ γὰρ ὁ μωρὸς μωρὰ λαλήσει, καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ μάτ ταια νοήσει, τοῦ συντελεῖν ἄνομα καὶ λαλεῖν πρὸς Κύριον πλάνησιν. Καντεῦθεν τοίνυν τους εύρισκο μένους ἔχοντας εἰκόνα Χριστοῦ ἤ τινος ἁγίου καὶ προσκυνοῦντας ως δειναῖς τιμωρίαις καὶ κολάσεσι κατεδίκασεν ὁ ἀλάστωρ καὶ αἱμοβόρος. Καὶ οὕτω Χρεωκοπούμενοι καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν καὶ ε' και καθυόμενοι διεφθείροντο πανταχοῦ οἱ θεοσεβεῖς· καὶ πολλοὺς ἐνδόξους καὶ περιβλέπτους πεφόνευσε 4. κγ'. Καὶ ταῦτα μὲν κατὰ τῶν ὀρθοδοξούντων ἀφει δῶς καὶ ἀπαύστως * διεπράττετο· κατὰ δὲ τῶν ἐν τέλει καὶ τῶν εὐπορωτέρων ἄλλην πονηρὰν ἐπί νοιαν οἱ ὁ πονηρὸς καὶ παμμήχανος να εὑρίσκει. Βου λάμενος γὰρ αὐτοὺς ἐλεεινοὺς καὶ πένητας ἀπερ γάσασθαι, τί το ποιεῖ; Αιτίαις " αὐτοὺς ἀφύκτοις καὶ ἐγκλήμασι περιβάλλει 50, προφασιζόμενος προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις, ἵνα τῷ δέει τῶν ἐγκλημάτων πᾶσαν αὐτῶν τὴν οὐσίαν αναλογήσωσιν το ὑπὲρ τῆς ἐκεῖ βενει σωτηρίας. Εστιν ε ὅτε δὲ ἂν καὶ συνεβίαζεν καθ' ὧντινων ἀνδρικωτέρων ἢ εὐφυεστέρων ", βα σκαίνων τῆς εὐανδρίας ἢ εὐφυΐας αὐτοῖς, ὡς νεωτε ρίσειν ὑποπτεύων. Τινῶν μὲν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξώρυτα τεν, ἄλλων δὲ τὰ μέλη ἠκρωτηρίαζεν· ἑτέρους σε δεσμοῖς κατέχων μεθ' ἡμέρας τινὰς τῷ θανάτῳ παρέπεμψεν. Εξ ὧν ὑπῆρχε Μιχαὴλ ὁ τὴν τοῦ ἐξω κουβίτου τάγματος ἀρχὴν διέπων· διεβλήθη γὰρ τῷ βασιλεῖ ὡς κατ' αὐτοῦ βουλευόμενος· ὃν εἱρκτῇ καὶ πέδαις εἶχε τηρούμενον. κδ. Τῆς δὲ γενεθλίου τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἡμέρας ἐνστάσης τοῦτον ἠβουλήθη νυκτὶ ἀνελεῖν· κωλυθεὶς δὲ παρὰ τῆς ἰδίας γυναικὸς διὰ τὴν ἑορτὴν εἴασεν αὐτόν. Ὁ δὲ Μιχαὴλ ἐν τῇ εἰρκτῇ ῶν, τοῦτο μαθών, πᾶσι τοῖς συμβούλοις τοῖς μετ' αὐτοῦ ἐμήνυσεν, ὡς Εἰ μὴ σπουδάσητε ἐξελεῖν με τῆς φρουράς, πάν τας ὑμᾶς καταμηνύω τῷ βασιλεῖ. "Ην δὲ μετ' αὐτ Qκαεί δε τούτῳ προσκυνεῖσθαι πάντων Ρ. " αλλα καθιστώνται καὶ (:, " είκόνα Ρ. παραπέμπειν γραφήν. δὲ καὶ προσκυνοῦντας ἀπαύστως] ἀπανθρώπως * ἀδελφοὶ βασιλέως το " ὥσπερ οὖν ἐκ οἱ εἰκόνας χρεονομούμενοι καὶ “καὶ πολλ. πεφόνευσε] ἄνθρωποι (. τῶν νοεῖ καὶ ἄλλην ἐπίνοιάν τινα πονηρὰν ὁ. ἐμη σ' ἐκεῖθεν] οἰκείας 2. γανήσατο γὰρ τι οι αιτίοις Ρ. τι προβάλλει Ρ. έσθ' το δὲ σε τα καθ' Ε. συνεσκίαζε κι ἀνδρικώτερον ἡ εὐφυΐας αὐτῶν. τινῶν Ρ. ὡς καὶ ἑτέρους το Ο τινάς δεινῶς ἀνήρει, ἐξ Γ. "' κατηφής, καὶ ὡς ἄν τις εἰκάσῃ, τῶν ἑαυτοῦ συλλογιζόμενος. ὥρμητο δὲ ἀπὸ Ἀδριανουπόλεως τῆς Μακεδονίας, ἥτις πρότερον μὲν Ὀρεστιὰς ἐκαλεῖτο ἐξ Ὀρέστου υἱοῦ Ἀγαμέμνονος, ὃς ζήλῳ δικαίῳ διὰ τὴν πρὸς τὸν πατέρα Κλυταιμνήστρας δολοφονίαν ταύτην σὺν Αἰγίσθῳ ἀπεκτονηκὼς λίαν ἐκμέμηνεν, καὶ ἐν τῇ συνελεύσει Ἕβρου Ἄρξου τε καὶ Ἀρτάβου τῶν τριῶνποταμῶν λουσάμενος τῆς νόσου ἀπήλλακτο· ἔνθα ταύτην οἰκοδο μήσας ἐπὶ τῷ ἰδίῳ ὀνόματι κέκληκεν. Ἀδριανὸς δὲ Καῖσαρ εὐκτίστοις ἐρύμασιν αὐτὴν μεγαλύνας πόλιν Ἀδριανοῦ μετακέκληκεν. αὔτη τρίτης ἡμέρας παρὰ ἀνδρὸς εὐπετοῦς ἐν διόδῳ Φιλιππουπόλεως σταδιάζεται, ἠγκαλισμένη ὄρει τῷ Αἵμῳ, παρ' ᾧ οἱ τρεῖς ποταμοὶ ἐς μισγάγκειαν οἷον συμβάλλετον ὄμβριμον ὕδωρ. 2. Οὗτος ὁ βασιλεὺς προστάσσει Μαριανῷ ἐπάρχῳ τῷ υἱῷ Πετρωνᾶ, καὶ ἀναγορεύει αὐτὸν μόνον βασιλέα. Ὠορύφας δὲ τοῦ πλωΐμου στρατηγὸς χρηματίζων καὶ καθηγεμών, συνεὶς τὸ πραχθὲν παρὰ Βασιλείου καὶ φιλοδέσποτος ὤν, πρὸς ἐκδίκησιν Μιχαὴλ βασιλέως κεκίνηται. τοῦτον μετακαλεῖται ὁ αὐτοκράτωρ, καὶ τὰ μὲν πρῶτα λόγοις αὐτῷ ἐφυβρίστοις ἐπαπειλεῖ, ἔπειτα ἀποδοχῆς ἀξιοῖ ἀνθ' ὧν ὑπὲρ δεσπότου τοιαῦτα τετολμηκέναι προῄρηται. ἀλλὰ δὴ καὶ χρόνου προβεβηκότος ἐπ' αὐτῷ τοσοῦτον πεπληροφόρηται ὥστε καταλιμπάνειν αὐτῷ τὴν πόλιν ἐξιὼν κατ' ἐχθρῶν. 3. Ἀναγκαῖον δέ ἐστι καὶ παρὰ θεοῦ γενομένην ἐκδίκησιν εἰς τοὺς τὸν Μιχαὴλ διαχειρισαμένους γράψαι. ὁ μὲν οὖν Ἰακωβίτζης κυνηγῶν μετὰ τοῦ βασιλέως, καὶ τοῦ ξίφους αὐτοῦ ἐκπεσόντος, καὶ αὐτοῦ μέλλοντος κατελθεῖν εἰς τὸ ἆραι αὐτόν, ὁ ποῦς αὐτοῦ ἐν τῇ σκάλῃ ἐκρατήθη, καὶ θροηθεὶς ὁ ἵππος ἔσυρεν αὐτὸν κατὰ φαράγγων καὶ κρημνῶν καὶ μεληδὸν κατέκοψεν. Ἰωάννης δὲ ὁ Χάλδος στρατηγὸς Χαλδίας γενόμενος, ἐπεὶ κατὰ τοῦ βασι λέως μελετᾶν ἐφωράθη, ἀνασκολοπίζεται παρὰ Ἀνδρέου στρατηλάτου. ὁ δὲ ἀδελφὸς τοῦ βασιλέως Ἀσυλαίων, ἐξωσθεὶς παρὰ τοῦ βασιλέως ἐν τῷ προαστείῳ αὐτοῦ, ἀπηνὴς ὢν καὶ ὠμὸς πρὸς τοὺς αὐτοῦ δούλους μαχαίραις ὑπ' αὐτῶν ἀνῃρέθη· οὓς κρατήσας ὁ βασιλεὺς καὶ μεληδὸν κατακόψας ἐν τοῖς Ἀμαστριανοῦ ἔκαυσεν. ὁ δὲ ἀπελάτης ὁ τοῦ Πέρσου σκωληκόβρωτος γενόμενος τὴν ψυχὴν ἀπέρρηξεν. Κωνσταντῖνος δὲ ὁ Τοξαρᾶς εἰς Κιβυρραιώτας σπαθοκοπηθεὶς τελευτᾷ, καὶ Μαριανὸς ὁ ἀδελφὸς τοῦ βασιλέως τὸν πόδα συντριβεὶς καὶ ὑπὸ σκωλήκων καταβρωθεὶς τελευτᾷ. 4. Ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν Χριστοῦ γέννων προελεύσεως γενομένης βαπτίζει ὁ βασιλεὺς διὰ Φωτίου Στέφανον τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐν μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ. 5. Τῷ γʹ αὐτοῦ ἔτει, τῇ ἑορτῇ τοῦ ἁγίου Πολυεύκτου, γέγονε σεισμὸς ἐπὶ μʹ ἡμέρας καὶ μʹ νύκτας, καὶ ἐπτωήθησαν πολλαὶ ἐκκλησίαι, μεθ' ὧν καὶ ἡ ὑπεραγία θεοτόκος ἡ λεγομένη τὸ Σίγμα, ὥστε πάντας τοὺς ψάλλοντας ἐκεῖσε τελευτῆσαι. Λέων δὲ ὁ φιλόσοφος τυχὼν ἐκεῖ παρῄνει πάντας ἐξελθεῖν· οἱ δὲ μὴ πεισθέντες συνετελέσθησαν ἅπαντες. αὐτὸς δὲ ὁ φιλόσοφος εἰς κίονα ὑπὸ συσταματίου σταθεὶς μετὰ καὶ ἑτέρων δύο ἐσώθη, καὶ ἕτεροι θʹ μόνοι ὑποκάτω τοῦ ἄμβωνος. 6. Φώτιος δὲ ὁ πατριάρχης, ἐλθόντος τοῦ βασιλέως ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ μέλλοντος αὐτοῦ κοινωνεῖν, λῃστὴν καὶ φονέα ἔλεγεν καὶ ἀνάξιον τῆς θείας κοινωνίας. ὁ δὲ θυμωθεὶς ἀπέστειλεν ἐν Ῥώμῃ, καὶ ἤγαγε τόμον μετὰ Ῥωμαίων ἐπισκόπων, καὶ τοῦτον τοῦ θρόνου ἐξέωσεν· καὶ ἀναβιβάζει πάλιν Ἰγνάτιον τὸν ἐν ἁγίοις πατριάρχην τὸ δεύτερον. 7. Μετὰ τὸ ἐξωσθῆναι τῆς ἐκκλησίας Φώτιον καὶ ἐν τῇ μονῇ τῆς Σκέπης ἐξορισθηνῆναι ἐτροπεύσατο πλάσμα τοιόνδε. γενεθλιαλογήσας τὸν βασιλέα Βασίλειον, ὡς ἀπὸ Τηριδάτου τῆς μεγάλης Ἀρμενίας ἄρχοντος τὴν γενεὰν κατάγοντος, καὶ τὸ βιβλίον βασιλικῇ βιβλιοθήκῃ ἐνθεῖναι διὰ Θεοφάνους τοῦ λεγομένου Σφηνοδαίμονος, βασιλικοῦ κληρικοῦ τότε τυγχάνοντος καὶ τῷ Βασιλείῳ προσκειμένου διὰ σοφίαν καὶ πολυμαθίαν. ἐκλαβόμενος δὲ τὰ πρῶτα στοιχεῖα τῶν ὀνομάτων οὕτως, Βασιλείου Εὐδοκίας Κωνσταντίνου Λέοντος Ἀλεξάνδρου καὶ Στεφάνου, ἃ καὶ ἀναγινωσκόμενα Βεκλὰς ὀνομάζεται. τούτου τὴν ἀπ' ἀρχῆς γενεαλογίαν κατά τε bus sacri alteris venerabilis locus quasi septo quo [P. Isa. xxxII, 6. dam interstinguitur. Etenim nulla alia ratione quam ut eis omnium causa pia veneratio adhibea tur, una cum adjacente crucis figura, a principio ¡bi constitutæ sunt. ribus, cuncta haec nullius sibi auctoritatis ducens, quam maxime divinam omnem picturam amoveri. oblivionisque profundo tradere, satagebat. Quam obrem Deo pugnans, publica concione, talia palam perdita audacia, homo vecors preloquitur nobis coram, velut servi et amici, sic rei incumbite. Etenim stultus stulta loquetur, et cor ejus inania cogitabit ut perfciat improba, et loquatur ad versus Dominum seductionem. Hinc itaque qui inventi essent habere Christi, aut cujusquum san etorum imagines, diris suppliciis ac tormentis, sæva furia, cruentus homo addicebat. Atque in eum modum concisi membris quotidie atque ma ctatì pii viri ac religiosi, omni loco interibaut: nec paucos viros claros ac spectabiles nece sustulit. nulla venia ac requie acerbus continue tyrannus exsequebatur: adversus autem viros equestris ne senatorii ordinis, nec non opulentiores, aliud ne quam ipse nequissimus ac macbinandi arte soler tissimus commentum adinvenit. Cum enim consti tutum haberet ut cos miserabiles ac pauperes redderet, quiduam facit? Inevitabilibus eos nozis ac criminibus innectit, prætexens prætextus in pec catis, ut quorum rei agerentær, metu omnem suam substantiam, ut eo periculo liberi exirent, rals vice præstarent. Erat quando vim simul inferret, majoribus adversus reliquos animis quam pro eorum ingenuitate. Aliis quidem lumios effodiebat, aliorum membra putabat, alios in vinculis tenebas, quos post dies aliquot neci traditurus esset. quo. rum numero erat Michael, excubitorum ordinis tum præfectum agens. Datum enim ili cri mini erat apud imperatorem, quasi is in ipsum ma chinaretur; quem in carcere et nervo vinctum servabat. ejus pervigilii nocte eum neci traditurus erat. Ob stante vero ob diei solemnia conjuge interim ipsum dimisit. Michael in carcere constitutus, uli resci vit, suis omnibus conjuratis indixit: Nisi ut me carcere eximatis oppido operam dederitis, vos oMNES deferam imperatori. Porro erat cum eis et palatii C, om. P. F. om. om. qui post add. add. C. C. add. C. G. (C. om. G. adsl. C. C. post G. C. C. add. C. "' bus sacri alteris venerabilis locus quasi septo quo [P. Isa. xxxII, 6. dam interstinguitur. Etenim nulla alia ratione quam ut eis omnium causa pia veneratio adhibea tur, una cum adjacente crucis figura, a principio ¡bi constitutæ sunt. ribus, cuncta haec nullius sibi auctoritatis ducens, quam maxime divinam omnem picturam amoveri. oblivionisque profundo tradere, satagebat. Quam obrem Deo pugnans, publica concione, talia palam perdita audacia, homo vecors preloquitur nobis coram, velut servi et amici, sic rei incumbite. Etenim stultus stulta loquetur, et cor ejus inania cogitabit ut perfciat improba, et loquatur ad versus Dominum seductionem. Hinc itaque qui inventi essent habere Christi, aut cujusquum san etorum imagines, diris suppliciis ac tormentis, sæva furia, cruentus homo addicebat. Atque in eum modum concisi membris quotidie atque ma ctatì pii viri ac religiosi, omni loco interibaut: nec paucos viros claros ac spectabiles nece sustulit. nulla venia ac requie acerbus continue tyrannus exsequebatur: adversus autem viros equestris ne senatorii ordinis, nec non opulentiores, aliud ne quam ipse nequissimus ac macbinandi arte soler tissimus commentum adinvenit. Cum enim consti tutum haberet ut cos miserabiles ac pauperes redderet, quiduam facit? Inevitabilibus eos nozis ac criminibus innectit, prætexens prætextus in pec catis, ut quorum rei agerentær, metu omnem suam substantiam, ut eo periculo liberi exirent, rals vice præstarent. Erat quando vim simul inferret, majoribus adversus reliquos animis quam pro eorum ingenuitate. Aliis quidem lumios effodiebat, aliorum membra putabat, alios in vinculis tenebas, quos post dies aliquot neci traditurus esset. quo. rum numero erat Michael, excubitorum ordinis tum præfectum agens. Datum enim ili cri mini erat apud imperatorem, quasi is in ipsum ma chinaretur; quem in carcere et nervo vinctum servabat. ejus pervigilii nocte eum neci traditurus erat. Ob stante vero ob diei solemnia conjuge interim ipsum dimisit. Michael in carcere constitutus, uli resci vit, suis omnibus conjuratis indixit: Nisi ut me carcere eximatis oppido operam dederitis, vos oMNES deferam imperatori. Porro erat cum eis et palatii C, om. P. F. om. om. qui post add. add. C. C. add. C. G. (C. om. G. adsl. C. C. post G. C. C. add. C. 507] ἅμα Μ τῷ συμπαρακειμένῳ τοῦ σταυροῦ 22. Enimvero hic nomine bestia leonisque mo 23. Atque hæc quidem adversus orthodoxos 24. Salvatoris itaque nostri natali instante die 22. Enimvero hic nomine bestia leonisque mo 23. Atque hæc quidem adversus orthodoxos 24. Salvatoris itaque nostri natali instante die
PG 109:843
Εἰ δὲ δὴ μὴ χρῆναι τὸν Χριστὸν εἰκονίζεσθαι πάλιν κενολογήσουσιν ', ἡ τῶν διδασκάλων αὐτῶν Χάρυ βδις αὐτοὺς μεγάλως ο περικέχηνε, Μάνεντος, Ούα- λεντίνου τε καὶ Μαρκίωνος. Δοχήσει γὰρ καὶ φαντα σίᾳ τὸν θεῖον Λόγον σεσαρκώθαι ο δοξάζοντες οὐδὲν ἧττον τῇ προτέρα τοῦ ψεύδους βλασφημία περιπα ρήσονται, οι γε πρὸς πᾶσαν τὴν οἰκονομίαν παρατατ τόμενοι δυσσεβῶς οὐ κατερυθριώσιν. Καὶ ταῦτα τίνες ; Οι κατήγορος τῶν ἐπαινουμένων, οἱ σκοτεινοί περὶ τὸ φῶς, οἱ περὶ τὴν σοφίαν ἀπαίδευτοι, τὰ αχάριστα κτίσματα, κατὰ τὴν θεολόγον " φωνήν ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΜΙΧΑΗΛ ΤΟΥ ΤΡΑΥΛΟΥ. α'. Τῷ στις' ἀπὸ τοῦ κόσμου, ἀπὸ δὲ τῆς ἐνσάρχου οἰκονομίας ως ', ἐβασίλευσε Μιχαὴλ ὁ Τραυλός * Αμοραίος, ἔτη η' μήνας θ', καὶ ἀπέθανεν ἐκ δυσου- ρίας καὶ τῆς τῶν νεφρών σφοδροτάτης ἀλγηδόνος &ς μικρόν τι τῆς προκατασχούσης " κακίας ὑπενδούς, ὅσον τοὺς ἐν εἰρηταῖς καὶ πόνοις καὶ ἐξορίαις ελευ θερίαν τε καὶ ἄνεσιν ὀνειρώδη φαντάζεσθαι, τὸ τοῦ προηγησαμένου "δυσωνύμου καὶ δυσσεβοῦς ὑπέθαλπε θεοστυγές φρόνημα, καὶ ὁμοίως τῷ αὐτῷ περιεπάρη τῆς δεινῆς αἱρέσεως ἀγκίστρι ἐξ ἀκροτάτης ἀλογίας καὶ ἀπαιδευσίας 18. Οθεν ἐπὶ σελεντίου ἔφη 18. οι μὲν πρὸ ἡμῶν ἐρευνησάμενοι τῶν δογμάτων τὴν ἀκρίβειαν τὸν περὶ αὐτῶν εἰσπραχθήσονται λόγον, εἰ καλῶς ἡ κακῶς ἐθέσπισαν· ἡμεῖς δὲ ἐν ᾧ εύρομεν τὴν Ἐκκλησίαν βαδίζουσαν, ἐν τούτῳ καὶ διαμένειν προκρίνομεν. β. "Ην δὲ αὐτῷ παῖς ἐξ Εὐφροσύνης ονόματι Θεό φιλος, ἂν καὶ ἔστεψεν ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλησία. Εθέσπισε δὲ ὡς μὴ ἔχειν τινὰ ἐπ᾽ ἀδείας κινεῖν λό- γον περὶ εἰκόνων, ἀλλ᾽ ἐκποδὼν γενέσθω καὶ οἰχέ σθω καὶ ἡ Κωνσταντίνου σύνοδος καὶ ἡ Ταρασίου καὶ ἡ νῦν ἐπὶ Λέοντος γενομένη περὶ τῶν τοιού των ζητημάτων, καὶ σιγὴ βαθεῖα τῆς τῶν εἰκόνων μνήμης γενέσθω. γ'. Εφ' οὗ Θωμᾶς ὁ ἀντάρτῆς ἐκ τῶν ἀνατολικῶν μερῶν ἀπάρας ήδη, καὶ λαὸν ἀγυρτώδη καὶ ἐπίμικτον προσυλλεξάμενος καὶ ἐπισυρόμενος, ἐπὶ τὸ Βυζάντιον ἐκίνησεν, τῆς βασιλείας παρ' κι ἀξίαν ἐφιέμενος· ἐκ γὰρ τῆς Ῥωμαίων γῆς ὁρμ μενος, δυσγενής τε καὶ ἀφανής ὢν δε, πρὸς τὰ μέρη τῆς Συρίας ἀφίκετο, Κωνσταντίνον ἑαυτὸν μετονο μάσας καὶ υἱὸν Εἰρήνης τῆς βασιλίσσης. Καντεῦθέν καινολογήσωσιν αὐτοῖς μεγάλα (. * σε σωματώσθαι οὐ "θεολόγου Ρ. γλώσσαν . * Τῷωις] μετὰ δὲ Λέοντα Ε. · ὁ τραυλός ἀλγηδόνος τε καὶ ἀῤῥωστίας Ε. προκατεχούσης ( (. ει προηγησαμένου] πρώην αὐτῷ — ἀπαιδευσίας] αὐτῷ ἀμφιβληστῳ περιπαρεὶς τῆς δεινῆς αἱρέσεως Ιχθύος δίκην τοῖς τῶν δογμάτων σαθροῖς καὶ ἀσεβέσιν ἐναπέθανεν ἐξ ἀκροτάτης ἀβελτηρίας τε καὶ ἀλογίας. Αμύητος γὰρ σφόδρα καὶ ἀπαίδευτος ἐτύγχανεν· ἀμάθειαν γὰρ ἐκ πατρώας ἀλογίας καὶ ἀπειροκαλίας ώσπερεί ἀνὴρ οὐσίαν κληρωσάμενος Ε. ἐπὶ λαοῦ δημηγορήσας φησὶν Γ. οἱ τῶν ἐκκλησιαστικῶν δογμάτων, αὐτοὶ καὶ τὸν Ε. τὴν ἐκκλησίαν εὕρομεν . " διαφυλάττειν . " ἦν δὲ — οἴχεσθαι] τοῦτο δὲ ἐπακριβοῦντες τα . — διαβεβαιοῦμεν ὡς μὴ θαῤῥεῖν τινα κατ' εἰκόνων ἢ ὑπὲρ εἰκόνων παρρησίαν κινεῖν τὴν γλῶτταν, ἀλλ᾽ ἐκποδὼν ἔστω καὶ οἰχέσθω συλλεξάμενος Ρ. οι παρί] πανούργως καὶ παρ' κροτηθεῖσα (. GEORGII MONACHI comminiscuntur. Quod si Christum pictis coloribus & repraesentare non convenit inania rursus loquenti- bus, majorem in modum magistrorum suorum Charybdis os diduxit, Manetis, Valentini ac Mar- cionis. Qui enim nuda xstimatione spectroque Ver bum divinam incarnatum esse sentiant, prima nihilominus mendacii blasphemia translgentur, dum adversus omnem dispensationem, instructa iis acie, impie stare non verentur. Hi vero quinam? Qui scilicet iis quæ laudem habent calumniam in- ferunt, in luce tenebrosi sunt, circa sapientiam imperiti, ingrata creatura, juxta quod eos theo- logus vocat. MICHAELIS BALBI IMPERIUM. pensatione 816, imperavit Michael Balbus, Amo- rio ortus, annos octo menses novem; mortuusqne est urina difcultate laborans renumque vehe- meutissimo dolore excruciatus. Is cum parum ali- quid superioris malitiam temporis leniisset, hac- cenus solum ut qui carcere detenti essent, qui laboribus subacti, qui exsilio relegati, libertatem mitiorisque aliquid tractationis velut in somnis animo cogitarent, cum decessoris, ominosi homi- nis atque impii, exosam Deo sententiam suboc- culte foveret, parique ac ille ratione diræ hære- seos unco ex summa rationis absentia ac imperitia transfixus esset. Quamobrem habito conventu ait : Sane ii qui nos processere, accuratam scrutati do- gmatum sententiam, de illis quoque rationem reddi- turi sunt, num bene an male statuerint. Nos autem, in manere satius ducimus. phrosyna susceptus, quem et imperiali corona in Magna donavit ecclesia. Sanxit autem nulli liberum esse de imaginibus sermonėm movere, sed ut faces- serent ac de medio fierent tum Constantini syno- dus tum Tarasii, ac quam nudius tertius de istius- nodi quæstionibus Leo habuisset; altoque silen- tio imaginum memoriam daunnavit. 3. Eo imperatore Thomas in tyrannidem versus, ab Orientalibus jam ac Asiaticis profectus partibus, circumforaneæque ac commista plebis confecto exere''u, turbamque trahens, imperii cu- piditate actus, ad quod nulla ejus suppeterent me- rita, Byzantium petit. Romano quippe propagatus sanguine, vir alioqui degener ac obscurus, ad Syriæ partes adiens, Constantini sibi nomen asci- -- C D quo Ecclesiam incedentem accepimus, in et [P. 511] VARIE LECTIONES. C. * C. ' C. · add. C. om. G. ' C. C. G. C. x add. C. C Ex - "By om. C. 4. Anno mundi 6316, a Christi vero in carne dis- Β 2. Erat Balbo filius Theophilus nomine, ex Eu-
PG 109:849
δὲ ἀπογνούς ὡς τοῦ σκοποῦ διαμαρτήσας ἐκ διαμέ- Α τρου, καὶ τῶν πραγμάτων αὐτῷ κατόπιν προδήλως φερομένων· ἡμέρᾳ καὶ ἡμέρᾳ· καὶ πρὸς τούτοις μαθὼν ὡς ὁ βασιλεὺς Μιχαὴλ τοὺς Βουλγάρους εἰς συμμαχίαν κατ' αὐτοῦ προσεκαλέσατο, παραχρῆμα τὴν πόλιν λάσας κατ' αὐτῶν θάττον ᾤχετο. Οὓς δὴ καὶ μαχεσάμενος καὶ πολλοὺς αὐτῶν διαφθείρας εἰς *Αρκαδιούπολιν ἑαυτὸν ἀσφαλίζεται δῆθεν, κατὰ τὴν πρόβασιν αὐτοῦ ἀσθένειαν τε καὶ ἐλάττωσιν ὑφορώ- μενος. Ὅθεν οἱ περὶ αὐτὸν αἰσθόμενοι σαφέστερον τήν τε δεινὴν οἰκείαν ἀπάτην καὶ τῆς κενῆς ἐλπίδος ἀποτυχίαν καὶ τὴν ἐκείνου πλησιάζουσαν πανωλε θρίαν, ήρξαντο κατὰ μικρὸν ὑποχωρεῖν καὶ ὑπορ βέειν καὶ καταλιμπάνειν αὐτὸν ὡς μάταιον καὶ λαο πλάνον. Ο δέ γε Μιχαήλ ταῦτα μεμαθηκώς ὑπὸ τῶν ἰδίων φίλων καὶ συγγενῶν προδοθέντα ", αὐτίκα τῆς πόλεως ὑπεξελθὼν μετὰ πλείστης δυνάμεως πρὸς αὐτὸν ἐξώρμησε. Καὶ δὴ περικαθίσας βραχύν τινα καιρὸν καὶ τοῦτον ἀμογητὶ χειρωσάμενος, καὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ κατὰ τὴν ἀρχαίαν συνήθειαν πεπατηκώς, καὶ ἀκρωτηριάσας αὐτοῦ χεῖρας καὶ πίδας, καὶ οὕτως ἀνασκολοπίσας, κατέπαυσε τὴν ἐν τρισὶν ἔτεσι δι' αὐτὸν κατάρξαντα καὶ διαρκέσαντα χαλεπὸν καὶ δύστηνον τ' ἐμφύλιον πόλεμον. " . Γ. Ασχολουμένου τι δὲ Μιχαὴλ πρὸς τὸν ἀντάρτην Θωμᾶν, καὶ τῇ πρὸς τοῦτον φροντίδι παντὸς ἄλλου καταφρονοῦντος, Κρήτη καὶ Σικελία καὶ δὴ το καλού- μεναι Κυκλάδες νῆσοι τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀρχῆς περιηρέθησαν ἐξ Αφρων τε καὶ 'Αράβων, λαβόντων ἀρχὴν ἄρτι πρῶτον διὰ τὰς τοῦ λαοῦ ἁμαρτίας καὶ τὴν τῶν κρατούντων δυσσέβειαν καὶ ταπεινούν· καὶ ὑπὸ χεῖρα σφῶν ἄγειν τὰ τῶν Χριστιανών πράγματα. ι'. Ἐν τούτοις οὖν ὄντων καὶ οὕτω τῶν πραγμά των διακειμένων Μιχαὴλ μὲν ἐκ δυσουρίας καὶ τῆς τῶν νεφρῶν ἀλγηδόνος κακῶς ἀπηλλάγη τοῦ ζῆν, διεδέξατο δὲ τὴν ἀρχὴν ἀντ᾽ αὐτοῦ Θεόφιλος ὁ υἱδ- αὐτοῦ μετὰ τῆς μητρὸς αὐτοῦ Εὐφροσύνης . ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΘΕΟΦΙΛΟΥ. Τῷ ἐνιαυτῷ ἀπὸ τοῦ κόσμου ἐξάκις χιλιοστῷ τρια- κοσιοστῷ εἰκοστῷ ἔκτῳ, τῆς δὲ θείας σαρκώσεως ωχς', ἐβασίλευσεν [Ρ. 514] Θεόφιλος ἔτη ιβ', ὁ νέος το Βαλτάσαρ καὶ παραβάτης " καὶ θεομισὴς καὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων " υβριστής καὶ καθαιρέτης, καὶ βέ- βηλος ". Ἡ δὲ μήτηρ αὐτοῦ Εὐφροσύνη ἀποστείλασα ἐν πᾶσι τοῖς θέμασιν ἤγαγε κόρας εὐπροσώπους πρὸς τὸ νυμφοστολῆσαι Θεόφιλον τὸν υἱὸν αὐτῆς. Ἀγα- γοῦσα δὲ πάσας ταύτας ἐν τῷ παλατίῳ εἰς τὸ λεγό- μενον Μαργαρίτου τρικλίνιον δέδωκε τῷ Θεοφίλῳ χρυ- σοῦν μῆλον, εἰποῦσα· Εἰς ἣν ἀρεσθῇς, ἐπίδος τοῦτο αὐτῇ. Ην δέ τις ἐξ εὐγενῶν ἐν αὐταῖς κόρη, ὀνόματι Β τι ὑπὸ - προθοθέντα από βέσ - αὐτῷ] αὐτῶν αὐτῷ Ρ. τὴν κατὰ πρόσβασιν ἀσθένειαν αὐτοῦ το αὐτοῦ Ε. το δύσοιστον Το Ασχολουμένου Ευφροσύνης το δή] δὴ απ? το Τῷ ὁ νέος] μετὰ δὲ Μιχαὴλ ἐβασίλευσε θεόφιλος υἱὸς αὐτοῦ ὁ νέος Γ. " καὶ παραβάτης οικ. Ε. βηλος στη ιβ', μήνας γʹ, καὶ ἀπέθανε δυσεντερικῶ; ή δέp. αἰκιζόμενος. τε εἰκόνων οιυ. VITA RECENTIORUM IMPP. rationibus, insulse pugnaus inauique conatu labo T rans ac spe defectus, quippe ex diametro frustratus proposito, ipsisque manifeste rebus illi retro quoti- die provenientibus; ac præterea ubi cognovit Mi- chaclem imperatorem adversa sibi corrogasse Bul garorum auxilia, confestim relicta urbe in eos im- petum vertit, quos et pugna aggressus, multaque eorum data strage, Arcadiopolim tuto se præsidio recipit, nimirum suas processu vires diminutum iri imbecillioresque fore timens. Quare etiam partia- rii clarius cognoscentes tum immaneni suam exse- crationem tum inanem frustratam spem, nec procul esse supremum viri exitium ac profligationem, cœ- perunt paulatim recedere seque subducere ac de- Bluere, illumque ut hominem vanum et blateronem populi seductorem relinquere. His porro Michael cognitis, nempe proditum Thomam ab amicis ac propinquis, statim urbe egressus cum ingentibus copiis in eum impetum dedit; atque ad breve ob- sidens tempus, nulloqne labore ejus potitus,ac collo antiquo more dediticiis calcato manibusque ac pe dībus truncatis, inque cum modum pało aſſigens, trium annorum molestum miserumque civile bel- lum, arrepti ab eo imperii causa conflatum produ- ctumque, sopivit. B C D 9. Interim vero dum Thomæ tyranno Mi- chael incumbit cique curam negotio addicit, aliis omnibus in neglecto habitis, Creta et Sicilia, ac quas vocant Cyclades insulas, ab Afris ac Arabibus. Romanæ subductæ sunt ditioni, cum jam primamı ob peccata populi ac imperatorum impietatem Chri- stianorum res deprimere suaeque eas facere ditionis occepissent. Michael "rinæ difficultate renumque dolore male extinguitur: succedit vero imperio, ejus loco, Theophilus filius cum matre Euphrosyna. IMPERIUM THEOPHILI. imperator Theophilus annos duodecim, novus ille Baltasar et prævarieator ac Deo exosus, sanctarum- que imaginum contumeliosus destructor ac profli- gator, homo profanus. Ejus mater Euphrosyna in subjecta omnia mittens themata ac ditionis loca puellas oris decore formosas adduxit, ut ex iis Theophilo flio nuptiarum fcedere sponsa adjunge- retur. Congregatis illis omnibus in palatio, quod Margaritæ triclinium vocant, dedit illa Glio malum aureum, dicens : Illi trades cujus forma placuerit. Erat vero inter eas ex nobilibus sata puella no- VARIÆ LECTIONES. " TO om. G. C. G. om. C. C, omissis C. 10. Sic igitur eoque statu se rebus habcntibus, 1. Anno mundi 6326, divinæ incarnationis 896,
PG 109:861
Β τὸν πατριάρχην ή μανδριάρχην ", τὸν νέον ὄντως Απολλώνιον ἢ Βαλαάμ, ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς χρόνοις κακῶς ἀναφανέντα λεκανόμαντιν καὶ πάσης θεοστυ γους πράξεως καὶ τερατείας δεινὸν ὑποφήτην· ὑφ' οὗ καὶ τὰ γράμματα παιδευθεὶς ὁ εὐρίπιστος καὶ δό- λιος το ὑπηρέτης δόκιμος εχθίστων πραγμάτων' καὶ τοῦ διαβόλου ἐπιτήδειον ὄργανον γέγονεν. Οὓς ἂν ἐνδίκως ὁ θεῖος λόγος επαράσσεται σχετλιαστικῶς, φάσκων· Οὐαὶ αὐτοῖς, ὅτι τῇ ὁδῷ τοῦ Κάιν ἐπο· ρεύθησαν, καὶ τῇ πλάνῃ τοῦ Βαλαάμ μισθού χάριν ' ἐξεχύθησαν, καὶ τῇ ἀντιλογίᾳ τοῦ Κορέ ἀπώλοντο. Οὗτοι εἰσι γογγυσταὶ καὶ : μεμψι- μοιροι, κατὰ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν πορευόμενοι ἐν ταῖς ἀπάταις αὐτῶν. Ἐφαρμόσειεν δ' ἂν αὐτῷ μάλα εἰκότως καὶ τὰ τοῦ ὁμοτρόπου Ἰουλιανοῦ παρὰ τῇ θεολόγῳ στηλιτευόμενα γλώσσῃ· σφόδρα γὰρ εμφερής εναπέφηνε καὶ εἰς μηδὲν ἀπεοικῶς τῆς ἐκείνου κακουργίας καὶ δυστροπίας. Ἔφη γοῦν· Πῶς μὴ δακρύσω τὸν ἄθλιον; πῶς μὴ πλέον τῶν δε διωγμένων τοὺς προσδραμόντας, πλέον δὲ τῶν αὐτομολησάντων εἰς τὴν κακίαν θρηνήσω τὸν συναρπάσαντα; μᾶλλον δὲ τοῖς μὲν οὐδὲν ὁ δει- νὸν τὸ ὑπὲρ Χριστοῦ παθεῖν, ἀλλὰ καὶ πάντων μακαριστότατον, οὐκ ἐκεῖθεν μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐντεῦθεν εὐδοξίαν καὶ παρρησίαν, ἣν διὰ τῶν κινδύνων ἑαυτοῖς ἐχαρίσαντο. Τοῖς δὲ προοίμιον τῶν ἀπειλουμένων ἅπερ ήδη πεπόν θασι· καὶ βέλτιον ἦν αὐτοῖς, εἰ ἐνταῦθα μακρό- τερον εκολάσθησαν, ἢ τοῖς ἐκεῖ δικαιοκριτηρίοις ἐταμιεύθησαν. Καὶ γὰρ ὥσπερ τὸν χαμαιλέοντα λόγος παντοῖον γίνεσθαι ῥᾳδίως καὶ πάσας με- ταβάλλειν χροιὰς πλὴν μιᾶς τῆς λευκότητος, οὕτως κἀκεῖνος πάντα ἦν καὶ ἐγίνετο Χριστιανοῖς πλὴν ἡμερότητος· καὶ ἦν λίαν ἀπάνθρωπον αὐτῷ τὸ φιλάνθρωπον, καὶ τὸ πιθανόν βίαιον, καὶ ἀπολογία τῆς ἀγριότητος ἡ χρηστότης. "Οθεν λεκτέον πρὸς αὐτὸν, Ενηθέστατε καὶ ἀπαιδευ τότατε τὰ μεγάλα, σὺ κατὰ τοσούτου κλήρου καὶ τῆς οἰκουμένης ἀνέστης, σὺ κατὰ τῆς τοῦ [Ρ. 521] Χριστοῦ ᾿Εκκλησίας καὶ θυσίας τοῖς σοῖς · μιάσμασι, σὺ κατὰ τοῦ τὸν κόσμον καθ αίροντος αἵματος τοῖς σοῖς μιαροῖς αἵμασιν ; σὺ μετὰ Ἡρώδην διώκτης, καὶ μετὰ Ἰούδαν προ- δότης, πλὴν ὅσον οὐκ ἀγχόνη την μετάνοιαν ἔδειξας ὥσπερ κἀκεῖνος, καὶ χριστοκτόνος μετὰ Πιλάτον", καὶ μετὰ Ἰουδαίους μισόθεος, ὁ τῶν ἁγίων ὑβριστής. Ιεροβοάμ σε εἰπεῖν οἰκειότερον, * Αχαάβ τὸν Ισραηλίτην, τοὺς παρανομωτά τους, ἢ Φαραὼ τὸν Αἰγύπτιον, ή Ναβουχοδο- νόσορ τὸν Ασσύριον ; ἢ πάντα ταῦτα συνελόντες ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὀνομάσωμεν, ἐπεὶ καὶ τὰς πάντων κακίας φαίνεσαι εἰς σεαυτὸν συλλε ~ Διά - μανδριάρχην] Συμμύστην καὶ σύμμαχόν τε καὶ συνέστερα ἔχων τῆς αἱρέσεως ὁ δεύτερος Νε κτεναδὼ τὸν προρηθέντα Ἰαννὴν φατριάρχην, μᾶλλον δὲ ματριάρχην καὶ δαιμονάρχην, τὸν νέον ὁ ] καὶ ὑπονοθωθεὶς ὁ Ε. το δείλαιος (. ἀχθίστων πραγμάτων π. Ο. . χάριν μὴ πλέον δ. μηδὲν Ρ. ' ἀντίστης Εκκλησίας και σοῖς θήραντος Πιλάτου 1'. • εἰς ἑαυτὴν φαίνεται κα " VITE RECENTIORUM IMPP. . B Apollonium sive Balaam, nostris temporibus malo fato ortum, ex pelvi divinum, omnisque Deo exosæ actionis præstigiarumque solertem inter- pretem; a quo etiam doctus litteras instabilis homo ac dolosus, probatus minister idoneumque diaboli organum exstitit. Quod merito divinus sermo mi- serabiliter deplorando fecit, dicens : Væ eis, quia in via Cain ingressi ambularunt, et errore Balaam mercedis causa effusi sunt, el contradictione Core pe- rierunt. Isti sunt murmuratores, queruli, juxta con- cupiscentias suas ambulantes in seductionibus suis 4. Congruant illis jure optimo et quæ sunt Juliani, iisdem moribus viri, quibus eum theologica lingua liberaliter sugillat ac carpit. Valde enim ei similis eluxit, nec quidquam diversum atque abhorrens ab ejus malitia miraque pravitate habens. Ait itaque r : Quomodo non infelicem lacrymis prosequar? nec eos magis qui manus dederunt seseque abduci passi sunt, quam qui persecutionem sustinuerunt? magis vero eos lugebo qui ipsi sponte ad malitiam transfugerunt, quam qui vi quadam abrepti sunt. Quinimo illis quidem nihil grave ac dirum, quod Christi causa passi sunt, sed quod est omnium beatissimum. Non ca solum ratione, sed et propter illam, quæ inde est, claritatem ac gratiam, cujus per pericula sibi illi auctores exstiterunt. Contrariis vero ea quæ jam passi sunt, initia sunt eorum qua illis eventura mala intentantur; meliusque illis erat, si in hac vita diutius puniti essent, quam quod futuri avi justis judiciis sunt reservati. Etenim quemad- modum ferunt chamaleonem quidvis facile imitari nullosque non colores suscipere, uno duntaxat excepto candore, sic et ille omnia erat atque fiebat Chri- stianis, excepta duntaxat mansuetudine ac clementia. Unde his verbis a nobis compellandus est : Hominum stultissime valdeque inscientissime, tu adversus laa- tam hæreditatem ac terrarum orbem insurrexisti ? cu adversus Christi Ecclesiam et hostiam piaculis ? tu adversus mundi piacularem sanguinem impuris tuis cruoribus ? tu post Herodem persecutor et post Ju- dam proditor (unum abest quod non laqueo pœniten- tiam fecisti, sicut et ille) ac cum Pilato Christi occi- sor, cumque Judæis Dei osor, injurius sanctorum A patriarchain illum et mandriarcham, novum vere D violator, Jeroboamne dicere convenientius an Achab Israelitem, scelestissimos hominum? Pharaonem Ægyptium an Nabuchodonosorem Assyrium? aut uno verbo cuncta hæc unum eumdemque appellave- rimus, quando etiam omnium vitia ac notas in tem- plo collegisse videris, Jeroboami apostasiam, Achabi cruentam cadem, Pharaonis obdurationem, Nabucho- donosoris sacrilegium, omnium simul impietatem. ¶ Judic. x³, 16. · Orat. 3, quæst. in Julian. pag. 67–74. PARIE LECTIONES. * C. om. G. • xal om. C. • 82v add. C. . G. C. • om. C. add. G. G. " G.
PG 109:867
Κάλλιστος τουρμάρχης, καὶ Κωνσταντίνος δρουγγά ριος, καὶ Βασόης ὁ δρομ ως, καὶ ἄλλοι πολλοὶ καὶ ἄρχοντες τῶν ταγμάτων· οἱ παρὰ τοῦ πρωτοσυμβού λου ἀναγκασθέντες ἀρνήσασθαι τὴν αὐτῶν πίστιν, καὶ τοῦτο μὴ πεισθέντες, ξίφει τὰς κεφαλὰς ἀπὸ ετμήθησαν, ἀντὶ τῆς παρούσης ζωῆς τὴν αἰώνιον ἀνταλλαξάμενοι. κγ'. Ὁ δὲ τὴν αἰσχρὰν σωτηρίαν τῆς καλλίστης ἀνταλλαξάμενος, ὁ τοῦ φιλοσόφου Λέοντος μαθητής προσφυεὶς τῷ Ἀμερουμνῇ ηρωτήθη παρ' αὐτοῦ περὶ τῆς ἐπιστήμης αὐτοῦ. Ὁ δὲ εἶπε μαθητής είναι τοῦ φιλοσόφου Λέοντος. Οὗτός τε, ὅστις ὁ Λέων ἐστὶ καὶ οἷος μαθών, αὐτὸν ἐπεθύμει ἐκεῖνον ἰδεῖν. Καὶ δή τινι τῶν αἰχμαλώτων δοὺς γράμματα πρὸς Λέον τα τὸν φιλόσοφον ἀπέστειλεν ἐν Κωνσταντινουπόλει, 23. Β υποσχόμενος αὐτῷ, εἰ ἐξέλθῃ ὁ αὐτὸς Λέων, ἀπ᾿ ἐκείνου αὐτὸν εἶναι ἐν τιμῇ. Ὁ Λέων δὲ τὰ γράμ- ματα ἀπολαβὼν, καὶ φοβηθείς μήπω διαγνωσθῇ, ανήγαγε ταῦτα Θεοφίλῳ τῷ βασιλεῖ. Ὁ δὲ γνοὺς τὰ τῆς ἐπιστήμης αὐτοῦ, [Ρ. 594] καὶ ὅτι τοιοῦτον σοφὸν ἄνδρα ἐν τῇ πολιτείᾳ αὐτοῦ ἔχει, προσλαβό μενος αὐτὸν εἶχεν ἐν τῷ παλατίω τῷ Μαγναύρας, παραδοὺς αὐτῷ διδάσκειν καὶ μαθητας, παρέχων αὐτῷ τὰ πρὸς ὑπηρεσίαν ἅπαντα· ὃς καὶ μητροπο λίτης ἐν Θεσσαλονίκῃ γέγονεν. κδ. Ο δ᾽ αὐτὸς κτίζει το Τρίκογχον ἐν τῷ πο λατίῳ καὶ τὸ λεγόμενον Σίγμα, καὶ τὰς ἀναβάθρας ἔνθα οἱ δῆμοι ἵστανται, στήσας καὶ φιάλην ἐν ᾗ για νεται τὸ σαξιμοδέξιμον λεγόμενον, τῶν ἵππων αμφο τέρων τῶν μερῶν διερχομένων μετὰ χρυσῶν σαγιο σμάτων. Ὑπὸ δὲ τὸ Τρίκογχον κάτωθεν διὰ μηχα- νῆς ἐποίησε τὸ Μυστήριον, ἐν ᾧ τῇ μια γωνίᾳ ἐὰν εἴπο: τις, ἐξακούεται ἐν τῇ ἑτέρα. χεʹ. Μαθὼν δὲ αὐτὸς ὁ Θεόφιλος ότι Θεοφάνης τε καὶ Θεόδωρος ὁ αὐτάδελφος αὐτοῦ, καθ᾿ ἑαυτοὺς ζῶντες, τὴν ἀσέβειαν αὐτοῦ κωμῳδοῦσι καὶ διελέγ χουσιν, ἀποστείλας μετ' ὀργῆς ἤγαγεν αὐτοὺς πρὸς ἑαυτὸν, εἰπὼν τάδε· Πόθεν ἐστέ ; Οἱ δὲ εἶπον· Ἐκ Παλαιστίνης. Ο δὲ ἀλιτήριος· Καὶ διὰ τί τὴν γῆν ὑμῶν ἀφέντες καὶ εἰς τὴν ἡμετέραν ἐλθόντες οὐ πειθαρχεῖτε τῇ βασιλείᾳ ἡμῶν; Τῶν δὲ μηδὲν ἀποκριναμένων ἐπέτρεψε παίεσθαι τὰς ὄψεις αὐτῶν σφοδρῶς. Εἶτα μετὰ τοῦτο βουνευρήσας αὐτοὺς μέχρι Επ θανάτου, μετὰ θυμοῦ καὶ τραχείας φωνῆς πρὸς τὸν ύπαρχον ἔφη· Αρον αὐτοὺς εἰς τὸ πραιτώριον, καὶ γράψον τὰ πρόσωπα αὐτῶν, ἐγκολάψας τούσε δε τοὺς στίχους Πάντων ποθούντων προστρέχειν πρὸς τὴν πόλιν Όπου πάναγνοι τοῦ Θεοῦ Λόγου πόδες Εστησαν εἰς σύστασιν τῆς οἰκουμένης, *Αφθησαν οὗτοι τῷ σεβασμίῳ τόπῳ Σκεύη πονηρὰ [τῆς] δεισιδαίμονος πλάνης. ᾿Εκεῖσε πολλὰ λοιπὸν ἐξ ἀτοπίας Πράξαντες αἰσχρὰ δεινὰ δυσσεβοφρόνως, Ἐκεῖθεν ἠλάθησαν ὡς ἀποστάται. Πρὸς τὴν πόλιν δὲ τοῦ κράτους πεφευγότες Οὐκ ἐξαρῆκαν τὰς ἀθεμίτους μωρίας. "Οθεν γραφέντες ὡς κακουργοὶ τὴν θέαν Κατακρίνονται καὶ διώκονται πάλιν. Προσθεὶς ὅτι Κἂν μὴ ὦσι καλοί, μή σοι μελέτω. CEORGII MONACHI tospatharius, Craterus eunuchus, Callistus quoque / tribunus, et Constantinus drungarius, et Basoes cursor, aliique multi, atque ordinum praefecti. Hi cum cogerentur a protosymbulo ut fidem suam negarent, nec in ejus sententiam adduci potuissent, gladio sunt animadversi, ac pro hujus sæculi vita adepti æternam. Qui autem turpi salute pulcherrimam commutavit, Leonis philosophi discipulus, et ad Amerumnem defecit, interrogatus ab co de sua scientia discipulum se dixit Leonis philosophi. Cognito vero quis et qualis esset Leo, eum ipsum videre cupivit; datisque cuidam captivorum lit- teris Leoni reilosopho Cpolim scribit, pollicitus in honore apud se habiturum, si modo ad eum proficisci Leo in animum induxerit. Leo autem, acceptis litteris, veritusque ne forte in impera- toris notitiam veniret, ad imperatorem Theophi- lum retulit. Is, ejus scientiæ praestantia cognita, anteque sapientiæ virum se in civitate habere, assumptum cum in Magnauræ palatio habebat, traditis et discipulis, quos doceret, quæ ad usum essent ac obsequium, omnia tribuens. Hic et Thes- salonicæ metropolita fuit. latio, et quod Sigma vocant; gradus quoque, ubi erecti sunt qui demi appellantur, statuens et phia- lam, in qua fit quod vocant Saximodeximum, transeuntibus factionum equis instratis aureis stragulis. Sub Triconcho vero subter machina gradum fecit mysterium, in cujus uno an- gulo quidquid aliquis dixerit, clare in altero auditur. C Theophanem ejusque germanum Theodorum, ipsos secum agentes, illius impietatem traducere ac coarguere, mittens cum ira ad se cos ad- luxit, dicens : Undenam estis? Dixerunt illi: Palestina. Quibus scelestissimus ille : Quid vero causa est cur relicta patria, ad nostram hanc delati ditionem, non morem geritis meæ majestati? Qui- bus nihil respondeutibus, jussit durius eorum facies cædi; taureisque ad mortem usque con- scissis, c.m furore asperaque voce ad præfectum D ait : Tolle eos in prætorium, et scribe eorum vul- tus, hosce illis insculpens versus : Cunctis eam urbem visere exoptantibus Purissimi quam Christi presserunt pedes, Totins orbis unde manavit salus, Sacro loco isti vasa conspecti improba, Superstitionis errore ex incredulo, Multisque factis inquinati turpibus, Apostatic velut relicto inde procul, Se contulere, mox in urbem fugiunt : Tamen nefanda non relicta amentia, Notis perusta fronte, more sontium, Condemnatique rursus vertunt solum, Addens: Nihil tibi curæ sit, tametsi non sint ele- 24. Idem imperator Triconchum adificat in pa- 25. Porro cum didicisset idem Theophilus
PG 109:873
τε Ρ. τοῦ θείου δόγματος ἀνυμνήσει καὶ φανερώσει πρὸς δόξαν τοῦ δι᾿ ἄκραν εὐσπλαγχνίαν δε σαρκωθέντος Θεοῦ Λόγου καὶ τοῖς ἀνθρώποις ἐπὶ γῆς ὀφθέντος καὶ συναναστραφέντος κατὰ τὴν ἱερὰν χρησμο λογίαν. β'. Σύνοδον γὰρ ἁγίων καὶ θεηγόρων Πατέρων ἐν Κωνσταντινουπόλει συναθροίσας, ὑφ᾽ ὧν ἡ τῶν κακῶν καὶ δυσωνύμων Εικονομάχων κάκιστος αίρε σις ἀκριβῶς ἐλεγχθεῖσα καὶ τὰ βδελυρά ταύτης ληρήματα διαβρήδην ανατραπέντα, φαιδρῶς ὁ τῆς ὀρθοδοξίας λόγος ἀνέτειλεν ὥσπερ ἔκ τινων μυχαι τάτων” καὶ δυσδιεξοδεύτων λαβυρίνθων καὶ σκοτει νῶν βαράθρων [και] τῆς ἐξαγίστου καὶ πεφαυλισμέ νης αἱρέσεως. Καὶ οὕτως ὁ μὲν ταύτης εξαρχής τε εν καὶ διδάσκαλος σὺν του ὁμόφροσιν αὐτοῦ διώ κταις καὶ ὑβρισταῖς, ὡς εἰ τῆς αληθείας ἀντίθετοι καὶ ψεύδους προστάται, ὡς λυσσώδεις λύκοι καὶ τῆς μυταρᾶς καὶ δαιμονιώδους τῶν Μανιχαίων Οργ σκείας, ἀφ᾽ ὧν καὶ τὴν ἀφορμὴν καὶ τὴν ἀρχὴν εἰλή φασιν 43, ἐκδιώκεται, ἀντεισάγεται δὲ κοινῇ ψήφῳ καὶ θείᾳ προβολῇ εε τε καὶ χάριτι Μεθόθιος ὁ ἀοίδι μος καὶ τῆς ὀρθοτομίας καὶ σε ὀρθοδοξίας πρόμαχος, ὅς γε πάσας, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τὰς διαβολὰς καὶ τὴν ἐλέθριον κατὰ τῶν ἱερῶν εἰκόνων μεθοδείαν καὶ τὴν βέβηλον κενοφωνίαν ἐν τῶν αἱρεσιαρχῶν καὶ φοιτητών να τῆς ἐκείνων κακονοίας δι καὶ φρενοβλά βείας ἄριστα καὶ σαφέστατα διελέγξας καὶ ἀνα τρέψας, εἰ και τις ἄλλος· καὶ διὰ τοῦτο πολλοὺς προϋπέστη διωγμοὺς καὶ κινδύνους καὶ θλίψεις σε πολλὰς καὶ κακὰς, ἐξ ἐπιμέτρου δὲ σφόδρα σε ὑπὸ τοῦ θεηλάτου Θεοφίλου. γ. Τίς γὰρ ἀριθμήσει σε τοὺς ποικίλους καὶ ἀλλο επαλλήλους σε διωγμούς καὶ πειρασμούς καὶ τὰς ἀφεγ γεῖς κατακλείσεις καὶ τοὺς ζοφώδεις βόθρους καὶ τὰς τῶν ἀναγκαίων περιστάσεις, φίλων τε καὶ ὁμό φρόνων στερήσει;, καὶ τὰς ἄλλας συμφοράς ἃς ἔτλη γενναίως καὶ προθύμως παρὰ τῶν ἀνοσίων, ἀεὶ νο περιφέρων ἐναργῶς εἰς τύπον καὶ ὑπογραμμὸν ὑπου μονῆς τοῖς φερεπόνοις, και φθεγγομένη" 518] καὶ σιωπῶσα παραίνεσις προδήλως γενόμενος; Και οι τως ὁ θεσπέσιος τὴν Ἐκκλησίαν εὐδοκία οι Θεοῦ παραλαβών, καὶ συνεργούντων τῶν θεοφόρων Πατέ ρων, ὁ μὲν οἶκος τοῦ Θεοῦ, τὸ σύστημα τῶν ὀρθοδό ξων ἐπορεύετο καὶ θείᾳ ῥώμῃ σαφῶς ἐκραταιοῦτο καὶ διέπρεπεν ἔργῳ καὶ λόγῳ· ὁ δὲ τῶν αἱρετιζόντων σύλλογος καὶ ἡ σε Ἰουδαϊκὴ τῷ ὄντι σπεῖρα καὶ εὐσπλ. καὶ φιλανθρωπίαν σαρκ. θείου Ρ. σύνοδος Ρ.» ὁσίων πατέρων καὶ θεηγόρων. ει δυσω νύμων κάκιστος αἵρεσις τῶν εἰκονομάχων Ο εξανέτειλεν μυχάτων Ε. τα πεφενακισμένης ταύτης προλεχθείς Εξαρχος σὺν] καὶ συνδικαίως καὶ θεοκρίτως πάνυ σὺν 4.· ὡς ὡς ἀνήκεστοι πάμπαν καὶ λυσσώδεις ἅμα καὶ ὡς ἀντίθεοι λίαν, ὥσπερ δὴ καὶ οἱ τῆς μυσαρᾶς καὶ δαιμονιώδους θρησκείας τῶν μανιχαίων ὧν καὶ τὴν μάχην καὶ τὴν μανίαν κατὰ τῆς ἐντάρχου θείας οικονομίας, τὴν ἀφ. ἐκδιώκεται σε προσβολή 1. ὀρθοτόμου καὶ τῆς Ρ. «πᾶσαν (.. με τοῦ τε διαβόλου τήν καινοφωνίαν οι κενοφωνίας. Οι προδιελέγξας ( το φοιτ. ' φλύαρον οι καὶ θλ. πολλὰς καὶ] τε καὶ βασάνους εν σφόδρα σε καὶ ἀναδείξας σε πολλοὺς μὲν ὑπέστη Ο τίς γὰρ ἀριθμήσει ἐπαλλήλους το καὶ βόθρους ἀφεγγεῖς καὶ ζοφώδεις κατακλείσεις καὶ τῶν ἀναγκαίων στερήσεις φίλων τε καὶ ὁμοδόξων αἱρετικῶν γενναίως καὶ προθύμως, και τα σύμβολα της κακουργίας ἧς ὑπέμεινε παρὰ τῶν ἀνοσίων, ἀεὶ α. και φθεγγομένη οπ εὐδοκία τοῦ κρείττονος καὶ συνεργείᾳ τῶν θεοσόφων πατέρων παραλαβὼν ὁ Γ. ή ἁγίου Λαζάρου σῶμα καὶ Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς ἀπέθετο. τούτῳ τῷ καιρῷ παραδίδοται Ταυρομένιον τοῖς Ἀγαρηνοῖς. 10. Τῷ ιεʹ ἔτει παρελήφθη ἡ νῆσος Λῆμνος ὑπὸ τῶν Ἀγαρηνῶν. 11. Τῷ ι ʹ ἔτει ἐν τῇ προελεύσει τῆς πεντηκοστῆς τοῦ βασιλέως εἰσοδεύοντος εἰς τὸν ἅγιον Μώκιον, ὃν πρῴην φασὶν Ἡρακλέους εἶναι ναόν, ἐπεὶ πλησίον τῆς σωλέας ἦλθεν, ἐξελθών τις ἐκ τοῦ ἄμβωνος ἔδωκεν αὐτῷ κατὰ κεφαλῆς μετὰ ῥάβδου ἰσχυρᾶς καὶ παχείας· καὶ εἰ μὴ εἰς πολυκάνδηλον ἡ ῥάβδος ἐνεποδίσθη, παρευθὺ ἂν τοῦ ζῆν αὐτὸν ἀπήλλαξεν. τοῦ δὲ αἵματος σφοδρῶς καταρρέοντος ταραχὴ καὶ φυγὴ τῶν ἀρχόντων γέγονε. διὸ καὶ τοῦ ἀδελφοῦ Ἀλεξάνδρου νόσον προφασισαμένου καὶ ἐν τῇ εἰσόδῳ μὴ κατελθόντος, ὑπόληψις γέγονε τὴν τοιαύτην ἐπιβουλὴν αὐτὸν κατεργάσασθαι. κρατηθέντος τοῦ δόντος τῷ βασιλεῖ, καὶ πολλὰς βασάνους καὶ τιμωρίας ὑπομεμενηκότος ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, ἐπεὶ μηδένα καθωμολόγησεν, ἐκκόπτεται χεῖρας καὶ πόδας καὶ ἐν τῷ σφενδόνι τοῦ ἱππικοῦ καίεται. ἔκτοτε οὖν ἐξεκόπη ἡ τοιαύτη προέλευσις. καὶ μετά τινα καιρὸν ἀνῆλθεν Μάρκος ὁ σοφώτατος οἰκονόμος τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας, ὃς ἦν ἀναπληρώσας τὸ τετράῳδον τοῦ κυροῦ Κοσμᾶ τῆς μεγάλης ἑβδομάδος ἤτοι τοῦ μεγάλου σαββάτου, πρὸς τὸν βασιλέα, καὶ συνεστιώμενος αὐτῷ ἐξελιπάρει μὴ ἐκκοπῆναι τὴν ἑορτήν. καὶ τοῦ βασιλέως ἀπαναινομένου ἔφη ὁ Μάρκος ὅτι προείρηται τοῦτο παρὰ τοῦ Δαβίδ· φησὶ γὰρ "ὅσα ἐπονηρεύσατο ὁ ἐχθρὸς ἐπὶ τῷ ἁγίῳ σου, καὶ ἐνεκαυχήσαντο οἱ μισοῦντές σε ἐν μέσῳ τῆς ἑορτῆς σου." καὶ δεῖ σε, ὦ δέσποτα, ἀπὸ τοῦ νῦν κρατῆσαι τῆς βασιλείας ἔτη δέκα. ὃ δὴ καὶ γέγονε· τῇ γὰρ αὐτῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἔλαβεν, τῇ αὐτῇ καὶ τελευτᾷ. 12. Τῷ ιζʹ ἔτει ἠγάγετο ὁ βασιλεὺς καὶ τετάρτην γυναῖκα, Ζωὴν ὀνομαζομένην τὴν Καρβουνοψίναν. 13. Τῷ ιηʹ ἔτει ἀνέρχεται κατὰ τῆς πόλεως ὁ στόλος τῶν Ἀγαρηνῶν ἅμα τῷ Τριπολίτῃ. Τριπολῖται δὲ ἐκλήθησαν διὰ τὸ τριῶν ἐκ γενεῶν συναχθῆναι, ἐξ Ἀράβων καὶ Τυρίων καὶ Σιδονίων ἀποίκων. ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος τὴν κλῆσιν ἀπείληφεν ἀπὸ τῆς τῶν ὑδάτων φορᾶς, ἀϊσσούσης κατὰ τρόπον αἰγός. ὁμοίως δὲ καὶ Στρόβηλος ὠνομάσθη ἀπὸ τῆς τοπικῆς θέσεως, καὶ Λάμψακος ἀπὸ φωτὸς λάμψεως, ὅπερ ἐν νυκτὶ Φωκέων θεμελιούντων ταύτην καὶ εὐξαμένων θεόθεν ἐπέλαμψεν, καὶ ἡ τῶν θεμελίων βάσις καλῶς κεκραταίωται. καὶ Ἴμβρος ἀπὸ Ἴμβρου κέκληται υἱοῦ Ἀνθέος, οὗ γενέτης Στάφυλος, Διονύσου φίλτατος υἱός. καὶ Ἑλλήσποντος ἀπὸ Ἕλλης τῆς Φρίξου ἀδελφῆς, τῷ ἐκεῖσε πελάγει ῥιφείσης. Κιβύρρα δὲ ὑπὸ Κιβύρρου ἀδελφοῦ. ἡ δὲ Θάσος Χρυσῆ πρῴην ἐλέγετο. Σαμοθρᾴκη δὲ ἡ ἐν τῇ Θρᾴκῃ χερρόνησος, ἥτις πρῴην Θηριοῦσα διὰ τὸ θηρίων πεπληρῶσθαι, καὶ ἱερὰν νυμφῶν οὖσαν, ὠνομάζετο, μετέπειτα δὲ τοῦ ῥοῦ συρραγέντος εἰς νῆσον συνέστη, καὶ ὑπὸ Σαμίων κατοίκων ἐν κατασχέσει γενομένη Σαμοθρᾴκη μετωνομάσθη. Λαοδίκεια κατωνομάσθη ἀπὸ τῆς γυναικὸς Σελεύκου τοῦ Ἀντιόχου, ὃς ἐπὶ τῷ ὀνόματι ταύτης ἔκτισε τὴν Λαοδίκειαν. Τένεδος δὲ ἀπὸ τοῦ Τέννου τοῦ υἱοῦ Κύκνου τοῦ Ποσειδῶνος, καὶ τοῦ ἐν αὐτῇ ἱεροῦ ἕδους τῆς Ἀθήνης. Μεσημβρία δὲ ἡ πρὶν Μεμνεβρία, ἀπὸ τοῦ Μέμνου Θρᾳκὸς τοῦ ταύτην οἰκίσαντος καὶ βρία τὸ παρά τισι Θρᾳκῶν πόλισμα λεγόμενον· πρὸς δὲ τὸ εὐφραδέστερον Μεσημβρία νῦν ὀνομάζεται. Αἷμος ἀπό τινος ἀναιρεθέντος ἐκεῖσε δι' Ἡρακλέους καὶ τὸν τόπον αἱμάξαντος· ἀκρωτήριον δέ ἐστι Θρᾴκης. Μήδεια ἀπὸ Μήδης τῆς Αἰήτου θυγατρὸς κατωνόμασται. Σηλυβρία ἀπὸ Σήλυος τοῦ Θρᾳκῶν βασιλέως, ὅστις αὐτὴν ᾤκισεν. Μακεδονία ἡ πρὶν Ἀμαθία λεγομένη ἀπὸ ἀρχαίου τινὸς ἡγεμόνος. ἦν δὲ καὶ πόλις Ἀμαθία λεγομένη πρὸς τῇ θαλάσσῃ τῷ ἔθνει ἐπώνυμος. Νικόπολις κατὰ τὸ ἐπώνυμος τῆς νίκης, ἣν Αὔγουστος Σεβαστὸς κατὰ Ἀντωνίου καὶ Κλεοπάτρας εἰργάσατο, καὶ τὴν Αἰγυπτίων ἀρχὴν τοῖς Ῥωμαίοις ὑπέκλινεν. Ἱερὸν Εὐξείνου, ὃ παρὰ τῶν τῆς Ἀργοῦς πλωτήρων διερχομένων ἐκεῖσε ἀνίδρυται. Φάρος δὲ ἀφιδρυμάτιον ᾧ πυρσὸς ἐπιτίθεται εἰς ὁδηγίαν ἀπρόσκοπτον τοῖς ἐν νυκτὶ παροδίταις. Ῥῶς δέ, οἱ καὶ Δρομῖται, φερώνυμοι ἀπὸ Ῥῶς τινὸς σφοδροῦ carnati et cum hominibus conspecti atque versati, juxta quod perhibitum oraculo est, efccit. stare, ac Dei Verbi ob summam misericordiam in Cpoli cogitur, quorum diligentia atque opera, pes sima nequissimorum nefastorumque Iconomacho rum hæresi gnaviter confutata ejusque diserte ex secrandis eversis deliriis, recta fidei doctrina grato jubare effulsit velut ex reconditissimis quibusdam impermeabilibusque labyrinthis ac tenebricosis harathris scelestissimaque ac pravissima hæresi. Atque in eum modum, ipsius antistes ac magister cum suis asseclis, persecutoribus ac contumeliato ribus, ut qui veritatis adversarii falsique defenso res essent, velut lupi rabidi exsecrandæque ac dæmoniac Manichæorum sectæ, ex quibus et illis sumpta occasio et ductum exordium, efugatur. ejus vero loco, communi suffragio divinaque pro motione et gratia, inclytus vir Methodius, rectæ que fidei ac doctrina propugnator, inducitur; qui nimirum omnes, ut verbo dicam, calumnias exitio sanque adversus sanctas imagines dolose mentis versutiam profanamque vocum inanitatem hære seos principum, horumque inanitatis verborum emoteque mentis discipulorum, si quis alius optime dilucidissimeque confutavit atque evertit; camque ob rem multas ante passus est persecutiones et pericula, multasque et malas af flictiones, ex abundante autem vehementer ab ex agitato a Deo Theophilo. nuas persecutiones ac tentationes illucesque car ceres ac caliginosos scrobes foveasque; necessa riorum afflictos casus, amicorum parique sensu fi delium amota solatia, aliasque ærumnas ac mala, quæ forti animo atque alacri, scelestissimorum grassatione vique illata, sustinuit, lucide semper ad patientiæ formam et exemplum rumnosis ma lisque attritis circumferens; loquens ac tacens manifesta exhortatio exsistens? Inque eum modum viro divino Ecclesiæ clavo admotus, adjuvantibus divinis divinoque sensu Patribus, domus Dei. orthodoxorum coetus, ibat, divinoque robore clare confortabatur, atque opera et doctrina omni decore effulgebat: hæreticorum autem conventus et Ju [P. C. C. G. vc add. G. C. C. C. om. C. C. C. G. G. G. omn. C. om. C. C. om. C. carnati et cum hominibus conspecti atque versati, juxta quod perhibitum oraculo est, efccit. stare, ac Dei Verbi ob summam misericordiam in Cpoli cogitur, quorum diligentia atque opera, pes sima nequissimorum nefastorumque Iconomacho rum hæresi gnaviter confutata ejusque diserte ex secrandis eversis deliriis, recta fidei doctrina grato jubare effulsit velut ex reconditissimis quibusdam impermeabilibusque labyrinthis ac tenebricosis harathris scelestissimaque ac pravissima hæresi. Atque in eum modum, ipsius antistes ac magister cum suis asseclis, persecutoribus ac contumeliato ribus, ut qui veritatis adversarii falsique defenso res essent, velut lupi rabidi exsecrandæque ac dæmoniac Manichæorum sectæ, ex quibus et illis sumpta occasio et ductum exordium, efugatur. ejus vero loco, communi suffragio divinaque pro motione et gratia, inclytus vir Methodius, rectæ que fidei ac doctrina propugnator, inducitur; qui nimirum omnes, ut verbo dicam, calumnias exitio sanque adversus sanctas imagines dolose mentis versutiam profanamque vocum inanitatem hære seos principum, horumque inanitatis verborum emoteque mentis discipulorum, si quis alius optime dilucidissimeque confutavit atque evertit; camque ob rem multas ante passus est persecutiones et pericula, multasque et malas af flictiones, ex abundante autem vehementer ab ex agitato a Deo Theophilo. nuas persecutiones ac tentationes illucesque car ceres ac caliginosos scrobes foveasque; necessa riorum afflictos casus, amicorum parique sensu fi delium amota solatia, aliasque ærumnas ac mala, quæ forti animo atque alacri, scelestissimorum grassatione vique illata, sustinuit, lucide semper ad patientiæ formam et exemplum rumnosis ma lisque attritis circumferens; loquens ac tacens manifesta exhortatio exsistens? Inque eum modum viro divino Ecclesiæ clavo admotus, adjuvantibus divinis divinoque sensu Patribus, domus Dei. orthodoxorum coetus, ibat, divinoque robore clare confortabatur, atque opera et doctrina omni decore effulgebat: hæreticorum autem conventus et Ju [P. C. C. G. vc add. G. C. C. C. om. C. C. C. G. G. G. omn. C. om. C. C. om. C. 2. Synodus enim sanctorum ac divinorum Patrum 3. Quis enim enumerare sufficiat varias et conti 2. Synodus enim sanctorum ac divinorum Patrum 3. Quis enim enumerare sufficiat varias et conti
PG 109:885
τὸν νοῦν, καὶ ὑπὸ ἐκπλήξεως ἀφαιρεθεῖσα καὶ τὸ φρονεῖν, ἀνάξια ἑαυτῆς κατασκευάζει, βουλὴν κατὰ Βάρδα βουλευομένη, σὺν πολλοῖς καὶ ἄλλοις σχούσα κοινωνὸν καὶ τοῦ βασιλέως τον πρωτοστράτορα, όπως ὑποστρέφοντα Βάρδας ἀπὸ τοῦ προαστείου αὐτοῦ τοῦ Κοσμιδίου ἀναιρήσωσιν αὐτόν. ἂν ἡ μελέτη πρὸ τοῦ ἔργου φανερωθεῖσα κατ᾿ ἐκείνων τῶν μελετησάντων τὸ κακὸν ἐξενήνοχε· φωραθέντες γὰρ καὶ κατασχεθέν τες ἐν τῇ σφενδόνῃ τὰς κεφαλὰς ἀπετμήθησαν. Καὶ προβάλλεται Μιχαὴλ τὸν Βασίλειον ἀντὶ τοῦ τελευτήσαντος πρωτοστράτορα, ομοίως και Βάρδαν τὸν θεῖον αὐτοῦ κουροπαλάτην. ιε'. Επεσε τότε κόνις ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κατενεχθεῖσα ἐπὶ τοὺς κεράμους αἱματώδης πλήρης· καὶ πολλοὶ εὕρισκον λίθους ἐν ταῖς ὁδοῖς ἢ κήποις ερυθροὺς ὡς αἷμα. Προβάλλεται δὲ Μιχαὴλ Αντίγονον τὸν υἱὸν Βάρδα δομέστικον τῶν σχολών. Τὸν δὲ ἕτερον υἱὸν αὐτοῦ δοὺς γυναῖκα, εἰς ἦν καὶ ἐλοιδορεῖτο, προβάλλεται μονοσράτηγον τῶν Δυτικών. Συντόμως δὲ αὐτοῦ τελευ- τήσαντος, τῇ δὲ τοῦ διακαινησίμου προβάλλεται Μιχαὴλ Βάρδαν τὸν θεῖον αὐτοῦ Καίσαρα· ἐς ἐπὶ ἄρ ματος πορευθεὶς ἔδωκεν ὑπατείαν τῇ μέσῃ. ις'. Ἐξῆλθε δὲ ὁ ᾿Αμερ, καὶ κατῆλθε μέχρι Σινώ πης, ληϊσάμενος πάντα τὰ τῶν Ῥωμαίων· καὶ ὑπο έστρεψε μὴ καταληφθεὶς ὑπὸ τοῦ Ῥωμαϊκού στρατού. Εκστρατεύσας δὲ Μιχαὴλ ἅμα Βάρδα Καίσαρι κίνησιν ποιεῖ κατὰ Μιχαὴλ ἄρχοντος Βουλγαρίας διά τε γῆς και θαλάσσης, μαθὼν τὸ τῶν Βουλγάρων Εθνος λιμῷ τήκεσθαι. Οἱ δὲ Βούλγαροι, τοῦτο μαθόντες ὡς ἦχον βροντῆς ὑπεκλίθησαν καὶ πρὸ τῶν ἀγώνων καὶ τῆς μάχης περὶ τῆς νίκης απέγνωσαν, καὶ Χριστιανοί γενέσθαι καὶ ὑποτάττεσθαι τῷ βασιλεῖ καὶ Ῥωμαίος ᾐτήσαντο. Ὁ δὲ Μιχαὴλ τὸν μὲν ἄρχοντα αὐτῶν βαπτίσας καὶ δεξάμενος επέθηκεν αὐτὸν τὸ αὐτοῦ ὄνομα, τοὺς δὲ μεγιστάνας αὐτοῦ ἐν τῇ πόλει ἀγαγών ἐβάπτισεν αὐτοὺς, ἔκτοτε γενομένης εἰρήνης βαθείας. ιζ. Τὸν δὲ Αμερ ἐξελθόντα κατὰ 'Ρωμανίας στρατο ηλάτης ῶν τῆς ᾿Ανατολής Πετρωνίς καὶ Νάσαρ τῶν βουκελλαρίων, [Ρ. 555.] λοχήσαντες τὴν τῆς ὑπο στροφῆς αὐτοῦ συναντῶσιν αὐτῷ εἰς τὸν Λαλακάωνα, καὶ συμβολῆς γενομένης τρέπουσιν Αμερ, καὶ φυγῇ χρησάμενον καταδιώκει αὐτόν τις τῶν κομήτων, καὶ τούτου τὴν κεφαλὴν ἄρας ήγαγε Πετρωνᾷ τῷ στρατ- μ ηλάτῃ. Εἰσελθόντες δὲ οἱ στρατηγοὶ μετὰ ἐπινικίων ἐθριάμβευσαν ταῦτα ἐν τῷ ἱππικῷ. Καὶ ἔκτοτε ἐγένετο εἰρήνη μεγάλη ἐν τῇ ᾿Ανατολῇ διὰ τὴν τοῦ Αμερ σφαγήν. ιη. Καὶ ἄλλων μὲν οἱ πόνοι καὶ τὰ κατὰ τῶν πολεμίων ἀνδραγαθήματα· ἡ δὲ τοῦ βασιλέως ἀγάπη πρὸς τὸν Βασίλειον ἐξέχυτο, καὶ τοῦτον μόν νον εἶναι τὸν θεραπευτὴν αὐτοῦ. ιθ'. Έχτισε δὲ Μιχαήλ στάβλον τοῖς ἵπποις αύτ τοῦ, κοσμήσας μαρμάροις καὶ ὑδάτων ἐπιῤῥοαῖς κατασκευάσας ὡραιότατον πάνυ. Καὶ τούτου τελε- σθέντος, ἦν τις ἐν τῇ πόλει ὀνόματι Πέτρος λόγιος καὶ σκωπτικός, ἂν καὶ Πτωχομάγιστρον ἐκάλουν. Τοῦτον προσκαλεσάμενος Μιχαὴλ ἐν τῷ στάβλῳ ὑπὸ VIT.E RECENTIORUM IMPP. A dejecta, haud satis ex sui ratione ac dignitate con- B silium init adversus Bardam, aliis quoque multis communi conjuratione, socium ipsum quoque im- peratoris protostratorem habens. In eo conjuratio erat ut Bardam ex suburbano suo revertenteni, cui Cosmidii nomen, interficerent. Delecta rei molitio, priusquam. res praestaretur, adversus ipsos qui moliti essent avertit noxam. Deprehensi namque ac tenti in Circi funda capita posuerunt. Basilium Michael exstincti loco prostratorem præficit; simi- liter etiam Dardan, avanculum suum, curopala- tam. ac lateres totus cruentus. Inventi a multis lapides in via aut hortis rubri coloris instar sanguinis. Michael Antigonum Bardæ filium scholarum do- mesticum præfecit. Alteri filiorum Bardas jungit conjugem, quacum malæ rei suspicio labebatur. Michael dominica post Pascha Bardam avunculum suum creat Cæsarem; qui curru vectus consularia per mediam urbem sparsit munera, dit, vastans omnia ac diripiens, quæ Romanæ essent ditionis ; reversusque est, cum eum Roma- nus exercitus minime assecutus esset. Suscepta autem Michael cum Barda Cæsare expeditione nio- tionem facit terra marique adversus Michaelem Bulgarize principem, cum Bulgarorum gentem fame tabescere comperisset. Bulgari re audita haud secus ac tonitru perciti subfugerunt, ac ante cer- tamina pugnamque omnem de victoria spem abje- cerunt, Christianique fieri imperatorique subjici ac Romanis petierunt. Michael corum principem baptizans, ejusque e sacro fonte susceptor, suo ex nomine Michaelem vocavit. Ejus vero proceres in urbem inductos perinde baptizavit. Quo extempore alta pax fuit. 17. Per id tempus, cum Amer adversus Romanam ditionem egressus esset, Petronas Asia- ticorum militiæ magister et Nasar buccellariorum, illius in regressu obsidentes iter, in Lalacaone castra junxerunt, commissaque pugna Amerein in fugam vertunt: fugientem illum quidam comitumn insequitur, ejusque tollens cervicem Petrona ma- gistro. militiæ attulit. Ingressi urbem duces cum manubiis cos in Circo triumpho traduxerunt. Quo ex tempore pax magna in Oriente fuit obeam Ameris caedem. que hostes fortia belli facinora; imperatoris vero dilectio in Basilium effusa erat, huncque unum sui cultorem ducebat. moribus perornans aquarumque irriguis, elegan- tissimo opere fabricans. Quo absoluto, erat in urbe vir eruditus ac eloquio salsus, Petrus nomine quem Ptochomagistrum dicebant. Quo Michael in stabulum vocato ostendebat ei structæ ædis insul- 15. Cecidit tunc pulvis e colo, delatus in tegulas 16. Egressus porro Amber Sinopem usque descen- 18. Ac quidem aliorum labores erant adversum- 49. Construxit Michael equis suis stabulum, mar-
PG 109:897
ἔχω ἐξουσίαν, ὡς σὲ βασιλέα ἐποίησα, καὶ ἄλλον ποιῆσαι ; καὶ ὠργίζετο κατά Βασιλείου θυμούμενος. Δακρύουσα δὲ ἡ Εὐδοκία ἔψη τῷ βασιλεῖ· Τὸ τῆς βασιλείας ἀξίωμα, δέσποτα μου, μέγα ἐστι, καὶ ἀναξίως καὶ ἡμεῖς ἐτιμήθημεν, καὶ οὐ δίκαιόν ἐστιν καταφρονεῖσθαι αὐτό. Ο δὲ βασιλεὺς εἶπε· Μὴ λυποῦ ἐπὶ τούτῳ· καὶ γὰρ τὸν Βασιλισκια- νὰν βασιλέα θέλω ποιῆσαι: λδ'. Βασίλειος ἐν θυμῷ καὶ λύπῃ μεγάλῃ γέγονεν. Εξελθόντος δὲ τοῦ βασιλέως ἐν τῷ κυνηγίῳ, μονα- χός τις ὑπαντήσας δέδωκεν αὐτῷ χαρτίον ἔχον[τα] τὴν κατ' αὐτοῦ μελετωμένην ἐπιβουλὴν ὑπὸ Βασιλείου. Ὁ δὲ ἀναγνοὺς καὶ θυμωθεὶς ἐμελέτα κατὰ Βασι- λείου. Τῆς δὲ μητρὸς αὐτοῦ Θεοδώρας καλεσάσης τὸν βασιλέα εἰς τὰ ᾿Ανθεμίου, ἀπέστειλε Ῥεντάκιον τὸν πρωτοβεστιάριον αὐτοῦ μετὰ ἑτέρων ἀνθρώπων " οἰκείων αὐτοῦ πρὸς τὸ θηρεῦσαί τι καὶ ἀποστεῖλαι τῇ μητρὶ αὐτοῦ. Ὁ δὲ Βασίλειος συνεσκευάζετο κατά Μιχαήλ, καὶ ἦν σκυθρωπός πάνυ. Ἐπὶ δεῖπνον δὲ τοῦ βασιλέως καθεσθέντος, προσεκαλέσατο Εὐδοκίαν καὶ Βασίλειον συνδειπνῆσαι αὐτῷ. Τοῦ δὲ βασιλέως οίνῳ πολλῷ χρησαμένου ἀναστὰς Βασίλειος ὡς διά τινα χρείαν, ἀπελθὼν ἐν τῷ κοιτῶνι τοῦ βασιλέως, διαστρέψας τὰ κλείθρα, δυνατὸς ὤν, ὡς μηκέτι κλείε σθαι τὴν θύραν, καὶ ἀπελθὼν συνεδείπνει μετὰ τοῦ βασιλέως. Τοῦ δὲ βασιλέως πάλιν οἰνωθέντος, τῆς Ιγγηρίνης, ὡς ἔθος, αὐτῷ συγχαιρούσης, ἀναστὰς Μιχαήλ χειροκρατούμενος παρὰ Βασιλείου ἀπῆλθεν ἐν τῷ κοιτῶνι· οὗ τὴν χεῖρα φιλήσας Βασίλειος ἐξῆλθεν. Ενδοθεν [Ρ. 542] δὲ τοῦ κοιτῶνος ἦν Βα- σελισκιανός, τῇ κελεύσει τοῦ βασιλέως ἐν τῇ κλίνῃ Ῥεντακίου ὑπνώσας πρὸς φυλακὴν αὐτοῦ. Ἰγνάτιος δὲ κοιτωνίτης ἀπελθὼν τοῦ κλείσαι τὴν θύραν τοῦ κοιτώνος διεστραμμένην, καὶ ἀπογνοὺς ἐκαθέσθη ἐπὶ τῆς κλίνης τίλλων τὰς τρίχας αὐτοῦ. Τοῦ δὲ βασι- λέως ὑπὸ τοῦ οίνου ὕπνῳ θανάτου παραπλήσιον κοιμωμένου, κυρίως ἐλθὼν Βασίλειος μετὰ καὶ ἑτέ- ρων τὰς θύρας ἀνέφξεν· καὶ ἔμφοδος ἐξελθών Ἰγνά- τιος ἀντέπιπτε Βασιλείῳ τοῦ μὴ εἰσελθεῖν. Πέτρος δὲ ὁ Βούλγαρος διὰ τῆς τοῦ Βασιλείου μασχάλης διελ θὼν πρὸς τὴν κλίνην τοῦ βασιλέως ἐκρατεῖτο παρὰ Ἰγνατίου ἀντιπίπτοντος αὐτῷ. Εξυπνος ἐγένετο δ βασιλεύς. Ἰωάννης δὲ ὁ Χάλδος παρευθὺ μετὰ τοῦ ξίφους δοὺς τῷ βασιλεῖ ἀπέκοψε τὰς χεῖρας αὐτοῦ. Ὁ δὲ Ἰακωβίτζης ὁ ἀπελάτης ο Πέρσης τον Βασι- λισκιανὸν ξίφει τρώσας ἔρριψεν αὐτὸν ἄνωθεν κάτω. Μαριανὸς δὲ καὶ Βάρδας ὁ πατὴρ Βασιλείου τοῦ ῥαί- κτορος καὶ Συμβάτιος ὁ ἀδελφὸς Βασιλείου καὶ 'Ασυ λαίων ἐξάδελφος Βασιλείου καὶ Κωνσταντίνος ὁ Τοξα- ράς ίσταντο πρὸς φυλακὴν ἔξωθεν, καὶ οὐδεὶς τῶν μετὰ Μιχαὴλ ἔγνω τὰ γινόμενα. Συναθροισθέντες οἱ μετὰ Βασιλείου συνεβουλεύοντο. Ασυλαίων δὲ ἔφη πρὸς Βασίλειον, ὅτι Εἰ καὶ τὰς χεῖρας αὐτοῦ ἐκό- ψαμεν, ἀλλὰ ζῶντα αὐτὸν εἰάσαμεν· καὶ ἐὰν ζῇ, τί ἀπολογησόμεθα ; καὶ χαριζόμενος Βασιλείῳ ὑπου στρέψας εὗρε Μιχαήλ χεῖρας μὲν μὴ ἔχοντα, ἐπὶ τῆς κλίνης δὲ κείμενον, ἐλεεινολογούμενον κατὰ Βα- οι παραπλησίω VITE RECENTIORUM IMPP. A facultas est, qua te ratione imperatorem feci, etiam B c D alium facere? Iraque ac furore in Basilium exæstoa- bat. Flens vero Eudocia dixit imperatori : Imperit dignitas, domine mi, magna est; et nos supra meri- tum ea ornali sumus : nec aquum est ut ilia contemnatur. Ad quam imperator : Noli rem hanc moleste ferre : nam et Basiliscianum volo imperatorem facere. dolor incessit. Egresso autem ad venandum impera- tori factus obviam quidam monachus et libelluth porrexit, quas ei Basilius struebat insidias conti- nentem. Quo letto, iraque percitus, adversus Basi- lium machinabatur: Cum autem Theodora mater imperatorein ad Anthemil des invitasset, misit ille Rentarium protovestiarium cum aliis protecto ribus suis ac domesticis, ut venatu aliquid cape rent, quod ad cenæ apparatum matri suæ mitteret. Porro Basilius insidias subornabát contra Michae- lem, eratque mœstus valde. Sedente vero impera- tore ad cenam, Eudociam et Basilium ad concenan- dum invitat. Imperatore autem multo jam gravi vino, surrexit Basilius quasi necessarii aliquid opc- ris facturus, abiensque in sacrum cubiculum, ejus obturbata sera, ut qui vir potens esset, ut claudi jam fores non possent, ad concenandum imperatori rediit. Rursusque imperatore vino obruto, Ingerina et ex more gratulante, surgens Michael, Basilio manum tenente in cubiculum abiit; cujus manum . dedeculatus Basilius egressus est. Erat intra cubi- calum, imperatoris jussu Basiliscianus in Renta cii lettulo custodi causa decumins. Profectus Igna- tius cubicularius ut ostium clauderet, seram obtur- batam offendit; desperansque vellens sibi capillos super lecto sedebat: linperatore autem morti quam simillimum a vino sontnum dormiente, ingressus repente cum aliis Basilius fores aperuit. Egressusque tremebundus Ignatius Basillo obsiste- bat, ne ingrederetur. Petrus vero Bulgarus sub Basilii axilla ad imperatoris lectum delapsus ab Ignatio tenebatur, ei obsistente. Inter quæ somno solutus est imperator. Moxque Joannes Chaldus gladio imperatori impacto ejus abscidit manus. Jacobitzes vero Apelates Persa, gladio Basilisciano adacto, vulneratum sursum infra excussit. Bardas autem Basilii rectoris pater, et Symbatius Basilii frater, ejusdemque patruelis Asylæon, nec non Constantinus Toxaras, foris stabant ad excubias, nec quisquam Michaelis protectorum atque hominum cognovit ea quæ fiebant. Congregati autem qui cum Basilio erant, quid facto illis opus esset, consulta- bant. Atque Sylæo ad Basilium : Tametsi manus ejus præscidimus, at vivum tamen ipsum dimisimus Ac siquidem vixerit, quid excusabimus? Gratiamque facturus Basilio, reversus invenit Michaelem trun cum quidem manibus, in lecto vero jacentem lugu- brique adversus Basilium planetu quiritantem, la VARIE LECTIONES. 34. Ea re Basilius ira excanduit, magnusque eur
PG 109:903
η'. Θέκλας δὲ τῆς ἀδελφῆς τοῦ βασιλέως ἀποστει λάσης πρὸς τὸν βασιλέα δι' ὑπόμνησιν τινα μέτριον ὄντα αὐτῆς τὸν ἄνθρωπον, ἠρώτησεν ὁ βασιλεύς, ὅτι Τις ἔχει τὴν κυρίαν σου ; Ὁ δὲ εἶπεν· Ὁ Νεατο- κωμήτης. Παρευθὺς δὲ ὁ βασιλεὺς ἀποστείλας ἦγα- γεν αὐτὸν καὶ τύψας ἀπέκειρε καὶ τὸ μοναχικόν σχή- μα ἐνέδυσε αὐτόν. Ὡσαύτως δὲ καὶ Προκόπιον τὸν πρωτοβεστιάριον αὐτοῦ ἀποστείλας ἔτυψε την θέλαν δς καὶ ἄρας πάντα τὰ χρήματα αὐτῆς εἰσεκόμισε τῷ βασιλεῖ. Τὸν δὲ Νεατοκωμή την μετὰ ταῦτα ἐποίησεν οἰκονόμον ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλησία. θ'. 'Ο δὲ αὐτὸς βασιλεὺς ἐβάπτισε τους Εβραίους πάντας ὅσοι τότε τῷ χρόνῳ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ ὑπῆρχον, ἀναδεξαμένων πάντων τῶν ἐν ταῖς ἀξίαις, φιλοφρονησαμένου τοῦ βασιλέως πάντας του; Ε- Β βραίους, καὶ ἀντιλήψεις καὶ δῶρα πολλὰ παρασχόντος αὐτοῖς. ι΄. Τὸν δὲ προειρημένον Νικόλαον τὸν ᾿Ανδρησα- λίτην τὸν καὶ προσμονάριον τοῦ ῾Αγίου Διομήδους, εν τιν: ο μάρτυς ἐπεφάνη, ὡς προείρηται, περὶ τοῦ βασιλέως, ἐτίμησεν αὐτὸν σύγκελλον καὶ οἰκονόμου, τὸν δὲ ἕτερον ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἰωάννην δρουγγάριον τῆς βίγλης, καὶ τὸν ἕτερον ἀδελφὸν αὐτῶν Παῦλον τοῦ σακελλίου, τὸν δὲ ἕτερον Κωνσταντίνον γενικών λογοθέτην. Τελευτήσαντος δὲ Νικολάου τοῦ συγκέλο λου, θάπτουσιν αὐτὸν εἰς Αρκαδιανὲς τὸν ἑαυτοῦ οἷς κον, ἔνθα ἐστὶ νῦν τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου τὸ μετα όχιον. τα'. "Πρξατο δὲ ὁ βασιλεὺς ἐκχοίζειν πλησίον τοῦ παλατίου πρὸς τὸ κτίσαι τὴν Νέαν, οἰκήματα πάμε πολλὰ ἐξωνησάμενος. Ἐμηνύθη δὲ τῷ βασιλεῖ ὡς ἡ Συράκουσα παρὰ τῶν Ἀγαρηνῶν ἐκπορθεῖται. Ασχε λουμένων δὲ τῶν πλωΐμων ἐν τοῖς κτίσμασι τῆς Νέας ἐκκλησίας ἐγένετο βραδύτης του στόλου καὶ τοῦ λαοῦ, καὶ παρεδόθη ἡ αὐτὴ Συράκουσα πρὸ ὀλίγου πρὶν ἢ φθάσαι τὸν στόλον, τοῦ βασιλέως πολλά θρηνήσαντο; καὶ ἀποῦυραμένου. τρ. Νικήτα δὲ τοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης του Συμινίου κατηγορηθέντος ὡς φιλουμένου παρὰ τῆς Αὐγούστης. τοῦτον ὁ βασιλεὺς ἀποκείρας μοναχὸν ἐποίησεν· ἱς ἐπὶ βασιλείᾳ Λέοντος γέγονεν οἰκονόμος τῆς Μεγά λης Ἐκκλησίας, καὶ τελευτήσας τίθεται ἐν τῇ μονῇ ἣν αὐτὸς κατεσκεύασε, καὶ ἀπέκειρε τὰς αὐτοῦ ἀδελφάς. [Ρ. 546] ιγ'. Πολλὰ δὲ χαλκουργήματα κατέαξεν ὁ βασιλεὺς λόγῳ τῆς Νέας Ἐκκλησίας. ᾿Αλλὰ καὶ μάρτ μαρὰ καὶ ψηφίδας καὶ κίονας ἐκ πολλῶν ἐκκλησιῶν καὶ οἴχων ἀνέλαβεν εἰς κατασκευὴν αὐτῆς. Ἐν οἶ; στήλη ίστατο χαλκὴ σχήμα ἔχουσα ἐπισκόπου· ἐκρά τει δὲ ἡ αὐτὴ στήλη ἐν τῇ χειρὶ ῥάβδον ἔχουσαν ὄφιν ἐντετυλιγμένον. Ταύτην καταγαγόντες ἀπέθηκαν ἐν τῷ βεστιαρίῳ. Κατελθόντος δὲ τοῦ βασιλέως και ἀπελθόντος ἔνθα ἵστατο ή στήλη ὀρθὴ, ἐνέβαλε τους δακτύλους αὐτοῦ ἐπὶ τὸ στόμα τοῦ ὄψεως, ἂν δὲ ἔν τον ζῶν ὄφις Εδαχνε τον βασιλέως τὸν δάκτυλον· ὅ; μόλις δι' ἀντιφαρμάκων ἰάθη, θαυμασάντων ἐπὶ τού των πάντων. της GEORGI MONACHI quemdam virum mediocren submonendi quidpiam causa destinasset, quæsivit imperator: Quis est qui tuam dominam habeat? Respondit ille: Neato- tometes. Confestim vero mitteus imperator eum adduxit, ac verberibus affectum detondit monachi- que habitu induit. Sed et eodem modo misso Pro- copio suo protovestiario Theclam verberibus affe- cit ; qui et omnes ejus ablatas pecunias in:peratori attulit. Neatocometem vero postea œconomum in Magna Ecclesia fecit. salutaribus undis instinxit, susceptoribus cunctis proceribus virisque dignitatibus ornatis, imperatore liberalissime accipiente omnes Hebræos, mullaque subsidia ac dona éis præbente. drosalitem et S. Diomedis mansionarium, cui se martyr conspicuum fecerat, syncelli et œconomi dignitate ornavit ; ejus vero alterum fratrem Joan- nem excubiarum drungarium fecit. Horum fratrem alium sacello præposuit, extremum autem prarii publici logothetám fecit. Mortuum dutem Nicolaum syncellum sepeliunt in Arcadianis in domo sua, ubi nunc est S. Constantini hospitium (minus scilicet monasterium). egerere prope palatium construendæ Nova Ecclesire compluribus ædibus eath in rem coemptis. Signi- Statum autem est imperatori urbem Syracusas ab Agarenis expugnari. Interim vero occupatis navibus in ædificiis Novæ ecclesiæ, tardius expedita classe ac navalibus copiis, capta est civitas paulo an- tequam advenisset navalis exercitus; quæ res luctus plurimum atque moeroris imperatori con- scivit latus imperatori Auguste amorum, casarie dam- natus monachus efectus est. Is Leone imperatore Magna Ecclesire déconomus praefectus est; vitaque fanctus in monasterio sepelitur, quod ipse condi- derat, et ubi coma damndvit sorores suas. Novæ ecclesiæ. Marmora quoque et musiva et column. ex multis ablata ecclesiis atque aedibus ejus construendæ causa; in quibus erecta crai statua ænea episcopi habitu, tenens in manu vir- gam cui serpens circumvolutos erat. Deductam eam in vestiario collocarere. Veniens autem im- perator, ac ubi statua erecta stabat prope adiens, digitum misit in os serpentis; latensque in eo vivus serpens morsum infixit imperatoris di- gito; ex quo vix contrariis remediis curari potuit, quæ res cunctis admirationi fuit. D YARE LECTIONES. · 8. Cum vero Thecla in peratoris soror e suis A 9. Idem imperator Hebræos suæ tum ditionis 10. Eum vero quem jam diximus Nicolaum An- 41. Coepit vero imperator ad fundamenta humum 12. Nicetas vero Xilinites mensæ præpositus, de- 13. Multa vasa ænea confregit imperator ratione
PG 109:907
έρεο Απολλωνίου ἀκριβῶς μεμνημένος, ὁ λεγόμενος Σανταβαρηνὸς ἐποίησε τὸν βασιλέα πίστιν πολλὴν κεκτῆσθαι πρὸς αὐτόν. κγ'. Ηγάγετο δὲ ὁ βασιλεὺς Λέοντι τῷ βασιλεῖ θυγατέρα Μαρτινακίου, ἣν καὶ ἔστεψεν, ποιήσεις τοὺς γάμους ἐν τῇ Μαγναύρᾳ καὶ ἐν τοῖς ιθ' ἀκου βίτοις. κδ'. Ἐκατηγορήθη δὲ Λέων ὁ βασιλεὺς παρὰ Σενταβαρηνοῦ εἰς τὸν πατέρα αὐτοῦ ὡς ὅτι Μαχαί ριον ἐπιφέρεται βουλόμενος ἀνελεῖν σε μετ᾿ αὐτοῦ ὅπερ αὐτὸς μαχαίριον διὰ βολίας συμβουλῆς ἐποίησε τὸν Λέοντα κατασκευάσαι καὶ φορεῖν ἐν τῷ του βίῳ, εἰπὼν αὐτῷ ὅτι Παλλάκις τοῦ πατρός σου ἐπιζητοῦντος μαχαίριον διὰ χρείαν τινὰ, ἵνα τί μὴ δίδως αὐτῷ; Καὶ τοῦτο κατασκευάσας Λέων ὁ βασι λεύς, καὶ, διαβληθεὶς, ὡς εἴρηται, καὶ φωραθεὶς ἐν τῷ τουβί τοῦτο βαστάζων, πολλὰ περὶ τούτου ἀπολογούμενος οὐκ ἠκούετο. Ετυπήθη οὖν Νικήσ τας ὁ Ἑλλαδικὸς ὁ πρωτοβεστιάρος αὐτοῦ, ὃς γέγονε παπίας ἐπὶ Ῥωμανοῦ βασιλέως, καὶ ἄλλοι μετ᾿ αὐτοῦ πολλὰ δεινὰ πεπονθότες ἐξωρίσθησαν. Ο δ βασιλεύς [Ρ. 548] Λέοντα καθείρξας ἐν τῷ τρικλίνῳ τῷ Μαργαρίτου ἐβούλετο ἐκτυφλῶσαι αὐτὸν, εἰ μὴ Φώτιος πατριάρχης διὰ πολλῶν παρακλήσεων τοῦτο διεσκέδασεν, ἅμα Ζαούτζα Στυλιανῷ μικρῷ εταιρει ἀρχῇ τότε ὄντι. Εποίησε δὲ ὑπὸ ὄψεως μῆνας τρεῖς, θρηνῶν καὶ ὀδυρόμενος, καὶ δι' ἐπιστολῆς πολλὰ δυσώπει τὸν βασιλέα. Μεγάλην δὲ πίστιν τοῦ βασιλέως ἔχοντος εἰς τὸν ἅγιον Ἠλίαν ἀποσυνοψίζει Λέων ὁ βασιλεὺς εἰς τὸν ἅγιον Ηλίαν ἐν τῇ μνήμῃ αὐτοῦ. Τῆς δὲ ἐλεύσεως γενομένης ἰδόντες αὐτὸν οἱ λαοὶ ἐπεφώνησαν τὸν Δόξα σοι, ὁ Θεός ! Ο βασιλεὺς ἀναστραφεὶς ἀπελογήσατο αὐτοῖς· Δοξά ζετε περὶ τοῦ υἱοῦ μου τὸν Θεόν; πολλὰς θλί- ψεις ὑπ' αὐτοῦ ἔχετε ὑπομεῖναι καὶ ἐπωδύνους ἡμέρας διελθεῖν. κε. Κατηγορηθεὶς δὲ ᾿Ανδρέας δομέστικος τῶν σχολῶν παρὰ Σανταβαρηνοῦ ὡς τὰ Λέοντος φρονῶν διεδέχθη παρὰ τοῦ βασιλέως. Αντ' αὐτοῦ δὲ προ- εβλήθη δομέστικος ὁ Στυπιώτης· καὶ ἀπελθὼν μετὰ λαοῦ ἐν Ταρσῷ ἡττήθη καὶ πάντας ἀπώλεσε. Καὶ πάλιν προχειρίζεται Ανδρέας παρὰ τοῦ βασιλέως Ο δομέστικος. κς'. Εγένετο δὲ συσκευὴ κατὰ τοῦ βασιλέως παρά Ἰωάννου τοῦ Κροκό δομεστίκου ὄντος τῶν ἱκανά- των, χρηματισθέντος παρὰ τοῦ ὄντος ἐν Βλαχέρνες ἐγκλείστου. Εὑρέθησαν δὲ πολλοὶ τῶν συγκλητικῶν καὶ ἀρχόντων, μέχρι τῶν ἐξήκοντα ἐξ. "Ην γὰρ Μιχαὴλ ὁ εταιρειάρχης & Κατουδάρης καὶ ὁ Μύ ξαρις καὶ ὁ Βαβούτζικος καὶ οἱ λοιποί. Τῆς γοῦν τοιαύτης ἐπιβουλῆς μηνυθείσης τῷ βασιλεῖ παρὰ πρωτοβεστιαρίου τοῦ Κορκόα, κρατηθέντων τε πάν των, ἐξελθὼν ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ Ιπποδρομίῳ καὶ προελεύσεως GEORGII MONACHI prime eruditus dictus Santabaranus multam sibi apud imperatorem fidem conciliavit. tori Martinacii aliam ; cui et corollas imposuit, celebratis nuptiis in Magnaura et in novemdecim accubitis. apud patrem a Santabareno, nempe pugionem deferre, quo imperatori vellet necem inferre. Bum ille pugionem doloso consilio, ut sibi pararet, au- ctor Leoni exstiterat, et ut in caliga gestaret, di- cens : Paire tuo necessaria aliqua causa sapίας quarente gladium, quidni illi præbes ? Atque hoc fabricato Leo imperator, ac calumniose, uti dictum est, delatus, deprehensusque cultrum in caliga ge- stare, quidquid demum satisfactionis afferret, nihil audiebatur. Casus itaque verberibus est ejus pro- tovestiarius Nicetas Elladicus, qui Romano impe- ratore papias fuit ; aliique pariter multis malis sub- acti, in exsilium ejecti sunt. Imperator vero Leo- nem carcere tenens in triclinio cui Margaritas no- men, cecare luminibus volebat, nisi Photius patriarcha diu multumque rogans intercessisset una cum Zaulza Styliano, minoris tunc fade- ratorum legionis comite. Mansit vero sic ab impo- ratoris conspectu exclusus menses tres, lugens aq ejulans ; scriplaque ad imperatorem epistola ejus inflectere animum ao lenire studebat. Cumque im- perator magnam fidem erga S. Elian baberet, sunm imperator Leoni conspectum in ejus meino, ria indulget. Facto autem processu, eo conspecto clamare populi ac factiones: Gloria tibi, Deus ! Conversus vero imperator respondit eis : Argu- mentum vobis assumitis divinæ laudis filium meum ? auctore multas habetis erumnas ferre, diesque tristes ac permolestas percurrere. cas a Santabareno, quasi Leonis rebus studeret, ab imperatore gradu motus est, ejusque loco Sty- piotes domesticus præfectus est. Profectusque cum exercitu Tarsum, suis omnibus desideratis, victus fususque est; rursusque Andreas domesticus præ- ficitur ab imperatore. torem a Joanne Grocoa, qui domesticus esset agminis Icanatorum, nempe inclusi in Blachernis agentis vaticinio concito. Inter conjuratos multi senatorum atque procerum officialiumque ad sexə ginta sex inventi sunt. Erat enim Michael fadera- torum comes Catudares, et Myxaris et Babutzicus ac reliqui. Talis igitur conjurationis nuntio ad im- peratorem perlato a protovestiario Corcoa, tentis omnibus, egressus in Circum imperator, positoque B C VARIE LECTIONES. • dit? • 22. His alisque plurimis ex Apollonii arte ap- Δ κβ'. Τούτοις καὶ ἑτέροις πλείστοις, ὡς ἐκ τῶν 23. Copulavit autem imperator Leoni impera- 24. Delatus vero crimine est Leo imperator 25. Delatus crimine Andreas legionum domesti- 26. Facta vero conjuratio est adversus impera-
PG 109:919
Α τζας ἐν τῷ παλατίῳ, καὶ τοῦτον διὰ τοῦ Βουκολέον- τος καταγαγόντες ἀπήγαγον ἐν τῇ μονῇ τοῦ Καυλία, ἐκεῖσε αὐτὸν θάψαντες. δὲ κ'. Μετὰ δὲ τὴν τελευτὴν Ζαούτζα Βασίλειος Επε είκτης, υἱὸς Νικολάου εταιρειάρχου, συνεφιλιώθη Σαμωνάς κουβικουλαρίῳ τῷ ἐξ ᾿Αγαρηνῶν ὀρεγόμε- νος τοῦ τῆς βασιλείας ἀξιώματος. Ἐθάρρησε δὲ τῷ Σαμωνά, ὅτι Τῆς θείας ἡμῶν Ζωῆς τελευτησάσης ὁ βασιλεὺς [Ρ. 555] λαβεῖν ἔχει ἑτέραν γυναῖκα, καὶ ἡμᾶς πάντας ἔχει ἀφανίσαι. ᾿Αλλὰ δός μου λόγον, ίνα σοι θαρρήσω πάντα τὰ βουλευόμενα. Καὶ δόντος αὐτοῦ λόγον τῷ Βασιλείῳ, ἐθάρρησεν αὐτ τῷ πάντα. Ὁ δὲ Σαμωνᾶς εἰσελθὼν εἰς τὸν βασιλέα εἶπεν αὐτῷ, ὅτι Δέσποτα μου, θέλω σοι εἰπεῖν τι ιδίως, ὅπερ ἐὰν μὲν εἴπω, ἀποθνήσκω, εἰ δὲ μὴ είπω, ἀποθνήσκεις σε Καὶ διεξῆλθε πρὸς τὸν βασ σιλέα πᾶσαν τὴν ἐπιβουλὴν τοῦ Βασιλείου. Απιστή- σαντος δὲ τοῦ βασιλέως τοῖς λαληθεῖσι παρ' αὐτοῦ, καὶ εἰρηκότος· Μή τίς σοι ὑπέβαλε ταῦτά μοι είν πεῖν, καὶ ἐκ δωροδοκίας τοῦτο ἐποίησας; Ο δ εἶπεν· Απόστειλον πιστοὺς ἀνθρώπους, οὓς κελεύεις, ἐν τῷ ἐμῷ κελλίῳ, δέσποτα μου, καὶ ἵνα εἰσὶν το εγκεκρυμμένοι, καὶ εἴ τι ἂν ἀκούουσι παρὰ Βασιλείου καὶ παρ' ἐμοῦ, γράφωσι ταῦτα. Παρευθὺ δὲ ὁ βασιλεὺς ἀποστέλλει Χριστοφόρον πρω το βεστιάριον ἅμα Καλοκύρῳ κοιτωνίτῃ, καὶ ἀνελθόν τες ἐκρύβησαν ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ. Βασίλειος οὖν δελεασθεὶς καὶ λαβὼν λόγον Ενορχον παρὰ Σαμωνά εἰς τὸ προσευχάδιον αὐτοῦ ἐξεῖπεν αὐτῷ πάντα τὰ τῆς βουλῆς καὶ τοὺς συμβουλευομένους. Αριστώντων δὲ αὐτῶν κατελθόντες Χριστοφόρος καὶ Καλοκῦρος διὰ γραφῆς ἀνέγνωσαν πάντα τῷ βασιλεῖ. Καὶ παρ ευθὺ μὲν Βασίλειον προσκαλεσάμενος δέδωκε μιλια- ρήσια χιλιάδας εἰκοσιτέσσαρας ὡς δῆθεν ψυχικὰ τῆς αὐτοῦ θείας Ζωῆς, ὡς ὁρισθέντα παρ' αὐτῆς οὕτως, καὶ ἀπέστειλεν ἐν Μακεδονίᾳ. Καὶ τὸν μὲν Βασίλειο οὕτως τῆς πόλεως ἐξήγαγε, τοὺς δὲ λοιποὺς τοὺς τῆς αὐτῆς βουλῆς μετεσχηκότας καὶ κοινωνήσαντας, Πάρ δεν μὲν δρουγγάριον τῆς βίγλης ἀποστέλλει πρὸς τὸν Στυπιώτην δῆθεν ἀγαγεῖν αὐτὸν, προμηνυθέντος ἐκεί νου διὰ βασιλικοῦ πιττακίου τοῦτον δεσμῆσαι. Προ- φασισάμενος δὲ ὁ βασιλεὺς ἀπελθεῖν καὶ δειπνῆσαι εἰς τὸν ἅγιον Λάζαρον, εἰς τὸ καταβάσιον τοῦ τζυχα- νιστηρίου, έστησεν Ιωάννην Γαριδάν μετὰ καὶ τῶν λοιπῶν τῆς ἑταιρείας ἐν τῷ κουβουκλίῳ· καὶ ἐν τῷ ὦσιν ? κατέρχεσθαι τὸν βασιλέα κρατήσαντες οἱ μετὰ Ἰωάν- του Νικόλαον έταιρειάρχην ἐξήγαγον τῆς πόλεως. Αγαγὼν δὲ ἐκ Μακεδονίας Βασίλειον καὶ ἀνακρίνας καὶ τύψας, καὶ τὰς τρίχας αὐτοῦ καταφλέξας, καὶ ἐν τῇ μέσῃ θριαμβεύσας, ἐξώρισεν ἐν ᾿Αθήναις· καὶ κακῶς ἐκεῖ τελευτᾷ. Ωσαύτως καὶ Νικόλαον έται- ρειάρχην καὶ Στυλιανὸν καὶ Ἰωάννην καὶ συγγένειαν πᾶσαν Ζαούτζα τοὺς μὲν ἀπέκειρε, τοὺς δὲ ἐξώρισε, δημεύσας τὰς οὐσίας αὐτῶν πάσας. Καὶ οὕτως πᾶσα Η συγγένεια Ζαούτζα εξωλοθρεύθη διά Σαμωνά. Πάν τὰς δὲ τοὺς μαγίστρους καὶ τοὺς ἐν τέλει προσκα λεσάμενος ὁ [Ρ. 556] βασιλεὺς ἀνέγνω κατενώπιον ὀλίγον ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ἀναπαύσασθαι. ὡσαύτως καὶ γραφὴν ἐκελεύσθη γράψαι Κωνσταντῖνος παρακοιμώμενος, τὰ ὅμοια αὐτῷ παραγγέλλοντα, καὶ ἐν ὑποταγῇ εἶναι τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου· ἅπερ δεξάμενος παρὰ Ἀνδρέου πριμικηρίου τοῦ βασιλικοῦ πρωτοβεστιαρίου, ἐν Καππαδοκίᾳ ἐν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ ἡσύχασεν, ὡς ἐντεῦθεν πεπληρῶσθαι τὸ κατὰ ποίησιν λόγιον, δὴ τότε τὸν μὲν ἀηδὸν ἄγων ἐς νῆσον ἔρημον κάλλιπεν οἰωνοῖσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γενέσθαι, τὸν δ' ἀετὸν ἐθέλοντα ἀνήγαγεν ὅνδε δόμονδε. 14. Τῷ Ἀπριλλίῳ μηνὶ δίδοται ἀρραβὼν γαμικοῦ συναλλάγματος παρὰ Κωνσταντίνου βασιλέως Ἑλένῃ τῇ θυγατρὶ Ῥωμανοῦ, καὶ τῇ τρίτῃ τῆς Γαλιλαίας στεφανοῦνται παρὰ Νικολάου πατριάρχου. βασιλεοπάτορα γὰρ Ῥωμανὸν προβαλόμενος, ἀντ' αὐτοῦ δὲ ἑταιρειάρχην Χριστοφόρον τὸν υἱὸν αὐτοῦ κατέστησεν. μετ' οὐ πολὺ δὲ Λέων ὁ Φωκᾶς ἀπατηθεὶς παρά τινων ἀρχόντων πρὸς ἀνταρσίαν κινεῖται. καὶ ἀποστείλας ἀνελάβετο εἶναι σὺν αὐτῷ τόν τε παρακοιμώμενον Κωνσταντῖνον καὶ Κωνσταντῖνον ἀσηκρῆτις τοῦ Μαλελίας, πληροφορῶν πάντας καὶ βεβαιῶν ὡς ὑπὲρ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου τὴν τοιαύτην ποιεῖται συγκίνησιν. Ῥωμανὸς δὲ ὁ βασιλεοπάτωρ χρυσόβουλλον ποιήσας ἐνυπόγραφον ὡς ἐκ προσώπου τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου τῆς τοιαύτης ἐπιβουλῆς ἀνατροπὴν περιέχον, ὅσοι τὸν Φωκᾶν καταλιμπάνοντες τῷ βασιλεοπάτορι δὲ προσφεύγοντες, ὑπὲρ τοῦ βασιλέως εἰσί, δοὺς Ἄννῃ τινὶ γυναικὶ ἀναιδεῖ καὶ θρασείᾳ, ἣν δὴ καὶ Βασιὰν προσηγόρευον, καὶ κληρικῷ τινὶ Μιχαήλ, ἐν τῷ στρατοπέδῳ ἐξέπεμψεν. οἱ δὲ ταῦτα διέσπειραν παντὶ τῷ στρατῷ. καὶ ὁ μὲν Μιχαὴλ φωραθεὶς ἀνηλεῶς ἐτύφθη τήν τε ῥῖνα καὶ τὰ ὦτα ὑπετμήθη, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα παρὰ Ῥωμανοῦ τῆς προσηκούσης ἔτυχεν ἀμοιβῆς· ὡσαύτως καὶ ἡ σὺν αὐτῷ σταλεῖσα γυνὴ Ἄννα. πρῶτος οὖν ὁ υἱὸς τοῦ ΒαρυΜιχαὴλ Κωνσταντῖνος, τοῦ τάγματος ἄρχων τῶν ἱκανάτων, καταλιπὼν τὸν Φωκᾶν τῷ Ῥωμανῷ προσέδραμεν, ἀρχὴ γεγονὼς αὐτῷ καταλύσεως· σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ὁ Βαλάντιος καὶ ὁ λεγόμενος Ἄτζμωρος, τουρμάρχων ὄντων ἀμφοτέρων. Λέων οὖν ὁ Φωκᾶς μετὰ λαοῦ πλείστου τὴν Χρυσόπολιν καταλαβών, ἥτις ἀπὸ τοῦ Ἀλέξανδρον περιτυχόντα τῇ πόλει τοῦ Βύζαντος κατά τινά τε ταύτης χῶρον τὸν αὐτοῦ λαὸν στρατη γῆσαι, ἐφ' ὅτῳ τεθεικότα περίβολον προσονομάσαι Στρατήγιον, καὶ ἐκεῖθεν μεταναστεύσαντα καὶ τοῖς ἀντίπεραν προσελθόντα χρυσίον ἱκανὸν ἐπιδοῦναι τῷ οἰκείῳ λαῷ, Χρυσόπολις προσηγόρευται. οἱ δὲ ἀπὸ τοῦ χρυσὸν ἐκ μετάλλων αὐτῆς γίνεσθαι ταύτην φασὶν ὠνομάσθαι, ὥσπερ καὶ ἡ Χαλκηδὼν ἀπὸ τοῦ ἔχειν χαλκόν, ἢ ἀπὸ Χαλκίδος θυγατρὸς Νικομήδους τῆς ταύτην κτισάσης. ἐν τοιαύτῃ γοῦν τῇ Χρυσοπόλει καὶ ἡ τοῦ Ἀθηναίων στρατηγοῦ Χάρητος παράκοιτις ἐτελεύτησε, Δάμαλις ὀνομαζομένη, αὐτοῦ τοῦ Χάρητος Ἀθήνηθεν πεμφθέντος ἐπαμῦναι τοῖς Βυζαντίοις· ἧς ὑπὲρ τοῦ μνημείου δάμαλις βοῦς καθ' ὁμωνυμίαν ἐν κίονι ἀνεστήλωται, συμβεβλημένον καὶ ἐπίγραμμα ἔχον ὧδε, Ἰναχίης οὐκ εἰμὶ βοὸς τύπος, οὐδ' ἀπ' ἐμεῖο κλῄζεται ἀντωπὸν Βοσπόριον πέλαγος. κείνην γὰρ τὸ πάροιθε βαρὺς χόλος ἤλασεν Ἥρης, ἐντάφιον τόδ' ἐγὼ Κεκρόπος εἰμὶ νέκυς. εὐνέτις ἦν δὲ Χάρητος· ἔπλων δ' ὅτε ἔπλεν ἐκεῖνος τῇδε Φιλιππείων ἀντίπαλος σκαφέων. βοΐδιον δὲ καλεῦμ' ἂν ἐγὼ τότε, νῦν δὲ Χάρητος εὐνέτις ἠπείροις τέρπομαι ἀμφοτέραις. 15. Καταλαβὼν οὖν τὴν Χρυσόπολιν, ὡς εἴρηται, διέστησε παρατάξεις ἀπὸ τῆς Δαμάλεως μέχρι Χαλκηδόνος, τοὺς ἐν τῇ πόλει φοβῶν. ἀποστέλλεται οὖν μετὰ δρόμωνος παρὰ Ῥωμα νοῦ Συμεὼν ὁ ἐπὶ τοῦ κανικλείου, λόγον ἐνυπόγραφον τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου ἐπιφερόμενος, "ἐγὼ φύλακα τῆς ἐμῆς βασιλείας γρηγορώτατον καὶ εὐνούστατον καὶ πιστότατον οὐδένα τῶν ὑπὸ χεῖρα ἢ Ῥωμανὸν εὑρηκὼς τούτῳ τὴν ἐμὴν φυλακὴν μετά γε θεὸν κατεπίστευσα, καὶ ἀντὶ πατρὸς αὐτὸν ἔχειν ἔκρινα, σπλάγχνα πατρικὰ καὶ διάθεσιν γονικὴν πρὸς ἐμὲ ἐνδειξάμενον. Λέοντα δὲ τοῦτον τὸν Φωκᾶν ἀεὶ τῇ ἐμῇ βασιλείᾳ ὑποπτεύων ἐπιβουλεύειν νῦν ἔργοις αὐτοῖς ἐπίβουλον εὕρηκα καὶ τῆς ἐμῆς ἀρχῆς in palatio, ejusque per Bucoleonem eductum wnus in Caulex monasterio condiderunt. ratoris operum præpositus ac compulsor, Nicolai foederatorum cohortis comitis flius, amici- tia junctus est Samonæ cubiculario, Agarenorum stirpe salo, imperii culminis cupidine actus. Cre- ditque Samonæ secretum: Exstincta jam Zoe ami- la nostra, imperator aliam conjugem accepturus est, nosque omnes eliminaturus. Verum mihi dato fidem, ut tibi omne consilium credam, et quod conjurationis exsistit. Data vero Basilio fide, edisseruit illi omnia. Samonas vero ad imperatorem ingressus ait: Do- mine mi, volo tibi aliquid privatim dicere, quod qui- dem si dixero, mors mihi est : si autem non dixero, " ipse tu morieris. Omnemque ei Basilii conjuratio- nem narravit. Cumque ejus dictis fidem non ha- beret, ac diceret: Nunquid aliquis subornavit, ul mihi hac loquereris, fecistique hoc ut muneris quid- piam emungas? ait ille: Mitte quos libuerit, viros fideles in meum cubiculum, domine mi, et si quid ex Basilio et ex me audierint, conscribant. Confe- stim vero imperator Christophorum protovestia- rium mittit una cum Calocyro cubiculario; ascen- dentesque in ejus delituere cubiculo. Velut itaque esca captus Basilius, jurataque fide a Samona ac- cepta, in domestico ipsius oratorio omnem illi edisseruit conjurationem, ac qui conjurati essent. Prandentibus vero illis descendentes Christophorus et Calocyrus omnia, ita ut audita scripserant, im- peratori legerunt. Confestimque adesse jusso Ba- silio dedit milliarisiorum quatuordecim mil- lia, quæ in amitæ suæ Zoes remedium animæ, sic ab ea destinata, in Macedoniam deferret. Ac qui- dem Basilium in eum modum urbe ejecit. Reliquos vero ejus conjurationis socios ac participes, Par- dum, excubiarum drungarium, ad Stypiotem mit tit, quasi ipsum adducturus esset, cum ipse im peratoris libello præmonitus in mandatis accepis- set ut in vincula eum compingeret. Prætextu vero abeundi ac cenandi ad S. Lazarum, in descensu cpharisterii, Joannem Garidam statuit cum reliquis cohortis foederatorum in cubiculo; interimque descendente imperatore, tenentes, qui erant eum D Joanne Nicolaum foederatorum cohortis comitem urbe ejecerunt. Adducto vero e Macedonia Basilio, ejusque disceptata causa, ipsum verberibus affecit, pilisque ejus igne succensis, ac per mediam pompa infami traducens civitatem, Athenas exsilio relegavit; ubi et male vitam finivit. Similiter etiam Nicolaum betæriarcham et Stylianum et Joannem omnemque Zautzæ familiam, alios de- tondit, alios exsilio relegavit, eorum substantiis omnibus publicatis. Atque ita per Samonam Zaut- xæ omnis cognatio deleta est. Cunctis vero magi- «fris ac senatoribus imperator vocatis, legit coram VARIE LECTIONES. GEORGII MONACHI in palatio, ejusque per Bucoleonem eductum wnus in Caulex monasterio condiderunt. ratoris operum præpositus ac compulsor, Nicolai foederatorum cohortis comitis flius, amici- tia junctus est Samonæ cubiculario, Agarenorum stirpe salo, imperii culminis cupidine actus. Cre- ditque Samonæ secretum: Exstincta jam Zoe ami- la nostra, imperator aliam conjugem accepturus est, nosque omnes eliminaturus. Verum mihi dato fidem, ut tibi omne consilium credam, et quod conjurationis exsistit. Data vero Basilio fide, edisseruit illi omnia. Samonas vero ad imperatorem ingressus ait: Do- mine mi, volo tibi aliquid privatim dicere, quod qui- dem si dixero, mors mihi est : si autem non dixero, " ipse tu morieris. Omnemque ei Basilii conjuratio- nem narravit. Cumque ejus dictis fidem non ha- beret, ac diceret: Nunquid aliquis subornavit, ul mihi hac loquereris, fecistique hoc ut muneris quid- piam emungas? ait ille: Mitte quos libuerit, viros fideles in meum cubiculum, domine mi, et si quid ex Basilio et ex me audierint, conscribant. Confe- stim vero imperator Christophorum protovestia- rium mittit una cum Calocyro cubiculario; ascen- dentesque in ejus delituere cubiculo. Velut itaque esca captus Basilius, jurataque fide a Samona ac- cepta, in domestico ipsius oratorio omnem illi edisseruit conjurationem, ac qui conjurati essent. Prandentibus vero illis descendentes Christophorus et Calocyrus omnia, ita ut audita scripserant, im- peratori legerunt. Confestimque adesse jusso Ba- silio dedit milliarisiorum quatuordecim mil- lia, quæ in amitæ suæ Zoes remedium animæ, sic ab ea destinata, in Macedoniam deferret. Ac qui- dem Basilium in eum modum urbe ejecit. Reliquos vero ejus conjurationis socios ac participes, Par- dum, excubiarum drungarium, ad Stypiotem mit tit, quasi ipsum adducturus esset, cum ipse im peratoris libello præmonitus in mandatis accepis- set ut in vincula eum compingeret. Prætextu vero abeundi ac cenandi ad S. Lazarum, in descensu cpharisterii, Joannem Garidam statuit cum reliquis cohortis foederatorum in cubiculo; interimque descendente imperatore, tenentes, qui erant eum D Joanne Nicolaum foederatorum cohortis comitem urbe ejecerunt. Adducto vero e Macedonia Basilio, ejusque disceptata causa, ipsum verberibus affecit, pilisque ejus igne succensis, ac per mediam pompa infami traducens civitatem, Athenas exsilio relegavit; ubi et male vitam finivit. Similiter etiam Nicolaum betæriarcham et Stylianum et Joannem omnemque Zautzæ familiam, alios de- tondit, alios exsilio relegavit, eorum substantiis omnibus publicatis. Atque ita per Samonam Zaut- xæ omnis cognatio deleta est. Cunctis vero magi- «fris ac senatoribus imperator vocatis, legit coram VARIE LECTIONES. GEORGII MONACHI 20. Post Zaulza autem occasum Basilius impe- 20. Post Zaulza autem occasum Basilius impe-
PG 109:931
ὄντος τοῦ Σαμωνά. Ελθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς ἐν τῇ Μον γάλῃ ἐκκλησίᾳ εὗρεν αὐτὸν ἐν ᾧ ηύχετο τόπῳ εἰς τὸ μιτατώριον, καὶ ἦρεν αὐτόν, καὶ ἀναγνοὺς ἐν μεγάλῃ θλίψει ἦν, ζητῶν τὸν τοῦτο ποιήσαντα. Γι γονε δὲ καὶ ἔκλειψις σελήνης, καὶ διωρίσατο ὁ βασι λεὺς τοῖς οὖσι τότε αστρονόμοις εἰπεῖν τὸ ἀποτέλε σμα. Εισερχομένου δὲ πρὸς τὸν βασιλέα Παντολέοντος μητροπολίτου, φίλου ὄντος τῷ Σαμωνά, ηρώτησεν αὐτὸν ὁ Σαμωνάς· Εἰς τίνα ἐστὶν ἡ κάκωσις ; Εφη αὐτῷ ὁ μητροπολίτης· Εἰς σέ· καὶ ἐὰν διέλθης Ιου νίου τὰς ιγ', έκτοτε οὐδὲν πείσῃ κακόν. Τὸν δὲ βασιλέα εἶπεν εἰς τὸν δεύτερον ἔχειν κάκωσιν τὴν σελήνην· ὁ δὲ βασιλεὺς ὑπέλαβε τοῦτο εἰς ᾿Αλέξαν δρον τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. Μετὰ τοῦτο ιδίως Τζηρίδων τῷ βασιλεῖ ἐξεῖπεν, « Ο Σαμωνᾶς τὸ πιττάκιον ἐποίη σε. Καὶ παρευθύς καταβιβάζει Σαμωναν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ καὶ ἀποκείρει μοναχὸν καὶ ἀπάγει εις τὴν μονὴν Εὐθυμίου πατριάρχου. Καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν λοιδορηθέντος, ἀπήγαγεν εἰς τὴν τοῦ Μαρτι νάκη μονήν. Εποίησε δὲ Κωνσταντίνον παρακοιμών μενον, καὶ ἔκτισεν αὐτῷ μονὴν ἐν Νωσιαῖς, καὶ ἀπῆλθεν ἅμα Εὐθυμίῳ πατριάρχη και εγκαινίασε ταύτην. Β μγ. Οκτωβρίῳ δὲ μηνὶ γέγονε πόλεμος ναυμαχι κὸς Ἱμερίου λογοθέτου μετὰ Δαμιανοῦ καὶ Λέοντος τοῦ ᾿Αγαρηνού, στρατηγοῦ ὄντος ἐν Σάμῳ Ῥωμανοῦ τοῦ μετὰ ταῦτα βασιλεύσαντος. Ηττήθη δὲ μέριος, καὶ μόλις διεσώθη, σχεδόν πάντων ἐκεῖ κινδυνευσάντ των.. μδ'. Ηρξατο δὲ νοσηλεύεσθαι Λέων ὁ βασιλεὺς κοιλιακῷ νοσήματι, ὥστε μὴ δυνηθῆναι ἐξελθεῖν ἐν τῇ Μαγναύρα τὴν δημηγορίαν λαλῆσαι ἐν τῇ ἀρχῇ τῶν νηστειῶν. Γέγονε δὲ καὶ ἐμπρησμός εἰς τὰ κη ρουλάρια τῆς Μεγάλης Εκκλησίας, καέντων τῶν χαρτησίων πάντων καὶ τῆς σακέλλης, Μαΐῳ δὲ μηνὶ τελευτᾷ Λέων, προχειρισάμενος ᾿Αλέξανδρον τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ βασιλέα· ὃν ἰδῶν, ὡς φασιν, ἐρχόμε γον πρὸς αὐτὸν ἔφη· Ιδε ο κακὸς καὶ χρόνος μετὰ τοὺς δεκατρεῖς μήνας, πολλὰ ἐκλιπαρήσας και δεηθεὶς αὐτοῦ φυλάττειν τὸν υἱὸν αὐτοῦ Κωνσταντί νον. Καὶ ὁ λόγος τοῦ βασιλέως ἐγένετο· ἀληθῶς γὰρ Ο μετὰ δεκατρεῖς μῆνας ἐτελεύτησε. ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΥΝΟΥ ΒΑΣΙΑ ΒΙΟΥ. [Ρ. 563] α'. Τῷ λυιβ' ἔτει τοῦ κόσμου, τῆς δὲ θείας σαρκώσεως μιβ, ἐβασίλευσεν ᾿Αλέξανδρος ὁ υἱὸς Βασιλείου, ἔτος ἐν ἡμέρας κθ', σὺν Κωνσταντίνῳ υἱῷ Λέοντος. Αποστείλας δὲ ἤγαγεν Νικόλαον ἐκ Γαλα κρηνών, καταγαγών Εὐθύμιον πατριάρχην, καὶ ἐν εθρόνισε τὸ δεύτερον τὸν αὐτὸν Νικόλαον πατριάρχην. Εποίησε δὲ σελέντιον καὶ σύνοδον ᾿Αλέξανδρος ἐν τῇ Μαγναύρᾳ, ἀγαγὼν Ευθύμιον ἐκ τοῦ Στενοῦ ἀπὸ τῶν * 'Αγαθοῦ· καὶ συγκαθίσας ἅμα Νικολάῳ πα- τριάρχῃ ἐποιήσαντο τὴν κατ' αὐτοῦ καθαίρεσιν, ἀτίμως ἀποτίλλοντες τοῦ ἱεροπρεποῦς καὶ ἀξιαγά GEORGII MONACHI ae librum componente Rhodio, qui Samonæ notam A rius crat. Veniens autem imperator in Magnam ecclesiam libellum offendit quo loco ad Deum preces fundebat, in metatorio, eumque tulit : quo lecto in magṇa animi anxietate atque dolore erat, quærens quis auctor libelli esset.Fuit vero et lunæ deliquium. Præcepitque imperator ut qui tunc astronomi es- sent, signi hujus effectum edicerent. Ingresso ita- que ad imperatorem Pantaleone metropolita, qui Samonæ amicus erat, rogavit eum Samonas, cui istud malumn portenderet ? Respondit metropoli- ta : Tibi ; ac si Junii menais tertium decimum diem transieris, ab omni deinceps nota immunis eris. Im- peratori autem dixit ad eum spectare lunæ male- ficium, cujus in re publica essent partes secundz. Existimavitque imperator Alexandrum fratrem hoc, quod ita dictum esset, attingere. Tum deinde Tzerithon privatim imperatori retulit Samonam esse qui libellum fecisset. Confestim itaque Samo- nam dejicit in ejus domum, detoudetque monachum, atque ad Euthymii ablegat monasterium. Cumque postea rursus criminis delatus esset, ad Martinacil monasterium abduxit. Fecit vero Constantinum sacri cubiculi præfectum intimum (accubitorem vocant), eique in Nosiis monasterium condidit ; profectusque una cuin Euthymio patriarcha illius encænia celebravit. est Himerii logothetæ cum Damiano et Leone Aga- renis, Romano tunc prætore in Samo agente, ipso qui postea rerum summam obtiouit. Victusque Hi- merius est, ac vix ipse evasit incolumis, cunctis fere illic in periculum adductis. nec in Magnauram exire ei licuerit, quo loco in jejuniorum exordio orationem erat habiturus. Fa- ctumque incendium cst in cerularia Magnæ eccle- siæ, combustis chartarum monumentis omnibus et sacello ecclesia scilicet zrario publico). Hense vero Maio moritur Leo, ubi Alexandrum fratrem suum imperii clavo præfecisset ; quem, ut siunt, ad se venientem videns : En, inquit, et ma- tum tempus post tredecim menses ; multum obsecrans ac rogans ut Constantinum filium suum servarėt, Evenitque quod ita imperator locutus erat; vere euim ille post tredecim menses fatis functus est. IMPERIUM ALEXANDRI FILII BASILII. imperavit Alexander Basilii Blius annum unum dies cum Constantino Leonis flio. Mittens vero ad- C VARIE LECTIONES. duxit Nicolaum ex Galacrenis, dejecto Euthymio patriarcha ; eandemque Nicolaum in patriarchalem sedem denuo restituit. Habitoque in Magnaura con- cilio, adductoque Euthymio ex Steno Agathique monasterio, sedens ipse Alexander cum Nicolao patriarcha depositionem ipsias peregere, indignis inodis vellentes sacri viri ac decori digneque suspi- ciendi venerabilem barbam, aliasque quasdam in- ** zúv} toū P. 43. Mense Octobri commissum navale prelium 44. Cœpit autem Lco cœliaco morbo ægrotare, ut 1. Anno mundi 6612, diving incarnationis 912,
PG 109:937
σφαγήν. Ἐκεῖθεν οὖν ευφημούμενος ἦλθε μέχρι τῆς λεγομένης Χαλκῆς, καὶ οὐ διὰ τῆς Σιδηρᾶς πόρτης τῆς αὐτῆς Χαλκῆς εἰσεληλυθώς μέχρι τῶν ἐξκουδίτων παρεγένετο. Ὁ οὖν μάγιστρος Ἰωάννης ὁ Ἐλαδάς ἐκλογὴν [Ρ. 566] τῶν τε τῆς εταιρείας καὶ τῶν ἐλα- τῶν ποιησάμενος μεθ' ὅπλων τούτους ἀπέστειλε κατά τοῦ Δουκής. Ελθόντων οὖν μέχρι τῆς Χαλκῆς καὶ πολέμου συστάντος πολλοὶ ἐξ ἀμφοτέρων ἔπεσον τῶν μερῶν, καὶ τοσοῦτον ὥστε τὸν τόπον ἐκλιμνασθῆναι τῷ αἵματι ποταμηδόν καταρρέουν ᾿Ανῃρέθη δὲ καὶ Γρηγορᾶς ὁ υἱὸς τοῦ Δουκὸς καὶ Μιχαὴλ ἐξάδελφος αὐτοῦ καὶ Κουρτίκης ἐκεῖνος ὁ ἐξ ᾿Αρμενίων. δ. Ταῦτα ὁ Δοὺς Κωνσταντίνος μαθών, ταραχῆς ὅτι πλείστης γενομένης, τὸν ἵππον ἐξήλαυνεν. Ὁ δὲ ταῖς ἐκεῖσε ὑπεστρωμέναις ἐνολισθήσας πλαξὶν εἰς γῆν τὸν ἐπιβάτην κατέβαλεν. Ἐπεὶ δέ τις αὐτὸν κατὰ γῆς ἐρ- ῥιμμένον κατέλαβεν (οἱ γὰρ ἄλλοι διεσκεδάσθησαν ἅπαντες), ξίφει τὴν τούτου ἀπέτεμε κεφαλήν. στρος ὁ τούτου πενθερός, μετὰ Λέοντος ἐν Χορο σφάκτην ὠνόμαζον ", τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ Μεγάλῃ ἐκ κλησία προσέφυγον, οὓς καὶ βίᾳ ἐκεῖθεν ἀποσπά σαντες ἀπέκειραν μοναχοὺς ἐν τῇ τῶν Στουδίου μονῇ Κωνσταντίνον δὲ τὸν Ἐλαδικὸν βουνεύροις τύψαντες, ράχη τε περιβαλόντες καὶ ὄνῳ ἐπικαθίσαντες, διὰ μέσης τῆς πόλεως εθριάμβευσαν, καὶ ἐν τῇ τοῦ Δαλμάτου ἀπαγαγόντες μονῇ ἐγκατάκλειστον τῇ λε γομένη Καταδίκη πεποιήκασι. Λέοντα δὲ τὸν Κατα καλίτζην καὶ ᾿Αβεσαλὼν τὸν τοῦ Ἀρωτρᾶ ἐκτυφλώ σαντες ἐξορία παρέπεμψαν. Κωνσταντῖνον δὲ τοῦ 88. Ευλαμπίου υἱὸν καὶ ἑτέρους σὺν αὐτῷ Θεόφιλος ὁ ὕπαρχος ὁ τοῦ Λαμπύδου ἐν τῇ τοῦ ἱππικοῦ σφεν δόνῃ ξίφει ἀπέτεμεν. Οὐ μικρῶς δὲ διερευνησάμενοι περὶ Νικήτα ἀσηκρήτου καὶ Κωνσταντίνου τοῦ Διὸς οὐχ εὗρον αὐτοὺς ὡς χρησαμένους φυγῇ. Τὸν δὲ Αἰγίδην ἐκεῖνον καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ, ἀνδρείους ὄντας καὶ πολλοὺς, ἀπό τε τῆς ἐν Χρυσοπόλει δαμάλεω; καὶ μέχρι τοῦ Λευκάτου διδύμοις ξύλοις πάντας ενεσκολόπισαν. Καὶ πολλούς ἂν τῶν ἐν τέλει τότε ἀνηλεῶς καὶ ἀναιτίως οἱ λεγόμενοι οὗτοι ἐπίτροποι ἀπέκτειναν, εἰ μή τινες τῶν δικαστῶν τούτους τῆς ἀδίκου ὁρμῆς ἀνεχαίτισαν, εἰπόντε; αὐτοῖς, ὡς Παι- δὸς ὄντος τοῦ βασιλέως, πῶς ἄνευ τῆς κελεύ σεως αὐτοῦ τολμάτε τοιαῦτα διαπράττεσθαι; Τὴν τοῦ Δουκός οὖν γυναῖκα ἀποκείροντες εἰς τὸν ἐν Πα φλαγονία οἶκον ἑαυτῆς ἐξαπέστειλαν, ευνουχίσαντες καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς Στέφανον. ς.ζ. Αὐγούστῳ δὲ μηνὶ Συμεὼν ὁ Βούλγαρος ἄρχων, εκστρατεύσας κατά Ρωμαίων σὺν ὄχλῳ πολλῷ καὶ βαρεῖ, κατέλαβεν τὴν Κωνσταντινούπο λιν, καὶ δὴ περικαθίσας αὐτὴν χάρακα περιέβαλεν ἀπὸ Βλαχερνῶν καὶ μέχρι τῆς λεγομένης Χρυσῆ; πόρτης, ἐλπίσι μετέωρος ὢν ἀπονητὶ ταύτην πάντως Ελεῖν. Ἐπεὶ δὲ τήν τε τῶν τοίχων [Ρ. 567] κατέμα δεν ὀχυρότητα τήν τε ἐκ τοῦ πλήθους καὶ τῶν 86- τροβόλων ἀσφάλειαν, τῶν ἐλπίδων σφαλεὶς ἐν τῷ καὶ] ἦλθεν καὶ Ρ. οι ὠνόμαζεν Ρ. τὸν ? Βουλγαρία; VITAE RECENTIORUM IMPP. nece equisonem. illinc itaque faustis acclamationi- B bus prosequentibus, ad Chalcem usque (sic dictam) venit, ac per Chalces ejusdem ferream portam in gressus ad excubitorum usque stationem pervasit. Magister itaque Joannes Eladas, ex foederatis classiariisque delectu babito, armis instructos ad- versus ducem emisit. Cumque ad Chalcem usqu venissent, consertoque prælio, multi utrinque co cidere ; tantaque data acceptaque stragcs est, ut et sanguinis rivi luminis instagnarent. Occisus vero est Gregoras Ducis filius et Michael ejus consobri- nus, nec non Curtices Armenius. orta esset turbatio, equum impulit. Porro equus in asseribus, quibus locus constratus erat, colla- " psus sessorem excussit. Quem solo allisum et pro- jectum quispiam offendens (alii enim omnes di- spersi ac palantes erant) ejus caput gladio ab- scidit. D phlagonia ablegarunt, cujus et filio Stephano virilia cum Leone cui Cborosphactes nomen, in sanctam Dei Magnam ecclesiam confugere; quos et vi abs- tractos monachi ritu in Studii monasterio deton- derunt : Constantinam vero Eladicum nervis buba- lis casum, vilibusque ac laceris vestibus indutum asinoque impositum per mediam urbem traducen- tes, in Dalmatæ monasterio, inclusi ritu, carceri reum addixerunt. Leonem vero Catacalitzem et Ab- salonem Arotræ filium luminibus privatos in exsi» lium miserunt. Constantinum Eulampii filium alion C que cum illo Theophilus præfectus ad Circi metam gladio truncavit. Haud exigua perquisitione facta de Niceta a secretis et de Constantino Libe, haud inventi sunt, ut qui fuga saluti consuluissent. Ægidam vero virum spectabilem sociosque, qui plures ac viri fortes essent, a Damali, quæ est Chrysopoli, ad Leucatum usque furcis omnes sus- penderunt. Procerumque plures ac senatorii ordi- nis viros tunc temporis tutores isti crudeliter ac innoxie perempturi erant, nisi judicum quidam ab injusta eos grassatione ac impetu retraxissent, qui dicerent: Quid vero vos, imperatore adhuc puero, ejusque injussu, ejuscemodi patrare audetis? Haque Ducis uxorem detondentes ad suas ædes in Pa PATROL. GR. GIX. ademerunt. 6-7. Mense Augusto Symeon Bulgariæ princeps, expeditione adversus Romanos cum numeroso fore tique exercitu suscepta, Byzantium petit; obses- saque urbe, ductoque a Blachernis ad portam us- que, cui Aureæ nomen, vallo, ejus omnino facili negotio potiundi spe elatus erat. Enimvero per- specta murorum firmitate populique ac armatorum maltitudine, nec non balistarum copia, spe frustra - tus, ad Hebdomuin quod vocant reversus pacis VARIA LECTIONES. 4. Quo cognito Constantinus Dux, ac cum maxima 8. Τούτων οὕτως τελεσθέντων Γρηγοράς μάγι 5. His ita peractis Gregoras magister Ducis socer,
PG 109:943
λων συμπατουμένων, τῶν δὲ ὑπὸ τῶν πολεμίων αναι ρουμένων, αἱματός τε χύσις οἷα ἐξ αἰῶνος οὐκ ἐγέ νετο. Λέων ὁ δομέστικος ἐν Μεσημβρία διεσώθη φυγών. Εσφάγη δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐν τῇ τοῦ που λέμου συμβολῇ καὶ Κωνσταντῖνος ὁ Λὶψ καὶ Ἰωάν- νης ὁ Γράψων καὶ ἄλλοι τῶν ἀρχόντων ἱκανοί. ιζ. Απεστάλη δὲ τότε καὶ Ῥωμανός πατρίκιος καὶ δρουγγάριος ὢν τῶν πλωΐμων μετὰ παντὸς τοῦ στόλου ἐν τῷ Δανουβίῳ ποταμῷ βοηθήσων λέοντι τῷ Φωκῇ · ἀλλὰ καὶ Ἰωάννης ὁ Βογᾶς καταγαγείν Πα- τζίνακας, ὡς προείρηται, κελευσθέντος τοῦ δρουγ γαρίου Ῥωμανοῦ διαπεράσαι τούτους κατὰ Βουλγά ρων, ὥστε συμμαχῆσαι Λέοντι Φωκᾷ. Ῥωμανοῦ δὲ καὶ Ἰωάννου τοῦ Βογα εἰς ἔριδας καὶ λογομαχία; ἐλθόντες, ὁρῶντες αὐτοὺς οἱ Πατζίνακος πρὸς ἀλλή λους διαμαχομένους καὶ στασιάζοντας υπεχώρησαν εἰς τὰ ἴδια. τηʹ. Τοῦ πολέμου δὲ ἤδη τέλος λαβόντος καὶ ὑπο- στρεψάντων ἐν τῇ πόλει τοῦ τε Ῥωμανοῦ καὶ τοῦ Βογά, τα κατ' αὐτῶν ἐκινήθησαν, καὶ εἰ; τοσοῦτον κίνδυνον τὸν δρουγγάριον Ρωμανόν περιέστησαν ὥστε καταδικάζουσαν ψῆφον ανήνεγκαν, τῶν ὀφθαλ μῶν στερηθῆναι ὡς ἀμελείς, μᾶλλον δὲ κακουργία μὴ διαπεράσαντα τοὺς Πατζίνακας, ἀλλ᾽ ὑποχωρή σαντα τάχιον καὶ μηδὲ τοὺς φεύγοντας Ῥωμαίων ἐν τοῖς πλοίοις ὑποδεξάμενον. Καὶ τοῦτο ἂν δ' ἐπεπόν θεί, εἰ μὴ παρὰ Κωνσταντίνου Γογγύλου καὶ Στεφά- νου τοῦ μαγίστρου, ὡς δυναμένων παρὰ τῇ Αὐγού στη πολλά, τὰ τῆς καταδίκης ἀνετράπη. [Ρ. 570] ιθ'. Τῶν δὲ Βουλγάρων τηνικάδε τῇ νίκη κατεπαρθέντων καὶ ἐκστρατευσάντων μέχρι τῆς πό λεως, ἐξῆλθεν Λέων ὁ δομέστικος τῶν σχολῶν καὶ Ιωάννης ἑταιρειάρχης καὶ Νικόλαος ὁ υἱὸς τοῦ Δου- κὸς εἰς χῶρον βραχῷον οὕτω λεγόμενον Κατασύρτας ἅμα πλείστῳ λαῷ κατὰ Βουλγάρων. Τῇ δὲ νυκτὶ ἀδοκήτως ἐπιπεσόντων αὐτοῖς τῶν Βουλγάρων και τοῦ δομεστίκου φυγόντος ἐσφάγη Νικόλαος ὁ υἱὸς τοῦ Δουκὸς καὶ πολλοὶ ἕτεροι μετ' αὐτοῦ. κ. Θεόδωρος οὖν ὁ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου παιδαγωγὸς ὁρῶν Κωνσταντίνον παρακοιμώμενον εἰς Λέοντα τὸν ἴδιον γαμβρὸν τὴν βασιλείαν σφετε ριζόμενον, ὑπέθηκε Κωνσταντίνῳ βασιλεῖ Ρωμανόν δρουγγάριον προβαλέσθαι ὡς πατρικὸν αὐτοῦ δούλου καὶ εὔνουν τὰ πρὸς αὐτὸν, ὡς ἂν ᾖ σὺν αὐτῷ, καὶ διαφυλάττειν αὐτὸν, καὶ ἐν οἷς ἂν δέοιτο σύμμαχον έχειν καὶ βοηθόν. Πολλάκις οὖν περὶ τούτου λαλη- θεὶς Ῥωμανὸς ἀπείπατο. Γραμματείον οὖν ὁ βασι- λεὺς Κωνσταντίνος αυτοχείρω διαχαράξας γραφή καὶ ὑπογραφῇ διασφαλισάμενος ἀπέστειλεν αὐτῷ. Οπερ οὗτος ἐπὶ χεῖρας λαβὼν ὑπέσχετο τὴν κατὰ τοῦ παρακοιμωμένου Κωνσταντίνου καὶ τῶν συγγε νῶν αὐτοῦ ἐπίθεσιν ὧδε ποιήσασθαι. κα'. Τῆς φήμης οὖν ταυτης διαθεούσης, καὶ τοῦ παρακοιμωμένου Κωνσταντίνου καταναγκάζοντος Ρωμανὸν ἀποκινῆσαι μετὰ τοῦ στόλου, αὐτὸς προς· φασίζετο ἀδυνάτως ἔχειν τοῦ ἀποπλεῖν μὴ τοῦ στόλοι ἂν] μὲν Ρ. οὐ καλὸν ἔκριναν οἰωνόν· ἀσυμβάτους γὰρ ἐπὶ τῇ εἰρήνῃ ἀμφοτέρους διαλυθήσεσθαι ἔφησαν. Συμεὼν δὲ τὸ αὐτοῦ στρατόπεδον καταλαβὼν τοῖς ἑαυτοῦ μεγιστᾶσι τὴν τοῦ βασιλέως ἀπήγγειλε σύνεσιν καὶ ταπείνωσιν, ἐξεθείαζέ τε αὐτοῦ τό τε εἶδος καὶ τὴν ῥώμην καὶ τὸ ἀκατάπληκτον τοῦ φρονήματος. 31. Μηνὶ Δεκεμβρίῳ κεʹ ἔστεψεν Ῥωμανὸς τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, Στέφανον καὶ Κωνσταντῖνον. τὸν δὲ Θεοφύλακτον τὸν υἱὸν αὐτοῦ, εὐνοῦχον ὄντα, ἐποίησεν κληρικὸν ὁ Νικόλαος καὶ σύγκελλον προχειρισάμενος, χειροτονεῖ δὲ ὑποδιάκονον. 32. Τῇ δὲ ιεʹ τοῦ Μαΐου μηνός, ἰνδικτιῶνος γʹ, τελευτᾷ ὁ πατριάρχης Νικόλαος, κρατήσας ἐν τῇ δευτέρᾳ αὐτοῦ ἀναβάσει τοῦ πατριαρχείου ἔτη ιγʹ, καὶ θάπτεται ἐν τῇ μονῇ αὐτοῦ τῶν Γαλακρηνῶν. τῷ δὲ Αὐγούστῳ μηνὶ Στέφανος ὁ Ἀμασείας εὐνοῦχος ὢν γίνεται πατριάρχης. Ἰωάννης δὲ ὁ μυστικὸς καὶ παραδυναστεύων, ἐπεὶ κατὰ τοῦ βασιλέως φρονεῖν ἠλέγχθη, φυγῇ χρησάμενος ἐν τῇ τῆς Μονοκαστάνου ἀποκείρεται μονῇ. Κωνσταντῖνος δὲ ὁ τοῦ Βοΐλα ἐν τῷ Ὀλύμπῳ ἀποκείρεται. προβάλλεται δὲ ὁ βασιλεὺς Ῥωμανὸς Θεοφάνην πρωτοβεστιάριον παραδυνα στεύοντα. γίνεται δὲ τότε σεισμὸς φοβερὸς ἐν τῷ τῶν Θρακησίων θέματι, καὶ χάσμα γῆς μέγα καὶ καταπληκτικόν. ὡς πολλὰ χωρία καὶ ἐκκλησίας αὐτάνδρους καταπτωθῆναι. 33. Μηνὶ Μαΐῳ κζʹ, ἰνδικτιῶνος ιεʹ, Ἰωάννης ὁ ἀστρονόμος εἶπεν Ῥωμανῷ τῷ βασιλεῖ ὅτι ἡ ἱσταμένη στήλη ἐπάνω τῆς καμάρας τοῦ Ξηρολόφου καὶ ἐπὶ δυσμὰς βλέπουσα τοῦ Συμεών ἐστι· καὶ εἰ ταύτης τὴν κεφαλὴν ἐκκόψεις, τῇ αὐτῇ ὥρᾳ ὁ Συμεὼν τελευτᾷ. ἀποστείλας οὖν ὁ βασιλεὺς τῇ νυκτὶ τὴν κεφαλὴν τῆς στήλης ἐξέκοψε· καὶ τῇ αὐτῆ ὥρᾳ ὁ Συμεὼν εἰς Βουλγαρίαν ἐτελεύτησε, Πέτρον τὸν υἱὸν αὐτοῦ προβαλόμενος ἄρχοντα, ὃν ἐκ τῆς δευτέρας αὐτοῦ γυναικὸς εἶχεν· Μιχαὴλ δὲ τὸν ἐκ τῆς προτέρας αὐτῷ γενόμενον γυναικὸς ἀπέκειρε μοναχόν. Ἰωάννης δὲ καὶ Βενιαμὴν οἱ τοῦ Πέτρου ἀδελφοὶ ἐπιστολὴν ἐκομίσαντο Βουλγαρικήν. (34) τὰ κύκλῳ οὖν ἔθνη τὴν τοῦ Συμεὼν μαθόντες τελευτήν, οἵ τε Χροβάτοι καὶ οἱ λοιποί, κατὰ Βουλγάρων κινεῖν ἐβούλοντο· λιμοῦ δὲ μεγίστου μετὰ καὶ ἀκρίδων τὴν Βουλγαρίαν ἐκπιέζοντος, ἐδεδίεσαν καὶ μᾶλλον τὴν τῶν Ῥωμαίων ἐπέλευσιν. ὅθεν καὶ κατὰ Ῥωμανίαν ἐκστρατεύουσι καὶ τῇ Μακεδονίᾳ καταλυμαίνονται. οἱ δὲ Βούλγαροι τὴν πρὸς αὐτοὺς ἐξέλευσιν τοῦ βασιλέως ἀκούσαντες περὶ εἰρήνης φροντίζουσι, καὶ ἀποστέλλουσι μοναχόν τινα Καλοκύριν ὀνομαζόμενον, Ἀρμενιακὸν τῷ γένει· ὃς παρὰ τοῦ βασιλέως ἀσμενέστατα δεχθεὶς τὴν εἰρήνην ἐβεβαίωσε, καὶ συνάλλαγμα μετὰ τοῦ βασιλέως ποιῆσαι αἰτεῖται. σύμφωνά τε ποιήσαντες εἰς τὸ δοῦναι αὐτῷ Πέτρῳ τὴν θυγατέρα Χριστοφόρου τοῦ βασιλέως Μαρίαν, γράφουσι τῷ Πέτρῳ ἐλθεῖν. ἀποστέλλεται οὖν Νικήτας μάγιστρος ὁ συμπένθερος Ῥωμανοῦ τοῦ βασιλέως ὑπαντῆσαι αὐτῷ καὶ ἀγαγεῖν μέχρι τῆς πόλεως. καὶ ἐλθόντες ἐν Βλαχέρναις, ὁ βασιλεὺς ἀπελθὼν κατησπάσατο αὐτόν· καὶ τὰ εἰκότα συνομιλήσαντες ὑπέγραψαν τά τε σύμφωνα νῆς εἰρήνης καὶ τὰ γαμικὰ συναλλάγματα, μεσολαβοῦντος ἐν τούτοις τοῦ πρωτοβεστιαρίου Θεοφάνους. τῇ δὲ ηʹ τοῦ Ὀκτωβρίου μηνὸς στέφεται. Πέτρος καὶ Μαρία ἐν τῷ ναῷ τῆς ὑπεραγίας θεοτόκου τῶν Πηγῶν παρὰ Στεφάνου πατριάρχου. πάντων δὲ τῶν εἰθισμένων φαιδρῶς τελεσθέντων, οἱ Βούλγαροι ἔνστασιν οὐ μικρὰν ἐποιήσαντο τοῦ πρότερον εὐφημεῖσθαι Χριστοφόρον, εἶτα Κωνσταντῖνον· ὃ καὶ ἐπένευσεν ὁ βασιλεύς. καὶ μετ' ὀλίγας ἡμέρας λαμβάνει τὴν ἰδίαν γυναῖκα Μαρίαν ὁ Πέτρος, καὶ ἐπὶ Βουλγαρίαν πορεύεται. 35. Ἔρχονται πρέσβεις ἀπὸ Μελιτηνῆς, καὶ μετ' αὐτῶν καὶ ὁ στρατηγὸς αὐτῶν Ἀπαλάσαθ. καὶ ὑποδεχθέντες παρὰ Ῥωμανοῦ μετὰ τῆς προσηκούσης τιμῆς, σύμφωνά τε εἰρήνης ποιήσαντες, ὑπέστρεψαν εἰς τὰ ἴδια, καὶ ἔκτοτε συνεστρατεύοντο Ῥωμαίοις κατὰ τῶν ὁμοφύλων Σαρακηνῶν, καὶ ἐν τοῖς ἐπινικίοις συνήρχοντο τοῖς Ῥωμαίοις ἐν τῇ πόλει, αἰχμαλώτους ἄγοντες Ἀγαρηνούς· ὅπερ ἦν θαυμαστὸν καὶ παράδοξον καὶ δεῖγμα τῆς τῶν ἀθέων Ἀγαρηνῶν δυστυχίας. alios conculcarent, alios hostes perimerent, tanta A hominum strage quanta nec a sæculo audita est. Leo domesticus in Mesembriam sospes receptus est. Prater alios vero in pugna congressione necatus est Constantinus Afer et Joannes Grapso, aliique officialium procerumque perplares. navalis drungarius cum omni classe, ut Danubil littora legeret acLeoni Phocæ suppetias iret: Joan- nes item Bogas, uti dictum est, qui Patzinacas ad- duceret. Romanus drungarius in mandatis accepe- rat ut eos adversum Bulgaros auxilio futurus Leoni Phocæ trajiceret. Versisque eis in dissidia verbo- rumque contentiones, videntes Patzinaces sic inter se discordes atque rixantes, domum rediere. Boga in urbem reversis, eorum mota causa est. Adeoque in tantum Romani drungarii periculum adductæ res, ut amissionis luminum pœna illi sta- tuta sit, velut qui negligentia seu potius animi pra- vitate ac nequitia Patzinacas non trajecisset, sed se citius subduxisset, ac ne fugientes quidem Ro- manos in navibus recepisset. Ac ita certe luis- set, nisi Constantino Gongulo et Stephano ma- gistro, qua apud Augustam summa auctoritate pollebant, connitentibus in contrarium lata senten- tia illi versa esset. ad ipsamque urbem excurrentibus, egressus in eos C est Leo legionum domesticus et Joannes hetz- riarcha, Ducisque filius Nicolaus, in locum quem Catasyrlas vocant, cum ingentibus copiis; noctu- que ex improviso irruentibus in eos Bulgaris ac domestico in fugam verso, Nicolaus Ducis filius cum allis multis occisus est. pædagogus, Constantinum accubitorem hoc molien- teın animadvertens ut imperium in Leonem suum ex sorore afinem transferret, Constantino impera- tori auctor est ut Romanum drungarium assumat velut olim patris servum ingenuum illiusque pro- pensa voluntate amicum ac studiosum, ut cum ipso maneat, custosque et vindex atque defensor, in quibus necesse habuerit, illi exsistat. De his itaque haud raro interpellatus Romanus abnuerat. Qua- propter Constantinus ipse imperator litteras pro- pria manu exaratas subscriptioneque firmatas, ad eum mittit ; quibus ille in manus acceptis, Con- stantinum accubitorem ejusque affines ea se aggres- surum cautione in se recepit. accubitor Romanum urgeret et cum classe prodi- cisceretur, causabatur ille ac excusabat non posse so vela ventis dare ac abnavigare, cum nondum VARIE LECTIONES. GEORGII MONACHI alios conculcarent, alios hostes perimerent, tanta A hominum strage quanta nec a sæculo audita est. Leo domesticus in Mesembriam sospes receptus est. Prater alios vero in pugna congressione necatus est Constantinus Afer et Joannes Grapso, aliique officialium procerumque perplares. navalis drungarius cum omni classe, ut Danubil littora legeret acLeoni Phocæ suppetias iret: Joan- nes item Bogas, uti dictum est, qui Patzinacas ad- duceret. Romanus drungarius in mandatis accepe- rat ut eos adversum Bulgaros auxilio futurus Leoni Phocæ trajiceret. Versisque eis in dissidia verbo- rumque contentiones, videntes Patzinaces sic inter se discordes atque rixantes, domum rediere. Boga in urbem reversis, eorum mota causa est. Adeoque in tantum Romani drungarii periculum adductæ res, ut amissionis luminum pœna illi sta- tuta sit, velut qui negligentia seu potius animi pra- vitate ac nequitia Patzinacas non trajecisset, sed se citius subduxisset, ac ne fugientes quidem Ro- manos in navibus recepisset. Ac ita certe luis- set, nisi Constantino Gongulo et Stephano ma- gistro, qua apud Augustam summa auctoritate pollebant, connitentibus in contrarium lata senten- tia illi versa esset. ad ipsamque urbem excurrentibus, egressus in eos C est Leo legionum domesticus et Joannes hetz- riarcha, Ducisque filius Nicolaus, in locum quem Catasyrlas vocant, cum ingentibus copiis; noctu- que ex improviso irruentibus in eos Bulgaris ac domestico in fugam verso, Nicolaus Ducis filius cum allis multis occisus est. pædagogus, Constantinum accubitorem hoc molien- teın animadvertens ut imperium in Leonem suum ex sorore afinem transferret, Constantino impera- tori auctor est ut Romanum drungarium assumat velut olim patris servum ingenuum illiusque pro- pensa voluntate amicum ac studiosum, ut cum ipso maneat, custosque et vindex atque defensor, in quibus necesse habuerit, illi exsistat. De his itaque haud raro interpellatus Romanus abnuerat. Qua- propter Constantinus ipse imperator litteras pro- pria manu exaratas subscriptioneque firmatas, ad eum mittit ; quibus ille in manus acceptis, Con- stantinum accubitorem ejusque affines ea se aggres- surum cautione in se recepit. accubitor Romanum urgeret et cum classe prodi- cisceretur, causabatur ille ac excusabat non posse so vela ventis dare ac abnavigare, cum nondum VARIE LECTIONES. GEORGII MONACHI 17. Missus fuerat et Romanus patricius reique 18. Jam vero finito bello, ac tum Romano lum 19. Bulgaris autem per id tempus victoria elatis 20. Theodorus itaque Constantini imperatoris 21. Ejus itaque rei late pervagante fama, cum 17. Missus fuerat et Romanus patricius reique 18. Jam vero finito bello, ac tum Romano lum 19. Bulgaris autem per id tempus victoria elatis 20. Theodorus itaque Constantini imperatoris 21. Ejus itaque rei late pervagante fama, cum
PG 109:949
γυλίους τοὺς αὐταδέλφους καὶ Κωνσταντίνον πρωτα- & σηκρήτις τὸν Μαλελίαν, πληροφορῶν ἅπαντας και βεβαιῶν ὡς ὑπὲρ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου την τοιαύτην ποιείται συγκίνησιν. Ῥωμανὸς δὲ ὁ βασι- λεοπάτωρ χρυσοβούλλια ποιήσας ενυπόγραφα ὡς ἐκ προσώπου τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου, τῆς τοιαύτης ἐπιβουλῆς ἀνατροπήν περιέχοντα, καὶ ὡς οἱ τὸν Φωκᾶν καταλιμπάνοντες, τῷ βασιλεῖ δὲ προσφεύγον· τες [Ρ. 573] ὑπὲρ τοῦ βασιλέως εἰσὶν, δοὺς ᾿Αννῃ τινὶ γυναικὶ ἀναιδεῖ καὶ θρασείᾳ καὶ κληρικῷ τινι Μιχαὴλ ἐν τῷ αὐτοῦ στρατοπέδῳ ἐξέπεμψεν. Οἱ δὲ ταῦτα ἀναλαβόμενοι διέσπειραν παντὶ τῷ στρατῷ Καὶ ὁ μὲν Μιχαὴλ φωραθεὶς παρὰ τοῦ Φωκᾶ καὶ ἀνηλεῶς τυφθεὶς τήν τε ῥῖνα καὶ τὰ ὦτα ἀπετμήθη· ᾶς μετὰ ταῦτα παρὰ Ῥωμανοῦ τῆς προσηκούσης τυ- χεν ἀμοιβῆς· ὡσαύτως καὶ ἡ σὺν αὐτῷ σταλεῖσα Β γυνή. κι'. Πρῶτος οὖν ὁ υἱὸς τοῦ Βαρέως Μιχαήλ Κων στανίνος ο καταλιπών των Φωκᾶν τῷ Ρωμανῷ προσέδραμεν, ἀρχὴ γεγονώς καταλύσεως τῆς τοιαύ- της ανταρσίας καὶ τυραννίδος. Σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ὁ Βαλάντιος καὶ ὁ λεγόμενος "Ατζμωρος, τουρμάρχοι ὄντες αμφότεροι. Λέων οὖν ὁ Φωκάς μετὰ λαοῦ πλεί στον ἰσχυρῶς καθωπλισμένου ἐν Χρυσοπόλει κατά λαβὼν διέστησε παρατάξεις ἀπὸ τῆς λιθίνης δαμά- λεως μέχρι Χαλκηδόνος, τοὺς ἐν τῇ πόλει φοβών. Αποστέλλεται οὖν μετὰ δρόμωνος παρὰ Ῥωμανοῦ Συμεὼν ὁ τοῦ κανικλείου, λόγον ἐνυπόγραφον τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου επιφερόμενος τάδε διαγο ρεύοντα. Χ. Ὡς Εγώ φύλακα τῆς ἐμῆς βασιλείας έγρη γορώτατον καὶ εὐνούστατον καὶ πιστότατον οὐ- δένα τῶν ὑπὸ χεῖρα ἡ Ῥωμανὸν εὐρηκώς τούτῳ τὴν ἐμὴν φυλακὴν μετὰ Θεὸν κατεπίστευσα, καὶ ἀντὶ πατρὸς αὐτὸν ἔχειν ἔκρινα, σπλάγχνα πα- τρικὰ καὶ διάθεσιν γονικὴν πρὸς ἐμὲ ἐνδειξά- μενον. Λέοντα δὲ τοῦτον τὸν Φωκᾶν ἀεὶ τῇ ἐμῇ βασιλείᾳ υποπτεύων ἐπιβουλεύειν νῦν ἔργοις αὐτοῖς ἐπίβουλον εὕρηκα καὶ τῆς ἐμῆς ἀρχῆς τυραννικῶς ἐξανιστάμενον. Διὸ οὔτε δομέστικον αὐτὸν ἀπὸ τοῦ νῦν εἶναι βούλομαι, οὔτε δὲ ταύ την τὴν ἀνταρσίαν μετά βουλῆς ἐμῆς πεπραχέναι φημί, ἀλλ' αὐθαιρέτῳ γνώμῃ ταύτην ποιήσασθαι τὴν ἐπίθεσιν, ἑαυτῷ τὴν βασιλείαν σφετεριζό- μενον. Τούτων οὖν τῷ λαῷ ὑπαναγνωσθέντων ήρ- ξαντο πάντες υποχωρεῖν καὶ τῷ βασιλεοπάτορι προσρύεσθαι Ῥωμανῷ. Τοῦ δὲ Φωκᾶ εἰς ἀμήχανον περιστάντος καὶ ἀπογνόντος ὡς πάσης ἐλπίδος ἡστο χηκότος, καὶ φυγῇ χρησαμένου καὶ πρὸς τὸ κάστρον Ανεούς παραγενομένου καὶ μὴ δεχθέντας, απέστειλε Ρωμανός Ιωάννης Τουβάκην και Λέοντα τὸν αὐτοῦ συγγενῆ ὥστε εισαγαγεῖν αὐτὴν ἐν τῇ πόλει. Οἱ δὲ τοῦτον κρατήσαντες ἀπετύφλωσαν, καίτοι μηδεμίαν περὶ τούτου δεξάμενοι εντολήν, άλλ' αυθαιρέτ οι Βαρυμιχαήλ υἱὸς Κωνσταντίνος VITE RECENTIORUM IMPP. primo Maleliano, cunctis persuadere nititur in gratiam Constantini imperatoris eam se motioneu facere. Romanus vero imperatoris pater bullis aureis ac diplomatis subscriptione munitis, quasi ex Constantini imperatoris persona, quibus ea molitio evertebatur, eosque qui Phoca relicto ad imperatorem confugerent ab imperatoris stare partibus significabatur, editis, Anuaque cui- dam effronti mulieri ac temerariæ, nec non clerico cuidam Michaeli nomine contraditis, in Leonis ca¨ stra emisit. Hi accepta diplomata in omnem late exercitum clanculum sparserunt. Ac Michael qu:- dem a Phoca deprehensus durisque verberibus subactus, naso auribusque multatus est. Verum) germanis fratribus, nec non Constantino a secrets is postea a Romano convenientem vicem consecu- tus est; similiter quoque una cum illo submissa mulier. C llius, relicto Phoca ad Romanum trausiens, ejusce - modi defectionis convellendæ ac rebellionis auctor fuit. Secuţi etiam Balantius et Atzmorus, quem vocant, ipsi quoque ambo tribuni. Leo igitur Pho cas, quo fretus erat, ingenti omni armorum genere valide instructo exercitu, Chrysopolim veniens a Juvenca lapidea Chalcedonem usque ad terrorem civibus incutiendum late aciem explicavit. Materim vero missus a Romano cum celoce Symeon caniclii præfectus cum litteris Constantini imperatoris sub- scriptione munitis. Litterarum hic erat tenor, hæ. sententia. majestatis vigilantiorem magisque benevolum as fideliorem custodem, inter omnes qui meæ ditionis sunt, ac imperio parem Romano offenderem, huic secundum Deum mei custodiam commisi; et ut patria loco haberem, operæ pretium duxi, qui paterna inme viscera propensumque genitoris animum exhibuerit Leonem vero hunc Phocam cum semper men' majestati suspectum habuerim, nunc re ipsa insidi diantem inveni, et qui in meum tyrannice in perium insurrexerit. Quamobrem nec domesticum cum dein- cepe esse volu, neque hanc meo jussu orditum cum telam agnosco, sed ipsum a se uli: oque grassari, ul D in se rerum summam transferat, pronuntio. His staque audiente exercitu lectis literis, coeperunt omnes recedere et ad imperatoris patrem confluere. Phocas autern consilii inops rebusque desperatis, yt cui omne consiliur. cassum ivisset, salutem fuga quærens, ad castruin Aleus cum venisset, eo re pulsus est. Misit itaque Romanus Joannem Tuba- cem et Leonem ejus cognatum, qui in urbem ipsum inducerent. Quem cum tenuissent, luminibus orba- rant, etsi ejus cæca ndi nullum mandatum accepe- rant: sed ipsi a se sponte fecerunt, ut et Ro- VARIÆ LECTIONES. supra p. c. 29. Primus itaque Constantinus Bary Michaelis 30. Cum alium neminem dominationis mea
PG 109:961
Συμεὼν πλῆθος ἄπειρον ἐπαγόμενος, εἰς πολλὰς διηρημένον παρατάξεις, τῶν μὲν χρυσασπίδων καὶ χρυ- σοδοράτων, τῶν δὲ ἀργυροασπίδων καὶ ἀργυροδοράτων, τῶν δὲ πάσῃ ὅπλων χροιά κεκοσμημένων, πάντων περ φραγμένων σιδήρῳ, οἳ μέσον αὐτῶν διειληφότες τὸν Συμεὼν ὡς βασιλέα ευφήμουν τῇ τῶν Ῥωμαίων φωνῇ. Πάντες δὲ οἱ τῆς συγκλήτου βουλῆς τοῖς τείχεσιν ἐφ- εστῶτες ἐθεώρουν τα δρώμενα. Εν οὖν ἰδεῖν τὴν ψυχὴν βασιλικὴν τῷ ὄντι καὶ μεγαλόφρονα, καὶ θαυμάσαι τὸ τοῦ φρονήματος ἀκατάπληκτον καὶ τὸ τῆς ἀνδρέας παράστημα, όπως τοσαύτην πολεμίων ὁρῶν ἐπιφο ρὰν οὐ κατεπλάγη καὶ ὑπεχώρησεν, ἀλλ' ὥσπερ εἰς φίλιον χωρῶν πλῆθος τὴν ψυχὴν οὕτως ἀτρεμής ἀπῄει, μόνον οὐχὶ τοῖς πολεμίοις τῶν ὑπηκόων διο δοὺς ἀντίλυτρον. κα'. Πρῶτος οὖν ἐν τῇ ῥηθείσῃ ἀναβάθρα καταλα βὼν τὸν Συμεὼν ἐξεδέχετο. Ἐπεὶ δὲ ὅμηρα ἐξ ἀμε φοτέρων ελήφθησαν τῶν μερῶν, καὶ τὴν ἀποβάθραν δόλος ἢ ἐνέδρα τυγχάνει, κατήλθε Συμεὼν τοῦ ἵππου καὶ πρὸς τὸν βασιλέα εἰσῆλθεν. Ασπασάμενοι δὲ ἀλλήλους εἰρήνης λόγους εκίνησαν. Εἰπεῖν δὲ λέγεται τὸν βασιλέα πρὸς Συμεών· Ἀκήκος σε θεοσεβή ἄνθρωπον ὄντα καὶ Χριστιανὸν ὑπάρχειν ἀληθι νύν, βλέπω δὲ τὰ ἔργα μηδαμῶς τοῖς λόγοις συμβαίνοντα. "Ιδιον μὲν γὰρ θεοσεβοῦς ἀνδρὸς καὶ Χριστιανοῦ τὸ τὴν εἰρήνην ἀγαπᾷν καὶ τὴν ἀγάπην ἀσπάζεσθαι, εἴπερ ὁ θεὸς ἀγάπη καὶ ἔστιν καὶ λέγεται, ἀσεβοῦς δὲ καὶ ἀπίστου τὸ χαίρειν σφαγαῖς καὶ αἴγιασιν ἀδίκως ἐκχεομένοις. Εἰ μὲν οὖν ἀληθὴς Χριστιανὸς ὑπάρχεις, καθώς πεπλη- ροφορήμεθα, στῆσόν ποτε τὰς ἀδίκους σφαγάς καὶ τὰς τῶν ἀνοσίων αἱμάτων ἐκχύσεις, καὶ σπεῖσαι μεθ' ἡμῶν Χριστιανῶν εἰρήνην Χριστια νὸς καὶ αὐτὸς ὢν καὶ ὀνομαζόμενος, καὶ μὴ θέλε μολύνεσθαι Χριστιανῶν δεξιὰν αἱμασιν όμοπί στων Χριστιανών. "Ανθρωπος εἶ καὶ αὐτὸς θάνα- τον προσδοκῶν καὶ ἀνάστασιν καὶ ἀνταπόδοσιν. Σήμερον ὑπάρχεις, καὶ αύριον εἰς κόνιν διαλυ θήσῃ. Εἰς πυρετὸς ἅπαν κατασβέσει τὸ φρύαγμα, Τίνα οὖν λόγον δώσεις τῷ Θεῷ ἐκεῖ ἀπελθὼν ὑπὲρ τῶν ἀδίκων σφαγῶν; ποίῳ προσώπῳ τῷ φοβερῷ καὶ δικαίῳ ἐνατενίσεις κριτῇ; Εἰ πλού- του ἐρῶν ταῦτα ποιεῖς, ἐγώ τε και τακόρως τοῦ ἐπιθυμουμένου εμπλήσω· μόνον επίσχες τὴν δεξιάν σου. "Ασπασαι τὴν εἰρή- νην. Αγάπησον τὴν ὁμόνοιαν, ἵνα καὶ αὐτὸς βίον ζήσης εἰρηνικὸν καὶ ἀναίμακτον καὶ ἀπρά γμονα, καὶ οἱ Χριστιανοὶ παύσονταί ποτε τῶν συμφόρων, καὶ παύσονται τοὺς Χριστιανοὺς ἀναι· μεῖν· οὐ θέμις γὰρ αὐτοῖς αἵρειν όπλα κατὰ ὁμοπίστων. Τοσαῦτα οὖν εἰπὼν ὁ βασιλεὺς ἐσίγησεν. Αιδεσθεὶς οὖν Συμεὼν τὴν τούτου ταπείνωσιν καὶ τοὺς λόγους αὐτοῦ κατένευσε τὴν εἰρήνην ποιήσα- σθαι. Ασπασάμενοι οὖν ἀλλήλους διεχωρίσθησαν, δώροις μεγαλοπρεπέσι τοῦ βασιλέως δεξιωσαμένου τὸν Συμεών. κι'. Ο δὲ τότε συμβέβηκε διηγήσομαι τεράστιον 92. οι Βούλγαροι διηρευνήσαντο κι ἀκριβῶς, μήπω τις σε διερευνήσαντες Ρ. περισωθέντων καὶ ἐν τῇ τῆς Κοίλης περιπεσόντων ἀκτῇ, νυκτὸς ἐπελθούσης διέφυγον. Θεοφάνης δὲ μετὰ νίκης μεγάλης ὑποστρέψας ἐντίμως καὶ μεγαλοπρεπῶς παρὰ τοῦ βασιλέως ὑπεδέχθη καὶ παρακοιμώμενος ἐτιμήθη. 47. Τῷ δὲ Ἀπριλλίῳ μηνί, τῆς αʹ ἰνδικτιῶνος, πάλιν ἦλθον οἱ Τοῦρκοι μετὰ πλείστης δυνάμεως· ὁ δὲ παρακοιμώμενος ἐξελθὼν σπονδὰς εἰρηνικὰς μετ' αὐτῶν ἐποιήσατο, ὅθεν καὶ ἐπὶ χρόνους εʹ ἡ εἰρήνη διεφυλάχθη. 48. Τῇ δὲ βʹ ἰνδικτιῶνι, Πασχάλιος πρωτοσπαθάριος καὶ στρατηγὸς Λαγουβαρδίας ἀποστέλλεται πρὸς ῥῆγα τῶν Φράγγων, ἀγαγεῖν τὴν αὐτοῦ θυγατέρα Ῥωμανῷ τῷ Κωνσταντίνου τοῦ γαμβροῦ αὐτοῦ υἱῷ εἰς νύμφην. ἣν καὶ μετὰ πλούτου πολλοῦ ὁ Πασχάλιος ἀνήγαγεν· καὶ γέγονεν ὁ γάμος Σεπτεμβρίῳ μηνί, ἰνδικτιῶνος γʹ. ἥτις καὶ ἔζησε μετὰ τοῦ ἀνδρὸς αὐτοῦ ἔτη εʹ, καὶ ἐτελεύτησεν ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς αὐτοκρατορίας Κωνσταντίνου τοῦ αὐτῆς πενθεροῦ. 49. Τῷ Δεκεμβρίῳ μηνί, τῆς δʹ ἰνδικτιῶνος, ἀνέμου βιαίου καὶ σφοδροῦ πνεύσαντος οἱ λεγόμενοι ἐν τῷ ἱππικῷ ἐξ ἐναντίας τοῦ βασιλικοῦ θρόνου Δῆμοι κατέπεσον, καὶ συνέτριψαν τὰ ὑποκάτω αὐτῶν βάθρα καὶ στήθεα. χρόνου δὲ διελθόντος τῷ αὐτῷ μηνὶ τὸν βασιλέα Ῥωμανὸν οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τοῦ παλατίου κατήγαγον. 50. Τῆς δὲ πόλεως Ἐδέσης, ἐν ᾗ τὸ τοῦ Χριστοῦ ἅγιον ἐκμαγεῖον ἀπέκειτο, παρὰ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ πολιορκουμένης στρατεύματος, οἱ οἰκήτορες ταύτης πρὸς τὸν βασιλέα διαπρεσβεύουσι Ῥωμανὸν τοῦτο παρέχειν, εἰ τὴν πολιορκίαν λύσειεν. ὅπερ καὶ γέγονε· καὶ χρυσόβουλλον ἐδόθη μηδ' ἔτι ὑπὸ Ῥωμαίων τὴν χώ ραν αὐτῶν ληΐζεσθαι. τοῦ δὲ ἁγίου ἐκμαγείου ἀποσταλέντος, ἀπήντησεν αὐτῷ Θεοφάνης ὁ παρακοιμώμενος μετὰ λαμπρᾶς φωταγωγίας καὶ τῆς δεούσης τιμῆς καὶ ὑμνῳδίας κατὰ τὸν Σάγγαριν ποταμόν. τῇ δὲ ιθʹ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς σὺν αὐτῷ ἐν τῇ πόλει εἰσῆλθε. τοῦ δὲ βασιλέως ὄντος ἐν Βλαχέρναις κἀκεῖθεν αὐτὸ προσκυνήσαντος, τῇ ἐπαύριον ἐξῆλθον ἐν τῇ Χρυσῇ πόρτῃ οἵ τε βασιλέως δύο υἱοί, Στέφανος καὶ Κωνσταντῖνος, καὶ ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ Κωνσταντῖνος σὺν τῷ πατριάρχῃ Θεοφυλάκτῳ καὶ τῇ συγκλήτῳ πάσῃ, καὶ τοῦ λαοῦ προπορευομένου μετὰ φωταγωγίας μέχρι τοῦ ναοῦ τῆς τοῦ θεοῦ ἁγίας σοφίας πεζοὶ τοῦτο διεκόμισαν, καὶ προσκυνηθὲν ἐκεῖσε ἐν τῷ παλατίῳ τοῦτο ἀνήγαγον. 51. Ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις Ἀρμένιόν τι τέρας τῇ πόλει ἐπεφοιτήκει, παῖδες συμφυεῖς ἄρρενες, ἐκ μιᾶς προελθόντες γαστρός, ἄρτιοι μὲν πάντα τὰ μέλη τοῦ σώματος· ἀπὸ δὲ τοῦ στόματος τῆς γαστρὸς καὶ μέχρι τῶν ὑπὸ γαστέρα συμπεφυκότες ἀλλήλοις ὑπῆρχον, ἀντιπρόσωποι. οἳ ἐπὶ πλεῖστον ἐν τῇ πόλει ἐνδιατρίψαντες ὑπὸ πάντων ὡς ἐξαίσιόν τι τέρας ἐθαυμάζοντο· ὅθεν καὶ ὡς πονηρός τις οἰωνὸς τῆς πόλεως ἐξηλάθη. πάλιν δὲ ἐπὶ τῆς μονοκρατορίας τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου εἰσῆλθε. καὶ ἐπειδὴ ὁ ἕτερος αὐτῶν ἐτεθνήκει, ἰατροί τινες ἔμπειροι τὸ συγκεκολλημένον μέρος διέτεμον εὐφυῶς ἐλπίδι τοῦ τὸν ἕτερον ζήσεσθαι. ἀλλὰ καὶ οὗτος τρεῖς ἡμέρας ἐπιβιοὺς ἐτελεύτησεν. 52. Ἐν πᾶσι μὲν οὖν, ὡς ἀνωτέρω εἴρηται, τοῖς μοναχοῖς ὁ βασιλεὺς πίστιν ἐκέκτητο ἄμετρον, διαφερόντως δὲ ἐτίμα καὶ ὑπερέσεβε Σέργιον τὸν ἐν μοναχοῖς διαλάμποντα, ὃς ἀδελφὸς μὲν τοῦ μαγίστρου ἐπεφύκει Θωμᾶ, ἀνεψιὸς δὲ τοῦ πατριάρχου Φωτίου· ὃν πλέον τῆς σαρκικῆς εὐγενείας ἡ κατὰ ψυχὴν ἐτίμα εὐγένεια τό τε τῆς διακρίσεως εὐθὺ καὶ τὸ τοῦ προσώπου χάριεν τὸ μέτριόν τε τοῦ φρονήματος καὶ τοῦ ἤθους· τὸν μὲν γὰρ λόγον εἶχε γλυκύτερον μέλιτος ἀποστάζοντα, τὸ ἦθος πάγιον καὶ σταθηρόν, τὸ δὲ φρόνημα πολὺ φυσικὸν καὶ ταπεινόν. τοῦτον δὴ τὸν ἀοίδιμον ἀδιαλείπτως μεθ' ἑαυτοῦ εἶχεν ὁ βασιλεύς, κανόνα, ὡς ἄν τις εἴποι, τὸν αὐτοῦ βίον ἀεὶ ῥυθμίζοντα. οὗτος πολλὰ παρῄνει τῷ βασιλεῖ τῶν παίδων ἐπιμελεῖσθαι καὶ μὴ ἀπαιδεύτους ἐᾶν εἰς πονηρίαν ἐκκλίνοντας, μή ποτε καὶ αὐτὸς πάθοι τὸ τοῦ Ἠλί, τιμωρίαν ἐκτίσας ὑπὲρ τῆς τῶν παίδων παρανομίας. ὃ καὶ γέγονε. καὶ γὰρ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τούτων, πάντων καθιστορούντων τὸν ἄχραντον χαρακτῆρα ἐν τῷ ἁγίῳ ἐκμαγείῳ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, ἔλεγον οἱ υἱοὶ τοῦ βασιλέως μὴ βλέπειν τι ἢ [P. 581] A et Symeon innumerabili prope stipatus exercitus, in multas distributo turmas atque acies. Militom alii clypeis hastisque auratis, alii argento splendidis, omuis alii coloris armis instructi atque ornati ; cuncti ferro circumcincti erant. Hi medium assum- ptum Symeonem, ut imperatorem ac regen, Romana lingua faustis vocibus acclamabant. Sena- tus omnis muris insidentes, quidquid hujus fabulæ erat, spectabant. Res vero spectatu dignissima, regius vere atque excelsus imperatoris animus fuit ; mira res interritæ illa mentis constantia et præ- sentia ac fortitudo, quomodo tantam hostium con- fluentem multitudinem videns sic placide processit, tantum non animam pretium redemptionis hostibus pro subditis offerens. D modo contine dexteram, pacem amplectere, dilige scensionem veniens Symeonem præstolabatur. Datis vero utrinque obsidibus, ac cum Bulgari exscensio- nem diligenter lustrassent, ne quis dolus subesset aut insidiæ laterent, Symeon equo desiliens ad imperatorem intravit. Ibi cum se mutuo consalu- tassent, de pace colloquia orsi sunt. Ferunt autem Romanum in hæc verba Symeonem allocutum esse: Audivi te hominem religiosum Deique cultorem ac vere Christianum esse, video autem opera non satis verbis consentanea. Proprium enim est hominis religiosi Deique cultoris ac Christiani, nt pacem et charitatem colat, quandoquidem Deus charitas est et nuncupatur ; impii autem et irreligiosi et infidelis, ut cadibus in- Cjusteque fusis cruoribus gaudeat. Si igitur verus Christianus es, qualem te certo existimamus, tandem aliquando siste injustns cades, Fnemque facito fun dendi innoxium sanguinem, ac pacem nobiscum Chri- slianis compone, qui ipse Christianus sis et dicaris; nec Christianorum dexteras Christianorum itidem ac eamdem colentium fidem cruoribus pollui sinas. Ipse quoque homo es, qui mortem et resurre- clionem et retributionem exspectes. Hodie in vivis es, et cras in pulverem dissolveris. Febris una superbiam omnem dissolvet. Quam ergo rationenį, ante tribunal Dei constitutus, Deo redditurus es pro injustis cœdi- bus? Quo vultu in tremendum justumque judicem oculos intendes ? Si te divitiarum cupido ad ejusmodi facinora impellit, ego te illis ad satietatem explebo ; concordiam, ut et ipse vitam tranquillam agas ac incruentam nihilque sollicitam, ac tandem Christia- norum mala finem accipiant, atque alii alios Chri- stianos contrucidare desinant. Hæc ita locutus im- perator conticuit. Bulgarus igitur illius humilitatem ac sermones cum veneratione miratus pacem feri annuit. Cum se itaque invicem osculati essent, discesserunt, imperatore magnificis donis Symeo- nem prosecuto. Quod vero tune accidit, referam, rem sane VARIE LECTIONES. VITE RECENTIORUM IMPP A et Symeon innumerabili prope stipatus exercitus, in multas distributo turmas atque acies. Militom alii clypeis hastisque auratis, alii argento splendidis, omuis alii coloris armis instructi atque ornati ; cuncti ferro circumcincti erant. Hi medium assum- ptum Symeonem, ut imperatorem ac regen, Romana lingua faustis vocibus acclamabant. Sena- tus omnis muris insidentes, quidquid hujus fabulæ erat, spectabant. Res vero spectatu dignissima, regius vere atque excelsus imperatoris animus fuit ; mira res interritæ illa mentis constantia et præ- sentia ac fortitudo, quomodo tantam hostium con- fluentem multitudinem videns sic placide processit, tantum non animam pretium redemptionis hostibus pro subditis offerens. D modo contine dexteram, pacem amplectere, dilige scensionem veniens Symeonem præstolabatur. Datis vero utrinque obsidibus, ac cum Bulgari exscensio- nem diligenter lustrassent, ne quis dolus subesset aut insidiæ laterent, Symeon equo desiliens ad imperatorem intravit. Ibi cum se mutuo consalu- tassent, de pace colloquia orsi sunt. Ferunt autem Romanum in hæc verba Symeonem allocutum esse: Audivi te hominem religiosum Deique cultorem ac vere Christianum esse, video autem opera non satis verbis consentanea. Proprium enim est hominis religiosi Deique cultoris ac Christiani, nt pacem et charitatem colat, quandoquidem Deus charitas est et nuncupatur ; impii autem et irreligiosi et infidelis, ut cadibus in- Cjusteque fusis cruoribus gaudeat. Si igitur verus Christianus es, qualem te certo existimamus, tandem aliquando siste injustns cades, Fnemque facito fun dendi innoxium sanguinem, ac pacem nobiscum Chri- slianis compone, qui ipse Christianus sis et dicaris; nec Christianorum dexteras Christianorum itidem ac eamdem colentium fidem cruoribus pollui sinas. Ipse quoque homo es, qui mortem et resurre- clionem et retributionem exspectes. Hodie in vivis es, et cras in pulverem dissolveris. Febris una superbiam omnem dissolvet. Quam ergo rationenį, ante tribunal Dei constitutus, Deo redditurus es pro injustis cœdi- bus? Quo vultu in tremendum justumque judicem oculos intendes ? Si te divitiarum cupido ad ejusmodi facinora impellit, ego te illis ad satietatem explebo ; concordiam, ut et ipse vitam tranquillam agas ac incruentam nihilque sollicitam, ac tandem Christia- norum mala finem accipiant, atque alii alios Chri- stianos contrucidare desinant. Hæc ita locutus im- perator conticuit. Bulgarus igitur illius humilitatem ac sermones cum veneratione miratus pacem feri annuit. Cum se itaque invicem osculati essent, discesserunt, imperatore magnificis donis Symeo- nem prosecuto. Quod vero tune accidit, referam, rem sane VARIE LECTIONES. VITE RECENTIORUM IMPP 21. Primus itaque ad eam, quam dicebam, ex- 21. Primus itaque ad eam, quam dicebam, ex-
PG 109:973
αὐτὸν τοῦ πατρὸς, ὡς ἤδη εἰς γῆρας αὐτοῦ ἐληλα- κότος καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ ἔτι νηπίων ὄντων. Καὶ ἐτέθη τὸ λείψανον αὐτοῦ ἐν τῇ ρηθείσῃ μονῇ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. μγ'. Κατήγαγον δὲ καὶ Τρύφωνα πατριάρχην Αύ γούστῳ μηνί, τὸν ῥητὸν χρόνον τελέσαντα, ινδικτιών νος γ'. Καὶ ἀπελθὼν ἐν τῇ ἰδίᾳ μονῇ τελευτά, χη- ρευσάσης τῆς Ἐκκλησίας χρόνον ἵνα καὶ μῆνας ε' διὰ τὸ τῆς ἡλικίας ἀτελὲς Θεοφυλάκτου υἱοῦ Ῥωμα τοῦ βασιλέως· αὐτὸν γὰρ, ὡς εἴρηται, έμελλε πα τριάρχην ἀποκαθιστάν. μδ'. Βασίλειος δέ τις Μακεδών πλάνος, Κωνσταν εἶνον Δούκα ἑαυτὸν εἶναι ἐπιφημίσεις, πολλούς μεθ' Β ἑαυτοῦ συνεπήγετο. Οὗτος κρατηθεὶς ὑπὸ Ελεφαν- είνου τουρμάρχου ἐκ τοῦ Ὀψικίου ὄντος ήχθη ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ ὑπὸ τοῦ ἐπάρχου τῆς μιᾶς ἀλλοτριοῦται χειρός. Εἶτα καιροῦ λαβόμενος κατα- λαμβάνει πάλιν τὸ ὑψίκιον, καὶ χεῖρα χαλκῆν ἀντὶ τῆς κοπείσης προσαρμοσάμενος καὶ σπάθην ύπερ- μεγέθη κατασκευασάμενος ᾤχετο πλανῶν αὖθις τῶν ἀγυρτευόντων πολλούς, ὡς αὐτὸς εἴη Κωνσταντίνος ὁ τοῦ Δουκός· οὓς καὶ συνεφελκόμενος μεγάλην κατά Ρωμανίας ανταρσίαν κινεῖ. Καὶ φρούριον κατα- σχὼν ὁ Πλατεία πέτρα κατονομάζεται, πάν εἶδος ἐδωδίμων ἐν τούτῳ ἀπέθετο· ἀφ' οὗ ἐξορμῶν ἐλεηλά τει καὶ τοὺς παρατυχόντας προενόμευεν. Αποστεί λας οὖν ὁ βασιλεὺς στρατὸν κατ' αὐτοῦ αὐτόν τε συνέλαβεν καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ. Ὃν καὶ ἀγαγόντες ἐν τῇ πόλει ἀνέκριναν τε καὶ πολλὰς πληγὰς ἐπετίθε- σαν, τοῦ τοὺς στασιώτας, εἴ τινες εἶεν, εἰπεῖν. Ο δὲ πολλοὺς τῶν ἐν τέλει ἐσυκοφάντει ψευδῶς ὡς συν- ὄντας αὐτῷ. Μηδὲν δὲ ἀληθῆ κατ' αὐτῶν λέγειν ἐξ- ελεγχθεὶς ἐν τοῖς 'Αμαστριανοῦ πυρὸς παρανάλωμα γίνεται. με'. Χειροτονεῖται δὲ πατριάρχης ο πολλάκις ῥηθεὶς τοῦ βασιλέως υἱὸς Θεοφύλακτος, Φεβρουαρίου β', ινδικτιώνος Γ', τοποτηρητῶν ἐκ Ρώμης ἐλθόντων καὶ τόμον συνοδικὸν ἐπιφερομένων περὶ τῆς αὐτοῦ χειροτονίας διαγορεύοντα· οἱ καὶ τῷ πα τριαρχικό θρόνω τοῦτον ἐνίδουσαν. με. Ἡ δὲ εἰρημένη τοῦ βασιλέω; Ρωμανού έγ- γόνη Μαρία, ή γυνή Πέτρου βασιλέως Βουλγαρίας, ἐν τῇ πόλει εἰσῆλθε τοῦ τὸν ἴδιον πατέρα καὶ τὸν πάππον αὐτῆς ἐπισκέψασθαι. Τελευταῖον δὲ μετὰ παίδων εἰσῆλθε τριῶν, ἤδη τοῦ πατρὸς αὐτῆς Χρι- στοφόρου τελευτήσαντος. Πλούτον οὖν παρὰ τοῦ πάππου λαβοῦτα πολὺν καὶ ἔντιμον ἐντίμως υπο έστρεψε. μζ'. Ῥωμανὸς δὲ ὁ βασιλεὺς τῷ υἱῷ Στεφάνῳ γυναῖκα ἡγάγετο, θυγατέρα οὖσαν Γαβριηλίου, ἐγγό- την δὲ Κατακύλα, Ανναν ονόματι. "Αμα δὲ τῷ νυμ- φικῷ στεφάνῳ καὶ ὁ τῆς βασιλείας αὐτῷ στέφανος ἐπετέθη. μη'. Εγένετο δὲ εκστρατεία πρώτη τῶν Τούρκων κατὰ Ῥωμαίων ἰνδικτιῶνος ζ', Ἀπριλλίῳ μηνί· οἱ VITE RECENTIORUM IMPP. A patre illius fuuus ingenti lucta planctuque pro- secuto, quippe ejus, jam vergente illi ætate, li- beri adhuc pueri essent ac minuscula ætate. Depo- situm illius cadaver in patris sui monasterio, cujus in superioribus meminimus. [P. 588] gusto, indictione tertia, expleto jam sta- tuto tempore, gradu moverunt; abiensque in sua monasteria fatis concedit, Ecclesia pastore vidua manente sanum unum menses quinque, quo.1 Theophylactus Romani imperatoris filius nondum matura satis ætate esset : ipsum enim pater, ati dictum est, constitueral patriarcham præ- fcere. tinum Ducem se esse jactans, multos sibi adjun- xit. Hic ab Elephantino tribuno Opsiciano captus inque urbem adductus a præfecto altera manuum truncatus est Postmodum vero occasionem na- ctus ad Opsicium redit; æreaunque sibi manum aptans ejus loco quæ excisa erat, ingentemque gladium fabricans, multos iterum circumfora- neos ac nebulones seducens sic vagabatur, velut qui Constantinus Ducis flius esset. Iterum ita- que contracta manu magnam adversus rem Ro- manam conflat rebellionem; oppidoque munito potitus, cui nomen Lala petra, omnisque ge neris in eo annona reposita, inde erumpens cir cum vicinam religionem populabatur lateque præ- das agebat. Missis itaque imperator adversus eum C copiis tum ipsum cepit, tum qui illi socii erant. Inductum in urbem judicio sistunt; atque ad quæstiones adhibito, et ut socios prodat, multas plagas imponunt: qui multos procerum, quasi sibi adhaesissent, per calumniam defert. Convictus vero nihil eis veri criminis objicere, ad Amastriani igui combustus est. D 45. Quem vero sæpius dixi, imperatoris filius Theophylactus patriarcha ordinatur, Fe- bruarii mensis die secunda, indictione sexta, cum adessent ex Roma vicarii, tomumque sy nodalem de illius tractantem ordinatione in- ferrent ; qui et in patriarchali sede eum collo- cavere. Marin, Petri Bulgaria principis uxor, in urbem ingressa est patrem avumque invisura. Postremo tandem venit tres secum liberos adducens, cum jam Christophorus ejus pater vivis exemplus - set. Multis itaque præclarisque avi munificen- tia donata divitiis honorifice domUM reversa est. rem locat Gabrielis filiam, Catacyla neptim, Annam nomine ; ac cum nuptiali serto Augustalis etiam corous illi imposita est. Romanos expeditio mense Aprili, indictione 43. Sed et Tryphonem patriarcham mense Au- 44. Basilius quidam Macedo impostor, Constan- 46. Quin dicta quoque Romani imperatoris neptis 47. Romanus vero imperator Stephano filio uxo- 48. Contigit vero prima Turcorum adversus
PG 109:979
Α κατέπεσον, οἱ ἀπεναντίας τοῦ βασιλικοῦ θρόνου ἐτύγ · χανον, καὶ συνέτριψαν τά τε ὑποκάτωθεν αὐτῶν βάθρα καὶ τὰ στήθος λεγόμενα. Χρόνου δὲ περιχυ· κλεύσαντος τῷ αὐτῷ μηνὶ τὸν βασιλέα Ῥωμανὸν οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τοῦ παλατίου κατήγαγον. συγγενείας γ. να'. Τῆς δὲ πόλεως Εδέσης, ἐν ᾗ τὸ τοῦ Χριστοῦ τίμιον ἐκμαγείον ἀπέκειτο, παρὰ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ πολιορκουμένης στρατεύματος καὶ εἰς ἀνάγκην μετ γίστην περιισταμένης, ἀπέστειλαν οἱ ταύτης οἰκή τορες πρὸς τὸν βασιλέα Ῥωμανόν διαπρεσβευόμενοι τὴν πολιορκίαν λυθῆναι, τὸ τοῦ Χριστοῦ ἅγιον ἐκμα γεῖον παρέχειν ἐπαγγειλάμενοι. Ὑπὲρ τῆς τοιαύτης δὲ χάριτος δεσμίους ᾐτήσαντο τῶν ἐμφανῶν ἀπολα βεῖν, χρυσόβουλλά τε λαβεῖν ὥστε τὴν τούτων χώραν μηκέτι παρὰ τοῦ Ῥωμαίων στρατοῦ ληίζεσθαι· δ δη [Ρ. 591] καὶ γέγονεν. Τοῦ δὲ ἁγίου ἐκμαγείου ἀποσταλέντος καὶ ἤδη τῇ Κωνσταντινουπόλει πλησιά σαντος, Θεοφάνης ὁ πατρίκιος καὶ παρακοιμώμενος ἐν τῷ ποταμῷ Σαγγάρῳ ἐξελθὼν ὑπήντησεν αὐτῷ μετὰ φωταγωγίας καὶ τῆς δεούσης τιμῆς καὶ ὑμν ῳδίας. Καὶ τῇ ιε' τοῦ Αὐγούστου μηνός σὺν αὐτῷ ἐν τῇ πόλει εἰσῆλθον, τοῦ βασιλέως ἐν Βλαχέρναις όντος κἀκεῖ αὐτὸ προσκυνήσαντος. Τῇ δὲ ἐπαύριον ἐξῆλ- θον ἐν τῇ Χρυσῇ πόρτῃ οἵ τε τοῦ βασιλέως δύο υἱοὶ Στέφανός τε καὶ Κωνσταντῖνος καὶ ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ Κωνσταντίνος σὺν τῷ πατριάρχῃ Θεοφυλάκτῳ· καὶ μετὰ τῆς δεούσης τοῦτο ἀναλαβόντες τιμῆς, τῆς συγκλήτου πάσης προπορευομένης καὶ φωταγωγίας μεγίστης προαγούσης, μέχρι τοῦ ἁγίου ναοῦ τῆς 'Αγίας τοῦ Θεοῦ Σοφίας πεζῇ διεκόμισαν, καὶ προς κυνηθὲν ἐκεῖσε ἐν τῷ παλατίῳ ἀνήγαγον. να. Εν ταύταις δὲ ταῖς ἡμέραις Αρμένιον τι τέρας τῇ πόλει ἐπεδήμησεν, παῖδες συμφυείς αβε νες ἐκ μιᾶς προελθόντες γαστρός, σῶσι μὲν καὶ ἄρ τιοι πάντα τὰ μέλη τοῦ σώματος, ἀπὸ δὲ τοῦ στόμα τος τῆς γαστρὶς καὶ μέχρι τῶν ὑπογαστρίων συμ πεφυκότες καὶ ἀλλήλοις ὑπάρχοντες ἀντιπρόσωποι. Οἱ ἐπὶ πλεῖστον τῇ πόλει ἐνδιατρίψαντες, καὶ ὑπὸ πάντων ὡς ἐξαίσιόν τι τέρας δρώμενοι, τῆς πόλεως ὡς πονηρός τις οιωνος ἐξηλάθησαν. Ἐπὶ δὲ τῆς μου νοκρατορίας Κωνσταντίνου πάλιν εἰσήλθοσαν· ἐπεὶ δὲ ὁ ἕτερος αὐτῶν ἐτεθνήκει, ιατροί τινες έμπειρος τὸ συγκεκολλημένον μέρος διέτεμον εὐφυῶς, ἐλπίδε » τοῦ τὸν ἕτερον ζήσεσθαι, ὃς τρεῖς ἡμέρας ἐπιδιούς ἐτελεύτησεν. νη'. Ὁ δὲ Ῥωμανὸς ὁ βασιλεὺς, ὡς ἀνωτέρω είν ρηται, ἐν πᾶσιν μοναχοῖς πίστιν ἐκέκτητο άμετρον, διαφερόντως δὲ ἐτίμα καὶ ὑπερεσέβετο Σέργιον τὸν ἐν μονασταῖς διαλάμποντα, ὃς ἀδελφὸς μὲν τοῦ μαγία στρου ὑπῆρχε Κοσμά, ἀνεψιὸς δὲ τοῦ πατριάρχου Φωτίου· ἐν πλέον τῆς σαρκικῆς εὐσυγγενείας " ή κατὰ ψυχὴν ἐτίμα εὐγένεια. Ἀρετῆς γὰρ εἰς ἄκρον καὶ γνώσεως ήλασεν, ὡς δυσχερὲς εἶναι διακρίνει» ποτέρῳ μᾶλλον ἐπλεονέκτει· οὕτως εἰς ἄκρον ἑκατέ ραν ἐξήσκησεν. Ἐπήνθει τε αὐτῷ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ τῆς διακρίσεως χάρισμα καὶ τὸ χάριεν τοῦ GEORGII MONACHI regii solii erecti sunt, sic dicti, demi corruerunt, subjectosque gradus et marmora et intercolumnia contriverunt. Anni autem vertente circulo, eo- dem ipso mense, Romanum imperatorem ejus alii aula dejecerunt. Christi eligies linteo expressa erat, a Romano exercitu obsessa et ad extremas angustias re- dacta miserunt oppidani ad Romanum imperato rem oratores rogantes solvi obsidionem, ejus muneris gratize sacram Christi sic expressam elli- giem se daturos polliciti; hujusque ipsius muneris vicem ex suis vinctos illustriores recipere pete- bant, bullaque aurea eam eis præstari fidem ut non amplius Romanae copia Edessenam regionem devastarent. Quod et factum est. Missa itaque sa- cra elligie ac sudario, jamque haud procul Byzantio, Theophanes patricius et accubitor ad Sagarim fluvium egressus cum cereorum splendido appa- ratu congruoque cultu et canticis illi obviam processit; mensisque Augusti quinta decima cum illo in urbem intravit, imperatore in Blachernis constituto, ubi et effigiem devote adoravit. Postri die vero ad Auream portam exierunt tum impera- toris duo filii, Stephanus et Constantinus, tum il- lius gener Constantinus cum Theophylacto patriarcha, debitoque honore susceptum sacrum pignus, universo senatu praeeunte maximaque cef rcorum atque lampedum silva prelucente, adusque sanctæ Dei sapientiæ templum pedibus detulere, atque illic adoratione mysticoque cultu acceptum in palatium intulere. tentum Armeniacum in urbem invectum est, pueri scilicet duo cohærentes, uno utero effusi, aliis mem- bris omnibus corporis integri, a ventriculi tamen ore et intra pubem inter se concreti, atque vulti- bus obversis. Hi diu in urbe versati; ac cum on- nes ceu immane quoddam portentum oculis usur- parent, Romanus imperator velut malum quoddam omen ea expulit. Cum autem solus jam Coustanti- nus rerum potiretur, iterum ingressi sunt. Uno au- tem ex eis mortuo, perit: quidam medici cohære- scentem emortuam partem subtili arte putavere, fore sperantes ut illo remedio alter incolumis ser- varetur ; qui tamen ipse triduo superstes obiit. perioribus dictum est, cum erga monachos omnes fidem plurimam haberet cultumque iis adhiberet, præ reliquis tamen eximieque Sergium virum mo- nastica institutione præclarum observabat. Erat hic magistri Cosmæ frater Photii patriarchæ ne- pos, animi ingenuitate quam carnali cognatione nobilior. Ad summam enim virtutem scientiamque evaserat, ut nec utra præstaret discerni facile pos- set; sic nimirum accurate omnique perfectione utramque excoluerat. Fiorebat in eo inter alia dis- b. C D VARIE LECTIONES. 56. Edessena autem civitate, in qua venérandi 57. His vero diebus monstrum quoddam ac por- 58. Romanus porro imperator, uti a nobis in su-
Continue reading PG 109: Genesius →≣ entire volume